title: Basilodes

text:
Basilodes là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Các loài
 Basilodes chysopis Grote, 1881
 Basilodes inquinatus Hogue, 1963
 Basilodes pepita Guenée, 1852
 Basilodes straminea Poole, 1995

Tham khảo

 Basilodes at funet.fi
 Natural History Museum Lepidoptera genus database

Stiriinae


title: Stigmella rudis

text:
Stigmella rudis là một loài bướm đêm thuộc họ Nepticulidae. Nó được miêu tả bởi Puplesis và Robinson năm 2000, và được tìm thấy ở Argentina.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Nepticulidae và Opostegidae of the world

R


title: Photurinae

text:
Photurinae là một phân họ bọ cánh cứng trong họ Lampyridae. Phân họ này chứa một số loài nổi tiếng ở Bắc Mỹ như Photuris pennsylvanica và P. pyralis, theo thứ tự là côn trùng biểu tượng của các bang Pennsylvania và Tennessee.

Các chi
Các chi gồm:
 Bicellonycha Motschulsky, 1853
 Photuris

Chú thích

Tham khảo

Tài liệu
  (2007): Phylogeny of North American fireflies (Coleoptera: Lampyridae): Implications for the evolution of light signals. Mol. Phylogenet. Evol. 45(1): 33-49. (HTML abstract)

Họ Đom đóm


title: Cybister bimaculatus

text:
Cybister bimaculatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Aubé miêu tả khoa học năm 1838.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Cybister


title: Bolitoglossa gracilis

text:
Bolitoglossa gracilis là một loài kỳ giông trong họ Plethodontidae.
Nó là loài đặc hữu của Costa Rica.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.
Nó bị đe dọa do mất môi trường sống.

Tham khảo

 Bolaños, F., Wake, D & Savage, J. 2004. Bolitoglossa gracilis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

Bolitoglossa
Động vật đặc hữu Costa Rica


title: 4332 Milton

text:
4332 Milton (1983 RC) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 5 tháng 9 năm 1983 bởi Carolyn S. Shoemaker ở Palomar và named for astrogeologist Daniel J. Milton (28 tháng 7 năm 1934 -).

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 4332 Milton

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1983


title: Pillichsdorf

text:
Pillichsdorf là một thị xã thuộc huyện Mistelbach trong bang Niederösterreich.

Tham khảo

Đô thị của Niederösterreich


title: Onychostoma alticorpus

text:
Onychostoma alticorpus là một loài cá vây tia thuộc chi Cá sỉnh của họ Cyprinidae. Loài này chỉ có ở Đài Loan.

Đặc điểm
Chiều dài phổ biến khoảng 25 cm, tối đa 50 cm. Đầu ngắn và đỉnh đầu lồi; mõm ngắn hình nón; mắt nhỏ và không gian liên hốc mắt rộng. Vây lưng không gai, bắt đầu từ chỗ gần với mõm hơn và đối, trước nơi bắt đầu vây bụng; gốc vây hậu môn ngắn với rìa ngoài bị cắt ngắn. Môi trường sống: Nổi và đáy, ở độ sâu từ 0 tới 10 m, trong các con suối chảy nhanh.

Chú thích

Tham khảo

A
Động vật được mô tả năm 1920
Động vật đặc hữu Đài Loan


title: Dicranomyia fortis

text:
Dicranomyia fortis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Dicranomyia
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: 4476 Bernstein

text:
4476 Bernstein (1983 DE) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 19 tháng 2 năm 1983 bởi Ted Bowell ở Flagstaff.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser 4476 Bernstein

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Edward Bowell
Thiên thể phát hiện năm 1983


title: Disa cernua

text:
Disa cernua là một loài phong lan.

Tham khảo

Liên kết ngoài

cernua


title: Hãng phim hoạt hình Cối xay gió

text:
Hãng phim hoạt hình Cối xay gió (tiếng Nga: Студия анимационного кино «Мельница») là một hãng phim lớn, chuyên sản xuất phim hoạt hình, có trụ sở tại thành phố Sankt-Peterburg.

Lịch sử hình thành và phát triển

Phim đã sản xuất

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Konstantin Bronzit

Hãng phim Nga
Công ty thành lập năm 1999


title: 6419 Susono

text:
6419 Susono (1993 XX) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 7 tháng 12 năm 1993 bởi M. Akiyama ở Mishima.

Liên kết ngoài
 JPL Small-Body Database Browser ngày 6419 Susono

Được phát hiện bởi Makio Akiyama
Được phát hiện bởi Toshimasa Furuta
Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1993


title: Dernbach, Neuwied

text:
Dernbach là một đô thị thuộc huyện Neuwied, trong bang Rheinland-Pfalz, phía tây nước Đức. Đô thị Dernbach, Neuwied có diện tích 5,48 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 1046 người.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Neuwied


title: Konvict Muzik

text:
Kon Live Distribution

Kon Live Distribution là một hãng thu âm do ca sĩ R&B Akon thành lập vào năm 2006. Đây là một nhãn hiệu có sự luân thiên thể loại nhạc R&B/Hip hop của Akon.

Những nghệ sĩ đã ký hợp đồng với hãng thu âm bao gồm có Ray Lavender, Saschali, Brick & Lace, Kardinal Offishall, Sway DaSafo, Colby O'Donis và Lady Gaga. Ca sĩ nổi tiếng từ cuộc thi Thần tượng âm nhạc Mỹ - Von Smith, cũng được ký kết . Mặc dù Akon đã tuyên bố phản bác điều này . Gần đây, rapper West Coast Ya Boy đã ký hợp đồng với hãng.

Danh sách đĩa hát

Album phòng thu
 Kardinal Offishall – Not 4 Sale (2008)
 Ca sĩ: "Dangerous", "Set It Off", "Burnt", "Numba 1 (Tide Is High)"
 Colby O'Donis – Colby O (2008)
 Ca sĩ: "What You Got", "Don't Turn Back"
 Lady Gaga – The Fame (2008)
 Ca sĩ: "Just Dance", "Beautiful, Dirty, Rich" (promo), "Poker Face", "Eh, Eh (Nothing Else I Can Say)", "LoveGame", "Paparazzi"
 Lady Gaga – The Fame Monster (2009)
 Ca sĩ: "Bad Romance", "Telephone", "Alejandro"

Album biên tập
 Lady Gaga – The Remix (2010)

Chú thích

Nhãn hiệu thu âm Hoa Kỳ
Nhãn hiệu thu âm nhạc Hip hop
Akon
Hãng ghi âm nhạc hip hop
Hãng ghi âm Mỹ
Sony Music Entertainment


title: Alot

text:
Alot là một thị xã và là một nagar panchayat của quận Ratlam thuộc bang Madhya Pradesh, Ấn Độ.

Địa lý
Alot có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 439 mét (1440 feet).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Alot có dân số 21.522 người. Phái nam chiếm 51% tổng số dân và phái nữ chiếm 49%. Alot có tỷ lệ 63% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 73%, và tỷ lệ cho phái nữ là 53%. Tại Alot, 17% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Madhya Pradesh


title: Paraupenthes subinconditus

text:
Paraupenthes subinconditus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Van Zwaluwenburg miêu tả khoa học năm 1957.

Chú thích

Tham khảo

S


title: Lonavala

text:
Lonavala là một thành phố và là nơi đặt hội đồng đô thị (municipal council) của quận Pune thuộc bang Maharashtra, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Lonavala có dân số 55.650 người. Phái nam chiếm 54% tổng số dân và phái nữ chiếm 46%. Lonavala có tỷ lệ 75% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 81%, và tỷ lệ cho phái nữ là 69%. Tại Lonavala, 11% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Maharashtra


title: Rhinoceros

text:
Rhinoceros là một chi điển hình của Họ Tê giác. Tên Rhinoceros có nguồn gốc từ tiếng Hy Lạp, trong đó rhino có nghĩa là mũi, và ceros có nghĩa là sừng.

Các loài
Hiện nay đã xác định được hai loài thuộc chi này còn tồn tại là:
 Rhinoceros sondaicus - Tê giác Java
 Rhinoceros unicornis - Tê giác Ấn Độ

Loài tê giác Java hiện nay là một trong những loài động vật có vú lớn đang ở trong tình trạng nguy cấp nhất trên thế giới, với chỉ khoảng 60 cá thể còn sống sót, và chỉ sống ở hai nơi Java, Indonesia (và Việt Nam trước năm 2010).

Phân loại
Chi Tê giác bao gồm:

 Tê giác Ấn Độ (R. unicornis) Linnaeus, 1758
 Tê giác Java (R. sondaicus) Desmarest, 1822
 † R. hemitoxhus
 † R. leptorhinus
 † R. philippinensis mô tả bởi von Koenigswald năm 1956 là hài cốt hóa thạch được tìm thấy ở Cagayan tỉnh của Philippines.
 † R. sinensis

Nguồn gốc tên
Tên chi Tê giác là sự kết hợp của các từ Hy Lạp cổ đại (ris) có nghĩa là 'mũi' và κέρας (keras) có nghĩa là 'sừng của một con vật'.

Hình ảnh

Tham khảo

Chi động vật có vú


title: Paul Wolfowitz

text:
Paul Dundes Wolfowitz (sinh ngày 22 tháng 12 năm 1943) là cựu giáo sư Mỹ và viên chức chính phủ Hoa Kỳ. Trong chức vụ Phó Bộ trưởng Quốc phòng trong thời George W. Bush làm Tổng thống, ông là người sáng tạo chính của Chiến tranh Iraq. Ngày 1 tháng 6 năm 2005, ông được bổ nhiệm làm Chủ tịch Nhóm Ngân hàng Thế giới, nhưng từ chức ngày 17 tháng 5 năm 2007 (có hiệu lực từ ngày 30 tháng 6), do cuộc điều tra nghiên cứu về nội quy bởi ban giám đốc của Nhóm Ngân hàng Thế giới. Ban giám đốc nhận lời từ chức của ông, "kết thúc một trận kéo dài và ồn ào về cương vị quản lý, được gây ra khi ông thu xếp thăng chức cho bạn gái."

Trước khi gia nhập vào chính phủ Bush, ông là phụ tá của Thượng nghị sĩ Dân chủ bảo thủ Henry M. Jackson vào những năm 1970. Ông cũng phục vụ trong Bộ Quốc phòng Hoa Kỳ trong chức vụ Giám đốc Lập kế hoạch Chính sách và Phó Bộ trưởng Ngoại giao về Đông Á và Thái Bình Dương tại Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ, cũng như Đại sứ Hoa Kỳ tại Indonesia.

Chú thích

Liên kết ngoài
Văn phòng Chủ tịch Ngân hàng Thế giới

Đại sứ Hoa Kỳ
Cựu sinh viên Đại học Cornell
Giảng viên Đại học Johns Hopkins
Doanh nhân Thành phố New York
Phó Bộ trưởng Quốc phòng Hoa Kỳ
Người Mỹ gốc Do Thái
Nhân vật còn sống
Thứ trưởng bộ Quốc phòng Hoa Kỳ
Cựu sinh viên Đại học Chicago
Người Brooklyn


title: Melanotus chejuensis

text:
Melanotus chejuensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Lee in Lee, Woo & Kwon miêu tả khoa học năm 1999.

Chú thích

Tham khảo

Melanotus


title: Quận Barton, Missouri

text:
Quận Barton là một quận thuộc tiểu bang Missouri, Hoa Kỳ. Theo điều tra dân số năm 2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có dân số 12.541 người . Quận lỵ đóng ở Lamar

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có tổng diện tích km2, trong đó có km2 là diện tích mặt nước.

Xa lộ

Quận giáp ranh

Thông tin nhân khẩu
Theo điều tra dân số  năm 2000, quận đã có dân số 12.541 người, 4.895 hộ gia đình, và 3.441 gia đình sống trong quận hạt. Mật độ dân số là 21 người trên một dặm vuông (8/km ²). Có 5.409 đơn vị nhà ở với mật độ trung bình là 9 trên một dặm vuông (4/km ²). Cơ cấu dân tộc của cư dân sinh sống ở quận này bao gồm 96,93% người da trắng, 0,29% da đen hay Mỹ gốc Phi, 0,83% người Mỹ bản xứ, 0,28% châu Á, Thái Bình Dương 0,10%, 0,14% từ các chủng tộc khác, và 1,44% từ hai hoặc nhiều chủng tộc. 0,95% dân số là người Hispanic hay Latino thuộc một chủng tộc nào.

Có 4.895 hộ, trong đó 34,00% có trẻ em dưới 18 tuổi sống chung với họ, 58,10% là đôi vợ chồng sống với nhau, 8,50% có một chủ hộ nữ và không có chồng, và 29,70% là không lập gia đình. 26,40% hộ gia đình đã được tạo ra từ các cá nhân và 13,30% có người sống một mình 65 tuổi hoặc cao tuổi hơn. Cỡ hộ trung bình là 2,53 và cỡ gia đình trung bình là 3,04.

Trong quận này cơ cấu độ tuổi dân cư bao gồm 27,50% dưới độ tuổi 18, 8,30% 18-24, 26,10% 25-44, 21,70% từ 45 đến 64, và 16,50% từ 65 tuổi trở lên. Độ tuổi trung bình là 37 năm. Đối với mỗi 100 nữ có 96,00 nam giới. Đối với mỗi 100 nữ 18 tuổi trở lên, đã có 92,40 nam giới.

Thu nhập trung bình cho một hộ gia đình trong đã đạt mức USD 29.275, và thu nhập trung bình cho một gia đình là USD 35.638. Phái nam có thu nhập trung bình USD 25.254 so với 19.663 USD của phái nữ. Thu nhập bình quân đầu người là 13.987 USD. Có 11,00% gia đình và 13,00% dân số sống dưới mức nghèo khổ, bao gồm 13,90% những người dưới 18 tuổi và 16,80% của những người 65 tuổi hoặc hơn.

Tham khảo

Quận của Missouri


title: Micromeria

text:
Micromeria là một chi thực vật có hoa thuộc họ Lamiaceae.
Chi này có các loài sau:
 Micromeria fruticosa
 Micromeria nervosa
 Micromeria remota
 Micromeria thymifolia

Hình ảnh

Tham khảo

Micromeria


title: Arthroleptis lameerei

text:
Arthroleptis lameerei là một loài ếch thuộc họ Arthroleptidae.
Loài này có ở Angola, Burundi, và Cộng hòa Dân chủ Congo.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và xavan ẩm.

Tham khảo

 Drewes, R. & Channing, A. 2004. Arthroleptis lameerei. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 7 năm 2007.

Arthroleptis
Động vật được mô tả năm 1921


title: Pozzolengo

text:
Pozzolengo là một đô thị thuộc tỉnh Brescia trong vùng Lombardia ở Ý. Đô thị này có diện tích 21,4 kilômét vuông, dân số 3100 người.
Đô thị này giáp với các đô thị sau: Cavriana, Desenzano del Garda, Lonato, Monzambano, Peschiera del Garda, Ponti sul Mincio.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Brescia
Thành phố và thị trấn ở Lombardia


title: Semecarpus acuminata

text:
Semecarpus acuminata là một loài thực vật thuộc họ Anacardiaceae. Đây là loài đặc hữu của Sri Lanka.

Chú thích

Tham khảo
 World Conservation Monitoring Centre 1998. Semecarpus acuminata. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Sri Lanka
Semecarpus


title: Tactusa constrictor

text:
Tactusa constrictor là một loài bướm đêm thuộc họ Erebidae. Nó được tìm thấy ở miền nam Lào.

Sải cánh dài khoảng 9 mm.

Tham khảo

  2010: Revision of the Micronoctuidae (Lepidoptera: Noctuoidea) Part 3, Taxonomy of the Tactusinae. Zootaxa, 2583: 1–119. Preview

Tactusa


title: Nomada melanoptera

text:
Nomada melanoptera là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1921.

Chú thích

Tham khảo

Nomada
Động vật được mô tả năm 1921


title: Limnophila buangensis

text:
Limnophila buangensis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Limnophila (chi ruồi)
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Srei Snam

text:
Srei Snam là một huyện thuộc tỉnh Xiêm Riệp, tây bắc Campuchia. Theo thống kê năm 1998, dân số toàn huyện là 26,738.

Tham khảo

Huyện Campuchia


title: Gonomyia pulvinifera

text:
Gonomyia pulvinifera là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Gonomyia
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Semiotus capucinus

text:
Semiotus capucinus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1857.

Chú thích

Tham khảo

Semiotus


title: Saint-Aubin-le-Monial

text:
Saint-Aubin-le-Monial  là một xã ở tỉnh Allier thuộc miền trung nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Allier

Tham khảo

‘‘Dựa trên bài ở Wikipedia tiếng Pháp.’’

Saintaubinlemonial


title: (20992) 1985 RV2

text:
{{DISPLAYTITLE:(20992) 1985 RV2}}

(20992) 1985 RV2 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Henri Debehogne ở Đài thiên văn La Silla ở Chile ngày 5 tháng 9 năm 1985.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 20001–21000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1985
Được phát hiện bởi Henri Debehogne
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Sân bay Ratanankiri

text:
Sân bay Ratanankiri là một sân bay ở Ratanakiri (tỉnh), Campuchia . Hiện sân bay này đang tạm đóng cửa.

Lịch sử
Trong tháng 11 năm 2005, đã có một tai nạn nhỏ tại đây, khi một máy bay đến từ Phnom Penh bị tai nạn. Máy bay Y-7-100C được điều hành bởi PMTair và cho thuê từ Royal Phnom Penh Airways. Có 59 hành khách và 6 phi hành đoàn trên tàu bay tại thời điểm tai nạn, nhưng không ai thiệt mạng. Theo sau sự kiện này, và vụ tai nạn nghiêm trọng hơn của PMTair (chuyến bay 241 trong Kampot trong tháng bảy, PMT Air đã ngừng các chuyến bay thương mại để Ratanakiri. Kể từ đó, không có chuyến bay thương mại đến đây, và đôi lúc chỉ điều lệ các chuyến bay tư nhân sử dụng sân bay này.

Tham khảo

Sân bay Campuchia


title: Pozzol Groppo

text:
Pozzol Groppo là một đô thị ở tỉnh Alessandria trong vùng Piedmont của Italia, có vị trí cách khoảng 110 km về phía đông của Torino và khoảng 35 km về phía đông của Alessandria. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 394 người và diện tích là 13,9 km².

Đô thị Pozzol Groppo có các frazioni (các đơn vị cấp dưới, chủ yếu là các làng) San Lorenzo and Bigiasco.

Pozzol Groppo giáp các đô thị: Cecima, Godiasco, Momperone, Montemarzino, và Volpedo.

The actual comune was formed from the merging, in 1929, of the two previous Pozzol and Groppo.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Alessandria
Thành phố và thị trấn ở Piemonte


title: Aloeides barklyi

text:
Aloeides barklyi là một bướm ngày thuộc họ Lycaenidae. Loài này có ở Nam Phi, ở đó nó có ở the North Cape, phía nam to the West Cape, the Cederberg và the Name Karoo at Matjiesfontein.

Sải cánh từ 30–34 mm đối với con đực và 32–36 mm đối với con cái. Cá thể trưởng thành mọc cánh từ tháng 8 tới tháng 10 và từ tháng 3 tới tháng 5. Mỗi năm loài này có hai thế hệ.

Chú thích

Tham khảo

Aloeides
Động vật đặc hữu Nam Phi


title: Diabrotica novemguttata

text:
Diabrotica novemguttata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Weise miêu tả khoa học năm 1921.

Chú thích

Tham khảo

Diabrotica


title: Frullania polysticta

text:
Frullania polysticta là một loài rêu tản thuộc họ Jubulaceae. Loài này có ở Bồ Đào Nha và Tây Ban Nha.

Chú thích

Tham khảo

 Bryophyte Specialist Group 2000. Frullania polysticta . 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 8 năm 2007.


title: Diabrotica palpalis

text:
Diabrotica palpalis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Jacoby miêu tả khoa học năm 1887.

Chú thích

Tham khảo

P


title: Dypsis ampasindavae

text:
Dypsis ampasindavae là loài thực vật có hoa thuộc họ Arecaceae. Loài này được Beentje mô tả khoa học đầu tiên năm 1995.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Chi Cau tua
Thực vật được mô tả năm 1995
Thực vật Madagascar
Loài cực kỳ nguy cấp


title: 263 Dresda

text:
Dresda  (định danh hành tinh vi hình: 263 Dresda) là một tiểu hành tinh điển hình ở vành đai chính. Nó thuộc nhóm tiểu hành tinh Koronis. Bề mặt của nó có màu hơi sáng và thành phần cấu tạo của nó dường như không bằng cacbonat, mà tương tự như thành phần cấu tạo của 243 Ida, một tiểu hành tinh cùng nhóm.

Ngày 3 tháng 11 năm 1886, nhà thiên văn học người Áo Johann Palisa phát hiện tiểu hành tinh Dresda khi ông thực hiện quan sát ở Viên và đặt tên nó theo tên Dresden, một thành phố của Đức.

Xem thêm
 Danh sách tiểu hành tinh: 1–1000

Tham khảo

Liên kết ngoài
The Asteroid Orbital Elements Database
Minor Planet Discovery Circumstances
Asteroid Lightcurve Data File

Dresda
18861103
Dresda
Tiểu hành tinh kiểu S (SMASS)
Tiểu hành tinh Koronis
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Meioceras cubitatum

text:
Meioceras cubitatum là một loài ốc biển nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Caecidae.

Phân bố

Miêu tả
Độ dài vỏ lớn nhất ghi nhận được là 2 mm.

Môi trường sống
Độ sâu nhỏ nhất ghi nhận được là 0 m. Độ sâu lớn nhất ghi nhận được là 183 m.

Chú thích

Tham khảo

Meioceras


title: Helicopsyche paraguaiensis

text:
Helicopsyche paraguaiensis là một loài Trichoptera thuộc họ Helicopsychidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Helicopsyche


title: Trophonofusus

text:
Trophonofusus là một chi ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Fasciolariidae.

Các loài
Các loài trong chi Trophonofusus gồm có:
 Trophonofusus muricatoides (Yokoyama, 1920)

Chú thích

Tham khảo

Fasciolariidae


title: (15416) 1998 DZ2

text:
{{DISPLAYTITLE:(15416) 1998 DZ2}}

(15416) 1998 DZ2 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện qua chương trình tiểu hành tinh Beijing Schmidt CCD ở trạm Xinglong ở tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc ngày 21 tháng 2 năm 1998.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 15001–16000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1998
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Vicq-sur-Gartempe

text:
Vicq-sur-Gartempe là một xã, tọa lạc ở tỉnh Vienne trong vùng Nouvelle-Aquitaine, Pháp. Xã này có diện tích 33,22 km², dân số năm 2006 là 720 người. Xã nằm ở khu vực có độ cao trung bình 80 m trên mực nước biển.

Biến động dân số

Liên kết ngoài
 Vicq-sur-Gartempe trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia
 Vicq-sur-Gartempe trên trang mạng của INSEE
 Vicq-sur-Gartempe sur le site du Quid
 Localisation de Vicq-sur-Gartempe sur une carte de France et communes limitrophes
 Plan de Vicq-sur-Gartempe sur Mapquest

Tham khảo

Vicq-sur-Gartempe


title: (15765) 1992 WU1

text:
{{DISPLAYTITLE:(15765) 1992 WU1}}

(15765) 1992 WU1 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Atsushi Sugie ở Dynic Astronomical Observatory Nhật Bản, ngày 18 tháng 11 năm 1992.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 15001–16000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1992
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Cardiophorus venaticus

text:
Cardiophorus venaticus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1860.

Chú thích

Tham khảo

Cardiophorus


title: Asarganj

text:
Asarganj là một thị trấn thống kê (census town) của quận Munger thuộc bang Bihar, Ấn Độ.

Địa lý
Asarganj có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 44 mét (144 foot).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Asarganj có dân số 5706 người. Phái nam chiếm 53% tổng số dân và phái nữ chiếm 47%. Asarganj có tỷ lệ 70% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 76%, và tỷ lệ cho phái nữ là 63%. Tại Asarganj, 14% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Bihar


title: Garcinia thwaitesii

text:
Garcinia thwaitesii là một loài thực vật có hoa thuộc họ Clusiaceae.
Loài này chỉ có ở Sri Lanka.

Chú thích

Tham khảo
 World Conservation Monitoring Centre 1998. Garcinia thwaitesii . 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 7 năm 2007.

T
Thực vật Sri Lanka


title: Luangnamtha

text:
Luang Namtha (, nghĩa đen là "Xứ sở cọ đường" hoặc "Xứ sở sông xanh"; phiên âm là "Luông Nậm Thà") là một tỉnh của Lào nằm ở phía bắc quốc gia. Tỉnh được hình thành từ năm 1966 đến năm 1976, cùng với tỉnh Bokeo, là một phần của tỉnh Houakhong.
Tỉnh Luang Namtha có diện tích 9.325 km2. Thủ phủ của tỉnh là Luang Namtha. Tỉnh có biên giới với Vân Nam, Trung Quốc ở phía bắc, tỉnh Oudomxai về phía đông và đông nam tỉnh Bokeo, phía tây nam và bang Shan, Miến Điện về phía tây bắc.

Tỉnh có Khu Bảo tồn Đa dạng sinh học Quốc gia Nam Ha và là một trong những vùng sản xuất mía và cao su chính của Lào và một số cây trồng khác. Tỉnh có khoảng 20 ngôi chùa ở muang Sing, trong đó có chùa Wat Sing Jai và chùa Wat Namkeo nổi tiếng. Bảo tàng Luang Namtha nằm ở thị xã Luang Namtha.

Các đơn vị hành chính
Tỉnh có 5 huyện sau đây:

Dân cư
Dân số của tỉnh tính đến tháng 3/2005 là 145.289 người. Các nhóm dân tộc thiểu số được ghi nhận gồm Khamu, Akha (Eko), Hmong, Yao (Ioumien) và Lanten. Người Lào, Tai Lue, Tai Neua và Thái Đen ở các thôn sinh sống ngay khu Bảo tồn Đa dạng sinh học Quốc gia Nam Hà và gần thị trấn lịch sử Muang Sing.

Giao thông
Đường quốc lộ số 3 (Lào) có các điểm cuối tại Cửa khẩu quốc tế Boten (trên biên giới với Trung Quốc) và Huay Sai (đối diện Chan Kong), đôi khi được gọi là Quốc lộ 3 Chiang Rai - Côn Minh.

Sân bay Luang Namtha hàng ngày đều có một chuyến bay đến Sân bay quốc tế Wattay ở thủ đô Vientaine.

Tham khảo

Tra cứu

Liên kết ngoài
Photos of Luang Namtha Province
Ecotourism in Laos
Map of Luang Nam Tha Province
Wildlife Conservation Society – Nam Ha National Protected Area Project
Tourism as a Tool for Development (PDF-file)

Tỉnh của Lào


title: 1642

text:
Năm 1642 (số La Mã: MDCXLII) là một năm thường bắt đầu vào thứ Tư trong lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào thứ Bảy của lịch Julius chậm hơn 10 ngày).

Sự kiện

Sinh

 2 tháng 1 - Mehmed IV, Sultan Ottoman (mất 1693)
 11 tháng 1 - Mary Carleton, kẻ mạo danh (mất 1673)
 18 tháng 2 - Marie Champmeslé, nữ Diễn viên người Pháp (mất 1698)
 15 tháng 4 - Suleiman II, Sultan Ottoman (mất 1691)
 20 tháng 6 - George Hickes, tướng và học giả Anh (mất 1715)
 14 tháng 8 - Cosimo III de 'Medici, Đại Công tước của Tuscany (mất 1723)
 11 tháng 11 - Charles André Boulle, Pháp-nhà sản xuất nội (mất 1732)
 6 tháng 12 - Johann Christoph Bach, nhà soạn nhạc người Đức (mất 1703)
 30 tháng 12 - Vincenzo da Filicaja, nhà thơ người Ý (mất 1707)
 Ngày chưa biết:
 John Archdale, thống đốc thuộc địa của Anh (mất 1717)
 Abdul-Qader Bedil, nhà thơ Ba Tư Sufi (mất 1720)
 Bonaventure Giffard, linh mục Công giáo Anh (mất 1734)
 Josep Romaguera, người Catalan (mất 1723)
 Albert Janse Ryckman, Thị trưởng của Albany, nổi bật Brewermaster (mất 1737)
 Isaac Newton, nhà khoa học, sinh vào ngày Giáng sinh (mất 1727)

Mất
8 tháng 1 năm 1642, galileo galilei mất

Tham khảo

Năm 1642


title: 1186 Turnera

text:
1186 Turnera (1929 PL) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 1 tháng 8 năm 1929 bởi C. Jackson ở Johannesburg (UO).

Tham khảo

Liên kết ngoài

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1929


title: Drymelater ventosus

text:
Drymelater ventosus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1889.

Chú thích

Tham khảo

Drymelater


title: Solanum imbaburense

text:
Solanum imbaburense là một loài thực vật thuộc họ Solanaceae. Đây là loài đặc hữu của Ecuador.

Chú thích

Chú thích

Tham khảo

 Montúfar, R. & Pitman, N. 2004. Solanum imbaburense. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

I
Thực vật đặc hữu Ecuador
Thực vật dễ tổn thương


title: Atarba limbata

text:
Atarba limbata là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Atarba
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Melanocercops cyclopa

text:
Melanocercops cyclopa là một loài bướm đêm thuộc chi Melanocercops, một chi bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Loài này sinh sống ở Ấn Độ (Tây Bengal).

Chú thích

Tham khảo

Cyclopa


title: Figueruelas

text:
Figueruelas (dân số 1.040 người, diện tích 16,99  km²) là một đô thị ở Vùng tự trị Aragón, tỉnh Zaragoza, Tây Ban Nha. Figueruelas nằm cách tỉnh lỵ 26 km.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị ở Zaragoza


title: (20097) 1994 UL2

text:
{{DISPLAYTITLE:(20097) 1994 UL2}}

(20097) 1994 UL2 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Seiji Ueda và Hiroshi Kaneda ở Kushiro, Hokkaidō, Nhật Bản, ngày 31 tháng 10 năm 1994.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 20001–21000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1994
Được phát hiện bởi Hiroshi Kaneda
Được phát hiện bởi Seiji Ueda
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Riscle

text:
Riscle  là một xã thuộc tỉnh Gers trong vùng Occitanie tây nam nước Pháp. Xã này có độ cao từ 96-206 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Gers


title: Plagiolepis grassei

text:
Plagiolepis grassei là một loài côn trùng thuộc họ Formicidae. Đây là loài đặc hữu của Pháp.

Chú thích

Tham khảo
 Social Insects Specialist Group 1996. Plagiolepis grassei. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 10 tháng 8 năm 2007.

Động vật cánh màng châu Âu
Plagiolepis
Động vật đặc hữu Pháp


title: Trận Uman

text:
Trận Uman là một phần Chiến dịch Barbarossa trong giai đoạn đầu của Chiến tranh Xô-Đức, diễn ra từ ngày 15 tháng 7 đến ngày 10 tháng 8 năm 1941 diễn ra tại thành phố Uman và các khu vực phụ cận ở Tây Nam Ukraina. Trong trận đánh này, các tập đoàn quân 6 (các đơn vị còn lại sau tổn thất lớn ở trận Dubno - Lutsk - Brody) và 12 của quân đội Liên Xô đã bị tập đoàn quân 17, tập đoàn quân xe tăng 1 (Đức), cánh bắc của tập đoàn quân 11 (Đức) và quân Romania cắt rời khỏi chủ lực Phương diện quân Tây Nam và bao vây trong khu vực Uman. Phần lớn quân số bị tiêu diệt và bị bắt làm tù binh sau trận đánh. Mặc dù tập đoàn quân 6 bị tiêu diệt và tan rã nhưng cơ quan chỉ huy và các đơn vị của tập đoàn quân 12 (Liên Xô) đã thành công trong việc thoát khỏi sự bao vây của quân Đức do lực lượng bộ binh Đức không thể hoàn toàn khép vòng vây đối với các đơn vị Xô Viết trong trận đó. Kết quả chiến lược của trận đánh này là toàn bộ sườn phía Nam của Phương diện quân Tây Nam và sườn phía Bắc của Phương diện quân Nam (Liên Xô) bị uy hiếp. Thanh toán được nguy cơ bị đánh vào sườn phía Nam, Cụm tập đoàn quân Nam (Đức) có thể tập trung toàn lực đánh chiếm Kiev và phát triển tấn công trên toàn bộ cánh Nam của mặt trận Xô-Đức.

Bối cảnh
Trong những tuần lễ đầu tiên của Chiến dịch Barbarossa, Cụm tập đoàn quân Nam (Đức) đã nhanh chóng đánh chiếm Lvov, Ternopol và Vinnytsa, đánh bại 5 quân đoàn cơ giới của Phương diện quân Tây Nam (Liên Xô) trong trận Brody. Do kết quả các trận chặn kích của quân đội Liên Xô trên tuyến Ostroh - Shepetovka - Kiev, quân đội Liên Xô thuộc Phương diện quân Tây Nam đã cản được bước tiến của các tập đoàn quân dã chiến 6, 17 và tập đoàn quân xe tăng 1 (Đức) trước cửa ngõ Kiev. Cánh quân chủ lực của Cụm tập đoàn quân Nam (Đức) đang công kích Kiev luôn bị các tập đoàn quân 6 và 12 của Phương diện quân Tây Nam (Liên Xô) tập kích từ phía Nam. Từ ngày 29 tháng 6 đến ngày 14 tháng 7, nguyên soái Semyon Budyonny tổ chức một số trận phản công với binh lực của các tập đoàn quân 6 và 12 từ phía Nam vào sườn phải của tập đoàn quân 17 và tập đoàn quân xe tăng 1 (Đức). Tập đoàn quân 11 (Đức) phải bận đối phó với các tập đoàn quân 9 và 18 trên hướng Nam, không đủ lực lượng để thanh toán nguy cơ từ phía Nam cụm chiến dịch Kiev. Để thanh toán nguy cơ bị đánh bọc sườn phải và bảo đảm an toàn cho các đơn vị đang tấn công Kiev, Thống chế Đức Gerd von Rundstedt quyết định tạm thời phòng ngự trên hướng Kiev, điều tập đoàn quân xe tăng 1 và tập đoàn quân 17 xuống phía Nam để phối hợp với tập đoàn quân 11 thanh toán nguy cơ này.

Cơ quan tình báo quân sự của Bộ tư lệnh Phương diện quân Tây Nam (Liên Xô) đã chậm phát hiện ý đồ của Cụm tập đoàn quân Nam (Đức). Chỉ đến giữa tháng 7, khi các cánh quân xe tăng Đức đã cắt đứt tuyến đường sắt tại Talnoye, đánh chiếm cây cầu quan trọng tại Gorniy Tikich và Siniukha thì Tổng tư lệnh hướng Tây Nam Semyon Budyonny và Bộ tư lệnh Phương diện quân Tây Nam mới hình dung được nguy cơ lớn đang treo trên đầu hai tập đoàn quân 6 và 12 của họ.

Quân lực đôi bên
Phần lớn lực lượng của Hồng quân Liên Xô đều đã chịu nhiều thương vong nặng nề và kiệt sức sau khi phải rút chạy trước những đợt không tập dữ dội của lực lượng không quân Đức tại vùng biên giới tiếp giáp Ba Lan. Đặc biệt lực lượng bộ đội tăng thiết giáp bị thiệt hại rất lớn sau trận đấu xe tăng ở Brody, binh lực rút ra được chỉ còn một quân đoàn. Các quân đoàn còn lại đã mất hầu hết xe tăng phải chiến đấu như các đơn vị bộ binh thông thường.

Quân đội phát xít bao gồm Tập đoàn quân thiết giáp số 1 (Đức) - mặc dù cũng chịu nhiều thiệt hại nhưng sức chiến đấu còn khá sung mãn - và các lực lượng bộ binh của Đức và Romania đang hành tiến đến khu vực phía Bắc bán đảo Krym (đây cũng là mục tiêu ban đầu của Cụm Tập đoàn quân Nam) để hội quân với các lực lượng thiết giáp tại đó.

Hồng quân Liên Xô
 Tập đoàn quân số 6
 Quân đoàn bộ binh số 6 (thiếu)
Quân đoàn bộ binh số 37 (thiếu)
Quân đoàn cơ giới số 4 (bộ phận còn lại)
Quân đoàn cơ giới số 15 (bộ phận còn lại)
Quân đoàn kỵ binh số 5 (bộ phận còn lại)
Sư đoàn bộ binh tăng cường 4 (bộ phận còn lại)
Sư đoàn bộ binh tăng cường 6 (bộ phận còn lại)
 Tập đoàn quân số 12
Quân đoàn bộ binh số 13 (thiếu)
Quân đoàn bộ binh số 17 (thiếu)
Quân đoàn cơ giới số 16 (bộ phận còn lại)
Sư đoàn bộ binh tăng cường 10 (bộ phận còn lại)
Sư đoàn bộ binh tăng cường 11 (bộ phận còn lại)
Sư đoàn bộ binh tăng cường 12 (bộ phận còn lại)
 Một phần lực lượng của Tập đoàn quân số 18

Quân đội Đức Quốc xã
 Tập đoàn quân số 6 (Đức Quốc xã): phần lớn binh lực tiếp tục công kích chính diện Kiev, chỉ đưa một phần binh lực tham chiến tại Uman.
 Quân đoàn bộ binh 21.
 Tập đoàn quân xe tăng số 1 (Đức), phần lớn binh lực tham chiến tại Uman, quân đoàn xe tăng 11 và quân đoàn cơ giới 48 tiếp tục bố trí phía trước Kiev.
 Quân đoàn xe tăng 9
 Quân đoàn xe tăng 14
 Quân đoàn xe tăng 15
 Quân đoàn cơ giới 13
 Tập đoàn quân số 17 (Đức), phần lớn binh lực tham chiến tại Uman, các quân đoàn bộ binh 17 và 40 tham chiến trên hướng Odessa.
 Quân đoàn bộ binh 3
 Quân đoàn bộ binh 9
 Quân đoàn bộ binh 14
 Quân đoàn bộ binh 34
 Các đơn vị cơ giới Hungary
 Sư đoàn cơ giới 1
 Sư đoàn bộ binh 2
 Sư đoàn kỵ binh 1
 Tập đoàn quân số 3 (Romania), 2 sư đoàn bộ binh và 1 sư đoàn kỵ binh tham chiến tại Uman, 2 sư đoàn kỵ binh và 1 sư đoàn bộ binh tham chiến trên hướng Odessa.
 Sư đoàn bộ binh 1
 Sư đoàn bộ binh 4
 Sư đoàn kỵ binh 5
 Tập đoàn quân số 11 (Đức), chỉ có một quân đoàn tham gia trận Uman
 Quân đoàn bộ binh 42.

Diễn biến chiến sự

Chiến sự trong tháng 7 năm 1941

Ngày 10 tháng 7 năm 1941, Nguyên soái Semyon Budyonny nhận nhiệm vụ Tổng tư lệnh các lực lượng Hồng quân ở hướng Tây Nam, chịu trách nhiệm phối hợp hành động của các Phương diện quân Nam và Tây Nam. Ngay trong ngày 10 tháng 7, ông yêu cầu tướng I. N. Muzychenko, tư lệnh tập đoàn quân 6 tổ chức trận phản kích của quân đoàn cơ giới 4 và cụm cơ giới của tướng S. Ya. Ogursov vào sườn phải của tập đoàn quân xe tăng 1 (Đức) lúc này đã chiếm Berdichev, Zhitomir và đang lao đến Kiev. Trong kế hoạch dự kiến có các đòn đột kích của quân đoàn 49 và các quân đoàn của tập đoàn quân 5 từ phía Bắc xuống để cắt đứt giao thông hậu tuyến của tập đoàn quân xe tăng 1. Tuy nhiên, tập đoàn quân 5 vẫn chưa đến tuyến xuất phát, cuộc tấn công trên cánh bắc của tập đoàn quân 6 đã không được hỗ trợ. Mặc dù cụm quân của S. Ya. Ogursov đã đột nhập được vào Berdichev, quân đoàn cơ giới 4 đã tiến tới ngoại vi phía Nam Chudnov, cắt đứt đường giao thông Novy Miropol (Myropil) - Berdichev nhưng không còn lực lượng dự bị để giữ trận địa đã chiếm được. Ngày 11 tháng 7, quân đoàn cơ giới 48 và quân đoàn xe tăng 11 (Đức) sử dụng sư đoàn xe tăng 3, các sư đoàn cơ giới 25 và 60 tấn công Ivanopol, phía sau quân đoàn cơ giới 4 (Liên Xô), buộc cánh quân này phải bỏ các mục tiêu đã chiếm được và rút lui. Quân đoàn bộ binh 49 đã quá suy yếu, không thể tiến lên được. Ngày 12 tháng 7, quân đoàn bộ binh 31 và lực lượng còn lại của các quân đoàn cơ giới 9 và 22 thuộc tập đoàn quân 5 (Liên Xô) mới mở được mũi đột kích vào Makhlevsk (Mykhailiuchka) nhưng đến lúc này cuộc tấn công đã không còn ý nghĩa vì quân Đức đã đẩy lùi được đòn đột kích của quân đoàn cơ giới 4. Sau ba ngày đối phó với hai cuộc đột kích của quân đội Liên Xô, xe tăng Đức tiếp tục tiến về Kiev.

Do tập trung các lực lượng mạnh nhất vào phòng thủ chính diện Kiev, Bộ tư lệnh Phương diện quân Tây Nam (Liên Xô) đã để hở một khoảng trống giữa tập đoàn quân 6 và cụm phòng thủ Kiev tại Tây Bắc Fastov. Trên khu vực này chỉ có đoàn biên phòng 94 và các trung đoàn cơ giới 6 và 16 phòng thủ trên trận tuyến dài đến 70 km từ Skrahlivka đến Scotsita (Skvyra). Sau gần một tuần bị kìm chân tại khu vực Berdichev, ngày 14 tháng 7, tướng Paul Kleist đã phát hiện ra lỗ hổng này và mở cuộc đột kích của hai quân đoàn xe tăng 9 và 14 vào đây và tiến về hướng Popelnya, đẩy cánh phải của tập đoàn quân 6 (Liên Xô) khỏi ngoại vi Berdichev, buộc tập đoàn quân này phải lùi về hướng Đông Nam, đến gần Uman.
Phát hiện các quân đoàn xe tăng Đức rẽ xuống Đông Nam, ngày 15 tháng 7, tướng M. P. Kirponos hạ lệnh tập kích từ ba phía vào các quân đoàn xe tăng Đức. Quân đoàn cơ giới 16 từ Kazatin đánh về Zhitomir; tập đoàn quân 5 và quân đoàn bộ binh 27 từ phía Bắc qua Brusilov đến Zhitomir; quân đoàn kỵ binh 5 và quân đoàn bộ binh 6 từ phía Nam đánh lên Brusilov và Popelnya.

Ngày 17 tháng 7, các cuộc tấn công này đã bị các lực lượng mạnh hơn của các quân đoàn xe tăng 11, 15 và quân đoàn cơ giới 48 (Đức) chặn lại. Quân đoàn xe tăng 11 (Đức) đã vây bọc được quân đoàn cơ giới 16 (Liên Xô) tại khu vực Kazatin. Quân đoàn bộ binh 27 (Liên Xô) buộc phải bỏ Belaya Cherkov. Quân đoàn xe tăng 9 và quân đoàn cơ giới 13 (Đức) vòng qua Belaya Cherkov tiến về Vinnitsa. Các quân đoàn xe tăng 14 và 15 (Đức) chọc thủ trận tuyến phòng thủ của tập đoàn quân 12 (Liên Xô) tại bốn nơi từ Zhmerynka đến Vinnitsa. Tập đoàn quân 26 (Liên Xô) đang phải đối phó với các cuộc đột kích liên tục của quân đoàn xe tăng 11 và quân đoàn cơ giới 48 (Đức) đã không thể hỗ trợ cho các tập đoàn quân 6 và 12 bịt lại các đột phá khẩu. Đến ngày 18 tháng 7, khi các tập đoàn quân 6 và 12 đã kiệt quệ thì Bộ Tổng tư lệnh quân đội Liên Xô mới ra lệnh cho họ trong ba ngày phải rút lui về phía Đông đến tuyến Tetiev (Tetiiv) - Kytaigorod trên đoạn đường dài từ 60 đến 90 km. Chính mệnh lệnh tai hại này đã khiến cho hai tập đoàn quân 6 và 12 bị tước đi cơ hội rút về phía Nam để hội quân với phương diện quân Nam, biện pháp hữu hiệu nhằm tránh đòn bao vây tiêu diệt của quân Đức.

Sáng 19 tháng 7, Phương diện quân Tây Nam tiếp tục tổ chức một cuộc phản công mới gồm một bộ phận của tập đoàn quân 5, quân đoàn bộ binh 27, quân đoàn bộ binh 64 (thuộc tập đoàn quân 26) và quân đoàn kỵ binh 5 theo các hướng đến Zhitomir, Cherniakhov, Radomyshl, Tarasa (Tsarevka) nhằm bị cửa mở, khôi phục chính diện mặt trận buộc các đơn vị xe tăng của tướng Paul Kleist phải dừng lại để đối phó. Tuy nhiên, không như Bộ tư lệnh phương diện quân Tây Nam dự kiến, các quân đoàn xe tăng của tướng Paul Kleist không dừng lại. Bộ tư lệnh cụm tập đoàn quân Nam đã điều động quân đoàn cơ giới 48, quân đoàn xe tăng 11 và quân đoàn xe tăng 3 (thuộc tập đoàn quân 6) đối phó có hiệu quả với 4 quân đoàn Liên Xô, giải tỏa áp lực phía sau cho các lực lượng cơ bản của tập đoàn quân xe tăng 1 lúc này đã vượt qua Zhmerynka. Các tập đoàn quân 6 và 12 (Liên Xô) không thể rút về phái Đông do bị 2 quân đoàn xe tăng Đức chặn đường đã phải lùi xuống hướng Đông Nam và ngày càng bị tách rời khỏi chủ lực của Phương diện quân Tây Nam.

Bộ tư lệnh Cụm tập đoàn quân Nam (Đức) nhận thấy cần phải làm suy yếu tập đoàn quân 26 (Liên Xô) đang là nguy cơ de dọa phía sau tập đoàn quân xe tăng 1 (Đức). Ngày 21 tháng 7, tướng Franz Halder, Tổng tham mưu trưởng lục quân Đức viết:

Ngày 25 tháng 7, Bộ tư lệnh Cụm tập đoàn quân Nam (Đức) sử dụng quân đoàn cơ giới 3, quân đoàn bộ binh 23 (tập đoàn quân 6) và quân đoàn cơ giới 48 (tập đoàn quân xe tăng 1) tấn công tập đoàn quân 26 (Liên Xô) trên toàn bộ chính diện. Mũi tấn công chính nhằm vào quân đoàn bộ binh 6 và quân đoàn kỵ binh 5 đang giữ các bàn đạp phía Đông và Đông Nam Belaya Cherkov, buộc các đơn vị này phải lui quân sang bên kia sông Ross. Trước nguy cơ quân Đức có thể vượt sông Dnepr đột phá Kiev từ phía Nam và không có cách nào để liên lạc và hỗ trợ cho hai tập đoàn quân 6 và 12 đang rút lui, ngày 26 tháng 7, nguyên soái S. M. Budionny gửi điện khẩn cho Tổng tham mưu trưởng quân đội Liên Xô:

Để tạo điều kiện cho Phương diện quân Tây Nam rảnh tay đối phó với các cuộc tấn công của quân Đức vào Kiev và giữ được thành phố, G. K. Zhukov, tổng tham mưu trưởng quân đội Liên Xô đã đề nghị và được I. V. Stalin phê chuẩn đề nghị này. Tuy nhiên, đã là quá muộn để các tập đoàn quân 6 và 12 có thể nối được liên lạc với Phương diện quân Nam. Phối hợp với cánh quân xe tăng của tướng Paul Kleist, từ ngày 20 tháng 7, tập đoàn quân dã chiến 17 (Đức) do tướng Karl-Heinrich von Stülpnagel chỉ huy có thêm quân đoàn cơ giới Hungary phối hợp đã đi vòng qua Bolty (Balti) tiến về phía Tây Uman. Từ phía Tây Nam, tướng Eugen Ritter von Schobert chỉ huy tập đoàn quân 11 (Đức) và cả tập đoàn quân Romania 3 phối thuộc cũng mở mũi đột kích vào tập đoàn quân 18 (thuộc Phương diện quân Nam - Liên Xô) và tiến nhanh đến khu vực phía Nam Uman. Đến ngày 2 tháng 8, tập đoàn quân 18 (Liên Xô) bị đánh bật khỏi Uman. Thất bại của tập đoàn quân 18 tại khu vực phía Nam Uman báo hiệu sự bắt đầu của thảm họa tại Uman đối với hai tập đoàn quân 6 và 12 của Liên Xô.

Chiến sự tại Uman đầu tháng 8 năm 1941

Ngày 2 tháng 8 năm 1941, vòng vây của quân Đức đã hoàn tất với việc Tập đoàn quân xe tăng 1 (Đức) và các đơn vị cảnh vệ cơ giới của Tập đoàn quân dã chiến 17 gặp nhau ở phía Đông Nam Uman. Vòng vây càng lúc càng khép chặt và được củng cố khi Sư đoàn thiết giáp 16 và Quân đoàn cơ giới Hungary "Gyorshadtest" gặp nhau vào ngày hôm sau. Cho đến ngày 8 tháng 8 năm 1941, sự kháng cự của Hồng quân về cơ bản đã chấm dứt. Lực lượng còn lại của 18 sư đoàn thuộc các tập đoàn quân 6 và 12 (Liên Xô) đã nằm trọn trong vòng vây. Đêm ngày 8 rạng ngày 9 tháng 8, trong một trận đột kích táo bạo vào phía Đông Nam Uman, quân đoàn bộ binh 55 thuộc tập đoàn quân 18 (Liên Xô) đã giải cứu một phần lực lượng bị vây gồm quân đoàn bộ binh 2, sư đoàn bộ binh 139; các đơn vị hậu cần, sở chỉ huy tập đoàn quân 12. Nguồn tư liệu của Đức sau chiến tranh cho rằng có 10 vạn 3 nghìn quân Liên Xô bị bắt làm tù binh trong trận Uman, bao gồm các sĩ quan chỉ huy của Tập đoàn quân số 6 và số 12, bốn chỉ huy cấp quân đoàn và 11 chỉ huy cấp sư đoàn. Trong khi đó, các tài liệu của Nga hiện nay cho rằng, có không quá 76.000 quân Liên Xô bị vây và bị bắt tại Uman.

Theo các tài liệu tổng kết của Bộ Tổng tham mưu quân đội Nga hiện nay, ngoài các trung tướng I. N. Muzychenko và P. G. Ponedelin, tư lệnh hai tập đoàn quân bị bắt làm tù binh, còn có các sĩ quan chỉ huy khác cùng bị bắt gồm:
 Tư lệnh quân đoàn bộ binh 49, tướng S. Y. Ogurtsov.
 Tư lệnh quân đoàn bộ binh 13, tướng N. K. Kirillov.
 Tư lệnh quân đoàn bộ binh 8, tướng M. G. Snegov.
 Tư lệnh quân đoàn cơ giới 16, tướng A. V. Sokolov.
 Tư lệnh sư đoàn Donnest 80, tướng V. I. Prokhorov.
 Tư lệnh sư đoàn bảo vệ 192, đại tá V. I. Shvechnikov.

Các sĩ quan chỉ huy tử trận gồm có:
 Tư lệnh sư đoàn xe tăng 44 đại tá V.P. Krymov.
 Tư lệnh sư đoàn xe tăng 8, đại tá P. S. Fotchenkov.
 Tư lệnh quân đoàn cơ giới 24, thiếu tướng V. I. Chistyakov

Các tù binh Liên Xô sau cuộc chiến đã được đưa vào một trại tập trung gần thị trấn Uman, thường gọi là "Địa ngục Umanskaya" (уманская яма). Do điều kiện sống thấp kém, nhiều người đã chết. Trong các cuộc trấn áp tại trại, sĩ quan Đức và các lính canh đã bắn tất cả tù binh là người Do thái, chính uỷ, chính trị viên, những người bị thương nặng và kiệt sức.

Đánh giá và ảnh hưởng

Đánh giá

Bộ Tổng tư lệnh tối cao quân đội Liên Xô và Bộ tư lệnh Phương diện quân Tây Nam đã phán đoán sai lầm về hướng tấn công chính của quân Đức và quá tập trung chú ý vào việc giữ Kiev. Ngay cả đến ngày 25 tháng 7, khi Cánh bắc của Cụm tập đoàn quân Nam (Đức) mở cuộc tấn công vào tập đoàn quân 26, họ vẫn cho rằng quân Đức đang cố tiến tới các bến vượt sông Dnepr giữa Kiev và Cherkasy nhằm chuẩn bị cho đòn công kích vào Kiev và một đòn tấn công nhằm vào khu vực công nghiệp Donbass. Bộ tư lệnh phương diên quân Tây Nam và kể cả S. M. Budionny đã phạm sai lầm khi đánh giá thấp về nguy cơ bị bao vây của các Tập đoàn quân 6 và 12 khi tập đoàn quân xe 1 Đức đã đột phá vào Fastov và Belaya Cherkov. Lệnh rút quân theo hướng Đông ngày 18 tháng 7 năm 1941 của Đại bản doanh Bộ tổng tư lệnh tối cao khi chưa nắm được tình hình tập đoàn quân xe tăng 1 Đức đã tiến vào Vinnitsa, phía sau các tập đoàn quân 6 và 12 đã tước đi cơ hội thoát vây nhanh nhất của hai tập đoàn quân này về hướng Phương diện quân Nam. Việc rút quân chỉ theo một trục dọc đã dần dần buộc các lực lượng của hai tập đoàn quân Liên Xô ngày càng tụ lại ở một vị trí càng lúc càng chật hẹp, trong đó Bộ Tư lệnh của hai tập đoàn quân phải đóng chung trong thị trấn Podvisokoye (Pohrebysche) (Подвысокое).

Cho đến nhiều năm sau chiến tranh, người ta vẫn còn tranh cãi về trách nhiệm của Bộ tư lệnh phương diện quân Tây Nam và cả của Bộ tổng tư lệnh tối cao quân đội Liên Xô về việc chuyển thuộc các tập đoàn quân 6 và 12 cho Phương diện quân Nam mà không có mệnh lệnh phối hợp chỉ huy trong khi tình trạng của hai tập đoàn quân này đã quá kiệt quệ. G. K. Zhukov cho rằng xét về chiến thuật, việc điều chuyển là cần thiết vì Phương diện quân Tây Nam đã hoàn toàn không thể điều khiển được hai tập đoàn quân này, vốn đã bị tách rời khỏi chủ lực phương diện quân bởi một tập đoàn quân xe tăng Đức nêm vào giữa họ. Về chiến lược, tập đoàn quân 17 đã chuyển hướng tác chiến sang phía Nam trong khi Phương diện quân Tây Nam chỉ có tập đoàn quân 9 và tập đoàn quân 18 mới thành lập (chỉ gồm 4 sư đoàn) không thể đối phó lại với hai tập đoàn quân 11 và 17 Đức được tăng cường thêm tập đoàn quân 3 Romania và quân đoàn cơ giới Hungary.. Còn nguyên soái I. Kh. Bagramian (khi đó là đại tá, trưởng phòng tác chiến Phương diện quân Tây Nam) thì cho rằng: nếu vẫn để các tập đoàn quân 6 và 12 thuộc Phương diện quân Tây Nam, tình hình còn tồi tệ hơn vì không có cuộc tấn công táo bạo của tập đoàn quân 18 vào cuối cuộc bao vây, sẽ không có việc một số đơn vị của tập đoàn quân 12 thoát vây.

Ảnh hưởng

Việc hợp vây và đánh bại các tập đoàn quân 6 và 12 (Liên Xô) đã làm sụp đổ một mảng lớn trận tuyến phòng ngự cánh Nam của Phương diện quân Tây Nam. Hai tập đoàn quân bị tiêu diệt chiếm 30% quân số và phương tiện của phương diện quân Tây Nam. Sau khi loại bỏ được nguy cơ đe dọa tập kích từ phía Nam của quân đội Liên Xô, tập đoàn quân xe tăng 1 (Đức) đã có thể nhanh chóng chiếm lĩnh các bến vượt sông Dnepr, phối hợp với tập đoàn quân xe tăng 2 (Đức) từ Gomel tiến xuống để hợp vây một cụm quân Liên Xô còn lớn hơn đang đóng tại khu vực Kiev. Tập đoàn quân 17 đã có thể triển khai tấn công vào Donbass, yểm hộ cánh phải cho tập đoàn quân 11 tấn công Krym, đẩy trận tuyến vào sâu thêm từ 200 đến 300 km trong lãnh thổ Liên Xô. Mục tiêu tấn công bán đảo Krym giờ đây giao cho các lực lượng bộ binh dã chiến: đây là lần đầu tiên Hitler thay đổi các mục tiêu chiến lược mà y giao cho các Cụm Tập đoàn quân Đức.

Do sự thay đổi trọng điểm tấn công của Tập đoàn quân xe tăng 1 (Đức), Bộ Tổng tư lệnh tối cao Liên Xô đã tận dụng thời gian gián đoạn tấn công của quân Đức tại cánh cực Nam để thiết lập lại mặt trận với lực lượng của Tập đoàn quân độc lập Duyên hải số 9 và tái cơ cấu lại các đơn vị bị tiêu diệt trong trận Uman để củng cố lại cánh Nam của mặt trận Xô-Đức. Họ cũng tận dụng cơ hội này để điều động các lực lượng dự bị gồm các tập đoàn quân 37 và 56 từ các quân khu nằm sâu bên trong lãnh thổ Liên Xô, kéo tập đoàn quân 38 về bảo vệ Kiev đang bị uy hiếp nặng nề và vùng công nghiệp Donbas đang đứng trước nguy cơ bị quân đội Đức Quốc xã tấn công từ hướng Tây Nam.

Chú thích

Tham khảo
 Léderrey, Ernest, (Col.), Germany's Defeat in the East: The Soviet Armies at War, 1941-1945, The War Office, London, 1955
 Steinberg, Julien, Verdict of Three Decades: From the Literature of Individual Revolt Against Soviet Communism: 1917-1950, Ayer Publishing, 1971

Xem thêm
 Trận Kiev, 1941

Xung đột năm 1941
Chiến dịch Barbarossa
Trận đánh trong Thế chiến thứ hai


title: Catocala sordida

text:
Catocala sordida (tên tiếng Anh: Sordid Underwing) là một loài bướm đêm thuộc họ Erebidae. Nó được tìm thấy ở Saskatchewan phía đông đến New Brunswick và đảo Prince Edward và phía nam qua Maine và Connecticut tới Florida, phía tây đến Texas và phía bắc đến Manitoba.

Sải cánh dài 37–45 mm. Con trưởng thành bay từ tháng 5 đến tháng 9. Có một lứa một năm.

Ấu trùng ăn Celtis và Vaccinium.

Hình ảnh

Liên kết ngoài
Species info

Chú thích

Catocala


title: Mimusops sechellarum

text:
Mimusops sechellarum là một loài thực vật thuộc họ Sapotaceae. Đây là loài đặc hữu của Seychelles.

Chú thích

Tham khảo

 World Conservation Monitoring Centre 1998. Mimusops sechellarum. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Seychelles
sechellarum
Thực vật đặc hữu
Thực vật dễ tổn thương


title: 8959 Oenanthe

text:
8959 Oenanthe (2550 P-L) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 24 tháng 9 năm 1960 bởi C. J. van Houten, I. van Houten-Groeneveld, T. Gehrels ở Palomar.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 8959 Oenanthe

Thiên thể phát hiện năm 1960
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Tai nghé

text:
Tai nghé có thể là tên một số loài thực vật sau:

 Màu cau trắng, tên khoa học Goniothalamus macrocalyx, còn gọi là bồ câu đất hay giác đế đài to, thuộc họ Na.
 Ngăm lông dày, tên khoa học Aporosa ficifolia, còn gọi là tai nghé lá sung, ngăm lá vú bò, họ Diệp hạ châu.


title: Artabanus I của Parthia

text:
Artabanus I của Parthia  là vua của đế chế Parthia từ năm 128 TCN tới năm 124 TCN. Ông đã thừa kế từ người cháu của mình Phraates II và cũng giống như người tiền nhiệm của mình, ông mất trong một trận đánh chống lại người Tochari - một tên khác của những người Nguyệt Chi trong lịch sử Trung Quốc. Những người đã đi từ vùng Cam Túc ở phía tây bắc Trung Quốc, qua sông Ili và vùng Issyk Kul, sau đó vượt qua Đại Uyên (Ferghana) tiến vào Daxia hoặc Bactria (Đại Hạ), và dường như cũng đã xâm chiếm vùng lãnh thổ phía đông của Iran:

Bello Tochariis inlato, in bracchio vulneratus statim decedit.
Trong khi chiến đấu chống lại người Tokharians, ông đã bị thương ở cánh tay và mất ngay sau đó. (Justin, Epitomes, XLII, 2,2)

Ông có lẽ là Artabanus được đề cập trong Trogus, Prologi, xli, 5.

Tham khảo

 Justin, Epitome of Pompeius Trogus, xli, 2

Vua Parthia
Mất năm 124 TCN
Vua thế kỉ 2 TCN
Năm sinh không rõ
Mất năm 122 TCN
Mất thập niên 120 TCN
Năm 122 TCN


title: Xylophanes sarae

text:
Xylophanes sarae là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae. Nó được tìm thấy ở Venezuela.

Sải cánh dài 68–86 mm đối với con đực và 75–90 mm đối với con cái. Nó tương tự như Xylophanes crotonis, nhưng nhỏ hơn và phía trên thân và cánh trước màu xanh lá cây nâu.
Con trưởng thành có thể bay quanh năm.

Ấu trùng có thể ăn các loài Rubiaceae và Malvaceae.

Chú thích

Tham khảo

Xylophanes
Động vật đặc hữu Venezuela


title: Sphaeroderma grossa

text:
Sphaeroderma grossa là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Medvedev miêu tả khoa học năm 1996.

Chú thích

Tham khảo

Sphaeroderma


title: Chalcolepidius spinipennis

text:
Chalcolepidius spinipennis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Casari miêu tả khoa học năm 2002.

Chú thích

Tham khảo

Chalcolepidius


title: Đau

text:
Đau là một cảm giác khó chịu, xuất hiện cùng lúc với sự tổn thương của các mô tế bào. Đau là kinh nghiệm được lượng giá bởi nhận thức chủ quan tùy theo từng người, từng cảm giác về mỗi loại đau, là dấu hiệu của bệnh tật và phải tìm ra nguyên nhân để chữa.

Đau cũng được định nghĩa là cảm giác tạo ra bởi hệ thống thần kinh khi có tác động tại các thụ cảm thể nhận cảm đau (tiếng Anh: nociceptor).

Đau là một yếu tố quan trọng của sự sinh tồn. Nhờ biết đau mà con vật có phản ứng, theo phản xạ hay kinh nghiệm, tránh để không tiếp tục bị chấn thương.

Các cơ sở của cảm giác đau

Cơ sở sinh học
Cơ sở sinh học của cảm giác đau bao gồm cơ sở giải phẫu, sinh lý, sinh hóa, nó cho phép giải mã được tính chất, thời gian, cường độ và vị trí của cảm giác đau. Cảm giác đau xuất hiện tại vị trí tổn thương tuy là một cảm giác khó chịu nhưng là một biểu hiện tích cực có giá trị báo động để cơ thể phản xạ đáp ứng lại nhằm loại trừ tác nhân gây đau.
Đau là kết quả của một quá trình sinh lý phức tạp gồm nhiều sự kiện và có sự tham gia của nhiều yếu tố.

Sự nhận cảm đau
Thụ cảm thể: bắt đầu từ các thụ cảm thể phân bố khắp nơi trong cơ thể, gồm các loại thụ cảm thể nhận cảm đau thuộc cơ học, hóa học, nhiệt và áp lực.

Các chất trung gian hoá học: Cơ chế nhận cảm đau của các thụ cảm thể chưa được biết rõ ràng. Có thể các tác nhân gây đau đã kích thích các tế bào tại chỗ giải phóng ra các chất trung gian hóa học như các kinin (bradykinin, serotonin, histamin), một số prostaglandin, chất P... Các chất trung gian này sẽ tác động lên thụ cảm thể nhận cảm đau làm khử cực các thụ cảm thể này và gây ra cảm giác đau.

Sự dẫn truyền cảm giác đau từ ngoại vi vào tủy sống

Sự dẫn truyền cảm giác từ ngoại vi vào tủy sống do thân tế bào neuron thứ nhất nằm ở hạch gai rễ sau đảm nhiệm. Các sợi thần kinh dẫn truyền cảm giác (hướng tâm) gồm các loại có kích thước và tốc độ dẫn truyền khác nhau như sau:

 Các sợi Aα và Aβ (típ I và II) là những sợi to, có bao myelin, tốc độ dẫn truyền nhanh, chủ yếu dẫn truyền cảm giác bản thể (cảm giác sâu, xúc giác tinh).
 Các sợi Aδ (típ III) và C là những sợi nhỏ và chủ yếu dẫn truyền cảm giác đau, nhiệt và xúc giác thô. Sợi Aδ có bao myelin mỏng nên dẫn truyền cảm giác đau nhanh hơn sợi C không có bao myelin. Vì vậy người ta gọi sợi Aδ là sợi dẫn truyền cảm giác đau nhanh, còn sợi C là sợi dẫn truyền cảm giác đau chậm.

Đường dẫn truyền cảm giác đau từ tủy sống lên não

Đường dẫn truyền cảm giác đau, nhiệt và xúc giác thô (sợi Aδ và C) đi từ rễ sau vào sừng sau tủy sống, ở đó các axon của neurone thứ nhất hay neurone ngoại vi kết thúc và tiếp xúc với neurone thứ hai trong sừng sau tủy sống theo các lớp khác nhau (lớp Rexed). Các sợi Aδ tiếp nối synapse đầu tiên trong lớp I (viền Waldeyer) và lớp V, trong khi sợi C tiếp nối synapse đầu tiên trong lớp II (còn gọi là chất keo Rolando)

Các sợi trục của neurone thứ hai này chạy qua mép xám trước và bắt chéo sang cột bên phía đối diện rồi đi lên đồi thị tạo thành bó gai thị.
 Bó tân gai thị: dẫn truyền lên các nhân đặc hiệu nằm ở phía sau đồi thị, cho cảm giác và vị trí.
 Bó cựu gai thị: dẫn truyền lên các nhân không đặc hiệu và lên vỏ não một cách phân tán.
 Bó gai lưới thị: bó này có các nhánh qua thể lưới rồi từ thể lưới lên các nhân không đặc hiệu ở đồi thị có vai trò hoạt hóa vỏ não

Trung tâm nhận cảm đau

Đồi thị (thalamus) là trung tâm nhận cảm đau trung ương, có các tế bào thuộc neurone cảm giác thứ ba. Khi có tổn thương đồi thị, xuất hiện cảm giác đau đồi thị rất đặc biệt ở nửa người bên đối diện (hội chứng thalamic): cảm giác lạnh hoặc nóng bỏng rất khó chịu hành hạ mà bệnh nhân khó có thể mô tả và khu trú được; đau thường lan tỏa và lan xiên; không đáp ứng với các thuốc giảm đau thông thường; đôi khi lúc ngủ lại đau nhiều hơn, vận động thì giảm. Khám cảm giác nửa người bên đối diện với tổn thương thấy hiện tượng loạn cảm đau (hyperpathic).

Từ neurone thứ ba ở đồi thị cho các sợi họp thành bó thị vỏ đi qua 1/3 sau của đùi sau bao trong, qua vành tia tới vỏ não hồi sau trung tâm (hồi đỉnh lên vùng SI và SII) và thùy đỉnh để phân tích và ra quyết định đáp ứng:
 Vùng SI phân tích đau ở mức độ tinh vi.
 Vùng SII phân biệt về vị trí, cường độ, tần số kích thích (gây hiệu ứng vỏ não).

Cơ sở tâm lý

Yếu tố cảm xúc

Cảm xúc có tác dụng trực tiếp lên cảm giác đau làm đau có thể tăng lên hay giảm đi. Nếu cảm xúc vui vẻ, thoải mái có thể làm đau giảm đi, ngược lại nếu cảm xúc khó chịu, bực dọc, buồn chán... có thể làm đau tăng thêm. Thậm chí trong một số trường hợp, yếu tố cảm xúc còn được xác định là một nguyên nhân gây đau, ví dụ ở người bị bệnh mạch vành nếu bị cảm xúc mạnh có thể dẫn đến bị lên cơn đau thắt ngực cấp tính. Ngược lại, đau lại có tác động trở lại cảm xúc, nó gây nên trạng thái lo lắng, hoảng hốt, cáu gắt...

Yếu tố nhận thức

Nhận thức đóng vai trò quan trọng ảnh hưởng lên quá trình tiếp nhận cảm giác nói chung và cảm giác đau nói riêng. Từ những quan sát cổ điển của Beecher, người ta biết ảnh hưởng của sự biểu hiện mức độ đau tương ứng với bệnh lý: Nghiên cứu so sánh hai nhóm người bị thương là nhóm quân nhân và nhóm dân sự, với những tổn thương giống nhau, Beecher quan sát thấy nhóm quân nhân ít kêu đau hơn và đòi hỏi ít thuốc giảm đau hơn. Giải thích sự khác nhau này giữa hai nhóm là do chấn thương đã mang lại những ý nghĩa hoàn toàn khác nhau: biểu hiện tích cực ở nhóm quân nhân (được cứu sống, kết thúc việc chiến đấu, được xã hội quý trọng...), còn ở nhóm dân sự thì có biểu hiện tiêu cực (mất việc làm, mất thu nhập, mất đi sự hòa nhập với xã hội...).

Yếu tố hành vi thái độ

Bao gồm toàn bộ những biểu hiện bằng lời nói và không bằng lời nói có thể quan sát được ở bệnh nhân đau như than phiền, điệu bộ, tư thế giảm đau, mất khả năng duy trì hành vi bình thường. Những biểu hiện này có thể xuất hiện như phản ứng với tình trạng đau cảm nhận được, chúng tạo nên những dấu hiệu phản ánh tầm quan trọng của vấn đề đau, và cũng đảm bảo chức năng giao tiếp với những người xung quanh. Những biểu hiện này phụ thuộc vào môi trường gia đình và văn hóa dân tộc, chuẩn mực xã hội, tuổi và giới của cá thể. Những phản ứng của người xung quanh có thể ảnh hưởng đến nhân cách ứng xử của bệnh nhân đau và góp phần vào tình trạng duy trì đau của họ.

Phân loại đau

Phân loại theo cơ chế gây đau
Gồm:
Đau do cảm thụ thần kinh (nociceptive pain).
Đau do nguyên nhân thần kinh (neuropathic pain).
Đau do căn nguyên tâm lý (psychogenic pain).

Đau do cảm thụ thần kinh (nociceptive pain)
 Đau do cảm thụ thần kinh là đau do thái quá về sự kích thích nhận cảm đau tổn thương mà bắt đầu từ các thụ cảm thể nhận cảm đau tổn thương rồi dẫn truyền hướng tâm về thần kinh trung ương; là cơ chế thường gặp nhất trong phần lớn các chứng đau cấp tính (chấn thương, nhiễm trùng, thoái hóa...). ở giai đoạn mạn tính, người ta nhận thấy cơ chế này có trong những bệnh lý tổn thương dai dẳng, ví dụ như trong các bệnh lý khớp mạn, hay trong ung thư.
 Đau do cảm thụ thần kinh thường nhạy cảm với các thuốc giảm đau ngoại vi hay trung ương và các phương pháp phong bế vô cảm.

Đau do nguyên nhân thần kinh (neuropathic pain)
 Một số trường hợp đau xảy ra trong bệnh cảnh di chứng tổn thương hay cắt đoạn thần kinh ngoại vi (như trong hiện tượng chi ma, zona, đau dây V, cắt đoạn thần kinh, liệt hai chân...). Hiện tượng này được giải thích bằng cơ chế lạc đường dẫn truyền vào như sau:
Sau tổn thương hay cắt đoạn các đường hướng tâm ngoại vi, các neurone ở sừng sau tủy sống hay trên tủy có thể trở nên tăng nhạy cảm do những cơ chế còn chưa biết rõ. Có thể là: do suy giảm sự ức chế, do bộc lộ các đường kích thích, tăng nhạy cảm của những đầu thần kinh bị cắt đoạn, sự dẫn truyền qua lại giữa các sợi kề nhau từ sợi này qua sợi khác, mọc chồi thần kinh giao cảm… Tính chất đặc biệt của các hiện tượng đau là do yếu tố giao cảm bị lôi cuốn vào quá trình bệnh lý (đau giao cảm). Theo M.I Axtvatxaturop, đau cháy là kết quả của kích thích quá mức đồi thị. Đây là một điển hình về cơ chế đau trung ương, đối lập với đau do thái quá nhận cảm đau tổn thương do kích thích ngoại vi.
 Tuy nhiên thực tế tính phức tạp của cơ chế là vừa trung ương, vừa ngoại vi, nên người ta thường dùng thuật ngữ đau do nguyên nhân thần kinh (neuropathic) hay đau do bệnh lý thần kinh mà không nghiêng về phần ngoại vi hay trung ương của chứng đau.
 Ngoài ra, trong lâm sàng còn thường gặp chứng đau hỗn hợp (mixed pain) bao gồm cả cơ chế đau nhận cảm và đau thần kinh.

Đau do căn nguyên tâm lý (psychogenic pain)
 Đau do căn nguyên tâm lý có đặc điểm: là những cảm giác bản thể hay nội tạng, ám ảnh nhiều hơn là đau thực thụ, với sự mô tả phong phú, không rõ ràng hoặc luôn thay đổi và thường lan tỏa, triệu chứng học không điển hình. Đau chỉ mất khi người bệnh tập trung chú ý một vấn đề gì đó, thuốc chống đau không có tác dụng với loại đau này. Thường gặp trong các trường hợp như: bệnh hysteri, bệnh rối loạn cảm xúc (trầm cảm), tự kỷ ám thị về bệnh tật, bệnh tâm thần phân liệt... Khi phát hiện ra những trường hợp đau do căn nguyên tâm lý, cần gửi bệnh nhân đến với các thầy thuốc chuyên khoa tâm lý hay tâm thần để điều trị.
 Đau trong bệnh trầm cảm (depression) là hội chứng rất hay gặp. Nhiều trường hợp trầm cảm là hậu quả của một bệnh đau thực thể có trước, sau đó chính trầm cảm quay trở lại làm bệnh lý đau ngày càng tồi tệ hơn, tạo nên một vòng xoắn bệnh lý. Bệnh nhân có thể có triệu chứng đau rất đa dạng, không phù hợp với tổn thương thực thể sẵn có, kèm theo mệt mỏi, lo bệnh, mất ngủ, giảm khả năng làm việc, điều trị nhiều nơi không có kết quả. Điều trị các kiểu đau này cần dùng thuốc chống trầm cảm kết hợp với tâm lý liệu pháp.

Phân loại theo thời gian và tính chất đau
Đau cấp tính:
Đau cấp tính (acute pain) là đau mới xuất hiện, có cường độ mạnh mẽ, có thể được coi là một dấu hiệu báo động hữu ích. Đau cấp giúp việc chẩn đoán cần thiết nhằm xác định chứng đau có nguồn gốc thực thể hay không.
Đau cấp tính bao gồm:
 Đau sau phẫu thuật (post operative pain).
 Đau sau chấn thương (pain following trauma).
 Đau sau bỏng (pain following burn).
 Đau sản khoa (obstetric pain).
Đau mãn tính
Ngược lại với đau cấp tính, đau mãn tính (chronic pain) là chứng đau dai dẳng tái đi tái lại nhiều lần. Nó làm cho cơ thể bị phá hủy về thể lực và cả về tâm lý và xã hội. Bệnh nhân đau mãn tính thường đi điều trị nhiều nơi, với nhiều thầy thuốc và các phương pháp điều trị khác nhau nhưng cuối cùng chứng đau vẫn không khỏi hoặc không thuyên giảm. Điều đó làm cho bệnh nhân lo lắng và mất niềm tin và làm cho bệnh tình ngày càng trầm trọng hơn.
Đau mãn tính bao gồm:
Đau lưng và cổ (back and neck pain).
Đau cơ (muscular pain).
Đau sẹo (scar pain).
Đau mặt (facial pain).
Đau khung chậu mạn tính (chronic pelvic pain).
Đau do nguyên nhân thần kinh (neuropathic pain)…
Theo quy ước cổ điển, người ta ấn định giới hạn phân cách đau cấp và mãn tính là giữa 3 và 6 tháng. Có thể so sánh đau cấp và đau mãn như sau:

Đau ung thư và HIV
 Đau ung thư:
Có thể là đau mãn tính hoặc cấp tính do sự xâm lấn và đè ép của tế bào ung thư vào mô lành gây tổn thương mô và kích thích thụ cảm thể thân thể và nội tạng. Đau có tính chất đau nhức, đập nẩy, dao đâm, chật chội, day dứt…
Có thể như chứng đau thần kinh (trung ương hoặc ngoại vi): đau bỏng rát, ù tai hoặc tê liệt, đau xé, đau điện giật…
Đau do bệnh HIV:
Hệ tiêu hóa: đau miệng, họng, nấm miệng, loét miệng, đau và khó nuốt, đi lỏng…
Hệ thần kinh: đau đầu, đau thần kinh ngoại vi không đối xứng, đau đa dây thần kinh.
Hệ cơ xương: viêm khớp, đau khớp và cơ do nhiều nguyên nhân khác…

Phân loại đau theo khu trú
Đau cục bộ (local pain)
Là khi khu trú đau cảm thấy trùng với khu trú quá trình bệnh lý. Chẳng hạn, trong viêm dây thần kinh, đau cảm thấy suốt dọc dây thần kinh, tương ứng đúng với vị trí giải phẫu của dây thần kinh đó.
Đau xuất chiếu (referred pain)
Là khu trú đau không trùng với khu trú của kích thích tại chỗ trong hệ cảm giác. Ví dụ, trong chấn thương hoặc u ở vùng đầu gần trung tâm của thân thần kinh, cảm giác đau lại xuất hiện ở vùng phân bố của đầu ngoại vi xa trung tâm của dây thần kinh đó.
Như trong chấn thương thần kinh trụ ở vùng khớp khuỷu lại thấy đau ở ngón tay IV và V; kích thích các rễ sau cảm giác của tủy sống gây đau xuất chiếu (đau bắn tia) ở các chi hoặc vành đai quanh thân mà rễ thần kinh đó chi phối.
Một ví dụ nữa về đau kiểu này là hiện tượng đau "chi ma" ở người bị cắt cụt chi thể, sự kích thích những dây thần kinh bị cắt đứt ở mỏm cụt gây một cảm giác ảo, đau ở bộ phận ngoại vi của chi mà thực tế không còn nữa.
Đau lan xiên
Là cảm giác đau gây ra do sự lan tỏa từ một nhánh dây thần kinh này sang một nhánh thần kinh khác. Ví dụ khi kích thích đau ở một trong ba nhánh của dây thần kinh sinh ba (dây V) có thể đau lan sang vùng phân bố của hai nhánh kia; một trong những triệu chứng ung thư thanh quản có thể là đau tai, do kích thích dây thần kinh thanh quản trên (là một nhánh của dây X cảm giác của thanh quản), đau lan sang vùng nhánh tai cũng của dây X phân bố cho phần sau của ống tai ngoài.
Đau phản chiếu (reflected pain)
Cũng là một kiểu đau lan xiên, nhưng ở đây kích thích đau xuất phát từ nội tạng được lan xiên đến một vùng da nào đó. Hiện tượng này được giải thích bằng thuyết phản chiếu (còn gọi là cơ chế phản xạ đốt đoạn): Tại lớp V sừng sau tủy sống, có những neurone đau không đặc hiệu gọi là neurone hội tụ, tại đây sẽ hội tụ những đường cảm giác đau hướng tâm xuất phát từ da, cơ xương và vùng nội tạng, làm cho não khi tiếp nhận thông tin từ dưới lên sẽ không phân biệt được đau có nguồn gốc ở đâu, và thường được hiểu nhầm là đau xuất phát từ vùng da tương ứng. Kiểu đau này mang tên hiện tượng cảm giác - nội tạng, còn khu vực da xuất hiện đau gọi là vùng Zakharin Head.

Ngoài cảm giác đau, ở đây còn có thể thấy cả tăng cảm giác. Ví dụ: đau thắt ngực biểu hiện bằng đau mặt trong cánh tay trái, đau quặn gan biểu hiện bằng đau ở vùng đỉnh xương vai trái...

Xem thêm
Điều trị đau
Prostaglandin
Viêm
Bradykinin

Tham khảo

Liên kết ngoài

Định nghĩa các loại đau

Thần kinh học
Tâm lý học
Hệ giác quan
Đau
Đau khổ
Triệu chứng
Đau cấp tính


title: Wikipedia tiếng Estonia

text:
Wikipedia tiếng Estonia là phiên bản tiếng Estonia phiên bản của Wikipedia, một bách khoa toàn thư mở. Khởi động vào ngày 24 tháng 7 năm 2002, đến ngày 4 tháng 6 năm 2008 phiên bản này có hơn 50.000 bài viết.

Xem thêm
 Wikipedia
 Wikipedia tiếng Anh
 Wikipedia tiếng Việt

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Wikipedia tiếng Estonia

Est
Dự án trên Internet thành lập năm 2003


title: Tiqui-Taca

text:
Trong bóng đá, Tiqui-Taca hay Tiki-taca (phiên âm: ti-ki Ta-ca) là một loại hình chiến thuật thi đấu trên sân và cũng được xem là một trường phái bóng đá riêng với đặc trưng là lối chơi ưu tiên việc kiểm soát bóng và chuyền ngắn, kết hợp với di chuyển. Đội bóng thành công với trường phái này là FC Barcelona (đến từ xứ Catalonia, Tây Ban Nha) và Đội tuyển Tây Ban Nha

Khái niệm cơ bản

Về nguyên tắc, có thể diễn giải Tiqui-Taca là lối chơi kết hợp giữa "chuyền" (Tiqui) và "chạy" (Taca). Những đường chuyền của Tiqui-Taca đa phần ở cự ly trung bình - ngắn và tần số di chuyển không bóng của cầu thủ ở mức cao. Cơ bản 2 yếu tố này đan xen với nhau, làm cho đội chơi Tiqui-Taca luôn kiểm soát được bóng và có cơ hội xuyên phá hàng phòng ngự đối phương.

Lịch sử hình thành

Có thể xem "cha đẻ" của Tiqui-Taca là huyền thoại bóng đá người Hà Lan Johan Cruyff và nơi khai sinh của nó là FC Barcelona. Cruyff từng thi đấu cho Barcelona giai đoạn 1973-1978, và mãi tới năm 1988 ông mới trở lại làm huấn luyện viên cho đội bóng này. Nhưng trước đó, năm 1979, Cruyff đã góp phần tích cực trong cuộc cách mạng thay đổi lối chơi của Barcelona, cội nguồn là từ lò đào tạo cầu thủ trẻ La Masia của đội bóng.

Chính Johan Cruyff đã kế thừa và hoàn thiện trường phái Bóng đá tổng lực của huyền thoại Rinus Michels, giúp đội tuyển quê hương Hà Lan trở thành một cường quốc bóng đá, đỉnh cao là chức vô địch EURO 1988. Cruyff đã tạo cho Bóng đá tổng lực và Tiqui-Taca nhiều nét tương đồng. Trước đó (những năm 60-70), không ai nghĩ có thể một đội bóng lại có thể tràn 7-8 cầu thủ lên phần sân đối phương, cũng không ai nghĩ một hậu vệ có thể tham gia tấn công hay tiền đạo lại lùi về phòng ngự.

Đội tuyển Hà Lan khi đó thường thua sút về mặt thể lực so với phần còn lại của châu Âu. Ông đã lấp đi nhược điểm này bằng sơ đồ chiến thuật 4-3-3 với nhiều nhóm phối hợp 3 người với tốc độ cao (khi một cầu thủ Hà Lan có bóng lập tức 2-3 đồng đội sẽ chạy đến xung quanh hỗ trợ). Một hậu vệ dâng cao gần 70m để tham gia tấn công nhưng không cần phải chạy về, khi đã có 1 tiền vệ sẵn sàng đắp lỗ hổng cho anh. Cả đội hình co giãn rất đều đặn, công thủ vẹn toàn mà cầu thủ ít bị xuống sức... Có thể nói, Tiqui-Taca ngày nay là một "phiên bản cải tiến" của Bóng đá tổng lực.

Ngày nay, mọi cầu thủ của Barcelona (từ đội hình chính, đến dự bị, đến lứa cầu thủ trẻ) đều biết và phải biết chơi Tiqui-Taca. Tất cả đều ghi ơn tượng đài Johan Cruyff. Tuy nhiên huấn luyện viên Sergio Batista từng lên tiếng khẳng định tiqui-taca là sản phẩm của những vũ công Tango đội tuyển Argentina.

Nếu Johan Cruyff được coi là cha đẻ khai sinh ra Tiqui-Taca thì Pep Guardiola chính là người nâng tầm và đưa lối chơi này lên đến đỉnh cao. Pep Guardiola là cựu cầu thủ Barcelona và cũng là huấn luyện viên trưởng câu lạc bộ này trong giai đoạn 2009-2012. Đây là một trong những giai đoạn hoàng kim nhất trong lịch sử câu lạc bộ khi họ giành 2 danh hiệu Champions League, 3 danh hiệu La Liga, 2 Cúp Nhà vua, 3 Siêu cúp Tây Ban Nha, 2 Siêu cúp châu Âu, 2 chức vô địch FIFA Club World Cup trong đó năm 2009 họ giành đến 6 danh hiệu (một kỷ lục). Đây cũng là giai đoạn mà Barcelona sở hữu nhiều cầu thủ xuất sắc trong đội hình như Messi, Xavi, Iniesta, Sergio Busquets,...

Phân tích chiến thuật

Đội hình

Sơ đồ chiến thuật lý tưởng cho Tiqui-Taca là 4-3-3, hay đôi khi có biến thể là 4-1-2-3 và 3-4-3. Bên cạnh đó, đi kèm phải là lối tấn công phối hợp nhóm và phòng ngự khu vực đạt độ ăn ý cao.

Như đã nói, Tiqui-Taca là chuyền và chạy. Bóng được chuyền sệt, và chuyền liên tục từ cầu thủ này sang cầu thủ khác. Các cầu thủ không có bóng phải linh động di chuyển để đón bóng. Nhưng vì chỉ tăng tốc và di chuyển trong phạm vi ngắn nên cầu thủ mất sức không nhiều; ngược lại, đội đối phương nếu không thích nghi sẽ bị mất sức do đeo bám và dễ bị rối loạn đội hình.

Nhìn chung, cũng như nhiều loại hình chiến thuật khác, chiến thuật này cần có sự co giãn nhịp nhàng liên tục, khi hàng công dâng cao, hàng thủ cũng phải dâng cao và ngược lại để đảm bảo cự ly đội hình hợp lý.

Kiểm soát bóng (cầm bóng)
Đây là yêu cầu tối thượng, và cũng là trở ngại lớn cho nhiều đội bóng "tập chơi" Tiqui-taca. Trong bóng đá hiện đại, phòng thủ để cướp bóng trong chân đối phương dễ hơn nhiều so với nghĩ cách ghi bàn: chỉ tích tắc không tập trung là sẽ mất bóng vào chân đối phương, rất nguy hiểm cho khung thành đội nhà. Do đó, đội chơi Tiqui-Taca phải sở hữu đội hình - từ hậu vệ đến tiền đạo - gồm những cá nhân có trình độ kỹ thuật điêu luyện: khả năng rê dắt bóng, chuyền bóng chính xác, loại bỏ sự đeo bám của cầu thủ đối phương, phản ứng nhanh nhạy... Lối đá này đòi hỏi một nhạc trưởng ở trung tâm hàng tiền vệ để phân phối bóng đi khắp mặt sân.

Thực tế từ năm 2008 đến nay, trong các trận đấu của Barcelona hay tuyển Tây Ban Nha, thời gian kiểm soát bóng trung bình của họ không bao giờ dưới 60%. Một phần do họ đã đạt đến mức nhuần nhuyễn chiến thuật Tiqui-taca, phần khác do trong đội hình họ có những cầu thủ cầm bóng siêu hạng như Lionel Messi, Xavi, Andrés Iniesta, Sergio Busquets, Gerard Piqué...

Chuyền bóng cũng là yêu cầu rất quan trọng trong khâu kiểm soát bóng. Để giảm thời gian (tức là tăng tốc độ) cho một pha phối hợp, bóng phải được chuyền nhanh - gọn - chính xác. Những đường chuyền hỏng (làm đồng đội khó khăn khi tiếp bóng, chuyền bóng vào vị trí đối phương...) là kẻ thù của Tiqui-taca.

Ảnh hưởng
Đội bóng Barca và Tây Ban Nha đã gây dựng một tiqui-taca gần như hoàn hảo và nó đang ngày càng phổ biến trên toàn thế giới. Tất cả các đội trẻ của Barcelona hiện giờ đều phải học đá và vận hành chiến thuật theo kiểu tiqui-taca. Ngoài ra thì nhiều đội còn học hỏi và vận dụng lối chơi này.

Có một số đội tuyển quốc gia trên thế giới chơi thiên về bóng ngắn, nhiều khi họ gọi đó là tiqui-taca nhưng đó là cách gọi mang tính tượng trưng nhiều hơn, thực tế không hẳn cứ chơi bóng ngắn thì được gọi là tiqui-taca, và lối chơi họ áp dụng với các đối thủ cũng khác nhau, ví dụ Thái Lan chơi bóng ngắn, ban bật và chiến thắng Việt Nam 3-0 tại vòng loại World Cup 2018, nhưng khi gặp Nhật Bản cũng tại vòng loại World Cup, họ chơi phòng ngự thì lối chơi của Thái Lan chưa phải tiqui-taca đúng nghĩa.

Chú thích

Những chiến thuật và kỹ năng trong bóng đá

Thuật ngữ bóng đá
FC Barcelona
Bóng đá Tây Ban Nha
Đội tuyển bóng đá quốc gia Tây Ban Nha


title: Alanís

text:
Alanís là một đô thị tại tỉnh Sevilla ở phía tây của cộng đồng tự trị Andalusia, phía nam Tây Ban Nha. Đô thị này có diện tích là ki-lô-mét vuông, dân số năm 2009 là người với mật độ người/km². Đô thị này có cự ly km so với Sevilla.

Tham khảo

Đô thị ở Sevilla


title: Andrena chippewaensis

text:
Andrena chippewaensis là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Mitchell mô tả khoa học năm 1960.

Chú thích

Tham khảo

C
Động vật được mô tả năm 1960


title: Lasalle

text:
Lasalle là một xã trong tỉnh Gard thuộc vùng Occitanie, phía nam nước Pháp. Xã Lasalle, Gard nằm ở khu vực có độ cao trung bình 300 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Gard


title: Herlies

text:
Herlies là một xã ở tỉnh Nord trong vùng Hauts-de-France, Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Nord

Tham khảo

 INSEE commune file

Xã của Nord


title: Cephaloleia irregularis

text:
Cephaloleia irregularis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Uhmann miêu tả khoa học năm 1930.

Chú thích

Tham khảo

Cephaloleia


title: Olutanga

text:
Olutanga là một đô thị hạng 5 ở tỉnh Zamboanga Sibugay, Philippines. Theo điều tra dân số năm 2000 của Philipin, đô thị này có dân số 22.624 người trong 4.037 hộ.

Các đơn vị hành chính

Olutanga có 19 barangay.
 Bateria
 Calais
 Esperanza
 Fama
 Galas
 Gandaan
 Kahayagan
 Looc Sapi
 Matim
 Noque
 Pulo Laum
 Pulo Mabao
 San Isidro
 San Jose
 Santa Maria
 Solar (Pob.)
 Tambanan
 Villacorte
 Villagonzalo

Tham khảo

Liên kết ngoài
Mã địa lý chuẩn Philipin
Thông tin điều tra dân số Philipin năm 2000

Đô thị của Zamboanga Sibugay


title: Liên Nghĩa (xã)

text:
Liên Nghĩa là một xã thuộc huyện Văn Giang, tỉnh Hưng Yên, Việt Nam.

Địa lý
Xã Liên Nghĩa nằm ở phía nam huyện Văn Giang, thuộc tả ngạn sông Hồng, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp xã Tân Tiến
Phía tây giáp thành phố Hà Nội và xã Thắng Lợi
Phía nam giáp huyện Khoái Châu và xã Mễ Sở
Phía bắc giáp thị trấn Văn Giang và xã Long Hưng.

Xã Liên Nghĩa có diện tích 6,16 km², dân số năm 2019 là 10.751 người, mật độ dân số đạt 1.745 người/km².

Xã được chia làm 6 thôn: Đan Kim, Phi Liệt, AB và CD Quán Trạch, Bá Khê, Vĩnh Tuy.

Lịch sử
Trước đây, Liên Nghĩa là một xã thuộc huyện Châu Giang cũ.

Ngày 24 tháng 7 năm 1999, Chính phủ ban hành Nghị định 60/1999/NĐ-CP về việc chia huyện Châu Giang thành 2 huyện Khoái Châu và Văn Giang. Xã Liên Nghĩa trực thuộc huyện Văn Giang.

Văn hóa

Đình Phi Liệt
Đình làng Phi Liệt là di tích lịch sử văn hóa tiêu biểu trên địa bàn xã Liên Nghĩa, nằm tách biệt với khu dân cư của thôn Phú Liệt. Đình thờ tướng quân Lã Đường, vị thủ lĩnh tài ba thời 12 sứ quân thế kỷ X. Ông là người đã chiêu tập thanh niên trai tráng địa phương, tạo lập căn cứ quân sự và cai quản vùng đất này trong suốt hơn 20 năm. Sau ông bị lực lượng Hoa Lư đánh dẹp trong quá trình thống nhất 12 sứ quân lập ra nhà nước Đại Cồ Việt. Sau khi ông mất, Vua Đinh Tiên Hoàng đã cho phép dân làng lập đền thờ và tôn là Thạch Lã tướng quân.

Gần làng Phi Liệt là làng Phù Liệt thuộc xã Thắng Lợi, nơi thờ 5 vị đại vương có công phù giúp Đinh Bộ Lĩnh dẹp sứ quân Lã Đường. Vua Đinh Tiên Hoàng đã cho đổi tên làng Gềnh thành làng Phù Liệt với ý nghĩa là làng phù quốc giúp vua và chiến đấu oanh liệt với kẻ thù. Có lẽ vì thế mà làng ủng hộ sứ quân Lã Đường đã được gọi là làng Phi Liệt.

Giao thông
Xã Liên Nghĩa có tỉnh lộ 195, tỉnh lộ 199B, tỉnh lộ 205 chạy qua.

Chú thích

Tham khảo


title: Ampedus nevadensis

text:
Ampedus nevadensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được LeConte miêu tả khoa học năm 1884.

Chú thích

Tham khảo

Ampedus


title: Garancières-en-Drouais

text:
Garancières-en-Drouais  là một xã thuộc tỉnh Eure-et-Loir trong vùng Centre-Val de Loire ở bắc trung bộ nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 136 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Garancieresendrouais


title: Stolk

text:
Stolk là một đô thị thuộc huyện Schleswig-Flensburg, trong bang Schleswig-Holstein, nước Đức. Đô thị Stolk có diện tích 14,54 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2006 là 836 người.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Schleswig-Flensburg


title: Pollex silaui

text:
Pollex silaui là một loài bướm đêm thuộc họ Erebidae. Nó được tìm thấy ở miền bắc Sumatra.

Sải cánh dài khoảng 11 mm. Cánh trước màu nâu. Cánh dưới màu nâu đồng nhất.

Tham khảo

  2007: Revision of the Micronoctuidae (Lepidoptera: Noctuoidea). Part 1, Taxonomy of the Pollexinae. Zootaxa, 1567: 1-116. Abstract & excerpt

Pollex (Erebidae)


title: Polychalca punctatissima

text:
Polychalca punctatisima là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Wolf miêu tả khoa học năm 1818.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Polychalca


title: Ceromitia delta

text:
Ceromitia delta là một loài bướm đêm thuộc họ Adelidae. Loài này có ở Nam Phi.

Chú thích

Tham khảo

Ceromitia
Động vật đặc hữu Nam Phi


title: Agonita regularis

text:
Agonita regularis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Uhmann miêu tả khoa học năm 1967.

Chú thích

Tham khảo

Agonita


title: Rezmondo

text:
Rezmondo là một đô thị trong tỉnh Burgos, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 25 người.

Tham khảo

Đô thị ở Burgos


title: Sitochroa

text:
Sitochroa là một chi bướm đêm thuộc họ Crambidae.

Các loài
 Sitochroa palealis Denis & Schiffermüller, 1775
 Sitochroa verticalis Linnaeus, 1758

Chú thích

Tham khảo

 Natural History Museum Lepidoptera genus database

Pyraustini


title: La Table

text:
La Table là một xã thuộc tỉnh Savoie trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes ở đông nam nước Pháp.

Xem thêm
Commune của tỉnh Savoie

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Savoie


title: Pseudopanurgus tomentosus

text:
Pseudopanurgus tomentosus là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Timberlake mô tả khoa học năm 1973.

Chú thích

Tham khảo

Pseudopanurgus
Động vật được mô tả năm 1973


title: Anchastus subdepressus

text:
Anchastus subdepressus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Fall miêu tả khoa học năm 1934.

Chú thích

Tham khảo

Anchastus


title: Mmm Papi

text:
"Mmm Papi" là ca khúc của nghệ sĩ thu âm người Mỹ Britney Spears. Ca khúc do Spears và Nicole Morier sáng tác, cùng sự góp mặt trong sáng tác và sản xuất ca khúc là ban nhạc Canadia Let's Go to War, với các thành viên Henry Walter, Adrien Gough và Peter-John Kerr, cho album phòng thu thứ sáu của Spears, Circus (2008). Mặc dù không được phát hành dưới dạng đĩa đơn, ca khúc vẫn đạt đến vị trí 94 trên Billboard Pop 100, tuần của ngày 10 tháng 12 năm 2008.

Chú thích

Bài hát của Britney Spears
Bài hát năm 2008
Bài hát về tình dục


title: Ageville

text:
Ageville  là một xã thuộc tỉnh Haute-Marne trong vùng Grand Est đông bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 395 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Haute-Marne


title: Viện Hàn lâm România

text:
Viện hàn lâm România () là một diễn đàn văn hóa của România, bao gồm các lãnh vực khoa học, nghệ thuật và văn học. Viện được thành lập năm 1866 ở Bucharest. Viện có 181 viện sĩ thường xuyên được bầu chọn suốt đời và một số viện sĩ thông tấn.

Theo quy chế, mục tiêu chính của Viện là phát triển ngôn ngữ, văn học, nghiên cứu lịch sử România cùng các lãnh vực khoa học khác. Một số dự án cơ bản của Viện là soạn quyển Từ điển tiếng România (Dicţionarul explicativ al limbii române), từ điển Văn học România, và quyển lịch sử dân tộc România.

Lịch sử
Viện hàn lâm România được thành lập ngày 1.4.1866 do sáng kiến của C.A. Rosetti, dưới tên "Societatea Literară Română" (Hội Văn học România). Các thành viên sáng lập là Vasile Alecsandri, Vincenţiu Babeş, George Bariţ, Ioan D. Caragiani, Timotei Cipariu, Dimitrie Cozacovici, Ambrosiu Dimitrovici, Ştefan Gonata, Alexandru Hâjdeu, Ion Heliade Rădulescu (chủ tịch đầu tiên), Iosif Hodoşiu, Alexandru Hurmuzaki, Nicolae Ionescu, August Treboniu Laurian, Titu Maiorescu, I. C. Massim, Andrei Mocioni, Gavriil Munteanu, Costache Negruzzi, Alexandru Roman, C. A. Rosetti, Ion G. Sbiera, Constantin Stamati, Ioan Străjescu, và Vasile Urechea-Alexandrescu.

Năm 1867, Hội đổi tên thành "Societatea Academică Romînă" (Hội hàn lâm România), và cuối cùng thành "Academia Română" (Viện hàn lâm România) năm 1879, dưới thời cai trị của vua Carol I của România.

Chủ tịch Viện hiện nay (2010) là giáo sư Ionel Haiduc.

Các ban ngành
 Ngữ văn học và Văn học
 Sử học và Khảo cổ học
 Toán học
 Vật lý học
 Hóa học
 Sinh học và Khoa học Trái đất
 Hình học
 Công nghệ
 Nông nghiệp và Lâm nghiệp
 Y học và Dược học
 Kinh tế học, Luật học và Xã hội học
 Triết học, Thần học, Tâm lý học và Sư phạm
 Nghệ thuật, Kiến trúc và Nghệ thuật nghe nhìn
 Kỹ thuật và Công nghệ tin học

Các chủ tịch

Một số viện sĩ nổi tiếng

 Vasile Urechea Alexandrescu
 Vasile Alecsandri
 Grigore Antipa
 Petre Antonescu
 Tudor Arghezi
 Ana Aslan
 Alexandru Averescu
 Victor Babeș
 Dan Berindei
 Lucian Blaga
 Constantin Bosianu
 Gheorghe I. Brătianu
 Nicolae Breban
 Zoe Dumitrescu Bușulenga
 George Călinescu
 Sergiu Celibidache
 Timotei Cipariu (phó chủ tịch từ 1866)
 George Coșbuc
 Eugen Coșeriu
 Nicolae Cretulescu
 Miron Cristea
 Ovid Densusianu
 Ambrosiu Dimitrovici
 Mihnea Gheorghiu
 Ion Ghica (chủ tịch 4 nhiệm kỳ (1876–1882, 1884–1887, 1890–1893 và 1894–1895).)
 Octavian Goga
 Alexandru Graur
 Nicolae Grigorescu
 Ionel Haiduc
 Pantelimon Halippa
 Bogdan Petriceicu Hasdeu
 Iosif Hodoșiu
 Alexandru Hurmuzaki
 Ion Inculeț
 Nicolae Ionescu (phó chủ tịch Viện từ 1889 tới 1892)
 Iorgu Iordan
 Nicolae Iorga
 Mugur Isărescu
 Joseph Juran
 Mihail Kogălniceanu
 György Ligeti
 Dinu Lipatti
 Ștefan Luchian
 Titu Maiorescu
 Adrian Marino
 Ion Gheorghe Maurer
 Gheorghe Mironescu
 Grigore Moisil
 Ștefan Niculescu
 Constantin Noica
 Alexandru Odobescu
 George Emil Palade
 Constantin Ion Parhon
 Vasile Pârvan
 Nicolae Paulescu
 Petrache Poenaru
 Marin Preda
 Ilya Prigogine
 Sextil Pușcariu
 Emil Racoviță
 Ion Heliade Rădulescu
 Liviu Rebreanu
 Valeria Guțu Romalo
 Alexandru Roman
 Dumitru Roșca
 Alexandru Rosetti
 Mihail Sadoveanu
 Marius Sala
 Eugen Simion
 Constantin Stere (truy tặng)
 Constantin Bălăceanu Stolnici
 Carmen Sylva
 Gheorghe Țițeica
 Tudor Vianu
 Alexandru Dimitrie Xenopol
 Duiliu Zamfirescu (phó chủ tịch năm 1909)

Một số viện sĩ nước ngoài
 Graziadio Isaia Ascoli
 Henri Berthelot
 Marcellin Berthelot
 John Desmond Bernal
 Otto Benndorf
 Pietro Blaserna
 Roland Bonaparte
 Haïm Brezis
 Jérôme Carcopino
 Élie Cartan
 Benedetto Croce
 Franz Cumont
 Felix Dahn
 Gaston Darboux
 Angelo De Gubernatis
 Alain Decaux
 Maurice Druon
 Christian de Duve
 Roman Herzog
 Lawrence Klein
 Grigore Vieru
 Federico Mayor Zaragoza

Thư viện và Nhà xuất bản
Được thành lập năm 1867, thư viện của Viện hàn lâm România (Bibilioteca Academiei Române) có bộ sư tập hơn 7 triệu đầu sách, các bức tranh, các bản in khắc, các bản đồ và các tiền kim loại

Viện cũng có một nhà xuất bản riêng để xuất bản các tác phẩm nghiên cứu của mình.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Official website in English
Article about Romanian Academy

Viện hàn lâm
Thành lập 1866
Văn hóa România
Viện Hàn lâm Quốc gia
Thành viên của Hội đồng Khoa học Quốc tế
Tổ chức có trụ sở tại România
Khoa học và công nghệ România


title: Kentzlin

text:
Kentzlin là một đô thị thuộc huyện Mecklenburgische Seenplatte (trước thuộc Vorpommern-Greifswald (trước thuộc Demmin)), bang Mecklenburg-Vorpommern, Đức. Đô thị Kentzlin có diện tích 11,76 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 249 người.

Tham khảo

Xã của bang Mecklenburg-Vorpommern
Xã và đô thị ở huyện Mecklenburgische Seenplatte


title: Công nghệ quân sự

text:
Công nghệ quân sự là ứng dụng công nghệ để sử dụng trong chiến tranh. Nó bao gồm các loại công nghệ có bản chất quân sự rõ ràng và không phải là ứng dụng dân sự, thường là do chúng thiếu các ứng dụng dân sự hữu ích hoặc hợp pháp, hoặc nguy hiểm khi sử dụng mà không được đào tạo quân sự thích hợp.
Công nghệ quân sự thường được nghiên cứu và phát triển bởi các nhà khoa học và kỹ sư đặc biệt để sử dụng trong trận chiến của các lực lượng vũ trang. Nhiều công nghệ mới ra đời là kết quả của sự tài trợ quân sự cho khoa học. Kỹ thuật vũ khí là thiết kế, phát triển, thử nghiệm và quản lý vòng đời của các hệ thống và vũ khí quân sự. Nó dựa trên kiến thức của một số ngành kỹ thuật truyền thống, bao gồm kỹ thuật cơ khí, kỹ thuật điện, cơ điện tử, quang điện tử, kỹ thuật hàng không vũ trụ, kỹ thuật vật liệu và kỹ thuật hóa học.
Các dòng là xốp; phát minh quân sự đã được đưa vào sử dụng dân sự trong suốt lịch sử, đôi khi sửa đổi nhỏ nếu có, và đổi mới dân sự đã được đưa vào sử dụng quân sự tương tự.

Xem thêm
 Kỹ thuật quân sự

Tham khảo

Công nghệ quân sự
Thiết bị quân sự


title: Basilepta

text:
Basilepta là một chi bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae.
Chi này được Baly miêu tả khoa học năm 1860.

Các loài
Các loài trong chi này gồm:
 Basilepta bacboensis Eroshkina, 1994
 Basilepta bella Eroshkina, 1997
 Basilepta bicollis Tan, 1988
 Basilepta bicolor (Lefevre, 1893)
 Basilepta bicoloripennis (Pic, 1930)
 Basilepta bicoloripes (Pic, 1935)
 Basilepta bidens Tan, 1988
 Basilepta binhanum (Pic, 1930)
 Basilepta borodinense Kimoto, 1979
 Basilepta buonloica Eroshkina, 1994
 Basilepta chapaensis (Pic, 1930)
 Basilepta chiangmaiensis Kimoto & Gressitt, 1982
 Basilepta convexum Tan, 1988
 Basilepta declivis Tan, 1988
 Basilepta degenensis Tan, 1988
 Basilepta dembickyi Medvedev, 2005
 Basilepta dhunchenum Kimoto & Takizawa, 1981
 Basilepta eakaoensis Eroshkina, 1994
 Basilepta elongata Tan, 1988
 Basilepta fabrei (Lefevre, 1887)
 Basilepta flavicaudis Tan, 1988
 Basilepta frontale (Baly, 1867)
 Basilepta fulvescens Eroshkina, 1997
 Basilepta fuscolimbata Tan, 1988
 Basilepta fyanensis Kimoto & Gressitt, 1982
 Basilepta granulosa Tan, 1988
 Basilepta grossa Medvedev, 1995
 Basilepta incerta (Pic, 1928)
 Basilepta jeanvoinei (Pic, 1928)
 Basilepta kandyensis Kimoto, 2003
 Basilepta korhongensis Kimoto & Gressitt, 1982
 Basilepta laeta Eroshkina, 1994
 Basilepta laeta Medvedev, 1992
 Basilepta laevigatum Tan in Tan & Wang, 1981
 Basilepta lameyi (Lefevre, 1893)
 Basilepta latipennis (Pic, 1928)
 Basilepta livida Kimoto & Gressitt, 1982
 Basilepta longipenne (Pic, 1931)
 Basilepta longitarsalis Tan, 1992
 Basilepta maai Kimoto & Gressitt, 1982
 Basilepta magnicolle Tan, 1988
 Basilepta makiharai Kimoto, 2001
 Basilepta marginalis Kimoto & Gressitt, 1982
 Basilepta medvedevi Eroshkina, 1997
 Basilepta mindorensis Medvedev, 1995
 Basilepta minor (Pic, 1929)
 Basilepta minutipunctatum Tan, 1988
 Basilepta minutissima Kimoto & Gressitt, 1982
 Basilepta miyatakei Kimoto & Gressitt, 1982
 Basilepta morimotoi Kimoto & Gressitt, 1982
 Basilepta multimaculata Kimoto & Gressitt, 1982
 Basilepta nala Takizawa, 1984
 Basilepta nattoriae Takizawa, 1983
 Basilepta nigrita Medvedev, 1997
 Basilepta nyalamense Tan in Tan & Wang, 1981
 Basilepta pacholatkoi Medvedev, 2005
 Basilepta pallidicornis Medvedev, 1995
 Basilepta pici Eroshkina, 1994
 Basilepta plicata (Pic, 1929)
 Basilepta pseudobeccarii Eroshkina, 1997
 Basilepta pubiventer Tan, 1988
 Basilepta puncticollis Lefevre, 1889
 Basilepta punctifrons An, 1988
 Basilepta quadrimaculatum (Pic, 1931)
 Basilepta regularis Tan in Tan & Wang, 1981
 Basilepta remota Tan & Wang, 1984
 Basilepta rondoni Kimoto & Gressitt, 1982
 Basilepta rubimaculatum Tan, 1988
 Basilepta rugipennis Tan, 1988
 Basilepta sakaii Takizawa, 1987
 Basilepta scabrosa (Baly, 1864)
 Basilepta schawalleri Medvedev, 1992
 Basilepta semirufum (Pic, 1930)
 Basilepta speciosum (Lefevre, 1893)
 Basilepta spenceri Kimoto & Gressitt, 1982
 Basilepta subcostata Jacoby, 1889
 Basilepta subruficolle Tan, 1993
 Basilepta subtuberosa Tan, 1988
 Basilepta tricarinata Tan, 1988
 Basilepta tricolor (Baly, 1877)
 Basilepta viridicyanea Kimoto & Gressitt, 1982
 Basilepta viridis (Pic, 1935)
 Basilepta weixiensis Tan, 1988

Chú thích

Tham khảo

Họ Ánh kim


title: Rorschwihr

text:
Rorschwihr là một xã ở tỉnh Haut-Rhin trong vùng Grand Est ở đông bắc Pháp. Xã này có diện tích 2,47 km², dân số năm 1999 là 399 người. Khu vực này có độ cao 190 mét trên mực nước biển.

Xem thêm
 Thị trấn của tỉnh Haut-Rhin

Tham khảo
 INSEE

Xã của Haut-Rhin


title: Giao thừa (phim)

text:
Giao thừa là một bộ phim ngắn của đạo diễn Hồ Thanh Tuấn, khai thác đề tài cuộc chiến tranh Việt Nam (1955 - 1975).

Nội dung
Chuyện phim kể về một cuộc hội ngộ kỳ lạ giữa những anh bộ đội giải phóng và lính Cộng hòa vào ngày 30 Tết năm 1971, khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực.

Trong khoảnh khắc đặc biệt ấy, họ đã cùng tắm bên một dòng suối, cùng hò nhau bắt lợn rừng, cùng ngồi quây quần trong giờ phút đón Giao thừa.

Những câu chuyện giản dị được kể lại khiến những hình ảnh đạn bom, thuốc súng… như lùi xa. Còn lại là những người con xa gia đình đang nhớ về quê hương. Người nhớ vợ và đứa con thơ, nhớ người mẹ già bên nồi bánh tét, bánh chưng trên bếp lửa hồng…

Tại thời điểm đó, những người lính ở hai chiến tuyến chợt nhận ra những cảm xúc thật của lòng mình, rằng giữa họ có nhiều điểm chung, trong đó là khát khao được sống trong hòa bình, ở bên những người mình yêu thương…

Diễn viên
 Thạch Kim Long
Quang Tuấn
 Quang Hiếu
 Võ Minh Bảo
 Hoàng Ân
 Lê Quang Thuận
 Thân Nhật Thường
 Đinh Nguyễn Quốc Huy
 Tống Hoàng Lộc
 Minh Tiến
 Thanh Hoài
 Toàn Trung
 Đào Thái Anh
 Cao Hải Hà
 NS Ngọc Đáng
 NS Thiên Kim
 Bé Đông Đông
và một số diễn viên khác

Vinh danh
 Giải thưởng Cánh diều Vàng - Giải Cánh diều cho phim ngắn 2009

Xem thêm
 Hình ảnh trong phim
 "Giao thừa" đoạt giải Cánh diều Vàng phim ngắn

Phim Việt Nam
Phim về chiến tranh Việt Nam
Phim độc lập Việt Nam
Phim năm 2009
Phim giành giải Cánh diều vàng


title: Cá nhám voi

text:
Cá nhám voi hay cá mập voi (danh pháp hai phần: Rhincodon typus) là một thành viên đặc biệt trong phân lớp Elasmobranchii (cá mập, cá đuối) của lớp Cá sụn (Chondrichthyes). Loài cá này nắm giữ nhiều kỷ lục về kích thước trong vương quốc loài vật, tiêu biểu nhất là danh hiệu động vật có xương sống không phải thú lớn nhất còn tồn tại. Ngoài ra đây cũng là thành viên duy nhất của chi Rhincodon và là thành viên cuối cùng còn sót lại của họ Rhincodontidae.

Cá nhám voi thường xuất hiện ở vùng nước mặt thoáng trên các đại dương nhiệt đới và hiếm khi bắt gặp ở những vùng nước có nhiệt độ dưới . Qua các nghiên cứu kỹ lưỡng về cá nhám voi, người ta ước tính tuổi thọ của loài này là từ 80–130 năm. Loài cá này sở hữu cái miệng rất rộng và có khả năng lọc thức ăn, tương tự như hai loài cá mập khác là cá mập miệng to và cá mập phơi nắng. Chúng hầu như chỉ ăn sinh vật phù du và cá nhỏ, đồng thời không gây ra bất kỳ mối đe dọa nào đối với con người.

Tên gọi
Loài này được nhận dạng lần đầu tiên vào năm 1828, sau khi một mẫu vật dài 4,6 m (15 ft) bị bắt được ở Vịnh Table thuộc Nam Phi. Họ Rhincodontidae đã không được thông qua cho tới tận năm 1984. Tên gọi "cá nhám voi" có lẽ bắt nguồn từ kích thước lớn hệt như cá voi, đồng thời loài này còn có cơ chế lọc thức ăn tương tự như cá voi tấm sừng.

Cơ thể học và hình dạng
Miệng cá nhám voi có thể chứa đến 300 hàng răng nhỏ và 20 tấm sừng màng lọc, được chúng sử dụng để lọc thức ăn. Không giống như nhiều thành viên trong cùng phân lớp khác, miệng của cá nhám voi nằm phía trước đầu chứ không phải ở phần dưới của đầu. Chiều dài của cá nhám voi áng chừng khoảng từ 9–11 m, nặng từ 10-15 tấn. Trong đó, một cá thể dài  sở hữu cái miệng rộng đến . Là một phần trong quá trình ăn uống, loài có này có 5 cặp mang lớn. Hai mắt nhỏ nằm ngay ở phần trước của cái đầu rộng và bẹt. Thân của chúng có màu xám chuyển thành trắng ở phần bụng, với phần da giống như "bàn cờ đam" vì chứa các đốm màu vàng nhạt cùng các sọc. Các đốm này là duy nhất cho từng cá thể. Lớp da của chúng có thể dày tới 15 cm, sờ vào rất cứng và thô ráp. Ngoài ra, loài này còn có ba lằn gân rõ nét chạy dọc theo mỗi bên hông, trải dài từ phần đỉnh đầu cho đến cuống đuôi. Cơ thể cá nhám voi có cặp vây lưng cách nhau khá xa, đồng thời còn có hai vây ngực và một vây hậu môn nằm ở giữa. Đuôi của cá nhám voi non có vây trên lớn hơn vây dưới nhưng ở cá nhám voi trưởng thành thì đuôi có hình bán nguyệt hay hình trăng lưỡi liềm. Các lỗ thở của chúng nằm ngay sau mắt. Cá nhám voi không phải là những tay bơi lội cừ khôi; toàn thân của nó chuyển động khi bơi, kết quả là nó có vận tốc thấp rất bất thường khi so với các loại cá mập, trong đó vận tốc trung bình của loài này chỉ đạt khoảng 5 km/h.

Bộ gen hoàn chỉnh kèm theo chú giải của loài cá nhám voi đã được công bố vào năm 2017.

Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng cá nhám voi có thể tự phục hồi sau những chấn thương lớn và có thể tái tạo lại những phần vây nhỏ của chúng. Ngoài ra, các đốm của loài này cũng đã được chứng minh là có khả năng hồi phục so với vùng bị tổn thương trước đây.

Kích thước
Cá nhám voi là loài động vật không phải cá voi lớn nhất trên thế giới. Nhiều bằng chứng cho thấy rằng sự dị hình giới tính của cá nhám voi được biểu lộ thông qua kích thước của từng cá thể, trong đó con đực không phát triển mạnh bằng con cái. Một nghiên cứu đã được tiến hành nhằm quan sát sự phát triển của những cá thể cá nhám voi trong vòng 10 năm. Qua đó, các nhà khoa học kết luận rằng con đực trung bình đạt chiều dài từ 8 đến 9 mét (26 đến 30 ft), dù đây không phải là tiêu biểu cho kích thước tối đa mà loài đạt được. Một nghiên cứu tương tự dự đoán con cái đạt chiều dài trung bình khoảng 14,5 m (48 ft), dựa trên những dữ kiện hạn chế hơn. Trong khi đó, những nghiên cứu trước đây đánh giá sự tăng trưởng và tuổi thọ của cá nhám voi đã đưa ra ước tính rằng chiều dài của cá nằm từ .

Phân bố và môi trường sống
Cá nhám voi phân bố ở các đại dương thuộc vùng nhiệt đới và ôn đới ấm của thế giới. Được coi là sống ngoài đại dương nhưng chúng cũng tụ tập lại theo mùa ở một vài khu vực ven bờ như dải đá ngầm Ningaloo ở khu vực miền tây Úc cũng như Pemba và Zanzibar ở khu vực ven bờ đại dương của Đông Phi. Khu vực phân bố của chúng giới hạn trong khoảng vĩ độ ±30 ° tính từ các khu vực này. Cá nhám voi chủ yếu sống cô độc và ít khi thấy chúng bơi thành đàn. Người ta tin rằng chúng sống di trú, nhưng các chuyên gia vẫn không rõ chúng có thể di cư xa bao nhiêu (có thể là di trú xuyên đại dương).

Tập tính tụ tập kiếm ăn theo mùa diễn ra tại một số địa điểm ven biển như Vịnh Ba Tư và Vịnh Oman, rạn san hô Ningaloo ở Tây Úc, Đảo Darwin thuộc Galápagos, Quintana Roo ở Mexico, vùng Inhambane ở Mozambique, Philippines, Mahe ở Seychelles, hai bờ biển Gujarat và Kerala của Ấn Độ, Đài Loan, Hoa Nam và Qatar.

Vào năm 2011, hơn 400 con cá nhám voi đã tụ tập ngoài khơi bờ biển Yucatán. Đây là một trong những cuộc tập trung lớn nhất từng được ghi nhận trong lịch sử loài này.

Chế độ ăn

Cá nhám voi là loài có cơ chế lọc thức ăn; kiểu ăn này chỉ tồn tại ở hai loài cá mập còn lại, đó là cá mập phơi nắng và cá mập miệng to. Loài cá này tiêu thụ những sinh vật phù du như giáp xác chân chèo, tôm he, trứng cá, ấu trùng cua đỏ đảo Giáng Sinh cùng các sinh vật trôi nhỏ, chẳng hạn như mực hoặc cá nhỏ.

Các răng nhỏ li ti không giúp ích gì cho quá trình ăn uống của nó, thay vì thế nó hút nước chứa các sinh vật phù du vào qua miệng và đi qua mang lược (có chức năng giữ lại thức ăn) rồi sau đó bị tống ra khỏi bằng mang cung. Những gì mắc lại tại mang lược được nó nuốt hết. Cá nhám voi có thể luân chuyển nước với tốc độ tới 1,7 l/s (3,5 panh (pint) Hoa Kỳ/s). Tuy nhiên, cá nhám voi là loài tích cực săn mồi và chúng phát hiện các mục tiêu như các chỗ có nhiều sinh vật phù du hay cá nhờ các tín hiệu khứu giác chứ không phải luôn luôn chỉ là cơ chế 'hút bụi'.

Theo lời của những thủy thủ thì cá nhám voi tập trung tại các bãi đá ngầm ngoài khơi bờ biển Belize (vùng Caribbean), là nơi có thể bổ sung thêm cho thức ăn thông thường của chúng các loại trứng cá chỉ vàng, được các loài cá này đẻ vào giai đoạn từ tháng 5 đến tháng 7 hàng năm trong khoảng thời gian 6-7 ngày kể từ ngày trăng tròn trong các tháng này.

Thep ước tính thì mỗi ngày một con cá nhám voi con xơi đến 21 kg (46 pound) sinh vật phù du.

Quan hệ đối với con người

Hành vi đối với các thợ lặn

Dù có kích thước to lớn nhưng cá nhám voi lại không gây nguy hại gì đối với con người. Đây là loài cá rất thân thiện và đôi khi còn cho phép những người bơi lội cưỡi lên chúng, mặc dù cách làm này không được các nhà khoa học và bảo tồn cá mập khuyến khích vì nó sẽ làm phiền cá nhám voi. Trong khi đó, những cá thể có tuổi đời trẻ hơn rất hiền lành và có thể chơi đùa với các thợ lặn. Một số nhiếp ảnh gia dưới nước, chẳng hạn như Fiona Ayerst, đã chụp những bức ảnh khi chúng bơi gần con người mà không gặp phải bất kỳ vấn đề gì.

Cá nhám voi được các thợ lặn bắt gặp ở nhiều nơi trên thế giới, bao gồm Islas de la Bahía ở Honduras, Thái Lan, Indonesia, Philippines, Maldives, Hồng Hải, Tây Úc (Rạn san hô Ningaloo, Đảo Giáng Sinh), Đài Loan, Panama (Coiba), Belize, Bãi biển Tofo ở Mozambique, Vịnh Sodwana (Công viên ngập nước iSimangaliso) ở Nam Phi, Quần đảo Galápagos, Saint Helena, Isla Mujeres (Biển Caribbean), La Paz, Baja California Sur và Bahía de los Ángeles ở Mexico, Seychelles, Tây Malaysia, các đảo ngoài khơi phía đông Malaysia bán đảo, Ấn Độ, Sri Lanka, Oman, Fujairah, Puerto Rico, cũng như các vùng thuộc Caribbean. Ngoài ra, người ta cũng tìm thấy cá nhám voi con ở cận bờ Vịnh Tadjoura, gần quốc gia Djibouti trong khu vực Sừng châu Phi.

Tình trạng bảo tồn
Hiện không có ước tính chính xác về quần thể cá nhám voi trên toàn cầu. Loài này được Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế phân vào diện nguy cấp do tác động của nghề cá, thiệt hại do đánh bắt không chủ ý và va chạm với tàu thuyền, cộng với việc loài này có tuổi thọ dài và tốc độ trưởng thành muộn (30 tuổi). Vào tháng 6 năm 2018, Cục Bảo tồn New Zealand đã phân loại cá mập voi vào loại "Di trú" kèm theo định tính "An toàn hải ngoại" theo Hệ thống phân loại đe dọa của New Zealand.

Cá nhám voi, cùng với sáu loài cá mập khác, được đưa vào Bản ghi về Bảo tồn Các loài Cá mập Di cư của CMS. Năm 1998, Philippines đã cấm mọi hoạt động đánh bắt, buôn bán, nhập khẩu và xuất khẩu cá nhám voi vì mục đích thương mại, sau đó các quốc gia Ấn Độ, Đài Loan cũng lần lượt áp dụng điều lệnh này vào tháng 5 năm 2001 và tháng 5 năm 2007.

Năm 2010, vụ tràn dầu ở Vịnh Mexico xảy ra, dẫn đến việc 4.900.000 thùng dầu (780.000 m3) tràn vào một khu vực phía nam của vùng Châu thổ sông Mississippi. Tại nơi đấy, một phần ba số vụ bắt gặp cá nhám voi ở phần phía bắc của vịnh liên tiếp diễn ra trong vài năm gần đây. Các nhân chứng đã xác nhận rằng cá nhám voi không thể nào tránh khỏi vết dầu loang trên mặt biển, nơi mà chúng kiếm ăn trong vài giờ đồng hồ. Tuy vậy, người ta lại không tìm thấy bất kỳ xác chết của một con cá nhám voi nào.

Ngoài ra, loài này cũng được bổ sung vào Phụ lục II của Công ước về Thương mại Quốc tế Các loài Động, Thực vật Hoang dã Nguy cấp (CITES) năm 2003 để quy định lại việc buôn bán quốc tế các mẫu vật sống cũng như bộ phận của chúng.

Có đến hàng trăm con cá mập voi bị giết hại mỗi năm ở Trung Quốc để lấy vây, da và dầu.

Sinh sản
Giống như phần lớn các loại cá mập khác, tập tính sinh sản của cá nhám voi vẫn chưa được rõ. Dựa trên nghiên cứu một quả trứng đơn lẻ tìm thấy ngoài khơi México vào năm 1956, người ta cho rằng chúng là loài đẻ trứng, nhưng con cá nhám voi cái có chửa bị bắt vào tháng 7 năm 1996 chứa tới 300 cá nhám voi con lại chỉ ra rằng chúng là loài đẻ con với sự phát triển của cơ chế noãn thai sinh. Các trứng phát triển thành cá con trong cơ thể con mẹ bằng các nguồn dưỡng chất ngay trong trứng và con mẹ sẽ đẻ các con non dài 40 – 60 cm. Người ta tin rằng cá nhám voi đạt tới độ tuổi trưởng thành vào khoảng 30 năm và chúng có tuổi thọ ước tính khoảng 60 - 150 năm.

Xem thêm
 Danh sách các loài cá mập

Ghi chú

Chú thích

Đọc thêm

 FAO web page on Whale shark

Liên kết ngoài

 Rhincodon typus. FishBase. Ed. Ranier Froese và Daniel Pauly. Phiên bản tháng 11 năm 2004. N.p.: FishBase, 2004.
 Rhincodon typus (TSN 159857). ITIS. Truy cập ngày 16 tháng 11 năm 2005.
 marinebio: Cá nhám voi (Rhincodon typus)
 ECOCEAN Thư viện ảnh nhận dạng cá nhám voi
 WhalesharkProject.org
 Dữ liệu và hình ảnh về cá nhám voi
 Cá nhám voi
 TimeAsia.com: Tốt nhất của châu Á, động vật tốt nhất có thể gặp được
 Theo đường di trú của cá nhám voi
 Cá nhám voi ngoài khơi Utila, quần đảo Vịnh, Honduras
 Sơ lược về cá nhám voi  và cá nhám voi tại Belize  từ Nature Conservancy
 NingalooReefTeach.com
 Hình ảnh video về cá nhám voi
Facts About Whale Sharks

T
Động vật Ấn Độ Dương
Cá Malaysia
Cá Philippines
Động vật được mô tả năm 1828
Cá Hawaii
Cá đẻ thai trứng
Cá Đại Tây Dương
Họ cá sụn đơn chi
Chi cá sụn đơn loài


title: Ceraceohydnum

text:
Ceraceohydnum là một chi nấm thuộc họ Meruliaceae.

Chú thích

Tham khảo

Meruliaceae