title: Sipoo

text:
Sipoo () ở tiếng Phần Lan hay Sibbo trong tiếng Thụy Điển) là một đô thị của Phần Lan. Thủ phủ là Nikkilä / Nickby (mã bưu chính 04130).
Đô thị này nằm về phía đông Helsinki, tọa lạc tại tỉnh Nam Phần Lan trong vùng Đông Uusimaa. Đô thị Sipoo có dân số 19.609 người (31 tháng 5 năm 2008) với diện tích là 366,75 km² trong đó có 2,65 km² là diện tích mặt nước. Mật độ dân số là 51 người trên mỗi km².

Từng là một đô thị hoàn toàn sử dụng tiếng Thụy Điển, kể từ năm 1953, có hai ngôn ngữ được sử dụng tại đây, với đa số nói tiếng Phần Lan từ năm 2003 (53% dân số), 40% dân số nói tiếng Thụy Điển Phần Lan.

Ngày 26 tháng 6 năm 2006, hội đồng thị xã Sipoo đã quyết định tăng gấp 3 dân số trong 25 năm tới. Quyết định này được đưa ra sau khi Helsinki quyết định sáp nhập một phần đô thị này để giải quyết áp lực tăng dân số. Hội đồng nhà nước Phần Lan đã chấp thuận. Do Helsinki không trực tiếp giáp Sipoo, đô thị Vantaa sẽ phải nhượng khu vực nằm giữa Helsinki và Sipoo. Việc sáp nhập này sẽ được thực hiện ngày 1 tháng 1 năm 2009, nhưng Sipoo đã tranh chấp vụ này và đã đưa lên Tòa án hành chính tối ca Phần Lan.

Thành phố kết nghĩa
 Aurskog-Høland, Na Uy
 Frederikssund, Đan Mạch
 Kumla, Thụy Điển
 Kuusalu, Estonia

Tham khảo

Liên kết ngoài
- Trang mạng chính thức
- Hình ảnh
- Sipoon kartta

Đô thị của vùng Đông Uusimaa
Sipoo
Đô thị của vùng Uusimaa


title: Byrsonima ophiticola

text:
Byrsonima ophiticola là một loài thực vật thuộc họ Malpighiaceae. Đây là loài đặc hữu của Puerto Rico.

Chú thích

Tham khảo
 World Conservation Monitoring Centre 1998. Byrsonima ophiticola. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Puerto Rico
ophiticola


title: Diou, Allier

text:
Diou là một xã ở tỉnh Allier thuộc miền trung nước Pháp.

Tham khảo

‘‘Dựa trên bài ở Wikipedia tiếng Pháp.’’

Xã của Allier


title: Abarema ganymedea

text:
Abarema ganymedea là một loài rau đậu thuộc họ Fabaceae. Loài này chỉ có ở hai nơi: miền bắc Antioquia ở Colombia, và Esmeraldas ở Ecuador.

Chú thích

Tham khảo

G
Thực vật Colombia
Thực vật Ecuador
Thực vật dễ tổn thương


title: Người Frank

text:
Người Frank (phát âm như "Phrăng",  hay gens Francorum) hoặc người Francia là một liên minh các sắc tộc Germanic được ghi nhận sống ở hạ lưu (và cả trung lưu) sông Rhine lần đầu tiên vào thế kỷ 3. Lãnh thổ sinh sống của họ trải dài từ các sông Rhine, Meuse (nay là phía bắc nước Pháp, Bỉ và nam Hà Lan). Trong nhiều thế kỷ, người Frank phát triển và dần bị phân hóa thành nhiều tộc người, định cư ở nhiều khu vực khác nhau. Một số tộc người gia nhập vào quân đội Roma, số khác thì liên tục xâm nhập vào đế quốc La Mã. Vào thời gian sau, người Frank trở thành lực lượng hùng mạnh và xây dựng thể chế Francia và sau này là Đế quốc Carolus vào thế kỷ 8; về sau bị tách thành các vương quốc như Pháp, Đức, Ý (và một số quốc gia khác). Tới thời Trung cổ, Francia được hiểu là Tây Âu vì các vị quốc vương của tộc này cai trị hầu hết các quốc gia Tây Âu. Các tộc người Frank phía đông thì lập và cai trị các nước Đức, Hà Lan, Bỉ và Luxembourg. Các từ biến âm từ chữ "Francia" như Franciaisch ở Hà Lan hay Fränkisch ở Đức đều cùng chung một nghĩa. Ngày nay, tên tiếng Đức của nước Pháp là "Franciareich" (tiếng Hà Lan: "Franciarijk") có nghĩa là "Vương quốc của người Frank".

Có nhiều giả thuyết về nguồn gốc tên gọi "Francia". Một giả thuyết cho rằng, Francia bắt nguồn từ tiếng Đức có nghĩa là "phóng lao"; từ frakka trong tiếng Bắc Âu cổ nghĩa là "ném rìu". Tài liệu của Callander (2000) ghi chữ Franci có gốc từ tiếng German cổ, có nghĩa là "khốc liệt". Các từ vrac (tiếng Đức), frǣc (tiếng Anh cổ) và frakkr (tiếng Bắc Âu cổ) đều ghi nghĩa là "quan trọng, đáng kể". Eumenius trong chiến dịch đánh bại quân Francia ở Trier vào năm 306, đã báo cáo với Constantinus I : Ubi nunc est illa ferocia? Ubi sempre infida mobilitas?. Trong đó, chữ ferocia theo tiếng Latinh (La Mã cổ) nghĩa là "tàn bạo". Đến thế kỷ VII, Biên niên sử của Fredegar cho rằng, tên gọi Francia được lấy từ Francio, là tên một vị vua German vào năm 61 TCN. Ông này đã lập một vương quốc trải dọc phía tây sông Rhine và kéo dài tới khu vực Strasbourg và Bỉ. Quốc gia này đã được Julius Caesar xác nhận trong quyển "Cuộc chinh phục xứ Gaul" (Gallic War). Tuy vậy, giả thuyết được giới khoa học chấp nhận được là chữ "Francia" bắt nguồn từ franci mà tiếng German cổ có nghĩa là "tự do" (nghĩa khác là "thẳng thắn"); thời Trung cổ thì biến âm thành chữ francus mà tiếng Latinh cũng mang nghĩa là "người tự do". Từ "free" trong tiếng Anh hiện nay, có lẽ từ chữ Francia mà phát triển thành, có nghĩa là "tự do".

Lịch sử

Tiền sử
Các tài liệu chính viết về người Francia bao gồm Panegyrici Latini (nặc danh), Res Gestae (Ammianus Marcellinus). Roman History. Roger Pearse dịch sang tiếng Anh. London: Bohn, 1862. Claudius Claudianus, Historia Nova (Zosimus), Sidonius Apollinaris, Historia Francorum (Gregory thành Tours.

Người German cổ được đề cập đầu tiên trong tác phẩm Historia Augusta được cho là của Vopiscus, đề cập một "kẻ cướp bóc" người German bị quân Lê dương La Mã bắt giữ năm 328 sau một cuộc tấn công của quân La Mã vào thành Maiz làm thiệt mạng 700 người German, 300 người khác bị bắt làm nô lệ. Sau sự kiện đó, người German tăng cường các hoạt động tràn qua sông Rhine và xâm nhập biên giới Đế quốc La Mã. Năm 292, Constantius đánh bại quân German đang định cư ở cửa sông Rhine, cho dời họ đi khu vực lân cận Toxandria. Eumenius đề cập rằng vua Constantius là đã "giết, trục xuất, bắt, [và] bắt cóc" người German một cách tàn bạo.

Sau các sự kiện đó, người La Mã bắt đầu thăm dò và nghiên cứu về người German (Francia là tên gọi về sau của người German, có lẽ là một nhóm của người German tách ra khoảng thế kỷ 3). Ammianus Marcellinus có nhắc sự kiện quân đội của tướng Julianus đánh bại người Francia Salii vào năm 358. Trong thế kỷ 5, Notitia Dignitatum liệt kê thành phần quân Francia Salii. Jordanes, trong Getica đề cập đến tên gọi các đội quân đánh thuê người German nằm trong nhóm Francia Rhineland là đội quân đánh thuê "phụ" quân La Mã của Flavius Aetius trong trận Châlons năm 451: "Hi Enim affuerunt auxiliares: Franci, Sarmatae, Armoriciani, Liticiani, Burgundiones, Saxones, Riparii, Olibriones... ". Các tộc người German (hay Germani) thuộc nhóm Francia Rhineland gồm nhiều thành phần khác nhau chưa đồng nhất, họ hầu như không phát triển cho đến khi bị Clovis I chinh phục hoàn toàn.

Một tài liệu khác, tập bản đồ đường phố La Mã xưa Tabula Peutingeriana (vẽ khoảng thế kỷ 3 - 4, bản gốc bị thất lạc nhưng bản sao được tìm thấy vào thế kỷ 14) đề cập chi tiết về vị trí, địa điểm cư trú của người Frank. Bản đồ vẽ sông Rhine ở trung tâm, là nơi ở của người Frank; đi ra xa là vùng đất của người Suebi, người Alamania. Bốn bộ lạc người Frank được liệt kê là: Chauci, Amsivarii, Cherusci, Chamavi. Bản đồ này có lẽ vẽ từ bản đồ gốc (vẽ dưới thời Augustus) là Orbis pictus, họ vẽ ra từng vùng để kiểm soát (dễ cai trị) và dễ dàng đánh thuế. Claudius Ptolemee trong 2 tập bản đồ Germania Inferior và Magna Germania, đã vẽ chi tiết vùng cư trú và kiểm soát của người Frank và quân Đế quốc tại khu ven bờ sông Rhine, và mô tả tranh chấp giữa La Mã và Francia ở hai bên bờ sông Rhine. Để giải quyết, hoàng đế cho phép người Frank ở bờ kia sông Rhine được tự do lập khu định cư, còn mình thì đào một con kênh chạy từ khu sông Rhine vào Yssel, đổ vào một đầm phá nội địa.

Francia Rhineland
Theo các tác giả xưa, người Frank nổi lên trong vô số các tộc người German vào thế kỷ 3 và bao gồm các nhóm: Sicambri, Chamavi, Bructeri, Chatti, Chattuarii, Ampsivarii, Tencteri và Ubii, những người dân cư trú ở khu vực sông Rhine, từ Yssel đi qua vùng Lacus Flevo, (sau này là Zuiderzee, nay là Jsselmeer) và Mainz hiện nay. Người La Mã đã tổ chức họ định cư ở các đầm lầy và vùng đất ven sông ở phía nam. Tổ chức liên minh người German (hay Francia) nổi lên vào khoảng năm 210 ở khu vực phía bắc La Mã (nay là Hạ nước Đức). Họ "kết giao" với người La Mã để lập các đô thị dọc sông Rhine, định cư yên ổn ở nam sông này để tránh bị La Mã trừng phạt. Do muốn mở rộng vùng cư trú, người Frank tràn qua sông Rhine thị bị La Mã tấn công mạnh dữ dội. Vì các lý do khác nhau, người La Mã cuối cùng cho phép họ định cư ở vùng Toxandria (gần thành phố Antwerp, Hà Lan hiện nay) gần phía biển Đại Tây Dương về hướng Tây Bắc; nơi mà họ sẽ phát triển mạnh để tạo ra các "đội thủy quân mạnh", gọi là người Francia Salii (Francia miền biển). Một nhóm người Frank khác; từ vùng Mainz và Duisburg, đã tràn qua sông Rhine và định cư ngay tại nơi mà nhóm người Frank (đã đề cập ở trên) ở khi trước. Họ được gọi là Francia Rhineland (hay Francia Ripuarii) nghĩa là "Francia ven sông". Trong thời gian tồn tại của mình, người Francia Rhineland lập ra 3 thành phố lớn là Castra Vetera (Xanten), Cologne và Bonn để trợ giúp người La Mã "giữ cổng chống lại những kẻ xâm nhập". Dù tồn tại song song với Francia Salii, nhưng Francia Ripuarii tỏ ra ít nổi bật hơn so với người anh em của mình cho đến khi Clovis, một lãnh đạo của người Francia Salii và là thành viên của nhà Meroving, thống nhất.

Các nhà khảo cổ đã tìm ra được 1.400 chữ viết của người Francia Ripuarii. Các chữ này khắc trên bia ký (thậm chí là đá) có niên đại vào thế kỷ 3, tập trung ở khu vực nơi người Francia Ripuarii đã di chuyển, như vùng Ubi (Đức) và một số nơi ở Hạ Đức. Ở tại nơi khai sinh người Francia (bờ phải sông Rhine) thì số lượng chữ cái không nhiều, các phụ âm luôn thay đổi và mạnh nhất ở vùng đông-tây là "đường Benrath" và vùng lân cận quanh Düsseldorf. Các chữ ở tại sông Rhine, gồm cả Cologne gộp chung thành "quạt Rhine".

Người Francia Ripuarii có ban hành Lex Ripuaria, bộ luật chung của họ vào thế kỷ 7. Bộ luật có 89 chương, quy định mọi hình phạt và các mức phạt tiền cho mỗi hình phạt khác nhau; phần giữa (thứ hai) của nội dung đều chịu ảnh hưởng của bộ luật Salii. Luật bảo vệ cho giáo dân theo đạo Chúa, chiến binh và tang lễ. Luật cấm sản xuất hạt dẻ cho người Francia, cho rằng loại hạt này kích thích khả năng sinh sản của phụ nữ; quy định rõ về cuộc chiến pháp lý (duellum) giữa các đối tác, nhất là phía khách. Luật quy định mức tiền chuộc của người phạm tội đối với mỗi loại tội danh:
 200 solidi cho một người Francia tự do.
 100 solidi cho người buôn bán.
 100 solidi cho người La Mã cũ.
 600 solidi cho những quan lại, tướng lĩnh thân cận với vua.
 300 solidi cho tín đồ của dân Gall-La Mã.
 600 solidi cho một linh mục.
 900 solidi cho một giám mục.

Nếu phạm tội giết người, người phạm tội sẽ bồi thường tài sản cho người bị hại, góp 1/3 số tài sản trên (đã đưa cho bị hại) vào Nhà nước; 2/3 dành cho gia đình người bị hại và phần còn lại cho người thân của kẻ phạm tội. Do chưa biết rõ về quan hệ họ hàng, người Francia phân chia nhiệm vụ theo đặc điểm từng người:
 Nhà vua: biểu tượng là cây giáo, vương miện và ấn triện - tượng trương cho lòng trung thành của nhân dân, hoàng tộc với vua. Luật kế vị sẽ theo dòng nam, bao gồm các anh em trai. Trong trường hợp, danh sách kế vị có người "không thể có người kế thừa" sẽ được xem xét.
 Giới quý tộc bao gồm các duce (công tước) và count (bá tước).
 Tướng lĩnh quân đội, gồm các "leudes".
Dân cư cũng được chia thành các hạng công dân:
 Người Francia (nam công dân tự do)
 Dân bán tự do.
 Dân tự do.
 Quan lại, tướng lĩnh.
 Chủ nô, người dân La Mã cũ
 Quan chức La Mã (Colon).
Các bằng chứng cổ xưa nhất cho thấy bộ luật này khai sinh sớm nhất vào thời vua Theodoricus I. Các đời vua Childebert I và Clotaire I biên soạn và hoàn thành vào thời Dagobert I. Đoạn mở đầu Lex Bajuvariorum, chủ yếu nêu khái quát tổng thể về luật trên cơ sở tham khảo thêm luật Austrasian franc, Alemanni và xứ Bavaria.
 Phần 1 (chương 1 - 31) được viết vào thời vua Theodoric, quy định mức phạt đối với các tội hành hung, giết người và trộm cắp. Với các tội này, mức phạt cao nhất là tử hình.
 Phần 2 (chương 31 - 56) được viết vào thời Childebert I (khoảng 558), Clotaire I (558-561) và Childebert II (575-596). Nội dung quy định thủ tục xử án trong các phiên tòa và các mức phạt liên quan. Trong quá trình xét xử, nếu bị cáo không xuất hiện hoặc rời khỏi tòa án khi xét xử sẽ bị phạt nặng. Mức phạt sẽ tùy theo mức độ nghiêm trọng của người bị xét xử. Ai không trả nổi mức phạt thì sẽ bị xử tử. Nô lệ phạm tội thì được đưa ra xét xử - có khi được chủ trả thay mức phạt để thoát án. Mặc dù phần lớn nội dụng sao toàn bộ luật Salic, nhưng có một số đoạn bị lược bỏ hoàn toàn.
 Phần 3 (chương 57 - 89), viết thời Dagobert I. Phần này quy định về công pháp và các nghĩa vụ "tích cực" và "tiêu cực" cho từng loại công dân. Nếu nhà vua yêu cầu, có đối xử như thế nào... nhưng hễ anh chống lại vừa, lăng mạ và tệ hại hơn là tấn công vào hoàng gia (gia đình nhà vua), nổi loạn... sẽ bị xử tử hình.
 Phần phụ lục: bổ sung các hình phạt bổ sung và các mức phạt mới cho người phạm tội. Phần này do các vua nhà Caroling bổ sung vào.

Như vậy, bộ luật này là sự kế thừa luật Salic để phù hợp với cư dân Francia Ripuarian. Quy định về thừa kế của bộ luật được các triều đại sau phát huy, coi là mẫu hình chuẩn nhằm xây dựng nhà nước quân chủ ổn định và phát triển.

Người Salii
Người Francia Salii là nhóm người Francia trong khối liên minh German tách ra vào thế kỷ 3. Theo nghĩa gốc, chữ Salii xuất phát từ chữ German cổ saljon có nghĩa là "liên minh" - chỗ khác dịch là "nơi khai sinh" (chữ Sala). Họ sống chủ yếu ở khu vực nằm giữa hai sông Rhine và IJssel mà hiện nay là Veluwe, Gelderland thuộc Hà Lan hiện đại; nhưng địa bàn tập trung đông nhất của họ là chạy dọc bờ Bắc sông Rhine. Người Salii rất hiếu chiến và hay tổ chức cướp biển ở ven biên giới Đế quốc La Mã. Tài liệu xác nhận sự nhận sự có mặt của người Francia Salii trên đất La Mã là Sơ giản lịch sử La Mã của Etropius là vào năm 286, tướng La Mã Carausius được hoàng đế Maximianus giao nhiệm vụ bảo vệ eo biển Dover chống lại sự xâm nhập của người Saxon và người Francia. Lịch sử của họ được ghi nhận bởi Ammianus Marcellinus và Zosimus, những người đã ghi chép lại cuộc di cư và các vùng đất định cư ở nam Hà Lan và Bỉ. Họ lũ lượt vượt sông Rhine trong thời gian La Mã loạn lạc và được định cư ở đất La Mã, liên tục quấy phá Đế quốc này.

Khi hòa bình trở lại, hoàng đế Constantius Chlorus phép người Salii định cư ở đảo Batavian thuộc đồng bằng sông Rhine. Họ thạo nghề đi biển, cướp biển; một số khác đầu quân vào lính La Mã. Các câu chuyện về việc người Francia cướp bóc các tàu buôn La Mã ở Hy Lạp, Gibraltar và xa hơn là Đông Âu... gây lộn xộn trong giới thương gia La Mã. Bị sự cạnh tranh quyết liệt của người Saxon và các tộc German khác, người Francia Salii cầu xin sự bảo vệ của chính quyền La Mã và được hoàng đế Constantius Gallus chấp nhận. Sau khi tới định cư ở Batavia vào năm 358, họ xin phép và đã được hoàng đế La Mã Constantius II (337 - 361) đồng ý cho định cư ở Toxandria (nay là tỉnh Noord-Brabant, Hà Lan), Antwerpen và Limburg (thuộc Bỉ ngày nay). Nhưng, hoàng đế kế vị là Julianus II "người bỏ đạo" đã tấn công và trục xuất họ khỏi lãnh thổ Đế quốc. Điều này làm Đế quốc mất đi sự bảo vệ, làm lãnh thổ La Mã liên tục bị các tộc người German tấn công.

Đến năm 420, lãnh tụ Chlodio đưa người Francia Salii vượt sông Somme tiến vào miền bắc nước Pháp, lập một vương quốc lấy Tournai (nay là Paris) làm kinh đô. Dưới thời những người kế vị ông là Merovech và cháu trai Childeric I (457 - 481), lãnh thổ của vương quốc mở ra hết toàn bộ xứ Gauls (nay là nước Pháp) và Clovis, con trai của Childeric đã xác lập quyền cai trị trên xứ Gauls này. Năm 451, nhận lời kêu gọi của Flavius Aetius, người Francia Salii đã liên minh với quân La Mã đánh bại hoàn toàn đội quân người Hung do Attila cầm đầu trong trận cánh đồng Catalaunia (20/6/451). Dưới thời Clovis, vương quốc Francia rất lớn mạnh, chinh phục các nhóm người Francia để trở thành vương quốc thống nhất dưới thời nhà Meroving. Năm 496, Clovis làm lễ rửa tội cho 3.000 thân binh Francia và chính thức theo đạo Thiên Chúa. Triều đại Meroving, bắt nguồn từ những người Salii, thành lập một trong những nền quân chủ của người German thay thế Đế quốc Tây La Mã từ thế kỷ thứ 5. Tới cuối thế kỷ 8, nhà nước của người Francia củng cố quyền lực trên phần lớn Tây Âu và phát triển thành Đế quốc Karolinger thống trị phần lớn Tây Âu. Đế quốc này dần phát triển thành nước Pháp và Đế quốc La Mã Thần thánh.

Dựa trên các phong tục tập quán cổ xưa của người Francia Salii, vua Clovis cử 4 người tham gia biên soạn luật và đã công bố bộ luật Salii vào các năm 507 và 511. Bộ luật này được viết bằng tay trên giấy, sao chép thành nhiều bản và mỗi triều vua đều có chỉnh sửa đôi chút. Thời Caroling, nhà vua cho sao chép bộ luật này thành 100 bản và phát hành ở khắp nơi. Đợt tu chỉnh bộ luật Salii lớn nhất là vào năm trị vì thứ 13 của Pepin II. Vua tập trung người am hiểu luật để biên soạn một bộ luật mới mô phỏng luật Salic là Pipina Recensio, sau đó cho sao ra 13 bản để lưu hành. Đặc biệt vào các năm 768 và 778 và nhất là năm 798, hoàng đế Charlemagne cho cải cách lại bộ luật Salii dưới phiên bản mới là Lex Salica Emendata hoặc Lex Reformata hoặc Lex Emendata. Bộ luật này xem là khuôn mẫu cho các bộ luật ở các nước Tây Âu về sau này. Về nội dung, bộ luật quy định các mức phạt đối với các tội gây thương tích, trộm cắp và lăng mạ người khác vô cớ - 1/3 mức phạt sẽ trả cho các quan tòa xử án. Trong gia đình, luật quy định chỉ có con trai trưởng được quyền thừa kế tài sản; phụ nữ và con gái không được thừa kế tài sản - phụ nữ chỉ được thừa kế khi gia đình không còn người đàn ông nào còn sống. Mặc dù thời Chilperic I (570), phụ nữ được nới lỏng về quyền thừa kế tài sản; nhưng thừa kế thật sự luôn là quyền của con trai.

Nhưng về sau, bộ luật này thực tế đã bị vi phạm ít nhiều ở hoàng gia Pháp, hoàng gia Tây Ban Nha phong kiến. Các hoàng gia này bị khủng hoảng vào thế kỷ 14 - 15, khi nhiều quốc vương mất mà không con trai nối dõi. Ví dụ năm 1316, vua Louis X của Pháp bất ngờ qua đời mà không con trai nối dõi. Khi đó con trai là Jean kế ngôi còn quá nhỏ; nên có 2 ứng viên được kế vị là Joanna và Agnes (đều là nữ). Bá tước Philippe của Champagne chống lại và tự mình làm nhiếp chính thay ấu vương còn quá nhỏ, kế vị là Charles IV của Pháp. Ông ta triệu tập một Hội đồng gồm các vị chúa, giám mục và giới giàu có ở Đại học Estates-General năm 1317, tuyên bố rằng "phụ nữ không thể cai trị thành công vương quốc Pháp" nhằm thực tế hóa sự tiếm quyền của mình. Philippe trao vùng Burgundy và Artois cho là Joanna. Tháng 3 năm 1317, một hiệp ước được ký giữa công tước Burgundy Odo IV và Philippe nhằm buộc Joanna từ bỏ quyền thừa kế ngôi vua Pháp và chuyển bà sang làm nữ vương xứ Navarre. Năm 1328, Charles qua đời mà cũng không người nối dõi, vị bá tước Philippe của Valois, Maine kịch liệt chống lại việc phụ nữ lên ngôi quốc vương. Khi các con gái của các vua Louis X, Philippe V và Charles IV bao gồm cả con gái có thể chưa sinh của vương hậu Jeanne d'Évreux; Isabella của Pháp tuyên bố việc kế ngôi vua Pháp. Ngay cả vua Edward III của Anh cũng tuyên bố kế vị ngôi vương Pháp... Philippe vẫn chống đối kịch liệt. Ông ta tự ý lên ngôi dưới sự hậu thuẫn của các giám mục, giới giàu có Pháp. Trong khi đó ở các đất công tước, hiện tượng nữ vương kế vị vẫn diễn ra. Ở công quốc Britain, nữ vương Claude lên ngôi thay Jean III đã mất (1364). Tương tự, công tước Francis II qua đời năm 1488 cũng truyền ngôi cho con gái là Anne. Hơn một thế kỷ sau, vua Tây Ban Nha Felipe II đã cố gắng để giành vương miện Pháp cho con gái Isabel Clara Eugenia. Ở Anh, nữ vương Anne I của Anh lên kế thừa hợp pháp vua William III của Anh năm 1702. Hà Lan bị tách ra thành nước độc lập khoảng năm 1890, cũng tuyên bố cử phụ nữ lên ngôi vua Hà Lan là Nữ vương Wilhelmina của Hà Lan; Lurxemburg cũng tương tự.

Vương quốc Meroving (481-751)
Trước thế kỷ 5, ở Francia tồn tại nhiều vương quốc và trong đó, lớn mạnh nhất là công quốc Cologne, Tournai, Le Mans, Cambrai, và các nơi khác. Vương quốc Tournai lớn mạnh thôn tính các nước còn lại và thống nhất vào thời Clovis. Thời gian đầu, hai cha con là Childeric và Clovis cùng chỉ huy quân đội bên cạnh quân đội La Mã do Aegidius kiểm soát phía bắc xứ Gauls. Năm 486, Clovis trở mặt và đánh bại tổng đốc La Mã Syagrius, bắt bỏ tù Chararic. Vài năm sau đó, ông đánh giết người anh em là Ragnachar, vua của người Francia Cambrai. Năm 490, Clovis đánh bại các vương quốc Francia ở phía tây sông Maas trừ nhóm Ripuarian Francias. Ông trở thành vị vua đầu tiên của vương quốc Francia thống nhất vào năm 509, sau khi ông đã chinh phục xong Cologne. Sau khi chinh phục Vương quốc Soissons và trục xuất những người Visigoth từ miền nam Gaul ở trận Vouillé, ông thiết lập quyền bá chủ của người Francia trên toàn bộ xứ Gauls - trừ Burgundy, Provence và Brittany; nơi cuối cùng sẽ được chiếm lấy bởi những người kế vị ông sau này.

Sau khi Clovis qua đời vào ngày 28/11/511, vương quốc Francias được chia cho 4 người con trai. Dưới thời những vị vua kế tục, vương quốc được mở rộng và tới cuối thế kỷ 6, biên giới của nó trải rộng tới bắc Italia và Visigothic Septimania. Tuy vậy, các cuộc chiến tranh giữa các vương quốc Francia thường xuyên xảy ra làm suy yếu quyền lực của quốc vương; tạo điều kiện cho các công quốc bên ngoài và giặc giã đe dọa lãnh thổ. Năm 687, Tể tướng Pepin (635 - 714) thống nhất được vương quốc. Dưới thời cải cách của con trai ông là Tể tướng Charles Martel (718 - 741), Francia dần lớn mạnh - đánh tan quân Hồi giáo tại trận Poitiers năm 732, thiết lập chế độ "phân phong ruộng đất" (benepicium) cho các quần thần, gia đình hoàng tộc. Đầu tháng 3 năm 751, Pépin II Lùn truất ngôi vua cuối cùng của nhà Meroving là Childeric và tự lên ngôi, lập ra triều đại mới, Để hợp thức hóa việc lên ngôi, Pepin nhờ Giáo hoàng Dacaria làm "lễ thụ phong" - tôn làm Hoàng đế.

Trong triều đình, vua cha trước khi mất đều chia đều tài sản cho các con trai "Vương quốc là một hình thức của di sản". Nhà vua chia vương quốc thành nhiều tỉnh mà thời đó gọi là "đất Bá tước" và mỗi vùng đất có chính quyền và quân đội riêng. Các đội quân chư hầu sẽ được nhà vua gọi khi có chiến tranh xảy ra. Quốc hội của nhà vua là cơ quan cao nhất quyết định mọi việc, kể cả việc gây chiến tranh. Nhà vua có thể cung cấp lương thực cho các vùng khi khó khăn, nhưng các vùng thì kinh tế là "tự cung tự cấp" là chủ yếu. Pháp luật của triều đại này chủ yếu là luật Salic, để thực hiện thì nhà vừa bắt mọi người dân phải học thuộc tất cả các điều luật trong bộ luật; không có sự cải tiến nhiều. Luật thời gian này nhấn mạnh các tội phạm liên quan đến dân sự là chủ yếu, nhất là quyền thừa kế tài sản.

Vương triều Meroving chú trọng biên soạn các tài liệu lịch sử và người viết lúc đó là các tu sĩ. Các quyển sử có thể kể ra là: Decem Libri Historiarum của Gregory thành Tours, Biên niên sử của Fredegar; các tác phẩm của các viên thư lại văn phòng là Gregory và Sulpitius of Pious, các sắc lệnh của nhà vua, quyết định tòa án... Các bằng chứng khảo cổ của nhà Meroving được tìm thấy nhiều: năm 1657, tìm thấy mộ của Childeric I tại nhà thờ Saint Brice ở Tournai; ngôi mộ của hoàng hậu thứ hai của Clotaire I, Aregund, được phát hiện tại Saint Denis Basilica ở Paris. Việc mặc quần áo cho người chết và các bảo vật trong ngôi mộ được bảo quản tốt, cho thấy mẫu hình trang phục Tây Âu theo thời gian.

Các đồng tiền được tìm thấy nhiều cho thấy buôn bán thời Meroving rất phát triển. Dựa vào các đồng tiền tìm được, người ta thấy triều đại này dùng hai loại đồng tiền là đồng solidus và triens; đúc lần đầu tiên vào năm 534 và 679. Các đồng tiền bằng bạc xuất hiện có khắc chân dung vua như đồng tiên khắc hình Theodebert I, Childebert I và cả thời Childeric II. Người ta cũng tìm thấy đồng tiền thời Meroving được cho là của người Frisan - một tộc người German cổ. Những đồng tiền này hiện nay được trưng bày ở  Monnaie de Paris ở Paris; có những đồng tiền vàng Meroving tại Bibliothèque Nationale, Cabinet des Médailles.

Ngôn ngữ thời Meroving được xác định là tiếng Latin, có niên đại khoảng thế kỷ IX. Các nghiên cứu của Homes chỉ ra một hệ thống chữ cái German cổ xuất hiện ở miền tây Austrasia và Neustria vào năm 850 và biến mất vào thế kỷ 10. Các tác phẩm văn học lúc đó có quyển Đi tìm thời gian đã mất của Marcel Proust: "Các Merovingians quan trọng đối với Proust bởi vì, khi triều đại nhà Pháp cổ xưa nhất, họ là những người lãng mạn nhất và con cháu của họ quý tộc nhất". Sách Máu Thánh và Chén Thánh của Pierre Plantard năm 1982, lấy cảm hứng từ "tu viện Sion" để khắc họa sự hình thành đạo Thiên Chúa ở Meroving. "Tu viện Sion" cung là chất liệu cho tác phẩm sau tiếp là Mật mã Da Vinci, có đề cập triều đại này trong chương 60.

Đế quốc Caroling (751-843)
Đây là thời kỳ vương quốc Francia lớn mạnh nhất và đế chế của nó kéo dài đến năm 987 mới chấm dứt. Năm 800, đế quốc này rộng lớn nhất với diện tích 1.112.000 km2, với dân số từ 10 đến 20 triệu người. Các thành phố lớn nhất thời đó là: Roma 50.000; Paris 25.000; Regensburg 25.000; Metz 25.000; Mainz 20.000; Speyer 20.000; Tours 20.000; Trier 15.000; Cologne 15.000; Lyon 12.000; Worms 10.000; Poitiers 10.000; Provinces 10.000; Rennes 10.000; Rouen 10.000. Thời Charlemagne, đế quốc này rất rộng lớn nhưng tỏ ra không bền vững. Sau sự kiện năm 843 bị phân liệt thành 3 nước Pháp, Đức và Ý; đế quốc này còn hùng mạnh cho đến thời Charles "Béo" bất ngờ thoái vị năm 887 thì chính thức tan rã. Tên gọi "Caroling" xuất phát từ chữ Latinh carolus mà tiếng German cổ nghĩa là "người tự do".

Mặc dù Charles Martel không là người đầu tiên lên ngôi vua, nhưng ông có nhiều công lao trong kiến tạo vương quốc trong tương lai cho con và cháu trai nổi tiếng Charlemagne. Ông là "cha đẻ" của chế độ phong kiến sơ kỳ qua hoạt động "phân phong ruộng đất" cho quan lại, tướng lĩnh; đánh tan quân Ả Rập bảo vệ biên giới đế quốc ở đông nam. Biệt danh "martel" (cái búa) xuất hiện sau trận thắng quân Ả Rập tại Poitiers năm 732.

Năm 751, Pepin chấp nhận việc được Giáo hoàng Zacaria thụ phong để lên ngôi chính thức của vương quốc Francia. Sau khi ông mất, đế quốc được giao cho hai con trai cai trị. Lúc anh trai mất vào năm 768, Charles trực tiếp lên cai trị và lấy hiệu Charles I (10/768 - 01/814). Bằng 55 chiến dịch thần tốc, Charles đã lập ra một đế quốc rộng lớn với diện tích trên 1 triệu km² bao phủ hết cả vùng Tây Âu, tương tự đế quốc La Mã trước kia. Có lẽ rút kinh nghiệm từ trận khu rừng Teutoburg (năm 9), đại quân của Charles tấn công mạnh và nghiền nát sự chống đối của các dân tộc German khác, mở rộng lãnh thổ đến hết toàn bộ lưu vực sông Elbe, xa hơn là đến lãnh thổ của nước Nga cổ. Ngày 25/12/800, Charles I được Giáo hoàng Lêô III tôn làm Hoàng đế La Mã thần thánh. Từ đó, ông xưng hiệu là Charlemagne (Charles Đại đế). Nhưng trước khi chết vài năm, ông chia đất cho các con: người con trai ông, Charles "Trẻ" nhận vùng Neustria; Louis Mộ Đạo nhận vùng Aquitaine; và Pepin nhận Italy. Lúc Pepin chết thì con trai ngoài giá thú của Pepin là Bernard thừa kế. Năm 813, Louis được đưa lên kế vị cùng với cha. Sau khi cha băng hà, Louis I chính thức cai trị toàn đế quốc.

Louis I sau khi lên ngôi đã thường xuyên đấu tranh liên tục chống xu hướng ly khai của quần thần và các con trai. Năm 817, ông đã buộc phải cắt đất của đế quốc thành 3 phần cho ba con trai cai trị: Lothar làm vua của Ý và đồng Hoàng đế, Pepin làm vua của Aquitaine và Louis de German làm vua Bavaria (Đức ngày nay). Nỗ lực trong cuộc hôn nhân với Judith đã mang cho Louis đứa con trai thứ tư là Charles "Hói đầu" vào năm 823. Sự ra đời của Charles làm cuộc đấu tranh giành ngôi vua giữa các con của Louis ngày càng quyết liệt. Louis chết năm 840 và Lothar kế vị, hai người em là Louis và Charles liên minh với nhau chống lại Lothar làm ông ta (tức Lothar) thất bại thảm hại ở trận Fontenay. Lời thề Strasbourg được ký kết giữa 3 người, trong đó quy định Lothar không được làm Hoàng đế nữa. Sự kiện này đánh dấu sự phân chia Đông - Tây của đế quốc giữa Louis và Charles và kết thúc hoàn toàn sau Hòa ước Verdun năm 843; lời thề này đánh dấu sự ra đời của 2 quốc gia đầu tiên là Pháp và Đức.

Tháng 8 năm 843 Hiệp ước Verdun được ký kết, quy định:
 Lothair nhận đất Italia và các vùng Lorraine, Alsace, Burgundy, Provence; hai thành phố Aachen và Rome. Ông giữ danh hiệu Hoàng đế.
 Ludwig Người Đức nhận phần phía đông, về sau trở thành nước Đức.
 Charles Hói được phần phía tây, mà sau này đã trở thành Pháp. Vùng đất Aquitaine của Pepin mang tính tự trị dưới sự cai quản của Charles.
Sau cái chết của Lothar năm 855, vùng Thượng và Hạ Burgundy (Arles và Provence) được truyền cho con trai thứ ba của ông là Charles của Provence, lãnh thổ còn lại ở phía bắc của dãy núi Alps để con trai thứ hai của ông là Lothair II. Con cả là Louis được thừa hưởng vùng đất Italia. Lothair II qua đời năm 869, vương quốc của ông bị các ông chú tranh chấp và được giải quyết bằng Hiệp ước Meerssen năm 870. Nhân cơ hội Louis II vừa mất và con trai còn quá nhỏ Carloman II lên ngôi vào năm 875, Charles được sự hậu thuẫn của Giáo hoàng Ađrianô III đã lên ngôi vua Italia và Hoàng đế La Mã thần thánh. Nhưng năm 876, Ludwig Người Đức qua đời và Charles tìm cách thôn tính, nhưng thất bại. Vương quốc Đông Francia (nay là Đức) được phân chia giữa Louis Trẻ, Carloman của Bavaria và Charles Béo.

Sau cái chết bất ngờ của Hoàng đế Charles II vào tháng 10/877, Louis II của Pháp"-cà lăm" lên thay, nhưng không đủ sức quản lý đế quốc rộng lớn. Đế quốc buộc phải chia thành 2 phần: Louis III nhận Neustria và Francia, Carloman được nhận Aquitaine và Burgundy. Nước Italia được giao cho Carloman of Bavaria cai trị. Năm 879, Louis II qua đời và Louis III và Carloman II đồng cai trị; khi đó Boso của Arles tuyên bố lập đất bá tước Arles. Năm 881, Charles Béo lên ngôi Hoàng đế La Mã thần thánh hiệu Charles III và đế quốc được thống nhất. Do bị động kinh và đầu hàng người Viking rất nhục nhã, ông không thể cai quản đế quốc này. Năm 887, ông thoái vị và cháu trai là Arnulf lên ngôi, nhưng không vực dậy được; chính thức rã thành nhiều vùng khác nhau: Arnulf thì duy trì Carinthia, Bavaria, Lorraine và một phần nước Đức hiện đại, Bá tước Odo của Paris được bầu làm vua Tây Francia (Pháp), Ranulf II đã trở thành vua của Aquitaine, Berengar Friuli giữ nước Italia, Rudolph I cai trị vùng Thượng Burgundy và Louis "Mù Mắt" cai trị Hạ Burgundy.

Tham khảo

Sơ kỳ Trung Cổ


title: Thiên hoàng Sujin

text:
là vị Thiên hoàng thứ mười trong lịch sử Nhật Bản, theo Danh sách Thiên hoàng truyền thống., Phần lớn các học giả hiện đại đều đặt câu hỏi về sự tồn tại của ít nhất chín vị Thiên hoàng đầu; và Thiên hoàng Sujin là người đầu tiên mà nhiều người đồng ý rằng có thể đã thực sự tồn tại, vào khoảng thế kỷ thứ 3 hay 4.

Truyện truyền thuyết
Không có ngày tháng chắc chắn về cuộc đời và triều đại của vị Thiên hoàng này. Sujin được các nhà sử học coi là một "Thiên hoàng truyền thuyết" vì thiếu thông tin về ông, mà cũng không thể phủ định được việc một người như thế đã từng tồn tại. Hơn nữa, các học giả chỉ biết than thở rằng, ở thời điểm này, không có đủ các bằng chứng để nghiên cứu và thẩm tra kỹ càng hơn.

Theo Kojiki và Nihonshoki ông là con trai thứ hai của Thiên hoàng Kaika. Ông đã dựng nên nhiều đền thờ lớn ở tỉnh Yamato, cử các vị tướng đi đánh dẹp các tỉnh khác và đánh bại một hoàng tử nổi dậy chống lại mình. Ông được coi là người chinh phục xứ sở của Nữ vương Himiko hay những người kế vị bà; và còn một thuyết khác cho rằng Himiko là bà cô nội của Thiên hoàng Sujin.

Các thế hệ sau này có thể đã tính cả cái tên này vào danh sách các Thiên hoàng Nhật Bản, do đó, biến ông trở thành một vị Thiên hoàng, một trong nhưng vị vua đầu tiên đồng thời là tổ tiên của Hoàng gia Nhật Bản, đã liên tục ngồi trên ngai vàng kể từ thời đó. Nếu ông có thật, vào thời đó, danh xưng tenno (Thiên hoàng) vẫn chưa được sử dụng, và chính thể mà ông có lẽ đã cai trị cũng không bao gồm toàn bộ hay thậm chí là phần lớn Nhật Bản. Trong sử ký bao gồm cả những người tiếp nối ông trong thời kỳ đã có sử, có lý do để kết luận rằng nếu ông tồn tại thật, vua Sujin có thể chỉ là một tù trưởng hay vua của một vùng vào đầu xã hội bộ lạc Yamato.

Nhà sư Jien ghi lại rằng Thiên hoàng Sujin ngự trị tại cung điện Mizogaki-no-miya tại Shiki, ngày nay là tỉnh Yamato. Ông được xem là một vị vua quan tâm đến nông nghiệp và yêu thích tưới đất; và có thể là ông vua đầu tiên đã đặt ra và thực thi hệ thống thuế má.

Thụy hiệu của ông là Sujin tennō (Sùng Thần Thiên hoàng). Không nghi ngờ gì nữa, cái tên này có dạng Trung Quốc và hàm ý của Phật giáo, nghĩa là nó phải được hợp thức hóa hàng thế kỷ sau triều vua Sujin, có lẽ là dưới thời huyền thoại về nguồn gốc của nhà Yamato được biên soạn thành sử ký với cái tên Kojiki - tức là "Cổ Sự Ký".

Mặc dù nơi an nghỉ cuối cùng của vị Thiên hoàng huyền thoại này vẫn còn chưa biết, lăng mộ Hoàng gia chính thức của vua Sujin ngày nay có thể được đến thăm tại Yanagimoto-cho, thị trấn Tenri gần thành phố Nara.

Gia quyến
Hoàng hậu: Mimakihime (御間城姫), daughter of Oohiko (大彦命)
Hoàng tử Ikumeirihikoisachi (活目入彦五十狭茅尊) (Thiên hoàng Suinin)
Hoàng tử Hikoisachi (彦五十狭茅命)
Công chúa Kunikatahime (国方姫命)
Công chúa Chichitsukuyamatohime (千千衝倭姫命)
Hoàng tử Yamatohiko (倭彦命)
Công chúa Ikahime (伊賀比売命)

Tootsuayumemaguwashihime (遠津年魚眼眼妙媛), con gái của Kii no Arakahatobe (荒河戸畔)
Hoàng tử Toyokiirihiko (豊城入彦命), ông tổ của nhánh Keno　(毛野君)
Princess Toyosukiirihime (豊鍬入姫命), vị Saiō đầu tiên
Owari no Ooamahime (尾張大海媛)
Hoàng tử Ooiriki (大入杵命), ông tổ của Noto no kuni no Miyatsuko (能登国造)
Hoàng tử Yasakairihiko (八坂入彦命)
Công chúa Nunakiirihime (渟名城入媛命)
Công chúa Toochiniirihime (十市瓊入媛命)

Chú thích

Tham khảo
 Aston, William George. (1896). Nihongi: Chronicles of Japan from the Earliest Times to A.D. 697. London: Kegan Paul, Trench, Trubner. OCLC 448337491
 Brown, Delmer M. and Ichirō Ishida, eds. (1979). Gukanshō: The Future and the Past. Berkeley: University of California Press. 10-ISBN 0-520-03460-0; 13-ISBN 978-0-520-03460-0; OCLC 251325323
 Titsingh, Isaac. (1834). Nihon Odai Ichiran; ou, Annales des empereurs du Japon. Paris: Royal Asiatic Society, Oriental Translation Fund of Great Britain and Ireland. OCLC 5850691
 Varley, H. Paul. (1980). Jinnō Shōtōki: A Chronicle of Gods and Sovereigns. New York: Columbia University Press. 10-ISBN 0-231-04940-4; 13-ISBN 978-0-231-04940-5; OCLC 59145842

Xem thêm
 Thiên hoàng
 Danh sách Thiên hoàng
 Sùng bái Hoàng gia

Thiên hoàng truyền thuyết
Thiên hoàng


title: 1333 Cevenola

text:
1333 Cevenola (1934 DA) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 20 tháng 2 năm 1934 bởi Bancilhon, O. ở Algiers.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 1333 Cevenola

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1934
Thiên thể phát hiện năm 2008
Hệ tiểu hành tinh đôi


title: Chilicola pangue

text:
Chilicola pangue là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Toro & Moldenke mô tả khoa học năm 1979.

Chú thích

Tham khảo

Chilicola
Động vật được mô tả năm 1979


title: Valdepiélagos

text:
Valdepiélagos là một đô thị trong Cộng đồng Madrid, Tây Ban Nha. Đô thị Valdepiélagos có diện tích 17,59 km², dân số theo điều tra năm 2010 của Viện thống kê quốc gia Tây Ban Nha là người. Đô thị Valdepiélagos nằm ở khu vực có độ cao 744 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Đô thị ở Cộng đồng Madrid


title: Ulla Weigerstorfer

text:
Ulla Weigerstorfer sinh ngày 16 tháng 8 năm 1967 tại Bad Aussee, Áo. Cô là cựu Hoa hậu Thế giới 1987 đại diện cho nước Áo đồng thời là người phụ nữ thứ hai từ đất nước này chiến thắng tại cuộc thi Hoa hậu Thế giới (người đầu tiên là Eva Rueber-Staier Hoa hậu Thế giới năm 1969).

Sự nghiệp
Sau khi hoàn thành nhiệm kỳ Hoa hậu Thế giới, Ulla trở về Áo và bắt đầu sự nghiệp của riêng mình
 Cô thường xuất hiện trong các chương trình truyền hình khác nhau.
 Đọc các tin thể thao trên đài Radio.
 Viết hai cuốn sách về mỹ phẩm.
 Thực hiện việc phát triển ngành công nghiệp thức ăn nhanh.
Ngoài ra cô còn tham gia vào các công việc từ thiện. Khi rảnh rỗi, cô thích cưỡi ngựa.

Tham khảo

Hoa hậu Thế giới
Sinh năm 1967
Nhân vật còn sống


title: Tháp Total

text:
Tháp Total (tiếng Pháp: Tour Total) là một tòa nhà chọc trời của khu La Défense, Paris, Pháp. Từ năm 1985 đến năm 1999 tòa nhà này có tên Tháp Elf, từ năm 1999 đến năm 2003 là Tháp TotalFinaElf và từ năm 2003 đến nay là Tháp Total. Đây là nơi đặt trụ sở của tập đoàn dầu khí số 1 nước Pháp Total SA.

Kiến trúc
Được xây dựng từ năm 1982 đến năm 1985, tháp Total có chiều cao tổng cộng 190 m và là tòa nhà cao thứ 2 ở Paris, sau tháp Montparnasse. Đây là một trong các tòa nhà cao tầng thế hệ thứ 3 được xây dựng ở khu La Défense (sau thế hệ thứ hai của tháp Areva, tháp Gan và tháp AXA). Thiết kế công trình là công ty WZMH Architects và kiến trúc sư Roger Saubot. Tháp Total thực chất là 5 phần nhà chồng lên nhau, trong đó phần cao nhất có 48 tầng, hai phần tiếp theo có lần lượt 44 và 37 tầng nhà.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Bài viết trên Structurae

Nhà chọc trời Paris
La Défense


title: Guapira myrtiflora

text:
Guapira myrtiflora là một loài thực vật thuộc họ Nyctaginaceae. Loài này có ở Colombia, Panama, và Peru.

Tham khảo

 Mitré, M. 1998. Guapira myrtiflora. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 8 năm 2007.

Guapira


title: 18943 Elaisponton

text:
18943 Elaisponton (2000 QA55) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 25 tháng 8 năm 2000 bởi nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 18943 Elaisponton

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 2000


title: Aalter

text:
Aalter là một đô thị nằm giữa Bruges và Ghent trong tỉnh Oost-Vlaanderen. Đô thị này bao gồm các thị xã Aalter, Bellem, Lotenhulle và Poeke. Đô thị về phía bắc giáp Knesselare, phía đông giáp Zomergem và Nevele, về phía nam giáp Deinze, phía tây giáp tỉnh Tây Flanders. Tại thời điểm ngày 1 tháng 1 năm 2007, Aalter có tổng dân số 18.887 người. Tổng diện tích là 81,92 km² với mật độ dân số là 231 người trên mỗi km².

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang mạng chính thức  - Chỉ bằng tiếng Hà Lan
 Trang về Aalter trên rootsweb.com

Đô thị của Oost-Vlaanderen
Khu dân cư ở Oost-Vlaanderen


title: Dorygonus rufipes

text:
Dorygonus rufipes là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Fleutiaux miêu tả khoa học năm 1932.

Chú thích

Tham khảo

Dorygonus


title: Glossosoma adunatum

text:
Glossosoma adunatum là một loài Trichoptera trong họ Glossosomatidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Trichoptera miền Cổ bắc
Glossosoma


title: Danh sách tiểu hành tinh: 10001–10100

text:
|-
| 10001 Palermo ||  || 8 tháng 10 năm 1969 || Nauchnij || L. I. Chernykh
|-
| 10002 Bagdasarian ||  || 8 tháng 10 năm 1969 || Nauchnij || L. I. Chernykh
|-
| 10003 ||  || 16 tháng 10 năm 1971 || Hamburg-Bergedorf || L. Kohoutek
|-
| 10004 Igormakarov ||  || 2 tháng 11 năm 1975 || Nauchnij || T. M. Smirnova
|-
| 10005 Chernega ||  || 24 tháng 9 năm 1976 || Nauchnij || N. S. Chernykh
|-
| 10006 Sessai ||  || 22 tháng 10 năm 1976 || Kiso || H. Kosai, K. Hurukawa
|-
| 10007 Malytheatre ||  || 16 tháng 12 năm 1976 || Nauchnij || L. I. Chernykh
|-
| 10008 Raisanyo ||  || 18 tháng 2 năm 1977 || Kiso || H. Kosai, K. Hurukawa
|-
| 10009 Hirosetanso ||  || 12 tháng 3 năm 1977 || Kiso || H. Kosai, K. Hurukawa
|-
| 10010 Rudruna ||  || 9 tháng 8 năm 1978 || Nauchnij || N. S. Chernykh, L. I. Chernykh
|-
| 10011 Avidzba ||  || 31 tháng 8 năm 1978 || Nauchnij || N. S. Chernykh
|-
| 10012 Tmutarakania ||  || 3 tháng 9 năm 1978 || Nauchnij || N. S. Chernykh, L. G. Karachkina
|-
| 10013 Stenholm ||  || 2 tháng 9 năm 1978 || La Silla || C.-I. Lagerkvist
|-
| 10014 Shaim ||  || 16 tháng 9 năm 1978 || Nauchnij || L. V. Zhuravleva
|-
| 10015 Valenlebedev ||  || 27 tháng 9 năm 1978 || Nauchnij || L. I. Chernykh
|-
| 10016 Yugan ||  || 16 tháng 9 năm 1978 || Nauchnij || L. V. Zhuravleva
|-
| 10017 - ||  || 30 tháng 10 năm 1978 || Nanking || Purple Mountain Observatory
|-
| 10018 - ||  || 25 tháng 6 năm 1979 || Siding Spring || E. F. Helin, S. J. Bus
|-
| 10019 - ||  || 25 tháng 6 năm 1979 || Siding Spring || E. F. Helin, S. J. Bus
|-
| 10020 - ||  || 24 tháng 7 năm 1979 || Palomar || S. J. Bus
|-
| 10021 Henja ||  || 22 tháng 8 năm 1979 || La Silla || C.-I. Lagerkvist
|-
| 10022 Zubov ||  || 22 tháng 9 năm 1979 || Nauchnij || N. S. Chernykh
|-
| 10023 Vladifedorov ||  || 17 tháng 11 năm 1979 || Nauchnij || L. I. Chernykh
|-
| 10024 Marthahazen || 1980 EB || 10 tháng 3 năm 1980 || Harvard Observatory || Harvard Observatory
|-
| 10025 Rauer ||  || 16 tháng 3 năm 1980 || La Silla || C.-I. Lagerkvist
|-
| 10026 - ||  || 3 tháng 9 năm 1980 || Kleť || A. Mrkos
|-
| 10027 Perozzi || 1981 FL || 30 tháng 3 năm 1981 || Anderson Mesa || E. Bowell
|-
| 10028 Bonus ||  || 5 tháng 5 năm 1981 || Palomar || C. S. Shoemaker
|-
| 10029 Hiramperkins || 1981 QF || 30 tháng 8 năm 1981 || Anderson Mesa || E. Bowell
|-
| 10030 Philkeenan || 1981 QG || 30 tháng 8 năm 1981 || Anderson Mesa || E. Bowell
|-
| 10031 Vladarnolda ||  || 7 tháng 9 năm 1981 || Nauchnij || L. G. Karachkina
|-
| 10032 - ||  || 3 tháng 9 năm 1981 || Palomar || S. J. Bus
|-
| 10033 - ||  || 24 tháng 10 năm 1981 || Palomar || S. J. Bus
|-
| 10034 Birlan || 1981 YG || 30 tháng 12 năm 1981 || Anderson Mesa || E. Bowell
|-
| 10035 - ||  || 16 tháng 2 năm 1982 || Kleť || L. Brožek
|-
| 10036 McGaha || 1982 OF || 24 tháng 7 năm 1982 || Anderson Mesa || E. Bowell
|-
| 10037 - || 1984 BQ || 26 tháng 1 năm 1984 || Kleť || A. Mrkos
|-
| 10038 - ||  || 28 tháng 4 năm 1984 || La Silla || W. Ferreri, V. Zappalà
|-
| 10039 Keet Seel || 1984 LK || 2 tháng 6 năm 1984 || Anderson Mesa || B. A. Skiff
|-
| 10040 - || 1984 QM || 24 tháng 8 năm 1984 || Kleť || Z. Vávrová
|-
| 10041 Parkinson ||  || 24 tháng 4 năm 1985 || Palomar || C. S. Shoemaker, E. M. Shoemaker
|-
| 10042 Budstewart || 1985 PL || 14 tháng 8 năm 1985 || Anderson Mesa || E. Bowell
|-
| 10043 Janegann || 1985 PN || 14 tháng 8 năm 1985 || Anderson Mesa || E. Bowell
|-
| 10044 Squyres || 1985 RU || 15 tháng 9 năm 1985 || Palomar || C. S. Shoemaker, E. M. Shoemaker
|-
| 10045 - ||  || 6 tháng 9 năm 1985 || La Silla || H. Debehogne
|-
| 10046 Creighton || 1986 JC || 2 tháng 5 năm 1986 || Palomar || INAS
|-
| 10047 - ||  || 28 tháng 8 năm 1986 || La Silla || H. Debehogne
|-
| 10048 Grönbech || 1986 TQ || 3 tháng 10 năm 1986 || Đài thiên văn Brorfelde || P. Jensen
|-
| 10049 Vorovich ||  || 3 tháng 10 năm 1986 || Nauchnij || L. G. Karachkina
|-
| 10050 Rayman ||  || 28 tháng 6 năm 1987 || Palomar || E. F. Helin
|-
| 10051 Albee ||  || 23 tháng 8 năm 1987 || Palomar || E. F. Helin
|-
| 10052 - ||  || 16 tháng 9 năm 1987 || La Silla || H. Debehogne
|-
| 10053 - ||  || 16 tháng 9 năm 1987 || La Silla || H. Debehogne
|-
| 10054 Solomin ||  || 17 tháng 9 năm 1987 || Nauchnij || L. I. Chernykh
|-
| 10055 Silcher ||  || 22 tháng 12 năm 1987 || Tautenburg Observatory || F. Börngen
|-
| 10056 - ||  || 19 tháng 1 năm 1988 || La Silla || H. Debehogne
|-
| 10057 L'Obel ||  || 11 tháng 2 năm 1988 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 10058 - ||  || 25 tháng 2 năm 1988 || Siding Spring || R. H. McNaught
|-
| 10059 - ||  || 21 tháng 3 năm 1988 || Smolyan || Bulgarian National Observatory
|-
| 10060 Amymilne || 1988 GL || 12 tháng 4 năm 1988 || Palomar || C. S. Shoemaker, E. M. Shoemaker
|-
| 10061 Ndolaprata ||  || 11 tháng 8 năm 1988 || Siding Spring || A. J. Noymer
|-
| 10062 - ||  || 1 tháng 9 năm 1988 || La Silla || H. Debehogne
|-
| 10063 - ||  || 16 tháng 9 năm 1988 || Cerro Tololo || S. J. Bus
|-
| 10064 Hirosetamotsu || 1988 UO || 31 tháng 10 năm 1988 || Chiyoda || T. Kojima
|-
| 10065 - || 1988 XK || 3 tháng 12 năm 1988 || Gekko || Y. Oshima
|-
| 10066 - ||  || 1 tháng 12 năm 1988 || Đài thiên văn Brorfelde || P. Jensen
|-
| 10067 Bertuch ||  || 11 tháng 1 năm 1989 || Tautenburg Observatory || F. Börngen
|-
| 10068 Dodoens ||  || 4 tháng 2 năm 1989 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 10069 Fontenelle ||  || 4 tháng 2 năm 1989 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 10070 Liuzongli ||  || 7 tháng 2 năm 1989 || La Silla || H. Debehogne
|-
| 10071 - ||  || 2 tháng 3 năm 1989 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 10072 - ||  || 3 tháng 4 năm 1989 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 10073 - ||  || 3 tháng 4 năm 1989 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 10074 - ||  || 3 tháng 4 năm 1989 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 10075 - ||  || 3 tháng 4 năm 1989 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 10076 - || 1989 PK || 9 tháng 8 năm 1989 || Palomar || E. F. Helin
|-
| 10077 - ||  || 16 tháng 10 năm 1989 || Kushiro || S. Ueda, H. Kaneda
|-
| 10078 Stanthorpe ||  || 30 tháng 10 năm 1989 || Geisei || T. Seki
|-
| 10079 Meunier ||  || 2 tháng 12 năm 1989 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 10080 - ||  || 18 tháng 7 năm 1990 || Palomar || E. F. Helin
|-
| 10081 - ||  || 29 tháng 7 năm 1990 || Palomar || H. E. Holt
|-
| 10082 - ||  || 29 tháng 7 năm 1990 || Palomar || H. E. Holt
|-
| 10083 - ||  || 22 tháng 8 năm 1990 || Palomar || H. E. Holt
|-
| 10084 - ||  || 25 tháng 8 năm 1990 || Palomar || H. E. Holt
|-
| 10085 - ||  || 25 tháng 8 năm 1990 || Palomar || H. E. Holt
|-
| 10086 - || 1990 SZ || 16 tháng 9 năm 1990 || Palomar || H. E. Holt
|-
| 10087 - ||  || 18 tháng 9 năm 1990 || Palomar || H. E. Holt
|-
| 10088 Digne ||  || 22 tháng 9 năm 1990 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 10089 Turgot ||  || 22 tháng 9 năm 1990 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 10090 Sikorsky ||  || 13 tháng 10 năm 1990 || Nauchnij || L. G. Karachkina, G. R. Kastel'
|-
| 10091 Bandaisan ||  || 11 tháng 11 năm 1990 || Geisei || T. Seki
|-
| 10092 Sasaki ||  || 15 tháng 11 năm 1990 || Kitami || K. Endate, K. Watanabe
|-
| 10093 Diesel ||  || 18 tháng 11 năm 1990 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 10094 Eijikato || 1991 DK || 20 tháng 2 năm 1991 || Geisei || T. Seki
|-
| 10095 Carlloewe ||  || 9 tháng 9 năm 1991 || Tautenburg Observatory || F. Börngen, L. D. Schmadel
|-
| 10096 - ||  || 13 tháng 9 năm 1991 || Palomar || H. E. Holt
|-
| 10097 - ||  || 15 tháng 9 năm 1991 || Palomar || H. E. Holt
|-
| 10098 - ||  || 30 tháng 9 năm 1991 || Siding Spring || R. H. McNaught
|-
| 10099 Glazebrook ||  || 4 tháng 11 năm 1991 || Kitt Peak || Spacewatch
|-
| 10100 Bürgel ||  || 10 tháng 12 năm 1991 || Tautenburg Observatory || F. Börngen
|-

Tham khảo


Trò chơi nhập vai trực tuyến nhiều người chơi () thường gọi là MMORPG là sự kết hợp giữa các trò chơi video nhập vai và các trò chơi trực tuyến nhiều người chơi, trong đó một số lượng rất lớn người chơi tương tác với nhau trong một thế giới ảo.

Như trong tất cả các game nhập vai hoặc RPG, người chơi đảm nhận vai trò của một nhân vật (thường là trong thế giới giả tưởng hoặc thế giới khoa học viễn tưởng) và kiểm soát nhiều hành động của nhân vật đó. MMORPG được phân biệt với các game nhập vai trực tuyến nhiều người chơi hoặc một người chơi nhỏ bởi số lượng người chơi có thể tương tác với nhau và bởi thế giới bền bỉ của trò chơi (thường được lưu trữ bởi nhà phát hành trò chơi), tiếp tục tồn tại và phát triển trong khi người chơi ngoại tuyến và rời khỏi trò chơi.

MMORPG được chơi trên toàn thế giới. Doanh thu toàn cầu cho MMORPG đã vượt quá nửa tỷ đô la trong năm 2005, và doanh thu tại các nước phương Tây đã vượt quá một tỷ đô la trong năm 2006. Năm 2008, chi tiêu cho đăng ký các tài khoản MMORPG của người dùng ở Bắc Mỹ và Châu Âu đã tăng lên 1,4 tỷ đô la.
World of Warcraft, một MMORPG nổi tiếng, có hơn 10 triệu người đăng ký tính đến tháng 11 năm 2014. Tổng doanh thu của World of Warcraft là 1,04 tỷ đô la Mỹ trong năm 2014. Star Wars: The Old Republic phát hành năm 2011, trở thành 'MMO tăng trưởng nhanh nhất thế giới' sau khi đạt được hơn 1 triệu người đăng ký trong ba ngày đầu tiên kể từ khi ra mắt.

Các tính năng cơ bản

Hiện nay, các game MMORPG có nhiều tính năng nhưng tất cả gần như có chung các đặc điểm sau:
Hệ thống nhiệm vụ (quests), quái vật (monsters) và tài sản ảo.
Hệ thống chat, trao đổi buôn bán và lập nhóm, hội.
Hệ thống quản lý, kiểm tra dựa vào các Game Master.
Hệ thống chiến đấu kiểu RPG (Game nhập vai), chủ yếu dựa vào việc lên level, tăng các chỉ số sức mạnh.
Hệ thống ép đồ, tiểu bang hội giao tranh, công thành chiến, chung sức diệt trùm, phân loại nghề nghiệp.
Hệ thống đội (party) lập đội với người chơi để cùng đáng quái, chia sẻ kinh nghiệm

Tham khảo

Liên kết ngoài

Trò chơi trực tuyến nhiều người cùng chơi
Thuật ngữ trò chơi điện tử
Thể loại trò chơi điện tử
Phần mềm xã hội


title: Molophilus subscaber

text:
Molophilus subscaber là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Molophilus
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Paralimnophila pewingi

text:
Paralimnophila pewingi là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Paralimnophila
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Giỗ

text:
Giỗ là một buổi lễ, nghi thức theo phong tục tập quán nhằm tưởng nhớ đến những người đã qua đời. Ý nghĩa của giỗ là để nhắc nhở con cháu về những người đã đi trước; gắn kết tình cảm của các thành viên trong cùng một gia đình, dòng họ, đôi khi trong cùng nghề.

Ý nghĩa

Cúng giỗ là một buổi lễ kỷ niệm ngày người mất qua đời quan trọng của người Việt, được tính theo Âm lịch (Người Công giáo Việt Nam thường cúng giỗ theo Dương lịch). Ngày này là ngày để thể hiện tấm lòng thủy chung, thương xót của người đang sống với người đã khuất, thể hiện đạo hiếu đối với Tổ tiên. Nhà giàu thì tổ chức làm giỗ linh đình, mời người thân trong dòng họ, bạn bè gần xa, anh em bằng hữu về dự giỗ. Nhà nghèo thì chỉ cần lưng cơm, đĩa muối, quả trứng, ba nén nhang, một đôi nến và vài món ăn giản dị cúng người mất cũng đã có lòng Thành kính đối với người đã mất. Lòng thủy chung, thương xót người đã khuất chỉ phụ thuộc vào việc con cháu phải nhớ ngày người mất để làm giỗ, không liên quan đến việc làm giỗ lớn hay nhỏ.

Thân bằng, cố hữu của những người quá cố nếu thấy lưu luyến thì đến dự giỗ theo ngày đã định sẵn từ trước, không cần phải đợi đến thiệp mời như tiệc cưới, lễ mừng, không nên có chuyện hữu thỉnh hữu lai, vô thỉnh bất đáo (有請有来, 无请不到), nghĩa là có mời thì đến, không mời không đến.

Cách khấn trong cúng giỗ
Theo sách "Thọ Mai Gia Lễ" (tác giả là Hồ Sỹ Tân (1690-1760) hiệu Thọ Mai người làng Hoàn Hậu, huyện Quỳnh Lưu, đậu Tiến sĩ năm 1721 (năm thứ 2 triều Bảo Thái), làm quan đến Hàn lâm Thị chế) việc cúng giỗ chỉ thực hiện trong 5 đời theo phép "Ngũ đại đồng đường", đến đời thứ 6 người chịu trách nhiệm cúng giỗ sẽ mang "thần chủ" của cụ 6 đời đem đi chôn mà không thờ cũng nữa gọi là "ngũ đại mai thần chủ". Tất cả các "thần chủ" đều được sửa lại nâng lên 1 đời tính từ người chịu trách nhiệm cúng giỗ, còn về phần cụ 6 đời sẽ rước vào nhà thờ họ để khấn chung với cộng đồng Gia Tiên trong những dịp Xuân Tế hay Chạp Tổ.
Thủy Tổ dòng họ thì cụ ông gọi là Hiển Thủy Tổ Khảo còn cụ bà gọi là Hiển Thủy Tổ Tỷ
Từ đời thứ 2 kể từ sau Thủy Tổ đến trước Ngũ Đại tính trực tiếp từ bản thân người chịu trách nhiệm cúng giỗ
 Nếu là đàn ông đã chết thì chỉ khấn gộp chung là Hiển Cao Tằng Tổ Khảo
 Nếu là đàn bà đã chết thì chỉ khấn gộp chung là Hiển Cao Tằng Tổ Tỷ
Ngũ Đại tính trực tiếp từ bản thân người chịu trách nhiệm cúng giỗ
 Nếu kị ông đã chết thì phải khấn là Hiển Cao Tổ Khảo
 Nếu kị bà đã chết thì phải khấn là Hiển Cao Tổ Tỷ
 Nếu kị bác nội (anh kị nội) đã chết thì phải khấn là Hiển Cao Tổ Bá Khảo, còn kị bà bác nội (chị dâu kị nội) đã chết thì phải khấn là Hiển Cao Tổ Bá Tỷ, cũng như thế mà là kị chú nội (em kị nội) hoặc kị thím (em dâu kị nội) thì sửa chữ Bá thành chữ Thúc. Trường hợp kị cô ruột (chị hay em gái kị nội) thì bỏ các chữ Bá, Thúc đi mà thay vào đó bằng chữ Cô, các trường hợp trên nếu chết non khi chưa đến "tuổi vị thành niên" đều phải thêm chữ Mãnh đằng trước chữ Cao mà bỏ chữ Hiển và chữ Khảo đi.
Tứ Đại tính trực tiếp từ bản thân người chịu trách nhiệm cúng giỗ
 Nếu cụ ông đã chết thì phải khấn là Hiển Tằng Tổ Khảo
 Nếu cụ bà đã chết thì phải khấn là Hiển Tằng Tổ Tỷ
 Nếu cụ bác nội (anh cụ nội) đã chết thì phải khấn là Hiển Tằng Tổ Bá Khảo, còn cụ bà bác nội (chị dâu cụ nội) đã chết thì phải khấn là Hiển Tằng Tổ Bá Tỷ, cũng như thế mà là cụ chú nội (em cụ nội) hoặc cụ thím (em dâu cụ nội) thì sửa chữ Bá thành chữ Thúc. Trường hợp cụ cô ruột (chị hay em gái cụ nội) thì bỏ các chữ Bá, Thúc đi mà thay vào đó bằng chữ Cô, các trường hợp trên nếu chết non khi chưa đến "tuổi vị thành niên" đều phải thêm chữ Mãnh đằng trước chữ Tằng mà bỏ chữ Hiển và chữ Khảo đi.
Tam Đại tính trực tiếp từ bản thân người chịu trách nhiệm cúng giỗ
 Nếu ông nội đã chết thì phải khấn là Hiển Tổ Khảo
 Nếu bà nội đã chết thì phải khấn là Hiển Tổ Tỷ
 Nếu ông ngoại (trường hợp bên mẹ không còn người thừa tự) đã chết thì phải khấn là Hiển Ngoại Tổ Khảo
 Nếu bà ngoại (trường hợp bên mẹ không còn người thừa tự) đã chết thì phải khấn là Hiển Ngoại Tổ Tỷ
 Nếu ông bác nội (anh ông nội) đã chết thì phải khấn là Hiển Tổ Bá Khảo, còn bà bác nội (chị dâu ông nội) đã chết thì phải khấn là Hiển Tổ Bá Tỷ, cũng như thế mà là ông chú nội (em ông nội) hoặc bà thím (em dâu ông nội) thì sửa chữ Bá thành chữ Thúc. Trường hợp bà cô ruột (chị hay em gái ông nội) thì bỏ các chữ Bá, Thúc đi mà thay vào đó bằng chữ Cô, các trường hợp trên nếu chết non khi chưa đến "tuổi vị thành niên" đều phải thêm chữ Mãnh đằng trước chữ Tổ mà bỏ chữ Hiển và chữ Khảo đi.
Nhị Đại tính trực tiếp từ bản thân người chịu trách nhiệm cúng giỗ
 Nếu cha đẻ đã chết thì phải khấn là Hiển Khảo
 Nếu mẹ đẻ đã chết thì phải khấn là Hiển Tỷ
 Nếu cha vợ (trường hợp bên vợ không còn người thừa tự) đã chết thì phải khấn là Hiển Nhạc Phụ
 Nếu mẹ vợ (trường hợp bên vợ không còn người thừa tự) đã chết thì phải khấn là Hiển Nhạc Mẫu
 Nếu bác ruột (anh bố) đã chết thì phải khấn là Hiển Bá Khảo, còn bác dâu (chị dâu bố) đã chết thì phải khấn là Hiển Bá Tỷ, cũng như thế mà là chú ruột (em bố) hoặc thím (em dâu bố) thì sửa chữ Bá thành chữ Thúc. Trường hợp cô ruột (chị hoặc em gái bố) thì bỏ các chữ Bá, Thúc đi mà thay chữ Cô vào vị trí đó, các trường hợp trên nếu chết non khi chưa đến "tuổi vị thành niên" đều phải thêm chữ Mãnh đằng trước mà bỏ chữ Hiển và chữ Khảo đi.
 Nếu cậu ruột (anh hoặc em trai mẹ) đã chết (trường hợp bên mẹ không còn người thừa tự) thì phải khấn là Hiển Cữu Phụ, vợ của cậu thay chữ Phụ ra chữ Mẫu. Nếu là chị mẹ thì để nguyên chữ Hiển mà thay 2 chữ sau là Bá Mẫu, còn em gái mẹ thì đổi chữ Bá thành chữ Di, chồng bá hoặc chồng gì thì đổi chữ Mẫu thành chữ Phụ là xong, tất cả những người chết trẻ khi chưa thành niên thì đảo chữ Hiển sang chữ Mãnh.
Nhất Đại tính trực tiếp từ bản thân người chịu trách nhiệm cúng giỗ
 Nếu anh trai đã chết thì phải khấn là Bào Huynh, trường hợp anh cùng bố khác mẹ gọi là: Thân Huynh, trường hợp anh cùng mẹ khác bố gọi là Thệ Huynh, trường hợp người anh đó chết non khi còn ở "tuổi vị thành niên" thì thêm chữ Mãnh vào trước chữ Huynh. Tương tự nếu người quá cố là em trai thì thay chữ Huynh bằng chữ Đệ, nếu là chị gái đổi thành chữ Tỷ và em gái thì sửa là chữ Muội. Còn trường hợp chị dâu (nếu chưa có con với anh mà ở vậy không tái giá) thì thay chữ Huynh bằng chữ Tẩu và em dâu thì đổi gọi thành Đệ Phụ.
 Nếu anh con bác ruột đã chết (trường hợp bên đó vô thừa tự) thì phải khấn là Tụng Huynh, trường hợp người anh đó chết non khi còn ở "tuổi vị thành niên" thì thêm chữ Mãnh vào trước chữ Huynh, nếu là chị gái con bác ruột thì đổi chữ Huynh thành chữ Tỷ. Tương tự nếu người quá cố là em trai con chú ruột thì thay chữ Huynh bằng chữ Đệ, cũng như vậy mà là em gái thì sửa thành chữ Muội. Còn trường hợp chị dâu (nếu chưa có con với anh con bác ruột mà ở vậy không tái giá) thì thay chữ Huynh bằng chữ Tẩu và em dâu thì đổi gọi thành Đệ Phụ.
 Nếu vợ chết trước thì chồng sẽ khấn là Hiền Thê, ngược lại vợ sẽ khấn chồng là Lương Phu
Nghịch Cảnh
 Nếu con trai không may chết trước cha mẹ khi đã đến tuổi thành niên mà chưa có gia đình (trong trường hợp các em còn nhỏ) thì gọi là Yểu Tử, tương tự con gái là Yểu Nữ.
Ghi chú: Tất cả những trường hợp chết chưa đến tuổi thành niên (nữ dưới 13 tuổi, nam dưới 16 tuổi) không có cúng giỗ riêng mà đều khấn chung là Thương Vong Tòng Tự.

Những hoạt động chính
Sau khi cúng giỗ, gia đình thường dọn thức ăn vừa cúng xong để cùng ăn, coi như hưởng lộc của tiền nhân. Bạn bè thân thuộc cũng được mời đến dùng bữa, tức là đi ăn giỗ. Một biến thể của việc cúng giỗ là tục thờ "hậu" do nhà chùa hay đình làng đảm nhiệm. Trong trường hợp này người quá cố đã cúng tiền hay ruộng vào chùa hay đình để được hưởng lễ vật vào những ngày kỵ nhật. Trước khi hạ xuống, chủ nhà phải vái 3 vái ngắn (gọi là Lễ Tạ). Phải làm như vậy để tạ ơn gia tiên đã về thừa hưởng những lễ mà con cháu đã dâng lên.

Dịp này là để con cháu trong dòng họ tề tựu lại để cùng ăn giỗ, thăm hỏi tình hình lẫn nhau. Ngày Cát kỵ thường chỉ mời khách nằm gọn trong gia đình, dòng tộc đến ăn giỗ (diện mời không rộng như Tiểu Tường và Đại Tường).

Gia chủ khăn áo chỉnh tề, bước vào khấn Tổ tiên. Khách đến dự giỗ thì đặt đồ lễ lên bàn thờ, cùng gia chủ vái 4 lạy 3 vái. Sau khi gia chủ, khách khứa, bạn bè thân hữu khấn lễ xong xuôi thì đợi hết ba tuần hương thì gia chủ đứng trước bàn thờ để lễ tạ bằng ba vái ngắn rồi lấy đồ vàng mã đem đi đốt. Cuối cùng, gia chủ bày bàn để mời khách khứa ăn giỗ, để cùng ôn lại những kỷ niệm về người đã khuất đồng thời thăm hỏi về công việc lẫn nhau. Sau khi ăn giỗ xong, gia chủ hạ tất cả lễ vật trên bàn thờ, chia đều mỗi túi một hay nhiều thứ cho từng gia đình - thân khách gọi là lộc của Tổ tiên, bao gồm: hoa quả, bánh kẹo...

Những ngày quan trọng trong cúng giỗ
Trong thờ cúng tổ tiên, có 3 ngày giỗ: Giỗ Đầu, Giỗ Hết, Giỗ Thường.

Giỗ Đầu

Ý nghĩa
Giỗ Đầu gọi là Tiểu Tường (chữ Hán: 小祥), là ngày giỗ đầu tiên sau ngày người mất đúng một năm, nằm trong thời kỳ tang, là một ngày giỗ vẫn còn bi ai, sầu thảm. Thời gian một năm vẫn chưa đủ để làm khuây khỏa những nỗi đau buồn, xót xa tủi hận trong lòng của những người thân. Trong ngày Giỗ Đầu, người ta thường tổ chức trang nghiêm không kém gì so với ngày để tang năm trước, con cháu vẫn mặc đồ tang phục. Lúc tế lễ và khấn Gia tiên, những người thân thiết của người quá cỗ cũng khóc giống như ngày đưa tang ở năm trước. Nhà có điều kiện thì có thể thuê cả đội kèn trống nữa.

Sắm lễ
Vào ngày Giỗ Đầu, ngoài mâm lễ mặn và hoa, quả, hương, phẩm oản... thì người ta thường mua sắm rất nhiều đồ hàng mã không chỉ là tiền, vàng, mã làm bằng giấy mà còn cả các vật dụng như quần, áo, nhà cửa, xe cộ và một hình nhân. Hình nhân ở đây không có nghĩa là thế mạng cho người thật (người còn sống) mà là do nhân dân tin rằng, với phép thuật của thầy phù thủy thì hình nhân này sẽ hóa thành một người thật, xuống dưới Âm giới để hầu hạ vong linh người mất. Gia chủ sẽ đem những đồ lễ này lên bàn thờ để cúng. Cúng xong thì đem ra ngoài mộ để đốt.

Những đồ vàng mã trong ngày Tiểu Tường được gọi là mã biếu, vì khi những đồ lễ này được gửi từ cõi Dương gian xuống dưới cõi Âm ty thì người quá cố và Gia tiên không được dùng, mà phải đem những đồ lễ này đi biếu các Ác thần để tránh sự quấy nhiễu.

Sau khi lễ Tạ và hóa vàng xong, gia chủ bầy cỗ bàn mời họ hàng, khách khứa ăn giỗ. Khách đến ăn giỗ ăn mặc trang nghiêm, vẫn còn một sự bi ai, sầu thảm như ngày để tang năm trước.

Sau lễ này, người ta sẽ sửa sang lại mộ cho người quá cố, thi hài vẫn nằm dưới huyệt hung táng.

Giỗ Hết

Ý nghĩa
Giỗ Hết gọi là Đại Tường (chữ Hán: 大祥), là ngày giỗ sau ngày người mất hai năm, vẫn nằm trong thời kỳ tang. Thời gian hai năm cũng vẫn chưa đủ để hàn gắn những vết thương trong lòng những người còn sống. Trong lễ này, người ta vẫn tổ chức trang nghiêm. Lúc tế lễ người được giỗ và Gia tiên, con cháu vẫn mặc đồ tang phục và vẫn khóc giống như Giỗ Đầu và ngày đưa tang, vẫn bi ai sầu thảm chẳng kém gì Giỗ Đầu. Nhà có điều kiện thì có thể thuê cả đội kèn trống nữa.

Sắm lễ
Vào ngày Giỗ Hết, ngoài mâm lễ mặn và hoa, quả, hương, phẩm oản... thì người ta thường mua sắm rất nhiều đồ hàng mã không chỉ là tiền, vàng, mã làm bằng giấy mà còn cả các vật dụng như quần, áo, nhà cửa, xe cộ giống như trong ngày Giỗ Đầu. Vàng mã được đốt cho người quá cố cũng nhiều hơn ngày Giỗ Đầu.

Những đồ vàng mã trong ngày Đại Tường được gọi là mã biếu, vì khi những đồ lễ này được gửi từ cõi Dương gian xuống dưới cõi Âm ty thì người quá cố và Gia tiên không được dùng, mà phải đem những đồ lễ này đi biếu các Ác thần để tránh sự quấy nhiễu.

Sau khi lễ Tạ và hóa vàng xong, gia chủ bầy cỗ bàn mời họ hàng, khách khứa ăn giỗ. Diện mời đến ăn giỗ dịp này thường đông hơn lễ Tiểu Tường, cỗ bàn cũng làm linh đình và công phu hơn. Khách đến ăn giỗ vẫn mặc đồ tang phục, vẫn còn một sự bi ai, sầu thảm như ngày để tang hai năm trước và Tiểu Tường.

Sau ngày lễ này hết hai tháng, đến tháng thứ ba người ta sẽ chọn ngày tốt để Trừ phục (còn gọi là Đàm tế) tức có nghĩa là Bỏ tang, người thân sẽ đốt hết những áo quần tang, gậy chống. Sau đó, người đang sống sẽ trở lại cuộc sống thường nhật, có thể tổ chức hay tham gia các cuộc vui, đình đám và người vợ mới có thể đi bước nữa (nếu chồng mình mất). Đây là một buổi lễ vô cùng quan trọng, vì nó là một bước ngoặt đối với người đang sống và vong linh của người đã mất.

Giỗ Thường

Ý nghĩa
Giỗ Thường còn gọi là ngày Cát Kỵ (chữ Hán: 吉忌), là ngày giỗ sau ngày người mất từ ba năm trở đi. Cát kỵ nghĩa là Giỗ lành. Trong lễ giỗ này, con cháu chỉ mặc đồ thường phục, không khóc như ngày đưa ma nữa, không còn cảnh bi ai, sầu thảm, là dịp để con cháu người quá cố sum họp để tưởng nhớ người đã khuất và diện mời khách không còn rộng rãi như hai lễ Tiểu Tường và Đại Tường.

Ngày giỗ thường được duy trì đến hết năm đời. Đến sau năm đời, vong linh người quá cố được siêu thoát, đầu thai hóa kiếp trở lại nên không cần thiết phải cúng giỗ nữa mà nạp chung vào kỳ xuân tế. Nhưng quan trọng hơn là con cháu còn nhớ đến tổ tiên và người đã khuất, thể hiện lòng thành kính. Cúng giỗ không nhất thiết phải quá đắt đỏ, linh đình hay quá cầu kỳ, nhà nghèo chỉ cần có đĩa muối, bát cơm úp, quả trứng luộc thì cũng đã giữ được đạo hiếu với tổ tiên.

Sắm lễ
Trong lễ giỗ này, người ta thường làm cỗ bàn bình thường, có thể lớn hay nhỏ tùy từng gia đình. Người ta cũng đốt nhiều vàng mã cho người cõi âm có cái dùng như ngày Tiểu Tường và Đại Tường.

Sau khi lễ Tạ và hóa vàng xong, gia chủ bầy cỗ bàn mời họ hàng, khách khứa ăn giỗ, cùng thăm hỏi lẫn nhau và ôn lại những kỷ niệm của người đã khuất. Diện này chỉ thường mời khách gọn trong phạm vi họ hàng (không rộng như hai giỗ trước). Ngày này, khách đến ăn giỗ không còn quá đau buồn như hai lễ Tiểu Tường và Đại Tường trước, có thể mặc trang phục bình thường.

Ngày Tiên Thường và Chính Kỵ
Trong việc cúng vào ngày Giỗ thì bao gồm gồm 2 lễ quan trọng: Lễ Tiên thường (先嘗 lễ cúng vào ngày trước ngày người chết qua đời 1 ngày), Lễ Chính kỵ (正忌 chính ngày mất).

Ngày Cáo Giỗ
Ngày Cáo Giỗ còn được gọi là Tiên Thường là ngày giỗ trước ngày người quá cố qua đời. Trong ngày này, con cháu cúng cáo giỗ để mời người đã khuất hôm sau về hưởng giỗ, xin phép Thổ công cho phép vong hồn người được giỗ và nội ngoại cùng về hưởng giỗ cùng con cháu. Ngày cúng cáo giỗ chỉ được áp dụng đối với giỗ trọng (tức những người hàng trên hoặc ngang hàng trưởng gia như kỵ, cụ, ông, bà, cha, mẹ, chồng, vợ, anh, chị, em...) mà không cần thiết phải áp dụng đối với giỗ mọn (tức những người hàng dưới trưởng gia như con, cháu, chắt, chít...) mà chỉ cúng ngày chính giỗ. Vào ngày này, trưởng gia mang lễ ra mộ mời vong hồn về, sửa sang lại mộ phần cho ngay ngắn.

Ngày này, bàn thờ được dọn dẹp, lau chùi sạch sẽ từ sáng sớm để chuẩn bị cho việc cúng lễ Tiên Thường vào buổi chiều. Họ hàng nội ngoại thường gửi giỗ và sửa soạn để làm giỗ hôm sau. Lúc đầu sẽ cúng gia tiên và con cháu sẽ ăn uống với nhau. Phải cúng Công thần Thổ Địa trước, Gia Tiên sau. Bàn thờ lúc nào cũng hương khói nghi ngút cho đến hết lễ Chính Kỵ vào buổi sáng hôm sau.

Khi cúng, Gia chủ cần phải cúng để mời người được hưởng giỗ trước, tiếp theo mới đến mời Gia tiên nội/ngoại từ bậc cao nhất đến thấp nhất và cáo thỉnh Gia thần cùng về đây để dự tiệc Giỗ.

Ngày Chính Giỗ
Ngày Chính Giỗ còn được gọi là Chính Kỵ là ngày mất của người được giỗ. Điều bắt buộc trong cỗ cúng là phải có bát cơm úp và một quả trứng luộc kèm gia vị (ngày nay không bắt buộc).

Gia chủ có thể mời khách khứa trong làng xóm, trong họ đến dự. Khách khi đến đều mang theo trà, cam, rượu... đến lễ giỗ. Khi khách đến thì đón đồ lễ đưa lên bàn thờ. Sau đó chủ nhà mời khách uống trà, ăn trầu hay bánh kẹo... Cỗ bàn được sắp thành từng mâm đặt trên chiếc cũi tầm, mỗi mâm có bốn hoặc sáu người ngồi ăn. Thành phần mâm cỗ gồm vài món ăn tinh khiết, thơm ngon mà chủ nhà đã chuẩn bị cùng với nước uống, bát đũa...

Những người cùng lứa tuổi, ngôi vị được ngồi vào một mâm. Đàn ông và đàn bà không nên ngồi chung. Cỗ hay được làm vào buổi trưa có khi còn được lai rai đến buổi chiều. Sau khi khách ra về hết chủ nhà lên bàn thờ thắp thêm một tuần hương, lễ tạ xin hóa vàng.

Có gia đình thường mời cả hai lễ Tiên Thường và Chính Kỵ, đôi khi lễ tiên thường đông hơn vì vào buổi chiều, khi làm xong việc thì tới nhà hàng xóm ăn giỗ tiện hơn. Có những gia đình cả hai vợ chồng được mời đến dự cả hai lễ, một người đi ăn lễ Tiên Thường và một người đi ăn lễ Chính Kỵ. Dần dần, người ta đã giản lược đi, chỉ mời khách đến dự trong một lễ nhưng vẫn cúng vàng hương, rượu trong cả hai lễ. Theo phong tục, lễ tiên thường phải cũng buổi chiều, lễ chính kỵ phải cúng buổi sáng kể cả khi đến chiều hoặc tối hôm đó mới mất.

Gửi giỗ
Người quá cố có rất nhiều con cháu, chỉ cúng giỗ tại nhà con trai trưởng, nếu con trai trưởng mất thì làm tại nhà cháu đích tôn. Con cháu sẽ tề tựu ở nhà con trai trưởng làm giỗ. Nếu người được giỗ là hàng cao thì con cái, cháu chắt đến nhà trưởng tộc. Lễ gửi giỗ trọng hay mọn, lớn hay nhỏ thì tùy thuộc theo hoàn cảnh và mối quan hệ với người chết của từng gia đình. Con cháu sẽ là những người đóng góp nhiều nhất. Để giảm bớt gánh nặng chi phí cho trưởng chi hay trưởng họ, con cháu hay gửi giỗ bằng tiền, đồ lễ vật có giá trị khác như: vài cân hoa quả, vàng hương hoặc có thể chỉ là thẻ hương. Cũng có thể gửi giỗ theo sở thích của người mất mà gửi. Những người sống ở xa không có khả năng về dự giỗ thì cúng vọng mời vong hồn về hưởng giỗ, gửi đồ lễ cho trưởng họ. Những đồ lễ được gửi đến được trưởng tộc đem lên bàn thờ cúng hết. Khi ăn giỗ xong, con cháu được chia lộc của ông bà tổ tiên.

Làng xã cổ truyền trước năm 1945 còn có ruộng hương hỏa để góp phần lợi nhuận cho người làm giỗ.

Tổ nghề

Là một người có công lớn đối với một nghề nào đó hoặc giúp phát triển hoặc sáng tạo ra nghề đó. Do đó được các thế hệ sau tôn trọng và suy tôn là làm người sáng lập vì đã có công tạo ra nghề, gọi là Thánh Sư. Thánh Sư chỉ là những con người bình thường, nhưng lại được người đời sau tôn thờ vì đã có công sáng tạo ra nghề, truyền lại cho các thế hệ sau.

Thí dụ
 Giỗ tổ Hùng Vương: ca ngợi công đức của các vua Hùng, người đã có công dựng nên nước Việt theo truyền thuyết
 Giỗ tổ nghề (Thánh Sư): ca ngơi công đức và phẩm hạnh của các tổ nghề.
Thứ Sáu Tuần Thánh: tưởng niệm cuộc Thương khó và cái chết của Chúa Giêsu Kitô
Ngày Phật nhập Niết-bàn

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Bách khoa toàn thư văn hóa Việt
 Cúng giỗ và mừng ngày sinh

Phong tục Việt Nam
Tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên
Ngày Giỗ
Nho giáo
Văn hóa Việt Nam
Văn hóa Trung Hoa
Văn hóa Ấn Độ
Văn hóa Triều Tiên
Tập tục chôn cất
Nghệ thuật Phật giáo
Lễ kỷ niệm
Tín ngưỡng Trung Hoa


title: Cappelle-en-Pévèle

text:
Cappelle-en-Pévèle là một xã ở tỉnh Nord trong vùng Hauts-de-France, Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Nord

Tham khảo

 INSEE commune file

Cappelleenpevele


title: Zaorejas

text:
Zaorejas là một đô thị trong tỉnh Guadalajara, Castile-La Mancha, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 197 người.

Tham khảo

Đô thị ở Guadalajara


title: Austrocosmoecus hirsutus

text:
Austrocosmoecus hirsutus là một loài Trichoptera trong họ Limnephilidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Austrocosmoecus


title: Google Public DNS

text:
Google Public DNS là dịch vụ DNS (hệ thống tên miền) miễn phí ra mắt vào ngày 3 tháng 12 năm 2009, nằm trong nỗ lực của Google nhằm giúp cho việc duyệt web trở nên nhanh hơn.

Các dịch vụ
Dịch vụ này vẫn còn trong giai đoạn thử nghiệm. Nó không sử dụng phần mềm quản lý DNS của bên thứ ba như BIND, mà thay vào đó hoàn toàn tự thiết kế, có hỗ trợ IPv6 có giới hạn, phù hợp với các tiêu chuẩn DNS theo IETF đặt ra.

Vấn đề riêng tư
Hãng đã nói rằng vì mục đích hiệu suất và bảo mật, chỉ có địa chỉ IP (xóa sau 24 giờ), ISP và thông tin vị trí (giữ vĩnh viễn) mới được lưu trữ trong máy chủ.

Máy chủ
Google Public DNS cung các máy chủ tên đệ quy sau để mọi người sử dụng, chuyển hướng sang vị trí máy chủ vận hành gần nhất sau khi định tuyến bằng anycast:
 8.8.8.8
 8.8.4.4

Lịch sử
Vào tháng 12 năm 2009, Google Public DNS ra mắt bằng thông báo trên Blog chính thức của Google trong bài viết của giám đốc sản phẩm Prem Ramaswami, cùng với một bài bổ sung trên blog Google Code.

Xem thêm
 OpenDNS
 Open Root Server Network
 OpenNIC

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Google Public DNS

Public DNS
Hệ thống tên miền
Dịch vụ Google


title: Tiền tệ Đại Việt thời Trần

text:
Tiền tệ thời Trần phản ánh những vấn đề liên quan tới tiền tệ lưu thông vào thời nhà Trần (1225-1400) trong lịch sử Việt Nam.

Tiền trong đời sống kinh tế - xã hội
Trước thời Trần, sách sử Việt Nam không nói rõ quan hệ giữa các đơn vị tiền tệ. Thời Trần Thái Tông được các nhà nghiên cứu ghi nhận là lần đầu tiên sử sách phản ánh quan hệ này. Theo Đại Việt sử ký toàn thư ghi chép vào năm 1226, triều đình "xuống chiếu cho dân gian dùng tiền "tỉnh bách" (hay "tỉnh mạch) mỗi tiễn là 69 đồng. Tiền nộp cho nhà nước (tiền "thượng cung") thì mỗi tiễn là 70 đồng".

Tiền tỉnh mạch là tiền rút bớt giá trị của bạc đi. Theo truyền thống, 1 lạng bạc = 1 quan = 1000 đồng nhưng từ thời Ngũ Đại rút bớt giá trị, sang thời Tống cũng theo tỉ lệ này: 1 quan chỉ còn tương đương 770 đồng. Nhà Trần cũng theo lệ tỉnh mạch, nghĩa là trong lưu thông 1 quan = 10 tiền = 690 đồng (còn gọi là văn), nhưng khi nộp thuế cho triều đình thì phải đóng thành 700 đồng. Sách An Nam chí lược của Lê Tắc cũng ghi nhận điều này, đồng thời phản ánh việc đồng tiền nhà Tống và nhà Đường lưu hành trong nước như thời Lý.

Mặc dù triều đình ấn định tỷ lệ tiền tệ nhưng trong thực tế không hoàn toàn theo đúng như vậy. Giá trị đồng tiền và tỷ giá bạc vẫn giảm theo mức cung cầu của hai kim loại trên thị trường vào một thời điểm hay ở một khu vực. Càng về sau, tỷ lệ giá trị càng thấp. Theo Paul Pelliot, tới năm 1350 tỷ giá còn 1 tiền = 67 đồng để trao đổi 1 lạng bạc tiền giấy nhà Nguyên (Trung Thống ngân hóa ra đời từ thời Nguyên Thế Tổ), mà tiền bạc giấy này vốn chỉ có giá trị bằng 1/10 lạng bạc thật, tức là 1 quan Đại Việt vào thời điểm năm 1350 bằng 670 đồng.

Tiền giấy xuất hiện
Cuối thời Trần, ngoại thích Hồ Quý Ly nắm quyền thao túng triều đình. Ông thực hiện những cải cách đầu tiên về kinh tế. Năm 1396 thời Trần Thuận Tông, Hồ Quý Ly nhân danh nhà Trần phát hành tiền giấy "Thông bảo hội sao", đây chính là loại tiền giấy đầu tiên trong lịch sử tiền tệ Việt Nam.

Những quy định về thể thức về tiền hội sao thực hiện theo đề nghị của Thiếu bảo Vương Nhữ Chu. Sắc dụ quy định các đơn vị như sau:
 10 đồng vẽ rau rong
 loại 30 đồng vẽ thủy ba
 loại một tiền vẽ đám mây
 loại hai tiền vẽ con rùa
 loại ba tiền vẽ con lân
 loại 5 tiền vẽ con phượng
 loại một quan vẽ con rồng.

Khi tiền giấy đã in xong, hạ lệnh cho dân được đem tiền thực đổi lấy tiền giấy: cứ một quan tiền thực chất đổi lấy tiền giấy một quan hai tiền. Triều đình đặt ra quy định bắt buộc phải dùng tiền giấy không được dùng tiền đồng, bao nhiêu tiền đồng đều nộp vào quan, rồi dồn vào kho Ngao Trì ở kinh thành. Nếu người nào tàng trữ riêng hoặc tiêu dùng riêng cũng phải tội tử hình, tịch thu điền sản sung công. Người làm giả tiền giấy cũng bị xử tội như vậy.

Đương thời bên Trung Quốc thời nhà Minh cai trị, tiền giấy đã quen thuộc với người Trung Quốc và tiền giấy có thể mang đổi ra tiền đồng truyền thống nhưng tiền giấy Đại Việt đương thời không được chuyển đổi ra tiền đồng. Điều này khiến người dân không tin tưởng vào đồng tiền giấy mà họ bị bắt buộc phải sử dụng.

Chỉ 4 năm sau (1400), Hồ Quý Ly giành ngôi nhà Trần, lập ra nhà Hồ, và tiếp tục áp dụng chế độ tiền giấy.

Các đồng tiền thời Trần
Thời Trần Minh Tông, nhà Trần đúc tiền bằng hợp kim gọi là "diên tiền", các nhà nghiên cứu không kết luận đó là tiền hợp chất kẽm, tiền chì hay tiền thiếc, và không rõ tỷ lệ hợp kim tạo ra đồng tiền ra sao. Chắc chắn đây không phải là tiền kẽm đơn chất vì sang thế kỷ 19 mới tinh luyện được kẽm. Tuy nhiên việc đúc tiền kẽm chỉ được làm thử nghiệm và ngay sau đó bị bãi bỏ. Các nhà nghiên cứu đặt giả thiết có thể đây là hợp kim thiếc, chì mà Đại Việt được tiếp cận qua người Chiêm Thành, vốn đã biết đến khi giao thương với Chân Lạp.

Các đồng tiền nhà Trần qua các đời vua gồm có:

Nguyên Phong thông bảo
Khảo cổ học Việt Nam đã phát hiện ra tiền kim loại Nguyên Phong. Nhưng bên Trung Quốc cũng có loại tiền này, nên hiện chưa kết luận được thứ tìm thấy ở Việt Nam là do nước nào đúc. Nguyên Phong là niên hiệu thứ ba của vua Trần Thái Tông. Vào hai thời có niên hiệu trước, vua cũng cho phát hành tiền, nhưng sử liệu không nói và khảo cổ học không cho biết đó là tiền tên gì.

Khai Thái nguyên bảo
Đỗ Văn Ninh có cho biết rằng Trần Huy Bá đã thấy tiền này ở Viện Bảo tàng Lịch sử Việt Nam năm 1960. Khai Thái là một niên hiệu của Trần Minh Tông. Các vua Trung Quốc không có niên hiệu nào như vậy.

Thiệu Phong bình bảo, Thiệu Phong nguyên bảo
Sử liệu không ghi nhưng khảo cổ học Việt Nam lại phát hiện ra thứ tiền kim loại này và cho là do Trần Dụ Tông phát hành. Tiền có lỗ ở giữa và có gờ và mép không rõ. Mặt trước tiền ghi bốn chữ Thiệu Phong thông bảo. Mặt sau để trơn. Tiền nhỏ, mỏng, đường kính 21 mm.

Khảo cổ học còn tìm ra tiền Thiệu Phong thông bảo, hình thù như Thiệu Phong bình bảo và mặt sau cũng để trơn.

Đỗ Văn Ninh cho biết Trần Văn Bá đã thấy tiền Thiệu Phong nguyên bảo đường kính tới 40 mm và mặt sau có chữ Thập tam ở Viện Bảo tàng Lịch sử Việt Nam vào năm 1960.

Đại Trị thông bảo
Cũng là tiền do Trần Dụ Tông phát hành. Đại Việt sử ký toàn thư có cho biết rằng vào năm 1360 đã đúc tiền này. Khảo cổ học cho biết tiền này có kích thước lớn hơn tiền Thiệu Phong một chút.

Thông bảo hội sao
Tiền giấy đầu tiên phát hành thời Trần Thuận Tông.

Xem thêm
 Tiền Việt Nam
 Thương mại Đại Việt thời Trần
 Tiền tệ Việt Nam thời Hồ

Tham khảo

Đỗ Văn Ninh (1992), Tiền cổ Việt Nam, Nhà xuất bản Khoa học xã hội
 Trương Hữu Quýnh, Đinh Xuân Lâm, Lê Mậu Hãn chủ biên (2008), Đại cương lịch sử Việt Nam, Nhà xuất bản Giáo dục
 Đại Việt sử ký toàn thư
 Khâm định Việt sử thông giám cương mục

Chú thích

Kinh tế Việt Nam thời Trần
Lịch sử kinh tế Việt Nam
Đơn vị tiền tệ Việt Nam


title: Procraerus singularis

text:
Procraerus singularis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Schimmel miêu tả khoa học năm 1999.

Chú thích

Tham khảo

Procraerus


title: Cung điện Augustusburg và Falkenlust

text:
Cung điện Augustusburg và Falkenlust là một quần thể các tòa nhà lịch sử nằm ở Brühl, Nordrhein-Westfalen, Đức đã được UNESCO công nhận là Di sản thế giới từ năm 1984. Các tòa nhà được kết nối bởi những khu vườn và cây cối rộng rãi của công viên cung điện. Cung điện Augustusburg () và các công viên của nó cũng là nơi tổ chức các buổi Hòa nhạc Cung điện Brühl. Bapr tàng Max Ernst nằm cách đó không xa.

Lịch sử
Các cung điện này được Tổng giám mục-tuyển hầu Clemens August (1700-1761) thuộc dòng hoàng tộc Wittelsbach, cai quản giáo phận Köln cho xây từ thế kỷ 18 để làm nơi cư ngụ. Việc thiết kế và xây dựng do kiến trúc sư Johann Conrad Schlaun đảm nhận, sau đó kiến trúc sư François de Cuvilliés sửa lại mặt tiền. Cầu thang lộng lẫy trong lâu đài Augustusburg do kiến trúc sư Johann Balthasar Neumann thiết kế theo kiểu kiến trúc Rococo với các bậc thang bằng vàng, các cột cầu thang bằng đá hoa cương cùng các tượng được bố trí bên cạnh. Các vườn do Dominique Girard thiết kế, trong đó có một vườn hoa trong khu vực phía nam các tòa lâu đài, nhưng sau đó vườn hoa này được Peter Joseph Lenné cải tạo lại thành vườn hoa công viên kiểu Anh trong thế kỷ 19.

Cung điện Falkenlust được kiến trúc sư François de Cuvilliés xây từ năm 1729 tới năm 1740, theo kiểu nhà nghỉ săn bắn Amalienburg trong công viên của cung điện Nymphenburg. Từ sau chiến tranh thế giới lần thứ hai cho đến năm 1994 Augustusburg được sử dụng như một đại sảnh tiếp khách của Thủ tướng Đức vì nó nằm không quá xa Bonn, thủ đô của Tây Đức và Cộng hòa Liên bang Đức lúc bấy giờ.

Hình ảnh

Liên kết ngoài

 Website chính thức (tiếng Đức)
 Wilfried Hansmann: Meißner Porzellan des Kölner Kurfürsten Clemens August in Schloss Augustusburg zu Brühl (tiếng Đức)
 Wilfried Hansmann und Wilhelm Joliet: Die Bildfliesen im Treppenhaus von Schloss Falkenlust zu Brühl (tiếng Đức)
 Brühler Schlosskonzerte (tiếng Đức)
 (Schlosspark)
 (Falkenlust)
 Material zu Schloss Augustusburg in der Sammlung Duncker  der Zentral- und Landesbibliothek Berlin (PDF) (tiếng Đức)

Di sản thế giới tại Đức
Kiến trúc Rococo của Đức
Cung điện Nordrhein-Westfalen
Kiến trúc Baroque Nordrhein-Westfalen


title: Eupanacra micholitzi

text:
Eupanacra micholitzi là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae. Nó được tìm thấy ở Papua New Guinea.
Nó giống với Eupanacra pulchella, ngoại trừ một số khác biệt về đường kẻ trên cánh trước.

Chú thích

Tham khảo

Eupanacra


title: Sévis

text:
Sévis là một xã thuộc tỉnh Seine-Maritime trong vùng Normandie miền bắc nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Seine-Maritime
Seine-Maritime
Normandy

Tham khảo
INSEE

Liên kết ngoài
Sévis on the Quid website

Xã của Seine-Maritime