title: Kháng thể

text:
Kháng thể  (Antibody, Ab), còn được gọi là immunoglobulin (Ig), là một protein lớn, hình chữ Y được hệ thống miễn dịch sử dụng để xác định và vô hiệu hóa các vật thể lạ như vi khuẩn và virus gây bệnh. Kháng thể nhận ra một phân tử đặc trưng duy nhất của mầm bệnh, được gọi là kháng nguyên. Mỗi đầu chữ "Y" của kháng thể chứa một paratope (tương tự như một ổ khóa) đặc hiệu cho một epitope cụ thể (tương tự như một khóa) trên một kháng nguyên, cho phép hai cấu trúc này liên kết với nhau một cách chính xác. Sử dụng cơ chế liên kết này, kháng thể có thể gắn thẻ vào vi khuẩn hoặc tế bào bị nhiễm để các bộ phận khác của hệ thống miễn dịch tấn công hoặc có thể vô hiệu hóa trực tiếp chúng (ví dụ: bằng cách ngăn chặn một phần của virus mà cần thiết cho sự tấn công cơ thể của nó).

Để cho phép hệ thống miễn dịch nhận ra hàng triệu kháng nguyên khác nhau, các vị trí liên kết kháng nguyên ở cả hai đầu của kháng thể có rất nhiều loại. Ngược lại, phần còn lại của kháng thể tương đối cố định. Thay đổi ở phần còn lại chỉ xảy ra trong một số biến thể xác định lớp hoặc isotype của kháng thể: IgA, IgD, IgE, IgG hoặc IgM. Vùng không đổi ở thân của kháng thể bao gồm các vị trí liên quan đến tương tác với các thành phần khác của hệ thống miễn dịch. Do đó, lớp xác định chức năng được kích hoạt bởi kháng thể sau khi liên kết với kháng nguyên, ngoài một số đặc điểm cấu trúc. Các kháng thể từ các lớp khác nhau cũng khác nhau về nơi chúng được giải phóng trong cơ thể và chúng sẽ được giải phóng ở giai đoạn nào của phản ứng miễn dịch.

Cùng với các tế bào B và T, kháng thể bao gồm phần quan trọng nhất của hệ thống miễn dịch thích ứng. Chúng xảy ra ở hai dạng: một dạng được gắn vào tế bào B và dạng còn lại, dạng hòa tan, không dính vào và được tìm thấy trong các chất lỏng ngoại bào như huyết tương. Ban đầu, tất cả các kháng thể ở dạng đầu tiên, được gắn vào bề mặt của tế bào B - những kháng thể này sau đó được gọi là thụ thể tế bào B (BCR). Sau khi một kháng nguyên liên kết với BCR, tế bào B sẽ kích hoạt để tăng sinh và biệt hóa thành một trong hai tế bào plasma, tế bào này tiết ra kháng thể hòa tan với cùng một paratope, hoặc tế bào B bộ nhớ, tồn tại trong cơ thể để cho phép miễn dịch lâu dài với kháng nguyên. Các kháng thể hòa tan được giải phóng vào máu và dịch mô, cũng như nhiều chất tiết. Bởi vì các chất lỏng được truyền thống gọi là humors, kháng thể miễn dịch qua trung gian đôi khi được gọi là, hoặc được coi là một phần của, miễn dịch dịch thể. Các đơn vị hình chữ Y hòa tan có thể xuất hiện riêng lẻ dưới dạng monome, hoặc trong phức hợp từ hai đến năm đơn vị.

Kháng thể là các glycoprotein thuộc siêu họ globulin miễn dịch. Thuật ngữ kháng thể và globulin miễn dịch thường được sử dụng thay thế cho nhau, mặc dù thuật ngữ 'kháng thể' đôi khi được dành cho dạng tiết ra, hòa tan, tức là loại trừ các thụ thể tế bào B.

Cấu trúc

Kháng thể là  các protein khá nặng (~ 150 kDa) có kích thước khoảng 10 nm được sắp xếp thành ba vùng hình cầu gần như tạo thành hình chữ Y.

Ở người và hầu hết các loài động vật có vú, một đơn vị kháng thể bao gồm bốn chuỗi polypeptide; hai chuỗi nặng (H) giống hệt nhau và hai chuỗi nhẹ (L) giống hệt nhau được nối với nhau bằng liên kết disulfua. Mỗi chuỗi là một chuỗi các miền: các trình tự hơi giống nhau của khoảng 110 axit amin mỗi chuỗi. Các miền này thường được biểu diễn trong các giản đồ đơn giản dưới dạng hình chữ nhật. Chuỗi nhẹ bao gồm một miền biến đổi VL và một miền không đổi CL, trong khi chuỗi nặng chứa một miền biến đổi VH và ba đến bốn miền không đổi CH1, CH2,...

Về mặt cấu trúc, một kháng thể cũng được phân chia thành hai đoạn liên kết kháng nguyên (Fab), chứa một vùng VL, VH, CL, và CH1 mỗi vùng, cũng như mảnh có thể kết tinh (Fc), tạo nên thân của hình dạng chữ Y. Ở giữa chúng là vùng bản lề của các chuỗi nặng, có tính linh hoạt cho phép các kháng thể liên kết với các cặp epitop ở các khoảng cách khác nhau, để tạo thành phức hợp (dimer, trimer, v.v.) và liên kết các phân tử kháng nguyên dễ dàng hơn.

Trong xét nghiệm điện di protein máu, các kháng thể chủ yếu di chuyển đến phần gamma globulin cuối cùng. Ngược lại, hầu hết các gamma-globulin là kháng thể, đó là lý do tại sao hai thuật ngữ này trong lịch sử được sử dụng như các từ đồng nghĩa, cũng như các ký hiệu Ig và γ. Việc dùng lẫn lộn hai thuật ngữ này không còn được sử dụng do sự tương ứng không chính xác và do nhầm lẫn với chuỗi γ nặng đặc trưng cho lớp kháng thể IgG.

Vị trí liên kết kháng nguyên
Các miền biến đổi cũng có thể được gọi là miền FV. Đó là tiểu vùng Fab liên kết với một kháng nguyên. Cụ thể hơn, mỗi vùng biến đổi chứa ba vùng siêu biến thiên - các axit amin ở đó thay đổi nhiều nhất từ kháng thể này sang kháng thể khác. Khi protein gấp lại, các vùng này tạo ra ba vòng gấp nếp β, khu trú gần nhau trên bề mặt của kháng thể. Các vòng này được gọi là vùng xác định mức độ bổ sung (complementary determining region - CDR), vì hình dạng của chúng bổ sung cho hình dạng của một kháng nguyên. Ba CDR từ mỗi chuỗi nặng và chuỗi nhẹ cùng nhau tạo thành vị trí liên kết kháng thể mà hình dạng của nó có thể là bất cứ thứ gì, từ một túi để kháng nguyên nhỏ hơn liên kết vào, cho đến phần nhô ra tạo thành rãnh trên một kháng nguyên lớn. Tuy nhiên, thông thường, chỉ có một số dư lượng chiếm phần lớn năng lượng liên kết.

Sự tồn tại của hai vị trí liên kết kháng thể giống hệt nhau cho phép các phân tử kháng thể liên kết mạnh mẽ với kháng nguyên đa hóa trị (các vị trí lặp lại như polysaccharide trong thành tế bào vi khuẩn, hoặc các vị trí khác cách xa nhau), cũng như tạo thành phức hợp kháng thể và phức hợp kháng nguyên-kháng thể lớn hơn. Kết quả liên kết chéo đóng một vai trò trong việc kích hoạt các bộ phận khác của hệ thống miễn dịch.

Cấu trúc của CDR đã được phân nhóm và phân loại bởi Chothia et al. và gần đây hơn của North et al. và Nikoloudis et al. Trong khuôn khổ của lý thuyết mạng lưới miễn dịch, CDR còn được gọi là các idiotype. Theo lý thuyết mạng lưới miễn dịch, hệ thống miễn dịch thích ứng được điều chỉnh bởi sự tương tác giữa các idiotype.

Vùng Fc
Vùng Fc (thân của hình chữ Y) bao gồm các miền không đổi từ các chuỗi nặng. Vai trò của nó là điều chỉnh hoạt động của tế bào miễn dịch: nó là nơi các phân tử phản ứng kích thích liên kết với, gây ra các hiệu ứng khác nhau sau khi vùng Fab của kháng thể liên kết với một kháng nguyên. Tế bào tác động (chẳng hạn như đại thực bào hoặc tế bào tiêu diệt tự nhiên) liên kết thông qua các thụ thể Fc (FcR) của chúng với vùng Fc của kháng thể, trong khi hệ thống bổ thể được kích hoạt bằng cách liên kết phức hợp protein C1q. IgG hoặc IgM có thể liên kết với C1q, nhưng IgA không thể, do đó IgA không hoạt hóa đường bổ thể cổ điển.

Một vai trò khác của vùng Fc là phân phối có chọn lọc các lớp kháng thể khác nhau trên toàn cơ thể. Đặc biệt, thụ thể Fc ở trẻ sơ sinh (FcRn) liên kết với vùng Fc của kháng thể IgG để vận chuyển nó qua nhau thai, từ mẹ sang thai nhi.

Các kháng thể là các glycoprotein, có nghĩa là chúng có các carbohydrate (glycans) được thêm vào các gốc axit amin còn lại. Các vị trí glycosyl hóa được giữ lại này xảy ra trong vùng Fc và ảnh hưởng đến tương tác với các phân tử tác động.

Cấu trúc protein

Đầu cuối N của mỗi chuỗi nằm ở đầu. Mỗi miền immunoglobulin có cấu trúc tương tự, đặc trưng của tất cả các thành viên của siêu họ immunoglobulin: nó bao gồm từ 7 (đối với vùng không đổi) đến 9 (đối với vùng thay đổi) các gấp nếp β, tạo thành hai tấm beta theo mô-típ chính của Hy Lạp. Các tấm này tạo ra hình dạng "bánh sandwich", gấp nếp immunoglobulin, được giữ chặt với nhau bằng liên kết disulfide.

Phức hợp kháng nguyên

Các kháng thể tiết ra có thể xuất hiện dưới dạng một đơn vị hình chữ Y, một monomer. Tuy nhiên, một số lớp kháng thể cũng tạo ra dimer với hai đơn vị Ig (như với IgA), tetramer với bốn đơn vị Ig (như IgM của cá teleost), hoặc pentamer với năm đơn vị Ig (như IgM động vật có vú, mà đôi khi tạo ra cả hexamer, với sáu đơn vị).

Các kháng thể cũng tạo thành phức chất bằng cách liên kết với kháng nguyên: đây được gọi là phức hợp kháng nguyên-kháng thể hoặc phức hợp miễn dịch. Các kháng nguyên nhỏ có thể liên kết chéo hai kháng thể, cũng dẫn đến sự hình thành các chất dimers, trimers, tetrame, v.v. của kháng thể. Các kháng nguyên đa lượng (ví dụ, tế bào có nhiều biểu mô) có thể tạo phức hợp lớn hơn với kháng thể. Một ví dụ điển hình là sự kết tụ hoặc ngưng kết của các tế bào hồng cầu với kháng thể trong xét nghiệm Coombs để xác định nhóm máu: các khối lớn trở nên không hòa tan, dẫn đến kết tủa rõ ràng.

Thụ thể tế bào B
Dạng liên kết màng của kháng thể có thể được gọi là globulin miễn dịch bề mặt (sIg) hoặc globulin miễn dịch màng (mIg). Nó là một phần của thụ thể tế bào B (BCR), cho phép tế bào B phát hiện khi nào có kháng nguyên cụ thể trong cơ thể và kích hoạt tế bào B. BCR bao gồm các kháng thể IgD hoặc IgM gắn trên bề mặt và các dị thể Ig-α và Ig-β liên kết, có khả năng truyền tín hiệu. Một tế bào B điển hình của con người sẽ có 50.000 đến 100.000 kháng thể gắn trên bề mặt của nó. Sau khi liên kết với kháng nguyên, chúng tụ lại thành các mảng lớn, đường kính có thể vượt quá 1 micromet, trên các bè lipid giúp cô lập BCR với hầu hết các thụ thể tín hiệu tế bào khác. Những mảng này có thể cải thiện hiệu quả của phản ứng miễn dịch tế bào. Ở người, bề mặt tế bào để trống xung quanh các thụ thể tế bào B trong phạm vi vài trăm nanomet,, điều này càng giúp cô lập BCR khỏi các ảnh hưởng cạnh tranh.

Tính đặc hiệu của phản ứng kháng thể-kháng nguyên

Phân biệt giữa cái "ta" và cái "không ta" là tính chất cơ bản của hệ miễn dịch và do đó, là đối tượng nghiên cứu cơ bản của miễn dịch học. Hệ miễn dịch giúp cơ thể chống lại bệnh tật, điều này có vẻ không cần phải nhắc lại, nhưng điều đáng lưu ý là một chất không cần phải có khả năng gây bệnh, chỉ cần nó lạ đối với cơ thể là có thể kích thích hệ miễn dịch. Tính lạ này có khi vô hại nhưng cũng đôi khi lắm phiền hà, bởi lẽ để duy trì sự sống, sinh vật cần phải trao đổi vật chất (và năng lượng) với môi trường, phải tiếp xúc với những cái "lạ", "không ta" rồi thông qua quá trình đồng hóa để biến chúng thành cái "ta", "của ta". Cũng chính vì lý do này, chuột có thể sản xuất kháng thể chống lại sữa bò hay albumine người...

Isotype
Điều gây chú ý là khi gây đáp ứng miễn dịch ở chuột bằng albumine của 1 người, kháng thể sinh ra có tính đặc hiệu đối với albumine của bất cứ người nào, chứ không riêng gì của cá nhân người nói trên. Như vậy có một cái gì đó chung cho cả một loài. Nhà miễn dịch học người Pháp Jacques Oudin đã đề ra khái niệm isotype để chỉ đặc tính kháng nguyên chung của loài.

Isotype đã là trở ngại lớn cho huyết thanh liệu pháp (thí dụ dùng huyết thanh ngựa có chứa kháng thể kháng độc tố uốn ván để chữa bệnh uốn ván cho người), cách khắc phục là dùng công nghệ sản xuất các kháng thể đơn dòng.

Immunoglobulin người chia làm 5 isotype, sẽ được trình bày ở một phần sau. Đặc tính isotype kháng thể được quy định bởi cấu trúc thuộc phần hằng định của đại phân tử kháng thể (cụ thể là trên các domain CH).

Allotype

Không hẳn là immunoglobulin lúc nào cũng được dung nạp ở một cá thể khác cùng loài, Oudin đề ra khái niệm allotype khi quan sát thấy một số thỏ lại sinh kháng thể chống chính các immunoglobulin thỏ. Allotype cũng thuộc phần hằng định của immunoglobulin.

Tuy nhiên, sự không tương hợp do allotype được biết đến nhiều nhất không phải là các immunoglobulin mà là các nhóm máu và hệ HLA.

Idiotype

Allotype là ranh giới giữa hai cá thể cùng loài. Đem một kháng thể thỏ kháng albumine người (sau đây gọi là anti-albumine hay Ig1) tiêm cho một con thỏ khác cùng nhóm allotype, người ta thấy con thỏ thứ 2 này lại sản xuất kháng thể Ig1 nói trên. Do những khác biệt về isotype và allotype đã được loại trừ (cùng loài, cùng loại), đối tượng của việc sinh miễn dịch này được kết luận là vùng đặc hiệu của kháng thể 1 kể trên. Cấu trúc tạo nên tính đặc hiệu với kháng nguyên đó được gọi là "đặc tính idiotype". Kháng thể anti-albumine gọi là idiotype, cũng chính Oudin đề nghị thuật ngữ này. Tuy nhiên idiotype đích danh chính là vùng biến thiên trên kháng thể (cũng như trên TCR) đặc hiệu với một kháng nguyên, còn vị trí liên kết với kháng nguyên gọi là paratope. Người ta đã thành công trong việc cắt các idiotype ra khỏi kháng thể, phục vụ nghiên cứu và phát hiện ra khái niệm "dãy (hay dòng thác) idiotype":

 Đem một kháng nguyên X gây miễn dịch ở chuột A, người ta thu được kháng thể (idiotype) anti-X (tạm gọi là Ig1).
 Lấy Ig1 tiêm cho chuột B (giống hệt về di truyền với chuột 1), kháng thể anti-anti-X được tạo ra (Ig2).
 Người ta đã chứng minh được rằng trong cùng một cơ thể, khi tiếp xúc với 1 kháng nguyên X, không phải chỉ có 1 Ig1 (anti-X) được sản xuất, mà là một dãy những Ig như sau:
 Kháng nguyên (X) → Ig1 (anti-X) → Ig2 (anti-anti-X) → Ig3 (anti-anti-anti-X)...
 Ít nhất trong một số trường hợp, Ig3 rất giống (nếu không nói là giống hệt) Ig1 về khả năng nhận diện kháng nguyên X ở đầu dãy, như vậy, Ig2 có những cấu trúc gây đáp ứng tạo Ig3 đặc hiệu với X, người ta nói Ig2 hoạt động như một hình ảnh nội tại của kháng nguyên. Ig2 được ứng dụng như một vắc-xin (vắc-xin anti-idiotype).

Suy rộng ra, khi một trong muôn vàn những kháng nguyên "tiềm năng" của thế giới xung quanh xâm nhập cơ thể, hệ miễn dịch tạo ra một dãy, hay "mạng lưới" idiotype như cách dùng của Niels Jerne. Sự phân biệt giữa "ta" và "không ta" rất tinh tế, không phải là một sự phân biệt trắng đen hai nửa một cách đơn giản, mà là một hệ thống cân bằng động trường kỳ, vai trò gây đáp ứng miễn dịch của kháng nguyên là làm xáo trộn sự cân bằng đó.

Mẹo nhớ (không chính thức): idio=riêng, tự mình → idiotype: cấu trúc riêng biệt trên phần biến thiên của mỗi immunoglobuline hay TCR, đặc hiệu cho một epitope kháng nguyên nhất định.

Tự kháng thể

Đầu thế kỷ 20, Paul Ehrlich đưa ra khái niệm horror autotoxicus (tạm dịch "tính tự độc đáng sợ"), cho rằng hệ miễn dịch không tạo ra kháng thể chống lại các thành phần của chính cơ thể, vì điều này sẽ dẫn đến tự hủy diệt. Quan niệm này được chấp nhận rộng rãi suốt gần trọn thế kỷ cho đến khi khái niệm "mạng lưới kháng thể" ra đời. Đầu thập niên 1980, người ta khám phá ra các tự kháng thể hình thành tự phát với số lượng ít, thường đặc hiệu với nhiều kháng nguyên của cơ thể nên gọi là đa đặc hiệu. Các tự kháng thể này khá lành, không gây phản ứng hủy diệt như các tự kháng thể trong các bệnh tự miễn, khi cơ chế điều hòa miễn dịch bị qua mặt.

Tính đặc hiệu của phản ứng kháng thể-kháng nguyên

Cũng chính Erhlich, vào đầu thế kỷ 20, đã đề xuất rằng các kháng thể được sản xuất sẵn trong cơ thể, độc lập với mọi kích thích từ bên ngoài. Vai trò của kháng nguyên là đẩy mạnh sự sản xuất kháng thể đặc hiệu tương ứng.

Mô hình của Erhlich đã được chứng minh là đúng mặc dù ở thời của ông người ta chưa phân biệt được hai loại lympho B và lympho T. Cơ thể đã chuẩn bị sẵn kháng thể cho hầu như mọi "kẻ xâm nhập" tiềm năng.

Trong quá trình phát triển và biệt hóa các tế bào lympho B, có sự tái tổ hợp các gene mã hóa immunoglobulin. Trong mỗi tế bào lympho B, tổ hợp gene của phần biến thiên chỉ xảy ra 1 lần sẽ giữ nguyên đến hết đời sống của tế bào đó. Nếu vượt qua được các cơ chế chọn lọc, lympho B sẽ tiếp tục sống:

 Lympho B sẽ tồn tại ở dạng naive cho đến khi gặp kháng nguyên tương ứng.
 Nếu không gặp kháng nguyên, lympho B hoạt động cầm chừng dưới dạng naive đến hết đời của nó.
 Khi gặp kháng nguyên đặc hiệu, với sự trợ giúp của lympho TH1 qua các cytokine, lympho B sẽ phân chia thành dòng, một số biệt hóa thành tương bào nhằm sản xuất kháng thể hàng loạt, một số lympho B khác sẽ trở thành tế bào lympho B ghi nhớ và tiếp tục phân bào, duy trì sự tồn tại của dòng tế bào đó trong cơ thể. Nếu nhiễm kháng nguyên đó một lần nữa, các tế bào B ghi nhớ sẽ đáp ứng nhanh hơn dạng näive. Ưu điểm này của đáp ứng miễn dịch đặc hiệu là nguyên tắc của việc ngừa bệnh bằng vắc-xin.

Trong các immunoglobulin mà cơ thể có thể tạo ra, có những phân tử rất giống với nhau. Khi một kháng nguyên tiếp xúc với hệ miễn dịch, các dòng kháng thể tương tự đều được kích thích với những mức độ khác nhau, trong đó dòng đặc hiệu chính danh là đáp ứng mạnh nhất, nổi bật nhất.

Ái lực của kháng thể với kháng nguyên
Liên kết giữa kháng thể và kháng nguyên, tương tự như giữa enzyme và cơ chất, có tính thuận nghịch. Liên kết mạnh hay yếu tùy vào số lượng liên kết và độ đặc hiệu giữa vùng nhận diện kháng nguyên trên kháng thể và cấu trúc epitope tương ứng.

Ái lực của kháng thể đối với kháng nguyên là hợp lực của các lực liên kết yếu không đồng hóa trị (liên kết hydro, lực van der Waals và các liên kết ion...). Các lực liên kết yếu này chỉ có tác dụng trong một bán kính nhỏ, do đó sự đặc hiệu (hay tính chất bổ sung) trong cấu trúc không gian 3 chiều của 2 vùng phân tử có vai trò quyết định đối với ái lực của kháng thể với kháng nguyên.

Như vậy, một kháng nguyên có thể được nhận diện bởi nhiều kháng thể với độ đặc hiệu khác nhau, dòng kháng thể nào phù hợp nhất về cấu trúc 3 chiều với epitope sẽ được khuếch trương mạnh nhất.

Các lớp kháng thể (hay isotype)

Các kháng thể được phân thành 5 lớp hay isotype, tùy theo cấu tạo của các domain hằng định của các chuỗi nặng: các chuỗi γ, α, μ, ε và δ lần lượt tương ứng với các immunoglobulin (Ig) thuộc các lớp IgG, IgA, IgM, IgE et IgD (xem bảng 1).

Ngoài ra, các dị biệt tinh tế hơn cũng tồn tại bên trong một số lớp immunoglobulin. Ở người, có bốn loại IgG (IgG1, IgG2, IgG3 và IgG4) và hai loại IgA (IgA1 và IgA2).

Để tiêu diệt tác nhân gây bệnh bị gắn kháng thể, nhiều bạch cầu sử dụng các FcR (thụ thể của Fc, R: receptor) bề mặt tương ứng với từng lớp IgG, IgA, IgM, IgE và IgD.

Thông thường một tế bào B sản xuất đồng thời nhiều lớp kháng thể: chúng khác nhau ở phần C các chuỗi nặng nhưng giống hệt nhau ở tính đặc hiệu với một kháng nguyên.

Các tác nhân gây bệnh là muôn hình vạn trạng, do đó số lượng các kháng nguyên mà cơ thể có thể gặp phải là rất lớn. Mỗi lympho B lại chỉ có thể sản xuất một loại kháng thể đặc hiệu đối với 1 epitope kháng nguyên nhất định, do đó cần phải có hàng nhiều triệu lympho B khác nhau. Số lượng này vượt quá số lượng gene của con người. Vậy cách hiểu cổ xưa về một gene sản xuất một kháng thể không còn đứng vững. Năm 1976, Susumu Tonegawa đã khám phá rằng cơ thể dùng cơ chế tái tổ hợp gene để tạo ra số kháng thể đặc hiệu khổng lồ nói trên. Tonegawa đã được trao giải Nobel về Y học và Sinh lý học năm 1987 cho khám phá này. Quá trình tái tổ hợp gene để sản xuất kháng thể sẽ được trình bày ở một phần sau.

Bảng 1: Tóm tắt tính chất của các lớp (isotype) immunoglobulin khác nhau.

IgG

IgG là loại immunoglobulin monomer (mono=1), là kháng thể phổ biến nhất trong máu, sữa non và các dịch mô. Đây là isotype duy nhất có thể xuyên qua nhau thai, qua đó bảo vệ con trong những tuần lễ đầu đời sau khi sinh khi hệ miễn dịch của trẻ chưa phát triển. Vai trò chính của IgG là hoạt hóa bổ thể và opsonine hóa. Có 4 thứ lớp: IgG1 (66%), IgG2 (23%), IgG3 (7%) và IgG4 (4%) trong đó IgG4 không có chức năng hoạt hóa bổ thể.

IgA
IgA chiếm khoảng 15 - 20% các immunoglobulin trong máu, nó chủ yếu được tiết tại các mô niêm nhầy (chẳng hạn trong ống tiêu hóa và hệ hô hấp). Nó còn được tiết trong sữa non, nước mắt và nước miếng nước bọt. Lớp immunoglobulin này chống lại (bằng cách trung hòa) các tác nhân gây bệnh tại những nơi chúng được tiết ra. Nó không hoạt hóa bổ thể, khả năng opsonise hóa cũng rất yếu. Có hai dạng IgA là IgA1 (90%) và IgA2 (10%). Khác với IgA1, các chuỗi nặng và nhẹ của IgA2 không nối với nhau bằng các cầu disulfide mà bằng các liên kết không đồng hóa trị. IgA2 có ít trong huyết thanh, nhưng nhiều trong các dịch tiết.

Trong các dịch tiết, IgA có dạng dimer (di=2), nối với nhau bằng hai chuỗi phụ. Thứ nhất là một chuỗi J (join - nối; không phải là các gene J của immunoglobulin), một polypeptide có khối lượng phân tử 1,5 kDa, giàu cysteine và khác biệt hoàn toàn với các chuỗi immunoglobulin khác. Thứ hai là một chuỗi polypeptide có tên secretory component cùng có khối lượng phân tử 1,5 kDa, do các tế bào biểu mô tiết ra. IgA còn tồn tại dưới dạng trimer (tri = 3) và tetramer (tetra = 4).

IgM
IgM tạo nên các polymer (poly = đa, nhiều) do các immunoglobulin liên kết với nhau bằng các cầu nối đồng hóa trị disulfide, thường là với dạng pentamer (penta = 5) hoặc hexamer (hexa = 6). Khối lượng phân tử của nó khá lớn, xấp xỉ 900 kDa. Chuỗi J thường thấy gắn với nhiều pentamer, trong khi các hexamer lại không chứa chuỗi J do cấu trúc không gian không phù hợp. Do mỗi monomer có hai vị trí gắn kháng nguyên, một pentamer IgM có 10 vị trí gắn kháng nguyên, tuy vậy nó không thể gắn cùng lúc 10 antigen vì chúng cản trở lẫn nhau. Vì là một phân tử lớn, IgM không có khả năng xuyên thấm, nó chỉ tồn tại với lượng rất nhỏ trong dịch kẽ. IgM chủ yếu ở trong huyết tương, chuỗi J rất cần cho dạng xuất tiết. Nhờ tính chất polymer, IgM rất "háu" kháng nguyên và rất hiệu quả trong việc hoạt hóa bổ thể. Nó còn được gọi là các "kháng thể tự nhiên" vì lưu hành trong máu ngay cả khi không có bằng chứng về sự tiếp xúc với kháng nguyên.

Ở các tế bào dòng mầm, segment gene mã hóa vùng μ hằng định của chuỗi nặng được giải mã trước các segment khác. Do đó, IgM là immunoglobulin đầu tiên được sản xuất bởi tế bào B trưởng thành.

IgE
IgE là loại immunoglobulin monomer trong đó carbonhydrate chiếm tỷ lệ khá lớn. Khối lượng phân tử của IgE là 190 kDa. IgE có trên màng bào tương của bạch cầu ái kiềm và tế bào mast ở mô liên kết. IgE giữ một vai trò trong phản ứng quá mẫn cấp cũng như trong cơ chế miễn dịch chống ký sinh trùng. Kháng thể loại IgE cũng có trong các dịch tiết, không hoạt hóa bổ thể và là loại immunoglobulin dễ bị hủy bởi nhiệt.

IgD
IgD là loại immunoglobulin monomer chiếm chưa đầy 1% trên màng tế bào lympho B. Chức năng của IgD chưa được hiểu biết đầy đủ, nó thường biểu hiện đồng thời với IgM và được xem như một chỉ dấu (marker) của tế bào B trưởng thành nhưng chưa tiếp xúc kháng nguyên. Có lẽ nó tham gia vào cơ chế biệt hóa của tế bào B thành tương bào và tế bào B ghi nhớ.

Vai trò của kháng thể

Trong một đáp ứng miễn dịch, kháng thể có 3 chức năng chính: gắn với kháng nguyên, kích hoạt hệ thống bổ thể và huy động các tế bào miễn dịch.

Liên kết với kháng nguyên

Các immunoglobulin có khả năng nhận diện và gắn một cách đặc hiệu với 1 kháng nguyên tương ứng nhờ các domain biến thiên. Một thí dụ để miêu tả lợi ích của kháng thể là trong phản ứng chống độc tố vi khuẩn. Kháng thể gắn với và qua đó trung hòa độc tố, ngăn ngừa sự bám dính của các độc tố trên lên các thụ thể tế bào. Như vậy, các tế bào cơ thể tránh được các rối loạn do các độc tố đó gây ra (hình 4 và 5).

Tương tự như vậy, nhiều virus và vi khuẩn chỉ gây bệnh khi bám được vào các tế bào cơ thể. Vi khuẩn sử dụng các phân tử bám dính là adhesine, còn virus sở hữu các protein cố định trên lớp vỏ ngoài. Các kháng thể kháng-adhesine và kháng-proteine capside virus sẽ ngăn chặn các vi sinh vật này gắn vào các tế bào đích của chúng.

Hoạt hóa bổ thể

Một trong những cơ chế bảo vệ cơ thể của kháng thể là việc hoạt hóa dòng thác bổ thể. Bổ thể là tập hợp các protein huyết tương khi được hoạt hóa sẽ tiêu diệt các vi khuẩn xâm hại bằng cách (1) đục các lỗ thủng trên vi khuẩn, (2) tạo điều kiện cho hiện tượng thực bào, (3) thanh lọc các phức hợp miễn dịch và (4) phóng thích các phân tử hóa hướng động.

Hoạt hóa các tế bào miễn dịch

Sau khi gắn vào kháng nguyên ở đầu biến thiên (Fab), kháng thể có thể liên kết với các tế bào miễn dịch ở đầu hằng định (Fc). Những tương tác này có tầm quan trọng đặc biệt trong đáp ứng miễn dịch. Như vậy, các kháng thể gắn với một vi khuẩn có thể liên kết với một đại thực bào và khởi động hiện tượng thực bào. Các tế bào lympho NK (Natural Killer) có thể thực hiện chức năng độc tế bào và ly giải các vi khuẩn bị opsonine hóa bởi các kháng thể.

Sự tổng hợp immunoglobulin
Hệ miễn dịch người có khả năng sản xuất ra trên 1012 loại kháng thể đặc hiệu khác nhau. Trong khi những kết quả nghiên cứu mới nhất cho thấy genome người chỉ có khoảng 3*105 gene, như vậy một kháng thể không thể chỉ là sản phẩm của một gene duy nhất.

Đại cương
Có nhiều gene mã hóa cho phần biến thiên (V) của immunoglobulin, chúng tái tổ hợp với nhau một cách ngẫu nhiên để tạo ra số sản phẩm lớn hơn nhiều so với số gen vốn có. Trong mỗi tế bào lympho B, chỉ một tổ hợp duy nhất của mỗi chuỗi (nặng và nhẹ) được thành lập và không thay đổi suốt cuộc đời nó.

Tổ chức, tái tổ hợp và giải mã các gene chuỗi nặng

Phần hằng định (C) của chuỗi nặng được mã hóa bởi một trong số 9 gene tùy theo lớp (isotype) kháng thể: µ cho IgM; γ1 - 4 cho IgG1 - IgG4; α1 và α2 cho IgA1 và IgA2; δ cho IgD và ε cho IgE.

Các gene mã hóa chuỗi nặng của immunoglobulin nằm trên nhiễm sắc thể 14. Ở những tế bào mầm (non), chúng sắp xếp thành 4 vùng tách biệt: các amino acide (aa) 1 - 95 của phần biến thiên (V) được mã hóa bởi chừng 51 gene V; tiếp theo, các aa 96 - 101 do khoảng 27 gene D mã hóa (D:diversity - "phong phú"); cuối cùng, các aa 102 - 110 được mã hóa bởi 6 gene J (J: junction - "chỗ nối").

Mỗi gene V đều có một chuỗi L (leader - dẫn lối). Trong quá trình trưởng thành của tế bào lympho B, một gene D sẽ liên kết với một gen J bằng cách cắt bỏ đoạn DNA trung gian giữa chúng. Đoạn DJ mới thành lập cùng với gene Cμ (hằng định) được dịch mã thành mRNA, cho ra một protein DJ-Cμ tạm thời.

Sau đó, một gene V cùng với đoạn L tương ứng của nó được gắn vào đoạn DJ kể trên (tái tổ hợp VDJ). Gen VDJ mới tổ hợp và gene Cμ được giải mã tạo ra protein VDJ-Cμ. Chuỗi L sau đó được cắt ra, protein lúc này chính là chuỗi nặng của immunoglobulin IgM.

Vậy riêng các gene trên NST 14 đã có khả năng tạo ra 8262 chuỗi nặng khác nhau (51V × 27D × 6J).

Tổ chức, tái tổ hợp và giải mã các gene chuỗi nhẹ kappa
Các gene của chuỗi nhẹ κ (kappa) thuộc nhiễm sắc thể 2. Tại phần biến thiên (V), các amino acide (aa) 1 - 95 được mã hóa bởi 40 gene VL và các aa từ 96 - 110 bởi 5 gene JL. Chỉ 1 gene Cκ mã hóa cho phần hằng định của chuỗi nhẹ này. Như vậy, sự tổ hợp ngẫu nhiên của một gene VLκ với một gene JLκ có thể tạo ra 200 chuỗi nhẹ κ khác nhau (40 × 5).

Tổ chức, tái tổ hợp và giải mã các gene chuỗi nhẹ lambda
Các gene của chuỗi nhẹ λ (lambda) thuộc nhiễm sắc thể 22. Tương tự chuỗi nhẹ κ, phần biến thiên (V) của chuỗi nhẹ λ cũng được mã hóa bởi các gene VL và các gene JL. Số lượng các gene chưa được thống kê đầy đủ, ngoài ra còn có nhiều gene Cλ có đoạn gene L đi trước. Ước tính, tổ hợp các gene λ có thể tạo ra 116 chuỗi nhẹ λ khác nhau.

Điều hòa sản xuất kháng thể
Sự tái tổ hợp các gene V, D và J trong các chuỗi nặng và chuỗi nhẹ chịu sự điều hòa của các gene chức năng khác trong nhân tế bào, trong đó đặc biệt quan trọng là các gene RAG1 và 2 (recombinatioin activating gene) trên nhiễm sắc thể 11 . Nếu các gene này bị rối loạn, các immunoglobulin cũng như các thụ thể kháng nguyên tế bào T (TCR) bị rối loạn trầm trọng (bệnh suy giảm miễn dịch trầm trọng bẩm sinh SCID - severe congenital immunodeficiency disease).

Trong trường hợp bình thường, sự tái tổ hợp gene các chuỗi nặng có thể tạo ra 2,6 × 106 immunoglobulin khác nhau (8262H × (200Lκ + 116Lλ)).

Tuy nhiên, số loại kháng thể có thể tạo ra theo lý thuyết có thể cao hơn 1012, nhờ các cơ chế bổ sung sau:
 Các đột biến sinh dưỡng trong quá trình trưởng thành (trước khi có sự tổ hợp gene) của tế bào lympho.
 Những lỗi trong quá trình tổ hợp gene V, D, J.
 Các đột biến sinh dưỡng xảy ra trong quá trình tổ hợp gene.

Sự chuyển lớp isotype

Nếu như sự đặc hiệu đối với kháng nguyên được quy định trên Fab của kháng thể một khi đã hình thành sẽ không thay đổi suốt đời sống của tế bào lympho thì phần Fc lại có khả năng thay đổi để thích ứng với chức năng của phân tử immunoglobulin. Sự thay đổi này bắt nguồn từ các gene CL và được gọi là sự chuyển lớp isotype.

Các kháng thể (immunoglobulin) đầu tiên do lymphocyte B sản xuất thuộc lớp IgM. Trong quá trình trưởng thành, chuỗi VDJ tổ hợp có thể liên kết với các gene C khác. Trước mỗi gene C đều có 1 chuỗi S (switch - chuyển) có chức năng điều khiển sự tái tổ hợp giữa VDJ và C thông qua việc liên kết
với các chuỗi S tương đồng khác. Những chuỗi C nằm giữa chuỗi VDJ và gene C mới gắn sẽ bị cắt bỏ.

Kháng thể đơn dòng và đa dòng

Một tác nhân gây bệnh (vi khuẩn, virus, v.v.) được hệ miễn dịch nhận diện như là các kháng nguyên. Thông thường, một kháng nguyên có thể gồm nhiều epitope khác nhau.

Kháng thể đơn dòng

Các kháng thể đơn dòng chỉ nhận biết một epitope trên một kháng nguyên cho sẵn (hình 6). Theo định nghĩa, tất cả các kháng thể đơn dòng cùng một dòng thì giống hệt nhau và được sản xuất bởi cùng một dòng tương bào.

Kháng thể đơn dòng được sử dụng rộng rãi trong sinh học và y học, chúng vừa là phương tiện chẩn đoán, vừa là công cụ điều trị. Thí dụ, chúng được ứng dụng trong một phương pháp phát hiện có thai được sử dụng phổ biến hiện nay.

Trước đây, việc sản xuất kháng thể đơn dòng in vitro rất khó khăn do đời sống ngắn ngủi của các tương bào. Kháng thể chỉ thu được in vivo bằng cách tiêm một kháng nguyên cụ thể vào một động vật rồi chiết lấy kháng thể trong máu. Phương pháp này rất tốn kém nhưng chỉ thu được lượng kháng thể rất ít, không thuần nhất và bị ô nhiễm.

Một tiến bộ to lớn đã đạt được cuối những năm 1970 bởi Cesar Milstein và Georges Köhler với kỹ thuật hybridoma (tế bào lai giữa 1 lympho B có khả năng sản xuất kháng thể với 1 tế bào ung thư có đời sống khá dài).

Kháng thể đa dòng

Các kháng thể đa dòng là một tập hợp các kháng thể đặc hiệu với các epitope khác nhau trên một kháng nguyên cho trước (xem hình 7). Trong đáp ứng miễn dịch, cơ thể tổng hợp nhiều kháng thể tương ứng với các epitope của cùng một kháng nguyên: đáp ứng như vậy gọi là đa dòng.

Tham khảo
 Jeremy Berg, John Tymocsko, Lubert Stryer, Biochemistry, W.H. Freeman and Company, New York, 2002. ISBN 0-7167-4684-0
 Neil Campbell, Jane Reece, Biologie, De Boeck, 1995. ISBN 2-8041-2084-8
 Charles Janeway, Paul Travers, Immunobiology, Garland Publishing, New York and London, 2001. ISBN 0-8153-3642-X

Xem thêm
 Miễn dịch
 Kháng nguyên
 Phản ứng kháng nguyên - kháng thể
 Thụ thể kháng nguyên của tế bào T (TCR)
 Tế bào lympho
 Bổ thể
 Đại gia đình các phân tử immunoglobulin

Tham khảo

Liên kết ngoài
Tiếng Anh:
 B Cells and Antibodies
 The Generation of Antibody Diversity
 Microbiology and Immunology on-line
 Search and Find Antibodies
 Antibody Search & Antibody Staining Protocols
 Antibody Staining Protocol Database
 How Lymphocytes Produce Antibody
 Lymphomation: Immunoglobulins
 Recombination and the Evolution of the Adaptive Immune System

Tiếng Pháp:
 Site des étudiants en médecine de Grenoble
 Site SVT de l'Académie de Lyon

Sinh học tế bào
Sinh học phân tử
Miễn dịch học
Hệ miễn dịch
Glycoprotein
Kháng thể


title: Cardiotarsus alluaudi

text:
Cardiotarsus alluaudi là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Fleutiaux miêu tả khoa học năm 1933.

Chú thích

Tham khảo

Cardiotarsus


title: Windows Me

text:
Windows Millennium Edition, hay Windows ME (phát âm,  ), là một hệ điều hành giao diện đồ hoạ được phát hành ngày 14 tháng 9 năm 2000 bởi Microsoft và là hệ điều hành cuối cùng trong dòng Windows 9x.

Windows ME là sản phẩm kế tiếp Windows 98 và giống như Windows 98, nó hướng đến người dùng gia đình. Windows ME đi kèm với Internet Explorer 5.5, Windows Media Player 7, và phần mềm Windows Movie Maker, có các chức năng biên tập phim cơ bản và được thiết kế cho người dùng gia đình. Microsoft cũng nâng cấp giao diện người dùng và Windows Explorer trong Windows ME bằng giao diện và Windows Explorer lần đầu được giới thiệu ở Windows 2000, hệ điều hành dành cho người dùng văn phòng ra mắt 7 tháng trước.

Windows ME là sự tiếp nối của dòng Windows 9x, nhưng hạn chế truy cập tới chế độ MS-DOS thực để làm giảm thời gian khởi động. Đây là một trong những thay đổi không hay nhất, vì những ứng dụng chạy ở chế độ này không thể chạy trong Windows ME, mặc dù có thể khởi động vào chế độ này bằng đĩa mềm.

Windows ME được ra mắt sau Windows 2000, và sau đó Windows XP đã thay thế cả hai hệ điều hành này. Windows XP được xây dựng dựa trên nền tảng Windows NT và bao gồm các tính năng của cả Windows 2000 và ME.

Phát triển
Năm 1998, Microsoft tuyên bố rằng sẽ không có phiên bản Windows 9x sau Windows 98. Tuy nhiên, vào tháng 5 năm 1999, Microsoft đã phát hành Windows 98 Second Edition, và sau đó công bố một phiên bản mới của Windows 9x, sau đó được tiết lộ có tên mã là Millennium. Xuất phát từ Windows 2000 hướng đến doanh nghiệp, Microsoft ban đầu dự định phát triển Windows Neptune là phiên bản đầu tiên dành cho người tiêu dùng của Windows dựa trên nhân Windows NT, mặc dù việc phát hành Neptune đã bị hoãn lại để hoàn thiện dự án Millennium, được phát hành dưới tên Windows Me. Phần lớn thay đổi trong quá trình phát triển Neptune được đưa vào bản phát hành dành cho người tiêu dùng tiếp theo của Microsoft, phiên bản đầu tiên dựa trên NT, Windows XP.

Ít nhất ba phiên bản beta của Windows Me đã có sẵn trong giai đoạn phát triển của nó. Vào ngày 24 tháng 9 năm 1999, Windows Millennium Beta 1 đã được phát hành. Windows Millennium Beta 2 được phát hành vào ngày 24 tháng 11 năm 1999 và bổ sung một số tính năng mới như System File Protection và Game Options Control Panel. Một số bản build tạm thời đã được phát hành trong khoảng thời gian từ Beta 1 đến 2 và được bổ sung các tính năng như cập nhật tự động và menu được cá nhân hóa.

Vào tháng 2 năm 2000, Paul Thurrott tiết lộ rằng Microsoft đã lên kế hoạch loại trừ Windows Me, cũng như các bản phát hành mới của Windows NT 4.0, khỏi các lô hàng CD cho người đăng ký MSDN. Lý do được đưa ra trong trường hợp của Me là hệ điều hành được thiết kế cho người tiêu dùng. Tuy nhiên, Thurrott cáo buộc rằng động cơ thực sự đằng sau cả hai thay đổi là buộc các nhà phát triển phần mềm chuyển sang Windows 2000. Ba ngày sau, sau một chiến dịch viết thư và kêu gọi của hàng trăm độc giả, Microsoft tuyên bố rằng Windows Me (bao gồm cả các phiên bản phát triển) sẽ được chuyển đến người đăng ký MSDN. Microsoft cũng đích thân xin lỗi Thurrott, tuyên bố rằng ông đã nhận được thông tin sai lệch, mặc dù trong bài báo tiếp theo, ông nói rằng: "rõ ràng là quyết định [...] đã thực sự thay đổi".

Beta 3 được phát hành vào ngày 11 tháng 4 năm 2000 và phiên bản này đánh dấu sự xuất hiện lần đầu tiên của âm thanh khởi động và tắt được sử dụng ở phiên bản cuối cùng (lấy từ Windows 2000), vì các bản beta trước sử dụng âm thanh khởi động và tắt máy của Windows 98. Màn hình khởi động được sử dụng ở phiên bản cuối cùng lần đầu tiên xuất hiện trong build 2470 (Pre-Beta 3).

Windows Millennium Edition được phát hành rộng rãi vào ngày 14 tháng 9 năm 2000. Vào thời điểm ra mắt, Microsoft đã công bố chương trình khuyến mại có giới hạn thời gian từ tháng 9 năm 2000 đến tháng 1 năm 2001 cho phép người dùng Windows 95 hoặc Windows 98 nâng cấp lên Windows Me với giá 59,95 đô la thay vì giá nâng cấp bán lẻ thông thường là $109.

Ngay sau khi Windows Me được phát hành cho nhà sản xuất vào ngày 19 tháng 6 năm 2000, Microsoft đã khởi động một chiến dịch quảng bá Windows Me tại Hoa Kỳ tên là Meet Me Tour. Một chương trình quảng cáo hợp tác quốc gia giới thiệu Windows Me, OEM và các đối tác khác trong một điểm thu hút đa phương tiện tương tác tại 25 thành phố trên khắp Hoa Kỳ. Nó được khởi động vào ngày 14 tháng 9 năm 2000.

Cả hai cách viết "Windows Me" và "Windows ME" đều được sử dụng khi đề cập đến hệ điều hành, với "Windows Me" là cách viết chính thức được Microsoft sử dụng.

Những tính năng mới và được cải tiến

Giao diện người dùng
Windows ME có một vài cải thiện về giao diện người dùng, được kế thừa từ Windows 2000, ví dụ như các bảng chọn và thanh công cụ Windows Explorer được tùy chỉnh, tính năng tự động hoàn thành trong các hộp tìm kiếm và thanh địa chỉ, hiển thị các tooltip cho các lối tắt (shortcut), sắp xếp theo tên trong các menu, thanh chứa các địa chỉ thông dụng trong hộp thoại, một số giao diện từ gói Plus! của Windows 98, các biểu tượng 16 bit màu trong vùng thông báo của thanh tác vụ.

Đa phương tiện
Windows Movie Maker, một chương trình biên tập video đơn giản, cho phép lưu dưới định dạng Windows Media.
Windows Media Player 7 hỗ trợ nhiều tính năng mới như dò đài, chỉ dẫn từ WindowsMedia.com, các giao diện mới.
Windows DVD Player hỗ trợ xem DVD không cần thông qua thẻ.
Image Preview giúp xem trước các tập tin ảnh có định dạng.BMP,.DIB,.EMF,.GIF,.JPEG,.PNG,.TIF,.WMF. Thư mục Hình ảnh của tôi (My Pictures) cũng tích hợp tính năng xem trước ảnh.
Trò chơi: Windows ME đi kèm với Microsoft DirectX 7.1 và nhiều trò chơi mới: Internet Backgammon, Internet Checkers, Internet Hearts, Internet Reversi, Internet Spades, Spider Solitaire và Pinball. Phiên bản DirectX cuối cùng hỗ trợ Windows ME là DirectX 9.0c.

Chức năng hệ thống
System Restore giúp người dùng đưa hệ thống trở về một trạng thái đã sao lưu từ trước đó.
System File Protection đảm bảo các tập tin hệ thống không bị sửa đổi trái phép.
Compressed Folders: Xem một tập tin nén.ZIP dưới dạng một thư mục, đồng thời có thể giải nén các tập tin chứa trong đó, hoặc tạo các tập tin nén mới.
Help and Support: Tiện ích hỗ trợ người dùng với giao diện mới, thay cho các phiên bản HTML trong Windows 98 và 2000.
Automatic Updates tự động cập nhật các bản sửa lỗi và phần mềm hệ thống từ trang web Windows Update.
System Configuration Utility cho phép người dùng lấy các tập tin hệ thống từ đĩa cài đặt Windows ME để thay thế các tập tin bị hư hỏng.
SCANDISK được chạy ngay trong Windows sau khi tắt máy không đúng cách.
Internet Explorer phiên bản 5.5 với tính năng xem trước khi in.

Chức năng hỗ trợ cho người khuyết tật
On-Screen Keyboard là một bàn phím ảo trên màn hình, dùng để nhập liệu bằng chuột.
ClickLock (kéo thả không cần nhấn giữ chuột), ẩn con trỏ khi gõ phím, hiển thị vị trí con trỏ khi ấn Ctrl.
Con trỏ ký tự có thể được điều chỉnh cho dày hơn, giúp nó trở nên dễ nhìn hơn.
Nhiều tùy chọn tiếp cận hơn trong các ứng dụng Máy tính (Calculator) và Kính lúp (Magnifier).

Các tính năng bị loại bỏ
Chế độ DOS thực: Đây là thay đổi được biết đến nhiều nhất trong Windows ME. Theo Microsoft, việc loại bỏ chế độ này giúp cho Windows ME khởi động nhanh hơn. Người dùng có thể sử dụng đĩa cài đặt Windows ME hoặc đĩa khởi động Windows ME để truy cập chế độ DOS thực.
Một số tính năng dành cho người dùng doanh nghiệp bị loại bỏ, vì Windows ME được thiết kế để sử dụng trong gia đình.

Yêu cầu hệ thống

Cấu hình tối thiểu:
 Vi xử lý: Pentium 150 MHz
 Ổ cứng: 320 MB
 RAM: 32 MB

Cấu hình đề nghị
 Vi xử lý: Pentium II 300 MHz
 Ổ cứng: 2 GB
 RAM: 64 MB

Giới hạn dung lượng RAM vật lý
Windows ME hỗ trợ nhiều nhất 1.5 GB RAM.

Khả năng nâng cấp
Các thành phần của Windows Me có thể được nâng cấp hoặc các thành phần có thể cài đặt mới như sau:

 Internet Explorer 6 SP1 và Outlook Express 6 SP1
 Windows Media Player 9 Series
 MSN Messenger 7.0
 Windows Installer 2.0
 DirectX 9.0c (phiên bản tương thích mới nhất là từ tháng 10 năm 2007)
 Microsoft .NET Framework lên đến và bao gồm phiên bản 2.0 (2.0 SP1 và các phiên bản cao hơn không được hỗ trợ)
 Microsoft Visual C++ 2005 runtime
 Text Services Framework
 Một số thành phần khác như MSXML 3.0 SP7, Microsoft Agent 2.0, NetMeeting 3.01, MSAA 2.0, ActiveSync 3.8, WSH 5.6, Microsoft Data Access Components 2.81 SP1, WMI 1.5 và Speech API 4.0.
 Office XP là phiên bản cuối cùng của Microsoft Office tương thích với Windows Me.
 Microsoft Layer for Unicode có thể được cài đặt để cho phép các ứng dụng Unicode nhất định chạy trên hệ điều hành.

Chỉ trích
Windows ME đã bị nhiều người dùng chỉ trích vì sự thiếu ổn định. Thậm chí, một bài viết trên tạp chí PC World còn gọi Windows ME là "Mistake Edition" (phiên bản lỗi) và xếp vào vị trí thứ 4 trong danh sách 25 sản phẩm công nghệ tồi nhất mọi thời đại. Bài viết đã nói rằng "Không lâu sau khi Windows ME xuất hiện vào cuối năm 2000, nhiều người dùng đã báo cáo vấn đề khi cài đặt, chạy Windows ME, làm Windows ME gặp lỗi với phần mềm và phần cứng, và kể cả những lỗi làm cho hệ thống ngừng hoạt động." Do đó, hầu hết người dùng gia đình vẫn sử dụng Windows 98 Second Edition, trong khi một số chuyển sang Windows 2000 mặc dù phiên bản này hướng đến doanh nghiệp.

Tính năng khôi phục hệ thống (System Restore) đôi khi có thể khôi phục cả những virus, phần mềm độc hại mà trước đó người dùng đã gỡ bỏ, vì cách theo dõi các thay đổi của tính năng này còn khá đơn giản. Người dùng có thể gỡ bỏ phần mềm độc hại bằng cách tắt chức năng này, nhưng sẽ bị mất tất cả các điểm khôi phục hệ thống được tạo ra trước đó.

System Restore cũng có một lỗi khiến cho nó đánh dấu sai các điểm khôi phục được tạo ra sau ngày 8 tháng 9 năm 2001, dẫn đến việc quá trình khôi phục bị thất bại. Microsoft đã cho ra một bản cập nhật để sửa lỗi này.

Byron Hinson và Julien Jay, viết cho ActiveWin, đã có một cái nhìn đánh giá cao về hệ điều hành. Về việc loại bỏ chế độ DOS thực, họ đã lưu ý rằng "Việc loại bỏ DOS rõ ràng đã tạo ra sự khác biệt trong Windows Me về độ ổn định (hiện ít thấy Màn hình xanh chết chóc hơn nhiều) và tốc độ khởi động đã tăng lên rất nhiều." Trong một khuyến nghị về việc nâng cấp hệ điều hành cho người dùng Windows 95 và 98, họ đã nói rằng "Nếu Windows Me không phải là một hệ điều hành mang tính cách mạng thì rõ ràng Microsoft đã tập trung nỗ lực để làm cho nó thân thiện hơn, ổn định hơn và được đóng gói đầy đủ các tùy chọn đa phương tiện. Kết quả là tuyệt vời và các cải tiến được thêm vào thực sự đáng để chờ đợi." Các tính năng mới được bổ sung trong Windows Me cũng được khen ngợi và từ đó vẫn là một phần của các thế hệ Windows tiếp theo.

Vòng đời hỗ trợ
Microsoft ban đầu lên kế hoạch ngừng hỗ trợ Windows Me vào ngày 31 tháng 12 năm 2004. Tuy nhiên, để người tiêu dùng có thêm thời gian chuyển sang các phiên bản Windows mới hơn, đặc biệt là ở các thị trường đang phát triển hoặc mới nổi, Microsoft đã quyết định mở rộng hỗ trợ cho đến ngày 11 tháng 7 năm 2006. Tất cả các hỗ trợ cho Windows ME kết thúc vào ngày 11 tháng 7 năm 2006 cùng với Windows 98. Theo Microsoft, đây là những phiên bản Windows đã lỗi thời và sử dụng chúng có thể gây ra nhiều nguy hiểm về bảo mật cho người dùng.

Vào năm 2011, Microsoft đã gỡ bỏ trang web cập nhật cho Windows Me. Vào tháng 7 năm 2019, Microsoft thông báo việc ngừng dịch vụ Microsoft Internet Games trên Windows Me và XP vào ngày 31 tháng 7 năm 2019.

Liên hệ với các phiên bản Microsoft Windows khác
Nhiều ứng dụng cũ, đặc biệt là các trò chơi, chỉ có thể chạy được trên Windows ME mà không chạy được trên Windows 2000. Tuy nhiên với chế độ tương thích (Compatibility Mode) trên Windows XP, người dùng có thể sử dụng được các phần mềm trên.

Windows ME không có bất kỳ gói dịch vụ nào, và là hệ điều hành Windows cuối cùng được xây dựng trên nhân Windows 9x và MS-DOS.

Tham khảo

Microsoft Windows
Hệ điều hành
Phần mềm năm 2000


title: 3039 Yangel

text:
3039 Yangel (1978 SP2) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 16 tháng 9 năm 1978 bởi L. Zhuravleva ở Nauchnyj. Nó được đặt theo tên the missile designer Mikhail Yangel.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 3039 Yangel

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1978


title: Conoderus planatus

text:
Conoderus planatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Schwarz miêu tả khoa học năm 1906.

Chú thích

Tham khảo

Conoderus


title: Harrisomyia

text:
Harrisomyia là một chi ruồi trong họ Limoniidae. Các loài trong chi này phân bố ở New Zealand.

Các loài
H. bicuspidata Alexander, 1923
H. terebrella Alexander, 1932

Chú thích

Tham khảo

Limoniidae


title: Olivella floralia

text:
Olivella floralia là một loài ốc biển cỡ nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Olivellidae, họ ốc ôliu nhỏ.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Olivella


title: Tipula jaennickeana

text:
Tipula jaennickeana là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Moncheaux

text:
Moncheaux là một xã ở trong tỉnh Nord ở miền bắc nước Pháp. Xã này có diện tích 4,97 kilômét vuông, dân số năm 1999 là 1315 người. Xã nằm ở khu vực có độ cao trung bình 75 mét trên mực nước biển.

Xem thêm
Xã của tỉnh Nord

Tham khảo

 INSEE commune file

Xã của Nord


title: Mua lại cổ phần

text:
Mua lại cổ phần là một trong những biện pháp nhằm tăng cường kiểm soát công ty và tăng giá cổ phần đã được bậc thầy đầu tư cổ phiếu Warren Buffett đề cập đến nhiều lần, được đưa vào các giáo trình tài chính doanh nghiệp và đưa vào điều lệ của tất cả các công ty cổ phần.

Tác dụng của việc mua lại cổ phần
Tác dụng đầu tiên có thể thấy là làm gia tăng lợi nhuận cho nhà đầu tư đang nắm giữ cổ phiếu đó. Công ty chỉ mua lại cổ phần khi kết quả kinh doanh tốt và dư giả tiền mặt. Việc mua lại cổ phần sẽ giới hạn số cổ đông được chia cổ tức, làm cho số cổ tức được chia tăng lên, tức lợi nhuận trên mỗi cổ phần (EPS) cũng tăng lên.

Nhìn từ góc độ kỹ thuật, việc mua lại sẽ giúp cải thiện một số chỉ số tài chính cơ bản của công ty. Mua lại sẽ làm giảm lượng tiền mặt, trong khi đó tiền mặt cũng chính là một tài sản, điều này dẫn đến suất sinh lợi trên tổng tài sản (ROA) tăng lên đáng kể.

Nếu cùng lúc nhiều công ty niêm yết mua lại cổ phiếu sẽ làm giảm đáng kể khối lượng cổ phiếu đang lưu hành, từ đó giảm áp lực pha loãng cổ phiếu do các đợt phát hành cổ phiếu ồ ạt gây ra. Điều này có thể góp phần hữu hiệu giảm bớt nguồn cung chứng khoán trên thị trường nói chung, làm giá cổ phiếu có xu hướng tăng lên.

Do các tác động trên, thực tế còn nảy sinh cả tác động tốt về mặt tâm lý với nhà đầu tư khi có tin về việc mua lại cổ phần. Diễn biến trên thị trường chứng khoán Việt Nam trong tháng 8/2008 đã chứng minh điều đó.

Mua lại cổ phần theo quyết định của Công ty
Thông thường, một công ty có quyền mua lại không quá 30% tổng số cổ phần phổ thông đã bán, một phần hoặc toàn bộ cổ phần loại khác đã bán theo quy định sau đây:

 Hội đồng quản trị nếu có quyết định mua lại cổ phần thường sẽ quyết định giá và các điều lệ sẽ không cho phép mua lại quá 10% tổng số cổ phần của từng loại đã được chào bán trong mỗi 12 tháng. Trong nhiều trường hợp khác, việc mua lại cổ phần sẽ do Đại hội đồng cổ đông quyết định. Đối với các công ty niêm yết, việc này còn phải công bố rộng rãi trước công chúng.
 Hội đồng quản trị bao giờ cũng quyết định giá mua lại đối với các cổ phần phổ thông và giá mua lại không được cao hơn giá thị trường tại thời điểm mua lại, trừ trường hợp có các thỏa thuận đặc biệt qua các giao dịch thỏa thuận. Đối với loại cổ phần khác thì giá mua lại không được thấp hơn giá thị trường.
 Công ty cũng có thể mua lại cổ phần của từng cổ đông; tương ứng với tỷ lệ cổ phần của họ trong công ty đó. Quyết định mua lại cổ phần của công ty thường phải được thông báo bằng phương thức đảm bảo đến được tất cả các cổ đông kể từ ngày quyết định đó được thông qua.

Thông báo này phải có tên, địa chỉ trụ sở chính của công ty, tổng số cổ phần và loại cổ phần được mua lại, giá mua lại, hoặc nguyên tắcđịnh giá mua lại, thủ tục và thời hạn thanh toán, thủ tục và thời hạn để cổ đông chào bán cổ phần của họ cho công ty.

Cổ đông đồng ý bán lại cổ phần, theo quy định thường thấy phải gửi bản chào bán cổ phần của mình bằng phương thức bảo đảm đến được công ty trong thời hạn 30 ngày, kể từ ngày thông báo. Chào bán phải có họ tên, địa chỉ thường trú, số giấy chứng minh nhân dân, hộ chiếu hoặc chứng thực cá nhân hợp pháp khác đối với cổ đông sáng lập là cá nhân; tên, địa chỉ thường trú, quốc tịch, số quyết định thành lập hoặc số đăng ký kinh doanh đối với cổ đông là tổ chức; số cổ phần sở hữu và số cổ phần chào bán; phương thức thanh toán; chữ ký của cổ đông hoặc người đại diện theo pháp luật của công ty. Công ty chỉ mua lại cổ phần được chào bán trong thời hạn nói trên.

Điều kiện thanh toán và xử lý các cổ phần được mua lại

 Công ty thường sẽ chỉ được quyền thanh toán cổ phần được mua lại cho cổ đông theo các quy định riêng của công ty đó và với điều kiện nếu ngay sau khi thanh toán hết số cổ phần được mua lại, công ty vẫn đảm bảo thanh toán đủ các khoản n và nghĩa vụ tài chính khác.
 Cổ phần được mua lại theo quy định được coi là cổ phần thu về và thuộc số cổ phần được quyền chào bán.
 Để đảm bảo an toàn, cổ phiếu xác nhận quyền sở hữu cổ phần đã được mua lại phải được tiêu hủy ngay sau khi cổ phần tương ứng đã được thanh toán đủ. Chủ tịch Hội đồng quản trị và Giám đốc, Tổng giám đốc phải liên đới chịu trách nhiệm về thiệt hại do không tiêu huỷ hoặc chậm tiêu huỷ cổ phiếu gây ra đối với công ty.
 Sau khi thanh toán hết số cổ phần mua lại, nếu tổng giá trị tài sản được ghi trong sổ kế toán của công ty giảm hơn 10% thì công ty phải thông báo cho tất cả các chủ nợ biết trong thời hạn mười lăm ngày, kể từ ngày thanh toán hết số cổ phần mua lại.

Các trường hợp mua lại cổ phần đã được biết đến

Warren Buffett đã nhiều lần cho mua lại cổ phần của các công ty ông lãnh đạo.

Ngày 6/7/2001, RadioShack cho biết, vụ mua bán này cho phép công ty giành lại toàn bộ cổ phần 25% (88 triệu USD) của Microsoft trong website Radioshack.com. Tuy vậy, hai công ty vẫn tiếp tục hợp tác trong lĩnh vực tiếp thị, giúp khách hàng của RadioShack dùng thử các chương trình và sản phẩm trực tuyến của Microsoft trên site RadioShack.com.

Warren Buffett, với tư cách là đại cổ dông của nhiều công ty lớn đã nhiều lần khuyến khích các công ty mua lại cổ phần của mình trên thị trường chứng khoán.

Tại Việt Nam, việc mua lại cổ phần được quy định trong Luật doanh nghiệp, tuy nhiên, vì chưa hiểu rõ tác động của hành vi tài chính này nên chưa có nhiều công ty thực hiện. Với riêng ngành ngân hàng, theo công văn ban hành vào 7/8/2008 của Ngân hàng Nhà nước, các ngân hàng thương mại cổ phần cũng được quyền tự mua lại cổ phiếu của chính mình.

Các ngân hàng thương mại cổ phần với tư cách là các công ty cổ phần đã đăng ký trở thành công ty đại chúng có quyền mua lại cổ phiếu của chính mình. Việc mua cổ phiếu này được thực hiện theo quy định của Bộ Tài chính.

Liên kết ngoài
Các ngân hàng thương mại có thể mua lại cổ phiếu của mình

Chú thích

Kinh doanh
Tài chính
Đầu tư


title: Radinacra

text:
Radinacra là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Hiện tại nó được coi là đồng nghĩa của Athetis.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Acronictinae


title: SVG

text:
SVG (viết tắt của Scalable Vector Graphics) là một ngôn ngữ đánh dấu (markup language) XML và dùng để miêu tả các hình ảnh đồ họa véc tơ hai chiều, tĩnh và hoạt hình, thường dành cho ứng dụng trên các trang mạng. SVG thuộc tiêu chuẩn mở và được quản lý bởi tổ chức World Wide Web Consortium, một tổ chức quản lý nhiều chuẩn khác như HTML, XHTML... Các tập tin có đuôi ".svg" được mặc định hiểu là tập tin SVG. SVG có thể phóng to thu nhỏ mọi kích cỡ mà không giảm chất lượng hình ảnh. Vì thế, nó được dùng nhiều trong các bản đồ, sơ đồ.

Đối thủ chính của SVG là Macromedia Flash, nhưng Macromedia Flash không phải là một chuẩn mở.

Ưu điểm
Vì là định dạng đồ họa vectơ, lợi điểm của SVG là khả năng hiển thị tốt ở mọi kích cỡ và độ phân giải. Với một kích thước tương tự, một tập tin SVG có thể chứa nhiều thông tin hơn là một tập tin định dạng nhị phân khác (GIF, PNG,...).

SVG là một chuẩn mở, nó cho phép việc tùy biến theo mục đích sử dụng một cách dễ dàng. Các hình ảnh SVG có thể được dễ dàng sửa chữa và phát triển sau này, khác với đồ họa mảng thường là sản phẩm cuối cùng của các xử lý ảnh, không chứa mã nguồn các lớp ảnh.

Các tập tin SVG ở dạng văn bản, việc chỉnh sửa có thể thực hiện bằng các trình soạn thảo đơn giản nhất.

Nhược điểm
SVG là ngôn ngữ không được thiết kế để sửa chữa trực tiếp trên mã nguồn. Để tạo ra các hình ảnh SVG nói chung, cần dùng các công cụ hỗ trợ.

Dù SVG có thể là một lựa chọn cho hình ảnh của các trang mạng trong tương lai không xa, nó vẫn còn khá mới mẻ và cần sự hỗ trợ từ các trình duyệt mạng. Hiện nay Firefox đã hỗ trợ tương đối đầy đủ cho SVG, tuy nhiên Internet Explorer 8 và một số trình duyệt khác cần có plug-in đặt riêng lẻ.

Trình duyệt và phần mềm hỗ trợ
Sự phổ biến của SVG trên mạng mới ở giai đoạn bắt đầu. Lý do là các đồ họa mảng đã là thói quen khó bỏ.

Một số wiki đã thử cho phép người sử dụng thay đổi trực tiếp mã SVG để sửa hình ảnh, tuy nhiên lợi ích từ việc này hiện còn hạn chế. Hiện Wikipedia chỉ hỗ trợ hiển thị định dạng SVG. Tuy nhiên việc truyền lên các tập tin SVG cho Wikipedia được khuyến khích do chúng có mã nguồn mở, giúp dễ dàng được sửa chữa và phát triển sau này, khác với đồ họa mảng thường là sản phẩm cuối cùng của các xử lý ảnh, không chứa mã nguồn các lớp ảnh.

Plugin
Một số trình duyệt, như Internet Explorer, cần plugin để hiển thị hình ảnh ở định dạng SVG.
Các plug-in hỗ trợ SVG như:
 Adobe SVGViewer
 Corel SVGViewer
 Java-based SVG toolkit

Hỗ trợ trực tiếp
 Trình duyệt Opera từ phiên bản 8.0 Beta 3 trở đi hỗ trợ SVG 1.1 Tiny.
 Trình duyệt Mozilla Firefox từ phiên bản 1.5 Beta 1 hỗ trợ không đầy đủ cho SVG 1.1 Full.
 Trình duyệt Amaya hỗ trợ một phần SVG.
 Trình duyệt Konqueror có hỗ trợ tương đối đầy đủ qua plugin KSVG. Phiên bản 2 của plugin này sắp được cho vào hỗ trợ trực tiếp trong trình duyệt.
 Trình duyệt Safari cũng sắp dùng KSVG cho hỗ trợ trực tiếp.
 Batik SVG Toolkit có thể được dùng trong các chương trình Java để hiện thị hay xử lý hình ảnh SVG.

Trên các phương tiện di động

Ikivo và Bitflash hỗ trợ dùng SVG trên điện thoại di động. Bitflash và Intesis có thể dùng cho PDA. Macromedia Flash Lite của Macromedia có thể hỗ trợ SVG Tiny từ phiên bản 1.1.

Công cụ
 Các phần mềm xử lý đồ họa véc tơ như Adobe Illustrator hay Corel Draw đều hỗ trợ xuất và nhập dưới định dạng SVG.
 OpenOffice.org Draw từ phiên bản 1.1 có thể xuất tập tin SVG. Từ Draw 2.0, có thêm plugin nhập SVG.
 Inkscape, một phần mềm mã nguồn mở cho nhiều hệ điều hành xử lý đồ họa véc tơ, dùng định dạng mặc định SVG. Sodipodi một phần mềm tổ tiên của Inkscape, vẫn đang được phát triển.
 Skencil một phần mềm mã nguồn mở xử lý đồ họa véc tơ khác, cũng xuất và nhập SVG.
 SVGmaker tạo tập tin SVG từ các trình thông thường trong Windows.
 Sketsa  là một phần mềm xử lý SVG có bản quyền.

Ví dụ
    <?xml version="1.0" standalone="no" ?>
    <!DOCTYPE svg PUBLIC "-//W3C//DTD SVG1.1//EN" "http://www.w3.org/Graphics/SVG/1.1/DTD/svg11.dtd">
    <svg width=100% height=100% version="1.1" xmlns="http://www.w3.org/2000/svg/">
        <circle cx="50" cy="50" r="50" stroke="yellow" stroke-width="3" fill="blue" />
    </svg>

Xem thêm
 Hỗ trợ SVG ở Wikipedia

Tham khảo

Liên kết ngoài

Chính thức
 W3C SVG
 SVG.org - Cộng đồng SVG
 SVG Wiki - Wiki của SVG
 SVGX

Phần mềm
 Inkscape -
 Adobe SVG Plugin
 Mozilla SVG
 ksvg
 Sketsa
 BitFlash
 Chuyển sang định dạng SVG
 ASCIISvg, Javascript để vẽ hình SVG

Thư viện
 SVG Salamander
 librsvg
 SVG Perl

Hướng dẫn
 Pike's SVG Tutorial
 SVGBasics
 SVG Tutorial from W3School

Các hình ảnh SVG
 Open Clip Art Library
 Sodipodi Clipart Page
 GNOME themes extras package
 Crystal Icons
 Gartoon Icons Theme
 BlueSphere Icon Theme

XML
Định dạng tập tin hình ảnh
Đồ họa vector
Tiêu chuẩn của W3C
Định dạng tập tin
Định dạng mở


title: Wonsheim

text:
Wonsheim là một đô thị thuộc huyện Alzey-Worms, bang Rheinland-Pfalz, Đức. Đô thị này có diện tích 8,79 km².

Tham khảo

Xã của bang Rheinland-Pfalz
Xã và đô thị ở huyện Alzey-Worms


title: Tipula doaneiana

text:
Tipula doaneiana là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng sinh thái Nearctic.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Đền Hai Bà Trưng (Đồng Nhân)

text:
Đền Hai Bà Trưng, còn gọi là Đền Đồng Nhân, là một ngôi đền thờ Hai Bà Trưng tọa lạc tại phường Đồng Nhân, quận Hai Bà Trưng, thành phố Hà Nội. Hiện nay, đền Hai Bà Trưng nằm trên cùng một khuôn viên với hai di tích khác là chùa Viên Minh và đình Đồng Nhân, tạo thành Cụm di tích Đền – Chùa – Đình Hai Bà Trưng được Thủ tướng Chính phủ công nhận là di tích quốc gia đặc biệt vào ngày 31 tháng 12 năm 2019.

Thần tích thành lập
Vào đời Lý Anh Tông, niên hiệu Đại Định thứ ba (1142) có pho tượng đá nổi trên dòng Nhị Hà, tỏa sáng cả một đoạn sông, thuyền bè không dám đến gần. Vua Anh Tông biết chuyện, sai người ra đón rước nhưng không được. Theo ý của các bô lão, người ta lấy vải đỏ buộc vào tượng, làm lễ rồi rước vào. Đó là một pho tượng cao lớn, đầu đội mũ trụ, thân mặc áo giáp, hai tay chỉ lên trời, một chân quỳ, một chân ngả ra. Tương truyền, pho tượng đá ấy là do khí thiêng của Hai Bà Trưng hóa thành sau khi tự vẫn trên sông Hát.

Vua cho dựng đền thờ Hai Bà Trưng ở ngay khu đất bãi sông của làng Đồng Nhân. Đến năm Gia Long thứ 18 (1819), do đất bị xói lở, dân làng phải dời ngôi đền tới khu Cựu Võ Sở của triều Lê ở thôn Hương Viên, nhưng vẫn giữ tên đền cũ. Làng Đồng Nhân khi đó thuộc huyện Thanh Trì, tỉnh Hà Đông. Từ ngày 17-7-1914, nơi đây chính thức được sáp nhập vào địa phận Hà Nội.

Từ nhiều thế kỷ qua, nơi đây đã trở thành ngôi đền thờ Hai Bà Trưng linh thiêng bậc nhất ở kinh đô Thăng Long.

Đền được công nhận là Di tích Lịch sử - Văn hoá từ năm 1962.

Vị trí

Đền thờ Hai Bà Trưng nằm ở số 12 phố Hương Viên, phường Đồng Nhân, quận Hai Bà Trưng, Hà Nội. Trước mặt đền có hồ bán nguyệt, đường vào qua bốn cột trụ gạch đồ sộ, cây cối sum sê, bên trái là khoảng sân rộng, dưới bóng đa cổ thụ có tấm bia đá đặt trên lưng rùa. Văn bia do Dương Duy Thanh (1804-1861), đốc học Hà Nội soạn năm 1848.

Trong đền có tượng Hai Bà, bà chị Trưng Trắc mặc áo vàng, bà em Trưng Nhị mặc áo đỏ, đầu đội mũ phù dung, tượng to hơn người thật, tay giơ cao trước mặt như đang hiệu triệu quần chúng. Hai bên là tượng 12 nữ tướng đã theo Hai Bà khởi nghĩa đánh đuổi Tô Định, rửa nhục nước, trả thù chồng, thu lại 65 thành trì ở Lĩnh Nam vào mùa xuân năm 40.

Bên trái đền có ngôi chùa Viên Minh thờ Phật, cũng là ngôi chùa cổ.

Liên quan
Ngày 4 tháng 4 năm 1926, nhân dân Hà Nội đã tổ chức lễ truy điệu nhà chí sĩ yêu nước Phan Chu Trinh, kích động tinh thần đoàn kết chống Pháp tại sân đền Đồng Nhân này.

Chú thích

Liên kết ngoài

Trang Web TP Hà Nội

Hai Bà Trưng
Hai Bà Trưng (quận)


title: Laccophilus carbonelli

text:
Laccophilus carbonelli là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Guignot miêu tả khoa học năm 1957.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Laccophilus


title: 371

text:
Năm 371 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 371


title: Anthophora desertorum

text:
Anthophora desertorum là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Gussakovsky mô tả khoa học năm 1935.

Chú thích

Tham khảo

Anthophora
Động vật được mô tả năm 1935


title: Longeaux

text:
Longeaux  là một xã thuộc tỉnh Meuse trong vùng Grand Est đông nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 240 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Meuse


title: Xanthopenthes horaki

text:
Xanthopenthes horaki là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Schimmel miêu tả khoa học năm 1999.

Chú thích

Tham khảo

Xanthopenthes


title: Ethapur

text:
Ethapur là một thị xã panchayat của quận Salem thuộc bang Tamil Nadu, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Ethapur có dân số 10.054 người. Phái nam chiếm 50% tổng số dân và phái nữ chiếm 50%. Ethapur có tỷ lệ 67% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 75%, và tỷ lệ cho phái nữ là 59%. Tại Ethapur, 11% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Tamil Nadu


title: Times Higher Education

text:
Times Higher Education (viết tắt là THE), trước đây có tên là The Times Higher Education Supplement (THES), là một tạp chí báo cáo cụ thể về tin tức và các vấn đề liên quan đến giáo dục đại học.

Sở hữu
TPG Capital đã mua lại TSL Education từ Charterhouse trong một thỏa thuận mua bán trị giá 400 triệu bảng vào tháng 7 năm 2013 và đổi tên thành TSL Education, trong đó Times Higher Education nằm trong hợp đồng, với tên gọi TES Global. Việc mua lại của TPG đánh dấu lần thay đổi quyền sở hữu thứ ba trong vòng chưa đầy một thập kỷ đối với Times Higher Education, công ty trước đây thuộc sở hữu của News International trước khi được mua lại bởi Exponent Private Equity vào năm 2005.

Vào tháng 3 năm 2019, nhóm cổ phần tư nhân Inflexion Pvt. Equity Partners LLP đã mua lại Times Higher Education từ TPG Capital, trở thành chủ sở hữu thứ tư của THE sau 15 năm. Sau khi được nhóm cổ phần tư nhân mua lại, Times Higher Education được coi là một thực thể độc lập khỏi TES Global. Khoản đầu tư được thực hiện bởi các quỹ mua lại thị trường trung bình chuyên dụng của Inflexion.

Cố vấn độc quyền cho việc mua lại Inflexion là Houlihan Lokey, một công ty đầu tư trước đây đã hỗ trợ một số nhóm cổ phần tư nhân mua lại các tổ chức giáo dục vì lợi nhuận. Sau khi mua lại, Houlihan Lokey cho biết rằng ban lãnh đạo Times Higher Education hiện tại sẽ làm việc để đáp ứng nhu cầu về dữ liệu và các sản phẩm xây dựng thương hiệu, đồng thời xem xét việc bán chéo cho các khách hàng hiện tại.

Lịch sử
Từ số đầu tiên của tạp chí vào năm 1971 cho đến năm 2008, The Times Higher Education Supplement (THES) đã được xuất bản dưới dạng báo, và liên kết với tờ The Times. Vào ngày 10 tháng 1 năm 2008, nó được cơ cấu lại như một tạp chí. Tạp chí được xuất bản bởi TES Global, cho đến tháng 10 năm 2005, khi trở thành một phần của News International. Tạp chí được biên tập bởi John Gill. Phil Baty là tổng biên tập và chịu trách nhiệm đưa tin quốc tế. Ông cũng là biên tập viên của Bảng xếp hạng các trường đại học thế giới của tạp chí.

Tạp chí có một chuyên mục châm biếm hư cấu được viết bởi Laurie Taylor, mang tên "Poppletonian", phản ánh về cuộc sống tại Đại học Poppleton hư cấu.

Năm 2011, Times Higher Education đã được Hiệp hội các nhà xuất bản chuyên nghiệp trao tặng danh hiệu "Tạp chí Doanh nghiệp hàng tuần của năm" và "Thương hiệu Doanh nghiệp Truyền thông của Năm".

Vào năm 2019, có tin đồn rộng rãi rằng Elsevier, người đã hợp tác với THE trong việc biên soạn bảng xếp hạng trường đại học của họ, đang có kế hoạch tiếp quản Times Higher Education hoàn toàn.

Vào tháng 8 năm 2020, Times Higher Education đã công bố quan hệ đối tác với cơ quan tuyển dụng SI-UK và nhà cung cấp chỗ ở Casita, báo hiệu sự gia nhập thị trường tuyển dụng sinh viên ở nước ngoài và nhà ở cho sinh viên.

Vào ngày 11 tháng 9 năm 2020, Studyportals có trụ sở tại Hà Lan thông báo rằng họ đã ký một thỏa thuận với Times Higher Education, theo đó khách truy cập sinh viên của trang web Times Higher Education sẽ được chuyển hướng đến nền tảng tuyển dụng sinh viên Studyportals bất cứ khi nào sinh viên xem xét các khóa học của các trường đại học mà THE xếp hạng trên bảng xếp hạng Đại học Thế giới của tạp chí.

Giải thưởng
Tạp chí tổ chức hai giải thưởng hàng năm, " Times Higher Education Awards" và "Times Higher Education Leadership and Management Awards" (Thelmas).

Tham khảo

Liên kết ngoài

Times Higher Education Supplement
Times Higher Education Supplement
Times Higher Education Supplement
Giáo dục đại học Vương quốc Liên hiệp Anh
Tạp chí Luân Đôn


title: Hiệp hội bóng đá Anguilla

text:
Hiệp hội bóng đá Anguilla () là tổ chức quản lý, điều hành các hoạt động bóng đá ở Anguilla.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Anguilla  trên trang chủ FIFA.

Anguilla
Bóng đá Anguilla


title: 3380 Awaji

text:
3380 Awaji (1940 EF) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 15 tháng 3 năm 1940 bởi Kulin, G. ở Budapest.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser 3380 Awaji

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1940


title: Thành Bộ

text:
Huyện tự trị dân tộc Miêu Thành Bộ () là một huyện tự trị được chỉ định cho người Miêu (H'Mông) thuộc địa cấp thị Thiệu Dương, tỉnh Hồ Nam, Trung Quốc.

Trấn
 Nho Lâm (儒林镇)
 Mao Bình (茅坪镇)
 Tây Nham (西岩镇)
 Tô Khẩu (丹口镇)
 Trường An Dinh (长安营镇)
 Ngũ Đoàn (五团镇)

Hương
 Tưởng Phường (蒋坊乡)
 Kim Tử (金紫乡)
 Uy Khê (威溪乡)
 Lan Dung (兰蓉乡)
 Bạch Mao Bình (白毛坪乡)
 Đinh Bình (汀坪乡)

Tham khảo

www.xzqh.org

Đơn vị cấp huyện Hồ Nam
Thiệu Dương


title: Leptocerus bheriensis

text:
Leptocerus bheriensis là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Chú thích

Leptocerus


title: Ubexy

text:
Ubexy là một xã ở tỉnh Vosges, vùng Grand Est, Pháp. Xã này có diện tích 5,01 km² dân số năm 1999 là 199 người. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 290 m trên mực nước biển.

Người dân địa phương danh xưng tiếng Pháp là Ubcéens.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 L'abbaye

Xã của Vosges


title: Flexible Memory Model

text:
Flexible Memory Model trong hệ điều hành là:

 Flexible Memory Model, mô hình quản lý bộ nhớ ảo mềm dẻo, sử dụng miền địa chỉ ảo hiệu quả hơn mô hình MMM
 Trong mô hình FMM của Symbian, 1 phân mảnh của miền địa chỉ ảo (trong bảng tra địa chỉ ảo ra địa chỉ vật lý của MMU) chỉ còn 4KB thay vì 1MB như trong MMM

Tham khảo

Hệ điều hành


title: Chiến dịch Rah-e-Nijat

text:
Chiến dịch Rah-i-Nijat là một chiến dịch của quân đội Pakistan chống lại Taliban và các thành phần phản loạn Hồi giáo tại khu vực Nam Waziristan thuộc Liên bang Chính phủ Khu Bộ tộc bắt đầu ngày 19 tháng 6 năm 2009; một cuộc hành quân trên bộ chính sau đó được tiến hành ngày 17 tháng 10. Nó là một phần của Chiến tranh tại Tây Bắc Pakistan. Pakistan phải đối đầu với cuộc thử thách quân sự lớn nhất nhắm vào phiến quân từ trước đến nay khi mở cuộc hành quân vào vùng sinh sống của bộ tộc thiểu số, nơi được coi là chỗ trú ẩn của al-Qaeda và Taliban để mở ra các cuộc tấn công vào Afghanistan cũng như các quốc gia Tây Phương.

Bối cảnh
Hàng trăm tay súng Hồi giáo đã chạy khỏi Afghanistan để vào ẩn náu trong khu vực bán tự trị của các bộ tộc sau khi quân đội Hoa Kỳ lật đổ chế độ Taliban tại Kabul vào cuối năm 2001.

Chính phủ Pakistan phải để ý đến vùng sinh sống của bộ tộc với cuộc hành quân mùa Hè nhắm vào thành phần Taliban tại vùng Swat, nơi từng được gọi là "Thụy Sĩ của Pakistan" vì có phong cảnh đẹp và những nơi nghỉ mát trên núi được du khách ưa thích. Thủ tướng Yousuf Raza Gilani vào đầu tháng 7 năm 2009 nói quân đội đã tiêu diệt thành phần quá khích, dù rằng các cuộc đụng độ lẻ tẻ vẫn tiếp tục xảy ra bên trong và ngoài thung lũng Swat. Có 1.800 phiến quân và hơn 166 binh sĩ chính phủ thiệt mạng trong vùng Swat, các quận láng giềng là Buner và Dir. Trận chiến cũng khiến cho khoảng 1,9 triệu người dân phải rời bỏ nhà cửa đi lánh nạn từ năm 2008, dù rằng gần 400.000 người đã trở về quê quán.

Từ tháng 4 năm 2009, quân đội Pakistan có cuộc hành quân trong vùng thung lũng Swat và khu vực chung quanh, nằm về phía Tây Bắc thủ đô Islamabad và hoàn tất vào cuối tháng 6. Có hơn 1.300 phiến quân bị hạ trong cuộc hành quân này, theo nguồn tin quân sự. Cuộc hành quân nhắm vào Mehsud sắp khai diễn sẽ làm cho các đồng minh Tây phương yên tâm hơn về tình hình Pakistan trong cuộc chiến chống al-Qaeda và Taliban ở Afghanistan. Toàn thể khu vực Waziristan từ trước đến lúc này vẫn được coi như an toàn khu của phiến quân và các chuyên gia quân sự nói rằng cuộc hành quân vào Nam Waziristan có thể đánh dấu một biến chuyển lớn lao cho al-Qaeda và các đồng minh của họ.

Vào tháng 5 năm 2009, quân đội Pakistan tái lập kiểm soát trong phần lớn khu vực thung lũng Swat. Sau đó, quân đội chính phủ dự định sẽ triển khai rộng cuộc hành quân đến vùng Nam Waziristan, nhắm vào cứ địa của lãnh đạo Taliban ở Pakistan, Baitullah Mehsud, một đồng minh thân cận với al-Qaeda.

Phong tỏa Nam Waziristan

Không kích
Vào thứ bảy 20 tháng 6, chính phủ Pakistan phái chiến đấu cơ thực hiệp các cuộc không tập vào vị trí ẩn náu của phiến quân trong vùng Nam Waziristan, với hơn 30 phiến quân bị giết trong khu vực sinh sống của bộ tộc nằm sát biên giới Afghanistan chỉ trong 24 giờ.

Mục đích của cuộc hành quân là để chặn Taliban sau khi nhóm này có những thắng thế trong vùng, gây nên mối lo cho an ninh trong tương lai của Pakistan, một quốc gia có võ khí nguyên tử và là đồng minh quan trọng của Hoa Kỳ, đang tìm cách tiêu diệt phiến quân và ổn định tình hình tại quốc gia láng giềng Afghanistan.

Trước khi cuộc hành quân toàn diện được khai diễn, các phi cơ chiến đấu đã khởi sự tấn công một số mục tiêu để giảm bớt sức kháng cự trong vòng mấy ngày trước đó. Theo một viên chức an ninh trong vùng, các phi cơ chiến đấu đã oanh tạc và phá hủy hai vị trí phiến quân ở Maula Khan Sarai, khu vực do phiến quân kiểm soát nằm về phía Đông của thủ phủ Wana trong vùng Nam Waziristan, Theo một viên chức tình báo, 15 phiến quân bị giết trong những cuộc tấn công này. Vào thứ sáu, 19 tháng 6, các phi cơ chính phủ hạ hơn 30 phiến quân trong các cuộc tấn công tại làng Barwand, Sarkawi và Kundsari ở Nam Waziristan. Ngày hôm sau, giới chức quân sự cũng nói có 32 phiến quân bị giết trong cuộc hành quân giải tỏa đoạn đường bị phiến quân ngăn chặn từ Sarwaki đến thị trấn Tanai.

Hạ sát phiến quân
Ngày 21 tháng 6, các phản lực cơ chiến đấu và trọng pháo liên tục bắn phá vị trí tình nghi ẩn náu của phiến quân tại hai thị trấn trong vùng Tây Bắc Pakistan, hạ sát 27 phiến quân, theo lời giới hữu trách. Ở các nơi khác trong vùng đang sôi động này, một đơn vị dân vệ bắn chết bảy người tinh nghi phiến quân. Trong lúc tình trạng bạo động lên cao, Tổng thống Asif Alil Zardari nói cả nước nay hỗ trợ cuộc chiến chống thành phần phiến quân.

Hai viên chức chính quyền địa phương, Iqbal Khan và Nawaz Khan, nói rằng các cuộc oanh tạc vào mục tiêu quanh thị trấn Salarzai đã làm thiệt mạng 13 phiến quân. Tại Charmang cạnh đó, hỏa lực pháo binh giết chết 14 phiến quân. Quân đội chính phủ đã mấy lần tấn công các mục tiêu quanh Charmang hồi tuần trước đó. Tại vùng Thượng Dir cạnh đó, một toán dân vệ đã giao tranh trong hai giờ liền với thành phần tình nghi phiến quân Taliban, hạ sát 7 và làm bị thương 1 người.

Ejaz Ahmed, chỉ huy trưởng cảnh sát ở vùng Thượng Dir, nói rằng cuộc giao tranh bắt đầu vào tối ngày 20 tháng 6 gần ngôi làng Patrak, cách thủ phủ Dir Khas chừng 7 cây số. Một số nhóm dân vệ đã được thành lập trong vùng Thượng Dir kể từ khi xảy ra một vụ nổ bom tại đền thờ Hồi Giáo hai tuần trước đó tình nghi do Taliban gây ra, làm thiệt mạng ít nhất 33 người. Quân đội đã gia tăng tuần tiễu và truy lùng thành phần Taliban còn lại vốn đã tìm cách mở rộng vùng kiểm soát của họ. Theo Ahmed, vài chục phiến quân đã bị dân vệ bao vây và hạ sát tại một số ngôi làng trong khi cảnh sát bố trí chặn đường rút lui. Thành phần Taliban bị giết ngày 20/6 đang tìm cách bỏ trốn khi bất ngờ đụng độ với toán dân vệ.

Trong một chỉ dấu cho thấy dân chúng địa phương ngày càng chán ghét Taliban, khoảng 1.600 thành viên bộ tộc ở vùng Thượng Dir đã hoàn toàn quét sạch các tay súng Taliban khỏi 3 ngôi làng, hạ sát ít nhất sáu phiến quân. Tổng thống Zardari nói quân đội thành công trong việc truy lùng phiến quân Taliban vì nay có sự hậu thuẫn của dân chúng. Trong bài diễn văn đọc vào dịp kỷ niệm sinh nhật thứ 56 của bà vợ quá cố, cựu Thủ tướng Benazir Bhutto, người bị ám sát 18 tháng trước đó, Zardari cho rằng "các cuộc hành quân trước đó không thành công vì không có được sự hỗ trợ của dân chúng."

Phi cơ chính phủ tấn công 'trung tâm bom tự sát'
Ngày 27 tháng 7, các trực thăng võ trang của quân đội chính phủ Pakistan hạ sát khoảng 20 phiến quân và phá hủy bốn căn cứ bí mật, kể cả một trung tâm huấn luyện khủng bố tự sát trong vùng Tây Bắc, nơi sinh sống của các bộ tộc thiểu số. Cuộc tấn công diễn ra tại vùng thung lũng Tirah, nằm cách Landi Kotal, thành phố chính trong vùng Khyber, chừng 35 cây số về phía Tây Nam và ngay trên đường tiếp vận chính yếu cho quân đội NATO tại Afghanistan.

"Các trực thăng quân đội đã xạ kích vị trí phiến quân vào trưa ngày Thứ Hai, hạ sát 20 phiến quân và phá hủy bốn nơi ẩn náu của chúng," một phát ngôn của lực lượng Biên phòng, Thiếu tá Fazal-ul-Rehman, cho báo chí biết. Ông cũng nói rằng những nơi này gồm cả một trại huấn luyện nơi phiến quân cũng dùng để đào tạo các tay khủng bố tự sát. Thiếu tá Fazal-ul-Rehman nói thêm các cuộc oanh kích được thực hiện sau khi có tin tình báo về các vị trí này.

Phiến quân Taliban giao tranh với bộ tộc
Các cuộc đụng độ giữa thành phần trung thành với lãnh tụ chỉ huy nhóm Taliban tại Pakistan, Baitullah Mehsud và phía thân chính quyền Pakistan trong khu vực sinh sống của bộ tộc tại vùng Tây Bắc làm ít nhất 70 tay súng thiệt mạng, theo hai viên chức tình báo và một cấp chỉ huy Taliban ngày 12/8/2009. Cuộc giao tranh xảy ra trong vùng Jandola, ngay bên ngoài cứ địa của Mehsud tại Nam Waziristan, giữa nhóm của Mehsud và lực lượng của Turkistan Bitani, một sứ quân bộ tộc liên kết với chính phủ, theo giới chức tình báo. Trong cuộc phỏng vấn dành cho AP, Bitani nói số thương vong đôi bên lên đến 90 người và hơn 40 căn nhà bị phá hủy, đụng độ xảy ra khi phía Mehsud tấn công vị trí của ông.

Cuộc giao tranh xảy ra một tuần sau khi hỏa tiễn bắn đi từ phi cơ không người lái của Hoa Kỳ tại Nam Waziristan giết chết Baitullah Mehsud. Nhưng một số cấp chỉ huy trong hàng ngũ Mehsud bác bỏ tin này, nói rằng Mehsud vẫn còn sống. Trong các cuộc chạm súng sau đó, phía Mehsud dùng tới hỏa tiễn, súng cối và súng cao xạ bắn vào làng Sura Ghar thuộc quyền kiểm soát của Bitani và kéo dài trong mấy tiếng đồng hồ. Quân đội Pakistan gửi trực thăng võ trang đến hỗ trợ cho Bitani, xạ kích khoảng 300 tay súng Taliban đang tấn công căn cứ của Bitani trên núi.

Cùng lúc, Hoa Kỳ ngày càng chú ý đến khu vực sinh sống của bộ tộc trong vùng đồi núi hẻo lánh vì là khu an toàn cho phiến quân chống chính quyền trên lãnh thổ Afghanistan chạy sang ẩn náu mỗi khi bị truy kích. Chính quyền Washington cũng lo ngại là phiến quân sẽ tạo thêm bất ổn cho chính phủ Islamabad, nhất là sau khi xảy ra việc các tay súng Taliban chiếm khu vực chỉ cách thủ đô khoảng 100 cây số. Hành động táo bạo của phiến quân tạo ra sự lo ngại về sự an toàn của võ khí nguyên tử tại quốc gia này.

Giai đoạn hai

Triển khai
Hoa Kỳ trong thời gian qua luôn thúc đẩy chính quyền Islamabad mở cuộc tấn công vào Nam Waziristan. Các hoạt động tấn công phá hoại của phiến quân xảy ra trên toàn lãnh thổ khiến hơn 175 người thiệt mạng tại quốc gia Pakistan có võ khí nguyên tử, vốn cũng tạo thêm áp lực lên quân đội, và cuộc hành quân chính thức khai diễn hai tuần lễ sau đó với mục đích nhổ sạch căn cứ phiến quân. Khoảng 150.000 dân trong vùng chạy khỏi nơi đây trong vài tháng trước đó sau khi quân đội dự định mở cuộc hành quân, tuy nhiên vẫn còn khoảng 350.000 dân nơi đây. Phát ngôn viên của phía Taliban xác nhận rằng họ tổ chức ba cuộc đột kích vào cơ sở an ninh cảnh sát ở thành phố Lahore ngày 15 tháng 10 khiến khoảng 30 người thiệt mạng cũng như vụ nổ xe bom tại một đồn cảnh sát ở Peshawar một ngày sau đó, gây tổn thất sinh mạng nặng nề. Các cuộc thăm dò dư luận cho thấy dân chúng Pakistan mạnh mẽ hậu thuẫn cuộc hành quân này, được quân đội khẳng định là sẽ giới hạn vào khu vực do lực lượng của cố thủ lĩnh Taliban tại Pakistan là Baitullah Mehsud chiếm giữ. Phiến quân kiểm soát khu vực rộng khoảng 3.310 cây số vuông, tức khoảng một nửa diện tích Nam Waziristan. Đây là cứ địa của thành phần trung thành với Mehsud.

Quân chính phủ tiến vào vùng al-Qaeda
Hơn 30.000 binh sĩ Pakistan tiến trên ba trục với sự hỗ trợ của oanh tạc cơ và trực thăng võ trang được huy động tham dự chiến dịch càn quét vùng an toàn của al-Qaeda và Taliban dọc theo biên giới Afghanistan ngày 17 tháng 10. Đây là thử thách lớn nhất của chính phủ Pakistan cho tới lúc này nhằm đối phó với tình trạng ngày càng lớn mạnh của phiến quân. Sau mấy tháng trời oanh tạc, các đơn vị bộ binh khởi sự tiến vào vùng Nam Waziristan từ mấy hướng khác nhau, với mục tiêu chính là hai căn cứ tại Ladha và Makeen. Chiến dịch hành quân dự trù sẽ kéo dài trong hai tháng. Theo quân đội, có 60 phiến quân bị hạ trong ngày đầu, với sáu binh sĩ chính phủ tử thương. Phía Taliban nói rằng gây ra "tổn thất nặng nề" cho quân chính phủ và đẩy lực lượng tấn công về lại căn cứ của họ.

Hai phe tuyên bố chiến thắng
Quân đội Pakistan và phía Taliban đều loan báo gây cho địch thủ nhiều tổn thất trong lúc các cuộc giao tranh kịch liệt vẫn tiếp diễn sang đến ngày thứ nhì của chiến dịch hành quân. Quân chính phủ được tung vào mặt trận này gặp nhiều khó khăn và tổn thất hơn ở vùng Thung lũng Swat, một khu vực khác trong vùng Tây Bắc mà phía chính phủ thành công trong việc tái chiếm từ phía phiến quân vào đầu năm 2009. Phiến quân chống trả mãnh liệt các hướng tiến quân của chính phủ và quân đội phần lớn sử dụng phi cơ và pháo binh nhắm vào các cao điểm do phiến quân chiếm giữ. Phiến quân dùng đại liên bắn vào trực thăng võ trang khiến chính phủ phải đưa phi cơ phản lực tới thả bom. Quân đội chính phủ phải đối đầu với khoảng 10.000 phiến quân địa phương và chừng 1.500 tay súng ngoại quốc, phần lớn đến từ vùng Trung Á.

Tiến gần căn cứ đầu não của Taliban
Địa thế đồi núi hiểm trở cùng sức kháng cự mãnh liệt của phiến quân làm chậm bước tiến của quân đội chánh phủ Pakistan trong vùng Nam Waziristan, ngày 21 tháng 10. Các trận đánh lớn xảy ra trên các ngọn đồi nhìn xuống Kotkai, nơi sinh quán của lãnh đạo Taliban tại Pakistan Hakimullah Mehsud và Qari Hussein, người được coi là thầy dạy các tay khủng bố tự sát, nhưng quân đội chưa đánh thẳng vào ngôi làng này. 15 phiến quân bị hạ sát trong các cuộc giao tranh, nâng tổng số phiến quân bị giết từ khi cuộc hành quân khai diễn lên 113 người. Có ba binh sĩ thiệt mạng, kể cả một sĩ quan, trong cuộc đụng độ quanh Kotkai.

Các phi cơ phản lực chiến đấu, trực thăng võ trang và trọng pháo tầm xa được sử dụng để tấn công vị trí Taliban ở Kotkai, Ladha và Makin, nhưng sức tiến của quân chính phủ bị chậm lại. Nhiều ngôi nhà trong làng mạc do Taliban kiểm soát là những lô cốt kiên cố với tường xi măng cốt sắt dày tới hai thước.

Chiếm ngôi làng của Hakimullah
Cuộc tấn công vào một vị trí chiến lược là làng Kotkai diễn ra trong mấy ngày liền với sự hỗ trợ của phi cơ và pháo binh nhằm giúp bộ binh chiếm ngự các cao điểm quanh nơi này. Kotkai có giá trị chiến lược vì nằm trên con đường dẫn đến cứ điểm chính của phiến quân tại Sararogha và cũng là quê nhà của lãnh tụ Taliban tại Pakistan Hakimullah Mehsud cùng phụ tá của ông ta. Sau 3 ngày bao vây, quân chính phủ chiếm được Kotkai ngày 24 tháng 10. Đây là thành quả lớn nhất về quân sự và tâm lý của quân đội kể từ khi tiến sâu vào cứ địa của phiến quân dọc theo biên giới Afghanistan. Cùng lúc, một hỏa tiễn, tình nghi từ phi cơ không người lái của Hoa Kỳ bắn đi, cũng hạ sát 22 người ở một nơi khác trong vùng Tây Bắc dọc theo biên giới với Afghanistan, nhưng có vẻ không giết được mục tiêu chính là chỉ huy cao cấp Taliban. Sau khi chiếm được, quân đội tháo gỡ mìn bẫy do phiến quân gài trong thành phố. Ngày 24 tháng 10, có thêm ba binh sĩ chính phủ thiệt mạng, nâng số tổn thất trong cuộc hành quân lên 23 người, với thêm 21 phiến quân bị giết, đưa con số thiệt hại của phiến quân sau tám ngày lên 163 người.

Tiến sát căn cứ quan trọng của Taliban
Ngày 31 tháng 10, các đơn vị quân đội Pakistan tiến sát hai căn cứ quan trọng của Taliban trong vùng Nam Waziristan, trong khi các phản lực cơ chiến đấu liên tục oanh kích nơi ẩn náu của địch quân và thủ tướng Pakistan nói họ không còn sự lựa chọn nào khác hơn là đánh tan địch quân. "Chúng tôi đang trong tình trạng chiến tranh," Thủ tướng Yousuf Raza Gilanii nói trong cuộc họp báo ở thành phố Peshawar, nơi xảy ra vụ nổ xe bom của phiến quân vài ngày trước đây làm thiệt mạng 117 người. "Giới lãnh đạo dân sự, quân sự và chính trị... chúng tôi đều đồng lòng là phải chiến đấu chống lại phiến quân. Chúng tôi không còn sự lựa chọn nào khác vì họ có ý chiếm lãnh đất nước này."

Có bảy binh sĩ thiệt mạng khi chiếc xe của họ bị trúng mìn trong khu vực bộ tộc Khyber, tình nghi do Taliban gài. Phi cơ chính phủ oanh tạc ba vị trí do lực lượng của lãnh tụ Taliban Hakimullah Mehsud kiểm soát trong khu vực bộ tộc Orakzail, làm thiệt mạng ít nhất tám phiến quân và làm bị thương một số người khác. Một cuộc oanh tạc khác, ở địa điểm cách đó 70 cây số và gần biên giới Afghanistan, làm thiệt mạng 7 phiến quân trong vùng thung lũng Kuram.

Tại Nam Waziristan, quân đội bao vây cứ địa quan trọng của Taliban ở Sararogha từ ba hướng và đến được khu vực bên ngoài thành phố Makin, nơi được coi là trung tâm đầu não của Taliban tại Pakistan. Chính phủ hạ sát được 33 phiến quân trong 24 giờ, khám phá một nơi chế tạo bom mìn và tịch thu nhiều võ khí. Quân chính phủ gặp sức phản ứng mạnh mẽ của phiến quân trong làng Kaniguram, nơi phải đánh chiếm từng căn nhà và đối phó với hỏa lực súng cối cũng như thành phần bắn tỉa khi lùng kiếm các phiến quân.

Tràn ngập cứ địa Taliban
Ngày 3 tháng 11, quân Pakistan tràn ngập Kaniguram, một cứ địa quan trọng khác của phiến quân, hạ sát 16 người và tìm cách củng cố quyền kiểm soát. Lực lượng chính phủ khởi sự việc thanh lọc khu vực Sararogha. Có 16 phiến quân và một binh sĩ chính phủ thiệt mạng trong các cuộc giao tranh tại thị trấn Sararogha. Trong 24 giờ có 21 phiến quân bị giết, nâng tổng số tổn thất lên 364 người kể từ khi cuộc hành quân khai diễn, theo các con số do quân đội Pakistan đưa ra. Phía chính phủ có tất cả 37 người thiệt mạng. Phiến quân cũng bắn sáu hỏa tiễn vào thị trấn Kanigurram, một cứ địa khác của Taliban và cũng là nơi trú ẩn của phiến quân Uzbek, bị quân đội chính phủ chiếm đóng ngày 2/11, nhưng không gây tổn thất nào về nhân mạng hay vật chất. Các đơn vị mở rộng vùng kiểm soát ra đến các sườn núi chung quanh.

Chiếm cứ địa phiến quân
Ngày 17 tháng 11, quân Pakistan chiếm được các căn cứ quan trọng nhất của phiến quân Taliban và phần lớn các thị trấn tại Nam Waziristan ví dụ như Sararogha và trong thời gian sắp tới sẽ bung rộng ra trong vùng đồi núi hiểm trở để truy lùng phiến quân đang ẩn náu. Các đơn vị chính phủ tiến chiếm các mục tiêu nhanh hơn dự định, chiếm giữ các trục giao thông quan trọng và các cứ địa của Taliban nhưng thành phần lãnh đạo phiến quân trốn thoát trong khi mở ra các vụ nổ bom tự sát gây nhiều thiệt hại nhân mạng ở các thành phố. Một số phiến quân có thể đã thoát khỏi vùng này nhưng nhiều người khác vẫn còn lẩn khuất quanh đây, theo phát ngôn viên quân sự chính phủ Pakistan, Thiếu tướng Athar Abbas. Quân đội tin rằng nhiều phiến quân vẫn còn đây. Họ ẩn náu trong khu vực đồng ruộng, rừng núi, lẩn vào làng mạc và trong các hang động. Sau khi kiểm soát hoàn toàn các trục lộ và các ngả đường giao thông, quân Pakistan tiếp tục truy lùng phiến quân trong vùng rừng núi, ở bất cứ nơi nào họ đang lẩn trốn.

Trong một điều cho thấy phiến quân tránh né giao tranh để khỏi bị tổn thất và quay trở lại sau này, lãnh tụ phiến quân Taliban tại thung lũng Swat, ở khu vực Tây Bắc thủ đô Islamabad nói với đài BBC rằng mình trốn sang được Afghanistan và trong thời gian ngắn sắp tới sẽ mở các cuộc tấn công nhắm vào quân chính phủ.

Chấm dứt
Ngày thứ Bảy, 12 tháng 12, quân Pakistan chấm dứt chiến dịch. Chiến dịch tiễu trừ này là cuộc hành quân lớn nhất của quân đội Pakistan từ nhiều năm. Tuy vậy, giới chức quân sự không thể xác định là họ có đạt được mục tiêu đề ra hay không. Quân Pakistan sau đó nhắm tới Orakzail. Theo quân đội Pakistan, có 589 phiến quân và 79 lính chính phủ thiệt mạng. Phiến quân trả đũa bằng cách mở ra các cuộc tấn công bằng bom khiến hàng trăm người, đa số là thường dân, thiệt mạng. Nhiều phiến quân chạy từ Nam Waziristan sang Orakzail, Bắc Waziristan và Kurram, cũng là các vùng sinh sống của bộ tộc thiểu số.

Dư âm
Pakistan có thể khai diễn một cuộc hành quân mới nhắm vào khu vực khác, nơi phiến quân chạy đến ẩn náu. Các cuộc tấn công nhắm vào các mục tiêu nhất định Nam Waziristan cũng có thể xảy ra, nếu cần thiết. Orakzail là cứ địa của Hakimullah Mehsud, lãnh tụ lực lượng Taliban tại Pakistan, và là khu trú ẩn của thành phần al-Qaeda cũng như các nhóm dân quân nổi dậy, và Hoa Kỳ muốn Pakistan tấn công vào khu vực này để không cho phiến quân dùng nơi đây làm bàn đạp đánh sang Afghanistan. Các đơn vị phòng vệ biên giới mở ra một số vụ tấn công vào phiến quân ở Orakzail từ cuối tháng 11 năm 2009. Phi cơ cũng được gọi đến để oanh tạc một số vị trí phiến quân. Tổng thống Hoa Kỳ Obama nói chiến thắng ở Afghanistan chỉ có thể đạt được với sự hợp tác mạnh mẽ của Pakistan và nỗ lực mạnh hơn nữa để tiêu diệt các an toàn khu của phiến quân trên lãnh thổ Pakistan.

Chú thích

Xung đột năm 2009
Pakistan 2009
Al-Qaeda
Tehrik-i-Taliban Pakistan
Waziristan
Hoạt động quân sự trong Chiến tranh Tây Bắc Pakistan
Hoạt động quân sự liên quan tới Pakistan
Hoạt động liên quan tới lực lượng đặc nhiệm Pakistan


title: Droisy, Eure

text:
Droisy  là một xã thuộc tỉnh Eure trong vùng Normandie miền bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Eure

Tham khảo

Xã của Eure


title: Bàscara

text:
Bàscara là một đô thị trong ‘‘comarca’’ Alt Empordà, Girona, Catalonia, Tây Bna Nha.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị ở Girona
Alt Empordà


title: Phú Long, Phú Tân (An Giang)

text:
Phú Long là một xã thuộc huyện Phú Tân, tỉnh An Giang, Việt Nam.

Địa lý
Xã Phú Long nằm ở phía bắc huyện Phú Tân, có vị trí địa lý:
 Phía đông giáp xã Phú Lâm
 Phía tây giáp các xã Phú Hiệp và Hòa Lạc
 Phía nam xã Phú Thành
 Phía bắc giáp thị xã Tân Châu.

Xã có diện tích 19,02 km², dân số năm 2019 là 5.042 người, mật độ dân số đạt 265 người/km².

Hành chính
Xã Phú Long được chia thành 3 ấp: Long Hậu, Phú Đông và Phú Tây.

Lịch sử
Xã Phú Long được thành lập vào ngày 12 tháng 1 năm 1984 trên cơ sở tách ấp Long Hậu của xã Long Sơn và phần lớn đất của ấp Phú Thượng thuộc xã Phú Thành.

Ngày 24 tháng 8 năm 2009, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 40/NQ-CP. Theo đó:
Điều chỉnh 160 ha diện tích tự nhiên và 211 người của xã Phú Long về xã Long Phú, huyện Tân Châu quản lý
Điều chỉnh 319 ha diện tích tự nhiên và 455 người của xã Phú Vĩnh, huyện Tân Châu về xã Phú Long quản lý

Sau khi điều chỉnh địa giới hành chính, xã Phú Long còn lại 1.907 ha diện tích tự nhiên và 4.863 người.

Chú thích

Tham khảo


title: Heek

text:
Heek là một đô thị ở huyện Borken, trong Nordrhein-Westfalen, Đức. Đô thị này tọa lạc gần biên giới với Hà Lan, khoảng 20 km về phía đông nam của Enschede.

Tham khảo


title: 25 tháng 7

text:
Ngày 25 tháng 7 là ngày thứ 206 (207 trong năm nhuận) trong lịch Gregory. Còn 159 ngày trong năm.

Sự kiện
306 – Constantinus Đại đế được đội quân của mình tôn làm hoàng đế La Mã sau khi Constantius Chlorus từ trần.315 – The Arch of Constantine is completed near the Colosseum in Rome to commemorate Constantine I's victory over Maxentius at the Milvian Bridge.
315 - Khải hoàn môn Constantinus được hoàn thành gần Đấu trường La Mã tại Rome để ghi dấu chiến thắng của Constantine I trước Maxentius tại cầu Milvian.
677 - Cao điểm của trận chiếm đóng thành phố Thessalonica của Đế quốc Byzantine do người Slav tiến hành.
710 – Dưới áp lực của công chúa Thái Bình, Đường Duệ Tông phục vị hoàng đế triều Đường khi được cháu là Đường Thương Đế thiện vị.
918 – Sau khi lật đổ Quốc vương Cung Duệ của Thái Phong, Vương Kiến lên ngôi vương, đặt quốc hiệu là Cao Ly.
1261 – Quân Nicaea dưới quyền chỉ huy của Alexios Strategopoulos tái chiếm Constantinopolis từ quân La Tinh, Đế quốc Đông La Mã được trung hưng.
1603 – Quốc vương James VI của Scotland đăng quang ngôi vị quốc vương Anh, trở thành James I của Anh, Vương quốc Anh và Vương quốc Scotland tiến vào một liên minh cá nhân.
1652 - Nikon nhậm chức Thượng phụ Moskva và toàn nước Nga của Giáo hội Chính thống giáo Nga.
1894 – Hải quân Nhật Bản và Đại Thanh giao chiến trong trận Phong Đảo ở Nha Sơn thuộc Triều Tiên, mở đầu Chiến tranh Thanh-Nhật
1957 – Nước Cộng hòa Tunisia được công bố thành lập.
2011 – Trương Tấn Sang được bầu lên làm Chủ tịch nước Cộng hoà Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam
2007 – Pratibha Patil tuyên thệ nhậm chức tổng thống của Ấn Độ, trở thành người phụ nữ đầu tiên giữ chức vụ này.

Sinh
 1905: Nhất Linh - Nguyễn Tường Tam, nhà văn, nhà chính trị Việt Nam nổi tiếng
 1914 - Vũ Văn Mẫu, Thủ tướng, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Việt Nam Cộng hòa (Mất 1998)
 1947: Rodríguez Saá tổng thống Argentina
 1978: Bé gái Louise Brown là người đầu tiên trên thế giới được sinh ra bằng phương pháp thụ tinh trong ống nghiệm tại Anh Quốc. Mở ra cơ hội lớn lao cho các cặp vợ chồng hiếm muộn của bác sĩ Patrick Steptoe và tiến sĩ Robert Edwards. Song cũng không tránh khỏi chỉ trích của các tổ chức như tòa thánh Vatincan...

Mất
I.Quốc vương Louis Bonaparte mất ngày 25 tháng 7 năm 1846

Những ngày lễ và kỷ niệm

Tham khảo

Tháng bảy
Ngày trong năm


title: Bousignies-sur-Roc

text:
Bousignies-sur-Roc là một xã ở tỉnh Nord trong vùng Hauts-de-France, Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Nord

Tham khảo

 INSEE commune file

Bousigniessurroc


title: Hilversum

text:
Hilversum là một đô thị của Hà Lan. Hilversum thuộc tỉnh Noord-Holland ở nửa phía bắc Hà Lan. Nằm ở vùng gọi là "'t Gooi", nó là thị xã lớn nhất khu vực này. Thị xã được bao quanh bởi rừng, hồ. Hilversum thuộc vùng đô thị Randstad.
Hilversum có diện tích km2, dân số năm 2010 là người. Hilversum có cự ly khoảng 30 km về phía đông nam Amsterdam và 20 km về phía bắc Utrecht.

Các trung tâm dân cư

Tham khảo

Đô thị Noord-Holland
Địa điểm thi đấu Thế vận hội Mùa hè 1928