title: Đổng Trác

text:
Đổng Trác (chữ Hán: 董卓; 130 - 22 tháng 5 năm 193), tự Trọng Dĩnh (仲穎), là một tướng quân phiệt và quyền thần nhà Đông Hán, đầu thời Tam Quốc trong lịch sử Trung Quốc. Ông nổi tiếng là một gian thần, một quân phiệt tàn bạo, giữ chức Thứ sử Tịnh Châu. Lợi dụng sự tiến cử của Viên Thiệu với Đại tướng quân Hà Tiến, người đang muốn tiêu diệt thế lực hoạn quan, Đổng Trác đã tiến kinh khống chế kinh thành, phế Hán Thiếu Đế Lưu Biện, lập Hán Hiến Đế Lưu Hiệp.

Khi đó, các lộ chư hầu trong nước, đứng đầu là Viên Thiệu, bất bình với sự chuyên quyền tàn độc của Trác, đã gây nên Đổng Trác thảo phạt chiến (董卓讨伐战). Sau đó, các chư hầu xảy ra tranh chấp, dẫn đến bạo loạn. Đổng Trác bức ép Hiến Đế và triều đình bỏ Lạc Dương dời về Trường An, cố thủ ở đó. Trong lúc này, Tư đồ Vương Doãn cùng Lã Bố dùng mưu giết Trác. Hai cận thần Lý Thôi và Quách Dĩ bắt Hiến Đế làm con tin, giết chết Vương Doãn, thiên hạ trở nên đại loạn, các chư hầu theo đó nổi lên chiếm cứ một phương. Đây chính là khởi điểm, mở ra thời kì Tam Quốc trong lịch sử Trung Quốc.

Thân thế
Đổng Trác người huyện Lâm Thao quận Lũng Tây, Lương Châu (nay là huyện Mân, tỉnh Cam Túc), là đồng hương với tướng Hoàng Phủ Tung. Huyện Lâm Thao thuộc phía nam quận Lũng Tây do Đô úy cai trị, trong thời Tây Hán là một biên thùy trọng trấn phòng ngự người Khương. Địa thế vùng này núi cao, sông sâu, vốn thuộc đất Khương Trung.

Đổng Trác xuất thân từ một gia đình võ quan, cha là Đổng Nhã (董雅) làm quan Huyện úy huyện Luân Thị đất Dĩnh Xuyên, chỉ huy quân lính ở huyện, duy trì trật tự an ninh địa phương. Từ nhỏ Đổng Trác được cha đưa về Lương châu ở chung với người Khương. Người dân ở đây do giao tiếp nhiều với người dân tộc Khương, cưỡi ngựa bắn cung, tập thành tính tình hung hãn mạnh bạo.

Khởi nghiệp
Từ nhỏ, Đổng Trác đã có sức khỏe, thích đánh nhau, học cưỡi ngựa, biết bắn cung cả hai tay, thích đeo 2 bộ cung trên lưng. Ông theo đuổi nghiệp binh, trở thành một võ quan của nhà Đông Hán. Tuy có học binh pháp nhưng ông không biết vận dụng.

Đổng Trác tòng quân vào khoảng 25 tuổi, được Thứ sử Lương châu cho làm chức Lương châu Binh mã duyện (Chức phó coi việc quân), trông giữ binh khí và ngựa chiến. Năm 162, Đổng Trác 30 tuổi, được Thứ sử Tinh châu là Đoàn Quýnh đề cử, vào Cấm vệ quân ở Kinh thành làm chức Vũ Lâm lang.

Năm 167, Đổng Trác được thăng chức Quân tư mã của trung lang tướng Trương Hoán, cùng với một Tư mã khác là Doãn Đoan hợp đồng tác chiến, đánh bại quân xâm chiếm quấy nhiễu vùng Quan Trung là rợ Đồn Khương và Tiên Linh Khương gồm năm, sáu nghìn kỵ binh. Luận công ban thưởng, Đổng Trác được thăng làm Lang trung, chuyển làm Quảng Vũ lệnh, rồi trải qua các chức Đô úy Bắc bộ Thục quận, Hiệu úy Mậu kỷ Tây Vực. Hiệu úy Mậu kỷ là chức quan võ cao cấp trông coi và giữ gìn vùng Tây Vực, là võ quan đầu ngành ở đấy.

Đóng quân ở Tây Vực một thời gian, Đổng Trác bị bãi chức. Nhưng sau đó ông nhanh chóng trở lại quan trường, được phong làm Thứ sử Tinh châu, rồi Thái thú Hà Đông.

Năm 184, khởi nghĩa Khăn Vàng nổ ra, Đổng Trác được dùng làm Đông Trung lang tướng tới Ký châu thay Lư Thực (bị vu cáo bãi chức) đánh quân Khăn Vàng ở hai tỉnh Hà Bắc và Sơn Đông. Nhưng ông thua trận và bị bãi chức.

Không công vẫn thăng tiến
Năm 185, tướng Tây Lương là Biện Chương và Hàn Toại khởi binh chống lại triều đình, mang quân Tây châu uy hiếp khu vực Tam Phụ gần Trường An. Hán Linh Đế điều Hoàng Phủ Tung từ Ký châu về, đồng thời khởi dụng Đổng Trác làm Trung lang tướng, cùng dẹp loạn.

Hai tướng đang đánh nhau với quân Hàn Toại chưa phân thắng bại, hoạn quan Trương Nhượng (một trong Thập thường thị) đi thị sát, đòi Hoàng Phủ Tung hối lộ 50 triệu quan tiền. Hoàng Phủ Tung không cho. Trương Nhượng bèn về vu cáo với Linh Đế rằng Hoàng Phủ Tung đánh Khăn Vàng không hề có công lao, lại lãng phí tiền công quỹ. Hán Linh Đế tin lời hoạn quan, bèn triệu hồi Hoàng Phủ Tung về cách chức, đưa Xa kỵ tướng quân Trương Ôn ra thay; còn Đổng Trác tuy cũng không có quân công nhưng cũng được gọi về thăng làm Phá lỗ tướng quân. Các sử gia nhìn nhận sự phân biệt đối xử với hai tướng là do Đổng Trác biết chạy chọt các cận thần, nhất là hoạn quan trong triều.

Ít lâu sau ông được Trương Ôn giao cho 3 vạn quân, sai đi đánh người Khương. Khi đến huyện Vọng Hoàn, Đổng Trác bị quân Khương vây, toàn quân bị thua. Khi rút quân, Đổng Trác nói dối là giữ được toàn quân trở về, nên được phong làm Ngao hương hầu.

Trận Trần Thương
Hàn Toại và Mã Đằng ngày càng mạnh. Năm 188, Hàn Toại và Mã Đằng sai Vương Quốc kéo quân đến bao vây Trần Thương. Hán Linh Đế sai Tiền tướng quân Đổng Trác cùng Tả tướng quân Hoàng Phủ Tung mang rất nhiều binh mã tới giải vây. Đổng Trác chủ trương ra quân đánh địch mau nhưng Hoàng Phủ Tung không theo, cho rằng thành Trần Thương bền chắc, chỉ cần cố thủ chờ thời cơ. Vương Quốc đánh hơn 80 ngày không hạ được, cuối cùng phải giải vây rút lui vào đầu năm 189.

Hoàng Phủ Tung mang quân truy kích, Đổng Trác can ngăn cho rằng quân địch đông không nên đuổi. Hoàng Phủ Tung cho rằng quân Tây châu chỉ mải rút lui không phòng bị nên không đáng sợ, bèn tự mình đi đầu, sai Đổng Trác đi đoạn hậu. Kết quả Hoàng Phủ Tung liên tiếp thắng lợi, đại phá quân Vương Quốc, giết hơn 1 vạn người. Đổng Trác xấu hổ và tiếc nuối cơ hội lập công nên trong lòng thù hận Hoàng Phủ Tung.

Thao túng triều đình

Chống lệnh được phong
Đầu năm 189, Hán Linh Đế bệnh nặng. Ngoại thích Hà Tiến giữ chức Đại tướng quân điều hành triều chính. Đổng Trác nhờ lập công lại được phong làm Cửu khanh của triều đình, giữ chức Thiếu phủ coi việc thu thuế, chi tiêu tiền bạc. Đổng Trác không thích chức đó, không chịu đến Lạc Dương nhận chức.

Hà Tiến muốn lấy lòng ông bèn phong làm Châu mục Tinh châu và lệnh giao quân đội cho Hoàng Phủ Tung. Tuy nhiên Đổng Trác không nghe lệnh, mang theo quân đội đến Tinh châu, đóng ở thủ phủ là quận Hà Đông để nghe ngóng chờ thời.

Không lâu sau Hán Linh Đế chết, Hán Thiếu Đế lên ngôi. Hà Tiến làm phụ chính. Hà Tiến mâu thuẫn gay gắt với hoạn quan, đề nghị Hà thái hậu bãi chức các hoạn quan, nhưng Hà thái hậu lại không chịu vì từng có ơn các hoạn quan. Thấy Hà thái hậu không chịu, Hà Tiến bèn sai người ra nói với tướng Đổng Trác hãy mang quân vào Lạc Dương "giả làm phản đòi dẹp hoạn quan", với mục đích là dọa thái hậu phải bằng lòng giết hoạn quan.

Đuổi Viên Thiệu
Đổng Trác nhận lệnh, khởi binh chưa kịp tới vào Lạc Dương thì Hà Tiến đã bị các hoạn quan giết trong cung. Thủ hạ của Hà Tiến là Viên Thiệu mang quân vào cung đánh giết hoạn quan. Kinh thành náo loạn, Hán Thiếu Đế và em là Lưu Hiệp chạy ra ngoài, ẩn trong nhà dân ở Bắc Mang.

Đổng Trác trên đường đến Lạc Dương, nghe tin anh em vua Thiếu Đế ở Bắc Mang bèn đích thân đi đón, hộ tống về kinh. Vào Lạc Dương, ông muốn thao túng triều đình nhưng lúc đó trong triều có đối thủ là Viên Thiệu đang giữ chức Hổ bôn trung lang tướng có thế lực rất mạnh, nhiều vây cánh trong triều và vài vạn quân. Thủ hạ của Viên Thiệu có người khuyên Thiệu nên trấn áp Đổng Trác ngay nhưng Thiệu trù trừ chưa quyết. Lúc đó lực lượng trong tay Đổng Trác chỉ có 3000 quân, ông nghĩ ra một kế để lừa Viên Thiệu. Đêm đêm, Đổng Trác sai quân lính giả làm dân, sai họ ra khỏi thành; tới sáng hôm sau họ lại mặc áo lính, xếp thành đội ngũ, gióng trống phất cờ đi vào thành. Cả Viên Thiệu và dân thành Lạc Dương thấy mỗi ngày Đổng Trác lại có vài ngàn quân vào thành, không hiểu nổi ông có bao nhiêu binh mã, vì thế Thiệu có ý sợ Đổng Trác.

Khi hộ tống anh em Thiếu Đế về cung, Đổng Trác thấy hoàng tử Lưu Hiệp thông minh bạo dạn hơn nên ưa thích và định phế Thiếu Đế để lập Lưu Hiệp. Ông mang việc đó ra bàn với Viên Thiệu tại nhà. Viên Thiệu là người cùng phe Hà Tiến – anh Hà thái hậu, mẹ của Thiếu Đế, vì vậy không đồng ý phế lập. Đổng Trác tỏ ý giận dữ vì sự chống đối của Viên Thiệu. Hai bên chưa ra mặt đánh nhau. Đổng Trác ngại vì mình mới vào kinh và nhà họ Viên có gia thế mạnh nhiều đời nên chưa hành động; còn Viên Thiệu cũng lo lắng vội đi khỏi phủ Đổng Trác rồi bỏ kinh thành trốn lên Hà Bắc.

Phế Hán Thiếu Đế
Mượn cớ thiên tai, trời hạn hán không mưa, Đổng Trác quy trách nhiệm cho Tư không Lưu Hoằng, đề nghị Hà thái hậu và Tham lục thượng thư sự Viên Ngỗi (chú Viên Thiệu) bãi chức Hoằng, để tự mình thay làm Tư không. Ông tiếp quản quân đội của Hà Tiến. Bộ tướng của Hà Tiến – cùng phe Viên Thiệu – là Đinh Nguyên bất bình với Đổng Trác bèn mang quân chống lại. Đổng Trác bèn dùng vàng bạc mua chuộc viên mãnh tướng, con nuôi Đinh Nguyên là Lã Bố, xui Bố phản lại giết chết Nguyên, mang quân về hàng Đổng Trác.

Đổng Trác lại mang việc phế Thiếu Đế ra bàn trước triều thần. Mọi người đều sợ, chỉ có Lư Thực dám đứng lên phản đối. Do Lư Thực có uy tín trong triều nên Đổng Trác không dám giết mà chỉ bãi họp, rồi bãi chức Lư Thực. Sáng hôm sau Đổng Trác lại triệu tập bá quan vào triều, bắt Hà thái hậu tự ra chiếu phế con mình làm Hoằng Nông vương, lập Lưu Hiệp lên làm vua, tức là Hán Hiến Đế.

Sử gia Lã Tư Miễn bình luận về hành động phế lập của Đổng Trác, cho rằng ông thật ngu xuẩn: Đổng Trác muốn khống chế nhà Hán, lẽ ra phải duy trì một Hán Thiếu Đế nhút nhát kém cỏi hơn là lập Hán Hiến Đế thông minh. Đáng lý ông nên tập trung vào nắm quyền chính sự, thu xếp chỉnh đốn công việc nội trị, sau này muốn phế lập cũng không muộn.

Ít lâu sau, ông sai người sát hại mẹ con Hà thái hậu và Hoằng Nông vương Lưu Biện đã bị phế.

Đổng Trác cũng chỉnh lý một loạt nhân sự: ông lật lại vụ án Trần Phồn, Đậu Vũ bị hoạn quan sát hại trước đây (thời Hán Linh Đế); sau đó đề bạt danh sĩ Sái Ung từng bị gian thần làm hại thời Linh Đế, cất nhắc Hàn Phức làm Châu mục Ký châu, Lưu Đại làm thứ sử Duyện châu, Khổng Do làm Thứ sử Dự châu. Tuân Sảng là kẻ sĩ áo vải có danh vọng, ông thăng cho làm Tư không. Bên cạnh đó ông thăng chức cho Tư đồ Dương Bưu và Thái úy Hoàng Uyển. Để vỗ về Viên Thiệu, ông nhân danh Hán Hiến Đế phong cho Thiệu làm Thái thú Bột Hải, Cang hương hầu, phong cho em Thiệu là Viên Thuật làm Hậu tướng quân.

Các sử gia nhìn nhận trong các hành động của Đổng Trác lại có những sai lầm khi giết mẹ con Hà thái hậu và vua cũ Lưu Biện (một việc không cần thiết phải làm) và cấp đất cho Viên Thiệu có cơ sở chống lại mình. Ngoài ra, việc ông đổi niên hiệu của Hán Hiến Đế từ Trung Bình thành Sơ Bình cũng bị xem là phản ánh sự hạn chế về học vấn của ông ("Sơ" là bắt đầu, phải dùng trước "Trung").

Đắc chí ở ngôi cao
Sau khi đổi vua, Đổng Trác không làm Tư không nữa, tự mình thăng làm Thái úy kiêm Tiền tướng quân. Nhưng không lâu sau ông ép Hán Hiến Đế phong mình làm tướng quốc, ngôi vị trên cả Tam công, ngang với Tiêu Hà, công thần khai quốc nhà Hán trước đây.

Đổng Trác thao túng triều đình, vơ vét quốc khố mang về nhà riêng. Ông vào cung hãm hiếp mấy người con gái của Hán Linh Đế, và mang nhiều phi tần về làm vợ. Các tướng sĩ bên dưới làm theo, cũng cưỡng hiếp đàn bà con gái nhà dân, cướp bóc tài sản của nhân dân làm của riêng.

Có lần Đổng Trác mang quân ra ngoại thành Lạc Dương, thấy đám đông nhân dân xem hát. Ông bèn hạ lệnh cho quân động thủ, giết hết đàn ông, bắt hết đàn bà làm tù nhân mang về Lạc Dương. Hành động này được các sử gia nhìn nhận còn tồi tệ hơn cả quân thổ phỉ.

Về kinh tế, Đổng Trác bỏ chế độ tiền Ngũ thù, ban hành tiền mới nhẹ hơn, khiến vật giá tăng vọt. Một thạch gạo tăng lên mấy vạn đồng khiến nhân dân rất điêu đứng.

Chiến tranh với chư hầu
Năm 190, Viên Thiệu tuyên bố thảo phạt Đổng Trác giết vua, hiệu triệu các chư hầu nổi dậy, gồm có: Viên Thiệu (Thái thú Bột Hải), Viên Thuật (Hậu tướng quân), Hàn Phức (châu mục Ký châu), Khổng Độ (thứ sử Dự châu), Lưu Đại (thứ sử Duyện châu), Vương Khuông (thái thú Hà Nội), Trương Mạc (Thái thú Trần Lưu), Trương Siêu (Thái thú Quảng Lăng), Kiều Mạo (thái thú Đông quận), Viên Di (Thái thú Sơn Dương), Bào Tín (tướng quốc Tế Bắc). Trong số này ngoài Viên Thiệu có Viên Thuật, Hàn Phức, Lưu Đại và Khổng Độ là những người được chính Đổng Trác vừa nhân danh Hán Hiến Đế bổ nhiệm.

Đổng Trác căm thù Viên Thiệu, bèn bắt chú Viên Thiệu là Viên Ngỗi cùng toàn gia tộc họ Viên ở Lạc Dương mang giết hết.

Các chư hầu tập kết tại huyện Hoài, quận Hà Nội, huyện Dương Trạc quận Dĩnh Xuyên, huyện Toánh Xuyên  và phía bắc huyện Nghiệp. Ngoài ra một cánh quân khác của Thái thú Trường Sa là Tôn Kiên cũng hưởng ứng, tuy không đến hội minh nhưng cũng tiến binh đánh Đổng Trác. Tôn Kiên đánh Kinh châu giết Thứ sử Vương Duệ và đánh Nam Dương giết thái thú Trương Tư. Đổng Trác bèn sai Lưu Biểu ra làm Thứ sử Kinh châu thay Vương Duệ.

Đổng Trác sai Chấp kim ngô Hồ Mẫu Ban, Tương tác đại tượng Ngô Tu và Việt kỵ hiệu úy Vương Hoàn đến huyện Hoài xin giảng hòa với Viên Thiệu. Ngoài ra ông còn sai Thiếu phủ Dương Tu và Đại hồng lô Hàn Dung tới điều đình với Viên Thuật. Viên Thiệu không nghe, sai Vương Khuông bắt cả ba người mang chém. Còn trong 2 người đến chỗ Viên Thuật, Dương Tu bị giết, chỉ có Hàn Dung nhờ đức độ và uy tín cao nên được thả.

Vương Khuông theo lệnh Viên Thiệu mang quân đến Hà Dương đánh Đổng Trác, bị ông điều quân đánh tan.

Đổng Trác định hạ lệnh tổng động viên toàn quốc để đánh dẹp chư hầu, nhưng Thượng thư Trịnh Thái khuyên rằng quân Tây Lương dũng mãnh, đủ mạnh để chống Viên Thiệu; nếu tổng động viên sợ thiên hạ oán thán sẽ bỏ trốn hoặc nổi lên chống lại. Đổng Trác nghe theo, sai bộ tướng Hồ Chẩn và Lã Bố ra đối địch. Hồ Chẩn và Lã Bố bất hòa với nhau nên bị Tôn Kiên đánh bại.

Tôn Kiên tiến đến Đại Cốc cách Lạc Dương 90 dặm. Đổng Trác đích thân ra trận, giao chiến với Tôn Kiên một trận nhưng bị đánh bại, đành rút quân về Thằng Trì và Thiểm châu ở phía tây Lạc Dương đóng quân, để Lã Bố ở lại đóng đồn trấn thủ Lạc Dương.

Đổng Trác sợ hãi, tính đường mang vua Hán bỏ kinh thành Lạc Dương chạy sang Trường An nên đặt ra những lời sấm truyền để triệu tập trăm quan bàn nên thiên đô. Dương Bưu trong số ít người phản đối mạnh mẽ ý định của Đổng Trác. Đổng Trác tức giận bèn mượn cớ có thiên tai xuất hiện làm điềm xấu, định cách chức Dương Bưu, nhưng chưa thực hiện thì vội vã mang vua Hiến Đế chạy.

Về Trường An

Đưa triều đình dời đô
Đổng Trác cưỡng bức hàng trăm vạn dân Lạc Dương bỏ kinh thành về Trường An và đốt trụi kinh thành, chỉ để lại tướng Chu Tuấn ở lại trấn thủ chặn hậu. Nhưng khi ông vừa đi khỏi, Chu Tuấn bèn tuyên bố chống lại ông. Sợ bị Đổng Trác tập kích, Chu Tuấn mang quân về Tinh châu. Đổng Trác bèn bổ nhiệm Dương Ý người Hoằng Nông làm Hà Nam doãn trấn thủ Lạc Dương. Chu Tuấn bèn mang quân về tấn công Lạc Dương, Dương Ý bỏ chạy. Chu Tuấn thấy Lạc Dương bị tàn phá, bèn mang quân sang đóng ở huyện Trung Mâu, đồng thời truyền tin đến các châu quận phát động đánh Đổng Trác.

Tôn Kiên tiến vào cửa Nghi Dương, Lã Bố không chống nổi cũng bỏ chạy nốt. Tôn Kiên tiếp quản Lạc Dương, lại sai một cánh quân vòng tới giữa Tân An và Thằng Trì để cắt đứt đường đi của Đổng Trác. Do Đổng Trác mang theo cả triều đình, nhiều người dân nên đi chậm, bị một cánh quân Tôn Kiên chặn trước. Ông bèn sai tướng cùng họ là Đổng Việt giữ Thằng Trì, cử Đoàn Ổi giữ Hoa Âm để sẵn sàng cứu Đồng Quan; lại sai con rể là Ngưu Phụ giữ An Ấp làm thế ỷ dốc cho Đoàn Ổi. Sau khi phát binh xong, Đổng Trác tiếp tục lên đường về Trường An.

Bản thân Viên Thiệu cũng không quyết tâm đánh Đổng Trác, lực lượng chư hầu theo Viên Thiệu phân hóa, đánh lẫn nhau. Vì vậy từ khi về Trường An, Đổng Trác không bị nguy cơ đe dọa từ lực lượng này.

Thăng tiến và tàn bạo
Tới Trường An, ông đề nghị Tư đồ Vương Doãn và Vệ tướng quân Trương Ôn nói với Hán Hiến Đế phong mình từ Tướng quốc lên làm Thái sư, địa vị trên cả chư hầu chư vương; quần áo, xe ngựa, cờ lọng đều bắt chước hoàng đế. Ông trở thành người đầu tiên và duy nhất giữ ngôi vị Thái sư trong suốt 400 năm từ khi nhà Hán thành lập.

Ông tỏ ra tự đắc, không giữ thể diện như khi ở Lạc Dương. Ông phong cho nhiều người trong họ, đồng hương làm quan trong triều, thậm chí có đứa trẻ mới lên 3 tuổi cũng phong tước hầu.

Đổng Trác càng ngày càng hưởng lạc, buông thả trong nữ sắc. Ông xây một ngôi lầu lớn ở phía tây thành Trường An làm công quán hưởng lạc vì sợ ở trong cung bị ám sát.

Mặt khác, ông còn lo kế hoạch phòng thủ lâu dài. Tại huyện Mi ở phía tây Trường An, ông lại xây một lâu đài đá rất lớn gọi là Mi Ổ, chu vi 200 trượng, tường cao 7 trượng, dày 7 thước, chứa thóc đủ dùng trong 30 năm, cất giấu 2-3 vạn cân vàng, 8-9 vạn cân bạc, lụa là gấm vóc chất như núi.

Không những hưởng lạc, Đổng Trác còn tỏ ra tàn bạo hơn. Sợ mọi người phản mình, ông mở tiệc ăn thịt người với các quan, sai bắt mấy trăm tù binh người phương bắc, sai cắt lưỡi, chặt đầu ngón chân ngón tay, khoét mắt, cho vào chảo lớn đun rồi bưng lên. Có viên quan trông thấy, sợ quá làm rơi đũa. Đổng Trác cho rằng người giật mình làm rơi đũa không phải vì sợ thịt người mà vì có ý mưu phản, nên bắt người đó lôi ra chém. Những ai ngồi trên tiệc nói năng lắp bắp không bình thường cũng bị xem là có ý phản và bị giết.

Đổng Trác dè chừng Trương Ôn từng là cấp trên của mình khi đánh Hàn Toại trước đây, nên mượn cớ có đạo sĩ phao tin sẽ có đại thần bị chết, ông bèn sai thủ hạ vu cáo Trương Ôn câu kết với Viên Thuật hại mình, sai trói mang ra ngã tư đánh đến chết.

Bị giết
Đổng Trác tàn bạo nên kết oán với nhiều người. Ông biết nhiều người oán hận nên khi ngủ thường sai con nuôi là Lã Bố làm cảnh vệ. Tuy nhiên, Đổng Trác quen tính thô lỗ và nóng nảy, có lần Lã Bố đứng hầu có chút không vừa ý bèn chộp lấy cái kích phi vào Lã Bố. Lã Bố vội tránh cây kích và xin lỗi, Đổng Trác mới nguôi giận. Cũng từ đó Lã Bố hận thù Đổng Trác. Trong những lần được giao bảo vệ Trung các, Lã Bố thừa cơ quan hệ tình ái với người hầu của Đổng Trác và rất lo sợ bị phát hiện.

Vì lo lắng, Lã Bố tìm đến và liên kết với Tư đồ Vương Doãn - người đồng hương Tinh châu. Vương Doãn vốn đang cùng Bộc xạ Sĩ Tôn Thụy mưu giết Đổng Trác; cùng lúc, con Trương Ôn là Trương Bá Thận căm thù Đổng Trác, cũng tới liên kết với Tư đồ Vương Doãn để giết ông. Vương Doãn quyết định mượn tay Lã Bố giết Đổng Trác.
Trong Tam Quốc diễn nghĩa, La Quán Trung ghép những tình tiết này vào một, kể rằng Lã Bố bị Đổng Trác rượt đuổi và phóng kích vì bị bắt quả tang tình tự với Điêu Thuyền – ái thiếp của Trác, vốn là con nuôi trong nhà Vương Doãn. Sử sách không nhắc tới một nàng Điêu Thuyền nào giữa 3 người Vương Doãn – Lã Bố - Đổng Trác. Theo sử gia Lê Đông Phương: "Hai chữ "điêu thuyền" vốn là tên một chức quan trong cung thời Hán. Đây không phải là tên người. Khi Đổng Trác vào cung vua hoành hành đã bắt nhiều phụ nữ mua vui, nên một a hoàn vốn là điêu thuyền của triều đình có thể có trong nhà Đổng Trác chứ không thể có trong nhà Vương Doãn. Nhân vật Điêu Thuyền có trong nhà Vương Doãn hay không thì điều đó không quan trọng, nhưng Lã Bố đã giết Đổng Trác vì có sự xúi giục của Vương Doãn".

Vương Doãn sai Sĩ Tôn Thụy thay mặt Hán Hiến Đế viết chiếu thư sai Lã Bố giết Đổng Trác. Tháng 4 âm lịch năm 192, Đổng Trác vào cung yết kiến vua Hiến Đế. Lã Bố trước đã lệnh cho thuộc tướng Lý Túc phục võ sĩ ở cửa Bắc Dịch chờ đợi, còn bản thân mình vẫn theo hộ vệ Đổng Trác. Khi ông vừa bước lên xe, con ngựa lồng lên hất ông ngã xuống đất, quần áo lấm bẩn hết. Ông trở về nhà thay quần áo, được một người vợ trẻ khuyên không nên đi nữa, nhưng ông không nghe theo, lại lên xe vào cung.

Khi ông vừa vào, Lý Túc đâm luôn, nhưng Đổng Trác mặc áo giáp nên chỉ bị thương ngã ra đất. Ông chưa biết Lã Bố phản mình nên gọi Lã Bố đến cứu thì Lã Bố chạy thẳng tới đâm chết ông. Năm đó Đổng Trác 61 tuổi.

Tin Đổng Trác bị giết truyền ra ngoài thành, mọi người đều reo hò vui mừng, cùng nhau ca hát. Xác Đổng Trác bị bêu ở chợ, thân thể quá to béo nên mỡ chảy đầy đường. Nhân dân lấy bấc cắm vào rốn châm lửa cho cháy làm đèn, cháy mấy ngày mới tắt. Sau đó các môn sinh thuộc hạ của Viên Thiệu ở Trường An mang xác Đổng Trác đốt thành tro, cho gió bay tản đi trên đường.

Vương Doãn phái Hoàng Phủ Tung mang quân đến nơi ở của Đổng Trác tại My Ổ tịch biên tài sản và tru di tam tộc Đổng Trác, trong số người bị giết có mẹ già 90 tuổi và em ruột là Tả tướng quân Đổng Mân.

Ít lâu sau bộ tướng của ông là Lý Thôi và Quách Dĩ đánh vào Trường An báo thù cho ông, giết chết Vương Doãn, đánh đuổi Lã Bố, tiếp tục nắm vua Hiến Đế, cầm quyền chính trong 3 năm. Lý Thôi sai người tìm xác Đổng Trác nhưng không còn, bèn gom tro xác ông lại bỏ vào quan tài và làm lễ an táng. Nhưng đến ngày chôn cất trời đổ mưa to, huyệt mộ ngập đầy nước, đẩy quan tài nổi lên.

Gia đình

 Cha mẹ:
 Cha: Đổng Quân Nhã (董君雅)
 Mẹ: Trì Dương Quân (池阳君)
 Anh em:
 Anh cả: Đổng Trạc (董擢)
 Em trai: Đổng Mân (董旻)

Trong Tam Quốc diễn nghĩa
Hình ảnh Đổng Trác trong Tam Quốc diễn nghĩa được mô tả sát thực với chính sử: một viên tướng bất tài về quân sự, tham lam, tàn bạo, háo sắc. Ông xuất hiện từ hồi 1 khi đi đánh quân Khăn Vàng bị bại trận và được anh em Lưu Bị cứu tới hồi 9 khi bị giết tại Trường An.

Xem thêm
 Lã Bố
 Điêu Thuyền
 Viên Thiệu
 Hán Thiếu Đế
 Hán Hiến Đế
 Lý Thôi
 Quách Dĩ

Tham khảo
 Chu Thiệu Hầu (2003), Tổng tập lược truyện các Tể tướng trong lịch sử Trung Quốc, tập 1, Nhà xuất bản Văn hóa thông tin
 Lê Đông Phương, Vương Tử Kim (2007), Kể chuyện Tần Hán, Nhà xuất bản Đà Nẵng
 Lê Đông Phương, (2007), Kể chuyện Tam Quốc, Nhà xuất bản Đà Nẵng
 Trịnh Phúc Điền, Khả Vĩnh Quyết, Dương Hiệu Xuân (2006), Tướng soái cổ đại Trung Hoa, tập 1, Nhà xuất bản Lao động.

Chú thích

Sinh năm 132
Mất năm 192
Nhân vật Tam quốc diễn nghĩa
Nhân vật chính trị Tam Quốc
Nhân vật quân sự Đông Hán
Nhân vật được tiểu thuyết hóa
Nhiếp chính nhà Hán
Năm sinh không rõ


title: Saint-Martial, Gironde

text:
Saint-Martial  là một xã thuộc tỉnh Gironde trong vùng Aquitaine tây nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 85 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintmartial


title: Molophilus nitidus

text:
Molophilus nitidus là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Molophilus
Limoniidae ở vùng Nearctic


title: Cardiophorus decorsei

text:
Cardiophorus decorsei là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Fleutiaux miêu tả khoa học năm 1933.

Chú thích

Tham khảo

Cardiophorus


title: La Chapelle-Hermier

text:
La Chapelle-Hermier là một xã ở tỉnh Vendée trong vùng Pays de la Loire, Pháp. Xã này có diện tích 17,94 kilômét vuông, dân số năm 2006 là 681 người. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 58 mét trên mực nước biển.

Xã này có cự ly 17 km so với Saint-Gilles-Croix-de-Vie và 30 km so với La Roche-sur-Yon, có sông Jaunay.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 La Chapelle-Hermier trên trang mạng Viện địa lý quốc gia

Chapelle-Hermier, La


title: Leioproctus nasutus

text:
Leioproctus nasutus là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Houston mô tả khoa học năm 1990.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Leioproctus
Động vật được mô tả năm 1990


title: Hellinsia beneficus

text:
Hellinsia beneficus là một loài bướm đêm thuộc họ Pterophoridae. Nó là loài bản địa của México, nhưng được du nhập vào Hawaii năm 1959 và 1965 (không thành công) và 1973 (thành công) để khống chế Mistflower.

Ấu trùng ăn Ageratina riparia.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Encyclopedia of Entomology

Hellinsia
Động vật Bắc Mỹ
Côn trùng Bắc Mỹ
Động vật México


title: USS Detroit

text:
Sáu tàu chiến của Hải quân Hoa Kỳ từng được đặt cái tên USS Detroit, nhằm tôn vinh thành phố Detroit thuộc tiểu bang Michigan:

 USS Detroit (1813) là một tàu chiến 12 khẩu pháo do Anh chế tạo tại Malden, Canada, vào năm 1813 và bị Hoa Kỳ chiếm giữ trong Trận chiến hồ Erie ngày 10 tháng 9 năm 1813
Detroit là một tàu hơi nước chân vịt được đặt lườn tại Xưởng hải quân New York năm 1865 nhưng bị hủy bỏ năm 1866 và được tháo dỡ
 USS Detroit (1869) là một tàu sà lúp chiến trận, được đặt tên Detroit từ ngày 15 tháng 5 đến ngày 10 tháng 8 năm 1869; trước và sau giai đoạn này nó mang tên Canandaigua
 USS Detroit (C-10) là một tàu tuần dương bảo vệ hoạt động từ năm 1893 đến năm 1904
 USS Detroit (CL-8) là một tàu tuần dương hạng nhẹ lớp Omaha đưa vào hoạt động năm 1923 và bị tháo dỡ năm 1946
 USS Detroit (AOE-4) là một tàu hỗ trợ chiến đấu nhanh đưa vào hoạt động năm 1970 và ngừng hoạt động năm 2005

Tên gọi tàu chiến Hải quân Hoa Kỳ


title: Ciorlano

text:
Ciorlano là một đô thị ở tỉnh Caserta trong vùng Campania của Ý, có vị trí cách khoảng 70 km về phía bắc của Napoli và khoảng 45 km về phía tây bắc của Caserta. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 508 người và diện tích là 27.9 km².

Ciorlano giáp các đô thị: Capriati a Volturno, Fontegreca, Prata Sannita, Pratella, Sesto Campano, Venafro.

Quá trình thay đổi dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Caserta
Thành phố và thị trấn ở Campania


title: Turritella sanguinea

text:
Turritella sanguinea là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Turritellidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Turritella


title: Danh sách tiểu hành tinh: 9301–9400

text:
|-
| 9301 - ||  || 10 tháng 9 năm 1985 || La Silla || H. Debehogne
|-
| 9302 - ||  || 12 tháng 10 năm 1985 || Đài thiên văn Zimmerwald || P. Wild
|-
| 9303 - ||  || 29 tháng 8 năm 1986 || La Silla || H. Debehogne
|-
| 9304 - ||  || 1 tháng 9 năm 1986 || La Silla || H. Debehogne
|-
| 9305 Hazard ||  || 7 tháng 10 năm 1986 || Anderson Mesa || E. Bowell
|-
| 9306 Pittosporum || 1987 CG || 2 tháng 2 năm 1987 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 9307 Regiomontanus || 1987 QS || 21 tháng 8 năm 1987 || Tautenburg Observatory || F. Börngen
|-
| 9308 Randyrose ||  || 21 tháng 9 năm 1987 || Anderson Mesa || E. Bowell
|-
| 9309 Platanus ||  || 20 tháng 9 năm 1987 || Smolyan || E. W. Elst
|-
| 9310 ||  || 18 tháng 9 năm 1987 || La Silla || H. Debehogne
|-
| 9311 ||  || 25 tháng 10 năm 1987 || Kushiro || S. Ueda, H. Kaneda
|-
| 9312 ||  || 15 tháng 11 năm 1987 || Kushiro || S. Ueda, H. Kaneda
|-
| 9313 Protea ||  || 13 tháng 2 năm 1988 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 9314 - ||  || 19 tháng 2 năm 1988 || Gekko || Y. Oshima
|-
| 9315 Weigel ||  || 13 tháng 8 năm 1988 || Tautenburg Observatory || F. Börngen
|-
| 9316 Rhamnus ||  || 12 tháng 8 năm 1988 || Haute Provence || E. W. Elst
|-
| 9317 - ||  || 1 tháng 9 năm 1988 || La Silla || H. Debehogne
|-
| 9318 - ||  || 6 tháng 9 năm 1988 || La Silla || H. Debehogne
|-
| 9319 - ||  || 14 tháng 9 năm 1988 || Cerro Tololo || S. J. Bus
|-
| 9320 - ||  || 11 tháng 11 năm 1988 || Gekko || Y. Oshima
|-
| 9321 Alexkonopliv || 1989 AK || 5 tháng 1 năm 1989 || Chiyoda || T. Kojima
|-
| 9322 Lindenau ||  || 10 tháng 1 năm 1989 || Tautenburg Observatory || F. Börngen
|-
| 9323 Hirohisasato ||  || 11 tháng 2 năm 1989 || Geisei || T. Seki
|-
| 9324 - ||  || 7 tháng 2 năm 1989 || Kushiro || S. Ueda, H. Kaneda
|-
| 9325 Stonehenge ||  || 3 tháng 4 năm 1989 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 9326 Ruta ||  || 16 tháng 9 năm 1989 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 9327 Duerbeck ||  || 16 tháng 9 năm 1989 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 9328 - ||  || 24 tháng 2 năm 1990 || La Silla || H. Debehogne
|-
| 9329 Nikolaimedtner || 1990 EO || 2 tháng 3 năm 1990 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 9330 - ||  || 3 tháng 3 năm 1990 || La Silla || H. Debehogne
|-
| 9331 Fannyhensel ||  || 16 tháng 8 năm 1990 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 9332 - ||  || 16 tháng 9 năm 1990 || Palomar || H. E. Holt
|-
| 9333 Hiraimasa ||  || 15 tháng 10 năm 1990 || Kitami || K. Endate, K. Watanabe
|-
| 9334 Moesta ||  || 16 tháng 10 năm 1990 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 9335 - ||  || 10 tháng 1 năm 1991 || Yatsugatake || Y. Kushida, O. Muramatsu
|-
| 9336 Altenburg ||  || 15 tháng 1 năm 1991 || Tautenburg Observatory || F. Börngen
|-
| 9337 - ||  || 17 tháng 3 năm 1991 || La Silla || H. Debehogne
|-
| 9338 - ||  || 25 tháng 3 năm 1991 || La Silla || H. Debehogne
|-
| 9339 Kimnovak ||  || 8 tháng 4 năm 1991 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 9340 Williamholden ||  || 6 tháng 6 năm 1991 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 9341 Gracekelly ||  || 2 tháng 8 năm 1991 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 9342 Carygrant ||  || 6 tháng 8 năm 1991 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 9343 - ||  || 9 tháng 8 năm 1991 || Palomar || H. E. Holt
|-
| 9344 Klopstock ||  || 12 tháng 9 năm 1991 || Tautenburg Observatory || F. Börngen
|-
| 9345 - ||  || 12 tháng 9 năm 1991 || Palomar || H. E. Holt
|-
| 9346 Fernandel ||  || 4 tháng 9 năm 1991 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 9347 - ||  || 15 tháng 9 năm 1991 || Palomar || H. E. Holt
|-
| 9348 - ||  || 11 tháng 9 năm 1991 || Palomar || H. E. Holt
|-
| 9349 Lucas || 1991 SX || 30 tháng 9 năm 1991 || Siding Spring || R. H. McNaught
|-
| 9350 Waseda ||  || 13 tháng 10 năm 1991 || Nyukasa || M. Hirasawa, S. Suzuki
|-
| 9351 Neumayer ||  || 2 tháng 10 năm 1991 || Tautenburg Observatory || L. D. Schmadel, F. Börngen
|-
| 9352 - ||  || 31 tháng 10 năm 1991 || Kushiro || S. Ueda, H. Kaneda
|-
| 9353 - ||  || 9 tháng 11 năm 1991 || Dynic || A. Sugie
|-
| 9354 - ||  || 11 tháng 11 năm 1991 || Kushiro || S. Ueda, H. Kaneda
|-
| 9355 - ||  || 5 tháng 12 năm 1991 || Kushiro || S. Ueda, H. Kaneda
|-
| 9356 Elineke || 1991 YV || 30 tháng 12 năm 1991 || Haute Provence || E. W. Elst
|-
| 9357 Venezuela ||  || 11 tháng 1 năm 1992 || Mérida || O. A. Naranjo
|-
| 9358 Fårö ||  || 29 tháng 2 năm 1992 || La Silla || UESAC
|-
| 9359 Fleringe ||  || 6 tháng 3 năm 1992 || La Silla || UESAC
|-
| 9360 - ||  || 2 tháng 3 năm 1992 || La Silla || UESAC
|-
| 9361 - ||  || 3 tháng 3 năm 1992 || La Silla || UESAC
|-
| 9362 Miyajima ||  || 23 tháng 3 năm 1992 || Kitami || K. Endate, K. Watanabe
|-
| 9363 - || 1992 GR || 3 tháng 4 năm 1992 || Kushiro || S. Ueda, H. Kaneda
|-
| 9364 Clusius ||  || 23 tháng 4 năm 1992 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 9365 Chinesewilson ||  || 2 tháng 9 năm 1992 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 9366 - ||  || 17 tháng 11 năm 1992 || Dynic || A. Sugie
|-
| 9367 - ||  || 30 tháng 1 năm 1993 || Yakiimo || A. Natori, T. Urata
|-
| 9368 Esashi ||  || 26 tháng 1 năm 1993 || Kagoshima || M. Mukai, M. Takeishi
|-
| 9369 - ||  || 20 tháng 2 năm 1993 || Okutama || T. Hioki, S. Hayakawa
|-
| 9370 - ||  || 21 tháng 3 năm 1993 || La Silla || UESAC
|-
| 9371 - ||  || 19 tháng 3 năm 1993 || La Silla || UESAC
|-
| 9372 Vamlingbo ||  || 19 tháng 3 năm 1993 || La Silla || UESAC
|-
| 9373 Hamra ||  || 19 tháng 3 năm 1993 || La Silla || UESAC
|-
| 9374 Sundre ||  || 19 tháng 3 năm 1993 || La Silla || UESAC
|-
| 9375 Omodaka || 1993 HK || 16 tháng 4 năm 1993 || Kitami || K. Endate, K. Watanabe
|-
| 9376 Thionville ||  || 20 tháng 7 năm 1993 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 9377 Metz ||  || 15 tháng 8 năm 1993 || Caussols || E. W. Elst
|-
| 9378 Nancy-Lorraine ||  || 18 tháng 8 năm 1993 || Caussols || E. W. Elst
|-
| 9379 Dijon ||  || 18 tháng 8 năm 1993 || Caussols || E. W. Elst
|-
| 9380 Mâcon ||  || 17 tháng 8 năm 1993 || Caussols || E. W. Elst
|-
| 9381 Lyon ||  || 15 tháng 9 năm 1993 || La Silla || H. Debehogne, E. W. Elst
|-
| 9382 Mihonoseki ||  || 11 tháng 10 năm 1993 || Kitami || K. Endate, K. Watanabe
|-
| 9383 Montélimar ||  || 9 tháng 10 năm 1993 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 9384 Aransio ||  || 9 tháng 10 năm 1993 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 9385 Avignon ||  || 9 tháng 10 năm 1993 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 9386 Hitomi ||  || 5 tháng 12 năm 1993 || Nyukasa || M. Hirasawa, S. Suzuki
|-
| 9387 Tweedledee || 1994 CA || 2 tháng 2 năm 1994 || Fujieda || H. Shiozawa, T. Urata
|-
| 9388 Takeno ||  || 10 tháng 3 năm 1994 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 9389 Condillac ||  || 9 tháng 3 năm 1994 || Caussols || E. W. Elst
|-
| 9390 - ||  || 12 tháng 7 năm 1994 || Nachi-Katsuura || Y. Shimizu, T. Urata
|-
| 9391 - ||  || 14 tháng 8 năm 1994 || Siding Spring || R. H. McNaught
|-
| 9392 Cavaillon ||  || 10 tháng 8 năm 1994 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 9393 Apta ||  || 10 tháng 8 năm 1994 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 9394 Manosque ||  || 10 tháng 8 năm 1994 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 9395 Saint Michel ||  || 10 tháng 8 năm 1994 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 9396 Yamaneakisato || 1994 QT || 17 tháng 8 năm 1994 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 9397 Lombardi || 1994 RJ || 6 tháng 9 năm 1994 || Stroncone || Stroncone
|-
| 9398 Bidelman ||  || 28 tháng 9 năm 1994 || Kitt Peak || Spacewatch
|-
| 9399 Pesch ||  || 29 tháng 9 năm 1994 || Kitt Peak || Spacewatch
|-
| 9400 - ||  || 9 tháng 10 năm 1994 || Palomar || E. F. Helin, K. J. Lawrence
|-

Tham khảo


title: Đặng Vũ Hiệp

text:
Đặng Vũ Hiệp (1928-2008) (Bí danh: Đặng Hùng) là một tướng lĩnh cao cấp, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, quân hàm Thượng tướng Quân đội nhân dân Việt Nam. Nguyên Thứ trưởng Bộ Quốc phòng, Phó Chủ nhiệm Tổng cục chính trị QĐND VN; Huân chương Độc lập hạng Nhất.

Tiểu sử
Ông sinh năm 1928 tại Cự Đình, Văn Lâm, Hưng Yên, là cựu học sinh Trường Bưởi

Ông từng giữ chức Chính ủy Bộ Tư lệnh tiền phương trong các chiến dịch Đak Siêng, Chiến dịch Xuân 1969, Chiến dịch Đăk Tô-Tân Cảnh, và đặc biệt nhất là chiến dịch đánh Sư đoàn kỵ binh bay số 1 - một đơn vị mạnh nhất của lục quân Mỹ ở Tây Nguyên vào tháng 11 năm 1965.

 Tháng 3 năm 1975, Chính ủy Quân đoàn 3, Bí thư Đảng ủy Mặt trận Tây Nguyên và Quân đoàn 3, tham gia chỉ huy Chiến dịch Tây Nguyên và Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử.
 Năm 1976, Ủy viên dự khuyết Ban chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa IV.
 Tháng 11 năm 1977 -1984, Phó Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị QĐND VN, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng, được thăng hàm cấp Thiếu tướng.
 Ủy viên Ban chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khoá V (nhiệm kỳ 1982-1986).
 Tháng 6 năm 1981, ông được thăng hàm cấp Trung tướng.
 1984, Bộ Chính trị chỉ định làm Ủy viên Hội đồng Quân sự Bộ Quốc phòng .
 Năm 1985, được chỉ định làm Ủy viên Đảng ủy Quân sự Trung ương, Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Quân ủy Trung ương.
 Tháng 6 năm 1988, được phong hàm Thượng tướng.
 Ngày 17 tháng 12 năm 2003, ông được phân công là Chủ tịch Hội nạn nhân chất độc da cam/đioxin Việt Nam.
 Ông qua đời vào ngày 11 tháng 4 năm 2008 tại Hà Nội, hưởng thọ 80 tuổi.

Lịch sử thụ phong quân hàm

Phần thưởng cao quý
 Huân chương Độc lập hạng Nhất
 Huân chương Quân công hạng Nhất.
 Huân chương Chiến thắng hạng Nhất.
 Huân chương Kháng chiến hạng Nhất.
 Huân chương Kháng chiến chống Mỹ cứu nước hạng Nhất.
 Huân chương Chiến công hạng Nhất.
 Huân chương Chiến sĩ vẻ vang hạng nhất, nhì, ba.
 Huy chương Quân kỳ Quyết thắng.
 Danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân (17/10/2023).

Tác phẩm
Ký ức Tây Nguyên, hồi ký về 10 năm ở mặt trận Tây Nguyên, do Đại tá Lê Hải Triều chấp bút.

Thông tin thêm
Ông là anh trai của Thiếu tướng Đặng Vũ Liêm, nguyên Phó Tư lệnh về Chính trị Bộ đội Biên phòng.

Trong lịch sử của Quân đội nhân dân Việt Nam gia đình ông là một trong số ít gia đình có hai anh em mang quân hàm cấp tướng (cùng với gia đình Đoàn Khuê, Đồng Sĩ Nguyên).

Tham khảo

Người Hưng Yên
Học sinh trường Bưởi
Thượng tướng Quân đội nhân dân Việt Nam đã mất
Ủy viên Dự khuyết Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam
Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam
Thứ trưởng Bộ Quốc phòng Việt Nam
Tướng lĩnh Quân đội nhân dân Việt Nam thụ phong thập niên 1980
Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân


title: Kiến trúc Byzantine

text:
Kiến trúc Byzantine là một phong cách kiến trúc xuất phát từ Constantinopolis, thủ đô của đế quốc Đông La Mã (hay còn gọi là đế quốc Byzantine; 330-1453), tiêu biểu bởi các mái vòm hình tròn và các mái vòm có khoảng vượt lớn.

Hoàn cảnh xã hội
Thời Trung cổ là thời kỳ xuất hiện và hưng thịnh của chế độ phong kiến, với sự thống trị của các chúa đất châu Âu.
Sự phân hóa của đế quốc La Mã thành hai phần Đông - Tây do có các hoàn cảnh kinh tế - xã hội khác biệt là nguyên nhân chính khiến chế độ phong kiến Đông và Tây có những tiến trình khác nhau. Ở phương tây, sau khi đế quốc Tây La Mã tan rã thì chỉ còn lại một thế lực duy nhất có tầm ảnh hưởng trên toàn lãnh thổ là Giáo hoàng. Ở phương Đông, nhờ sự ủng hộ của chính quyền phong kiến và của Thiên chúa giáo, các nền văn hóa cổ truyền vùng Ả Rập, văn hóa Đông La Mã không hề bị suy sụp trước hoàn cảnh mới, mà còn có điều kiện phát triển mạnh mẽ hơn trước. Tại Byzantine thuộc Đông La Mã, những thành tựu của kỹ thuật xây dựng thời kỳ trước được tiếp tục hoàn thiện như các mái vòm đường kính lớn, các vòm cuốn gạch, các cấu tạo được thực hiện một cách mạch lạc, cân bằng, đầy tính logic.
Đế quốc Byzantine bao gồm các nước thuộc phía đông Địa Trung Hải được thành lập do hậu quả của sự tan rã và chia đôi đế quốc La Mã. Byzantine lấy thủ đô là Constantinopolis (theo tên của Hoàng đế La Mã Constantinus I) - một thành phố ở phía Nam biển Đen. Đế chế kéo dài trong hơn một thiên niên kỷ, ảnh hưởng đáng kể đến kiến trúc thời Trung cổ và Phục hưng ở châu Âu và, sau thời kỳ người Thổ Nhĩ Kỳ Osman chiếm Constantinopolis vào năm 1453, đã dẫn trực tiếp đến kiến trúc của đế chế Osman.

Vị trí địa lý
Góp mặt vào nền văn hóa Byzantine có các nước Hy Lạp, Ai Cập, Syria, Tiểu Á. Nằm ở vị trí giáp ranh giữa Đông và Tây, nền văn hóa Byzantine in đậm dấu ấn truyền thống của cả hai vùng này. Trong kiến trúc Byzantine, người ta dễ dàng nhận thấy cả các yếu tố phương Đông lẫn các yếu tố Hy Lạp - La Mã cổ đại.

Kiến trúc
Kiến trúc Byzantine sớm được xây dựng như một sự tiếp nối của kiến trúc La Mã cổ đại. Chuyến dịch về phong cách, tiến bộ công nghệ, và thay đổi chính trị và lãnh thổ có nghĩa là một phong cách khác biệt dần dần xuất hiện và thấm nhuần ảnh hưởng nhất định từ vùng Cận Đông và kế hoạch sử dụng cách bố trí Hy Lạp trong kiến trúc nhà thờ. Các tòa được tăng độ phức tạp hình học, gạch và thạch cao đã được sử dụng ngoài việc đá trong trang trí của các cấu trúc quan trọng công cộng, các trật tự cổ điển đã được sử dụng tự do hơn, ghép thay thế trang trí chạm khắc, mái vòm phức tạp dựa trên cầu tàu lớn, và cửa sổ ánh sáng lọc qua tấm mỏng thạch cao tuyết hoa nhẹ nhàng để chiếu sáng nội thất.

Công trình tiêu biểu
 Thánh đường Palatina
 Hagia Sophia
 Vương cung thánh đường Thánh Máccô

Tham khảo

Kiến trúc thế kỷ 4
Kiến trúc thế kỷ 5
Kiến trúc thế kỷ 6
Kiến trúc thế kỷ 7
Kiến trúc thế kỷ 8
Kiến trúc thế kỷ 9
Kiến trúc thế kỷ 10
Kiến trúc thế kỷ 11
Kiến trúc thế kỷ 12
Kiến trúc thế kỷ 13
Kiến trúc thế kỷ 14
Kiến trúc thế kỷ 15
Byzantine
Byzantine
Văn hóa Byzantine


title: Zakarpattia (tỉnh)

text:
Tỉnh Zakarpatsk hay Zakarpattia (tiếng Ukraina: Закарпатська область) là một tỉnh (oblast) nằm ở phía tây nam của Ukraina. Tỉnh có cùng ranh giới với khu vực lịch sử Karpat Ruthenia và có đường biên giới với tỉnh Podkarpackie của Ba Lan, các vùng Prešov và Košice của Slovakia, vùng Szabolcs-Szatmár-Bereg của Hungary và vùng Nord-Vest của România. Trung tâm hành chính của tỉnh là thành phố Uzhhorod. Các thành phố lớn khác trong tỉnh này bao gồm Mukachevo, Khust, Berehove và Chop, nơi có cơ sở hạ tầng giao thông đường sắt.

Zakarpattia Oblast được thành lập vào ngày 22 tháng 1 năm 1946, sau khi Tiệp Khắc từ bỏ lãnh thổ của Karpat Ruthenia (tiếng Séc: Podkarpatská Rus), bị Liên Xô cưỡng chế và nhập vào Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Xô viết Ukraina, theo hiệp ước giữa Ukraina và Cộng hòa Xô viết Liên Xô. Trong cuộc trưng cầu dân ý về độc lập của Ukraina được tổ chức vào năm 1991, các cử tri của tỉnh Zakarpattia đã được đưa ra một lựa chọn riêng về việc họ có ủng hộ quyền tự trị cho khu vực hay không. Mặc dù phần lớn ủng hộ quyền tự chủ, nhưng đã không được cấp. Tuy nhiên, cuộc trưng cầu dân ý này là về tình trạng tự quản, không phải về quyền tự chủ (như ở Crimea).

Nằm ở dãy núi Karpat phía tây Ukraina, Zakarpattia là bộ phận hành chính duy nhất của Ukraina giáp với bốn quốc gia: Ba Lan, Slovakia, Hungary và Romania. Dãy núi Carpathian (Karpat) đóng một phần quan trọng trong nền kinh tế của vùng đất này, khiến khu vực này trở thành điểm đến du lịch quan trọng với nhiều khu nghỉ dưỡng trượt tuyết và spa.

Với gần 13.000 km² (5.000 dặm vuông), khu vực này được xếp hạng thứ 23 theo khu vực và thứ 15 theo dân số theo Điều tra dân số năm 2001 của Ukraina, dân số của tỉnh Zakarpattia là 1.254.614. Tổng số này bao gồm những người thuộc nhiều dân tộc khác nhau, trong đó người Hungary, người România và người Rusyn là những người thiểu số đáng kể ở một số thành phố của tỉnh, trong khi ở những nơi khác, họ chiếm đa số dân số (như trường hợp của Berehove nơi người Hungary chiếm 76,1% dân số).

Hành chính

Raion
Có 13 raion (huyện) trong tỉnh:

Khu định cư đô thị

Tham khảo

Tỉnh của Ukraina


title: Quận Glenn, California

text:
Quận Glenn là một quận trong tiểu bang California, Hoa Kỳ. Quận lỵ đóng tại thành phố Willows. Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, dân số năm 2000 của quận này là 28.327 người .

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có tổng diện tích là 1.327 dặm vuông (3.437 km ²), trong đó, 1.315 dặm vuông (3.405 km ²) là đất và 12 dặm vuông (32 km ²) của nó (0,93%) là diện tích mặt nước.

Thành phố và thị trấn
Thành phố Butte
Fruto
Thành phố Hamilton
Orland
Willows

Các quận giáp ranh
 Quận Colusa, California - phía nam
 Quận Lake, California - tây nam
 Quận Mendocino, California - phía tây
 Quận Tehama, California - phía bắc
 Quận Butte, California - phía đông

Thông tin nhân khẩu

Theo điều tra dân số  năm 2000, đã có 26.453 người, 9.172 hộ, và 6.732 gia đình sống trong quận. Mật độ dân số là 20 người cho mỗi dặm vuông (8/km ²). Có 9.982 đơn vị nhà ở với mật độ trung bình là 8 cho mỗi dặm vuông (3/km ²). Cơ cấu dân tộc của dân cư trong quận gồm 71,78% người da trắng, 0,59% da đen hay Mỹ gốc Phi, 2,09% người Mỹ bản xứ, 3,38% người châu Á, 0,13% người đảo Thái Bình Dương, 18,18% từ các chủng tộc khác, và 3,86% từ hai hoặc nhiều chủng tộc. 29,64% dân số là người Hispanic hay Latino thuộc chủng tộc nào. 10,8% là gốc Đức, 9,4% người Mỹ, 6,2% gốc Anh và Ailen 5,9% theo điều tra dân số năm 2000. 69,5% nói tiếng Anh, 27,0% người Tây Ban Nha và 2,1% Hmong là ngôn ngữ đầu tiên của họ.

Có 9.172 hộ, trong đó 38,1% có trẻ em dưới 18 tuổi sống chung với họ, 56,7% là đôi vợ chồng sống với nhau, 10,9% có chủ hộ là nữ không có mặt chồng, và 26,6% đã không có gia đình. 22,0% các hộ gia đình đã được tạo thành từ các cá nhân và 10,7% có người sống một mình 65 tuổi trở lên đã được người. Bình quân mỗi hộ là 2,84 và cỡ gia đình trung bình là 3,33.

Trong quận, dân số có độ tuổi 30,8% ở độ tuổi dưới 18, 8,7% 18-24, 26,8% 25-44, 20,7% 45-64, và 13,0% 65 tuổi trở lên. Tuổi trung bình là 34 năm. Cứ mỗi 100 nữ có 102,2 nam giới. Cứ mỗi 100 nữ 18 tuổi trở lên, có 99,5 nam giới.

Thu nhập trung bình cho một hộ gia đình trong quận đã được 32.107 USD, và thu nhập trung bình cho một gia đình là 37.023 Mỹ kim. Nam giới có thu nhập trung bình $ 29.480 so với 21.766 $ cho phái nữ. Thu nhập trên đầu cho các quận được $ 14,069. Giới 12,50% gia đình và 18,10% dân số sống dưới mức nghèo khổ, trong đó có 26,30% những người dưới 18 tuổi và 7,60% có độ tuổi từ 65 trở lên.

Tham khảo

Quận của California

Thung lũng Sacramento


title: Cubanoptila mederi

text:
Cubanoptila mederi là một loài Trichoptera hóa thạch trong họ Glossosomatidae.

Tham khảo

Hóa thạch Bộ Cánh lông
Cubanoptila


title: Colletidae

text:
Colletidae là một họ ong trong bộ Cánh màng. Họ này có khoảng 2500 loài.

Phân loại
Họ Colletidae được chia thành 6 phân họ.: Phân họ Scraptrinae mới được đề xuất sau này.

 Colletinae (Lepeletier, 1841)
 Brachyglossula (Hedicke, 1922)
 Callomelitta (Smith, 1853)
 Chrysocolletes (Michener, 1965)
 Colletes (Latreille, 1802)
 Eulonchopria (Brèthes, 1909)
 Glossurocolletes (Michener, 1965)
 Hesperocolletes (Michener, 1965)
 Leioproctus (Smith, 1853)
 Lonchopria (Vachal, 1905)
 Lonchorhyncha (Michener, 1989)
 Mourecotelles (Toro & Cabezas, 1977)
 Neopasiphae (Perkins, 1912)
 Niltonia (Moure, 1964)
 Paracolletes (Smith, 1853)
 Phenacolletes (Cockerell, 1905)
 Trichocolletes (Cockerell, 1912)
 Diphaglossinae (Vachal, 1909)
 Caupolicanini (Michener, 1944)
 Caupolicana (Spinola, 1851)
 Crawfordapis (Moure, 1964)
 Ptiloglossa (Smith, 1853)
 Diphaglossini (Vachal, 1909)
 Cadeguala (Reed, 1892)
 Cadegualina (Michener, 1986)
 Diphaglossa (Spinola, 1851)
 Dissoglottini (Moure, 1945)
 Mydrosoma (Smith, 1879)
 Mydrosomella (Michener, 1986)
 Ptiloglossidia (Moure, 1953)
 Euryglossinae (Michener, 1944)
 Brachyhesma (Michener, 1965)
 Callohesma (Michener, 1965)
 Dasyhesma (Michener, 1965)
 Euhesma (Michener, 1965)
 Euryglossa (Smith, 1853)
 Euryglossina (Cockerell, 1910)
 Euryglossula (Michener, 1965)
 Heterohesma (Michener, 1965)
 Hyphesma (Michener, 1965)
 Melittosmithia (Schulz, 1906)
 Pachyprosopis (Perkins, 1908)
 Sericogaster (Westwood, 1835)
 Stenohesma (Michener, 1965)
 Tumidihesma (Exley, 1996)
 Xanthesma (Michener, 1965)
 Hylaeinae (Viereck, 1916)
 Amphylaeus Michener, 1965
 Calloprosopis Snelling
 Hemirhiza Michener, 1965
 Hylaeus Fabricius, 1793
 Hyleoides Smith, 1853
 Meroglossa Smith, 1853
 Palaeorhiza Perkins, 1908
 Pharohylaeus Michener
 Xenorhiza Michener, 1965
 Scraptrinae
 Scrapter (Lepeletier & Serville, 1825)
 Xeromelissinae (Cockerell, 1926)
 Chilicola (Spinola, 1851)
 Chilimelissa (Toro & Moldenke, 1979)
 Xenochilicola (Toro & Moldenke, 1979)
 Xeromelissa (Cockerell, 1926)

Chú thích

Tham khảo

Côn trùng thụ phấn
Ong


title: Protoptila bicornuta

text:
Protoptila bicornuta là một loài Trichoptera trong họ Glossosomatidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Protoptila


title: Hister quadrimaculatus

text:
Hister quadrimaculatus là một beetle belonging to the Histeridae family.

Hình ảnh

Chú thích

Liên kết ngoài

Động vật được mô tả năm 1758
Hister


title: Bonesioides speciosa

text:
Bonesioides speciosa là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Laboissiere miêu tả khoa học năm 1937.

Chú thích

Tham khảo

Bonesioides


title: San Pietro in Gu

text:
San Pietro in Gu là một đô thị thuộc tỉnh Padova vùng Veneto, located about 50 km northvề phía tây của Venezia và cách khoảng 25 km northvề phía tây của Padova. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 4.413 người và diện tích 17,8 km².

San Pietro in Gu giáp các đô thị: Bolzano Vicentino, Bressanvido, Carmignano di Brenta, Gazzo, Grantorto, Pozzoleone, Quinto Vicentino.

Quá trình biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 http://www.sanpietroingu.net/
 www.comune.sanpietroingu.pd.it/

Đô thị tỉnh Padova
Thành phố và thị trấn ở Veneto


title: Hohenwarthe

text:
Hohenwarthe là một đô thị thuộc huyện Jerichower Land, bang Sachsen-Anhalt, Đức. Đô thị Hohenwarthe có diện tích 10,25 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 1463 người.

Tham khảo


title: 1283

text:
Năm 1283 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 1283


title: Cosmesus marginatus

text:
Cosmesus marginatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1863.

Chú thích

Tham khảo

Cosmesus


title: Thermosara

text:
Thermosara là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Erebidae


title: Camp Rock 2: The Final Jam (nhạc phim)

text:
Camp Rock 2: The Final Jam là album nhạc phim chính thức của bộ phim cùng tên trên kênh Disney Channel. Album được phát hành ngày 10 tháng 8 năm 2010. Nó đã bị rò rỉ trên mạng Internet vào ngày 2 tháng 8.

Danh sách ca khúc
Theo Walt Disney Records, sau đây là tracklist cho soundtrack của Camp Rock 2: The Final Jam.

Phiên bản quốc tế của các bài hát

Chú thích

Album năm 2010
Nhạc phim năm 2010
Nhạc phim của Walt Disney Records


title: Gardenia remyi

text:
Nānū hoặc Remy's Gardenia (Gardenia remyi) là một loài thực vật có hoa thuộc họ madder, Rubiaceae, là loài đặc hữu của Hawaii.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo

Thực vật đặc hữu Hawaii
Cây Hawaii
remyi
Thực vật dễ tổn thương


title: Diabrotica virgifera

text:
Diabrotica virgifera là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae phân bố ở México và Hoa Kỳ.

Phân loài

Diabrotica virgifera virgifera LeConte, 1868
Diabrotica virgifera zeae Krysan & Smith, 1987

Tham khảo

Liên kết ngoài
Western corn rootworm  at Colorado State
Rootworm page at Iowa State University

V


title: (46571) 1991 VG1

text:
{{DISPLAYTITLE:(46571) 1991 VG1}}

(46571) 1991 VG1 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Seiji Ueda và Hiroshi Kaneda ở Kushiro, Hokkaidō, Nhật Bản, ngày 4 tháng 11 năm 1991.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 46001–47000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1991
Được phát hiện bởi Hiroshi Kaneda
Được phát hiện bởi Seiji Ueda
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Somos Novios (It's Impossible)

text:
"Somos Novios (It's Impossible)" là bài hát được sáng tác bởi nhạc sĩ người México Armando Manzanero. Bài hát được dịch sang tiếng Anh bởi Sid Wayne và được thu âm lần đầu tiên vào năm 1970 bởi Perry Como. Nó là một trong những bài hát thể loại bolero được yêu thích nhất mọi thời đại. Ngoài ca sĩ Como, nó còn được thu âm bởi các danh ca Elvis Presley, Andy Williams, Jerry Vale, Dennis Brown, và Andrea Bocelli. Nhóm nhạc Mazz cũng thu bài hát này vào album Para Nuestra Gente.

Bản thu âm của Perry Como là một trong những bản thu âm có sức ảnh hưởng lớn nhất của ông, và vào tháng 2 năm 1971, nó trở thành ca khúc đầu tiên của ông lọt vào top 10 trên Billboard Hot 100 trong suốt hơn 12 năm, vươn đến vị trí thứ 10.

Bocelli đã cover lại bài hát bằng các bản song ca lần lượt với Christina Aguilera, Katharine McPhee và Rimi Natsukawa vào năm 2006. Bản song ca cùng Aguilera nằm trong album của Bocelli, Amore, còn bản thu âm cùng Natsukawa thì là một bài hát tặng kèm trong phiên bản Amore phát hành tại Nhật Bản. Và nó cũng được tặng kèm trong bản tiếng Nhật của album The Best of Andrea Bocelli: Vivere. McPhee hát bài này cùng Bocelli trên sân khấu ở JCPenney Jam và bản song ca của họ được đưa vào album cho sự kiện ấy.

Luis Miguel thu âm bản nguyên gốc vào album của anh, Segundo Romance, được sản xuất bởi Manzanero.

Clay Aiken thì thu bài hát vào album Tried and True được phát hành năm 2010 của anh.

Chú thích

Liên kết ngoài
 Video màn trình diễn của Andrea Bocelli và Christina Aguilera trên YouTube

Đĩa đơn năm 1970
Đĩa đơn năm 2006
Bài hát của Perry Como
Bài hát của Andrea Bocelli
Bài hát của Christina Aguilera
Bài hát của Luis Miguel
Đĩa đơn quán quân Billboard Adult Contemporary
Bài hát tiếng Tây Ban Nha
Bài hát năm 1968
Bài hát của Andy Williams
Bolero
Ca khúc song ca
Ca khúc của Andrea Bocelli


title: Allyl chloride

text:
Allyl chloride hay 3-cloroprôpen là một chất lỏng trong suốt mùi khó chịu, rất độc và dễ cháy với công thức hóa học CH2=CH-CH2Cl. Nó không hòa tan trong nước và được sử dụng như là chất ankyl hóa. Nó cũng được sử dụng trong các loại nhựa phản ứng nhiệt và trong sản xuất dược phẩm và thuốc trừ sâu.

Tên gọi khác
Các tên gọi khác là: 3-cloro-1-prôpen, 3-cloro-1-prôpylen, 1-cloro-2-prôpen, 3-cloroprôpen, cloroallylen, cloroprôpen, 3-cloropren, 1-cloro prôpen-2, 2-prôpenyl chloride, NCI-C04615, alpha-cloroprôpylen.

Thuộc tính
Các thuộc tính đưa ra trong bảng dưới đây:

Điều chế
Được điều chế từ propen và khí clo ở 500 độ C theo phản ứng:

CH2=CH-CH3 + Cl2 --(500*C)--> CH2=CH-CH2Cl +HCl

Tham khảo

Alken


title: Melanotus hallasanae

text:
Melanotus hallasanae là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Lee miêu tả khoa học năm 1998.

Chú thích

Tham khảo

Melanotus


title: Jorcas

text:
Jorcas là một đô thị trong tỉnh Teruel, Aragon, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2018 (INE), đô thị này có dân số là 34 người.

Tham khảo

Đô thị ở Teruel


title: Sun Valley, Nevada

text:
là một cộng đồng dân cư thuộc quận lỵ quận thuộc tiểu bang Nevada, Hoa Kỳ.
Cộng đồng này được đặt tên theo. Nó có diện tích là km² trong đó diện tích mặt nước là km². Theo điều tra dân số của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2000, cộng đồng có dân số người.

Nhân khẩu

Tham khảo

Nevada


title: Glyphipterix bohemani

text:
Glyphipterix bohemani là một loài bướm đêm thuộc họ Glyphipterigidae. Nó được tìm thấy ở Nam Phi.

Chú thích

Tham khảo

Glyphipterix


title: Villeneuve-au-Chemin

text:
Villeneuve-au-Chemin là một xã ở tỉnh Aube, thuộc vùng Grand Est ở phía bắc miền trung nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
 Xã của tỉnh Aube

Tham khảo

Liên kết ngoài
Villeneuve-au-Chemin sur le site de l'Institut géographique national
Villeneuve-au-Chemin sur le site de l'Insee

Xã của Aube


Danh sách 100 ngôi sao điện ảnh của Viện phim Mỹ (tiếng Anh: AFI's 100 Years... 100 Stars) là một trong các danh sách do Viện phim Mỹ (American Film Institute, viết tắt là AFI) lập ra nhân dịp kỉ niệm 100 năm ngày ra đời của nghệ thuật điện ảnh. Danh sách này bao gồm 50 ngôi sao màn bạc trong quá khứ của điện ảnh Hoa Kỳ (25 nam và 25 nữ) và có tổng cộng 500 diễn viên điện ảnh được đề cử.

Danh sách được Viện phim Mỹ giới thiệu vào ngày 16 tháng 6 năm 1999 trên kênh CBS. Shirley Temple là người dẫn chương trình, trong khi 50 diễn viên đương đại lần lượt giới thiệu 50 người trong danh sách. Chương trình này đã nhận hai đề cử Primetime Emmy cho quay phim và âm nhạc, được phát hành trên DVD vào tháng 8 năm 2000.

Theo quy định của AFI, các ngôi sao có mặt trong danh sách phải bắt đầu tham gia đóng phim ít nhất từ năm 1950 hoặc đã mất trước khi danh sách được lập ra, vì vậy các diễn viên có trong danh sách chủ yếu là các ngôi sao của thời kì Hollywood kinh điển những năm thập niên 1940 đến thập niên 1960 và gần như không có ngôi sao điện ảnh đương đại nào của Hollywood có mặt trong danh sách. Humphrey Bogart và Katharine Hepburn lần lượt là những diễn viên đứng đầu danh sách những ngôi sao màn bạc nam và nữ. Tính đến tháng 5 năm 2022, chỉ còn 1 trên tổng số 50 người có mặt trong danh sách là còn sống, đó là Sophia Loren.

Danh sách

 Thời gian ghi dưới tên nhóm diễn viên là thời gian hoạt động của cả nhóm.

Người công bố
Dưới đây là 50 diễn viên giới thiệu các ngôi sao điện ảnh trong danh sách

 Kevin Bacon
 Alec Baldwin
 Jacqueline Bisset
 Ernest Borgnine
 James Caan
 Jim Carrey
 Chevy Chase
 Cher
 Kevin Costner
 Billy Crystal
 Claire Danes
 Geena Davis
 Laura Dern
 Matt Dillon
 Richard Dreyfuss
 Clint Eastwood
 Mia Farrow
 Bridget Fonda
 Peter Fonda
 Morgan Freeman
 Teri Garr
 Whoopi Goldberg
 Jeff Goldblum
 Woody Harrelson
 Richard Harris
 Goldie Hawn
 Gregory Hines
 Dustin Hoffman
 Angelina Jolie
 Michael Keaton
 Martin Landau
 Jessica Lange
 Shirley MacLaine
 Marsha Mason
 Marlee Matlin
 Mike Myers
 Edward Norton
 Edward James Olmos
 Miss Piggy
 Lynn Redgrave
 Julia Roberts
 Gena Rowlands
 Kevin Spacey
 Sylvester Stallone
 Rod Steiger
 Sharon Stone
 Billy Bob Thornton
 Lily Tomlin
 Emily Watson
 James Woods

Chú thích

Liên kết ngoài

ngôi sao điện ảnh


title: Doryidomorpha frontalis

text:
Doryidomorpha frontalis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Laboissiere miêu tả khoa học năm 1931.

Chú thích

Tham khảo

Doryidomorpha


title: Danh sách nghệ sĩ âm nhạc bán đĩa nhạc chạy nhất

text:
Đây là danh sách các nghệ sĩ âm nhạc bán đĩa nhạc chạy nhất mọi thời đại. Danh sách nghệ sĩ âm nhạc bán đĩa chạy nhất sau đây bao gồm những tác phẩm âm nhạc từ thế kỷ 20 đến nay, với doanh thu từ 75 triệu đĩa trở lên trên toàn thế giới. Thông tin này không thể được liệt kê chính thức, vì không có tổ chức nào ghi nhận doanh số bán nhạc toàn cầu.

Các bảng liệt kê và doanh số cùng với tổng số đơn vị đĩa bán ra được chứng nhận độc lập xếp hạng theo thứ tự giảm dần. Nếu hai hoặc nhiều nghệ sĩ có cùng doanh số được công bố, thì họ sẽ được xếp hạng bởi các đơn vị, tổ chức được chứng nhận. Doanh số bán đĩa đã được công bố và tổng số đơn vị đĩa được chứng nhận (cho mỗi quốc gia) bao gồm doanh số bán album, đĩa đơn, album tổng hợp, video nhạc cũng như lượt tải xuống đĩa đơn và album có thời lượng đầy đủ.

Phân loại theo số lượng đĩa nhạc bán ra

Hơn 250 triệu bản

200 triệu bản tới 249 triệu bản

120 triệu bản tới 199 triệu bản

100 triệu bản tới 119 triệu bản

80 triệu bản tới 99 triệu bản

75 triệu bản tới 79 triệu bản

Ghi chú

Chú thích

Thống kê nghệ sĩ
Thống kê âm nhạc
Nghệ sĩ
Nhạc đại chúng
Nhạc rock
Danh sách nghệ sĩ âm nhạc


title: 22 tháng 8

text:
Ngày 22 tháng 8 là ngày thứ 234 (235 trong năm nhuận) trong lịch Gregory. Còn 131 ngày trong năm.

Sự kiện
392 – Đại tướng quân Arbogast chọn Eugenius lên ngôi Hoàng đế của Đế quốc Tây La Mã.
564 – Nhà truyền giáo Columba thuật rằng ông trông thấy quái vật ở hồ Loch Ness, Scotland.
1639 – Công ty Đông Ấn Anh mua một dải đất nhỏ mà nay là Chennai, nay là thủ phủ bang Tamil Nadu của Ấn Độ, từ quân chủ của Đế quốc Vijayanagara.
1642 – Nội chiến Anh bùng nổ với việc quốc vương Charles I tuyên bố Nghị viện là kẻ phản bội.
1875 –Hiệp ước Sankt-Peterburg được phê chuẩn, theo đó đảo Sakhalin thuộc về Nga còn quần đảo Kuril thuộc về Nhật Bản.
1914 – Chiến tranh thế giới thứ nhất: Ngày đẫm máu nhất trong lịch sử quân sự Pháp với 27.000 binh sĩ tử trận khi giao tranh tại Rossignol trong khuôn khổ Trận Ardennes.
1920 – Ủy ban Cách mạng Lâm thời Ba Lan giải thể, ủy ban thành lập bởi những người Bolshevik Ba Lan lưu vong tại Nga.
Xét1968 – Giáo hoàng Phaolô VI đến Bogotá, Colombia. Đây là chuyến thăm đầu tiên của một Giáo hoàng Giáo hội Công giáo Rôma đến Mỹ Latinh.

Sinh
1760 – Giáo hoàng Lêô XII, Giáo hoàng thứ 252 của Giáo hội Công giáo (m. 1829)
 1834 – Samuel Pierpont Langley, nhà thiên văn học và vật lý người Hoa Kỳ (m. 1906)
 1862 –  Claude Debussy, nghệ sĩ dương cầm và nhà soạn nhạc người Pháp (m. 1918)
 1902 – Leni Riefenstahl, đạo diễn, vũ công và diễn viên người Đức (m. 2003)
 1904 – Đặng Tiểu Bình, nhà chính trị Trung Quốc, cầm quyền trên thực tế tại Trung Quốc từ cuối thập niên 1970 đến đầu thập niên 1990 (m. 1997)
 1915 – James Hillier, nhà khoa học và phát minh người Hoa Kỳ, thiết kế và chế tạo kính hiển vi điện tử đầu tiên ở Bắc Mỹ (m. 2007)
 1921 – Sergei Sergeyevich Orlov, nhà thơ Liên Xô (m. 1977)
 1924 – Trần Lệ Xuân, cựu Đệ Nhất Phu nhân Việt Nam Cộng hoà, vợ của Ngô Đình Nhu (m. 2011)
 1933 – Lê Nguyên Vỹ, Chuẩn tướng Quân lực Việt Nam Cộng hòa (Mất 1975)
 1953 – Nguyễn Bắc Son, nhà chính trị Việt Nam, bộ trưởng Bộ Thông tin và Truyền thông Việt Nam
 1957 – Anh Đào Traxel, con nuôi của cựu tổng thống Pháp Jacques Chirac
 1964 – Mats Wilander, vận động viên quần vợt Thuỵ Điển, cựu số 1 thế giới
 1967 – Adewale Akinnuoye-Agbaje, diễn viên, người mẫu người Anh
 1975 – Đặng Hùng Việt, vận động viên cờ tướng Việt Nam, vô địch Việt Nam năm 2003 (m. 2005)
 1978 – Trần Duy Quang, cầu thủ bóng đá Việt Nam
 1991 – Federico Macheda, cầu thủ bóng đá Bồ Đào Nha
 1991 – Trịnh Sảng, nữ diễn viên người Trung Quốc
1995 – Dua Lipa, ca sĩ, người mẫu người Anh

Mất
 408 – Stilicho, sĩ quan cấp cao của Đế quốc Tây La Mã (s. 359)
 1241 – Giáo hoàng Grêgôriô IX, Giáo hoàng thứ 178 của Giáo hội Công giáo (s. ?)
 1350 – Philippe VI của Pháp, vua Pháp từ 1328 đến 1350 (s. 1293)
 1485 – Richard III của Anh, vua Anh từ 1483 đến 1485 (s. 1452)
 1922 – Michael Collins, nhà cách mạng Ireland (s. 1890)
 1941 – Phùng Chí Kiên, nhà hoạt động cách mạng và quân sự Việt Nam (s. 1901)
 1967 – Gregory Goodwin Pincus, nhà sinh vật học Hoa Kỳ, đồng sáng chế thuốc tránh thai (s. 1903)
 1989 – Alexander Sergeyevich Yakovlev, nhà thiết kế máy bay Liên Xô, thiết kế máy bay Yakovlev (s. 1906)
 1991 – Phạm Đình Chương, nhạc sĩ Việt Nam (s. 1929)
 1997 – Brendan Smyth, linh mục Công giáo Ireland, lạm dụng tình dục trẻ em (s. 1927)
 2006 – Nguyễn Văn Tính, thứ trưởng Bộ Công an Việt Nam (s. 1944)
 2023 - Lê Văn Thành, Phó Thủ tướng Chính phủ Việt Nam (s. 1962)

Những ngày lễ và kỷ niệm

Tham khảo

Tháng tám
Ngày trong năm


title: Dysgonia triplocyma

text:
Dysgonia triplocyma  là một loài bướm đêm thuộc họ Erebidae. Loài này có ở phía đông Châu Phi, bao gồm Malawi.

Tham khảo

Dysgonia
Côn trùng Malawi


title: Bissy-la-Mâconnaise

text:
Bissy-la-Mâconnaise là một xã ở tỉnh Saône-et-Loire trong vùng Bourgogne-Franche-Comté nước Pháp.

Thông tin nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 1999, xã này có dân số 177. Dân số năm 2004 ước khoảng 168 người.

Xem thêm
Xã của tỉnh Saône-et-Loire

Tham khảo

INSEE
IGN

Xã của Saône-et-Loire


title: Jancigny

text:
Jancigny  là một xã ở tỉnh Côte-d’Or trong vùng Bourgogne-Franche-Comté, phía đông nước Pháp. Xã Jancigny nằm ở khu vực có độ cao trung bình từ 200 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Côte-d'Or


title: Caloptilia ingrata

text:
Caloptilia ingrata là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Tanzania.

Chú thích

Tham khảo

Caloptilia


title: Zorochros iranicus

text:
Zorochros iranicus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Dolin in Dolin & Mertlik miêu tả khoa học năm 2002.

Chú thích

Tham khảo

Zorochros


title: 21583 Caropietsch

text:
21583 Caropietsch (1998 SQ108) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 16 tháng 9 năm 1998 bởi Nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1998


title: 1098 Hakone

text:
1098 Hakone là một tiểu hành tinh bay quanh Mặt Trời. Ban đầu nó có tên là 1928 RJ. Nó được đặt tên cho thành phố Nhật Bản Hakone, Kanagawa.

Xem thêm
List of asteroids/1001–2000

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Phát hiện Circumstances: Numbered Minor Planets

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1928


title: Siete Iglesias de Trabancos

text:
Siete Iglesias de Trabancos là một đô thị trong tỉnh Valladolid, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 561 người.

Tham khảo

Đô thị ở Valladolid


title: Gái mát xa

text:
Khác với nhân viên hành nghề massage (mát-xa) thông thường, gái massage (gái mát-xa) là những phụ nữ làm nghề mại dâm (tức gái mại dâm), nghề massage chỉ là hình thức trá hình bên ngoài.

Trá hình
Các gái massage hoạt động trong các cơ sở bán dâm dưới hình thức kinh doanh dịch vụ massage. Họ được chủ chứa (với chức danh "Người quản lý") cho học kỹ năng xoa bóp sơ sài và kỹ năng kích dục là chủ yếu, với điều kiện phải đồng ý học kích dục rồi mới được học đấm bóp. Họ được chủ quản lý mua qua lực lượng môi giới để làm phương tiện hoạt động. Họ còn được gọi là "kỹ thuật viên".

Phần lớn các cơ sở matxa có thể hợp thức hóa cho gái matxa nhằm qua mắt các cơ quan chức năng bằng cách lo giấy tờ tùy thân và chứng chỉ học nghề cho họ. Chỉ cần bỏ ra 1,5-2 triệu đồng là các cô gái đã có trong tay bộ hồ sơ đầy đủ để xin làm mát xa, từ chứng chỉ nghề tới sổ khám sức khỏe với đầy đủ các xét nghiệm máu, HIV và tình trạng sức khỏe bình thường, dù thực ra họ chẳng hề qua khóa đào tạo hay kiểm tra sức khỏe nào cả.

Vì nhân viên làm massage có động tác kích dục khiến khách bị kích thích tiến tới quan hệ tình dục nên chữ "mát xa" hay được xã hội gọi chệch sang là "mát gần", với gần là gần gũi, "mát" vốn là từ "tươi mát" mang nghĩa là tình dục.

Tại các cơ sở massage, một số ông chủ sẵn sàng chi tiền cho lực lượng "trai đẹp" chỉ có nhiệm vụ đi săn gái massage của cơ sở khác. Họ đóng vai đóng vai là khách sang trọng rồi vào các cơ sở massage yêu cầu một cô gái xinh đẹp, nổi tiếng nhất tại đây phục vụ. Khi tiếp xúc cố gái đó, "trai đẹp" sẽ mời cô về cơ sở của mình với nhiều lời hứa hẹn hấp dẫn. Cơ sở massage muốn lấy nhân viên của nơi khác phải lớn và có tiếng thì các gái massage mới chịu bỏ chỗ cũ theo về làm.

Quan hệ với chủ
Các gái massage bị chủ quản lý khá chặt. Ngoài việc lao động kiếm tiền cho chủ, họ bị chủ làm tiền dưới nhiều hình thức khác. Do bị nhốt trong nhà rất ít khi được ra ngoài, khi có nhu cầu mua đồ ăn, đồ dùng hàng ngày họ cũng phải nhờ qua người nhà của chủ và bị mất thêm phí "mua hộ" với giá rất cao. Khi có khách, họ phải nộp lại một khoản tiền nhất định, nên dù là khách tới xoa bóp bằng phiếu tặng dịch vụ (khách không phải trả tiền) thì các gái massage vẫn phải đưa lại một khoản cố định đó cho chủ.

Để có những mối khách hời, các gái massage cũng phải đút lót cho chủ quản lý thì mới được dắt mối và gọi đến khi có khách sang (và được tiền "bo" cao), nếu không thì không thể có những đám khách "sộp".

Những mánh câu khách
Các gái massage được huấn luyện kĩ thuật tình dục thành thạo trước khi học kĩ thuật xoa bóp. Khi có khách, họ vẫn hành nghề xoa bóp bình thường. Khi khách gợi ý, hoặc do chính họ gợi ý, thì sẽ tiến hành kích dục hoặc quan hệ tình dục, còn gọi là bán dâm.

Để có ngoại hình đẹp, các gái massage được đưa đi làm thẩm mĩ viện như nâng ngực, nối tóc, tắm trắng, dùng kem lột da cho da trắng trẻo. Cách làm trắng hiệu quả nhất, rẻ nhất mà các cô gái làm matxa hay dùng là sử dụng kem trộn. Nhiều loại kem lột da rẻ tiền, tất cả trộn đều lại với nhau rồi chứa trong một hũ lớn để dành bôi dần. Sau khi bôi kem khoảng ba tối, da sẽ bắt đầu bóc và lột từng lớp một, sủi vảy lên, dùng tay xoa nhẹ lớp vảy khô đó đi. Sau một tuần xức kem sẽ thấy hiệu quả liền, lớp da non sẽ trắng sáng hơn. Nhưng về lâu dài, những biện pháp thẩm mỹ rẻ tiền này sẽ để lại di chứng lâu dài không thể lường trước được.

Trong lúc các cô gái hành nghề, chủ quản lý thường có phương pháp báo động riêng khi có khách thêm khách mới hoặc có lực lượng công an tới kiểm tra. Khi có khách mới đợi ở ngoài, chủ quản lý có thể đánh ngón tay, các gái massage sẽ cố hoàn tất sớm việc đang làm để chuyển sang ca mới. Khi có công an kiểm tra, chủ sẽ bật ngọn đèn báo hiệu không dùng tiếng gọi gây ồn, còn các gái massage đang đi trên lưng hay ngồi trên người khách thì phải chuyển xuống làm matxa tay chân nếu không sẽ bị phạt.

Những rủi ro phải đối mặt
Tất cả gái matxa đều thừa nhận: càng dính vào họ càng không thể nào dứt ra. Bước chân vào cơ sở matxa, họ chỉ tính đến chuyện kiếm tiền, làm đẹp, trả nợ, "chịu nhục tí nhưng có nhiều tiền" mà không tính tới ngày về. Vì mức thu nhập khá hấp dẫn (có thể tới 30 triệu đồng/tháng) nên nhiều gái quê đua nhau lên thành phố làm matxa kiếm tiền.

Con đường đưa một cô gái quê lên thành phố làm matxa có thể rất gần, nhưng con đường đưa họ rời khỏi đó có khi rất xa. Sống trong một môi trường cá biệt, đầy rẫy những sự cám dỗ, dùng thân xác và danh dự để đổi lấy đồng tiền nên họ rất dễ sống buông thả, dễ trượt chân và dấn sâu vào vũng lầy của xã hội. Bên cạnh đó, do tuổi trẻ bồng bột, hiếu thắng, muốn thể hiện mình nên họ hay học đòi những thứ "cao sang" như cách ăn nói, cách tiêu xài... biến họ thành những cô gái nghênh ngang, xấc xược và có phần hỗn láo. Họ rất rành về những vũ trường, những quán karaoke mở thâu đêm ở địa bàn, buồn buồn lại kéo nhau đến đó xả hơi.

Có cô cho biết: "Mọi người cứ nói làm nghề này kiếm được nhiều tiền, nhưng tiền kiếm dễ thì đi cũng dễ, đủ các khoản phải trừ, rồi mua sắm son phấn, tu sửa sắc đẹp nữa. Rốt cục chẳng còn lại bao nhiêu". Nhiều cô cặp bồ với những tay ăn chơi có tiếng, những tên giang hồ có số má, rồi thành mục tiêu để những thành phần Sở Khanh trong xã hội tiếp cận, lợi dụng rồi lừa đảo hết tiền của. Nhiều cô thì dính vào ma túy, nghiện ngập, cờ bạc hoặc nhiễm bệnh hoa liễu. Cái vòng luẩn quẩn của những "đồng tiền ma quỷ" đến nhanh mà đi cũng nhanh khiến họ mãi không thể dứt ra khỏi vũng bùn được.

Tham khảo

Xem thêm
 Gái mại dâm
 Gái bia ôm

Mại dâm


title: Caloptilia prismatica

text:
Caloptilia prismatica là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Sri Lanka.

Chú thích

Tham khảo

Caloptilia


title: Rutilograptis

text:
Rutilograptis là một chi bướm đêm thuộc phân họ Tortricinae của họ Tortricidae.

Các loài
Rutilograptis cornesi Razowski, 1981
Rutilograptis couteauxi (Ghesquire, 1940)

Xem thêm
Danh sách các chi của Tortricidae

Chú thích

Tham khảo

 tortricidae.com

Tortricini


title: Plaigne

text:
Plaigne là một xã của Pháp, nằm ở tỉnh Aude trong vùng Occitanie.
Người dân địa phương trong tiếng Pháp gọi là Plaignois.

Hành chính

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Plaigne trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia

Plaigne


title: Golancourt

text:
Golancourt là một xã thuộc tỉnh Oise trong vùng Hauts-de-France tây bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 67 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

INSEE

Xã của Oise


title: Lasioglossum scitulum

text:
Lasioglossum scitulum là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Smith mô tả khoa học năm 1873.

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1873


title: Bombus subtypicus

text:
Bombus subtypicus là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Skorikov mô tả khoa học năm 1914.

Chú thích

Tham khảo

S
Động vật được mô tả năm 1914


title: Thập mục ngưu đồ

text:
Thập mục ngưu đồ (zh. 十牧牛圖, ja. jūgyū-no-zu) là mười bức tranh chăn trâu nổi tiếng trong Thiền tông, tương ứng với quá trình hành đạo của một người phát nguyện đạt Giác ngộ. Mười bức tranh này có thể xem là biểu hiện cô đọng nhất, trình bày tinh hoa của Phật giáo Đại thừa.

Quá trình hình thành
Các bức tranh chăn trâu được sáng tạo trong thời nhà Tống (960-1279) và ngay từ đầu đã được xem như những bức hoạ tiêu biểu, trình bày tinh hoa, cốt tuỷ của Thiền Trung Quốc. Có nhiều bộ tranh - có thuyết nói là bốn, thuyết khác nói là 5, 6 chăn trâu khác nhau - nhưng có lẽ nổi danh nhất và cũng bao hàm ý nghĩa nhiều nhất là bộ với mười bức tranh của Thiền sư Khuếch Am Sư Viễn (zh. kuòān shīyuǎn 廓庵師遠, ja. kakuan shion, ~1150), được lưu lại trong bản sao của họa sĩ người Nhật tên Châu Văn (周文, ja. shūbun, ?-1460).

Một bộ khác với sáu bức tranh cũng thường được nhắc đến. Ban đầu, Thiền sư Thanh Cư (zh. qīngjū 清居, ja. seikyo) chỉ vẽ có năm bức nhưng sau, Thiền sư Tự Đắc (zh. zìdé 自得, ja. jitoku, tk. 12) vẽ thêm bức tranh thứ sáu. Trong bộ này, con trâu dần dần trắng ra và cuối cùng thì trắng hoàn toàn, một biểu tượng cho chân tâm thanh tịnh, vô cấu.

Mười bức tranh sau được xem là của Thiền sư Khuếch Am Sư Viễn. Những bức tranh này cũng được chú thích rất rõ, rất hay trong Thiền luận của Daisetz Teitaro Suzuki, bản dịch của Trúc Thiên và Thích Tuệ Sỹ. Bài tụng của Thiền sư Khuếch Am được Thích Thanh Từ dịch.

Tìm trâu

① 尋牛
茫茫撥草去追尋。
水闊山遙路更深。
力盡神疲無處覓。
但聞風樹晩蟬吟。

Tầm ngưu
Mang mang bát thảo khứ truy tầm
Thủy khoát sơn dao lộ cánh thâm
Lực tận thần bì vô xứ mịch
Đãn văn phong thụ vãn thiền ngâm

 Nao nao vạch cỏ kiếm tìm trâu
 Núi thẳm đường xa nước lại sâu
 Kiệt sức mệt nhoài tìm chẳng thấy
 Chỉ nghe réo rắt giọng ve sầu.

Thấy dấu

② 見跡
水邊林下跡偏多。
芳草離披見也麼。
縱是深山更深處。
遼天鼻孔怎藏他。

Kiến tích
Thủy biên lâm hạ tích thiên đa
Phương thảo li phi kiến dã ma
Túng thị thâm sơn cánh thâm xứ
Liêu thiên tị khổng chẩm tàng tha

Ven rừng bến nước dấu liên hồi
Vạch cỏ ruồng cây thấy được thôi
Ví phải non sâu lại sâu thẳm
Ngất trời lỗ mũi hiện ra rồi.

Thấy trâu

③ 見牛
黄鶯枝上一聲聲。
日暖風和岸柳青。
只此更無廻避處。
森森頭角畫難成。

Kiến ngưu
Hoàng oanh chi thượng nhất thanh thanh
Nhật noãn phong hoà ngạn liễu thanh
Chỉ thử cánh vô hồi tị xứ
Sâm sâm đầu giác hoạ nan thành

Hoàng anh cất tiếng hót trên cành
Nắng ấm gió hoà bờ liễu xanh
Chỉ thế không nơi xoay trở lại
Đầu sừng rành rõ vẽ khôn thành

Bắt trâu

④ 得牛
竭盡神通獲得渠，
心强力壯卒難除。
有時才到高原上，
又入煙雲深處居。

Đắc ngưu
Kiệt tận thần thông hoạch đắc cừ
Tâm cường lực tráng tốt nan trừ
Hữu thời tài đáo cao nguyên thượng
Hựu nhập yên vân thâm xứ cư

Dùng hết thần công bắt được y
Tâm hùng sức mạnh khó khăn ghì
Có khi vừa hướng cao nguyên tiến
Lại xuống khói mây mãi nằm ì

Chăn trâu

⑤ 牧牛
鞭索時時不離身。
恐伊縱歩惹埃塵。
相將牧得純和也。
羈鎖無拘自逐人。

Mục ngưu
Tiên sách thời thời bất li thân
Khủng y túng bộ nhạ ai trần
Tướng tương mục đắc thuần hoà dã
Ki toả vô câu tự trục nhân

Nắm chặt dây roi chẳng lìa thân
Ngại y chạy sổng vào bụi trần
Chăm chăm chăn dữ thuần hoà dã
Dây mũi buông rồi vẫn theo gần

Cưỡi trâu về nhà

⑥ 騎牛歸家
騎牛沫汁欲還家。
霞笛聲聲送晩霞。
一拍一歌無限意。
知音何必鼓唇牙。

Kị ngưu quy gia
Kị ngưu mạt trấp dục hoàn gia
Hà địch thanh thanh tống vãn hà
Nhất phách nhất ca vô hạn ý
Tri âm hà tất cổ thần nha

Cưỡi trâu thong thả trở về nhà
Tiếng sáo vi vu tiễn vãn hà
Một nhịp một ca vô hạn ý
Tri âm nào phải động môi à

Quên trâu còn người

⑦ 忘牛存人
騎牛已得到家山。
牛也空兮人也閑。
紅日三竿猶作夢。
鞭繩空頓草堂間。

Vong ngưu tồn nhân
Kị ngưu dĩ đắc đáo gia san
Ngưu dã không hề nhân dã nhàn
Hồng nhật tam can do tác mộng
Tiên thằng không đốn thảo đường gian

Cưỡi trâu về thẳng đến gia san
Trâu đã không rồi người cũng nhàn
Mặt nhật ba sào vẫn say mộng
Dây roi dẹp bỏ bên cạnh sàng

Người, trâu đều quên

⑧ 人牛俱忘
鞭索人牛盡屬空。
碧天遼闊信難通。
紅爐焰上爭容雪。
到此方能合祖宗。

Nhân ngưu câu vong
Tiên sách nhân ngưu tận thuộc không
Bích thiên liêu khoát tín nan thông
Hồng lô diệm thượng tranh dung tuyết
Đáo thử phương năng hợp tổ tông

Roi gậy, người trâu thảy đều không
Trời xanh thăm thẳm tin chẳng thông
Lò hồng rừng rực nào dung tuyết
Đến đó mới hay hiệp Tổ Tông

Trở về nguồn cội

⑨ 返本還源
返本還源已費功，
爭如直下若盲聾。
庵中不見庵前物，
水自茫茫花自紅。

Phản bản hoàn nguyên
Phản bản hoàn nguyên dĩ phí công
Tranh như trực hạ nhược manh lung
Am trung bất kiến am tiền vật
Thủy tự mang mang hoa tự hồng

Phản bản hoàn nguyên đã phí công
Đâu bằng thẳng đó tợ mù câm
Trong am chẳng thấy ngoài vật khác
Nước tự mênh mông hoa tự hồng

Thõng tay vào chợ

⑩ 入廛垂手
露胸跣足入鄽來，
抹土涂灰笑滿腮。
不用神仙真秘訣，
直教枯木放花開。

Nhập triền thuỳ thủ
Lộ hung tiển túc nhập triền lai
Mạt thổ đồ khôi tiếu mãn tai
Bất dụng thần tiên chân bí quyết
Trực giáo khô mộc phóng hoa khai

Chân trần bày ngực thẳng vào thành
Tô đất trét bùn nụ cười thanh
Bí quyết thần tiên đâu cần đến
Cây khô cũng khiến nở hoa lành

Lúc còn trụ tại Quy Sơn, Thiền sư Trường Khánh Đại An dạy chúng: "... Sở dĩ, Đại An này ở tại Quy Sơn ba mươi năm, ăn cơm Quy Sơn, đại tiện Quy Sơn mà không học thiền Quy Sơn, chỉ coi chừng con trâu. Nếu nó lạc đường hay vào trong cỏ liền lôi nó lại. Nếu nó ăn lúa mạ của người liền đánh đập điều phục nó… Bây giờ nó đã trở thành con trâu trắng đứng trước mặt, trọn ngày hiện sờ sờ đuổi cũng chẳng đi...".

Mã Tổ hỏi đệ tử mình là Thạch Củng Huệ Tạng: "Làm việc gì?" Thạch Củng thưa: "Chăn trâu." Tổ hỏi: "Làm sao chăn?" Thạch Củng đáp: "Một khi vào cỏ thì nắm mũi kéo lại." Tổ nghe bảo: "Con thật là khéo chăn trâu."

Tham khảo

Fo Guang Ta-tz'u-tien 佛光大辭典. Fo Guang Ta-tz'u-tien pien-hsiu wei-yuan-hui 佛光大辭典編修委員會. Taipei: Fo-Guang ch'u-pan-she, 1988. (Phật Quang Đại Từ điển. Phật Quang Đại Từ điển biên tu uỷ viên hội. Đài Bắc: Phật Quang xuất bản xã, 1988.)
Das Lexikon der Östlichen Weisheitslehren, Bern 1986.
Dumoulin, Heinrich:
Geschichte des Zen-Buddhismus I. Indien und China, Bern & München 1985.
Geschichte des Zen-Buddhismus II. Japan, Bern & München 1986.

Liên kết ngoài

 Mười bức tranh chăn trâu , bài viết trên trang "Thư viện Hoa sen"

Phật học
Thiền tông
Thuật ngữ và khái niệm Phật giáo
Triết lý Phật giáo
Nghệ thuật Phật giáo
Thiền ngữ


title: Anholt

text:
Anholt () là 1 đảo của Đan Mạch trong vùng nước Kattegat. Đảo có diện tích là 21,75 km² với 145 cư dân (năm 2016). Có tuyến tàu phà từ Grenå (bán đảo Jutland) nối giao thông với đảo. Đảo cũng có 1 sân bay nhỏ (mã ICAO = EKAT) với đường băng bằng cỏ dài 650 m. Về mùa hè, hàng ngày có tuyến bay của Copenhagen Air Taxi từ Sân bay Roskilde tới đảo, về mùa đông mỗi tuần 1 chuyến. Về mặt hành chính, đảo trực thuộc thị xã Norddjurs, của Vùng Midtjylland. Trước khi có cuộc cải cách hành chính năm 2007, đảo trực thuộc thị xã Grenå

Lịch sử
Thời trung cổ Anholt thuộc giáo xứ Morup ở tỉnh Halland (nay là nam Thụy Điển) cho tới thế kỷ 16, khi đảo có 1 nhà thờ riêng của mình. Năm 1645 Đan Mạch bị buộc phải nhượng tỉnh Halland cho Thụy Điển, nhưng vẫn giữ lại đảo này.

Từ năm 1808 tới 1814, quân đội Vương quốc Anh chiếm đóng đảo Anholt và tìm cách khôi phục tháp hải đăng trên đảo. Đan Mạch tìm cách tái chiếm đảo, nhưng bị thua trận Anholt ngày 27.3.1811. Ngày nay có 1 đài tưởng niệm trận đánh đó ở làng Anholt.

Địa lý
Phần phía tây của đảo là vùng băng tích (moraine). Ngôi làng nhỏ nằm giữa vùng này. Có 1 hải cảng được xây dựng năm 1902 ở mỏm tây bắc của đảo. Phần phía đông của đảo là vùng hoang mạc lớn nhất Bắc Âu, do nhiều thế kỷ đốn hết cây lấy củi cung cấp cho ngọn hải đăng nói trên. Ngày nay chính phủ Đan Mạch cố gắng bảo tồn vùng này. Thực ra vùng này cũng đầy các cây địa y (lichen), chứ không hoàn toàn là hoang mạc (desert).

Ở mỏm cực đông của đảo ("Totten"), có rất nhiều hải cẩu. Khu vực này hiện được bảo tồn.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Anholt.dk
 Anholt flyveplads

Đảo Đan Mạch


title: Chamelania

text:
Chamelania là một chi bướm đêm thuộc phân họ Tortricinae của họ Tortricidae.

Các loài
Chamelania auricoma Razowski & Pelz, 2003
Chamelania jaliscana Razowski, 2001

Xem thêm
Danh sách các chi của Tortricidae

Chú thích

Tham khảo

 tortricidae.com

Euliini


title: Lon Nol

text:
Lon Nol (tiếng Khmer: លន់នល់, 1913 - 1985) là chính trị gia Campuchia giữ chức Thủ tướng Campuchia hai lần cũng như đã liên tục giữ chức Bộ trưởng Bộ Quốc phòng dưới thời vua Norodom Sihanouk. Ông tự tuyên bố là tổng thống nước Cộng hòa Khmer sau khi thực hiện cuộc đảo chính chống lại chính quyền Sihanouk vào năm 1970.

Tiểu sử

Thiếu thời
Lon Nol sinh tại tỉnh Prey Veng vào ngày 13 tháng 11 năm 1913. ông là người Hoa-Khmer Cha là Lon Hin, giữ chức quận trưởng ở Xiêm Riệp và Kampong Thom nhờ thành tích bình định một nhóm cướp ở Prey Veng. Thuở thiếu thời, Lon Nol được gia đình gửi vào học tại trường Lycée Chasseloup-Laubat ở Sài Gòn, Việt Nam, rồi chuyển sang học tiếp ở Học viện Quân sự Hoàng gia Campuchia.

Thời chính quyền thực dân Pháp
Sau khi tốt nghiệp, ông vào làm việc tại cơ quan Bộ dân chính của thực dân Pháp vào năm 1937. Ban đầu chỉ giữ một chức quan hành chính địa phương nhỏ, trong thời gian đương chức, Lon Nol đã sớm chứng tỏ được năng lực thực sự của một chấp hành viên luôn tuân thủ triệt để những luật lệ của người Pháp để chống lại hàng loạt vụ nổi loạn chống thực dân vào năm 1939. Do công lao trong nhiều năm nhiệm chức, ông được bổ nhiệm làm tỉnh trưởng ở Kratié vào năm 1946 và trở thành lãnh đạo đầu tiên của lực lượng quân cảnh Campuchia. Ngoài ra, trong thời gian này ông còn trở thành đồng minh thân cận của Vua Norodom Sihanouk.

Cuối những năm 1940, Lon Nol đã bắt đầu bước vào sự nghiệp chính trị đầu tiên thông qua việc thành lập một nhóm chính trị bao gồm phe ủng hộ độc lập, phe ủng hộ chính thể quân chủ và những người cánh tả đang có xu hướng tham gia vào quá trình phát triển tình hình chính trị Campuchia. Năm 1952, Lon Nol chính thức tham gia quân đội và thực hiện các hoạt động quân sự chống lại Việt Minh.

Sau khi Campuchia giành lại độc lập, Lon Nol đứng ra lập Đảng Cách tân Campuchia của những người dân tộc chủ nghĩa (cùng với phe cánh tả đứng đầu là Sam Sary và Dap Chhuon) và được bầu làm Chủ tịch Đảng, chính đảng của ông trở thành lực lượng nòng cốt của Sangkum, tổ chức do đích thân Sihanouk thành lập để chống lại cuộc bầu cử năm 1955.

Thời chính phủ Sihanouk
Cũng vào năm 1955, Lon Nol được bổ nhiệm làm Tổng tham mưu trưởng Quân đội và thăng lên chức Tổng tư lệnh lực lượng vũ trang kiêm Bộ trưởng Bộ Quốc phòng vào năm 1960. Khoảng thời gian từ năm 1966 đến 1967, ông là thủ tướng của Vương quốc Campuchia. Vào thời điểm đó, Lon Nol là một người ủng hộ đáng tin cậy của Sihanouk, lực lượng cảnh sát dưới sự chỉ đạo của ông đã trở thành công cụ đắc lực trong việc đàn áp các phong trào cộng sản bí mật nhỏ ở Campuchia. Nhờ đó mà ông được bổ nhiệm làm Phó Thủ tướng vào năm 1963. Trong khi Sihanouk đang nỗ lực nhằm đưa đất nước tránh xa những tác động của cuộc chiến tranh Đông Dương thứ hai (hay còn gọi là chiến tranh Việt Nam) nhằm hướng tới một chính sách đối ngoại mang tính "trung lập cực đoan", có liên quan đến việc liên kết với Trung Quốc và lơ là các hoạt động của Việt Nam Dân chủ Cộng hòa trên biên giới phía đông, thì trái lại Lon Nol vẫn thể hiện mối thân thiện với phía Mỹ, đồng thời chỉ ra rằng ông lấy làm tiếc về việc kết thúc viện trợ của Mỹ từ sau năm 1963.

Năm 1966, Campuchia đã tổ chức các cuộc bầu cử Quốc hội đại diện cho sự thay đổi lớn trong cán cân quyền lực đối với Lon Nol và các yếu tố hữu khuynh của Sangkum, một ứng cử viên bảo thủ và thuộc cánh hữu đã giành lấy chiến thắng với số phiếu áp đảo. Lon Nol trở thành Thủ tướng Chính phủ và năm sau, ông sử dụng quân đội phe mình dưới quyền Sihanouk để thực hiện việc đàn áp dã man một cuộc nổi dậy của phe cánh tả lấy cảm hứng từ cuộc nổi dậy Samlaut ở Battambang. Không may, Lon Nol bị thương trong một vụ tai nạn xe hơi vào năm 1967, phải tạm thời từ chức về dưỡng bệnh tại quê nhà. Tuy nhiên, vào năm 1968, ông tiếp tục trở lại chính trường và vẫn giữ nguyên chức vụ Bộ trưởng Quốc phòng. Năm 1969, Lon Nol trở thành Thủ tướng lần thứ hai, bắt đầu ra sức chống đối Sihanouk và kết thân với Hoàng thân Sirik Matak, một chính khách phái thân Mỹ.

Cuộc đảo chính lật đổ Sihanouk

Sihanouk tuyên bố cuộc đảo chính năm 1970 chống lại ông là kết quả của một liên minh giữa kẻ thù lâu đời là nhà chính trị lưu vong Sơn Ngọc Thành và Sirik Matak, với sự hỗ trợ và soạn thảo kế hoạch của CIA. Không phân biệt bất kỳ lời tuyên bố nào ngược lại, cũng không có bằng chứng cụ thể nào nói về sự tham gia của CIA trong cuộc đảo chính năm 1970. Theo như một nguồn tài liệu tham khảo khác (Deac Wilfred P., "Hành trình đến Cánh đồng chết: Chiến tranh Campuchia 1970-1975" (Texas A & M University Press, 1997) pp. 61–2, Robert Dallek, "Nixon và Kissinger: các đối tác trong quyền lực, "(Harper Collins, 2007), p. 191, Steve Heder" cộng sản Campuchia và mô hình tiếng Việt, Tập I: Noi gương và Độc lập, 1930-1975, "(White Lotus Press, 2004), tr.156.) cho biết: Có vẻ như khả năng ban đầu là Lon Nol dự định tăng cường địa vị của ông để chống lại Việt Nam Dân chủ Cộng hòa với mục đích cuối cùng là ngăn cản quân đội của họ (và cả người của Việt Cộng) hoạt động lén lút bên trong biên giới Campuchia, và muốn tạo áp lực vào Sihanouk để đạt được điều này. Tuy nhiên, các sự kiện nhanh chóng phát triển vượt xa kế hoạch ban đầu và với sự khuyến khích của Sirik Matak cùng phe cánh thân thuộc, Lon Nol cuối cùng đã sắp đặt việc loại bỏ Sihanouk.

Trong khi Sihanouk ra nước ngoài công du vào tháng 3 năm 1970, thì tại Phnom Penh đã bùng nổ một cuộc bạo động chống lại Việt Nam. Ngày 12 tháng 3, Lon Nol và Sirik Matak hạ lệnh đóng cửa cảng Sihanoukville, nơi vận chuyển vũ khí lậu tới tay Mặt trận Dân tộc Giải phóng Miền Nam Việt Nam và Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, đồng thời ban hành tối hậu thư yêu cầu tất cả lực lượng Quân đội Nhân dân Việt Nam và Quân Giải phóng Miền Nam phải rút khỏi đất Campuchia trong vòng 72 giờ hoặc phải đối mặt với hành động quân sự.

Ban đầu Lon Nol từ chối ủng hộ việc lật đổ chính phủ Sihanouk, buộc lòng Sirik Matak phải cho chạy một cuộn băng ghi âm lại một cuộc họp báo từ Paris, trong đó Sihanouk khiển trách họ vì sự bất ổn chính trị và dọa sẽ xử tử cả hai khi ông trở về Phnom Penh. Tuy nhiên, Thủ tướng Chính phủ vẫn không chắc chắn về việc kích động một cuộc bỏ phiếu trong Quốc hội. Vào tối ngày 17 tháng 3 năm 1970, Sirik Matak cùng với ba viên sĩ quan quân đội, đã vội vàng đi đến Phủ Thủ tướng và chĩa súng dọa bắn để buộc Lon Nol phải ký các văn kiện trọng yếu.

Cuộc bỏ phiếu được thực hiện trong Quốc hội vào ngày 18 tháng 3, theo đấy thì Sihanouk bị tước đoạt hết quyền lực. Lon Nol trên thực tế đã chiếm lấy quyền hạn của một nguyên thủ quốc gia với sự hậu thuẫn của Mỹ. Tiếp đến, chính quyền lon Nol còn cho binh lính xông vào đập phá Tòa đại sứ Nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa và Chính phủ Cách mạng Lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam nhằm răn đe, cảnh cáo về mặt ngoại giao. Ngày 28 và 29 tháng 3, nổ ra các cuộc biểu tình quy mô lớn của những người có thiện cảm với Sihanouk tại các thành phố ở một số tỉnh trên toàn quốc, thế nhưng lực lượng quân đội và cảnh sát dưới quyền Lon Nol đã nhanh chóng đàn áp dữ dội người biểu tình, khiến hàng trăm người tử vong, làm dư luận trong và ngoài nước phẫn nộ cực lực lên án trong một thời gian dài. Nước Cộng hòa Khmer được chính thức tuyên bố thành lập vào tháng 10, Lon Nol trở thành vị Tổng thống đầu tiên và duy nhất của Campuchia vào năm 1970 với đa số phiếu áp đảo tuyệt đối, dù không ít người tỏ vẻ nghi ngờ có sự gian lận bầu cử và do phía Mỹ chống lưng. Riêng về trường hợp Sihanouk, cựu lãnh đạo chính phủ lưu vong GRUNK kết hợp với tổ chức cộng sản Khmer Đỏ đã bị chính quyền Lon Nol kết án tử hình vắng mặt. Trong khi đó, Mỹ cùng đồng minh thân cận là Việt Nam Cộng hòa lập tức phát động Chiến dịch Campuchia ngay từ tháng 4 năm 1970, nhằm mục tiêu tung quân tiến sâu vào lãnh thổ Campuchia truy kích Quân đội Nhân dân Việt Nam và Quân Giải phóng Miền Nam, kể từ đó chế độ Lon Nol bắt đầu lún sâu vào cuộc chiến tranh Đông Dương thứ hai.

Cộng hòa Khmer và cuộc nội chiến

Sau khi lật đổ Chính quyền Sihanouk, Nol và Hoàng tử Sisowath Sirik Matak yêu cầu quân đội Việt Nam Dân chủ Cộng hòa rút khỏi lãnh thổ Campuchia, đồng thời đóng cửa những điểm tập kết khí tài của lực lượng quân đội Việt Nam trên đất Campuchia, tướng Lon Nol thực hiện đường lối thân phương Tây, chống người Việt cộng và triệt thoái tư tưởng cộng sản. Tại thời điểm đó, Mỹ tổ chức các chiến dịch ném bom tại Campuchia cũng được coi là nhằm tiêu diệt các căn cứ của Việt Nam. Trung Quốc khi đó cũng tăng cường viện trợ quân sự cho lực lượng Khmer Đỏ, nhằm chống lại chính phủ cộng hòa do tướng Lon Nol thành lập. Còn Sihanouk sang lưu vong tại Trung Quốc và kết thân với phe cộng sản.

Cộng hòa Khmer (1970-1975) được thành lập để loại bỏ nạn tham nhũng tràn lan ở Campuchia và khôi phục lại chủ quyền của Campuchia ở các vùng phía đông đang bị quân nổi dậy cộng sản người Việt Nam chiếm đóng do hậu quả từ chính sách "trung lập" của Sihanouk. Bất chấp mục tiêu cao cả, nước cộng hòa tỏ ra tai hại cả về quân sự và chính trị. Thêm vào đó tình trạng sức khỏe của Lon Nol có dấu hiệu suy giảm sau khi ông bị đột quỵ hồi tháng 2 năm 1971. Sự cai trị của ông ngày càng trở nên thất thường và độc đoán như việc ông tự mình bổ nhiệm chức danh Thống chế (một danh hiệu chưa từng có ở Campuchia) vào tháng 4 năm 1971, tiếp đó vào tháng 10 cùng năm ông ra lệnh đình chỉ hoạt động của Quốc hội, mà ông sẽ "không còn chơi trò chơi kiểu dân chủ" nữa. Được sự ủng hộ bởi lòng tin cứng rắn cùng tham vọng vô hạn của người em trai Lon Non, Nol đã thành công trong việc giảm ảnh hưởng của Sirik Matak, In Tam và các nhà lãnh đạo cuộc đảo chính khác. Ông cũng nhấn mạnh đến việc chỉ đạo nhiều hoạt động cá nhân của Lực lượng Vũ trang Quốc gia Khmer (tiếng Pháp: Forces Armées Nationales Khmères - FANK).

Cuộc nội chiến ở Campuchia sau đó diễn ra ác liệt giữa một bên là Lực lượng Vũ trang Quốc gia Khmer dưới sự chỉ huy của tướng Sosthene Fernandez thuộc phe thân Lon Nol và bên kia là Lực lượng giải phóng dân tộc Campuchia, do Khmer Đỏ lãnh đạo. Do tướng Lon Nol xóa bỏ hoàn toàn chế độ quân chủ lập hiến và lập nên chính phủ cộng hòa Khmer, nên Uy tín của ông giảm đi rõ rệt ở khu vực nông thôn, nơi người dân vẫn ủng hộ mạnh mẽ Sihanouk. Ở Bắc Kinh ông Sihanouk thành lập chính quyền lưu vong với tên gọi Chính phủ hoàng gia liên minh các dân tộc Campuchia (GRUNK), và một liên minh chính trị có tên là Mặt trận liên minh dân tộc Campuchia (FUNK), kêu gọi chống lại chính quyền của tướng Lon Nol. Lấy Sihanouk làm biểu tượng đấu tranh khi nắm quyền kiểm soát cả GRUNK và FUNK, Khmer Đỏ đã kêu gọi nông dân nổi dậy. Khi cuộc nội chiến xảy ra, tướng Lon Nol đã kêu gọi trợ giúp từ Chính quyền của Tổng thống Mỹ Nixon. Ngày 18 tháng 10 năm 1970, Washington đã viện trợ tổng cộng 155 triệu USD cho chính quyền của tướng Lon Nol, trong đó 85 triệu USD dành cho lực lượng quân sự. Mỹ tỏ ra tức giận với chính sách lập lờ của Hoàng thân Sihanouk, cho rằng một mặt Sihanouk kêu gọi chính sách trung lập, đồng thời cho phép NVA, PAVN và Việt Cộng chuyển quân trong vùng đất của Campuchia. Tuy vậy, chính quyền của tướng Lon Nol vẫn dễ dàng bị lực lượng Khmer Đỏ đánh bại. Với sự hậu thuẫn của Trung Quốc và Việt Nam, Khmer Đỏ dần nắm quyền kiểm soát ở khu vực nông thôn.

Trong thời gian này, chế độ Lon Nol hoàn toàn phụ thuộc vào một lượng lớn viện trợ của Mỹ và có nguy cơ sụp đổ nếu không nhận được sự hỗ trợ từ các giải pháp chính trị và quân sự cần thiết để có được sự trợ giúp hữu hiệu vào nước cộng hòa đang bị bao vây. Đến đầu năm 1975, chính phủ nước Cộng hòa Khmer rơi vào thế suy yếu cùng cực khi quân đội chỉ còn kiểm soát được một vài thành phố lớn trong đó có thủ đô Phnom Penh. Khốn đốn bởi các cuộc tấn công dữ dội và đẫm máu từ Khmer Đỏ được sự chi viện tích cực từ phía Việt Nam Dân chủ Cộng hòa cùng việc Mỹ cắt đứt viện trợ, đã đẩy FANK rơi vào tình trạng hỗn loạn khi mà đạn dược cùng những nhu yếu phẩm quan trọng cạn kiệt. Khi tình hình chiến sự ngày càng xấu dần khiến tâm trí Lon Nol trở nên hoảng loạn khi ông không chịu nghe lời bất kỳ một cố vấn thân cận nào cả, thay vào đó Lon Nol chìm đắm trong cơn mê tín cực độ và hoàn toàn phụ thuộc vào lời khuyên của các thầy bói, đồng cốt và các phật tử thuộc phái Phật giáo thần bí: chẳng hạn như tại một thời điểm trong thời gian Khmer Đỏ tấn công vào thủ đô Phnom Penh, đích thân Lon Nol đã sai người rắc một đường tròn cát thánh hóa để bảo vệ thủ đô vững chắc thế nhưng đều vô hiệu trước hòa lực hùng hậu của Khmer Đỏ.

Lưu vong
Ưu tiên hàng đầu của lực lượng Khmer Đỏ sau khi thống nhất Campuchia là triệt tiêu mọi gốc rễ của nước Cộng hòa Khmer bằng cách xử tử tất cả các nhà lãnh đạo và quan chức cấp cao của chế độ cũ không chậm trễ. Số phận của những nhân vật cốt cán khác trong chính quyền Cộng hòa Khmer như Lon Non, Long Boret hay Hoàng thân Sisowath đều ở lại Campuchia sau giải phóng và chẳng mấy chốc họ đều bị Khmer Đỏ bắt giữ và mang ra hành quyết một cách dã man, chỉ riêng Lon Nol là may mắn trốn thoát kịp thời. Vào tháng 4, 1975, khi lực lượng Khmer Đỏ bao vây Phnom Penh, Lon Nol tuyên bố từ chức Tổng thống nước Cộng hòa Khmer và nhanh chóng ra phi trường rồi leo lên một chiếc chuyên cơ riêng trốn khỏi đất nước đến tạm trú ở Indonesia một thời gian rồi sau tới định cư tại Hawaii vào năm 1979. Không lâu sau thì ông chuyển đến sống tại Fullerton, California và mất tại đó vào ngày 17 tháng 11 năm 1985.

Quan điểm chính trị
Dù ra tay hành động lật đổ Sihanouk, nhưng Lon Nol lại là người tin tưởng vững chắc vào hệ thống đẳng cấp theo truyền thống của Campuchia, chẳng hạn như sau khi Sihanouk bị hạ bệ phải chạy ra nước ngoài sống lưu vong thì ông đã vội vàng chạy đến cung điện hoàng gia và phủ phục dưới chân Thái hậu Sisowath Kossamak hành lễ nhằm cầu xin sự tha thứ. Ngoài ra, ông còn đặt tên hệ tư tưởng của riêng mình là chủ nghĩa Tân Khmer, kiểu như một sự pha trộn giữa chủ nghĩa dân tộc Sô vanh và chủ nghĩa thần bí. Hơn nữa, ông còn bày tỏ tham vọng tái hợp dân tộc Khmer của Campuchia với người Khmer Krom của đồng bằng sông Cửu Long và Khmer Surin của Thái Lan, dự kiến sẽ hình thành một nhà nước gồm 30 triệu dân vào năm 2020. Thêm vào đó, Lon Nol thường yêu cầu các thuộc chức cùng những kẻ thân tín phải ôm kiểu truyền thống trong nghi thức xã giao hàng ngày mà ông gọi là 'chiến binh thánh' (yuthesel) người Mon-Khmer, đồng thời ông cũng khuyến khích họ xem ông như vị "Cha Đen", một cái tên ám chỉ màu da đen được coi là dấu hiệu của một người Khmer 'chân chính'.

Xem thêm
Lon Nil
Lon Non
Thảm sát người Việt tại Cộng hòa Khmer

Tham khảo

Thư mục

Liên kết ngoài

General Lon Nol
Before the Holocaust: The Coup
Pol Pot
Sebastian Strangio, "Revisiting Lon Nol’s Cambodia: A look back at Lon Nol’s ill-fated gamble on democracy in Cambodia," The Phnom Penh Post, ngày 18 tháng 3 năm 2010.

Sinh năm 1913
Mất năm 1985
Bộ trưởng Quốc phòng Campuchia
Người Campuchia gốc Hoa
Người Campuchia chống Cộng sản
Phật tử người Campuchia
Lãnh đạo thời chiến tranh Lạnh
Lãnh đạo nắm quyền nhờ đảo chính
Tổng thống tự phong
Thống chế tự phong
Nol
Nhân vật trong chiến tranh Việt Nam
Thủ tướng Campuchia
Nguyên thủ quốc gia Campuchia
Người Khmer
Tướng lĩnh Campuchia


title: Settimo Vittone

text:
Settimo Vittone là một đô thị ở tỉnh Torino trong vùng Piedmont, có vị trí cách khoảng 50 km về phía bắc của Torino. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 1.579 người và diện tích là 23,2 km².

Đô thị Settimo Vittone có các frazioni (các đơn vị trực thuộc, chủ yếu là các làng) Cesnola, Torredaniele, và Montestrutto.

Settimo Vittone giáp các đô thị: Lillianes, Graglia, Carema, Donato, Quincinetto, Andrate, Tavagnasco, Nomaglio, Borgofranco d'Ivrea, và Quassolo.

Quá trình biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Torino
Thành phố và thị trấn ở Piemonte


title: Dasyhesma coolgardensis

text:
Dasyhesma coolgardensis là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Exley mô tả khoa học năm 2004.

Chú thích

Tham khảo

Dasyhesma
Động vật được mô tả năm 2004


title: USS Los Angeles

text:
Bốn tàu chiến hoặc khí cầu của Hải quân Hoa Kỳ từng được đặt cái tên USS Los Angeles, nhằm vinh danh thành phố Los Angeles thuộc tiểu bang California:

 USS Los Angeles (ID-1470) là một tàu chở dầu hoạt động từ năm 1917 đến năm 1919
 USS Los Angeles (ZR-3) là một khí cầu hoạt động từ năm 1924 đến năm 1932
 USS Los Angeles (CA-135) là một tàu tuần dương hạng nặng lớp Baltimore hoạt động từ năm 1945 đến năm 1963
 USS Los Angeles (SSN-688) là chiếc dẫn đầu của lớp tàu ngầm tấn công chạy năng lượng hạt nhân Los Angeles hoạt động từ năm 1976 đến năm 2010

Tên gọi tàu chiến Hải quân Hoa Kỳ


title: Danh sách đô thị Nevada

text:
Đây là danh sách thành phố, thị trấn, các khu chưa được tổ chức chính quyền (thành phố hay thị trấn mà vẫn còn trực tiếp chịu điều hành bởi quận/county) và các Khu chỉ định điều tra dân số ở tiểu bang Nevada, Hoa Kỳ.

Tham khảo

Nevada


title: Pfaffstätten

text:
Pfaffstätten là một thị trấn ở huyện Baden trong bang Niederösterreich ở nước Áo. Đô thị này có diện tích 7,81 km², dân số năm 2001 là 2974 người.

Tại trung tâm thị trấn là Lilienfelderhof, được gọi là monastic grange, thuộc sở hữu của Lilienfeld Abbey nhưng cho Kartause Gaming Private Foundation thuê trong 99 năm, đến năm 2105.

Tham khảo

Đô thị của Niederösterreich


title: Hàn Giang Nhạn

text:
Hàn Giang Nhạn (1909 – 1981) là một dịch giả người Việt Nam. Ông nổi tiếng trong thể loại truyện võ hiệp, được nhiều người ca ngợi là nhà dịch truyện Kim Dung tài tình nhất<ref>Kim Dung giữa đời tôi quyển kết - Vũ Đức Sao Biển, phần giới thiệu dịch giả Hàn Giang Nhạn</ref>. Ông còn có bút danh Thứ Lang và Vô Danh Khách.

Cuộc đời và sự nghiệp
Ông tên thật Bùi Xuân Trang, sinh ngày 19 tháng 3 năm Kỷ Dậu (tức 8 tháng 5 năm 1909) tại Thái Bình. Thuở nhỏ, thể tạng ông rất ốm yếu. Năm lên 9 tuổi, ông bắt đầu được học chữ Hán với chú họ, học quốc ngữ với cha, học tiếng Pháp với chú ruột.

Năm 1931, ông được bổ dạy trường Mạc Phả, huyện Thanh Ba tỉnh Phú Thọ. Tháng 9 năm 1930 ông đổi sang dạy trường Thạch Cáp, phủ Lâm Thao. Năm 1931 ông được chuyển về trường Đồng Trực, huyện Quỳnh Côi, tỉnh Thái Bình.

Năm 1936, ông đậu được bằng Thổ Ngữ tiếng Thái. Chiến tranh Trung - Nhật xảy ra, ông xin chuyển về vùng trung du dạy ở phường Phương Lung, phủ Kiến Thụy tỉnh Kiến An, sau đó được chuyển về dạy ở quê nhà Thái Bình.

Năm 1948 ông về Hải Phòng, làm việc ở sở Công chánh. Năm 1954, ông dẫn gia đình vào Sài Gòn, vẫn làm việc bên ngành Công chánh.

Năm 1957, ông về dạy học tại trường Trần Lục, Tân Định. Từ đây đến cuối đời, ông dịch sách. Ông nhận dịch sách cho nha Tu thư, sở Học liệu của Bộ Giáo dục Việt Nam cộng hòa. Bộ sách đầu tiên ông dịch là Thiên Long Bát Bộ, sau đó là Hiệp khách hành, Liên thành quyết, Thư kiếm ân cừu lục, Tiếu ngạo giang hồ, Lộc Đỉnh ký... Ngoài sách của Kim Dung ông còn dịch của các nhà văn khác như Ngọa Long Sinh, Lương Vũ Sinh, Cổ Long, và sáng tác một số tiểu thuyết võ hiệp.

Năm 1981, ông qua đời, hưởng thọ 72 tuổi.

Bút danh
Sinh thời, Bùi Xuân Trang sử dụng 3 bút danh. Bút danh Thứ Lang ký vào các tác phẩm dịch văn chương, khảo cứu, học thuật, lịch sử. Bút danh Vô Danh Khách để ký vào các tác phẩm dịch truyện hài hước hoặc các bài ngắn. Bút danh Hàn Giang Nhạn để chuyên dịch những tác phẩm võ hiệp của Kim Dung và một số tác giả khác.

Nổi danh nhất là bút danh Hàn Giang Nhạn, xuất hiện năm 1963, khi những tác phẩm tiểu thuyết võ hiệp của Kim Dung mới du nhập vào Sài Gòn thông qua tờ Minh báo Hồng Kông. Theo nhà văn Vũ Đức Sao Biển, Bùi Xuân Trang lấy bút danh này vì trong tử vi của ông có câu "Nhạn quá hàn giang cách". Vốn là người gốc Bắc, di cư về phương Nam là vùng có khí hậu quanh năm ấm áp, ông tự ví mình như con chim nhạn thiên di về phương Nam khi mùa đông đến nên lấy luôn bút danh Hàn Giang Nhạn.

Dịch thuật, sáng tác
Trước 1975, Hàn Giang Nhạn là một trong những dịch giả truyện võ hiệp được yêu thích ở Việt Nam. Ông dịch nhiều sách trong đó nổi bật là các truyện của Kim Dung; ông đã dịch 7 bộ: Thư kiếm ân cừu lục, Lãnh nguyệt bảo đao (tức Phi Hồ ngoại truyện), Thiên Long Bát Bộ, Tố tâm kiếm (tức Liên thành quyết), Hiệp khách hành, Tiếu ngạo giang hồ, Lộc Đỉnh ký của tác giả này. Bản dịch Kim Dung của ông được đánh giá là tự nhiên phóng khoáng, mang hồn tính võ hiệp thơ mộng. Một số đoạn văn vần trong truyện được dịch sang tiếng Việt được đánh giá cao, như đoạn mở đầu của Tiếu ngạo giang hồ: Gió xuân đầm ấm, ngàn liễu xanh tươi,
hoa phô sắc thắm, hương nức lòng người;

hay bài thơ "Khiển hoài" của Đỗ Mục đời Đường được dịch trong Lộc Đỉnh ký:Lưu lạc Giang Nam đã bấy lâu Cùng người nhỏ bé ở bên nhau Mười năm chợt tỉnh Dương Châu mộng Mang tiếng trăng hoa nghĩ lại sầu Ngoài dịch Kim Dung, ông còn dịch sách của các tác giả võ hiệp khác và các tác phẩm ở thể loại khác, trong đó có bộ Truyền kỳ mạn lục tân biên của Nguyễn Tự.

Ông còn tự mình viết một số tiểu thuyết võ hiệp: Hồng bào quái nhân, Đoạn hồn tuyệt cung, Độc cô quái khách, Ngũ âm phụng kiếm.

Tham khảo - chú thích

 Vũ Đức Sao Biển, "Dịch giả Hàn Giang Nhạn", trong Kim Dung giữa đời tôi. Quyển kết - Thanh kiếm & cây đàn'', Thành phố Hồ Chí Minh:Nhà xuất bản Trẻ, 2000, tr.95-99.

Dịch giả Việt Nam
Người Thái Bình
Nhà văn Việt Nam
Kim Dung


title: Sallagriffon

text:
Sallagriffon là một xã ở tỉnh Alpes-Maritimes, vùng Provence-Alpes-Côte d’Azur ở đông nam nước Pháp.

Tham khảo

Xã của Alpes-Maritimes


title: Psychomyia mindanella

text:
Psychomyia mindanella là một loài Trichoptera trong họ Psychomyiidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Chú thích

Tham khảo

Động vật khu vực sinh thái Indomalaya
Psychomyia


title: Takao (lớp tàu tuần dương)

text:
Lớp tàu tuần dương Takao (tiếng Nhật: 高雄型巡洋艦, Takao-gata junyōkan) là một lớp bao gồm bốn tàu tuần dương hạng nặng của Hải quân Đế quốc Nhật Bản được hạ thủy trong những năm 1930 và 1931. Chúng được sử dụng rộng rãi trong Chiến tranh Thế giới thứ hai trong nhiều chiến dịch khác nhau, và tất cả hầu như bị đánh chìm hoặc vô hiệu hóa sau trận chiến vịnh Leyte.

Mô tả

Thiết kế của chúng là sự tiến hóa từ lớp tàu tuần dương hạng nặng Myōkō trước đó, với trang bị ngư lôi mạnh hơn và một tháp chỉ huy lớn hơn, khiến chúng trông giống một thiết giáp hạm hơn là một tàu tuần dương.

Dàn pháo chính của chúng bao gồm mười khẩu 203 mm (8 inch) được bố trí trên 5 tháp pháo 2 nòng cùng mười sáu ống phóng ngư lôi 610 mm (24 inch), nhiều hơn so với những chiếc thuộc lớp Myōkō hay Mogami), vốn chỉ được trang bị 12 ống phóng ngư lôi cùng loại. Điều này khiến cho những chiếc tàu tuần dương lớp Takao trở thành một những tàu tuần dương được vũ trang mạnh nhất của Hải quân Đế quốc Nhật Bản. Khiếm khuyết của chúng là tháp chỉ huy có kích thước lớn nên khiến mũi tàu hay bị chúc xuống và tháp pháo số 3 có góc bắn khá kém. Hai vấn đề này được khắc phục trong thiết kế của lớp tiếp theo, lớp Mogami.

Những chiếc trong lớp

Tham khảo

Chú thích

Sách

Liên kết ngoài

Tàu tuần dương của Hải quân Đế quốc Nhật Bản
Tàu tuần dương trong Chiến tranh thế giới thứ hai
Lớp tàu tuần dương
Lớp tàu tuần dương Takao