title: Airbus A330

text:
Airbus A330 là một mẫu máy bay dân dụng thân rộng, động cơ đôi, một tầng, hai lối đi được phát triển và sản xuất bởi nhà sản xuất máy bay Airbus. Nó được phát triển cùng thời điểm với Airbus A340. Giá của một chiếc A330 tính từ năm 2021 được ước tính rơi vào giá khoảng 200 triệu đô la trở lên tùy biến thể.

Thiết kế và phát triển
Vào thời đó bấy giờ, Airbus đã sử dụng A330 để cạnh tranh trực tiếp trong thị trường hàng không áp dụng tiêu chuẩn ETOPS (Các tiêu chuẩn thực hiện quá trình hoạt động máy bay hai động cơ mở rộng tầm bay), đặc biệt là cạnh tranh với Boeing 767.

Thân và cánh của A330 gần như giống hệt với A340 lớn hơn,dù nó có đến 4 động cơ và sử dụng loại động cơ khác nhau.Thiết kế thân cơ bản của A330 được thừa kế từ Airbus A300, như bộ phận mũi/buồng lái, hệ thống lái fly-by-wire và buồng điều khiển từ Airbus A320. Cả A330 và A340 đều được lắp trên các dây chuyền lắp ráp cuối cùng tại Toulouse-Blagnac, Pháp.

Đến cuối tháng 3-2008, tổng cộng đã có 921 chiếc A330 được đặt hàng và 533 chiếc đã giao.

Ngay từ đầu quá trình phát triển TA9, việc lựa chọn động cơ từ ba nhà sản xuất động cơ lớn là Rolls-Royce,Pratt & Whitney và GE Aviation đã được lên kế hoạch. GE Aviation lần đầu tiên cung cấp biến thể CF6-80C2. Tuy nhiên, các nghiên cứu sau đó chỉ ra rằng cần nhiều lực đẩy hơn để tăng khả năng công suất ban đầu từ 267 lên 289 kN (60.000 đến 65.000 lbf). GE đã mở rộng quạt CF6-80C2 từ 236 lên 244 cm (92,9 đến 96,1 in) và giảm số lượng cánh quạt từ 38 xuống 34 để tạo ra CF6-80E1 với lực đẩy 300–320 kN (67.000–72.000 lbf).

Rolls-Royce ban đầu muốn sử dụng động cơ Trent 600 267 kN (60.000 lbf) để cung cấp năng lượng cho máy bay phản lực mới nhất của Airbus và máy bay McDonnell Douglas MD-11 sắp ra mắt. Tuy nhiên, sau đó công ty đã đồng ý phát triển một động cơ chỉ dành riêng cho A330 đó là dòng Trent 700, với đường kính lớn hơn và lực đẩy 311 kN (69,900 lbf). A330 trở thành máy bay Airbus đầu tiên mà Rolls-Royce cung cấp động cơ.

Tương tự, Pratt & Whitney đã ký một thỏa thuận bao gồm việc phát triển chiếc A330 sử dụng độc quyền động cơ PW4168. Công ty đã tăng kích thước quạt từ 94 in (2,39 m) lên 100 in (2,54 m), cho phép động cơ cung cấp lực đẩy 311 kN (69,900 lbf). Giống như CF6-80E1, 34 cánh quạt được sử dụng thay vì 38 được tìm thấy trên các động cơ PW4000 nhỏ hơn

Các phiên bản
Có hai phương án chính của A330. Thứ nhất là A330-300 được giới thiệu vào năm 1987 và bắt đầu hoạt động chính thức vào năm 1993. Thứ hai là A330-200 được giới thiệu năm 1995, đưa vào sử dụng năm 1998 và trở thành phiên bản tiếp nhiên liệu, chở khách, chở hàng. Phiên bản thứ 3 - ACJ330 (Airbus Corporate Jet) dành cho giới siêu giàu cũng đang phát triển.

A330-200

A330-200 được phát triển để cạnh tranh với Boeing 767. A330-200 tương tự như A340-200 hay còn gọi là phiên bản ngắn hơn của A330-300. Với việc A340-200 không được quan tâm (chỉ có 28 chiếc được chế tạo), Airbus quyết định sử dụng thân của A340-200 với cánh và động cơ của A330-300. Đây là một tính toán tận dụng mang tính kinh tế đáng kể của máy bay kiểu này phổ biến hơn phương án 4 động cơ.

Cánh thăng bằng đứng cao hơn so với A330-300 để khôi phục lại hiệu suất do cánh tay đòn momen ngắn cùng thân ngắn.Nó có thể chứa thêm nhiên liệu,giống như A330-300, có trọng lượng cất cánh tối đa là 233 tấn.Tầm bay 253 hành khách ở 3 hạng ghế là 12.500 km.

Sức mạnh của máy bay do hai động cơ General Electric CF6-80E, Pratt & Whitney PW4000 hoặc Rolls-Royce Trent 700 cung cấp. Đợt giao hàng đầu tiên là cho ILFC/Canada 3000 vào tháng 4-1998.

Tương tự như đối thủ trực tiếp là 767-300ER và tương lai sẽ là 787-8.A330-200 đã bán được rất nhiều từ khi giới thiệu, nhiều hơn Boeing 767-300ER từ 9 đến 23 chiếc vào năm 2004.

Tính đến tháng 12/2020, A330-200 nhận được 661 chiếc đặt hàng, trong đó 645 chiếc đã bàn giao và hiện có 600 chiếc đang hoạt động. Gia niêm yết vào năm 2018 là 238.5 triệu đô la.

A330-200F
Vì doanh thu từ A300-600F và A310F giảm sút, Airbus đã bắt đầu tiếp thị một phiên bản chuyên chở của A330-200 vào năm 2000-2001,dù nó không được giới thiệu vào thời gian này. A330-200F xuất hiện trở lại tại Triển lãm hàng không Farnborough 2006 và nhận được giấy phép sản xuất công nghiệp vào tháng 1-2007. Theo kế hoạch nó sẽ bắt đầu đi vào hoạt động vào giữa năm 2009.

A330-200F là một máy bay chở hàng đường dài, thân rộng có thể chứa được 64 tấn hàng bay xa 4.000 NM / 7.400 km, hoặc 69 tấn bay 3.200 NM / 5.930 km.Máy bay được đưa vào sử dụng một hệ thống tải hàng trên sàn máy bay đa năng mới, hệ thống này có khả năng điều chỉnh khoảng không gian thích hợp cho các tấm nâng hàng (pallet) và container. Vài sắp xếp khác sẽ được thực hiện trên sàn máy bay,giúp máy bay chứa được 23 pallet liền kề (SBS), tập trung chứa các kiện hàng có thể tích lớn giá trị cao. Hoặc chứa 16 pallet một hàng (SR) (kích thước 96"x 96"x125") và/hoặc chín container AMA hướng đến các thị trường có mật độ vận chuyển hàng hóa lớn. Kích thước của nó nằm giữa Boeing 767-300F và Boeing 777F.

Để đáp ứng tiêu chuẩn góc từ mũi xuống thân của A330, A330F sẽ sử dụng cách bố trí bộ càng đáp ở phần mũi đã được sửa chữa và tin chỉnh lại. Động cơ là động cơ đôi loại Pratt & Whitney PW4000 hoặc Rolls-Royce Trent 700.

Airbus đã có 66 chiếc được đặt hàng từ 7 khách hàng: Aircastle 15, Avion Aircraft Trading 8, Etihad Airways 3, Flyington Freighters 12, Guggenheim Aviation Partners 6, Intrepid Aviation Group 20 và MNG Airlines 2. Ngoài ra ACT Airlines đã ký một biên bản ghi nhớ về 2 chiếc A330-200F. Các hợp đồng sẽ được thực hiện bắt đầu vào cuối năm 2009.

Các đối thủ trực tiếp của A330-200F là B767-300F, DC-10F, MD-11F,B777F.

Airbus lắp ráp A330-200F tại Hoa Kỳ cùng với KC-45A của Không quân Hoa Kỳ trên một dây chuyền lắp ráp tại Mobile, Alabama.

Tính đến tháng 12/2020, A330-200F bàn giao 38 chiếc. Giá niêm yết là 241,7 triệu đô la.

A330P2F
Chương trình chuyển đổi máy bay chở hàng A330P2F đã được ra mắt tại triển lãm hàng không Singapore Airshow 2012 với sự hỗ trợ của Airbus, liên doanh Elbe Flugzeugwerke có trụ sở tại Dresden của họ và công ty kỹ thuật ST Aerospace có trụ sở tại Singapore. Nhắm mục tiêu giới thiệu năm 2016, Airbus sau đó ước tính nhu cầu thị trường cho 2.700 chiếc khai thác trên 20 năm, một nửa trong số này cỡ trung bình, bao gồm 900 chiếc chuyển đổi.

A330-300P2F, thích hợp để chuyển phát nhanh và thương mại điện tử mật độ thấp hơn, có thể chở tới 62 tấn với tầm bay 6.760 km. Sau các chuyến bay thử nghiệm vào tháng 10/2017 và giấy chứng nhận loại bổ sung EASA được trao vào tháng 11, chiếc đầu tiên đã được giao cho DHL vào ngày 1/12.

A330-300

A330-300 bắt đầu đưa vào hoạt động vào năm 1993, nó được phát triển để thay thế cho A300. A330-300 được thiết kế dựa trên thân của A300-600 đã được kéo dài nhưng với cánh thăng bằng,cánh chính với phần mền fly-by-wire mới.

A330-300 chở được 295 hành khách chia làm 3 hạng ghế (335 nếu ở 2 hạng và 440 nếu ở 1 hạng) đi quãng đường 10.500 km, có sức chứa hàng hóa lớn sánh được với những chiếc Boeing 747 thời kỳ đầu tiên. Một số hãng hàng không đã thực hiện các chuyến bay ban đêm để chở hàng, còn ban ngày thì chở khách.

Nó được trang bị 2 động cơ General Electric CF6-80E, Pratt & Whitney PW4000 hoặc Rolls-Royce Trent 700,tất cả đều theo tiêu chuẩn ETOPS-180. US Airways là hãng hàng không đầu tiên ở Mỹ có 9 chiếc A330-300.

Loại máy bay tương đương để cạnh tranh của Boeing là Boeing 777-200 và Boeing 767-400ER.

Tính đến thời điểm tháng 12/2020, A330-300 nhận được 779 chiếc đặt hàng, trong đó 771 chiếc đã được bàn giao và 742 chiếc đang hoạt động. Mức giá niêm yết vào thời điểm năm 2015 là 264 triệu đô la.

A330-300HGW
Năm 2000, có thông tin cho rằng Airbus đang nghiên cứu một phiên bản A330-300 có tổng trọng lượng lớn hơn. Nó được đặt tên là A330-300HGW và có trọng lượng cất cánh là 240 tấn (530.000 lb), lớn hơn 7 tấn (15.000 lb) so với trọng lượng A330-300. Phiên bản này giúp đôi cánh chắc chắn hơn và dung tích nhiên liệu bổ sung từ bình xăng phần trung tâm 41.600 lít (11.000 US gal). Tầm bay của A330-300HGW được tăng lên hơn 11.000 km (5.940 nmi; 6.840 mi). Trong số những người thể hiện sự quan tâm là công ty cho thuê ILFC, công ty đang tìm kiếm các hãng hàng không có thể bay từ Bờ Tây Hoa Kỳ đến Châu Âu.

Airbus cũng xem xét sử dụng động cơ Engine Alliance GP7000 mới cho A330-300HGW, đây sẽ là ứng dụng máy bay phản lực kép đầu tiên của động cơ này. A330-300HGW đã được đưa vào phục vụ hàng không vào năm 2004. Tuy nhiên, chương trình A330-300HGW không được đưa ra và lặng lẽ dừng lại.

A330-300HGW nặng 240 tấn xuất hiện trở lại sau nhiều năm khi Airbus công bố tại Triển lãm hàng không Farnborough năm 2012  cho rằng nó sẽ là một lựa chọn khả dụng cho cả A330-300 và A330-200. Vào tháng 11/2012, trọng lượng cất cánh tối đa đã được tăng thêm lên 242 tấn.

ACJ330
Đây là máy bay có thể bay tầm xa với tầm bay đạt được 15.400 km và chở được 50 khách.

Các phiên bản tiếp nhiên liệu trên không
Airbus A330 MRTT
 Phiên bản tiếp nhiên liệu và vận tải đa vai trò (MRTT) của A330-200 đã cấp cấp một mẫu máy bay vận tải chiến lược và tiếp nhiên liệu trên không. Cho đến nay nó đã được Úc, Ả Rập Xê Út, UAE, Vương quốc Anh và Singapore lựa chọn sử dụng.

Northrop Grumman KC-45
 Vào ngày 29 tháng 2-2008, Không quân Hoa Kỳ (USAF) đã công bố một phiên bản lắp ráp tại Hoa Kỳ của A330 MRTT, hiện nay có tên gọi là KC-45A trong USAF, nó được chọn để thay thế cho Boeing KC-135 Stratotanker. Phi đội máy bay KC-135 của không quân hoạt động từ năm 1957, và máy bay cuối cùng được giao là vào năm 1965.

Các hãng sử dụng

Các hãng hàng không sử dụng Airbus A330 tính đến 28 tháng 12 năm 2022:

Nguồn: Airbus Orders and Deliveries

Số lượng Airbus A330 chuyển giao và đang hoạt động
{| border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;"
|-----
Máy bay
2015
2014
2013
2012
2011
2010
2009
2008
2007
2006
2005
2004
2003
2002
2001
2000
1999
1998
1997
1996
1995
1994
1993
|-
| style="background:forestgreen;color:#FAD6A5"| A330-200
|30
|28
|43
|37
|40
|32
|38
|49
|42
|39
|29
|25
|19
|36
|16
|27
|40
|12
|
|
|
|
|
|-
| style="background-color:chocolate;color:#CEFF00" | A330-200F
|3
|5
|8
|8
|4
|5
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
| style="background:DarkOrchid;color: WhiteSmoke"| A330-300
|70
|75
|57
|56
|43
|50
|38
|23
|26
|23
|27
|22
|12
|6
|19
|16
|4
|11
|14
|10
|30
|9
|1
|-
| style="background:hotpink;color: LavenderBlush"| A330-800
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
| style="background:Aquamarine;color: blue"| A330-900
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
| style="background-color:blue;color: white"| Tổng cộng
|103
|108
|108
|101
|87
|87
|76
|72
|68
|62
|56
|47
|31
|42
|35
|43
|44
|23
|14
|10
|30
|9
|1
|-
|}

{| border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;"
|-----
Máy bay
2022
2021
2020
2019
2018
2017
2016
|-
| style="background:forestgreen;color:#FAD6A5"| A330-200
|4
|3
|5
|7
|14
|16
|21
|-
| style="background-color:chocolate;color:#CEFF00" | A330-200F
|
|
|
|
|
|2
|3
|-
| style="background:DarkOrchid;color: WhiteSmoke"| A330-300
|4
|1
|1
|5
|32
|49
|42
|-
| style="background:hotpink;color: LavenderBlush"| A330-800
|3
|1
|3
|
|
|
|
|-
| style="background:Aquamarine;color: blue"| A330-900
|17
|11
|10
|41
|3
|
|
|-
| style="background-color:blue;color: white"| Tổng cộng
|28
|16
|19
|53
|49
|67
|66
|-
|}

Tai nạn và sự cố
(Tính đến năm 2022)
 Các tai nạn nghiêm trọng: 4 vụ
 Vào 30 tháng 6 năm 1994, chuyến bay 129 của Airbus Industrie, một chiếc A330-300 của  Airbus khi đang bay thử nghiệm, máy bay đang được thử nghiệm mất cân bằng tải trọng nhưng sau đó bị stall(thất tốc) và cơ trưởng đã tăng công suất hai động cơ ,khiến trọng tâm máy bay bị lệch khiến nó rơi không lâu sau khi cất cánh từ Toulouse, làm 7 người thuộc phi hành đoàn thiệt mạng.
 Vào 15 tháng 3 năm 2000, một chiếc A330-300 hoạt động được 6 năm của hãng Malaysia Airlines đã bị hư hại nghiêm trọng bởi các chất lỏng ăn mòn được chuyên chở trong khoang hàng hóa trên một chuyến bay chở khách từ Bắc Kinh đến Kuala Lumpur. Chất lỏng ăn mòn oxalyl chloride đã bị khai báo nhầm thành chất rắn 8-Hydroxyquinoline không độc. 18 hộp chứa chất này được vận chuyển qua Kuala Lumpur, dự định sau đó quá cảnh đến Chennai. 5 công nhân sân bay đã cảm thấy khó chịu khi họ dỡ hành lý từ máy bay tại Kuala Lumpur sau khi một số hộp chứa bị rò rỉ và hóa chất chảy vào trong khoang chứa hàng của máy bay, dẫn đến thiệt hại lớn ở thân máy bay, cấu trúc hộp của cánh và bộ bánh đáp do bị ăn mòn. Sự cố máy bay này đã được công khai. Vào ngày 12 tháng 6 năm 2007, một tòa án ở Bắc Kinh đã ra lệnh cho Tập đoàn Xây dựng Hóa học Quốc gia Trung Quốc (chủ của số hàng hóa) phải bỏ ra 65 triệu USD để đền bù cho những thiệt hại của hãng Malaysia Airlines.
 Vào 1 tháng 6 năm 2009, trong chuyến bay 447 của Air France, một chiếc A330 đã hoạt động được hai năm của hãng chở theo 228 người biến mất Đã rơi ở vùng biển Thái Bình Dương sau khi máy bay khởi hành từ Rio de Janeiro (Brasil), không ai trong số 228 người trên máy sống sót. Nguyên nhân của vụ tai nạn gồm nhiều nhiều lý do bao gồm thời tiết quá xấu , lỗi phi công đã quá hoảng loạn làm sự cố nghiêm trọng hơn kết quả đã làm máy lao xuống theo phương năm ngang.
 Vào 12 tháng 5 năm 2010, Chuyến bay 771 của Afriqiyah Airways, khởi hành từ Johannesburg đi Tripoli đã rơi gần Sân bay quốc tế Tripoli ở Lybia khiến 103 người chết, chỉ 1 người sống sót. Nguyên nhân của vụ tai nạn là do lỗi phi công. Trong lúc hạ cánh, phi công đã điều khiển chiếc máy bay xuống quá độ cao quy định, sau đó họ thực hiện 1 cú Go-around nhưng sau đó họ lại bắt đầu hạ cánh tiếp, trong lúc hạ cánh cơ trưởng gặp ảo giác Somatogravic khiến ông nhầm máy bị ngưng và kéo cần lái xuống khiến máy bay đâm sầm xuống đất và gặp nạn.
 Các sự cố khác: 3 vụ
 Vào ngày 24 tháng 7 năm 2001, 2 chiếc A330-243 của hãng SriLankan Airlines đã bị phá hủy trên bãi đỗ bởi những kẻ khủng bố thuộc tổ chức Những con Hổ giải phóng Tamil tại Sân bay quốc tế Bandaranaike tại Colombo, Sri Lanka, cùng với 2 chiếc Airbus A320-200, 1 chiếc Airbus A340-300 và một phi đội máy bay quân sự cũng bị phá hủy. 2 máy bay khác gồm 1 chiếc A320 và 1 chiếc A340 đã bị hư hại nhưng sau đó đã được sửa chữa.
 Vào ngày 24 tháng 8-2001, một chiếc A330-243 của hãng Air Transat, trong chuyến bay mang số hiệu 236, đã thực hiện một kỷ lục quãng đường lượn dài nhất thế giới đối với 1 máy bay phản lực dân dụng, sau khi hết nhiên liệu bên trên Đại Tây Dương. Lỗi được xác định là do con người, phi hành đoàn đã không kiểm tra bảo trì cẩn thận, khiến nhiên liệu bị rò rỉ từ một ống vỡ. Máy bay đã mất động cơ trong nửa giờ và bay một quãng đường dài 65 hải lý (120 km) đến khi hạ cánh khẩn cấp tại Açores Bồ Đào Nha. Không ai bị thương, nhưng máy bay đã bị một số hư hại cấu trúc và vỡ lốp. Máy bay có số đăng ký là C-GITS, hiện vẫn đang được hãng Air Transat sử dụng.
 Vào ngày 18 tháng 7-2003, chiếc A330-342 mang số hiệu B-HYA của hãng Dragonair đã bay vào vùng Áp thấp nhiệt đới Koni ở Biển Nam Trung Quốc, trên chuyến bay mang tên KA060 từ Kota Kinabalu đến Hồng Kông. 12 người thuộc phi hành đoàn và 3 hành khách đã bị thương, trong đó có hai người thuộc phi hành đoàn bị thương nặng, nhưng không có ai thiệt mạng. Máy bay đã hạ cánh an toàn tại Sân bay quốc tế Hồng Kông. Báo cáo điều tra tai nạn máy bay - Cục hàng không dân dụng Hong Kong
 Vào ngày 23 tháng 10 năm 2022, Chuyến bay 631 của Korean Air vận hành bởi máy bay Airbus A330-300 (mã đăng kí HL7525), lịch trình từ Seoul-Cebu đã hạ cánh vượt quá đường băng trong điều kiện thời tiết xấu vào ban đêm.

Thông số kỹ thuật

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Details on the Airbus A330/A340 family of aircraft
 Airbus A330 Production List

Nội dung liên quan

Máy bay có cùng sự phát triển

 Airbus A300
 Airbus A340
 Airbus A350

Máy bay có tính năng tương đương
 Boeing 767
 Boeing 777
 Boeing 787
 Ilyushin Il-96

Máy bay dân dụng cỡ lớn Quốc tế 1990-1999
Máy bay hai động cơ phản lực
Máy bay cánh dưới


title: Gymnopilus panelloides

text:
Gymnopilus panelloides là một loài nấm thuộc họ Cortinariaceae.

Xem thêm

Danh sách các loài Gymnopilus

Tham khảo

Liên kết ngoài
Gymnopilus panelloides at Index Fungorum

palmicola
Nấm Bắc Mỹ


title: Soligny-la-Trappe

text:
Soligny-la-Trappe là một xã thuộc tỉnh Orne trong vùng Normandie tây bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 267 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

INSEE

Solignylatrappe


title: Courcelles-Sapicourt

text:
Courcelles-Sapicourt  là một xã thuộc tỉnh Marne trong vùng Grand Est đông nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 95 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Courcellessapicourt


title: Pseudaenidea monardi

text:
Pseudaenidea monardi là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Laboissiere miêu tả khoa học năm 1930.

Chú thích

Tham khảo

Pseudaenidea


title: Desmopachria ovalis

text:
Desmopachria ovalis là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Sharp miêu tả khoa học năm 1882.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Desmopachria


title: 5321 Jagras

text:
5321 Jagras (1985 VN) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 14 tháng 11 năm 1985 bởi P. Jensen ở Brorfelde.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 5321 Jagras

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1985


title: Gonomyia quadrifila

text:
Gonomyia quadrifila là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Gonomyia
Limoniidae ở vùng Palearctic


title: (16772) 1996 UC4

text:
{{DISPLAYTITLE:(16772) 1996 UC4}}

(16772) 1996 UC4 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện qua chương trình tiểu hành tinh Beijing Schmidt CCD ở trạm Xinglong ở tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc ngày 29 tháng 10 năm 1996.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 16001–17000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1996
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Chaparana aenea

text:
Ếch Doichang (Chaparana aenea) là một loài ếch thuộc họ Ranidae.
Đây là loài đặc hữu của Thái Lan.

Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và sông ngòi.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất nơi sống.

Chú thích

Tham khảo
 van Dijk, P.P. & Chan-ard, T. 2004. Chaparana aenea. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

Động vật Thái Lan
Chaparana
Động vật lưỡng cư Việt Nam
Động vật lưỡng cư Thái Lan
Động vật lưỡng cư Trung Quốc


title: Ramdurg

text:
Ramdurg là một thị xã của huyện Belgaum thuộc bang Karnataka, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Ramdurg có dân số 31.822 người. Phái nam chiếm 50% tổng số dân và phái nữ chiếm 50%. Ramdurg có tỷ lệ 65% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 75%, và tỷ lệ cho phái nữ là 55%. Tại Ramdurg, 13% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thị trấn thuộc huyện Belgaum
Belgaum (huyện)


title: Oreopanax lehmannii

text:
Oreopanax lehmannii là một loài thực vật thuộc họ Araliaceae. Đây là loài đặc hữu của Ecuador. Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và vùng cây bụi nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới vùng đất cao. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Tham khảo

 Montúfar, R. & Pitman, N. 2003. Oreopanax lehmannii. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Ecuador
Oreopanax
Thực vật cực kỳ nguy cấp


title: Mydrosoma longitarse

text:
Mydrosoma longitarse là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Friese mô tả khoa học năm 1925.

Chú thích

Tham khảo

Mydrosoma
Động vật được mô tả năm 1925


title: Andrena subspinigera

text:
Andrena subspinigera là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1917.

Chú thích

Tham khảo

S
Động vật được mô tả năm 1917


title: Amietophrynus danielae

text:
Amietophrynus danielae là một loài cóc thuộc họ Bufonidae. Đây là loài đặc hữu của Bờ Biển Ngà. Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và các đồn điền.

Chú thích

Tham khảo
 Rödel, M.-O., Perret, J.-L. & Tandy, M. 2004. Bufo danielae. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 7 năm 2007.

Amietophrynus
Động vật đặc hữu Bờ Biển Ngà
Động vật được mô tả năm 1977


title: Tourmalin

text:
Tourmaline là một loại khoáng vật silicat vòng. Tourmaline là loại đá bán quý và trang sức có nhiều màu sắc khác nhau.

Địa chất

Tourmaline có mặt trong đá granit và granit pegmatit và trong các đá biến chất như schist và đá hoa. Các tourmaline giàu lithi và Schorl thường được tìm thấy trong granit và granit pegmatit. Các tourmaline giàu magie, dravit, có mặt hạn chế trong schist và đá hoa. Tourmaline là một khoáng vật bền và có thể được tìm thấy một ít trong sa thạch và cuội kết, và một phần trong ZTR index đối với các trầm tích phong hóa cao.

Nhóm tourmaline
Các nhóm tourmaline phổ biến là:
Nhóm Schorl:
Đen nâu đến đen—Schorl
Nhóm Dravit: ở khu vực Drave của Carinthia
Vàng sẫm đến đen—dravit nâu
Nhóm Elbait: đặt tên theo đảo Elba, Ý
Đỏ đến đỏ hồng (ở Rubellus)
Indicolit: Lam nhạt đến lam lục Brazil
Verdelit: màu ngọc lục bảo ở Brazil
Achroit: không màu (trong tiếng Hy Lạp "άχρωμος" nghĩa là "không màu")

Thành phần hóa học của nhóm tourmaline
Các khoáng vật trong nhóm tourmaline là một trong những nhóm khoáng vật silicat phức tạp nhất. Thành phần của nó thay đổi trong khoảng rộng do sự thay thế đồng hình (dung dịch rắn), và công thức chung của nó có thể được viết như sau:
XY3Z6(T6O18)(BO3)3V3W,
với:
X = Ca, Na, K, ៛ = vacancy
Y = Li, Mg, Fe2+, Mn2+, Zn, Al, Cr3+, V3+, Fe3+, Ti4+, vacancy
Z = Mg, Al, Fe3+, Cr3+, V3+
T = Si, Al, B
B = B, vacancy
V = OH, O
W = OH, F, O

Một danh mục tên gọi đã qua sửa đổi của nhóm tourmalin được xuất bản năm 2011.

Tham khảo

Silicat vòng
Đá quý
Khoáng vật natri
Khoáng vật hệ ba phương
Khoáng vật mangan
Khoáng vật sắt
Khoáng vật lithi


title: Khả hãn

text:
Khả hãn (chữ Mogol cổ:  хаан), hoặc Khắc hãn, Đại hãn, là một tước hiệu thủ lĩnh cao nhất trong ngôn ngữ Mông Cổ và Turk (Đột Quyết), được xem là người đứng đầu của đế quốc. Mặc dù theo thói quen, nhiều vị Khả hãn Mông Cổ vẫn được gọi tước vị ngắn gọn là Hãn nhưng trên thực tế tước vị Khả hãn Mông Cổ cao hơn, được xem là Hãn của các Hãn.

Từ nguyên
Tước hiệu Khả hãn được ghi nhận lần đầu tiên vào khoảng giữa những năm 283 đến 289, khi thủ lĩnh bộ tộc Tiên Ti là Mộ Dung Thổ Cốc Hồn (Murong Tuyuhun) trong nỗ lực tìm cách thoát khỏi quyền kiểm soát của em trai mình là Mộ Dung Hối, đã dẫn theo các thuộc hạ của mình từ Liêu Đông đến vùng sa mạc Ordos để lập quốc gia riêng, lấy tên là Thổ Cốc Hồn (Tuyuhun). Theo lời thuộc hạ, ông đã lấy tước hiệu là Khả hãn để thể hiện sự khác biệt với em mình đang cai quản vương quốc Tiền Yên ở phía đông.

Người Nhu Nhiên được cho là người đầu tiên sử dụng tước hiệu Khả hãn lẫn Hãn, thay cho tước hiệu Thiền vu của người Hung Nô, được cho là ảnh hưởng bởi tiếng Turk. Tuy nhiên, một số học giả lại cho rằng người Nhu Nhiên chính là một trong những bộ tộc Mông Cổ trước thời Thành Cát Tư Hãn.

Khả hãn Mông Cổ

Trong ngôn ngữ Mông Cổ, tước hiệu Khả hãn được phân biệt rất rõ với tước hiệu Hãn. Chỉ có Thành Cát Tư Hãn và con cháu thừa kế của ông ta mới được sử dụng tước hiệu Khả hãn. Các thủ lĩnh Mông Cổ khác chỉ được dùng tước hiệu Hãn mà thôi.

Khả hãn Trung Hoa
Hoàng đế Đường Thái Tông sau khi chinh phạt người Đột Quyết (Göktürks) thành công, đã được người Đột Quyết tôn phong là Thiên Khả hãn. Một số tài liệu còn cho rằng Đường Thái Tông còn được phong là Khả hãn của người Turk từ năm 665 đến 705.

Chú thích

Thư mục

 Fairbank, John King. The Cambridge History of China . Cambridge University Press, 1978.  web page
 Grousset, René. (1970). The Empire of the Steppes: a History of Central Asia. Translated by Naomi Walford. Rutgers University Press. New Brunswick, New Jersey, U.S.A.Third Paperback printing, 1991.  (casebound);  (pbk).
 Whittow, Mark. The Making of Byzantium, 600–1025, University of California Press, Berkeley, Los Angeles, 1996.
 Xue, Zongzheng (1992). A History of Turks. Beijing: Chinese Social Sciences Press. .
 Zhou, Weizhou [1985] (2006). A History of Tuyuhun. Guilin: Guangxi Normal University Press. .

Tước hiệu quý tộc
Hãn Mông Cổ
Đế quốc Mông Cổ
Đại hãn Đế quốc Mông Cổ
Nguyên thủ quốc gia
Tước vị
Danh hiệu
Tước hiệu hoàng gia


title: Moulins-sur-Orne

text:
Moulins-sur-Orne là một xã thuộc tỉnh Orne trong vùng Normandie tây bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình mét trên mực nước biển.

Tham khảo

INSEE

Moulinssurorne


title: Spelling bee

text:
Spelling bee (tạm dịch "cuộc thi đánh vần") là một cuộc thi trong đó các thí sinh, thông thường là thiếu niên, được yêu cầu đánh vần đúng các từ tiếng Anh đưa ra. Ban giám khảo đọc một chữ nào đó, thí sinh có quyền đặt các câu hỏi liên quan đến từ (như các cách đọc khác nhau, định nghĩa, nguồn gốc từ, từ loại, ví dụ), sau đó thí sinh phải đánh vần đúng từ đó. Ý tưởng tổ chức cuộc thi dạng này xuất phát từ Mỹ, và thường được coi là một phong tục riêng của Mỹ; một trong các lý do có thể là vì tiếng Anh là một ngôn ngữ có chính tả đặc biệt phức tạp và bất quy tắc.

Nguồn gốc từ
Mặc dù ngày nay người ta chỉ dùng spelling bee, từ bee trong tiếng Anh trước đây được dùng để chỉ việc tụ tập lại để thực hiện một công việc nào đó, như trong husking bee, a quilting bee, hay an apple bee. Từ nguyên của nó không rõ ràng nhưng có thể xuất phát từ tiếng Anh cổ bēn nghĩa là người cầu nguyện (prayer).

Lịch sử
Dấu vết của cụm từ spelling bee xuất hiện sớm nhất trong các tài liệu là vào năm 1825, mặc dù các cuộc thi được tổ chức trước năm đó. Động cơ chính hình thành các cuộc thi dạng này là sách học vần của Noah Webster. Xuất bản lần đầu năm 1786 và được biết đến với tên gọi "The Blue-backed Speller," sách học vần này của Webster đã từng là sách giáo khoa cơ bản của các trường tiểu học tại Mỹ cho năm thế hệ học sinh.

Cuộc thi Spelling Bee cấp quốc gia của Mỹ bắt đầu được The Courier-Journal, một tờ báo của Louisville, Kentucky tổ chức vào năm 1925. Năm 1941, Scripps Howard News Service giành quyền tài trợ chương trình và đổi tên cuộc thi thành Scripps Howard National Spelling Bee (sau này gọi tắt là "Scripps National Spelling Bee"). Các thi sinh thông thường đến từ 50 tiểu bang Hoa Kỳ, ngoài ra còn có các thí sinh từ Canada, Bahamas, New Zealand và châu Âu.

Tại Hoa Kỳ, các cuộc thi đánh vần kiểu spelling bee được tổ chức hằng năm từ cấp địa phương đến cấp quốc gia như Scripps National Spelling Bee, cuộc thi này trao giải thưởng bằng tiền mặt cho người thắng cuộc. Cuộc thi cấp quốc gia được các tờ báo và tổ chức giáo dục tài trợ; và được phát sóng trên ESPN. Từ năm 2006, vòng chung kết được phát sóng trên ABC live. Năm 2005, các thí sinh đến từ Bahamas, Jamaica, Guam, quần đảo Virgin thuộc Mỹ, Samoa thuộc Mỹ, Canada, New Zealand, Puerto Rico, và một căn cứ quân sự của Đức, cũng như từ Hoa Kỳ. Đây là năm đầu tiên các thí sinh đến từ Canada và New Zealand tham gia. Tài liệu sử dụng chính thức là từ điển của Merriam-Webster, Webster's Third New International Dictionary. Danh sách các từ hằng năm do Scripps cung cấp bằng bản in hoặc trực tuyến.

Chú thích

Cuộc thi
Đánh vần
Tiếng Anh


title: Cá ngựa

text:
Cá ngựa (tên khoa học Hippocampus), hay hải mã, là tên gọi chung của một chi động vật sống ở đại dương ở các vùng biển nhiệt đới. Cá ngựa có chiều dài trung bình là 16 cm, có loài dài đến 35 cm. Cá ngựa được xem là một loài thuốc quý ở khu vực Đông Á, đặc biệt là ở Trung Quốc và Việt Nam.

Cá ngựa là cá biển thuộc chi Hippocampus và họ Syngnathidae, bao gồm cả cá chìa vôi. Chúng được tìm thấy ở những vùng nước nhiệt đới và ôn đới ở khắp nơi trên thế giới.

Cá ngựa và cá chìa vôi là 2 chi cá đặc biệt ở chỗ con đực "mang thai" và sinh con.

Cá ngựa thật sự là một loài cá. Nó có vây ngực ở phía trên gần mang và vây lưng nằm phía dưới cơ thể. Một số loài cá ngựa có một phần thân thể trong suốt nên rất khó nhìn thấy trong các bức ảnh.

Số lượng cá ngựa đã bị giảm sút đến mức nghiêm trọng do đánh bắt cá gia tăng. Cá ngựa được dùng trong những vị thuốc truyền thống của Trung Quốc, hàng năm có khoảng 20 triệu con cá ngựa bị đánh bắt để phục vụ cho mục đích này. Việc nhập và xuất khẩu cá ngựa được tổ chức CITES kiểm soát từ ngày 15/05/2004.

Cá ngựa ăn cá hương và những loài giáp xác như tôm nhỏ, chúng ăn bằng cách dùng miệng để mút con mồi.

Sự sinh sản

Cá ngựa sinh con theo một cách kỳ lạ: con đực "mang thai". Theo báo cáo của Công trình nghiên cứu về cá ngựa thì cá cái đưa trứng vào túi ấp của cá đực làm cho con đực có vẻ như đang mang thai. Những nghiên cứu mới đây cho thấy rằng cá đực truyền tinh dịch của chúng ra xung quanh chứ không đưa trực tiếp vào túi ấp. Thời gian mang thai từ 2-3 tuần.

Trứng cá ngựa nở khi nào phụ thuộc vào bố mẹ của chúng. Một số trải qua thời gian phát triển chung với những phiêu sinh vật biển. Đôi khi những con cá ngựa đực có thể ăn một số con của nó trước khi chúng được tự do. Những loài cá ngựa khác ngay lập tức bắt đầu cuộc sống dưới đáy biển.

Thông thường cá ngựa sống thành cặp, nhưng có một số loài sống thành bầy đàn. Khi sống thành cặp, cá ngựa thường giao phối vào sáng sớm hoặc đôi khi vào chập tối để củng cố thêm mối quan hệ của chúng. Phần thời gian còn lại chúng dành cho việc tìm thức ăn.

Làm vật nuôi
Nhiều người nuôi cá ngựa như thú cưng. Cá ngựa chỉ ăn thức ăn tươi như tôm biển và thường nằm úp người xuống bể, hành động này sẽ làm cho hệ thống miễn dịch của chúng hoạt động yếu hơn, từ đó mà dễ mắc các bệnh.

Trong thời gian gần đây, những con cá ngựa được nuôi sinh sản nhiều hơn trước. Trong tình trạng bị giam cầm, chúng sống tốt hơn và ít mắc bệnh. Những con cá ngựa này sẽ được cho ăn tôm cám, chúng cũng sẽ không bị sốc hay lo lắng căng thẳng khi đột ngột bị bắt ngoài biển và thả vào bể cá. Dù những con cá ngựa được nuôi từ nhỏ có giá đắt hơn nhưng chúng thích nghi và sống sót tốt hơn những con cá ngựa ngoài tự nhiên.

Cá ngựa nên được nuôi trong bể cá thích hợp. Chúng ăn khá chậm, nhưng khi được nuôi trong bể, chúng trở nên hung hăng, cạnh tranh để giành thức ăn cho riêng mình. Vì vậy, người nuôi chúng cũng cần chú ý đảm bảo lượng thức ăn cho mỗi con.

Cá ngựa có thể chung sống với một số loại tôm hay động vật đáy, đôi khi với cá bống. Một số loài khác có thể gây nguy hiểm cho cá ngựa như lươn, bạch tuộc hay mực ống...

Những loại cá ngựa nước ngọt được bán có thể là một loại gần giống như cá chìa vôi ở sông. Cá ngựa nước ngọt thật ra không thể được xem là cá ngựa thật sự. Các loài cá ngựa mới tìm được gần đây sống trong nước lợ.

Thích nghi
Cá ngựa có đôi mắt cao di động có khả năng quan sát kẻ thù và mồi mà không cần di chuyển. Giống như loài rồng biển, cá ngựa cũng có một cái vòi dài để mút con mồi. Vây cá ngựa nhỏ thích hợp luồn lách qua những đám tảo dày. Ngoài ra, nó còn có một cái đuôi dài và có khả năng quấn quanh tảo biển để giữ mình không bị dòng nước cuốn đi.

Phân loại

Họ Syngnathidae
Phân họ Hippocampinae
Chi Hippocampus
 H. abdominalis Lesson, 1827 (New Zealand và nam và đông Úc)
 H. alatus Kuiter, 2001
 H. algiricus Kaup, 1856
 H. angustus Günther, 1870
 H. barbouri Jordan & Richardson, 1908
 H. bargibanti Whitley, 1970Tây Thái Bình Dương (Indonesia, Philippines, Papua New Guinea, Quần đảo Solomon, vv...)
 H. biocellatus Kuiter, 2001
 H. borboniensis Duméril, 1870
 H. breviceps Peters, 1869 (nam và đông Úc)
 H. camelopardalis Bianconi, 1854
 H. capensis Boulenger, 1900
 H. colemani Kuiter, 2003
 H. comes Cantor, 1850: Cá ngựa vằn
 H. coronatus Temminck & Schlegel, 1850
 H. denise Lourie & Randall, 2003
 H. erectus Perry, 1810 (đông bờ biển của châu Mỹ, giữa Nova Scotia và Uruguay)
 H. fisheri Jordan & Evermann, 1903: Cá ngựa Fisher
 H. fuscus Rüppell, 1838 (Ấn Độ Dương): Cá ngựa nhỏ
 H. grandiceps Kuiter, 2001
 H. guttulatus Cuvier, 1829
 H. hendriki Kuiter, 2001
 H. hippocampus (Linnaeus, 1758) (Địa Trung Hải và Đại Tây Dương)
 H. histrix Kaup, 1856: Cá ngựa gai dài (Ấn Độ Dương, Vịnh Ba Tư, Biển Đỏ, và Viễn Đông)
 H. ingens Girard, 1858 (bờ biển Thái Bình Dương của Bắc, Trung và Nam Mỹ)
 H. jayakari Boulenger, 1900
 H. jugumus Kuiter, 2001
 H. kelloggi Jordan & Snyder, 1901
 H. kuda Bleeker, 1852: Cá ngựa đen
 H. lichtensteinii Kaup, 1856
 H. minotaur Gomon, 1997
 H. mohnikei Bleeker, 1854
 H. montebelloensis Kuiter, 2001
 H. multispinus Kuiter, 2001
 H. pontohi Lourie & Kuiter, 2008
 H. procerus Kuiter, 2001
 H. queenslandicus Horne, 2001
 H. reidi Ginsburg, 1933 (các rạn san hô Vùng Caribe)
 H. satomiae Lourie and Kuiter, 2008
 H. semispinosus Kuiter, 2001
 H. severnsi Lourie and Kuiter, 2008
 H. sindonis Jordan & Snyder, 1901
 H. spinosissimus Weber, 1913
 H. subelongatus Castelnau, 1873
 H. trimaculatus Leach, 1814
 H. whitei Bleeker, 1855 (Đông Australia)
 H. zebra Whitley, 1964
 H. zosterae Jordan & Gilbert, 1882 (Vịnh Mexico và vùng biển Caribbe)

Chú thích

Liên kết ngoài

Cá Ngựa – Loài Cá Quý Hiếm Với Công Dụng Tuyệt Vời

H
Động vật có thể đổi màu


title: Binmaley

text:
Binmaley là một đô thị hạng 1 ở tỉnh Pangasinan, Philippines. Theo điều tra dân số năm 2007, đô thị này có dân số 76.214 người trong 13.415 hộ.

Barangay

Binmaley được chia thành 33 barangay.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Mã địa lý chuẩn Philipin
Thông tin điều tra dân số năm 2007 của Philipin

Đô thị của Pangasinan


title: Quận Indian River, Florida

text:
Quận Indian River là một quận thuộc tiểu bang Florida, Hoa Kỳ. Quận lỵ đóng ở Vero Beach.
Dân số theo điều tra năm 2010 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ là 138028 người.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận này có diện tích 1600 km2, trong đó có 300 km2 là diện tích mặt nước.

Các quận giáp ranh

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của Florida

Florida 1925
Khu dân cư thành lập năm 1925


title: 6632 Scoon

text:
6632 Scoon (1984 UX1) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 29 tháng 10 năm 1984 bởi E. Bowell ở Anderson Mesa.

Tham khảo

Ghi chú

Liên kết ngoài
 JPL Small-Body Database Browser ngày 6632 Scoon

Thiên thể phát hiện năm 1984
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Đàn Nam Giao

text:
Đàn Nam Giao là đàn lập ra để vua chúa phong kiến tế trời (xem Tế Nam Giao). Ở Việt Nam hiện còn các di tích:
Đàn Nam Giao triều Nguyễn
Đàn Nam Giao Thăng Long
Đàn Nam Giao nhà Tây Sơn
Đàn Nam Giao nhà Hồ


title: Quận McDonough, Illinois

text:
Quận McDonough là một quận thuộc tiểu bang Illinois, Hoa Kỳ.
Quận này được đặt tên theo. Theo điều tra dân số của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2000, quận có dân số người. Quận lỵ đóng ở.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có diện tích km2, trong đó có km2 là diện tích mặt nước.

Các xa lộ chính

Quận giáp ranh

Thông tin nhân khẩu
Theo điều tra dân số  năm 2000, quận này đã có dân số 32.913 người, 12.360 hộ gia đình, và 7.094 gia đình sống trong quận hạt. Mật độ dân số là 56 người trên một dặm vuông (22/km ²). Có 13.289 đơn vị nhà ở với mật độ trung bình là 23 trên một dặm vuông (9/km ²). Thành phần chủng tộc của cư dân sinh sống trong quận gồm 92,88% người da trắng, 3,46% da đen hay Mỹ gốc Phi, 0,14% người Mỹ bản xứ, 2,02% châu Á, Thái Bình Dương 0,04%, 0,47% từ các chủng tộc khác, và 1,00% từ hai hoặc nhiều chủng tộc. 1,48% dân số là người Hispanic hay Latino thuộc một chủng tộc nào. 25,9% là người gốc Đức, 12,7% người Mỹ, 12,6% và 11,7% tiếng Anh gốc Ailen theo điều tra dân số năm 2000. 95,0% nói tiếng Anh và 2,7% người Tây Ban Nha là ngôn ngữ đầu tiên của họ.

Có 12.360 hộ, trong đó 24,30% có trẻ em dưới 18 tuổi sống chung với họ, 47,10% là đôi vợ chồng sống với nhau, 7,50% có một chủ hộ nữ và không có chồng, và 42,60% là không lập gia đình. 31,80% hộ gia đình đã được tạo ra từ các cá nhân và 12,10% có người sống một mình65 tuổi hoặc cao hơn. Cỡ hộ trung bình là 2,28 và cỡ gia đình trung bình là 2,87.

Trong dân số quận đã được trải ra với 17,70% dưới độ tuổi 18, 27,60% 18-24, 21,50% 25-44, 19,10% từ 45 đến 64, và 14,10% từ 65 tuổi trở lên người. Độ tuổi trung bình là 29 năm. Đối với mỗi 100 nữ có 95,30 nam giới. Đối với mỗi 100 nữ 18 tuổi trở lên, đã có 93,80 nam giới.

Thu nhập trung bình cho một hộ gia đình trong quận đạt mức USD 32.141, và thu nhập trung bình cho một gia đình là USD 43.385. Phái nam có thu nhập trung bình USD 29.326 so với 20.798 USD đối với phái nữ. Thu nhập bình quân đầu người là 15.890 USD. Có 9,60% gia đình và 19,80% dân số sống dưới mức nghèo khổ, bao gồm 19,60% những người dưới 18 tuổi và 7,20% của những người 65 tuổi hoặc cao hơn.

Tham khảo

Quận của Illinois

Illinois 1826
Khu dân cư thành lập năm 1826


title: Đại chiến Thổ Nhĩ Kỳ

text:
Đại chiến Thổ Nhĩ Kỳ (Tiếng Đức: Großer Türkenkrieg), còn được gọi là Chiến tranh Liên đoàn Thần thánh (Tiếng Thổ Nhĩ Kỳ: Kutsal İttifak Savaşları), là một loạt các cuộc xung đột giữa Đế quốc Ottoman và Liên đoàn Thần thánh gồm Đế chế La Mã Thần thánh, Ba Lan-Litva, Cộng hòa Venezia, Sa quốc Nga và Habsburg Hungary. Các cuộc giao tranh ác liệt bắt đầu vào năm 1683 và kết thúc với việc ký kết Hiệp ước Karlowitz năm 1699. Cuộc chiến là một thất bại đối với Đế chế Ottoman, lần đầu tiên đế chế này đã mất đi một lượng lớn lãnh thổ, ở Hungary và cả Khối thịnh vượng chung Ba Lan - Litva, là một phần của Tây Balkan. Cuộc chiến cũng có ý nghĩa quan trọng bởi đây là lần đầu tiên Nga tham gia vào một liên minh với Tây Âu.

Người Pháp đã không tham gia Liên đoàn Thần thánh (1684), vì họ đã đồng ý hồi sinh một cách không chính thức Liên minh Pháp-Ottoman vào năm 1673, đổi lại Vua Louis XIV được công nhận là người bảo vệ người Công giáo trong lãnh thổ của Ottoman.

Ban đầu, Louis XIV lợi dụng thời điểm bắt đầu chiến tranh để mở rộng biên giới phía đông của Vương quốc Pháp trong Chiến tranh Đoàn tụ, chiếm Luxembourg và Strasbourg trong Thỏa thuận ngừng bắn Ratisbon. Tuy nhiên, khi Liên đoàn Thần thánh đã đạt được thành công trong việc chống lại Đế chế Ottoman, chiếm được Belgrade vào năm 1688, người Pháp bắt đầu lo lắng rằng đối trủ Vương tộc Habsburg của họ sẽ trở nên quá mạnh và cuối cùng sẽ lật tẩy Pháp. Cách mạng Vinh quang cũng là một vấn đề đáng quan tâm đối với người Pháp, vì William III xứ Orange-Nassau được các quý tộc Anh mời lên nắm quyền kiểm soát nước Anh với tư cách là vua. Do đó, người Pháp đã bao vây Philippsburg vào ngày 27 tháng 09 năm 1688, phá vỡ hiệp định đình chiến và gây ra cuộc Chiến tranh Chín năm riêng biệt, khiến người Thổ Nhĩ Kỳ nhẹ nhõm hơn.

Kết quả là, bước tiến của Liên đoàn Thần thánh đã bị đình trệ, cho phép người Ottoman chiếm lại Belgrade vào năm 1690. Cuộc chiến sau đó rơi vào bế tắc, và hòa bình kết thúc vào năm 1699, bắt đầu sau Trận Zenta năm 1697 khi Ottoman cố gắng chiếm lại tài sản đã mất của họ ở Hungary đã bị nghiền nát bởi Liên đoàn Thần thánh.

Cuộc chiến phần lớn trùng lắp với Chiến tranh Chín năm (1688–1697), cuộc chiến đã chiếm phần lớn sự chú ý của Quân chủ Habsburg khi nó còn hoạt động. Ví dụ, vào năm 1695, các quốc gia của Đế chế La Mã Thần thánh có 280.000 quân trên thực địa, với Anh, Cộng hòa Hà Lan và Tây Ban Nha đóng góp 156.000, cụ thể vào cuộc xung đột chống lại Pháp. Trong số 280.000 người đó, chỉ có 74.000 người, tức khoảng 1/4, chống lại người Thổ Nhĩ Kỳ; những người lính còn lại đang chiến đấu với Pháp. Nhìn chung, từ năm 1683 đến năm 1699, các quốc gia có trung bình 88.100 người chiến đấu với người Thổ Nhĩ Kỳ, trong khi từ năm 1689 đến năm 1697, trung bình họ có 127.410 người chiến đấu với người Pháp.

Bối cảnh (1667–1683)

Sau cuộc nổi dậy của Bohdan Khmelnytsky, Sa hoàng Nga vào năm 1654 đã giành được các lãnh thổ từ Liên bang Ba Lan và Lietuva (hiện là một phần của Đông Ukraine), trong khi một số người Cossacks ở lại phía Đông Nam của Liêng bang. Thủ lĩnh của họ, Petro Doroshenko, đã tìm kiếm sự bảo vệ của Đế chế Ottoman và vào năm 1667 đã tấn công chỉ huy người Ba Lan John Sobieski.

Sultan Mehmed IV, người biết rằng Liên bang Ba Lan và Lietuva đã suy yếu do xung đột nội bộ, vào tháng 8 năm 1672 đã tấn công Kamenets Podolski, một thành phố lớn ở biên giới của Liên bang. Lực lượng nhỏ của Ba Lan đã chống lại cuộc bao vây của Kamenets trong hai tuần nhưng sau đó buộc phải đầu hàng. Quân đội Ba Lan quá bé nhỏ để chống lại cuộc xâm lược của Ottoman và chỉ có thể giành được một số chiến thắng chiến thuật nhỏ. Sau 3 tháng, người Ba Lan buộc phải ký Hiệp ước Buchach, trong đó họ đồng ý nhượng lại Kamenets, Podolia và cống nạp cho người Ottoman. Khi tin tức về thất bại và các điều khoản của hiệp ước đến được Warszawa, Sejm từ chối cống nạp và tổ chức một đội quân lớn dưới quyền của Sobieski; sau đó, người Ba Lan thắng Trận Khotyn (1673). Sau cái chết của Vua Michael vào năm 1673, Sobieski được bầu làm vua của Ba Lan. Ông đã cố gắng đánh bại quân Ottoman trong 4 năm nhưng không thành công. Chiến tranh kết thúc vào ngày 17 tháng 10 năm 1676 với Hiệp ước Żurawno, trong đó người Ottoman chỉ giữ quyền kiểm soát đối với Kamianets-Podilskyi. Cuộc tấn công này của Ottoman cũng dẫn đến sự khởi đầu của Chiến tranh Nga-Thổ Nhĩ Kỳ vào năm 1676.

Tổng quan
Sau một vài năm hòa bình, Đế quốc Ottoman, được khuyến khích bởi những thành công ở phía Tây của Liêng bang Ba Lan-Litva, đã tấn Quân chủ Habsburg. Người Ottoman gần như đã chiếm được kinh đô Viên, nhưng John III Sobieski đã lãnh đạo một liên minh Cơ đốc giáo đánh bại họ trong Trận Viên (1683), ngăn chặn quyền bá chủ của Đế chế Ottoman ở Đông Nam châu Âu.

Một Liên đoàn Thần thánh mới được khởi xướng bởi Giáo hoàng Innocent XI và bao gồm Đế chế La Mã Thần thánh (đứng đầu là Quân chủ Habsburg), Liên bang Ba Lan và Lietuva và Cộng hòa Venezia vào năm 1684, Sa quốc Nga tham gia vào năm 1686. Trận Mohács lần thứ hai (1687) là một thất bại nặng nề đối với Sultan. Người Ottoman đã thành công hơn trên mặt trận Ba Lan và có thể giữ lại Podolia trong các trận chiến của họ với Liên bang Ba Lan-Litva.

Sự tham gia của Nga đánh dấu lần đầu tiên nước này chính thức gia nhập một liên minh các cường quốc châu Âu. Đây là sự khởi đầu của một loạt các cuộc Chiến tranh Nga-Thổ Nhĩ Kỳ, cuộc chiến cuối cùng là Chiến tranh thế giới thứ nhất. Kết quả của các Chiến dịch Crimean và Chiến dịch Azov, Nga đã chiếm được pháo đài Azov quan trọng của Ottoman.

Sau Trận Zenta quyết định năm 1697 và các cuộc giao tranh nhỏ hơn (chẳng hạn như Trận Podhajce năm 1698), Liên minh đã giành chiến thắng trong cuộc chiến năm 1699 và buộc Đế chế Ottoman phải ký Hiệp ước Karlowitz. Ottoman nhượng lại hầu hết Hungary, Transylvania và Slavonia, cũng như một phần của Croatia, cho Quân chủ Habsburg trong khi Podolia trở lại Ba Lan. Hầu hết Dalmatia được chuyển cho Cộng hòa Venezia, cùng với Morea (bán đảo Peloponnese), mà người Ottoman đã tái chiếm vào năm 1715 và giành lại trong Hiệp ước Passarowitz năm 1718.

Serbia

Sau khi các lực lượng Cơ đốc giáo đồng minh chiếm được Buda từ Đế quốc Ottoman vào năm 1686, trong Đại chiến Thổ Nhĩ Kỳ, người Serb từ Đồng bằng Pannonian (ngày nay là Hungary, vùng Slavonia thuộc Croatia ngày nay, vùng Bačka và Banat thuộc Serbia ngày nay) đã gia nhập quân đội của Quân chủ Habsburg thành các đơn vị riêng biệt được gọi là Dân quân Serbia. Người Serb, với tư cách là tình nguyện viên, ồ ạt gia nhập phe Habsburg. Trong nửa đầu năm 1688, quân đội Habsburg cùng với các đơn vị Dân quân Serbia đã đánh chiếm Gyula, Lippa (ngày nay là Lipova, Romania) và Borosjenő (ngày nay là Ienu, Romania) từ tay Đế chế Ottoman. Sau khi chiếm được Belgrade từ Ottoman vào năm 1688, người Serb từ các vùng lãnh thổ ở phía Nam sông Sava và sông Danube bắt đầu gia nhập các đơn vị Dân quân Serbia.

Kosovo
Giám mục Công giáo người Kosovo Albania và nhà triết học Pjetër Bogdani trở lại Balkan vào tháng 3 năm 1686 và dành những năm tiếp theo để thúc đẩy sự kháng cự chống lại quân đội của Đế chế Ottoman, đặc biệt là ở Kosovo quê hương của ông. Ông và cha sở Toma Raspasani đóng vai trò lãnh đạo trong phong trào ủng hộ Đại công quốc Áo của người Nhà Habsburg ở Kosovo trong Đại chiến Thổ Nhĩ Kỳ. Ông đã đóng góp một lực lượng gồm 6.000 binh sĩ Albania cho quân đội Áo đã đến Pristina và cùng quân đội này đánh chiếm Prizren. Tuy nhiên, ở đó, ông và phần lớn quân đội của mình đã phải đối mặt với một kẻ thù đáng gờm không kèm người Ottoman, đó là bệnh dịch hạch. Bogdani quay trở lại Pristina nhưng đã qua đời vì bệnh tật ở đó vào ngày 6 tháng 12 năm 1689. Cháu trai của ông, Gjergj Bogdani, vào năm 1698 đã báo cáo rằng hài cốt của chú ông sau đó đã được binh lính Ottoman và Tatar khai quật và cho chó ăn ở giữa quảng trường ở Pristina.

Trong số các giấy tờ của Ludwig von Baden ở Karlsruhe, có một bản sao của một bức thư bị chặn, bằng tiếng Pháp, được viết bởi một thư ký của đại sứ quán Anh tại Constantinople vào ngày 19 tháng 1 năm 1690. Nó báo cáo rằng "người Đức" ở Kosovo đã liên lạc với 20.000 người Albania đã quay vũ khí chống lại người Ottoman.

Các cuộc chiến liên quan

Chiến tranh Morea

Cộng hòa Venice đã nắm giữ một số hòn đảo ở biển Aegean và Ionian, cùng với các pháo đài có vị trí chiến lược dọc theo bờ biển của lục địa Hy Lạp kể từ khi Đế chế Byzantine tan rã sau cuộc Thập tự chinh thứ tư. Tuy nhiên, với sự trỗi dậy của Ottoman, trong thế kỷ XVI và đầu thế kỷ XVII, họ đã mất hầu hết những lãnh thổ này, chẳng hạn như Síp và Euboea (Negropont) vào tay người Ottoman. Từ năm 1645 đến năm 1669, người Venice và người Ottoman đã đánh nhau trong một cuộc chiến lâu dài và tốn kém để giành quyền sở hữu lớn cuối cùng của người Venice ở Aegean, Crete. Trong cuộc chiến này, chỉ huy người Venice, Francesco Morosini, đã tiếp xúc với những người Maniot nổi loạn, cho một chiến dịch chung ở Morea. Năm 1659, Morosini đổ bộ vào Morea, và cùng với Maniots, ông chiếm Kalamata. Tuy nhiên, ngay sau đó ông buộc phải quay trở lại Crete, và liên doanh Peloponnesian đã thất bại.

Năm 1683, một cuộc chiến mới nổ ra giữa Quân chủ Habsburg và Đế quốc Ottoman, với một đội quân Ottoman lớn tiến về Viên. Để đáp lại điều này, một Liên minh Thần thánh đã được thành lập. Sau khi quân đội Ottoman bị đánh bại trong Trận Viên, người Venice quyết định tận dụng cơ hội khi quyền lực Ottoman suy yếu và sự phân tâm của nó ở mặt trận Danubian để chiếm lại các lãnh thổ đã mất ở Aegean và Dalmatia. Ngày 25 tháng 4 năm 1684, Cộng hòa tuyên chiến với Ottoman.

Nhận thức được rằng sẽ phải dựa vào sức mạnh của chính mình để thành công, Venice đã chuẩn bị cho cuộc chiến bằng cách đảm bảo viện trợ tài chính và quân sự về người và tàu từ Hospitaller Malta, Công quốc Savoia, Lãnh địa Giáo hoàng và Hiệp sĩ St. Stephen. Ngoài ra, người Venice đã chiêu mộ một số lượng lớn lính đánh thuê từ Ý và các nhà nước của Đức, đặc biệt là Sachsen và Brunswick.

Hoạt động ở Biển Ionian
Vào giữa tháng 6, hạm đội Venice di chuyển từ biển Adriatic về phía quần đảo Ionia do Ottoman trấn giữ. Mục tiêu đầu tiên là hòn đảo Lefkada (Santa Maura), hòn đảo này đã thất thủ sau một cuộc bao vây ngắn ngủi kéo dài 16 ngày vào ngày 6 tháng 8 năm 1684. Người Venice, được sự hỗ trợ bởi những người bất đồng chính kiến Hy Lạp, sau đó tiến vào đất liền và bắt đầu đánh phá bờ biển đối diện của Acarnania. Hầu hết khu vực này sớm nằm dưới sự kiểm soát của Venice, và sự thất thủ của các pháo đài Preveza và Vonitsa vào cuối tháng 9 đã loại bỏ các pháo đài cuối cùng của Ottoman. Những thành công ban đầu này rất quan trọng đối với người Venice không chỉ vì lý do tinh thần, mà còn vì họ bảo đảm liên lạc với Venice, cắt đứt khả năng người Ottoman đe dọa Quần đảo Ionian hoặc đưa quân qua phía Tây Hy Lạp đến Peloponnese, và vì những thành công này đã khuyến khích người Hy Lạp hợp tác với họ để chống lại người Ottoman.

Cuộc chinh phục Morea

Sau khi đảm bảo được hậu phương của mình trong năm trước, Morosini đã để mắt đến Peloponnese, nơi người Hy Lạp, đặc biệt là người Maniot, đã bắt đầu có dấu hiệu nổi dậy và liên lạc với Morosini, hứa sẽ nổi dậy giúp đỡ anh ta. Ismail Pasha, chỉ huy quân sự mới của Morea, biết được điều này và xâm lược Bán đảo Mani với 10.000 người, củng cố ba pháo đài mà quân Ottoman đã đồn trú, và buộc người Maniot phải từ bỏ con tin để đảm bảo lòng trung thành của họ. Do đó, người Maniots vẫn không cam kết, vào ngày 25 tháng 6 năm 1685, quân đội Venice, gồm 8.100 người mạnh mẽ, đổ bộ bên ngoài pháo đài Koroni cũ của Venice và bao vây nó. Pháo đài đầu hàng sau 49 ngày, vào ngày 11 tháng 8, và quân đồn trú bị tàn sát. Sau thành công này, Morosini đưa quân tiến tới thị trấn Kalamata, nhằm khuyến khích người Maniot nổi dậy. Quân đội Venice, được tăng cường bởi 3.300 người Sachsen và dưới sự chỉ huy của tướng Hannibal von Degenfeld [de], đã đánh bại một lực lượng Ottoman khoảng 10.000 bên ngoài Kalamata vào ngày 14 tháng 9, và đến cuối tháng, toàn bộ Mani và phần lớn Messenia nằm dưới sự kiểm soát của Venice.

Vào tháng 10 năm 1685, quân đội Venice rút lui đến Quần đảo Ionia để trú đông, nơi đã bùng phát một trận dịch bệnh, điều sẽ xảy ra thường xuyên trong những năm tiếp theo và gây thiệt hại nặng nề cho quân đội Venice, đặc biệt là lính đánh thuê người Đức. Vào tháng 4 năm 1686, người Venice đã giúp đẩy lùi một cuộc tấn công của Ottoman đe dọa tràn qua Mani, và được tăng viện từ các Lãnh địa Giáo hoàng và Đại công quốc Toscana. Thống chế Thụy Điển Otto Wilhelm Königsmarck được bổ nhiệm làm người đứng đầu lực lượng trên bộ, trong khi Morosini giữ quyền chỉ huy hạm đội. Vào ngày 3 tháng 6, Königsmarck chiếm Pylos và tiến hành bao vây pháo đài Navarino. Một lực lượng cứu trợ dưới sự chỉ huy của Ismail Pasha đã bị đánh bại vào ngày 16 tháng 6, và ngày hôm sau pháo đài đầu hàng. Lực lượng đồn trú và cư dân Hồi giáo đã được chuyển đến Tripoli. Methoni (Modon) bị tấn công tiếp theo vào ngày 7 tháng 7, sau khi một cuộc bắn phá hiệu quả đã phá hủy các bức tường của pháo đài, và cư dân của nó cũng được chuyển đến Tripoli. Người Venice sau đó tiến về Argos và Nafplio, khi đó là thị trấn quan trọng nhất ở Peloponnese. Quân đội Venice, với 12.000 người, đổ bộ xung quanh Nafplio từ ngày 30 tháng 7 đến ngày 4 tháng 8. Königsmarck ngay lập tức dẫn đầu một cuộc tấn công vào ngọn đồi Palamidi, khi đó không được củng cố, nơi nhìn ra thị trấn. Bất chấp thành công của người Venice trong việc chiếm Palamidi, sự xuất hiện của 7.000 quân Ottoman hùng mạnh dưới sự chỉ huy của Ismail Pasha tại Argos đã khiến vị trí của họ trở nên bị đe doạ. Cuộc tấn công ban đầu của người Venice chống lại quân cứu viện đã thành công trong việc chiếm Argos và buộc pasha phải rút lui về Corinth, nhưng trong hai tuần, kể từ ngày 16 tháng 8, lực lượng của Königsmarck buộc phải liên tục đẩy lùi các cuộc tấn công từ lực lượng của Ismail Pasha, chống lại các cuộc xuất kích của quân Ottoman đang bị bao vây và đối phó với một đợt bùng phát bệnh dịch hạch mới. Vào ngày 29 tháng 8 năm 1686, Ismail Pasha tấn công trại của người Venice, nhưng bị đánh bại nặng nề. Với sự thất bại của quân cứu viện, Nafplio buộc phải đầu hàng vào ngày 3 tháng 9. Tin tức về chiến thắng quan trọng này đã được chào đón ở Venice với niềm vui và sự ăn mừng. Nafplio trở thành căn cứ chính của người Venice, trong khi Ismail Pasha rút về Achaea sau khi tăng cường lực lượng đồn trú tại Corinth, nơi kiểm soát lối đi đến Miền trung Hy Lạp.

Bất chấp những tổn thất do bệnh dịch trong mùa thu và mùa đông năm 1686, lực lượng của Morosini đã được bổ sung bởi sự xuất hiện của quân đoàn lính đánh thuê mới người Đức đến từ Tuyển hầu xứ Hannover vào mùa xuân năm 1687. Nhờ được củng cố sức mạnh, ông có thể tiến đánh pháo đài lớn cuối cùng của Ottoman ở Peloponnese, thị trấn Patras và pháo đài Rion, cùng với người anh em song sinh của nó tại Antirrio kiểm soát lối vào Vịnh Corinth ("Little Dardanelles"). Vào ngày 22 tháng 7 năm 1687, Morosini, với lực lượng 14.000 người, đổ bộ bên ngoài Patras, nơi chỉ huy mới của Ottoman, Mehmed Pasha, đã tự thành lập. Mehmed, với một đội quân có quy mô tương đương, đã tấn công lực lượng Venice ngay sau khi lực lượng này đổ bộ, nhưng bị đánh bại và buộc phải rút lui. Tại thời điểm này, sự hoảng loạn lan rộng trong các lực lượng Ottoman, và người Venice đã có thể trong vòng vài ngày, chiếm được thành Patras, và các pháo đài Rion, Antirrion và Nafpaktos (Lepanto) mà không gặp bất kỳ sự phản kháng nào, vì các đơn vị đồn trú của họ đã bỏ rơi chúng. Thành công mới này đã tạo ra niềm vui lớn ở Venice, và Morosini và các sĩ quan của ông đã nhận được nhiều vinh dự. Morosini nhận được Danh hiệu Chiến thắng (Victory title) "Peloponnesiacus", và tượng bán thân bằng đồng của ông được trưng bày tại Đại lễ đường, điều chưa từng xảy ra đối với một công dân còn sống ở Venice. Người Venice tiếp nối thành công này với việc tiêu diệt các pháo đài cuối cùng của Ottoman ở Peloponnese, bao gồm cả Corinth, vốn bị chiếm đóng vào ngày 7 tháng 8, và Mystra, vốn đã đầu hàng vào cuối tháng đó. Peloponnese nằm dưới sự kiểm soát hoàn toàn của Venice, và chỉ có pháo đài Monemvassia (Malvasia) ở phía Đông Nam tiếp tục kháng cự, cầm cự cho đến năm 1690.

Chiến tranh Ba Lan – Ottoman (1683–1699)

Sau một vài năm hòa bình, Đế quốc Ottoman lại tấn công Quân chủ Habsburg. Người Thổ  gần như đã chiếm được thủ đô Viên của Đế chế, nhưng Vua Ba Lan, John III Sobieski đã lãnh đạo một liên minh Cơ đốc giáo đánh bại họ trong Trận Viên, làm lung lay quyền bá chủ của Đế chế Ottoman ở Đông Nam châu Âu.

Một Liên minh Thần thánh mới được khởi xướng bởi Giáo hoàng Innocent XI và bao gồm Đế chế La Mã Thần thánh (do Quân chủ Habsburg đứng đầu), Cộng hòa Venice và Ba Lan tham gia vào năm 1684 và Sa quốc Nga năm 1686. Người Ottoman phải chịu ba thất bại quyết định trước Đế chế La Mã Thần thánh: Trận Mohács lần thứ hai năm 1687, Trận Slankamen năm 1691 và Trận Zenta một thập kỷ sau đó, năm 1697.

Trên mặt trận Ba Lan nhỏ hơn, sau các trận chiến năm 1683 (Viên và Parkany), Sobieski, sau khi đề xuất Liên minh bắt đầu một cuộc tấn công phối hợp lớn, đã tiến hành một cuộc tấn công khá bất thành ở Moldavia năm 1686, với việc quân Ottoman từ chối một cuộc giao tranh lớn và quấy rối quân đội. Trong 4 năm tiếp theo, Ba Lan sẽ phong tỏa pháo đài quan trọng tại Kamenets, và Ottoman Tatars sẽ tấn công vùng biên giới. Năm 1691, Sobieski tiến hành một cuộc hành quân khác tới Moldavia, với kết quả tốt hơn một chút, nhưng vẫn không có chiến thắng quyết định nào.

Trận chiến cuối cùng của chiến dịch là Trận Podhajce năm 1698, nơi người Hetman gốc Ba Lan Feliks Kazimierz Potocki đánh bại cuộc xâm lược Ottoman vào Liên bang. Liên minh đã giành chiến thắng trong cuộc chiến năm 1699 và buộc Đế chế Ottoman phải ký Hiệp ước Karlowitz. Do đó, người Ottoman đã mất phần lớn tài sản ở châu Âu, với Podolia (bao gồm cả Kamenets) được trả lại cho Ba Lan.

Chiến tranh Nga-Thổ Nhĩ Kỳ (1686–1700)

Trong chiến tranh, quân đội Sa quốc Nga đã tổ chức Các chiến dịch Krym 1687 và 1689, cả hai đều kết thúc với thất bại của quân Nga. Bất chấp những thất bại này, Nga đã phát động Các chiến dịch Azov vào năm 1695 và 1696, và sau khi bao vây Azov vào năm 1695 đã chiếm thành công đô thị này vào năm 1696.

Trận Viên

Việc chiếm được thành Viên từ lâu đã là một khát vọng chiến lược của Đế chế Ottoman, vì quyền kiểm soát đan xen của nó đối với Danubian (Biển Đen đến Tây Âu) phía Nam châu Âu và các tuyến đường thương mại trên đất liền (Đông Địa Trung Hải đến Đức). Trong những năm trước cuộc bao vây thứ hai này (cuộc vây hãm đầu tiên diễn ra vào năm 1529), dưới sự bảo trợ của các Đại tể tướng từ gia tộc Köprülü có ảnh hưởng, Đế quốc Ottoman đã tiến hành chuẩn bị hậu cần rộng rãi, bao gồm sửa chữa và thiết lập các con đường và cây cầu dẫn vào Đế chế La Mã Thần thánh và các trung tâm hậu cần của nó, cũng như chuyển tiếp đạn dược, súng thần công và các nguồn lực khác từ khắp Đế chế Ottoman đến các trung tâm này và vào Balkan. Kể từ năm 1679, bệnh dịch hoành hành ở Vienna.

Quân đội chính của Ottoman cuối cùng đã bao vây Viên vào ngày 14 tháng 7 năm 1683. Cùng ngày, Kara Mustafa Pasha gửi yêu cầu đầu đến quan trấn thủ thành Viên. Ernst Rüdiger, Bá tước xứ Starhemberg, thủ lĩnh đồn trú gồm 15.000 quân và 8.700 tình nguyện viên với 370 khẩu đại bác, đã từ chối đầu hàng. Chỉ vài ngày trước đó, ông nhận được tin về vụ tàn sát hàng loạt ở Perchtoldsdorf, một thị trấn phía Nam thành Viên, nơi người dân đã giao nộp chìa khóa của thành phố sau khi được đưa ra lựa chọn tương tự. Các hoạt động bao vây bắt đầu vào ngày 17 tháng 7.

Vào ngày 6 tháng 9, người Ba Lan dưới sự chỉ huy của John III Sobieski đã vượt sông Danube cách Viên 30 km về phía Tây Bắc tại Tulln để hợp nhất với quân đội Đế quốc và các lực lượng bổ sung từ Tuyển hầu xứ Sachsen, Tuyển hầu xứ Bayern, Bá quốc Baden, Franconia và Swabia. Louis XIV của Pháp từ chối giúp đỡ đối thủ Quân chủ Habsburg của mình, vừa mới sáp nhập Alsace. Một liên minh giữa Sobieski và Hoàng đế Leopold I dẫn đến việc bổ sung kỵ binh Ba Lan vào quân đội đồng minh hiện có. Quyền chỉ huy các lực lượng của các đồng minh châu Âu được giao cho nhà vua Ba Lan, người có 70.000–80.000 binh sĩ dưới quyền chỉ huy của mình đối mặt với đội quân 150.000 người Thổ Nhĩ Kỳ.  Lòng dũng cảm và khả năng chỉ huy đáng nể của Sobieski đã được biết đến ở châu Âu.

Vào đầu tháng 9, 5.000 đặc công Ottoman giàu kinh nghiệm đã liên tục cho nổ tung những phần lớn bức tường giữa pháo đài Burg, pháo đài Löbel và pháo đài Burg, tạo ra những khoảng trống rộng khoảng 12m. Người Viên đã cố gắng chống lại điều này bằng cách đào các đường hầm của riêng họ để ngăn chặn việc gửi một lượng lớn thuốc súng vào các hang động. Quân Ottoman cuối cùng đã chiếm được Burg ravelin và bức tường thấp ở khu vực đó vào ngày 8 tháng 9. Dự đoán được tường thành sẽ bị thủng, những người Viên còn lại chuẩn bị chiến đấu trong nội thành.

Tổ chức trận chiến

Quân đội cứu viện phải hành động nhanh chóng để cứu thành phố và do đó ngăn chặn một cuộc bao vây kéo dài khác. Bất chấp thành phần quân đội gồm hai quốc gia và thời gian ngắn ngủi chỉ có 6 ngày, một cơ cấu lãnh đạo hiệu quả đã được thành lập, tập trung vào Vua Ba Lan và kỵ binh hạng nặng của ông ta. Liên minh Thần thánh giải quyết các vấn đề thanh toán bằng cách sử dụng tất cả các quỹ có sẵn từ chính phủ, các khoản vay từ một số chủ ngân hàng và giới quý tộc giàu có và một khoản tiền lớn từ Lãnh địa Giáo hoàng. Ngoài ra, Habsburgs và Ba Lan đồng ý rằng chính phủ Ba Lan sẽ trả tiền cho quân đội của chính họ khi vẫn ở Ba Lan, nhưng họ sẽ được Hoàng đế trả tiền sau khi họ đi vào lãnh thổ của Đế quốc. Tuy nhiên, Hoàng đế phải công nhận yêu sách của Sobieski về quyền cướp bóc trại địch đầu tiên trong trường hợp chiến thắng.

Kara Mustafa Pasha kém hiệu quả hơn trong việc đảm bảo động lực và lòng trung thành của lực lượng của mình, đồng thời chuẩn bị cho cuộc tấn công của quân đội cứu trợ dự kiến. Ông đã giao việc bảo vệ hậu phương cho Khan của Crimea và lực lượng kỵ binh hạng nhẹ của ông ta, với quân số khoảng 30–40.000. Có nghi ngờ về việc người Tatar đã tham gia trận chiến cuối cùng. Người Ottoman không thể dựa vào các đồng minh Wallachian và Moldavian của họ. George Ducas, Thân vương xứ Moldavia, bị bắt, trong khi lực lượng của Șerban Cantacuzino tham gia rút lui sau cuộc tấn công của kỵ binh Sobieski.

Quân đội liên minh báo hiệu việc họ đến Kahlenberg phía trên Viên bằng việc lửa. Trước trận chiến, một Thánh lễ được cử hành cho Vua Ba Lan và các quý tộc của ông.

Trận chiến

Vào khoảng 6 giờ chiều, vua Ba Lan ra lệnh cho kỵ binh tấn công theo bốn nhóm, ba người Ba Lan và một người từ Đế chế La Mã Thần thánh. Mười tám nghìn kỵ binh tấn công các ngọn đồi, cuộc tấn công kỵ binh lớn nhất trong lịch sử. Sobieski dẫn đầu cuộc tấn công  đánh đầu 3.000 kỵ binh hạng nặng Ba Lan, "Những kỵ binh bay" nổi tiếng. Những người Tatars Lipka chiến đấu bên phía Ba Lan đội một nhánh rơm trên mũ bảo hiểm của họ để phân biệt với những người Tatars chiến đấu bên phía Ottoman. Cuộc tấn công dễ dàng phá vỡ phòng tuyến của quân Ottoman, những người đã kiệt sức và mất tinh thần và nhanh chóng bắt đầu bỏ chạy khỏi chiến trường. Kị binh tiến thẳng đến doanh trại của Ottoman và sở chỉ huy của Kara Mustafa, trong khi các đơn vị đồn trú còn lại của Viên rời khỏi hàng phòng thủ để tham gia tấn công.

Quân Ottoman đã mệt mỏi và mất tinh thần sau thất bại của cả nỗ lực phá hoại và tấn công thành phố cũng như cuộc tiến công của bộ binh Liên minh Thần thánh trên Turkenschanz. Cuộc tấn công của kỵ binh là một đòn chí mạng cuối cùng. Chưa đầy ba giờ sau cuộc tấn công của kỵ binh, lực lượng Cơ đốc giáo đã thắng trận và cứu được Viên. Sĩ quan Cơ đốc giáo đầu tiên tiến vào Viên là Bá tước Ludwig xứ Baden-Baden, đứng đầu đội kỵ binh của ông.

Sau đó, Sobieski diễn giải câu nói nổi tiếng của Julius Caesar (Veni, vidi, vici) bằng cách nói "Veni, vidi, Deus vicit" - "Tôi đã đến, tôi đã thấy, Chúa đã chinh phục".

Kết luật

Vào ngày 11 tháng 9 năm 1697, Trận chiến Zenta đã diễn ra ngay phía Nam thị trấn Zenta do Ottoman cai trị. Trong trận chiến, lực lượng Quân chủ Habsburg đã đánh tan lực lượng Ottoman trong khi quân Ottoman đang băng qua sông Tisa (gần thị trấn). Điều này dẫn đến việc lực lượng Habsburg giết hơn 30.000 quân Ottoman và giải tán phần còn lại. Thất bại tê liệt này là yếu tố cuối cùng khiến Đế chế Ottoman ký Hiệp ước Karlowitz vào ngày 22 tháng 1 năm 1699, chấm dứt Đại chiến Thổ Nhĩ Kỳ. Hiệp ước này dẫn đến việc chuyển giao phần lớn lãnh thổ Hungary của Ottoman cho Nhà Habsburg, và sau những tổn thất tiếp theo trong Chiến tranh Áo-Thổ Nhĩ Kỳ (1716–1718), đã khiến Ottoman áp dụng chính sách quân sự phòng thủ hơn trong thế kỷ tiếp theo.

Tham khảo

Nguồn

 Setton, Kenneth Meyer.  Venice, Austria, and the Turks in the Seventeenth Century (Memoirs of the American Philosophical Society, 1991) excerpt
 Wolf, John B. The Emergence of the Great Powers: 1685–1715 (1951), pp 15–53.

Lịch sử Đế quốc Ottoman ở châu Âu
Lịch sử Trung Âu
Lịch sử Đông Âu
Chiến tranh liên quan tới Đế quốc Ottoman
Chiến tranh liên quan tới Áo
Chiến tranh liên quan tới Litva
Chiến tranh liên quan tới Moldavia
Chiến tranh liên quan tới Ba Lan
Chiến tranh liên quan tới Wallachia
Xung đột thập niên 1680
Xung đột thập niên 1690
Moldova thuộc Ottoman
Ukraina thuộc Ottoman
Serbia thuộc Ottoman
Hoạt động quân sự liên quan tới Hãn quốc Krym
Áo thế kỷ 17
Quân chủ Habsburg thế kỷ 17
Xung đột thế kỷ 17
Chiến tranh liên quan tới Montenegro
Thịnh vượng chung Ba Lan và Litva thế kỷ 17
Lịch sử quân sự Slovenia
Chiến tranh liên quan tới Slovenia


title: Hội Công giáo Yêu nước Trung Quốc

text:
Hội Công giáo Yêu nước Trung Quốc (tiếng Hoa:中国天主教爱国会, bính âm: Zhōngguó Tiānzhǔjiào Àiguó Huì, âm Hán-Việt: Trung Quốc Thiên Chúa giáo Ái quốc Hội; viết tắt theo tiếng Anh là CPA, CPCA, hoặc CCPA), vốn tên là Hội Giáo hữu Công giáo Trung Quốc Yêu nước là một tổ chức tôn giáo dành cho tín đồ Công giáo tại Hoa lục. Hội này do Vụ Tôn giáo của Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa thành lập năm 1957 nhằm kiểm soát mọi hoạt động của các tín đồ Công giáo trên toàn quốc với ý tưởng về một "giáo hội" độc lập hoàn toàn với Tòa Thánh trên ba nguyên tắc: tự trị, tự chủ và tự quản, bên cạnh đó, nó cũng mang màu sắc chính trị của Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Trong thông điệp Ad Apostolorum Principis ban ngày 29 tháng 7 năm 1958, Giáo hoàng Piô XII bày tỏ phản ứng trước hoạt động của hội này và các Giám mục thành viên. Ông tuyên bố, những tín đồ tham gia vào hoạt động của hội, nhất là việc tự tấn phong Giám mục mà chưa có sự chuẩn y của Tòa Thánh sẽ bị rút phép thông công (excomminicate).

Hội này là tổ chức duy nhất của tín đồ Công giáo được chính phủ Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa công nhận, và trên danh nghĩa, mọi tín đồ Công giáo tại Hoa lục là thành viên của hội. Nhưng thực tế, không phải mọi tín đồ Công giáo tại đây đều chấp nhận và tuân theo chỉ thị của tổ chức này.

CCPA và Chính phủ Bắc Kinh
Mọi tổ chức tôn giáo tại Trung Quốc đại lục ngày nay phải được Chính phủ công nhận, dù rằng, vẫn còn nhiều tổ chức hoạt động bí mật. Chính phủ Trung Quốc không muốn bất kì tổ chức nào, kể cả tôn giáo, trong nước bị "ảnh hưởng ngoại bang", trong trường hợp này ám chỉ đến giáo hoàng. Các quan sát viên cho rằng, CPCA được thành lập thực chất để nhà nước Trung Quốc kiểm soát Công giáo tại Hoa lục.

Chính phủ Trung Quốc đã trục xuất các cơ quan ngoại giao, liên lạc của Giáo hội Công giáo ra khỏi đất nước sau năm 1949, năm mà những người Cộng sản nắm quyền toàn Hoa lục. Tám năm sau, CCPA được thành lập. Vì vậy, không có gì là khó hiểu khi mà tín điều "Đức Mẹ Hồn xác Lên Trời" do Giáo hoáng Pius XII công bố năm 1950 không đến được với tín hữu Công giáo tại đây. Cần biết rằng, các Giáo luật do Tòa Thánh ban hành từ năm 1949 trở về sau (ví dụ như các Giáo luật của Giáo hoàng Piô X) đều không được phép áp dụng tại Hoa lục. Tuy nhiên, thực tế là trong Giáo hội Công giáo tại Trung Quốc, người ta sử dụng các tài liệu được dịch từ Công đồng Vatican II, Giáo luật 1983, Giáo lý Công giáo 1992 (sửa đổi năm 1997) và Sách lễ Rôma 1970. Ban đầu, chúng được đưa từ Đài Loan và Hồng Kông vào, nhưng đã được in tại địa phương trong những năm gần đây.

Chính sách của chính phủ Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa, cũng như của các chính quyền cộng sản ở các nước khác, là để dành cho nhà nước quyền quản lý tất cả các hoạt động xã hội. Do đó, CPCA ngăn cản các giám mục Công giáo ở Trung Quốc lên tiếng công khai ngay cả để chống lại các đạo luật nghiêm khắc trái ngược với giáo huấn đạo đức Công giáo, chẳng hạn như những luật ép buộc phá thai và Kiểm soát sinh sản nhân tạo.

CCPA và Giáo hội Công giáo Rôma

Mặc dù có nhiều khó khăn cho giáo hội của mình tại Hoa lục trong sáu mươi năm qua, Vatican vẫn giữ lập trường là không thỏa hiệp với CPCA về một quy chế độc lập trong tổ chức tôn giáo.

Sự căng thẳng luôn việc tấn phong Giám mục tại Hoa lục, đây là những khó khăn quan trọng giữa Tòa Thánh và Bắc Kinh. CCPA muốn tự quyết định việc tấn phong này mà không cần đến sự chuẩn y của Giáo hoàng. Còn Tòa Thánh thì chỉ cho phép tấn phong Giám mục khi đương sự có sự đồng ý của Giáo hoàng mà họ gọi đó là sự "hiệp thông". Tòa Thánh còn nhấn mạnh, việc tự tấn phong Giám mục về bản chất "là bất hợp thức nhưng thành sự". Vấn đề cần tháo gỡ là làm thế nào mà đương sự vừa có sự công nhận của Bắc Kinh vừa có sự chuẩn y của Tòa Thánh. Và thông thường, các đương sự có ba khuynh hướng:
tự tấn phong Giám mục theo ý của CCPA, không cần chuẩn y của Giáo hoàng. Phản ứng lại, Tòa Thánh tuyên bố rút phép thông công đương sự và những ai tham gia vào việc tấn phong này (theo điều 1382 của Giáo luật Công giáo).
đương sự được Giáo hoàng chuẩn y và tổ chức tấn phong Giám mục mà Bắc Kinh chưa ưng thuận. Phản ứng lại, Bắc Kinh tuyên bố không công nhận đây là Giám mục, có thể đương sự sẽ gặp nhiều khó khăn từ chính quyền.
CCPA đề xuất tấn phong một Giám mục theo ý họ. Đương sự sau khi đã được tấn phong thì nhanh chóng liên lạc với Tòa Thánh để tỏ bày được Tòa Thánh xem xét hòa giải và nối lại sự hiệp thông. Đây là khuynh hướng được nhiều Giám mục lựa chọn. Thống kê cho thấy, khoảng 90% Giám mục do CCPA tự tấn phong đã làm điều này.

Còn các giáo sĩ, tu sĩ và giáo dân không chấp nhận gia nhập CPCA vẫn tiếp tục sinh hoạt tôn giáo bí mật ngoài vòng pháp luật, nên thường được gọi là "Giáo hội Thầm lặng" hoặc "Giáo hội Hầm trú" (地下教会: "Địa hạ giáo hội" nghĩa là "Giáo hội trong lòng đất"). Người ta ước lượng hiện nay tại Hoa lục có khoảng từ 10 đến 12 triệu người Công giáo, trong số đó có khoảng 5 triệu người thuộc Giáo hội Hầm trú, số còn lại theo CPCA. Tại cấp giáo xứ, có nơi, số tín hữu chia làm hai nhóm, một số theo Giáo hội Công giáo Rôma và một số theo CPCA.

Quan hệ ngoại giao Trung Quốc-Vatican
Khi người cộng sản lên nắm quyền toàn Hoa lục năm 1949, các đại diện ngoại giao của Tòa Thánh vẫn chưa muốn di chuyển đến đảo Đài Loan, hòn đảo mà Chính phủ Trung Hoa Dân quốc kiểm soát được. Vatican cho rằng, lập trường của mình không phải là chỉ lập quan hệ ngoại giao với quốc gia phi cộng sản nhưng sẽ lập quan hệ ngoại giao với bất kỳ quốc gia nào có mức độ tự do tôn giáo mà họ cho là hài lòng. Điều này có thể là thực tế, vì Vatican những tưởng sẽ tiếp tục quan hệ ngoại giao bình thường với Trung Quốc mặc cho chính phủ thay đổi. Tuy nhiên, chính phủ Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa đã trục xuất khâm sứ và nhân viên ngoại giao của Vatican ra khỏi Hoa lục. Khi ấy, Trung Hoa Dân quốc vốn đang được Liên Hợp Quốc công nhận như là chính phủ của đất nước Quốc Trung Quốc, Vatican vẫn chưa quyết định được con đường ngoại giao của mình. Khi Liên Hợp Quốc quay sang công nhận Chính phủ Bắc Kinh, thì Vatican quyết định lập quan hệ ngoại giao sứ mệnh ở Đài Bắc. Và vì thế, Vatican là một trong những quốc gia ít ỏi còn duy trì mối quan hệ ngoại giao với Trung Hoa Dân quốc (Đài Loan). Đây cũng là trở ngại quyết định giữa quan hệ Bắc Kinh với Vatican.

Đã có một số nỗ lực của Bắc Kinh muốn quan hệ với Vatican. Hầu hết quan sát viên nhận định, rằng, vấn đề Đài Loan không phải là một trở ngại lớn, nhiều cuộc gặp gỡ của các Giám mục ở Hoa lục với Vatican được chính phủ cho phép. Trở ngại chính là chính phủ Bắc Kinh luôn lo ngại các tín đồ Công giáo bị phụ thuộc nhiều vào Giáo hội Công giáo hoàn vũ, đặc biệt là từ khi hình ảnh Giáo hoàng Giáo hoàng Gioan Phaolô II đã được coi là ảnh hưởng đến sự sụp đổ của chủ nghĩa cộng sản ở Ba Lan và các nước Đông Âu.

Khi Gioan Phaolô II qua đời vào năm 2005, các nhà thờ trên khắp Trung Quốc đã tổ chức các nghi thức đặc biệt để tưởng niệm ông. Những hoạt động này được phép, mặc dù các chính sách chính thức về Vatican vẫn không thay đổi. Nhiều người Công giáo Trung Quốc thường không có sự nhận thức hai mặt đời sống Công giáo ở quốc gia họ, họ bày tỏ sự mong muốn Giáo hoàng đến thăm Trung Quốc, như ông đã từng tuyên bố mong muốn đó của mình.

Từ năm 2007, Vatican đã nhiều lần cho biết mong muốn thiết lập quan hệ ngoại giao đầy đủ với Trung Quốc, và sẽ sẵn sàng chuyển Tòa Sứ thần của mình từ Đài Loan sang Trung Quốc đại lục nếu cần. Một trở ngại lớn giữa hai bên vẫn là chế định chỉ có Giáo hoàng mới có thể bổ nhiệm các giám mục của Giáo hội Công giáo La Mã. Hiện tại, các giám mục trong CCPA được chính quyền Trung Quốc chỉ định. Trong những năm gần đây, vấn đề này là một yếu tố làm trầm trọng thêm trong quan hệ Trung Quốc - Vatican.

Một số người, trong đó có Hồng y Hongkong Giuse Trần Nhật Quân, đã xem tiến trình giữa các quan chức Việt Nam và Vatican về việc thiết lập lại ngoại giao đầy đủ như là một mô hình cho việc bình thường hóa quan hệ giữa Trung Quốc và Vatican. Cuối năm 2004, trước khi Gioan Phaolô II qua đời, Vatican và các đại diện của chính phủ Trung Quốc đã tiếp xúc với mục tiêu rõ ràng là tiến gần hơn tới việc bình thường hóa quan hệ. Giáo hoàng Gioan Phaolô II cuối cùng đã chấp nhận một phái đoàn Trung Quốc "bán chính thức" tại Vatican. Những lời đề nghị này tiếp tục sau khi Giáo hoàng Bênêđictô XVI kế nhiệm.

Ngày 22 tháng 9 năm 2018, Tòa Thánh Vatican ra thông báo rằng đã đạt được với chính phủ Trung Quốc một "thỏa thuận liên quan đến việc đề cử các giám mục, một vấn đề quan trọng đối với đời sống Giáo hội, đồng thời tạo điều kiện cho những mối hợp tác lớn hơn ở cấp độ song phương". Cùng ngày, Tòa Thánh cũng công bố quyết định của Giáo hoàng Phanxicô phê chuẩn 7 giám mục Trung Quốc bất hợp thức, mở ra hy vọng về một mối quan hệ tốt đẹp hơn với chính phủ Trung Quốc. Phản ứng trước quyết định của Giáo hoàng, Hồng y Giuse Trần Nhật Quân cảnh báo là sau khi đạt thỏa thuận với Bắc Kinh về việc bổ nhiệm giám mục, Vatican sẵn sàng cắt đứt quan hệ chính thức với Đài Loan. Ông cũng cho rằng thỏa thuận giữa Tòa Thánh với Bắc Kinh là một sự phản bội đối với những người bị bách hại trong Giáo hội thầm lặng ở Trung Quốc.

Bức thư của Giáo hoàng Biển Đức XVI gửi người Công giáo tại Trung Quốc
Ngày 27 tháng 5 năm 2007, Giáo hoàng Benedict XVI đã gửi một bức thư  đến các tín hữu Công giáo tại Trung Quốc, được công bố ngày 30 tháng 6 năm 2007. Theo nhận định bên ngoài về lá thư thì Giáo hoàng bày tỏ thiện cảm và thông cảm đặc biệt đối với những điều kiện khó khăn của từng giáo dân, linh mục và Giám mục tại Trung Quốc, ông không có các phê bình hay lên án nào trên nguyên tắc, không dùng những thuật ngữ nhạy cảm như "giáo hội công khai", "thầm lặng", "ái quốc"... nhưng lại bày tỏ thái độ cứng rắn đối với cơ cấu vận hành của Hội đồng Giám mục của Giáo hội công khai ở Trung Quốc. Nhắc lại quan điểm, Tòa Thánh không thừa nhận Hội đồng Giám mục này vì nó bao gồm những Giám mục không được Tòa Thánh thừa nhận, nó đã khai trừ các Giám mục "thầm lặng", và CCPA là thành viên mà có "các quy chế không thể hòa hợp với giáo lý của Giáo hội".

Bắc Kinh không có phản ứng chính thức nào về bức thư nhưng trước khi bức thư được công bố, chính quyền Trung Quốc đã triệu tập các Giám mục của Giáo hội công khai để có những hình thức đối phó. Bức thư này đã không được công bố trong các thánh lễ Chúa Nhật, CCPA cũng tuyên bố không công bố bức thư. Tuy nhiên, nhiều người Công giáo thầm lặng đã tải xuống bức thư này từ Internet. Chính quyền bắt đầu yêu cầu các trang web phải gỡ bỏ bức thư đó ra khỏi hệ thống.

Một mô hình của Trung Quốc dành cho các tôn giáo khác
Như CCPA, Trung Quốc hiện còn đang áp dụng mô hình tổ chức tôn giáo như thế này với các tôn giáo như: Phong trào Tam-Tự Ái quốc 三自教会 (tên chính thức là "Ủy ban Quốc gia của Phong trào Tam-Tự Ái quốc dành cho các Giáo hội Tin Lành tại Trung Quốc" 中国基督教三自爱国运动委员会) dành cho Tin Lành, Hiệp hội Hồi giáo Trung Hoa (中国伊斯兰教协会) dành cho Hồi giáo.

Xem thêm
 Công giáo tại Trung Quốc
 Giáo hoàng Piô XII và Trung Quốc
 Giáo hội hầm trú
 Giáo phận Công giáo tại Trung Quốc
 Quan hệ Tòa Thánh - Trung Quốc

Chú thích

C
Kitô giáo tại Trung Quốc
Chính phủ Trung Quốc
Giáo hội Công giáo Rôma tại Trung Quốc


title: Hydropsyche lomdom

text:
Hydropsyche lomdom là một loài Trichoptera trong họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Hydropsyche


title: Poecilmitis hyperion

text:
Poecilmitis hyperion là một loài bướm thuộc họ Lycaenidae. Đây là loài đặc hữu của Nam Phi.

Nguồn
 Gimenez Dixon, M. 1996. Poecilmitis hyperion. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 31 tháng 7 năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

Chrysoritis
Côn trùng miền nam châu Phi
Côn trùng Nam Phi
Động vật đặc hữu Nam Phi


title: Malsburg-Marzell

text:
Malsburg-Marzell là một đô thị trong huyện Lörrach bang Baden-Württemberg thuộc nước Đức. Đô thị Malsburg-Marzell có diện tích 24,92 km², dân số là 1544 người (31 tháng 12 năm 2006).

Tham khảo


title: Deinotrichia

text:
Deinotrichia là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Các loài
 Deinotrichia scotosiaria Warren, 1893

Chú thích

Tham khảo

 Deinotrichia at funet.fi
 Natural History Museum Lepidoptera genus database

Geometridae
Ennominae


title: Walmart

text:
Walmart, Inc. (), nhãn hiệu Walmart, là một công ty đại chúng Mỹ, hiện là một trong những công ty lớn nhất thế giới (theo doanh số) theo công bố của Fortune 500 năm 2019. Nó được thành lập bởi Sam Walton năm 1962, đã thành lập công ty ngày 31 tháng 10 năm 1969, và niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán New York năm 1972. Đây là đơn vị tư nhân thuê nhân công lớn nhất thế giới và là đơn vị sử dụng nhân công công cộng và thương mại lớn thứ 4 thế giới, chỉ xếp sau Quân Giải phóng Nhân dân của Trung Quốc, Cục Y tế Quốc gia của Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland và ngành Đường sắt Ấn Độ. Walmart là nhà bán lẻ tạp hóa lớn nhất Hoa Kỳ, với khoảng 20% doanh thu hàng tiêu dùng và tạp phẩm, Walmart cũng là công ty bán đồ chơi lớn nhất Hoa Kỳ với khoảng 45% doanh số tiêu thụ đồ chơi, vượt qua Toys "R" Us cuối thập niên 1990. Walmart vẫn là một doanh nghiệp gia đình do gia đình Walton sở hữu.

Walmart hoạt động ở México với tên Walmex, ở Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland với tên ASDA, và ở Nhật Bản với tên The Seiyu Co., Ltd.. Các công ty con thuộc sở hữu toàn phần của nó nằm ở Argentina, Brasil, Canada, Puerto Rico, Anh. Việc đầu tư của Walmart bên ngoài Bắc Mỹ đã thu được kết quả hỗn hợp. Năm 2006, Walmart đã bán lại các đơn vị bán lẻ ở Hàn Quốc và Đức do lỗ triền miên và do một thị trường cạnh tranh cao.

Walmart đã là một mục tiêu của chỉ trích từ nhiều nhóm cộng đồng, các nhóm quyền phụ nữ, các tổ chức thường dân và các nghiệp đoàn lao động. Các phê phán cụ thể gồm việc công ty lấy nguồn hàng nước ngoài quá nhiều, mức bảo hiểm y tế thấp, công ty chống lại đại diện công đoàn và các cáo buộc phân biệt giới tính, và những phê phán khác.

Lịch sử

Năm 1945, doanh nhân và cựu J. C. Penney nhân viên Sam Walton đã mua một chi nhánh của các cửa hàng Ben Franklin từ Butler Brothers. Trọng tâm chính của ông là bán sản phẩm với giá thấp để đạt được doanh số bán hàng với số lượng lớn hơn với tỷ suất lợi nhuận thấp hơn, miêu tả nó như một cuộc thập tự chinh vì người tiêu dùng. Ông đã gặp phải những thất bại vì giá thuê và mua chi nhánh cao bất thường, nhưng ông đã tìm được nhà cung cấp có chi phí thấp hơn những nhà cung cấp mà các cửa hàng khác sử dụng và do đó có thể cạnh tranh về giá với các đối thủ. Doanh số bán hàng đã tăng 45 phần trăm trong năm đầu tiên sở hữu, đạt doanh thu , tăng lên 140.000 đô la vào năm tiếp theo và 175.000 đô la vào năm sau đó. Trong năm thứ năm, cửa hàng đã tạo ra doanh thu 250.000 đô la. Sau đó, hợp đồng thuê địa điểm hết hạn và Walton không thể đạt được thỏa thuận gia hạn, vì vậy ông đã mở một cửa hàng mới tại 105 N. Main Street ở Bentonville, đặt tên cho nó là "Walton's Five and Dime". Cửa hàng đó bây giờ là Bảo tàng Walmart.

Ngày 2 tháng 7 năm 1962, Walton khai trương cửa hàng Wal-Mart Discount City đầu tiên tại 719 W. Phố Walnut ở Rogers, Arkansas. Thiết kế của nó được lấy cảm hứng từ Ann & Hope, mà Walton đã đến thăm vào năm 1961, cũng như người sáng lập Kmart Harry B. Cunningham. Cái tên này bắt nguồn từ FedMart, một chuỗi cửa hàng bách hóa giảm giá được thành lập bởi Sol Price vào năm 1954, người mà Walton cũng lấy cảm hứng từ đó. Walton nói rằng ông thích ý tưởng gọi chuỗi giảm giá của mình là "Wal-Mart" vì ông "thực sự thích cái tên FedMart của Sol". Tòa nhà hiện có một cửa hàng phần cứng và một trung tâm mua sắm đồ cổ, trong khi "Cửa hàng số 1" của công ty kể từ đó đã mở rộng thành Siêu trung tâm cách đó vài dãy nhà về phía tây tại 2110 W. Phố Walnut. Trong vòng năm năm đầu tiên, công ty đã mở rộng tới 18 cửa hàng ở Arkansas và đạt doanh thu 9 triệu đô la. In 1968, it opened its first stores outside Arkansas in Sikeston, Missouri and Claremore, Oklahoma.

Walmart đã thông báo vào tháng 8 năm 2022 rằng các địa điểm sẽ không hoạt động theo 24 giờ nữa, với hầu hết các cửa hàng hiện đang mở cửa từ 6 giờ sáng đến 11 giờ đêm.

Logo thương hiệu

Bộ phận điều hành
nhỏ|600x600px|Bản đồ các quốc gia có cửa hàng WalmartChú giải:
Hoạt động của Walmart chia thành bốn bộ phận: Walmart U.S., Walmart International, Sam's Club và Global eCommerce. Công ty cung cấp các hình thức bán lẻ khác nhau trên khắp các bộ phận này, bao gồm siêu trung tâm, siêu thị, đại siêu thị, kho hàng tập trung, cửa hàng cash-and-carry, cải thiện nhà cửa, thiết bị điện tử đặc biệt, nhà hàng, cửa hàng may mặc, hiệu thuốc, cửa hàng tiện lợi và bán lẻ kỹ thuật số.
thế=|nhỏ|Bản đồ vị trí của Walmart tại Mỹ,

Số lượng cửa hàng theo tiểu bang
Vị trí tính từ ngày 30 tháng 7 năm 2021

Quyền sở hữu
Walmart Inc. là công ty cổ phầnhối phiếu Delaware được đăng ký với Ủy ban Giao dịch và Chứng khoán Hoa Kỳ, có văn phòng đăng ký đặt tại Wolters Kluwer của Corporation Trust Center tại Wilmington.  công ty có 3.292.377.090 cổ phiếu đang lưu hành. Chủ yếu do gia đình Walton nắm giữ cùng một sốtổ chức và quỹ hỗ trợ.

 43.00% (1,415,891,131): Walton Enterprises LLC
 5.30% (174,563,205): Walton family Holdings Trust
 3.32% (102,036,399): The Vanguard Group, Inc
 2.37% (72,714,226): State Street Corporation
 1.37% (42,171,892): BlackRock Institutional Trust Company
 0.94% (28,831,721): Vanguard Total Stock Market Index Fund
 0.77% (23,614,578): BlackRock Fund Advisors
 0.71% (21,769,126): Dodge & Cox Inc
 0.68% (20,978,727): Vanguard 500 Index Fund
 0.65% (20,125,838): Bank of America Corporation
 0.57% (17,571,058): Bank of New York Mellon Corporation
 0.57% (17,556,128): Northern Trust Corporation
 0.55% (16,818,165): Vanguard Institutional Index Fund-Institutional Index Fund
 0.55% (16,800,850): State Farm Mutual Automobile Insurance Co
 0.52 % (15,000,000):SPDR S&P 500 ETF Trust

Chỉ trích và tranh cãi
Walmart đã phải chịu sự chỉ trích từ nhiều nhóm và cá nhân khác nhau, bao gồm liên đoàn lao động, nhóm cộng đồng, tổ chức cơ sở, tổ chức tôn giáo, nhóm môi trường, nhóm vũ khí cũng như khách hàng và nhân viên của chính công ty. Họ đã phản đối các chính sách và hoạt động kinh doanh của công ty, bao gồm cả cáo buộc phân biệt chủng tộc và giới tính. Các lĩnh vực bị chỉ trích khác bao gồm tìm nguồn cung ứng sản phẩm nước ngoài của công ty, đối xử với nhà cung cấp, bồi thường cho nhân viên và điều kiện làm việc, thực hành môi trường, việc sử dụng trợ cấp công, chính sách bảo mật của công ty và nô lệ. Walmart phủ nhận làm bất cứ điều gì sai trái và cho rằng giá thấp là kết quả của làm việc hiệu quả.

Vào tháng 4 năm 2016, Walmart đã thông báo họ có kế hoạch loại bỏ chuồng lồng trứng khỏi chuỗi cung ứng vào năm 2025. Quyết định này đặc biệt quan trọng vì thị phần lớn của Walmart và ảnh hưởng đến phần còn lại của ngành. Động thái này đã được nhóm phúc lợi động vật lớn ca ngợi nhưng một đại diện nhóm thương mại gia cầm bày tỏ sự hoài nghi về tác động của quyết định. Trứng không lồng của Walmart sẽ không đến từ các nhà sản xuất chăn nuôi thả vườn, mà là trang trại quy mô công nghiệp nơi những con gia cầm sẽ được phân bổ cho mỗi con có diện tích từ 1 đến 1,5 feet vuông, một sự sắp xếp căng thẳng có thể gây ra tình trạng mổ nhau. Không giống như chuồng lồng, hệ thống của các nhà cung cấp của Walmart cho phép gà mái di chuyển xung quanh, nhưng so với chuồng lồng thì tỷ lệ gà mái chết cao hơn, gây ra các vấn đề về môi trường và sức khỏe của người lao động.

Tháng 3 năm 2018, Walmart bị nguyên Giám đốc Phát triển Kinh doanh là Tri Huynh kiện vì cáo buộc báo cáo sai lệch kết quả hoạt động thương mại điện tử có lợi cho công ty. Huynh cho biết động thái của công ty là nỗ lực giành lại vị thế đã mất vào tay đối thủ cạnh tranh là Amazon.

Vào tháng 9 năm 2018, Walmart đã bị Ủy ban Cơ hội Việc làm Bình đẳng kiện với cáo buộc rằng Walmart đã từ chối yêu cầu hạn chế khuân vác vật nặng của nhân viên đang mang thai.

Vào tháng 5 năm 2019, Trung tâm điều tra đã đệ đơn kiện lên Quận Columbia cáo buộc hành vi gian lận của người tiêu dùng và gây nguy hiểm cho sức khỏe của khách hàng do thực tiễn của Walmart là "bán vi lượng đồng căn [sản phẩm] cùng với thực tế. dược phẩm, ở cùng khu vực trong các cửa hàng của mình, dưới những biển hiệu giống nhau," theo Nicholas Little, phó chủ tịch kiêm tổng cố vấn của CFI. Vào ngày 20 tháng 5 năm 2020, Thẩm phán Florence Pan của Tòa án Tối cao Quận Columbia đã bác bỏ vụ kiện của CFI, tuyên bố rằng CFI không có tư cách là một tổ chức bảo vệ người tiêu dùng và không xác định được các hành động cụ thể của Walmart dẫn đến tổn hại cho người tiêu dùng. CFI đã thách thức cả hai lập luận đó và đang lên kế hoạch kháng cáo.

Vào tháng 7 năm 2019, subreddit của Walmart tràn ngập các meme ủng hộ công đoàn nhằm phản đối việc sa thải một nhân viên đã đăng tài liệu bí mật lên subreddit. Nhiều bài đăng trong số này tỏ ra tức giận với việc Walmart khảo sát nhân viên của họ trên Internet. Việc đăng nội dung công đoàn là để đáp lại quan điểm chống công đoàn bị cáo buộc nói trên mà Walmart đã thực hiện trong quá khứ.

Vào tháng 11 năm 2021, một bồi thẩm đoàn liên bang đã phát hiện ra rằng Walmart, cùng với Walgreens và CVS, "đã góp phần đáng kể vào" khủng hoảng opioid. Thiệt hại giữa ba chuỗi trong vụ kiện này lên tới 650 triệu USD. Các luật sư yêu cầu bồi thường thiệt hại cho Lake County và Trumbull County ở Ohio là 3,3 tỷ USD. Hai chuỗi khác, Rite Aid và Giant Eagle, đã dàn xếp với các quận này với số tiền không được tiết lộ trước khi đưa ra xét xử.

Vào tháng 6 năm 2022, Ủy ban Thương mại Liên bang (FTC) đã kiện Walmart, cáo buộc rằng công ty đã tạo điều kiện cho gian lận chuyển tiền. FTC tuyên bố rằng Walmart đã dung túng cho những kẻ lừa đảo sử dụng dịch vụ chuyển tiền, những kẻ này đã đánh cắp hàng trăm triệu đô la từ khách hàng.

Vấn nạn tội phạm thập niên 2010
Theo một báo cáo vào tháng 8 năm 2016 của Bloomberg Businessweek, các quyết định mạnh tay cắt giảm chi phí bắt đầu từ năm 2000 khi Lee Scott tiếp quản vị trí Giám đốc điều hành của công ty đã dẫn đến sự gia tăng đáng kể tội phạm tại các cửa hàng trên khắp Hoa Kỳ. Chúng bao gồm việc loại bỏ những người chào hỏi nổi tiếng tại cửa hàng, những người được coi là phần ngăn chặn trộm cắp ở lối ra, thay thế nhiều nhân viên thu ngân bằng các trạm tự thanh toán và bổ sung các cửa hàng với tốc độ vượt quá việc thuê nhân viên mới, dẫn đến tăng 19% không gian cho mỗi nhân viên so với một thập kỷ trước. Mặc dù những quyết định này đã thành công trong việc tăng lợi nhuận lên 23% trong thập kỷ sau đó, nhưng chúng cũng dẫn đến sự gia tăng cả trộm cắp và tội phạm bạo lực.

Vào năm 2015, dưới thời Giám đốc điều hành Doug McMillon, Walmart đã bắt đầu một chiến dịch toàn công ty nhằm giảm thiểu tội phạm, bao gồm việc kiểm tra biên lai tại các lối ra, bố trí nhân viên tại các khu vực tự kiểm tra, camera an ninh ngang tầm mắt ở các khu vực có nhiều trộm cắp, sử dụng phân tích dữ liệu để phát hiện gian lận tín dụng, thuê cảnh sát làm nhiệm vụ và nhân viên an ninh tư nhân, đồng thời giảm các cuộc gọi đến cảnh sát bằng một chương trình mà theo đó những kẻ phạm tội lần đầu bị bắt quả tang ăn cắp hàng hóa dưới một giá trị nhất định có thể tránh bị bắt nếu họ đồng ý thông qua một cuộc điều tra chương trình chống trộm cắp.

Các cơ quan thực thi pháp luật trên khắp Hoa Kỳ đã ghi nhận gánh nặng đối với các nguồn lực do số lượng cuộc gọi không cân xứng từ Walmart. Các chuyên gia đã chỉ trích nhà bán lẻ vì đã chuyển gánh nặng an ninh sang người nộp thuế. Trên khắp ba quận của Florida, khoảng 9.000 cuộc gọi của cảnh sát đã được ghi lại cho 53 cửa hàng Walmart nhưng chỉ dẫn đến vài trăm vụ bắt giữ. Ở Granite Falls, North Carolina, 92% các cuộc gọi bào ăn cắp đến cho cảnh sát địa phương là từ cửa hàng Walmart ở đó. Xu hướng tương tự ở các khu vực nông thôn, ngoại thành và thành thị. Cảnh sát được gọi đến các cửa hàng Walmart nhiều gấp 3 đến 4 lần so với các nhà bán lẻ tương tự như Target. Các chuyên gia cho biết chuỗi và tỷ suất lợi nhuận mỏng như dao cạo của nó phụ thuộc rất nhiều vào cảnh sát để bảo vệ lợi nhuận của nó. Walmart Supercenters đứng đầu danh sách những nơi bị cảnh sát ghé thăm nhiều nhất.

Đội trưởng cảnh sát ở Port Richey, Florida, nói rằng các cửa hàng Target thường có an ninh mặc đồng phục hơn, cũng như nhân viên dễ nhìn thấy hơn trong mọi trường hợp. Một phép so sánh khác có thể là các trung tâm mua sắm thường có đội tuần tra an ninh và cảnh sát làm nhiệm vụ. J.R. Roberts, cựu giám đốc quản lý rủi ro tại Valor Security Services (chuyên cung cấp dịch vụ an ninh cho trung tâm thương mại) cho biết: "Các trung tâm mua sắm đều có hệ thống an ninh; họ biết đó là một khoản chi phí, nhưng họ biết rằng hệ thống này mang lại lợi ích vì mọi người cảm thấy an toàn hơn khi đến cửa hàng của họ."

Ngoài hàng trăm nghìn tội phạm nhỏ, hơn 200 tội phạm bạo lực, bao gồm âm mưu bắt cóc, đâm, xả súng và giết người đã xảy ra tại 4.500 Walmarts ở Hoa Kỳ vào năm 2016. Năm 2019, 23 người thiệt mạng trong vụ xả súng hàng loạt tại cửa hàng Walmart ở El Paso, Texas.

Vào ngày 27 tháng 6 năm 2020, một vụ nổ súng đã xảy ra tại trung tâm phân phối Walmart ở Red Bluff, California, Hoa Kỳ. Một nhân viên thiệt mạng, bốn nhân viên khác bị thương và kẻ nổ súng bị cảnh sát bắn chết.

Vào tháng 4 năm 2022, Walmart quyết định loại bỏ đồ dùng cho chó nghiệp vụ ra khỏi các cửa hàng và bán trực tuyến, sau một đơn thỉnh cầu trực tuyến yêu cầu họ ngừng bán áo vest cho chó nghiệp vụ.

Xem thêm

 Lukas Walton
 Siêu cửa hàng
 "Something Wall-Mart This Way Comes" – một tập phim của South Park năm 2004 trong Comedy Central

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Walmart Inc. Corporate Site

Công ty niêm yết tại Thị trường Chứng khoán New York
Công ty đa quốc gia có trụ sở tại Hoa Kỳ
Công ty trong chỉ số trung bình công nghiệp Dow Jones

Siêu thị Hoa Kỳ
Siêu thị Trung Quốc
Nhà bán lẻ đồ chơi ở Mỹ


title: Crypteria spectralis

text:
Crypteria spectralis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Crypteria
Limoniidae ở vùng Palearctic


title: Nothopsyche rhombifera

text:
Nothopsyche rhombifera là một loài Trichoptera trong họ Limnephilidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Nothopsyche


title: Jullouville

text:
Jullouville là một xã trong tỉnh Manche, thuộc vùng hành chính Normandie của nước Pháp, có dân số là 2.409 người (thời điểm 1999).

Nhân khẩu học

Các thành phố kết nghĩa
  Crozet, Pháp

Tham khảo

Xã của Manche


title: Bracquetuit

text:
Bracquetuit là một xã thuộc tỉnh Seine-Maritime trong vùng Normandie miền bắc nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Seine-Maritime
Seine-Maritime
Normandy

Tham khảo

INSEE

Liên kết ngoài
Bracquetuit on the Quid website

Xã của Seine-Maritime


title: Caychax

text:
Caychax  là một xã ở tỉnh Ariège, thuộc vùng Occitanie ở phía tây nam nước Pháp.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Ariège

Tham khảo

Xã của Ariège


title: Pyrgulopsis chupaderae

text:
The Chupadera springsnail (Pyrgulopsis chupaderae)là một loài động vật chân bụng trong họ Hydrobiidae. Nó là loài đặc hữu của Hoa Kỳ.

Chú thích

Tham khảo
 Mollusc Specialist Group 1996. Pyrgulopsis chupaderae.
 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 7 tháng 8 năm 2007.

Động vật đặc hữu Hoa Kỳ
Pyrgulopsis
Động vật được mô tả năm 1987


title: La Palma d'Ebre

text:
La Palma d'Ebre là một đô thị thuộc tỉnh Tarragona trong cộng đồng tự trị Catalonia, phía bắc Tây Ban Nha. Đô thị này có diện tích là 37,9 ki-lô-mét vuông, dân số năm 2009 là 413 người với mật độ 10,9 người/km². Đô thị này có cự ly km so với Tarragona.

Tham khảo

Đô thị ở Tarragona


title: Itobi

text:
Itobi là một đô thị ở bang São Paulo của Brasil. Đô thị này nằm ở vĩ độ 21º44'13" độ vĩ nam và kinh độ 46º58'30" độ vĩ tây, trên khu vực có độ cao 658 m. Dân số năm 2004 ước tính là 7.816 người. Đô thị này có diện tích 138,6 km².

Thông tin nhân khẩu

Dữ liệu dân số theo điều tra dân số năm 2000

Tổng dân số: 7.466
Dân số thành thị: 6.204
Dân số nông thôn: 1.262
 Nam giới: 3.877
 Nữ giới: 3.589

Mật độ dân số (người/km²): 53,87

Tỷ lệ tử vong trẻ sơ sinh dưới 1 tuổi (trên một triệu người): 11,20

Tuổi thọ bình quân (tuổi): 73,93

Tỷ lệ sinh (số trẻ trên mỗi bà mẹ): 2,93

Tỷ lệ biết đọc biết viết: 89,40%

Chỉ số phát triển con người (HDI-M): 0,782
 Chỉ số phát triển con người - Thu nhập: 0,676
 Chỉ số phát triển con người - Tuổi thọ: 0,815
 Chỉ số phát triển con người - Giáo dục: 0,854

(Nguồn: IPEADATA)

Tham khảo

Đô thị bang São Paulo


title: Naives-Rosières

text:
Naives-Rosières  là một xã thuộc tỉnh Meuse trong vùng Grand Est đông nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 213 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Naivesrosieres


title: Tabanus bromius

text:
Tabanus bromius là một loài ruồi trong họ Tabanidae. Nó là một trong những loài Tabanus châu Âu có kích thước nhỏ khoảng .

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Động vật được mô tả năm 1758
Tabanus
Côn trùng hai cánh châu Âu


title: Avricourt, Oise

text:
Avricourt là một xã thuộc tỉnh Oise trong vùng Hauts-de-France phía bắc Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 76 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

INSEE

Xã của Oise


title: (14375) 1989 SU

text:
(14375) 1989 SU là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Seiji Ueda và Hiroshi Kaneda ở Kushiro, Hokkaidō, Nhật Bản, ngày 29 tháng 9 năm 1989.

Xem thêm
 Danh sách các tiểu hành tinh: 14001–15000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1989
Được phát hiện bởi Hiroshi Kaneda
Được phát hiện bởi Seiji Ueda
Tiểu hành tinh vành đai chính