title: Yên Đồng, Ý Yên

text:
Yên Đồng là một xã thuộc huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định, Việt Nam.

Địa lý - Hành chính
Xã thuộc về hạ lưu sông Hồng, nằm ở phía nam huyện Ý Yên; phía Bắc giáp với xã Yên Thắng; phía Tây nam giáp xã Yên Trị; phía Nam giáp sông Đáy; phía Đông giáp xã Yên Nhân, phía Tây giáp sông Sắt, là phân giới tự nhiên với xã Yên Khang.

Xã được phân thành 8 thôn và 35 xóm. Các thôn là Khang Giang (làng Tràn), Tiến Thắng, Nam Đồng, Cốc Dương, La Ngạn, Đại An và An Trung.

Lịch sử
Vùng đất Yên Đồng được cho là có lịch sử lâu đời. Căn cứ vào những phát hiện các lớp sú vẹt dưới các lớp vỏ sò vỏ hến, các nhà nghiên cứu dự đoán vùng đất Yên Đồng xưa thuộc vùng biển nông, sau được phù sa sông Đáy lắng đọng bồi đắp nâng cao dần thành đồng ruộng, cửa biển Đại Ác xưa (nay là cửa biển Độc Bộ) cũng đã lùi xa mấy chục km. Theo truyền ngôn thì ông Trần Xuân Hằng, người Tiên Du là người đầu tiên về đây lập ấp nên làng mới có tên gọi chệch là Trần Xá xã, tên Nôm gọi là làng Tràn.

Thời Lý - Trần, vùng đất Yên Đồng nay tương ứng với 5 phường: Trần Xá, Cốc Dương, Lê Lợi, Đồi Trung, An Hạ, thuộc huyện Đại An, trấn Sơn Nam. Đến thời Hậu Lê, vùng này gồm 5 xã: Vỉ Nhuế (xã Vỉ Nhuế bao gồm 5 thôn: Trần Xá, Quảng Nạp, Nhuế Duệ, Tịch Nhi, Đáy. Đến năm Minh Mạng thứ 10 (1831), xã Vỉ Nhuế được đổi thành tổng Vỉ Nhuế.), Cốc Dương; An Trung, La Ngạn (do Lê Lợi lên làm vua nên xã Lê Lợi tránh tên húy đổi là xã La Ngạn) và An Hạ thuộc huyện Đại An, phủ Nghĩa Hưng.

Từ 1945 đến 1959, vùng này có tên gọi là xã Đại Đồng, thuộc huyện Nghĩa Hưng, tỉnh Nam Định. Đến năm 1959, xã có tên là Yên Đồng, thuộc huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định.

Di tích - Danh thắng
 Phủ Quảng Cung (Phủ Nấp) thờ Thánh Mẫu Liễu Hạnh Đệ Nhất Thiên Tiên giáng sinh lần thứ Nhất năm 1434, được nhà nước trao tặng Bằng Di Tích Lịch sử Quốc gia năm 2013
 Đình làng Nấp thờ Bố Cái Đại Vương cùng các nghĩa sĩ của làng.
 Đình Tràn thờ Đông Nha đại vương Nguyễn Văn Bình và Tây Nha đại vương Nguyễn Văn Định, các võ tướng thời Lý.
 Đình Vọng thờ Nhân Huệ Vương Trần Khánh Dư.
 Đình Nhuế thờ Tả Vệ Úy Dược Tài Đại tướng quân Nguyễn Công Bạch, võ tướng khai quốc thời Lê Lợi.
 Đình Gon thờ Thủy Tào Tiên Phong đại tướng Lê Vĩnh Lộc, Thủy Tào Tiên Phong phó tướng Bùi Đại Liệu và Thái y Nguyễn Hưng (Tam vị đại vương), các công thần thời Lê Lợi.
 Đình làng La Ngạn, Ngôi đình văn hóa nơi là trường học truyền bá chữ Quốc ngữ đầu tiên của xã Yên Đồng

Danh nhân nổi bật

 Đỗ Huy Liêu
 Đỗ Huy Rừa, Tiểu đoàn trưởng đầu tiên của Tiểu đoàn 307

Những ngành truyền thống

Xưa kia ngoài nông nghiệp là nghề chính thì người dân Yên Đồng còn có thêm một số nghề thủ công như nghề trồng cói dệt chiếu gon ở làng Gon, nghề trồng bông kéo sợi dệt vải ở làng Gon, làng Tràn. Ngoài ra còn có nghề trồng dâu nuôi tằm, nghề đan lát tre, nứa. Từ xa xưa Yên Đồng đã là một vùng quê có sự mở cửa thông thương buôn bán với bên ngoài. Nơi đây có hai bến đò là đò Vọng và đò Vọng Trung, có ba chợ để trao đổi hàng hóa là chợ Đồi, chợ Nấp và chợ Vọng. Trong đó chợ Đồi xưa là chợ lớn nhất vùng họp ở bến sông Đồi, một tháng họp tới chín phiên.

Hiện nay, nông nghiệp vẫn là nghề chính của Yên Đồng. Ngoài ra còn có thêm một số nghề phụ như máy may quần áo, găng tay, mũ, thêu xuất khẩu và tiêu thụ nội địa. Một số gia đình có mở cửa hàng cung cấp các dịch vụ thương mại cho bà con. Như vậy, có thể thấy Yên Đồng là một vùng quê lâu đời có bề dày lịch sử. Đây là một làng quê nông nghiệp điển hình, đồng thời cũng là một làng quê có sự mở mang thông thương chợ búa "trên bến dưới thuyền"…

Các thôn trong xã

Thôn Khang Giang
bao gồm toàn bộ làng Tràn. (tên chữ là Trần Xá)

Tên gọi Khang Giang ám chỉ con sông nhỏ của xóm Khang - xóm đầu tiên hình thành ngôi làng, hiện nay không còn dấu tích của con sông này, về sau xóm này phát triển thành làng Trần Xá, tên Nôm là làng Tràn.

Thuở sơ khai thì làng là một bãi bồi ven biển. Sau đó, có một số người sinh sống bằng nghề chài lưới cư trú ở đây và có tên gọi là xóm Khang. Người đầu tiên về đây lập ấp, phát triển điền trang trồng trọt là ông Trần Xuân Hằng người Tiên Du nên làng mới có tên gọi chệch là Trần Xá (làng Tràn).

Làng Tràn (Làng Trần Xá) được thành lập từ khoảng đầu thế kỉ thứ 8. Làng Trần Xá cổ gồm hai bộ phận: phía Đông (làng chính) là xóm Khang Phụ - nay là làng Tràn; phía Tây còn có một xóm phát triển từ làng chính, đến thời Hậu Lê tách hẳn thành Quảng Nạp - làng Nấp. Đến thế kỉ thứ 8 thời Phùng Hưng, làng phát triển thành phường Trần Xá (Trần Xã xã), tên gọi này được gọi đến hết thời nhà Lý - Trần. Thời Hậu Lê, phường Trần Xá được chia tách thành hai thôn: thôn Trần Xá (Tràn) và thôn Quảng Nạp (Nấp) thuộc xã Vỉ Nhuế (gồm 5 thôn: Trần Xá, Quảng Nạp, Nhuế Duệ, Tịch Nhi, Đáy) và năm 1831 Minh Mạng thứ 10 xã Vỉ Nhuế được đổi thành tổng Vỉ Nhuế gồm 5 thôn trên. Năm 1997, làng Tràn chính thức có tên gọi hành chính là thôn Khang Giang.
Làng Tràn là làng có truyền thống sinh hoạt văn hóa cộng đồng từ thời xa xưa. Làng có một ngôi chùa (chùa Phúc Lâm - nay là chùa Tràn) được xây dựng từ thời Lý vào đầu thế kỷ 11, lúc đầu chùa được xây bằng tường đất lập mái tranh. Đến thời vua Minh Mạng, chùa được trùng tu xây dựng lại khang trang bằng ngói nam, gạch thất và cột kèo bằng gỗ lim. Năm 1975, do nhu cầu của chính quyền địa phương muốn xây dựng một ngôi trường Phổ thông cơ sở (nay là trường Tiểu học B xã Yên Đồng) tại phía tây nhà chùa nên nhà sư trụ trì nhà chùa đã buộc phải đồng ý nhượng lại phần đất phía tây của nhà chùa để Uỷ ban hành chính xã Yên Đồng xây dựng ngôi trường học cho con em trong năm thôn Vỉ Nhuế và thôn Cốc Dương đến học tập. Trải qua 200 năm kể từ lần trùng tu cuối cùng, chùa đã bị hư hại nặng. Tháng 12 năm 2010, nhân dân trong thôn cùng với con em quê quán trong thôn sinh sống khắp mọi miền đất nước, một số hộ dân làng Nấp - thôn Tiến Thắng và khách thập phương đã đóng góp được tổng số tiền lên đến 240 triệu đồng để trùng tu lại ngôi chùa Tràn cổ kính.
 Làng còn có một ngôi đình, còn gọi là đình làng Tràn, là nơi sinh hoạt văn hóa cộng đồng từ thời xưa. Trong thời kỳ kháng chiến chống Mĩ, đình bị hư hại nặng và đã được chính quyền địa phương tháo dỡ để phòng chống vỡ đê sông Đáy và xây dựng trường học. Hiện nay, đình Tràn đã được khôi phục và xây dựng lại bằng bê tông cốt thép. Hàng năm nhân dân vẫn tổ chức lễ hội cổ truyền đình Tràn vào ngày 14 - 3 âm lịch.

- Đình Tràn thờ phụng hai ông: ông Nguyễn Văn Bình được vua sắc phong là Đông Nha đại vương và ông Nguyễn Văn Định là Tây Nha đại vương. (Hai ông là người sinh ra tại làng Trần Xá (năm Canh Thìn 1040) trong một gia đình làm nghề chài lưới, cha là Nguyễn Văn Thụy, mẹ là Lý Thị An. Lớn lên hai ông dựng cờ khởi nghĩa chiêu tập quân giết các tên quan gian ác Hoàng Xá (Yên Nhân ngày nay) và Vọng Doanh (Yên Quang ngày nay). Năm 1073 được nhà Lý chiêu hàng giao cho chức chánh phó trấn thủ Nghệ An cùng với Lý Đạo Thành. Sau này các ông có công giúp Lý Thường Kiệt đánh Chiêm Thành và đánh quân nhà Tống. Ông Nguyễn Văn Bình sau khi về quê có công giúp dân sửa sang đền chùa, đắp đường khơi mương. Sau khi mất ông Nguyễn Văn Bình được vua sắc phong là Đông Nha đại vương còn ông Nguyễn Văn Định là Tây Nha đại vương, được dân thờ phụng ở đình Tràn.).

Làng Tràn còn có truyền thống yêu nước nồng nàn,từ xa xưa nhiều người đã tham gia các cuộc kháng chiến chống giặc ngoại xâm phương Bắc đến các cuộc kháng chiến gần đây là kháng chiến chống Pháp, Mĩ cứu nước ở thế kỉ 20. Nhiều người vĩnh viễn nằm lại các chiến trường. Thời chống Pháp tiêu biểu có các ông: ông Đoàn Đình Trác, Phạm Văn Khiếu. Hiện nay, làng còn có nhiều người còn sống mà thân thể của họ vẫn còn mang những vết thương và di chứng của cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu nước như các ông: Ông Đặng Trung Thành, Ông Đặng Văn Đề, Ông Lê Danh Đảng, Ông Nguyễn Đình Thành, Ông Trần Văn Nhỡ, Ông Trịnh Văn Yến,......
Làng được phong danh hiệu: "làng văn hóa cấp tỉnh". Con em trong làng rất hiếu học. Nhiều người đã đỗ đạt cao như: Tiến sĩ Luật học Đặng Văn Khanh là đại biểu Quốc hội khóa 12 - nguyên Giám đốc Sở Tư pháp TP.Hà Nội, Tiến sĩ Đặng Ngọc Biên - giảng viên Đại học Kinh tế quốc dân Hà Nội, nguyên Đại tá Phạm Ngọc Ơn, Ông Phạm Ngọc Quỹ - Nguyên Phó vụ trưởng Vụ bảo vệ chính trị nội bộ thuộc Ban tổ chức TƯ Đảng Cộng sản Việt Nam, Tiến sĩ Toán học Đặng Việt Trung - giảng viên Đại học Công nghiệp Hà Nội, Thạc sĩ - Bác sĩ Nguyễn Đình Đức - Phó giám đốc Bệnh viện Đa khoa tỉnh Ninh Bình,....
Làng Tràn có dòng họ Đặng là chiếm ưu thế với khoảng 60% dân số. Nhà thờ tổ họ Đặng là một trong những nhà thờ họ cổ xưa nhất của xã Yên Đồng. Tính đến năm 2010, theo gia phả của dòng họ thì hậu duệ của họ Đặng là đời thứ 27. Ngoài ra còn có các dòng họ khác như: họ Phạm, họ Lê, họ Nguyễn, họ Đoàn, họ Đào, họ Bùi, họ Dương, họ Trịnh, họ Trần,...

Thôn Tiến Thắng
bao gồm toàn bộ làng Nấp (tên chữ là Quảng Nạp).

Thôn Tiến Thắng xưa là một xóm của làng Trần Xá, đến thời nhà Hậu Lê được tách ra thành một thôn mới đổi tên gọi là thôn Quảng Nạp - tên Nôm là làng Nấp.

Truyền thuyết ở đây kể rằng vào cuối thế kỷ thứ 8, trên đường đi chiêu mộ quân sĩ và lương thực để chống quân đô hộ nhà Đường, Phùng Hưng có ghé đất Quảng Nạp thuộc xã Trần Xá để phủ dụ dân chúng, làng có 23 người ứng nghĩa tòng quân theo ông. Sau khi ông mất, làng đã lập đền thờ ông cùng các nghĩa sĩ của làng. Đình Nấp là nơi thờ tự Phùng Hưng (Bố Cái Đại Vương) và các nghĩa sĩ của làng.
Làng Nấp có một đền thờ của Đạo Mẫu Việt Nam (Phủ Quảng Cung) và một nhà thờ Thiên chúa giáo.
Đạo Thiên chúa được truyền vào làng Nấp trong khoảng nửa cuối thế kỉ 19, đầu thế kỷ 20. Hiện nay, làng Nấp có tới trên 90% dân số theo đạo. Người dân theo đạo nhưng vẫn hướng về cội nguồn và truyền thống văn hóa của dân tộc, nhiều người đã hi sinh trong cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu nước.
Trước khi đạo Thiên chúa du nhập vào làng Nấp thì người dân làng Nấp theo Đạo Phật và tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên ông bà cha mẹ, vì vậy làng Nấp cũng có đình thờ Thành hoàng làng và một ngôi chùa (nằm ở xóm Bắc) để cho nhân dân trong làng sinh hoạt tín ngưỡng và văn hóa cộng đồng nhưng đã bị phá dỡ giữa thế kỉ 20. ngôi chùa đã bị phá 51năm nay và đến đến năm 2018 nhân dân thôn tiến thắng đã góp phần xây dựng lại ngôi chùa có tên là kim quang cổ tự. nơi thờ các anh hùng liệt sĩ và thần hoàng làng

hay còn gọi là đức đại vương mai hắc đế.

Thôn Nam Đồng
Bao gồm các làng: làng Gon (Tịch Nhi), làng Vọng Trung (Đáy), và làng Nhế (Nhuế Duệ) được hình thành vào đầu thế kỉ thứ 14 do công lao của Nhân Huệ Vương Trần Khánh Dư khai sáng.

Thôn Nam Đồng có ngôi Phủ Chùa Nhuế, chùa Đáy cổ (đã bị UBND xã phá dỡ vào những năm 1970). Sau này được nhân dân, cán bộ UBND xã Yên Đồng và Bà Trần Thị Vân - thủ nhang Phủ Quảng Cung xây dựng lại bên bờ sông Đáy năm 2008; làng Vọng có đình Vọng Trung (Đình Vọng thờ tự Nhân Huệ Vương Trần Khánh Dư); làng Nhuế có đình Nhuế Duệ (thờ phụng cụ Nguyễn Công Bạch một nhân thần người địa phương), làng Gon có đình Gon (thờ phụng các ông Bùi Đại Liệu, Lê Vĩnh Lộc, Nguyễn Hưng).

Hiện nay, chùa Đáy và đình Đáy đang được xây dựng lại nằm trong khu di tích đền Mẫu Thoải (Đền Thủy Phủ)

Thôn Cốc Dương
bao gồm các xóm: xóm Chùa, xóm Tây, xóm Đông và xóm Nam.

Thôn có chùa Cốc Dương. là thôn trồng rau màu nhiều nhất toàn xã,đất đai màu mỡ
Từ lâu nơi đây đã có truyền thống hiếu  học, tỉ lệ tiến học lên đại học, cao đẳng luôn đạt trên 90%
Hàng năm làng Cốc Dương có tổ chức lễ rước thánh khai xuân kì thọ vào ngày 13 tháng Giêng hàng năm

Thôn La Ngạn
bao gồm các xóm: xóm Thượng, xóm Tây, xóm Đình, xóm Trung, xóm Đông, và xóm Dinh, làng có chùa Thượng và chùa Trung, Đền Thượng, Đền Trung.

Người La Ngạn vốn gốc từ xưa theo Nho giáo. Đạo Nho ở ta là kết hợp cả với Phật giáo (thờ phật ở chùa), Lão giáo (thầy cúng thờ Thái Thượng Lão quân) và phong tục thờ Mẫu (thờ ông Hoàng, bà Chúa ở phủ). Khoảng nửa sau thế kỷ 19, Kitô giáo đã du nhập vào La Ngạn đến nay có chín, mười gia đình tín đồ với một nhà thờ họ lẻ ở giữa xóm Trung. Người La Ngạn có một phẩm chất thông minh và hiếu học, nhiều thế hệ khoa danh với bảng vàng bia đá còn lưu lại đến bây giờ.

Thôn Đại An
bao gồm: làng An Hạ (trước kia là làng Nam Giáp), làng Đồi và làng Đại Duyệt.

Thôn Đại An có Phủ Đồi, chùa Đồi và chùa An Hạ.

Hiện ở khu vực thôn Đại An còn lại dấu tích "Điện kinh thiên", theo truyền lại lúc đầu là nơi thờ Khổng Tử, sau này đổi là miếu Báo Vua, dân gọi là "Ngõ Vua", có cây cối um tùm. Cũng trong khu vực này người ta đã đào được nhiều cổ vật như đĩa, bát, vại, nồi, lọ tiền xu… không rõ niên đại. Rất có thể đây là những dấu tích liên quan đến việc xưa kia nhà Trần lập điền trang ở đây. Ngoài ra, sự có mặt của "Phúc Lâm Tự" - một ngôi chùa cổ ở Yên Đồng tương truyền còn liên quan đến một vị tôn thất Nhà Lý. Truyện kể rằng thấy địa thế làng Đồi đẹp vị tôn thất này đã định lập thái ấp. Nhưng sau một đêm thấy dân phu không đào đủ 100 cái giếng, cho rằng lòng trời không thuận nên chuyển sang xây ngôi chùa đặt tên là "Phúc Lâm Tự".

Lễ hội phủ Đồi diễn ra vào ngày 01/03 âm lịch

Thôn An Trung
bao gồm các xóm: An Thịnh, An Phú và An Trung trên.

Thôn An Trung có chùa An Trung, Đình An Trung, (hội làng An Trung diễn ra vào ngày 23/09 âm lịch hàng năm)

Các cơ sở giáo dục trên địa bàn xã
1. Trường tiểu học A Yên Đồng

2. Trường tiểu học B Yên Đồng.

Tên gọi đầu tiên là Trường Phổ thông cơ sở cấp I, II Yên Đồng B. Trường được xây dựng năm 1976 trên khu đất phía Tây của Chùa Tràn (Khu đất này trước đây là cổng vào nhà chùa tới gác chuông chùa). Trường có nhiệm vụ nhận giáo dục từ lớp 1 đến lớp 8 bậc phổ thông cơ sở cho học sinh 5 thôn Vỉ Nhuế (Tràn, Nấp, Vọng, Nhuế, Gon) và thôn Cốc Dương.

Năm 1990, do đổi mới bậc học phổ thông, Trường được chuyển đổi chức năng và nhiệm vụ nên Trường được đổi tên mới là Trường Tiểu học B xã Yên Đồng. Trường Tiểu học B xã Yên Đồng có nhiệm vụ giáo dục bậc tiểu học từ lớp 1 đến lớp 5 cho học sinh của các thôn Khang Giang, Tiến Thắng, Nam Đồng và Cốc Dương.

3. Trường Trung học cơ sở Yên Đồng.

4. Trường Trung học phổ thông Đại An.

Chú thích

Tham khảo
1. Báo cáo tổng kết 10 năm thực hiện cuộc vận động "Toàn dân đoàn kết XDĐSVH ở khu dân cư" và 5 năm thực hiện cuộc vận động "Ngày vì người nghèo", 1995 -2005, Ban chỉ đạo cuộc vận động "toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư xã Yên Đồng", 2005.

2. Bản báo cáo tổng kết về công tác văn hóa thông tin & thể thao xã Yên Đồng, Ban Văn hóa thông tin Yên Đồng, 2009.

3. Nguyễn Văn Bắc trong Góp phần tìm hiểu lịch sử phủ Quảng Cung thôn Vỉ Nhuế- xã Yên Đồng – huyện Ý Yên – tỉnh Nam Định, Khóa luận tốt nghiệp đại học, chuyên ngành Lịch sử văn hóa, khoa Lịch sử, Trường Đại học khoa học xã hội và nhân văn, Hà Nội, 2004.

4. Cát thiên tam thế thực lục, Hoàng Nam Duy Tân, Quý Sửu trọng xuân phụng thuyên Quảng Cung Tiên Chúa linh từ tàng bản, Bản phiên dịch do cụ Đỗ Huy Vinh thực hiện.

5. Di tích lịch sử văn hóa phủ Quảng cung Vỉ Nhuế, Ban quản lý di tích phủ Quảng Cung, 2007.

6. Địa chí Nam Định, Tỉnh ủy – Hội đồng nhân dân - Ủy ban nhân dân tỉnh Nam Định, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia, 2003.

7. Kinh thánh Mẫu Sòng Sơn, nhà in Thanh Bình, 1952.

8. Không gian văn hóa xã hội với sự hình thành tục thờ Mẫu ở Phủ Nấp xã Yên Đồng, huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định


title: Đô la Hồng Kông

text:
Đô la Hồng Kông (tiếng Trung: 港元; phiên âm Quảng Đông: góng yùn; Hán-Việt: cảng nguyên; ký hiệu: HK$; mã ISO 4217: HKD) là tiền tệ chính thức của Đặc khu Hành chính Hồng Kông. Một đô la được chia làm 100 cents. Cục quản lý tiền tệ Hồng Kông là cơ quan tiền tệ của Chính phủ Hồng Kông, đồng thời là ngân hàng trung ương quản lý Đô la Hồng Kông.

Dưới sự cho phép của Cục quản lý tiền tệ Hồng Kông, ba ngân hàng thương mại lớn đã được cấp phép để phát hành tiền giấy phục vụ cho việc lưu thông trong công chúng. Ba ngân hàng thương mại bao gồm HSBC, Ngân hàng Trung Quốc (Hồng Kông),  Standard Chartered (Hồng Kông) phát hành tiền giấy có thiết kế riêng bao gồm các mệnh giá HK$20, HK$50, HK$100, HK$500 và HK$1000, với các thiết kế giống với các tờ tiền khác có cùng mệnh giá. Tiền giấy mệnh giá HK$10 và tất cả mệnh giá tiền xu được phát hành bởi Chính quyền Hồng Kông.

Tháng 4 năm 2016, Đô la Hồng Kông là tiền tệ phổ biến thứ mười ba trên Thị trường ngoại hối. Ngoài việc được sử dụng tại Hồng Kông, Đô la Hồng Kông còn được sử dụng tại hàng xóm của họ, Đặc khu hành chính Ma Cao. Đồng Pataca Ma Cao được neo vào Đô la Hồng Kông.

Lịch sử

Khi Hồng Kông bắt đầu trở thành một khu vực giao thương tự do từ năm 1841, tại đây chưa có một đơn vị tiền tệ chính thức trong lưu thông hằng ngày. Các đồng tiền thường được sử dụng là Rupee Ấn Độ, đồng 8 reales của Tây Ban Nha và Mexico, và sử dụng tiền xu của Trung Quốc. Từ năm 1825, Chính quyền Anh Quốc đã ban hành một chính sách phát hành tiền xu làm bằng Bạc sterling sử dụng cho tất cả các thuộc địa. Đồng 8 reales của Tây Ban Nha và Mexico vẫn được xem là phương tiện thanh toán hợp pháp là được quy đổi sang 4 shillings và 2 pence Bảng. Giống với trường hợp của Bắc Mỹ thuộc Anh, việc phát hành hệ thống tiền theo hệ thống Bảng thất bại vì sự phát triển mạnh mẽ của hệ thống Đô la Tây Ban Nha.

Năm 1858, Chính quyền Anh Quốc từ bỏ việc gây ảnh hưởng đến tình hình tiền tệ tại Canada, và vào những năm 1860 việc tương tự xảy ra tại Hồng Kông: đã không có tác dụng gì trong việc thay thế một hệ thống tiền tệ đã có sẵn. Năm 1863, Sở Đúc tiền Hoàng Gia tại London bắt đầu phát hành loại tiền tệ đặc biệt dành cho Hồng Kông sử dụng hệ thống Đô la. Năm 1866, một mỏ đúc tiền địa phương đã được thành lập tại Sugar Street, vịnh Causeway, đảo Hồng Kông nằm phát hành đồng silver dollar và half dollar có mệnh giá tương đương với và có điểm gần giống với các đối tác từ Mexico. Người Trung Quốc đã đón nhận những đồng đô la này một cách không mấy tốt đẹp, và đến năm 1868 Sở Đúc tiền Hồng Kông đã phải đóng cửa sau khi thua lỗ $440,000. Những máy móc của cơ sở này đã được thanh lý cho Jardine Matheson. Sau đó Hồng Kông chuyển sang dùng Yên Nhật và đồng tiền xu đồng tiên được phát hành vào năm 1870. Vào những năm 1860, tiền giấy của các ngân hàng thuộc địa Anh, Hong Kong and Shanghai Banking Corporation và Chartered Bank of India, Australia and China, có các mệnh giá dưới tên gọi dollar, và trở thành phương tiện thanh toán của cả Hồng Kông lẫn các khu vực rộng lớn hơn.

Năm 1873, cuộc khủng hoảng bạc quốc tế dẫn đến sự mất giá của bạc so với các đồng tiền gắn với vàng. Từ khi đồng đô la bạc tại Mỹ và Canada chuyến tỉ giá hối đoái sang gắn với vàng, điều đó muốn nói đến rằng các đồng silver dollar sử dụng tại ven biển Trung Hoa đã mất giá so với đồng Đô la Mỹ và Đô la Canada.

Năm 1895, để phù hợp với tình hình hiện tại, sau cái chết của đồng Đô la Mexico, chính quyền Hồng Kông và Các khu định cư Eo biển đã gây sức ép lên chính quyền London nhằm thuyết phục họ cho phép lưu hành đồng silver dollar. Chính quyền London đã chấp nhận hợp pháp việc điều chỉnh đồng tiền. Đồng Đô la thương mại mới đã được đúc tại các sở đúc tiền Calcutta và Bombay nhằm phục vụ cho việc sử dụng ở Hồng Kông và ở Các khu định cư Eo biển. Năm 1906, chính quyền Các khu định cư Eo biển đã ra mắt đồng silver dollar riêng của họ và neo nó vào tỉ giá gold sterling với tỉ giá hối đoái 2 shillings và 4 pence. Từ thời điểm này đã hình thành sự khác nhau giữa tiền tệ của Hồng Kông và tiền tệ của khu Eo biển.

Năm 1935, chỉ còn Hồng Kông và Trung Quốc vẫn còn sử dụng bản vị bạc. Vào năm đó, Hồng Kông, một thời gian ngắn sau Trung Quốc, đồng silver dollar bị ngưng phát hành và bị trượt giá từ £1 = HK$15.36 lên đến HK$16.45. Từ thời điểm này khái niệm Đô la Hồng Kông là một đơn vị tiền tệ khác biệt đã ra đời. Pháp lệnh về Tờ tiền 1 đô la đã dẫn đến việc cho ra mắt tờ 1 đô la bởi chính quyền. Chính quyền hiểu rằng đô la mới này sẽ được sử dụng như một đơn vị tiền tệ địa phương. Nhưng đến tận năm 1937 Đô la Hồng Kông mới được xem là phương tiện thanh toán hợp pháp một cách chính thức. Năm 1939, đô la Hồng Kông được neo vào đồng Bảng Anh với tỉ giá HK$16 = £1 ($1 = 1s 3d).

Trong giai đoạn Nhật Bản chiếm đóng Hồng Kông, đồng Yên Quân đội Nhật Bản là đơn vị tiền tệ duy nhất trong giao dịch phổ thông tại Hồng Kông. Khi đồng Yên đầu tiên được phát hành vào ngày 26 tháng 12 năm 1941, tỉ giá hối đoái là ¥1 = HK$2. Đến tháng 8 năm 1942, tỉ giá đã được thay đổi thành HK$4 đổi ¥1. Đồng yên chính thức trở thành phương tiện thanh toán hợp pháp duy nhất vào ngày 1 tháng 6 năm 1943. Đồng tiền địa phương đã được phát hành trở lại bởi Chính quyền Hồng Kông và những ngân hàng địa phương được uỷ quyền sau khi giành độc lập lại từ Nhật, với tỉ giá trước chiến tranh 1£ = HK$16 được hoàn lại. Đồng Yên được quy đổi với tỉ giá ¥100 = $1. Ngày 6 tháng 9 năm 1945, tất cả đồng Yên Quân đội được sử dụng trong thời kỳ chiếm đóng đều được thu hồi và tiêu huỷ bởi Bộ Tài chính Nhật Bản.

Năm 1967, khi mà đồng bảng Anh mất giá, tỉ giá neo vào đã được thay đổi từ 1s 3d đến 1s  4 1⁄2d ($14.5455 = £1) mặc dù đều này không ngăn chặn được sự mất giá của đồng tiền. Năm 1972, Đô la Hồng Kông đã được neo vào Đô la Mỹ với tỉ giá HK5.65$ = 1$. Từ năm 1974 đến năm 1983, đồng Đô la Hồng Kông đã liên tiếp trượt giá. Ngày 17 tháng 10 năm 1983, tỉ giá đã tăng đến mức HK$7.8 = $1, thông qua Hệ thống tiền tệ.

Ngày 18 tháng 5 năm 2005, trong một nỗ lực nhằm đưa đồng tiền xuống một giới hạn đảm bảo thấp, một giới hạn mới đã đề ra cho đồng Đô la Hồng Kông là HK$7.75 đổi $1. Giới hạn còn được tăng lên từ 7.80 lên đến 7.85 (tăng 100 pips mỗi tuần từ ngày 23 tháng 5 đến ngày 20 tháng 6 năm 2005). Cục quản lý tiền tệ Hồng Kông đã chỉ ra sự chuyển dịch này nhằm thu hẹp khoảng cách lãi suất giữa Hồng Kông với các nước khác, đặc biệt là Hoa Kỳ. Một mục đích khác nhằm chấp nhận việc sử dụng đồng Đô la Hồng Kông trong thương mại trong một giới hạn nhất định nhằm tránh việc đồng đô la này bị sử dụng cho những cuộc cá cược, đầu cơ sau sự lạm phát của đồng Nhân dân tệ.

Bộ luật Cơ bản Hồng Kông và Tuyên bố chung của Trung-Anh đã quy định Hồng Kông sẽ vẫn giữ cơ chế độc lập trong việc phát hành tiền tệ. Tiền tệ lưu thông tại Hồng Kông sẽ được phát hành bởi chính quyền và ba ngân hàng địa phương (HSBC, Ngân hàng Trung Quốc và Standard Chartered) dưới sự quản lý của ngân hàng trung ương địa phương, Cục quản lý tiền tệ Hồng Kông. Tiền giấy được in ấn bởi Hong Kong Note Printing.

Một ngân hàng có thể phát hành đồng Đô la Hồng Kông khi và chỉ khi ngân hàng đó sở hữu một lượng dự trữ Đô la Mỹ tương đương. Hệ thống tiền tệ hiện tại đảm bảo rằng toàn bộ tiền tệ của Hồng Kông sẽ được chống lưng bởi đồng Đô la Mỹ thông qua một tỷ giá hối đoái liên kết. Nguồn dự trữ cho việc này được lưu giữ trong quỹ giao dịch của Hồng Kông, một trong những quỹ giao dịch lớn nhất trên thế giới. Hồng Kông cũng có lượng dự trữ Đô la Mỹ rất lớn, lên đến hơn $361 tỷ vào tháng 3 năm 2016.

Tiền xu

Vào năm 1863, đồng 1 mil (1/10 cent), 1 cent và 10 cents đã được phát hành, tiếp nối theo vào năm 1866, đồng 5, 20 cents, đồng nửa đô la và 1 đô la được đưa vào lưu thông. Những đồng tiền đầu tiên đó được đúc bằng bạc. Việc sản xuất đồng 1 mil kết thúc vào năm 1866, đồng nửa đô la và 1 đô la bị ngưng vào năm 1868, chỉ riêng đồng nửa đô la (được khắc với mệnh giá 50 cents) được đúc trở lại vào năm 1890. Việc sản xuất tất cả đồng xu bằng bạc bị gián đoạn từ năm 1905. Đồng 5 cents chỉ được đúc một thời gian ngắn vào năm 1932 và 1933.

Năm 1934, đồng 1 cent được phát hành nhưng đã được đúc lần cuối vào năm 1941. Lý do là bởi người Nhật đã đánh chìm chuyến tàu chở đồng 1 cent cung cấp cho Hồng Kông vào Đệ nhị Thế chiến. Đến năm tiếp theo (1935), đồng 5 và 10 cents làm bằng hợp kim đồng-nickel được phát hành, thay thế bởi đồng nickel vào năm 1937 và đồng hợp kim đồng thau-nickel vào các năm 1948 và 1949. Đồng 50 cents làm bằng hợp kim đồng-nickel được phát hành năm 1951 và được khắc dòng chữ "fifty cents" trong cả tiếng Anh và tiếng Hoa, nhưng đã được thay thế bằng chất liệu đồng thau-nickel vào năm 1977.

Năm 1960, đồng 1 đô la làm bằng đồng-nickel được phát hành, và được chỉnh sửa kích cỡ vào năm 1978. Tiếp đến vào năm 1975, đồng 20 cents làm bằng đồng thau-nickel và đồng 2 đô la làm bằng đồng-nickel (đều có viền rằn sò điệp). Năm 1976, đồng 5 đô la làm đúc từ đồng-nickel có hình thập giác đều được phát hành, nhưng đã bị thay thế bởi đồng hình tròn vào năm 1980. Đồng 5 cents được phát hành lần cuối vào năm 1979, nhưng kéo dài đến năm 1988. Năm 1994, đồng lưỡng kim 10 đô la được giới thiệu.

Bắt đầu từ năm 1993, để chuẩn bị cho việc thành lập Đặc khu hành chính Hồng Kông, những đồng xu với chân dung Nữ hoàng Elizabeth II được hoán đổi trong lưu thông. Đa số những đồng tiền xu và tiền giấy mới đều có hình hoa Dương tử kinh của Hồng Kông và một số ký hiệu khác. Đồng khắc hình chân dung của Nữ hoàng vẫn có giá trị trong lưu thông và được nhìn thấy thường xuyên, quá trình thay đổi tiền xu diễn ra rất chậm. Tất cả vẫn còn có giá trị và được chấp nhận. Lý do là bởi những đồng được thiết kế lại một cách khá nhạy cảm với chính trị và tình hình kinh tế, quá trình thiết kế lại đồng xu mới không thể được uỷ thác bởi 1 hoạ sĩ nhưng đã được thực hiện bởi Joseph Yam, giám đốc điều hành của Cục quản lý tiền tệ Hồng Kông. Ông đã tự phát hiện ra hình ảnh hoa Dương tử kinh đáp ứng được vấn đề "trung lập chính trị" và thực hiện "thiết kế và phát hành" một cách bí mật.

Năm 1997, nhằm kỷ niệm Anh trao trả Hồng Kông cho Cộng hoà Nhân dân Trung Hoa, chính quyền đã phát hành đồng xu lưu niệm in hình phong cảnh thiên nhiên Trung Quốc và hình ảnh hai toàn nhà Hong Kong’s landmark 19 và 97, tạo thành năm 1997 ở hai mặt của đồng xu.
Hiện tại, tiền xu được phát hành với các mệnh giá HK$10, HK$5, HK$2, HK$1, 50 cents, 20 cents, 10 cents được phát hành bởi Cục quản lý tiền tệ Hồng Kông dưới sự uỷ quyền của Chính quyền Hồng Kông.

Tỉ giá hối đoái hiện thời của đồng HKD

Tham khảo

Tiền tệ châu Á
Kinh tế Hồng Kông
Đô la
Tỷ giá hối đoái cố định


title: Colletes friesei

text:
Colletes friesei là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1918.

Chú thích

Tham khảo

Colletes
Động vật được mô tả năm 1918


title: Patellapis flavofasciata

text:
Patellapis flavofasciata là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Friese mô tả khoa học năm 1915.

Chú thích

Tham khảo

Patellapis
Động vật được mô tả năm 1915


title: Cánh cung Ngân Sơn

text:
Cánh cung Ngân Sơn – Yến Lạc là tên gọi chung cho hai dãy núi Ngân Sơn và dãy núi Yến Lạc, cấu tạo bằng granit, rhyonit, phiến sét, thạch anh, đá vôi. Cánh cung này nằm trên trung tâm nếp lồi Cốc Xô, và chạy dài khoảng 100 km từ Nậm Quét (Cao Bằng), qua phía đông của Bắc Kạn, xuống tới tận Lang Hít (Thái Nguyên). Phía đông cánh cung này là lưu vực các sông Bắc Giang, sông Nà Rì và sông Hiến (đều là phụ lưu của sông Tây Giang). Phía tây là lưu vực các sông Năng và sông Cầu.

Đây là một cánh cung liên tục. Phía bắc là khối núi Pia Oắc có đỉnh cao nhất là 1931 m ở Nguyên Bình, Cao Bằng. Tiếp đến là khối núi Ngân Sơn ở huyện Ngân Sơn, Bắc Kạn, có đỉnh cao nhất là 1262 m, là nơi bắt nguồn của sông Bắc Giang. Núi Cốc Xô cao 1131 mét liền với khối núi đá vôi Kim Hỷ ở Na Rì, Bắc Kạn. Tận cùng phía nam là dãy núi Lang Hít thuộc địa phận Thái Nguyên.

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm
 Cánh cung Sông Gâm
 Cánh cung Bắc Sơn
 Cánh cung Đông Triều

Núi tại Bắc Kạn
Núi tại Cao Bằng
Núi tại Thái Nguyên
Đông Bắc Bộ


title: Prohysterophora

text:
Prohysterophora là một chi bướm đêm thuộc phân họ Tortricinae của họ Tortricidae.

Các loài
Prohysterophora chionopa (Meyrick, 1891)
Prohysterophora neftana (Meyrick, 1891)

Xem thêm
Danh sách các chi của Tortricidae

Chú thích

Tham khảo

 tortricidae.com

Cochylini


title: Cuora trifasciata

text:
Rùa hộp ba vạch (tên khoa học: Cuora trifasciata) là một loài rùa hộp cỡ trung bình.

Đặc điểm sinh học

Mai hơi dẹp, trên mai có 3 gờ (1 gờ sống lưng, 2 gờ bên). Yếm rùa gồm 2 mảnh cử động được có thể kép kín vào mai. Lưng màu nâu, có 3 vạch xám đen chạy dọc theo 3 gờ trên. Yếm rùa màu xám đen, viền đỏ nâu. Chiều dài của mai khoảng từ 17 đến 20 cm, gần gấp đôi chiều rộng.

Rùa hộp ba vạch ăn các loại quả, lá cây, các loại rong, bèo mọc ở ven suối và khe rãnh, kể cả sâu bọ. Rùa hộp ba vạch có sức nhịn đói lâu, có thể tới 2 tháng. Rùa thường đẻ 2 trứng vào mùa hè, trứng có hình ô van, kích thước 27 đến 50mm.

Rùa hộp ba vạch sống ở ven suối, các vùng rừng núi và trung du, tới độ cao 1000m. Ban ngày rùa ẩn dưới những đống lá cây mục nát ven suối hay khe rãnh, ban đêm mới ra kiếm mồi.

Phân bố
Rùa hộp ba vạch phân bố tại bắc Myanma, nam Trung Quốc (kể cả đảo Hải Nam), Việt Nam (Cao Bằng, Lạng Sơn, Vĩnh Phú (Tam Đảo), Hà Tĩnh).

Giá trị
Rùa hộp ba vạch có giá trị thẩm mỹ và kinh tế (dùng làm thực phẩm, mai và yếm được nấu cao). Bột mai rùa được dùng trong món cao quy linh theo truyền thống của người Hoa vùng Ngô Châu.

Tình trạng
Rùa hộp ba vạch đang bị săn bắt mạnh không kể mùa vụ, và có nguy cơ bị tiêu diệt.

Tham khảo

Sách đỏ Việt Nam, trang 228.
 Báu vật rùa vàng 400 triệu đổi đời nông dân miền rừng

  Listed as Critically Endangered (CR A1d+2d)
  (2006): On the Variability of Cuora trifasciata. Edition Chimaira. 153pp.
  (2005): On the hybridisation between two distantly related Asian turtles (Testudines: Sacalia × Mauremys). Salamandra 41: 21-26. Toàn bộ văn bản PDF
  (2008): Reptiles used in traditional folk medicine: conservation implications. Biodiversity and Conservation 17(8): 2037–2049.  (trích lục HTML, trang đầu PDF)
  (2001): New Chinese turtles: endangered or invalid? A reassessment of two species using mitochondrial DNA, allozyme electrophoresis and known-locality specimens. Animal Conservation 4(4): 357–367. Toàn bộ văn bản PDF  Erratum: Animal Conservation 5(1): 86 trích lục HTML

Cuora
Hệ sinh thái Hồng Kông
Động vật bò sát Việt Nam


title: Cư Pui

text:
Cư Pui là một xã thuộc huyện Krông Bông, tỉnh Đắk Lắk, Việt Nam.

Địa lý
Phía đông giáp huyện M'Drắk ranh giới tự nhiên là sông Krông Pắk
Phía nam giáp xã Cư Drăm
Phía tây giáp xã Hòa Phong
Phía bắc giáp huyện Ea Kar.

Xã Cư Pui có diện tích 173,31 km². Đây là một trong những xã có diện tích lớn của huyện Krông Bông, tương đương diện tích của nhiều huyện, thị xã, quận, thành phố đồng bằng trong cả nước.

Theo Tổng điều tra dân số năm 1999, xã Cư Pui có dân số 5.630 người. Xã Cư Pui có nhiều dân tộc sinh sống, trong đó Êđê và M'Nông là các dân tộc bản địa, ngoài ra còn có người Kinh, Mường, H'Mông, Thái, Tày.

Theo thống kê năm 2019, xã Cư Pui có diện tích 173,31 km², dân số là 13.880 người, mật độ dân số đạt 80 người/km².

Hành chính
Xã Cư Pui được chia thành 13 thôn, buôn.

Lịch sử
Xã Cư Pui được thành lập năm 1987 theo Quyết định số 17/QĐ-HĐBT ngày 12/02/1987. Theo Quyết định này, xã Krông Bông được chia thành 3 xã: Cư Pui, Cư Drăm và Yang Mao.

Du lịch
Xã Cư Pui nằm trong địa bàn của Vườn quốc gia Chư Yang Sin. Hiện nay tài nguyên rừng ở đây đang bị người dân nhập cư và dân bản địa khai phá gần như kiệt quệ, chủ yếu để làm nương rẫy
Di tích lịch sử Hang đá Đắk Tur.

Xem thêm
Hang đá Đắk Tur

Chú thích

Tham khảo


title: Manegaon

text:
Manegaon là một thị trấn thống kê (census town) của quận Jabalpur thuộc bang Madhya Pradesh, Ấn Độ.

Địa lý
Manegaon có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 298 mét (977 feet).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Manegaon có dân số 9174 người. Phái nam chiếm 52% tổng số dân và phái nữ chiếm 48%. Manegaon có tỷ lệ 78% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 83%, và tỷ lệ cho phái nữ là 72%. Tại Manegaon, 10% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Madhya Pradesh


title: Lễ hội Mùa xuân (người Êđê)

text:
Lễ hội Mùa xuân của người Êđê hay Lễ hội mừng lúa mới là lễ hội mà người Êđê tổ chức sau mùa gặt hái, đón năm mới. Một số dân tộc ở Tây Nguyên khác, như Gia Rai, Ba Na, Xơ-đăng, M'Nông, cũng có lễ hội tương tự.

Vào dịp này, mọi gia đình đều khẩn trương đưa lúa về chòi và rước hồn lúa về nhà, đồng thời tổ chức lễ ăn cơm mới để tạ ơn trời đất, thần lúa, ông bà tổ tiên đã cho một mùa lúa bội thu và cầu mong một mùa mới thóc lúa đầy nhà. Là mùa "ăn năm uống tháng", mùa sinh hoạt văn hoá cộng đồng, mùa giao lưu văn hóa, mùa tìm bạn đời của những chàng trai cô gái. Mùa mà cả cộng đồng nghỉ ngơi, vui chơi thỏa thích.

Thời gian
Các lễ hội bắt đầu từ cuối tháng 12 năm cũ đến hết tháng 3 dương lịch-năm mới. Trong lễ hội các buôn người ta mời các buôn làng gần xa đến dự, cứ lần lượt diễn ra trong suốt bảy ngày đêm. Do các già làng chủ trì trong các buôn làng của mình.

Lễ
Theo phong tục của các dân tộc Tây Nguyên, hàng năm vào dịp kết thúc một mùa rẫy là các dân tộc nơi đây cùng tổ chức lễ hội đón năm mới (gọi là mùa ăn năm, uống tháng). Sau lễ ăn cơm mới, các buôn làng tổ chức lễ cúng bến nước, để cầu mong mưa thuận, gió hòa, nguồn nước dồi dào, trong lành, mọi người khỏe mạnh, nhà nhà nhiều lúa, bắp, trâu, bò, heo, gà. Là một lễ lớn của mọi buôn làng, nhằm góp phần bảo vệ môi trường sinh thái, bảo vệ nguồn sống của cộng đồng, đồng thời nhắc nhở mọi người phải có ý thức bảo vệ rừng, đất đai, nguồn nước… vì đó là tài sản quý giá nhất từ bao đời của ông cha để lại.

Có các lễ khác:
 Lễ bỏ mả cho người quá cố. Đây là một lễ lớn trong vòng đời người, nên hầu hết các dân tộc đều tổ chức rất chu đáo.
 Lễ hiến sinh (giết trâu) cúng thần linh và người quá cố.
 Lễ kết nghĩa anh em, lễ cưới, lễ trưởng thành, lễ cúng sức khỏe cho mọi thành viên trong cộng đồng.
 Lễ cúng hòn đá bếp (vì thần đã giúp gia chủ một năm no đủ), làm lễ cúng hòn đá cổng buôn làng (vì thần đã gìn giữ buôn làng một năm yên ổn, không có ai đói nghèo, bệnh tật) và cúng sức khỏe cho những con vật nuôi trong gia đình (như voi, trâu, bò, heo, chó, mèo, dê, gà…) vì những con vật này là người bạn của con người, thiếu nó con người sẽ cảm thấy cô đơn, bé nhỏ trước thiên nhiên vũ trụ.
 Lễ cúng cầu mưa, cúng thần gió, cầu một năm mưa thuận gió hòa, làm ăn phát đạt, nhà nhà no ấm, hạnh phúc.

Hội
Không khí lễ hội khắp các buôn làng càng lúc càng rộn ràng, náo nhiệt, tiếng chiêng, tiếng trống, vang khắp núi rừng. Người Êđê còn tổ chức các sinh hoạt văn hóa như kể khan (sử thi), thổi kèn đing năm, đing Ktút, múa chim grứ, hát dân ca…

Có các lễ phụ trong hội:
 Lễ đón bạn
 Lễ cúng hồn lúa
 Lễ khóc trâu
 Lễ đâm trâu
 Lễ tiễn bạn…

Hai hệ thống lễ nghi lớn
Lễ lớn vòng đời người và lễ hội nông nghiệp văn hóa lễ hội, văn hóa cồng chiêng, văn hóa giao tiếp, văn hóa ẩm thực, văn hóa sử thi, văn hóa cộng đồng và các trò chơi dân gian… Đồng thời cũng là mùa mà người già thông qua lễ hội để giáo dục cháu con về bản lĩnh kiên cường như Đăm San, Xing Nhã, về tình yêu buôn làng, núi rừng, đất nước. Để cho tiếng chiêng vang mãi khắp núi rừng Tây Nguyên khi mỗi độ xuân về.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Mùa xuân - Mùa lễ hội của các dân tộc Tây Nguyên

Lễ hội của người Ê Đê


title: (136838) 1997 WG22

text:
{{DISPLAYTITLE:(136838) 1997 WG22}}

(136838) 1997 WG22 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện qua chương trình tiểu hành tinh Beijing Schmidt CCD ở trạm Xinglong ở tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc ngày 28 tháng 11 năm 1997.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 136001–137000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1997
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Prosopodonta cordillera

text:
Prosopodonta cordillera là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Maulik miêu tả khoa học năm 1931.

Chú thích

Tham khảo

Prosopodonta


title: Bergères-lès-Vertus

text:
Bergères-lès-Vertus  là một xã thuộc tỉnh Marne trong vùng Grand Est đông nam nước Pháp. Xã nằm ở khu vực có độ cao trung bình 114 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Bergereslesvertus


title: Mänttä

text:
Mänttä là thành phố tự trị của Phần Lan.

Thành phố nằm tại tỉnh Tây Phần Lan và là một phần của vùng Pirkanmaa, có số dân 6.680 (2003) và diện tích 85.84 km² bao gồm 21.61 km² nước. Mật độ dân là 104.0 người trên km².

Mänttä dùng tiếng Phần Lan.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Mänttä - Trang web công khai

Thành phố tự trị của vùng Pirkanmaa


title: Monostiolum

text:
Monostiolum là một chi ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Buccinidae.

Các loài
Các loài trong chi Monostiolum gồm có:

 Monostiolum fumosum Watters, 2009
 Monostiolum harryleei Garcia, 2006
 Monostiolum nocturnum Watters, 2009
 Monostiolum tessellatum (Reeve, 1844)
 Monostiolum weberi (Watters, 1983)

Chú thích

Tham khảo

Pisaniidae


title: Kerguelenatica bioperculata

text:
Kerguelenatica bioperculata là một loài ốc biển săn mồi, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Naticidae, họ ốc Mặt Trăng.

Phân bố

Miêu tả
Chiều dài tối đa của vỏ ốc được ghi nhận là 17 mm.

Môi trường sống
Độ sâu tối thiểu được ghi nhận là 45 m. Độ sâu tối đa được ghi nhận là 548 m.

Chú thích

Tham khảo

Kerguelenatica


title: Leptotarsus transfasciatus

text:
Leptotarsus transfasciatus là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Leptotarsus


title: Psylliodes longicornis

text:
Psylliodes longicornis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Wang miêu tả khoa học năm 1992.

Chú thích

Tham khảo

Psylliodes


title: Quận Mineral, Nevada

text:
Quận Mineral là một quận thuộc tiểu bang Nevada, Hoa Kỳ. Quận lỵ là Hawthorne.
Dân số theo điều tra năm 2000 là 5071 người. Quận này được lập từ Quận Esmeralda năm 1911.

Tham khảo

Quận của Nevada


title: Melissodes brevipyga

text:
Melissodes brevipyga là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được LaBerge mô tả khoa học năm 1961.

Chú thích

Tham khảo

Melissodes
Động vật được mô tả năm 1961


title: Leptonema speciosum

text:
Leptonema speciosum là một loài Trichoptera trong họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Chú thích

Tham khảo

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Leptonema (Hydropsychidae)


title: Subles

text:
Subles là một xã ở tỉnh Calvados, thuộc vùng Normandie ở tây bắc nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Calvados

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Subles sur le site de l'Institut géographique national
 Subles sur le site de l'Insee
 Subles sur le site du Quid
 Localisation de Subles sur une carte de France et communes limitrophes
 Plan de Subles sur Mapquest

Xã của Calvados


title: Simodactylus obscurus

text:
Simodactylus obscurus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Van Zwaluwenburg miêu tả khoa học năm 1940.

Chú thích

Tham khảo

Simodactylus


title: Pseudoeurycea cochranae

text:
Pseudoeurycea cochranae là một loài kỳ giông trong họ Plethodontidae.
Nó là loài đặc hữu của México.

Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, các đồn điền, và vườn nông thôn.
Nó bị đe dọa do mất môi trường sống.

Nguồn
 Parra Olea, G. & Wake, D. 2004. Pseudoeurycea cochranae. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

Tham khảo

Động vật đặc hữu México
Pseudoeurycea
Động vật lưỡng cư México


title: Hà thành chính khí ca

text:
Hà thành chính khí ca là một thi phẩm dài nhằm ca ngợi sự tuẫn tiết của Tổng đốc Hoàng Diệu, đồng thời phê phán những viên quan phản bội (bỏ chạy hay đầu hàng) khi quân Pháp đánh thành Hà Nội lần thứ hai (1882).

Nghi vấn tác giả
Theo lời truyền tụng trong dân gian và ý kiến của một số nhà nghiên cứu, Hà thành chính khí ca tương truyền là của Ba Giai, một nhà thơ châm biếm ở cuối thế kỷ 19 tại Việt Nam. Không như như phong cách trào phúng quen thuộc của Ba Giai, chuyên châm biếm những đối tượng chính là các quan lại tham nhũng, các người trọc phú; Hà thành chính khí ca là một bài thơ chính luận, gồm 140 câu thơ lục bát, được sáng tác ngay sau khi Hà Nội bị quân Pháp xâm chiếm ngày 25 tháng 4 năm 1882.

Nội dung tác phẩm
Tác phẩm này, ngoài 6 câu đầu dùng để mở luận về chính khí của trời đất, của bậc nghĩa sĩ trung thần và 14 câu kết để người viết hướng về nhà vua, tỏ lòng kỳ vọng, số câu còn lại có thể chia làm hai phần.

Phần trên ca ngợi gương hy sinh lẫm liệt của Tổng đốc Hoàng Diệu, phần dưới tác giả tỏ nỗi căm giận đối với những viên quan đã phản bội, chạy trốn hay đầu hàng, như Đề đốc Lê Trinh, Tuần phủ Hoàng Hữu Xứng, Án sát Tôn Thất Bá...

Giọng thơ đầy cảm khái và bi tráng như đoạn nói về Tổng đốc Hoàng Diệu:

...Một cơn gió thảm mưa sầu,Đốt nung gan sắt, giãi dầu lòng son,
Chữ trung còn chút con con,Quyết đem gởi cái tàn hồn gốc cây.
Trời cao biển rộng đất dày,Non Nùng sông Nhị chốn nầy làm ghi!
Thương thay trong buổi gian nguy,Lòng riêng ai chẳng thương vì người trung!
Rủ nhau tiền góp của chung,Rước người ra táng ở trong học đường.
Đau đớn nhẽ, ngẩn ngơ dường,Tả tơi thành quách, tồi tàn cỏ hoa...Có chỗ mỉa mai sâu sắc như đoạn nói về những viên quan tham nhũng, bất tài, hèn nhát:Long thành thất thủ hai phen,
Kho tàng hết sạch, quân quyền dời tan.Đổi thay trải mấy ông quan,
Quyên sanh tựu nghĩa, có gan mấy người?Trước quan Võ hiển khâm sai
Sau quan Tổng đốc một vài mà thôi.Ngoài ra võ giáp văn khôi,
Quan, bào, trâm, hốt nhác coi, ngỡ là...Khi bình làm hại dân ta,
Túi tham vơ nhặt chẳng tha miếng gì.Đến khi hoạn nạn gian nguy,
Mắt trông ngơ ngác, chơn đi gập ghềnh...

Nhận xét
Viết về thành Hà Nội thất thủ lần thứ hai có vài bài như Điếu Hoàng Diệu tuẫn tiết, Hà Thành hiểu vọng, Hà Thành thất thủ, Hà Thành thất thủ ca (dài 262 câu lục bát); nhưng chỉ có Hà thành Chính khí ca là nổi tiếng hơn cả.

GS. Phạm Thế Ngũ viết:
"Hà Thành chính khí ca" về sau được truyền tụng hơn cả, phần vì cây bút nôm giản dị và điêu luyện của tác giả, phần vì lòng trung trực yêu chính khí, ghét gian tà đã bộc lộ trong lời lẽ. Thật chẳng kém chi bài Chính khí ca của Văn Thiên Tường đời Tống xưa...'

GS. Thanh Lãng cũng đã đưa ra nhận xét:Với một lối văn rõ ràng, giản dị, cảm động, hùng hồn. Nguyễn Văn Giai chỉ ra cái hèn nhát của bọn buôn dân bán nước, cốt đánh đổi cái "chánh khí" của các trung thần, nghĩa sĩ. Ở đây, tác giả đề cao cái triết lý Anh hùng theo Nho giáo, nghĩa là dù ở đâu và lúc nào cũng phải giũ được khí phách của con người quân tử, như tinh hoa của trời đất tỏa biến ra muôn vật."Chính khí ca" có thể xem như một bài hịch tướng sĩ, để cổ võ phong trào kháng chiến... Chính khí ca còn bộc lộ tâm lý và sức phản ứng của giới sĩ phu đối với thời cuộc: hai phe chủ hòa và chủ chiến đang xung đột nhau và ông đứng hẳn về hàng ngũ thứ hai, quyết dùng võ lực để đánh đuổi xâm lăng, thi hành chánh sách bất hợp tác để tỏ lòng căm phẫn...Xét về mặt nghệ thuật, Từ điển văn học (bộ mới) đánh giá:Tuy nghệ thuật của bài thơ chưa cao hơn truyện Nôm bình dân thế kỷ 18 đến nửa đầu thế kỷ 19, nhưng dẫu sao vẫn có ý nghĩa khái quát cao về bản chất những quan lại tham sinh, úy tử, vẫn ăn sâu vào tâm trí người nghe, người đọc.''

Chú thích

Liên kết ngoài

Hà Nội Chánh khí ca (bài viết của Phan Khôi).

Bài thơ Việt Nam


title: Núi lửa Mayon

text:
Núi lửa Mayon, còn gọi là Núi Mayon, là một núi lửa tầng còn hoạt động tại tỉnh Albay, ở vùng Bicol, trên đảo Luzon, tại Philippines. Núi Mayon cao 2.5 km cách thủ đô Manila 498 km về phía Nam là một núi lửa rất hoạt động trong thời hiện đại.

Niên đại các vụ phun lửa
Từ năm 1616 đến nay núi đã 49 lần phun lửa. Kỳ phun lửa dữ dội nhất năm 1814 làm hơn 1.200 người thiệt mạng và nhiều thị trấn làng mạc bị tàn phá. Lần phun lửa cuối cùng mới nhất là năm 1993 và ngày 14 tháng 7 năm 2008, sau đó thỉnh thoảng Mayon lại phun ra tro, khói và dung nhan trào ra miệng núi. Hàng chục ngàn dân chúng phải rời bỏ nhà cửa tị nạn sau khi dung nham đã bắt đầu tràn ra miệng núi lửa Mayon từ giữa tháng 12 năm 2009 và các chuyên gia địa chất nói rằng chỉ trong ít ngày nữa núi sẽ phun lửa. Ngày 24 tháng 12, 2009, Thống đốc tỉnh Albey nói hơn 9.000 gia đình gồm 44.394 người được đưa đến các trại tạm trú. Quân đội và cảnh sát lập các trạm kiểm soát và tuần tiễu ở khu vực nguy hiểm gần núi lửa để tìm những người không tuân lệnh di tản hoặc quay trở về thăm lại nhà cửa nông trại của họ. Viện Địa chấn và Hỏa sơn Philippines ghi nhận hàng ngàn chấn động và những tiếng nổ lớn trong lòng đất và một trong số những vụ bùng nổ đã tung lên không trung một đám khói tro bụi cao tới 488 mét. Khu vực cách núi lửa dưới 8 km được coi là vùng nguy hiểm.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Le Mayon

Núi lửa dạng tầng
Núi lửa nguội
Núi Philippines
Albay
Núi lửa còn hoạt động tại Philippines
Công viên quốc gia tại Philippines


title: Pastorano

text:
Pastorano là một đô thị ở tỉnh Caserta trong vùng Campania của Ý, có vị trí cách khoảng 40 km về phía bắc của Napoli và khoảng 15 km về phía tây bắc của Caserta. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 2.525 người và diện tích là 13,8 km².

Pastorano giáp các đô thị: Camigliano, Giano Vetusto, Pignataro Maggiore, Vitulazio.

Quá trình thay đổi dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Caserta
Thành phố và thị trấn ở Campania


title: Hernandia mascarenensis

text:
Hernandia mascarenensis là một loài thực vật thuộc họ Hernandiaceae. Loài này có ở Mauritius và Réunion.

Chú thích

Tham khảo
 Strahm, W. 1998. Hernandia mascarenensis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 8 năm 2007.

Chi Liên diệp đồng
Thực vật Mauritius


title: Kim Sa

text:
Kim Sa (tiếng Trung:金莎; bính âm:Jīn shā, sinh ngày 14 tháng 3 năm 1981), được biết đến với cái tên Kym, Lam Phi Lâm, cô là một ca sĩ và diễn viên người Trung Quốc. Cô sinh ra ở Thượng Hải và nói tiếng Quan thoại, tiếng Anh, và tiếng Thượng Hải. Cô thích sử dụng Internet và có khả năng đọc tiếng Anh rất tốt. Tác phẩm nổi bật tiêu biểu của cô như Ma Pháp Tình Yêu, Thần Thoại Trăng Sao,...

Tiểu sử
Kim Sa (Kym) sinh ngày 14 tháng 3 năm 1981 tại Thượng Hải, Trung Quốc, là nữ ca sĩ, diễn viên người Trung Quốc, tốt nghiệp Trường Quản lý Đông Á Singapore, OB Music Forest School Singapore, Nhạc viện Tinh Hải.

Năm 2002, khi là sinh viên năm nhất, cô tham gia bộ phim học đường Bầu Trời Tuổi Mười Tám với vai diễn Lam Phi Lâm và được công chúng biết đến, năm 2003 cô ký hợp đồng với Hải Điệp Music và sử dụng tên thật của mình là Kim Sa làm nghệ danh của ca sĩ. Sau đó, Kim Sa được công ty cử đến trường OB Music Forest School của Singapore để đào tạo đặc biệt.

Năm 2010, cô hát ca khúc kết thúc "Thần Thoại Trăng Sao" trong bộ phim truyền hình Thần thoại  và đẩy sự nghiệp ca hát của cô lên đỉnh cao. Năm 2011, Kim Sa thành lập JinSha Music Studio tại Bắc Kinh và bắt đầu phát triển độc lập, kết thúc hợp đồng với Hải Điệp Music sau 8 năm.

Sự nghiệp
Ngày 23 tháng 4 năm 2005, album đầu tiên của Kim Sa "Không Khí" được phát hành, tập trung vào phong cách tươi trẻ và thanh lịch, gồm 10 bài hát, tiêu biểu là "Mùa Hè Có Gió Thổi Qua", "Cô Gái Chòm Sao Song Ngư",...

Ngày 28 tháng 5 năm 2006, Kim Sa đã phát hành album thứ hai "Không Thể Suy Tư", trong album này Kim Sa đã thử sức với dòng nhạc trữ tình, dân ca, nhạc dance, rock nhẹ,.... Ngày 31 tháng 12, anh tham gia buổi hòa nhạc đêm giao thừa tại Malaysia cùng với A-Do và Lâm Vũ Trung.

Ngày 1 tháng 6 năm 2007, Kim Sa phát hành album thứ ba "Đổi Mùa", album thuộc thể loại nhạc nhẹ, bao gồm 10 bài hát tiêu biểu như như "Đại Tiểu Thư",  "Một Ngày Hè Cuối Cùng",... Vào tháng 11, Kim Sa tham gia bộ phim điện ảnh Cuộc Gọi Thay Đổi Vận Mệnh với vai trò khách mời.

Năm 2008, Kim Sa bắt đầu phát triển sang lĩnh vực điện ảnh và truyền hình. Vào tháng 8, đóng chung với Lưu Ân Hữu, Dương Quý Mị và Dương Thước trong bộ phim truyền hình tình cảm hiện đại Nước Mắt Của Hạnh Phúc, đồng thời Kim Sa thực hiện các ca khúc chủ đề, dạo đầu và kết thúc cho bộ phim. Cùng năm, Kim Sa đóng vai chính trong bộ phim truyền hình Thành Phố Lớn Lãng Mạn Nhỏ. Cùng năm đó, tham gia quay MV Bắc Kinh Đón Chào Bạn, ca khúc chính thức Thế vận hội mùa hè Bắc Kinh 2008.

Năm 2009, Kim Sa trở lại tập trung hoạt động nghệ thuật với âm nhạc và phát hành đĩa đơn đầu tiên "This Love".

Vào tháng 1 năm 2010, Kim Sa lần đầu tiên tham gia bộ phim truyền hình cổ trang trong bộ phim truyền hình tình cảm thần thoại Thần Thoại của đạo diễn Tưởng Gia Tuấn, đồng thời, Kim Sa cũng sáng tác hát ca khúc "Thần Thoại Trăng Sao" cho bộ phim. Với vai diễn Lữ Tố do Kim Sa thủ vai cũng thu hút sự chú ý của khán giả. Vào tháng 10, album thứ tư "Thần Thoại Trăng Sao" được  phát hành, trong đó Kim Sa đã sáng tác 4 bài hát.

Vào tháng 3 năm 2011, Kim Sa tham gia bộ phim điện ảnh hài hước Đại Nhân Vật của đạo diễn Đàm Hoa. Vào tháng 5, Kim Sa đóng vai chính trong bộ phim truyền hình  Shangri-La cùng với Hồ Ca và Vương Lực Khả.

Năm 2012, Kim Sa tham gia đóng vai chính trong bộ phim truyền hình cổ trang Nữ Nhân Của Hoàng Đế.

Năm 2013, Kim Sa hợp tác với William Li và Hồng Hiểu Hi đóng vai chính trong bộ phim điện ảnh tình cảm Chanh Vàng. Tháng 5 năm 2014, cô được mời tham gia Liên hoan phim Cannes lần thứ 67 tại Pháp.

Vào tháng 1 năm 2016, Kim Sa phát hành bản tình ca theo phong cách châu Âu "Toàn Thế Giới Này Tôi Chỉ Thích Anh Ấy". Vào tháng 2, cô hát ca khúc "Nặc" cho bộ phim hành động võ thuật "Ngọa Hổ Tàng Long 2".

Năm 2018, Kim Sa thực hiện một số ca khúc nhạc phim như ca khúc "Độc Cô" cho bộ phim Độc Cô Thiên Hạ, ca khúc "Mạn Du" cho phim Thịnh Đường Huyễn Dạ, ca khúc "Đắm Say" cho bộ phim Thời Gian Tươi Đẹp Của Anh Và Em,...

Năm 2020, thực hiện hát bài hát mở đầu "Nước Mắt Lòng Tay" cho bộ phim Đại Đường Nữ Pháp Y. Tháng 2, phát hành ca khúc "Tâm Kinh" do cô tự sáng tác. Ngày 3 tháng 6, tham gia chương trình tạp kỹ  "Tỷ Tỷ Đạp Gió Rẽ Sóng" được ra mắt trên Mangguo TV. Vào ngày 11 tháng 9, tham gia đóng vai chính trong bộ phim điện ảnh giả tưởng cổ trang Hàng Long Đại Sư 2: Đội Săn Rồng được khởi chiếu trên Tencent Video. Vào ngày 3 tháng 12, tham gia chương trình tạp kỹ "Tôi Chính Là Diễn Viên mùa 3" của Chiết Giang TV.

Ngày 4 tháng 2 năm 2021, tham gia "Gala Lễ hội mùa xuân 2021" của Hồ Nam TV. Ngày 4 tháng 4, tham gia chương trình "Đại Hội Bốc Phốt mùa 5" của Tencent Video. Ngày 17 tháng 4, tham gia chương trình "Happy Camp".

Âm nhạc

EP

Album

Các ca khúc khác

Tham gia MV

Concert

Danh sách phim

Phim điện ảnh

Phim truyền hình

Chương trình tạp kỹ

Giải thưởng

Tham khảo

Liên kết ngoài

Kim Sa Blog trên Sina Weibo
Kim Sa trên Tik tok
kym.youou.com

Sinh năm 1981
Nữ ca sĩ Trung Quốc
Ca sĩ Trung Quốc
Ca sĩ từ Thượng Hải
Nữ diễn viên từ Thượng Hải
Nữ ca sĩ thế kỷ 21
Nữ diễn viên Trung Quốc
Người Trung Quốc
Diễn viên điện ảnh Trung Quốc
Nữ diễn viên truyền hình Trung Quốc
Nữ diễn viên điện ảnh Trung Quốc
Diễn viên truyền hình Trung Quốc
Người Hán
Người Thượng Hải
Nhân vật còn sống


title: Công ty truyền thông Gazprom

text:
Gazprom-Media () là tập đoàn truyền thông lớn nhất ở Nga. Công ty này thành lập năm 2000 như là một công ty con của Gazprom.

Năm 2000 Gazprom-Media mua NTV, kênh truyền hình toàn quốc duy nhất của tư nhân tại thời điểm đó, cũng như các công ty truyền thông khác của tập đoàn Media Most của Vladimir Gusinsky. Hành động này đã tạo ra một cuộc tranh cãi lớn và dẫn đến những thay đổi đáng kể trong chính sách biên tập của tập đoàn.

Năm 2005, Gazprom-Media mua lại Izvestia, một tờ báo toàn quốc hàng đầu tại Nga.

Tháng 8 năm 2005 Gazprom bán toàn bộ tập đoàn Gazprom-Media cho Gazprombank.

Các tài sản truyền thông

Truyền hình
 2×2
 NTV
 TV-3
 TNT
 Pyatnica!

Phát thanh
Autoradio
CITY-FM 87.9
Comedy radio
Ekho Moskvy
Humor FM
Kids Radio
NRJ
Relax FM 90.8
Romantica
Radio NEXT

Báo và tạp chí
Seven Days Publishing House (Biên tập bảy ngày):
Itogi  (weekly news magazine)
Seven Days (Truyền hình bảy ngày)(TV guide)
Story Caravan (tạp chí)
Story Caravan Collection (tạp chí)
Tribuna
Izvestia
Peterburgskiy Chas Pik
Headquarters (Sở chỉ huy)

Tham khảo


title: Tinodes irwini

text:
Tinodes irwini là một loài Trichoptera trong họ Psychomyiidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Chú thích

Tham khảo

Trichoptera ở vùng nhiệt đới châu Phi
Tinodes


title: Lombok

text:
Lombok là một hòn đảo thuộc tỉnh Tây Nusa Tenggara của Indonesia. Nó là một phần trong chuỗi các đảo thuộc quần đảo Nusa Tenggara (quần đảo Sunda Nhỏ), với eo biển Lombok chia tách nó ra khỏi Bali ở phía tây và eo biển Alas chia tách nó ra khỏi đảo Sumbawa ở phía đông. Phía bắc đảo là biển Java còn phía nam đảo là Ấn Độ Dương. Nó có hình dạng gần như tròn, với "đuôi" kéo dài về phía tây nam, rộng khoảng 70 km và tổng diện tích khoảng 4.725 km² (1.825 dặm vuông Anh). Thủ phủ của tỉnh đồng thời cũng là thành phố lớn nhất trên đảo là Mataram nằm ở phía tây đảo.

Lịch sử
Người Hà Lan lần đầu tiên đến đảo Lombok vào năm 1674 và định cư tại phía đông đảo, để lại phần phía tây vẫn thuộc quyền quản lý của triều đại theo Hindu giáo từ Bali. Người Sasak bị ngược đãi dưới ách thống trị của người Bali và một cuộc nổi dậy năm 1891 đã kết thúc năm 1894 với sự sáp nhập toàn bộ đảo này vào Công ty Đông Ấn Hà Lan.

Địa lý và dân cư

Eo biển Lombok đánh dấu nơi đi qua của sự phân chia địa sinh học giữa quần động-thực vật của vùng sinh thái Indomalaya với quần động-thực vật rất khác biệt của vùng sinh thái Australasia, được biết đến như là đường Wallace, theo tên của Alfred Russel Wallace, người đầu tiên đánh dấu sự khác biệt giữa hai sinh quyển lớn này.

Địa hình của đảo nổi bật với núi lửa tầng ở phía bắc trung tâm đảo là núi Rinjani, có độ cao 3.726 m (12.224 ft), là ngọn núi cao thứ ba tại Indonesia. Lần phun trào gần đây nhất của núi lửa Rinjani diễn ra trong giai đoạn tháng 5-6 năm 2009, là sự phun trào nhỏ đang lộ ra của 'Gunung Baru' (núi Mới). Núi lửa này cùng với hồ miệng núi lửa của nó là 'Segara Anak' (con của biển), được bảo vệ trong phạm vi của vườn quốc gia núi Rinjani thành lập năm 1997. Phần phía nam của đảo là vùng đồng bằng màu mỡ được sử dụng để gieo trồng ngô, lúa, cà phê, thuốc lá và bông.

Dân cư trên đảo khoảng 85% là người Sasak, được cho là đã di cư từ đảo Java tới đảo này vào khoảng thiên niên kỷ 1 TCN. Phần dân cư còn lại chủ yếu là người Bali, với một lượng nhỏ là người Hoa, người Ả Rập, người Java và người Sumbawa. Do người Sasak nói chung theo Hồi giáo nên cảnh quan chung của các khu vực dân cư được nhấn mạnh bằng các giáo đường với tháp Hồi giáo. Các truyền thống và lễ hội Hồi giáo ảnh hưởng tới các hoạt động thường nhật trên đảo.

Kinh tế và chính trị
Gần với Bali là sự may mắn, cũng là sự bất hạnh của Lombok. Trong khi hai đảo chỉ cách nhau khoảng 40 km (25 dặm), trên thực tế chúng là hai thế giới khác nhau. "Trên thực tế, cho dù các quan chức ngành du lịch thái quá có nói như thế nào, thì Lombok vẫn không phải là "Bali chưa bị hủy hoại" hoặc "đảo chị em của Bali". Lombok không phải là Bali một chút nào, và đó chính xác là vẻ quyến rũ của nó." Lombok vẫn duy trì một môi trường chưa phát triển, không ồn ào đông đúc và tự nhiên hơn; thu hút những du khách nào mong muốn được hưởng sự thanh bình của nó cũng như cơ hội khám phá vẻ đẹp tự nhiên kỳ lạ chưa bị hủy hoại của nó.

Trung tâm phát triển nhất về du lịch là Senggigi, trải dài trên một dải dài 30 km dọc theo vùng bờ biển phía bắc Mataram, trong khi du khách ba lô lại tụ tập trên quần đảo Gili ngoài khơi vùng duyên hải phía tây. Các điểm đến phổ biến khác của du khách còn có thị trấn Kuta ở phía nam đảo (không phải Kuta trên đảo Bali) với việc lướt sóng tại đây được một số tạp chí hàng đầu thế giới về môn lướt sóng đánh giá là tốt nhất thế giới. Khu vực Kuta cũng đáng chú ý vì các bãi biển đẹp còn hoang sơ của mình.

Trong khi khu vực này có thể bị coi là đình trệ về kinh tế theo tiêu chuẩn của thế giới phương Tây, thì đảo này có đất đai màu mỡ, với lượng mưa đủ lớn tại nhiều khu vực để phát triển nông nghiệp, và có được một loạt các kiểu khí hậu. Kết quả là lương thực thực phẩm dồi dào với giả cả không đắt và phong phú về chủng lượng tại các chợ địa phương.

Du lịch
Sau sự sụp đổ của chế độ Suharto năm 1998, Indonesia trải qua một thời kỳ rối ren trong nước . Cùng thời gian đó, chủ nghĩa khủng bố tại Indonesia cũng làm trầm trọng thêm tình trạng bạo loạn trên khắp đảo quốc này. Đầu năm 2000, bạo lực tôn giáo và sắc tộc (dường như là do những kẻ kích động thuộc tổ chức Hồi giáo vũ trang Jemaah Islamiyah gây ra) đã bùng nổ tại khu vực Ampenan của Mataram và phía nam Senggigi. Nhiều đại sứ quán nước ngoài đã đưa ra các cảnh báo du lịch về các nguy hiểm tiềm năng khi đến du lịch tại Indonesia.

Thời kỳ náo loạn này ảnh hưởng nặng nề tới ngành du lịch trên đảo Lombok. Chỉ kể từ năm 2008, khi phần lớn các nước khác đã dỡ bỏ các cảnh báo du lịch của mình thì ngành du lịch mới phục hồi được mức như trước năm 2000.

Cả chính quyền địa phương lẫn nhiều cư dân đều công nhận du lịch và các dịch vụ ăn theo có thể trở thành nguồn thu nhập chính đầy tiềm năng của đảo. Vẻ đẹp tự nhiên của đảo và lòng mến khách của cư dân trên đảo làm cho nó trở thành một điểm đến thu hút du khách.

Emaar, một công ty về bất động sản của UAE, có kế hoạch xây dựng một thị trấn rộng 1.200 ha tại Trung Lombok. Chi phí xây dựng ước tính đạt 600 triệu USD. Dự án này sẽ có bờ biển tự nhiên dài 7 km để hỗ trợ các bến tàu thuyền, bên cạnh các khu ăn nghỉ tiện nghi và các nhà nghỉ 5 sao mang nhãn hiệu Ritz-Carlton. Ritz-Carlton cũng có sân golf và các tiện nghi bán lẻ đẳng cấp thế giới. Các ngôi nhà sẽ sử dụng các thiết kế cho vùng nhiệt đới và kiến trúc thấp để hòa hợp với cảnh quan xung quanh.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Lịch sử Lombok, với bản đồ chi tiết
 Hình ảnh Lombok chụp từ vũ trụ
 Đồ gỗ Lombok
 Bài trên NY Times về Lombok
 Các báo cáo của Australia về Lombok: Bali Mới

Đảo Indonesia
Quần đảo Sunda Nhỏ
Tây Nusa Tenggara


title: Vellonifer

text:
Vellonifer là một chi bướm đêm thuộc phân họ Tortricinae của họ Tortricidae.

Các loài
Vellonifer doncasteri Razowski, 1964

Xem thêm
Danh sách các chi của Tortricidae

Chú thích

Tham khảo

 tortricidae.com

Tortricini


title: Baracus

text:
Baracus là một chi bướm ngày thuộc họ Bướm nâu.

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Aeromachini


title: Vi cá mập

text:
Vi cá mập (Phồn thể: 魚翅; Hán Việt: Ngư sí, Việt phanh: jyu4 ci3, Mandarin: (Bính âm) yúchì (Wade-Giles) Yü Ch'ih4) hay vây cá mập (phương ngữ miền Nam) là tên loại vây của cá mập được chế biến thành món ăn của một số nước Đông Á như Trung Quốc, Nhật Bản, Triều Tiên, Việt Nam... dành cho những người giàu do có giá đắt đỏ.

Giới thiệu
Cá mập là một loài cá sống phổ biến ở các vùng biển trên khắp thế giới. Theo thống kê của các nhà khoa học, hiện nay trên thế giới có hơn 420 loài cá mập với các kích cỡ khác nhau. Việc khai thác, đánh bắt cá mập đã trở thành một nghề nổi trội, thu hút đa số ngư dân tại các nước giáp với biển trên thế giới. Người ta đánh bắt cá mập chủ yếu để lấy vi cá, do vi cá mập có giá trị rất lớn trên thị trường thế giới. Hiện nay, những nước đánh bắt và tiêu thụ vi cá mập lớn nhất thế giới là Mỹ và Trung Quốc. Ở Việt Nam cũng có những vùng khai thác cá mập như Phú Yên, Nha Trang, Bình Định.

Giá trị và công dụng
Vi cá mập được sử dụng làm thực phẩm từ cách đây hàng ngàn năm nhưng các nhà khoa học mới quan tâm đến tác dụng của vi và sụn cá mập tới bệnh tật từ những năm 1950-1960. Chất Chondroitin có trong sụn vi cá mập thường được chế biến thành những loại thuốc có tác dụng:
 Chữa trị các bệnh về xương khớp: Do Chondroitin ức chế các men phá hủy chất sụn trong khớp, kích hoạt các men xúc tác cho quá trình tổng hợp axit hyaluronic. Đây là chất cần thiết cho khớp hoạt động tốt, thuốc này dùng cho những trường hợp thấp khớp, đau nhức xương khớp.
 Chữa các bệnh về mắt: Chondroitin tạo độ ẩm thích hợp cho mắt, giúp điều tiết mắt tốt. Nó cũng nuôi dưỡng các tế bào giác mạc, tái tạo lớp phim trước giác mạc, tăng cường tính đàn hồi của thấu kính thể mi. Chất này còn hạn chế sự khô mắt, mỏi mắt, hoa mắt khi mắt phải làm việc nhiều.
 Bồi bổ cơ thể: Một số công ty dược phẩm sử dụng vi cá mập để sản xuất viên bổ tổng hợp, cung cấp các chất như calci, phosphor, kẽm… có công dụng thúc đẩy sự phát triển của xương, răng, các enzyme tiêu hóa, hoạt động của thận và tuyến tiền liệt.

Ngày nay, vi cá mập là một trong những sản phẩm cá đắt tiền nhất trên thế giới. Chúng được sử dụng để chuẩn bị món súp vi cá mập. Vi cá mập thường được chế biến cầu kỳ thành những sợi cước cá màu trắng. Nó thường được dùng để nấu súp với các thực phẩm như: cua, thịt gà, hải sâm và các vị thuốc có tính bồi bổ khác.  Giá tiền vi cá mập cực đắt, 1 kg loại xấu nhất là 300USD còn loại tốt nhất có giá tới 16.000USD và như vậy một bát súp vi cá mập tại Nhật Bản có giá từ 20 đến 120USD. Đây được coi là món ăn quý hiếm và đắt tiền rất được ưu chuộng tại Mỹ và các nước châu Á như Hong Kong và Nhật Bản.

Thành phần dinh dưỡng
Vi cá mập hoàn toàn là chất sụn, 100g vi cá khô có 89% chất đạm (cao nhất trong thực phẩm giàu đạm), 0.1% bột đường, 0.22% chất béo, cung cấp 384 calo, một ít chất khoáng.

Hình dạng, kích thước và cấu tạo da vi
Hầu hết các loài cá mập có vi hình tam giác. Kích thước của một vi được đo dựa vào độ dài cơ sở của vi hoặc khoảng cách giữa trung tâm của các đường cơ sở và chóp của vi cá. Tùy thuộc vào kích thước, vi được phân loại như rất lớn (40 cm và ở trên), lớn (30–40 cm), trung bình (20–30 cm), nhỏ (10–20 cm), rất nhỏ (4–10 cm)

Ở đây ta lấy kích thước trung bình của vi cá như sau: Đường cơ sở đáy của vi là 20 cm, chiều cao vi là 35 cm. Trung bình mỗi vi nặng 1,5 kg.

Một vi cá mập có rất ít mô cơ. Có màng, và trong một số trường hợp có một lớp mỡ dưới da, bao gồm một bó sợi collagen lây lan ra như một nang quạt. Trong hầu hết các vi cá mập các loại xơ này được hỗ trợ bởi một tiểu cầu sụn ở trung tâm. Tiểu cầu sụn không có trong vây đuôi.

Cá mập không có vảy. Da của vi cá giống như phần còn lại của cơ thể của cá mập, được bao phủ với số lượng lớn thường rất nhỏ cấu trúc giống như cái gai răng nhỏ. Điều này làm cho da cá mập giống như giấy nhám.

Xem thêm
 Cắt vi cá mập

Tham khảo

Liên kết ngoài

Hoàn toàn không có nguồn tham khảo
Ẩm thực Trung Quốc
Ẩm thực Á Đông
Thức ăn từ thủy sản


title: Ardales

text:
Ardales là một đô thị trong tỉnh Málaga, cộng đồng tự trị Andalusia Tây Ban Nha. Đô thị này có diện tích là ki-lô-mét vuông, dân số năm 2009 là người với mật độ người/km². Đô thị này có cự ly km so với tỉnh lỵ Málaga.

Tham khảo

Đô thị ở Málaga


title: Phylocentropus cretaceous

text:
Phylocentropus cretaceous là một loài Trichoptera hóa thạch trong họ Dipseudopsidae.

Tham khảo

Hóa thạch Bộ Cánh lông
Phylocentropus


title: Auderath

text:
Auderath là một xã thuộc huyện Cochem-Zell, bang Rheinland-Pfalz, Đức. Xã này có diện tích 6,19 ki-lô-mét vuông.

Tham khảo

Xã của bang Rheinland-Pfalz
Xã và đô thị ở huyện Cochem-Zell


title: Lâm Ngươn Tánh

text:
Lâm Ngươn Tánh (1928 – 2018) nguyên là một tướng lĩnh Hải quân của Quân lực Việt Nam Cộng hòa, Hải hàm Đề đốc, cấp bậc Thiếu tướng. Ông xuất thân từ khóa đầu tiên của trường Sĩ quan Hải quân Việt Nam, do Chính phủ Quốc gia Việt Nam tiếp quản từ cơ sở cũ của Hải quân Pháp, thành lập tại Duyên hải miền Trung. Ông đã tuần tự giữ các chức vụ chỉ huy then chốt trong Quân chủng. Sau cùng là một Tư lệnh nhiều năng lực của Quân chủng Hải quân. Năm 1974, ông đã trực tiếp chỉ huy cuộc Hải chiến Hoàng Sa chống lại Trung Quốc trên cương vị Phó Tư lệnh Hải quân kiêm Tư lệnh chiến dịch.

Tiểu sử & Binh nghiệp
Ông sinh ngày 18 tháng 10 năm 1928, trong một gia đình quan chức tại Lai Vung, Sa Đéc, miền tây Nam phần, Việt Nam. Năm 1947, ông tốt nghiệp Trung học chương trình Pháp tại Cần Thơ với văn bằng Tú tài bán phần (Part I). Năm 1948, ông trúng tuyển và theo học trường Hàng hải Thương thuyền của Pháp tại Sài Gòn. Sau một năm, tốt nghiệp cấp Thuyền trưởng và phục vụ ở ngành Hàng hải cho đến ngày gia nhập quân đội.

Quân đội Quốc gia Việt Nam
Đầu năm 1952, ông chính thức nhập ngũ vào Quân đội Quốc gia theo hệ thống được chuyển từ ngành Hàng hải sang Quân chủng Hải quân. Theo học khóa 1 tại ở trường Sĩ quan Hải quân Quốc gia Việt Nam đặt tại Nha Trang, khai giảng ngày 1 tháng 1 năm 1952. Ngày 1 tháng 10 cùng năm, mãn khóa tốt nghiệp với cấp bậc Hải quân Thiếu úy ngành chỉ huy. Giữa năm 1953, ông được thăng cấp Hải quân Trung úy và được cử làm Hạm trưởng đầu tiên Giang vận hạm HQ-534.

Cuối năm 1954, ông được thăng cấp Hải quân Đại úy, chuyển sang làm Hạm trưởng Giang pháo hạm HQ-330. Sau đó ông được cử làm Chỉ huy trưởng Giang lực miền Đông trong thời kỳ đầu của Đệ nhất Cộng hòa, tham gia các chiến dịch miền Tây châu thổ sông Cửu Long, Rừng Sác và Đồng Tháp Mười.

Quân đội Việt Nam Cộng hòa
Cuối tháng 10 năm 1955, chuyển sang phục vụ Quân đội Việt Nam Cộng hòa, ông được cử làm Hạm trưởng Trợ chiến hạm HQ-226. Giữa năm 1956, ông được thăng cấp Hải quân Thiếu tá và được chỉ định làm Hạm trưởng Hộ tống hạm Đống Đa HQ-03. Tháng 10 Cùng năm ông được giữ chức vụ Chỉ huy trưởng Hải lực, trách nhiệm toàn bộ Hạm đội Hải quân Việt Nam Cộng hòa.

Ngày Quốc khánh Đệ nhất Cộng hòa 26 tháng 10 năm 1957, ông được bổ nhiệm chức vụ Tham mưu trưởng trong Bộ tư lệnh Hải quân (lần thứ nhất). thời gian này, ông được cử đi du hành quan sát các Tổ chức Hành quân, Huấn luyện và Quản trị của Hải quân Hoa Kỳ. Tháng 5 năm 1958, ông được cử đi du học và tốt nghiệp khóa Hậu Sĩ quan Hải quân tại Monterey, Tiểu bang California, Hoa Kỳ và khóa Đề phòng và Xử lý tai nạn trong lãnh vực chuyên môn, khóa Huấn luyện viên và Hành quân đổ bộ.

Đầu năm 1959, mãn khóa học về nước, ông được cử giữ chức vụ Chỉ huy trưởng Hải trấn, trách nhiệm về các cơ sở Hải quân trên bộ, các Quân trường và Trung tâm Huấn luyện Hải quân Nha Trang.

Giữa năm 1960, ông được đi du học và tốt nghiệp khóa Quản trị và Điều hành Hải quân Công xưởng tại Honolulu, Tiểu bang Hawaii. Tháng 9 cùng năm mãn khóa về nước. Một tháng sau, nhân ngày ngày Quốc khánh (26/10) ông được thăng cấp Hải quân Trung tá và được cử giữ chức vụ Giám đốc Hải quân Công xưởng tại Sài Gòn.

Đầu năm 1965, ông tiếp tục được cử đi du học và tốt nghiệp khóa Cao đẳng Hải chiến (Naval War College) tại Newport, Tiểu bang Rhode Island, Hoa Kỳ, tháng 6 cùng năm mãn khóa về nước. Hai tháng sau ông được thăng cấp Hải quân Đại tá và được cử làm Tham mưu trưởng tại Bộ Tư lệnh Hải quân (lần thứ hai). Cuối năm này, chuyển qua Bộ Tổng Tham mưu ông giữ chức vụ Phụ tá Hải quân cho Tham mưu phó Hành quân của Bộ Tổng tham mưu. Tháng 5 năm 1967, ông là sáng lập viên và là Chỉ huy trưởng đầu tiên của trường Đại học Chiến tranh Chính trị tại Đà Lạt.
Năm 1968 và 1969, ông chủ toạ lễ khai giảng khóa Nguyễn Trãi 2 và lễ tốt nghiệp khóa Nguyễn Trãi 1 Đại học Chiến tranh Chính trị. Đến tháng 7 năm 1970, ông nhận lệnh bàn giao trường Đại học Chiến tranh Chính trị lại cho Đại tá Nguyễn Quốc Quỳnh. Tháng 8 cùng năm, ông được điều động trở lại Quân chủng giữ chức Phó Tư lệnh Hải quân. Ngày Quốc khánh Đệ Nhị Cộng hòa 1 tháng 11 cuối năm, ông được thăng Hải hàm Phó Đề đốc, cấp bậc Chuẩn tướng tại nhiệm.

Ngày Quân lực 19 tháng 6 năm 1971, ông được đề cử làm Chủ tịch Tiểu ban "bài trừ ma tuý" trong Quân chủng Hải quân. Đầu năm 1973, ông được cử đi du học khóa Quản trị Quốc phòng tại Monterey, Tiểu bang California, Hoa Kỳ.

Tháng 3 năm 1974, ông được thăng Hải hàm Đề đốc, cấp bậc Thiếu tướng tại nhiệm. Ngày Quốc khánh 1 tháng 11 cùng năm, ông được bổ nhiệm chức vụ Tư lệnh Hải quân thay thế Đề đốc Thiếu tướng Trần Văn Chơn

1975
Ngày 24 tháng 3, ông được lệnh bàn giao chức vụ Tư lệnh Hải quân lại cho Phó Đô đốc Trung tướng Chung Tấn Cang (nguyên Tư lệnh Biệt khu Thủ đô). Đầu tháng 4, ông được cử giữ chức vụ Phụ tá Quốc Vụ Khanh, đặc trách tiếp đón đồng bào di cư từ miền Trung.

Chiều ngày 29 tháng 4, ông đem gia đình di tản ra khơi trên Khu trục hạm Trần Hưng Đạo HQ-1 do Hải quân Trung tá Nguyễn Địch Hùng điều khiển.

Sau đó, ông cùng gia đình được sang Hoa Kỳ định cư, ban đầu ở tại New Port, Tiểu bang Rhode Island. Về sau chuyển đến định cư tai Tp Federicburg thuộc Tiểu bang Virginia. Thời gian đầu ông làm nhân viên dọn dẹp vệ sinh để sinh sống. Sau ông được nhận vào làm trong Bộ Quốc phòng Hoa Kỳ.

Ngày 11 tháng 2 năm 2018, ông từ trần tại nơi định cư. Hưởng thọ 90 tuổi.

Gia đình
Ông nội: Cụ Lâm Nguơn Xuân
Thân phụ: Cụ Lâm Nguơn Thơ
Bào huynh: Các ông Lâm Nguơn Thành, Lâm Nguơn Tại và Lâm Nguơn Tâm. Bào muội : Lâm Ngươn Trí.
Phu nhân: Bà Nguyễn Ngọc Thủy
Ông bà có 5 người con (1 trai, 4 gái)Lâm Ngươn Trọng, Lâm Ngươn Ánh Tuyết, Lâm Ngương Ánh Thu, Maria Lâm Rodrigues, Virginia Lâm Abrams

Chú thích

Tham khảo
Trần Ngọc Thống, Hồ Đắc Huân, Lê Đình Thụy (2011). ''Lược sử Quân lực Việt Nam Cộng hòa.

Sinh năm 1928
Mất năm 2018
Thiếu tướng Quân lực Việt Nam Cộng hòa
Hải quân Việt Nam Cộng hòa
Người Sa Đéc
Người Đồng Tháp
Người Mỹ gốc Việt


title: Melanotus rustamovi

text:
Melanotus rustamovi là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Dolin & Atamuradov miêu tả khoa học năm 1987.

Chú thích

Tham khảo

Melanotus


title: Peitz

text:
Peitz (tiếng Sorbia Picnjo) là một thị xã thuộc huyện Spree-Neiße, đông bắc Brandenburg, Đức. Thị xã có khoảng cách 13 km về phía đông bắc Cottbus. Bao quanh bởi các hồ nước ngọt, thị xã nổi tiếng với nghề đánh bắt cá.

Tham khảo

Liên kết ngoài


title: Chi Tô liên

text:
Chi Tô liên (danh pháp khoa học: Torenia) là một chi thực vật trong họ Lữ đằng (Linderniaceae). Một vài loài trong chi này mới được du nhập vào Việt Nam trong thời gian gần đây, được trồng như cây cảnh trong vườn. Các tên gọi chung như tô liên, cỏ hồ điệp, cỏ bướm.

Danh sách loài
Danh sách 51 loài dưới đây lấy theo Fischer et al. (2013).
 Torenia asiatica L.
 Torenia benthamiana Hance
 Torenia biniflora T. L. Chin & D. Y. Hong
 Torenia chevalieri
 Torenia concolor
 Torenia cordata
 Torenia cordifolia
 Torenia courtallensis
 Torenia cyrtandriflora
 Torenia daubyi
 Torenia diffusa
 Torenia dinklagei
 Torenia flava
 Torenia fordii
 Torenia fournieri Linden ex E. Fourn.
 Torenia hayatae
 Torenia hirsutissima
 Torenia indica
 Torenia laotica
 Torenia manii
 Torenia pierreana
 Torenia poilanei
 Torenia ranongensis
 Torenia scandens
 Torenia siamensis
 Torenia silvicola
 Torenia stolonifera
 Torenia thailandica
 Torenia thorelii
 Torenia thouarsii
 Torenia travancorica
 Torenia vientianica
 Torenia violacea
 Nhóm Torenia crustacea
 Torenia blancoi
 Torenia bonatii
 Torenia cambodgiana
 Torenia crenata
 Torenia crustacea
 Torenia davidii
 Torenia dictyophora
 Torenia grandiflora
 Torenia molluginoides
 Torenia oblonga
 Torenia perennans
 Torenia philcoxii
 Torenia pierreanoides
 Torenia pterogona
 Torenia spathacea
 Torenia subconnivens
 Torenia udawnensis
 Torenia umbellata

Chú thích

Tham khảo

 http://biopl-a-181.plantbio.cornell.edu/
 http://www.mobot.org/MOBOT/Research/APweb/ Site oficial
 http://www.ppp-index.de/
 Botánica sistemática

Chi Tô liên


title: Champagney, Doubs

text:
Champagney là một xã của tỉnh Doubs, thuộc vùng Franche-Comté, miền đông nước Pháp.

Dân số
Điều tra dân số năm 1999, xã này có dân số là 245.Ước lượng năm 2006 là 258.

Xem thêm
Xã của tỉnh Doubs

Tham khảo

INSEE
IGN

Xã của Doubs


title: Ceratina congoensis

text:
Ceratina congoensis là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Meunier mô tả khoa học năm 1890.

Chú thích

Tham khảo

Ceratina
Động vật được mô tả năm 1890


title: Foussignac

text:
Foussignac là một xã thuộc tỉnh Charente trong vùng Nouvelle-Aquitaine tây nam nước Pháp. Xã nay có độ cao trung bình 68 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Charente


title: Aufseß

text:
Aufseß là một đô thị ở huyện Bayreuth bang Bayern nước Đức. Đô thị Aufseß có diện tích km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 1368 người.

Tham khảo


title: Vilamacolum

text:
Vilamacolum là một đô thị trong ‘‘comarca’’ Alt Empordà, Girona, Catalonia, Tây Ban Nha.

Tham khảo

Đô thị ở Girona
Alt Empordà


title: Labastide-Chalosse

text:
Labastide-Chalosse là một xã, thuộc tỉnh Landes trong vùng Nouvelle-Aquitaine. Xã này có diện tích 4,56 kilômét vuông, dân số năm 2006 là 122 người. Xã này nằm ở khu vực có độ cao tu 49-127 mét trên mực nước biển.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Chemins de Saint Jacques dans les Landes
 Chemins de Saint Jacques en Aquitaine
 Labastide-Chalosse trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia

Labastide-Chalosse


title: Christinenthal

text:
Christinenthal là một đô thị ở huyện Steinburg, bang Schleswig-Holstein, Đức. Đô thị này có diện tích 3,37 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2006 là 52 người.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Steinburg


title: Lucanus tetraodon

text:
Lucanus tetraodon là một loài bọ cánh cứng trong họ Lucanidae.

Chú thích

Tham khảo

Lucanus


title: La Bazoque, Orne

text:
La Bazoque, Orne là một xã thuộc tỉnh Orne vùng Normandie tây bắc nước nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 169 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

 INSEE

Bazoque


title: Donacia

text:
Donacia là một chi bọ cánh cứng trong phân họ Donaciinae. Ấu trùng ăn các bộ phận chìm dưới nước của thực vật thủy sinh như Nymphaeaceae (lily nước). Con trưởng thành sống trên những phần trên mặt nước của thực vật thủy sinh.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Donaciini


title: Latirus unifasciatus

text:
Latirus unifasciatus là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Fasciolariidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Latirus


title: Bạch Sam

text:
Bạch Sam là một phường thuộc thị xã Mỹ Hào, tỉnh Hưng Yên, Việt Nam.

Địa lý
Phường Bạch Sam nằm ở khu vực trung tâm địa lý của thị xã Mỹ Hào, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp phường Minh Đức và xã Ngọc Lâm
Phía tây giáp phường Phùng Chí Kiên
Phía nam giáp xã Xuân Dục
Phía bắc giáp các xã Cẩm Xá và Dương Quang.

Phường Bạch Sam có diện tích 4,56 km², dân số năm 2019 là 7.073 người, mật độ dân số đạt 1.550 người/km².

Lịch sử
Trước đây, Bạch Sam là một xã thuộc huyện Mỹ Hào.

Ngày 13 tháng 3 năm 2019, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết 656/NQ-UBTVQH14 (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 5 năm 2019). Theo đó, chuyển huyện Mỹ Hào thành thị xã Mỹ Hào và thành lập phường Bạch Sam trên cơ sở toàn bộ 4,56 km² diện tích tự nhiên và 11.037 người của xã Bạch Sam.

Hành chính
Phường Bạch Sam được chia thành 5 khu dân cư: Bến, Đọ, Ngo, Phan, Lường.

Giao thông
Trên địa bàn phường Bạch Sam có quốc lộ 5 chạy qua.

Chú thích

Tham khảo


title: Rissoina punctostriata

text:
Rissoina punctostriata là một loài ốc biển nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Rissoidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Rissoina


title: Hệ tọa độ cầu

text:
Trong toán học, một hệ tọa độ cầu là một hệ tọa độ cho không gian 3 chiều mà vị trí một điểm được xác định bởi 3 số: khoảng cách theo hướng bán kính từ gốc tọa độ, góc nâng từ điểm đó từ một mặt phẳng cố định, và góc kinh độ của hình chiếu vuông góc của điểm đó lên mặt phẳng cố định đó.

Tọa độ cầu của một điểm có thể tính được từ tọa độ Descartes bằng công thức sau

trong đó atan2(y,x) là một biến thể của hàm arctan trả ra góc tính từ trục x của vector (x,y) trong toàn miền . (Ta không thể dùng hàm arctan thông thường, , vì nó sẽ trả ra cùng một góc cho (x,y) và (−x,−y)).

Các công thức này giả sử rằng cả hai hệ có cùng điểm gốc, và mặt phẳng cố định là mặt x–y, và góc kinh độ được đo từ trục x, sao cho trục y có giá trị .

Ngược lại tọa độ Descartes có thể tính được từ tọa độ cầu bằng công thức:

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Spherical Coordinates
 Coordinate Converter - converts between polar, Cartisian and spherical coordinates

Hệ tọa độ

it:Sistema di riferimento#Il sistema sferico
fi:Koordinaatisto#Pallokoordinaatisto


title: Larzicourt

text:
Larzicourt  là một xã thuộc tỉnh Marne trong vùng Grand Est đông nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 116 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Marne


title: Chiết cành

text:
Chiết cành là một trong những phương pháp nhân giống vô tính cây trồng. Bằng nhiều bước kĩ thuật người ta làm cho một cành hay một đoạn cành ra rễ trên cây, sau đó tách khỏi cây mẹ, đem trồng thành cây mới.

Đối với việc nhân giống cam, quýt… nên áp dụng phương pháp chiết cành. Chiết cành là cách tạo ra cành cây giống để trồng bằng cách tạo cho ra rễ trên vỏ li be của cành chiết. Cành chiết cần chọn cành khoẻ, không mọc xiên, cây có quả sai và ngon ngọt. Hiện tại phương pháp chiết cành dần được thay thế bởi phương pháp nhân giống bằng ghép nhưng phương pháp này vẫn được áp dụng phổ biến cho các loại cây ăn quả như chanh, vải, nhãn, mơ, mận (Prunus), hồng xiêm, khế, roi...

Cơ sở khoa học

 Cơ sở của biện pháp chiết cành đó là hiện tượng nguyên phân
 Nguyên lí: khoanh vỏ và bỏ một lớp vỏ kể cả mạch libe (mạch rây), chỉ chừa lại phần gỗ (mạch gỗ), trong thân cây, mạch gỗ dẫn nước và muối khoáng từ dưới lên, và mạch rây dẫn chất tổng hợp từ lá xuống dưới như tinh bột, auxin... Khi auxin vận chuyển tới chỗ bị cắt, do mạch rây bị đứt, nên chất dinh dưỡng và auxin sẽ bị nghẽn lại do đó rễ được tạo ra tại phần thân, cành bị khoanh vỏ. Nếu ta cung cấp chất dinh dưỡng cho phần rễ này hấp thu thì nó sẽ càng phát triển mạnh cùng với đoạn cành nó mang. Từ đó có thể cắt dời đoạn cành từ chỗ mọc rễ đem trồng thì đoạn cành đó sẽ phát triển thành cây con mới.

Dụng cụ, nguyên liệu
Gồm:

- Dao cắt tỉa chuyên dụng

- Dây buộc

- Bao bầu nilong hoặc vải, chai lọ...

- Phân, mùn, đất, rơm rạ...

- Cây mẹ dùng để chiết.

Các bước thực hiện

 Bước 1: Chọn cành chiết

- Nên chọn những cành khỏe mạnh không bị sâu bệnh, mang đầy đủ các đặc điểm hình thái của giống.

- Những cành thường chọn là cành cấp 2 trở đi.

 Bước 2: Khoanh vỏ cành chiết

- Đây là thao tác rất quan trọng nếu thực hiện không tốt sẽ làm cho cành chiết bị chết vì vết khoanh quá sâu, làm đứt các mạch dinh dưỡng, đối với các cây ít nhựa như cam quýt có thể tiến hành bó bầu ngay, đối với cây nhiều nhựa như xoài, mít cần cạo sach lớp màng nhày quanh thân gỗ chính và để khô 3-4 ngày rồi mới tiến hành bó bầu.

 Bước 3: Làm bầu

- Quấn rơm nhào với đất bùn ướt, vôi, tro bếp …, bên ngoài bao một lớp vỏ chiếu cũ hoặc nylon có lỗ thoát nước vào phần cành đã khoanh vỏ

- Chú ý: không được quấn hở vùng khoanh vỏ vì nếu quấn hở sẽ khiến chỗ khoanh dễ bị xâm nhập bởi vi khuẩn, vi sinh vật...làm hỏng, chết cành chiết.

 Bước 4: Tách cây hoàn chỉnh

- Sau một thời gian chỗ cành chiết ra rễ khỏe, cành chiết phát triển tốt bình thường thì cắt hoặc cưa cả phần bầu rễ rồi đem đi trồng.

Điều kiện

 - Cành chiết: từ cây khoẻ mạnh, không có biểu hiện bệnh để cây con sau này khoẻ, khả năng phát triển tốt.
 - Đất trồng thường là đất vườn, đất pha cát, sét, bảo đảm được độ thông thoáng và độ ẩm. Độ pH thích hợp là từ 5-6, đất nên bón phân hữu cơ và phân tổng hợp đầy đủ.
 - Các nguyên liệu bó bầu phải là nguyên liệu sạch tránh mang bệnh, vi sinh vật có hại cho cành ghép.
 - Thời tiết: không nên chọn chiết cây vào những thời điểm nhiều mưa hoăc quá nắng nóng. Phù hợp nhất là vào những ngày mát trời.

Ứng dụng và lợi ích
- Chiết cành rất thuận tiện sử dụng cho các trường hợp nhân giống cây trồng mà hạt của cây quá cứng hoặc thời gian sinh trưởng từ cây con đến trưởng thành quá dài. Vì vậy chiết cành giúp giảm thời gian cho đến khi cây trưởng thành.

- Cây con từ phương pháp chiết sẽ giữ nguyên các đặc tính của cây mẹ (màu sắc, hương vị hoa, quả...). Từ đó con người chọn lựa những tính trạng tốt của cây để nhân giống đại trà.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Information and illustrated step-by-step instructions for air layering

Sinh sản thực vật
Trồng trọt
Trồng trọt và làm vườn


title: Gubbi

text:
Gubbi là một thị xã panchayat của quận Tumkur thuộc bang Karnataka, Ấn Độ.

Địa lý
Gubbi có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 767 mét (2516 feet).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Gubbi có dân số 16.802 người. Phái nam chiếm 51% tổng số dân và phái nữ chiếm 49%. Gubbi có tỷ lệ 76% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 80%, và tỷ lệ cho phái nữ là 71%. Tại Gubbi, 11% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thị trấn thuộc huyện Tumkur


title: Tử

text:
Tử (zh. sĭ 死, ja. shi, sa., pi. maraṇa) là cái chết theo ý nghĩa thông thường. Trong Phật giáo, Tử được dùng để chỉ sự sinh diệt, thăng trầm của tất cả các hiện tượng, các Pháp.

Sự "sinh đây diệt đó" hoặc "khoảnh khắc của hiện hữu" được vị Đại luận sư Phật Âm (pi. buddhaghosa) diễn tả rất hay trong bộ luận Thanh tịnh đạo:
"Theo chân lý tuyệt đối thì chúng sinh chỉ hiện hữu trong một thời gian rất ngắn, một thời gian ngắn như một khoảnh khắc của nhận thức (một ý niệm, Sát-na, sa. kṣaṇa). Như một bánh xe, trong khi đang lăn cũng như đang đứng yên, chỉ chạm đất ở một điểm duy nhất, như thế, chúng sinh chỉ sống trong một khoảnh khắc của một nhận thức. Nhận thức này (ý niệm) mất đi, chúng sinh đó chết. Bởi vì chúng sinh của nhận thức vừa qua đã sống, không sống bây giờ và cũng sẽ không sống trong tương lai. Chúng sinh của nhận thức bây giờ đang sống, đã không sống và sẽ không sống trong tương lai. Chúng sinh của nhận thức trong tương lai sẽ sống, đã không sống và hiện tại không sống."
Đạt-lại Lạt-ma thứ 14, Đăng-châu Gia-mục-thố, luận giải cụ thể hơn về cái chết như sau (trích từ luận giải của Đạt-lại Lạt-ma về Bồ-đề đạo thứ đệ trung luận của Tông-khách-ba):
"… Nhiều người chết khi những nghiệp lực được tạo ra trong kiếp trước, điều kiện chính cho cuộc sống này, hoàn toàn bị dập tắt; những người khác chết bởi vì các nguyên nhân lưu trì cuộc sống này không còn đầy đủ… Người ta gọi như vậy là ‘chết sớm’ hoặc ‘chết vì Công đức đã hết’, bởi vì năng lực lưu giữ cuộc sống vẫn còn (nhân 因) nhưng những duyên (緣, điều kiện phụ) đạt được qua những thiện nghiệp trong đời trước đã hết...
Những người mang tâm bất thiện, hành động bất thiện thì khi chết, phần thân trên mất nhiệt trước, rồi sau đó những thân phần còn lại mới lạnh dần dần. Ngược lại, những người thường hay làm điều thiện thường mất nhiệt ở thân dưới, bắt đầu từ hai bàn chân. Trong cả hai trường hợp thì hơi nóng được gom tụ lại ở ngực (tâm) và từ nơi này, thần thức xuất thân…

Trực tiếp kế đó là trạng thái Trung hữu (zh. 中有, sa. antarābhava). Chỉ những người tái sinh trong bốn xứ của vô sắc giới (Tứ thiền bát định, Tam giới) như Không vô biên xứ, Thức vô biên xứ, Vô sở hữu xứ và Phi tưởng phi phi tưởng xứ mới không bước vào trạng thái trung hữu này; cuộc sống mới của họ bắt đầu ngay sau cái chết. Những người tái sinh trong Dục giới (sa. kāmadhātu) và Sắc giới (sa. rūpadhātu) phải trải qua quá trình trung hữu và trong quá trình này, thần thức tồn tại dưới dạng sau này sẽ tái sinh. Thân trung hữu có tất cả những giác quan thông thường, có Thiên nhãn thông, có thể vượt qua tất cả những chướng ngại và xuất hiện khắp nơi tuỳ ý. Thân này thấy được những thân trung hữu đồng loại—Địa ngục, Ngạ quỷ, súc sinh, nhân loài, A-tu-la và chư Thiên—và ngược lại, thân này cũng có thể được những người có thiên nhãn nhận ra.

Nếu thân trung hữu không tìm được nơi tái sinh tương ưng với những nghiệp đã tạo thì nó chết một cái chết nhỏ sau bảy ngày, bước vào một giai đoạn trung hữu khác. Quá trình này chỉ có thể lặp lại nhiều nhất là 6 lần và thần thức chỉ có thể ở trong giai đoạn trung hữu 49 ngày (7 tuần). Như vậy có nghĩa là, những thần thức tự nhận sau một năm chưa tìm được nơi xứng đáng để tái sinh không còn ở trong trạng thái trung hữu nữa mà đã tái sinh thành một oan hồn, ngạ quỷ.

Ai tái sinh thành người trở lại thì thấy cha mẹ tương lai đang nằm chung với nhau. Người nào tái sinh thành nam giới thì phát lòng ái mộ bà mẹ, căm ghét người cha khi thấy cảnh trên; người nào tái sinh thành nữ giới thì phát tâm ngược lại. Bị dục ái thúc đẩy, thân trung hữu nhào đến cảnh giới trên và tìm cách giao phối với người mình yêu thích. Nhưng khi đến nơi thì thần thức chỉ thấy được bộ phận sinh dục của người đó và vì thế trở nên phẫn nộ. Tâm trạng phẫn nộ này chính là yếu tố gián đoạn trạng thái trung hữu; thần thức đã bước vào tử cung của mẹ, một cuộc sống mới đã bắt đầu. Khi tinh của cha, huyết của mẹ và thần thức hợp lại nhau thì chúng phát triển thành những yếu tố tạo thành một con người mới…

Móc nối tiếp giữa cuộc sống hiện tại và tương lai được tạo dưới sự ảnh hưởng của Ba độc là tham, sân và Si. Khi ba độc này chưa được tiêu diệt thì con người còn bị trói buộc. Tái sinh có tốt có xấu, nhưng khi còn bị trói buộc, người ta phải mang gánh nặng của Ngũ uẩn… Nếu muốn diệt cái Khổ của sinh, lão, bệnh, tử thì trước hết, người ta phải diệt ba độc căn bản nêu trên. Nguồn gốc của chúng lại là Vô minh (sa. avidyā)—là kiến giải sai lầm rằng, con người và những hiện tượng khác đều mang một tự tính, tự ngã. Những liều thuốc có thể giảm được phần nào những chứng bệnh bên ngoài, nhưng chúng không thể giải được vấn đề chính. Các cách tu tập nội tâm—ví dụ như tu luyện những cách chống đối lại tham, sân—có thể giúp ích hơn, nhưng chúng cũng chỉ là những phương tiện tạm thời. Chỉ khi nào vô minh—cội rễ của chúng—được đoạn diệt thì chúng mới tự huỷ diệt…".

Tham khảo

Fo Guang Ta-tz'u-tien 佛光大辭典. Fo Guang Ta-tz'u-tien pien-hsiu wei-yuan-hui 佛光大辭典編修委員會. Taipei: Fo-guang ch'u-pan-she, 1988. (Phật Quang Đại Từ điển. Phật Quang Đại Từ điển biên tu uỷ viên hội. Đài Bắc: Phật Quang xuất bản xã, 1988.)
Das Lexikon der Östlichen Weisheitslehren, Bern 1986.

Xem thêm
Cận tử nghiệp
Na-lạc lục pháp
Trung hữu
Tử thư

Liên kết ngoài

Phật giáo Tây Tạng
Triết lý Phật giáo
Chết


title: Sesame Street

text:
Sesame Street (tiếng Anh dịch là: "Phố Vừng") là một chương trình truyền hình Mỹ dành cho thiếu nhi mở đường cho những chương trình pha trộn cả giáo dục xen lẫn giải trí (edutainment).

Lịch sử
Sesame Street nổi tiếng vì những chú rối Muppet do Jim Henson sáng tạo. Chương trình được chiếu lần đầu tiên ngày 10 tháng 11 năm 1969 và là chương trình thiếu nhi lâu đời nhất trong lịch sử truyền hình. Nó được sản xuất ở Hoa Kỳ bởi tổ chức phi lợi nhuận Sesame Workshop (trước đây là Children's Television Workshop), do Joan Ganz Cooney và Ralph Rogers thành lập.

Vì ảnh hưởng lớn của nó, Sesame Street là một trong những chương trình thiếu nhi được yêu mến và được coi nhiều nhất trên thế giới. Chương trình gốc được chiếu ở hơn 120 quốc gia, và 25 phiên bản địa phương đã được sản xuất độc lập. Đây "có lẽ là chương trình được nghiên cứu, hiệu đính, và lo lắng về nhiều nhất". Vào năm 2009, chương trình này đã giành được 118 giải Emmy, hơn tất cả các chương trình truyền hình khác. Ước số 77 triệu người Mỹ coi Sesame Street hồi còn nhỏ, và cuộc thăm dò năm 1996 ước tính rằng 95% trẻ em Mỹ đã coi chương trình trước khi đến ba tuổi.

Nội dung
Sesame Street pha trộn hoạt hình, con rối, và diễn viên thật để kích thích đầu óc của con nhỏ, cải thiện khả năng nhận ra chữ và từ, kỹ năng phân biệt, giải bài toán đơn giản, dạy những căn bản về số học và hình học, và giúp tương tác ngoài đường bằng cách chiếu người trẻ cũng như người lớn trong cuộc đời bình thường. Từ lúc chương trình này ra đời, nó cũng có mục đích dạy kỹ năng sống khỏe, như là cách băng qua đường an toàn, vệ sinh, thói quen ăn uống lành mạnh, và kỹ năng xã hội; ngoài ra, nó dạy về những trường hợp quan trọng trong cuộc sống, như là sự chết, ly dị, người lớn có bầu và sinh đẻ, đứa con nuôi, và tất cả những xúc cảm của con người, như là hạnh phúc, tình yêu, tức giận, và căm ghét.

Ảnh hưởng
Loạt chương trình thiếu nhi này được Đài truyền hình Việt Nam mua bản quyền lồng tiếng và phát sóng trên kênh VTV7 với tên gọi "phố Vừng vui nhộn"; nhưng cũng được kiểm duyệt một số tập có nội dung phù hợp dành cho trẻ nhỏ.

Xem thêm

 Play with Me Sesame

Tham khảo

 Trang chủ tại PBS Kids
 Sesame Workshop
 SesameStreet.org
 Sesame Street Live

Sesame Workshop
Phim truyền hình Mỹ thập niên 2000
Phim truyền hình Mỹ thập niên 2010
Chương trình truyền hình tiếng Anh
Chương trình truyền hình lấy bối cảnh ở Thành phố New York
Phim truyền hình Mỹ thập niên 1990
Phim truyền hình hài kịch thiếu nhi Mỹ
Quái vật trong các tác phẩm giả tưởng


title: Rainvillers

text:
Rainvillers là một xã thuộc tỉnh Oise trong vùng Hauts-de-France phía bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 82 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

INSEE

Xã của Oise


title: Ksor Phước

text:
Ksor Phước (sinh năm 1954) là một chính khách Việt Nam, dân tộc Gia Rai. Ông nguyên là Ủy viên Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa VIII, IX,  X, ,XI, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc của Chính phủ Việt Nam (2002-2007).

Thân thế
Ông còn có tên là Kpă Bình, sinh ngày 8 tháng 2 năm 1954 tại xã Ia Trok, Ayun Pa, Gia Lai.

Cha ông tên là KSor Ní, người dân tộc Gia Rai - Cán bộ tham gia tổng khởi nghĩa giành chính quyền năm 1945. Sau ngày Sài Gòn sụp đổ 30/4/1975, KSor Ní làm Bí thư Tỉnh ủy Gia Lai, rồi Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Gia Lai - Kon Tum, là Đại biểu Quốc hội người Gia Rai đầu tiên ở tỉnh Gia Lai. KSor Ní ở cùng làng và rất thân thiết với anh hùng Núp (Đinh Núp).

Mẹ ông là bà Nguyễn Thị Chín, người Ba Na ở tỉnh Bình Định, tập kết ra Bắc năm 1954.

Cha mẹ ông sinh được 4 người con, ông là con trai thứ hai. Anh đầu của ông là ông KPă Phương, cán bộ hưu trí (2015). Em gái ông là KSor H'Nham, cán bộ hưu trí (2015). Ông có em trai út Ksor Nham, hiện là Phó Tổng cục trưởng Tổng cục Hậu cần - Kỹ thuật, Bộ Công an Việt Nam.

Sự nghiệp

Thưở nhỏ, ông được theo học tại Trường Dân tộc Trung ương tại Hà Nội, do ông Y Ngông Niê Kdăm làm Hiệu trưởng và cha ông, Ksor Ní làm Trưởng phòng Giáo vụ. Sau khi tốt nghiệp, ông được đưa vào học tại trường Đại học An ninh.

Ông từng giữ chức Bí thư Tỉnh ủy Gia Lai.

Từ 2002-2007, Bộ trưởng Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc của Chính phủ.

Ông là đại biểu Quốc hội khóa X, XI, XII và XIII.

Vinh danh
 Huân chương Chiến công hạng III.
1975 - 1980 Học trường Sĩ Quan An Ninh nay là Học viện An ninh nhân dân.

Gia đình riêng
Vợ chồng Ksor Phước có hai người con một trai một gái. Con gái của ông là Ksor Phước Hà, sinh năm 1982, Trung tá Công an, Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa 14 tỉnh Gia Lai, Phó Giám đốc Công an tỉnh Gia Lai.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Ksor Phước
Tóm tắt tiểu sử đại biểu quốc hội KSor Phước
Bộ trưởng Ksor Phước, Chủ nhiệm Ủy ban dân tộc Chính phủ thăm và làm việc tại Bình Định
Bộ trưởng, chủ nhiệm Ủy ban dân tộc Ksor Phước: Đảng, nhà nước luôn quan tâm đến đồng bào dân tộc thiểu số Thu Hà, báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam cập nhật 11:36, 30/06/2007

Người Gia Lai
Người Gia Rai
Tây Nguyên
Chủ nhiệm Ủy ban Dân tộc Việt Nam
Bí thư Tỉnh ủy Gia Lai
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa X
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa XI
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa XII
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa XIII
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa XIII Gia Lai
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa XIII là Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam
Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa XI
Người họ Ksor tại Việt Nam
Hội đồng dân tộc Việt Nam


title: Misawa, Aomori

text:
là một thành phố thuộc tỉnh Aomori, Nhật Bản.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thành phố tỉnh Aomori


title: Oecetis idomeneus

text:
Oecetis idomeneus là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Chú thích

Tham khảo

Oecetis


title: Quận Gallatin, Kentucky

text:
Quận Gallatin là một quận thuộc tiểu bang Kentucky, Hoa Kỳ.
Quận này được đặt tên theo. Theo điều tra dân số của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2000, quận có dân số người. Quận lỵ đóng ở.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có diện tích km2, trong đó có km2 là diện tích mặt nước.

Các xa lộ chính

Quận giáp ranh

Thông tin nhân khẩu

Theo điều tra dân số  năm 2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận đã có dân số có 7.870 người, 2.902 hộ gia đình, và 2.135 gia đình sống trong quận hạt. Mật độ dân số là 80 trên một dặm vuông (31 / km2). Có 3.362 đơn vị nhà ở mật độ trung bình của 34 trên một dặm vuông (13 / km2). Cơ cấu chủng tộc của dân cư sinh sống trong quận này bao gồm 96,72% người da trắng, 1,59% da đen hay Mỹ gốc Phi, 0,18% người Mỹ bản xứ, 0,22% châu Á, 0,25% từ các chủng tộc khác, và 1,04% từ hai hoặc nhiều chủng tộc. 1,04% dân số là người Hispanic hay Latino thuộc một chủng tộc nào.

Có 2.902 hộ, trong đó 37,00% có trẻ em dưới 18 tuổi sống chung với họ, 58,00% là đôi vợ chồng sống với nhau, 10,70% có nữ hộ và không có chồng, và 26,40% là không lập gia đình. 22,00% hộ gia đình đã được tạo ra từ các cá nhân và 8,20% có người sống một mình 65 tuổi hoặc lớn tuổi hơn. Cỡ hộ trung bình là 2,68 và cỡ gia đình trung bình là 3,11.

Trong quận này cơ cấu độ tuổi dân cư được trải ra với 28,60% dưới độ tuổi 18, 7,70% 18-24, 31,00% 25-44, 22,50% từ 45 đến 64, và 10,30% từ 65 tuổi trở lên người. Độ tuổi trung bình là 35 năm. Đối với mỗi 100 nữ có 98,90 nam giới. Đối với mỗi 100 nữ 18 tuổi trở lên, đã có 96,00 nam giới.

Thu nhập trung bình cho một hộ gia đình trong quận đã đạt mức USD 36.422, và thu nhập trung bình cho một gia đình là USD 41.136. Phái nam có thu nhập trung bình USD 32.081 so với 21.803 USD của phái nữ. Thu nhập bình quân đầu người của dân cư quận là 16.416 USD. Có 11,60% gia đình và 13,40% dân số sống dưới mức nghèo khổ, bao gồm 16,60% những người dưới 18 tuổi và 16,40% của những người 65 tuổi hoặc hơn.

Tham khảo

Quận của Kentucky


title: 21431 Amberhess

text:
21431 Amberhess (1998 FR113) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 31 tháng 3 năm 1998 bởi nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 21431 Amberhess

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1998


title: Carposina graminis

text:
Carposina graminis là một loài bướm đêm thuộc họ Carposinidae. Nó là loài đặc hữu của Kauai.

Ấu trùng ăn các loài Metrosideros.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Insects of Hawaii. Volume 9, Microlepidoptera

Copromorphoidea
Loài đặc hữu của Hawaii


title: Phyllotreta ispartaensis

text:
Phyllotreta ispartaensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Gok miêu tả khoa học năm 2005.

Chú thích

Tham khảo

Phyllotreta


title: Agra liv

text:
Agra liv (Erwin, 2002) là một loài bọ cánh cứng trong họ carabidae được đặt theo tên diễn viên Liv Tyler, đóng trong phim Armageddon" do "sự có mặt của loài này phụ thuộc vào rừng nhiệt đới không phải Armageddon."

Chú thích

Tham khảo

Agra (chi bọ cánh cứng)


title: Sclerophaedon orbicularis

text:
Sclerophaedon orbicularis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Suffrian miêu tả khoa học năm 1851.

Chú thích

Tham khảo

Sclerophaedon


title: Aulacophora serena

text:
Aulacophora serena là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Weise miêu tả khoa học năm 1923.

Chú thích

Tham khảo

Aulacophora


title: Dicranomyia veda

text:
Dicranomyia veda là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Dicranomyia
Limoniidae ở vùng Indomalaya
Động vật được mô tả năm 1966


title: (15256) 1990 RD1

text:
{{DISPLAYTITLE:(15256) 1990 RD1}}

(15256) 1990 RD1 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Henry E. Holt ở Đài thiên văn Palomar ở Quận San Diego, California, ngày 14 tháng 9 năm 1990.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 15001–16000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1990
Được phát hiện bởi Henry E. Holt
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Siêu cúp Anh

text:
Siêu cúp Anh (, trước đây gọi là Charity Shield) là trận đấu hàng năm của nước Anh thường diễn ra đầu mùa giải mới giữa đội vô địch Giải bóng đá ngoại hạng Anh (EPL) và đội vô địch Cúp FA. Nếu mùa giải trước đó một đội vừa vô địch EPL và Cúp FA thì sẽ đấu với đội á quân EPL.

Tên Community Shield (Chiếc khiên Cộng đồng) là cái tên mới cho cái tên Charity Shield vốn đã có lịch sử 94 năm, việc thay đổi tên này bắt đầu từ giải đấu năm 2002. Đây cũng là tên của chiếc khiên mà đội chiến thắng sẽ nâng cao sau trận đấu.

Trận siêu cúp Anh đầu tiên diễn ra vào năm 1908, đấu lại sau trận hòa 1-1, Manchester United, lúc ấy là đương kim vô địch quốc gia đã thắng đội đoạt chức quán quân giải miền nam Queens Park Rangers với tỷ số đậm 4-0.

Đương kim vô địch hiện tại là Arsenal F.C. khi họ đánh bại Manchester City trong trận tranh Siêu cúp Anh 2023 với tỉ số 1-1 và 4-1 trong loạt sút luân lưu trên sân Wembley vào ngày 6 tháng 8 năm 2023.

Hiện nay Manchester United F.C đang là đội bóng giành được nhiều siêu cúp Anh nhất với 21 lần, lần gần đây nhất là năm 2016.

Các kỷ lục

 Các đội bóng thành công nhất: Manchester United (17 chiến thắng, 4 chia sẻ), Arsenal (15 chiến thắng, 1 chia sẻ), Liverpool (11 chiến thắng, 5 chia sẻ) và Everton (8 chiến thắng, 1 chia sẻ).
 Giành chiến thắng với tỷ số cao nhất: Manchester United thắng 8–4 trước Swindon Town trong trận Siêu cúp Anh 1911.
 Everton giữ kỷ lục chiến thắng liên tiếp: 4 lần từ năm 1984 đến năm 1987. Tuy nhiên, Năm 1986 bị chia sẻ danh hiệu với Liverpool. Manchester United giữ kỷ lục thất bại liên tiếp: 4 từ năm 1998 đến 2001. Trong thời gian này Manchester United giữ kỷ lục chuỗi trận thi đấu liên tiếp nhiều nhất: 6 lần từ năm 1996 đến năm 2001 trong đó có 2 chiến thắng.
 Thủ môn Pat Jennings của Tottenham ghi bàn vào lưới Manchester United từ vòng cấm của mình trong trận tranh Charity Shield 1967, cả hai đội bóng chia sẻ danh hiệu khi tỷ số hòa 3-3.
Brighton & Hove Albion và Leicester City là 2 câu lạc bộ duy nhất từng giành danh hiệu mà không đoạt Cúp FA hay chức vô địch Quốc gia. Leicester là nhà vô địch giải hạng Hai Anh (xem ở dưới) và Brighton vô địch Southern League.

Nơi thi đấu

Những sân in nghiêng là những sân không còn tồn tại.

Nơi thi đấu lâu dài
Từ năm 1974, Siêu cúp Anh được thi đấu trên một sân trung lập hơn là sân nhà của một câu lạc bộ nào đó.
Empire Stadium (Wembley cũ): 1974–2000
Thiên niên kỷ: 2001–2006
Sân vận động Wembley (Wembley mới): 2007–2011; 2013–2021; 2023–

Sân trung lập
Theo lịch thì trận đấu sẽ diễn ra trên sân trung lập hoặc sân nhà của một đội bóng tham gia. Đã có tổng cộng 17 sân được sử dụng cho trận đấu này cùng với 3 sân nói ở trên. Sân trung lập đầu tiên tổ chức là Stamford Bridge năm 1908 còn sân cuối cùng là Villa Park năm 2012, do Wembley và Thiên niên kỷ tổ chúc bóng đá tại Olympic 2012. Các sân vận động được cân nhắc là St James' Park, và Sân vận động Ánh sáng nhưng Villa Park đã được chọn.

Có 8 sân chỉ tổ chức một lần là: St James' Park năm 1932, Roker Park năm 1936, Burnden Park năm 1958, Turf Moor năm 1960, Portman Road năm 1962, Anfield năm 1964, Elland Road năm 1969 và Filbert Street năm 1971. 9 sân khác tổ chức hơn một lần.

Các đội vô địch

Chú thích

Liên kết ngoài
Official site at TheFA.com

Giải đấu bóng đá tại Anh
Anh


title: Antiplanes profundicola

text:
Antiplanes profundicola là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Turridae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Antiplanes


title: Cố Thành

text:
Cố Thành (chữ Hán giản thể: 故城县) là một huyện thuộc địa cấp thị Hành Thủy, tỉnh Hà Bắc, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Huyện này có diện tích 942 ki-lô-mét vuông, dân số 460.000 người. Mã số bưu chính là 253800, mã vùng điện thoại 0318. Huyện lỵ đóng tại trấn Trịnh Gia Khẩu.

Phân chia hành chính
Về mặt hành chính, huyện Cổ Thành được chia thành 9 trấn, 4 hương:
Trấn: Trịnh Gia Khẩu, Hạ Trang, Thanh Hãn, Cố Thành, Vũ Quan Trại, Nhiêu Dương Điếm, Kiến Quốc, Quân Đồn, Tây Bán Đồn.
 Hương: Lý Lão, Tân Trang, Phòng Trang, Tam Lãng.

Xem thêm
 Sông Tương
 Trung Quốc
 Tống Thái Tổ
 Minh Thành Tổ
 Tống Cung Đế

Đơn vị cấp huyện Hà Bắc
Hành Thủy