title: You Belong with Me

text:
"You Belong with Me" là một bài hát của ca sĩ kiêm sáng tác âm nhạc người Mỹ Taylor Swift nằm trong album phòng thu thứ hai của cô, Fearless (2008). Nó được phát hành như là đĩa đơn thứ ba trích từ album vào ngày 18 tháng 4 năm 2009 bởi Big Machine Records và Universal Republic Records. Trước khi phát hành làm đĩa đơn, "You Belong with Me" được chọn làm đĩa đơn quảng bá thứ tư cho Fearless vào ngày 4 tháng 11 năm 2008 như là một phần của chiến dịch "Countdown to Fearless". Bài hát được đồng viết lời bởi Swift và Liz Rose, trong khi phần sản xuất được đảm nhiệm bởi Nathan Chapman với sự tham gia hỗ trợ sản xuất từ nữ ca sĩ. Nguồn cảm hứng cho "You Belong with Me" được bắt đầu sau khi Swift nghe lỏm cuộc điện thoại từ một người bạn nam của cô với bạn gái của mình trong đó họ đã cãi nhau một cách dữ dội, và sau đó cô đã tiếp tục phát triển câu chuyện dựa theo kinh nghiệm của bản thân. Đây là một bản country pop và power pop kết hợp với các yếu tố new wave và rock and roll, mang nội dung đề cập đến việc một cô gái mong muốn một tình yêu ngoài tầm kiểm soát với một chàng trai mà cô đã cảm nắng.

Sau khi phát hành, "You Belong with Me" nhận được những phản ứng tích cực từ các nhà phê bình âm nhạc, trong đó họ đánh giá cao giai điệu trong sáng cũng như quá trình sản xuất của nó, và gọi đây là một điểm nhấn nổi bật từ Fearless. Bài hát còn gặt hái nhiều giải thưởng và đề cử tại những lễ trao giải lớn, bao gồm chiến thắng tại giải Sự lựa chọn của trẻ em năm 2010 cho Bài hát yêu thích nhất và ba đề cử giải Grammy cho Thu âm của năm, Bài hát của năm và Trình diễn giọng pop nữ xuất sắc nhất tại lễ trao giải thường niên lần thứ 52. Nó cũng tiếp nhận những thành công đáng kể về mặt thương mại, vươn đến top 5 ở Úc, Canada và New Zealand, đồng thời lọt vào top 40 ở một số thị trường khác. Tại Hoa Kỳ, "You Belong with Me" đạt vị trí thứ hai trên bảng xếp hạng Billboard Hot 100, trở thành đĩa đơn thứ hai của Swift vươn đến top 5 và đạt thứ hạng cao nhất của cô lúc bấy giờ, đồng thời đã bán được hơn 4.8 triệu bản tại đây. Tính đến nay, nó đã bán được hơn 7.1 triệu bản trên toàn cầu, trở thành một trong những đĩa đơn bán chạy nhất mọi thời đại. Kể từ khi phát hành, bài hát cũng được hát lại và sử dụng làm nhạc mẫu bởi nhiều nghệ sĩ khác nhau, như "Weird Al" Yankovic, Selena Gomez & the Scene và Butch Walker.

Video ca nhạc cho "You Belong with Me" được đạo diễn bởi Roman White, trong đó Swift hóa thân thành hai nhân vật: một cô gái mọt sách (nhân vật chính và người kể chuyện) và một cô gái xinh đẹp (nhân vật phản diện và bạn gái nam chính). Nội dung của video tập trung vào việc nhân vật chính yêu thầm anh chàng hàng xóm (do nam diễn viên Lucas Till thủ vai) mặc dù anh đã có bạn gái nhưng cũng chia tay sau đó, nhưng theo thời gian họ dần nảy sinh tình cảm với đối phương và thổ lộ điều đó ở một buổi tiệc nơi cô gái mọt sách đã thay đổi ngoại hình thành một cô gái xinh đẹp. Nó đã chiến thắng một hạng mục tại giải Video âm nhạc của MTV năm 2009 cho Video xuất sắc nhất của nữ ca sĩ nhưng trong bài phát biểu nhận giải của Swift, rapper Kanye West đã làm gián đoạn và công khai ủng hộ cho nghệ sĩ cùng hạng mục Beyoncé. Vụ việc đã tạo nên một hiệu ứng rộng rãi trên các phương tiện truyền thông, trong đó nhiều người ủng hộ Swift và chỉ trích hành động của West. Để quảng bá bài hát, Swift đã trình diễn "You Belong with Me" trên nhiều chương trình truyền hình và lễ trao giải lớn, bao gồm Saturday Night Live, Today, The Tonight Show with Jay Leno, giải Video âm nhạc của MTV năm 2009 và giải Grammy lần thứ 52, cũng như trong nhiều chuyến lưu diễn của cô.

Danh sách bài hát

Tải kĩ thuật số
"You Belong with Me" (bản album) – 3:52

Đĩa CD #1
"You Belong with Me" (bản album) – 3:52
"Love Story" (bản Stripped) – 3:54

Đĩa CD quảng bá tại Úc/châu Âu
"You Belong with Me" (radio chỉnh sửa) – 3:54

Đĩa CD #2
"You Belong with Me" (bản album) – 3:52
"You Belong with Me" (radio chỉnh sửa) – 3:54

Tải kĩ thuật số - Bản pop
"You Belong with Me" (bản pop) – 3:47

Xếp hạng

Xếp hạng tuần

Xếp hạng cuối năm

Xếp hạng thập niên

Xếp hạng mọi thời đại

Chứng nhận

Xem thêm
Danh sách đĩa đơn bán chạy nhất thế giới
Billboard Hot 100 cuối năm 2009
Billboard Hot 100 cuối năm 2010

Tham khảo

Liên kết ngoài

Đĩa đơn năm 2008
Đĩa đơn năm 2009
Bài hát năm 2008
Bài hát của Taylor Swift
Đĩa đơn quán quân Billboard Adult Contemporary
Bài hát viết bởi Taylor Swift
Giải thưởng video âm nhạc của MTV cho video xuất sắc nhất của nữ nghệ sĩ
Đĩa đơn được chứng nhận đĩa vàng của Hiệp hội Công nghiệp ghi âm Nhật Bản
Bài hát dựa trên sự kiện có thật
Video âm nhạc do Roman White đạo diễn
Đĩa đơn của hãng Big Machine Records


title: El Perdigón

text:
El Perdigón là một đô thị trong tỉnh Zamora, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 780 người.

Tham khảo

Đô thị ở Zamora


title: (25144) 1998 SC43

text:
{{DISPLAYTITLE:(25144) 1998 SC43}}

(25144) 1998 SC43 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện qua chương trình tiểu hành tinh Beijing Schmidt CCD ở trạm Xinglong ở tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc ngày 23 tháng 9 năm 1998.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 25001–26000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1998
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Darughachi

text:
Darughachi, hay Đạt-lỗ-hoa-xích (chữ Hán: 达鲁花赤), trong lịch sử ban đầu mang ý nghĩa là một chức quan trong Đế quốc Mông Cổ, chịu trách nhiệm về hành chính và thu thuế tại một đơn vị hành chính tương đương cấp tỉnh là darugha.

Từ nguyên
Nguyên thủy, Darughachi trong tiếng Mông Cổ có nghĩa là quan chức đứng đầu darugha. Trong hầu hết các ngôn ngữ khác, chức quan này tương đương chức quan Chưởng ấn hoặc Thống đốc.

Trong tiếng Ba Tư, từ này được phát âm là darougheh (داروغه). Trong tiếng Turkic, nó được phát âm là basqaq hay baskak. Trong tiếng Nga, nó được biến âm thành baskaki (баскаки).

Trong các tài liệu Trung Quốc, chức quan Darughachi này được viết là 达鲁花赤, phiên âm Hán Việt thành Đạt-lỗ-hoa-xích.

Hình thành
Sau khi thống nhất các bộ lạc Mông Cổ, Thành Cát Tư Hãn bắt đầu cuộc chinh phạt để mở rộng đế quốc. Bấy giờ, quân Mông Cổ tuy hùng mạnh, nhưng số lượng ít, nên khi xâm chiếm được một vùng đất nào đều không đủ nhân lực chiếm đóng, hầu như phải giữ lại bộ máy hành chính cũ để điều hành công việc địa phương. Năm 1222, Thành Cát Tư Hãn cho đặt chức quan Darughachi tại các vùng mới chiếm được, với vai trò đại diện cho Đại hãn giám sát tại địa phương. Dù vậy, trên thực tế, Darughachi có quyền lực tối thượng với quân sự và hành chính tại vùng mới chiếm được.

Con cháu Thành Cát Tư Hãn vẫn duy trì chức quan này nhưng có thay đổi chút ít về vai trò tùy theo khu vực trấn nhậm. Các Darughachi có thể là quan thu thuế ở vùng ảnh hưởng, tình báo công khai ở các vùng chưa bị thu phục, hoặc cũng có thể là quan trực trị ở các vùng mới chinh phục.

Các quan Đạt-lỗ-hoa-xích tại Đại Việt
Vó ngựa Mông Cổ từng nếm mùi thất bại tại Đại Việt, tuy nhiên với thế nước nhỏ dân ít, các vua Trần vẫn phải duy trì thế giảng hòa. Khi Hốt Tất Liệt lập ra nhà Nguyên, Đại Việt cử sứ giả thông hiếu, chấp nhận nộp cống ba năm một lần. Mặc dù vậy, Đại Việt vẫn không phải là nước đã bị chiếm đóng, và Hốt Tất Liệt vẫn mong muốn chinh phạt báo thù, biến thành một quận huyện của Nguyên triều.

Để thực hiện ý đồ này, Nguyên đế nhiều lần gửi các quan Đạt-lỗ-hoa-xích sang Đại Việt để dò xét tình hình, theo dõi mọi động tĩnh ở Đại Việt. Theo An Nam Chí Lược, đã từng có 3 Đạt-lỗ-hoa-xích được cử sang Đại Việt:

"Năm Trung Thống thứ 3 (1262), sai Nạp-lạt-Đinh làm chức Đạt-lỗ-hoa-xích tại nước An Nam."

Theo tên Nạp-lạt-Đinh (có lúc ghi Nậu-thứ-Đinh, có lẽ là phiên âm của Nur al-Din, Đại Việt sử ký toàn thư chép là Nậu-lạt-Đinh) có thể thấy đây là một người Hồi giáo, có lẽ từng là một lái buôn. Với triều đình Đại Việt, Đạt-lỗ-hoa-xích cũng chỉ là một sứ thần, và họ đã khéo léo ngăn cản, mua chuộc, vô hiệu hóa viên Đạt-lỗ-hoa-xích này, làm cho trò chơi tình báo của Hốt Tất Liệt hoàn toàn thất bại.

Tháng 12 năm 1263, Nạp-lạt-Đinh về nước. Tháng 2 (âm lịch) năm 1266, Nguyên triều lại cử sang để bào chữa cho việc động binh năm 1258:
"Tháng 2,nhà Nguyên sai Nậu-lạt-Đinh sang bảo:"Trước kia, ta đã sai sứ sang thông hiếu, kẻ thừa hành u mê không cho sứ trở về do đó ta mới có việc dụng binh năm trước".

Tháng 3 năm 1267, sứ giả Đại Việt xin cho Nạp-lạt-Đinh trở sang làm Đạt-lỗ-hoa-xích. Nhận ra ý đồ của triều đình Đại Việt, Hốt Tất Liệt đổi ý kiến và cử một viên quan Mông Cổ khác thay:"Năm Chí Nguyên thứ 7 (1270), sai Giã-thiệt-Nạp làm chức Đạt-lỗ-hoa-xích tại nước An Nam, sau ông ấy chết tại nước ấy."Không rõ Giã-thiệt-Nạp chết khi nào, nhưng dù sao ông ta cũng là người cuối cùng làm Đạt-lỗ-hoa-xích tại Đại Việt, vì từ đó về sau nhà Trần cũng tìm cách chối khéo khi Nguyên đế định cử người sang.

Vị Đạt-lỗ-hoa-xích được ghi nhận, trên thực tế chưa bao giờ đến Đại Việt. Ông ta chỉ là một con cờ dẫn đến cái cớ để làm bùng nổ Chiến tranh Nguyên Mông-Đại Việt lần 2:Năm Chí Nguyên thứ 18 (1281), thăng chức cho Sài Thung làm An Nam Tuyên úy Đô Nguyên soái, để Lý Chấn làm Phó, đem quân hộ tống Di Ái về nước, lại khiến Bất-nhãn Thiếp-mộc-nhi làm chức Đạt-lỗ-hoa-xích cùng sang An Nam."Buyan Temür, mà Lê Tắc chép là Bất-nhãn Thiếp-mộc-nhi, cùng với đoàn quân Nguyên đưa Trần Di Ái về bị quân Trần đón đánh ngay tại biên giới phải chạy tan tác, chưa bước chân vào lãnh thổ Đại Việt được bao nhiêu, tất chưa trấn nhậm tại Đại Việt được ngày nào.

Anh Nam Chí lược còn chép thêm:"Nhân Trần Di Ái thúc phụ của ông ấy sang đây, ta giao việc nước An Nam cho y, sai sứ thần đưa y về nước thì bị hại. Còn Đạt-lỗ-hoa-xích là Bất-Nhãn Thiếp-mộc-nhi của ta sai đến, lại bị khước đi, không tiếp nhận.".

Cũng như 2 vị Đạt-lỗ-hoa-xích tiền nhiệm, không rõ Buyan Temür sau này ra sao. An Nam Chí lược chỉ chép thêm về Buyan Temür một lần nữa, sau khi quân Nguyên đã 2 lần đại bại trên chiến trường Đại Việt."Năm Chí Nguyên thứ 28 (1291), sai Lễ Bộ Thượng thư Trương Lập Đạo, Binh bộ Lang trung Bất-nhãn Thiếp-mộc-nhi dẫn sứ thần An Nam bọn Nghiêm Trọng Duy về nước dụ Thế tử Trần Nhật Tốn phải sang chầu. Thế tử lấy cớ đương tang bố, sai quan Lệnh công Nguyễn Đại Pháp đến cống hiến."''

Bấy giờ Hốt Tất Liệt vẫn còn sống để gặm nỗi nhục bại trận, đành ra vẻ để gỡ gạt được chút ít, tạm hài lòng với lễ vật cống nạp tượng trưng của nhà Trần.

Chú thích

Đế quốc Mông Cổ
Nhà Nguyên
Lịch sử Nga
Lịch sử Mông Cổ


title: Quận Powell, Montana

text:
Quận Powell là một quận thuộc tiểu bang Montana, Hoa Kỳ. Quận lỵ đóng ở , Montana. Quận được đặt tên theo. Dân số theo điều tra năm 2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ là người.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận này có diện tích km2, trong đó có km2 là diện tích mặt nước.

Các quận giáp ranh

Thông tin nhân khẩu

Tính đến  năm 2000, quận này đã có dân số 7.180 người, 2.422 hộ gia đình, và 1.634 gia đình sống trong quận hạt. Mật độ dân số là 3 người trên một dặm vuông (1/km ²). Có 2.930 đơn vị nhà ở mật độ trung bình của 1 trên một dặm vuông (0/km ²). Thành phần chủng tộc của cư dân sinh sống trong quận gồm 92,52% người da trắng, 0,50% da đen hay Mỹ gốc Phi, 3,51% người Mỹ bản xứ, 0,43% ở châu Á, 0,74% từ các chủng tộc khác, và 2,30% từ hai hoặc nhiều chủng tộc. 1,95% dân số là người Hispanic hay Latino thuộc một chủng tộc nào. 25,0% là người gốc Đức, Ailen 13,6%, 9,7% tiếng Anh, 7,4% và 5,8% người Mỹ gốc Na Uy theo điều tra dân số năm 2000.

Có 2.422 hộ, trong đó 29,50% có trẻ em dưới 18 tuổi sống chung với họ, 55,50% là đôi vợ chồng sống với nhau, 7,70% có một chủ hộ nữ và không có chồng, và 32,50% là không lập gia đình. 28,60% hộ gia đình đã được tạo ra từ các cá nhân và 13,30% có người sống một mình65 tuổi hoặc cao hơn. Cỡ hộ trung bình là 2,39 và cỡ gia đình trung bình là 2,93.

Trong quận cơ cấu độ tuổi dân cư được trải ra với 21,20% dưới độ tuổi 18, 7,80% 18-24, 30,80% 25-44, 26,20% từ 45 đến 64, và 14,00% từ 65 tuổi trở lên người. Độ tuổi trung bình là 40 năm. Đối với mỗi 100 nữ có 143,20 nam giới. Đối với mỗi 100 nữ 18 tuổi trở lên, đã có 151,40 nam giới.

Thu nhập trung bình cho một hộ gia đình trong quận đạt mức USD 30.625, và thu nhập trung bình cho một gia đình là USD 35.836. Phái nam có thu nhập trung bình USD 26.366 so với 20.457 USD đối với phái nữ. Thu nhập bình quân đầu người là 13.816 USD. Có 10,20% gia đình và 12,60% dân số sống dưới mức nghèo khổ, bao gồm 16,20% những người dưới 18 tuổi và 6,00% của những người 65 tuổi hoặc cao hơn.

Tham khảo

Quận của Montana


title: Mitromica

text:
Mitromica là một chi ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Costellariidae.

Các loài
Các loài trong chi Mitromica gồm có:
 Mitromica africana (Rolàn & Fernandes, 1996)
 Mitromica calliaqua Rosenberg & Salisbury, 2003
 Mitromica christamariae Salisbury & Schniebs, 2009
 Mitromica cosmani Rosenberg & Salisbury, 2003
 Mitromica decaryi (Dautzenberg, 1932)
 Mitromica dicksoni Rosenberg & Salisbury, 2003
 Mitromica foveata (Sowerby II, 1874)
 Mitromica gallegoi Rolán, Fernández-Garcés & Lee, 2010
 Mitromica gratiosa (Reeve, 1845)
 Mitromica jeancateae (Sphon, 1969)
 Mitromica oryza Rosenberg & Salisbury, 2003
 Mitromica solitaria (C. B. Adams, 1852)
 Mitromica williamsae Rosenberg & Salisbury, 2003

Chú thích

Tham khảo

Costellariidae


title: Hương Sơn, Tân Trúc

text:
Hương Sơn () là một khu (quận) của thành phố Tân Trúc, tỉnh Đài Loan, Trung Hoa Dân Quốc (Đài Loan). Trên địa bàn quận có khu công nghiệp Hương Sơn. Quận có diện tích 54,8488 km², dân số vào tháng 8 năm 2011 là 73.306 người thuộc 23.395 hộ, mật độ cư trú đạt 1336,5 người/km².

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang thông tin chính thức


title: Tổ chức Bảo tồn Quốc tế

text:
Tổ chức Bảo tồn Quốc tế, tên tiếng Anh là Conservation International (CI) là một tổ chức phi chính phủ, bất vụ lợi, với mục đích chính là bảo vệ sự đa dạng sinh học trong việc liên kết với những tổ chức phi chính phủ và những người tình nguyện khắp thế giới.

Lịch sử
CI được thành lập năm 1987 và đặt trụ sở chính tại Washington, D.C., Hoa Kỳ. Hiện nay CI có khoảng 900 nhân viên hoạt động trên 40 quốc gia, phần lớn là tại những khu rừng rậm tại châu Phi, vùng Thái Bình Dương và Nam Mỹ.

Năm 2002, cùng liên kết với các tổ chức khác như Chính phủ Canada, Bộ Hợp tác kinh tế và Phát triển Liên bang Hoa Kỳ, Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế (IUCN), Quỹ Liên Hợp Quốc, CI lập ra Giải thưởng Xích Đạo, đây là giải thưởng tài trợ các dự án xoá đói giảm nghèo thông qua việc bảo tồn và sử dụng bền vững đa dạng sinh học. Cùng năm 2002, CI liên kết với chuỗi nhà hàng ăn nhanh (fast food) Mc Donald’s đề ra các quy tắc cho chuỗi cung và tiếp thị để có thể sử dụng hiệu quả hơn tài nguyên môi trường và "cung cấp thực phẩm có trách nhiệm xã hội"  . Năm 2007, Tổ chức khởi động một chương trình theo dõi sự di cư của rùa biển từ vệ tinh .

Hoạt động

Được sự tài trợ và liên kết của nhiều tập đoàn công ty lớn trên thế giới, CI bảo vệ các khu giàu tính đa dạng sinh học nhất trên thế giới và giúp đỡ người dân sinh sống trong các khu vực này cải thiện điều kiện sống. CI sử dụng các kiến thức về khoa học, kinh tế và chính sách khoa học, kỹ thuật hiện đại nhằm thúc đẩy các hoạt động bảo tồn đa dạng sinh học ở các khu rừng nhiệt đới và các hệ sinh thái có nguy cơ bị phá vỡ trên toàn thế giới, đặc biệt là bảo tồn nước, năng lượng, và rác thải, nguồn lợi thủy sản. Cùng với việc quan sát, nghiên cứu, CI cho rằng giáo dục là hợp phần quan trọng hỗ trợ cho các hoạt động bảo tồn và quản lý thiên nhiên.

Tại Việt Nam, CI cũng tổ chức nhiều khóa tập huấn về bảo tồn đa dạng sinh học tại các trường Đại học và tài trợ cho các chương trình bảo tồn. Năm 2006, Dự án Bảo tồn đồng cỏ bàng vùng đất ngập nước Phú Mỹ của Việt Nam đã đạt giải thưởng Xích đạo về quản lý và bảo vệ đa dạng sinh học. Năm 2007, cùng với WWF, một nhóm các nhà khoa học của CI đã phát hiện ra một quần thể voọc chà vá chân xám (tên khoa học là Pygathrix cinerea) lớn nhất từ trước đến nay tại 5 tỉnh miền Trung Việt Nam.

Xem thêm
 Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế
 Sách đỏ

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang chủ CI
 Chủ nghĩa tích cực xã hội
 Trung tâm Giám sát bảo tồn toàn cầu - World Conservation Monitoring Centre (WCMC)

Tổ chức bảo tồn
Tổ chức giáo dục quốc tế
Tổ chức phi chính phủ
Tổ chức môi trường quốc tế


title: Quernes

text:
Quernes là một xã trong tỉnh Pas-de-Calais, vùng Hauts-de-France, Pháp.

Địa lý
Quernes có cự ly khoảng  về phía tây bắc Béthune and  phía tây Lille, tại giao lộ của các tuyến đường D186e1 và D186.

Dân số

Địa điểm nổi bật
 Nhà thờ St.Omer, thế kỷ 18.
 Remains of an ancient watermill.

Xem thêm
Xã của tỉnh Pas-de-Calais

Tham khảo
INSEE
IGN

Liên kết ngoài
 Quernes on the Quid website

Xã của Pas-de-Calais


title: Pont-de-Chéruy

text:
Pont-de-Chéruy là một xã thuộc tỉnh Isère trong vùng Rhône-Alpes đông nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao từ 196-236 mét trên mực nước biển. Theo điều tra dân số năm 2006 của INSEE có dân số là 4778 người.
Sông Bourbre chảy theo hướng bắc qua giữa thị trấn.

Tham khảo

Pontdecheruy


title: Hamren

text:
Hamren là một thị xã và là nơi đặt ủy ban khu vực thị xã (town area committee) của quận Karbi Anglong thuộc bang Assam, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Hamren có dân số 8278 người. Phái nam chiếm 53% tổng số dân và phái nữ chiếm 47%. Hamren có tỷ lệ 64% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 71%, và tỷ lệ cho phái nữ là 56%. Tại Hamren, 18% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Assam


title: Thylacandra

text:
Thylacandra là một chi bướm đêm thuộc phân họ Olethreutinae, trong họ Tortricidae.

Các loài
Thylacandra argyromixtana (Mabille, 1900)
Thylacandra endotera Diakonoff, 1983
Thylacandra malagassana (Saalmuller, 1880)
Thylacandra melanotoma Diakonoff, 1983
Thylacandra sycophyes Diakonoff, 1970

Xem thêm
Danh sách các chi của Tortricidae

Chú thích

Tham khảo

 tortricidae.com

Grapholitini


title: Frank Forde

text:
Francis Michael Forde (18 tháng 7 năm 1890 – 28 tháng 1 năm 1983) là một nhà chính trị Úc và là thủ tướng thứ 15 của Úc.

Sinh ra tại Mitchell, Queensland (nơi cha ông làm một người có trang trại nuôi bò), Forde học tại các trường phổ thông Công giáo và sau đó trở thành một nhà giáo. Lúc định cư ở Rockhampton, ông hoạt động tích cực trong Đảng Lao động và trong các nhóm giáo dục của công nhân.

Năm 1917, ông được bầu vào Nghị viện Queensland với tư cách là nghị sĩ Đảng Lao động chạy đua trong tại Rockhampton. Năm 1922, ông từ chức và đã được bầu vào Hạ viện Úc với tư cách là dân biểu đại diện cho Capricornia.

Tham khảo

Thủ tướng Úc
Người Rockhampton, Queensland
Chủ tịch Đảng Lao động Úc
Mất năm 1983
Chính trị gia Úc thế kỷ 20


title: Vaughtia fenestrata

text:
Vaughtia fenestrata là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Muricidae, họ ốc gai.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Vaughtia


title: (58714) 1998 DS2

text:
{{DISPLAYTITLE:(58714) 1998 DS2}}

(58714) 1998 DS2 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện qua chương trình tiểu hành tinh Beijing Schmidt CCD ở trạm Xinglong ở tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc ngày 16 tháng 2 năm 1998.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 58001–59000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1998
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Forges-les-Bains

text:
Forges-les-Bains là một xã ở tỉnh Essonne thuộc vùng Île-de-France miền bắc nước Pháp.

Theo điều tra dân số năm 1999, dân số xã này là  người. Ước tính dân số năm 2004 là .

Danh xưng cư dân địa phương Forges-les-Bains trong tiếng Pháp là Forgeois.

Tham khảo

Mayors of Essonne Association
 INSEE commune file

Liên kết ngoài
Mérimée database - Cultural heritage
Land use (IAURIF)

Xã của Essonne


title: Rehau

text:
Rehau là một đô thị ở huyện Hof bang Bavaria thuộc nước Đức.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang web Rehau
 Trang web REHAU AG + Co


title: Pelayos

text:
Pelayos là một đô thị ở tỉnh Salamanca, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số năm 2004 của Viện thống kê quốc gia Tây Ban Nha, đô thị này có dân số 106 người.

Tham khảo

Đô thị ở Salamanca


title: Brephodrillia perfectus

text:
Brephodrillia perfectus là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Drilliidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Động vật được mô tả năm 1932
Brephodrillia


title: Hemicrepidius tartarus

text:
Hemicrepidius tartarus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1860.

Chú thích

Tham khảo

Động vật được mô tả năm 1860
Hemicrepidius


title: Loxotaphrus limpusi

text:
Loxotaphrus limpusi là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Cancellariidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Loxotaphrus


title: Tiêu bản

text:
Tiêu bản (từ gốc Hán Việt: , nghĩa là "ngọn gốc") là mẫu vật còn bảo tồn nguyên dạng dùng để nghiên cứu. Trong tiếng Việt, thuật ngữ này có thể được dùng trong các ngành:
tiêu bản (sinh vật)
tiêu bản (y học)
tiêu bản (khoáng sản).

Khoa học
Thí nghiệm


title: Triglyceride

text:
Triglyceride hay còn gọi là chất béo trung tính, triacylglycerol, TAG hay triacylglyceride là 1 ester có nguồn gốc từ glycerin và 3 acid béo. Nó là thành phần chính của dầu thực vật và mỡ động vật.

Chuyển hóa
Enzym tiêu hóa lipase tụy sẽ phản ứng tại liên kết ester, thủy phân liên kết và "giải phóng" acid béo. Ở dạng triglyceride, tá tràng không thể được hấp thụ được lipid. Các acid béo, monoglyceride (1 gốc glycerin liên kết với một loại acid béo) và vài diglyceride được tá tràng hấp thu khi các glyceride bị chia nhỏ.

Triglyceride là thành phần chủ yếu của các lipoprotein trọng lượng phân tử thấp (VLDL) và các chylomicron, nó đóng một vai trò quan trọng như là nguồn cung cấp năng lượng và chuyên chở các chất béo trong quá trình trao đổi chất. Glyceride chứa nguồn năng lượng (9 kcal/g hoặc 38 kJ/g) nhiều hơn gấp đôi so với các protein và carbohydrat khác. Ở ruột, nhờ tác dụng của men lipaza và dịch mật, glyceride được phân chia thành các monoacylglycerol và acid béo tự do trong quá trình gọi là sự phân giải lipid, sau đó được đưa xuống các tế bào ở ruột non hấp thu. Glyceride được tái hợp lại trong tế bào ruột non từ những phân mảnh, sau đó kết hợp với cholesteron và protein để hình thành các chylomicron (vi thể nhũ trấp). Chylomicron được bài tiết từ tế bào ruột non vào hệ bạch huyết và được dẫn truyền đến các mạch bạch huyết lớn gần tim sau đó vào máu. Các mô khác nhau có thể giữ lại chylomicron để giải phóng triglyceride dùng làm nguồn năng lượng. Mô mỡ và các tế bào gan có thể tổng hợp và dự trữ triglyceride. Khi cơ thể đòi hỏi nguồn acid béo cung cấp năng lượng, hormone glycagon (hormone báo hiệu đường huyết giảm) phát tín hiệu thực hiện thủy phân glyceride thành acid béo tự do. Khi não bộ không thể sử dụng năng lượng từ các acid béo, các gốc glycerin trong glyceride sẽ được chuyển hóa thành glucose, sau đó glucose thông qua chuỗi phản ứng glycolysis để chuyển thành Dihydroxyacetone phosphate rồi tiếp đó thành Glyceraldehyde 3-phosphate. Các tế bào mỡ cũng có thể chuyển hóa theo phương thức này để cung cấp năng lượng cho não.

Triglyceride không thể thẩm thấu qua màng tế bào. Các enzyme đặc biệt trên thành mạch máu phát tín hiệu cho các lipoprotein lipaza phải cắt glyceride thành acid béo tự do và glycerol. Acid béo sau đó được đưa vào tế bào.

Vai trò gây bệnh

Cholesterol và triglyceride được mang đi trong máu nhờ kết hợp với một chất có tên là lipoprotein. Có nhiều loại lipoprotein: loại có tỉ trọng cao: HDL, tỉ trọng thấp: LDL, tỉ trọng rất thấp: VLDL. HDL có chức năng vận chuyển cholesterol còn VLDL có chức năng vận chuyển triglyceride trong máu. Cholesterol kết hợp với LDL được ký hiệu là LDL-c là dạng cholesterol gây hại cho cơ thể. Chúng vận chuyển cholesterol vào trong máu, thấm vào thành mạch máu, đóng vai trò quan trọng trong quá trình hình thành mảng xơ vữa động mạch. Cholesterol kết hợp với HDL được ký hiệu là HDL-c là một dạng cholesterol có lợi cho cơ thể chống lại quá trình xơ mỡ động mạch bằng cách mang cholesterol dư thừa ứ đọng từ trong thành mạch máu trở về gan.

Ở cơ thể người, mức độ cao triglyceride trong mạch máu dẫn đến xơ vữa động mạch (xơ cứng động mạch) gây nguy cơ về các bệnh tim mạch và đột quỵ. Tuy nhiên, ảnh hưởng tiêu cực của triglyceride đến việc nâng cao tỷ lệ LDL:HDL đến nay vẫn chưa xác định rõ ràng. Mối nguy hiểm có thể được cho là sự tương quan tỷ lệ nghịch giữa nồng độ triglyceride và nồng độ HDL.

Tiêu chuẩn đánh giá
Hiệp hội tim mạch Hoa Kỳ đã đưa ra các tiêu chuẩn đối với nồng độ triglyceride trong máu:

Giảm nồng độ triglyceride

Chế độ dinh dưỡng giàu carbohydrat, với lượng carbohydrate chiếm hơn 60% tổng lượng calo, có thể làm tăng mức triglyceride. Có một mối tương quan mạnh mẽ giữa mức triglyceride và lượng carbohydrate khi khảo sát đối với những người có chỉ số khối cơ thể (BMI) cao hơn 28+ và kháng insulin (thường là những người thừa cân và béo phì).

Có bằng chứng cho việc tiêu thụ carbohydrate làm tăng chỉ số đường huyết, gây ra dư thừa insulin và làm tăng mức trilyceride ở phụ nữ. Những thay đổi bất lợi liên quan đến lượng tiêu thụ carbohydrate, bao gồm mức glyceride tăng, là những yếu tố rất nguy hiểm cho tim mạch của phụ nữ hơn là ở nam giới.

Tập thể dục thường xuyên, chế độ dinh dưỡng giàu acid béo omega-3 có trong cá, dầu hạt lanh, và các nguồn khác, có thể làm giảm nồng độ triglyceride trong máu. Khuyến nghị ở Hoa Kỳ là nên ăn 3 gram mỗi ngày các loại dầu này, còn tại châu Âu khuyên dùng 2 gram. Tuy nhiên, lượng omega-3 tiêu thụ phải cân bằng với lượng acid béo omega-6 với một tỷ lệ ω-6/ω-3=1:01-04:01 (tức là không quá 4 gram omega-6 cho mỗi 1 omega-3).<ref
 name="daley2004"></ref>

Carnitine và fibrate có khả năng làm giảm mức triglyceride trong máu. Sử dụng rượu nặng có thể làm tăng mức triglyceride.

Chú thích

Liên kết ngoài

ester carboxylat
Lipid
Acid béo
Rối loạn chuyển hoá


title: Castel di Lama

text:
Castel di Lama là một đô thị ở tỉnh Ascoli Piceno ở vùng Marche, khoảng 80 km về phía nam của Ancona và khoảng 10 km east of Ascoli Piceno. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 7.568 người và diện tích 11.0 km².

Đô thị Castel di Lama bao gồm các frazioni (các đơn vị trực thuộc, chủ yếu là thôn làng) Villa S. Antonio, Villa Chiarinivà Villa Cese.

Castel di Lama giáp các đô thị: Appignano del Tronto, Ascoli Piceno, Castorano, Offida.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Ascoli Piceno


title: Jimmy Snuka

text:
James Reiher (18 tháng 5 năm 1943 – 15 tháng 1 năm 2017) là một đô vật chuyên nghiệp của WWE (Khi đó còn là WWF) được mọi người biết dưới tên là Jimmy "Superfly" Snuka. Ông gia nhập đô vật vào ngày 23 tháng 8 năm 1969.

Thời phồn vinh trong WWF
Vào những năm đầu Jimmy Snuka dược gọi là The Big Snuka. Đến những năm 80 ông được mọi người gọi với nhiều tên như Jimmy Kealoha, Lani Kealoha, The Great Snuka, Superfly Snuka... Ông được cho là bất khả chiến bại. Trong những năm mới vào đô vật ông có một biệt danh được mọi người gọi nôm na là Chúa Tể Rừng Xanh. Ông thường dùng tay phải bổ vào đầu của đối thủ, cách đánh của người rừng hay dùng. Ông chỉ thua cuộc khi đánh lấy chức vô địch WWF championship với The Undertaker.

Trở về với WWE
Ông đã trở về với WWE 3 lần vào những năm 2002, 2005, 2007. Lần thứ nhất, ông đã trở về với RAW trong buổi lễ kỉ niệm cùng với các cựu đô vật mỹ khác và ông đã tấn công một đô vậy mỹ khác tấn công một đô vật trẻ khác. Lần thứ hai ông trở về ở Taboo Tuesday 2005 và được chọn ngẫu nhiên để cặp với Eugene đánh với Tomko và Comwey. Lần thứ ba ông trở về trong trận đấu cặp của ông và cựu đô vật Sgt.Slaughtter đánh với nhóm Deuce and Domino ở Vengeance 2007.

Đòn kết liễu
Superfly Splash

Các chức vô địch
 NWA World Heavyweight Championship (1 lần).

 NWA World Tag Team Championship (3 lần) với Gino Hernendez,Poul Orndorff,Ray Stevens.

 CWA International Tag Team Championship (1 lần) với J.T.Southern.

 NWA Eastern Champion Wretling Heavyweight Championship (2 lần).

 NWA Eastern Champion Wretling Television Championship (1 lần).

 NWA National Tag Team Championship (1 lần) với Terry Gordy.

 NWA United States Heavyweight Championship (1 lần).

 NWA Pacific Nothwerst Hevyweight Championship (6 lần).

 WWE Hall of Fame (Class of 2007).

Tham khảo

Ghi chú

Chú thích

Tham khảo

Đô vật chuyên nghiệp Mỹ
Đô vật chuyên nghiệp Fijian
WWE Hall of Fame
Chết vì ung thư dạ dày


title: Vogia

text:
Vogia là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Erebidae


title: Gallargues-le-Montueux

text:
Gallargues-le-Montueux là một xã trong tỉnh Gard thuộc vùng Occitanie, phía nam nước Pháp. Xã Gallargues-le-Montueux nằm ở khu vực có độ cao trung bình 50 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Gallargueslemontueux


title: Tischeria unicolor

text:
Tischeria unicolor là một loài bướm đêm thuộc họ Tischeriidae. Nó được tìm thấy ở St. Croix ở quần đảo Virgin.

Chú thích

Tham khảo

Tischeria


title: Zacarias, São Paulo

text:
Zacarias là một đô thị ở bang São Paulo của Brasil. Đô thị này nằm ở vĩ độ 21,05 Độ vĩ nam và kinh độ 50,05 Độ kinh tây. Dân số năm 2004 ước tính là 1.940 người. Đô thị này có diện tích 318,8 km².

Sông ngòi
 Sông Tietê
 Ribeirão Santa Bárbara

Các xa lộ
 SP-461

Một vài hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang mạng của đô thị
 Página da câmara
 Zacarias trên WikiMapia

Đô thị bang São Paulo


title: Don Chedi (huyện)

text:
Don Chedi () là một huyện (amphoe) của tỉnh Suphanburi, Thái Lan.

Địa lý
Các huyện giáp ranh (từ phía bắc theo chiều kim đồng hồ) là: Nong Ya Sai, Sam Chuk, Si Prachan, Mueang Suphanburi và U Thong, và huyện Lao Khwan.

Lịch sử

Hoàng thân Damrong Rajanubhab đã phát hiện phần còn lại của một chedi lớn ở huyện. Ông xác định công trình này được xây thời vua Naresuan năm 1593 sau khi ông đánh thắng quân Miến Điện. Chedi này đã được xây lại năm 1952. Năm 1959, một bức tượng vua cưỡi trên lưng voi chiến do Silpa Bhirasri điêu khắc đã được bổ sung vào công trình

Tuy nhiên, một số nghiên cứu gần đây lại hoài nghi về giả thuyết trên. Nhà buôn Hà Lan Jeremias van Vliet trong tách phẩm Lịch sử ngắn về vua Xiêm năm 1640 viết rằng trận chiến trên xảy ra gần Ayutthaya.

Khu vực huyện ngày nay ban đầu thuộc của Si Prachan và đã được lập làm một tiểu huyện (king amphoe) ngày 1 tháng 1 năm 1962, bao gồm hai tambon Don Chedi và Nong Sarai. Đơn vị này đã được nâng cấp thành huyện ngày 27 tháng 7 năm 1965.

Hành chính
Huyện này được chia thành 5 phó huyện (Tambon), các đơn vị này lại được chia ra thành 48 làng (muban). Có hai thị trấn (thesaban tambon) - Don Chedi và Sa Krachom, mỗi đơn vị nằm trên một phần của tambon cùng tên. Mỗi một trong số tambon được quản lý bởi một tổ chức hành chính tambon.

Tham khảo

Liên kết ngoài
amphoe.com

Don Chedi


title: Longeville-en-Barrois

text:
Longeville-en-Barrois  là một xã thuộc tỉnh Meuse trong vùng Grand Est đông nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 204 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Longevilleenbarrois


title: Leptotarsus micropteryx

text:
Leptotarsus micropteryx là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Tham khảo

Leptotarsus


title: Oecetis gilva

text:
Oecetis gilva là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Chú thích

Tham khảo

Oecetis


title: Sinoluperus wuyiensis

text:
Sinoluperus wuyiensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Yang & Wu in Yang, Wang & Wu miêu tả khoa học năm 1998.

Chú thích

Tham khảo

Sinoluperus


title: Stilpnaspis marginata

text:
Stilpnaspis marginata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Weise miêu tả khoa học năm 1905.

Chú thích

Tham khảo

Stilpnaspis


title: Aetheomorpha kantneri

text:
Aetheomorpha kantneri là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Medvedev miêu tả khoa học năm 2005.

Chú thích

Tham khảo

Aetheomorpha


title: Autobahn

text:
Autobahn là hệ thống đường cao tốc liên bang trên nước Đức, tên tiếng đức chính thức là Bundesautobahn dịch ra là đường cao tốc liên bang. Autobahn không có ngã tư chắn ngang, những đoạn chuyển hướng đều có cầu bắc ngang. Mỗi hướng chạy có ít nhất từ 2 đến 5 làn xe, cộng thêm 1 làn đậu khẩn cấp cho trường hợp xe bị hư. Giữa hai hướng chạy đều có giải phân cách tách ngang. Mỗi 2 km bên lề của làn đậu khẩn cấp đều có 1 cột điện thoại cấp cứu. Ngoài khu vực xung quanh thành phố, những đoạn Autobahn xuyên liên bang đều không bị hạn chế tốc độ. Đường cao tốc đầu tiên giữa Cologne và Bonn được khởi công từ 1929, hoàn thành vào 1932.

Autobahn không có giới hạn về tốc độ trừ những đoạn đô thị, đường dưới tiêu chuẩn, dễ xảy ra tai nạn hoặc đang sửa chữa. Trong trường hợp thời tiết xấu, giới hạn tốc độ cũng được áp dụng. Ở những đoạn không giới hạn tốc độ, tốc độ giới hạn tư vấn là 130 km/h (81 mph) được áp dụng. Các bang có quyền đặt tốc độ giới hạn cho bất cứ đoạn autobahn nào họ quản lý. Năm 2008, bang nhỏ nhất nước Đức Bremen, áp dụng mức tốc độ giới hạn 120 km/h (75 mph) trên 11 km cuối của đoạn không giới hạn trong hy vọng các bang khác áp dụng mức tốc độ giới hạn. Tuy nhiên, không thể. Trong năm 2008, ước tính 52% mạng lưới Autobahn chỉ có tốc độ tư vấn, 15 % có tốc độ giới hạn tạm thời vì thời tiết và điều kiện đường, 32% có tốc độ giới hạn vĩnh viễn.

Mạng lưới Autobahn của Đức có tổng chiều dài 12,845 kilometres (7,982 mi) năm 2012,[6] là một trong những mạng lưới dài và dày đặc nhất thế giới. Hê thống dài hơn có thể thấy ở Trung Quốc(97,355 km), Mỹ (75,932 km) Canada (38,000 km) và Tây Ban Nha (16,204 km).

Tham khảo

Liên kết ngoài
German website with descriptions of all autobahn routes and exits
English-language website that discusses all aspects of the autobahn

Autobahn
Giao thông Đức


title: 20283 Elizaheller

text:
20283 Elizaheller (1998 FG55) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 20 tháng 3 năm 1998 bởi Nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Tênd after Elizabeth Rose Heller (b. 1986), a finalist in the 2004 Intel Science Talent Search, a science competition for high school seniors, for her earth và space sciences project. She attended the Nanuet High School, Nanuet, New York.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 20283 Elizaheller

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1998


title: Bruchus lentis

text:
Bruchus lentis là một loài bọ cánh cứng trong họ Bruchidae. Loài này được Frolich miêu tả khoa học năm 1799.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Bruchus
Động vật được mô tả năm 1799


title: Cryptonychus brevicollis

text:
Cryptonychus brevicollis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Gestro miêu tả khoa học năm 1906.

Chú thích

Tham khảo

Cryptonychus


title: Hylaeus rivalis

text:
Hylaeus rivalis là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Schrottky mô tả khoa học năm 1906.

Chú thích

Tham khảo

R
Động vật được mô tả năm 1906


title: Pristimantis cerasinus

text:
Pristimantis cerasinus là một loài ếch trong họ Strabomantidae. Chúng được tìm thấy ở Costa Rica, Honduras, Nicaragua, và Panama.

Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng ẩm ướt đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, các đồn điền, và vườn nông thôn.

Loài này có khả năng bị đe dọa do mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 Pounds, A., Bolaños, F., Chaves, G., Solís, F., Ibáñez, R., Jaramillo, C., Savage, J. & Köhler, G. 2004. Pristimantis cerasinus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 22 tháng 7 năm 2007.

C
Động vật lưỡng cư Costa Rica
Động vật lưỡng cư Honduras
Động vật lưỡng cư Panama


title: Psychomyia mahadenna

text:
Psychomyia mahadenna là một loài Trichoptera trong họ Psychomyiidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Động vật khu vực sinh thái Indomalaya
Psychomyia


title: Giải Nobel Văn học

text:
Giải Nobel Văn học (tiếng Thụy Điển: Nobelpriset i litteratur) là một trong sáu giải thưởng của nhóm Giải Nobel, giải được trao hàng năm cho một tác giả từ bất cứ quốc gia nào có, theo cách dùng từ trong di chúc của Alfred Nobel, tác phẩm xuất sắc nhất theo khuynh hướng duy tâm (nguyên văn tiếng Thụy Điển: "den som inom litteraturen har producerat det utmärktaste i idealisk riktning"). "Tác phẩm" ở đây có thể là toàn bộ sự nghiệp sáng tác của người được trao giải hoặc là một số tác phẩm riêng biệt được nêu trong phần lý do trao tặng. Viện Hàn lâm Thụy Điển sẽ công bố tên của người đoạt giải vào đầu tháng Mười. Đây là một trong năm Giải Nobel thành lập theo di chúc của Alfred Nobel từ năm 1895. Theo truyền thống, văn học là giải thưởng cuối cùng được trao tại lễ trao giải Nobel. Trong một số trường hợp, giải thưởng sẽ bị hoãn sang năm sau, gần đây nhất là vào năm 2018 kể từ tháng 5 năm 2022.

Bối cảnh

Alfred Nobel đã quy định trong di chúc và di chúc cuối cùng của ông rằng tiền của ông sẽ dùng để tạo ra một loạt giải thưởng cho những người mang lại "lợi ích lớn nhất cho nhân loại" trong vật lý, hóa học,hòa bình, sinh học hoặc y học, và văn học. Mặc dù Nobel đã viết nhiều di chúc trong suốt cuộc đời của ông, nhưng di chúc cuối cùng được viết hơn một năm trước khi ông qua đời và ký tại Câu lạc bộ Thụy Điển-Na Uy ở Paris vào ngày 27 tháng 11 năm 1895. Nobel để lại 94% tổng tài sản 31 triệu [[Krona Thụy Điển|Kronor Thụy Điển]] (US$198 triệu, €176 triệu vào năm 2016), để thiết lập và ban tặng năm giải thưởng Nobel. Do mức độ hoài nghi xung quanh di chúc, phải đến ngày 26 tháng 4 năm 1897, di chúc mới được Storting (Quốc hội Na Uy) chấp thuận.Agneta Wallin Levinovitz: 2001, Page 13 Những người thực hiện di chúc của ông là Ragnar Sohlman và Rudolf Lilljequist, họ đã thành lập Quỹ Nobel để quản lý tài sản của Nobel và tổ chức các giải thưởng.

Các thành viên của Ủy ban Nobel Na Uy sẽ trao giải Giải Hòa bình ngay sau khi di chúc được thông qua. Các tổ chức trao giải theo sau: Học viện Karolinska vào ngày 7 tháng 6, Viện Hàn lâm Thụy Điển vào ngày 9 tháng 6 và Viện Hàn lâm Khoa học Hoàng gia Thụy Điển vào ngày 11 tháng Sáu. Sau đó, Quỹ Nobel đã đạt được thỏa thuận về hướng dẫn cách thức trao giải Nobel. Năm 1900, quy chế mới được thành lập của Quỹ Nobel do Vua Oscar II ban hành."Nobel Prize" (2007), trong Encyclopædia Britannica, truy cập ngày 15 tháng 1 năm 2009, từ Encyclopædia Britannica Online:  Theo di chúc của Nobel, giải thưởng văn học nên được một "Viện hàn lâm ở Stockholm" xác định và đánh giá, theo các đạo luật của Quỹ Nobel, đồng nghĩa với Viện Hàn lâm Thụy Điển.

 Thủ tục xét giải
Hằng năm, Viện Hàn lâm Thụy Điển sẽ gửi các đề nghị đề cử những tác giả theo họ là xứng đáng được trao Giải Nobel Văn học. Ngoài các viện sĩ của Viện Hàn lâm Thụy Điển thì thành viên của các hội và viện hàn lâm văn học, giáo sư văn học và ngôn ngữ, những người từng được trao giải thưởng này và chủ tịch các hiệp hội nhà văn cũng được quyền đề cử, tuy nhiên họ không được quyền đề cử bản thân.

Mỗi năm, có hàng ngàn đề nghị được gửi đi với khoảng 220 đề xuất sẽ bị trả lại. Các đề cử phải được gửi đến Viện trước ngày 1 tháng 2, sau đó một ủy ban sẽ xem xét các đề cử kỹ lưỡng. Từ tháng 4, Viện bắt đầu giới hạn số ứng cử xuống còn khoảng 20, và đến mùa hè thì chỉ còn khoảng 5 tác giả nằm trong danh sách đề cử. Các tháng tiếp theo, viện sĩ của Viện bắt đầu nghiên cứu kỹ tác phẩm của những ứng cử viên cuối cùng này. Các yếu tố khác của quy trình tương tự như các giải thưởng Nobel khác. Viện Hàn lâm Thụy Điển bao gồm 18 thành viên bình bầu trọn đời và về mặt kỹ thuật không được phép rời khỏi viện cho đến năm 2018.

Ngày 2 tháng 5 năm 2018, Vua Carl XVI Gustaf đã sửa đổi các quy tắc của học viện và khiến các thành viên có thể từ chức. Các quy tắc mới cũng nêu rõ một thành viên không tham gia công việc của học viện trong hơn hai năm có thể bị yêu cầu từ chức. Các thành viên của ủy ban Nobel được bầu trong thời hạn ba năm trong số các thành viên của học viện và các cố vấn chuyên gia được chỉ định đặc biệt sẽ hỗ trợ họ.

Giải thưởng thường công bố vào tháng 10. Đôi khi, giải thưởng được công bố năm sau của năm đề cử, gần đây nhất là giải thưởng năm 2018. Ngày 4 tháng 5 năm 2018, giữa những tranh cãi xung quanh tuyên bố tấn công tình dục, xung đột lợi ích và các quan chức từ chức, Viện Hàn lâm Thụy Điển đã thông báo người đoạt giải năm 2018 sẽ công bố vào năm 2019 cùng với người đoạt giải năm 2019.

 Tranh cãi
Mặc dù giải Nobel Văn học đã trở thành giải thưởng văn học danh giá nhất thế giới, Viện hàn lâm Thụy Điển đã bị chỉ trích nặng nề vì cách xử lý giải thưởng. Nhiều tác giả đoạt giải đã chìm vào quên lãng, trong khi những tác giả khác bị ban giám khảo từ chối vẫn được nghiên cứu và đọc rộng rãi. Trong Wall Street Journal, Joseph Epstein đã viết, "Có thể bạn không biết, nhưng bạn và tôi là thành viên của một câu lạc bộ mà các thành viên khác bao gồm Leo Tolstoy, Henry James, Anton Chekhov, Mark Twain, Henrik Ibsen, Marcel Proust, James Joyce, Joseph Conrad, Jorge Luis Borges và Vladimir Nabokov. Câu lạc bộ những người không đoạt giải Nobel Văn học. Tất cả những nhà văn này thực sự vĩ đại, vẫn còn sống kể từ khi giải thưởng khởi xướng năm 1901 nhưng không một ai trong số này nhận nó." Giải thưởng đã "được nhiều người coi là một giải thưởng chính trị - một giải thưởng hòa bình đội lốt văn học", nơi mà các giám khảo có thành kiến với các tác giả có thị hiếu chính trị khác với họ. Tim Parks đã bày tỏ sự hoài nghi rằng có thể "các giáo sư Thụy Điển so sánh một nhà thơ từ Indonesia, có lẽ một tiểu thuyết gia từ Cameroon đã dịch sang tiếng Anh với , có thể chỉ có sẵn bằng tiếng Pháp, và một người khác viết bằng tiếng Afrikaans nhưng xuất bản bằng tiếng Đức và tiếng Hà Lan...". Tính đến năm 2021, 16 trong số 118 người nhận là người gốc Scandinavi. Viện hàn lâm thường bị cho là thiên vị các tác giả người châu Âu, đặc biệt là người Thụy Điển.

Câu trích dẫn trong di chúc của Nobel về giải thưởng này đã dẫn đến nhiều tranh cãi. Trong tiếng Thụy Điển, từ id ealisk vừa có thể hiểu là duy tâm (idealistic), vừa có thể hiểu là lý tưởng (ideal). Cách giải thích của Ủy ban Nobel đã thay đổi qua nhiều năm. Trong những năm gần đây, điều này có nghĩa là một loại chủ nghĩa lý tưởng bảo vệ nhân quyền trên quy mô rộng.

 Những tranh cãi về việc lựa chọn người đoạt giải Nobel
phải|nhỏ|Selma Lagerlöf, nhà văn nữ đầu tiên nhận giải Nobel văn học, đã phải đối mặt với những tranh cãi lớn. Hình minh họa của Svenska Dagbladet, ngày 11 tháng 12 năm 1909
Năm 1974, ba tác giả nổi tiếng thế giới là Graham Greene, Vladimir Nabokov và Saul Bellow đều được đề cử, nhưng giải thưởng lại lọt vào tay các tác giả người Thụy Điển ít tên tuổi hơn là Eyvind Johnson và Harry Martinson, vốn cũng nằm trong ủy ban xét tặng giải thưởng này. Sau đó Bellow nhận giải năm 1976 nhưng Greene và Nabokov thì không bao giờ được xét tặng giải thưởng này nữa.

Người được tặng Giải Nobel Văn học năm 1997 là Dario Fo thoạt tiên chỉ được một số nhà phê bình coi là một ứng cử viên nhẹ ký vì tác giả này thường được biết tới như là một diễn viên hơn là một nhà văn, vả lại Giáo hội Công giáo Rôma cũng đã từng chỉ trích tác phẩm của Fo. Tờ báo L'Osservatore Romano của Vatican bày tỏ sự ngạc nhiên trước việc Fo được chọn trao giải bình luận rằng "Trao giải thưởng cho một người đồng thời là tác giả của những tác phẩm đáng ngờ là điều ngoài sức tưởng tượng." Theo nhà xuất bản của Dario Fo ở Luân Đôn thì Salman Rushdie và Arthur Miller mới là những người được dự đoán sẽ giành giải, tuy nhiên những nhà tổ chức đã tuyên bố rằng hai nhà văn này là "quá dễ dự đoán và quá phổ biến" (too predictable, too popular).

Một thành viên của Viện Hàn lâm Thụy Điển là Knut Ahnlund, người đã không đóng vai trò tích cực trong Viện kể từ năm 1996, đã phản đối việc lựa chọn người đoạt giải năm 2004 là Elfriede Jelinek; Ahnlund từ chức, cáo buộc rằng việc chọn Jelinek đã gây ra "thiệt hại không thể khắc phục" đối với danh tiếng của giải thưởng.

Việc lựa chọn Harold Pinter cho giải thưởng năm 2005 đã bị trì hoãn vài ngày, rõ ràng là do Ahnlund từ chức, và dẫn đến những suy đoán mới về việc có "yếu tố chính trị" trong việc trao giải của Viện Hàn lâm Thụy Điển. Mặc dù Pinter không thể trực tiếp thuyết trình về giải Nobel vì sức khỏe yếu, nhưng ông ấy đã truyền đạt nó từ một phòng thu truyền hình trên video được chiếu trên màn hình cho khán giả tại Học viện Thụy Điển, ở Stockholm. Ý kiến của ông đã là nguồn gốc của nhiều bình luận và tranh luận. Vấn đề về "lập trường chính trị" của họ cũng được nêu ra để đáp lại việc trao giải Nobel Văn học cho Orhan Pamuk và Doris Lessing lần lượt vào năm 2006 và 2007.

Trong những năm gần đây, Bob Dylan nhận Giải Nobel Văn học 2016 và Peter Handke cho Giải Nobel Văn học 2019 đã bị chỉ trích nặng nề.Peter Handke: Critics hit out at Nobel Prize award, BBC News, 11 October 2019,

 Tranh cãi về thành viên hội đồng Viện Hàn lâm Thụy Điển
Tư cách thành viên trong học viện bao gồm 18 thành viên, về mặt kỹ thuật là thành viên trọn đời. Cho đến năm 2018, các thành viên không được phép rời đi, mặc dù họ có thể từ chối tham gia. Đối với các thành viên không tham gia, ghế hội đồng quản trị của họ sẽ bị bỏ trống cho đến khi họ qua đời. Số đại biểu quy định là mười hai thành viên tích cực/tham gia.

Năm 1989, ba thành viên, trong đó có cựu thư ký thường trực Lars Gyllensten, đã từ chức để phản đối sau khi học viện từ chối tố cáo Ayatollah Ruhollah Khomeini vì đã kêu gọi ám sát Salman Rushdie, tác giả của The Satanic Verses (Những vần thơ của quỷ Satan). Thành viên thứ tư là Knut Ahnlund quyết định ở lại viện, nhưng sau đó từ chối tham gia vào công việc của họ và từ chức vào năm 2005 để phản đối giải Nobel Văn học được trao cho Elfriede Jelinek. Theo Ahnlund, quyết định trao giải cho Jelinek đã làm hỏng giá trị của giải Nobel Văn học trong một thời gian dài.Knut Ahnlund död Svenska Yle 30 November 2012

 Tranh cãi và hủy giải 2018
Tháng 4 năm 2018, ba thành viên của hội đồng đã từ chức sau cuộc điều tra về hành vi sai trái tình dục liên quan đến tác giả Jean-Claude Arnault, người đã kết hôn với Katarina Frostenson, một thành viên trong hội đồng. Arnault bị ít nhất 18 phụ nữ cáo buộc tấn công và quấy rối tình dục. Ông và vợ cũng bị buộc tội tiết lộ tên của những người nhận giải thưởng ít nhất bảy lần để bạn bè kiếm lời từ các vụ cá cược. Ông phủ nhận mọi cáo buộc, mặc dù sau đó bị kết tội hiếp dâm và nhận án hai năm sáu tháng tù giam.  Sara Danius, thư ký hội đồng quản trị, đã thuê một công ty luật để điều tra xem liệu Frostenson có làm rò rỉ thông tin mật hay không và liệu Arnault có bất kỳ ảnh hưởng nào đến Viện hay không, nhưng không có hành động pháp lý nào được thực thi. Cuộc điều tra đã gây ra sự chia rẽ trong Viện. Sau một cuộc bỏ phiếu loại trừ thành viên hội đồng quản trị Frostenson, ba thành viên khác đã từ chức để phản đối các quyết định của Viện. Hai cựu thư ký thường trực là Sture Allén và Horace Engdahl gọi Danius là một lãnh đạo yếu kém.

Ngày 10 tháng 4, Viện hàn lâm yêu cầu Danius từ chức, nâng số ghế trống lên bốn ghế. Mặc dù Viện hàn lâm đã bỏ phiếu chống lại việc loại bỏ Katarina Frostenson khỏi ủy ban, bà tự nguyện rút lui khỏi việc viện, nâng tổng số ghế rút lên năm người. Bởi vì hai ghế khác vẫn còn trống trong vụ Rushdie, chỉ còn lại 11 thành viên tích cực, vẫn thiếu một người so với số đại biểu cần thiết để bỏ phiếu thay thế. Ngày 4 tháng 5 năm 2018, Viện Hàn lâm Thụy Điển thông báo việc tuyển chọn sẽ bị hoãn lại cho đến năm 2019 với hai người sẽ nhận giải. Về mặt kỹ thuật, vẫn có thể chọn người đoạt giải năm 2018 vì chỉ cần tám thành viên tích cực để chọn người nhận. Tuy nhiên, có những lo ngại rằng viện không đủ điều kiện để trao giải theo cách đáng tin cậy. Giải thưởng Hàn lâm mới về Văn học được tạo ra như một giải thưởng thay thế chỉ dành cho năm 2018.

Nhiều người coi vụ bê bối gây tổn hại đến uy tín của giải thưởng và thẩm quyền của nó. Theo ghi nhận của Andrew Brown của The Guardian'' trong một bài báo dài viết về vụ bê bối:

Vua Carl XVI Gustaf của Thụy Điển cho biết có thể cải cách các quy tắc, bao gồm cả việc đưa ra quyền từ chức đối với tư cách thành viên suốt đời hiện tại của ủy ban. Ngày 5 tháng 3 năm 2019, có thông báo rằng Giải Nobel Văn học sẽ một lần nữa sẽ được trao và công bố chung cho cả người đoạt giải của năm 2018 và 2019. Quyết định được đưa ra sau khi có một số thay đổi đối với cấu trúc của Viện Hàn lâm Thụy Điển cũng như việc lựa chọn các thành viên của Ủy ban Nobel, nhằm "[khôi phục] niềm tin vào Viện Hàn lâm với tư cách là một tổ chức trao giải thưởng".

Danh sách người đoạt giải
 Những người đoạt giải Nobel Văn học

Ngoài lề
 Cho đến nay tác giả lớn tuổi nhất được nhận Giải Nobel Văn học là Doris Lessing, nữ nhà văn người Anh này đã 88 tuổi khi được công bố là người nhận giải năm 2007. Còn người trẻ nhất được nhận giải là Rudyard Kipling, ông 42 tuổi khi nhận giải năm 1907.
 Người nhận Giải Nobel Văn học sống thọ nhất cho đến nay là Bertrand Russell, ông qua đời năm 97 tuổi. Còn người chết trẻ nhất trong số những người đoạt giải là nhà văn Pháp Albert Camus, ông qua đời sau một tai nạn ô tô năm 46 tuổi, chỉ ba năm sau khi được nhận giải Nobel.
 Cho đến nay sau khi hơn 100 tác giả đã được trao Giải Nobel Văn học thì mới chỉ có 17 phụ nữ được nhận vinh dự này, đó là Selma Lagerlöf (1909), Grazia Deledda (1926), Sigrid Undset (1928), Pearl S. Buck (1938), Gabriela Mistral (1945), Nelly Sachs (1966), Nadine Gordimer (1991), Toni Morrison (1993), Wisława Szymborska (1996) và Elfriede Jelinek (2004), Doris Lessing (2007), Herta Muller (2009), Alice Munro (2013), Svetlana Alexievich (2015), Olga Tokarczuk (2018), Louise Glück (2020) và Annie Ernaux (2022).

Xem thêm

 Big Read
 Danh sách giải thưởng văn học
 Danh sách người đoạt giải Nobel
 Danh sách người đoạt giải Nobel Văn học
 Danh sách 100 cuốn sách hay nhất
 Thư viện Nobel
 Văn học thế giới

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Danh sách trao giải trên trang web chính thức của Giải Nobel
 Giải Nobel văn chương: bao giờ minh bạch, công khai?
 Huy chương Giải Nobel Văn học – Trang web chính thức của Quỹ Nobel.
 Minh họa: Giải Nobel Văn học Quốc gia 1901–2009 theo quốc tịch tại thời điểm trao giải và theo quốc gia sinh. của J. Schmidhuber (2010), Evolution of National Nobel Prize Shares in the 20th Century tại arXiv:1009.2634v1
 What the Nobel Laureates Receive – Liên kết nổi bật trong "Lễ trao giải thưởng Nobel" trên trang web chính thức của Quỹ Nobel.
 "The rise of the Prize" –Bài viết của Nilanjana Roy đề cập đến lịch sử của giải thưởng theo thập kỷ, từ thập niên 1900 đến thập niên 2000.
 Giải Nobel văn học thay thế được lên kế hoạch ở Thụy Điển

Văn học

Giải Nobel Văn học
Giải thưởng văn học quốc tế


title: Sinorchis

text:
Sinorchis là một chi thực vật có hoa trong họ, Orchidaceae.

Xem thêm
Danh sách các chi Phong lan

Tham khảo

Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (1999). Genera Orchidacearum 1. Oxford Univ. Press.
Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (2001). Genera Orchidacearum 2. Oxford Univ. Press.
Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (2003). Genera Orchidacearum 3. Oxford Univ. Press
Berg Pana, H. 2005. Handbuch der Orchideen-Namen. Dictionary of Orchid Names. Dizionario dei nomi delle orchidee. Ulmer, Stuttgart

Danh sách các chi phong lan
Phân họ Lan


title: 24346 Lehienphan

text:
24346 Lehienphan (tên chỉ định: 2000 AK100) là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi dự án Nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất Lincoln ở Socorro, New Mexico, ngày 5 tháng 1 năm 2000. Nó được đặt theo tên Le Hien Thi Phan, an American high school student whose biochemistry team project won second place ở the 2008 Giải thưởng Khoa học và Kỹ thuật Intel.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 24001–25000

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thiên thể phát hiện năm 2000


title: Viện Đại học Huế

text:
Viện Đại học Huế là một viện đại học công lập ở thành phố Huế, được thành lập vào năm 1957 dưới chính thể Việt Nam Cộng hoà. Sau khi chấm dứt chiến tranh Việt Nam năm 1975, dưới chính quyền mới, viện đại học này bị giải thể.

Viện Đại học Huế là tiền thân của Trường Đại học Sư phạm Huế, Trường Đại học Tổng hợp Huế (cũ), Trường Đại học Y khoa Huế, và sau này là Đại học Huế (1994).

Lịch sử

Tháng 3 năm 1957, dưới thời Đệ nhất Cộng hòa, Tổng thống Ngô Đình Diệm ký sắc lệnh thành lập Viện Đại học Huế gồm 4 trường đại học (còn gọi là phân khoa đại học): Khoa học, Văn khoa, Luật khoa, và Sư phạm. Viện trưởng đầu tiên là giáo sư Nguyễn Quang Trình (1/3/1957–7/1957), kế nhiệm là linh mục Cao Văn Luận. Đến năm 1959, Viện Đại học Huế mở thêm chương trình dự bị y khoa. Năm 1961 thì thành lập thêm Trường Đại học Y khoa.

Ngay trong 12 năm đầu tiên, từ năm học 1957-1958 đến năm học 1968-1969, Viện Đại học Huế đã có những phát triển vượt bậc:
Sinh viên: từ 670 tăng lên 2.491 (1963) rồi 3.319 sinh viên - tăng 495 phần trăm;
Giáo sư: từ 6 giáo sư cơ hữu và 19 giáo sư thỉnh giảng tăng lên 60 giáo sư cơ hữu và 145 giáo sư thỉnh giảng - tăng 920 phần trăm;
Ngân sách: từ 3.700.000 đồng/năm tăng lên 116.401.000 đồng/năm (tương đương 986.450 đô la Mỹ) - tăng 3.140 phần trăm.

Trường sở
Khu vực Trường Đại học Huế bao gồm tòa nhà trụ sở xưa kia là nơi nhóm họp của Viện Dân biểu Trung Kỳ. Tòa nhà này xây năm 1927.

Các trường thành viên
Trường Đại học Khoa học: năm 1970 có 1.115 sinh viên; hiệu trưởng là Tiến sĩ Nguyễn Văn Hai (44 tuổi, quê ở Huế, cựu sinh viên Viện Đại học Sorbonne).
Trường Đại học Văn khoa: năm 1970 có 944 sinh viên; hiệu trưởng là Tiến sĩ Lâm Ngọc Huỳnh (39 tuổi, từng ở Hà Nội, cựu sinh viên Viện Đại học Sorbonne). Sau năm 1975, Trường Đại học Văn khoa bị sát nhập vào Trường Đại học Khoa học để lập nên Trường Đại học Tổng hợp Huế (1976); năm 1994 Trường Đại học Tổng hợp Huế đổi tên thành Trường Đại học Khoa học và là một trường thành viên của Đại học Huế.
Trường Đại học Luật khoa: năm 1970 có 627 sinh viên; hiệu trưởng là Tiến sĩ Nguyễn Sĩ Hải (48 tuổi, quê ở Huế, cựu sinh viên Viện Đại học Sài Gòn).
Trường Đại học Sư phạm: năm 1970 có 407 sinh viên; hiệu trưởng là Tiến sĩ Nguyễn Quới (45 tuổi, quê ở Quảng Ngãi, cựu sinh viên Viện Đại học Sorbonne). Trường này còn kiêm thêm Trường Trung học Kiểu mẫu Huế (thành lập năm 1964). Sau năm 1975, Trường Đại học Sư phạm bị tách ra thành một trường đại học riêng rẽ, cũng lấy tên là Trường Đại học Sư phạm Huế; năm 1994, Trường Đại học Sư phạm Huế trở thành một trường thành viên của Đại học Huế.
Trường Đại học Y khoa: năm 1970 có 226 sinh viên; hiệu trưởng là Bác sĩ Bùi Duy Tâm (47 tuổi, quê ở Hà Nội, cựu sinh viên Viện Đại học Sài Gòn và Viện Đại học Chicago). Khóa đầu tiên tốt nghiệp là năm 1969 với 25 tân khoa. Sau năm 1975, Trường Đại học Y khoa bị tách ra thành một trường đại học riêng rẽ, cũng lấy tên là Trường Đại học Y khoa Huế; năm 1994, Trường Đại học Y khoa Huế (nay là Trường Đại học Y Dược) trở thành một trường thành viên của Đại học Huế.
Trường Cao đẳng Mỹ thuật
Trường Cán sự Y tế và Điều dưỡng
Viện Hán học
Viện Nữ Hộ sinh Quốc gia

Những nhân vật có liên quan

Viện trưởng
 Nguyễn Quang Trình, tiến sĩ quốc gia Vật lý. Viện trưởng từ 1/3/1957 đến tháng 7/1957
 Cao Văn Luận, linh mục Công giáo, Cử nhân triết học. Viện trưởng từ 7/1957—8/1963 và 11/1963- 9/1964
 Trần Hữu Thế, giáo sư tiến sĩ Sinh học. Viện trưởng từ 8/1963 đến 10/1963
 Trương Văn Chôm, thạc sĩ Dược khoa. Viện trưởng 10/1963 đến 11/1963
 Bùi Tường Huân, giáo sư tiến sĩ Luật khoa. Viện trưởng từ 1964 đến 1966
 Nguyễn Hữu Trí, tiến sĩ Vật lý. Viện trưởng các tháng 7,8,9 năm 1966
 Nguyễn Thế Anh, giáo sư tiến sĩ Sử Địa. Viện trưởng 1966—1969
 Lê Thanh Minh Châu, giáo sư Ngữ văn (Anh ngữ) Viện trưởng từ tháng 9/1969 đến 3/1975
 Tôn Thất Hanh, kỹ sư Hóa học, Viện trưởng từ ngày 10/4/75 đến tháng 12/1975

Nhân vật liên quan
Lê Văn: Hiệu trưởng (còn gọi là Trưởng Phân khoa) Trường Đại học Sư phạm, sáng lập viên Trường Trung học Kiểu mẫu Huế.
Bốn giáo sư người Đức giảng dạy ở Viện Đại học Huế: Horst-Günther Krainick, Elisabetha Krainick, Alois Alteköster, và Raimund Discher, cả bốn được cho là bị quân cộng sản giết trong Tổng công kích Tết Mậu Thân

Tham khảo
 Nguyễn Thanh Liêm, Giáo dục ở miền Nam tự do trước 1975 (Education in South Vietnam before 1975), Lê Văn Duyệt Foundation, California, 2006.
 The University of Huế, Viet-Nam Bulletin No. 24 (1970). Bản PDF .

Chú thích

Viện đại học của Việt Nam Cộng Hòa


title: Sericus ishidai

text:
Sericus ishidai là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Kishii miêu tả khoa học năm 1955.

Chú thích

Tham khảo

Sericus


title: Bulbophyllum gajoense

text:
Bulbophyllum gajoense là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

G|gajoense]]

G


title: Gentianella longibarbata

text:
Gentianella longibarbata là một loài thực vật thuộc họ Gentianaceae. Đây là loài đặc hữu của Ecuador. Môi trường sống tự nhiên của chúng là đồng cỏ nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới vùng đất cao.

Chú thích

Tham khảo
 Montúfar, R. & Pitman, N. 2004. Gentianella longibarbata. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Ecuador
L


title: Allomyia cidoipes

text:
Allomyia cidoipes là một loài Trichoptera trong họ Apataniidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Tham khảo

Trichoptera miền Tân bắc
Allomyia


title: Olympic Sinh học Quốc tế

text:
Olympic Sinh học quốc tế (tiếng Anh: International Biology Olympiad, tên viết tắt là IBO) là một kỳ thi Olympic khoa học dành cho học sinh trung học phổ thông. Sau Olympic Toán học quốc tế, các Olympic quốc tế về học thuật đã lần lượt ra đời dưới sự bảo trợ của Liên Hợp Quốc vào thập niên 1960 (lúc đầu chủ yếu ở Đông Âu). Chương trình dần dần mở rộng, và có hơn 70 nước tham gia trên khắp năm châu. IBO là một trong những loại Olympic trong đó. Mỗi nước tham gia Olympic IBO sẽ gửi bốn người từng thắng cuộc trong kỳ thi Olympic Sinh học quốc gia của nước họ tới IBO. Thường có một trưởng nhóm và hai quan sát viên hoặc hội thẩm viên sẽ đi kèm những thí sinh này.

Mục đích
Mục đích của IBO là để thúc đẩy sự nghiệp khoa học cho những học sinh tài năng và nhấn mạnh tầm quan trọng của sinh học trong xã hội chúng ta hiện nay. IBO cũng tạo ra cơ hội lớn để so sánh các phương pháp giáo dục và trao đổi kinh nghiệm. Đây là thông tin hữu ích để cải thiện giáo dục sinh học ở cấp độ quốc gia. Vì việc tổ chức Olympic quốc gia đòi hỏi sự hợp tác của nhiều tổ chức, chẳng hạn như Bộ giáo dục, công nghiệp, hiệp hội giáo viên, đại học và trường học nên giao tiếp và hợp tác giữa các tổ chức trên được thúc đẩy và tăng cường. Cuối cùng, IBO khuyến khích liên lạc giữa học sinh và giáo viên từ nhiều quốc gia trong một môi trường thân thiện. Để biểu dương điều này, cả học sinh và giáo viên đều tuyên thệ hành xử theo nguyên tắc công bằng.

Quy chế thi
Kỳ thi gồm có phần thi lý thuyết và phần thực hành. Các bài kiểm tra lý thuyết bao phủ một phạm vi rộng lớn ngành Sinh học: Sinh học Tế bào, Sinh học Phân tử, Giải phẫu và sinh lý học thực vật, Giải phẫu và sinh lý học động vật, Tập tính học, di truyền học và sự tiến hoá, sinh thái, và biosystematics. Điểm số được tỉ lệ hóa sao cho phần lý thuyết và phần thực hành đều chiếm tỉ trọng khoảng năm mươi phần trăm.

Các thí sinh được xếp hạng dựa trên điểm số cá nhân của họ. Các điểm số này dựa trên kết quả bài kiểm tra lý thuyết và bài kiểm tra thực nghiệm, mỗi phần chiếm khoảng năm mươi phần trăm tổng điểm chung cuộc. Huy chương Vàng sẽ được trao cho top 10% số học sinh tham gia, Huy chương Bạc trao cho 20% số học sinh tiếp theo, và Huy chương Đồng trao cho 30% số học sinh tiếp đó. Mặc dù đã có lời tuyên thệ hành xử công bằng, một học sinh đã từng bị phát hiện gian lận và đã bị loại.

Ngôn ngữ
Ngôn ngữ chính thức của IBO là tiếng Anh. Để tạo cơ hội bình đẳng cho tất cả thí sinh, các bài kiểm tra sẽ được dịch trước ngày thi. Lãnh đạo và hội thẩm đoàn riêng mỗi nước sẽ thực hiện việc dịch bài thi về tiếng mẹ đẻ. Điều này có nghĩa là họ sẽ biết rõ đề thi. Vì vậy, những người đó và thí sinh bị buộc ở cách ly nhau.

Mục tiêu của thí sinh
Các mục tiêu mà mỗi thí sinh hy vọng sẽ đạt được trong kỳ thi IBO có thể rất khác nhau, thay đổi từ mục tiêu giành huy chương cho đến mục tiêu giao lưu, khám phá tương tác giữa các nền văn hóa.

Các IBO trong quá khứ
Mỗi năm IBO được tổ chức ở một nước khác nhau.

Xem thêm

 Việt Nam tại Olympic Sinh học Quốc tế

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang web chính thức IBO
Phiên bản IBO online bằng tiếng Anh
Phiên bản IBO online bằng tiếng Nga
Olympic Sinh học Vương quốc Anh và Bắc Ireland
Olympic Sinh học Hoa Kỳ
Website chính thức từng kỳ thi IBO:
 Kiel 1998
 Uppsala 1999
 Antalya 2000
 Brussels 2001
 Riga 2002
 Minsk 2003
 Brisbane 2004
 Bắc Kinh 2005
 Rio Cuarto 2006
 Saskatoon 2007 2007 Danh sách những người đạt giải
 Mumbai 2008
 Tsukuba 2009
 Bern 2013

Olympic Khoa học Quốc tế
Cuộc thi khoa học
Giải thưởng sinh học


title: Aeneator galatheae

text:
Aeneator galatheae là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Buccinidae.

Chú thích

Tham khảo
 Powell A W B, New Zealand Mollusca, William Collins Publishers Ltd, Auckland, New Zealand 1979 ISBN 0-00-216906-1

Aeneator
Động vật chân bụng New Zealand


title: Ishimura Maiha

text:
là một thành viên cũ trong nhóm Berryz Koubou của Hello! Project. Cô ấy đã rời khỏi nhóm tại Tokyo vào ngày 2, tháng 10, năm 2005 để tiếp tục dành trọn thời gian cho việc học.

Lịch sử
Ishimura Maiha đã gia nhập Hello! Project với tư cách là một trong 15 thành viên của Hello! Project Kids. Vào năm 2004, là một trong 8 thành viên được chọn để hợp thành Berryz Koubou. Cô ấy đã ra khỏi nhóm và Hello! Project vào ngày 2-10-2005, ngày cuối cùng của chuyến lưu diễn mùa Thu 2005 Fall concert tour, với lý do là cô ấy muốn tập trung hoàn toàn cho việc học.

Công việc khác

Đóng phim
[2002] 仔犬ダンの物語 (Koinu Dan no Monogatari)

Thông tin thêm
 Bạn thân nhất của cô ấy trong nhóm Berryz Koubou là Sugaya Risako.
 Ngoài cá thành viên trong nhóm Berryz Koubou, cô ấy là người phải bỏ nhiều thời gian nhất cho vũ đạo.
 Có tin đồn rằng chính ngài Tsunku tuyên bố rằng Ishimura sẽ trở lại nhóm sau khi hoàn tất việc học, nhưng gần đây đã được xác định là tin đồn thất thiệt.
 Là thành viên duy nhất của Hello! Project Kids đã có buổi biểu diễn tốt nghiệp.
 Theo lời Sugaya Risako, Ishimura cũng khá thân với Tsugunaga Momoko người thường giúp cô ấy trong việc luyện tập vũ đạo.

Liên kết khác
 Wikipedia tiếng Anh: Maiha Ishimura
 Trang của Fan hâm mộ Hello! Project Kids - Phần của Maiha Ishimura-chan
 Thông báo về việc tốt nghiệp của cô ấy

Tham khảo

Thành viên Berryz Kobo
Sinh năm 1992
Nữ ca sĩ Nhật Bản
Nhân vật còn sống
Người Chiba


title: Scey-Maisières

text:
Scey-Maisières là một xã của tỉnh Doubs, thuộc vùng Bourgogne-Franche-Comté, miền đông nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Doubs

Tham khảo

INSEE
IGN
Scey-Maisières on the regional Web site

Xã của Doubs


title: 18548 Christoffel

text:
18548 Christoffel (1997 AN12) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 10 tháng 1 năm 1997 bởi P. G. Comba ở Prescott.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 18548 Christoffel

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Paul G. Comba
Thiên thể phát hiện năm 1997


title: Monthermé

text:
Monthermé  là một xã ở tỉnh Ardennes, thuộc vùng Grand Est ở phía bắc nước Pháp.

Xem thêm

 Xã của tỉnh Ardennes

Tham khảo

Xã của Ardennes


title: Vịnh Amundsen (Nam Cực)

text:
Vịnh Amundsen, có tên khác Vịnh Băng, là một nơi có hình dạng địa lý giống vịnh dài thông thường có độ dài , gần phía tây của núi Tula ở thềm lục địa Enderby, Nam Cực. Vịnh này được xem là sự rút nước lớn trên bờ biển bởi Douglas Mawson vào ngày 14 tháng 1 năm 1930.

Vịnh được khám phá bởi thuyền trưởng Hjalmar Riiser-Larsen, phụ trách vấn đề thám hiểm ở Na Uy vào ngày 15 tháng 1. Sau đó người Na Uy đánh dấu vị trí thật của vịnh trên bản đồ.

Vịnh được vẽ chi tiết bởi các một nhà thám hiểm Nam Cực quốc gia Úc hạ cánh vào năm 1956 và chuyến hạ cánh khác vào năm 1958 bởi Thala Dan.

Vịnh được đặt tên bởi Mawson sau khi Roald Amundsen, nhà thám hiểm Na Uy lần đầu tiên đến Nam Cực.

Tham khảo

Biển Nam Đại Dương


title: Knăh ring

text:
Knăh ring là bộ chiêng 6 chiếc, sử dụng phổ biến trong cộng đồng dân tộc Gia Rai và Ba Na ở Việt Nam. Bộ chiêng này chỉ có một chiếc có núm với đường kính là 72 cm. Năm chiếc còn lại không núm, có đường kính lần lượt từ lớn đến nhỏ là 58 cm, 50 cm, 46 cm, 43 cm và 41 cm. Nhìn chung chỉ có một chiếc giữ bè trầm cho giai điệu và đệm những chiếc khác chơi giai điệu (trong đó hai chiếc đồng âm) và bè cho giai điệu.

Người ta dùng dây treo những chiêng không núm lên xà nhà, cách mặt sàn khoảng 10, úp chiêng có núm xuống sàn nhà rồi đánh. Thông thường có một người chỉ huy cùng đánh chiêng với những người khác. Tốc độ dàn chiêng do người chỉ huy quyết định, những người khác theo nhịp ấy.

Chiêng knăh ring chủ yếu dùng trong các lễ cầu thần linh phù hộ và lễ cầu sức khỏe. Người ta đánh chiêng này để thể hiện lòng tôn kính đối với các vị thần như thần sông, thần đất, thần suối và thần núi,... Họ không dùng knăh ring trong lúc tang ma.

Tham khảo

Nhạc cụ dân tộc Việt Nam
Người Gia Rai
Người Ba Na


title: Trường Trung học phổ thông chuyên Hưng Yên

text:
Trường Trung học phổ thông Chuyên Hưng Yên (English: Hưng Yên High School for the Gifted, Hưng Yên Specialized High School) (tiền thân là Trường phổ thông trung học năng khiếu tỉnh Hưng Yên) là một trường trung học phổ thông công lập chuyên duy nhất của tỉnh Hưng Yên (trực thuộc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Hưng Yên) được thành lập vào tháng 5 năm 1997, sau khi tỉnh Hưng Yên được tái lập từ tỉnh Hải Hưng cũ.

Nhiệm vụ của trường là phát hiện và đào tạo học sinh có năng khiếu, chuẩn bị cho học sinh vốn kiến thức và phương pháp tư duy sáng tạo để học tốt bậc đại học và các bậc học cao hơn, để trở thành những nhà khoa học, những chuyên gia giỏi phục vụ cho sự nghiệp phát triển đất nước.

Trường tọa lạc ở số 1, đường Chu Văn An, phường An Tảo, TP Hưng Yên.

Lịch sử

Trước năm 1997, khi tỉnh Hải Hưng cũ còn tồn tại, tỉnh lị của tỉnh Hải Hưng đặt tại thị xã Hải Dương (nay là thành phố Hải Dương) theo đó, trường Trung học phổ thông chuyên của cả tỉnh Hải Hưng (là trường phổ thông năng khiếu tỉnh Hải Hưng) cũng được thành lập tại thị xã Hải Dương (là trường Trung học phổ thông chuyên Nguyễn Trãi - thành phố Hải Dương hiện nay).

Ngày 6 tháng 11 năm 1996, kỳ họp thứ 10 Quốc hội khóa IX ra nghị quyết chia tỉnh Hải Hưng để tái lập tỉnh Hải Dương và tỉnh Hưng Yên về như trước năm 1968. Tỉnh Hưng Yên được tái thiết lập sau gần 30 năm kéo theo cùng với việc thành lập một loạt các cơ quan hành chính mới của tỉnh, nhu cầu thực tiễn cũng đòi hỏi phải thành lập một trường Trung học phổ thông chuyên riêng biệt của tỉnh.

Với lí do đó, Ủy ban Nhân dân tỉnh Hưng Yên, ngày 23/05/1997, ra quyết định số 496/1997/QĐ-UB về thành lập trường Phổ thông năng khiếu tỉnh - là trường THPT Chuyên trực thuộc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Hưng Yên. Với chức năng là phát hiện và bồi dưỡng những tài năng trẻ của tình trên các lĩnh vực văn hóa, khoa học, nghệ thuật.

Khi mới được thành lập, trường Phổ thông năng khiếu tỉnh sử dụng chung cơ sở vật chất với trường THPT chuyên ban thị xã Hưng Yên. Năm học đầu tiên, trường tổ chức thi và xét tuyển vào trường với cơ cấu gồm 2 khối lớp 9, 3 khối lớp 10, 2 khối lớp 11 và 2 khối lớp 12. Thời kì đầu, trường chỉ có 14 cán bộ giáo viên được điều động từ các trường PTTH trong tỉnh về giảng dạy.

Ngày 05/09/1997, trường PTTH năng khiếu Hưng Yên tổ chức lễ khai giảng đầu tiên tại hội trường trường Cao đẳng Sư phạm Hưng Yên.

Sau 1 năm thành lập, được sự quan tâm của tỉnh nhà, trường được đầu tư xây dựng. Ngày 15/11/1997, trường khởi công xây dựng tại số 1, đường Chu Văn An, gồm 1 khu nhà học 4 tầng (nay là tòa nhà B1) và tòa nhà hiệu bộ 3 tầng.Năm học 2003 - 2004, Ủy ban Nhân dân Tỉnh quyết định đổi tên trường Phổ thông năng khiếu tỉnh thành trường Trung học Phổ thông Chuyên Hưng Yên.

Năm 2009, trường chính thức được công nhận là trường đạt chuẩn quốc gia.

Trong giai đoạn 2011 - 2015, trường được mở rộng và nâng cấp. Có thêm các dãy phòng học, phòng thư viện, phòng thực hành bộ môn, kí túc xá, sân chơi, bãi tập.

Trong giai đoạn về sau, trường được sơn sửa toàn bộ các tòa nhà thành màu xanh lam thay vì màu vàng như trước đây.Năm 2017, trường tổ chức lễ kỉ niệm 20 năm thành lập nhà trường.

Cơ cấu

Cơ cấu đào tạo
Hiện nay, trường đào tạo các lớp theo hệ chuyên gồm:

 chuyên Toán (gồm 2 lớp chuyên Toán 1 và chuyên Toán 2),
 chuyên Tin học (thành lập năm 1999),
 chuyên Vật lý,
 chuyên Hóa học,
 chuyên Sinh học,
 chuyên Ngữ Văn,
 chuyên Lịch Sử,
 chuyên Địa lý,
 chuyên Tiếng Anh (gồm 2 lớp chuyên Anh 1 và chuyên Anh 2 | học sinh lớp chuyên Anh học ngoại ngữ 2 là tiếng Pháp),
Trước năm học 2022 - 2023, hai lớp chuyên Lịch sử và chuyên Địa lí là lớp gộp Chuyên Sử - Địa. Lớp gộp chuyên Sử- Địa chính thức tách thành 2 lớp chuyên riêng biệt là chuyên Lịch Sử và chuyên Địa Lý vào năm học 2022 - 2023 nhằm phục vụ nhu cầu và mong muốn phát triển của học sinh.

Trước đó, trong năm đầu tiên thành lập, trường tuyển 4 khối lớp gồm khối lớp 9, khối lớp 10 (gồm 5 lớp: chuyên Toán - Tin, chuyên Lý - Hóa, chuyên Sinh, chuyên Văn - Sử - Địa, chuyên Anh - Pháp), khối lớp 11 (gồm 2 lớp Chuyên Tự nhiên (TN1 và TN2), lớp chuyên Anh - Pháp, lớp chuyên Văn - Sử - Địa), khối lớp 12 (gồm 2 lớp chuyên Tự nhiên (12TN) và chuyên Xã hội (12XH)). Trong 2 năm đầu thành lập, trường có tuyển các khóa học sinh từ lớp 9 (niên khóa 1997 - 2001 và 1998 - 2002)

Sơ đồ tổ chức
Trường gồm 8 tổ chuyên môn và 1 tổ hành chính - công vụ:

 Tổ Toán
 Tổ Lý
 Tổ Hóa
 Tổ Sinh - Công nghệ
 Tổ Văn
 Tổ Ngoại ngữ
 Tổ Sử - Địa
 Tổ Tin - Thể dục - GDQP- GDCD
 Tổ Hành chính

Ngoài ra còn có BCH Chi bộ Đảng, BCH Công Đoàn, Đoàn Thanh niên, Ban thường trực Hội cha mẹ học sinh.

Có  tổng số 90 cán bộ quản lí, giáo viên và công nhân viên. Trong đó:

 03 cán bộ quản lí (100% Thạc sĩ)
 83 giáo viên giảng dạy, trong đó có 59 Thạc sĩ, 01 Tiến sĩ.
 04 nhân viên hành chính

Cơ sở vật chất
Trường có 6 tòa nhà gồm 3 dãy phòng học B1, B2 và B3; dãy nhà hiệu bộ; dãy nhà kí túc xá, tòa nhà hội trường và nhà đa năng.

Trường có 30 phòng học lí thuyết, 11 phòng học bộ môn gồm 4 phòng thực hành Tin học, 2 phòng ngoại ngữ, 6 phòng học các môn khoa học cơ bản Vật lí, Hóa học, Sinh học; các phòng chức năng, phòng thiết bị, thư viện, phòng truyền thống, phòng y tế học đường.

Ngoài ra còn có hệ thống nước sạch, công trình vệ sinh, khu để xe cho giáo viên và học sinh, khu sân tập.

Thành tích

Nhà trường

Nhiều năm liên tục, trường được công nhận là tập thể lao động xuất sắc của tỉnh và nhận nhiều bằng khen của ủy ban nhân dân tỉnh.
 Năm học 2003-2004, năm học 2012-2013 trường được công nhận là đơn vị dẫn đầu khối THPT toàn tỉnh được UBND Tỉnh tặng cờ thi đua.
 Năm 2005, 2013, 2015, trường được nhận cờ thi đua xuất sắc của tỉnh Hưng Yên.
 Năm 2009, trường được công nhận là trường THPT đạt chuẩn quốc gia.
 Năm 2014, 2015, trường nhận cờ thi đua của UBND tỉnh về đơn vị dẫn đầu khối THPT toàn tỉnh.
 Năm 2016, trường nhận bằng khen của Thủ tướng chính phủ.
 Năm 2017, trường nhận Cờ thi đua xuất sắc của Chính phủ.
 Năm 2017, trường được công nhận là trường THPT đạt chuẩn quốc gia mức độ 2.
 Tháng 5/2017, trường được công nhận đạt tiêu chuẩn chất lượng giáo dục bậc 3.

 Ngày 12/11/2017, trường THPT Chuyên Hưng Yên tổ chức lễ kỷ niệm 20 năm thành lập (1997-2017) và đón nhận Cờ thi đua của Chính phủ
 Năm học 2017 - 2018, cô giáo Nguyễn Thị Huệ (Nguyên Tổ trưởng tổ Hóa học trường) được chủ tịch nước trao tặng danh hiệu Nhà giáo ưu tú.
 Năm 2018, trường được Bộ GD&ĐT tặng Cờ thi đua xuất sắc.
 Năm 2019, 2021 được Bộ GD&ĐT tặng Bằng khen.
 Năm 2020, UBND tặng Bằng khen.
 Ngày 18/11/ 2022, trường đón nhận Huân chương Lao động hạng Ba.

Trường Trung học phổ thông Chuyên Hưng Yên, tỉnh Hưng Yên lâu nay vẫn được coi là "cái nôi" ươm mầm những tài năng của tỉnh Hưng Yên. Hằng năm, tỷ lệ học sinh của trường đỗ tốt nghiệp Trung học phổ thông đạt 100%, nhiều năm trường được xếp hạng cao trong toàn quốc về điểm bình quân thi đỗ đại học.

Học sinh
Trường luôn là nơi đào tạo ra những thủ khoa, á khoa của tỉnh cũng như toàn quốc các khối A00, A01, B, C và D trong kì thi THPT Quốc gia và kì thi Đại học như Chu Thị Kim Liên (thủ khoa khối B năm 2008 30/30 điểm); á khoa Đại học Dược Hà Nội năm 2010- Nguyễn Thu Hiền, thủ khoa khối A01 và B00 tỉnh năm 2019 - Bùi Việt Anh và Vũ Quang Trường

Trường cũng luôn có những thành tích đáng chú ý ở những kì thi như Olympic Duyên hải và Đồng bằng Bắc Bộ, Trại hè Hùng Vương, Khoa học Kĩ thuật cấp tỉnh và Quốc gia. Cùng với kết quả kì thi học sinh giỏi tỉnh và học sinh giỏi quốc gia đứng ở top đầu các tỉnh, thành phố trong toàn quốc. Nhiều học sinh đã được tham dự kì thi chọn các đội tuyển quốc gia đi thi quốc tế.

Qua 20 năm (1997 - 2017), trường có tổng số trên 700 học sinh đoạt giải HSG cấp Quốc gia với 12 giải Nhất, 85 giải Nhì.

 Trong năm học đầu tiên, trường có 28 học sinh đoạt giải HSG Quốc gia với 2 giải Nhất môn Toán 9, 1 giải Nhì môn Hóa 12 và 1 giải Nhì Toán 12.
 Năm học 2016 - 2017, có 81 giải HSG Tỉnh (trong đó 9 giải Nhất) và 39 giải HSG Quốc gia (2 Nhất, 9 Nhì). Trong đó có 1 học sinh  tham dự kì thi chọn các đội tuyển quốc gia đi thi quốc tế.
 Năm học 2017 - 2018, có 111 giải HSG Tỉnh (trong đó 5 giải Nhất, 16 giải Nhì) và 35 giải HSG Quốc gia. trong đó có 2 học sinh  tham dự kì thi chọn các đội tuyển quốc gia đi thi quốc tế.

 Năm học 2018 - 2019, có 104 giải HSG Tỉnh (trong đó 5 giải Nhất, 16 giải Nhì) và 44 học sinh đoạt giải HSG Quốc gia  (2 giải Nhất, 11 giải Nhì, 13 giải Ba). Trong đó có 6 học sinh tham dự kì thi chọn các đội tuyển quốc gia đi thi quốc tế.
 Năm học 2019 - 2020, có 116 giải HSG Tỉnh (trong đó 10 giải Nhất, 34 giải Nhì) và 41 giải HSG Quốc gia (5 Nhì). trong đó có 2 học sinh tham gia kì thi chọn các đội tuyển đi thi quốc tế.
 Năm học 2020 - 2021, 106 giải HSG Tỉnh (trong đó 8 giải Nhất, 17 giải Nhì) và 51 giải HSG Quốc gia (12 Nhì, 16 Ba). Trong đó có 3 học sinh tham gia kì thi chọn các đội tuyển đi thi quốc tế.
 Năm học 2021-2022, kì thi Khoa học kĩ thuật cấp Quốc gia có 1 đề tài đoạt giải Nhất, có 94 giải HSG Tỉnh (6 giải Nhất), và 36 học sinh đoạt giải HSG cấp Quốc gia (1 Nhất, 4 Nhì). Trong đó có 2 học sinh tham dự kì thi chọn các đội tuyển quốc gia đi thi quốc tế.

Trường THPT Chuyên Hưng Yên cũng khẳng định được thế mạnh của mình khi đã có những học sinh tham dự kì thi Olympic khu vực và Quốc tế, đóng góp thành tích cho nền giáo dục quốc dân:

 Năm 2009, Lê Thu Hương giành được Huy chương Đồng tại kì thi Olympic Hóa học Quốc tế 2009 (IChO 2009) tổ chức ở Vương quốc Anh.
 Trong 2 năm liên tiếp 2015 và 2016 có học sinh tham gia kì thi Olympic Tin học châu Á – Thái Bình Dương (APIO) là Lê Minh Quang (2015, 2016) và Trần Thanh Tùng (2016).
 Năm 2019, Nguyễn Minh Quân, học sinh lớp 12 Toán 1, đoạt Huy chương Bạc tại kỳ thi Olympic Tin học châu Á – Thái Bình Dương (APIO)

Hoạt động ngoại khóa
Các học sinh của trường còn tham gia các hoạt động thể chất và hoạt động xã hội.

Các ngày lễ như Lễ khai giảng, Kỉ niệm ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11; Ngày Phụ nữ Việt Nam 20/10; Ngày kỉ niệm thành lập Đoàn Thanh niên 26/03;... luôn có rất nhiều các hoạt động như nhảy Flashmob, thi trình diễn văn nghệ, hội thao các giải bóng đá, bóng rổ, cầu lông,...

Tổ chức giao lưu và trao đổi văn hóa với các trường đối tác như trường trung học Inhang, Hàn Quốc (Inhang Highschool).

Tổ chức giáo dục hướng nghiệp cho học sinh như tổ chức các chuyển thăm quan các trường Đại học, hội thảo về phương pháp học tập, hội thảo về giáo dục giới tính và tâm sinh lí lứa tuổi vị thành niên, tổ chức diễn kịch đầu tuần thúc đẩy nhận thức học sinh.

Một số câu lạc bộ của trường THPT Chuyên Hưng Yên và năm thành lập:

 CLB Truyền thông Reporter Club - ReC : CLB Truyền thông và tổ chức sự kiện. (2012-)  Tổ chức cuộc thi âm nhạc UP, hoạt động gây quỹ, hoạt động kỉ niệm ngày Nhà giáo Việt Nam "Dấu ấn khối Chuyên", phát hành nội san,...
 CLB English Club of Hung Yen - ECHY  : CLB Tiếng Anh. (2012-) Tổ chức các cuộc thi nói tiếng Anh, đại sứ Chuyên Hưng Yên CHY, Tổ chức Prom cuối năm
 CLB  N.O.N Crew: CLB Nhảy hiện đại. (2016-) Biên đạo và tổ chức các tiết mục nhảy hiện đại trong các hoạt động, tổ chức cuộc thi nhảy hiện đại quy mô cho học sinh toàn tỉnh. Thúc đẩy văn hóa văn nghệ thể thao trong trường.
 CLB Sách và Hành động - BnA -CHY  : CLB trực thuộc tổng dự án Sách và Hành động. (2017-) Tổ chức hoạt động gây quỹ quyên góp, hoạt động review sách, hoạt động cho mượn sách hàng tuần, hoạt động tiếp sức mùa thi, các cuộc thi viết,...  Thúc đẩy văn hóa đọc và phong trào bảo vệ môi trường.
 CLB Dấu hỏi xanh: CLB Tư vấn tâm lí - tình cảm - sức khỏe sinh sản vị thành niên. (2018-) Tổ chức hội thảo về sức khỏe sinh sản, tư vấn tâm sinh lí và giới tính cho học sinh.
 CLB Harmony Club - HaC : CLB Hòa thanh. (2019-) Biên đạo và tổ chức các tiết mục âm nhạc và hòa thanh trong các sự kiện trong và ngoài trường. Thúc đẩy phong trào âm nhạc trong trường
 CLB CHY Sports Club - CSC  : CLB Thể thao với các môn bóng đá, bóng rổ, cầu lông, bóng bàn, cờ vua. (2019-) Tổ chức các giải thi đấu bóng đá, bóng rổ, cầu lông và cờ vua và các sự kiện, cuộc thi thúc đẩy phong trào rèn luyện thể dục - thể thao.
 CLB Aesthetic Ego Club - AEC: CLB Mỹ thuật. (2019-) Tổ chức các cuộc thi vẽ tranh và sáng tác tranh ảnh, nghệ thuật.
 CLB Những chiến binh xanh The Eco-Warriors - TEW : CLB Hoạt động vì môi trường. (2019-) Tổ chức các hoạt động vì môi trường, hoạt động tiếp sức mùa thi.
 CLB  Presentation Club - PreC  : CLB Thuyết trình. (2019-) Tổ chức các cuộc thi Thuyết trình và Tranh biện, thúc đẩy tranh biện học đường.
 CLB STEM CHY: CLB Khoa học - Kĩ thuật. (2019-) Tổ chức Science Fair - Ngày hội Khoa học kĩ thuật
 CLB Sử - Địa: CLB Chuyên môn Sử - Địa trực thuộc  tổ Sử - Địa. (2019-)
 CLB Văn học Phượng Hồng: CLB Chuyên môn Ngữ Văn thuộc tổ Văn. (2019-)
 CLB  L'AFRA: CLB Tiếng Pháp. (2021-)
 CLB Sinh học - BioC : CLB Chuyên môn Sinh học thuộc tổ Sinh - Công nghệ. (2022-)
 CLB Toán học - MaC: CLB Chuyên môn Toán học thuộc tổ Toán. (2022-)

Chú thích

Liên kết ngoài
 Fanpage Trường THPT Chuyên Hưng Yên
 Group cựu học sinh THPT Chuyên Hưng Yên
 email: c3chuyen.hungyen@moet.edu.vn

Hưng Yên


title: Agonita lucida

text:
Agonita lucida là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Gestro miêu tả khoa học năm 1897.

Chú thích

Tham khảo

Agonita


title: Negastrius anderssoni

text:
Negastrius anderssoni là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Ôhira miêu tả khoa học năm 1973.

Chú thích

Tham khảo

Negastrius


title: Mulsanteus reichardti

text:
Mulsanteus reichardti là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Ball & Maddison miêu tả khoa học năm 1987.

Chú thích

Tham khảo

Mulsanteus


title: Mayronnes

text:
Mayronnes là một xã của Pháp, nằm ở tỉnh Aude trong vùng Occitanie.

Người dân địa phương trong tiếng Pháp gọi là Mayronnais.

Hành chính

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Mayronnes trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia

Mayronnes


title: 14698 Scottyoung

text:
Tiểu hành tinh 14698 Scottyoungđược đặt cho nhà thiên văn học Scott D. Young của Winnipeg, Manitoba, Canada. Nó được phát hiện bởi chương trình Spacewatch.

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 2000
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Hugin và Munin

text:
Trong thần thoại Bắc Âu, Hugin và Munin là hai con quạ của thần Odin, hàng ngày chu du khắp thế gian, thu thập những tin tức mới nhất để báo cáo với Odin. Hugin là suy nghĩ, Munin là ký ức. Chúng bay đi vào lúc bình minh nghe ngóng tin tức và quay về khi hoàng hôn. Chúng đậu trên vai thần Odin và thì thầm mọi chuyện vào tai ngài.

Tham khảo

Thần thoại Bắc Âu


title: Jorunna tomentosa

text:
Jorunna tomentosa là một loài sên biển mang trần thuộc nhánh Doridacea, là động vật thân mềm chân bụng không vỏ sống ở biển trong họ Dorididae.

Chú thích

Tham khảo

 Sea Slug Forum info
 Jorunna tomentosa từ Portugal

Jorunna
Động vật được mô tả năm 1804


title: Aphthonoides burckhardti

text:
Aphthonoides burckhardti là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Doeberl miêu tả khoa học năm 2005.

Chú thích

Tham khảo

Aphthonoides


title: Apatadelpha

text:
Apatadelpha là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Desmobathrini
Desmobathrinae


title: Quy tắc Taylor

text:
Quy tắc Taylor (tiếng Anh: Taylor rule) là quy tắc của chính sách tiền tệ, quy định ngân hàng trung ương nên thay đổi lãi suất danh nghĩa ra sao để đáp ứng các thay đổi của lạm phát, GDP hoặc các điều kiện kinh tế khác. Theo đó, quy tắc nói rằng nếu lạm phát tăng thêm 1% thì ngân hàng trung ương nên tăng lãi suất danh nghĩa thêm hơn 1%.

Quy tắc lần đầu tiên được đưa ra bởi nhà kinh tế học Mỹ John B. Taylor in 1993.
.

Công thức
Lãi suất danh nghĩa nên gắn với độ sai khác giữa tỷ lệ lạm phát mong muốn và tỷ lệ lạm phát thực tế, cũng như nên gắn với độ sai khác giữa GDP "tiềm năng" và GDP thực tế theo công thức sau:

Trong đó  là lãi suất danh nghĩa ngắn hạn mà ngân hàng trung ương sẽ hướng tới,  là tỷ lệ lạm phát thực tế,  là tỷ lệ lạm phát mà ngân hàng trung ương mong muốn,  là lãi suất thực tế cân bằng,  là logarit của GDP thực tế và  là Logarit của GDP tiềm năng, được xác định bằng xu hướng tuyến tính.

Chú thích

Liên kết ngoài
Resources from John Taylor's web site.
Federal Reserve paper on the Taylor Rule.

Chính sách tiền tệ


title: Passirac

text:
Passirac là một xã thuộc tỉnh Charente trong vùng Nouvelle-Aquitaine tây nam nước Pháp. Xã này có độ cao trung bình 74 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Charente


title: Atypophthalmus barthelemyi

text:
Atypophthalmus barthelemyi là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Atypophthalmus
Limoniidae ở vùng Afrotropic


title: Lanecarus

text:
Lanecarus là một chi bọ cánh cứng trong họ
Elateridae.
Chi này được miêu tả khoa học năm 1962 bởi Ôhira.

Các loài
Các loài trong chi này gồm:
 Lanecarus amianus (Miwa, 1934)
 Lanecarus babai Kishii, 1991
 Lanecarus fleutiauxi Platia, 2005
 Lanecarus fujianensis Platia, 2005
 Lanecarus gressitti Ôhira, 1973
 Lanecarus ihai Ôhira, 1962
 Lanecarus katsuyai Ôhira, 2003
 Lanecarus lineatus Kishii, 1991
 Lanecarus modestus (Candèze, 1878)
 Lanecarus pallidus Platia, 2005
 Lanecarus palustris (Lewis, 1894)
 Lanecarus sarawakensis Ôhira, 1973
 Lanecarus siamensis Platia, 2005
 Lanecarus sichuanensis Platia, 2005
 Lanecarus sinensis (Fleutiaux, 1934)

Chú thích

Tham khảo

Pomachiliini


title: Tuổi hồng thơ ngây

text:
"Tuổi hồng thơ ngây" là bài hát Việt Nam có giai điệu nhẹ nhàng và buồn, do một tác giả khuyết danh sáng tác vào khoảng cuối thập niên 1980. Lúc xuất hiện bài hát nhanh chóng được yêu thích và lan truyền trong giới trẻ yêu âm nhạc tại Việt Nam, đặc biệt là giới sinh viên và học sinh cấp 3. Với những ca từ mộc mạc mang giai điệu buồn da diết, bài hát nói về mối tình của một chàng trai dành cho cô gái mà mình yêu, hai người đã gắn bó với nhau từ lúc còn ngồi trên ghế nhà trường. Tình cảm của họ tiến triển theo thời gian và đã có những kỷ niệm đẹp bên nhau, họ đã trao cho nhau những lời ước hẹn. Thế nhưng, cô gái kia đã không giữ lời hứa và bỏ đi lấy chồng trong nỗi đau khổ của người yêu. Có nhiều ca sĩ chuyên nghiệp lẫn không chuyên đã thu âm bài hát như Hải Nam, Thủy Tiên, Đàm Vĩnh Hưng và danh hài Chí Tài.

Nguồn gốc
Bài hát khá phổ biến trong giới trẻ, nhất là giới sinh viên, nhưng hiện nay vẫn chưa xác định được tác giả của bài hát này là ai. Có nhiều thông tin cho rằng, đây là tác phẩm của một nam sinh viên theo học tại Đại học Bách Khoa Hà Nội, có người yêu là một cô gái học cùng. Sau đó thì cô gái bỏ đi lấy chồng, quá đau khổ, nam sinh này đã sáng tác bài "Tuổi hồng thơ ngây" như một lời tự sự về mối tình của mình rồi sau đó gieo mình từ lầu 4 tự vẫn. Cũng có một số ý kiến khác cho rằng nam sinh này vẫn còn sống, sau quãng thời gian đau khổ đó, anh đã đi du học rồi định cư ở nước ngoài.

Gần đây xuất hiện nghi vấn phần nhạc của "Tuổi hồng thơ ngay" thực chất là từ một ca khúc Hàn Quốc có tên "Love Cannot Be Done" (tạm dịch: Mối tình dang dở), ra đời từ năm 1972 được trình bày bởi nữ ca sĩ Yang Hee Eun.

Gần đây nhất, một số tài khoản Facebook phát hiện ra nhạc điệu của bài hát rất giống với bài hát tiếng Pháp "Pas un jour sans une ligne (Baby Lou)" do ca sĩ Mathias trình bày năm 1973 .

Bài hát có nhiều phiên bản với phần lời khác nhau, dưới đây là Bản gốc

Tuổi hồng thơ ngây, dưới mái trường, tuổi thơ đã đi qua rồi.
Để lại trong tôi, một nỗi buồn, nói lên tiếng yêu lặng thầm anh dành cho em.

Xưa chúng ta chung trường, cùng nhau kết hoa ước hẹn.
Mà sao bỗng dưng em lại bỏ quên hoa, quên đi tình tôi.
Em vội ra đi, trong li biệt, tháng năm vẫn trôi qua dần. Anh chờ tin em.

Kỉ niệm trong tôi đã phai mờ. Giờ em bước đi theo chồng, bỏ lại trong tôi một bóng hình.
Nói lên tiếng yêu lặng thầm anh dành cho em.

Khi biết tin em rồi, lòng anh bỗng se thắt lại.
Và khi tiếng chuông giáo đường chợt ngân, xe hoa dừng lại.
Em làm cô dâu, khoác áo hồng, sánh vai bước đi bên chồng, tình anh đơn côi....

Hãy hát khúc nhạc buồn, hoà chung tiếng ca cung đàn.
Còn đâu dáng em in chiều, nhẹ nhàng đưa bước chân phù du êm đềm trôi qua.

Khi em theo chồng, nhớ sao những khi tan trường, tình anh bơ vơ....

Phiên bản khác:

Tuổi hồng thơ ngây dưới mái trường

Tuổi thơ đã đi qua rồi

Bỏ lại trong tôi một bóng hình

Tháng năm cứ mãi dần trôi,tôi chờ tin Em..

Xưa chúng ta chung trường

Cùng nhau kết hoa ước nguyện

Mà sao bỗng dưng em lại

Bỏ quên hoa, bỏ quên tình ta

Em vội ra đi không ly biệt

Để tôi nói câu mong chờ, mãi giành trong tim...

Khi biết tin em rồi

Lòng tôi bỗng dưng se lại

Và khi tiếng chuông giáo đường chầm chậm ngân vang xe hoa dừng lại.

Em là cô dâu, khoác áo hồng, sánh vai bước đi bên chồng

Bỏ tôi cô đơn trên con đường vắng tanh...

Giờ... tìm em nơi đâu...

Nay sống trên cõi đời

Còn ai thấu cho lòng mình

Và khi những đêm đông lạnh

Gọi thầm tên em, với nỗi chờ mong

Em giờ nơi đâu, để tôi sầu

Mang theo một trái tim hồng vào vành khăn tang...

Thôi chúc em bên chồng

Hạnh phúc, lứa đôi mặn nồng

Còn anh sẽ luôn nguyện cầu

Cầu cho em....... hạnh phúc bên người...

Em giờ nơi đâu có nhớ về

Tháng năm tuổi hồng thơ ngây...

Người trình bày
Đọc lời của nó thì thấy khá logic, phù hợp với câu chuyện rằng chàng trai đi học xa và cô gái đã không chờ được và lấy chồng... Nó cũng phù hợp với ý định tự tử của chàng trai và thảm thiết hơn nhiều
Tuổi hồng thơ ngây được trình bày bởi nhiều người, phần lớn trong số đó là những ca sĩ nghiệp dư. Ví dụ như Noo Phước Thịnh, Tuấn Minh.Vì là một ca khúc lưu truyền không chính thức nên bài hát có nhiều phiên bản và nhiều cách thể hiện khác nhau, trong đó bản thể hiện bởi Tuấn Minh (tự đệm đàn) được xem là mộc mạc và gần gũi với giới sinh viên nhất. Năm 2007, ca sĩ Thủy Tiên đã trình bày lại và có ý định đưa ca khúc này vào album mới của mình khi đó là album Giấc mơ tuyết trắng (bản này dựa trên bản doTuấn Minh trình bày - cả phần lời và nhạc). Nhưng vì lo ngại về vấn đề bản quyền của bài hát không rõ ràng nên dự định này đã không thực hiện được, sau đó thì ca sĩ Thủy Tiên đã đưa bài hát lên blog riêng của mình để chia sẻ với mọi người.

Năm 2013, Đàm Vĩnh Hưng phát hành một single Tuổi hồng thơ ngây. MV được đầu tư khá công phu và hoành tráng.

Cố nghệ sĩ hài Chí Tài cũng thường xuyên biểu diễn live bài hát bằng guitar.

Xem thêm
Hòn đá cô đơn

Chú thích

Liên kết ngoài
"Tuổi hồng thơ ngây"- Tuấn Minh

Bài hát tiếng Việt
Bài hát của tác giả khuyết danh


title: Clavaria zollingeri

text:
Clavaria zollingeri là một loài nấm phân bố rộng rãi. Quả thể của nó hình ống màu tím cao đến  và rộng . Nó là một thành viên điển hình của nhóm nấm clavarioid, Clavaria zollingeri sống bằng sinh vật chết, mọc trên mặt đất hoặc mùn của rừng gỗ.

Loài này lần đầu tiên được mô tả khoa học bởi nhà nghiên cứu nấm người Pháp Joseph-Henri Léveillé vào năm 1846. Nó được đặt tên theo nhà nghiên cứu nấm Đức Heinrich Zollinger, người nghiên cứu chi Clavaria. Clavaria lavandula, được đặt tên bởi Charles Horton Peck năm 1910, là một tên đồng nghĩa..

Tham khảo

Z
Nấm châu Á
Nấm châu Âu
Nấm Úc
Nấm Bắc Mỹ
Nấm Nam Mỹ
Nấm New Zealand


title: Ibirarema

text:
Ibirarema là một đô thị ở bang São Paulo của Brasil. Đô thị này nằm ở vĩ độ 22º49'03" độ vĩ nam và kinh độ 50º04'21" độ vĩ tây, trên khu vực có độ cao 483 m. Dân số năm 2004 ước tính là 5.792 người. Đô thị này có diện tích 228,5 km².

Thông tin nhân khẩu

Dữ liệu dân số theo điều tra dân số năm 2000

Tổng dân số: 5.701
Dân số thành thị: 5.093
Dân số nông thôn: 608
 Nam giới: 2.882
 Nữ giới: 2.819
Mật độ dân số (người/km²): 24,95

Tỷ lệ tử vong trẻ sơ sinh dưới 1 tuổi (trên một triệu người): 16,72

Tuổi thọ bình quân (tuổi): 70,77

Tỷ lệ sinh (số trẻ trên mỗi bà mẹ): 1,95

Tỷ lệ biết đọc biết viết: 89,36%

Chỉ số phát triển con người (HDI-M): 0,775
 Chỉ số phát triển con người - Thu nhập: 0,711
 Chỉ số phát triển con người - Tuổi thọ: 0,763
 Chỉ số phát triển con người - Giáo dục: 0,852

(Nguồn: IPEADATA)

Liên kết ngoài
 Trang mạng của đô thị
 Ibirarema trên WikiMapia

Tham khảo

Đô thị bang São Paulo


title: (20110) 1995 SS2

text:
{{DISPLAYTITLE:(20110) 1995 SS2}}

(20110) 1995 SS2 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Seiji Ueda và Hiroshi Kaneda ở Kushiro, Hokkaidō, Nhật Bản, ngày 20 tháng 9 năm 1995.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 20001–21000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1995
Được phát hiện bởi Hiroshi Kaneda
Được phát hiện bởi Seiji Ueda
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Spectrotrota fimbrialis

text:
Spectrotrota fimbrialis là một loài bướm đêm thuộc họ Pyralidae. Nó được tìm thấy ở Úc.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Spectrotrota
Bướm Úc


title: Điểm nối ba

text:
Điểm nối ba (tiếng Anh là triple junction) hay được hiểu theo cách chính xác là ranh giới chữ Y giữa 3 mảng kiến tạo, bao gồm điểm mà tại đó các ranh giới của ba mảng kiến tạo gặp nhau và các ranh giới của chúng. Tại điểm nối ba một ranh giới sẽ có thể là một trong ba kiểu sau - sống núi, rãnh hoặc đứt gãy chuyển dạng và các nối ba có thể được miêu tả tùy thuộc vào kiểu của rìa mảng mà chúng gặp nhau. Một số ít kiểu điểm nối ba là có thể ổn định theo thời gian.

Khái niệm điểm nối ba đã được phát triển vào năm 1968 bởi W. Jason Morgan, Dan McKenzie, và Tanya Atwater. Thuật ngữ đã được sử dụng một cách truyền thống để chỉ nơi giao nhau của 3 ranh giới tách giãn hay các sống núi tách giãn. Các ranh giới tách giãn này hợp với nhau theo góc gần bằng 120°. Trong quá trình các lụcc địa bị phá vỡ theo học thuyết kiến tạo mảng, một trong những ranh giới mảng tách giãn có thể không phát triển hoàn toàn (xem aulacogen) và 2 ranh giới còn lại có thể tiếp tục tách giãn để tạo ra đại dương. Việc mở rộng của nam Đại Tây Dương đã bắt đầu từ một nối ba trong vịnh Guinea hiện tại . Nhánh không phá triển của nối ba này tạo thành một hệ thống rift dưới châu thổ Niger và dãy núi lửa Cameroon.

Ví dụ, nối ba Afar bao gồm biển Đỏ, vịnh Aden và rift đông Phi có tâm là Afar Triangle. Đây là nối ba duy nhất theo kiểu sống núi-sống núi-sống núi nằm trên mực nước biển. Một ví dụ khác là nối ba giữa mảng Ả Rập, mảng châu Phi, và mảng Ấn-Úc.

Tham khảo

 Oreskes, Naomi, ed., 2003, Plate Tectonics: an Insider's History of the Modern Theory of the Earth, Westview Press, ISBN 0-8133-4132-9

Xem thêm
Tách giãn đáy biển

Kiến tạo mảng


title: Sesto San Giovanni

text:
Sesto San Giovanni là một đô thị ở tỉnh Milano, vùng Lombardia, Italia. Đô thị này có diện tích 11,7 km2, dân số là 81.279 người. Đây là một bộ phận của vùng đô thị Milano.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Đô thị Thành phố đô thị Milano
Thành phố và thị trấn ở Lombardia


title: Cầu Rộ

text:
Cầu Rộ là một cây cầu đường bộ trên Quốc lộ 46A bắc qua sông Lam thuộc địa phận xã Võ Liệt, huyện Thanh Chương, tỉnh Nghệ An, Việt Nam.

Cầu Rộ dài 406,5 mét, bằng bê tông, được khởi công xây dựng vào tháng 5 năm 2003 và chính thức thông xe vào ngày 19 tháng 5 năm 2004.

Gần đầu cầu phía Bắc là ngã ba giao cắt giữa Quốc lộ 46A (đi Vinh) và Quốc lộ 46B (đi Đô Lương).

Tham khảo

Rộ
Rộ


title: Phát điện phân bố

text:
Phát điện phân bố là một phương pháp tạo ra mạng lưới cung cấp năng lượng ở dạng điện năng hay nhiệt năng cho xã hội, trong đó cho phép các cá nhân sử dụng điện năng (hay nhiệt năng) trong mạng lưới phân phối này có thể tự tạo ra điện và nhiệt để phục vụ cho nhu cầu bản thân hoặc cung cấp trở lại mạng lưới.

Hệ thống này, nếu sử dụng các hệ thống kết hợp nhiệt điện, có thể cho phép hiệu suất sử dụng năng lượng cao. Có phân tích cho thấy hệ thống này nếu áp dụng tại Hoa Kỳ có thể giúp tiết kiệm 40% năng lượng tiêu thụ .

Giới thiệu
Nhiều cơ sở sản xuất, bệnh viện hay các công trình khác có nhu cầu đặc biệt về năng lượng, đòi hỏi một nguồn năng lượng cung cấp không bị gián đoạn; các cơ sở này đã tự trang bị cho mình các máy phát điện riêng để sử dụng trong trường hợp khẩn cấp, hoặc sử dụng trong giờ cao điểm mà giá điện cung cấp bởi mạng lưới công cộng cao hơn giá thành tự sản xuất.

Ngoài các nguồn năng lượng thông dụng như xăng dầu hay than đá, những máy phát điện riêng có thể tận dụng các nguồn nhiên liệu rẻ tiền như chất thải trong chế biến thực phẩm (ví dụ như mỡ cá trong dây chuyền chế biến cá), mạt cưa trong chế biến gỗ, khí đốt thu từ hầm ủ chất thải trong chăn nuôi, hoặc tận thu nguồn nhiệt dư thừa trong quá trình sản xuất công nghiệp. Chúng cũng có thể lấy năng lượng từ nguồn năng lượng tự nhiên tại chỗ, như thủy điện nhỏ, dự trữ khí thiên nhiên địa phương. Các hệ thống này có thể vừa tạo ra nhiệt năng để cung cấp nước nóng hay các nhu cầu về nhiệt khác, bên cạnh sản xuất điện, để tối ưu hoá hiệu suất sử dụng năng lượng.

Đặc điểm của các hệ thống phát điện cỡ nhỏ là chỉ dự trữ năng lượng được bằng cách dự trữ chất đốt. Việc đầu tư vào hệ thống dự trữ năng lượng dạng khác rất tốn kém. Ví dụ các hệ thống tận dụng năng lượng Mặt Trời trực tiếp chỉ phát điện vào ban ngày, vào ngày có nắng. Nếu các hệ thống này được kết nối với mạng lưới của quốc gia, năng lượng dư thừa lúc hoạt động sẽ được cung cấp trở lại vào mạng lưới, còn năng lượng thiếu hụt lúc không hoạt động sẽ được cung cấp bởi mạng lưới.

Toàn bộ mạng lưới, với hệ thống điều hoà sẵn có (ví dụ như bơm nước trở lại các đập thủy điện lớn khi dư thừa điện năng, và xả nước khi thiếu điện năng), sẽ tạo cơ hội cho sự tham gia của các máy phát điện tư nhân, giảm rủi ro và chi phí cho không chỉ các máy phát điện tư nhân mà cho cả mạng lưới.

Ưu điểm
Hệ thống phát điện phân bố là giải pháp khả thi cho các cơ sở sản xuất điện nhỏ, đặc biệt là các cơ sở sản xuất điện từ nguồn năng lượng tái tạo (thân thiện với môi trường) như năng lượng gió, năng lượng Mặt Trời, năng lượng sóng biển. Chúng giúp các cơ sở này giảm chi phí trong điều hoà lưới điện và giảm rủi ro. Hệ thống cũng giúp tăng nguồn cung cho mạng lưới điện, do đó giảm giá thành điện và tăng hiệu suất sử dụng năng lượng, đặc biệt với các hệ thống kết hợp nhiệt điện.

Nhược điểm

Các vấn đề về luật pháp và kỹ thuật là các khó khăn lớn nhất trong xây dựng hệ thống phát điện phân bố.

Kỹ thuật
Ví dụ như việc các công ty điện lực cần có khả năng đóng ngắt các mạng lưới điện địa phương để sửa chữa hay bảo trì khi cần; các hệ thống phát điện phân bố có thể khiến công việc này phức tạp hơn. Nhiều hệ thống điều khiển điện tử hiện đại đã được phát triển để giải quyết các trở ngại kỹ thuật như kể trên.

Luật pháp

Hệ thống phát điện phân bố cũng đem lại sự phức tạp trong quản lý. Sản xuất điện năng là ngành có bản chất độc quyền thương mại do điện năng là sản phảm thiết yếu cho xã hội. Mặt hàng này cần có sự giám sát chặt chẽ sao cho lợi nhuận thu được từ các cá nhân sản xuất không tăng quá đến mức gây bất bình đẳng xã hội, gây thiệt hại cho số đông người tiêu thụ. Mặt khác, sự kiểm soát lên giá điện cũng có thể ngăn trở đầu tư vào ngành sản xuất này, nếu chi phí đầu tư không được đền bù xứng đáng bởi lợi nhuận. Ofgem, cơ quan quản lý sản xuất điện và khí đốt của Anh đã có những giải pháp cho các nhà sản xuất điện phân bố, hỗ trợ họ trong các nghiên cứu và đầu tư vào mạng lưới phát điện phân bố.

Các luật lệ cũng cần được thiết kế để đảm bảo quyền lợi cho cả các nhà sản xuất điện địa phương lẫn các mạng lưới điện rộng lớn. Các bên cần phải được hoạt động công bằng trong thị trường năng lượng chung. Tại Hoa Kỳ, luật pháp liên bang đã quy định các công ty điện lực phải mua điện từ các nhà sản xuất độc lập, và mọi bên đều cần tuân thủ các quy định và bảo hiểm rõ ràng.

Xem thêm

Năng lượng tái tạo
Phát điện
Vi tuốc bin

Tham khảo

Liên kết ngoài
World Alliance for Decentralized Energy
United States Combined Heat and Power Association
California Distributed Energy Resource Guide

Điện lực
Phát triển bền vững
Phát điện phân bố