title: Nơi ấn định cho điều tra dân số

text:
Nơi ấn định cho điều tra dân số (tiếng Anh: census-designated place hay CDP) là một nơi hoặc khu vực được Cục điều tra dân số Hoa Kỳ nhận dạng nhằm dành cho mục đích thống kê. CDP được đặt ra nhằm mục đích thống kê mỗi 10 năm một lần như phần đối trọng với các nơi hợp nhất như thành phố, thị trấn và làng. CDP là các cộng đồng thiếu chính quyền tự quản riêng của mình nhưng về hình thể thì giống như các nơi hợp nhất. Nơi ấn định cho điều tra dân số được đặt ra để cung cấp dữ liệu về các khu vực định cư tập trung dân số có tên nhưng chưa chính thức hợp nhất theo luật tiểu bang mà nó nằm trong đó. Ranh giới của CDP không có tình trạng pháp lý chính thức.

Tổng quan
Ranh giới của các nơi này có thể được định nghĩa với sự hợp tác của các giới chức bộ lạc hoặc địa phương nhưng không được xác định rõ ràng và không ảnh hưởng gì đến tình trạng của chính quyền địa phương hoặc việc hợp nhất; vì thế lãnh thổ được ấn định chỉ đơn giản là những thực thể dành cho thống kê điều tra dân số. Ranh giới của các nơi này có thể thay đổi từ lần điều tra dân số này sang lần điều tra dân số khác, cứ mỗi 10 năm một lần, để phản ánh sự thay đổi về mô hình các khu định cư. Hơn nữa, vì là những thực thể thống kê, ranh giới của các Nơi ấn định cho điều tra dân số này có thể không tương xứng với khu đất địa phương có cùng tên. Các cộng đồng được công nhận có thể được chia thành hai hoặc nhiều CDP trong khi về mặt khác thì hai hoặc nhiều cộng đồng như thế có thể được kết hợp thành một CDP. Một CDP cũng có thể bao gồm phần đất chưa hợp nhất của một cộng đồng đã có nơi mà phần còn lại của nó lại nằm trong một khu đã được hợp nhất.

Dân số và nhân khẩu của một khu CDP được tính vào dữ liệu của một phân vùng của quận mà chứa CDP đó. Không có trường hợp nào một CDP được định nghĩa nằm trong ranh giới một khu vực mà Cục điều tra dân số Hoa Kỳ xem như một thành phố, làng hay khu đã được hợp nhất. Tuy nhiên, Cục điều tra dân số tính các thị trấn trong các tiểu bang thuộc vùng Tân Anh Cát Lợi và tiểu bang New York cũng như các xã tại một số tiểu bang khác là những tiểu khu dân sự (Minor Civil Division) mặc dù chúng là những vùng tự quản đã hợp nhất trong các tiểu bang đó.

Lý do ấn định các khu như thế
Có một số lý do để ấn định các Nơi ấn định cho điều tra dân số:
 Khu vực có tính đô thị hơn những vùng xung quanh nó, có sự tập trung dân số với một trung tâm dân cư xác định, ví dụ như Whitmore Lake, Michigan hay Hershey, Pennsylvania.
 Một nơi đã từng được hợp nhất và nay bị giải thể hoặc bị một thị trấn lân cận sáp nhập một phần nhưng cựu thị trấn này hay một phần của nó vẫn còn được ghi nhận trong điều tra dân số như một CDP vì hội đủ điều kiện của một CDP. Ví dụ là làng trước đây có tên là Covedale, Ohio so sánh với khu ấn định cho điều tra dân số Covedale (CDP), Ohio.
 Việc ấn định CDP có thể được áp dụng cho các căn cứ quân sự lớn (hay các khu của một căn cứ quân sự) không nằm trong ranh giới của bất cứ một cộng đồng hiện hữu, ví dụ như Đồn Campbell North và Đồn Knox tại tiểu bang Kentucky.
 Trong một số trường hợp, một CDP có thể được ấn định cho một khu đô thị vây quanh một khu tự quản đã được hợp nhất, ví dụ Đại Galesburg, Michigan hay Đại Upper Marlboro, Maryland.
 Trong một số trường hợp, ranh giới của một khu hợp nhất có thể cắt đôi một cộng đồng được công nhận. Ví dụ như Bostonia, California bị địa giới thành phố El Cajon phân ly thành hai mãng. USGS đặt trung tâm của Bostonia bên trong El Cajon.
 Cục điều tra dân số Hoa Kỳ coi tất cả các "xã (Hoa Kỳ" là những nơi ấn định cho điều tra dân số mặc dù dưới luật các tiểu bang đó thì các xã là những nơi đã hợp nhất.
 Tại một số tiểu bang, một CDP có thể được định nghĩa nằm bên trong một khu đã được hợp nhất mà vì lý do điều tra dân số đã xếp nó thành một tiểu khu dân sự. Ví dụ, các thị trấn tại Massachusetts và Connecticut là những khu hợp nhất nhưng cũng có thể bao gồm các khu đô thị và thôn quê. CDP có thể được định nghĩa để mô tả các khu đô thị bên trong các đô thị tự quản như thế như trường hợp North Amherst, Massachusetts. Một ví dụ khác là Cumberland Head, New York, một phần của Plattsburgh, New York.
 Một số CDP tiêu biểu cho một tập hợp một số cộng đồng lân cận, ví dụ như Shorewood-Tower Hills-Harbert, Michigan hay Egypt Lake-Leto, Florida. Tuy nhiên, Cục điều tra dân số Hoa Kỳ đã đề nghị chấm dứt phương thức này trong kỳ điều tra dân số năm 2010.
 Hawaii là tiểu bang duy nhất không có các khu đô thị tự quản dưới cấp quận được Cục điều tra dân số Hoa Kỳ công nhận. Dữ liệu về các nơi tại Hawaii được báo cáo như là các CDP trong điều tra dân số.
Tại một số tiểu bang, Cục điều tra dân số Hoa Kỳ có thể ấn định toàn bộ một tiểu khu dân sự (MCD) thành một CDP (Ví dụ Thị trấn West Bloomfield, Michigan hay Reading, Massachusetts). Việc ấn định như thế được dùng tại các tiểu bang nơi có các tiểu khu dân sự hoạt động với thẩm quyền chính quyền mạnh và cung ứng các dịch vụ tương đương với một khu đô thị tự quản (Tân Anh Cát Lợi, các tiểu bang Trung-Đại Tây Dương, Michigan, và Wisconsin).

Xem thêm
Thành phố tại Hoa Kỳ
Xã của Hoa Kỳ
Quận của Hoa Kỳ

Ghi chú

Tham khảo
 Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, Bộ phận địa lý, "Các tập tin về ranh giới địa đồ", Nơi ấn định cho điều tra dân số. Chi nhánh thực hiện vẽ bản đồ, ngày 18 tháng 7 năm 2001.
 Cục điều tra dân số, "Tiêu chuẩn ấn định ranh giới các khu vực thống kê điều tra dân số năm 2000", Census Designated Places (CDPs) - Census 2000 Criteria.
 Cục điều tra dân số, Sách hướng dẫn tham khảo các khu địa lýl, Bộ Thương mại Hoa Kỳ.

Địa lý Cục điều tra dân số Hoa Kỳ


title: Lãnh công màu hung

text:
Lãnh công màu hung hay cánh thư chói đồng (danh pháp hai phần: Fissistigma cupreonitens) là một loài thực vật thuộc họ Annonaceae (họ Na). Đây là loài đặc hữu của Trung Quốc. Mọc tại các khu vực nhiều rừng tại độ cao từ 300 tới 1.000 m trong địa bàn tỉnh Quảng Tây

Tuy nhiên, theo Danh lục các loài thực vật Việt Nam, loài cây này cũng có ở Việt Nam, tại Lạng Sơn và Thái Nguyên.

Đặc điểm
Cây bụi trườn, dài tới 8 m, mọc rải rác trong rừng trên khu vực núi đất.

Chú thích

Tham khảo

 China Plant Specialist Group 2004. Fissistigma cupreonitens . 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Việt Nam
C
Thực vật đặc hữu Trung Quốc


title: Serécourt

text:
Serécourt là một xã ở tỉnh Vosges, vùng Grand Est, Pháp. Xã này có diện tích 13,7 kilômét vuông dân số năm 1999 là 103 người. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 370 m trên mực nước biển.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Serécourt trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia
 Serécourt trên trang mạng của INSEE
 Serécourt trên trang mạng của Quid
 Localisation de Serécourt trên bản đồ Pháp với các xã giáp ranh
 Plan de Serécourt sur Mapquest

Xã của Vosges


title: Quận Perquimans, North Carolina

text:
Quận Perquimans là một quận nằm ở bang Bắc Carolina.  Tại thời điểm năm 2000, quận có dân số 11.368 người. Quận lỵ đóng ở Hertford.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có tổng diện tích 329 dặm Anh vuông (852 km²), trong đó, 247 dặm Anh vuông (640 km²) là diện tích đất và 82 dặm Anh vuông (212 km²) trong tổng diện tích (24,86%) là diện tích mặt nước.

Các quận giáp ranh
Quận Pasquotank (đông)
Quận Chowan (tây nam)
Quận Gates (tây bắc)

Thông tin nhân khẩu
Theo cuộc điều tra dân số tiến hành năm 2000, quận này có dân số 11.368 người, 4.645 hộ, và 3.376 gia đình sinh sống trong quận này. Mật độ dân số là 46 người trên mỗi dặm Anh vuông (18/km²). Đã có 6.043 đơn vị nhà ở với một mật độ bình quân là 24 trên mỗi dặm Anh vuông (9/km²).  Cơ cấu chủng tộc của dân cư sinh sống tại quận này gồm 70,82% người da trắng, 27,99% người da đen hoặc người Mỹ gốc Phi, 0,18% người thổ dân châu Mỹ, 0,21% người gốc châu Á, 0,03% người các đảo Thái Bình Dương, 0,13% từ các chủng tộc khác, và 0,64% từ hai hay nhiều chủng tộc.  0,60% dân số là người Hispanic hoặc người Latin thuộc bất cứ chủng tộc nào.

Có 4,645 hộ trong đó có 28,20% có con cái dưới tuổi 18 sống chung với họ, 56,50% là những cặp kết hôn sinh sống với nhau, 12,60% có một chủ hộ là nữ không có chồng sống cùng, và 27,30% là không gia đình. 24,10% trong tất cả các hộ gồm các cá nhân và 11,90% có người sinh sống một mình và có độ tuổi 65 tuổi hay già hơn.  Quy mô trung bình của hộ là 2,42 còn quy mô trung bình của gia đình là 2,86,

Phân bố độ tuổi của cư dân sinh sống trong huyện là 23,00% dưới độ tuổi 18, 6,80% từ 18 đến 24, 24,40% từ 25 đến 44, 26,60% từ 45 đến 64, và 19,30% người có độ tuổi 65 tuổi hay già hơn.  Độ tuổi trung bình là 42 tuổi. Cứ mỗi 100 nữ giới thì có 91,30 nam giới. Cứ mỗi 100 nữ giới có độ tuổi 18 và lớn hơn thì, có 87,50 nam giới.

Thu nhập bình quân của một hộ ở quận này là $29.538, và thu nhập bình quân của một gia đình ở quận này là $35.212, Nam giới có thu nhập bình quân $27.251 so với mức thu nhập $18.728 đối với nữ giới. Thu nhập bình quân đầu người của quận là $15.728, Khoảng 13,90% gia đình và 17,90% dân số sống dưới ngưỡng nghèo, bao gồm 27,20% những người có độ tuổi 18 và 15,80% là những người 65 tuổi hoặc già hơn.

Thành phố và thị xã
Hertford
Winfall

Cộng đồng không hợp nhất
Belvidere

Tham khảo

Quận của North Carolina


title: Crimnologa

text:
Crimnologa là một chi bướm đêm thuộc phân họ Olethreutinae trong họ Tortricidae.

Các loài
Crimnologa fletcheri Bradley, 1965
Crimnologa perspicua Meyrick, 1920

Xem thêm
Danh sách các chi của Tortricidae

Chú thích

Tham khảo

 tortricidae.com

Olethreutini


title: Civilization

text:
Sid Meier's Civilization hay gọi tắt là Civilization là một game chiến lược tạo bởi Sid Meier và Bruce Shelly cho hãng MicroProse trong năm 1991. Mục tiêu của trò chơi này nhằm "xây dựng một đế chế để thử thách thời gian": khởi đầu tư năm 4000 trước công nguyên và các người chơi nỗ lực mở rộng và phát triển đế chế của mình qua thời gian từ thời cổ đại đến thời cận đại.

Civilization đầu tiên được thiết kế chạy trên môi trường DOS dành cho PC. Qua nhiều lần cải tiến và thay đổi giao diện, hiện nay trò chơi này có thể được chơi trên nhiều nền tảng khác nhau, bao gồm Windows, Macintosh, Amiga, Atari ST, PlayStation, N-Gage và Super Nintendo. Tại Việt Nam, phải hơn 5 năm sau khi chính thức ra đời từ năm 1991, Civilization mới được phát hành lần đầu tiên trong những năm 1996 - 2000.

Luật chơi

Civilization là một trò chơi chiến lược trong đó người chơi đóng vai trò người cai quản một nền văn minh, bắt đầu với chỉ một đơn vị xây dựng (settler unit) và nhiều lần nỗ lực để xây dựng một đế chế cạnh tranh với từ 2 đến 6 hoặc đến 12 nền văn minh khác hoặc nhiều hơn tùy theo phiên bản hoặc cách chọn của người chơi. Trò chơi có áp dụng một số nguyên lý của quản lý kinh tế học vi mô (dù theo đánh giá việc áp dụng ít hơn các games khác). Bên cạnh việc phải mở rộng vùng đất đai cai quản và đồng thời bảo vệ phúc lợi của các citizens hay người dân của mình, người chơi còn phải đưa ra nhiều quyết định về việc phải xây thành phố mới ở đâu, sử dụng đơn vị nào hay cải tiến nào cho mỗi thành phố của mình, nghiên cứu những thành tựu khoa học nào và làm sao để khai thác những vùng đất xung quanh mỗi thành phố hợp lý nhất. Người chơi còn thường bị quấy rầy bởi nhiều barbarians, những đơn vị phiến quân hay cướp có thể làm giảm bớt hay tiêu diệt binh lực của người chơi.

Trước khi trò chơi bắt đầu, người chơi phải chọn đội chơi của mình, thường là một quốc gia nào đó trên thế giới, như Người Aztec cổ đại (Aztecs), người Mỹ (Americans), Mông Cổ (Mongols), hay người Ý (Đế quốc La Mã). Mỗi nền văn minh thường được lãnh đạo bởi một lãnh tụ là một nhân vật lịch sử nổi tiếng, ví dụ Cleopatra của Ai Cập trong loạt trò chơi Civilization 2, hay Julius Caesar cho người Roman.

Giải thưởng
Dòng game Civilization giành được khá nhiều giải thưởng, thường dành cho game chiến lược hay nhất và game theo lượt hay nhất. Đơn cử trường hợp của Civilization IV giành giải thưởng của IGN (PC Game of the Year trong 2005, xếp hạng cao hơn F.E.A.R. và Guild Wars, Best Strategy Game và Best Online Game của năm 2005). Civilization IV cũng giành giải Game chiến lược của Năm (Strategy Game of the Year) và giải cho hạng mục soundtrack của game trong năm 2010 cho bài hát Baba Yetu (Best Instrumental Arrangement Accompanying Vocalist) tại lần trao giải Grammy 2010. Đây cũng là giải Grammy đầu tiên được trao cho một theme game.

Xem thêm
Civilization V
Sid Meier's Colonization

Tham khảo

Trò chơi trên Windows
Trò chơi trên macOS
Trò chơi điện tử năm 1991
Trò chơi điện tử chiến thuật theo lượt
Trò chơi Amiga
Trò chơi Atari
Trò chơi DOS
Trò chơi PlayStation
Trò chơi N-gage
Trò chơi điện tử 4X
Trò chơi Super Nintendo Entertainment System


title: Dactylispa spinulosa

text:
Dactylispa spinulosa là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Gyllenhal miêu tả khoa học năm 1817.

Chú thích

Tham khảo

Dactylispa


title: Collobrières

text:
Collobrières là một xã thuộc tỉnh Var trong vùng Provence-Alpes-Côte d’Azur, Pháp. Xã này có diện tích 112,68 km², dân số năm 2006 là 1691 người. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 131 mét trên mực nước biển.
Collobrières nằm ở trung tâm Massif des Maures. Xã chỉ có một tuyến đường duy nhất chạy qua.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
  Trang mạng chính thức
  Visite d'une châtaigneraie à Collobrières et informations générales sur la châtaigneraie des maures
  Collobrières trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia
  Monastère Notre-Dame de Clémence de La Verne

Xã của Var


title: Limé

text:
Limé  là một xã ở tỉnh Aisne, vùng Hauts-de-France thuộc miền bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Aisne

Tham khảo

Lime


title: Tipula doriae

text:
Tipula doriae là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng sinh thái Palearctic.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Karabo Modise

text:
Karabo Modise (sinh ngày 20 tháng 7 năm 1988 tại Botswana) là 1 vận động viên cricket người Botswana và hiện đang chơi cho đội tuyển quốc gia của mình.

Liên kết khác

Sinh năm 1988
Nhân vật còn sống


title: Megachile armstrongi

text:
Megachile armstrongi là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Perkins & Cheesman mô tả khoa học năm 1928.

Chú thích

Tham khảo

A
Động vật được mô tả năm 1928


title: Tây Phi thuộc Pháp

text:
Tây Phi thuộc Pháp (tiếng Pháp: Afrique occidentale française, viết tắt: AOF) là một liên bang 8 xứ thuộc địa của Pháp ở châu Phi gồm: Mauritanie, Sénégal, Soudan thuộc Pháp (nay là Mali), Guinée thuộc Pháp (nay là Guinée), Côte d'Ivoire, Niger, Thượng Volta (nay là Burkina Faso) và Dahomey (nay là Bénin).

Liên bang này được thành lập vào năm 1895. Lúc đầu chỉ có 4 xứ Sénégal, Soudan thuộc Pháp, Guinée thuộc Pháp và Côte d'Ivoire. Đứng đầu liên bang là tổng toàn quyền, lúc đầu đóng ở Saint-Louis (Sénégal) về sau đóng ở Dakar (cũng thuộc Sénégal). Các xứ khác lần lượt gia nhập sau. Năm 1958, Tây Phi thuộc Pháp giải thể.

Tây Phi thuộc Pháp rộng 4.689.000 km² (phần lớn là hoang mạc và bán hoang mạc Sahara).

Tóm tắt
Toàn quyền của Tây Phi thuộc Pháp kể từ năm 1895 thường trú tại Saint-Louis, năm 1902 dời đến Dakar. Toàn quyền trực tiếp chịu trách nhiệm trước Chính phủ Paris. Mỗi một thuộc địa của Tây Phi thuộc Pháp, ví dụ như Sénégal và Dahomey, mỗi nơi có một vị phó toàn quyền, quản hạt khu vực này. Phó toàn quyền trực tiếp chịu trách nhiệm trước toàn quyền. Toàn quyền và Bộ Thuộc địa của Chính phủ Paris cùng nhau chịu trách nhiệm xác định ứng cử viên phó toàn quyền, báo cáo thông qua Nghị viện Pháp để hạch chuẩn, tán thành thăng chức.

Bắt đầu từ năm 1946, chính phủ thực dân thành lập Đại Uỷ ban Tây Phi thuộc Pháp tại Dakar, coi là cơ quan cố vấn cho toàn quyền. Mỗi một thuộc địa dưới quyền bầu hai vị đại biểu coi là thành viên của đại uỷ ban, thông thường cũng chính là phó toàn quyền và một người châu phi của thuộc địa đó, trừ bốn công xã của Sénégal thời kì đầu ra, toàn bộ cư dân châu Phi của Tây Phi thuộc Pháp không có quyền lợi như quyền bầu cử giống với cư dân Pháp.

Về phương diện quản lí mỗi thuộc địa của Tây Phi thuộc Pháp, điều tối quan trọng chính là thiết lập cơ quan hành chính tên là Vòng thống trị (en). Vòng thống trị do một người Pháp giữ chức khu trưởng, quản lí một số khu hành chính cỡ nhỏ, những khu hành chính nhỏ kiểu này chỉ quản lí một số thôn làng, do người Pháp ra lệnh bổ nhiệm tù trưởng châu Phi quản lí. Khu trưởng của vòng thống trị trực tiếp chịu trách nhiệm trước phó toàn quyền của mỗi thuộc địa đơn lẻ, tù trưởng châu Phi của tiểu khu hành chính chịu trách nhiệm trước khu trưởng Pháp của vòng thống trị.

Phương thức thống trị
Sự cai trị của Pháp đối với Tây Phi về tổng thể thuộc loại trực tiếp thống trị, người Pháp là khu trưởng hành chính tối cao, có sẵn quyền lực tuyệt đối. Tù trưởng địa phương chỉ là công cụ để người Pháp thực dân và thống trị, không có bất kì thực quyền gì.

Pháp trong quá trình chinh phục Tây Phi gặp phải sự kháng cự anh dũng của nhân dân Tây Phi do thủ lĩnh truyền thống (quốc vương và tù trưởng) tổ chức và lãnh đạo. Dù cho sau khi trấn áp những cuộc kháng cự này, nhà thực dân Pháp vẫn chưa hoàn hồn, lòng còn kinh sợ. Vì lẽ đó, nên người Pháp quyết định tiêu diệt nhà nước châu Phi và tổ chức bộ lạc có khả năng trở thành lực lượng lãnh đạo chống Pháp, quy hoạch lại khu vực hành chính, loại bỏ quyền lực của thủ lĩnh truyền thống, sai phái quan chức các cấp, thúc đẩy thực hành pháp lệnh của nước tôn chủ, trực tiếp thống trị cư dân người địa phương. Dù những tù trưởng địa phương đó đảm nhận làm tay sai của thực dân, cũng thường không phải là tù trưởng truyền thống từ lúc đầu, mà là "người trung thành" châu Phi do người Pháp tái uỷ nhiệm (trong đó rất nhiều người hoàn toàn không xuất thân từ thượng tầng của bộ lạc, mà từng là "người lập công" lúc quân đội thực dân Pháp chinh phục).

Người Pháp hi vọng cuối cùng rằng, đem những mảnh ruộng đất này dung hợp vào trong nước Pháp về phương diện văn hoá và chính trị. Trong loại thể chế này, người Pháp rất ít lợi dụng tầng lớp thực quyền của người địa phương châu Phi, mà chủ yếu dựa vào thể chế mới của bản thân họ nhằm duy trì thống trị. Để thúc đẩy thực hành "chính sách đồng hoá" tại Tây Phi, năm 1912 nhà cầm quyền Pháp chế định "Luật nhập tịch", quy định bất kì ai sinh ra ở Tây Phi thuộc Pháp "có thể hết lòng trung thành nước Pháp hoặc đảm nhiệm công chức trên 10 năm, có thể đọc - hiểu hoặc viết bằng tiếng Pháp, có được tư liệu sinh hoạt, có đủ phẩm chất tốt lành", mới có thể lấy được quyền công dân Pháp. Hiển nhiên trong các cư dân châu Phi chỉ có một số rất nhỏ tầng lớp tri thức và thượng tầng người địa phương mới phù hợp những điều kiện này, có khả năng trở thành "công dân Pháp", nhưng tuyệt đại đa số người châu Phi trôi nổi thành "thần dân Pháp" mà không có quyền công dân. Pháp khó chi trả số tiền cực lớn cho việc đồng hoá toàn diện người châu Phi, nên chỉ có thể nghĩ cách kiểm soát trực tiếp cư dân châu Phi.

Cách làm của người Anh Quốc thì tương phản: Họ không sáng lập chế độ thống trị mới kiểu đó giống như Pháp, mà là lợi dụng hệ thống quyền lực địa phương của châu Phi với mọi khả năng để thực hiện thống trị và thực dân. Đối lập với phương thức thống trị của người Anh Quốc, người Pháp rõ ràng tương đối bạo lực, thường hay vận dụng các thủ đoạn như cưỡng bách lao động và giam cấm mà duy trì thống trị, đào bới giành lấy lợi ích. Pháp cũng không giống Anh kiểu này, người Anh dùng một phần thu nhập thuộc địa mà nuôi sống người châu Phi, bồi dưỡng giai cấp trung lưu ở địa phương đó (nhà cầm quyền thực dân Anh Quốc xác định thuế trực tiếp hằng năm mà mỗi nơi cần phải giao nộp, do quan chức địa phương thu thuế. Chính quyền địa phương thu giữ phần lớn thuế để trả lương cho quan chức địa phương và chi phí xây dựng công trình hạ tầng xã hội, phần còn lại nộp lên nhà cầm quyền thực dân Anh), người Pháp đem toàn bộ thu nhập chiếm làm của mình.

Ý nghĩa thống trị

Ý nghĩa tích cực
Dưới sự thống trị của nhà cầm quyền thực dân Pháp, Tây Phi dần dần hiện ra một môi trường xã hội mới tinh. Trật tự xã hội chuyển biến tốt đẹp, tổ chức chính quyền lớn mạnh hơn so với trước đây, giữa các bộ lạc đã thiết lập quan hệ hữu nghị; sau khi bãi bỏ chế độ nô lệ, kinh tế thị trường tự do bắt đầu xuất hiện, mọi người có thể tự do đi lại; điều kiện giao thông và thông tin liên lạc đa phần là cải thiện, đường sắt và tuyến đường điện báo đều xuất hiện ở Tây Phi.

Sự phát triển kinh tế thuộc địa và xây dựng mạng lưới vận tải giao thông, đã thúc đẩy sự trỗi dậy và phát triển một loạt thành phố cận đại tại khu vực khai thác mỏ, trung tâm thương mại, dọc theo đường sắt và đường cao tốc, và ven các cảng biển.

Những điều này đã gia tăng thúc đẩy dòng chảy tự do của cá nhân và hàng hoá, có lợi cho việc nâng cao lực lượng sản xuất của Tây Phi, đã xúc tiến dòng chảy tài nguyên và giao lưu văn hoá trong nội bộ Tây Phi, đã mở đầu cục diện chuyển đổi và phát triển của xã hội Tây Phi từ kinh tế truyền thống sang kinh tế thuộc địa.

Tính hạn chế
Nhà cầm quyền thực dân Pháp vận dụng thủ đoạn kinh tế và thủ đoạn hành chính mang tính cưỡng chế, từng bước thiết lập hệ thống cướp đoạt thương mại lấy trao đổi không ngang giá làm cơ sở, đem kết cấu kinh tế truyền thống của xã hội Tây Phi cải biến thành kết cấu kinh tế thuộc địa phù hợp với sự cướp đoạt mà tư bản độc quyền châu Âu cần, khiến cho Tây Phi dần dần trở thành chư hầu cung cấp nguyên liệu nông nghiệp và thị trường bán phá giá thương phẩm cho nước tôn chủ của chủ nghĩa tư bản châu Âu.

Đến đầu thế kỉ XX, các nơi Tây Phi đã hình thành sơ bộ nguyên mẫu kết cấu kinh tế thuộc địa không bình thường lấy việc sản xuất, xuất khẩu cây trồng của nền kinh tế một sản phẩm làm đặc trưng và ngành công nghiệp gia công cực kì không phát triển. Các nhà tư bản độc quyền châu Âu thu mua hoa màu kinh tế có giá thành thấp do địa phương sản xuất tại Tây Phi, bán các hàng tiêu dùng mà người Tây Phi cần như lương thực, vải vóc,... với giá cao, thông qua cánh kéo giá cả (en) mua rẻ bán đắt hòng đoạt lấy lợi nhuận siêu ngạch.

Lịch sử
nhỏ|Bản đồ bảy thuộc địa của Tây Phi thuộc Pháp năm 1936. Thượng Volta thuộc Pháp - thuộc địa thứ tám, bị các nước láng giềng chia cắt trong khoảng thời gian này. Sudan thuộc Pháp còn bao gồm phần lớn khu vực của nửa phía đông Mauritanie ngày nay.
Sau khi nhà thực dân Pháp tiến vào phía tây châu Phi, đã lấy được lượng lớn lãnh thổ trong quá trình tranh giành với nước thực dân khác. Những khu vực này ban đầu là một bộ phận của thuộc địa Sénégal hoặc là thực thể độc lập riêng biệt, do phía quân đội tiến hành thống trị, được gọi là Lãnh thổ quân quản (Military Territories).

Trên các vùng đất Tây Phi bị thực dân Pháp xâm lược, có các vương quốc lớn mạnh và thống nhất kiểu này như Toucouleur, Wassoulou và Dahomey; nhưng một số khu vực khác đã phân bố rất nhiều bộ lạc thị tộc, liên minh bộ lạc nguyên thuỷ, cùng với tiểu tù trưởng quốc, tiểu vương quốc. Đối với cái trước, nhà thực dân Pháp cho xâm chiếm bằng vũ lực với ưu thế tuyệt đối; đối với cái sau, thường xuyên sử dụng thủ đoạn lừa gạt như kết minh, giao ước, v.v đem chúng thiết kế vào trong phạm vi thế lực của bản thân, rồi sau đó tiến hành chiếm đóng. Vào cuối những năm 1890, chính phủ Pháp bắt đầu trực tiếp thống trị những lãnh thổ mới giành được này, đồng thời đem lãnh thổ Gabon về phía tây chuyển quyền quản hạt từ một toàn quyền duy nhất của Sénégal, sang trực tiếp chịu trách nhiệm trước Bộ Hải ngoại Pháp. Jean-Baptiste Chaudié - vị toàn quyền Sénégal đầu tiên, được lệnh bổ nhiệm vào ngày 16 tháng 6 năm 1895, và mảng lãnh thổ này chính thức được đặt tên là Tây Phi thuộc Pháp vào năm 1904. Pháp đem Sénégal, Sudan thuộc Pháp, Guinée thuộc Pháp và Bờ Biển Ngà hợp lại thành Liên bang Tây Phi thuộc Pháp. Dahomey, Niger và Thượng Volta lần lượt hợp nhất vào thuộc địa Tây Phi thuộc Pháp vào năm 1904, 1908 và 1910, Mauritanie trôi nổi thành thuộc địa của Pháp vào năm 1912 cũng hợp nhất vào Tây Phi thuộc Pháp vào năm 1920. Các nơi như Gabon về sau trở thành một bộ phận của Châu Phi Xích Đạo thuộc Pháp (AEF).

Chính phủ Đệ Tứ Cộng hoà Pháp sau Thế chiến II dần dần mở rộng quyền lợi chính trị ở thuộc địa khác. Năm 1946, Luật Lamine-Guèye (fr) trao quyền công dân hữu hạn cho người địa phương của thuộc địa châu Phi. Luật cơ bản Lãnh thổ hải ngoại năm 1956 (fr) đã thiết lập nghị viện phổ thông đầu phiếu mà chỉ có quyền cố vấn nghị viện. Đế quốc thực dân Pháp được chuyển đổi thành "Liên minh Pháp", Hiến pháp Đệ Ngũ Cộng hoà Pháp năm 1958 một lần nữa đem nó chuyển đổi thành Cộng đồng Pháp, mỗi một thuộc địa được chuyển đổi thành nhà nước bảo hộ (Protectorate state), có Quốc hội với đầy đủ quyền cố vấn quốc hội; toàn quyền được Pháp lệnh bổ nhiệm đổi tên gọi thành cao uỷ (High Commissioner), là nguyên thủ quốc gia của nhà nước bảo hộ. Quốc hội có quyền chỉ định một người châu Phi làm người đứng đầu chính phủ có quyền kiến nghị trước nguyên thủ quốc gia.

Trưng cầu dân ý năm 1958 đã phê chuẩn Liên minh Pháp, nhưng trưng cầu dân ý ở Guinée quyết định Guinée độc lập bằng số phiếu áp đảo. Năm 1960, bởi vì Pháp thất bại trong Chiến tranh Đông Dương lần thứ nhất và cục thế cấp bách ở Algérie, cho nên bản sửa đổi hiến pháp đồng ý thuộc địa đơn phương thay đổi hiến pháp của họ, do đó rất nhiều quốc gia mới ở Tây Phi liền ra đời.

Quản trị
Mỗi thuộc địa hình thành một phần của Tây Phi thuộc Pháp được cai quản bởi một thống đốc, chịu trách nhiệm trước tổng đốc ở Dakar. Toàn quyền báo cáo trực tiếp với Bộ trưởng Lãnh thổ hải ngoại. Cả Toàn quyền và Trung tướng đều được bổ nhiệm bởi Bộ trưởng Lãnh thổ hải ngoại, sau đó được Hạ viện phê chuẩn.

Toàn quyền

 1895-1900 Jean-Baptiste Chaody
 1900-1902 Noel-Victor Bayeux
 1902-1907 Ernest Rume
 1908-1915 Amedei Merlot-Ponti
 1915-1917 Marie-Francois Clausel
 1917-1918 Jost van Wallenhoven
 1919-1923 Võ Merlin
 1923-1930 Jules-Gaston Carde
 1930-1936 Joseph Jules Brevy
 1936-1938 Jules Marcel de Coppe
 1939-1940 Leon Kyle
 1940-1943 Pierre-Francois Boisson
 1943-1946 Pierre Charles Kournari
 1946-1948 Rene Bart
 1948-1951 Paul Bechard
 1952-1956 Bernard Cornu-Gentil
 1956-1958 Gaston Kyusten
 1958-1959 Pierre-Auguste Mesmer (với tư cách là ủy viên trưởng)

Chú ý

Xem thêm
 Đế quốc thực dân Pháp
 Xích đạo châu Phi thuộc Pháp

Tham khảo

Liên kết ngoài
Bản đồ mở rộng của Pháp ở Tây Phi trong khoảng từ 1885 đến 1920 http://www.sandafayre.com/atlas/fwaia.htm

Bản đồ mở rộng Tây Phi thuộc Pháp http://www.sandafayre.com/atlas/fwaf.htm

Lịch sử Tây Phi
Cựu thuộc địa ở Châu Phi
Cựu thuộc địa của Pháp
Thực dân Pháp tại châu Phi
Dahomey
Soudan thuộc Pháp
Lịch sử Azawad
Lịch sử Bénin
Lịch sử Burkina Faso
Lịch sử Bờ Biển Ngà
Lịch sử Guinée
Lịch sử Mali
Lịch sử Mauritanie
Lịch sử Niger
Lịch sử Sénégal
Liên hiệp Pháp
Cựu quốc gia châu Phi


title: Bulbophyllum dekockii

text:
Bulbophyllum dekockii là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

dekockii]]

D


title: Octhispa tricolor

text:
Octhispa tricolor là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Suffrian miêu tả khoa học năm 1868.

Chú thích

Tham khảo

Octhispa


title: Kulm bei Weiz

text:
Kulm bei Weiz là một đô thị thuộc huyện Weiz thuộc bang Steiermark, nước Áo. Đô thị  có diện tích 5,9 km², dân số thời điểm năm 2005 là 482 người.

Tham khảo


title: Lantosque

text:
Lantosque là một xã ở tỉnh Alpes-Maritimes, vùng Provence-Alpes-Côte d’Azur ở đông nam nước Pháp.

Tham khảo

Xã của Alpes-Maritimes


title: Pipturus

text:
Pipturus là một chi thực vật có hoa thuộc họ tầm ma, Urticaceae.

Các loài tiêu biểu
 Pipturus albidus (Hook. & Arn.) A.Gray ex H.Mann – Māmaki (Hawaii)
 Pipturus arborescens (Link) C.B.Rob., 1911
 Pipturus argenteus (G.Forst.) Wedd., 1869 – Queensland Grass-cloth Plant
 Pipturus brighamii Skottsb.
 Pipturus forbesii Krajina
 Pipturus gaudichaudianus Wedd.
 Pipturus hawaiensis H.Lév.
 Pipturus kauaiensis A. Heller
 Pipturus oahuensis Skottsb.
 Pipturus pachyphyllus Skottsb.
 Pipturus pterocarpus Skottsb.
 Pipturus rockii Skottsb.
 Pipturus ruber A. Heller
 Pipturus skottsbergii Krajina
 Pipturus velutinus (Decne.) Wedd.
 Pipturus schaeferi J.Florence (Polynésie thuộc Pháp)

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo


title: Andrena ispida

text:
Andrena ispida là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Warncke mô tả khoa học năm 1965.

Chú thích

Tham khảo

I
Động vật được mô tả năm 1965


title: Megachile tangensis

text:
Megachile tangensis là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1937.

Chú thích

Tham khảo

T
Động vật được mô tả năm 1937


title: Malgassesia

text:
Malgassesia là một chi bướm đêm thuộc họ Sesiidae.

Các loài
Malgassesia ankaratralis  Viette, 1957
Malgassesia biedermanni  Viette, 1982
Malgassesia milloti  Viette, 1982
Malgassesia pauliani  Viette, [1955]
Malgassesia rufescens  Le Cerf, 1922
Malgassesia rufithorax (Le Cerf, 1922)
Malgassesia seyrigi  Viette, [1955]

Chú thích

Tham khảo

Sesiidae


title: Dipaculao, Aurora

text:
Dipaculao là một đô thị cấp bốn ở tỉnh Aurora, Philippines. Theo điều tra dân số năm 2015, đô thị này có dân số 29.736 người trong.

Các đơn vị hành chính

Dipaculao, về mặt hành chính, được chia thành 25 khu phố (barangay).

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Mã địa lý chuẩn Philipin
 2000 Thông tin điều tra dân số Philipin

Đô thị của Aurora


title: Kosi Kalan

text:
Kosi Kalan là một thành phố và là nơi đặt ban đô thị (municipal board) của quận Mathura thuộc bang Uttar Pradesh, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Kosi Kalan có dân số 45.684 người. Phái nam chiếm 54% tổng số dân và phái nữ chiếm 46%. Kosi Kalan có tỷ lệ 51% biết đọc biết viết, thấp hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 59%, và tỷ lệ cho phái nữ là 41%. Tại Kosi Kalan, 18% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Uttar Pradesh


title: Andrena singularis

text:
Andrena singularis là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Viereck mô tả khoa học năm 1924.

Chú thích

Tham khảo

S
Động vật được mô tả năm 1924


title: Pseudostenophylax uncatus

text:
Pseudostenophylax uncatus là một loài Trichoptera thuộc họ Limnephilidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Động vật khu vực sinh thái Indomalaya
Pseudostenophylax


title: Nephrotoma perincisa

text:
Nephrotoma perincisa là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Tham khảo

Nephrotoma


title: Liễu Thành

text:
Liễu Thành (chữ Hán giản thể: 柳城县, Liǔchéng Xiàn, âm Hán Việt: Liễu Thành huyện) là một huyện thuộc địa cấp thị Liễu Châu, khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Huyện Liễu Thành có diện tích 2124 km², dân số năm 2002 là 410.000 người. Về mặt hành chính, huyện Liễu Thành được chia thành 9 trấn, 3 hương.
Trấn: Đại Bô, Thái Bình, Sa Bô, Đông Tuyền, Phượng Sơn, Lục Đường, Xung Mạch, Trại Long, Long Đầu.
Hương: Xã Xung, Mã Sơn, Cổ Trai.

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện Quảng Tây


title: Mormoscopa sordescens

text:
Mormoscopa sordescens là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Nó được tìm thấy ở Úc, bao gồm Queensland và New South Wales.

Sải cánh dài khoảng 40 mm. Con trưởng thành có màu nâu với rìa nhạt ở mỗi cánh.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Mormoscopa
Động vật được mô tả năm 1885


title: Vườn quốc gia Hope Islands

text:
Vườn quốc gia Hope Islands là một vườn quốc gia ở Queensland, Úc, cách Brisbane Brisbane 1.521 km về phía tây bắc. Công viên bao gồm bốn hòn đảo: Đông Hope và West Hope, Snapper Island và Đảo Struck.

Các hòn đảo Hope nằm cách Cooktown 37 km về phía đông nam và cách bờ biển khoảng 8 km
Đảo Struck là một mỏm đá nổi bật ngay bên cạnh Thornton Beach và phía Nam Cape Tribulation
Đảo Snapper dài khoảng 2 km và nằm ở cửa sông Daintree. Cách Port Douglas khoảng 20 km về phía bắc
Truy cập thông qua tàu cá hoặc bởi các nhà khai thác thương mại được phép.

Các hòn đảo Hope được đặt tên bởi Lt James Cook vào tháng 6 năm 1770, khi chiếc tàu HMS Endeavor của ông tiến về phía bắc dọc theo bờ biển phía đông nước Úc trong chuyến đi đầu tiên của mình ở Thái Bình Dương. Cook đã hy vọng đưa lên bờ vào những hòn đảo khi họ lần đầu tiên nhìn thấy vào ngày 10 tháng 6 năm 1770, nhưng thấy nước xung quanh quá cạn để mang Endeavour đến gần. Vào cuối đêm đó Endeavour tấn công một bãi đá ngầm và tránh chìm dần; Cook sau đó đứng cô ra nước ngoài trong khi ông tìm kiếm một điểm trên đất liền trên đó để bãi biển của cô để sửa chữa. Cook đã đặt tên cho họ vào ngày 12 tháng 6 khi Endeavour tiến lên phía bắc, bởi vì "chúng tôi luôn có hy vọng có thể tiếp cận được những hòn đảo này".

Tham khảo

Vườn quốc gia Queensland

en:Hope Islands National Park


title: Coolatai, New South Wales

text:
Coolatai là một đô thị thuộc New England, New South Wales, Úc.

Tham khảo


title: Syntomactis

text:
Pyroderces là một chi bướm đêm thuộc họ Cosmopterigidae.

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Cosmopterigidae

en:Syntomactis


title: Patna

text:
Paṭnā  (Hindi: पटना) là thủ phủ của bang Bihar, một trong những cố đô của Ấn Độ và cũng là một trong những địa điểm có dân định cư liên tục cổ nhất thế giới.

Thành phố Patna hiện nay nằm bên bờ nam của sông Hằng khi sông này chảy qua cùng với các nguồn nước kết hợp của các sông Ghagra, Son và Gandak. Nơi thành phố tọa lạc, con sông Hằng linh thiêng trông giống biển hơn sông: vĩ đại, rộng và vô bờ bến.

Thành phố khoảng 1.8 triệu dân này có chiều dài khoảng 25 km và rộng từ 9–10 km.

Các trung tâm hành hương Phật giáo và Jaina Vaishali, Rajgir hay Rajgriha, Nalanda, Bodhgaya, và Pawapuri nằm gần thành phố này. Patna cũng là một thành phố linh thiêng đối với những người Sikh. Bậc thầy "con người" thứ 10 và cuối cùng của họ là Guru Gobind Singh, sinh ra ở đây. Trong thành phố có nhiều công trình và tượng đài liên quan đến quá khứ lịch sử vinh quang của thành phố. Ngoài vai trò là trung tâm hành chính của bàng và tầm quan trọng lịch sử, thành phố cũng là một trung tâm y tế và giáo dục. Đây là trung tâm của các sinh viên từ Bihar ôn luyện để tham gia các cuộc thi. Nhiều cơ sở giáo dục đã đến đây. Khu vực thành cổ bao bọc được người dân địa phương gọi là Thành Patna, là một trung tâm thương mại lớn.

Nguồn gốc tên gọi
Thời tiên đế Chandragupta đến Ashoka được gọi là Palatiputra (Pát-li-pu-tra)

Lịch sử

Địa lý

Kinh tế

Nhân khẩu

Chính quyền

Giao thông

Văn hóa

Du lịch

Thể thao

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Bihar
Patna


title: Fearless (album của Taylor Swift)

text:
Fearless là album phòng thu thứ hai của nghệ sĩ thu âm người Mỹ Taylor Swift, phát hành ngày 11 tháng 11 năm 2008, bởi Big Machine Records. Tương tự như album đầu tay của cô, Swift đã viết lời hoặc đồng viết lời tất cả 13 bài hát trong Fearless. Hầu hết những bài hát đều được sáng tác khi cô đang quảng bá cho album đầu tay với vai trò nghệ sĩ diễn mở màn cho nhiều nghệ sĩ đồng quê khác. Do không tìm được những cộng tác viên phù hợp trong khoảng thời gian này, Swift đã tự sáng tác 8 bài hát cho album. Ngoài ra, những bài hát khác đều được đồng viết lời bởi Liz Rose, Hillary Lindsey, Colbie Caillat, và John Rich. Swift cũng đánh dấu lần đầu tiên dưới vai trò nhà sản xuất thu âm, đồng sản xuất tất cả các ca khúc trong album với Nathan Chapman.

Năm đĩa đơn đã được phát hành từ Fearless. Đĩa đơn đầu tiên, "Love Story", đã bán được hơn 6,5 triệu bản trên toàn thế giới (theo số liệu thống kê từ IFPI). Đây là một bản hit đột phá, trở thành một trong những đĩa đơn bán chạy nhất mọi thời đại, cũng như là bài hát nhạc đồng quê bán chạy nhất mọi thời đại. Đĩa đơn tiếp theo, "White Horse", cũng đạt được những thành tích khả quan tại Hoa Kỳ. "You Belong with Me" là một đĩa đơn thành công trên thị trường quốc tế, trở thành đĩa đơn có thứ hạng cao nhất của Swift trên bảng xếp hạng Billboard Hot 100 lúc bấy giờ. Những đĩa đơn cuối cùng, "Fifteen" và "Fearless" đều đạt được chứng nhận đĩa Bạch kim từ Hiệp hội Công nghiệp ghi âm Hoa Kỳ (RIAA).

Fearless là một thành công mang tính bước ngoặt trong sự nghiệp âm nhạc của Swift, đạt được những thành tựu to lớn về mặt chuyên môn lẫn thương mại. Nó ra mắt ở vị trí số một trên bảng xếp hạng Billboard 200 tại Hoa Kỳ, và trở thành album bán chạy nhất năm 2009, bán được hơn 3,2 triệu bản. Album cũng giúp cho Swift, khi đó mới 18 tuổi, trở thành nghệ sĩ trẻ nhất trong lịch sử đạt được album bán chạy nhất năm. Trên thị trường quốc tế, Fearless đứng đầu các bảng xếp hạng ở Canada và New Zealand và đạt được chứng nhận đa đĩa Bạch kim tại 6 quốc gia. Tính đến nay, nó đã bán được hơn 10 triệu bản tại Hoa Kỳ, và hơn 18 triệu bản trên toàn cầu. Fearless cũng là album được trao giải nhiều nhất trong lịch sử nhạc đồng quê, giành giải Album của năm tại lễ trao giải Grammy lần thứ 52, Giải thưởng Âm nhạc Mỹ năm 2009, Hiệp hội nhạc Đồng quê, và Giải thưởng Âm nhạc của Viện hàn lâm nhạc Đồng quê.

Danh sách bài hát

Xếp hạng

Xếp hạng tuần

Xếp hạng cuối năm

Xếp hạng thập niên

Xếp hạng mọi thời đại

Chứng nhận và doanh số

Fearless (Taylor's Version)

Fearless (Taylor's Version) là album thu âm lại đầu tiên bởi ca sĩ kiêm sáng tác nhạc người Mỹ Taylor Swift. Nó đã được sắp xếp để phát hành vào ngày 9 tháng 4, 2021, thông qua hãng Republic Records. Được thu âm với giọng hát mới hơn của nữ ca sĩ, Fearless (Taylor's Version) bao gồm tất cả 19 bài hát từ Fearless Phiên bản Bạch kim (2009), đĩa đơn nhạc phim của cô ấy "Today Was a Fairytale" (2010), và 6 bài hát bổ sung đã bị loại ra ban đầu khỏi album năm 2008. Đĩa đơn mở đường tái thu âm, "Love Story (Taylor's Version)", đã ra mắt vào ngày 12 tháng 2, 2021.

Bối cảnh và phát hành

Tháng 8 năm 2019, Swift công bố ý định tái thu âm 6 album phòng thu đầu tiên của cô ấy sau khi bản thu âm chính cho doanh nhân người Mỹ Scooter Braun. Ngày 11 tháng 2, 2021, phiên bản tái thu âm của Fearless, tên Fearless (Taylor's Version), và nêu thêm rằng "Love Story (Taylor's Version)" sẽ là đĩa đơn cuẩ album vào ngày 12 tháng 2. Fearless (Taylor's Version) có 26 bài hát, bao gồm tất cả các bài hát từ Fearless Phiên bản Bạch kim (2009), đĩa đơn nhạc phim năm 2010 của cô ấy "Today Was a Fairytale", và 6 bài hát mới "từ trong hầm (from the vault)" đã không xuất hiện trong album năm 2008.

Fearless (Taylor's Version) hiện tại đã phát hành vào ngày 9 tháng 4, 2021. Phiên bản vật lý tiêu chuẩn đã được phép đặt trước trên trang web của Swift. Các đĩa CD cùng với các áp phích sưu tầm đã cho phép đặt trước độc quyền tại Target.

Danh sách bài hát
Từ track 1 đến 20 đều đươc ghi chú "(Taylor's Version)" kế bên.

Lịch sử phát hành

Xem thêm
 Danh sách album quán quân năm 2008 (Mỹ)
 Danh sách album quán quân năm 2009 (Mỹ)

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Fearless (Platinum Edition) tại trang web chính thức của Taylor Swift : bao gồm lời của tất cả các bài hát.

Album năm 2008
Giải Grammy cho Album của năm
Album của Taylor Swift
Album của Big Machine Records
Album tiếng Anh
Album quán quân Billboard 200
Album sản xuất bởi Nathan Chapman


Le Plus Grand Français de tous les temps (Những người Pháp vĩ đại nhất mọi thời) là một chương trình bầu chọn do đài France 2 tổ chức năm 2005 để tìm ra 100 người Pháp được coi là vĩ đại nhất trong lịch sử. Chương trình này được thực hiện mô phỏng theo chương trình 100 Greatest Britons của đài BBC.

Danh sách

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Danh sách 100 người Pháp vĩ đại  trên trang France 2

France 2

Danh sách người Pháp
Văn hóa Pháp
Người Pháp


title: Ouville

text:
Ouville  là một xã thuộc tỉnh Manche trong vùng Normandie tây bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 103 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Manche


title: Quận Jenkins, Georgia

text:
Quận Jenkins là một quận trong tiểu bang Georgia, Hoa Kỳ. Quận lỵ đóng ở thành phố Millen . Theo điều tra dân số năm 2010 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có dân số 8340 người .

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của Georgia

Khu dân cư thành lập năm 1905
Georgia 1905


title: Phú Thọ

text:
Phú Thọ là một tỉnh thuộc vùng Đông Bắc Bộ, Việt Nam.

Năm 2018, Phú Thọ là đơn vị hành chính Việt Nam đông thứ 21 về số dân, xếp thứ 35 về Tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP), xếp thứ 46 về GRDP bình quân đầu người, đứng thứ 23 về tốc độ tăng trưởng GRDP. Với 1.404.200 người dân, GRDP đạt 57.353 tỉ Đồng (tương ứng với 2,34800 tỉ USD), GRDP bình quân đầu người đạt 38,5 triệu đồng (tương ứng với 1.672 USD), tốc độ tăng trưởng GRDP đạt 8,34%. Tỉnh nổi tiếng từng là châu Phong - kinh đô nước Văn Lang.

Địa lý
Tỉnh có vị trí địa lý:
Phía đông giáp tỉnh Vĩnh Phúc và thủ đô Hà Nội.
Phía tây giáp tỉnh Sơn La và tỉnh Yên Bái
Phía nam giáp tỉnh Hòa Bình.
Phía bắc giáp tỉnh Tuyên Quang.

Đây là tỉnh nằm trong quy hoạch vùng thủ đô Hà Nội.

Thành phố Việt Trì là trung tâm hành chính, kinh tế chính trị văn hoá giáo dục của tỉnh, cách trung tâm thủ đô Hà Nội 80 km và sân bay quốc tế Nội Bài 50 km về phía tây bắc. Thành phố Việt Trì nằm đối diện với huyện Ba Vì, Hà Nội qua sông Hồng.

Các điểm cực của tỉnh Phú Thọ:
 Điểm cực bắc tại: xã Hùng Xuyên, huyện Đoan Hùng.
 Điểm cực nam tại: xã Yên Sơn, huyện Thanh Sơn.
 Điểm cực đông tại: xóm Vinh Quang, xã Sông Lô, thành phố Việt Trì.
 Điểm cực tây tại: thôn Mỹ Á, xã Thu Cúc, huyện Tân Sơn.

Lịch sử

Phú Thọ được coi là vùng Đất Tổ cội nguồn của dân tộc Việt Nam. Tương truyền tại nơi đây, các vua Hùng đã dựng nước nên nước Văn Lang - nhà nước đầu tiên của Việt Nam, với kinh đô là Phong Châu, tức vùng xung quanh thành phố Việt Trì ngày nay.

Thời Hùng Vương, nhà nước Văn Lang được chia thành 16 bộ, trong đó Phú Thọ thuộc bộ Văn Lang, trung tâm của nước Văn Lang.

Thời An Dương Vương với nhà nước Âu Lạc, Phú Thọ thuộc huyện Mê Linh.

Dưới thời Bắc thuộc (từ năm 111 trước Công nguyên đến thế kỷ thứ X), Phú Thọ thuộc quận Mê Linh, Tân Xương, Phong Châu.

Thời loạn 12 sứ quân, Phú Thọ là địa bàn chiếm đóng của 2 sứ quân Kiều Công Hãn và Kiều Thuận tại các căn cứ Hồi Hồ, Phong Châu.

Thời kỳ phong kiến độc lập nhà Lý, Trần, phân cấp hành chính của Việt Nam có sự thay đổi, chế độ quận, huyện thời Bắc thuộc được thay thế bằng các đạo (lộ, trấn, xứ, tỉnh), dưới đạo là các phủ, châu, huyện. Phú Thọ thuộc lộ Tam Giang.

Từ thời nhà Lê đến đầu triều nhà Nguyễn (1428 - 1891), phần lớn tỉnh Phú Thọ ngày nay thuộc tỉnh Sơn Tây trừ huyện Thanh Xuyên và huyện Yên Lập thuộc tỉnh Hưng Hóa (huyện Thanh Xuyên nay là 3 huyện Tân Sơn, Thanh Sơn và Thanh Thủy; huyện Yên Lập thuộc phủ Quy Hóa nay thuộc tỉnh Phú Thọ).

Năm Minh Mạng thứ 12 (1831), nhà vua đã tiến hành cải cách hành chính, đổi tất cả các trấn trong nước là tỉnh, phân lại địa giới các tỉnh (điều chuyển một số huyện từ tỉnh nọ sang tỉnh kia), chia tách một số huyện lớn... Theo đó, trong địa bàn tỉnh Sơn Tây đã điều chuyển như sau:

Điều chuyển huyện Từ Liêm về tỉnh Hà Nội;

Điều chuyển huyện Tam Nông về tỉnh Hưng Hóa để làm tỉnh lỵ (tỉnh Hưng Hóa khi đó bao gồm toàn bộ diện tích các tỉnh vùng tây bắc Việt Nam ngày nay).

Trong địa bàn tỉnh Hưng Hóa, năm 1833, tách huyện Thanh Xuyên phủ Gia Hưng thành hai huyện Thanh Sơn và Thanh Thủy.

Sau khi đánh chiếm Bắc Kỳ, hoàn thành việc xâm lược toàn bộ Việt Nam, thực dân Pháp lập ra các đạo quan binh, các quân khu, tiểu quân khu... để dễ dàng và chủ động đàn áp các phong trào kháng chiến. Theo đó, tỉnh Hưng Hóa với địa bàn rộng lớn ở vùng tây bắc Việt Nam đã được chia thành nhiều tiểu quân khu: tiểu quân khu Tuyên Quang, tiểu quân khu Lào Cai, tiểu quân khu Yên Bái, tiểu quân khu Vạn Bú; tiểu quân khu phụ Lai Châu (sau đổi thành các tỉnh dân sự Tuyên Quang, Yên Bái, Lào Cai, Sơn La, Lai Châu...).

Sau khi cắt đi 16 châu, 4 phủ và hai huyện Trấn Yên, Văn Chấn để thành lập các đạo quan binh, khu quân sự, tiểu quân khu, Toàn quyền Đông Dương đã điều chỉnh một số huyện của tỉnh Sơn Tây sang, cộng với các huyện còn lại để thành lập tỉnh Hưng Hóa mới.

Theo Điều I của Nghị định Toàn quyền Đông Dương ngày 8 tháng 9 năm 1891, tỉnh Hưng Hóa mới được thành lập gồm có:

 Các huyện Tam Nông, Thanh Thủy của tỉnh Hưng Hóa (huyện Thanh Thủy bỏ tổng Cự Thắng nhưng tăng thêm tổng Tinh Nhuệ của huyện Thanh Sơn).
 Các huyện Sơn Vi, Thanh Ba và Phù Ninh của phủ Lâm Thao, tỉnh Sơn Tây.

Như vậy tỉnh Hưng Hóa mới thành lập có 5 huyện và là tiền thân của tỉnh Phú Thọ sau này.

Ngày 9 tháng 12 năm 1892, Toàn quyền Đông Dương ra nghị định chuyển huyện Cẩm Khê nằm trong địa bàn tiểu quân khu Yên Bái về tỉnh Hưng Hóa mới; ngày 5 tháng 6 năm 1893, huyện Hạ Hòa tách khỏi tiểu quân khu Yên Bái nhập vào tỉnh Hưng Hóa mới (trước đó ngày 9 tháng 9 năm 1891, Toàn quyền Đông Dương đã điều chuyển huyện Cẩm Khê và huyện Hạ Hòa thuộc phủ Lâm Thao, tỉnh Sơn Tây về tiểu quân khu Yên Bái).

Tiếp đó ngày 17 tháng 7 năm 1895, hai châu Thanh Sơn và Yên Lập thuộc khu quân sự Đồn Vàng chuyển về tỉnh Hưng Hóa mới.

Ngày 24 tháng 8 năm 1895, hai huyện Hùng Quan và Ngọc Quan của phủ Đoan Hùng thuộc tiểu quân khu Tuyên Quang thuộc đạo quan binh 3 Yên Bái nhập vào tỉnh Hưng Hóa mới.

Năm 1900, thành lập thêm huyện Hạc Trì. Trong năm 1900, Hưng Hoá do P. Simoni làm Công sứ (1900 - 1903)

Ngày 5 tháng 5 năm 1903, Toàn quyền Đông Dương ký nghị định thành lập thị xã Phú Thọ trên cơ sở làng Phú Thọ thuộc tổng Yên Phú, huyện Sơn Vi. Khi đó thị xã Phú Thọ nằm ở vị trí trung tâm của tỉnh Hưng Hóa lại có sân bay, đường sắt sang Trung Quốc và nhà ga nên Toàn quyền Đông Dương Paul Doumer đã quyết định chuyển tỉnh lỵ của tỉnh Hưng Hóa (từ làng Trúc Phê huyện Tam Nông) lên thị xã Phú Thọ và đổi tên tỉnh Hưng Hóa thành tỉnh Phú Thọ, do Nicolas Auer làm Công sứ Pháp đầu tiên (1903 - 1907). Khi đó tỉnh Phú Thọ gồm có 2 phủ (Đoan Hùng, Lâm Thao), 8 huyện (Tam Nông, Thanh Thủy, Sơn Vi, Thanh Ba, Phù Ninh, Cẩm Khê, Hạ Hòa, Hạc Trì) và 2 châu (Thanh Sơn, Yên Lập).

Như vậy, ngày 8 tháng 9 năm 1891 được coi là ngày thành lập tỉnh Phú Thọ, còn ngày 5 tháng 5 năm 1903 chỉ là ngày thành lập thị xã Phú Thọ và ngày đổi từ tên tỉnh Hưng Hóa thành tỉnh Phú Thọ.

Từ năm 1903 đến Cách mạng tháng Tám năm 1945, về cơ bản là đơn vị hành chính trong tỉnh không có những thay đổi lớn, chỉ có thay đổi tên gọi một số huyện và thành lập một số làng xã mới.

Năm 1919, bỏ tên huyện Sơn Vi đổi gọi là phủ Lâm Thao. Cũng chính năm này hai huyện Hùng Quan và Ngọc Quan hợp nhất thành phủ Đoan Hùng.

Năm 1939, phủ Đoan Hùng chuyển gọi là châu Đoan Hùng. Cũng năm này huyện Thanh Ba đưa lên thành phủ Thanh Ba.

Đến năm 1940, tỉnh Phú Thọ bao gồm hai phủ: Lâm Thao, Thanh Ba; sáu huyện: Hạ Hòa, Cẩm Khê, Hạc Trì, Thanh Thủy, Tam Nông, Phù Ninh; ba châu: Thanh Sơn, Yên Lập, Đoan Hùng; hai thị xã: Phú Thọ, Việt Trì và một thị trấn Hưng Hóa. Toàn tỉnh có 66 tổng, 467 làng xã, 22 phố.

Sau Cách mạng tháng Tám, về mặt hành chính nhà nước Việt Nam thống nhất gọi các phủ, châu, huyện là huyện, bỏ cấp tổng và tiến hành hợp nhất các làng nhỏ thành xã. Năm 1946, tỉnh Phú Thọ từ 467 làng cũ hợp nhất thành 106 xã mới. Do có xã quá lớn nên giữa năm 1947, chính phủ lại chia tách một số xã, đưa số xã từ 106 lên 150 xã.

Cũng năm 1947, 5 huyện hữu ngạn sông Thao là Cẩm Khê, Tam Nông, Thanh Thủy, Thanh Sơn và Yên Lập sáp nhập vào khu 14 không thuộc tỉnh Phú Thọ. Đến tháng 2 năm 1948, khu 14 hợp nhất với khu 10 thành liên khu 10, 5 huyện hữu ngạn sông Thao lại trở về tỉnh Phú Thọ.

Ngày 22 tháng 7 năm 1957, thành lập thị xã Việt Trì - thị xã thứ hai của Phú Thọ, chỉ có 4 khu phố, 293 hộ người Kinh, 30 hộ Hoa kiều.

Ngày 4 tháng 6 năm 1962 thành phố Việt Trì được thành lập theo quyết định số 65 của Hội đồng Chính phủ. Từ đây Việt Trì trở thành tỉnh lị của Phú Thọ.

Ngày 26 tháng 1 năm 1968, Ủy ban thường vụ Quốc hội nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra nghị quyết số 504-NQ/TVQH về việc hợp nhất hai tỉnh Phú Thọ và Vĩnh Phúc thành tỉnh Vĩnh Phú; theo cách đặt của Chủ tịch Hồ Chí Minh, tên tỉnh được ghép tên 2 tỉnh là Vĩnh Yên cũ và Phú Thọ. Thành phố Việt Trì trở thành tỉnh lỵ của Vĩnh Phú.

Ngày 5 tháng 7 năm 1977:
 Hợp nhất huyện Tam Nông với huyện Thanh Thủy thành huyện Tam Thanh.
 Hợp nhất huyện Yên Lập, huyện Cẩm Khê và 10 xã của huyện Hạ Hòa thành huyện Sông Thao.
 Hợp nhất ba huyện Đoan Hùng, Thanh Ba, Hạ Hòa (trừ 10 xã đã chuyển về huyện Sông Thao) và 7 xã của huyện Phù Ninh thành huyện Sông Lô.
 Hợp nhất huyện Lâm Thao với huyện Phù Ninh (trừ 7 xã đã chuyển về huyện Sông Lô) thành huyện Phong Châu.

Ngày 22 tháng 12 năm 1980, chia huyện Sông Thao thành 2 huyện Yên Lập và Sông Thao, chia huyện Sông Lô thành 2 huyện Đoan Hùng và Thanh Hòa, chuyển 4 xã thuộc huyện Sông Lô vừa giải thể về huyện Phong Châu.

Ngày 7 tháng 10 năm 1995, chia lại huyện Thanh Hòa thành 2 huyện Thanh Ba và Hạ Hòa, chuyển 10 xã thuộc huyện Sông Thao về huyện Hạ Hòa.

Kỳ họp thứ 10 Quốc hội khóa IX đã thông qua nghị quyết (ngày 26 tháng 11 năm 1996) về việc chia và điều chỉnh địa giới hành chính một số tỉnh, trong đó có việc tái lập tỉnh Vĩnh Phúc và tỉnh Phú Thọ. Tỉnh Phú Thọ chính thức được tái lập và đi vào hoạt động từ ngày 1 tháng 1 năm 1997, ngay năm sau Phú Thọ được công nhận là tỉnh miền núi.

Khi tách ra, tỉnh Phú Thọ có diện tích 3.465,12 km², dân số 1.261.949 người, gồm 10 đơn vị hành chính cấp huyện: thành phố Việt Trì (tỉnh lỵ), thị xã Phú Thọ và 8 huyện: Đoan Hùng, Hạ Hòa, Phong Châu, Sông Thao, Tam Thanh, Thanh Ba, Thanh Sơn, Yên Lập.

Ngày 24 tháng 7 năm 1999, huyện Phong Châu chia lại thành hai huyện Phù Ninh và Lâm Thao; huyện Tam Thanh chia lại thành hai huyện Tam Nông và Thanh Thủy.

Ngày 8 tháng 4 năm 2002, đổi lại tên huyện Sông Thao thành huyện Cẩm Khê.

Tại nghị định số 61/2007/NĐ-CP ngày 9 tháng 4 năm 2007 của chính phủ nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam, huyện Thanh Sơn được tách thành 2 huyện: Thanh Sơn và Tân Sơn.

Như vậy, tỉnh Phú Thọ có 1 thành phố, 1 thị xã và 11 huyện như ngày nay.

Hành chính
Tỉnh Phú Thọ có 13 đơn vị hành chính cấp huyện trực thuộc, bao gồm 1 thành phố, 1 thị xã và 11 huyện với 225 đơn vị hành chính cấp xã, bao gồm 197 xã, 17 phường và 11 thị trấn.

Điều kiện tự nhiên

Diện tích
Tổng diện tích tự nhiên toàn tỉnh 3.532,9493 km², chiếm khoảng 1,1% diện tích cả nước.

Khí hậu
Phú Thọ nằm trong vùng khí hậu cận nhiệt đới ẩm, có một mùa đông khô và lạnh. Nhìn chung khí hậu của Phú Thọ thuận lợi cho việc phát triển cây trồng, vật nuôi đa dạng.
 Lượng mưa trung bình hàng năm trên toàn tỉnh là 1600 – 2000 mm/năm.
 Nhiệt độ trung bình các ngày trong năm là 23,4 °C.
 Số giờ nắng trong năm: 1600 – 1750 giờ/ năm.
 Độ ẩm tương đối trung bình hàng ngày là 85%.

Địa hình
Phú Thọ là tỉnh miền núi, trung du nên địa hình bị chia cắt, được chia thành các tiểu vùng chủ yếu.

 Tiểu vùng phía Tây và Tây Nam hay hữu ngạn sông Hồng gồm các huyện: Thanh Sơn, Tân Sơn, Yên Lập, Tam Nông, Thanh Thủy, Cẩm Khê và một phần của Hạ Hòa có diện tích tự nhiên gần 2.400km2, bằng 67,94% diện tích tự nhiên toàn tỉnh; độ cao trung bình so với mặt nước biển từ 200 - 500m. Đây là tiểu vùng có những lợi thế phát triển chủ yếu như: trồng cây ôn đới, cây công nghiệp ngắn ngày và dài ngày, cây lâm nghiệp, chăn nuôi đại gia súc, khai thác khoáng sản, du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng... Tuy nhiên, tiểu vùng này có nhiều khó khăn về giao thông và dân trí còn thấp nên việc khai thác tiềm năng nông, lâm, khoáng sản... để phát triển kinh tế - xã hội còn hạn chế.
 Tiểu vùng Đông Bắc hay tả ngạn sông Hồng gồm thành phố Việt Trì, thị xã Phú Thọ và các huyện: Lâm Thao, Phù Ninh, Thanh Ba, Đoan Hùng và phần còn lại của Hạ Hòa, có diện tích tự nhiên 1.132,5km2, bằng 32,06% diện tích tự nhiên toàn tỉnh. Địa hình đặc trưng của tiểu vùng này là các đồi gò thấp, phát triển trên phù sa cổ (bình quân 50 - 200m) xen kẽ với những dộc ruộng và những cánh đồng bằng ven sông. Đây là vùng tương đối thuận lợi cho phát triển cây công nghiệp, cây ăn quả, sản xuất lương thực, nuôi trồng thủy sản và chăn nuôi. Một số khu vực tập trung những đồi gò thấp tương đối bằng phẳng (tập trung chủ yếu ở vùng Đông Nam của tỉnh) thuận lợi cho phát triển các khu công nghiệp, cụm công nghiệp và phát triển các hạ tầng kinh tế - xã hội khác.

Thành phố Việt Trì là điểm đầu của tam giác châu Bắc Bộ. Vùng núi chiếm 79% diện tích tự nhiên toàn tỉnh; vùng trung du chiếm 14,35% diện tích; vùng đồng bằng chiếm 6,65% diện tích. Điểm cao nhất có độ cao 1.200m so với mực nước biển, điểm thấp nhất cao 30m; độ cao trung bình là 250m so với mực nước biển.

Sông ngòi

Phú Thọ có ba con sông lớn chảy qua: sông Hồng (đoạn từ Lao Cai đến Việt Trì được gọi là sông Thao), sông Lô và sông Đà, chúng hợp lại với nhau ở Thành phố Việt Trì (trên thực tế thì đoạn sông Đà giao với sông Hồng cách chỗ hợp lưu sông Lô và sông Hồng 12 km). Chính vì thế mà đây được gọi là "ngã ba sông". Tương truyền tại nơi giao của ba dòng nước này luôn mang lại may mắn vì vậy nơi đây thường tập trung những người đến lấy nước để cầu may khi dựng nhà, động thổ... Xuất hiện nghề lấy nước bán...

Ngoài ra, Phú Thọ còn có một vài con sông ngòi nhỏ:

Là phụ lưu của sông Lô như sông Chảy (từ hồ hồ Thác Bà đến ngã ba Đoan Hùng), ngòi Chanh (Phù Ninh, Việt Trì), Sông Đồng Y, Suối Vai, Suối Nhà Dao, Suối Hố Nứa, Ngòi Rượm, Ngòi Dầu (Đoan Hùng, Phù Ninh), Ngòi Tế (Đoan Hùng)...

Là phụ lưu của sông Chảy như Ngòi Ham, Ngòi Nga, Ngòi Duỗn (Đoan Hùng)...

Là phụ lưu của sông Thao như sông Bứa (hay Ngòi Bứa, bắt nguồn từ Sơn La và hợp lưu với Sông Thao ở vùng giáp ranh Tam Nông và Cẩm Khê), sông Mùa, sông Dân, sông Diên, Ngòi Lạt, suối Cái (Thanh Sơn); Ngòi Me, Sông Cầu Tây, Khe Con Rùa, Ngòi Rành, Ngòi Cỏ (Cẩm Khê), Ngòi Vân, Ngòi Sen, Ngòi Lửa (hay Lửa Việt), Ngòi Mỹ, Ngòi Quê, Ngòi Chán, Suối Rích, Suối Ngay, Suối Khe Ngọt, Ngòi Lao (Hạ Hòa), ngòi Me, ngòi Cỏ, Ngòi Giành (hay Ngoài Giam ở Yên Lập, Hạ Hòa), ngòi Mạn Lạn (Thanh Ba)...

Là phụ lưu của sông Bứa như Sông Gôm, Sông Cô Sơn, Sông Mứa, Sông Min, Sông Giày, Ngòi Sài, Ngòi Min, Suối Dài, Suối Ngầu, Suối Thông, Suối Dân, Suối Nước Thang, Suối Dụ, Suối Chiềng, Suối Ràm, Suối Vuỗng, Suối Xuân, Suối Min, Suối Cúc, Suối Sung, Suối Quả, Suối Đáy, Suối Sạn, Suối Cú, Suối Tấm, Suối Giát, Suối Lê, Suối Chiêu, Suối Buông (Tân Sơn), Sông Dân, Sông Giân (hay Sông Diên), Ngòi Yên, Suối Chát, Suối Khoa, Suối Lánh, Suối Khánh, Suối Giân, Suối Chỏi, Suối Sinh, Suối Giàu, Suối Dạn, Suối Xé, Suối Gân, Suối Chôm, Suối Thân, Ngòi Kết, Suối Măng, Suối Khắc, Suối Tháng, Suối Giùng (Thanh Sơn), Suối Dọc, Suối Liệm, Suối Bớt, Suối Lèn, Suối Trong Vung, Suối Dè, Suối Thứ (Tân Sơn, Thanh Sơn), Sông Cây Ngõa, Suối Dầu Dương (Tam Nông)...

Là phụ lưu của sông Đà như Ngòi Lạt, Suối Quất, Suối Cái, Suối Vui, Suối Cháu, Suối Khoang Xanh, Suối Vai Chót, Suối Đá Mài (Thanh Sơn), Ngòi Xem, Ngòi Tre, Ngòi Tu Vũ, Ngòi Cái, Suối Sương (Thanh Thủy)...

Hệ thống sông ngòi đa dạng và phong phú khiến Phú Thọ có nhiều hồ, đầm lớn trong đó tập trung nhất ở khu vực Hạ Hòa, Cẩm Khê, Tam Nông dọc theo lưu vực sông Thao. Nhiều hồ, đầm lớn như: Hồ Đồng Phai, Hồ Hiền Lương, Hồ Bến Thẩn, Hồ Láng Thượng, Hồ Chính Công, Hồ Đầm Trắng, Hồ Đồng Máng, Hồ Đồng Đào, Hồ Phùng Thịnh, Hồ Liên Phương, Hồ Thanh Ba, Đầm Chiêm, Đầm Cây Si, Đầm Ao Châu, Đầm Meo, Đầm Lang Trì, Đầm Đung, Đầm Láng (Hạ Hòa), Hồ Ngả Hai, Hồ Nưa, Hồ Vực Sy, Hồ Thụy Liễu, Hồ Đồng Mèn, Đầm Cây Si, Đầm Chiêm, Đầm Mùn, Đầm Trắng, Đầm Phai Lớn, Đầm Sảy, Đầm Si, Đầm Trắng, hồ Đồng Đào (Cẩm Khê), Hồ Độc Giang (Yên Lập), Hồ Lạc Lang, Hồ Đầm Cả, (Việt Trì), Hồ Liên Phương (Đoan Hùng), Đầm Vang, Đầm Cả (Phù Ninh), Đầm Câu Cá, Đầm Thọ Sơn, Đầm Ngoài, Đầm Trong, Đầm Đức Phong, Đầm Lại Đăm, Đầm Cùng (Tam Nông)...

Hạ tầng
Đường bộ có quốc lộ 2, quốc lộ 32, quốc lộ 70 đi qua. Đường cao tốc Nội Bài – Lào Cai đi qua 7 huyện thị: thành phố Việt Trì, Phù Ninh, Lâm Thao, thị xã Phú Thọ, Thanh Ba, Cẩm Khê, Hạ Hòa. Đường cao tốc Bắc – Nam phía Tây đi qua 6 huyện thị: Đoan Hùng, Phù Ninh, Thanh Ba, thị xã Phú Thọ, Tam Nông, Thanh Thủy. Đường sắt có tuyến đường sắt Hà Nội – Lào Cai đi qua 5 huyện thị: thành phố Việt Trì, Lâm Thao, thị xã Phú Thọ, Thanh Ba, Hạ Hòa. Đường thủy có sông Đà, sông Hồng, sông Lô chảy qua.

Dân số
Theo điều tra dân số ngày 01 tháng 4 năm 2019, Phú Thọ có 1.463.726 người, nam giới có 726.909 người, nữ giới có 736.817 người, với mật độ dân số 373 người/km². Với số dân này Phú Thọ đứng thứ 21 (sau tỉnh Bình Định và trước tỉnh Bắc Ninh) trong 63 tỉnh, thành cả nước. Tổng số hộ gia đình là 402.618 hộ, với trung bình là 3,6 người/hộ (cả nước trung bình là 3,5 người/hộ). Tỷ lệ dân số sống tại nông thôn, vùng núi 81,9% và tại thành thị 18,1%, đây là tỉ lệ thấp hơn nhiều so với trung bình cả nước. Tỉ lệ tăng dân số trung bình giai đoạn từ 2009-2019 là 1,06% (thấp hơn trung bình cả nước là 1,14%). Tỷ lệ đô thị hóa tính đến năm 2022 đạt 23%.

Dân tộc Kinh là thành phần có tỉ lệ lớn nhất trong cơ cấu các thành phần dân tộc ở Phú Thọ. Theo điều tra dân số ngày 1/4/2019, thì cộng đồng người Kinh có 1.214.162 người (chiếm 83%), ngoài ra còn có cộng đồng người Mường, Dao, Sán Chay có số dân tương đối đông đảo.

Tính đến ngày 1 tháng 4 năm 2019, toàn tỉnh có 9 tôn giáo khác nhau đạt 155.114 người, nhiều nhất là Công giáo có 130.193 người, tiếp theo là Phật giáo có 24.790 người. Còn lại các tôn giáo khác như đạo Tin Lành có 92 người, Hồi giáo có 31 người, đạo Cao Đài có ba người, Phật giáo Hòa Hảo có hai người, Tứ Ân Hiếu Nghĩa, Baha'i giáo và Bà La Môn mỗi tôn giáo chỉ có một người.

Văn hóa
- Đền Hùng là khu di tích gồm đền Hạ, Gác chuông, chùa Thiên Quang, đền Trung, đền Thượng, lăng vua Hùng thứ 6, đền Giếng. Lễ hội chính hàng năm vào ngày 10-3 âm lịch.

- Đền Âu Cơ (Hiền Lương, Hạ Hòa). Gắn liền với truyền thuyết Lạc Long Quân và Âu Cơ. Trong đền có tượng mẹ Âu Cơ (tổ Mẫu của cộng đồng người Việt) đặt ở vị trí trang trọng. Lễ hội đền hàng năm được tổ chức vào ngày mùng 7 tháng Giêng âm lịch.

- Chùa Xuân Lũng (xã Xuân Lũng, Lâm Thao). Chưa xác định chính xác chùa được xây dựng vào năm nào. Khoảng thời Lý - Trần chùa đã được trùng tu nhiều lần. Di tích còn lại hiện nay ở chùa là một bia đá có chiều ngang 3,2 mét, rộng 1,23 mét, cao 0,95 mét có niên đại 1377 - 1387 ở chính điện.

- Chùa Phúc Thánh tọa lạc trên núi Ngọc Phúc xã Hương Nộn, Tam Nông chùa do phu nhân thứ năm của vua Lý Thần Tông là Lê Thị Lan Xuân xây dựng vào năm Ất Sửu 1145 (đời vua Lý Anh Tông).  Bà đã tu hành và mất tại đây vào Tân Mão (1171). Trên điện chùa có tượng thờ bà gọi là tượng thánh Mẫu. Mộ bà táng ở phía Tây chùa. Chùa Phúc Thánh là một số ít ngôi chùa thời Lý còn lại đến nay với nhiều chi tiết kiến trúc cổ trên chất liệu gỗ quý.

- Hội đánh cá thờ (Kẻ Giáp, Tứ Xã, Lâm Thao) tối 11 rạng 12 tháng 12 âm lịch.

- Hội Cầu tháng Giêng (Đào Xá, Thanh Thủy) có nhiều nghi lễ và nhiều trò vui như múa voi, thổi cơm thi. Lễ hội tổ chức vào ngày 27-28 tháng Giêng.

- Hội Chu Hóa (Chu Hóa, Lâm Thao) ngày 5 tháng Giêng nhằm tưởng nhớ 3 anh em Cả Đông, Nhị Đông, Tam Đông tương truyền là tướng giỏi của vua Hùng Vương thứ 18.

- Hát xoan là loại dân ca lễ nghi của vùng đất tổ. Kiểu thức hát xoan gần giống như hát dậm hay hát dô. Hát xoan theo trình tự quy định gồm phần nghi lễ tôn giáo và phần diễn xướng. Cơ bản là hát lối và ngâm đọc, có thêm hát hội mang tính chất trữ tình với nội dung về tình yêu đôi lứa, giao duyên. Cuộc đời hát là "giã cá" kết thúc quá trình diễn xướng.

Kinh tế

Phú Thọ là cửa ngõ, trung tâm kinh tế của liên tỉnh phía Bắc, nằm trong vùng đô thị Hà Nội, hành lang kinh tế Côn Minh - Hà Nội - Hải Phòng nên có nhiều lợi thế để phát triển kinh tế. Tổng thu ngân sách trên địa bàn tình năm 2018 ước đạt 6.025 tỷ đồng, xếp thứ 2 trong 14 tỉnh khu vực miền núi, trung du phía Bắc. Tổng vốn đầu tư thực hiện năm 2018 ước đạt 26,6 nghìn tỷ đồng, tăng 15,2% so với cùng kỳ. Tính đến ngày 15/12/2018, toàn tỉnh đã cấp đăng ký thành lập mới cho 767 doanh nghiệp với số vốn đăng ký là 3.769,5 tỷ đồng, tăng 17,6% về số doanh nghiệp nhưng giảm 10,9% về số vốn đăng ký; bình quân vốn đăng ký một doanh nghiệp đạt 4,9 tỷ đồng.

Tổng sản phẩm trên địa bàn tỉnh (GRDP) năm 2018 theo giá so sánh 2010 ước đạt 40.890,4 tỷ đồng, tăng 8,34% so với năm 2017.Phú Thọ là một trong những địa phương có quá trình xây dựng thôn mới đạt nhiều kết quả tích cực nhất trong số các tỉnh trung du và miền núi phía Bắc, tính đến ngày 30/9/2019 đã có 93/247 xã đạt chuẩn nông thôn mới (chiếm 37,7% số xã).

Phú Thọ có 07 khu công nghiệp và gần 30 Cụm công nghiệp với diện tích gần 4.000 ha: KCN Thụy Vân, TP Việt Trì: 323 ha; 2 KCN Trung Hà và Tam Nông huyện Tam Nông: 550 ha; KCN Phú Hà, TX Phú Thọ: 450 ha; KCN Phù Ninh, huyện Phù Ninh: 100 ha; KCN Cẩm Khê, huyện Cẩm Khê: 450 ha; KCN Hạ Hòa, huyện Hạ Hòa: 400 ha. Các KCN đều được kết nối với nút lên xuống của đường cao tốc Hà Nôi - Lào Cai và đường Hồ Chí Minh.

Lễ hội và địa danh văn hóa
Phú Thọ có nền văn hoá rực rỡ từ lâu đời. Những di chỉ khảo cổ văn hoá Sơn Vi, Đồng Đậu, Làng Cả và nhiều đình, chùa, lăng, tẩm còn lại quanh vùng núi Nghĩa Lĩnh cho thấy đất Phong Châu là một trung tâm văn hoá của dân tộc Việt. Di tích lịch sử quan trọng là đền quốc mẫu Âu Cơ, khu di tích đền Hùng.

Đây là vùng đất có nhiều lễ hội, đáng kể nhất là lễ hội Giỗ tổ Hùng Vương (mùng 10 tháng Ba âm lịch). Các dân tộc ít người cũng có những đặc trưng văn hoá riêng của mình: người Mường có nhiều truyện thơ, ca dao, tục ngữ, hát xéc bùa, hát ví, hát đúm. Người Việt có hát xoan, hát ghẹo... Các lễ hội tiêu biểu trong tỉnh có thể kể đến:

 Lễ hội đền Hùng tổ chức tại Đền Hùng ngày 10 tháng Ba âm lịch, hiện đã được nâng lên thành quốc giỗ.
 Lễ hội Nông Trang ở phường Nông Trang, Việt Trì tôn vinh Đinh Tiên Hoàng Đế
 Lễ hội đền Trù Mật (Văn Lung, Phú Thọ) tôn vinh sứ quân Kiều Thuận
 Hội đền Mẹ Âu Cơ (mùng 7 tháng Giêng hàng năm tại xã Hiền Lương)
 Hội chọi trâu Phù Ninh (12/2 âm lịch - Xã Phù Ninh, huyện Phù Ninh)
 Hội phết Hiền Quan: là một lễ hội của Phú Thọ được tổ chức ở xã Hiền Quan, huyện Tam Nông. Lễ hội diễn ra từ ngày 12 đến 13 tháng Giêng âm lịch hàng năm, tôn vinh hai vị thành hoàng là Thiều Hoa công chúa thời Hai Bà Trưng và Mộc Trang đại vương thời nhà Đinh có công dẹp loạn 12 sứ quân.
Ngoài ra còn nhiều lễ hội khác như: Hội chùa Thắm (5/5 âm lịch - Xã Võ Lao, huyện Thanh Ba); Hội đình Cả ở xã Võ Lao, huyện Thanh Ba suy tôn: Thần Nông, thần Núi, thần Nước; Lễ hội Gia Thanh; Hội Chu Hóa; Lễ Cầu tháng Giêng; Hội đình nghè tổ chức tại xã Văn Lang, huyện Hạ Hòa, vào ngày chính hội mùng 10 tháng giêng hàng năm; Hội đền Nghè ở xã Năng Yên, Thanh Ba vào ngày mùng 7 tháng giêng hàng năm; Hội Đâm Đuống (Tết Doi) ở Xã Thu Cúc, Tân Sơn vào ngày tết (mồng 8 tháng 1 âm lịch) hàng năm,...

Làng nghề truyền thống

 Xã Sai Nga huyện Cẩm Khê có nghề truyền thống là may nón lá. Đây là loại nón làm từ lá cọ. Trước đây khi nón lá còn thịnh hành tại làng nghề này nhà nào cũng may nón bán nhưng hiện nay khi cuộc sống, nhu cầu đã thay đổi, ít người còn làm.
 Huyện Lâm Thao có làng nghề ủ ấm Sơn Vi, làng nghề chăn nuôi rắn Tứ Xã.
 Làng làm bún Hùng Lô (xã Hùng Lô - TP. Việt Trì) đã được UBND tỉnh công nhận là làng nghề truyền thống.
 Xã Tùng Khê huyện Cẩm Khê có nghề truyền thống là đan thúng, người dân trong xã đều biết đan thúng. Những đứa trẻ học lớp 1, lớp 2 cũng ngồi đan Thúng giúp gia đình trong những khi ở nhà. Cứ mỗi ngày mồng 1, 6, 11, 16, 21, 26 âm lịch hàng tháng xã lại hội họp chợ mua bán trao đổi Thúng diễn ra vào 2 đến 5h30 sáng mùa hè và từ 4h đến 6h30 vào mùa đông.
 Xã Lâm Lợi Huyện Hạ Hòa có làng nghề làm bánh cuốn nóng gia truyền, hiện nay trong xã có khoảng 300 cửa hàng kinh doanh ở khắp các tỉnh phía Bắc với khoảng 700 lao động trong xã thu nhập trung bình khoảng 10 triệu/người/tháng.
 Làng cá chép đỏ thôn Thủy Trầm xã Tuy Lộc. Cứ mỗi năm vào dịp Tết ông Táo, làng cung cấp trên dưới 40 tấn cá chép đỏ cho nhân dân khắp cả nước. Đây được ví như vựa cá chép đỏ lớn nhất miền Bắc.

Phong tục
Sau khi uống xong một chén rượu hay một cốc bia người dân Phú Thọ nói riêng và một số tỉnh miền tây bắc nói chung (Vĩnh Phúc, Yên Bái, Lào Cai) thường bắt tay, thể hiện tình cảm và sự trân trọng với nhau.

Giáo dục

Các trường đại học
 Trường Đại học Hùng Vương (Đ. Nguyễn Tất Thành - P. Nông Trang - TP. Việt Trì)
 Trường Đại học Công nghiệp Việt Trì (Cơ sở 1: QL 32C - X. Tiên Kiên - H. Lâm Thao; Cơ sở 2: P. Tiên Sơn - P. Tiên Cát - TP. Việt Trì)

Các trường cao đẳng
 Cao đẳng Công nghiệp Thực phẩm (Đ. Nguyễn Tất Thành - Phường Tân Dân - TP. Việt Trì)
 Cao đẳng Dược Fushico (Đ. Hùng Vương - Phường Gia Cẩm - TP. Việt Trì)
 Cao đẳng Nghề Phú Thọ (Đ. Hùng Vương - Phường Vân Phú - TP. Việt Trì)
 Cao đẳng nghề công nghệ Giấy và cơ điện (Đ. Nội Thị - TT. Phong Châu - H. Phù Ninh)
 Cao đẳng nghề Cơ điện Phú Thọ (K. 5 - TT. Thanh Ba - H. Thanh Ba)
 Cao đẳng nghề Nông nghiệp và PTNT Phú Thọ (TT. Thanh Ba - H. Thanh Ba)
 Cao đẳng nghề Công nghệ và Nông lâm Phú Thọ (X. Hà Lộc - TX. Phú Thọ)
 Cao đẳng Công nghiệp quốc phòng (Cơ sở 1: P. Thanh Vinh - TX. Phú Thọ)
 Cao đẳng Y tế Phú Thọ (P. Cao Bang - P. Trường Thịnh - TX. Phú Thọ)
 Cao đẳng công nghiệp Hóa chất (QL 32C - TT. Hùng Sơn - H. Lâm Thao)

Ẩm thực

Phú Thọ có một số sản vật địa phương khá đặc biệt:
 Hoa quả: tại Đoan Hùng có bưởi Đoan Hùng (xưa còn gọi là bưởi Phủ Đoan với các giống bưởi Bằng Luân, bưởi Pôlênô (lai Mỹ), bưởi Lã Hoàng, bưởi Sửu, bưởi Chí Đám là ngon nhất, hầu hết đều có tép nhỏ, quả nhỏ, vỏ héo mềm, mọng nước ngọt và mát, là đặc sản bưởi vùng trung du Bắc Bộ. Tại Phường Tiên Cát - TP. Việt Trì có hồng Hạc (hay còn gọi là hồng Hạc Trì), là loại hồng không hạt quả to, mình vuông, tròn bằng, cát mịn và ăn giòn ngọt, xưa được coi như sản vật quý hiếm, xếp đứng đầu trong hàng ngũ hoa quả quý dùng để tiến vua. Hiện nay ở Thành phố Việt Trì chỉ còn duy nhất một cây hồng Hạc Trì cổ thụ.
 Sản vật trung du: vùng đất rừng cọ đồi chè Phú Thọ sản sinh những đặc sản địa phương bao gồm chè (chè búp, lá chè tươi và hạt chè nấu nước chè xanh). Quả cọ: dầu cọ chiết xuất từ thịt quả, rau giá ủ mầm từ hạt cọ. Sắn: lá sắn non muối dưa chua sau đó nấu canh (với tép sông hoặc với cá nhỏ).
 Cá: với sông Hồng, sông Lô cùng một hệ thống nhiều suối, ẩm thực Phú Thọ có những loại cá nước ngọt đặc sản, trong đó có những loại cá quý hiếm như cá Anh Vũ xưa chỉ có ở vùng ngã ba sông Bạch Hạc, Việt Trì. Đây là loại cá sống ở đáy sông, ăn rêu đá, suốt mùa xuân hè ẩn trong hang và chỉ sang mùa thu đông mới ra ngoài, thời phong kiến thường dùng tiến vua. Trên sông Lô, sông Thao còn đánh bắt được nhiều cá lăng, và tại Việt Trì, dọc bờ sông có rất nhiều quán sử dụng loại cá da trơn đánh bắt tại chỗ này để làm các món ăn như chả cá, lẩu cá, cá hấp, cá nướng. Tại vùng sông Thao huyện Thanh Ba có cá cháy, một loại cá có hai buồng trứng to và rất ngon.
 Thịt động vật: các món thịt chó Việt Trì và thịt chua làm từ thịt lợn lên men bằng thính gạo tại huyện Thanh Sơn là những món ăn được biết đến không chỉ trong tỉnh.
 Rau: có thể kể đến rêu đá tại huyện Thanh Sơn làm từ các loại rêu vớt dưới suối, tẩm ướp và nướng. Bên cạnh đó là rau sắng, đặc sản của Vườn quốc gia Xuân Sơn, huyện Tân Sơn.
 Bánh: ẩm thực Phú Thọ có món bánh tai dân dã nhưng không kém phần đặc sắc. Đây là loại bánh có từ xa xưa với tên gọi bánh Hòn. Bánh tai có hình thù giống cái tai, là thứ bánh bột gạo tẻ, nhân thịt lợn ướp hành, dễ làm, là món ăn hòa quyện của các vị dẻo, giòn, bùi, ngọt, béo ngậy và thơm. Bánh tai có thể ăn thay cơm tẻ trên các mâm cỗ cưới, cỗ tết, đem bán hoặc làm quà biếu như một loại đặc sản địa phương.
 Cơm: tại các vùng núi phía bắc tỉnh thịnh hành món cơm lam làm từ gạo nếp nương, đặc biệt là món xôi cọ là loại xôi được đồ từ gạo nếp trộn với thịt quả cọ đã được om chín.

Danh sách ẩm thực
Các đặc sản, ẩm thực địa phương ở Phú Thọ như: thịt chua Thanh Sơn, nếp gà gáy Mỹ Lung, cá thính Tử Đà, bánh nẳng làng Dòng, chè lam đền Hùng, rau dớn Xuân Sơn, cuốn cão làng Sỏi, thịt lợn lửng, rau sắn, măng sặt Ấm Hạ, bánh khúc Việt Trì, thịt nộm nâu người Mường, hồng Gia Thanh, mì gạo Hùng Lô, hạt dổi Xuân Sơn, bánh tai hòn Phú Thọ, quế Yên Lập, xôi cọ, tương làng Bợ, mục hoa chuối Tân Sơn, chè búp khô, chè xanh, cơm nắm lá cọ Phù Ninh, khoai tầng vàng Tân Sơn, cá sỉnh Ngòi Lao, rượu hoẵng người Dao Thanh Sơn, nhộng tằm lá sắn Đồng Lương, cơm lam người Mường, cọ ỏm, kẹo lạc Việt Trì, bưởi Đoan Hùng, bánh củ mài đền Hùng, rau đắng cảy, tương Dục Mỹ, rau đồ người Mường Thanh Sơn, bánh cuốn Lâm Lợi, nhộng cọ, cá lăng, gà chín cựa Xuân Sơn, đu đủ Tam Nông, thịt chó Việt Trì, bánh chưng làng Xốm, xôi ngũ sắc Tân Sơn, bánh tẻ mật Đào Xá, vịt lam Xuân Sơn, bún tươi xóm Chùa, bánh sắn Phù Ninh, rêu đá Tân Sơn, chè san tuyết Xuân Sơn, trám om kho cá, bánh trứng kiến người Mường, xáo chuối Cao Xá, bánh tẻ Hà Thạch.

Xem thêm
 Đền Hùng
 Đền Mẫu Âu Cơ

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Trang web của Tổng cục du lịch Việt Nam giới thiệu về tỉnh Phú Thọ
 Báo Phú Thọ điện tử
 Trang điện tử thông tin kinh tế Tỉnh Phú Thọ, Xúc tiến đầu tư, thương mại
 Giới thiệu tỉnh Phú Thọ bằng tiếng Anh

Đông Bắc Bộ


title: Giải vô địch bóng đá Đông Nam Á 1998

text:
Giải vô địch bóng đá Đông Nam Á 1998 hay Cúp Tiger 1998 là giải vô địch bóng đá Đông Nam Á lần thứ 2. Giải được chia làm 2 giai đoạn. 6 đội tuyển không vào vòng bán kết Cúp Tiger 1996 gồm Brunei, Campuchia, Lào, Myanmar, Philippines, và Singapore phải tham dự vòng sơ loại để chọn ra 4 đội vào vòng chung kết. Vòng chung kết được tổ chức tại Việt Nam từ 15 tháng 8 đến 30 tháng 8 năm 1998. 8 đội tuyển được chia vào 2 bảng, đấu vòng tròn 1 lượt, chọn 2 đội đứng đầu vào bán kết.

Singapore đã giành chức vô địch AFF Cup đầu tiên sau khi giành chiến thắng 1–0 trước Việt Nam bằng bàn thắng duy nhất của Sasi Kumar ở phút thứ 71.

Hậu vệ Mursyid Effendi của Indonesia đã cố tình đá phản lưới nhà trong trận đấu với Thái Lan ở vòng bảng để tránh Việt Nam ở trận bán kết. Sau đó, cầu thủ này đã bị FIFA treo giò vĩnh viễn.

Vòng sơ loại

4 đội mạnh nhất giành quyền vào thẳng vòng chung kết.
  (hạng tư 1996)
  (á quân 1996)
  (đương kim vô địch)
  (chủ nhà, hạng ba)
4 đội vượt qua vòng loại.
  (nhất vòng loại bảng A)
  (nhất vòng loại bảng B)
  (nhì vòng loại bảng A)
  (nhì vòng loại bảng B)

Danh sách tham dự

Địa điểm

Vòng bảng

Bảng A

Bảng B

Vòng đấu loại trực tiếp

Bán kết

Tranh hạng ba

Chung kết

Giải thưởng

Danh sách cầu thủ ghi bàn
4 bàn
  Myo Hlaing Win

3 bàn

  Aji Santoso
  Miro Baldo Bento
  Aung Khine

  Alfredo Razon Gonzalez
  Ahmad Latiff Khamaruddin

  Worrawoot Srimaka
  Nguyễn Hồng Sơn

2 bàn

  Bima Sakti
  Widodo C Putro

  Rafi Ali
  Kritsada Piandit

  Lê Huỳnh Đức

1 bàn

  Kurniawan Dwi Yulianto
  Uston Nawawi
  Yusuf Ekodono
  Keolakhone Channiphone
  Kholadeth Phonephachanh
  Win Htike

  Nazri Nasir
  Rudy Khairon Daiman
  Sasi Kumar
  Zulkarnaen Zainal
  Chaichan Knewsen
  Kairung Threjagsang

  Kowit Foythong
  Therdsak Chaiman
  Nguyễn Văn Sỹ
  Trương Việt Hoàng
  Văn Sỹ Hùng

phản lưới nhà

  Mursyid Effendi (trận gặp Thái Lan)

  Min Aung (trận gặp Indonesia)

  Min Thu (trận gặp Indonesia)

Tham khảo

Liên kết ngoài
Cúp Tiger 1998 trên trang web của RSSSF.

1998
Giải đấu bóng đá quốc tế tổ chức bởi Việt Nam
Thể thao Việt Nam năm 1998


title: (85721) 1998 SL63

text:
{{DISPLAYTITLE:(85721) 1998 SL63}}

(85721) 1998 SL63 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện qua chương trình tiểu hành tinh Beijing Schmidt CCD ở trạm Xinglong ở tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc ngày 29 tháng 9 năm 1998.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 85001–86000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1998
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Parapammene

text:
Parapammene là một chi bướm đêm thuộc phân họ Olethreutinae, họ Tortricidae Tortricidae.

Các loài
Parapammene amphibola (Diakonoff, 1982)
Parapammene aurifascia Kuznetzov, 1981
Parapammene cyanodesma Diakonoff, 1976
Parapammene dichroramphana (Kennel, 1900)
Parapammene dyserasta (Turner, 1916)
Parapammene ellipticopa (Meyrick, 1934)
Parapammene glaucana (Kennel, 1901)
Parapammene harmologa (Obraztsov, 1968)
Parapammene hexaphora (Meyrick, in Caradja & Meyrick, 1935)
Parapammene imitatrix Kuznetzov, in Ler, 1986
Parapammene inobservata Kuznetzov, 1962
Parapammene isocampta (Meyrick, 1914)
Parapammene longipalpana Kuznetzov, 1992
Parapammene petulantana (Kennel, 1901)
Parapammene reversa Komai, 1999
Parapammene selectana (Christoph, 1882)

Xem thêm
Danh sách các chi của Tortricidae

Chú thích

Tham khảo

 tortricidae.com

Grapholitini


title: Zangaltica multicostata

text:
Zangaltica multicostata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Chen & Wang miêu tả khoa học năm 1988.

Chú thích

Tham khảo

M


title: (8162) 1990 SK11

text:
{{DISPLAYTITLE:(8162) 1990 SK11}}

(8162) 1990 SK11 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Henry E. Holt ở Đài thiên văn Palomar ở Quận San Diego, California, ngày 16 tháng 9 năm 1990.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 8001–9000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1990
Được phát hiện bởi Henry E. Holt
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Tétaigne

text:
Tétaigne  là một xã ở tỉnh Ardennes, thuộc vùng Grand Est ở phía bắc nước Pháp.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Ardennes

Tham khảo

Tetaigne


title: Bélarga

text:
Bélarga là một xã thuộc tỉnh Hérault trong vùng Occitanie in the region of Occitanie ở phía nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 27 mét trên mực nước biển. Dân số thời điểm năm 1999 là 396 người.

Tham khảo

Xã của Hérault


title: 23191 Sujaytyle

text:
23191 Sujaytyle là một tiểu hành tinh vành đai chính với chu kỳ quỹ đạo là 1801.9306786 ngày (4.93 năm).

Nó được phát hiện ngày 24 tháng 8 năm 2000.

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 2000


title: Quận Warren, Iowa

text:
Quận Warren là một quận thuộc tiểu bang Iowa, Hoa Kỳ. Quận lỵ đóng ở Indianola. Quận được đặt tên theo. Dân số theo điều tra năm 2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ là người.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận này có diện tích km2, trong đó có km2 là diện tích mặt nước.

Các quận giáp ranh

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của Iowa


title: 1700 Zvezdara

text:
1700 Zvezdara (1940 QC) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 27 tháng 8 năm 1940 bởi P. Djurkovic ở Belgrade.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 1700 Zvezdara

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1940


title: Cézan

text:
Cézan  là một xã thuộc tỉnh Gers trong vùng Occitanie tây nam nước Pháp. Xã này có độ cao trung bình 203 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Gers


title: Ancyloscelis globulifer

text:
Ancyloscelis globulifer là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1918.

Chú thích

Tham khảo

Ancyloscelis
Động vật được mô tả năm 1918


title: Câu chuyện đồ chơi (định hướng)

text:
Câu chuyện đồ chơi mang nhiều nghĩa, có thể là:

Câu chuyện đồ chơi (loạt phim), loạt phim hoạt hình do Disney hãng Pixar sản xuất.
Câu chuyện đồ chơi, phần đầu tiên trong loạt phim.
Câu chuyện đồ chơi (nhạc phim), nhạc trong phim.
Câu chuyện đồ chơi 2, phần thứ hai trong loạt phim.
Câu chuyện đồ chơi (nhạc phim), nhạc trong phim.
Câu chuyện đồ chơi 3, phần ba và cũng là phần cuối cùng trong loạt phim.
Câu chuyện đồ chơi (trò chơi video).


title: Levens

text:
Levens là một xã ở tỉnh Alpes-Maritimes, vùng Provence-Alpes-Côte d’Azur ở đông nam nước Pháp.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Levens' anthem.
 Some chimes and knells from the County of Nice: tirignoun (chime) and clar (knell) from Levens.

Xã của Alpes-Maritimes