title: Người Chơ Ro

text:
Người Chơ Ro còn gọi là Chrau Jro, người Đơ-Ro, Châu Ro, là một dân tộc trong số 54 dân tộc tại Việt Nam .

Người Chơ Ro có dân số 29.520 người năm 2019 . Người Chơ Ro cư trú đông ở tỉnh Đồng Nai, một số ít ở tỉnh Bình Thuận, Bình Dương và Bình Phước.

Tiếng Chơ Ro là ngôn ngữ thuộc ngữ tộc Môn-Khmer trong ngữ hệ Nam Á.

Địa bàn cư trú
Theo Tổng điều tra dân số và nhà ở năm 2009, người Chơ Ro ở Việt Nam có dân số 26.855 người, cư trú tại 36 trên tổng số 63 tỉnh, thành phố. Người Chơ Ro cư trú tập trung tại các tỉnh:
Đồng Nai (15.174 người, chiếm 56,5% tổng số người Chơ Ro tại Việt Nam),
Bà Rịa-Vũng Tàu (7.632 người),
Bình Thuận (3.375 người),
Thành phố Hồ Chí Minh (163 người),
Bình Dương (134 người),
Bình Phước (130 người)

Tại Đồng Nai, người Châu Ro sống tập trung chủ yếu tại ấp Lý Lịch, xã Phú Lý, huyện Vĩnh Cửu; xã Túc Trưng huyện Định Quán; xã Xuân Vinh, xã Xuân Bình, xã Bàu Trâm, xã Hàng Gòn huyện Long Khánh; xã Xuân Trường, xã Xuân Phú, xã Xuân Thọ... huyện Xuân Lộc. Một số hộ dân Châu Ro sống rải rác ở huyện Long Thành, xã Xuân Thiện, huyện Thống Nhất.

Các địa phương có đông người Châu Ro sinh sống
Đồng Nai:
Ấp 6, xã Phước Bình, huyện Long Thành
Ấp Lý Lịch, xã Phú Lý, huyện Vĩnh Cửu
Ấp Bình Hòa, xã Xuân Phú, huyện Xuân Lộc
Ấp Thọ Trung, xã Xuân Thọ, huyện Xuân Lộc
Ấp 3, xã Xuân Hòa, huyện Xuân Lộc
Ấp Bình Hòa, xã Xuân Phú, huyện Xuân Lộc
Ấp Trung Sơn, xã Xuân Trường, huyện Xuân Lộc
Ấp Đức Thắng, Đồng Xoài, xã Túc Trưng, huyện Định Quán
Ấp 5, xã Thanh Sơn, huyện Định Quán
Ấp Chợ, xã Suối Nho, huyện Định Quán
Ấp 5, xã La Ngà, huyện Định Quán
Ấp Suối Sóc, xã Xuân Mỹ, huyện Cẩm Mỹ
Ấp 4, xã Lâm San, huyện Cẩm Mỹ
Ấp Xuân Thiện, xã Xuân Thiện, huyện Thống Nhất
Ấp 9/4, xã Xuân Thạnh, huyện Thống Nhất
Ấp Nhân Hòa, xã Trung Hòa, huyện Trảng Bom
Ấp Ruộng Lớn, xã Bảo Vinh, thị xã Long Khánh
Bà Rịa, Vũng Tàu:
Thị trấn Ngãi Giao, huyện Châu Đức
Xã Bàu Chinh, huyện Châu Đức
Ấp Tân Thuận, xã Long Tân, huyện Đất Đỏ
Ấp Cầu Ri, xã Sông Xoài, Tx. Phú Mỹ
Ấp 1, xã Hắc Dịch, Tx. Phú Mỹ
Thôn Tân Ro, xã Châu Pha, Tx. Phú Mỹ
Ấp Bàu Hàm, xã Tân Lâm, huyện Xuyên Mộc
Bình Thuận
Xã Trà Tân, huyện Đức Linh

Kinh tế
Trước kia người Chơ Ro sống chủ yếu bằng nghề làm rẫy, cuộc sống nghèo nàn và không ổn định. Về sau người Chơ Ro đã biến rẫy thành đất định canh, đồng thời nhiều nơi phát triển làm ruộng nước, nhờ vậy cuộc sống có phần khá hơn. Chăn nuôi, hái lượm, săn bắn, đánh cá đều góp phần quan trọng trong đời sống của người Chơ Ro. Ngoài ra họ chỉ đan lát, làm các đồ dùng bằng tre, gỗ,...

Xã hội

Người Chơ Ro không theo chế độ mẫu hệ hay phụ hệ mà coi trọng cả hai như nhau. Trong hôn nhân, tuy nhà trai hỏi vợ cho con, nhưng lễ cưới tổ chức tại nhà gái, chàng trai phải ở rể vài năm rồi vợ chồng làm nhà ở riêng.

Khi chôn người chết theo truyền thống Chơ Ro, người Chơ Ro dùng quan tài độc mộc, đắp nắm mồ hình bán cầu. Sau 3 ngày kể từ hôm mai táng, gia đình có tang làm lễ "mở cửa mả".

Người Chơ Ro vốn ở nhà sàn, lên xuống ở đầu hồi. Từ mấy chục năm nay, người Chơ Ro đã hoàn toàn quen ở nhà trệt. Trong nhà đồ đạc đơn giản, chỉ có chiêng và ché được coi là quý giá. Gần đây nhiều gia đình có thêm tài sản mới như xe đạp.

Một vài dòng họ lớn của người Chơ ro là: Chơ Lưn, Jgo n’he, Vôq Jiêng, Ta jâu, Vôq khlong, Vôq jguc, Smăh, Vôq Prâng, Vôq Dâr, Vôq Glao.

Tên gọi của các dòng họ này có nghĩa là tên của một loài vật nào đó, như dòng họ Chơ Lưn (cá sấu) hay tên của ngay vùng đất nơi họ sinh sống, như dòng họ Vôq nđu (đầu nguồn suối - họ ở khu vực đầu nguồn suối)...

Tuy nhiên, hiện nay, trong các văn bản, hầu hết những người Chơ ro ở huyện Định Quán đều mang dòng họ Điểu; người Chơ ro ở Long Khánh mang họ Thổ, họ Đào; người Chơ ro ở Xuân Lộc thường mang họ Văn, họ Thị; người Chơ ro ở Vĩnh Cửu thường lấy họ Nguyễn, họ Hồng.

Văn hóa
Trên những địa bàn cư trú như hiện nay, người Chơ Ro sống gần gũi với người Việt nên trong ngôn ngữ của mình, lượng từ tiếng Việt tham gia ngày càng nhiều hơn, đến nay đại đa số dân cư Chơ Ro đều biết chữ quốc ngữ. Xu hướng xích lại gần với người Việt được biểu hiện trên nhiều lĩnh vực của đời sống hàng ngày, các hoạt động sản xuất, các quan hệ xã hội, những biểu hiện văn hóa vật chất như nhà cửa, y phục, đồ gia dụng,...

Vốn văn nghệ dân tộc của người Chơ Ro phong phú. Nhạc cụ có bộ chiêng 7 chiếc, đây đó còn thấy đàn ống tre, có ống tiêu và một số người còn nhớ lối hát đối đáp trong lễ hội.

Cho đến nay, kiến trúc nhà của người Chơ Ro đã có nhiều biến đổi căn bản, ngôi nhà cổ truyền không mấy khi tìm thấy trong vùng cư trú hiện nay của họ. Từ vài chục năm trở lại đây, người Chơ Ro đã quen xây dựng những ngôi nhà ở theo lối của người dân nông thôn Việt. Đó là những ngôi nhà có kèo, bộ khung bằng tre kết hợp với gỗ, phần nhiều lợp bằng cỏ tranh, vách được thưng lên bằng vách nứa, cửa ra vào mở về phía mái, nhà nằm ngang. Quy mô một ngôi nhà thường có ba gian và thêm một chái hồi để làm bếp, đồng thời là nơi để nông cụ. Nét truyền thống còn lại trong ngôi nhà hiện nay của người Chơ Ro là cái sạp làm bằng tre nứa, chạy dọc theo suốt chiều dài ba gian nhà, bề ngang chiếm nữa lòng nhà

Xưa phụ nữ Chơ Ro quấn váy, đàn ông đóng khố; áo của người Chơ Ro là loại áo chui đầu; trời lạnh có tấm vải choàng. Nay người Chơ Ro mặc như người Kinh trong vùng, chỉ còn dễ nhận ra người Chơ Ro ở tập quán thường đeo gùi theo và ở sở thích của phụ nữ hay đeo các vòng đồng, bạc, dây cườm trang sức nơi cổ và tay.

Người Chơ Ro có danh tiếng

Chú thích

Liên kết ngoài

Chơ Ro


title: Urani-235

text:
Urani-235 (235U hay U-235) là một đồng vị của urani, chiếm 0,72% lượng urani tự nhiên. Không giống như đồng vị chiếm chủ yếu urani-238, nó có khả năng phân hạch, tức là nó có thể duy trì phản ứng dây chuyền hạt nhân. Nó là đồng vị phân hạch duy nhất tồn tại trong tự nhiên dưới dạng nuclide nguyên thủy.

Sử dụng
Urani-235 có nhiều ứng dụng như làm nhiên liệu cho các nhà máy điện hạt nhân và vũ khí hạt nhân như bom hạt nhân. Một số vệ tinh nhân tạo, chẳng hạn như SNAP-10A và RORSAT, được cung cấp năng lượng từ các lò phản ứng hạt nhân chạy bằng urani-235.

Tham khảo

Urani
Nguyên liệu hạt nhân
Đồng vị
Họ Actini


title: Lasioglossum stictaspis

text:
Lasioglossum stictaspis là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Sandhouse mô tả khoa học năm 1923.

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1923


title: 582 Olympia

text:
582 Olympia

582 Olympia là một tiểu hành tinh ở vành đai chính. Nó được A. Kopff phát hiện ngày 23.01.1906 ở Heidelberg và được đặt theo tên Olympia, Hy Lạp

Tham khảo

Liên kết ngoài
Orbital simulation from JPL (Java) / Ephemeris
 Phát hiện Circumstances: Numbered Minor Planets

Tiểu hành tinh được đặt tên
582
Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1906


title: Jeandelaincourt

text:
Jeandelaincourt  là một xã của tỉnh Meurthe-et-Moselle, thuộc vùng Grand Est, đông bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 224 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Meurthe-et-Moselle


title: Castelnuovo Rangone

text:
Castelnuovo Rangone là một đô thị ở tỉnh Modena thuộc vùng Emilia-Romagna, có vị trí cách khoảng 40 km về phía tây của Bologna và khoảng 13 km về phía nam của Modena. Tại thời điểm 30 tháng 9 năm 2007, đô thị này có dân số 13.555 người và diện tích 22,61 km².

Đô thị Castelnuovo Rangone có các frazioni (đơn đơn vị cấp dưới, chủ yếu là các làng) Montale, Cavidole, và San Lorenzo.

Castelnuovo Rangone giáp các đô thị: Castelvetro di Modena, Formigine, Modena, Spilamberto.

Biến động dân số

Twin towns
Suhr, Switzerland

Tham khảo

Liên kết ngoài
 www.comune.castelnuovo-rangone.mo.it

Đô thị tỉnh Modena


title: Tiếng Gia Rai

text:
Tiếng Jrai (Gia Rai) là một ngôn ngữ thuộc ngữ chi Malay-Polynesia, được người Jrai tại Việt Nam và Campuchia sử dụng. Số lượng người nói tiếng Jrai là khoảng 332.557. Họ chủ yếu là các nhóm sắc tộc sinh sống tại khu vực Tây Nguyên của Việt Nam. Họ là nhóm lớn nhất trong số các nhóm dân tộc vùng cao của Tây Nguyên, được gọi là Đêga hoặc người Thượng, và 25% dân số ở tỉnh Ratanakiri của Campuchia.

Ngôn ngữ này thuộc phân nhóm ngôn ngữ Chăm của ngữ tộc Malay-Polynesia, và vì thế có quan hệ gần gũi với tiếng Chăm ở miền trung Việt Nam.

Một số lượng người Jrai cũng sống tại Hoa Kỳ, tái định cư tại đây sau Chiến tranh Việt Nam.

Âm vị học
Chịu ảnh hưởng của nhóm ngôn ngữ Môn-Khmer xung quanh, các từ của các thứ tiếng Chăm khác nhau tại Đông Nam Á, bao gồm cả tiếng Jrai (Gia Rai), đã trở thành từ hai âm tiết với trọng âm trên âm tiết thứ hai. Ngoài ra, tiếng Jrai đã phát triển theo kiểu Môn-Khmer, làm mất đi gần như mọi khác biệt nguyên âm trong âm tiết ban đầu. Trong khi các từ ba âm tiết cũng tồn tại, nhưng chúng chỉ là những từ vay mượn. Một từ trong tiếng Jrai điển hình có thể biểu diễn như sau:

(C)(V)-C(C)V(V)(C)

trong đó các giá trị trong ngoặc là tùy chọn và "(C)" trong cụm "C(C)" là thể hiện cho phụ âm nước /l/, /r/ hay bán nguyên âm /w/, /y/. Trong phương ngữ Jrai nói tại Campuchia, "(C)" trong cụm "C(C)" cũng có thể là phụ âm xát vòm mềm kêu /ɣ/, một âm vị được người Jrai tại Campuchia sử dụng, nhưng không được chứng thực tại Việt Nam. Nguyên âm của âm tiết thứ nhất trong từ hai âm tiết thông thường nhất là nguyên âm giữa-trung tâm không uốn tròn môi, /ə/, trừ khi phụ âm đầu tiên là âm bật thanh môn không kêu /ʔ/. Nguyên âm thứ hai của âm tiết có trọng âm sinh ra nguyên âm đôi.

Đọc thêm
 Pittman R. S. (1957). Jrai as a member of the Malayo-Polynesian family of languages. Fargo, N.D.: Summer Institute of Linguistics, Đại học North Dakota.
 Reed R. (1976). Jorai primer, guide and writing book. Vietnam education microfiche series, no. VE55-01/08/04. Huntington Beach, Calif: Summer Institute of Linguistics.
 Tong Nang N. (1975). An outline of Jarai grammar. Vietnam data microfiche series, no. VD55-01. Huntington Beach, Calif: Summer Institute of Linguistics.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Ethnologue report for Jarai language
 Preliminary research on Jarai phonology in Cambodia
 Fairly comprehensive bibliography of Jarai language research

Ngôn ngữ Chăm
Ngôn ngữ tại Việt Nam
Ngôn ngữ tại Campuchia


title: Prosipho sindemarkae

text:
Prosipho sindemarkae là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Buccinidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Prosipho


title: Abbey Lee

text:
Abbey Lee Kershaw (sinh 12 tháng 6 năm 1987) là một người mẫu Úc.

Tuổi thơ
Abbey Lee sinh ra và lớn lên tại Melbourne, Úc.

Sự nghiệp
Cô đã xuất hiện trong các chiến dịch quảng cáo cho các nhãn hiệu như Gucci, D & G, Express, Chanel, Chloe, Ralph Lauren, Karl Lagerfeld, Gap, Moussy, Guilty Brotherhood, Fendi, Mulberry, Jaeger, H&M, Alexander Wang, Anna Sui, Calvin Klein, Tom Ford, Hugo Boss, Donna Karan và Versace.

Cô được trình diễn trong show của các nhãn hiệu Gucci, Versace, Fendi, Prada, Burberry Prorsum, Emilio Pucci, Chanel, Dior, Givenchy, Yves Saint Laurent, Balmain, Lanvin, Valentino, Miu Miu, Stella McCartney, Karl Lagerfeld, Alexander McQueen, Tom Ford và nhiều nhãn hiệu nổi tiếng khác.

Abbey được nhiều tạp chí phỏng vấn như tạp chí V, W Magazine, Dazed & Confused, Allure, Harper's Bazar, i-D, tạp chí The Last, tạp chí Purple, tạp chí Muse, tạp chí The Gentlewoman... cô cũng được lên bìa nhiều tạp chí như Vogue Nhật Bản 2 lần, Vogue Úc 4 lần, được lên bìa Vogue Hàn Quốc, Nga và Đức... Cô từng được nhiều nhiếp ảnh gia nổi tiếng chụp hình cho như Inez van Lamsweerde, Vinoodh Matadin và, Nick Knight, Mario Testino, Steven Meisel và Craig McDean.

Abbey Lee là gương mặt quảng cáo nước hoa "Flora" của Gucci trong hai năm liên tiếp. Cô trình diễn cho Victoria's Secret trong hai năm 2008 và 2009. Trong show của Alexander McQueen tại tuần lễ thời trang xuân hè 2009, Abbey đã bị ngất, có thông tin cho rằng do chế độ ăn kiêng mà cô bị ngất, tuy nhiên, Abbey Lee đã lên tiếng và cho rằng mình bị ngất do các bộ quần áo quá chật.

Cô liên tục xuất hiện trong top 10 First face do Fashion TV bình chọn, trong tuần lễ thời trang xuân hè 2010 cô là người đứng thứ nhất trong top 10 First face. Abbey xếp thứ 5 trong bảng xếp hạng 50 người mẫu do Models.com bình chọn.

Kershaw tham gia chụp hình cho bộ lịch Pirelli 2010 do Terry Richardson làm đạo diễn và năm 2011 do Karl Lagerfeld làm đạo diễn.

Cuộc sống cá nhân
Cô có nhiều bạn bè trong giới người mẫu, phải kể đến như Freja Beha, Karmen Pedaru, Daisy Lowe, Karlie Kloss và Catherine McNeil.

Abbey có tổng cộng 10 lỗ bấm trên cơ thể mình, bao gồm 1 lỗ bấm ở mũi, 1 lỗ bấm ở núm vú... Cô cũng có nhiều hình xăm bao gồm cả hình xăm đầu tiên của cô biểu tượng của chòm sao Song tử ở mắt cá chân, "truth" ở dưới môi dưới của mình, "index" được ghi trên ngón trỏ trái, "courtney and timothy" được ghi bằng mực trắng trên cánh tay trái và những hình khác.

Cô đăng sống tại New York. Bạn trai của cô là rocker Matthew Hutchinson.

chú thích

Liên kết ngoài

 Abbey Lee on style.com

Người mẫu Úc
Sinh năm 1987
Nhân vật còn sống


title: Gymnobela lamyi

text:
Gymnobela lamyi là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae, họ ốc cối.

Miêu tả

Phân bố

Tham khảo

Liên kết ngoài

lamyi


title: Fusinus africanae

text:
Fusinus africanae là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Fasciolariidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Fusinus


title: Sahanpur

text:
Sahanpur là một thị xã và là một nagar panchayat của quận Bijnor thuộc bang Uttar Pradesh, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Sahanpur có dân số 18.349 người. Phái nam chiếm 52% tổng số dân và phái nữ chiếm 48%. Sahanpur có tỷ lệ 37% biết đọc biết viết, thấp hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 42%, và tỷ lệ cho phái nữ là 32%. Tại Sahanpur, 21% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Uttar Pradesh


title: Gluon

text:
Gluon (tiếng Việt đọc là: Gờ-lu-ông) là hạt cơ bản nằm trong gia đình Boson, nhóm boson gauge. Gluon gồm 8 kiểu hạt khác nhau. Gluon là hạt mang tương tác mạnh.

Thuộc tính
Gluon là một boson vectơ; giống như photon nó có spin bằng 1. Trong khi các hạt có spin 1 có ba trạng thái phân cực, những hạt boson gauge phi khối lượng như gluon chỉ có hai trạng thái phân cực do bất biến gauge đòi hỏi sự phân cực phải là ngang. Trong lý thuyết trường lượng tử, sự không phá vỡ của bất biến gauge đòi hỏi các boson gauge phải có khối lượng bằng 0 (các kết quả thí nghiệm cho thấy khối lượng của gluon có giới hạn trên chỉ vài MeV/c2). Gluon có tính chẵn lẻ nội tại âm.

Thực nghiệm

Xem thêm

Tham khảo

Liên kết ngoài

Gauge boson
Boson


title: Tulebras

text:
Tulebras là một đô thị trong tỉnh và cộng đồng tự trị Navarre, Tây Ban Nha. Đô thị này có diện tích là 3,82 ki-lô-mét vuông, dân số năm 2007 là 105 người với mật độ người/km². Đô thị này có cự ly 107 km so với tỉnh lỵ Pamplona.

Tham khảo

Đô thị ở Navarre


title: Polla (bướm đêm)

text:
Polla (bướm đêm) là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Geometridae


title: (74320) 1998 UX17

text:
{{DISPLAYTITLE:(74320) 1998 UX17}}

(74320) 1998 UX17 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện qua chương trình tiểu hành tinh Beijing Schmidt CCD ở trạm Xinglong ở tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc ngày 19 tháng 10 năm 1998.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 74001–75000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1998
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Hydropsyche claviformis

text:
Hydropsyche claviformis là một loài Trichoptera trong họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Hydropsyche


title: Spiloloma

text:
Spiloloma là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae.

Loài
 Spiloloma lunilinea Grote, 1873

Chú thích

Tham khảo

 Natural History Museum Lepidoptera genus database
 Spiloloma at funet.fi

Catocalini


title: Iotaphora

text:
Iotaphora là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Các loài
Iotaphora admirabilis (Oberthur, 1884)
Iotaphora iridicolor (Butler, 1880)

Chú thích

Tham khảo

 Natural History Museum Lepidoptera genus database
 taxapad

Geometrini

Geometrinae


title: Trần Bỉnh Đức

text:
Trần Bỉnh Đức (; sinh tháng 7 năm 1941) là Thượng tướng Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA). Ông giữ chức Chủ nhiệm Tổng cục Trang bị PLA đến tháng 9 năm 2007. Ở cương vị này, ông đóng vai trò là người đứng đầu chương trình không gian Trung Quốc. Sau đó, Trần Bỉnh Đức được bổ nhiệm vào chức vụ Tổng Tham mưu trưởng Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc. Ông về hưu năm 2012 và vị trí Tổng Tham mưu trưởng PLA do Tư lệnh Quân khu Bắc Kinh Phòng Phong Huy kế nhiệm.

Tiểu sử
Trần Bỉnh Đức sinh tại Nam Thông, tỉnh Giang Tô. Tháng 4 năm 1961, ông tham gia Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc. Tháng 3 năm 1962, ông gia nhập Đảng Cộng sản Trung Quốc.

Tháng 2 năm 1974, ông được bổ nhiệm giữ chức Tham mưu trưởng Trung đoàn Lục quân. Tháng 8 năm 1976, ông được bổ nhiệm làm Phó Tham mưu trưởng Sư đoàn Lục quân. Tháng 5 năm 1977, ông được bổ nhiệm giữ chức Trung đoàn trưởng Lục quân. Tháng 4 năm 1979, ông được bổ nhiệm làm Tham mưu trưởng Sư đoàn Lục quân. Tháng 6 năm 1982, ông được thăng chức làm Sư đoàn trưởng Lục quân. Ông học lớp chỉ huy cao cấp tại Học viện Quân sự PLA từ tháng 9 năm 1983 đến tháng 7 năm 1985.

Tháng 8 năm 1985, ông được bổ nhiệm làm Phó Tư lệnh kiêm Tham mưu trưởng Tập đoàn quân Lục quân. Tháng 9 năm 1988, ông được phong quân hàm Thiếu tướng. Tháng 6 năm 1990, ông được bổ nhiệm giữ chức Viện trưởng Học viện Lục quân Nam Xương. Tháng 8 năm 1992, ông được bổ nhiệm làm Viện trưởng Học viện Chỉ huy Lục quân. Tháng 2 năm 1993, Trần Bỉnh Đức chuyển công tác giữ chức Tư lệnh Tập đoàn quân Lục quân.

Tháng 12 năm 1993, ông được thăng chức làm Ủy viên Thường vụ Đảng ủy Quân khu, Tham mưu trưởng Quân khu Nam Kinh, quân khu quan trọng trong chiến lược quân sự của Bắc Kinh chống lại Đài Loan. Tháng 7 năm 1995, ông được thăng quân hàm Trung tướng. Tháng 1 năm 1996, ông được bổ nhiệm giữ chức Phó Bí thư Đảng ủy Quân khu, Tư lệnh Quân khu Nam Kinh. Tháng 12 năm 1999, Trần Bỉnh Đức được luân chuyển làm Phó Bí thư Đảng ủy Quân khu, Tư lệnh Quân khu Tế Nam. Tháng 6 năm 2002, ông được thăng quân hàm Thượng tướng.

Tháng 9 năm 2004, ông được bầu làm Ủy viên Ủy ban Quân sự Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc và được bổ nhiệm giữ chức Chủ nhiệm Tổng cục Trang bị PLA. Tháng 3 năm 2005, ông được bầu kiêm nhiệm chức vụ Ủy viên Ủy ban Quân sự Trung ương Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa.

Tháng 9 năm 2007, Trần Bỉnh Đức được bổ nhiệm làm Tổng Tham mưu trưởng PLA. Tháng 10 năm 2012, ông được miễn nhiệm chức vụ Tổng Tham mưu trưởng PLA và thay thế ông ở cương vị này là Tư lệnh Quân khu Bắc Kinh Phòng Phong Huy.

Ông là Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc khóa XV, XVI và XVII.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Tiểu sử Trần Bỉnh Đức tại China Vitae
China's General Chen Bingde appointed to key military post (AFP via the Straits Times)

Người Giang Tô
Thượng tướng Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc
Tổng Tham mưu trưởng Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc


title: Pselliophora pumila

text:
Pselliophora pumila là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Pselliophora


title: Hispodonta discalis

text:
Hispodonta discalis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Gressitt miêu tả khoa học năm 1957.

Chú thích

Tham khảo

Hispodonta


title: Procraerus sumbaensis

text:
Procraerus sumbaensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Schimmel miêu tả khoa học năm 1999.

Chú thích

Tham khảo

Procraerus


title: Nhà thờ Thánh George (Lalibela)

text:
Nhà thờ Thánh George (tiếng Amhara: Bete Giyorgis) là một nhà thờ đẽo gọt từ đá nguyên khối ở Lalibela, thuộc khu vực Amhara tại Ethiopia. Nhà thờ này là một trong số 11 nhà thờ nằm trong khu vực Lalibela. Nó nổi tiếng nhất trong số này và được xây dựng sau nhất (khoảng đầu thế kỷ 13) và đã từng được coi là "Kỳ quan thứ tám của Thế giới". Kích thước của tổ hợp nhà thờ này là 25 m × 25 m × 30 m, và có một ao rửa tội nhỏ bên ngoài nhà thờ nối với một con mương nhân tạo.

Theo lịch sử văn hóa Ethiopia, Bete Giyorgis được xây dựng sau khi vua Gebre Mesqel Lalibela của triều đại Zagwe có một giấc mơ, trong đó ông nhận được chỉ dẫn xây dựng nhà thờ; Thánh George và Chúa Trời đều được coi là những người đã chỉ dẫn cho vị vua này.

Vào thời điểm năm 2006, Lalibela vãn là khu vực hành hương cho các giáo đồ của Nhà thờ Tewahedo Chính thống giáo Ethiopia. Nhà thờ này là một phần của Di sản thế giới của UNESCO, gọi chung là Các nhà thờ đẽo gọt từ đá tại Lalibela.

Xem thêm
 Gebre Mesqel Lalibela

Tham khảo và ghi chú

Liên kết ngoài
 Thư viện hình ảnh bên trong và bên ngoài nhà thờ
 Hình ảnh về thị trấn và các nhà thờ ở Lalibela

Nhà thờ ở Ethiopia
Nhà thờ Tewahedo Chính thống giáo Ethiopia
Công trình xây dựng ở nhà thờ tạc đá ở Lalibela


title: Bligny, Aube

text:
Bligny  là một xã ở tỉnh Aube, thuộc vùng Grand Est ở phía bắc miền trung nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Aube

Tham khảo

Xã của Aube


title: Caparroso

text:
Caparroso là một đô thị trong tỉnh và cộng đồng tự trị Navarre, Tây Ban Nha. Đô thị này có diện tích là ki-lô-mét vuông, dân số năm 2007 là người với mật độ người/km². Đô thị này có cự ly km so với tỉnh lỵ Pamplona.

Tham khảo

Đô thị ở Navarre
Khu dân cư ở Navarre


title: Hainfeld

text:
Hainfeld là một thị xã thuộc huyện Lilienfeld trong bang Niederösterreich.

Tham khảo

Đô thị của Niederösterreich


title: Schutzbach

text:
Schutzbach là một đô thị thuộc huyện Altenkirchen, trong bang Rheinland-Pfalz, phía tây nước Đức. Đô thị Schutzbach có diện tích 1,26 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 448 người.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Altenkirchen


title: Orliénas

text:
Orliénas là một xã thuộc tỉnh Rhône trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes phía đông nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 305 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
INSEE

Xã của Rhône


title: Combres-sous-les-Côtes

text:
Combres-sous-les-Côtes  là một xã thuộc tỉnh Meuse trong vùng Grand Est đông nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 255 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Combressouslescotes


title: Plouhinec, Finistère

text:
Plouhinec () là một xã của tỉnh Finistère, thuộc vùng Bretagne, miền tây bắc Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Finistère

Tham khảo

The information in this article is based on a translation of its German equivalent.
Mayors of Finistère Association  ;
INSEE ;
IGN

Liên kết ngoài
Official website
French Ministry of Culture list for Plouhinec

Xã của Finistère


title: Bembibre

text:
Bembibre là một đô thị trong tỉnh León, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2006 (INE), đô thị này có dân số là 10.092 người.

Tham khảo

Đô thị ở León


title: Entre Ríos (tỉnh)

text:
Entre Ríos là một tỉnh nằm ở đông bắc Argentina, thuộc vùng Mesopotamia. Tỉnh này giáp ranh với: các tỉnh Buenos Aires (Nam), Corrientes (Bắc), Santa Fe (Tây) và các tỉnh Artigas, Salto, Paysandú, Río Negro, Soriano của Uruguay (Đông). Tỉnh lị của tỉnh là thành phố Paraná (250,000 người) nằm trên sông Paraná, đối diện với thành phố Santa Fe.

Cùng với Córdoba và Santa Fe, tỉnh này thuộc hiệp hội kinh tế-chính trị gọi là Vùng trung tâm.

Chú thích

Liên kết

Official Site (Spanish)
Universidad Nacional de Entre Ríos (Spanish)
Pictures of Entre Ríos
Complete Tourism Guide of Zona Colón in Entre Ríos
Provincial Tourism (Spanish)
http://www.visitentrerios.com.ar/index.php

Tỉnh của Argentina


title: Rajella dissimilis

text:
Rajella dissimilis là một loài cá thuộc họ Rajidae. Nó được tìm thấy ở Namibia và Nam Phi. Môi trường sống tự nhiên của chúng là biển mở.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

 Smale, M.J. 2004. Rajella dissimilis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 3 tháng 8 năm 2007.

D
Động vật được mô tả năm 1970


title: Harth-Pöllnitz

text:
Harth-Pöllnitz là một đô thị ở huyện Greiz, ở bang Thüringen, Đức. Đô thị này có diện tích 55,36 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 3284 người.

Tham khảo


title: Cryptolabis semiflava

text:
Cryptolabis semiflava là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Cryptolabis
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: 15837 Mariovalori

text:
15837 Mariovalori (1995 DG13) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 25 tháng 2 năm 1995 bởi M. Tombelli ở Cima Ekar.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 15837 Mariovalori

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1995


title: Toéghin

text:
Toéghin  là một tổng của tỉnh Kourwéogo ở miền trung  Burkina Faso. Thủ phủ của tổng này là thị xã Toéghin. Theo điều tra dân số năm 1996, tổng này có dân số 17.276 người.

Các thị xã và các làng
 Thị xã Toéghin	(3 958 dân) (thủ phủ)
 Bendogo	(924 dân)
 Doanghin	(689 dân)
 Douré	(718 dân)
 Gogsé	(538 dân)
 Gourpila	(1 469 dân)
 Imkouka	(608 dân)
 Kangré	(364 dân)
 Listenga	(738 dân)
 Moetenga	(871 dân)
 Nahartenga	(1 591 dân)
 Sandogo	(596 dân)
 Sotenga	(583 dân)
 Tanghin	(672 dân)
 Toussougtenga	(497 dân)
 Youbga	(359 dân)
 Zeguedeghin	(1 462 dân)
 Zipelin	(639 dân)

Tham khảo

Tổng của Burkina Faso
Tỉnh Kourwéogo
Tỉnh Bazéga


title: Họ Cá vược

text:
Họ Cá vược (tên khoa học: Percidae) là một họ cá. Các loài thuộc họ này được tìm thấy trong nước ngọt và nước lợ của Bắc bán cầu. Họ này có chứa khoảng 200 loài trong 10 chi. Các loài trong họ này có đặc điểm là có giáp ở trên đầu với mức độ khác nhau. Một số sinh sống ở nước ngọt, nhưng hầu hết sinh sống ở biển.

Các chi và loài
Hiện tại ghi nhận được trong họ có hơn 200 loài, phân bổ trong 10 chi

 Chi Ammocrypta
 Ammocrypta beanii Jordan, 1877.
 Ammocrypta bifascia Williams, 1975.
 Ammocrypta clara Jordan & Meek, 1885.
 Ammocrypta meridiana Williams, 1975.
 Ammocrypta pellucida (Agassiz, 1863).
 Ammocrypta vivax Hay, 1882.
 Chi Crystallaria
 Crystallaria asprella (Jordan, 1878).
 Crystallaria cincotta Welsh & Wood, 2008.
 Chi Etheostoma (smoothbelly darters)
 Etheostoma acuticeps Bailey, 1959.
 Etheostoma aquali Williams & Etnier, 1978.
 Etheostoma artesiae (Hay, 1881).
 Etheostoma asprigene (Forbes, 1878).
 Etheostoma atripinne (Jordan, 1877).
 Etheostoma australe Jordan, 1889.
 Etheostoma baileyi Page & Burr, 1982.
 Etheostoma barbouri Kuehne & Small, 1971.
 Etheostoma barrenense Burr & Page, 1982.
 Etheostoma basilare Page, Hardman & Near, 2003.
 Etheostoma bellator Suttkus & Bailey, 1993.
 Etheostoma bellum Zorach, 1968.
 Etheostoma bison Ceas & Page, 1997.
 Etheostoma blennioides Rafinesque, 1819.
 Etheostoma blennius Gilbert & Swain, 1887.
 Etheostoma boschungi Wall & Williams, 1974.
 Etheostoma brevirostrum Suttkus & Etnier, 1991.
 Etheostoma burri Ceas & Page, 1997.
 Etheostoma caeruleum Storer, 1845.
 Etheostoma camurum (Cope, 1870).
 Etheostoma cervus Powers & Mayden, 2003.
 Etheostoma chermocki Boschung, Mayden & Tomelleri, 1992.
 Etheostoma chienense Page & Ceas, 1992.
 Etheostoma chlorobranchium Zorach, 1972.
 Etheostoma chlorosoma (Hay, 1881).
 Etheostoma chuckwachatte Mayden & Wood, 1993.
 Etheostoma cinereum Storer, 1845.
 Etheostoma collettei Birdsong & Knapp, 1969.
 Etheostoma collis (Hubbs & Cannon, 1935).
 Etheostoma colorosum Suttkus & Bailey, 1993.
 Etheostoma coosae (Fowler, 1945).
 Etheostoma corona Page & Ceas, 1992.
 Etheostoma cragini Gilbert, 1885.
 Etheostoma crossopterum Braasch & Mayden, 1985.
 Etheostoma davisoni Hay, 1885.
 Etheostoma denoncourti Stauffer & van Snik, 1997.
 Etheostoma derivativum Page, Hardman & Near, 2003.
 Etheostoma ditrema Ramsey & Suttkus, 1965.
 Etheostoma douglasi Wood & Mayden, 1993.
 Etheostoma duryi Henshall, 1889.
 Etheostoma edwini (Hubbs & Cannon, 1935).
 Etheostoma etnieri Bouchard, 1977.
 Etheostoma etowahae Wood & Mayden, 1993.
 Etheostoma euzonum (Hubbs & Black, 1940).
 Etheostoma exile (Girard, 1859).
 Etheostoma flabellare Rafinesque, 1819.
 Etheostoma flavum Etnier & Bailey, 1989.
 Etheostoma fonticola (Jordan & Gilbert, 1886).
 Etheostoma forbesi Page & Ceas, 1992.
 Etheostoma fragi Distler, 1968.
 Etheostoma fricksium Hildebrand, 1923.
 Etheostoma fusiforme (Girard, 1854).
 Etheostoma gracile (Girard, 1859).
 Etheostoma grahami (Girard, 1859).
 Etheostoma gutselli (Hildebrand, 1932).
 Etheostoma histrio Jordan & Gilbert, 1887.
 Etheostoma hopkinsi (Fowler, 1945).
 Etheostoma inscriptum (Jordan & Brayton, 1878).
 Etheostoma jessiae (Jordan & Brayton, 1878).
 Etheostoma jordani Gilbert, 1891.
 Etheostoma juliae Meek, 1891.
 Etheostoma kanawhae (Raney, 1941).
 Etheostoma kantuckeense Ceas & Page, 1997.
 Etheostoma kennicotti (Putnam, 1863).
 Etheostoma lachneri Suttkus & Bailey, 1994.
 Etheostoma lawrencei Ceas & Burr, 2002.
 Etheostoma lepidum (Baird & Girard, 1853).
 Etheostoma longimanum Jordan, 1888.
 Etheostoma lugoi Norris & Minckley, 1997.
 Etheostoma luteovinctum Gilbert & Swain, 1887.
 Etheostoma lynceum Hay, 1885.
 Etheostoma maculatum Kirtland, 1841.
 Etheostoma mariae (Fowler, 1947).
 Etheostoma microlepidum Raney & Zorach, 1967.
 Etheostoma microperca Jordan & Gilbert, 1888.
 Etheostoma moorei Raney & Suttkus, 1964.
 Etheostoma neopterum Howell & Dingerkus, 1978.
 Etheostoma nianguae Gilbert & Meek, 1887.
 Etheostoma nigripinne Braasch & Mayden, 1985.
 Etheostoma nigrum Rafinesque, 1820.
 Etheostoma nuchale Howell & Caldwell, 1965.
 Etheostoma obeyense Kirsch, 1892.
 Etheostoma okaloosae (Fowler, 1941).
 Etheostoma olivaceum Braasch & Page, 1979.
 Etheostoma olmstedi Storer, 1842.
 Etheostoma oophylax Ceas & Page, 1992.
 Etheostoma osburni (Hubbs & Trautman, 1932).
 Etheostoma pallididorsum Distler & Metcalf, 1962.
 Etheostoma parvipinne Gilbert & Swain, 1887.
 Etheostoma percnurum Jenkins, 1994.
 Etheostoma perlongum (Hubbs & Raney, 1946).
 Etheostoma phytophilum Bart & Taylor, 1999.
 Etheostoma podostemone Jordan & Jenkins, 1889.
 Etheostoma pottsii (Girard, 1859).
 Etheostoma proeliare (Hay, 1881).
 Etheostoma pseudovulatum Page & Ceas, 1992.
 Etheostoma punctulatum (Agassiz, 1854).
 Etheostoma pyrrhogaster Bailey & Etnier, 1988.
 Etheostoma radiosum (Hubbs & Black, 1941).
 Etheostoma rafinesquei Burr & Page, 1982.
 Etheostoma ramseyi Suttkus & Bailey, 1994.
 Etheostoma raneyi Suttkus & Bart, 1994.
 Etheostoma rubrum Raney & Suttkus, 1966.
 Etheostoma rufilineatum (Cope, 1870).
 Etheostoma rupestre Gilbert & Swain, 1887.
 Etheostoma sagitta (Jordan & Swain, 1883).
 Etheostoma saludae (Hubbs & Cannon, 1935).
 Etheostoma sanguifluum (Cope, 1870).
 Etheostoma scotti Bauer, Etnier & Burkhead, 1995.
 Etheostoma segrex Norris & Minckley, 1997.
 Etheostoma sellare (Radcliffe & Welsh, 1913).
 Etheostoma sequatchiense Burr, 1979.
 Etheostoma serrifer (Hubbs & Cannon, 1935).
 Etheostoma simoterum (Cope, 1868).
 Etheostoma smithi Page & Braasch, 1976.
 Etheostoma spectabile (Agassiz, 1854).
 Etheostoma squamiceps Jordan, 1877.
 Etheostoma stigmaeum (Jordan, 1877).
 Etheostoma striatulum Page & Braasch, 1977.
 Etheostoma susanae (Jordan & Swain, 1883).
 Etheostoma swaini (Jordan, 1884).
 Etheostoma swannanoa Jordan & Evermann, 1889.
 Etheostoma tallapoosae Suttkus & Etnier, 1991.
 Etheostoma tecumsehi Ceas & Page, 1997.
 Etheostoma tetrazonum (Hubbs & Black, 1940).
 Etheostoma thalassinum (Jordan & Brayton, 1878).
 Etheostoma tippecanoe Jordan & Evermann, 1890.
 Etheostoma trisella Bailey & Richards, 1963.
 Etheostoma tuscumbia Gilbert & Swain, 1887.
 Etheostoma uniporum Distler, 1968.
 Etheostoma variatum Kirtland, 1838.
 Etheostoma virgatum (Jordan, 1880).
 Etheostoma vitreum (Cope, 1870).
 Etheostoma vulneratum (Cope, 1870).
 Etheostoma wapiti Etnier & Williams, 1989.
 Etheostoma whipplei (Girard, 1859).
 Etheostoma zonale (Cope, 1868).
 Etheostoma zonifer (Hubbs & Cannon, 1935).
 Etheostoma zonistium Bailey & Etnier, 1988.
 Chi Gymnocephalus
 Gymnocephalus acerinus (Güldenstädt, 1774).
 Gymnocephalus baloni Holcík & Hensel, 1974.
 Gymnocephalus cernuus (Linnaeus, 1758).
 Gymnocephalus schraetser (Linnaeus, 1758).
 Chi Perca
 Perca flavescens (Mitchill, 1814).
 Perca fluviatilis Linnaeus, 1758.
 Perca schrenkii Kessler, 1874.
 Chi Percarina
 Percarina demidoffii Nordmann, 1840.
 Chi Percina
 Percina antesella Williams & Etnier, 1977.
 Percina aurantiaca (Cope, 1868).
 Percina aurolineata Suttkus & Ramsey, 1967.
 Percina aurora Suttkus & Thompson, 1994.
 Percina austroperca Thompson, 1995.
 Percina brevicauda Suttkus & Bart, 1994.
 Percina burtoni Fowler, 1945.
 Percina caprodes (Rafinesque, 1818).
 Percina carbonaria (Baird & Girard, 1853).
 Percina copelandi (Jordan, 1877).
 Percina crassa (Jordan & Brayton, 1878).
 Percina cymatotaenia (Gilbert & Meek, 1887).
 Percina evides (Jordan & Copeland, 1877).
 Percina fulvitaenia Morris & Page, 1981.
 Percina gymnocephala Beckham, 1980.
 Percina jenkinsi Thompson, 1985.
 Percina kathae Thompson, 1997.
 Percina kusha Williams & Burkhead, 2007.
 Percina lenticula Richards & Knapp, 1964.
 Percina macrocephala (Cope, 1867).
 Percina macrolepida Stevenson, 1971.
 Percina maculata (Girard, 1859).
 Percina nasuta (Bailey, 1941).
 Percina nevisense (Cope, 1870).
 Percina nigrofasciata (Agassiz, 1854).
 Percina notogramma (Raney & Hubbs, 1948).
 Percina oxyrhynchus (Hubbs & Raney, 1939).
 Percina palmaris (Bailey, 1940).
 Percina pantherina (Moore & Reeves, 1955).
 Percina peltata (Stauffer, 1864).
 Percina phoxocephala (Nelson, 1876).
 Percina rex (Jordan & Evermann, 1889).
 Percina roanoka (Jordan & Jenkins, 1889).
 Percina sciera (Swain, 1883).
 Percina shumardi (Girard, 1859).
 Percina sipsi Williams & Neely, 2007.
 Percina smithvanizi Williams & Walsh, 2007.
 Percina squamata (Gilbert & Swain, 1887).
 Percina stictogaster Burr & Page, 1993.
 Percina suttkusi Thompson, 1997.
 Percina tanasi Etnier, 1976.
 Percina uranidea (Jordan & Gilbert, 1887).
 Percina vigil (Hay, 1882).
 Chi Romanichthys
 Romanichthys valsanicola Dumitrescu, Banarescu & Stoica, 1957.
 Chi Sander
 Sander canadensis (Griffith & Smith, 1834).
 Sander lucioperca (Linnaeus, 1758).
 Sander marinus (Cuvier, 1828).
 Sander vitreus (Mitchill, 1818).
 Sander volgensis (Gmelin, 1789).
 Chi Zingel
 Zingel asper (Linnaeus, 1758).
 Zingel balcanicus (Karaman, 1937).
 Zingel streber (Siebold, 1863).
 Zingel zingel (Linnaeus, 1766).

Chú thích


title: Tống Quang Tông

text:
Tống Quang Tông (chữ Hán: 宋光宗, 30 tháng 9, 1147 - 17 tháng 9, 1200), thụy hiệu Tuần Đạo Hiến Nhân Minh Công Mậu Đức Ôn Văn Thuận Vũ Thánh Triết Từ Hiếu hoàng đế (循道宪仁明功茂德温文顺武圣哲慈孝皇帝), tên thật là Triệu Đôn (赵惇), là Hoàng đế thứ 12 của nhà Tống và cũng là Hoàng đế thứ ba của nhà Nam Tống trong lịch sử Trung Quốc.

Triệu Đôn là Hoàng tử thứ ba của Tống Hiếu Tông Triệu Thận với bà Thành Mục Quách Hoàng hậu. Do người anh cả của ông là Triệu Kì đều mất sớm nên ông được vua cha lập làm Hoàng thái tử năm 1171. Năm 1189, Hiếu Tông nhường ngôi, xưng Thái thượng hoàng. Triệu Đôn tức vị tức là Tống Quang Tông.

Dưới triều Quang Tông, cục diện chính trị vẫn tương đối ổn định, quan hệ ngoại giao cũng không có nhiều biến động. Tuy nhiên ở trong cung, Lý Hoàng hậu tác oai tác phúc, mê hoặc Quang Tông khiến tình thân ông và Thọ Hoàng ở cung Đức Thọ ngày một lạnh nhạt, kết quả vào năm 1194, khi Hiếu Tông qua đời, ông không đứng ra chủ trì tang lễ. Do sự việc này, Thái hoàng Thái hậu Ngô thị làm sách mệnh ép ông thoái vị, lập Hoàng tử Gia vương Khoáng lên thay, tức là Tống Ninh Tông. Quang Tông được tôn lên làm Thái thượng hoàng rồi qua đời vào năm 1200.

Làm Thân vương và Thái tử

Triệu Đôn chào đời vào ngày 30 tháng 9 năm 1147, tức ngày Ất Sửu tháng 9 ÂL năm thứ 17 Thiệu Hưng thời Tống Cao Tông tại phủ đệ Phổ An, vì khi đó phụ thân của ông còn là Phổ An Quận vương. Năm 1150, ông được vua Cao Tông ban tên là Triệu Đôn, phong chức Hữu giám môn Vệ soái phủ phó soái, thứ sử Vinh châu.

Năm 1162, Tống Hiếu Tông lên ngôi, phong Triệu Đôn làm Tiết độ sứ Trấn Thao, Khai phủ nghi đồng tam tư, tiến tước Cung vương. Năm 1167, huynh trưởng của Triệu Đôn là Trang Văn Thái tử Triệu Kì qua đời, đáng lẽ ngôi Thái tử phải thuộc về Hoàng tử thứ 2 là Khánh vương Triệu Khải, nhưng Hiếu Tông thấy Cung vương Đôn anh vũ giống mình nên có ý lập làm Thái tử, nhưng còn chần chừ vì thân phận trưởng ấu. Đến tháng 7 năm 1170, quần thần tấu xin lập Thái tử. Vào dịp Tết Nguyên Đán năm sau (1171), nhân việc dâng tôn hiệu cho hai cung, Tả Thừa tướng Ngu Doãn Văn lại xin lập tự. Ngày Quý Sửu tháng 2, lập Cung vương Đôn làm Hoàng thái tử, điều Khánh vương làm Ngụy vương ra ở phủ Ninh Quốc. Tháng 3 ÂL, thụ sách. Tháng sau, được cử Lâm An doãn. Trong thời gian giữ chức, ông chú tâm vào việc chính trị, quan tâm đến cuộc sống người dân. Hiếu Tông lấy làm bằng lòng lắm.

Năm 1187, Thượng hoàng Cao Tông qua đời; Hiếu Tông từ đó sinh ra xao nhãng với chính sự, có ý truyền ngôi. Khi tang lễ vừa xong, Hiếu Tông giao cho Thái tử giải quyết công việc, lấy Nội đông môn làm Nghị sự đường. Từ năm 1188, Thái tử ra Nghị sự đường làm việc. Đầu năm 1189, nhà vua mệnh Chu Tất Đại, Lưu Chính làm Tả, Hữu thừa tướng. Không lâu sau, Hiếu Tông sai trung thư gửi đến chỗ Chu Tất Đại tờ chiếu nhường ngôi.

Ngày 18 tháng 2 năm 1189, tức ngày Nhâm Tuất tháng 2 ÂL, Hiếu Tông ngự ở điện Tử Thần làm lễ nội thiện, Triệu Đôn nhận ngôi vua. Hiếu Tông chuyển Hoàng thái hậu sang cung Từ Phúc, đổi cung ấy là cung Nhân Thọ, lại đổi cung Đức Thọ thành cung Trùng Hoa để mình về ở đấy, vẫn còn mặc đồ tang. Vua mới là Tống Quang Tông, hạ lệnh đại xá, dâng tôn hiệu cho Hiếu Tông là Chí Tôn Thọ Hoàng Thánh đế, hoàng hậu Tạ thị là Thọ Thánh Hoàng hậu.

Làm Hoàng đế

Việc chính trị
Thọ Hoàng hạ chiếu lập Nguyên phi Lý thị làm Hoàng hậu. Hậu là con gái của Tiết độ sứ Khánh Viễn Lý Đạo. Lúc hậu chào đời, có con phượng hoàng đen đến đậu trước doanh tiền, nên đặt tên là Phượng Nương. Có đạo sĩ Hoàng Phủ Thản khi được Hậu thì cho rằng người con gái này về sau sẽ là mẫu nghi thiên hạ. Khi Thản vào cung, gặp mặt Tống Cao Tông và nói về Phượng Nương, bảo hậu có tướng Quốc mẫu. Thượng hoàng tin là thực, liền cưới về làm phi cho Cung vương. Bà được phong làm Định Quốc Phu nhân. Khi Cung vương được lập làm Hoàng thái tử, hậu trở thành Thái tử phi. Hậu có tướng mạo xinh đẹp, nhưng tính tình thì chua ngoa đố kị; ngay trước mặt Cao Tông và Hiếu Tông còn dám nói chuyện đúng sai, có khi còn nói tố cáo những điều sai trái của Thái tử.

Đầu năm 1190, bởi lời gièm của Hà Đạm, Quang Tông miễn chức Tả Thừa tướng của Chu Tất Đại, dùng Lưu Chính làm Tả Thừa tướng, Vương Lận làm Khu mật sứ, Cát Bật làm Tham chính, Hồ Tấn Thần làm Thiêm thư Khu mật viện. Bốn vị đại thần dốc lòng phò chính, công việc chính trị vẫn ổn định như trước. Không lâu sau Trung thừa Hà Đạm đàn hặc khiến Vương Lận bị bãi, lại dùng Cát Bật lên thay, Hồ Tấn Thần giữ chức Tham chính.

Tháng 6 ÂL năm 1192, dùngTThượng thư bộ Lễ Trần Quỳ làm đồng tri Xu mật viện. Bấy giờ Lý Hoàng hậu kiêu căng và xa xỉ, ép Quang Tông phong tổ tiên ba đời của mình làm Vương, xây gia miếu ở kinh thành, quy mô tráng lệ, vệ binh cũng cắt xén từ thái miếu mà ra. Cuối năm đó, Hậu về thăm gia miếu, tiếp đón than thuộc Lý thị, ban thưởng 26 người; phong 170 người làm sử thần, đến môn khách họ Lý cũng được bổ làm quan. Tháng 2 năm 1193, dùng Cát Bật làm Hữu Thừa tướng, Trần Quỳ làm Tham chính, Hồ Tấn Thần tri Xu mật, Triệu Nhữ Ngu làm Đồng tri. Đến thu, thăng Nhữ ngu làm Tri Xu mật, Dư Đoan Lễ làm Đồng tri.

Mâu thuẫn giữa hai cung

Từ khi Quang Tông lên ngôi, Lý Hoàng hậu càng được thế chuyên quyền bất pháp, lại có bọn hoạn giả trong cung làm tai mắt, tha hồ tác oai tác quái. Vào cuối năm 1191, Quang Tông vì e ngại thế lực của Lý hậu nên có ý giết hết bọn nội thị để hậu cung được yên. Nhưng lũ nội thị đã sớm đánh hơi được chuyện đó, nên xin Lý hậu bảo toàn cho chúng, do vậy Quang Tông không làm gì được. Bọn nội thị lại bày mưu li gián tam cung để dễ bề lộng quyền. Nhân lúc Quang Tông mắc bệnh, Thọ Hoàng tìm ngự y bào chế thuốc bổ, chờ khi Quang Tông đến vấn an thì bắt uống. Bọn nội thị thấy thế bèn gièm pha với Lý hậu rằng
Thái thượng hợp biết bao nhiêu là thuốc, xa giá đến thì bắt uống. Uống vào nhỡ xảy ra việc gì thì tông miếu xã tắc tính thế nào?

Hậu đem việc đó để trong lòng. Nhân một hôm trong cung có yến tiệc, Hậu nhân lúc Quang Tông đang vui, mới tâu xin lập Hoàng tử Gia vương Khoáng làm Thái tử. Thọ Hoàng biết chuyện có ý không vừa lòng, bảo
Nạp thiền chưa tới một năm mà đã lo lập Thái tử.

Lý hậu đáp
Thiếp được Hoàng thất đem sính lễ tới mà rước về. Gia vương là con do đích thân thiếp sanh ra, cớ gì mà không thể lập.

Thọ Hoàng rất tức giận, mắng Lý hậu. Hậu ra về, rồi khóc lóc với Quang Tông rằng Thọ Hoàng có ý phế lập. Quang Tông có ý nghi hoặc, từ đó không muốn vào triều yết cung Trùng Hoa nữa. Một hôm nữa, Quang Tông rửa mặt, thấy cung nữ tay bưng hộp vàng đứng hầu. Quang Tông thấy đôi bàn tay của cô ta trắng nõn nà, rất ưa thích. Lý hậu nghe được, hôm sau sai nội thị đem hộp vàng đến dâng, Quang Tông mở ra thì hỡi ơi, đó là đôi bàn tay của cung nhân hôm trước. Hoàng Quý phi trong cung được sủng ái; Hậu nhân lúc Quang Tông đang trai giới ở Thái miếu, triệu Quý phi đến mà đánh 100 roi, đến nỗi Quý phi phải chết. Lý hậu phao tin rằng Quý phi lâm bệnh mà qua đời. Lúc đó Quang Tông đang tế Thái miếu, thì trên đàn bỗng dưng nổi mưa gió, lễ phục của vua và bá quan ướt hết, nến cũng không thắp lên được nên phải bãi buổi tế. Lại nghe tin Quý phi qua đời, Quang Tông vốn bệnh chưa khỏi hẳn, đến đó thì càng trầm trọng hơn, từ đó không lên triều. Nhân đó, Lý hậu quyết định việc triều chính, tha hồ làm càn. Thọ Hoàng một hôm đến thăm Quang Tông, thấy hành vi của Lý hậu, rất tức giận và trách mắng không thôi, Hậu do vậy càng hận Thọ Hoàng.

Ngày Tân Tị tháng 3 ÂL năm thứ ba (1192), Quang Tông mới đỡ bệnh và lên điện Diên Hòa nghe chính. Trước kia vào những dịp lễ hay tết đều thiết triều ở cung Trùng Hoa, nhưng vì Quang Tông mắc bệnh nên Thọ Hoàng cho miễn. Đến đây từ tể phụ trở xuống đều xin cử hành lại, Quang Tông không theo. Đến lúc quần thần liên danh cùng tấu có người còn quỳ trước điện mà khóc; Quang Tông mới bằng lòng nhưng rốt cục lại không đi. Mãi đến tháng sau, Quang Tông mới đến triều yết cung Trùng Hoa; tháng 9 lại đến một lần nữa. Đến dịp tết Trường Chí, Thừa tướng Lưu Chính tấu xin về cung Trùng Hoa, Quang Tông nói để hôm sau. Hôm sau cũng chả thấy Quang Tông, Lưu Chính đành cùng trăm quan đến chúc mừng Thọ Hoàng rồi về. Thượng thư bộ Binh La Điểm, Cấp sự trung Vưu Mậu, Trung thư Xá nhân Hoàng Thượng, Ngự sử Hoàng Độ... đều dâng sớ cầu xin, Quang Tông không theo. Mãi đến khi Thượng thư bộ Lại Triệu Nhữ Ngu đích thân đến xin, Quang Tông mới bằng lòng. Hôm sau thì Quang Tông cùng Lý hậu đến cung Trùng Hoa. Lần này cha con gặp mặt thật vui vẻ hòa hợp, mối rạn nứt có vẻ như đã được hóa giải. Cuối năm đó, Quang Tông lại đến cung Trùng Hoa dâng Thượng hoàng Ngọc điệp và Thánh chánh hội yếu.

Tết nguyên đán năm thứ tư Thiệu Hi (1193), Quang Tông triều yết cung Trùng Hoa, Hoàng hậu cùng đi theo. Tháng 9 ÂL, nhân tiết Trọng Minh (tức ngày sinh Quang Tông), bách quan lại xin đến cung Trùng Hoa, Đế không nghe. Cấp sự trung Tạ Thâm Phủ lại tâu xin với lời lẽ thống thiết. Quang Tông hiểu ra, mới truyền lệnh cho xe đưa đến cung Trùng Hoa. Nhưng khi đế vừa bước tới ngự bình thì Lý hậu lưu lại, nói
Trời lạnh, quan gia về cung uống rượu.

Trung thư Xá nhận Trần Phó Lương chạy theo níu áo Quang Tông, xin đừng về cung. Lý hậu quát mắng một hồi rồi truyền chỉ không đến cung Trùng Hoa nữa, bách quan đành phải ra về. Đến tháng 10, Thượng thư bộ Công Triệu Ngạn Du vào gặp Thọ Hoàng. Thọ Hoàng nói
Trẫm từ lúc thu lương đến nay chưa thấy mặt Hoàng đế. Bọn các khanh vào triều kiến nhớ tâu xin việc này.

Hôm đó là ngày khánh tiết, Quang Tông lấy cớ có bệnh không đến. Hữu Thừa tướng Cát Bật suất bách quan đến chúc mừng. Khi đó Quang Tông đã lâu không triều yết Thọ Hoàng, từ Tể tướng trở xuống đều dâng sớ tự trách. Gia vương phủ Dực thiện Hoàng Thường và Bí thư lang Bành Quy Niên xin đuổi lũ nội thị Dương Thuấn Khanh, Trần Nguyên; Quang Tông không trả lời. Có Thái học sinh Uông An Nhân dẫn đầu 208 người xin Quang Tông tới cung Trùng Hoa đều không được báo.

Từ chối chủ táng

Mãi đến tháng 12 năm 1194, Quang Tông mới lại về cung Trùng Hoa, sang Tết Nguyên Đán năm tiếp theo lại đến triều yết một lần nữa, và đó cũng là lần cuối cùng.

Ngày Quý Dậu tháng 1 ÂL, Thọ Hoàng bắt đầu cảm thấy không khỏe. Sang tháng 4 ÂL, bệnh tình đã trở nặng mà không thấy Quang Tông đến thăm. Quần thần nhiều lần liên danh cầu xin cũng chẳng ăn thua, sau đó Quang Tông còn cùng Lý hậu đi chơi vườn Ngọc Tân mặc cho Thượng hoàng sống chết thế nào. Thượng thư bộ Binh La Điểm xin về cung Trùng Hoa, Trung thư Xá nhân Bành Quy Niên dập đầu cầu xin đến chảy máu, Quang Tông vẫn không theo. Về sau quần thần lại liên danh cầu xin, Quang Tông mới chấp nhận nhưng cuối cùng lại không đi. Tháng 5 ÂL, Thọ Hoàng bệnh tình nguy kịch, rất muốn gặp Quang Tông, đã sai Tả Hữu đến triệu nhiều lần. Lưu Chính dẫn đầu trăm quan cầu xin, Quang Tông phất tay áo bỏ đi vào trong cung. Hai hôm sau Lưu Chính lại cầu xin cũng không được, bèn cùng trăm quan ra Chiết Giang đình chờ tội, Quang Tông chẳng thèm để ý. Thọ Hoàng được tin, triệu Hàn Thác Trụ (cháu rể của Thái hậu) vào hỏi chuyện và đồng ý cho Thác Trụ ra triệu mọi người vào thành. Cuối cùng La Điểm, Bành Quy Niên, Hoàng Thường... thuyết phục được Quang Tông cử Gia vương Khoáng đến thăm hỏi Thọ Hoàng. Gia Vương đến nơi, Thọ Hoàng tỏ ra xúc động, nước mắt chảy dài.

Lúc này Cát Bật đã bị bãi tướng, Lưu Chính một mình nắm quyền. Đêm Mậu Tuất tháng 6 ÂL năm Thiệu Hi thứ 5 (28 tháng 6 năm 1194), Thọ Hoàng mất ở cung Trùng Hoa. Nội thị trong cung Trùng Hoa báo việc cho Lưu Chính và Triệu Nhữ Ngu. Hôm sau Quang Tông thiết triều, Nhữ Ngu tấu việc Thượng hoàng băng và xin Hoàng thượng đến cung Trùng Hoa chịu tang. Quang Tông chuẩn y, nhưng mãi đến quá trưa vẫn không ra ngoài. Lưu Chính, Triệu Nhữ Ngu cùng tới cung Trùng Hoa lo việc tang lễ. Nhưng Quang Tông không đến thì không có người chủ tang, họ bèn mời Thái hậu Ngô thị đứng ra làm chủ, phát tang ở điện Thái Cực.

Thoái vị và qua đời

Quang Tông hạ chiếu tôn Thái hậu làm Thái hoàng Thái hậu, Thọ Thành Hoàng hậu làm Hoàng thái hậu, nhưng vẫn không ra ngoài. Lưu Chính bàn với Diệp Thích xin để cho Gia vương chấp chánh để yên lòng dân. Lưu Chính bằng lòng, suất phụ thần đến tâu xin. Đến lần tâu thứ sáu, Quang Tông mới phê hai chữ "rất tốt". Tể chấp xin phê rõ ràng hơn, Quang Tông phê thêm "đã mấy năm nay, chỉ muốn an nhàn". Lưu Chính đọc xong rất hoảng hốt, bàn với Triệu Nhữ Ngu. Chính muốn Thái tử giám quốc, Nhữ Nhu bàn rằng Quang Tông nên nhường ngôi. Lưu Chính cả sợ, bèn giả bệnh để xin nghỉ. Lưu Thừa tướng đi rồi, nhân tình bất an. Một hôm Quang Tông lên triều, bỗng nhiên ngã lăn xuống đất rồi bất tỉnh. Triệu Nhữ Ngu cùng Tri Cáp Hàn Thác Trụ bàn việc nội thiện. Sau đó Thác Trụ vào tâu với Thái hoàng Thái hậu, Thái hoàng không cho. Nhưng có Nội thị Quan Lễ cũng thuyết phục hết lời, Thái hoàng Thái hậu mới chịu. Quan Lễ báo với Thác Trụ rằng ngày mai sáng sớm Thái hoàng Thái hậu sẽ buông rèm chấp chính. Thác Trụ báo với Nhữ Ngu. Nhữ Ngu mời thêm Trần Quỳ, Dư Doan Lễ đến gặp, sai điện soái Quách Cảo nhân đêm tối đem binh chia ra bảo vệ đại nội nam bắc, quan lễ sử Phó Xương được lệnh bí mật làm Hoàng bào. Ngày hôm sau, quần thần có mặt đông đủ, Gia vương cũng mặc áo tang đến. Triệu Nhữ Ngu cùng trăm quan đến gặp Thái hoàng Thái hậu đang ngồi trong rèm, xin để Gia vương lên ngôi Hoàng đế. Chiếu viết
Hoàng đế có bệnh, đến nay vẫn không thể chịu tang, từng đã ghi ngự bút muốn lui về nghỉ ngơi. Hoàng tử Gia vương Khoáng lên ngôi Hoàng đế. Tôn Hoàng đế là Thái thượng hoàng đế, Hoàng hậu là Thái thượng hoàng hậu, dời sang cung Thái An.

Thái hoàng Thái hậu đồng tình. Bọn Nhữ Ngu lại xin rằng từ rày về sau sẽ tâu việc với tự quân, xin Thái hoàng Thái hậu làm chủ giải quyết hiềm nghi giữa hai cung cha con. Thái hoàng Thái hậu lệnh Ngữ Nhu lập Gia vương làm Tân đế. Gia vương lên ngôi, tức là Tống Ninh Tông, tôn Quang Tông và Lý hậu là Thái thượng hoàng đế, Thái thượng hoàng hậu. Tháng 7 năm 1200, Thái thượng hoàng hậu qua đời, thụy là Từ Ý. Hai tháng sau, ngày 17 tháng 9, Thái thượng hoàng cũng giá băng, miếu hiệu là Quang Tông. Quang Tông Hoàng đế ở ngôi 5 năm, làm Thái thượng hoàng 6 năm, thọ 54 tuổi. Quang Tông đồng thời cũng là vị Thái thượng hoàng cuối cùng của Nam Tống nói riêng và nhà Tống nói chung.

Gia đình

Hậu phi

 Từ Ý Hoàng hậu (慈懿皇后, 1145 - 1200), tên là Lý Phượng Nương (李鳳娘), người An Dương, cha là Khánh Viễn quân Tiết độ sứ Lý Đạo (李道). Từ nhỏ, bà có tính kiêu ngạo, hay ghen ghét. Năm 17 tuổi, được cưới cho cháu của Cao Tông Hoàng đế là Triệu Đôn làm Phi, phong hiệu là Định Quốc Phu nhân (定國夫人). Khi làm Hoàng hậu, Lý Phượng Nương tác oai tác quái, lũng đoạn triều chính, do ỷ mình sinh hạ được Hoàng tử là Triệu Khoách.
 Hoàng Quý phi (黃貴妃, ? - 1191), được phong làm Hòa Nghĩa Quận Phu nhân (和義郡夫人) khi cưới làm tỳ thiếp của Thái tử Triệu Đôn. Đến khi Quang Tông đăng vị, lập làm Quý phi (貴妃). Năm 1191, Quang Tông có việc ra khỏi cung, Hoàng Quý phi bị Lý Hoàng hậu hại chết rất thê thảm.
 Trương Quý phi (张贵妃), bị Lý Hoàng hậu đuổi khỏi cung.
 Phù Tiệp dư (符婕妤), bị Lý Hoàng hậu đuổi khỏi cung.

Hoàng tử
 Trưởng Bảo Ninh quân Tiết độ sứ Triệu Đĩnh (趙梃), chết yểu, mẹ là Lý Hoàng hậu
 Tống Ninh Tông Triệu Khoách (趙擴), mẹ là Lý Hoàng hậu

Công chúa
 Văn An Công chúa (文安郡主)
 Hòa Chính Công chúa (和政郡主)
 Tề An Công chúa (齊安郡主)
Cả ba đều chết non. Truy tặng Công chúa vào năm Thiệu Hy thứ nhất (1190).

Tham khảo
Tống sử
Tư trị thông giám

Chú thích

Thái thượng hoàng Trung Quốc
Quang Tông
Sinh năm 1147
Mất năm 1200


title: Chênedollé

text:
Chênedollé là một xã ở tỉnh Calvados, thuộc vùng Normandie ở tây bắc nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Calvados

Tham khảo

Liên kết ngoài
Histoire locale

Chenedolle


title: Agrypnus bidivisus

text:
Agrypnus bidivisus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1874.

Chú thích

Tham khảo

Agrypnus


title: Thập niên mất mát (Nhật Bản)

text:
Thập niên mất mát (tiếng Nhật: 失われた10年 - ushinawareta jūnen) là tên gọi thời kỳ đình trệ kinh tế kéo dài của Nhật Bản suốt thập niên 1990. Sau khi bong bóng tài sản vỡ vào những năm 1990-1991, tốc độ tăng trưởng kinh tế của Nhật Bản thấp hẳn đi. Bình quân hàng năm trong suốt thập niên 1990, tổng sản phẩm quốc nội thực tế của Nhật Bản lẫn tổng sản phẩm quốc dân bình quân đầu người chỉ tăng 0,5%, thấp hơn so với hầu hết các nước công nghiệp tiên tiến khác. Tỷ lệ thất nghiệp gia tăng nhanh qua từng năm.

Năng suất lao động giảm
Tốc độ tăng trưởng bình quân hàng năm của GDP trên đầu người của Nhật Bản giảm xuống mức thấp trong những năm 1990 có thể là do mức tăng của năng suất tổng nhân tố (TFP) giảm. Sở dĩ mức tăng của TFP ở Nhật Bản thời kỳ 1991-2000 lại giảm mạnh là do chính sách hỗ trợ các doanh nghiệp hoạt động thiếu hiệu quả. Việc này khiến cho các nhà sản xuất thiếu hiệu quả lại sản xuất được một phần sản lượng nhiều thêm. Chính sách này còn hạn chế đầu tư tăng năng suất. Từ khi Nhật Bản thực hiện Các biện pháp tạm thời ổn định các ngành đặc biệt khó khăn vào năm 1988, ngay năm đó mức tăng TFP chỉ ở mức vô cùng thấp 0,64%. Ba năm trước đó, mức tăng TFP là 2,5%/năm, thế mà sáu năm sau đó, mức tăng chỉ còn là 2,18%/năm. Năng suất lao động giảm còn có thể do phân bổ nguồn lực giữa các ngành thiếu hợp lý - nghĩa là các ngành có tiềm năng tăng trưởng mạnh lại không được đầu tư đúng mức. Còn nguyên nhân khiến có sự không hợp lý trong phân bổ nguồn lực giữa các ngành là thị trường yếu tố sản xuất kém linh hoạt.

Giảm số giờ lao động
Số giờ lao động trong một tuần của một người lao động Nhật Bản giảm đi cũng có thể là một nhân tố khiến mức tăng GDP bình quân đầu người của nền kinh tế này giảm sút. Khi Luật Tiêu chuẩn Lao động của Nhật Bản bắt đầu có hiệu lực từ năm tài chính 1988, số giờ lao động trung bình một tuần của một lao động Nhật Bản đã giảm từ 44 (5 ngày rưỡi) năm 1988 xuống 40 (đúng 5 ngày) năm 1993.

Nợ đọng
Nợ đọng (bao gồm nợ khó đòi và nợ xấu) đã làm phương hại nền kinh tế Nhật Bản theo hướng làm cho việc phân phối nguồn lực bị bóp méo. Thêm vào đó, nợ đọng tự nó mang những nhân tố khiến cho tình trạng nợ kéo dài.

Các ngân hàng thường có chính sách giãn nợ đối với các khách hàng thiếu khả năng trả nợ của mình. Những khách hàng này thường thuộc lĩnh vực kinh doanh bất động sản, xây dựng và các tổ chức tài chính phi ngân hàng- những lĩnh vực bị coi là kém hiệu suất từ sau khi bong bóng kinh tế tan vỡ. Hy vọng các khách hàng rồi sẽ trả được nợ nếu không bị phá sản, nên các ngân hàng thường tiếp tục cho khách hàng đang mắc nợ mình tiếp tục vay để khỏi bị phá sản (điều này càng hay xảy ra nếu khách hàng là những người đi vay lớn, và ngân hàng nhận thấy đấy là những khách hàng "too big to fail"). Mặt khác, ngân hàng e ngại rằng, từ chối cho vay sẽ có thể khiến các nhà đầu tư vào ngân hàng suy diễn rằng tình hình kinh doanh của ngân hàng đang không tốt. Điều này làm cho số nợ tăng thêm. Do biết ngân hàng sẽ không dám không cho mình vay tiếp, nên các xí nghiệp khách hàng hiểu mình có một chế ước ngân sách mềm và nảy sinh rủi ro đạo đức. Nỗ lực cải thiện hoạt động kinh doanh của họ tự nhiên giảm đi, và- một cách tự nhiên- họ càng có nguy cơ phá sản. Hậu quả, ngân hàng lại càng phải tiếp tục cho họ vay thêm.

Nợ đọng làm cho chức năng phân bổ nguồn lực bị bóp méo qua nhiều con đường. Cho vay thêm khiến cho nguồn tài chính bị điều chỉnh về khu vực không có hiệu suất, góp phần giữ lao động tại khu vực này, trong khi đó những khu vực có hiệu suất và những ngành nghề mới không được phân bổ đầy đủ nguồn lực tài chính và lao động nên gặp khó khăn trong phát triển hoạt động của mình. Những khách hàng sống dở chết dở vẫn được các ngân hàng giúp duy trì sự sống, nên họ có điều kiện hạ giá bán sản phẩm làm ảnh hưởng đến giá thị trường, tăng lương cho lao động mặc dù năng suất giảm đi. Một kiểu cạnh tranh không lành mạnh đã hình thành.

Mặt khác, cho vay quá mức mà không đòi được vốn và lãi khiến cho bảng cân đối tài sản của các ngân hàng bị xấu đi, khiến họ phải đối mặt với qui chế về mức độ an toàn dựa trên tiêu chí vốn do Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS) ban hành. Vì thế, ngân hàng sẽ trở nên ngại ngùng khi cho vay. Hậu quả, tình trạng đói tín dụng xảy ra cho các xí nghiệp nhỏ và vừa là chính.

Tóm lại, nợ động vừa dẫn đến đầu tư quá mức ở các xí nghiệp hoạt động kém hiệu quả, vừa dẫn đến đầu tư không đủ ở các xí nghiệp có khả năng mở rộng sản xuất. Hai hiện tượng này che lấp lẫn nhau khiến cho tác hại của nợ đọng khó nhận ra được. Và đây là một nguyên nhân nữa khiến nợ đọng lại đẻ ra nợ động.

Đầu tư tư nhân giảm
Nhu cầu đầu tư tư nhân giảm làm tổng cầu giảm có thể là nguyên nhân kinh tế suy giảm. Còn nguyên nhân khiến nhu cầu đầu tư tư nhân giảm là tình trạng đói tín dụng. Nợ xấu khiến cho các ngân hàng ngần ngại cho vay; và điều này ảnh hưởng đến đầu tư. Các xí nghiệp nhỏ, nhất là trong ngành chế tạo, phải đối mặt với tình trạng này nhiều hơn.

Bẫy thanh khoản
Nhà kinh tế học Hoa Kỳ đoạt giải Nobel năm 2008 là Paul Krugman cho rằng chính bẫy thanh khoản đã làm cho nền kinh tế Nhật Bản trì trệ kéo dài. Bẫy thanh khoản xảy ra khi năng lực sản xuất tương lai thấp hơn năng lực sản xuất hiện tại. Già hóa dân số và sinh ít khiến cho nhóm dân số trong độ tuổi lao động ở Nhật Bản giảm trung bình hàng năm 0,7% trong vòng 30 năm tới và giảm 1% trong vòng 25 năm sau đó. Khi lực lượng lao động giảm nhanh hơn dân số, thì năng lực sản xuất bình quân đầu người của tương lai được dự tính là sẽ giảm đi so với hiện nay. Mặt khác, vấn đề kinh tế dai dẳng của Nhật Bản là do người tiêu dùng muốn tiết kiệm nhiều hơn doanh nghiệp muốn đầu tư. Dự tính về lực lượng lao động trong tương lai giảm sẽ làm giảm lợi tức kỳ vọng của đầu tư. Ngoài ra, vấn đề nợ xấu của khu vực ngân hàng khiến cho họ khắt khe hơn trong phê duyệt các khoản cho vay, nên sẽ có tác động tiêu cực đến đầu tư của doanh nghiệp.

Kích cầu kém
Trong thập niên 1990, trước thực tế nền kinh tế trì trệ triền miên, một số biện pháp kích cầu đã được thực hiện nhằm vực dậy nền kinh tế Nhật Bản. Nhưng, nền kinh tế vẫn tiếp tục trì trệ. Nhiều nghiên cứu đã cho thấy chính sách kích cầu của Nhật Bản có phát huy tác dụng, nhưng mức độ hiệu quả lại thấp. Nguyên nhân khiến hiệu suất của chính sách kích cầu thấp có thể là:
Chi tiêu công cộng của Chính phủ đã hướng hết vào các công trình công cộng vô bổ.
Chính sách tài chính của Nhật Bản không được thiết kế với mục tiêu tối đa hóa tác động vĩ mô của nó. Đáng lẽ, các gói kích cầu phải chủ yếu dành cho chi tiêu vào mạng lưới an sinh xã hội và giảm thuế tiêu dùng, chứ không nên dựa vào chi cho câc công trình công cộng và giảm thuế chung chung như chính phủ Nhật Bản đã thực hiện.
Phần chi tiêu công cộng do các chính quyền địa phương triển khai không đủ mức đề ra do các chính quyền này đã dùng một phần gói kích cầu để bù đắp thâm hụt ngân sách địa phương. Các công trình công cộng địa phương đã không có tác dụng nâng cao năng suất của vốn đầu tư tư nhân.
Giá trị các gói kích cầu nhỏ, không đủ vực dậy nền kinh tế.

Chính sách tiền tệ thiếu hợp lý

Nhiều nhà nghiên cứu phê phán Ngân hàng Nhật Bản đã không thực hiện chính sách tiền tệ hợp lý và đó là một trong những nguyên nhân gây ra thập niên mất mát của nước này.

Ngân hàng Nhật Bản bị phê phán là đã chậm trễ trong việc nới lỏng chính sách tiền tệ (giảm lãi suất). Đến khi quyết định giảm lãi suất, thì lại giảm không đủ mức; thậm chí còn vội vàng nâng lãi suất ngày khi nền kinh tế có dấu hiệu phục hồi vào cuối năm 1993.

Đến mùa hè và thu năm 1995, lãi suất ngắn hạn từ mức trên 2% xuống còn 0,4~0,5%. Khi kinh tế Nhật Bản lại rơi vào suy thoái từ đầu năm 1997, Ngân hàng Nhật Bản đã không còn khả năng giảm lãi suất. Từ năm 1998, nền kinh tế chính thức rơi vào trạng thái giảm phát. Khu vực tư nhân bắt đầu hình thành dự tính rằng xu hướng giảm phát sẽ tiếp tục (tức là dự tính lạm phát mang dấu âm). Hai điều này dẫn đến lãi suất thực tế tăng lên, vì lãi suất thực tế bằng lãi suất danh nghĩa trừ đi dự tính lạm phát. Đầu tư và tiêu dùng tư nhân bắt đầu giảm càng làm cho khoảng cách giữa tổng cầu và tổng cung càng tăng. Giảm phát càng nghiêm trọng hơn, và đây chính là "bẫy giảm phát" mà Nhật Bản mắc phải. Giảm phát làm cho gánh nặng nợ của xí nghiệp lớn thêm vì nợ quá hạn gia tăng, làm cho lợi nhuận của xí nghiệp giảm vì lãi suất thực tế và tiền công thực tế trở nên cao hơn. Do đó, xí nghiệp trở nên dè dặt trong đầu tư thiết bị khiến cho nhu cầu đầu tư tư nhân giảm làm tổng cầu giảm theo.

Iwata (2000) cho rằng, trong thời kỳ bong bóng kinh tế và thời kỳ bong bóng tan vỡ, cung tiền ở Nhật Bản lên cao xuống thấp rất bất thường, nhưng lãi suất ngắn hạn thì có xu hướng bị cố định. Ông gọi chính sách tiền tệ như vậy của Ngân hàng Nhật Bản là "chính sách tiền tệ đơn điệu", chỉ biết làm cho cung tiền bằng cầu tiền để giữ tỷ lệ lạm phát khỏi tăng, chứ không chịu quan tâm đến những mục tiêu tổng quát hơn như là mức tăng trưởng GDP.

Chủ nghĩa tư bản kiểu Nhật Bản
Alan Greenspan - nguyên Chủ tịch Fed - cho rằng "Nhật Bản luôn có cách hành xử khác với các nước tư bản chủ nghĩa khác". Greenspan kể rằng ông có nhiều cuộc nói chuyện với Miyazawa Kiichi - nguyên Thủ tướng Nhật Bản và bộ trưởng Tài chính Nhật Bản - trong đó có giới thiệu kinh nghiệm của Hoa Kỳ về xử lý nợ của các quỹ tín dụng phá sản: cần chấp nhận cho phá sản những tổ chức tài chính hoạt động không hiệu quả và thanh lý tài sản của các tổ chức này. Tuy nhiên, Miyazawa trả lời rằng đó không phải là cách làm của Nhật Bản. Greensapan cho rằng nếu Nhật Bản làm theo kinh nghiệm của Hoa Kỳ thì giai đoạn điều chỉnh sẽ thu ngắn lại và kinh tế Nhật Bản sẽ trở lại bình thường sớm hơn. Tuy nhiên người Nhật Bản lại chủ ý chấp nhận đình trệ kinh tế... để không phải làm mất mặt các công ty cũng như các cá nhân bị phá sản hay bị sa thải.

Lưu Ngọc Trịnh (2004) cho rằng chính mô hình phát triển kinh tế từng đem lại sự thần kỳ kinh tế cho Nhật Bản đã hết thời và sự chậm trễ đổi mới cũng như cải cách nửa vời đã khiến Nhật Bản rơi vào trì trệ kinh tế lâu đến vậy.

Tham khảo

Lịch sử kinh tế Nhật Bản
Thời kỳ Heisei
Vấn đề kinh tế
Sụp đổ kinh tế
Nhật Bản thập niên 1990
Lịch sử kinh tế thập niên 1990
Nhật Bản thập niên 2000
Lịch sử kinh tế thập niên 2000


title: 287

text:
Năm 287 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 287


title: Hydatophylax infumatus

text:
Hydatophylax infumatus là một loài Trichoptera trong họ Limnephilidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Hydatophylax


title: Colobura dirce

text:
Colobura dirce là một loài bướm ngày thuộc họ Nymphalidae. Nó được tìm thấy ở Trung Mỹ và phía bắc Nam Mỹ.
Chiều dài cánh trước khoảng 33 mm.

Ấu trùng ăn loài Cecropia.

Phụ loài
Có hai phụ loài được công nhận:
 C. d. dirce (Linnaeus, 1758)
 C. d. wolcotti Comstock, 1942

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Động vật được mô tả năm 1758
Colobura


title: Tổng thống tân cử

text:
Một tổng thống tân cử (Hoa Kỳ) là một ứng cử viên chính trị đã được người dân Hoa Kỳ và các đại cử tri Hoa Kỳ bầu vào chức vụ tổng thống nhưng chưa làm lễ tuyên thệ. Thuật ngữ thủ tướng tân cử cũng tồn tại ở các quốc gia khác, nhưng có vẻ nó khá mơ hồ vì lẽ dân chúng không trực tiếp bầu lên các thủ tướng.

Từ nguyên
Tân cử là một bản dịch của hậu tố -elect trong tiếng Anh.

Xem thêm
Thủ tướng tân cử
Tổng thống tân cử Hoa Kỳ

Tham khảo

Bầu cử
Chức danh
Sơ khai chính trị
Tước vị
Danh hiệu
Chính trị Hoa Kỳ


title: Trelasus antennalis

text:
Trelasus antennalis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Fleutiaux miêu tả khoa học năm 1922.

Chú thích

Tham khảo

A


title: Davao del Sur

text:
Davao del Sur là một tỉnh của Philippines nằm ở vùng Davao tại Mindanao. Thủ phủ là thành phố Digos và tỉnh này giáp thành phố Davao về phía nam, Cotabato, Sultan Kudarat, Nam Cotabato, và Sarangani về phía tây. Về phía đông là vịnh Davao.

Thành phố Davao từng là một phần của tỉnh này cho đến khi nó được tách thành một thành phố riêng, có đại diện Nghị viện riêng.

Ngày 28 tháng 10 năm 2013, chính quyền Philippines tổ chức trưng cầu dân ý thành lập tỉnh mới là Davao Occidental trên cơ sở phần phía nam của tỉnh Davao del Sur - gồm năm đô thị tự trị là Don Marcelino, Jose Abad Santos, Malita, Santa Maria và Sarangani theo tinh thần Đạo luật Cộng hòa 10360 ban hành ngày 23 tháng 7 năm 2013. Đa số số phiếu đều tán thành quyết định trên.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Tiếng Anh
 Davao City Travel and Tourism Guide
 theMindsanao.com
 eDavao.com

Tỉnh của Philippines


title: 292

text:
Năm 292 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 292


title: Villepreux

text:
Villepreux là một xã thuộc tỉnh Yvelines trong vùng Île-de-France miền bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Yvelines

Tham khảo
INSEE

Xã của Yvelines


title: Hòa Thành, thành phố Cà Mau

text:
Hòa Thành là một xã thuộc thành phố Cà Mau, tỉnh Cà Mau, Việt Nam.

Địa lý
Xã Hòa Thành nằm ở phía nam thành phố Cà Mau, có vị trí địalý:
Phía đông giáp xã Định Bình và xã Hòa Tân
Phía tây giáp xã Lý Văn Lâm và Phường 7
Phía nam giáp huyện Đầm Dơi và huyện Cái Nước
Phía bắc giáp Phường 6.

Xã Hoà Thành có diện tích 31,13 km², dân số năm 2019 là 10.044 người, mật độ dân số đạt 323 người/km².

Hành chính
Xã Hòa Thành được chia thành 10 ấp: Bùng Binh, Cái Ngang, Hòa Nam, Hòa Trung, Tân Hóa, Tân Hóa A, Tân Phong A, Tân Phong B, Tân Trung, Xóm Chùa.

Lịch sử
Trước năm 1956, xã Hòa Thành thuộc quận Giá Rai, tỉnh Bạc Liêu.

Ngày 9 tháng 3 năm 1956, theo Sắc lệnh 32-NV, chính quyền Việt Nam Cộng hòa sáp nhập 4 xã trước đó thuộc quận Giá Rai, tỉnh Bạc Liêu là Định Thành, Hoà Thành, Tân Thành, Phong Thạnh Tây vào địa bàn tỉnh Cà Mau mới được thành lập.

Ngày 22 tháng 10 năm 1956, Tổng thống Việt Nam Cộng hòa Ngô Đình Diệm ký Sắc lệnh số 143/VN thay đổi địa giới và tên Đô thành Sài Gòn – Chợ Lớn cùng các tỉnh và tỉnh lỵ tại Việt Nam. Theo đó, tỉnh Cà Mau đổi tên thành tỉnh An Xuyên và xã Hòa Thành thuộc quận Quản Long.

Sau năm 1975, xã Hòa Thành thuộc huyện Châu Thành, tỉnh Minh Hải.

Ngày 11 tháng 7 năm 1977, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định 181-CP về việc sáp nhập xã Hòa Thành huyện Châu Thành mới giải vào huyện Giá Rai.

Ngày 29 tháng 12 năm 1978, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định 326-CP. Theo đó, chuyển xã Hòa Thành thuộc huyện Giá Rai về huyện huyện Cà Mau mới thành lập quản lý.

Ngày 25 tháng 7 năm 1979, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định 275-CP về việc chia xã Hòa Thành thành ba xã lấy tên là xã Hòa Thành, xã Hòa Tân và xã Bình Thành.

Ngày 30 tháng 8 năm 1983, Hội đồng Bộ trưởng ban hành  Quyết định 94-HĐBT về việc sáp nhập xã Hoà Thành, xã Bình Thành của huyện Cà Mau mới giải thể vào thị xã Cà Mau quản lý.

Ngày 14 tháng 2 năm 1987, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định số 33B-HĐBT về việc giải thể xã Bình Thành để sáp nhập vào hai xã Hoà Thành và Hoà Tân; tách một phần diện tích và dân số của hai xã này để sáp nhập vào xã Định Bình.

Xã Hoà Thành có 2.589 hécta đất với 7.518 nhân khẩu.

Ngày 6 tháng 11 năm 1996, Quốc hội ban hành Nghị quyết về việc chia tỉnh Minh Hải thành hai tỉnh là tỉnh Bạc Liêu và tỉnh Cà Mau. Khi đó, xã Hòa Thành thuộc thị xã Cà Mau, tỉnh Cà Mau.

Ngày 14 tháng 4 năm 1999, Chính phủ Việt Nam ban hành Nghị định số 21/1999/NĐ-CP về việc thành lập thành phố Cà Mau thuộc tỉnh Cà Mau. Xã Hòa Thành trực thuộc thành phố Cà Mau.

Chú thích

Tham khảo


title: Colletes hiekeseniori

text:
Colletes hiekeseniori là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Kuhlmann mô tả khoa học năm 2003.

Chú thích

Tham khảo

Colletes
Động vật được mô tả năm 2003


title: Lotononis mirabilis

text:
Lotononis mirabilis là một loài rau đậu thuộc họ Fabaceae.
Loài này chỉ có ở Namibia.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng nhiều đá.

Chú thích

Tham khảo

 Craven, P. 2004. Lotononis mirabilis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 19 tháng 7 năm 2007.

Lotononis
Thực vật Namibia


title: Étigny

text:
Étigny là một xã của Pháp,tọa lạc ở tỉnh Yonne trong vùng Bourgogne-Franche-Comté.

Hành chính

Thông tin nhân khẩu

Nhân vật nổi bật
 Catherine de Médicis
 Antoine Mégret d'Étigny
 Anatole Guillot.

Xem thêm
 Xã của Yonne

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang mạng chính thức de Xã ETIGNY
 Étigny trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia

Etigny


title: Zachenberg

text:
Zachenberg là một đô thị ở huyện Regen bang Bayern thuộc nước Đức.

Tham khảo


title: Helius longirostris

text:
Helius longirostris là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Helius
Limoniidae ở vùng Palearctic


title: Phyllonorycter tribhuvani

text:
Phyllonorycter tribhuvani là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Nepal.

Sải cánh dài khoảng 6.5 mm.

Ấu trùng ăn Prunus cerasoides. Chúng ăn lá nơi chúng làm tổ.

Chú thích

Tham khảo

Phyllonorycter


title: Tipula clathrata

text:
Tipula clathrata là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng sinh thái Nearctic.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Cadarcet

text:
Cadarcet  là một xã ở tỉnh Ariège, thuộc vùng Occitanie ở phía tây nam nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Ariège

Tham khảo

Xã của Ariège


title: Pollanisus commoni

text:
Pollanisus commoni là một loài bướm đêm thuộc họ Zygaenidae. Nó được tìm thấy dọc theo bờ biển của đông bắc Queensland.

Chiều dài cánh trước là 7-7.5 mm đối với con đực và 6.5-7.5 mm đối với con cái.

Ấu trùng ăn Dillenia alata.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Australian Faunal Directory
Zygaenid moths of Australia: a revision of the Australian Zygaenidae

Pollanisus


title: Valstrona

text:
Valstrona là một đô thị ở tỉnh Verbano-Cusio-Ossola trong vùng Piedmont của Ý, có cự ly khoảng 90 km về phía đông bắc của Torino và khoảng 25 km về phía tây nam của Verbania. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 1.286 người và diện tích là 48,8 km².

Valstrona giáp các đô thị: Anzola d'Ossola, Calasca-Castiglione, Cravagliana, Loreglia, Massiola, Ornavasso, Pieve Vergonte, Quarna Sopra, Quarna Sotto, Rimella, Sabbia, Varallo Sesia.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Verbano-Cusio-Ossola
Thành phố và thị trấn ở Piemonte


title: Diadasia willineri

text:
Diadasia willineri là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Moure mô tả khoa học năm 1947.

Chú thích

Tham khảo

Diadasia
Động vật được mô tả năm 1947


title: Daman và Diu

text:
Daman và Diu (tiếng Marathi: दमण आणि दीव, tiếng Gujarat: દમણ અને દિવ, tiếng Bồ Đào Nha: Damão e Diu) là một lãnh thổ liên bang của Ấn Độ. Cách nay 450 năm trước, vùng đất bao quanh bờ biển của Daman và Diu ven biển Ả Rập là một phần của Ấn Độ thuộc Bồ Đào Nha, cùng với Goa, Dadra và Nagar Haveli. Goa, Daman và Diu được sáp nhập vào Cộng hòa Ấn Độ vào ngày 19 tháng 12 năm 1961 bởi hành động quân sự; Bồ Đào Nha không cộng nhận việc Ấn Độ sáp nhập các lãnh thổ này cho đến năm 1974. Goa, Daman, và Diu được quản lý như một lãnh thổ liên bang duy nhất cho đến năm 1987, khi Goa giành được cương vị là bang, Daman và Diu trở thành một lãnh thổ liên bang riêng, mỗi vùng đất cấu thành là một trong hai quận của lãnh thổ liên bang.

Tiếng Marathi, Tiếng Gujarat và Tiếng Anh là ngôn ngữ chính thức và cũng là các ngôn ngữ chính. Việc sử dụng tiếng Bồ Đào Nha đang suy giảm vì ngôn ngữ này không còn có vai trò chính thức hay được giảng dạy trong trường học. Ngoài tiếng Bồ Đào Nha chuẩn, hai ngôn ngữ bồi dựa trên tiếng Bồ Đào Nha ở Daman và ở Diu cũng đang giảm. Việc sử dụng Tiếng Anh đang tăng lên với vài trò chính thức.

Hành chính
Lãnh thổ chỉ gồm có 2 quận đúng như tên của mình
Quận Diu, diện tích 40 km²
Quận Daman, diện tích 72 km²

Chú thích

Liên kết ngoài
Daman Administration's Official Website
Daman Online Website
Daman and Diu Tourism's Official Website

Bang và lãnh thổ liên bang của Ấn Độ
Thành bang
Quốc gia và vùng lãnh thổ nói tiếng Anh


title: Saint-Sulpice, Mayenne

text:
Saint-Sulpice  là một xã của tỉnh Mayenne, thuộc vùng Pays de la Loire, tây bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Mayenne

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintsulpice


title: Fossa, L'Aquila

text:
Fossa là một đô thị thuộc tỉnh L'Aquila trong vùng Abruzzo của Ý. Ý. Đô thị này có diện tích 8 km², dân số 665 người. Các đô thị giáp ranh gồm: Barisciano, L'Aquila, Ocre, Poggio Picenze, Sant'Eusanio Forconese

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh L'Aquila


title: 8548 Sumizihara

text:
This page là mộtbout the asteroid; for Freescale processor MPC 8548, see PowerQUICC.

8548 Sumizihara (1994 ER3) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 14 tháng 3 năm 1994 bởi K. Endate và K. Watanabe ở Kitami.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 JPL Small-Body Database Browser 8548 Sumizihara

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Kazuro Watanabe
Được phát hiện bởi Kin Endate
Thiên thể phát hiện năm 1994


title: Họ Mùng quân

text:
Họ Mùng quân hay họ Bồ quân (danh pháp khoa học: Flacourtiaceae) từng là một họ thực vật có hoa trong hệ thống Cronquist và một vài hệ thống phân loại thực vật khác. Người ta thường phàn nàn rằng Arthur Cronquist có thói quen gộp toàn bộ các thành viên còn sót lại của một bộ, có thể coi là "đầu thừa đuôi thẹo" mà không phù hợp một cách rõ ràng với bất kỳ một họ nào trong bộ đó với các chi có quan hệ họ hàng gần gũi, vào trong một họ chứa tất cả, hay họ "thùng rác". Flacourtiaceae dường như là họ để thực hiện chức năng này cho bộ Violales của hệ thống Cronquist. Các loài nhiệt đới, cận nhiệt đới, ôn đới có rất ít các đặc trưng chung được định nghĩa và họ Flacourtiaceae là rất đa dạng về chủng loại khi xem xét ở cấp độ họ. Năm 1975, Hermann Sleumer phát biểu rằng "Flacourtiaceae là một họ tưởng tượng; chỉ có các tông trong đó là thuần nhất".

Trong phân loại Cronquist, họ này bao gồm 89 chi và trên 800 loài còn sinh tồn. Trong số này, nhiều chi, kể cả chi điển hình Flacourtia, hiện nay đã được chuyển sang họ Liễu (Salicaceae) trong phân loại dựa trên cơ sở phát sinh loài phân tử do Angiosperm Phylogeny Group thiết lập. Trong danh sách dưới đây, họ Salicaceae được định nghĩa rộng. Một số nhà phân loại học lại chia nó ra thành 3 họ là Salicaceae nghĩa hẹp (sensu stricto), Scyphostegiaceae và Samydaceae.

Các chi
Các chi trước đây xếp trong họ Flacourtiaceae, ở đây xếp theo họ hiện tại:

Achariaceae
Baileyoxylon
Buchnerodendron
Caloncoba (bao gồm cả Paraphyadanthe)
Camptostylus (bao gồm cả Cerolepis)
Carpotroche
Chiangiodendron
Chlorocarpa
Dasylepis (bao gồm cả Pyramidocarpus)
Eleutherandra
Erythrospermum (bao gồm cả Gestroa, Pectinea)
Grandidiera
Gynocardia (bao gồm cả Chilmoria)
Hydnocarpus (bao gồm cả Asteriastigma, Dankia, Taraktogenos): Chi Nang trứng
Kiggelaria
Lindackeria
Mayna (bao gồm cả Dendrostigma, Dendrostylis)
Peterodendron
Poggea
Prockiopsis
Rawsonia
Ryparosa (bao gồm cả Bergsmia, Gertrudia)
Scaphocalyx
Scottellia (bao gồm cả Dasypetalum)
Trichadenia
Xylotheca

Aphloiaceae
Aphloia (bao gồm cả Neumannia)

Berberidopsidaceae
Berberidopsis
Streptothamnus

Celastraceae
Plagiopteron

Gerrardinaceae
Gerrardina (hiện nay coi là chi của họ chứa chính nó Gerrardinaceae)

Lacistemataceae
Lacistema
Lozania

Peridiscaceae
Soyauxia

Salicaceae

Samydaceae
Samydaceae được một số tác giả tách ra khỏi họ Salicaceae nghĩa rộng.
Casearia (bao gồm cả Gossypiospermum, Synandrina)
Euceraea
Hecatostemon
Laetia (bao gồm cả Guidonia)
Lunania
Neoptychocarpus (bao gồm cả Ptychocarpus)
Ophiobotrys
Osmelia
Pseudosmelia
Ryania (bao gồm cả Patrisia)
Samyda (bao gồm cả Guayabilla, Guidonia)
Tetrathylacium
Trichostephanus
Zuelania

Còn lại
Abatia
Aphaerema
Azara (bao gồm cả Arechavaletaia)
Banara (bao gồm cả Kuhlia)
Bartholomaea
Bembicia
Bennettiodendron
Bivinia. Có thể là đồng nghĩa của Calantica.
Byrsanthus
Calantica
Carrierea
Dissomeria
Dovyalis (bao gồm cả Aberia)
Flacourtia (bao gồm cả Stigmarota)
Hasseltia (bao gồm cả Spruceanthus)
Hasseltiopsis
Hemiscolopia
Homalium (bao gồm cả Antinisa, Nisa, Pierrea)
Idesia (bao gồm cả Cathayeia)
Itoa (bao gồm cả Mesaulosperma)
Lasiochlamys
Ludia
Macrohasseltia
Mocquerysia
Neopringlea (bao gồm cả Llavea)
Neosprucea
Olmediella
Oncoba
Pangium
Phyllobotryon
Phylloclinium
Pineda
Pleuranthodendron
Poliothyrsis
Priamosia
Prockia
Pseudoscolopia
Scolopia (bao gồm cả Aembilla, Phoberos, Richeopsis)
Tisonia
Trimeria
Xylosma (bao gồm cả Craepaloprumnon, Eichlerodendron, Hisingera, Lightfootia, Myroxylon, Roumea, Rumea)

Chú thích

Tham khảo

F
Mùng quân, họ
F


title: Mỵ Châu

text:
Mị Châu (chữ Hán: 媚珠), cũng viết là Mỵ Châu, là một nhân vật truyền thuyết rất nổi tiếng trong lịch sử Việt Nam. Mị Châu là con gái của vua An Dương Vương Thục Phán, người đã đánh bại quân Tần xâm lược, ép Vua Hùng nhường ngôi cho mình và khai sinh ra nước Âu Lạc trong lịch sử Việt Nam. Câu chuyện truyền thuyết về Mị Châu gắn liền với sự tích "Rải lông ngỗng dẫn đường cho Trọng Thủy", một điển tích qua đó Mị Châu đã để lộ thông tin quân sự cho chồng là Trọng Thủy, dẫn đến thất bại toàn diện của Âu Lạc trước quân đội của Triệu Đà. Trong nhận thức văn hóa ngày nay, Mị Châu thường được xem là một hình tượng nhân vật nữ làm hủy hoại cơ nghiệp lớn và để lại hậu quả nghiêm trọng. Tuy nhiên, nhiều ý kiến thương cảm dành cho Mị Châu vì là nạn nhân của một mưu đồ chính trị.

Sự tích

Cổ thư

Hai cuốn sách có niên đại thời nhà Trần là Đại Việt sử lược và An Nam chí lược có những ghi chép vắn tắt về câu chuyện của Mị Châu. Ghi chép về Mị Châu trong cả hai quyển này đều có điểm chung là không có câu chuyện rải lông ngỗng.

Theo Đại Việt sử lược - Quyển I: "Những biến đổi đầu tiên":
Cuối đời nhà Chu [Trung Quốc], Hùng vương bị con vua Thục là Phán đánh đuổi rồi lên thay. Phán đắp thành ở Việt Thường, lấy hiệu là An Dương vương, rồi không cùng với nhà Chu thông hiếu nữa. Cuối đời nhà Tần, Triệu Đà chiếm cứ Uất Lâm, Nam Hải, Tượng quận rồi xưng Vương đóng đô ở Phiên Ngung, đặt quốc hiệu là Việt, tự xưng là Võ Vương [lại gọi Võ Hoàng].Lúc bấy giờ An Dương vương có thần nhân là Cao Lỗ chế tạo được cái nỏ liễu bắn một phát ra mười mũi tên, dạy quân lính muôn người. Võ Hoàng biết vậy bèn sai con là Thủy [tức Trọng Thủy] xin sang làm con tin để thông hiếu. Sau (An Dương vương) đãi Cao Lỗ hơi bạc bẽo. Cao Lỗ bỏ đi; con gái vua là Mỵ Châu lại cùng với Thủy tư thông. Thủy phỉnh Mỵ Châu mong được xem cái nỏ thần, nhân đó phá hư cái lẫy nỏ rồi sai người trình báo với Võ Hoàng. Võ Hoàng lại cất binh sang đánh. Quân kéo đến, An Dương vương lại như xưa là dùng nỏ thần thì nỏ đã hư gãy, quân lính đều tan rã.
Võ Hoàng nhân đó mà đánh phá, nhà vua ngậm cái sừng tê đi xuống nước. Mặt nước cũng vì ngài mà rẽ ra. Đất nước vì thế mà thuộc nhà Triệu.

Theo An Nam chí lược - Quyển I: "Cổ tích":Việt Vương thành, tục gọi là thành Khả Lũ, có một cái ao cổ, Quốc vương mỗi năm lấy ngọc châu, dùng nước ao ấy rửa thì sắc ngọc tươi đẹp. Sách Giao Châu Ngoại vực ký chép: "Hồi xưa, chưa có quận huyện, thì Lạc điền tùy theo thủy triều lên xuống mà cày cấy. Người cày ruộng ấy gọi là Lạc dân, người cai quản dân gọi là Lạc vương, người phó là Lạc tướng, đều có ấn bằng đồng và dải sắc xanh làm huy hiệu". Vua nước Thục thường sai con đem 3 vạn binh, đi chinh phục các Lạc tướng, nhân đó cử giữ đất Lạc mà tự xưng là An Dương vương.
Triệu Đà cử binh sang đánh. Lúc ấy có một vị thần tên là Cao Thông xuống giúp An Dương vương, làm ra cái nỏ thần, bắn một phát giết được muôn người. Triệu Đà biết địch không lại với An Dương vương, nhân đó trú lại huyện Võ Ninh, khiến Thái tử Thủy làm chước tá hàng để tính kế về sau. Lúc Cao Thông đi, nói với An Dương vương rằng: "Hễ giữ được cái nỏ của ta, thì còn nước, không giữ được thì mất nước". An Dương vương có con gái tên là Mị Châu, thấy Thái tử Thủy lấy làm đẹp lòng, rồi hai người lấy nhau. Mị Châu lấy cái nỏ thần cho Thủy xem, Thủy xem rồi lấy trộm cái lẩy nỏ mà đổi đi. Về sau Triệu Đà kéo quân tới đánh thì An Dương vương bại trận, cầm cái sừng tê vẹt được nước vào biển đi trốn, nên Triệu Đà chiếm cả đất của An Dương vương. Nay ở huyện Bình Địa, dấu tích cung điện và thành trì của An Dương vương hãy còn.
Câu chuyện về Mị Châu nổi tiếng kể từ sau khi Đại Việt Sử ký Toàn thư ghi chép, với một điển tích gọi là "Rải lông ngỗng". Tra cứu cả Đại Việt sử lược cùng An Nam chí lược, hai quyển sử biên niên có niên đại thời nhà Trần, đều không thấy chi tiết này, dĩ nhiên cũng đều không ghi chép kết cục của Mị Châu, và càng không có chi tiết An Dương vương giết chết Mị Châu. Cả Đại Việt sử lược cùng An Nam chí lược đều ở thời trước Toàn thư (ghi chép thời nhà Lê Sơ), nếu "Rải lông ngỗng" thực sự có và phổ biến, hoặc đáng tin, thì dĩ nhiên phải được ghi chép mới phải.

Chuyện rải lông ngỗng
Câu chuyện Mị Châu với sự tích "Rải lông ngỗng" sớm nhất thấy ở Lĩnh Nam chích quái. Cuốn sách này là một cuốn kỳ thư chuyên ghi chép những câu chuyện quỷ dị, đa phần chỉ là truyền thuyết, không phải là sử liệu thực sự. Niên đại của cuốn sách này không rõ ràng, nhưng chắc chắn là phải gần thời Lê Sơ, có lẽ được soạn vào thời thuộc Minh.

Nội dung câu chuyện có ở trong Lĩnh Nam chích quái - "Kim Quy truyện", sự tích về thần Kim Quy:
An Dương vương nước Âu Lạc là người Ba Thục, họ Thục tên Phán. Nhân vì tổ phụ ngày trước cầu hôn lấy Mỵ nương là con gái Hùng vương, mà Hùng vương không gả cho, bèn mang oán. Phán muốn hoàn thành chí người trước, cử binh đi đánh Hùng vương, diệt nước Văn Lang, cải tên nước thành Âu Lạc, rồi lên làm Vương, xây thành ở đất Việt Thường, hễ đắp tới đâu lại lở tới đấy.An Dương vương bèn lập đàn trai giới, cầu đảo bách thần. Ngày mồng 7 tháng 3, bỗng thấy một cụ già từ phương đông tới trước cửa thành mà than rằng: "Xây dựng thành này biết bao giờ cho xong được!" Vương mừng rỡ đón vào trong điện, thi lễ, hỏi rằng: "Ta đắp thành này đã nhiều lần băng lở, tổn nhiều công sức mà không thành, thế là cớ làm sao?" Cụ già đáp: "Sẽ có Thanh Giang sứ tới cùng nhà vua xây dựng mới thành công", nói xong từ biệt ra về. Hôm sau, Vương ra cửa đông chờ đợi, chợt thấy một con rùa vàng từ phương đông lại, nổi trên mặt nước, nói sõi tiếng người, tự xưng là Thanh Giang sứ, thông tỏ việc trời đất, âm dương, quỷ thần. Vương mừng rỡ nói: "Điều đó chính cụ già đã báo cho ta biết trước". Bèn rước vào trong thành, mời ngồi trên điện, hỏi vì sao xây thành không được. Rùa vàng đáp: "Cái tinh khí ở núi này là con vua đời trước, muốn báo thù cho nước. Lại có con gà trống sống ngàn năm, hóa thành yêu tinh ẩn ở núi Thất Diệu. Trong núi có ma, đó là hồn người nhạc công triều đại trước chôn ở đây. Ở bên cạnh, có một quán trọ cho khách vãng lai, chủ quán tên là Ngộ Không, có một người con gái và một con gà vốn là dư khí của quỷ tinh, phàm có khách qua đường nghỉ đêm ở quán thì quỷ tinh lại biến hóa muôn hình vạn trạng để làm hại. Người chết vì thế rất nhiều. Nay con gà trống trắng lại lấy con gái chủ quán, nếu giết được con gà trống thì trấn áp được quỷ tinh, quỷ tinh sẽ tụ âm khí thành yêu, hóa ra con chim cú ngậm lá thư bay lên trên cây chiên đàn tâu cùng thượng đế xin phá thành. Thần sẽ xin cắn rơi lá thư, nhà vua tức tốc nhặt lấy, thành sẽ xây được".Rùa vàng bảo Vương giả làm kẻ hành nhân nghỉ trọ ở quán, để rùa vàng ở phía trên khung cửa. Ngộ Không nói: "Quán này có yêu tinh, đêm thường giết người. Hôm nay trời chưa tối, xin ngài đi mau chớ nghỉ lại". Vương cười, nói: "Sống chết có mệnh, ma quỷ làm gì được, ta không sợ". Bèn cứ nghỉ lại. Đến đêm, quỷ ở ngoài vào, thét lớn: "Kẻ nào ở đây, sao chẳng mau mở cửa?" Rùa vàng hét: "Cứ đóng cửa thì mày làm gì?" Quỷ bèn biến hóa trăm hình vạn trạng, muôn kế nghìn phương để hòng dọa nạt, sau cùng cũng chẳng nổi. Đến lúc gà gáy sáng, quỷ tinh tẩu tán. Rùa vàng cùng An Dương vương đuổi theo, tới núi Thất Diệu, quỷ tinh thu hình biến mất. Vương bèn quay về quán. Sáng hôm sau, chủ quán sai người đến lượm xác khách trọ để chôn, thấy Vương vẫn cười nói hớn hở, bèn cùng chạy tới lạy mà nói rằng: "Ngài được như thế tất là thánh nhân, vậy xin ban thuốc thần để cứu sinh dân".Vương nói: "Nhà ngươi giết con gà trắng mà tế thần, quỷ tinh sẽ tan hết". Ngộ Không y lời, đem gà trắng ra giết, người con gái lập tức quay ra chết. Vua bèn sai đào ở núi Thất Diệu, lấy được nhiều nhạc khí cổ và xương cốt, đốt tan thành tro đem đổ xuống dòng sông. Trời gần tối, Vương và rùa vàng lên núi Việt Thường thấy quỷ tinh đã biến thành con chim cú sáu chân, ngậm lá thư bay lên cây chiên đàn, rùa vàng biến thành con chuột đen theo sau, cắn vào chân cú, lá thư rơi xuống đất, Vương vội nhặt lấy, lá thư đã bị nhấm rách quá nửa. Từ đó quỷ tinh bị diệt. Thành xây nửa tháng thì xong. Thành đó rộng hơn ngàn trượng, xoắn như hình trôn ốc, cho nên gọi là Loa Thành, còn gọi là Tư Long thành, người đời Đường gọi là Côn Lôn thành, lấy lẽ rằng nó cao lắm. Rùa vàng ở lại ba năm, rồi từ biệt ra về. Vua cảm tạ nói: "Nhờ ơn của thần, thành đã xây được. Nay nếu có giặc ngoài thì lấy gì mà chống?" Rùa vàng đáp: "Vận nước suy thịnh, xã tắc an nguy đều do mệnh trời, vua có thể tu đức mà kéo dài thời vận. Song vua ước muốn, ta có tiếc chi". Bèn tháo vuốt đưa cho nhà vua mà nói: "Đem vật này làm lẩy nỏ, nhằm quân giặc mà bắn thì sẽ không lo gì nữa". Dứt lời, trở về biển Đông. Vua lại sai Cao Lỗ làm nỏ, lấy vuốt làm lẩy, gọi là Linh Quang Kim Quá Thần Cơ.
Về sau, Triệu vương là Đà cử binh Nam xâm, cùng An Dương vương giao chiến. Vương lấy nỏ thần ra bắn, quân Đà thua lớn, chạy về Trâu Sơn cầm cự với Vương, không dám đối chiến, bèn xin hòa. Vương cả mừng, hẹn rằng phía bắc sông Tiểu Giang thuộc Triệu Đà cai trị, phía nam thì Vương cai trị. Không bao lâu, Đà cầu hôn. Vương vô tình gả con gái là Mị Châu cho con trai Đà là Trọng Thủy. Trọng Thủy dỗ Mị Châu cho xem trộm nỏ thần rồi ngầm làm một cái lẩy nỏ khác thay vuốt rùa vàng, nói dối là về phương Bắc thăm cha. Nói rằng: "Tình vợ chồng không thể lãng quên, nghĩa mẹ cha không thể dứt bỏ. Ta nay trở về thăm cha, nếu như đến lúc hai nước thất hòa, bắc nam cách biệt, ta lại tìm nàng, lấy gì làm dấu?" Mị Châu đáp: "Thiếp phận nữ nhi, nếu gặp cảnh biệt lá thì đau đớn khôn xiết, thiếp có áo gấm lông ngỗng thường mặc trên mình, đi đến đâu sẽ rứt lông mà rắc ở ngã ba đường để làm dấu, như vậy sẽ có thể cứu được nhau".
Trọng Thủy mang lẩy thần về nước. Đà được lẩy cả mừng, bèn cử binh sang đánh. An Dương vương cậy có nỏ thần, vẫn điềm nhiên đánh cờ, cười mà nói rằng: "Đà không sợ nỏ thần sao?" Quân Đà tiến sát, Vương cầm lấy nỏ, thấy lẩy thần đã mất bèn bỏ chạy. Vương đặt Mị Châu ngồi đằng sau ngựa rồi cùng nhau chạy về phương Nam. Trọng Thủy nhận dấu lông ngỗng mà đuổi.An Dương vương chạy tới bờ bể, đường cùng, không có thuyền qua bèn kêu rằng: "Trời hại ta, sứ Thanh Giang ở đâu mau mau lại cứu". Rùa vàng hiện lên mặt nước, thét lớn: "Kẻ ngồi sau ngựa chính là giặc đó!" Vương bèn tuốt kiếm chém Mị Châu, Mị Châu khấn rằng: "Thiếp là phận gái, nếu có lòng phản nghịch mưu hại lại cha, chết đi sẽ biến thành hạt bụi. Nếu một lòng trung hiếu mà bị người lừa dối thì chết đi sẽ biến thành châu ngọc để tẩy sạch mối nhục thù". Mị Châu chết ở bờ bể, máu chảy xuống nước, trai sò ăn phải đều biến thành hạt châu. Sau đó, An Dương vương cầm sừng tê bảy tấc, Rùa vàng rẽ nước dẫn Vương đi xuống bể.
Đời truyền rằng nơi đó là đất Dạ Sơn, tổng Cao Xá, phủ Diễn Châu. Quân Đà kéo tới đấy không thấy bóng vết gì, chỉ còn lại xác Mị Châu. Trọng Thủy ôm xác vợ đem về táng ở Loa Thành, xác biến thành ngọc thạch. Mị Châu đã chết, Trọng Thủy thương tiếc khôn cùng, khi đi tắm tưởng như thấy bóng dáng Mị Châu, bèn lao đầu xuống giếng mà chết. Người đời sau mò ngọc ở biển Đông lấy nước giếng này mà rửa thì thấy trong sáng, nhân kiêng tên Mị Châu cho nên gọi ngọc minh châu là đại cữu và tiểu cữu.
Dường như các sử quan thời nhà Lê, khi tu soạn Đại Việt Sử ký Toàn thư, đã thấy câu chuyện này và quyết định đưa vào mục "Kỷ nhà Thục". Trong bản kỷ này, câu chuyện được viết lại gần như y hệt, kể cả sự tích "rải lông ngỗng".

Sách Đại Việt Sử ký Toàn thư, "Kỷ nhà Thục - An Dương Vương":
An Dương Vương. Họ Thục, tên húy là Phán, người Ba Thục, ở ngôi 50 năm, đóng đô ở Phong Khê (nay là thành Cổ Loa)...
(Lược một đoạn, nội dung giống Lĩnh Nam chích quái) ... Rùa vàng cáo từ ra về. Vương cảm tạ, hỏi rằng: "Đội ơn ngài thành đắp đã vững, nếu có giặc ngoài đến, thì lấy gì mà chống giữ?" Rùa vàng bèn trút chiếc móng trao cho Vương và nói: "Nước nhà yên hay nguy đều do số trời, nhưng người cũng nên phòng bị; nếu có giặc đến thì dùng móng thiêng này làm lẫy nỏ, nhằm vào giặc mà bắn thì không phải lo gì". Vương sai bề tôi là Cao Lỗ (có sách chép là Cao Thông) làm nỏ thần, lấy móng rùa làm lẫy, đặt tên là Linh Quang Kim Trảo Thần Nỏ (灵光金龟神机弩).
Tân Mão, năm thứ 48 (Tần Thủy Hoàng năm thứ 37, tức năm 210 TCN). Mùa đông, tháng 10, Tần Thủy Hoàng mất ở Sa Khâu. Nhâm Ngao và Triệu Đà đem quân sang xâm lấn. Đà đóng quân ở núi Tiên Du, Bắc Giang đánh nhau với An Dương vương. Vương đem nỏ thần ra bắn, Đà thua chạy. Bấy giờ, Ngao đem thủy quân đóng ở Tiểu Giang (tức là con sông ở phủ Đô hộ, sau lầm là Đông Hồ, tức là bến Đông Hồ ngày nay), vì phạm thổ thần nên bị bệnh, phải rút về. Nhâm Ngao bảo Đà rằng: "Nhà Tần sắp mất, dùng mưu kế đánh Phán thì có thể dựng nước được". Đà biết An Dương vương có nỏ thần, không thể địch nổi, bèn lui giữ núi Vũ Ninh, sai sứ đến giảng hòa. Vương mừng, bèn chia từ Bình Giang (nay là sông Thiên Đức ở huyện Đông Ngàn) trở lên phía Bắc thuộc quyền cai trị của Đà, trở về phía Nam thuộc quyền cai trị của Vương. Đà sai con là Trọng Thủy vào hầu làm Túc vệ, cầu hôn con gái An Dương vương là Mị Châu. Vương bằng lòng. Trọng Thủy dỗ Mị Châu để xem trộm nỏ thần, rồi ngầm bẻ gãy lẫy nỏ, thay cái khác vào, giả vờ về Bắc thăm cha mẹ, bảo Mị Châu rằng: "Ân tình vợ chồng không thể quên nhau, nếu lỡ hai nước không hòa, Nam Bắc cách biệt, ta lại tới đây thì làm thế nào mà tìm thấy nhau?" Mị Châu nói: "Thiếp có cái nệm gấm lông ngỗng, thường mang theo mình, đi đến đâu thì rút lông ngỗng rắc ở chỗ đường rẽ để làm dấu". Trọng Thủy về báo cho Đà biết.Quý Tỵ, năm thứ 50 (Tần Nhị Thế Hồ Hợi, năm thứ 2, tức năm 208 TCN). Nhâm Ngao ốm sắp chết, bảo Đà rằng: "Tôi nghe nói bọn Trần Thắng làm loạn, lòng dân chưa biết theo về đâu. Đất này ở nơi xa lánh, sợ bọn giặc xâm phạm đến đây, muốn cùng ông chặt đường (đường vào đất Việt do nhà Tần mở), tự phòng bị, đợi xem chư hầu biến động thế nào". Đến khi ốm nặng, lại nói: "Đất Phiên Ngung (nhà Hán gọi là Nam Thành) dựa núi cách sông, đông tây dài mấy nghìn dặm, vả có người Tần cùng giúp, cũng đủ dựng nước, dấy vương, làm chủ một phương. Các trưởng lại trong quận này không người nào đáng cùng mưu bàn, cho nên tôi gọi riêng ông để bảo". Rồi Ngao lấy Đà thay mình. Ngao chết, Đà liền gửi hịch đến các cửa ải Hoành Phố, Dương Sơn, Hoàng Khê, nói: "Quân giặc sắp đến, phải gấp chặt đường, họp binh tự giữ". Hịch đến nơi, các châu quận đều hưởng ứng.Bấy giờ, Đà giết hết các trưởng lại do nhà Tần đặt, đem thân thích phe cánh thay làm thú lệnh. Đà đem quân đến đánh An Dương vương, Vương không biết lẫy nỏ đã mất, ngồi đánh cờ cười mà bảo: "Đà không sợ nỏ thần của ta sao?" Quân của Đà tiến sát đến nơi, Vương giương nỏ thì lẫy đã gãy rồi, thua chạy, để Mị Châu ngồi trên ngựa, cùng chạy về phía nam. Trọng Thủy nhận dấu lông ngỗng đuổi theo.Vương đến bờ biển, hết đường mà không có thuyền, liền gọi rùa vàng mấy tiếng: "Mau đến cứu ta!" Rùa vàng nổi lên mặt nước, mắng rằng: "Kẻ ngồi sau ngựa là giặc đấy, sao không giết đi?" An Dương vương bèn rút gươm muốn chém Mị Châu, Mị Châu khấn rằng: "Trung tín trọn tiết, bị người đánh lừa, xin hóa thành ngọc châu để rửa thù nhục này". Cuối cùng, Vương vẫn chém Mị Châu, máu chảy loang mặt nước, loài trai nuốt vào bụng, hóa làm hạt minh châu. An Dương vương cầm sừng tê văn dài 7 tấc xuống biển mà đi (tức như ngày nay gọi là sừng tê rẽ nước. Tục truyền núi Dạ Sơn xã Cao Xá ở Diễn Châu là nơi ấy).Trọng Thủy đuổi theo đến nơi, thấy Mị Châu đã chết, thương khóc ôm xác đem về chôn ở Loa Thành, hóa làm đá ngọc. Trọng Thủy nhớ tiếc Mị Châu, trở lại chỗ Mị Châu tắm gội trang điểm khi trước, thương nhớ không nguôi, cuối cùng nhảy xuống giếng mà chết. Người sau được hạt minh châu ở biển Đông, lấy nước giếng ấy mà rửa, sắc ngọc càng sáng hơn.Về năm mất, Sử ký của Tư Mã Thiên lại viết rằng phía Tây nước Âu Lạc bị Triệu Đà đánh bại ngay sau khi Lữ Thái hậu chết, mà Lữ Thái hậu chết năm 180 TCN, vì thế một số sách báo ngày nay cũng viết Âu Lạc sụp đổ năm 179 TCN. Suy ra Mị Châu có thể mất năm 179 TCN. Tuy vậy, có khả năng câu chuyện về nàng và bản thân Mị Châu chỉ là sản phẩm tưởng tượng của người đời sau, nên chuyện năm mất ra sao cũng đã không còn quan trọng.

Nhận định
Về sự việc này, sử thần Ngô Sĩ Liên, trong Đại Việt Sử ký Toàn thư, có nhận xét:Chuyện rùa vàng đáng tin chăng? Chuyện thần giáng đất Sần, chuyện đá biết nói cũng có thể là có. Vì việc làm của thần là dựa theo người, thác vào vật mà nói năng. Nước sắp thịnh, thần minh giáng để xem đức hóa; nước sắp mất, thần cũng giáng để xét tội ác. Cho nên có khi thần giáng mà hưng, cũng có khi thần giáng mà vong. An Dương Vương hưng công đắp thành có phần không dè dặt sức dân, cho nên thần thác vào rùa vàng để răn bảo, chẳng phải là vì lời oán trách động dân mà thành ra như thế ư? Nhưng thế cũng còn là khá. Đến như lo họa hoạn về sau mà nài xin với thần, thì lòng riêng đã nảy. Lòng riêng một khi nảy mầm thì lẽ trời theo đó mà mất, sao thần lại chẳng gieo cho tai họa!Rùa vàng trút móng thiêng trao cho, bảo là có thể đánh lui được quân địch, đó là mầm họa chăng? Như chuyện thần ban cho nước Quắc ruộng đất mà sau đó nước Quắc cũng mất theo. Sau An Dương Vương quả nhiên như vậy. Thế chẳng phải là thần theo người mà hành động sao? Nếu không có lời nài xin với rùa vàng, cứ theo đạo lý mà làm, biết đâu quốc thống lại chẳng được lâu dài? Đến như chuyện Mỵ Châu rắc lông ngỗng chỉ đường, thì chưa chắc đã có. Nếu có thì chỉ một lần là phải, thế mà sau này con gái Triệu Việt Vương lại bắt chước mà cũng nói như thế, là làm sao? Có lẽ người chép sử cho rằng họ Thục và họ Triệu mất nước đều do con rể, cho nên nhân một việc mà nói hai lần chăng? Thế thì việc ma quỷ làm đổ thành cũng đáng tin sao? Trả lời rằng: Đại loại cũng như chuyện Bá Hữu làm quỷ dữ, sau người nước Trịnh lập con cháu của Hữu, hồn của Hữu có chỗ nương tựa rồi thì hết.
''Thế là trừ bỏ yêu khí, quỷ không có chỗ phụ vào nữa thì phải thôi. Đến như sử chép An Dương Vương bại vong là do nỏ thần bị đổi lẫy, Triệu Việt Vương bại vong vì mũ đâu mâu mất móng rồng, đều là mượn lời để cho vật trở thành thiêng mà thôi. Đại phàm việc giữ nước chống giặc tự có đạo lý của nó, đúng đạo lý thì được nhiều người giúp mà nước hưng, mất đạo lý thì ít người giúp mà nước mất, không phải vì những thứ ấy.

Tham khảo

 Đại Việt sử ký toàn thư - phần ngoại kỷ - Ngô Sĩ Liêngg
 An Nam chí lược - Lê Tắc

Xem thêm
 Trọng Thủy
 An Dương Vương
 Rùa thần Kim Quy
 Nỏ thần (Nỏ thần Cao Lỗ)

M
M
M
Việt Nam cổ đại
Lịch sử Việt Nam


title: Incurvaria praelatella

text:
Incurvaria praelatella là một loài bướm đêm thuộc họ Incurvariidae. Nó được tìm thấy ở khắp châu Âu, except bán đảo Iberia.

Sải cánh dài 11–14 mm.

Ấu trùng ăn Achillea, Agrimonia, Alchemilla vulgaris, Filipendula, Fragaria vesca, Geum rivale, Potentilla reptans, Rubus fruticosus và Spiraea douglasii. Chúng ăn lá nơi chúng làm tổ.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài
microlepidoptera.nl
bladmineerders.nl
Lepidoptera of Belgium

Incurvariidae
Côn trùng châu Âu


title: 9349 Lucas

text:
9349 Lucas (1991 SX) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 30 tháng 9 năm 1991 bởi R. H. McNaught ở Siding Spring.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 9349 Lucas

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1991


title: Gnathothlibus fijiensis

text:
Gnathothlibus fijiensis là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae. Loài này có ở Fiji.

Chiều dài cánh trước khoảng 38–41 mm đối với con đực và 40-44 đối với con cái. Nó gần giống loài Gnathothlibus eras, Gnathothlibus saccoi và Gnathothlibus vanuatuensis but distinguishable by the distinctive olive green ground colour of the forewing upperside and the mauve outer edge to the tegula in the males.

Etymology
The specific name fijiensis is derived từ Thái Bình Dương island nation of Fiji, the only known locality for the species.

Chú thích

Tham khảo

Gnathothlibus


title: Nguyễn Mậu Tuyên

text:
Nguyễn Mậu Tuyên (1518-1599) là công thần giúp nhà Lê trung hưng trong lịch sử Việt Nam.

Thân thế
Nguyễn Mậu Tuyên người làng Thịnh Mỹ, huyện Lôi Dương, Thanh Hóa. Ông là dòng dõi Nguyễn Nhữ Lãm, công thần khai quốc nhà Hậu Lê. Cha ông là Nguyễn Trinh. Nguyễn Mậu Tuyên được đánh giá là người đủ tài đức, có học vấn.

Phù Lê diệt Mạc
Nguyễn Mậu Tuyên lớn lên khi Mạc Đăng Dung cướp ngôi nhà Lê (1527). Năm 1533, Nguyễn Kim lập Lê Trang Tông lên ngôi chống lại nhà Mạc. Năm 1545, Nguyễn Kim chết, con rể là Trịnh Kiểm lên thay. Thời Lê Trung Tông (1548-1556), Nguyễn Mậu Tuyên tìm đến gặp Trịnh Kiểm xin theo giúp.

Trịnh Kiểm dùng Mậu Tuyên làm tham mưu. Ông giúp Trịnh Kiểm bày kế trong màn trướng, lập nhiều công lao. Sang thời Lê Anh Tông (1557-1572), ông được phong làm Hữu thị lang bộ Lại, tước Nhân Nghĩa bá; sau đó lại đổi làm Hữu thị lang bộ Binh, Tường Lân bá.

Năm 1570, Trịnh Kiểm mất, hai con là Trịnh Cối và Trịnh Tùng tranh quyền. Nguyễn Mậu Tuyên đi theo Trịnh Tùng. Trịnh Cối yếu thế chạy sang hàng nhà Mạc. Ông tiếp tục làm tham mưu cho Trịnh Tùng chống nhà Mạc. Nhờ có công lao, ông được thăng tước hầu.

Năm 1573 đời Lê Thế Tông (1573-1599), Nguyễn Mậu Tuyên được đổi sang làm Đô ngự sử. Năm 1580 ông được phong làm Thượng thư bộ Công. Năm 1582, ông được điều sang làm Thượng thư bộ Hộ.

Thời bình
Năm 1593, Trịnh Tùng diệt nhà Mạc, rước Lê Thế Tông ra Thăng Long. Nguyễn Mậu Tuyên theo vua Lê ra bắc, được phong làm Thượng thư bộ Lại, tước Minh nghĩa hưng phụ công thần.

Kinh thành Thăng Long mới khôi phục từ tay nhà Mạc còn nhiều việc rối ren. Nguyễn Mậu Tuyên lãnh trách nhiệm làm Tể tướng điều hành tốt việc triều chính, được triều đình tin cậy.

Năm 1595, nhà Lê trung hưng mở khoa thi Hội, dùng ông làm chủ khảo lấy các học trò thi đỗ. Ông đã lấy Nguyễn Thực đỗ đầu, về sau Nguyễn Thực cũng trở thành Tể tướng giỏi của nhà Lê trung hưng.

Nguyễn Mậu Tuyên lựa chọn được nhiều người giỏi cho triều đình, được mọi người khen ngợi.

Năm 1596, ông được thăng làm Thiếu phó, tước Quỳnh quận công.

Năm 1599, Nguyễn Mậu Tuyên qua đời, thọ 82 tuổi. Triều đình truy tặng ông chức Thiếu sư, thụy là Trung Cần.

Nhận định
Sử gia Phan Huy Chú đánh giá về Nguyễn Mậu Tuyên như sau:
Ông có học vấn rộng rãi, chín chắn, phẩm hạnh thuần hậu. Làm quan 40 năm, hết lòng với hoàng gia. Ông giữ tiết kiên trinh, trải gian nan giúp nên bình định, dựng nên công lao sự nghiệp tốt đẹp. Về sau giữ chức Tể tướng, là bậc nguyên lão cầm quyền, làm khuôn phép cho trăm quan, đứng đầu danh thần thời Lê trung hưng

Xem thêm
 Chiến tranh Lê-Mạc
 Trịnh Tùng
 Nguyễn Thực

Tham khảo
 Phan Huy Chú (2008), Lịch triều hiến chương loại chí, tập 1, Nhà xuất bản Giáo dục

Chú thích

Quan lại nhà Lê trung hưng
Người Thanh Hóa
Sinh năm 1518
Mất năm 1599


title: Nyctiophylax hamatus

text:
Nyctiophylax hamatus là một loài Trichoptera hóa thạch trong họ Polycentropodidae.

Tham khảo

Hóa thạch Bộ Cánh lông
Nyctiophylax


title: Quận Chambers, Alabama

text:
''
Quận Chambers là một quận thuộc tiểu bang Alabama, Hoa Kỳ. Dân số thời điểm năm 2000 là 36.583 người. Quận lỵ đóng ở Lafayette. Chambers nằm trong Vùng thống kê tiểu đô thị Valley, Alabama.
Quận được thành lập ngày 18/12/1832.

Tham khảo

Quận của Alabama
Quận của Appalachia


title: Monolepta erythrocephala

text:
Monolepta erythrocephala là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Baly miêu tả khoa học năm 1878.

Chú thích

Tham khảo

Monolepta


title: Tipula kertesziana

text:
Tipula kertesziana là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng Indomalaya.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Chiaverano

text:
Chiaverano là một đô thị ở tỉnh Torino trong vùng Piedmont, có vị trí cách khoảng 50 km về phía đông bắc của Torino, nước Ý. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 2.226 người và diện tích là 12,0 km².

Đô thị Chiaverano có các frazioni (các đơn vị trực thuộc, chủ yếu là các làng) Bienca.

Chiaverano giáp các đô thị: Donato, Andrate, Borgofranco d'Ivrea, Sala Biellese, Torrazzo, Montalto Dora, Burolo, Ivrea, và Cascinette d'Ivrea.

Quá trình biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 www.comune.chiaverano.to.it/default.asp

Đô thị tỉnh Torino
Thành phố và thị trấn ở Piemonte


title: Florange

text:
Florange là một xã trong vùng Grand Est, thuộc tỉnh Moselle, quận Thionville-Ouest, tổng Florange. Tọa độ địa lý của xã là 49° 19' vĩ độ bắc, 06° 07' kinh độ đông. Florange nằm trên độ cao trung bình là 170 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 153 mét và điểm cao nhất là 232 mét. Xã có diện tích 13,18 km², dân số vào thời điểm 1999 là 10.778 người; mật độ dân số là 817 người/km². Xã nằm khoảng 6 km về phía tây nam của Thionville.

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Xã của Moselle


title: Bulbophyllum sigmoideum

text:
Bulbophyllum sigmoideum là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

sigmoideum]]

S