title: Bát quái

text:
Bát quái (chữ Hán: 八卦) là 8 quẻ được sử dụng trong vũ trụ học Đạo giáo như là đại diện cho các yếu tố cơ bản của vũ trụ, được xem như là một chuỗi tám khái niệm có liên quan với nhau. Mỗi quẻ gồm ba hàng, mỗi hàng là nét rời (hào âm) hoặc nét liền (hào dương), tương ứng đại diện cho âm hoặc dương.

Bát quái có liên quan đến triết học thái cực và ngũ hành và cả ba đều của Kinh Dịch. Các mối quan hệ giữa các quẻ được thể hiện trong hai đồ hình là Tiên Thiên Bát Quái (先天 八卦) hay còn gọi là Phục Hy bát quái (伏羲 八卦), và Hậu Thiên Bát Quái (後天 八卦) hay còn gọi là Văn Vương bát quái. Bát quái được ứng dụng trong thiên văn học, chiêm tinh học, địa lý, phong thủy, giải phẫu học, gia đình, và những lĩnh vực khác.

Kinh Dịch của Trung Quốc cổ đại có 64 quẻ được tạo ra từ cách bắt cặp 8 quẻ của bát quái, và có những lời bình giải cho từng quẻ này.

Nguồn gốc

Bát quái có thể hình thành từ 2 nguồn. Đầu tiên là từ triết lý âm dương. Những mối tương quan trong triết lý này được cho là của Phục Hy, như sau:
無極生有極、有極是太極、太極生兩儀、即陰陽;兩儀生四象: 即少陰、太陰、少陽、太陽、四象演八卦、八八六十四卦Vô cực sanh hữu cực, hữu cực thị thái cực; Thái Cực sanh lưỡng nghi, tức âm dương; Lưỡng nghi sanh tứ tượng: tức thiếu âm, thái âm, thiếu dương, thái dương; Tứ tượng diễn bát quái, bát bát lục thập tứ quái.

Nguồn thứ 2 là từ Văn Vương nhà Chu: "Khi thế giới bắt đầu, đã có trời và đất. Trời phối hợp với đất sinh ra tất cả mọi thứ trong thế giới. Trời là quẻ Càn và đất là Khôn. Sáu quẻ còn lại là con trai và con gái của họ."

Bát quái có liên quan đến ngũ hành, được các nhà phong thủy và y học cổ truyền Trung Quốc sử dụng. Ngũ hành gồm kim, mộc, thủy, hỏa, thổ. Quái khảm (nước) và quái ly (lửa) tương ứng trực tiếp với hành thủy và hành hỏa. Hành thổ tương ứng với quái Khôn (địa) và Cấn (núi). Hành mộc tương ứng với quái Tốn (gió) và Chấn (sấm). Hành kim tương ứng với quái càn (trời) và đoài (đầm).

Có tất cả tám bát quái (八卦):

Bát quái đồ

Tiên Thiên Bát Quái Ngũ Hành

Bát Nhân Đại Gia: Một gia đình có tám người;Bố Mẹ, ba con gái ba con trai xen kẽ nhau, đó là một gia đình đặc biệt.

Hậu Thiên Bát Quái

Bát Nhân Đại Gia: Một gia đình có tám người;Bố Mẹ, ba con gái ba con trai xen kẽ nhau, đó là một gia đình đặc biệt.

Chú thích

Kinh Dịch
Thuật ngữ tiếng Trung Quốc
Chủ nghĩa tượng trưng
Vũ trụ học Đạo giáo


title: Valgañón

text:
Valgañón tỉnh và cộng đồng tự trị La Rioja, phía bắc Tây Ban Nha. Đô thị này có diện tích là 31,74 ki-lô-mét vuông, dân số năm 2009 là 135 người với mật độ 4,25 người/km². Đô thị này có cự ly 64 km so với Logroño.

Tham khảo

Đô thị ở La Rioja


title: Agapetus arvernensis

text:
Agapetus arvernensis là một loài Trichoptera trong họ Glossosomatidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Trichoptera miền Cổ bắc
Agapetus


title: Đức Thọ

text:
Đức Thọ là một huyện trung du nằm ở phía bắc tỉnh Hà Tĩnh, Việt Nam.

Vị trí địa lý
Huyện Đức Thọ nằm ở phía bắc của tỉnh Hà Tĩnh, nằm cách thành phố Hà Tĩnh khoảng 57 km về phía bắc, cách trung tâm thủ đô Hà Nội khoảng 325 km về phía nam, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp thị xã Hồng Lĩnh và huyện Can Lộc
Phía tây giáp huyện Hương Sơn
Phía nam giáp huyện Vũ Quang
Phía bắc giáp huyện Nam Đàn và huyện Hưng Nguyên thuộc tỉnh Nghệ An.

Huyện Đức Thọ có diện tích 20.904 ha, dân số năm 2009 là 104.536 người. 11% dân số theo đạo Thiên Chúa.

Đây cũng là địa phương có dự án Đường cao tốc Diễn Châu – Bãi Vọt và dự án Đường cao tốc Bãi Vọt – Hàm Nghi đang được xây dựng đi qua.

Hành chính
Huyện Đức Thọ có 16 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc, bao gồm thị trấn Đức Thọ (huyện lỵ) và 15 xã: An Dũng, Bùi La Nhân, Đức Đồng, Đức Lạng, Hòa Lạc, Lâm Trung Thủy, Liên Minh, Quang Vĩnh, Tân Dân, Tân Hương, Thanh Bình Thịnh, Trường Sơn, Tùng Ảnh, Tùng Châu, Yên Hồ.

Lịch sử
Thời Hùng Vương, Đức Thọ thuộc bộ Cửu Đức trong tổng số 15 bộ của nhà nước Văn Lang – Âu Lạc.

Thời Nhà Tần (221 TCN - 206 TCN), nhà Hán (206 TCN – 220) đô hộ, Đức Thọ nằm trong địa phận huyện Hàm Hoan (bao gồm toàn bộ vùng đất Nghệ Tĩnh) thuộc huyện Cửu Chân.

Thời nhà Đường 629 (Đường Cao Tổ) đô hộ đến thời nhà Lý, Đức thọ có tên là Cổ La thuộc Hoan Châu.

Đến thế kỷ X, vùng đất Đức Thọ nằm trong huyện Cửu Đức.

Thời nhà Lý và nhà Trần, Đức Thọ có tên là Chi La thuộc phủ Đức Quang, Nghệ An châu.

Thời Lê sơ, Đức Thọ có tên là La Giang (1428) thuộc phủ Đức Quang, xứ Nghệ An.

Thời Lê Trung Hưng (1729 - 1740) để tránh trùng với tên huý của chúa Trịnh Giang nên đổi La Giang thành La Sơn thuộc phủ Đức Quang, trấn Nghệ An.

Thời Minh Mạng (1822) vì trùng tên huý nên phủ Đức Quang đổi tên thành phủ Đức Thọ. Huyện La Sơn (thuộc phủ Đức Thọ) tồn tại đến đầu thế kỷ XX, do phủ Đức Thọ kiêm nhiếp.

Năm Duy Tân thứ 9 (1915), tách tổng Đồng Công nhập về Đức Thọ. Tổng Đồng Công khi đó gồm các xã: Đức Hoà, Đức Lạc, Ân Phú.

Năm Khải Định thứ 6 (1921), tách tổng Lai Thạch thuộc Đức Thọ chuyển về huyện Can Lộc.

Sau 1945, huyện La Sơn đổi thành huyện Đức Thọ như hiện nay.

Trong các năm 1946 - 1947, sáp nhập các làng: Lâm Thao, Hòa Duyệt thuộc tổng Hương Khê, các làng: Thượng Bồng, Hạ Bồng, Phương Duệ, Yên Duệ thuộc tổng Thượng Bồng và xã Ân Phú thuộc tổng Dị Ốc, huyện Hương Sơn vào huyện Đức Thọ và chuyển thành 7 thôn thuộc xã Đồng Công (xã Đồng Công bao gồm 2 xã Ân Phú, Hoà Lạc ngày nay).

Năm 1948, lại tách nhập các xã, xã Ân Phú đổi tên thành xã Đức Ân, năm 1972 lại đổi trở lại là Ân Phú.

Ngày 13 tháng 1 năm 1969, thành lập xã Tân Hương ở vùng khai hoang thuộc huyện Đức Thọ.

Từ năm 1976 đến năm 1991, huyện Đức Thọ thuộc tỉnh Nghệ Tĩnh, gồm thị trấn Đức Thọ và 40 xã: Ân Phú, Châu Phong, Đức An, Đức Bồng, Đức Bùi, Đức Châu, Đức Diên, Đức Đồng, Đức Dũng, Đức Giang, Đức Hòa, Đức Hương, Đức La, Đức Lạc, Đức Lâm, Đức Lạng, Đức Lập, Đức Liên, Đức Lĩnh, Đức Long, Đức Nhân, Đức Ninh, Đức Phúc, Đức Quang, Đức Tân, Đức Thanh, Đức Thịnh, Đức Thuận, Đức Thủy, Đức Trường, Đức Tùng, Đức Vĩnh, Đức Xá, Đức Yên, Tân Hương, Thái Yên, Trung Lễ, Trung Lương, Tùng Ảnh, Yên Thái.

Ngày 23 tháng 2 năm 1977, hợp nhất 2 xã Đức Tân và Đức Trường thành xã Trường Sơn, sáp nhập xóm Minh Giang của xã Đức Giang vào xã Đức Đồng.

Ngày 1 tháng 2 năm 1978, hợp nhất 2 xã Đức Bùi và Đức Xá thành xã Bùi Xá, hợp nhất 2 xã Đức Diên và Đức Phúc thành xã Yên Hồ, hợp nhất 2 xã Đức Ninh và Yên Thái thành xã Liên Minh, hợp nhất 2 xã Châu Phong và Tùng Ảnh thành xã Tùng Ảnh, sáp nhập xóm Bồng Phúc của xã Đức Bồng vào xã Đức Lạng.

Ngày 19 tháng 9 năm 1981, thành lập thị trấn Hồng Lĩnh.

Từ năm 1991, huyện Đức Thọ thuộc tỉnh Hà Tĩnh, gồm 2 thị trấn: Đức Thọ (huyện lỵ), Hồng Lĩnh và 35 xã: Ân Phú, Bùi Xá, Đức An, Đức Bồng, Đức Châu, Đức Đồng, Đức Dũng, Đức Giang, Đức Hòa, Đức Hương, Đức La, Đức Lạc, Đức Lâm, Đức Lạng, Đức Lập, Đức Liên, Đức Lĩnh, Đức Long, Đức Nhân, Đức Quang, Đức Thanh, Đức Thịnh, Đức Thuận, Đức Thủy, Đức Tùng, Đức Vĩnh, Đức Yên, Liên Minh, Tân Hương, Thái Yên, Trung Lễ, Trung Lương, Trường Sơn, Tùng Ảnh, Yên Hồ.

Ngày 2 tháng 3 năm 1992, tách thị trấn Hồng Lĩnh, xã Trung Lương, xã Đức Thuận và một phần xã Đức Thịnh thuộc huyện Đức Thọ để thành lập thị xã Hồng Lĩnh.

Sau khi thành lập thị xã Hồng Lĩnh, huyện Đức Thọ còn lại thị trấn Đức Thọ và 33 xã: Ân Phú, Bùi Xá, Đức An, Đức Bồng, Đức Châu, Đức Đồng, Đức Dũng, Đức Giang, Đức Hòa, Đức Hương, Đức La, Đức Lạc, Đức Lâm, Đức Lạng, Đức Lập, Đức Liên, Đức Lĩnh, Đức Long, Đức Nhân, Đức Quang, Đức Thanh, Đức Thịnh, Đức Thủy, Đức Tùng, Đức Vĩnh, Đức Yên, Liên Minh, Tân Hương, Thái Yên, Trung Lễ, Trường Sơn, Tùng Ảnh, Yên Hồ.

Ngày 8 tháng 6 năm 1994, Chính phủ ban hành Nghị định số 48-CP. Theo đó, sáp nhập toàn bộ 197 ha với 1.730 nhân khẩu của thôn Mai Hồ thuộc xã Đức Yên vào thị trấn Đức Thọ.

Ngày 4 tháng 8 năm 2000, tách 6 xã: Ân Phú, Đức Liên, Đức Hương, Đức Bồng, Đức Lĩnh và Đức Giang để thành lập huyện Vũ Quang. Huyện Đức Thọ còn lại 1 thị trấn và 27 xã.

Đến cuối năm 2018, huyện Đức Thọ có thị trấn Đức Thọ và 27 xã: Bùi Xá, Đức An, Đức Châu, Đức Đồng, Đức Dũng, Đức Hòa, Đức La, Đức Lạc, Đức Lâm, Đức Lạng, Đức Lập, Đức Long, Đức Nhân, Đức Quang, Đức Thanh, Đức Thịnh, Đức Thủy, Đức Tùng, Đức Vĩnh, Đức Yên, Liên Minh, Tân Hương, Thái Yên, Trung Lễ, Trường Sơn, Tùng Ảnh, Yên Hồ.

Ngày 21 tháng 11 năm 2019, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 819/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc tỉnh Hà Tĩnh (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2020). Theo đó:
Sáp nhập ba xã Đức La, Đức Nhân và Bùi Xá thành xã Bùi La Nhân
Sáp nhập ba xã Trung Lễ, Đức Thủy và Đức Lâm thành xã Lâm Trung Thủy
Sáp nhập ba xã Đức Thanh, Đức Thịnh và Thái Yên thành xã Thanh Bình Thịnh
Sáp nhập xã Đức Tùng và xã Đức Châu thành xã Tùng Châu
Sáp nhập xã Đức Vĩnh và xã Đức Quang thành xã Quang Vĩnh
Sáp nhập xã Đức An và xã Đức Dũng thành xã An Dũng
Sáp nhập xã Đức Hòa và xã Đức Lạc thành xã Hòa Lạc
Sáp nhập xã Đức Long và xã Đức Lập thành xã Tân Dân
Sáp nhập xã Đức Yên vào thị trấn Đức Thọ.

Huyện Đức Thọ có 1 thị trấn và 15 xã như hiện nay.

Văn hóa

Truyền thống
Đức Thọ xưa kia có tên gọi là La Sơn thuộc phủ Đức Quang (gồm cả Hương Sơn, Thiên Lộc, Nghi Xuân, Thanh Chương, Nghi Lộc...) được xem là vùng "địa linh nhân kiệt" của xứ Nghệ. Trong thời kỳ phong kiến, Đức Thọ có 39 vị đại khoa (Tiến sĩ) với những dòng họ nổi tiếng khoa bảng như: Lê Văn, Hoàng Xuân, Phan Đình, Hà Học,... và các làng giàu truyền thống văn hoá như: Yên Hồ, Đông Thái, Trung Lễ, Bùi Xá...

Thời phong kiến Hà Tĩnh có 4 vị trạng nguyên thì Đức Thọ có 2 vị là Đào Tiêu và Đoàn Nguyên Lợi đều quê ở Yên Hồ.

Nhiều người thành đạt xuất thân từ Đức Thọ, như nhà ngoại giao Nguyễn Biểu (đời Trần), nhà văn hóa Bùi Dương Lịch; Hoàng giáp Bùi Thức Kiên; Thượng thư, Tiến sĩ Phan Bá Đạt; lãnh đạo phong trào Cần Vương, Đình nguyên Tiến sĩ Phan Đình Phùng, các chí sĩ Lê Văn Huân, Lê Thước, Lê Ninh, nhà cách mạng Trần Phú, nhà thơ Huy Cận, nhà khoa học Hoàng Xuân Hãn, Luật sư Phan Anh, Luật sư Phan Mỹ, nhà toán học Lê Văn Thiêm, nhà văn Hoàng Ngọc Phách, Trung tướng Hoàng Hữu Thái, Tư lệnh Hải Quân QĐND Việt Nam, Phạm Văn Huyến; nhà thơ Thái Can, Luật sư Phạm Khắc Hòe.

Ngoài ra, còn có một nhân vật lịch sử khác cũng rất nổi tiếng nữa là Hoàng Cao Khải. Ông bị xem khinh vì đã cam tâm phục vụ hết lòng thực dân Pháp xâm lược, nhưng chính người Pháp từng nghi ngờ ông là một trợ lực ngầm cho phong trào Duy tân và Đông du, và ngay Phan Châu Trinh cũng có liên lạc thư từ với ông.

Trong số những người nổi tiếng hiện nay, từ huyện Đức Thọ có:
Giáo sư, TSKH, Viện sĩ Vật lý Đào Vọng Đức
Nữ luật sư Ngô Bá Thành
Giáo sư văn học Hoàng Xuân Nhị
Giáo sư- nhà phê bình văn học Hoàng Ngọc Hiến
Giáo sư, nhà sinh học Võ Quý
Nhà văn hóa Hà Xuân Trường
Giáo sư- nhà Đông Nam Á học Phạm Đức Dương
Giáo sư Phan Văn Tiệm, nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Bộ trưởng, chủ nhiệm Ủy ban vật giá chính phủ;
Tiến sĩ Cù Huy Hà Vũ.
 Võ Hồng Phúc (Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư)
 Giáo sư Hà Học Trạc, (Chủ tịch Liên hiệp các hội khoa học kỹ thuật Việt Nam
Đạo diễn sân khấu Nghệ sĩ Nhân dân Phạm Thị Thành
Nhà báo Phạm Khắc Lãm (nguyên Tổng Giám đốc Đài Truyền hình Việt Nam)
Nguyễn Minh Quang-Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường
Luật sư Trịnh Hồng Dương (nguyên Chánh án Tòa án Nhân dân Tối cao Việt Nam)
Luật sư Lê Thúc Anh (nguyên Phó Chánh án Tòa án Nhân dân Tối cao Việt Nam)
Thượng tướng Võ Trọng Việt - Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng và An ninh Quốc hội. Nguyên Thứ trưởng Bộ Quốc phòng (2015-2016).
Giáo sư Mai Trọng Nhuận (nguyên Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội)
Giáo sư, Tiến sĩ, Nghệ sĩ nhân dân, Nhà giáo nhân dân, Anh hùng lao động Trần Bạch Thu Hà (nguyên Giám đốc Nhạc viện Hà Nội)
Nhà điêu khắc Điềm Phùng Thị
Nhà văn, nhà thơ Xuân Thiều
Trần Viết Ngãi, Nguyên tổng giám đốc điện lực Việt Nam, chủ tịch hiệp hội năng lượng việt nam
Giáo sư, Tiến sĩ, Nhà giáo nhân dân Trần Văn Bính (Nguyên Viện trưởng Viện Văn hóa phát triển,Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh. Nguyên phó chủ nhiệm Hội đồng tư vấn về văn hóa thuộc Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam)

Di tích và danh thắng
 Đền thờ Nguyễn Biểu: Di tích thuộc xã Yên Hồ, đền được xây dựng vào thời nhà Lê để tưởng nhớ công lao của Nguyễn Biểu.
 Mộ Phan Đình Phùng tại xã Tùng Ảnh.
 Nhà thờ Phan Đình Phùng tại xã Tùng Ảnh: Di tích lịch sử văn hóa quốc gia (2007).
 Khu lưu niệm Trần Phú ở xã Tùng Ảnh: Khu lưu niệm danh nhân lịch sử cách mạng.
 Nhà thờ và mộ Lê Bôi ở xã Tùng Ảnh: Danh nhân lịch sử thế kỷ 15
 Đền Cả Du Đồng ở xã Đức Đồng: Di tích kiến trúc thế kỷ 15.
 Chùa Am ở xã Đức Hoà: Di tích kiến trúc thế kỷ 15.
 Đền thờ Ngô Thị Ngọc Dao ở xã Đức Thịnh: Danh nhân lịch sử thế kỷ 15.
 Đền Voi Mép ở xã Đức Thủy: Di tích kiến trúc thế kỷ 15.
 Đền thờ Trần Duy ở xã Đức Châu: Danh nhân lịch sử thế kỷ 16
 Nhà thờ Bùi Dương Lịch ở xã Tùng Ảnh: Danh nhân lịch sử - văn hóa thế kỷ 18
 Nhà thờ Lê Ninh và họ Lê ở xã Trung Lễ : Danh nhân lịch sử thế kỷ 19
 Đền Thái Yên ở xã Thái yên
 Đền Đinh Lễ: ở xã Tùng Ảnh {Quyết định số: 03/2006/QĐ-BVHTT}.
 Nhà thờ Hoàng Trừng ở xã Đức Nhân
 Chùa Vền ở xã Đức Tùng
 Chùa Phượng Tường ở xã Trường Sơn
 Chùa Hoa Lâm ở xã Đức Lâm
 Thắng cảnh núi Tùng Lĩnh, Sông La và bến Tam Soa, cầu Linh Cảm
 Cầu Cố Bá ở Đức Lạc, Đền chợ nướt ở Bình Minh Đức Lạc
 Đền Kim Nghê tại thôn Hà Cát, xã Đức lạng
Đền Cả tại xã Đức Xá
Đền Thờ Thánh Mẫu Thượng Thiên ở Đông xá xã Hoà Lạc
 Đền Tượng Lĩnh xã Hoà Lạc
Đền quanh xã Hoà Lạc

Lễ hội truyền thống
 Hội lễ đền Thái Yên ở xã Thái Yên: Vào mùa xuân hàng năm ở Thái Yên đều có lễ hội đền sau đó người dân xã Thái Yên tổ chức các hoạt động văn hóa, thể thao đến tận rằm tháng giêng như: kéo co, thi đấu bóng đá, bóng chuyền, bống bàn, cờ tướng, thi văn nghệ. Đặc biệt cứ hai năm một lần Thái Yên lại tổ chức rước kiệu vào ngày mồng 7 tháng giêng.
 Hội xuân và trò chơi vạt cầu ở xã Trung Lễ: Đầu mùa xuân.
 Hội hát ghẹo và tục ăn cá gỏi ở Mỹ Xuyên, xã Đức Lập: vào cuối xuân, đầu hạ.
 Lễ rước Hến ở Kẻ Thượng ở xã Trường Sơn, Đức Thọ: 07 tháng Giêng âm lịch

Làng nghề
 Làng mộc Thái Yên: thuộc xã Đức Bình, huyện Đức Thọ. Thợ mộc Thái Yên giỏi nghề kiến trúc nhà cửa, đình chùa với kỹ thuật cao về chạm, trổ, tiện, xoi...Đồng thời rất khéo tay làm đồ gia dụng kiểu mới như: giường, tủ, bàn ghế....Hàng mộc Thái Yên nổi tiếng trong nước, kể cả Hà Nội, Hải Phòng, Sài Gòn và cũng ăn khách ở Hồng Kông, Thượng Hải. Một phần này cũng nhờ vào những tên tuổi được mệnh danh là những bậc kỳ tài về chạm trổ "Long, Ly, Quy, Phượng" như: Cửu Ngại, ông Hồng, Võ Hồng.
 Làng đóng thuyền Trường Xuân: thuộc xã Trường Sơn, huyện Đức Thọ, và làng có 170 hộ làm nghề đóng thuyền, xẻ gỗ. Thợ đóng thuyền Trường Xuân đã đóng hàng nghìn thuyền lớn nhỏ phục vụ đánh cá, vận tải trong hai cuộc kháng chiến, đến nay nghề truyền thống này vẫn được duy trì tốt.
 Rượu Đức Thanh nay gọi là rượu Thanh Lạng, thuộc xã Đức Thanh, có truyền thống nấu Rượu từ hồi xa xưa, rất nổi tiếng với loại rượu cất từ gạo nếp, được nấu với công nghệ thủ công truyền thống "3 nồi".

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Lịch sử hình thành
 Bóng thông núi Tùng
 Quá trình Xây dựng và Phát triển
 Lịch sử rạng ngời


title: Tân Phú, Thới Bình

text:
Tân Phú là một xã thuộc huyện Thới Bình, tỉnh Cà Mau, Việt Nam.

Địa lý
Xã Tân Phú nằm ở phía đông huyện Thới Bình, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp tỉnh Bạc Liêu
Phía tây giáp xã Trí Phải và xã Thới Bình
Phía nam giáp xã Tân Lộc Bắc
Phía bắc giáp tỉnh Kiên Giang.

Xã Tân Phú có diện tích 94,86 km², dân số năm 2019 là 16.496 người, mật độ dân số đạt 176 người/km².

Hành chính
Xã Tân Phú được chia thành 11 ấp: Đầu Nai, Giao Khẩu, Kinh 5A, Kinh 5B, Nhà Máy A, Nhà Máy B, Tapasa 1, Tapasa 2, Tràm Thẻ, Tràm Thẻ Đông, Trời Mọc.

Lịch sử
Ngày 25 tháng 7 năm 1979, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định 275-CP về việc:
Chia xã Tân Phú Thành thành ba xã lấy tên là xã Tân Quý, xã Tân Phú và xã Tân Xuân
Thành lập trên phần nửa đất của xã Hồ Thị Kỷ, huyện Thới Bình tách sang huyện Cà Mau một xã mới lấy tên là xã Tân Lợi thuộc huyện Cà Mau.

Ngày 14 tháng 2 năm 1987, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định số 33B-HĐBT về việc sáp nhập xã Tân Quý với xã Tân Phú thành một xã lấy tên là xã Tân Phú và tách một phần diện tích và dân số của xã Tân Phú để sáp nhập vào xã Tân Xuân.

Ngày 30 tháng 8 năm 1983, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định số 94-HĐBT về việc giải thể huyện Cà Mau và sáp nhập xã Tân Lợi của huyện Cà Mau vào huyện Thới Bình.

Ngày 2 tháng 2 năm 1991, Ban Tổ chức Chính phủ ban hành Quyết định 51/QĐ-TCCP về việc sáp nhập xã Tân Xuân và xã Tân Lợi vào xã Tân Phú.

Ngày 6 tháng 11 năm 1996, Quốc hội ban hành Nghị quyết về việc chia tỉnh Minh Hải thành hai tỉnh Cà Mau và Bạc Liêu. Khi đó, xã Tân Phú thuộc huyện Thới Bình, tỉnh Cà Mau.

Ngày 9 tháng 12 năm 2020, HĐND tỉnh Cà Mau ban hành Nghị quyết 28/NQ-HĐND về việc sáp nhập ấp Tapasa 3 vào ấp Tapasa 2.

Kinh tế - xã hội
Kinh tế chủ yếu là nuôi tôm, diện tích trồng lúa và rau màu không đáng kể.

Tân Phú là một trong những xã có mức thu nhập cao nhất huyện Thới Bình, cùng với xã Trí Phải và xã Tân Lộc.

Giáo dục
Các trường học trên địa bàn xã:
 Trường THCS Tân Phú
 Trường TH Tân Phú
 Trường TH Tân Xuân đạt chuẩn quốc gia
 Trường mầm non Hoa Phượng.
Ngoài ra, còn một số điểm trường tiểu học khác.

Y tế
Có trạm y tế xã đạt chuẩn quốc gia phía trước giáp quốc lộ 63, phía sau giáp sông Bạch Ngưu.

Giao thông
Đường bộ có Quốc lộ 63 chạy qua dài khoảng 10 km.

Đường thủy có sông Bạch Ngưu, kinh xáng Huyện Sử-Chợ Hội-Chủ Chí.

Chú thích

Tham khảo


title: Imnadia panonica

text:
Imnadia panonica là một loài động vật giáp xác thuộc họ Limnadiidae. Đây là loài đặc hữu của Serbia và Montenegro.

Chú thích

Tham khảo

Imnadia
Động vật giáp xác nước ngọt châu Âu
Động vật được mô tả năm 1984
Động vật đặc hữu Serbia


title: Sermyloides unicolor

text:
Sermyloides unicolor là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Mohamedsaid miêu tả khoa học năm 1997.

Chú thích

Tham khảo

Sermyloides


title: Kiranipura

text:
Kiranipura là một thị trấn thống kê (census town) của quận Ajmer thuộc bang Rajasthan, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Kiranipura có dân số 4941 người. Phái nam chiếm 51% tổng số dân và phái nữ chiếm 49%. Kiranipura có tỷ lệ 74% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 82%, và tỷ lệ cho phái nữ là 66%. Tại Kiranipura, 12% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Rajasthan


title: Decodes

text:
Decodes là một chi bướm đêm thuộc phân họ Tortricinae của họ Tortricidae.

Các loài
Decodes aneuretus Powell, in Obraztsov & Powell, 1961
Decodes asapheus Powell, 1980
Decodes australus Powell, 1965
Decodes basiplagana (Walsingham, 1879)
Decodes bicolor Powell, in Obraztsov & Powell, 1961
Decodes catherinae Powell, 1980
Decodes fragariana (Busck, 1919)
Decodes helix Powell & Brown, 1998
Decodes horariana (Walsingham, 1879)
Decodes johnstoni Powell, in Obraztsov & Powell, 1961
Decodes lundgreni Powell, 1980
Decodes macdunnoughi Powell, 1980
Decodes macswaini Powell, 1980
Decodes montanus Powell, in Obraztsov & Powell, 1961
Decodes opleri Powell, 1980
Decodes placita (Walsingham, 1914)
Decodes stevensi Powell, 1980
Decodes tahoense Powell, 1980
Decodes tonto Powell, 1980
Decodes zimapanus Powell, 1980

Xem thêm
Danh sách các chi của Tortricidae

Chú thích

Tham khảo

 tortricidae.com

Cnephasiini


title: Ebensfeld

text:
Ebensfeld là một đô thị thuộc huyện Lichtenfels trong bang Bayern nước Đức. Đô thị Ebensfeld có diện tích 68,73 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 5888 người.

Tham khảo


title: Grotella soror

text:
Grotella soror là một loài bướm đêm thuộc chi Grotella, trong họ Noctuidae.Loài này được tìm thấy ở Bắc Mỹ, bao gồm Arizona, nơi đặc trưng của nó.

Tham khảo

Grotella


title: Susa, Piemonte

text:
Susa là một thành phố ở vùng Piemonte, Ý. Đô thị này nằm bên một nhánh sông của sông Po, dưới chân Cottian Alps, 51 km (32 mi) về phía tây của Torino.

Đô thị kết nghĩa
  Barnstaple, Anh quốc
  Briançon, Pháp
  Paola, Ý

Xem thêm
 Val di Susa
 Treno Alta Velocità

Tham khảo

Đô thị tỉnh Torino
Lâu đài Ý
Thành phố và thị trấn ở Piemonte


title: Gonodonta nutrix

text:
Gonodonta nutrix là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Nó được tìm thấy ở ở St. Lucia, Cuba, Jamaica, Florida và từ México tới Paraguay.

Sải cánh dài 36–40 mm.

Ấu trùng ăn các loài Annona, bao gồm Annona glabra. The adults pierce soft fruits to feed on plant juices.

Hình ảnh

Liên kết ngoài
Owlet Caterpillars of Eastern Bắc Mỹ (Lepidoptera: Noctuidae)
Species info
Bug Guide

Chú thích

Gonodonta
Động vật được mô tả năm 1780
Calpinae


title: Tinodes acheron

text:
Tinodes acheron là một loài Trichoptera trong họ Psychomyiidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Chú thích

Tham khảo

Động vật khu vực sinh thái Indomalaya
Tinodes


title: Unterspreewald

text:
Unterspreewald là một đô thị thuộc huyện Dahme-Spreewald, bang Brandenburg, Đức. Đô thị Unterspreewald có diện tích 25,8 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2006 là 857 người.

Tham khảo


title: Papilio rogeri

text:
Papilio rogeri là một loài bướm thuộc họ Papilionidae. Nó được tìm thấy ở miền trung, nam México và thung lũng Rio Grande ở Texas.

Sải cánh dài 84–95 mm. Con trưởng thành bay từ tháng 2 đến tháng 10 ở Mexico và vào tháng 4 ở nam Texas.

Ấu trùng ăn Rutaceae. Con trưởng thành ăn mật hoa.

Phụ loài
Papilio rogeri rogeri (Mexico)
Papilio rogeri pharnaces Doubleday, 1846 (Mexico)

Hình ảnh

Xem thêm

Tham khảo

Threatened swallowtail butterflies of the world: the IUCN red data book
Butterflies and Moths of North America

Liên kết ngoài

R
P


title: Chi Cá mương

text:
Chi Cá mương (danh pháp khoa học: Hemiculter) là một chi trong họ Cá chép (Cyprinidae), bao gồm 8 loài. Loài điển hình của chi này là cá mương (Culter leucisculus, danh pháp này hiện nay được coi là từ đồng nghĩa của danh pháp hợp lệ Hemiculter leucisculus). Tên gọi khoa học của chi này có nguồn gốc từ tiếng Hy Lạp hemis nghĩa là "một nửa" và tiếng La tinh culter nghĩa là "con dao".

Các loài
 Hemiculter bleekeri Warpachowski, 1887
 Hemiculter elongatus Nguyen & Ngo, 2001
 Hemiculter krempfi Pellegrin & Chevey, 1938
 Hemiculter leucisculus Basilewsky, 1855 -- Cá mương
 Hemiculter lucidus Dybowski, 1872: Cá mương Ussuri
 Hemiculter songhongensis Nguyen & Nguyen, 2001: Cá mương sông Hồng
 Hemiculter tchangi Fang, 1942
 Hemiculter varpachovskii Nikolskii, 1903

Chú thích

Tham khảo


title: Suomenlinna

text:
Pháo đài Suomelinna (tiếng Phần Lan; cho đến năm 1918 là Viapori, tiếng Thụy Điển: Sveaborg) là một công sự phòng thủ trên biển có người ở được xây dựng trên tám hòn đảo, cách trung tâm thành phố Helsinki, thủ đô của Phần Lan khoảng 4 km về phía đông nam.

Suomelinna là một di sản thế giới được UNESCO công nhận. Đây là nơi rất được các khách du lịch và người dân địa phương ngưỡng mộ vì nó là địa điểm dã ngoại đẹp như tranh vẽ. Ban đầu được đặt tên là Sveaborg (có nghĩa là "Lâu đài của người Thụy Điển") hoặc Viapori được gọi bởi những người Phần Lan nói tiếng Phần Lan, sau đó nó được đổi tên thành Suomenlinna có nghĩa là Lâu đài của Phần Lan vào năm 1918 vì lý do yêu nước và tinh thần dân tộc, mặc dù nó vẫn được biết đến với tên ban đầu ở Thụy Điển và bởi những người Phần Lan nói tiếng Thụy Điển.

Hoàng gia Thụy Điển cho xây dựng pháo đài này vào năm 1748 để bảo vệ chống lại chủ nghĩa bành trướng của đế quốc Nga. Trách nhiệm chung về công việc xây dựng được giao cho kiến trúc sư Augustin Ehrensvärd. Kế hoạch ban đầu của pháo đài bị ảnh hưởng mạnh mẽ bởi ý tưởng của Vauban, kiến trúc sư quân sự hàng đầu thời bấy giờ và các nguyên tắc xây dựng thành lũy kiểu pháo đài ngôi sao, mặc dù được điều chỉnh cho phù hợp với vị trí xây dựng trên một nhóm đảo đá.

Trong Chiến tranh Phần Lan, Thụy Điển giao pháo đài cho người Nga vào ngày 3 tháng 5 năm 1808, mở đường cho việc quân Nga chiếm đóng Phần Lan vào năm 1809, và cuối cùng là sự nhượng bộ của Phần Lan cho Nga khi kết thúc chiến tranh. Nga đã nắm giữ pháo đài cho đến khi Phần Lan độc lập vào năm 1918. Sau đó Phần Lan quản lý Suomenlinna như là một cơ sở của Bộ Quốc phòng cho đến khi nó chuyển quyền kiểm soát sang dân sự vào năm 1973.

Địa lý

Quận Suomenlinna của Helsinki nằm về phía đông nam của trung tâm thành phố và bao gồm tám hòn đảo. Năm trong số các đảo được nối với nhau bằng những cây cầu hoặc một cầu tàu trên bãi cát. Länsi-Mustasaari được nối với Pikku Mustasaari và Iso Mustasaari, kết nối với Susisaari, kết nối với Susiluoto bằng cách lấp đầy đường nước ngăn cách. Hòn đảo này là nơi tập trung nhiều công sự nhất trước đây có tên là Gustavssvärd trong thời kỳ Thụy Điển xây dựng. Ba hòn đảo còn lại không được kết nối gồm Särkkä, Lonna và Pormestarinluodot. Tổng diện tích đất của tám hòn đảo này là 0,8 km².

Thay vì sử dụng lược đồ đánh địa chỉ bưu điện thông thường của Phần Lan bao gồm tên đường và số nhà thì các địa chỉ tại Suomenlinna bao gồm mã chữ cái cho hòn đảo và sau đó là số nhà. Ví dụ: C 83 là nhà # 83 trên đảo Iso-Mustasaari (mã C).

Lịch sử
Ngay từ đầu trong cuộc Đại chiến Bắc Âu, Nga đã tận dụng điểm yếu của Thụy Điển tại khu vực Ingria (bao quanh bởi vịnh Phần Lan) nên đã nhanh chóng chiếm được khu vực gần sông Neva cũng như các pháo đài của Thụy Điển gồm Nyenschantz và Nöteborg được xây dựng để bảo vệ khu vực đó. Năm 1703, Pyotr Đại đế thành lập kinh đô mới tại Sankt-Peterburg nằm ở góc cực đông của Vịnh Phần Lan. Trong quá trình tiếp cận nó, ông đã cho xây dựng căn cứ hải quân kiên cố Kronstadt trên đảo Kotlin. Nga nhanh chóng trở thành một cường quốc hải quân và một lực lượng được tính đến thành lập ở khu vực biển Baltic. Với tình hình đó sẽ là một mối đe dọa đối với Thụy Điển, nước cho đến thời điểm đó vẫn là cường quốc thống trị ở Baltic. Điều này đã được thể hiện rõ ràng qua việc sử dụng lực lượng hải quân trong cuộc vây hãm Viborg của Nga vào năm 1710. Căn cứ hải quân chính của Thụy Điển tại Karlskrona lại nằm quá xa về phía nam để đáp ứng nhu cầu mới của Thụy Điển về hải quân vào thế kỷ 18. Điều này thường dẫn đến việc người Thụy Điển đến bờ biển Phần Lan chỉ sau khi các tàu và quân đội Nga đã bắt đầu hoặc hoàn thành các chiến dịch của họ.

Sự thiếu hụt hệ thống phòng thủ ven biển thể hiện rõ nét khi Nga đổ bộ vào Helsingfors vào mùa xuân năm 1713 và việc Thụy Điển không phong tỏa được Bán đảo Hanko vào năm 1714 trong trận Gangut. Một chiến dịch hải quân của Nga nhằm vào bờ biển Thụy Điển vào cuối Đại chiến Bắc Âu càng cho thấy sự cần thiết để phát triển khả năng phòng thủ ven biển ở Phần Lan. Ngay sau khi chiến tranh kết thúc, các kế hoạch đầu tiên đã được Thụy Điển thực hiện để xây dựng một hạm đội và một cơ sở hải quân hoạt động ở Phần Lan. Tuy nhiên, không có gì liên quan đến Sveaborg diễn ra cho đến khi Chiến tranh Nga – Thụy Điển kết thúc vào năm 1743. Các công sự bị bỏ dở tại Hamina và Lappeenranta trong khi Hämeenlinna tiếp tục được xây dựng để trở thành một cơ sở hậu cần. Cùng với việc thiếu kinh phí nên Thụy Điển không sẵn sàng dành ngân sách cho việc bảo vệ Phần Lan cùng với việc người Thụy Điển tin rằng Nga sẽ bị đẩy ra khỏi biển Baltic là những nguyên nhân chính dẫn đến việc thiếu tiến bộ trong phát triển công sự.

Sau chiến tranh Nga-Thụy Điển 1741-1743, tầm quan trọng về việc phát triển một công sự tại Phần Lan một lần nữa được đưa ra. Thiếu cơ sở hoạt động cho lực lượng hải quân khiến hải quân Thụy Điển gặp khó khăn trong hoạt động tại khu vực. Các quốc gia châu Âu khác cũng lo ngại về sự bành trướng của Nga, đặc biệt là Pháp, một đồng minh quân sự của Thụy Điển. Sau cuộc tranh luận kéo dài, quốc hội Thụy Điển đã quyết định vào năm 1747 thành lập một căn cứ hải quân tại Helsingfors như một đối trọng với Kronstadt và củng cố vùng biên giới với Nga. Augustin Ehrensvärd (1710–1772), một sĩ quan trẻ được giao trách nhiệm thiết kế pháo đài và điều hành thi công.

Thụy Điển bắt đầu xây dựng pháo đài vào tháng 1 năm 1748. Kế hoạch của Ehrensvärd là một tổ hợp gồm hai công sự: một pháo đài trên biển tại Svartholm nằm gần thị trấn Loviisa, và một pháo đài lớn hơn đồng thời là căn cứ hải quân Sveaborg tại Helsingfors. Có hai khía cạnh trong thiết kế của vị kiến trúc sư ở Sveaborg: đó là một loạt các công sự độc lập trên các đảo được liên kết với nhau và trung tâm của khu phức hợp chính là một bến tàu hải quân. Ngoài pháo đài trên đảo, các công sự chắn biển trên đất liền sẽ đảm bảo rằng kẻ thù không thể có được một được điểm neo đậu tàu chiến để từ đó tiến hành các cuộc tấn công hoặc vây hãm vào pháo đài trên biển. Kế hoạch cũng là vạch ra đường cung cấp đạn dược cho toàn bộ Quân đội Thụy Điển và Hải quân Hoàng gia Thụy Điển ở đó. Các kế hoạch bổ sung khác nhằm củng cố bán đảo Hanko nhưng sau đó đã được hoãn lại.

Việc xây dựng bắt đầu vào đầu năm 1748 và đến tháng 9 năm đó đã có khoảng 2.500 người đàn ông xây dựng các công sự. Ban đầu, khu nhà ở của binh lính đặt tại các hầm của công sự trong khi các sĩ quan là các khu nhà đặc biệt tích hợp vào cảnh quan của một thành phố baroque. Tuy nhiên, kế hoạch tham vọng nhất là một quảng trường baroque nằm trên đảo Iso Mustasaari mới chỉ hoàn thành một nửa. Nó được thiết kế dựa theo quảng trường Vendôme ở Paris. Khi công việc xây dựng tiến triển, nhiều tòa nhà dân cư được xây dựng, nhiều trong số chúng xây dựng dựa theo hình dạng của các tuyến công sự. Ehrensvärd và một số sĩ quan khác là những nghệ sĩ sắc sảo đã thực hiện những bức tranh sơn dầu thể hiện cái nhìn về cuộc sống trên pháo đài trong quá trình xây dựng nó, tạo ấn tượng về một cộng đồng "thị trấn pháo đài" sống động.

Do các mối đe dọa từ Nga lặp đi lặp lại vào năm 1749 và 1750, các công sự phải gấp rút hoàn thành để có thể đảm bảo một căn cứ hoạt động an toàn cho các đơn vị hải quân Thụy Điển dọc theo bờ biển Phần Lan. Quân đội đóng tại Phần Lan là lực lượng lao động chính với hơn 6.000 người được điều động vào năm 1750. Các công sự ở Gustavssvärd được hoàn thành vào năm 1751 và các công sự chính trên đảo Vargö đã sẵn sàng vào năm 1754. Pháo đài sau đó đã đi vào hoạt động mặc dù nhiều hạng mục vẫn chưa hoàn thành. Vào năm 1755, đã có 7.000 công nhân xây dựng các công sự bên ngoài Helsingfors, vào thời điểm đó tại đây có khoảng 2.000 cư dân. Việc xây dựng các công sự phòng thủ trên các đảo phía nam thị trấn đã đem đến thành công bất ngờ. Chiến tranh Bảy Năm diễn ra khiến công việc xây dựng buộc phải tạm dừng vào năm 1757 cũng đánh dấu sự kết thúc của giai đoạn xây dựng gấp rút của Sveaborg.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài

Trang chính thức của Suomenlinna
Tranh ảnh từ Suomenlinna
Công sự của Suomenlinna
Thông tin thêm về Suomenlinna
Panoramic view of the King's Gate in Suomenlinna
Sveaborg at Northern Fortress
Suomenlinna Video
Picturesque walking tour at Suomenlinna
 Link to satellite imagery of fortifications at Suomenlinna, via Google

Di sản thế giới tại Phần Lan
Pháo đài Phần Lan


title: Sư Thiện Chiếu

text:
Sư Thiện Chiếu (1898-1974), hay Thích Thiện Chiếu, là một tu sĩ Phật giáo, và cũng là một chí sĩ chống Pháp, thành viên Thanh niên Cách mạng Đồng chí hội, đảng viên Đảng Cộng sản Đông Dương; và là một nhà văn với bút hiệu Xích Liên.

Thân thế
Sư thế danh là Nguyễn Văn Giảng hay Nguyễn Văn Tài, sinh năm 1898 tại xã Vĩnh Hựu, huyện Gò Công Tây, tỉnh Tiền Giang. Từ nhỏ, Sư đã xuất gia tại chùa Linh Tuyền. Tại chùa Sư được học Hán học lẫn Tây học và tiếp xúc với nhiều nhà trí thức yêu nước.

Năm 1923, Sư lên Sài Gòn làm trụ trì chùa Linh Sơn, số 149 đường Douaumont (nay là đường Cô Giang, Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh). Tại đây, Sư mở lớp dạy học, thuyết giảng giáo lý Phật giáo, cổ súy phong trào đấu tranh giành độc lập dân tộc trong giới Tăng ni, Phật tử. Chính vì thế Sư bị chính quyền thực dân Pháp trục xuất khỏi chùa Linh Sơn.

Năm 1926, Sư tham gia sáng lập Hội Nghiên cứu Phật học, Hội Chấn hưng Phật giáo Nam Kỳ, báo Tiến Hóa. Năm 1927, Sư ra Hà Nội liên lạc với chư tăng miền Bắc nhằm phối hợp hoạt động chấn hưng Phật giáo. Tại Hà Nội, Sư từng tiếp xúc với Nam Đồng Thư xã, Nguyễn Thái Học.

Hoạt động cách mạng
Năm 1928, Sư gia nhập Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên. Năm 1930, Sư trở thành đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam, được xem là nhà sư đầu tiên tham gia Đảng Cộng sản Việt Nam. Năm 1934, Sư chuyển sang hoạt động bí mật và là cán bộ của Xứ ủy Nam Kỳ.

Tìm kiếm mãi mà không gặp được người cùng chí hướng và va chạm mãi với những phần tử bảo thủ và lạc hậu trong giới tăng sĩ, Sư trở thành bất đắc chí, khoảng giữa thời gian 1932-1936, Sư hoàn tục nhưng vẫn hoạt động truyền bá Phật học. Năm 1936, Sư về Rạch Giá hoạt động. Tại đây, Sư cùng với Hòa thượng Trí Thiền, trụ trì chùa Tam Bảo thành lập Hội Phật học kiêm tế, tái bản báo Tiến Hóa, lập cô nhi viện đặt tại chùa Tam Bảo.

Hưởng ứng việc chuẩn bị cho cuộc Khởi nghĩa Nam Kỳ, Sư cùng hòa thượng Thí Thiền, Sư Thiện Ân tổ chức xưởng sản xuất vũ khí tại chùa Tam Bảo. Tháng 6 năm 1941, thì bị mật thám Pháp phát hiện, hòa thượng Trí Thiền bị bắt, sư Thiện Ân bị kết án tử hình, riêng Sư trốn thoát được về Sài Gòn tiếp tục hoạt động. Năm 1943, Sư bị chính quyền thực dân Pháp bắt được, đày ra Côn Đảo.

Cách mạng tháng 8 thành công, Sư được đón về đất liền và được bầu làm Phó chủ tịch Ủy ban Hành chánh - Kháng chiến tỉnh Gò Công. Năm 1947, Sư vào chiến khu, làm công tác biên tập báo Tiền Đạo.

Năm 1954, Sư tập kết ra Bắc. Năm 1956, sang Trung Quốc làm Trưởng ban dịch thuật Văn hóa Trung - Việt. Năm 1961, Sư trở về nước làm chuyên viên nghiên cứu Triết học tại ban Khoa học Xã hội Việt Nam. Năm 1974, Sư qua đời tại Hà Nội.

Vinh danh
Tại Quận 3, Thành phố Hồ Chí Minh có con đường mang tên Sư.
Tại Phường Thọ Quang, Quận Sơn Trà, TP. Đà Nẵng có con đường mang tên Thích Thiện Chiếu.

Tác phẩm

Viết
Chân lý của Tiểu thừa và Đại thừa Phật giáo
Tại sao tôi đã cảm ơn đạo Phật
Phật học vấn đáp
Phật hóa tân thanh niên
Cái thang học Phật
Phật học tổng yếu
Phật pháp là Phật pháp

Dịch
Kinh Lăng Nghiêm
Kinh Pháp Cú
Phật giáo vô thần luận (của Đại sư Thái Hư)
Họ đã chiến đấu vì Tổ quốc (của M.Sholokhov)
Tiền tuyến (kịch của A.E.Korneichuk)
Tính cách Nga (truyện ngắn của A.Tolstoi)
Ông già (truyện của V.Grossman)...

Chú thích

Xem thêm
 Cùng sư Thiện Chiếu bàn về lối dịch sách hay là phê bình lối dịch của sách "Phật học tổng yếu" - Phan Khôi

Tham khảo
 Sư Thiện Chiếu - Nhà phật học yêu nước, tốt đạo đẹp đời
 Thiện Chiếu: Nhà sư - chiến sĩ cộng sản
 Tư tưởng nhập thế của sư Thiện Chiếu qua tác phẩm"Tại sao tôi đã cảm ơn đạo Phật"
 Việt Nam Phật giáo Sử luận. Chương 27:...Thiền Sư Thiện Chiếu

Đại sư Phật giáo
Đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam
Nhà cách mạng Việt Nam


title: Servignat

text:
Servignat là một xã ở tỉnh Ain, vùng Auvergne-Rhône-Alpes thuộc miền đông nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Ain

Tham khảo

Xã của Ain


title: Moussoulens

text:
Moussoulens là một xã của Pháp, nằm ở tỉnh Aude trong vùng Occitanie.

Người dân địa phương trong tiếng Pháp gọi là Moussoulenois.

Hành chính

Thông tin nhân khẩu

Graphique de l'évolution de la population 1794-1999

Tham khảo

Liên kết ngoài
 www.moussoulens.info
 Moussoulens trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia

Moussoulens


title: Molophilus nigritarsis

text:
Molophilus nigritarsis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Molophilus
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Ranchy

text:
Ranchy là một xã ở tỉnh Calvados, thuộc vùng Normandie ở tây bắc nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Calvados

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Ranchy sur le site de l'Institut géographique national

Xã của Calvados


title: Tái chiết khấu

text:
Tái chiết khấu là việc ngân hàng thương mại hoặc ngân hàng trung ương thực hiện việc mua lại các giấy tờ có giá còn thời hạn thanh toán và đáng tin cậy thuộc sở hữu của các ngân hàng khác theo tỉ suất tái chiết khấu nhất định. Các giấy tờ có giá này đã được các ngân hàng chiết khấu, tái chiết khấu trên thị trường thứ cấp.

Quy trình như sau:

Thường trong các giao dịch tín dụng thương mại, mối quan hệ "nợ nần" giữa người mua và người bán được cam kết thông qua việc phát hành thương phiếu và các giấy tờ có giá khác. Thương phiếu gồm hối phiếu (lệnh đòi tiền do người bán ký phát cho người mua yêu cầu trả tiền) và lệnh phiếu (do người mua ký phát cam kết trả tiền cho người bán) và có thể được đem đi chiết khấu tại ngân hàng.
Tuỳ vào giá trị và mức độ tin cậy của giao dịch mà ngân hàng thương mại chấp nhận chiết khấu thương phiếu đó theo tỉ suất nhất định. Ngân hàng thương mại cũng có thể đem các giấy tờ có giá đó tái chiết khấu tại các ngân hàng thương mại khác hoặc ngân hàng Trung ương theo tỉ suất tái chiết khấu khác.

Thông thường việc quy định tỉ suất tái chiết khấu từ phía ngân hàng Trung ương cao hay thấp hơn tỉ suất thị trường đều có ảnh hưởng tới lượng cung tiền tệ trong lưu thông.

Tham khảo

Tài chính


title: Vivian Urdaneta

text:
Vivian Inés Urdaneta Rincón, (sinh năm 1979 tại Maracaibo, Venezuela) là người dữ danh hiệu Hoa hậu Quốc tế cuối cùng của thế 20 vào năm 2000. Để dành vương miện, cô đã đánh bại 57 thí sinh đến từ khắp nơi trên thế giới trong đêm chung kết được tổ chức ngày 4 tháng 10 tại Koseinenkin Kaikan Hall ở Tokyo, Nhật Bản.
.

Cô cao 5'10" (178 cm).

Xem thêm
Hoa hậu Venezuela

Ghi chú

Hoa hậu Venezuela
Hoa hậu Quốc tế
Sinh năm 1979
Nhân vật còn sống


title: Frameries

text:
Framerieslà một đô thị ở tỉnh Hainaut. Tại thời điểm ngày 1 tháng 1 năm 2006 Frameries có dân số 20.646 người. Tổng diện tích là 25.95 km² với mật độ dân số là 796 người trên mỗi km².

Thành phố kết nghĩa
La Chaux-de-Fonds, Thụy Sĩ
Issy-les-Moulineaux, Pháp
Willmar, Minnesota, Hoa Kỳ

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang mạng chính thức (bằng tiếng Pháp)

Đô thị của Hainaut


title: Phyllonorycter aemula

text:
Phyllonorycter aemula là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở miền bắc Ý và Áo.

Con trưởng thành bay từ tháng 4 đến đầu tháng 6 và again từ tháng 7 to đầu tháng 8 làm hai đợt.

Ấu trùng ăn Ostrya carpinifolia. Chúng cuộn lá làm tổ. They create a upper-surface tentifom mine, practically indistinguishable from the mine of Phyllonorycter coryli.

Tham khảo

Liên kết ngoài
bladmineerders.nl
Fauna Europaea

Phyllonorycter
Côn trùng châu Âu


title: Cerreto Guidi

text:
Cerreto Guidi là một đô thị ở tỉnh Firenze trong vùng Toscana, tọa lạc khoảng 30 km về phía tây của Florence. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 10.126 người và diện tích là 49,3 km².

Cerreto Guidi giáp các đô thị sau: Empoli, Fucecchio, Lamporecchio, Larciano, San Miniato, Vinci.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 www.comune.cerreto-guidi.fi.it/

Đô thị tỉnh Firenze


title: Tylotiella hottentota

text:
Tylotiella hottentota là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Drilliidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Tylotiella


title: Oreolyce vardhana

text:
The Dusky Hedge Blue (Oreolyce vardhana) là một loài bướm ngày nhỏ được tìm thấy ở Sri Lanka, thuộc họ Bướm xanh.

Hình ảnh

Chú thích

Xem thêm
Lycaenidae
List of butterflies of India
List of butterflies of India (Lycaenidae)

Tham khảo
 Beccaloni, G. W., Scoble, M. J., Robinson, G. S. & Pitkin, B. (Editors). 2003. The Global Lepidoptera Names Index (LepIndex). World Wide Web electronic publication. http://www.nhm.ac.uk/entomology/lepindex [accessed 14 tháng 10 năm 2006].
 Evans, W.H. (1932) The Identification of Indian Butterflies. (2nd Ed), Bombay Natural History Society, Mumbai, India

Arletta
Bướm tại Ấn Độ


title: Đi du lịch

text:
Đi du lịch là việc di chuyển của con người giữa các vị trí địa lý vì một số mục đích và trong một khoảng thời gian nhất định, với sự trợ giúp của các phương tiện di chuyển hoặc không. Đi du lịch cũng bao gồm việc lưu trú ngắn ngày trong quá trình di chuyển. Việc di chuyển giữa các khu vực trong khoảng thời gian ngắn tính bằng phút thì không được coi là đi du lịch.

Tham khảo

Du lịch
Hoạt động du lịch
Lữ hành


title: An Mỹ, Mỹ Đức

text:
An Mỹ là một xã nằm bên bờ sông Đáy thuộc huyện Mỹ Đức, thành phố Hà Nội, Việt Nam.

Địa lý - Hành chính
Xã nằm cách trung tâm thủ đô Hà Nội khoảng 45 km về phía Tây; nằm ở vị trí trung tâm các xã phía Bắc của huyện và cũng là xã có nền kinh tế phát triển nhất khu vực này; phía Bắc Giáp với xã Mỹ Thành và Bột Xuyên, phía Tây giáp với xã Tuy Lai, phía Nam giáp với xã Hồng Sơn, phía Đông là dòng sông Đáy.
Xã An Mỹ có 3 thôn: Tảo Khê, Kinh Đào, Đoan Nữ.

Kinh tế - xã hội
Ngành nghề chính của xã là nông nghiệp và buôn bán nhỏ.

Đây là quê hương của Tổng Giám đốc Tập đoàn Đông Nam Dược Bảo Long - Nguyễn Hữu Khai.

Xã có Trường THPT Mỹ Đức B.

Chú thích

Tham khảo


title: Thành Tâm (định hướng)

text:
Thành Tâm có thể là một trong số các địa danh sau:

 Phường Thành Tâm, thị xã Chơn Thành, tỉnh Bình Phước
 Xã Thành Tâm, huyện Thạch Thành, tỉnh Thanh Hóa.

Xem thêm
 Thành Tâm còn là một nghệ danh khác của nghệ sĩ Thành Lộc.


title: Hylaeus tagala

text:
Hylaeus tagala là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Ashmead mô tả khoa học năm 1905.

Chú thích

Tham khảo

T
Động vật được mô tả năm 1905


title: Fusinus multicarinatus

text:
Fusinus multicarinatus là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Fasciolariidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Fusinus


title: Margaiostus grandicollis

text:
Margaiostus grandicollis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được LeConte miêu tả khoa học năm 1863.

Chú thích

Tham khảo

Margaiostus


title: Mackwiller

text:
Mackwiller là một xã thuộc tỉnh Bas-Rhin trong vùng Grand Est đông bắc Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Bas-Rhin

Tham khảo
 INSEE commune file

Xã của Bas-Rhin


title: Geringswalde

text:
Geringswalde () là một thị xã thuộc huyện Mittelsachsen, trong bang tự do Sachsen, nước Đức. Đô thị Geringswalde có diện tích 29,93 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2005 là 4880 người. Thị trấn có cự ly 12 km về phía tây bắc của Mittweida, và 27 km về phía bắc Chemnitz.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Stadt Geringswalde
 Geringswalder Postmeilensäule

Thị trấn của bang Sachsen


title: Setodes nirmala

text:
Setodes nirmala là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Chú thích

Tham khảo

Động vật khu vực sinh thái Indomalaya
Setodes


title: Leisnig

text:
Leisnig là một thị trấn thuộc huyện Mittelsachsen, bang tự do Sachsen nước Đức. Đô thị Leisnig có diện tích 29,96 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2005 là 6854 người.
Tại đây có lâu đài Mildenstein

Tham khảo

Liên kết ngoài
 http://www.leisnig.de - Trang mạng chính thức
 Lâu đài Mildenstein

Thị trấn của bang Sachsen


title: Aulonocara saulosi

text:
Aulonocara saulosi là một loài cá thuộc họ Cichlidae.
Nó được tìm thấy ở Malawi và Tanzania. Môi trường sống tự nhiên của chúng là hồ nước ngọt.

Chú thích

Tham khảo

 Kazembe, J. & Makocho, P. 2005. Aulonocara saulosi. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 4 tháng 8 năm 2007.

Aulonocara


title: Stethispa elongata

text:
Stethispa elongata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Pic mô tả khoa học năm 1929.

Chú thích

Tham khảo

Stethispa


title: USS Minneapolis (CA-36)

text:
USS Minneapolis (CA-36) là một tàu tuần dương hạng nặng của Hải quân Hoa Kỳ thuộc lớp New Orleans, là chiếc tàu chiến thứ hai được đặt tên theo thành phố Minneapolis thuộc tiểu bang Minnesota. Minneapolis đã tham gia hầu hết các chiến dịch chủ yếu tại Mặt trận Thái Bình Dương trong Chiến tranh Thế giới thứ hai, bị hư hại trong trận Tassafaronga, nhưng đã sống sót qua cuộc chiến và được tặng thưởng 17 Ngôi sao Chiến đấu. Sau chiến tranh nó được cho ngừng hoạt động vào năm 1947 và tháo dỡ vào năm 1959.

Thiết kế và chế tạo
Minneapolis được đặt lườn vào ngày 27 tháng 6 năm 1931 tại Xưởng hải quân Philadelphia. Nó được hạ thủy vào ngày 6 tháng 9 năm 1933, được đỡ đầu bởi Cô Grace L. Newton; và được đưa ra hoạt động vào ngày 19 tháng 5 năm 1934 dưới quyền chỉ huy của Thuyền trưởng, Đại tá Hải quân Gordon W. Haines.

Lịch sử hoạt động

Những năm giữa hai cuộc thế chiến
Sau chuyến đi chạy thử máy tại vùng biển châu Âu từ tháng 7 đến tháng 9 năm 1934 và thực hiện các sửa đổi tại Xưởng hải quân Philadelphia, chiếc tàu tuần dương mới khởi hành vào ngày 4 tháng 4 năm 1935 hướng đến kênh đào Panama rồi sang San Diego, đến nơi vào ngày 18 tháng 4 để gia nhập Hải đội Tuần dương 7 trực thuộc Lực lượng tuần tiễu. Nó tiếp tục hoạt động tại khu vực Bờ Tây, ngoại trừ một chuyến đi đến khu vực quần đảo Caribbe vào đầu năm 1939, cho đến khi được điều động sang Trân Châu Cảng vào năm 1940.

Mở màn Chiến tranh Thế giới thứ hai
Khi Nhật Bản tấn công Trân Châu Cảng vào ngày 7 tháng 12 năm 1941, Minneapolis đang ở ngoài biển tiến hành thực tập tác xạ ở địa điểm cách Trân Châu Cảng . Nó lập tức tiến hành tuần tra khu vực ngoại vi cho đến tháng 1 năm 1942, khi nó gia nhập một lực lượng đặc nhiệm tàu sân bay để tấn công các quần đảo Gilbert và Marshall. Trong khi hộ tống chiếc tàu sân bay Lexington vào ngày 1 tháng 2, nó đã giúp vào việc đánh trả một cuộc không kích trong đó ba máy bay ném bom tầm trung Mitsubishi G4M "Betty" bị bắn rơi. Nó tiếp tục hộ tống các tàu sân bay trong các đợt không kích thành công vào ngày 20 tháng 2 và một lần nữa vào ngày 10 tháng 3, khi họ tiêu diệt các tàu bè Nhật Bản tại Lae và Salamaua, phá vỡ con đường tiếp tế của đối phương cho các đơn vị trú đóng tại đây.

Trận chiến biển Coral
Minneapolis tham gia trận chiến biển Coral từ ngày 4 đến ngày 8 tháng 5, hộ tống Lexington trong suốt cuộc đối đầu không lực vĩ đại, và đã góp phần của nó khi bắn rơi ba máy bay ném bom Nhật Bản. Nó đã vớt những người sống sót của chiếc Lexington khi nó bị mất, cái giá phải trả cho việc bảo toàn được tuyến đường lưu thông hàng hải huyết mạch đến Australia và New Zealand cùng ngăn chặn được sự bành trướng của Nhật Bản về phía Nam.

Trận Midway
Chiếc tàu tuần dương cũng đã tham gia trận chiếnmang tính quyết định thứ hai vào giai đoạn mở đầu của cuộc chiến tranh Thái Bình Dương, trận Midway từ ngày 3 đến ngày 6 tháng 6, một lần nữa bảo vệ các tàu sân bay khi chúng tung ra các cuộc không kích nhắm vào không lực hải quân Nhật Bản, đánh chìm bốn tàu sân bay đối phương cùng tiêu diệt được 250 máy bay cùng với những phi công nhiều kinh nghiệm. Chiến thắng này không chỉ cốt yếu trong việc duy trì một vị trí chiến lược của Mỹ tại khu vực trung tâm Thái Bình Dương, nhưng còn mang ý nghĩa khởi đầu của việc kết thúc sự thống trị về sức mạnh không lực hải quân, thành phần quyết định trong chiến tranh hải quân hiện đại.

Trận Tassafaronga

Sau khi được tiếp tế và sửa chữa tại Trân Châu Cảng, Minneapolis lên đường để bảo vệ các tàu sân bay khi chúng hỗ trợ cho các cuộc đổ bộ lên Guadalcanal và Tulagi vào ngày 7–9 tháng 8. Ở lại cùng với các tàu sân bay, nó đã tiến đến trợ giúp chiếc Saratoga vào ngày 30 tháng 8, khi chiếc tàu sân bay bị trúng ngư lôi, và đã kéo nó ra khỏi vùng nguy hiểm. Trong suốt tháng 9 và tháng 10, nó hỗ trợ cho các cuộc đổ bộ lên phía Tây Lunga Point và tại Funafuti.

Hoạt động như là soái hạm của Lực lượng Đặc nhiệm 67, nó lên đường vào ngày 29 tháng 11 để đánh chặn một lực lượng Nhật Bản mưu toan tăng cường cho lực lượng đồn trú tại Guadalcanal. Lúc 23 giờ 05 phút đêm hôm sau, nó phát hiện sáu tàu chiến Nhật Bản, và trận Tassafaronga nổ ra khi nó khai hỏa dàn pháo chính 203 mm (8 inch). Nó bắn trúng nhiều phát và đánh chìm tàu khu trục Takanami. Giờ đây một nhóm tàu chiến Nhật Bản thứ hai, vốn có nhiệm vụ hỗ trợ từ xa cho lực lượng vận chuyển, bước vào cuộc chiến đấu; và Minneapolis trúng phải hai quả ngư lôi, một quả bên mạn trái trước mũi và quả kia trúng vào phòng nồi hơi số hai. Con tàu bị hư hại nghiêm trọng: mất điện, mạn trái bị vỡ nặng nề, hai phòng nồi hơi bị hở ra mặt nước. Những hoạt động kiểm soát hư hỏng có hiệu quả cùng với sự thành thạo của thủy thủ đoàn đã giữ cho nó tiếp tục nổi, và đi vào được cảng Tulagi bằng chính động lực của mình. Tại đây, được ngụy trang bằng thân cây và lá dừa để bảo vệ khỏi các cuộc không kích thường xuyên của đối phương, nó được sửa chữa tạm thời bởi chính thủy thủ đoàn cùng với sự trợ giúp của một đơn vị Seabee trú đóng trên đảo, và nó đã có thể lên đường quay về Xưởng hải quân Mare Island để được sửa chữa triệt để. Về trận đánh này, sử gia hải quân người Mỹ Samuel Eliot Morison đã viết: "Một sự thật đau lòng rằng trận Tassafaronga là một thất bại nặng cho một lực lượng tàu tuần dương vượt trội đã được phòng bị trước một lực lượng tàu khu trục đối phương yếu kém hơn và phần nào bị bất ngờ."

Đến tháng 8 năm 1943, Minneapolis quay trở lại khu vực chiến trường để phục vụ tại tuyến đầu trong 20 tháng, và đã có mặt trong mọi chiến dịch quan trọng ngoại trừ Iwo Jima. Nhiệm vụ đầu tiên của nó là bắn phá đảo Wake vào ngày 5 tháng 10, rồi sau đó từ ngày 20 tháng 11 đến ngày 4 tháng 12, nó tham gia cuộc tấn công và chiếm đóng đảo Makin thuộc quần đảo Gilbert. Trong tháng 12, nó hộ tống một đội đặc nhiệm tàu sân bay tung các đợt không kích chuẩn bị lên Kwajalein và Majuro, phục vụ vào việc chiếm đóng quần đảo Marshall cho đến giữa tháng 2 năm 1944. Khi các tàu sân bay nhanh mở cuộc tấn công xuống các quần đảo Mariana và Caroline, Minneapolis tiếp tục bảo vệ chúng trong các đợt không kích xuống Palau, Truk, Satawan, Ponape cùng các căn cứ chủ lực Nhật Bản trong tháng 4. Các cuộc không kích sau này phối hợp với cuộc đổ bộ lên Hollandia (ngày nay là Jayapura) thuộc New Guinea.

Trận chiến biển Philippine
Trong tháng 5, Minneapolis tiến hành chuẩn bị tại Majuro cho các cuộc tấn công tại Mariana. Nó tiến hành bắn pháo chuẩn bị xuống Saipan trong ngày 14 tháng 6; và khi nhận được tin tức về một lực lượng lớn hạm đội Nhật Bản đang tiến đến gần nhằm ngăn chặn cuộc đổ bộ của Đồng Minh, Minneapolis lại gia nhập Lực lượng Đặc nhiệm 58 để bảo vệ các tàu sân bay trong Trận chiến biển Philippine vào các ngày 19–20 tháng 6. Trong khi các phi công Hải quân Mỹ giành thêm một chiếc thắng lớn khác, Minneapolis lại hộ tống các tàu sân bay và cung cấp hỏa lực phòng không. Sau khi bị một quả bom ném suýt trúng, thủy thủ đoàn của nó một lần nữa khắc phục được những hư hại.

Guam
Từ ngày 8 tháng 7 đến ngày 9 tháng 8, Minneapolis dùng các khẩu pháo hạng nặng của nó hỗ trợ cho lực lượng Thủy quân Lục chiến giành lại Guam từ tay đối phương. Bắn can thiệp sâu vào đất liền, quấy phá ban đêm và hỗ trợ hỏa lực theo yêu cầu, nó nhận được những lời khen ngợi của Tướng A. H. Turnage, chỉ huy Sư đoàn 3 Thủy quân lục chiến: "...một yếu tố quan trọng cho sự thành công của chiến dịch...một việc làm rất tốt." Từ ngày 6 tháng 9 đến ngày 14 tháng 10, nó thực hiện việc hỗ trợ cần thiết tương tự cho việc chiếm đóng Palaus, các hoạt động của nó vào giai đoạn kết thúc của thời kỳ chuẩn bị trực tiếp cho cuộc đổ bộ lên Leyte. Trong thành phần lực lượng bắn pháo chuẩn bị cho cuộc đổ bộ, nó tiến vào vịnh Leyte vào ngày 17 tháng 10, và nó đã bắn rơi năm máy bay đối phương trong những đợt kháng cự đầu tiên trong cuộc tấn công này.

Trận chiến eo biển Surigao
Khi Nhật Bản tung ra ba gọng kìm tấn công vào lực lượng Đồng Minh đang đổ bộ tại Leyte, phát triển thành trận chiến vịnh Leyte, Minneapolis vào ngày 24 tháng 10 được phân về lực lượng bắn pháo của Chuẩn Đô đốc Jesse B. Oldendorf cùng với các tàu tuần dương khác và các thiết giáp hạm cũ. Cùng với hạm đội, nó được bố trí cắt ngang lối ra của eo biển Surigao trong đêm đó, sẵn sàng chờ đợi tín hiệu báo động sự xuất hiện của đối phương từ các PT-boat và tàu khu trục phục kích ở phía trước. Khi các tàu chiến Nhật Bản tiến lên theo hàng dọc, chúng bỏ qua các cuộc tấn công hai bên sườn của những tàu chiến nhỏ, đâm thẳng vào hàng chiến đấu của Đô đốc Oldendorf, vốn đã nổ súng với một hỏa lực áp ảo, đánh chìm ngay lập tức một thiết giáp hạm đối phương. Ba tàu khu trục cũng bị đánh chìm, và một tàu tuần dương hạng nặng bị hư hại nặng nề và bị máy bay kết liễu sáng hôm sau. Trong trận chiến eo biển Surigao này, Đô đốc Oldendorf lần cuối cùng trong lịch sử đã thực hiện thành công sự cơ động cổ điển "cắt ngang chữ T" để đánh bại hạm đội đối phương.

Tiếp tục luôn phiên trong các vai trò hộ tống các tàu sân bay và bắn phá bờ biển tại Philippines, Minneapolis đã có mặt trong cuộc tấn công và đổ bộ lên vịnh Lingayen, Luzon từ ngày 4 đến ngày 18 tháng 1 năm 1945 và cuộc đổ bộ lên Bataan và Corregidor từ ngày 13 đến ngày 18 tháng 2. Trong tháng 3, nó chuẩn bị cho cuộc tấn công tiếp theo lên Okinawa, và đến nơi vào ngày 25 tháng 3 tiến hành các cuộc bắn pháo chuẩn bị. Nó mở đầu bằng việc bắn phá Kerama Retto, chiếm lĩnh những vị trí đảm bảo an toàn cho cuộc đổ bộ lên Okinawa được suôn sẻ. Khi cuộc tấn công chính bắt đầu vào ngày 1 tháng 4, Minneapolis nả pháo xuống sân bay Nhật Bản tại Naha, biến nó trở nên vô dụng cho đối phương, rồi bắt đầu bắn pháo theo yêu cầu khi lực lượng trên bờ xác định các mục tiêu qua vô tuyến.

Sau nhiều tháng hoạt động tích cực như thế, các nòng pháo chính của Minneapolis bị hao mòn đến mức cần phải được thay thế, nên nó chuẩn bị để rời khỏi mặt trận vào ngày 12 tháng 4. Việc khởi hành của nó bị chậm trễ trong ngày hôm đó do xảy ra một cuộc không kích lớn nhất của đối phương kể từ khi bắt đầu Chiến dịch Okinawa, trong đó nó đã bắn rơi bốn chiếc có thể là máy bay tấn công cảm tử kamikaze và quan sát ba chiếc khác rơi một cách vô hại xuống biển. Khi đêm xuống, nó lên đường hướng về Bremerton, Washington, nơi nó được sửa chữa và xẻ rãnh lại các nòng pháo chính. Quay trở lại khu vực chiến trường, nó đang ở lại vịnh Subic thuộc Philippine khi nhận được tin ngừng bắn kết thúc cuộc chiến tranh.

Nó mang cờ hiệu của Đô đốc Thomas C. Kinkaid khi ông tiếp nhận sự đầu hàng của lực lượng Nhật Bản tại Triều Tiên trong ngày 9 tháng 9, rồi tiến hành tuần tra trong khu vực Hoàng Hải, và hỗ trợ cho việc đổ bộ lực lượng Thủy quân Lục chiến lên Taku và Tần Hoàng Đảo ở Trung Quốc. Sau khi đưa các cựu chiến binh hồi hương về đến khu vực bờ Tây Hoa Kỳ, nó lên đường vào ngày 14 tháng 1 năm 1946 hướng đến kênh đào Panama và sau đó là Philadelphia. Tại đây nó được đưa về lực lượng dự bị vào ngày 21 tháng 5, và được cho ngừng hoạt động vào ngày 10 tháng 2 năm 1947. Nó được bán cho hãng Union Metals and Alloys Corp vào ngày 14 tháng 8 năm 1959 để tháo dỡ.

Phần thưởng
Minneapolis được tặng thưởng 17 Ngôi sao Chiến trận do thành tích phục vụ trong Thế Chiến II.

Xem thêm

Tham khảo

Chú thích

Thư mục

 Bài này có các trích dẫn từ nguồn :en:Dictionary of American Naval Fighting Ships thuộc phạm vi công cộng

Liên kết ngoài
 USS Minneapolis Association site has information about the crew(s) of Minneapolis.

Lớp tàu tuần dương New Orleans
Tàu tuần dương của Hải quân Hoa Kỳ
Tàu tuần dương trong Thế Chiến II
Trận chiến biển Coral
Trận Midway
Chiến dịch Guadalcanal


title: Helicopage

text:
Helicopage là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Geometridae


title: Santa Rosa de Viterbo

text:
Santa Rosa de Viterbo là một đô thị ở bang São Paulo của Brasil.
Đô thị này nằm ở vĩ độ 21º28'22" độ vĩ nam và kinh độ 47º21'47" độ vĩ tây, trên khu vực có độ cao 675 m. Dân số năm 2004 ước tính là 22.584 người.

Đô thị này có diện tích 289,669 km².

Distâncias
 Ribeirão Preto: 65 km
 Campinas: 200 km
 São Paulo: 310 km

Thông tin nhân khẩu

Dữ liệu dân số theo điều tra dân số năm 2000

Tổng dân số: 21.435
Urbana: 20.196
Rural: 1.239
Homens: 10.684
Mulheres: 10.751
Mật độ dân số (người/km²): 73,99

Tỷ lệ tử vong trẻ sơ sinh dưới 1 tuổi (trên một triệu người): 13,86

Tuổi thọ bình quân (tuổi): 72,32

Tỷ lệ sinh (số trẻ trên mỗi bà mẹ): 2,26

Tỷ lệ biết đọc biết viết: 92,69%

Chỉ số phát triển con người (HDI-M): 0,804
Chỉ số phát triển con người - Thu nhập: 0,724
Chỉ số phát triển con người - Tuổi thọ: 0,789
Chỉ số phát triển con người - Giáo dục: 0,899
(Nguồn: IPEADATA)

Sông ngòi
 Sông Cubatão
 Rio Pardo

Các xa lộ
 SP-253
 SP-332

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang mạng của đô thị
 Santa Rosa de Viterbo trên WikiMapia

Đô thị bang São Paulo


title: Ichalkaranji

text:
Ichalkaranji là một thành phố và là nơi đặt hội đồng đô thị (municipal council) của quận Kolhapur thuộc bang Maharashtra, Ấn Độ.

Địa lý
Ichalkaranji có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 539 mét (1768 feet).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Ichalkaranji có dân số 257.572 người. Phái nam chiếm 53% tổng số dân và phái nữ chiếm 47%. Ichalkaranji có tỷ lệ 73% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 80%, và tỷ lệ cho phái nữ là 66%. Tại Ichalkaranji, 13% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Maharashtra
Công nghiệp vải Ấn Độ


title: Molophilus kulai

text:
Molophilus kulai là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Molophilus
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Florimont

text:
Florimont là một làng và xã tại tỉnh Territoire de Belfort, vùng Franche-Comté.

Thông tin nhân khẩu
Theo điều tra nhân khẩu năm 1999, xã này có dân số 394.The estimation for 2007 was 417.

Xem thêm
Xã của tỉnh Territoire de Belfort

Tham khảo

INSEE
IGN

Xã của Territoire de Belfort


title: Leganés

text:
Leganés là một đô thị trong Cộng đồng Madrid, Tây Ban Nha. Đô thị Torrejón de Velasco có diện tích km², dân số theo điều tra năm 2010 của Viện thống kê quốc gia Tây Ban Nha là người. Đô thị Torrejón de Velasco nằm ở khu vực có độ cao mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Đô thị ở Cộng đồng Madrid


title: Bruchidius imbricornis

text:
Bruchidius imbricornis là một loài bọ cánh cứng trong họ Bruchidae. Loài này được Panzer miêu tả khoa học năm 1795.

Chú thích

Tham khảo

I
Động vật được mô tả năm 1795


title: Melipona mandacaia

text:
Melipona mandacaia là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Smith mô tả khoa học năm 1863.

Chú thích

Tham khảo

Melipona
Động vật được mô tả năm 1863


title: Newtonia erlangeri

text:
Newtonia erlangeri là một loài rau đậu thuộc họ Fabaceae.
Loài này có ở Kenya, Somalia, và Tanzania.

Chú thích

Tham khảo

 Thulin, M. 1998. Newtonia erlangeri. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 19 tháng 7 năm 2007.

E
Thực vật Kenya
Thực vật Somalia
Thực vật Tanzania


title: Đông An (định hướng)

text:
Đông An có thể chỉ:
 Xã Đông An, Văn Yên, tỉnh Yên Bái, Việt Nam.
Huyện Đông An (chữ Hán giản thể: 东安县, Hán Việt: Đông An huyện) là một huyện thuộc địa cấp thị Vĩnh Châu, tỉnh Hồ Nam, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa.
Quận Đông An (chữ Hán giản thể: 东安区, âm Hán Việt: Đông An khu) là một quận thuộc địa cấp thị Mẫu Đơn Giang, tỉnh Hắc Long Giang, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa.


title: Bế Văn Đàn (xã)

text:
Bế Văn Đàn là một xã thuộc huyện Quảng Hòa, tỉnh Cao Bằng, Việt Nam.

Địa lý
Xã Bế Văn Đàn nằm ở phía bắc huyện Quảng Hòa, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp Trung Quốc và huyện Hạ Lang
Phía tây giáp xã Chí Thảo và xã Cách Linh
Phía nam giáp xã Cách Linh
Phía bắc giáp huyện Hạ Lang và xã Cai Bộ.

Xã Bế Văn Đàn có diện tích 42,11 km², dân số năm 2019 là 2.546 người, mật độ dân số đạt 60 người/km².

Trên địa bàn xã Bế Văn Đàn có một số ngọn núi như Lũng Phia, Pác Mơ.

Sông Bắc Vọng cùng suối Khuổi Kheng chảy trên địa phận của xã.

Lịch sử
Địa bàn xã Bế Văn Đàn hiện nay trước đây vốn là xã Triệu Ẩu và một phần xã Hồng Đại thuộc huyện Phục Hòa.

Ngày 9 tháng 9 năm 2019, Hội đồng Nhân dân tỉnh Cao Bằng ban hành Nghị quyết số 27/NQ-HĐND về việc sáp nhập một số xóm thuộc hai xã Hồng Đại và Triệu Ẩu.

Trước khi sáp nhập, xã Triệu Ẩu có diện tích 36,21 km², dân số là 1.788 người, mật độ dân số đạt 49 người/km², có 8 xóm: Bản Buống, Bản Co, Bắc Vọng, Khuổi Rung, Lũng Khún, Nà Sao, Nà Lòa, Phia Chiếu. Xã Hồng Đại có diện tích 19,40 km², dân số là 2.003 người, mật độ dân số đạt 103 người/km², có 5 xóm: Bắc Hồng I, Bắc Hồng II, Liên Hồng, Nam Hồng, Nà Suối.

Ngày 10 tháng 1 năm 2020, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 864/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp huyện, cấp xã thuộc tỉnh Cao Bằng (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 2 năm 2020). Theo đó, sáp nhập 5,90 km² diện tích tự nhiên và 758 người của xã Hồng Đại vào xã Triệu Ẩu thành xã Bế Văn Đàn.

Sau khi thành lập, xã Bế Văn Đàn có diện tích 42,11 km², dân số là 2.546 người.

Ngày 1 tháng 3 năm 2020, huyện Phục Hòa giải thể để tái lập huyện Quảng Hòa. Xã Bế Văn Đàn thuộc huyện Quảng Hòa như hiện nay.

Chú thích

Xem thêm

Xã, phường, thị trấn biên giới Việt Nam - Trung Quốc
Đơn vị hành chính Việt Nam đặt tên theo tên người


title: Sân bay quốc tế Douala

text:
Sân bay quốc tế Douala  là một sân bay quốc tế nằm cách thành phố Douala của Cameroon 10 km. Đây là sân bay tấp nập nhất quốc gia này.

Các hãng hàng không và các tuyến điểm
Afriqiyah Airways (Cotonou, Tripoli)
Air France (Paris-Charles de Gaulle)
Air Ivoire (Abidjan, Cotonou)
Air Service Gabon (Libreville, N'Djamena)
Bellview Airlines (Johannesburg, Lagos, Libreville, Port Harcourt)
Benin Golf Air (Cotonou, Malabo)
Brussels Airlines (Brussels)
Cameroon Airlines (Abidjan, Bamako, Bangui, Brazzaville, Cotonou, Dakar, Dubai, Garoua, Johannesburg, Kinshasa, Lagos, Libreville, Malabo, N'Djamena, Paris-Charles de Gaulle, Pointe-Noire, Garoua, Maroua, Ngaoundéré, Yaoundé)
CEIBA Intercontinental (Bata, Libreville, Malabo)
Compagnie Aerienne du Mali (Bamako, Libreville, Lome, Ouagadougou)
Ethiopian Airlines (Addis Ababa, Libreville)
Hewa Bora Airways (Kinshasa, Lagos, Lome)
Ivoire Airways (Libreville, Port Gentil)
Kenya Airways (Abidjan, Nairobi)
National Airways Cameroon (Garoua, Maroua, Yaounde)
Royal Air Maroc (Casablanca, Brazzaville)
SCD Aviation (Libreville, Port Gentil)
Swiss International Air Lines (Zürich)
TAAG Angola Airlines (Bangui, Brazzaville, Luanda, Pointe-Noire)
Toumaï Air Tchad (Bangui, Brazzaville, N'Djamena, Libreville, Lome)
Trans Air Congo (Brazzaville, Pointe-Noire)
Turkish Airlines (Istanbul-Ataturk) [sắp tới]

Tai nạn và sự cố
4 tháng 3 năm 1962: Chuyến bay sô 153 của Caledonian Airways
5 tháng 5 năm 2007: Chuyến bay 507 của Kenya Airways

Tham khảo

Liên kết ngoài

Sân bay Cameroon
Douala


title: Phyllonorycter hapalotoxa

text:
Phyllonorycter hapalotoxa là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Ấn Độ (Assam và Meghalaya).

Ấu trùng ăn Malus domestica, Malus pumila và Malus sylvestris. Chúng có thể ăn lá nơi chúng làm tổ.

Chú thích

Tham khảo

Phyllonorycter


title: Ovipalpus schajovskoii

text:
Ovipalpus schajovskoii là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Golbach miêu tả khoa học năm 1953.

Chú thích

Tham khảo

Ovipalpus


title: Cappelle-Brouck

text:
Cappelle-Brouck là một xã ở tỉnh Nord trong vùng Hauts-de-France, Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Nord

Tham khảo

 INSEE commune file

Cappellebrouck


title: Thanh toán

text:
Thanh toán là sự chuyển giao tài sản của một bên (người hoặc công ty, tổ chức) cho bên kia, thường được sử dụng khi trao đổi sản phẩm hoặc dịch vụ trong một giao dịch có ràng buộc pháp lý.

Các phương thức thanh toán

Dạng thức đơn giản và cổ xưa nhất của thanh toán là hàng đổi hàng. Trong thế giới hiện đại, các hình thức thanh toán bao gồm tiền mặt, chuyển khoản, tín dụng, ghi nợ, séc, Bitcoin và các loại tiền mã hóa,... Trong giao dịch thương mại, thanh toán thường phải đi kèm với hóa đơn và biên nhận. Trong các giao dịch phức tạp, thanh toán còn bao gồm cả chuyển cổ phiếu và các dàn xếp khác của các bên.

Tương lai của thanh toán
Theo xu hướng tiêu dùng hiện đại, tiền giấy sẽ được thay thế dần bởi thẻ thanh toán điện tử, thẻ thông minh, ví điện tử, mã vuông (QR) ngay trên cả điện thoại di động.

Chú thích

Thuật ngữ kinh doanh
Luật tài chính
Thuật ngữ pháp lý


title: Konnagar

text:
Konnagar là một thành phố và khu đô thị của quận Hugli thuộc bang Tây Bengal, Ấn Độ.

Địa lý
Konnagar có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 14 mét (45 feet).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Konnagar có dân số 72.211 người. Phái nam chiếm 52% tổng số dân và phái nữ chiếm 48%. Konnagar có tỷ lệ 80% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 84%, và tỷ lệ cho phái nữ là 77%. Tại Konnagar, 8% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang West Bengal


title: Vigliano d'Asti

text:
Vigliano d'Asti là một đô thị ở tỉnh Asti vùng Piedmont thuộc Ý, nằm ở vị trí cách khoảng 50 km về phía đông nam của Torino và khoảng 8 km về phía đông nam của Asti. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 823 người và diện tích là 6,7 km².

Vigliano d'Asti giáp các đô thị: Asti, Isola d'Asti, Mongardino, Montegrosso d'Asti và Rocca d'Arazzo.

Quá trình biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Asti
Thành phố và thị trấn ở Piemonte


title: Ma sát

text:
Trong vật lý học, ma sát là một loại lực cản xuất hiện giữa các bề mặt vật chất, chống lại xu hướng thay đổi vị trí tương đối giữa hai bề mặt. (Nói đơn giản là các lực cản trở chuyển động của một vật, tạo ra bởi những vật tiếp xúc với nó, được gọi là lực ma sát.)

Lực ma sát làm chuyển hóa động năng của chuyển động tương đối giữa các bề mặt thành năng lượng ở dạng khác. Việc chuyển hóa năng lượng thường là do va chạm giữa phân tử của hai bề mặt gây ra chuyển động nhiệt hoặc thế năng dự trữ trong biến dạng của bề mặt hay chuyển động của các electron, được tích lũy một phần thành điện năng hay quang năng. Trong đa số trường hợp trong thực tế, động năng của các bề mặt được chuyển hóa chủ yếu thành nhiệt năng.

Về bản chất vật lý, lực ma sát xuất hiện giữa các vật thể trong cuộc sống là lực điện từ, một trong các lực cơ bản của tự nhiên, giữa các phân tử, nguyên tử.

Có thể xấp xỉ lực ma sát tỷ lệ với lực ép hai bề mặt lên nhau, áp lực F0 vuông góc với hai bề mặt, và hệ số ma sát, k, giữa các vật liệu:

Phân loại
Có ba loại lực ma sát: ma sát trượt, ma sát nghỉ, ma sát lăn.

Ma sát nghỉ
Ma sát nghỉ (hay còn được gọi là ma sát tĩnh) là lực xuất hiện giữa hai vật tiếp xúc mà vật này có xu hướng chuyển động so với vật còn lại nhưng vị trí tương đối của chúng chưa thay đổi. Ví dụ như, lực ma sát nghỉ ngăn cản một vật định trượt (chuẩn bị trượt nhưng vị trí tương đối vẫn chưa thay đổi nhiều - thay đổi ít) trên bề mặt nghiêng. Hệ số của ma sát nghỉ, thường được ký hiệu là μt, thường lớn hơn so với hệ số của ma sát động. Lực ban đầu làm cho vật chuyển động thường bị cản trở bởi ma sát nghỉ

Một ví dụ khác về lực ma sát nghỉ là: lực ma sát nghỉ ngăn cản khiến cho bánh xe khi mới khởi động lăn không được nhanh như khi nó đang chạy. Mặc dù vậy khi bánh xe đang chuyển động, bánh xe vẫn chịu tác dụng của lực ma sát động. Cho nên lực ma sát nghỉ lớn hơn lực ma sát động.

Lực ma sát nghỉ giúp cho vật không bị tác dụng bởi lực khác.

Giá trị lớn nhất của lực ma sát nghỉ, khi vật bắt đầu chuyển động, hay ma sát nghỉ cực đại, được tính bằng công thức:
F = F0kt
với:
kt là hệ số ma sát tĩnh.
 F0 là lực tác dụng mà vật tác dụng lên mặt phẳng

Ma sát động
Ma sát động xuất hiện khi một vật chuyển động so với vật còn lại và có sự cọ xát giữa chúng. Hệ số của ma sát động thường nhỏ hơn hệ số ma sát nghỉ. Mỗi loại ma sát động lại có một ký hiệu khác nhau:

Các loại ma sát động:
 Ma sát trượt xuất hiện khi hai vật thể trượt trên nhau. Lực ma sát trượt cản trở làm cho vật đó không trượt nữa. Ví dụ như đẩy một quyển sách trên mặt bàn
 Ma sát nhớt là sự tương tác giữa một vật thể rắn và một chất lỏng hoặc một chất khí, ví dụ như một vật thể di chuyển qua môi trường lỏng hoặc khí. Lực ma sát của không khí tác dụng lên máy bay hay của nước tác dụng lên người thợ lặn đều là các ví dụ về lực ma sát nhớt. Loại lực ma sát này không chỉ xuất hiện do sự cọ xát - trường hợp này tạo ra lực ma sát có phương trùng với tiếp tuyến của bề mặt tiếp xúc giống như lực ma sát trượt, mà nó còn xuất hiện khi có lực vuông góc với bề mặt tiếp xúc. Lực này góp một phần đáng kể (là một phần quan trọng khi vận tốc của vật thể đủ lớn) tạo nên ma sát nhớt. Chú ý rằng trong một số trường hợp, lực này sẽ nâng vật thể lên cao.
Ma sát lăn là lực ngăn cản lại sự lăn của một bánh xe hay các vật có dạng hình tròn trên mặt phẳng bởi sự biến dạng của vật thể và/ hoặc của bề mặt(có thể cũng không nhất thiết là có dạng hình tròn). Lực ma sát lăn nhỏ hơn các lực ma sát động khác. Hệ số ma sát lăn thường có giá trị là 0,001. Ví dụ điển hình nhất của lực ma sát lăn là sự di chuyển của bánh các loại xe trên đường

Ma sát trượt
Lực ma sát là lực cản trở chuyển động của vật này so với vật khác. Lực ma sát xuất hiện giữa bề mặt tiếp xúc của hai vật và phụ thuộc vào bề mặt tiếp xúc, độ lớn của áp lực, không phụ thuộc vào diện tích tiếp xúc và tốc độ của vật.

Biểu thức:

Trong đó:

: độ lớn của lực ma sát trượt (N)

: hệ số ma sát trượt

N: Độ lớn áp lực (phản lực) (N)

Đặc điểm của ma sát trượt

 Điểm đặt lên vật sát bề mặt tiếp xúc.
 Phương song song với bề mặt tiếp xúc.
 Chiều ngược với chiều chuyển động tương đối so với bề mặt tiếp xúc.

Hệ số ma sát
Hệ số ma sát không phải là một đại lượng có đơn vị, nó biểu thị tỉ số của lực ma sát nằm giữa hai vật trên lực tác dụng đồng thời lên chúng. Hệ số ma sát phụ thuộc vào chất liệu làm nên vật; ví dụ như, nước đá trên thép có hệ số ma sát thấp (hai vật liệu có thể trượt dễ dàng trên bề mặt của nhau), cao su trên mặt đường có hệ số ma sát lớn(hai loại vật liệu không thể dễ dàng trượt trên bề mặt của nhau). Các hệ số ma sát có thể nằm trong khoảng từ 0 cho tới một giá trị lớn hơn 1. Trong điều kiện tốt, lốp xe trượt trên bê tông có thể tạo ra hệ số ma sát với giá trị là 1,7.

Lực ma sát luôn luôn có xu hướng chống lại chuyển động (đối với lực ma sát động) hoặc xu hướng chuyển động (đối với ma sát nghỉ) giữa hai bề mặt tiếp xúc nhau. Ví dụ như, một hòn đá trượt trên băng đã chịu tác dụng của lực ma sát động làm chậm nó lại. Một ví dụ về lực ma sát chống lại xu hướng chuyển động của vật, bánh xe của một chiếc xe đang tăng tốc chịu tác dụng của lực ma sát hướng vế phía trước; nếu không có nó bánh xe sẽ bị trượt ra phía sau. Chú ý rằng trong trường hợp này lực ma sát không chống lại chiều chuyển động của phương tiện mà nó chống lại xu hướng trượt trên đường của lốp xe.

Hệ số ma sát là một đại lượng mang tính thực nghiệm; nó được xác định ra trong quá trình thí nghiệm chứ không phải từ tính toán. Những bề mặt ráp có khả năng tạo nên những giá trị cao hơn cho hệ số ma sát. Hầu hết các vật liệu khô kết hợp với nhau cho ta hệ số ma sát nằm trong khoảng từ 0.3 đến 0.7. Các giá trị ngoài tầm này thường rất hiếm gặp, nhưng Teflon có thể có hệ số ma sát thấp với giá trị là 0,04. Hệ số ma sát có giá trị không chỉ xuất hiện trong trường hợp bay lên nhờ có từ trường. Cao su trên các mặt tiếp xúc khác thường có hệ số ma sát nằm trong khoảng 1,0 đến 2.0.

Một số hệ số ma sát

Trong điều kiện nhất định, một số vật liệu có hệ số ma sát rất thấp. Ví dụ như graphite (nhiệt phân có trật tự cao) mà hệ số ma sát là dưới 0,01.
Kiểu này được gọi là siêu trơn.

Ứng dụng của ma sát trong cuộc sống xã hội
Lực ma sát có thể được ứng dụng để làm biến dạng các bề mặt như trong kỹ thuật đánh bóng, mài gương, sơn mài,... Nó được dùng để hãm tốc độ các phương tiện giao thông, chuyển động năng của phương tiện thành nhiệt năng và một phần động năng của Trái Đất.

Nhiệt năng sinh ra bởi lực ma sát còn được ứng dụng để đánh lửa, trong đá lửa, hoặc các dụng cụ tạo lửa của người tiền sử như theo một số giả thuyết.

Giảm lực ma sát
Lực ma sát cũng gây nhiều ảnh hưởng đôi khi ngược với mong muốn. Nó ngăn trở chuyển động, gây thất thoát năng lượng. Nó mài mòn các hệ thống cơ học cho đến lúc các hệ thống này bị biến dạng vượt qua ngưỡng cho phép của thiết kế. Nhiệt năng sinh ra bởi lực ma sát có thể gây chảy hoặc biến chất vật liệu, thay đổi hệ số ma sát. Trong các trường hợp như vậy, có thể áp dụng các phương pháp làm giảm ma sát liệt kê dưới đây.

Chuyển ma sát trượt thành ma sát lăn
Các ổ bi, chuyển ma sát trượt thành ma sát lăn, giúp giảm đáng kể ma sát trong các hệ thống cơ học.

Giảm ma sát tĩnh
Đối với các đoàn tàu hỏa trước đây, khi khởi động, đầu tàu được đẩy giật lùi, tạo khe hở giữa các toa tàu, trước khi tiến. Động tác này giúp đầu tàu kéo từng toa tàu một, chỉ phải chống lại lực ma sát tĩnh của mỗi toa một lúc.

Thay đổi bề mặt
Việc sử dụng các chất bôi trơn, như dầu mỡ hay bột than chì, giữa các bề mặt rắn có tác dụng giảm hệ số ma sát.

Hiện tượng siêu trơn vừa được khám phá đối với than chì: một lượng rất nhỏ động năng bị chuyển thành nhiệt năng nhờ vào tương tác giữa các điện tử và/hoặc dao động mạng nguyên tử.

Bôi trơn âm học dùng âm thanh để tạo ra tương tác giảm ma sát.

Xem thêm

 Lực

Tham khảo

Lực

Ma sát học
Cơ học cổ điển


title: Hành lang kinh tế

text:
Hành lang kinh tế là một không gian kinh tế có giới hạn về chiều dài và chiều rộng, liên vùng lãnh thổ hoặc liên quốc gia, dựa trên việc thành lập một hoặc nhiều tuyến giao thông kết hợp với những chính sách kinh tế nhất định để thúc đẩy phát triển kinh tế trên toàn không gian đó. Hành lang kinh tế thường được thành lập để đẩy mạnh sự hội nhập về kinh tế giữa những vùng kém phát triển hơn và thường là vùng sâu vùng xa với những vùng phát triển hơn và thường là vùng duyên hải. Một bên muốn tìm đường ra biển, một bên muốn tìm đường tiếp cận trung tâm. Bản thân từ "hành lang" trong quy hoạch giao thông và quy hoạch vùng lãnh thổ có nghĩa là tuyến giao thông kết nối một vùng sâu trong nội địa với cảng biển trong nước hoặc nước khác.

Tham khảo

Kinh tế học phát triển
Địa lý kinh tế


title: Lễ mừng thọ của người Tày, Nùng ở Việt Nam

text:
Lễ mừng thọ là một nghi lễ của người đồng bào dân tộc Tày, Nùng. Theo tiếng Tày, Nùng là Pủ Liềng hoặc Pủ Lường, nghĩa là bổ thêm lương vào bịch gạo mệnh. Được dành cho người cao tuổi, tổ chức nhiều vào dịp xuân trong năm.

Phong tục
Theo lịch can chi thì một vòng quay thời gian của địa chi cứ 12 năm trở lại năm tuổi, căn cứ vào chu kỳ đó người ta chia đời người thành những giai đoạn như sau: Từ khi sinh ra đến năm 12 tuổi gọi là thời kỳ chưa trưởng thành, từ tuổi 37 trở đi được phân ra làm bốn chu kỳ:
Chu kỳ thứ nhất từ tuổi 37 đến 49 gọi là chữ Phúc
Chu kỳ thứ hai từ 49 đến 61 gọi là chữ Thọ
Chu kỳ thứ ba: từ 60 đến 73 gọi là chữ Khang
Chu kỳ thứ tư từ 73 đến 85 gọi là kỳ ri thọ.
Thông thường bắt đầu từ tuổi 49 ở chu kỳ thứ nhất con người đã biểu hiện của tuổi già như mắt kém tinh, răng kém chắc, tóc điểm bạc... Sở dĩ có những biểu hiện về sức khỏe trên người ta cho rằng bịch gạo mệnh đã úa vàng... Nên phải tổ chức lễ pủ liềng, bổ thêm lương cho bịch gạo mệnh được đầy, bắc lại cây cầu cho vững chắc, trồng lại cây mệnh xanh tươi...ý nghĩa của lễ là trình xin hai vị Nam Tào, Bắc Đẩu ra hạn thêm cho đương sự sống ở trần gian một thời gian nữa. Trong lễ người ta mời bà then, ông giàng, ông tào đến hành lễ.

Diễn biến của nghi lễ

Hành lễ
Con cháu, họ hàng đem gạo, rượu, tiền, quần áo, khăn, mũ cùng một bức trướng bằng vải màu, phụ thuộc vào tuổi đương sự mà người đến mừng chọn màu vải và viết nội dung bức trướng cho phù hợp. Nếu đương sự 49 tuổi thì viết chữ Phúc, 61 tuổi thì viết chữ Thọ, 73 tuổi chữ Khang, 85 tuổi chữ Ninh...
Dựng lương: (tẳng lường). Trong nhà dựng một đàn cúng dưới chân bàn thờ, bên cạnh lập một cái lầu váng, nghĩa là lầu bổ lương, cao chừng 40 cm, đường kính chừng 25 cm hình lăng trụ bên ngoài gián giấy hồng điều tượng trưng cái bịch gạo số mệnh. Dùng cọng lá chuối làm một chiếc thang bảy bậc nếu là đàn ông, chín bậc là đàn bà, tượng trưng là cây cầu mệnh. Đào một gốc cây mai hoặc cây chuối bứng cả rễ tượng trưng là cây mệnh.
Gạo con cháu, họ hàng đem đến được đổ vào một cái thúng đặt bên ngoài gần cửa ra vào. Từ thúng gạo trải một tấm vải đen, trắng dẫn đến lầu váng tượng trưng cho chiếc cầu nối từ hạ giới lên thiên đình. Trên mặt vải đặt những chiếc đũa hình chữ chi cùng vàng mã tượng trưng là những thanh cầu và tiền hành lộ.
Chuyển lương: Thầy tào, bà then niệm chú vào thúng gạo rồi xúc gạo vào bát kèm theo vàng mã và ít tiền lẻ đưa cho con cháu ngồi tấm vải chuyền tay nhau đổ vào lầu váng.
Dâng rượu đốt đèn: Ông, bà ngồi bên lầu váng, con cháu dâng rượu, thầy tào, bà then đọc lời cầu các thần chứng giám. Hết một chầu hát. Các con thứ vái rồi rót rượu trước lầu. Kế đó người ta đốt đèn tượng trưng tinh anh phát sáng tinh thần minh mẫn. Con cháu dâng khăn, áo, giày, tất, vòng tay hộ mệnh...Trong khi truyền, con cháu hát bài mừng thọ ông, khúc hát có đoạn:
Ông bà được sáu mốt
Cả con gái con trai
Lấy tiền tài mừng thọ
Mười ngươi mười đấu gạo
Chín người chín gói tiền
Đem về đây mừng thọ
Mời thầy cả cấp mũ
Mời thầy hay cấp tất
Cấp đôi tất ra sân
Cấp đôi giày rong bản
Hoàn phúc: lầu váng đã đầy gạo số lượng dư trong thúng lẫn với những đồng tiền được thầy tào, bà then ban lại để ban cho con cháu coi như lộc của ông bà, bố mẹ.

Làm lường (buộc lương)
Hành lễ xong mọi người vui vẻ ăn uống. Sau khi ăn được nửa chừng bữa anh con rể tượng trưng tín sứ ở trên thiên đình xuống nhận lễ, anh ta lên gác buộc chiếc lầu váng lên cây thượng lương. Vừa buộc anh ta vừa hát:
Tôi đại diện cho Pú Mú
Được chọn cử xuống khiêng gạo lương
Bịch này tạo ngàn xuân không hỏng
Nhờ Pú Cấy làm ơn đón lấy
Đóm lên đến chốn đại an
Đưa lên đến chốn đại cát
Trời mưa không ướt
Sấm sét không rung
Mối cũng không xông
Sâu cũng không cắn
Tứ quý hũ gạo vững bền

Anh con rể lần lượt dùng ba sợi chỉ ba màu se sẵn buộc lầu váng vào cây thượng lương, vừa buộc anh ta vừa hát

Buộc sợi dây thứ nhất
Ông bà sống lâu như mười cây mạy Vác trăm cây mai
Buộc sợi dây thứ hai gia san yên ổn
Buộc sợi dây thứ ba
Con gái vốc nước thành hoa
Con trai khôn ngoan giỏi chữ

Thầy táo, bà then rót ba chén rượi đặt trong khay đưa lên trên gác cho anh con rể dâng lên thiên đình. Anh con rể lần lượt cầm từng chén rượi đổ một ít vào lầu váng rồi vẩy rượu ra bốn phương. Rượi này là tượng trưng cho mưa thuận gió hòa. Vừa vẩy, vừa hát:
Mưa xuống đến phương Đông
Mọi người được sông lâu
Con cháu được êm đềm
Tứ quý được vui vẻ yên bình
Mưa xuống đến phương Tây
Bồ nặng bịch đầy
Tiền bạc vô số''''Mưa xuống đến phương Nam
Được xán lạn vui vẻ
Ngồi ghế nhỏ đu chân
Rơi xuống đồng thành hoa
Rơi xuống ruộng thành lúa
Rơi trúng con thành quan
Rơi vào cháu thành tướng
Được sung sướng đời đời
Đóng cây cầu số
Người ta còn hình dung cuộc đời người đi qua trên cây cầu mệnh bằng gỗ. Thời gian qua, cây cầu bị mục gãy lên phải sửa sang bắc lại cầu cho chắc chắn. Thầy tào, bà then cho đẽo hai thanh gỗ dài khoảng 40 cm, rộng khoảng 8 cm, hai đầu chốt hai đinh bằng gỗ có đệm hai mảnh vải nhỏ trắng đen. sau lễ cây cầu mệnh tượng trưng này được đem đóng ở góc vườn.

Khi đóng cây cầu người ta hát
Đinh này là đinh đồng
Vít này là vít sắt
Đóng đinh thứ nhất bà bá được phú quý
Đóng đinh thư hai bà bá được bình an
Đóng đinh thứ ba bà bá được thư thái
Đóng đinh thư tư bà bá được đại phong lưu
Trồng cây mệnh: Cây mai hoặc cây chuối bứng cả rể được đem trồng vào góc vườn có rào cẩn thận và được chăm sóc cho cây mọc xanh tốt. Trong trường hợp khô hạn để đảm bảo cây mọc người ta thắp hương vào một cây chuối trong vườn lấy cây đó là cây mệnh. Người ta tin rằng những thứ đó có tác dụng hộ mệnh linh hồn sẽ thỏa mái đi trên chiếc cầu, con đường rợp bóng mát sẽ tránh được mệt mỏi ốm đau...

Kết thúc
Đây là một trong những sinh hoạt văn hóa truyền thống tốt đẹp, thể hiện sự quan tâm của con cháu và cộng đồng đối với người cao tuổi.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Lễ mừng thọ của người Tày, Nùng ở Cao Bằng

Nghi lễ của người Tày
Nghi lễ của người Nùng


title: Họ Xương rồng Madagascar

text:
Họ Xương rồng Madagascar (danh pháp khoa học: Didiereaceae) là một họ thực vật hạt kín nhỏ, chỉ bao gồm 4 chi và 11 loài (theo nghĩa hẹp) thực vật đặc hữu miền nam và tây nam Madagascar, nơi chúng tạo thành một thành phần quan trọng của các rừng cây gai Madagascar hay 7 chi với 16-19 loài (theo nghĩa rộng). Khi hiểu theo nghĩa rộng thì nó còn chứa các loài có ở Nam Phi và Đông Phi. Họ này đôi khi được gộp trong họ Portulacaceae, nhưng nó được Angiosperm Phylogeny Group coi như một họ riêng biệt. Nó cũng có quan hệ họ hàng gần với họ Cactaceae (xương rồng) có nguồn gốc Tân thế giới, đủ gần để các loài trong họ Didiereaceae có thể được ghép thành công trên một số loài xương rồng.

Miêu tả
Các loài thực vật trong họ này là các loại cây bụi và cây gỗ mọng nước có gai, cao 2–20 m, với thân cây to mập chứa nước và lá sớm rụng trong mùa khô kéo dài. Một vài loài tạo ra dạng cây bụi nhỏ nằm bò như là dạng cây non khác biệt trước khi sinh ra một thân cây to lớn khi trưởng thành.

Khi hiểu theo nghĩa hẹp thì tất cả các loài trong họ này đều là đơn tính khác gốc (riêng chi Decaria là đơn tính khác gốc hoa cái). Các lá, sinh ra từ các núm giống như ở các loài xương rồng, là nhỏ và mọc đơn lẻ hay thành đôi và có kèm theo các gai hình nón. Hoa đơn tính (ngoại trừ Decaria)và đối xứng tỏa tia.

So sánh đặc trưng của họ Didiereaceae nghĩa hẹp với các chi mới bổ sung theo bảng dưới đây:

Các chi và loài
Khi hiểu theo nghĩa hẹp thì họ này chỉ bao gồm phân họ Didiereoideae Appleq. & R.S. Wallace, 2003. Tuy nhiên, khi đó họ này bao lấy họ Portulacaceae, làm cho họ này trở thành cận ngành và chi Calyptrotheca có quan hệ chị em với cả họ Didiereaceae nghĩa hẹp. Họ hiểu theo nghĩa rộng bao gồm cả ba chi chuyển sang từ họ Portulacaceae (Calyptrotheca, Ceraria và Portulacaria):
 Phân họ Didiereoideae Appleq. & R.S. Wallace, 2003:
 Alluaudia (Drake) Drake, 1903
 Alluaudia ascendens (Drake) Drake, 1903
 Alluaudia comosa (Drake) Drake, 1903
 Alluaudia dumosa (Drake) Drake, 1903
 Alluaudia humbertii Choux, 1934
 Alluaudia montagnacii Rauh, 1961 – có lẽ là lai ghép tự nhiên của A. ascendens với A. procera.
 Alluaudia procera (Drake) Drake, 1903 – rất dễ trồng và là loài được trồng phổ biến nhất.
 Alluaudiopsis Humbert & Choux, 1934
 Alluaudiopsis fiherensis Humbert & Choux, 1934
 Alluaudiopsis marnieriana Rauh, 1961
 Decaria Choux, 1929
 Decaria madagascariensis Choux, 1929
 Didierea Baillon1880
 Didierea madagascariensis Baillon, 1880
 Didierea trollii Capuron & Rauh, 1961
 Phân họ Calyptrothecoideae Pax & Gilg
 Calyptrotheca Gilg, 1897: 2 loài đặc hữu Đông Phi
 Calyptrotheca somalensis Gilg, 1897
 Calyptrotheca stuhlmannii Gilg, 1903
 Phân họ Portulacarioideae Appleq. & R.S. Wallace, 2003
 Portulacaria Jacquin, 1787: 2 loài, chủ yếu ở Nam Phi và rời rạc tại Kenya.
 Portulacaria afra Jacq., 1786
 Portulacaria armiana van Jaarsv., 1984
 Ceraria Pearson & Stephens, 1912: 6-7 loài tại Nam Phi.
 Ceraria carrissoana Exell & Mendonça, 1939
 Ceraria fruticulosa Pearson & Stephens, 1912
 Ceraria gariepina Pearson & Stephens, 1912
 Ceraria kaokoensis Swanepoel, 2007
 Ceraria kuneneana Swanepoel, 2008
 Ceraria longipedunculata Merxm. & Podlech, 1961
 Ceraria namaquensis Pearson & Stephens, 1912

Sử dụng
Một vài loài được trồng làm cây cảnh trong nhà trong các bộ sưu tập cây mọng nước chuyên nghiệp.

Thư viện ảnh

Tham khảo

 Eggli Urs (chủ biên): Sukkulentenlexikon Band 2: Zweikeimblättrige Pflanzen (Dicotyledonen) Eugen Ulmer Verlag, Đức, 2002. ISBN 3-8001-3915-4
 Didiereaceae  (nghĩa hẹp) trong Watson L. và Dallwitz M.J. (1992 trở đi). The families of flowering plants: descriptions, illustrations, identification, and information retrieval. Phiên bản: 20-5-2010. http://delta-intkey.com

Thực vật Madagascar
Thực vật châu Phi


title: Morgan Freeman

text:
Morgan Freeman (sinh ngày 1 tháng 6 năm 1937) là một nam diễn viên, đạo diễn, người trần thuật người Mỹ. Ông là một trong những diễn viên nổi tiếng và được ưa chuộng nhất ở Hollywood. Ông từng đoạt được Giải Oscar cho Nam diễn viên phụ xuất sắc nhất trong phim Million Dollar Baby và được nhiều đề cử cho các vai của ông trong Street Smart, Driving Miss Daisy, The Shawshank Redemption và Invictus.Ông cũng giành giải Quả Cầu Vàng và Screen Actors Guild Award. Ông cũng có tên tại Đại lộ Danh vọng ở Hollywood để vinh danh những cống hiến trong điện ảnh.
Các phim đáng nhớ khác có ông tham gia là Unforgiven, Glory, Seven, Deep Impact, The Sum of All Fears, Bruce Almighty, ba phần phim Dark Knight, March of the Penguins, The Bucket List, Wanted, and RED.

Thuở nhỏ

Morgan Freeman sinh ngày 1 tháng 6 năm 1937 tại Memphis, Tennessee. Anh ấy là con trai của Mamie Edna (nhũ danh Revere; 1912–2000), một giáo viên và Morgan Porterfield Freeman (6 tháng 7 năm 1915 - 27 tháng 4 năm 1961), một thợ cắt tóc, ông qua đời vì bệnh xơ gan năm 1961. Freeman có ba anh chị em . DNA cho thấy rằng trong số tất cả tổ tiên người châu Phi của ông, hơn một phần tư đến từ khu vực trải dài từ Senegal ngày nay đến Liberia và ba phần tư đến từ vùng Congo-Angola.

Sự nghiệp điện ảnh

Freeman làm vũ công tại Hội chợ Thế giới năm 1964 và là thành viên của nhóm nhạc kịch Opera Ring ở San Francisco. Ông đã diễn xuất trong một phiên bản công ty lưu diễn của The Royal Hunt of the Sun, và cũng xuất hiện như một vai phụ trong bộ phim chính kịch năm 1965 của Sidney Lumet The Pawnbroker với sự tham gia của Rod Steiger. Giữa công việc diễn xuất và khiêu vũ, Freeman nhận ra rằng diễn xuất là phù hợp với mình hơn. "Sau [The Royal Hunt of the Sun], sự nghiệp diễn xuất của tôi mới bắt đầu," sau này ông nhớ lại. Freeman ra mắt Off-Broadway vào năm 1967, đối diện với Viveca Lindfors trong The Nigger Lovers, một chương trình về Những kỵ sĩ tự do trong Phong trào Dân quyền Hoa Kỳ, trước khi ra mắt trên sân khấu Broadway vào năm 1968 với phiên bản toàn màu đen của Hello, Dolly! cũng có sự tham gia của Pearl Bailey và Cab Calloway. Năm 1969, Freeman cũng biểu diễn trên sân khấu trong The Dozens.

năm 1987, Freeman đóng vai một kẻ bạo lực trên đường phố, một vai diễn khác với các vai diễn trước đây của ônh, trong Street Smart do Christopher Reeve và Kathy Baker đóng cùng. Diễn xuất của Freeman được các nhà phê bình phim khen ngợi, trong đó có Roger Ebert.

Trong bộ phim tiếp theo, ôny đóng vai Craig trong bộ phim truyền hình Clean and Sober cùng với các bạn diễn Michael Keaton và Kathy Baker. Mặc dù bộ phim không thành công về doanh thu phòng vé, nhưng nó đã được đánh giá công bằng; Roger Ebert đã chấm cho bộ phim 41⁄2 trên 5 sao và gọi những màn trình diễn là "tuyệt vời". Freeman cũng đã nhận được Giải thưởng Obie cho vai diễn nhà thuyết giáo trong vở nhạc kịch The Gospel at Colonus, và vai Hoke Colburn trong vở kịch Driving Miss Daisy, tương ứng.

Năm 1993, Freeman ra mắt đạo diễn với bộ phim truyền hình Bopha!. Năm 1994, Freeman tham gia bộ phim The Shawshank Redemption, kể từ khi phát hành, nó vẫn được khán giả yêu thích. Năm 1994, Freeman cũng là thành viên ban giám khảo tại Liên hoan phim Quốc tế Berlin lần thứ 44.

1997–2004: Thành công quan trọng và diễn viên thành danh

Năm 1997, Freeman thuật lại bộ phim tài liệu từng đoạt giải Oscar The Long Way Home, kể về cuộc giải phóng những người tị nạn Do Thái sau Thế chiến thứ hai và sự thành lập của Israel. Ông cũng xuất hiện trong sử thi lịch sử Amistad của Steven Spielberg cùng với Djimon Hounsou, Anthony Hopkins và Matthew McConaughey. Dựa trên các sự kiện năm 1839 trên con tàu nô lệ La Amistad, bộ phim hầu hết được đón nhận nồng nhiệt và giành được bốn đề cử tại Giải thưởng Học viện. Tuy nhiên, nhà phê bình từ tạp chí Salon cho rằng bộ phim thiếu cảm hứng và vai diễn của Freeman là "hoàn toàn khó hiểu". Cùng năm đó, ông được chọn vào vai nhà tâm lý học Alex Cross trong Kiss the Girls, một bộ phim kinh dị dựa trên cuốn tiểu thuyết cùng tên năm 1995 của James Patterson. Trong một bài đánh giá hỗn hợp, Peter Stack của San Francisco Chronicle cho rằng Freeman và bạn diễn Ashley Judd đã có những màn trình diễn mạnh mẽ mặc dù cốt truyện dài.

Freeman tiếp tục đóng vai chính trong Deep Impact (1998), một bộ phim thảm họa khoa học viễn tưởng mà anh đóng vai Tổng thống Tim Beck.

Trong khi quay phim Outbreak, Freeman bày tỏ mong muốn thành lập một công ty sản xuất phim. Ông đã nhờ Lori McCreary, nhà sản xuất của Bopha!, làm đối tác kinh doanh của mình. Freeman giải thích với cô ấy rằng ông muốn đạt được sự đại diện trên màn ảnh, khám phá những vấn đề đầy thách thức và tiết lộ những sự thật bị che giấu, vì vậy họ đã chọn đặt tên cho công ty của mình là Revelations Entertainment.

Freeman trở lại màn ảnh vào năm 2000 với vai chính Charlie trong bộ phim hài Nurse Betty, có sự góp mặt của Renée Zellweger, Chris Rock và Greg Kinnear.
Tiếp theo, ông xuất hiện trong Under Suspicion (2000), một bộ phim kinh dị làm lại từ bộ phim Pháp năm 1981 Garde à vue. Bộ phim đã được "quay vòng" trong mười hai năm trước khi Freeman có thể sản xuất nó dưới sự quản lý của Revelations Entertainment.

Năm 2001, Freeman đóng lại vai Alex Cross trong Along Came a Spider, phần tiếp theo của Kiss the Girls năm 1997. Bộ phim nhận được nhiều đánh giá trái chiều đến tiêu cực. Susan Wloszczyna của USA Today nhận xét rằng "Freeman sải bước với uy quyền cao quý" nhưng cho rằng tổng thể bộ phim không đáng nhớ nhưng là một thành công về mặt thương mại, thu về 193,9 triệu đô la trên toàn thế giới.

Tiếp theo, Freeman đóng vai chính cùng với Ashley Judd và Jim Caviezel trong High Crimes (2002), một bộ phim kinh dị hợp pháp dựa trên cuốn tiểu thuyết cùng tên năm 1998 của Joseph Finder.

Năm 2003, Freeman xuất hiện với vai Chúa trong bộ phim hài ăn khách Bruce Almighty cùng với Jim Carrey và Jennifer Aniston. Tiếp theo, ông đóng vai chính trong bộ phim kinh dị khoa học viễn tưởng Dreamcatcher, chuyển thể từ tiểu thuyết cùng tên năm 2001 của Stephen King. Dreamcatcher có xếp hạng phê duyệt là 28% trên trang tổng hợp đánh giá Rotten Tomatoes. Cũng trong năm 2003, Freeman đóng vai chính trong hai bộ phim truyền hình khác không được nhiều người xem là Levity và Guilty by Association. Bản phát hành năm 2004 của ông là phim hài The Big Bounce và phim thể thao Million Dollar Baby.

2005–2013: Phim tài liệu và phim giật gân

Năm 2007, Freeman đóng lại vai Chúa trong Evan Almighty, phần tiếp theo của Bruce Almighty năm 2003, với Steve Carell. Evan Almighty là một thất bại phòng vé và bị đón nhận một cách tiêu cực; Nhà phê bình của The Guardian đã viết: "Một dàn diễn viên gồm những người thường xuyên hài hước ở những nơi khác lại lúng túng trong tình cảm và CGI tràn ngập này. Hãy tránh như Mười bệnh dịch. Bộ phim chính kịch Lễ tình yêu là tác phẩm thứ hai của Freeman phát hành năm 2007. Phim dựa trên cuốn tiểu thuyết năm 2000 Lễ tình yêu của Charles Baxter, Peter Bradshaw của The Guardian đã nhận xét một cách mỉa mai rằng thật tuyệt khi thấy Freeman trong một vai diễn đầy thử thách. Freeman đã có một vai phụ trong Gone Baby Gone (2007), một bộ phim kinh dị bí ẩn cũng là tác phẩm đầu tay của đạo diễn Ben Affleck. Được chuyển thể từ tiểu thuyết cùng tên năm 1998 của Dennis Lehane, Freeman vào vai Đại úy Jack Doyle của Sở Cảnh sát Boston. Câu chuyện và diễn xuất của dàn diễn viên đã được đón nhận tích cực; Tạp chí Time Out gọi nó là "thiếu sót nhưng ấn tượng". Sau đó, anh đóng vai chính trong bộ phim hài The Bucket List năm 2007 của Rob Reiner đối diện với Jack Nicholson. Bộ phim đã thu về 175 triệu đô la đáng nể trên toàn thế giới.

Freeman tiếp tục nhận các vai diễn ở nhiều thể loại khác nhau. Năm 2009, Freeman đóng cùng Antonio Banderas trong bộ phim trộm cắp Thick as Thieves. Tiếp theo, anh hợp tác với Christopher Walken và William H. Macy cho bộ phim hài The Maiden Heist. Trong một thời gian, Freeman bày tỏ mong muốn làm một bộ phim dựa trên Nelson Mandela. Ban đầu, anh ấy muốn chuyển thể cuốn tự truyện Long Walk to Freedom của Mandela thành kịch bản phim, nhưng kế hoạch chưa bao giờ được hoàn thiện. Thay vào đó, ông đã mua bản quyền làm phim cuốn sách của John Carlin: Playing the Enemy: Nelson Mandela and the Game That Made a Nation. Cuốn sách đã được chuyển thể thành phim do Clint Eastwood đạo diễn, Invictus, với sự tham gia của Freeman trong vai Mandela và Matt Damon trong vai đội trưởng đội bóng bầu dục Francois Pienaar. Bộ phim tiểu sử nhận được đánh giá tích cực cho màn trình diễn của Freeman; Roger Ebert đã viết: "Freeman đã làm một công việc xuất sắc trong việc gợi lên người đàn ông Nelson Mandela ... Anh ấy thể hiện anh ấy là người tốt bụng, tự tin, điềm tĩnh, vượt qua những gì rõ ràng là lõi thép tôi luyện."

2014 – nay

Đảm nhận vai Allan Trumbull, Freeman xuất hiện trong London Has Fallen, phần tiếp theo năm 2016 của Olympus Has Fallen, bộ phim đã thành công về mặt thương mại, do A.V. Club, Ignatiy Vishnevetsky đã chỉ trích cách làm phim rẻ tiền, nói rằng, "Bộ phim định kỳ cắt bỏ những diễn viên phụ quá đủ tiêu chuẩn—bao gồm Freeman, Melissa Leo và Robert Forster... Tiếp theo, Freeman thể hiện lại vai diễn Thaddeus Bradley, đóng vai chính trong Now You See Me 2 (2016), phần tiếp theo của Now You See Me, phần tiếp theo đã thu về thành công 334,9 triệu đô la trên toàn thế giới. Cuối cùng, ông đã có một vai chính trong bộ phim lịch sử Ben-Hur, bộ phim thứ năm chuyển thể từ tiểu thuyết năm 1880

Freeman tiếp theo xuất hiện cùng với dàn diễn viên trong bộ phim hài tội phạm The Comeback Trail (2020) của George Gallo và trong Coming 2 America (2021), phần tiếp theo của bộ phim năm 1988.

Vào ngày 20 tháng 11 năm 2022, Freeman biểu diễn cùng Ghanim Al-Muftah tại lễ khai mạc Giải vô địch bóng đá thế giới 2022 ở Qatar

Danh sách phim
{| class="wikitable"
|-
!Năm!!Phim!!Vai diễn!!Ghi chú khác
|-
| 1964
|
| Người đàn ông trên đường
| Quần chúng
|-
| 1966
|
| Không rõ
| Quần chúng
|-
| 1968
| Where Were You When the Lights Went Out?
| Grand Central Commuter
| Quần chúng
|-
| 1980
| Brubaker
| Hầu bàn
|
|-
| 1981
| Eyewitness
| Lieutenant Black
|
|-
|rowspan="2"| 1984
| Teachers
| Al Lewis
|
|-
| Harry & Son
| Siemanowski
|
|-
|rowspan="2"| 1985
| Marie
| Charles Traughber
|
|-
| That Was Then... This Is Now
| Charlie Woods
|
|-
|rowspan="1"| 1987
| Street Smart
| Fast Black
| Đề cử - Giải Oscar nam diễn viên phụ xuất sắc nhấtĐề cử - Giải Quả Cầu Vàng cho nam diễn viên phụ phim điện ảnh xuất sắc nhất
|-
|rowspan="1"| 1988
| Clean and Sober| Craig
|
|-
|rowspan="4"| 1989
| Glory| Sgt. Maj. John Rawlins
|
|-
| Driving Miss Daisy| Hoke Colburn
| Giải Quả Cầu Vàng cho nam diễn viên phim điện ảnh bi kịch xuất sắc nhấtĐề cử - Giải Oscar cho nam diễn viên chính xuất sắc nhất
|-
| Lean on Me| Principal Joe Clark
|
|-
| Johnny Handsome| Lt. A.Z. Drones
|
|-
|rowspan="2"| 1990
| The Bonfire of the Vanities| Judge Leonard White
|
|-
|The Civil War| Lồng tiếng cho Frederick Douglass
|
|-
| 1991
| Robin Hood: Prince of Thieves| Azeem
|
|-
|rowspan="2"| 1992
| Unforgiven| Ned Logan
|
|-
| The Power of One| Geel Piet
|
|-
| 1993
| Bopha!|
| Đạo diễn
|-
| 1994
| The Shawshank Redemption| Ellis Boyd "Red" Redding, dẫn chuyện
| Đề cử - Giải Oscar cho nam diễn viên chính xuất sắc nhấtĐề cử - Giải Quả Cầu Vàng cho nam diễn viên phim điện ảnh bi kịch xuất sắc nhấtĐề cử - Giải Oscar cho nam diễn viên xuất sắc nhất
|-
|rowspan="2"|1995
| Se7en| Detective Lt. William Somerset
|
|-
| Outbreak| Brig. Gen. Billy Ford
|
|-
|rowspan="3"| 1996
| Chain Reaction| Paul Shannon
|
|-
| Moll Flanders| Hibble
|
|-
| Cosmic Voyage| dẫn chuyện
|
|-
|rowspan="2"| 1997
| Amistad| Theodore Joadson
|
|-
| Kiss The Girls| Dr. Alex Cross
|
|-
|rowspan="2"| 1998
| Deep Impact| President Tom Beck
|
|-
| Hard Rain| Jim
|
|-
|rowspan="2"| 2000
| Nurse Betty| Charlie Quinn
|
|-
| Under Suspicion| Victor Benezet
|
|-
| 2001
| Along Came a Spider| Dr. Alex Cross
|
|-
|rowspan="2"| 2002
| The Sum of All Fears| DCI William Cabot
|
|-
| High Crimes| Charlie Grimes
|
|-
|rowspan="3"| 2003
| Bruce Almighty| Chúa
|
|-
| Dreamcatcher| Col. Abraham Curtis
|
|-
| Levity| Pastor Miles Evans
|
|-
|rowspan="3"| 2004
| Million Dollar Baby| Eddie "Scrap Iron" Dupris
| Thắng: Giải Oscar cho nam diễn viên phụ xuất sắc nhấtĐề cử - Giải Quả Cầu Vàng nam diễn viên phụ xuất sắc nhấtđề cử - Screen Actors Guild Award cho diễn viên xuất sắc của năm
|-
| The Hunting of the President| (dẫn chuyện)
| limited release
|-
| The Big Bounce| Walter Crewes
|
|-
|rowspan="5"| 2005
| An Unfinished Life| Mitch Bradley
|
|-
| War of the Worlds| dẫn chuyện
|
|-
| March of the Penguins| dẫn chuyện
|
|-
| Batman Begins
| Lucius Fox
|
|-
| Unleashed
| Sam
|
|-
|rowspan="4"| 2006
| Edison Force
| Ashford
|
|-
| The Contract
| Frank Carden
|
|-
| Lucky Number Slevin| The Boss
|
|-
| 10 Items or Less| chính mình
|
|-
|rowspan="4"| 2007
| Evan Almighty| Chúa
|
|-
| Feast of Love| Harry Scott
|
|-
| Gone, Baby, Gone| Jack Doyle
|
|-
| The Bucket List| Carter Chambers
| Kiêm dẫn chuyện
|-
|rowspan="4"| 2008
| Wanted| Sloan
|
|-
| The Dark Knight| Lucius Fox
|
|-
| 2009
| Prom Night in Mississippi| Chính mình
|
|-
| 2009
| Thick as Thieves| Keith Ripley
|
|-
| 2009
| | Charlie
|
|-
| 2009
| Invictus| Nelson Mandela
| NAACP Image Award for Outstanding Actor in a Motion PictureNational Board of Review Award for Best Actor (chia sẻ với George Clooney trong Up in the Air)Đề cử—Oscar nam diễn viên chính xuất sắc nhấtĐề cử—Broadcast Film Critics Association Award nam diễn viên chính xuất sắc nhấtĐề cử—Dallas-Fort Worth Film Critics Association Award nam diễn viên chính xuất sắc nhấtĐề cử—Denver Film Critics Society Award nam diễn viên chính xuất sắc nhấtĐề cử—Quả Cầu Vàng nam diễn viên chính phim bi kịch điện ảnh xuất sắc nhấtĐề cử—Houston Film Critics Society Awardnam diễn viên chính xuất sắc nhấtĐề cử—Screen Actors Guild Award nam diễn viên chính xuất sắc nhấtĐề cử—St. Louis Gateway Film Critics Association Award nam diễn viên chính xuất sắc nhấtĐề cử—Washington D.C. Area Film Critics Association nam diễn viên chính xuất sắc nhất
|-
| 2010
| RED| Joe
|
|-
| 2011
| Born to Be Wild| dẫn chuyện
|
|-
| 2011
| Conan the Barbarian| dẫn chuyện
|
|-
| 2011
| Dolphin Tale| Dr. Cameron McCarthy
|
|-
| 2012
| The Magic of Belle Isle| Monte Wildhorn
|
|-
| 2012
| | Lucius Fox
|
|-
| 2013
| Now You See Me| Thaddeus Bradley
|
|-
| 2013
| Oblivion| Malcolm Beech
|
|-
| 2013
| | Zachariah
|
|-
| 2013
| Olympus Has Fallen
| Allan Trumbull
|
|}

 Các giải thưởng

 1978 Tony Award nam diễn viên xuất sắc trong The Mighty Gents
 1987 được đề cử cho giải Oscar cho Nam diễn viên phụ xuất sắc nhất phim Street Smart.
 1989 được đề cử cho giải Oscar cho Nam diễn viên phụ xuất sắc nhất trong Driving Miss Daisy (vai tài xế).
 1994 được đề cử cho giải Oscar cho Nam diễn viên phụ xuất sắc nhất, phim The Shawshank Redemption.
 2003 Nhận giải thưởng Quả cầu pha lê cho những đóng góp nghệ thuật xuất sắc cho điện ảnh thế giới tại Karlovy Vary International Film Festival.
 2005 Đạt giải Oscar cho Nam diễn viên phụ xuất sắc nhất trong Million Dollar Baby''.
 2006khách mời danh dự tại Liên hoan phim quốc tế Cairo.
 2007 Ông và vợ ông nhận được giải thưởng thành tựu trọn đời từ Mississippi Institute of Arts and Letters.
 2007 Giải đóng góp tích cực tại the Screen Nation Film and TV Awards.
2008 Kennedy Center Honors
2010 nhận một văn bằng danh dự từ Đại học Brown
2011 Nhận được một giải thưởng thành tựu trọn đời của Viện phim Mỹ
2012 được tuyển chọn là Biểu tượng phim yêu thích tại giải thưởng People's Choice Awards
2012 Cecil B. DeMille Award

Chú dẫn

Liên kết ngoài

 ClickStar headed by Morgan Freeman and Lori McCreary
 Revelations Entertainment Production company co-founded by Freeman
 A detailed biography of his history as an actor
   Ultimate Morgan Freeman fansite

Phim và người giành giải Oscar cho nam diễn viên phụ xuất sắc nhất
Nhân vật còn sống
Nam diễn viên điện ảnh Mỹ
Nam diễn viên Mỹ thế kỷ 20
Nam diễn viên Mỹ thế kỷ 21
Nam diễn viên sân khấu Mỹ
Nam diễn viên truyền hình Mỹ
Phi công Mỹ
Đạo diễn điện ảnh Mỹ
Phim và người đoạt giải Tinh thần độc lập
Nam diễn viên người Mỹ gốc Phi
Phim và người giành giải Quả cầu vàng cho Nam diễn viên phim ca nhạc hoặc phim hài xuất sắc nhất
Người giành giải Quả cầu vàng Cecil B. DeMille
Người được vinh danh tại Trung tâm Kennedy


title: Epiphragma felix

text:
Epiphragma felix là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Epiphragma
Limoniidae ở vùng Neotropic