title: Alabama

text:
Alabama (, phiên âm tiếng Việt: A-la-ba-ma) là một tiểu bang nằm ở vùng đông nam Hoa Kỳ, giáp với Tennessee về phía bắc, Georgia về phía đông, Florida và vịnh Mexico về phía nam, và Mississippi về phía tây. Alabama là bang rộng thứ 30 và đông dân thứ 24 (2010) của Hoa Kỳ. Ở đây có một trong những thủy lộ nội địa dài nhất đất nước (dài ).

Alabama có biệt danh là Yellowhammer State (Tiểu bang Chim cổ vàng), theo loài biểu tượng của bang. Alabama còn được gọi là "Heart of Dixie" (Tâm Dixie) và Cotton State (Tiểu bang Bông). Loài cây tượng trưng là thông lá dài (Pinus palustris), và loài hoa tượng trưng là hoa trà. Thủ phủ của Alabama là Montgomery. Thành phố lớn nhất theo dân số là Birmingham, mà từ lâu đã là thành phố được công nghiệp hóa mạnh mẽ nhất; thành phố lớn nhất theo diện tích là Huntsville. Thành phố cổ nhất là Mobile, thành lập bởi thực dân Pháp năm 1702 như thủ phủ của Louisiane thuộc Pháp.

Từ cuộc Nội chiến Hoa Kỳ đến Chiến tranh thế giới thứ hai, Alabama, như nhiều bang ở Nam Hoa Kỳ, phải đối mặt với khó khăn kinh tế, một phần bởi vì sự phụ thuộc vào nông nghiệp. Sau chiến tranh thế giới thứ hai, Alabama phát triển nhờ sự chuyển hướng kinh tế từ chủ yếu dựa trên nông nghiệp sang một nền kinh tế đa dạng hơn. Nền kinh tế thế kỷ 21 của Alabama dựa trên quản lý, sản xuất ô tô, tài chính, chế tạo, hàng không vũ trụ, khai thác quặng, y tế, giáo dục, bán lẻ, và công nghệ.

Từ nguyên

Những người Âu-Mỹ đặt tên sông Alabama và bang Alabama theo người Alabama, một tộc người nói ngôn ngữ Muskogee sinh sống ngay cạnh nơi hợp lưu của sông Coosa và sông Tallapoosa. Trong tiếng Alabama, từ dành cho người thuộc dòng dõi Alabama là Albaamo (hoặc Albaama hoặc Albàamo, tùy theo phương ngữ; dạng số nhiều Albaamaha).

Từ Alabama do vậy nhiều khả năng đến từ tiếng Alabama, giả thuyết rằng nó được mượn từ tiếng Choctaw khó mà chính xác. Cách viết của từ "Alabama" biến thiên đáng kể trong các tài liệu lịch sử. Từ năm 1702, người Pháp gọi người Alabama là Alibamon, còn con sông là Rivière des Alibamons. Những biến thể của cái tên này gồm Alibamu, Alabamo, Albama, Alebamon, Alibama, Alibamou, Alabamu, Allibamou.

Một số học giả đề xuất rằng nó xuất phát từ tiếng Choctaw: alba ("cây" hay "cỏ") và amo ("cắt", "xém", hay "thu lượm"). Ý nghĩa có thể là "người dọn sạch bụi cây" hay "người thu lượm thảo dược", chỉ việc dọn đất để trồng trọt hay thu thập cây thuốc. Tại bang cũng có nhiều địa danh bắt nguồn từ ngôn ngữ bản địa.

Địa lý

Alabama là bang lớn thứ 30 tại Hoa Kỳ với tổng diện tích : 3,2% diện tích là nước, khiến Alabama trở thành bang có diện tích mặt nước lớn thứ 23. Đây cũng là nơi có hệ thống thủy lộ nội địa lớn thứ nhì Hoa Kỳ. Khoảng ba phần năm diện tích là đồng bằng thoai thoải với xu hướng thấp xuống khi về gần sông Mississippi và vịnh Mexico. Vùng Bắc Alabama nhiều núi non hơn, với sông Tennessee chảy qua một thung lũng lớn và tạo ra nhiều lạch, suối, sông, hẽm núi, và hồ.

Alabama giáp với Tennessee về phía bắc, Georgia về phía đông, Florida về phía nam, và Mississippi về phía tây. Alabama có một đường bờ biển, ở góc tây nam của bang. Độ cao biến thiên từ ngang mực nước biển tại vịnh Mobile tới hơn 1.800 feet (550 m) tại dãy Appalachia miền đông bắc.

Điểm cao nhất là đỉnh núi Cheaha, đạt . Alabama có  đất rừng (tức 67% tổng diện tích). Quận Baldwin, dọc theo duyên hải Vịnh, là quận lớn nhất của bang về cả diện tích đất liền và diện tích mặt nước.

Những khu vực tại Alabama được quản lý bởi Dịch vụ Vườn Quốc gia gồm vườn quân sự quốc gia Horseshoe Bend gần thành phố Alexander; khu bảo tồn quốc gia Little River Canyon gần Fort Payne; tượng đài quốc gia hang Russell tại Bridgeport; khu lịch sử quốc gia Tuskegee Airmen tại Tuskegee; và khu lịch sử quốc gia học viện Tuskegeee gần Tuskegee.

Thêm vào đó, Alabama sở hữu bốn rừng quốc gia: Conecuh, Talladega, Tuskegee, và William B. Bankhead. Alabama còn có đại lộ Natchez Trace, đường lịch sử quốc gia Selma To Montgomery, và đường lịch sử quốc gia Trail Of Tears. Một thắng cảnh tự nhiên nổi bật ở Alabama là cầu đá "Natural Bridge", chiếc cầu tự nhiên dài nhất, ở phía đông của dãy Rocky, ngay phía nam của Haleyville.

Khí hậu

Khí hậu của Alabama là khí hậu cận nhiệt đới âm (Cfa) theo phân loại khí hậu Köppen. Nhiệt độ trung bình hằng năm là 64 °F (18 °C). Miền nam thường ấm hơn do sự lân cận với vịnh Mexico, còn miền bắc, nhất là ở dãy Appalachia mạn đông bắc, thường lạnh hơn. Thường, Alabama có mùa hè nóng và mùa đông dịu và mưa nhiều gần như quanh năm. Alabama nhận lượng mưa trung bình  mỗi năm và mùa trồng trọt kéo dài đến 300 ngày ở miền nam.

Mùa hè Alabama thuộc loại nóng nhất đất nước, với nhiệt độ đạt mức  suốt mùa hè ở một vài phần của bang. Alabama cũng hứng chịu bão nhiệt đới. Những nơi cách xa biển cũng không thoát khỏi tác động của bão, và thường phải tiếp nhận mưa lớn khi bão đi vào đất liền và suy yếu.

Nam Alabama chịu nhiều dông. Vùng duyên hải Vịnh, quanh vịnh Mobile, trung bình dông được ghi nhận trong 70-80 ngày mỗi năm. Hoạt động này giảm dần khi đi về phía bắc, nhưng thậm chí ở vùng viễn bắc của bang, mỗi năm vẫn có đến 60 ngày dông. Đôi khi, dông đi kèm với sét và mưa đá. Alabama đứng thứ chín về số người chết cho sét và thứ mười về số người chết do sét trên bình quân dân số.

Nhiệt độ cao nhất từng được ghi nhận tại Alabama là  ngày 5 tháng 9 năm 1925, ở Centerville. Nhiệt độ thấp nhất được ghi nhận là  ngày 30 tháng 1 năm 1966, ở New Market.

Hệ động-thực vật

Alabama là nơi có một hệ động thực vật phong phú, chủ yếu là do sự đa dạng về môi trường sống, từ thung lũng Tennessee, cao nguyên Appalachia, và Ridge-and-Valley Appalachians của miền bắc đến Piedmont, Canebrake và Black Belt của miền trung đến đồng bằng duyên hải Vịnh và bãi biển dọc vịnh México của miền nam. Alabama thường được xếp vào tốp đầu về đa dạng sinh học.

Alabama nằm trong quần xã sinh vật rừng cây hạt trần cận nhiệt đới và từng hỗ trợ rừng thông trãi rộng khắp nơi, mà vẫn chiếm một phần lớn trong tổng diện tích rừng toàn bang. Alabama được xếp thứ năm toàn quốc về sự đa dạng của thực vật. Đây là nơi có gần 4.000 loài thực vật không có hoa và thực vật có hạt.

Các loài động vật bản địa gồm 62 loài động vật có vú, 93 loài động vật bò sát, 73 loài động vật lưỡng cư, khoảng 307 loài cá nước ngọt, và 420 loài chim. Động vật không xương sống gồm 83 loài tôm hùm đất và 383 loài động vật thân mềm. 113 trong số những loài động vật thân mềm này chưa bao giờ thu thập được ở nơi nào ngoài Alabama.

Chú thích

Liên kết ngoài

 Alabama.gov – trang chủ của chính phủ (tiếng Anh)
 Liên hiệp Hội đồng miền Alabama (tiếng Anh)
 TourAlabama.org  – Bộ Du lịch Alabama (tiếng Anh)
 Bộ Lưu trữ và Lịch sử Alabama (tiếng Anh)
 Bộ luật Alabama năm 1975  – Cơ quan lập pháp Alabama (tiếng Anh)
 Bản đồ các quận Alabama (tiếng Anh)

Tiểu bang Hoa Kỳ
Các Tiểu bang Liên minh miền Nam Hoa Kỳ
Nam Hoa Kỳ
Tiểu bang Hoa Kỳ có nhiều múi giờ
Tiểu bang Duyên hải vịnh Mexico của Hoa Kỳ


title: USS Constitution

text:
USS Constitution là một tàu frigate hạng nặng bằng gỗ, gồm ba cột buồm, của hải quân Hoa Kỳ. Được đặt tên bởi tổng thống George Washington theo tên của Hiến pháp Hoa Kỳ, nó là chiến hạm hiện dịch xưa nhất trên thế giới của hải quân được ủy nhiệm. Ra mắt năm 1797, Constitution là một trong sáu tàu khu trục nhỏ ban đầu được xây dựng theo ủy quyền của Đạo luật Hải quân năm 1794. Joshua Humphreys được bổ nhiệm thiết kế các tàu chiến chủ lực của lực lượng Hải quân Hoa Kỳ non trẻ, và vì vậy Constitution và các chị em của nó lớn hơn và được trang bị đầy đủ hơn so với tiêu chuẩn của các tàu khu trục khác thời kỳ này. Được đóng tại Boston tại xưởng đóng tàu Edmund Hartt, nhiệm vụ đầu tiên của nó bảo vệ các tàu buôn Hoa Kỳ trong cuộc chiến tranh Quasi với Pháp và tiêu diệt những tên cướp biển khét tiếng Babary trong cuộc chiến tranh Barbary lần thứ nhất.

Constitution nổi tiếng về các hành động trong chiến tranh năm 1812 chống lại Anh Quốc, khi nó đã bắt giữ nhiều tàu buôn và đánh bại nhiều tàu chiến của Anh khác như HMS Guerriere, Java, Pictou, Cyane và Levant. Trận chiến với Guerriere đem đến cho nó biệt danh "Old Constitution" và công chúng yêu mến đã nhiều lần cứu nó khỏi bị phá dỡ. Nó đã tiếp tục phục vụ tích cực cho quốc gia như một soái hạm tại Địa Trung Hải và châu Phi, và đi vòng quang thế giới năm 1840. Trong cuộc nội chiến Hoa Kỳ, nó từng là tàu đào tạo cho Học viện Hải quân Hoa Kỳ và từng tham gia triển lãm công nghiệp và nghệ thuật tại Paris năm 1878.

Chiến tranh năm 1812

Chú thích

Tham khảo

Tham khảo thư loại

Khinh hạm
Tàu ba cột buồm
C


title: Hoplitis fossulata

text:
Hoplitis fossulata là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Mocsáry mô tả khoa học năm 1883.

Chú thích

Tham khảo

Hoplitis
Động vật được mô tả năm 1883


title: Dân Quyền, Thương Khâu

text:
Dân Quyền (chữ Hán giản thể: 民权县, bính âm: Mínquán Xiàn, Hán Việt: Dân Quyền huyện) là một huyện thuộc địa cấp thị Thương Khâu, tỉnh Hà Nam, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Huyện Dân Quyền có diện tích 1222 km2, dân số năm 2002 là 850.000 người, huyện lỵ là trấn Thành Quan

Huyện này được chia ra thành các đơn vị hành chính gồm 6 trấn, 13 hương.
Trấn: Long Đường, Thành Quan, Bắc Quan, Nhân Hoà, Trình Trang và Vương Trang Trại.
Hương: Lý Đường, Hoa Viên, Duẫn Điếm, Song Tháp, Thuận Hà, Trử Miếu, Dã Cương, Lão Nhan Tập, Tôn Lục, hương dân tộc Hồi Hồ Tập, Vương Kiều, Lâm Thất và hương dân tộc Hồi Bá Đường.

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện Hà Nam (Trung Quốc)
Thương Khâu


title: Colletes brimleyi

text:
Colletes brimleyi là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Mitchell mô tả khoa học năm 1951.

Chú thích

Tham khảo

Colletes
Động vật được mô tả năm 1951


title: Platyxantha ventralis

text:
Platyxantha ventralis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Baly miêu tả khoa học năm 1864.

Chú thích

Tham khảo

Platyxantha


title: Austrolimnophila acanthophallus

text:
Austrolimnophila acanthophallus là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Austrolimnophila
Limoniidae ở vùng Afrotropic


title: Quận Reagan, Texas

text:
Quận Reagan (tiếng Anh: Reagan County) là một quận trong tiểu bang Texas, Hoa Kỳ. Quận lỵ đóng ở thành phố Big Lake. Theo kết quả điều tra dân số năm  2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có dân số 3326 người.

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của Texas


title: Trentepohlia ugandae

text:
Trentepohlia ugandae là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Tham khảo

Trentepohlia
Limoniidae ở vùng Afrotropic


title: Tisra

text:
Tisra là một thị trấn thống kê (census town) của quận Dhanbad thuộc bang Jharkhand, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Tisra có dân số 53.547 người. Phái nam chiếm 56% tổng số dân và phái nữ chiếm 44%. Tisra có tỷ lệ 58% biết đọc biết viết, thấp hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 68%, và tỷ lệ cho phái nữ là 44%. Tại Tisra, 15% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Jharkhand


title: Trichocalyx

text:
Trichocalyx là một chi thực vật thuộc họ Acanthaceae. Chi này có các loài sau (tuy nhiên danh sách này có thể chưa đủ):
 Trichocalyx obovatus, Balf.f.
 Trichocalyx orbiculatus, Balf.f.

Tham khảo

Trichocalyx


title: Họ Trám

text:
Họ Trám hay còn gọi là họ Rẫm  (danh pháp khoa học: Burseraceae, đồng nghĩa: Balsameaceae, Neomangenotioideae) là một họ của 19 chi với khoảng 750-860 loài thực vật có hoa. Họ này chứa các loài cây gỗ hay cây bụi, bản địa của khu vực nhiệt đới châu Phi, châu Á và châu Mỹ.

Một vài loài trong họ này sản sinh ra nhựa có hương thơm, được sử dụng để làm hương hay nước hoa, đáng chú ý nhất là nhũ hương (Boswellia spp.) và một dược (Commiphora myrrha, đồng nghĩa: Commiphora momol). Nó cũng bao gồm các loài cây ăn quả, như Dacryodes edulis.

Sự phân chia của hai chi Bursera và Commiphora được một số tác giả coi là có từ khoảng 120 triệu năm trước (Ma), với sự đa dạng hóa trong chi đầu tiên đã bắt đầu vào khoảng 70 Ma (Becarra 2005); nhưng dường như các con số này là quá cao. Weeks và Simpson (2007) cho rằng sự phân nhánh của chi Commiphora từ nhánh mà hiện nay đại diện của nó là B. tonkinensis (râm) diễn ra vào khoảng 53-41,6 Ma (thế Eocen), mặc dù Commiphora tự nó đã không đa dạng hóa cho tới tận 32,3-23,2 Ma. Sự khô cằn hóa trong thế Neogen ở châu Phi diễn ra cũng xấp xỉ vào khoảng thời gian này (Weeks và ctv. 2005, Weeks & Simpson 2007).

Hiện tại, theo ước tính của APG thì các chi có nhiều loài nhất là: Commiphora (~ 190 loài, trong đó tới 150 loài chỉ có ở châu Phi), Protium (~85 loài), Canarium (~75 loài), Bursera (~ 50 loài). Chi Beiselia với 1 loài duy nhất (B. mexicana ở Mexico) có quan hệ họ hàng chị-em (nghĩa là rẽ nhánh sớm nhất ra khỏi phần còn lại) với toàn bộ nhóm còn lại của họ này trong một số nghiên cứu ở mức phân tử.

Các chi
 Beiselieae: 1 chi, 1 loài.
 Beiselia
 Garugeae: 12 chi, 275 loài.
 Boswellia: Hương trầm hay nhũ hương
 Garuga: Cốc đá, dộc đá, trám đỉnh
 Ambilobea (tách ra từ Boswellia)
 Scutinanthe
 Canarium (bao gồm cả Canariellum): Trám, cà na
 Triomma
 Dacryodes (bao gồm cả Hemisantiria, Pachylobus): Xuyên mộc
 Santiria (bao gồm cả Icicaster, Santiriopsis, Trigonochlamys)
 Trattinnickia
 Haplolobus
 Paraprotium
 Tapirocarpus
 Bursereae: 3 chi, 286 loài.
 Aucoumea
 Bursera (bao gồm cả Elaphrium): Râm, rẫm
 Commiphora (bao gồm cả Balsamodendrum, Hemprichia, Neomangenotia): Một dược
 Protieae: 3 chi, 140 loài
 Protium (bao gồm cả Icica): Khoảng 130 loài cọ phèn.
 Crepidospermum (bao gồm cả Hemicrepidospermum)
 Tetragastris (bao gồm cả Hedwigia)

Hình ảnh

Liên kết ngoài
 Burseraceae  trong L. Watson và M.J. Dallwitz (1992 trở đi). Các họ thực vật có hoa.

Ghi chú

Râm, họ


title: Lema morimotoi

text:
Lema morimotoi là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Kimoto & Gressitt miêu tả khoa học năm 1979.

Chú thích

Tham khảo

Lema


title: Tử vong học

text:
Tử vong học (tiếng Anh: thanatology; tiếng Hy Lạp: θάνατολογια thnatologia) là một môn khoa học nghiên cứu cái chết. Nó điều tra hoàn cảnh môi trường lúc xảy ra sự chết, trạng thái của những người xung quanh trước sự ra đi của người thân, và thái độ của xã hội đối với cái chết như nghi lễ hay hồi ức. Là một nghiên cứu liên ngành, nó được các chuyên gia trong điều dưỡng, tâm lý học, xã hội học, tâm thần học, công tác xã hội quan tâm nghiên cứu. Nó cũng mô tả sự biến hóa của cơ thể trước và sau thời điểm chết.

Tham khảo

Chết


title: Faye, Loir-et-Cher

text:
Faye là một xã thuộc tỉnh Loir-et-Cher trong vùng Centre-Val de Loire miền trung nước Pháp.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Loir-et-Cher

Tham khảo

Xã của Loir-et-Cher


title: Gracillarioidea

text:
Gracillarioidea là một siêu họ lớn bao gồm các họ côn trùng thuộc bộ Lepidoptera. Nhìn chung, siêu họ này bao gồm các loài bướm đêm nhỏ, ăn lá như các loài caterpillar. Có khoảng 113 chi được miêu tả phân bố trên toàn cầu, phổ biến nhất là loài sâu ăn lá thuộc họ Gracillariidae.

Chú thích

Tham khảo

Davis, D.R, và Robinson, G.S. (1999). The Tineoidea và Gracillarioidea. In: Kristensen, N.P. (ed.), Lepidoptera, Moths và Butterflies, 1: Evolution, Systematics, và Biogeography. Handbuch der Zoologie 4 (35): 91-117. Walter de Gruyter. Berlin, New York.

Liên kết ngoài
 Tree of Life

Bướm đêm


title: Triaenodes probolius

text:
Triaenodes probolius là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Chú thích

Tham khảo

Triaenodes


title: Saint-Melaine-sur-Aubance

text:
Saint-Melaine-sur-Aubance là một xã thuộc tỉnh Maine-et-Loire trong vùng Pays de la Loire phía tây nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 39 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintmelainesuraubance


title: Aphanius splendens

text:
Aphanius splendens là một loài cá thuộc họ Cyprinodontidae. Nó là loài đặc hữu của Thổ Nhĩ Kỳ.

Chú thích

Tham khảo

 Kottelat, M. 1996. Aphanius splendens. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 4 tháng 8 năm 2007.

Động vật Thổ Nhĩ Kỳ
S
Động vật đặc hữu Thổ Nhĩ Kỳ


title: 14069 Krasheninnikov

text:
14069 Krasheninnikov (1996 HP18) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 18 tháng 4 năm 1996 bởi E. W. Elst ở Đài thiên văn Nam Âu.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 14069 Krasheninnikov

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Eric Walter Elst
Thiên thể phát hiện năm 1996


title: Orglandes

text:
Orglandes  là một xã thuộc tỉnh Manche trong vùng Normandie tây bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 30 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Manche


title: Giải NBRMP cho phim hay nhất

text:
Giải NBRMP cho phim hay nhất là một giải của NBRMP dành cho một phim được bầu chọn là xuất sắc nhất. Giải này được lập từ năm 1932.

Các phim đoạt giải

Thập niên 1930

Thập niên 1940

Thập niên 1950

Thập niên 1960

Thập niên 1970

Thập niên 1980

Thập niên 1990

Thập niên 2000

Tham khảo

Giải thưởng NBRMP
Giải thưởng cho phim hay nhất


title: Ipnista

text:
Ipnista là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Erebidae


title: Palaeorhiza infuscata

text:
Palaeorhiza infuscata là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Michener mô tả khoa học năm 1965.

Chú thích

Tham khảo

Palaeorhiza
Động vật được mô tả năm 1965


title: Tipula macra

text:
Tipula macra là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng sinh thái Palearctic.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Quận Mercer, North Dakota

text:
Quận Mercer là một quận thuộc tiểu bang Bắc Dakota, Hoa Kỳ. Quận lỵ đóng ở Stanton. Quận được đặt tên theo William Henry Harrison Mercer. Dân số theo điều tra năm 2010 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ là 8424 người.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận này có diện tích 2880 km2, trong đó có 181 km2 là diện tích mặt nước.

Các quận giáp ranh

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của North Dakota

Khu dân cư thành lập năm 1884
Lãnh thổ Dakota 1884
Quận của North Dakota trên sông Missouri


title: Nomada makilingensis

text:
Nomada makilingensis là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1915.

Chú thích

Tham khảo

Nomada
Động vật được mô tả năm 1915


title: Neolimonia hesione

text:
Neolimonia hesione là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Neolimonia
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Euryscopa

text:
Euryscopa là một chi bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae.
Chi này được miêu tả khoa học năm 1848 bởi Lacordaire.

Các loài
Các loài trong chi này gồm:
 Euryscopa argentina (Burmeister, 1877)
 Euryscopa bellorum Moldenke, 1981
 Euryscopa cingulata (Latreille, 1811)
 Euryscopa rozeni Moldenke, 1981
 Euryscopa semicincta Lacordaire, 1848
 Euryscopa simpsonae Moldenke, 1981
 Euryscopa snellingi Moldenke, 1981

Chú thích

Tham khảo

Họ Ánh kim


title: Lasioglossum cressonii

text:
Lasioglossum cressonii là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Robertson mô tả khoa học năm 1890.

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1890


title: Arthroleptis hematogaster

text:
Arthroleptis hematogaster là một loài ếch thuộc họ Arthroleptidae.
Đây là loài đặc hữu của Cộng hòa Dân chủ Congo.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.

Chú thích

Tham khảo
 Drewes, R. 2004. Arthroleptis hematogaster. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 7 năm 2007.

Arthroleptis
Động vật đặc hữu Cộng hòa Dân chủ Congo
Động vật được mô tả năm 1954


title: Neoathousius loebli

text:
Neoathousius loebli là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Schimmel & Platia miêu tả khoa học năm 1991.

Chú thích

Tham khảo

Neoathousius


title: Marginella caterinae

text:
Marginella caterinae là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Marginellidae, họ ốc mép.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Marginella


title: 2594 Acamas

text:
2594 Acamas (1978 TB) là một thiên thể Troia của Sao Mộc, trong nhóm Troia, được phát hiện ngày 4 tháng 10 năm 1978 bởi Kowal, C. ở Palomar.

Ghi chú

Tham khảo

Thiên thể Troia của Sao Mộc (nhóm Troia)
Thiên thể phát hiện năm 1978


title: Anostirus reissi

text:
Anostirus reissi là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Reitter miêu tả khoa học năm 1914.

Chú thích

Tham khảo

Anostirus


title: Uji, Kyoto

text:
là một thành phố thuộc phủ Kyōto, Nhật Bản.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thành phố phủ Kyōto


title: Bayonne (quận)

text:
Quận Bayonne là một quận của Pháp, nằm ở tỉnh Pyrénées-Atlantiques, ở vùng Aquitaine. Quận này có 19 tổng và 123 xã.

Các đơn vị hành chính

Các tổng
Các tổng của quận Bayonne là:
 Anglet-Nord
 Anglet-Sud
 La Bastide-Clairence
 Bayonne-Est
 Bayonne-Nord
 Bayonne-Ouest
 Biarritz-Est
 Biarritz-Ouest
 Bidache
 Espelette
 Hasparren
 Hendaye
 Iholdy
 Saint-Étienne-de-Baïgorry
 Saint-Jean-de-Luz
 Saint-Jean-Pied-de-Port
 Saint-Palais
 Saint-Pierre-d'Irube
 Ustaritz

Các xã
Các xã của quận Bayonne, và mã INSEE là:

Tham khảo

Liên kết ngoài
Bayonne trên trang Viện quốc gia Pháp và Nghiên cứu kinh tế (INSEE, tiếng Pháp)

Bayonne


title: Zyras

text:
Zyras là một chi bọ cánh cứng trong họ Staphylinidae.

Các loài
 Zyras cognatus
 Zyras collaris
 Zyras funestus
 Zyras haworthi
 Zyras humeralis
 Zyras laticollis
 Zyras limbatus
 Zyras lugens

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài
 http://www.uky.edu/cgi-bin/cgiwrap/mjshar0/taxa.cgi?order=Coleoptera

Họ Bọ chân chạy
Họ Cánh cộc
Bọ cánh cứng châu Âu


title: Chimarra haimuoinam

text:
Chimarra haimuoinam là một loài Trichoptera trong họ Philopotamidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Chimarra


title: Brassac-les-Mines

text:
Brassac-les-Mines là một xã trong tỉnh Puy-de-Dôme, thuộc vùng hành chính Auvergne-Rhône-Alpes của nước Pháp, có dân số là 3446 người (thời điểm 2006).

Nhân khẩu học

Các thành phố kết nghĩa
  Lollar, Đức
  Cembra Ý

Tham khảo

Xã của Puy-de-Dôme


title: Villárdiga

text:
Villárdiga là một đô thị trong tỉnh Zamora, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 102 người.

Tham khảo

Đô thị ở Zamora


title: Fayalit

text:
Fayalit (Fe2SiO4) là khoáng vật cuối dãy olivin giàu sắt. Tương tự như tất cả các khoáng vật thuộc dãy olivin, fayalit kết tinh ở hệ trực thoi (nhóm không gian Pbnm) với độ dài ô a 4,82 Å, b 10,48 Å và c 6,09 Å.

Olivin giàu sắt là thành phần tương đối phổ biến trong đá magma axit và base như đá thủy tinh, rhyolit, trachyt,  phonolit và syenit thạch anh nơi mà nó gắn kết với amphibol. Nó thường xuất hiện ở trong đá xâm nhập và phun trào siêu mafic, ít phổ biến hơn ở đá xâm nhập fensic, hiếm thấy ở đá granit pegmatit. Nó cũng xuất hiện ở lithophysae ở đá thủy tinh. Nó cũng xuất hiện ở các trầm tích giàu sắt đã bị biến chất nhiệt dịch ở mức trung bình và trong đá cacbonat không tinh khiết.

Fayalit bền với thạch anh ở áp suất thấp, trong khi olivin giàu magnesi thì không, bởi vì phản ứng olivin + thạch anh = orthopyroxen. Sắt làm cho cặp olivin + thạch anh bền. Áp suất và sự phụ thuộc thành phần của phản ứng có thể được sử dụng để tính toán sức ép của áp lực mà tại đó olivin + thạch anh có thể hình thành.

Fayalit cũng có thể phản ứng với oxy để tạo ra magnetit + thạch anh: ba khoáng vật này cùng nhau tạo ra chất đệm oxy "FMQ". Phản ứng được sử dụng để điều khiển tính khó bắt của oxy trong thí nghiệm ở phòng thí nghiệm. Nó cũng có thể được sử dụng để tính độ khó bắt giữ của oxy ghi lại được trong tập hợp khoáng vật trong quá trình biến chất và magma.

Tên gọi faylit được bắt nguồn từ đảo Faial (Fayal) ở Açores nơi mà nó được mô tả lần đầu vào năm 1840.

Xem thêm
 Forsterit, (Mg2SiO4), khoáng vật cuối dãy olivin giàu magnesi.

Tham chiếu

 Deer, W. A., Howie, R. A., and Zussman, J. (1992). An introduction to the rock-forming minerals (2nd ed.). Harlow: Longman ISBN 0-582-30094-0

Khoáng vật sắt
Silicat đảo


title: Anisocentropus magnificus

text:
Anisocentropus magnificus là một loài Trichoptera thuộc họ Calamoceratidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Anisocentropus


title: Coelioxys sanguinea

text:
Coelioxys sanguinea là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Friese mô tả khoa học năm 1922.

Chú thích

Tham khảo

S
Động vật được mô tả năm 1922


title: Jayankondam

text:
Jayankondam là một thị xã panchayat của quận Ariyalur thuộc bang Tamil Nadu, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Jayankondam có dân số 31.268 người. Phái nam chiếm 50% tổng số dân và phái nữ chiếm 50%. Jayankondam có tỷ lệ 69% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 77%, và tỷ lệ cho phái nữ là 62%. Tại Jayankondam, 11% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Tamil Nadu


title: Ericibdela delotis

text:
Ericibdela delotis là một loài bướm đêm thuộc họ Oecophoridae. Nó được tìm thấy ở Úc.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài

Ericibdela


title: Thịt bò viên

text:
Thịt bò viên là một món ăn phổ biến tại miền Nam Trung Quốc và các cộng đồng người Hoa ở trên toàn thế giới. Thịt bò viên làm bằng thịt bò mà đã được nghiền thành bột mịn và dễ dàng phân biệt với thịt heo viên hay cá viên vì thịt bò viên có màu đậm hơn, được ưa chuộng nhất là loại bò viên gân, vì dai.

Sản xuất
Gần như tất cả thịt viên (làm từ thịt heo, cá, thịt bò, vv) châu Á có khác biệt đáng kể trong kết cấu với các loại thịt viên có nguồn gốc châu Âu. Thay vì các loại thịt xay, băm, nghiền, thịt được sử dụng để làm cho thịt bò viên châu Á là đập hay cán, giã cho đến khi thịt nhuyễn ra và ít bột, tạo một kết cấu mịn cho thịt viên.

Hồng Kông
Tại Hồng Kông, bò viên thường trộn lẫn với mì hoành thánh.

Quảng Đông
Tại Quảng Đông, bò viên có thể biến thể thành xíu mại để ăn điểm tâm.

Indonesia
Tại Indonesia thịt bò viên được gọi là bakso hấp hay luộc và thường bày trong một cái bát, như với súp, mì, hủ tiếu, đậu phụ, trứng, nhân thịt bánh bao, và hoành thánh chiên giòn và phổ biến trên khắp Indonesia, nhưng phổ biến nhất là bakso Solo và bakso Malang (được đặt tên cho thành phố Solo và Malang mà từ đó nó bắt nguồn). Tại Malang, bakso Bakar (bakso chiên) cũng rất phổ biến.

Việt Nam
Thịt bò viên và xíu mại đã du nhập vào miền Nam Việt Nam từ rất lâu, nhất là ở Sài Gòn và các tỉnh miền Tây Nam Bộ. Thịt bò viên có thể được sử dụng như một thành phần trong phở, hủ tiếu, trong quán hay bán dạo theo xe bình dân như hủ tiếu gõ. Thịt bò viên cũng có thể ăn không trong một bát nước dùng, và chấm với tương ớt Sriracha, tương đen.

Xem thêm
Thịt viên
Cá viên
Thịt heo viên

Tham khảo

Thịt viên
Thịt bò
Ẩm thực Sài Gòn
Ẩm thực Trung Quốc
Ẩm thực Hồng Kông
Món bò
Ẩm thực Việt Nam


title: Pietraserena

text:
Pietraserena  là một xã ở tỉnh Haute-Corse trên đảo Corse, Pháp. Xã này có diện tích 6,72kilômét vuông, dân số năm 1999 là 80 người. Khu vực này có độ cao 700 mét trên mực nước biển.

Xem thêm
Thị trấn của tỉnh Haute-Corse

Tham khảo

Xã của Haute-Corse


title: Eleutherodactylus olivaceus

text:
Eleutherodactylus olivaceus là một loài ếch trong họ Leptodactylidae.
Nó được tìm thấy ở Bolivia và Peru.
Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng ẩm ướt đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và các khu rừng vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.

Nguồn
 Rodríguez, L., Martinez, J.L., Monteza, J.I., Angulo, A. & Reichle, S. 2004. Eleutherodactylus olivaceus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 7 năm 2007.

Tham khảo

olivaceus


title: Chalepogenus parvus

text:
Chalepogenus parvus là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Roig-Alsina mô tả khoa học năm 1997.

Chú thích

Tham khảo

Chalepogenus
Động vật được mô tả năm 1997


title: Athripsodes fulvicornis

text:
Athripsodes fulvicornis là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Chú thích

Athripsodes


title: Atethmia ambusta

text:
Atethmia ambusta là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Nó được tìm thấy ở miền trung và đông nam châu Âu, qua Thổ Nhĩ Kỳ tới Syria.

Sải cánh dài 25–27 mm. Con trưởng thành bay từ tháng 9 đến tháng 11.

Recorded food plants of the larvae include the leaves của Malus và Pyrus species.

Phụ loài
There are four recognised subspecies:
Atethmia ambusta ambusta (Europe)
Atethmia ambusta rubens (Thổ Nhĩ Kỳ)
Atethmia ambusta syriaca (Syria)
Atethmia ambusta borjomensis (Kyrghyzstan)

Liên kết ngoài
Species info

Chú thích

Atethmia
Côn trùng châu Âu
Cuculliinae


title: Hans-Jörg Butt

text:
Hans-Jörg Butt (sinh ngày 28 tháng 5 năm 1974 ở Oldenburg) là một thủ môn bóng đá đã giải nghệ.

Được biết tới với việc thực hiện những quả phạt đền (anh đã ghi 26 bàn ở Bundesliga), Butt đã từng thi đấu cho các câu lạc bộ ở Đức Hamburg SV, Bayer Leverkusen và Bayern München. Khi gia nhập München, anh đã 34 tuổi.

Trong suốt sự nghiệp, Butt đã từng ghi 3 bàn từ chấm luân lưu vào lưới Juventus, một lần với mỗi đội bóng. Trong màu áo đội tuyển quốc gia, anh đã tham dự hai kỳ World Cup và Euro 2000.

Sự nghiệp câu lạc bộ
Butt khởi đầu sự nghiệp cùng VfB Oldenburg và cùng đội bóng thăng hạng hai. Anh chuyển sang Hamburg SV vào năm 1997 và, vào mùa giải 1998-99, anh ghi 7 bàn cho đội bóng - đều từ chấm phạt đền, có thêm 9 bàn thắng nữa cũng theo phong cách đó vào mùa giải tiếp theo.

Butt gia nhập Bayer Leverkusen theo dạng tự do vào năm 2001, trở thành vị trí không thể thay thế trong đội bóng (anh chỉ bỏ lỡ đúng một trận ở giải vô địch quốc gia trong 5 mùa giải ở đây, và ghi 7 bàn), và ra sân trong toàn bộ trận đấu mà đội bóng thua 2-1 trước Real Madrid ở chung kết Cúp C1 2002, ghi một bàn từ chấm phạt đền trong chiến thắng 3-1 trên sân nhà trước Juventus ở vòng loại thứ 2.

Trong một sự cố hi hữu ở mùa giải 2003-04, sau khi ghi bàn từ cú đá phạt đền trong trận gặp FC Schalke 04 vào ngày 17 tháng 4 năm 2004, Butt đang bận ăn mừng cùng đồng đội và khi anh trở lại cầu môn thì anh phát hiện ra quả bóng đã nằm trong lưới. Mike Hanke của Schalke đã sút bóng từ giữa sân sau khi giao bóng.

Sau khi mất chỗ đứng trong khung gỗ ở mùa giải 2006-07 vào tay René Adler, Butt quyết định kết thúc hợp đồng đáng nhẽ ra có thời hạn tới năm 2009. Anh quyết định phá vỡ hợp đồng để có thể rời đội bóng sau khi được ra sân ít hơn ở nửa sau của mùa giải. Vào tháng 7 năm 2007, anh ký hợp đồng 2 năm với S.L. Benfica. Butt có trận ra mắt cho đội bóng này ở chuyến du đấu tại giải Torneio de Guadiana được tổ chức gồm Benfica, Sporting Clube de Portugal và Real Betis. Ở giải này, anh đã cản được một cú đá phạt đền ở trận gặp Betis, giúp Benfica vô địch giải. Tuy nhiên, ở Benfica anh chỉ là dự bị cho thủ môn Quim, và chỉ được sử dụng trong những trận đấu cúp. Anh chỉ có một trận ra sân ở giải VĐQG, vào sân thay Quim phải nhận thẻ đỏ ở trận gặp C.S. Marítimo vào tháng 10 năm 2007. Trong trận này, anh cản phá cú đá phạt đền của Ariza Makukula ngay sau khi vào sân, và Benfica thắng trận 2-1.

Vào ngày 4 tháng 6 năm 2008, Butt ký hợp đồng 2 năm đương kim vô địch Đức Bayern München và được kì vọng để làm dự phòng cho người thay thế Oliver Kahn, thủ môn tài năng Michael Rensing. Anh có trận ra mắt ở vòng 16 đội UEFA Champions League gặp Sporting Clube de Portugal, đó là chiến thắng 7-1 trên sân nhà, vào ngày 10 tháng 3 năm 2009. Với việc Rensing bị đẩy lên ghế dự bị sau trận thua 5-1 trước VfL Wolfsburg, anh ra sân trong toàn bộ phần còn lại của mùa giải mặc dù cũng bị dính một chấn thương tay.

Sau sự khởi đầu không tốt ở mùa giải 2009-10 với việc Rensing trong khung thành, Butt lại được chọn là số một. Vào ngày 8 tháng 12 năm 2009, anh ghi bàn đầu tiên cho đội bóng, một cú đá penalty thành công vào lưới Juventus, gián tiếp góp công vào chiến thắng 4-1 của đội nhà. Với việc ghi bàn này, Butt đã ghi bàn vào lưới Juventus khi chơi cho cả ba đội bóng Đức.

Vào ngày 30 tháng 1 năm 2009, Butt bỏ lỡ cơ hội để ghi bàn đầu tiên của mình cho đội bóng ở giải vô địch quốc gia sau khi đá hỏng quả penalty trong trận gặp 1. FSV Mainz 05, nhưng nó vẫn không ảnh hưởng gì tới chiến thắng 3-0. Vào ngày 16 tháng 2, anh được ký hợp đồng tới năm 2011. Anh cũng ra sân trong trận chung kết cúp C1, nơi đội bóng của anh bỏ lỡ cơ hội đoạt cú ăn ba sau khi thua 2-0 trước Inter Milan.

Thi đấu quốc tế
Butt là sự lựa chọn thứ ba trong khung thành đội tuyển bóng đá quốc gia Đức sau Oliver Kahn và Jens Lehmann ở cả Euro 2000 và World Cup 2002, không được ra sân trận nào ở cả hai giải đấu.

Anh đã có 3 lần ra sân trong màu áo đội tuyển Đức ở các trận giao hữu, với trận ra mắt gặp đội tuyển bóng đá quốc gia Liechtenstein vào ngày 7 tháng 6 năm 2000, trận đấu mà anh đã vào sân ở hiệp hai và Đức thắng 8-2.

Vào ngày 6 tháng 5 năm 2010, Butt, Manuel Neuer và Tim Wiese được triệu tập vào đội tuyển Đức chuẩn bị cho World Cup 2010, cầu thủ của Bayern được triệu tập để thay thế René Adler, người đã phải ngồi nhà vì một chấn thương.

Danh hiệu

Câu lạc bộ
 Oldenburg:
 Regionalliga Nord: 1995–96
 Bayer Leverkusen:
UEFA Champions League: Về nhì 2001–02
 DFB-Pokal: Về nhì 2001–02
 Bayern München
Bundesliga: 2009–10
 DFB-Pokal: 2009–10
 UEFA Champions League: Về nhì 2009–10

Đội tuyển quốc gia
 FIFA World Cup: Về nhì 2002

Chú thích

Xem thêm

 Leverkusen-who's who

Sinh năm 1974
Cầu thủ bóng đá nam Đức
Cầu thủ bóng đá Bayern München
Cầu thủ bóng đá Bayer Leverkusen
Cầu thủ bóng đá Hamburger SV
Cầu thủ bóng đá Benfica
Thủ môn bóng đá
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá Bundesliga
Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Đức
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 2002
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Bồ Đào Nha
Cầu thủ bóng đá nam Đức ở nước ngoài
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 2010


title: 10437 van der Kruit

text:
10437 van der Kruit (6085 P-L) là một tiểu hành tinh vành đai chính.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 JPL Small-Body Database Browser ngày 10437 van der Kruit

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1960


title: Leptispa krishna

text:
Leptispa krishna là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Basu miêu tả khoa học năm 1999.

Chú thích

Tham khảo

Leptispa


title: Pseudocoremia melinata

text:
Pseudocoremia melinata là một loài bướm đêm thuộc họ Geometridae. Loài này có ở New Zealand.

Ấu trùng ăn a Carmichaelia.

Chú thích

Tham khảo

Pseudocoremia
Động vật được mô tả năm 1874


title: Hexatoma fuliginosa

text:
Hexatoma fuliginosa là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Hexatoma
Limoniidae ở vùng Nearctic


title: Quelaines-Saint-Gault

text:
Quelaines-Saint-Gault là một xã thuộc tỉnh Mayenne trong vùng Pays de la Loire tây bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 93 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Quelainessaintgault


title: Agonischius chauhani

text:
Agonischius chauhani là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Vats & Chauhan miêu tả khoa học năm 1994.

Chú thích

Tham khảo

Agonischius


title: Linh quy

text:
Đối với các định nghĩa khác, xem Quy.

Linh Quy (chữ Hán: 靈龜/língguī; tiếng Nhật: Reiki/霊亀; tiếng Anh: Spirit turtle) hay Quy là một trong 4 linh vật của tứ linh theo tín ngưỡng dân gian Việt Nam và Thần thoại Trung Quốc. Con rùa ở phương Đông được xem là con vật nằm trong bộ Tứ linh và cũng nằm trong bộ Tứ Thánh thú.

Việt Nam

Linh Quy đã xuất hiện trong truyện cổ tích từ thời An Dương Vương với hình tượng thần Kim Quy, nhiều nhà nghiên cứu cho rằng đó là bóng dáng của thần Visnou, một tối thượng thần của đạo Bà la môn. Trong tạo hình, người ta bắt đầu thấy Quy từ năm 1126 trong tư cách đội bia ở chùa Linh Ứng, Thanh Hóa, từ đó tồn tại thường xuyên dưới hình thức đội bia; mãi đến tận thế kỷ 15 mới thấy đội hạc (hình chạm khắc trên bia chùa Láng, Hà Nội), Linh quy còn gắn với hình tượng rùa vàng Hồ Gươm.

Ở lĩnh vực tâm linh, người Việt coi Quy là vật hợp bởi cả âm lẫn dương: bụng phẳng tượng trưng cho đất (âm), mai khum tượng trưng cho trời (dương). Hình tượng rùa đội bia tượng trưng cho hạnh phúc, phát triển và sự chịu đựng. Đó là quan niệm dân gian. Đến khi đạo đức Nho giáo nhìn Quy theo nghĩa xấu, coi là âm vật của đàn bà nên đời Gia Long, Minh Mạng, Thiệu Trị không còn thấy bóng dáng rùa trên các mảng chạm khắc. Ở bia Văn miếu Huế thì Quy bị làm dày lên gấp đôi để tránh hình tượng gán ghép này. Trong quan niệm dân gian đất Bắc, Quy là cao quý, nhiều khi nó là chủ nguồn nước (rùa phun nước thiêng), là một linh vật của đất Phật.

Nhật Bản
Trong thần thoại Nhật Bản, sinh vật này được gọi là Reiki  có nghĩa là rùa thần.

Hiện nay hình tượng Reiki xuất hiện chủ yếu trong thần đạo và phật giáo ở Nhật Bản.

Trung Quốc
Trong Nhĩ Nhã có đề cập đến thuật ngữ Rùa thần (神龜). Thuật ngữ này được xuất hiện đầu tiên với tựa đề là Rùa thiêng sau mới đổi thành Rùa thần.

Theo như ghi chép của Shuyiji đã mô tả một con rùa đã sống được một nghìn năm tuổi đã tu luyện thành tinh nên được gọi là rùa thần.

Hàn Quốc
Trong thần thoại Hàn Quốc, Linh quy được gọi là Yeonggwi (hangul : 영귀 ; hanja :靈龜). Sinh vật thần thoại này được coi là một linh vật may mắn và là sứ giả của Thần.

Xem thêm

 Con rùa vũ trụ
 Long Quy
 Ao (rùa)

Tham khảo

Tứ linh
Rùa
Sinh vật huyền thoại
Động vật trong văn hóa đại chúng
Động vật thần thoại Việt Nam
Động vật thần thoại Trung Hoa


title: Amietophrynus latifrons

text:
Amietophrynus latifrons là một loài cóc thuộc họ Bufonidae.
Loài này có ở Cameroon, Cộng hòa Congo, Cộng hòa Dân chủ Congo, Guinea Xích Đạo và Gabon, có thể có ởAngola và Nigeria.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất nơi sống.

Tham khảo

 Amiet, J.-L., Burger, M. & Tandy, M. 2004. Bufo latifrons. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 7 năm 2007.

Amietophrynus
Động vật được mô tả năm 1900


title: Lo-Reninge

text:
Lo-Reninge là một đô thị ở tỉnh Tây Flanders. Đô thị này gồm các thị trấn Lo, Noordschote, Pollinkhove và Reninge. Tại thời điểm ngày 1 tháng 1 năm 2006, Lo-Reninge có dân số 3.306 người. Tổng diện tích là 62,94 km² với mật độ dân số là 53 người trên mỗi km².

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang mạng chính thức  - Thông tin sẵn có bằng tiếng Hà Lan và limited thông tin sẵn có bằng tiếng Pháp, tiếng Anh và tiếng Đức

Xã của West-Vlaanderen


title: Lâm Quế

text:
Lâm Quế (tiếng Trung: 临桂区, bính âm: Línguì Qū, Hán Việt: Lâm Quế khu) là một quận thuộc địa cấp thị Quế Lâm, Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Quận Lâm Quế có diện tích 2.202 km², dân số 450.000 người, mã số bưu chính 541100, quận lỵ ở trấn Toàn Châu.

Các đơn vị hành chính
Quận này có 8 trấn và 3 hương:
 Trấn: Lâm Quế (临桂), Tứ Đường (四塘), Hội Tiên (会仙), Lục Đường (六塘), Nam Biên Sơn (南边山), Lưỡng Giang (两江), Ngũ Thông (五通), Trung Dung (中庸).
 Hương: Trà Động (茶洞).
 Hương dân tộc: Uyển Điền Dao tộc (宛田瑶族), Hoàng Sa Dao tộc (黄沙瑶族).

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện Quảng Tây


title: Pavlovsky Posad

text:
Pavlovsky Posad (tiếng Nga: Павловский Посад) là một thành phố Nga. Thành phố này thuộc chủ thể Moskva Oblast, cự ly  so với Moskva, tại nơi hợp lưu của sông Klyazma và sông Vokhna.. Thành phố có dân số 61.982 người (theo điều tra dân số năm 2002). Đây là thành phố lớn thứ 265 của Nga theo dân số năm 2002. Dân số qua các năm:
Tuyến đường ray Moscow–Vladimir chạy qua thành phố.

Tham khảo

Thành phố của Nga
Tỉnh Moskva


title: Tillandsia marabascoensis

text:
Tillandsia marabascoensis là một loài thuộc chi Tillandsia. Đây là loài đặc hữu của México.

Chú thích

Tham khảo

Checklist of Mexican Bromeliaceae with Notes on Species Distribution and Levels of Endemism  truy cập 3 tháng 11 năm 2009

M
Thực vật México


title: Oecetis ozarkensis

text:
Oecetis ozarkensis là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Chú thích

Tham khảo

Trichoptera miền Tân bắc
Oecetis


title: Dicranomyia obesula

text:
Dicranomyia obesula là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Dicranomyia
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Longiantrum coclea

text:
Longiantrum coclea là một loài bướm đêm thuộc họ Erebidae. Loài này có ở miền bắc Việt Nam.

Sải cánh dài khoảng 11 mm.== Tham khảo ==

  2010: Revision of the Micronoctuidae (Lepidoptera: Noctuoidea) Part 3, Taxonomy of the Tactusinae. Zootaxa, 2583: 1–119. Preview

Longiantrum


title: Freirachdorf

text:
Freirachdorf là một đô thị thuộc một ‘‘Verbandsgemeinde’’ - ở huyện Westerwald trong bang Rheinland-Pfalz, Đức. Đô thị Freirachdorf có diện tích 4,28 km². Đô thị này thuộc Verbandsgemeinde Selters, một dạng đô thị tập thể chỉ có ở bang Rheinland-Pfalz.

Freirachdorf có cự ly 1 km from Herschbach và 7 km so với Selters (Westerwald).
Năm 1190, Freirachdorf được đề cập lần đầu trong tài liệu.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Freirachdorf trên trang mạng của đô thị tập thể

Xã và đô thị ở huyện Westerwald


title: Mortzwiller

text:
Mortzwiller là một xã ở tỉnh Haut-Rhin trong vùng Grand Est ở đông bắc Pháp. Xã này có diện tích 4,23 km², dân số năm 1999 là 312 người. Khu vực này có độ cao 380 mét trên mực nước biển.

Xem thêm
 Thị trấn của tỉnh Haut-Rhin

Tham khảo
 INSEE

Xã của Haut-Rhin


title: Diabrotica rendalli

text:
Diabrotica rendalli là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Bowditch miêu tả khoa học năm 1911.

Chú thích

Tham khảo

R


title: Tang Frères

text:
Tang Frères (Hoa phồn thể: 陳氏兄弟集團, Hoa giản thể: 陈氏兄弟集团, bính âm: Chénshì Xiōngdì Jítuán, Hán Việt: Trần thị huynh đệ tập đoàn; nghĩa là "tập đoàn anh em họ Trần") là một hệ thống siêu thị châu Á tại vùng Île-de-France do hai anh em Hoa kiều Bou Rattanavan và Bounmy Rattanavan sở hữu. Cửa hàng chính của hệ thống này nằm ở đại lộ Ivry, Quận 13 Paris, và ngay gần đó, đại lộ Choisy cũng có một cửa hàng nhỏ khác. Không chỉ kinh doanh về thực phẩm châu Á, công ty Tang Frères đã mở rộng hoạt động sang nhiều lĩnh vực.

Lịch sử
Gia đình Rattanavan có gốc tại Phổ Ninh, Quảng Đông, Trung Quốc. Sau nhiều năm sống tại Thái Lan và Lào, do những bất ổn tại Đông Dương, họ quyết định tới Paris vào thập niên 1970. Năm 1976, Bou Rattanavan (陳克威 - Trần Khắc Uy) cùng một trong những người em là Bounmy Rattanavan (陳克光 - Trần Khắc Quang) thành lập công ty Tang Frères chuyên kinh doanh nông sản nguồn gốc từ châu Á. Tang Frères có nghĩa Anh em họ Trần. Tang là phiên âm tiếng Pháp của họ Trần 陳 đọc theo giọng Triều Châu.

Năm 1981, Tang Frères có bước tiến quan trọng, mở siêu thị châu Á hiện đại đầu tiên tại Paris. Bảy năm sau, doanh số của họ đã đạt tới con số 270 triệu franc, bước vào hàng ngũ các công ty lớn của Pháp. Cũng từ khoảng thời gian này, Tang Frères duy trì được mức tăng trưởng ấn tượng: khoảng 30% một năm. Tới 1990, gia đình Rattanavan sở hữu 6 siêu thị, doanh số lên tới 600 triệu franc, trở thành một trong những công ty hàng đầu châu Âu trong lĩnh vực kinh doanh nông sản từ châu Á.

Năm 2000, Tang Frères vượt qua con doanh số 1 tỷ franc, trở thành một trong những công ty lớn nhất của Hoa kiều. Lĩnh vực kinh doanh của Tang Frères không còn giới hạn về thực phẩm châu Á. Bắt đầu từ 2001, gia đình Rattanavan quyết định đầu tư vào lĩnh vực truyền thông, tung ra TANG Media. Tiếp đó, năm 2002, Tang Frères mở rộng sang cả sản xuất bia. Năm 2008, trụ sở mới Tang Frères rộng 30 ngàn m² dành cho nhiều chức năng, văn phòng, siêu thị, nhà hàng, nhà kho.

Lĩnh vực kinh doanh
Lĩnh vực truyền thông, TANG Media của gia đình Rattanavan phát một kênh truyền hình tiếng Trung Quốc cho cộng đồng Hoa kiều ở Pháp gồm phim truyện, phim tài liệu, hoạt hình, thể thao... Công ty này cũng tham gia vào việc xuất nhập khẩu các DVD. Trụ sở chính của TANG Media được đặt tại Bắc Kinh, Trung Quốc.

Từ năm 2002, Tang freres I&M Consulting được thành lập và đầu tư vào một số dự án quốc tế. Kết hợp với tập đoàn Danone của Pháp, Tang Frères xây dựng một nhà máy tại Đường Sơn, rộng 170 ngàn m², sản xuất 300 ngàn tấn bia một năm. Tập đoàn còn đầu tư vào một cảng công nghiệp ở Bắc Hải, Quảng Tây và tham gia cả lĩnh vực dược phẩm.

Tại Paris, ngoài các siêu thị Tang Frères đã nổi tiếng trong cộng đồng Á châu, tập đoàn cũng bắt đầu xây dựng Tang Gourmet, tiệm ăn nhanh thức ăn châu Á. Năm 2007, tài sản của gia đình Rattanavan đạt tới con số 120 triệu €, tăng 20 triệu so với 2006, đứng thứ 277 tại Pháp.

Chú thích

Liên kết ngoài
 Trang web chính thức  của Tang Frères

Cửa hàng Paris
Quận 13, Paris
Văn hóa người Pháp gốc Hoa
Siêu thị Pháp


title: Xertigny

text:
Xertigny là một xã ở tỉnh Vosges, vùng Grand Est, Pháp. Xã này có diện tích 50,25 km² dân số năm 1999 là 2810 người. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 461 m trên mực nước biển.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Site municipal
 Xertigny trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia
 Xertigny trên trang mạng của INSEE
 Xertigny trên trang mạng của Quid
 Localisation de Xertigny trên bản đồ Pháp với các xã giáp ranh
 Plan de Xertigny sur Mapquest

Xã của Vosges


title: Apamea unita

text:
Apamea unita là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Loài này có ở Alberta phía nam đến Arizona.

Liên kết ngoài
Image

Chú thích

Apamea


title: 2085 Henan

text:
2085 Henan (1965 YA) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 20 tháng 12 năm 1965 bởi Đài thiên văn Tử Kim Sơn ở Nanking.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 2085 Henan

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1965


title: Werauhia umbrosa

text:
Werauhia umbrosa là một loài thuộc chi Werauhia. Đây là loài bản địa của Costa Rica.

Chú thích

Tham khảo

An Annotated Checklist of the Bromeliaceae of Costa Rica truy cập 3 tháng 11 năm 2009

umbrosa
Thực vật Costa Rica


title: Opuntia echios

text:
Opuntia echios là một loài thực vật thuộc họ Cactaceae. Đây là loài đặc hữu của quần đảo Galápagos (Ecuador) và tiếng Anh thường gọi là Galápagos prickly pear, nhưng có năm loài vợt gai cũng là đặc hữu của quần đảo (O. galapageia, O. helleri, O. insularis, O. megasperma and O. saxicola).

Opuntia echios có năm thứ, mỗi thứ có bề ngoài và phân bố khác nhau: Opuntia echios var. echios trên đảo Santa Cruz, Baltra, Daphne Major và South Plaza, Opuntia echios var. barringtonensis trên đảo Santa Fe, Opuntia echios var. gigantea gần Vịnh Academy trên Santa Cruz, Opuntia echios var. inermis trên Sierra Negra Volcano của Isabela và Opuntia echios var. zacana trên đảo North Seymour.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

 Tye, A. 2000. Opuntia echios. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 8 năm 2007.
 Prickly pear (Opuntia echios).  ARKive

E
Xương rồng Nam Mỹ
Thực vật đặc hữu Ecuador
Thực vật dễ tổn thương


title: Naringin

text:
Naringin là một flavanone glycoside. Nó là thành phần flavonoid chủ yếu trong bưởi chùm, làm cho nước bưởi có vị đắng. Trong cơ thể người, naringin được chuyển hóa thành naringenin, một dạng flavanone. Cả naringenin và hesperetin là những aglycone của naringin và hesperidin có mặt tự nhiên trong quả có múi (họ Cam chanh).

Hoạt tính

Naringin có nhiều tác dụng dược lý rất mạnh như chống oxy hóa, làm giảm lipid máu, chống ung thư ác tính và sự ức chế chọn lọc các enzym chuyển hóa thuốc cytochrome P450, bao gồm CYP3A4 và CYP1A2, mà có thể gây tương tác thuốc-thuốc trong cơ thể. Việc uống các flavonoid naringin cũng có thể ảnh hưởng đến sự hấp thu đường ruột của một số loại thuốc, dẫn đến tăng hoặc giảm mức độ lưu hành thuốc. Để tránh sự can thiệp với sự hấp thu thuốc và sự trao đổi chất, việc ăn các loại quả có múi (đặc biệt là bưởi) và các loại nước quả từ chúng cần được chỉ định khi uống thuốc.

Naringin là chất có hoạt tính mạnh thứ 2 (sau rutin) trong số 21 flavonoid, về khả năng ức chế sự giải phòng VEGF gây co mạch..

Sử dụng
Khi xử lý naringin bằng kali hydroxide hoặc một base mạnh khác sau đó thực hiện phản ứng khử nước bằng chất xúc tác thì thu được naringin dihydrochalcone, hợp chất này có độ ngọt gấp 300-1800 lần đường mía tại nồng độ giới hạn..

Chú thích

Glycosid


title: Dichilus

text:
Dichilus là một chi thực vật có hoa thuộc họ Fabaceae. Nó thuộc phân họ Faboideae.

Chú thích

Tham khảo

Genisteae


title: Shannonomyia mesophragma

text:
Shannonomyia mesophragma là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Shannonomyia
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Pseudaenidea

text:
Pseudaenidea là một chi bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae.
Chi này được miêu tả khoa học năm 1938 bởi Laboissiere.

Các loài
Các loài trong chi này gồm:
 Pseudaenidea elegans (Harold, 1879)
 Pseudaenidea limbata Laboissiere, 1938
 Pseudaenidea monardi Laboissiere, 1930

Chú thích

Tham khảo

Luperini


title: Anostirus ataturki

text:
Anostirus ataturki là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Platia & Gudenzi miêu tả khoa học năm 2000.

Chú thích

Tham khảo

Anostirus


title: Fermanville

text:
Fermanville  là một xã thuộc tỉnh Manche trong vùng Normandie tây bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 50 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Manche


title: 9861 Jahreiss

text:
9861 Jahreiss (1991 RB3) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 9 tháng 9 năm 1991 bởi L. D. Schmadel và F. Borngen ở Tautenburg. Nó được đặt theo tên nhà thiên văn học Đức Hartmut Jahreiß.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 9861 Jahreiss

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1991


title: Rimicaris hybisae

text:
Rimicaris hybisae là một loài tôm sống ở vùng đáy biển vùng quần đảo Cayman thuộc Anh, ở gần miệng núi lửa cực sâu dưới đáy biển Caribe và có liên hệ với loài tôm Rimicaris exoculata. Đây là một loài tôm mới được phát hiện và các nhà khoa học đặt tên cho loài tôm mới là Rimicaris hybisae, theo tên của thiết bị lặn biển đã thu thập được chúng.

Đặc điểm
Loài tôm này được cho là sống sâu hơn bất kỳ loài tôm nào từng được biết tới trên thế giới. Chúng sống ở độ sâu dưới 5.000 m, trong một khe nứt dưới đáy biển nơi có một ngọn núi lửa được biết tới với tên gọi là "Khói đen" vẫn đang phun các dòng nước nóng vào đại dương. Chúng có thể sinh sống nơi nhiệt độ nước có thể lên tới 450 °C một môi trường có nhiệt độ nước cao gấp 4,5 lần nhiệt độ nước sôi mà không bị nấu chín.

Dù điều kiện khắc nghiệt, những con tôm này vẫn sống thành từng đàn với mật độ lên đến 2.000 cá thể/m2 xung quanh miệng núi lửa cao 6m với vô số các lỗ thông hơi, nơi phun trào khá nhiều khoáng chất. Loài tôm này thiếu đôi mắt bình thường nhưng bù lại, chúng có một cơ quan cảm thụ ánh sáng trên lưng giúp điều hướng trong điều kiện ánh sáng rất mờ nhạt.

Chú thích

Tham khảo

H


title: Allodioxys schulthessi

text:
Allodioxys schulthessi là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Popov mô tả khoa học năm 1936.

Chú thích

Tham khảo

Allodioxys
Động vật được mô tả năm 1936


title: 608 Adolfine

text:
608 Adolfine

608 Adolfine là một tiểu hành tinh ở vành đai chính, thuộc nhóm tiểu hành tinh Eos. Nó được August Kopff phát hiện ngày 18.9.1906 ở Heidelberg và được đặt theo tên Jenny Adolfine Kessler, một người bạn của August Kopff, nhân dịp cô hứa hôn (xem 607 Jenny)

Tham khảo

Liên kết ngoài
Orbital simulation from JPL (Java) / Ephemeris
 Phát hiện Circumstances: Numbered Minor Planets

Tiểu hành tinh được đặt tên
608
Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1906


title: Tháp Po Dam

text:
Pô Dam hay Pô Tằm là một nhóm tháp Chăm ở làng Lạc Trị, xã Phú Lạc, huyện Tuy Phong, tỉnh Bình Thuận. Tháp này xây để thờ vua Po Dam, hay còn gọi là Po Kathit (Bàn La Trà Duyệt) của người Chăm. Chưa xác định rõ thời gian xây dựng tháp nhưng qua so sánh về phong cách nghệ thuật, các nhà khảo cổ học chỉ tạm xác định tháp Po Dam cùng niên đại với các tháp phong cách Hòa Lai (Ninh Thuận), có thể ở cuối thế kỷ thứ 8 đầu thế kỷ thứ 9. Thế nhưng, khi đối chiếu với lịch sử Chăm Pa thì thấy niên đại trị vì của Po Dam là 1433 – 1460. Truyền thuyết Chăm kể rằng, đương thời đã có một cuộc thách đố về việc vua Klong Garai và Po Dam (khi ấy là quan đại thần) ai xây xong tháp trước, và Po Klong Garai đã chiến thắng.

Po Dam cũng là nhóm tháp khác biệt hơn so với các nhóm tháp Chăm thông thường vì nó được xây dưới chân đồi thay vì trên đỉnh đồi, các cửa chính quay về hướng Nam thay vì hướng Đông.

Tham khảo

Xem thêm
Phong cách nghệ thuật các tháp Chăm
Danh sách đền tháp Chăm Pa
Tháp Chăm

T
Đền thờ vua chúa Chăm Pa
Panduranga


title: Cù Vân

text:
Cù Vân là một xã thuộc huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên, Việt Nam.

Địa lý
Xã Cù Vân nằm ở phía đông huyện Đại Từ, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp xã An Khánh
Phía tây giáp các xã Hà Thượng, Phục Linh và Tân Thái
Phía nam giáp thành phố Thái Nguyên
Phía bắc giáp huyện Phú Lương.

Xã Cù Vân có diện tích 15,29 km², dân số năm 1999 là 6.078 người, mật độ dân số đạt 398 người/km².

Quốc lộ 37 và tuyến đường sắt Quan Triều - Núi Hồng chuyên chở khoáng sản chạy qua địa bàn xã, hai tuyến đường này chạy song song với nhau.

Cù Vân là nơi khởi nguồn của suối Phượng Hoàng, một phụ lưu nhỏ của sông Cầu, một phần nhỏ phía bắc của xã nằm trên lưu vực sông Đu, một phụ lưu lớn hơn của sông Cầu. Ngoài ra, xã cũng có hồ Phượng Hoàng, một hồ chứa nhân tạo với mục đích tưới tiêu.

Hành chính
Xã Cù Vân được chia thành 13 xóm: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8+9, 10, 11, 12, 13, 14.

Chú thích

Xem thêm


title: Saint-Sorlin-d'Arves

text:
Saint-Sorlin-d'Arves là một xã thuộc tỉnh Savoie trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes ở đông nam nước Pháp.

Xem thêm
Commune của tỉnh Savoie

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Savoie


title: Mikoyan MiG-27

text:
Mikoyan MiG-27 (tiếng Nga: Микоян и Гуревич МиГ-27) (Tên ký hiệu của NATO "Flogger-D/J") là một loại máy bay cường kích (tấn công mặt đất), đầu tiên nó được thiết kế chế tạo bởi Phòng thiết kế Mikoyan-Gurevich tại Liên Xô và sau đó nó được sản xuất theo giấy phép của Liên Xô ở Ấn Độ bởi Công ty TNHH sản xuất hàng không Hindustan và ở Ấn Độ nó có tên là Bahadur ("Dũng cảm"). MiG-27 có cơ sở phát triển từ loại máy bay chiến đấu Mikoyan-Gurevich MiG-23, nhưng nó có vai trò chính là tấn công mặt đất. Trong tiếng Anh và Pháp xếp nó vào loại máy bay cường kích, còn tiếng Nga gọi nó là máy bay tiêm kích-ném bom.

Miêu tả
MiG-27 có phần nào đó có chung bộ khung cơ bản giống MiG-23, nhưng khi xem kỹ phần mũi máy bay thì nó lại giống "Utkonos" (thú mỏ vịt), người Nga đã giới thiệu thiết kế này trong MiG-23B, điều này đã loại bỏ rada, có lợi trong tạo mặt cắt xiên xuống khi máy bay tấn công, nâng cao tầm nhìn của phi công, phần mũi chứa được hệ thống đo khoảng cách và tìm kiếm bằng tia laze. Thêm vào nữa là buồng lái chống đạn, và một hệ thống dẫn đường tấn công mới (nav/attack system). Cơ cấu hạ cánh máy bay nặng hơn, lớn hơn để thao tác dễ dàng khi hạ cánh trên những sân bay có chất lượng kém.

Biến thể

Flogger-D
 MiG-27. đây là thành viên đầu tiên trong gia đình Flogger, nó có thiết kế mái che đặc biệt đặt ở trung tâm buồng lái để khi ghế cứu hộ phóng ra thì có thể dễ dàng phá hủy mái che của buồng lái. Chất điện môi ở trên đầu ngọn tháp ở MiG-23 được sử dụng khác trên MiG-27, nó được dùng với hộp số quang mạ điện và tần số của sóng vô tuyến được thay thế trên các cơ cấu. MiG-27 được vũ trang với một súng nhiều nòng Gryazev- Shipunov GSh-6-23M.
 MiG-27D. Phương án tấn công hạt nhân MiG-27, với hệ thống dẫn đường tấn công PSBN-6S thiết kế đặc biệt cho nhiệm vụ. 560 MiG-27D được sản xuất trong những năm 1973 - 1977 và chúng ở trên nền cảnh báo dự phòng cố định giống như FB-111A của Không quân Mỹ.

Flogger-J
 MiG-27M. model này là một phiên bản nâng cấp của 'Flogger-D', với hộp số quang được mạ điện và tần số sóng vô tuyến trên phần đầu. Đầu tiên nó được vũ trang với súng Gatling GSh-6-23M, nhưng sau đó được thay thế bởi loại pháo sáu nòng 30 mm GSh-6-30 với 260 viên đạn được lắp ở dưới thân máy bay. Nó cũng được công nhận là có nhiều cải tiến trong hệ thống đối phó điện tử (ECM), một hệ thống dẫn đường tấn công mới (nav/attack system) có tên là PrNK-23K tự động điều khiển hệ thống chiến đấu, kiểm soát các loại vũ khí. Tuy nhiên, sự cải tiến này không thành công vì độ giật lại của loại pháo mới, gây ảnh hưởng đến khung máy bay. Tổng cộng có 150 chiếc MiG-27M được chế tạo trong những năm 1978 - 1983.
 MiG-27L. đây là một phiên bản xuất khẩu của MiG-27M được cung cấp cho Ấn Độ năm 1986. Giống như MiG-27M ngoại trừ hệ thống tìm kiếm và theo dõi bằng cảm biến hồng ngoại (IRST) ở dưới mũi máy bay, nó còn có một cửa sổ khác với MiG-27M ban đầu. Tổng cộng có 200 chiếc được lắp ráp ở Ấn Độ.

 MiG-27H. đây là phiên bản nâng cấp của Ấn Độ cho MiG-27L với hệ thống điện tử của Pháp vào năm 1988, nâng cao hiệu suất bay nhưng lại giảm kích thước và trọng lượng. Phần không gian rỗng bên trong được sử dụng để chứa hệ thống radar của Pháp. Ít nhất có 165 chiếc MiG-27L được cải tạo theo thiết kế này.

Flogger J-2
 MiG-27K. MiG-27K là phiên bản cuối cùng của Liên Xô, nó được thêm vào hệ thống laser tương thích với vũ khí điều khiển bằng quang học và vô tuyến. Lúc đầu cũng được trang bị súng GSh-6-23M, nhưng sau đó lại được thay thế với pháo GSh-6-30. Tổng cộng có khoảng 200 chiếc được chế tạo.

Hoạt động chiến đấu

Sri Lanka
Những chiếc MiG-27 đã được đưa vào hoạt động trong Không quân Sri Lanka vào năm 2000. Chúng tham gia vào các hoạt động quân sự đầu tiên là trong một cuộc oanh tạc vào vị trí của LTTE bằng 3 chiếc MiG-27 ở Chavakachceri. Từ đó, chúng được thực hiện các phi vụ đều đặn, như ném bom vị trí chiến lược và hỗ trợ trên không. Không một chiếc nào bị bắn hạ, dù 2 chiếc đã đâm vào nhau (không phải trong khi thực hiện nhiệm vụ) và 1 chiếc bị phá hủy trên mắt đất trong một cuộc tấn công vào tháng 7 năm 2001 Căn cứ không quân Katunayaka.

Các quốc gia sử dụng

Các quốc gia vẫn đang sử dụng

 Không quân Ấn Độ: Trên 160 đang hoạt động.

 Không quân Iran: 24 chiếc đang hoạt động.

 Không quân Kazakhstan

 Không quân Sri Lanka: 7 chiếc đang hoạt động

 Không quân Syria

Các quốc gia không còn sử dụng

 Không quân Afghan: có khoảng 30 chiếc hoạt động từ năm 1979 đến năm 1993, nhưng không có gì để chứng minh chuyện đó. MiG-23 và MiG-27 của Liên Xô hoạt động rộng khắp tại Afghanistan trong suốt cuộc chiến tại đó.

 Không quân Iraq: hầu hết bị phá hủy hoặc bay sang Iran.

 Không quân Nga: ngừng hoạt động.

 Không quân Ukraina: ngừng hoạt động.

 Không quân Xô viết: chia cho các quốc gia thành viên sau khi tan rã.

Thông số kỹ thuật (MiG-27K)

Đặc điểm riêng
 Phi đoàn: 1
 Chiều dài: 17.1 m (56 ft)
 Sải cánh: xòe 13.8 m (45 ft 3 in), cụp 7.4 m (24 ft 3 in)
 Chiều cao: 5 m (16 ft 5 in)
 Diện tích cánh: xòe 37.35 m² (402.0 ft²), cụp 34.16 m² (367.7 ft²)
 Trọng lượng rỗng: 11.908 kg (26.252 lb)
 Trọng lượng cất cánh: 18.100 kg (39.900 lb)
 Trọng lượng cất cánh tối đa: 20.670 kg (45.570 lb)
 Động cơ: 1× Khatchaturov R-29-300, lực đẩy 81 kN (18.300 lbf) và 123 kN (27.600 lbf) với nhiên liệu phụ trội

Hiệu suất bay
 Vận tốc cực đại: Mach 1.10 (1.350 km/h, 839 mph) trên biển, Mach 1.77 (1.885 km/h trên cao 8.000 m, 1.170 mph trên cao 26.000 ft) trên đất liền
 Tầm bay: chiến đấu 780 km (480 mi), tuần tiễu 2.500 km (1.550 mi)
 Trần bay: 14.000 m (45.900 ft)
 Vận tốc lên cao: 200 m/s (39.400 ft/phút)
 Lực nâng của cánh: 605 kg/m² (123 lb/ft²)
 Lực đẩy/trọng lượng: 0.62

Vũ khí
 1x pháo 30 mm GSh-6-30 với 260-300 viên đạn
 7 giá treo vũ khí với trọng lượng vũ khí là 4.000 kg (8.800 lb), bao gồm bom thông thường, tên lửa, súng SPPU-22 và SPPU-6, đạn tự hành không đối đất có dẫn hướng.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 MiG-27 FLOGGER from Global Security.org
 MiG-27 Flogger from Global Aircraft
 MiG-27 from FAS
 Mikoyan MiG-27 from aeronautics.ru

Nội dung liên quan

Máy bay có cùng sự phát triển
 Mikoyan-Gurevich MiG-23

Máy bay có tính năng tương đương
 A-7 Corsair II
 Panavia Tornado
 SEPECAT Jaguar
 Soko J-22 Orao
 Sukhoi Su-17

Danh sách máy bay MiG
MiG-21 -
MiG-23 -
MiG-25 -
MiG-27 -
MiG-29 -
MiG-31 -
MiG-33

MiG-027
Máy bay quân sự Liên Xô thập niên 1970
Máy bay cường kích
Máy bay tiêm kích
Máy bay một động cơ
Máy bay phản lực
Máy bay cánh cụp cánh xòe
Máy bay cánh trên
Máy bay chiến đấu thời kỳ chiến tranh lạnh
Máy bay chiến đấu Liên Xô và Nga
Máy bay một động cơ phản lực
Máy bay cường kích Liên Xô và Nga


title: (9725) 1981 EE19

text:
{{DISPLAYTITLE:(9725) 1981 EE19}}

(9725) 1981 EE19 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Schelte J. Bus ở Đài thiên văn Siding Spring gần Coonabarabran, New South Wales, Úc, ngày 2 tháng 3 năm 1981.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 9001–10000

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser

Thiên thể phát hiện năm 1981
Được phát hiện bởi Schelte J. Bus
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Aeoloderma effusa

text:
Aeoloderma effusa là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Boheman miêu tả khoa học năm 1851.

Chú thích

Tham khảo

Aeoloderma


title: Gallerucida binotata

text:
Gallerucida binotata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Takizawa miêu tả khoa học năm 1988.

Chú thích

Tham khảo

Gallerucida


title: Broomfield, Colorado

text:
Thành phố và quận Broomfield là một thành phố và quận thuộc Vùng đô thị Denver ở tiểu bang Colorado của Hoa Kỳ. Broomfield có một thành phố hợp nhất và chính quyền quận mà hoạt động theo Điều XX, Phần 10-13 của Hiến pháp của tiểu bang Colorado. Cục điều tra dân số Hoa Kỳ ước tính dân số là 54.858 người vào 1 tháng 7 năm 2008 . Broomfield là thành phố đông dân thứ 16 và quận đông dân thứ 16 ở tiểu bang Colorado. Broomfield là một phần của Khu vực thống kê đô thị Denver Aurora-Broomfield.

Địa lý và khí hậu

Theo điều tra dân số Hoa Kỳ Văn phòng, thành phố có tổng diện tích là 27,5 dặm vuông (71,2 km2), trong đó 27,1 dặm vuông (70,2 km2) là đất và 0,3 dặm vuông (0,8 km2) (1,24 phần trăm) là nước.
Broomfield có khí hậu bán khô hạn (phân loại khí hậu Köppen BSk).

Tham khảo

Quận của Colorado
Thành phố của Colorado
Khởi đầu năm 1961 ở Colorado
Vùng đô thị Denver
Khu dân cư thành lập năm 1961
Quận-thành phố thống nhất của Hoa Kỳ
Quận lỵ Colorado


title: Paziella petuchi

text:
Paziella petuchi là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Muricidae, họ ốc gai.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo
 Merle D., Garrigues B. & Pointier J.-P. (2011) Fossil and Recent Muricidae of the world. Part Muricinae. Hackenheim: Conchbooks. 648 pp. page(s): 164

P
Động vật được mô tả năm 1992


title: Eremonoma

text:
Eremonoma là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Noctuidae


title: Cappadocia

text:
Cappadocia (; also Capadocia; , Kappadokía, from , , Kapadovkia, ) là một khu vực lịch sử ở Trung Anatolia, phần lớn tại các tỉnh Nevşehir, Kayseri, Kırşehir, Aksaray và Niğde, Thổ Nhĩ Kỳ.

Theo Herodotus, trong cuộc nổi dậy Ionia năm 499 TCN, người Cappadocia được cho là chiếm một vùng từ dãy núi Taurus đến vùng lân cận của Euxine gần biển Đen. Lúc này Cappadocia giới hạn ở phía nam bởi dãy núi Taurus ngăn cách nó với Cilicia, về phía đông bởi thượng nguồn sông Euphrates, tới phía bắc Pontus, phía tây đến Lycaonia và phía đông đến Galatia.

Tên theo truyền thống có nguồn gốc Kitô giáo trong suốt lịch sử tiếp tục được sử dụng như một khái niệm du lịch quốc tế để xác định một khu vực kỳ quan thiên nhiên đặc biệt, đặc biệt là các "ống khói cổ tích", một di sản lịch sử và văn hóa độc đáo.

Tên nguyên
Bản ghi chép sớm nhất về tên của Cappadocia có từ cuối thế kỷ thứ 6 trước Công nguyên, khi nó xuất hiện trong các bản khắc song ngữ của hai vị vua đầu tiên nhà Achaemenes là Darius I và Xerxes, đó là một trong những quốc gia (Ba Tư cổ dahyu-) của Đế quốc Ba Tư. Trong các bản thảo này thì tên tiếng Ba Tư cổ của nó là Katpatuka. Người ta cho rằng, Kat-patuka xuất phát từ tiếng Luwian có nghĩa là "Quốc gia thấp". Nghiên cứu sau đó cho thấy rằng, katta có nghĩa là "xuống, bên dưới" dành riêng cho người Hittite, trong khi tương đương với nó trong tiếng Luwian là zanta. Do đó, việc sửa đổi gần đây của nghiên cứu này gắn với tiếng Hittite katta peda- nghĩa là "vị trí phía dưới", như một điểm khởi đầu cho sự phát triển của tên địa phương Cappadocia. Nguồn gốc trước đó từ Hu-aspa-dahyu "vùng đất của những con ngựa tốt" khó có thể chấp nhận được với ngữ âm Kat-patuka. Một số từ nguyên khác cũng đã được đưa ra trong quá khứ.

Du lịch hiện đại
Khu vực này là một địa điểm du lịch nổi tiếng và phổ biến, vì nó có nhiều khu vực với địa chất độc đáo, tính năng lịch sử và văn hóa.

Khu vực này nằm về phía tây nam của thành phố lớn Kayseri, có tuyến hàng không và đường sắt nối với Ankara và Istanbul.

Các khu vực Cappadocia là phần lớn có nền là đá trầm tích được hình thành trong các hồ, suối, và trữ lượng ignimbrite phu trào từ các núi lửa phun trào thởi cổ đại khoảng 3-9 triệu năm trước, trong thế Miocen muộn để thế Pliocen. Các tầng đá của Cappadocia gần Göreme bị xói mòn vào hàng trăm cột đá ngoạn mục với hình dạng giống như tháp. Các khối đá núi lửa mềm và người dân của các làng ở trung tâm của vùng Cappadocia khắc vào để tạo thành nhà ở, nhà thờ và tu viện. Göreme trở thành một trung tâm tu viện giữa 300-1200 CN.

Giai đoạn đầu tiên của khu định cư tại Göreme là từ thời kỳ La Mã. Các giáo đường Koç Yusuf, Ortahane, Durmus Kadir và Bezirhane ở Göreme, nhà ở và nhà thờ được khắc vào đá ở Uzundere, các thung lũng Bağıldere và Zemi là tất cả các địa điểm mang dấu ấn lịch sử mà chúng ta có thể thấy ngày nay. Bảo tàng ngoài trời Göreme là địa điểm được khách tham quan nhiều nhất trong các cộng đồng tu viện ở Cappadocia (xem nhà thờ Göreme, Thổ Nhĩ Kỳ) và là một trong những địa danh nổi tiếng nhất ở miền trung Thổ Nhĩ Kỳ. Khu phức hợp chứa hơn 30 đá nhà thờ và nhà nguyện được chạm khắc, một số trong số họ có những bức bích họa tuyệt vời bên trong, có niên đại từ 9 đến thế kỷ 11.

Tham khảo

Di sản thế giới tại Thổ Nhĩ Kỳ
Tỉnh Nevşehir
Nevşehir


title: Oláibar

text:
Oláibar là một đô thị trong tỉnh và cộng đồng tự trị Navarre, Tây Ban Nha. Đô thị này có diện tích là ki-lô-mét vuông, dân số năm 2007 là người với mật độ người/km²

Tham khảo

Đô thị ở Navarre
Khu dân cư ở Navarre


title: Tiên Du, Phủ Điền

text:
Tiên Du (仙游, Xian yóu) là một huyện thuộc thành phố Phủ Điền, Phúc Kiến, Trung Quốc.

Trấn
Lý Nam (鲤南)
Lại Điếm (赖店)
Du Dương (游洋)
Chung Sơn (钟山)
Độ Vĩ (度尾)
Bảng Đầu (榜头)
Đại Tế (大济)
Long Hoa (龙华)
Cái Vĩ (盖尾)
Giao Vĩ (郊尾)
Phượng Đình (枫亭)
Viên Trang (园庄)

Hương
Thạch Thương (石苍)
Tương Khê (象溪)
Tây Uyển (西苑)
Xã Hình (社硎)
Thư Phong (书峰)

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện Phúc Kiến
Phủ Điền


title: Danh sách khu tự quản Na Uy

text:
Na Uy hiện được chia thành 18 khu vực hành chính, được gọi là hạt (fylker, số ít: fylke), và 422 khu tự quản (kommuner, số ít: kommune. Thành phố thủ đô Oslo được coi là một quận và một khu tự quản.

Khu tự quản

Chú thích

Tham khảo

Liêm kết ngoài
Ministry of Local Government and Regional Development

Na Uy
Phân cấp hành chính Na Uy
Na Uy

ca:Municipis de Noruega
is:Sveitarfélög Noregs eftir mannfjölda
it:Comuni della Norvegia
ka:ნორვეგიის მუნიციპალიტეტები
hu:Norvégia községei
no:Norges kommuner
nn:Kommunar i Noreg
pl:Gminy Norwegii
ru:Коммуны Норвегии
se:Gielddat Norggas
sl:Občine Norveške
th:รายชื่อเทศบาลในนอร์เวย์
uk:Комуни Норвегії


title: Del Gallego, Camarines Sur

text:
Del Gallego là đô thị hạng 4 ở tỉnh Camarines Sur, Philippines. Theo điều tra dân số năm 2015, đô thị này có dân số 25.397 người.

Các đơn vị hành chính
Del Gallego về mặt hành chính được chia thành 32 khu phố (barangay).

Tham khảo

Liên kết ngoài
Mã địa lý chuẩn Philipin
2000 Thông tin điều tra dân số Philipin
Official Site of the Province of Camarines Sur
Official Site of the Prelature of Libmanan

Đô thị của Camarines Sur


title: Pseudoneureclipsis polyidos

text:
Pseudoneureclipsis polyidos là một loài Trichoptera thuộc họ Dipseudopsidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Động vật khu vực sinh thái Indomalaya
Pseudoneureclipsis


title: Mimosa nothacacia

text:
Mimosa nothacacia là một loài rau đậu thuộc họ Fabaceae.
Loài này chỉ có ở Peru.

Chú thích

Tham khảo

 World Conservation Monitoring Centre 1998. Mimosa nothacacia. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 19 tháng 7 năm 2007.

N
Thực vật Peru
Thực vật dễ tổn thương


title: Cournon-d'Auvergne

text:
Cournon-d'Auvergne là một xã trong tỉnh Puy-de-Dôme, thuộc vùng hành chính Auvergne-Rhône-Alpes của nước Pháp, có dân số là 18.866 người (thời điểm 1999). Xã nằm cạnh sông Allier, về phía đông-nam của Clermont-Ferrand.

Nhân khẩu học

Tham khảo

Xã của Puy-de-Dôme


title: Leioproctus rhodurus

text:
Leioproctus rhodurus là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Michener mô tả khoa học năm 1965.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Leioproctus
Động vật được mô tả năm 1965


title: 1283 Komsomolia

text:
1283 Komsomolia (1925 SC) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 25 tháng 9 năm 1925 bởi V. Albitzkij ở Simeis.

Nó được đặt theo tên Komsomol, Đoàn thanh niên Cộng sản Lenin (CPSU).

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 1283 Komsomolia

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Vladimir Aleksandrovich Albitzky
Thiên thể phát hiện năm 1925


title: Ü-Tsang

text:
thế=Vị trí của Ü-Tsang|phải|350x350px
Ü-Tsang (tiếng Tây Tạng: དབུས་གཙང་, Wylie: Dbus-gtsang, , Hán-Việt: Vệ Tạng), hay Tsang-Ü, là một trong tỉnh truyền thống của Tây Tạng, hai tỉnh kia là Amdo và Kham. Về mặt địa lý, Ü-Tsang nằm ở phía tây và trung bộ của vùng văn hóa Tây Tạng, gồm lưu vực sông Tsang-po (Gtsang-po), các khu vực xung quanh và vùng kéo dài của núi Kailash, và cao nguyên Chang Tang (Byang-thang) về phía bắc. Dãy núi Himalaya xác định biên giới phía nam Ü-Tsang. Khu tự trị Tây Tạng hiện nay gần trùng với Ü-Tsang cổ và phía tây Kham.

Ü-Tsang đã được lập thông qua việc hợp nhất hai trung tâm quyền lực trước đó là: Ü (Dbus) ở trung bộ Tây Tạng, kiểm soát bởi phần Gelukpa (Dge-lugs-pa) của Phật giáo Tây Tạng dưới thời đầu các Dalai Lama, và Tsang (Gtsang) kéo dài từ Gyantse (Rgyang-rtse) đến phía tây, kiểm soát bởi Sakyapa (Sa-skya-pa). Các chiến thắng quân sự bởi Dalai Lama thứ 5 hùng mạng đã củng cố quyền lực trên khu vực kết hợp vào thế kỷ 17.

Ü-Tsang là trung tâm văn hóa của người Tây Tạng. Các Dalai Lama đã cai trị Tây Tạng từ các cung điện Potala và Norbulingka ở Lhasa. Chùa Jokhang, có lẽ là chùa thiêng nhất của Phật giáo Tây Tạng, cũng nằm ở đó.

Tham khảo

Tây Tạng


title: Acronyctodes

text:
Acronyctodes là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Các loài
 Acronyctodes colorata (Warren, 1901)
 Acronyctodes insignita H. Edwards, 1884
 Acronyctodes leonilaria (Hoffmann, 1936)
 Acronyctodes mexicanaria (Walker, 1860)
 Acronyctodes thinballa (Dyar, 1916)

Chú thích

Tham khảo

 Acronyctodes at funet.fi

Geometridae
Ennominae


title: Teinoptera lunaki

text:
Teinoptera lunaki là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Nó được tìm thấy ở Yugoslavia, Macedonia, Bulgaria và Hy Lạp.

Con trưởng thành bay từ tháng 5 đến tháng 6.

Phụ loài
Teinoptera lunaki lunaki
Teinoptera lunaki boursini (Hy Lạp)
Teinoptera lunaki moreana (Hy Lạp)

Liên kết ngoài
species info

Chú thích

Teinoptera
Côn trùng châu Âu
Cuculliinae


title: 10760 Ozeki

text:
10760 Ozeki (1990 TJ3) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 15 tháng 10 năm 1990 bởi K. Endate và K. Watanabe ở Kitami.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 JPL Small-Body Database Browser 10760 Ozeki

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1990


title: Định Nan tiết độ sứ

text:
Định Nan tiết độ sứ, còn gọi là Hạ Tuy tiết độ sứ, là chức tiết độ sứ lập ra năm 882 thời nhà Đường tại khu vực tây bắc Trung Quốc. Nguyên thuộc Sóc Phương quân tiết độ sứ có từ năm 721, bao gồm Thiền vu đại đô hộ phủ, Hạ Châu, Diêm Châu, Tuy Châu, Ngân Châu, Phong Châu, Thắng Châu và 2 quân Định Viễn, Phong An. Năm 787, nhà Đường lập Hạ Châu tiết độ quan sát xử gồm Tuy Châu và Diêm Châu, sau này bãi bỏ Diêm Châu. Năm 814, Hạ Châu tiết độ quản thêm Hựu Châu. Năm 833 giao cho Ngân Châu thứ sử cai quản Ngân Xuyên Giám mục sứ. Năm 838, Hạ Châu tiết độ quản thêm thái tạo cung quân, Ngân Xuyên Giám mục sứ. Năm 856 Hạ Châu tiết độ sứ quản thêm Phủ bình Đảng Hạng đẳng sứ. Năm 881, thủ lĩnh của người Đảng Hạng là Thác Bạt Tư Cung (hay Lý Tư Cung) cát cứ tại đây, khởi đầu cho tiền thân của nhà nước Tây Hạ.

Niên biểu tiết độ sứ
 Hàn Đàm (787-798)
 Hàn Toàn Nghĩa (798-805)
 Dương Huệ Lâm (805-806)
 Lý Diễn (806-810)
 Trương Hú (810-813)
 Điền Tiến (816-824)
 Lý Hữu (824-826)
 Phó Lương Bật (826-828)
 Lý Hoàn (828-?)
 Mễ Kị (846-851)
 Lý Phúc (851-?)
 Gia Cát Sảng (880-881)
 Lý Tư Cung (881-895)
 Lý Tư Gián (895-908)
 Lý Nhân Hữu (908)
 Lý Di Xương (908-909)
 Lý Nhân Phúc (909-933)
 Lý Di Siêu (933-935)
 Lý Di Ân (935-967)
 Lý Quang Duệ (967-978)
 Lý Kế Quân (978-980)
 Lý Kế Phủng (980-982)
 Lý Kế Thiên (982-1004)
 Lý Đức Minh (1004-1032)
 Lý Nguyên Hạo (1032-1038)

Khu vực quản lý
 Hạ Châu (nay là phía bắc huyện Tĩnh Biên, tỉnh Thiểm Tây), thủ phủ, từ năm 787.
 Hựu Châu (nay là Ngạc Thác Khắc kì, khu tự trị Nội Mông Cổ) từ năm 814.
 Ngân Châu (nay là Du Lâm, Thiểm Tây) từ năm 838.
 Tuy Châu (nay là Tuy Đức, Thiểm Tây) từ năm 787.
 Tĩnh Châu (nay là Mễ Chi Thiểm Tây)

Tham khảo

Tân Đường thư - Quyển 64, biểu 4: Phương trấn biểu 1.

Nhà Đường
Ngũ đại Thập quốc
Tây Hạ
Lịch sử Ninh Hạ
Lịch sử Thiểm Tây
Lịch sử Nội Mông


title: Euterebra kowiensis

text:
Euterebra kowiensis là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Terebridae, họ ốc dài.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Euterebra


title: Kentrochrysalis sieversi

text:
Kentrochrysalis sieversi là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae. Loài này có ở khu vực phía nam Viễn Đông Nga, đông bắc Trung Quốc và Hàn Quốc.

Sải cánh khoảng 88–90 mm. Cá thể trưởng thành mọc cánh từ giữa tháng 5 tới giữa tháng 8 ở Hàn Quốc.

Ấu trùng được ghi nhận ăn các loài Fraxinus ở Primorskiy Kray.

Chú thích

Tham khảo

Kentrochrysalis


title: Tĩnh Châu

text:
Huyện tự trị dân tộc Miêu, Đồng Tĩnh Châu (chữ Hán giản thể: 靖州苗族侗族自治县, âm Hán Việt: Tĩnh Châu Miêu tộc Đồng tộc) là một huyện tự trị thuộc địa cấp thị Hoài Hóa, tỉnh Hồ Nam, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Huyện này có diện tích 2211 km2, dân số 261.700 người, trong đó dân thành thị là 96.800 người. Huyện này được lập tháng 2 năm 1987 từ huyện Tĩnh. Huyện lỵ Tĩnh Châu tại trấn Cừ Dương. Về mặt hành chính, huyện này được chia thành 6 trấn, 7 hương.
 Trấn: Cừ Dương, Cam Đường, Đại Bảo Tự, Bình Trà, Tân Hán và Ao Thượng.
 Hương: Phô Khẩu, Ngẫu Đoàn, Hoành Giang Kiều, Văn Khê, Tam Thu, Thái Dương Bình và Trại Nha.

Tham khảo

Hoài Hóa
Đơn vị cấp huyện Hồ Nam


title: Castel di Iudica

text:
Castel di Iudica là một đô thị và cộng đồng (comune) ở tỉnh Catania trong vùng Sicilia miền nam nước Ý.
Đô thị Acireale có diện tích ki lô mét vuông, dân số thời điểm năm 2007 là người.
Đô thị này có các đơn vị dân cư (frazioni) sau:
Các đô thị giáp ranh:

Tham khảo

Đô thị tỉnh Catania

en:Castel di Iudica


title: Scinax kautskyi

text:
Scinax kautskyi là một loài ếch trong họ Nhái bén. Chúng là loài đặc hữu của Brasil.
Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng ẩm ướt đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, sông, và các khu rừng trước đây bị suy thoái nặng nề. Loài này đang bị đe dọa do mất môi trường sống.

Nguồn
 Peixoto, O.L. & Pimenta, B. 2004. Scinax kautskyi. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 7 năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

Scinax
Động vật đặc hữu Brasil
Loài ít quan tâm


title: Gloiocephala

text:
Gloiocephala là một chi nấm trong họ Physalacriaceae. Chi này phân bố rộng rãi này chứa 30 loài.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Physalacriaceae


title: Paoay

text:
Paoay là một đô thị hạng 4 ở tỉnh Ilocos Norte, Philippines. Theo điều tra dân số năm 2007, đô thị này có dân số 23.117 người trong 4.567 hộ.

Các đơn vị hành chính

Paoay được chia ra 32 barangay.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Municipality of Paoay
Pasyalan Ilocos Norte
Mã địa lý chuẩn Philipin
Thông tin điều tra dân số năm 2000 của Philipin
Thông tin điều tra dân số năm 2007 của Philipin

Đô thị của Ilocos Norte


title: Cernay-lès-Reims

text:
Cernay-lès-Reims  là một xã thuộc tỉnh Marne trong vùng Grand Est đông nam nước Pháp. Xã nằm ở khu vực có độ cao trung bình 140mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Cernaylesreims


title: Lublé

text:
Lublé là một xã thuộc tỉnh Indre-et-Loire trong vùng Centre-Val de Loire ở miền trung nước Pháp. Theo điều tra dân số năm 2006 của INSEE có dân số 133 người. Xã nằm ở khu vực có độ cao từ 57-118 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Indre-et-Loire


title: (9301) 1985 RB4

text:
{{DISPLAYTITLE:(9301) 1985 RB4}}

(9301) 1985 RB4 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Henri Debehogne ở Đài thiên văn La Silla ở Chile ngày 10 tháng 9 năm 1985.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 9001–10000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1985
Được phát hiện bởi Henri Debehogne
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Breathe (bài hát của Taylor Swift)

text:
"Breathe" là một ca khúc nhạc pop đồng quê do nữ ca sĩ kiêm sáng tác người Mỹ Taylor Swift trình bày, có sự hợp tác cùng Colbie Caillat trong vai trò đồng sáng tác và hát nền cho bài hát. Bài hát được hãng thu âm Big Machine Records phát hành vào ngày 21 tháng 10 năm 2008 dưới dạng đĩa đơn quảng bá trích từ album phòng thu thứ hai của Swift, Fearless (2008). Toàn bộ bài hát được đệm bằng tiếng đàn guitar với ca từ kể về sự chấm dứt của một tình bạn.

Bài hát nhận được nhiều phản hồi tích cực từ phía các nhà chuyên môn và được đề cử cho Giải Grammy tại hạng mục "Hợp tác giọng pop xuất sắc nhất" trong mùa giải lần thứ 52, nhưng lại dừng bước trước ca khúc "Lucky" mà Caillat hợp tác cùng Jason Mraz. "Breathe" đạt đến vị trí 87 trên Billboard Hot 100, giúp Swift san bằng hai kỷ lục trước đó của Hannah Montana (Miley Cyrus) trên Hot 100.

Bối cảnh sản xuất

Swift vô cùng yêu mến album đầu tay Coco được phát hành vào năm 2007 của Caillat. Swift chia sẻ "Khi nó được phát hành, tôi đã phải lòng cái cách mà cô ấy thực hiện chúng." Swift tìm đến người quản lý của cô và đưa ra nhã ý muốn thực hiện một bài hát cùng Caillat. Sau đó, họ xác nhận việc Caillat có thể sắp xếp được cùng Swift trong lúc chuẩn bị cho đêm diễn tại Nashville, Tennessee, đồng thời cũng là ngày nghỉ của Swift. Theo lời của Swift, "Breathe" nói về sự cách trở với một ai đó mà không hề đổ lỗi cho bất kì ai. Cô tin rằng đây là một trong số những lời từ biệt khó khăn nhất, "khi cả hai đều không có lỗi. Mọi chuyện cứ thế mà phải chấm dứt." Cô giải thích thêm, "Viết bài hát này hệt như một buổi trị liệu vậy, vì khi tôi vừa gặp cô ấy, tôi dường như thổ lộ việc 'Tôi không thể gặp lại một trong những người bạn thân của mình nữa, và nó khác với những gì mà tôi thường làm. Đó là điều khó khăn nhất mà tôi từng trải qua. Thật điên rồ khi mọi người cứ nghĩ đây là bài hát về chuyện tình cảm, khi thật sự bài hát này kể về việc đánh mất một người bạn và trở nên suy sụp sau đó." Caillat và Swift cho rằng một trong những nét đẹp của bài hát này chính là sự tác động đến nhiều người, nhờ việc bài hát không hề chỉ rõ việc nó đang nhắm đến đối tượng là ai, trong hoàn cảnh nào trong xuyên suốt bài hát.

Swift từng mong muốn Caillat hát phần nền cho bài hát này nhưng ở tông cao hơn, đủ để người nghe có thể nhận ra ai đang hát nó. Ban đầu, Swift và Caillat chỉ cùng nhau hòa âm trong đoạn điệp khúc, nhưng khi Caillat bắt đầu thu âm vào bài hát, Swift quyết định đưa giọng hát của Caillat vào hẳn trong xuyên suốt bài hát. Ban đầu, Swift thực hiện thu âm cả bài, Caillat sau đó mới thu âm phần giọng nền riêng. Swift vô cùng hài lòng với thành quả của mình: "Tôi nghĩ cô ấy hát thật tuyệt trong bài hát này. Tôi rất phấn khích khi có giọng hát của cô ấy tham gia vào album của tôi."

Kết cấu

"Breathe" là một bài hát theo thể loại pop đồng quê với độ dài 4 phút 21 giây. Bài hát cũng bao gồm các yếu tố của soft rock và adult contemporary. Bài hát có sự xuất hiện chủ yếu của guitar mộc, và cũng có kèm theo tiếng của đàn vĩ cầm. Bài được sáng tác theo phân số chỉ nhịp và nhịp độ ballad với 72 nhịp một phút, ở khoá Đô giáng trưởng. Bài hát có sự xuất hiện chủ yếu của guitar thùng và tiếng của đàn vĩ cầm.

Phần ca từ của "Breathe" lột tả sự đau khổ và mất mát về một người mà nhân vật trong bài hát từng gắn bó trong một thời gian dài. Theo từng phần của bài hát, nhân vật trong bài nhận ra sự đổi thay và trưởng thành ở mỗi người, cho dù cô ấy tỏ ra buồn rầu vì cô đã hiểu tường tận người đó "như trong lòng bàn tay" (nguyên văn: "like the back of her hand"). Trong đoạn điệp khúc, cô gái nhận ra việc chính cô phải cố gắng mạnh mẽ và phải thở khi không có người đó ở bên. Ken Tucker từ Tạp chí Billboard cho rằng "Breathe" là một "bài hát về tình cảm sai lầm."

Tiếp nhận

Đánh giá chuyên môn
Bài hát nhận được nhiều đánh giá tích cực từ phía các nhà phê bình âm nhạc. Ken Tucker của Billboard cho rằng bài hát này phù hợp với nhiều phụ nữ trong nhiều độ tuổi khác nhau. James Read của The Boston Globe liệt "Breathe" vào những bài hát ấn tượng nhất của Fearless. Gary Trust từ Tạp chí Billboard cho rằng "bản ballad này, cùng với những bài hát có tiềm năng trở thành đĩa đơn khác như 'You're Not Sorry' và 'Forever & Always,' có thể giúp Swift thực hiện những cú đột phá trong năm 2011." Jonathan Keefe từ Tạp chí Slant cảm thấy Swift đã có thể chọn được một nhà cộng tác đáng giá hơn, khi anh tin rằng chính Caillat khiến bài hát này trở nên chây lì.

Bài hát này được đề cử cho Giải Grammy tại hạng mục "Hợp tác giọng pop xuất sắc nhất" trong mùa giải lần thứ 52, nhưng lại chào thua trước ca khúc "Lucky" mà Caillat hợp tác cùng Jason Mraz. Khi chia sẻ về việc Breathe không thể giành giải, Caillat cho rằng "Tôi yêu bài hát 'Breathe' cùng Taylor, nhưng tôi cũng trình diễn 'Lucky' với Jason ở khắp mọi nơi trong năm qua, nên tôi vẫn rất hạnh phúc vì bài hát này thắng giải."

Diễn biến thương mại
Trong tuần lễ kết thúc ngày 29 tháng 11 năm 2008, "Breathe" mở đầu tại vị trí thứ 87 trên Billboard Hot 100. Sự xuất hiện của nó, cùng với 6 bài hát khác trên bảng xếp hạng, giúp Swift san bằng kỷ lục của Hannah Montana (Miley Cyrus) khi trở thành nữ ca sĩ có nhiều bài hát xuất hiện trên Billboard Hot 100 trong cùng một tuần lễ nhất, mà sau đó, cô tiếp tục tự phá kỉ lục này thêm lần nữa với 11 bài hát cùng nhau xuất hiện trên Billboard Hot 100 trong cùng 1 tuần lễ vào năm 2010. Đây cũng là lần phá kỉ lục của Cyrus cho nghệ sĩ có nhiều bài hát mới trong cùng một tuần trên bảng xếp hạng nhất. Dù vậy, bài hát này chỉ xuất hiện 1 tuần lễ trong bảng xếp hạng.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Lời bài hát trên trang mạng chính thức của Taylor Swift

Bài hát của Taylor Swift
Bài hát của Colbie Caillat
Bài hát viết bởi Taylor Swift
Bài hát năm 2008
Bài hát viết bởi Colbie Caillat
Bài hát sản xuất bởi Nathan Chapman
Country ballad


title: Eleutherodactylus frater

text:
Eleutherodactylus frater là một loài ếch trong họ Leptodactylidae. Chúng là loài đặc hữu của Colombia.
Môi trường sống tự nhiên của nó là các khu rừng vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới. Loài này đang bị đe dọa do mất môi trường sống.

Nguồn
 Castro, F., Herrera, M.I. & Rueda, J.V. 2004. Eleutherodactylus frater. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 7 năm 2007.

Tham khảo

frater
Động vật lưỡng cư Colombia


title: Astillé

text:
Astillé là một xã thuộc tỉnh Mayenne trong vùng Pays de la Loire tây bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 118 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Mayenne


title: Đội tuyển bóng đá quốc gia Thụy Điển

text:
Đội tuyển bóng đá quốc gia Thụy Điển () là đội tuyển cấp quốc gia của Thụy Điển do Hiệp hội bóng đá Thụy Điển quản lý.

Trận thi đấu quốc tế đầu tiên của đội tuyển Thụy Điển là trận gặp đội tuyển Na Uy vào năm 1908. Thành tích tốt nhất của đội cho đến nay là ngôi vị á quân của World Cup 1958, lọt vào bán kết Euro 1992 và tấm huy chương vàng của Thế vận hội Mùa hè 1948.

Danh hiệu
   Vô địch thế giới: 0
 Á quân: 1958
 Hạng ba: 1950; 1994
Bóng đá nam tại Olympic:
  1948
  1924; 1952

Thành tích tại các giải đấu

Giải vô địch thế giới

Giải vô địch châu Âu

UEFA Nations League

Thế vận hội
 (Nội dung thi đấu dành cho cấp đội tuyển quốc gia cho đến kỳ Đại hội năm 1988)

Kết quả thi đấu

2023

Cầu thủ

Đội hình hiện tại
26 cầu thủ sau đây đã được triệu tập cho các trận đấu Vòng loại UEFA Euro 2024 gặp Bỉ và Azerbaijan lần lượt vào ngày 24 và 27 tháng 3 năm 2023.

Số lần khoác áo và số bàn thắng được tính đến ngày 12 tháng 1 năm 2023, sau trận đấu với Iceland.

Triệu tập gần đây
48 cầu thủ sau đây cũng đã được gọi vào đội tuyển Thụy Điển trong vòng 12 tháng qua.

Ghi chú
PRE = Đội hình sơ bộ / dự phòng
RET = Giã từ đội tuyển quốc gia
SUS = Đình chỉ phục vụ
WD = Cầu thủ rút lui khỏi đội tuyển

Huấn luyện viên
Dưới đây là danh sách các huấn luyện viên trong lịch sử của đội tuyển Thuỵ Điển.

1908 Ludvig Kornerup
1909–11 Wilhelm Friberg
1912 John Ohlson
1912–13 Ruben "Massa" Gelbord
1914–15 Hugo Levin
1916 Frey Svenson
1917–20 Anton Johanson
1921–36 John "Bill" Pettersson (trừ Thế vận hội 1924, World Cup 1934)
1924–27  József Nagy
1934  József Nagy

1937 Carl "Ceve" Linde
1938–42 Gustaf "Gurra" Carlson (trừ World Cup 1938)
1938  József Nagy
1942 Hội đồng huấn luyện
1943–56 Rudolf "Putte" Kock (trừ Thế vận hội 1948, World Cup 1950)
1946–54  George Raynor
1956–58  George Raynor
1957–61 Eric Person (trừ World Cup 1958)
1961  George Raynor (chỉ dẫn dắt các trận giao hữu)

1962–65 Lennart Nyman
1966–70 Orvar Bergmark
1971–79 Georg 'Åby' Ericson
1980–85 Lars 'Laban' Arnesson
1986–90 Olle Nordin
1990 Nils Andersson
1991–97 Tommy Svensson
1998–99 Tommy Söderberg
2000–04 T. Söderberg & L. Lagerbäck
2004–09 Lars Lagerbäck
2009– Erik Hamrén

Ban huấn luyện hiện tại

Kỷ lục
Tính đến ngày 27 tháng 3 năm 2023.

10 cầu thủ khoác áo đội tuyển quốc gia nhiều nhất

Cầu thủ in đậm vẫn còn thi đấu cho đội tuyển quốc gia.

10 cầu thủ ghi nhiều bàn thắng nhất
Cầu thủ in đậm vẫn còn thi đấu cho đội tuyển quốc gia.

Chú thích

Liên kết ngoài

 Trang chủ
 Thụy Điển , FIFA
 Thống kê của SvFF
 Thống kê, SFS-Bolletinen
 Kết quả thi đấu, RSSSF
 Top thi đấu và ghi bàn theo RSSSF

Thụy Điển
Bóng đá Thụy Điển
Bóng đá
Khởi đầu năm 1908
Thụy Điển năm 1908


title: Villamaina

text:
Villamaina là một đô thị (comune) thuộc tỉnh Avellino trong vùng Campania của Ý. Villamaina có diện tích km2, dân số là người (thời điểm ngày 1/5/2009).

Tham khảo

Đô thị tỉnh Avellino
Thành phố và thị trấn ở Campania


title: Conasprella lucida

text:
{{Bảng phân loại
| image_caption =
| regnum = Animalia
| phylum = Mollusca
| classis = Gastropoda
| unranked_familia = nhánh Caenogastropodanhánh Hypsogastropoda clade Neogastropoda
| superfamilia = Conoidea
| familia = Conidae
| genus = Conus
| species = C. lucidus| binomial = Conus lucidus
| authority = Wood, 1828
| image = Perplexiconus lucidus.JPG
| name = Conus lucidus
}}Conasprella lucidus''' là một loài ốc biển săn mồi, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae, họ ốc cối. Đây là một loài sống ởhải vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Conus lucidus - pictures

L
Động vật được mô tả năm 1828


title: Mesmont, Ardennes

text:
Mesmont  là một xã ở tỉnh Ardennes, thuộc vùng Grand Est ở phía bắc nước Pháp.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Ardennes

Tham khảo

Xã của Ardennes


title: Katyusha (vũ khí)

text:
Pháo phản lực Katyusha (), hay còn được gọi là pháo Cachiusa, là một loại bệ phóng đạn phản lực (rocket - hỏa tiễn) được thiết kế bởi Georgy Langemak chế tạo bởi Liên Xô trong Chiến tranh Vệ quốc Vĩ đại. So sánh với các loại pháo truyền thống, Katyusha có khả năng oanh tạc một diện tích rộng trong thời gian rất ngắn với sức công phá cao, đổi lại là độ chính xác thấp và thời gian chờ nạp đạn lâu. Ngoài ra, dàn phóng hỏa tiễn hàng loạt này có ưu điểm là rẻ tiền, dễ sản xuất, gọn nhẹ và cơ động. Do vậy, nó chuyên được dùng để oanh tạc các mục tiêu trên diện rộng như đội hình hành quân của bộ binh, các trận địa pháo binh, dãy nhà cửa, công sự của đối phương.

Trong Thế chiến thứ 2, Katyusha được tiếp tục cải tiến, bao gồm các loại dàn hạng nhẹ BM-8. Sau chiến tranh, tiếp tục xuất hiện loại dàn phóng BM-14, BM-21 được xuất khẩu sang nhiều nước, ngoài ra còn có các dàn phóng hạng nặng tầm xa như BM-27, BM-30.

Tóm lược

Pháo phản lực Katyusha là một loại pháo do Liên Xô chế tạo và sử dụng ngay từ đầu Chiến tranh thế giới lần thứ II. So sánh với các loại pháo khác, dàn phóng đa hỏa tiễn có khả năng bắn đi một lượng lớn đạn phản lực tới một mục tiêu trong thời gian ngắn. Mặc dù độ chính xác không cao và thời gian nạp đạn cũng khá lâu, chúng tương đối cơ động, không hề đắt và dễ sản xuất. Đây là loại pháo tự hành thường được lắp ráp trên xe tải. Sự cơ động này đã tạo cho Katyusha (và những loại pháo tự hành khác) một lợi thế riêng biệt: chúng có thể phóng đạn phản lực vào vị trí địch và rút lui trước khi phía địch phản pháo vào vị trí chúng triển khai trước đó.

Katyusha trong Thế chiến 2 bao gồm loại hạng vừa BM-13, hạng nhẹ BM-8 và hạng nặng BM-31. Ngày nay, biệt danh này còn được đặt cho các thế hệ dàn phóng mới hơn của Liên Xô - phải kể đến dàn phóng BM-21 rất phổ biến; và được sử dụng trên toàn thế giới. Vì tính cơ động đặc thù của dàn phóng đa hỏa tiễn này, nó rất được ưa chuộng để tấn công kiểu du kích, quấy nhiễu (Quân đội nhân dân Việt Nam, Hezbollah, Taliban...).

Hồng Quân chọn biệt danh này từ bài hát rất nổi tiếng của nhạc sĩ Mikhail Vasilevich Isakovsky trong thời chiến. Katyusha (Катюша) có nghĩa là "Ekaterina bé nhỏ"(người Nga thường thêm hậu tố chỉ nhỏ - diminutif - vào sau tên trong trường hợp gọi rất thân). Bài hát này nói về một cô gái mong chờ người yêu dấu đang đi xa để thực hiện nghĩa vụ trong quân đội. Quân đội Đức Quốc Xã đặt một biệt hiệu khác cho Katyusha là "Organ của Stalin" (nguyên văn tiếng Đức: Stalinorgel) sau khi vị cố tổng bí thư Liên Xô này ví giàn hỏa tiễn như những ống hơi của những chiếc đàn organ khổng lồ trong nhà thờ (đàn ống).

Cha đẻ của vũ khí Katyusha là Georgy Erikhovich Langemak đã bị xử bắn 3 năm trước chiến tranh. Ông sinh ra ở thị trấn Starobelsk thuộc vùng Luhansk, Ukraine với cha là người gốc Đức và mẹ ông sinh ra ở Thụy Sĩ. Sau khi lập gia đình với nhau, họ chuyển đến định cư tại Đế chế Nga và lấy quốc tịch Nga. Những công trình của Georgy Langemak sau đó đã hình thành cơ sở cho việc chế tạo ra loại tên lửa Katyusha. Năm 1937, kỹ sư Andrei Kostikov tố cáo với chính quyền rằng ông làm gián điệp cho quân Đức Quốc xã, qua năm 1938 thì Georgy Langemak bị xử bắn và Kostikov đã chiếm đoạt những kết quả nghiên cứu của người tiền nhiệm để rồi nhận danh hiệu "cha đẻ của tên lửa Katyusha". Đến thập niên 1980 điều tra cho thấy rằng Kostikov đã ngụy tạo những chứng cứ để tố cáo dẫn đến việc bắt giữ và xử bắn Georgy, và sau đó chiếm đoạt thành quả nghiên cứu của đồng nghiệp. Năm 1991, quyền tác giả của tên lửa Katyusha cuối cùng đã được trả lại cho Georgy Langemak và ông được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lao động Liên Xô.

Trong Chiến tranh thế giới thứ II

Sự phát triển
Việc phát triển dàn phóng đạn phản lực Katyusha là sự đáp trả việc phát triển pháo cối Nebelwerfer sáu nòng của Đức Quốc xã trong năm 1936. Vào năm 1938, Viện nghiên cứu Phản lực Liên Xô, theo sự ủy quyền của Bộ Tổng tư lệnh Pháo binh, phát triển dàn phóng đa hỏa tiễn dùng cho máy bay RS-132 (RS - Реактивный Снаряд, tên lửa tấn công).

Kỹ sư I. Gvay cho đội thiết kế bắn thử nghiệm đạn M-132 (132mm) trên dàn pháo đặt trên xe ZiS-5. Cuộc thử nghiệm thất bại, kỹ sư V.N. Galkovskiy đề nghị lắp những thanh phóng dọc trên giá đỡ. Tháng 8/1939, BM-13 ra đời (BM là cụm từ viết tắt của "Boyevaya Mashina" - thiết bị phóng). Các thử nghiệm được tiếp tục tới năm 1940, dàn phóng BM-13-16 được sản xuất.

Dàn phóng có thiết kế khá đơn giản, bao gồm một giá có gắn những thanh phóng bằng thép, là chỗ đặt đạn phản lực; với bộ khung gập để nâng thanh phóng lên vị trí thuận lợi để khai hỏa. Mỗi xe tải có từ 14 tới 48 bộ phóng. Đạn phản lực M-13 đường kính 132 mm của hệ thống BM-13 dài 180 cm và nặng 42 kg. Nó được phóng đi bằng hỗn hợp nitrat xenlulô đặc phụt ra từ trong lòng ống. Hỗn hợp này được đặt trong vỏ thép của quả đạn với 1 ống dẫn đơn giản ở cuối. Quả đạn được cố định bởi bộ gá thăng bằng hình chữ thập. Mỗi đoạn ngòi nổ đều chứa thuốc nổ mạnh, nặng 22 kg. Cự ly bắn khoảng 5,4 km (3,4 dặm). Sau đó đạn phản lực đường kính 82 mm M-8 và đường kính 300 mm M-30 cũng được phát triển.

Katyusha được giới thiệu lên các quan chức cấp cao nhất của Liên Xô ngay trước khi Chiến tranh Thế giới thứ hai bùng phát. Đó là một thiết bị phóng được gắn trên xe tải đơn giản, không gây ấn tượng lắm. Nhưng khi nó bắn đi một loạt đạn, tất cả họ đều kinh ngạc. Người đầu tiên phản ứng là Bộ trưởng Quốc phòng Semyon Timoshenko, ông thét với cấp dưới: "Tại sao anh không báo cáo gì với tôi về một thứ vũ khí như vậy?". Quyết định cuối cùng về việc đưa vào sản xuất Katyusha được đưa ra chỉ một ngày sau khi quân Đức bước qua biên giới Liên Xô vào 21/6/1941. Vài giờ trước chiến tranh, nhà lãnh đạo Liên Xô là Stalin đã chấp thuận việc sản xuất hàng loạt Katyusha. Mới chỉ có 40 dàn phóng được lắp ráp khi Phát xít Đức tấn công Liên Xô năm 1941.

Tham chiến

Dàn phóng đa hỏa tiễn Katyusha trong Chiến tranh thế giới lần thứ II được lắp ráp trên rất nhiều loại phương tiện; bao gồm cả xe tải, xe kéo pháo, xe tăng, tàu hỏa bọc thép và cả tàu thủy như một vũ khí tấn công.

Sau thắng lợi trong những tháng đầu của cuộc chiến tranh, một lượng lớn pháo Katyusha được sản xuất và gồm nhiều loại. Pháo Katyusha có thể chế tạo được với các tổ hợp công nghiệp nhẹ và không hề đắt. Đến cuối năm 1942, quân đội Liên Xô có tổng cộng 3.237 dàn phóng loại này, và đến hết chiến tranh thì Liên Xô đã sản xuất khoảng 10.000 dàn phóng Katyusha.

Katyusha có độ chính xác thấp hơn pháo truyền thống, nhưng khá hiệu quả trong việc oanh tạc và đã làm cho lính Đức rất sợ hãi. Một đợt bắn BM-13, chỉ mất từ 7 tới 10 giây cho một đợt bắn, phóng đi tới 4,35 tấn thuốc nổ tới khu vực rộng tới 4 hecta, tương đương với hỏa lực của 70 khẩu pháo hạng nặng cùng bắn. Các khẩu đội Katyusha thường tập trung với số lượng lớn để gây sốc cho địch quân. Các dàn phóng Katyusha cũng được thiết kế gắn trên xe tải, sau khi phóng xong thì chiếc xe sẽ chạy nhanh ra nơi khác, vì vậy quân địch thường không thể xác định được vị trí của bệ phóng để phản công. Điểm bất lợi là thời gian nạp đạn cho bệ phóng Katyusha là khá lâu, trong khi pháo truyền thống có thể duy trì tần suất bắn liên tục.

Đơn vị tác chiến đầu tiên được trang bị 7 dàn phóng BM-13 dưới sự chỉ huy của đại uý Ivan Flerov, phóng lần đầu ngày 14/7/1941 ở Orsha, thuộc Belarus, cách Moskva 500 km về phía tây. Orsha là một trung tâm giao thông vừa bị quân Đức chiếm được. Có rất nhiều binh sĩ, đạn dược của Đức tập trung tại đây. Trong lần đầu tham chiến, những gì mà Katyusha thể hiện đã vượt mọi mong đợi. Hàng trăm viên hoả tiễn được phóng đi xa 8 km, đợt phóng diễn ra chỉ trong vòng 15 đến 20 giây. Do thời gian phóng quá nhanh, quân Đức còn chưa kịp hiểu chuyện gì xảy ra, chưa kịp báo động ẩn nấp thì tất cả khu căn cứ đã bị oanh tạc tan tành. Chỉ trong nửa phút, Orsha bị tàn phá nặng nề, hệt như bị 100 khẩu đại bác nã đạn cùng lúc, trong khi các bệ phóng rocket nhanh chóng rút đi khiến quân Đức không kịp phát hiện. Sau đó nhiều tháng, quân Đức vẫn không thể xác định được đây là loại vũ khí gì, và đành phải báo cáo lên cấp trên rằng quân đội Nga đang sở hữu loại "đạn lửa tự động khủng khiếp". Tư lệnh quân Đức, tướng Franz Halder sau này viết trong nhật ký về trận Orsha: "Người Nga đã sử dụng một loại vũ khí chưa từng được biết đến. Một cơn bão lửa đạn pháo đã đốt cháy nhà ga Orsha, toàn bộ binh sĩ và các phần cứng quân sự. Kim loại bị tan chảy và đất bị nung nóng".

Sức mạnh của Katyusha không chỉ ở khả năng sát thương lớn trong thời gian rất ngắn, mà nó còn gây ra sức ép tâm lý cực lớn với âm thanh rất ghê rợn của mình. Khi bay tới mục tiêu, hàng trăm quả rocket sẽ tạo nên những tiếng rít rất chói tai, khi lao xuống chúng sẽ tạo ra hàng trăm tiếng nổ khủng khiếp gần như cùng lúc ở khắp xung quanh mục tiêu. Điều này tạo hiệu ứng gây sốc tâm lý rất khủng khiếp cho bộ binh đối phương. Ông Ivan Dmitrievich Dunaev, người chỉ huy một đơn vị Kachiusa đã nói "Phải thú thật là sau loạt bắn đầu tiên tôi ướt hết cả quần vì sợ. Gần một tuần chúng tôi mới quen được với tiếng hú của đạn và tiếng rầm rầm như nuốt hết tất cả". Những binh sĩ Đức còn sống sót sau khi chịu đựng loạt đạn của "Kachiusa" hầu như không còn tinh thần để chiến đấu nữa vì bị sát thương, bị điếc hoặc bị sốc vì hoảng sợ. Một tù binh Đức nói sau khi bị Hồng quân bắt giữ vào năm 1941 nói rằng "Có nhiều tình huống con người ta sợ phát điên bởi hoả lực rocket của Liên Xô".

Tất cả các quả Katyusha đều được lắp thiết bị nổ để tổ lái tự huỷ vũ khí nếu như bị quân Đức áp sát, nhằm tránh bị kẻ địch chiếm được. Quân Đức nóng lòng tìm hiểu thông tin về thứ vũ khí mới của Hồng quân, nhưng suốt một thời gian dài, họ không có được gì trong tay. Cuối cùng quân Đức cũng chiếm được một dàn Katyusha, nhưng lại phát hiện ra rằng họ không thể sao chép chúng. Thứ mà quân Đức không thể phát triển là loại bột thuốc pháo đặc biệt được sử dụng trong các tên lửa Liên Xô. Nó cho phép tên lửa thực hiện một đường bay dài và ổn định, nhưng khi cháy hết thì không để lại dấu vết nên không thể phân tích thành phần được.

Tham khảo

 U.S.S.R. ROCKET, 132-MM, FRAG-HE, MODEL M-13U.K: Khái quát , Cấu tạo  và mặt cắt bổ

Liên kết ngoài

 Giới thiệu sơ Katyusha

Pháo phản lực
Vũ khí thời Thế chiến thứ hai
Vũ khí trong Chiến tranh Việt Nam


title: Andrena alijevi

text:
Andrena alijevi là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Osytshnjuk mô tả khoa học năm 1986.

Chú thích

Tham khảo

A
Động vật được mô tả năm 1986