title: Photon

text:
Photon (, phōs, ánh sáng; tiếng Việt đọc là phô tông hay phô tôn, hay quang tử) là một loại hạt cơ bản, đồng thời là hạt lượng tử của trường điện từ và ánh sáng cũng như mọi dạng bức xạ điện từ khác. Nó cũng là hạt tải lực của lực điện từ. Các hiệu ứng của lực điện từ có thể dễ dàng quan sát ở cả thang vi mô và vĩ mô do photon không có khối lượng nghỉ; và điều này cũng cho phép các tương tác cơ bản xảy ra được ở những khoảng cách rất lớn. Cũng giống như mọi hạt cơ bản khác, photon được miêu tả bởi cơ học lượng tử và biểu hiện lưỡng tính sóng hạt — chúng thể hiện các tính chất giống như của cả sóng và hạt. Ví dụ, một hạt photon có thể bị khúc xạ bởi một thấu kính hoặc thể hiện sự giao thoa giữa các sóng, nhưng nó cũng biểu hiện như một hạt khi chúng ta thực hiện phép đo định lượng về động lượng của nó.

Khái niệm hiện đại về photon đã được phát triển dần dần bởi Albert Einstein để giải thích các quan sát thực nghiệm mà không thể được giải thích thỏa đáng bởi mô hình sóng cổ điển của ánh sáng. Đặc biệt, mô hình photon đưa ra sự phụ thuộc của năng lượng ánh sáng vào tần số, và giải thích khả năng của vật chất và bức xạ đạt đến trạng thái cân bằng nhiệt động. Mô hình cũng đưa ra sự giải thích cho một số quan sát khác thường, bao gồm tính chất của bức xạ vật đen, mà một số nhà vật lý, điển hình nhất là Max Planck, đã từng giải thích bằng cách sử dụng các mô hình bán cổ điển, theo đó ánh sáng vẫn được miêu tả bằng các phương trình Maxwell, những ánh sáng phát ra hoặc hấp thụ từ vật thể bị lượng tử hóa. Mặc dù những mô hình bán cổ điển này đóng góp vào sự phát triển của cơ học lượng tử, những thí nghiệm sau này đã công nhận giả thiết của Einstein rằng chính ánh sáng bị lượng tử hóa; và lượng tử của ánh sáng là các hạt photon.

Trong Mô hình chuẩn hiện đại của vật lý hạt, photon được miêu tả như là một hệ quả cần thiết của các định luật vật lý với tính đối xứng tại mỗi điểm trong không thời gian. Các tính chất nội tại của photon như điện tích, khối lượng và spin được xác định bởi tính chất của đối xứng gauge. Lý thuyết neutrino về ánh sáng với cố gắng miêu tả photon có cấu trúc thành phần, vẫn chưa có được một thành công nào đáng kể.

Khái niệm photon đã dẫn đến những phát triển vượt bậc trong vật lý lý thuyết cũng như thực nghiệm, như laser, ngưng tụ Bose–Einstein, lý thuyết trường lượng tử, và cách giải thích theo xác suất của cơ học lượng tử. Nó đã được áp dụng cho các lĩnh vực như quang hóa học (photochemistry), kính hiển vi có độ phân giải cao và các phép đo khoảng cách giữa các phân tử. Hiện nay, photon được nghiên cứu như một trong những phần tử của các máy tính lượng tử và cho những ứng dụng phức tạp trong thông tin quang như mật mã lượng tử (quantum cryptograpy).

Thuật ngữ
Năm 1900 Max Planck đang nghiên cứu về bức xạ vật đen và đề xuất ra là năng lượng của sóng điện từ có thể được giải phóng ra theo những "gói" năng lượng; mà ông gọi chúng là những lượng tử. Sau đó, năm 1905 Albert Einstein đã tiến xa hơn bằng đề xuất rằng sóng điện từ chỉ có thể tồn tại trong những gói rời rạc này. Ông gọi những gói sóng này là lượng tử ánh sáng (tiếng Đức: das Lichtquant). Tên gọi photon bắt nguồn từ tiếng Hy Lạp cho ánh sáng,  (chuyển tự thành phôs), và đã được sử dụng bởi nhà hóa lý Gilbert Lewis năm 1926, người đã đưa ra một lý thuyết suy đoán các photon có đặc điểm "không thể tạo ra hoặc bị phá hủy". Mặc dù lý thuyết của Lewis chưa bao giờ được công nhận do nó mâu thuẫn với nhiều thí nghiệm, thuật ngữ photon do ông đưa ra đã nhanh chóng được các nhà vật lý sử dụng. Isaac Asimov đã công nhận Arthur Compton là người đưa ra định nghĩa lượng tử năng lượng gắn với photon vào năm 1927.

Trong vật lý học, photon thường được ký hiệu bởi chữ γ (chữ cái Hy Lạp gamma). Ký hiệu này có lẽ bắt nguồn từ tia gamma, do tia này được khám phá bởi Paul Villard năm 1900, và được Ernest Rutherford đặt tên là tia gamma vào năm 1903, và sau đó Rutherford và Edward Andrade đã chỉ ra tia này là một dạng của bức xạ điện từ vào năm 1914. Trong hóa học và kĩ thuật quang học, photon thường được ký hiệu là hν, hay đây là năng lượng của một photon, với h là hằng số Planck và chữ cái Hy Lạp ν (nu) là tần số của photon. Ít thông dụng hơn, photon có thể được ký hiệu là hf, trong đó tần số được ký hiệu bằng f.

Tính chất vật lý

Photon là hạt phi khối lượng, không có điện tích và không bị phân rã tự phát trong chân không. Một photon có hai trạng thái phân cực và được miêu tả chính xác bởi ba tham số liên tục: là các thành phần của vectơ sóng của nó, xác định lên bước sóng λ và hướng lan truyền của photon. Photon là một boson gauge của trường điện từ, và do vậy mọi số lượng tử khác của photon (như số lepton, số baryon, và số lượng tử hương) đều bằng 0.

Các photon được phát ra từ rất nhiều quá trình trong tự nhiên. Ví dụ, khi một hạt tích điện bị gia tốc, nó sẽ phát ra bức xạ synchrotron. Trong quá trình một phân tử, nguyên tử hoặc hạt nhân trở về trạng thái có mức năng lượng thấp hơn, các photon với năng lượng khác nhau sẽ bị phát ra, từ bức xạ hồng ngoại cho đến tia gamma. Photon cũng được phát ra khi một hạt và phản hạt tương ứng hủy lẫn nhau (ví dụ như sự hủy cặp hạt electron và positron).

Trong chân không, photon chuyển động với vận tốc ánh sáng c và năng lượng cùng động lượng của nó được liên hệ trong công thức , với p là độ lớn của vector động lượng p. Công thức này suy ra từ công thức tương đối tính, với :

Năng lượng và động lượng của photon chỉ phụ thuộc vào tần số (ν) của nó hay bước sóng (λ):

Với k là vectơ sóng (trong đó số sóng (wave number) ),  là tần số góc, và  là hằng số Planck thu gọn.

Do p chỉ theo hướng của sự lan truyền photon, độ lớn của động lượng sẽ là

Photon cũng mang động lượng góc spin mà không phụ thuộc vào tần số của nó. Độ lớn của spin là  và thành phần đo dọc theo hướng chuyển động của nó, hay hình chiếu của động lượng (helicity), phải là ±ħ. Có hai hình chiếu của động lượng, gọi là bên phải (right-handed) và bên trái (left-handed), tương ứng với hai trạng thái phân cực tròn của photon.

Để minh họa ý nghĩa của những công thức này, sự hủy của một hạt và phản hạt tương ứng trong chân không phải cho kết quả là tạo ra ít nhất hai photon vì những lý do sau. Đối với khối tâm của hệ, tổng động lượng toàn phần phải bằng không, trong khi đối với một photon thì nó luôn có động lượng (do những tính chất đã được miêu tả ở trước, động lượng chỉ phụ thuộc vào tần số hoặc bước sóng—mà không thể bằng không). Từ đó, theo định luật bảo toàn động lượng (hoặc tương đương với, bất biến tịnh tiến) đòi hỏi rằng ít nhất hai photon phải được tạo ra, cho tổng động lượng toàn phần bằng không. (Tuy vậy nếu hệ tương tác với một hạt khác hoặc một trường khác trong quá trình hủy cặp hạt thì có khả năng sinh ra một photon, ví dụ như khi một hạt positron hủy với một electron liên kết trong hệ nguyên tử, thì có thể sinh ra chỉ một photon do trường Coulomb của hạt nhân nguyên tử đã phá vỡ đối xứng tịnh tiến.) Năng lượng của hai photon, hay một cách tương đương, tần số của chúng, có thể được xác định từ định luật bảo toàn bốn-động lượng. Nhìn theo một hướng khác, ta có thể xem photon là phản hạt với chính nó. Và quá trình ngược lại, sự sinh cặp, thể hiện nổi bật trong cơ chế các hạt photon năng lượng cao như tia gamma bị mất năng lượng khi truyền qua vật chất. Quá trình ngược lại của "sự hủy một hạt photon" được diễn ra trong điện trường của một hạt nhân nguyên tử.

Công thức cổ điển cho năng lượng và động lượng của bức xạ điện từ có thể được viết lại theo khái niệm của sự kiện photon. Ví dụ,  áp suất bức xạ điện từ lên một vật được dẫn ra từ sự truyền động lượng của photon trên một đơn vị thời gian và một đơn vị diện tích của vật thể đó, do áp suất là lực trên một đơn vị diện tích và lực là sự thay đổi của động lượng trên đơn vị thời gian.

Thí nghiệm kiểm tra khối lượng của photon
Photon hiện tại được tin là không có khối lượng, nhưng nó vẫn còn là một câu hỏi trong lĩnh vực thực nghiệm. Nếu photon không phải là không có khối lượng, thì nó không thể chuyển động với vận tốc chính xác bằng vận tốc của ánh sáng trong chân không, c. Vận tốc của nó sẽ phải nhỏ hơn và phụ thuộc vào tần số của nó. Thuyết tương đối sẽ không bị ảnh hưởng bởi vấn đề này; vì cái gọi là vận tốc ánh sáng, c, do đó sẽ không phải là vận tốc thực mà ánh sáng di chuyển, mà là một hằng số của tự nhiên giới hạn vận tốc lớn nhất của bất kì một vật thể nào về mặt lý thuyết có thể đạt được trong không thời gian. Và như thế, nó vẫn là vận tốc của những gợn không thời gian (các sóng hấp dẫn và các hạt graviton), nhưng nó không phải là vận tốc của photon.

Nếu hạt photon có khối lượng thì nó cũng sẽ ảnh hưởng đến tính chất khác. Như định luật Coulomb sẽ phải thay đổi và trường điện từ phải có thêm một bậc vật lý tự do. Những hiệu ứng này chi phối độ chính xác của các thí nghiệm nhằm khám phá khối lượng của photon cao hơn so với sự phụ thuộc vào tần số của vận tốc ánh sáng. Nếu định luật Coulomb không đúng hoàn toàn, thì nó sẽ khiến cho xuất hiện một điện trường bên trong một vật dẫn rỗng khi vật này được đặt trong một điện trường ngoài. Từ đây có thể kiểm tra định luật Coulomb với độ chính xác rất cao. Thí nghiệm kiểm tra điều này không phát hiện ra được điện trường bên trong vật dẫn rỗng và đặt giới hạn cho khối lượng trên của photon trong thực nghiệm là m ≲ 10−14 eV/c2.

Giới hạn trên cho khối lượng của photon với độ chính xác cao hơn thu được trong thí nghiệm nhằm xác định hiệu ứng gây nên bởi vectơ thế từ trường thiên hà (galactic vector magnetic potential). Mặc dù vectơ thế từ trường thiên hà là rất lớn do từ trường của thiên hà tồn tại trên những khoảng cách lớn, thì từ trường này chỉ có thể quan sát được nếu photon là hạt phi khối lượng. Trong trường hợp photon có khối lượng, số hạng khối lượng  có thể ảnh hưởng đến plasma thiên hà. Trên thực tế không một hiệu ứng nào đã được quan sát và các nhà vật lý rút ra được giới hạn khối lượng trên cho photon là m < . Vectơ thế thiên hà cũng có thể được khám phá một cách trực tiếp bằng cách đo mômen xoắn tác động lên một vành từ hóa. Những phương pháp này đã thu được giới hạn trên là 10−18eV/c2, được cho trong Nhóm Dữ liệu Hạt (Particle Data Group).

Những giới hạn rất nhỏ này được suy ra từ sự không quan sát thấy các hiệu ứng do vectơ thế từ trường thiên hà đã được chỉ ra là những mô hình phụ thuộc. Nếu khối lượng của photon được tạo ra thông qua cơ chế Higgs thì giới hạn trên cho khối lượng của photon là m≲10−14 eV/c2 do định luật Coulomb phù hợp với thí nghiệm kiểm tra nó.

Lịch sử phát triển

Cho đến tận thế kỷ thứ mười tám, trong hầu hết các lý thuyết, ánh sáng được hình dung như là dòng các hạt. Mặt khác các mô hình hạt ánh sáng không giải thích một cách thuyết phục những hiện tượng như khúc xạ, nhiễu xạ hay lưỡng chiết của ánh sáng, vì thế đã xuất hiện các lý thuyết sóng ánh sáng được đề xuất bởi René Descartes (1637), Robert Hooke (1665), và Christian Huygens (1678); tuy vậy, các mô hình hạt vẫn nổi trội hơn, đa phần là do thanh thế của Isaac Newton (một trong những người ủng hộ mạnh mẽ cho thuyết hạt). Đầu thế kỷ thứ mười chín, Thomas Young và August Fresnel minh chứng cho thấy ánh sáng thể hiện tính chất giao thoa và nhiễu xạ và cho đến năm 1850 mô hình sóng đã được chấp nhận rộng rãi. Năm 1865, tiên đoán của Maxwell rằng ánh sáng là một sóng điện từ—và được xác nhận bằng thực nghiệm vào năm 1888 bằng sự phát hiện của Heinrich Hertz về sóng radio—dường như cuối cùng đã thổi bay mô hình hạt ánh sáng.

Tuy nhiên, lý thuyết sóng của Maxwell đã không miêu tả được mọi tính chất của ánh sáng. Lý thuyết Maxwell tiên đoán rằng năng lượng của sóng ánh sáng chỉ phụ thuộc vào cường độ của nó, chứ không phụ thuộc vào tần số của nó; nhưng một số thí nghiệm độc lập khác lại chỉ ra rằng năng lượng ánh sáng truyền cho các nguyên tử chỉ phụ thuộc vào tần số của nó, mà không phụ thuộc vào cường độ. Ví dụ, một số phản ứng quang hóa chỉ bỉ kích thích bởi ánh sáng với tần số cao hơn một ngưỡng xác định; nếu tần số ánh sáng thấp hơn thì sẽ không xảy ra, cho dù cường độ của tia sáng như thế nào. Tương tự, các electron có thể bật ra từ một tấm kim loại bị chiếu bởi ánh sáng có tần số đủ cao lên nó (hiệu ứng quang điện); năng lượng của electron bật ra phụ thuộc vào tần số ánh sáng, chứ không phải cường độ.

Cũng trong thời gian này, những nghiên cứu về bức xạ vật đen đã trải qua trên bốn thập kỷ (1860–1900) bởi nhiều nhà nghiên cứu khác nhau và đỉnh cao là giả thuyết của Max Planck rằng năng lượng của bức xạ điện từ mà bất kì hệ nào hấp thụ hay phát ra bức xạ với tần số ν là một số nguyên lần của lượng tử năng lượng E=hν. Như được chỉ ra bởi Albert Einstein, dạng lượng tử năng lượng phải được kể đến cho sự cân bằng nhiệt động quan sát thấy giữa vật chất và bức xạ điện từ; và để ghi nhận sự giải thích cho hiệu ứng quang điện, Einstein nhận được giải Nobel về vật lý năm 1921.

Do lý thuyết Maxwell về ánh sáng cho phép mọi năng lượng có thể của bức xạ điện từ, nên ban đầu nhiều nhà vật lý cho rằng sự lượng tử hóa năng lượng là do một số giới hạn chưa được biết đến về quá trình bức xạ hay hấp thụ của vật chất. Năm 1905, Einstein lần đầu tiên đề xuất rằng năng lượng lượng tử hóa là một tính chất của chính bức xạ điện từ. Mặc dù ông cũng công nhận lý thuyết của Maxwell, Einstein chỉ ra rằng nhiều thí nghiệm dị thường không thể giải thích được nếu năng lượng của sóng ánh sáng theo lý thuyết Maxwell bị định xứ thành những lượng tử dạng điểm mà di chuyển một cách độc lập với nhau, thậm chí nếu sóng lan truyền liên tục trong không gian. Năm 1909 và 1916, Einstein chỉ ra rằng, nếu định luật Planck về bức xạ vật đen là đúng, thì lượng tử năng lượng cũng phải mang động lượng với giá trị p=h/λ, khiến chúng có đầy đủ tính chất của một hạt. Động lượng của photon đã được quan sát bằng thực nghiệm bởi Arthur Compton, và nhờ thí nghiệm này mà ông nhận được giải Nobel vật lý năm 1927. Do vậy một câu hỏi chủ chốt là: làm thế nào để thống nhất được thuyết sóng của Maxwell với những quan sát thực nghiệm về bản chất hạt của ánh sáng? Câu hỏi này đã đi theo suốt cuộc đời của Albert Einstein, và được giải quyết trong điện động lực học lượng tử và lý thuyết sau nó, Mô hình chuẩn (xem Sự lượng tử hóa lần hai và Photon là boson gauge, bên dưới).

Những phản đối ban đầu

Tiên đoán năm 1905 của Einstein đã được xác nhận bằng thực nghiệm theo một vài cách trong hai thập kỷ đầu tiên của thế kỷ hai mươi, như được miêu tả trong diễn văn giải Nobel của Robert Millikan. Tuy nhiên, trước khi thí nghiệm Compton chỉ ra là các photon mang động lượng tỉ lệ với số sóng (hay tần số) (năm 1922), hầu hết các nhà vật lý miễn cưỡng chấp nhận rằng bức xạ điện từ tự nó có dạng hạt (xem, ví dụ, diễn thuyết giải Nobel của Wien, Planck và Millikan.). Thay vì thế, có một niềm tin phổ biến rằng sự lượng tử hóa năng lượng là kết quả một sự hạn chế chưa hiểu được của vật chất mà hấp thụ hay phát ra bức xạ. Những quan điểm này đã thay đổi dần theo thời gian. Sự thay đổi này có thể thấy rõ từ thí nghiệm về sự tán xạ Compton, mà ở đây kết quả thí nghiệm sẽ rất khó được giải thích nếu không coi chính ánh sáng bị lượng tử hóa.

Thậm chí sau thí nghiệm của Compton, Bohr, Hendrik Kramers và John Slater đã thực hiện một cố gắng cuối cùng để ủng hộ mô hình trường điện từ liên tục của Maxwell về ánh sáng, gọi là mô hình BKS. Trong mô hình này, để miêu tả được các kết quả thực nghiệm, hai giả thiết mạnh được đưa ra:

Năng lượng và động lượng chỉ bảo toàn một cách trung bình trong tương tác giữa vật chất và tia bức xạ, và không bảo toàn trong các quá trình cơ bản như sự hấp thụ hay phát xạ. Điều này giải thích được (mà người ta tin rằng vào thời điểm đó) giữa sự thay đổi gián đoạn năng lượng của nguyên tử (sự chuyển dịch năng lượng giữa các trạng thái) với sự giải phóng năng lượng một cách liên tục trong tia bức xạ. (Bây giờ chúng ta biết rằng, sự giải phóng năng lượng thực sự là một quá trình liên tục, hệ kết hợp nguyên tử - trường tiến hóa theo thời gian tuân theo phương trình Schrödinger.)
Tính nhân quả bị loại bỏ. Ví dụ, sự phát xạ tự phát chỉ là phát xạ kích thích bởi một trường điện từ "ảo".

Tuy nhiên, các thí nghiệm Compton tinh tế hơn chỉ ra rằng năng lượng và động lượng được bảo toàn một cách tuyệt vời trong các quá trình cơ bản; và rằng sự dao động của electron và sự sinh ra một photon mới trong tán xạ Compton tuân theo tính nhân quả trong phạm vi 10 ps. Cho nên, Bohr và các cộng sự đã phải gọi mô hình của họ là "một sự đưa tiễn trong danh dự". Mặc dù vậy, sự thất bại của mô hình BKS đã thúc đẩy Werner Heisenberg đi đến phát triển cơ học ma trận.

Một số nhà vật lý vẫn giữ thái độ ủng hộ các mô hình bán cổ điển cho rằng bức xạ điện từ không bị lượng tử hóa, nhưng lại giữ quan điểm vật chất (trừ bức xạ điện từ) tuân theo các định luật của cơ học lượng tử. Mặc dù chứng cứ cho photon từ các thí nghiệm hóa học và vật lý đã áp đảo trong thập niên 1970, thì chứng cứ này không thể xem là chắc chắn tuyệt đối; do nó dựa trên sự tương tác của ánh sáng với vật chất, và họ tin là một lý thuyết đầy đủ và phức tạp về vật chất có thể về nguyên lý tính đến được chứng cứ này. Tuy thế, mọi lý thuyết bán cổ điển đã hoàn toàn bị bác bỏ trong các thập niên 1970 và 1980 bởi các thí nghiệm tương quan-photon (photon-correlation). Từ đây, giả thuyết của Einstein rằng sự lượng tử hóa là một thuộc tính của bản thân ánh sáng đã được chứng minh.

Lưỡng tính sóng hạt và nguyên lý bất định

Photon, giống như các đối tượng lượng tử, biểu hiện cả hai tính chất giống hạt và giống sóng. Bản chất lưỡng tính sóng-hạt của chúng khó có thể hình dung được. Photon biểu thị rõ ràng tính chất sóng trong các hiệu ứng như nhiễu xạ và giao thoa đối với các bước sóng đủ lớn. Ví dụ, một photon đi qua các khe trong thí nghiệm hai khe và biểu hiện trên màn chắn hiệu ứng giao thoa chỉ khi chúng ta không thực hiện một đo đạc nào liên quan đến photon khi nó đi qua hai khe. Sự giải thích hiện tượng này theo quan điểm của hạt ánh sáng gọi là phân phối xác suất nhưng lại biểu hiện theo phương trình Maxwell. Tuy nhiên, các thí nghiệm cũng xác nhận rằng photon không phải là một xung ngắn của bức xạ điện từ; nó không dải rộng ra khi lan truyền, và cũng không bị chia ra khi đi đến một gương bán mạ. Hơn nữa, photon dường như là một hạt điểm do nó bị hấp thụ hoặc phát xạ một cách toàn bộ bởi một hệ nhỏ tùy ý, những hệ nhỏ hơn bước sóng của nó, như hạt nhân nguyên tử (đường kính ≈10−15 m) hoặc thậm chí bởi hạt điểm như electron. Mặt khác, photon cũng không là một hạt điểm có quỹ đạo với hình dạng mang tính xác suất bởi trường điện từ, như được Einstein và những người khác nhận thức là vậy; và rằng giả thuyết cũng bác bỏ lại các thí nghiệm tương quan-photon đã trích dẫn ở trên. Theo như sự hiểu biết hiện tại của chúng ta, trường điện từ tự nó cũng sản sinh ra các photon, điều đó được suy ra từ đối xứng gauge định xứ và các định luật của lý thuyết trường lượng tử (xem các phần Lượng tử hóa lần hai và Boson gauge bên dưới).

Một trong những nền tảng của cơ học lượng tử đó là nguyên lý bất định của Heisenberg, nó không cho phép thực hiện được các đo đạc đồng thời về vị trí và động lượng của một hạt trong cùng một hướng. Nổi bật là, khi ta áp dụng nguyên lý bất định cho các hạt tích điện thì nó đòi hỏi sự lượng tử hóa của ánh sáng thành các hạt photon, và thậm chí sự phụ thuộc vào tần số của năng lượng và động lượng của photon. Một ví dụ đơn giản đó là thí nghiệm tưởng tượng của Heisenberg nhằm xác định vị trí của một electron bằng một kính hiển vi tưởng tượng. Vị trí của electron có thể được xác định trong phạm vi của độ phân giải của kính hiển vi, được cho theo công thức của quang học cổ điển

Với  là góc mở của kính hiển vi. Do đó, độ bất định vị trí là  có thể nhận được một giá trị nhỏ bất kì bằng cách giảm bước sóng λ. Động lượng của electron cũng là bất định, do nó nhận được "cú hích"  từ tia tán xạ từ nó vào kính hiển vi. Nếu ánh sáng không bị lượng tử hóa thành các photon, độ bất định  có thể nhỏ tùy ý bằng cách giảm cường độ của chùm tia. Trong trường hợp này, do bước sóng và cường độ ánh sáng có thể thay đổi một cách độc lập với nhau, chúng ta có thể xác định được đồng thời vị trí và động lượng với một độ chính xác cao tùy ý, và điều này vi phạm nguyên lý bất định. Ngược lại, công thức của Einstein cho động lượng của photon hoàn toàn tuân theo nguyên lý bất định; do photon có thể bị tán xạ theo mọi hướng bên trong góc mở, nên độ bất định của động lượng photon bằng

Từ đó tích của chúng là , và đây chính là nguyên lý bất định của Heisenberg. Từ đó, toàn bộ thế giới bị lượng tử hóa; cả vật chất và các trường phải tuân theo những tập hợp các định luật cơ học lượng tử.

Sự tương tự của nguyên lý bất định cho photon khi không cho phép đo đồng thời số các hạt photon  (xem trạng thái Fock và Lượng tử hóa lần hai bên dưới) trong sóng điện từ và pha sóng  của sóng này

Xem thêm trạng thái đồng pha và trạng thái đồng pha ép (squeezed coherent state).

Cả photon và các hạt khác như electron tạo ra các hình ảnh giao thoa tương tự nhau khi chúng đi qua các khe trong một thí nghiệm hai khe. Đối với các photon, điều này tương ứng với sự giao thoa của sóng Maxwell trong khi, đối với hạt vật chất, điều này tương ứng với sự giao thoa của sóng tuân theo phương trình Schrödinger. Mặc dù điều tương tự này có thể gợi ra rằng phương trình Maxwell là dạng đơn giản của phương trình Schrödinger cho các hạt photon, thì hầu hết các nhà vật lý lại cho rằng không phải như vậy. Với lý do, chúng khác nhau rõ ràng về mặt toán học, phương trình Schrödinger có nghiệm là các trường phức, trong khi nghiệm của bốn phương trình cho các trường số thực. Tổng quát hơn, khái niệm chuẩn về hàm sóng xác suất Schrödinger không thể áp dụng được cho photon. Do là hạt phi khối lượng, chúng không thể định xứ mà không bị phá hủy; hay về mặt kĩ thuật, các photon không thể có trạng thái riêng dương , và do vậy, nguyên lý bất định Heisenberg  không áp dụng cho các photon. Một vài hàm sóng thay thế đã được đề xuất cho photon, nhưng chúng đã không được sử dụng rộng rãi. Thay vào đó, các nhà vật lý đưa ra lý thuyết lượng tử hóa lần hai cho photon như được miêu tả bên dưới, điện động lực học lượng tử, trong đó các photon là những mode kích thích của trường điện từ bị lượng tử hóa.

Mô hình Bose–Einstein về chất khí photon

Năm 1924, Satyendra Nath Bose suy ra định luật bức xạ vật đen Planck mà không sử dụng tới lý thuyết điện từ, mà bằng cách sửa đổi cách đếm các hạt của không gian pha. Einstein đã chứng minh rằng sự thay đổi này là tương đương nếu giả sử rằng các photon hoàn toàn giống nhau và hàm ý một "tương tác phi cục bộ bí ẩn", và bây giờ các nhà vật lý hiểu như là một sự đòi hỏi cho trạng thái cơ lượng tử đối xứng. Nghiên cứu này dẫn đến khái niệm trạng thái đồng pha và là cho sự phát triển của laser. Trong cùng các bài báo trên, Einstein đã mở rộng phương pháp của Bose cho các hạt vật chất (các boson) và ông đã tiên đoán rằng chúng có thể ngưng tụ lại thành một trạng thái lượng tử có mức năng lượng thấp nhất tại những nhiệt độ đủ thấp; và ngưng tụ Bose–Einstein đã được quan sát bằng thực nghiệm vào năm 1995.
Quan điểm hiện đại về các photon là, chúng là các hạt ảo với spin nguyên, các boson (ngược với các fermion với spin bán nguyên). Theo định lý spin-thống kê, mọi boson đều tuân theo thống kê Bose–Einstein (trong khi mọi fermion tuân theo thống kê Fermi-Dirac).

Phát xạ kích thích và tự phát

Năm 1916, Einstein chứng minh rằng định luật Planck có thể thu được từ cách suy luận bán cổ điển, phương pháp thống kê cho photon và nguyên tử, trong đó hàm ý liên hệ giữa tốc độ nguyên tử phát ra và hấp thụ các photon. Điều kiện giả thiết cho ánh sáng được phát ra và bị hấp thụ bởi nguyên tử là độc lập với nhau, và do vậy cân bằng nhiệt động được bảo tồn trong mạng nguyên tử. Xét một hốc ở trạng thái cân bằng nhiệt động học và chứa đầy bức xạ điện từ và nguyên tử có thể phát ra và hấp thụ bức xạ này. Cân bằng nhiệt đòi hỏi rằng mật độ năng lượng  của các photon với tần số  (tỷ lệ với số mật độ), về trung bình, là hằng số theo thời gian; và do vậy tốc độ các photon với tần số xác định được "phát ra" phải bằng tốc độ chúng được "hấp thụ".

Einstein bắt đầu bằng giả sử đơn giản cho liên hệ tỷ lệ đối với những tốc độ phản ứng khác nhau tham gia vào quá trình. Trong mô hình của ông, tốc độ  cho một hệ hấp thụ một photon có tần số  và nguyên tử chuyển từ trạng thái năng lượng thấp  lên năng lượng cao hơn  bằng tỷ lệ với số  các nguyên tử có năng lượng  và tỷ lệ với mật độ năng lượng  của các photon xung quanh với tần số này,

trong  là hằng số tốc độ cho quá trình hấp thụ. Đối với quá trình ngược lại, có hai khả năng xảy ra: nguyên tử phát xạ tự phát một photon, và nó trở lại trạng thái năng lượng thấp hơn sau khi tương tác với photon va chạm (hoặc bị hấp thụ) với nó. Theo cách tiếp cận của Einstein, tốc độ tương ứng  cho sự phát xạ của photon với tần số  và nguyên tử chuyển từ năng lượng cao  về năng lượng thấp hơn  là

với  là hằng số tốc độ phát xạ photon tự phát, và  là hằng số tốc độ cho nguyên tử phát xạ photon tương ứng với các photon xung quanh (phát xạ kích thích hay cảm ứng). Trong cân bằng nhiệt động, số nguyên tử ở trạng thái i và số nguyên tử ở trạng thái j, trên trung bình, phải không đổi; và do vậy tốc độ  và  phải bằng nhau. Do đó, bằng lập luận tương tự trong thống kê Boltzmann, tỉ số giữa  và  bằng  với  là sự suy biến của trạng thái i và của j, tương ứng với mức năng lượng  của chúng, k là hằng số Boltzmann và T nhiệt độ của hệ. Từ đây thu được
 và

Các số A và B gọi là các hệ số Einstein.

Einstein không thể chứng minh đầy đủ cho phương trình tốc độ phản ứng của ông, nhưng cho rằng ông có thể tìm được các hệ số ,  và  khi các nhà vật lý đã có được "những lý thuyết cơ học và điện động lực học tuân theo các giả thuyết lượng tử". Thực tế, năm 1926, Paul Dirac tìm ra cách tính hằng số tốc độ  theo cách tiếp cận bán cổ điển, và, năm 1927, ông đã thành công khi tính được mọi hằng số tốc độ phản ứng từ các nguyên lý cơ sở của lý thuyết lượng tử. Công trình của Dirac là cơ sở cho điện động lực học lượng tử QED, hay lý thuyết mô tả sự lượng tử hóa trường điện từ. Cách tiếp cận của Dirac được gọi là lượng tử hóa lần hai hay lý thuyết trường lượng tử; trong khi cơ học lượng tử những ngày đầu chỉ mô tả các hạt vật chất mà không miêu tả được trường điện từ.

Einstein vướng phải khó khăn là lý thuyết của ông dường như chưa hoàn thiện, do nó không xác định được hướng của một photon phát xạ tự phát. Bản chất xác suất của chuyển động hạt-ánh sáng do Newton lần đầu tiên đề cập đến khi ông tìm cách giải thích hiện tượng lưỡng chiết và tổng quát hơn, sự tách chùm sáng ở mặt phân cách giữa chùm tới và chùm phản xạ. Newton giả thiết rằng có những biến số ẩn trong hạt ánh sáng cho phép chúng xác định đi theo đường nào. Tương tự, Einstein hy vọng vào một lý thuyết đầy đủ không cho phép có sự may rủi, và bắt đầu những phê phán về cơ học lượng tử. Nhưng thật trớ trêu, khi cách giải thích theo xác suất của Max Born về hàm sóng lại được truyền cảm hứng từ công trình của Einstein trong quá trình ông đi tìm một lý thuyết đầy đủ hơn.

Lượng tử hóa lần hai

Năm 1910, Peter Debye suy luận ra định luật Planck cho bức xạ vật đen từ một giả thiết tương đối đơn giản. Ông đã đúng khi phân tách trường điện từ trong một hốc thành những mode Fourier, và giả sử rằng năng lượng trong một mode bất kỳ là bội nguyên lần của , với  là tần số của mode điện từ. Định luật Planck cho bức xạ vật đen trở thành tổng hình học của các mode này. Tuy vậy, cách tiếp cận của Debye đã không suy luận ra được công thức đúng cho thăng giáng năng lượng của bức xạ vật đen, mà Einstein đã thu được từ năm 1909.

Năm 1925, Born, Heisenberg và Jordan giải thích lại khái niệm của Debye theo một hướng chìa khóa quan trọng. Như đã được chỉ ra bằng lý thuyết cổ điển, các mode Fourier của trường điện từ—tập hợp đầy đủ các sóng phẳng điện từ ký hiệu bởi vectơ sóng k và trạng thái phân cực— là tương đương với các dao động tử điều hòa đơn giản không cặp. Khi giải thích theo cơ học lượng tử, các mức năng lượng của những dao động tử bằng , với  là tần số của dao động. Bước mới chìa khóa tiếp theo đó là đồng nhất một mode điện từ với năng lượng  như là trạng thái của  photon, mỗi hạt có năng lượng . Cách tiếp cận này đã thu được công thức đúng cho thăng giáng năng lượng.

Dirac đi đến một bước xa hơn. Ông coi tương tác giữa hạt điện tích với trường điện từ như là một nhiễu loạn nhỏ và gây ra sự chuyển dịch trạng thái photon, làm thay đổi số photon trong các mode, trong khi vẫn giữ được định luật bảo toàn năng lượng và động lượng trên tổng thể. Dirac từ đây có thể suy ra các hệ số của Einstein  và , và chứng minh rằng thống kê Bose–Einstein cho photon là hệ quả tự nhiên của sự lượng tử hóa trường điện từ (cách lý giải của Bose lại đi theo hướng ngược lại; ông chứng minh định luật Planck cho bức xạ vật đen bằng giả sử thống kê B–E). Trong thời gian này, các nhà vật lý vẫn chưa biết rằng mọi boson, bao gồm photon, phải tuân theo thống kê Bose–Einstein.

Lý thuyết nhiễu loạn bậc hai của Dirac bao gồm cả các photon ảo, trạng thái trung gian tạm thời của trường điện từ; tương tác điện và từ được mang bởi những photon ảo. Trong các lý thuyết trường lượng tử, biên độ xác suất của những sự kiện quan sát được tính bằng tổng trên mọi bước trung gian có thể, ngay cả khi những bước trung gian này không có ý nghĩa vật lý; do vậy, các photon ảo không bị hạn chế bởi công thức , và chúng có thể có thêm các trạng thái phân cực; phụ thuộc vào cách trộn gauge, các photon ảo có thể có ba hay bốn trạng thái phân cực, thay vì hai trạng thái cho photon thực. Mặc dù những photon tạm thời này không thể quan sát được, chúng đóng góp vào xác suất của các sự kiện đo được. Quả thực, các tính toán nhiễu loạn bậc hai hoặc bậc cao hơn có thể đóng góp vô hạn vào tổng biên độ xác suất. Những kết quả phi vật lý được hiệu chỉnh bằng kĩ thuật tái chuẩn hóa. Những hạt ảo khác cũng đóng góp vào tổng; ví dụ, hai photon có thể tương tác gián tiếp thông qua cặp electron-positron ảo. Những tán xạ photon-photon, cũng như electron-photon, là một trong những chế độ hoạt động của máy gia tốc hạt tuyến tính, đang lên kế hoạch xây dựng International Linear Collider.

Theo ký hiệu vật lý hiện đại, trạng thái lượng tử của trường điện từ được viết bởi trạng thái Fock, tích tenxơ các trạng thái cho mỗi mode điện từ

với  biểu diễn trạng thái trong đó  photon ở trong mode . Theo ký hiệu này, một photon mới sinh ra trong mode  (ví dụ, phát ra từ sự chuyển dịch nguyên tử) được viết thành . Các ký hiệu này thể hiện các khái niệm của Born, Heisenberg và Jordan miêu tả ở trên, và không cần thêm một quá trình vật lý nào khác.

Tính chất hadron của photon
Những phép đo về tương tác giữa những photon năng lượng cao với các hadron cho thấy tương tác giữa chúng có cường độ mạnh hơn suy đoán so với tương tác chỉ giữa photon và điện tích của hadron. Hơn nữa tương tác của photon với proton giống như tương tác của photon với neutron mặc dù hai loại hạt này có điện tích khác nhau.

Lý thuyết "Ưu thế meson vectơ" (Vector Meson Dominance-VMD) đã được phát triển nhằm giải thích hiệu ứng này. Theo VMD, photon là trạng thái chồng chập của photon điện từ thuần túy (mà chỉ xuất hiện trong tương tác giữa các hạt điện tích) và meson vectơ.

Tuy nhiên, khi thực hiện thí nghiệm ở tầm tác dụng rất ngắn, cấu trúc nội tại của photon có thể được coi là dòng các thành phần tự do giả quark và gluon theo tính chất tự do tiệm cận trong QCD và được miêu tả bằng "hàm cấu trúc photon. Bảng so sánh dữ liệu thực nghiệm với tiên đoán lý thuyết được trình bày toàn diện trong một bài viết đánh giá gần đây.

Photon là boson gauge

Trường điện từ là trường chuẩn (trường gauge), hay là một trường mà có phép đối xứng gauge độc lập tại mỗi vị trí trong không thời gian. Đối với trường điện từ, đối xứng gauge này là nhóm đối xứng Abelian U(1) của số phức, phản ánh tính thay đổi pha của số phức mà không làm ảnh hưởng đến biến quan sát hay hàm giá trị thực với biến số phức, như năng lượng hay Lagrangian.

Lượng tử của một trường chuẩn Abelian (trường gauge) phải không có khối lượng, hay đối xứng không bị phá vỡ; từ đây, lý thuyết tiên đoán photon là hạt không có khối lượng và không có điện tích cũng như spin nguyên. Dạng đặc biệt của tương tác điện từ khiến cho spin của photon phải là ±1; do đó tính xoắn (helicity) của nó bằng . Hai thành phần spin này tương ứng với khái niệm cổ điển về sự phân cực tròn trái và phân cực tròn phải của ánh sáng. Tuy vậy, các photon ảo trung gian của điện động lực học lượng tử còn có thêm các trạng thái phân cực phi vật lý.

Trong mô hình chuẩn, photon là một trong bốn boson chuẩn (hay boson gauge) của tương tác điện yếu; ba boson khác ký hiệu là W+, W− và Z0 tham gia vào tương tác yếu. Không như photon, những boson chuẩn (gauge) này có khối lượng, như được tiên đoán bởi cơ chế Higgs thông qua phá vỡ nhóm đối xứng chuẩn SU(2). Tương tác yếu thống nhất photon với các boson gauge W và Z nhờ công trình của các nhà vật lý Sheldon Glashow, Abdus Salam và Steven Weinberg, và giải Nobel Vật lý 1979 đã trao cho họ nhờ những đóng góp này. Tư tưởng thống nhất các tương tác cơ bản cũng được các nhà vật lý mở rộng trong lý thuyết thống nhất lớn; thống nhất bốn boson gauge với tám boson gluon của lý thuyết sắc động lực học lượng tử; tuy nhiên, một trong những tiên đoán chìa khóa của lý thuyết này là sự phân rã của proton vẫn chưa được quan sát bằng thực nghiệm.

Đóng góp vào khối lượng của hệ

Khi một hệ phát ra photon thì năng lượng của hệ sẽ giảm một lượng bằng năng lượng  của photon khi đo trong hệ quy chiếu quán tính, và khối lượng của hệ giảm đi bằng , tương tự khối lượng của một hệ tăng lên khi hấp thụ một photon bằng năng lượng của photon đó. Áp dụng công thức E=mc^2, phương trình bảo toàn năng lượng trong phản ứng hạt nhân có sự tham gia của photon thường được viết dưới dạng khối lượng của các hạt nhân, và số hạng  cho photon của tia gamma (và cho các dạng năng lượng khác, như năng lượng phản hồi của hạt nhân).

Khái niệm này cũng được áp dụng trong tiên đoán của điện động lực học lượng tử (QED). Trong lý thuyết này, khối lượng của electron (hay lepton) được hiệu chỉnh khi thêm vào đóng góp khối lượng của các photon ảo (kỹ thuật tái chuẩn hóa). Nhờ những hiệu chỉnh này mà QED có những tiên đoán bất ngờ, như mômen lưỡng cực từ dị thường của các lepton, dịch chuyển Lamb, và cấu trúc siêu tinh tế của các cặp lepton liên kết, như muonium và positronium.

Photon cũng đóng góp vào thành phần của tenxơ ứng suất-năng lượng, tenxơ này là nguồn của trường hấp dẫn được mô tả trong thuyết tương đối tổng quát. Ngược lại, photon cũng bị ảnh hưởng bởi trường hấp dẫn; quỹ đạo của nó bị lệch đi trong không thời gian cong, như hiện tượng thấu kính hấp dẫn, tần số của nó cũng bị thay đổi trong hiệu ứng dịch chuyển đỏ do hấp dẫn như được kiểm chứng trong thí nghiệm Pound-Rebka. Không những chỉ đối với photon; những hiệu ứng này cũng tác động tới sóng điện từ trong lý thuyết cổ điển.

Photon trong vật chất

Ánh sáng truyền trong môi trường trong suốt với vận tốc nhỏ hơn c, là tốc độ ánh sáng trong chân không. Ngoài ra, ánh sáng cũng bị tán xạ hay hấp thụ. Có những hiện tượng mà sự truyền nhiệt qua môi trường chủ yếu là bức xạ, bao gồm sự phát xạ và hấp thụ photon trong nó. Ví dụ như trong lõi của Mặt Trời. Năng lượng photon phải mất khoảng một triệu năm mới tới được bề mặt. Tuy nhiên, hiện tượng này khác so với sự bức xạ tán xạ đi qua môi trường vật chất, vì nó liên quan đến cân bằng địa phương giữa bức xạ và nhiệt độ. Do vậy, thời gian ở đây là thời gian vận chuyển năng lượng, chứ không phải thời gian hành trình của chính photon. Trong không gian vũ trụ, photon chỉ mất 8,3 phút đi từ Mặt Trời đến Trái Đất. Hệ số mà tốc độ ánh sáng giảm đi khi đi trong môi trường vật chất gọi là chiết suất của vật liệu. Trong cơ học sóng cổ điển, sự chậm đi này có thể giải thích bằng sự phân cực điện của vật liệu khi ánh sáng đi vào, vật liệu phân cực phát ra ánh sáng mới, và ánh sáng mới này giao thoa với ánh sáng đi vào tạo nên sự chậm trễ ánh sáng trong vật chất. Trong mô hình hạt ánh sáng, sự chậm đi này được mô tả là do quá trình kết hợp của photon với trạng thái kích thích lượng tử của vật chất (các giả hạt như phonon và exciton) để tạo ra dạng polariton; polariton này có khối lượng hiệu dụng khác không, và do đó nó không thể chuyển động với vận tốc bằng c.

Ngoài ra, photon cũng có thể coi là luôn luôn chuyển động với tốc độ c, ngay cả trong môi trường vật chất, nhưng nó có sự dịch chuyển pha (trễ hay nhanh) phụ thuộc vào tương tác với nguyên tử: điều này làm thay đổi bước sóng và động lượng của nó, nhưng không làm thay đổi tốc độ. Một sóng ánh sáng cấu tạo từ những photon này lan truyền với tốc độ nhỏ hơn tốc độ ánh sáng. Theo quan điểm này các photon là "trần trụi", và bị tán xạ và dịch chuyển pha, trong khi quan điểm ở đoạn trước coi các photon là "che kín" bởi tương tác của chúng với vật chất, và lan truyền không bị tán xạ hay dịch chuyển pha, nhưng với tốc độ nhỏ hơn.

Ánh sáng với tần số khác nhau lan truyền trong vật chất với tốc độ khác nhau; hay gọi là sự tán sắc ánh sáng. Trong một số trường hợp, hiệu ứng này làm chậm tốc độ ánh sáng trong môi trường vật liệu. Sự tương tác của photon với các giả hạt khác có thể được quan sát trực tiếp trong tán xạ Raman và tán xạ Brillouin.

Hạt nhân, nguyên tử và phân tử cũng hấp thụ photon, và chuyển dịch mức năng lượng của chúng. Một ví dụ cổ điển là sự chuyển dịch phân tử của anđêhít retinal C20H28O, phân tử chịu trách nhiệm cho khả năng quan sát của mắt, do nhà hóa sinh và Nobel Y học George Wald cùng đồng nghiệp phát hiện ra năm 1958. Sự hấp thụ gây ra một đồng phân cis-trans, và khi nó kết hợp với những chuyển tiếp khác, sẽ biến đổi thành xung thần kinh. Quá trình hấp thụ photon cũng làm bẻ gãy một số liên kết hóa học, như trong hiện tượng quang ly của clo, được nghiên cứu trong lĩnh vực quang hóa. Tương tự, tia gamma trong một số tình huống có thể làm phân ly hạt nhân nguyên tử trong quá trình gọi là quang phân rã.

Ứng dụng công nghệ
Photon có nhiều ứng dụng trong công nghệ. Những ví dụ dưới đây để minh họa các ứng dụng dựa trên tính chất của photon hơn là đối với thiết bị quang học nói chung như cho thấu kính, v.v mà có thể giải thích theo lý thuyết cổ điển về ánh sáng. Laser là một ứng dụng cực kỳ quan trọng và đã được mô tả ở trên với phát xạ kích thích.

Có một vài phương pháp để xác định được từng photon độc thân. Các ống nhân quang điện hoạt động dựa trên hiệu ứng quang điện: một photon chạm vào bề mặt kim loại và một electron bị bật ra, làm khởi phát một luồng khổng lồ các electron trong ống nhân quang điện. Các chip CCD sử dụng hiệu ứng tương tự trên chất bán dẫn: một photon tới làm sinh ra điện tích trên một tụ điện vi mô và từ đó có thể ghi lại được. Các thiết bị dò khác như máy đếm Geiger sử dụng khả năng photon gây ion hóa các phân tử khí, dẫn đến hình thành dòng điện mà máy đo được.

Các kĩ sư và nhà hóa học thường sử dụng công thức Planck  nhằm tính toán sự thay đổi năng lượng từ sự hấp thụ một photon và tiên đoán tần số ánh sáng phát ra đối với quá trình chuyển dịch năng lượng cụ thể. Ví dụ, phổ phát xạ của đèn huỳnh quang có thể tinh chỉnh bằng sử dụng các phân tử khí có mức năng lượng điện tử khác nhau và điều chỉnh năng lượng điển hình cho electron khiến phân tử khí hấp thụ nó trong bóng đèn.

Dưới một số điều kiện, phải "hai" photon mới làm xảy ra sự chuyển dịch năng lượng hơn là một photon. Đây là nguyên lý cho các kính hiển vi độ phân giải cao, bởi vì các mẫu quan sát chỉ hấp thụ năng lượng trong vùng có hai chùm sáng khác màu chồng lên nhau, đồng thời cho phép thể tích bị kích thích (vùng cần quan sát) nhỏ hơn nếu chỉ dùng một chùm sáng (kính hiển vi kích thích trạng thái bởi hai photon). Quan trọng nữa là, các photon này ít gây phá hủy mẫu vật hơn do chúng mang năng lượng thấp hơn.

Trong vài trường hợp, hai quá trình chuyển dịch năng lượng cũng có thể xảy ra cho hai hệ, khi một hệ hấp thụ một photon, một hệ khác gần nó "cướp" năng lượng kích thích và tái phát ra một photon với tần số khác biệt. Đây chính là cơ chế của hiện tượng truyền năng lượng cộng hưởng huỳnh quang, một kĩ thuật sử dụng trong sinh học phân tử nhằm nghiên cứu các protein thích hợp.

Một vài phần cứng phát số ngẫu nhiên đòi hỏi sự xác định được một photon độc thân. Ví dụ, mỗi bit trong dãy ngẫu nhiên được tạo ra bằng cách gửi một photon đến bộ tách chùm. Trong tình huống này, có hai kết quả khả dĩ với xác suất bằng nhau xảy ra. Kết quả thực tế được sử dụng nhằm xác định bit tiếp theo trong dãy là "0" hay "1". Công nghệ này gọi là quang tử học.

Nghiên cứu hiện nay

Một lĩnh vực nghiên cứu ứng dụng của photon là quang học lượng tử. Photon là một thành tố phù hợp cho các máy tính lượng tử hoạt động cực nhanh, và hướng nghiên cứu vướng víu lượng tử của photon là một lĩnh vực rất năng động. Các quá trình quang học phi tuyến cũng là một hướng được quan tâm nhiều, với phạm vi ứng dụng quá trình hấp thụ hai photon (two-photon absorption), tự điều pha (self-phase modulation), sự bất ổn định biến điệu (modulational instability) và bộ dao động tham số quang (optical parametric oscillator). Tuy vậy, những quá trình này nói chung không chỉ giả thiết trên photon; chúng cũng có thể được áp dụng cho các nguyên tử như là những dao động tử phi tuyến. Các tinh thể phi tuyến được sử dụng để tạo ra chùm cặp photon vướng víu. Cuối cùng, photon đóng vai trò quan trọng trong thông tin quang, đặc biệt cho mật mã lượng tử.

Ghi chú

Tham khảo

Bổ sung tài liệu tham khảo

Theo thời gian xuất bản:

Số đặc biệt của trang tin Optics and Photonics News (vol. 14, tháng 10 năm 2003 địa chỉ web bài viết

Liên quan đến giáo dục:

Quang học
Gauge boson
Phản hạt
Điện động lực học lượng tử
Boson
Khái niệm vật lý
Điện từ học


title: Tortricites

text:
Tortricites là một chi bướm đêm thuộc phân họ Tortricinae của họ Tortricidae.

Các loài
Tortricites sadilenkoi Kozlov, in Ponomarenko, 1988
Tortricites skalskii Kozlov, in Ponomarenko, 1988

Xem thêm
Danh sách các chi của Tortricidae

Chú thích

Tham khảo

 tortricidae.com

Tortricidae


title: Euphitrea ruficollis

text:
Euphitrea ruficollis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Medvedev miêu tả khoa học năm 1999.

Chú thích

Tham khảo

Euphitrea


title: Calatola

text:
Calatola là một chi thực vật có hoa thuộc họ Icacinaceae. Chúng phân bố từ México tới Ecuador. Có bảy loài thuộc chi. Loài điển hình là Calatola mollis. Calatola columbiana, Sleumer là loài đặc hữu của Colombia.

Chú thích

Tham khảo


title: Lima (định hướng)

text:
Lima có thể là:

Địa danh
Paraguay
Quận Lima, Paraguay
Peru
Lima, thủ đô Peru
Trung tâm lịch sử của Lima, một di sản thế giới nằm trong thành phố Lima
Vùng Lima
Tỉnh Lima
Quận Lima, trung tâm của Lima
Thụy Điển
Lima, Thụy Điển
Hoa Kỳ
Lima, Illinois
Lima, tên ban đầu của Howe, Indiana
Lima, Montana
Lima (thị xã), New York
Lima (làng), New York
Lima, Ohio
Lima, Wisconsin


title: Dechantskirchen

text:
Dechantskirchen là một đô thị thuộc huyện Hartberg thuộc bang Steiermark, nước Áo. Đô thị  có diện tích 23,95 km², dân số thời điểm cuốinăm 2005 là 1687 người.

Tham khảo


title: Dương Công Trừng

text:
Dương Công Trừng (; ?-1783) là tướng của chúa Nguyễn Phúc Ánh trong lịch sử Việt Nam. Do thường lập được công, lại có tính kiêu dũng, nên ông còn được người đời gọi là Hổ tướng họ Dương.

Sự nghiệp
Dương Công Trừng là người Long Xuyên (nay là Cà Mau) thuộc trấn Hà Tiên.

Không có thông tin về thời trẻ của Dương Công Trừng, chỉ biết về ông từ khi ông theo phò Định vương Nguyễn Phúc Thuần, lúc vị chúa này chạy vào Gia Định, rồi chạy xuống ở quê ông, tức Long Xuyên.

Tháng 7 năm Đinh Dậu (1771), quân Tây Sơn kéo đến đánh Ba Vát (nay thuộc Bến Tre), đánh Hương Đôi, ông cùng với chưởng cơ Tống Phước Hòa đều chống ngăn được.

Thế nhưng trước sức mạnh của quân Tây Sơn, tháng 9 năm đó, quân Nguyễn đại bại ở Long Xuyên, Định Vương bị bắt sống rồi bị giết chết, Dương Công Trừng bèn chạy theo phò Nguyễn Phúc Ánh, là cháu của Định vương.

Năm Mậu Tuất (1778), Nguyễn Phúc Ánh mới 17 tuổi được các tướng tôn làm Đại nguyên súy Nhiếp quốc chính. Sau đó, vị chúa trẻ này cử ông giữ chức cai cơ.

Tháng giêng năm Canh Tý (1780), Nguyễn Phúc Ánh xưng vương ở Sài Gòn. Tháng 4 cùng năm, ông và Đỗ Thanh Nhơn được cử đi đánh dẹp cuộc nổi dậy ở Trà Vinh, bắt sống được thủ lĩnh là Ốc Nha Suất.

Tháng 3 năm Tân Sửu (1781), tướng Đỗ Thanh Nhơn bị Nguyễn Phúc Ánh giết chết. Lợi dụng nội bộ của chúa Nguyễn đang rạn nứt, tháng 3 năm sau (1782), từ Quy Nhơn thủy bộ quân Tây Sơn do Nguyễn Nhạc và Nguyễn Huệ cùng chỉ huy, tiến vào cửa biển Cần Giờ.

Hay được, Dương Công Trừng (lúc ấy đang giữ trọng trách ở bộ chỉ huy thủy quân Gia Định), liền cùng với các tướng lĩnh khác bố trí sẵn hơn 400 chiến thuyền để kình chống lại. Tuy nhiên, với tài dùng binh của hai thủ lĩnh nhà Tây Sơn, sau một thủy ác liệt ở sông Ngã Bảy, lực lượng thủy quân của chúa Nguyễn đã bị đánh tan, khiến các tướng sĩ (trong đó có Dương Công Trừng) bỏ chạy tán loạn, còn chúa Nguyễn thì chạy về Ba Giồng (nay thuộc Tiền Giang) rồi lánh ra đảo Phú Quốc.

Nhưng khi Nguyễn Nhạc và Nguyễn Huệ vùa rút đại quân về Quy Nhơn, để tướng Đỗ Nhàn Trập ở lại giữ Gia Định, thì lập tức tình hình ở đây biến đổi nhanh chóng. Tại Long Hồ, sau khi tướng Hồ Văn Lân chiếm lại được vùng đất này, liền hội quân với Dương Công Trừng, Nguyễn Văn Úy cùng tiến đánh quân Tây Sơn, đuổi tướng Đỗ Nhàn Trập cùng quan quân chạy về Quy Nhơn.

Tháng 2 năm Quý Mão (1783), Nguyễn Huệ và Nguyễn Lữ lại cất binh từ Quy Nhơn tiến vào Gia Định. Cuộc ác chiến đầu tiên xảy ra tại cửa Cần Giờ. Sau khi phá tan phòng tuyến kiên cố của chúa Nguyễn, Nguyễn Huệ liền chia quân làm hai đạo: Đạo thứ nhất tiến đánh đồn Vàm Cỏ (Thảo Câu) do tư khấu Nguyễn Văn Kim chỉ huy. Đạo thứ hai tiến đánh đồn Cá Trê (Ngư Giác) do tướng Lê Văn Kế chỉ huy.

Đối lại, Dương Công Trừng và Tôn Thất Mân (tên thật Nguyễn Phước Mân) đã chuẩn bị sẵn một trận hỏa công. Nhưng vì tướng chỉ huy làm theo lời dặn của Nguyễn Huệ là phải đợi cho đến khi thủy triều đang lên và gió thuận chiều mới đánh, vì thế khi xung trận các bè lửa thay vì thiêu cháy các chiến thuyền Tây Sơn, lại trôi ngược và thêu rụi tất cả đoàn thuyền binh của chúa Nguyễn..

Sau đó, theo sách Hoàng Việt hưng long chí thì:
...Khói lửa bốc lên mù trời, tướng sĩ hốt hoảng chạy tán loạn, quân Tây Sơn thừa thế áp sát vào quân Gia Định mà đánh. Tôn Thất Mân bỏ chạy, đô đốc Tây Sơn Lê Văn Kế sai chặt cầu phao, Tôn Thất Mân rơi xuống chết đuối, còn Dương Công Trừng bị quân Tây Sơn bắt sống...

Đại bại, chúa Nguyễn bèn dẫn tàn quân chạy về Bến Lức, rồi lần lượt chạy trốn ở các nơi: Ba Giồng (nay thuộc Tiền Giang), Phú Quốc, Côn Nôn, Cổ Cốt và sang Xiêm cầu viện.

Bị bắt giam, Dương Công Trừng giả bộ trá hàng để được tha, nhưng không lâu sau nhân khi quân canh sơ hở, ông cùng cai cơ Nguyễn Văn Nhơn đoạt lấy ba chiến thuyền chèo ra biển. Ra đến ngoài khơi thì ông gặp đội thuyền của quân Nguyễn do Lê Thượng và Nguyễn Tân chỉ huy. Sau khi bàn bạc, các ông dốc hết lực lượng đến đánh úp và chiếm được đồn quân Tây Sơn ở Long Xuyên.

Được tin vui, nhưng chúa Nguyễn biết không thể giữ được, liền sai Phan Văn Nhơn đến bảo Dương Công Trừng hãy rút hết binh thuyền ra hải đảo, nhưng lệnh chưa tới nơi thì thái bảo nhà Tây Sơn là Phạm Văn Tham đã dẫn quân từ Sài Gòn đến đánh. Hai viên chỉ huy quân Nguyễn là Lê Thượng và Nguyễn Thái đều tử trận, còn điều khiển Dương Công Trừng lại bị quân Tây Sơn bắt sống.

Thái bảo Tham kết tội Dương Công Trừng là phản tặc, ông cãi lại là chỉ trá hàng, rồi còn lớn tiếng thóa mạ Nguyễn Nhạc và các tướng lĩnh Tây Sơn khác. Việc tâu lên, Nguyễn Nhạc cho lệnh chém chết. Đó là năm Quý Mão (1783).

Thông tin thêm
Trước đây, ở khu vực Chợ Lớn có con đường mang tên Dương Công Trừng, nhưng sau năm 1975 ngành chức năng đã cho thay bằng một cái tên khác. Nay là đường Nguyễn Thị Nhỏ, thuộc địa bàn Quận 5, Quận 6, Quận 11 và quận Tân Bình.

Cầu Phú An (còn gọi là cầu Dầu, dài 45m, rộng 3,3m) nằm trên đường Ngô Tất Tố, bắc qua rạch Văn Thánh, thuộc quận Bình Thạnh, Thành phố Hồ Chí Minh. Trước năm 1975, cầu này có tên là Dương Công Trừng.Chú thích

Sách tham khảo
Quốc sử quán triều Nguyễn, (Cao Xuân Dục làm Tổng tài), Quốc triều sử toát yếu. Nhà xuất bản Văn Học, 2002.
Ngô Giáp Đậu, Hoàng Việt hưng long chí. Nhà xuất bản Văn học, 1993.
Nhiều người soạn, Địa chí văn hóa Thành phố Hồ Chí Minh (tập 1, phần 3 do Nguyễn Đình Đầu biên soạn). Nhà xuất bản Thành phố Hồ Chí Minh, 1987.
Trịnh Vân Thanh, Thành ngữ điển tích danh nhân từ điển (quyển 1). Tác giả tự xuất bản, Sài Gòn, 1996.
Nguyễn Khắc Thuần, Danh tướng Việt Nam'' (tập 3). Nhà xuất bản Giáo dục, 2005.

Người Cà Mau
Võ tướng chúa Nguyễn


title: Ủy ban Chứng khoán Nhà nước

text:
Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (tên giao dịch tiếng Anh: State Securities Commission of Vietnam) là cơ quan trực thuộc Bộ Tài chính Việt Nam, thực hiện chức năng tham mưu, giúp Bộ trưởng Bộ Tài chính quản lý nhà nước về chứng khoán và thị trường chứng khoán; trực tiếp quản lý, giám sát hoạt động chứng khoán và thị trường chứng khoán; quản lý các hoạt động dịch vụ thuộc lĩnh vực chứng khoán và thị trường chứng khoán theo quy định của pháp luật.

Lịch sử hình thành
Ngày 6 tháng 11 năm 1993, thành lập Ban Nghiên cứu xây dựng và phát triển thị trường vốn thuộc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (Quyết định số 207/QĐ-TCCB ngày 6/11/1993 của Thống đốc Ngân hàng nhà nước) với nhiệm vụ nghiên cứu, xây dựng đề án và chuẩn bị các điều kiện để thành lập TTCK theo bước đi thích hợp.
Tháng 9 năm 1994, Chính phủ thành lập Ban soạn thảo Pháp lệnh về chứng khoán và TTCK do Bộ trưởng Bộ Tài chính Hồ Tế làm Trưởng ban, với các thành viên là Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam Lê Văn Châu (sau đó là Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán), Thứ trưởng Bộ Tư pháp.
Ngày 29 tháng 6 năm 1995, Thủ tướng Chính phủ đã có Quyết định số 361/QĐ-TTg  thành lập Ban Chuẩn bị tổ chức TTCK giúp Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo chuẩn bị các điều kiện cần thiết cho việc xây dựng TTCK ở Việt Nam. Ban Chuẩn bị tổ chức TTCK có nhiệm vụ:
Soạn thảo các văn bản pháp luật về chứng khoán và TTCK;
Soạn thảo Nghị định của Chính phủ về thành lập Ủy ban Chứng khoán Nhà nước;
Chuẩn bị cơ sở vật chất, đội ngũ cán bộ quản lý nhà nước, quản lý thị trường, kinh doanh về chứng khoán;
Hợp tác với các nước và tổ chức quốc tế trong việc tổ chức TTCK ở Việt Nam;
Ủy ban Chứng khoán Nhà nước được thành lập ngày 28 tháng 11 năm 1996 theo nghị định 75/cp của Chính phủ Việt Nam, ban đầu đây là một Ủy ban thuộc điều hành của Chính phủ, do ông Lê Văn Châu làm Chủ tịch.
 Lúc đầu, để khuyến khích các doanh nghiệp niêm yết, Ủy ban Chứng khoán đã trình Bộ Tài chính Việt Nam và được đồng ý cấp khoản kinh phí 100 triệu đồng "ngoài luồng" cho công tác vận động doanh nghiệp niêm yết và tổ chức các chiến dịch có quy mô hơn với mục tiêu thu hút doanh nghiệp niêm yết trên sàn chứng khoán .. Đặc biệt, Ủy ban nhân dân Hà Nội và Hải Phòng còn dùng tiền ngân sách để hỗ trợ toàn bộ chi phí tư vấn và kinh phí kiểm toán cho những đơn vị niêm yết đầu tiên. Hải Phòng còn ưu đãi thêm 50% thuế thu nhập doanh nghiệp cho các công ty đăng ký giao dịch trong vòng 2 năm kế tiếp sau khi hưởng ưu đãi theo quy định chung .
Ngày 19 tháng 2 năm 2004, Chính phủ đã ban hành nghị định 66/2004/NĐ-CP  chuyển Ủy ban Chứng khoán Nhà nước vào Bộ Tài chính.

Nhiệm vụ và quyền hạn
Ủy ban Chứng khoán Nhà nước thực hiện các nhiệm vụ và quyền hạn sau đây:
Trình Bộ trưởng Bộ Tài chính để trình Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ xem xét, quyết định:
a. Các dự án luật, dự thảo nghị quyết của Quốc hội, dự án pháp lệnh, dự thảo nghị quyết của Uỷ ban Thường vụ Quốc hội; dự thảo nghị định của Chính phủ; dự thảo quyết định của Thủ tướng Chính phủ về chứng khoán và thị trường chứng khoán;
b. Chiến lược, quy hoạch, chương trình mục tiêu quốc gia, chương trình hành động, đề án, dự án quan trọng về chứng khoán và thị trường chứng khoán.
Trình Bộ trưởng Bộ Tài chính xem xét, quyết định:
a. Dự thảo thông tư và các văn bản khác về chứng khoán và thị trường chứng khoán;
b. Kế hoạch phát triển thị trường chứng khoán hàng năm.
Ban hành văn bản hướng dẫn chuyên môn, nghiệp vụ, văn bản quy phạm nội bộ, văn bản cá biệt thuộc phạm vi quản lý của Uỷ ban Chứng khoán Nhà nước.
Tổ chức thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật, chiến lược, quy hoạch, kế hoạch, chương trình, dự án, đề án thuộc lĩnh vực chứng khoán và thị trường chứng khoán sau khi được cấp có thẩm quyền ban hành hoặc phê duyệt.
Tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về chứng khoán và thị trường chứng khoán.
Cấp, gia hạn, đình chỉ, thu hồi giấy phép, giấy chứng nhận liên quan đến hoạt động chứng khoán và thị trường chứng khoán; chấp thuận những thay đổi liên quan đến hoạt động chứng khoán và thị trường chứng khoán.
Quản lý, giám sát hoạt động của các Sở Giao dịch chứng khoán, Trung tâm Giao dịch chứng khoán, Trung tâm Lưu ký chứng khoán và các tổ chức phụ trợ; tạm đình chỉ hoạt động giao dịch, hoạt động lưu ký của các Sở Giao dịch chứng khoán, Trung tâm Giao dịch chứng khoán, Trung tâm Lưu ký chứng khoán trong trường hợp có dấu hiệu ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của nhà đầu tư; chấp thuận các quy định, quy chế của các Sở Giao dịch chứng khoán, Trung tâm Giao dịch chứng khoán, Trung tâm lưu ký chứng khoán; chấp thuận việc đưa vào giao dịch các loại chứng khoán mới, thay đổi và áp dụng phương thức giao dịch mới, đưa vào vận hành hệ thống giao dịch mới.
Thanh tra, giám sát, xử lý vi phạm hành chính và giải quyết khiếu nại, tố cáo trong hoạt động chứng khoán và thị trường chứng khoán.
Thực hiện công tác thống kê, dự báo về hoạt động chứng khoán và thị trường chứng khoán; tổ chức quản lý và ứng dụng công nghệ thông tin, hiện đại hóa hoạt động trong lĩnh vực chứng khoán và thị trường chứng khoán.
Tổ chức nghiên cứu khoa học; tổ chức, phối hợp với các cơ quan, tổ chức liên quan đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức quản lý chứng khoán và nhân viên hành nghề chứng khoán; phổ cập kiến thức về chứng khoán và thị trường chứng khoán cho công chúng.
Thực hiện hợp tác quốc tế trong lĩnh vực chứng khoán và thị trường chứng khoán theo phân công, phân cấp của Bộ trưởng Bộ Tài chính và quy định của pháp luật.
Hướng dẫn các tổ chức hiệp hội chứng khoán thực hiện mục đích, tôn chỉ và Điều lệ hoạt động của hiệp hội; kiểm tra việc thực hiện các quy định của Nhà nước, xử lý hoặc kiến nghị cơ quan Nhà nước có thẩm quyền xử lý các vi phạm pháp luật của các hiệp hội chứng khoán theo phân cấp của Bộ trưởng Bộ Tài chính và quy định của pháp luật.
Thực hiện chế độ báo cáo về chứng khoán và thị trường chứng khoán theo quy định của pháp luật và phân công, phân cấp của Bộ trưởng Bộ Tài chính.
Quản lý tổ chức bộ máy, biên chế; thực hiện chế độ tiền lương và các chế độ, chính sách đãi ngộ, thi đua khen thưởng, kỷ luật, đào tạo, bồi dưỡng đối với cán bộ, công chức, viên chức thuộc phạm vi quản lý của Uỷ ban Chứng khoán Nhà nước theo phân cấp của Bộ trưởng Bộ Tài chính và quy định của pháp luật; thực hiện phòng, chống tham nhũng, tiêu cực và thực hành tiết kiệm, chống lãng phí trong việc sử dụng tài sản, kinh phí được giao theo quy định của pháp luật.
Thực hiện cải cách hành chính theo mục tiêu và nội dung chương trình cải cách hành chính được Bộ trưởng Bộ Tài chính phê duyệt
Quản lý kinh phí do ngân sách nhà nước cấp và các nguồn kinh phí khác, tài sản được giao; thực hiện chế độ tự chủ về biên chế và kinh phí hoạt động theo quy định của cấp có thẩm quyền.
Thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạn khác do Bộ trưởng Bộ Tài chính giao và theo quy định của pháp luật.

Cơ cấu tổ chức

Lãnh đạo
Lãnh đạo Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (do Bộ trưởng Bộ Tài chính bổ nhiệm, miễn nhiệm và cách chức) gồm có:
Chủ tịch: Vũ Thị Chân Phương
Phó Chủ tịch:
Phạm Hồng Sơn
Lương Hải Sinh
Hoàng Văn Thu

Đơn vị hành chính
Giúp Chủ tịch UBCKNN thực hiện chức năng quản lý nhà nước:
Vụ Pháp chế.
Vụ Phát triển thị trường chứng khoán.
Vụ Quản lý chào bán chứng khoán.
Vụ Giám sát các công ty đại chúng
Vụ Quản lý kinh doanh chứng khoán.
Vụ Quản lý các công ty quản lý quỹ và Quỹ đầu tư chứng khoán.
Vụ Giám sát thị trường chứng khoán.
Vụ Hợp tác quốc tế.
Vụ Tổ chức cán bộ.
Vụ Tài vụ - Quản trị.
Văn phòng.
Cơ quan Đại diện Ủy ban Chứng khoán Nhà nước tại thành phố Hồ Chí Minh.
Thanh tra.
Cục Công nghệ thông tin.

Đơn vị sự nghiệp
Trung tâm Nghiên cứu khoa học và Đào tạo chứng khoán;
Tạp chí Chứng khoán;

Doanh nghiệp trực thuộc
Là công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên hoạt động theo Luật Chứng khoán và Luật Doanh nghiệp của Việt Nam, bao gồm:
Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam;
Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam

Bê bối

Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước bị cách chức
Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCK) Việt Nam, ông Trần Văn Dũng, bị Bộ Tài Chính cách chức ngày 19/5/2022. Bộ cũng ban hành quyết định thi hành kỷ luật bằng hình thức cảnh cáo đối với ông Vũ Bằng, nguyên Bí thư Đảng ủy Cơ quan UBCKNN giai đoạn 2015 - 2020, nguyên Chủ tịch UBCNKK, ông Nguyễn Thành Long, Chủ tịch Hội đồng thành viên Sở giao dịch chứng khoán Việt Nam, và ông Nguyễn Sơn, Chủ tịch Hội đồng quản trị Trung tâm lưu ký chứng khoán Việt Nam, do đã có vi phạm, khuyết điểm trong công tác. Trong hơn một tháng qua, đã có ít nhất 11 doanh nhân đã bị khởi tố và bắt tạm giam với các cáo buộc liên quan đến những vi phạm tại thị trường chứng khoán Việt Nam. Đáng chú ý là vụ bắt giữ ông Trịnh Văn Quyết - cựu Chủ tịch Tập đoàn FLC và ông Đỗ Anh Dũng - cựu Chủ tịch Tập đoàn Tân Hoàng Minh.

Trước đó, Ủy Ban Kiểm Tra Trung ương (UBKTTW) đảng Cộng sản Việt Nam cảnh cáo Đảng ủy Cơ quan Ủy ban Chứng khoán Nhà nước các nhiệm kỳ 2015-2020, 2020-2025; Khai trừ ra khỏi Đảng ông Lê Hải Trà, Bí thư Đảng ủy, Tổng Giám đốc Sở Giao dịch chứng khoán TP HCM (HoSE), cách chức hết các chức vụ trong Đảng của ông Trần Văn Dũng gồm Ủy viên Ban Chấp hành Đảng bộ Bộ Tài chính, Bí thư Đảng ủy Cơ quan, Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước. UBKTTW khẳng định Đảng ủy Cơ quan Ủy ban Chứng khoán Nhà nước đã vi phạm nguyên tắc tập trung dân chủ và Quy chế làm việc; thiếu trách nhiệm, buông lỏng lãnh đạo, chỉ đạo, thiếu kiểm tra, giám sát, để một số tổ chức, cá nhân thuộc Ủy ban Chứng khoán Nhà nước có nhiều vi phạm, khuyết điểm trong việc tham mưu xây dựng thể chế, chính sách và thực hiện công tác quản lý nhà nước về hoạt động chứng khoán và thị trường chứng khoán, để một số tổ chức, cá nhân vi phạm pháp luật, thao túng thị trường, thu lợi bất chính.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội.
 Sở Giao dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh.

Thị trường chứng khoán Việt Nam
Cơ quan trực thuộc Bộ Tài chính Việt Nam
Chứng khoán Nhà nước


title: Fountain, Colorado

text:
Fountain, Colorado là một thành phố thuộc quận, tiểu bang Colorado, Hoa Kỳ. Thành phố có diện tích km², dân số thời điểm năm 2000 theo điều tra của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ là người.

Tham khảo

Thành phố của Colorado


title: Sanchotello

text:
Sanchotello là một đô thị ở tỉnh Salamanca, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số năm 2004 của Viện thống kê quốc gia Tây Ban Nha, đô thị này có dân số 285 người.

==Tham khảo==

Đô thị ở Salamanca


title: Angoville, Calvados

text:
Angoville là một xã ở tỉnh Calvados, thuộc vùng Normandie ở tây bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Calvados

Chú thích

Tham khảo


title: Brontotheriidae

text:
Brontotheriidae, còn được gọi là Titanotheriidae, là một họ động vật có vú đã tuyệt chủng thuộc bộ Guốc lẻ Perissodactyla (bộ chứa ngựa, tê giác, và heo vòi). Bề ngoài họ có vẻ giống như tê giác, trên thực tế chúng liên hệ chặt chẽ với ngựa hơn. Chúng sống vào khoảng 56-34 triệu năm trước, đến cuối thế Eocen.

Chú thích

Tham khảo

Bộ Guốc lẻ
Tuyệt chủng thế Eocen
Động vật được mô tả năm 1873

it:Brontotherium


title: Laucourt

text:
Laucourt là một xã ở tỉnh Somme, vùng Hauts-de-France, Pháp.

Địa lý
Thị trấn này tọa lạc trên đường D255, khoảng 30 dặm Anh về phía đồng nam của Amiens ở đông nam của tỉnh.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Somme

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Laucourt trên trang mạng của INSEE
 Laucourt trên trang mạng của Quid

Xã của Somme


title: Sóller

text:
Sóller là một đô thị trên đảo Mallorca, thuộc quần đảo Baleares, Tây Ban Nha.

Tham khảo

Liên kết ngoài

English-language home page of sollernet.com
Sa Mostra - International Folklore Festival
Veu de Sóller (local weekly newspaper), in Catalan
Setmanari Sóller (local newspaper), in Catalan.
Ferrocarril de Sóller (Sóller train), in English
Jardín Botánico (botanical garden), in Catalan and Spanish
Museu de Ciencias Naturales
Xeremiers de Sóller (local traditional musical group), in Catalan
Ayuntamiento de Sóller (Townhall of Sóller), in English
Tourist Information and map of Soller
Property Information for Tourists interested in Property in Soller

Đô thị ở Mallorca
Khu dân cư ở Mallorca


title: Hadromorphus callidus

text:
Hadromorphus callidus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Brown miêu tả khoa học năm 1936.

Chú thích

Tham khảo

Hadromorphus


title: Smaragdina maduraiensis

text:
Smaragdina maduraiensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Erber & Medvedev miêu tả khoa học năm 1999.

Chú thích

Tham khảo

Smaragdina


title: Hylaeus cypricolus

text:
Hylaeus cypricolus là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Warncke mô tả khoa học năm 1972.

Chú thích

Tham khảo

C
Động vật được mô tả năm 1972


title: Passais

text:
Passais là một xã thuộc tỉnh Orne trong vùng Normandie tây bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 150 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

INSEE

Xã của Orne


title: Nhơn Hưng (định hướng)

text:
Nhơn Hưng có thể là một trong số các địa danh sau đây:

 Phường Nhơn Hưng, thị xã Tịnh Biên, tỉnh An Giang
 Phường Nhơn Hưng, thị xã An Nhơn, tỉnh Bình Định


title: Kunowice

text:
Kunowice  () là một ngôi làng ở quận hành chính Gmina Słubice, nội thuộc Hạt Słubice, Tỉnh Lubusz, ở miền Tây Bộ Ba Lan, gần sông Oder và biên giới nước Đức. Nó nằm cách Słubice xấp xỉ  về phía Đông, cách Gorzów Wielkopolski khoảng  về phía Tây Nam, và cách Zielona Góra chừng  về phía Tây Bắc. Trước năm 1945, vùng đất này thuộc về nước Đức (xem thêm Thay đổi lãnh thổ Ba Lan sau Chiến tranh thế giới thứ hai). Vào năm 2008, ngôi làng có dân số bao gồm 700 người.

Kunersdorf được kể đến lần đầu tiên vào năm 1337 như một phần đất của miền Neumark (Terra trans Oderam) ở miền Đông Bộ xứ Brandenburg. Tuyển hầu tước Jobst xứ Luxembourg đã nhượng nó cho thành phố Frankfurt vào năm 1399. Sau đó Kunersdorf bị quân đội của quận công Jan II Khùng xứ Żagań tàn phá khi ông này tấn công tuyển hầu tước Brandenburg là Albrecht III vào năm 1477, và lại bị tàn phá bởi Quân đội Đế quốc La Mã Thần thánh và quân Thụy Điển trong cuộc Chiến tranh Ba Mươi Năm.

Trong cuộc Chiến tranh Bảy năm (1756-1763), Kunersdorf là nơi diễn ra trận đánh ác liệt ngày 12 tháng 8 năm 1759 giữa 5 vạn quân Phổ do vua Friedrich II chỉ huy với 9 vạn quân đồng minh Nga-Áo do nguyên soái Nga Pyotr S. Saltykov và đại tướng Áo Ernst Gideon von Laudon chỉ huy. Trận Kunersdorf là thắng lợi lớn nhất của quân đội liên minh chống Phổ, họ đã loại được khoảng 19 nghìn quân Phổ ra khỏi vòng chiến và buộc khiến bộ phận lớn khác của quân Phổ chạy tứ tán khỏi trận địa.

Vào năm 1815, sau khi những cuộc chiến tranh xâm lược của Napoléon Bonaparte chấm dứt, Kunersdorf thuộc về Tỉnh Brandenburg mới được thiết lập của nước Phổ. Cùng với nước Phổ Kunersdorf trở thành một phần đất của Đế chế Đức vào năm 1871 nhờ có công cuộc Thống nhất nước Đức, và từ năm 1873 nó trở thành khu hành chính trong quận Weststernberg với trụ sở ở Drossen. Ngôi làng bị quân Liên Xô chiếm đóng trong Chiến dịch Wisla-Oder vào tháng 2 năm 1945. Qua việc thi hành đường biên cương Oder-Neisse theo Thỏa thuận Potsdam vào năm 1945, Kunowice trở thành một phần đất của Ba Lan.

Tham khảo

Kunowice
Điểm giao nhau biên giới Đức-Ba Lan


title: 532

text:
Năm 532 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 532


title: Michaelophorus shafferi

text:
Michaelophorus shafferi là một loài bướm đêm thuộc chi Michaelophorus, có ở Brasil. Bướm bay vào tháng 4, và có sải cánh dài khoảng 9 mm.

Chú thích

Tham khảo

Michaelophorus
Động vật đặc hữu Brasil
Côn trùng Nam Mỹ


title: Cephaloleia vagelineata

text:
Cephaloleia vagelineata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Pic mô tả khoa học năm 1926.

Chú thích

Tham khảo

Cephaloleia


title: Barybaena orangensis

text:
Barybaena orangensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Erber & Medvedev miêu tả khoa học năm 2003.

Chú thích

Tham khảo

Barybaena


title: Đại học Nữ sinh Ewha

text:
Viện Đại học Nữ sinh Ewha hay là Đại học Nữ sinh Hoa Lê (tiếng Anh: Ewha Womans University, tiếng Hàn: 이화여자대학교, Chữ Hán: 梨花女子大學校 Lê hoa nữ tử đại học hiệu) là một trường đại học tư thục dành cho nữ giới ở trung tâm Seoul, Hàn Quốc. Là một trường cao học lớn nhất ở Seoul và trường học dành cho nữ giới lớn nhất thế giới . Đại học Ewha được thành lập vào năm 1886 bởi nhà truyền giáo nữ Giám nhiệm Giám lý (Methodist Episcopal) Hoa Kỳ Mary F. Scranton.

"Ewha" là một từ Hán-Triều cho "hoa Lê". Những người sáng lập đầu tiên của trường đại học nghĩ rằng mỗi người phụ nữ trong cộng đồng này có giá trị được tôn trọng, nên trong tiếng Anh, họ sử dụng từ ngữ "womans" (thay vì women như thông thường), từ womans (nữ giới) là độc đáo và có một ý nghĩa đặc biệt .

Đại học Ehwa cũng là một trong các trường đại học nổi tiếng nhất ở Hàn Quốc, và nhiều phụ nữ hàng đầu đã tốt nghiệp từ đây. 15 trong tổng số 32 nữ bộ trưởng Hàn Quốc tốt nghiệp Đại học Ewha (46,8%) và 17 trong số 40 nữ đại biểu Quốc hội Hàn Quốc khóa 17 tốt nghiệp từ Ewha (42,5%). Han Myeong-suk (nữ thủ tướng đầu tiên của Hàn Quốc) và các Đệ nhất phu nhân Lee Soon-ja (phu nhân tổng thống Jeon Du-hwan), Kim Yoon-ok (phu nhân tổng thống Lý Minh Bác), Son Myung-soon (phu nhân tổng thống Kim Yeong-sam) cũng tốt nghiệp từ trường này. Lee Myung-hee - Chủ tịch Tập đoàn Shinsegae và Lee Yoon-hyung, hai con gái của người sáng lập tập đoàn Samsung Lee Byung-chul và Lee Kun-hee, và Hyun Jeong-eun, chủ tịch tập đoàn Hyundai cũng tốt nghiệp từ trường này.

Lịch sử
Bắt nguồn từ trường Ihwa Hakdang (cũng gọi là Ewha Hakdang; 이화 학당 梨花 学堂) do nhà truyền giáo Mary F. Scranton thành lập năm 1886, lúc đó chỉ với 1 học sinh duy nhất. Tên gọi của trường: "Học viện hoa Lê", được hoàng đế Cao Ly Cao Tông (Gojong của Goryeo) ban cho vào năm 1887. Nhà trường bắt đầu cung cấp các khóa học cao đẳng trong năm 1910, và các khóa học chuyên nghiệp cho phụ nữ vào năm 1925. Ngay sau ngày giải phóng Hàn Quốc vào ngày 15 tháng 8 năm 1945, trường nhận được sự cho phép chính phủ để trở thành một trường đại học. Đó cũng là trường đại học đầu tiên tại Hàn Quốc được chính thức tổ chức.

Ewha ghi dấu nhiều cái đầu tiên trong lịch sử Hàn Quốc: Nữ bác sĩ đầu tiên của Hàn Quốc Esther Park; nữ tiến sĩ đầu tiên, Helen Kim (người sau này trở thành chủ tịch đầu tiên của trường đại học Hàn Quốc), nữ luật sư đầu tiên của Hàn Quốc, Lee Tai-Young, phụ nữ đầu tiên của Tòa án Hiến pháp, Jeon Hyo-sook, và nữ thủ tướng đầu tiên Han Myeong-sook.

Phân khoa

Đại học

Các ngành học của Ewha được chia thành 11 trường cao đẳng với 65 phân ban.
Trường Đại học Nghệ thuật tự do
Trường Đại học Khoa học Xã hội
Trường Đại học Kỹ thuật
Trường Đại học Khoa học Tự nhiên
Trường Đại học Nghệ thuật (Âm nhạc / Mỹ thuật / Thiết kế)
Trường Đại học Luật
Trường Đại học Dược
Trường Đại học Giáo dục
Trường Đại học Quản trị Kinh doanh
Trường Đại học Y khoa
Học viện Scranton College (Chương trình danh dự, Ban Nghiên cứu Quốc tế)

Học viện Scranton mở cửa từ ngày 1 Tháng Ba 2007. Trường được đặt theo tên Mary F. Scranton, nhà truyền giáo, người sáng lập Ewha 120 năm trước đây. Là một chương trình duy nhất thuộc dự án toàn cầu 2010 của Ewha, Học viện Scranton được thiết kế để giáo dục sinh viên trở thành các nhà lãnh đạo hiệu quả trong một thế giới toàn cầu hóa. Có hai chương trình chính trong trường: Chương trình Scranton danh dự trong đó bao gồm vô số các ngành, Phòng Nghiên cứu Quốc tế đặc biệt nhằm trang bị cho sinh viên với khả năng cạnh tranh trên trường quốc tế. Scranton cung cấp các khóa học đa ngành và toàn diện, trong đó cho phép môi trường tự do hơn, phát huy cá tính và tính sáng tạo của sinh viên. Các lớp học quy mô nhỏ được thực hiện bằng tiếng Anh và các chương trình du học nhằm trang bị cho sinh viên với một tư duy mở, linh hoạt, với kiến thức rộng lớn và kỹ năng cần thiết trong thời đại toàn cầu hóa.

Phòng Nghiên cứu Quốc tế (DIS) lần đầu tiên được thành lập tháng 3 năm 2001 như một chương trình đại học trong đó tiếng Anh là ngôn ngữ giảng dạy. Đây là một kiểu mẫu được thành lập lần đầu tiên tại Hàn Quốc. Bây giờ, như là một phần của Scranton College, DIS cung cấp chương trình giảng dạy cá nhân cho các sinh viên để giúp họ đạt được chuyên môn quốc tế trong lãnh vực của họ lựa chọn.

Cao học
Tương tự như vậy, các khóa học sau đại học được chia thành 13 trường cao học.
Trường Cao học
Trường Cao học Nghiên cứu Quốc tế
Trường Cao học Dịch thuật và Diễn giải
Trường Cao học Phúc lợi xã hội
Trường Cao học Kinh doanh
Trường Cao học Y khoa
Trường Cao học Giáo dục
Trường Cao học Thiết kế
Trường Cao học Thần học
Trường Cao học Khoa học Chính trị
Trường Cao học Âm nhạc trong Truyền thông hiện đại
Trường Cao học Khoa học Y tế lâm sàng
Trường Cao học lâm sàng Nha Khoa

Gallery

Chú thích

Liên kết ngoài

EWHA by ArchiDiAP
Official website, in Korean and English
Official website for international programs, in Korean and English

Trường đại học và cao đẳng Seoul
Trường đại học và cao đẳng nữ
Ewha
Trường đại học và cao đẳng Kitô giáo
Khởi đầu năm 1886
Quận Seodaemun


title: Doratogonus

text:
Doratogonus là một chi côn trùng nhiều chân trong họ Spirostreptidae. Chúng khá lớn, chiều dài đạt , khá phổ biến và phân bố khắp Nam châu Phi. Nhiều loài trong chi này được đưa vào sách đỏ IUCN do sự phá hủy môi trường sống.

Các loài

Chú thích

Tham khảo

 Major black millipede (Doratogonus major) - Arkive.org

Spirostreptidae


title: Heptispa solarii

text:
Heptispa solarii là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Weise miêu tả khoa học năm 1906.

Chú thích

Tham khảo

Heptispa


title: La Llosa

text:
La Llosa là một đô thị trong tỉnh Castellón, Cộng đồng Valencia, Tây Ban Nha. Đô thị La Llosa có diện tích km², dân số theo điều tra năm 2010 của Viện thống kê quốc gia Tây Ban Nha là người. Đô thị La Llosa nằm ở khu vực có độ cao mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Đô thị ở Castellón


title: Opostegidae

text:
Opostegidae là một họ côn trùng trong bộ Cánh vẩy, đặc trưng bởi bao mắt lớn (xem thêm Nepticulidae, Bucculatricidae, Lyonetiidae). Opostegidae là họ đa dạng nhất ở các vùng nhiệt đới của Tân Thế giới.

Các loài bướm đêm nhỏ, màu trắng này có thể là sâu đục thân. Ở châu Âu chúng sống trên các loài Lycopus, Mentha và Rumex, nhưng đặc điểm sinh học của chúng thì chưa được biết đến nhiều. Phân họ Oposteginae có 87 loài đã được miêu tả và Opostegoidinae có 15 loài đã được miêu tả.

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài


title: Raúl Albiol

text:
Raúl Albiol Tortajada (sinh ngày 4 tháng 9 năm 1985 ở Vilamarxant, Valencia) là một cầu thủ bóng đá người Tây Ban Nha hiện đang chơi cho câu lạc bộ Villarreal ở giải La Liga và đội tuyển Tây Ban Nha.

Sự nghiệp câu lạc bộ

Valencia

Albiol ký hợp đồng với Valencia CF từ năm 9 tuổi sau khi gây ấn tượng trong một trận giao hữu của đội bóng anh đang thi đấu là Benidorm CF với Valencia. Anh có trận ra mắt ở đội chính vào ngày 24 tháng 9 năm 2003 ở vòng loại thứ nhất cúp UEFA gặp AIK Fotboll, nhưng mùa giải đầu tiên của anh ở cấp độ chuyên nghiệp vẫn hầu như chỉ chơi cho đội B.

Ở mùa giải 2004-05, anh được đem cho Getafe CF mượn, nhưng do dính phải một chấn thương sau một vụ tai nạn ôtô nên phải đến tháng 1 anh mới ký hợp đồng với đội bóng này, góp công lớn giúp câu lạc bộ trụ hạng thành công.

Mùa giải sau đó Albiol trở lại Valencia và ngay lập tức chiếm được vị trí trong đội hình chính thức. Ở trận khai mạc mùa giải 2006-07, anh ghi bàn ấn định tỉ số 2-1 vào lưới Real Betis. Trong 4 năm ở đây, chiến công lớn nhất của anh là giúp Los Che vô địch cúp quốc gia 2007-08.

Real Madrid

Vào ngày 25 tháng 6, Albiol gia nhập Real Madrid với mức giá vào khoảng 15 triệu euro, trở thành cầu thủ Tây Ban Nha đầu tiên được chiêu mộ dưới triều đại Florentino Perez. Vào ngày 2 tháng 7, anh chính thức ra mắt đội bóng ở sân Santiago Bernabéu, nhận áo đấu 18 từ Rubén de la Red, người phải ngồi ngoài cả mùa giải do bị bệnh về tim.

Albiol ghi bàn đầu tiên cho Merengues vào ngày 8 tháng 12, trong chiến thắng 3-1 ở cúp C1 trước Olympique Marseille.

Thi đấu quốc tế
Với việc ra sân ở đội U21 Tây Ban Nha, Albiol có trận đấu đầu tiên ở đội tuyển quốc gia vào ngày 13 tháng 10 năm 2007, ở vòng loại Euro 2008 thắng 3-1 trước đội tuyển bóng đá quốc gia Đan Mạch.

Ở vòng chung kết giải đấu, anh ra sân hai lần trong trận gặp Thuỵ Điển và Hi Lạp.

Tân huấn luyện viên đội tuyển Vicente Del Bosque triệu tập Albiol ở FIFA Confederations Cup 2009 ở Nam Phi, Anh ra sân trong trận đầu tiên của Tây Ban Nha, thắng 5-0 trước đội tuyển bóng đá quốc gia New Zealand.

Thống kê sự nghiệp

Câu lạc bộ

1Bao gồm Supercopa de España.

Danh hiệu

Câu lạc bộ
Valencia
Copa del Rey: 2007–08
UEFA Cup: 2003–04

Real Madrid
La Liga: 2011–12
Copa del Rey: 2010–11; Á quân 2012–13
Supercopa de España: 2012; Á quân 2011

Napoli
Coppa Italia: 2013–14
Supercoppa Italiana: 2014

Villarreal
UEFA Europa League: 2020-21

Quốc tế

FIFA World Cup: 2010
UEFA Euro: 2008, 2012
FIFA Confederations Cup á quân: 2013; Hạng ba 2009
UEFA European Under-19 Championship: 2004

Cá nhân
 Don Balón Award – Cầu thủ tiến bộ ở La Liga: 2006

Cuộc sống
Albiol đã lập gia đình và có hai con gái, Azahara (sinh ngày 16 tháng 3 năm 2009) và Alma (sinh ngày 7 tháng 1 năm 2010). Anh trai của Albiol, Miguel Albiol, cũng là một cầu thủ bóng đá. Một tiền vệ, anh cũng trưởng thành từ lò đào tạo Valencia, chơi một trận cho đội một, nhưng chủ yếu chơi cho Rayo Vallecano.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 CiberChe

Sinh năm 1985
Cầu thủ bóng đá Tây Ban Nha
Cầu thủ bóng đá Real Madrid
Cầu thủ bóng đá Valencia CF
Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Tây Ban Nha
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 2014
Hậu vệ bóng đá
Tiền vệ bóng đá
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá Serie A
Cầu thủ Cúp Liên đoàn các châu lục 2013
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Ý
Cầu thủ bóng đá nam Tây Ban Nha ở nước ngoài
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 2010

Cầu thủ đội tuyển bóng đá U-21 quốc gia Tây Ban Nha


title: Potamonautes rukwanzi

text:
Potamonautes rukwanzi là một loài động vật giáp xác thuộc họ Potamonautidae. Đây là loài đặc hữu của Uganda. Môi trường sống tự nhiên của chúng là hồ nước ngọt.

Chú thích

Tham khảo
 Cumberlidge, N. 2004. Potamonautes rukwanzi. 2006 IUCN Red List of Threatened Species. Truy cập 10 tháng 8 năm 2007.

Potamonautes
Động vật giáp xác nước ngọt châu Phi
Động vật được mô tả năm 2000
Động vật đặc hữu Uganda


title: Chiến dịch Thép

text:
Chiến dịch Thép (tiếng Thổ: Çelik Harekâtı) là chiến dịch của Lực lượng Vũ trang Thổ Nhĩ Kỳ vượt qua biên giới vào miền bắc Iraq từ ngày 20 tháng 3 đến ngày 4 tháng 5 năm 1995, nhằm chống lại Đảng Lao động Kurd. Đảng này bị một số quốc gia và tổ chức, kể cả Hoa Kỳ, Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương và Liên minh châu Âu coi là một tổ chức khủng bố toàn cầu. Hơn 37.000 người đã bị giết trong xung đột Đảng Lao động Kurd - Thổ Nhĩ Kỳ kể từ năm 1984.

Tổn thất
Hơn 35.000 quân tham gia vào chiến dịch. Thổ Nhĩ Kỳ công bố các số liệu về thương vong; trong đó số bị chết là 64 người, gồm 4 sĩ quan, 5 hạ sĩ quan và 55 lính và số bị thương là 185 người, gồm 13 sĩ quan, 8 hạ sĩ quan và 164 lính. Thổ Nhĩ Kỳ cũng công bố tổng số quân vũ trang người Kurd bị vô hiệu hóa, tổng cộng là 568 người với 555 bị giết chết và 13 bị bắt sống hay bị thương.

Chú thích

Đảng Công nhân Kurd
Chiến tranh liên quan tới Thổ Nhĩ Kỳ
Xung đột năm 1995


title: Boudry, Burkina Faso

text:
Boudry là một tổng thuộc tỉnh Ganzourgou tại đông trung bộ Burkina Faso. Thủ phủ là thị xã Boudry. Theo điều tra dân số năm 1996, tổng này có tổng dân số 82.690 người..

Các thị xã và làng xã
 Boudry	(1 682 dân) (thủ phủ)
 Bagzan	(320 dân)
 Boéna	(8 094 dân)
 Boudry-Peulh	(82 dân)
 Bourma	(4 079 dân)
 Dikomtinga	(342 dân)
 Douré	(596 dân)
 Foulgo	(510 dân)
 Gondré	(2 146 dân)
 Gouingo	(2 052 dân)
 Gounghin	(917 dân)
 Ibogo	(386 dân)
 Koankin	(1 656 dân)
 Kostenga	(528 dân)
 Liguidmalguéma	(575 dân)
 Lelkom	(1 223 dân)
 Limsèga	(1 579 dân)
 Manéssé	(836 dân)
 MankargaTraditionnel	(1 204 dân)
 Mankarga	(14 752 dân)
 Nabasnonghin	(877 dân)
 Nabmalguéma	(712 dân)
 Nabinkinsma	(534 dân)
 Nabiraogtenga	(714 dân)
 Nanom	(533 dân)
 Nadioutenga	(448 dân)
 Nédogo	(2 018 dân)
 Nédogo-Peulh	(155 dân)
 Ouaongtenga	(467 dân)
 Ouayalgui	(13 892 dân)
 Payamtenga	(227 dân)
 Pittyn	(1 660 dân)
 Poédogo	(804 dân)
 Pousghin	(2 463 dân)
 Sankuissi	(1 983 dân)
 Silmiougou	(260 dân)
 Songdin	(622 dân)
 Tallé	(689 dân)
 Tamissi	(161 dân)
 Tanama	(1 474 dân)
 Tanghin	(437 dân)
 Tankoala	(74 dân)
 Tanlouka	(908 dân)
 Taonsgo	(1 211 dân)
 Tansèga	(436 dân)
 Tanwaka	(1 116 dân)
 Tinsalgo	(262 dân)
 Toyogdo	(390 dân)
 Yaïka	(1 482 dân)
 Yinsinbingba	(679 dân)
 Zanrsin	(526 dân)
 Zoangpighin	(919 dân)

Tham khảo

Tổng của Burkina Faso
Tỉnh Ganzourgou


title: Pareto

text:
Pareto là một đô thị ở tỉnh Alessandria trong vùng Piedmont của Italia, có vị trí cách khoảng 80 km về phía đông nam của Torino và khoảng 50 km về phía tây nam của Alessandria. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 643 người và diện tích là 410 km².

Pareto giáp các đô thị: Cartosio, Giusvalla, Malvicino, Mioglia, Ponzone, Sassello, và Spigno Monferrato.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Alessandria
Thành phố và thị trấn ở Piemonte


title: Mues

text:
Mues là một đô thị trong tỉnh và cộng đồng tự trị Navarre, Tây Ban Nha. Đô thị này có diện tích là 14,47 ki-lô-mét vuông, dân số năm 2007 là người với mật độ người/km². Đô thị này có cự ly 67 km so với tỉnh lỵ Pamplona.

Tham khảo

Đô thị ở Navarre


title: Genac

text:
Genac là một xã thuộc tỉnh Charente trong vùng Nouvelle-Aquitaine tây nam nước Pháp. Xã nay có độ cao trung bình 70 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Charente


title: Mormoscopa

text:
Mormoscopa là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Erebidae


title: Brachyglottis huntii

text:
Brachyglottis huntii là một loài thuộc chi Brachyglottis thuộc họ Asteraceae và từng là loài thuộc chi Senecio. Loài này chỉ có ở New Zealand.

Tham khảo
 de Lange, P.J. 1998. Brachyglottis huntii. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 7 năm 2007.

Brachyglottis
Thực vật quần đảo Chatham


title: Les Abrets

text:
Les Abrets là một xã thuộc tỉnh Isère, vùng Rhône-Alpes đông nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao từ 261-434 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Abrets


title: 345 Tercidina

text:
345 Tercidina là một tiểu hành tinh lớn ở vành đai chính. Nó được xếp loại tiểu hành tinh kiểu C, và dường như được cấu tạo bằng vật liệu cacbonat.

Tiểu hành tinh này do Auguste Charlois phát hiện ngày 23.11.1892 ở Nice. Không biết rõ nguồn gốc tên của nó.

Kích thước
Thông qua các lần che khuất:

Các quan sát về lần nó che khuất một ngôi sao sáng có cấp sao biểu kiến 5,5 ngày 17.9.2002, cho một dây cung 75, cho thấy một ellipsoid là 111×90 km.

Các quan sát một lần nó che khuất ngày 15.11.2005 thấy được ở gần Grass Valley, California, cho 5 dây cung cho thấy một hình dáng không đầy đủ là 126×111 km. Hình dáng lớn hơn này có thể do sự định hướng khác nhau của tiểu hành tinh khi nó đi qua trước mặt ngôi sao.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Orbital simulation from JPL (Java) / Ephemeris

Tiểu hành tinh vành đai chính
Tiểu hành tinh kiểu C
Thiên thể phát hiện năm 1892


title: Ủy ban Dân tộc Giải phóng Việt Nam

text:
Ủy ban Dân tộc Giải phóng Việt Nam được coi là tiền thân của Chính phủ Cách mạng lâm thời Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Ủy ban Dân tộc Giải phóng Việt Nam được thành lập từ Đại hội Quốc dân ở Tân Trào, tổ chức từ chiều ngày 16 tháng 8 đến ngày 17 tháng 8 năm 1945.

Thành lập
Ngày 16-4-1945, Tổng bộ Việt Minh ra chỉ thị tổ chức Ủy ban dân tộc giải phóng. Chỉ thị nêu rõ: "Trong tình thế chính quyền đế quốc có chỗ tan rã, có chỗ không được ổn định như ở nước ta ngày nay, Ủy ban dân tộc giải phóng là hình thức tiền chính phủ, trong đó nhân dân học tập để tiến lên giữ chính quyền cách mạng". Ủy ban dân tộc giải phóng được thành lập ở các cấp từ cơ sở đến Trung ương. Ủy ban dân tộc giải phóng Việt Nam tức là Chính phủ lâm thời cách mạng Việt Nam.

Tháng 5-1945, Hồ Chí Minh về Tân Trào, Sơn Dương, Tuyên Quang. Ngày 4-6-1945, Hội nghị cán bộ Việt Minh đã quyết nghị thành lập Khu giải phóng. Khu giải phóng chính thức được thành lập gồm hầu hết các tỉnh Cao Bằng, Bắc Cạn, Lạng Sơn, Tuyên Quang, Thái Nguyên, Hà Giang và một số vùng lân cận thuộc Bắc Giang, Phú Thọ, Yên Bái, Vĩnh Yên. Tân Trào được chọn là Thủ đô lâm thời của Khu giải phóng. Ủy ban chỉ huy lâm thời Khu giải phóng gồm 5 người. Ủy ban có nhiệm vụ lãnh đạo toàn Khu về các phương diện chính trị, quân sự, kinh tế, văn hóa và xã hội.

Ngày 13-8-1945, Hội nghị toàn quốc của Đảng họp ở Tân Trào quyết định phát động Tổng khởi nghĩa trong cả nước, giành lấy chính quyền trước khi quân Đồng minh vào Đông Dương và ngay đêm hôm đó Ủy ban chỉ huy lâm thời Khu giải phóng đã hạ mệnh lệnh khởi nghĩa. Ủy ban khởi nghĩa cũng đã ra Quân lệnh số 1. Sáng 15-8-1945, được tin đích xác vua Nhật đã ra lệnh đầu hàng cho quân đội Nhật, Hồ Chí Minh và Tổng bộ Việt Minh thấy không thể chờ đợi cho thật đông đủ tất cả các đại biểu nữa nên đã quyết định khai mạc Đại hội đại biểu quốc dân vào chiều ngày 16-8-1945 và tiến hành rất nhanh chóng để các đại biểu có thể mang lệnh khởi nghĩa về các địa phương. Hơn 60 đại biểu đại diện cho các đảng phái chính trị, các đoàn thể cứu quốc, các dân tộc, tôn giáo, có cả đại biểu từ Nam bộ, miền Nam Trung Bộ và Việt kiều ở Thái Lan, ở Lào về dự đại hội. Đại hội họp tại đình Tân Trào, huyện Sơn Dương, tỉnh Tuyên Quang. Đại hội đã nhất trí tán thành chủ trương của cuộc Tổng khởi nghĩa của Đảng Cộng sản Đông Dương và hiệu triệu nhân dân toàn quốc, các đoàn thể cách mạng phải kịp thời đứng lên. Đại hội đã quyết định lập Ủy ban Dân tộc Giải phóng Việt Nam do Hồ Chí Minh làm Chủ tịch, Trần Huy Liệu, Phó Chủ tịch và các Ủy viên là Nguyễn Lương Bằng, Đặng Xuân Khu, Võ Nguyên Giáp, Phạm Văn Đồng, Dương Đức Hiền, Chu Văn Tấn, Nguyễn Văn Xuân, Cù Huy Cận, Nguyễn Đình Thi, Lê Văn Hiến, Nguyễn Chí Thanh, Phạm Ngọc Thạch, Nguyễn Hữu Đang; Thường trực của Ủy ban là Hồ Chí Minh, Trần Huy Liệu, Phạm Văn Đồng, Nguyễn Lương Bằng, Dương Đức Hiền. Đại hội đại biểu quốc dân bế mạc ngày 17-8-1945.

Danh sách thành viên
Danh sách các thành viên của Ủy ban Dân tộc Giải phóng Việt Nam gồm có:

Thường trực của Ủy ban:
 Hồ Chí Minh
 Trần Huy Liệu
 Phạm Văn Đồng
 Nguyễn Lương Bằng
 Dương Đức Hiền

Hoạt động

Mở rộng
Ngày 25-8-1945, Chủ tịch Ủy ban Dân tộc Giải phóng Hồ Chí Minh về Hà Nội. Theo đề nghị của Hồ Chí Minh, Ủy ban Dân tộc Giải phóng, do Quốc dân Đại hội ở Tân Trào cử ra, được cải tổ thành Chính phủ lâm thời nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Nhiều Ủy viên Việt Minh trong Chính phủ đã tự nguyện rút ra khỏi Chính phủ để mời thêm nhiều nhân sĩ ngoài Việt Minh tham gia.

Xem thêm
 Việt Nam trong Thế chiến II
 Mặt trận Việt Minh
 Chính phủ Cách mạng lâm thời Việt Nam Dân chủ Cộng hòa

Chú thích

Tham khảo

4/6/1945 10 chính sách của Việt  minh
Là gì

Chính phủ Việt Nam
Lịch sử Việt Nam thời kỳ 1945–1975
Cách mạng tháng Tám


title: 12134 Hansfriedeman

text:
12134 Hansfriedeman là một tiểu hành tinh vành đai chính với chu kỳ quỹ đạo là 2049.4566919 ngày (5.61 năm).

Nó được phát hiện ngày 24 tháng 9 năm 1960.

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1960


title: Chlamisus speciosus

text:
Chlamisus speciosus là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Tan & Zhou in Zhou & Tan miêu tả khoa học năm 1995.

Chú thích

Tham khảo

Chlamisus


title: Isodemis proxima

text:
Isodemis proxima là một loài bướm đêm thuộc họ Tortricidae. Nó được tìm thấy ở Trung Quốc (Quảng Đông, Quảng Tây, Hải Nam) và Đài Loan.

Sải cánh dài 16–21 mm.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài
Review of the genus Isodemis Diakonoff (Lepidoptera, Tortricidae) from China, with description of three new species

Isodemis


title: Tipula relicta

text:
Tipula relicta là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng sinh thái Palearctic.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Conus spurius

text:
Conus spurius là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae, họ ốc cối.

Giống như tất cả các loài thuộc chi Conus, chúng là loài săn mồi và có nọc độc. Chúng có khả năng "đốt" con người, do vậy khi cầm chúng phải hết sức cẩn thận.

Phân bố

Miêu tả
Chiều dài tối đa của vỏ ốc được ghi nhận là 80 mm.

Môi trường sống
Độ sâu tối thiểu được ghi nhận là 0 m. Độ sâu tối đa được ghi nhận là 64 m.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

 The Conus Biodiversity website

Động vật được mô tả năm 1791
S


title: Cryptocephalus ozbeki

text:
Cryptocephalus ozbeki là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Aslan & Warchalowski miêu tả khoa học năm 1998.

Chú thích

Tham khảo

O


title: Aleksandr Nikolayevich Sokurov

text:
Aleksandr Nikolayevich Sokurov () sinh ngày 14.6.1951 tại Podorvikha, tỉnh Irkutsk là nhà đạo diễn điện ảnh người Nga. Các công trình đáng chú ý của ông gồm có một phim nửa-tài liệu, Russian Ark (2002), và phim Faust (2011), đã đoạt Giải Sư tử vàng, giải cao nhất dành cho phim hay nhất tại Liên hoan phim Venezia năm 2011.

Tiểu sử và dự nghiệp
Sokurov sinh tại Siberia trong một gia đình sĩ quan quân đội Liên Xô. Ông tốt nghiệp ở Phân khoa Lịch sử của Đại học Nizhny Novgorod năm 1974 và năm sau vào học ở Học viện điện ảnh Gerasimov, Moskva. Tại đây ông làm bạn với Andrey Tarkovsky và bị ảnh hưởng sâu xa bởi phim Tấm gương của ông ta. Phần lớn các phim ban đầu của Sokurov đều bị chính quyền Liên Xô cấm. Trong thời kỳ hoạt động ban đầu, ông đã làm nhiều phim tài liệu, trong đó có một phim về phỏng vấn nhà văn Aleksandr Solzhenitsyn và một phóng sự về căn hộ của Grigory Kozintsev ở Sankt-Peterburg. Phim Mournful Unconcern của ông đã được đề cử cho Giải Gấu vàng ở Liên hoan phim Berlin năm 1987.

Phim Mẹ và con trai (1997) là phim đầu tiên của ông được giới điện ảnh quốc tế hoan nghênh. Phim này được phản ánh bởi phim Cha và con trai (2003) khiến các nhà bình luận bối rối vì sự "khiêu dâm đồng tính" ngầm của nó (dù chính bản thân Sokurov đã chỉ trích việc diễn xuất đặc biệt này). Susan Sontag đưa 2 phim của Sokurov vào số 10 phim yêu thích của bà trong thập niên 1990, nói rằng: "Ngày nay, không có đạo diễn nào mà phim của họ khiến cho tôi ngưỡng mộ như vậy". Năm 2006, ông đoạt được giải thưởng điện ảnh của Liên hoan phim quốc tế Mannheim-Heidelberg.

Phim của Sokurov thường tham dự Liên hoan phim Cannes, trong đó có 4 phim của ông đã khởi đầu tại đây. Tuy nhiên, cho tới năm 2010 Sokurov chưa hề đoạt được giải thưởng hàng đầu ở Liên hoan phim quốc tế lớn nào. Cho tới nay, phim thành công nhất của ông về mặt thương mại và bình luận là phim nửa tài liệu Russian Ark (2002), được hoan nghênh chủ yếu vì các hình ảnh như thôi miên và việc quay đơn giản không biên tập.

Sokurov đã quay một phim bộ 4 (tetralogy) khám phá những hiệu quả hư hỏng của quyền lực. Ba bộ đầu dành cho các nhà cai trị nổi bật của thế kỷ XX: Moloch (1999) về Hitler, Taurus (2000) về Lenin, và Vầng thái dương (2004) về hoàng đế Hirohito. Năm 2011 Sokurov đã quay bộ chót: Faust, một phim thuật lại nhân vật Faust trong bi kịch của Goethe. Phim này mô tả bản năng và mưu đồ của Faust trong sự thèm khát quyền lực của anh ta, đã được chiếu ra mắt ngày 8.9.2011 để dự thi ở Liên hoan phim Venezia lần thứ 68. Phim này đã đoạt Giải Sư tử vàng, giải thưởng cao nhất của Liên hoan phim Venezia. Nhà sản xuất phim Andrey Sigle đã nói về Faust nhu sau: "Phim này không có liên quan đặc biệt nào tới các sự kiện đương thời trên thế giới— nó được đặt ở bối cảnh đầu thế kỷ 19—nhưng phản ánh các nỗ lực lâu dài của Sokurov để hiểu biết con người và các sức mạnh nội tại của họ".

Danh mục phim

Phim truyện
The Lonely Voice of Man (Одинокий голос человека, 1978–1987)
The Degraded (Разжалованный, 1980)
Mournful Unconcern (Скорбное бесчувствие, 1983–1987)
Empire (Ампир, 1986)
Days of Eclipse (Дни затмения, 1988)
Save and Protect (Спаси и сохрани, 1989)
The Second Circle (Круг второй, 1990)
Stone (Камень, 1992)
Whispering Pages (Тихие страницы, 1993)
Mother and Son (Мать и сын, 1997)
Moloch (Молох, 1999)
Taurus (Телец, 2000)
Russian Ark (Русский ковчег, 2002)
Father and Son (Отец и сын, 2003)
The Sun (Солнце, 2004)
Alexandra (Александра, 2007)
Faust (Фауст, 2011)
Two Brothers and a Sister (TBC)

Phim tài liệu
Maria (Peasant Elegy) (1978–1988)
Sonata for Hitler (1979–1989)
Sonata for Viola. Dmitri Shostakovitch (1981)
And Nothing More (1982–1987)
Evening Sacrifice (1984–1987)
Patience of Labour (1985–1987)
Elegy (1986)
Moscow Elegy (1986–1988)
Petersburg Elegy (1990)
Soviet Elegy (1990)
To The Events In Transcaucasia (1990)
A Simple Elegy (1990)
A Retrospection of Leningrad (1957–1990) (1990)
An Example of Intonation (1991)
Elegy from Russia (1992)
Soldier's Dream (1995)
Spiritual Voices (1995)
Oriental Elegy (1996)
Hubert Robert. A Fortunate Life (1996)
A Humble Life (1997)
The St. Petersburg Diary: Inauguration of a monument to Dostoevsky (1997)
The St. Petersburg Diary: Kosintsev's Flat (1998)
Confession (1998)
Đối thoại với Solzhenitsyn (1998)
dolce… (1999)
Elegy of a Voyage (2001)
The St. Petersburg Diary: Mozart. Requiem (2004)
Elegy of a life: Rostropovich, Vishnevskaya (2006)

Giải thưởng
 Liên hoan phim quốc tế Locarno, Giải con Báo đồng (The Lonely Voice of Man, 1987)
 Liên hoan phim quốc tế Moskva, Giải của FIPRESCI (không tranh giải, The Lonely Voice of Man, 1987)
 Liên hoan phim Berlin, Giải của chương trình hội thảo đặc biệt (Days of Eclipse, 1989)
 Liên hoan phim quốc tế Rotterdam, Giải của FIPRESCI (Elegy, A Simple Elegy, 1991)
 Giải thưởng quốc gia của Liên bang Nga (Mother and Son, 1997)
 Giải thưởng quốc gia của Liên bang Nga (Moloch, Taurus, 2001)
 Giải của Nghiệp đoàn các nhà phê bình điện ảnh Nga cho đạo diễn xuất sắc nhất (Taurus, 2001)
 Giải Nika cho đạo diễn xuất sắc nhất và phim hay nhất (Taurus, 2001)
 Liên hoan phim quốc tế Toronto, Giải IFC Vision (Russian Ark, 2002)
 Liên hoan phim quốc tế São Paulo, giải đặc biệt cho thành tựu trọn đời (2002)
 Liên hoan phim Cannes, Giải của FIPRESCI (Father and Son, 2003)
 Giải Condor (Kền kền khoang cổ) bạc của Hiệp hội các nhà phê bình điện ảnh Argentina, (Russian Ark, 2004)
 Liên hoan phim quốc tế Yerevan, Giải Quả mơ vàng cho phim hay nhất (The Sun, 2005)
 Liên hoan phim quốc tế Locarno, Giải con Báo danh dự cho thành tựu trọn đời (2006)
 Liên hoan phim Venezia, Giải Robert Bresson cho tìm kiếm tinh thần và thăng tiến văn hóa nhân bản (2007)
 Liên hoan phim Venezia, Giải Sư tử vàng cho phim hay nhất (Faust, 2011)

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Sokurov's home page

 The Island of Sokurov  Stephen M. Norris, Russia Beyond the Headlines, ngày 23 tháng 12 năm 2009

Sinh năm 1951
Nhân vật còn sống
Đạo diễn điện ảnh Nga
Đạo diễn điện ảnh Liên Xô
Nhà biên kịch điện ảnh Nga
Nhà biên kịch điện ảnh Liên Xô


title: 373

text:
Năm 373 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 373


title: 1884 Skip

text:
1884 Skip (1943 EB1) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 2 tháng 3 năm 1943 bởi M. Laugier ở Nice.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1943


title: Chalcolepidius inops

text:
Chalcolepidius inops là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1886.

Chú thích

Tham khảo

Chalcolepidius


title: Mustin

text:
Mustin là một đô thị tại Ludwigslust-Parchim (trước thuộc huyện Parchim), bang Mecklenburg-Vorpommern, miền bắc nước Đức.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Ludwigslust-Parchim


title: Carinoturris fortis

text:
Carinoturris fortis là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Turridae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Carinoturris


title: Rhyacophila implicata

text:
Rhyacophila implicata là một loài Trichoptera trong họ Rhyacophilidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Rhyacophila


title: Bardu

text:
Bardu (tiếng Bắc Sami: Bearddu suohkan, Kven: Perttulan komuuni) là một đô thị ở quận Troms, Na Uy. Trung tâm hành chính của đô thị này là làng Setermoen, khu đô thị lớn nhất tại thành phố.

Khu đồn trú quân sự Na Uy lớn nhất nằm ở Setermoen. Quân sự là nơi có dân số lớn nhất của đô thị và hơn 1.000 chiến sĩ trẻ thực hiện các nhiệm vụ của họ ở đây mỗi năm.

Tham khảo

Đô thị của Troms


title: 23213 Ameliachang

text:
23213 Ameliachang là một tiểu hành tinh vành đai chính với chu kỳ quỹ đạo là 1691.7959457 ngày (4.63 năm).

Nó được phát hiện ngày 25 tháng 10 năm 2000.
It still orbits the Sun today.

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 2000


title: Vexillum acromiale

text:
Vexillum acromiale là một loài ốc biển nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Costellariidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Vexillum


title: Glyphonyx pallidipes

text:
Glyphonyx pallidipes là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Miwa miêu tả khoa học năm 1934.

Chú thích

Tham khảo

Glyphonyx


title: Leucosyrinx macrobertsoni

text:
Leucosyrinx macrobertsoni là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Turridae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Leucosyrinx


title: Lohardaga

text:
Lohardaga là một thành phố và khu đô thị của quận Lohardaga thuộc bang Jharkhand, Ấn Độ.

Địa lý
Lohardaga có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 647 mét (2122 feet).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Lohardaga có dân số 46.204 người. Phái nam chiếm 52% tổng số dân và phái nữ chiếm 48%. Lohardaga có tỷ lệ 71% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 76%, và tỷ lệ cho phái nữ là 66%. Tại Lohardaga, 15% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Jharkhand


title: Moropsyche gerolan

text:
Moropsyche gerolan là một loài Trichoptera trong họ Apataniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Moropsyche


title: Megachile recisa

text:
Megachile recisa là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1913.

Chú thích

Tham khảo

R
Động vật được mô tả năm 1913


title: 6644 Jugaku

text:
6644 Jugaku (1991 AA) là một tiểu hành tinh nằm phía ngoài của vành đai chính được phát hiện ngày 5 tháng 1 năm 1991 bởi A. Takahashi ở Kitami.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 JPL Small-Body Database Browser ngày 6644 Jugaku

Thiên thể phát hiện năm 1991
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Chevry-Cossigny

text:
Chevry-Cossigny là một xã ở tỉnh Seine-et-Marne, thuộc vùng Île-de-France ở miền bắc nước Pháp.

Dân số
Người dân ở đây được gọi là Chevriards.

Điều tra dân số năm 1999, xã này có dân số là 3,315.

Xem thêm
Xã của tỉnh Seine-et-Marne

Tham khảo

Liên kết ngoài
1999 Land Use, from IAURIF (Institute for Urban Planning and Development of the Paris-Île-de-France région
French Ministry of Culture list for Chevry-Cossigny
Map of Chevry-Cossigny on Michelin

Xã của Seine-et-Marne


title: Bulbophyllum brevilabium

text:
Bulbophyllum brevilabium là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

B


title: Caloptilia rhodinella

text:
Caloptilia rhodinella là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Albania, Áo, Croatia, Đức, Hungary, Ý, România, Serbia, Thụy Sĩ, Thổ Nhĩ Kỳ, phần châu Âu thuộc Nga, Ấn Độ và Trung Quốc (Tứ Xuyên).

Ấu trùng ăn Quercus species, bao gồm Quercus robur.

Chú thích

Tham khảo

Caloptilia
Côn trùng châu Âu


title: Alzing

text:
Alzing là một xã trong tỉnh Moselle, vùng Grand Est đông bắc nước Pháp.

Xem thêm
Commune của tỉnh Moselle

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Moselle


title: Kapsan

text:
Kapsan (Hán Việt: Giáp Sơn) là một huyện của tỉnh Ryanggang tại Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên. Vào thời nhà Lý, các quan chức phạm tội thường bị đày đi khổ sai tại đây.

Kapsan nằm ở rìa phía đông cao nguyên Kaema. Đỉnh cao nhất trên địa bàn là Tongjomryongsan (동점령산, 2113 m). Mặc dù phần lớn diện tích là đồi núi, địa hình huyện dốc xuống về phía trung tâm và bồn địa Kapsan. Dòng nước chính trên địa bàn là sông Hochon (허천강). Việc canh tác được giới hạn tại các thung lũng và bồn địa. Khoảng 85% diện tích của huyện là đất lâm nghiệp.

Ngành kinh tế chính trên địa bàn là nông nghiệp với các cây trồng chính là lúa gạo (dọc sông Hochon), cũng như khoai tây, cây hoa bia và mật ong. Khu lao động O Il (오일로동자구) chuyên sản xuất hoa bia; "Hoa bia O Il" được xuất khẩu đến một số nước. Gỗ xẻ cũng đóng vai trò nhất định nhờ diện tích rừng rộng lớn. Có một số mỏ trên địa bàn, khai thác đồng, than đá và chalcopyrit. Có một đường sắt leo núi tại huyện; tuy nhiên, hầu hết các hoạt động giao thông được thực hiện bằng đường bộ.

Năm 2008, dân số toàn huyện Kapsan là 70.611 người (32.980 nam và 37.631 nữ), trong đó, dân cư đô thị là 36.404 người (51,6%) còn dân cư nông thôn là 34.207 người (48,4%).

Xem thêm
Phân cấp hành chính Bắc Triều Tiên

Tham khảo

Ryanggang


title: Saint-André-de-Chalencon

text:
Saint-André-de-Chalencon là một xã thuộc tỉnh Haute-Loire trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes ở nam trung bộ nước Pháp. Khu vực này có độ cao trung bình 830 mét trên mực nước biển. Theo điều tra dân số năm 1999 của INSEE có dân số 278 người.

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintandredechalencon


title: Listrac-de-Durèze

text:
Listrac-de-Durèze  là một xã thuộc tỉnh Gironde trong vùng Nouvelle-Aquitaine tây nam nước Pháp.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Gironde

Tham khảo

Listracdedureze


title: Phyllocnistis insignis

text:
Phyllocnistis insignis là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae, found throughout Hoa Kỳ (bao gồm Maine, Illinois, Ohio, Maryland, Michigan, Kentucky, Missouri, Texas, Georgia, Florida và California).

Ấu trùng ăn Arnoglossum muehlenbergii, Erechtites hieracifolia, Prenanthes alba, và Senecio aureus. Chúng ăn lá nơi chúng làm tổ.

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài
Bug Guide

Phyllocnistis


title: Giải đua ô tô Công thức 1 Canada

text:
Giải đua ô tô Công thức 1 Canada (tiếng Pháp: Grand Prix du Canada; tiếng Anh: Canadian Grand Prix) là một trong nhiều giải thuộc giải đua xe Công thức 1 vô địch thế giới diễn ra hàng năm. Các đội đua sẽ thi đấu trên đường đua Gilles Villeneuve tại Montréal, Québec, Canada.

Đường đua Gilles Villeneuve lần đầu tiên tổ chức giải Công thức 1 năm 1978 (khi đó mang tên đường đua Île Notre-Dame). Sau cái chết của tay đua Gilles Villeneuve năm 1982 (bố của Jacques Villeneuve), đường đua Île Notre-Dame được đổi tên như hiện nay.

Ngoài đường đua Gilles Villeneuve, giải đua ô tô Công thức 1 Canada còn được tổ chức trên 2 đường đua khác là Mosport Park (1967, 1969, 1971, 1972, 1973, 1974, 1975, 1976 và 1977) và Mont-Tremblant (1968 và 1970). Tính đến năm 2006, giải Canada đã 38 lần được tổ chức (trừ 2 năm 1975 và 1987).

Các thông số kỹ thuật của đường đua Gilles Villeneuve

 Tham dự giải Công thức 1 từ: 1978
 Số lần tham dự giải Công thức 1: 28 (tính đến năm 2006)
 Chiều dài một vòng đua: 4,361 km
 Số vòng đua: 70
 Tốc độ tối đa:
 Sức chứa tối đa:
 Kỷ lục chạy một vòng nhanh nhất: 1 phút 14,384 giây của Kimi Räikkönen đội McLaren-Mercedes

Năm 2006
 Thời gian: 25 tháng 6

Các cá nhân và đội đua vô địch

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang chủ
 Thống kê về giải Canada
 Ảnh vệ tinh
 Giải Montreal

Canada
Canada
Giải đấu thể thao Canada
Thể thao Québec


title: Rhyacophila mainensis

text:
Rhyacophila mainensis là một loài Trichoptera trong họ Rhyacophilidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Tham khảo

Trichoptera miền Tân bắc
Rhyacophila