title: Logarit

text:
Trong toán học, logarit () của một số là lũy thừa mà một giá trị cố định, gọi là cơ số, phải được nâng lên để tạo ra số đó. Ví dụ, logarit cơ số  của  là  vì  là  lũy thừa : . Tổng quát hơn, nếu  thì  được gọi là logarit cơ số  của  và được ký hiệu là .

Logarit do John Napier giới thiệu lần đầu tiên vào năm 1614 như là một cách để đơn giản hóa việc tính toán. Về sau, nó đã nhanh chóng được nhiều nhà khoa học sử dụng để hỗ trợ trong tính toán, đặc biệt là các phép tính yêu cầu độ chính xác cao, thông qua thước loga và bảng logarit. Các công cụ này dựa trên tính chất rằng logarit của một tích bằng tổng các logarit của các thừa số:

Khái niệm logarit như ngày nay đến từ Leonhard Euler, người đã liên hệ nó với hàm mũ vào thế kỷ 18.

Logarit cơ số  () được gọi là logarit thập phân và có nhiều ứng dụng trong khoa học và kỹ thuật. Logarit tự nhiên có cơ số là hằng số  () và được ứng dụng phổ biến nhất trong toán học và vật lý, đặc biệt là vi tích phân. Logarit nhị phân sử dụng cơ số  () và được sử dụng nhiều nhất trong khoa học máy tính.

Thang đo logarit cho phép thu hẹp các đại lượng kích thước lớn về phạm vi nhỏ hơn. Chẳng hạn, decibel (dB) là đơn vị logarit định lượng áp suất âm thanh và tỉ lệ hiệu điện thế. Trong hóa học, pH là một đơn vị logarit dùng để đo độ axit hay base của dung dịch nước. Logarit cũng phổ biến trong công thức khoa học, trong việc nghiên cứu độ phức tạp tính toán hay các phân dạng. Nó hỗ trợ mô tả tỉ lệ tần số của các quãng trong âm nhạc, xuất hiện trong công thức đếm số nguyên tố, tính gần đúng một giai thừa, nghiên cứu một số mô hình trong tâm vật lý học và được ứng dụng trong lĩnh vực kế toán điều tra.

Giống như cách logarit đảo ngược phép lũy thừa, logarit phức là hàm ngược của hàm lũy thừa trong số phức. Một dạng khác của logarit là logarit rời rạc, một hàm ngược đa trị của hàm mũ trong nhóm hữu hạn, với một số ứng dụng trong mật mã hóa khóa công khai.

Cơ sở và định nghĩa
Phép cộng, phép nhân và lũy thừa là ba trong các phép toán số học cơ bản nhất. Phép toán ngược lại với phép cộng là phép trừ, ngược lại với phép nhân là phép chia. Một cách tương tự, logarit là phép toán ngược lại với lũy thừa. Lũy thừa tức là khi một số , gọi là cơ số, được nâng lên lũy thừa , gọi là số mũ, để cho giá trị , ký hiệu là

Ví dụ,  nâng lên lũy thừa  bằng , vì  là tích của ba thừa số  nhân với nhau: . Phép lũy thừa có thể được mở rộng cho mọi số thực .

Logarit cơ số  chính là phép toán ngược, cho giá trị là  từ một số  ban đầu. Có nghĩa là,  tương đương với  với  là số thực dương. (Nếu  không phải là số thực dương, phép lũy thừa và logarit vẫn xác định nhưng có thể cho các giá trị khác nhau, dẫn đến việc định nghĩa phức tạp hơn.)

Một trong những cơ sở lịch sử cho sự ra đời của logarit là công thức

cho phép đưa các phép tính nhân và chia thành phép cộng, phép trừ và việc tra cứu bảng số logarit (trước khi máy tính được phát minh).

Định nghĩa
Logarit cơ số  của một số thực dương  là số mũ mà  cần phải được nâng lên để có được . Nói cách khác, logarit cơ số  của  là nghiệm  của phương trình

và được ký hiệu là . Để giá trị của logarit được xác định thì cơ số  phải là một số thực dương khác 1 và  là một số dương.

Ví dụ
Ta có  vì . Logarit có thể là số âm:
 vì
Một ví dụ khác:  gần bằng 2,176, một số nằm giữa 2 và 3, giống như khi 150 nằm giữa  và  Cuối cùng, với mọi cơ số  thì  và  vì  và .

Các đồng nhất thức logarit

Các công thức quan trọng sau đây, gọi là đồng nhất thức logarit, liên hệ các logarit với nhau.

Tích, thương, lũy thừa và căn
Logarit của một tích là tổng các logarit của các thừa số; logarit của một thương gồm hai số là hiệu logarit của hai số đó. Logarit của một số lũy thừa  bằng  lần logarit của số đó; logarit của một số căn bậc  là logarit của số đó chia cho . Bảng dưới đây liệt kê các phép tính logarit cơ bản nêu trên và các ví dụ.

Đổi cơ số
Logarit  có thể được tính từ logarit cơ số trung gian  của  và  theo công thức:

Các máy tính bỏ túi điển hình thường tính logarit cơ số 10 và . Logarit cơ số  bất kỳ có thể được xác định bằng cách đưa một trong hai logarit đặc biệt này vào công thức trên:

Cho một số  và logarit cơ số  của nó  với  chưa biết, thì  được tính bằng

bằng cách mũ hóa biểu thức  lên số mũ

Các cơ số đặc biệt

Trong các giá trị của cơ số , có ba cơ số đặc biệt. Chúng gồm ,  (hằng số vô tỉ xấp xỉ bằng 2,71828) và . Trong giải tích toán học, logarit cơ số  là phổ biến nhất nhờ các tính chất được giải thích dưới đây. Mặt khác, có thể dễ dàng tính logarit cơ số 10 trong hệ thập phân:

Do đó,  có liên hệ với số chữ số của một số nguyên dương : đó là số nguyên nhỏ nhất lớn hơn . Chẳng hạn,  gần bằng 3,15. Số nguyên liền sau là 4 và là số chữ số trong số 1430. Logarit cơ số  và logarit cơ số 2 thường được dùng trong lý thuyết thông tin, có liên quan đến hai đơn vị cơ bản nhất trong thông tin là nat và bit. Logarit cơ số 2 cũng được sử dụng trong khoa học máy tính (hệ nhị phân); trong lý thuyết âm nhạc (quãng tám, đơn vị cent) và trong nhiếp ảnh để đo giá trị phơi sáng.

Bảng dưới đây liệt kê các ký hiệu logarit thông dụng và lĩnh vực mà chúng được sử dụng. Một số tài liệu viết  thay vì  khi cơ số của logarit là cố định tùy theo trường hợp. Cột "Ký hiệu ISO" liệt kê các ký hiệu do Tổ chức tiêu chuẩn hóa quốc tế khuyến nghị (ISO 80000-2).

Lịch sử

Trước khi logarit xuất hiện
Từ thế kỷ 3 TCN, trong cuốn Người đếm cát, Archimedes đã quan sát và đưa ra khái niệm rằng "bậc" của một số tương đương với số mũ của lũy thừa cơ số . Ông cũng nhắc đến quy tắc nhân hai số với nhau bằng cách cộng "bậc" của chúng lại với nhau. Nguyên lý này về sau là một cơ sở dẫn đến sự ra đời khái niệm logarit. Khoảng 1000 năm sau đó, Virasena, một nhà toán học Kỳ Na người Ấn Độ, tìm ra khái niệm ardhacheda: số lần một số có thể chia hết cho 2. Với lũy thừa của 2, đó chính là giá trị nguyên của logarit cơ số 2, còn đối với các số khác thì giá trị đó không bằng logarit của chúng. Thời điểm đó, ông cũng đã phát hiện và giới thiệu thêm hai khái niệm tương tự là trakacheda (cơ số 3) và caturthacheda (cơ số 4). Năm 1544, Michael Stifel cho xuất bản cuốn Arithmetica Integra có chứa một bảng số nguyên và lũy thừa của 2 tương ứng, mà khi đảo ngược các hàng lại thì có thể được xem là dạng ban đầu của bảng logarit. Đến thế kỷ 16–17, kỹ thuật prosthaphaeresis (tạm dịch: thuật nhân và chia số bằng các công thức lượng giác) xuất hiện và được dùng để chuyển phép nhân thành phép cộng thông qua các đẳng thức lượng giác.

Từ Napier đến Euler

Khái niệm logarit do John Napier công bố lần đầu tiên vào năm 1614 trong một cuốn sách có tựa đề là Mirifici logarithmorum canonis descriptio. Nó có liên quan đến các điểm chuyển động thẳng: Napier đã tưởng tượng một điểm thứ nhất P chuyển động đến điểm cuối của một đoạn thẳng với vận tốc giảm dần, và điểm thứ hai L chuyển động đều trên một nửa đường thẳng với độ dài vô hạn, sau đó liên hệ khoảng cách giữa P với điểm cuối của đoạn thẳng và giữa L với điểm đầu của nửa đường thẳng để nêu ra định nghĩa logarit. Phát hiện này được đánh giá cao và nhanh chóng lan rộng sang nhiều quốc gia khác, bao gồm Trung Quốc và một số nước ở châu Âu trong những năm sau đó. Jost Bürgi cũng tìm ra logarit một cách độc lập nhưng xuất bản công trình của mình sáu năm sau Napier. Từ logarithmorum của Napier trong tiếng Latinh có nguồn gốc từ tiếng Hy Lạp, chỉ một số biểu thị tỉ số: λόγος (logos) có nghĩa là "tỉ số" và ἀριθμός (arithmos) có nghĩa là "số".

Năm 1647, Grégoire de Saint-Vincent, một tu sĩ Dòng Tên người Bỉ sống tại Prague, xuất bản một công trình liên hệ logarit với cầu phương của một hyperbol. Ông chỉ ra rằng diện tích  giới hạn bởi hyperbol từ  đến  thỏa mãn

Alphonse Antonio de Sarasa, một học trò và cộng sự của ông, về sau đã liên hệ tính chất này với logarit để dẫn đến khái niệm logarit hyperbol, tương đương với logarit tự nhiên. Logarit tự nhiên lần đầu tiên được mô tả trong cuốn Logarithmotechnia của Nicholas Mercator năm 1668. Khoảng năm 1730, Leonhard Euler định nghĩa hàm mũ và hàm logarit tự nhiên bằng

Euler cũng chứng minh được rằng hai hàm số này là hai hàm ngược nhau. Cũng trong khoảng thời gian này, ông lần đầu tiên ký hiệu cơ số của logarit tự nhiên bằng chữ .

Trong chương 6, tập I của bộ Introductio in analysin infinitorum (1748), Euler đưa ra một hướng tiếp cận giống với khái niệm logarit hiện nay. Ông nhận thấy hàm mũ  với  là một số thực dương không đổi không phải là một hàm số đại số, mà là một hàm số siêu việt; đồng thời, nó cũng là hàm số tăng khi . Khi đó, mỗi số  đều tương ứng với một hàm ngược được gọi là logarit cơ số : .

Bảng logarit, thước loga và ứng dụng lịch sử

Bằng cách đơn giản hóa các phép tính phức tạp trước khi máy tính ra đời, logarit đóng góp đáng kể cho sự phát triển của khoa học, đặc biệt là thiên văn học. Nó cũng đóng góp cho sự tiến bộ của khảo sát xây dựng, hàng hải thiên văn và nhiều lĩnh vực khác. Pierre-Simon Laplace đã gọi logarit là

"...[một] thủ thuật đáng ngưỡng mộ có thể rút ngắn một công việc từ vài tháng xuống còn vài ngày, từ đó kéo dài cuộc đời của nhà thiên văn lên gấp đôi, và loại bỏ những sai sót cũng như sự chán nản không thể tách rời khỏi những phép tính dài lê thê."
Một công cụ góp phần lớn trong việc ứng dụng logarit vào thực tế là bảng logarit. Bảng đầu tiên như vậy do Henry Briggs biên soạn năm 1617 ngay sau phát minh của Napier, tiếp đó là các bảng số với phạm vi và độ chính xác lớn hơn. Các bảng số này liệt kê các giá trị của  và  với mỗi số  nằm trong một giới hạn nhất định, với độ chính xác nhất định theo một cơ số  nhất định (thường là cơ số 10). Chẳng hạn, bảng đầu tiên của Briggs chứa logarit thập phân của tất cả các số nguyên từ 1 đến 1000 chính xác đến 14 chữ số thập phân. Vì hàm  là hàm ngược của  nên nó còn được gọi là antilogarit. Tích và thương của hai số dương  và  thường được tính bằng tổng và hiệu các logarit của chúng. Tích  hoặc thương  có được bằng cách tra cứu antilogarit của tổng và hiệu đó thông qua bảng logarit đó:

và

Đối với các phép tính thông thường yêu cầu độ chính xác cao, việc tra cứu hai logarit, tính tổng hoặc hiệu của chúng rồi tra cứu antilogarit nhanh hơn rất nhiều so với khi thực hiện phép nhân bằng các công cụ trước đây như prosthaphaeresis, vốn phụ thuộc vào các đẳng thức lượng giác. Phép tính lũy thừa và căn được đưa về phép nhân hoặc phép chia và tra cứu theo công thức

và

Nhiều bảng số còn liệt kê các giá trị logarit bằng cách cho biết phần đặc số và phần định trị của , nghĩa là phần nguyên và phần thập phân của . Đặc số của  là 1 cộng cho đặc số của , và phần định trị của chúng là giống nhau. Tính chất này làm mở rộng phạm vi của bảng logarit: với một bảng liệt kê các giá trị của  với mọi số nguyên  từ 1 đến 1000, logarit cơ số 10 của 3542 được tính gần đúng bằng

Một ứng dụng quan trọng khác của logarit là thước loga, một cặp thước chia độ theo logarit được sử dụng trong tính toán, như hình minh họa dưới đây:

Tiền thân của nó, thước Gunter, được phát minh ngay sau công bố của Napier. William Oughtred sau đó đã phát triển nó lên thành thước loga, một cặp thước logarit có thể trượt lẫn nhau. Các số được đặt trên thước với khoảng cách về độ dài tỉ lệ thuận với hiệu các logarit của chúng. Khi trượt thước bên trên tức là ta đã cộng cơ học các logarit với nhau. Ví dụ, cộng khoảng cách từ 1 đến 2 ở thước bên dưới với khoảng cách từ 1 đến 3 ở thước bên trên cho tích của chúng bằng 6, và giá trị đó được đọc ở thước bên dưới. Thước loga từng là một công cụ tính toán thiết yếu của các nhà khoa học cho đến thập niên 1970, vì nó cho phép tính toán nhanh hơn nhiều so với kỹ thuật tra bảng số.

Tính chất trong giải tích
Người ta nghiên cứu sâu hơn về logarit thông qua khái niệm hàm số. Hàm số là quy tắc cho một số duy nhất từ một số bất kỳ cho trước. Ví dụ, hàm số cho lũy thừa bậc  của  từ bất kỳ số thực  nào với  là cơ số được viết là

Hàm số logarit
Để giải thích định nghĩa logarit, cần phải chứng minh rằng phương trình

có một nghiệm  duy nhất với  và  là số dương và  khác 1. Để chứng minh điều này, ta cần đến định lý giá trị trung gian trong giải tích sơ cấp. Theo định lý, một hàm số liên tục cho hai giá trị  và  cũng cho bất kỳ giá trị nào nằm giữa  và . Hàm số liên tục là hàm mà đồ thị có thể vẽ trên mặt phẳng tọa độ mà không cần nhấc bút lên.

Tính chất này có thể được chứng minh là đúng với hàm . Vì  có thể mang giá trị dương lớn hay nhỏ tùy ý, nên mỗi số  đều nằm giữa  và  với  và  thích hợp. Do đó, định lý giá trị trung gian đảm bảo rằng phương trình  có một nghiệm. Hơn nữa, nghiệm này là duy nhất vì hàm số  là hàm số tăng nếu  và là hàm số giảm nếu .

Nghiệm  đó chính là logarit cơ số  của , . Hàm số gán cho  giá trị logarit của nó được gọi là hàm số logarit. Hàm số logarit  xác định trên tập hợp số thực dương, cho giá trị là một số thực bất kỳ, và là hàm số tăng duy nhất thỏa mãn  và .

Hàm ngược

Công thức logarit của một lũy thừa cho thấy với một số  bất kỳ,

Lần lượt lấy lũy thừa bậc  của  rồi lấy logarit cơ số , ta lại có được . Ngược lại, với một số dương  bất kỳ, biểu thức

cho thấy khi lấy logarit rồi lũy thừa, ta lại có được . Như vậy, khi đồng thời thực hiện phép lũy thừa và logarit trong cùng một số, ta có được số ban đầu. Vì vậy, logarit cơ số  là hàm ngược của .

Hàm ngược có liên hệ mật thiết với hàm số gốc ban đầu. Đồ thị của chúng đối xứng nhau qua đường thẳng  =  như hình bên phải: một điểm  trong đồ thị của  tương ứng với điểm  trong đồ thị của hàm logarit và ngược lại. Như vậy,  phân kỳ lên vô hạn (lớn hơn bất kỳ số nào đã biết) nếu  tăng đến vô hạn, với  lớn hơn 1. Trong trường hợp này,  là hàm số tăng. Khi  thì ngược lại,  dần về âm vô hạn. Khi  dần về 0 thì giới hạn của  là âm vô hạn với  và là dương vô hạn với .

Đạo hàm và nguyên hàm

Các tính chất giải tích của hàm số cũng đúng với hàm ngược của chúng.  là một hàm số liên tục và khả vi, và  cũng vậy. Một cách đại khái rằng, một hàm số liên tục là hàm số khả vi nếu đồ thị của nó không bị "đứt gãy" ở bất cứ điểm nào. Hơn nữa, vì đạo hàm của  bằng  theo tính chất của hàm mũ nên theo quy tắc hàm hợp, đạo hàm của  được tính bằng

tức là hệ số góc của tiếp tuyến đồ thị hàm logarit cơ số  tại điểm  bằng . Đặc biệt, đạo hàm của  là , nghĩa là nguyên hàm của  bằng . Đạo hàm với đối số hàm tổng quát  là

Tỉ số ở vế phải được gọi là đạo hàm logarit của . Việc tính  bằng đạo hàm của  được gọi là vi phân logarit. Nguyên hàm của hàm logarit tự nhiên  là:

Từ phương trình này, có thể suy ra các công thức liên quan chẳng hạn như nguyên hàm của logarit cơ số khác bằng phép đổi cơ số.

Biểu diễn tích phân của logarit tự nhiên

Logarit tự nhiên của  bằng tích phân của   từ 1 đến :

Nói cách khác,  là diện tích của hình phẳng giới hạn bởi trục hoành và đồ thị của hàm số , từ  đến  (hình bên phải). Đó là hệ quả từ việc áp dụng định lý cơ bản của giải tích và việc đạo hàm của  là . Vế phải của phương trình trên có thể được xem là khái niệm về logarit tự nhiên. Các công thức logarit của tích và lũy thừa đều có thể được suy ra từ khái niệm này. Chẳng hạn, ta có công thức tích  vì

Đẳng thức (1) chia tích phân thành hai phần, còn đẳng thức (2) là phép đổi biến số (). Trong hình dưới đây, phép tách tích phân này tức là chia hình phẳng thành hai phần màu vàng và màu xanh. Thay đổi kích thước phần hình phẳng màu xanh bên trái theo hàng dọc tỉ lệ theo biến  và thu nhỏ lại nó theo hàng ngang theo tỉ lệ đó không làm thay đổi diện tích của nó. Di chuyển phần hình màu xanh một cách thích hợp thì nó lại khớp với đồ thị hàm số . Do đó, phần hình phẳng màu xanh bên trái, tức là tích phân của  từ  đến  bằng tích phân từ 1 đến . Tính chất này giải thích cho đẳng thức (2) một cách trực quan.

Chứng minh tương tự, ta cũng có công thức lũy thừa :

Phép biến đổi thứ hai có sự thay đổi biến số .

Tổng của dãy nghịch đảo các số tự nhiên,

được gọi là chuỗi điều hòa. Nó có liên hệ với logarit tự nhiên: khi  tiến đến vô hạn thì hiệu

hội tụ về một số được gọi là hằng số Euler–Mascheroni . Mối liên hệ này có vai trò trong việc phân tích hoạt động của các thuật toán, chẳng hạn như sắp xếp nhanh.

Ngoài ra,  còn có một biểu diễn tích phân được suy ra từ tích phân Frullani khi  và , được ứng dụng trong vật lý và một số trường hợp khác:

Tính siêu việt
Số thực không phải là số đại số được gọi là số siêu việt.  và e là hai số như vậy, còn  thì không phải. Hầu hết số thực đều là số siêu việt. Logarit là một ví dụ về một hàm số siêu việt. Định lý Gelfond–Schneider khẳng định rằng logarit thường cho các giá trị siêu việt.

Tính toán

Ta dễ dàng tính được logarit trong một số trường hợp, chẳng hạn như . Tổng quát, logarit có thể tính bằng chuỗi lũy thừa hoặc trung bình hình học–đại số, hoặc tra cứu trong bảng số logarit tính sẵn với độ chính xác nhất định. Phương pháp Newton, một phương pháp lặp đi lặp lại để tìm nghiệm gần đúng của một phương trình, cũng có thể được sử dụng để tính logarit, vì hàm ngược của nó (hàm mũ) có thể tính được một cách có hiệu quả. Thông qua bảng số, các phương pháp tương tự như CORDIC có thể dùng để tính logarit chỉ qua phép cộng và phép dịch bit. Hơn nữa, thuật toán logarit nhị phân tính  một cách đệ quy dựa vào phép bình phương  lặp đi lặp lại và áp dụng biểu thức

Chuỗi lũy thừa

Chuỗi Taylor

Với mỗi số thực  thỏa mãn , ta có:

Nói một cách ngắn gọn,  có thể được tính gần đúng theo dãy biểu thức

Ví dụ, với , biểu thức thứ ba cho kết quả là 0,4167, lớn hơn khoảng 0,011 so với . Chuỗi này ước lượng  với độ chính xác tùy ý, miễn rằng số hạng tử là đủ lớn. Trong giải tích sơ cấp,  còn được gọi là giới hạn của chuỗi. Nó là chuỗi Taylor của logarit tự nhiên tại . Đặc biệt, nếu đặt  thì chuỗi trên được viết lại thành chuỗi Mercator

với . Chuỗi này do Isaac Newton và Nicholas Mercator tìm ra một cách độc lập và xuất hiện lần đầu tiên trong cuốn Logarithmotechnia của Mercator năm 1668. Ví dụ, khi  thì xấp xỉ bậc nhất của chuỗi này cho giá trị là 0,1 với sai số dưới 5% so với kết quả chính xác là . Từ chuỗi Taylor của  và  (có được bằng cách thay  bằng  trong chuỗi Mercator), ta suy ra

với . Chuỗi này do James Gregory phát hiện năm 1668 và có thể được áp dụng để tính logarit tự nhiên của một số dương bất kỳ.

Các chuỗi lũy thừa khác
Một chuỗi khác được dựa trên hàm hyperbolic ngược:

với mỗi số thực . Sử dụng ký hiệu sigma, chuỗi trên có thể được viết lại thành

Chuỗi trên được suy ra từ chuỗi Taylor của  bằng cách đặt . Nó hội tụ nhanh hơn nhiều so với chuỗi Taylor, nhất là khi  gần bằng 1. Chẳng hạn, với , ba hạng tử đầu tiên của chuỗi tính được gần đúng  với sai số khoảng 3 × 10−6. Tính hội tụ nhanh chóng khi  gần bằng 1 có thể được tận dụng theo cách sau: cho một xấp xỉ  với độ chính xác thấp và đặt

logarit của  là:

Nếu giá trị  càng gần đúng thì giá trị  càng gần 1, do đó có thể tính logarit của nó một cách hiệu quả.  có thể được tính qua chuỗi lũy thừa, vốn hội tụ nhanh khi  không quá lớn. Phép tính logarit của một số  lớn có thể được đưa về phép tính các số nhỏ hơn bằng cách viết , khi đó .

Một phương pháp khác liên quan có thể được áp dụng để tính logarit tự nhiên của một số nguyên dương bất kỳ. Khi thay  trong chuỗi trên, ta có

Nếu đã biết logarit tự nhiên của một số nguyên  lớn thì chuỗi này hội tụ rất nhanh với tốc độ là .

Trung bình hình học–đại số
Phương pháp sử dụng trung bình hình học–đại số cho phép tính gần đúng logarit tự nhiên với độ chính xác rất cao. Theo , phương pháp này đặc biệt nhanh với độ chính xác khoảng 400 đến 1000 chữ số thập phân, trong khi phương pháp dùng chuỗi Taylor thường nhanh chóng hơn nếu không đòi hỏi độ chính xác cao. Trong bài báo được trích dẫn,  được ước lượng với sai số  theo công thức sau (bởi Carl Friedrich Gauss):

Ở đây  chỉ trung bình hình học–đại số của  và , có được bằng cách thực hiện lặp đi lặp lại các phép tính  (trung bình cộng) và  (trung bình nhân) rồi lấy hai kết quả thu được làm giá trị mới của  và . Hai số này nhanh chóng hội tụ lại về một giới hạn, và giới hạn đó là giá trị của . Giá trị  được chọn sao cho

để đảm bảo độ chính xác cần thiết. Nếu  càng lớn thì phép tính  cần nhiều bước hơn nhưng độ chính xác càng cao. Các hằng số  và  có thể tính nhanh qua các chuỗi hội tụ.

Thuật toán của Feynman
Theo Danny Hillis, một trong những cộng sự của Richard Feynman, khi còn ở Phòng thí nghiệm Quốc gia Los Alamos thực hiện Dự án Manhattan, Feynman đã phát triển một thuật toán gần giống với phép chia số lớn. Thuật toán này về sau được sử dụng trên các máy tính song song (Connection Machine). Thuật toán dựa trên cơ sở rằng mọi số thực  có thể được biểu diễn thành tích của các thừa số khác nhau dạng  với  là số nguyên. Thuật toán tuần tự lập tích  đó: nếu  thì thuật toán thay  bằng , và tăng giá trị  thêm 1 đơn vị bất kể đúng hay sai. Thuật toán dừng lại nếu  đủ lớn để đạt được độ chính xác cần thiết. Vì  là tổng của các số hạng dạng  tương ứng với giá trị  sao cho thừa số  thuộc tích  nên  có thể được tính bằng phép cộng đơn giản sử dụng bảng  với mọi giá trị của  ở bất kỳ cơ số nào.

Ứng dụng

Logarit có nhiều ứng dụng cả trong lẫn ngoài toán học. Một vài trong số đó có liên quan đến khái niệm về tỉ lệ bất biến. Chẳng hạn, mỗi buồng trong vỏ ốc anh vũ đều gần giống với buồng liền sau, thu nhỏ lại bởi một hằng số tỉ lệ. Đó là một ví dụ về xoắn ốc logarit. Luật Benford về tần suất xuất hiện chữ số đầu tiên cũng có thể được giải thích qua tỉ lệ bất biến. Logarit cũng có liên hệ với tính chất tự đồng dạng. Chẳng hạn, logarit xuất hiện trong việc nghiên cứu các thuật toán giải bài toán bằng cách chia thành nhiều bài toán con tương tự rồi gộp các kết quả của chúng lại với nhau. Số chiều của các hình không gian tự đồng dạng, tức là những hình mà mỗi phần của nó đều giống như hình tổng thể, cũng dựa trên logarit. Thang đo logarit rất cần thiết để định lượng mức độ thay đổi tỉ đối của một đại lượng so với mức độ thay đổi tuyệt đối của nó. Hơn nữa, vì hàm số logarit  tăng rất chậm khi  ngày càng lớn nên thang đo logarit được sử dụng để "nén" lại dữ liệu khoa học quy mô lớn. Logarit cũng xuất hiện trong nhiều phương trình khoa học như phương trình tên lửa Tsiolkovsky, phương trình Fenske hay phương trình Fernst.

Thang đo logarit

Các đại lượng khoa học thường được biểu diễn theo logarit của các đại lượng khác qua thang đo logarit. Chẳng hạn, decibel là đơn vị đo dựa trên các đại lượng liên quan đến logarit. Nó được dựa trên logarit thập phân của tỉ lệ – 10 lần logarit thập phân của một tỉ lệ công suất hoặc 20 lần logarit thập phân của tỉ lệ hiệu điện thế, và được dùng để định lượng sự hao phí mức điện áp trong truyền tải tín hiệu điện, để miêu tả độ lớn của âm trong âm học, và khả năng hấp thụ bức xạ ánh sáng trong quang học. Tỉ số tín hiệu trên nhiễu mô tả lượng âm không cần thiết so với tín hiệu cũng được đo bằng decibel. Tương tự, tỉ số tín hiệu cực đại trên nhiễu thường được sử dụng để đánh giá chất lượng âm thanh và phương pháp nén ảnh thông qua logarit.

Độ lớn của một trận động đất được đo theo logarit thập phân của năng lượng do nó sinh ra qua thang độ lớn mô men hay thang độ Richter. Chẳng hạn, một trận động đất 5,0 độ giải phóng năng lượng gấp 32 lần  và một trận động đất 6,0 độ giải phóng năng lượng gấp 1000 lần  so với một trận động đất 4,0 độ. Cấp sao biểu kiến là một thang đo logarit thông dụng khác, dùng để đo độ sáng của các ngôi sao qua logarit. Một ví dụ khác nữa là pH trong hóa học; pH là số đối của logarit thập phân của hoạt độ của các ion hydroni H3O+ trong dung dịch. Hoạt độ của các ion hydroni trong nước cất là 10−7 mol·L−1, nên pH của nước cất là 7. Giấm thường có pH là khoảng 3. Hiệu số bằng 4 tương đương với tỉ lệ hoạt độ của H3O+ trong một chất lớn hơn chất còn lại  lần, tức là hoạt độ của các ion hydroni trong giấm là khoảng 10−3 mol·L−1.

Đồ thị bán logarit (logarit-tuyến tính) ứng dụng logarit theo cách trực quan: một trục (thường là trục tung) được chia tỉ lệ theo logarit. Chẳng hạn, đồ thị ở bên phải thu nhỏ mức tăng từ 1 triệu lên 1 nghìn tỷ xuống cùng độ dài (trên trục tung) so với mức tăng từ 1 lên 1 triệu. Ở những đồ thị như vậy, các hàm mũ dạng  là đường thẳng với hệ số góc bằng với logarit của . Đồ thị logarit chia tỉ lệ cả hai trục theo logarit, nên hàm mũ dạng  là đường thẳng có hệ số góc bằng với số mũ . Nó được ứng dụng trong việc nghiên cứu các quy tắc lũy thừa.

Tâm lý học
Logarit xuất hiện trong các luật liên quan đến tri giác con người. Định luật Hick nhấn mạnh mối liên hệ logarit giữa thời gian mà một người bỏ ra để chọn một phương án và số lựa chọn mà người đó có. Định luật Fitts dự đoán rằng thời gian cần để di chuyển nhanh đến một vùng mục tiêu là một hàm logarit của quãng đường đến vùng đó và kích thước của mục tiêu. Trong tâm vật lý học, định luật Weber–Fechner nhắc đến mối liên hệ logarit giữa kích thích và giác quan, chẳng hạn như khối lượng thực tế so với khối lượng cảm giác của một vật mà một người đang cầm. (Tuy nhiên "định luật" này thiếu thực tế so với các mô hình mới hơn, chẳng hạn như định luật lũy thừa của Stevens.)

Các nghiên cứu về tâm lý học cho thấy những người ít được giáo dục về toán học thường ước lượng các đại lượng theo logarit, tức là họ đặt một số trên một đường thẳng không được đánh dấu dựa trên logarit của nó sao cho 10 gần với 100 như khi 100 gần với 1000. Khi được đào tạo kỹ càng hơn, họ có xu hướng chuyển sang ước lượng tuyến tính (đặt 1000 xa hơn 10 lần) trong một số trường hợp, trong khi logarit được dùng thay thế khi các số cần đặt quá lớn.

Lý thuyết xác suất và thống kê

Logarit được ứng dụng trong lý thuyết xác suất: luật số lớn cho rằng, với một đồng tiền hai mặt, khi số lần tung tiến đến vô hạn, tỉ lệ xuất hiện mặt ngửa tiệm cận về một nửa. Sự biến động của tỉ lệ này được giải thích qua luật về logarit lặp.

Logarit cũng xuất hiện trong phân phối loga chuẩn. Khi logarit của một biến ngẫu nhiên có một phân phối chuẩn, biến đó được gọi là có một phân phối loga chuẩn. Phân phối loga chuẩn thường gặp trong nhiều lĩnh vực khi một biến là tích của nhiều biến dương độc lập ngẫu nhiên, chẳng hạn như trong nghiên cứu sự nhiễu loạn.

Logarit được dùng trong phép hợp lý cực đại của các mô hình thống kê tham số. Với một mô hình như vậy, hàm khả năng phụ thuộc vào ít nhất một tham số cần được lấy gần đúng. Giá trị lớn nhất của hàm khả năng xảy ra tại cùng giá trị tham số với giá trị lớn nhất của logarit của khả năng đó ("hợp lý logarit"), vì logarit là hàm số tăng. Giá trị lớn nhất của hợp lý logarit là dễ tìm hơn đặc biệt với các khả năng được nhân cho biến độc lập ngẫu nhiên.

Luật Benford mô tả sự xuất hiện của các chữ số trong nhiều bộ dữ liệu, chẳng hạn như chiều cao của các tòa nhà. Theo luật này thì xác suất để chữ số đầu tiên của một dữ liệu trong bộ dữ liệu đó là  (từ 1 đến 9) bằng  bất kể đơn vị đo. Vì vậy, khoảng 30% dữ liệu có thể bắt đầu bằng chữ số 1, khoảng 18% bắt đầu bằng chữ số 2... Các kiểm toán viên thường đối chiếu dữ liệu với luật Benford để phát hiện các hành vi gian lận trong kế toán.

Độ phức tạp tính toán
Phân tích thuật toán là một nhánh của khoa học máy tính nghiên cứu về hoạt động của thuật toán (chương trình máy tính dùng để giải quyết một vấn đề nhất định). Logarit có vai trò trong việc mô tả các thuật toán chia nhỏ một vấn đề thành nhiều vấn đề con rồi hợp các kết quả lại với nhau.

Chẳng hạn, để tìm một số trong một mảng đã sắp xếp, thuật toán tìm kiếm nhị phân sẽ kiểm tra phần tử đứng giữa mảng và tiếp đến kiểm tra nửa khoảng nằm trước hoặc nằm sau phần tử đứng giữa nếu không tìm thấy số đó. Thuật toán này cần trung bình  bước so sánh với  là số phần tử của mảng. Tương tự, thuật toán sắp xếp trộn sắp xếp một mảng bằng cách chia đôi thành hai mảng con và sắp xếp chúng trước khi gộp lại các kết quả. Thuật toán sắp xếp trộn thường tốn một khoảng thời gian xấp xỉ tỉ lệ thuận với . Cơ số của logarit không được nhắc đến cụ thể, vì kết quả chỉ thay đổi theo một hằng số nhất định khi dùng cơ số khác. Người ta không quan tâm đến hằng số đó khi phân tích thuật toán dưới mô hình chi phí thống nhất tiêu chuẩn.

Một hàm số  được gọi là hàm số tăng logarit nếu  tỉ lệ thuận với logarit của . (Tuy nhiên, một số tài liệu sinh học sử dụng thuật ngữ này đối với hàm mũ khi viết về sự sinh trưởng của sinh vật.) Chẳng hạn, mọi số tự nhiên  đều có thể được biểu diễn dưới dạng nhị phân sử dụng không quá  bit. Nói cách khác, lượng bộ nhớ cần dùng để lưu trữ  tăng theo logarit của .

Entropy và sự hỗn loạn

Entropy là một phép đo về sự hỗn loạn của một hệ. Trong cơ học thống kê, entropy  của một hệ vật lý được xác định là

Tổng này được lấy trên tất cả các trạng thái  của hệ được xét, chẳng hạn như vị trí của các phân tử khí trong bình chứa, trong đó  là xác suất để hệ nằm ở trạng thái  và  là hằng số Boltzmann. Tương tự, entropy thông tin mô tả mức độ hỗn loạn của thông tin. Nếu người nhận một thông điệp kỳ vọng nhận được bất kỳ trong số  thông điệp có thể với khả năng giống nhau thì lượng thông tin truyền tải bởi một thông điệp như vậy được định lượng là  bit.

Lũy thừa Lyapunov sử dụng logarit để đo mức độ hỗn loạn của một hệ thống động lực. Chẳng hạn, khi một chất điểm di chuyển trên một bàn bida, chỉ một thay đổi rất nhỏ về góc cũng có thể làm thay đổi hoàn toàn hướng đi của chất điểm đó. Hệ thống như vậy hỗn loạn một cách tất định, vì những sai sót nhỏ ở điều kiện ban đầu thường dẫn đến những kết quả khác hẳn nhau. Ít nhất một lũy thừa Lyapunov của một hệ hỗn loạn tất định có giá trị dương.

Phân dạng

Logarit xuất hiện trong định nghĩa về số chiều phân dạng. Phân dạng là một đối tượng hình học có cấu trúc tự đồng dạng: mỗi hình nhỏ hơn đều trông giống như hình tổng thể. Tam giác Sierpinski (hình bên) được tạo ra từ ba bản sao của chính nó, mỗi hình có cạnh bằng một nửa hình ban đầu. Theo đó, số chiều Hausdorff của cấu trúc này là . Một khái niệm khác về số chiều dựa trên logarit được suy ra bởi việc đếm số hình vuông đơn vị để bao phủ hết bề mặt phân dạng được xét.

Âm nhạc
Logarit có liên hệ đến cung và quãng trong âm nhạc. Trong hệ thống âm tự nhiên, tỉ lệ tần số chỉ phụ thuộc vào quãng giữa hai tông nhạc, không phụ thuộc vào tần số hay cao độ của từng tông cụ thể. Chẳng hạn, nốt A có tần số là 440 Hz và nốt B♭ có tần số là 466 Hz. Quãng giữa nốt A và nốt B♭ là nửa cung, giống như quãng giữa nốt B♭ và nốt B (tần số 493 Hz), vì tỉ lệ tần số của hai quãng trên gần bằng nhau:

Do đó, logarit có thể được dùng để miêu tả các quãng: một quãng được đo theo đơn vị nửa cung bằng cách lấy logarit cơ số  của tỉ lệ tần số, trong khi logarit cơ số  của nó đo quãng đó theo cent, bằng một phần trăm so với nửa cung.

Lý thuyết số
Logarit tự nhiên có liên hệ gần gũi với việc đếm số nguyên tố (2, 3, 5, 7, 11...), một chủ đề quan trọng trong lý thuyết số. Với mỗi số nguyên , số lượng số nguyên tố nhỏ hơn hoặc bằng  được ký hiệu là . Theo định lý số nguyên tố, giá trị gần đúng của  được cho bởi công thức

trong đó "gần đúng" ở đây có nghĩa là tỉ số giữa  và  tiệm cận về 1 khi  tiến dần ra vô hạn. Nói cách khác, xác suất để một số được chọn ngẫu nhiên nằm giữa 1 và  là số nguyên tố tỉ lệ nghịch với số chữ số của . Một xấp xỉ chính xác hơn nữa của  được cho bởi hàm tích phân logarit bù , được định nghĩa là

Giả thuyết Riemann, một trong những phỏng đoán toán học mở lâu đời nhất, có thể được phát biểu trên cơ sở so sánh  và . Định lý Erdős–Kac mô tả số các thừa số nguyên tố khác nhau cũng liên quan đến logarit tự nhiên.

Logarit của  giai thừa, , được cho bởi

Biểu thức này được dùng để suy ra phép xấp xỉ Stirling, một phép tính gần đúng  với  lớn.

Khái quát hóa

Logarit phức

Mọi nghiệm phức  của phương trình

được gọi là logarit phức của , với  là một số phức. Mỗi số phức thường có dạng  với  và  là số thực và  là đơn vị ảo (căn bậc hai của −1). Một số như vậy có thể được biểu diễn bằng một điểm trong mặt phẳng phức như hình bên phải. Mặt phẳng phức thường biểu thị một số phức  khác không theo giá trị tuyệt đối của nó, tức là khoảng cách  đến điểm gốc, và một góc hợp bởi trục hoành thực Re và đường thẳng đi qua gốc tọa độ và . Góc này được gọi là argumen của .

Giá trị tuyệt đối  của  được tính bằng

Áp dụng biểu diễn hình học của  và  và tính tuần hoàn của chúng với chu kỳ , mỗi số phức  cũng có thể được biểu diễn dưới dạng

với  là số nguyên. Rõ ràng argumen của  không phải là duy nhất: cả  và ' =  + 2k đều là argumen của  với mọi số nguyên , vì thêm 2k radian hoặc k⋅360° vào  tức là "quay" góc  quanh gốc tọa độ  vòng. Số phức cuối cùng luôn là , như được minh họa trong hình bên phải với . Ta có thể chọn đúng một trong số các argumen của  làm argumen chính, ký hiệu là  với chữ cái  in hoa, bằng cách giới hạn  xuống một vòng quay nhất định, chẳng hạn như  hoặc  Các nửa khoảng này được gọi là nhánh chính của hàm argumen.

Công thức Euler liên hệ các hàm lượng giác sin và cosin với hàm mũ phức:

Áp dụng công thức trên và tính chất tuần hoàn, ta có:

với  là logarit tự nhiên thực duy nhất,  là logarit phức của  và  là một số nguyên bất kỳ. Do đó, logarit phức của , bao gồm tất cả các số phức  sao cho lũy thừa bậc  của  bằng , là một tập hợp vô số các giá trị  thỏa mãn

  với  là một số nguyên.

Đặt  sao cho  nằm trong các nửa khoảng được xác định như trên thì  được gọi là giá trị chính của logarit phức, ký hiệu là  với chữ cái  in hoa. Argumen chính của mọi số thực dương  bằng 0; do đó  là một số thực bằng với logarit tự nhiên thực. Tuy vậy, các công thức về logarit của một tích hay lũy thừa không áp dụng được cho giá trị chính của logarit phức.

Hình bên phải miêu tả miền tô màu của , trong đó  được giới hạn về nửa khoảng . Có thể thấy nhánh tương ứng của logarit phức bị đứt đoạn trên toàn bộ phần âm của trục hoành thực, tại đó sắc độ thay đổi bất chợt. Sự đứt đoạn này nảy sinh từ việc chuyển sang phân vùng khác trong cùng một nhánh khi đi qua một đường biên (không chuyển qua giá trị  tương ứng của nhánh lân cận). Một quỹ tích như vậy được gọi là nhánh cắt. Hiện tượng này chỉ có thể bị phá vỡ bằng cách loại bỏ điều kiện của argumen, và khi đó argumen của  và logarit của nó đều trở thành hàm đa trị.

Hàm ngược của các hàm mũ khác
Lũy thừa xuất hiện trong nhiều lĩnh vực của toán học và hàm ngược của nó thường được gọi là logarit. Chẳng hạn, logarit của một ma trận là hàm ngược (đa trị) của hàm mũ ma trận. Một ví dụ khác là hàm logarit p-adic, hàm ngược của hàm mũ p-adic. Cả hai đều được xác định qua chuỗi Taylor tương tự như với số thực. Khác với số thực, logarit p-adic còn có thể được mở rộng cho mọi số p-adic khác 0. Trong hình học vi phân, ánh xạ mũ ánh xạ không gian tiếp tuyến tại một điểm của một đa tạp đến một lân cận của điểm đó, và ánh xạ ngược lại với nó được gọi là ánh xạ logarit.

Trong nhóm hữu hạn, lũy thừa là nhân lặp đi lặp lại một phần tử  trong nhóm với chính nó. Logarit rời rạc là nghiệm nguyên  của phương trình

với  là một phần tử trong nhóm. Phép lũy thừa rời rạc có thể dễ dàng thực hiện được, nhưng logarit rời rạc được cho là khó tính được trong một số nhóm. Tính bất đối xứng này có những ứng dụng quan trọng trong mật mã hóa khóa công khai, chẳng hạn như trong trao đổi khóa Diffie–Hellman, một phương pháp cho phép trao đổi khóa mật mã một cách bảo mật trên các kênh thông tin không an toàn. Logarit Zech có liên hệ với logarit rời rạc đối với nhóm nhân của các phần tử khác không trong một trường hữu hạn.

Các hàm ngược khác liên quan đến logarit bao gòm logarit kép , siêu logarit (có dạng gần giống với logarit lặp trong khoa học máy tính), hàm Lambert W và logit. Chúng lần lượt là hàm ngược của hàm mũ kép, tetration, , và hàm logistic.

Các khái niệm liên quan
Trong lý thuyết nhóm, đồng nhất thức  biểu thị một đẳng cấu nhóm giữa các số thực dưới phép nhân và các số thực dưới phép cộng. Hàm logarit là đẳng cấu liên tục duy nhất giữa các nhóm này. Bằng đẳng cấu đó, độ đo Haar (độ đo Lebesgue)  trên các số thực tương ứng với độ đo Haar  trên các số thực dương. Các số thực không âm dưới phép cộng và phép nhân tạo thành một bán vành được gọi là bán vành xác suất; sau đó, logarit chuyển phép nhân thành phép cộng (phép nhân log) và chuyển phép cộng thành phép cộng log (LogSumExp), cho một phép đẳng cấu giữa bán vành xác suất và bán vành log. Trong giải tích phức và hình học đại số, 1-dạng logarit   là một dạng vi phân với cực điểm logarit.

Hàm đa loga là hàm số xác định bởi

Nó có liên hệ với logarit tự nhiên theo đồng nhất thức . Hơn nữa,  bằng với hàm zeta Riemann .

Xem thêm
 Căn bậc n
 Lũy thừa
 Giới hạn
 Tích phân

Ghi chú

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Khan Academy: Logarithms, free online micro lectures

Lôgarit
Hàm toán học
Phát minh Scotland


title: Yuan Trung Quốc

text:
Xem thêm: Yuan

Yuan (Hán-Việt là 元 nguyên hoặc 圓 viên) trong tiếng Trung Quốc được dùng để chỉ đơn vị tiền tệ cơ bản. Ví dụ, Đô la Mỹ được gọi là Meiyuan (Mỹ nguyên). Tuy nhiên, xét trong bối cảnh quốc tế, yuan chỉ dùng để chỉ đơn vị tiền tệ của Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa (Nhân dân tệ) và của Đài Loan (Tân Đài tệ). Trong ngôn ngữ thông tục, yuan được gọi là kuài (塊 "khối") trong tiếng Quan thoại hoặc kho͘ (箍 "cô") trong tiếng Phúc Kiến Đài Loan và gū trong tiếng Quan thoại.

Một yuan được chia thành 10 giác (jiao) hoặc mao (mao). Một giác lại được chia thành 10 phân (fen). Trong tiếng Quảng Đông, giác và phân còn được gọi là hào (ho) và "sin". "Sin" là từ phiên âm từ "cent" trong tiếng Anh sang tiếng Quảng Đông.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Tiền giấy lịch sử và hiện tại của Trung Quốc (CNY / RMB) 1953-2019
 Chứng chỉ ngoại hối (FEC) của Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa 1980-1994

Lịch sử kinh tế Trung Quốc
Tiền tệ châu Á

en:Chinese Yuan
ko:중화인민공화국 위안
kk:Юән
hu:Jüan
ru:Юань (денежная единица)
tr:Yuan


title: Vauxbons

text:
là một xã thuộc tỉnh Haute-Marne trong vùng Grand Est đông bắc nước Pháp.

Xem thêm
Commune của tỉnh Haute-Marne

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Haute-Marne


title: Haro, La Rioja

text:
Haro, La Rioja tỉnh và cộng đồng tự trị La Rioja, phía bắc Tây Ban Nha. Đô thị này có diện tích là 40,53 ki-lô-mét vuông, dân số năm 2009 là 11960 người với mật độ 295,09 người/km². Đô thị này có cự ly 44 km so với Logroño.

Tham khảo

Đô thị ở La Rioja


title: Brembate

text:
Brembate là một đô thị ở tỉnh Bergamo trong vùng Lombardia của nước Ý, có vị trí cách khoảng 35 km về phía đông bắc của Milano và khoảng 14 km về phía tây nam của Bergamo. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 7.604 người và diện tích là 5,5 km².

Đô thị Brembate có các frazione (đơn vị cấp dưới) Grignano.

Brembate giáp các đô thị: Boltiere, Canonica d'Adda, Capriate San Gervasio, Filago, Osio Sotto, Pontirolo Nuovo.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 www.comune.brembate.bg.it

Thành phố và thị trấn ở Lombardia
Đô thị tỉnh Bergamo


title: (16461) 1990 BO

text:
(16461) 1990 BO là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Seiji Ueda và Hiroshi Kaneda ở Kushiro, Hokkaidō, Nhật Bản, ngày 21 tháng 1 năm 1990.

Xem thêm
 Danh sách các tiểu hành tinh: 16001–17000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1990
Được phát hiện bởi Hiroshi Kaneda
Được phát hiện bởi Seiji Ueda
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Acrocercops encentris

text:
Acrocercops encentris là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Guyana. Nó được miêu tả bởi Edward Meyrick năm 1915.

Chú thích

Tham khảo

Acrocercops


title: Mẫu đơn

text:
Mẫu đơn trong tiếng Việt có thể là danh từ dùng để chỉ:
 Các loài hoa thuộc chi Paeonia, những loài thực vật thường thấy dùng làm cảnh ở Trung Quốc, Triều Tiên, Nhật Bản. Tại Việt Nam có các loài mẫu đơn sau:
 Paeonia lactiflora (đồng nghĩa: Paeonia albiflora) - mẫu đơn, bạch thược trắng, bạch thược.
 Paeonia suffruticosa - bạch thược cao, mẫu đơn bụi.
 Tên gọi khác của trang son hay trang đỏ (Ixora coccinea), thực vật làm cảnh thường thấy ở Việt Nam, bán đảo Đông Dương, nam Ấn Độ và Srilanka. Cho hoa quanh năm. Gắn liền với Phật giáo nam truyền. Trong dân gian Việt Nam gắn liền với truyền thuyết về chàng Từ Thức.


title: Tanganicodus irsacae

text:
The spotfin goby cichlid (Tanganicodus irsacae) là một loài cá thuộc họ Cichlidae. Nó được tìm thấy ở Burundi và Cộng hòa Dân chủ Congo. Môi trường sống tự nhiên của chúng là hồ nước ngọt. Its average life span is approximately 3–5 years.

Chú thích

Tham khảo

 Bigirimana, C. 2005. Tanganicodus irsacae. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 5 tháng 8 năm 2007.

Tanganicodus


title: Quận Greenwood, South Carolina

text:
Quận Greenwood là một quận trong tiểu bang South Carolina. Theo điều tra dân số năm 2000, quận có dân số 66.271 người; dân số năm 2005 ước khoảng 67.979 người.  Quận lỵ đóng ở Greenwood.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có tổng diện tích 463 dặm Anh vuông (1.199 km²), trong đó, 456 dặm Anh vuông (1.180 km²) là diện tích đất và 7 dặm Anh vuông (19 km²) trong tổng diện tích (1.60%) là diện tích mặt nước.

Các quận giáp ranh
 Quận Laurens, South Carolina - Bắc
 Newberry County, South Carolina - Đông bắc
 Quận Edgefield, South Carolina - Đông nam
 Quận Saluda, South Carolina - Đông nam
 Quận McCormick, South Carolina - Tây nam
 Quận Abbeville, South Carolina - Tây

Xa lộ chính

Các khu bảo tồn quốc gia
 Ninety Six National Historic Site
 Rừng quốc gia Sumter (một phần)

Thông tin nhân khẩu
Theo cuộc điều tra dân số tiến hành năm 2000, quận này có dân số 66.271 người, 25.729 hộ, và 17.753 gia đình sinh sống trong quận này. Mật độ dân số là 146 người trên mỗi dặm Anh vuông (56/km²). Đã có 28.243 đơn vị nhà ở với một mật độ bình quân là 62 trên mỗi dặm Anh vuông (24/km²).  Cơ cấu chủng tộc của dân cư sinh sống tại quận này gồm 65.57% người da trắng, 31.74% người da đen hoặc người Mỹ gốc Phi, 0.18% người thổ dân châu Mỹ, 0.71% người gốc châu Á, 0.04% người các đảo Thái Bình Dương, 1.03% từ các chủng tộc khác, và 0.74% từ hai hay nhiều chủng tộc.  2.87% dân số là người Hispanic hoặc người Latin thuộc bất cứ chủng tộc nào.

Có 25,729 hộ trong đó có 31.70% có con cái dưới tuổi 18 sống chung với họ, 48.70% là những cặp kết hôn sinh sống với nhau, 16.10% có một chủ hộ là nữ không có chồng sống cùng, và 31.00% là không gia đình. 26.30% trong tất cả các hộ gồm các cá nhân và 10.60% có người sinh sống một mình và có độ tuổi 65 tuổi hay già hơn.  Quy mô trung bình của hộ là 2.49 còn quy mô trung bình của gia đình là 3.00.

Cơ cấu độ tuổi dân cư quận này như sau 25.50% dưới độ tuổi 18, 10.40% từ 18 đến 24, 28.20% từ 25 đến 44, 22.20% từ 45 đến 64, và 13.70% người có độ tuổi 65 tuổi hay già hơn.  Độ tuổi trung bình là 35 tuổi. Cứ mỗi 100 nữ giới thì có 88.40 nam giới. Cứ mỗi 100 nữ giới có độ tuổi 18 và lớn hơn thì, có 84.60 nam giới.

Thu nhập bình quân của một hộ ở quận này là $34.702, và thu nhập bình quân của một gia đình ở quận này là $42.022. Nam giới có thu nhập bình quân $30.759 so với mức thu nhập $23.820 đối với nữ giới. Thu nhập bình quân đầu người của quận là $17.446. Khoảng 9,90% gia đình và 14,20% dân số sống dưới ngưỡng nghèo, bao gồm 17,70% những người có độ tuổi 18 và 14,10% là những người 65 tuổi hoặc già hơn.

Thành phố và thị trấn

Đô thị

 Greenwood
 Hodges
 Ninety Six
 Troy
 Ware Shoals

Không hợp nhất

 Bradley
 Cokesbury
 Coronaca
 Kirksey
 Pittsburg
 Promised Land

Tham khảo

G


title: (17450) 1990 QO4

text:
{{DISPLAYTITLE:(17450) 1990 QO4}}

(17450) 1990 QO4 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Henry E. Holt ở Đài thiên văn Palomar ở Quận San Diego, California, ngày 23 tháng 8 năm 1990.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 17001–18000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1990
Được phát hiện bởi Henry E. Holt
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Evergestis forficalis

text:
The Garden Pebble (Evergestis forficalis) là một loài bướm đêm thuộc họ Crambidae. Nó được tìm thấy ở châu Âu, châu Á và Bắc Mỹ.

Sải cánh dài 25–28 mm. Cánh trước dài 12–14 mm. Con trưởng thành bay từ tháng 5 đến tháng 9 tùy theo địa điểm.

Ấu trùng ăn các loài Brassicaceae, như cải Brussels và Kale.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài
waarneming.nl
Lepidoptera of Belgium

Động vật được mô tả năm 1758
Evergestis
Côn trùng châu Âu


title: Cardiophorus melanopterus

text:
Cardiophorus melanopterus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1878.

Chú thích

Tham khảo

Cardiophorus


title: Yargatenga

text:
Yargatenga là một tổng của tỉnh Koulpélogo ở phía đông Burkina Faso. Thủ phủ của tổng này là thị xã Yargatenga. Theo điều tra dân số năm 1996, tổng này có dân số 40.660.

Các thị xã và các làng
 Yargatenga (3 593 dân) (thủ phủ)
 Bama (233 dân)
 Besseme (893 dân)
 Bilemtenga (2 544 dân)
 Bou (783 dân)
 Cinkansé (9 360 dân)
 Dirihore (1 050 dân)
 Doukbole (734 dân)
 Hornogo (1 988 dân)
 Kampoaga (1 572 dân)
 Kiniwaga (527 dân)
 Kiongo (1 461 dân)
 Métemete (663 dân)
 Sibtenga (1 266 dân)
 Tounougou Tone (1 263 dân)
 Waongo (4 127 dân)
 Yoyo (2 449 dân)
 Zoaga (1 691 dân)

Tham khảo

Tổng của Burkina Faso
Tỉnh Koulpélogo


title: Rocca Susella

text:
Rocca Susella là một đô thị ở tỉnh Pavia trong vùng Lombardia của Ý, có cự ly khoảng 60 km về phía nam của Milan và khoảng 30 km về phía nam của Pavia. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 238 người và diện tích là 12,9 km².

Rocca Susella giáp các đô thị sau: Borgo Priolo, Godiasco, Montesegale, Retorbido, Rivanazzano, Torrazza Coste.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Pavia
Thành phố và thị trấn ở Lombardia


title: Giải trí

text:
Giải trí là hoạt động thẩm mỹ trong thời gian rỗi, nhằm giải tỏa căng thẳng trí não, tạo sự hứng thú cho con người và là điều kiện phát triển con người một cách toàn diện về trí tuệ, thể lực và thẩm mỹ.

Định nghĩa và phân loại
Hoạt động giải trí nằm trong hệ thống các loại hoạt động của con người; và là hoạt động duy nhất không gắn với nhu cầu sinh học nào.

Theo tác giả Đoàn Văn Chúc, có bốn dạng hoạt động mà con người phải thực hiện, đó là:

 Hoạt động lao động sản xuất để đảm bảo sự tồn tại và phát triển của các cá nhân và của cả xã hội. Đó là nghĩa vụ xã hội của mỗi người.
 Hoạt động thuộc các quan hệ cá nhân trong xã hội như chăm sóc con cái, chăm sóc gia đình, thăm viếng họ hàng, bạn bè… Đó là nghĩa vụ cá nhân của mỗi người.
 Hoạt động thuộc đời sống vật chất của con người như nấu nướng, ăn uống, nghỉ ngơi, vệ sinh cá nhân… Đó là hoạt động thỏa mãn nhu cầu vật chất của mỗi người.
 Hoạt động thuộc đời sống tinh thần của mỗi cá nhân như thưởng thức nghệ thuật, chơi các trò chơi, sinh hoạt tôn giáo… Đó là hoạt động thỏa mãn nhu cầu tinh thần của mỗi người.

Giải trí là dạng hoạt động cuối cùng trong số bốn dạng hoạt động trên. Nó mang tính chất tự do hơn các dạng hoạt động còn lại. Vì không gắn với nhu cầu sinh học nào, nó không hề mang tính cưỡng bức; con người có quyền lựa chọn theo sở thích, trong khuôn khổ hệ chuẩn mực của xã hội. Nó là bước chuyển từ những hoạt động nghĩa vụ, bổn phận sang những hoạt động tự nguyện. Nó đồng thời là những hoạt động không mang tính vụ lợi nhằm mục đích giải tỏa sự căng thẳng tinh thần để đạt tới sự thư giãn, thanh thản trong tâm hồn và cao hơn, đó là sự rung cảm về thẩm mĩ. Thời gian dành cho hoạt động này được gọi là thời gian rỗi.

Thời gian rỗi
Thời gian dành cho hoạt động giải trí, thời gian rỗi, là những khoảng thời gian mà cá nhân không bị bức bách bởi những nhu cầu sinh tồn, không bị chi phối bởi những nghĩa vụ cá nhân hoặc sự đòi hỏi bởi nhu cầu vật chất. Con người hoàn toàn tự do, thoát khỏi những băn khoăn, lo lắng thường nhật. Khi đó, với sự thanh thản về trí óc, sự bay bổng về tâm hồn, họ tìm đến những hoạt động giải trí.

Nhu cầu giải trí

Giải trí cũng là nhu cầu của con người vì nó đáp ứng những đòi hỏi bức thiết từ phía cá nhân. Nhu cầu giải trí là động cơ của hoạt động giải trí. Khi xuất hiện nhu cầu giải trí, con người bị thôi thúc hành động để thỏa mãn nhu cầu đó. Nhu cầu giải trí thuộc các bậc cao của thang nhu cầu con người do không gắn liền với sự tồn tại sinh học mà là sự vươn cao, nhằm thỏa mãn nhu cầu tinh thần, tự hoàn thiện và tự khẳng định mình. Nhu cầu giải trí cũng là một bộ phận quan trọng cấu thành các nhu cầu tinh thần

Lịch sử
Hoạt động kể chuyện thông qua từ, hình ảnh, âm thanh và cử chỉ là một hình thức giải trí đã ra đời từ rất sớm.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Khái niệm thẩm mỹ


title: Commes

text:
Commes là một xã ở tỉnh Calvados, thuộc vùng Normandie ở tây bắc nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Calvados

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Commes sur le site de l'Institut géographique national

Xã của Calvados


title: Lư Tuần

text:
Lư Tuần (chữ Hán: 卢循, ? – 411), tên tự là Vu Tiên, tên lúc nhỏ là Nguyên Long, người huyện Trác, Phạm Dương . Ông đã kế tục anh vợ Tôn Ân lãnh đạo nhân dân Chiết Đông chống lại chính quyền Đông Tấn.

Xuất thân
Lư Tuần xuất thân từ đại tộc Phạm Dương Lư thị. Ông cố là Tư không Tùng sự Trung lang Lư Trạm nhà Tây Tấn. Sau loạn Vĩnh Gia, Trạm chấp nhận làm quan nhà Hậu Triệu, làm đến Thị trung, Trung thư giám. Khi Thạch Hổ nắm quyền, Trạm dời nhà từ Phạm Dương đến Nghiệp. Cuối thời Hậu Triệu, Trạm bị Nhiễm Mẫn giết, ông nội của Tuần là Lư Tài đưa cả nhà chạy xuống miền nam vào khoảng năm 350.

Vì có người từng làm quan của các chính quyền Hồ tộc, họ Lư ở Phạm Dương không được chính quyền Đông Tấn chấp nhận, đến Lư Tuần là đời thứ 3 không được làm quan. Ông đành lấy em gái Tôn Ân, trong khi họ Tôn ở Lang Tà là sĩ tộc bậc thấp, mà nhà Đông Tấn có quy định rất nghiêm ngặt về đẳng cấp trong hôn nhân, cho thấy tình cảnh của Lư Tuần lúc bấy giờ.

Sự nghiệp
Lư Tuần mắt sáng, ánh nhìn linh lợi, giỏi thư pháp và cờ vây. Sa môn Tuệ Viễn có tài nhìn người, sau khi gặp ông thì nói: Anh tuy ra vẻ hiền lành, nhưng trong lòng lại muốn làm việc bất quỹ. Tôn Ân khởi binh, Tuần cũng tham gia bày mưu. Ân tính tàn nhẫn nghiêm khắc, Tuần nhiều lần căn ngăn, bộ hạ phần lớn được nhờ. Ân chết rồi, tàn dư nghĩa quân đề cử Tuần làm chủ.

Sau khi chấp chính, Hoàn Huyền tạm lấy Lư Tuần làm Thái thú Vĩnh Gia, đồng thời vào tháng 5 năm 402 lại lấy Kiến Vũ tướng quân, Thái thú Hạ Bi Lưu Dụ đến đóng quân ở Chiết Đông, khống chế Tuần. Tháng giêng năm sau (402), Tuần khởi binh đánh chiếm Đông Dương, bị Lưu Dụ nhanh chóng đánh bại. Bị quan quân truy kích dữ dội, Lư Tuần quẫn quá, ra Nam Hải đi Quảng Châu.

Tháng 7 năm 404, nghĩa quân lên bờ đánh châu trị Phiên Ngu, vây thành hơn trăm ngày thì hạ được thành, giết hơn 3 vạn quân dân, bắt sống thứ sử Ngô Ẩn Chi. Tháng 10, Tuần sai anh rể là Từ Đạo Phúc đánh chiếm quận Thủy Hưng. Lư Tuần tự xưng Bình Nam tướng quân, coi việc Quảng Châu.

Khi ấy Lưu Dụ mới bình định Hoàn Huyền, đang cần củng cố quyền lực, chưa thể tiến hành chinh thảo, vào tháng 4 năm 405, phong cho Lư Tuần làm Chinh Lỗ tướng quân, Thứ sử Quảng Châu, Bình Việt trung lang tướng. Sau khi nhận chức, Tuần sai sứ hiến cống cho Lưu Dụ Ích trí tống (tạm dịch: bánh nếp thêm khôn), Dụ cũng tặng lại cho Tuần Tục mệnh thang (tạm dịch: canh giữ mạng).

Năm 409, Lưu Dụ bắc phạt Nam Yên, Từ Đạo Phúc viết thư khuyên Tuần khởi binh. Nhưng Lư Tuần đã quen an nhàn, cho rằng mình có thể chiếm cứ một góc Lĩnh Nam mà quan sát nội loạn của nhà Đông Tấn. Từ Đạo Phúc tự mình đến Phiên Ngu, nói rõ lợi hại. Lư Tuần tuy không muốn, nhưng chẳng còn cách nào, đành nhận lời. Vì Lư Tuần do dự mãi, đến tháng 2 năm sau mới hành động, nghĩa quân liên tiếp giành thắng lợi, tiến đến vây bức kinh đô Kiến Khang.

Biết tin Lưu Dụ đã trở về, Tuần đâm ra úy kỵ, muốn quay về Tầm Dương, không theo kế hoạch lên bờ quyết một trận tử chiến của Từ Đạo Phúc. Chẳng bao lâu sau, Lưu Dụ hoàn tất hệ thống phòng ngự của Kiến Khang, nghĩa quân không sao công phá nổi, sức mỏi lương hết, bắt buộc phải lui chạy.

Kết cục
Nghĩa quân bị quan quân truy kích, liên tiếp thất bại. Tuần chạy về Phiên Ngu, thì thành đã bị quan quân theo đường biển chiếm mất. Lư Tuần đưa tàn quân chạy xuống Giao Châu, lại bị thứ sử Đỗ Huệ Độ đánh bại.

Lư Tuần biết không thoát được, dùng rượu độc giết hết vợ con, lại giết cả những kỹ thiếp từ chối chết theo, tự đâm đầu xuống nước mà chết. Đỗ Huệ Độ chém đầu Lư Tuần và đồng đảng, truyền về kinh thành Kiến Khang.

Xem thêm
 Tôn Ân
 Khởi nghĩa Lư Tuần
 Đỗ Huệ Độ

Tham khảo
 Tấn thư
 Tư trị thông giám
 Tống thư

Chú thích

Khởi nghĩa nông dân
Khởi nghĩa Trung Quốc
Năm sinh thiếu
Mất năm 411
Nhân vật quân sự nhà Tấn
Quân nổi dậy Trung Quốc
Người Hà Bắc


title: Phan Thúc Duyện

text:
Phan Thúc Duyện (1873-1944), hiệu Phong Thử, tự My Sanh, Nam Phong, là một chí sĩ yêu nước trong Phong trào Duy Tân tại Việt Nam đầu thế kỷ XX.

Thân thế
Ông sinh ngày 10 tháng 2 năm Quý Dậu (tức 8 tháng 3 năm 1873), tại làng Phong Thử, tổng Đa Hòa, huyện Diên Phước, phủ Điện Bàn (nay thuộc xã Điện Thọ, huyện Điện Bàn), tỉnh Quảng Nam. Nguyên gốc thủy tổ là người Hoan Châu, giữa thế kỷ XVI vào Quảng Nam để khai hoang lập nghiệp, trải qua hơn 300 năm thì đến đời của ông.

Nguyên tên ông là Phan Văn Thiện, sau đổi ra Phan Thúc Duyện, hiệu Mi Sanh. Các đồng chí của ông thường gọi Phan Diện, nhân dân thì gọi cử Diện hoặc cử Phong Thử. Trong danh sách thi đỗ cử nhân ghi Phan Thúc Diễn. Sách Quốc triều Hương Khoa lục của Cao Xuân Dục chép tên ông phiên âm ra thành Phan Sung và quê ông là Phong Thiệm. Theo nhà nghiên cứu Trần Viết Ngạc thì đây là sự nhầm lẫn bởi Diện hay Diễn là do phát âm sai chữ Duyện, cũng như chữ Duyện [兗] và chữ Sung [充] cũng như chữ Thử và chữ Thiệm có tự dạng gần giống nhau nên dễ lầm.

Song thân ông là ông Phan Trọng Đạt và bà Phan Thị Thuận, đều trong gia đình nông dân. Mặc dù vậy, ông vẫn được ăn học tử tế.

Sự nghiệp Duy Tân
Ông đỗ Cử nhân khoa thi năm Canh Tý (1900)) tại trường Thừa Thiên, xếp hạng thứ 6 trong tổng số 42 người sau Huỳnh Thúc Kháng (thủ khoa), Nguyễn Đình Hiến, Phan Châu Trinh, Lê Bá Trinh và Phan Thúc Vĩnh. Tuy nhiên, sau khi thi đỗ, ông không ra làm quan mà tích cực tham gia phong trào Duy Tân ngay tại quê nhà cùng với Trần Quý Cáp, Phan Châu Trinh,... Các ông cổ súy thực hành cải cách xã hội, "khai dân trí, chấn dân khí", lập ra các thương hội, nông hội, tài thực hội (hội trồng cây) nhằm phát triển kinh tế theo một hướng cải cách mới.

Năm 1906, ông cùng Lê Bá Trinh, Hồ Thanh Vân… đi khảo sát đất nhàn điền ở miền tây Quế Sơn, Đại Lộc và tổ chức khai hoang, lập đồn điền trồng cây công nghiệp. Ông là người sáng lập và điều hành Hội thương Phong Thử – một dạng hợp tác xã mua bán ngày nay – hoạt động kinh doanh có hiệu quả, có quy mô hoạt động khá rộng, chỉ xếp sau Hội thương Hội An.

Sau cuộc biểu tình kháng thuế, đòi giảm sưu của nhân dân Quảng Nam (1908), chính quyền thực dân Pháp đã bắt giam nhiều chí sĩ liên quan đến phong trào Duy Tân như: Huỳnh Thúc Kháng, Phan Châu Trinh, Lê Bá Trinh, Nguyễn Thành, Phan Thúc Duyện… và chiếu theo luật "mưu làm giặc mà chưa làm" để xử các ông tội lưu đày Côn Đảo, "gặp ân xá không tha". Theo tài liệu của các nhà nghiên cứu Nguyễn Phan Quang và Lê Hữu Phước sưu tầm trong "danh sách tù nhân quê quán ở Trung Kỳ" do viên quản đốc nhà tù Côn Đảo lập ngày 1 tháng 10 năm 1912 có chép:
Phan Thúc Duyện: 41 tuổi, ở Phong Thử, tỉnh Quảng Nam. xử tại: tòa án Nam Triều. Ngày xử 9/6/1908, y án ngày 16/8/1908. Tội danh: cầm đầu bạo loạn trong tỉnh Quảng Nam. Chịu án: xử tù và đày ra Côn Đảo..

Tài liệu sưu tầm từ bản trích lục sổ phóng thích (Extraits des registres d' écrou) được lưu trữ tại Trung tâm lưu trữ tài liệu hải ngoại của Pháp ở Aix - en - Provence (A.O.M Aix - en - Provence) được Phủ Phụ chính triều Duy Tân xét duyệt ngày 19 tháng 8 năm 1908 của nhà nghiên cứu Trần Viết Ngạc cũng ghi:
Phan Thúc Duyện, 41 tuổi, cựu cử nhân, quán làng Phong Thử, tổng Đa Hòa, phủ Điện Bàn tỉnh Quảng Nam bị bắt ngày 7.4.1908 vì lãnh đạo cuộc khuấy động ở Quảng Nam. Bản án do tòa án Quảng Nam kết án ngày 9.6.1908 và Phủ Phụ chính (triều Duy Tân) xét duyệt ngày 16.8.1908, đày Côn Lôn, được giảm án còn 13 năm khổ sai do quyết định của Phủ toàn quyền Đông Dương ngày 1.12.1913. Ngày mãn hạn tù là 7.4.1921[2]. Nhận xét: Trợ thủ chính của Phan Châu Trinh. Cần giám sát nghiêm ngặt.

Tại Côn Đảo, dưới thời chúa đảoJoseph O' Connell, các tù chính trị được ra ngoài làm ăn. Huỳnh Thúc Kháng kể lại:"Tôi cùng My Sanh [Phan Thúc Duyện], Tập Xuyên, Thái Sơn, Phong Niên làm chủ hai tiệm buôn Sài Gòn Giao Hiệp mua hàng... Tiệm tôi lúc đầu chỉ có 4 anh em, sau có Thông Thiệp (Bắc Hà) hùn vào, đây là. Hiệu tiệm chúng tôi gọi là "Quảng Hồng Hưng"...Có một chuyện thú vị là ông Hải Châu (Lê Bá Trinh) có chung vốn vào tiệm buôn mà không ở tiệm, chỉ chuyên nghề đồi mồi"Mãi đến năm 1919, nhân người con trai của ông là Phan Mính, từng gia chiến trong Thế chiến thứ nhất, tốt nghiệp kỹ sư ở Pháp về làm việc ở Sài Gòn, đã làm đơn xin chính quyền thuộc địa ân xá cho ông và ông được trả tự do.

Khi ông được trả về đất liền, Huỳnh Thúc Kháng có viết bài thơ ngũ ngôn tặng ông:

Biệt thị tiêu hồn vật,
Phân khâm huống ngục trung,
Khử lưu kim nhật vị,
Tân khổ thập niên đồng.
Hải hoạt châu lâm ngạn,
Thiên cao hạc xuất lung.
Ỷ lư do hữu mẫu,
Nhứt kiến tiếu nhan hồng
Tạm dịch:
Cái biệt, ghê hồn nhỉ,
Phương chi giữa cảnh cùng!
Ở, về chia khác ngả,
Cay đắng lẫn mười đông,
Biển rộng thuyền gần bến,
Trời cao hạc thoát lồng.
Mẹ già cùng thấy mặt
Dựa cửa thỏa lòng trông.

Khi về đến Huế, ông bị triều đình Nhà Nguyễn và thực dân Pháp cưỡng bức lưu trú tại Quảng Bình. Thời gian 10 năm bị cưỡng bức lưu trú tại Quảng Bình, ông có góp nhiều công lao trong công cuộc khai phá, canh tác, phát triển kinh tế ở một vùng đất đồi núi phía Tây Quảng Bình.

Năm 1930, ông được về lại quê hương, tiếp tục thực hiện những mục tiêu của phong trào Duy Tân. Ông vào Phan Thiết lập "Nhân điền" (1932-1935), làm đường sắt và ga Phú Cang (1935-1937). Trở về lại quê hương Phong Thử, ông huy động xây dựng sân vận động Phong Thử (1937-1939), làm chợ Phong Thử, trường học Phong Thử (1939-1942)… biến Phong Thử thành một thị trấn nhỏ, trù phú, thịnh vượng ở vùng quê Quảng Nam.

Ông mất ngày 18 tháng 9 năm Giáp Thân (tức 3 tháng 11 năm 1944) tại quê nhà, hưởng thọ 72 tuổi.

Đời tư
Ông có 3 đời vợ, bà Chánh thất là Trương Thị Hướng mất lúc mới 23 tuổi. Ông tục huyền với bà Nguyễn Thị Luyến, bà mất năm 1911 lúc ông còn ở tù Côn Đảo. Thời gian ở Côn Đảo,do ngoại hình to lớn, vạm vỡ, sức mạnh hơn người, ông thường gánh vác dùm phần việc vác đá, vác bao lúa khi thì cho ông Huỳnh Thúc Kháng, khi thì cho ông Lê Bá Trinh. Do mối thâm tình đó, nên ông Lê Bá Trinh có hứa nếu có hai còn sống về được quê nhà sẽ gái em gái cho ông. Người em gái đó chính là bà Lê Thị Bằng, người vợ thứ ba, cưới năm 1921 sau khi ông từ Côn Đảo trở về.

Con trai trưởng của ông là kỹ sư Phan Mính, từng tham gia chiến đấu trong Thế chiến thứ nhất, sau khi về nước đã làm đơn khiếu nại đòi trả tự do cho cha. Tuy nhiên, chỉ 1 năm sau khi cha qua đời, ông Phan Mính cùng với người anh em cột chèo là nhà báo Diệp Văn Kỳ bị một người bên vợ là Nguyễn Chín (út) giết chết ở Củ Chi trong năm 1945 để đoạt của chứ không phải bị giết vì lý do chính trị .

Ông có có một người con trai thứ tên là Phan Trọng Thỉnh, người được ông giao lại quản lý sự nghiệp tại Quảng Bình, gần tương ứng với khu vực Thị trấn Nông trường Lệ Ninh ngày nay.

Vinh danh
Tại Quảng Nam: Tên ông được đặt tên cho Trung học cơ sở Phan Thúc Duyện ở xã Điện Thọ, Điện Bàn và một con đường ở thị trấn Vĩnh Điện.
Tại TP.HCM:Tên ông được đặt cho con đường chạy qua công viên Hoàng Văn Thụ, Quận Tân Bình. Khu lăng mộ của Phan Chu Trinh, một đồng chí của ông cũng nằm trên đường này.
Tại Đà Nẵng:Tên ông được đặt cho con đường cắt ngang với Nguyễn Văn Thoại, Quận Ngũ Hành Sơn. Khu vực sinh sống của nhiều cán bộ quân đội.

Xem thêm
Trần Quý Cáp
Phan Chu Trinh

Chú thích

Tham khảo
 Phan Thúc Duyện trong phong trào Duy Tân Việt Nam đầu thế kỷ XX. Nhà xuất bản Văn hóa thông tin, 1997.
 Trần Viết Ngạc, Góp phần tìm hiểu thêm về Phan Thúc Duyện qua một số tài liệu lưu trữ ở Aix-en-Provence (Pháp) và bưu ảnh
 Tạ Đình Hà, Có một vùng đất Quảng Nam của chí sĩ Phan Thúc Duyện trong Phong trào Duy Tân đầu thế kỷ XX ở Quảng Bình
 Phan Thúc Duyện (1873 - 1944)

Người Quảng Nam
Nhà cách mạng Việt Nam


title: Ypsolopha nebulella

text:
Ypsolopha nebulella là một loài bướm đêm thuộc họ Ypsolophidae. Nó được tìm thấy ở Nga.

Sải cánh dài 17–18 mm.

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài
lepiforum.de

Ypsolopha


title: Lintneria praelongus

text:
Lintneria praelongus là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae. Nó được tìm thấy ở Honduras và Guatemala.
Loài này giống với Lintneria istar.
Ấu trùng có thể ăn Lamiaceae (như Salvia, Mentha, Monarda và Hyptis), Hydrophylloideae (như Wigandia) và Verbenaceae (như Verbena và Lantana).

Chú thích

Liên kết ngoài

Lintneria


title: Ballaison

text:
Ballaison  là một xã trong tỉnh Haute-Savoie thuộc vùng Auvergne-Rhône-Alpes đông nam Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Haute-Savoie

Tham khảo
INSEE

Xã của Haute-Savoie


title: Mormo (bướm đêm)

text:
Mormo  là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Loài
 Mormo cyanea Sugi, 1982
 Mormo maura (Linnaeus, 1758)
 Mormo muscivirens Butler, 1878
 Mormo nyctichroa (Hampson, 1908)
 Mormo olivescaria (Swinhoe, 1897)
 Mormo phaeochroa (Hampson, 1908)
 Mormo venata (Hampson, 1908)

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database
Mormo at funet

Noctuidae
Hadeninae


title: Palaeorhiza concorda

text:
Palaeorhiza concorda là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Cheesman mô tả khoa học năm 1948.

Chú thích

Tham khảo

Palaeorhiza
Động vật được mô tả năm 1948


title: Người Kurd

text:
Người Kurd (, کورد, hay , ) là một dân tộc tại vùng Trung Đông, chủ yếu cư trú tại một vùng đất kéo dài từ đông và đông nam Thổ Nhĩ Kỳ (Bắc Kurdistan), tây Iran (Đông Kurdistan), bắc Iraq (Nam Kurdistan), và bắc Syria (Tây Kurdistan hay Rojava). Người Kurd cả về ngôn ngữ, văn hóa, và lịch sử đều được xem là một dân tộc Iran ("các dân tộc Iran" là một nhóm dân tộc, không phải công dân Iran nói chung).

Ước tính, trên toàn cầu có từ 31-45 triệu người Kurd, đa số sống tại Tây Á; còn có những cộng đồng người Kurd tại nhiều thành phố tây Thổ Nhĩ Kỳ, đặc biệt là Istanbul. Một cộng đồng kiều dân người Kurd cũng đang phát triển tại châu Âu, nhất là tại Đức. Người Kurd chiếm đa số dân cư vùng tự trị Kurdistan thuộc Iraq, và thiểu số đáng kể tại Thổ Nhĩ Kỳ và Iran, nơi những phong trào dân tộc Kurd tiếp tục theo đuổi mục tiêu giành quyền tự trị và văn hóa cho người Kurd.

Ngôn ngữ

Tiếng Kurd là một nhóm các phương ngữ được nói bởi người Kurd. Nó chủ yếu được nói trong những vùng của Iran, Iraq, Syria và Thổ Nhĩ Kỳ ở khu vực người Kurd. Tiếng Kurd có tư cách chính thức ở Iraq như một ngôn ngữ quốc gia cùng với tiếng Ả Rập, được công nhận ở Iran như một ngôn ngữ khu vực, và ở Armenia như một ngôn ngữ thiểu số.

Các ngôn ngữ người Kurd thuộc nhóm phụ  miền tây bắc của nhóm ngôn ngữ Iran, thuộc về nhánh Indo-Iran và là một nhánh của ngôn ngữ Ấn-Âu.

Hầu hết người Kurd là người nói được song ngữ hoặc đa ngôn ngữ, nói ngôn ngữ của quốc gia gốc của họ, chẳng hạn như tiếng Ả Rập, Ba Tư và Thổ Nhĩ Kỳ như ngôn ngữ thứ hai bên cạnh tiếng Kurd của họ, trong khi những người ở cộng đồng người di cư thường nói ba hoặc nhiều ngôn ngữ.

Theo Mackenzie, tất cả các phương ngữ người Kurd có rất ít tính năng ngôn ngữ  chung và cũng khác trong các ngôn ngữ Iran khác.

Các phương ngữ người Kurd theo Mackenzie được phân loại là:

 Nhóm phía Bắc (nhóm thổ ngữ Kurmanji)
 Nhóm trung tâm (một phần của nhóm phương ngữ Sorani)
 Nhóm phía Nam (một phần của nhóm thổ ngữ Sorani) bao gồm Kermanshahi, Ardalani và Laki

Người Zaza và Gorani là dân tộc người Kurd, nhưng các ngôn ngữ Zaza-Gorani không được phân loại là tiếng Kurd.

Nhận xét về sự khác biệt giữa các phương ngữ của người Kurd, Kreyenbroek làm rõ rằng theo một số cách, mối liên hệ Kurmanji và Sorani khác với liên hệ tiếng Anh có nguồn gốc từ tiếng Đức, ví dụ  Kurmanji có dấu chấm câu và ngữ pháp, nhưng Sorani thì không, và thấy rằng Sorani và Kurmanji là "phương ngữ" của một ngôn ngữ  được hỗ trợ vì "nguồn gốc phổ biến của họ... và thực tế là việc sử dụng này phản ánh ý thức về bản sắc dân tộc và sự thống nhất của người Kurd."

Nguồn gốc người Kurd

Người Kurd là một dân tộc trong nhóm người Tây Bắc Iran xuất hiện trong hồ sơ lịch sử vào cuối thế kỷ thứ bảy.

Các học giả đã gợi ý các giả thuyết khác nhau về nguồn gốc của tên Kurd. Theo nhà Đông Phương học người Anh Godfrey Rolles, thuật ngữ Kurd có liên quan đến người Sumerian Karda được tìm thấy từ các viên đất sét Sumer của thiên niên kỷ thứ ba BC, trong khi theo các học giả khác, nó trước thời kỳ Hồi giáo, khi 1 từ ba tư "nomad ", và cuối cùng có thể được bắt nguồn từ một tên gọi hoặc tên bộ lạc cổ đại, hoặc là của Cyrtii hoặc của Corduene.  Cái tên Kurds (Arabic Kurd, số nhiều Akrad) được sử dụng trong suốt thời kỳ trung cổ, từ các cuộc chinh phục Hồi giáo, cũng như một thuật ngữ chung cho các bộ tộc du mục Iran của người Ả Rập.

Dân số

Số lượng người Kurd sống ở Tây Nam Á ước tính gần 30 triệu người, với một hoặc hai triệu người sống trong cộng đồng người Do Thái. Người Kurd chiếm từ 18% đến 20% dân số ở Thổ Nhĩ Kỳ, có thể cao tới 25%, 15 đến 20% ở Iraq; 10% ở Iran; và 9% ở Syria. Người Kurd tạo thành các khu vực lớn trong cả bốn quốc gia này, tức là, Người Kurd Thổ Nhĩ Kỳ, Người Kurd Iraq, Người Kurd Iran và Người Kurd Syria. Người Kurd là nhóm dân tộc lớn thứ tư ở Tây Á sau người Ả Rập, Ba Tư và Thổ Nhĩ Kỳ.

Tổng số người Kurd năm 1991 được đặt ở mức 22,5 triệu người, với 48% số người sống ở Thổ Nhĩ Kỳ, 18% ở Iraq, 24% ở Iran và 4% ở Syria.

Những người di cư gần đây chiếm một dân số gần 1,5 triệu người ở các nước phương Tây, khoảng một nửa trong số họ ở Đức.

Một trường hợp đặc biệt là quần thể người Kurd ở Ngoại Kavkaz và Trung Á, đã di dời chủ yếu vào thời của Đế chế Nga, họ đã trải qua những phát triển độc lập trong hơn một thế kỷ và đã phát triển bản sắc dân tộc theo cách riêng của họ. Dân số của nhóm này được ước tính là gần 0,4 triệu vào năm 1990.

Văn hóa

Văn hóa người Kurd là một di sản từ những dân tộc cổ xưa khác nhau đã định hình người Kurd hiện đại và xã hội của họ. Như hầu hết cư dân khác ở Trung Đông, một mức độ cao của sự ảnh hưởng lẫn nhau giữa người Kurd và những cư dân hàng xóm là rõ ràng. Vì vậy, trong văn hóa người Kurd các yếu tố khác nhau của các nền văn hóa khác là được nhìn thấy. Tuy nhiên, về tổng thể, văn hóa người Kurd là gần gũi nhất với văn hóa của những người Iran, đặc biệt là những người về phương diện lịch sử có sự gần gũi nhất về mặt địa lí với người Kurd, như người Ba Tư và người Lur. Người Kurd, ví dụ như, cũng làm lễ kỉ niệm Newroz (21/3) như là ngày của năm mới.

Đọc thêm

 Barth, F. 1953. Principles of Social Organization in Southern Kurdistan. Bulletin of the University Ethnographic Museum 7. Oslo.
 Hansen, H.H. 1961. The Kurdish Woman's Life. Copenhagen. Ethnographic Museum Record 7:1-213.
 Leach, E.R. 1938. Social and Economic Organization of the Rowanduz Kurds. London School of Economics Monographs on Social Anthropology 3:1-74.
 Longrigg, S.H. 1953. Iraq, 1900-1950. London.
 Masters, W.M. 1953. Rowanduz. Ph.D. dissertation, University of Michigan.

Chú thích

Liên kết ngoài
 Kurds and Kurdistan, Encyclopaedia of Islam.
 Kurds, Encyclopaedia Britannica.
 Kurd, Encyclopaedia Britannica.
 The Kurds: People without a country, Encyclopaedia Britannica.
 The Kurdish Institute of Paris Kurdish language, history, books and latest news articles.
 The Encyclopaedia of Kurdistan
 Istanbul Kurdish Institute
 The Kurdish Center of International Pen
 Kurdish Library, supported by the Swedish Government.
 Yazidism: Historical Roots , International Journal of Kurdish Studies, January 2005.
 Ethnic Cleansing and the Kurds
 The Kurds in the Ottoman Hungary by Zurab Aloian
 "The Other Iraq" Kurdish Information Website

 The Kurdish Issue in Turkey
 A report on the Kurdish IDP's - 2005
 A German newspaper's take on the Kurdish issue - 2005
 The Guardian - What's in a name? Too much in Turkey - 2001

Nhóm sắc tộc trong Liên đoàn Ả Rập
Nhóm sắc tộc ở Armenia
Nhóm sắc tộc ở Iran
Nhóm sắc tộc ở Iraq
Nhóm sắc tộc ở Syria
Nhóm sắc tộc ở Thổ Nhĩ Kỳ
Nhóm sắc tộc Iran
Nhóm sắc tộc ở Trung Đông
Nhóm sắc tộc phân chia bởi biên giới quốc tế


title: (35101) 1991 PL16

text:
{{DISPLAYTITLE:(35101) 1991 PL16}}

(35101) 1991 PL16 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Henry E. Holt ở Đài thiên văn Palomar ở Quận San Diego, California, ngày 7 tháng 8 năm 1991.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 35001–36000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1991
Được phát hiện bởi Henry E. Holt
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Charraix

text:
Charraix là một xã thuộc tỉnh Haute-Loire nam trung bộ nước Pháp. Xã  nằm ở khu vực có độ cao trung bình 920 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Haute-Loire


title: Kagoshima (thành phố)

text:
là thủ phủ của tỉnh Kagoshima tại mũi tây nam của đảo Kyūshū Nhật Bản, là thành phố lớn nhất trong tỉnh này. Thành phố thường được ví là 'Napoli của thế giới phương Đông' do vị trí của nó bên vịnh (Aira Caldera), khí hậu nóng và núi lửa tầng ấn tượng Sakurajima.

Thành phố rộng 547,2 km² và có 605.614 dân.

Khí hậu
Kagoshima có khí hậu cận nhiệt đới ẩm (phân loại khí hậu Köppen Cfa), sở hữu nhiệt độ trung bình năm cao nhất và nhiệt độ trung bình mùa đông ở lục địa Nhật Bản. Nó được đánh dấu bằng mùa đông ôn hòa, tương đối khô, suối nước ấm, ẩm ướt, mùa hè nóng, ẩm ướt và thác nước nhẹ và tương đối khô.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Website chính thức của Kagoshima 鹿児島市
 Official Tourism Website of Kagoshima City Kagoshima Convention & Visitors Bureau

Thành phố Kagoshima
Thành phố tỉnh Kagoshima
Hải quân Đế quốc Nhật Bản
Thành phố ven biển ở Nhật Bản
Khu định cư cảng Nhật Bản


title: Ion Corvin, Constanța

text:
Ion Corvin là một đô thị ở hạt Constanţa, România. Xã này gồm 5 làng:
Ion Corvin - được đặt tên theo John Hunyadi (tên lịch sử: Cuzgun, )
Brebeni (historical name: Ciucurchioi, )
Crângu (tên lịch sử: Caramat, )
Rariştea (tên lịch sử: Gura Orman, Bazarghian)
Viile (historical name: Beilic, )

Tham khảo

Xã của hạt Constanța


title: Calymnia

text:
Cosmia là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Noctuidae

en:Calymnia


title: Laires

text:
Laires là một xã ở tỉnh Pas-de-Calais trong vùng Hauts-de-France của Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Pas-de-Calais

Tham khảo
INSEE
IGN

Liên kết ngoài
 Laires on the Quid website

Xã của Pas-de-Calais


title: Syneta betulae

text:
Syneta betulae là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Fabricius miêu tả khoa học năm 1792.

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài

Động vật được mô tả năm 1792
Syneta


title: Hypsiboas cinerascens

text:
Hypsiboas cinerascens là một loài ếch trong họ Nhái bén.
Nó được tìm thấy ở Bolivia, Brasil, Colombia, Ecuador, Guyane thuộc Pháp, Guyana, Peru, Suriname, và Venezuela.
Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng ẩm ướt đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, đầm nước nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, sông, đầm nước ngọt, đầm nước ngọt có nước theo mùa, vườn nông thôn, và các khu rừng trước đây bị suy thoái nặng nề.

Hình ảnh

Tham khảo

 Azevedo-Ramos, C., La Marca, E., Coloma, L.A. & Ron, S. 2004. Hypsiboas cinerascens . 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 21 tháng 7 năm 2007.

Liên kết ngoài

cinerascens


title: Saint-Rémy, Ain

text:
Saint-Rémy là một xã ở tỉnh Ain, vùng Auvergne-Rhône-Alpes thuộc miền đông nước Pháp.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Ain

Tham khảo

Saintremy


title: Danh sách tiểu hành tinh: 22001–22100

text:
|-
| 22001 - ||  || 7 tháng 12 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 22002 Richardregan ||  || 7 tháng 12 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 22003 Startek ||  || 7 tháng 12 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 22004 - ||  || 7 tháng 12 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 22005 Willnelson ||  || 7 tháng 12 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 22006 - ||  || 7 tháng 12 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 22007 - ||  || 7 tháng 12 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 22008 - ||  || 7 tháng 12 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 22009 - ||  || 7 tháng 12 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 22010 - ||  || 7 tháng 12 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 22011 - ||  || 7 tháng 12 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 22012 - ||  || 7 tháng 12 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 22013 - ||  || 7 tháng 12 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 22014 - ||  || 7 tháng 12 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 22015 - ||  || 7 tháng 12 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 22016 - ||  || 7 tháng 12 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 22017 - ||  || 10 tháng 12 năm 1999 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 22018 ||  || 8 tháng 12 năm 1999 || Nachi-Katsuura || Y. Shimizu, T. Urata
|-
| 22019 - ||  || 4 tháng 12 năm 1999 || Catalina || CSS
|-
| 22020 - ||  || 4 tháng 12 năm 1999 || Catalina || CSS
|-
| 22021 - ||  || 4 tháng 12 năm 1999 || Catalina || CSS
|-
| 22022 - ||  || 5 tháng 12 năm 1999 || Catalina || CSS
|-
| 22023 - ||  || 11 tháng 12 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 22024 - ||  || 11 tháng 12 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 22025 - ||  || 5 tháng 12 năm 1999 || Catalina || CSS
|-
| 22026 - ||  || 5 tháng 12 năm 1999 || Catalina || CSS
|-
| 22027 - ||  || 5 tháng 12 năm 1999 || Catalina || CSS
|-
| 22028 - ||  || 7 tháng 12 năm 1999 || Catalina || CSS
|-
| 22029 - ||  || 7 tháng 12 năm 1999 || Catalina || CSS
|-
| 22030 - ||  || 7 tháng 12 năm 1999 || Črni Vrh || Črni Vrh
|-
| 22031 - ||  || 14 tháng 12 năm 1999 || Fountain Hills || C. W. Juels
|-
| 22032 Mikekoop ||  || 9 tháng 12 năm 1999 || Anderson Mesa || LONEOS
|-
| 22033 - ||  || 8 tháng 12 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 22034 - ||  || 10 tháng 12 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 22035 - ||  || 10 tháng 12 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 22036 - ||  || 12 tháng 12 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 22037 - ||  || 12 tháng 12 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 22038 Margarshain ||  || 12 tháng 12 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 22039 - ||  || 12 tháng 12 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 22040 - ||  || 12 tháng 12 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 22041 - ||  || 12 tháng 12 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 22042 - ||  || 12 tháng 12 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 22043 - ||  || 12 tháng 12 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 22044 - ||  || 12 tháng 12 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 22045 - ||  || 13 tháng 12 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 22046 - ||  || 13 tháng 12 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 22047 - ||  || 15 tháng 12 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 22048 - ||  || 3 tháng 12 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 22049 - ||  || 7 tháng 12 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 22050 - ||  || 31 tháng 12 năm 1999 || Đài thiên văn Zvjezdarnica Višnjan || K. Korlević
|-
| 22051 - ||  || 2 tháng 1 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 22052 - ||  || 3 tháng 1 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 22053 - ||  || 3 tháng 1 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 22054 - ||  || 3 tháng 1 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 22055 - ||  || 3 tháng 1 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 22056 - ||  || 3 tháng 1 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 22057 Brianking ||  || 4 tháng 1 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 22058 - ||  || 4 tháng 1 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 22059 - ||  || 5 tháng 1 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 22060 - ||  || 5 tháng 1 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 22061 - ||  || 5 tháng 1 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 22062 - ||  || 5 tháng 1 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 22063 Dansealey ||  || 5 tháng 1 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 22064 Angelalewis ||  || 5 tháng 1 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 22065 Colgrove ||  || 5 tháng 1 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 22066 - ||  || 5 tháng 1 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 22067 - ||  || 5 tháng 1 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 22068 - ||  || 5 tháng 1 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 22069 - ||  || 5 tháng 1 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 22070 - ||  || 5 tháng 1 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 22071 - ||  || 5 tháng 1 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 22072 - ||  || 5 tháng 1 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 22073 - ||  || 5 tháng 1 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 22074 - ||  || 5 tháng 1 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 22075 - ||  || 5 tháng 1 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 22076 - ||  || 5 tháng 1 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 22077 - ||  || 5 tháng 1 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 22078 - ||  || 7 tháng 1 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 22079 Kabinoff ||  || 8 tháng 1 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 22080 Emilevasseur ||  || 4 tháng 1 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 22081 - ||  || 8 tháng 1 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 22082 Rountree ||  || 8 tháng 1 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 22083 - ||  || 8 tháng 1 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 22084 - ||  || 7 tháng 1 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 22085 - ||  || 7 tháng 1 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 22086 - ||  || 7 tháng 1 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 22087 - ||  || 7 tháng 1 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 22088 - ||  || 8 tháng 1 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 22089 - ||  || 8 tháng 1 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 22090 - ||  || 8 tháng 1 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 22091 - ||  || 8 tháng 1 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 22092 - ||  || 9 tháng 1 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 22093 - ||  || 9 tháng 1 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 22094 - ||  || 9 tháng 1 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 22095 - ||  || 11 tháng 1 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 22096 - ||  || 3 tháng 1 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 22097 - ||  || 21 tháng 1 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 22098 - ||  || 30 tháng 1 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 22099 - ||  || 14 tháng 3 năm 2000 || Catalina || CSS
|-
| 22100 - ||  || 5 tháng 4 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-

Tham khảo


title: 10761 Lyubimets

text:
10761 Lyubimets (1990 TB4) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 12 tháng 10 năm 1990 bởi L. D. Schmadel và F. Borngen ở Tautenburg.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 JPL Small-Body Database Browser ngày 10761 Lyubimets

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1990


title: Mesagrion leucorrhinum

text:
Mesagrion leucorrhinum là một loài chuồn chuồn kim trong họ Megapodagrionidae. Loài này được Selys mô tả khoa học đầu tiên năm 1885. Đây loài duy nhất trong chi Mesagrion thuộc phân họ Argiolestinae.

Đây là loài đặc hữu của Colombia. Môi trường sống tự nhiên của chúng là các con sông và rừng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.

Chú thích

Tham khảo

 von Ellenrieder, N. & Paulson, D. 2005. Mesagrion leucorrhinum. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 10 tháng 8 năm 2007.

Mesagrion
Động vật được mô tả năm 1885
Động vật Colombia
Côn trùng Nam Mỹ


title: Bleury

text:
Bleury  là một xã thuộc tỉnh Eure-et-Loir trong vùng Centre-Val de Loire ở bắc trung bộ nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 128 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Eure-et-Loir


title: Adobe Audition

text:
Adobe Audition là một phần mềm (thương mại) xử lý âm thanh chuyên nghiệp, hỗ trợ ghi âm, sửa đổi các tệp âm thanh (chèn thêm, cắt bỏ đoạn âm thanh, thêm bớt hiệu ứng...) và lưu thành nhiều định dạng phổ biến.

Ban đầu, chương trình có tên là Cool Edit Pro của công ty phần mềm Syntrillium. Từ tháng 5 năm 2003, Cool Edit Pro được công ty Adobe mua bản quyền, đổi tên thành "Adobe Audition" và được phát triển tiếp bởi Adobe.

Các phiên bản

Adobe Audition 1.0

Adobe Audition 1.5
Phiên bản này yêu cầu:
 Hệ điều hành: Microsoft Windows 2000 hoặc Windows XP Professional hoặc Home Edition
 Bộ vi xử lý 400 MHz (tốt nhất với 2 GHz trở lên)
 64MB RAM (tốt nhất với 512MB trở lên)
 75MB trống trong ổ cứng (tốt nhất với 700MB hoặc nhiều hơn)
 Độ phân giải màn hình 800x600 pixels (tốt nhất với 1024x768)
 Card âm thanh stereo (tốt nhất với card âm thanh hỗ trợ multitrack)
 Nên có ổ đọc CD-ROM
 Nên có ổ CD-RW để ghi CD sản phẩm
 Microsoft DirectX 9.0
 Tai nghe hoặc loa
 Microphone (không bắt buộc)

Adobe Audition 2.0
Phiên bản này yêu cầu:
 Bộ vi xử lý Intel Pentium III hoặc IV hoặc Intel Centrino
 Microsoft Windows XP Professional hoặc Home Edition with Service Pack 2
 512MB RAM (tốt nhất với 1GB trở lên)
 700MB trống trong ổ cứng (tốt nhất với 5.5GB trở lên)
 Độ phân giải màn hình 1024x768 (tốt nhất với 1280x1024)
 Card âm thanh với DirectSound hoặc ASIO 789 (tốt nhất với card âm thanh ASIO hỗ trợ multitrack)
 Ổ đĩa CD-ROM (hoặc DVD-ROM)
 Ổ đĩa CD-RW để ghi CD sản phẩm
 Tai nghe, iphone x, samsung s10 hoặc loa
 Đường điện thoại hoặc Internet để kích hoạt sản phẩm.

Adobe Audition 3.0

Tham khảo

Liên kết ngoài

Adobe Audition on Adobe Labs

Phần mềm năm 2003
Phần mềm chỉnh sửa âm thanh
Phần mềm nghe nhạc điện tử


title: Eußerthal

text:
Eußerthal là một đô thị thuộc huyện Südliche Weinstraße, bang Rheinland-Pfalz, Đức. Đô thị này có diện tích 12,52 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2006 là 930 người.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Südliche Weinstraße


title: Hydrovatus ferrugineus

text:
Hydrovatus ferrugineus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Zimmermann miêu tả khoa học năm 1920.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Hydrovatus


title: 5561 Iguchi

text:
5561 Iguchi (1991 QD) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 17 tháng 8 năm 1991 bởi Otomo, S. ở Kiyosato.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 5561 Iguchi

005561
Được phát hiện bởi Otomo Satoru
Tiểu hành tinh được đặt tên
005561
19910817


title: Aeolus mannerheimi

text:
Aeolus mannerheimi là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1859.

Chú thích

Tham khảo

biologie|2011|10|30}}

Aeolus


title: Castelnuovo Scrivia

text:
Castelnuovo Scrivia là một đô thị ở tỉnh Alessandria trong vùng Piedmont của Italia, có vị trí cách khoảng 90 km về phía đông của Torino và khoảng 20 km về phía đông bắc của Alessandria. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 5.617 người và diện tích là 45,4 km².

Đô thị Castelnuovo Scrivia có các frazioni (các đơn vị cấp dưới, chủ yếu là các làng) Gerbidi, Ova, Pilastro, và Secco.

Castelnuovo Scrivia giáp các đô thị: Alzano Scrivia, Casei Gerola, Guazzora, Isola Sant'Antonio, Molino dei Torti, Pontecurone, Sale, và Tortona.

Dân địa phương nổi tiếng
 Matteo Bandello (1480–1562), nhà văn.
 Cesare Zerba (1892-1973), hồng y Công giáo Rôma.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 www.castelnuovoscrivia.info

Đô thị tỉnh Alessandria
Thành phố và thị trấn ở Piemonte


title: Eleutherodactylus rhabdocnemus

text:
Eleutherodactylus rhabdocnemus là một loài ếch trong họ Leptodactylidae. Chúng là loài đặc hữu của Peru.
Môi trường sống tự nhiên của nó là các khu rừng vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.

Nguồn
 Stuart, S.N. 2006. Eleutherodactylus rhabdocnemus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 7 năm 2007.

Tham khảo

rhabdocnemus
Động vật lưỡng cư Peru


title: PSM

text:
PSM (tiếng Nga:ПСМ viết tắt của Пистолет Самозарядный Малогабаритный, Pistolet Samozaryadny Malogabaritny) là loại súng ngắn bán tự động được Konstruktorskoe Buro Priborostroeniya (Конструкторское бюро приборостроения) thiết kế năm 1969 để làm vũ khí tự vệ cho lực lượng thi hành công vụ của Liên Xô. Nó bắt đầu được chế tạo năm 1973 tại nhà máy cơ khí Izhevsk.

Thiết kế
PSM sử dụng cơ chế nạp đạn blowback hoạt động kép, khối trượt có thể đặt ở chế độ an toàn mà không cần phải khóa khối trượt. Tay cầm cò súng làm bằng nhôm và một loại hợp chất tổng hợp, toàn bộ phần còn lại của súng làm bằng thép. Nó là bản sao chép của khẩu PPK của Đức

Súng được phát triển để sử dụng loại đạn mới được phát triển khi đó là 5.45x18mm do Viện Nghiên cứu Trung tâm về độ chính xác cơ khí phát triển. Loại đạn này có hình dáng cổ chai, đầu đạn nhọn cung cấp khả năng sát thương tốt hơn loại đạn 5,6×15R (.22 Long Rifle) và 6,35×16mmSR (.25 ACP).

Loại súng này thường được giao cho các thành viên cấp cao. Tuy nhiên do kích thước không đáng kể đặc biệt là độ dày nhỏ chỉ 21 mm. Nên nó trở nên phổ biến trong lực lượng thi hành công vụ cũng như tình báo.

Mẫu xuất khẩu của nó là IZh-75 chế tạo sử dụng loại đạn 6,35×16mmSR.

Các nước sử dụng

Tham khảo

Jones, Richard D. Jane's Infantry Weapons 2009/2010. Jane's Information Group; 35 edition (ngày 27 tháng 1 năm 2009). ISBN 978-0-7106-2869-5.

Liên kết ngoài

Modern Firearms

Súng ngắn
Súng Nga


title: Leptonema pallidum

text:
Leptonema pallidum là một loài Trichoptera trong họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Chú thích

Tham khảo

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Leptonema (Hydropsychidae)


title: Copelatus weymarni

text:
Copelatus weymarni là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được J.Balfour-Browne miêu tả khoa học năm 1947.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Copelatus


title: Erocha

text:
Erocha là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Loài

 Erocha affinis Draudt, 1919
 Erocha albifrea Schaus, 1914
 Erocha dipsas Schaus, 1914
 Erocha dolens Druce, 1904
 Erocha elaina Zerny, 1916
 Erocha irrorata Jones, 1915
 Erocha leucodisca Hampson, 1910
 Erocha leucotelus Walker, 1865
 Erocha mummia Cramer, [1779]
 Erocha picta Draudt, 1919
 Erocha semiviridis Druce, 1903
 Erocha trita Druce, 1910

Chú thích

Tham khảo

 Erocha at funet.fi
 Natural History Museum Lepidoptera genus database

Liên kết ngoài

Agaristinae


title: Chéraute

text:
Chéraute là một commune tỉnh Pyrénées-Atlantiques, thuộc vùng Nouvelle-Aquitaine, tây nam nước Pháp.

Xem thêm
Commune của tỉnh Pyrénées-Atlantiques

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Pyrénées-Atlantiques


title: Alleyrat, Creuse

text:
Alleyrat là một xã thuộc tỉnh Creuse trong vùng Nouvelle-Aquitaine nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình mét trên mực nước biển.

Địa lý
Thị trấn có cự ly khoảng  về phía bắc của Aubusson, tại giao lộ các tuyến đường D18 và tuyến đường D942 và hai bên bờ sông Creuse.

Dân số

Địa điểm nổi bật
 Nhà thờ, dating từ thế kỷ 12.
 Phế tích của lâu đài Laubard.
 Nhà thờ St. Madeleine.

Liên kết ngoài
 Alleyrat on the Quid website

Tham khảo

Xã của Creuse


title: Tipula patagiata

text:
Tipula patagiata là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng sinh thái Palearctic.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Hwanghae

text:
Hwanghae (Hwanghae-do, Hán Việt: Hoàng Hải đạo) là một trong Tám Tỉnh Triều Tiên trong Triều đại Triều Tiên, và là một trong 13 tỉnh của Triều Tiên trong thời kỳ thực dân Nhật Bản. Hwanghae tọa lạc ở phía tây bắc Triều Tiên. Tỉnh lỵ là Haeju.
Năm 1395, tỉnh này đã được đặt tên là P'unghae (P'unghae-do; 풍해도; 豊海道, Hán Việt: Phong Hải đạo). Năm 1417, tỉnh được đổi tên thành Hwanghae (Hoàng Hải). Tên lấy theo hai thành phố chính Hwangju (황주; 黃州, Hoàng Châu) và Haeju (해주; 海州, Hải Châu).

Năm 1895, tỉnh được tổ chức lại thành các huyện Haeju (Haeju-bu; 해주부; 海州府, Hải Châu phủ) ở phía tây và Gaeseong (Gaeseong-bu; 개성부; 開城府, Khai Thành phủ) ở phía đông, nhưng năm 1896, một hệ thống 13 tỉnh mới được thành lập, và tỉnh Hwanghae Province đã được lập lại.

Năm 1945, Triều Tiên bị chia đôi hai phần Xô Viết và Hoa Kỳ với vĩ tuyến 38 bắc làm ranh giới. Phần cực nam Hwanghae (xung quanh các thị xã Ongjin và Yŏnan) bị đường chia cắt cắt khỏi tỉnh và nhập vào tỉnh Gyeonggi ở phía nam quốc gia. Năm 1948, các tỉnh Hwanghae thuộc Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên còn Gyeonggi thuộc Hàn Quốc.

Năm 1953, cuối cuộc chiến tranh Triều Tiên, tuyến giới hạn phía bắc được thiết lập, đánh dấu biên giới biển giữa Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên và Đại Hàn Dân quốc. Tuyến này chạy giữa phần lục địa tỉnh Gyeonggi đã từng thuộc Hwanghae trước năm 1945, và các đảo ngoài khơi kề cận (trong đó lớn nhất là Baengnyeongdo). Do đó, phần trên lục địa thuộc CHDCND Triều Tiên còn các đảo thuộc Hàn Quốc. Năm 1954, tỉnh Hwanghae của CHDCND Triều Tiên được chia thành hai tỉnh Bắc và Nam Hwanghae.

Hwanghae giáp P'yŏngan (sau năm 1896 Nam P'yŏngan) về phía bắc, Kangwŏn về phía đông, Gyeonggi về phía nam, và Hoàng Hải về phía tây.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Bài về lịch sử thành phố Seoul trên Hán Thành và 22 phủ khác vào cuối thế kỷ 19

Tỉnh của Triều Tiên
Nhà Triều Tiên
Vùng phân chia


title: Porto Viro

text:
Porto Viro là một đô thị ở tỉnh Rovigo ở vùng Veneto của Ý, có khoảng cách khoảng 45 km về phía nam của Venezia và khoảng 35 km về phía đông của Rovigo. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 14.449 người và diện tích là 133,3 km².

Đô thị Porto Viro có các frazioni (các đơn vị cấp dưới, chủ yếu là các làng) Contarina and Donada. It giáp các đô thị: Loreo, Porto Tolle, Rosolina, Taglio di Po.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 www.comune.portoviro.ro.it

Đô thị tỉnh Rovigo
Thành phố và thị trấn ở Veneto


title: Waldheim, Mittelsachsen

text:
Waldheim là một đô thị ở huyện Mittelsachsen, thuộc bang tự do Sachsen, nước Đức. Đô thị Waldheim, Mittelsachsen có diện tích 23,81 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2005 là 8884 người. Waldheim nằm bên sông Zschopau, 9 km tây nam của Döbeln, 28 km về phía bắc của Chemnitz.

Tham khảo

Thị trấn của bang Sachsen


title: Plessey

text:
Công ty Plessey plc đã từng là một công ty quốc tế của Vương quốc Anh chuyên về sản xuất đồ điện tử, liên lạc viễn thông và quốc phòng.

Lịch sử
Công ty này được thành lập năm 1917 ở Marylebone, trung tâm Luân Đôn nhưng đã chuyển tới đường Cottenham ở Ilford đầu năm 1919 (và sau đó tới đường Vicarage và tồn tại tới nay). Công ty Plessey đã từng là một trong những công ty sản xuất lớn nhất trong các lĩnh vực nói trên khi các ngành công nghiệp radio và ti vi phát triển mạnh.

Plessey là đối tác trong việc phát triển của máy tính Atlas năm 1962 và trong việc phát triển của hệ thống điện thoại kỹ thuật số - Hệ thống X - trong những năm cuối thập niên 1970.

Mua bán của GEC
Tháng 12 năm 1985, The General Electric Company GEC thông báo về việc mua lại toàn bộ công ty Plessey, có giá trị khi đó là 1,2 tỷ bảng Anh. Cả Plessey và bộ quốc phòng Anh đều chống lại việc hợp nhất, GEC và Plessey đã từng là hai nhà cung cấp lớn nhất cho bộ quốc phòng và hai công ty này là hai đối thủ cạnh tranh duy nhất trong nhiều thương vụ. Tháng 1 năm 1986, việc mua bán này đã được đưa ra Ủy ban Độc quyền và sáp nhập (tiếng Anh: Monopolies & Mergers Commission (viết tắt: MMC)), và Ủy ban này trong tháng 8 đã ra phán quyết chống lại việc sáp nhập. Chính phủ Anh cũng đồng ý và cấm thương vụ của GEC.

Năm 1988, Plessey và GEC sáp nhập các bộ phận liên lạc viễn thông để tạo ra GEC-Plessey Telecommunications (GPT), nhà sản xuất thiết bị liên lạc viễn thông hàng đầu ở nước Anh.

Mua bán của GEC Siemens
Năm 1988, GEC và Siemens AG thành lập công ty liên doanh là GEC Siemens plc, để thực hiện việc thôn tính Plessey. Đề nghị ban đầu của GEC Siemens vào ngày 23 tháng 12 năm 1988 cho Plessey là 1,7 tỷ bảng Anh. Một lần nữa Plessey từ chối lời đề nghị và lại đưa việc này ra MMC. Lời đề nghị nguyên thủy dự tính liên kết quyền sở hữu của tất cả các phần liên quan đến quốc phòng của Plessey, với việc kinh doanh của GPT và chi nhánh Bắc Mỹ của Plessey chia ra theo các tỷ lệ tương ứng là 60:40 và 51:49. Mức độ tham gia của GEC vào việc kinh doanh thiết bị quốc phòng của Plessey đã không phù hợp với sự tán thành điều chỉnh nhưng cuối cùng trong tháng 2 năm 1989 GEC Siemens thông báo về việc phân chia các bộ phận của công ty như sau:

Các tài sản thuộc về GEC
Tại Anh:
Hệ thống điện tử hàng không của Plessey
Hệ thống hải quân của Plessey
Bộ phận mã hóa của Plessey
Tại Bắc Mỹ:
Hệ thống điện tử của Plessey (75%)
Sippican
Công ty thiết bị Leigh

Các tài sản thuộc về Siemens
Tại Anh:
Hệ thống quốc phòng của Plessey
Hệ thống ra đa của Plessey
Hệ thống kiểm soát giao thông của Plessey
Các tài sản của Plessey tại GPT (giảm xuống 40%)
Tại Bắc Mỹ:
Hệ thống điện tử của Plessey (25%)

Lịch sử kế tiếp
Năm 1997, British Aerospace mua lại hệ thống Siemens Plessey. Năm 1999, Siemens mua lại những tài sản của GEC tại Siemens Plessey. GEC mua lại 40% tài sản của Siemens tại GPT trong cùng năm, và đổi tên nó thành Marconi Communications.

Mã vạch Plessey
Plessey cũng là tên gọi của một loại mã vạch được phát triển bởi công ty này, hiện nay nó vẫn được sử dụng trong một số thư viện và thẻ trên giá sách của các cửa hàng bán lẻ, như là giải pháp trong phần kiểm soát nội bộ về hàng hóa còn trong kho. Ưu điểm của nó là tương đối dễ in bằng các máy in ma trận điểm (dot-matrix) rất phổ biến vào thời kỳ mà cách thức mã hóa này được giới thiệu, và mật độ in của nó trong một mức độ nào đó là cao hơn so với các loại mã hiện nay phổ biến hơn như Interleaved 2 of 5 hay Code 39. Các thông số hình thức của loại mã vạch này được thông báo vào tháng 3 năm 1971.

Các biến thể của mã vạch Plessey
Một biến thể của mã vạch Plessey và các thiết bị quét liên quan đã được Plessey cung cấp cho công ty ADS và biến thể này được biết với tên gọi Anker Code. Anker Code đã được sử dụng trong các điểm bán hàng ở châu Âu trước khi có EAN. Nguyên lý mã hóa cơ bản trong mã vạch Plessey cũng đã được MSE Data Corporation sử dụng để xây dựng mã vạch MSI của mình, đôi khi được biết với tên gọi là mã vạch Plessey biến đổi hay mã vạch MSI Plessey. Ứng dụng chủ yếu của mã vạch MSI là đánh dấu các mặt hàng trên giá hàng và quét sau này bằng các thiết bị quét di động được để thực hiện việc kiểm kê.

Thuật toán

Các đặc trưng
Mã vạch Plessey sử dụng 2 kích thước của chiều rộng của các vạch là vạch rộng và vạch hẹp. Khoảng trắng giữa các vạch không ảnh hưởng tới việc giải mã. Mã vạch này bao gồm phần tử bắt đầu - dữ liệu - phần tử kết thúc. Trong khoảng không gian của các phần tử bắt đầu và kết thúc thì các vạch màu đen được nhóm với nhau theo từng nhóm 4 vạch. Mỗi nhóm vạch tượng trưng cho một chữ hoặc số. Các vạch hẹp có giá trị bit bằng 0 và các vạch rộng có giá trị bit bằng 1, do vậy trong mã hóa của Plessey thì mỗi ký tự có giá trị 4 bit. Mã vạch Plessey có thể mã hóa các ký tự số từ 0 đến 9 và các ký tự chữ từ A đến F. Tổng cộng là 16 ký tự khác nhau.

Tuy nhiên, sau này người ta có bổ sung thêm loại ký tự có giá trị 6 bit và như thế nó có thể mã hóa 26 = 64 ký tự.
Kiểu biểu đạt tượng trưng này nguyên thủy là không tự kiểm tra (không có số kiểm tra), mặc dù các số kiểm tra theo phép chia cho  10 hay 11 (phụ thuộc vào các ứng dụng) sau này thông thường được thêm vào, lấy theo tỷ trọng xác định trước của từng ký tự có mặt trong mã vạch, tùy theo vị trí của chúng trong mã vạch và lặp lại theo một chu kỳ nhất định.
Là loại mã vạch liên tục.

Mã bắt đầu
Luôn luôn có giá trị bit là 1101.

Phần dữ liệu
Bảng dưới đây liệt kê các ký tự có thể mã hóa trong dạng 4 bit và giá trị bit của chúng.

Mã kiểm tra
Nó sẽ là một khối mã 8 bit và có thể xác định bằng hai số 4 bit sử dụng cùng một cách thức biểu diễn như phần dữ liệu.

Khối ngắt
Mã kiểm tra sẽ được tiếp theo bởi 2 giá trị nhị phân 'l' trong trường hợp mã vạch được đọc từ trái qua phải.

Trong trường hợp mã vạch được đọc hoặc từ trái qua phải hoặc từ phải qua trái, mã kiểm tra sẽ được tiếp theo bởi một vạch đơn rộng duy nhất.

Mã bắt đầu ngược
Trong trường hợp đọc mã vạch theo hai chiều ngược nhau, vạch ngắt được tiếp theo là mã bắt đầu ngược giá trị 4 bit, vì thế 1100 được sinh ra nếu mã vạch được quét từ phải qua trái.

Các lề
Các lề trắng có độ rộng tương đương với ít nhất 4 bit nằm ở hai đầu của mã vạch để ngăn không cho thiết bị đọc nhầm sang mã vạch khác nằm kề bên.

Khoảng cách in ấn
Mỗi bit dữ liệu của mã vạch được in thành vạch màu đen, tiếp theo là một khoảng trắng có độ rộng xác định trước. Tổng của hai độ rộng này tương đương với pitch danh định. Dung sai chỉ ra trong bảng dưới đây được điều chỉnh theo các điều kiện sau:
Kích thước vạch rộng: Vạch/Khoảng trắng < 1 khi khoảng trắng < 0,009 inch hay 0,229 mm.
Kích thước vạch hẹp:Vạch/Khoảng trắng > 0,33 khi vạch > 0,005 inch hay 0,127 mm

Bảng dưới đây định nghĩa kích thước của vạch và khoảng trống theo đơn vị 1/1000 của inch đối với các mật độ mã khác nhau

Các đốm
Trong quá trình in ấn, có thể xảy ra hiện tượng tạo đốm đen trong khu vực trắng (thừa mực) và đốm trắng trong khu vực đen (mất mực)
Các đốm đen trong khu vực khoảng trắng cần phải có kích thước nhỏ hơn 0,038 mm (0,0015 inch) theo bất kỳ hướng nào. Ngoài ra các đốm này phải cách xa rìa các vạch ít nhất 0,051 mm (0,002 inch) và các đốm này phải cách nhau ítnhất 0,203 mm (0,008 inch).

Các đốm trắng trong các vạch phải có kích thước nhỏ hơn 0,051 mm. Ngoài ra các đốm này phải cách xa rìa các vạch ít nhất 0,051 mm (0,002 inch) và các đốm này phải cách nhau ítnhất 0,203 mm (0,008 inch).

Tính số kiểm tra

Theo phép chia 10
Các mã vạch MSI Plessey chỉ sử dụng các số và luôn luôn có số kiểm tra theo phép chia cho 10, và có thể có số kiểm tra thứ hai. Phương pháp tính như sau:

Tạo ra một số mới trên cơ sở số đã cho. Nếu số đã cho có chiều dài chuỗi là một số chẵn, số mới tạo ra từ các số ở các vị trí chẵn; nếu chiều dài chuỗi là lẻ, số mới tạo ra lấy ở các vị trí lẻ. Ví dụ, số nguyên thủy là 523746, số mới sẽ là 276; nếu số gốc là 41852, số mới sẽ là 482.
Nhân số mới tạo ra với 2. Giả sử số gốc là 523746, thì số tạo ra sau phép nhân là 276 x 2 = 552.
Cộng tất cả các số trong kết quả. Ví dụ, 5 + 5 + 2 = 12.
Cộng kết quả này (12) với các số chưa sử dụng trong số gốc. Vì thế 12 + 5 + 3 + 4 = 24.
Lấy số dư trong phép chia cho 10. Trong trường hợp này số dư bằng 4. Số kiểm tra sẽ là 10 - 4 = 6. Trong trường hợp số dư bằng 0, số kiểm tra sẽ cũng bằng 0.

Nếu số kiểm tra thứ hai cần có thì coi số mới tạo thành (trong ví dụ là 5237466) như là số gốc để tính toán theo các bước nói trên.

Theo phép chia cho 11
Một số ứng dụng khác lại cần số kiểm tra theo phép chia cho 11. Cách tính số kiểm tra như sau:
Các tỷ trọng của các số đã cho trong số gốc tính từ phải qua trái tuân theo trật tự sau: 2, 3, 4, 5, 6, 7. Nếu số đã cho vượt quá 6 chữ số thì chu kỳ này lại lặp lại. Ví dụ, cho số 943457842 thì tỷ trọng sẽ là: 432765432
Nhân từng số trong số đã cho với tỷ trọng của chúng và cộng tất cả các kết quả: (9x4)+(4x3)+(3x2)+(4x7)+(5x6)+(7x5)+(8x4)+(4x3)+(2x2) = 195
Lấy số dư trong phép chia cho 11: 195/11 = 17 dư 8. Số kiểm tra sẽ bằng 11 - 8 = 3. Nếu chia hết thì số kiểm tra bằng 0.
Thêm số kiểm tra (bằng 3 trong ví dụ này) vào cuối số đã cho. Trong ví dụ này số tạo thành là 9434578423.

Tham khảo

Liên kết ngoài
History of Plessey

Mã vạch
Cựu công ty Anh


title: Dicranoptycha luteipes

text:
Dicranoptycha luteipes là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Dicranoptycha
Limoniidae ở vùng Afrotropic


title: Conus tabidus

text:
Conus tabidus là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae, họ ốc cối.

Giống như tất cả các loài thuộc chi Conus, chúng là loài săn mồi và có nọc độc. Chúng có khả năng "đốt" con người, do vậy khi cầm chúng phải hết sức cẩn thận.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

 The Conus Biodiversity website

T|tabidus


title: Pseudoneureclipsis graograman

text:
Pseudoneureclipsis graograman là một loài Trichoptera trong họ Dipseudopsidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Trichoptera miền Cổ bắc
Pseudoneureclipsis


title: Quận Howard, Indiana

text:
Quận Howard là một quận thuộc tiểu bang Indiana, Hoa Kỳ.
Quận này được đặt tên theo. Theo điều tra dân số của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2000, quận có dân số người. Quận lỵ đóng ở.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có diện tích km2, trong đó có km2 là diện tích mặt nước.

Các xa lộ chính

Quận giáp ranh

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của Indiana


title: Baran, Rajasthan

text:
Baran là một thành phố và khu đô thị của quận Baran thuộc bang Rajasthan, Ấn Độ.

Địa lý
Baran có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 262 mét (859 foot).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Baran có dân số 78.372 người. Phái nam chiếm 52% tổng số dân và phái nữ chiếm 48%. Baran có tỷ lệ 66% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 75%, và tỷ lệ cho phái nữ là 56%. Tại Baran, 16% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Rajasthan