title: Tống Anh Tông

text:
Tống Anh Tông (chữ Hán: 宋英宗, 16 tháng 2, 1032 - 25 tháng 1, 1067), thụy hiệu đầy đủ Thể Càn Ứng Lịch Long Công Thịnh Đức Hiến Văn Túc Vũ Duệ Thánh Tuyên Hiếu hoàng đế (體乾應歷隆功盛德憲文肅武睿聖宣孝皇帝), tên thật là Triệu Tông Thực (趙宗實), hay Triệu Thự (趙曙), là vị Hoàng đế thứ năm của vương triều Bắc Tống trong lịch sử Trung Quốc. Ông là hoàng tằng tôn của Tống Thái Tông, được phong làm Trữ quân kế vị cho hoàng thúc là Tống Nhân Tông vốn không có hoàng tử. Sau khi Nhân Tông từ trần năm 1063, ông trở thành hoàng đế nhà Tống. Trong 4 năm ở ngôi, ông chỉ sử dụng 1 niên hiệu là Trị Bình (治平).

Tuy chỉ trị vì trong thời gian ngắn ngủi, nhưng Tống Anh Tông đã lập được nhiều thành tích đáng kể cho vương triều: ổn định chính sự trong nước, phát động biên soạn Thông giám và bên ngoài hòa hảo với Tây Hạ. Về tình hình chính sự, trong thời gian đầu trị vì của ông, quyền lực trong triều nằm trong tay Tào thái hậu. Mãi đến năm 1064, Anh Tông mới đích thân chấp chính. Trong thời gian này xảy ra tranh cãi về lễ nghị kéo dài tới 10 tháng, kết quả phụ thân ruột của Anh Tông được gọi là hoàng khảo. Tháng giêng năm 1067, Anh Tông qua đời. Ngôi hoàng đế được truyền cho hoàng tử trưởng là Dĩnh vương Triệu Húc, tức Tống Thần Tông.

Thân thế và cuộc sống ban đầu

Tống Anh Tông là con trai thứ 13 của Bộc An Ý vương Triệu Doãn Nhượng, mẫu thân Tiên Du huyện quân Nhâm thị, một thứ thiếp của Bộc vương. Doãn Nhượng là con trai của Thương Cung Tĩnh vương Triệu Nguyên Phân và Thương vương là hoàng tử thứ tư của Tống Thái Tông Triệu Quang Nghĩa. Nguyên trước kia Tống Chân Tông không có con, từng nuôi Bộc vương làm con mình, dự phòng về sau này có người kế vị, nhưng về sau thì hoàng tử Triệu Trinh (tức Tống Nhân Tông) chào đời, Triệu Doãn Nhượng phải nhường lại vị trí trữ quân và được phong làm Bộc vương.

Triệu Tông Thực chào đời vào ngày 3 tháng 1 ÂL năm Minh Đạo nguyên niên (1032) dưới thời Tống Nhân Tông tại phủ Bộc vương nằm ở phường Tuyên Bình, Biện Kinh. Trước kia, Bộc vương có lần nằm mộng thấy hai con rồng sà vào chỗ mình. Khi Tông Thực chào đời, có ánh sáng màu đỏ chiếu khắp gian phòng, lại có người thấy rồng vàng trong phủ. Từ năm Tông Thực lên bốn tuổi thì được Tống Nhân Tông đưa vào nuôi ở đại nội. Năm 1039, khi Dự vương Triệu Phưởng ra đời thì ông bị buộc phải trở về phủ Bộc vương.

Tông Thực lại hiếu thuận và tôn sùng lễ nghĩa, thích đọc sách Nho. Năm Cảnh Hựu thứ ba (1036) thì ông được ban tên gọi là Tông Thực, nhận chức Tả giám môn Vệ soái phủ phó suất, sau là Hữu Vũ Lâm đại tướng quân rồi thứ sử Nghi châu. Năm 1050, được phong Hữu Vệ đại tướng quân, Nhạc châu đoàn luyện sứ.

Làm trữ quân

Khi đó ba hoàng tử của Nhân Tông đều chết yểu, các phi tần còn lại chỉ sinh ra con gái, nên Nhân Tông không có người kế vị. Khoảng giữa những năm Gia Hựu (1057 - 1063), tể tướng Hàn Kỳ nhiều lần dâng sớ xin lập hoàng trữ, Nhân Tông đã có ý lập Tông Thực. Vào năm 1059, Bộc vương Doãn Nhượng qua đời, Tông Thực phải trở về phủ chịu tang. Năm 1062, ông được bổ nhiệm Tần châu phòng ngự sứ, Tri Tông chánh tự, nhưng lại bốn lần dâng biểu, lấy lý do phục tang mà từ chối. Khi ông hết tang, Nhân Tông hạ chiếu phong làm hoàng tử, ban tên là Thự, ông cáo bệnh mà từ chối. Nhân Tông triệu Phán Đại tông tự An Quốc công đến truyền chỉ, Thự vẫn không nhận. Người trong nhà là Mạnh Dương hỏi lý do, ông đáp
Không muốn nghĩ đến cái phúc trước mắt, chỉ muốn tránh tai vạ.

Mạnh Dương nói
Thiên tử mấy lần truyền chiếu cứ cố từ không nhận; một mai triều thần nghe tin mà nghi hoặc thì có còn giữ được cái gọi là phúc không?

Tông Thực hiểu ra, bèn cùng Tòng Cổ vào cung. Trước khi lên đường ông nhắn với gia nhân rằng
Trông nom cơ nghiệp, khi hoàng thượng có đích tự, ta sẽ quay về.

Sau đó, mỗi ngày ông lên triều một lần, có khi phải ở trong cung mấy hôm. Tháng 9 ÂL năm 1062, được dời Tề châu phòng ngự sứ, tước Cự Lộc quận công. Ngày 30 tháng 4 năm 1063, Nhân Tông lâm bệnh nặng, liền cho triệu hoàng hậu Tào thị đến. Khi đó Nhân Tông không thể nói được nữa; hoàng hậu triệu các thái y đến châm cứu và dâng thuốc nhưng đã không kịp. Đêm hôm đó, hoàng đế qua đời. Hoàng hậu sợ có biến, liền giữ các chìa khóa các cung ngay bên mình, đến sáng hôm sau triệu hoàng tử và các đại thần đến bàn việc lên ngôi. Hoàng tử thất sắc nói: Không dám theo, không dám theo. Hàn Kỳ cùng các đại thần ra sức thúc ép, đưa sẵn triều phục; triệu Vương Khuê đến thảo di chiếu rồi tuyên đọc ở điện Phúc Ninh.

Làm hoàng đế

Tào Thái hậu nhiếp chính

Ngày 2 tháng 5 năm 1063, hoàng tử tức vị hoàng đế, tức là Tống Anh Tông, ra triều với các quan tại Đông Doanh. Anh Tông muốn theo lệ cổ, để ba năm xem xét, cho Hàn Kỳ nhiếp trùng tể, nhưng các đại thần phần đông không nhất trí, đành thôi. Hạ chiếu tôn hoàng hậu làm Hoàng thái hậu. Anh Tông vừa lên ngôi chưa đầy nửa tháng thì lại bệnh nặng, vui buồn thất thường, có nhiều hành động kì lạ. Các quan đại thần cùng đến gặp Thái hậu, xin buông rèm nhiếp chính. Thái hậu tinh thông kinh sử, giải quyết công việc nhanh gọn, nên triều chính vẫn tương đối yên ổn. Tiến phong Hàn Kỳ làm Vệ quốc công, Tăng Công Lượng là Trung thư thị lang kiêm Thượng thư bộ Lễ... Phong hoàng tử Trọng Châm làm An châu quan sát sứ, Quang quốc công; Trọng Củ làm Nhạc An quận công; Trọng Khác là Đại Ninh quận công. Khi ấy bệnh tình của Anh Tông có phần thuyên giảm, Vương Khuê xin Thái hậu trả lại chính sự nhưng cuối cùng việc này không được tiến hành.

Anh Tông hạ chiếu lập Kinh Triệu quận quân Cao thị làm hoàng hậu. Hoàng hậu là cháu chắt của Thị trung Cao Quỳnh, có mẹ là em gái của Tào thái hậu. Năm hoàng hậu 4 tuổi cũng được đưa vào cung nuôi dưỡng cùng với Anh Tông; về sau được ban hôn. Đến đây thì chính vị hoàng hậu. Khi đó cựu tướng Phú Bật cũng hết tang, được bổ dụng Xu mật sứ. Tháng 10 năm đó phong hoàng tử Quang Quốc công Trọng Châm làm Tiết độ sứ Trung Vũ, Đồng trung thư môn hạ bình chương sự, tháng 6 năm sau cải là Dĩnh vương, cải tên là Triệu Húc. Mùa đông, táng Nhân Tông hoàng đế ở Vĩnh Chiêu lăng.Anh Tông kể từ sau khi lâm bệnh, tính khí vui buồn thất thường, thường đánh mắng tả hữu vì lỗi nhỏ khiến trong cung ca thán khắp nơi. Khi đó tên hoạn quan Nhậm Thủ Trung thừa cơ hội, tìm cách gièm pha ly gián hai cung. Lâu ngày thành ra mối hiềm khích khó mà hóa giải được. Một hôm Hoàng thái hậu đem việc này ra khóc với quần thần, Hàn Kì nói là do bệnh nên mới thế, sau này tất khác; trước kia Thái hậu thờ Nhân Tông, nhân đức bao trùm thiên hạ, lúc Ôn Thành hoàng hậu còn sống Thái hậu vẫn nhẫn nhục được; nay tình mẹ con sao chẳng thể bỏ qua, Thái hậu mới dần nguôi ngoai đi. Hôm đó Hàn Kì vào yết kiến Anh Tông. Anh Tông nói luôn
Thái hậu đối với trẫm chưa tận tâm.

Hàn Kì bảo rằng nếu phụ mẫu không hiền minh mà nhi tử vẫn tận hiếu thì mới có thể nên danh thiên cổ. Anh Tông dần tỉnh ngộ. Đầu năm 1064, Anh Tông đến Kinh diên nghe giảng sách, thị giảng Lưu Sưởng đọc đến đoạn Nghiêu nhường ngôi cho Thuấn thì chắp tay khen ngợi cái hiếu của Thuấn. Anh Tông hoàng đế cảm thấy phân chấn hơn; liền vào cung quỳ mà tạ lỗi với Thái hậu. Từ đó hai cung hòa giải với nhau, mối quan hệ trở lại êm đẹp.

Sự kiện Bộc nghị

Lúc này bệnh tình của Anh Tông đã khỏi hẳn, Hàn Kỳ muốn thái hậu giao lại chính quyền nhưng không tiện nói ra, bèn giả cách xin nghỉ, bảo rằng hoàng đế đủ sức xét việc lại có thái hậu huấn chính thì làm gì cần tể thần nữa. Thái hậu hiểu ý, liền hạ chỉ hết buông rèm. Đó là vào tháng 5 ÂL năm 1064. Anh Tông thân chính, ra lệnh phong Hàn Kỳ làm Thượng thư Hữu bộc xạ, cho mệnh lệnh của thái hậu vẫn xưng là thánh chỉ, nghi vệ cho thái hậu như Chương Minh Hiến Túc thái hậu trước kia. Hàn Kỳ cho đuổi Nhậm Thủ Trung ra Kỳ châu.

Theo ý của Anh Tông, tể thần dâng biểu xin làm lễ truy tôn cho Bộc An Ý vương cùng Tiếu quốc phu nhân Vương thị, Tương quốc phu nhân Hàn thị, Tiêu du huyện quân Nhâm thị. Tri gián viện Tư Mã Quang nói xưa kia Hán Tuyên Đế không truy tôn Lệ thái tử, Hán Quang Vũ Đế không truy tôn Thần Lộc nam đốn quân, đó là lẽ muôn đời vậy. Còn việc xưng hô với Bộc vương như thế nào thì lại phải bàn tiếp. Do Ngụy quốc công Tông Ý không con, Bộc vương không có đích tôn, vì vậy triều đình cho con thứ của Bộc vương là Tông Phác nối chức Bộc quốc công. Giữa năm 1065, Vương Khuê lại dâng tấu nói Bộc vương là anh Nhân Tông thì cư xưng là Hoàng bá phụ là đủ. Lại có lời bàn nên xưng Hoàng bá khảo, Lã Công Trứ bảo ngày xưa Chân Tông đối với Thái Tổ cũng xưng là Hoàng bá khảo, Bộc vương thì sao sánh với Thái Tổ được. Âu Dương Tu dẫn Lễ nghi ra nói nếu về làm con nuôi người khác, thì đối với người sinh ra mình vẫn phải gọi là cha mẹ. Hán Tuyên Đế, Quang Vũ Đế cũng gọi cha là Hoàng khảo. Anh Tông đành cho gác chuyện lại đến khi có điển cố thích hợp mới bàn tiếp. Tư Mã Quang không chấp nhận. Ngự sử Lã Hối, Phạm Thuần Nhân, Lã Đại Phòng liên tục dâng sớ bàn luận, đều thuận theo Vương Khuê nhưng không được phúc đáp. Hàn Kỳ dâng sớ chờ tội, Âu Dương Tu và Tăng Công Lượng đều xin miễn chức, các bên tranh nghị không dứt, kéo dài gần 1 năm.

Mùa thu năm đó, người Hạ cho quân đánh phá Tần Phượng, Kinh Nguyên, quấy nhiễu dân chúng và giết nhiều súc vật. Tư Mã Quang dâng thư xin đem cứu. Đầu năm 1065, triều đình gửi chiếu trách cứ Hạ chủ Lượng Tộ (Hạ Huệ Tông). Vua Hạ không phụng chiếu và đổ tội cho các tướng lĩnh ở vùng biên, không lâu sau lại gây hấn. Lúc này Xu mật phó sứ Vương Trù đã chết, được ban Lễ bộ thượng thư, thụy Trung Giản. Triều đình dùng Phùng Kinh làm An phủ sứ Thiểm Tây lo chống giữ với người Hạ.

Đến tháng giêng ÂL năm 1066, Hoàng thái hậu xuống chiếu viết tay, cho rằng đối với Bộc An Ý vương có thể xưng hoàng, phu nhân là hậu, hoàng đế đối với họ xưng là thân nhưng không tôn thụy gì thêm. Anh Tông xuống chiếu từ tạ, một hồi sau mới nhận, tôn Bộc An Ý vương là Bộc An Ý hoàng, Tiếu quốc, Tương quốc và Tiên Du phu nhân xưng là hậu. Sau đó, Lã Hối thấy triều đình không nghe kiến nghị của mình nên dâng sớ chờ tội. Anh Tông cho trả sớ, Lã Hối nói Hàn Kỳ và Âu Dương Tu gây khó dễ cho mình. Cuối cùng Anh Tông theo lời hai vị phụ chính, đày Lã Hối đến Kỳ châu, Phạm Thuần Nhân đến An Châu, Lã Đại Phòng đến Ninh Huyện. Tư Mã Quang và Lã Công Trứ dâng sớ ngăn việc trục xuất ngôn quan, Anh Tông không nghe. Lã Công Trứ bèn xin ra ngoài, làm quan ở Thái châu. Từ đây, cuộc tranh luận mới chấm dứt.

Tháng 4 năm 1066, Anh Tông bổ nhiệm Tư Mã Quang biên soạn Thông chí, về sau gọi là Tư trị thông giám, gồm 289 quyển chép việc từ thời Chu Uy Liệt vương đến hết đời Hậu Chu. Tư trị thông giám trở thành tác phẩm lịch sử có giá trị vĩ đại của Trung Quốc.

Tháng 10 năm 1066, Hạ Nghị Tông dẫn quân xâm lược thành Đại Thuận và trại Nhu Viễn. Quân Tống chống trả quyết liệt, khiến Hạ chủ bại trận, trúng tên dẫn đến trọng thương, năm sau thì chết.

Qua đời

Cuối năm 1066, Anh Tông xưng tôn hiệu Thể Càn Ứng Lịch Văn Vũ Thánh Hiếu hoàng đế. Lúc này bệnh cũ của ông tái phát, tể tướng Hàn Kỳ vào thăm và xin lập thái tử để yên lòng dân. Khi ấy Anh Tông bệnh không nói được, những mệnh lệnh đều phải tự tay lấy bút mà ghi. Khi các đại thần xin lập tự, Anh Tông gật đầu rồi miễn cưỡng viết tám chữ: Lập Đại vương làm Hoàng thái tử. Hàn Kỳ xin viết kĩ hơn, Anh Tông ghi thêm ba chữ Dĩnh vương Húc rồi cho phát đi. Hàn Kỳ truyền cho Trương Phương Bình đến điện Phúc Ninh thảo chiếu lập Thái tử. Khi đó Anh Tông chỉ còn đủ sức viết thêm chữ Húc rồi cho phát đi.

Ngày Đinh Tị, tháng 1 năm thứ tư Trị Bình, tức ngày 25 tháng 1 năm 1067, Anh Tông qua đời ở điện Phúc Ninh, hưởng dương 34 tuổi. Thái tử Triệu Húc lên kế vị, tức là Tống Thần Tông.

Gia đình
 Cha: Bộc An Ý vương Triệu Duẫn Nhượng (濮安懿王 赵允让).
 Mẹ: Tiên Du huyện quân Nhậm thị (仙游县君 任氏).

Hậu phi

 Tuyên Nhân Thánh Liệt hoàng hậu Cao Thao Thao (宣仁聖烈皇后高氏, 1032 - 1093), người Mông Thành, Bạch Châu.
 Bảo Chiêu nghi (鮑昭儀, ? - 1102), sơ phong Vĩnh Gia quận quân (永嘉郡君). Thần Tông tôn phong Tài nhân (才人), Triết Tông tôn làm Mỹ nhân (美人). Qua đời dưới thời Huy Tông, truy phong Chiêu nghi (昭儀).
 Trương Tu dung (張修容, 1053 - 1130), em họ của Ôn Thành hoàng hậu và là con gái của Trương Nghiêu Tá (张尧佐), sơ phong Bình Xương quận quân (平昌郡君). Triết Tông tôn phong Tài nhân (才人), Huy Tông tôn làm Tiệp dư (婕妤) rồi Tu dung (修容). Về sau cùng Triết Tông Mạnh Hoàng hậu chạy loạn và chết trong đám loạn binh.
 Trương Quý nghi (张贵仪, 1053? - 1111), sơ phong Nhân Thọ quận quân (仁寿郡君). Triết Tông tôn phong Tài nhân (才人), Huy Tông tôn làm Tiệp dư (婕妤) rồi Tu dung (修容). Qua đời vào niên hiệu Trọng Hoà dưới thời Huy Tông, được truy phong Quý nghi (贵仪).
 Dương Tiệp dư (杨才人), Triết Tông tôn phong Tài nhân (才人), Huy Tông tôn làm Tiệp dư (婕妤). Về sau không rõ.

Hậu duệ

Hoàng tử
Tất cả Hoàng tử đều do Cao hoàng hậu sinh hạ:
 Tống Thần Tông Triệu Húc (趙頊).
Ngô Vinh vương Triệu Hạo (吳榮王赵颢, 1050 - 1096), tên thật Triệu Trọng Củ (赵仲糺). Năm 13 tuổi sơ phong Hoà Châu Phòng ngự sứ (和州 防禦使), Lạc An Quận công (樂安郡公). Tháng 8 cùng năm (1063) thăng làm Kỳ Quốc công (祁國公), Minh Châu Quan sát sứ (明州 觀察使). Năm 1064, phong làm Đông Dương Quận vương (東陽郡王). Năm 1067, tấn thăng Xương vương (昌王) rồi cải thành Kỳ vương (岐王). Dưới thời Thần Tông, cải làm Ung vương (雍王). Triết Tông nối ngôi cải phong tiếp làm Dương vương (楊王), Từ vương (徐王) rồi Sở vương (楚王). Sau khi qua đời được truy phong Yên vương (燕王), thuỵ là Vinh (榮), sau Huy Tông mới cải thành Ngô vương (吳王).
 Nhuận vương Triệu Nhan (润王赵颜), chết sớm, không đặt tên. Huy Tông truy phong Nhuận vương (润王), ban danh Triệu Nhan.
 Ích Đoan Hiến vương Triệu Quần (益端献王赵頵, 1056 - 1088), tên thật Triệu Trọng Khác (赵仲恪), sơ phong Bác Châu Phòng ngự sử (博州 防禦使), Đại Ninh Quận công (大寧郡公) cùng với Ngô vương Triệu Hạo. Tháng 8 năm đó (1063), thăng làm Hộ Quốc công (鄠國公), Diệu Châu Quan sát sử (耀州 觀察使). Năm 1064, phong làm Lạc An Quận vương (樂安郡王), tháng 9 năm đó cải làm Cao Mật Quận vương (高密郡王). Dưới thời Thần Tông, phong Gia vương (嘉王) rồi Tào vương (曹王). Triết Tông cải phong Kinh vương (荊王). Sau khi qua dời được truy phong Nguỵ vương (魏王), thuỵ là Đoan Hiến (端獻), sau Huy Tông mới cải thành Ích vương (益王).

Hoàng nữ
 Ngụy quốc Sở quốc Đại trưởng công chúa (魏国楚国大长公主, ? - 1085), mẹ không rõ. Năm Gia Hữu thứ 8 (1063), Anh Tông tức vị phong Đức Ninh công chúa (德寧公主). 3 năm sau cải thành Từ quốc công chúa (徐国公主), lấy Tả vệ tướng quân Vương Sư Ước (王師約). Năm 1067, Thần Tông sắc phong Trần quốc Trưởng công chúa (陈大长公主). Năm 1085, công chúa tạ thế, truy phong Yên quốc Đại trưởng công chúa (燕国大长公主), thuỵ là Huệ Hoà (惠和). Triết Tông truy phong Tần quốc Đại trưởng công chúa (秦国大长公主), Huy Tông truy phong Ngụy quốc Sở quốc Đại trưởng công chúa (魏国楚国大长公主), cải thuỵ Huệ Hoà Đại trưởng đế cơ (惠和大长帝姬).
 Ngụy quốc Đại trưởng công chúa (魏国大长公主, 1051 - 1080), chị song sinh với Thọ Khang công chúa, năm Gia Hữu thứ 8 phong Bảo An công chúa (寶安公主). Thần Tông sắc phong Thư quốc Trưởng công chúa (舒國长公主), sau cải Thục quốc Trưởng công chúa (蜀國长公主), lấy Tả vệ tướng quân Vương Sân (王诜), có một con trai là Vương Ngạn Bật (王彦弼). Công chúa qua đời khi mới 29 tuổi, truy phong Việt quốc Trưởng công chúa (越国长公主), thuỵ là Hiền Huệ (贤惠), lần lượt cải phong Tần quốc (秦国), Kinh quốc (荆国), Nguỵ quốc Đại trưởng công chúa (魏国大长公主). Thuỵ hiệu chính thức Hiền Huệ Đại trưởng đế cơ (贤惠大长帝姬).
 Hàn quốc Ngụy quốc Đại trưởng công chúa (韓國魏國大長公主, 1051 - 1123), em song sinh với Bảo An công chúa, phong Thọ Khang công chúa (壽康公主), cải thành Kỳ quốc công chúa (祁国公主) rồi Vệ quốc công chúa (卫国公主), lấy Trương Đôn Lễ (张敦礼). Lần lượt được sách phong Tần quốc (秦国), Việt quốc (越国), Sở quốc Đại trưởng công chúa (楚国大长公主), sau gia phong thêm Hàn quốc Ngụy quốc Đại trưởng công chúa (韓國魏國大長公主). Năm 1113, tấn tôn Hiền Đức Ý Hạnh Đại trưởng đế cơ (贤德懿行大长帝姬).
 Thư quốc Đại trưởng công chúa (舒國大長公主), không rõ sinh mất, không rõ mẹ. Nguyên là Đức An quận chúa (德安郡主), lấy Hứa Giác (許珏), người Triều Châu, phong Đức An công chúa (德安公主), có hai con trai. Huy Tông truy phong Thư quốc Đại trưởng công chúa (舒國大長公主).

Tài liệu tham khảo
 Thương Thánh, Chính sử Trung Quốc qua các triều đại, 350 vị hoàng đế nổi tiếng, Nhà xuất bản Văn hóa - Thông tin

Ghi chú

Anh Tông
Sinh năm 1032
Mất năm 1067


title: (33033) 1997 RA10

text:
{{DISPLAYTITLE:(33033) 1997 RA10}}

(33033) 1997 RA10 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện qua chương trình tiểu hành tinh Beijing Schmidt CCD ở trạm Hưng Long ở tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc ngày 12 tháng 9 năm 1997.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 33001–34000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1997
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Drymelater apicatus

text:
Drymelater apicatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Schwarz miêu tả khoa học năm 1902.

Chú thích

Tham khảo

Drymelater


title: Marnay, Vienne

text:
Marnay là một xã, tọa lạc ở tỉnh Vienne trong vùng Nouvelle-Aquitaine, Pháp. Xã này có diện tích 45,1 km², dân số năm 2006 là 583 người. Xã nằm ở khu vực có độ cao trung bình 120 m trên mực nước biển. Dân địa phương danh xưng tiếng Pháp là Marnaisiens.

Biến động dân số

Liên kết ngoài
 Marnay trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia

Tham khảo

Marnay


title: Phật Âm

text:
Phật Âm (chữ Hán: 佛音; sa. Buddhaghoṣa, pi. Buddhaghosa, ja. Button), hay còn gọi Giác Âm,  là một luận sư, dịch giả và triết gia Ấn Độ vào thế kỷ thứ 5 của Thượng tọa bộ. Sư tu tập trong Đại Tự (pi. Mahāvihāra) tại Anurādhapura, Sri Lanka và tự xem mình là phần tử của phái Phân biệt thuyết bộ (pi. Vibhajjavāda) dòng  Đại Tự của người Sinhala. Sư sinh ra trong một gia đình Bà-la-môn tại Magadha, gần Bodh Gaya. Sau khi đọc kinh sách đạo Phật, Sư theo Phật giáo, đi Sri Lanka học giáo lý của Thượng tọa bộ dưới sự hướng dẫn của Tăng-già-ba-la (pi. Saṅghapāla). Sư viết 19 bài luận văn về Luật tạng và về các Bộ kinh. Tác phẩm chính của Sư là Thanh tịnh đạo (pi. visuddhi-magga), trình bày toàn vẹn quan điểm của phái Đại tự (pi. Mahāvihāra) trong Thượng tọa bộ.

Chú thích

Tham khảo
Fo Guang Ta-tz'u-tien 佛光大辭典. Fo Guang Ta-tz'u-tien pien-hsiu wei-yuan-hui 佛光大辭典編修委員會. Taipei: Fo-guang ch'u-pan-she, 1988. (Phật Quang Đại Từ điển. Phật Quang Đại Từ điển biên tu uỷ viên hội. Đài Bắc: Phật Quang xuất bản xã, 1988.)
Das Lexikon der Östlichen Weisheitslehren, Bern 1986.

Đại sư Phật giáo
Triết lý Phật giáo
Thế kỷ 5
Phật giáo Nam truyền
Tăng sĩ Ấn Độ


title: Kinh tế Ý

text:
Nền kinh tế Ý là nền kinh tế quốc gia lớn thứ ba của Liên minh châu Âu, lớn thứ tám tính theo GDP danh nghĩa của thế giới và lớn thứ 12 theo GDP (PPP). Ý là thành viên sáng lập của Liên minh châu Âu, Khu vực đồng tiền chung châu Âu, OECD, G7 và G20; Ý là nhà xuất khẩu lớn thứ 10 thế giới với giá trị xuất khẩu đạt 632 tỷ USD vào năm 2019. Các đối tác thương mại gần gũi nhất của Ý là các nước thuộc Liên minh châu Âu, chiếm khoảng 59% tổng thương mại quốc gia. Trong đó những đối tác thương mại lớn nhất sắp xếp theo thứ tự từ lớn đến bé về thị phần xuất khẩu là Đức (12,5%), Pháp (10,3%), Hoa Kỳ (9%), [[Tây Ban Nha] ] (5,2%), UK (5,2%) và Thụy Sĩ (4,6%).

Trong giai đoạn sau Thế chiến thứ hai, Ý đã chuyển đổi từ một nền kinh tế nông nghiệp bị ảnh hưởng nặng nề bởi các cuộc chiến tranh thế giới thành một trong những quốc gia tiên tiến nhất thế giới và là quốc gia hàng đầu về thương mại và xuất khẩu. Theo Chỉ số Phát triển Con người, quốc gia này có mức sống rất cao. Theo đánh giá của The Economist, Ý có chất lượng cuộc sống cao thứ 8 thế giới. Ý là quốc gia có lượng dự trữ vàng lớn thứ ba thế giới là quốc gia có đóng góp ròng lớn thứ ba cho ngân sách của Liên minh châu Âu. Ngoài ra, Ý còn là một trong những quốc gia có tổng giá trị tài sản cá nhân cao nhất thế giới khi xếp ở vị trí thứ hai chỉ sau Hồng Kông về tỷ lệ tài sản tư nhân trên GDP.

Ý là quốc gia có ngành sản xuất lớn (đứng thứ hai ở EU, sau Đức) và là nhà xuất khẩu nhiều loại mặt hàng quan trọng bao gồm máy móc, xe cơ giới, dược phẩm, đồ nội thất, thực phẩm, quần áo và robot. Nhờ đó mà Ý có thặng dư thương mại đáng kể. Đất nước này cũng nổi tiếng với các lĩnh vực kinh tế kinh doanh sáng tạo và có tầm ảnh hưởng lớn trong đó có ngành nông nghiệp tiên tiến và cạnh tranh (Ý là nhà sản xuất rượu vang lớn nhất thế giới) và là nhà sản xuất các sản phẩm chất lượng cao, được thiết kế sáng tạo gồm có ô tô, [ [tàu thủy]], đồ gia dụng và quần áo hàng hiệu. Ý được coi là trung tâm tiêu thụ hàng xa xỉ lớn nhất ở Châu Âu và thứ ba trên toàn cầu.

Bất chấp những thành tựu quan trọng này, nền kinh tế của đất nước ngày nay vẫn đang gặp phải những vấn đề về mang tính hệ thống và phi hệ thống. Tốc độ tăng trưởng hàng năm thường thấp hơn mức trung bình của EU. Ý bị ảnh hưởng đặc biệt nặng nề gây ra bởi cuộc suy thoái cuối những năm 2000. Việc chi tiêu quá mức của chính phủ từ những năm 1980 đã khiến nợ công nước này tăng lên một cách nghiêm trọng. Ngoài ra, mức sống của người Ý có sự chênh lệch đáng kể giữa 2 miền Bắc - Nam: GDP bình quân đầu người ở khu vực Bắc Ý cao hơn mức trung bình của EU một cách đáng kể trong khi một số vùng và các tỉnh ở miền Nam nước Ý lại thấp hơn nhiều. Khu vực Trung Ý được xem là nơi có GDP bình quân bằng trung bình của hai vùng Bắc - Nam. Trong những năm gần đây, tốc đọ tăng trưởng GDP bình quân đầu người của Ý thấp hơn mức trung bình của Khu vực đồng tiền chung châu Âu, trong khi tỷ lệ việc làm của nước này vẫn tụt hậu hơn nhiều. Tuy nhiên, các nhà kinh tế vẫn đang tranh cãi về số liệu việc làm chính thức của quốc gia này vì số lượng lớn các việc làm phi chính thức (ước tính chiếm khoảng 10% đến 20% lực lượng lao động) đang tồn tại ở Ý khiến con số về tỷ lệ thất nghiệp tăng lên. Kinh tế ngầm chủ yếu tồn tại ở miền Nam và ít hiện diện hơn khi di chuyển dần lên phía Bắc của đất nước. Chính vì vậy, các số liệu kinh tế trên thực tế của miền Nam nước Ý gần như là ngang với Trung Ý.

Lịch sử

Lịch sử kinh tế của Ý có thể được chia thành ba giai đoạn chính: giai đoạn đầu của cuộc đấu tranh sau khi đất nước thống nhất, đặc trưng bởi lượng người nhập cư cao và tốc độ tăng trưởng kinh tế trì trệ; giai đoạn giữa từ những năm 1890 đến những năm 1980 nơi có sự bắt kịp mạnh mẽ về khoa học và công nghệ so với các nước tiên tiến nhưng bị gián đoạn bởi cuộc đại suy thoái những năm 1930 và hai cuộc chiến tranh thế giới; giai đoạn cuối cùng đánh giấu sự tăng trưởng kinh tế chậm chạp đã trở nên trầm trọng hơn bởi cuộc suy thoái kép sau cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008, và từ đó đất nước đang dần phục hồi mới chỉ trong những năm gần đây.

Thời đại công nghiệp hóa

Trước khi thống nhất, nền kinh tế của các tiểu quốc thuộc Ý ngày nay dựa nhiều vào nông nghiệp; tuy nhiên, thặng dư nông nghiệp tạo ra cái mà các nhà sử học gọi là sự chuyển đổi "tiền công nghiệp" ở cùng Tây Bắc nước Ý được bắt đầu từ những năm 1820 dẫn đến sự tập trung rộng rãi của các hoạt động sản xuất (chủ yếu là ngành thủ công), đặc biệt là ở Vương quốc Sardegna dưới sự cai trị tự do của Camillo Benso.

Sau khi Vương quốc Ý thống nhất ra đời vào năm 1861, tầng lớp thống trị đã nhận thức sâu sắc về sự lạc hậu của đất nước còn non trẻ này khi cho rằng GDP bình quân đầu người tính theo PPS chỉ bằng một nửa của Anh và thấp hơn khoảng 25% của Pháp và Đức. Trong những năm 1860 và 1870, hoạt động sản xuất còn lạc hậu và chỉ dừng lại với quy mô nhỏ trong khi khu vực nông nghiệp quá khổ là xương sống của nền kinh tế quốc dân. Đất nước này thiếu các mỏ than, sắt lớn cộng thêm tỷ lệ mù chữ cao. Trong những năm 1880, cuộc khủng hoảng nông trại nghiêm trọng dẫn buộc vùng thung lũng Po phải áp dụng các kỹ thuật canh tác hiện đại hơn, trong khi từ năm 1878 đến năm 1887, các chính sách bảo hộ mậu dịch đã được đưa ra với mục đích thiết lập cơ sở cho ngành công nghiệp nặng phát triển. Một số nhà máy sản xuất thép và sắt lớn tập trung quanh ở các khu vực có tiềm năng thủy điện cao, đặc biệt là tại chân núi Alpine và vùng Umbria thuộc miền trung nước Ý, trong khi Turin và Milan dẫn đầu quốc gia về số lượng các công ty hoạt động trong các lĩnh vực dệt may, hóa chất, kỹ thuật và ngân hàng còn tại Genoa là ngành đóng tàu dân sự và quân sự.

Tuy nhiên, sự lan tỏa của quá trình công nghiệp hóa đặc trưng cho khu vực Tây Bắc của đất nước lại không đến được vùng Venetia và đặc biệt là khu vực phía Nam. Kết quả là sự di cư của cộng đồng người Ý ra nước ngoài gồm có 26 triệu người chủ yếu trong những năm từ 1880 đến 1914; theo nhiều học giả, đây được coi là cuộc di cư lớn nhất trong thời kỳ đương đại. Trong suốt cuộc chiến tranh Thế giới thứ Nhất, nhà nước Ý vẫn còn non yếu đã chiến đấu và giành được chiến thắng, qua đó có thể trang bị và đào tạo khoảng 5 triệu tân binh. Nhưng chiến thắng này khiến Ý đã phải trả một cái giá khủng khiếp: vào cuối cuộc chiến, Ý đã mất 700.000 binh sĩ và gánh một khoản nợ có chủ quyền lên tới hàng tỷ lira.

Chế độ Phát xít

Kết thúc Chiến tranh thế giới thứ nhất, nước Ý rơi vào tình trạng nghèo nàn và suy yếu. Đảng Phát xít quốc gia do Benito Mussolini lãnh đạo lên nắm quyền vào năm 1922, đây là giai đoạn cuối của thời kỳ bất ổn xã hội trên toàn nước Ý. Tuy nhiên, khi Mussolini nắm được quyền lực vững chắc, chủ trương tự do kinh tế và thương mại đã dần dần bị loại bỏ, nền kinh tế chịu sự can thiệp trực tiếp đến từ phía chính phủ và chính sách bảo hộ mậu dịch.

Năm 1929, nền kinh tế quốc gia của Ý chịu sự tàn phá nặng nề gây ra bởi cuộc đại suy thoái. Để đối phó với cuộc khủng hoảng, chính phủ Phát xít đã quốc hữu hóa cổ phần các ngân hàng lớn có lượng tích lũy đáng kể chứng khoán công nghiệp và thành lập lên một công ty đại chúng với cái tên Viện Tái thiết Công nghiệp. Một số tổ chức hỗn hợp gồm các đại diện của chính phủ và các doanh nghiệp lớn được thành lập. Những đại diện này đã thảo luận về các chính sách kinh tế, cách thức thao túng giá cả và tiền lương nhằm đáp ứng mong muốn về mặt lợi ích của cả chính phủ và doanh nghiệp.

Mô hình kinh tế dựa trên mối quan hệ đối tác giữa chính phủ và doanh nghiệp này đã sớm được mở rộng sang cả lĩnh vực chính trị mà người ta gọi là chủ nghĩa nghiệp đoàn. Cùng thời điểm đó, chính sách đối ngoại hiếu chiến của Mussolini đã khiến chi tiêu quân sự ngày càng tăng. Sau cuộc xâm lược Ethiopia lần thứ hai, Ý đã can thiệp để hỗ trợ những người theo chủ nghĩa dân tộc của Franco trong cuộc Nội chiến Tây Ban Nha thời bấy giờ. Tính đến năm 1939, Ý là quốc gia có tỷ lệ doanh nghiệp nhà nước cao thứ nhì trên thế giới chỉ sau Liên Xô.

Việc Ý tham gia vào cuộc Chiến tranh Thế giới thứ Hai với tư cách là thành viên của phe Trục buộc quốc gia này phải thiết lập một nền kinh tế theo kiểu thời chiến. Sự kiện quân Đồng minh xâm lược Ý vào năm 1943 đã khiến cấu trúc chính trị - kinh tế của Ý nhanh chóng sụp đổ. Phe Đồng minh và quân Đức đã nắm quyền quản lý các khu vực thuộc quyền kiểm soát của chính phủ. Vào cuối giai đoạn chiến tranh, thu nhập bình quân đầu người của Ý ở mức thấp nhất kể từ đầu thế kỷ 20.

Phép màu kinh tế thời hậu chiến

Sau khi Thế chiến II kết thúc, nước Ý nằm trong đống đổ nát và bị chiếm đóng bởi quân đội nước ngoài, điều làm gia tăng thêm khoảng cách phát triển kinh tế của quốc gia với các nền kinh tế tiên tiến hơn của châu Âu một cách trầm trọng. Tuy nhiên, logic địa chính trị mới đến từ cuộc Chiến tranh lạnh mà ở đó Ý, tuy là kẻ thù cũ của Mỹ trong Thế chiến II lại là một quốc gia bản lề giữa hai khu vực trọng yếu là Tây Âu và Địa Trung Hải hiện đang có một nền dân chủ mới và mỏng manh trước sự đe dọa bởi các lực lượng chiếm đóng của NATO cùng với vị trí địa lý ngay sát Bức màn sắt và sự hiện diện mạnh mẽ của Đảng Cộng sả ở nơi đây đã được Hoa Kỳ lựa chọn làm đồng minh quan trọng để phục vụ tham vọng về một Thế giới Tự do. Nhờ đó mà Ý đã được chọn nằm trong Kế hoạch Marshall khi nhận tới hơn 1,2 tỷ USD trong giai đoạn từ năm 1947 đến 1951.

Kế hoạch Marshall chấm dứt khiến đà phục hồi kinh tế chậm lại nhưng nó lại trùng với một thời điểm quan trọng đó là Chiến tranh Triều Tiên, đây là thời điểm mà nhu cầu về kim loại và các sản phẩm chế tạo đến từ Hoa Kỳ đã kích thích ngành sản xuất công nghiệp của Ý. Ngoài ra, việc thành lập Thị trường chung châu Âu vào năm 1957 mà ở đó Ý là thành viên sáng lập, đã cung cấp thêm nguồn đầu tư vào đất nước hơn và giảm bớt sự phục thuộc vào xuất khẩu.

Những điều kiện phát triển thuận lợi kể trên, kết hợp với sự hiện diện của một lực lượng lao động lớn, đã đặt nền tảng cho sự tăng trưởng kinh tế ngoạn mục kéo dài hầu như không bị gián đoạn bởi hàng loại những cuộc đình công quy mô lớn với tên gọi "Autunno caldo" đã gây ra tình trạng bất ổn xã hội trong giai đoạn 1969–70, sau đó cuộc Khủng hoảng dầu mỏ 1973 đã chính thức chấm dứt giai đoạn kinh tế bùng nổ trong một khoảng thời gian dài. Trong giai đoạn bùng nổ kinh tế đó, người ta tính toán rằng nền kinh tế của Ý đã có tốc độ tăng trưởng GDP bình quân là 5,8% mỗi năm trong giai đoạn 1951-1963 và 5% mỗi năm trong giai đoạn 1964-1973. Tốc độ tăng trưởng của Ý cao thứ hai trong số tất các nước thuộc khu vực châu Âu và thua kém không xa so với tỷ lệ của nước đứng đầu là Đức, nếu tính riêng trong số các nước thuộc OEEC thì chỉ có Nhật Bản là quốc gia có tốc độ tăng trưởng cao hơn.

Những năm 1970 và 1980: từ lạm phát đình trệ đến "il sorpasso"

Những năm 1970 là thời kỳ hỗn loạn về kinh tế, chính trị và bất ổn xã hội ở Ý, nó được biết đến với cái tên Anni di piombo. Đây là thời kỳ mà tỷ lệ thất nghiệp tăng mạnh, đặc biệt là ở nhóm người trẻ tuổi, và đến năm 1977 đã có một triệu người dưới 24 tuổi rơi vào tình trạng thất nghiệp. Lạm phát tiếp tục trầm trọng hơn do giá dầu tăng trong năm 1973 và 1979. Thâm hụt ngân sách trở nên ngày một tệ và dường như không thể cứu vãn khi chiếm tới khoảng 10 phần trăm tổng sản phẩm quốc nội (GDP), cao hơn bất kỳ nước công nghiệp nào khác. Đồng lira thì liên tục mất giá, từ 560 lira 1 đô la Mỹ vào năm 1973 xuống còn 1.400 lira vào năm 1982.

Suy thoái kinh tế tiếp diễn vào giữa những năm 1980 cho đến khi một loạt các cải cách được đưa ra dẫn đến sự độc lập của Ngân hàng Ý khỏi nhà nước cùng với việc cắt giảm đáng kể chỉ số tiền lương đã khiến tỷ lệ lạm phát giảm mạnh từ 20,6% năm 1980 xuống 4,7% năm 1987. Sự ổn định mới về mặt kinh tế vĩ mô và chính trị đã dẫn đến "phép màu kinh tế" thứ hai, khi Ý trở thành quốc gia dẫn đầu về xuất khẩu nhờ dựa vào các Doanh nghiệp nhỏ và vừa chuyên sản xuất quần áo, đồ da, giày dép, đồ nội thất, dệt may, đồ trang sức và công cụ máy. Kết quả của sự tăng trưởng nhanh chóng này giúp Ý vượt qua nền kinh tế của Vương quốc Anh vào năm 1987 (đây là sự kiện được gọi là il sorpasso) để trở thành quốc gia giàu thứ tư trên thế giới sau Mỹ, Nhật Bản và Tây Đức. Sàn giao dịch chứng khoán Milan đã tăng vốn hóa thị trường của mình lên hơn 5 lần chỉ trong vòng vài năm.

Tuy nhiên, đằng sau sự phát triển nhanh chóng nền kinh tế Ý những năm 1980 lại bộc lộ một vấn đề: sự bùng nổ đến từ việc tăng năng suất và giá trị xuất khẩu, nhưng thâm hụt tài khóa không bền vững mới là yếu tố chính thúc đẩy tăng trưởng. Trong những năm 1990, các tiêu chí Maastricht mới đã siết chặt các yêu cầu về việc kiềm chế nợ công, vốn đã bằng 104% GDP của Ý vào năm 1992. Do đó, các chính sách kinh tế hạn chế đã làm trầm trọng thêm những tác động đến từ cuộc đại suy thoái toàn cầu đang diễn ra nên nền kinh tế của Ý. Sau một quãng thời gian ngắn phục hồi vào cuối những năm 1990, thuế suất cao và Bệnh Quan Liêu đã khiến nền kinh tế đất nước rơi vào tình trạng trì trệ từ năm 2000 đến năm 2008.

Đại suy thoái

Ý là một trong những quốc gia chịu sự ảnh hưởng nặng nề nhất bởi cuộc Đại suy thoái diễn ra trong giai đoạn 2008-2009 và Khủng hoảng nợ công châu Âu diễn ra sau đó. Tổng cộng nền kinh tế quốc dân đã giảm đi 6,76% trong suốt giai đoạn này và diễn ra liên tục trong vòng 7 quý liên tiếp. Vào tháng 11 năm 2011, lợi suất trái phiếu của Ý là 6,74% đối với trái phiếu có thời gian đáo hạn là 10 năm, mức lợi suất gần với con số 7% này khiến Ý được cho là đã mất quyền tiếp cận thị trường tài chính. Theo Eurostat, năm 2015 khoản nợ chính phủ Ý bằng 128% tổng GDP của nước này, con số này cao thứ hai trên thế giới và chỉ đứng sau Hy Lạp (175%). Tuy nhiên, phần lớn nợ công Ý thuộc sở hữu của các kiều bào Ý và mức tiết kiệm cá nhân của người dân nước này lại tương đối cao cộng thêm mức nợ tư nhân thấp nên khoản nợ công của Ý lại được coi là an toàn nhất trong số các nền kinh tế đang gặp khó khăn ở Châu Âu. Để có liệu pháp tức thời nhằm thoát ra khỏi cuộc khủng hoảng nợ và khởi động quá trình tăng trưởng kinh tế trở lại, Tổ chức chính phủ do nhà kinh tế học Mario Monti đứng đầu đã đưa ra một chương trình gồm các biện pháp thắt lưng buộc bụng trên quy mô lớn đã làm giảm thâm hụt nhưng lại khiến đất nước rơi vào cuộc suy thoái kép vào năm 2012 và 2013 đã vấp phải nhiều lời chỉ trích từ nhiều nhà kinh tế.

Giai đoạn kinh tế phục hồi

Trong giai đoạn 2014-2019, nền kinh tế đã phục hồi một phần sau những tổn thất thảm hại trong cuộc Đại suy thoái, chủ yếu nhờ vào xuất khẩu mạnh, nhưng tốc độ tăng trưởng vẫn thấp hơn mức trung bình của khu vực đồng Euro, có nghĩa là GDP của Ý năm 2019 vẫn thấp hơn 5% so với năm 2008.

Impact of the COVID-19 pandemic

Đầu tháng 2 năm 2020, Ý là quốc gia châu Âu đầu tiên chịu sự ảnh hưởng nặng nề bởi đại dịch COVID-19 sau đó đã lan rộng ra toàn thế giới. Nền kinh tế đã phải chịu một cú sốc lớn do hầu hết các hoạt động kinh tế của đất nước bị phong tỏa. Sau 3 tháng, đến cuối tháng 5 năm 2020, dịch bệnh đã được kiểm soát, nền kinh tế bắt đầu phục hồi đặc biệt là ở lĩnh vực sản xuất. Nhìn chung, kinh tế quốc gia đã có đà phục hồi trên cả mong đợi mặc dù GDP giảm mạnh như ở hầu hết các nước phương Tây.
Chính phủ Ý đã phát hành một loại tín phiếu kho bạc đặc biệt hay được gọi là BTP Futura như một khoản tài trợ khẩn cấp trước sự tàn phá của COVID-19, loại tín phiếu này đang chờ đợi sự chấp thuận đến từ phản ứng của Liên minh Châu Âu đối với đại dịch COVID-19. Cuối cùng, vào tháng 7 năm 2020, Hội đồng châu Âu đã phê duyệt quỹ tái thiết mang tên Next Generation EU trị giá 750 tỷ euro, trong đó 209 tỷ euro sẽ được dành cho Ý.

Tổng quan

Dữ liệu
Bảng sau đây cho thấy các chỉ tiêu kinh tế chính trong giai đoạn 1980–2020. Lạm phát dưới 2% có màu xanh lục.

Các công ty

Trong số 500 công ty niêm yết trên thị trường chứng khoán lớn nhất thế giới theo doanh thu được xếp hạng bởi Fortune Global 500 vào năm 2016, 9 công ty có trụ sở tại Ý.

Số liệu là của năm 2016. Những số liệu in nghiêng là số liệu của quý 3 năm 2017

Mức độ giàu có

Ý có hơn 1,4 triệu người sở hữu giá trị tài sản ròng lớn hơn 1 triệu đô la, tổng tài sản quốc gia là 11,857 nghìn tỷ đô la và là quốc gia có số tài sản ròng tích lũy lớn thứ 5 trên toàn cầu (chiếm 4,92% tổng số tài sản ròng thế giới). Theo Sách dữ liệu về tài sản toàn cầu năm 2013 của Credit Suisse, giá trị tài sản trung bình mà một người trưởng thành sỡ hữu là 138.653 đô la (xếp thứ 5 trên thế giới), trong khi theo Báo cáo tài sản toàn cầu của Allianz năm 2013, tài sản ròng trên đầu người của Ý là 45.770 euro (thứ 13 trên thế giới).

Dưới đây là danh sách 10 tỷ phú giàu nhất của Ý dựa trên đánh giá hàng năm về sự giàu có và số lượng tài sản nắm giữ do Forbes tổng hợp và công bố vào năm 2017.

Số liệu theo vùng

Sự chênh lệch giàu nghèo giữa Bắc-Nam

Ngay từ khi nước Ý thống nhất vào năm 1861, sự phân hóa về mặt kinh tế đã sớm tồn tại và ngày một gia tăng giữa các tỉnh phía bắc và nửa khu vực ở phía nam. Khoảng cách này chủ yếu gây ra bởi các chính sách dành riêng cho từng khu vực được lựa chọn bởi người Piedmont, sở dĩ có điều này là do họ là những người thống trị các chính phủ hậu thống nhất đầu tiên. Bằng chứng chính là cuộc cải cách theo chủ nghĩa bảo hộ năm 1887, cuộc cải cách này thay vì bảo vệ các ngành trồng trọt hiện diện chủ yếu ở miền Nam đất nước đang bị đè bẹp bởi sự sụt giá nông sản những năm 1880, đã bảo hộ ngành chăn nuôi, trồng lúa mì ở Thung lũng Po; đồng thời những ngành sản xuất và dệt may ở miền Bắc đã sống sót trong giai đoạn khó khăn này nhờ sự can thiệp của nhà nước. Trên thực tế, vùng Po Valley thống trị việc phân bổ các hợp đồng quần áo quân sự, trong khi các tỉnh thuộc miền Bắc được độc quyền giấy phép khai thác than và các hợp đồng công cộng. Một logic tương tự đó là hướng đến việc phân bổ sự độc quyền trong các lĩnh vực chế tạo tàu hơi nước và hàng hải, và hơn hết là chi tiêu công trong lĩnh vực đường sắt, chiếm 53% trong tổng số các ngành năm 1861-1911 đến hai khu vực kể trên. Tình trạng chênh lệch giàu nghèo giữa Bắc-Nam tiếp tục trở lên tồi tệ hơn khi mà các nguồn lực cần thiết để tài trợ cho nỗ lực chi tiêu công này có được thông qua việc áp thuế tài sản đất đai rất mất cân đối giữa hai vùng, điều này đã ảnh hưởng đến nguồn tiết kiệm chủ yếu dành cho đầu tư vào các lĩnh vực tăng trưởng mà không có hệ thống ngân hàng phát triển. Nói một cách rõ ràng hơn thì cuộc cải cách năm 1864 đã ấn định doanh thu mục tiêu là 125 triệu sẽ được lấy từ 9 quận trên cả nước tồn tại như các tiểu bang đơn nhất thời bấy giờ. Do chính phủ không có khả năng ước tính khả năng sinh lợi đến từ đất đai mà chủ yếu là do sự khác biệt lớn giữa các cơ quan quản lý khu vực cho nên chính sách này đã gây ra sự khác biệt lớn về nguồn thu giữa 2 vùng Bắc-Nam. Để minh họa rõ hơn cho vấn đề này, Nhà nước Giáo hoàng trước đây (Trung Ý ngày nay) sẽ phải nộp 10% doanh thu đến từ tài sản sản đất đai, trong khi đối với Vương quốc Hai Sicilia cũ (Nam Ý ngày nay) sẽ là 40% và nhà nước còn lại, Vương quốc Sardegna cũ (Bắc Ý ngày nay) là 21%. Để giảm bớt gánh nặng này, một khoản phụ phí 20% đã được thêm vào năm 1868.

Cuộc cải cách địa chính vào năm 1886 đã mở đường cho các chính sách bình đẳng hơn và sau khi Chiến tranh thế giới thứ nhất kết thúc, sự hài hòa về thuế suất đã được ban bố thế nhưng những tác động mang tính kinh niên trước đây khiến tình hình chênh lệch giữa hai vùng Nam-Bắc là không thể xóa nhòa vào thời điểm đó. Trong khi một khu vực sản xuất phát triển mạnh mẽ thực sự đã được hình thành ở miền Bắc thì sự đan xen giữa việc chi tiêu công thấp và thuế suất cao đã siết chặt nguồn vốn đầu tư chảy vào miền Nam đến mức ngành công nghiệp địa phương và nông nghiệp hướng tới xuất khẩu bị xóa sổ. Hơn nữa, việc khai thác nguồn tài nguyên của khu vực phía Nam quá mức đã phá hủy mối quan hệ giữa nhà nước trung ương và người dân ở miền Nam đã mở đầu cho cuộc nội chiến đầu tiên có tên là Brigandage, cuộc nội chiến này đã khiến khoảng 20.000 người thiệt mạng vào năm 1864, buộc vương quốc phía Nam phải thực hiện quân sự hóa và sau đó là sự di cư ồ ạt từ năm 1892 đến năm 1921.

Sau sự trỗi dậy của Benito Mussolini, Cesare Mori - người được mệnh danh là "Prefetto di Ferro" đã phần nào đánh bại các tổ chức tội phạm vốn đã hùng mạnh và đang phát triển mạnh mẽ ở miền Nam. Tư tưởng phát xít nhằm thành lập Đế quốc Ý đã biến các cảng biển ở miền Nam nước Ý trở thành vị trí chiến lược đối với mọi hoạt động thương mại đến các nước thuộc địa. Sau chiến dịch xâm lược miền Nam nước Ý, quân Đồng minh đã khôi phục quyền lực của các gia đình mafia từng bị tiêu diệt trong thời kỳ Phát xít nhằm sử dụng tầm ảnh hưởng của chúng để duy trì trật tự công cộng.

Vào những năm 1950, một chính sách mang tên Cassa per il Mezzogiorno đã được thiết lập bởi chính phủ nhằm giúp đẩy mạnh công nghiệp hóa miền Nam theo hai cách: thứ nhất là thông qua cải cách ruộng đất để tạo ra 120.000 tiểu điền mới và thứ hai là thông qua "Chiến lược Cực tăng trưởng" mà theo đó 60% tất cả các khoản đầu tư của chính phủ sẽ được dành cho miền Nam, nhờ vậy có thể thúc đẩy nền kinh tế khu vực bằng cách thu hút vốn đầu tư mới và các doanh nghiệp địa phương để cung cấp thêm việc làm. Tuy nhiên, phần lớn các mục tiêu kể trên đều bất thành, và kết quả là miền Nam ngày càng trở nên bao cấp và phụ thuộc vào nhà nước, không có khả năng tự tạo ra tăng trưởng cho khu vực tư nhân.

Cho đến ngày nay, sự chênh lệch giữa các khu vực hai miền vẫn tồn tại. Các vấn đề kinh niên chưa thể giải quyết ở miền Nam nước Ý là tham nhũng chính trị đang lan rộng, các băng nhóm tội phạm có tổ chức vẫn còn hiện diện ở nhiều nơi tỷ lệ thất nghiệp rất cao. Năm 2007, người ta ước tính rằng khoảng 80% doanh nghiệp ở hai thành phố Catania và Palermo thuộc đảo Sicilia phải trả tiền bảo kê mới có thể hoạt động; nhờ có phong trào chống nộp thuế cho mafia Addiopizzo, mũi súng của các mafia trên vùng đảo này đang dần dần mất đi sức mạnh. Bộ Nội vụ Ý báo cáo rằng số lợi nhuận mà các băng nhóm tội phạm có tổ chức ở Ý thu được hàng năm được ước tính lên đến 13 tỷ Euro.

Các khu vực kinh tế

Khu vực kinh tế thứ nhất

Theo một cuộc điều tra gần đây nhất về dân số quốc gia làm việc trong lĩnh vực nông nghiệp, có tổng cộng 1,6 triệu trang trại trên khắp nước Ý vào năm 2010 (ít hơn 32,4% so với con số của năm 2000) với tổng diện tích là 12,7 triệu ha (63% trong số đó nằm ở miền Nam nước Ý). Phần lớn trong số đó (99%) là sản xuất theo hình thức gia đình với quy mô nhỏ và trung bình với tổng diện tích chỉ 8 ha. Trong tổng số diện tích bề mặt được sử dụng trong nông nghiệp (không bao gồm lâm nghiệp), 31% trong số đó là được dùng để trồng ngũ cốc, 8,2% là vườn cây ô liu, 5,4% là vườn nho, 3,8% là vườn cam quýt, 1,7% là củ cải đường và 2,4% để làm vườn. Phần còn lại chủ yếu là đồng cỏ (25,9%) và hạt dùng để chăn nuôi (11,6%). Phần phía bắc của Ý chủ yếu sản xuất ngô, gạo, củ cải đường, đậu tương, thịt, trái cây và các sản phẩm từ sữa, trong khi miền Nam chuyên sản xuất lúa mì và những loại trái cây họ cam quýt. Tổng cơ cấu ngành chăn nuôi gồm 6 triệu con trâu bò, 8,6 triệu con lợn, 6,8 triệu con cừu và 0,9 triệu con dê. Trong khi đối với ngành đánh bắt và nuôi trồng thủy sản bao gồm cả  động vật giáp xác và thân mềm, tổng sản lượng hàng năm là khoảng 480.000 tấn.

Ý là nhà sản xuất rượu vang lớn nhất trên thế giới và là một trong những nhà sản xuất dầu ô liu, trái cây (táo, ô liu, nho, cam, chanh, lê, mơ, hạt phỉ, đào, anh đào, mận, dâu tây và kiwi) và các loại rau (đặc biệt là atisô và cà chua) hàng đầu. Hai loại rượu vang Ý nổi tiếng nhất là Tuscan Chianti và Piedmontese Barolo. Ngoài ra còn có Barbaresco, Barbera d'Asti, Brunello di Montalcino, Frascati, Montepulciano d'Abruzzo, Morellino di Scansano, Amarone della Valpolicella DOCG và những loại vang sủi Franciacorta và Prosecco. Những loại hàng hóa chất lượng cao cấp mà Ý chuyên sản xuất là rượu vang và pho mát đậm chất địa phương được bảo hộ dưới nhãn đảm bảo chất lượng DOC/DOP. Đây là loại giấy chứng nhận chỉ dẫn địa lý do Liên minh Châu Âu cấp, được coi là quan trọng để tránh nhầm lẫn với các thế phẩm có chất lượng thấp được sản xuất hàng loạt.

Khu vực kinh tế thứ hai
Ý có số lượng các tập đoàn đa quốc gia toàn cầu ít hơn so với các nền kinh tế khác có cùng quy mô nhưng lại có một số lượng lớn các doanh nghiệp nhỏ và vừa, các doanh nghiệp này thường tập trung thành những cụm tạo thành xương sống cho ngành công nghiệp Ý. Điều này dẫn đến việc một khu vực sản xuất thường tập trung vào xuất khẩu các sản phẩm hướng tới thị trường ngách xa xỉ, vốn ít có khả năng cạnh tranh về số lượng nhưng lại đứng trước nguy cơ phải đối mặt với sự cạnh tranh đến từ các nền kinh tế mới nổi nhờ có chi phí lao động thấp nên chất lượng sản phẩm cao hơn. Các khu công nghiệp đều được khu vực hóa: ở Tây Bắc có một nhóm lớn các ngành công nghiệp hiện đại hay còn được gọi là "tam giác công nghiệp" (Milan-Turin-Genoa), nơi có một cụm công nghiệp chuyên sản xuất máy móc, ô tô, tàu bay vũ trụ và đóng tàu; còn ở Đông Bắc là khu vực phát triển kinh tế và xã hội chủ yếu xoay quanh các doanh nghiệp gia đình, vừa và nhỏ tuy trình độ công nghệ thấp hơn nhưng lại có trình độ thủ công cao, chuyên về máy móc, quần áo, sản phẩm da, giày dép, đồ gỗ, dệt may, máy công cụ, phụ tùng, thiết bị gia dụng và đồ trang sức. Những thương hiệu xe sang như Ferrari, Lamborghini, Maserati và Ducati đều được sản xuất ở vùng Emilia-Romagna thuộc vùng Đông Bắc. Ở miền trung nước Ý hầu hết có các công ty vừa và nhỏ chuyên về các sản phẩm như dệt may, da thuộc, đồ trang sức và cả máy móc.

Khu vực kinh tế thứ ba
Nguồn gốc của ngân hàng hiện đại có thể đã bắt nguồn từ thời kỳ Trung cổ và đầu thời kỳ Phục hưng ở Ý tại các thành phố giàu có như Firenze, Lucca, Siena, Venice và Genova. Các gia đình Bardi và Peruzzi đã thâu tóm hầu hết các ngân hàng ở Firenze vào thế kỷ 14 và thành lập lên các chi nhánh ở nhiều khu vực khác của châu Âu. Một trong những ngân hàng nổi tiếng nhất của Ý là Ngân hàng Medici do Giovanni di Bicci de' Medici thành lập vào năm 1397. Ngân hàng tiền gửi nhà nước sớm nhất từng được biết đến là Ngân hàng Saint George được thành lập vào năm 1407 tại Genova, trong khi đó Ngân hàng Monte dei Paschi di Siena được thành lập vào năm 1472 là ngân hàng lâu đời nhất thế giới còn hoạt động. Ngày nay, trong số các công ty dịch vụ tài chính, UniCredit là một trong những ngân hàng lớn nhất ở Châu Âu tính theo vốn hóa và Assicurazioni Generali là tập đoàn bảo hiểm lớn thứ hai trên thế giới theo doanh thu chỉ sau AXA.

Sau đây là danh sách các ngân hàng và tập đoàn bảo hiểm lớn của Ý được xếp hạng theo tổng tài sản và tổng doanh thu phí bảo hiểm.

Cơ sở hạ tầng

Năng lượng và tài nguyên thiên nhiên

Vào đầu những năm 1970, Ý chủ yếu các nguồn tài nguyên thiên nhiên như pyrit (ở Maremma thuộc vùng Toscana), amiăng (tại các mỏ Balangero), fluorit (được tìm thấy nhiều ở đảo Sicilia) và muối. Đồng thời cũng tự cung cấp nhôm  (từ Gargano), lưu huỳnh (từ đảo Sicilia), chì và kẽm (từ đảo Sardegna). Tuy nhiên, vào đầu những năm 1990, Ý đã bị tụt lại trên các bảng xếp hạng thế giới về sản lượng khai thác và không còn tự cung tự cấp được các nguồn tài nguyên như đã kể trên. Các quặng sắt, than và dầu hầu như đã bị khai thác toàn bộ. Ngoài ra, trữ lượng khí đốt tự nhiên của nước này không còn nhiều, chủ yếu số còn sót lại nằm tại Thung lũng Po và ngoài khơi biển Adriatic, đây đều là những loại tài nguyên mới được phát hiện trong những năm gần đây khiến nó trở thành nguồn tài nguyên khoáng sản quan trọng nhất của đất nước. Ý là một trong những nhà sản xuất đá bọt, pozzolan và felspat lớn nhất thế giới. Ngoài ra Ý còn có nguồn tài nguyên khoáng sản khác rất nổi tiếng là đá hoa đặc biệt là đá hoa Carrara trắng nổi tiếng thế giới được tìm thấy tại các mỏ đá Massa và Carrara ở Toscana. Hầu hết các nguồn nguyên liệu thô cần thiết cho sản xuất và hơn 80% các nguồn năng lượng của đất nước đều được nhập khẩu (99,7% là nhiên liệu rắn, 92,5% là dầu mỏ, 91,2% khí tự nhiên và 13% điện). Do phụ thuộc vào nhập khẩu, một người Ý trung bình sẽ phải trả nhiều hơn khoảng 45% so với mức trung bình của các quốc gia khác thuộc EU cho tiền điện.

Ý từng có bốn lò phản ứng hạt nhân vào những năm 1980, tuy nhiên đến năm 1987, sau sự kiện thảm họa Chernobyl, phần lớn người Ý đã thông qua một cuộc trưng cầu dân ý về việc loại bỏ dần các nhà máy điện hạt nhân ở Ý. Chính phủ đã phản hồi ngay lập tức bằng cách đóng cửa các nhà máy điện hạt nhân hiện hiện đang hoạt động và ngừng tất cả các dự án có liên quan đang được triển khai, mặc dù vậy các chương trình năng lượng hạt nhân ở nước ngoài vẫn được phép hoạt động. Công ty điện lực quốc gia Enel có vận hành bảy lò phản ứng hạt nhân ở Tây Ban Nha (thông qua công ty Endesa) và bốn ở Slovakia (thông qua công ty Slovenské elektrárne), vào năm 2005 công ty đã thực hiện một thỏa thuận với Tập đoàn Điện lực Pháp để xây dựng một lò phản ứng hạt nhân ở Pháp. Nhờ có các thỏa thuận này, Ý vẫn có thể tiếp tục thực hiện vai trò quản lý để tiếp cận nguồn năng lượng hạt nhân và tham gia trực tiếp vào công việc thiết kế, xây dựng và vận hành các nhà máy này mà không cần đặt các lò phản ứng trên lãnh thổ quốc gia.

Trong thập kỷ qua, Ý đã trở thành một trong những nhà sản xuất năng lượng tái tạo lớn nhất thế giới, xếp hạng thứ hai tại Liên minh châu Âu sau Đức và thứ chín trên thế giới. Nước này cũng là nước sản xuất năng lượng từ điện mặt trời lớn thứ 5 thế giới. Năng lượng tái tạo chiếm 27,5% tổng lượng điện được sản xuất ở Ý, riêng thủy điện đạt 12,6%, tiếp theo là năng lượng mặt trời 5,7%, gió 4,1%, năng lượng sinh học 3,5% và địa nhiệt 1,6%. Phần còn lại là từ nhiên liệu hóa thạch (38,2% khí đốt tự nhiên, 13% than đá, 8,4% dầu) đều được nhập khẩu.

Vận tải

Ý là quốc gia đầu tiên trên thế giới xây dựng "đường cao tốc" dành riêng cho các phương tiện cơ giới. Đường cao tốc Milano-Laghi, nối liền Milan với Varese bây giờ là một phần của đường cao tốc A8 và A9 do Piero Puricelli, một kỹ sư dân dụng và là doanh nhân thiết kế. Ông từng nhận được giấy phép xây dựng đường cao tốc công ích đầu tiên vào năm 1921 và hoàn thành việc xây dựng nó từ năm 1924 đến năm 1926. Đến cuối những năm 1930, hơn 400 km đường ô tô làn hai làn và đa làn đã được xây dựng trên khắp nước Ý, nối liền các thành phố với những thị trấn nông thôn. Ngày nay, có tổng cộng 668,721 km đường có thể sử dụng được ở Ý, trong số đó 6,661 km đường được dành cho ô tô (chủ yếu là đường thu phí, đường quốc gia và đường địa phương), thuộc sở hữu nhà nước nhưng được vận hành bởi công ty tư nhân Atlantia.

Mạng lưới đường sắt cũng trải dài rộng khắp trên toàn quốc đặc biệt là ở phía Bắc với tổng cộng 16.862 km đường sắt đang hoạt động, trong đó 69% là chạy bằng điện để 4.937 đầu máy và toa xe lưu thông. Ý là quốc gia có mạng lưới đường sắt nhiều thứ 12 trên thế giới, các tuyến đường sắt này đều được vận hành bởi công ty nhà nước Ferrovie dello Stato, trong khi cơ sở hạ tầng do Rete Ferroviaria Italiana quản lý. Một số tuyến đường sắt tư nhân chuyên cung cấp dịch vụ tàu khách, các tuyến đường sắt quốc gia cũng cung cấp dịch vụ đường sắt cao tốc tại hầu hết các thành phố lớn. Đường sắt cao tốc Florence - Rome là tuyến đường sắt cao tốc đầu tiên được khai trương ở châu Âu khi hơn một nửa trong tổng số km chiều dài của tuyến ngày nay được khai trương vào năm 1977. Năm 1991, TAV được thành lập nhằm xây dượng kế hoạch cho các tuyến đường sắt cao tốc dọc theo các tuyến vận tải quan trọng nhất của Ý  (Milan-Rome-Naples và Turin-Milan-Venice). Tàu cao tốc của Ý có tàu hạng ETR với chiếc Frecciarossa 1000 có thể đạt được vận tốc lên tới 400 km/h.

Ý có tổng cộng khoảng 130 sân bay, 99 sân bay trong số đó có đường băng trải nhựa (bao gồm hai sân bay lớn là sân bay quốc tế Leonardo da Vinci ở Roma và sân bay quốc tế Malpensa ở Milan) và 43 cảng biển chính bao gồm Cảng Genova là cảng biển lớn nhất đất nước và bận rộn thứ ba theo số tấn hàng hóa trên biển Địa Trung Hải. Do tầm quan trọng ngày càng tăng của Con đường tơ lụa trên biển nối liền châu Á với Đông Phi, các cảng biển của Ý ở Trung và Đông Âu đã trở nên quan trọng trong những năm gần đây. Ngoài ra, hoạt động thương mại hàng hóa đang chuyển dịch từ các cảng phía Bắc của Châu Âu sang các cảng thuộc vùng biển Địa Trung Hải nhờ sự tiết kiệm đáng kể về mặt thời gian và bảo vệ môi trường. Đặc biệt, cảng nước sâu Trieste ở cực bắc của biển Địa Trung Hải đang là mục tiêu đầu tư của Ý, các nước thuộc châu Á và châu Âu. Mạng lưới đường thủy nội địa quốc gia bao gồm 1.477 km sông và hàng hải. Năm 2007, Ý duy trì một đội bay dân sự có khoảng 389.000 chiếc và một đội tàu buôn 581 chiếc.

Nghèo đói

Năm 2015, tình trạng nghèo đói ở Ý đạt mức cao nhất trong 10 năm qua. Thu nhập được xem là xếp vào diện nghèo đói tuyệt đối của một gia đình hai người là 1050,95 EUR/tháng. Chuẩn nghèo bình quân đầu người thay đổi theo khu vực từ 552,39 EUR/tháng đến 819,13 EUR/tháng. Số người được xếp vào dạng nghèo tuyệt đối đã tăng lên gần một phần trăm vào năm 2015, từ 6,8% năm 2014 lên 7,6% vào năm 2015. Tại miền Nam, con số thậm chí còn cao hơn với 10% người dân sống trong tình trạng nghèo đói tuyệt đối, tăng từ 9% vào năm 2014. Miền Bắc khá giả hơn ở mức 6,7%, nhưng đây vẫn là mức tăng từ 5,7% vào năm 2014.

Cơ quan báo cáo thống kê quốc gia, ISTAT, đưa ra mức nghèo đói tuyệt đối là những người không thể mua những loại hàng hóa và dịch vụ thiết yếu để tồn tại. Năm 2015, tỷ lệ hộ nghèo tương đối cũng tăng lên 13,7% từ mức 12,9% của năm 2014. ISTAT định nghĩa nghèo tương đối là những người có thu nhập khả dụng thấp hơn khoảng một nửa mức trung bình của cả nước. Tỷ lệ thất nghiệp vào tháng 2 năm 2016 vẫn ở mức 11,7% gần như không có sự khác biệt trong một năm qua, tuy nhiên ngay cả khi việc có việc làm cũng không đảm bảo việc thoát khỏi đói nghèo. Tỷ lệ các hộ gia đình có ít nhất một thành viên trong gia đình có việc làm mà vẫn rơi vào tình trạng nghèo đói đã tăng từ 6,1% lên thành 11,7%, con số này thậm chí còn cao hơn ở những người có công việc là công nhân trong các nhà máy. Con số này thậm chí còn cao hơn đối với các thế hệ trẻ vì tỷ lệ thất nghiệp của họ là hơn 40%. Ngoài ra, trẻ em cũng bị ảnh hưởng nặng nề. Vào năm 2014, 32% những người trong độ tuổi 0–17 có nguy cơ rơi vào tình trạng nghèo đói hoặc bị xã hội loại trừ, tức là cứ ba người trẻ trong độ tuổi này thì có một người thuộc diện nghèo đói. Trong khi ở miền Bắc, tỷ lệ nghèo tương đương với Pháp và Đức, thì ở miền Nam, con số này gần như gấp đôi. Trong báo cáo ISTAT gần đây nhất, tình trạng nghèo đói đang được giảm dần.

Chú thích

Ý
Ý

Ý
Ý


title: Rhithrodytes agnus

text:
Rhithrodytes agnus là một loài bọ cánh cứng thuộc họ Dytiscidae. Nó là loài đặc hữu của Bồ Đào Nha.

Chú thích

Tham khảo

 Foster, G. 1996. Rhithrodytes agnus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 10 tháng 8 năm 2007.

Bọ nước
Động vật Bồ Đào Nha
Rhithrodytes
Côn trùng châu Âu
Động vật đặc hữu Bồ Đào Nha
Động vật được mô tả năm 1993


title: Pterophoridae

text:
Pterophoridae là một họ bướm đêm thuộc bộ Lepidoptera.

Phân loại
Họ này được chia thành các phân họ, tông và chi gồm:

Phân họ Agdistinae
 Chi Agdistis Hübner, 1825
 Agdistis bouyeri
 Agdistis linnaei
Phân họ Ochyroticinae
 Chi Ochyrotica
 Ochyrotica bjoernstadti
Phân họ Pterophorinae
 Tông Exelastini
 Chi Antarches
 Chi Arcoptilia
 Chi Exelastis
 Exelastis caroli
 Chi Fuscoptilia
 Chi Marasmarcha
 Tông Oidaematophorini
 Chi Adaina
 Chi Crassuncus
 Chi Emmelina Tutt, 1905
 Emmelina monodactyla
 Chi Gypsochares
 Chi Hellinsia Tutt, 1905
 Hellinsia balanotes
 Hellinsia emmelinoida
 Chi Helpaphorus
 Chi Karachia
 Chi Oidaematophorus Wallengren, 1862
 Oidaematophorus beneficus
 Chi Paravinculia
 Chi Paulianilus
 Chi Picardia
 Chi Pselnophorus Wallengren, 1881
 Pselnophorus meruensis
 Chi Puerphorus
 Chi Setosipennula
 Tông Oxyptilini
 Chi Buckleria Tutt, 1905
 Buckleria vanderwolfi
 Chi Capperia
 Chi Crombrugghia
 Chi Dejongia
 Chi Eucapperia
 Eucapperia continentalis
 Chi Geina
 Chi Intercapperia
 Chi Megalorhipida Amsel, 1935
 Megalorrhipida leucodactyla
 Chi Oxyptilus
 Chi Paracapperia
 Chi Prichotilus Rose và Pooni, 2003
 Chi Procapperia
 Chi Stangeia Tutt, 1905
 Stangeia xerodes

 Chi Stenodacma
 Chi Tomotilus
 Chi Trichoptilus
 Tông Platyptilini
 Chi Amblyptilia Hübner, 1825
 Amblyptilia acanthadactyla
 Chi Anstenoptilia
 Chi Asiaephorus
 Chi Bigotilia
 Chi Bipunctiphorus
 Chi Buszkoiana
 Chi Cnaemidophorus Wallengren, 1862
 Cnaemidophorus rhododactyla
 Chi Crocydoscelus
 Chi Fletcherella
 Chi Gillmeria Tutt, 1905
 Gillmeria ochrodactyla
 Chi Inferuncus
 Chi Koremaguia
 Chi Lantanophaga Zimmermann, 1958
 Lantanophaga pusillidactyla
 Chi Leesi
 Chi Lioptilodes
 Chi Michaelophorus
 Chi Nippoptilia
 Chi Paraamblyptilia
 Chi Paraplatyptilia
 Chi Platyptilia Hübner, 1825
 Platyptilia aarviki
 Platyptilia carduidactyla – Artichoke Plume Moth
 Platyptilia celidotus
 Platyptilia eberti
 Platyptilia falcatalis
 Platyptilia gonodactyla
 Platyptilia nussi
 Chi Platyptiliodes
 Chi Postplatyptilia
 Chi Quadriptilia
 Chi Sinpunctiptilia
 Sinpunctiptilia emissalis
 Chi Sochchora
 Chi Sphenarches
 Chi Stenoptilia Hübner, 1825
 Stenoptilia bipunctidactyla
 Stenoptilia kiitulo
 Stenoptilia pterodactyla
 Stenoptilia zophodactylus
 Chi Stenoptilodes Zimmermann, 1958
 Stenoptilodes antirrhina – Snapdragon Plume Moth
 Chi Stockophorus
 Chi Uroloba
 Chi Vietteilus
 Chi Xyroptila
 Tông Pterophorini
 Chi Calyciphora
 Chi Chocophorus
 Chi Cosmoclostis
 Cosmoclostis aglaodesma
 Cosmoclostis hemiadelpha
 Cosmoclostis pesseuta
 Chi Diacrotricha
 Chi Imbophorus
 Imbophorus aptalis
 Imbophorus leucophasmus
 Imbophorus pallidus
 Chi Merrifieldia
 Chi Oirata
 Chi Patagonophorus
 Chi Porrittia
 Chi Pterophorus
 Pterophorus pentadactyla – White Plume Moth
 Chi Septuaginta
 Chi Singularia
 Chi Tabulaephorus
 Chi Wheeleria Tutt, 1905
 Wheeleria spilodactylus
 Tông Tetraschalini
 Chi Macrotinactis
 Chi Titanoptilus
 Chi Tetraschalis
 Chi Walsinghamiella
Phân họ Deuterocopinae
 Chi Deuterocopus
 Chi Heptaloba
 Chi Hexadactilia
 Chi Leptodeuterocopus
Phân họ Macropiratinae
 Chi Agdistopis

Chú thích

Tham khảo

Tài liệu
  (2002): Factors affecting the establishment of a classical biological control agent, the horehound plume moth (Wheeleria spilodactylus) in South Australia. (A thesis submitted for the degree of Doctor of Philosophy in the Department of Applied và Molecular Ecology, Adelaide University, Australia) PDF fulltext
  (1980): Geranium Plume Moth Quarantine. PDF fulltext
  (1992): Foodplant Specificity và Biology of Oidaematophorus balanotes (Pterophoridae): A North American Moth Introduced into Australia for the Control of Baccharis halimifolia (Journal of the Lepidopterists' Society 46(3), 1992: 195-202). PDF fulltext

Liên kết ngoài

 British Insects: the Families of Lepidoptera
 http://www.plumemoth.com/
 The Plume Moths of Australia

Bướm đêm


title: (5724) 1986 WE

text:
(5724) 1986 WE là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Kenzo Suzuki và Takeshi Urata ở Toyota, Aichi, Nhật Bản, ngày 22 tháng 11 năm 1986.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 5001–6000

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser

Thiên thể phát hiện năm 1986
Được phát hiện bởi Kenzo Suzuki
Được phát hiện bởi Takeshi Urata
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Erioptera histrio

text:
Erioptera histrio là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Erioptera
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Neocancilla kayae

text:
Neocancilla kayae là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Mitridae, họ ốc méo miệng.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Neocancilla


title: Ốc vùng triều thô

text:
Ốc vùng triều thô, tên khoa học Littoraria scabra, hay ốc vùng triều đốm vằn, là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Littorinidae.

Chú thích

Tham khảo

 Gastropods.com: Littoraria (Littorinopsis) scabra; accessed: ngày 16 tháng 5 năm 2011

S
Động vật được mô tả năm 1758


title: Codename: Outbreak

text:
Codename: Outbreak (đôi khi còn được biết đến với tên gọi Venom: Codename: Outbreak) là trò chơi máy tính thuộc thể loại bắn súng góc nhìn người thứ nhất do hãng GSC Game World của Ukraina phát triển và Virgin Interactive xuất bản, game được phát hành vào ngày 25 tháng 11 năm 2001.

Game lấy bối cảnh giả tưởng vào đầu thế kỷ 21, trước khi bắt đầu trò chơi, thế giới xảy ra một trận mưa thiên thạch rớt xuống trong đó có chứa một dạng sống ký sinh của người ngoài hành tinh đã kiểm soát vật chủ của họ. Cuộc xâm lược nhanh chóng lây lan ra khắp nơi. Người chơi sẽ phải trải qua hơn 14 màn chơi khác nhau liên quan đến cuộc chiến chống lại người ngoài hành tinh xâm lược Trái Đất.

Cốt truyện
Vào đầu thế kỷ 21, trong thời gian quan sát bầu trời về đêm, các nhà thiên văn học đã ghi nhận một đối tượng mới trong khu vực chòm sao Ursa Major, được phân loại với tên gọi JK4538-XK. Theo số liệu quan sát, đối tượng thuộc lớp sao chổi cỡ vừa. Các tính toán tiếp theo khẳng định rằng sao chổi này đến từ các thiên hà khác. Sự kiện hiếm hoi này làm nổi lên một cảm giác lo sợ trên toàn thế giới. Di chuyển với tốc độ rất lớn từ các thiên hà khác có thể sớm được nhìn thấy bằng mắt thường trên bầu trời vào ban đêm.

Tuy nhiên, sự vui mừng biến mất ngay khi các nhà khoa học đã báo cáo về xác suất của quỹ đạo sao chổi này như sau: nó có thể va chạm với Trái Đất. Sau khi kiểm tra các tính toán, chính phủ bắt đầu chuẩn bị cho những thảm họa có thể và sơ tán dân cư ở các thành phố và chuẩn bị sẵn sàng cho những điều tồi tệ nhất. Vượt qua vùng lân cận nguy hiểm để tới Trái Đất, sao chổi bốc cháy trong bầu khí quyển và tạo ra một cơn mưa thiên thạch bốc lửa rớt xuống một thung lũng mênh mông ở Mỹ.

Một nhóm gồm cảnh sát, các nhà khoa học và các đơn vị lính thủy đánh bộ được chính phủ gửi đến để điều tra những hiện tượng kỳ lạ ở đó. Tuy nhiên họ biến mất một cách đột ngột và không để lại bất cứ dấu vết nào. Trong đoạn phim mở đầu, một nhóm lính thủy đánh bộ được cử tới khi họ nhận được báo cáo cho biết một số người lạ mặt đã ngắt sóng radio. Đội trưởng Wilson, trưởng nhóm, và người bạn của anh là Steve đột nhiên bị đồng đội trong nhóm đi cùng tấn công. Khi họ rút lui để chờ máy bay tới đưa về căn cứ, Steve trúng đạn của đồng đội và bị thương nặng. Wilson tuyệt vọng chờ để máy bay đến đưa tới nơi an toàn khác, thì một con quái vật không rõ nguồn gốc bất thình lình lao vào Wilson và màn hình trở nên tối đen.

Mặc dù thiên thạch đã nằm sâu trong miệng núi lửa nhưng nó không hẳn là những hòn đá chết mà từ trong lớp vỏ thiên thạch đó đã sinh ra một dạng sống mới, bao quanh thiên thạch. Trường hợp những người được cử đến để điều tra biến mất gần đây là dấu hiệu đầu tiên. Một thời gian sau đó, hệ thống liên lạc với một trong các phòng thí nghiệm quân sự nghiên cứu các mẫu thiên thạch đã bị cắt đứt.

Ngay sau đó, một tổ chức với công nghệ hiện đại bắt đầu tìm hiểu về những gì đang xảy ra trong khu vực để hiểu bản chất của tình hình và bắt đầu một cuộc phản công chống lại người ngoài hành tinh. Tổ chức liền phái một đội đặc nhiệm được trang bị hiện đại (Người chơi và một đồng đội do AI điều khiển) tới khu vực này để điều tra và tìm ra nhóm lính thủy đánh bộ và cảnh sát đã bị nhiễm ký sinh trùng. Họ cũng tìm thấy một số trứng dường như đã rơi cùng với thiên thạch. Chúng khá giống với một sinh vật ngoài hành tinh gọi là Face Huggers. Nhóm nghiên cứu cũng tìm thấy một nhà khoa học còn sống sót duy nhất trong một tòa nhà đổ nát, đội của bạn cứu được ông ta và đưa về căn cứ để lấy thông tin.

Tiếp đến, một viện nghiên cứu cao cấp được thành lập để nghiên cứu người ngoài hành tinh. Ngay sau khi hoàn thành và bắt đầu hoạt động, tất cả nhân viên của cơ sở chính đều bị lây nhiễm bệnh dịch từ những người ngoài hành tinh. Một lần nữa, đội đặc nhiệm buộc phải xuất trận. Đầu tiên họ đột nhập vào bên trong cơ sở từ bên ngoài, chạm trán với những kẻ thù mới như những sinh vật đột biến, giống như thứ sinh vật lạ đã tấn công đội trưởng Wilson. Một khi vào bên trong, họ phải thu thập thông tin tình báo và quét sạch các mối đe dọa khác. Khi tiến sâu vào bên trong cơ sở, họ phát hiện ra một nhà khoa học còn sống sót. Cả nhóm bèn đội hộ tống nhà khoa học ra bên ngoài và phải đề phòng các cuộc phục kích từ những người bị nhiễm bệnh. Sau khi tiêu diệt hết kẻ thù, cả nhóm tới được một điểm khai thác gần nơi mà họ đã chọc thủng phòng tuyến của viện nghiên cứu trước đó.

Càng về sau thì cả đội càng bị đẩy vào rất nhiều nhiệm vụ nguy hiểm. Một phần nhiệm vụ của họ xoay quanh việc bảo vệ và khởi động vệ tinh nhân tạo Icarus-1, có thể theo dõi và xác định sự lây lan trên quy mô lớn của những sinh vật ngoài hành tinh. Một số nhiệm vụ khác thì yêu cầu bạn thực hiện những việc quan trọng, như trong một nhiệm vụ, bạn được yêu cầu đột nhập vào sân bay và lập trình lại hệ thống phòng không để ngăn chặn quân tiếp viện của người ngoài hành tinh từ trên không. Một số nhiệm vụ bạn phải tìm cách ngăn chặn thảm họa, chẳng hạn như kích hoạt tên lửa phá hủy, một trong những thiết bị được dùng cho việc khởi động Icarus-1. Người chơi phải vượt qua nhiều loại sinh vật lạ và những người lính bị nhiễm ký sinh trùng, từ tháp canh phòng thủ cho đến những cỗ xe hạng nặng như APC. Đội đặc nhiệm đã thích nghi nhanh chóng với mỗi nhiệm vụ nếu không họ sẽ gặp nhiều khó khăn rất lớn trên con đường phía trước.

Trong nhiệm vụ cuối cùng, Icarus-1 được phóng lên và bay theo quỹ đạo của Trái Đất. Nó phát hiện ra một nguồn nhiệt lớn trên một hòn đảo nhỏ, bao quanh bởi các nguồn khác, đồng thời Icarus còn xác định rằng những người ngoài hành tinh hoạt động như một tập thể và một dấu hiệu đặc trưng với quy mô lớn chính là trí óc trung tâm. Nếu không có thực thể này, người ngoài hành tinh có lẽ sẽ đi vào tình trạng lộn xộn với sự thiếu lãnh đạo và không thể xâm chiếm thêm được nữa. Nhóm nghiên cứu được lệnh xâm nhập vào khu vực và lắp một quả bom hạt nhân khu tại vực mà thực thể đó kiểm soát. Một khi quả bom được thiết lập, cả nhóm phải nhanh chóng sơ tán nếu họ không muốn bỏ mình một cách vô ích.

Sau khi lắp đặt hoàn thành, quả bom phát nổ, phá hủy trí óc trung tâm và tất cả mọi thứ xung quanh nó. Đúng theo dự đoán, lực lượng người ngoài hành tinh gặp thất bại hoàn toàn vì không còn ai chỉ huy nữa do đó chính phủ có thể dễ dàng tiêu diệt toàn bộ lực lượng còn sót lại mà không gặp bất cứ trở ngại nào nữa.

Cách chơi
Thay vì mang nhiều vũ khí như các game bắn súng góc nhìn người thứ nhất truyền thống, người chơi chỉ được quyền mang một trong số nhiều loại vũ khí (ví dụ như súng máy, súng laser, pháo sáng, súng bắn tỉa, súng phóng tên lửa, vv.). Vũ khí duy nhất có đạn vô hạn là súng laser, đôi khi dùng để kết liễu kẻ thù AI hoàn toàn im lặng và là điều vô giá cho các hoạt động lén lút. Mỗi nhiệm vụ khác nhau sẽ cung cấp cho người chơi các loại vũ khí quan trọng khác nhau. Các loại vũ khí thực tế đều có thể nâng cao tầm đạn. Các mẫu súng đều có những phụ tùng đi kèm riêng biệt, từ đòn trí mạng của súng, tỉ lệ bắn cho đến độ chính xác.

Thông thường thì áo giáp là một sự lựa chọn rất quan trọng trong game. Codename: Outbreak cho phép người chơi có thể chọn loại áo giáp phù hợp được dùng cho những vị trí khác nhau từ thành phố, sa mạc cho đến rừng rậm. Ngoài ra còn có phiên bản cao cấp gọi là "Seraphim" giúp tăng cường bảo vệ người chơi nhiều hơn.

Ngoài ra game còn cung cấp một túi đồ riêng giúp người chơi có thể mang tất cả mọi thứ đồ khác như súng và áo giáp chẳng hạn trong suốt hành trình của trò chơi. Mỗi nhân vật chỉ có thể chứa một số đồ vật trong một giới hạn nhất định, khi mang quá mức cho phép thì nhân vật của người chơi sẽ di chuyển một cách chậm chạp. Ngoài đạn và thiết bị ra người chơi có thể tìm thấy các loại đồ vật cần thiết khác, chẳng hạn như thiết bị y tế, PDA và các loại đồ linh tinh khác.

Phần chiến dịch chơi đơn cho phép người chơi được chơi với một đội hình hai người, và có thể chuyển đổi giữa hai kiểu đội hình và ra một số mệnh lệnh khác nhau. Ngoài ra người chơi có thể sử dụng chế độ chơi hợp tác nhiều người chơi trong phần chiến dịch. Nếu chơi đơn một mình, game cho phép lựa chọn bất cứ ai vào trong nhóm, cũng như số lượng thành viên mới. Nếu một thành viên của nhóm chết trong chiến dịch, người chơi không thể đưa họ trở lại được và họ sẽ được đánh dấu là KIA cho phần còn lại của chiến dịch.

Chơi mạng
Game hỗ trợ hai chế độ chơi mạng là CTF và Deathmatch cho phép tối đa 16 người chơi cùng lúc. Trong hầu hết các phần chơi mạng, vũ khí áo giáp và đạn dược nằm rải rác xung quanh bản đồ, do đó, người chơi sẽ được chạy xung quanh để tìm kiếm trang bị phù hợp. Đặc biệt màn chơi nhiệm vụ thứ 13 trong tổng số 14 màn chơi của game cho phép người chơi kết nối với người chơi thứ hai thông qua việc sử dụng chế độ chơi hợp tác. Màn chơi nhiệm vụ thứ 14 không có sẵn.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 http://www.gsc-game.com/
 http://www.gamespot.com/pc/action/codenameoutbreak/index.html
 https://sites.google.com/site/venomoutbreak/

Trò chơi trên Windows
Trò chơi điện tử năm 2001
Bắn súng góc nhìn người thứ nhất
Trò chơi máy tính được phát triển tại Ukraina
Trò chơi điện tử hợp tác


title: Yumaphthona

text:
Yumaphthona là một chi bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae.
Chi này được miêu tả khoa học năm 1976 bởi Bechyne & Bechyne.

Các loài
Chi này gồm các loài:
 Yumaphthona floralis Bechyne, 1986

Chú thích

Tham khảo

Alticini


title: Paduniella nike

text:
Paduniella nike là một loài Trichoptera trong họ Psychomyiidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Động vật khu vực sinh thái Indomalaya
Paduniella


title: Agrypnus baibaranus

text:
Agrypnus baibaranus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Hayek miêu tả khoa học năm 1973.

Chú thích

Tham khảo

Agrypnus


title: Notosacantha nepalensis

text:
Notosacantha nepalensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Borowiec & Takizawa miêu tả khoa học năm 1991.

Chú thích

Tham khảo

Notosacantha


title: Arattatha

text:
Arattatha là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Catocalinae


title: Gräfenhain

text:
Gräfenhain là một đô thị ở huyện Gotha, ở bang Thüringen, Đức. Đô thị này có diện tích 19,39 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 1449 người.

Tham khảo


title: Oxynetra

text:
Oxynetra là một chi bướm ngày thuộc họ Bướm nâu.

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Pyrrhopygini


title: Raucourt-et-Flaba

text:
Raucourt-et-Flaba  là một xã ở tỉnh Ardennes, thuộc vùng Grand Est ở phía bắc nước Pháp.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Ardennes

Tham khảo

Raucourtetflaba


title: Ponometia exigua

text:
Ponometia exigua là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Nó được tìm thấy ở Georgia, phía nam đến Florida và phía tây đến Texas. Outside of the United States nó được tìm thấy ở Jamaica, Cuba, Hispaniola, quần đảo Virgin và Trung Mỹ và Nam Mỹ down tới Brasil.
Ấu trùng ăn Erechtites hieraciifolia và Waltheria ovata.

Liên kết ngoài
Lepidoptera of the French Antilles
Bug Guide

Chú thích

Ponometia
Động vật được mô tả năm 1793


title: Moncé-en-Belin

text:
Moncé-en-Belin là một xã trong tỉnh Sarthe trong vùng Pays-de-la-Loire ở tây bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao từ 40-81 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
INSEE

Xã của Sarthe


title: (23485) 1991 NV6

text:
{{DISPLAYTITLE:(23485) 1991 NV6}}

(23485) 1991 NV6 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Henri Debehogne ở Đài thiên văn La Silla ở Chile ngày 12 tháng 7 năm 1991.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 23001–24000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1991
Được phát hiện bởi Henri Debehogne
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Nyctiophylax occidentalis

text:
Nyctiophylax occidentalis là một loài Trichoptera trong họ Polycentropodidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Tham khảo

Trichoptera ở vùng nhiệt đới châu Phi
Nyctiophylax


title: Haplochromis scheffersi

text:
Haplochromis scheffersi là một loài cá thuộc họ Cichlidae. Nó được tìm thấy ở Cộng hòa Dân chủ Congo và Rwanda. Môi trường sống tự nhiên của chúng là hồ nước ngọt.

Chú thích

Tham khảo

 Snoeks, J. 2005. Haplochromis scheffersi. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 4 tháng 8 năm 2007.

Haplochromis


title: Phan Rang – Tháp Chàm

text:
Phan Rang – Tháp Chàm  là thành phố tỉnh lỵ của tỉnh Ninh Thuận, Việt Nam.

Tên Phan Rang được phiên âm Việt hóa của từ Panduranga và tên Tháp Chàm được đặt để đề cập đến cụm tháp Po Klong Garai nằm ở phía Tây thành phố.

Địa lý

Vị trí địa lý
Thành phố Phan Rang – Tháp Chàm nằm ở trung tâm tỉnh Ninh Thuận, cách thủ đô Hà Nội 1.380 km về phía bắc, cách Thành phố Hồ Chí Minh 330 km về phía đông đông nam, cách thành phố Nha Trang 95 km về phía nam, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp Biển Đông
Phía tây giáp huyện Ninh Sơn
Phía nam giáp huyện Ninh Phước
Phía bắc giáp huyện Bác Ái và huyện Ninh Hải.

Đặc điểm khí hậu và đất đai
Phan Rang có nhiều rặng núi bao quanh phía Bắc, phía Nam, phía Tây khiến cho gió mùa Đông-Bắc và gió mùa Tây-Nam là những gió đem mưa tới bị ngăn cản lại trước khi thổi đến Phan Rang. Các rặng núi trọc quanh Phan Rang đều phản chiếu lại nhiệt vào giữa lòng đồng bằng nên khí hậu nóng.

Độ ẩm trung bình hàng năm chừng 80%, các tháng khô khan nhất là từ tháng 1 đến tháng 3 dương lịch. Vào các tháng này, gió thổi rất mạnh. Vì đặc điểm này mà dân địa phương thường ví von "Gió như Phang, Nắng như Rang".

Khí hậu Phan Rang rất khô và có lẽ là vùng khô hạn nhất Việt Nam. Lượng mưa hàng năm chỉ từ 700–800 mm. Các chất "base" trao đổi không bị nước mưa cuốn trôi xuống sâu do đó pH của đất rất lớn: thường đất đai có pH trên 6 (những nơi khác do mưa nhiều nên pH của đất trung bình khoảng 5). Có những loại đất đặc biệt nhưng đất kiềm (pH > 7,5) chỉ có ở vùng Phan Rang, địa phương gọi là "đất cà giang".

Lịch sử
Vùng đất này từng là kinh đô Panduranga của Vương quốc Champa cổ.

Thị xã Phan Rang được thành lập theo đạo dụ của vua Khải Định ban hành ngày 4 tháng 8 năm 1917.

Trước năm 1976, Phan Rang là tỉnh lỵ của tỉnh Ninh Thuận.

Từ năm 1976 đến năm 1992, tỉnh Ninh Thuận hợp nhất với tỉnh Bình Thuận và tỉnh Bình Tuy của Việt Nam Cộng hòa thành tỉnh Thuận Hải, thị xã Phan Rang không còn là tỉnh lỵ.

Ngày 27 tháng 4 năm 1977, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định 124-CP về việc giải thể thị xã Phan Rang, đồng thời:
Sáp nhập 6 phường: Mỹ Hương, Tấn Tài, Kinh Dinh, Thanh Sơn, Phủ Hà và Đạo Long vào huyện Ninh Hải để thành lập thị trấn Phan Rang (thị trấn huyện lỵ huyện Ninh Hải).
Sáp nhập 3 phường: Đô Vinh, Bảo An và Phước Mỹ vào huyện An Sơn mới thành lập để thành lập thị trấn Tháp Chàm (thị trấn huyện lỵ huyện An Sơn).

Ngày 1 tháng 9 năm 1981, tái lập thị xã Phan Rang với tên mới là thị xã Phan Rang – Tháp Chàm theo Quyết định số 45-HĐBT của Hội đồng Bộ trưởng, đồng thời với việc thành lập ba huyện Ninh Sơn, Ninh Hải và Ninh Phước trên cơ sở giải thể 2 huyện An Sơn và Ninh Hải. Lúc này, thị xã Phan Rang – Tháp Chàm gồm 9 phường: Bảo An, Đô Vinh, Phước Mỹ, Phủ Hà, Thanh Sơn, Mỹ Hương, Kinh Dinh, Đạo Long, Tấn Tài và 3 xã: Văn Hải, Khánh Hải và Thành Hải.

Ngày 30 tháng 10 năm 1982, chuyển 2 xã: Mỹ Hải và xã Đông Hải thuộc huyện Ninh Hải về thị xã Phan Rang – Tháp Chàm quản lý. Thị xã Phan Rang – Tháp Chàm có 9 phường và 5 xã trực thuộc.

Tháng 7 năm 1991, chuyển xã Khánh Hải về huyện Ninh Hải quản lý (nay là thị trấn Khánh Hải (thị trấn huyện lỵ của huyện Ninh Hải)).

Năm 1992, tỉnh Ninh Thuận được tái lập, thị xã Phan Rang – Tháp Chàm trở lại là tỉnh lỵ tỉnh Ninh Thuận.

Ngày 25 tháng 12 năm 2001, Chính phủ ban hành Nghị định 99/2001/NĐ-CP về việc:
Thành lập phường Đông Hải trên cơ sở toàn bộ diện tích tự nhiên và dân số của xã Đông Hải
Thành lập phường Mỹ Đông trên cơ sở 252,2 ha diện tích tự nhiên và 11.389 nhân khẩu của xã Mỹ Hải
Thành lập phường Đài Sơn trên cơ sở 112,97 ha diện tích tự nhiên, 5.623 nhân khẩu của xã Thành Hải và 13,3 ha diện tích tự nhiên và 1.352 nhân khẩu của phường Thanh Sơn.

Từ đó, thị xã Phan Rang – Tháp Chàm có 12 phường và 3 xã trực thuộc.

Tháng 1 năm 2005, thị xã Phan Rang – Tháp Chàm được công nhận là đô thị loại III.

Ngày 8 tháng 2 năm 2007, thị xã Phan Rang – Tháp Chàm trở thành thành phố theo Nghị định của Chính phủ.

Ngày 21 tháng 1 năm 2008, Chính phủ ban hành Nghị định 08/2008/NĐ-CP. Theo đó:
Thành lập phường Mỹ Bình trên cơ sở điều chỉnh 495,76 ha diện tích tự nhiên và 8.076 nhân khẩu của xã Mỹ Hải
Thành lập phường Mỹ Hải trên cơ sở 221,70 ha diện tích tự nhiên và 4.919 nhân khẩu còn lại của xã Mỹ Hải
Thành lập phường Văn Hải trên cơ sở toàn bộ 927,11 ha diện tích tự nhiên và 13.909 nhân khẩu của xã Văn Hải.

Thành phố Phan Rang – Tháp Chàm có 15 phường và 1 xã như hiện nay.

Ngày 26 tháng 2 năm 2015, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 252/QĐ-TTg về việc công nhận thành phố Phan Rang – Tháp Chàm là đô thị loại II.

Hành chính
Thành phố Phan Rang – Tháp Chàm được chia thành 16 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc, bao gồm 15 phường: Bảo An, Đài Sơn, Đạo Long, Đô Vinh, Đông Hải, Kinh Dinh, Mỹ Bình, Mỹ Đông, Mỹ Hải, Mỹ Hương, Phủ Hà, Phước Mỹ, Tấn Tài, Thanh Sơn, Văn Hải và xã Thành Hải.

Hình ảnh

Chú thích

Liên kết ngoài

Đô thị Việt Nam loại II
Tỉnh lỵ Việt Nam
Thành phố ven biển Việt Nam
Huyện Ninh Thuận


title: Deromecus debilis

text:
Deromecus debilis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1878.

Chú thích

Tham khảo

Deromecus


title: Theretra tessmanni

text:
Theretra tessmanni là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae. Nó được tìm thấy ở Cameroon và Nigeria.

Sải cánh dài 68–80 mm đối với con đực và 80–90 mm đối với con cái. Nó rất giống với Theretra jugurtha jugurtha nhưng màu nên của phía trên thân và cánh trước là xám-hơi vàng với các vạch ngang xám hơn xanh lá cây. Con cái giống con được nhưng lớn hơn, tối hơi và cánh trước rộng hơn và tròn hơn.

Chú thích

Tham khảo

Theretra
Côn trùng Cameroon


title: Weisenheim am Berg

text:
Weisenheim am Berg là một đô thị thuộc huyện Bad Dürkheim, trong bang Rheinland-Pfalz, phía tây nước Đức. Đô thị Weisenheim am Berg có diện tích 9,21 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 1687 người.

Tham khảo

Xã của bang Rheinland-Pfalz
Xã và đô thị ở huyện Bad Dürkheim


title: Herman Van Rompuy

text:
Herman Van Rompuy (; born 31 tháng 10 năm 1947) là Chủ tịch Hội đồng châu Âu nhiệm kỳ dài đầu tiên.

Một chính trị gia người Flandre Bỉ của đảng Dân chủ Thiên chúa giáo và Flemish, ông giữ chức Thủ tướng Bỉ từ ngày 30 tháng 12 năm 2008 cho đến khi Yves Leterme kế nhiệm ngày 25 tháng 11 năm 2009.

Trong tinh thần hiệp ước Lisbon về tổ chức Liên hiệp châu Âu, Van Rompuy được bầu lên trong cuộc họp thượng đỉnh ngày 19 tháng 11 năm 2009, trở thành tân tổng thống cho cả khối này, tại trụ sở trung ương của ở Brussels, Bỉ. Các nhà lãnh đạo 27 quốc gia thành viên đồng thuận bầu Van Rompuy vào chức vụ tổng thống, và Catherine Ashton, Ủy viên Mậu dịch nước Anh, làm bộ trưởng Ngoại giao.

Đây là lần đầu tiên Liên Âu có giới lãnh đạo chính thức trong ý hướng củng cố tổ chức liên minh này thành một định chế vững vàng. Cho tới nay chức vụ chủ tịch Liên Âu được các nước thành viên luân phiên đảm nhận mỗi 6 tháng. Nhiệm kỳ của tân tổng thống thứ nhất sẽ kéo dài ít nhất 2½ năm, từ 1 tháng 12 năm 2009 đến 31 tháng 5 năm 2012.

Các chính khách quốc tế nhận định là hai người vừa được bầu lên đều ít có kinh nghiệm ngoại giao quốc tế và là những tên tuổi còn xa lạ với thế giới. Van Rompuy giữ chức thủ tướng Bỉ từ tháng 12, năm 2008, có khuynh hướng bảo thủ, thành tích của ông là đã giữ được sự ổn định cho nước này trong giai đoạn khủng hoảng kinh tế và nhiều rắc rối chính trị. Bà Ashton là một chính trị gia Anh cánh trung tả, ít có kinh nghiệm ngoại giao.

Chú thích

|-

|-

Thủ tướng Bỉ
Sinh năm 1947
Nhân vật còn sống
Thành viên Quốc hội Liên bang Bỉ
Bộ trưởng Bỉ
Người Công giáo La Mã Bỉ
Cựu sinh viên Đại học Công giáo Leuven
Người Flandre
Thành viên đảng Dân chủ Thiên chúa giáo và Flemish
Người Etterbeek
Chủ tịch Phòng đại diện Bỉ
Hội đồng châu Âu


title: Coahuilix hubbsi

text:
The coahuilix de Hubbs snail, danh pháp khoa học Coahuilix hubbsi, là một loài ốc nước ngọt cỡ nhỏ, động vật thân mềm chân bụng có mài sống trong môi trường nước ngọt trong họ Hydrobiidae. Đây là loài đặc hữu của México.

Chú thích

Tham khảo
 Seddon, M.B. 1996. Coahuilix hubbsi. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 6 tháng 8 năm 2007.

Coahuilix
Động vật đặc hữu México


title: Adorf, Vogtland

text:
Adorf () là một đô thị ở huyện Vogtland về phía tây nam của bang tự do Sachsen, Đức. Đô thị Adorf, Vogtland có diện tích kilômét vuông, dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2019 là 4844 người.

Tham khảo
http://www.adorf-vogtland.de/stadt/fakten.htm


title: Cerithium phoxum

text:
Cerithium phoxum là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Cerithiidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

P


title: Lochmaea huanggangana

text:
Lochmaea huanggangana là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Yang & Wang in Yang, Wang & Wu miêu tả khoa học năm 1998.

Chú thích

Tham khảo

Lochmaea


title: Khairagarh

text:
Khairagarh là một thị xã và là một nagar panchayat của quận Rajnandgaon thuộc bang Chhattisgarh, Ấn Độ.

Địa lý
Khairagarh có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 307 mét (1007 feet).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Khairagarh có dân số 15.149 người. Phái nam chiếm 51% tổng số dân và phái nữ chiếm 49%. Khairagarh có tỷ lệ 73% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 81%, và tỷ lệ cho phái nữ là 64%. Tại Khairagarh, 13% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Chhattisgarh


title: Quận Seminole, Georgia

text:
Quận Seminole là một quận trong tiểu bang Georgia, Hoa Kỳ. Quận lỵ đóng ở thành phố , Georgia . Theo điều tra dân số năm 2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có dân số người .

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của Georgia


title: Vega (Street Fighter)

text:
Vega (có tên Balrog ở Nhật Bản) là một nhân vật trò chơi điện tử trong loạt trò chơi đối kháng nổi tiếng Street Fighter của Capcom. Trong trò chơi, Vega đến từ Tây Ban Nha và mang mặt nạ. Nhân vật này sử dụng phong cách ám sát của Nhật Bản, vì vậy còn có biệt danh là "ninja Tây Ban Nha".

Thiết kế
Vega được thiết kế bởi Yasuda Akira. Ban đầu Vega được đặt tên là "Balrog", nhưng đội ngũ của Capcom ở Bắc Mỹ cảm thấy cái tên của trùm cuối, Vega, nghe không được ấn tượng đối với người chơi ở Bắc Mỹ. Vì vậy, Capcom đã quyết định đổi tên Balrog thành Vega ở những nước nói tiếng Anh, để nhân vật trùm cuối có thể có một cái tên mới.

Vega được thiết kế là một ninja đến từ Tây Ban Nha, luôn đeo mặt nạ và ẩn sau đó là một khuôn mặt đẹp trai. Nhân vật này mang một bộ vuốt dài ở tay phải và là một trong những số rất ít nhân vật có sử dụng vũ khí trong Street Fighter. Vega chỉ cởi mặt nạ của mình sau khi chiến thắng trong một trận đấu. Vega mặc trang phục của một người đấu bò Tây Ban Nha.

Các trò chơi
Vega xuất hiện đầu tiên trong trò chơi Street Fighter II và nằm trong Bốn Bậc thầy lớn, không thể điều khiển. Anh trở thành nhân vật có thể điều khiển trong Street Fighter II: Champion Edition, Street Fighter Alpha 3, loạt Street Fighter EX, loạt Capcom vs. SNK và Street Fighter IV cùng Super Street Fighter IV.

Đón nhận
IGN xếp Vega trong danh sách "Top 25 nhân vật Street Fighter của họ". Ngoài ra, anh còn đứng thứ 46 trong bài viết "47 nhân vật phản diện độc ác nhất trong trò chơi điện tử của mọi thời đại" của GamePro. Vega đứng thứ 12 trong "top 20 nhân vật Street Fighter trong mọi thời đại" của GameDaily.

Bên cạnh đó, UGO.com xếp Vega là "một trong những chi tiết vô dụng nhất trong trò chơi điện tử".

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Vega's Street Fighter II , Street Fighter Alpha , Street Fighter EX , and Street Fighter IV  entries at StrategyWiki.org

Nhân vật hư cấu Tây Ban Nha
Nhân vật trong trò chơi Street Fighter


title: Acalymma vinctum

text:
Acalymma vinctum là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được LeConte miêu tả khoa học năm 1878.

Chú thích

Tham khảo

Acalymma


title: Melanotus piceatus

text:
Melanotus piceatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Blatchley miêu tả khoa học năm 1927.

Chú thích

Tham khảo

Melanotus


title: Cassena apicicornis

text:
Cassena apicicornis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Laboissiere miêu tả khoa học năm 1932.

Chú thích

Tham khảo

Cassena
Loài ít quan tâm


title: Penthouse (tạp chí)

text:
{{Infobox Magazine
| title = Penthouse Magazine
| image_file = Penthouse9-2006.jpg
| image_size = 200px
| image_caption = Sunny Leone trên bìa số tháng 9 năm 2006
| editor = Marc H. Bell<ref>GMCI Internet Operations, Inc., Marc H. Bell - Chief Executive Officer, Penthouse Media Group Inc. corporate officers, 2006</ref>
| editor_title = Chief Executive officer
| frequency = Monthly
| circulation =
| category = Men's
| company = Penthouse
| publisher = Penthouse Media Group | firstdate = 1965
| country = United Kingdom
| language = tiếng Anh
| website = http://www.penthousemagazine.com
| issn = 0090-2020
}}Penthouse, là một tạp chí dành cho đàn ông, do Bob Guccione sáng lập, là một tích hợp của các bài viết về lối sống đô thị, tranh ảnh khiêu dâm thậm chí ở mức nặng hơn cả tờ Playboy. Penthouse hiện là tài sản của Penthouse Media Group, Inc. từng được biết đến dưới cái tên General Media, Inc. với công ty mẹ là Penthouse International Inc.

Mặc dù Guccione là công dân Hoa Kỳ, tạp chí lại được sáng lập năm 1965 tại Anh, và từ năm 1969 bắt đầu được bán ở Hoa Kỳ. Trên đỉnh cao thành công, Guccione đã trở thành một trong những người giàu nhất ở Hoa KỲ. Ông này từng lọt vào danh sách Forbes 400 những người giàu có nhất (1982-$400 million net worth). Theo một số báo xuất bản tháng 4 năm 2002 của tờ New York Times có dẫn lời của Guccione cho hay Penthouse có doanh số từ $3.5 đến $4 tỷ USD trong suốt lịch sử 30 năm của công ty này và lợi nhuận ròng là hơn nửa tỷ USD.

Các ấn bản quốc tếThời điểm tháng 4 năm 2006'': 11 ấn bản quốc tế
 Australian edition
 Dutch edition
 German edition
 Greek edition
 Hungarian edition
 New Zealand edition
 Russian Edition
 Spanish edition
 Thai edition
 Ukrainian Edition
 United Kingdom edition

Xem thêm
 List of Penthouse Pets
 List of men's magazines
 Pubic Wars
 Hustler
 Playboy

Chú thích

Các liên kết ngoài
 Official Penthouse web site

Tạp chí
Tạp chí quốc tế
Tạp chí cho đàn ông


title: Mai Chửng

text:
Mai Chửng (1940 - 2001), tên thật Nguyễn Mai Chửng, là một điêu khắc gia có nhiều tác phẩm theo trường phái hiện đại được chọn bày nơi công cộng. Tuy nhiên, nhiều tác phẩm của ông đã bị phá hủy.

Ông sinh tại Bình Định và theo học Cao đẳng Mỹ thuật Huế với điêu khắc gia Lê Ngọc Huệ mới từ Paris về. Tốt nghiệp Cao đẳng Mỹ thuật Huế năm 1961, ông tiếp tục học tại Quốc gia Cao đẳng Mỹ thuật ở Sài Gòn, tốt nghiệp năm 1963.

Năm 1968, ông bắt đầu dạy ở trường Quốc gia Cao đẳng Mỹ thuật và năm 1974 tại Đại học Kiến trúc Sài Gòn. Năm 1975 ông bị bắt học tập cải tạo, được thả cuối năm 1978.

Ông vượt biên và tới Mỹ năm 1981, sống ở Hawaii và sau đó Texas. Tại Texas, ông thực hiện một loạt tác phẩm điêu khắc bằng kim loại và bằng đất nung. Tháng 7 năm 2001, ông tham gia một cuộc triển lãm lớn của các họa sĩ, điêu khắc gia Việt Nam trong và ngoài nước, tổ chức tại Gallery Vĩnh Lợi tại Thành phố Hồ Chí Minh. Cuộc triển lãm có sự tham gia của Nguyễn Trung, Dương Văn Hùng, Hồ Hữu Thủ, Cù Nguyễn, Đinh Cường, Nguyên Khai, Nguyễn Lâm, Đỗ Quang Em, Nguyễn Phước, Trịnh Cung. Ngay đúng ngày triển lãm, ông ngã bệnh. Ông qua đời ngày 7 tháng 9 năm 2001 tại Dallas, Texas.

Hội Họa sĩ Trẻ
Năm 1966, ông và nhiều họa sĩ, điêu khắc gia khác thành lập Hội Họa sĩ Trẻ ở Sài Gòn. Nhiều thành viên Hội Họa sĩ Trẻ sau này nổi tiếng, như: Nguyễn Trung, Nguyên Khai, Nghiêu Đề, Trịnh Cung, Đinh Cường, Nguyễn Quỳnh, Nguyễn Đồng, Nguyễn Thị Hợp, Hồ Thành Đức, Bé Ký, v.v.

Hội trưởng đầu tiên của Hội Họa sĩ Trẻ là Nghi Cao Uyên. Năm sau là Nguyễn Trung, và năm thứ ba là Mai Chửng.

Theo lời Mai Chửng thuật lại trong một cuộc phỏng vấn, "Hội của chúng tôi còn một điều đặc biệt là không có giấy tờ. Ngay cả vụ bầu bán chức vụ này nọ cũng không. Chức hội trưởng thay đổi phần lớn vì hoàn cảnh cá nhân, như bị đổi đi xa, không còn làm việc ở Sài Gòn thì không thể điều hành hội hữu hiệu".

Tác phẩm

Từ khi còn học ở Cao đẳng Mỹ thuật Huế, Mai Chửng tham gia cùng Lê Ngọc Huệ thực hiện một loạt tượng lớn theo kiểu mô-đéc đặt trong quảng trường nhà thờ La Vang, (Quảng Trị) vào đầu thập niên 60. Những pho tượng này có một vài tượng bị hư hại trong chiến tranh, nhất là trong cuộc giao tranh lớn năm 1972 đến nay vẫn còn và đã được tu sửa hoàn chỉnh.

Ông được biết đến như nhà điêu khắc tiên phong của Việt Nam trong việc sử dụng chất liệu kim loại trong điêu khắc.

Năm 1973, ông ra mắt tác phẩm Cái Mầm, dùng hàng ngàn vỏ đạn đồng hàn lại, cao 1,50 m, ý nói sự lớn lên trong chiến tranh. Tác phẩm này ra mắt tại gallery La Dolce Vita trong khách sạn Continental, Sài Gòn.

Ông thực hiện bức tượng Chị Em, đặt tại Thương xá Tam Đa. Sau 1975, bức tượng bị biến đâu mất.

Tác phẩm của ông nhiều người biết tới nhất có lẽ là Bông Lúa Con Gái. Bức tượng biểu hiện bó bông lúa đang sung sức, cao 13 m, làm bằng những mảng phế liệu đồng gắn lại, được dựng tại trung tâm thị xã Long Xuyên năm 1970. Tới năm 1975, bức tượng bị cho nổ và phá hủy.

Tham khảo

Người Bình Định
Nhà điêu khắc Việt Nam


title: Udpura

text:
Udpura là một thị trấn thống kê (census town) của quận Kota thuộc bang Rajasthan, Ấn Độ.

Địa lý
Udpura có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 325 mét (1066 feet).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Udpura có dân số 8768 người. Phái nam chiếm 54% tổng số dân và phái nữ chiếm 46%. Udpura có tỷ lệ 67% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 76%, và tỷ lệ cho phái nữ là 57%. Tại Udpura, 17% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Rajasthan


title: Danh sách tiểu hành tinh: 25901–26000

text:
|-
| 25901 Ericbrooks ||  || 30 tháng 12 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 25902 - ||  || 28 tháng 12 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 25903 Yuvalcalev ||  || 30 tháng 12 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 25904 - ||  || 28 tháng 12 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 25905 - ||  || 31 tháng 12 năm 2000 || Anderson Mesa || LONEOS
|-
| 25906 - ||  || 27 tháng 12 năm 2000 || Anderson Mesa || LONEOS
|-
| 25907 Capodilupo ||  || 3 tháng 1 năm 2001 || Socorro || LINEAR
|-
| 25908 - || 2001 BJ || 17 tháng 1 năm 2001 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 25909 - ||  || 21 tháng 1 năm 2001 || Socorro || LINEAR
|-
| 25910 - ||  || 25 tháng 1 năm 2001 || Socorro || LINEAR
|-
| 25911 - ||  || 26 tháng 1 năm 2001 || Socorro || LINEAR
|-
| 25912 Recawkwell ||  || 1 tháng 2 năm 2001 || Socorro || LINEAR
|-
| 25913 - ||  || 2 tháng 2 năm 2001 || Anderson Mesa || LONEOS
|-
| 25914 - ||  || 2 tháng 2 năm 2001 || Anderson Mesa || LONEOS
|-
| 25915 - ||  || 2 tháng 2 năm 2001 || Anderson Mesa || LONEOS
|-
| 25916 - ||  || 15 tháng 2 năm 2001 || Socorro || LINEAR
|-
| 25917 - ||  || 17 tháng 2 năm 2001 || Đài thiên văn Zvjezdarnica Višnjan || K. Korlević
|-
| 25918 - ||  || 19 tháng 2 năm 2001 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 25919 Comuniello ||  || 16 tháng 2 năm 2001 || Socorro || LINEAR
|-
| 25920 Templeanne ||  || 16 tháng 2 năm 2001 || Socorro || LINEAR
|-
| 25921 - ||  || 16 tháng 2 năm 2001 || Socorro || LINEAR
|-
| 25922 - ||  || 16 tháng 2 năm 2001 || Socorro || LINEAR
|-
| 25923 - ||  || 17 tháng 2 năm 2001 || Socorro || LINEAR
|-
| 25924 Douglasadams ||  || 19 tháng 2 năm 2001 || Socorro || LINEAR
|-
| 25925 Jamesfenska ||  || 16 tháng 2 năm 2001 || Socorro || LINEAR
|-
| 25926 - ||  || 16 tháng 2 năm 2001 || Socorro || LINEAR
|-
| 25927 Jagandelman ||  || 16 tháng 2 năm 2001 || Socorro || LINEAR
|-
| 25928 - ||  || 17 tháng 2 năm 2001 || Socorro || LINEAR
|-
| 25929 - ||  || 17 tháng 2 năm 2001 || Socorro || LINEAR
|-
| 25930 Spielberg ||  || 21 tháng 2 năm 2001 || Desert Beaver || W. K. Y. Yeung
|-
| 25931 Peterhu ||  || 19 tháng 2 năm 2001 || Socorro || LINEAR
|-
| 25932 - ||  || 19 tháng 2 năm 2001 || Socorro || LINEAR
|-
| 25933 Ruoyijiang ||  || 19 tháng 2 năm 2001 || Socorro || LINEAR
|-
| 25934 - ||  || 19 tháng 2 năm 2001 || Socorro || LINEAR
|-
| 25935 - ||  || 19 tháng 2 năm 2001 || Socorro || LINEAR
|-
| 25936 - ||  || 20 tháng 2 năm 2001 || Haleakala || NEAT
|-
| 25937 - ||  || 19 tháng 2 năm 2001 || Anderson Mesa || LONEOS
|-
| 25938 - ||  || 16 tháng 2 năm 2001 || Socorro || LINEAR
|-
| 25939 - || 2001 EQ || 3 tháng 3 năm 2001 || Reedy Creek || J. Broughton
|-
| 25940 - ||  || 2 tháng 3 năm 2001 || Anderson Mesa || LONEOS
|-
| 25941 - ||  || 2 tháng 3 năm 2001 || Anderson Mesa || LONEOS
|-
| 25942 - ||  || 2 tháng 3 năm 2001 || Anderson Mesa || LONEOS
|-
| 25943 - ||  || 2 tháng 3 năm 2001 || Anderson Mesa || LONEOS
|-
| 25944 - ||  || 2 tháng 3 năm 2001 || Anderson Mesa || LONEOS
|-
| 25945 - ||  || 2 tháng 3 năm 2001 || Anderson Mesa || LONEOS
|-
| 25946 - ||  || 3 tháng 3 năm 2001 || Socorro || LINEAR
|-
| 25947 - ||  || 15 tháng 3 năm 2001 || Socorro || LINEAR
|-
| 25948 - ||  || 15 tháng 3 năm 2001 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 25949 - ||  || 15 tháng 3 năm 2001 || Haleakala || NEAT
|-
| 25950 - ||  || 15 tháng 3 năm 2001 || Haleakala || NEAT
|-
| 25951 - ||  || 15 tháng 3 năm 2001 || Anderson Mesa || LONEOS
|-
| 25952 - ||  || 17 tháng 3 năm 2001 || Socorro || LINEAR
|-
| 25953 Lanairlett ||  || 18 tháng 3 năm 2001 || Socorro || LINEAR
|-
| 25954 - ||  || 19 tháng 3 năm 2001 || Anderson Mesa || LONEOS
|-
| 25955 - ||  || 19 tháng 3 năm 2001 || Anderson Mesa || LONEOS
|-
| 25956 - ||  || 19 tháng 3 năm 2001 || Anderson Mesa || LONEOS
|-
| 25957 - ||  || 19 tháng 3 năm 2001 || Anderson Mesa || LONEOS
|-
| 25958 - ||  || 19 tháng 3 năm 2001 || Anderson Mesa || LONEOS
|-
| 25959 - ||  || 19 tháng 3 năm 2001 || Anderson Mesa || LONEOS
|-
| 25960 - ||  || 19 tháng 3 năm 2001 || Anderson Mesa || LONEOS
|-
| 25961 - ||  || 21 tháng 3 năm 2001 || Anderson Mesa || LONEOS
|-
| 25962 Yifanli ||  || 18 tháng 3 năm 2001 || Socorro || LINEAR
|-
| 25963 Elisalin ||  || 18 tháng 3 năm 2001 || Socorro || LINEAR
|-
| 25964 Liudavid ||  || 18 tháng 3 năm 2001 || Socorro || LINEAR
|-
| 25965 Masihdas ||  || 18 tháng 3 năm 2001 || Socorro || LINEAR
|-
| 25966 Akhilmathew ||  || 19 tháng 3 năm 2001 || Socorro || LINEAR
|-
| 25967 - ||  || 19 tháng 3 năm 2001 || Socorro || LINEAR
|-
| 25968 - ||  || 21 tháng 3 năm 2001 || Haleakala || NEAT
|-
| 25969 - ||  || 18 tháng 3 năm 2001 || Socorro || LINEAR
|-
| 25970 Nelakanti ||  || 18 tháng 3 năm 2001 || Socorro || LINEAR
|-
| 25971 - ||  || 18 tháng 3 năm 2001 || Socorro || LINEAR
|-
| 25972 Pfefferjosh ||  || 18 tháng 3 năm 2001 || Socorro || LINEAR
|-
| 25973 Puranik ||  || 18 tháng 3 năm 2001 || Socorro || LINEAR
|-
| 25974 - ||  || 18 tháng 3 năm 2001 || Socorro || LINEAR
|-
| 25975 - ||  || 18 tháng 3 năm 2001 || Socorro || LINEAR
|-
| 25976 - ||  || 18 tháng 3 năm 2001 || Socorro || LINEAR
|-
| 25977 - ||  || 18 tháng 3 năm 2001 || Socorro || LINEAR
|-
| 25978 Katerudolph ||  || 18 tháng 3 năm 2001 || Socorro || LINEAR
|-
| 25979 Alansage ||  || 18 tháng 3 năm 2001 || Socorro || LINEAR
|-
| 25980 - ||  || 18 tháng 3 năm 2001 || Socorro || LINEAR
|-
| 25981 Shahmirian ||  || 18 tháng 3 năm 2001 || Socorro || LINEAR
|-
| 25982 - ||  || 19 tháng 3 năm 2001 || Socorro || LINEAR
|-
| 25983 - ||  || 19 tháng 3 năm 2001 || Socorro || LINEAR
|-
| 25984 - ||  || 19 tháng 3 năm 2001 || Socorro || LINEAR
|-
| 25985 - ||  || 19 tháng 3 năm 2001 || Socorro || LINEAR
|-
| 25986 Sunanda ||  || 19 tháng 3 năm 2001 || Socorro || LINEAR
|-
| 25987 Katherynshi ||  || 19 tháng 3 năm 2001 || Socorro || LINEAR
|-
| 25988 Janesuh ||  || 19 tháng 3 năm 2001 || Socorro || LINEAR
|-
| 25989 - ||  || 19 tháng 3 năm 2001 || Socorro || LINEAR
|-
| 25990 - ||  || 19 tháng 3 năm 2001 || Socorro || LINEAR
|-
| 25991 - ||  || 19 tháng 3 năm 2001 || Socorro || LINEAR
|-
| 25992 Benjamensun ||  || 19 tháng 3 năm 2001 || Socorro || LINEAR
|-
| 25993 Kevinxu ||  || 21 tháng 3 năm 2001 || Socorro || LINEAR
|-
| 25994 Lynnelleye ||  || 21 tháng 3 năm 2001 || Socorro || LINEAR
|-
| 25995 - ||  || 24 tháng 3 năm 2001 || Socorro || LINEAR
|-
| 25996 - ||  || 26 tháng 3 năm 2001 || Kitt Peak || Spacewatch
|-
| 25997 - ||  || 26 tháng 3 năm 2001 || Socorro || LINEAR
|-
| 25998 - ||  || 16 tháng 3 năm 2001 || Socorro || LINEAR
|-
| 25999 - ||  || 16 tháng 3 năm 2001 || Socorro || LINEAR
|-
| 26000 - ||  || 16 tháng 3 năm 2001 || Socorro || LINEAR
|-

Tham khảo


title: Almazul

text:
Almazul là một đô thị ở tỉnh Soria, Castile and León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số năm 2004 của INE, đô thị này có dân số 102 người.

Tham khảo

Municipalities in Soria
Đô thị ở Soria


title: Boisseron

text:
Boisseron là một xã thuộc tỉnh Hérault trong vùng Occitanie in the region of Occitanie ở phía nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 32 mét trên mực nước biển. Dân số thời điểm năm 1999 là 1151 người.

Tham khảo

Xã của Hérault