title: Eugene Wigner

text:
Eugene Paul Wigner (thường viết là E. P. Wigner giữa các nhà vật lý) (tiếng Hungary Wigner Pál Jenő) (17 tháng 11 năm 1902 – 1 tháng 1 năm 1995) là một nhà vật lý và nhà toán học người Hungary.

Ông nhận giải Nobel về vật lý vào năm 1963 "cho những đóng góp của ông vào lý thuyết hạt nhân và các hạt cơ bản, đặc biệt là thông qua sự khám phá và áp dụng các nguyên lý đối xứng cơ sở". Một số người đương thời cho Wigner là một thiên tài im lặng và một số người khác còn cho rằng ông có thể sánh ngang cùng với Albert Einstein, mặc dù là không nổi tiếng bằng. Wigner đã đặt những nền tảng quan trọng cho lý thuyết về sự đối xứng trong cơ học lượng tử cũng như các nghiên cứu của ông về hạt nhân nguyên tử, và một vài định lý khác mang tên ông.

Đầu đời

Wigner sinh ra ở Budapest, Áo-Hungary (bây giờ là Hungary) trong một gia đình trung lưu người Do Thái. Vào năm 11 tuổi, Wigner bị bệnh mà cha mẹ cậu tin rằng đó là lao phổi. Họ gửi cậu đi 6 tuần vào một bệnh xá trong vùng núi của Áo. Trong thời gian này, Wigner bắt đầu thích các bài toán. Từ năm 1915 đến 1919, cùng với John von Neumann, Wigner học tại trường trung học của Giáo hội Luthera Fasori Evangélikus Gimnázium nơi họ cùng học với thầy dạy toán tên là László Rátz. Vào năm 1919, để tránh chế độ
Bela Kun, gia đình tạm lánh sang Áo, chỉ quay về sau sự sụp đổ của nhà nước Kun. Một phần như là sự phản ứng về sự hiện diện khá đông của cộng đồng Do Thái trong chế độ Kun, toàn bộ gia đình chuyển đạo sang Giáo hội Luther. Vào năm 1921, Wigner học ngành hóa kỹ thuật (chemical engineering) tại trường Technische Hochschule ở Berlin (ngày nay là Technische Universität Berlin). Ông cũng thường xuyên tham dự các buổi hội thảo thứ 4 hàng tuần của Hiệp hội Vật lý Đức. Những buổi hội thảo này quy tụ những tên tuổi lớn đương thời như là Max Planck, Max von Laue, Rudolf Ladenburg, Werner Heisenberg, Walther Nernst, Wolfgang Pauli và — đáng kể nhất là — Albert Einstein. Wigner cũng gặp nhà vật lý Leó Szilárd, người có thời là bạn thân nhất với Wigner. Wigner đã từng làm việc tại Kaiser Wilhelm Institute, và nơi đây ông đã gặp Michael Polanyi, người sau này trở thành, sau László Rátz, người thầy lớn nhất của Wigner.

Giữa đời
Vào những năm cuối của thập kỉ 1920, Wigner nghiên cứu khá sâu vào ngành cơ học lượng tử. Một giai đoạn tại đại học Goettingen như là trợ lý cho nhà toán học lớn David Hilbert đã đem lại nhiều thất vọng, vì Hilbert không còn nghiên cứu ngành này nữa. Tuy vậy Wigner đã tự nghiên cứu độc lập. Ông đã đặt ra các nền tảng cho lý thuyết về các đối xứng trong cơ học lượng tử và vào năm 1927 đã giới thiệu khái niệm mà bây giờ được biết đến như là ma trận D-Wigner (Wigner D-matrix).
Chúng ta có thể nói rằng chính ông và Hermann Weyl đã chịu trách nhiệm chính trong việc giới thiệu lý thuyết nhóm vào ngành cơ học lượng tử (họ đã truyền bá "Gruppenpest"). Xem cuốn sách xuất bản năm 1931 của Wigner tóm tắt về các công trình của ông trong lý thuyết nhóm. Vào cuối những năm của thập kỉ 1930, ông mở rộng hướng nghiên cứu sang hạt nhân nguyên tử. Ông đã phát triển một lý thuyết tổng quát quan trọng cho các phản ứng hạt nhân (chẳng hạn như định lý Wigner-Eckart). Vào năm 1929, các bài báo của ông đã thu hút sự chú ý trong thế giới các nhà vật lý. Vào năm 1930, Đại học Princeton đã mời Wigner và Von Neumann, rất kịp thời khi chính quyền Đức Quốc xã bắt đầu mạnh lên. Tại Princeton vào năm 1934 Wigner đã giới thiệu em gái của mình là Manci cho nhà vật lý Paul Dirac. Họ kết hôn, và mối quan hệ giữa Wigner và Dirac sâu đậm dần.

Vào năm 1936, Princeton đã không ký lại hợp đồng với Wigner, do vậy ông di chuyển về Đại học Wisconsin-Madison. Nơi đây ông gặp người vợ đầu tiên của mình, một học sinh ngành vật lý tên là Amelia Frank. Tuy nhiên cô ta qua đời vào năm 1937, làm Wigner hết sức đau buồn. Vào ngày 8 tháng 1 năm 1937, Wigner trở thành công dân của Hoa Kỳ. Đại học Princeton không lâu sau mời Wigner trở lại, và ông tái gia nhập với tư cách giáo sư vào mùa thu năm 1938. Tuy không phải là một chính trị gia, vào năm 1939 và 1940 Dr. Wigner đã đóng vai trò quan trọng trong việc đề ra Dự án Manhattan, dự án đã phát triển quả bom nguyên tử đầu tiên. Tuy nhiên cá nhân ông là một người yêu chuộng hòa bình. Sau này ông đã đóng góp vào nền quốc phòng công chính của Mỹ. Vào năm 1946, Wigner nhận một vị trí như là giám đốc nghiên cứu và phát triển của Phòng thí nghiệm Clinton (bây giờ là Phòng thí nghiệm quốc gia Oak Ridge) ở Oak Ridge, Tennessee. Khi mọi việc không diễn ra như dự tính, Wigner quay trở lại Princeton.

Để đánh giá công lao của Giáo sư Wigner, vào năm 1987, Alvin M. Weinberg đã viết rằng: "...xu hướng này của Wigner [thừa nhận sự đóng góp của các cộng sự trẻ tuổi] đã giải thích tại sao khá nhiều, không chỉ là trong lý thuyết phản ứng hạt nhân mà còn của ngành vật lý lý thuyết từ năm 1930 đến 1965 – mặc dù không trực tiếp mang tên Wigner – thật sự là bắt đầu từ một lời đề nghị hay một câu hỏi của Giáo sư Wigner."

Những năm cuối đời

Vào năm 1960, Wigner đã đưa ra một trực giác làm nhiều người suy nghĩa về sức mạnh của toán học trong bài luận văn nổi tiếng bên ngoài ngành vật ly của ông, bây giờ trở thành kinh điển, Hiệu quả không thể giải thích được của toán học trong các ngành khoa học tự nhiên. Ông cho rằng sinh học và nhận dạng có thể là nguồn gốc của các khái niệm vật lý, và như là khi con người cảm nhận các khái niệm đó, và thật là một sự trùng hợp ngẫu nhiên khi toán và vật lý là liên hệ chặt chẽ lẫn nhau, trông có vẻ như là không thể giải thích được. Tuy nhiên vẫn nhiều người không đồng ý lý thuyết này, trong đó phải kể đến nhà toán học Andrew M. Gleason. Vào năm 1963, Wigner nhận giải Nobel về Vật lý. Ông không bao giờ nghĩ là điều đó sẽ xảy ra, và thêm vào: "Tôi không bao giờ nghĩ rằng sẽ thấy tên mình trên báo chí ngoại trừ làm những việc gì xấu xa." Ông sau đó đã được trao tặng giải thưởng Enrico Fermi, và Huy chương Khoa học Quốc gia (National Medal of Science). Vào năm 1992,khi đã ở tuổi 90, ông xuất bản cuốn hồi ký, Những điều nhớ lại của Eugene P. Wigner với Andrew Szanton. Wigner qua đời 3 năm sau đó ở Princeton. Một trong những học sinh nổi tiếng của ông là Abner Shimony.

Vào cuối những năm 1970 có người hỏi Eugene Wigner 'Ông có còn nhớ đến Rátz?', một trong những giáo viên trung học của ông, ông trả lời: 'Ông ta kia kìa!' và chỉ đến tấm ảnh của Rátz treo trên tường trong phòng làm việc của ông.

Vợ thứ hai của ông là Patricia Hamilton Wigner, góa phụ của một nhà vật lý khác, Donald Ross Hamilton, một trưởng khoa ở Đại học Princeton đã qua đời vào năm 1971.

Gần đến cuối đời những suy nghĩ của ông trở nên mang đầy tính triết lý. Trong hồi ký của mình, Wigner nói rằng: "Toàn bộ ý nghĩa của cuộc đời, toàn bộ ý nghĩa của những ước vọng của con người, về cơ bản là một điều bí ẩn vượt khỏi tầm hiểu biết của chúng ta. Khi còn trẻ tuổi, tôi đã cười cợt về những điều đó. Nhưng bây giờ thì tôi đã an lòng về điều đó. Tôi còn cảm thấy một vinh dự nào đó khi là một phần của điều bí ẩn đó". Ông bắt đầu thích nghiên cứu về triết lý Vedanta   của Ấn Độ giáo, đặc biệt là những ý tưởng rằng toàn bộ vũ trụ này là một nhận thức bao trùm tất cả. Trong tập các bài luận của mình (Các phép đối xứng và phản xạ- các luận văn khoa học), ông đã nhận xét rằng "Không thể nào mà công thức hóa được tất cả các định luật (của cơ học lượng tử) trong một cách thống nhất hoàn toàn mà không viện dẫn đến nhận thức (consciousness)".

Cũng liên quan đến các vấn đề này là thí nghiệm về ý nghĩ, nghịch lý bạn của Wigner. Nó thường được xem như là phiên bản mở rộng của thí nghiệm con mèo của Schrödinger. Thí nghiệm bạn của Wigner hỏi câu hỏi sau đây: tại giai đoạn nào thì một "phép đo" diễn ra? Wigner đã đưa ra thí nghiệm này để nhấn mạnh rằng ông tin rằng nhận thức là cần thiết trong quá trình đo đạc cơ học lượng tử.

Tham khảo
 Alvin M. Weinberg, Eugene P. Wigner Physical Theory of Neutron Chain Reactors (University of Chicago Press, 1958) ISBN 0-226-88517-8
 E. P. Wigner, Gruppentheorie und ihre Anwendungen auf die Quantenmechanik der Atomspektren, Vieweg Verlag, Braunschweig (1931). Translated into English: J. J. Griffin, Group Theory and its Application to the Quantum Mechanics of Atomic Spectra Academic Press, New York (1959).
 Eugene P. Wigner, Symmetries and Reflections: Scientific Essays (MIT Press, 1970) ISBN 0-262-73021-9
 Eugene Paul Wigner as told to Andrew Szanton The Recollecions of Eugene P. Wigner (Plenum, 1992) ISBN 0-306-44326-0
 Eugene Paul Wigner, G. G. Emch, Jagdish Mehra (editor), Arthur S. Wightman (editor) Philosophical Reflections and Syntheses (Springer, 1997) ISBN 3-540-63372-3

Chú thích

Xem thêm
 Phân bố nửa hình tròn Wigner
 Phân bố bán xác suất Wigner
 Particle physics and representation theory
 Hiệu ứng Wigner

Liên kết ngoài

 Eugene Wigner Biography
 Nobel Prize Biography
 National Academy of Sciences biography

 his contributions to the theory of the atomic nucleus and the elementary particles, particularly through the discovery and application of fundamental symmetry principles
 Annotated bibliography for Eugene Wigner from the Alsos Digital Library
 An interview with Wigner about his experience at Princeton

Wigner, Eugene
Nhà vật lý Hungary
Nhà toán học Hungary
Nhà vật lý Mỹ
Nhà toán học Mỹ
Nhà vật lý Do Thái
Người Hungary đoạt giải Nobel
Người Hoa Kỳ đoạt giải Nobel
Giải thưởng Nhà nước về Khoa học, Hoa Kỳ
Nhà vật lý lý thuyết
Nhà toán học thế kỷ 20
Mất năm 1995


title: Mueang Lamphun (huyện)

text:
Mueang Lamphun () là huyện thủ phủ (Amphoe Mueang) của tỉnh Lamphun, miền bắc Thái Lan.

Địa lý
Các huyện giáp ranh (từ phía nam theo chiều kim đồng hồ) [[huyệnMae Tha, tỉnh Lamphun|Mae Tha]] và Pa Sang  của tỉnh Lamphun, San Pa Tong, Hang Dong, Saraphi của tỉnh Chiang Mai, Ban Thi của tỉnh Lamphun và Mae On của tỉnh Chiang Mai.

Sông chính chảy qua huyện là sông Ping.

Hành chính
Huyện này được chia ra thành 17 phó huyện (tambon), các đơn vị này lại được chia thành 158 làng (muban). Thị xã (thesaban mueang) Lamphun nằm trên toàn bộ diện tích tambon Nai Mueang. Có ba thị trấn (thesaban tambon) - Umong và Rim Ping nằm hoàn toàn trên tambon cùng tên, còn Ban Paen nằm trên một phần tambon Ban Paen và Nong Nam. Có 12 Tổ chức hành chính tambon.

Tham khảo

Mueang Lamphun


title: 430 Hybris

text:
430 Hybris là một tiểu hành tinh ở vành đai chính. Nó được Auguste Charlois phát hiện ngày 18.12.1897 ở Nice và được đặt theo tên nữ thần Hubris (Hybris) trong thần thoại Hy Lạp.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Orbital simulation from JPL (Java) / Ephemeris

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1897


title: Nedre Eiker

text:
Nedre Eiker là một đô thị hạt Buskerud, Na Uy. Nó là một phần của khu vực truyền thống Eiker. Trung tâm hành chính của đô thị này là làng Mjøndalen. Đô thị cũ Eiker đã được chia thành Nedre Eiker và Øvre Eiker ngày 1 tháng 7 năm 1885.
Đô thị này nằm ở phần phía nam của quận hạt Buskerud. Giáp các đô thị của Lier, Drammen, Hof, và Øvre Eiker. Phần lớn các cư dân sống trong các làng Mjøndalen, Krokstadelva, Solbergelva, và Steinberg.

Con sông chảy qua Drammenselva đô thị Nedre Eiker. Đây là một trong những con sông lớn nhất ở Na Uy, với một dòng chạy từ Tyrifjorden ở phía bắc đến Drammensfjord ở phía nam.

Tham khảo

Đô thị Buskerud
Nedre Eiker


title: Cabezón de Valderaduey

text:
Cabezón de Valderaduey là một đô thị trong tỉnh Valladolid, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 52 người.

Tham khảo

Đô thị ở Valladolid


title: Cryptocephalus espanoli

text:
Cryptocephalus espanoli là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Burlini miêu tả khoa học năm 1965.

Chú thích

Tham khảo

E


title: Wahydra

text:
Wahydra là một chi bướm ngày thuộc họ Bướm nâu.

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Anthoptini


title: Diplectrona dulitensis

text:
Diplectrona dulitensis là một loài Trichoptera trong họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Diplectrona


title: Nomada rohweri

text:
Nomada rohweri là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1906.

Chú thích

Tham khảo

Nomada
Động vật được mô tả năm 1906


title: Panurginus brullei

text:
Panurginus brullei là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Lepeletier mô tả khoa học năm 1841.

Chú thích

Tham khảo

Panurginus
Động vật được mô tả năm 1841


title: Euprionota subparallela

text:
Euprionota subparallela là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Pic mô tả khoa học năm 1932.

Chú thích

Tham khảo

Euprionota


title: Kanamycin

text:
Kanamycin là một kháng sinh nhóm aminoglycoside, thu được từ môi trường nuôi cấy Streptomyces kanamyceticus.

Aminoglycoside

Kháng sinh đầu tiên của nhóm aminoglycosid là streptomycin được tách chiết nǎm 1944 và ngay sau đó người ta đã thấy hiệu quả của thuốc trong điều trị bệnh lao. Nǎm 1949, người ta tách được neomycin, tiếp theo là kanamycin nǎm 1957. Nǎm 1959, một aminoglycosid khác ít được biết tới là paronomycin được triển khai. Ngày nay, bốn aminoglycosid này ít được dùng do tính khả dụng của gentamycin (1963), tobramycin (1975) và amikacin (1976). Gentamicin được sử dụng rộng rãi nhất vì thuốc đã có ở dạng thuốc gốc và do đó rẻ hơn nhiều so với tobramycin hoặc amikacin. Việc sử dụng streptomycin và neomycin giảm còn do nguy cơ gây độc nặng cho tai, mặc dù các chất mới hơn cũng biểu hiện khả nǎng gây độc này. Neomycin chỉ được dùng đường uống trong điều trị bệnh não gan vì độc tính quá cao khi dùng ngoài đường tiêu hóa hoặc rửa tại chỗ. Paronomycin hiện nay chủ yếu được dùng như một thuốc chống ký sinh trùng đường ruột trong điều trị bệnh lỵ amip, giardia, cestodia, leishmania da cũng như cryptosporidio ở bệnh nhân AIDS.

Đây là những thuốc kháng sinh có hoạt phổ rộng được sử dụng rộng rãi để điều trị trực khuẩn đường ruột Gram (-) và vi khuẩn Gram (+).

Đều lấy từ nấm, cấu trúc hóa học đều mang đường (ose) và có chức amin nên có tên aminosid. Một số là bán tổng hợp.

Theo nguồn gốc vi sinh có thể chia ra:

Thuốc chiết xuất từ nấm Streptomyces: Streptomicin, Dihydrostreptomycin, Kanamycin, Neomycin, Paromomycin,...
Thuốc chiết xuất từ Microspora: Gentamicin, Sisimicin,...

Có 4 đặc tính chung:

Hầu như không hấp thu qua đường tiêu hóa.
Cùng một cơ chế tác dụng.
Phổ kháng khuẩn rộng. Dùng chủ yếu để chống khuẩn hiếu khí gram (-).
Độc tính chọn lọc với dây thần kinh VIII và với thận (tăng creatinin máu, protein - niệu. Thường phục hồi).

Các aminoglycosid biểu hiện "khả nǎng diệt phụ thuộc nồng độ" và "hiệu ứng sau kháng sinh" (PAE). "Khả nǎng diệt phụ thuộc nồng độ" mô tả nguyên lý hiệu quả diệt khuẩn tǎng khi nồng độ tǎng. "PAE" biểu hiện khả nǎng ức chế sự phát triển vi khuẩn kéo dài nhiều giờ sau khi không còn phát hiện được nồng độ aminoglycosid. Cả hai hiện tượng này có thể được lợi dụng trong những phác đồ dùng liều cao cách quãng dài.

Trong những nǎm 1970 và 1980, hàng chục kháng sinh cephalosporin đã ra đời, và nhiều người tin rằng việc sử dụng aminoglycosid sẽ trở nên lỗi thời. Tuy nhiên, việc một số vi khuẩn gram âm trở nên kháng với cephalosporin đang một lần nữa khẳng định sự hữu ích của các aminoglycosid và làm sống lại mối quan tâm tới nhóm thuốc này. Việc sử dụng ở liều cao hơn cách quãng dài hơn có thể đồng thời làm tǎng hiệu quả và giảm độc tính.

Dược lý học và dược động học

Về mặt dược lý học, kanamycin tương tự như các aminoglycosid khác. Nói chung các aminoglycoside có phổ kháng khuẩn với vi khuẩn hiếu khí Gram âm và một số Gram dương như Acinetobacter, Citrobacter, Enterobacter, Escherichia coli, Klebsiella, Proteus có sinh và không sinh indol, Providencia, Pseudomonas, Salmonella, Serratia và Shigella. Tuy nhiên phổ kháng khuẩn của từng loại có khác nhau. Việc sử dụng aminoglycosid tràn lan làm cho các chủng vi sinh vật nói trên kháng kháng sinh phát triển rất nhanh. Nói chung, tình hình kháng đối với kanamycin lớn hơn so với gentamicin hoặc streptomycin.

Giống như gentamicin, kanamycin hấp thụ kém qua đường tiêu hóa, nhưng hấp thụ nhanh qua đường tiêm bắp. Sau khi tiêm bắp 1 giờ, liều 500 mg và 1 g, nồng độ tối đa đạt được trong huyết thanh tương ứng 20 và 30 microgam/ml. Nửa đời của kanamycin là 3 giờ. Kanamycin thải trừ nhanh qua lọc cầu thận và phần lớn liều tiêm thải qua nước tiểu trong vòng 24 giờ. Kanamycin xuất hiện trong máu dây rốn và trong sữa.

Cơ chế tác động

Kháng sinh tác động lên tế bào vi khuẩn theo các cơ chế:

Ức chế sự thành lập vách tế bào.
Ức chế nhiệm vụ của màng tế bào.
Ức chế sự tổng hợp protein.
Ức chế sự tổng hợp acid nucleic.

Nhóm Aminoglycoside ức chế sự tổng hợp protein của vi khuẩn: bằng cách gắn vào protein tiếp nhận trên đơn vị 30S của ribosome làm đọc sai thông tin của ARN, làm hình thành các protein không có hoạt tính, ngoài ra còn làm tách các protein ở trạng thái polymer thành monomer.

Gồm 4 giai đoạn:

Giai đoạn 1 thuốc gắn vào Protein là thụ thể chuyên biệt ở trên tiểu đơn vị 30S của ribosome vi khuẩn.
Giai đoạn 2 thuốc phong bế hoạt tính của phức hợp đầu tiên "initiation complex" của quá trình thành lập chuỗi Peptide (ARNm + formylmethiomine + ARNt).
Giai đoạn 3 thông tin ARNm bị đọc sai ở vùng nhận diện (recognition region) của ribosome, kết quả là một amino acid không phù hợp được đưa vào chuỗi peptide, tạo một Protein không có chức năng.
Giai đoạn 4 sự gắn của thuốc làm vỡ các polysome thành các monosome không có khả năng tổng hợp Protein, các tác động này xảy ra ít nhiều có tính đồng thời và kết quả là tế bào vi khuẩn bị giết.

Trong số các vi khuẩn Gram dương, kanamycin cũng như aminoglycoside thường có tác dụng đối với tụ cầu vàng và tụ cầu S. epidermitis, nhưng theo báo cáo 1997 của ASTS khoảng 38% đã kháng thuốc.

Tuy nhiên, aminoglycosid không có tác dụng đối với liên cầu khuẩn, và đa số chủng vi khuẩn đường ruột Enterococcus kháng thuốc. Đối với các chủng Mycobacterium, kanamycin có hoạt tính in - vitro với các chủng M. kansaii, M. marinum và M. intracellulosa. Tuy nhiên, tác dụng lâm sàng của kanamycin với các chủng này so với các aminoglycosid khác chưa được chứng minh đầy đủ.

Thường có sự kháng thuốc chéo giữa kanamycin, neomycin và paromycin, nhưng không thấy kháng chéo giữa kanamycin và streptomycin với các chủng Mycobacterium như với các chủng vi khuẩn khác.

Đối với M. tuberculosis, nếu kanamycin dùng đơn độc thì chủng này sẽ kháng rất nhanh.

Chỉ định

Kanamycin được dùng trong thời gian ngắn để điều trị nhiễm khuẩn nặng do các chủng vi khuẩn nhạy cảm (như E. coli, Proteus, Enterobacter aerogenes, Klebsiella pneumoniae, Serratia marcescens vàMima- Herella) đã kháng lại các aminoglycosid khác ít gây độc cơ quan thính giác hơn.

Điều trị lậu và nhiễm khuẩn lậu mắt ở trẻ sơ sinh.

Cũng như gentamycin, trong những trường hợp nhiễm khuẩn nặng, khi cần thiết, kanamycin có thể dùng với penicilin hoặc cephalosporin, nhưng tránh dùng khi có độc tính trên tai và trên thận.
Kanamycin cũng được dùng như thuốc hàng thứ hai trong điều trị lao, nhưng nay thường dùng các thuốc khác an toàn hơn.

Độ ổn định và bảo quản

Bảo quản trong lọ kín tránh ánh sáng, nhiệt độ từ 15 - 300C.

Dung dịch kanamycin truyền tĩnh mạch tương kỵ với các thuốc sau: Amphotericin, barbiturat, cephalotin natri, clopromazin, các chất điện giải (Ca2+, Mg2+, citrat hoặc phosphat), heparin, hydrocortison, natri methicilin, methohexiton, nitrofurantoin, phenytoin, proclorperazin, sulfafurazol.

Tương tác thuốc

Bản thân kanamycin dễ gây độc cho tai và cho thận. Độc tính với tai và thận tăng lên nếu phối hợp với:

Kháng sinh khác thuộc nhóm aminosid. Thậm chí nếu người bệnh đã dùng streptomycin hoặc viomycin, nay dùng kanamycin độc tính cũng tăng. Các thuốc khác cũng dễ gây độc cho tai và thận như vancomycin, capreomycin. Với các thuốc lợi niệu mạnh như acid ethacrylic, furosemid. 	Các thuốc cũng dễ gây độc tính cho thận như ciclosporin, amphotericin B, cisplatin nếu phối hợp với kanamycin sẽ làm tăng độc tính cho thận.
Độc tính gây khó thở và ức chế hô hấp của kanamycin (đặc biệt là khi tiêm trong màng bụng) tăng lên khi phối hợp với thuốc giãn cơ, thuốc mê.
Calci gluconat làm giảm tác dụng giống cura của kanamycin, còn neostigmin lại có tác dụng đối kháng cura mạnh hơn (neostigmin là chất giải độc các chất giãn cơ kiểu cura). Calci ức chế khả năng chống vi khuẩn của kanamycin trên một số loài vi khuẩn. Vì vậy không dùng kanamycin tiêm phúc mạc cùng với dung dịch calci.
Nếu đang dùng thuốc chống đông đường uống thì phải thay đổi liều khi phối hợp với kanamycin, vì kanamycin làm giảm việc sản sinh ra vitamin K nội sinh.

Cơ chế tác dụng của kháng sinh

Ức chế sự thành lập vách tế bào

Bao gồm các kháng sinh như: Bacitracin, Cephalosporin, Cycloserine, Penicillin, Rostocetin, Vancomycin.

Khác với tế bào động vật, vi khuẩn có một lớp vỏ cứng bên ngoài gọi là vách tế bào có nhiệm vụ giữ hình dạng tế bào được nguyên vẹn trước áp lực thẩm thấu cao ở bên trong tế bào, vách chiếm 20% trọng lượng khô của tế bào vi khuẩn Gram dương lớn hơn Gram âm từ 3 đến 5 lần. Khi sự tổng hợp vách tế bào bị ức chế do tác dụng của thuốc kháng sinh, các vi khuẩn Gram dương biến thành dạng hình cầu không có vách (Protoplast) và các vi khuẩn Gram âm có vách không hoàn chỉnh (spheroplast). Những hình thức này làm cho tế bào dễ vỡ ở môi trường có trường lực bình thường.

Giai đoạn đầu tiên của thuốc là gắn vào các thụ thể PBPs (penicilin – binding protein) của tế bào. Có khoảng 3 – 6 thụ thể PBP (lượng phân tử 40000 – 120000) trong đó có một số thụ thể là những men tranpeptidase. Những thụ thể khác nhau có những áp lực khác nhau đối với một loại thuốc.
Sau khi gắn vào một hay nhiều thụ thể thuốc sẽ phong bế men tranpeptidase, làm ngăn chặn việc tổng hợp peptidoglycan, một thành phần quan trọng của các tế bào. Cơ chế của việc phong bế men tranpeptidase tương tự với acyl – alanyl – D – alanyl, một phân tử mà men vẫn thường tác động của men bị phân bế.
Giai đoạn tiếp theo có liên quan đến việc hoạt hóa men tự tiêu (autolytic enzyme) gây ra sự ly giải của tế bào ở môi trường đẳng trương (isotonic). Trong môi trường ưu trương, những tế bào bị biến đổi thành protoplast hay sphherolast chỉ được bao bọc bởi một màng tế bào nên dễ vỡ.

Ức chế nhiệm vụ của màng tế bào

Gồm các thuốc như: Amphotericin B, Colistin, Imidazole, Nystatin, Polymycins.

Tế bào chất của tất cả các tế bào sống đều được bao bọc bởi một màng tế bào chất. Màng này được xem như một hàng rào có khả năng thẩm thấu chọn lọc, thực hiện chức năng vận chuyển chủ động và như vậy kiểm soát các thành phần bên trong tế bào. Nếu sự toàn vẹn chức năng của màng tế bào chất bị phá vỡ thì những đại phân tử và ions sẽ thoát khỏi tế bào làm tế bào chất. Màng tế bào chất của vi khuẩn và vi nấm có cấu trúc khác với tế bào của động vật và dễ dàng bị phá vỡ bởi một số tác nhân.

Ức chế sự tổng hợp acid nucleic

Bao gồm các kháng sinh như: Actinomycin, Mitomycin, Nalidixic acid, Novobiocin, Pyrimethamine, Rifampin, Sulfonamides, Trimethoprim.

Phần lớn những thuốc này ức chế hiệu quả sự tổng hợp DNA của vi khuẩn, một số còn ngăn chặn việc tổng hợp RNA của vi khuẩn.

Actinomycin: ức chế hiệu quả sự tổng hợp DNA. Thuốc gắn vào DNA tạo nên một phức hợp, các phức hợp này ức chế các RNA tương ứng đặc biệt là mRNA. Actynomycin cũng ức chế việc sao chép DNA của virus Mitomycin gắn vào 2 chuỗi DNA ngăn cản chuỗi tách rời và như vậy DNA không được chép. Cả Actinomycin và Mitomycin đều ức chế vách tế bào vi khuẩn lẫn tế bào động vật nên ít được dùng trong điều trị.
Rifampin: Rifamin ức chế sự tăng trưởng của vi khuẩn bằng cách gắn chặt vào các polymerase tổng hợp các ARN nên ngăn chặn sự tổng hợp RNA của vi khuẩn.
Các quinolon: các quinolon và cacboxy flouroquinolon kết hợp vào DNA gyrase ức chế tổng hợp DNA.
Các sulfonamide và trimethoprim: đối với nhiều vi sinh vật, acid para-aminobenzoic (viết tắt là PABA) là một chất chuyển hoá cần thiết trong quá trình tổng hợp acid folic cần thiết để tổng hợp purin và DNA. Sulfonamide do có cấu trúc tương tự PABA, hậu quả là một chất tương tự acid folic nhưng không có hoạt tính được tạo thành và ngăn cản sự phát triển của vi khuẩn.
Trimethoprin ức chế enzym hydro folic reductase enzym này biến đổi acid hydro folic thành acid tetrahydrofolic, một giai đoạn trong chuỗi phản ứng tổng hợp purin và DNA.

Sự phối hợp một trong các sulfonamide và trimethoprin, hai chất tác động ở hai khâu khác nhau của một quá trình tổng hợp làm tăng rõ hoạt tính của thuốc. Cotrimoxazol (sulfamehtoxazol và trimethoprim) là chế phẩm phối hợp hiệu quả trong điều trị các bệnh nhiễm trùng.

Ức chế sự tổng hợp Protein

Là những kháng sinh như: Chloramphenical, Erythromycins, Lincomycins, Tetracylines, Aminoglycoside,...
Cloramphenicol có tác dụng ức chế tạo cầu peptide.
Erythromycin giúp ngăn cản chuyển động chuyển đoạn của ribosome theo mRNA
Tetracyclin làm ngăn cản sự gắn kết của ARNt vào phức hợp ribosome ARNm
Streptomycin làm thay đổi hình dạng 30S mã hóa trên ARNm nên đọc nhầm.

Vi khuẩn có những ribosome 70S, còn tế bào hữu nhủ lại có ribosome 80S. Những tiểu đơn vị của mỗi loại ribosome khác nhau về chức năng và thành phần hóa học nên kháng sinh có thể ức chế sự tổng hợp Protein ở ribosome của vi khuẩn mà không có ảnh hưởng lớn lên ribosome của tế bào hữu nhủ.

Tham khảo

Kháng sinh
RTT


title: Stenoluperus punctatus

text:
Stenoluperus punctatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Takizawa miêu tả khoa học năm 1988.

Chú thích

Tham khảo

Stenoluperus


title: Chrysomela lapponica

text:
Chrysomela lapponica là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Linnaeus miêu tả khoa học năm 1758.

Chú thích

Tham khảo

L
Bọ cánh cứng châu Âu
Động vật được mô tả năm 1758


title: New England (định hướng)

text:
New England là một vùng ở đông bắc Hoa Kỳ, bao gồm các bang Connecticut, Maine, Massachusetts, Rhode Island, New Hampshire và Vermont.

New England cũng có thể là:

 New England (Úc), một khu vực được định nghĩa lỏng lẻo tại bang New South Wales của Úc
 Division of New England, một khu vực bầu cử Hạ viện Úc ở New South Wales
 New England, North Dakota, một thị xã ở Mỹ
 New England, Peterborough, một khu vực ở Peterborough, Anh
 Album New England của Wishbone Ash
 Ban nhạc New England, một ban nhạc rock Mỹ
 Album New England của ban nhạc New England


title: Poissons

text:
Poissons là một xã thuộc tỉnh Haute-Marne trong vùng Grand Est đông bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 230 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Haute-Marne


title: Teucholabis laterospinosa

text:
Teucholabis laterospinosa là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Teucholabis
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Horistonotus peruvianus

text:
Horistonotus peruvianus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Guerin-Meneville miêu tả khoa học năm 1839.

Chú thích

Tham khảo

Horistonotus


title: Cereseto

text:
Cereseto là một đô thị ở tỉnh Alessandria trong vùng Piedmont của Italia, có vị trí cách khoảng 50 km về phía đông của Torino và khoảng 30 km về phía tây bắc của Alessandria. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 471 người và diện tích là 10,4 km².

Cereseto giáp các đô thị: Moncalvo, Ottiglio, Ozzano Monferrato, Pontestura, Ponzano Monferrato, Sala Monferrato, Serralunga di Crea, và Treville.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Alessandria
Thành phố và thị trấn ở Piemonte


title: Marthon

text:
Marthon là một xã thuộc tỉnh Charente trong vùng Nouvelle-Aquitaine tây nam nước Pháp. Xã này có độ cao trung bình 108 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Charente


title: Bronkow

text:
Bronkow là một đô thị thuộc huyện Oberspreewald-Lausitz, bang Brandenburg, Đức.

Tham khảo


title: Vĩ tuyến 17 ngày và đêm

text:
Vĩ tuyến 17, ngày và đêm là một bộ phim của đạo diễn Hải Ninh vào năm 1972. Đây cũng là bộ phim tiêu biểu của nền điện ảnh cách mạng Việt Nam trong giai đoạn Chiến tranh Việt Nam. Kịch bản của bộ phim được viết bởi Hải Ninh và Hoàng Tích Chỉ trong 5 năm. Đây cũng là kịch bản hai tập đầu tiên của điện ảnh cách mạng Việt Nam.

Nội dung
Sau hiệp định Genève 1954, sông Bến Hải trở thành giới tuyến quân sự tạm thời ngăn cách Việt Nam thành hai vùng tập kết quân sự. Cuộc sống của người dân hai bên bờ sông bị ảnh hưởng nặng nề. Hầu hết các gia đình đều có người thân sống dưới hai chế độ khác nhau. Sau khi chồng tập kết ra Bắc, chị Dịu ở lại bờ Nam của sông Bến Hải. Bí thư chi bộ Thuận bị phe Việt Nam Cộng hòa giết chết, chị Dịu lên thay chức vụ đó. Vì lý do này mà chị đã nhiều lần bị Trần Sùng đưa vào tù.

Thông tin về bộ phim
Theo một bài báo về Hoàng Tích Chỉ đăng trên báo Công an Nhân dân, năm 1965, cùng nhiều nghệ sĩ khác, Hoàng Tích Chỉ và Hải Ninh lên đường vào chiến trường. Trong một đêm tối ở Cửa Tùng, hai người được công an giới tuyến giới thiệu với một phụ nữ là bí thư chi bộ ở bờ Nam sang bờ Bắc công tác. Từ câu chuyện cuộc đời của người phụ nữ này, Hoàng Tích Chỉ viết thành kịch bản lấy tên Bão tuyến, về sau đạo diễn Hải Ninh tham gia và đổi thành Vĩ tuyến 17 ngày và đêm. Sau khi chiến tranh kết thúc năm 1975, Hoàng Tích Chỉ có quay lại tìm phụ nữ đó trong ba tháng nhưng không thấy. Trước đó, trong lần gặp ở Cửa Tùng, cả Hải Ninh và Hoàng Tích Chỉ đều không biết tên phụ nữ này bởi như cô nói "khi nào đất nước thống nhất sẽ cho biết tên".

Trong một bài phỏng vấn  đạo diễn Hải Ninh, ông cho biết để đóng thành công phim này, diễn viên Trà Giang đã nhiều lần gặp người phụ nữ nguyên mẫu ở ngoài đời, tên Thảo.

Trong thời gian quay Vĩ tuyến 17 ngày và đêm, Hoa Kỳ thực hiện Chiến dịch Linebacker II cho máy bay ném bom Hà Nội. Cả Hãng phim truyện Việt Nam phải sơ tán, riêng đoàn làm phim ở lại, đào hầm ven Hồ Tây, khi có báo động thì xuống trú ẩn. Giai đoạn cuối cùng, những ngày hòa âm, bộ phim vẫn phải thực hiện trên một chiếc ô tô hòa âm của Hãng phim truyện Việt Nam ở số 4 Thụy Khê.

Cũng theo đạo diễn Hải Ninh, nữ diễn viên người Mỹ Jane Fonda khi xem đoạn nháp "Chị Dịu đẻ trong tù" của Vĩ tuyến 17 ngày và đêm đã nói: "Tôi nghĩ rằng, các bà mẹ Mỹ cũng cần xem những hình ảnh này...".

Tại Liên hoan phim Quốc tế Moskva năm 1973, Vĩ tuyến 17 ngày và đêm đã giành được giải của Hội đồng hòa bình Thế giới và Giải nữ diễn viên xuất sắc cho Trà Giang. Hải Ninh và Hoàng Tích Chỉ còn cùng hợp tác trong một bộ phim nổi tiếng khác là Em bé Hà Nội.

Giải thưởng

Tham khảo

Liên kết ngoài

Nghệ sĩ Nhân dân Hải Ninh: Thời gian là thước đo giá trị của bộ phim  trên Tuổi trẻ Online

Phim giành giải Bông sen bạc
Phim do Hải Ninh đạo diễn
Phim của Hãng phim truyện Việt Nam
Phim về chiến tranh Việt Nam
Phim tuyên truyền Việt Nam
Phim tâm lý Việt Nam
Phim năm 1972
Phim năm 1973
Phim Việt Nam
Phim chiến tranh cách mạng
Văn hóa Quảng Trị


title: Rhypholophus haemorrhoidalis

text:
Rhypholophus haemorrhoidalis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

<references>

Liên kết ngoài

Rhypholophus
Limoniidae ở vùng Palearctic


title: Agonita bicolor

text:
Agonita bicolor là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Gestro miêu tả khoa học năm 1897.

Chú thích

Tham khảo

Agonita


title: 859

text:
Năm 859 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 859


title: Antiochos I Soter

text:
Antiochos I Soter (tiếng Hy Lạp: Αντίοχος Α' Σωτήρ, tạm dịch là "Antiochos Vi cứu tinh ") là vị vua thứ hai của vương quốc Seleukos, thời Hy Lạp hóa. Ông cai trị từ năm 281 đến năm 261 TCN.

Tiểu sử

Antiochos I có một nửa dòng máu là người Ba Tư. Mẹ của ông, Apama là một trong những công chúa phương đông đã được Alexandros Đại đế ban tặng cho các vị tướng của mình để làm vợ vào năm 324 TCN. Vào năm 294 TCN, trước khi vua cha Seleukos I Nikator mất, Antiokhos đã cưới người mẹ kế của ông, Stratonike, con gái của Demetrios Poliorketes. Chính bản thân Seleukos đã gián tiếp tạo ra đám cưới này sau khi khám phá ra con trai của ông ta đang tương tư người mẹ kế. Stratonice sinh năm người con cho Antiochos: Seleukos, Laodice, Antiochos II Theos, sau này kế vị ông làm vua (Seleukos đã bị hành quyết sau một cuộc nổi loạn); Apama II, kết hôn với Magas, vua của Cyrene và Stratonice của Macedonia.

Vào thời điểm Seleukos bị ám sát, việc kiểm soát vương quốc là một vấn đề khó khăn. Một cuộc nổi loạn ở Syria nổ ra ngay lập tức. Antiochos đã sớm thiết lập hòa bình với kẻ đã giết cha ông là Ptolemaios Keraunos, từ bỏ ngay Macedonia và Thrace. Ở Tiểu Á, ông ta không thể chinh phục được Bithynia hoặc triều đại Ba Tư cai trị Cappadocia.

Vào năm 278 TCN, người Gaul tiến vào Tiểu Á, và một chiến thắng của ông trước những bộ lạc man rợ này được cho là nguồn gốc của danh hiệu Cứu tinh (tiếng Hy Lạp: Soter, tiếng Anh: Savoir) của ông.

Vào cuối năm 275 TCN, mâu thuẫn về vùng Coile - Syria giữa nhà Seleukos và nhà Ptolemaios bắt đầu từ cuộc phân chia các vùng đất vào năm 301 TCN đã dẫn đến xung đột (Cuộc chiến tranh Syria lần thứ nhất). Vùng đất này luôn nằm dưới sự cai quản của nhà Ptolemaios nhưng nhà Seleukos luôn đòi trả lại. Chiến tranh hầu như không thay đổi đường biên giới của hai vương quốc mặc dù các thành phố như Damascus và các vùng đất ven biển của Tiểu Á luôn thay đổi chủ.

Con trai cả của ông là Seleukos đã cai trị như là phó vương ở phía đông từ năm 275 TCN cho tới tận năm 268/267 TCN. Antiochos đã giết chết con trai cả của ông vài năm sau đó khi ông ta cầm đầu một cuộc nổi loạn (?). Khoảng năm 262 TCN, Antiochos đã gây chiến với thế lực đang mạnh lên là Pergamon, ông bị đánh đại bại gần Sardis và qua đời ngay sau đó. Người con trai thứ hai là Antiochos II Theos đã lên ngôi kế vị.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Appianus' Syriaka
 Antiochus I Soter : fact sheet at Livius.org
 Babylonian Chronicles of the Hellenistic Period
 Antiochus I Soter entry in historical sourcebook by Mahlon H. Smith

Vua nhà Seleukos
Mất năm 261 TCN
Vua thế kỉ 3 TCN
Năm sinh không rõ
Vua Syria
Vua Babylon
Mất thập niên 260 TCN
Năm 261 TCN


title: (24672) 1989 OJ

text:
(24672) 1989 OJ là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Robert H. McNaught ở Đài thiên văn Siding Spring ở Coonabarabran, New South Wales, Australia, ngày 27 tháng 7 năm 1989.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 24001–25000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1989
Được phát hiện bởi Robert H. McNaught
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Simodactylus suturalis

text:
Simodactylus suturalis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Schwarz miêu tả khoa học năm 1906.

Chú thích

Tham khảo

Simodactylus


title: Chalaenaria

text:
Chalaenaria là một chi bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae.
Chi này được Medvedev miêu tả khoa học năm 2003.

Các loài
Chi này gồm các loài:
 Chalaenaria viridis Medvedev, 2003

Chú thích

Tham khảo

Alticini


title: Chi Gừng đen

text:
Chi Gừng đen (danh pháp khoa học: Distichochlamys) là một chi thuộc họ Gừng (Zingiberaceae). Chi cây này được Mark Fleming Newman miêu tả lần đầu tiên tại Việt Nam vào năm 1995. Đến thời điểm năm 2020, Distichochlamys có thể coi là chi đặc hữu của Việt Nam, gồm tổng cộng 4 loài, được phát hiện từ năm 1995 tới năm 2012 tại quốc gia này. Distichochlamys có quan hệ gần với chi Scaphochlamys và Boesenbergia. Tên gọi chính thức trong tiếng Việt hiện vẫn chưa có.

Các loài
Distichochlamys citrea M.F.Newman, 1995 (gừng đen): phân bố tại khu vực Cúc Phương, Việt Nam. Đây là loài điển hình của chi này, lá màu xanh và hoa màu vàng, có điểm vệt đỏ giữa nụ.
Distichochlamys orlowii K.Larsen & M.F.Newman, 2001 (gừng đen Orlow): Phân bố trong một khu vực hẹp tại một làng thuộc huyện An Khê, tỉnh Gia Lai.
Distichochlamys rubrostriata W.J.Kress & Rehse, 2003 (gừng đen khía đỏ): Phân bố tại khu vực Cúc Phương, Việt Nam, do Tania Rehse (Đại học Duke) và John Kress (Viện Smithsonian) miêu tả và đặt tên chính thức. Nói cách khác, chúng là loài cây dạng gừng đặc hữu ở miền bắc Việt Nam. Loài cây dạng gừng này có tán lá xanh nhạt, hoa màu vàng tươi, nở liên tục trong một số tuần. Do là loại cây thuộc vùng nhiệt đới nên một số nhà khoa học cho rằng chúng không thích hợp với vùng khí hậu giá lạnh. Tuy nhiên, người ta có thể trồng chúng trong chậu, đặt trong nhà vào mùa đông.
Distichochlamys benenica Q.B. Nguyen & Škorničk, 2012: Được các nhà khoa học Việt Nam và Singapore tìm thấy ở Vườn quốc gia Bến En, Thanh Hóa vào tháng 4 năm 2011.

Chú thích

Tham khảo
Distichochlamys trong cơ sở dữ liệu của IPNI

Liên kết ngoài

 Hoa của 1 loài thuộc chi Gừng đen Distichochlamys ở Việt Nam
Hoa của Distichochlamys rubrostriata

G


title: Tetralonia testacea

text:
Tetralonia testacea là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Smith mô tả khoa học năm 1854.

Chú thích

Tham khảo

Tetralonia
Động vật được mô tả năm 1854


title: Ba Đình

text:
Ba Đình là một quận trung tâm thuộc thành phố Hà Nội, Việt Nam.

Ba Đình là một trong 4 quận trung tâm của thủ đô. Đây là nơi tập trung nhiều cơ quan quan trọng của Đảng, Nhà nước nói chung và Hà Nội nói riêng.

Địa lý

Quận Ba Đình nằm ở trung tâm thành phố Hà Nội, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp quận Long Biên với ranh giới tự nhiên là sông Hồng
Phía đông nam giáp quận Hoàn Kiếm với ranh giới là các phố Hàng Đậu, Phan Đình Phùng, Lý Nam Đế và đường tàu
Phía tây giáp quận Cầu Giấy với ranh giới là đường Bưởi sông Tô Lịch
Phía nam giáp quận Đống Đa với ranh giới là các phố Nguyễn Thái Học, Giảng Võ, Láng Hạ, Huỳnh Thúc Kháng, Nguyên Hồng, Đê La Thành, đường Nguyễn Chí Thanh
Phía bắc giáp quận Tây Hồ với ranh giới là khu dân cư An Dương, đường Thanh Niên, đường Hùng Vương, đường Hoàng Hoa Thám.

Dân số năm 2017 là 247.100 người.

Tên gọi
Tên gọi Ba Đình xuất phát từ chiến khu Ba Đình của cuộc khởi nghĩa Ba Đình diễn ra từ năm 1886 - 1887 hưởng ứng phong trào Cần Vương cuối thế kỷ XIX của các nhà cách mạng yêu nước là Phạm Bành, Đinh Công Tráng và nhân dân huyện Nga Sơn, Thanh Hóa.

Năm 1945 tên gọi Ba Đình được đặt cho vườn hoa ngã sáu phía sau vườn bách thảo, nơi này Chủ tịch Hồ Chí Minh đã đọc bản tuyên ngôn độc lập khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ngày 2 tháng 9 năm 1945.

Năm 1959 tên gọi Ba Đình được đặt cho một trong tám khu phố nội thành của Hà Nội. Năm 1981 khu phố Ba Đình được đổi tên thành quận Ba Đình như tên gọi hiện tại.

Lịch sử

Địa bàn quận Ba Đình hiện nay nằm trên nền đất xưa vốn thuộc tổng Hữu Nghiêm (sau đổi là Yên Hòa), huyện Thọ Xương và các tổng Yên Thành, Nội, Thượng, Trung, huyện Vĩnh Thuận.

Sau năm 1954, khu vực này được chia thành hai khu, gọi là khu Ba Đình và khu Trúc Bạch.

Năm 1961, thành lập khu phố Ba Đình trên cơ sở sáp nhập khu Ba Đình, khu Trúc Bạch; xã Đông Thái, một phần xã Thái Đô thuộc quận V cũ; 2 xã: Ngọc Hà, Phúc Lệ và một phần xã Thống Nhất thuộc quận VI.

Tháng 6 năm 1981, chuyển các khu phố thành quận, khu phố Ba Đình đổi thành quận Ba Đình, gồm 15 phường: Bưởi, Cầu Giấy, Cống Vị, Điện Biên, Đội Cấn, Giảng Võ, Kim Mã, Ngọc Hà, Nguyễn Trung Trực, Phúc Xá, Quán Thánh, Thành Công, Thụy Khuê, Trúc Bạch, Yên Phụ. Toàn bộ khu vực Hoàng thành Thăng Long khi đó nằm trong quận này.

Tháng 10 năm 1995, 3 phường: Bưởi, Thụy Khuê, Yên Phụ thuộc quận Ba Đình chuyển sang trực thuộc quận Tây Hồ. Quận Ba Đình còn 12 phường: Cầu Giấy, Cống Vị, Điện Biên, Đội Cấn, Giảng Võ, Kim Mã, Ngọc Hà, Nguyễn Trung Trực, Phúc Xá, Quán Thánh, Thành Công, Trúc Bạch.

Ngày 22 tháng 11 năm 1996, phường Cầu Giấy đổi tên thành phường Ngọc Khánh do trùng tên với quận Cầu Giấy mới thành lập.

Ngày 5 tháng 1 năm 2005, điều chỉnh địa giới hành chính giữa hai phường Ngọc Khánh và Cống Vị, đồng thời thành lập 2 phường Liễu Giai (tách ra từ các phường Ngọc Hà và Cống Vị) và Vĩnh Phúc (tách ra từ phường Cống Vị).

Quận Ba Đình có 14 phường như hiện nay.

Hành chính
Quận Ba Đình có 14 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc, bao gồm 14 phường: Cống Vị, Điện Biên, Đội Cấn, Giảng Võ, Kim Mã, Liễu Giai, Ngọc Hà, Ngọc Khánh, Nguyễn Trung Trực, Phúc Xá, Quán Thánh, Thành Công, Trúc Bạch, Vĩnh Phúc.

Các địa điểm nổi tiếng

 Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh
 Quảng trường Ba Đình
 Hội trường Ba Đình
 Chùa Một Cột
 Bảo tàng Hồ Chí Minh
Khu di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Phủ Chủ tịch
Ao cá Bác Hồ
 Cột cờ Hà Nội
 Bảo tàng Quân đội
 Bảo tàng Mỹ thuật
 Hoàng thành Thăng Long
 Công viên Lê Nin
 Phủ Chủ tịch
 Hồ Trúc Bạch
 Đền Quán Thánh
 Hồ Hữu Tiệp
 Chợ Long Biên
 Chợ Châu Long
 Công viên Thủ Lệ
 Triển lãm Giảng Võ
 Bến xe Kim Mã
 Cung thể thao Quần Ngựa
 Lotte Center Hà Nội
 Đài Truyền hình Việt Nam
 Nhà thờ Cửa Bắc
 Trung tâm Chiếu phim Quốc gia
 Hiệu bánh cốm Nguyên Ninh
 Vườn bách thảo Hà Nội
 Nhà hàng đặc sản bánh tôm Hồ Tây
 Kem Hồ Tây
 Phố đi bộ Đảo Ngọc – Ngũ Xã
 Vinhomes Metropolis 29 Liễu Giai
 Ngôi nhà số 300 Kim Mã
 Tòa nhà Capital Place 29 Liễu Giai

Đường phố

 An Xá
 Bà Huyện Thanh Quan
 Bắc Sơn
 Bưởi
 Cao Bá Quát
 Cầu Giấy
 Châu Long
 Chu Văn An
 Chùa Một Cột
 Cửa Bắc
 Cửa Đông
 Đặng Dung
 Đặng Tất
 Đào Tấn
 Điện Biên Phủ
 Độc Lập
 Đốc Ngữ
 Đội Cấn
 Đội Nhân
 Giang Văn Minh
 Giảng Võ
 Hàng Bún
 Hàng Cháo
 Hàng Đậu
 Hàng Than
 Hoàng Diệu
 Hoàng Hoa Thám
 Hoàng Văn Thụ
 Hòe Nhai
 Hồng Hà
 Hồng Phúc
 Hùng Vương
 Huỳnh Thúc Kháng
 Khúc Hạo
 Kim Mã
 Kim Mã Thượng
 La Pho
 La Thành
 Lạc Chính
 Láng Hạ
 Lê Duẩn
 Lê Hồng Phong
 Lê Trực
 Liễu Giai
 Linh Lang
 Lý Nam Đế
 Lý Văn Phức
 Mạc Đĩnh Chi
 Mai Anh Tuấn
 Nam Cao
 Nam Tràng
 Nghĩa Dũng
 Ngọc Hà
 Ngọc Khánh
 Ngũ Xã
 Nguyễn Biểu
 Nguyễn Cảnh Chân
 Nguyễn Chí Thanh
 Nguyễn Công Hoan
 Nguyên Hồng
 Nguyễn Khắc Hiếu
 Nguyễn Khắc Nhu
 Nguyễn Phạm Tuân
 Nguyễn Thái Học
 Nguyễn Thiếp
 Nguyễn Tri Phương
 Nguyễn Trung Trực
 Nguyễn Trường Tộ
 Nguyễn Văn Ngọc
 Núi Trúc
 Ông Ích Khiêm
 Phạm Hồng Thái
 Phạm Huy Thông
 Phan Đình Phùng
 Phan Huy Ích
 Phan Kế Bính
 Phó Đức Chính
 Phúc Xá
 Quần Ngựa
 Quán Thánh
 Sơn Tây
 Tam Đa
 Tân Ấp
 Thái Hà
 Thanh Bảo
 Thành Công
 Thanh Niên
 Tôn Thất Đàm
 Tôn Thất Thiệp
 Trần Huy Liệu
 Trần Phú
 Trần Tế Xương
 Trấn Vũ
 Trúc Bạch
 Vạn Bảo
 Văn Cao
 Văn Miếu
 Vạn Phúc
 Vĩnh Phúc
 Vũ Thạnh
 Yên Ninh
 Yên Phụ lớn
 Yên Thế

Hạ tầng
Hiện nay, các phường phía tây quận Ba Đình là những khu dân cư tập trung với những khu nhà chung cư được xây dựng sớm nhất của Hà Nội như Giảng Võ, Thành Công, Ngọc Khánh, Vĩnh Phúc, Cống Vị, Liễu Giai...

Các dự án đường sắt đô thị đi qua địa bàn quận là các tuyến số 1 (Ngọc Hồi - Yên Viên), tuyến số 2 (Nội Bài - Thượng Đình), tuyến số 3 (Trôi - Nhổn - Yên Sở), tuyến số 5 (Hồ Tây - Hòa Lạc), trong đó tuyến số 3 đoạn Nhổn - Ga Hà Nội (một phần của tuyến Trôi - Nhổn - Yên Sở) hiện đang được thi công; tuyến số 1, tuyến số 2 đoạn Nam Thăng Long - Trần Hưng Đạo (một phần của tuyến Nội Bài - Thượng Đình) và tuyến số 5 hiện đang được đầu tư xây dựng.

Trên địa bàn quận Ba Đình đã và đang xây dựng các khu đô thị như: khu đô thị 671 Hoàng Hoa Thám, khu đô thị bệnh viện 354, khu đô thị Vinhomes Gallery Giảng Võ...

Hệ thống đường sắt đô thị
 Tuyến số 3 (Đang xây dựng): (Quận Cầu Giấy) ← Ga Cầu Giấy - Ga Kim Mã → (Quận Đống Đa)

Hệ thống xe buýt

Điểm đầu cuối và trung chuyển:
 ĐTC Long Biên (10A, 10B, 17, 24, 47A, 50, 54, 58, 65, 98, 100, E05, E07)
 Bến xe Kim Mã (99, 107, BRT01)

Các tuyến xe buýt hoạt động:

Xem thêm

Quận Tây Hồ
Quận Đống Đa
Quận Hoàn Kiếm
Sông Hồng
Quảng trường Ba Đình
Khởi nghĩa Ba Đình
Chiến khu Ba Đình

Chú thích

Liên kết ngoài
Quận Ba Đình trên Cổng giao tiếp điện tử thành phố Hà Nội.


title: 19 tháng 9

text:
Ngày 19 tháng 9 là ngày thứ 262 (263 trong năm nhuận) trong lịch Gregory. Còn 103 ngày trong năm.

Sự kiện
1356 – Chiến tranh Trăm Năm: Quân Anh đánh bại quân Pháp và bắt giữ quốc vương của Pháp là Jean II trong trận Poitiers.
1442 – Vụ án Lệ Chi Viên: Đại thần Nguyễn Trãi của nhà Hậu Lê và gia quyến bị tru di tam tộc do bị khép vào âm mưu thí nghịch.
1885 – Tại tòa Khâm sứ Pháp tại Trung Kỳ, Nguyễn Phúc Ưng Kỷ làm lễ thụ phong, được tôn làm hoàng đế thứ 9 của triều Nguyễn, đặt niên hiệu là Đồng Khánh.
1893 – Thống đốc New Zealand tán thành Đạo luật Tuyển cử, trao cho toàn thể phụ nữ tại New Zealand quyền bỏ phiếu.
1940 – Chiến tranh thế giới thứ hai: Điệp viên Ba Lan Witold Pilecki tình nguyện để bị bắt giữ và bị đưa đến Auschwitz để thu thập và tuồn thông tin cho phong trào kháng chiến.
1941 – Chiến tranh thế giới thứ hai: Trận Kiev, quân Đức tiến vào Kiev, Ukraina sau khi quân Liên Xô rút khỏi thành phố, đây là một thảm hoạ quân sự của Liên Xô
 1944 – Chiến tranh thế giới thứ hai: Phần Lan và Liên Xô ký đình chiến, kết thúc Chiến tranh Tiếp diễn.
 1952 – Hoa Kỳ quyết định sẽ thẩm vấn Charlie Chaplin nếu ông trở lại nước này sau khi thăm Anh Quốc vì ông là đảng viên Đảng Cộng sản.
1973 – Quốc vương Carl XVI Gustaf của Thụy Điển tiến hành lễ đăng quang tại Stockholm.
 1983 – Saint Kitts và Nevis giành độc lập khỏi Vương quốc Anh.
 1991 – Người băng Ötzi, một xác ướp tự nhiên được bảo quản rất tốt của một người đàn ông từ khoảng năm 3300 TCN, được khám phá bởi hai người Đức đi du lịch.
 2006 – Quân đội Hoàng gia Thái Lan đảo chính chính phủ được bầu của Thủ tướng Thaksin Shinawatra trong lúc ông ở Thành phố New York vì hội họp Đại hội đồng Liên Hợp Quốc.

Sinh

 1900 – Nguyễn Phúc Vĩnh San, tức vua Duy Tân, hoàng đế thứ 11 của nhà Nguyễn (m. 1945).
 1919 – Hòa thượng Thích Huyền Quang, lãnh đạo Phật giáo Việt Nam, vị tăng thống thứ tư của Giáo hội Phật giáo Việt Nam Thống nhất (m. 2008).
 1916 – Giáo sư Vũ Khiêu, là một học giả nghiên cứu về văn hóa Việt Nam.
 1985 - Song Jong Ki, diễn viên nổi tiếng Hàn Quốc
 2005 - Nghệ sĩ âm nhạc, ngôi sao truyền thông Kryet Phạm

Mất
 1777 – Tân Chính vương Nguyễn Phúc Dương, một trong những chúa Nguyễn cuối cùng của Đàng Trong.
 1843 – Gaspard-Gustave de Coriolis, nhà toán học và nhà vật lý người Pháp
 1881 – James A. Garfield, Tổng thống Hoa Kỳ (s. 1831)
1885 – Nguyễn Phúc Gia Trinh, phong hiệu Mậu Hòa Công chúa, công chúa con vua Minh Mạng (s. 1823)
 1969 – Nguyễn Thế Truyền, nhà báo và nhà cách mạng Việt Nam (s. 1898)
2001 – Nguyễn Tôn Hoàn, lãnh tụ Đảng Đại Việt, phó thủ tướng Việt Nam Cộng hòa (s. 1917)
2020 - nhạc sĩ Phó Đức Phương (s. 1944)

Những ngày lễ và kỷ niệm

Tham khảo

Tháng chín
Ngày trong năm


title: Udea lutealis

text:
Udea lutealis là một loài bướm đêm thuộc họ Crambidae. Nó được tìm thấy ở châu Âu.

Sải cánh dài 23–26 mm. Con trưởng thành bay từ tháng 6 đến tháng 8 tùy theo địa điểm.

Ấu trùng ăn nhiều loại cây thân thảo khác nhau.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài
 http://www.waarneming.nl/soort.php?id=10108
 Lepidoptera of Belgium
 Udea lutealis at UKmoths

Động vật được mô tả năm 1809
Udea
Côn trùng châu Âu


title: Ezkurra

text:
Ezkurra là một đô thị trong tỉnh và cộng đồng tự trị Navarre, Tây Ban Nha. Đô thị này có dân số là 186 người. Đô thị nằm ở độ cao 525 m trên mực nước biển, cách tỉnh lỵ 58 km.
Cư dân ở đây sử dụng hai ngôn ngữ chính thức là tiếng Basque cùng với tiếng Tây Ban Nha. Ngoài ra tiếng Castillan cũng được sử dụng.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị ở Navarre


title: Agrypnus ryukyuensis

text:
Agrypnus ryukyuensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Kishii miêu tả khoa học năm 1985.

Chú thích

Tham khảo

Agrypnus


title: Quận Boone, Iowa

text:
Quận Boone là một quận thuộc tiểu bang Iowa, Hoa Kỳ. Quận lỵ đóng ở Boone.. Quận được đặt tên theo. Dân số theo điều tra năm 2010 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ là 26.306 người. Quận này thuộc vùng thống kê đô thị Boone, Iowa bao gồm toàn bộ quận Boone, Iowa, và khi kết hợp với vùng thống kê đô thị Ames, Iowa bao gồm khu vực Ames-Boone lớn hơn, đó là vùng thống kê kết hợp Iowa.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận này có diện tích , trong đó có  là diện tích mặt nước.

Các quận giáp ranh

Các xa lộ chính
 U.S. Route 30
 U.S. Route 169
 Iowa Highway 17
 Iowa Highway 144
 Iowa Highway 210

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của Iowa


title: Uranothauma

text:
Uranothauma là một chi bướm ngày thuộc họ Lycaenidae.

Các loài
Uranothauma antinorii (Oberthür, 1883)
Uranothauma artemenes (Mabille, 1880)
Uranothauma belcastroi Larsen, 1997
Uranothauma confusa Kielland, 1989
Uranothauma cordatus (Sharpe, 1892)
Uranothauma crawshayi Butler, 1895
Uranothauma cuneatum Tite, 1958
Uranothauma delatorum Heron, 1909
Uranothauma falkensteini (Dewitz, 1879)
Uranothauma frederikkae Libert, 1993
Uranothauma heritsia (Hewitson, 1876)
Uranothauma kilimensis Kielland, 1985
Uranothauma lukwangule Kielland, 1987
Uranothauma lunifer (Rebel, 1914)
Uranothauma nguru Kielland, 1985
Uranothauma nubifer (Trimen, 1895)
Uranothauma poggei (Dewitz, 1879)
Uranothauma pseudocrawshayi Kielland, 1980
Uranothauma uganda Kielland, 1980
Uranothauma usambarae Kielland, 1980
Uranothauma vansomereni Stempffer, 1951
Uranothauma williamsi Carcasson, 1961

Tham khảo

Liên kết ngoài
Uranothauma at funet

Polyommatini


title: Won Hàn Quốc

text:
Won () (Ký hiệu: ₩; code: KRW) là đơn vị tiền tệ của Đại Hàn Dân Quốc. Một Won được chia thành 100 jeon. Jeon không còn được dùng để giao dịch hằng ngày nữa và chỉ xuất hiện trong tỷ giá hối đoái. Won được ban hành bởi Ngân hàng Trung ương Hàn Quốc, có trụ sở tại thành phố thủ đô Seoul. Tiền tệ chính thức của Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên được ban hành bởi Ngân hàng Trung ương của Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên có trụ sở tại thủ đô Pyongyang, được gọi là Won Triều Tiên.

Nguồn gốc
"Won" cũ là từ có cùng gốc với Yuan Trung Quốc và Yên Nhật. Nó có nguồn gốc từ Hanja  (Hangul: 원, Hán-Việt: Viên), nó là một từ cùng gốc với ký tự Trung Quốc 圓 (yuan) có nghĩa là "hình tròn." Một Won được chia thành 100 "jeon" (, Hán-Việt: tiền), nó là một từ cùng gốc với ký tự Trung Quốc 錢 (qian) có nghĩa là "tiền tệ" và cũng được sử dụng như một đơn vị tiền tệ cổ.

Won Hàn Quốc đầu tiên
Trong suốt thời kỳ Triều Tiên thuộc Nhật, won được thay thế bằng yên, tạo thành Yên Hàn Quốc.

Vào năm 1945 sau Chiến tranh thế giới thứ hai, Triều Tiên bị chia cắt, kết quả là chia thành hai loại tiền tệ, đều gọi là won cho cả Nam và Bắc. Cả Won Nam và Won Bắc thay thế tiền yên. Won Hàn Quốc đầu tiên được chia thành 100 joen.

Won Hàn Quốc ban đầu được ấn định với Đô la Mỹ với tỷ giá 15Won = 1 Đô la. Một loạt đợt mất giá tiếp theo, những đợt cuối cùng là do Chiến tranh Triều Tiên. Các đợt như sau:

Tiền giấy
Vào năm 1946, Ngân hàng Joseon giới thiệu tiền giấy 10 và 100 won. Tiếp theo đó là vào năm 1949, tiền giấy 5 và 1000 won.

Một ngân hàng trung ương mới, Ngân hàng Trung ương Hàn Quốc, được thành lập vào 12 tháng 6 năm 1950, và giả định các nhiệm vụ của Ngân hàng Joseon. Tiền giấy được giới thiệu (1949) mệnh giá 5, 10 và 50 Jeon, 100 Won và 1000 Won. Tiền giấy 500 Won được giới thiệu vào 1952. Vào năm 1953, một loạt tiền giấy được ban hành, đồng thời tiền Won Hàn Quốc đầu tiên được thay thế bởi tiền Hwan vào 15 tháng 2 năm 1953. Từ 9 tháng 6 năm 1962, Won là đơn vị tiền tệ của Đại Hàn Dân Quốc được sử dụng chính thức.

Năm 2016, ngân hàng Trung ương Hàn Quốc thông báo ngừng lưu hành tiền giấy dưới 1000 Won

Các mệnh giá đang áp dụng trong lưu thông:
1 Won: tiền kim loại bằng nhôm, màu trắng.
5 Won: tiền kim loại bằng hợp kim đồng và kẽm, màu vàng.
10 Won: tiền kim loại bằng hộp kim đồng và kẽm màu vàng hoặc hợp kim đồng và nhôm màu hồng.
50 Won: tiền kim loại bằng hợp kim đồng, nhôm và nickel, màu trắng.
100 Won: tiền kim loại bằng hợp kim đồng và nickel, màu trắng.
500 Won: tiền kim loại bằng hợp kim đồng và nickel, màu trắng.
1000 Won: tiền giấy, màu xanh da trời.
5000 Won: tiền giấy, màu đỏ và vàng.
10000 Won: tiền giấy, màu xanh lá cây.
 50000 Won: tiền giấy,màu cam.

Tỷ giá hối đoái hiện tại

Tham khảo

Tiền tệ châu Á
Kinh tế Hàn Quốc
Chính phủ Hàn Quốc


title: Sân bay quốc tế Indianapolis

text:
Sân bay quốc tế Indianapolis (mã sân bay IATA: IND, mã sân bay ICAO: KIND, mã sân bay FAA LID: IND) là một sân bay công cộng nằm bảy dặm (11 km) về phía tây nam khu kinh doanh trung tâm của Indianapolis, một thành phố ở quận Marion, bang Indiana, Hoa Kỳ. Nó thuộc sở hữu và điều hành bởi Cơ quan sân bay Indianapolis. Sân bay này là lớn nhất trong Indiana, có diện tích khoảng 7.700 mẫu Anh (3.116 ha) đất Wayne và Decatur trong quận Marion, tất cả trong thành phố Indianapolis. Sân bay nằm gần đường cao tốc giữa các tiểu bang I-65, I-69, I-70 và I-74, tất cả đều kết nối với I-465 vành đai của thành phố. Ga hành khách của sân bay đầu tiên được thiết kế và được xây dựng tại Hoa Kỳ kể từ khi các cuộc tấn công khủng bố vào ngày 11 tháng 9 năm 2001.

FedEx Express đã mở trung tâm Indianapolis của họ trong năm 1988. Ba mở rộng kể từ khi mở cửa đã làm cho sân bay này là trung tâm lớn thứ hai trên thế giới của FedEx phía sau trung tâm thế giới tại sân bay quốc tế Memphis. IND là trung tâm hàng hóa lớn thứ tám ở Mỹ, sân bay bận rộn thứ 22 trên thế giới do giao thông hàng hóa. Hơn 1 triệu tấn hàng đã được xử lý qua sân bay này trong năm 2010.

Trong điều kiện giao thông thương mại trung bình hàng ngày có 154 chuyến bay đến 35 điểm đến. Hãng hàng không lớn nhất tại sân bay Delta Air Lines và các đối tác trong khu vực mà trung bình 42 chuyến bay một ngày đến 11 điểm đến và chiếm khoảng 25% lưu lượng thương mại và của IND.

Hãng hàng không và tuyến bay

Tham khảo

Liên kết ngoài

Sân bay Indiana
Indianapolis


title: Cryptocephalus kabakovi

text:
Cryptocephalus kabakovi là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Medvedev miêu tả khoa học năm 1978.

Chú thích

Tham khảo

K


title: Hot n Cold

text:
"Hot n Cold" (tạm dịch: "Nóng và lạnh") là một bài hát của nghệ sĩ thu âm người Mỹ Katy Perry nằm trong album phòng thu thứ hai của cô, One of the Boys (2008). Nó được phát hành như là đĩa đơn thứ hai trích từ album vào ngày 9 tháng 9 năm 2008 bởi Capitol Records, sau thành công vượt trội từ đĩa đơn trước "I Kissed a Girl". Bài hát được đồng viết lời bởi Perry, Dr. Luke và Max Martin, trong khi phần sản xuất được đảm nhiệm bởi Luke với sự tham gia hỗ trợ sản xuất từ Benny Blanco. Đây là một bản dance-pop với nội dung đề cập đến một cô gái thường phải đối mặt và giải quyết một mối quan hệ tình cảm không ổn định bởi những thay đổi tâm trạng thất thường từ người yêu của cô. Sự hợp tác giữa Perry và Dr. Luke được hình thành bởi những nhà điều hành thu âm tại Capitol Records, trong đó họ cho rằng One of the Boys vẫn đang thiếu "một hoặc hai bản hit lớn" vào thời điểm đó, và sau đó cả hai đã đồng sáng tác "I Kissed a Girl" và "Hot n Cold". Perry tiết lộ rằng bài hát ban đầu được chọn phát hành làm đĩa đơn đầu tiên cho album, nhưng sau đó cô đã thay đổi quyết định và phát hành "I Kissed a Girl" trước.

Sau khi phát hành, "Hot n Cold" nhận được những phản ứng tích cực từ các nhà phê bình âm nhạc, trong đó họ đánh giá cao giai điệu bắt tai của nó cũng như sự hợp tác hiệu quả giữa Perry và Dr. Luke, và gọi đây là một điểm nhấn nổi bật từ album. Bài hát còn gặt hái nhiều giải thưởng và đề cử tại những lễ trao giải lớn, bao gồm một đề cử giải Grammy cho Trình diễn giọng pop nữ xuất sắc nhất tại lễ trao giải thường niên lần thứ 52. "Hot n Cold" cũng tiếp nhận những thành công vượt trội về mặt thương mại, đứng đầu các bảng xếp hạng ở Áo, Canada, Đan Mạch, Phần Lan, Đức, Hungary, Na Uy và Thụy Sĩ, và lọt vào top 10 ở hầu hết những quốc gia nó xuất hiện, bao gồm vươn đến top 5 ở Úc, Bỉ, Ireland, Ý, Hà Lan, New Zealand, Thụy Điển và Vương quốc Anh. Tại Hoa Kỳ, bài hát đạt vị trí thứ ba trên bảng xếp hạng Billboard Hot 100, trở thành đĩa đơn thứ hai liên tiếp của Perry vươn đến top 5 và đã tiêu thụ được 5.7 triệu bản tại đây. Tính đến nay, nó đã bán được hơn 11.7 triệu bản trên toàn cầu, trở thành một trong những đĩa đơn bán chạy nhất mọi thời đại.

Video ca nhạc cho "Hot n Cold" được đạo diễn bởi Alan Ferguson và ra mắt vào ngày 1 tháng 10 năm 2008, trong đó Perry hóa thân thành một cô dâu đang chuẩn bị tuyên thệ trong nhà thờ với vị hôn thê của cô, người đã trải nghiệm một giấc mơ giữa ban ngày về việc cô đuổi bắt anh dưới nhiều hình tượng khác nhau sau khi anh bỏ trốn khỏi lễ cưới. Nó đã nhận được nhiều lượt yêu cầu phát sóng liên tục trên những kênh truyền hình âm nhạc như MTV và VH1, cũng như gặt hái một đề cử tại giải Video âm nhạc của MTV năm 2009 cho Video xuất sắc nhất của nữ ca sĩ. Để quảng bá bài hát, Perry đã trình diễn "Hot n Cold" trên nhiều chương trình truyền hình và lễ trao giải lớn, bao gồm The Ellen DeGeneres Show, Today, giải Âm nhạc châu Âu của MTV năm 2008 và Giải thưởng Âm nhạc NRJ năm 2009, cũng như trong tất cả những chuyến lưu diễn của cô. Kể từ khi phát hành, bài hát đã được hát lại và sử dụng làm nhạc mẫu bởi nhiều nghệ sĩ khác nhau, như Selena Gomez, Taylor Swift, Cher Lloyd và Bonnie McKee, cũng như xuất hiện trong nhiều tác phẩm điện ảnh và truyền hình, bao gồm 90210, Alvin and the Chipmunks: The Squeakquel, Ghost Whisperer, The Hills và Mean Girls 2. Ngày 15/11/2020, video ca nhạc đã cán mốc 1 tỉ lượt xem trên Youtube, Katy trở thành người đầu tiên trong lịch sử Youtube có 6 MV chính chủ trên 1 tỉ lượt xem

Danh sách bài hát
Tải kĩ thuật số
 "Hot n Cold" - 3:43
 "Hot n Cold" (Innerpartysystem Main) - 4:30

Đĩa CD tại châu Âu
 "Hot n Cold" (bản album) – 3:40
 "Hot n Cold" (Innerpartysystem phối lại) – 4:37
 "Hot n Cold" (Manhattan Clique phối lại) (radio chỉnh sửa) – 3:54

Đĩa CD tại Anh quốc
 "Hot n Cold" (bản album) – 3:40
 "Hot n Cold" (Innerpartysystem phối lại) – 4:37

Thành phần thực hiện
Thành phần thực hiện được trích từ ghi chú của One of the Boys, Capitol Records.

Thu âm và phối khí
 Thu âm tại Dr. Luke's Studios, Legacy Recording Studio (Thành phố New York) và Conway Recording Studio (Hollywood).
 Phối khí tại MixStar Studios ở Virginia Beach, Virginia.

Thành phần
 Viết lời - Katy Perry, Lukasz Gottwald, Max Martin
 Sản xuất - Dr. Luke, Benny Blanco (hỗ trợ sản xuất)
 Phối khí - Serban Ghenea
 Kỹ sư - Emily Wright, Sam Holland, Nick Banns, Tatiana Gottwald, Tina Kennedy
 Trống và lập trình - Dr. Luke, Benny Blanco
 Lập trình - Steven Wolf
 Guitar - Dr. Luke

Giải thưởng và đề cử

Xếp hạng

Xếp hạng tuần

Xếp hạng thập niên

Xếp hạng cuối năm

Xếp hạng mọi thời đại

Chứng nhận

Lịch sử phát hành

Xem thêm
Danh sách đĩa đơn bán chạy nhất thế giới

Tham khảo

Liên kết ngoài

Đĩa đơn năm 2008
Bài hát năm 2008
Bài hát của Katy Perry
Đĩa đơn quán quân Billboard Adult Top 40
Đĩa đơn quán quân Billboard Mainstream Top 40 (Pop Songs)
Đĩa đơn quán quân Canadian Hot 100
Đĩa đơn quán quân European Hot 100 Singles
Đĩa đơn quán quân tại Áo
Đĩa đơn quán quân tại Đan Mạch
Đĩa đơn quán quân tại Phần Lan
Đĩa đơn quán quân tại Đức
Đĩa đơn quán quân tại Hungary
Đĩa đơn quán quân tại Na Uy
Đĩa đơn quán quân tại Rumani
Đĩa đơn quán quân tại Thụy Sĩ
Đĩa đơn quán quân tại Thổ Nhĩ Kỳ
Bài hát nhạc dance-pop
Bài hát viết bởi Max Martin
Đĩa đơn của Capitol Records