title: Nguyễn Trường Tộ

text:
Nguyễn Trường Tộ (chữ Hán: 阮長祚, 1830? – 1871), còn được gọi là Thầy Lân, là một danh sĩ, kiến trúc sư, và là nhà cải cách xã hội Việt Nam ở thế kỷ 19.

Thân thế và sự nghiệp
Ông sinh ra trong một gia đình theo Công giáo Rôma từ nhiều đời tại làng Bùi Chu (xã Hưng Trung), huyện Hưng Nguyên, tỉnh Nghệ An.

Cha ông là Nguyễn Quốc Thư, một thầy thuốc Đông y, nhưng mất sớm.

Những năm học tập
Thuở thiếu thời, Nguyễn Trường Tộ học chữ Hán với cha và các thầy ở trong vùng như Tú Giai ở Bùi Ngọa, Cống Hữu ở Kim Khê và quan huyện Địa Linh về hưu ở Tân Lộc (huyện Lộc Hà, Nghệ An). Ông thông minh, học giỏi nên được truyền tụng là "Trạng Tộ".

Sau khi thôi học, ông mở trường dạy chữ Hán tại nhà, rồi được mời dạy chữ Hán trong Nhà chung Xã Đoài (nay là toà giám mục Xã Đoài thuộc xã Nghi Diên, huyện Nghi Lộc, tỉnh Nghệ An). Tại đây, ông được Giám mục người Pháp tên là Gauthier (tên Việt là Ngô Gia Hậu, về Xã Đoài nhận nhiệm vụ từ năm 1846) dạy cho học tiếng Pháp và giúp ông có một số hiểu biết về các môn khoa học thường thức của phương Tây.

Cuối năm 1858, ông đi cùng Giám mục Gauthier vào Đà Nẵng tránh nạn "phân tháp" (sáp nhập hai ba gia đình Công giáo vào trong một làng không Công giáo, chứ không cho ở tập trung như trước).

Đầu năm 1859, Giám mục Gauthier đưa ông sang Hương Cảng (Hồng Kông) và một số nơi khác...

Làm phiên dịch cho quân Pháp
Đầu tháng 2 năm 1861, sau khi chiến tranh ở Ý và ở Trung Quốc kết thúc, Đô đốc Léonard Charner được lệnh gom quân ở Trung Quốc đem về Sài Gòn mở rộng vùng chiếm đóng. Với quyết tâm này, Charner đã thuyết phục được một số giáo sĩ Pháp đang lánh nạn ở Hồng Kông, trong số đó có Giám mục Gauthier, về Sài Gòn cộng tác. Nhận lời, Giám mục Gauthier dẫn Nguyễn Trường Tộ cùng về với mình. Sau đó, ông Tộ nhận làm "từ dịch" (phiên dịch các tài liệu chữ Hán) cho thực dân Pháp.

Trong bài "Trần tình" (viết xong ngày 7 tháng 5 năm 1863), Nguyễn Trường Tộ phân trần rằng: lúc bắt đầu khởi hấn (đầu năm 1859, tức lúc quân Pháp chuẩn bị tấn công thành Gia Định), quân Pháp có mời ông cộng tác. Sau khi Đại đồn Chí Hòa thất thủ (tháng 2 năm 1861), ông thấy rằng phải tạm hòa theo đề nghị của Pháp, để dưỡng quân và củng cố lực lượng. Chính vì thế mà Nguyễn Trường Tộ đã nhận làm từ dịch cho Pháp để mong góp phần vào việc hòa đàm...

Ngày 29 tháng 11 năm 1861, Đô đốc Louis-Adolphe Bonard lên thay Đô đốc Léonard Charner, và ông này liền xua quân mở rộng cuộc chiến. Thấy vậy, Nguyễn Trường Tộ không trông mong gì ở cuộc "nghị hòa" nên xin thôi việc.

Hết lòng vì đất nước
Sau khi thôi việc, Nguyễn Trường Tộ đã dồn hết tâm trí vào việc thảo kế hoạch giúp nước. Nhờ sự hiểu biết sâu rộng về các phương diện chính trị, kinh tế, văn hóa, khoa học kỹ thuật... nên đến đầu tháng 5 năm 1863 thì ông đã thảo xong ba bản điều trần gửi lên Triều đình Huế là "Tế cấp luận", "Giáo môn luận" và "Thiên hạ phân hợp đại thế luận".

Nhận thức được bối cảnh và khuynh hướng vận động chung của thế giới thời bấy giờ, Nguyễn Trường Tộ có những nhận định:
Ngày nay các nước phương Tây đã bao chiếm suốt từ Tây Nam cho đến Đông Bắc, toàn lãnh thổ châu Phi cho tới Thiên Phương, Thiên Trúc, Miến Điện, Xiêm La, Tô Môn Đáp Lạp, Trảo Oa, Lữ Tống, Cao Ly, Nhật Bản, Trung Quốc và các đảo ở ngoài biển, kể cả Tây châu, không đâu là không bị chẹn họng bám lưng. Nước Nga thì từ Tây Bắc đến Đông Nam gồm tất cả các nước Đại Uyển, Cốt Lợi Cán, Mông Cổ và các xứ ở Bắc Mãn Châu, không đâu là không chiếm đất và nô dịch dân những nơi đó. Ở trên lục địa, tất cả những chỗ nào có xe thuyền đi đến, con người đi qua, mặt trời, mặt trăng soi chiếu, sương mù thấm đọng thì người Âu đều đặt chân đến, như tằm ăn cá nuốt, ở đâu thuận với họ thì phúc, chỗ nào trái với họ thì họa; ai hòa với họ thì được yên, ai cự lại thì dùng binh lực giao tranh; trong thiên hạ không ai dám kháng cự lại họ.
Song tất cả đều không được phúc đáp. Đầu năm 1864 ông lại gửi cho đại thần Trần Tiễn Thành một bản điều trần nữa (hiện thất lạc) để thuyết phục Triều đình Huế nên tạm hòa với Pháp và mở rộng bang giao.

Trong thời gian phái bộ Phan Thanh Giản ở Pháp về Sài Gòn chờ tàu để đi Huế (từ ngày 18 đến 24 tháng 3 năm 1864), ông đã đến tiếp xúc với các chánh phó sứ để thảo luận nhiều vấn đề liên quan đến việc xây dựng và bảo vệ đất nước. Sau đó, ông viết "Lục lợi từ" (còn có tên "Dụ tài tế cấp bẩm từ", tháng 6 năm 1864) rồi gửi lên Triều đình, nhưng sau đó cũng không được phúc đáp. Ông đã viết bài tấu lên vua "Người da trắng nếu ta đối xử tốt với họ, họ cũng sẽ đối xử tốt với mình. Còn nếu không, họ sẽ chiếm nước ta thành thuộc địa, giống như người da đen".

Trong quãng thời gian đó, năm 1862-1864, bằng sự hiểu biết của mình, ông đã thiết kế và chỉ đạo việc xây cất tu viện Dòng Thánh Phaolô Sài Gòn (nay ở số 4 đường Tôn Đức Thắng). Đây là một công trình kiến trúc theo kiểu châu Âu có quy mô và có giá trị bền vững cho đến tận ngày nay.

Thành công ấy đã làm cho tiếng tăm Nguyễn Trường Tộ lan rộng. Khoảng năm 1864, ông được người Anh mời sang dự một hội nghị khoa học ở Anh, nhưng bị họ Phạm ngăn cản không cho liên lạc với người Anh.

Khoảng cuối năm 1864 cho đến đầu năm 1865, Nguyễn Trường Tộ đã gửi liên tiếp một số văn bản gửi lên vua và triều đình. Ông nói rằng: "Những người phương Tây nếu được đối đãi tử tế cũng sẽ đối đãi tử tế với mình, còn nếu không họ sẽ chiếm làm thuộc địa giống như các nước ở châu Phi", nhưng chưa kịp gửi lên triều đình thì bị họ Phạm ngăn cản. Còn ba văn bản gởi cho ông Thành, thì có thể là các bài: "Góp ý về việc mua và đóng thuyền máy" (cuối 1864), "Góp ý về việc đào tạo người điều khiển và sửa chữa thuyền máy" (tháng 2 năm 1865) và "Khai hoang từ" (tháng 2, 1866).

Sau đó, Nguyễn Trường Tộ được triệu ra Huế để giải quyết vụ tàu London. Về vụ việc này, sách Đại Nam thực lục kể đại ý như sau: "Trước đây, Hoàng Văn Xưởng đi Hương Cảng có đặt mua tàu London. Không ngờ bị Phô Na (chủ hãng tàu) lừa dối, tàu đã cũ nát, chưa đi tới nơi thì đã bị sóng gió làm hư hại. Sau khi sửa chữa ở Gia Định, họ đưa tàu đến cửa Thuận An (Huế) bắt phải mua. Nhưng sau khi đệ trình lên cách giải quyết, thì không được thi hành nên ông có lẽ chán nản, và xin về Nghệ An (ngày 10 tháng 4 năm 1866). Trong bức thư gửi Trần Tiễn Thành (viết từ Nghệ An đề ngày 15 tháng 6 năm 1866), thì tâm trạng của ông lúc bấy giờ khá u uất. Một phần vì ông nóng lòng việc canh tân đất nước, một phần vì thấy vua và một số quan lại bảo thủ hãy còn nghi kỵ mình...

Mặc dù vậy, Nguyễn Trường Tộ vẫn không nản chí. Về tới Nghệ An, việc đầu tiên ông làm là viết thư cho Triều đình để báo tin về việc Giám mục Gauthier nhận lời đi Pháp để mua các thứ cần thiết về mở trường kỹ thuật ở Huế. Sau đó, ông được lệnh đi cùng Giám mục Gauthier ra Huế để chuẩn bị đi Pháp. Khi ấy là giữa tháng 8 năm 1866.

Trong khoảng 3 tháng ở quê nhà, ông giúp Tổng đốc Nghệ An Hoàng Tá Viêm đào kênh Sắt ở Hưng Nguyên. Truyện "Sự tích ông Nguyễn Trường Tộ" kể:
Năm Tự Đức 19, Bính Dần (1866), ngũ nguyệt (tháng 5), Bộ sai quan Tổng đốc Nghệ An là Hoàng Tá Viêm ra đào Kênh Sắt... Người viết thư cậy ông Tộ đi khám xem hình đất, thế đất, chỉ lối cho mà đào... Kênh hoàn thành, ông Tộ có làm bài thơ mừng Kênh Sắt.

Ngày 17 tháng 8 năm 1866, Nguyễn Trường Tộ cùng với Giám mục Gauthier và Linh mục Nguyễn Điều tới Huế. Lần này, Nguyễn Trường Tộ được vua Tự Đức tiếp kiến ở nhà Tả Vu trong Tử Cấm thành (Huế), được hỏi han nhiều điều, và được nhà vua nghe theo.

Ngày 15 tháng 9 năm đó, phái đoàn Giám mục Gauthier và Nguyễn Trường Tộ đi tàu của nhà vua vào Sài Gòn, và ở đó chờ tàu. Trong thời gian lưu lại, hai ông đã có những cuộc tiếp xúc với Đô đốc La Grandière và Lãnh sự Tây Ban Nha để nắm tình hình theo yêu cầu của Triều đình. Sau đó, Nguyễn Trường Tộ đã có sáu bản báo cáo gởi về Huế. Qua các văn bản này, ông trình bày cho Triều đình thấy là có một khác nhau giữa ý đồ của Pháp soái (tức Đô đốc La Grandière) ở Sài Gòn và chính sách của chính phủ ở Pháp. Pháp soái thì muốn bằng mọi cách thôn tính hoàn toàn sáu tỉnh Nam Kỳ và áp đặt trên phần đất còn lại của Việt Nam một hiệp ước bảo hộ; trong khi ấy ở chính quốc, thì có nhiều dư luận chống đối các cuộc phiêu lưu quân sự ở các vùng đất xa xôi...

Ngày 10 tháng 1 năm 1867, phái đoàn đáp tàu L’Orne đi Pháp. Trong 8 tháng ở đây, họ đã mua sách vở, dụng cụ, máy móc... để lập trường học kỹ thuật ở Huế. Ngoài ra, Giám mục Gauthier cũng đã tới Bộ Ngoại giao Pháp, Bộ Hàng hải và Thuộc địa Pháp để xin tài trợ cho các chương trình của mình; đồng thời tiếp xúc với một số thương gia và kỹ nghệ gia người Pháp. Ngày 25 tháng 11 năm 1867, phái đoàn trở về Việt Nam.

Theo Linh mục Trương Bá Cần (tác giả sách Nguyễn Trường Tộ: Con người và di thảo), thì có lẽ Nguyễn Trường Tộ đã theo Giám mục Gauthier sang Rôma (Ý), rồi được vào chầu Giáo hoàng Piô IX nhân chuyến đi này.

Ngày 29 tháng 2 năm 1868, phái đoàn Giám mục Gauthier và Nguyễn Trường Tộ về tới Huế. Cùng theo về còn có hai Linh mục, một giáo dân (bác sĩ Hemaiz) và một người thợ máy (tất cả đều là người Pháp, và đều do Giám mục Gauthier vận động được). Sau khi xem xét các thứ mua về cho trường học và các thứ mà Bộ Hàng hải Pháp gửi tặng, vua Tự Đức cho phép Giám mục Sohier được xây trường học kỹ thuật trên mảnh đất đã đề nghị (nằm giữa nhà thờ Kim Long và Tòa Giám mục Huế)... Theo tờ tấu của Viện Cơ mật đề ngày 4 tháng 3 năm 1868, thì sau đó các thành viên trong đoàn đều được nhà vua ban thưởng tiền và lụa...

Đi Pháp về, trong thời gian từ cuối tháng 2 cho tới cuối tháng 4 năm 1868, Nguyễn Trường Tộ đã gởi cho Triều đình ít nhất là 9 văn bản. Ngoài văn bản đầu tiên (sau khi về tới Huế), nói về việc mở trường và phát triển đất nước, hầu hết các văn bản khác đều xoay chung quanh vấn đề sứ bộ đi Pháp. Bởi Triều đình vua Tự Đức lúc bấy giờ chỉ quan tâm tới việc làm sao lấy lại được 6 tỉnh Nam Kỳ đã mất vào tay Pháp. Sau những cuộc thương thuyết không thành công giữa Trần Tiễn Thành và Đô đốc Lagrandière tại Sài Gòn cuối tháng 1 năm 1868, vua Tự Đức nhất định cử một phái bộ sang Pháp để điều đình với chính phủ Pháp. Đối với vấn đề quan trọng này, quan điểm trước sau như một của Nguyễn Trường Tộ là phải tự lực tự cường để lấy lại phần đất đã mất, chứ không thể van xin nài nỉ. Tuy nhiên, ông vẫn sẵn sàng đi theo sứ bộ và đã có những kiến nghị rất cụ thể cho chuyến đi.

Khoảng giữa tháng 3 năm 1868, Nguyễn Trường Tộ được cấp phát ngựa và chi phí về Nghệ An thăm mẹ già trước lúc lên đường sang Pháp. Tuy nhiên, sau khi trở lại Huế, ông đổi ý, kiến nghị với Triều đình là không nên sai sứ bộ sang Pháp điều đình mà chỉ nên gởi sứ bộ vào Sài Gòn thương thuyết.

Việc đi Pháp vì thế phải đình hoãn không thời hạn. Ngày 18 tháng 4 năm 1868, Bộ Lễ lại cấp phép cho Nguyễn Trường Tộ trở về Nghệ An. Trước đó, ngày 7 tháng 4 năm 1868, Giám mục Gauthier cũng đã lên đường trở về Xã Đoài vì thấy việc mở trường kỹ thuật không được nói tới nữa.

Về lại Nghệ An, Nguyễn Trường Tộ bắt tay vào việc vận động dân vùng Xuân Mỹ (Nghệ An) thường xuyên bị úng lụt đến nơi ở mới, đồng thời xây cất Nhà Chung Xã Đoài. Trong những năm này, ông vẫn đều đặn gửi lên triều đình Huế các bản điều trần về thời sự.

Tháng 10 (âm lịch) năm Tự Đức thứ 23 (1870), Nguyễn Trường Tộ gửi thư lên Triều đình đề nghị lập lãnh sự ở Sài Gòn và sứ quán ở Pháp để nắm tình hình. Đầu tháng 11 năm đó, ông lại xin được vào Nam tổ chức đánh úp quân Pháp để thu hồi 6 tỉnh Nam Kỳ, nhân lúc Pháp đang thua Phổ (Đức) và Cách mạng Pháp đang nổi dậy.

Ngày 28 tháng 12 năm 1870, trong bản tấu của Viện Cơ mật dâng lên vua Tự Đức có đoạn:
..."Bọn thần tuân phụng xét duyệt các khoản mật trần của Nguyễn Trường Tộ thấy y cũng có lòng với ta và chính lúc này là lúc có thể thừa cơ hội được. Ý kiến của bọn thần cũng đồng với các lý lẽ của thần Trần Tiễn Thành tâu xin. Nhưng xét vì đây là việc quân quốc trọng sự cần phải bàn thảo kín đáo kỹ lưỡng mới bảo đảm không nguy hiểm trở ngại sau này. Nay bọn thần chưa giáp mặt y bàn tính mà đã nội giao cho y qua các nước thám sát những việc cần phải làm, lỡ ra có chỗ nào chưa được chu đáo, sợ sẽ sinh trở ngại. Vậy xin cho Bộ Lễ lấy lý do phái đem người qua Tây học tập, khẩn tư cho tỉnh thần Nghệ An lập tức cấp ngựa, sức y lên kinh ngay để bọn thần ở Viện Cơ mật và Tòa Thương Bạc đối diện hỏi bọn y xem suy tính cơ nghi như thế nào cho được chu thỏa. Bọn thần sẽ suy nghĩ chín chắn đôi ba lần và phúc tâu đầy đủ. Vậy dám xin có lời tâu bày, đợi chỉ tuân hành."

Đầu năm 1871, ông nhận được lệnh cấp tốc ra Huế với lý do "đưa học sinh đi Pháp", nhưng kỳ thực là để bàn bạc với vua Tự Đức về phương lược quân sự và ngoại giao mà ông đã trình bày trong các văn bản gởi cho Triều đình cuối năm 1870. Nhưng Triều đình Huế bàn đi tính lại mà không đi đến được một quyết định nào: Sứ bộ không được cử đi các nước, kế hoạch đánh úp Pháp để thu hồi 6 tỉnh ở Nam Kỳ cũng không được thực hiện...

Qua đời
Sau mấy tháng ở Huế, có thể là vì không có việc gì để làm, hoặc có thể vì bệnh cũ tái phát, Nguyễn Trường Tộ đã xin phép trở về Xã Đoài (Nghệ An). Đến ngày 22 tháng 11 năm 1871 thì ông đột ngột từ trần. Lúc ấy, ông chỉ mới 41 tuổi.

Con ông là Nguyễn Trường Cửu, trong Sự tích ông Nguyễn Trường Tộ chỉ nói ngắn gọn rằng: "Qua năm sau, Tự Đức năm 24 (1871), ngày 10 tháng 10, ông Tộ làm câu thơ rằng: "Nhất thất túc thành thiên cổ hận / Tái hồi đầu thị bách niên cơ" (Một kiếp sa chân, muôn kiếp hận /
Ngoảnh đầu cơ nghiệp ấy trăm năm) đoạn thì qua đời. Thọ 41 tuổi".

Nhiều chứng cứ cho thấy ông mất vì bệnh xuất huyết bao tử. Riêng Giám mục Gauthier cho rằng ông bị đầu độc. Trong một thư đề ngày 1 tháng 11 năm 1871, vị Giám mục này viết: "Người Giáo hữu Việt Nam mà tôi đem theo năm 1867 và người ta gọi là Kiến trúc sư (...) đã là nạn nhân của một âm mưu đầu độc".

Sau khi qua đời, di hài của ông được an táng tại thôn Bùi Chu (nay ở xóm 1, làng Bùi Chu, xã Hưng Trung, huyện Hưng Nguyên, tỉnh Nghệ An). Ban đầu, phần mộ của ông chỉ là một nấm mộ đất thấp, tại một bãi đá mài bên sông của làng Bùi Chu. Sau được cải táng về phía tây, trên một gò đất cao giữa khu đất bằng phẳng, gần đường chính, cách vị trí mộ cũ khoảng 300 m. Năm 1943, giáo sư Từ Ngọc Nguyễn Lân đã đứng ra tổ chức, kêu gọi các cá nhân, tổ chức đóng góp công của để xây dựng lăng mộ cho Nguyễn Trường Tộ. Bản thân giáo sư Nguyễn Lân đã gửi số tiền 133 đồng cho linh mục địa phận Xã Đoài là Laygue để xây lại mộ Nguyễn Trường Tộ. Trong đó bao gồm 110 đồng là tiền bán 900 quyển "Nguyễn Trường Tộ" của ông, còn 23 đồng là tiền của những người bạn của giáo sư đóng góp vào. Nhờ đó ngôi mộ của Nguyễn Trường Tộ được xây lại bằng đá cẩm thạch Thanh Hóa cùng với những họa tiết tương đối hoàn chỉnh. Ngày 21 tháng 1 năm 1992, Bộ Văn hóa đã xếp hạng di tích cấp quốc gia. Năm 1996 huyện Hưng Nguyên đã đầu tư kinh phí xây dựng, nâng cấp khu di tích với diện tích 1.062 m², gồm 2 phần: phần mộ và phần vườn mộ, xung quanh được xây hàng rào bảo vệ, bên trong trồng hoa và cây cảnh, trở thành một khu lăng mộ hoàn chỉnh.

Vợ, con
Không biết chắc Nguyễn Trường Tộ đã lập gia đình lúc nào. Có thể là trong khoảng thời gian ông trở về Nghệ An, sau khi các dự án canh tân của ông gởi vua Tự Đức bị chống đối nên bị bỏ dở (sau tháng 4 năm 1868). Con ông gồm một trai, một gái. Người con gái lấy chồng ở một làng kế cận. Người con trai là Nguyễn Trường Cửu (ông mất khi Trường Cửu mới được 18 tháng), có tư chất thông minh, được học hành, thường được gọi là "Đồ Cửu". Ông Cửu mất vào khoảng năm 1942, và đã để lại tác phẩm Sự tích ông Nguyễn Trường Tộ.

Tác phẩm
Kể từ khi về nước (khoảng 1861) cho đến năm cuối đời (1871), Nguyễn Trường Tộ đã đều đặn gửi lên vua Tự Đức và triều đình Huế các bản điều trần và phúc trình về thời sự. Đáng chú ý có:
Hòa từ (Bàn về hòa) gửi tướng Nguyễn Bá Nghi (1861)
Tế cấp luận (Bàn về những việc khẩn cấp, tháng 3 - 4 năm 1863, hiện chưa tìm thấy)
Giáo môn luận (Bàn về việc tự do tôn giáo, 26 tháng 3 năm 1863)
Thiên hạ phân hợp đại thế luận (Bàn về những thế lớn phân và hợp trong thiên hạ). Đây là bài "Hòa từ" được sửa chữa lại (1863)
Điều trần (7 tháng 5 năm 1863)
Lục lợi từ (Kế hoạch làm cho dân giàu, tháng 6 năm 1864)
Khai hoang từ (Bàn về việc khai hoang, tháng 2 năm 1865)
Điều trần khả năng lấy lại ba tỉnh miền Đông [Nam Kỳ] (1866)
 Kế hoạch vận động ở Pháp để giữ ba tỉnh miền Tây [Nam Kỳ] (1866)
 Báo cáo về việc gặp viên Lãnh sự Tây Ban Nha (1866)
 Kế ly gián giữa Anh và Pháp (1866)
 Điều trần về hội nước ngoài (1866)
 Phúc trình về việc ký hợp đồng với các hội nước ngoài (gửi về khi sang Pháp năm 1867)
 Về tám điều cần bàn gấp (gửi về khi sang Pháp năm 1867)
 Điều trần về việc tiễu trần giặc biển (tháng 8 năm 1868)
 Điều trần về việc tái tu võ bị (1869)
 Kế hoạch nội công ngoại kích thu hồi sáu tỉnh Nam Kỳ (tháng 11 năm 1870)
 Bổ sung kế hoạch sai sứ đi Tây và đánh úp Gia Định (tháng 11 năm 1870)
 Bàn về việc cho Pháp thông thương để đổi lại sáu tỉnh (tháng 2 năm 1871)
 Kế hoạch thương nghị với Pháp và vận động sự giúp đỡ của các nước khác (tháng 2 năm 1871)
 Kế hoạch vay tiền để dùng vào việc binh (tháng 2 năm 1871)
 Về việc gửi học sinh sang Singapore học sinh ngữ (tháng 2 năm 1871)
 Về việc nhờ Giám mục Hòa giúp lấy lại 6 tỉnh (tháng 3 năm 1871)
 Tu võ bị (bàn về việc chỉnh đốn quân đội và quốc phòng, tháng 5 năm 1871)
 Về việc cần canh tân, quảng giao để giữ nước (tháng 8 năm 1871)
 Về việc nông chính (tháng 8 năm 1871), v.v...
Ngoài ra, Nguyễn Trường Tộ còn để lại một số di cảo thơ.

Tóm tắt nội dung các bản điều trần
Nguyễn Trường Tộ đã liên tiếp gửi lên triều đình Huế 30 bản điều trần (theo tập hợp của Linh mục Trương Bá Cần) đề xuất canh tân xây dựng đất nước. Nội dung các bản điều trần đề cập đủ mọi lĩnh vực. Tóm tắt các mặt chủ yếu:

Về chính trị:
Ông trình bày những chiến lược cơ bản, về những thế lớn phân và hợp trong thiên hạ ("Thiên hạ phân hợp đại thế luận", 1863) và đề xuất "Kế ly gián giữa Anh và Pháp" (1866). Không hề ảo tưởng về dã tâm của thực dân Pháp, nhưng ông rất sáng suốt chủ trương tạm hòa hoãn với Pháp, gợi ý với nhà vua về lợi ích lớn của việc "Mở rộng quan hệ với Pháp và các nước khác" (1871)...

Về nội chính:
Ông đề nghị triều đình tinh giản bộ máy chính quyền để đỡ hao tốn công quỹ, xác định rõ chức năng công việc của từng loại quan lại để khỏi phải có rất nhiều người ăn lương mà không biết làm gì. Mặt khác, nên có chính sách đối với những nho sinh để họ không thể dựa vào chút chữ nghĩa, trốn tránh nghĩa vụ đối với nước nhà. Ngoài ra, muốn cho đội ngũ viên chức giữ được thanh liêm thì phải tạo điều kiện cho họ làm giàu chính đáng...

Về tài chính:
Ông đề nghị sắp đặt lại hệ thống thuế khóa cho thật công bằng hợp lý. Muốn thế phải đo đạc lại ruộng đất, kê khai nhân khẩu, tăng thuế người giàu và hàng xa xỉ ngoại nhập, đánh thuế thật nặng vào những tệ nạn như cờ bạc, rượu chè,... Ngoài ra, còn phải khuyến khích nhà giàu bỏ tiền ra cho vay, và vay tiền của nước ngoài...

Về kinh tế:
Ông đề nghị chấn hưng "nông, công, thương nghiệp" để làm cho dân giàu nước thịnh, bằng những hành động cụ thể như: tổ chức khai hoang, bảo vệ rừng, thành lập các đoàn tàu đem hàng nông sản đi bán, cử người thăm dò tài nguyên, khai thác mỏ, thành lập các cơ sở sản xuất công nghệ và đào tạo thợ kỹ thuật…Và để nền kinh tế cả nước có thể giao thông dễ dàng, thì phải chú ý đến việc làm mới và tu bổ đường bộ và đường thủy....

Về học thuật:
Ông đề nghị cải cách "việc học, việc thi" để chọn được nhân tài hữu ích. Không nên tiếp tục lối học "máy móc, tín điều" kiểu Trung Hoa. Đáng chú ý là việc ông đề nghị đem các môn khoa học vào trong chương trình học, nhất quyết phải dùng quốc văn (chữ Nôm) để dạy học và soạn sách, kể cả trong các giấy tờ hành chính...

Về ngoại giao:
Ông chủ trương quan hệ mềm mỏng với Pháp, và không chỉ có Pháp mà còn phải đặt ngoại giao với nhiều nước khác như Anh, Tây Ban Nha... Phải biết lợi dụng mâu thuẫn giữa các nước này để có lợi cho mình. Phải đào tạo được các thông dịch viên giỏi công việc và tiếng nước ngoài...

Về võ bị:
Ông đề nghị cải tu võ bị nhằm tăng chất lượng của quân đội, như tổ chức lại đội ngũ, cho quân lính được học tập các binh pháp mới, mua sắm tàu thuyền và vũ khí, xây dựng phòng tuyến cả ở thành thị lẫn nông thôn, đề phòng quân Pháp xâm lược lan ra cả nước...

Bên cạnh đó, ông còn đề nghị cải cách về các mặt khác như văn hóa, tôn giáo, bảo tồn di tích lịch sử, v.v... Tuy nhiên, phần lớn những đề nghị của ông đã không được triều đình nhà Nguyễn nghe theo do tầm nhìn hạn hẹp của họ và hạn chế của thời đại.

Nhận xét
Giám mục Gauthier:Tên Trường Tộ trước là linh mục. Từ khi thuyền Tây đến Gia Định thì phần nhiều kém đạo hạnh, lệch lạc ra ngoài phạm vi đạo trưởng, năng lui tới Tây soái tìm vui.

Vũ Ngự Chiêu, Tiến sĩ sử học:...Cuộc đời Nguyễn Trường Tộ phần lớn gồm những mẩu truyền kể khó kiểm chứng... Điều có thể kiểm chứng là Nguyễn Trường Tộ từng theo hầu Giám mục Gauthier (Ngô Gia Hậu), người cai quản giáo phận Xã Đoài (Nghệ An). Chi tiết thứ hai là Nguyễn Trường Tộ đã theo Gauthier lưu lạc qua Hong Kong, rồi trở lại Sài-gòn năm 1861 trên hạm đội của Charner.
Theo GS. Nguyễn Huệ Chi thì:
Các bản điều trần của Nguyễn Trường Tộ đã nói lên rất rõ tấm lòng yêu nước thiết tha của ông. Ông tin tưởng vào triển vọng canh tân của Nhật Bản, đặt hết hy vọng vào thế hệ trẻ được đào tạo bằng thực nghiệp có thể làm mạnh thế nước... Tuy chưa có ý thức thay thế thể chế phong kiến bằng một thể chế dân chủ, bởi tình thế đất nước chưa có phép làm điều đó, nhưng tư tưởng của ông đã tiến rất gần các nhà tư tưởng tiến hóa luận của phương Tây. Có thể nói, ông đã gợi ra cho người lãnh đạo đất nước những cách nghĩ, cách nhìn cởi mở và táo bạo mà hàng thế kỷ về sau vẫn đáng để suy gẫm. Tóm lại, ông quả là một con người có trí thông minh, nhìn xa thấy rộng, có khả năng ứng dụng vào thực tế vốn liếng tri thức uyên bác cũng như những điều mình sở đắc. Tiếc thay, ông lại "sinh không gặp thời", do đó ông đã không thực sự đóng một vai trò nào trong lịch sử, ngoài vai trò "làm chứng về tấm lòng của một con người, về vận hội của một đất nước.<blockquote>Về đóng góp cho văn học Việt, ông đã để lại một lối văn mang phong cách "chính luận - trữ tình": vừa phải đảm bảo sự chặt chẽ, sắt bén, khúc chiết trong phân tích (chịu ảnh hưởng khá rõ tư duy lôgic phương Tây); nhưng cũng vừa thấm đẫm cảm hứng trữ tình của tác giả (vì ông phơi trải hết lòng mình), nên có sức thuyết rất mạnh. Ngoài ra, ông còn để lại một số di cảo thơ. Nhìn chung thơ ông mang phong cách trữ tình khoáng đạt, và có thể chia thành hai mảng: những bài "tức cảnh, sinh tình" và những bài "Ngôn chí, tự tình"...</blockquote>
Trích thêm ý kiến của nhà nghiên cứu Trần Bạch Đằng:
...Tôi không đi vào khía cạnh "đổi mới tư duy" mà ông kiên trì, tôi chỉ muốn nhấn mạnh những kiến nghị vì lợi ích của đất nước, mà với tư cách một tín đồ đạo Công giáo đang bị Triều đình ngược đãi, dân chúng nghi kỵ, ông không ngần ngại trình bày, hy vọng nhà vua đảo ngược thế cờ, chuyển nguy thành an, chuyển yếu thành mạnh, chuyển lạc hậu thành tiên tiến cho cả quốc gia, bấy giờ, đứng trước khả năng sụp đổ không phải khó thấy.Nguyễn Trường Tộ là một trí thức - theo nghĩa gần với hiện đại. Phân tích kỹ các "điều trần", chúng ta dễ dàng phát hiện tính "không tưởng" ở một số chủ trương của Nguyễn Trường Tộ - Ông nóng vội và nhất là ông không biết cơ chế của triều Tự Đức không bao giờ cho phép suy nghĩ của ông trở thành hiện thực bởi chúng đụng đến bức tường lạc hậu kinh khủng về học vấn, về khoa học, sự mụ mẫm trong đầu các quan lại cao cấp, kể cả đấng chí tôn - nhưng ông vẫn không mệt mỏi. Tấm lòng yêu nước thúc đẩy ông. Ta quý Nguyễn Trường Tộ ở chỗ đó...
Và của GS. Nguyễn Hữu Tá:
...Ở tuổi 30, Nguyễn Trường Tộ đã có một vốn kiến thức rộng và sâu cả về phương diện chính trị, kinh tế, văn hóa, khoa học kỹ thuật. Với tiềm lực chất xám rất quý như thế, nếu ông được tin dùng, được tạo điều kiện để hoạt động, tình thế có thể sẽ rất khác. Bi kịch của Nguyễn Trường Tộ, ngẫm ra là một nghịch lý khó tin nhưng có thật. Yêu nước nhưng không được giúp nước vượt qua đại họa ngoại xâm; thực sự có tài năng xuất chúng nhưng vấp phải vật cản quá lớn – sự trì trệ bảo thủ, dị ứng với chủ trương duy tân, tự cường của triều đình Tự Đức và sự nghi ngờ dai dẳng của họ với những người tin theo Công giáo.Bi kịch lớn lao ấy bình thường ra có thể nhấn sâu những con người nặng lòng với đất nước vào tình trạng trầm cảm, u uất, bế tắc. Nhưng với Nguyễn Trường Tộ thì không. Ông đã bộc lộ một phẩm chất đáng tôn trọng: sự kiên trì nhẫn nại – nhẫn nại đến mức phi thường. Trong vòng 10 năm (1861 – 1871), Nguyễn Trường Tộ liên tục gửi đến vua Tự Đức và triều đình Huế rất nhiều bản điều trần. Riêng Linh mục Trương Bá Cần đã tập hợp được 58 bản và công bố trong tập Nguyễn Trường Tộ – con người và di thảo. Gửi mà không có hồi âm, nhưng lại tiếp tục gửi nữa. Đề tài không lặp lại, nội dung hết sức phong phú đề cập đến hầu hết những vấn đề chiến lược ở tầm "quốc sách"...

Vinh danh Nguyễn Truờng Tộ, tên ông được đặt cho nhiều trường học và đường phố tại Việt Nam.

Văn Nguyễn Trường Tộ
Giới thiệu hai đoạn văn, để hiểu phần nào lối văn nghị luận và tấm lòng yêu nước của ông.Trần tình (trích):...Vì tôi là kẻ tự biết rõ mình, thấy mình một cách chính xác, bao nhiêu những việc thế tình nham hiểm, hoạn hải ba đào không việc gì không biết nên mới cam tâm chịu ba tội ấy (tức là tội thân phận hèn mọn dám nói việc cao xa, tội "ở trong vòng của quân địch mà lại ôm chí khác" và tội bị nghi kị mà vẫn hiến dâng ý kiến) chuốc lấy mối lo không phải phận sự của mình, ôm lấy những việc khó làm, chỉ đó mới có thể giữ được. Người xưa xét người không xét ở thành bại mà xét ở chỗ có hay không có tấm lòng. Có lòng mà gặp thời đắc dụng là điều may. Có lòng mà gặp thời không tốt, đến phải cô quạnh không chỗ nương thân lại còn mắc tội là điều rất không may. Nhưng nếu lấy điều khoan dung nhân hậu mà xét, thì nhìn vào lầm lỗi của một người có thể biết được lòng nhân hậu của người đó. Huống chi tôi nay như con cá voi ở giữa bể, trong gia đình không hệ luỵ vợ con, ngoài xã hội không lo bị cấm chế, thế mà biết nhớ về cố đô căm giận quân thù (…) việc đời được mất vinh nhục tôi đều xem như ngoại vật, chỉ cần bảo toàn lấy cái điều rất quý ở nơi mình là đủ rồi, nhưng thấy người có việc bất bình cũng phải tuốt gươm cứu giúp, mà bản tâm không mong người báo ơn. Chỉ khi nào không mong người báo đáp, người ta mới làm được những việc phi thường, khẳng khái. Tôi xin dâng mấy bài "Thiên hạ phân hợp đại thế luận", "Tế cấp luận", "Giáo môn luận"… để cho ngụm nước nơi vũng chân trâu nhờ sông ngòi có thể chảy thấu ra biển cả. Được thế thì nước đổ qua trăm dặm may ra có thể giúp ích được ít nhiều. Như thế, tôi dẫu chết vùi nơi nơi chốn mường mọi cũng tỏ được tấm lòng không quên nguồn gốc...Thiên hạ đại thế luận (trích):...Hiện nay tình hình trong nước rối loạn... tiền của sức lực của dân đã kiệt quệ, việc cung ứng cho quân binh đã mệt mỏi, trong Triều đình quần thần chỉ làm trò hề cho vui lòng vua, che đậy những việc hư hỏng trong nước, ngăn chặn những bậc hiền tài, chia đảng lập phái khuynh loát nhau, những việc như vậy cũng đã nhiều; ngoài các tỉnh thì quan tham lại nhũng xưng hùng xưng bá tác phúc tác oai, áp bức tàn nhẫn kẻ cô thế, bòn rút mỡ dân, đục khoét tuỷ nước, việc đó đã xảy ra từ lâu rồi. Những kẻ hận đời ghét kẻ gian tà, những kẻ thất chí vong mạng, phần nhiều ẩn núp nơi thao dã, chính là lúc Thắng, Quảng sẽ thừa cơ nổi dậy. Thế mà sao đối ngoại thì không có cách nào để động đến một mảy may lông của quân Pháp, cũng chẳng thuyết phục được ai để giải vây cho, lại đi tàn sát dân mình, giận cá chém thớt, khiến cho dân bị cái hại "cháy nhà vạ lây". Thật đúng như câu nói: "đào ao đuổi cá", "nối giáo cho giặc". Cây cối trước hết tự nó hủ mục sau mới bị sâu đục; nước mình trước hết không biết tự giữ thể diện thì người ta mới khinh mình; dân loạn bên trong, rồi kẻ địch mới nhân đó mà vào. Như thế loạn không phải chỉ từ bên ngoài mà ở ngay trong nước vậy. Than ôi! Dân chúng phụng sự quan trên, đóng thuế nạp tô, để mong được sống yên thân, thế mà bây giờ lại lấy những thứ nuôi sống người đó để làm hại người, nỡ khiến dân chúng vấp phải họa binh đao, nỡ tranh giành cái nhỏ mà bỏ cái lớn, cũng như muốn bảo tồn cành lá mà lại đem đẵn cả cội gốc. Cho nên mới nói: không sợ thế giặc ngang tàng mà sợ lòng người rời rạc. Lòng người đã rời rạc, đã muốn chóng mất, thì dù có thành trì bằng kim loại, có ao nước sôi cũng phải bỏ mà chạy, ai ở đó chịu chết mà giữ cho!...Xem thêm
Phêrô Trương Bá Cần
Nguyễn Lộ Trạch
Trần Tiễn Thành

Sách tham khảo
Trương Bá Cần, Nguyễn Trường Tộ – con người và di thảo. Nhà xuất bản TP. Hồ Chí Minh, 2002.
Nguyễn Huệ Chi, mục từ: "Nguyễn Trường Tộ" trong Từ điển văn học (bộ mới). Nhà xuất bản Thế giới, 2004.
Nguyễn Q. Thắng - Nguyễn Bá Thế, Từ điển nhân vật lịch sử Việt Nam. Nhà xuất bản Khoa học xã hội, 1992.
Trịnh Vân Thanh, Thành ngữ-Điển tích-Danh nhân từ điển (quyển 2). Nhà xuất bản Hồng Thiêng, Sài Gòn, 1967.
Nhóm Nhân văn Trẻ, Hỏi đáp lịch sử Việt Nam'' (tập 4). Nhà xuất bản Trẻ, 2007.

Chú thích

Liên kết ngoài
Nguyễn Trường Tộ, nhà thiết kế vĩ đại của đất nước ở thế kỷ XIX.
Nguyễn Trường Tộ và khát vọng canh tân
 Nguyễn Trường Tộ: Bài học về sự phối hợp giữa trí thức và nhà cầm quyền
Khát vọng Nguyễn Trường Tộ

Người Hưng Nguyên
Nhà cải cách xã hội
Kiến trúc sư Việt Nam
Tín hữu Công giáo Việt Nam
Quan lại nhà Nguyễn
Người Nghệ An
Tín hữu Công giáo được đặt tên đường ở Việt Nam
Người họ Nguyễn tại Việt Nam


title: Amegilla cingulata

text:
Amegilla cingulata là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Fabricius mô tả khoa học năm 1775.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Động vật được mô tả năm 1775
Amegilla


title: Limonia perdistincta

text:
Limonia perdistincta là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Limonia (Limoniidae)
Limoniidae ở vùng Afrotropic


title: 25047 Tsuitehsin

text:
25047 Tsuitehsin (provisional designation: 1998 QN44) là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln project ở Socorro, New Mexico ngày 17 tháng 8 năm 1998. Nó được đặt theo tên Tsui Te Hsi.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 25001–26000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1998


title: Hylaeus melaleucae

text:
Hylaeus melaleucae là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Rayment mô tả khoa học năm 1953.

Chú thích

Tham khảo

M
Động vật được mô tả năm 1953


title: Blesmes

text:
Blesmes là một xã ở tỉnh Aisne, vùng Hauts-de-France thuộc miền bắc nước Pháp.

Tham khảo

Xã của Aisne


title: Lasioglossum dathei

text:
Lasioglossum dathei là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Ebmer mô tả khoa học năm 2008.

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 2008


title: (173179) 1997 TL24

text:
{{DISPLAYTITLE:(173179) 1997 TL24}}

(173179) 1997 TL24 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện qua chương trình tiểu hành tinh Beijing Schmidt CCD ở trạm Xinglong ở tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc ngày 6 tháng 10 năm 1997.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 173001–174000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1997
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: 4986 Osipovia

text:
4986 Osipovia (1979 SL7) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 23 tháng 9 năm 1979 bởi N. S. Chernykh ở Nauchnyj.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 4986 Osipovia

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1979


title: Prunay-Belleville

text:
Prunay-Belleville là một xã ở tỉnh Aube, thuộc vùng Grand Est ở phía bắc miền trung nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
 Xã của tỉnh Aube

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Prunay-Belleville sur le site de l'Institut géographique national

Prunay-Belleville


title: Diplectrona ismene

text:
Diplectrona ismene là một loài Trichoptera trong họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Diplectrona


title: Biệt thức

text:
Trong toán học, biệt thức của một đa thức là một hàm đa thức của các hệ số của nó, cho phép suy luận một số tính chất của nghiệm mà không cần tính toán chúng. Ví dụ, biệt thức của đa thức bậc 2
là
 là 0 nếu và chỉ khi đa thức có một nghiệm kép, và (trong trường hợp các hệ số thực) là dương khi và chỉ khi đa thức có hai nghiệm phân biệt đều là số thực.

Nói chung, đối với một đa thức có bậc tùy ý, biệt thức bằng 0 khi và chỉ khi nó có nghiệm kép, và, trong trường hợp các hệ số thực, nó là dương khi và chỉ khi số lượng nghiệm không phải là số thực là một bội số của 4 khi bậc của đa thức đó là 4 hoặc cao hơn.

Thuật ngữ "biệt thức" được đặt ra vào năm 1851 bởi nhà toán học người Anh James Joseph Sylvester.

Tham khảo tại:

Đại số
Đa thức
Đường cong bậc hai
Định thức


title: Orègue

text:
Orègue () là một xã thuộc tỉnh Pyrénées-Atlantiques trong vùng Nouvelle-Aquitaine miền tây nam nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Pyrénées-Atlantiques

Tham khảo
INSEE

Liên kết ngoài
 ORAGARRE in the Bernardo Estornés Lasa - Auñamendi Encyclopedia (Euskomedia Fundazioa) (in Spanish)

Xã của Pyrénées-Atlantiques
Nafarroa Beherea


title: Zorochrus

text:
Zorochrus là một loài bổ củi được tìm thấy chủ yếu trong cát trên các bờ sông và suối.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Họ Bổ củi


title: Altfraunhofen

text:
Altfraunhofen là một đô thị thuộc huyện Landshut trong bang Bayern nước Đức. Đô thị Altfraunhofen có diện tích 24,28 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 2071 người.

Tham khảo


title: Danh sách tên ký hiệu của NATO cho máy bay trực thăng

text:
NATO/ASCC tên ký hiệu cho máy bay trực thăng:

 Mi-26 "Halo"
 Mi-1 "Hare"
 Mi-10 "Harke"
 Ka-25 "Harp"
 Ka-10 "Hat"
 Mi-28 "Havoc"
 Mi-14 "Haze"
 Ka-27/29/32 "Helix"
 Ka-15 "Hen"
 Mi-34 "Hermit"
 Mi-24 "Hind"
 Mi-8/9/17 "Hip"
 Ka-18 "Hog"
 Ka-50/Ka-52 "Hokum"
 Mi-12 "Homer"
 Ka-26/126 "Hoodlum"
 Mi-6 "Hook"
 Ka-22 "Hoop"
 Mi-2 "Hoplite"
 Ka-25 "Hormone"
 Yak-24 "Horse"
 Mi-4 "Hound"

Xem thêm: Tên ký hiệu của NATO

Tham khảo

máy bay trực thăng


title: Shannonomyia austrolathraea

text:
Shannonomyia austrolathraea là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Shannonomyia
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Slave of Kiss

text:
SLAVE of KISS là single thứ 7 của Kitade Nana. Track "KISS" là cover 1 bài hát của Princess Princess và sau 1 tháng, track này đã xuất hiện trong Princess Princess tribute album: 14 Princess ~Princess Princess Children~, #2. Single thứ bảy này bao gồm cả "KISS or KISS" bản Tiếng Anh. Track #4 - "Sweet frozen kiss" có mặt trong album thứ hai "I scream" của Kitade. Vào thời điểm single này ra mắt, Nana chính thức chuyển sang dòng thời "Gothic Lolita".

Tracklist
 KISS
 Kiss wo Kudasai (キスを下さい; Please Kiss Me)
 KISS or KISS (English Version)
 sweet frozen Kiss

Tham khảo

Bài hát của Kitade Nana
EP năm 2006
EP tiếng Nhật


title: Coelioxys binghami

text:
Coelioxys binghami là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Pasteels mô tả khoa học năm 1968.

Chú thích

Tham khảo

B
Động vật được mô tả năm 1968


title: Geina buscki

text:
Geina buscki là một loài bướm đêm thuộc họ Pterophoridae. Nó được tìm thấy Bắc Mỹ, bao gồm Tennessee và Mississippi.

Sải cánh dài khoảng 15 mm.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Images
Bug Guide

Geina


title: Homalium rubrocostatum

text:
Homalium rubrocostatum là một loài thực vật thuộc họ Salicaceae. Đây là loài đặc hữu của New Caledonia.

Chú thích

Tham khảo

 Jaffré, T. et al. 1998. Homalium rubrocostatum. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Nouvelle-Calédonie
Homalium


title: (136121) 2003 OA

text:
(136121) 2003 OA là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Robert H. McNaught ở Đài thiên văn Siding Spring ở Coonabarabran, New South Wales, Australia, ngày 18 tháng 7 năm 2003.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 136001–137000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 2003
Được phát hiện bởi Robert H. McNaught
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Bùi Phùng

text:
Bùi Phùng (1920 – 1999), là một Tướng lĩnh cao cấp Quân đội nhân dân Việt Nam, quân hàm Thượng tướng , nguyên Thứ trưởng Bộ Quốc phòng kiêm Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kế hoạch Nhà nước; nguyên Chủ nhiệm Tổng cục Hậu cần QĐND; Chủ nhiệm Hậu cần  BTL Quân giải phóng Miền Nam Việt Nam. Nguyên Ủy viên Trung ương Đảng Khoá IV và Khoá V; Đại biểu Quốc hội Khoá VII và Khoá VIII (thuộc đoàn Đại biểu tỉnh Hà Bắc). Huân chương Hồ Chí Minh.

Tiểu sử
Ông tên khai sinh là Bùi Văn Thận, sinh ngày 10 tháng 9 năm 1920, quê quán: thôn Lời, xã Đặng Xá, huyện Gia Lâm, tỉnh Bắc Ninh, nay thuộc Thành phố Hà Nội.

 Năm 1937, ông được giác ngộ Cách mạng qua Tổ chức Thanh niên sinh viên Dân chủ trường Bưởi Hà Nội do ông Lê Toàn Thư phụ trách. Ông tham gia Hội Truyền bá chữ Quốc ngữ; Ông tổ chức lập các Hội nghiên cứu sách báo, thể thao, văn nghệ... tại địa phương. Năm 1939, ông tổ chức mở lớp học, vừa dạy chữ vừa tuyên truyền giác ngộ Cách mạng thanh thiếu niên, vận động nhân dân xây dựng, phát triển các cơ sở đoàn thể cứu quốc, mở rộng Mặt trận Việt Minh đấu tranh chống Nhật, Pháp ở địa phương.
 Từ tháng 8 năm 1944 đến tháng 3 năm 1945: ông bị thực dân Pháp bắt giam tại Nhà tù Bắc Ninh, rồi chuyển về Nhà tù Hoả lò Hà Nội. Ra tù, ông được Tỉnh bộ Bắc Ninh giao công tác tổ chức chuẩn bị Tổng khởi nghĩa giành chính quyền ở 5 huyện cụm Nam sông Đuống (Phủ Thuận An cũ), tỉnh Bắc Ninh.
 Ngày 22 tháng 8 năm 1945, khi chính quyền Cách mạng huyện Gia Lâm mới được thành lập, ông được Tỉnh bộ Bắc Ninh giao làm Chủ tịch Ủy ban Cách mạng lâm thời huyện Gia Lâm .
 Từ năm 1946 đến 1949: Ông được giao làm Chủ tịch Ủy ban kháng chiến - hành chính huyện Quế Dương, tỉnh Bắc Ninh; Tỉnh uỷ viên kiêm Bí thư huyện Võ Giàng, Trưởng Ban Dân vận, Trưởng Ban Tổ chức Tỉnh ủy Bắc Ninh.
 Năm 1949, Phó ban Đảng vụ (Đảng uỷ Liên vụ) Liên khu ủy Việt Bắc, sau đó ông được cử đi học Trường Đảng Trung ương Nguyễn Ái Quốc khoá 2 tại Việt Bắc.

Năm 1950, ông được chuyển công tác vào Quân đội.

Từ tháng 3 năm 1950 đến tháng 7 năm 1954:

 Ông là một trong 36 cán bộ đầu tiên Khi Cục Vận tải thuộc Tổng cục Cung cấp  mới được thành lập và  được giao làm Chủ nhiệm Chính trị, Bí thư Liên chi bộ Cục Vận tải.
 Chỉ huy trưởng Trung trạm vận tải Việt Bắc thuộc Cục Vận tải.
 Trưởng phòng Kế hoạch Cục Vận tải.
 1950-1953: Ông từng tham gia đảm bảo vận tải cho các chiến dịch: Chiến dịch Biên giới; Chiến dịch Trần Hưng Đạo; Chiến dịch Hoàng Hoa Thám; Chiến dịch Quang Trung; Chiến dịch Hòa Bình; Chiến dịch Tây Bắc; Chiến dịch Thượng Lào.
 Trong Chiến dịch Điện Biên Phủ, ông phụ trách Trưởng Điều hành kế hoạch vận tải, đảm bảo vật chất Hậu cần kỹ thuật cho toàn Chiến dịch.

Từ tháng 8 năm 1954 đến tháng 6 năm 1964:

 Hiệu phó, Phó Bí thư Đảng uỷ Trường Cán bộ Cung cấp thuộc Tổng cục Cung cấp (đơn vị tiền thân của Học viện Hậu cần).
 Học viên Khoa Chỉ huy Hậu cần - HVHC Trung Quốc.
 Hiệu phó, Quyền Hiệu trưởng Trường Sĩ quan Hậu cần.
 1961 - 1964, Tham mưu phó Tổng cục Hậu cần. Ông từng phụ trách Chủ nhiệm hậu cần các Chiến dịch Cánh đồng Chum - Xiêng Khoảng và Chiến dịch Nậm Thà (1961-1962) tại Lào.

Năm 1964 đến năm 1975, ông công tác tại chiến trường miền Nam:

 Tháng 6 năm 1964, ông được điều động vào chiến trường miền Nam (B2) và hành quân theo  Đường Hồ Chí Minh trên biển   bằng  “con tàu không số". Ông được giao làm Phó Chủ nhiệm kiêm - Tham mưu trưởng, rồi Chủ nhiệm Hậu cần BTL Quân giải phóng miền Nam  .

 Từ  1964 đến 1975,  là người có mặt khắp các chiến trường Nam bộ , ông từng là Chủ nhiệm Hậu cần Bộ chỉ huy các chiến dịch của Quân giải phóng miền Nam Việt Nam: Bình Giã, Đồng Xoài, Chiến dịch Tết Mậu Thân 1968, Chiến dịch Đông Bắc Campuchia 1970, Chiến dịch Nguyễn Huệ, Chiến dịch Đường 14 - Phước Long, Chiến dịch Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân 1975 .
 Ông là Chủ nhiệm Hậu cần Bộ chỉ huy Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử.

Sau ngày Sài Gòn được giải phóng:

 Đầu năm 1976, Trưởng đại diện Thủ trưởng Tổng cục Hậu cần ở phía Nam.
 Từ tháng 5 năm 1976 đến tháng 3 năm 1977, Phó Chủ nhiệm Tổng cục Hậu cần.
 Tháng 3 năm 1977, Chủ nhiệm Tổng cục Hậu cần và được bầu làm Bí thư Đảng uỷ Tổng cục .
 Từ tháng 11 năm 1977 đến năm 1982, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng kiêm Chủ nhiệm Tổng cục Hậu cần .
 Từ năm 1980, Thứ trưởng thường trực Bộ Quốc phòng kiêm Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kế hoạch Nhà nước (nay là Bộ Kế hoạch và Đầu tư).
 Ông nguyên là Ủy viên Thường vụ Quân uỷ Trung ương, Ủy viên Hội đồng Quân sự Bộ Quốc phòng  và Hội đồng Xét tặng các danh hiệu vinh dự Nhà nước .
 Từ tháng 2 năm 1990 đến tháng 11 năm 1992, ông được Ban Bí thư Trung ương Đảng khóa VI chỉ định tham gia vào Ban chấp hành Lâm thời Trung ương Hội Cựu chiến binh Việt Nam và được cử làm Ủy viên Thường trực .

^ Ông nguyên là Ủy viên Trung ương Đảng Khoá IV (1976-1982) và Khoá V (1982-1986).

^ Ông là Đại biểu Quốc hội Việt Nam (thuộc đoàn Đại biểu tỉnh Hà Bắc) - Nguyên Ủy viên, Ủy ban Kinh tế - Kế hoạch và Ngân sách Quốc hội khoá VII (1981-1987) và khóa VIII (1987-1992).
 Ngày 22 tháng 11 năm 1999 (tức 15 tháng 10 năm Kỷ Mão), Thượng tướng Bùi Phùng đã trút hơi thở cuối cùng tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, thọ 79 tuổi. An táng tại Nghĩa trang Mai Dịch Hà Nội.

Lịch sử thụ phong quân hàm

Vinh danh, Khen thưởng
Huân chương Hồ Chí Minh (1993).
 2 Huân chương Quân công hạng Nhất (1979 và 1984).
 Huân chương Chiến thắng hạng Nhất.
 Huân chương Kháng chiến hạng Nhất.
 Huân chương Kháng chiến chống Mỹ cứu nước hạng Nhất.
 Huân chương Chiến công hạng Nhất, Nhì.
 Huân chương Chiến công Giải phóng hạng Nhất, Nhì.
 Huân chương Chiến sĩ vẻ vang hạng Nhất, Nhì, Ba.
 Huân chương Chiến sĩ Giải phóng hạng Nhất, Nhì, Ba.
 Huy chương Quân kỳ Quyết thắng.
 Huy hiệu 50 năm tuổi Đảng.
 Kỷ niệm chương Chiến sỹ cách mạng bị địch bắt tù, đầy.

^ Tên của ông [ Bùi Phùng ] được HĐND Tỉnh Khánh Hoà gắn biển cho một đường phố ở Phường Phước Hải, Thành phố Nha Trang (năm 2020).

Gia đình

 Cụ thân sinh ra ông là một nhà nho nghèo, cụ mất sớm khi ông mới 2 tuổi. Mẹ ông một mình nuôi con ăn học đến khi ông tốt nghiệp bậc Cao đẳng tiểu học . Sớm được giác ngộ CM, ông đã vận động tổ chức mở các lớp dạy học bằng chữ quốc ngữ và bản thân đã trở thành vị Hương sư Cách mạng đầu tiên ở địa phương.
 Năm 1942, ông lập gia đình với bà Vũ Thị Soạn (1920-2011), ông bà có ba người con trai: Bùi Tiến Dũng (1943), Bùi Quang Vinh (1950) và Bùi Minh Khánh (1960) - cả ba đều phục vụ trong Quân đội và đã được nghỉ hưu.

Chú thích

Tham khảo
130 Danh tướng trong lịch sử dân tộc và thời đại Hồ Chí Minh.
 Từ điển Bách khoa Quân sự Việt Nam - nxb QĐND 2004.
Thượng tướng Bùi Phùng – Cuộc đời gắn liền với ngành Hậu cần Quân đội (Thăng Long - Người Hà Nội).

 Lịch sử Đảng bộ huyện Gia Lâm 1930 - 2015 (Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia - 2015)

 Lịch sử Đảng bộ huyện Quế Võ (Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia)
 Lịch sử truyền thống Học viện Hậu cần 1951-2017 (Nhà xuất bản Quân đội nhân dân)
 Bộ Tư lệnh Hải quân: Lịch sử công tác chỉ huy tham mưu Hải quân trong vận tải quân sự đường biển chi viện chiến trường miền Nam (1961-1975) - Nxb Quân đội nhân dân, 2007.
Bộ Tư lệnh Miền trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa xuân năm 1975 (báo Nhân dân).
Chiến dịch Hồ Chí Minh - Mốc son lịch sử chói lọi.
 Lịch sử Bộ Chỉ huy Miền (1961-1976), nxb Chính trị Quốc gia 2004
 Tổng kết công tác Hậu cần chiến trường B2 trong kháng chiến chống Mỹ- nxb Quân đội Nhân dân 1986
  Nghị quyết số 704 NQ/HĐNN7, ngày 30-01-1986 của Hội đồng Nhà nước (Chủ tịch Trường Chinh ký).

 60 năm Những chặng đường phát triển của ngành Kế hoạch và Đầu tư - Nxb Bộ KH và ĐT 2005
 Cục hậu cần Quân giải phóng miền Nam Việt Nam (1973-1975).
 Hậu cần tại chỗ trong đàm bảo hậu cần Chiến dịch Hồ Chí Minh
 Chuẩn bị hậu cần Chiến dịch Hồ Chí Minh (Sài Gòn Giải Phóng)
Tổng tiến công năm 1975 - Đấu pháp chiến lược kết thúc chiến tranh có một không hai
 Bảo đảm hậu cần trong chiến dịch Hồ Chí Minh (báo Nhân dân)
 Vị tướng chăm lo nuôi quân đánh giặc (QĐND)
70 năm cuộc “Đại vượt ngục Hỏa Lò” và cuộc hội ngộ các cựu tù Hỏa Lò với thế hệ con em (báo Nhân Dân)
 Căn cứ Cục Hậu cần Quân giải phóng miền Nam Việt Nam  (Bảo tàng lịch sử Quân sự Việt Nam)
 Giới thiệu Căn cứ Cục hậu cần Miền  (Du lịch huyện Lộc Ninh, Bình Phước)
Quyết định số: 8/07/NQNS-TW, ngày 18-5-1984 của Bộ Chính trị, Về việc chỉ định hội đồng Quân sự Bộ Quốc phòng.
 Năm tháng không quên- truyện ký về Hậu cần QGP miền Nam VN - nxb Hội Nhà văn 2018.
 Cung trầm trong bản hùng ca Truyện ký - Viết về cuộc đời hoạt động CM của Thượng tướng Bùi Phùng (nxb QĐND-2011)
 Phim tài liệu về Thượng tướng Bùi Phùng: VỊ TƯỚNG CỦA THẾ TRẬN HẬU CẦN - Điện ảnh QĐND (YouTube).

Thượng tướng Quân đội nhân dân Việt Nam đã mất
Người Hà Nội
Tổng cục Hậu cần, Bộ Quốc phòng Việt Nam
Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam
Bộ Kế hoạch và Đầu tư Việt Nam
Huân chương Hồ Chí Minh
Huân chương Quân công
Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa IV
Thứ trưởng Bộ Quốc phòng Việt Nam
Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa V
Tướng lĩnh Quân đội nhân dân Việt Nam thụ phong thập niên 1980
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa VII
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa VIII
Người họ Bùi tại Việt Nam


title: Margny-sur-Matz

text:
Margny-sur-Matz là một xã thuộc tỉnh Oise trong vùng Hauts-de-France tây bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 67 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

INSEE

Margnysurmatz


title: Repel

text:
Repel là một xã, nằm ở tỉnh Vosges trong vùng Grand Est của Pháp. Xã này có diện tích 3,46 kilômét vuông, dân số năm 1999 là 67 người. Xã này nằm ở khu vực có độ cao từ 319–373 m trên mực nước biển.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Repel trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia

Xã của Vosges


title: Mycterophora

text:
Mycterophora là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae.

Loài
 Mycterophora geometriformis Hill, 1924
 Mycterophora inexplicata Walker, 1862
 Mycterophora longipalpata Hulst, 1896
 Mycterophora monticola Hulst, 1896
 Mycterophora rubricans Barnes & McDunnough, 1918

Chú thích

Tham khảo

 Mycterophora at funet.fi
 Natural History Museum Lepidoptera genus database

Boletobiini


title: Salé

text:
Salé (Berber: SLA / Sala, tiếng Ả Rập: سلا; asla từ Berber, có nghĩa là "đá") là một thành phố ở tây bắc Morocco, trên bờ phải của sông Regreg Bou, đối diện với thủ đô Rabat, và Salé có vai trò như nơi sinh sống của dân Rabat. Được thành lập trong thời cổ như là một thuộc địa Phoenicia, nó đã trở thành một nơi trú ẩn của bọn cướp biển là một nước cộng hòa độc lập trước khi được đưa vào Alaouite Morocco.

Tên của thành phố đôi khi được phiên âm như Salli hoặc Sallee. Quốc lộ 6 kết nối nó với Fes và Meknes ở phía đông. Dân số của thành phố khoảng 800.000 người.

Tham khảo

Rabat-Salé-Zemmour-Zaer
Thành phố Maroc
Salé


title: Bhatpar Rani

text:
Bhatpar Rani là một thị xã và là một nagar panchayat của quận Deoria thuộc bang Uttar Pradesh, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Bhatpar Rani có dân số 12.494 người. Phái nam chiếm 52% tổng số dân và phái nữ chiếm 48%. Bhatpar Rani có tỷ lệ 63% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 72%, và tỷ lệ cho phái nữ là 53%. Tại Bhatpar Rani, 15% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Uttar Pradesh


title: Nomada arrogans

text:
Nomada arrogans là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Schmiedeknecht mô tả khoa học năm 1882.

Chú thích

Tham khảo

Nomada
Động vật được mô tả năm 1882


title: Bulbophyllum toranum

text:
Bulbophyllum toranum là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

toranum]]

T


title: Andinaugochlora centralpina

text:
Andinaugochlora centralpina là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Engel & Smith-Pardo mô tả khoa học năm 2004.

Chú thích

Tham khảo

Andinaugochlora
Động vật được mô tả năm 2004


title: Goredi Chancha

text:
Goredi Chancha là một thị trấn thống kê (census town) của quận Nagaur thuộc bang Rajasthan, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Goredi Chancha có dân số 9834 người. Phái nam chiếm 53% tổng số dân và phái nữ chiếm 47%. Goredi Chancha có tỷ lệ 64% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 75%, và tỷ lệ cho phái nữ là 51%. Tại Goredi Chancha, 16% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Rajasthan


title: Quận Talbot, Georgia

text:
Quận Talbot là một quận trong tiểu bang Georgia, Hoa Kỳ. Quận lỵ đóng ở thành phố , Georgia . Theo điều tra dân số năm 2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có dân số người .

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của Georgia


title: Bạc hà

text:
Bạc hà trong tiếng Việt có thể hiểu là:

 Vị thuốc trong cả Đông y và Tây y, nó là toàn bộ phần trên mặt đất của một số loài thuộc chi Mentha.
 Mentha arvensis: là loài bạc hà mọc hoang dại phổ biến ở Việt Nam trước đây, hay còn gọi là bạc hà nam.
 Mentha piperita: là loài bạc hà được di thực về Việt Nam từ châu Âu, hay còn gọi là bạc hà Âu.
 Alocasia odora: loài bạc hà hay còn gọi là ráy bắc bộ, thuộc họ môn ráy.

Chi Bạc hà


title: Boeil-Bezing

text:
Boeil-Bezing là một xã thuộc tỉnh Pyrénées-Atlantiques trong vùng Aquitaine ở tây nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 234 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
 INSEE

Xã của Pyrénées-Atlantiques


title: 9386 Hitomi

text:
9386 Hitomi (1993 XD1) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 5 tháng 12 năm 1993 bởi M. Hirasawa và S. Suzuki ở Nyukasa.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 9386 Hitomi

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1993


title: Lịch sử công nghiệp đá phiến dầu

text:
Lịch sử của ngành công nghiệp đá phiến dầu khởi đầu từ thời tiền sử. Việc sử dụng đá phiến dầu trong công nghiệp hiện đại để chiết tách dầu bắt đầu vào giữa thế kỷ 19 và bắt đầu phát triển chỉ trước Thế chiến thứ 2 do các động cơ, xe tải tiêu thụ mạnh sản phẩm dầu hỏa mà nguồn cung cấp này lại thiếu hụt. Giữa hai kỳ Thế chiến các dự án đá phiến dầu đã bắt đầu thực hiện ở một số quốc gia nhưng sau Thế chiến thứ 2 công nghiệp đá phiến dầu bị dừng lại ở hầu như tất cả các quốc gia do chi phí xử lý cao và sự phát hiện ra các nguồn cung cấp dầu thô lớn lại dễ thu hồi. Đến năm 2009, đá phiến dầu được đưa vào thương mại ở Estonia, Trung Quốc và Brazil trong khi một số quốc gia đang xem xét để bắt đầu hoặc khôi phục lại ngành công nghiệp này.

Trước công nghiệp
Vào thời kỳ tiền sử, đá phiến dầu được con người sử dụng làm nhiên liệu trực tiếp. Họ còn sử dụng nó trong trang trí và xây dựng. Đến thời đại đồ sắt, người Anh đánh bóng nó và nắn nó thành đồ trang sức. Khoảng năm 3000 TCN, "dầu đá" được sử dụng làm đường và chất keo xây dựng ở Lưỡng Hà. Với tư cách là nguyên liệu, đá phiến dầu được sử dụng để trang trí khảm và sàn nhà tại Hy Lạp, La Mã thời Byzantine, Omeyyad và Abbasid

Dầu đá phiến được sử dụng làm dược liệu và phục vụ các mục đích quân sự.

Xem thêm
 Trữ lượng đá phiến dầu

Tham khảo

Đá phiến dầu
Lịch sử dầu khí


title: Leptodeuterocopus hipparchus

text:
Leptodeuterocopus hipparchus là một loài bướm đêm thuộc họ Pterophoridae. Nó được tìm thấy ở Brasil và Venezuela.

Sải cánh dài 11–14 mm. Con trưởng thành bay vào tháng 6 và tháng 10.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Review of the Neotropical species trong họ Pterophoridae, part I: Ochyroticinae, Deuterocopinae, Pterophorinae (Platyptiliini, Exelastini, Oxyptilini) (Lepidoptera)

Leptodeuterocopus
Côn trùng Nam Mỹ


title: Lioptilodes yungas

text:
Lioptilodes yungas là một loài bướm đêm thuộc chi Lioptilodes.

Chú thích

Tham khảo

Lioptilodes


title: Ceriagrion varians

text:
Ceriagrion varians là một loài chuồn chuồn kim trong họ Coenagrionidae.

Loài này được xếp vào nhóm Loài ít quan tâm trong sách Đỏ của IUCN năm 2009.

Ceriagrion varians được miêu tả khoa học năm 1908 bởi Martin.

Chú thích

Tham khảo

Ceriagrion


title: Menippus philippinensis

text:
Menippus philippinensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Jacoby miêu tả khoa học năm 1894.

Chú thích

Tham khảo

Menippus


title: Thiên hoàng Suizei

text:
là vị Thiên hoàng thứ hai của Nhật Bản theo Danh sách Thiên hoàng truyền thống. Không có ngày tháng chắc chắn về cuộc đời và triều đại của vị Thiên hoàng này.

Truyện truyền thuyết
Thiên hoàng Suizei được các nhà sử học coi là một "Thiên hoàng truyền thuyết" vì thiếu thông tin về ông, mà cũng không thể phủ định được việc một người như thế đã từng tồn tại. Hơn nữa, các học giả chỉ biết than thở rằng, ở thời điểm này, không có đủ các bằng chứng để nghiên cứu và thẩm tra kỹ càng hơn.

Trong Cổ Sự Ký (Kojiki) và Nhật Bản Thư Kỷ (Nihonshoki) chỉ có tên và phả hệ của ông được ghi lại. Người Nhật theo truyền thống chấp nhận sự tồn tại lịch sử của quốc chủ mình, và một misasagi hay lăng mộ của Thiên hoàng Suizei hiện vẫn còn; tuy vậy, không có ghi chép đương thời hiện có nào được khám phá có thể xác nhận quan điểm rằng nhân vật lịch sử này đã thực sự làm vua. Ông được coi là người đầu tiên trong số tám Thiên hoàng không có thần thoại nào trực tiếp liên quan đến họ, hay còn gọi là .

Các thế hệ sau này có thể đã tính cả cái tên này vào danh sách các Thiên hoàng Nhật Bản, biến ông trở thành một vị Thiên hoàng, một trong các quốc chủ đầu tiên và tổ tiên của Hoàng gia Nhật Bản, đã liên tục ngồi trên ngai vàng kể từ thời đó. Nếu ông có thật, vào thời đó, danh xưng tenno (Thiên hoàng) vẫn chưa được sử dụng, và chính thể mà ông có lẽ đã cai trị cũng không bao gồm toàn bộ hay thậm chí là phần lớn Nhật Bản. Trong sử ký bao gồm cả những người tiếp nối ông trong thời kỳ đã có sử, có lý do để kết luận rằng Suizei, nếu ông tồn tại thật, có thể chỉ là một tù trưởng hay vua của một vùng vào đầu xã hội bộ lạc Yamato.

Nhà sư Jien ghi lại rằng Thiên hoàng Suizei là một trong những con trai của Thiên hoàng Jimmu, và ngự tại điện Takaoka no miya ở Katsuragi, ngày nay là tỉnh Yamato.

Thụy hiệu của ông là Suizei tennou ('Tuy Tĩnh Thiên hoàng);. Không nghi ngờ gì nữa, cái tên này có dạng Trung Quốc và hàm ý của Phật giáo, nghĩa là nó phải được hợp thức hóa hàng thế kỷ sau triều đại ông, có lẽ là dưới thời huyền thoại về nguồn gốc của nhà Yamato được biên soạn thành sử ký với cái tên Cổ Sự Ký.

Chú thích

Tham khảo
 Aston, William George. (1896). Nihongi: Chronicles of Japan from the Earliest Times to A.D. 697. London: Kegan Paul, Trench, Trubner. OCLC 448337491
 Brown, Delmer M. and Ichirō Ishida, eds. (1979). Gukanshō: The Future and the Past. Berkeley: University of California Press. 10-ISBN 0-520-03460-0; 13-ISBN 978-0-520-03460-0; OCLC 251325323
 Ponsonby-Fane, Richard Arthur Brabazon. (1959). The Imperial House of Japan. Kyoto: Ponsonby Memorial Society. OCLC 194887
 Titsingh, Isaac. (1834). Nihon Odai Ichiran; ou, Annales des empereurs du Japon. Paris: Royal Asiatic Society, Oriental Translation Fund of Great Britain and Ireland. OCLC 5850691
 Varley, H. Paul. (1980). Jinnō Shōtōki: A Chronicle of Gods and Sovereigns. New York: Columbia University Press. 10-ISBN 0-231-04940-4; 13-ISBN 978-0-231-04940-5; OCLC 59145842

Xem thêm
 Thiên hoàng
 Danh sách Thiên hoàng
 Sùng bái Hoàng gia

Thiên hoàng truyền thuyết
Người thời Jōmon Nhật Bản
Thiên hoàng


title: Aeolus bisellatus

text:
Aeolus bisellatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1859.

Chú thích

Tham khảo

biologie|2011|10|30}}

Aeolus


title: Verbesina villonacoensis

text:
Verbesina villonacoensis là một loài thực vật có hoa thuộc họ Asteraceae.
Loài này chỉ có ở Ecuador.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và vùng cây bụi nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới vùng đất cao.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo

 Montúfar, R. & Pitman, N. 2003. Verbesina villonacoensis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 7 năm 2007.

Verbesina
Thực vật Ecuador


title: Daphnella olyra

text:
Daphnella olyra là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

olyra
Động vật được mô tả năm 1845


title: Hội Truyền giáo Phúc âm Liên hiệp

text:
Hội Truyền giáo Phúc âm Liên hiệp (tiếng Anh: The Christian and Missionary Alliance, viết tắt C&MA) là một cộng đồng các giáo hội Cơ Đốc thuộc trào lưu Tin Lành.

Được thành lập năm 1887 bởi Tiến sĩ Albert Benjamin Simpson, lúc ban đầu Hội Truyền giáo Phúc âm Liên hiệp chỉ là một tổ chức liên kết tín hữu thuộc các giáo phái khác nhau với mục tiêu vận động toàn thể hội thánh tích cực tham gia vào nỗ lực truyền giáo tại hải ngoại. Đến giữa thế kỷ 20, tổ chức truyền giáo này trở thành một giáo phái với khoảng 300.000 tín hữu và gần 2.000 nhà thờ (trong số này có 400 nhà thờ là những giáo đoàn đa văn hoá) tại Hoa Kỳ. Tại Canada, có 440 nhà thờ, 59 trong số này là đa văn hoá, với hơn 120 ngàn thuộc viên. Theo ước tính, bên ngoài Hoa Kỳ và Canada số tín hữu thuộc cộng đồng C&MA quốc tế vượt quá con số 3 triệu.

Trung tâm Hội Truyền giáo Phúc âm Liên hiệp tọa lạc tại Nyack Heights, Thành phố New York, nhưng trụ sở hiện thời được đặt ở Veenendaal, Hà Lan.

Trong khi chia sẻ với các giáo phái khác thuộc trào lưu Tin Lành trong cộng đồng Kháng Cách một quan điểm chung trong hầu hết các lĩnh vực, có hai điểm nổi bật trong tôn chỉ của C&MA:

 Đặc biệt tập chú vào công tác truyền giáo hải ngoại cũng như đào tạo và hỗ trợ các nhà truyền giáo.
 Làm nổi bật một trong các chức vụ của Chúa Giê-xu là đấng chữa lành.

Lịch sử

Tiến sĩ Albert B. Simpson là một mục sư thuộc giáo hội Trưởng Lão, chịu cảm động khi nhận biết nhu cầu tâm linh của nhiều cư dân trong các đô thị tại Bắc Mỹ, cũng như nhiều người khác ở khắp nơi trên thế giới. Bị thôi thúc bởi ý tưởng phải chuyển tải thông điệp phúc âm đến các dân tộc vì mạng lịnh của Chúa Giê-xu trong Phúc âm Ma-thi-ơ 24. 14, "Phúc âm này về Vương quốc của Thiên Chúa sẽ được rao giảng khắp đất, để làm chứng cho muôn dân. Bấy giờ, sự cuối cùng sẽ đến".

Trong những năm đầu của thế kỷ 20, Simpson có quan hệ mật thiết với Phong trào Ngũ Tuần (khởi nguồn từ Phong trào Thánh khiết); người ta thường thấy các mục sư và giáo sĩ Ngũ Tuần được đào tạo tại Học viện Đào tạo Giáo sĩ được thành lập bởi Simpson. Khi ấy, Simpson và C&MA tạo lập ảnh hưởng đáng kể trên phong trào Ngũ Tuần, nhất là trong các giáo phái Assemblies of God và International Church of the Foursquare Gospel. Ảnh hưởng này gồm có những trọng điểm của giáo lý Tin Lành, thần học C&MA, những bài thánh ca và các tác phẩm của Simpson, cùng thuật ngữ "Đền tạm Phúc âm", được đặt tên cho các nhà thờ Ngũ Tuần với một chút thay đổi "Đền tạm Phúc âm Toàn vẹn".

Dần dần xuất hiện bên trong giáo phái C&MA những bất đồng về các vấn đề giáo lý của phong trào Ngũ Tuần (như hiện tượng nói tiếng lạ và cung cách thờ phượng chú trọng đến sự phô diễn các ân tứ). Trong năm 1912, cuộc khủng hoảng này trở nên tác nhân hình thành cấu trúc giáo phái cho C&MA, giao thẩm quyền lớn hơn cho hội đồng giáo phái và biến tổ chức này trở nên một giáo hội. Để bảo đảm sự tồn tại cho C&MA trước những phân hoá nội bộ, Simpson thiết lập cơ chế quản trị tài sản của giáo phái, theo đó nếu có sự ly khai, giáo hội có thể tiếp tục duy trì tài sản của mình.

Sau khi Simpson qua đời năm 1919, C&MA bắt đầu xa lánh phong trào Ngũ Tuần, bác bỏ những giáo lý trọng tâm của phong trào này như quan điểm cho rằng khả năng nói các thứ tiếng là điều kiện cần thiết thể hiện tình trạng đầy dẫy Chúa Thánh Linh, thay vì nhấn mạnh đến một đời sống Cơ Đốc sâu nhiệm hơn. Năm 1930, hầu hết các chi hội của C&MA đều thực thi chức năng của một hội thánh địa phương mặc dù họ vẫn không chịu nhìn nhận sự kiện này.

Trong năm 1965, các hội thánh địa phương chấp nhận chức năng giáo phái và thông qua một tuyên cáo đức tin. Tổ chức truyền giáo này chẳng bao lâu trở nên một phong trào tin lành quan trọng. Ngày nay C&MA được xem là một giáo phái đang trên đà phát triển, tận tuỵ trong các nỗ lực truyền bá phúc âm trên thế giới qua công tác thành lập hội thánh địa phương (church planting).

Phúc âm Bốn Nhân tố và biểu trưng của C&MA

Bốn chức vụ của Chúa Giê-xu, theo sự giảng dạy của Simpson, được thể hiện trên biểu tượng của giáo hội được tóm tắt như sau, "Chúa Cơ Đốc là Cứu Chúa, Đấng thánh hoá, Đấng chữa lành, Vua hầu đến".
Thập tự giá biểu trưng cho sự cứu rỗi bởi sự chết và sự sống lại của Chúa Giê-xu, Con Thiên Chúa.
Chậu rửa biểu trưng cho sự thánh hoá, mỗi ngày được thanh tẩy khỏi tội lỗi, và năng lực để phục vụ do sự ngự trị của Chúa Cơ Đốc trong lòng tín hữu.
Bình dầu là biểu trưng cho sức sống đầy dẫy Thánh Linh và sự chữa lành đến từ Chúa Giê-xu.
Mão triều thiên tượng trưng cho sự tái lâm của Chúa Giê-xu Cơ Đốc, Ngài là Vua của muôn vua và Chúa của muôn chúa. Những biểu trưng này bắt nguồn từ tư tưởng của John Wesley và Phong trào Thánh khiết.

Thêm vào bốn biểu trưng truyền thống ấy là hình quả cầu cách điệu được trình bày như là hình nền cho biểu tượng. Quả cầu biểu trưng cho sứ mạng từ ban đầu của giáo phái là chuyển tải thông điệp Phúc âm đến mọi nơi trên thế giới.

Những sứ mạng khác
Liên kết với giáo phái C&MA là tổ chức CAMA. "CAMA" là chữ viết tắt cho "Compassion and Mercy Associates" (Hỗ trợ Nhân ái).

CAMA hoạt động trong lãnh vực cứu tế và phát triển, cung cấp thực phẩm, áo quần, chăm sóc sức khoẻ và huấn nghiệp cho người dân đang sống trong tình trạng khủng hoảng ở khắp nơi trên thế giới. CAMA cũng duy trì động năng trong công tác truyền bá phúc âm.

Khởi đầu từ năm 1974 khi tìm cách giúp đỡ những người tị nạn tại Đông Dương, ngày nay CAMA đang xúc tiến các chương trình hoạt động tại những trại tị nạn ở Thái Lan, trợ giúp những người tị nạn ở Hong Kong, Liban, Jordan và Guinea, cứu trợ người dân đối diện với nạn đói ở Burkina Faso và Mali. Trong năm 2005, CAMA cộng tác với những nhà thờ địa phương thuộc giáo phái C&MA cung cấp sự trợ giúp cho nạn nhân bão xoáy Katrina tại Mỹ.

Bản tuyên cáo đức tin
 Chỉ có một Thiên Chúa, ngài là đấng toàn hảo vô hạn, hiện hữu vĩnh cửu trong ba thân vị: Chúa Cha, Chúa Con, và Chúa Thánh Linh.
 Chúa Giê-xu Cơ Đốc là Thiên Chúa và là người. Ngài được thai dựng bởi Chúa Thánh Linh, sinh bởi nữ đồng trinh Mary. Ngài chết trên thập tự giá, là người công chính chết cho người có tội, là sinh tế chuộc tội, hễ ai tin Ngài sẽ được xưng công chính bởi huyết của Ngài đã đổ ra. Ngài sống lại từ kẻ chết theo Kinh Thánh. Ngài ngự bên hữu Thiên Chúa, là Thầy Tế lễ Thượng phẩm của chúng ta. Ngài sẽ trở lại để thiết lập Vương quốc của hoà bình và công chính.
 Chúa Thánh Linh là thân vị của Đức Chúa Trời, đến để ngự trị, hướng dẫn, dạy dỗ và ban năng quyền cho tín hữu. Chúa Thánh Linh đến để cáo trách thế gian về tội lỗi, sự công chính và sự đoán phạt.
 Cựu Ước và Tân Ước là chân lý, lẽ thật, được soi dẫn bởi Thiên Chúa, là sự mặc khải trọn vẹn ý chỉ của Ngài để cứu rỗi nhân loại, và thiết lập luật lệ thiên thượng về đức tin và sống đạo cho tín hữu Cơ Đốc.
 Con người được dựng nên theo ảnh tượng của Thiên Chúa. Con người sa ngã vì bất tuân Thiên Chúa nên bị định cho sự chết trong thể xác và tâm linh. Mọi người sinh ra trong tội lỗi, bị phân rẽ với sự sống của Thiên Chúa, vì vậy chỉ có thể được cứu rỗi qua sự chết chuộc tội của Chúa Giê-xu Cơ Đốc. Tương lai của người không chịu hối cải và không tin Chúa Giê-xu là sự hiện hữu đời đời trong sự đoán phạt, trong khi tương lai của người tin nhận Chúa Cơ Đốc là phước hạnh và sự vui thoả vĩnh cửu.
 Sự cứu rỗi được ban cho mọi người qua Chúa Giê-xu, hễ ai ăn năn và tin nhận Ngài sẽ được tái sinh bởi năng quyền của Chúa Thánh Linh để nhận lãnh sự sống đời đời, trở nên con dân của Thiên Chúa. Đó là những ân tứ của Chúa Thánh Linh.
 Ý chỉ của Thiên Chúa là mỗi người tin nhận Chúa Giê-xu đều sẽ đầy dẫy Chúa Thánh Linh và được nên thánh trọn vẹn, phân rẽ khỏi tội lỗi và thế gian để tận hiến mình cho ý chỉ của Thiên Chúa, bởi đó nhận lãnh năng lực để trở nên thánh khiết trong cuộc sống và kết quả trong phục vụ. Đây là một trải nghiệm tiệm tiến và trăn trở được thể hiện trong cuộc đời tín hữu sau khi qui đạo.
 Sự quan phòng của Thiên Chúa được thể hiện trong công cuộc cứu chuộc của Chúa Giê-xu Cơ Đốc để chữa lành thân xác hay chết của chúng ta. Cầu nguyện và xức dầu cho người bệnh theo lời dạy của Kinh Thánh là đặc quyền của Hội thánh ngày nay.
 Hội thánh bao gồm mọi người tin nhận Chúa Giê-xu Cơ Đốc, được cứu chuộc bởi huyết của Ngài và được tái sinh bởi Chúa Thánh Linh. Chúa Cơ Đốc là Đầu của hội thánh; hội thánh được Ngài uỷ thác đến mọi nơi trên thế giới để làm chứng nhân và rao giảng phúc âm cho mọi dân tộc.

Hội thánh địa phương là thực thể bao gồm những người tin nhận Chúa Cơ Đốc đến với nhau để cùng thờ phượng Thiên Chúa, gây dựng nhau bởi Lời của Thiên Chúa, cầu nguyện, thông công, công bố Phúc âm, cử hành các thánh lễ Báp têm và Tiệc Thánh.

Sẽ có sự phục sinh trong thể xác cho người công chính và kẻ có tội; đối với người công chính, sống lại để hưởng sự sống đời đời, đối với người có tội, sống lại để chịu đoán phạt.
Sự tái lâm của Chúa Giê-xu Cơ Đốc là gần kề, hiển hiện và tiền thiên hi niên, là sự trông đợi của tín hữu và là lẽ thật căn cốt giúp khích lệ tín hữu theo đuổi nếp sống thánh khiết và trung tín phục vụ.

Chủng viện và trường đại học
Đến năm 1998, C&MA có hai trường cao học, bốn trường đại học và một chủng viện được công nhận bởi Hiệp hội các trường thần học Hoa Kỳ.

Úc
 Đại học Alliance tại Úc (Alliance College of Australia), toạ lạc tại Canberra (trước đây là Canberra College of Theology).

Canada
 Đại học Alliance (Alliance University College) – Trường Kinh Thánh Canada và Chủng viện Thần học Canada, tại Calgary, Alberta.
 Học viện Kinh Thánh VIE (Institut Biblique VIE) – Ban đào tạo bằng tiếng Pháp dành cho tỉnh Quebec.

Hoa Kỳ
Đại học Nyack và Chủng viện Thần học Alliance tại Nyack, New York.
Đại học Simpson và Trường Cao học Simpson tại Redding, California.
Đại học Toccoa Fall tại Toccoa, Georgia.
Đại học Crown và Trường Cao học Crown ở St. Bonifacius, Minnesota.

Chú thích

Xem thêm
Albert Benjamin Simpson
A. W. Tozer
Ravi Zacharias

Kitô giáo
Tin Lành
Giáo phái Cơ Đốc
Truyền giáo


title: Melanotus gigas

text:
Melanotus gigas là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Fleutiaux miêu tả khoa học năm 1918.

Chú thích

Tham khảo

Melanotus


title: Gonoglasa

text:
Gonoglasa là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Erebidae


title: Phôi

text:
Phôi (tên gọi tiếng Anh là embryo, xuất phát từ tiếng Hy Lạp: ἔμβρυον, số nhiều ἔμβρυα, có nghĩa là "cái còn trẻ", biến thể của ἔμβρυος (embruos) mang nghĩa "đang phát triển", ghép từ ἐν (en: trong) và βρύω (bruō: lớn lên, đầy đủ), còn theo tiếng Latin là embryum) là giai đoạn phát triển sớm nhất của một sinh vật nhân thực đa bào lưỡng bội, tính từ thời điểm phân bào đầu tiên cho đến khi sinh nở, hoặc nảy mầm. Ở người, phôi là hợp tử trong giai đoạn khoảng tám tuần sau khi thụ tinh (tức là mười tuần kể từ kỳ kinh nguyệt cuối), sau thời gian đó hợp tử được gọi là bào thai hay là thai nhi.

Sự phát triển của phôi được gọi là sự tạo phôi. Trong các sinh vật sinh sản hữu tính, khi tinh trùng thụ tinh một tế bào trứng, sẽ tạo ra một tế bào gọi là hợp tử có chứa DNA của cha và mẹ. Ở thực vật, động vật, và một số động vật nguyên sinh, hợp tử sẽ bắt đầu nguyên phân

để tạo ra một sinh vật đa bào. Kết quả của quá trình này là một phôi.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 UNSW Embryology - Educational website
 A Comparative Embryology Gallery
 4-H Embryology, University of Nebraska-Lincoln Extension in Lancaster County

Sinh học phát triển
Phôi thai học


title: Drahnsdorf

text:
Drahnsdorf là một đô thị thuộc huyện Dahme-Spreewald in Brandenburg, Đức. Đô thị Drahnsdorf có diện tích 26,92 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2006 là 648 người.

Tham khảo


title: Harry Potter và Hòn đá Phù thủy (phim)

text:
Harry Potter và Hòn đá Phù thủy (tựa gốc tiếng Anh: Harry Potter and the Philosopher's Stone, phát hành ở Hoa Kỳ, Ấn Độ và Philippines với tên gọi Harry Potter and the Sorcerer's Stone) là một bộ phim giả tưởng năm 2001 được đạo diễn bởi Chris Colombus và được phát hành bởi Warner Bros. Pictures, dựa theo cuốn tiểu thuyết cùng tên năm 1997 của nhà văn Anh J. K. Rowling. Do David Heyman sản xuất và Steve Kloves viết kịch bản, đây là phần đầu tiên của loạt phim Harry Potter. Phim có sự tham gia của Daniel Radcliffe trong vai Harry Potter, Rupert Grint trong vai Ron Weasley và Emma Watson trong vai Hermione Granger. Câu chuyện kể về năm đầu tiên của Harry Potter ở Trường Phù thủy và Pháp sư Hogwarts khi phát hiện ra rằng mình là một phù thủy nổi tiếng và bắt đầu học tập tại đây.

Warner Bros. đã mua bản quyền phim cho cuốn sách này vào năm 1999 với giá 1 triệu bảng (1,65 triệu đô la năm 1999) theo báo cáo. Việc sản xuất bắt đầu ở Vương quốc Anh vào năm 2000, và Chris Columbus được chọn để đạo diễn cho bộ phim từ một danh sách rút ngắn cho vị trí đạo diễn bao gồm Steven Spielberg và Rob Reiner. Rowling nhấn mạnh rằng toàn bộ dàn diễn viên là người Anh và Ailen, và bộ phim được quay tại Hãng phim Leavesden và các tòa nhà lịch sử trên khắp Vương quốc Anh.

Phim được chiếu ra mắt ở Anh và Hoa Kỳ vào ngày 16 tháng 11 năm 2001. Phim đã đạt được thành công quan trọng cả về mặt doanh thu lẫn thương mại, thu về khoảng 975,8 triệu đô la tại các phòng vé trên toàn thế giới. Đây là phim có doanh thu cao nhất năm 2001 và là bộ phim có doanh thu cao thứ 47 mọi thời đại (thứ 2 tại thời điểm phát hành; sau Titanic) và là phần phim thứ hai thành công nhất của loạt phim Harry Potter sau Harry Potter và Bảo bối Tử thần - Phần 2. Bộ phim đã được đề cử cho nhiều giải thưởng, bao gồm Giải Oscar cho Nhạc phim hay nhất, Thiết kế sản xuất xuất sắc nhất và Thiết kế trang phục đẹp nhất. Bộ phim là phần đầu tiên trong tám phần phim; phần tiếp theo là Harry Potter và Phòng chứa Bí mật năm 2002 và kết thúc với Harry Potter và Bảo bối Tử thần - Phần 2 vào năm 2011, mười năm sau khi bộ phim đầu tiên được phát hành.

Nội dung
Vào một đêm muộn, Albus Dumbledore và Minerva McGonagall, các giáo sư tại Trường Phù thủy và Pháp sư Hogwarts, cùng với người gác cổng Rubeus Hagrid, giao một đứa trẻ mồ côi tên là Harry Potter cho dì và chú của cậu, Petunia và Vernon Dursley, những người thân còn sống duy nhất của cậu.

Mười năm sau, ngay trước sinh nhật lần thứ mười một của Harry, những con cú bắt đầu chuyển những bức thư được gửi cho cậu. Khi nhà Dursley ngược đãi không cho phép Harry mở bất cứ lá thư nào và chạy trốn đến một túp lều trên đảo, Hagrid đến để đích thân đưa lá thư chấp nhận của Harry cho trường Hogwarts. Hagrid cũng tiết lộ rằng cha mẹ của Harry, James và Lily, đã bị giết bởi một phù thủy hắc ám tên là Chúa tể Voldemort. Lời nguyền Giết chóc mà Voldemort đã tạo ra đã phản lại, phá hủy cơ thể của Voldemort và tạo cho Harry vết sẹo hình tia chớp. Hagrid sau đó đưa Harry đến Hẻm Xéo để lấy đồ dùng học tập và đưa cho cậu một con cú tuyết cưng mà cậu đặt tên là Hedwig. Harry mua một cây đũa phép được kết nối với cây đũa phép của chính Voldemort.

Tại nhà ga Ngã tư Vua, Harry lên chuyến tàu tốc hành Hogwarts. Cậu gặp Ron Weasley và Hermione Granger, một phù thủy gốc Muggle. Đến Hogwarts, Harry cũng gặp Draco Malfoy, người xuất thân từ một gia đình phù thủy giàu có, thuần huyết. Hai người ngay lập tức trở thành đối thủ. Các học sinh tập trung tại Đại sảnh nơi chiếc Mũ phân loại sắp xếp các học sinh năm đầu tiên trong bốn Nhà tương ứng: Gryffindor, Hufflepuff, Ravenclaw và Slytherin. Harry được xếp vào Nhà Gryffindor cùng với Ron và Hermione, trong khi Draco được xếp vào Nhà Slytherin, một Nhà dành cho các phù thủy hắc ám.

Khi Harry học phép thuật, cậu biết thêm về cha mẹ mình và Voldemort. Tài năng bay chổi của Harry đã giúp Harry được tuyển chọn làm Tầm thủ trẻ tuổi nhất cho đội Quidditch của Gryffindor trong một thế kỷ. Trong khi quay trở lại phòng sinh hoạt chung của Gryffindor, cầu thang đổi lối, dẫn Harry, Ron và Hermione lên tầng ba, nơi bị hạn chế. Ở đó, họ phát hiện ra một con chó ba đầu khổng lồ tên là Fluffy. Vào Halloween, Ron xúc phạm Hermione sau khi cô bé thể hiện trong lớp học Bùa chú. Cảm thấy bực bội, Hermione dành cả buổi chiều để khóc trong phòng tắm nữ. Đêm đó, một con Quỷ lùn khổng lồ đi cướp bóc vào đó, nhưng Harry và Ron đã cứu Hermione, và cả ba làm lành và trở thành bạn thân sau khi Hermione nhận lỗi bằng cách tuyên bố rằng cô ấy đã đi tìm con Quỷ lùn.

Bộ ba phát hiện ra rằng Fluffy đang canh giữ Hòn đá Phù thủy, một vật thể ma thuật có thể biến kim loại thành vàng và tạo ra một loại thuốc trường sinh bất tử. Harry nghi ngờ rằng giáo viên Độc dược và là người đứng đầu Nhà Slytherin, Severus Snape, muốn cướp viên đá để đưa Voldemort trở lại dạng vật chất. Khi Hagrid tình cờ tiết lộ rằng âm nhạc khiến Fluffy ngủ say, Harry, Ron và Hermione quyết định đi tìm viên đá trước Snape. Fluffy đã ngủ, nhưng bộ ba phải đối mặt với những rào cản khác, bao gồm một loài thực vật chết người tên là Tấm lưới Sa tăng, một căn phòng chứa đầy những phím bay hung hãn và một trò chơi cờ vua khổng lồ đánh gục Ron.

Sau khi vượt qua các chướng ngại, Harry phát hiện ra rằng giáo viên môn Phòng chống lại Nghệ thuật Hắc ám, Quirinus Quirrell muốn có viên đá; Snape đã hiểu ra điều đó và đang bảo vệ Harry. Quirrell cởi bỏ khăn xếp và để lộ một Voldemort suy yếu sống ở phía sau đầu của hắn ta. Bùa hộ mệnh của cụ Dumbledore đặt viên đá vào quyền sở hữu của Harry. Voldemort cố gắng mặc cả viên đá từ Harry để đổi lấy cha mẹ của mình hồi sinh, nhưng Harry đã nhìn thấu được mánh khóe của hắn và từ chối. Quirrell định giết Harry. Khi Harry chạm vào da của Quirrell, nó sẽ đốt cháy Quirrell, biến hắn thành tro. Linh hồn của Voldemort trỗi dậy từ đống tro và trốn thoát, hạ gục Harry khi nó đi qua cậu.

Harry hồi phục trong bệnh xá của trường. Cụ Dumbledore nói rằng viên đá đã được phá hủy để tránh bị lạm dụng, và Ron và Hermione vẫn an toàn. Cụ Dumbledore tiết lộ cách Harry đánh bại Quirrell: Khi Lily chết để cứu Harry, một sự bảo vệ dựa trên tình yêu chống lại Voldemort đã được đặt lên anh. Harry, Ron và Hermione được thưởng điểm cho tính anh hùng của họ, giúp họ giành vị trí đầu tiên với Slytherin. Sau đó, cụ Dumbledore thưởng mười điểm cho người bạn cùng nhà Neville Longbottom vì đã can đảm đứng lên đấu tranh với bộ ba, trao Cúp Nhà cho Nhà Gryffindor. Harry trở lại nhà Dursley vào kỳ nghỉ hè hè, hạnh phúc vì cuối cùng đã có một ngôi nhà thực sự ở Hogwarts.

Diễn viên

 Daniel Radcliffe trong vai Harry Potter: Một cậu bé mồ côi 11 tuổi sống với người dì, chú và anh họ không thân thiện của mình, người biết về danh tiếng của mình là một phù thủy được biết là đã sống sót sau khi cha mẹ mình bị sát hại dưới bàn tay của phù thủy hắc ám Chúa tể Voldemort là một đứa trẻ sơ sinh khi cậu được nhận vào Trường Phù thủy và Pháp sư Hogwarts. Columbus đã muốn Radcliffe cho vai diễn này kể từ khi nhìn thấy anh ấy trong bộ phim David Copperfield của đài BBC, trước khi các buổi casting mở diễnra, nhưng đã được giám đốc tuyển chọn Susan Figgis cho biết rằng cha mẹ bảo vệ của Radcliffe sẽ không cho phép con trai họ tham gia. phần. Columbus giải thích rằng sự kiên trì của ông trong việc giao cho Radcliffe vai trò là nguyên nhân khiến Figgis từ chức. Radcliffe được yêu cầu thử vai vào năm 2000, khi Heyman và Kloves gặp anh và bố mẹ anh tại một xưởng sản xuất Stones in His Pockets ở London. Heyman và Columbus đã thuyết phục thành công cha mẹ của Radcliffe rằng con trai của họ sẽ được bảo vệ khỏi sự xâm nhập của phương tiện truyền thông, và họ đồng ý để anh đóng vai Harry.  Rowling chấp thuận việc chọn vai của Radcliffe, nói rằng "đã xem thử màn hình của [anh ấy], tôi không nghĩ Chris Columbus có thể tìm thấy một Harry tốt hơn." Radcliffe được cho là đã được trả 1 triệu bảng Anh cho bộ phim, mặc dù anh ta cảm thấy khoản phí này "không quan trọng lắm" đối với anh ta. William Moseley, người sau này được chọn vào vai Peter Pevensie trong loạt phim The Chronicles of Narnia, cũng đã đến thử vai cho vai diễn này. Bộ ba sinh ba Saunders xuất hiện như Harry khi còn nhỏ.
 Rupert Grint trong vai Ron Weasley: Bạn thân nhất của Harry tại Hogwarts và là thành viên trẻ hơn của gia đình phù thủy Weasley. Một người hâm mộ của bộ truyện, Grint đã quyết định rằng anh ấy sẽ là người hoàn hảo cho phần "bởi vì [anh ấy] có mái tóc màu gừng". Sau khi xem báo cáo trên Newsround về buổi casting mở, anh ấy đã gửi trong một video tự rap về cách anh ấy mong muốn nhận được vai diễn. Nỗ lực của anh ấy đã thành công khi đội tuyển diễn viên yêu cầu một cuộc gặp với anh ấy. Thomas Brodie-Sangster đã thử vai nhưng bị từ chối.
 Emma Watson vai Hermione Granger: Bạn thân khác của Harry và là bộ ba của bộ ba. Giáo viên sân khấu ở Oxford của Watson đã chuyển tên của cô ấy cho các đại lý tuyển diễn viên và cô ấy đã phải thực hiện hơn năm cuộc phỏng vấn trước khi nhận được vai diễn.  Watson rất coi trọng buổi thử vai của mình, nhưng "chưa bao giờ thực sự nghĩ rằng [cô ấy] có bất kỳ cơ hội nào để nhận được vai diễn này."  Các nhà sản xuất đã rất ấn tượng trước sự tự tin của Watson và cô ấy làm tốt hơn hàng nghìn cô gái khác đã nộp đơn.
 John Cleese trong vai Nick gần như không đầu: Bóng ma của Ngôi nhà Gryffindor.
 Robbie Coltrane trong vai Rubeus Hagrid: Người nửa khổng lồ và là người quản trò của trường Hogwarts. Coltrane là một trong hai diễn viên Rowling mong muốn nhất, cùng với Smith trong vai McGonagall. Coltrane, người đã là một fan hâm mộ của những cuốn sách, đã chuẩn bị cho vai diễn này bằng cách thảo luận về quá khứ và tương lai của Hagrid với Rowling. Theo Figgis, Robin Williams quan tâm đến việc tham gia bộ phim, nhưng đã bị từ chối cho vai Hagrid vì quy tắc "nghiêm ngặt chỉ dành cho người Anh và Ailen" mà Columbus kiên quyết duy trì.
 Warwick Davis trong vai Filius Flitwick: Bậc thầy Bùa chú và là người đứng đầu Nhà Ravenclaw. Davis cũng đóng hai vai khác trong phim: Người kể chuyện của Goblin Head ở Gringotts, và lồng tiếng cho Griphook, người do Verne Troyer thể hiện.
 Richard Griffiths vai Vernon Dursley: Ông chú Muggle của Harry.
 Richard Harris trong vai Albus Dumbledore: Hiệu trưởng trường Hogwarts và là một trong những pháp sư nổi tiếng và quyền năng nhất mọi thời đại. Ban đầu Harris từ chối vai diễn, chỉ để đảo ngược quyết định của mình sau khi cháu gái của ông tuyên bố rằng cô ấy sẽ không bao giờ nói chuyện với ông nữa nếu ông không nhận vai. Patrick McGoohan ban đầu được mời đóng vai và tỏ ra quan tâm, nhưng đã từ chối vì vấn đề sức khỏe. Sean Connery cũng được mời đóng vai này nhưng đã từ chối vì không hứng thú với chủ đề của bộ phim.
 Ian Hart trong vai Quirinus Quirrell: Giáo viên môn Phòng chống Nghệ thuật Hắc ám nói lắp tại Hogwarts. David Thewlis đã thử vai; sau đó anh được chọn vào vai Remus Lupin trong Harry Potter và Tù nhân Azkaban. Hart cũng lồng tiếng cho Chúa tể Voldemort, trong khi Richard Bremmer cung cấp ngoại hình của hắn và miêu tả hắn như một nhân vật trùm đầu trong một đoạn hồi tưởng.
 John Hurt trong vai ông Ollivander: một thợ làm đũa phép được đánh giá cao và là chủ sở hữu của tiệm Ollivanders.
 Alan Rickman trong vai Severus Snape: Bậc thầy Độc dược và là người đứng đầu Nhà Slytherin. Tim Roth là sự lựa chọn ban đầu cho vai diễn này, nhưng anh đã từ chối nó cho Planet of the Apes .
 Fiona Shaw vai Petunia Dursley: dì Muggle của Harry.
 Maggie Smith vai Minerva McGonagall: Hiệu phó, người đứng đầu Gryffindor và là giáo viên dạy biến hình tại Hogwarts. Smith là một trong hai diễn viên Rowling mong muốn nhất, cùng với Coltrane trong vai Hagrid.
 Julie Walters trong vai Molly Weasley: Mẹ của Ron. Cô chỉ cho Harry cách đến Sân ga 9 3⁄4.

Ngoài ra, Zoë Wanamaker xuất hiện trong vai Madame Hooch, người hướng dẫn bay của Hogwarts; Tom Felton đóng vai Draco Malfoy, một học sinh ở Slytherin và là đối thủ của Harry; trước khi được chọn vào vai Draco, Felton đã thử vai Harry và Ron. Harry Melling đóng vai Dudley Dursley, anh họ của Harry; và David Bradley xuất hiện trong vai Argus Filch, người chăm sóc của Hogwarts. Matthew Lewis, Devon Murray và Alfred Enoch đống vai Neville Longbottom, Seamus Finnigan và Dean Thomas lần lượt là ba học sinh năm nhất ở Gryffindor; James và Oliver Phelps đóng vai hai anh em sinh đôi Fred và George Weasley, cặp anh em song sinh và anh trai của Ron, trong khi Chris Rankin xuất hiện trong vai người anh trai khác của anh ta là Percy, một Huynh trưởng của Nhà Gryffindor, và Bonnie Wright xuất hiện trong vai Ginny, em gái của Ron. Sean Biggerstaff đóng vai Oliver Wood, Người gác đền đội Quidditch nhà Gryffindor; Jamie Waylett và Joshua Herdman đóng vai Crabbe và Goyle, tay sai của Malfoy; và Leslie Phillips lồng tiếng cho Chiếc nón phân loại. Derek Deadman đóng vai Tom, chủ quán trọ của The Leaky Cauldron; và Elizabeth Spriggs xuất hiện với tư cách là Bà Béo, một bức tranh tại Hogwarts.

Sản xuất

Phát triển
Năm 1997, nhà sản xuất David Heyman đã tìm kiếm một cuốn sách thiếu nhi có thể chuyển thể thành phim được đón nhận nồng nhiệt.  Ông đã lên kế hoạch sản xuất cuốn tiểu thuyết The Ogre Downstairs của Diana Wynne Jones , nhưng kế hoạch của ông đã thất bại. Nhân viên của ông tại Heyday Films sau đó đã gợi ý về Harry Potter và Hòn đá phù thủy , mà trợ lý của ông tin rằng "một ý tưởng tuyệt vời".  Heyman trình bày ý tưởng với Warner Bros.  và vào năm 1999, Rowling đã bán cho công ty bản quyền bốn cuốn sách Harry Potter đầu tiên với giá 1 triệu bảng Anh.  Rowling yêu cầu Heyman giữ chặt dàn diễn viên người Anh và Ireland; trường hợp thứ hai có Richard Harris trong vai Dumbledore và Fiona Shaw trong vai Petunia Dursley, và không tuyển diễn viên nước ngoài trừ khi thực sự cần thiết, như tuyển diễn viên Pháp và Đông Âu trong Harry Potter và Chiếc cốc lửa (2005), nơi các nhân vật trong sách được chỉ định như vậy.  Rowling đã do dự trong việc bán bản quyền vì cô ấy "không muốn cho họ quyền kiểm soát phần còn lại của câu chuyện" bằng cách bán quyền cho các nhân vật, điều này sẽ cho phép Warner Bros. làm cho phim không phải là tác giả viết. phần tiếp theo.

Mặc dù Steven Spielberg ban đầu đã đàm phán để đạo diễn bộ phim, nhưng ông đã từ chối lời đề nghị.  Spielberg được cho là muốn bản chuyển thể trở thành một bộ phim hoạt hình , với diễn viên người Mỹ Haley Joel Osment sẽ lồng tiếng cho Harry Potter,  hoặc một bộ phim kết hợp các yếu tố từ những cuốn sách tiếp theo.  Spielberg cho rằng, theo quan điểm của ông, điều đó giống như "bắn vịt vào thùng. Nó chỉ là một trò lừa đảo . Nó giống như rút một tỷ đô la và đưa vào tài khoản ngân hàng cá nhân của bạn. Không có gì thách thức cả." Rowling khẳng định rằng bà không có vai trò gì trong việc chọn đạo diễn cho các bộ phim và rằng "người nghĩ rằng tôi có thể (hoặc sẽ) 'phủ quyết' [ sic ] anh ấy [Spielberg] cần Quick-Quotes Quill của họ được phục vụ."  Heyman nhớ lại rằng thay vào đó Spielberg quyết định chỉ đạo A.I. Artificial Intelligence.Sau khi Spielberg rời đi, các cuộc đàm phán bắt đầu với các đạo diễn khác, bao gồm Chris Columbus, Terry Gilliam, Jonathan Demme, Mike Newell (người sau này sẽ đạo diễn phần phim thứ tư), Alan Parker, Wolfgang Petersen, Rob Reiner, Ivan Reitman, Tim Robbins, Brad Silberling, M. Night Shyamalan và Peter Weir.  Petersen và Reiner đều rút khỏi cuộc thi vào tháng 3 năm 2000,  và sự lựa chọn bị thu hẹp lại cho Silberling, Columbus, Parker và Gilliam. Đạo diễn lựa chọn đầu tiên của Rowling là Terry Gilliam, nhưng Warner Bros. đã chọn Columbus, với lý do công việc của ông trên các bộ phim gia đình khác như Home Alone (1990) và Mrs. Doubtfire (1993) có ảnh hưởng đến quyết định của họ. Columbus đã trở thành một fan hâm mộ của bộ sách này sau khi con gái của ông thuyết phục ông đọc ba cuốn sách đầu tiên, khiến ông gọi cho người đại diện của mình để sắp xếp một cuộc họp tại Warner Bros. để chỉ đạo bộ phim. Khi người đại diện của anh ta nói với anh ta rằng có ít nhất 25 đạo diễn khác háo hức chỉ đạo dự án, Columbus đã yêu cầu người đại diện của anh ta đảm bảo cuộc họp của anh ta là cuộc họp cuối cùng để anh ta có thể tạo ra "ấn tượng lâu dài" và là "người mới nhất trong trí nhớ của họ" ". Trong suốt hai tuần chờ đợi, Columbus đã viết một phiên bản kịch bản dài 130 trang của đạo diễn để giải thích tầm nhìn của ông đối với giai điệu của bộ phim. Ngày gặp gỡ của anh ấy với các giám đốc điều hành Warner bao gồm Alan F. Horn, Columbus đã đưa ra một "bài nói chuyện kéo dài 45 phút đầy hấp dẫn" và cho họ xem kịch bản có chú thích của ông. Nhiều tuần sau, hãng phim thông báo với Columbus rằng anh đã nhận được công việc và cử anh đến Scotland để gặp Rowling và Heyman.  Columbus bày tỏ tầm nhìn của mình về bộ phim trong hai giờ, nói rằng ông muốn những cảnh Muggle "ảm đạm và thê lương" nhưng những cảnh lấy bối cảnh thế giới phù thủy "phải ngập tràn màu sắc, tâm trạng và chi tiết." Ông lấy cảm hứng từ các tác phẩm chuyển thể của David Lean là Great Expectations (1946) và Oliver Twist (1948), với mong muốn sử dụng "loại bóng tối đó, loại góc cạnh đó, chất lượng đó cho tác phẩm điện ảnh," đồng thời được truyền cảm hứng sâu hơn từ màu sắc thiết kế từ Oliver! (1968) và The Godfather (1972).

Steve Kloves đã được chọn để viết kịch bản. Ông mô tả việc chuyển thể cuốn sách là "khó khăn", vì nó không "phù hợp với việc chuyển thể cũng như hai cuốn sách tiếp theo."  Kloves thường nhận được bản tóm tắt của những cuốn sách được đề xuất làm phim chuyển thể từ Warner Bros., cuốn sách mà anh "hầu như chưa bao giờ đọc", nhưng Harry Potter đã phản đối anh.  Anh ấy đi ra ngoài và mua cuốn sách, và trở thành một người hâm mộ bộ truyện ngay lập tức.  Khi nói chuyện với Warner Bros., ông nói rằng bộ phim phải là của Anh, và phải đúng với các nhân vật.  Kloves đã rất lo lắng khi lần đầu tiên gặp Rowling vì anh không muốn cô nghĩ rằng anh sẽ "[phá hủy] đứa con của cô." Rowling thừa nhận rằng cô ấy "thực sự đã sẵn sàng để ghét Steve Kloves này", nhưng nhớ lại cuộc gặp ban đầu của cô ấy với anh ấy: "Lần đầu tiên tôi gặp anh ấy, anh ấy đã nói với tôi, 'Bạn biết nhân vật yêu thích của tôi là ai không?' Và tôi nghĩ, bạn sẽ nói Ron. Tôi biết bạn sẽ nói Ron. Nhưng anh ấy nói 'Hermione.' Và tôi gần như tan chảy."  Rowling nhận được một lượng lớn quyền kiểm soát sáng tạo, một sự sắp xếp mà Columbus không bận tâm.

Ban đầu Warner Bros. đã lên kế hoạch phát hành bộ phim vào cuối tuần 4 tháng 7 năm 2001, do thời gian sản xuất ngắn đến mức một số đạo diễn được đề xuất đã tự rút lui. Do hạn chế về thời gian, ngày này được lùi lại thành ngày 16 tháng 11 năm 2001.

Tuyển diễn viên
Rowling nhấn mạnh rằng dàn diễn viên phải là người Anh.  Susie Figgis được bổ nhiệm làm giám đốc tuyển chọn, làm việc với cả Columbus và Rowling trong việc thử vai chính của Harry, Ron và Hermione.  Các cuộc gọi tuyển diễn viên mở đã được tổ chức cho ba vai chính,  chỉ có những trẻ em người Anh được xem xét.  Buổi thử vai chính diễn ra trong ba vòng, với những người thử vai phải đọc một trang trong cuốn tiểu thuyết, sau đó để ứng biến một cảnh các học sinh đến trường Hogwarts, và cuối cùng là đọc một vài trang từ kịch bản trước mặt Columbus.  Các cảnh trong kịch bản của Columbus cho Young Sherlock Holmes (1985) cũng được sử dụng trong các buổi thử vai. Vào ngày 11 tháng 7 năm 2000, Figgis rời khỏi quá trình sản xuất, phàn nàn rằng Columbus không coi bất kỳ đứa trẻ nào trong số hàng ngàn đứa trẻ mà họ đã thử vai là "xứng đáng".  Đến tháng 8 năm 2000, Alan Rickman và Richard Harris đang đàm phán cuối cùng để đóng vai Severus Snape và Albus Dumbledore,  và được xác nhận vào cuối tháng đó.  Vào ngày 14 tháng 8 năm 2000, các diễn viên yêu thích của Rowling là Maggie Smith và Robbie Coltrane được chọn vào vai Minerva McGonagall và Rubeus Hagrid.  Vào ngày 21 tháng 8 năm 2000, Daniel Radcliffe và những người mới đến Rupert Grint và Emma Watson lần lượt được chọn đóng vai Harry Potter, Ron Weasley và Hermione Granger.  Vào tháng 11 năm 2000, Julie Walters và John Cleese tham gia vào dàn diễn viên lần lượt với vai Molly Weasley và Nick suýt mất đầu.

Quay phim

Thiết kế và hiệu ứng đặc biệt
Judianna Makovsky là nhà thiết kế trang phục. Cô ấy đã thiết kế lại những chiếc áo choàng Quidditch, ban đầu dự định sử dụng những chiếc áo choàng được in trên trang bìa của cuốn sách Mỹ, nhưng cho rằng chúng là "một mớ hỗn độn." Thay vào đó, cô ấy mặc cho các cầu thủ Quidditch "áo len preppie, quần chẽn đấu kiếm thế kỷ 19 và bộ bảo vệ cánh tay."  Nhà thiết kế sản xuất Stuart Craig đã xây dựng các bộ tại Leavesden Studios, bao gồm cả Đại sảnh đường Hogwarts, dựa trên nhiều nhà thờ lớn ở Anh. Mặc dù ban đầu được yêu cầu sử dụng một con phố cũ hiện có để quay các cảnh trong Hẻm Xéo, Craig đã quyết định xây dựng phim trường của riêng mình, bao gồm kiến trúc Tudor, Georgia và Queen Anne .

Ban đầu Columbus dự định sử dụng cả hoạt hình điện tử và hoạt hình CGI để tạo ra các sinh vật huyền bí, bao gồm cả Fluffy.  Nick Dudman, người làm việc trong Star Wars: Episode I – The Phantom Menace, được giao nhiệm vụ tạo ra các bộ phận giả cần thiết, với Jim Henson's Creature Shop cung cấp các hiệu ứng sinh vật.  John Coppinger nói rằng các sinh vật huyền bí cần được tạo ra phải được thiết kế nhiều lần.  Bộ phim có gần 600 cảnh quay hiệu ứng đặc biệt, với sự tham gia của nhiều công ty. Công nghiệp Ánh sáng & Phép thuật đã tạo ra khuôn mặt của Chúa tể Voldemort trên mặt sau của phim hoạt hình Quirrell, Rhythm & Hues Norbert (Chú rồng con của Hagrid); và Sony Pictures Imageworks đã sản xuất các cảnh Quidditch.

Âm nhạc

Những điểm khác so với sách
Columbus liên tục kiểm tra với Rowling để đảm bảo rằng ông đã chỉnh sửa các chi tiết nhỏ.  Kloves mô tả bộ phim là "thực sự trung thành" với cuốn sách. Anh ấy đã thêm lời thoại, trong đó Rowling đã chấp thuận. Một trong những lời thoại ban đầu được bao gồm đã phải bị xóa sau khi Rowling nói với ông rằng nó sẽ mâu thuẫn trực tiếp với một sự kiện trong tiểu thuyết Harry Potter thứ năm chưa được phát hành là Harry Potter và Hội Phượng hoàng.

Một số nhân vật phụ đã bị loại khỏi phiên bản điện ảnh, nổi bật nhất là Peeves the poltergeist. Nam diễn viên Rik Mayall đã được chọn vào vai này, nhưng những cảnh của anh ấy cuối cùng đã bị cắt khỏi phim và không bao giờ được phát hành. Chương đầu tiên của cuốn sách, được kể theo quan điểm của Vernon và Petunia Dursley, không có trong phim. Cuộc gặp gỡ đầu tiên của Harry và Draco trong cửa hàng áo choàng của Madam Malkin và cuộc đấu tay đôi lúc nửa đêm không có trong phim. Trong phim, trách nhiệm đưa Norbert đi được giao cho Dumbledore, trong khi trong sách, Harry và Hermione phải tự tay đưa cậu bé đến tay bạn bè của Charlie Weasley. Điều này đòi hỏi một sự thay đổi trong cốt truyện giam giữ: trong cuốn sách, Filch bắt Harry và Hermione rời khỏi Tháp Thiên văn và giam giữ họ cùng với Neville và Malfoy, trong khi trong phim, cả ba nhân vật chính đều bị giam giữ sau khi Malfoy tìm thấy họ trong túp lều của Hagrid sau khi giờ.  Theo Kloves, đây là "một phần của cuốn sách mà [Rowling] cảm thấy có thể dễ dàng thay đổi".  Sân Quidditch được thay đổi từ một sân vận động truyền thống thành một sân mở được bao quanh bởi các tháp khán giả.

Dòng thời gian của cuốn sách không được thực thi trong phim. Trong cuốn sách, sinh nhật lần thứ 11 của Harry là vào năm 1991.  Trên phim trường 4 đường Privet Drive, chứng chỉ của Dudley từ trường tiểu học là năm 2001.

Phát hành

Tiếp thị
Teaser poster đầu tiên được phát hành vào ngày 1 tháng 12 năm 2000.  Đoạn giới thiệu đầu tiên được phát hành qua vệ tinh vào ngày 2 tháng 3 năm 2001 và ra mắt tại các rạp chiếu phim với sự ra mắt của See Spot Run.  Vào ngày 29 tháng 6 năm 2001, một đoạn giới thiệu mới được phát hành với sự ra mắt của A.I. Artificial Intelligence.  Một trò chơi điện tử dựa trên bộ phim được phát hành vào ngày 15 tháng 11 năm 2001 bởi Electronic Arts cho một số máy chơi game console.  Một cổng cho trò chơi, cho GameCube, PlayStation 2 và Xbox, được phát hành vào năm 2003.  Mattelgiành được quyền sản xuất đồ chơi dựa trên bộ phim, được bán độc quyền thông qua các cửa hàng của Warner Brothers.  Hasbro cũng sản xuất các sản phẩm, bao gồm cả các sản phẩm bánh kẹo dựa trên những sản phẩm của bộ truyện.  Warner Bros. đã ký một thỏa thuận trị giá 150  triệu đô la Mỹ với Coca-Cola để quảng bá bộ phim,  mặc dù một số người đã chốt thỏa thuận ở mức 40 triệu đến 50 triệu đô la Mỹ trên toàn thế giới cho bộ phim.  Lego đã sản xuất một loạt các bộ dựa trên các tòa nhà và cảnh trong phim, cũng như trò chơi điện tử Lego Creator.

Chiếu rạp
Harry Potter và Hòn đá Phù thủy đã có buổi ra mắt thế giới tại Quảng trường Odeon Leicester ở London vào ngày 4 tháng 11 năm 2001, với rạp chiếu phim được sắp xếp giống với Trường Hogwarts.

Phim đã có bản xem trước tại Vương quốc Anh trên 1.137 rạp tại 491 rạp vào ngày 10 và 11 tháng 11 năm 2001. Phim chính thức ra rạp vào ngày 16 tháng 11 năm 2001 trên 1.168 rạp tại 507 rạp ở Vương quốc Liên hiệp Anh và Ireland; tại 3.672 rạp ở Hoa Kỳ và Canada. Đây là bản phát hành rộng nhất vào thời điểm đó ở Anh và Mỹ.

Phương tiện tại gia
Harry Potter và Hòn đá Phù thủy được phát hành lần đầu trên VHS và DVD vào ngày 11 tháng 5 năm 2002 tại Anh và 28 tháng 5 năm 2002 tại Mỹ. Từ tháng 5 đến tháng 6 năm 2002, bộ phim đã bán được 10 triệu bản, gần 60% trong số đó là doanh số bán đĩa DVD. Nó sẽ tiếp tục kiếm được 19,1 triệu đô la tiền cho thuê, vượt qua The Fast and the Furious vì có số lượng DVD cho thuê lớn nhất.

Vào tháng 12 năm 2009, một "Ultimate Edition" gồm 4 đĩa được phát hành, với bảy phút các cảnh đã bị xóa được thêm vào, phần đặc biệt có độ dài là Tạo thế giới của Harry Potter Phần 1: Sự bắt đầu kỳ diệu và một tập sách bìa cứng dài 48 trang. Phiên bản mở rộng có thời lượng chạy khoảng 159 phút, trước đó đã được chiếu trong một số buổi phát sóng truyền hình nhất định.  Bộ phim được phát hành lại trên DVD như một phần của 8 đĩa Harry Potter: The Complete 8-Film Collection vào tháng 11 năm 2011, và trên Blu-ray như một phần của Bộ sưu tập 31 đĩa Hogwarts vào tháng 4 năm 2014.

Tại Việt Nam
Ngoài các quốc gia như Mỹ, Anh công chiếu thì bộ phim cũng đã được TVM Corp. mua về và trình chiếu trên kênh HTV3 vào ngày 3 tháng 1 năm 2014 với phiên bản lồng tiếng Việt. Song đó, nhằm kỷ niệm 20 năm từ khi ra mắt tập đầu tiên của series đình đám Harry Potter. Cartoon Network đã trình chiếu loạt phim trên kênh nhân dịp đánh dấu mốc 20 năm vào ngày 13 tháng 11 năm 2021. Phim lần đầu được công chiếu tại các rạp ở Việt Nam vào ngày 20 tháng 5 năm 2022.

Đón nhận

Phòng vé

Phê bình

Giải thưởng
Phim được 3 đề cử trong Academy Award: Best Art Direction, Best Costume Design, và Best Original Score chi John Williams. Phim cũng nhận được 7 đề cử trong BAFTA Awards. Bao gồm Best British Film, Best Supporting Actor cho Robbie Coltrane, cũng như giải cho Best Costume Design, Production Design, Makeup and Hair, Sound và Visual Effects. Phim nhận được gỉai Saturn Award cho phần costumes, và được đề cử cho 8 giải khác. Phim giành được giải khác tại Casting Society of America và Costume Designers Guild. Phim được đề cử trong AFI Film Award cho special effects, và Art Directors Guild Award cho thiết kế sản xuất  Phim nhận được giải tại Broadcast Film Critics Award cho Best Live Action Family Film và được đề cử cho Best Child Performance (cho Daniel Radcliffe) và Best Composer (John Williams).

Xem thêm
 Harry Potter và Hòn đá Phù thủy

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Trailer phim trên YouTube

1
Phim kỳ ảo thập niên 2000
Phim tiếng Anh
Phim phiêu lưu thập niên 2000
Phim lấy bối cảnh ở Luân Đôn
Phim lấy bối cảnh ở Vương quốc Liên hiệp Anh
Phim phiêu lưu Mỹ
Phim năm 2001
Phim Mỹ
Phim Vương quốc Liên hiệp Anh
Phim của Warner Bros.
Nhạc nền phim của John Williams
Phim lấy bối cảnh ở Anh
Phim phiêu lưu tưởng tượng của Mỹ
Giả kim trong tác phẩm hư cấu
Phim dựa theo sách
Phim lấy bối cảnh năm 1981
Phim lấy bối cảnh năm 1991
Phim lấy bối cảnh năm 1992
Phim sử dụng công nghệ CGI
Phim IMAX


title: Épierre

text:
Épierre là một xã thuộc tỉnh Savoie trong vùng Rhône-Alpes ở đông nam nước Pháp.

Xem thêm
Commune của tỉnh Savoie

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Savoie


title: Koksijde

text:
Koksijde là một đô thị ở tỉnh Tây Flanders bên bờ Biển Bắc. Đô thị này gồm thị trấn Koksijde, Oostduinkerke, St-Idesbald và Wulpen.

Tại thời điểm 1 tháng 1 năm 2006, Koksijde có dân số 21.269 người. Tổng diện tích là 43,96 km² với mật độ dân số là 484 người trên mỗi km².

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Trang mạng chính thức  - Thông tin sẵn có bằng tiếng Hà Lan và limited thông tin sẵn có bằng tiếng Pháp, tiếng Anh và tiếng Đức

 Koksijde's Cinema Trang mạng chính thức  - Thông tin sẵn có bằng tiếng Hà Lan và tiếng Pháp
 Koksijde Latin Club   - Koksijde's yearly salsa festival. Thông tin sẵn có bằng tiếng Hà Lan.

Xã của West-Vlaanderen


title: Saint-Béron

text:
Saint-Béron là một xã thuộc tỉnh Savoie trong vùng Rhône-Alpes ở đông nam nước Pháp.

Xem thêm
Commune của tỉnh Savoie

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Savoie


title: Mikhail Davidovich Volpin

text:
Mikhail Davidovich Volpin (tiếng Nga: Михаил Давыдович Вольпин) là một nhà thơ, nhà điện ảnh Liên Xô.

Tiểu sử

Sự nghiệp

Phim
 1938 — Volga-Volga
 1940 — Светлый путь
 1940 — Старый наездник
 1943 — Актриса
 1945 — Здравствуй, Москва!
 1949 — Кубанские казаки
 1950 — Смелые люди
 1951 — Высокая горка
 1951 — Спортивная честь
 1953 — Застава в горах
 1956 — На подмостках сцены
 1957 — Гуттаперчевый мальчик
 1957 — Những câu chuyện về Lenin
 1964 — Ông già Tuyết
 1967 — Lửa, nước và... ống đồng
 1969 — Варвара-краса, длинная коса
 1974 — Царевич Проша
 1976 — Как Иван-дурак за чудом ходил
 1979 — Соловей
 1982 — Ослиная шкура
 1986 — Сказка про влюблённого маляра

Hoạt hình
 1948 — Bài học đầu tiên
 1948 — Fedya Zaytsev
 1948 — Цветик-семицветик
 1949 — Чужой голос
 1950 — Дудочка и кувшинчик
 1950 — Khi thắp sáng cây Giáng sinh
 1950 — Кто первый ?
 1950 — Сказка о рыбаке и рыбке
 1954 — Nàng công chúa ếch
 1955 — Заколдованный мальчик
 1955 — Необыкновенный матч
 1955 — Остров ошибок
 1956 — Кораблик
 1956 — Старые знакомые
 1956 — Шакалёнок и верблюд
 1957 — Девочка в джунглях
 1958 — Первая скрипка
 1959 — Косолапый друг
 1959 — Похитители красок
 1959 — Trời sắp mưa
 1960 — Человечка нарисовал я
 1961 — Ключ
 1961 — Муравьишка-хвастунишка
 1962 — Thiên nga hoang dã
 1962 — История одного преступления
 1964 — Храбрый портняжка
 1965 — Пастушка и трубочист
 1966 — Наргиз
 1967 — Букет
 1967 — Это не про меня
 1969 — Капризная принцесса
 1971 — Огонь

Vinh danh
 Giải thưởng Stalin cấp độ II (1951) cho kịch bản phim truyện Những người quả cảm (1950) - cùng với Nikolai Erdman.

Xem thêm
 IMDb

Tham khảo

Nhà biên kịch điện ảnh Liên Xô


title: Các nước kém phát triển nhất

text:
Các nước kém phát triển nhất là những quốc gia chậm phát triển nhất (xét cả về mặt kinh tế lẫn xã hội) trong số các quốc gia đang phát triển theo đánh giá của Liên Hợp Quốc. Quốc gia kém phát triển nhất còn được gọi là quốc gia nghèo nhất, hoặc thế giới thứ tư.

Tiêu chí xác định quốc gia kém phát triển nhất
Năm 2003, Liên Hợp Quốc đã quy định dựa vào các tiêu chí sau để xác định một quốc gia kém phát triển nhất và một số tổ chức kinh tế quốc tế như WTO cũng chấp nhận cách phân loại này của Liên Hợp Quốc:
 Mức thu nhập thấp: Giá trị bình quân của chỉ số Tổng thu nhập quốc gia trên đầu người hàng năm trong vòng ba năm dưới 750 đô la Mỹ.
Nguồn lực con người nghèo nàn: Chỉ số tài sản con người thấp hơn một mức nhất định.
 Nền kinh tế dễ bị tổn thương: Chỉ số mức độ dễ tổn thương về kinh tế thấp hơn một mức nhất định.

Điều kiện để một quốc gia thoát khỏi nhóm những nước chậm phát triển nhất là quốc gia đó phải có ít nhất hai trong ba chỉ tiêu nói trên cao hơn một mức nhất định trong vòng hai năm liên tục. Tuy nhiên, nếu một mình chỉ số tổng thu nhập quốc dân trên đầu người vượt mức 900 đô la Mỹ thì quốc gia cũng có thể không còn bị coi là nước nghèo nhất.

Danh sách nước kém phát triển nhất

Châu Phi (33 nước)

Châu Á (9 nước)

Châu Đại Dương (3 nước)

Châu Mỹ (1 nước)

Xem thêm
 Các nước phát triển
 Các nước đang phát triển
 Các nền kinh tế chuyển đổi

Tham khảo

Phân loại quốc gia kinh tế
Kém phát triển
Nợ