title: Côngtenơ hóa

text:
Côngtenơ hóa là hệ thống vận chuyển hàng hóa đa phương thức sử dụng các côngtenơ (tiếng Anh: container) theo tiêu chuẩn ISO để có thể sắp xếp trên các tàu côngtenơ, toa xe lửa hay xe tải chuyên dụng. Có ba loại độ dài tiêu chuẩn của côngtenơ là 20 ft (6,1 m), 40 ft (12,2 m) và 45 ft (13,7 m). Sức chứa côngtenơ (của tàu, cảng v.v.) được đo theo TEU (viết tắt của twenty-foot equivalent units trong tiếng Anh, tức "đơn vị tương đương 20 foot"). TEU là đơn vị đo của hàng hóa được côngtenơ hóa tương đương với một côngtenơ tiêu chuẩn 20 ft (dài) × 8 ft (rộng) × 8,5 ft (cao) (khoảng 39 m³ thể tích). Phần lớn các côngtenơ ngày nay là các biến thể của loại 40 ft và do đó là 2 TEU. Các côngtenơ 45 ft cũng được tính là 2 TEU. Hai TEU được quy cho như là 1 FEU, hay forty-foot equivalent unit. Các thuật ngữ này của đo lường được sử dụng như nhau. Các côngtenơ cao ("High cube") có chiều cao 9,5 ft (2,9 m), trong khi các côngtenơ bán cao, được sử dụng để chuyên chở hàng nặng, có chiều cao là 4,25 ft (1,3 m).

Côngtenơ hóa là một yếu tố quan trọng của cuộc cách mạng trong logistics, đã góp phần làm thay đổi diện mạo của ngành vận tải trong thế kỷ 20. Malcolm McLean được cho là người đầu tiên phát minh ra côngtenơ trong những năm 1930 ở New Jersey, nhưng ông chỉ thành lập tập đoàn Sea-Land trong những năm 1950.

McLean giải thích rằng trong khi ngồi ở cầu cảng chờ hàng hóa ông đã chở đến để xếp lên tàu, ông nhận ra rằng thay vì xếp hay dỡ toa chở hàng thì các toa chở hàng này tự chúng (với một vài thay đổi nhỏ) sẽ là côngtenơ được vận chuyển.

Ngày nay, khoảng 90% hàng hóa được đóng trong các côngtenơ và được xếp lên các tàu chuyên chở thành từng cụm. Hơn 200 triệu côngtenơ được chuyên chở hàng năm.

Việc sử dụng rộng rãi của các côngtenơ tiêu chuẩn ISO đã ảnh hưởng tới việc thay đổi trong các tiêu chuẩn vận tải, chủ yếu là việc thay đổi các phần tháo lắp được của xe tải hay các phần trao đổi thành các phần có cùng kích thước và hình dạng (mặc dù không cần thay đổi công suất), và nó đã thay đổi toàn bộ việc sử dụng rộng rãi khắp thế giới của các thùng pallet vận tải cho phù hợp với côngtenơ ISO hay các xe tải thương mại.

Nguồn gốc

Trước khi có sự container hóa, hàng hóa thường được xử lý thủ công dưới dạng những lô hàng đóng gói riêng lẻ. Thông thường, hàng hóa được chất lên phương tiện từ nhà máy và đưa đến một kho cảng để dỡ ra và lưu trữ cho đến khi tàu tiếp theo đến. Khi tàu đến cảng, hàng hóa được di chuyển vào bên cạnh tàu cùng với các loại hàng khác, sau đó được hạ xuống hoặc mang vào khoang tàu và được đóng gói bởi công nhân cảng. Tàu có thể ghé thăm nhiều cảng khác nhau trước khi dỡ một lô hàng cụ thể. Mỗi lần ghé cảng đều kéo dài thời gian giao hàng của các lô hàng khác. Hàng hóa sau khi được chuyển đến có thể phải được dỡ vào một kho cảng khác trước khi được đón lên và chuyển đến địa điểm đích. Việc xử lý nhiều lần và những trì hoãn đã làm cho việc vận chuyển trở nên đắt đỏ, mất thời gian và không đáng tin cậy.

Sự container hóa có nguồn gốc từ các vùng khai thác than sớm ở Anh bắt đầu từ thế kỷ 18. Năm 1766, James Brindley thiết kế chiếc thuyền hộp 'Starvationer' với mười thùng gỗ, để vận chuyển than từ Worsley Delph (mỏ đá) đến Manchester bằng Kênh Bridgewater. Năm 1795, Benjamin Outram mở đường ray Little Eaton, trên đó than được vận chuyển trong các xe đẩy được xây dựng tại Butterley Ironwork của ông. Những xe đẩy có bánh kéo bằng ngựa trên đường ray đã có dạng thùng, chứa than, có thể được chuyển tải từ các thuyền barge trên Kênh Derby, mà Outram cũng đã khuyến khích.

Đến những năm 1830, các tuyến đường sắt đã vận chuyển các container có thể chuyển giao sang các phương tiện vận chuyển khác. Đường sắt Liverpool và Manchester ở Anh là một trong số đó, sử dụng "hộp gỗ hình chữ nhật đơn giản" để vận chuyển than từ mỏ than ở Lancashire đến Liverpool, nơi một cần cẩu chuyển chúng sang xe ngựa kéo. Ban đầu được sử dụng để di chuyển than ra và vào thuyền barge, "thùng lỏng" đã được sử dụng để đóng gói than từ những năm cuối thập kỷ 1780, tại các nơi như Kênh Bridgewater. Đến những năm 1840, thùng sắt đã được sử dụng cùng với thùng gỗ. Đầu thế kỷ 20, các thùng container kín đã được thiết kế để di chuyển giữa đường bộ và đường sắt.

Thế kỷ 20
Vào ngày 17 tháng 5 năm 1917, Benjamin Franklin "B. F." Fitch (1877–1956), người gốc tại Louisville, Kentucky, đã bắt đầu sử dụng thương mại các "khay có thể tháo rời" tại Cincinnati, Ohio. Ông đã thiết kế chúng như các khay chứa có thể dễ dàng chuyển đổi. Vào năm 1919, hệ thống của ông đã được mở rộ với hơn 200 khay chứa phục vụ 21 ga đường sắt và 14 xe tải hàng hóa.

Năm 1919, kỹ sư Stanisław Rodowicz tại Ba Lan đã phát triển ý tưởng đầu tiên về hệ thống khay chứa. Năm 1920, ông xây dựng một mẫu thử của xe hàng hai trục. Tuy nhiên, sự phát triển của hệ thống khay chứa tại Ba Lan đã bị gián đoạn bởi Cuộc chiến Ba Lan–Bolshevik.

Năm 1921, Bưu điện Hoa Kỳ đã hợp đồng với Đường sắt Trung tâm New York để vận chuyển thư bằng khay chứa. Năm 1930, Đường sắt Chicago & Northwestern đã bắt đầu vận chuyển khay chứa giữa Chicago và Milwaukee. Tuy nhiên, vào mùa xuân năm 1931, Ủy ban Thương mại Liên bang đã ngăn chặn việc sử dụng mức giá cố định cho các khay chứa.

Năm 1926, tàu hạng sang kết nối thường xuyên từ Luân Đôn đến Paris, Golden Arrow/Fleche d'Or, được vận hành bởi Southern Railway và French Northern Railway. Để vận chuyển hành lý của hành khách, họ đã sử dụng bốn khay chứa. Những khay chứa này được tải ở Luân Đôn hoặc Paris và vận chuyển đến cảng Dover hoặc Calais trên các toa tàu bằng phẳng ở Vương quốc Anh và "CIWL Pullman Golden Arrow Fourgon của CIWL" ở Pháp. Tại Hội nghị Vận tải Ô tô Thế giới lần thứ hai tại Roma, tháng 9 năm 1928, thượng nghị sĩ người Ý Silvio Crespi đã đề xuất sử dụng khay chứa cho hệ thống vận tải đường bộ và đường sắt, thông qua sự hợp tác thay vì cạnh tranh. Ông đề xuất việc này dưới sự bảo trợ của một tổ chức quốc tế tương tự Công ty Xe ngủ Quốc tế, cung cấp dịch vụ vận chuyển quốc tế cho hành khách trong các toa tàu ngủ. Vào năm 1928, Đường sắt Pennsylvania (PRR) đã bắt đầu dịch vụ khay chứa thường xuyên ở miền đông bắc Hoa Kỳ. Sau sự sụp đổ Wall Street năm 1929 tại New York và cuộc khủng hoảng kinh tế lớn sau đó, nhiều quốc gia không có phương tiện vận chuyển hàng hóa. Đường sắt trở thành một lựa chọn tiềm năng để vận chuyển hàng hóa và cơ hội đưa khay chứa vào ứng dụng rộng rãi đã nảy sinh. Tháng 2 năm 1931, tàu chở khay chứa đầu tiên đã ra mắt. Tàu này được gọi là Autocarrier, thuộc sở hữu của Southern Railway tại Vương quốc Anh. Autocarrier có 21 khoang để chứa các khay chứa của Southern Railway. Dưới sự bảo trợ của Phòng Thương mại Quốc tế tại Paris tại Venice vào ngày 30 tháng 9 năm 1931, trên một trong các nền tảng của Nhà ga Biển (Mole di Ponente), các thử nghiệm thực tế đã đánh giá cấu trúc tốt nhất cho các khay chứa châu Âu như một phần của một cuộc thi quốc tế.

Năm 1931, tại Hoa Kỳ, B. F. Fitch đã thiết kế hai khay chứa lớn nhất và nặng nhất từ trước đến nay. Một chiếc dài , rộng , cao , có thể chứa đến  trong khoảng . Chiếc thứ hai có kích thước dài , rộng , cao , có thể chứa đến  trong khoảng .

Vào tháng 11 năm 1932, tại Enola, Pennsylvania, Hoa Kỳ, đầu tiên trên thế giới đã mở cửa trạm hàng hóa dành riêng cho khay chứa do Pennsylvania Railroad quản lý. Hệ thống móc của Fitch đã được sử dụng để nạp các khay chứa lại.

Sự phát triển của việc sử dụng khay chứa được bắt đầu ở châu Âu và Hoa Kỳ như một cách để giúp các công ty đường sắt phục hồi sau sự sụp đổ tài chính Wall Street vào năm 1929, làm suy giảm kinh tế và giảm việc sử dụng các phương tiện vận chuyển.

Năm 1933, tại châu Âu, dưới sự hỗ trợ của Phòng Thương mại Quốc tế, đã thành lập Bộ văn phòng Quốc tế về Khay chứa (viết tắt B.I.C.). Vào tháng 6 năm 1933, B.I.C. đã đưa ra các thông số bắt buộc cho các khay chứa sử dụng trong giao thông quốc tế. Các khay chứa mà được nâng bằng các thiết bị như cần cẩu, băng tải trên cao, và thang máy (nhóm I), phải tuân theo quy định này và được xây dựng sau ngày 1 tháng 7 năm 1933.

 Điều 1: Về hình dáng, khay chứa có thể là loại kín hoặc loại mở, và về dung tích, chúng có thể là loại nặng hoặc loại nhẹ.
 Điều 2: Sức chứa tải của khay chứa phải được thiết kế sao cho tổng trọng lượng của chúng (bao gồm tải và trọng lượng rỗng) là:  cho khay chứa loại nặng;  cho khay chứa loại nhẹ; dung sai không quá 5% so với tổng trọng lượng cho phép trong cùng điều kiện như tải trên toa tàu.

Vào tháng 4 năm 1935, BIC thiết lập tiêu chuẩn thứ hai cho các khay chứa châu Âu:

Từ năm 1926 đến năm 1947 tại Hoa Kỳ, đường sắt Chicago North Shore and Milwaukee vận chuyển các phương tiện vận tải đường bộ và xe của người gửi bằng cách tải chúng lên các toa tàu bằng phẳng, di chuyển giữa Milwaukee, Wisconsin và Chicago, Illinois. Từ năm 1929, hãng Seatrain Lines đã vận chuyển các toa tàu hành trình đường sắt trên các tàu biển của họ để chuyển hàng hóa giữa New York và Cuba.

Vào giữa những năm 1930, đường sắt Chicago Great Western và sau đó là đường sắt New Haven đã bắt đầu dịch vụ "piggyback" (vận chuyển rơ mooc hàng hóa trên toa tàu bằng phẳng) giới hạn trong các đường sắt của họ. Đường sắt Chicago Great Western đã nộp đơn cấp bằng sáng chế tại Hoa Kỳ vào năm 1938 về cách họ cố định rơ mooc lên toa tàu bằng phẳng bằng xích và mắc cùm. Các thành phần khác bao gồm bánh chặn và ramp dẫn để nạp và dỡ rơ mooc từ các toa tàu bằng phẳng. Đến năm 1953, đường sắt Chicago, Burlington and Quincy, đường sắt Chicago and Eastern Illinois và đường sắt Southern Pacific cũng đã tham gia vào xu hướng này. Hầu hết các toa tàu được sử dụng là toa tàu bằng phẳng thừa được trang bị nền mới. Đến năm 1955, thêm 25 đường sắt đã bắt đầu cung cấp dịch vụ vận chuyển rơ mooc trên toa tàu bằng phẳng.

Thế chiến II
Trong thời kỳ Thế chiến II, Quân đội Úc đã sử dụng các khay chứa để giải quyết dễ dàng hơn các vấn đề về sự không đồng nhất về tiêu chuẩn đường sắt. Những khay chứa không thể chồng lên nhau này có kích thước tương tự với khay ISO 20 feet sau này và có thể chủ yếu được làm bằng gỗ.
nhỏ|Toa hàng trong bảo tàng đường sắt Bochum-Dahlhausen, hiển thị bốn khay chứa UIC-590 pa khác nhau
Trong cùng thời kỳ, Quân đội Hoa Kỳ bắt đầu kết hợp các vật phẩm có kích thước đồng nhất, cố định chúng lên một pa-lét, tạo nên gói chung để tăng tốc quá trình nạp và dỡ hàng hóa trên tàu vận tải. Năm 1947, Bộ Quân chuyên chở phát triển "Transporter", một khay chứa bằng thép sóng cứng, có khả năng chứa tải , dành cho việc vận chuyển đồ đạc gia đình của các sĩ quan trên thực địa. Nó dài , rộng , và cao , có cửa kép ở một đầu, được gắn trên khung và có vòng nâng ở bốn góc trên đỉnh. Trong Chiến tranh Triều Tiên, Transporter đã được đánh giá để vận chuyển thiết bị quân sự nhạy cảm và, sau khi chứng minh hiệu quả, đã được phê duyệt sử dụng rộng rãi hơn. Trộm cắp và hỏng hóc các thùng gỗ đã thuyết phục quân đội rằng cần sử dụng khay chứa bằng thép.
nhỏ|Malcom McLean ở cầu thang, cảng Newark, 1957

Giữa thế kỷ 20
Vào tháng 4 năm 1951, tại ga đường sắt Zürich Tiefenbrunnen ở Thụy Sĩ, Bảo tàng Vận tải Thụy Sĩ và Bureau International des Containers (BIC) đã tổ chức các buổi trình diễn về hệ thống container, với mục tiêu chọn lựa giải pháp tốt nhất cho Tây Âu. Các đại diện từ Pháp, Bỉ, Hà Lan, Đức, Thụy Sĩ, Thụy Điển, Anh, Ý và Hoa Kỳ đã tham dự. Hệ thống được lựa chọn cho Tây Âu dựa trên hệ thống của Hà Lan dành cho vận chuyển hàng tiêu dùng và chất thải, được gọi là Laadkisten (đúng nghĩa là "thùng nạp hàng"), đã được sử dụng từ năm 1934. Hệ thống này sử dụng các container lăn được di chuyển bằng đường sắt, xe tải và tàu, trong các cấu hình khác nhau với khả năng chứa lên đến , và có kích thước tối đa lên đến . Điều này đã trở thành tiêu chuẩn đầu tiên sau Thế chiến II cho đường sắt châu Âu, có tên là UIC 590, hay còn gọi là "pa-Behälter." Nó được triển khai tại Hà Lan, Bỉ, Luxembourg, Tây Đức, Thụy Sĩ, Thụy Điển và Đan Mạch.

Khi container ISO lớn trở nên phổ biến, sự hỗ trợ cho các container pa đã được loại bỏ bởi các hãng đường sắt. Vào những năm 1970, chúng bắt đầu được rộng rãi sử dụng để vận chuyển chất thải.

Năm 1952, Quân đội Hoa Kỳ phát triển hệ thống Transporter thành hệ thống CONtainer EXpress hoặc hệ thống hộp CONEX. Kích thước và sức chứa của hộp Conex tương tự như Transporter, nhưng hệ thống này đã được làm modular, bằng cách thêm một đơn vị nhỏ hơn, có chiều dài , chiều rộng  và chiều cao . Các container CONEX có thể xếp chồng lên nhau ba tầng và bảo vệ nội dung khỏi tác động của thời tiết.

Lần vận chuyển lớn đầu tiên của các container CONEX, chứa các dụng cụ kỹ thuật và phụ tùng thay thế, đã được thực hiện bằng đường sắt từ Kho đại chung Columbus ở Georgia đến Cảng San Francisco, sau đó bằng tàu đến Yokohama, Nhật Bản, và tiếp theo là đến Hàn Quốc, vào cuối năm 1952. Thời gian di chuyển đã được cắt đôi gần như một nửa. Khi Chiến tranh Việt Nam diễn ra, hầu hết nguồn cung cấp và vật liệu được vận chuyển bằng các container CONEX. Đến năm 1965, quân đội Hoa Kỳ đã sử dụng khoảng 100,000 hộp Conex, và hơn 200,000 vào năm 1967. Điều này đã trở thành ứng dụng toàn cầu đầu tiên của các container đa phương thức. Sau khi Bộ Quốc phòng Hoa Kỳ tiêu chuẩn hóa một container có tiết diện 8 x 8 feet, với độ dài là bội số của 10 feet, để sử dụng trong quân sự, nó nhanh chóng được áp dụng cho mục đích vận chuyển.

Vào năm 1955, Malcom McLean, người trước đó đã sở hữu một công ty vận tải bằng xe tải, đã hợp tác với kỹ sư Keith Tantlinger để phát triển mô hình container đa phương thức hiện đại. Các nhà tiên phong trong lĩnh vực đóng gói container trước đó đều tư duy hạn hẹp, vì họ tập trung vào việc tối ưu hóa các phương tiện vận chuyển cụ thể. "Sự hiểu biết cơ bản" của McLean, đã tạo điều kiện cho khả năng sử dụng container đa phương thức, là rằng ngành công nghiệp vận tải hàng hóa "điều đó cần là di chuyển hàng hóa, không phải là di chuyển tàu". Ông đã hình dung và đóng góp vào việc tạo nên một thế giới xoay quanh sự nhận thức đó, điều này đòi hỏi không chỉ tiêu chuẩn hóa container kim loại chính mà còn phải thay đổi độ drastical của mọi khía cạnh trong xử lý hàng hóa.

Vào năm 1955, thách thức ngay lúc đó của McLean và Tantlinger là thiết kế một container vận chuyển có thể được nạp lên tàu một cách hiệu quả và an toàn trong chuyến biển. Kết quả là một hộp có chiều cao 8 feet, rộng 8 feet và dài 10 feet, được làm từ thép gân dày 2.5 mm. Thiết kế này bao gồm một cơ chế khóa xoắn trên mỗi góc trên, cho phép dễ dàng cố định và nâng container bằng cần cẩu. Vài năm sau, khi ông Keith Tantlinger trở thành một giám đốc tại công ty Fruehauf, ông đã thuyết phục ông McLean nhượng quyền kiểm soát thiết kế của họ để thúc đẩy cuộc cách mạng container. Vào ngày 29 tháng 1 năm 1963, công ty của McLean, SeaLand, đã giải phóng quyền sở hữu sáng chế của họ, để những phát minh của Tantlinger có thể trở thành "cơ sở cho một góc chuẩn và khóa xoắn". Tantlinger đã tham gia sâu vào các cuộc tranh luận và thương thảo, mà trong các phiếu bầu liên tiếp vào tháng 9 năm 1965 (ngày 16 và 24 tháng 9, tương ứng) dẫn đến việc chấp nhận phiên bản sửa đổi của thiết kế Sea-Land như tiêu chuẩn Mỹ, sau đó là tiêu chuẩn quốc tế cho các phần góc của container vận chuyển. Điều này đã mở đầu cho tiêu chuẩn hóa quốc tế của container vận chuyển.

Tàu chuyên dụng
phải|nhỏ|Container đợi ở cảng Hàn Quốc Nam Kinh (Busan).
Các tàu đầu tiên được chế tạo dành riêng để vận chuyển container đã bắt đầu hoạt động vào năm 1926 để kết nối thường xuyên giữa tàu hạng sang đắt đỏ giữa Luân Đôn và Paris, Golden Arrow/Fleche d'Or. Bốn container đã được sử dụng để vận chuyển hành lý của hành khách. Những container này đã được tải ở Luân Đôn hoặc Paris và mang đến cảng Dover hoặc Calais. Tháng 2 năm 1931, tàu container đầu tiên trên thế giới được ra mắt. Nó được gọi là Autocarrier, thuộc sở hữu của Hãng Đường sắt Nam nước Anh. Nó có 21 khe để đặt container của Hãng Đường sắt Nam.

Bước tiếp theo ở châu Âu diễn ra sau Thế chiến II. Các tàu chuyên dụng để vận chuyển container đã được sử dụng giữa Vương quốc Anh và Hà Lan và cũng ở Đan Mạch vào năm 1951. Ở Hoa Kỳ, tàu bắt đầu vận chuyển container vào năm 1951, giữa Seattle, Washington và Alaska. Tuy nhiên, không một dịch vụ nào trong số này đạt được thành công đặc biệt. Ban đầu, các container khá nhỏ, với 52% chúng có thể tích nhỏ hơn . Hầu hết các container ở châu Âu đều được làm bằng gỗ và sử dụng nắp bằng vải canvas, và chúng yêu cầu thiết bị bổ sung để tải vào thân tàu hoặc xe tải.

Tàu container đầu tiên trên thế giới được xây dựng với mục đích cụ thể là tàu Clifford J. Rodgers, được xây dựng tại Montreal vào năm 1955 và thuộc sở hữu của Tổng Công ty White Pass and Yukon. Hành trình đầu tiên của nó đã vận chuyển 600 container giữa North Vancouver, British Columbia và Skagway, Alaska, vào ngày 26 tháng 11 năm 1955. Tại Skagway, các container được dỡ ra các xe lửa được xây dựng đặc thù để vận chuyển chúng lên phía bắc đến Yukon, trong dịch vụ đa phương thức đầu tiên sử dụng xe tải, tàu và xe lửa. Container hướng nam đã được gửi từ Yukon và được gửi bởi các nhà giao hàng lên xe lửa, tàu và xe tải đến người nhận mà không cần mở ra. Hệ thống đa phương thức đầu tiên này hoạt động từ tháng 11 năm 1955 cho đến năm 1982.

Công ty vận tải biển container đầu tiên thực sự thành công ra đời vào ngày 26 tháng 4 năm 1956, khi doanh nhân vận tải Mỹ McLean đặt 58 "xe trailer" (sau này được gọi là container) lên một chiếc tàu chở dầu đã được cải tiến, tàu SS Ideal X, và chở chúng từ Newark, New Jersey đến Houston, Texas. Độc lập với những sự kiện tại Canada, McLean đã nảy ra ý tưởng sử dụng các container lớn không bao giờ mở trong quá trình vận chuyển và có thể chuyển từ phương tiện này sang phương tiện khác như xe tải, tàu và xe lửa. Ban đầu, McLean ưu tiên việc xây dựng "tàu container" bằng cách lấy container từ các xe tải lớn và cất chúng trong khoang hàng hóa của tàu. Phương pháp này, được gọi là roll-on/roll-off, không được áp dụng do lãng phí không gian hàng hóa tiềm năng lớn trên tàu, còn gọi là "broken stowage". Thay vào đó, McLean đã sửa đổi ý tưởng ban đầu của mình bằng cách chỉ chở container lên tàu mà không kèm theo khung chassis. Do đó, thuật ngữ "tàu container" hoặc "tàu rỗng" ra đời.

Hướng tới tiêu chuẩn

Trong giai đoạn 20 năm đầu tiên của quá trình container hóa, đã sử dụng nhiều kích thước và phụ kiện góc khác nhau cho container. Tại Mỹ một mình, đã xuất hiện hàng chục hệ thống container không tương thích với nhau. Trong số những công ty vận tải lớn nhất, Công ty Matson Navigation sử dụng container , còn Sea-Land Service, Inc sử dụng container . Những kích thước chuẩn và các quy định về cách nối và củng cố container như hiện nay đã hình thành dựa trên một loạt thỏa thuận phức tạp và kéo dài giữa các công ty vận tải quốc tế, hệ thống đường sắt châu Âu, đường sắt Hoa Kỳ và các công ty vận tải bằng xe tải ở Mỹ. Mọi người đã phải từ bỏ một số yếu tố để thống nhất. Ví dụ, mặc dù Sea-Land có container dài , nhưng không được chọn làm kích thước chuẩn trong quy trình này. Cuối cùng, bốn khuyến nghị quan trọng của tổ chức Tiêu chuẩn Hóa Quốc tế (ISO) đã định chuẩn quá trình container hóa toàn cầu:

 Tháng 1 năm 1968: ISO 668 định nghĩa các thuật ngữ, kích thước và đánh giá.
 Tháng 7 năm 1968: R-790 quy định các dấu hiệu nhận dạng.
 Tháng 1 năm 1970: R-1161 đưa ra gợi ý về các phụ kiện góc.
 Tháng 10 năm 1970: R-1897 xác định kích thước nội bộ tối thiểu của container hàng hóa đa dụng.

Dựa trên các tiêu chuẩn này, tàu container đầu tiên có khả năng chở TEU (Twenty-foot equivalent unit) là tàu  của công ty tàu NYK từ Nhật Bản, bắt đầu hoạt động vào năm 1968 và có thể chở 752 container TEU.

Ở Hoa Kỳ, quá trình container hóa và những tiến bộ khác trong vận chuyển bị ảnh hưởng bởi Ủy ban Thương mại Liên bang (ICC), được thành lập vào năm 1887 để ngăn các hãng đường sắt sử dụng giá cước độc quyền và phân biệt đối xử về giá cước, nhưng sau đó bị ảnh hưởng bởi hiện tượng Bắt giữ quyền kiểm soát. Đến thập kỷ 1960, việc phê chuẩn từ ICC cần thiết trước khi bất kỳ đơn vị vận chuyển nào có thể chở các mặt hàng khác nhau trên cùng một phương tiện hoặc thay đổi giá cước. Hệ thống được tích hợp đầy đủ ở Hoa Kỳ ngày nay chỉ trở nên khả thi sau khi việc giám sát quy định của ICC bị thu hẹp lại (và bị hủy bỏ vào năm 1995). Ngành vận tải bằng xe tải và đường sắt được giải phóng quy định vào những năm 1970 và giá cước hàng hải được giải phóng quy định vào năm 1984.

Vận tải bằng đường sắt xếp chồng đôi, trong đó các container được xếp chồng lên nhau hai lớp trên các toa xe đường sắt, đã được giới thiệu ở Hoa Kỳ. Ý tưởng này được phát triển bởi Sea-Land và đường sắt Southern Pacific. Toa xe chở container đôi đứng độc lập đầu tiên (hoặc toa xe COFC đơn vị 40 feet) được giao vào tháng 7 năm 1977. Toa xe chở container đa đơn vị, tiêu chuẩn của ngành, xuất hiện vào năm 1981. Ban đầu, những toa xe đường sắt xếp chồng đôi này được triển khai trong dịch vụ tàu thường trực. Kể từ khi American President Lines bắt đầu dịch vụ tàu chuyên chở container đôi đứng từ Los Angeles đến Chicago vào năm 1984, khối lượng vận chuyển đã tăng nhanh chóng.

Tác động

Container hóa đã làm giảm đáng kể chi phí trong thương mại quốc tế và tăng tốc độ giao thương, đặc biệt là với hàng tiêu dùng và hàng hóa. Điều này đã thay đổi hoàn toàn bản chất của các thành phố cảng trên khắp thế giới. Trước đây, trước khi quá trình đóng gói container được tự động hóa, một nhóm gồm 20 đến 22 người thợ xếp hàng dọc bờ sẽ đóng gói từng lô hàng vào khoang tàu. Tuy nhiên, sau khi container hóa, không cần đội ngũ lớn của thợ xếp hàng dọc bờ tại các cảng, và công việc này đã thay đổi một cách lớn.

Đồng thời, cơ sở cảng cần thay đổi để phù hợp với container hóa. Một tác động khác là sự suy giảm của một số cảng và sự phát triển của các cảng khác. Tại Cảng San Francisco, những bến cũ không còn cần thiết cho việc tải và dỡ hàng, nhưng không có đủ không gian để xây dựng các khu vực lớn để lưu trữ và sắp xếp container trong quá trình chuyển chế độ vận chuyển. Kết quả là, Cảng San Francisco thậm chí đã ngừng hoạt động như một cảng thương mại lớn, nhưng Cảng Oakland gần đó đã trở thành cảng lớn thứ hai ở Bờ Tây Hoa Kỳ. Tương tự, các cảng Manhattan và New Jersey cũng trải qua tình huống tương tự. Ở Vương quốc Anh, Cảng Luân Đôn và Cảng Liverpool đã giảm thiểu tầm quan trọng. Trong khi đó, Cảng Felixstowe ở Anh và Cảng Rotterdam ở Hà Lan đã trở thành những cảng lớn.

Nói chung, container hóa đã làm cho các cảng nội địa trên các con đường nước không thể tiếp nhận tàu sâu chạy suy giảm, thay vào đó là sự tăng lên của các cảng biển, xây dựng các cảng container lớn bên cạnh các cảng biển sâu dọc bờ biển. Nhờ container đa phương tiện, công việc đóng gói, mở gói và sắp xếp hàng hóa có thể thực hiện xa khỏi điểm khởi hành. Công việc này đã dịch chuyển đến các "cảng khô" và các kho hàng khổng lồ ở các thị trấn nông thôn, nơi đất và lao động rẻ hơn so với các thành phố ven biển. Sự biến đổi này về nơi thực hiện công việc kho hàng đã giải phóng bất động sản quý báu ven bờ gần trung tâm kinh doanh của các thành phố cảng trên khắp thế giới để phục hồi và gây ra nhiều dự án hồi sinh bên bờ.

Tác động của container hóa đã nhanh chóng lan rộng ra ngoài ngành vận chuyển biển. Container nhanh chóng được sử dụng trong cả ngành vận tải bằng xe tải và đường sắt để vận chuyển hàng hóa mà không cần đến biển. Cả ngành sản xuất cũng đã thay đổi để tận dụng container. Các công ty trước đây thường gửi những lô hàng nhỏ lẻ, nhưng giờ đây họ thường gom chúng lại vào trong các container. Nhiều loại hàng hóa hiện nay đã được thiết kế sao cho vừa vặn chính xác với kích thước của container. Sự đáng tin cậy của container đã tạo điều kiện cho việc thực hiện sản xuất đúng lúc, khi các nhà cung cấp linh kiện có thể giao các bộ phận cụ thể theo lịch trình cố định.

Vào năm 2004, tổng lưu lượng container trên toàn cầu đạt 354 triệu TEU, trong đó 82% được xử lý bởi 100 cảng container hàng đầu trên thế giới.

Thế kỷ 21
Đến năm 2009, khoảng 90% lượng hàng hóa không phải dạng rời trên toàn cầu được vận chuyển bằng cách xếp chồng chúng vào các container trên tàu vận tải; 26% tổng lượng chuyển dịch container diễn ra ở Trung Quốc. Ví dụ, năm 2009, Trung Quốc có tổng cộng 105,976,701 lượt chuyển dịch (cả quốc tế và ven biển, không tính Hong Kong), Hong Kong có 21,040,096 lượt (được liệt kê riêng), trong khi Hoa Kỳ chỉ có 34,299,572 lượt. Năm 2005, khoảng 18 triệu container thực hiện hơn 200 triệu chuyến đi mỗi năm. Một số tàu có thể chở hơn , như tàu Emma Mærsk, dài , được ra mắt vào tháng 8 năm 2006. Dự đoán rằng, có một lúc nào đó, kích thước của tàu container sẽ bị hạn chế bởi độ sâu của eo biển Đường Malacca, một trong những tuyến đường biển sôi động nhất thế giới, nối Ấn Độ Dương với Thái Bình Dương. Kích thước này, gọi là Malaccamax, giới hạn chiều dài của tàu là  và chiều rộng là .

Không nhiều người đã thấy rõ tầm ảnh hưởng của việc đóng container đối với ngành vận tải biển. Vào những năm 1950, nhà kinh tế học trường Đại học Harvard, Benjamin Chinitz, đã dự đoán rằng việc đóng container sẽ giúp New York vận chuyển hàng công nghiệp của mình ra miền Nam nước Mỹ một cách rẻ hơn so với các khu vực khác, nhưng ông không ngờ rằng việc này có thể làm cho việc nhập khẩu hàng hóa từ nước ngoài trở nên rẻ hơn. Hầu hết các nghiên cứu kinh tế về container hạn chế đơn thuần rằng các công ty vận tải sẽ thay thế các hình thức vận chuyển cũ bằng cách đóng container, nhưng không ai dự đoán rằng quá trình container hóa chính nó sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến việc lựa chọn của các nhà sản xuất và tăng khối lượng thương mại tổng cộng.

Việc sử dụng rộng rãi các container tiêu chuẩn ISO đã thúc đẩy việc điều chỉnh các tiêu chuẩn vận chuyển hàng khác, dần dần buộc các thùng xe tải có thể tháo rời hoặc thùng đổi vào các kích thước và hình dạng tiêu chuẩn (mặc dù không đủ mạnh để xếp chồng), và thay đổi toàn bộ việc sử dụng pallet hàng hóa trên toàn cầu để vừa với các container ISO hoặc phương tiện thương mại.

Việc cải thiện an ninh hàng hóa là một lợi ích quan trọng của việc đóng container. Khi hàng hóa được nạp vào container, chúng không được chạm vào cho đến khi đến nơi đích. Hàng hóa không thể nhìn thấy được bởi những người xem thường, vì vậy nguy cơ bị đánh cắp thấp hơn. Cửa container thường được niêm phong để phát hiện sự can thiệp. Một số container được trang bị thiết bị giám sát điện tử và có thể được giám sát từ xa để phát hiện thay đổi trong áp suất không khí, xảy ra khi cửa container mở. Điều này đã giảm thiểu tình trạng trộm cắp mà đã gây khó khăn cho ngành vận tải biển trong thời gian dài. Các phát triển gần đây đã tập trung vào việc sử dụng tối ưu hóa thông minh về logistics để tăng cường an ninh.

Sự sử dụng cùng kích thước cơ bản của container trên toàn cầu đã giảm bớt vấn đề gây ra bởi các kích thước tiêu chuẩn đường sắt không tương thích. Hầu hết các mạng lưới đường sắt trên thế giới hoạt động trên đường ray cùng kích thước  được gọi là đường sắt tiêu chuẩn, nhưng một số quốc gia (như Nga, Ấn Độ, Phần Lan và Litva) sử dụng đường sắt rộng, trong khi các quốc gia khác ở châu Phi và Nam Mỹ sử dụng đường sắt hẹp. Việc sử dụng tàu container trong tất cả các quốc gia này làm cho việc chuyển hàng từ tàu có kích thước đường sắt khác nhau trở nên dễ dàng hơn.

Container đã trở thành phương tiện phổ biến để vận chuyển ô tô cá nhân và các phương tiện khác ra nước ngoài bằng container dài 20 hoặc 40 feet. Khác với việc vận chuyển ô tô bằng cách lăn/đẩy vào tàu, đồ cá nhân có thể được nạp vào container cùng với phương tiện, giúp việc di chuyển quốc tế dễ dàng hơn.

Vào tháng 7 năm 2020, Hiệp hội Vận tải Container Kỹ thuật số (DCSA), một tổ chức phi lợi nhuận được thành lập để thúc đẩy việc tiêu chuẩn hóa công nghệ vận tải container kỹ thuật số, đã công bố tiêu chuẩn trao đổi số hóa lịch trình hoạt động của tàu (OVS).

Trái ngược với việc container vận tải biển do người gửi sở hữu, một xu hướng kiên định trong ngành là các đơn vị mới được mua bởi các công ty cho thuê container. Kinh doanh cho thuê chiếm 55% tổng số container mới mua vào năm 2017, với tốc độ tăng trưởng của số lượng container của họ là 6.7%, so với tốc độ tăng trưởng 2.4% TEU của các đơn vị vận tải, theo công ty tư vấn vận tải toàn cầu Drewry trong báo cáo 'Container Census & Leasing and Equipment Insight', dẫn đến tỷ lệ tổng cộng của các container vận tải biển trên toàn thế giới được thuê đạt 54% vào năm 2020.

Vào năm 2021, thời gian trung bình để dỡ hàng từ container tại châu Á là 27 giây, tại Bắc Âu là 46 giây và tại Bắc Mỹ là 76 giây.

Kích thước thông dụng

Kích thước và tải trọng cho phép của container hiện được xác định chủ yếu theo 2 hệ quy chuẩn sau:
ISO 668:2013 Series 1 freight containers—Phân loại, kích thước và xếp hạng
 ISO 1496-1:2013 Series 1 freight containers—Thông số kỹ thuật và thử nghiệm—Part 1: General cargo containers for general purposes

Xếp container

Container đầy đủ
Container đầy đủ (FCL) là một loại container theo tiêu chuẩn ISO được nạp và dỡ dưới sự rủi ro và trách nhiệm của một người gửi hàng và một người nhận hàng. Trong thực tế, điều này có nghĩa là toàn bộ container dành cho một người nhận hàng. Lô hàng container FCL thường có mức giá vận chuyển thấp hơn so với một khối lượng tương đương của hàng hóa trong hình thức hàng rời. FCL được dùng để chỉ một container được nạp đầy đủ trọng lượng hoặc thể tích tối đa cho phép, nhưng trong thực tế ở vận tải biển, FCL không luôn luôn có nghĩa là tải trọng hoặc sức chứa đầy đủ - nhiều công ty thường ưu tiên giữ lại một container 'hầu như' đầy để tối giản hóa logistics và tăng cường an ninh so với việc chia sẻ container với hàng hóa khác.

Container không đầy đủ
Container không đầy đủ (LCL) là một lô hàng không đủ lớn để nạp đầy một container hàng thông thường. Viết tắt LCL trước đây áp dụng cho "ít hơn (tải trọng của đường sắt) cho lô hàng" cho các lượng hàng từ các người gửi khác nhau hoặc giao hàng tới các điểm đích khác nhau được vận chuyển trên một toa xe đường sắt duy nhất để tối ưu hiệu suất. Hàng hóa LCL thường được sắp xếp và phân phối lại vào các toa xe đường sắt khác nhau tại các trạm nối đường sắt trung gian trên đường đến điểm đích cuối.

Groupage là quá trình lấp đầy một container bằng nhiều lô hàng khác nhau để tối ưu hiệu suất.

LCL là "một lượng hàng hóa ít hơn yêu cầu để áp dụng mức giá cho toa xe. Một lượng hàng hóa ít hơn so với khả năng nạp của một container nhiều chủ đích thể hiện hoặc đánh giá. Nó cũng có thể được xác định là "một lô hàng hóa không hiệu quả để nạp đầy một container vận chuyển. Nó được nhóm cùng với các lô hàng hóa khác cùng điểm đích trong một container tại một trạm hàng container".

Các Vấn đề

Nguy hiểm
Các container đã được sử dụng để buôn lậu hàng cấm hoặc ô tô trộm cắp. Hầu hết các container không bao giờ được kiểm tra kỹ lưỡng do số lượng lớn của chúng. Trong những năm gần đây, có nhiều lo ngại rằng các container có thể được sử dụng để vận chuyển kẻ khủng bố hoặc vật liệu khủng bố vào một quốc gia mà không bị phát hiện. Chính phủ Mỹ đã đưa ra Chương trình An ninh Container (CSI), nhằm đảm bảo rằng hàng hóa nguy hiểm được kiểm tra hoặc quét, ưu tiên tại cảng xuất phát.

Container trống
Các container được thiết kế để được sử dụng liên tục, được nạp hàng mới cho một điểm đến mới ngay sau khi được làm trống hàng trước. Tuy nhiên, điều này không luôn khả thi và trong một số trường hợp, chi phí vận chuyển container trống đến nơi có thể sử dụng được coi là cao hơn giá trị của container đã qua sử dụng. Các hãng tàu vận tải hàng biển và các công ty cho thuê container đã trở thành chuyên gia trong việc tái vị trí các container trống từ các khu vực có nhu cầu thấp hoặc không có nhu cầu, như Bờ Tây Hoa Kỳ, đến các khu vực có nhu cầu cao, như Trung Quốc. Việc tái vị trí trong vùng cảng cũng là tâm điểm của công việc tối ưu hóa hệ thống logistics gần đây. Các container bị hỏng hoặc không còn sử dụng được có thể được tái chế dưới hình thức Kiến trúc container biển, hoặc lấy lại lượng thép để sử dụng. Vào mùa hè năm 2010, có sự thiếu hụt toàn cầu về container khi việc vận chuyển tăng sau đợt suy thoái, trong khi việc sản xuất container mới hầu như đã ngưng.

Mất mát trên biển
Thỉnh thoảng, các container rơi khỏi các tàu, thường xảy ra trong những trận bão. Theo các nguồn thông tin, từ 2.000 đến 10.000 container bị mất trên biển mỗi năm. Hội đồng Vận chuyển Thế giới cho biết trong một cuộc khảo sát với các công ty vận tải rằng thông tin này đã được nhiễu loạn và tính trung bình khoảng 350 container bị mất trên biển mỗi năm, hoặc 675 nếu tính cả các sự kiện thảm họa. Ví dụ, vào ngày 30 tháng 11 năm 2006, một container bị cuốn vào bờ tại Outer Banks của Bắc Carolina, cùng hàng nghìn bao Khoai tây chiên Doritos. Các container bị mất trong biển cảng thường bị đập vỡ bởi hàng hóa và sóng nước, và thường chìm nhanh chóng. Tuy không phải tất cả các container đều chìm, chúng hiếm khi nổi cao trên mặt nước, tạo nên tình trạng nguy hiểm cho việc vận tải mà khó phát hiện. Hàng hóa từ các container bị mất đã cung cấp cho các nhà địa học biển cơ hội bất ngờ để theo dõi dòng chảy biển toàn cầu, đặc biệt là một lô hàng của Friendly Floatees.

Năm 2007, Phòng Thương mại Quốc tế và Hội đồng Vận chuyển Thế giới đã bắt đầu làm việc trên một mã nguồn thực hành về việc lưu trữ container, bao gồm việc đào tạo phi hành đoàn về hiện tượng lăn tham số, xếp chồng an toàn hơn, đánh dấu container và bảo vệ hàng hóa trên boong khi biển động mạnh.

Thách thức từ công đoàn
Một số trận đánh lớn trong cuộc cách mạng container đã được diễn ra tại Washington, D.C.. Vận tải đa chế đạt được sự thúc đẩy lớn vào đầu những năm 1970, khi các hãng vận tải chiến thắng để được phép áp dụng tỷ lệ kết hợp giữa đường sắt và đại dương. Sau đó, các hãng vận tải chung không làm việc trực tiếp với tàu chiến thắng cuộc chiến với một quyết định của Tòa án Tối cao Hoa Kỳ chống lại các hợp đồng cố gắng yêu cầu sử dụng lao động công đoàn cho việc đóng gói và bóc container tại các vị trí ngoài cảng.

Là nguồn gây nhiễm khuẩn côn trùng
Các container thường bị xâm nhập bởi các côn trùng gây hại. Sự xâm nhập của các loài gây hại thường tập trung xung quanh cảng, và container thường là nguồn truyền tải thành công cho những sự lây truyền gây hại này. Ban Tổ chức Tác nghiệp Container biển (SCTF) của IPPC công bố Mã Lục trục Vận chuyển Hàng hóa (CTU), các chất trừ sâu được đề xuất và các tiêu chuẩn khác (xem ) và các khuyến nghị cho việc làm sạch, kiểm tra và cách ly container. SCTF cũng cung cấp bản dịch tiếng Anh của Tiêu chuẩn Quốc gia Trung Quốc (GB/T 39919-2021).

Các ứng dụng khác của container

nhỏ|Container đã được chuyển đổi sử dụng làm văn phòng tại một công trường xây dựng
Các container được sử dụng làm cơ sở để xây dựng nhà ở và các công trình khác phục vụ con người, có thể là nhà tạm thời hoặc cố định. Chúng có thể là toà nhà chính, căn nhà nhỏ, nơi làm việc hoặc phòng làm việc, và cả phòng làm việc nhỏ hoặc phòng thí nghiệm. Container cũng có thể dùng như những kho hoặc không gian lưu trữ trong công nghiệp và thương mại.

Ở Amsterdam, Tempo Housing đã xếp chồng các container để tạo thành các căn hộ riêng lẻ. Container cũng được áp dụng trong việc đặt các trung tâm dữ liệu máy tính, tuy nhiên thường chỉ sử dụng những container đặc biệt cho mục đích này.

Hiện nay, có nhu cầu lớn để chuyển đổi container để phục vụ các mục đích cụ thể trên thị trường nội địa. Do đó, đã xuất hiện nhiều phụ kiện đặc biệt cho container, phục vụ nhiều mục đích khác nhau. Các phụ kiện này bao gồm giá để lưu trữ tài liệu, lớp lót, hệ thống sưởi ấm, đèn chiếu sáng, ổ cắm điện để tạo văn phòng an toàn theo yêu cầu, khu ẩm thực và phòng sấy khô, kiểm soát độ ẩm để lưu trữ đồ nội thất, và ramp để lưu trữ các vật nặng hơn. Container cũng được sử dụng để tạo khu vực bảo vệ thiết bị, quán cà phê tạm thời, gian hàng triển lãm, những điểm bảo vệ và nhiều ứng dụng khác.

Vận chuyển công cộng dùng container là một ý tưởng, hiện chưa được thực hiện, về việc thay đổi xe ô tô để dùng như những container cá nhân trong việc vận chuyển hành khách ngoài đường bộ.

Tiêu chuẩn container ACTS đã trở thành cơ sở cho thiết bị chữa cháy container hóa trên toàn châu Âu.

Container cũng được dùng cho các hệ thống vũ khí, như hệ thống Club-K của Nga, cho phép biến hệ thống container thông thường thành tàu đạn đạo, có khả năng tấn công mục tiêu trên bề mặt nước và bề mặt đất, và hệ thống vũ khí container (CWS) được phát triển cho Lục quân Hoa Kỳ để triển khai nhanh một trạm súng máy từ xa từ một container.

Các hệ thống côngtenơ khác
 Haus-zu-Haus (Đức)
 Các côngtenơ RACE (Úc)

Xem thêm
 Xe côngtenơ
 Cần cẩu
 Xe nâng hạ
 Đơn vị thiết bị nâng hạ

Chú thích

Ghi chú

Vận chuyển và phân phối hàng hóa
Vận tải
Thiết bị vận chuyển


title: Beuzeville-au-Plain

text:
Beuzeville-au-Plain  là một xã thuộc tỉnh Manche trong vùng Normandie tây bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 27 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Beuzevilleauplain


title: Mecodema

text:
Mecodema là một chi bọ cánh cứng trong họ Carabidae.

Các loài
 Mecodema allani Fairburn, 1945
 Mecodema brittoni Townsend, 1965
 Mecodema bullatum Lewis 1902
 Mecodema crenaticolle Redtenbacher, 1868
 Mecodema crenicolle Castelnau, 1867
 Mecodema ducale Sharp, 1886
 Mecodema dux Britton, 1949
 Mecodema elongatum Castelnau, 1867
 Mecodema fulgidum Broun, 1881
 Mecodema gourlayi Britton, 1949
 Mecodema hector Britton, 1949
 Mecodema howitti Castelnau
 Mecodema huttense Broun, 1915
 Mecodema impressum Castelnau, 1867
 Mecodema infimate Lewis, 1902
 Mecodema laeviceps Broun, 1904
 Mecodema laterale Broun, 1917
 Mecodema lucidum Castelnau, 1867
 Mecodema minax Britton, 1949
 Mecodema morio (Castelnau, 1867)
 Mecodema oconnori Broun
 Mecodema politanum Broun, 1917
 Mecodema pulchellum Townsend, 1965
 Mecodema punctellum (Broun, 1921)
 Mecodema quoinense Broun, 1912
 Mecodema rex Britton, 1949
 Mecodema simplex Castelnau, 1867
 Mecodema spiniferum Broun, 1880
 Mecodema validum Broun, 1923

Hình ảnh

Tham khảo

 NZ Entomologist
 Chi Mecodema Blanchard, 1853, Carabidae of the World

 Royal Society of New Zealand
 LandCare


title: Zamia montana

text:
Zamia montana là một loài thực vật thuộc họ Zamiaceae. Đây là loài đặc hữu của Colombia. Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo

 Donaldson, J.S. 2003. Zamia montana. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 24 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Colombia
montana


title: Inquisitor taivaricosa

text:
Inquisitor taivaricosa là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Turridae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Inquisitor


title: Bồ-đề

text:
Bồ-đề (chữ Hán: 菩提, tiếng Phạn và tiếng Pali: बोधि bodhi) là danh từ dịch âm từ tiếng Phạn bodhi, dịch nghĩa là Tỉnh thức, Giác ngộ (chữ Hán: 覺悟). Trong thời Phật giáo nguyên thủy, Bồ-đề là từ chỉ trạng thái chứng được bốn cấp Thánh đạo (sa. āryamārga) bằng cách hành trì 37 Bồ-đề phần và diệt trừ Vô minh, thông suốt được Tứ diệu đế. Trong Tiểu thừa (hīnayāna), Bồ-đề là chứng được Tứ diệu đế, thoát khổ. Ở đây người ta phân biệt ba giai đoạn: tu và chứng quả Thanh văn thừa (śrāvakayāna), tu và chứng quả Độc giác Phật (pratyekabuddha) và cuối cùng là đạt quả vị Tam-miệu-tam-phật-đà ( samyaksaṃbuddha), là quả vị Phật vô thượng, đạt Nhất thiết trí (sarvajñatā), có khi gọi là Đại bồ-đề (mahābodhi).

Trong Đại thừa, Bồ-đề được hiểu là trí huệ nhận ra rằng không có sự sai khác giữa Niết-bàn (nirvāṇa) và Luân hồi (saṃsāra), giữa khách thể và chủ thể. Bồ-đề là chứng được trí Bát-nhã (prajñā), nhận ra Phật tính của chính mình hay của muôn loài, nhận ra tính Không của thế gian, nhận biết "sự thật như nó là" (chân như). Đại thừa phân biệt ra ba loại Bồ-đề: giác ngộ cho chính mình (giác ngộ của một vị A-la-hán), giải thoát cho chúng sinh (giác ngộ của một vị Bồ Tát) và giác ngộ hoàn toàn của một vị Phật. Trong quan điểm này, mỗi trường phái Đại thừa lại có một cách giải thích khác nhau.

Tham khảo

Fo Guang Ta-tz'u-tien 佛光大辭典. Fo Guang Ta-tz'u-tien pien-hsiu wei-yuan-hui 佛光大辭典編修委員會. Taipei: Fo-kuang ch'u-pan-she, 1988. (Phật Quang Đại Từ điển. Phật Quang Đại Từ điển biên tu uỷ viên hội. Đài Bắc: Phật Quang xuất bản xã, 1988.)
Das Lexikon der Östlichen Weisheitslehren, Bern 1986.

Xem thêm
Giác ngộ
Kiến tính
Ngộ
Vô thượng chính đẳng chính giác

Triết lý Phật giáo
Thuật ngữ và khái niệm Phật giáo


title: San hô

text:
San hô là các động vật biển thuộc lớp San hô (Anthozoa) tồn tại dưới dạng các thể polip nhỏ giống hải quỳ, thường sống thành các quần thể gồm nhiều cá thể giống hệt nhau. Các cá thể này tiết ra cacbonat calci để tạo bộ xương cứng, xây nên các rạn san hô tại các vùng biển nhiệt đới.

Một "đầu" san hô thực tế được tạo từ hàng ngàn cá thể polip có cấu tạo gen giống hệt nhau, mỗi polip chỉ có đường kính vài milimet. Sau hàng ngàn thế hệ, các polip này để lại một khung xương là đặc trưng về loài của chúng. Mỗi đầu san hô phát triển nhờ sự sinh sản vô tính của các polip. San hô còn sinh sản hữu tính bằng các giao tử, được giải phóng đồng thời trong một thời kì từ một đến vài đêm liên tiếp trong kì trăng tròn.

Tuy san hô có thể dùng các tế bào châm (nematocyst) tiết chất độc tại các xúc tu để bắt phù du, loại động vật này thu nhận phần lớn dưỡng chất từ loại tảo đơn bào cộng sinh có tên tảo vàng đơn bào (zooxanthella). Do đó, hầu hết san hô phụ thuộc vào ánh sáng mặt trời và phát triển ở các vùng nước trong và nông, thường ở độ sâu không tới 60 m (200 ft). San hô có thể đóng góp lớn cho cấu trúc vật lý của các rạn san hô phát triển ở những vùng biển nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, chẳng hạn như rạn san hô Great Barrier ở ngoài khơi bang Queensland, Úc. Các loại san hô khác không cần đến tảo và có thể sống ở vùng nước sâu hơn, chẳng hạn các loài trong chi Lophelia nước-lạnh sống được tới độ sâu 3.000m ở Đại Tây Dương. Một ví dụ khác là Darwin Mounds ở phía tây nam Cape Wrath, Scotland. San hô còn được tìm thấy ở ngoài khơi bang Washington và quần đảo Aleutian ở Alaska, Mỹ.

Phát sinh loài

San hô nằm trong lớp Anthozoa và được chia thành hai phân lớp, tùy theo số xúc tu (tua cảm) hoặc những đường đối xứng, và một loạt các bộ tương ứng với kiểu xương ngoài, loại tế bào châm và phân tích di truyền ti thể. Phân lớp san hô với 8 xúc tu được gọi là san hô tám ngăn (Octocorallia) hay san hô mềm (Alcyonaria) và bao gồm các bộ san hô mềm (Alcyonacea), san hô sừng (Gorgonacea) và san hô lông chim (Pennatulacea). Những loài có nhiều số xúc tu lớn hơn 8 và là bội của 6 được gọi là san hô sáu ngăn (Hexacorallia) hay san hô tổ ong (Zoantharia). Nhóm này bao gồm các loài san hô đá (san hô tạo rạn) (Scleractinia), san hô tổ ong (Zoanthidea) và hải quỳ.

Cấu tạo

Tuy một đầu san hô trông như một cơ thể sống, nhưng nó thực ra là đầu của nhiều cá thể giống nhau hoàn toàn về di truyền, đó là các polip. Các polip là các sinh vật đa bào với nguồn thức ăn là nhiều loại sinh vật nhỏ hơn, từ sinh vật phù du tới các loài cá nhỏ.

Polip thường có đường kính một vài milimet, cấu tạo bởi một lớp biểu mô bên ngoài và một lớp mô bên trong giống như sứa được gọi là ngoại chất. Polip có hình dạng đối xứng trục với các xúc tu mọc quanh một cái miệng ở giữa - cửa duy nhất tới xoang vị (hay dạ dày), cả thức ăn và bã thải đều đi qua cái miệng này.

Dạ dày đóng kín tại đáy polip, nơi biểu mô tạo một bộ xương ngoài được gọi là đĩa nền. Bộ xương này được hình thành bởi một vành hình khuyên chứa calci ngày càng dày thêm (xem ở dưới). Các cấu trúc này phát triển theo chiều thẳng đứng và thành một dạng ống  từ đáy polip, cho phép nó co vào trong bộ xương ngoài khi cần trú ẩn.

Polip mọc bằng cách phát triển khoang hình cốc (calices) theo chiều dọc, đôi khi chia thành vách ngăn để tạo một đĩa nền mới cao hơn. Qua nhiều thế hệ, kiểu phát triển này tạo nên các cấu trúc san hô lớn chứa calci, và lâu dài tạo thành các rạn san hô.

Sự hình thành bộ xương ngoài chứa calci là kết quả của việc polip kết lắng aragonit khoáng từ các ion calci thu được từ trong nước biển. Tuy khác nhau tùy theo loài và điều kiện môi trường, tốc độ kết lắng có thể đạt mức 10 g/m² polip/ngày (0,3 aoxơ/ yard vuông/day). Điều này phụ thuộc mức độ ánh sáng, sản lượng ban đêm thấp hơn 90% so với giữa trưa.

Các xúc tu của polip bẫy mồi bằng cách sử dụng các tế bào châm được gọi là nematocyst. Đây là các tế bào chuyên bắt và làm tê liệt các con mồi như sinh vật phù du, khi có tiếp xúc, nó phản ứng rất nhanh bằng cách tiêm chất độc vào con mồi. Các chất độc này thường yếu, nhưng ở san hô lửa, nó đủ mạnh để gây tổn thương cho con người. Các loài sứa và hải quỳ cũng có nematocyst. Chất độc mà nematocyst tiêm vào con mồi có tác dụng làm tê liệt hoặc giết chết con mồi, sau đó các xúc tu kéo con mồi vào trong dạ dày của polip bằng một dải biểu mô co giãn được gọi là hầu.

Các polip kết nối với nhau qua một hệ thống phức tạp gồm các kênh hô hấp tiêu hóa cho phép chúng chia sẻ đáng kể các chất dinh dưỡng và các sinh vật cộng sinh. Đối với các loài san hô mềm, các kênh này có đường kính khoảng 50-500 μm và cho phép vận chuyển cả các chất của quá trình trao đổi chất và các thành phần tế bào.

Ngoài việc dùng sinh vật phù du làm thức ăn, nhiều loài san hô, cũng như các nhóm Thích ti (Cnidaria) khác như hải quỳ (ví dụ chi Aiptasia), hình thành một quan hệ cộng sinh với nhóm tảo vàng đơn bào thuộc chi Symbiodinium. Thông thường, một polip sẽ sống cùng một loại tảo cụ thể. Thông qua quang hợp, tảo cung cấp năng lượng cho san hô và giúp san hô trong quá trình calci hóa. Tảo hưởng lợi từ một môi trường an toàn, và sử dụng dioxide cacbon và các chất chứa nitơ mà polip thải ra.

Sinh sản

Hữu tính
San hô chủ yếu sinh sản hữu tính, với 25% san hô phụ thuộc tảo (san hô đá) tạo thành các quần thể đơn tính trong khi phần còn lại là lưỡng tính. Khoảng 75% san hô phụ thuộc tảo "phát tán con giống" bằng cách phóng các giao tử (trứng và tinh trùng) vào trong nước để phát tán các quần thể san hô ra xa. Các giao tử kết hợp với nhau khi thụ tinh để hình thành một ấu trùng rất nhỏ gọi là planula, thường có màu hồng và hình ôvan; một quần thể san hô cỡ trung bình mỗi năm có thể tạo vài nghìn ấu trùng này để vượt qua xác suất rất nhỏ của việc ấu trùng tạo được một quần thể mới.

Ấu trùng planula bơi về phía ánh sáng, thể hiện quang xu hướng tính dương, lên đến vùng nước bề mặt nơi chúng trôi dạt và phát triển một thời gian trước khi bơi trở lại xuống phía đáy biển để tìm một bề mặt mà nó có thể bám vào đó và xây dựng một quần thể mới. Nhiều giai đoạn của quá trình này có tỷ lệ thất bại lớn, và mặc dù mỗi quần thể san hô phát tán hàng triệu giao tử, chỉ có rất ít quần thể mới được hình thành. Thời gian từ khi phóng giao tử cho đến khi ấu trùng định cư thường là 2 hoặc 3 ngày, nhưng có thể kéo dài đến 2 tháng. Ấu trùng san hô phát triển thành một polip san hô và cuối cùng trở thành một đầu san hô bằng cách sinh sản vô tính tạo các polip mới.

Hầu hết các loài san hô, mà không phải san hô đá, đều không phát tán giao tử. Các loài này phóng tinh trùng nhưng giữ trứng, cho phép phát triển các ấu trùng planula lớn hơn để sau này khi thả ra sẽ đủ sẵn sàng để lắng xuống. Ấu trùng phát triển thành polip san hô và cuối cùng trở thành đầu san hô bằng mọc chồi vô tính và phát triển để tạo ra các polip mới.

Việc phóng giao tử đồng bộ thường xảy ra và rất điển hình tại các rạn san hô, ngay cả khi tại rạn có nhiều loài, tất cả san hô trên rạn phóng giao tử vào cùng một đêm. Sự đồng bộ này rất thiết yêu để các giao tử đực và cái có thể gặp nhau để tạo thành ấu trùng planula. Những dấu hiệu hướng dẫn cho việc phóng giao tử rất phức tạp, nhưng xét thời gian ngắn, nó bao gồm các thay đổi về mặt trăng, thời gian mặt trời lặn, và có thể cả tín hiệu hóa học. Việc phóng giao tử đồng thời có thể tạo ra kết quả là sự hình thành các dạng san hô lai, có lẽ tham gia vào quá trình tạo loài san hô mới. Tại một số nơi, hiện tượng san hô phóng giao tử có thể rất nổi bật, thường xảy ra vào ban đêm, nước biển vốn trong trở nên mờ đục bởi các "đám mây" giao tử.

San hô phải phụ thuộc vào các dấu hiệu môi trường, tùy theo từng loại, để xác định thời gian chính xác để giải phóng các giao tử vào trong nước. Có hai phương pháp mà san hô dùng để sinh sản hữu tính, chúng khác nhau ở chỗ giao tử cái có được giải phóng hay không:
San hô gieo rắc, phần lớn trong chúng sinh sản hàng loạt, phụ thuộc nặng nề vào các dấu hiệu môi trường, do ngược lại với san hô ấp trứng, chúng giải phóng cả tinh trùng lẫn trứng vào trong nước. San hô sử dụng các dấu hiệu dài hạn như độ dài thời gian ban ngày, nhiệt độ nước, và/hoặc tốc độ thay đổi nhiệt độ; và dấu hiệu ngắn hạn thông thường nhất là chu kỳ trăng, với lúc mặt trời lặn điều khiển thời gian giải phóng. Khoảng 75% các loài san hô là san hô gieo rắc, phần lớn trong chúng là phụ thuộc tảo vàng đơn bào hay san hô tạo rạn. Các giao tử với sức nổi dương trôi nổi về phía bề mặt nơi sự thụ tinh diễn ra để tạo thành các ấu trùng planula. Các ấu trùng planula bơi về phía ánh sáng bề mặt để đi vào các dòng chảy, nơi chúng ở lại khoảng 2 ngày, nhưng có thể tới 3 tuần, và trong một trường hợp đã biết là 2 tháng, sau đó chúng chìm xuống và biến hóa thành các polip và tạo thành các quần thể mới.
San hô ấp trứng thông thường nhất là không phụ thuộc tảo vàng đơn bào (không tạo rạn), hoặc một số san hô phụ thuộc tảo vàng đơn bào trong các khu vực có tác động của sóng hay luồng chảy mạnh. San hô ấp trứng chỉ giải phóng tinh trùng, với sức nổi âm, và có thể lưu trữ trứng đã thụ tinh trong vài tuần, giảm bớt nhu cầu đối với các sự kiện sinh sản đồng bộ hàng loạt, nhưng nó vẫn có thể xảy ra. Sau khi thụ tinh thì san hô giải phóng các ấu trùng planula đã sẵn sàng chìm lắng xuống.

Vô tính
Tại các đầu san hô, các polip giống hệt nhau về di truyền sinh sản vô tính để phát triển quần thể. Điều này được thực hiện bằng nảy mầm hay mọc chồi (khi một polip mới mọc ra từ một polip trưởng thành), hoặc phân chia (thành 2 polip lớn bằng polip ban đầu), cả hai được minh họa trong hình về Orbicella annularis.
Mọc chồi: Mở rộng kích thước của quần thể san hô. Nó diễn ra khi corallite mới mọc ra từ polip trưởng thành. Khi polip mới phát triển nó sinh ra xoang vị (dạ dày), tua cảm và miệng. Khoảng cách giữa các polip mới và trưởng thành tăng lên, và cùng với nó là coenosarc (cơ thể chung của quần thể; xem hình minh họa tại phần cấu tạo). Việc mọc chồi có thể diễn ra theo các cách sau:
Phân chia theo chiều dọc bắt đầu với mở rộng polip ra, sau đó phân chia xoang vị. Miệng phân chia và các tua cảm mới hình thành. Khác biệt với điều này là mỗi polip phải hoàn thiện phần bị mất của mình về cơ thể và bộ xương ngoài.
Mọc chồi nội tua cảm hình thành từ các đĩa miệng của polip, nghĩa là cả hai polip có cùng kích thước và nằm trong cùng một vòng tua cảm.
Mọc chồi ngoại tua cảm tạo thành từ đáy của polip, và các polip mới là nhỏ hơn.
Phân chia theo chiều ngang diễn ra khi các polip và bộ xương ngoài phân chia theo chiều ngang thành hai phần. Điều này có nghĩa là một polip có đĩa nền (đáy) còn polip kia có đĩa miệng (đỉnh). Hai polip mới cũng phải tự hoàn thiện các phần bị mất.
 Phân đôi diễn ra ở một số san hô, đặc biệt là trong họ Fungiidae, trong đó quần thể có khả năng tự tách thành 2 hay nhiều quần thể trong các giai đoạn đầu của sự phát triển của chúng.

Cả quần thể san hô có thể sinh sản vô tính qua sự phân mảnh hay thoát ra ngoài, khi một mảnh vỡ từ một đầu san hô được sóng đem đi nơi khác có thể tiếp tục phát triển tại địa điểm mới.
Polip thoát ra ngoài diễn ra khi một polip từ bỏ quần thể và tái thiết lập trên một nền mới để tạo ra quần thể trưởng thành mới.
Phân mảnh, trên thực tế có thể coi như là một kiểu của phân đôi, với các cá thể bị vỡ ra khỏi quần thể do bão hay trong các tình huống khác mà việc vỡ ra này có thể xảy ra. Các cá thể tách biệt có thể bắt đầu cho các quần thể mới.

Rạn san hô

Các loài san hô phụ thuộc vào tảo vàng đơn bào và tạo rạn (san hô đá) thường được tìm thấy tại các rạn san hô - các cấu trúc lớn bằng cacbonat calci tại các vùng biển nhiệt đới nông. Các rạn san hô được tạo dựng từ các bộ xương san hô và được gắn với nhau bởi các lớp cacbonat calci do tảo coralline (họ Corallinaceae) tiết ra. Rạn san hô là các hệ sinh thái biển cực kỳ đa dạng, là nơi sinh sống của hơn 4.000 loài cá, vô số loài thích ti (Cnidaria), thân mềm, giáp xác và nhiều động vật khác.

Lịch sử địa chất

Mặc dù san hô xuất hiện lần đầu tiên vào kỷ Cambri cỡ 542 triệu năm trước (Ma), nhưng các hóa thạch là cực hiếm cho tới tận kỷ Ordovic, khoảng 100 triệu năm muộn hơn, khi các bộ san hô bốn tia (Rugosa) và san hô vách đáy (Tabulata) trở nên phổ biến.

San hô vách đáy xuất hiện trong các lớp đá vôi và đá phiến sét chứa calci thuộc các kỷ Ordovic và Silur, và thông thường tạo thành các lớp đệm thấp hoặc các khối tạo nhánh kề bên san hô bốn tia. Số lượng của chúng bắt đầu suy giảm trong giai đoạn giữa kỷ Silur và cuối cùng chúng tuyệt chủng vào cuối kỷ Permi, khoảng 250 Ma. Các bộ xương của san hô vách đáy được tạo thành từ một dạng khoáng hóa của cacbonat calci gọi là calcit.

San hô bốn tia trở thành nhóm thống lĩnh vào giữa kỷ Silur, và bị tuyệt chủng vào đầu kỷ Trias. San hô bốn tia tồn tại dưới dạng đơn độc và quần thể, và giống như san hô vách đáy, bộ xương của chúng cũng được tạo thành từ từ calcit.

San hô đá (Scleractinia) lấp đầy các hốc sinh thái bị bỏ trống do sự tuyệt chủng của san hô bốn tia và san hô vách đáy. Các hóa thạch của chúng có thể được tìm thấy với số lượng nhỏ trong các lớp đá từ kỷ Trias, và trở thành tương đối phổ biến trong các lớp đá từ kỷ Jura và các kỷ muộn hơn. Các bộ xương của san hô đá được tạo thành từ một dạng của cacbonat calci gọi là aragonit. Mặc dù về mặt địa chất chúng là trẻ hơn so với san hô vách đáy và san hô bốn tia, nhưng bộ xương từ aragonit của chúng lại khó bảo tồn hơn và vì thế hồ sơ hóa thạch của chúng là ít hoàn hảo hơn.

Ở một giai đoạn nhất định trong quá khứ địa chất, san hô đã từng rất phổ biến, cũng như san hô hiện đại trong các vùng nước trong và ấm khu vực nhiệt đới tại một số nơi nhất định của thế giới ngày nay. Giống như san hô hiện đại, các tổ tiên của chúng cũng tạo rạn đá ngầm, một số trong chúng hiện nay là các cấu trúc lớn trong các loại đá trầm tích.

Các ám tiều (rạn đá ngầm) cổ đại này không được tạo thành chỉ hoàn toàn bằng san hô. Tảo, hải miên và các dấu tích còn lại của nhiều loài động vật da gai, động vật tay cuộn, động vật hai mảnh vỏ, động vật chân bụng và bọ ba thùy đã từng sinh sống trên các ám tiều này được bảo tồn trong chúng. Điều này làm cho một số san hô là các hóa thạch chỉ mục hữu ích, giúp cho các nhà địa chất có thể xác định niên đại của các lớp đá mà trong đó chúng được tìm thấy.

San hô không bị hạn chế trong các rạn san hô và nhiều loại san hô đơn độc có thể được tìm thấy trong các lớp đá mà không có sự hiện diện của rạn san hô, chẳng hạn chi Cyclocyathus có trong thành hệ đất sét Gault ở Anh.

Ảnh hưởng của môi trường

San hô rất nhạy cảm với các thay đổi trong môi trường tự nhiên. Các nhà khoa học đã tiên đoán rằng đến năm 2030 hơn 50% các rạn san hô trên thế giới có thể bị hủy diệt; do đó, chúng thường được các luật môi trường bảo vệ. Một rạn san hô có thể dễ dàng bị ngập trong tảo nếu trong nước có quá nhiều dinh dưỡng. San hô cũng sẽ chết nếu nhiệt độ nước thay đổi vượt quá 1-2 độ ra ngoài khoảng bình thường, hoặc nếu độ mặn trong nước giảm. Dấu hiệu ban đầu của ứng suất môi trường là việc san hô thải tảo vàng đơn bào; không có tảo đơn bào cộng sinh của mình, các mô san hô sẽ mất màu và để lộ màu trắng của bộ xương cacbonat calci, một hiện tượng được gọi là san hô bạc màu.

Hiện nay nhiều chính phủ cấm lấy san hô từ các rạn san hô để giảm thiệt hại do những người lặn dùng bình dưỡng khí. Tuy nhiên, san hô vẫn chịu thiệt hại do mỏ neo của các tàu thuyền hay do nghề cá. Tại những nơi mà nghề cá địa phương gây hại cho rạn san hô, các chương trình tuyên truyền đã được thực hiện để giáo dục dân chúng về hệ sinh thái và việc bảo vệ rạn san hô.

Hốc sinh thái hẹp mà san hô chiếm lĩnh, và sự phụ thuộc của các loài san hô đá (Scleractinia) vào sự trầm lắng cacbonat calci, có nghĩa rằng chúng rất nhạy cảm đối với sự thay đổi độ pH của nước. Do lượng CO2 trong khí quyển tăng, hiện tượng axít hóa đại dương, khi CO2 tan trong nước làm giảm độ pH, đang xảy ra tại nước trên bề mặt các đại dương. Độ pH thấp làm san hô bị giảm khả năng tạo xương cacbonat calci, và trong trường hợp tột cùng, những bộ xương này còn bị phân rã hoàn toàn. Các nhà khoa học e ngại rằng, nếu không có sự cắt giảm mạnh và sớm đối với CO2 từ hoạt động của con người, hiện tượng axít hóa đại dương sẽ gây thiệt hại nghiêm trọng hoặc tiêu diệt các loài cùng các hệ sinh thái san hô.

Một sự kết hợp của các thay đổi về nhiệt độ, ô nhiễm, sự lạm dụng bởi những người lặn biển và các nhà sản xuất đồ kim hoàn đã dẫn tới sự hủy diệt của nhiều rạn san hô trên thế giới. Điều này đã làm tăng tầm quan trọng của ngành sinh học san hô. Riêng các biến đổi về khí hậu có thể gây ra thay đổi về nhiệt độ đủ để hủy diệt san hô. Ví dụ, trong giai đoạn ấm lên vào các năm 1997-98, tất cả các quần thể san hô Millepora boschmai gần Panama đã bị bạc màu và chết trong vòng 6 năm - loài này đến nay được xem là đã tuyệt chủng.

San hô nhân tạo

San hô nhân tạo là các san hô do con người tạo ra với mục đích bảo tồn, nghiên cứu, tạo môi trường cho các động vật sống trong san hô và triển lãm cho khách du lịch xem. Các kỹ thuật làm san hô nhân tạo như làm từ giá thể, một chất làm từ pozzolana, xi măng và calci hydroxide, hay cấy giống đều được áp dụng rộng rãi hiện nay. Khi làm san hô nhân tạo cần tránh các tảo biển bám vào vì nó sẽ làm hại tới san hô và làm dơ nó. Các hồ san hô nhân tạo hiện đang rất thu hút khách du lịch vì thế Việt Nam cùng hợp tác với Nga tạo ra hồ san hô nhân tạo ở Nha Trang. Tuy san hô chậm chạp hồi phục nhưng một ngày nào đó nó sẽ hồi phục hoàn toàn.

Ảnh san hô

Chú thích

Liên kết ngoài

Nhận dạng san hô theo phân loại và hình thái
 San hô có thể biến đổi bộ xương của chúng để thích nghi với thay đổi tính chất hóa học của nước biển - LiveScience.com
Sinh khoáng hóa trong san hô hiện đại và hóa thạch

Lớp San hô
San hô
Rạn san hô


title: Megachile edwardsi

text:
Megachile edwardsi là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Friese mô tả khoa học năm 1922.

Chú thích

Tham khảo

E
Động vật được mô tả năm 1922


title: Enea

text:
Enea là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Noctuidae
Acontiinae


title: Antignac, Cantal

text:
Antignac là một xã ở tỉnh Cantal, thuộc vùng Auvergne-Rhône-Alpes ở miền trung nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
 Xã của tỉnh Cantal

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Antignac sur le site de l'Institut géographique national

Antignac


title: Bulbophyllum santoense

text:
Bulbophyllum santoense là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

santoense]]

S


title: Amphissa (Columbellidae)

text:
Amphissa là một chi ốc biển nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Columbellidae.

Các loài
Các loài trong chi Amphissa gồm có:
 Amphissa acuminata (E. A. Smith, 1915)
 Amphissa acutecostata (R. A. Philippi, 1844)
 Amphissa bicolor Dall, 1892
 Amphissa cancellata (Castellanos, 1979)
 Amphissa columbiana Dall, 1916
 Amphissa reticulata Dall, 1916
 Amphissa undata (P. P. Carpenter, 1864)
 Amphissa versicolor Dall, 1871

 Đồng nghĩa
 Amphissa (Cosmioconcha) Dall, 1913: syn. Cosmioconcha Dall, 1913 (original rank)
 Amphissa corrugata (Reeve, 1847): syn. Amphissa columbiana Dall, 1916
 Amphissa cymata Dall, 1916: syn. Amphissa versicolor Dall, 1871
 Amphissa haliaeeti (Jeffreys, 1867): syn. Amphissa acutecostata (R. A. Philippi, 1844)
 Amphissa lyrta F. Baker, G. D. Hanna & A. M. Strong, 1938: syn. Decipifus lyrta (F. Baker, G. D. Hanna & A. M. Strong, 1938) (original combination)
 Amphissa palmeri Dall, 1913: syn. Cosmioconcha palmeri (Dall, 1913) (original combination)
 Amphissa parvula Dall, 1913: syn. Cosmioconcha parvula (Dall, 1913) (original combination)
 Amphissa pergracilis Dall, 1913: syn. Cosmioconcha pergracilis (Dall, 1913) (original combination)
 † Amphissa ventricosa Arnold, 1903 : syn. Amphissa undata (P. P. Carpenter, 1864)

Chú thích

Tham khảo

 Gofas, S.; Le Renard, J.; Bouchet, P. (2001). Mollusca. in: Costello, M.J. et al. (eds), European Register of Marine Species: a check-list of the marine species in Europe and a bibliography of guides to their identification. Patrimoines Naturels. 50: 180-213

Columbellidae


title: Consigny

text:
Consigny là một xã thuộc tỉnh Haute-Marne trong vùng Grand Est đông bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 377 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Haute-Marne


title: Ormosia sentis

text:
Ormosia sentis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Ormosia (chi ruồi)
Limoniidae ở vùng Nearctic


title: Exoneurella lawsoni

text:
Exoneurella lawsoni là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Rayment mô tả khoa học năm 1946.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Exoneurella
Động vật được mô tả năm 1946


title: Phyllolabis ghilarovi

text:
Phyllolabis ghilarovi là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Phyllolabis
Limoniidae ở vùng Palearctic


title: Waldbach

text:
Waldbach là một đô thị thuộc huyện Hartberg thuộc bang Steiermark, nước Áo. Đô thị  có diện tích 18,67 km², dân số thời điểm năm 2005 là 826 người.

Tham khảo


title: Sông Đông Sơn

text:
Đông Sơn () là một dòng sông tại đông bắc Đài Loan. Sông là phụ lưu của sông Lan Dương và có chiều dài là 24 km thuộc địa bàn của Nghi Lan. Sông có nguồn gốc từ Tân Liêu Sơn và chảy qua hai hương Đông Sơn và Ngũ Kết trước khi hợp lưu với Lan Dương ở ngay gần cửa biển của dòng chính này, do vậy nhìn trên bản đổ, nhiều khi có thể lầm tưởng rằng sông Đông Sơn đổ thẳng ra Thái Bình Dương. Mặc dù là một con sông ngắn, song do có phong cảng đẹp và có tính lịch sử, khu vực sông đã trở thành một địa điểm du lịch quan trọng. Các địa điểm du lịch chính là Trung tâm Nghệ thuật truyền thống Quốc lập, công viên nước Đông Sơn các hoạt động như lễ hội đồ chơi và giải đua thuyền quốc tế.

Xem thêm
Danh sách sông Đài Loan

Sông của Đài Loan
Nghi Lan


title: Campsosternus quadrimaculatus

text:
Campsosternus quadrimaculatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Fleutiaux miêu tả khoa học năm 1926.

Chú thích

Tham khảo

Campsosternus


title: Alpes uranaises

text:
Alpes uranaises (tiếng Đức: Urner Alpen) là một dãy núi thuộc phần phía tây của dãy núi Alpes, nằm ở miền trung Thụy Sĩ trong các bang Obwalden, Valais, Lucerne, Bern, Uri và Nidwalden. Rặng núi này giáp giới với rặng Alpes bernoises về phía tây, rặng Alpes lépontines về phía nam và rặng Alpes glaronaises về phía đông.

Rặng Alpes uranaises là đầu nguồn của các sông Rhône,sông Aar ở phía tây và sông Reuss ở phía đông.

Hình thể
Rặng Alpes uranaises gồm có 2 nhóm núi riêng, chia cách nhau bởi đèo Susten. Nhóm núi Dammastock ở phía nam thường bị phủ băng nhiều nhất, trong khi nhóm phía bắc có các ngọn thấp hơn nhưng rộng hơn.

xxxxnhỏ|trái|sông băng Stein gần Sustenpass]]

Các ngọn núi chính

Các sông băng

Rhone
Trift
Stein
Tiefen
Chelen
Damma

Các trạm thể thao mùa đông
 Alpnach
 Attinghausen
 Beatenberg
 Beckenried
 Dallenwil
 Engelberg
 Flühli
 Gurtnellen
 Hasliberg
 Kriens
 Marbach
 Melchtal
 Stans
 Wolfenschiessen

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Urner Alps on SummitPost

Dãy núi Alpes
Dãy núi tại Thụy Sĩ


title: Hylaeus megalotis

text:
Hylaeus megalotis là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Swenk & Cockerell mô tả khoa học năm 1910.

Chú thích

Tham khảo

M
Động vật được mô tả năm 1910


title: Lynnwood, Washington

text:
Lynnwood là một thành phố nằm trong quận Snohomish thuộc tiểu bang Washington, Hoa Kỳ.
Thành phố này được đặt tên theo. Theo điều tra dân số của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2000, thành phố có dân số 33.847 người.

Lịch sử

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, thành phố có diện tích 19.8 km², trong đó có 0 km² là diện tích mặt nước.

Thông tin nhân khẩu

Kinh tế

Giáo dục

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thành phố của Washington (tiểu bang)


title: Giải bóng đá Vô địch Quốc gia 2012

text:
Giải bóng đá Vô địch Quốc gia 2012, có tên chính thức là Giải bóng đá Vô địch Quốc gia Eximbank 2012 hoặc Giải bóng đá Ngoại hạng Eximbank 2012 () vì lý do tài trợ, là mùa giải thứ 29 và là mùa giải chuyên nghiệp thứ 12 của Giải bóng đá Vô địch Quốc gia. Giải đấu khởi tranh vào ngày 31 tháng 12 năm 2011 và kết thúc vào ngày 19 tháng 8 năm 2012 với 14 câu lạc bộ tham dự. Đây là năm thứ hai Ngân hàng Thương mại cổ phần Xuất nhập khẩu Việt Nam (Eximbank) là nhà tài trợ chính của giải đấu.

Mùa giải này là lần đầu tiên giải đấu được điều hành bởi Công ty Cổ phần bóng đá chuyên nghiệp Việt Nam (VPF).

Đương kim vô địch Sông Lam Nghệ An đã không thể bảo vệ thành công ngôi vương của mình khi đã để cúp lọt vào tay SHB Đà Nẵng, sau khi Đà Nẵng thắng Xi măng The Vissai Ninh Bình trên sân khách ở vòng đấu cuối cùng.

Thay đổi trong mùa giải

Thay đổi đội bóng

Đến V-League
Thăng hạng từ Giải Hạng Nhất 2011
 Sài Gòn Xuân Thành
 Kienlongbank Kiên Giang

Rời V-League
Xuống hạng Giải Hạng Nhất 2012
 Đồng Tâm Long An
 Hà Nội ACB

Hà Nội ACB hợp nhất với Hoà Phát Hà Nội nên vẫn sẽ tiếp tục thi đấu tại V-League 2012 với tên Hà Nội. Đội xuống hạng là đội hình 2 với tên Trẻ Hà Nội.

Tên gọi
Sau nhiều năm giải bóng đá vô địch quốc gia chuyên nghiệp mang tên V-League, mùa giải 2012 được tổ chức với tên gọi mới là Super League (Giải Ngoại hạng). Tuy nhiên, sau 3 vòng đấu, ngày 2 tháng 2 năm 2012, Tổng cục Thể dục Thể thao đã gửi công văn số 107/TCTDTT-VP tới Liên đoàn Bóng đá Việt Nam (VFF) yêu cầu giữ tên gọi bằng tiếng Việt của giải bóng đá chuyên nghiệp vô địch quốc gia và trong tên viết tắt phải có chữ V (viết tắt của từ Việt Nam).

Ngày 7 tháng 2, VFF gửi công văn đến Công ty Cổ phần bóng đá chuyên nghiệp Việt Nam (VPF) yêu cầu giữ nguyên tên gọi của giải là "Giải bóng đá Vô địch quốc gia Eximbank 2012" (viết tắt: V-League Eximbank 2012).

Ngày 8 tháng 2, VPF gửi công văn số 53/VPF-CV-2012 đến VFF và Tổng cục Thể dục Thể thao, đề nghị đổi tên giải Ngoại hạng (Super League Eximbank 2012) thành giải Ngoại hạng Việt Nam (V-Super League Eximbank 2012). Tuy vậy, ngay trong ngày hôm đó, VFF đã có công văn số 68/2012-CV/LĐBĐVN phúc đáp với nội dung công ty VPF chấp hành đúng tinh thần công văn số 58

Ngày 21 tháng 2, VPF thông báo thay đổi tên giải là Giải bóng đá vô địch quốc gia Eximbank 2012 - V-League. Mặc dù tên giải thay đổi nhưng chưa thay đổi tên giải trên biểu trưng, trên các bảng quảng cáo cũng như các giấy tờ khác.

Các đội bóng

 Từ 17 tháng 5, câu lạc bộ Sài Gòn FC lại lấy tên là Sài Gòn Xuân Thành.

Thay đổi huấn luyện viên trong giải

Cầu thủ nước ngoài
Mỗi đội phải đăng kí 4 cầu thủ nước ngoài nhưng chỉ ra sân là 3 cầu thủ nước ngoài

Bảng xếp hạng

Vị trí các đội sau mỗi vòng đấu

Chú thích: Kết quả vòng 14 tính cả hai trận đấu bù của vòng 13

Kết quả thi đấu

Thống kê mùa giải

Theo câu lạc bộ

Theo cầu thủ

Cầu thủ ghi bàn hàng đầu

Bàn phản lưới nhà
Vicem Hải Phòng: Phạm Xuân Phú (22) – trong trận Vicem Hải Phòng gặp CLB BĐ HN tại vòng 12
Becamex Bình Dương: Danny Val Bakel (83) – trong trận gặp CLB BĐ HN tại vòng 14
Tập đoàn Cao Su Đồng Tháp: Nguyễn Thanh Hiền (22) – trong trận gặp CLB HAGL tại vòng 24
Thanh Hóa: Lê Xuân Anh (4) – trong trận gặp TĐCS Đồng Tháp tại vòng 26
Sông Lam Nghệ An: Âu Văn Hoàn (2) – trong trận gặp K.Khánh Hòa tại vòng 26

Ghi hat-trick

Các giải thưởng

Giải thưởng tháng

Giải thưởng chung cuộc
 Vô địch:
 Á quân:
 Hạng ba:
 Cầu thủ xuất sắc nhất: Nguyễn Minh Phương (SHB Đà Nẵng).
 Vua phá lưới: Timothy Anjembe (Hà Nội) - 17 bàn
 Huấn luyện viên xuất sắc nhất: Lê Huỳnh Đức (SHB Đà Nẵng)
 Hội Cổ động viên tốt nhất: Hội cổ động viên SHB Đà Nẵng.
 Trọng tài xuất sắc nhất: Võ Quang Vinh.

Sự việc xoay quanh giải đấu

Tranh cãi về bản quyền truyền hình
Ngày 28 tháng 12 năm 2011, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần bóng đá chuyên nghiệp (VPF) Phạm Ngọc Viễn ký công văn gửi ông Phạm Nhật Vũ, Chủ tịch Hội đồng Quản trị Công ty Cổ phần Viễn thông và Truyền thông An Viên (AVG) đề nghị thương thảo về hợp đồng chuyển nhượng thương quyền truyền hình bóng đá đã được ký kết giữa AVG với Liên đoàn bóng đá Việt Nam (VFF) ngày 8 tháng 12 năm 2010. VPF muốn tách riêng hợp đồng của các giải đấu do VFF tổ chức và hợp đồng của các giải đấu do VPF tổ chức cũng như thay đổi thời hạn hợp đồng từ 20 năm xuống 3 năm và giá trị hợp đồng truyền hình tối thiểu là 10 tỷ đồng một năm.

Để đáp lại, AVG đã bác bỏ sự tồn tại của VPF và khẳng định chỉ làm việc với VFF. Sau buổi làm việc với VFF chiều ngày 28 tháng 11 năm 2011, AVG yêu cầu VFF phải tôn trọng quyền và lợi ích hợp pháp của AVG liên quan đến hợp đồng bản quyền bóng đá đã được ký kết và VFF phải thống nhất trước với AVG nếu có bất cứ sự thay đổi nào về những điều khoản trong hợp đồng để đảm bảo tính kế thừa, toàn vẹn của hợp đồng đã ký.

Trưa ngày 29 tháng 12 năm 2011, VPF và Đài Truyền hình Việt Nam (VTV) đã họp để bàn giao hợp đồng bản quyền truyền hình của giải bóng đá vô địch quốc gia 2012, cũng như cho phép VTV và các đơn vị trực thuộc được tuyên truyền, truyền hình trực tiếp và phát lại các trận bóng đá của các giải bóng đá chuyên nghiệp Việt Nam. Theo một thành viên Hội đồng quản trị của VPF, giá trị bản hợp đồng giữa VPF và VTV trong 3 năm là hơn 74 tỷ đồng, trong đó riêng năm 2012 là 20 tỷ. Ngay lập tức, AVG khẳng định việc VPF bàn giao hợp đồng bản quyền truyền hình cho VTV là hành vi vi phạm pháp luật và họ sẽ bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình.

Ngay sau đó, ngày 30 tháng 12 năm 2011, VFF đã có công văn nhắc nhở VPF về bản quyền truyền hình các giải bóng đá chuyên nghiệp mùa giải 2012. Đồng thời, VFF đưa ra Giấy chứng nhận sở hữu thương quyền truyền hình bóng đá năm 2012 xác nhận AVG là đơn vị sở hữu thương quyền và khai thác bản quyền truyền hình các giải bóng đá chuyên nghiệp Việt Nam năm 2012. Chủ tịch VFF Nguyễn Trọng Hỷ khẳng định cơ quan chưa ký văn bản chính thức chuyển giao hợp đồng bản quyền truyền hình giữa VFF và AVG cho VPF. Phó Chủ tịch VPF Nguyễn Đức Kiên đã viết trong công văn phúc đáp VFF: "Việc VFF khẳng định là tổ chức duy nhất sở hữu các quyền liên quan đến các giải bóng đá chuyên nghiệp Việt Nam và đã ký hợp đồng độc quyền khai thác bản quyền truyền hình các giải bóng đá chuyên nghiệp Việt Nam với AVG từ năm 2011 - 2030 là không phù hợp với quy định của Điều 53 Luật Thể thao và Điều 12 NĐ 112/2007 NĐCP ngày 26.6.2007 của Chính phủ. Công ty VPF cho rằng việc VFF ký hợp đồng bản quyền với AVG khi không được các CLB bóng đá chuyên nghiệp ủy quyền là trái quy định của pháp luật Việt Nam...".

Ngay lập tức, VFF ra công văn số 1105/CV-LĐBĐVN để trả lời công văn số 23 của VPF, trong đó khẳng định việc ký kết hợp đồng giữa VFF và AVG là hoàn toàn đúng pháp luật Việt Nam và giải thích quy trình thương thảo và ký hợp đồng bản quyền truyền hình giữa hai đơn vị này.

Khi chưa giải quyết xong bản quyền truyền hình giữa VFP, VFF và AVG, tối ngày 30 tháng 12 năm 2011, AVG đã thông báo hoàn thành việc thỏa thuận với VTV và một số đài truyền hình khác. Theo thỏa thuận này, VTV được phép tự ghi hình, sản xuất và phát trực tiếp hai trận thuộc vòng 1 giải vô địch quốc gia.

Ngày 3 tháng 1 năm 2012, AVG gửi công văn số 01/TTAV-CV yêu cầu Đài Truyền hình kỹ thuật số (VTC) bồi thường và phải lên tiếng xin lỗi vi tường thuật trực tiếp trận đấu giữa Xi măng The Vissai Ninh Bình và TĐCS Đồng Tháp ngày 1 tháng 1.

Ngày 4 tháng 1 năm 2012, VFF gửi công văn số 06/CV-LĐBĐVN tới VPF để làm rõ nội dung Nghị quyết số 426/QN-LĐBĐVN ký ngày 28 tháng 12 năm 2011 (về việc giao quyền quản lý, tổ chức, điều hành và khai thác thương quyền các giải bóng đá chuyên nghiệp Việt Nam cho VPF). Công văn nói rõ "VFF là chủ sở hữu duy nhất giải bóng đá vô địch quốc gia và các giải bóng đá chuyên nghiệp tại Việt Nam..." và "... việc VPF không thừa nhận quyền sở hữu các giải đấu bóng đá chuyên nghiệp Việt Nam của VFF như vừa qua là việc cố tình không hiểu các quy định tối thiểu cần thiết của pháp luật thể thao và Điều lệ của Liên đoàn cũng như không tôn trọng Liên đoàn bóng đá Việt Nam.".

Cùng ngày, VPF đáp trả công văn số 06/CV-LĐBĐVN nói trên bằng 2 công văn số 26/CV/VPF/2012 và 29/CV/VPF/2012. Công văn đầu tiên gửi lên 3 Bộ Tư pháp, Văn hóa, Thể thao và Du lịch và Thông tin và Truyền thông để đề nghị xem xét lại tính hợp pháp của hợp đồng chuyển nhượng bản quyền truyền hình số 08/HDD2010/VFF-AVG ngày 8/12/2010 của AVG và VFF. Trong đó viết "... VFF chưa có được sự đồng ý của người có thẩm quyền của các câu lạc bộ bóng đá chuyên nghiệp về việc ủy quyền cho VFF đại diện các câu lạc bộ đàm phán, ký kết Hợp đồng chuyển nhượng bản quyền truyền hình các giải thi đấu bóng đá chuyên nghiệp" và "... vào thời điểm ký Hợp đồng ngày 8/12/2010, AVG không có giấy phép hoạt động truyền hình theo các quy định của pháp luật". Đồng thời, AVG cũng gửi công văn số 02/TTAV-AV đến Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Việt Nam, đề nghị Bộ kiểm tra, làm rõ những vấn đề liên quan đến bản hợp đồng 08/HDD2010/VFF-AVG. Còn công văn thứ hai cho thấy ngày 4 tháng 1, ông Võ Quốc Thắng (Chủ tịch VPF) và ông Nguyễn Đức Kiên (Phó chủ tịch VPF) đã làm việc với Thường trực VFF (gồm Chủ tịch Nguyễn Trọng Hỷ và Phó chủ tịch Lê Hùng Dũng) về vấn đề bản quyền truyền hình và đề nghị VFF 2 việc: "Công ty VPF cho phép các đài truyền hình trung ương và địa phương được phép truyền phát sóng các trận đấu miễn phí các giải đấu bóng đá chuyên nghiệp" và "VFF sớm cung cấp cho VPF các văn bản chấp thuận hoặc phê chuẩn hợp đồng số 08 của các cơ quan quản lý Nhà nước có thẩm quyền, các văn bản chấp thuận của các CLB bóng đá chuyên nghiệp và giấy phép hoạt động truyền hình của AVG.".

Ngày 5 tháng 1, VTC trả lời AVG bằng công văn số 11/THKTS và cho rằng "...VTC chỉ dừng việc phát sóng trực tiếp các trận đấu trong khuôn khổ giải vô địch quốc gia 2012 nếu VPF chính thức có văn bản yêu cầu VTC dừng phát sóng.", "... không liên quan gì đến việc tranh chấp bản quyền giữa VPF và AVG..." và "dự kiến sẽ phát sóng trực tiếp trận đấu giữa hai đội Vicem Hải Phòng và Navibank Sài Gòn trên SVĐ Lạch Tray thành phố Hải Phòng vào ngày 7/1/2012". Tuy nhiên, AVG và VFF cũng cho biết AVG sẽ sản xuất và truyền hình trực tiếp trận đầu này. Và trận đấu giữa 2 đội Vicem Hải Phòng và Navibank Sài Gòn đã có 2 đơn vị truyền hình trực tiếp dù ban đầu VTC không được phép vào sân làm việc.

Ngày 6 tháng 1 năm 2012, VFF gửi công văn số 14/CV-LĐBĐVN tới đến các câu lạc bộ bóng đá chuyên nghiệp yêu cầu các câu lạc bộ thực hiện đúng hợp đồng bản quyền bóng đã giữa VFF và AVG, đồng thời yêu cầu các đài truyền hình chỉ được phát sóng các trận đấu khi AVG cho phép.

Ngày 9 tháng 1 năm 2012, Văn hóa, Thể thao và Du lịch gửi công văn số 65/BVHTTDL-TTr đến VFF và các sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch về việc thực hiện các quy định đối với bản quyền truyền hình giải bóng đá chuyên nghiệp quốc gia. Công văn cho biết Bộ đã thành lập đoàn thanh tra việc ký hợp đồng chuyển nhượng thương quyền bóng đá giữa VFF và AVG, đồng thời Bộ yêu cầu VFF và các sở tôn trọng hợp đồng đó trước khi có kết luận thanh tra.

Ngày 11 tháng 1 năm 2012, lãnh đạo VPF (gồm Chủ tịch Võ Quốc Thắng, 2 Phó chủ tịch Nguyễn Đức Kiên và Đoàn Nguyên Đức, trưởng ban kiểm soát Lê Tiến Anh, Tổng giám đốc Phạm Ngọc Viễn và Phó tổng giám đốc Phạm Phú Hòa) đã lần lượt làm việc với Tổng cục Thể dục Thể thao và Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hoàng Tuấn Anh về bản quyền truyền hình bóng đá.

Ngày 12 tháng 1 năm 2012, VPF gửi công văn số 38 CV/VPF/2012 tới Thủ tướng đề nghị xem xét và chỉ đạo các bộ, ngành kiểm tra tính pháp lý của hợp đồng chuyển nhượng bản quyền truyền hình giữa VFF và AVG. Ngay trưa cùng ngày, Văn phòng Chính phủ đã gửi công văn số 268/VPCP - KGVX đến Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch. Công văn ghi rõ Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng yêu cầu Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch chỉ đạo việc thanh tra bản hợp đồng bản quyền truyền hình và đảm bảo giải bóng đá quốc gia được các đài truyền hình truyền hình trực tiếp, liên tục, rộng rãi cả nước, đáp ứng nhu cầu của nhân dân.

Gần 1 tháng sau, ngày 10 tháng 2 năm 2012, Bộ Tư pháp gửi công văn số 791/BTP-PLDSKT cho Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch khẳng định VFF có quyền sở hữu thương quyền các giải đấu do đơn vị này tổ chức và thoả thuận về thời hạn 20 năm giữa VFF và AVG là không trái luật.

Chiều ngày 16 tháng 2, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã thông báo kết luận thanh tra của Bộ về việc ký kết hợp đồng chuyển nhượng thương quyền đối với các giải bóng đá thuộc VFF: "Việc ký kết hợp đồng thương quyền bóng đá giữa VFF và AVG đã được thực hiện theo đúng các quy định của pháp luật, được pháp luật thừa nhận. Tuy nhiên, có một số nội dung còn chưa phù hợp nhưng những nội dung này không làm ảnh hưởng đến hiệu lực của các phần còn lại của Hợp đồng."

VPF ngay lập tức gửi công văn đến Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch và Thanh tra Chính phủ khiếu nại về kết quả thanh tra nói trên. Ngày 17 tháng 2, 3 đại diện của VFF trong hội đồng quản trị VPF gửi thông báo đến Chủ tịch VPF để phản đối việc VPF tiếp tục khiếu nại bản hợp đồng bản quyền truyền hình giữa VFF và AVG.

Ngày 18 tháng 2, VTC thông báo ngưng phát sóng 2 giải bóng đá vô địch quốc gia và hạng nhất từ vòng 6 đến khi vấn đề bản quyền truyền hình được các bên làm rõ. Chủ tịch AVG Phạm Nhật Vũ khẳng định AVG "sẵn sàng rút lui không nhận một xu để nhường lại bản quyền truyền hình cho VPF" nếu VPF bán được bản quyền truyền hình là 70 tỷ đồng cho 3 mùa bóng.

Chú thích

Xem thêm
Giải bóng đá Cúp Quốc gia 2012
Giải bóng đá hạng nhất quốc gia 2012
Siêu cúp bóng đá Việt Nam 2011

Liên kết ngoài

2012
Bóng đá, chuyên nghiệp


title: Gary Cahill

text:
Gary James Cahill (sinh 19 tháng 12, năm 1985) là một cựu cầu thủ bóng đá Anh từng thi đấu ở vị trí trung vệ.

Cahill bắt đầu sự nghiệp chơi bóng của mình với đội trẻ của CLB A.F.C. Dronfield. Năm 2000 anh gia nhập học viện Aston Villa và tiếp tục sự nghiệp bóng đá của mình. Năm 2004 anh gia nhập Burnley trên một bản hợp đồng hợp đồng cho mượn dài hạn, nơi anh chơi rất hay trước khi trở về Aston Villa. Sau đó anh tiếp tục được đem cho mượn tới Bolton Wanderers. Ngày 30 tháng 5 năm 2008, anh chuyển tới Bolton Wanderers với mức giá khoảng 5 triệu bảng. Cahill đã chơi tốt cho Bolton, trở thành một trong những cầu thủ quan trọng nhất đội và là đội phó của câu lạc bộ. Anh đã ra sân 130 trận, ghi được 13 bàn thắng cho Bolton. Tháng 1 năm 2012, Cahill chuyển tới Chelsea với mức giá 7 triệu bảng, anh đã cùng Chelsea giành chức vô địch UEFA Champions League 2012, Cúp FA và UEFA Europa League 2013

Cahill có quốc tịch Anh, anh có thể chọn để chơi cho đội tuyển Anh hoặc đội tuyển cộng hòa Ai-Len và cuối cùng anh đã chọn khoác áo đội tuyển Anh.

Sự nghiệp cấp câu lạc bộ
Bắt đầu sự nghiệp

Sinh ra tại Sheffield, South Yorkshire, Cahill đã bắt đầu sự nghiệp của mình với AFC Dronfield, Sunday League đội ở Derbyshire, nơi anh đã chơi cho đến khi anh 15 tuổi. Trong thời gian của mình ở đó, một số câu lạc bộ đến xem anh thi đấu, bao gồm cả Barnsley, Sheffield Wednesday, Derby County và Aston Villa. Năm 2000, anh gia nhập Học viện Aston Villa và tiếp tục phát triển sự nghiệp của mình. Năm 2000, anh gia nhập Burnley trên một hợp đồng cho mượn kéo dài, nơi anh thi đấu tốt trước khi trở về thi đấu cho Aston Villa. Sau đó, anh ký hợp đồng với câu lạc bộ quê hương Sheffield United trên một hợp đồng cho mượn ba tháng.

Bolton
Ngày 30 tháng 1 năm 2008, anh ký hợp đồng với Bolton với mức giá khoảng 5 triệu bảng. Cahill đã thi đấu rất hay cho Bolton trong những năm qua, anh luôn chiếm được một vị trí vững chắc ở đội hình chính và trở thành đội phó. Anh đã được ra sân 130 lần và ghi được 13 bàn thắng cho Bolton.

Chelsea
Tháng 1 năm 2012, Cahill ký hợp đồng với Chelsea, phí chuyển nhượng khoảng 7 triệu bảng.

28/1/2012, anh có trận đầu tiên cho Chelsea trong trận thằng 1-0 trước QPR tại cúp FA. 18/3/2012 Anh có bàn thắng đầu tiên cho Chelsea trong trận thắng 5-2 trước Leicester City, trong trận đó anh đã ăn mừng với chiếc áo "PRAY 4 MUAMBA" để thể hiện sự cầu mong Fabrice Muamba khỏi bệnh sau cơn đột quỵ.

19 tháng 5 năm 2012, anh có mặt trong trận chung kết Champions League cùng với David Luiz vì cặp trung vệ Terry và Ivanovic bị treo giò. Anh đã có 1 trận đấu khá thành công và đã cùng Chelsea lần đầu tiên vô địch Champions League sau khi giành chiến thắng trên loạt sút luân lưu trước Bayern Munich.

Cuối mùa giải 2018–19, hợp đồng của Cahill với Chelsea hết hạn, và anh rời câu lạc bộ.

Crystal Palace
Sau khi rời Chelsea, Cahill ký hợp đồng 2 năm với Crystal Palace ngày 5 tháng 8 năm 2019, tái hợp với cựu thuyền trưởng tuyển Anh, Roy Hodgson.

AFC Bournemouth
Cahill ký hợp đồng với câu lạc bộ đang chơi tại Championship AFC Bournemouth vào 20 tháng 8 năm 2021 có thời hạn 1 năm.

Đội tuyển quốc gia
Cahill là một cầu thủ quốc tế, anh có đủ điều kiện để chơi cho một trong hai Đội tuyển Anh hoặc Đội tuyển cộng hòa Ai-Len,nhưng anh đã chọn để chơi cho Đội tuyển Anh. Ngày 6 tháng 2 năm 2007, anh có trận ra mắt cho U21 Anh, anh được thay vào trong trận đấu với Tây Ban Nha. Ngày 4 tháng 6 năm 2009, Cahill được gọi lên đội tuyển Anh cho trận đấu với Kazakhstan. Tuy nhiên, anh chỉ lần đầu ra mắt ngày 3 tháng 9 năm 2010. Ngày 29 tháng 3 năm 2011, Cahill có trận đấu đầu tiên cho đội tuyển quốc gia trong trận giao hữu với Ghana. Anh ghi bàn thắng đầu tiên của mình trong trận đấu với Bulgaria ở vòng loại Euro 2012.

Sau kì World Cup 2018 thành công của đội tuyển Anh (xếp hạng tư chung cuộc giải đấu), Gary Cahill tuyên bố chia tay đội tuyển quốc gia sau 8 năm gắn bó, tổng cộng anh đã thi đấu 61 trận và ghi được 5 bàn thắng.

Thống kê

Câu lạc bộ

1Bao gồm FA Cup và League Cup.
2Bao gồm UEFA Super Cup và FIFA Club World Cup
3Bao gồm FA Community Shield

Đội tuyển quốc gia

Bàn thắng quốc tế
''Tỷ số của Anh viết trước.

Danh hiệu
Chelsea FC
Cúp FA: 2012
UEFA Champions League: 2012
UEFA Europa League: 2012–13
Cúp Liên đoàn bóng đá Anh (1): 2014-2015
 Vô địch Premier League: 2014–15
 Vô địch Premier League: 2016–17
Vô địch UEFA Europa League: 2018–19

Chú thích

Liên kết ngoài

Sinh năm 1985
Cầu thủ bóng đá Anh
Cầu thủ bóng đá Aston Villa F.C.
Cầu thủ bóng đá Bolton Wanderers F.C.
Cahill
Cầu thủ bóng đá Sheffield United F.C.
Cầu thủ bóng đá Premier League
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 2014
Hậu vệ bóng đá
Nhân vật còn sống
Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Anh
Người Anh gốc Ireland
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá châu Âu 2016
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 2018
Cầu thủ đội tuyển bóng đá U-21 quốc gia Anh


title: Stigmella insignis

text:
Stigmella insignis là một loài bướm đêm thuộc họ Nepticulidae. Nó được tìm thấy ở New Zealand.

Chiều dài cánh trước khoảng 3.5 mm. Con trưởng thành bay vào tháng 3, tháng 11 và tháng 12.

Ấu trùng có thể ăn Celmisia spectabilis. Chúng ăn lá nơi chúng làm tổ.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Fauna of New Zealand - Number 16: Nepticulidae (Insecta: Lepidoptera)

I


title: Eriswil

text:
Eriswil là một đô thị ở huyện Trachselwald ở bang Berne. Đô thị này có diện tích 11,34 km2, dân số năm 2020 là 1358 người.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Official website of the municipality

Đô thị của bang Bern


title: Calathea curaraya

text:
Calathea curaraya là một loài thực vật thuộc họ Marantaceae. Đây là loài đặc hữu của Ecuador. Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.

Chú thích

Tham khảo

 Muriel, P. & Pitman, N. 2004. Calathea curaraya. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Ecuador
curaraya
Thực vật dễ tổn thương


title: Chợ Đồng Xuân

text:
Chợ Đồng Xuân là một trong những chợ lớn nhất tại Hà Nội, Việt Nam; là chợ lớn nhất trong khu phố cổ Hà Nội. Chợ có lịch sử tồn tại hàng trăm năm từ thời phong kiến nhà Nguyễn.

Vị trí
Chợ Đồng Xuân nằm trong khu phố cổ, phía tây là phố Đồng Xuân, phía bắc là phố Hàng Khoai, phía nam là phố Cầu Đông, phía đông là phố Nguyễn Thiện Thuật.

Cổng chợ nhìn sang phía tây, phía trước là một khoảng trống nhỏ. Phía Bắc có Quán Huyền Thiên - sau đổi thành Chùa Huyền Thiên. Ngay sát sau chợ là chợ Bắc Qua
. Vì vậy nhiều người gọi cả hai là chợ Đồng Xuân - Bắc Qua.

Ở góc tây bắc của chợ có đài Cảm Tử để kỉ niệm ngày Toàn quốc kháng chiến diễn ra vào năm 1946.

Lịch sử

 Trong thời gian xây dựng lại thành Thăng Long vào mùa hạ năm Giáp Tí (1804), Tổng trấn Nguyễn Văn Thành dưới triều đại Nguyễn đã cho đặt ngôi chợ lớn ở cửa chính đông, hay còn gọi là chợ Đồng Xuân ngày nay.
 Chợ Đồng Xuân tuy nằm trong khu phố cổ nhưng có tuổi đời trẻ hơn rất nhiều so với các phố xung quanh. Trước kia đây là khu đất trống thuộc phường Đồng Xuân, huyện Thọ Xương nằm trước quán Huyền Thiên (sau đổi thành chùa Huyền Thiên). Người dân họp chợ trên hai khu đất ở cạnh chùa Cầu Đông ở phố Hàng Đường và cạnh đền Bạch Mã ở phố Hàng Buồm vì hai khu đất đó gần bến sông, tiện cho thuyền đi lại.
 Năm 1889, khi những dấu tích cuối của sông Tô Lịch và hồ Thái Cực bị lấp hoàn toàn, người Pháp quy hoạch lại đã giải tỏa hai chợ trên và dồn tất cả các hàng quán vào khu đất trống của phường Đồng Xuân, tạo thành chợ Đồng Xuân. Trong năm đầu tiên chợ họp ngoài trời, hoặc có che mái lá giống như hai chợ cũ.
 Năm 1890 chính quyền Pháp mới bắt đầu xây dựng chợ Đồng Xuân, tạo thành năm vòm cửa và năm nhà cầu dài 52m, cao 19m. Mặt tiền theo kiến trúc Pháp, gồm năm phần hình tam giác có trổ lỗ như tổ ong, lợp mái tôn.
 Tháng 2 năm 1947, tại đây đã diễn ra các trận chiến ác liệt giữa Vệ quốc đoàn chống lại lính Lê dương của Pháp, rất nhiều Vệ quốc quân đã hi sinh tại đây trước khi rút khỏi Hà Nội.
 Từ sau ngày quân Việt Nam Dân chủ Cộng hòa tiếp quản Hà Nội, chợ Đồng Xuân là chợ lớn nhất thành phố này.
 Vào khoảng năm 1990, chợ được xây dựng lại, phá bỏ hai dãy hai bên, ba dãy giữa xây lên ba tầng. Hai tấm cửa hai bên cũng bị dỡ, nhưng vẫn còn giữ hai cột ngoài cùng.
 Tối ngày 14 tháng 7 năm 1994, chợ Đồng Xuân đã bị hỏa hoạn, lửa thiêu rụi gần như toàn bộ các gian hàng trong chợ. Phải đến ngày 19 tháng 7 thì ngọn lửa mới được dập tắt hoàn toàn. Đây là vụ cháy chợ lớn nhất tại Hà Nội cho đến nay.

Hàng hóa
Chợ Đồng Xuân là chợ đầu mối chủ yếu dành cho bán buôn. Tuy nhiên dạo quanh trong chợ, người mua vẫn tìm được cho mình những quầy hàng bán lẻ. Bên trong, chợ được chia làm 3 tầng chủ yếu với đầy đủ các mặt hàng thiết yếu. Tầng trệt: Ngay từ cửa vào là những hàng bán quần áo, kính râm, giày dép, vali cho đến đồ điện tử như điện thoại, cáp sạc, pin sạc, đèn pin siêu sáng, loa, đài radio...nhưng chủ yếu là những mặt hàng xuất xứ từ Trung Quốc. Tầng 2: Là khu vực bán buôn bán lẻ quần áo cho người lớn và các loại vải vóc, gấm, lụa,.... Tầng 3: Chủ yếu người ta bán đồ dành cho trẻ sơ sinh....
Phía sau chợ có các hàng bán chim thú cảnh. Hàng thực phẩm và ăn uống chủ yếu bán ở chợ Bắc Qua.
Phía Bắc của chợ, là các hàng ăn, phục vụ khách cả ăn đêm. Xung quanh chợ lúc nào cũng đông đúc nhộn nhịp. Hàng hóa từ đây vận chuyển đi khắp các tỉnh phía Bắc.

Xem thêm
 Quận Hoàn Kiếm
 Tràng Tiền Plaza

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Phố Đồng Xuân
 Chợ Đồng Xuân

Đồng Xuân
Công trình kiến trúc Pháp tại Hà Nội
Đồng Xuân
Hoàn Kiếm


title: Maarten Stekelenburg

text:
Maarten Stekeleburg (; sinh ngày 22 tháng 9 năm 1982) là cựu cầu thủ bóng đá người Hà Lan thi đấu ở vị trí thủ môn. Stekeleburg bắt đầu sự nghiệp ở Zandoort 75 trước khi tới VV Schoten, nơi anh đến Ajax năm anh 15 tuổi. Anh có vị trí chính thức ở Ajax vào ngày 22 tháng 1 năm 2002, trong trận tiếp NAC Breda. Vào đầu mùa giải 2002/2003 anh có được danh hiệu đầu tiên cùng Ajax khi câu lạc bộ đoạt Johan Cruiff Schaal. Vào năm 2004 anh cùng Ajax giành danh hiệu vô địch Hà Lan, mùa giải đó anh chơi 1 trận.

Vào ngày 3 tháng 9 năm 2004, anh có trận đấu đầu tiên trong đội tuyển quốc gia khi tiếp Liechtenstein, trận đó Hà Lan thắng 3-0. Mặc dù anh vào đội tuyển từ năm 2004 nhưng phải đến mùa 2006–07 anh mới là thủ môn số 1 của Ajax. Vào năm 2006 anh giành cúp quốc gia Hà Lan đầu tiên và được huấn luyện viên Marco van Basten gọi chuẩn bị cho World Cup 2006 ở Đức, nhưng anh không thi đấu trận nào trong giải này vì Edwin van der Sar là sự lựa chọn số 1. Vào đầu mùa 2006–07 anh giành được cúp Johan Cruiff Schall thứ hai, và anh đã giúp hàng phòng ngự trở nên vững chãi hơn nhiều, và sau đó vào mùa 2006–07, anh giành được Cúp bóng đá Hà Lan thứ hai.

Thi đấu quốc tế
Stekeleburg được van Basten gọi tham dự Euro 2008 để làm dự bị cho van der Sar. Anh đã được thi đấu trong trận tiếp Romania ở bảng C vào ngày 17 tháng 6. Với việc Hà Lan đã vào bán kết, van Basten đã tạo cơ hội cho các cầu thủ đội dự bị, và Stekeleburg đã được trao cơ hội.

Đời sống cá nhân
Stekelenburg bị điếc tai bên trái nhưng anh vẫn có thể nghe tốt và việc này không ảnh hưởng đến phong độ trên sân.

Thành tích

Câu lạc bộ

Tính đến ngày 2 tháng 5 năm 2021.

Đội tuyển quốc gia

Danh hiệu

Câu lạc bộ
Ajax
Eredivisie: 2003–04, 2010–11, 2020–21
KNVB Cup: 2005–06, 2006–07, 2009–10, 2020–21
Johan Cruyff Shield: 2002, 2006, 2007

Đội tuyển Hà Lan
Á quân FIFA World Cup 2010

Cá nhân
Cầu thủ của năm của AFC Ajax: 2008, 2011

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thông tin tại Wereld van oranje.nl

Thông tin tại U21 Hà Lan tại OnsOranje
Maarten Stekelenburg tại Everton F.C.

Người khuyết tật Hà Lan
Thủ môn bóng đá
Cầu thủ bóng đá nam Hà Lan
Cầu thủ đội tuyển bóng đá trẻ quốc gia Hà Lan
Cầu thủ đội tuyển bóng đá U-21 quốc gia Hà Lan
Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Hà Lan
Cầu thủ bóng đá nam Hà Lan ở nước ngoài
Cầu thủ bóng đá Eredivisie
Cầu thủ bóng đá AFC Ajax
Cầu thủ bóng đá A.S. Roma
Cầu thủ bóng đá Fulham F.C.
Cầu thủ bóng đá AS Monaco
Cầu thủ bóng đá Southampton F.C.
Cầu thủ bóng đá Everton F.C.
Cầu thủ bóng đá Serie A
Cầu thủ bóng đá Premier League
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Ý
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Anh
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Monaco
Vận động viên Hà Lan ở Ý
Vận động viên Hà Lan ở Anh
Vận động viên Hà Lan ở Monaco
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 2006
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 2010
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá châu Âu 2008
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá châu Âu 2012


title: Zdenko Hans Skraup

text:
Zdenko Hans Skraup (3.3.1850 – 10.9.1910) là nhà hóa học người Tiệp Khắc/Áo, đã phát hiện ra phản ứng Skraup, việc tổng hợp lần đầu quinoline.

Cuộc đời và Sự nghiệp
Skraup sinh tại Praha, học tại trường Oberrealschule từ năm 1860 tới năm 1866 rồi theo học Đại học Kỹ thuật Praha từ năm 1866 tới 1871.

Sau khi làm phụ tá cho Heinrich Ludwig Buff gần một năm, ông chuyển sang làm việc ở một nhà máy làm đồ gốm sứ, rồi đổi sang làm ở xưởng đúc tiền ở Viên năm 1873.

Năm 1873, ông trở thành phụ tá của Rochleder, mặc dù được thăng chức trong việc làm cũ. Rochleder từ trần năm sau (1874) và Skraup vẫn tiếp tục làm việc với các người kế vị của Rochleder là Franz Schneider và Adolf Lieben.

Ông đậu bằng tiến sĩ ở Đại học Gießen ngày 17.3.1875, và hoàn tất habilitation ở Đại học Wien năm 1879. Nhưng bằng tiến sĩ của ông do một trường đại học Đức cấp, nên ông phải chờ tới năm 1881 mới được bổ nhiệm làm giáo sư ở Học viện Thương mại Wien.

Năm 1886 ông đổi sang Đại học Graz, rồi sang Đại học Wien năm 1906.

Ông từ trần ngày 10.9.1910 tại Wien.

Giải thưởng
 1886 Giải Lieben

Tham khảo

Chú thích

Sinh năm 1850
Mất năm 1910
Nhà hóa học
Nhà khoa học Áo
Nhà khoa học Tiệp Khắc
Nhà hóa học Áo
Nhà hóa học Séc


title: 6471 Collins

text:
6471 Collins (1983 EB1) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 4 tháng 3 năm 1983 bởi Mrkos, A. ở Klet.

Nó được đặt theo tên Apollo 11 command module pilot Michael Collins.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 JPL Small-Body Database Browser ngày 6471 Collins

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Antonín Mrkos
Thiên thể phát hiện năm 1983


title: Lasioglossum dispositellum

text:
Lasioglossum dispositellum là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1934.

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1934


title: Viqueque (tỉnh)

text:
Viqueque () là một Tỉnh lớn nhất của Đông Timor. Quận có dân số là 66.434 (thống kê 2004) và diện tích 1.781 km². Thủ phủ của quận cũng có tên là Viqueque. Các xã là Lacluta, Ossu, Uato-Lari (được biết đến trong thời Timor thuộc Bồ Đào Nha là Leça, và trong tiếng Tetum, viết là Watulari), Uato Carabau (viết là Watucarbau trong tiếng Tetum) và Viqueque. Viqueque nằm trên bờ biển phái nam của Timor, trên biển Timor. Quận có ranh giới với Baucau ở phía bắc, Lautém ở phía đông, và Manatuto ở phái tây.

Viqueque là nơi khởi nguồn của Tetum, một trong hai ngôn ngữ chính thức của Đông Timor cùng với tiếng Bồ Đào Nha. Phần phái đông của quận có một số người nói tiếng Makasae thuộc Ngữ hệ Papua.

Tham khảo

Tỉnh của Đông Timor


title: Dịu Hương

text:
Dịu Hương (21 tháng 10 năm 1919 - 1994) tên thật Trần Thị Dịu, là nghệ sĩ chèo người Việt Nam.

Bà sinh năm 1919 tại Bình Lục, Hà Nam, trong một gia đình có truyền thống hát chèo. Năm 1926, khi rạp Quảng Lạc ở Hà Nội mở một lớp tuyển trẻ em vào học Tuồng, bà được mẹ đưa lên thi. Bà trúng tuyển và theo học, nhưng do hoàn cảnh khó khăn nên phải vừa đi học vừa đi làm thuê cho nên sau 3 năm vẫn chưa diễn được vai nào trọn vẹn. Bà trở về quê sau đó.

Năm 1933, bà lên Hải Phòng, trúng tuyển vào học ở rạp tuồng Lạc Mộng Đài. Năm 15 tuổi, bà bắt đầu diễn tuồng và để lại ấn tượng thành công qua những vai Lã Bố, Triệu Tử Long. Năm 1940, bà tham gia gánh hát Đồng Tâm do Hoa Tâm làm chủ gánh. Năm 1944, bà hát ở rạp Hiệp Thành. Bà vừa diễn chèo, vừa diễn tuồng, đồng thời học hỏi thêm nhiều từ các nghệ nhân.

Sau Cách mạng tháng 8, bà tham gia tản cư. Năm 1952, bà gia nhập Đoàn Văn công Nhân dân Trung ương, cùng tổ chèo với vợ chồng nghệ nhân Năm Ngũ, Năm Hảo ... (sau còn có thêm Cả Tam). Ở đây bà còn tham gia giảng dạy hát chèo, hát dân ca cho nhiều nghệ sĩ như Thương Huyền, Song Kim, Mai Khanh... Năm 1955, bà biểu diễn tại Tiệp Khắc và được Huy hiệu Anh hùng Za-Nô-Xích. Sau đó bà còn biểu diễn ở Trung Quốc, Mông Cổ và nhiều nước khác.

Năm 1957, với sự giúp đỡ của Đoàn chèo Cổ Phong và Ban nghiên cứu chèo, bà đóng thành công trích đoạn Suý Vân giả dại trong Kim Nham. Ở đây bà đã có nhiều sáng tạo trong hát, múa, đạo cụ, ghi đậm dấu ấn. Hai trích đoạn Suý Vân giả dại và Thị Màu lên chùa mà bà đóng đã trở thành mấu mực với nhiều thế hệ diễn viên sau này .

Năm 1959, do sức khoẻ không tốt, bà chuyển sang giảng dạy và nghiên cứu chèo. Năm 1967, bà giảng dạy tại Trường Nghệ thuật Sân khấu, đào tạo nhiều thế hệ diễn viên cho đến khi nghỉ hưu năm 1976.

Nghệ sĩ Dịu Hương là nghệ nhân có nhiều đóng góp và sáng tạo cho sân khấu chèo hiện đại. Bà được trao tặng danh hiệu Nghệ sĩ nhân dân đợt 1 (1984) và Huy hiệu Hồ Chí Minh. Con dâu bà là Nhà giáo ưu tú Thanh Tuyết, cũng là một diễn viên chèo, con gái Nghệ sĩ Nhân dân Năm Ngũ .

Chú thích

Tham khảo
 Nghệ sĩ Nhân dân Dịu Hương trên trang của Bộ Văn hoá Thông tin

Sinh năm 1919
Năm mất không rõ
Nghệ sĩ chèo
Nghệ sĩ tuồng
Nghệ sĩ nhân dân Việt Nam
Người Hà Nam


title: Sepvigny

text:
Sepvigny là một commune thuộc tỉnh Meuse trong vùng Grand Est đông nam nước Pháp.

Xem thêm
Commune của tỉnh Meuse

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Meuse


title: Helius fuscofemoratus

text:
Helius fuscofemoratus là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Helius
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Danh sách quốc gia theo dân số

text:
Đây là danh sách quốc gia theo dân số.

Danh sách này dựa trên cách gọi tên dùng trong danh sách nước trên thế giới. Lưu ý là bài này không chủ ý nói về tình trạng của các lãnh thổ.

Một số lãnh thổ cũng được đề cập để tiện so sánh. Chúng được in nghiêng.

Danh sách các nước

Nguồn

  Nam Cực không có cư dân sinh sống, nhưng một số chính phủ vẫn duy trì các trạm nghiên cứu thường trực ở châu lục này. Số lượng người có thể thay đổi từ khoảng 1.000 người trong mùa đông tới khoảng 5.000 người vào mùa hè.
  Chỉ tính đến dân số ở Trung Quốc đại lục, không bao gồm các khu vực hành chính đặc biệt (Hồng Kông và Ma Cao) và khu vực do Trung Hoa Dân Quốc kiểm soát (thường được gọi là "Đài Loan").
  Bao gồm 7 vùng lãnh thổ hải ngoại của Pháp: Polynésie thuộc Pháp (266.952 người, tháng 1/2010), New Caledonia (245.580 người, 27/7/2009), Mayotte (194.000 người, năm 2009), Saint Martin (36.661 người, tháng 1/2008), Wallis và Futuna (13.484 người, tháng 7/2008), Saint Barthélemy (8.673 người, tháng 1/2008), Saint Pierre và Miquelon (6.072 người' tháng 1/2008).
  Bao gồm các nhóm đảo Đài Loan, Bành Hồ, Kim Môn, Mã Tổ, v.v...
  Bao gồm Đảo Christmas (1.508), Quần đảo Cocos (Keeling) (628) và Đảo Norfolk (1.828).
  Không bao gồm các lãnh thổ tranh chấp của Kosovo (~ 1.800.000 người).
  Gồm Puntland (~ 3.900.000 người) và Somaliland (~ 3.500.000 người).
  Con số của LHQ vào giữa năm 2009 là 7.170.000, trong đó không bao gồm dân số sống tại Bờ Tây Israel.
  Bao gồm Quần đảo Åland.
  Bao gồm Svalbard (2.701) và Jan Mayen.
  Không bao gồm (geostat.ge.2010.xls ) Cộng hòa Abkhazia (216.000, điều tra dân số năm 2003) và Nam Ossetia (70.000, năm 2006).
  Không bao gồm (statistica.md.2010.pdf) Transnistria (555.347, điều tra dân số năm 2005).
  Bao gồm Quần đảo Agalega, Rodrigues và Cargados Carajos.
  Không tính đến (cystat.gov.cy ) Bắc Síp; dân số theo ước đoán của LHQ vào giữa năm 2009 là 871.000.
  Không tính đến vùng Mayotte.
  Kết quả điều tra dựa trên phân chia địa lý của hai miền Bắc và Nam nước Sudan cũ năm 2008, trước khi tách thành hai quốc gia riêng biệt. Kết quả này bị Nam Sudan phản đối.

Tham khảo

Xem thêm
 Dân số thế giới
 Danh sách quốc gia theo dân số năm 2009
 Danh sách quốc gia theo dân số năm 2010
 Danh sách quốc gia theo dân số năm 2011
 Danh sách quốc gia theo dân số năm 2012

Liên kết ngoài
 PopulationData.net
 PopulationMondiale.com
 CityPopulation.de (tiếng Anh)

Dân số
Nhân khẩu học


title: Xenochalepus annulipes

text:
Xenochalepus annulipes là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Waterhouse miêu tả khoa học năm 1881.

Chú thích

Tham khảo

Xenochalepus


title: Bruchidius lucifugus

text:
Bruchidius lucifugus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bruchidae. Loài này được Boheman miêu tả khoa học năm 1833.

Chú thích

Tham khảo

L


title: Nok Air

text:
Nok Air (tiếng Thái: นกแอร์) là một hãng hàng không giá rẻ, có trụ sở tại Bangkok, Thái Lan. Trung tâm hoạt động chính của hãng tại Sân bay quốc tế Bangkok.

Lịch sử

Hãng này được thành lập vào tháng 12 năm 2003 và bắt đầu hoạt động vào ngày 23 tháng 7 năm 2004. Đây là một liên danh của 10 công ty. Các cổ đông chính là: Thai Airways International (39%), Dhipaya Insurance (10%), Government Pension Fund (10%), Krung Thai bank (10%), Crown Property Bureau (6%), ING Funds (5%), King Power (5%), Patee Sarasin (5%), Siam Commercial Bank Securities (5%) and Supapong Asvinvichit (5%).
Nok Air bắt đầu phục vụ tuyến quốc tế đến Bengaluru ở Ấn Độ ngày 31 tháng 5 năm 2007, bay hàng ngày.
Sau đó, Nok Air đã có những chuyến bay đến Việt Nam (Hà Nội). Đến nay Nok Air đã mở đường bay tới hơn 40 điểm đến chủ yếu là nội địa và một số chặng quốc tế tới Lào, Myanmar, Trung Quốc và Việt Nam.

Các điểm đến

Nội địa
Bangkok
Chiang Mai
Chiang Rai
Hat Yai
Krabi
Mae Hong Son
Nakhon Si Thammarat
Phuket
Trang
Udon Thani
Ubon Ratchathani

Điểm đến trước đây

Nội địa
Loei (Sân bay Loei)
Phitsanulok (Sân bay Phitsanulok)

Quốc tế
Ấn Độ
Bangalore (Sân bay quốc tế Bangalore)
Việt Nam
Hà Nội (Sân bay quốc tế Nội Bài)
Thành phố Hồ Chí Minh (Sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất)

Đội tàu bay

2 Boeing 737-800
8 Boeing 737-400
2 ATR 72-200
6 Bombardier Dash 8 Q400 NextGen

Tham khảo

Hãng hàng không Thái Lan