title: Lịch sử phần cứng máy tính

text:
Lịch sử phần cứng máy tính bao quát lịch sử của phần cứng máy tính, kiến trúc của nó, và những ảnh hưởng đối với phần mềm. Từ máy tính computer xuất phát từ việc tính toán trước đây do con người đảm nhiệm, những người này được gọi là computer (người tính toán).

Kiến trúc von Neumann đã thống nhất các hiện thực phần cứng máy tính của chúng ta hiện nay. Phần tử chủ yếu của phần cứng máy tính là ngõ nhập hay còn gọi là ngõ vào (input), ngõ xuất hay còn gọi là ngõ ra (output), điều khiển và đường dữ liệu (hai thành phần này cùng với nhau tạo thành một bộ xử lý), và bộ nhớ. Chúng đã trải qua những quá trình chọn lọc và phát triển liên tục trong suốt lịch sử phần cứng máy tính. Bắt đầu bằng các cơ chế cơ khí, phần cứng từ khi đó đã bắt đầu sử dụng tín hiệu tương tự để tính toán, bao gồm nước và thậm chí cả không khí làm số lượng tương tự: máy tính tương tự đã sử dụng chiều dài, áp suất, điện thế, và dòng điện để đại diện cho kết quả tính toán. Cuối cùng điện thế hay dòng điện đã được chuẩn hóa và máy tính kỹ thuật số đã được phát triển như là một thành tựu của Cuộc cách mạng công nghiệp lần 3. Các phần tử tính toán kỹ thuật số đã được chọn bao gồm từ các bánh xe cơ khí, đến relay cơ điện, ống chân không, bóng bán dẫn (transistor), và cuối cùng là mạch tích hợp (IC), tất cả chúng ngày nay đều được hiện thực theo kiến trúc von Neumann.

Vì máy tính số phụ thuộc vào bộ lưu trữ số, và có xu hướng bị giới hạn về kích thước và tốc độ bộ nhớ, lịch sử của bộ lưu trữ dữ liệu máy tính gắn liền với sự phát triển của máy vi tính. Cấp độ phát triển của phần cứng máy tính đã thúc đẩy việc sử dụng công nghệ trên toàn thế giới. Hiệu suất của các máy tính ngày nay đều ngày một nâng cao, cùng với sự phát triển của công nghệ vi mạch làm giá cả giảm xuống, do đó máy tính trở thành tiện nghi, tiếp cận đến ngày càng nhiều các lĩnh vực của con người trên thế giới. Phần cứng máy tính do đó trở thành một nền tảng để sử dụng hơn là để tính toán, như tự động hóa, thông tin liên lạc, điều khiển, giải trí, và giáo dục. Mỗi lĩnh vực đặt ra những yêu cầu riêng cho phần cứng, rồi phần cứng sẽ tiếp tục phát triển để đáp ứng các yêu cầu đó.

Những máy tính toán đầu tiên

Nhiều thiết bị đã được dùng để trợ giúp con người trong việc tính toán từ cách đây hàng ngàn năm, sử dụng tương ứng một-một với ngón tay của chúng ta. Thiết bị đếm sớm nhất có thể là que tính. Sau đó những thiết bị hỗ trợ việc lưu giữ số liệu tại vùng Trăng lưỡi liềm màu mỡ bao gồm các hình thù đất sét, đại diện cho số đếm các vật, có thể là thú nuôi hay thóc lúa, được dán kín trong thùng chứa. Bàn tính được dùng trong công việc liên quan đến con số. Bàn tính La Mã được dùng tại Babylonia từ năm 2400 TCN. Kể từ đó, nhiều loại bàn hoặc thẻ dùng để đếm đã được phát minh ra. Trong phòng tính toán vào thời trung cổ, một miếng vải để tính toán được đặt trên bàn, và các vật ghi di chuyển xung quanh theo một quy luật nào đó, như một cách hỗ trợ tính tổng tiền.

Một số máy tính tương tự được xây dựng vào thời cổ đại và trung cổ để thực hiện các phép tính thiên văn. Nó bao gồm máy Antikythera và dụng cụ đo độ cao thiên thể của Hy Lạp cổ đại (khoảng 150-100 TCN), và nói chung được xem là những máy tính cơ khí đầu tiên. Những dạng thiết bị cơ khí đầu tiên được dùng để thực hiện một số loại phép tính bao gồm bình đồ địa cầu; một số phát minh của Abū Rayhān al-Bīrūnī (khoảng 1000 CN); Equatorium của Abū Ishāq Ibrāhīm al-Zarqālī (khoảng 1015 CN); máy tính thiên văn theo kỹ thuật tương tự của những nhà thiên văn và kỹ sư Hồi giáo thời Trung cổ, và Tháp đồng hồ thiên văn của Tô Tụng trong thời kỳ nhà Tống.

John Napier (1550–1617) đã ghi rằng phép nhân và phép chia các số có thể thực hiện lần lượt bằng phép cộng hoặc trừ logarit của các số đó. Khi tạo ra bảng logarit đầu tiên Napier cần phải thực hiện nhiều phép nhân, và nhờ vào điểm này mà ông thiết kế ra Napier's bones, một thiết bị giống như bảng tính được dùng để nhân và chia. Vì số thực có thể được biểu diễn bằng chiều dài hoặc khoảng cách trên một đường thẳng, thước loga được phát minh vào những năm 1620 cho phép thực hiện phép nhân và chia nhanh hơn rất nhiều so với trước đó. Thước loga được nhiều thế hệ kỹ sư và những công nhân chuyên nghiệp cần toán nhiều sử dụng từ lúc đó, cho đến khi có phát minh máy tính bỏ túi. Các kỹ sư trong chương trình Apollo với mục tiêu gửi con người lên Mặt Trăng đã thực hiện nhiều phép tính toán trên thước loga, với độ chính xác đến ba hoặc bốn con số.

Vào năm 1623, Wilhelm Schickard đã tạo ra chiếc máy tính cơ khí kỹ thuật số đầu tiên và do đó trở thành cha đẻ của kỷ nguyên máy tính. Vì chiếc máy của ông sử dụng nhiều kỹ thuật như răng và bánh răng được phát triển đầu tiên dành cho đồng hồ, nó còn có tên 'đồng hồ tính toán'. Nó được sử dụng vào thực tế nhờ người bạn của ông, Johannes Kepler, người đã tạo ra cuộc cách mạng về thiên văn học. Tiếp sau đó là những bộ máy do Blaise Pascal (Pascaline, 1642) và Gottfried Wilhelm von Leibniz (1671) sáng chế. Máy tính nguyên thủy của Pascal (1640) hiện còn được bảo quản tại Bảo tàng Zwinger.

"Thật là không đáng khi những con người xuất sắc lại mất hàng giờ để làm công việc tính toán như nô lệ trong khi nó có thể được giao cho bất cứ ai nếu máy móc được sử dụng." —Leibniz

Khoảng năm 1820, Charles Xavier Thomas đã tạo thành công chiếc máy tính cơ học được sản xuất hàng loạt đầu tiên, Máy kế toán Thomas, nó có thể cộng, trừ, nhân, và chia. Nó dựa chủ yếu vào công trình của Leibniz. Những chiếc máy tính cơ học, như máy cộng trừ cơ số 10, máy đếm, Monroe, Curta và Addo-X vẫn còn được sử dụng cho đến những năm 1970.

Leibniz cũng đã mô tả hệ thống số nhị phân, một thành phần cốt lõi của mọi máy tính hiện đại. Tuy nhiên, cho đến những năm 1940, nhiều thiết kế sau đó (bao gồm những chiếc máy của Charles Babbage vào những năm 1800 và thậm chí ENIAC năm 1945) vẫn dựa trên hệ thập phân; Máy đếm vòng của ENIAC đã vượt qua phép tính của các bánh xe số trong máy cộng cơ học.

1801: công nghệ thẻ đục lỗ

Từ năm 1725 Basile Bouchon đã dùng một cuộn giấy được đục lỗ trong một máy dệt để tạo những kiểu mẫu có thể dùng đi dùng lại trên vải, và vào năm 1726 đồng nghiệp của ông là Jean-Baptiste Falcon đã phát triển thiết kế bằng cách sử dụng những thẻ giấy đục lỗ gắn với nhau để thuận tiện trong việc tra lắp và thay đổi chương trình. Máy dệt Bouchon-Falcon là bán tự động và cần phải có người đưa chương trình vào. Vào năm 1801, Joseph-Marie Jacquard đã phát triển một máy dệt trong đó kiểu mẫu đang dùng để dệt được điều khiển bằng thẻ đục lỗ. Một loạt các thẻ có thể được thay đổi mà không phải thay đổi thiết kế cơ khí của máy dệt. Đây là bước ngoặt trong khả năng lập trình.

Vào năm 1833, Charles Babbage chuyển từ việc phát triển máy sai phân của ông sang phát triển một thiết kế hoàn chỉnh hơn, máy phân tích, nó sẽ kéo trực tiếp những thẻ đục lỗ của Jacquard để lập trình. Vào năm 1835, Babbage đã mô tả máy phân tích của ông. Đó là kế hoạch về một chiếc máy tính có thể lập trình đa mục đích, sử dụng thẻ đục lỗ làm ngõ nhập và một máy hơi nước làm năng lượng. Một phát minh cốt yếu đó là sử dụng bánh xe làm chức năng như các hạt của bàn tính. Theo ý nghĩa thực tế, những chiếc máy tính này chỉ toàn chứa những bàn tính tự động (kỹ thuật gọi là đơn vị luận lý số học hay đơn vị dấu chấm động). Ý tưởng ban đầu của ông là dùng thẻ đục lỗ để điều khiển một bộ máy mà có thể tính và in ra những bảng logarit với độ chính xác cực lớn (một máy tính với mục đích cụ thể). Ý tưởng của Babbage nhanh chóng phát triển thành máy tính lập trình được đa mục đích, máy phân tích của ông. Dù thiết kế của ông hợp lý và kế hoạch dường như đúng đắn, hay ít nhất cũng có thể gỡ rối được, dự án rất chậm chạp vì nhiều vấn đề khác nhau. Babbage là một đồng nghiệp khó tính và luôn tranh cãi với bất cứ ai không tôn trọng ý tưởng của ông. Tất cả các bộ phận của chiếc máy của ông đều làm bằng tay. Những lỗi nhỏ trong mỗi bộ phận đôi khi có thể tạo thành những sai biệt lớn trong một bộ máy có hàng ngàn bộ phận, do đó đòi hỏi những bộ phận này phải tốt hơn nhiều so với sức chịu đựng thông thường vào thời kỳ đó. Dự án tan vỡ do những tranh cãi với người thợ thủ công làm ra những bộ phận đó và kết thúc bằng sự rút vốn của chính phủ. Ada Lovelace, con gái của Ngài Byron, đã dịch và thêm những ghi chú vào "Sketch of the Analytical Engine" (Phác họa máy phân tích) của Federico Luigi, Conte Menabrea.

Việc tái tạo chiếc Máy sai phân II, một thiết kế cũ hơn, nhiều hạn chế hơn, được tiến hành từ năm 1991 tại Bảo tàng Khoa học Luân Đôn. Với một ít thay đổi không đáng kể, nó hoạt động đúng như thiết kế của Babbage và chứng tỏ rằng lý thuyết của Babbage là đúng đắn. Bảo tàng đã sử dụng những công cụ máy móc do máy tính điều hành để tạo nên những bộ phận cần thiết, theo khả năng mà một nhà cơ khí vào thời kỳ đó có thể làm được. Thất bại của Babbage trong việc hoàn thành chiếc máy trước hết có thể do những khó khăn không chỉ liên quan đến chính trị và tài chính, mà còn do tham vọng của ông muốn phát triển một chiếc máy ngày càng tinh vi. Tiếp sau bước chân của Babbage, dù không ý thức được công việc trước đó của ông, là Percy Ludgate, một nhân viên kế toán đến từ Dublin, Ireland. Ông thiết kế độc lập một máy tính cơ khí lập trình được, điều mà ông đã mô tả trong một tác phẩm phát hành vào năm 1909.

Vào năm 1890, Cục điều tra dân số Hoa Kỳ đã dùng thẻ đục lỗ, máy sắp xếp, và máy tính bảng do Herman Hollerith thiết kế để xử lý hàng núi dữ liệu từ cuộc điều tra dân số mười năm một lần theo ủy nhiệm của Hiến pháp. Công ty của Hollerith sau này đã trở thành nòng cốt của IBM. IBM đã phát triển công nghệ thẻ đục lỗ thành một công cụ mạnh mẽ cho việc xử lý dữ liệu kinh doanh và tạo ra một dòng thiết bị ghi đơn vị chuyên biệt hóa rộng rãi. Đến năm 1950, thẻ IBM tồn tại khắp nơi trong công nghiệp và chính phủ, Lời cảnh báo được in trên phần lớn các thẻ dùng cho lưu thông ở dạng tài liệu (như séc), "Đừng gấp, bẻ cong hoặc xé", trở thành một khầu hiệu trong thời kỳ hậu Chiến tranh thế giới lần thứ hai.

Những bài viết của Leslie Comrie về những phương pháp thẻ đục lỗ và bài báo của W.J. Eckert về Các phương pháp thẻ đục lỗ trong tính toán khoa học vào năm 1940, đã mô tả những kỹ thuật đủ tiên tiến để giải phương trình vi phân hoặc thực hiện phép nhân và chia sử dụng cách biểu diễn dấu chấm động, tất cả đều bằng thẻ đục lỗ và máy ghi đơn vị. Trong hình máy tính bảng (bên trái), hãy để ý bảng vá, có thể thấy ở phía bên phải máy tính bảng. Một hàng công tắc đóng mở nằm ở phía trên bảng vá. Cục tính toán thiên văn Thomas J. Watson, Đại học Columbia đã thực hiện những phép tính thiên văn đại diện cho nghệ thuật trong tính toán.

Kỷ nguyên lập trình máy tính trên thẻ đục lỗ xoay quanh trung tâm máy tính. Ví dụ, những người dùng máy tính, sinh viên khoa học và kỹ thuật tại trường đại học, sẽ gửi bài tập lập trình của họ đến trung tâm máy tính của trường theo dạng một chồng thẻ, mỗi thẻ là một dòng chương trình. Sau đó họ phải chờ chương trình xếp hàng để được xử lý, biên dịch, và thực thi. Vào cuối khóa học một bản in các kết quả, đánh dấu bằng mã số của người nộp, sẽ được đặt trong khay ngõ xuất bên ngoài trung tâm máy tính. Có nhiều trường hợp những kết quả này sẽ chỉ gồm một bản in các thông báo lỗi do cú pháp chương trình đòi hỏi phải thực hiện một quy trình sửa-dịch-chạy khác. Thẻ đục lỗ vẫn còn được dùng và sản xuất đến ngày nay, và kích thước đặc biệt của chúng (và dung lượng 80 dòng) vẫn có thể nhận ra trong nhiều hình thức, bản ghi, và chương trình trên khắp thế giới.

Thập niên 1930–1960: máy tính toán để bàn

Đến thập niên 1900, những máy tính cơ khí trước đó, máy ghi tiền, máy kế toán,... đã được thiết kế lại để sử dụng motor điện tử, với vị trí của cần gạt đại diện cho trạng thái của một biến. Vào những năm 1920 sở thích của Lewis Fry Richardson trong việc dự đoán thời tiết đã đưa ông đến việc nghiên cứu phân tích số; đến nay, những máy tính mạnh nhất trên Trái Đất đều cần dùng để mô hình hóa đầy đủ phương trình Navier-Stokes, được dùng để mô hình hóa thời tiết. Những công ty như Friden, Marchant Calculator và Monroe đã tạo ra những máy tính toán cơ khí để bàn từ những năm 1930 có thể thực hiện các phép tính cộng, trừ, nhân và chia. Từ "computer" là một loại công việc dành cho những người sử dụng những máy tính này để thực hiện các phép tính toán học. Trong Dự án Manhattan, Richard Feynman, người sau này đoạt giải thưởng Nobel, là người giám sát một căn phòng đầy những người tính toán, phần nhiều trong số họ là những nhà toán học nữ, người hiểu biết về phương trình vi phân, đang cố gắng giải chúng để trợ giúp cho chiến tranh. Thậm chí Stanisław Ulam trứ danh đã bị thúc ép vào công việc dịch toán học thành các con số xấp xỉ tính toán được để tạo bom hydro, sau chiến tranh.

Vào năm 1948, Curta được ra mắt. Đây là một máy tính cơ khí nhỏ, gọn có kích thước khoảng bằng máy xay tiêu. Qua thời gian, trong suốt thập niên 1950 và 1960 nhiều chủng loại máy tính toán khác nhau đã xuất hiện trên thị trường. Máy tính toán để bàn dùng hoàn toàn điện tử đầu tiên là chiếc máy ANITA Mk.VII của Anh, sử dụng màn hình ống Nixie và 177 ống thyratron cực nhỏ. Vào tháng 6 năm 1963, Friden đã giới thiệu EC-130 bốn chức năng. Nó được thiết kế hoàn toàn bằng transistor (bóng bán dẫn), dung lượng 13 chữ số trên một màn hình CRT, và đã giới thiệu ký hiệu Ba Lan nghịch đảo (RPN) cho thị trường máy tính toán với giá là 2200 dollar Mỹ. Mẫu EC-132 thêm chức năng khai căn và nghịch đảo. Vào năm 1965, Phòng nghiên cứu Wang đã sản xuất máy tính toán để bàn bằng tranistor 10 chữ số LOCI-2, sử dụng màn hình hiển thị ống Nixie và có thể tính logarit.

Máy tính tương tự cải tiến

Trước Chiến tranh thế giới II, máy tính tương tự cơ khí và điện tử được xem là "thời thượng", và nhiều người cho rằng chúng là tương lai của ngành tính toán. Những máy tính tương tự tận dụng sự tương tự chặt chẽ giữa toán học ở tỷ lệ nhỏ — vị trí và chuyển động của bánh xe hay điện thế và dòng điện của các thành phần điện tử — và toán học về các hiện tượng vật lý khác, như đường đạn, quán tính, cộng hưởng, truyền tải năng lượng, mô men, v.v.. Mô hình hóa các hiện tượng vật lý bằng điện thế và dòng điện điện tử thành các số lượng tương tự.

Quan trọng nhất, những hệ thống tương tự này làm việc bằng cách tạo ra tín hiệu tương tự điện tử từ những hệ thống khác, cho phép người dùng dự đoán được hành vi của hệ thống đang xét bằng cách quan sát các tín hiệu tương tự điện tử. Tín hiệu tương tự hữu dụng nhất ở cách mà hành vi ở cấp độ thu nhỏ được biểu diễn bằng các phương trình vi tích phân, và do đó có thể giải được những phương trình đó. Một ví dụ khéo léo về một cái máy như vậy, sử dụng nước làm lượng số tương tự, là máy tích phân nước chế tạo vào năm 1928; một ví dụ điện tử là máy Mallock chế tạo vào năm 1941. Một máy đo diện tích là một thiết bị có thể thực hiện phép tính tích phân, sử dụng khoảng cách làm lượng số tương tự. Cho đến những năm 1980, các hệ thống HVAC sử dụng không khí vừa để làm lượng số tương tự vừa để làm thành phần điều khiển. Không giống như các máy tính kỹ thuật số hiện đại, máy tính tương tự không uyển chuyển lắm, và cần phải được cấu hình lại (tức là, lập trình lại) bằng tay để chuyển chúng từ công việc này sang công việc khác. Những máy tính tương tự có lợi điểm so với máy tính kỹ thuật số đời đầu ở chỗ chúng có thể được dùng để giải những bài toán phức tạp sử dụng kỹ thuật tương tự hành vi trong khi những máy tính số đời đầu tiên khá hạn chế.

Vì máy tính rất hiếm trong thời kỳ này, các lời giải thường được mã hóa cứng ở dạng giấy tờ như đồ thị và bảng tính, rồi từ đó có thể tạo ra những lời giải tương tự cho những bài toán này, như sự phân bố áp suất và nhiệt độ trong hệ thống nhiệt. Một vài máy tính tương tự được triển khai rộng rãi nhất là những thiết bị dùng để định vị mục tiêu vũ khí, như máy định vị bom Norden và hệ thống kiểm soát bắn, hay hệ thống dành cho thuyền hải quân Argo của Arthur Pollen. Một số vẫn còn được sử dụng hàng thập kỷ sau Chiến tranh thế giới II; Máy tính kiểm soát bắn Mark I được triển khai cho Hải quân Hoa Kỳ trên nhiều thuyền từ tàu khu trục đến tàu chiến lớn. Những máy tính tương tự khác bao gồm Heathkit EC-1, và Máy tính MONIAC chạy bằng sức nước mô hình hóa những dòng chảy quan hệ kinh tế.

Nghệ thuật tính toán tương tự đạt đến đỉnh cao với máy phân tích vi phân, được phát minh vào năm 1876 bởi James Thomson và được H. W. Nieman và Vannevar Bush chế tạo tại MIT bắt đầu từ năm 1927. Chưa tới một tá chiếc máy này được chế tạo; chiếc mạnh nhất được chế tạo tại Khoa Cơ điện tử Moore của Đại học Pennsylvania, nơi chiếc ENIAC được chế tạo. Những máy tính điện tử kỹ thuật số tương tự như ENIAC đã báo hiệu hồi kết của phần lớn máy tính toán tương tự, nhưng những máy tính tương tự lai, được điều khiển bởi các thiết bị điện tử số, vẫn tiếp tục được dùng trên thực tế trong những năm 1950 và 1960, và sau đó là trong một số ứng dụng chuyên môn. Nhưng giống như tất cả những thiết bị kỹ thuật số khác, độ chính xác thập phân sau nhiều lần tính toán (precision) của một thiết bị kỹ thuật số là một hạn chế, trong khi với thiết bị tương tự, độ chính xác so với thực tế (accuracy) lại là một hạn chế. Khi điện tử phát triển trong thế kỷ XX, bài toán tính toán ở điện thế thấp mà vẫn giữ được tỷ lệ tín hiệu trên nhiễu cao nhanh chóng hiện ra, vì mạch kỹ thuật số là một dạng đặc biệt của mạch tương tự, dự định hoạt động ở những thiết lập chuẩn hóa (tiếp tục hướng đi như vậy, cổng luận lý có thể được xem là một dạng mạch số). Nhưng vì máy tính số đã trở nên nhanh hơn và sử dụng bộ nhớ lớn hơn (như RAM hay bộ nhớ trong), chúng hầu như đã thay thế máy tính tương tự. Lập trình máy tính, hay viết mã, đã vươn lên trở thành nghề nghiệp của con người.

Máy tính số thuở sơ khai

Thời kỳ tính toán hiện đại bắt đầu bằng sự phát triển đột biến trước và trong Chiến tranh thế giới II, khi các thành phần mạch điện đã thay thế các bộ phận cơ khí tương đương và máy tính toán kỹ thuật số đã thay thế máy tính toán kỹ thuật tương tự. Những máy như Z3, máy tính Atanasoff–Berry, các máy tính Colossus, và ENIAC được chế tạo bằng tay sử dụng những mạch điện có chứa rờ-le hay van (ống chân không), và thường dùng thẻ đục lỗ hoặc băng giấy đục lỗ làm ngõ nhập và dung môi lưu trữ chính (lâu tiêu hao).

Trong thời kỳ này, một số loại máy khác nhau được sản xuất với tính năng ngày càng tiên tiến. Vào đầu giai đoạn này, không thấy một máy nào tương tự như máy tính ngày nay, ngoại trừ những kế hoạch dài hạn của Charles Babbage và những ý tưởng toán học của Alan Turing và những người khác. Vào cuối thời kỳ, những thiết bị như EDSAC đã được chế tạo, và được mọi người thừa nhận là máy tính kỹ thuật số. Định nghĩa một điểm trong suốt quá trình là "máy tính đầu tiên" là đã bỏ qua nhiều điểm tinh tế (xem bảng "Xác định các đặc tính của một số máy tính số thuở sơ khai vào những năm 1940" ở dưới).

Bài báo năm 1936 của Alan Turing đã được chứng minh là có ảnh hưởng vô cùng lớn đến ngành máy tính và khoa học máy tính theo hai cách. Mục đích chính của nó là chứng minh rằng tồn tại những vấn đề (gọi là bài toán dừng) không thể giải bằng bất kỳ quy trình tuần tự nào. Để làm điều đó, Turing đã cung cấp một định nghĩa về một máy tính phổ quát xử lý chương trình được lưu trên băng giấy. Cách xây dựng này được gọi là máy Turing; nó thay thế cho ngôn ngữ phổ quát dựa trên toán học có phần nặng nề hơn của Kurt Gödel. Ngoại trừ những hạn chế do bộ lưu trữ có hạn, những máy tính hiện đại được xem là Turing đầy đủ, hay nói cách khác, chúng có khả năng thực thi giải thuật tương đương với máy Turing phổ quát. Kiểu giới hạn của tính đầy đủ Turing đôi khi được xem như khả năng giới hạn phân tách máy tính đa năng và những máy đời trước với mục đích cụ thể.

Để một máy tính toán trở thành máy tính đa năng, phải có một cơ chế đọc-ghi thuận tiện, ví dụ như băng giấy đục lỗ. Với kiến thức về 'máy tính phổ quát' mang tính lý thuyết của Alan Turing, John von Neumann đã định nghĩa một kiến trúc sử dụng cùng một bộ nhớ cho việc lưu trữ chương trình lẫn dữ liệu: hầu như tất cả các máy tính ngày nay đều sử dụng kiến trúc này (hoặc một biến thể nào đó của nó). Tuy về mặt lý thuyết hoàn toàn có thể hiện thực một máy tính hoàn chỉnh làm bằng cơ khí (như thiết kế của Babbage đã chứng minh), điện tử học đã khiến cho tốc độ và sau này là sự thu nhỏ trở nên khả dĩ hình thành nên những máy tính hiện đại.

Có ba xu hướng phát triển máy tính song song với nhau trong thời gian Chiến tranh thế giới II; trong đó xu hướng thứ nhất nhanh chóng bị quên lãng, còn xu hướng thứ hai bị cố ý giữ bí mật. Xu hướng thứ nhất là công trình Konrad Zuse của người Đức. Thứ hai là việc triển khai máy tính Colossus trong vòng bí mật của Anh. Cả hai xu hướng này đều không có ảnh hưởng nhiều đến các dự án máy tính khác nhau tại Hoa Kỳ. Xu hướng thứ ba trong sự phát triển máy tính là ENIAC và EDVAC của Eckert Mauchly, được biết đến rộng rãi.

Zuse

Làm việc hoàn toàn cách biệt tại Đức, Konrad Zuse bắt đầu chế tạo máy tính toán dòng Z đầu tiên của ông vào năm 1936, với một số tính năng như có bộ nhớ và khả năng lập trình (ban đầu còn hạn chế). Chiếc Z1 của Zuse hoàn toàn bằng cơ khí, nhưng đã sử dụng số nhị phân, hoàn thành vào năm 1938, nhưng chưa bao giờ làm việc một cách tin cậy do những vấn đề với độ chính xác của các bộ phận.

Chiếc máy sau đó của Zuse, chiếc Z3, hoàn thành vào năm 1941. Chiếc máy này dựa trên rờ-le điện thoại và đã hoạt động một cách đáng hài lòng. Nhờ vậy Z3 trở thành chiếc máy tính kỹ thuật số đa năng đầu tiên được điều khiển bằng chương trình và có thể hoạt động được. Trên nhiều khía cạnh nó khá giống với những chiếc máy hiện đại, tiên phong trong nhiều cải tiến, như số thực dấu chấm động. Sự thay thế hệ thống số thập phân khó hiện thực (được dùng trong thiết kế trước đó của Charles Babbage) bằng hệ thống nhị phân đơn giản hơn có nghĩa là những chiếc máy của Zuse dễ chế tạo hơn và rất có khả năng đáng tin cậy hơn, theo công nghệ có sẵn vào thời đó. Đôi khi người ta xem đây là lý do chính tại sao Zuse lại thành công trong khi Babbage thất bại.

Chương trình đưa vào Z3 được ghi trên những tấm phim đục lỗ. Phép nhảy có điều kiện bị bỏ qua, nhưng từ thập niên 1990 người ta đã chứng minh bằng lý thuyết rằng Z3 vẫn là một máy tính vạn năng (bỏ qua những hạn chế về kích thước lưu trữ vật lý của nó). Trong hai ứng dụng được đăng ký sở hữu trí tuệ vào năm 1936, Konrad Zuse cũng đoán trước rằng những dòng lệnh máy có thể được lưu trong cùng bộ lưu trữ dữ liệu - ý tưởng chính yếu mà sau này được biết đến với kiến trúc von Neumann và được hiện thực đầu tiên trong bản thiết kế EDSAC của Anh sau đó (1949). Zuse cũng tuyên bố đã thiết kế được ngôn ngữ lập trình cấp cao đầu tiên, (Plankalkül), vào năm 1945 (được xuất bản năm 1948) mặc dù nó được hiện thực lần đầu tiên vào năm 2000 bởi một nhóm do Raúl Rojas đứng đầu tại Đại học Tự do Berlin – năm năm sau khi Zuse qua đời.

Zuse đã phải chịu nhiều khó khăn trong Chiến tranh thế giới II khi một số máy móc của ông bị phá hoại trong những chiến dịch ném bom của Quân đồng minh. Rõ ràng là những kỹ sư tại Anh và Mỹ không hề biết đến đa số công trình của ông cho đến mãi sau này, mặc dù ít nhất thì IBM đã chú ý đến nó khi tài trợ tài chính cho việc thành lập công ty của ông vào năm 1946 để trả lại sẽ sở hữu bằng phát minh của Zuse.

Colossus

Trong suốt Chiến tranh thế giới II, người Anh tại Bletchley Park (40 dặm về phía bắc Luân Đôn) đã đạt được một số thành công trong việc giải những bức thư liên lạc quân sự được mã hóa của quân Đức. Máy mã hóa của người Đức, Enigma, bị xâm nhập với sự giúp đỡ của những chiếc máy cơ-điện có tên bombe. Bombe, do Alan Turing và Gordon Welchman thiết kế, đặt tên theo phương pháp mã hóa bomba của Marian Rejewski người Ba Lan (1938), bắt đầu được sử dụng vào năm 1941. Chúng khử được những thiết lập của Enigma bằng cách thực hiện hàng loạt những phép suy diễn logic được hiện thực bằng điện tử. Đa số khả năng sẽ dẫn đến mâu thuẫn, chỉ còn số ít còn lại có thể kiểm tra bằng tay được.

Người Đức cũng phát triển một loạt hệ thống mã hóa bằng máy điện báo ghi chữ, khá khác với Enigma. Chiếc Lorenz SZ 40/42 được dùng cho những liên lạc Quân đội cấp cao, mà người Anh gọi là "Tunny". Lần xâm nhập đầu tiên vào thông điệp của Lorenz bắt đầu vào năm 1941. Là một phần trong nỗ lực giải mã Tunny, Giáo sư Max Newman và đồng nghiệp của ông đã giúp mô tả chi tiết chiếc máy Colossus. Chiếc Mk I Colossus được chế tạo trong khoảng giữa tháng 3 và tháng 12 năm 1943 do Tommy Flowers và đồng nghiệp của ông tại Trạm nghiên cứu bưu chính ở Dollis Hill, Luân Đôn thực hiện, rồi sau đó chuyển đến Bletchley Park.

Colossus là thiết bị tính toán hoàn toàn bằng điện tử đầu tiên. Colossus sử dụng một số lượng lớn van (ống chân không). Nó có ngõ nhập bằng băng giấy và có thể được cấu hình để thực hiện các tác vụ luận lý bool khác nhau trên dữ liệu, nhưng không phải là một Turing đầy đủ. Chín chiếc Mk II Colossi đã được chế tạo (chiếc Mk I được chuyển đổi sang Mk II là tổng cộng 10 máy). Chi tiết về sự tồn tại, thiết kế và sử dụng nó được giữ bí mật rất kỹ cho đến thập niên 1970. Cá nhân Winston Churchill đã ra lệnh phá hủy chúng. Do tính bí mật này, những chiếc Colossus không được tính vào nhiều bản tóm tắt lịch sử của máy tính. Một bản sao của một trong các máy Colossus được tái tạo lại, hiện đang trưng bày tại Bletchley Park.

Sự phát triển của người Mỹ

Vào năm 1937, Shannon đã viết cuốn luận văn Thạc sĩ của ông tại MIT lần đầu tiên trong lịch sử hiện thực đại số Boole bằng cách dùng các rờ-le và công tắc điện tử. Với tựa đề A Symbolic Analysis of Relay and Switching Circuits (tạm dịch: Phân tích mang tính biểu tượng cho mạch rờ-le và chuyển mạch), cuốn luận văn của Shannon về bản chất đã xây dựng nên bản thiết kế mạch kỹ thuật số có thực. George Stibitz cũng hoàn thành việc chế tạo chiếc máy tính dựa trên rờ-le mà ông gọi là "Mô hình K" tại Bell Labs vào tháng 11 năm 1937. Bell Labs đã ủy quyền một chương trình nghiên cứu đầy đủ vào năm 1938 dưới sự chỉ đạo của Stibitz. Chiếc Máy tính số phức của họ đã được hoàn tất vào ngày 8 tháng 1 năm 1940, có thể tính toán được số phức. Trong một lần trình diễn nó tại hội nghị của Hội Toán học Hoa Kỳ ở Cao đẳng Dartmouth vào ngày 11 tháng 9 năm 1940, Stibitz đã có thể gửi những lệnh điều khiển từ xa cho Máy tính Số phức qua đường dây điện thoại nhờ máy điện báo đánh chữ. Đó là chiếc máy tính toán đầu tiên từng sử dụng điều khiển từ xa, ở đây là qua đường dây điện thoại. Một số khán giả trong hội nghị đã chứng kiến cuộc trình diễn đó gồm có John von Neumann, John Mauchly, và Norbert Wiener, những người đã viết về nó trong cuốn hồi ký của họ.

Vào năm 1939, John Vincent Atanasoff và Clifford E. Berry của Đại học bang Iowa đã phát triển chiếc Máy tính Atanasoff–Berry Computer (ABC), một chiếc máy tính điện tử kỹ thuật số có mục đích cụ thể là giải hệ phương trình tuyến tính. Bản thiết kế này sử dụng trên 300 ống chân không để tăng tốc độ tính toán và sử dụng tụ điện gắn cứng vào trống quay bằng động cơ để làm bộ nhớ. Mặc dù máy ABC không thể lập trình được, nó là chiếc máy đầu tiên sử dụng mạch điện tử. Nhà đồng phát minh ENIAC, John Mauchly, đã giám định chiếc ABC vào tháng 6 năm 1941, và những ảnh hưởng của nó lên bản thiết kế chiếc máy ENIAC sau này là chủ đề tranh luận giữa những nhà sử học máy tính. Chiếc ABC đã bị lãng quên cho đến khi nó là tâm điểm trong vụ kiện Honeywell kiện Sperry Rand, mà quyết định của tòa án là làm mất hiệu lực của bằng sáng chế ENIAC (và vài thứ khác) vì một trong những lý do đó là nó mô phỏng công trình của Atanasoff.

Vào năm 1939, người ta bắt đầu chế tạo chiếc máy Harvard Mark I tại phòng thí nghiệm Endicott của IBM. Được biết đến chính thức với tên gọi Automatic Sequence Controlled Calculator (Máy tính được điều khiển bằng chuỗi tự động), Mark I là một máy tính cơ-điện đa năng được chế tạo bằng tiền bạc và sự hỗ trợ nhân lực từ IBM, dưới sự hướng dẫn của nhà toán học Howard Aiken của trường Harvard. Bản thiết kế của nó ảnh hưởng từ Máy phân tích của Babbage, sử dụng số thập phân và bánh xe lưu trữ cùng với công tắc xoay kèm với rờ-le điện từ. Nó có thể lập trình được nhờ cuộc giấy đục lỗ, và có thể cùng lúc tính toán vài đơn vị song song. Các phiên bản sau đó có vài bộ đọc cuộn giấy và nó có thể thay đổi giữa các bộ đọc dựa trên một điều kiện nào đó. Tuy nhiên, chiếc máy không hoàn toàn là máy Turing đầy đủ. Mark I được chuyển đến Đại học Harvard và bắt đầu được đưa vào hoạt động vào tháng 5 năm 1944.

ENIAC

Chiếc máy ENIAC (Electronic Numerical Integrator and Computer - Máy tính hợp và tính toán số học điện tử) do Mỹ thiết kế là chiếc máy tính đa năng điện tử đầu tiên. Được chế tạo dưới sự chỉ đạo của John Mauchly và J. Presper Eckert tại Đại học Pennsylvania, nó nhanh hơn Harvard Mark I 1000 lần. Sự phát triển và chế tạo ENIAC kéo dài từ năm 1943 đến khi có thể hoạt động hoàn toàn vào cuối năm 1945.

Khi bản thiết kế của nó được đưa ra, nhiều nhà nghiên cứu tin rằng hàng ngàn cái van (tức là ống chân không) mỏng manh sẽ thường xuyên cháy khiến cho ENIAC thường xuyên ngưng hoạt động để sửa chữa, do đó sẽ vô dụng. Tuy nhiên, nó đã có thể thực hiện hàng ngàn phép tính một giây trong vòng nhiều tiếng đồng hồ giữa hai thời điểm chết máy.

ENIAC chắc chắn là một thiết bị Turing đầy đủ. Tuy nhiên, một "chương trình" trên ENIAC được định nghĩa bởi những trạng thái của cáp nối tạm và chuyển mạch, một khoảng cách xa so với những máy điện tử chương trình lưu trữ sử dụng kỹ thuật này. Lập trình nó có nghĩa là lắp lại dây cho nó. (Sự phát triển hoàn tất vào năm 1948 đã giúp nó có thể xử lý các tập chương trình lưu trữ trong bảng bộ nhớ chức năng, khiến cho việc lập trình bớt khó khăn hơn). Nó có thể thực hiện phép tính song song, vì nó có thể được nối dây để thực hiện nhiều bộ cộng tích lũy cùng lúc. Do đó phép tính tuần tự là đặc trưng của máy von Neumann diễn ra sau ENIAC.

Máy von Neumann thế hệ đầu tiên

Thậm chí trước khi hoàn thành máy ENIAC, Eckert và Mauchly đã nhận thấy được những hạn chế của nó và bắt tay vào việc thiết kế một chiếc máy tính lưu chương trình, EDVAC. John von Neumann đã được ghi danh trong bản báo cáo được biết đến rộng rãi mô tả mẫu thiết kế EDVAC trong đó cả chương trình và dữ liệu tính toán đều được lưu trữ trong một bộ lưu trữ duy nhất. Thiết kế cơ bản này, được biểu thị trong kiến trúc von Neumann, sẽ đóng vai trò làm nền móng cho sự phát triển các thế hệ tiếp sau của ENIAC trên toàn cầu.

Trong thế hệ thiết bị này, bộ nhớ tạm hoặc đang tính toán được các đường trễ âm cung cấp, những đường này sử dụng thời gian truyền âm qua một chất trung gian như thủy ngân lỏng (hoặc qua một sợi dây) để lưu dữ liệu ngắn. Khi những chuỗi xung âm thanh được gửi qua một cái ống; sau một thời gian, khi xung đi đến cuối ống, mạch điện sẽ dò xem xung đó đại diện cho 1 hay 0 và làm cho máy tạo dao động gửi lại xung. Những máy khác sử dụng các ống Williams, trong đó tận dụng khả năng của ống phát hình ti vi để lưu trữ và truy xuất dữ liệu. Đến trước năm 1954, bộ nhớ lõi từ nhanh chóng thay thế phần lớn các dạng lưu trữ tạm thời khác, và thống trị trong lĩnh vực này cho đến giữa thập niên 1970.

Chiếc máy von Neumann hoạt động được đầu tiên là Manchester "Baby" hay Máy thí nghiệm thu nhỏ (Small-Scale Experimental Machine), được Frederic C. Williams và Tom Kilburn phát triển tại Đại học Manchester vào năm 1948; sau nó là chiếc máy tính Manchester Mark I vào năm 1949, một hệ thống hoàn chỉnh, sử dụng ống Williams và bộ nhớ trống từ (magnetic drum), và cũng ra mắt thanh ghi chỉ mục (index register). Đối thủ khác cho danh hiệu "chiếc máy tính lưu trữ chương trình bằng kỹ thuật số đầu tiên" là EDSAC, được thiết kế và chế tạo tại Đại học Cambridge. Được đưa vào hoạt động chưa đầy một năm sau Manchester "Baby", nó cũng có thể giải quyết được những bài toán thật sự. Thật ra EDSAC lấy cảm hứng từ những kế hoạch của EDVAC (Electronic Discrete Variable Automatic Computer - Máy tính tự động biến rời rạc điện tử), chiếc máy nối tiếp của ENIAC; những kế hoạch này đã được hoàn thiện trước khi ENIAC hoạt động tốt. Không giống như ENIAC, sử dụng xử lý song song, EDVAC sử dụng một đơn vị xử lý đơn. Kiểu thiết kế này đơn giản hơn và là kiểu đầu tiên được hiện thực trong làn sóng mini hóa, và tăng độ tin cậy về sau này.
Một số người xem Manchester Mark I / EDSAC / EDVAC là "nàng Eva" để từ đó tất cả các máy tính hiện nay đều kế thừa kiểu kiến trúc của chúng. Chiếc máy của Đại học Manchester trở thành bản mẫu đầu tiên cho Ferranti Mark I. Chiếc máy Ferranti Mark I đầu tiên được gửi đến trường Đại học vào tháng 2 năm 1951 và ít nhất chín cái khác đã được bán trong năm 1951 đến 1957.

Chiếc máy tính lập trình được phổ thông đầu tiên ở Liên Xô được một nhóm các nhà bác học chế tạo dưới sự chỉ đạo của Sergei Alekseyevich Lebedev đến từ Viện Công nghệ điện Kiev, Liên Xô (Ukraina ngày nay). Chiếc máy tính MESM (МЭСМ, Máy tính toán điện tử nhỏ) bắt đầu vận hành vào năm 1950. Nó có khoảng 6.000 ống chân không và tiêu thụ 25 kW năng lượng. Nó có thể thực hiện xấp xỉ 3.000 phép tính một giây. Một chiếc máy đời đầu khác là CSIRAC, thiết kế của người Úc được đưa vào chạy thử nghiệm đầu tiên vào năm 1949. CSIRAC là chiếc máy tính cũ nhất vẫn còn tồn tại và là chiếc đầu tiên được dùng để chơi nhạc kỹ thuật số.

Vào tháng 10 năm 1947, các giám đốc của J. Lyons & Company, một công ty phục vụ ăn uống nổi tiếng nhờ những cửa hàng trà nhưng cực kỳ quan tâm tới các kỹ thuật quản lý văn phòng mới, đã quyết định đóng một vai trò quan trọng trong việc quảng bá sự phát triển thương mại của máy tính. Đến năm 1951, máy tính LEO I đã hoạt động được và thực hiện những thao tác máy tính văn phòng thường ngày đầu tiên trên thế giới.
Vào tháng 11 năm 1951, công ty J. Lyons bắt đầu thực hiện công việc đánh giá bánh mì trên LEO (Lyons Electronic Office - Văn phòng Điện tử Lyons). Đó là ứng dụng kinh doanh đầu tiên được thực hiện trên một chiếc máy tính lưu trữ chương trình.

Vào tháng 6 năm 1951, UNIVAC I (Máy tính tự động phổ thông) được gửi đến Cục Thống kê Dân số Hoa Kỳ. Remington Rand đã bán được 46 chiếc máy với trị giá mỗi chiếc hơn 1 triệu USD. UNIVAC là chiếc máy tính được 'sản xuất hàng loạt' đầu tiên; tất cả các máy tính trước đó đều thuộc loại 'chế tạo từng cái một'. Máy này sử dụng 5.200 ống chân không và tiêu thụ 125 kW năng lượng. Nó sử dụng một đường dây trễ (delay line) bằng thủy ngân có thể chứa 1.000 word của 11 chữ số thập phân cùng với dấu (word 72-bit) dùng làm bộ nhớ. Không giống như các máy IBM, nó không được trang bị bộ đọc thẻ đục lỗ mà sử dụng ngõ nhập là băng từ kim loại theo kiểu những năm 1930, khiến cho nó không tương thích với một số bộ lưu trữ dữ liệu hiện có bán vào thời gian đó. Băng giấy đục lỗ tốc độ cao và băng từ được dùng làm ngõ nhập/xuất cho những máy tính khác vào thời kỳ này.

Vào năm 1952, IBM công bố chiếc Máy xử lý dữ liệu điện tử IBM 701, chiếc máy đầu tiên trong dòng máy 700/7000 thành công và là máy tính trạm IBM đầu tiên của hãng. Chiếc IBM 704, được công bố vào năm 1954, sử dụng bộ nhớ lõi từ, đã trở thành tiêu chuẩn cho những chiếc máy cỡ lớn. Ngôn ngữ lập trình cấp cao đa mục đích đầu tiên, Fortran, cũng được phát triển tại IBM để dùng cho 704 trong năm 1955 và 1956 và phát hành vào đầu năm 1957. (Mẫu thiết kế ngôn ngữ cấp cao Plankalkül năm 1945 của Konrad Zuse chưa được hiện thực vào thời điểm đó). Một nhóm người dùng tình nguyện được thành lập năm 1955 để chia sẻ phần mềm và kinh nghiệm của họ với IBM 701; nhóm này, vẫn còn tồn tại đến ngày nay, là tiền bối của mã nguồn mở sau này.

IBM đã giới thiệu chiếc máy tính nhỏ và rẻ hơn vào năm 1954 mà thực tế đã cho thấy nó rất được ưa thích. Chiếc IBM 650 nặng trên 900 kg, bộ cung cấp điện đi kèm nặng khoảng 1350 kg và cả hai được đựng trong những tủ rời nhau với kích thước 1,5 x 0,9 x 1,8 mét. Nó trị giá 500.000 USD hoặc cho thuê với giá 3.500 USD một tháng. Bộ nhớ trống (drum memory) của nó nguyên thủy chỉ có 2000 word 10 chữ số, và cần phải lập trình rất phức tạp thì mới tính toán được hiệu quả. Những giới hạn về bộ nhớ như vậy vẫn là vấn đề đối với ngành lập trình cho đến nhiều thập kỷ về sau, cho đến khi có một cuộc cách mạng về khả năng của phần cứng và một mô hình lập trình phù hợp với sự phát triển của phần mềm.

Vào năm 1955, Maurice Wilkes đã sáng chế ra vi lập trình, sau đó được sử dụng rộng rãi trong các CPU và các đơn vị dấu chấm động của máy trạm và những máy tính khác, như dòng IBM 360. Vi lập trình cho phép tập lệnh nền được định nghĩa hoặc mở rộng bằng các chương trình tích hợp sẵn (ngày nay gọi là firmware) hoặc vi mã (microcode).)

Vào năm 1956, IBM đã bán hệ thống đĩa từ đầu tiên, RAMAC (Random Access Method of Accounting and Control - Phương pháp truy cập ngẫu nhiên của Tính toán và điều khiển). Nó sử dụng 50 đĩa kim loại , với 100 rãnh mỗi mặt. Nó có thể lưu trữ 5 megabyte dữ liệu và có giá là 10.000 USD mỗi megabyte (vào năm 2008, bộ lưu trữ từ tính, ở dạng đĩa cứng, có giá dưới một phần 50 cent mỗi megabyte).

Thế hệ thứ hai: transistor

Vào nửa sau thập niên 1950 transistor lưỡng cực (BJT) đã thay thế ống chân không. Từ đó dẫn đến những chiếc máy tính thuộc "thế hệ thứ hai". Ban đầu, người ta tin rằng sẽ có rất ít máy tính được sản xuất hoặc sử dụng. Lý do là vì kích thước, giá cả, và kỹ năng cần có để vận hành hoặc đọc hiểu kết quả của chúng. Transistor đã làm giảm đáng kể kích thước, giá thành ban đầu và chi phí vận hành. Transitor lưỡng cực được phát minh vào năm 1947. Nếu không có dòng điện chạy qua đường cực base-emitter của transistor lưỡng cực, đường cực collector-emitter của transistor sẽ chặn dòng điện (transistor khi đó gọi là "tắt hoàn toàn"). Nếu có dòng điện đủ lớn đi qua đường cực base-emitter của một transistor, đường cực collector-emitter của transistor đó cũng cho dòng điện đi qua (và transistor được gọi là "mở hoàn toàn"). Việc cho dòng điện đi qua hoặc ngăn dòng điện là cách biểu diễn lần lượt cho số nhị phân 1 (true) hay 0 (false). So với ống chân không, transistor có nhiều lợi điểm: sản xuất ra chúng rẻ hơn mà nhanh hơn gấp 10 lần, biến thiên từ điều kiện 1 đến 0 chỉ mất có một phần triệu hoặc một phần tỷ giây.
Dung tích transistor được đo bằng milimét vuông so với centimét vuông của ống chân không. Nhiệt độ vận hành thấp hơn của transistor đã làm tăng độ tin cậy của chúng so với ống chân không. Các máy tính được trang bị transistor có thể chứa mười ngàn mạch luận lý nhị phân trong một không gian rất nhỏ hẹp.

Thông thường, các máy tính thế hệ thứ hai bao gồm rất nhiều mạch in như IBM Standard Modular System
 mỗi mạch có chứa một đến bốn cổng luận lý hoặc flip-flop. Một máy tính thế hệ thứ hai, IBM 1401, đã giành được đến khoảng một phần ba thị phần thế giới. IBM đã cài đặt hơn một trăm ngàn máy 1401 trong khoảng năm 1960 đến 1964 - Khoảng thời gian này cũng chứng kiến nỗ lực duy nhất của người Ý: chiếc ELEA của Olivetti, sản xuất được 110 máy.

Các thiết bị điện tử được transistor hóa không chỉ phát triển CPU, mà còn cả các thiết bị ngoại vi. Chiếc RAMAC IBM 350 được ra mắt vào năm 1956 và là máy tính có ổ đĩa đầu tiên trên thế giới. Đơn vị lưu trữ dữ liệu dạng đĩa thế hệ thứ hai có thể lưu trữ hàng chục triệu ký tự và chữ số. Nhiều thiết bị ngoại vi khác nhau có thể kết nối với CPU, giúp tăng tổng dung lượng bộ nhớ đến hàng trăm triệu ký tự và chữ số. Tiếp sau đơn vị lưu trữ bằng đĩa cố định, được kết nối với CPU thông qua băng truyền dữ liệu tốc độ cao, là đơn vị lưu trữ dữ liệu dạng đĩa tháo lắp. Một chồng đĩa tháo lắp có thể thay bằng một chồng khác chỉ trong vài giây. Thậm chí dù dung lượng đĩa tháo lắp nhỏ hơn đĩa cố định, khả năng sử dụng thay thế lẫn nhau đảm bảo cho khả năng lưu trữ dữ liệu không có giới hạn trở nên trong tầm tay. Nhưng băng từ cung cấp khả năng lưu trữ các dữ liệu này, với giá thành thấp hơn đĩa.

Nhiều CPU thế hệ thứ hai giao phó việc giao tiếp với các thiết bị ngoại vi cho một vi xử lý thứ hai. Ví dụ, trong khi vi xử lý giao tiếp điều khiển việc đọc và đục lỗ thẻ, CPU chính sẽ xử lý việc tính toán và các lệnh rẽ nhánh. Một băng dữ liệu sẽ duy trì dữ liệu giữa CPU chính và bộ nhớ lõi mới theo tỷ lệ chu kỳ nạp-xử lý, và những băng dữ liệu khác sẽ chỉ phục vụ cho các thiết bị ngoại vi. Trên chiếc PDP-1, chu kỳ của bộ nhớ lõi là 5 miligiây; do đó đa số các lệnh số học mất khoảng 10 microgiây (100.000 phép toán một giây) vì phần lớn các phép toán phải được thực hiện trong ít nhất hai chu kỳ bộ nhớ; một cho lệnh, và một để nạp dữ liệu toán hạng.

Trong thế hệ thứ hai này chứng kiến việc sử dụng rất nhiều đơn vị đầu cuối đầu xa (thường ở dạng Máy telex như Friden Flexowriter). Các kết nối điện thoại đã cung cấp tốc độ hợp lý cho những đầu cuối đầu xa đầu tiên và cho phép chia tách hàng trăm km giữa các thiết bị đầu cuối đầu xa và trung tâm tính toán. Cuối cùng những mạng máy tính độc lập này sẽ được tổng hợp vào một mạng các mạng liên kết với nhau - Internet.

Sau 1960: thế hệ thứ ba về sau

Sự bùng nổ sử dụng máy tính bắt đầu từ các máy tính 'Thế hệ thứ ba'. Mà những chiếc máy tính này dựa trên các phát minh độc lập về mạch tích hợp (IC hay microchip) của Jack St. Clair Kilby và Robert Noyce, từ đó dẫn đến việc phát minh ra vi xử lý của Ted Hoff, Federico Faggin, và Stanley Mazor tại Intel. Ví dụ như mạch tích hợp ở hình bên phải, con Intel 8742, là một vi điều khiển 8-bit bao gồm một CPU chạy với tốc độ 12 MHz, RAM 128 byte, EPROM 2048 byte, và I/O trong cùng một con chip.

Trong suốt thập niên 1960 có một khoảng cách đáng kể về công nghệ giữa thế hệ thứ hai và thứ ba. IBM đã hiện thực các mô-đun Công nghệ Logic rắn IBM trong mạch lai dành cho Hệ thống IBM/360 vào năm 1964. Đến cuối năm 1975, Sperry Univac vẫn tiếp tục sản xuất các máy thế hệ thứ hai như UNIVAC 494. Các hệ thống lớn Burroughs như B5000 là các máy xếp chồng cho phép lập trình đơn giản hơn. Những máy tự động ngăn xếp này cũng được hiện thực trong vi máy tính và vi xử lý về sau, những thứ đã ảnh hưởng đến thiết kế ngôn ngữ lập trình. Các vi máy tính được dùng làm trung tâm máy tính giá thấp cho ngành công nghiệp, kinh doanh và trường đại học. Nó có thể mô phỏng mạch tương tự bằng chương trình mô phỏng tập trung vào mạch tích hợp (simulation program with integrated circuit emphasis), hay SPICE (1971) trên vi máy tính, một trong những chương trình dành cho máy tự động thiết kế điện tử (electronic design automation - EDA).
Vi xử lý dẫn đến sự phát triển của vi máy tính, những máy tính nhỏ, giá thành thấp mà những cá nhân và doanh nghiệp nhỏ có thể sở hữu. Các vi máy tính, xuất hiện lần đầu vào thập niên 1970, có mặt ở khắp mọi nơi vào thập niên 1980 về sau. Steve Wozniak, đồng sáng lập viên Apple Computer, là người được vinh danh trong quá trình phát triển chiếc Máy tính gia đình dành cho thị trường đại chúng đầu tiên. Tuy nhiên, chiếc máy tính đầu tiên của ông, Apple I, lại ra xuất hiện một thời gian sau các máy KIM-1 và Altair 8800, và chiếc máy tính Apple đầu tiên có khả năng đồ họa và âm thanh cũng được phát hành một thời gian dài sau Commodore PET. Việc tính toán gắn liền với kiến trúc vi máy tính, với các tính năng đã có từ các máy kích thước lớn hơn, giờ đã chiếm lĩnh trong hầu hết phân khúc thị trường.

Những hệ thống phức tạp như máy vi tính cần phải có độ tin cậy rất cao. ENIAC đã được duy trì hoạt động liên tục từ năm 1947 đến 1955, thời gian là 8 năm trước khi nó được tắt hoàn toàn. Mặc dù một ống chân không có thể bị hỏng, nó sẽ được thay thế ngay mà không phải tắt toàn hệ thống. Với chiến lược đơn giản là không bao giờ tắt máy ENIAC, các hỏng hóc đã được giảm thiểu một cách ngoạn mục. Những ổ cứng có thể gắn nóng, giống như các ống chân không vào những năm trước đây, tiếp tục truyền thống sửa chữa trong khi đang vận hành liên tục. Bộ nhớ bán dẫn thường không gây lỗi khi vận hành, mặc dù các hệ điều hành như Unix đã thực hiện những kiểm thử bộ nhớ khi khởi động để kiểm tra các phần cứng bị hỏng. Ngày nay, sự cần thiết phải hoạt động một cách đáng tin cậy còn chặt chẽ hơn khi cụm máy chủ cũng giống như khay đựng giấy. Google đã quản lý điều này bằng cách sử dụng phần mềm chịu lỗi để phục hồi khi có sự cố phần cứng, và thậm chí vẫn hoạt động với ý tưởng thay thế hoàn toàn cụm máy chủ trong khi vẫn hoạt động bình thường, trong suốt một sự kiện dịch vụ.

Vào thế kỷ XX, CPU đa nhân đã được bán ra thị trường. Bộ nhớ có thể ghi địa chỉ nội dung (Content-addressable memory - CAM) đã đủ rẻ để dùng trong các mạng lưới, mặc dù chưa có hệ thống máy tính hiện thực phần cứng CAM để dùng trong ngôn ngữ lập trình. Hiện tại, các CAM (hay các mảng kết hợp) trong phần mềm là cụ thể theo từng ngôn ngữ lập trình. Mảng ô nhớ bán dẫn là những cấu trúc rất ổn định, và các nhà sản xuất đã có được nhiều thành công từ đó; điều này cho phép giá các sản phẩm bộ nhớ giảm xuống. Sau khi bộ nhớ bán dẫn trở thành hàng hóa, phần mềm máy tính ngày càng bớt tay chân hơn; các mã lập trình đã bớt phức tạp, và dễ hiểu hơn. Khi các cổng luận lý dựa trên transistor hiệu ứng vùng CMOS thay thế cho transistor bán dẫn, mức tiêu thụ năng lượng của máy tính có thể giảm đi đáng kể (Một CMOS FET chỉ hút điện trong quá trình 'chuyển tiếp' giữa các trạng thái, không giống như độ hút điện nhiều hơn của một BJT).
Điều này cho phép máy tính trở thành một thứ hàng hóa giờ đây có mặt ở khắp nơi, được tích hợp ở nhiều dạng, từ thiệp chúc mừng và điện thoại đến vệ tinh. Phần cứng và phần mềm máy tính thậm chí đã trở thành một phép ẩn dụng cho việc tính toán trên toàn cầu.

Biểu hiện của sự phát triển nhanh chóng trong lĩnh vực này có thể rút ra được từ lịch sử của một bài báo có ảnh hưởng. Cho đến lúc bất kỳ ai đó có thời gian để viết nó xuống, nó đã lạc hậu. Sau năm 1945, một số người đọc được First Draft of a Report on the EDVAC (bản nháp đầu tiên bản báo cáo về EDVAC) của John von Neumann, và ngay lập tức bắt tay hiện thực hệ thống của chính họ. Đến ngày nay, nhịp phát triển đó vẫn tiếp tục diễn ra, trên toàn cầu.

Chú thích

Ghi chú

Tham khảo

Nguồn

  With notes upon the Memoir by the Translator.
  German to English translation, M.I.T., 1969.

 Noyce, Robert

  Pages 220–226 are annotated references and guide for further reading.

 Stibitz, George

  (and ) Other online versions: Proceedings of the London Mathematical Society Another link online.

 Wang, An

Liên kết ngoài

 Obsolete Technology – Old Computers
 History of calculating technology
 Historic Computers in Japan
 The History of Japanese Mechanical Calculating Machines
 Computer History — a collection of articles by Bob Bemer
 25 Microchips that shook the world – a collection of articles by the Hội Kỹ sư Điện và Điện tử
 Columbia University Computing History
 Computer Histories – An introductory course on the history of computing
 Revolution – The First 2000 Years Of Computing, Computer History Museum

Lịch sử phần cứng máy tính
Máy tính thế hệ đầu tiên
Một loại máy tính
Lịch sử tin học


title: Alexania (Epitoniidae)

text:
Alexania  là một chi predatory ốc biển, marine prosobranch động vật chân bụng động vật thân mềm trong họ Epitoniidae, thường được biết đến với tên wentletraps.

Các loài
According to the Cơ sở dữ liệu sinh vật biển, the following species with valid names are gồm cód withtrong genus Alexania :
 Alexania callizona (Habe, 1961)
 Alexania floridana (Pilsbry, 1945)
 Alexania inazawai (Kuroda, 1943)
 Alexania natalensis (Tomlin, 1926)

Chú thích

Tham khảo

Epitoniidae


title: Bérigny

text:
Bérigny  là một xã thuộc tỉnh Manche trong vùng Normandie tây bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 130 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Manche


title: Drag Me to Hell

text:
Drag Me to Hell (tạm dịch: Kéo rê tôi xuống địa ngục) là một bộ phim kinh dị Mỹ được Sam Raimi viết kịch bản và đạo diễn cùng đồng biên kịch gia là em trai ông, Ivan Raimi. Alison Lohman và Justin Long lần lượt thủ hai vai nữ và nam chính trong phim. Bộ phim xoay quanh nhân viên cho vay ngân hàng ở Los Angeles Christine Brown (Alison Lohman) từ chối cho bà Ganush (Lorna Raver) vay tiền theo chỉ đạo từ sếp của cô. Để trả thù, bà Ganush đã trù ếm Christine và biến cuộc đời cô trở thành những chuỗi ngày địa ngục.

Bộ phim đã được trình chiếu (không tranh giải) trong Liên hoan phim Cannes 2009 và được trình chiếu rộng rãi toàn nước Mỹ vào ngày 29 tháng 5 năm 2009.

Nội dung

Năm 1969 ở Pasadena, một cặp vợ chồng người Mexico đưa con trai họ đến nhờ một nhà ngoại cảm tên Shaun San Dena giúp đỡ, nói rằng con trai họ bị bệnh và nghe giọng ác quỷ sau khi ăn cắp dây chuyền bạc của người Digan. Một thế lực siêu nhiên bất ngờ tấn công họ và những cánh tay ác quỷ đã kéo cậu con trai xuống địa ngục. San Dena thề sẽ chiến đấu với ác quỷ vào một ngày nào đó.

Năm 2009 ở Los Angeles, nữ nhân viên tín dụng Christine Brown làm việc trong ngân hàng, cô đang tranh chức Trợ lý giám đốc với đồng nghiệp Stu Rubin. Sếp của cô khuyên cô phải biết đưa ra quyết định cứng rắn. Một bà lão người Digan tên Sylvia Ganush đến ngân hàng xin gia hạn cho khoản vay thế chấp của bà. Sau khi Christine từ chối, Ganush đã khóc lóc cầu xin cô. Nhân viên bảo vệ buộc Ganush ra về, Ganush tức giận cho rằng Christine đã làm nhục bà.

Ở bãi đậu xe, Ganush tấn công Christine. Sau một hồi vật lộn, Ganush bứt chiếc khuy trên áo khoác của Christine và nguyền rủa nó. Sau đó Christine và Clayton "Clay" Dalton, bạn trai cô, gặp một thầy bói tên Rham Jas, người nói với cô rằng có một linh hồn đen tối đang ám cô. Ở nhà, thực thể ác quỷ bắt đầu tấn công Christine. Ở ngân hàng, cô gặp ảo giác về Ganush và mũi cô chảy rất nhiều máu, máu cũng văng lên người sếp của cô. Giữa lúc hỗn loạn, Stu đã ăn cắp tài liệu trên bàn của Christine.

Christine đến cầu xin Ganush tha thứ nhưng phát hiện bà ta đã chết. Christine quay lại nhà Jas, người giải thích rằng cô vẫn còn là chủ nhân của chiếc khuy bị nguyền rủa nên ác quỷ Lamia sẽ còn hành hạ cô trong ba ngày trước khi kéo cô xuống địa ngục. Ông đề nghị Christine hiến tế một con vật để xoa dịu Lamia. Sau đó Christine đâm chết con mèo của mình để hiến tế. Cô đến nhà bố mẹ của Clay ăn tối nhưng ảo giác lại tiếp tục ám ảnh cô.

Christine quay lại nhà Jas, người yêu cầu tiền công 10.000 USD để giải quyết dứt điểm chuyện này. Ông đưa cô đến nhà San Dena, người có kế hoạch lừa Lamia nhập vào một con dê và giết nó. Mọi thứ trở nên rắc rối khi Lamia nhập vào San Dena và trợ lý của bà. Lamia nôn mửa xác con mèo của Christine, nói rằng nó muốn linh hồn cô. San Dena đã đuổi Lamia ra khỏi cuộc gọi hồn nhưng bà cũng trút hơi thở cuối cùng. Jas bỏ chiếc khuy của Christine vào phong bì và nói rằng cô có thể chuyển lời nguyền cho người khác bằng cách tặng chiếc khuy cho họ. Christine định tặng phong bì cho Stu nhưng đã đổi ý. Jas tiết lộ rằng Christine có thể tặng chiếc khuy cho một người đã chết. Christine sau đó đào mộ của Ganush và tặng phong bì cho xác bà lão.

Christine trở về nhà và chuẩn bị gặp Clay ở nhà ga để cùng nhau đi du lịch. Cô còn vui mừng hơn khi sếp của cô thông báo Stu đã thú nhận việc anh ta ăn cắp tài liệu của cô và đã bị đuổi việc nên chức Trợ lý giám đốc sẽ thuộc về cô. Ở nhà ga, Clay đưa ra phong bì có chiếc khuy của Christine mà cô làm rơi trong xe anh, có nghĩa là đêm qua Christine đã lấy nhầm phong bì khác nhét vào xác Ganush, lời nguyền vẫn chưa được chuyển đi. Christine hoảng sợ lùi lại và ngã xuống đường ray. Những cánh tay ác quỷ dưới lòng đất kéo Christine xuống địa ngục. Clay rơi nước mắt khi thấy cảnh tượng kinh hoàng đó mà không thể cứu bạn gái mình.

Diễn viên
 Alison Lohman vai Christine Brown
 Justin Long vai Clayton "Clay" Dalton
 Lorna Raver vai Bà Sylvia Ganush
 Dileep Rao vai Rham Jas
 David Paymer vai Ông Jim Jacks
 Reggie Lee vai Stu Rubin
 Adriana Barraza vai Shaun San Dena
 Chelcie Ross vai Leonard Dalton
 Molly Cheek vai Trudy Dalton

Phản ứng khán giả
Drag Me to Hell đã nhận được rất nhiều phản ứng tích cực từ phía khán giả khi nhận được 93% điểm trên tổng số 100% trên trang bình luận phim Rotten Tomatoes dựa vào 152 ý kiến (với 144 "fresh" và 11 "rotten"). Do đó bộ phim đã được trang mạng trên trao "chứng nhận cà chua tươi" (Certified fresh).

Bộ phim đứng thứ 3 trong tất cả các rạp tại Mỹ trong tuần đầu tiên trình chiếu với doanh thu ban đầu là 16.628.000 USD.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang chủ chính thức

 Drag Me To Hell tại FEARnet

Phim năm 2009
Phim Mỹ
Phim tiếng Anh
Phim kinh dị Mỹ
Phim giả tưởng Mỹ
Phim của Universal Pictures
Phim do Sam Raimi đạo diễn
Phim ma
Phim tâm lý kinh dị
Phim kinh dị siêu nhiên
Phim về nữ giới
Phim về ngân hàng
Phim về tâm linh
Phim về trả thù
Phim sử dụng công nghệ CGI
Phim kinh dị năm 2009
Phim lấy bối cảnh ở Los Angeles
Phim lấy bối cảnh ở California
Phim quay tại Los Angeles
Phim quay tại California
Phim kinh dị thập niên 2000
Phim kỳ ảo thập niên 2000
Phim lấy bối cảnh ở thập niên 1960
Phim lấy bối cảnh ở thập niên 2000
Phim lấy bối cảnh năm 1969
Phim lấy bối cảnh năm 2009


title: Solopaca

text:
Solopaca là một đô thị ở tỉnh Benevento trong vùng Campania của Ý. Đô thị này nằm ở vị trí khoảng 45 km về phía đông bắc của Napoli và khoảng 20 km về phía tây bắc của Benevento. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 4.134 người và diện tích là 31 km².

Solopaca giáp các đô thị: Castelvenere, Frasso Telesino, Guardia Sanframondi, Melizzano, Telese Terme, Vitulano.

Quá trình biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Benevento
Thành phố và thị trấn ở Campania


title: Hồ Cẩm Đào

text:
Hồ Cẩm Đào  (sinh ngày 21 tháng 12 năm 1942) là một cựu chính trị gia Trung Quốc. Ông nguyên là Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Trung Quốc khóa 16-17, Chủ tịch nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa và Ủy viên Ban Thường vụ Bộ Chính trị Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc, và là người kế nhiệm Giang Trạch Dân trong thế hệ lãnh đạo thứ tư của Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Ông là người tiếp tục chính sách cải cách kinh tế của ông Đặng Tiểu Bình và có tư tưởng ôn hòa về kiểm duyệt báo chí.

Tiểu sử
Ông sinh ra và lớn lên tại Thái Châu, Giang Tô, quê gốc ở Tích Khê, An Huy, trong một gia đình kinh doanh. Cha ông là Hồ Tăng Ngọc. Ông học phổ thông ở Thái Châu, mùa hè năm 1959, thi đỗ vào khoa Thủy lợi của Đại học Thanh Hoa. Trong quá trình học tập tại đại học, Hồ Cẩm Đào được đánh giá là sinh viên xuất sắc, năm 1962 ông được chọn vào lớp bồi dưỡng tài năng, tham gia nghiên cứu công trình mang số hiệu 930, một công trình quan trọng của nhà nước Trung Quốc lúc bấy giờ.

Tháng 4 năm 1964 ông được kết nạp vào Đảng Cộng sản Trung Quốc, tháng 7 năm 1965 tốt nghiệp đại học loại ưu. Trong quá trình học đại học ông còn là thành viên đội múa của trường Thanh Hoa. Ông đã từng diễn rất nhiều vở như Châu Phi đang gào thét, Quét sạch, En-đốt. Trong thời gian học đại học ông đã gặp và yêu Lưu Vĩnh Thanh, bạn học cùng lớp, sau này là vợ ông.

Sự nghiệp chính trị
Hồ Cẩm Đào bắt đầu sự nghiệp ở Cam Túc, cơ quan đầu tiên của ông là Ủy ban Xây dựng tỉnh Cam Túc nay là Sở Xây dựng tỉnh Cam Túc. Và cất cánh từ đây để bay tới đỉnh cao chính trị tại Bắc Kinh.
 1980: Giữ chức phó chủ nhiệm Ủy ban xây dựng tỉnh Cam Túc. Một thời gian ngắn sau, cũng trong năm này ông được bầu giữ chức Bí thư Tỉnh đoàn Cam Túc (bí thư tỉnh đoàn trẻ nhất Trung Quốc khi đó).
 1983: Giữ chức Bí thư thứ hai Trung ương Đoàn thanh niên.
 1984: Được bầu là Bí thư thứ nhất Trung ương Đoàn thay cho Vương Triệu Quốc.
 Tháng 7 năm 1985: Giữ chức bí thư tỉnh ủy Quý Châu, bí thư tỉnh ủy trẻ nhất Trung Quốc khi đó (43 tuổi). Tại Quý Châu ông đã có những thúc đẩy lớn trong việc cải cách việc đưa tin của ngành báo chí.
 Năm 1987: Khi Quý Châu bầu đại biểu dự đại hội XIII Đảng cộng sản Trung Quốc Hồ Cẩm Đào được bầu với số phiếu cao nhất.
 Cuối năm 1988: Được Bộ Chính trị giao giữ chức bí thư đảng ủy khu tự trị Tây Tạng khi Tây Tạng đang xảy ra hỗn loạn.
 Năm 1992: Tại Đại hội XIV Đảng Cộng sản Trung Quốc được bầu là ủy viên thường vụ bộ chính trị.
 Năm 1993: Là ủy viên thường vụ Bộ Chính trị phụ trách công tác đảng, giữ chức hiệu trưởng trường Đảng Trung ương.
 Tháng 3 năm 1998: Tại kì họp thứ nhất Đại hội đại biểu nhân dân toàn quốc khóa IX được bầu làm Phó Chủ tịch nước Cộng hòa nhân dân Trung Hoa.
 Năm 1999: Hội nghị Trung ương 4 Khóa XV Đảng Cộng sản Trung Quốc bầu Hồ Cẩm Đào giữ chức Phó Chủ tịch Quân ủy Trung ương.
 Ngày 15 tháng 11 năm 2002: Tại Đại lễ đường nhân dân Trung Hoa, sau hội nghị Trung ương lần thứ nhất khóa XVI, Hồ Cẩm Đào được bầu giữ chức Tổng bí thư Đảng Cộng sản Trung Quốc.
 Năm 2003: Được bầu giữ chức Chủ tịch nước Cộng hòa nhân dân Trung Hoa.
 Năm 2004: Kế nhiệm Giang Trạch Dân giữ chức Chủ tịch Quân ủy Trung ương. Sự kiện này đánh dấu Hồ Cẩm Đào cùng 8 ủy viên thường vụ Bộ chính trị khác là: Ôn Gia Bảo, Tăng Khánh Hồng, Giả Khánh Lâm, Ngô Bang Quốc, Hoàng Cúc, Ngô Quan Chính, Lý Trường Xuân, La Cán chính thức lãnh đạo toàn cục chính trường Trung Quốc, kết thúc thời kì của Giang Trạch Dân, Lý Bằng và Chu Dung Cơ.
 Năm 2013: Về hưu, chuyển giao quyền lãnh đạo cho Tập Cận Bình.

Những thách thức trong thời kỳ "chính trị Hồ và kinh tế Ôn"
Hồ Cẩm Đào và Ôn Gia Bảo đều là những người ôn hòa, xuất thân từ sa mạc Gobi gian khổ của vùng Cam Túc và là những cán bộ khoa học của ngành kĩ thuật. Hai ông cùng chèo lái đất nước Trung Quốc trong một thời vận mới, thời vận Trung Quốc tiến lên công nghiệp và sự cạnh tranh, đối đầu đang ngày càng gia tăng từ nhiều phía.
 Về kinh tế: Vấn đề tam nông đang trở nên gay gắt hơn lúc nào hết, khi mà khoảng cách giàu nghèo giữa nông thôn và thành thị gia tăng mạnh. Việc Trung Quốc đăng cai Thế vận hội 2008 là cơ hội phát triển nhưng sự phát triển quá nóng của nền kinh tế cũng dễ đưa Trung Quốc vào một cuộc khủng hoảng có thể sẽ tồi tệ hơn khủng hoảng tài chính năm 1997.
 Về chính trị: Trung Quốc liên tục có những sự căng thẳng trong tranh chấp lãnh thổ với Việt Nam, Nhật Bản, Philippines, Malaysia, Ấn Độ, Hàn Quốc. Vấn đề Đài Loan cũng là thách thức lớn cho bản thân Hồ Cẩm Đào, bên cạnh đó là vấn đề "một nước hai chế độ" của Hồng Kông và Ma Cao, một vấn đề không hề đơn giản cho sự thống nhất trong quyết sách lãnh đạo của Trung Quốc.

Hai vụ bạo động

Bạo động Tây Tạng, tháng 3 năm 2008

Bạo động Tân Cương 2009

Ngày 25 tháng 8 năm 2009, Hồ Cẩm Đào lần đầu tiên đến viếng thăm Tân Cương sau vụ bạo động chủng tộc đẫm máu vào tháng 7/2009, ra lệnh cho các giới chức chính quyền địa phương và lực lượng an ninh phải chú trọng vào việc duy trì an ninh trật tự và ổn định xã hội trong vùng và cảnh cáo rằng thành phần đòi ly khai "thế nào cũng thất bại". Đài truyền hình trung ương nhà nước Trung Quốc chiếu hình ảnh Hồ Cẩm Đào gặp gỡ đại diện các sắc tộc và dân chúng địa phương, viếng thăm nhà máy và nói chuyện với binh sĩ. Hồ Cẩm Đào ra lệnh cho giới hữu trách phải "coi việc giữ gìn ổn định xã hội là ưu tiên hàng đầu và duy trì sức mạnh để bảo đảm thắng lợi trong cuộc đấu tranh duy trì ổn định ở Tân Cương". Hồ Cẩm Đào cũng nói chuyện với một nhóm binh sĩ và công an từng tham dự trấn áp vụ bạo loạn. Theo phương Tây thì gần 200 người thiệt mạng và 1.700 người khác bị thương trong vụ bạo loạn. Cuộc biến động này đánh dấu bạo loạn chủng tộc trầm trọng nhất ở Trung Quốc từ nhiều thập niên qua, cho thấy có sự bất mãn sâu xa trong thành phần dân thiểu số Duy Ngô Nhĩ và sự hận thù trong giới dân gốc Hán. Bạo động xảy ra ngày 5 tháng 7 năm 2009 sau khi công an ngăn chặn một cuộc biểu tình ôn hòa của giới trẻ Duy Ngô Nhĩ, khiến đám đông nổi giận, đập phá cửa tiệm, đốt xe và tấn công người gốc Hán. Hai ngày sau đó, người Hán mở ra các cuộc tấn công trả thù nhắm vào nơi sinh sống của cộng đồng Duy Ngô Nhĩ. Người Duy Ngô Nhĩ tại Tân Cương từ lâu nay vẫn than phiền là bị người Hán kỳ thị và gạt ra ngoài sự phát triển kinh tế ở vùng này khi người Hán di cư ồ ạt kéo tới nơi vẫn là khu vực sinh sống bao đời của họ.

Gia đình
Cha Hồ Cẩm Đào là Hồ Tăng Ngọc, mẹ là Lý Văn Đoan, bà qua đời khi Hồ Cẩm Đào mới 7 tuổi. Ông là con trai một trong gia đình, ông có hai em gái là Hồ Cẩm Dung và Hồ Cẩm Lai.

Phu nhân Hồ Cẩm Đào là Lưu Vĩnh Thanh, họ có một con trai Hồ Hải Phong, và một con gái là Hồ Hải Thanh.
Hồ Hải Phong tốt nghiệp đại học Thanh Hoa với bằng thạc sĩ vật lý chế tạo, được nhận ngay vào làm phụ tá cho tổng giám đốc công ty Nuctech (Công ty Công nghệ Hạt nhân) và sau đó làm Bí thư Đảng bộ của tập đoàn Thanh Hoa. Năm 2009, Công ty Nuctech bị điều tra về tham nhũng tại Namibia và bị cáo buộc có hành vi 'phá giá phi pháp' ở Anh Quốc.. Hiện nay ông Phong đang giữ chức Thị trưởng Thành phố Gia Hưng, tỉnh Chiết Giang.

Xem thêm
 Ôn Gia Bảo
Bí thư Tỉnh ủy (Trung Quốc)
Bí thư Tỉnh ủy tỉnh Quý Châu
Bí thư Khu ủy Khu tự trị Tây Tạng

Chú thích

Liên kết ngoài

Người Giang Tô
Chủ tịch Trung Quốc
Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Trung Quốc
Phó Chủ tịch nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa
Cựu sinh viên Đại học Thanh Hoa
Bí thư thứ nhất Đoàn Thanh niên Cộng sản Trung Quốc
Sinh năm 1942
Nhân vật còn sống
Người họ Hồ tại Trung Quốc
Ủy viên Ban Thường vụ Bộ Chính trị Đảng Cộng sản Trung Quốc khóa XIV
Ủy viên Ban Thường vụ Bộ Chính trị Đảng Cộng sản Trung Quốc khóa XV
Ủy viên Ban Thường vụ Bộ Chính trị Đảng Cộng sản Trung Quốc khóa XVI
Ủy viên Ban Thường vụ Bộ Chính trị Đảng Cộng sản Trung Quốc khóa XVII
Chính khách từ Thái Châu


title: Ba tầm

text:
Nón Ba tầm (Nôm: 𥶄𠀧尋) là vật dụng thời trang hoặc che nắng mưa của nữ giới miền Bắc Việt Nam.

Vào thế kỷ XX, ba tầm ít được sử dụng hơn và thường chỉ xuất hiện trong các lễ hội.

Đặc trưng
Nón ba tầm được lợp bằng lá cọ hoặc gồi, có hình dạng như cái lọng hoặc tai nấm, đỉnh phẳng, đường kính nón khoảng 70–80 cm, vành cao 10–12 cm hoặc hơn. Lòng nón đính một cái vành hình phễu gọi là khùa hoặc khua (摳) để gia cố nón trên đầu người sử dụng. Ngoài ra, người ta thường kết vào vành nón đôi chùm chỉ thao sặc sỡ để làm duyên, là nón quai thao (𥶄乖絛). Nón ba tầm đôi khi cũng gọi là nón thúng, nhưng nón thúng có dáng rộng hơn nón ba tầm, cong mềm mại hơn, vành tròn sâu và lòng sâu hơn. Nón nghệ cũng tương tự nón ba tầm, nhưng có vành nón được làm từ lá nghệ, có màu vàng sẫm, rất đẹp và bền.

Hình ảnh

Tham khảo

 Nón tơi
 Lọng

Liên kết ngoài

 Nón ba tầm, em xoay tròn tháng Giêng
Mũ

Trang phục Việt Nam
Phong tục Việt Nam


title: Dicranoptycha squamigera

text:
Dicranoptycha squamigera là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Dicranoptycha
Limoniidae ở vùng Afrotropic


title: Anthisnes

text:
Anthisnes là một đô thị tọa lạc ở vùng Wallonia, tỉnh Liège. Tại thời điểm ngày 1 tháng 1 năm 2006, Anthisnes có dân số 3.998 người. Tổng diện tích là 37,08 km² với mật độ dân số là 108 người trên mỗi km².

Cư dân nổi tiếng
 Marc Tarabella, thị trưởng, đại biểu Nghị viện châu Âu

Tham khảo

Đô thị của Liège


title: Cerrena

text:
Cerrena là một chi nấm thuộc họ Polyporaceae.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Cerrena at Index Fungorum

Polyporaceae


title: Ardisia scortechinii

text:
Ardisia scortechinii là một loài thực vật thuộc họ Myrsinaceae. Đây là loài đặc hữu của Malaysia.

Chú thích

Tham khảo
 Chua, L.S.L. 1998. Ardisia scortechinii. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Malaysia
S


title: Bertric-Burée

text:
Bertric-Burée (trong tiếng Occitan Bertric e Buréia) là một xã của Pháp, nằm ở tỉnh Dordogne trong vùng Aquitaine của Pháp. Xã này có diện tích 16,73 km2, dân số năm 1999 là 393 người. Xã nằm ở khu vực có độ cao trung bình 174 m trên mực nước biển.

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Bertric-Burée trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia

Bertric-Buree


title: Saint-Michel-Chef-Chef

text:
Saint-Michel-Chef-Chef là một xã thuộc tỉnh Loire-Atlantique, trong vùng Pays de la Loire ở phía tây nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 60 mét trên mực nước biển. Theo điều tra dân số năm 1999 của INSEE, xã có dân số 3177 người.

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintmichelchefchef


title: Cardiophorus liberatus

text:
Cardiophorus liberatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1897.

Chú thích

Tham khảo

Cardiophorus


title: Megachile tardula

text:
Megachile tardula là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Cameron mô tả khoa học năm 1905.

Chú thích

Tham khảo

T
Động vật được mô tả năm 1905


title: Plectrohyla pentheter

text:
Plectrohyla pentheter là một loài ếch thuộc họ Nhái bén.
Đây là loài đặc hữu của México.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và sông ngòi.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 Santos-Barrera, G., Canseco-Márquez, L. & Mendelson III, J. 2006. Plectrohyla pentheter. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 7 năm 2007.

Plectrohyla


title: Geotrigona fumipennis

text:
Geotrigona fumipennis là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Camargo & Moure mô tả khoa học năm 1996.

Chú thích

Tham khảo

Geotrigona
Động vật được mô tả năm 1996


title: Litoria prora

text:
Litoria prora là một loài ếch thuộc họ Pelodryadidae.
Loài này có ở Papua New Guinea và có thể cả Tây Papua ở Indonesia.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, sông ngòi, đầm nước ngọt, đầm nước ngọt có nước theo mùa, vườn nông thôn, và rừng trước đây suy thoái nghiêm trọng.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Tham khảo

 Richards, S. & Bickford, D. 2004. Litoria prora. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 7 năm 2007.

P
Động vật lưỡng cư Papua New Guinea


title: Idiazabal

text:
Idiazábal là một đô thị trong tỉnh Guipúzcoa thuộc cộng đồng tự trị Xứ Basque, Tây Ban Nha.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Official website of the municipal government
 IDIAZABAL in the Bernardo Estornés Lasa - Auñamendi Encyclopedia (Euskomedia Fundazioa)

Đô thị ở Gipuzkoa


title: Parkersburg, West Virginia

text:
</div>

Parkersburg là một thành phố thuộc tiểu bang West Virginia, Hoa Kỳ. Thành phố có diện tích 31,6  km² trong đó có 1  km² là diện tích mặt nước, dân số là người. Đảo Blennerhassett là một địa điểm lịch sử ở thành phố này. Đây là thành phố lớn thứ ba ở tiểu bang Tây Virginia. Thành phố là thủ phủ của quận Wood.

Tham khảo

Thành phố của West Virginia


title: Scinax ictericus

text:
Scinax ictericus là một loài ếch trong họ Nhái bén.
Loài này có ở Colombia, Peru, có thể cả Bolivia, và có thể cả Brasil.
Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng ẩm ướt đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và đầm nước ngọt có nước theo mùa. Loài này đang bị đe dọa do mất môi trường sống.

Tham khảo

 Angulo, A., Monteza, J.I., Reynolds, R & Reichle, S. 2004. Scinax ictericus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 7 năm 2007.

Scinax
Động vật lưỡng cư Colombia
Động vật lưỡng cư Peru


title: Ophiusa hituense

text:
Ophiusa hituense là một loài bướm đêm thuộc họ Erebidae. Chúng là loài đặc hữu của Úc và được tìm thấy ở Queensland.

Sải cánh dài 50–60 mm.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Australian Caterpillars
Pest và Diseases Images Libraby

Ophiusa
Động vật được mô tả năm 1884


title: Cheumatopsyche kala

text:
Cheumatopsyche kala là một loài Trichoptera trong họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Tham khảo

Trichoptera ở vùng nhiệt đới châu Phi
Cheumatopsyche


title: Khương Hoằng Lập

text:
Khương Hoằng Lập (姜弘立, 강홍립, Kang Hong-rip, 1560 - 1627) là một vị tướng của Triều đại Triều Tiên.

Theo yêu cầu từ phía nhà Minh, Quang Hải Quân ra lệnh cho Khương Hoằng Lập chỉ huy 10 nghìn quân sang giúp nhà Minh tấn công Mãn Châu vào năm 1619. Tuy nhiên, đội quân này dưới quyền của Liu Ting (Lưu Đinh - chỉ huy liên quân Minh-Joseon  cánh Đông Lộ)  đã bị tiêu diệt hết 2 phần 3 trong trận đánh Tát Nhĩ Hử và đầu hàng Nỗ Nhĩ Cáp Xích. Theo sử ký thì Quang Hải Quân đã thông đồng với Nỗ Nhĩ Cáp Xích, nhưng bị nghi vấn là một âm mưu của phái Tây Nhân để phế truất nhà vua. Năm 1620, gần như mọi tù binh Triều Tiên đều được ân xá nhưng Khương Hoằng Lập, người đã chỉ huy tốt trong trận đánh với Mãn Châu vẫn bị giam cầm.

Thất vọng vì sự ưu đãi không xứng đáng cho cuộc chiếm ngôi, Lý Quát (李适, 이괄, I Kwal) đã làm phản vào năm 1624. Ông ta chiếm được Hán Thành (Seoul ngày nay) trong một thời gian, nhưng sau đó bị phản kích lại. Han Myeong-nyeon, kẻ đồng lõa với Lý Quát bị xử tử. Con trai của Han Myeong-nyeon là Han Yun trốn thoát và chạy sang Mãn Châu.

Khương Hoằng Lập bị Han Yun đánh lừa khi tin rằng cả nhà của ông đã bị triều đình giết. Để trả thù, ông tâu lên Hoàng Thái Cực đem quân sang đánh Triều Tiên. Năm 1627, ông dẫn đội Mãn Châu dưới sự chỉ huy của A Mẫn đến Hán Thành để thương lượng. Sau đó, ông phát hiện ra rằng ông đã bị lừa và cảm thấy đau đớn. Ông bị coi như kẻ phàn bội và bị tước hết mọi phẩm tước. Nhưng ông đã được phục hồi sau khi qua đời.

Tham khảo

Nhân vật quân sự nhà Triều Tiên
Sinh năm 1560
Mất năm 1627


title: Hostens

text:
Hostens  là một xã thuộc tỉnh Gironde trong vùng Nouvelle-Aquitaine tây nam nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Gironde

Tham khảo

Xã của Gironde


title: 7554 Johnspencer

text:
7554 Johnspencer (1981 GQ) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 5 tháng 4 năm 1981 bởi E. Bowell ở trạm Anderson Mesa thuộc Đài thiên văn Lowell.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 7554 Johnspencer

Thiên thể phát hiện năm 1981
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Paranecepsia alchorneifolia

text:
Paranecepsia alchorneifolia là một loài thực vật thuộc họ Euphorbiaceae. Loài này có ở Mozambique và Tanzania.

Chú thích

Tham khảo
 Lovett, J. & Clarke, G.P. 1998. Paranecepsia alchorneifolia. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

Paranecepsia
Thực vật dễ tổn thương


Giải của Hội phê bình phim online cho nhạc phim hay nhất là một giải của Hội phê bình phim online dành cho nhạc trong một phim được cho là hay nhất trong năm.

Dưới đây là danh sách các phim đoạt giải:

Thập niên 1990

Thập niên 2000

Tham khảo

Giải thưởng của Hội phê bình phim online


title: Bulbophyllum oreodoxa

text:
Bulbophyllum oreodoxa là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

oreodoxa]]

O


title: Heudebouville

text:
Heudebouville  là một xã thuộc tỉnh Eure trong vùng Normandie miền bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Eure

Tham khảo

Xã của Eure


title: Notarthrinus binghami

text:
The Chapman's Hedge Blue (Notarthrinus binghami) là một loài bướm ngày nhỏ được tìm thấy ở Ấn Độ, thuộc họ Bướm xanh.

Phân loại
The butterfly was earlier known as Lycaenopsis binghami Chapman.

Range
Nó được tìm thấy ở Assam in Ấn Độ to North Myanmar.

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm
Lycaenidae
List of butterflies of India
List of butterflies of India (Lycaenidae)

Tham khảo
 Beccaloni, G. W., Scoble, M. J., Robinson, G. S. & Pitkin, B. (Editors). 2003. The Global Lepidoptera Names Index (LepIndex). World Wide Web electronic publication. http://www.nhm.ac.uk/entomology/lepindex [accessed 14 tháng 10 năm 2006].
 Evans, W.H. (1932) The Identification of Indian Butterflies. (2nd Ed), Bombay Natural History Society, Mumbai, India

B
Bướm tại Ấn Độ
Động vật được mô tả năm 1908


title: Lycas

text:
Lycas là một chi bướm ngày thuộc họ Bướm nâu.

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Erionotini


title: (6343) 1993 VK

text:
(6343) 1993 VK là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Seiji Ueda và Hiroshi Kaneda ở Kushiro, Hokkaidō, Nhật Bản, ngày 7 tháng 11 năm 1993.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 6001–7000

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser

Thiên thể phát hiện năm 1993
Được phát hiện bởi Hiroshi Kaneda
Được phát hiện bởi Seiji Ueda
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: (58603) 1997 TM25

text:
{{DISPLAYTITLE:(58603) 1997 TM25}}

(58603) 1997 TM25 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện qua chương trình tiểu hành tinh Beijing Schmidt CCD ở trạm Xinglong ở tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc ngày 11 tháng 10 năm 1997.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 58001–59000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1997
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Saint-Mathurin

text:
Saint-Mathurin là một xã ở tỉnh Vendée trong vùng Pays de la Loire, Pháp. Xã này có diện tích 23,51 kilômét vuông, dân số năm 2006 là 1623 người. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 32 mét trên mực nước biển.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 SITE OFFICIEL DE SAINT MATHURIN
 Saint-Mathurin trên trang mạng Viện địa lý quốc gia

Saint-Mathurin


title: Edpercivalia shandi

text:
Edpercivalia shandi là một loài Trichoptera trong họ Hydrobiosidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Tham khảo

Chú thích

Edpercivalia


title: Timarcha oblongula

text:
Timarcha oblongula là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Fairmaire miêu tả khoa học năm 1880.

Chú thích

Tham khảo

Timarcha


title: Phước Sơn, Ninh Phước

text:
Phước Sơn là một xã thuộc huyện Ninh Phước, tỉnh Ninh Thuận, Việt Nam.

Địa lý
Xã Phước Sơn nằm ở phía bắc huyện Ninh Phước, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp thành phố Phan Rang – Tháp Chàm
Phía tây giáp xã Phước Vinh
Phía nam giáp các xã Phước Thái và Phước Hậu
Phía bắc giáp huyện Ninh Sơn.

Xã có diện tích 14,08 km², dân số năm 2019 là 11.453 người, mật độ dân số đạt 813 người/km².

Hành chính
Xã Phước Sơn được chia thành 6 thôn: Ninh Quý 1, Ninh Quý 2, Ninh Quý 3, Phước Thiện 1, Phước Thiện 2 và Phước Thiện 3.

Lịch sử
Ngày 22 tháng 11 năm 2002, Chính phủ ban hành Nghị định 97/2002/NĐ-CP. Theo đó, thành lập xã Phước Vinh trên cơ sở 4.557,06 ha diện tích tự nhiên và 9.569 người của xã Phước Sơn.

Sau khi điều chỉnh địa giới hành chính, xã Phước Sơn còn lại 1.459,48 ha diện tích tự nhiên và 13.776 người.

Chú thích

Liên kết ngoài


title: Casalvecchio Siculo

text:
Casalvecchio Siculo là một đô thị ở tỉnh Messina trong vùng Sicilia của Italia, có vị trí cách khoảng 170 km về phía đông của Palermo và vào khoảng 35 km về phía tây nam của Messina. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 1.074 người và diện tích là 33,4 km².

Casalvecchio Siculo giáp các đô thị: Antillo, Castroreale, Forza d'Agrò, Furci Siculo, Limina, Sant'Alessio Siculo, Santa Lucia del Mela, Santa Teresa di Riva, Savoca.

Lịch sử biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Messina
Đô thị Thành phố trung tâm Messina


title: Eleutherodactylus eurydactylus

text:
Eleutherodactylus eurydactylus là một loài ếch trong họ Leptodactylidae.
Nó được tìm thấy ở Brasil và Peru.
Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng ẩm ướt đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và các khu rừng vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.

Tham khảo

 Rodríguez, L., Martinez, J.L., Gascon, C., Jungfer, K.-H., Monteza, J.I. & Angulo, A. 2004. Eleutherodactylus eurydactylus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 7 năm 2007.

eurydactylus


title: Tủa Sín Chải

text:
Tủa Sín Chải là một xã thuộc huyện Sìn Hồ, tỉnh Lai Châu, Việt Nam.

Địa lý
Địa giới hành chính xã:
Phía đông giáp tỉnh Điện Biên và xã Nậm Mạ
Phía tây giáp xã Chăn Nưa
Phía nam giáp tỉnh Điện Biên với ranh giới là sông Đà
Phía bắc giáp xã Làng Mô.

Xã Tủa Sín Chải có diện tích 96,83 km², dân số năm 2004 là 3.284 người, mật độ dân số đạt 34 người/km².

Lịch sử
Ngày 2 tháng 1 năm 2004, Chính phủ ban hành Nghị định số 01/2004/NĐ-CP. Theo đó, sáp nhập bản Thành Chử của xã Sá Tổng (huyện Mường Lay) với 813 ha diện tích tự nhiên và 328 người vào xã Tủa Sín Chải.

Sau khi điều chỉnh địa giới hành chính, xã Tủa Sín Chải có 9.683 ha diện tích tự nhiên, dân số là 3.284 người.

Chú thích

Xem thêm


title: Cao bồi

text:
Cao bồi là những người chăn dắt bò, thường trên lưng ngựa, tại các điền trang ở Bắc Mỹ.

Từ nguyên
Từ cao bồi trong tiếng Việt bắt nguồn từ từ tiếng Pháp cow-boy. Từ cow-boy trong tiếng Pháp thì bắt nguồn từ từ tiếng Anh Mỹ cowboy.

Trong tiếng Anh, cao bồi được hiểu là: người chăn gia súc ở miền Tây nước Mỹ và cưỡi ngựa trong khi làm việc.

Rộng hơn, cao bồi chỉ một bộ phận người lao động sử dụng ngựa và chăn nuôi gia súc ở khắp châu Mỹ, châu Âu và châu Úc.

Nghĩa kế tiếp của cao bồi là một người anh hùng ưa phiêu lưu. Trong tiếng lóng, những lái xe hay phi công ẩu trong khi điều khiển phương tiện cũng được gọi là cao bồi.

Lịch sử
Cao bồi gắn liền với nghệ thuật thuần hóa và sử dụng ngựa.

Khoảng năm 1700 trước Công nguyên, người Hyksos, được cho là tiên phong trong lĩnh vực dùng ngựa, đánh chiếm Ai Cập và du nhập các kiến thức và kỹ năng dùng ngựa vào khắp vùng Tây Á.

Thế kỷ thứ 5, người Ả rập đạt trình độ điêu luyện trong việc nuôi và dùng ngựa.

Thế kỷ thứ 8, người Moors từ Bắc Phi xâm nhập và cai trị vùng bán đảo Iberia (Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, Andorra, Gibraltar ngày nay), đem theo nghệ thuật cưỡi ngựa vào châu Âu và đặc biệt có ảnh hưởng lớn đến nền văn hóa đương thời của Tây Ban Nha. Thuật ngữ "a la gineta" dùng để chỉ nhánh văn hóa mới về ngựa này.

Vào những năm 1490, các chiến binh Giáo hội Công giáo La Mã trục xuất người Moors khỏi lãnh thổ châu Âu sau gần 8 thế kỉ bị chiếm đóng.

Khi người châu Âu tìm ra châu Mỹ, đoàn người của Christopher Columbus là một trong những người đầu tiên đem theo các đàn gia súc, thợ chuyên về ngựa và kiến thức chăn nuôi ngựa vốn du nhập từ người Moors vào châu Mỹ. Hernán Cortés cũng đóng góp phần lớn vào việc đem văn hóa dùng ngựa vào México.

Người Tây Ban Nha cũng phổ biến nghệ thuật dùng ngựa khắp Nam Mỹ, đặc biệt là Argentina và Uruguay.

Ngoài cowboy, các nước nói tiếng Tây Ban Nha dùng "gaucho", người Pháp dùng từ "gardian" để chỉ cao bồi.

Thay đổi
Tuy nhiên cùng với sự phát triển của loạt phim Hollywood về miền Tây, hình ảnh "chàng chăn bò" dần được thay thế, và được hiểu rộng rãi như một người (thường là đàn ông) tính tình thẳng thắn, thường chiến đấu chống lại cái ác.

Chân dung
Cao bồi thường đội mũ rộng vành, đi ủng có gắn miếng thép ở gót để thúc ngựa, mặc quần bò Levi's, cưỡi ngựa giỏi, hay tham gia đấu súng và bắn giỏi bằng cả hai tay, uống rượu trong quán cũng là nơi thường xảy ra các cuộc đánh lộn.

Cao bồi trong tiếng Việt còn là từ chỉ người có trang phục, động tác hay cử chỉ thể hiện bản tính ngang tàng, bất cần.

Hãng thuốc lá Philip Morris trong một thời gian dài thường dùng hình ảnh chàng cao bồi trong quảng cáo cho nhãn thuốc Marlboro.

Xem thêm
 Văn hóa cao bồi hay lối sống miền Viễn Tây
 Tay súng

Tham khảo

Tây Hoa Kỳ
Cao bồi
Văn hóa dân gian Mỹ
Từ gốc Pháp


title: Dufourea sandhouseae

text:
Dufourea sandhouseae là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Michener mô tả khoa học năm 1937.

Chú thích

Tham khảo

Dufourea
Động vật được mô tả năm 1937


title: Jörmungandr

text:
Trong Thần thoại Bắc Âu, Jörmungandr (, phiên âm: ˈjɔrmunˌɡandr̥, tạm dịch là "con mãng khủng") hoặc Miðgarðsormr (tạm dịch là Mãng xà trần gian) là một con mãng khổng lồ chuyên sống ở nơi trũng sâu.

Đặc điểm
Trong thần thoại Bắc Âu, Jǫrmungandr được cho là con thứ của khổng nhân Angrboða với thần Loki, nhưng cũng có truyền thuyết dân gian Iceland cho là loài rết biển sống lâu mà thành tinh.

Trong các bài ca dao tối cổ, Jörmungandr xuất hiện trong lời kể lúc ngà say của thần Thor - nhân vật có thói quen phiêu lưu khắp hải dương để săn các quái vật. Sở dĩ trong chư thần, Thor nhớ rõ nó nhất vì ngài có ít nhất 8 lần chạm trán nó bằng cái lưới sắt, nhưng thường là thất bại vì con quái này rất hung hãn và da trơn láng.

Jörmungandr có đặc điểm khá tương đồng con xi vẫn trong văn hóa Á Đông, có lẽ là sự hình tượng hóa những vũng nước xoáy ở biển. Theo lời thần Thor trong một huyền ca, Jörmungandr có sống lưng thẳng và lắm gai nhọn, đầu hơi giống gấu rừng nhưng thân cá chình, da và vảy tuy trơn láng nhưng cực sắc. Vì thế, Thor phải rèn một cái lưới sắt nung 999 ngày, lại dùng mỏ neo làm móc câu và cái đầu bò làm mồi, mới khả dĩ tóm được nó. Tuy nhiên, Jörmungandr là con vật khôn lanh nên không ít lần quẫy tung lưới mà thoát, và điều này khiến Thor rất bực mình.

Ở các bản truyện hậu kỳ trung đại, hình tượng Jörmungandr thường gắn với những chiến tích oai hùng của các nhân vật tráng sĩ ở thời kỳ Ragnarök.

Lịch sử
Theo như văn xuôi Edda, Odin đã bắt ba đứa con của Loki là chó sói Fenrir, Jörmungandr và nữ thần địa ngục Hel. Jörmungandr bị ném xuống đại dương bao quanh Midgard. Con mãng xà lớn đến mức nó cuốn quanh cả thế giới và ngậm được cái đuôi nó. Khi nó trở mình thế giới sẽ lụi tàn. Kẻ thù lớn nhất của Mãng xà trần gian là thần Thor.

Trong Ragnarök (chương cuối của thần thoại Bắc Âu), trước ngày tận thế, Thor và Jörmungandr đã có trận tử chiến cuối cùng. Thor bị Jörmungandr cuốn chặt nhưng với chiếc đai lưng phép thuật, Thor lật ngược được tình thế và vung nhát búa chí mạng giết chết Jörmungandr. Tuy nhiên máu từ vết thương của Jörmungandr là chất kịch độc, Thor chỉ đi được 9 bước thì chết. Jörmungandr đại diện cho sự hỗn loạn còn Thor là hiện thân của trật tự. Trật tự và hỗn loạn luôn xung khắc và tự tiêu diệt lẫn nhau trong thời khắc tận thế là ý nghĩa của câu chuyện trong thần thoại Bắc Âu.

Nguồn tư liệu chính về Jörmungandr là văn xuôi Edda, Húsdrápa, Hymiskviða, và Völuspá. Những nguồn tư liệu kém quan trọng hơn bao gồm những hoán dụ trong thơ ca. Ví dụ trong Þórsdrápa, "cha của sợi dây dưới biển" được dùng làm hoán dụ tả Loki. Ngoài ra còn có những hình khắc trên đá từ thời cổ xưa.

Trong một câu chuyện khác của thần thoại Bắc Âu, có một lần vua của người lùn Útgarða-Loki vốn ghen ghét với Thor và sắp đặt một kế hoạch sỉ nhục anh. Útgarða-Loki đã thách thức Thor thực hiện 3 thử thách bao gồm: uống cạn rượu trong 1 cái sừng trâu, nhấc được chân của con mèo khổng lồ và đấu vật với một bà lão. Thor đều thất bại trước ba thử thách và trở thành trò cười. Vua Útgarða-Loki sau đó giải thích rằng sừng trâu được gắn với biển cả, con mèo lớn chính là Mãng xà Jörmungandr và bà lão là hiện thân của tuổi già. Đương nhiên Thor không thể uống cạn đại dương, nhấc được rắn Jörmungandr và chống lại tuổi già được.

Văn hóa
Trong kiến trúc Âu châu cổ điển, huyền thoại Jǫrmungandr thường được chạm ở giao điểm trần và cột hoặc cột và sàn công thự để biểu thị vũ trụ. Hình tượng này về sau được tích hợp với Ouroboros trong văn hóa gốc từ Hi Lạp để biểu hiện cái vô cùng.

Xem thêm

 Angrboða
 Loki

Tham khảo

Tài liệu
 Jan de Vries: Altgermanische Religionsgeschichte. Band 2: Die Götter – Vorstellungen über den Kosmos – Der Untergang des Heidentums. De Gruyter, Berlin/New York 2011, ISBN 978-3-11-002807-2.
 Rudolf Simek: Lexikon der germanischen Mythologie (= Kröners Taschenausgabe. Band 368). 3., völlig überarbeitete Auflage. Kröner, Stuttgart 2006, ISBN 3-520-36803-X.

Tư liệu

Thần thoại Bắc Âu
Rồng


title: Fermion

text:
Trong vật lý hạt, fermion (tiếng Việt đọc là Phéc-mi-ôn hay Phéc-mi-ông) là các hạt có spin bán nguyên. Các hạt này đặt theo tên của Enrico Fermi. Trong Mô hình chuẩn, có hai kiểu fermion cơ bản: quark và lepton. Vì các số fermion thường được bảo toàn xấp xỉ nên đôi khi chúng còn được gọi là các cấu tạo của vật chất. Nói nôm na, fermion là các hạt vật chất và boson là các hạt truyền lực.

Vì có spin nửa nguyên, khi một fermion quay 360°, hàm sóng của fermion sẽ đổi dấu. Đó được gọi là dáng điệu hàm sóng phản đối xứng của fermion. Điều này dẫn đến các fermion tuân theo thống kê Fermi-Dirac, hệ quả của nó là nguyên lý loại trừ Pauli - không có hai fermion nào có thể cùng chiếm một trạng thái cơ lượng tử vào cùng một thời điểm.

Các hạt Fermion

Quark
 up quark
 down quark
 strange quark
 charm quark
 bottom quark
 top quark

Lepton
 electron
 muon
 tauon
 neutrino (electron, muon, tauon)

Xem thêm
 Boson

Tham khảo

Fermion
Hạt hạ nguyên tử
Vật lý hạt
Khái niệm vật lý
Lý thuyết trường lượng tử


title: Wilhelmsthal

text:
Wilhelmsthal là một đô thị thuộc huyện Kronach trong bang Bayern của nước Đức.

Tham khảo


title: Chrysolina pala

text:
Chrysolina pala là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Bienkowski miêu tả khoa học năm 1998.

Chú thích

Tham khảo

Chrysolina


title: Consolidated Vultee XP-81

text:
Consolidated Vultee XP-81 là một mẫu máy bay tiêm kích hộ tống tầm xa, một chỗ, trang bị động cơ tuabin phản lực và động cơ tuabin cánh quạt, do hãng Consolidated Vultee Aircraft Corporation thiết kế và chế tạo. Dù đề án này khá hứa hẹn, nhưng do các vấn đề về động cơ kết hợp với Chiến tranh Thế giới II kết thúc nên đề án bị hủy bỏ.

Thiết kế và phát triển
2 mẫu thử nghiệm được ký hợp đồng chế tạo vào ngày 11/2/1944 và có tên định danh là XP-81. Việc lựa chọn động cơ dựa vào khả năng của động cơ phản lực cho phép máy bay đạt vận tốc lớn và động cơ cánh quạt cho phép máy bay có thời gian bay dài. XP-81 được thiết kế với động cơ tuabin cánh quạt General Electric TG-100 (sau này quân đội Mỹ định danh là XT31) ở mũi và động cơ tuabin phản lực GE J33 ở phía sau. Động cơ tuabin cánh quạt được sử dụng trong khi bay ở chế độ thường và hành trình, còn động cơ tuabin phản lực được dùng khi bay vận tốc lớn.

Lịch sử hoạt động
Chiếc XP-81 đầu tiên (số seri 44-91000) được hoàn thành vào tháng 1/1945 nhưng do việc phát triển động cơ tuabin cánh quạt gặp vấn đề nên nó chưa được lắp đặt cho máy bay. Sau đó người ta quyết định lắp một động cơ V-1650-7 Merlin hoàn thiện lấy từ một chiếc P-51D vào chỗ động cơ tuabin cánh quạt để bay thử nghiệm. Việc này mất 1 tuần và chiếc XP-81 trang bị động cơ Merlin được gửi tới căn cứ không quân Muroc, tại đây nó thực hiện chuyến bay đầu tiên vào ngày 11/2/1945. Trong suốt 10 giờ bay thử nghiệm, XP-81 cho thấy khả năng điều khiển tốt ngoại trừ việc mất ổn định hướng, nhưng nó đã được khắc phục nhanh chóng sau đó.

Trong khi 13 chiếc YP-81 thuộc lô tiền sản xuất được đặt chế tạo, việc có được các đảo Guam và Saipan đã khiến các máy bay tiêm kích hộ tống tốc độ cao, tầm xa là không còn cần thiết. Do đó trước ngày VJ, hợp đồng bị hủy bỏ, vào thời điểm này 85% khối lượng công việc kỹ thuật đã được hoàn thành. YP-81 về cơ bản giống mẫu thử nhưng nhẹ hơn, có động cơ tuabin cánh quạt GE TG-110 (XT41) mạnh hơn, cánh dịch ra sau 10 inch (0,25 m), vũ khí có 6 khẩu súng máy.50 cal (12,7 mm) hoặc 6 khẩu pháo 20 mm

Sau khi XP-81 trở lại Vultee Field, động cơ tuabin cánh quạt TG-100 được lắp đặt và thử nghiệm bay tiếp tục. Tuy nhiên, động cơ tuabin cánh quạt không tạo ra được công suất như thiết kế, lực đẩy tạo ra chỉ tương tự như động cơ Merlin (1.490 hp hay 1112 kW) nên hiệu năng cũng chỉ giới hạn như khi XP-81 lắp động cơ Merlin.

Khi chiến sự chấm dứt, 2 mẫu thử tiếp tục được thử nghiệm cho đến năm 1947, sau đó chúng được đưa đi làm nhiệm vụ khác.

Những chiếc còn sót lại
XP-81, số seri 44-91000, được lưu trữ ở Bảo tàng Quốc gia Không quân Hoa Kỳ gần Dayton, Ohio.
XP-81, số seri 44-91001, cũng được lưu trữ ở Bảo tàng Quốc gia Không quân Hoa Kỳ gần Dayton, Ohio.

Quốc gia sử dụng

 Không quân Lục quân Hoa Kỳ (để thử nghiệm)

Tính năng kỹ chiến thuật (XP-81)

Chú ý: Tính năng này được ước lượng với động cơ TG-100. Vũ khí chỉ mới được lên kế hoạch.

Đặc điểm riêng
Tổ lái: 1
Chiều dài: 44 ft 10 in (13,67 m)
Sải cánh: 50 ft 6 in (15,39 m)
Chiều cao: 14 ft 0 in (4,27 m)
Diện tích cánh: 425 ft² (39,5 m²)
Trọng lượng rỗng: 12.755 lb (5.786 kg)
Trọng lượng có tải: 19.500 lb (8.850 kg)
Trọng lượng cất cánh tối đa: 24.650 lb (11.180 kg)
Động cơ:
1 động cơ tuanbin phản lực General Electric J33-GE-5, lực đẩy 3.750 lbf (16,7 kN)
1 động cơ tuanbin cánh quạt General Electric XT31-GE-1 (TG-100), lực đẩy 2.300 hp (1.700 kW)

Hiệu suất bay
Vận tốc cực đại: 507 mph (440 knots, 811 km/h)
Tầm bay: 2.500 mi (2.200 nm, 4.000 km)
Trần bay: 35.500 ft (10.800 m)
Vận tốc lên cao: 5.300 ft/min (26 m/s)
Lực nâng của cánh: 106 lb/ft² (518 kg/m²)

Vũ khí
Pháo: 6 khẩu 20 mm (0,787 in)
Bom: 2.000 lb (900 kg)

Xem thêm

Máy bay có cùng sự phát triển
 Vultee XA-41

Máy bay có tính năng tương đương
 Fisher P-75 Eagle
 North American F-82 Twin Mustang
 Ryan XF2R Dark Shark

Tham khảo
Ghi chú

Tài liệu

 Ginter, Steve. Consolidated Vultee XP-81 (Air Force Legends Number 214). Simi Valley, California: Ginter Books, 2007. ISBN 0-942612-87-6.
 Green, William. War Planes of the Second World War, Volume Four: Fighters. London: Macdonald & Co. (Publishers) Ltd.,1961. ISBN 0-356-01448-7.
 Green, William and Gordon Swanborough. WW2 Aircraft Fact Files: US Army Air Force Fighters, Part 2. London: Macdonald and Jane's Publishers Ltd., 1978. ISBN 0-354-01072-7.
 Jenkins, Dennis R. and Tony R. Landis. Experimental & Prototype Hoa Kỳ Air Force Jet Fighters. North Branch, Minnesota, USA: Specialty Press, 2008. ISBN 978-1-58007-111-6.
 Knaack, Marcelle Size. Encyclopedia of US Air Force Aircraft and Missile Systems: Volume 1 Post-World War II Fighters 1945-1973. Washington, DC: Office of Air Force History, 1978. ISBN 0-912799-59-5.
 Winchester, Jim. The World's Worst Aircraft: From Pioneering Failures to Multimillion Dollar Disasters. London: Amber Books Ltd., 2005. ISBN 1-904687-34-2.

Liên kết ngoài
 Convair XF-81 on National Museum of the Hoa Kỳ Air Force

XP-81
P-81, Convair
Máy bay tiêm kích Hoa Kỳ
Máy bay hai động cơ
Máy bay động cơ turboprop
Máy bay động cơ hỗn hợp
Máy bay cánh quạt
Máy bay phản lực
Máy bay cánh dưới
Dự án máy bay hủy bỏ của Hoa Kỳ


title: Babelomurex glaber

text:
Babelomurex glaber là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Muricidae, họ ốc gai.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Babelomurex
Động vật được mô tả năm 1998


title: Rinorea hymenosepala

text:
Rinorea hymenosepala là một loài thực vật thuộc họ Violaceae. Đây là loài đặc hữu của Colombia.

Chú thích

Tham khảo
 Calderon, E. 1998. Rinorea hymenosepala. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

Rinorea
Thực vật đặc hữu Colombia


title: Mao tử có cựa

text:
Mao tử có cựa (danh pháp hai phần: Thrixspermum calceolus) là một loài lan đặc hữu của đông nam Úc.

Tại Việt Nam, cây có mặt ở các khu vực: Cao Bằng, Quảng Bình, Gia Lai.

Hình ảnh

Chú thích

Thrixspermum


title: Clermont-Créans

text:
Clermont-Créans là một xã thuộc tỉnh Sarthe trong vùng Pays-de-la-Loire tây bắc nước Pháp. Xã này có diện tích 18,1 km2, dân số năm 2006 là 1128 người.

Tham khảo
INSEE

Xã của Sarthe


title: Trégonneau

text:
Trégonneau () là một xã của tỉnh Côtes-d’Armor, thuộc vùng Bretagne, tây bắc Pháp.

Dân số
Người dân ở Trégonneau được gọi là Trégonnois.

Xem thêm
Xã của tỉnh Côtes-d’Armor

Tham khảo

Liên kết ngoài
French Ministry of Culture list for Trégonneau

Tregonneau


title: Merimnetria maculaticornis

text:
Merimnetria maculaticornis là một loài bướm đêm thuộc họ Gelechiidae. Nó là loài đặc hữu của Hawaii.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Insects of Hawaii. Volume 9, Microlepidoptera

Merimnetria
Loài đặc hữu của Hawaii


title: Micropterix amsella

text:
Micropterix amsella là một loài bướm đêm thuộc họ Micropterigidae. Nó được Heath mô tả năm 1975. Nó được tìm thấy ở Croatia.

Sải cánh dài 6–8 mm.

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài
Image

Micropterix
Động vật được mô tả năm 1975
Động vật châu Âu
Động vật đặc hữu Croatia


title: Saint-Crépin-de-Richemont

text:
Saint-Crépin-de-Richemont là một xã, nằm ở tỉnh Dordogne vùng Aquitaine của Pháp. Xã này có diện tích 25,58 kilômét vuông, dân số năm 2006 là 222 người. Xã nằm ở khu vực có độ cao trung bình 147 m trên mực nước biển.

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Saint-Crépin-de-Richemont trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia

Saint-Crepin-de-Richemont


title: Grue

text:
Grue  có thể đề cập đến:

Grues, Vendée, một xã của Pháp
 Grue, Na Uy


title: Gonophora akalankita

text:
Gonophora akalankita là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Maulik miêu tả khoa học năm 1919.

Chú thích

Tham khảo

Gonophora


title: Chú bé đánh giày

text:
Chú bé đánh giày là một phim hoạt hình ngắn của tác giả Doãn Thành. Bộ phim đã đoạt giải cao nhất - Cánh diều Bạc - tại Liên hoan phim ngắn 2009.

Nội dung

Có một chú bé đánh giày nhỏ xíu thường ngủ trong ống cống ở một công trường xây dựng.

Chú bé còn bé lắm nhưng đã phải tự mình bươn trải kiếm sống. Mà tìm khách để đánh giày đâu có dễ dàng, nhiều khi bụng đói meo mà chú ta chẳng có gì để ăn cả. Có khi may mắn, kiếm được ít tiền nhờ vị khách sộp, chú lại bị những đứa trẻ lang thang lớn tuổi hơn trấn lột.

Thế nhưng, giữa bao khó khăn, chú lại nhận được những món quà đơn sơ mà xiết bao quý giá như ổ bánh mì nóng hổi. Và chính đứa bé nghèo đói, thiệt thòi này đã sẻ chia cái bánh mì cho một chú cún nhỏ đang đói lả như mình…

Nhân vật
Nhân vật chú bé đánh giày của Doãn Thành được tạo hình rất ngộ nghĩnh và sáng tạo. Đó là một bé trai nhỏ lũn cũn, sống trong ống cống ở một công trường xây dựng, kiếm sống bằng công việc đánh giày cho khách. Một thân một mình giữa nơi phố xá nhộn nhịp, cậu bé ấy đã rất chật vật chỉ để làm dịu đi những cơn đói mỗi ngày. Đã có nhiều khó khăn xảy ra, thế nhưng trong trái tim nhỏ bé và đơn côi ấy, vẫn ấm áp tình yêu thương, sẵn sàng sẻ chia với chú Cún hoang tội nghiệp.

Ê-kíp
 Đạo diễn: Doãn Thành
 Thiết kế mĩ thuật: Doãn Thành
 Âm nhạc: Nam Hoài (Mandylee), Doãn Thành
 Dựng phim: Nguyễn Thị Thư (Vampiror), Doãn Thành

Sự kiện thú vị
Bộ phim là đề án tốt nghiệp năm 2007 của Doãn Thành khi đang là sinh viên trường Đại học Sân khấu - Điện ảnh Hà Nội.

Xem thêm

 Hình ảnh trong phim: 1 2  3  4  5  6  7
 Làm quen với đạo diễn phim "Chú bé đánh giày"

Phim hoạt hình Việt Nam
Phim thiếu nhi Việt Nam
Phim năm 2007