title: Kiều Thuận

text:
Kiều Thuận (矯順), hiệu Kiều Lệnh công hoặc Quang Hiển quốc vương là một thủ lĩnh thời loạn 12 sứ quân trong lịch sử Việt Nam thế kỷ 10. Ông thuộc thế lực họ Kiều, chiếm Hồi Hồ, cùng với người anh Kiều Công Hãn chiếm Phong Châu, các vùng đất thuộc Phú Thọ, Việt Nam ngày nay. Không giống các sứ quân khác, ông là đại diện lực lượng đối địch với cả hai triều nhà Ngô và nhà Đinh. Mặc dù vậy, do có nhiều công lao với vùng đất chiếm đóng, ông vẫn được nhân dân Phú Thọ tôn thờ như một vị vua mở đất.

Thế lực họ Kiều
Kiều Thuận là cháu nội của Tiết độ sứ Kiều Công Tiễn - Tĩnh Hải quân Tiết độ sứ cuối cùng của nhà Đường cai trị lãnh thổ Việt Nam trong thời kỳ Tự chủ và là em của tướng Kiều Công Hãn nhà Ngô. Theo thần phả, cha ông là Kiều Công Chuẩn. Gia tộc họ Kiều của ông vốn là một thế lực lớn ở Phong Châu.

Kiều Công Tiễn nguyên là nha tướng của Tiết độ sứ Dương Đình Nghệ, trấn thủ Phong châu. Năm 937, Kiều Công Tiễn giết Dương Đình Nghệ để đoạt chức Tiết độ sứ, về cầm quyền ở Đại La. Kiều Công Chuẩn phản đối việc làm bội phản của cha nên mang con nhỏ là Kiều Công Đĩnh về Phong châu, còn anh Kiều Thuận là Kiều Công Hãn vào Ái châu theo con rể của Dương Đình Nghệ là Ngô Quyền. Lúc đó chỉ có Kiều Thuận đồng tình với ông nội Công Tiễn và ở lại thành Đại La giúp Công Tiễn.

Tuy nhiên, lực lượng của Kiều Công Tiễn bị cô lập do sự phản đối của phần lớn tướng sĩ trong nước. Họ tập hợp theo Ngô Quyền. Kiều Công Tiễn sai người sang cầu cứu nước Nam Hán ở Quảng Châu nhưng quân Hán chưa tới thì năm 938, quân Ngô Quyền đã kéo ra bắc, hạ thành Đại La và giết chết Công Tiễn. Kiều Thuận bỏ Đại La về xây dựng căn cứ ở Hồi Hồ, thuộc địa phận huyện Cẩm Khê ở phía bắc Phú Thọ ngày nay.

Theo thần tích của xã Thanh Nga, huyện Cẩm Khê còn lưu được ở Viện Hán Nôm cho biết thêm về ông: "Khi Kiều Thuận sinh ra có điềm lành: Ánh sáng lạ tràn ngập khắp ngôi nhà. Tuổi thơ thì thông tuệ, lớn lên thì thông minh mẫn tiệp, tuổi tráng niên, Kiều Thuận có gồm đủ trí dũng". Điều đáng nói là thần tích này cho biết thêm chi tiết là Kiều Thuận lấy một bà vợ họ Mai, húy Trinh Nương người Trương Xá, Hạ Hòa và trước khi qua đời, Mai Thị Trinh để lại một di thư một mực khuyên sứ quân Kiều Thuận theo ý Trời quy phục Đinh Bộ Lĩnh để dân tránh khỏi nạn binh đao, chết chóc.

Sứ quân miền núi
Theo tộc phả họ Ma ở thị xã Phú Thọ và tài liệu văn hoá dân gian, tại vùng Ma Khê, Kiều Thuận xây dựng căn cứ Tam Thành, xây thành Hưng Hoá, mở rộng sự liên kết với các hào trưởng, tộc trưởng, các dòng họ ở Ma Khê và vùng lân cận tạo thành căn cứ địa vững chắc. Một vùng rộng lớn từ Ma Khê đến Lào Cai, Yên Bái, Lai Châu được Kiều Thuận gây dựng, cai quản trong hơn 20 năm trời đã làm cho dân tình yên ổn, nông nghiệp mở mang, nơi nơi đều an cư lạc nghiệp, thế lực vững vàng, uy danh vang dội, khiến các sứ quân khác phải nể phục. Đội quân của Kiều Thuận có tới vài vạn người, được tổ chức chặt chẽ, kỷ luật nghiêm minh, trên dưới một lòng được mệnh danh là "Cương Nghị quân"; luân phiên nhau vừa luyện tập, tuần tra canh gác, bảo vệ lãnh địa, vừa sản xuất bảo đảm lương thực nuôi quân, vừa thường trực cơ động sẵn sàng chiến đấu.

Có thể do anh Kiều Thuận là Kiều Công Hãn lập công với Ngô Quyền nên khi Ngô Quyền lên ngôi vua đã nể Công Hãn mà không hỏi đến tội Kiều Thuận. Vì vậy mà ông có thể tiếp tục gây dựng cơ sở ở Hồi Hồ. Căn cứ chiếm đóng của ông thuộc vùng núi, có nhiều tướng dưới quyền là các tộc trưởng lãnh đạo các châu Kimi, điển hình như Ma Xuân Trường. Thời thuộc Đường, An Nam đô hộ phủ có tổng 40 châu ki mi thì trong đó có tới 18 châu lệ thuộc vào châu Phong. Khi nhà Ngô suy yếu, các sứ quân nổi dậy chống lại triều đình. Kiều Thuận cũng nổi dậy trở thành một sứ quân trong thời loạn 12 sứ quân. Ông tự xưng là Kiều Lệnh Công trấn giữ thành Hồi Hồ (thuộc làng Văn Khúc, huyện Cẩm Khê tỉnh Phú Thọ ngày nay).

Về thời điểm Kiều Thuận nổi dậy trở thành sứ quân, nhiều khả năng ông nổi dậy từ khi Kiều Công Tiễn bị Ngô Quyền giết. Không rõ chính xác Kiều Thuận bị Đinh Bộ Lĩnh dẹp năm nào trong giai đoạn từ năm 966 đến năm 968, sách Nhà Đinh dẹp loạn và dựng nước cũng chỉ khẳng định sứ quân Kiều Thuận bại trận và bị giết chứ không thuộc số các sứ quân về hàng hoặc quy thuận Đinh Bộ Lĩnh.

Trên địa bàn thị xã Phú Thọ ngày nay, xa xưa là Ma thành (sau gọi là thành Mè) do Ma Xuân (cháu chắt của Ma Khê) xây dựng. Hậu duệ của Ma Khê cầm đầu Ma tộc truyền đời trấn giữ thành Mè. Đến thời Loạn 12 sứ quân, thành Mè do một tướng dưới quyền của Kiều Thuận là Ma Xuân Trường trấn giữ. Sau khi Đinh Bộ Lĩnh tấn công thành Hồi Hồ, tướng quân Kiều Thuận chống không nổi đành vượt sông Hồng chạy sang thành Mè kết hợp với Ma Xuân Trường chống lại Đinh Bộ Lĩnh. Lực lượng của Đinh Bộ Lĩnh lúc này do Lê Hoàn dẫn đầu đánh chiếm thành Mè, Kiều Thuận chống không nổi, tử trận. Ma Xuân Trường chạy lên Yên Bái trốn thoát. Sau khi mất được Đinh Bộ Lĩnh vì thán phục uy đức mà truy phong ông là Ma tộc thần tướng. Ngày nay, thị xã Phú Thọ còn dấu tích thành Mè. Ở phố Phú An có đền thờ Ma Khê. Làng Trù Mật xã Văn Lung thị xã Phú Thọ có đền thờ Ma Xuân Trường và Kiều Thuận.

Thành Hồi Hồ
Thành cổ Hồi Hồ thuộc làng Hoa Khê, còn có tên là Cẩm Khê, nay là làng Văn Khúc, xã Văn Khúc thuộc huyện Cẩm Khê, tỉnh Phú Thọ. Nơi đây cách thị trấn Sông Thao, Cẩm Khê 10 km, cách thành phố Việt Trì 40 km. Địa danh Hồi Hồ hiện còn có vết tích thành đất cũ của sứ quân Kiều Thuận. Đây là căn cứ quân sự thuộc vùng núi hiểm trở và cách xa kinh đô Hoa Lư thời nhà Đinh nhất trong số các căn cứ của 12 sứ quân.

Huyện Hoa Khê, theo các sách địa lý cổ, trước là Hồi Hồ. Các sử thần đời Lê chú thích: "nay ở xã Trần Xá, huyện Hoa Khê vẫn còn nền thành cũ" . Đến đầu thế kỷ XV, quân Minh xâm lược Đại Việt, huyện Hồi Hồ gọi là huyện Hoa Khê. Thành Phượng Dực do Kiều Thuận gây dựng bây giờ vẫn còn dấu vết, nay thuộc xóm Quang Trung xã Văn Khúc, huyện Cẩm Khê.

Sách "Viêm giao trung cổ ký" (Ghi chép sưu tập di tích cổ nước Nam) của Cao Xuân Dục, trang 148 có chép: Phế thành Kiều Công ở xã Trương Xá, huyện Cẩm Khê, thành do sứ quân Kiều Thuận đắp lên, di chỉ hiện vẫn còn.

Đền thờ
Kiều Thuận còn được thờ ở đền Trù Mật, Xã Văn Lung, thị xã Phú Thọ, tỉnh Phú Thọ. Đền Trù Mật là di tích tiêu biểu của địa phương. Theo thần tích đền Trù mật "Cương nghị thông minh Chiêu huệ Đại vương phả lục" do hàn lâm viện Đông các đại học sỹ Nguyễn Bính phụng soạn năm 1572, đền Trù Mật được xây dựng và hoàn thành ngày 16/10 năm Canh Ngọ 970 dưới triều vua Đinh Tiên Hoàng. Đền Trù Mật còn gọi là đền Lăng, vì vừa là lăng mộ vừa là đền thờ sứ quân Kiều Thuận, đặt ở gò thấp đầu làng Trù Mật giáp với làng Phú An. Tương truyền, khi bị Đinh Bộ Lĩnh tấn công, ông đã tự đào mồ tuẫn tiết; cái chết của ông góp phần đem lại sự thống nhất các lực lượng phân tán để lập lên nhà nước Đại Cồ Việt. Trong ngôi đền Trù Mật, trên long ngai thờ Kiều Thuận có bốn chữ vàng "Quang hiển quốc vương".

Theo thần phả đền Mẫu Khuôn ở phố Sa Đéc, thị xã Phú Thọ, khi Kiều Thuận mất, vua Đinh Tiên Hoàng ban sắc truy phong là "Cương nghị đại vương thượng đẳng thần", được lập đền thờ ở làng Trù Mật. Đền Mẫu Khuôn là nơi thờ bà mẹ nuôi Kiều Thuận. Theo sách "Lịch sử Việt nam", sách "Lịch sử 100 năm thị xã Phú Thọ" và sách "Văn nghệ dân gian Phú Thọ" dẫn theo tục truyền rằng: Kiều Công Thuận là thủ lĩnh sứ quân ở thành Hồi Hồ (Cẩm Khê) thường sang phủ thuộc hạ Ma Xuân Trường là động trưởng Phú An (thị xã Phú Thọ ngày nay). Mỗi lần sang Phú An, Kiều Công Thuận phải dừng chân ở xóm Khuôn để chờ thuyền của động trưởng ra đón. Kiều Công Thuận đã được hai mẹ con bà cụ ở xóm Khuôn, người họ Ma vai vế thân thích với Ma Xuân Trường hết lòng giúp đỡ. Ông đã nhận bà cụ họ Ma này là mẹ nuôi và con gái bà cụ là em nuôi. Nơi Kiều Công Thuận chờ thuyền động trưởng, dân làng Phú An dựng đình Nhạp (còn gọi là đình Lập hay đình thôn Liêm) để thờ vọng Kiều Công Thuận, cũng tại xóm Khuôn này.

Chú thích

Xem thêm
Kiều Công Tiễn
Kiều Công Hãn
Loạn 12 sứ quân
Đinh Tiên Hoàng

Nhà Ngô
Người Phú Thọ
Loạn 12 sứ quân
Quân nổi dậy Việt Nam


title: Craincourt

text:
Craincourt là một xã trong vùng Grand Est, thuộc tỉnh Moselle, quận Château-Salins, tổng Delme. Tọa độ địa lý của xã là 48° 52' vĩ độ bắc, 06° 19' kinh độ đông. Craincourt nằm trên độ cao trung bình là 200 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 187 mét và điểm cao nhất là 268 mét. Xã có diện tích 9,06 km², dân số vào thời điểm 1999 là 231 người; mật độ dân số là 25 người/km². Xã nằm về phía đông nam của Metz, cạnh sông Seille (Mosel). Craincourt thuộc Pháp từ năm 1661.

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Xã của Moselle


title: Port-Villez

text:
Port-Villez là một xã thuộc tỉnh Yvelines, trong vùng Île-de-France, Pháp, située à 19 km environ về phía tây bắc de Mantes-la-Jolie et 5 km về phía đông nam de Vernon (Eure).
Người dân địa phương trong tiếng Pháp gọi là Villezportains.
Các đơn vị giáp ranh: Giverny về phía đông bắc, Limetz-Villez về phía đông, Jeufosse về phía đông nam, Blaru về phía tây nam và Vernon về phía tây bắc.

Thông tin nhân khẩu

Hành chính

Tham khảo

Liên kết ngoài
Cảnh trên cao của Port-Villez trên trang mạng của IAURIF
Port-Villez trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia
Port-Villez trên trang mạng của INSEE
Plan de Port-Villez sur Google Maps
Plan d'intendance de la paroisse de Port de Vilez sur le site des archives des Yvelines

Port-Villez


title: Johannes Fibiger

text:
Johannes Fibiger, tên đầy đủ Johannes Andreas Grib Fibiger, (23 tháng 4 năm 1867 - 30 tháng 1 năm 1928) là một giáo sư khoa bệnh lý học của Đại học Copenhagen (Đan Mạch), được giải Nobel dành cho Sinh lý và Y học năm 1926 vì đã tìm ra một sinh vật mà ông ta gọi là Spiroptera carcinoma được cho là gây ra bệnh ung thư nơi loài chuột. Tuy nhiên sau này người ta đã chứng minh rằng sinh vật này không phải là nguyên nhân chính gây ra ung thư. Do đó một số người cho rằng Fibiger không xứng đáng được giải Nobel, nhưng một số khác lại cho rằng Fibiger xứng đáng, vì chất kích thích bên ngoài này có thể gây ung thư.

Sự nghiệp
Fibiger học tại trường Đại học Copenhagen, đậu bằng bác sĩ y khoa năm 1890. Sau đó Fibiger sang Berlin (Đức) nghiên cứu dưới sự hướng dẫn của giáo sư Emil Adolf von Behring (giải Nobel y học 1901) và giáo sư Robert Koch (giải Nobel y học 1905). Năm 1895 Fibiger đậu bằng tiến sĩ của trường Đại học Copenhagen và được bổ làm giáo sư tại đây.

Khi nghiên cứu về bệnh lao của các con chuột trong phòng thí nghiệm, Fibiger nhận thấy một số u trong các con chuột nghiên cứu. Fibiger cho rằng các u này liên quan tới loài giun tròn ký sinh, sống trong các con gián mà chuột đã ăn. Fibiger nghĩ rằng các sinh vật này là nguyên nhân gây ra ung thư.

Thực ra, các con chuột đó bị chứng thiếu vitamin A và đó là nguyên nhân chính gây ra các u. Các vật ký sinh kia chỉ đơn thuần gây ra sự kích thích mô, đẩy các tế bào bị hư vào u ung thư. Mặc dù sau này người ta được biết rằng mối liên hệ đặc biệt giữa các vật ký sinh và ung thư là tương đối không quan trọng, nhưng ý tưởng cho rằng mô bị hư là nguyên nhân của bệnh ung thư vẫn là một tiến bộ quan trọng trong nghiên cứu bệnh ung thư

Tham khảo

 Nobel Lectures, Physiology or Medicine 1922-1941, Elsevier Publishing Company, Amsterdam, 1965

Liên kết ngoài
 Nobel Prize Biography
 Biography from WhoNamedIt
 Johannes Andreas Grib Fibiger

Sinh năm 1867
Mất năm 1928
Người đoạt giải Nobel Sinh lý và Y khoa
Người Đan Mạch đoạt giải Nobel


title: Proteuxoa acontoura

text:
Proteuxoa acontoura là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Nó được tìm thấy ở New South Wales, Nam Úc và Tây Úc.

Liên kết ngoài
Australian Faunal Directory

Chú thích

Proteuxoa
Bướm Úc


title: Sân bay Jolo

text:
Sân bay Jolo  là một sân bay phục vụ khu vực Jolo, tỉnh Sulu ở Philippines. Đây là sân bay duy nhất ở tỉnh Sulu. Sân bay được xếp hạng sân bay thương mại nhỏ theo Cục giao thông hàng không Philippines.

Các hãng hàng không

Các hãng hiện tại
Hiện có các hãng sau đang hoạt động tại đây:

South East Asian Airlines (Zamboanga)

Các hãng trước đây
Asian Spirit
Philippine Airlines

Tương lai
Dự án đầu tư 3 triệu USD mở rộng sân bay này do Mỹ cung cấp tài chính sẽ dùng để kéo dài đường băng lên 2000 m đề phục vụ máy bay lớn hơn.

Xem thêm
Sanh sách sân bay Philippines

Tham khảo

Sân bay Philippines


title: (16629) 1993 LK1

text:
{{DISPLAYTITLE:(16629) 1993 LK1}}

(16629) 1993 LK1 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Henry E. Holt ở Đài thiên văn Palomar ở Quận San Diego, California, ngày 15 tháng 6 năm 1993.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 16001–17000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1993
Được phát hiện bởi Henry E. Holt
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Platocthispa gregorii

text:
Platocthispa gregorii là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Chapuis miêu tả khoa học năm 1877.

Chú thích

Tham khảo

Platocthispa


title: Eupithecia satyrata

text:
Eupithecia satyrata là một loài bướm đêm thuộc họ Geometridae. Nó được tìm thấy ở Ireland, qua miền bắc và Trung Âu phía đông đến Trung Á và Bắc Phi. Nó cũng có mặt ở Bắc Mỹ.

Sải cánh dài 18–24 mm. Con trưởng thành bay từ tháng 3 đến tháng 9. Có một lứa một năm.

Ấu trùng ăn the flowers of a wide range of plants, bao gồm Achillea, Scabiosa, Solidago, Senecio và Erica tetralix.

Phụ loài
Eupithecia satyrata dodata
Eupithecia satyrata fumata
Eupithecia satyrata subatrata
Eupithecia satyrata intimata
Eupithecia satyrata satyrata
Eupithecia satyrata callunaria
Eupithecia satyrata curzoni

Hình ảnh

Liên kết ngoài
UKmoths
Butterflies và Moths of Northern Ireland

Tham khảo

S
Côn trùng châu Âu


title: 620

text:
Năm 620 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 620


title: Trâm mốc

text:
Trâm mốc hay trâm vối hay vối rừng (các tỉnh miền nam Việt Nam gọi là cây trâm, trâm vỏ đen (danh pháp hai phần: Syzygium cumini)), tên gọi khác: mận Malabar, mận Java, mận đen, jamun hoặc jambolan. Trâm mốc là cây thường xanh nhiệt đới thuộc chi Trâm. Nó có nguồn gốc từ Tiểu lục địa Ấn Độ và các khu vực tiếp giáp với Đông Nam Á, bao gồm Myanmar, Sri Lanka và quần đảo Andaman. Chiều cao của cây có thể lên đến  và có thể sống hơn 100 năm. Đây là loài thực vật phát triển nhanh chóng, nó được coi là loài xâm lấn ở nhiều khu vực trên thế giới.

Miêu tả

Trâm mốc là loài cây phát triển nhanh chóng, nó có thể đạt chiều cao lên đến 30 m và có thể sống hơn 100 năm. Tán lá dày đặc của nó cho bóng râm và được trồng chỉ để làm cảnh. Ở phần gốc cây, vỏ cây sần sùi và có màu xám đen, càng lên cao màu càng nhạt và bề mặt vỏ mịn hơn. Gỗ có khả năng chịu nước sau khi được sấy khô. Do đó, loại gỗ này được dùng làm tà vẹt đường sắt và dùng trong việc công trình giếng nước. Đôi khi nó được sử dụng để làm đồ nội thất và nhà ở, mặc dù gỗ của nó tương đối cứng đối với nghề mộc.

Đây là cây ưa ẩm thường được tìm thấy ở ven suối, thích nghi được nhiều loại đất khác nhau, cây cho gỗ độ cứng trung bình tỷ trọng 0.68, gỗ có vân mịn, màu nâu, ít mối mọt, và dễ gia công, đánh bóng.

Lá của nó có mùi thơm giống như nhựa thông, có màu hơi hồng khi còn non, màu chuyển sang màu xanh đậm, lá dai cứng, với gân lá ở giữa màu vàng khi chúng trưởng thành. Lá được dùng làm thức ăn cho gia súc vì có giá trị dinh dưỡng tốt.

Trâm mốc bắt đầu ra hoa từ tháng 3 đến tháng 4. Các hoa thơm và có kích thước nhỏ, khoảng 5 mm đường kính. Quả của nó phát triển vào tháng 5 hay tháng 6 và quả mọng; quả của nó được mô tả là giống "quả hạch". Quả có hình dáng thuôn dài, hình trứng. Khi chưa chín có màu xanh lục. Khi quả già, màu của nó chuyển sang màu hồng, sau đó chuyển sang màu đỏ thẫm và cuối cùng là màu đen. Một giống cây của loài này ra quả màu trắng. Quả có sự kết hợp của hương vị ngọt, chua nhẹ và làm se lưỡi và có xu hướng tạo màu tím cho lưỡi.

Sử dụng

Cây thuộc chi Trâm nên khi nhìn thoáng qua sẽ thấy giống như cây mận (mận roi) nhưng cao hơn rất nhiều. Gỗ trâm được khai thác nhiều đề làm mộc, hiện nay do suy giảm diện tích nên không còn thấy đồ nội thất gỗ trâm nữa.

Quả có vị ngọt, hơi chua, được ăn sống và có thể được làm thành nước sốt hoặc mứt. Trái cây kém chất lượng hơn có thể được làm thành nước trái cây, thạch, sorbet, xi-rô hoặc salad trái cây.

Rượu duhat hay còn được gọi là rượu lomboy, là một loại rượu trái cây của Philippines được làm từ quả của trâm mốc. Rượu có màu đỏ tím tươi. Loại rượu này chủ yếu được sản xuất ở miền Nam Luzon.

Cuốn sách Những cây bản địa hữu ích của Úc năm 1889 (The Useful Native Plants of Australia) ghi lại rằng loài cây này được người Úc bản địa gọi là "durobbi", và rằng "Trái cây được người bản xứ Ấn Độ ăn nhiều; bề ngoài nó giống quả mận, có vị chát, nhưng cũng có vị ngọt, hơi se và chua. Nó được chim ăn và là thức ăn ưa thích của chi Dơi quạ (Brandis)." Quả đã được sử dụng trong y học cổ truyền.

Trâm mốc được Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ đưa vào Florida vào năm 1911. Ngày nay nó được trồng phổ biến ở các vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới trên toàn thế giới. Trái cây của nó được ăn bởi nhiều loài chim và động vật có vú nhỏ, chẳng hạn như chó rừng, cầy hương và dơi ăn quả. Loài này được coi là loai thực vật xâm lấn ở Florida, Nam Phi, một số vùng của Caribe, một số đảo của Châu Đại Dương và Hawaii.

Thành phần hóa học và dinh dưỡng

Lá cây trâm mốc chứa các thành phần sau:

Thư viện ảnh

Chú thích

Liên kết ngoài

Báo cáo khảo sát các loại gỗ ít được biết đến ở Việt Nam. Hợp phần Chế biến thương mại và tiếp thị lâm sản. Truy cập ngày 31 tháng 7 năm 2011.

C
Cây thuốc
Trái cây nhiệt đới
Thực vật Ấn Độ
Thực vật Nepal
Cây Malesia


title: T’rum

text:
T’rum là bộ cồng ba chiếc có núm của người Gia Rai sống ở Tây Nam Pleiku, Việt Nam. Mỗi chiếc có kích cỡ và tên gọi khác nhau. Chiếc lớn nhất là ania (đường kính 84 cm), chiếc vừa là knah hay mung (đường kính 68 cm), chiếc nhỏ nhất là moong (đường kính 63 cm). Ba chiếc này phát ra 3 nốt đô, sol, đố của khóa fa.

T’rum phát ra âm thanh trầm, ngân vang, có thể làm rung chuyển những vật nhỏ chung quanh nó. Bộ cồng này chỉ dùng giữ nhịp tiết tấu, không chơi giai điệu.

Người Gia Rai sử dụng t’rum trong ngày lễ "xoay cột đâm trâu" kết hợp với trống Hơgơr Prong. Loại trống này bình thường gõ bằng dùi nhưng khi hòa tấu với t’rum người ta dùng tay vỗ vào mặt trống.

Những chiếc cồng trong bộ t’rum có quãng âm cách nhau như sau: chiếc lớn nhất cách chiếc vừa 1 quãng năm đúng, chiếc vừa cách chiếc nhỏ nhất 1 quãng 4 đúng. Nhiều người không gọi t’rum là cồng mà gọi là chiêng vẫn đúng, bởi vì chưa có cách phân loại thống nhất giữa các nhà nghiên cứu về các loại cồng chiêng.

Tham khảo

Nhạc cụ dân tộc Việt Nam
Tây Nguyên
Người Gia Rai


title: Villaobispo de Otero

text:
Villaobispo de Otero là một đô thị trong tỉnh León, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 665 người.

Tham khảo

Đô thị ở León


title: Ophidius dracunculus

text:
Ophidius dracunculus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1863.

Chú thích

Tham khảo

Ophidius


title: Rhyacophila loxias

text:
Rhyacophila loxias là một loài Trichoptera trong họ Rhyacophilidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Rhyacophila


title: Daphnella pompholyx

text:
Daphnella pompholyx là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

pompholyx


title: An Tịnh

text:
An Tịnh là một phường thuộc thị xã Trảng Bàng, tỉnh Tây Ninh, Việt Nam.

Địa lý
Phường An Tịnh nằm gần trung tâm thị xã Trảng Bàng, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp Thành phố Hồ Chí Minh
Phía tây giáp các phường An Hòa, Gia Lộc và Trảng Bàng
Phía nam giáp Thành phố Hồ Chí Minh và tỉnh Long An
Phía bắc giáp phường Lộc Hưng.

Phường An Tịnh có diện tích 33,29 km², dân số năm 2019 là 27.291 người, mật độ dân số đạt 820 người/km².

Lịch sử
Làng An Tịnh xưa là một trong những làng được thành lập đầu tiên của tỉnh Tây Ninh.

Sau năm 1975, An Tịnh là một xã thuộc huyện Trảng Bàng.

Ngày 10 tháng 1 năm 2020, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 865/NQ-UBTVQH14 (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 2 năm 2020). Theo đó, thành lập phường An Tịnh thuộc thị xã Trảng Bàng trên cơ sở toàn bộ 33,29 km² diện tích tự nhiên và 27.291 người của xã An Tịnh.

Hành chính
Phường An Tịnh được chia thành 9 khu phố: Suối Sâu, Bàu Mây, An Đước, An Thới, An Bình, An Thành, An Khương, An Phú, Tịnh Phong.

Kinh tế - xã hội
Kinh tế:

Các ngành nghề truyền thống của phường là nghề đan lát (đang mai một dần) và trồng trọt hoa màu (đậu phộng, dưa leo, đậu tương...).

Ngoài ra trên địa bàn phường An Tịnh còn có các khu công nghiệp lớn như:
 Khu công nghiệp Trảng Bàng, khu công nghiệp tập trung đầu tiên của Tây Ninh
 Khu công nghiệp-chế xuất Linh Trung III.

Xã hội:

Giáo dục:

Bậc THCS:

THCS Trương Tùng Quân

THCS An Thành

Bậc Tiểu học:

Tiểu học Ngô Văn Tô

Tiểu học Nguyễn Văn Chấu

Tiểu học Tịnh Phong

Tiểu học An Thới

Tiểu học An Phú Khương

Bậc Mầm non: Mẫu giáo Rạng Đông.

Văn hóa
Chùa Phước Thành
Di tích Hội thề Rừng Rong
Đình làng An Tịnh
Di tích Ban liên lạc B22 Giao bưu
Di tích kháng chiến Rừng Dầu
Di tích địa đạo An Thới.

Danh nhân
Thiếu tướng Bùi Thanh Vân (Tướng Đùng)
Thượng tướng Nguyễn Thới Bưng.

Chú thích

Tham khảo


title: Psilogramma renneri

text:
Psilogramma renneri là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae. Loài này có ở Sri Lanka.

Chú thích

Tham khảo

Psilogramma
Động vật đặc hữu Sri Lanka


title: Trạch Địa Tụy

text:
Quẻ Trạch Địa Tụy, đồ hình:::||: còn gọi là quẻ Tụy (萃 cui4), là quẻ thứ 45 của Kinh Dịch.

Nội quái là ☷ (::: 坤 kun1) Khôn hay Đất (地).
Ngoại quái là ☱ (||: 兌 dui4) Đoài hay Đầm (澤).

Giải nghĩa: Tụ dã. Trưng tập. Nhóm họp, biểu tình, dồn đống, quần tụ nhau lại, kéo đến, kéo thành bầy. Long vân tế hội chi tượng: tượng rồng mây giao hội.

Tham khảo

en:List of hexagrams of the I Ching#Hexagram 45


title: Chùa Tây Phương

text:
Chùa Tây Phương (tên chữ là Sùng Phúc tự 崇福寺) là một ngôi chùa được xây trên đỉnh đồi Câu Lâu ở thôn Yên, xã Thạch Xá, huyện Thạch Thất, thành phố Hà Nội.

Lịch sử
Một số sách báo viết về chùa Tây Phương cho rằng được xây dựng vào thời nhà Mạc, nhưng không chứng minh. Niên đại này có thể tin được, vì đầu thế kỷ 17 vào những năm 30 chùa đã phải sửa chữa lớn, hơn nữa trong chùa còn hai tấm bia đều bị mờ hết chữ nhưng còn đọc được rõ tên bia ở mặt ngoài là Tín thí và Tây Phương sơn Sùng Phúc tự thạch bi (mặt bia kia áp vào tường hồi toà chùa giữa nên không đọc được), các hoa văn trang trí thuộc phong cách nghệ thuật cuối thế kỷ 16 sang đầu thế kỷ 17.

Năm 1632, vào đời vua Lê Thần Tông, chùa xây dựng thượng điện 3 gian và hậu cung cùng hành lang 20 gian. Khoảng những năm 1657-1682, Tây Đô Vương Trịnh Tạc lại cho phá chùa cũ, xây lại chùa mới và tam quan. Đến năm 1794 dưới thời nhà Tây Sơn, chùa lại được đại tu hoàn toàn với tên mới là "Tây Phương Cổ Tự" và hình dáng kiến trúc còn để lại như ngày nay.

Thông tin trên trang web chính thức của tỉnh Hà Tây thì nói chùa được thành lập từ thế kỷ 6-7 nhưng đã trải qua nhiều lần trùng tu .

Kiến trúc

Từ chân núi, qua 237 bậc lát đá ong thì đến đỉnh núi và cổng chùa. Chùa Tây Phương gồm ba nếp nhà song song: bái đường, chính điện và hậu cung. Mỗi nếp có hai tầng mái kiểu chồng diêm, tường xây toàn bằng gạch Bát Tràng nung đỏ, để trần tạo thành một không khí rất thô sơ mộc mạc, điểm những của sổ tròn với biểu tượng sắc và không; các cột gỗ đều kê trên đá tảng xanh trong khắc hình cánh sen. Mái lợp hai lớp ngói: mái trên có múi in nổi hình lá đề, lớp dưới là ngói lót, còn gọi là ngói chiếu, hình vuông sơn ngũ sắc như màu áo cà sa xếp trên những hàng rui gỗ làm thành ô vuông vắn đều đặn. Xung quanh diềm mái của ba tòa nhà đều chạm trổ tinh tế theo hình lá triện cuốn, trên mái gắn nhiều con giống bằng đất nung, các đầu đao mái cũng bằng đất nung đường nét nổi lên hình hoa, lá, rồng phượng giàu sức khái quát và khả năng truyền cảm. Cột chùa kê trên những tảng đá chạm hình cánh sen. Toàn bộ ngôi chùa toát ra một tính hoành tráng và phóng khoáng phù hợp với triết lý "sắc sắc không không" của nhà Phật.

Nơi đây còn là nơi tập trung những kiệt tác hiếm có của nghệ thuật điêu khắc tôn giáo bao gồm chạm trổ, phù điêu và tạc tượng. Khắp chùa chỗ nào có gỗ là có chạm trổ. Các đầu bẩy, các bức cổn, xà nách, ván long... đều có chạm trổ đề tài trang trí quen thuộc của dân tộc Việt: hình lá dâu, lá đề, hoa sen, hoa cúc, rồng, phượng, hổ phù... rất tinh xảo được tạo ra dưới bàn tay thợ tài hoa của các nghệ nhân làng mộc ngay trong vùng Tổng Nủa, làng truyền thống Chàng Sơn Làng nghề mộc lâu đời và nổi tiếng của xứ Đoài.

Bộ tượng Phật

Trong chùa có 64 pho tượng cùng với các phù điêu có mặt tại mọi nơi. Các tượng được tạc bằng gỗ mít được sơn son thếp vàng. Nhiều pho được tạc cao hơn người thật như 8 pho tượng Kim Cương và Hộ pháp, cao chừng 3 m, trang nghiêm phúc hậu. Hệ thống tượng ở chùa Tây Phương gồm:
Bộ tượng Tam Thế Phật với ba pho tượng Phật: Quá khứ, Hiện tại, Vị lai (còn gọi là Tam thân: Pháp thân, Ứng thân và Hóa thân) ngồi ở tư thế tọa thiền, y phục gập nếp đơn giản phủ kín cơ thể, được coi là có niên đại đầu thế kỷ 17.
Bộ tượng Di-đà Tam Tôn: gồm tượng đức Phật A-di-đà, đứng hai bên là Quan Âm Bồ Tát và Đại Thế Chí Bồ Tát.
Tượng Tuyết Sơn miêu tả đức Phật Thích ca trong thời kỳ tu khổ hạnh: mỗi ngày ăn một hạt kê, một hạt vừng, tự hành xác để vươn lên thế giới tinh thần sáng láng. Tượng màu đen thẫm khoác áo cà sa mỏng, tay chân gầy khẳng khiu, xương nổi lên trước ngực. Toàn bộ cơ thể chìm trong suy tưởng, mắt trũng sâu, hướng về nội tâm.
 Hai bên tượng Tuyết Sơn có tượng A Nan và Ca Diếp đứng hầu.
Tượng đức Phật Di lặc tượng trưng cho vị Phật của thế giới cực lạc tương lai. Người mập mạp, ngồi hơi ngả về phía sau, toàn thân toát ra sự thỏa mãn, sung sướng.
Tượng Văn thù Bồ Tát: đứng chắp tay, chân đi đất, các ngón chân bấm móng xuống mặt bệ.
Tượng Phổ Hiền Bồ Tát: chắp tay trước ngực, khuôn mặt sáng rộng nổi lên trên tấm thân phủ đầy y phục.
Tượng Bát bộ Kim Cương, thể hiện trình độ rất cao về nghệ thuật lắp ghép gỗ và cách bố cục, chuyển động của một thân thể mang giáp trụ trong các thế võ.
Mười sáu pho tượng Tổ với phong cách hiện thực: Đó là Ưu-ba-cầu-đa, Đê-đa-ca, Di-trà-ca, Bà-tu-mật, Phật-đà Nan-đề, Phục-đa-mật-đa, Hiếp Tôn giả, Thương Na Hòa Tu, Mã Minh, Ca-tỳ-ma-la, Long Thụ Tôn giả, La-hầu-la-đa, Tăng-già Nan-đề, Già-gia-xá-đa, Cưu-ma-la-đa, Chà-dạ-đa. Theo một danh sách tên các nhân vật được tạc tượng trong một tài liệu còn lưu truyền ở chùa thì đây là tượng các vị tổ Ấn Độ trong quan niệm của Thiền tông Trung Quốc (xem Nhị thập bát tổ).

Mười tám vị tổ người đứng kẻ ngồi, pho thì ngước mặt lên trời chỉ vào mây khói, pho thì hững hờ với ngoại vật, tì cằm trên đầu gối nhếch môi cười một mình nửa tinh nghịch nửa mỉa mai, có pho vẻ mặt hân hoan tươi tắn, khổ người đầy đặn tròn trĩnh, pho khác có vẻ mặt đăm chiêu lạ thường, lại có pho như đang đắn đo phân bua hay đang thì thầm trò chuyện cùng ai.

Tượng La Hầu La đúng là chân dung một cụ già Việt Nam, thân hình gầy gò, mặt dài, nhỏ, gò má cao, môi mỏng vừa phải. Chưa thấy pho tượng nào diễn tả y phục một cách hiện thực mà lại đẹp đến như thế. Dáng điệu một tay cầm gậy, một tay để trên gối rất thoải mái, đôi bàn tay trông thấy rõ từng đốt xương bên trong. Những người thợ mộc của làng nghề mộc truyền thống Chàng Sơn là tác giả của những kiệt tác tuyệt vời ấy của nền mỹ thuật Việt Nam.

Chùa Tây Phương đã là một công trình kiến trúc tôn giáo đặc sắc tiêu biểu cho mỹ thuật Việt Nam thời Hậu Lê (thế kỷ 17-18).

Năm 1960, nhà thơ Huy Cận đến thăm chùa, đã làm những câu thơ trong bài thơ "Các vị La Hán chùa Tây Phương" rất sống động và gợi cảm về hình tượng những con người đắc đạo mà lòng vẫn trầm ngâm suy tưởng về những khổ đau quần quại của chúng sinh.

Tham khảo

Xem thêm

Liên kết ngoài

 Thư viện ảnh chùa trên trang web tỉnh Hà Tây cũ
 Chùa Tây Phương (Sùng Phúc Tự)
 Giám sát công tác bảo vệ và phát huy giá trị di tích chùa Tây Phương

Tây Phương
Thạch Thất


title: Almonaster la Real

text:
Almonaster la Real là một thị trấn và đô thị ở tỉnh Huelva, Tây Ban Nha. Theo cuộc điều tra dân số năm 2005, đô thị này có dân số 1.805 người. Đô thị này nằm ở trung tâm của vườn tự nhiên Sierra de Aracena.

Dân cư

Source: INE (Tây Ban Nha)

Tham khảo

Liên kết ngoài
Almonaster la Real - Sistema de Información Multiterritorial de Andalucía

Đô thị ở Huelva


title: Nhà xưởng

text:
Nhà xưởng Là tài sản vật chất có sức chứa và quy mô quản lý lớn (so với cửa hàng), có thể là địa điểm tập trung nhân lực, trang thiết bị, nguyên vật liệu phục vụ cho quá trình sản xuất, bảo quản, vận chuyển hàng hóa.

Phân biệt Công ty và Nhà xưởng
Công ty được thiết lập để quản lý các bộ phận, trong đó có nhà xưởng, nơi sản xuất hàng hóa.và nhà ở cao tầng bằng thép, để tiết kiệm chi phí đầu tư,cho dự án,các nhà đầu tư thường,chọn phương án kết cấu thép,đẻ thi công một đích nhà thép, thi công nhanh,rút ngắn rào cản thời gian cho mọi công trinh,đêm lại hiệu quả kinh tế cho nhà đầu tư- phân biệt nhà xưởng.và nhà thép, giữa hai loại nhà điều bằng thép khác nhau nhà xưởng phục vụ cho kho chứa hàng, xưởng sản xuất, nhà thép khác nhà xưởng, nhà thép bạn có thể làm được các công việc như sau, nhà hàng,nhà văn phòng,nhà ở,phòng trung bày,vv

Các loại nhà xưởng
Nhà xưởng có thể xây dựng từ gỗ, thép, nhưng hiện nay chủ yếu làm theo kiểu nhà thép mang do có các tính ưu việt hơn cả với những đặc điểm sau:

Tính bền vững
- Nhà thép giúp quá trình sản xuất liên tục, không bị ngưng trệ hay ảnh hưởng bởi các yếu tố khí hậu như mưa, bão, tuyết, hay động đất…

- Cấu tạo bằng Kết cấu thép giúp chống lại các rủi ro hỏa hạn có thể xảy ra, nhà xưởng gỗ không có ưu điểm này.

- Chống sự thấm nước và côn trùng tấn công: Khác với các cấu trúc nhà gỗ, thép là chất liệu bền, chống lại sự thấm nước hay côn trùng và những yếu tố gây ra hư hại cho nhà xưởng. Mặt khác, thép là chất liệu cực bền, không dễ bị oằn, uốn cong bởi yếu tố nhiệt độ, giữ cho cấu trúc nhà xưởng luôn bền vững theo thời gian.

Thân thiện với môi trường
Để xây lắp một nhà xưởng gỗ cần rất nhiều thân cây với bản chất gỗ tốt. Điều này gây ảnh hưởng đến môi trường sống của các loài động vật cũng như con người. Do vậy, thép là sự lựa chọn tốt nhất để bảo vệ môi trường tự nhiên.

Thời gian xây lắp nhanh, chi phí tiết kiệm, bảo hành lâu dài
- Tùy theo quy mô, nhà xưởng có thể được hoàn thành trong vòng vài tháng, quá trình tháo gỡ, di dời chỉ trong vài tuần.

- Nhà thép được các nhà xây dựng bảo trì trong thời gian dài, các kết cấu được sơn lại bảo đảm độ bền cho hoạt động tối ưu của nhà thép.

- Chi phí xây lắp nhà thép có thể cao hơn nhà gỗ, nhưng độ bền, thời gian sử dụng và các đặc tính ưu việt trên là nền tảng để nhà thép là lựa chọn tối ưu cho các công ty, tập đoàn hiện nay.

Xem thêm
 Khung kèo thép
 Kết cấu thép
 Nhà thép tiền chế

Tham khảo

Xây dựng
Công nghiệp

sv:Lagerlokal
yi:ווארענלאגער


title: Gương

text:
Gương là dụng cụ tạo hình, có màn hình dẹt, độ chính xác rất cao, tạo ra những hình ảnh trung thực, hoàn hảo, được dùng để phân tích sắc đẹp có bề mặt phản xạ tốt, có nghĩa là bề mặt nhẵn đủ để tạo thành ảnh. Loại gương quen thuộc nhất là gương phẳng, có bề mặt là dạng phẳng. Gương cong (thường là gương lồi hoặc gương lõm) cũng được sử dụng trong thực tế, dùng để phóng to hoặc thu nhỏ ảnh, hoặc tập trung ánh sáng hay chỉ đơn giản làm méo ảnh phản chiếu.

Gương thường được dùng để trang điểm (hay nói một cách khác là "soi gương"), trang trí, hoặc trong kiến trúc. Gương cũng được sử dụng trong các thiết bị khoa học như kính thiên văn, laser, máy ảnh, và trong các máy công nghiệp. Hầu hết gương được thiết kế cho ánh sáng khả kiến; tuy nhiên gương cũng được thiết kế cho các loại sóng khác hoặc các bước sóng khác của bức xạ điện từ, đặc biệt trong các thiết bị quang học.

Từ nguyên
Từ gương là một từ Hán Việt cổ, bắt nguồn từ cách phát âm trong tiếng Hán thượng cổ của một từ tiếng Hán được viết bằng chữ Hán là “鏡”. Chữ Hán “鏡” có âm Hán Việt tiêu chuẩn hiện đại là kính. William H. Baxter và Laurent Sagart phục nguyên cách phát âm trong tiếng Hán thượng cổ của từ “鏡” là *C.qraŋʔ-s.

Lịch sử
Ra đời khoảng 600 năm trước Công nguyên. Thế nhưng, mãi đến thế kỷ XIX, nhân loại mới có được những chiếc gương như ngày nay

Chế tạo
Hầu hết các loại gương được chế tạo bằng cách áo một lớp phản chiếu lên một chất nền thích hợp. Chất nền phổ biến nhất là thủy tinh vì dễ chế tạo, cứng và có bề mặt nhẵn. Ngoài ra, thủy tinh cũng chống trầy tốt hơn các chất liệu khác. Lớp phủ phản chiếu thường được đặt vào mặt sau của kính, do đó nó được bảo vệ khỏi sự ăn mòn và hư hại.

Trước đây, gương được làm bằng kim loại (bằng đồng, về sau làm bằng bạc) và nó quá đắt để sử dụng rộng rãi cũng như dễ bị ăn mòn. Bề mặt của kim loại có tính phản xạ thấp làm cho các gương ngày xưa cho hình ảnh tối hơn so với các loại gương hiện đại, và nó không thích hợp để sử dụng trong nhà với ánh sáng nhân tạo (như đèn cầy hoặc đèn lồng lúc đó).

Ứng dụng

Quan sát dễ dàng và an toàn
Kính chiếu hậu được sử dụng cho các loại xe như xe môtô, xe ôtô và cả xe đạp, cho phép người lái nhìn thấy xe đến từ phía sau họ. Nhiều loại kính mát cũng có chức năng tương tự, khi nhìn vào phía sát bên trái hoặc bên phải sẽ thấy được phía sau.

Gương lồi cho ảnh với góc nhìn lớn hơn so với gương phẳng. Loại gương này thường được đặt ở các giao lộ, các góc như trong bãi giữ xe để quan sát được phía góc bên kia nhằm tránh tai nạn. Nó cũng được dùng trong hệ thống an ninh, giúp một máy quay phim có thể thấy nhiều hơn một góc tại một thời điểm.

Các nha sĩ thường dùng một gương để quan sát những góc khó nhìn bên trong miệng bệnh nhân. Loại gương này cũng được các kỹ sư dùng để kiểm tra nhưng nơi hẹp và những góc khuất của thiết bị.

Gương hai chiều

Đây là loại gương có một mặt thủy tinh được phủ một lớp vật liệu rất mỏng và phản xạ rất nhẹ. Khi những mặt này được xoay về phía được chiếu sáng, thì một số ánh sáng sẽ phản xạ đi còn số khác sẽ xuyên qua bề mặt bên kia. Điều này làm cho người đứng bên phía mặt bên tối thấy được phía bên sáng nhưng bên phía sáng lại không nhìn thấy được bên tối.

Loại gương này thường dùng trong các phòng thẩm vấn của cảnh sát, các cửa kính xe bảo vệ chuyên dụng...

Văn chương
Gương cũng xuất hiện trong văn chương của các nền văn hóa. Thí dụ trong truyện cổ tích Nàng Bạch Tuyết và bảy chú lùn, hoàng hậu độc ác hỏi gương:
Gương kia ngự ở trên tường
Thế gian ai đẹp được dường như ta?

Một số truyện khác cũng có sự xuất hiện của gương như Alice lạc vào xứ sở thần tiên, Harry Potter...

Gương và sự mê tín
Người ta thường không để gương vào trong quan tài vì một lý do gì đó. Người Nhật cho rằng nó là vật linh thiêng nên không cho vào cùng người chết.

Gương và động vật

Các thí nghiệm cho thấy chỉ có những loài động vật có não lớn mới có thể nhận biết chính nó trong gương.

Một số loài thú có thể nhận biết chính nó:
 Voi châu Á
 Tinh tinh
 Cá heo
 Ác là
 Đười ươi
 Heo
 Lạc đà không bướu

Các loại gương đặc biệt

Gương cầu lồi: có bề mặt là một phần của hình cầu và có lớp bạc hướng về mặt lồi
Gương cầu lõm: có bề mặt là một phần hình cầu và có lớp bạc hướng về phía lõm

Chú thích

Gương
Quang học
Ứng dụng thủy tinh


title: Angrobia petterdi

text:
Fluvidona petterdi là một loài ốc nước ngọt cỡ nhỏ có nắp, là động vật thân mềm chân bụng sống dưới nước trong họ Hydrobiidae. Đây là loài đặc hữu của Úc.

Lưu ý: Tất cả cácLoài trong chi này bây giờ dường như đã được chuyển giao cho các chi Austropyrgus.

Tham khảo

 Ponder, W.F. 1996. Angrobia petterdi. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 6 tháng 8 năm 2007.

Động vật chân bụng Úc
Angrobia
Động vật sắp nguy cấp Úc
Động vật đặc hữu Úc


title: 22140 Suzyamamoto

text:
22140 Suzyamamoto (2000 VW32) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 1 tháng 11 năm 2000 bởi Nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 22140 Suzyamamoto

Thiên thể phát hiện năm 2000
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Microrhopala rileyi

text:
Microrhopala rileyi là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Clark miêu tả khoa học năm 1983.

Chú thích

Tham khảo

Microrhopala


title: Ficus lateriflora

text:
Ficus lateriflora là một loài thực vật thuộc họ Moraceae. Loài này có ở Mauritius và Réunion.

Chú thích

Tham khảo
 Page W. 1998. Ficus lateriflora. 2006 IUCN Red List of Threatened Species. Truy cập 21 tháng 8 năm 2007.

L


title: Abraham Jacobi

text:
Abraham Jacobi (6 tháng 5 năm 1830 – 10 tháng 7 năm 1919) được coi là "cha đẻ của ngành nhi khoa".

Cuộc đời
Abraham Jacobi sinh tại Hartum, ngày nay thuộc Hille ở bang Nordrhein-Westfalen, Đức. Gia đình ông rất nghèo túng nên đã phải hy sinh và cố gắng rất nhiều để Jacobi theo đuổi con đường học vấn. Tốt nghiệp đại học y khoa tại Bonn năm 1851. Là một người khao khát dân chủ và luôn lên tiếng đấu tranh chống lại những bất công ngay từ khi còn là sinh viên. Không bao lâu sau khi tốt nghiệp, ông tham gia vào phong trào cách mạng vào cuối thập niên 1840 ở Đức và bị nhốt tù ở Köln và Minden trong 2 năm. Trốn thoát khỏi nhà tù năm 1853, Jacobi đi sang Anh Quốc ở đây chỉ trong một thời gian ngắn. Theo lời khuyên của bạn ông, Carl Schurtz, là người cũng đã tham gia tích cực vào các hoạt động cách mạng, Jacobi rời Anh Quốc để đến New York vào năm 1853.

Abraham Jacobi có một cuộc sống riêng tư không phải suôn sẻ. Hai người vợ đầu của ông đều bị chết khi sinh nở. Người vợ thứ ba của ông, Mary Putnam Jacobi, sinh cho ông một con trai và một người con gái. Bất hạnh là người con trai cũng bị chết năm 7 tuổi vì bệnh bạch hầu (điều đáng nói là Jacobi đã có những công trình rất quan trọng về chứng bệnh nguy hiểm này). Mary Putnam Jacobi cũng là một thầy thuốc nổi tiếng đương thời. Bà là một nhà văn, một nhà lâm sàng và một người đấu tranh không mệt mỏi cho quyền lợi của phụ nữ trong y khoa. Tốt nghiệp bác sĩ ở Trường Y khoa Pennsylvania năm 1864 và tốt nghiệp y khoa tại Trường Y Khoa L'École de Médecine, Paris năm 1871. Bà là sinh viên nữ đầu tiên của trường y khoa này. Bà cũng là thành viên nữ đầu tiên của Viện Hàn lâm Y học New York (New York Academy of Medicine).

Sự nghiệp
Đến New York vào năm 1853 như một trong một phần tư triệu người Đức, hàng trăm ngàn người Ireland và người châu Âu khác, Jacobi không phải không gặp những khó khăn nhất định. Tuy nhiên bằng tài năng và nhiệt huyết của mình, ông đã nhanh chóng có được chỗ đứng trong giới y khoa và có những ảnh hưởng vô cùng to lớn đối với lịch sử y khoa đặc biệt là nhi khoa của Hoa Kỳ và của thế giới.

Đầu tiên ông mở phòng khám tư ở Bowery (New York).

Bắt đầu làm việc chính thức vào năm 1861 tại Trường Y khoa New York (New York Medical College) ông trở thành giáo sư chuyên về bệnh lý nhi khoa. Tại đây chỉ trong vòng vài năm, Jacobi cùng với Emil Noeggerath đã cho xuất bản một cuốn sách quan trọng về các bệnh lý ở phụ nữ và trẻ em. Từ năm 1867 đến năm 1870, ông là trưởng khoa y của trường Đại học Thành phố New York (City University of New York).

Jacobi cũng từng giảng dạy tại Đại học Columbia từ năm 1870 đến 1902 với cương vị giáo sư lâm sàng nhi khoa.

Năm 1880 ông thành lập và trở thành chủ tịch của Tiểu ban Nhi khoa thuộc Hiệp hội Y khoa Hoa Kỳ. Năm 1880 ông được bầu làm chủ tịch Hiệp hội Nhi khoa Hoa Kỳ - hiệp hội chuyên ngành đầu tiên của nền y khoa Hoa Kỳ.

Vào nửa cuối thế kỷ 19, lịch sử nhi khoa Hoa kỳ mang đậm dấu ấn của bác sĩ Abraham Jacobi. Ông là tâm điểm của hầu như tất cả các tư tưởng tiến bộ cũng như phương pháp giảng dạy trong nhi khoa thời bấy giờ. Sữa mẹ đối với các bác sĩ nhi khoa thời đó đúng là một vấn đề sức khỏe cộng đồng. Theo họ, sữa mẹ không chỉ bị nhiễm bẩn mà còn không phù hợp với trẻ em. Jacobi đã nhận thấy những trẻ em được nuôi bằng sữa mẹ có tốc độ phát triển nhanh hơn, tỉ lệ sống cũng cao hơn so với nhóm trẻ được nuôi bằng sữa bò. Chính vì vậy ông đã tích cực đấu tranh cho việc nuôi con bằng sữa mẹ. Theo ông chỉ khi nào mẹ không có sữa thì mới cho dùng sữa bò và phải nấu chín.

Không chỉ giảng dạy cho sinh viên về kiến thức chuyên môn, ông còn khuyến khích họ quan tâm đến các vấn đề dân sự và cả chính trị. Theo ông thầy thuốc cần phải có tiếng nói mạnh mẽ hơn nữa trong các lĩnh vực hoạch định chính sách của quốc gia.

Jacobi là chủ tịch của các tổ chức sau đây:
Hội Nhi khoa Hoa Kỳ (American Pediatric Society)
Hội Sản khoa New York (New York Obstetrical Society)
Hội Bệnh lý học New York (New York Pathological Society)
Hội Y khoa Hạt và Bang New York (New York County and State Medical Society)
Hội nghị Nội khoa Paris (Internal Medicine Congress Paris)
Viện Hàn lâm Y học New York (New York Academy of Medicine)
Hiệp hội Thầy thuốc Hoa Kỳ (Association of American Physicians)
Hiệp hội Y khoa Hoa Kỳ (Americam Medical Association)

Năm 1963, Hiệp hội Y khoa Hoa Kỳ và Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (American Academy of Pediatrics) đã đồng sáng lập nên Giải thưởng Jacobi. Giải thưởng này được lập ra nhằm vinh danh Bác sĩ Abraham Jacobi, người được xem là đã có công sáng lập nên ngành nhi khoa của thế giới. Theo các nhà nghiên cứu lịch sử y học thì chính Jacobi là người đầu tiên đã xem nhi khoa là một chuyên ngành trong y học. Ông được các đồng nghiệp đương thời và hậu thế gọi là "kẻ nổi loạn đáng kính".

Tham khảo
Edmund C Burke. Abraham Jacobi, MD: The man and his legacy. Pediactrics. 1998; 101: 309-312.

Tham khảo

Sinh năm 1830
Mất năm 1919
Người Đức gốc Do Thái
Người Nordrhein-Westfalen
Cựu sinh viên Đại học Göttingen
Cựu sinh viên Đại học Bonn
Giảng viên Đại học Columbia
Bác sĩ Đức
Bác sĩ Mỹ
Bác sĩ nhi khoa
Người Mỹ gốc Đức


title: Cavacurta

text:
Cavacurta là một đô thị ở tỉnh Lodi trong vùng Lombardia của Italia, cách khoảng 50 km về phía đông nam của Milano và khoảng 20 km về phía đông nam của Lodi. Tại thời điểm 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 881 người và diện tích là 7,1 km².

Cavacurta giáp các đô thị: Camairago, Pizzighettone, Codogno, Maleo.

Quá trình biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 www.comune.cavacurta.lo.it/

Thành phố và thị trấn ở Lombardia
Đô thị tỉnh Lodi


title: Vokesimurex blakeanus

text:
Vokesimurex blakeanus là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Muricidae, họ ốc gai.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Vokesimurex


title: (12285) 1991 FN2

text:
{{DISPLAYTITLE:(12285) 1991 FN2}}

(12285) 1991 FN2 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Henri Debehogne ở Đài thiên văn La Silla ở Chile ngày 20 tháng 3 năm 1991.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 12001–13000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1991
Được phát hiện bởi Henri Debehogne
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Heckenmünster

text:
Heckenmünster là một đô thị ở huyện Bernkastel-Wittlich, trong bang Rheinland-Pfalz, Đô thị Heckenmünster có diện tích 4,88 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 109 người.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Bernkastel-Wittlich


title: Tipula tephronota

text:
Tipula tephronota là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Saint-Méry

text:
Saint-Méry là một xã ở tỉnh Seine-et-Marne, thuộc vùng Île-de-France ở miền bắc nước Pháp.

Dân số
Người dân ở Saint-Méry được gọi là Médériciens.

Điều tra dân số năm 1999, xã này có dân số là .

Xem thêm
Xã của tỉnh Seine-et-Marne

Tham khảo

Liên kết ngoài
1999 Land Use, from IAURIF (Institute for Urban Planning and Development of the Paris-Île-de-France région
French Ministry of Culture list for Saint-Méry
Map of Saint-Méry on Michelin

Xã của Seine-et-Marne


title: Manduca blackburni

text:
Manduca blackburni, thường gọi là Blackburn's Sphinx Moth, Hawaiian Tomato Hornworm hay Hawaiian Tobacco Hornworm, là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae. Nó là loài đặc hữu của Hawaii. Trước đây, nó có mặt phổ biến trên tất cả các đảo chính, và hiếm gặp ở Maui, Đảo lớn, và Kahoolawe.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo
Blackburn's Sphinx Moth , Sphingidae of the Americas

Liên kết ngoài

Manduca
Động vật được mô tả năm 1880
Loài đặc hữu của Hawaii
Endangered animals
Biota of Maui


title: Ngày thứ Tư tro bụi (bài thơ)

text:
Ngày thứ Tư tro bụi (tiếng Anh: Ash Wednesday) – là một bài thơ dài đầu tiên kể từ khi Eliot cải đạo sang Anh giáo vào năm 1927. Bài thơ này in năm 1930 nói về cuộc đấu tranh của những người thiếu lòng tin trong quá khứ và đang khát khao hướng về Thiên Chúa. Nhà thơ Anh Edwin Muir cho rằng "Ngày thứ Tư tro bụi là một trong những bài thơ hay nhất, hoàn hảo nhất của T. S. Eliot". Cùng với các tác phẩm: Bản tình ca của J. Alfred Prufrock, Đất hoang, Những kẻ rỗng tuếch, Bốn khúc tứ tấu - Ngày thứ Tư tro bụi là một tác phẩm rất quan trọng của thơ ca thế giới trong thế kỷ XX.

Tổng quát
Ngày thứ tư tro bụi hay Thứ tư Lễ Tro (Ash Wednesday) – một khái niệm đặc thù của Kitô giáo. Đây là tên gọi của ngày bắt đầu Mùa Chay bốn mươi ngày, khi Chúa Thánh Linh đưa Chúa Giê-su đến nơi hoang mạc (Phúc âm Matthew 4:1-11). Hình dung từ "tro bụi" gắn liền với lễ xưng tội của ngày này: kẻ xưng tội lấy tro vẽ hình thập giá lên trán và nhắc lại lời chép trong Kinh Thánh: "Ngươi là bụi, ngươi sẽ trở về bụi" (Sách Sáng thế 3:19).

Trường ca Ngày thứ tư tro bụi đánh dấu một bước ngoặt trong sáng tạo của Eliot: chuyển từ sự thất vọng, hoài nghi – là đặc trưng của dòng văn học "thế hệ mất mát"(lost generation) thập niên 20 đến sự tìm tòi những giá trị bền vững, chắc chắn hơn. Eliot tìm thấy những giá trị này ở Anh giáo, tuy vậy quan niệm triết học-đạo đức của ông có nhiều chỗ không trùng hợp với giáo luật chính thống. Nhà thơ hiểu những khái niệm như: con người, cuộc sống, văn hóa, đạo lý… một cách rộng hơn, phong phú hơn, mà đặc biệt là mang tính nhân văn nhiều hơn. Trong trường ca này bắt đầu hình thành một quan niệm triết học mới xuyên suốt những sáng tác của ông trong ba thập kỷ tiếp theo mà Bốn khúc tứ tấu là một tác phẩm tiêu biểu.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Ngày thứ Tư tro bụi Tiếng Anh

Trường ca
Thơ hiện đại
Thơ của T. S. Eliot


title: Lyperanthus

text:
Lyperanthus là một chi thực vật có hoa trong họ Orchidaceae.

Xem thêm
Danh sách các chi Phong lan

Tham khảo

Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (1999). Genera Orchidacearum 1. Oxford Univ. Press.
Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (2001). Genera Orchidacearum 2. Oxford Univ. Press.
Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (2003). Genera Orchidacearum 3. Oxford Univ. Press
Berg Pana, H. 2005. Handbuch der Orchideen-Namen. Dictionary of Orchid Names. Dizionario dei nomi delle orchidee. Ulmer, Stuttgart

Danh sách các chi phong lan
Diurideae


title: Conoderus bellus

text:
Conoderus bellus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Say miêu tả khoa học năm 1823.

Chú thích

Tham khảo

Conoderus


title: Arkansas

text:
Arkansas (phát âm trong tiếng Anh bằng chữ IPA:  hay ; thường được phát âm trong tiếng Việt như A-can-xò) là tiểu bang Hoa Kỳ thuộc về miền nam Hoa Kỳ.

Đây là nơi sinh của Tổng thống Bill Clinton (tại Hope).

Địa lý

Thủ phủ Arkansas là Little Rock. Arkansas là tiểu bang duy nhất của Hoa Kỳ mà có kim cương tự nhiên (gần Murfreesboro). Do đó, đồng quarter Mỹ đặc biệt của Arkansas có một chiếc kim cương trên mặt trái (có chung quanh thân gạo và một con vịt trời bay trên hồ).

Biên giới phía đông của Arkansas là sông Mississippi, trừ ở hai quận Clay và Greene, ở đấy sông Saint Francis là biên giới phía tây của "Gót giày ống Missouri". Arkansas bên cạnh Louisiana về phía nam, Missouri về phía bắc, Tennessee và Mississippi về phía đông, và Texas và Oklahoma về phía tây. Arkansas là miền đẹp có nhiều núi và thung lũng, rừng rậm, và đồng bằng tốt. Miền Tây Bắc Arkansas là một phần của Cao nguyên Ozark, bao gồm dãy núi Boston; vào miền nam có dãy núi Ouachita. Những vùng này được chia theo sông Arkansas; những vùng đông và nam của Arkansas được gọi Vùng đất thấp.

Cái gọi là "Vùng đất thấp" được gọi nhiều hơn là Châu thổ và Đại Đồng cỏ. Những đất theo sông Mississippi được gọi là "Châu thổ" của Arkansas, bắt nguồn từ những đất bồi tốt do sông Mississippi làm lụt. Đại Đồng cỏ xa sông Mississippi tí ở phần đông nam của tiểu bang và phần nhiều là đất nhấp nhô ở phần đó. Cả hai là khu vực nông nghiệp tốt và trồng phần lớn nông nghiệp của tiểu bang này.

Arkansas có nhiều hang, ví dụ như Hang Blanchard Springs (tiếng Anh: Blanchard Springs Caverns).

Arkansas có nhiều khu vực được Dịch vụ Vườn Quốc gia bảo vệ. Các vùng này bao gồm:

 Đài kỷ niệm Quốc gia Trạm Arkansas (Arkansas Post National Memorial) tại Gillett
 Sông Quốc gia Buffalo
 Khu lưu niệm Quốc gia Fort Smith
 Công viên Quốc gia Hot Springs
 Khu lưu niệm Quốc gia Trường trung học Trung ương Little Rock
 Công viên Quân sự Quốc gia Pea Ridge

Đường lịch sử Quốc gia Đường Nước mắt cũng chạy qua Arkansas.

Các thành phố quan trọng
Dân số đến năm 2000

Lịch sử

Các nhà thám hiểm Pháp đầu tiên đặt tên này cho tiểu bang, chắc là cách đánh vần ngữ âm của tiếng Pháp của người "về phía cửa sông", chỉ đến người Quapaw và sông mà họ ở bên cạnh. Các dân tộc thổ dân kia ngày xưa ở Arkansas ngày nay là người Caddo, Cherokee, và Osage.

Ngày 15 tháng 6 năm 1836, Arkansas được trở thành tiểu bang thứ 25 của Hoa Kỳ như một tiểu bang chiếm hữu nô lệ. Arkansas từ chối gia nhập các Tiểu bang Liên minh Hoa Kỳ đến sau khi Abraham Lincoln huy động quân đội tấn công Nam Carolina. Nó rút ra khỏi Liên bang ngày 6 tháng 5 năm 1861. Nhiều trận đánh nhỏ xảy ra ở tiểu bang này trong Nội chiến Mỹ. Theo Đạo luật Tái xây dựng Quận sự, Quốc hội nhận lại Arkansas vào Liên bang vào tháng 6 năm 1868.

Vào năm 1881, cơ quan lập pháp tiểu bang Arkansas ban hành một dự luật nhận "arkansaw" (cách phát âm tiếng Anh của "a-can-xò") là cách phát âm chính thức của tên tiểu bang – lưu ý là âm tiết cuối không được phát âm như "sas" hay "xat".

Nhân khẩu

Vào năm 2005, Arkansas có số dân ước lượng là 2.779.154 người, đó 29.154 người hay 1,1% hơn năm trước và là 105.756 người hay 4,0% hơn năm 2000. Con số này bao gồm 52.214 người hơn kỳ thống kê dân số trước vì lý do tự nhiên (tức là 198.800 người sinh trừ 146.586 người mất) và thực số 57.611 người hơn do di trú. Sự di trú từ bên ngoài Hoa Kỳ làm số dân tăng lên 21.947 người, và di trú ở trong nước làm dân số tăng lên 35.664 người. Có ước lượng là vào khoảng 48,8% của dân cư là nam và 51,2% là nữ.

Theo chủng tộc, Arkansas có:
 78,6% là người da trắng
 15,7% là người da đen hay Mỹ gốc Phi
 3,2% là người Hispanic
 0,8% là người Á Châu
 0,7% là người Mỹ da đỏ
 1,3% là người lai

Năm gốc dòng họ phổ biến nhất trong tiểu bang là người Mỹ (15,9%), người Mỹ đen (15,7%), người Mỹ gốc Ireland (9,5%), người Mỹ gốc Đức (9,3%), và người Mỹ gốc Anh (7,9%).

Những người có gốc Mỹ có số lượng cao ở miền tây bắc Ozark và miền trung của tiểu bang. Những người da đen sống phần nhiều ở những vùng đất tốt ở phần đông và nam của tiểu bang, nhất là gần sông Mississippi. Những người Arkansas có gốc Anh và Đức phần nhiều ở vùng tây bắc Ozarks gần biên giới Missouri.

Vào năm 2000, 95,0% của dân cư Arkansas 5 tuổi trở lên nói tiếng Anh ở nhà và 3,3% nói tiếng Tây Ban Nha. Tiếng Pháp là ngôn ngữ phổ biến thứ ba có 0,3% người, sau đó là tiếng Đức có 0,3% người và tiếng Việt có 0,1% người. Arkansas có nhiều người Mỹ gốc Việt do nhiều người đến trại tị nạn ở Fort Chaffee tại thành phố Fort Smith sau Chiến tranh Việt Nam.

Tham khảo

 Blair, Diane D. Arkansas Politics & Government: Do the People Rule? (1998)
 Deblack, Thomas A. With Fire and Sword: Arkansas, 1861–1874 (2003)
 Donovan, Timothy P. và Willard B. Gatewood Jr., thu nhặt. The Governors of Arkansas (1981)
 Dougan, Michael B. Confederate Arkansas (1982)
 Duvall, Leland, thu nhặt. Arkansas: Colony and State (1973)
 Fletcher, John Gould. Arkansas (1947)
 Hanson, Gerald T. và Carl H. Moneyhon. Historical Atlas of Arkansas (1992)
 Key, V. O. Southern Politics (1949)
 Moore, Waddy W., thu nhặt. Arkansas in the Gilded Age, 1874–1900 (1976).
 Peirce, Neal R. The Deep South States of America: People, Politics, and Power in the Seven Deep South States (1974)
 Thompson, George H. Arkansas and Reconstruction (1976)
 Whayne, Jeannie M. và các người khác. Arkansas: A Narrative History  (2002)
 Whayne, Jeannie M. Arkansas Biography: A Collection of Notable Lives (2000)
 White, Lonnie J. Politics on the Southwestern Frontier: Arkansas Territory, 1819–1836 (1964)
 Williams, C. Fred., thu nhặt. A Documentary History Of Arkansas (2005)
 WPA. Arkansas: A Guide to the State (1941)

Liên kết ngoài

 Arkansas.gov – trang chủ của chính phủ tiểu bang
 Hồ sơ của các quận Arkansas
 Bộ luật Tiểu bang Arkansas

Tiểu bang Hoa Kỳ
Đông Nam Hoa Kỳ
Các Tiểu bang Liên minh miền Nam Hoa Kỳ
Nam Hoa Kỳ


title: Muri (huyện)

text:
Muri là một huyện ở bang Aargau, Thụy Sĩ. Thủ phủ là Muri. Huyện này nằm ở phía nam của Freiamt.

Các đô thị

Tham khảo

Aargau
Huyện của Thụy Sĩ


title: 25143 Itokawa

text:
25143 Itokawa (;  ) là một tiểu hành tinh Apollo và tiểu hành tinh bay qua Sao Hỏa.

Tham khảo

Đọc thêm

Liên kết ngoài

Close-up images of Itokawa, a rubble pile asteroid
 Hayabusa mission Video  March 2007
 Gazetteer of Planetary Nomenclature
 MIT's LINEAR asteroid named for Japan's 'Dr. Rocket' (MIT press release)
 Latest news and images from Hayabusa  (JAXA Hayabusa official page)
 Hayabusa's Scientific and Engineering Achievements during Proximity Operations around Itokawa  (JAXA press release)
 Earth impact probability of the Asteroid (25143) Itokawa to be sampled by the spacecraft Hayabusa (paper abstract)
 Astronomy Picture Of The Day: Approaching Asteroid Itokawa, A Robot's Shadow ngày Asteroid Itokawa, The Missing Craters of Asteroid Itokawa, Smooth Sections ngày Asteroid Itokawa
 Special issue: Hayabusa ở Itokawa, Science, Vol. 312, no. 5778, 2 tháng 6 năm 2006
 Initial Scientific Results of Hayabusa’s Investigation ngày Itokawa ~Summary of the Special Issue of "Science"Magazine~ (ISAS/JAXA press release)
 Animated model of Itokawa rotating (in anaglyph form for use with red-blue glasses)
 Itokawa in enhanced color (From this presentation)

Tiểu hành tinh Apollo
Thiên thể phát hiện năm 1998
Tiểu hành tinh kiểu S


title: Calliotropis powelli

text:
Calliotropis powelli là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Calliotropidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Calliotropis


title: Toffen

text:
Toffen là một đô thị trong huyện Bern-Mittelland, bang Bern, Thụy Sĩ. Đô thị này có diện tích 4,88 km2, dân số thời điểm tháng 12 năm 2020 là 2547 người.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Đô thị của bang Bern


title: Lebien

text:
Lebien là một đô thị thuộc huyện Wittenberg, bang Saxony-Anhalt, Đức.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Administrative community's website


title: Copelatus parisii

text:
Copelatus parisii là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Guignot miêu tả khoa học năm 1959.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Copelatus


title: Megachile neli

text:
Megachile neli là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1937.

Chú thích

Tham khảo

N
Động vật được mô tả năm 1937


title: Discomorpha speciosa

text:
Discomorpha speciosa là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Baly miêu tả khoa học năm 1859.

Chú thích

Tham khảo

Discomorpha


title: Glossosoma boltoni

text:
Glossosoma boltoni là một loài Trichoptera trong họ Glossosomatidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Trichoptera miền Cổ bắc
Glossosoma


title: La Selve, Aveyron

text:
La Selve, Aveyron  là một xã ở tỉnh Aveyron, thuộc vùng Occitanie ở miền nam nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Aveyron

Tham khảo

Selve


title: La Roche-Vineuse

text:
La Roche-Vineuse là một xã ở tỉnh Saône-et-Loire trong vùng Bourgogne-Franche-Comté nước Pháp.

Thông tin nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 1999, xã này có dân số .Ước tính dân số năm 2007 là .

Xem thêm
Xã của tỉnh Saône-et-Loire

Tham khảo

INSEE
IGN

Xã của Saône-et-Loire


title: Anh vũ

text:
Anh Vũ hay anh vũ trong tiếng Việt có thể chỉ:

Động vật
 Tên của một số loài động vật như: cá anh vũ, ốc anh vũ, chim anh vũ...

Nhân vật
 Đỗ Anh Vũ: đại thần ngoại thích cuối thời nhà Lý
 Anh Vũ (1972-2019): nghệ sĩ hài, diễn viên Việt Nam


title: Đại hội Thể thao Bán đảo Đông Nam Á 1963

text:
Đại hội Thể thao Bán đảo Đông Nam Á năm 1963 bị hủy bỏ vì tình trạng không ổn định ở quốc gia đăng cai Campuchia xảy ra xung đột nội bộ và cuộc xung đột giữa Campuchia và Thái Lan về Đền Preah Vihear đã làm cho mối quan hệ của hai nước xấu đi. Về vấn đề này, đại hội đã phải hoãn lại cho đến năm 1965 khi Malaysia đồng ý tổ chức sự kiện này 2 năm sau đó tại Kuala Lumpur 1965. Trước đó, quyền tổ chức đại hội lần thứ 3 được trao cho Lào nhưng cũng bị từ chối vì lý do tài chính.

Tham khảo

Liên kết ngoài

1963


title: Bax, Haute-Garonne

text:
Bax  là một xã thuộc tỉnh Haute-Garonne trong vùng Occitanie ở tây nam nước Pháp. Xã nằm ở khu vực có độ cao trung bình 250 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Haute-Garonne


title: Caprilia

text:
Corymica là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Geometridae

en:Caprilia


title: Grammotaulius submaculatus

text:
Grammotaulius submaculatus là một loài Trichoptera trong họ Limnephilidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Trichoptera miền Cổ bắc
Grammotaulius


title: Hồ Quảng điền Tứ Xuyên

text:
Hồ Quảng điền Tứ Xuyên (湖廣填四川), hay Cuộc di dân Hồ Quảng vào Tứ Xuyên, chỉ sự kiện 2 đợt di cư đại quy mô của người Hồ Nam và Hồ Bắc （tức Hồ Quảng) đến tỉnh Tứ Xuyên ở Trung Quốc.(Chữ "điền" trong Hồ Quảng điền Tứ Xuyên ở đây có nghĩa là lấp đầy hay "điền vào chỗ trống"). Đợt đầu là vào thời kỳ đầu đời nhà Minh cuối đời nhà Nguyên và đợt hai là từ đầu đời nhà Thanh cuối đời nhà Minh. Căn cứ vào tài liệu ghi chép lại của những đợt di cư quy mô lớn này, ngoài người Hồ-Quảng ra còn có cả người Giang Tây, Phúc Kiến, Quảng Tây nữa.

Trong hai thời kỳ này dân số của Tứ Xuyên giảm đột ngột do chuyến tranh loạn lạc, chính quyền các cấp của tỉnh này đã dùng các biện pháp thu hút di dân nơi khác đến, trong đó cư đân đến từ Hồ-Quảng là đông nhất. Các cuộc di cư quy mô lớn này đã ảnh hưởng đến kết cấu dân số của bản thân các tỉnh Hồ Nam, Hồ Bắc, dẫn đến sự kiện Giang Tây điền Hồ Quảng.

Tham khảo

"湖广填四川"研究平议

Lịch sử Tứ Xuyên
Lịch sử Hồ Bắc
Lịch sử Hồ Nam


title: Ryan Merriman

text:
Ryan Earl Merriman (sinh ngày 10 tháng 4 năm 1983) là một nam diễn viên người Mỹ. Anh khởi đầu sự nghiệp với những vai diễn thiếu nhi từ giữa thập niên 1990 và đã xuất hiện trong hơn 30 bộ phim và chương trình truyền hình của Hollywood.

Cuộc sống
Ryan Meriman sinh ra tại thành phố Choctaw, tiểu bang Oklahoma trong một gia đình gồm bố, mẹ và em gái. Sở thích của anh là cưỡi ngựa, bóng rổ, trượt tuyết, các môn thể thao dưới nước... Anh đã cưới Micol Duncan, một cô bạn gái thời trung học làm vợ.

Sự nghiệp
Ryan Merriman tham gia đóng phim từ năm 1994. Anh đã tham gia đóng nhiều bộ phim thiếu nhi, tiêu biểu như The Luck of the Irish (2001) của hãng Disney. Sau này khi đã trưởng thành, anh còn tham gia diễn xuất trong một số bộ phim kinh dị như Final Destination 3 (2006).

Tham khảo

Nam diễn viên điện ảnh Mỹ
Nam diễn viên Mỹ thế kỷ 20
Nam diễn viên Mỹ thế kỷ 21
Nam diễn viên truyền hình Mỹ
Nam diễn viên thiếu nhi Mỹ
Sinh năm 1983
Nhân vật còn sống
Nam diễn viên từ Oklahoma


title: Herguijuela de Ciudad Rodrigo

text:
Herguijuela de Ciudad Rodrigo là một đô thị ở tỉnh Salamanca, phía tây Tây Ban Nha, cộng đồng tự trị Castile-Leon. Đô thị này có cự ly 108 kilômét so với thành phố tỉnh lỵ Salamanca và có dân số 138 người.

Địa lý
Đô thị này có diện tích 23.41 km².

Đô thị này nằm ở khu vực có độ cao 797 metres trên mực nước biển.

Mã số bưu chính là 37516.

Tham khảo

Đô thị ở Salamanca


title: 5533 Bagrov

text:
5533 Bagrov (1935 SC) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 1 tháng 9 năm 1935 bởi Pelageya Shajn ở Simeis.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser 5533 Bagrov

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1935


title: Danh sách loại hợp kim

text:
Danh sách các hợp kim có đến hiện nay và được sắp xếp theo thứ tự số nguyên tử của nguyên tố hóa học.

Bài này chỉ có tính liệt kê và không viết, nên những ai thắc mắc có thể viết bổ sung, hoặc dịch từ en.Wiki. hoặc các tài liệu khác.

Hợp kim của magnesi
 Magnox (nhôm)

Hợp kim của nhôm

Al-Li (liti)
Alnico (nickel và cobalt)
Đura (đồng)

Hợp kim của kali
NaK (natri)

Hợp kim của sắt

Thép (carbon)
Thép không gỉ (chromi, nickel)
AL-6XN
Hợp kim 20
Celestrium
Thép không gỉ hàng hải (Marine Grade Stainless)
Thép không gỉ mactenit
Thép không gỉ dùng cho dụng cụ y tế
Thép silic
Thép carbon
Thép hợp kim thấp
Thép hợp kim cao
Thép dụng cụ
chromiolip
Thép đamat
Thép hợp kim thấp có độ bền cao
Thép gió
Thép mactenxit già
Sắt (carbon)
Gang (carbon)
Fernico (nickel, cobalt)
Elinva (nickel, chromi)
Inva (nickel, carbon)
Kova (nickel, cobalt)
Gang kính
Hợp kim Ferô
Ferô bor
Ferô chromi
Ferô silic
Ferô mangan
Ferô mô lip đen
Ferô magnesi
Ferô nickel
Ferô titani
Ferô vanadi (Ferrovanadium)

Hợp kim của cobalt
Stalit (chromi, wolfram, carbon)
Anico (hợp kim từ tính)
Vitali

Hợp kim của nickel
May so (đồng, kẽm)
chromien (chromi)
Hastenlloy (molypden, chromi và đôi khi wolfram)
Inconel (chromi, sắt)
Permalloy

Hợp kim của đồng

 Đồng beryli (beryli)
 Đồng nickel (nickel)
 Bilon (bạc)
 Đồng thau (kẽm)
 Đồng thau Calamin (kẽm)
 Bạc Trung Hoa (kẽm)
 Đồng thiếc (thiếc, nhôm hoặc các nguyên tố khác)
 Hepatizon
 Shakudō

Hợp kim của kẽm

Hợp kim của gali

Hợp kim của bạc

Hợp kim của indi

Hợp kim của thiếc
 Thiếc hàn (chì, antimon)
 Hợp kim Babit

Hợp kim đất hiếm

Hợp kim của vàng
 Vàng hồng (Đồng)

Hợp kim của thủy ngân

Hợp kim của chì
Hợp kim đúc chữ (Thiếc, antimon)

Hợp kim của bismuth

Hợp kim của urani

Tham khảo

Khoa học vật liệu

Hợp kim
Hợp kim


title: Văn học Liên Xô

text:
Văn học Liên Xô (tiếng Nga: Литература СССР) là tên gọi ngành Văn học của Liên bang Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Soviet (1917-1991). Thuật ngữ này bao gồm Văn học bằng tiếng Nga và 88 ngôn ngữ khác nhau cùng tồn tại trên lãnh thổ Liên bang Soviet.

Lịch sử hình thành và phát triển
Thời kỳ Xô viết có ảnh hưởng tới văn học Nga là sau năm 1917. Maxim Gorky, Nhà văn đoạt Giải Nobel văn học Michail Aleksandrovich Sholokhov, Valentin Petrovich Kataev, Aleksei Nikolaevich Tolstoi, Vladimir Vladimirovich Mayakovsky, Ilf và Petrov trở thành những gương mặt nổi bật của Văn học Xô viết.

Mặc dù chủ nghĩa hiện thực xã hội giành được sự ủng hộ của chính quyền Liên bang Xô viết, nhưng một số nhà văn như Mikhail Afanasievich Bulgakov, Boris Leonidovich Pasternak, Andrei Platonov, Osip Emilyevich Mandelstam, Yury Valentinovich Trifonov, Isaac Emmanuilovich Babel và Vasily Semyonovich Grossman - vẫn bí mật tiếp tục truyền thống của văn học Nga, họ viết văn nhưng không hi vọng vào việc được xuất bản như là một tác phẩm tận sau khi họ đã chết.
 1917 - 1929
 1930 - 1940
 1941 - 1953
 1954 - 1991

Nhân vật tiêu biểu

Nhà nghiên cứu Văn học
 Mikhail Bakhtin

Nhà thơ
 Sergey Yesenin
 Yulya Drunina

Nhà văn
 Maksim Gorky
 Mikhail Sholokhov
 Anh em Strugatsky
 Kir Bulychyov

Nhân vật bất đồng chính kiến
 Iosif Brodsky
 Aleksandr Solzhenitsyn

Xem thêm
 Sovlit.RU
 Ogoniok.com
 Bestreferat.RU

Tham khảo

 Сайт, посвященный Советской поэзии
 http://www.sovlit.ru/
 Возвращение советской литературы
 Понятие героического и советская литература


title: Quốc kỳ Bồ Đào Nha

text:
Quốc kỳ Bồ Đào Nha () có màu đỏ tượng trưng cho sự chúc mừng việc thành lập nền cộng hòa thứ hai ở nước này, màu lục bày tỏ ý tôn kính với quốc vương Henry – là người đã sáng lập ra trường hàng hải đầu tiên ở nước này. Nằm trên cả hai phần xanh – đỏ là quốc huy của Bồ Đào Nha hình chiếc Thiên cầu, một dụng cụ đi biển thời xưa, chứng tỏ công trạng của Bồ Đào Nha trong việc khám phá thế giới bằng đường hàng hải.
Một sắc lệnh chính thức thay thế quốc kỳ đã được ban hành để sử dụng cho chế độ quân chủ lập hiến đã được Quốc hội Bồ Đào Nha phê chuẩn và phát hành trong công báo () số 141, ngày 19 tháng 6 năm 1911. Ngày 30 tháng 6, sắc lệnh này đã được chính thức xuất bản trong công báo số 150.

Mô tả
Lá cờ được chia theo chiều dọc thành hai màu cơ bản, xanh lá cây đậm và đỏ tươi. Ở giữa là một khiên đỏ với bảy lâu đài vàng của vương quốc Castilla, trên đó lại có một cái khiên màu trắng với năm chiếc khiên màu xanh có hình chữ thập, mỗi chiếc có năm đồng xu trắng. Các khiên này được đặt lên hình vẽ của một hỗn thiên nghi (một thiết bị điều hướng dưới dạng một quả địa cầu cách điệu) gồm năm dải vàng hẹp biểu thị đường xích đạo, các đường vĩ tuyến của Cự Giải và Ma Kết và một kinh tuyến, và một dải rộng gấp đôi từ phía trên bên trái xuống dưới bên phải, biểu thị hoàng đạo hoặc quỹ đạo hàng năm của mặt trời. Quả cầu hỗn thiên nghi này từng là biểu tượng cá nhân của Vua Manuel I (1495–1521), được coi là biểu tượng của Thời đại Khám phá và có đường kính bằng một nửa chiều cao của lá cờ.

Lịch sử

Chú thích

Tham khảo

Bồ Đào Nha


title: Anthidiellum absonulum

text:
Anthidiellum absonulum là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1932.

Loài này phân bố ở Zimbabwe.

Chú thích

Tham khảo

Anthidiellum
Động vật được mô tả năm 1932


title: Apophylia mauritanica

text:
Apophylia mauritanica là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Pic mô tả khoa học năm 1944.

Chú thích

Tham khảo

Apophylia


title: Natri fluoride

text:
Natri fluoride là hợp chất vô cơ với công thức hoá học NaF. Là chất rắn không mùi, đây là nguồn ion fluoride cho nhiều ứng dụng khác nhau. Natri fluoride rẻ hơn và ít hút ẩm hơn kali fluoride.

Cấu trúc, đặc tính chung, khai thác
Natri fluoride là hợp chất ion, phân li hoàn toàn thành các ion Na+ và F−. Nó kết tinh dạng lập phương (natri chloride) khi cả Na+ và F− sắp xếp thành hình khối tám mặt.

Dạng thô của NaF, villiaumite, hiếm gặp. Nó được biết đến từ dạng đá plutonit nepheline syenite.

Sản xuất
NaF được điều chế bằng cách trung hoà acid hydrofluoric hoặc acid hexafluorosilicic (H2SiF6), phụ phẩm của quá trình sản xuất phân bón supephophat. Chất trung hoà là natri hydroxide và natri carbonat. Cồn cũng dùng để kết tủa NaF:
HF + NaOH → NaF + H2O

Từ dung dịch chứa HF, natri fluoride kết tủa dưới dạng muối bifluoride NaHF2. Nung nóng muối thu được NaF và giải phóng khí HF.
HF + NaF → NaHF2

Theo một báo cáo năm 1986, hằng năm lượng NaF tiêu thụ ước lượng khoảng vài triệu tấn.

Ứng dụng

Muối fluoride được dùng để tăng độ bền chắc của răng bằng việc tạo fluoridepatit, thành phần tự nhiên của men răng. Dù natri fluoride còn dùng để fluor hoá nước (ngừa sâu răng) và là tiêu chuẩn để đo các hợp chất làm fluor hoá nước khác, acid hexafluorosilicic (H2SiF6) và muối natri của nó natri hexafluorosilicat (Na2SiF6) cũng thường được dùng làm chất phụ gia ở Mỹ. Kem đánh răng thường chứa natri fluoride để ngăn ngừa sâu răng.
Natri fluoride còn dùng làm chất lau chùi. Sự đa dạng trong những ứng dụng còn có trong việc tổng hợp và khai khoáng. fluoride còn là chất khử trong tổng hợp fluoridecarbon. Chất nền điển hình là các chloride có ái lực với điện như axyl chloride, chloride lưu huỳnh và chloride phôtpho. Giống như các fluoride khác, natri fluoride còn có ứng dụng trong desilylation trong tổng hợp hữu cơ.
Trong y khoa, natri fluoride chứa fluor-18 được dùng trong chụp X-quang positron (positron emission tomography-PET). So với xạ hình xương thông thường tiến hành với camera gamma hay hệ thống SPECT, PET nhạy cảm hơn và tiêu tốn nhiều không gian hơn. Một hạn chế nữa của natri fluoride fluor-18 là ít phổ biến hơn thuốc chứa phóng xạ techneti-99m thông thường để chẩn đoán bệnh.

Natri fluoride được dùng để bảo quản mẫu tế bào trong việc nghiên cứu thuốc và hoá sinh vì ion fluoride ngăn cản sự thủy phân glycogen bằng cách ức chế enzim enolase. Natri fluoride còn dùng chung với acid iodoacetic, nhằm ức chế enzyme aldolase. Nó còn dùng để giảm RIPA vì sự ức chế phosphatase khi dùng với Na3VO4.

An toàn

Natri fluoride bị liệt vào dạng độc chất khi ngửi (dạng bụi hoặc phun) và nuốt. Ở liều vừa đủ, nó còn thể hiện ảnh hưởng đến tim và hệ tuần hoàn, và liều chết người đối với người nặng 70 kg là khoảng 5–10 g.

Ở liều cao hơn dùng để điều trị loãng xương, natri fluoride thường có thể gây đau chân và gây gãy xương không hoàn toàn khi liều quá cao; nó còn làm kích thích dạ dày, thỉnh thoảng còn gây loét dạ dày. Dạng tiêu huỷ chậm và che phủ ngoài ruột của natri fluoride không gây tác dụng phụ về ruột trong bất kì cách nào,và có biến chứng nhẹ hơn và ít gặp hơn cho xương. Trong liều thấp dùng để fluor hoá nước, chỉ có tác hại rõ duy nhất là fluor hóa răng, mà có thể thay đổi vẻ bề ngoài răng của trẻ em trong sự phát triển răng; điều này nhẹ và không chắc chắn để tuyên bố bất kì ảnh hưởng thẩm mĩ hay sức khoẻ nào.

Xem thêm
 Fluor
 Criolit
 Kim loại nhẹ
 Nước súc miệng

Chú thích

Liên kết ngoài
Chemical profile for sodium fluoride  at Scorecard, the pollution information site
Sodium fluoride’s effect on the male reproductive system

fluoride
Hợp chất fluor
Muối fluoride
Muối halogen của kim loại


title: 12716 Delft

text:
12716 Delft (tên chỉ định: 1991 GD8) là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Eric Walter Elst ở Đài thiên văn La Silla ở Chile ngày 8 tháng 4 năm 1991. Nó được đặt theo tên thành phố thuộc Delft, Hà Lan.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 12001–13000

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thiên thể phát hiện năm 1991
Được phát hiện bởi Eric Walter Elst
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Dinalupihan

text:
Dinalupihan là một đô thị cấp hai ở tỉnh Bataan, Philippines. Đây là đô thị không giáp biển duy nhất của tỉnh. Theo điều tra dân số năm 2015, đô thị này có dân số 106.371 người trong.

Các đơn vị hành chính

Dinalupihan, về mặt hành chính, được chia thành 47 khu phố (barangay).

Tham khảo

Liên kết ngoài
Dinalupihan Bataan General Information
Mã địa lý chuẩn Philipin
2000 Thông tin điều tra dân số Philipin

Đô thị của Bataan


title: 1502

text:
Năm 1502 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 1502


title: Roi

text:
Roi, gioi, roi hoa trắng, bòng bòng ở miền Bắc và miền Nam gọi là mận (danh pháp hai phần: Syzygium samarangense) thuộc chi Trâm của họ Myrtaceae. Loài này được mô tả chính thức năm 1938 bởi (Blume) Merrill & Perry. Roi là loài bản địa của Philippines, Ấn Độ, Indonesia, Malaysia và Samoa.

Trồng và sử dụng
Roi hoa trắng là cây thường xanh nhiệt đới, cao đến 12 m, lá dài 10–25 cm và rộng 5–10 cm. Hoa màu trắng, đường kính 2,5 cm, có bốn cánh và nhiều nhị. Quả mọng, hình chuông, ăn được, màu trắng đến đỏ đậm, màu tía, thậm chí có giống màu hồng, cây mọc hoang có quả dài 4–6 cm. Hoa và quả không chỉ mọc từ nách lá mà có thể mọc ở gần như bất kì điểm nào trên thân cây và nhánh cây. Khi quả chín, cây tiếp tục ra hoa và có thể đạt đến 700 quả mỗi cây. Cây roi được trồng nhiều ở Việt Nam (gọi là mận hồng đào, mận đá đường), Đài Loan, Thái Lan, Bangladesh, Pakistan, Ấn Độ và Sri Lanka.

Chú thích

Liên kết ngoài

S
Quả
Thực vật Indonesia
Thực vật Việt Nam
Thực vật Philippines
Thực vật Samoa
J
Trái cây nhiệt đới
Thực vật Malaysia
Thực vật được mô tả năm 1827
Thực vật Trung Quốc
Thực vật Thái Lan
Thực vật Malesia
Thực vật Myanmar


title: Etzenricht

text:
Etzenricht là một đô thị ở huyện Neustadt (Waldnaab) bang Bayern thuộc nước Đức.

Tham khảo


title: Mẹ Têrêsa

text:
Mẹ Têrêsa (còn được gọi là Thánh Têrêsa thành Kolkata; tên khai sinh tiếng Albania: ; ; 26 tháng 8 năm 1910 – 5 tháng 9 năm 1997) là một nữ tu và nhà truyền giáo Công giáo Rôma người Ấn Độ gốc Albania.

Bà sinh tại Skopje (thủ đô Cộng hòa Bắc Macedonia ngày nay), khi đó thuộc Đế quốc Ottoman. Sau khi sống ở Macedonia trong 18 năm, bà tới Ireland rồi Ấn Độ, nơi bà sống trong phần lớn cuộc đời còn lại. Bà sáng lập Dòng Thừa sai Bác Ái tại Kolkata (Calcutta), Ấn Độ năm 1950. Trong hơn bốn mươi năm, bà chăm sóc người nghèo, bệnh tật, trẻ mồ côi, người hấp hối, trong khi hoàn tất nhiệm vụ lãnh đạo dòng tu phát triển khắp Ấn Độ, và đến các quốc gia khác.

Năm 1970, Mẹ Têrêsa trở thành một nhân vật toàn cầu nổi tiếng với các hoạt động nhân đạo cứu giúp người nghèo và những người sống trong hoàn cảnh tuyệt vọng, một phần là nhờ một quyển sách và cuốn phim tư liệu tựa đề Something Beautiful for God của Malcome Muggeridge. Bà được trao Giải Nobel Hòa bình năm 1979 như một sự vinh danh cho các hoạt động nhân đạo của bà.

Dòng Thừa sai Bác ái của Mẹ Têrêsa tiếp tục phát triển, đến thời điểm bà từ trần, tổ chức từ thiện này đang điều hành 610 cơ sở truyền giáo tại 123 quốc gia, trong đó có các nhà trọ và nhà tình thương có người mắc bệnh HIV/AIDS, cũng như bệnh nhân phong và lao, các bếp ăn từ thiện, các chương trình tư vấn cho gia đình và trẻ em, các trại mồ côi, và trường học.

Mặc dù Teresa được tôn vinh bởi nhiều cá nhân, chính quyền và các tổ chức, bà cũng là mục tiêu của không ít chỉ trích từ những người như Christopher Hitchens, Aroup Chatterjee, và Vishva Hindu Parishad. Thường thì những phê phán này nhắm vào nỗ lực cải đạo không tự nguyện trong công tác từ thiện bao gồm việc rửa tội cho những người sắp chết, lập trường cứng rắn chống phá thai và việc cho rằng sự nghèo khó có thể tạo điều kiện cho những lợi ích tâm linh.

Sau khi mất, bà được Giáo hoàng Gioan Phaolô II phong chân phước. Chủ nhật ngày 4 tháng 9 năm 2016, Giáo hoàng Phanxicô đã chủ sự thánh lễ tuyên thánh cho bà tại Quảng trường Thánh Phêrô ở Vatican với khoảng 120.000 người tham dự.

Thiếu thời
Anjezë Gonxhe Bojaxhiu (trong tiếng Albania, "Anjezë" là Anê; "Gonxhe" nghĩa là "nụ hồng") chào đời ngày 26 tháng 8 năm 1910 tại Skopje, lúc đó là thủ phủ của tỉnh Kossovo Vilayet thuộc Đế quốc Ottoman; nay là thủ đô Cộng hòa Macedonia. là con út của một gia đình đến từ Shkodër, Albania, cha mẹ của cô là Nikola và Dranafile (tiếng Albania nghĩa là "hoa hồng") Bojaxhiu. Nikola có hoạt động chính trị tại Albania. Năm 1919, sau một cuộc hội họp ông ngã bệnh và qua đời khi Agnes mới lên tám. Sau khi cha mất, mẹ nuôi dưỡng cô trong đức tin Công giáo Rôma. Theo người viết tiểu sử Teresa, Joan Graff Clucas, từ khi còn thơ ấu, Agnes đã ham thích đọc các câu chuyện về cuộc đời các thừa sai và hoạt động của họ, đến tuổi 12 cô tin rằng nên hiến mình cho đời sống tôn giáo. Năm 18 tuổi, cô gia nhập Dòng Nữ tu Loreto, từ đó cô không bao giờ gặp lại mẹ và chị.

Trước tiên, Agnes đến Tu viện Loreto ở Rathfarnham, Ái Nhĩ Lan để học tiếng Anh, ngôn ngữ dòng Loreto dùng để dạy học tại Ấn Độ. Cô đến Ấn Độ năm 1929, và bắt đầu cuộc đời nữ tu tập sinh tại Darjeeling, gần dãy Himalaya. Ngày 24 tháng 5 năm 1931, cô làm lễ tiên khấn để trở thành nữ tu. Cô chọn tên Teresa theo tên Thérèse de Lisieux, thánh bổn mệnh của các thừa sai. Ngày 14 tháng 5 năm 1937, Teresa khấn trọn đời, khi ấy cô đang dạy học tại trường Loreto ở phía đông Calcutta.

Mặc dù bận rộn với nhiệm vụ giảng dạy tại trường, Teresa ngày càng quan tâm đến cuộc sống nghèo khổ nhan nhản chung quanh cô tại Calcutta. Nạn đói năm 1943 mang nhiều điều bất hạnh và chết chóc đến thành phố; rồi các cuộc bạo động giữa người Hindu và người Hồi giáo trong tháng 8 năm 1946 nhấn chìm thành phố này trong nỗi kinh hoàng và sự tuyệt vọng.

Dòng Thừa sai Bác ái
Ngày 10 tháng 9 năm 1946, Teresa trải nghiệm điều mà cô miêu tả là "ơn gọi trong ơn gọi" khi cô đang trên đường đến Tu viện Loreto ở Darjeering cho thời kỳ tĩnh tâm hằng năm. "Tôi phải rời tu viện để giúp đỡ người nghèo và sống chung với họ. Đó là mệnh lệnh. Không chịu tuân theo có nghĩa là đánh đổ đức tin." Năm 1948, Teresa khởi đầu công tác thừa sai giữa người nghèo, cô thay bộ áo truyền thống của dòng Loreto bằng trang phục chira giản dị bằng vải cotton viền màu lam. Cô nhập tịch Ấn, và đi vào các khu nhà ổ chuột. Trước tiên, Teresa mở một trường học ở Motjhil, rồi bắt đầu chăm sóc những người bần cùng đói khát.

Teresa viết trong nhật ký rằng năm đầu tiên cô gặp vô số khó khăn. Vì không có nguồn cung ứng tài chính, cô phải phụ thuộc vào hoạt động quyên góp thực phẩm và nhu yếu phẩm. Trong những tháng đầu, cô phải đấu tranh với sự hoài nghi, đơn độc và sự cám dỗ quay trở lại cuộc sống tiện nghi trong tu viện. Teresa ghi lại trong nhật ký: Chúa chúng ta muốn tôi phải là một nữ tu tự do ẩn mình dưới sự nghèo khó của thập tự giá. Hôm nay tôi học được một bài học hay. Sự nghèo khổ của người nghèo thật là nghiệt ngã. Trong khi tìm kiếm một ngôi nhà, tay chân tôi đau nhức vì đi bộ. Tôi suy nghĩ, người nghèo còn chịu đựng sự nhức nhối bội phần hơn trong thể xác và linh hồn khi tìm kiếm một chỗ trú thân, thức ăn và sức khỏe. Khi ấy, cuộc sống tiện nghi tại Loreto xuất hiện đầy quyến rũ. ‘Chỉ cần nói một lời, tất cả sẽ trở lại với cô,’ Kẻ cám dỗ cứ tiếp tục nói…. Chúa ôi, đây là sự tự nguyện, vì con yêu Chúa, con muốn ở lại và làm bất cứ điều gì theo Thánh Ý. Con không khóc đâu, dù chỉ một giọt lệ.

Ngày 7 tháng 10 năm 1950, Vatican chấp thuận cho Teresa khởi đầu một dòng tu sau này trở thành Dòng Thừa sai Bác ái. Sứ mạng của dòng là chăm sóc, theo lời Teresa, "người đói khát, trần truồng, kẻ không nhà, người tàn tật, người mù, bệnh nhân phong, bất cứ ai đang cảm thấy thừa thãi, bị căm ghét, ruồng bỏ trong xã hội, những người đang là gánh nặng của xã hội và bị mọi người xa lánh." Tiên khởi chỉ là một dòng tu nhỏ với 13 tập sinh ở Calcutta; ngày nay có hơn 4 000 nữ tu điều hành các cô nhi viện, trại điều dưỡng AIDS, và các trung tâm từ thiện trên khắp thế giới. Dòng tu cũng chăm sóc người tị nạn, người khuyết tật, già lão, nghiện rươu, người nghèo và người vô gia cư, nạn nhân lũ lụt, dịch bệnh, và nạn đói.

Năm 1952, Mẹ Teresa mở ngôi nhà đầu tiên chăm sóc người sắp chết. Với sự hỗ trợ từ các viên chức Ấn, bà cho sửa một ngôi đền Ấn giáo hoang phế thành Nhà Kalighat cho người Hấp hối, một trại điều dưỡng miễn phí cho người nghèo. Sau này bà đổi tên thành Kalighat, Nhà Thanh Tâm (Nirmal Hriday). Những người được mang đến đây được chăm sóc y tế và được chết trong nhân phẩm, được chôn cất theo niềm tin tôn giáo của họ; người Hồi giáo được đọc kinh Quran, người Hindu được tẩy rửa bằng nước sông Hằng, và người Công giáo được làm lễ xức dầu thánh. "Một cái chết đẹp", bà nói, cho những người từng sống kiếp thấp hèn như những con vật, nhưng chết như những thiên thần – được yêu thương và được trọng vọng." Không lâu sau đó, bà mở một ngôi nhà cho những người mắc bệnh Hansen (phong cùi), đặt tên là Shanti Nagar (Thành phố Hòa bình). Dòng Thừa sai Bác ái cũng thành lập một số cơ sở y tế mở rộng trên khắp Calcutta, cung cấp thuốc men, thực phẩm.

Năm 1955, Teresa mở Nirmala Shishu Bhavan, Nhà Trái tim Vô nhiễm đón tiếp trẻ mồ côi và thanh thiếu niên vô gia cư.

Dòng tu ngày càng thu hút nhiều tập sinh và nhận nhiều đóng góp từ thiện. Đến thập niên 1960, Dòng Thừa sai Bác ái thành lập các nhà điều dưỡng, trại mồ côi, và trại phong trên khắp Ấn Độ, rồi phát triển trên khắp thế giới. Ngôi nhà đầu tiên ngoài Ấn Độ được thành lập ở Venezuela năm 1965 với năm nữ tu. Năm 1968, đến La Mã, Tanzania, và Áo. Trong thập niên 1970, dòng tu thiết lập các ngôi nhà và tổ chức trong hơn mười quốc gia ở châu Á, châu Phi, châu Âu, và Hoa Kỳ.

Tuy nhiên, triết lý hành động của bà gặp phải một số chỉ trích. Trong khi nhìn nhận rằng không có nhiều chứng cứ được đưa ra để chống lại Teresa, David Scott nhận xét rằng bà tự giới hạn mình trong phạm vi hoạt động nhằm cứu sống người khác thay vì nỗ lực giải quyết nạn nghèo đói. Quan điểm của Teresa về sự đau khổ cũng bị phê phán bởi một bài viết đăng trên tuần báo Alberta Report của Canada, vì bà cho rằng sự đau khổ sẽ đem con người đến gần Chúa Giê-xu hơn. Các tạp chí y khoa, nhất là The Lancet và British Medical Journal, tỏ ra quan ngại về cách chăm sóc bệnh nhân thời kỳ cuối tại những nhà dành cho người hấp hối, ghi nhận việc tái sử dụng kim tiêm dưới da, điều kiện sống tồi tệ, trong đó có việc tắm lạnh tất cả người bệnh, và không áp dụng phương pháp chẩn đoán phối hợp.

Nhà báo Christopher Hitchens là một trong số những người phê phán Teresa mạnh mẽ nhất. Ông được giao viết kịch bản và thuyết minh cuốn phim tài liệu Hell’s Angel của Kênh 4 Anh Quốc về Teresa sau khi Aroup Chatterjee khuyến khích thực hiện chương trình này, mặc dù Chatterjee cũng không hài lòng với "các tiếp cận đầy cảm xúc" của cuốn phim. Trong cuốn "The Missionary Position" (1995) của ông, Hitchens chỉ trích Teresa nặng nề hơn.

Chatterjee viết rằng sinh thời Mẹ Teresa và những người viết tiểu sử chính thức của bà từ chối hợp tác với ông trong cuộc điều tra, và bà không thể tự biện hộ trước những phê phán trên báo chí phương Tây. Ông dẫn một bài viết từ tờ The Guardian của Anh đưa ra những "chi tiết phê phán về điều kiện sống tại những trại mồ côi của bà….những cáo buộc về sự vô tâm cũng như những lạm dụng thể xác và tình cảm", cũng có một phim tài liệu khác, Mother Teresa: Time for Change? phát sóng tại vài nước châu Âu. Trong số những người chỉ trích Teresa còn có Tariq Ali, một thành viên của ban biên tập của tờ New Left Review ở Anh, và một nhà báo điều tra sinh trưởng ở Ái Nhĩ Lan Donald MacIntyre. Do lập trường của mình, cả Chatterjee và Hitchens cũng trở thành những đối tượng bị chỉ trích.

Vào dịp kỷ niệm năm thứ nhất ngày mất của Mẹ Teresa, Tạp chí Stern của Đức cho đăng một bài viết về những cáo buộc liên quan đến các vấn đề tài chính, và việc sử dụng các khoản quyên góp. Các tạp chí y học cũng đưa ra những chỉ trích làm dấy lên các quan điểm khác nhau về những ưu tiên đáp ứng nhu cầu của bệnh nhân.

Christopher Hitchens, nhân chứng duy nhất được Vatican đề nghị trình bày chứng cứ chống lại việc phong chân phước và phong thánh cho Teresa, lập luận rằng, "bà không có ý định giúp đỡ người khác", ông cũng cáo buộc bà đã nói dối những người hiến tặng về việc sử dụng những khoản đóng góp của họ. "Nhờ nói chuyện với bà, tôi phát hiện ra rằng bà không làm việc để xóa nghèo," lời của Hitchens, "Bà làm việc để gia tăng số giáo dân Công giáo. Bà nói, ‘Tôi không phải là nhân viên công tác xã hội. Tôi làm việc không phải vì mục tiêu này. Tôi làm thế là cho Chúa Ki-tô. Tôi làm thế là cho giáo hội.’"

Quốc tế
Năm 1982, khi cuộc bao vây Beirut lên đến đỉnh điểm, Mẹ Teresa đã thành công trong nỗ lực giải cứu 37 trẻ em mắc kẹt trong một bệnh viện giữa mặt trận bằng cách đàm phán cho một cuộc ngừng bắn giữa quân đội Israel và du kích Palestine. Được các nhân viên Hồng Thập Tự hộ tống, bà băng qua trận địa để đến ngôi bệnh viện đổ nát và giải cứu các bệnh nhi

Khi Đông Âu bắt đầu mở cửa vào cuối thập niên 1980, Teresa cho tiến hành hàng chục đề án tại các quốc gia trong vùng. Không hề nao núng khi bị chỉ trích về lập trường cứng rắn của bà về việc chống phá thai và li dị, bà chỉ nói, "Người ta nói gì cũng mặc, bạn chỉ cần cười và tiếp tục công việc của mình."

Mẹ Teresa đã đến Ethiopia cứu giúp những người bị nạn đói, đến Chernobyl giúp người nạn nhân phóng xạ, và đến với nạn nhân động đất ở Armenia. Năm 1991, lần đầu tiên bà trở lại quê hương và mở ngôi nhà Dòng Thừa sai Bác ái tại Tirana, Albnia.

Năm 1966, bà điều hành 517 cơ sở từ thiện trên hơn 100 quốc gia. Trải qua nhiều năm, Dòng Thừa sai Bác ái của Mẹ Teresa từ thành phần nhân sự chỉ 12 người đã phát triển đến hàng ngàn người phục vụ "những người nghèo nhất của dân nghèo" tại 450 trung tâm trên khắp thế giới.

Cuối đời

Mẹ Teresa bị cơn đau tim khi đến Rôma năm 1983 trong chuyến viếng thăm Giáo hoàng Gioan Phaolô II. Sau cơn đau tim thứ hai năm 1989, bà được đặt máy tạo nhịp tim nhân tạo. Năm 1991, sau khi mắc bệnh cúm lúc đang ở México, bệnh tim trở nặng. Bà muốn từ nhiệm khỏi vị trí lãnh đạo Dòng Thừa sai Bác ái, nhưng các nữ tu, trong một cuộc bỏ phiếu kín, yêu cầu bà ở lại. Mẹ Teresa đồng ý tiếp tục công việc lãnh đạo dòng tu.

Tháng 4 năm 1996, bà bị té ngã gãy xương đòn, rồi phải qua lần phẫu thuật tim, sức khỏe bà suy giảm rõ. Ngày 13 tháng 3 năm 1997, Mẹ Teresa từ chức lãnh đạo dòng tu, và từ trần ngày 5 tháng 9 năm 1997.

Tổng Giám mục Calcutta, Henry Sebastian D’Souza, thuật lại rằng ông cho một linh mục đến làm phép đuổi quỷ cho Teresa với sự cho phép của bà trong lần đầu bà vào bệnh viện khi bị đau tim, vì bà nghĩ rằng bà đang bị ma quỷ tấn công.

Vào thời điểm Mẹ Teresa từ trần, dòng tu của bà có hơn 4 000 nữ tu, với sự hỗ trợ của 300 tu sĩ, và hơn 100 000 người tình nguyện. Họ điều hành 610 cơ sở từ thiện tại 123 nước, trong đó có các nhà tế bần, những ngôi nhà mở cho người mắc bệnh HIV/AIDS, người phong cùi, lao, các nhà bếp cung cấp thức ăn, các chương trình tư vấn gia đình và trẻ em, trại mồ côi, và trường học.

Vinh danh

Ấn Độ
Mẹ Teresa được quàng ở Nhà thờ St Thomas, Kolkata trong một tuần trước khi được an táng vào tháng 9 năm 1997. Chính phủ Ấn Độ tuyên bố quốc tang để vinh danh con người từng cứu giúp nhiều người nghèo khổ thuộc các tôn giáo khác nhau trên đất nước Ấn. Trước đó năm 1962, bà được chính phủ Ấn trao giải Padma Shri. Trong những thập niên kế tiếp bà được trao tặng các giải thưởng lớn như Giải Jawaharlal Nehru cho sự Hiểu biết Quốc tế (năm 1972), và năm 1980 là giải thưởng dân sự cao quý nhất Ấn Độ, Bharat Ratna
Tuy nhiên, tại Ấn Độ, cũng có những nhận định khác về Teresa. Aroup Chatterjee, một bác sĩ sinh trưởng ở Calcutta nhưng sống ở Luân Đôn và từng làm việc cho Dòng Thừa sai Bác ái, cho rằng Teresa đã quảng bá một hình ảnh tiêu cực về thành phố này.. Đảng Bharatiya Janata (BJP) từng bất đồng với Teresa về những người thuộc đảng cấp Dalit (hạ tiện) theo Cơ Đốc giáo, nhưng khi bà mất, họ đã lên tiếng ca tụng và cử đại diện đến dự tang lễ. Gần đây hơn, nhật báo The Telegraph của Ấn Độ từng gọi Mẹ Teresa là "vị thánh của những người khốn cùng", lại kêu gọi "Rôma nên điều tra xem có phải bà không chịu làm gì để thay đổi điều kiện sống tồi tệ của người nghèo, mà chỉ lo chăm sóc người bệnh và người hấp hối, và sử dụng họ cho mục tiêu khơi gợi xúc cảm đạo đức."

Thế giới
Năm 1962, Mẹ Teresa được trao giải Ramon Magsaysay về sự Hiểu biết Quốc tế cho những hoạt động của bà ở Đông và Nam Á, "Ban Quản trị nhìn nhận sự nhận thức sâu sắc và đầy thương cảm của bà dành cho những người nghèo khó ở một xứ sở xa lạ." Đến đầu thập niên 1970, Mẹ Teresa trở nên một nhân vật nổi tiếng thế giới, phần lớn là do cuốn phim tài liệu Something Beautiful for God do Malcom Muggeridge sản xuất năm 1969, cũng như quyển sách cùng tên của ông xuất bản năm 1971. Khi thực hiện cuốn phim, có những đoạn phim phải quay trong điều kiện ánh sáng không tốt, nhất là tại Nhà dành cho người Hấp hối, đoàn làm phim nghĩ rằng sẽ không thể sử dụng những thước phim này. Tuy nhiên, khi trở về từ Ấn Độ, chúng lại có ánh sáng rất tốt. Muggeridge cho đó là phép lạ do "ánh sáng thần thượng" từ Mẹ Teresa. Những người khác trong đoàn làm phim thì nghĩ rằng đó là nhờ loại phim cực nhạy của Kodak. Về sau, Muggeridge chấp nhận đức tin Công giáo.

Cùng lúc, thế giới Công giáo khởi sự tôn vinh Mẹ Teresa. Năm 1971, Giáo hoàng Phaolô VI trao tặng bà Giải Hòa bình Giáo hoàng Gioan XXIII lần thứ nhất, khen ngợi bà về những gì đã làm cho người nghèo, thể hiện lòng nhân ái Kitô và nỗ lực đấu tranh cho hòa bình. Năm 1976, bà được trao Giải Pacem in Terris. Sau khi mất, giáo hội đẩy mạnh quy trình phong thánh cho Mẹ Teresa, hiện bà đã được phong hiển thánh.

Các chính phủ và những tổ chức dân sự cũng tìm đến tôn vinh Mẹ Teresa. Vương quốc Anh và Hoa Kỳ nhiều lần trao tặng bà giải thưởng các loại, cao quý nhất là Order of Merit của Anh Quốc năm 1983, và công dân danh dự của Mỹ ngày 16 tháng 11 năm 1996. Quê hương Albania của Mẹ Teresa cũng dành cho bà Huân chương Vàng Nhà nước năm 1994.

Năm 1979, Mẹ Teresa được trao tặng Giải Nobel Hòa bình cho "những hoạt động diễn ra trong sự đấu tranh vượt qua sự nghèo khó và cùng quẫn, là những điều đe dọa hòa bình." Bà từ chối bữa tiệc mừng truyền thống và yêu cầu gởi số tiền 192 000 USD cho người nghèo ở Ấn Độ, nói rằng những phần thưởng trên thế gian chỉ có giá trị chỉ nào chúng giúp ích những người thiếu thốn trên thế giới. Khi nhận giải thưởng, bà đặt câu hỏi, "Chúng ta có thể làm gì để thăng tiến nền hòa bình thế giới?", và đưa ra câu trả lời, "Hãy về nhà và yêu chính gia đình mình." Bài đáp từ của Mẹ Teresa cũng dựa trên chủ đề này, "Khắp nơi trên thế giới, không chỉ ở những nước nghèo, tôi thấy xóa nghèo ở phương Tây còn khó khăn hơn. Khi tôi nhặt một người ngoài đường phố, đang đói khát, tôi cho người ấy một đĩa cơm, một miếng bánh, tôi cảm thấy hài lòng vì đã cứu đói cho người ấy. Nhưng khi một người bị gạt bỏ, cảm thấy mình sống thừa thãi, không được yêu thương, sống trong kinh hãi, con người đang bị gạt ra bên lề xã hội – sự nghèo khổ ấy là khốn khổ hơn, tôi thấy rất khó mà cứu giúp." Bà cũng chỉ ra rằng phá thai "là kẻ hủy diệt nguy hiểm nhất cho nền hòa bình thế giới"<ref>Mother Teresa (11 tháng 12 năm 1979). "Nobel Prize Lecture". NobelPrize.org. Truy cập 25 tháng 5 năm 2007.</ref>

Các cộng đồng tôn giáo và thế tục đều thương tiếc Mẹ Teresa khi bà tạ thế. Thủ tướng Pakistan Nawaz Sharif nói rằng bà là "một cá nhân độc đáo và hiếm có, đã cống hiến đời mình cho những mục đích cao đẹp. Cuộc đời lâu dài của bà được dành để chăm sóc người nghèo, người bệnh, người bất hạnh đã trở thành một trong những hình mẫu cao quý nhất về lòng tận tụy phục vụ nhân loại. Cựu Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc Javier Pérez de Cuéllar nhận xét: "Bà là Liên Hợp Quốc. Bà là hòa bình của thế giới."

 Đời sống Tâm linh
Khi phân tích các hoạt động và thành quả của bà, Giáo hoàng Gioan Phaolô II đặt câu hỏi: "Từ đâu mà Mẹ Teresa tìm được sức mạnh và lòng kiên định hầu có thể hoàn toàn hiến mình cho việc phục vụ người khác? Bà tìm thấy nó trong sự cầu nguyện và trong sự tĩnh tâm suy nghiệm hướng về Chúa Giê-su, và Thánh Tâm của Ngài." Trong cuộc sống riêng tư, Mẹ Teresa trải qua một thời gian dài chịu đựng sự khô héo, cằn cỗi trong tâm linh, sự tinh luyện và thử nghiệm đức tin trong "đêm tối của linh hồn" kéo dài gần năm mươi năm cho đến cuối đời, suốt thời gian ấy "bà không hề cảm nhận gì hết về sự hiện diện của Thiên Chúa", - "trong lòng cũng như khi tham dự Bí tích Thánh thể" - theo lời của Linh mục Brian Kolodiejchuk, người chịu trách nhiệm trình bày thỉnh cầu và thu thập chứng cứ cho quy trình phong thánh cho Teresa. Bộc lộ những hoài nghi về sự hiện hữu của Thiên Chúa, và nỗi đau dằn xé tâm linh vì thiếu vắng đức tin, bà viết,

Theo Brian Kolodiejchuk, có thể có một số người giải thích sai điều Teresa muốn nói, đức tin của bà đối với Thiên Chúa không hề sút giảm, trong khi Teresa đánh mất cảm giác kề cận Thiên Chúa, bà không hề tra vấn về sự hiện hữu của ngài. Nhiều vị thánh khác cũng có những trải nghiệm tương tự như trường hợp của Thánh Teresa Lisieux.

Mẹ Teresa yêu tất cả mọi người, vì vậy bà muốn điều tốt nhất cho tất cả những người mà bà gặp - và đó là để đưa mọi người đến gần Chúa. Theo sự hiểu biết và niềm tin của bà, niềm tin vào Thiên Chúa là vốn quý nhất cho mỗi người, nhưng bà không bao giờ can thiệp vào đời sống tâm linh của người khác. Bà nói:

 Dòng thời gian
1910 - Ngày 26 tháng 8, Agnes Bojaxhui cô con gái út của Nicola và Drana sinh ra và lớn lên tại Skopje, thủ phủ của Cộng Hòa Albania thuộc Macedonia.
Ngày 27 tháng 8, Agnes được chịu phép Thánh Tẩy tại nhà thờ giáo xứ Thánh Tâm Chúa Giê-su và được nhận thánh hiệu A-nê (Gonxha - A-nê).

1918 – Cha của Agnes, ông Nicola qua đời đột ngột. Ông chết vì bị đầu độc sau một cuộc họp chính trị.

1924 – Lazan, anh trai của Agnes lại rời nhà đến học tại một học viện quân sự Úc.

1925 – Linh mục Jambrenkoic trở thành cha xứ.
Agnes tham gia hội tương tế Thành Nữ Đồng Trinh Maria của cha xứ thành lập.

1928 – Agnes cùng mẹ và chị ruột Aga hành hương đến Letnice. Tại đây, cô nhận thấy đã đến lúc đi theo thiên hướng của mình. Tháng 9, cô được dòng Loreto chấp thuận.

1929 – Tháng Giêng, Agnes đến Calcutta, sau đó đi tiếp đến Darjeeling, nơi cô bắt đầu cuộc sống một nữ tu tập sinh.

1931 – Ngày 24 Tháng năm, Agnes làm lế Tiên Khấn (Đây là nghi thức khấn dâng trọn đời cho Chúa tạm thời, với thời hạn kéo dài sáu năm. Trước khi chính thức Khấn Trọn Đời.)'' và trở thành Xơ Teresa.

1937 – Ngày 24Tháng Năm, Xơ Teresa Khấn Trọn Đời. Sau đó Xơ trở về Entally. Một quận phía đông Calcutta.

1946 – Ngày 10 Tháng Chín, Nhận được ơn gọi cách riêng của Chúa, Xơ Teresa rời bỏ cuộc sống tu viện và đi đến làm việc và sống với người nghèo trong các khu ổ chuột.

1948 – Tháng Tám, Tòa Thánh chấp thuận cho phép Soeur Teresa tách khỏi dòng Loreto nhưng vẫn là Nữ Tu.

Xơ Teresa chọn bộ áo Sari trắng viền xanh với mong muốn trở nên người phụ nữ nghèo khó nhất tại Ấn Độ, và cũng nói lên khát vọng noi gương Mẹ Maria Đồng Trinh.Sau đó, Xơ tìm đến Petna, nơi Hội Nữ Tu Truyền giáo giúp hướng dẫn cho bà một số kỹ năng y tế cơ bản. Bốn tháng sau, Xơ về Calcutta và đến với Nhà Dưỡng Lão của Hội Nữ Tu Bạn Người Nghèo.

1949 – Tháng Hai, Xơ chuyển đến Creek Lane.
Tháng Ba, một học trò cũ của Xơ, cô Subashini Das, đến cộng tác, và trở thành người môn đệ đầu tiên. Không lâu sau đó các học trò cũ khác cùng đến tham gia.

1950 – Ngày 07 Tháng Mười, một Thánh Lễ được cữ hành để Kỷ Niệm ngày thành lập Dòng Thừa Sai Bác Ái. Mười Chí Nguyện sinh được nhập tập viện với thời gian kéo dài hai năm.

1953 – Tháng Hai, ngôi nhà số 54a Lower Circular được mở rộng và trở thành Nhà Mẹ của Dòng Thừa Sai Bác Ái. Xơ Teresa trở thành Mẹ Teresa.

Mẹ tiếp tục công việc với lớp người nghèo khổ, người bệnh và tầng lớp người cùng đinh. Mẹ Teresa lien hệ với cảnh sát trưởng và văn phòng y tế Calcutta, xin được một nhà trọ hành hương cũ, và Mẹ đã biến nơi đó thành Nirmal Hriday.

1957 – Tháng Chín, Phòng khám chữa bệnh phong hủi lưu động bắt đầu hoạt động.

1960 – Một trung tâm đầu tiên bên ngoài Calcutta đưa vào hoạt động tại Ranchi.

1962 – Mẹ Teresa là người đầu tiên không phải người Ấn Độ được nhận giải thưởng uy tín Padma Shri.

1963 – Hội Anh Em Thừa Sai Bác Ái được thành lập.

1965 – Trung tâm đầu tiên không nằm trên đất Ấn Độ được thành lập tại Venezuela.

Nhân dịp Giáo hoàng Paul VI thăm Bombay, Đức Giáo hoàng tặng Mẹ Teresa chiếc xe Cadillac, và Mẹ đã cho bán đấu giá để lấy tiền cho Hội.

1969 – Chính phủ tặng một khoảnh đất rộng 36 arcre cho Hội và Mẹ đã cho xây cất nhà dành cho người bệnh phong. Đến cuối thập niên 60, tống cộng 25 trung tâm như thế đã được thành lập.

1979 – Mẹ Teresa được trao tặng giải Nobel Hòa Bình.

1980 – Thái tử Charles Anh Quốc thực hiện chuyến viếng thăm đặc biệt Hội Thừa Sai Bác Ái tại Calcutta.

1990 – Bất chấp mong muốn được rút lui của Mẹ, các nữ tu vẫn nhất trí tôn Mẹ Teresa là Mẹ Bề Trên.

1992 – Công nương Diana của Anh Quốc đến thăm Mẹ đang dưỡng bệnh tại Rome.

1994 – Ngày 01 tháng 4 Mẹ Teresa đến Việt Nam, đây là quốc gia thứ 111 có sự hoạt động của Dòng Thừa Sai Bác Ái (Nữ Tử Bác Ái). Hai nhà tại Việt Nam là nhà thứ 501 và 502 của dòng.

1996 – Mẹ Teresa bị các cơn đau tim nặng.

1997 – Mẹ Teresa qua đời ngày 05 tháng 9. Ấn Độ tổ chức lễ Quốc Tang vào ngày 13 tháng 9.

2003 – Ngày 19 tháng Mười, Giáo hội Công giáo cử hành thánh lễ phong chân phước cho Mẹ Teresa. Nhân đó, Hội đồng Giám mục Ấn Độ, với sự ủng hộ rất đông người trong nước, đã chính thức đề nghị Thủ tướng Ấn Độ lúc bấy giờ là ông Vajpayee tuyên bố ngày 19 tháng 10 năm 2003 là ngày lễ nghỉ của quốc gia.

2016 - Giáo hoàng Phanxicô cử hành các nghi thức tuyên thánh cho Mẹ Teresa

Giải thưởng và vinh danh
1962 - Giải thưởng Ramon Magsaysay
1962 - Padma Shri của Ấn Độ
1973 - Giải thưởng Templeton
1978 - Giải thưởng Balzan
1979 - Giải thưởng Nobel Hòa bình
1979 - Giải Pacem in Terris
1980 - Bharat Ratna, giải dân sự cao nhất của Ấn Độ
1983 - Order of Merit của Anh
1984 - Giải thưởng Damien-Dutton
1985 - Huân chương Tự do Tổng thống ("The Presidential Medal of Freedom"), danh dự dân sự cao nhất tại Mỹ
1992 - Giải thưởng UNESCO cho Hòa bình Giáo dục
1996 - Công dân danh dự của Hoa Kỳ
1997 - Huy chương Vàng của Quốc hội Hoa Kỳ
2003 - Phong chân phước
2016 - Tuyên thánh

Một số câu nói

Chú thích

Liên kết ngoài

 Sơ lược Tiểu sử Mẹ Teresa
 Mother Teresa's Crisis of Faith by David Van Biema  TIME Magazine Aug.23, 2007.
 La Madre Teresa (tiếng Tây Ban Nha)
 Mẹ Têrêxa Calcutta, chứng nhân lòng thương xót
 Best Quotes by Mother Teresa Will Surely Boost the Spirit of Humanity
 32 quotations from Mother Teresa

Kitô giáo
Nữ tu Albania
Nữ tu Ấn Độ
Nhà hoạt động xã hội Ấn Độ
Người đoạt giải Nobel Hòa bình
Nữ tu Công giáo Rôma
Hội Thừa Sai Bác Ái
Nhà từ thiện
Công dân danh dự Hoa Kỳ
Phụ nữ đoạt giải Nobel
Người Ấn Độ đoạt giải Nobel
Người Kolkata
Người đoạt Huy chương Tự do Tổng thống
Nhà nhân đạo
Giáo hội Công giáo Rôma tại Ấn Độ

Người đoạt giải Nobel từ Tây Bengal
Người Darjeeling
Người từ Skopje
Người từ Tây Bengal
Nhà truyền giáo Kitô giáo ở Ấn Độ
Thánh Kitô giáo
Thánh Công giáo Rôma


title: 4395 Danbritt

text:
4395 Danbritt (1981 EH41) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 2 tháng 3 năm 1981 bởi Schelte J. Bus ở Đài thiên văn Siding Spring trong khóa học thuộc Khảo sát tiểu hành tinh Schmidt-Caltech vương quốc Anh.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 JPL Small-Body Database Browser 4395 Danbritt

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Schelte J. Bus
Thiên thể phát hiện năm 1981


title: Hexatoma acrostacta

text:
Hexatoma acrostacta là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Hexatoma
Limoniidae ở vùng Indomalaya