title: Bát Xát

text:
Bát Xát là một huyện biên giới thuộc tỉnh Lào Cai, Việt Nam.

Địa lý
Huyện Bát Xát nằm ở phía tây bắc của tỉnh Lào Cai, nằm cách thành phố Lào Cai khoảng 12 km về hướng tây bắc, cách trung tâm thủ đô Hà Nội khoảng 300 km, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp thành phố Lào Cai và huyện Hà Khẩu thuộc châu tự trị Hồng Hà, tỉnh Vân Nam của Trung Quốc
Phía tây giáp huyện Phong Thổ và huyện Tam Đường thuộc tỉnh Lai Châu
Phía nam giáp thị xã Sa Pa
Phía bắc và tây bắc giáp huyện Kim Bình thuộc châu tự trị Hồng Hà, tỉnh Vân Nam của Trung Quốc.

Huyện Bát Xát có diện tích 1.035,51 km², dân số năm 2019 là 74.388 người, mật độ dân số đạt 72 người/km². Sông Hồng chảy theo hướng tây bắc - đông nam làm ranh giới với tỉnh Vân Nam (Trung Quốc).

Đây là nơi sông Hồng chảy vào Việt Nam tại Lũng Pô, xã A Mú Sung. Bát Xát là huyện vùng cao biên giới nằm ở phía tây bắc tỉnh Lào Cai, có địa bàn rất quan trọng về phát triển kinh tế, xã hội và quốc phòng - an ninh của tỉnh, có diện tích tự nhiên 1.035,51 km², trên 70% là đồi núi, gồm 14 dân tộc chung sống, dân tộc thiểu số chiếm 82%

Huyện có 20 xã, 1 thị trấn; trong đó có 10 xã, 31 thôn bản biên giới tiếp giáp với 2 huyện Hà Khẩu, Kim Bình, châu tự trị dân tộc Cáp Nê, Di Hồng Hà, tỉnh Vân Nam, Trung Quốc, có 02 cửa khẩu phụ, 4 tuyến đường bộ quan trọng (quốc lộ 4D, tỉnh lộ 156, 158, 155) phục vụ sản xuất, khai thác công nghiệp nối liền các huyện trong tỉnh chạy qua, đường liên xã, liên thôn cơ bản được hình thành thuận lợi cho việc phát triển kinh tế, xã hội, quốc phòng, an ninh.

Toàn bộ địa hình Bát Xát được kiến tạo bởi nhiều dải núi cao, nổi bật là hai dải núi chính tạo nên các hợp thủy: ngòi Phát, suối Lũng Pô, suối Quang Kim. Địa hình cao dần, điểm cao nhất có độ cao 2945m, điểm thấp nhất có độ cao 88m.

Kiến tạo địa hình Bát Xát hình thành hai khu vực. Tuy nhiên, cả hai khu vực (vùng thấp gồm 6 xã và 1 thị trấn, vùng cao gồm 16 xã) đều có chung một đặc điểm: Vùng núi cao có độ chia cắt lớn, thung lũng hẹp khe sâu, độ dốc lớn. Vùng thấp (ven sông Hồng, bồn địa nhỏ) là nơi tập trung các dải đồi thấp, thoải địa hình tương đối bằng phẳng.

Ảnh hưởng của địa hình nói chung và các yếu tố kinh tế xã hội hình thành trên địa bàn huyện hai tiểu vùng địa lý kinh tế xã hội.
Vùng cao: Diện tích 80.763ha chiếm 77% diện tích đất toàn huyện, gồm các xã Y Tý, A Lù, A Mú Sung, Bản Xèo, Nậm Chạc, Trịnh Tường, Dền Sáng, Dền Thàng, Mường Hum, Trung Lèng Hồ, Nậm Pung, Pa Cheo, Phìn Ngan, Tòng Sành, Sảng Ma Sáo. Dãy núi chính có độ cao từ 400m đến 3096m, độ dốc trung bình từ 20 – 25  phần lớn lãnh thổ vùng có độ dốc trên 25. Địa hình chia cắt mạnh độ dốc lớn gây ảnh hưởng xấu tới sản xuất nông nghiệp và đầu tư cơ sở hạ tầng. Song lại có ý nghĩa quan trọng trong sự nghiệp xây dựng và củng cố an ninh quốc phòng giữ vững chủ quyền độc lập Quốc gia.
Vùng thấp: Diện tích 24.258ha chiếm 23% diện tích toàn huyện, gồm các xã: Bản Vược, Bản Qua, Quang Kim, Cốc San, Mường Vi, Cốc Mỳ, thị trấn Bát Xát. Độ cao trung bình từ 400m đến 500m, địa hình vùng này được kiến tạo bởi các dải đồi thấp dạng lượn sóng và phần thoải tương đối bằng chạy dọc sông Hồng. Phần lớn đất đai vùng thấp nằm trên vỉa quặng A Pa Tít nên đất đai màu mỡ thuận lợi cho việc phát triển nông lâm nghiệp.

Khí hậu: Bát Xát nằm trong khu vực khí hậu nhiệt đới, nóng ẩm mưa nhiều. Do ảnh hưởng của địa hình nên được chia thành hai khu vực khí hậu khác nhau:
Vùng cao: Do ảnh hưởng của địa hình núi cao, độ chia cắt lớn nên khí hậu vùng núi cao mang tính chất của khí hậu cận nhiệt đới và ôn đới ẩm. Mùa nóng từ tháng 5 đến tháng 10, mùa lạnh từ tháng 11 đến tháng 4 năm sau, nhiệt độ trung bình cả năm cao nhất 16,6C, thấp nhất 14,3C.
Vùng thấp: Mùa nóng từ tháng 5 đến tháng 10, mùa lạnh từ tháng 11 đến tháng 4 năm sau.

Hệ thống sông, suối trên địa bàn huyện khá dày và phân bố tương đối đều. Sông Hồng là nguồn cung cấp nước cho sản xuất và sinh hoạt của nhân dân dọc ven sông. Nước sông Hồng có hàm lượng phù sa lớn từ 6000-8000g/m3 do đó các vùng đất ven sông được phù sa bồi đắp có độ phì nhiêu màu mỡ thuận lợi cho việc sản xuất nông nghiệp. Trên địa bàn huyện hệ thống suối, khe khá dày mật độ trung bình từ 1-1,5km suối/km2. Các suối chính bao gồm: Ngòi Phát, suối Lũng Pô, Suối Quang Kim, ngòi Đum. Các suối này đều có lưu lượng lớn, dòng chảy xiết thuận lợi cho việc xây dựng các công trình thủy điện vừa và nhỏ. Tuy nhiên, cần quan tâm đến phòng chống lũ và các giải pháp kỹ thuật khi thi công các công trình xây dựng.

Tài nguyên khoáng sản: Bát Xát có nhiều tài nguyên khoáng sản quý đã và đang được đầu tư khai thác như: Mỏ đồng Sin Quyền có trữ lượng trên 50 triệu tấn, mỏ sắt Bản Vược, A Mú Sung, mỏ A Pa Tít, mỏ đá vôi, đất sét, cát, sỏi. Ngoài ra còn có một số khoáng sản khác đang được thăm dò, khảo sát như mỏ: Đất Hiếm, Cao Lanh, vàng Sa Khoáng, Pen Pát. Nguồn tài nguyên và khoáng sản đã và đang là nội lực cơ bản trong phát triển kinh tế của huyện, đặc biệt là mỏ đồng Sin Quyền cũng góp phần thu hút lao động của huyện cũng như tăng nguồn thu ngân sách trên địa bàn.

Huyện Bát Xát có 3 tuyến đường chính là Đoạn Quốc Lộ 4D đi qua xã Cốc San và xã Tòng Sành. Tỉnh lộ 156 nối từ TP. Lào Cai qua các xã Quang Kim, Bản Qua, Bản Vược, Cốc Mỳ, Trịnh Tường, A Mú Sung, A Lù, Y Tý và Tỉnh Lộ 158 Từ xã Bản Vược qua các xã Mường Vi, Bản Xèo, Mường Hum, Sảng Ma Sáo, Dền Sáng, Y Tý và các đường tiểu ngạch phục vụ giao thương giữa hai bờ sông của Việt Nam và Trung Quốc.

Đường cao tốc Hà Nội - Lào Cai đi qua địa bàn của huyện như qua địa bàn xã Quang Kim (điểm cuối), đường Kim Thành - Ngòi Phát.

Tài nguyên thiên nhiên
1. Tài nguyên đất

Theo kết quả điều tra xây dựng bản đồ thổ nhưỡng Lào Cai năm 1972 và báo cáo khoa học (đất Lào Cai) do Trung tâm Khoa học tự nhiên và Công nghệ Quốc gia thuộc Viện Địa lý xây dựng năm 1996 cho thấy huyện Bát Xát có 8 nhóm đất chính với 15 loại đất sau:

- Nhóm đất mùn thô trên núi cao 25,39 ha chiếm 0,02% diện tích tự nhiên, loại đất này chủ yếu được phân bố ở các đỉnh núi cao trên 2800 m (vùng Trung Lèng Hồ,Sàng Ma Sáo) được hình thành trong điều kiện khí hậu quanh năm rét khô, phân bố không tập trung, có nhiều đá nổi xen kẽ.

- Nhóm đất mùn Alít trên núi cao 1513,1 ha chiếm 1,2% diện tích tự nhiên,phân bố chủ yếu ở độ cao từ 1800 - 2800m khu vực phía tây và phía bắc huyện.Như khu vực Hồng Ngài (Y Tý), Mào Mù Sủi (Sàng Ma Sáo). Loại đất này tầng mùn dày thành phần cơ giới thịt nhẹ, độ ẩm cao, ở những nơi quá trình rửa trôi mạnh,đá nổi xen kẽ nhiều hoặc vách đá dựng đứng rải rác. Thực vật chủ yếu cây họ thông, sồi, giẻ. Vùng đất tầng dày dưới 26cm thường có màu xám đen, từ 26 -73cm có màu xám vàng, từ 73 - 120cm có màu vàng đỏ.

- Nhóm đất mùn vàng đỏ trên núi cao 34956,66 ha chiếm 33,92% diện tích tự nhiên, phân bố chủ yếu ở độ cao từ  900 -1800m gồm các loại đất sau:

+ Đất mùn vàng đỏ trên đá sét (HFs) diện tích 514,45 ha chiếm 0,48% diện tích đất tự nhiên,phân bố rải rác trên núi có độ cao từ 1200 -1800 m (thuộc các xã: A Lù, A Mú Sung, Trịnh Tường) loại đất này được hình thành tại chỗ, quá trình phong hoá chất khoáng mạnh nhưng không triệt để, tỷ lệ đá lẫn trong đất cao, tầng đất trung bình, thành phần cơ giới trung bình.

+ Đất mùn đỏ vàng trên đá biến chất (HFj) diện tích 3383,03 ha chiếm 31,44% diện tích đất tự nhiên, loại đất này được hình thành trên các vùng núi cao trung bình (900 -1200 m) địa hình dạng lượn sóng, đỉnh tròn chân rộng thoải độ dốc trung bình. Thực vật chủ yếu là họ sồi, giẻ, họ đậu, họ xoan, họ bách tán,thảm cỏ chủ yếu là cỏ tranh. Loại đất này phân bố chủ yếu ở vùng: Trịnh Tường,Bản Xèo, Mường Vi. Đất có màu vàng hoặc màu vàng đỏ, thành phần cơ giới từ thịt nhẹ đến thịt trung bình, đất ít chua do ảnh hưởng của đá vôi.

+ Đất mùn vàng xám trên đá Mác ma A-xít (HFa) diện tích 1059,17 ha chiếm 1,0% diện tích đất tự nhiên, phân bố chủ yếu ở khu vực miền tây của huyện, thuộc các xã: Mường Hum, Sàng Ma Sáo, Trung Lèng Hồ, Pa Cheo, Dền Sáng được hình thành trên các vùng lãnh thổ có độ dốc và độ chia cắt lớn, thung lũng hẹp sâu.Vùng này hệ thực vật thường hỗn giao giữa thực vật nhiệt đới và thực vật ôn đới,càng lên cao hệ thực vật ôn đới càng chiếm ưu thế. Loại cây rừng điển hình là sa mu, pơ mu, sồi, giẻ... Loại đất thường có tầng dày từ 20 - 100cm, màu xám đen, vàng xám hoặc vàng đỏ, thành phần cơ giới thịt nhẹ đến trung bình, kết cấu viên, xốp, đá mẹ đang trong quá trình phong hoá mạnh.

- Nhóm đất đỏ vàng 64787,94 ha chiếm 61,01% diện tích tự nhiên, phân bố ở độ cao dưới 900m gồm các loại đất sau:

+ Đất đỏ vàng trên đá sét (Fs): Trên địa bàn huyện Bát Xát loại đất này có diện tích 2879,93 ha chiếm 2,71% diện tích tự nhiên. Đặc điểm loại đất này là tầng dầy trung bình, lẫn đá, màu sắc không đồng nhất, phân hoá tầng yếu, kết cấu tốt,thành phần cơ giới nhẹ, các chất dinh dưỡng khá, ít chua. Phân bố chủ yếu tập trung các xã: A Lù, A Mú Sung, Trịnh Tường, Nậm Chạc.

+ Đất đỏ vàng trên đá biến chất (Fj): Diện tích loại đất này khá phổ biến 58830,36 ha chiếm 55,4% diện tích đất tự nhiên.. Đặc điểm loại đất này là tầng dầy trung bình, lẫn đá, màu sắc không đồng nhất, phân hoá tầng yếu, kết cấu tốt,thành phần cơ giới từ trung bình đến thịt nhẹ, các chất dinh dưỡng khá, ít chua. Phân bố chủ yếu ở khu vực phía tây và tây bắc huyện.

+ Đất đỏ vàng trên đá Mác ma A-xít (Fa): Loại đất này có diện tích 2920,28ha chiếm 2,75% diện tích tự nhiên, phân bố ở các xã: Nậm Pung, Dền Thàng, Ngải Thầu, A Lù có thành phần cơ giới nặng ít chua.

+ Đất nâu vàng trên phù sa cổ và luỹ tích (Fp): Diện tích 157,36 ha chiếm 0,15% diện tích tự nhiên. Là loại đất phát sinh, phát triển trên nền phù sa cổ được hình thành nhờ quá trình tích luỹ, trầm tích Nê-ô-gen. Tầng đất khá dầy do quá trình bồi tích, đất có hàm lượng dinh dưỡng cao, tơi xốp, tuy nhiên lẫn khá nhiều cuội, sỏi, cuội tảng. Loại đất này được phân bố vùng dọc sông Hồng, ở các đồi thấp, liền dải, lượn sóng.

- Đất thung lũng dốc tụ (DI): Diện tích 974,44 ha chiếm 0,92%. Đây là loại đất thứ sinh được hình thành và phát triển trên sản phẩm rửa trôi và bồi tụ của các loại đất ở chân sườn hoặc khe dốc. Đất (DI) có độ phì phụ thuộc vào các loại đất vùng lân cận, tầng đất dầy, thành phần cơ giới thịt trung bình đất chua,phân bố rải rác trên địa bàn huyện.

- Đất lầy thụt và than bùn (J): Diện tích 12,1 ha chiếm 0,01% diện tích đất tự nhiên. Loại đất này có hàm lượng các chất dinh dưỡng khá, thành phần cơ giới nhẹ độ pH cao. Phân bố ở các xã vùng thấp.

- Đất phù sa: Diện tích 524,54 ha chiếm 0,49% diện tích tự nhiên toàn huyện,nhóm đất này bao gồm: Phù sa sông Hồng và phù sa các suối khác.

+ Đất phù sa sông Hồng được bồi hàng năm (Pbh): Diện tích 110,96 ha chiếm 0,1% diện tích đất tự nhiên phân bố dọc 2 bên sông Hồng. Đất Pbh có màu nâu tím, nâu tươi, thành phần cơ giới thịt trung bình hoặc thịt nhẹ có kết cấu viên, đất trung tính hoặc kiềm yếu, hàm lượng các chất dinh dưỡng trong đất cao, tầng đất dày rất thuận lợi cho phát triển sản xuất nông nghiệp.

+ Đất phù sa sông Hồng không được bồi hàng năm (Ph): Diện tích 80,7 ha chiếm 0,08% diện tích đất tự nhiên. Loại đất này có mầu nâu tím, nâu tươi, thành phần cơ giới thịt trung bình hoặc thịt nhẹ có kết cấu viên, đất trung tính hoặc kiềm yếu, hàm lượng các chất dinh dưỡng trong đất cao, tầng đất dầy rất thuận lợi cho phát triển cây trồng công nghiệp.

+ Đất phù sa ngòi, suối (Py): Diện tích 332,88 ha chiếm 0,31% diện tích đất tự nhiên. Phân bố dọc theo các suối lớn song tập trung chủ yếu ở các xã: Cốc San, Quang Kim, Bản Vược, Cốc Mỳ. Loại đất này được hình thành qua quá trình lắng đọng, bồi tụ lâu đời, hoặc sự chuyển dời dòng chảy kết hợp với quá trình canh tác lâu đời làm biến đổi cơ, lý tính đất. Đất (Py) có độ phì khá, ít chua, tầng đất trung bình, có khả năng thâm canh cao các cây trồng nông nghiệp.

- Núi đá: Diện tích 3394,55 ha chiếm 3,2 tổng diện tích tự nhiên. Phân bố chủ yếu ở các dãy núi cao phía bắc huyện.

2. Tài nguyên nước

Nguồn nước mặt và nước ngầm khá phong phú và dồi dào, được phân bố tương đối đều khắp lãnh thổ.

- Nguồn nước mặt: Sông Hồng, suối Lũng Pô, Ngòi Phát... và hệ thống khe lạch là nguồn nước mặt có ý nghĩa quan trọng trong đời sống con người và phát triển kinh tế xã hội của huyện. Hàng năm trên địa bàn huyện còn tiếp nhận khoảng > 2 tỷ m3 nước mưa, lưu lượng dòng chảy toàn phần 1500mm. Lượng trữ ẩm lãnh thổ 1000mm. Ngoài ra trên địa bàn huyện còn nhiều hồ, đập chứa nước và trên 110 công trình thủy lợi, các bể chứa nước phục vụ sản xuất và đời sống con người.

- Nguồn nước ngầm: Tuy nguồn nước mặt phong phú về mùa mưa song do ảnh hưởng của địa hình (độ chia cắt mạnh, độ dốc lớn, nghiêng về sông Hồng) nên nguồn nước ngầm có xu hướng cạn kiện về mùa khô. Ngoài ra hiện tượng castơ và vết gãy sông Hồng là những tác nhân gây ra hiện tượng rút nước ngầm làm cho một số nơi trên địa bàn huyện có hiện tượng khan hiếm nước sinh hoạt về mùa khô. Mực nước ngầm được thể hiện theo từng vùng lãnh thổ. Các vùng ven sông Hồng,vùng núi cao về mùa khô mực nước ngầm cạn kiệt hơn các vùng thung lũng, bồn địa do quá trình lưu giữ cục bộ.

Nhìn chung nguồn nước trên địa bàn huyện còn tương đối tốt đáp ứng cho sản xuất và đời sống con người song cần được duy trì nâng cao về trữ lượng và chất lượng trong tương lai thông qua các giải pháp về trồng rừng, bảo vệ rừng đầu nguồn và các giải pháp ngăn chặn ô nhiễm do phát triển của công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp, khai khoáng, phát triển đô thị cũng như các tác nhân khác làm phá huỷ nguồn nước.

3. Tài nguyên khoáng sản

Bát Xát nằm trong vùng sinh khoáng của Việt Nam, qua điều tra, tìm kiếm và thăm dò địa chất đã phát hiện được nhiều điểm mỏ trên địa bàn huyện:

- Quặng đồng: Mỏ đồng Sin Quyền, kéo dài 60 km từ suối Lũng Pô tới thành phố Lào Cai. Trữ lượng khoảng 53,5 triệu tấn, hàm lượng đồng trong quặng trung bình 1,03%. Đây là mỏ đa kim, ngoài đồng còn thu được vàng (trữ lượng 34,7 tấn); đất hiếm (trữ lượng 333.134 tấn); lưu huỳnh (trữ lượng 843.100 tấn); bạc (trữ lượng 25 tấn).

- Quặng sắt: Có 16 điểm kéo dài từ xã Bản Vược đến xã A Mú Sung dọc bờ phải sông Hồng. Các điểm mỏ có quy mô nhỏ nhưng hàm lượng sắt khá cao, chủ yếu là quặng manherit như các điểm: Nậm Mít, Bản Pho, Tung Qua, Nậm Chạc, Ná Đong, Tân Quang, Cốc Mỳ, Bản Vược...

- Quặng Apatit: Kéo dài từ xã Nậm Chạc đến thành phố Lào Cai. Gồm các điểm mỏ nằm trên các địa bàn các xã: Nậm Chạc, Trịnh Tường, Bản Vược,Bản Qua, Quang Kim, Cốc San.

- Molybden: Có 02 điểm trên địa bàn thôn Vĩ Kẽm (Cốc Mỳ) và thôn Kin TChang Hồ (xã Pa Cheo).

- Mỏ đất hiếm: xã Mường Hum và xã Nậm Pung.

- Mỏ nước nóng, nước khoáng: Trên địa bàn huyện Bát Xát có 02 điểm nước nóng, nước khoáng nằm trên địa bàn các xã như: điểm nước suối Lũng Pô (A Mú Sung), điểm suối Bản Mạc(Trịnh Tường).

- Trên địa bàn huyện có một số mỏ sét xi măng, sét gạch ngói, khai thác Dolomit ở Cốc San... trữ lượng lớn, chất lượng tốt phục vụ công nghiệp sản xuất vật liệu xây dựng.

- Ngoài ra, trên địa bàn huyện còn có một số mỏ khoáng sản như: điểm mỏ Graphit, kao lanh ở xã Trịnh Tường; vàng sa khoáng ở xã Tòong Sành...

Nhìn chung Bát Xát có nguồn tài nguyên khoáng sản phong phú, quý hiếm với trữ lượng khá lớn. Nguồn tài nguyên khoáng sản này tạo ra sức hút đối với các nhà đầu tư trong và ngoài nước đầu tư vào lĩnh vực này...Tuy nhiên, sự phát triển ngành công nghiệp khai khoáng đòi hỏi quỹ đất khá lớn để khai thác đây là nguyên nhân chính sẽ gây ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng môi trường, trong khi Bát Xát còn có tiềm năng về phát triển du lịch, điều này đặt ra cho huyện cần có những định hướng hợp lý, nhất là định hướng sử dụng đất nhằm giảm thiểu tác động của công nghiệp khai thác, chế biến khoáng sản đến sự phát triển của nông nghiệp, du lịch và môi trường sinh thái.

Lịch sử
Sau năm 1975, huyện Bát Xát thuộc tỉnh Hoàng Liên Sơn, bao gồm 26 xã: A Lù, A Mú Sung, Bản Qua, Bản Vược, Bản Xèo, Cốc Mỳ, Cốc San, Dền Sáng, Dền Thàng, Đồng Tuyển, Mường Hum, Mường Vi, Nậm Chạc, Nậm Pung, Ngải Thầu, Pa Cheo, Phìn Ngan, Quang Kim, San Cha Chải, San Lùng, Sàng Ma Sáo, Tả Ngảo, Tòng Sành, Trịnh Tường, Trung Lèng Hồ và Y Tý.

Ngày 16 tháng 1 năm 1979:
Xã Đồng Tuyển được sáp nhập về (nay là thị xã Lào Cai)
Sáp nhập xã San Cha Chải vào xã Y Tý.

Ngày 28 tháng 5 năm 1981:
Sáp nhập xã San Lùng vào xã Bản Vược
Sáp nhập xã Tả Ngảo vào xã Bản Qua
Sáp nhập thôn Tả Trang của xã Tả Ngảo vào xã Quang Kim.

Ngày 12 tháng 8 năm 1991, tái lập tỉnh Lào Cai từ tỉnh Hoàng Liên Sơn cũ, huyện Bát Xát thuộc tỉnh Lào Cai.

Ngày 28 tháng 5 năm 1994, thành lập thị trấn Bát Xát (thị trấn huyện lỵ huyện Bát Xát) trên cơ sở 149 ha diện tích tự nhiên với 2.495 người của xã Bản Qua.

Ngày 11 tháng 2 năm 2020, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 896/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp huyện, cấp xã thuộc tỉnh Lào Cai (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 3 năm 2020). Theo đó:
Sáp nhập xã Ngải Thầu vào xã A Lù
Điều chỉnh 11,90 km² diện tích tự nhiên và 1.923 người của xã Bản Qua vào thị trấn Bát Xát
Điều chỉnh toàn bộ 19,06 km² diện tích tự nhiên và 4.390 người của xã Cốc San, 2,05 km² diện tích tự nhiên và 650 người thuộc 2 thôn: Kim Thành 1, Kim Thành 2 của xã Quang Kim vào thành phố Lào Cai.

Sau khi điều chỉnh, huyện Bát Xát có diện tích 1.035,51 km² và dân số: 74.388 người với 1 thị trấn và 20 xã như hiện nay.

Hành chính
Huyện Bát Xát có 21 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc, bao gồm thị trấn Bát Xát (huyện lỵ) và 20 xã: A Lù, A Mú Sung, Bản Qua, Bản Vược, Bản Xèo, Cốc Mỳ, Dền Sáng, Dền Thàng, Mường Hum, Mường Vi, Nậm Chạc, Nậm Pung, Pa Cheo, Phìn Ngan, Quang Kim, Sàng Ma Sáo, Tòng Sành, Trịnh Tường, Trung Lèng Hồ, Y Tý.

Du lịch
Từ năm 2010 huyện Bát Xát đã triển khai xây dựng và phê duyệt Đề án phát triển du lịch của huyện nhằm khai thác tiềm năng thế mạnh, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế của huyện.

Ngày 21/02/2011, UBND tỉnh Lào Cai đã có quyết định công nhận 06 điểm du lịch cộng đồng trên địa bàn huyện: (1) Điểm du lịch Lũng Pô - Nơi sông hồng chảy vào đất việt gắn với bản sắc văn hóa dân tộc H mông tại thôn Lũng Pô II; (2) Điểm du lịch công đồng thôn Lao Chải gắn với văn hóa của người hà nhì đen; (3) Điểm du lịch Cầu thiên sinh; Ngoài ra nhắc đến Y tý là nhắc đến sương mờ che lưng chừng núi và khí hậu mát mẻ và cánh đồng ruộng bậc thang tuyệt đẹp, là điểm đến say đắm lòng người., Dự án rau sạch trồng ở Sân bay. (4) Điểm cụm thôn Trung tâm xã Dền Sáng gắn với văn hóa người Dao đỏ; (5) Điểm du lịch Chợ Mường Hum gắn với văn hóa chợ vùng cao; (6) Điểm du lịch Trung tâm xã Bản Xèo gắn với văn hóa dân tộc Giáy.

Đã đưa vào thử nghiệm khai thác 04 tuyến du lịch: (1) Tuyến Sa pa - Bản Xèo - Mường Hum - Sàng Ma Sáo - Dền Sáng - Y Tý - A Mú Sung- Lào Cai và ngược lại; (2) Tuyến Lào Cai - Bát Xát - Mường Vi - Bản Xèo - Mường Hum - Bản Khoang - Tả giàng phìng - sa pa và ngược lại; (3) Tuyến Sa pa - Bản Xèo - Mường hum - y tý - a lù - A Mú Sung - Trịnh tường - Lào Cai và ngược lại; (4) Tuyến Sa pa - bản xèo - Mường hum - khu chu phìn - phong thổ - lai châu và ngược lại.

Từ năm 2014 Bát Xát tổ chức Lễ hội Rượu trên địa bàn xã Bản Xèo vào tuần đầu sau tết nguyên đán (khoảng 11-12 âm lịch). Tại Lễ hội rượu có đầy đủ các loại rượu của các vùng, miền trên địa bàn xã, có thể kể đến như: Rượu thóc San Lùng, rượu thóc Nậm Pung (sản xuất xã Nậm Pung); Rượu thóc Sim San (Sản xuất xã y Tý) Rượu thóc A Lù (sản xuất ở xã A Lù), rượu thóc Dền sáng (sản xuất ở xã Dền Sáng)... Ngoài ra trong Lễ hội rượu cũng có đầy đủ các sản vật của vùng miền.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Website chính thức của huyện Bát Xát

Huyện biên giới Việt Nam với Trung Quốc


title: Falck

text:
Falck là một xã trong vùng hành chính Lothringen, thuộc tỉnh Moselle, quận Boulay-Moselle, tổng Bouzonville. Tọa độ địa lý của xã là 49° 13' vĩ độ bắc, 6° 38' kinh độ đông. Falck nằm trên độ cao trung bình là 220 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 203 mét và điểm cao nhất là 325 mét. Xã có diện tích 6,07 km², dân số vào thời điểm 1999 là 2632 người; mật độ dân số là 434 người/km².

Tham khảo

Xã của Moselle


title: Yversay

text:
Yversay là một xã tọa lạc ở tỉnh Vienne trong vùng Nouvelle-Aquitaine, Pháp. Xã này có diện tích 5,95 kilômét vuông, dân số năm 2006 là 255 người. Xã nằm ở khu vực có độ cao trung bình 170 m trên mực nước biển.

Biến động dân số

Liên kết ngoài
 Yversay Trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia
 Yversay trên trang mạng của INSEE
 Localisation d'Yversay sur une carte de France et communes limitrophes
 Plan d'Yversay sur Mapquest

Tham khảo

Yversay


title: Nagarkurnool

text:
Nagarkurnool là một thị trấn thống kê (census town) của quận Mahbubnagar thuộc bang Andhra Pradesh, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Nagarkurnool có dân số 26.176 người. Phái nam chiếm 52% tổng số dân và phái nữ chiếm 48%. Nagarkurnool có tỷ lệ 71% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 79%, và tỷ lệ cho phái nữ là 62%. Tại Nagarkurnool, 12% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Andhra Pradesh


title: Tipula striatipennis

text:
Tipula striatipennis là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng Indomalaya.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Allibaudières

text:
Allibaudières  là một xã ở tỉnh Aube, thuộc vùng Grand Est ở phía bắc miền trung nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Aube

Tham khảo

Allibaudieres


title: Ptychadena stenocephala

text:
Ptychadena stenocephala là một loài ếch trong họ Ptychadenidae.
Nó được tìm thấy ở Cameroon, Bờ Biển Ngà, Guinée và Uganda, có thể có ở Cộng hòa Trung Phi, Liberia và Nigeria.
Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng ẩm ướt đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, xavan ẩm, đồng cỏ nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới vùng ngập nước hoặc lụt theo mùa, đồng cỏ nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới vùng đất cao, đầm nước, và đầm nước ngọt có nước theo mùa.

Tham khảo

 Rödel, M.-O., Amiet, J.-L. & Howell, K. 2004. Ptychadena stenocephala. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

Ptychadena


title: Neptis pryeri

text:
Neptis pryeri là một loài bướm ngày thuộc họ Nymphalidae. Nó được tìm thấy ở Trung Quốc, the châu Án part of Nga, Hàn Quốc và Nhật Bản.

The length of the fore-wings is 21–30 mm. Con trưởng thành bay từ tháng 6 đến tháng 8.

Ấu trùng ăn Spiraea morrisonicola và Spiraea japonica.

Phụ loài
There are 5 recognised subloài:
Neptis pryeri pryeri
Neptis pryeri koreana (Korea)
Neptis pryeri arboretorum (China)
Neptis pryeri jucundita (Taiwan)
Neptis pryeri oberthueri (Western China)

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Nymphalidae of châu Án Russia

Neptis


title: Andrena armeniaca

text:
Andrena armeniaca là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Popov mô tả khoa học năm 1940.

Chú thích

Tham khảo

A
Động vật được mô tả năm 1940


title: IE

text:
IE hoặc ie có thể dùng để chỉ:

 Cộng hòa Ireland (ISO 3166-1 alpha-2, ie)
 Tiếng Interlingue (ISO 639 alpha-2, ie)
 i.e., viết tắt của tiếng Latinh id est, có nghĩa là "đó là" hoặc "nói cách khác"
 Internet Explorer, một chương trình trình duyệt web của Microsoft.

IE


title: 3490 Šolc

text:
3490 Šolc là một tiểu hành tinh vành đai chính với chu kỳ quỹ đạo là 1358.3471963 ngày (3.72 năm).

Nó được phát hiện ngày 20 tháng 9 năm 1984.

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1984


title: Monceau-sur-Oise

text:
Monceau-sur-Oise  là một xã ở tỉnh Aisne, vùng Hauts-de-France thuộc miền bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Aisne

Tham khảo

Monceausuroise


title: Laevilitorina bennetti

text:
Laevilitorina bennetti là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Littorinidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Laevilitorina


title: Dypsis fasciculata

text:
Dypsis fasciculata là loài thực vật có hoa thuộc họ Arecaceae. Loài này được Jum. mô tả khoa học đầu tiên năm 1918.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Chi Cau tua
Thực vật được mô tả năm 1918
Thực vật Madagascar
Thực vật dễ tổn thương


title: Huân chương Tự do

text:
Huân chương Tự do có thể liên quan tới:

Huân chương Tự do Tổng thống
Huân chương Tự do Thượng nghị sĩ Đảng Cộng hòa
Huân chương Tụ do Truman
Huân chương Tự do Truman-Reagan


title: Sastra dohertyi

text:
Sastra dohertyi là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Maulik miêu tả khoa học năm 1936.

Chú thích

Tham khảo

Sastra


title: Nhân vật công chúng

text:
Một nhân vật công chúng hay một người của công chúng là một người nổi tiếng, được nhiều người biết đến nhưng không hẳn là một danh nhân (theo nghĩa hạn hẹp của danh nhân là người nổi tiếng được xã hội công nhận vì những đóng góp cho xã hội của họ). Nhân vật công chúng có thể là những diễn viên, ca sĩ, hoa hậu, người mẫu, nhà chính trị, vận động viên thể thao, người chơi game, người có scandal, người nổi bật, tội phạm,... hoặc người bình thường, người đương thời... được biết đến qua mạng lưới internet, hoặc qua phương tiện truyền thông đại chúng (báo chí, truyền hình), còn thường được gọi là "Người của công chúng" và phải chấp nhận bị công khai hóa một phần cuộc sống riêng tư cũng như được có những biện pháp pháp lý bảo vệ họ.

Người của công chúng thường là nạn nhân của tin đồn, tung tin scandal, đôi khi bôi nhọ hay tin đồn nhảm nặc danh.

Luật bảo vệ quyền riêng tư

Tham khảo

Nhân vật công chúng


title: Dicranomyia depauperata

text:
Dicranomyia depauperata là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc và miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Dicranomyia
Limoniidae ở vùng Palearctic
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Andrena fuscocalcarata

text:
Andrena fuscocalcarata là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Morawitz mô tả khoa học năm 1877.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

F
Động vật được mô tả năm 1877


title: Nancy Pelosi

text:
Nancy Patricia Pelosi (; nhũ danh: D'Alesandro; sinh ngày 26 tháng 3 năm 1940) là chính trị gia người Mỹ thuộc đảng Dân chủ và là chủ tịch thứ 52 của Hạ viện Hoa Kỳ, chức vụ bà đã nắm giữ trong hai nhiệm kỳ không liên tục từ 2007 đến 2011 và từ 2019 đến 2023. Bà là phụ nữ đầu tiên, người California đầu tiên, và người Mỹ gốc Ý đầu tiên trong lịch sử Hoa Kỳ được bầu vào chức vụ này. Bà Pelosi là người phụ nữ nắm giữ chức vụ cao nhất trong lịch sử Hoa Kỳ cho tới khi bà Kamala Harris đắc cử Phó tổng thống Hoa Kỳ, đứng thứ hai trong thứ tự kế vị tổng thống, chỉ sau Phó tổng thống Mike Pence. Trước khi trở thành chủ tịch, bà đã là Lãnh tụ phe thiểu số của các Hạ viện khóa 2003-2007 và 2011-2019, và đã làm dân biểu đại diện cho các quận hạt Quốc hội thứ 5, 8, và 12 của tiểu bang California liên tục từ năm 1987 đến nay.

Đảng Dân chủ của bà Pelosi giành lại quyền kiểm soát Hạ viện từ tay đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử giữa kỳ năm 2018. Bà lần thứ hai được bầu làm chủ tịch Hạ viện khi Quốc hội khóa 116 nhóm họp vào ngày 3 tháng 1 năm 2019, trở thành người thứ hai trong lịch sử Hoa Kỳ nắm giữ chức vụ này trong hai nhiệm kỳ không liên tục, sau Sam Rayburn.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Nancy Pelosi tại Hạ viện  (tiếng Anh)
 Chủ tịch Hạ viện (tiếng Anh, Tây Ban Nha)
 Hồ sơ bỏ phiếu của Pelosi – The Washington Post

Pelosi, Nancy
Pelosi, Nancy
Đảng viên Đảng Dân chủ Hoa Kỳ
Pelosi, Nancy
Pelosi, Nancy
Pelosi, Nancy
Pelosi, Nancy
Pelosi, Nancy
Nữ chính khách Hoa Kỳ
Nhân vật còn sống
Hạ viện Hoa Kỳ
Nancy Pelosi
Chính khách từ San Francisco
Tín hữu Công giáo La Mã Hoa Kỳ
Nhà hoạt động quyền LGBT Mỹ
Chính khách Mỹ thế kỷ 20
Chính khách Mỹ thế kỷ 21
Time 100 năm 2018


title: Bulbophyllum virescens

text:
Bulbophyllum virescens là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

Liên kết ngoài

virescens]]

V


title: Molophilus reductissimus

text:
Molophilus reductissimus là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Molophilus
Limoniidae ở vùng Afrotropic


title: 926

text:
Năm 926 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 926


title: Ngũ Hồ

text:
Ngũ hồ là 5 hồ Động Đình và các hồ lân cận, ở đây có nhiều cảnh đẹp. Là nơi mà có thể Lý Bạch khi tiễn Mạnh Hạo Nhiên trong tác phẩm " Hoàng Hạc lâu tống Mạnh Hạo Nhiên chi Quảng Lăng "đã miêu tả là hoa khói , bởi một phần do nơi này bị bao phủ một lớp sương mù , nên Lý Bạch ngỡ hoa khói - một thứ không có thật nở giữa tháng ba

Theo sách "Tiều học kiểm châu" thì Ngũ Hồ gồm: Thái Hồ ở Hồ Châu, Xạ Dương hồ ở Sở Châu, Thanh Thảo hồ ở Nhạc Châu, Đan Dương hồ ở Nhuận Châu và Cung Đình hồ ở Hồng Châu.

Men theo sông Vận Hà đi xuống phía Nam tới Nghi Hưng. Đây là Đào Đô nổi tiếng khắp thiên hạ, trong khoảng non xanh nước biếc óng ánh từng gò từng gò cát tía, có một cảnh sắc riêng.Đi về phía đông, không bao lâu thì tới bờ Thái Hồ. Thái Hồ nằm vắt qua ba châu, sông ngòi vùng đông nam đều chảy vào đó, vòng vèo năm trăm dặm, thời cổ gọi là Ngũ Hồ.

Đứng cạnh hồ chỉ thấy sóng dài xa tít tới tận chân trời, đưa mắt nhìn ra chỉ thấy một màu xanh biếc và bảy mươi hai đỉnh núi xanh thẫm nhô lên trên ba vạn sáu ngàn khoảnh ba đào.


title: Unryū (tàu sân bay Nhật)

text:
Unryū (tiếng Nhật: 雲龍, Vân Long) là một tàu sân bay hạm đội của Hải quân Đế quốc Nhật Bản có quá trình hoạt động ngắn ngủi trong Thế Chiến II. Tên của nó được đặt cho lớp tàu Unryū, là kiểu tàu sân bay được thiết kế đơn giản hóa dựa trên thiết kế của tàu sân bay Hiryū.

Lịch sử hoạt động
Vào ngày 13 tháng 12 năm 1944 Unryū xếp lên tàu 30 chiếc tên lửa cảm tử "Ōhka" để vận chuyển đến Manila.

Vào ngày 17 tháng 12 năm 1944 Unryū rời khỏi Kure, Hiroshima và được hộ tống bởi các tàu khu trục Shigure, Hinoki và Momi dưới sự chỉ huy chung của Thuyền trưởng Konishi. Unryū hướng đến Mindoro và Manila thuộc quần đảo Philippines trong chuyến hải hành đầu tiên của nó để đối đầu cùng lực lượng tấn công Hoa Kỳ tại khu vực đổ bộ Luzon.

Vào ngày 19 tháng 12 năm 1944, Unryū bị chiếc tàu ngầm Mỹ USS Redfish bắn ngư lôi đánh chìm. Redfish đã bắn tổng cộng bốn quả ngư lôi, trong đó một quả trúng ngay bên dưới cầu tàu bên mạn phải vào lúc 16 giờ 35 phút, khiến con tàu chết đứng giữa biển. Unryū chống trả bằng tất cả các khẩu súng bên mạn phải. Một quả ngư lôi thứ hai đánh trúng lúc 16 giờ 50 phút cùng bên mạn phải bên dưới thang nâng phía trước, khiến phát nổ các quả bom Ōhka và xăng máy bay chứa trong sàn chứa phía dưới.

Khi các phòng nồi hơi bị ngập nước, chiếc tàu bị nghiêng đến 30 độ và lệnh bỏ tàu được đưa ra. Sau đó với độ nghiêng 90 độ, con tàu chìm xuống đáy biển Đông Trung Quốc chỉ trong vòng bảy phút tại tọa độ . Tổn thất thật lớn: Thuyền trưởng Kaname Konishi cùng 1.238 sĩ quan và thành viên thủy thủ đoàn thiệt mạng. chỉ có một sĩ quan và 146 thủy thủ sống sót và được cứu bởi tàu khu trục hộ tống Shigure, vốn quay về đến Sasebo, Nagasaki vào ngày 22 tháng 12.

Danh sách thuyền trưởng
 Kaname Konishi (sĩ quan trang bị trưởng): 15 tháng 4 năm 1944 - 6 tháng 8 năm 1944
 Kaname Konishi: 6 tháng 8 năm 1944 - 19 tháng 12 năm 1944 (tử trận; được truy phong Chuẩn Đô đốc sau khi chết)

Tham khảo

 Comprehensive account of the Unryū

Xem thêm
 Danh sách các tàu sân bay
 Danh sách các tàu chiến trong Thế Chiến II

Tàu sân bay của Hải quân Đế quốc Nhật Bản
Tàu sân bay trong Thế Chiến II


title: Sphecodopsis capensis

text:
Sphecodopsis capensis là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Friese mô tả khoa học năm 1915.

Chú thích

Tham khảo

Sphecodopsis
Động vật được mô tả năm 1915


title: Liêu Tú

text:
Liêu Tú là một xã thuộc huyện Trần Đề, tỉnh Sóc Trăng, Việt Nam.

Địa lý
Xã Liêu Tú nằm ở phía tây huyện Trần Đề, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp thị trấn Lịch Hội Thượng và xã Lịch Hội Thượng
Phía tây giáp xã Viên Bình
Phía nam giáp thị xã Vĩnh Châu
Phía bắc giáp xã Đại Ân 2 và huyện Long Phú.

Xã Liêu Tú có diện tích 50,56 km², dân số năm 2020 là 15.836 người, mật độ dân số đạt 313 người/km².

Lịch sử
Trước đây, xã Liêu Tú thuộc huyện Long Phú.

Ngày 23 tháng 12 năm 2009, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 64/NQ-CP. Theo đó, chuyển xã Liêu Tú về huyện Trần Đề mới thành lập.

Chú thích

Tham khảo


title: Leptotrophon musorstomae

text:
Leptotrophon musorstomae là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Muricidae, họ ốc gai.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Leptotrophon


title: Dicranomyia contraria

text:
Dicranomyia contraria là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Dicranomyia
Limoniidae ở vùng Afrotropic


title: Quận Henderson, Texas

text:
Quận Henderson (tiếng Anh: Henderson County) là một quận trong tiểu bang Texas, Hoa Kỳ. Quận lỵ đóng ở thành phố Athens. Theo kết quả điều tra dân số năm  2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có dân số 73.277 người.

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của Texas


title: Amblycerus guazumicola

text:
Amblycerus guazumicola là một loài bọ cánh cứng trong họ Bruchidae. Loài này được Kingsolver & Johnson miêu tả khoa học năm 1971.

Chú thích

Tham khảo

Amblycerus


title: Heringsdorf, Vorpommern-Greifswald

text:
Heringsdorf là một đô thị trong huyện Vorpommern-Greifswald (trước thuộc huyện Ostvorpommern), bang Mecklenburg-Vorpommern, miền bắc nước Đức.

Hình ảnh

Liên kết ngoài

 Heringsdorf Airport

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Vorpommern-Greifswald


title: Friedrichswalde

text:
Friedrichswalde là một đô thị ở the huyện Barnim trong Brandenburg in Đức. Đô thị này có diện tích 44,89 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 940 người.

Tham khảo


title: Leptonema tridens

text:
Leptonema tridens là một loài Trichoptera trong họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Chú thích

Tham khảo

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Leptonema (Hydropsychidae)


title: Xà mâu

text:
Xà mâu là một loại vũ khí lạnh, có lưỡi dài (dài hơn lưỡi thương) uốn cong như hình con rắn (tiếng Hán: con rắn gọi là xà). Theo từ điển Hán-Việt Thiều Chữu thì phàm loại nào biến từ thương mà ra, có hình thù quái lạ thì gọi là mâu.

Thời Tam Quốc Trung Quốc, nhân vật Trương Phi từng dùng bát xà mâu khi xung trận. Thủy hử truyện cũng có anh hùng Lâm Xung, sử dụng xà mâu.

Tham khảo

Vũ khí lạnh


title: Comitas erica

text:
Comitas erica là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Turridae.

Chú thích

Tham khảo

Comitas


title: Suzette

text:
Suzette là một xã trong tỉnh Vaucluse thuộc vùng Provence-Alpes-Côte d’Azur ở đông nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 425 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
INSEE

Xã của Vaucluse


title: Symplecta brevifurcata

text:
Symplecta brevifurcata là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Symplecta
Limoniidae ở vùng Afrotropic


title: Mít Đặc ở thành phố Mặt Trời

text:
Mít Đặc ở thành phố Mặt Trời (tiếng Nga: Незнайка в Солнечном городе) là phần tiếp theo của tập truyện Những cuộc phiêu lưu của Mít Đặc và các bạn, ra đời năm 1958.

Nội dung

Danh sách các tập truyện

Chuyển thể

Xem thêm

Nikolai Nosov
Tiểu thuyết Liên Xô
Văn học thiếu nhi Liên Xô


title: Padunia bikinensis

text:
Padunia bikinensis là một loài Trichoptera trong họ Glossosomatidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Trichoptera miền Cổ bắc
Padunia


title: Castelló d'Empúries

text:
Castelló d'Empúries là một đô thị trong comarca Alt Empordà, Girona, Catalonia, Tây Bna Nha. Đô thị này có diện tích 42,3 km², dân số năm 2006 là 10.021 người.
Đô thị này nằm ở độ cao 16 m, cách Figueras 16 km, cách Gerona 54 km, cách Barcelona 153 km.

Tham khảo

Đô thị ở Girona
Alt Empordà


title: Đối lưu

text:
phải|nhỏ|400x400px|Tranh vẽ phía trên đã hiển thị sự tính toán đối lưu nhiệt của địa mạn của vỏ Trái Đất. Màu sắc kề cận màu đỏ là khu vực nóng, màu sắc kề cận màu xanh lam là ở khu vực ấm và lạnh.
Đối lưu (tiếng Anh: Convection) chính là chỉ lưu động tương đối của nội bộ chất lưu bởi vì nhiệt độ của các bộ phận không giống nhau cho nên hình thành, tức là chất lưu (chất khí hoặc chất lỏng) thực hiện quá trình chuyển giao nhiệt lượng thông qua tính lưu động vĩ mô của tự thân các bộ phận. Trong chất lỏng hoặc chất khí, bộ phận khá nóng lên cao, bộ phận khá lạnh xuống thấp, lưu động tuần hoàn, pha trộn lẫn nhau, cuối cùng khiến cho nhiệt độ thuận theo đồng đều. Do độ dẫn nhiệt của chất lưu rất nhỏ, thông qua truyền dẫn nhiệt nhiệt lượng chuyển giao rất nhỏ nên đối lưu là phương thức truyền nhiệt chủ yếu của chất lưu.

Đối lưu được chia ra làm hai loại đối lưu tự nhiên và đối lưu cưỡng bách. Đối lưu tự nhiên thường thường phát sinh tự nhiên, là đối lưu bởi vì chênh lệch nồng độ hoặc chênh lệch nhiệt độ gây ra biến hoá mật độ mà sản sinh. Građien nhiệt độ của bên trong chất lưu sẽ đưa đến građien mật độ biến hoá. Nếu chất lưu mật độ thấp ở phần dưới, chất lưu mật độ cao ở phần trên, thì dưới tác dụng trọng lực sẽ hình thành đối lưu tự nhiên. Đối lưu cưỡng bách là đối lưu bởi vì sự thúc đẩy của ngoại lực mà sản sinh. Vận tốc lưu động của chất lỏng hoặc chất khí càng thêm lớn, có thể truyền nhiệt đối lưu càng thêm mau.

Định nghĩa
phải|nhỏ|333x333px|Một sơ đồ biểu thị đối lưu nhiệt của lò lửa.
Đối lưu là lưu động của các bộ phận bên trong tướng lỏng hoặc tướng khí. Đối lưu mà do chênh lệch nồng độ hoặc chênh lệch nhiệt độ đưa đến biến hoá mật độ nên sản sinh gọi là đối lưu tự nhiên; đối lưu mà bởi vì sự thúc đẩy của ngoại lực (giống như quấy trộn) cho nên sản sinh gọi là đối lưu cưỡng bách. Đối với điện giải dịch mà nói, chất hoà lẫn sẽ di động thuận theo tướng lỏng, là một thứ loại hình của quá trình chuyển giao vật chất trong hoá học điện.

Chất lưu (chất khí hoặc chất lỏng) thực hiện quá trình chuyển giao nhiệt lượng thông qua tính lưu động vĩ mô của tự thân các bộ phận. Do độ dẫn nhiệt của chất lưu rất nhỏ, thông qua truyền dẫn nhiệt nhiệt lượng chuyển giao rất nhỏ nên đối lưu là phương thức truyền nhiệt chủ yếu của chất lưu. Đối lưu được chia ra làm hai loại đối lưu tự nhiên và đối lưu cưỡng bách. Građien nhiệt độ của bên trong chất lưu sẽ đưa đến građien mật độ biến hoá, nếu chất lưu mật độ thấp ở phần dưới, chất lưu mật độ cao ở phần trên, thì dưới tác dụng trọng lực sẽ hình thành đối lưu tự nhiên. Đối lưu cưỡng bách là đối lưu bởi vì sự thúc đẩy của ngoại lực mà sản sinh. Vận tốc lưu động của chất lỏng hoặc chất khí càng thêm lớn, có thể truyền nhiệt đối lưu càng thêm mau. Sưởi ấm bên trong gian phòng vào mùa đông chính là đối lưu tự nhiên cậy nhờ vào không khí bên trong gian phòng để truyền nhiệt, trong khí quyển và biển - đại dương cũng tồn tại đối lưu tự nhiên. Dựa vào tác dụng đến từ bên ngoài khiến cho chất lưu lưu động tuần hoàn, từ đó truyền nhiệt chính là đối lưu cưỡng bách.

Ứng dụng đối lưu

Đối lưu khí quyển
phải|nhỏ|300x300px|Mô tả lí tưởng về hoàn lưu toàn cầu ở Trái Đất.
Đối lưu khí quyển là chuyển động lên cao thẳng đứng của một tổ chức không khí trong khí quyển dưới tác dụng nhiệt lực hoặc động lực. Thông qua đối lưu khí quyển, một mặt có thể sản sinh sự trao đổi lẫn nhau của nhiệt lượng, động lượng và hơi nước ở giữa tầng thấp và tầng cao của khí quyển, một mặt khác việc ngưng tụ hơi nước do đối lưu gây ra có khả năng sản sinh giáng thủy. Đối lưu khí quyển dưới tác dụng nhiệt lực chủ yếu là chỉ chuyển động lên cao mà ở trong khí quyển các tầng gắn kết không ổn định, mât độ của một tổ chức không khí ít hơn mật độ của không khí vùng chung quanh, do đó lực nổi cái mà nó nhận lấy lớn hơn trọng lực, dưới tác dụng lực nổi Ác-si-mét thì hình thành nên. Giáng thủy thường hay thấy đến vào mùa hạ có phạm vi nhỏ, thời gian ngắn, tính đột xuất và do mây vũ tích hình thành, phổ thông là cái mà đối lưu khí quyển dưới tác dụng nhiệt lực gây ra. Đối lưu khí quyển dưới tác dụng động lực chủ yếu là chỉ chuyển động lên cao mà do dưới điều kiện tụ họp nằm ngang của luồng hơi hoặc tồn tại địa hình hình thành. Giáng thủy phạm vi lớn trong khí quyển thường là do mặt frông và theo cùng tác dụng nâng lên của tụ họp nằm ngang luồng hơi hình thành, giáng thủy mà ở khu vực cố định sát gần mạch núi thường là do sự nâng lên cưỡng bách của địa hình gây ra. Đối lưu khí quyển mà do một ít địa hình đặc thù (giống như địa hình hình dạng miệng loa) hình thành đã có tác dụng nâng lên địa hình, còn có tác dụng của địa hình khiến cho luồng hơi tụ họp nằm ngang so với mặt nước.

Một mặt tác dụng nhiệt lực và động lực có thể hình thành đối lưu khí quyển, một mặt khác đối lưu khí quyển lại có thể ảnh hưởng kết cấu nhiệt lực và động lực của khí quyển, đây chính là tác dụng phản hồi của đối lưu khí quyển. Vùng đất nhiệt đới nơi khí quyển cư trú, loại tác dụng phản hồi này càng thêm trọng yếu, sự ngưng tụ và tăng thêm nhiệt của hơi nước mà do đối lưu khí quyển hình thành thường là nguồn năng lượng trọng yếu của chuyển động khí quyển phạm vi lớn ở vùng đất đó.

Tầng khí đối lưu
nhỏ|300x300px|Phân tầng của tầng khí quyển Trái Đất.
Tầng khí đối lưu ở vào tầng thấp nhất của khí quyển, đã tập trung khoảng chừng 75% của khối lượng khí quyển và 90% trở lên của khối lượng hơi nước. Ranh giới phần dưới của nó nối liền nhau với mặt đất, chiều cao ranh giới phần trên thuận theo vĩ độ địa lí và mùa tiết mà biến hoá. Chiều cao trung bình ở vùng đất vĩ độ thấp là 17 đến 18 kilômét, chiều cao trung bình ở vùng đất vĩ độ vừa là 10 đến 12 kilômét, chiều cao trung bình ở địa cực là 8 đến 9 kilômét. Mùa hạ cao hơn mùa đông.

Trong tầng đối lưu, nhiệt độ không khí thuận theo sự lên cao của chiều cao mà thấp xuống, trung bình mỗi lần lên cao 100 mét, nhiệt độ không khí thấp xuống khoảng chừng 0,65 °C. Bởi vì bị ảnh hưởng của mặt ngoài Trái Đất khá lớn cho nên sự phân bố nằm ngang của yếu tố khí tượng (nhiệt độ không khí, độ ẩm, v.v) không đồng đều. Chuyển động thẳng đứng của không khí có quy tắc và hỗn hợp hỗn loạn vô quy tắc đều mãnh liệt tương đương. Hơi nước, bụi bặm và nhiệt lượng của tầng trên và dưới phát sinh hỗn hợp trao đổi lẫn nhau. Bởi vì 90% trở lên của hơi nước tập trung ở trong tầng đối lưu, cho nên rất nhiều các hiện tượng thời tiết như mây, sương mù, mưa, tuyết đều phát sinh ở trong tầng đối lưu.

Trong tầng đối lưu, một tầng từ mặt đất đến 1 - 2 kilômét bị ảnh hưởng của mặt đất nâng lên và hạ xuống, khô và ẩm, lạnh và ấm rất lớn, gọi là tầng ma sát (hoặc tầng biên giới khí quyển). Tầng ma sát trở lên bị ảnh hưởng tình hình của mặt đất khá ít, gọi là khí quyển tự do. Tồn tại một tầng quá độ ở giữa tầng đối lưu và tầng bình lưu - xếp đặt ở trên tầng đối lưu, gọi là đỉnh tầng đối lưu, chều dày khoảng chừng mấy trăm mét đến 2 kilômét. Bề ngang của nhiệt độ không khí sát gần đỉnh tầng đối lưu phát sinh đột biến tuỳ theo chiều cao lên cao biến hoá, hoặc nhiệt độ thấp xuống bề ngang thay đổi thành nhỏ tuỳ theo chiều cao tăng thêm, hoặc nhiệt độ bảo toàn không thay đổi tuỳ theo chiều cao tăng thêm, hoặc nhiệt độ có hơi cao thêm tuỳ theo chiều cao tăng thêm. Đối với chuyển động thẳng đứng có tác dụng ngăn chận rất mạnh.

Đối lưu lớp phủ
nhỏ|302x302px|Tranh vẽ sơ bộ giản hoá hiện trạng đi sát bên vùng đất của phần lớn mạch núi Andes.
Đối lưu lớp phủ, hoặc gọi là đối lưu địa mạn, là chuyển động mềm nhũn thong thả của lớp che phủ nham thạch Trái Đất, gây ra bởi đối lưu mà đem nhiệt lượng từ bộ phận ở mặt trong Trái Đất đến mặt ngoài Trái Đất. Nó là một trong ba loại lực khiên dẫn mà dẫn đến mảng kiến tạo dời đi vòng quanh mặt ngoài Trái Đất.

Một thứ giả thuyết thuyết minh chuyển động vật chất của nội bộ Trái Đất và giải thích cơ chế chuyển động của vỏ Trái Đất và nham thạch quyển. Nó cho biết là ở trong lớp phủ tồn tại hoàn lưu đối lưu của vật chất. Ở trung tâm tăng thêm nhiệt của lớp phủ, vật chất biến thành nhẹ, thong thả lên cao hình thành dòng trào dâng, đến đỉnh của quyển chảy mềm chuyển thành bình lưu trái hướng, bình lưu gặp nhau với bình lưu khác trái hướng nhau sau khi cách nhau khoảng nhất định mà biến thành dòng xuống thấp, tiếp sau bình lưu quay lưng vào nhau ở nơi thấp đi đến phần đáy của dòng trào dâng, bổ sung dòng trào dâng, từ đó hình thành một thể đối lưu hình vòng ngọc. Chuyển động nằm ngang thong thả của mảng nham thạch quyển - bình lưu phần trên của thể đối lưu đang cõng trên lưng, coi là quy mô lớn. Ở nơi dòng trào dâng hình thành sống núi giữa đại dương, nơi dòng xuống thấp hình thành hút chìm và xô đụng lục địa. Năm 1928 nhà địa chất học Vương quốc Anh Arthur Holmes cho biết là nơi dòng trào dâng xé mở vỏ Trái Đất, hình thành đáy đại dương mới, nơi dòng xuống thấp của đối lưu ép đẩy vỏ Trái Đất hình thành mạch núi. Năm 1939 nhà vật lí địa cầu Hoa Kỳ David Tressel Griggs nêu ra, bởi vì nham thạch truyền dẫn nhiệt không tốt, việc tụ tập nhiệt phóng xạ dẫn tới đối lưu. Sau khi học thuyết Kiến tạo mảng sản sinh vào thời kì sau niên đại 60 thế kỉ XX, chuyển động đối lưu lớp phủ được biết rõ rộng khắp là lực khiên dẫn của chuyển động mảng.

Quyển chảy mềm ở dưới nham thạch quyển của Trái Đất có 10% của thể nung chảy. Lớp phủ chất rắn từ nham thạch quyển trở xuống vì nguyên do nhiệt độ cao và áp suất cao nên biểu hiện là tính mềm dai giống cùng một kiểu với chất lỏng dính đọng, lại còn có thể sản sinh lưu động. Trong lớp phủ do biến chất của đồng vị tố mang tính phóng xạ sản sinh nhiệt cho nên nhiệt độ tăng thêm, mật độ biến thành ít, vì vậy vật chất nhẹ chuyển động xoay lên trên và vật chất nặng chuyển động xoay xuống dưới, để làm lợi cho trạng thái ổn định của thế năng đạt đến thấp nhất, đây chính là đối lưu lớp phủ, vận tốc vô cùng chậm, dòng trào dâng của nó được kế tục không ngừng từ mấy chục triệu năm đến mấy trăm triệu năm.

Việc phát hiện tính dị hướng của vận tốc sóng địa chấn, và từ giả thuyết nêu ra rằng đối lưu lớp phủ đưa đến sự sắp đặt định hướng của tinh thể, đã chống giữ một cách mạnh mẽ thuyết đối lưu lớp phủ. Nhà vật lí địa cầu Hoa Kỳ William Jason Morgan đã đưa ra một thứ mô thức đối lưu lớp phủ hình dạng lông chim đơn trục. Thể đối lưu nâng lên từ phần đáy của lớp phủ với tốc độ mấy xăngtimét mỗi năm, thể đối lưu được hình thành lấy dòng trào dâng làm trung tâm trục và dòng xuống thấp hình dạng ống tròn ở bên ngoài. Khu vực vỏ Trái Đất mà dòng trào dâng đang hướng về chính là điểm nóng.

Thời tiết mang tính đối lưu
mưa, tuyết rơi,...

Mô hình toán học về đối lưu
Về mặt toán học, đối lưu có thể được mô tả bởi phương trình chuyển khối (phương trình khuếch tán - đối lưu).

Xem thêm
Trao đổi nhiệt
Dẫn nhiệt
Bức xạ nhiệt

Tham khảo

Khái niệm vật lý
Cơ học chất lưu
Đối lưu
Truyền nhiệt
Vật lý sao


title: Hispodonta nigricornis

text:
Hispodonta nigricornis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Baly miêu tả khoa học năm 1858.

Chú thích

Tham khảo

Hispodonta


title: Maeda Mitsuyo

text:
là một võ sư môn Nhu thuật Brazil người Nhật Bản, ông nổi danh về những thành tích thượng đài của môn đấu võ tự do và môn đô vật. Ông là người sáng lập ra môn võ Nhu thuật Brazil mà sau này kỹ thuật đó được hoàn thiện và phát triển thêm một bước bởi gia tộc Gracie.

Tiểu sử
Khi còn ở Nhật Bản, từ năm 1897, Mitsuyo Maeda còn có tên là Maeda Hideyo và từng nhập môn tại võ đường Giảng Đạo Quán (Kodokan) của võ sư Nhu Đạo Kano Jigoro. Ông được một trong những võ sinh xuất sắc của Giảng Đạo Quán và được võ sư Yokoyama Sakujiro đích thân chỉ dạy.

Năm 1904, Mitsuyo Maeda rời Giảng Đạo Quán lên đường sang Hoa Kỳ định cư để kiếm sống. Trong mục đích vừa kiếm tiền trang trải sinh hoạt phí vừa truyền bá môn Nhu Đạo, Maeda Mitsuyo đã sinh sống bằng nghề đấu võ tại Hoa Kỳ. Từ đó, ông có cơ hội tiếp xúc với các loại võ thuật như quyền Anh, đô vật tổng hợp, quyền thuật Trung Hoa và từng tạo một số thành tích tại Hoa Kỳ, México và Châu Âu bằng những thế võ Nhu Thuật được ông cải tiến từ môn Nhu Đạo. Cũng trong thời gian này, ông đã đổi tên từ Maeda Hideyo thành Maeda Mitsuyo. Sau đó, ông di dân sang Ba Tây và từ năm 1930 ông nhập tịch Ba Tây với tên Conde Koma.

Sau khi đã đến Brazil định cư ông được sự giúp đỡ của Gastao Gracie. Sau một thời gian hòa nhập với cộng đồng ở đây, với sở trường về Nhu Đạo và Nhu Thuật (Jiu-Jitsu), Mitsuyo Maeda đã tham gia thi đấu khắp Brazil và nhiều nơi trên thế giới, mang vinh quang về cho dất nước Brazil. Maeda tình nguyện dạy Nhu Thuật Nhật Bản cho những người con trai cả của dòng họ Gracie. Từ đó gia tộc này đã biết đến với môn võ này và phát triển nó.

Tham khảo

 Virgílio, Stanlei (2002) . Conde Koma - O invencível yondan da história. Editora Átomo. pp. 22–25.
 Virgílio, Stanlei (2002) . Conde Koma - O invencível yondan da história. Editora Átomo. p. 9. ISBN 858758524X.
 Bunasawa, Nori; Murray, John (2007 (2nd edition)). Mitsuyo Maeda: The Toughest Man Who Ever Lived. Judo Journal. p. 300.
 Green, Thomas A. and Svinth, Joseph R. "The Circle and the Octagon: Maeda's Judo and Gracie's Jiu-jitsu." In Thomas A. Green and Joseph R. Svinth, eds. Martial Arts in the Modern World. Westport, Connecticut, 2003, pp. 61–70.
 Waterhouse, David. "Kanō Jigorō and the Beginnings of the Jūdō Movement," Toronto, symposium, 1982, pp. 169–178.
 Motomura, Kiyoto. "Budō in the Physical Education Curriculum of Japanese Schools." In Alexander Bennett, ed., Budo Perspectives. Auckland: Kendo World, 2005, pp. 233–238.
 Pittsburgh Press, ngày 27 tháng 12 năm 1905; New York Times, ngày 18 tháng 8 năm 1942.
 Ancestry.com. New York Passenger Lists, 1820-1957 (database online). Year: 1921; Microfilm serial: T715; Microfilm roll: T715_3023; Line: 2.

Võ sư Nhật Bản
Sinh năm 1878
Mất năm 1941


title: Moschiano

text:
Moschiano là một đô thị (comune) thuộc tỉnh Avellino trong vùng Campania của Ý. Moschiano có diện tích km2, dân số là người (thời điểm ngày 1/5/2009).

Tham khảo

Đô thị tỉnh Avellino
Thành phố và thị trấn ở Campania


title: Glypheus cruciger

text:
Glypheus cruciger là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Carter miêu tả khoa học năm 1939.

Chú thích

Tham khảo

Glypheus


title: Rouen (quận)

text:
Quận Rouen là một quận của Pháp, nằm ở tỉnh Seine-Maritime, ở vùng Normandie. Quận này có 29 tổng và 219 xã.

Các đơn vị hành chính

Các tổng
Các tổng của quận Rouen là:
 Bois-Guillaume
 Boos
 Buchy
 Caudebec-en-Caux
 Caudebec-lès-Elbeuf
 Clères
 Darnétal
 Doudeville
 Duclair
 Elbeuf
 Grand-Couronne
 Le Grand-Quevilly
 Maromme
 Mont-Saint-Aignan
 Notre-Dame-de-Bondeville
 Pavilly
 Le Petit-Quevilly
 Rouen - Tổng thứ nhất
 Rouen - Tổng thứ nhì
 Rouen - Tổng thứ ba
 Rouen - Tổng thứ tư
 Rouen - Tổng thứ năm
 Rouen - Tổng thứ sáu
 Rouen - Tổng thứ bảy
 Saint-Étienne-du-Rouvray
 Sotteville-lès-Rouen-Est
 Sotteville-lès-Rouen-Ouest
 Yerville
 Yvetot

Các xã
Các xã của quận Rouen, và mã INSEE là:

Tham khảo

Liên kết ngoài
Rouen trên trang Viện quốc gia Pháp và Nghiên cứu kinh tế (INSEE, tiếng Pháp)

Rouen


title: Cá rô phi

text:
Cá rô phi là tên thông thường của một nhóm loài cá nước ngọt phổ biến, nhưng một số loài trong chúng cũng có thể sống trong các môi trường nước lợ hoặc nước mặn, chúng sống chủ yếu tại sông suối, kênh rạch, ao hồ. Đây là giống cá thuộc họ Cichlidae gồm có nhiều chủng loại, có nguồn gốc phát sinh từ châu Phi và Trung Đông. Một trong những loài đặc hữu của họ cá này là Cá rô phi đỏ (Oreochromis sp), cá rô phi xanh (Oreochromis aureus) và rô phi vằn (Oreochromis niloticus). Là loài cá có giá trị kinh tế và thông dụng trong bữa ăn, cá rô phi được du nhập đi nhiều nơi và nhiều loài đã trở thành loài xâm lấn.

Nguồn gốc
Nghề nuôi cá rô phi sông Nile bắt nguồn từ thời Ai Cập cổ đại, nơi nó được thể hiện bằng chữ tượng hình K1, trong danh sách Gardiner: 𓆛

Cá rô phi là biểu tượng của sự tái sinh trong nghệ thuật Ai Cập, và ngoài ra nó còn được kết hợp với Hathor. Nó cũng được cho là đồng hành và bảo vệ thần mặt trời trên hành trình hàng ngày của ông trên bầu trời. Bức tranh vẽ cá rô phi trên các bức tường của ngôi mộ, gợi nhớ đến câu thần chú 15 của Cuốn sách của người chết mà theo đó người quá cố hy vọng sẽ thế chỗ trên chiếc thuyền mặt trời: "Bạn nhìn thấy con cá rô phi trong hình dạng [thật] của nó tại hồ bơi màu ngọc lam", và " Tôi nhìn thấy con cá rô phi trong bản chất [thực sự] của nó đang dẫn đường cho con thuyền chạy nhanh trong vùng biển của nó. "

Cá rô phi là một trong ba loại cá chính được đánh bắt trong thời kỳ Talmudic từ Biển Galilee, cụ thể là cá lược Galilae (Sarotherodon galilaeus). Ngày nay, trong tiếng Do Thái hiện đại, loài cá được gọi là amnoon (có lẽ là một từ ghép giữa am, "mẹ" và trưa, "cá"). Trong tiếng Anh, đôi khi nó được biết đến với cái tên "St. Peter's fish", xuất phát từ câu chuyện trong Phúc âm Ma-thi-ơ kể về việc sứ đồ Phi-e-rơ bắt được một con cá ngậm đồng xu trong miệng, mặc dù đoạn văn không nêu tên loài cá. Trong khi cái tên này cũng áp dụng cho Zeus faber, một loài cá biển không được tìm thấy trong khu vực, một số loài cá rô phi (Sarotherodon galilaeus, Oreochromis aureus, Coptodon zillii và Tristramella) được tìm thấy ở Biển Galilee, nơi tác giả của Phúc âm Matthêu kể lại sự kiện đã diễn ra. Những loài này đã là mục tiêu của nghề đánh bắt thủ công quy mô nhỏ trong khu vực trong hàng nghìn năm.

Tên thông thường "cá rô phi" được đặt theo tên của loài cá rô phi thuộc chi cichlid, bản thân nó là cách gọi của tlhapi, từ tiếng Tswana có nghĩa là "cá".

Tổng quan
So với các loài cá khác thì cá rô phi sớm gần gũi với đời sống của con người. Những hình ảnh cá rô phi đã có ở các bức khắc trên đá trong các kim tự tháp của Ai Cập. Cá rô phi cũng là loài cá được con người đưa vào nuôi đầu tiên vào năm 1924 và sau đó nuôi rộng rãi ở nhiều nước trên thế giới vào những năm 1940-1950, nhất là ở những nước nhiệt đới và cận nhiệt đới, thời gian gần đây nuôi rô phi mới thực sự phát triển mạnh mẽ trở thành một ngành nuôi có quy mô công nghiệp, cho sản lượng thương phẩm lớn và đạt hiệu quả kinh tế cao. Cá rô phi là loài cá phổ biến, ở đâu cũng nuôi được. Tuy nguồn gốc của nó là từ châu Phi nhưng tới nay đã có hơn 100 nước trên thế giới nuôi rô phi.

Các loài
Năm 1964 người ta mới biết khoảng 30 loài cá rô phi, hiện nay đã lên khoảng 80 loài, trong đó chỉ có trên 10 loài có giá trị kinh tế trong nuôi trồng thủy sản. Loài rô phi bé nhất là Tilapia grahami ở hồ Magadi của Kênya (châu phi) khi thành thục cá chỉ dài 5 cm và nặng 13 g. Loài rô phi có cỡ lớn nhất là rô phi vằn Oreochromis niloticus gốc ở hồ Rudolf nằm ở ranh giới giữa ba nước Kenya, Ethiopia và Sudan có con dài trên 64 cm, nặng tới 7 kg.

Để có tên khoa học cho cá rô phi như hiện nay, người ta đã phải qua mấy lần đặt, rồi lại đổi tên, năm 1968 tất cả các loài cá rô phi có một chấm đen ở cuối vây lưng (gọi là "Tilapia chấm") đều được xếp vào một giống Tilapia. Từ năm 1973, Trewavas đã đề nghị tách giống Tilapia này thành hai giống mới:
 Nhóm cá rô phi ăn vật bậc cao, đẻ ở đáy, có lược mang thưa (tiêu biểu là rô phi ăn cỏ Tilapia rendalli) vẫn được gọi là giống Talapia.
 Nhóm cá rô phi ăn tảo (thực vật bậc thấp), ấp trứng và con trong miệng, có lược mang dày (tiêu biểu là rô phi đen Talapia mossambica, rô phi vằn Talapia nilotica theo cách gọi tên cũ) nay gọi theo tên mới là Talapia sarotherodon.
Gần đây nhất, dựa trên cách phân loại mới của trewavas (1983) người ta phân loại các loài cá rô phi trên thế giới thành ba giống, đó là Tilapia, Sarotherodon và Oreochromis, dựa trên cơ sở di truyền và tập tính sinh sản của chúng.
 Tilapia có kiểu sinh sản là khi đẻ cần có giá thể để trứng bám. Cá làm tổ để bằng cỏ rác. Sau khi đẻ, cả cá cái và cá đực cùng nhau tham gia bảo vệ tổ. Loài thủy sản quan trọng là Talapia zillii, Talapia rendalli.
 Sarotherodon với kiểu sinh sản là Cá đào tổ đẻ. Cá đực hoặc cá cái, hoặc cả cá đực và cá cái cùng ấp trứng trong miệng. Loài thủy sản quan trọng là S.galilaeus
 Oreochromis có kiểu sinh sản là Cá đực đào tổ đẻ. Chỉ có cá cái ấp trứng trong miệng. Các loài thủy sản quan trọng là O.mossambicus, o.aureus, o.niloticus, o.urolepis-hornorum, o.andersoni

Đặc điểm
Cá rô phi có thân hình màu hơi tím, vảy sáng bóng, có 9-12 sọc đậm song song nhau từ lưng xuống bụng. Vây đuôi có màu sọc đen sậm song song từ phía trên xuống phía dưới và phân bổ khắp vi đuôi. Vi lưng có những sóc trắng chạy song song trên nền xám đen. Viền vi lưng và vi đuôi có màu hồng nhạt. Con cá rô phi có thể dài tới 0,6m và nặng 4 kg, là loài cá dễ nuôi. Rô phi đơn tính (đực) lớn nhanh, sau 4-5 tháng nuôi có thể đạt trọng lượng 0,4-0,6 kg/con. Giữa con cái và con đực có tốc độ lớn khác nhau. Cá rô phi hầu như sinh sản quanh năm, khoảng cách giữa hai lần đẻ cách nhau 20-30 ngày. Đầu tiên con đực sẽ làm tổ dưới đáy ao, tìm con cái ghép đôi và đẻ trứng. Sau đó con cái có nhiệm vụ ấp trứng trong khoang miệng tới khi hết noãn hoàng thì phóng thích cá con ra ngoài. Do đó, thường thì con đực lớn nhanh hơn con cái từ 15-18% sau 4 tháng nuôi vì trong suốt quá trình ấp trứng cá cái không bắt mồi. Ngoài sự nhạy cảm với nhiệt độ của chúng, cá rô phi tồn tại hoặc có thể thích nghi với một loạt các điều kiện. Một ví dụ điển hình là biển Salton, nơi cá rô phi du nhập khi nước chỉ là nước lợ, nay sống ở nồng độ muối cao đến mức các loài cá biển khác không thể sống sót.

Cá rô phi còn được biết đến là loài ấp miệng, có nghĩa là chúng mang trứng đã thụ tinh và cá non trong miệng trong vài ngày sau khi túi noãn hoàng được hấp thụ.

Cá rô phi sử dụng được hầu hết các loại thức ăn tự nhiên, mùn bã hữu cơ trong ao nuôi, rô phi vừa có tác dụng tiêu diệt các loại động vật nhỏ mang mầm bệnh vừa có tác dụng làm sạch môi trường và cho sản phẩm có giá trị. Khi còn nhỏ, cá rô phi ăn sinh vật phù du (tảo và động vật nhỏ) là chủ yếu (cá 20 ngày tuổi, kích thước khoảng 18mm). Cá rô phi dễ nuôi và chịu được ở những môi trường không thuận lợi. Nó có thể sống ở môi trường nước ngọt, nước lợ (mà có thể độ mặn tới 32%o) và cả nước phèn nhẹ. Cá nói chung rất sợ nước bẩn nhưng con rô phi chịu được cả ở nguồn nước có hàm lượng amoniac tới 2,4 mg/lít và lượng oxy chỉ có 1 mg/lít. Nó chịu nhiệt tới tận 42 độ C và chịu lạnh được tới 5 độ C. Giới hạn pH đối với chúng từ 5-10.

Khi cá trưởng thành ăn mùn bả hữu cơ lẫn các tảo lắng ở đáy ao, ăn ấu trùng, côn trùng, thực vật thủy sinh. Tuy nhiên trong nuôi công nghiệp cá cũng ăn các loại thức ăn chế biến từ cá tạp, cua, ghẹ, ốc, bột cá khô, bột bắp, bột khoai mì, khoai lang, bột lúa, cám mịn, bã đậu nành, bã đậu phộng.Trong thiên nhiên cá thường ăn từ tầng đáy có mức sâu từ 1-2m. Hàng năm, cá rô phi có thể đẻ trứng từ 6-11 lần. Cá mái đẻ mỗi lần khoảng 1000- 2000 trứng vào trong ổ tự tạo, sau đó con đực làm cho trứng thụ tinh. Trứng và cá bột được cha mẹ giữ trong miệng khoảng 2 tuần lễ. Cá rô phi ấp trứng ở trong miệng. Trứng sau khi đã thụ tinh được cá ngậm ở miệng cho tới tận lúc nở.

Giá trị

Cá rô phi là một loại cá tăng trưởng nhanh, khỏe mạnh mà từ lâu đã trở thành nguồn protein chủ yếu ở nhiều quốc gia đang phát triển và gần đây có nhu cầu cao ở các nước phát triển. Thịt cá rô phi ngọt, bùi, trong thịt cá rô phi giàu khoáng, ít mỡ, lượng đạm vừa phải, thịt cá rô phi có vị ngọt, tính bình, không độc, có tác dụng bồi bổ cơ thể  là loài cá mau lớn, dễ nuôi, ít dịch bệnh và có thể nuôi trong nhiều loại hình thủy vực khác nhau. Trước đây, cá rô phi thường được nuôi ghép với các loài cá khác trong ao hay trên ruộng lúa nhằm sử dụng hết nguồn thức ăn trong thủy vực. Tuy nhiên, với nhu cầu ngày càng tăng của thị trường, hiện nay cá rô phi hầu như được nuôi thâm canh trong ao hay bè.

Bởi lý do đạt hiệu quả kinh tế cao, nhiều chủng thuộc giống Talipia đã được du nhập để nuôi trong những ao hồ nước ngọt, tại Trung Mỹ và vùng đông nam Á. Khoảng 2,3 triệu tấn cá rô phi được sản xuất hàng năm, trong đó 73% là cá nuôi. Phần lớn cá rô phi được sản xuất ở Trung Quốc, sau đó là Ai Cập, Indonesia, Thái Lan và Philippines. Mặc dù không được liệt kê vào các nước sản xuất lớn, Costa Rica, Honduras và Ecuador là những nhà cung cấp cá rô phi phi lê tươi quan trọng sang Hoa Kỳ. Các rô phi là nguyên liệu để chế biến thành những món ăn ngon, từ nướng, chiên, hấp, nấu canh như là cá rô phi kho tiêu, cá rô phi nướng sả, cá rô phi sốt cà chua ...

Cá rô phi được nuôi rộng rãi trên thế giới với sản lượng hàng năm vào khoảng 2,8 triệu tấn. Sản lượng cá rô phi ở Việt Nam khoảng 50 ngàn tấn, chiếm 2,2% tổng sản lượng thủy sản nuôi. Các nước có nhu cầu cao tiêu thụ cá rô phi gồm cả Hoa Kỳ, nơi cá rô phi xếp thứ 8 trong danh sách 10 loài thủy sản được tiêu thụ nhiều nhất. Cá rô phi là mặt hàng thủy sản được nhập khẩu lớn thứ 3 vào Mỹ, sau tôm và cá hồi. Hầu hết cá rô phi được nhập khẩu vào Hoa Kỳ, Liên Minh châu Âu và Nhật Bản.

Một thống kê cho biết 80% nguồn cung cấp cá rô phi hiện nay – 382.2 triệu pound (khoảng 173 nghìn tấn) mỗi năm là đến từ Trung Quốc. Nguồn nguyên liệu chế biến thực phẩm đông lạnh từ Trung Quốc, đặc biệt là cá rô phi để làm phi lê đông lạnh ẩn chứa nhiều loại chất cấm độc hại, các loại kháng sinh… do người nuôi đưa vào thức ăn hay môi trường sống để kích thích cá sinh trưởng, phát triển khiến các cơ quan nhập khẩu dù có thiết bị giám sát cũng khó phát hiện ra. Nguồn cá này thực tế các hộ nhỏ lẻ nuôi, sau đó các công ty thu mua chế biến, nhưng dưới hình thức là công ty tự nuôi theo quy trình an toàn. Người nuôi cá sử dụng những loại hormone tăng trưởng và kháng sinh mạnh để cá có thể sống được trong môi trường đông nghịt bẩn thỉu.

Ở Việt Nam, cá rô phi được coi là sản phẩm xuất khẩu chủ lực, diện tích nuôi cá rô phi ở Đồng bằng sông Cửu Long dự kiến sẽ tăng lên khoảng 13.000-15.000 ha (tương đương 3% diện tích nước ngọt) để sản lượng đạt 120.000-150.000 tấn, trong đó 2/3 dành cho xuất khẩu, kim ngạch thu về từ số cá này sẽ vào khoảng 100-120 triệu USD mỗi năm.

Trước đây, người ta cho rằng, cá rô phi vừa nhỏ, vừa nhiều xương cứng nên nó chỉ là loại cá của người nghèo. Trong những năm chiến tranh, ở phía Bắc có công thức: Xung quanh các trại lợn của hợp tác xã là một hệ thống mương nuôi toàn rô phi. Con rô phi dễ nuôi, ăn toàn nước phân từ chuồng lợn thải ra và đẻ rất khỏe. Tuy nhiên, thời đó giống rô phi còn quá nhỏ, chỉ khoảng 1-2 lạng/con. Người ta thu cá và làm mắm chượp để cung cấp lại cho lợn. Người ít tiền thì mua cá đó về ăn. Nhưng tới nay, giống cá rô phi được cải thiện rất nhiều, chất lượng thịt và trọng lượng cá tăng đáng kể, do đó, việc nuôi cá rô phi tăng mạnh.

Công dụng khác

Tác nhân sinh thái
Cá rô phi được dùng như một biện pháp kiểm soát sinh học, tự nhiên đối với hầu hết các vấn đề của thực vật thủy sinh. Chúng tiêu thụ các thực vật thủy sinh nổi, chẳng hạn như bột bèo tấm (Lemna spp.), Hầu hết các loài thực vật chìm dưới nước "không mong muốn" và hầu hết các dạng tảo. [58] Ở Hoa Kỳ và các quốc gia như Thái Lan, chúng đang trở thành phương pháp kiểm soát thực vật được lựa chọn, giảm thiểu hoặc loại bỏ việc sử dụng các hóa chất độc hại và chất diệt tảo có gốc kim loại nặng.

Cá rô phi hiếm khi cạnh tranh thức ăn với các loài cá "ao" khác. Thay vào đó, vì chúng tiêu thụ thực vật và chất dinh dưỡng mà các loài cá khác không sử dụng và làm giảm đáng kể các mảnh vụn làm suy giảm oxy, việc bổ sung cá rô phi thường làm tăng dân số, kích thước và sức khỏe của các loài cá khác. Chúng được sử dụng cho các ao của vườn thú như một nguồn thức ăn cho các loài chim.

Cá rô phi có thể được nuôi với tôm theo phương thức cộng sinh, tích cực nâng cao sản lượng của cả hai. Arkansas nuôi nhiều ao và hồ công cộng để giúp kiểm soát thảm thực vật, ưa thích cá rô phi như một loài thức ăn gia súc mạnh mẽ và cho những người đi câu cá. Ở Kenya, cá rô phi giúp kiểm soát muỗi, loài mang ký sinh trùng sốt rét. Chúng tiêu thụ ấu trùng muỗi, làm giảm số lượng con cái trưởng thành, vật trung gian truyền bệnh.

Giá trị y tế
Ở Brazil, da cá rô phi sông Nile (Oreochromis niloticus) được dùng làm băng đang được sử dụng trong một thử nghiệm lâm sàng mới để điều trị vết thương do bỏng. Tại Hoa Kỳ, da cá rô phi đã được sử dụng để điều trị thành công vết thương cấp độ ba trên bàn chân của hai con gấu đen bị bắt trong trận cháy rừng Thomas ở California, và cũng để điều trị vết bỏng trên bàn chân của một con gấu đen ở California trong vụ cháy rừng Carr. Da cá rô phi sông Nile đã hoàn thành thử nghiệm lâm sàng giai đoạn III để băng vết bỏng, nhưng không có kết quả nào được công bố kể từ tháng 11 năm 2020.

Da cá rô phi sông Nile cũng đã được sử dụng trong kỹ thuật ghép da làm vật liệu ghép da.

Kí sinh trùng
Như với hầu hết các loài cá, cá rô phi chứa nhiều loại ký sinh trùng. Đối với loài monogeneans, chúng đặc biệt bao gồm các loài thuộc chi megadiverse Cichlidogyrus, là loài ký sinh ở mang. Các loài Enterogyrus là loài ký sinh trong hệ tiêu hóa. Cá rô phi, là loài cá nuôi trồng thủy sản quan trọng, đã được giới thiệu rộng rãi trên toàn thế giới, và thường mang ký sinh trùng đơn dòng bên mình. Ở Nam Trung Quốc, một nghiên cứu năm 2019 đã chỉ ra rằng chín loài monogeneans được mang bởi cá rô phi du nhập.

Chú thích

Họ Cá hoàng đế
Cá Bangladesh
Cá Philippines
Cá ăn được
Cá thương mại
Loài cá xâm lấn
Ẩm thực Philippines

bn:তেলাপিয়া
de:Tilapia
ha:Karfasa
it:Tilapia
pt:Tilápia
ru:Тиляпия
tr:Tilapia
uk:Тиляпія
zh:吳郭魚


title: Callumbonella suturalis

text:
Callumbonella suturalis là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Trochidae, họ ốc đụn.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

S


title: Nicolas Guillen

text:
Nicolas Guillen (1902-1989) là nhà thơ lớn của Cuba và Mỹ Latin, người tham gia hoạt động giải phóng dân tộc và trở thành đảng viên Đảng Cộng sản Cuba từ năm 1937.

Tác phẩm
Những motip từ giấc mơ (1930)
Công ty Đông Ấn (1934)
Con thuyền giấy trên vịnh Caribê (1978)

Thơ của Nicolas Guillen đã được nhà thơ Xuân Diệu dịch sang tiếng Việt, Nhà xuất bản Văn học ấn hành năm 1981 và Nhà xuất bản Thanh Niên tái bản năm 2004 với lời giới thiệu và tuyển chọn của nhà thơ Trần Nhuận Minh.

Tham khảo

Nhà thơ Cuba
Nhà báo Cuba
Người từ Camagüey


title: Nam Luân Đôn

text:
Nam Luân Đôn là phần phía nam của Luân Đôn, Anh. Các khu vực bao gồm trong đó được xác định theo nhiều mục đích khác nhau. Theo cách xác định thông thường thì Nam Luân Đôn gồm các khu nằm ở phía nam sông Thames. Ngoài ra còn một khu vực khác tương ứng là Bắc Luân Đôn.

Địa phận

Sông Thames chia đôi Đại Luân Đôn thành hai phần. Phần phía bắc bao gồm các khu trung tâm có từ lâu đời, gồm Southwark, Lambeth, Bankside và Greenwich. Khu vực này chỉ có một phần nhỏ của mạng lưới Hệ thống giao thông ngầm Luân Đôn chạy qua, nhưng có nhiều hệ thống đường sắt ngoại ô tăng cường hơn so với Bắc Luân Đôn và là nơi hoạt động của tất cả các tuyến xe điện Luân Đôn.

Khu vực được cấu thành bởi các khu tự quản Luân Đôn, gồm: Bexley, Bromley, Croydon, Greenwich, Kingston, Lambeth, Lewisham, Merton, Richmond, Southwark, Sutton và Wandsworth. Cách xác định này là của Ủy ban Địa phận England. Khu Richmond trên sông Thames trải dọc hai bên bờ sông Thames và Ủy ban Địa phận xếp toàn bộ khu vực này là một phần của Nam Luân Đôn.

Năm 1965, Greenwich, Lambeth, Lewisham, Southwark và Wandsworth được xác định là các khu tự quản thuộc Nội Luân Đôn; Bexley, Bromley, Croydon, Kingston, Merton và Sutton được xác định là khác khu tự quản thuộc Ngoại Luân Đôn.

Tiểu vùng

Theo phân chia trên Bản đồ Luân Đôn, có một tiểu vùng Bắc Luân Đôn thành lập từ năm 2004, ban đầu gồm các khu tự quản Bromley, Croydon, Kingston, Merton, Richmond và Sutton. Năm 2001, khu vực này có dân số vào khoảng 1.329.000. Năm 2008 có sự thay đổi, với tiểu vùng Đông Nam bao gồm Southwark, Lewisham, Greenwich, Bexley và Bromley; tiểu vùng Tây Nam gồm Croydon, Lambeth, Merton, Sutton, Kingston, Richmond và Wandsworth.

Danh sách khu tự quản
Danh sách này bao gồm tất cả các khu tự quản nằm trong khu vực do Ủy ban Địa phận vạch ra.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Tiểu vùng Luân Đôn
Khu vực của Luân Đôn
Địa lý Luân Đôn


title: Nasratullah Nasrat

text:
Nasratullah Nasrat (sinh 10 tháng 5 năm 1984) là 1 vận động viên cricket người Afghanistan. Nasratullah là 1 left-handed batsman và slow left-arm orthodox spin bowler.

Nasratullah chơi trận đầu tiên cho đội tuyển quốc gia đối đầu với Ireland trong giải 2009 ICC World Cup Qualifier. Đây cũng là trận đấu List-A đầu tiên. trận đấu thứ 2 trong sự nghiệp của Nasratullah' là với Namibia, anh ghi được 1 wicket với captain Louis Burger.

Lần khoác áo gần đây nhất của Nasratullah's là trong giải 2010 ACC Trophy Elite, anh thi đấu 3 trận và ghi được 2 wickets. Nasratullah là người cuối cùng được điền tên vào danh sách tham dự 2010 ICC World Twenty20. trong giải này anh chơi 1 trận duy nhất với Ireland ở sân Providence Stadium, Guyana nhưng đó chỉ là trận đấu khởi động,. He did not represent Afghanistan in either of their main tournament matches against India và South Africa.

Xem thêm

Liên kết khác
Nasratullah Nasrat on Cricinfo
Nasratullah Nasrat on CricketArchive

Sinh năm 1984
Nhân vật còn sống


title: 1770

text:
1770 (MDCCLXX) là một năm thường bắt đầu vào thứ Hai của lịch Gregory (hoặc một năm thường bắt đầu vào thứ Sáu, chậm hơn 11 ngày, của lịch Julius).

Sự kiện

Tháng 1
 Hoàng Ngũ Phúc dùng kế phản gián tiêu diệt Lê Duy Mật.

Tháng 5
 5 tháng 3 - Thảm sát Boston: 5 người Mỹ bị quân Anh giết chết trong một vụ dẫn tới Cách mạng Hoa Kỳ 5 năm sau đó.
 7 tháng 5 -  Maria Antonia của Áo 14 tuổi lên ngôi ở Pháp.
 16 tháng 5 - Maria Antonia của Áo cưới Louis-Auguste, người sau này trở thành vua Louis XVI của Pháp, pháo hoa tại tiệc cưới của Thái tử Pháp tại Paris khiến cho 132 người chết.

Sinh

 Là năm sinh của Công chúa Lê Ngọc Hân vợ vua Quang Trung trong Lịch sử Việt Nam

Mất

Xem thêm

Tham khảo

00


title: Chaubardiella

text:
Chaubardiella là một chi thực vật có hoa trong họ, Orchidaceae.

Xem thêm
Danh sách các chi Phong lan

Hình ảnh

Tham khảo

Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (1999). Genera Orchidacearum 1. Oxford Univ. Press.
Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (2001). Genera Orchidacearum 2. Oxford Univ. Press.
Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (2003). Genera Orchidacearum 3. Oxford Univ. Press
Berg Pana, H. 2005. Handbuch der Orchideen-Namen. Dictionary of Orchid Names. Dizionario dei nomi delle orchidee. Ulmer, Stuttgart

Danh sách các chi phong lan
Phân họ Lan


title: Scythrophrys sawayae

text:
Scythrophrys sawayae là một loài ếch thuộc họ Leptodactylidae. Nó là đại diện duy nhất của chi Scythrophrys. Đây là loài đặc hữu của Brasil.

Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và đầm nước ngọt có nước theo mùa. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Sinh thái học
Loài này sinh sống giữa những chiếc lá trên sàn rừng. Khi nó đứng yên, rất khó để phân biệt giữa những chiếc lá chết; hình dạng cơ thể của nó và sự biến đổi màu sắc của nó có thể khiến kẻ săn mồi tiềm năng khó học cách nhận ra nó là con mồi. Khi bị quấy rầy, nó chấp nhận một tư thế phòng thủ, đẩy mạnh chân tay ra bên ngoài, do đó làm cho nó có vẻ lớn hơn so với thực tế. Trong tư thế này và giống với một chiếc lá đã chết, nó tương tự như Proceratophrys boiei, một loài ếch khác được tìm thấy trên sàn rừng mưa của Brazil.

Chú thích

Tham khảo

Scythrophrys
Động vật lưỡng cư Brasil
Động vật được mô tả năm 1953
Động vật đặc hữu Brasil


title: Mortain

text:
Mortain là một xã thuộc tỉnh Manche trong vùng Normandie tây bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 232 mét trên mực nước biển.

Kết nghĩa
Mortain kết nghĩa với:
 Thannhausen, Đức
 Blandford Forum, Vương quốc Anh

Tham khảo

Xã của Manche


title: Loxocrambus

text:
Loxocrambus là một chi bướm đêm thuộc họ Crambidae.

Chú thích

Tham khảo

Crambini


title: Dragsfjärd

text:
Dragsfjärd là một đô thị của Phần Lan. Vị trí ở tỉnh của Tây Phần Lan thuộc vùng Tây Nam Phần Lan. Đô thị này có dân số 3.378 người (thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004)và diện tích 274,95 km² trong đó có 8,17 km² là diện tích mặt nước. Mật độ dân số là 12,66 người trên mỗi km².

Đô thị này sử dụng hai ngôn ngữ với 76% dân số dùng tiếng Thụy Điển và 21% sử dụng tiếng Phần Lan.

Năm 2009, đô thị này sẽ được hợp nhất với Västanfjärd và Kemiö để lập đô thị mới Kimitoön (tiếng Phần Lan Kemiönsaari).

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang mạng chính thức - bằng tiếng Thụy Điển và tiếng Phần Lan


title: Stigmaulax

text:
Stigmaulax là một chi ốc biển săn mồi, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Naticidae, họ ốc mặt trăng.

Các loài
Các loài thuộc chi Stigmaulax bao gồm:

 Stigmaulax cancellatus (Hermann, 1781)
 Stigmaulax cayennensis (Récluz, 1850)
 Stigmaulax sulcatus (Born, 1778)

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài

Họ Ốc mặt trăng


title: Amblycerus sosia

text:
Amblycerus sosia là một loài bọ cánh cứng trong họ Bruchidae. Loài này được Ribeiro-Costa & Kingsolver miêu tả khoa học năm 1992.

Chú thích

Tham khảo

Amblycerus


title: 24988 Alainmilsztajn

text:
24988 Alainmilsztajn (tên chỉ định: 1998 MM2) là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được khám phá thông qua Khảo sát tiểu hành tinh OCA-DLR ở Caussols, Alpes-Maritimes, Pháp ngày 19 tháng 6 năm 1998. Nó được đặt theo tên Alain Milsztajn, nhà vật lý và nhà thiên văn học Pháp.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 24001–25000

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thiên thể phát hiện năm 1998


title: 6927 Tonegawa

text:
6927 Tonegawa (1994 TE1) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 2 tháng 10 năm 1994 bởi K. Endate và K. Watanabe ở Kitami.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 6927 Tonegawa

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1994


title: Caprona

text:
Caprona là một chi bướm nâu, tông Tagiadini trong phân họ Pyrginae.

Các loài
Caprona adelica Karsch, 1892
Caprona agama (Moore, [1858])
Caprona alida (de Nicéville, 1891)
Caprona cassualalla Bethune-Baker, 1911
Caprona pillaana Wallengren, 1857
Caprona ransonnetii (R. Felder, 1868)

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài
Caprona at funet

Tagiadini


title: Mawab, Davao de Oro

text:
Mawab là một đô thị hạng 4 ở tỉnh Compostela Valley, Philippines. Theo điều tra dân số năm 2000, đô thị này có dân số 32.003 người trong 6.694 hộ.

Các đơn vị hành chính

Mawab được chia thành 11 barangay.

 Andili
 Bawani
 Concepcion
 Malinawon
 Nueva Visayas
 Nuevo Iloco
 Poblacion
 Salvacion
 Saosao
 Sawangan
 Tuboran

Tham khảo

Liên kết ngoài
Mã địa lý chuẩn Philipin
Thông tin điều tra dân số năm 2000 của Philipin

Đô thị của Compostela Valley


title: Pracht

text:
Pracht là một đô thị thuộc huyện Altenkirchen, trong bang Rheinland-Pfalz, phía tây nước Đức. Đô thị Pracht có diện tích 5,5 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 1619 người.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Altenkirchen


title: Polyplectropus hamatus

text:
Polyplectropus hamatus là một loài Trichoptera trong họ Polycentropodidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Polyplectropus


title: Geüs-d'Oloron

text:
Geüs-d'Oloron là một commune tỉnh Pyrénées-Atlantiques, thuộc vùng Nouvelle-Aquitaine, tây nam nước Pháp.

Xem thêm
Commune của tỉnh Pyrénées-Atlantiques

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Pyrénées-Atlantiques


title: Bridoré

text:
Bridoré là một xã thuộc tỉnh Indre-et-Loire trong vùng Centre-Val de Loire ở miền trung nước Pháp.

Xem thêm
Commune của tỉnh Indre-et-Loire

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Indre-et-Loire


title: Anthophora semicinerea

text:
Anthophora semicinerea là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Dours mô tả khoa học năm 1869.

Chú thích

Tham khảo

Anthophora
Động vật được mô tả năm 1869


title: Anne Robert Jacques Turgot

text:
Anne Robert Jacques Turgot (1727-1781) là nhà kinh tế học người Pháp, nhà cải cách, và là một trong những đại diện của khuynh hướng trọng nông.

Tiểu sử
A. Turgot là con thứ ba trong một gia đình thuộc tầng lớp quý tộc cung đình. Tuy tốt nghiệp khoa thần học của viện Sorbon vào năm 23 tuổi và có khả năng trở thành giám mục, nhưng ông đã từ chối sự phân bổ của nhà thờ và chuyển sang làm việc nhà nước. Ông có khả năng sử dụng tốt 6 thứ tiếng và quan tâm đến nhiều vấn đề về triết học, ngôn ngữ, luật học, các môn khoa học tự nhiên, văn học, thơ ca.

A. Turgot bắt đầu sự nghiệp lúc 25 tuổi bằng chức vụ quan tòa trong nghị viện, sau đó là báo cáo viên thuộc tòa án nghị viện. Ông là một trong những nhân vật nổi bật của các nhóm thượng lưu và triết gia ở Paris, là bạn của F. Quesnay. Năm 1761 ông được bổ nhiệm chức vụ tỉnh trưởng thành phố Limoge. Trải qua 13 năm với cương vị đó, ông đã cho thực hiện các biện pháp nhằm thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương, trong đó áp dụng một hệ thống thuế mới. Trong khoảng thời gian này ông đã trình bày các luận thuyết kinh tế như: "Luận bàn về sản xuất và phân phối của cải" (1766), "Giá trị và tiền tệ" (1769) và nhiều luận văn khác. Các tác phẩm đó cho thấy quan điểm của ông xuất phát từ khuynh hướng trọng nông và dựa trên nguyên tắc kinh tế thị trường mà điểm cơ bản là cạnh tranh và buôn bán tự do.
Năm 1774 ông được bổ nhiệm làm bộ trưởng bộ hàng hải, nhưng sau vài tuần lại được chuyển làm tổng thanh tra tài chính, ngang chức với bộ trưởng bộ tài chính – một trong những vị trí quan trọng trong cung đình. Sau 18 tháng hoạt động với nhiệm vụ mới, tuy chưa làm giảm các chi tiêu nhà nước nhưng ông đã tiến hành hàng loạt các quyết định và dự án có khả năng mở rộng tự do hóa nền kinh tế. Trong số các cải cách được nhìn nhận phải kể đến: tiến hành tự do buôn bán lương thực ở thị trường trong nước; không hạn chế nhập khẩu và phi thuế quan xuất khẩu đối với lương thực; thay thuế đường sá dạng hiện vật sang dạng tiền; xóa bỏ dần các công xưởng thủ công lạc hậu nhằm phát triển công nghiệp; v.v. Tuy nhiên, những cải cách của ông và những người cùng chính kiến luôn gặp phải sự chống đối quyết liệt của nghị viện mà đa số là giới quý tộc, thầy tu và một số doanh nhân muốn giữ vững vị thế độc quyền. Vì vậy các dự án của ông chỉ được thực hiện trong một thời gian ngắn. Tháng 5 năm 1776 ông bắt buộc phải chuyển giao công việc và thôi việc theo lệnh của vua, các dự án của ông cũng bị đình chỉ.

Phương pháp luận
A. Turgot không cho rằng mình là học trò hay người kế tục khuynh hướng của F. Quesnay. Tuy vậy, các lý luận và thực hành của ông cho thấy quan điểm chủ đạo vẫn là của những người theo khuynh hướng trọng nông. Ông khẳng định: "người nông dân là động lực đầu tiên của mọi công việc; đó là người tạo ra thu nhập cho thợ thủ công trên mảnh đất của mình. Lao động của nông dân là thứ lao động duy nhất tạo ra được của cải nhiều hơn số tiền trả cho công lao động đó. Vì thế đó là nguồn gốc duy nhất của mọi của cải"
Ông cũng thể hiện sự bất đồng của mình đối với chính sách bảo hộ mậu dịch của chủ nghĩa trọng thương và cho rằng: "Tự do chung về mua bán là phương tiện duy nhất đảm bảo cho người bán một mức giá mà có thể hoàn trả các chi phí sản xuất, mặt khác, đảm bảo cho người mua một món hàng tốt nhất với giá rẻ nhất"

Lý thuyết tiền tệ
A. Turgot là người đồng tình với lý thuyết tiền tệ về số lượng, nghĩa là tiền ở bất cứ dạng nào đều giảm giá trị nếu tăng số lượng của chúng lên. Ông còn biểu hiện những hiểu biết về vấn đề sử dụng tiền giấy, về sự bất tiện của chúng nếu lượng tiền phát hành không tương ứng với lượng hàng hóa được tạo ra. Lý thuyết tiền tệ về số lượng được ông trình bày từ khi mới 22 tuổi (1749), sớm hơn A. Smith đến 30 năm. Tiền bằng kim loại quý được A. Turgot xem như một loại hàng hóa. Ông nhận định: "tính đặc biệt của vàng và bạc, hơn các loại vật chất khác, ở điểm thích hợp để đúc tiền", hay: vàng bạc "được làm thành tiền theo tính tự nhiên của vật dụng, và trong đó đồng tiền chung nhất độc lập đối với mọi thỏa thuận và mọi luật lệ" . Theo khẳng định của A. Turgot thì vàng và bạc không chỉ thay đổi giá của mình so với toàn bộ hàng hóa khác, mà còn so với nhau tùy thuộc vào số lượng giữa chúng nhiều hay ít.

Lý thuyết giá trị
Giống như F. Quesnay, A. Turgot giữ quan điểm: nguồn gốc giá trị xuất phát từ chi phí sức lao động và lao động đã kết tinh (lao động quá khứ). Để lập luận về cơ chế hình thành giá trên thị trường ông phân biệt giá hiện tại – được xác lập bởi tương ứng cung-cầu, và giá gốc – "áp dụng cho hàng hóa mà để làm ra nó, người lao động cần một mức tối thiểu và không thể thấp hơn" . Ông cũng đề cập đến tính quý hiếm của hàng hóa và cho rằng đó cũng là một yếu tố định giá.

Lý thuyết giai cấp
A. Turgot cũng đồng quan điểm với F. Quesnay về ba thành phần giai cấp của xã hội: sản xuất, sở hữu và phi hữu ích. Điểm đặc biệt của ông là: giai cấp sản xuất và giai cấp phi hữu ích được ông xem là những giai cấp làm việc, trong đó mỗi giai cấp này phân tách ra hai lớp: doanh nhân (hay tư bản) – là người chi trả trước; và người lao động bình thường - là người nhận tiền công.

Lý thuyết thu nhập
Khi xác định bản chất và số lượng tiền công lao động ông vẫn theo quan điểm của W. Petty và F. Quesnay, rằng tiền công là kết quả của người bán lao động của mình cho người khác, và tiền công "giới hạn bằng một lượng tối thiểu cần thiết để người lao động tồn tại, như là để đảm bảo cuộc sống" . Ngoài ra ông còn bổ sung thêm vào lý thuyết này bằng lập luận, cho rằng tiền công là một trong các yếu tố chi phối "cân bằng kinh tế toàn bộ" – khái niệm do ông đưa ra. Điều đó, theo ông, được xác định bởi một loạt các yếu tố: các giá trị sản xuất nông nghiệp, tiêu dùng các loại hàng hóa, các loại sản phẩm, số lượng người lao động và tiền công.

Về thu nhập từ tư bản hay phần trăm lợi nhuận từ vốn cho vay, A. Turgot suy xét trên phương diện đạo đức học, trích dẫn từ Phúc âm câu nói: "Hãy cho vay mà đừng đợi gì cả". Do vậy bản chất thu nhập từ tư bản được ông diễn giải như việc chia sẻ lợi nhuận giữa bên vay và bên cho vay - một bên nhận lấy điều kiện sản xuất có lợi từ vốn vay, bên kia chịu rủi ro khi chuyển giao vốn cho người khác. Ông so sánh mức phần trăm hiện hành như nhiệt kế chỉ sự dư thừa hay thiếu hụt vốn. Nói cách khác, "phần trăm thấp là hậu quả và chỉ số của sự dư thừa tư bản" .

Nguồn tham khảo

Liên kết ngoài

 Map of Paris, 1739  by Michel Turgot at the University of Southern Maine
 Map of Paris, 1739 by Michel Turgot at the University of Chicago
 Dr David Hart, "Turgot: life and works" Annotated bibliography of Turgot's published works.
 "Biography of A.R.J. Turgot: Brief, Lucid, and Brilliant" by Murray Rothbard
 "Notice sur la linguistique de Turgot" by D. Droixhe, 1993, Encyclopedia of language and linguistics
 Turgot Page  at McMaster
 Turgot Page  at Akamac
 Turgot entry  at Bartleby
 Jacques Turgot at Catholic Encyclopedia
 Turgot Page at Acton institute.
 Turgot page at UCL
 "Turgot's Gallant Failure"  by David Redfearn
 Turgot on progress and political economy
 Turgot Page  at Paulette Taïeb.
 Notice Biographique by Paulette Taïeb.
 "L'Eclat de Turgot"  by Murray Rothbard (French translation of "The Brilliance of Turgot")
 Turgot page  at Académie de Strasbourg
 12 mai 1776: "Renvoi de Turgot" by Hérodote
 The Lycée Turgot in Paris
 The Lycée Turgot in Limoges
 The Institut Turgot in Paris
 Turgot & 18th and 19th century Dutch economics and politics

Nhà kinh tế học Pháp
Sinh năm 1727
Mất năm 1781
Người Paris
Sinh viên Đại học Paris


title: Louis Favoreu

text:
Louis Favoreu (5 tháng 9 năm 1936 tại Lucq-de-Béarn, Pyrénées-Atlantiques - 1 tháng 9 năm 2004 tại Aix-en-Provence, Bouches-du-Rhône) là một nhà luật học và nhà giáo dục người Pháp. Ông là giáo sư đại học chuyên gia về công pháp. Ngoài công tác giảng dạy, ông còn là trưởng khoa luật và làm giám đốc trường đại học.

Tiểu sử
Louis Favoreau giảng dạy môn luật hiến pháp và luật hành chính tại khoa luật của Đại học Aix-Marseille III, nơi ông làm trưởng khoa. Chuyên gia nổi tiếng về tòa án bảo hiến, ông thường xuyên được hỏi ý kiến tư vấn về vấn đề này tại Pháp cũng như nước ngoài. Ông từng làm phó chủ tịch tòa án bảo hiến của Bosna và Hercegovina sau nội chiến.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Fiche de Louis Favoreu sur le site du Conseil constitutionnel

Nhà luật học Pháp


title: Bohemannia ussuriella

text:
Bohemannia ussuriella là một loài bướm đêm thuộc họ Nepticulidae. Nó được miêu tả bởi R.K. Puplesis năm 1984. Loài này có ở vùng Viễn Đông Nga và Nhật Bản.

Chú thích

Tham khảo

Bohemannia


title: Dicranomyia clarissima

text:
Dicranomyia clarissima là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Dicranomyia
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Beaumetz-lès-Cambrai

text:
Beaumetz-lès-Cambrai là một xã của tỉnh Pas-de-Calais, thuộc vùng Hauts-de-France, miền bắc nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Pas-de-Calais

Tham khảo
INSEE
IGN

Liên kết ngoài
 The cemetery at Beaumetz-lès-Cambrai
 The cemetery at Beaumetz crossroads
 Beaumetz-lès-Cambrai on the Quid website

Beaumetzlescambrai


title: Archon bostanchii

text:
Archon bostanchii là một loài bướm ngày thuộc chi Archon, phân họ Parnassiinae.

Tham khảo

Tài liệu
 Carbonell, F., 1991. Contribution à la connaissance du genre Archon Hübner 1822: Découverte de zones de sympatrie pour Archon apollinus (Herbst) et Archon apollinaris Staudinger (Lepidoptera: Papilionidae). Linneana Belgica 13: 3-12.
 Carbonell, F. và Michel, M., 2007. Une espèce jumelle méconnue du genre Archon Hübner, 1822 (Lepidoptera, Papilionidae). Bulletin de la Société entomologique de France 112 (2), 2007: 141-150.

B
Động vật đặc hữu Iran
Bướm Iran
Động vật được mô tả năm 2004


title: Pittosporum fairchildii

text:
Pittosporum fairchildii là một loài thực vật thuộc họ Pittosporaceae. Đây là loài đặc hữu của New Zealand.

Chú thích

Tham khảo
 World Conservation Monitoring Centre 1998. Pittosporum fairchildii. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

Thực vật New Zealand
Pittosporum
Thực vật dễ tổn thương
Thực vật đặc hữu New Zealand


title: Hammond, Louisiana

text:
Hammond là một thành phố lớn nhất trong giáo khu Tangipahoa trong tiểu bang Louisiana, Hoa Kỳ. Thành phố có tổng diện tích km², trong đó diện tích đất là km². Theo điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2009, thành phố có dân số 20.049 người. Đại học Đông Nam Louisiana. Hammond là thành phố chính trong khu vực thống kê đô thị Hammond, bao gồm tất cả giáo khu Tangipahoa.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thành phố của Louisiana
Hammond, Louisiana


title: Heinrich Rohrer

text:
Heinrich Rohrer (6 tháng 6 năm 1933 – 16 tháng 5 năm 2013) là nhà vật lý người Thụy Sĩ đã đoạt chung nửa giải Nobel Vật lý năm 1986 với Gerd Binnig cho công trình thiết kế Kính hiển vi quét chui hầm của họ (nửa giải kia được trao cho Ernst Ruska).

Cuộc đời và Sự nghiệp
Rohrer sinh tại St. Gallen, Thụy Sĩ một nửa giờ sau người chị song sinh của ông. Gia đình chuyển tới cư ngụ ở Zürich năm 1949. Ông ghi tên học ở ETH Zürich năm 1951, là học trò của Wolfgang Pauli. Luận án tiến sĩ của ông căn cứ trên công trình đo các thay đổi chiều dài của chất siêu dẫn ở sự chuyển đổi siêu dẫn cảm ứng từ trường, một dự án do Jörgen Lykke Olsen khởi xướng. Ông đã làm hầu hết các nghiên cứu của mình vào ban đêm sau khi thành phố đã yên ngủ vì các việc đo của ông rất nhạy cảm với sự rung động.

Các nghiên cứu của ông bị gián đoạn vì ông phải thi hành nghĩa vụ quân sự trong Bộ binh Thụy Sĩ ở vùng núi.

Năm 1961, ông kết hôn với Rose-Marie Egger. Chuyến du lịch hưởng tuần trăng mật ở Hoa Kỳ của họ cũng xen lẫn một thời gian làm nghiên cứu về độ dẫn nhiệt của chất siêu dẫn loại II và của các kim loại, làm chung với Bernie Serin tại Đại học Rutgers ở New Jersey.

Năm 1963, ông tham gia nhóm nghiên cứu ở Phòng thí nghiệm của hãng IBM tại Rüschlikon, Zürich dưới sự hướng dẫn của Ambros Speiser. Vài năm đầu làm việc ở đây, ông đã nghiên cứu hệ thống Kondo với từ trở trong các xung từ trường. Sau đó, ông bắt đầu nghiên cứu magnetic phase diagram (biểu đồ pha từ), mà cuối cùng đã đưa ông vào các lĩnh vực của các hiện tượng tới hạn (critical phenomena).

Năm 1974, ông tạm nghỉ việc một năm, sang Đại học California tại Santa Barbara nghiên cứu cộng hưởng từ hạt nhân với Vince Jaccarino và Alan King.

Năm 1997 ông rời hãng IBM sang làm việc ở Consejo Superior de Investigaciones Científicas (Hội đồng nghiên cứu khoa học cấp cao) ở Tây Ban Nha và ở RIKEN (Rikagaku Kenkyūjo 理化学研究所? = Viện nghiên cứu Vật lý, Hóa học) của Nhật Bản.

Đời tư
Rohrer kết hôn với Rose-Marie Egger năm 1961. Họ có hai người con gái: Doris và Ellen.

Tác phẩm
 K. W. Blazey & H. Rohrer: Antiferromagnetism and the Magnetic Phase Diagram of GdAlO3. Phys. Rev. 173/2, S. 574–580 (1968)
 Gerd Binnig & Heinrich Rohrer: Gerät zur rasterartigen Oberflächenuntersuchung unter Ausnutzung des Vakuum-Tunneleffekts bei kryogenischen Temperaturen, Europäische Patentanmeldung 0 027 517, Priorität: 20.9.1979 CH 8486 79 (tiếng Đức)
 Gerd Binnig, Heinrich Rohrer, C. Gerber & E. Weibel: Tunneling through a Controllable Vacuum Gap, Appl. Phys. Lett. 40, 178 (1982)
 G. Binnig, H. Rohrer, C. Gerber, E. Weibel: Surface studies by scanning tunneling microscopy. Phys. Rev. Lett. 49/1, S. 57–61 (1982)

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Nobelprize.org, Giải Nobel Vật lý 1986
 Nobelprize.org, Heinrich Rohrer - Tự truyện
 Heinrich Rohrer im Interview Phỏng vấn trên tạp chí NZZ Folio (tiếng Đức)

Sinh năm 1933
Mất năm 2013
Nhà vật lý thực nghiệm
Nhà vật lý Thụy Sĩ
Người đoạt giải Nobel Vật lý
Người Thụy Sĩ đoạt giải Nobel
Người được ghi danh tại Đại sảnh Danh vọng Nhà phát minh Quốc gia


title: Document Object Model

text:
Document Object Model (Mô hình Đối tượng Tài liệu), viết tắt là DOM, là một giao diện lập trình ứng dụng (API). Thông thường, DOM có dạng một cây cấu trúc dữ liệu, được dùng để truy xuất các tài liệu dạng HTML và XML. Mô hình DOM độc lập với hệ điều hành và dựa theo kỹ thuật lập trình hướng đối tượng để mô tả tài liệu.

Ban đầu, chưa có chuẩn thống nhất nên các thành phần trong một tài liệu HTML mô tả bằng các phiên bản khác nhau của DOM được hiển thị bởi các chương trình duyệt web thông qua JavaScript. Điều này buộc World Wide Web Consortium (W3C) phải đưa ra một loạt các mô tả kĩ thuật về tiêu chuẩn cho DOM để thống nhất mô hình này.

Mặc dù một tài liệu hay văn bản có cấu trúc chặt chẽ (well-structured document) luôn luôn có thể được mô hình hóa bằng một cấu trúc dạng cây, DOM không có giới hạn về cấu trúc dữ liệu của một tài liệu.

Hầu hết các bộ phân tích XML (XML parsers) (ví dụ: Xerces) và bộ xử lý XSL (ví dụ: Xalan) đã được phát triển để sử dụng cấu trúc cây này. Những hiện thực như vậy đòi hỏi toàn bộ nội dụng của một văn bản phải được phân tích và lưu trong bộ nhớ. Vì thế, DOM được sử dụng tốt nhất trong các ứng dụng mà trong đó các thành phần của tài liệu có thể được truy xuất và thao tác một cách ngẫu nhiên. Với các ứng dụng dựa trên XML, bao gồm yêu cầu đọc/ghi có chọn lọc cho mỗi lần phân tích (one-time selective read/write per parse), DOM cho thấy được sự tối ưu về mặt bộ nhớ. Trong các trường hợp đó thì giao diện lập trình ứng dụng SAX trở nên rất tiện lợi về cả mặt tốc độ và bộ nhớ.

Cấp độ
Các phiên bản mô hình DOM được xếp theo cấp độ hay bậc (level). Hiện tại thì, bản chi tiết kĩ thuật hiện hành của DOM đang ở cấp độ 2. Tuy vậy một số ở bản mô tả chi tiết kĩ thuật cấp độ 3 đang là khuyến khích sử dụng của W3C.

 Cấp độ 0
 Bao gồm mọi chi tiết DOM theo quy định của từng nhà phát triển riêng biệt tồn tại trước khi DOM cấp độ 1 ra đời. Ví dụ: document.images, document.forms, document.layers, và document.all. Chú ý: đây là mô tả chi tiết kĩ thuật chính thức bởi W3C hơn là một tham khảo đến những thứ tồn tại trước khi xảy ra quá trình chuẩn hóa.
 Cấp độ 1
 Cách duyệt qua tài liệu (cấu trúc cây) của DOM (HTML và XML) và thao tác nội dung (bao gồm việc thêm thành phần). Các thành phần riêng cho HTML cũng được đưa vào.
 Cấp độ 2
 Hỗ trợ không gian tên XML, khung nhìn có lọc (filtered views) và các sự kiện DOM.
 Cấp độ 3
 Nhằm nâng cao các khả năng của DOM, cấp độ 3 chứa sáu bản mô tả chi tiết kĩ thuật khác nhau: 1) the DOM Level 3 Core; 2) the DOM Level 3 Load and Save; 3) the DOM Level 3 XPath; 4) the DOM Level 3 Views and Formatting; 5) DOM Level 3 Requirements; and 6) the DOM Level 3 Validation.

Sử dụng trong trình duyệt web

Các hiện thực khác nhau của DOM trong các trình duyệt web khác nhau đã dẫn đến các vấn đề không tương hợp trong quá khứ. Vì thế, các lập trình viên web tốt hơn hết là nên kiểm tra xem một thuộc tính có tồn tại hay không trước khi sử dụng nó. Đoạn mã sau cho thấy cách kiểm tra phương thức quan trọng của W3CDOM có tồn tại hay không trước khi muốn thực thi đoạn mã phụ thuộc vào sự hỗ trợ của W3CDOM.

  if (document.getElementById && document.getElementsByTagName) {
     // vì các phương thức quan trọng getElementById và getElementsByTagName
     // có mặt nên đoạn mã sau có thể an toàn mà sử dụng chúng.

     obj = document.getElementById("navigation")
     // đoạn mã khác có sử dụng W3CDOM.
     //.....
  }

Chương trình duyệt Internet Explorer của Microsoft – phiên bản 5 (1999),... phiên bản 6 (2001) – là một trong các trình duyệt phổ biến nhất trong năm 2005. Internet Explorer và các trình duyệt khác dựa trên động cơ hiển thị Gecko như là Mozilla và Firefox hỗ trợ nhiều thuộc tính của W3C DOM. Vì thế các vấn đề trong việc sử dụng W3CDOM không còn tồn tại nhiều nữa như từng có trước đây với Internet Explorer 4.x và Netscape 4.x vào năm 2000. Bảng trong bài so sánh các động cơ hiển thị (DOM) cho thấy các phương thức và thuộc tính nào có thể được sử dụng một cách an toàn cho mỗi chương trình duyệt.

Bản đặc tả chi tiết kĩ thuật
 Document Object Model (DOM) Level 1 Specification
 Level 2 Recommendations:
 Document Object Model (DOM) Level 2 Core Specification
 Document Object Model (DOM) Level 2 Views Specification
 Document Object Model (DOM) Level 2 Events Specification
 Document Object Model (DOM) Level 2 Style Specification
 Document Object Model (DOM) Level 2 Traversal and Range Specification
 Document Object Model (DOM) Level 2 HTML Specification
 Level 3 Recommendations:
 Document Object Model (DOM) Level 3 Core Specification
 Document Object Model (DOM) Level 3 Load and Save Specification
 Document Object Model (DOM) Level 3 Validation Specification
 Level 3 Working Group Notes:
 Document Object Model (DOM) Level 3 XPath Specification
 Document Object Model (DOM) Level 3 Views and Formatting Specification
 Document Object Model (DOM) Requirements

Xem thêm
 Sự kiện DOM
 SAX – A set of APIs for accessing and manipulating XML documents in a sequential manner.
 JDOM – A Java-based document object model for XML that integrates with DOM and SAX and uses parsers to build the document.
 Comparison of layout engines (DOM)
 Dynamic HTML

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang chủ DOM của W3C
 Technology Reports
 Tutorials
 What does your user agent claim to support?
 What does each DOM Level bring?
 About the W3C Document Object Model (MSDN)
 W3C DOM scripts and compatibility tables (Quirksmode)
 Gecko DOM Reference
 khtml Library API Documentation
 Giao diện cho...
 C++
 Java – W3C DOM Cấp độ 2
 Lisp
 Pascal (Kylix)
 Perl
 PHP
 Python
 Ruby
 TCL

Chuẩn dựa trên XML
Giao diện lập trình ứng dụng
HTML
Tiêu chuẩn của W3C
Tiêu chuẩn dựa trên XML


title: Nogent-sur-Seine (quận)

text:
Quận Nogent-sur-Seine là một quận của Pháp, nằm ở tỉnh Aube, ở vùng Grand Est. Quận này có 6 tổng và 82 xã.

Các đơn vị hành chính

Các tổng
Các tổng của quận Nogent-sur-Seine là:
 Marcilly-le-Hayer
 Méry-sur-Seine
 Nogent-sur-Seine
 Romilly-sur-Seine - Tổng thứ nhất
 Romilly-sur-Seine - Tổng thứ nhì
 Villenauxe-la-Grande

Các xã
Các xã của quận Nogent-sur-Seine, và mã INSEE là:

Tham khảo

Liên kết ngoài
Nogent-sur-Seine trên trang Viện quốc gia Pháp và Nghiên cứu kinh tế (INSEE, tiếng Pháp)

Nogent-sur-Seine


title: Euglossa purpurea

text:
Euglossa purpurea là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Friese mô tả khoa học năm 1899.

Chú thích

Tham khảo

Euglossa
Động vật được mô tả năm 1899