title: Iliad

text:
Iliad hay Ilias (, Iliás, “Bài ca thành Ilion”) là một thiên sử thi Hy Lạp cổ đại được cho là của Homer sáng tác. Sử thi gồm 15.693 dòng (phiên bản hiện đại tiêu chuẩn), chia làm 24 quyển, được viết bằng ngôn ngữ Hy Lạp Homer, hay ngôn ngữ Hy Lạp sử thi, theo thể sáu nhịp daktylos, và kể về một số sự kiện quan trọng trong cuộc chiến thành Troia (Ilion). Bản chép tay sử thi sớm nhất có niên đại từ khoảng thế kỷ thứ 8 TCN.

Lấy bối cảnh cuộc bao vây thành Troia (Ilion) suốt mười năm của liên quân Hy Lạp, các sự kiện trong Iliad chỉ diễn ra vào khoảng năm mươi ngày trong năm cuối cùng của cuộc chiến, bắt đầu từ việc Achilleus cãi vã với Agamemnon, nguyên soái của quân Hy Lạp. Sử thi kể về cơn thịnh nộ của Achilleus và những hậu quả, các trận chiến và cuộc đấu tay đôi, cũng như những toan tính của các vị thần có liên quan. Tuy nhiên, xuyên suốt sử thi đề cập hoặc ám chỉ đến nhiều sự kiện trước đó như nguyên nhân của cuộc chiến, việc kêu gọi các chiến binh tham gia; cùng với các điềm báo về tương lai như cái chết của Achilleus và sự sụp đổ của thành Troia. Vì vậy, dù kết thúc trước khi cuộc chiến ngã ngũ, sử thi vẫn dệt nên một câu chuyện tương đối hoàn chỉnh về Chiến tranh thành Troia.

Cùng với phần tiếp theo Odyssey cũng được cho là do Homer sáng tác, Iliad là một trong những tác phẩm lâu đời nhất của văn học Hy Lạp cổ đại và cả nền văn học phương Tây mà cho đến nay vẫn còn phổ biến đối với độc giả đương đại và vẫn được tìm đọc trên khắp thế giới.

Lịch sử

Ra đời

Theo truyền thuyết Hy Lạp cổ đại, cặp sử thi Iliad và Odyssey được sáng tác hoặc biên soạn bởi nhà thơ mù Homer. Tuy nhiên, có nhiều tranh cãi xung quanh tính lịch sử của Homer. Kể từ thời cổ đại, các thông tin về danh tính và gốc gác của Homer đều rất mơ hồ. Homer cũng có thể là một biệt danh hoặc là một nhóm tác giả.

Trong số các sử thi được cho là của Homer, Iliad có thể ra đời trước Odyssey. Thể thơ sử thi được hình thành trong một thời gian dài, nhờ vào các thi sĩ du ca và phong tục hát truyền miệng. Các khúc ca kể về thời kỳ Mycenae, nền văn hóa thời kỳ đồ đồng của Hy Lạp phát triển thịnh vượng trong khoảng từ 1600 đến 1100 TCN. Chủ đề của Iliad, chiến tranh Troia, vốn đã xuất hiện trong những truyền thuyết xa xưa ngay từ thời điểm sử thi ra đời.

Dấu tích Thành Troia trong lịch sử được tìm thấy tại Hisarlik, Thổ Nhĩ Kỳ ngày nay, và đã bị phá hủy nhiều lần trong các cuộc chiến tranh. Thời điểm diễn ra cuộc chiến được Homer mô tả có lẽ là vào đầu thế kỷ 13 và 12 TCN. Theo truyền thuyết, sự sụp đổ của thành Troia diễn ra vào khoảng từ năm 1192 đến 1184 trước Công nguyên. Trong nghiên cứu khảo cổ học, gian đoạn đó được xếp vào thời kỳ Troia VI - VIIa. Vì vậy, ngay cả cuộc chiến cũng có thể có thật trong lịch sử. Tuy nhiên, theo nhiều học giả, thời gian 10 năm mà Iliad mô tả là quá dài đối với một cuộc chiến thời bấy giờ. Cũng có khả năng đây là một cuộc cạnh tranh lâu dài đối với các tuyến đường thương mại trong khu vực.

Thời điểm diễn ra cuộc chiến cũng đã được nghiên cứu bằng các phương pháp thiên văn. Khúc thứ 20 của Odyssey nhắc đến nhật thực toàn phần diễn ra ở Ithaka vào buổi trưa cùng ngày Odysseus quay trở lại để tiêu diệt đám cầu hôn Penelope. Các nhà thiên văn đã xác định thời gian nhật thực xảy ra vào ngày 16 tháng 4 năm 1178 TCN. Theo Odyssey, mất mười năm để Odysseus quay trở về sau cuộc chiến thành Troia, vì vậy cuộc chiến có thể kết thúc vào khoảng năm 1188 TCN. Mốc thời gian này khá phù hợp với truyền thuyết và các phát hiện khảo cổ học; tuy nhiên, các học giả vẫn chưa rõ bằng cách nào những chi tiết chính xác như vậy có thể được lưu giữ thông qua truyền khẩu đến hàng trăm năm.

Những bài thơ về truyền thuyết xa xưa này có thể được ghi chép lại từ năm 750 đến năm 650 TCN, sau khi người Hy Lạp bắt đầu sử dụng chữ viết. Vào thời điểm đó, các bài thơ có thể được tập hợp lại có chủ đích, chẳng hạn như để củng cố bản sắc văn hóa Hy Lạp. Đóng góp của Homer trong việc sáng tác có thể chỉ là biên soạn các bài thơ truyền miệng thành trường thiên sử thi được ghi chép lại, hoặc cũng có thể ông đã tự mình sáng tác dựa vào các chất liệu thơ ca truyền thống.

Homer có thể sống cách thời cuộc chiến xảy ra trong lịch sử khoảng bốn, năm thế kỷ. Các truyền thuyết truyền miệng mà ông biết được lưu truyền và tồn tại qua thời kỳ đen tối ở Hy Lạp. Theo các học giả, các yếu tố cổ xưa nhất của tác phẩm có thể được kế thừa từ các chất liệu đã có từ thế kỷ 15 TCN, trong khi một số chi tiết khác cho thấy hình ảnh xã hội Hy Lạp ở thế kỷ 7 TCN.

Lịch sử bản ghi chép
Sử thi vẫn tiếp tục được biên tập dưới tên của Homer cho đến cả sau thời đại của Homer. Sử thi đã được biên soạn ở Athens vào thế kỷ thứ 5 TCN theo lệnh của Peisistratos, có thể là để đưa ra một “quy điển” chính thức với những thay đổi cho phù hợp với xã hội Athen. Phiên bản Iliad hiện tại kế thừa từ phiên bản này.

Tên của sử thi , Ilias đã được Herodotus sử dụng trong bộ sử Historiai. Tên này bắt nguồn từ tên của thành phố Troia mà Homer gọi là Ilion. Tên , Ilias là một tính từ giống cái của từ , Ilion; tính từ giống đực sẽ là , Iliakos, hoặc , Ilios. Tên này là chữ viết tắt của dạng dài hơn , hē poiēsis Ilias, "Bài thơ thành Ilion".

Aristarchus xứ Samothrace đã khiến cho sử thi Homer trở thành quy điển bắt buộc trong chương trình giáo dục tại Alexandria vào thế kỷ 1 TCN. Phiên bản của Aristarchus đã được sao chép nguyên văn qua nhiều thế kỷ. Bản thảo Venetus A từ thế kỷ thứ 9 kế thừa phiên bản này, là bản thảo sớm nhất còn sót lại của Iliad.

Vào thời Trung cổ, một phiên bản rút gọn Iliad hình thành từ khoảng một nghìn câu thơ được gọi là Ilias Latina. Ấn bản đầu tiên của Iliad, ấn bản Princeps, được đem in bởi Demetrios Khalkokondyleen ở Florence năm 1488.

Nội dung

Iliad bao gồm khoảng 15.600 câu thơ, sau này được các nhà phê bình Alexandria chia thành 24 khúc (rhapsodia), mỗi khúc bao gồm khoảng 400-900 câu thơ. Sử thi được viết bằng ngôn ngữ Homeric Hy Lạp (gọi theo tên của Homer), hay ngôn ngữ Hy Lạp sử thi, một thứ ngôn ngữ văn chương cổ xưa kết hợp giữa phương ngữ Ionian và Aiolian. Sử thi được viết theo thể thơ sáu nhịp daktylos, mỗi nhịp daktylos (, dáktylos, “ngón tay”) gồm một âm tiết dài, theo sau là hai âm tiết ngắn, được xác định bởi trọng lượng âm tiết.

Mặc dù chỉ diễn ra trong khoảng 50 ngày vào năm cuối cùng của 10 năm chiến tranh thành Troia, sử thi vẫn xây dựng nên một bức tranh tổng thể của toàn bộ cuộc chiến. Câu chuyện bắt đầu bằng cuộc tranh cãi giữa Agamemnon, nguyên soái quân Hy Lạp và Achilleus, chiến binh xuất chúng nhất. Achilleus, thủ lĩnh của người Myrmidon, giận dữ vì bị xúc phạm nên đã từ chối ra trận chiến đấu và đòi lên tàu quay trở về. Phải đến khi Patroklos, bạn thân nhất của Achilleus, bị Hektor thành Troia giết chết, Achilleus mới quay trở lại chiến đấu và giết Hektor để trả thù. Trong cơn thịnh nộ, Achilleus nhục mạ thi hài của Hektor bằng cách kéo lê sau xe ngựa vòng quanh tường thành. Vua Priam của thành Troia đến trại quân Hy Lạp để xin chuộc xác con trai, khiến Achilleus cảm động và đồng ý. Thay vì mô tả chiến thắng, Iliad kết thúc bằng đám tang của Hektor.

Chủ đề trung tâm của sử thi là cơn thịnh nộ của Achilleus, đầu tiên là hướng tới Agamemnon và sau đó hướng tới Hektor. Quân Hy Lạp gần như đã bại trận, nhưng việc Achilleus quay trở lại đã làm nên bước ngoặt của cuộc chiến. Các sự kiện của sử thi diễn ra tại trại quân Hy Lạp, dãy đậu tàu ngoài khơi thành Troia; bình nguyên trước thành Troia, nơi hầu hết các cuộc giao tranh diễn ra; và đến bên trong thành phố và trên tường thành, nơi người Troia bàn bạc và theo dõi diễn biến của trận chiến. Sử thi bao gồm rất nhiều đoạn mô tả chiến tranh và các trận đấu tay đôi, các anh hùng Hy Lạp và thành Troia tham chiến đều vô cùng xuất sắc. Sử thi cũng mô tả tranh cãi giữa các vị thần Hy Lạp và các hành động can thiệp từ thần thánh. Muốn thỉnh cầu điều gì hay được thần linh ưu ái thì phàm nhân bắt buộc phải sùng kính và dâng tế phẩm lên các vị thần.

Sử thi có thể được chia thành các phần như sau:

 Khúc thứ nhất: dẫn nhập.
 Khúc thứ 2-7: ngày đầu tiên của trận chiến
 Khúc thứ 8: ngày thứ hai của trận chiến.
 Khúc thứ 9-10: tạm nghỉ và những sự kiện diễn ra trong đêm
 Khúc thứ 11–18: ngày thứ ba của trận chiến
 Khúc thứ 19–22: ngày thứ tư của trận chiến.
 Khúc thứ 23: đám tang của Patroklos
 Khúc thứ 24: đám tang của Hektor
 Chiến tranh tiếp tục kéo dài thêm một năm sau những sự kiện trong Iliad. Kết quả của cuộc chiến và việc thành Troia bị cướp phá được ám chỉ khi Iliad kết thúc.

Tóm tắt

Khúc thứ nhất: dẫn nhập
(1) Sử thi mở đầu bằng lời mời các thi thần đến kể câu chuyện cuộc chiến thành Troia. Câu chuyện sau đó bắt đầu vào năm cuối của cuộc chiến, giữa cuộc bao vây của quân Hy Lạp. Nguyên soái quân Hy Lạp (người Achaean) là Agamemnon đã bắt được nàng Khryseis làm chiến lợi phẩm. Cha của Khryseis là tư thế đền thờ Apollo trong thành Troia đã mang vàng bạc châu báu đến để xin chuộc nàng về, nhưng bị Agamemnon khinh rẻ. Nghe lời cầu nguyện của Khryseis, thần Apollo gây ra một trận dịch hoành hành trong quân Hy Lạp.

Sau chín ngày, Achilleus, thủ lĩnh của người Myrmidones, triệu tập một cuộc họp để giải quyết vấn đề bệnh dịch. Dưới sức ép, Agamemnon đồng ý trả lại nàng Khryseis, nhưng đổi lại ông đòi lấy nàng Briseis, chiến lợi phẩm Achilleus đã đoạt được, để bù đắp. Achilleus nổi giận và quyết định từ đó không tham chiến nữa mà sẽ lên đường quay về nhà. Sau khi Odysseus đem trả lại nàng Khryseis, Apollo chấm dứt bệnh dịch. Trong khi đó, người của Agamemnon đến để bắt nàng Briseis. Achilleus nhờ mẹ mình là nữ thần Thetis cầu xin thần Zeus làm cho quân Hy Lạp thất thế. Thetis nghe lời con đến cầu xin thần Zeus, và thần Zeus đồng ý.

Khúc thứ 2-7: ngày đầu tiên của trận chiến
(2) Zeus báo mộng cho Agamemnon tấn công thành phố. Agamemnon nghe theo, nhưng trước tiên ông quyết định thử lòng quân Hy Lạp bằng cách giục họ trở về nhà. Kế sách này thất bại khiến quân Hy Lạp hỗn loạn, chỉ có Odysseus do được Athena nhắc nhở nên đã hành động để ổn định tình hình. Odysseus đối đầu và đánh bại Thersites, một chiến binh bất mãn với Agamemnon. Sau bữa ăn, người Achaean dàn trận trước cổng thành Troia. Nhà thơ kể tên nguồn gốc xuất xứ của mỗi thủ lĩnh trong hàng ngũ Achaean. Khi hay tin quân Achaean dàn trận trước cổng thành, quân Troia sẵn sàng cho cuộc đối đầu. Tương tự với quân Achaean, nhà thơ cũng liệt kê các thủ lĩnh quân Troia và đồng minh.

(3) Hai quân đối diện nhau. Trước khi bắt đầu trận chiến, Paris sau khi được thúc giục bởi anh trai mình, chủ soái quân Troia là Hektor, đã đề nghị kết thúc chiến tranh bằng một cuộc đấu tay đôi với Menelaos: ai chiến thắng sẽ dành được Helen cùng toàn bộ của cải. Đoạn này ám chỉ Helen là khởi nguồn của toàn bộ cuộc chiến. Cả hai phe tuyên thệ đình chiến và hứa sẽ tuân theo kết quả của trận quyết đấu. Paris bị đánh bại, nhưng được nữ thần Aphrodite cứu khỏi tay Menelaos và mang trở về giường ngủ với Helen.

(4) Dưới áp lực từ Hera, Zeus đã sắp xếp để Pandaros thành Troia phá vỡ tuyên thệ bằng cách bắn bị thương Menelaos. Agamemnon giận dữ kích động quân Achaean, và trận chiến đẫm máu bắt đầu.

(5) Trong cuộc giao tranh, Diomedes hạ sát hàng loạt quân Troia, bao gồm cả Pandaros, và đánh bại Aeneas, con trai của Aphrodite. Nữ thần đến cứu được con mình nhưng bị Diomedes đâm bị thương. Apollo ngăn cản Diomedes và cảnh cáo chàng chớ chống lại các vị thần bất tử. Nhiều anh hùng và chỉ huy tham gia trận chiến cùng với sự trợ giúp và tác động từ các vị thần. Được Athena thúc giục, Diomedes đâm bị thương Ares, khiến vị thần chiến tranh bỏ chạy về núi Olympos than khóc với cha chúa tể.

(6) Hektor tập hợp phe Troia và tiếp khí thế cho quân sĩ; Diomedes và Glaukos phe Troia kết giao và trao tặng phẩm, Glaukos kể cho Diomedes câu chuyện về Bellerophon. Hektor vào thành phố, kêu gọi phụ nữ cầu nguyện và hiến tế cho thần linh, thúc giục Paris tham chiến, từ biệt vợ Andromache và con trai Astyanax trên tường thành, rồi quay trở lại chiến trường.

(7) Hektor đấu tay đôi với Aiax, nhưng đến giữa chừng màn đêm buông xuống nên cả hai bên tạm dừng và rút lui. Người Achaean đồng ý ngừng chiến để hỏa táng quân sĩ tử trận, và xây một bức tường để bảo vệ dãy tàu và doanh trại, trong khi người Troia tranh cãi về việc trả lại Helen. Paris đề nghị trả lại của cải đã cướp đi và bồi thường thêm vào, song giữ lại Helen, nhưng phía Achaean từ chối. Hai bên thỏa thuận đình chiến một ngày để hỏa táng người chết, cùng lúc đó phe Achaean có thời gian để xây dựng một bức tường bảo vệ doanh trại.

Khúc thứ 8: ngày thứ hai của trận chiến.
(8) Sáng hôm sau, Zeus ra lệnh cấm tất cả các vị thần can thiệp, và cuộc chiến lại bắt đầu. Người Troia được chúa tể ưu ái nên chiếm ưu thế và dồn người Achaean trở lại bức tường, trong khi Hera và Athena bị cấm giúp đỡ. Màn đêm buông xuống trước khi quân Troia kịp tấn công bức tường quân Achaean. Họ cắm trại trên chiến trường để chuẩn bị tấn công ngay khi trời sáng, những ngọn lửa tháp canh thắp sáng cánh đồng như những vì sao.

Khúc thứ 9-10: tạm nghỉ và những sự kiện diễn ra trong đêm
(9) Trong khi đó, người Achaean trở nên tuyệt vọng. Agamemnon thừa nhận sai lầm của mình, và cử nhóm thuyết khách gồm Odysseus, Aiax, Phoenix, cùng hai sứ giả đến trại của Achilleus để trả lại Briseis kèm theo vô số tặng phẩm quý giá, chỉ cần chàng chịu ra chiến đấu. Achilleus và người đồng đội Patroklos đón tiếp các sứ giả nồng hậu, nhưng từ chối lời đề nghị của Agamemnon và tuyên bố rằng chàng sẽ chỉ ra trận nếu quân Troia đến đốt phá đội tàu của mình. Nhóm thuyết khách ra về tay không.

(10) Cuối đêm đó, Odysseus và Diomedes mạo hiểm đột nhập phòng tuyến quân Troia, giết Dolon, và tàn phá một số trại quân đồng minh Thracia của thành Troia.

Khúc thứ 11–18: ngày thứ ba của trận chiến
(11) Đến buổi sáng, cuộc giao tranh diễn ra ác liệt, cả Agamemnon, Diomedes, và Odysseus đều bị thương. Achilleus gửi Patroklos đến hỏi về thương vong của quân Achaean, tại đó Patroklos cảm động sâu sắc trước lời lẽ của Nestor.

(13) Poseidon đem lòng thương xót người Achean. Ông làm trái lệnh Zeus và đến chiến trường giúp đỡ quân Achean. Idomeneus thực hiện một loạt chiến công. Cả hai bên đều chịu nhiều thương vong. Nhà tiên tri thành Troia Polydamas thúc giục Hektor lùi lại và cảnh báo chàng về Achilleus, nhưng chàng phớt lờ.

(14) Hera quyến rũ Zeus và dụ ông rơi vào giấc ngủ, tạo điều kiện cho Poseidon giúp đỡ quân Hy Lạp, quân Troia bị đánh bật trở lại bình nguyên.

(15) Zeus tỉnh dậy và nổi cơn thịnh nộ trước sự can thiệp của Poseidon. Bất chấp sự bất mãn của các vị thần ủng hộ quân Achaean, Zeus cử Apollo xuống hỗ trợ quân Troia, giúp họ một lần nữa xuyên thủng bức tường, và trận chiến lan đến dãy tàu.

(16) Patroklos không thể khoanh tay đứng nhìn được nữa và cầu xin Achilleus được ra chiến đấu để bảo vệ đội tàu. Achilleus đồng ý và cho Patroklos mượn áo giáp, đồng thời căn dặn chàng không được đuổi bám quân Troia. Patroklos lãnh đạo quân Myrmidones tham chiến và đến kịp khi quân Troia phóng hỏa những con tàu đầu tiên. Quân Troia bị đánh tan bởi cuộc tấn công bất ngờ, Patroklos giết chết con trai của thần Zeus là Sarpedon, một thủ lĩnh đồng minh của người Troia. Phớt lờ mệnh lệnh của Achilleus, Patroklos truy đuổi quân Troia đến cổng thành Troia và bị thần Apollo ngăn lại. Patroklos giao đấu với Apollo và Euphorbos, và cuối cùng bị Hektor giết chết.

(17) Hektor lột áo giáp của Achilleus khỏi người Patroklos, trận chiến ác liệt tiếp diễn xung quanh xác Patroklos.

(18) Achilleus đau đớn phát cuồng khi nghe tin Patroklos tử trận và thề sẽ trả thù Hektor; Thetis cũng đau buồn khi biết rằng con trai sẽ phải chịu số phận chết trẻ nếu giết Hektor. Achilleus vội ra chiến trường cướp lại xác Patroklos nhưng lại không có áo giáp. Đắm trong ánh hào quang rực rỡ Athena ban phát, Achilleus đứng cạnh bức tường Achaean và gầm lên trong cơn thịnh nộ. Quân Troia kinh sợ trước sự xuất hiện của Achilleus, thừa dịp quân Achaean kịp cướp được xác Patroklos về. Polydamas lại thúc giục Hektor rút lui về thành nhưng Hektor một lần nữa từ chối; quân Troia hạ trại trên bình nguyên khi màn đêm buông xuống. Quân Achaean than khóc Patroklos. Trong khi đó, Thetis nhờ thần Hephaistos rèn một bộ khiên giáp mới cho Achilleus.

Khúc thứ 19–22: ngày thứ tư của trận chiến
(19) Vào buổi sáng, Agamemnon đưa cho Achilleus tất cả những món quà đã hứa, bao gồm cả nàng Briseis, nhưng Achilleus thờ ơ với tất cả. Achilleus nhịn ăn, mặc giáp mới và cầm giáo lên. Tuấn mã Xanthos tiên báo về cái chết của Achilleus. Achilleus cưỡi chiến xa ra trận.

(21)  Achilleus tàn sát quân Troia, nhuộm máu cả dòng sông Skamandros. Thần sông giận dữ đối đầu với Achilleus nhưng bị cơn bão lửa của Hephaistos thổi bay. Các vị thần chiến đấu với nhau. Cổng thành Troia mở ra để đón quân Troia chạy trốn trở về; Apollo dụ Achilleus rời khỏi thành phố bằng cách đóng giả thành một người Troia.

(22) Khi Apollo hiện nguyên hình trước Achilleus, quân Troia đã rút hết vào thành ngoại trừ Hektor, người đã hai lần phớt lờ lời khuyên của Polydamas. Hektor cảm thấy nhục nhã và quyết định đối đầu với Achilleus, bất chấp cha mẹ khuyên ngăn. Khi Achilleus lại gần, ý chí của Hektor lung lay, Achilleus truy đuổi Hektor vòng quanh tường thành. Cuối cùng, Athena dụ Hektor dừng lại và đối mặt với đối thủ. Sau một chốc giao đấu, Achilleus đâm xuyên cổ họng Hektor. Trước khi chết, Hektor nhắc cho Achilleus về cái chết đã định sẵn trong cuộc chiến. Achilleus nhục mạ xác Hektor bằng cách buộc vào cỗ xe kéo đi vòng quanh tường thành.

Khúc thứ 23: đám tang của Patroklos
(23) Hồn ma của Patroklos đến báo mộng cho Achilleus, giục chàng tiến hành tang lễ và mong muốn xương của hai người sẽ được chôn cất cùng nhau. Người Achaean tổ chức một hội thao tưởng niệm Patroklos, với phần thưởng do Achilleus trao tặng.

Khúc thứ 24: đám tang của Hektor
(24) Hành động nhục mạ thân xác Hektor của Achilleus khiến thần Zeus chán ghét và phán quyết xác chết phải được trả lại cho Priam. Được dẫn dắt bởi thần Hermes, Priam băng qua bình nguyên tới trại quân Achaean mà không bị ai chú ý. Ông ôm đầu gối Achilleus và xin chuộc xác con trai mình. Achilleus cảm động và cả hai cùng than khóc về những mất mát của họ trong cuộc chiến. Sau bữa ăn, Priam mang xác Hektor trở lại thành Troia. Hektor được chôn cất, và toàn thành phố khóc tang.

Các nhân vật chính

Iliad có hệ thống nhân vật đồ sộ. Phần cuối của khúc thứ 2 đã liệt kê toàn bộ danh tính và bối cảnh của các chỉ huy cùng đoàn đội của họ. Trong những cảnh chiến đấu, các nhân vật phụ thường chỉ được nhắc tên và bị giết chết nhanh chóng.

Người Achaean
Phe người Achaean (), hay còn được gọi là người Danaan (), người Argive (), tức là người Hy Lạp.

 Agamemnon - Vua xứ Mycenae, nguyên soái quân Achaean.
 Menelaos - Vua xứ Sparta, chồng của Helen và em trai của Agamemnon.
 Achilleus - chỉ huy người Myrmidones và Vua xứ Phthia, con trai của Peleus và nữ thần Thetis, chiến binh mạnh nhất bên quân Achaean.
 Odysseus - Vua xứ Ithaka, chỉ huy khôn ngoan nhất.
 Aiax lớn - Vua  xứ Salamis.con trai của Telamon.
 Diomedes - Vua xứ Argos, con trai của Tydeus.
 Nestor - Vua xứ Pylos, cố vấn đáng tin cậy của Agamemnon, chỉ huy khả kính và thông thái nhất quân Achaean.
 Aiax nhỏ - chỉ huy người Locri, con trai của Oileus.
 Idomeneus - chỉ huy người Krete.
 Patroklos - người bạn đồng hành thân thiết nhất của Achilleus.
 Neoptolemos - chỉ huy người Myrmidones sau cái chết của Achilleus, kẻ giết Priam.

Có nhiều tranh cãi xoay quanh bản chất mối quan hệ của Achilleus và Patroklos, về việc liệu nó có thể được coi là một mối quan hệ đồng tính hay không. Một số học giả Athen thời cổ điển và Hy Lạp hóa xem đây là thiếu niên ái, còn một số khác cho rằng đây là mối liên kết giữa các chiến binh thuần túy.

Thành Troia

 Đàn ông thành Troia
 Dardanos - vị vua đầu tiên của thành Troia, con trai của thần Zeus, ban đầu ông đặt tên cho thành phố là Dardania.
 Hektor - Vương tử thành Troia, con trai của Vua Priam, nguyên soái và chiến binh mạnh nhất quân Troia.
 Aeneas - đồng minh thành Troia, con trai của Anchises và Aphrodite.
 Deiphobos - anh em trai của Hektor và Paris.
 Paris - Vương tử thành Troia, con trai của Vua Priam, kẻ bắt cóc Helen.
 Priam - Vua thành Troia.
 Polydamas - một chỉ huy thận trọng mà lời khuyên ông đưa ra bị bác bỏ; người che chở cho Hektor.
 Agenor - con trai của Antenor, người đấu tay đôi với Achilleus trong Khúc XXI.
 Sarpedon, con trai của thần Zeus - bị Patroclos giết chết. Bạn của Glaukos và đồng thủ lĩnh người Lykia (đồng minh của Troia).
 Glaukos, con trai của Hippolochus. Bạn của Sarpedon và đồng thủ lĩnh người Lykia (đồng minh của Troia).
 Euphorbus - chiến binh Troia đầu tiên gây thương tích cho Patroklos.
 Dolon - một gián điệp quân Troia cử đến trại Achaean (Khúc X).
 Antenor - cố vấn của Vua Priam, người đề xuất trả lại Helen để kết thúc chiến tranh.
 Polydorus - Vương tử thành Troia, con trai út của Priam và Hecuba
 Pandarus - cung thủ nổi tiếng thành Troia, con trai của Lycaon.
 Phụ nữ thành Troia
 Hecuba () - Vợ của Priam; mẹ của Hektor, Cassandra, Paris và những người khác.
 Helen () - con gái của thần Zeus và Leda, vợ của Menelaos; đầu tiên do Paris mang về, sau đó cưới Deiphobus sau khi Paris tử trận. Vụ bắt cóc Helen là nguyên nhân trực tiếp gây ra chiến tranh.
 Andromache - Vợ của Hektor, mẹ của Astyanax.
 Cassandra - con gái của Priam, có khả năng tiên tri nhưng không được ai tin tưởng.
 Briseis - một thiếu nữ thành Troia bị Achilleus bắt được từ một cuộc cướp phá trước đó, cuộc cãi vã của Achilleus với Agamemnon bắt đầu khi Agamemnon đòi lấy Briseis từ tay Achilleus.

Thần linh
Tôn giáo cổ đại Hy Lạp là đa thần giáo, bao gồm tục sùng bái và thờ phụng nhiều vị thần khác nhau tùy theo tín ngưỡng của mỗi cá nhân. Mọi khía cạnh thế giới tự nhiên và xã hội và những trải nghiệm của con người đều được nhân hóa, theo đó, mỗi vị thần trong đa thần giáo Hy Lạp đều được quy cho một khía cạnh của thế giới loài người, như Poseidon: thần của biển cả; Aphrodite: nữ thần sắc dục hay Ares: thần chiến tranh. Các vị thần không phải những khái niệm tâm linh mà là các thực thể siêu nhiên mang đặc điểm nhân loại về ngoại hình, tính cách, cảm xúc, đạo đức, cũng như cả những nét xấu xa thấp hèn. Thế giới thần linh cũng có chế độ phụ hệ như thế giới nhân loại: Zeus là cha-chúa tể, cai trị các vị thần khác. Chế độ phụ hệ ở cả trên trời lẫn dưới đất được thể hiện rõ trong sử thi thông qua việc sử dụng tên đệm theo tên cha cho các nhân vật, như Zeus, con trai Kronos hay Achilleus, con trai Peleus. Một trong những nét quan trọng nhất trong danh tính của mỗi nhân vật chính là tên tuổi của cha họ.

Trong cuộc chiến thành Troia diễn ra trong mạch truyện của Iliad, các vị thần Olympia cùng các vị thần nhỏ khác cạnh tranh với nhau và tham gia vào cuộc chiến của con người, thường bằng cách can thiệp vào sức mạnh và tâm trí của con người để chống lại các vị thần khác. Chân dung của các vị thần trong Iliad không giống như hình tượng thần linh trong tôn giáo Hy Lạp cổ đại mà được tỉa gọt cho phù hợp với vai trò trong câu truyện. Nhà sử học thời cổ điển Herodotus cho rằng Homer và người cùng thời Hesiod là những tác gia đầu tiên gọi tên cũng như mô tả ngoại hình và tính cách của các vị thần.

Các sự kiện tại thế giới phàm trần trong Iliad được thúc đẩy bởi ý tưởng và cảm xúc của các vị thần, ví dụ như cuộc tranh chấp giữa Athena, Hera và Aphrodite, những sự trợ giúp của Athena và Hera đối với quân Achaean, hay những ưu ái Aphoridite dành cho Paris xuyên suốt câu chuyện. Các vị thần vừa đóng vai trò thúc đẩy lại vừa là nguyên nhân hành động của mỗi nhân vật. Một mặt, sự can thiệp của các vị thần khiến nhân loại thực hiện được những điều phi thường, mặt khác, sự tồn tại của thần linh nhấn mạnh sự nhỏ yếu của nhân loại với cuộc đời ngắn ngủi, thậm chí ngay cả việc can thiệp vào thế giới nhân loại cuối cùng cũng đều là vô nghĩa.

Mary Lefkowitz khi bàn về mối liên quan của thần linh trong Iliad đã đặt ra câu hỏi liệu sự can thiệp của thần linh có phải những hành động có động cơ và mục đích riêng hay chỉ là hóa thân cho các đặc tính của nhân loại. Các tác giả thời cổ điển, chẳng hạn như Thucydides và Plato, thường sử dụng các khía cạnh thần thánh như "một cách nói về cuộc sống của con người hơn là một mô tả hay một thực tế". Các vị thần "tồn tại" bên ngoài nền tảng của giáo lý hoặc kinh sách, khiến văn hóa Hy Lạp có thể tự do sản sinh các hình tượng thần linh phù hợp bất kỳ chức năng tôn giáo nào mà nhân dân cần đến.

 Các vị thần lớn:
 Zeus (Trung lập)
 Hera (Achaean)
 Artemis (Troia)
 Apollo (Troia)
 Hades (Trung lập)
 Aphrodite (Troia)
 Ares (Troia, sau này là Achaean)
 Athena (Achaean)
 Hermes (Trung lập/Achaean)
 Poseidon (Achaean)
 Hephaestus (Achaean)
 Các vị thần nhỏ:
 Eris (Troia)
 Iris (Trung lập)
 Thetis (Achaean)
 Leto (Troia)
 Proteus (Achaean)
 Scamander (Troia)
 Phobos (Troia)
 Deimos (Troia)
 Hypnos (Achaean)

Ảnh hưởng
Sử thi Homer đã trở thành kinh điển và là nền tảng của văn hóa và giáo dục Hy Lạp cổ đại. Ảnh hưởng to lớn của sử thi kéo dài xuyên suốt thời kỳ cổ điển, Hy Lạp hóa và La Mã, và từ đó ảnh hưởng đến toàn bộ nền văn học, nghệ thuật và tư tưởng của văn minh phương Tây.

Sử thi Homer, và đặc biệt là Iliad, có ảnh hưởng lớn đến bi kịch Hy Lạp. Aristotle cảm ơn Homer vì đã không cố gắng kể lại toàn bộ cuộc chiến mà chỉ tập trung vào một lát cắt cụ thể - lòng căm thù của Achilleus - thứ đóng vai trò là động lực của cốt truyện và làm tăng hiệu ứng kịch tính cho tác phẩm. Plato gọi Homer là cha đẻ của bi kịch Hy Lạp với lý do tương tự.

Các tác phẩm cổ đại hậu-Iliad
Từ thời cổ đại đã có nhiều tác phẩm khác lấy bối cảnh Cuộc chiến thành Troia kể về nguyên nhân cuộc chiến và vụ cướp phá thành phố, cũng như số phận của các nhân vật sau chiến tranh. Các tác phẩm lấy đề tài cuộc chiến được nhóm thành Thi hệ thành Troia.

Odyssey, cũng được cho là do Homer sáng tác, kể về cuộc hành trình 10 năm trở về Ithaka của Odysseus sau khi kết thúc chiến tranh. Tác phẩm nhắc đến những sự kiện trong cuộc chiến và số phận của một số nhân vật trong và sau cuộc chiến. Khi Telemachos, con trai của Odysseus, đến thăm Sparta, sử thi tiết lộ rằng Menelaos và Helena đang sống hòa thuận tại quê nhà. Agamemnon được kể lại là đã bị người vợ Klytaimnestra phản bội và giết chết. Con ngựa gỗ thành Troia cũng được nhắc đến lần đầu tiên trong Odyssey.

Các chủ đề liên quan đến cuộc chiến thành Troia cũng rất phổ biến trong bi kịch. Ví dụ, các vở kịch trong Oresteia tam bộ khúc của Aiskylos, gồm Agamemnon, Choēphóroi và Eumenídes, kể về số phận của Agamemnon sau khi trở về từ thành Troia, trong khi vở bi kịch của Euripides Phụ nữ thành Troia kể về số phận của những người phụ nữ thành Troia sau khi người Hy Lạp cướp phá thành phố. Về mặt lịch sử, Hellanikos đảo Lesbos đã thuật lại một phiên bản về sự phá hủy thành Troia.

Trong Aeneis của Virgil, chiến tranh bắt đầu khi vương tử Paris thành Troia bắt cóc Helena xinh đẹp mang về thành Troia. Nữ thần Aphrodite đã hứa dành cho Paris người phụ nữ đẹp nhất thế giới nếu Paris chọn bà là nữ thần đẹp nhất trong cuộc cạnh tranh với Hera và Athena (được gọi là phán xét của Paris). Tuy nhiên, người phụ nữ đẹp nhất thế giới lại là Helena, đã kết hôn với Menelaus, vua xứ Sparta. Sau khi Helena bị bắt cóc, anh trai của Menelaus là Agamemnon đã tập hợp người Hy Lạp để đến thành Troia gây chiến. Trong Aeneia có chi tiết Paris giết Achilleus bằng một mũi tên trúng vào gót chân. Aeneis cũng kể chi tiết hơn về con ngựa gỗ thành Troia. Vào cuối cuộc vây hãm kéo dài 10 năm, quân Hy Lạp đã chinh phục được thành Troia nhờ vào mưu kế của Odysseus. Odysseus bày cho người Hy Lạp chế tạo một con ngựa gỗ khổng lồ. Đội tàu Hy Lạp sau đó rút lui về nấp sau một hòn đảo gần thành Troia. Ngày hôm sau, quân thành Troia phát hiện trại lính Hy Lạp trống không bên cạnh một con ngựa gỗ khổng lồ. Một binh sĩ Hy Lạp bị bỏ lại giải thích rằng quân Hy Lạp đã ra đi và con ngựa gỗ là tế phẩm dâng lên đền thờ Athena tại thành Troia. Tư tế thành Troia Laokoon nghi ngờ và cảnh báo người Troia, nhưng bị hai con rắn khổng lồ trồi lên từ dưới biển siết chết cùng với hai người con trai. Người thành Troia tin rằng các vị thần đã trừng phạt Laokoon vì tội bất kính. Họ đem con ngựa gỗ vào trong thành. Đêm đến, Odysseus và toán binh sĩ Hy Lạp chui ra khỏi con ngựa. Họ thắp sáng một ngọn hải đăng để làm tín hiệu cho đội tàu. Nhân lúc người Troia ngủ, Odysseus và đồng đội đã mở cổng thành cho quân Hy Lạp tiến vào. Vua Priamos và nhiều cư dân thành Troia khác đã bị giết, thành Troy bị thiêu rụi. Menelaus đưa Helena trở về và quân Hy Lạp lên đường.

Trong văn học La Mã cũng vậy, nhiều bài thơ trong tập Metamorphoses của Ovid cũng nói về cuộc chiến. Seneca tiếp tục truyền thống bi kịch Hy Lạp với các vở kịch có chủ đề Chiến tranh thành Troia. Sử thi Posthomerica của Quintus Smyrnaeus, có thể được viết vào nửa sau của thế kỉ 4 CN, tiếp nối câu chuyện sau khi Iliad kết thúc và được coi là phần Hậu Iliad.

Ảnh hưởng thời trung đại
Iliad là tác phẩm đầu tiên và quan trọng nhất của quy điển văn học phương Tây. Ảnh hưởng của Iliad vô cùng sâu rộng, là nguồn cảm hứng cho các nhiều sử thi và anh hùng ca sau này.

Vào thời Trung cổ, tại Đông La Mã Iliad được đọc bằng ngôn ngữ gốc Hy Lạp cổ đại, còn ở phía Tây, bản rút gọn tiếng Latinh Ilias Latina trở nên phổ biến rộng rãi. Những sáng tác từ thời Hậu cổ đại là nền tảng cho một số tác phẩm thời Trung cổ nổi tiếng, bao gồm bài thơ Roman de Troie (Chuyện thành Troia) của Benoît de Sainte-Maure và tác phẩm văn xuôi Historia Destuctionis Troiae (Lịch sử Sự sụp đổ của thành Troia) của Guido delle Colonne. Raoul Lefevre đã viết Recueil des Histoires de Troye (Tuyển tập lịch sử thành Troia), bản dịch của nó Recuyell of the Historyes of Troye vào năm 1473 là cuốn sách đầu tiên được in bằng tiếng Anh. Ảnh hưởng của sử thi Homer đối với văn học, nghệ thuật và văn hóa Châu Âu đã thúc đẩy sự ra đời của thời kỳ Phục hưng. Trong văn học, chủ đề Iliad được sử dụng thường xuyên qua các phiên bản viết lại thời trung cổ. Bài thơ Troilus và Criseyde của Geoffrey Chaucer và vở kịch Troilus và Cressida của William Shakespeare đều lấy chất liệu từ Iliad, tập trung vào một truyền thuyết thời trung cổ về câu chuyện tình yêu giữa Troilos thành Troia và nàng Kressida.

Theo nhà thơ thế kỷ 19 Suleyman al-Boustani, người đầu tiên dịch sử thi Illiad sang tiếng Ả Rập, sử thi có thể đã được lưu hành rộng rãi qua các bản dịch tiếng Syriac và Pahlavi vào thời kỳ đầu Trung Cổ. Al-Boustani cho rằng Theophilus xứ Edessa là dịch giả bản dịch tiếng Syriac, bản dịch (cùng với bản gốc tiếng Hy Lạp) được cho là phổ biến với các học giả Baghdad vào sơ kỳ triều đại Abbas. Iliad cũng là sử thi đầu tiên được dịch hoàn chỉnh sang tiếng Ả Rập với bản dịch của Al-Boustani xuất bản năm 1904.

Trong nghệ thuật thế kỷ 20

 Simone Weil viết tiểu luận "Iliad hay Khúc ca của Thần lực" vào năm 1939, ngay sau khi Thế chiến thứ hai bắt đầu. Bài luận mô tả cách Iliad thể hiện cách thần lực bao trùm cả cuộc chiến, thao túng cả nạn nhân lẫn kẻ sở hữu lực lượng, khiến họ trở thành con rối hành động không suy nghĩ.
 Lesya Ukrainka viết bài thơ bi kịch "Cassandra" vào năm 1901-1907 dựa trên Iliad, mô tả câu chuyện của công chúa tiên tri Kassandra.
 Vở nhạc kịch Broadway The Golden Apple năm 1954, của nghệ sĩ John Treville Latouche và nhà soạn nhạc Jerome Moross, được phóng tác từ Iliad và Odyssey, lấy bối cảnh ở tiểu bang Washington của Mỹ trong những năm sau Chiến tranh Tây Ban Nha - Mỹ, với các sự kiện lấy cảm hứng từ Iliad trong Màn một và các sự kiện lấy cảm hứng từ Odyssey trong Màn hai.
 Vở opera King Priam của Sir Michael Tippett (được công chiếu lần đầu vào năm 1962) được dựa trên Iliad.
 Sử thi War Music của Christopher Logue, một "phiên bản", không phải là bản dịch, của Iliad, được bắt đầu thực hiện vào năm 1959 do một đài phát thanh đặt hàng. Logue tiếp tục sáng tác cho đến khi qua đời vào năm 2011.
 Cuốn tiểu thuyết Cassandra (1983) của Christa Wolf lấy chất liệu cốt lõi từ Iliad. Ngôi kể chuyện trong tiểu thuyết là Cassandra, và những suy nghĩ trước khi bị Clytemnestra sát hại ở Sparta. Ngôi kể chuyện trình bày quan điểm nữ quyền về chiến tranh và quan điểm về chiến tranh nói chung.
 Cuốn tiểu thuyết The Firebrand năm 1987 của Marion Zimmer Bradley kể lại câu chuyện dưới góc nhìn của Kassandra, công chúa thành Troy và là nhà tiên tri bị Apollo nguyền rủa.

Trong văn hóa đại chúng đương đại

 Bộ truyện tranh Age of Bronze của Eric Shanower, bắt đầu vào năm 1998, kể lại truyền thuyết về Chiến tranh thành Troy.
 Bộ phim chuyển thể khoa học viễn tưởng sử thi Ilium của Dan Simmons được phát hành vào năm 2003, nhận được Giải thưởng Locus cho tiểu thuyết khoa học viễn tưởng hay nhất năm 2004.
 Troy (2004) là một bộ phim chuyển thể từ Iliad với sự tham gia của Brad Pitt, Eric Bana Orlando Bloom, Diane Kruger... Bộ phim nhận được nhiều đánh giá trái chiều nhưng lại thành công về mặt thương mại, đặc biệt là về doanh thu quốc tế, thu về 133 triệu USD ở Hoa Kỳ và 497 triệu USD trên toàn thế giới, trở thành bộ phim có doanh thu cao thứ 188 mọi thời đại.
 Cuốn tiểu thuyết đầu tay năm 2011 của Madeline Miller The Song of Achilles kể về cuộc đời của Achilles và Patroclus như những người bạn thời thơ ấu, người yêu và người chiến binh. Cuốn tiểu thuyết đã giành được giải thưởng văn học danh giá của Anh Women's Prize for Fiction năm 2012.
 Tuyển tập thứ sáu của Alice Oswald, Memorial (2011), dựa trên Iliad nhưng thay đổi hình thức trần thuật để tập trung vào những nhân vật có tên tuổi và cái chết được nhắc đến trong sử thi.
 The Rage of Achilles của tác giả người Mỹ và người sáng lập Hội Nhà văn Yale, Terence Hawkins, kể lại Iliad theo ngôn ngữ hiện đại, trong đó mô tả nhân loại mới là những người có vai trò thực sự còn các vị thần chỉ xuất hiện dưới dạng ảo giác hoặc giọng nói vang lên trong ý thức.

Chú thích

Dẫn nguồn

Tham khảo

Bản dịch

 Homer: Opera. Volume I: Iliad, Books I-XII. Third Edition. Edited by D. B. Monro and T. W. Allen. Oxford Classical Texts. Oxford: Oxford University Press. ISBN 9780198145288.
 Homer: Opera. Volume II: Iliad, Books XIII-XXIV. Third Edition. Edited by D. B. Monro and T. W. Allen. Oxford Classical Texts. Oxford: Oxford University Press. ISBN 9780198145295.
 Homer: Iliad. Volume I: Books 1–12. Second Edition. Loeb Classical Library 170N. Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press.
 Homer: Iliad. Volume II: Books 13–24. Second Edition. Loeb Classical Library 171N. Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press.
 Homer; Monro, D. B. (toim.): Iliad. Books I-XII, with an Introduction, a Brief Homeric Grammar, and Notes. Clarendon Press, 1890. Bản gốc lưu trữ ngày 30 tháng 6 năm 2009. Truy cập ngày 15 tháng 2 năm 2022.
 Homer; Monro, D. B. (toim.): Iliad. Books XIII-XXIV, with Notes. Clarendon Press, 1903. Bản gốc lưu trữ ngày 02 tháng 2 năm 2008. Truy cập ngày 15 tháng 2 năm 2022.
 West, Martin L. (toim.): Homeri Ilias. Volumen prius, rhapsodias I-XII continens. Stuttgart ja Leipzig: B. G. Teubner, 1998.
 West, Martin L. (toim.): Homeri Ilias. Volumen alterum rhapsodias XIII-XXIV continens. Leipzig ja München: K. G. Saur, 2000.

Công trình nghiên cứu

 Kirk, Geoffrey S. và cộng sự: The Iliad: A Com comment. Bộ bình luận sử thi sáu phần (Nhà xuất bản Đại học Cambridge, 1985-1993):

Xem thêm

Liên kết ngoài

 Homer: Iliad . Bản dịch của Otto Manninen. Dự án Gutenberg.
 Homer: Iliad . Perseus.
 Homer: Iliad và Odyssey . Một số bản dịch trong các ngôn ngữ khác nhau. Dự án Gutenberg.
 Biggins, Peter: Bản đồ Iliad  .
 Cummings, Michael J .: The Iliad : A Study Guide . Hướng dẫn Nghiên cứu Cummings.
 Jordan, Herbert (eds.): The Iliad of Homer . Nhận xét về bối cảnh, cốt truyện, chủ đề, quyền tác giả và các vấn đề dịch thuật.
 Ortiz, Santiago (Eds.): Các vị thần, Achaeans và Troyans . Hình ảnh tương tác của Iliad về con người và mối quan hệ giữa họ.
 Hướng dẫn học Iliad, chủ đề, Trích dẫn, Tài nguyên dành cho Giáo viên.

Homer
Chiến tranh thành Troia
Thần thoại Hy Lạp
Trường ca
Iliad
Tôn giáo Hy Lạp cổ đại
Sách thuộc phạm vi công cộng


title: Hyalina ealesae

text:
Hyalina ealesae là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Marginellidae, họ ốc mép.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Hyalina


title: Loqueffret

text:
Loqueffret () là một xã của tỉnh Finistère, thuộc vùng Bretagne, miền tây bắc Pháp.

Dân số
Người dân ở Loqueffret được gọi là Loqueffretois.

Xem thêm
Xã của tỉnh Finistère

Tham khảo

Mayors of Finistère Association  ;
INSEE ;
IGN

Liên kết ngoài

Official website
French Ministry of Culture list for Loqueffret

Xã của Finistère


title: Euphorbia bwambensis

text:
Euphorbia bwambensis là một loài thực vật thuộc họ Euphorbiaceae. Loài này có ở Cộng hòa Congo và Uganda.

Chú thích

Tham khảo
 Makerere University Institute of Environment and Natural Resources 1998. Euphorbia bwambensis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 8 năm 2007.

B
Thực vật dễ tổn thương


title: Glyphonyx ihai

text:
Glyphonyx ihai là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Ôhira miêu tả khoa học năm 1968.

Chú thích

Tham khảo

Glyphonyx


title: Phrom Buri (huyện)

text:
Phrom Buri () là một huyện (amphoe) ở phía đông của tỉnh Singburi, miền trung Thái Lan.

Lịch sử
Thị xã (Mueang) Phrom Buri có từ trước thời kỳ trị vì của vua U Thong, vị vua đầu tiên của vương quốc Ayutthaya. Thành phố cổ nằm ở Wat Amphawan, tambon Phrom Buri. Sau này trung tâm thành phố đã được dời đến Pak Bang Mhuen Han (ปากบางหมื่นหาญ) về phía bắc của Wat Phromma Thephawat.

Trong các cuộc cải cách thesaphiban, Phrom Buri là một trong những đơn vị nằm trong Monthon Krungkao (sau này được đổi tên thành Monthon Ayutthaya) năm 1895. Sau này đơn vị này đã bị hạ xuống thành 1 huyện thuộc tỉnh Singburi.

Năm 1943, trụ sở huyện đã được dời đến vị trí ngày nay ở phía bắc Wat Kudi Thong.

Địa lý
Các huyện giáp ranh (từ phía đông theo chiều kim đồng hồ) là: Tha Wung của tỉnh Lopburi, Chaiyo và Pho Thong của tỉnh Ang Thong, Tha Chang và Mueang Sing Buri của tỉnh Sing Buri.

Hành chính
Huyện này được chia thành 7 phó huyện (tambon), các đơn vị này lại được chia ra thành 42 làng (muban). Có hai thị trấn (thesaban tambon) - Pak Bang nằm trên toàn bộ tambon Phrom Buri, còn Bang Nam Chiao nằm gần như toàn bộ trên tambon Bang Nam Chiao. Có 4 Tổ chức hành chính tambon.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 amphoe.com (tiếng Thái)

Phromburi


title: Amegilla caelestina

text:
Amegilla caelestina là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1919.

Loài này phân bố ở Zimbabwe.

Chú thích

Tham khảo

Amegilla
Động vật được mô tả năm 1919


title: Lobesia

text:
Lobesia là một chi bướm đêm thuộc phân họ Olethreutinae, họ Tortricidae Tortricidae.

Các loài
Lobesia acroleuca Diakonoff, 1973
Lobesia aeolopa Meyrick, 1907
Lobesia albotegula Diakonoff, 1954
Lobesia ambigua Diakonoff, 1954
Lobesia archaetypa Diakonoff, 1992
Lobesia arenacea (Meyrick, 1917)
Lobesia arescophanes (Turner, 1945)
Lobesia artemisiana (Zeller, 1847)
Lobesia atrata Diakonoff, 1973
Lobesia atsushii Bae, 1993
Lobesia attributana (Kennel, 1901)
Lobesia bicinctana (Duponchel, in Godart, 1842)
Lobesia bisyringnata Bae, 1993
Lobesia botrana ([Denis & Schiffermuller], 1775)
Lobesia candida Diakonoff, 1973
Lobesia carduana (Busck, 1907)
Lobesia ceratana (Rebel, 1907)
Lobesia cinerariae (Nolcken, 1882)
Lobesia clarisecta Meyrick, 1932
Lobesia clavosa Diakonoff, 1973
Lobesia coccophaga Falkovitsh, 1970
Lobesia confinitana (Staudinger, 1871)
Lobesia crimea Falkovitsh, 1970
Lobesia crithopa Diakonoff, 1957
Lobesia cunninghamiacola (Liu & Bai, 1977)
Lobesia deltophora (Meyrick, 1921)
Lobesia duplicata Falkovitsh, 1970
Lobesia elasmopyga Diakonoff, 1973
Lobesia embrithes Diakonoff, 1961
Lobesia extrusana (Walker, 1863)
Lobesia fetialis (Meyrick, 1920)
Lobesia fictana (Kennel, 1901)
Lobesia fuligana (Haworth, [1811])
Lobesia genialis Meyrick, 1912
Lobesia glebifera (Meyrick, 1912)
Lobesia globosterigma Liu & Bae, 1994
Lobesia harmonia (Meyrick, 1908)
Lobesia hendrickxi (Ghesquire, 1940)
Lobesia herculeana (Kennel, 1900)
Lobesia incystata Liu & Yang, 1987
Lobesia indusiana (Zeller, 1847)
Lobesia isochroa (Meyrick, 1891)
Lobesia kurokoi Bae, 1995
Lobesia leucospilana (Mabille, 1900)
Lobesia limoniana (Millire, 1860)
Lobesia lithogonia Diakonoff, 1954
Lobesia littoralis (Humphreys & Westwood, 1845)
Lobesia longisterigma Liu & Bae, 1994
Lobesia macroptera Liu & Bae, 1994
Lobesia matici Stanoiu & Nemes, 1974
Lobesia mechanodes (Meyrick, 1936)
Lobesia melanops Diakonoff, 1956
Lobesia meliscia (Meyrick, 1910)
Lobesia metachlora (Meyrick, 1913)
Lobesia mieae Kawabe, 1980
Lobesia minuta Diakonoff, 1956
Lobesia montana Diakonoff, 1954
Lobesia moriutii Bae, 1995
Lobesia neptunia (Walsingham, 1907)
Lobesia orphica (Meyrick, 1920)
Lobesia orthomorpha (Meyrick, 1928)
Lobesia oxymochla (Meyrick, 1917)
Lobesia oxypercna (Meyrick, 1930)
Lobesia paradisea Diakonoff, 1953
Lobesia paraphragma (Meyrick, 1922)
Lobesia parvulana (Walker, 1863)
Lobesia pattayae Bae, 1995
Lobesia peltophora (Meyrick, 1911)
Lobesia peplotoma Meyrick, 1928
Lobesia physophora (Lower, 1901)
Lobesia porrectana (Zeller, 1847)
Lobesia postica Bae, 1993
Lobesia primaria (Meyrick, 1909)
Lobesia pyriformis Bae & Park, 1992
Lobesia quadratica (Meyrick, 1912)
Lobesia quaggana (Mann, 1855)
Lobesia rapta Diakonoff, 1957
Lobesia relicta Diakonoff, 1954
Lobesia reliquana (Hubner, [1825])
Lobesia reprobata Clarke, 1976
Lobesia rhipidoma (Meyrick, 1925)
Lobesia rhombophora Diakonoff, 1954
Lobesia scorpiodes (Meyrick, 1908)
Lobesia semosa Diakonoff, 1992
Lobesia serangodes (Meyrick, 1920)
Lobesia siamensis Bae, 1995
Lobesia stenaspis (Meyrick, 1921)
Lobesia stericta (Meyrick, 1911)
Lobesia subherculeana (Filipjev, 1924)
Lobesia sutteri Diakonoff, 1956
Lobesia symploca (Turner, 1926)
Lobesia takahiroi Bae, 1996
Lobesia thlastopa Meyrick in Caradja & Meyrick, 1937
Lobesia transtrifera (Meyrick, 1920)
Lobesia tritoma Diakonoff, 1953
Lobesia ultima Diakonoff, 1954
Lobesia vanillana (Joannis, 1900)
Lobesia vectis Diakonoff, 1983
Lobesia virulenta Bae & Komai, 1991
Lobesia vittigera (Meyrick, 1932)
Lobesia xenosema Diakonoff, 1983
Lobesia xylistis (Lower, 1901)
Lobesia yasudai Bae & Komai, 1991

Xem thêm
Danh sách các chi của Tortricidae

Chú thích

Tham khảo

 tortricidae.com

Olethreutini


title: Megachile dorsata

text:
Megachile dorsata là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Smith mô tả khoa học năm 1853.

Chú thích

Tham khảo

D
Động vật được mô tả năm 1853


title: Lasionycta quadrilunata

text:
Lasionycta quadrilunata là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Nó được tìm thấy ở south-miền trung Alaska down the spine của Dãy núi Rocky tới Colorado.

Bướm bay từ over scree tundra và is diurnal.

Con trưởng thành bay từ giữa tháng 7 tới đầu tháng 8.

Phụ loài
Lasionycta quadrilunata quadrilunata (mountains of Colorado)
Lasionycta quadrilunata yukona (dãy núi Alaska, tây nam Yukon, Alberta Rocky Mountains, và cao nguyên Beartooth ở Montana)

Liên kết ngoài
A Revision of Lasionycta Aurivillius (Lepidoptera, Noctuidae) for Bắc Mỹ và notes on Eurasian species, with descriptions of 17 new species, 6 new subspecies, a new genus, và two new species of Tricholita Grote

Chú thích

Lasionycta


title: 4755 Nicky

text:
4755 Nicky (1931 TE4) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 6 tháng 10 năm 1931 bởi C. W. Tombaugh ở Flagstaff.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser 4755 Nicky

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1931


title: Basilepta granulosa

text:
Basilepta granulosa là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Tan miêu tả khoa học năm 1988.

Chú thích

Tham khảo

Basilepta


title: Tipula jeekeli

text:
Tipula jeekeli là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng sinh thái Palearctic.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Persona 3

text:
Persona 3 (ペルソナ3) thường được biết đến với tên Shin Megami Tensei: Persona 3 là phiên bản thứ tư của dòng trò chơi Persona (ペルソナ) được phát triển bởi Atlus dành cho hệ máy PlayStation 2. Series Persona là 1 spin-off của Shin Megami Tensei - 1 series game lớn hơn. Persona 3 phát hành vào ngày 13 tháng 7 năm 2006 cho hệ PlayStation 2. Phiên bản mở rộng là Persona 3 FES với nhiều tình tiết mở rộng và một phần chơi mới đã phát hành vào ngày 19 tháng 4 năm 2007 tại Nhật Bản và cho khác khu vực khác là năm 2008. Phiên bản cho hệ PlayStation Portable là Persona 3 Portable đã phát hành vào ngày 1 tháng 11 năm 2009 bổ sung thêm nhân vật nữ chính cùng các tình tiết ứng với nhân vật này, phiên bản này cũng được thiết kế lại để thích hợp cho hệ PSP.

Trong trò chơi người chơi sẽ vào vai một nam sinh trung học, người được mời gia nhập vào nhóm Specialized Extracurricular Execution Squad (SEES), một nhóm học sinh có khả năng đặc biệt có thể vào Dark Hour - một khoảng thời gian đặc biệt xuất hiện sau khi giờ thứ 24 trôi qua mà người bình thường sẽ không cảm nhận được nếu không có khả năng. Trong khoảng thời gian này tòa tháp Tartarus sẽ xuất hiện và cùng với nó là các Shadow - những sinh vật hình thành từ những ý nghĩ của con người và quay lại ăn lý trí của chính những người tạo ra chúng. Để chống lại các sinh vật này các thành viên của nhóm SEES sử dụng khả năng đặc biệt là triệu hồi các Persona vốn chính là những tính cách bên trong con người xuất hiện với hình dạng những vị thần hay sinh vật thần thoại mang những quyền năng đặc biệt. Trong mặt khác của trò chơi khi mà người chơi ở trong thế giới bình thường nơi không phải chiến đấu với các Shadow thì Persona 3 sử dụng yếu tố mô phỏng xã hội, người chơi sẽ nói chuyện, kết bạn, mua sắm cũng như có thể hẹn hò với các nhân vật nữ để tăng sự liên kết của nhân vật chính với xã hội từ đó tính cách trở nên trưởng thành hơn giúp triệu tập các Persona mạnh hơn khi chiến đấu (nhưng nếu hẹn hò với nhiều người quá sẽ khiến nhân vật chính gặp rắc rối to sau đó nếu không biết cách xử lý).

Âm nhạc của Persona 3, Persona 3 FES và Persona 3 Portable cũng đã phát hành cùng với các album chỉnh sửa khác của các trò chơi trong dòng Persona. Các buổi hòa nhạc dành riêng cho các trò chơi của dòng Persona cũng đã được thực hiện.

Trò chơi cũng được chuyển thể thành manga, nhiều radio drama. Một anime ngoại truyện cũng được thực hiện với tên Persona: Trinity Soul (ペルソナ 〜トリニティ・ソウル〜) lấy bối cảnh 10 năm sau các sự kiện Persona 3 tuy không liên quan gì đến trò chơi nhưng bộ anime lấy bối cảnh trong cùng thế giới của Persona 3 cũng như một số nhân vật trong trò chơi cũng xuất hiện một cách thoáng qua. Bộ anime này đã phát sóng từ ngày 05 tháng 1 đến ngày 28 tháng 6 năm 2008. Phiên bản tiếp theo của dòng trò chơi này là Persona 4 đã phát hành vào ngày 10 tháng 7 năm 2008.

Cốt Truyện

The Journey
"The Journey" là tên câu chuyện trong Persona 3 hoặc có tên là "Episode Yourself" trong bản Nhật. Lấy bối cảnh vào năm 2009, Persona 3 khởi đầu với cảnh nhân vật chính trở về 1 thành phố thuộc đảo Tatsumi Port 10 năm sau cái chết của ba mẹ anh vì tai nạn. Anh được giới thiệu là học sinh chuyển trường vừa dọn tới kí túc xá Iwatodai nhưng lại tới muộn (trong bộ anime chuyển thể, lí do được đưa ra là vì 1 người tử tự ở tàu điện ngầm). 1 cậu bé bí ẩn tự gọi mình là Pharos, giới thiệu bản thân với nhân vật chính và kêu anh ta kí vào 1 bản hợp đồng rằng nhân vật chính sẽ chấp nhận chịu hoàn toàn mọi trách nhiệm cho hành động của mình. Cậu bé nhân chóng dẫn dắt anh tới với nhóm SEES (Special Extracurricular Execution Squad), 1 câu lạc bộ của Trường Trung Học Gekkoukan, được ngụy trang thành 1 CLB hoàn toàn bình thường cho đến khi nhân vật chính phát hiện về Shadows và Dark Hour. The Dark Hour là giờ bí mật mà chỉ có một số ít người được chọn có "tiềm năng" mới biết. Shadows cũng khiến nhiều người trở thành nạn nhân của hội chứng thờ ơ. 1 tình trạng bí ẩn khiến họ rơi vào trạng thái giống người thực vật, mất đi ý chí sống, các nạn nhân đó được gọi là "The Lost" (Kẻ lạc lõng). Sau khi bị kẹt trong Dark Hour và gặp phải Shadow, nhân vật chính đã học được cách triệu hồi Persona, sau đó anh được mời gia nhập vô nhóm SEES với các thành viên gồm Ikutsuki Shuji, Kirijo Mitsuru, Sanada Akihiko, Takeba Yukari, Iori Junpei, Yamagishi Fuka, và anh cũng được chọn làm trưởng nhóm. Sau khi thức tỉnh khả năng triệu hồi Persona, nhân vật chính được vẩn chuyển tới Velvet Room, chủ sở hữu của căn phòng - Igor, nói rằng đây là cõi giữa "giấc mơ và hiện thực". Igor giải thích cho anh biết Persona là 1 khả năng đặc biệt, anh là thành viên duy nhất trong SEES có khả năng sử dụng được nhiều Persona trong trận chiến. Trong trò chơi, Velvet Room là nơi mà người chơi có thể kết hợp 2 hay nhiều Persona lại với nhau để tạo nên con mới. Igor cũng khuyến khích nhân vật chính gặp gỡ mọi người và hình thành mối quan hệ với họ, cơ chế này biết đến với tên gọi "Social Links". Theo Igor, sức mạnh của "Social Links" sẽ quyết định khả năng của anh trong trận chiến.

Với sức mạnh của Persona, SEES thám hiểm 1 tòa tháp bí ẩn có tên là Tartarus xuất hiện ngay ở Trường Trung Học Gekkoukan trong khoảng thời gian Dark Hour. Họ cũng phải đánh bại Greater Shadows xuất hiện vào mỗi đêm trăng tròn, họ tin rằng bằng cách giết chết 12 Greater Shadow, họ có thể kết thúc sự xuất hiện của Dark Hour. SEES triệu hồi Persona bằng cách sử dụng 1 món đồ có hình dạng giống khẩu súng gọi là Evokers bắn thẳng vào đầu bản thân, 1 hành động tượng trưng cho tử tự. Trong lúc thám hiểm, SEES bắt đầu đối mặt với bộ 3 phản diện bí ẩn gọi là Strega. Strega cũng có khả năng triệu hồi Persona và họ là người dùng Persona nhân tạo (có thể triệu hồi Persona mà không cần dùng Evokers), và cưỡng chế Persona (thuốc).

Sau vài chiến dịch Trăng Tròn, Mitsuru buộc phải tiết lộ cho nhóm về nguồn gốc của Tartarus và Dark Hour mà trước đây cô đã giấu không cho SEES biết. Mười năm trước, Tập đoàn Kirijo, một công ty nghiên cứu được thành lập bởi ông của Mitsuru, bắt đầu tập hợp các Shadows lại để nghiên cứu. Họ đã nghiên cứu và thực hiện các thí nghiệm trên chúng, để khai thác sức mạnh của chúng.Tuy nhiên, các thí nghiệm đã thất bại, các Shadows đã trốn thoát và tập hợp thành mười hai sinh vật lớn hơn. Mỗi con đều liên kết tới 1 trong các Lá Ẩn Chính của bộ bài Tarot. Trưởng nhóm của SEES, Shuji Ikutsuki nói rằng nếu họ có thể tiêu diệt cả 12 Greater Shadow thì Tartarus và Dark Hour sẽ biến mất vĩnh viễn. Thời gian trôi qua, nhóm cũng đã có thêm vài thành viên mới gia nhập gồm Amada Ken, Koromaru, Aragaki Shinjiro, Aegis.

Ngày 4 tháng 10 năm 2009, Shinjiro gặp Ken tại địa điểm nơi mẹ của Ken bị giết, trong nhiệm vụ trăng tròn tháng 10. Hai năm trước, Shinjiro đã vô tình gây ra cái chết của mẹ Ken khi Persona của anh ta trở nên điên loạn khi làm nhiệm vụ. Bị mặc cảm tội lỗi, Shinjiro tránh xa SEES và bắt đầu dùng thuốc cưỡng chế Persona. Mặc dù vậy, Ken chỉ xem anh ta là một kẻ giết người, và tham gia SEES với lý do duy nhất là trả thù và giết anh ta. Shinjiro không có ý định chống lại nỗ lực báo thù của Ken, nhưng anh cảnh báo Ken rằng nếu cậu tiếp tục, cậu có thể trở nên giống như anh. Tuy nhiên, cả 2 đã bị gián đoạn bởi Takaya trong khi Ken đang cố hoàn thành kế hoạch của cậu. Takaya tiết lộ rằng những viên thuốc cưỡng chế mà Shinjiro đang dùng chắc chắn sẽ giết chết anh ta và giải thích kế hoạch trả thù của Ken. Anh ta rút khẩu súng ngắn ổ xoay của mình ra và bắn Shinjiro để vô hiệu hóa anh ta, đặt câu hỏi cho hai người về nơi ở của hoa tiêu của họ. Ken nói dối rằng đó chính là cậu. Takaya sau đó cũng chuẩn bị bắn Ken, bảo rằng hắn sẽ tiếp tục thực hiện ý định của Ken là cậu sẽ tự kết liễu khi sự trả thù của cậu ta được thực hiện thành công. Takaya có gắng bắn Ken nhưng Shinjiro đã nhảy vào đỡ thay phát đạn và hi sinh mạng sống của chính anh. Trước khi chết, anh bảo Ken hãy cố sống 1 cuộc sống hạnh phúc và nhờ Akihiko chăm sóc cho cậu. Với sức lực cuối cùng, Shinjiro đứng lên và bước vài bước ra khỏi SEES, nói rằng "Đây vốn là những gì nên xảy ra" và gục xuống sàn. Sự hy sinh này nhận được sự tôn trọng của Ken và đã truyền cảm hứng cho quyết tâm của Akihiko. Các thành viên của SEES rơi vào thời kỳ trầm cảm, Mitsuru và Akihiko khó khăn chấp nhận sự mất mát của Shinjiro và Ken cũng vậy. Mitsuru và Yukari cũng bắt đầu gắn kết gần nhau hơn.

Vào ngày 3 tháng 11 năm 2009, SEES chiến đấu với Takaya và Jin, và 2 người họ dường như đã tự sát bằng cách nhảy cầu ở Cầu Ánh Trăng. Họ cũng đã đánh bại Greater Shadow cuối cùng. Tuy nhiên, trong khi ăn mừng chiến thắng của họ vào ngày 4 tháng 11 năm 2009, SEES nhận ra rằng Dark Hour vẫn còn đó và họ đã bị Ikutsuki Shuji đánh lừa. Bằng cách tiêu diệt Greater Shadows, họ đã giải phóng những phần của một thứ được gọi là Nyx - thứ sẽ mang đến sự kết thúc của thế giới 1 khi nó được phục hồi hoàn toàn. Tập đoàn Kirijo đã cố gắng làm điều này 10 năm trước, nhưng Nyx đã được giải phóng sớm trong một tai nạn trong phòng thí nghiệm mà tai nạn đó cũng đã tạo nên Dark Hour và Tartarus. Aegis - 1 robot được thiết kế để chiến đấu với Nyx, đã chiến đấu với nó nhưng không thể hoàn toàn đánh bại nó, thay vào đó đã phân tách các phần của nó vào Greater Shadows và phần cuối cùng đã được đưa vào 1 cậu bé gần đó, được tiết lộ chính là nhân vật chính. Ikutsuki đã lập trình cho Aegis bắt giữ SEES và anh ta đưa nhóm lên đỉnh của một tòa tháp, sau đó treo cả nhóm trên thập giá và cố gắng cúng tế họ bằng cách sử dụng Aegis. Ikutsuki đã bắn chết cha của Mitsuru là ông Takeharu Kirijo và ra lệnh cho Aegis giết SEES, tuy nhiên, ý chí Aegis quá mạnh mẽ nên thay vào đó cô đã giải thoát cho cả nhóm. Ikutsuki rơi khỏi Tartarus sau khi dính phải viên đạn từ cha của Mitsuru (thật mơ hồ nếu đó là một vụ tự tử có chủ ý hoặc anh ta quên rằng phía sau anh ta không còn chỗ để bước). Vào ngày 9 tháng 11 năm 2009, SEES bắt gặp Mochizuki Ryoji, 1 cậu bé tuổi teen bí ẩn đã ghi danh vào trường Gekkoukan vài ngày sau vụ đánh bại Greater Shadow cuối cùng. Aegis dường như cảnh giác với Ryoji, cho rằng cậu ta rất nguy hiểm.

Vào ngày 22 tháng 11 năm 2009, Fuuka cảm nhận được một thành viên Strega bên ngoài Tartarus là Chidori. Xuyên suốt cả năm, Junpei và Chidori đã có 1 mối tình lãng mạn. Junpei chạy đến chỗ Chidori, và phần còn lại của SEES theo sau. Chidori trở nên thù địch và tấn công cả nhóm. Takaya và Jin đến và tiết lộ họ còn sống, và Takaya tuyên bố Chidori đã bị họ "đầu độc". Takaya bắn Junpei và Chidori cứu mạng Junpei bằng cách sử dụng năng lực chữa bệnh của cô ấy, nhưng sau đó cô ấy đã phải chết trong quá trình chữa bệnh đó. Vào ngày 2 tháng 12 năm 2009, Ryoji và Aigis đối mặt nhau tại Cầu Ánh Trăng. Aigis bị thương nặng bởi Ryoji và không còn là nhân vật chơi được trong tháng 12. SEES gặp Ryoji và Ryoji nói với họ rằng anh ta là "Appriser", người được sinh ra từ sự kết hợp của mười hai Shadows. Ryoji nói với SEES rằng anh ta là Tử thần, là kẻ mang tai họa, và nếu họ không giết anh ta vào ngày 31 tháng 12 năm 2009, anh ta sẽ bất đắc dĩ trở thành Nyx và đó sẽ là ngày tận thế, được gọi là the Fall. Ryoji cũng tiết lộ rằng một thập kỷ trước, anh ta đã bị Aegis đánh bại trên Cầu Ánh Trăng và anh ta đã ngủ yên trong một đứa trẻ (nhân vật chính) - vì là kẻ mang tai họa nên đây cũng là lí do cha mẹ của nhân vật chính chết.

Vào ngày 30 tháng 12 năm 2009, sau khi hồi phục chấn thương sau trận chiến với Ryoji, Aegis trở lại SEES với tư cách là một thành viên trong nhóm có thể chơi được. Vào ngày 31 tháng 12 năm 2009, người chơi phải đưa ra lựa chọn giết hoặc tha Ryoji để dẫn đến cái kết khác nhau. Nếu nhân vật chính giết chết Ryoji, trò chơi sẽ nhảy thẳng tới Lễ Tốt Nghiệp, toàn bộ thành viên SEES (ngoại trừ Aegis) đều mất hết kí ức về Dark Hour và Shadows, họ chuẩn bị ăn mừng với nhau và trò chơi kết thúc (Nyx sẽ mang the Fall tới và nhân loại sẽ bị diệt vong nên đây là Bad end). Còn nếu Ryoji được tha mạng, trò chơi sẽ tiếp tục vào ngày 31 tháng 1 năm 2010, SEES lên tầng thượng của Tartarus để đối mặt với Ryoji, người đã biến thành Nyx. Mặc dù họ đã đánh bại nó, mặt trăng tách ra để lộ một thiết bị lạ bắt đầu giết người trên khắp Trái đất. Nhân vật chính sử dụng tất cả các "Social Links" của mình với SEES và những người khác để tạo ra một phong ấn để khóa Nyx mãi mãi, mặc dù anh phải hy sinh bản thân để làm điều đó. Thế giới trở lại bình thường, mặc dù những ký ức năm qua của các thành viên SEES đã bị mất ngoại trừ nhân vật chính và Aegis. Khi Lễ Tốt Nghiệp hoàn thành, các thành viên SEES nhận ra rằng họ từng hứa sẽ tập trung trên sân thượng trường vào ngày tốt nghiệp. Ở đó, họ tìm thấy nhân vật chính nằm trong lòng Aegis, mỉm cười trong cuộc hội ngộ ngắn ngủi với các thành viên SEES khác. Aegis nói với nhân vật chính rằng cô sẽ luôn ở bên cạnh anh, bảo vệ anh. Nhân vật chính bình yên trôi vào giấc ngủ và trò chơi kết thúc. (Nhân vật chính không chết và bạn sẽ nhận được đoạn Cut Scene với từng thành viên trong nhóm tùy theo lựa chọn của bạn. Đây là Good End)

The Answer
"The Answer" hay "Episode Aegis" trong bản Nhật là phần cốt truyện tiếp theo diễn ra ngay sau sự kiện trong "The Journey" và chỉ có trong Persona 3 Fes. Persona 3 và Persona 3 Portable không có phần cốt truyện "The Anwser". Các sự kiện của "The Anwser" bắt đầu vào ngày 31 tháng 3 năm 2010, một vài tuần sau khi kết thúc "The Journey". Trong đoạn mở đầu tiết lộ rằng Nhân vật chính đã chết; các nhân vật khác suy đoán rằng cái chết của anh ta có liên quan đến việc anh ta đánh bại Nyx. Năm học đã kết thúc, và ký túc xá sẽ sớm bị đóng cửa. Aegis tiết lộ với nhóm rằng cô sẽ không đi học vào năm tới. Trong bữa tiệc tối cuối cùng của họ, các thành viên SEES phát hiện ra rằng họ bị mắc kẹt trong ký túc xá, và ngày 31 tháng 3 đang liên tục lặp lại. Sau đó, một cái lỗ lớn như cánh cửa mở ra trên sàn của ký túc xá và SEES bị tấn công bởi Metis, một vũ khí chống Shadow tương tự như Aegis. Giữa lúc chiến đấu với Metis để bảo vệ bạn bè của mình, Persona của Aegis - Athena, biến thành Orpheus - Persona của Nhân vật chính. Cô cũng có được khả năng Wild Card của nhân vật chính. Aigis đã làm dịu Metis lại, người có hành động cố gắng chấm dứt khoảng thời gian bị bỏ qua và cứu Aigis, người mà cô gọi là "em gái" của mình.

Bên dưới ký túc xá là Vực thẳm thời gian, nguyên nhân của khoảng thời gian bị bỏ qua. Vực Thẳm chứa bảy cửa, bên trong chứa các hầm ngục nhiều tầng, có thiết kế tương tự Tartarus; những khu vực này là nơi trận chiến của trò chơi diễn ra. Ở dưới cùng của mỗi ngục tối, các nhân vật chứng kiến một sự kiện từ quá khứ của một thành viên của SEES. Sau khi nhìn thấy một vài trong số những đoạn hồi tưởng này, nhóm nhận thấy rằng sự kiện được thể hiện ở mỗi cánh cửa liên quan đến cách người đó thức tỉnh với Persona của họ. Ở cánh cửa thứ bảy và cũng là cánh cửa cuối cùng, SEES chiến đấu với một Shadow giống y như nhân vật chính. Sau khi đánh bại nó, mỗi người trong số họ có được một chìa khóa. Bằng cách kết hợp các chìa khóa lại, họ sẽ có thể kết thúc thời gian bị bỏ qua và thoát khỏi ký túc xá. Tuy nhiên, Metis đưa ra cho SEES một giải pháp thay thế: thay vì mở khóa cửa trước của ký túc xá, họ cũng có thể sử dụng chìa khóa để du hành ngược thời gian, trước cuộc chiến chống lại Nyx và cái chết của Nhân vật chính. Bất đồng về cách sử dụng chìa khóa, cả nhóm xác định rằng họ phải chiến đấu với nhau để quyết định; Yukari và Mitsuru muốn du hành ngược thời gian và cứu Nhân vật chính khỏi số phận của mình, Akihiko và Ken muốn tôn vinh sự hy sinh của anh và thoát khỏi ký túc xá, trong khi Junpei và Koromaru dự định hoạt động như một nhóm trung lập, giữ chìa khóa cho đến khi những người khác có một quyết định hợp lý. Aegis, Fuuka và Metis cần tất cả tám chìa khóa để hợp nhất thành Chìa khóa cuối cùng. Sau khi tranh luận về những việc cần làm bây giờ, họ phát hiện ra một cánh cửa mới trong Vực thẳm thời gian, mà nhóm sử dụng (không cần Chìa khóa cuối cùng) để du hành đến thời điểm Nhân vật chính phong ấn Nyx khỏi thế giới. Metis giải thích rằng mục đích của phong ấn do Nhân vật chính tạo ra không phải là để phong ấn Nyx (thứ vốn không phải là ác quỷ), mà là để ngăn chặn sự tuyệt vọng của loài người sẽ gọi ra Nyx và mang lại the Fall một lần nữa. Ý chí tiềm thức của nhân loại đến tuyệt vọng và liên tục mong muốn cái chết sẽ tái sinh một con quái vật tên là Erebus - thứ sẽ triệu hồi Nyx để hủy diệt thế giới; Metis ngụ ý rằng sự tiếp xúc của Erebus với Nyx là nguyên nhân gây ra sự sụp đổ (bị ngăn chặn bởi SEES). SEES nhận ra rằng những mong muốn đã tạo ra Erebus cũng có 1 phần từ họ, vì vậy họ chiến đấu và đánh bại nó. Mitsuru chỉ ra rằng Erebus sẽ trở lại, vì con người sẽ không bao giờ ngừng mong muốn cái chết. Sau khi phá vỡ thời gian bị bỏ qua và thoát ra khỏi cửa trước của ký túc xá với Chìa khóa cuối cùng, Metis, Aegis và phần còn lại của SEES được triệu hồi đến Velvet Room, gây ngạc nhiên (thú vị) cho Igor. Chính tại đây, họ biết về nguồn gốc thực sự của Metis: rằng cô là biểu hiện của một phần tính cách của Aegis. Quẫn trí trước cái chết của Nhân vật chính, cô không còn muốn sống như một con người, và mong muốn trở lại làm một cỗ máy. Tuy nhiên, sau khi được giải thoát khỏi Vực thẳm thời gian, Aegis thay đổi ý định, quyết định tiếp tục đi học, điều mà cô đã chọn không làm trước đây.

Nhân vật

Nhân vật chính: Nhân vật trung tâm của game do người chơi đặt tên. Được nhà sản xuất đặt tên là Arisato Minato trong manga và Yūki Makoto trong phim. Là nhân vật trầm tính và ít nói. Sau khi chuyển đến khu kí túc xá, cậu đã triệu hồi được persona Orpheus và Thanatos để cứu mọi người ở đầu game. Cậu nhanh chóng trở thành thủ lĩnh của nhóm và là nhân vật duy nhất sử dụng được nhiều persona cùng một lúc. Người chơi điều khiển NVC trong chiến đấu và trong đời sống hằng ngày. NVC có thể mở rộng mối quan hệ với những người xung quanh để tạo ra những persona mạnh hơn, thậm chí có thể "cưa" các cô gái khác trở thành bạn gái của mình. NVC có thể đóng mọi vai trò trong chiến đấu và người chơi sẽ thua nếu để NVC chết.
Pharos: Nhân vật bí ẩn ở đầu game mà chỉ NVC mới có thể nhìn thấy. Trong suốt trò chơi, Pharos sẽ đến cảnh báo người chơi trước những sự kiện quan trọng (đánh boss) trước đêm trăng tròn. Vào gần cuối game Pharos nhớ lại mình là ai và mục đích của cậu.
Takeba Yukari: Bạn cùng lớp với NVC. Là 1 thành viên của SEES. Là học sinh khá nổi tiếng trong trường nhưng cô khá thận trọng và không để ai quá thân thiết của mình. Trong qua trình chơi Yukari có thể trở thành bạn gái của NVC. Yakari sử dụng cung và là nhân vật hồi máu tốt nhất game.
Takaya Sakaki: Chỉ huy của nhóm Strega, một nhóm 3 thành viên biết sử dụng persona từ thí nghiệm của tập đoàn Kirijo chuyên lợi dụng Dark Hour cho mục đích cá nhân và là kẻ thù của SEES. Strega lập nên 1 trang web tên là "Revenge Request", nơi người dùng có thể liên lạc với nhóm để giết bất kì ai họ muốn cùng những hoạt động phi pháp khác. Takaya là nhân vật phản diện chính của game.
Kirijo Mitsuru: Con gái của ông chủ tập đoàn Kirijo. Xinh đẹp và tài năng, Mitsuru là một trong những học sinh xuất sắc nhất trường và là chủ tịch hội học sinh. Đồng thời cô cũng là chỉ huy của SEES và lớn hơn NVC 1 tuổi. Cô cũng có thể trở thành bạn gái của NVC. Mitsuru là nhân vật sử dụng phép thuật mạnh nhất đội.
Iori Junpei: Bạn cùng lớp và là bạn thân của NVC. Là thành viên của SEES. Cậu là một trong những học sinh kém nhất trường nhưng lại là một người vui tính và trẻ con. Junpei là nhân vật có sức tấn công vật lí cao nhất game.
Sanada Akihiko: Là một trong 3 thành viên đầu tiên của SEES. Anh là một học sinh nổi tiếng được nhiều cô gái hâm mộ. Akihiko sử dụng persona cân bằng giữa tấn công vật lí và phép thuật.
Ikutsuki Shuji: Chủ tịch trường Gekkoukan và là người hỗ trợ SEES. Shuji lúc đầu có vẻ như là một nhân vật chính diện nhưng thật chất ông tham gia SEES chỉ để phục vụ cho mục đích đen tối của mình.
Aragaki Shinjiro: Thành viên cũ của SEES và là bạn thuở nhỏ của Akihiko. Anh rời nhóm khi vô tình giết người trong lúc đang mất kiểm soát persona của mình. Anh luôn khước từ lời mời gia nhập nhóm của Akihiko, tuy nhiên lại gia nhập nhóm khi biết Ken, con trai của người anh đã giết gia nhập SEES. Shinjiro chết vào giữa game khi cứu Ken.
Jin Shirato: Thành viên của Strega và là cánh tay phải của Takaya.
Chidori Yoshino: Thành viên còn lại của Strega. Ban đầu là người xấu nhưng cô đã thay đổi từ khi gặp Junpei và có cảm tình với anh. Chidori hi sinh để cứu Junpei.
Aigis (Aegis trong bản Nhật): Một người máy có khả năng sử dụng persona. Cô thường xuyên quan tâm đến NVC và luôn bảo vệ cậu. Aigis sẽ xuất hiện và gia nhập SEES vào giữa game.
Yamagishi Fuka: Thành viên của SEES. Tính tình hiền lành nhút nhát nên thường xuyên bị bắt nạt. Fuuka không trực tiếp chiến đấu mà chỉ hỗ trợ từ xa cho nhóm.
Amada Ken: Thành viên nhỏ tuổi nhất của SEES. Mẹ của Ken bị Shinjiro giết chết nên cậu luôn có ý định trả thù Shinjiro. Ken là nhân vật toàn diện trong chiến đấu nhưng lại không có điểm mạnh nào đáng kể.
Koromaru: Một chú chó trung thành biết sử dụng Persona. Sau khi chủ chết, Koromaru gia nhập SEES nhưng cũng là nhân vật khá vô dụng trong chiến đấu.
Nyx: Trùm cuối của game. Là "mẹ" của các Shadow và bị đánh bại vào cuối game.
Igor: Chủ của Velvet Room, nơi giúp nhân vật chính tạo ra Persona.
Elizabeth: Trợ lí của Igor và là trùm phụ ở cuối game.

Phát triển
Các chi tiết đầu tiên về Persona 3 đã được công bố trong tạp chí Famitsu vào tháng 3 năm 2006. Ngoài việc công bố ngày phát hành tại Nhật Bản thì bài viết dài ba trang này còn viết về các chi tiết cơ bản của trò chơi như hệ thống chiến đấu và hệ thống xã hội cũng như giới thiệu về Persona của nhân vật nam chính, Junpei và Yukari là Orpheus, Hermes và Io cùng các tính năng của các Persona này.

Khi được bản địa hóa tại các nước sử dụng tiếng Anh thì các từ đệm trong phiên bản tiến Nhật mà các nhân vật sử dụng để gọi nhau vẫn được giữ lại như -kun, -san... Trong một cuộc phỏng vấn của RPGamer với biên tập viên của dự án là Namba Yu, thì ông nói rằng trong quá trình dịch có một số các câu đùa cợt theo cách chơi chữ Nhật Bản vốn "Chẳng có nghĩa gì theo văn hóa phương Tây... nên đã thay thế bằng các câu đùa cợt khác cũng có ý nghĩa tương đương theo một cách nào đó so với kịch bản gốc". Trong một cuộc phỏng của tạp chí Play với đạo diễn của Persona 3 là Hashino Katsura nói về lý do có thêm tính năng để cho các thành viên khác trong nhóm tự quyết định hành động của hình khi chiến đấu dựa vào trí tuệ nhân tạo mà không cần trực tiếp chỉ huy. Ông nói "Tôi nghĩ rằng sẽ thú vị hơn khi để các thành viên trong nhóm tự quyết định hành động bởi trí tuệ nhân tạo của riêng họ, qua đó từng tính cách của các thành viên được thể hiện một cách sống động hơn. Cũng như không có ý kiến phản đối gì từ nhóm phát triển Persona 3 về vấn đề này" ông cũng nói rằng hệ thống này "không được đón nhận" nhiều bởi người chơi khi rất ít người sử dụng chức năng này. Persona 3 không có chức năng đàm phán như các bản Persona hay Megami Tensei trước đó, chức năng này giúp người chơi nói chuyện với đối thủ để thu phục, kiếm tiền hay lấy các đồ vật mà không phải đánh nhau nếu nhân vật chính quá mạnh hay biết cách nói chuyện. Tuy nhiên, các yếu tố xã hội của Persona 3 được xem là tương đương với hệ thống đàm phán.

Truyền thông

Thương hiệu
Các bức tượng nhỏ về các nhân vật đã được Kotobukiya một công ty đồ chơi sản xuất dành cho những nhà sưu tập. Các nhân vật được làm bao gồm nhân vật nam chính, Aigis, Mitsuru và Akihiko. Các bức tượng này có thể thay thế và gắn vật dụng khác nhau vào như vũ khí hay khẩu Evoker dùng để triệu tập Persona. Một công ty chuyên sản xuất đồ sưu tầm khác cũng đã làm các bức tượng cỡ 1:8 cho các nhân vật Elizabeth, Aigis và Mitsuru. Tai nghe mà nhân vật nam chính thường hay đeo đã được Audio-Technica làm và bán với tên ATH-EM700.

Manga
Chuyển thể manga của trò chơi đã được thức hiện bởi Sogabe Shūji và đăng trên tạp chí phát hành hằng tháng Dengeki Maoh cho đến khi bị gián đoạn khi Persona 4 được phát hành. Tuy nhiên vào ngày 07 tháng 11 năm 2011 thì loạt manga này đã đăng trở lại nhưng đã chuyển sang tạp chí Persona Magazine của Atlus.

Anime
A-1 Pictures đã thức hiện một bộ anime ngoại truyện có tên Persona ~Trinity Soul~ (ペルソナ ～トリニティ・ソウル～) và phát sóng tại Nhật Bản từ ngày 05 tháng 1 đến ngày 28 tháng 6 năm 2008 với 26 tập. Cốt truyện lấy bối cảnh 10 năm sau các sự kiện Persona 3 tuy không liên quan gì đến trò chơi nhưng bộ anime lấy bối cảnh trong cùng thế giới của Persona 3 cũng như một số nhân vật trong trò chơi cũng xuất hiện một cách thoáng qua.

Drama CD
Các drama CD dựa trên Persona 3 và Persona 3: FES cũng đã được thực hiện.

Phim anime
AIC ASTA đã thực hiện một loạt chuyển thể phim anime của trò chơi. Phim anime đầu có tựa Persona 3 the Movie -#1 Spring of Birth- đã công chiếu vào ngày 23 tháng 11 năm 2013, phim thứ hai có tựa Persona 3 the Movie -#2 Midsummer Knight's Dream- đã công chiếu vào ngày 07 tháng 6 năm 2014, phim thứ ba có tựa Persona 3 the Movie -#3 Falling Down- đã công chiếu vào ngày 04 tháng 4 năm 2015. Phim anime thứ tư đã được công bố là đang thực hiện.

Âm nhạc
Âm nhạc trong Persona 3 được sáng tác hoàn toàn bởi Meguro Shōji với ngoại lệ là bài Adventured act: đồng sáng tác bởi Uda Yosuke. Aniplex đã phát hành các bản nhạc này thành hai đĩa vào ngày 19 tháng 7 năm 2006 tại Nhật Bản. Các bản nhạc này được đính kèm thành một gói khi Persona 3 phát hành tại Bắc Mỹ. Aniplex đã phát hành album chỉnh sửa mang tên Burn My Dread -Reincarnation: Persona 3- tại Nhật Bản vào ngày 18 tháng 4 năm 2007. Album này được soạn và chỉnh sửa bởi Meguro Shōji chứa 11 bản nhạc của Persona 3 cũng như bài hát chủ đề Burn My Dread. Meguro cho biết rằng việc phát triển Persona 3 là cơ hội đầu tiên của anh để khai thác đầy đủ âm nhạc của mình trong trò chơi. Trong quá khứ, do những hạn chế về phần cứng của hệ PlayStation chỉ cho phép Meguro soạn các bản nhạc có dung lượng 100-200 kilobyte, việc làm cho anh thấy mình đang làm những bản nhạc khá "rẻ tiền". Việc chuyển sang hệ PlayStation 2 đã cho phép truyền tải âm nhạc một cách chất lượng hơn. Meguro nói rằng "Đây là điểm nhấn giúp tôi có thể thể hiện âm nhạc của mình mà không bị gò bó".

Meguro cũng đã soạn các bản nhạc mới cho bản mở rộng Persona 3: FES. Aniplex đã phát hành các đĩa chứa các bản nhạc của FES vào ngày 02 tháng 5 năm 2007 cũng như các bản nhạc chỉnh sửa của các phiên bản Persona trước đó. Bản nhạc Yuki no Joou (雪の女王) do Tsuchiya Kenichi soạn là bản biết tấu của bản nhạc chủ đề trong Megami Ibunroku Persona. Bản Maya・Theme (舞耶・テーマ) soạn bởi Tsuchiya Kenichi và bản Jikan-jou (時間城)soạn bởi Tasaki Toshiko cũng là các bản biến tấu của các bản nhạc trong Persona 2.

Phiên bản Persona 3 Portable có các bản nhạc mới mà người chơi sẽ nghe khi chọn chơi theo cốt truyện của nhân vật nữ chính. Aniplex cũng đã phát hành đĩa chúa các bản nhạc trong phiên bản này vào ngày 25 tháng 11 năm 2009.

Bộ anime Persona ~trinity soul~ có 4 bài hát chủ đề, 2 mở đầu và 2 kết thúc. Bài hát mở đầu thứ nhất có tựa Breakin' Through do Kita Shūhei trình bày dùng từ tập 1 đến 13, đĩa đơn chứa ài hát đã phát hành vào ngày 27 tháng 2 năm 2008 với hai phiên bản giới hạn và bình thường, phiên bản giới hạn có đính kèm đĩa chứa đoạn phim trình bày nhạc phẩm. Bài hát mở đầu thứ hai là bài WORD OF THE VOICE do FLOW trình bày dùng cho các tập còn lại, đĩa đơn chứa bài hát đã phát hành vào ngày 04 tháng 6 năm 2008. Bài hát kết thúc thứ nhất có tên SUICIDES LOVE STORY do Kitade Nana trình bày dùng từ tập 1 đến 13, đĩa đơn chứa bài hát đã phát hành vào ngày 05 tháng 3 năm 2008. Bài hát kết thúc thứ hai là bài Found Me do Kawamura Yumi trình bày dùng cho các tập còn lại, bài hát đã phát hành chung trong album chứa các bản nhạc dùng trong bộ anime vào ngày 02 tháng 7 năm 2008.

Hòa nhạc
Aniplex cũng đã tổ chức hai buổi hòa nhạc với chủ đề là các bản nhạc trong dòng trò chơi Persona. Buổi hòa nhạc đầu có tên Persona Music Live: Velvet Room in Akasaka Blitz đã tổ chức tại Akasaka, Tokyo vào ngày 22 tháng 8 năm 2008, với chủ đề là các bản nhạc trong Persona 3, Persona 3: FES, Persona 4 và cả bộ anime Persona: Trinity Soul. Buổi hòa nhạc tập trung chủ yếu cho các bản nhạc của Persona 4 vốn vừa mới phát hành tại Nhật Bản khi đó. Aniplex sau đó đã phát hành DVD cho sự kiện này vào tháng 9 năm 2009. Buổi hòa nhạc thứ hai có tên Live in Velvet Room tổ chức tại khách sạn Wel City ở Shinjuku, Tokyo vào tháng 9 năm 2009. Với chủ đề là các bản nhạc trong Persona 3, Persona 4 và hai phiên bản làm lại cho hệ PlayStation Portable là Megami Ibunroku Persona và Persona 3 Portable.

Đón nhận

Persona 3 nhận được nhiều đánh giá tích cực kể từ khi phát hành, Metacritic đã đánh giá trò chơi là 86. Shane Bettenhausen tại 1UP.com đã gọi trò chơi là "Mang đến khái niệm mới mẻ cho MegaTen (Megami Tensei)" cũng như "Trò chơi nhập vai PS2 hay nhất xuất hiện trong năm nay". Đánh giá hệ thống chiến đấu của trò chơi là "tuyệt vời" và khi trí tuệ nhân tạo điều khiển các thành viên trong nhóm anh cảm thấy "Đây là hệ thống chiến đấu nhanh và năng động nhất từ trước đến nay của dòng trò chơi này.". Eric Patterson tại tạp chí Play cũng chia sẻ cảm giác đó và nói các nhân vật "Rất thông minh" trong trận chiến và nhận xét "Nó củng cố ý tưởng các nhân vật không chỉ những cái bóng như các trò chơi khác mà là những nhân vật trong thế giới thực". Tuy nhiên Jeff Haynes tại IGN thì nói không thích hệ thống này vì nó dễ làm cho nhân vật chính đo ván và game over.

GameTrailers đã đánh giá trò chơi là 9,0 điểm với nhận xét "Chủ đề siêu nhiên tinh tế hiếm gặp" và nói rằng đây không phải là trò chơi mà những người đam mê thể loại nhập vai có thể bỏ lỡ. Patrick Joynt tại GameSpy đã khen yếu tố xã hội của Persona 3 và gọi các liên kết xã hội là "hầu như lôi cuốn". Trong khi ông nghi ngờ việc các yếu tố mô phỏng xã hội sẽ trở thành "Rào cản lớn" cho những người hâm mộ dòng Megami Tensei và cũng nói rằng "Không thể diễn tả hết trò chơi hay như thế nào". Heidi Kemps tại GamesRadar thì thấy chủ đề tuổi teen của trò chơi là "Một sự đổi mới" khi so sánh với các trò chơi khác và chủ đề của trò chơi đã chạm tới "Sự ngại ngùng trong xã hội là một phần của cuộc sống thường nhật". Patterson đã khen Atlus vì đã làm trò chơi "Hết sức thú vị" cũng như nói về việc "Cuộc sống bình thường của một học sinh trung học điển hình Nhật Bản" nên như thế. Jonathan Hunt tại G4 thì nói cấu trúc ngày qua ngày của Persona 3 giống như sự "Ban phúc và nguyền rủa" với việc "Chờ đợi các câu chuyên tiếp diễn hằng ngày với các nhân vật mới luôn xuất hiện" thì việc "Chui vào một ngục tối duy nhất hằng ngày... không phải lúc nào cũng hấp dẫn". Joe Juba tại Game Informer cũng đồng quan điểm khi nói rằng việc thiết kế môi trường của trò chơi khá yếu ớt với nhận xét "Hầu hết trò chơi diễn ra tại một khu vực (tháp Tartarus)". Ông nói rằng người mới chơi nếu chưa thử qua Megami Tensei sẽ gặp khó khăn khi tham gia trò chơi này với nhận xét "Nếu bạn không biết bất cứ điều gì về việc kết hợp các Persona hay từ bufu có nghĩa là băng thì bạn sẽ phải tìm hiểu nhiều.".

Persona 3: FES đã được Metacritic đánh giá là 89 điểm cao hơn Persona 3 một chút. Shane Bettenhausen nhận xét phần The Answer đã "Cung cấp phần kết cần thiết" cho phần The Journey. Kevin VanOrd đã gọi FES là "Phiên bản mở rộng tuyệt vời cho một trò chơi nhập vai vốn đã rất hay" trong phần nhận xét của mình ông cũng nói những người mới chơi cũng như đã chơi qua bản gốc không nên bỏ qua bản này. Tuy nhiên phần mở rộng The Answer bị than phiền là không có yếu tố mô phỏng xã hội như phần The Journey gốc, VanOrd thấy rằng phần mới này ít hấp dẫn hơn phần gốc vì lý do đó. Jeff Haynes nhận xét rằng phần mở rộng mới "Như một sự trở lại với phong cách trò chơi nhập vai cổ điển với việc chỉ chiến đấu và cày cấp độ" trong khi nhận xét phần đầu là "Phần đầu của Persona 3 hấp dẫn hơn nhiều". GameSpy và IGN thì nhận xét tiếp các vấn đề đã thấy trong phiên bản đầu như không có khả năng điều khiển trực tiếp các thành viên bên trong trận chiến.

Persona 3 Portable thì nhận được các ý kiến khác nhau nhưng phiên bản này được xem là phiên bản tốt nhất của Persona 3. Tại IGN thì một số đánh giá nói "Trò chơi đã đánh mất một số cái hay của mình", còn tại Metacritic thì trò chơi được đánh giá là 91 trên 100 điểm khi phát hành và đứng hàng thứ hai trong các trò chơi PSP hay nhất tại trang web này khi đó. Persona 3 Portable nhận được nhiều đánh giá tích cực, GamesRadar, IGN, 1UP.com và GamePro đã đánh giá mặc dù mặc dù đã phát hành hai lần trước đó phiên bản mở rộng này vẫn có giá trị chơi lại cao khi có thêm cốt truyện cho nữ nhân vật chính mới. Tạp chí Famitsū đã đánh giá trò chơi là 32/40 và nhận xét "Các khác biệt trong các liên kết xã hội khiến nó trở nên hấp dẫn ngay cả với người chơi cũ", Destructoid và GamePro đã đánh giá trò chơi với số điểm tuyệt đối. Tại GameTrailers trò chơi đứng thứ hai trong danh hiệu Trò chơi PSP hay nhất sau God of War: Ghost of Sparta và cũng đứng thứ hai trong danh hiệu Trò chơi nhập vai hay nhất sau Mass Effect 2. Ba trang web chuyên về trò chơi nhập vai đã trao các danh hiệu cho trò chơi là RPGamer với danh hiệu Phiên bản hay nhất, RPGFan với danh hiệu Trò chơi nhập vai hay nhất trên hệ máy cầm tay và RPGLand với danh hiệu Trò chơi hay nhất của hệ máy.

Shane Bettenhausen bình luận về cách sử dụng các Evoker là "Rất táo tợn và gây sốc" khi đang nói về Atlus, nhưng khi xét về tổng thể thì "Nó tạo ra các cảm giác rất phù hợp với các không gian đen tối của trò chơi". Tương tự, Joe Juba cũng nghĩ rằng cách sử dụng các Evoker là "Thích hợp với không gian đen tối" một cách "hoàn hảo". Jeff Haynes bình luận về hình ảnh các nhân vật khi sử dụng Evoker là "Hấp dẫn và gây sốc cùng lúc". Kevin VanOrd tại GameSpot đã nhận xét là "Không bao giờ chán và nó không bao giờ bớt thú vị và khi xét đến việc bạn có thể chơi trong suốt năm, sáu, bảy, tám mươi giờ hoặc nhiều hơn, đó thực sự nói lên việc gì đó.". Atlus đã không bỏ yếu tố Evoker ra khỏi trò chơi khi phát hành trò chơi ra quốc tế dù có các tranh cãi. Nich Maragos tại 1UP.com nói Atlus không hề nhận được bất kỳ một lời góp ý trực tiếp nào cả.

Persona 3 đã được gọi là trò chơi nhập vai hay nhất trên Famitsū năm 2006, trên GameSpot và RPGFan năm 2007. GameSpy đã trao danh hiệu Trò chơi nhập vai trên hệ PS2 của năm và xếp trò chơi ở vị trí thứ hai trong bảng 10 trò chơi hay nhất của năm 2007. IGN đã xếp Persona 3 ở vị trí thứ 15 trong bảng 25 trò chơi PS2 hay nhất mọi thời đại. 1UP.com đã gọi trò chơi là "Trò chơi có tài gây tranh cãi nhưng lại chẳng có tranh cãi nào" năm 2007. RPGamer đã xếp trò chơi ở vị trí thứ nhất trong danh sách "Trò chơi nhập vai hàng đầu của thập kỷ" và hạng nhì tại RPGFan trong bảng "20 trò chơi nhập vai hàng đầu của thập kỷ trước".

Liên kết ngoài

Official Persona 3 FES website
Official Persona 3 FES website
Official European Persona 3 FES website
Official Persona 3 Portable website
Official Persona 3 Portable website
Trailer

Tham khảo

Trò chơi điện tử năm 2006
Manga năm 2007
Trò chơi điện tử nhập vai
Trò chơi mô phỏng xã hội
Mất trí nhớ trong tác phẩm hư cấu
Trò chơi PlayStation 3
Trò chơi PlayStation 2
Trò chơi PlayStation Portable


title: Gibbula guttadauri

text:
Gibbula guttadauri là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Trochidae, họ ốc đụn.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Gibbula


title: Chamanthedon fulvipes

text:
Chamanthedon fulvipes là một loài bướm đêm thuộc họ Sesiidae. Nó được tìm thấy ở Cộng hòa Dân chủ Congo.

Chú thích

Tham khảo

Chamanthedon


title: Bifrenaria mellicolor

text:
Bifrenaria mellicolor là một loài lan.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

mellicolor


title: Cứu hộ giao thông

text:
Cứu hộ giao thông là một dịch vụ giải toả ách tắc giao thông gây ra do phương tiện giao thông bị hỏng, do tai nạn giao thông, cứu người bị mắc kẹt trong xe, hoặc đơn giản là kéo xe ô tô hỏng về nơi sửa chữa. Điều khiển các xe cứu hộ là một kíp nhân viên cứu hộ được đào tạo kỹ lưỡng và từng trải, hiểu biết kỹ thuật ô tô và kỹ thuật sơ cứu người bị thương.

Trang bị
Các đơn vị cứu hộ giao thông thường được trang bị các phương tiện chuyên dùng là xe cứu hộ, chúng có cấu tạo đặc biệt và mang theo các dụng cụ chuyên ngành phục vụ công việc.

Loại xe
Thông thường trong một đơn vị cứu hộ tiêu chuẩn được trang bị đầy đủ các loại và các hạng xe nhằm đảm bảo giải quyết tất cả các trường hợp cứu hộ có khả năng xảy ra.

Xe cứu hộ được chia thành ba loại chính:
Loại có nhiệm vụ cứu hộ
Loại có nhiệm vụ kéo xe
Loại có nhiệm vụ chở xe
Xe cứu hộ được chia thành các hạng sau:
Hạng nhẹ: Phục vụ các xe dưới 3 tấn
Hạng trung: Phục vụ các xe từ 3 tấn đến 8 tấn
Hạng nặng: Phục vụ các xe trên 8 tấn

Thiết bị chuyên dùng
Cứu hộ là việc phải huy động thêm các nguồn lực khác từ các thiết bị chuyên dùng đặt trên xe cứu hộ như cần cẩu, tời, kích khí nén hoặc phối hợp với một xe cứu hộ khác, một thiết bị khác. Điều này thường xảy ra với các ô tô bị lật đổ, bị rơi xuống địa hình sông hồ, bị lao xuống vực…Vv. Xe cứu hộ được chế tạo trên cơ sở một chiếc xe tải, thông thường được một nhà máy sản xuất xe chuyên dùng thiết kế và lắp ráp. Trên xe được lắp các thiết bị:
Cần cẩu: Là loại cần cẩu có khả năng vượt tải lớn, cấu tạo gọn, đơn giản và có thể làm việc theo nhiều tư thế khó khăn mà cẩn cẩu hàng thông thường không thực hiện được.
Cần kéo xe: Là một thiết bị như một chiếc cần cẩu nhỏ được lắp phía sau, dưới gầm xe cứu hộ, nó có thể kẹp chặt hai lốp trước của chiếc xe hỏng, nâng nửa trước hoặc sau chiếc xe đó lên khỏi mặt đường để kéo xe di chuyển bằng các bánh xe còn lại.
Tời thủy lực: Là một thiết bị cuộn dây cáp thép có khả năng kéo được những vật nặng, những chiếc ô tô hỏng từ dưới vực lên đường.
Sàn chở xe: Là một mặt sàn bằng kim loại đặt trên lưng xe cứu hộ có khả năng trượt xuống đường để dễ dàng đưa các ô tô hỏng lên, sau khi cố định chiếc xe hỏng vào sàn bằng các dây tăng chuyên dùng, sàn sẽ mang chiếc xe hỏng lên lưng xe cứu hộ để chở đi.
Dây tăng là một thiết bị cầm tay có một đoạn dây bạt hoặc xích, một đầu là chiếc khoá có cấu tạo đặc biệt giúp nhân viên cứu hộ có thể trói chặt các lốp của chiếc xe hỏng vào sàn xe cứu hộ hoặc vào cần xe cứu hộ.
Kìm cứu hộ: Là một dụng cụ cầm tay có khả năng nhanh chóng cắt được các lớp khung vỏ ô tô để cứu người bị mắc kẹt.

Các loại hình cứu hộ
Cần phải phân biệt rõ sự khác nhau giữa việc kéo xe và cứu hộ, điều này phụ thuộc vào cấu tạo và khả năng làm việc của từng chiếc xe cứu hộ. Trong thực tế, không phải tất cả các đơn vị có dịch vụ cứu hộ giao thông đều có khả năng cứu hộ, nhiều đơn vị chỉ có khả năng kéo xe.

Kéo xe là công việc chỉ cần dùng lực thông thường của việc di chuyển xe cứu hộ để đưa chiếc xe hỏng đi. Xe cứu hộ sẽ dùng bộ cần phía sau nâng một nửa xe bị hỏng lên và kéo nó đi bằng các bánh chưa bị hỏng. Hoặc dùng xe cứu hộ có sàn để chở đi đối với các xe bị hỏng tất cả các bánh, xe bị kẹt hệ truyền động, hoặc xe dùng số tự động...

Tham khảo

Cứu hộ
Giao thông đường bộ


title: Osmia svenssoni

text:
Osmia svenssoni là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Tkalcu mô tả khoa học năm 1983.

Chú thích

Tham khảo

Osmia
Động vật được mô tả năm 1983


title: Grozny

text:
Grozny  (; , , phát âm tiếng Việt như là Grô-z-nưi hay Grôt-z-ni) là thủ đô của Cộng hòa Chechnya thuộc Liên bang Nga. Thành phố nằm bên sông Sunzha. Theo điều tra dân số năm 2002 của Nga, thành phố có dân số 210.720 người. Năm 2008, thành phố có 230.100 người.

Khí hậu

Grozny có khí hậu lục địa ẩm ướt (Köppen Dfa) với mùa hè nóng và mùa đông lạnh.

Chú thích

Thư mục

Liên kết ngoài

 Trang web chính thức

Thành phố Chechnya
Thủ đô nước cộng hòa thuộc Nga

Thành phố bị phá hủy
Khởi đầu năm 1818
Tỉnh Terek
Thủ đô cựu quốc gia


title: Phêrô Nguyễn Văn Hùng

text:
Phêrô Nguyễn Văn Hùng (sinh ngày 21 tháng 11 năm 1958) là một linh mục Công giáo người Úc gốc Việt, hiện đang sinh sống và làm việc tại Đài Loan. Tại Đài Loan ông có tham gia và tổ chức các hoạt động nhằm giúp đỡ, bảo vệ quyền lợi của người Việt ở đây. Ông là trưởng Văn phòng Trợ giúp Pháp lý cho Công nhân và Cô dâu Việt ở Đài Loan.

Tiểu sử
Nguyễn Văn Hùng sinh ra trong một gia đình có tám người con ở miền Nam Việt Nam tại Bình Tuy. Theo ông Hùng gia đình ông thuộc "tầng lớp trung lưu lớp dưới". Cha ông là tài xế taxi, ông mất sau khi bị đau ốm dài ngày. Mẹ ông là người Nghệ An theo đạo Công giáo, bà trốn vào Nam năm 1964. Ông Hùng cho rằng mình chịu ảnh hưởng từ đức tin và lòng mộ đạo của mẹ mình, ông thường hay lấy trộm thức ăn của gia đình để cho người nghèo.

Sự nghiệp
Năm 1979, Nguyễn Văn Hùng lên tàu vượt biên bằng đường biển, sau 36 giờ được một con tàu mang cờ Na Uy cứu và chở đến Nhật Bản. Tại Nhật Bản, ông phải làm nhiều nghề để tự nuôi sống bản thân như sửa đường, luyện thép và đào mộ thuê. Sau đó, ông gia nhập Hội truyền đạo Thánh Côlumbanô. Sau đó ông đi Sydney, Úc để học một trường dòng ở đây. Năm 1991, ông thụ phong linh mục. Trước khi thụ phong linh mục hai năm ông đã được phái đến Đài Loan.

Ở Đài Loan, Nguyễn Văn Hùng thành lập Văn phòng Trợ giúp Công nhân và Cô dâu Việt Nam ở Bát Đức, Đào Viên vào năm 2004 để trợ giúp những người Việt sống và làm việc tại Đài Loan. Tổ chức của ông cung cấp các lớp dạy tiếng Trung Quốc, phòng trọ, tiền cơm và tư vấn pháp lý. Có lúc, văn phòng là cung cấp nơi trú ẩn và sự hỗ trợ cho hơn hai mươi phụ nữ Việt Nam. Nguyễn Văn Hùng đã vạch trần sự bóc lột và nhục mạ người lao động và cô dâu nước ngoài khiến cho Bộ ngoại giao Mỹ đưa Đài Loan vào "danh sách quan sát cấp hai" cùng với các nước như Cộng hoà Nhân dân Trung Hoa và Campuchia vì sự thiếu cố gắng trong việc chống nạn buôn người, điều này đã mang lại sự xấu hổ cho chính quyền Đài Loan trên trường quốc tế. Trong "Báo cáo buôn bán người năm 2006" của Bộ Ngoại giao Mỹ, Nguyễn Văn Hùng được tán dương là một trong mười "anh hùng đấu tranh nhằm chấm dứt chế độ nô lệ hiện đại". Những việc làm của Nguyễn Văn Hùng đã đem đến cho ông nhiều lời đe dọa và từ đó ông lo sợ không ra đường vào ban đêm nữa.

Tổ chức của Nguyễn Văn Hùng liên minh chặt chẽ với các tổ chức phi chính phủ khác trong vấn đề chống buôn người nhằm vận động chính phủ Hoa Kỳ can thiệp và gây áp lực với các nhà lập pháp Đài Loan. Những hoạt động của liên minh này đã góp phần xây dựng và dẫn đến sự ra đời của bộ luật phòng chống buôn người (人口販運防治法, Nhân khẩu phiến vận phòng trị pháp) của Đài Loan vào năm 2009.

Năm 2005 hai cha con người Đài Loan là Hồng Khánh Chương và Hồng Minh Dụ bị bắt vì hiếp dâm phụ nữ Việt Nam làm việc cho Công ty Môi giới Nhân lực Trung Hữu của họ. Nguyễn Văn Hùng là người đã cho một số nạn nhân của hai cha con họ Hồng ẩn trốn và giúp các nạn nhân tố cáo tội ác của hai cha con họ Hồng với cảnh sát. Theo ông số nạn nhân của hai cha con họ Hồng lên tới hàng chục người. Bài viết "Lao động nữ Việt Nam bị xâm hại ở Đài Loan: Sự thật ra sao?" đăng trên báo "Sài Gòn Giải Phóng" trong cùng năm về sự kiện lao động Việt Nam tại Đài Loan bị hiếp dâm cho rằng con số nạn nhân không nhiều như vậy. Bài báo nhận xét ông là "một phần tử xấu nhiều năm nay đã luôn có hành động chống phá nhà nước Việt Nam."

Ngày 7 tháng 1 năm 2017, tại đài truyền hình Saigon Broadcasting Television Network ở Đài Bắc, Nguyễn Văn Hùng nhận giải “Quên mình, phục vụ” cho những nhà hoạt động xã hội người Công giáo tại Đài Loan.

Nhận định
Trong một bài viết trên báo "Sài Gòn Giải Phóng" năm 2005, Nguyễn Văn Hùng được nhận định là "một phần tử xấu nhiều năm nay đã luôn có hành động chống phá nhà nước ta. Rất nhiều lần vị linh mục này đã có hành động lôi kéo lao động Việt Nam bỏ trốn hợp đồng, về ẩn náu ở nhà thờ để tiện thực hiện những động cơ xấu của mình".

Trong "Báo cáo buôn bán người năm 2006" của Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ, Nguyễn Văn Hùng được ghi nhận là một trong mười "anh hùng đấu tranh nhằm chấm dứt chế độ nô lệ hiện đại".

Chú thích

Liên kết ngoài

Người Việt tại Đài Loan
Linh mục Công giáo người Việt
Nhà hoạt động nhân quyền Việt Nam
Nhà hoạt động dân chủ người Việt Nam
Nhà dân tộc chủ nghĩa Việt Nam
Nhân vật bất đồng chính kiến Việt Nam
Người chống cộng Việt Nam
Người Việt Nam lưu vong
Người Bình Thuận
Người họ Nguyễn tại Việt Nam


title: Wichita, Kansas

text:
Wichita (/ w ɪ tʃ ɪ t ɔː / WITCH -i-Taw) [8] là thành phố lớn nhất ở tiểu bang của Kansas. [9] [5] Nằm ở phía nam trung tâm Kansas trên sông Arkansas, nó là quận lỵ của Hạt Sedgwick và là thành phố chính của khu vực đô thị Wichita [3] [5] [10] với dân số ước tính là 644.610 vào năm 2015. [11] Đến năm 2017, thành phố Wichita có dân số ước tính là 391.586 người.[6]

Thành phố bắt đầu như là một bài kinh doanh trên đường mòn Chisholm trong thập niên 1860 và được thành lập vào năm 1870. Sau đó nó trở thành điểm đến cho gia súc lái xe từ phía bắc Texas đến đường sắt, kiếm được biệt danh "Cowtown". [12] [13] Vào những năm 1920 và 30, các kỹ sư kinh doanh và hàng không đã thành lập các công ty sản xuất máy bay ở Wichita, bao gồm Beechcraft, Cessna và Stearman Aircraft. Thành phố đã trở thành một trung tâm sản xuất máy bay của Mỹ và được gọi là "Thủ đô hàng không của thế giới". [14] Hàng không Textron, Learjet, Airbus và Spirit AeroSystemstiếp tục vận hành các cơ sở sản xuất và thiết kế ở Wichita, và thành phố vẫn là trung tâm chính của ngành công nghiệp máy bay Mỹ. Wichita cũng là nơi có Căn cứ Không quân McConnell. [15] [16]

Là một trung tâm công nghiệp, Wichita là một trung tâm văn hóa, truyền thông và thương mại. Nó tổ chức một số bảo tàng lớn, nhà hát, công viên, và các địa điểm vui chơi giải trí, đặc biệt là Intrust Bank Arena. Đại học bang Wichita là trường đại học lớn thứ ba trong tiểu bang. Wichita cũng là nơi có Trung tâm Hội nghị & Nghệ thuật Biểu diễn Thế kỷ II và sân bay lớn nhất của Kansas, Sân bay Quốc gia Wichita Dwight D. Eisenhower
Wichita là một thành phố thuộc quận Sedgwick, tiểu bang Kansas, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 382368 người.

Lịch sử
Bài chi tiết: Lịch sử Wichita, Kansas và Timeline của Wichita, Kansas

Xem thêm: Lịch sử Kansas

Bằng chứng khảo cổ cho thấy sự cư trú của con người gần nơi hợp lưu của sông Arkansas và Little Arkansas, địa điểm của Wichita ngày nay, vào đầu năm 3000 trước Công nguyên [17] Năm 1541, một cuộc thám hiểm Tây Ban Nha do nhà thám hiểm Francisco Vázquez de Coronado lãnh đạo tìm thấy các Quivira, hoặc Wichita, người. Xung đột với Osage trong thập niên 1750 đã khiến cho Wichita trở nên xa hơn về phía nam. [18] Trước khi Mỹ định cư của khu vực, các trang web đã được nằm trên lãnh thổ của Kiowa. [19] Được Pháp tuyên bố đầu tiên là một phần củaLouisiana và sau đó được mua lại bởi Hoa Kỳ với việc mua Louisiana vào năm 1803, nó trở thành một phần của Lãnh thổ Kansas năm 1854 và sau đó là tiểu bang Kansas vào năm 1861. [20] [21]

Các Wichita trở lại vào năm 1864 do cuộc nội chiến Mỹ và thành lập một khu định cư trên bờ của Little Arkansas. [22] [23] Trong thời gian này, nhà giao dịch Jesse Chisholm đã thiết lập một điểm giao dịch tại địa điểm này, một trong số nhiều con đường dọc theo một con đường kéo dài về phía nam đến Texas và được gọi là Đường mòn Chisholm. [24] Sau chiến tranh, Wichita vĩnh viễn di chuyển về phía nam đến Lãnh thổ Ấn Độ (Oklahoma ngày nay). [23]

Năm 1868, nhà kinh doanh James R. Mead đã thiết lập một điểm giao dịch khác trên trang web, và nhà khảo sát Darius Munger đã xây dựng một ngôi nhà để sử dụng làm khách sạn, trung tâm cộng đồng và bưu điện. [25] [26] Cơ hội kinh doanh thu hút các thợ săn và buôn bán khu vực, và một khu định cư mới bắt đầu hình thành. Mùa hè đó, Mead và những người khác đã tổ chức Công ty Wichita Town, đặt tên cho khu định cư sau bộ lạc Wichita. [22] Vào năm 1870, người nhập cư Munger và người Đức William "Dutch Bill" Greiffenstein đã đệ đơn xin những con đường đầu tiên của thành phố. [26] Wichita chính thức hợp nhất thành một thành phố vào ngày 21 tháng 7 năm 1870. [25]

Bản đồ đường sắt năm 1915 của Hạt Sedgwick

Vị trí của Wichita trên đường mòn Chisholm khiến nó trở thành điểm đến cho các ổ bò đi từ miền bắc Texas đến các tuyến đường sắt dẫn đến các thị trường ở các thành phố phía đông của Hoa Kỳ. [24] [27] Các Atchison, Topeka và Santa Fe Railway đạt thành phố vào năm 1872. [28] Như vậy, Wichita đã trở thành một railhead cho các ổ đĩa gia súc, kiếm một cái tên riêng "Cowtown". [24] [27] Băng qua sông Arkansas, thị trấn Delano trở thành điểm đến giải trí phổ biến cho người chăn nuôi nhờ vào các quán rượu, nhà thổ và thiếu thực thi pháp luật. [29] Khu vực này nổi tiếng về bạo lực cho đến khi các luật sư địa phương, Wyatt Earptrong số đó, bắt đầu quyết đoán cảnh sát cao bồi. [24] [27] Vào cuối thập niên này, buôn bán gia súc đã chuyển về phía tây đến Thành phố Dodge. Wichita sáp nhập Delano năm 1880. [29]

Xuất nhập cảnh nhanh chóng dẫn đến sự bùng nổ đất đầu cơ vào cuối những năm 1880, kích thích mở rộng hơn nữa của thành phố. Fairmount College, mà cuối cùng đã trở thành Đại học bang Wichita, khai trương vào năm 1886; Đại học Garfield, mà cuối cùng trở thành Đại học Bạn bè, mở cửa vào năm 1887. [30] [31] Vào năm 1890, Wichita đã trở thành thành phố lớn thứ ba trong tiểu bang sau Kansas City và Topeka với dân số gần 24.000 người. [32] Sau sự bùng nổ, tuy nhiên, thành phố đã bước vào một cuộc suy thoái kinh tế, và nhiều người định cư ban đầu đã bị phá sản. [33]

Năm 1914 và 1915, các mỏ dầu và khí tự nhiên được phát hiện tại Hạt Butler gần đó. Điều này đã kích thích một sự bùng nổ kinh tế khác ở Wichita khi các nhà sản xuất thiết lập các nhà máy lọc dầu, các trạm tiếp nhiên liệu và trụ sở chính trong thành phố. [34] Đến năm 1917, có năm nhà máy lọc dầu hoạt động ở Wichita với bảy nhà máy lọc dầu khác được xây dựng vào những năm 1920. [35] Sự nghiệp và vận may của các loại dầu trong tương lai Archibald Derby, người sau này thành lập Derby Oil, và Fred C. Koch, người đã thành lập những gì sẽ trở thành Koch Industries, cả hai đều bắt đầu ở Wichita trong giai đoạn này. [34] [36]

Số tiền được tạo ra bởi sự bùng nổ dầu khiến các doanh nhân địa phương đầu tư vào ngành sản xuất máy bay mới ra đời. Năm 1917, Clyde Cessna chế tạo chiếc Cessna Comet ở Wichita, chiếc máy bay đầu tiên được chế tạo trong thành phố. Vào năm 1920, hai thợ dầu địa phương đã mời thợ xây dựng máy bay Chicago Emil "Matty" Laird sản xuất thiết kế của ông ở Wichita, dẫn đến việc thành lập Công ty Máy bay Swallow. Hai nhân viên Swallow sớm, Lloyd Stearman và Walter Beech, tiếp tục tìm thấy hai công ty nổi tiếng dựa trên Wichita, Stearman Aircraft vào năm 1926 và Beechcraftvào năm 1932, tương ứng. Cessna, trong khi đó, bắt đầu công ty riêng của mình ở Wichita vào năm 1927. [1] Thành phố trở thành trung tâm của ngành công nghiệp mà Phòng Thương mại Hàng không đặt tên nó là "Air Capital of the World" vào năm 1929. [37]

Dây chuyền lắp ráp Boeing B-29 (1944)

Trong những thập kỷ sau, sản xuất hàng không và máy bay tiếp tục thúc đẩy mở rộng thành phố. Năm 1934, các cơ sở Wichita của Stearman đã trở thành một phần của Boeing và trở thành nhà tuyển dụng lớn nhất của thành phố. [38] Việc xây dựng ban đầu Sân bay Thành phố Wichita đã hoàn thành phía đông nam của thành phố vào năm 1935. Trong Thế chiến II, trang web đã tổ chức sân bay Wichita Army Airfield và Nhà máy Công ty Máy bay Boeing số 1. [39] Thành phố trải qua một vụ nổ dân số trong chiến tranh khi nó đã trở thành một trung tâm sản xuất chính cho máy bay ném bom Boeing B-29. [40] Năm 1951, Không quân Hoa Kỳ đã công bố kế hoạch kiểm soát sân bay để thành lậpCăn cứ không quân McConnell. Vào năm 1954, tất cả các chuyến bay không quân sự đã chuyển sang Sân bay Wichita Mid-Continent mới phía tây thành phố. [39] Năm 1962, Lear Jet Corporation mở cửa với nhà máy nằm cạnh sân bay mới. [41]

Tòa nhà Pizza Hut ban đầu, được chuyển đến khuôn viên của Đại học Tiểu bang Wichita (2004)

Trong suốt thế kỷ 19 và 20, một số doanh nghiệp và thương hiệu nổi tiếng khác có nguồn gốc từ Wichita. AA Hyde thành lập nhà sản xuất sản phẩm chăm sóc sức khỏe Mentholatum ở Wichita vào năm 1889. [42] [43] Hãng bán lẻ đồ thể thao và cắm trại Coleman đã bắt đầu ở thành phố vào đầu những năm 1900. [42] [44] Một số thương hiệu thức ăn nhanh bắt đầu ở Wichita vào những năm 1950 và 1960 bao gồm Pizza Hut vào năm 1958. Trong những năm 1970 và 1980, thành phố trở thành một trung tâm chăm sóc sức khỏe và nghiên cứu y tế khu vực. [42]

Wichita đã là một đầu mối tranh cãi chính trị quốc gia nhiều lần trong lịch sử của nó. Trong năm 1900, nổi tiếng tiết độ cực đoan Carrie Nation tấn công ở Wichita sau khi biết thành phố đã không được thực thi Kansas của cấm pháp lệnh. [42] Các Dockum cửa hàng thuốc ngồi trong đã diễn ra tại thành phố năm 1958 với những người biểu tình đẩy cho desegregation. [45] Năm 1991, hàng ngàn người biểu tình chống phá thai đã phong tỏa và bị giam giữ tại các phòng khám phá thai ở Wichita, đặc biệt là phòng khám của George Tiller. [46] Tiller sau đó bị giết chết ở Wichita bởi một kẻ cực đoan vào năm 2009. [47]

Ngoại trừ một giai đoạn chậm trong thập niên 1970, Wichita đã tiếp tục tăng trưởng ổn định vào thế kỷ 21. [32] Vào cuối những năm 1990 và 2000, chính quyền thành phố và các tổ chức địa phương bắt đầu hợp tác để tái phát triển trung tâm thành phố Wichita và các khu phố cũ trong thành phố. [26] [29] [48] Intrust Bank Arena khai trương trung tâm thành phố năm 2010. [49]

Boeing đã kết thúc hoạt động của mình ở Wichita vào năm 2014. [50] Tuy nhiên, thành phố vẫn còn là một trung tâm quốc gia về sản xuất máy bay với các công ty khác bao gồm Spirit AeroSystems và Airbus cơ sở duy trì ở Wichita. [25] [51]

Sân bay Wichita Mid-Continent được chính thức đổi tên thành Sân bay Quốc gia Wichita Dwight D. Eisenhower sau khi người bản xứ Kansas và Tổng thống Hoa Kỳ vào năm 2015. [52]

Vùng lân cận
Trung tâm hội nghị Wichita & Century II ở trung tâm thành phố dọc theo sông Arkansas

Wichita có một số khu vực và khu phố được công nhận. Khu vực trung tâm thành phố thường được coi là phía đông của sông Arkansas, phía tây đường Washington, phía bắc Kellogg và phía nam của đường 13. Khu vực trung tâm thành phố có các địa danh như Thế kỷ II, Trung tâm Garvey và Trung tâm Epic. Old Town cũng là một phần của trung tâm thành phố; khu vực rộng 50 mẫu Anh này là nơi có một nhóm các câu lạc bộ đêm, quán bar, nhà hàng, rạp chiếu phim, cửa hiệu và căn hộ và chung cư, nhiều nơi sử dụng không gian kiểu nhà kho lịch sử.

Hai khu dân cư nổi tiếng nhất của Wichita là Riverside và College Hill. Riverside nằm ở phía tây bắc của khu vực trung tâm thành phố, bên kia sông Arkansas, và bao quanh Công viên Riverside rộng 120 mẫu Anh (0,49 km 2). [69] College Hill nằm ở phía đông của khu vực trung tâm thành phố, phía nam Đại học Wichita State. College Hill là một trong những khu phố lịch sử hơn, cùng với Delano ở phía tây và Midtown ở trung tâm thành phố phía bắc. [70]

Danh sách các vùng lân cận

Một giá Woodard

Benjamin Hills

Brookhollow

Calfskin Group

Đồi College

Cottonwood Village

Triển vọng quốc gia

Courtland

Crestview Heights

Crown Heights North

Crown Heights South

Delano

Delano Township

Mặt trận phía Đông

Đông Mt. Vernon

Eastridge

El Pueblo

Fabrique

Fairfax

Fairmount

đồi cây

Fox Ridge

Grandview Heights

Đỉnh đồi

Midtown

Đồi Ấn Độ

Indian Hills Riverbend

Ken-Mar

Công viên La Placita

Lambsdale

Linwood

Nhin xa trông rộng

MacDonald

Đồi Maple

Matlock Heights

McAdams

McCormick

Mead

Meadowlark

Murdock

New Salem

North Riverside

Đông Bắc Trung Bộ

Northeast Heights

Đông Bắc K-96

Đông bắc Millair

Tây Bắc Big River

Oakview

Orchard Breeze

Công viên Orchard

Park Meadows

Planeview United

Quyền lực

Riverside

Riverview

Rockhurst

Schweiter

Schweiter East

Sherwood Glen

Sleepy Hollow

Khu vực phía Nam

Nam Trung Bộ

Thành phố phía Nam

Nam Seneca United

Tây nam

Làng Tây Nam

Hướng dương

Sunnybrook One

Sunnyside

The Elm

The Hyde

Trong khu

Làng

Westlink

Dân số
Dân số các năm:
Năm 2000: 344284 người
Năm 2010: 382368 người

Tham khảo

Xem thêm
 American Finder

Thành phố của Kansas
Quận Sedgwick, Kansas


title: Laphris emarginata

text:
Laphris emarginata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Baly miêu tả khoa học năm 1864.

Chú thích

Tham khảo

Laphris


title: Chrysocercops thapai

text:
Chrysocercops thapai là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Malaysia và Nepal.
Sải cánh con bướm dài từ 5,7 đến 7 cm.
Ấu trùng ăn Shorea robusta. Chúng ăn lá nơi chúng làm tổ.

Chú thích

Tham khảo

Chrysocercops