title: Seleukos I Nikator

text:
Seleukos I Nikator  (tên hiệu là Nikator, tiếng Hy Lạp: Σέλευκος Νικάτωρ; , tức Seleukos Vạn thắng vương) (khoảng 358 TCN – 281 TCN), là một danh tướng Macedonia thời Alexandros Đại đế, và là một trong những sứ quân diadochi sau khi Alexandros Đại Đế mất.

Trong cuộc chiến tranh Diadochi diễn ra sau khi Alexandros Đại đế qua đời, Seleukos đã sáng lập ra Vương triều nhà Seleukos ở Syria. Vương quốc của ông là một trong những quốc gia cuối cùng thuộc di sản của đế chế Alexandros để lại chịu sự cai trị của La Mã, chỉ kết thúc sớm hơn nhà Ptolemaios ở Ai Cập gần 34 năm.

Sau cái chết của Alexander, Seleukos đã được đề cử làm phó vương của Babylon năm 320 trước Công nguyên. Antigonos buộc Seleukos phải chạy trốn khỏi Babylon, nhưng nhờ sự hỗ trợ của Ptolemaios, ông đã có thể trở lại trong năm 312 TCN. Cuộc chinh phục của Seleukos sau này bao gồm Ba Tư và Media. Ông đã thành lập một liên minh với nhà vua Ấn Độ là Chandragupta Maurya. Seleukos đánh bại Antigonos trong trận Ipsus năm 301 trước Công nguyên và Lysimachos trong trận Corupedium năm 281 TCN. Ông bị ám sát bởi Ptolemaios Keraunos trong cùng năm. Vua kế tục là con trai của ông, Antiokhos I Soter.

Ông cũng đã thành lập một số thành phố mới trong đó có Antioch và Seleucia

Thời niên thiếu và gia đình
Seleukos là con trai của Antiokhos xứ Oretis. Sử gia Junianus Justinus miêu tả Antiokhos là một trong những tướng lĩnh của Philipos II của Macedonia. Tuy nhiên, Antiochus lại không được đề cập đến trong bất kì các nguồn nào khác, và chức vụ của ông khi phục vụ Philipos II. Có thể ông là một thành viên của Hoàng gia Macedonia. Mẹ của Seleukos có tên là Laodice, nhưng không có thông tin gì thêm về bà. Sau này, Seleukos đặt tên một số thành phố theo tên cha mẹ mình.

Khi bước vào tuổi thiếu niên, Seleukos đã được chọn để phục vụ như là người đầy tớ của nhà vua (paides). Đó là yêu cầu cho tất cả con trai của các gia đình quý tộc bắt buộc phải phục vụ đầu tiên ở vị trí này và sau đó là Sĩ quan trong Quân đội Macedonia thời bấy giờ.

Năm sinh của Seleukos không được rõ ràng. Theo Justin, ông đã 77 tuổi tại thời điểm của trận đánh Corupedium diễn ra, có thể suy đoán là ông sinh năm 358 TCN. Nhưng Appianus lại cho rằng Seleukos được 73 tuổi khi trận đánh này xảy ra, có nghĩa là năm 354 TCN là năm sinh. Tuy nhiên, Eusebius của Caesarea lại đề cập là năm ấy ông đã 75 tuổi, như vậy là năm 356 TCN. Điều này làm cho tuổi của Seleukos ngang với tuổi của Alexandros. Điều này có thể là một phần của sự tuyên truyền về Seleukos để ông ta có thể tương xứng với Alexandros.

Seleukos sinh ra tại Europos, nằm ở phía Bắc của Macedonia. Một năm trước khi ông sinh ra, người Paeonia xâm chiếm vùng đất này. Philipos đã đánh bại những kẻ xâm lược và chỉ vài năm sau thì đặt vùng đất này dưới luật lệ của Macedonia.

Một vài truyền thuyết được nói về Alexandros Đại đế cũng dùng để nói về Seleukos. Người ta nói rằng, Laodice nói với con trai trước khi anh ta cùng Alexandros đánh quân Ba Tư, rằng người cha đẻ thực sự của Seleukos là thần Apollo. Vị thần đã để lại một cái nhẫn với một hình ảnh của một neo như là một món quà cho Laodice. Seleukos đã có một cái bớt từ lúc mới sinh với hình dạng giống như một mỏ neo. Con trai và cháu trai của Seleukos cũng có những cái bớt tương tự như vậy. Câu chuyện này cũng tương tự như một trong những câu truyện kể về Alexandros. Có thể câu chuyện chỉ đơn thuần là tuyên truyền cho Seleukos, có lẽ là ông đã sáng tạo ra câu chuyện để giới thiệu mình là người kế vị của Alexander

John Malalas nói rằng Seleukos có một chị gái tên là Didymeia, người mà có các con trai tên là Nikator và Nicomenes. Hầu hết ý kiến cho là những người con trai này là hư cấu. Các tài liệu cho là Didymeia là một nữ tu của đền thờ thần Apollo ở Didyma gần Miletus. Các tài liệu cũng cho rằng Ptolemaios con của Seleukos thực ra là chú của Seleukos.

Khi đến tuổi thanh niên, Seleukos đã được chọn để phục vụ nhà vua. Đây là luật lệ bắt buộc tất cả các thanh niên thuộc các gia đình quý tộc phải tham gia nếu muốn sau này có được chức tước trong quân đội của nhà vua.

Khởi nghiệp dưới quyền Alexandros Đại đế

Vào mùa xuân năm 334 TCN, khi đang là một thanh niên trẻ ở tuổi 23, Seleukos theo Alexandros Đại đế tiến vào châu Á. Vào thời gian chiến dịch Ấn Độ bắt đầu năm 327 TCN, ông đã được thăng chức lên làm chỉ huy lực lượng tinh nhuệ nhất trong quân đội Macedonia, là "bearers Shield" (Hypaspistai), sau đó được gọi là "Những chiếc khiên bạc". Người ta kể lại rằng khi Alexandros vượt qua sông Hydaspes trên thuyền, ông đã mang theo Perdiccas, Ptolemaios, Lysimachos và cũng có thể có Seleukos.

Trong trận đánh sông Hydaspes, Seleukos dẫn quân của mình chống lại những con voi chiến của vua Porus. Có lẽ Seleukos không có vai trò trong việc lập kế hoạch thực tế của cuộc chiến. Ông cũng không được nhắc đến trong bất cứ vị trí độc lập nào của trận đánh, không giống như Craterus, Hephaistion, Peithon hay Leonnatus, những người có một đội quân lớn dưới sự kiểm soát của mình. Lực lượng Royal Hypaspistai của Seleukos luôn được đặt dưới tầm mắt của Alexandros và theo sự sắp xếp của ông. Sau đó họ được tham gia vào các chiến dịch ở thung lũng sông Ấn, trong trận chiến chống lại người Malli và trong cuộc vượt qua sa mạc Gedrosian.

Seleukos đã mang theo người vợ tương lai của mình, công chúa Apama, con gái của Spitamenes, tới Ấn Độ. Tại đây, nơi mà bà đã sinh cho ông người con trai đầu lòng, cũng là người thừa kế sau này, Antiokhos vào năm 325 TCN. Tại buổi hôn lễ tập thể tổ chức ở Susa năm 324 TCN, Seleukos chính thức kết hôn Apama, và sau đó bà đã sinh hạ tiếp cho Seleukos 2 người con gái hợp pháp là Laodike và Apama. Tại thời điểm đó, Alexandros đã kết hôn với con gái của Darayavaush III trong khi những người Macedonia khác lập gia đình với những phụ nữ Ba Tư. Sau khi Alexandros qua đời, trong khi các tướng lĩnh cao cấp Macedonia từ bỏ những bà vợ Susa của mình, thì Seleukos là một trong số rất ít người vẫn giữ, và Apama dã trở thành vợ và sau này là hoàng hậu trong suốt cuộc đời của ông.

Seleukos đã ba lần được đề cập trong các nguồn tài liệu cổ, trước khi Alexandros qua đời. Đó là những chi tiết ông đã tham gia một chuyến đi thuyền gần Babylon, tham gia các bữa tiệc tối của Medeios, người Thessalian với Alexandros, và tới thăm đền thờ của Sarapis. Trong phần đầu tiên của câu chuyện, vương miện của Alexandros đã bị thổi bay khỏi đầu ông và rơi xuống cánh đồng lau sậy gần hầm mộ của các vua xứ Assyria. Seleukos đã bơi để tìm mang nó trở lại và đặt nó trên đầu mình để giữ cho nó được khô. Tính xác thực của câu chuyện này là không rõ ràng. Câu chuyện về bữa tối của những Medeios có thể là sự thật nhưng cốt truyện đầu độc nhà vua là không đáng tin vì không có nhiều thông tin chi tiết và bối cảnh. Trong phần cuối của câu chuyện là kể về việc Seleukos đã ngủ trong ngôi đền của Sarapis để cầu mong cho sức khỏe của Alexandros có thể phục hồi. Tính xác thực của câu chuyện này cũng là một dấu chấm hỏi.

Tướng lĩnh cấp cao dưới quyền Perdiccas

Alexandros Đại đế qua đời ở Babylon vào ngày 10 tháng 6 năm 323 TCN mà không có người thừa kế. Một vị tướng của ông, Perdiccas, trở thành Hộ Quốc công cho toàn bộ đế quốc của Alexandros, trong khi người anh cùng cha khác mẹ của Alexandros yếu đuối về mặt thể chất và tinh thần là Arrhidaeus được chọn làm vua, với tên là Philipos III của Macedonia. Người con chưa được sinh ra của Alexandros, Alexandros IV, cũng được đặt tên theo cha và xem là người thừa kế. Tuy nhiên, trong cuộc phân chia tại Babylon, phần lớn lãnh thổ của Macedonia đã bị chia sẻ một cách hiệu quả giữa các thống chế của Alexandros. Seleukos đã được chọn để chỉ huy lực lượng Chiến hữu kị binh (hetaroi) và được bổ nhiệm đầu tiên vào nhóm thẩm phán tòa án chiliarch. Điều này đã đưa ông trở thành tướng lĩnh cấp cao trong Quân đội Hoàng gia chỉ sau Hộ quốc công và Tổng tư lệnh Perdiccas. Khá nhiều người hỗ trợ mạnh mẽ cho Perdiccas bao gồm Ptolemaios, Lysimachos, Peithon và Eumenes. Quyền lực của Perdiccas phụ thuộc vào khả năng ông ta có thể giữ được đế chế rộng lớn của Alexandros và buộc các quan Tổng đốc (Satrap) tuân theo ông. Tuy nhiên, chiến tranh đã sớm nổ ra giữa Perdiccas và các Diadochi khác. Để giữ vị trí của mình, Perdiccas đã cố gắng lập gia đình với em gái của Alexandros là Cleopatra, nhưng điều này không mang lại nhiều tác dụng.

Cuộc chiến tranh Diadochi lần thứ nhất xảy ra khi Perdiccas đưa linh cữu của Alexandros về Macedonia để mai táng. Tuy nhiên, Ptolemaios đã đánh cắp và mang linh cữu tới Alexandria. Perdiccas và quân của mình sau đó đã đến Ai Cập. Để chống lại, Ptolemaios bắt tay với phó vương của Media là Peithon, và chỉ huy của Argyraspides, Antigenes. Cả hai đều là tướng lĩnh dưới quyền Perdiccas, và đã thực hiện vụ ám sát ông ta. Cornelius Nepos đề cập rằng Seleukos cũng tham gia vào âm mưu này, nhưng điều này là không rõ ràng.

Phó vương của Babylon

Thế lực hùng mạnh nhất của đế quốc sau khi Perdiccas chết là Antipatros. Những kẻ thù của Perdiccas đã tập hợp lại ở Triparadisos, chính nơi đây đế chế của Alexandros đã được phân chia (Hiệp ước ở Triparadisus 321 TCN).

Tại Triparadisos, binh lính đã lên kế hoạch nổi dậy làm binh biến và giết chết chủ tướng của họ là Antipatros. Seleukos và Antigonos đã cố gắng ngăn chặn điều này. Được trả công cho việc phản bội Perdiccas, Seleukos nhận được những tỉnh giàu có của Babylon. Quyết định này có thể là ý tưởng của Antigonos. Babylon của Seleukos bị bao quanh bởi Peucestas, phó vương của Ba Tư, Antigenes, phó vương mới của Susiana và Peithon của Media. Babylon là tỉnh giàu có nhất của đế quốc, nhưng sức mạnh quân sự của nó là không đáng kể.<ref name="G21" /

Sau khi Alexandros qua đời, đúng ra Archon của Pella đã được lựa chọn làm phó vương của Babylon. Tuy nhiên đã có kế hoạch thay thế Archon và đề cử Docimus như người thay thế. Trong cuộc xâm lược của mình vào Ai Cập, Perdiccas đã gửi Docimus cùng lực lượng của ông ta tới Babylon. Archon đã tiến hành chiến tranh nhưng đã bị thất bại. Vì vậy, Docimus sẽ không nhường lại Babylon cho Seleukos mà không có giao tranh. Đó không phải là cách mà Seleukos chiếm lấy Babylon từ Docimus, nhưng theo một trong những tài liệu cổ của người Babylon thì những công trình quan trọng trong thành phố đã bị phá hủy vào mùa hè hoặc mùa đông năm 320 TCN. Một số tài liệu Babylon khác, thì Seleukos đã đến Babylon trong tháng 10 hoặc 11 năm 320 TCN. Dù có kết quả trận đánh có khác nhau, tất cả đều cho rằng Docimus đã có thể bỏ trốn để Seleukos vào Babylon.

Trong khi đó, đế chế một lần nữa lại rơi vào tình trạng hỗn loạn. Peithon, phó vương của Media, đã ám sát Philipos, phó vương của Parthia và thay thế ông ta bằng người em trai của mình là Eudemus như một phó vương mới. Ở phía Tây, Antigonos và Eumenes lại gây chiến tranh chống lại nhau. Giống như Peithon và Seleukos, Eumenes là một trong những người từng ủng hộ Perdiccas. Tuy nhiên, vấn đề lớn nhất của Seleukos chính là do Babylon gây ra. Những người dân địa phương đã nổi dậy chống lại Archon với sự hỗ trợ của Docimus. Những thầy tế của Babylon có ảnh hưởng lớn đến khu vực này. Dẫu vậy, Babylon cũng có một số lượng đáng kể người Macedonia và Hy Lạp - những cựu chiến binh trong quân đội Macedonia. Seleukos đã cố gắng để chiến thắng những thầy tế bằng quà tặng và những khoản tiền mua chuộc.

Cuộc chiến Diadochi lần II

Sau khi Antipatros chết năm 319 TCN, Tổng trấn của Media bắt đầu mở rộng quyền lực của mình. Peithon đã tập hợp một đội quân lớn hơn 2 vạn binh sĩ. Peucestas, một tổng trấn khác của khu vực này đã mang theo đội quân của mình để chống lại ông ta. Peithon cuối cùng đã bị đánh bại trong trận đánh tại Parthia. Ông ta rút lui về Media, nhưng kẻ thù của ông đã không đuổi theo và trở lại Susiana. Trong khi đó, Eumenes và đội quân của ông đã đến Cilicia nhưng đã phải lui khi Antiochus tiến tới thành phố. Eumenes và đội quân của ông đã có mặt ở Babylon nhưng Antiochus đã cho ông một đội quân lớn hơn. Peithon ở Media và kẻ thù của ông ta ở Susania, Antigenes, phó vương của Susiana và là chỉ huy của đội quân Argyraspides, đã liên minh với Eumenes. Antiokhos đã ở Cilicia khi trận chiến giữa ông và Peithon bắt đầu.

Peithon đã đến Babylon vào mùa thu hoặc mùa đông năm 317 TCN. Peithon đã bị mất một số lượng lớn quân đội nhưng Seleukos cũng không có nhiều hơn. Eumenes đã quyết định tiến quân đến Susa vào mùa xuân năm 316 TCN. Những phó vương tại Susa đã chấp nhận đề nghị của Eumenes tiến hành cuộc chiến thay mặt cho hoàng tộc chống lại kẻ cướp ngôi Antigonos. Eumenes đưa quân đội của mình 300 stadions xa Babylon và cố gắng băng qua Tigris. Seleukos đã phải hành động. Ông đã gửi 2 tàu Trireme và một vài tàu nhỏ để ngăn cuộc vượt sông. Ông cũng cố gắng để các cựu binh của Argyraspides tham gia cùng với ông nhưng điều này đã không xảy ra. Đồng thời Seleukos cũng đã gửi tin cho Antigonus. Vì thiếu quân, Seleukos thực sự không có kế hoạch để ngăn cản Eumenes. Ông cũng đã mở cửa xả lũ của sông nhưng kết quả đợt lũ lụt cũng không cản được Eumenes.

Vào mùa xuân năm 316 TCN, Seleukos và Peithon đã gia nhập phe Antigonos, người đã để Eumenes tới Susa. Từ Susa, Antigonos đã tới Medina từ nơi đó có thể đe dọa các tỉnh phía đông. Antigonos đã để lại cho Seleukos một đội quân nhỏ để có thể kiềm chế Eumenes tiến tới từ Địa Trung Hải. Sibyrtius, phó vương của Arachosia, nhận thấy tình hình trở nên vô vọng, và đã trở về vùng đất của mình. Quân đội của Eumenes và đồng minh của ông lâm vào tình trạng chia rẽ. Antigonos và Eumenes có hai lần chạm trán vào năm 316 TCN, đó là 2 trận đánh tại Paraitacene và Gabiene. Eumenes đã bị đánh bại và hành hình. Các sự kiện của cuộc chiến tranh Diadochi lần thứ hai cho thấy khả năng của Seleukos là chờ đợi cho đúng thời điểm. Sự tỏa sáng trong các trận chiến không phải là phong cách của ông.

Trốn thoát tới Ai Cập
Antigonos đã ở lại Media trong suốt mùa đông năm 316 TCN, nơi mà người cai trị một lần nữa lại là Peithon. Tham vọng của Peithon về quyền lực ngày càng lớn và ông ta đã cố gắng để có được một phần quân đội của Antigonos cho cuộc nổi dậy sau này của ông. Tuy nhiên, Antigonos đã phát hiện ra âm mưu và hành hình Peithon. Ông ta sau đó đã bổ nhiệm Peucestas là phó vương của Ba Tư. Vào mùa hè năm 315 TCN, Antigonos đến Babylon, ông ta đã được chào đón một cách nồng nhiệt bởi Seleukos. Tuy vậy, tình hữu nghị giữa hai người trở nên lạnh lẽo hơn. Seleukos trừng phạt một trong những sĩ quan của Antigonos mà không cần sự cho phép từ Antigonos. Antigonos trở nên giận dữ và yêu cầu Seleukos phải nộp toàn bộ thu nhập của tỉnh và Seleukos đã từ chối điều đó. Tuy nhiên, ông sợ Antigonos và đã bỏ tới Ai Cập cùng với 50 kị binh. Tương truyền những nhà chiêm tinh Chaldean nói với Antigonos rằng Seleukos sẽ trở thành ông chủ của châu Á và sẽ giết ông ta. Sau khi nghe tin này, Antigonos đã gửi lính đi tìm Seleukos, người đầu tiên đã trốn thoát khỏi Lưỡng Hà và sau đó tới Syria. Antigonos đã cho hành hình Blitor, phó vương mới của Lưỡng Hà vì đã giúp Seleukos. Tính chân thực của lời tiên tri không rõ ràng, nhưng có lẽ một số các giáo sĩ Babylon đã chống lại Seleukos.

Trong lúc Seleukos trốn thoát tới Ai Cập, Macedonia đã trải qua những biến động rất lớn. Kassandros đã sát hại vua Philipos III và vợ ông là Eurydice, và mẹ của Alexandros Đại đế là Olympias. Alexandros IV lúc này vẫn là một đứa trẻ và làm vua dưới sự điều khiển của Kassandros.

Đô đốc dưới quyền Ptolemaios

Sau khi đến Ai Cập, Seleukos đã nhờ bạn bè mình thông báo cho Kassandros ở Hy Lạp và Lysimachos, quan Tổng trấn đương nhiệm xứ Thrace, biết về Antigonos. Antigonos lúc này đã là thế lực mạnh nhất, vì thế các tướng lĩnh cát cứ cùng liên minh chống lại ông ta. Liên minh gửi tới Antigonos một đề nghị mà trong đó cho phép Seleucos được trở lại Babylon. Antigonos đã từ chối và tới Syria nơi mà ông ta lên kế hoạch để tấn công Ptolemaios vào mùa xuân năm 314 TCN. Ptolemaios đã chiêu nạp Seleukos làm đô đốc dưới quyền. Cùng thời gian đó, Seleukos bắt đầu cuộc vây hãm Týros, đồng minh của Antigonos và đảo Rhodes. Hòn đảo này có một vị trí chiến lược và hạm đội của nó có thể ngăn cản liên minh phối hợp với nhau. Bởi mối đe dọa từ Rhodes, Ptolemaios đã cho Seleukos 100 tàu và lệnh cho ông đến vùng biển Aegean. Các chiến thuyền là quá nhỏ để có thể đánh bại Rhodes nhưng cũng đủ lớn để ép buộc Asandros, phó vương của Caria, phải liên minh với Ptolemaios. Để chứng minh sức mạnh của mình, Seleukos cũng đã xâm lược thành phố của Erythrai. Ptolemaios, cháu của Antigonos đã tấn công Asandros. Seleukos đã trở lại đảo Cyprus, nơi mà Ptolemaios I đã gửi anh trai của mình là Menelaus cùng với 1 vạn lính đánh thuê và 100 tàu, phối hợp cùng Seleukos bắt đầu cuộc vây hãm Kition. Antigonos đã gửi hầu hết tàu chiến của mình tới biển Aegean và quân đội của ông ta tới Tiểu Á. Ptolemaios lúc này đã có cơ hội xâm lược Syria nơi mà ông ta đã đánh bại Demetrios, con trai của Antigonos trong trận Gaza (năm 312 TCN). Có khả năng là Seleukos cũng tham gia trận đánh này. Peithon, con của Agenor, người mà Antigonos bổ nhiệm làm phó vương của Babylon bỏ mạng trong trận đánh.

Cái chết của Peithon đã cho Seleukos cơ hội để trở lại Babylon. Sau trận Gaza, Demetrios rút quân về Tripoli, còn Ptolemaios thì tiến đến Sidon. Lực lượng của Seleukos chỉ còn 800 lính bộ binh và 200 kị binh mà Ptolemaios đã cho. Ông còn có khoảng 50 người bạn trung thành, những người đã cùng ông trốn khỏi Babylon. Trên đường tới Babylon, Seleukos đã tuyển thêm quân từ các thành phố dọc đường và tăng binh lực lên 3.000 lính.

Ở Babylon, tướng của Peithon, Diphilus, đã tự mình chỉ huy phòng thủ các pháo đài của thành phố. Tuy nhiên, Seleukos nhanh chóng chinh phục Babylon và giải thoát các bạn bè của mình, những người đã bị bắt và giam cầm ở Babylon.

Sự trở về Babylon của Seleukos được xem như là sự thành lập của vương quốc Seleukos và được tính là năm đầu tiên của nhà Seleukos.

Vạn thắng vương Seleukos

Chinh phục những tỉnh phía đông

Ngay sau sự trở lại của Seleukos, những người ủng hộ Antigonos đã cố gắng để chiếm lại Babylon. Nicanor giờ đã là phó vương mới của Media và cũng là Tướng quân (strategos) của các tỉnh phía đông. Quân đội của ông ta khoảng 17.000 lính. Evagoras, phó vương của Aria là đồng minh của ông ta. Nhưng có một điều rõ ràng rằng lực lượng nhỏ bé của Seleukos không thể bị đánh bại qua một hai trận chiến. Seleukos đã che giấu lực lượng của mình ở gần khu vực nơi mà đã được chuẩn bị để Nicanor băng qua Tigris và tạo ra một cuộc tấn công bất ngờ trong đêm. Evagoras bị chết ngay khi bắt đầu trận đánh và Nicanor bị chia cắt khỏi các lực lượng của ông ta. Những tin tức về cái chết của Evagoras lây lan trong các binh sĩ và họ bắt đầu đầu hàng. Hầu hết trong số họ đồng ý chiến đấu dưới quyền Seleukos. Nicanor đã cố gắng trốn thoát chỉ với vài người theo.

Mặc dù lúc này, Seleukos đã có trong tay 2 vạn quân sĩ, nhưng vẫn chưa đủ để có thể chống lại Antigonos. Ông cũng không biết khi nào Antigonos sẽ bắt đầu đánh úp mình. Mặt khác, ông ta biết rằng ít nhất hai tỉnh phía Đông đã không có các quan Tổng đốc. Phần lớn quân đội của ông là người từ những tỉnh này. Rất nhiều lính của Evagoras là người Ba Tư. Tuy nhiên, cũng có một phần quân đội là lính cũ của Eumenes, những người mà có lý do để ghét Antigonos. Seleukos đã quyết định lợi dụng tình trạng này.

Seleukos lan truyền một câu chuyện giữa dân chúng và binh lính của ông. Theo đó, đã có những giấc mơ trong đó thấy Alexandros đứng bên cạnh Seleukos. Eumenes đã từng cố gắng sử dụng những thông điệp tương tự để tuyên truyền. Antigonos, những người đã được ở Tiểu Á, trong khi Seleukos đã ở phía đông với Alexandros, không thể sử dụng trong tuyên truyền riêng của mình. Seleukos là người Macedonia, có khả năng để đạt được sự tin tưởng của người Macedonia trong đội quân của mình, điều mà Eumenes không thể làm được.

Sau khi một lần nữa trở thành phó vương của Babylon, Seleukos đã trở nên tích cực hơn nữa trong chính trị. Trong một thời gian ngắn, ông đã chinh phục Media và Susania. Diodorus Siculus kể lại rằng Seleukos đã chinh phục các khu vực lân cận khác, trong đó có thể là Ba Tư, Aria hay Parthia. Seleukos không chiếm được Bactria và Sogdiana. Vị phó vương cũ là Stasanor, người đã cố gắng giữ tính trung lập trong suốt cuộc chiến. Sau thất bại của quân đội Nikanor, không có quân đội nào ở phía đông là có thể đối trọng với Seleukos. Có điều không chắc chắn là làm cách nào Seleukos kiểm soát được những tỉnh mà ông đã chinh phục được. Hầu hết các phó vương đã chết. Trên lý thuyết, Polyperchon được chờ là người đảm nhiệm hợp pháp thay Antipatros và là Hộ Quốc công chính thức của vương quốc Macedonia. Nhiệm vụ của ông là phải chọn ra các phó vương mới. Tuy nhiên, Polyperchon đã liên minh với Antipatros và thực sự đã trở thành kẻ thù của Seleukos.

Chống lại Antigonos

Antigonos đã phái con trai ông ta là Demetrios cùng với 15.000 bộ binh và 4000 kị binh tới chiếm lại Babylon. Dường như, Antigonos chỉ cho Demetrios một khoảng thời gian giới hạn bởi vì sau đó ông ta đã phải quay trở lại Syria. Antigonos tin rằng Seleukos chỉ thống trị Babylon. Có lẽ Nicanor đã không nói với Antigonos rằng Seleukos bây giờ đã có ít nhất 20000 quân. Dường như quy mô thất bại của Nicanor đã không được rõ ràng đối với tất cả các bên. Antigonos không biết Seleukos đã chinh phục phần lớn các tỉnh phía Đông và có lẽ ít quan tâm về phần phía Đông của đế quốc.

Khi Demetrios đến Babylon, Seleukos đang ở một nơi nào đó tại phía đông. Ông đã giao quyền phòng thủ thành phố lại cho Patrocles. Babylon đã được bảo vệ theo một cách khác thường. Nó có hai pháo đài vững chắc dành cho quân đồn trú của Seleukos. Cư dân của thành phố được chuyển ra ngoài và định cư ở các khu vực lân cận, một số ở rất xa tới tận Susa. Khu vực xung quanh Babylon lại rất thuận lợi cho việc phòng thủ thành phố với những đầm lầy, kênh rạch và các con sông. Quân đội của Demetrios bắt đầu vây hãm các pháo đài của Babylon và cố gắng để chiếm được chúng. Pháo đài thứ hai đã gây ra không ít khó khăn cho Demetrios. Demetrios sau đó đã giao lại quyền chỉ huy cuộc vây hãm cho người bạn của ông ta là Archelaos còn bản thân ông ta thì trở lại miền Tây, trước đó ông ta đã cắt cử 5000 bộ binh và 1000 kị binh ở lại Babylon. Các ghi chép cổ không đề cập đến điều gì xảy ra với đội quân đó. Có lẽ Seleukos đã phải chinh phục lại Babylon từ tay Archelaos.

Chiến tranh Babylon

Trong thời gian chín năm (311-302 TCN), trong khi Antigonos xâm chiếm ở phía tây, Seleukos đã mang toàn bộ phần phía đông của đế chế Alexandros tới tận Jaxartes và sông Ấn dưới sự cai trị của mình.

Vào năm 311 TCN, Antigonos đã thiết lập hòa bình với Kassandros, Lysimachos và Ptolemaios, điều này đã cung cấp cho ông ta cơ hội để đối phó với Seleukos. Quân đội của Antigonos thậm chí lên tới 80000 người. Thậm chí nếu ông ta để lại một nửa số quân của mình ở phía tây, ông ta sẽ vẫn còn có một số lợi thế hơn Seleukos. Seleukos có thể nhận được giúp đỡ từ người Cossaian, những người mà có tổ tiên là người Kassites cổ. Antigonos đã tàn phá đất nước của họ trong khi đánh nhau với Eumenes. Có lẽ Seleukos đã tuyển dụng một phần của quân đội của Archelaus. Người dân của Babylon cũng là những người thù địch do đó Seleukos không phải để quân để đề phòng nổi loạn ở các địa phương.

Ít thông tin hiện có về những xung đột giữa Antigonos và Seleukos. Dường như Antigonos đã cố gắng chinh phục Babylon. Tuy nhiên, kế hoạch của ông đã bị can thiệp bởi Ptolemaios người đã thực hiện một cuộc tấn công bất ngờ vào Cilicia.

Chúng ta biết rằng Seleukos đã cố gắng đánh bại Antigonos trong một trận chiến quyết định. Trận chiến này chỉ được đề cập đến trong chiến tranh Stratagems của Polyaenus. Polyaenus báo cáo rằng quân của Seleukos và Antigonos đã đánh nhau trong suốt một ngày nhưng khi đêm đến cuộc chiến đã được vẫn chưa quyết định. Hai bên đồng ý nghỉ ngơi vào ban đêm và tiếp tục vào buổi sáng. Quân của Antigonus ngủ mà không có trang bị của mình. Seleukos ra lệnh cho quân đội ăn uống và ngủ trong đội hình chiến đấu. Vào lúc trước bình minh, quân của Seleukos tấn công quân đội của Antigonos - những người vẫn không có trang bị của mình và đang lộn xộn vì vậy mà dễ dàng đánh bại. Các di tích lịch sử xác thực của câu chuyện vẫn còn là một dấu hỏi.

Chiến tranh Babylon kết thúc cuối cùng là chiến thắng của Seleukos. Antigonos buộc phải tháo lui về phía Tây. Cả hai bên đã phân chia biên giới của họ. Antigonos xây dựng một loạt các pháo đài dọc theo sông Balikh trong khi Seleukos xây dựng một số thành phố, bao gồm cả Dura-Europos và Nisibis.

Seleucia
Sự kiện tiếp theo liên quan đến Seleukos là việc thành lập thành phố Seleucia. Thành phố được xây dựng trên bờ sông Tigris có lẽ là trong năm 307 hay 305 TCN. Seleukos đã biến Seleucia thành kinh đô mới của mình, như vậy là làm gương cho Lysimachos, Kassandros và Antigonos, tất cả những người sau này đặt tên cho thành phố của mình. Seleukos cũng chuyển toàn bộ kho tàng của Babylon vào thành phố mới của mình. Babylon đã sớm bị để lại trong bóng tối của Seleucia và câu chuyện kể tiếp rằng Antiokhos, con trai của Seleukos, di chuyển toàn bộ dân số của Babylon tới kinh đô mới mang tên cha mình vào năm 275 TCN. Thành phố hưng thịnh cho tới năm 166 CN sau khi người La Mã phá hủy nó.

Câu chuyện về sự thành lập thành phố đã được kể lại như sau: Seleukos hỏi các giáo sĩ Babylon ngày nào là ngày tốt nhất để thành lập thành phố.Các giáo sĩ đã tính ngày, nhưng vì muốn việc thành lập gặp thất bại, họ đã nói với Seleukos một ngày khác. Tuy nhiên âm mưu của họ đã không thành công, bởi vì khi ngày chính xác đến, những người lính của Seleukos -một cách tự nhiên -đã bắt đầu xây dựng thành phố. Khi được hỏi, các giáo sĩ đã thừa nhận hành động của họ.

Vua Seleukos I

Cuộc chiến giữa các diodochi lên tới đỉnh điểm khi Antigonos, sau khi tiêu diệt hoàng gia Macedonia cổ, xưng vương năm 306 TCN. Ptolemaios, Lysimachos, Kassandros và Seleukos cũng noi theo ít lâu sau đó. Ngoài ra, Agathocles của Sicilia cũng tự xưng vương khoảng thời gian tương tự. Vạn thắng vương Seleukos, giống như bốn người lãnh đạo người Macedonia khác cũng dùng tiêu đề và phong cách của basileus (vua)

Chandragupta Maurya và các tỉnh phía đông
Seleukos sớm chuyển sự chú ý của ông một lần nữa về phía đông. Trong năm 305 TCN, Seleukos I Nikator đã tới Ấn Độ và chiếm đóng những vùng lãnh thổ xa tới tận sông Ấn Độ. Và cuối cùng tiến hành chiến tranh với vua nhà Maurya là Chandragupta Maurya:

Chỉ có một số ít thông tin về những hoạt động của ông ở Ấn Độ. Chandragupta Maurya (được biết đến trong văn bản Hy Lạp là Sandrökottos), người sáng lập đế chế Maurya, đã chinh phục thung lũng Indus và một số bộ phận khác của khu vực phía đông của đế quốc Alexander. Seleukos đã bắt đầu một chiến dịch chống lại Chandragupta và vượt qua sông Indus, có lẽ ngay cả sông Hydaspes. Chiến dịch Ấn Độ của Seleukos tuy nhiên là một sự thất bại. Chúng ta không biết chính xác những gì đã xảy ra. Có lẽ Chandragupta đã đánh bại Seleukos trong trận chiến. Không có tác giả nào đề cập đến nguồn tin này. Tuy nhiên, như hầu hết các nhà sử học lưu ý, Seleukos dường như đã không đạt được mục tiêu của mình. Hai nhà lãnh đạo đã đạt được một thỏa thuận cuối cùng, và thông qua một hiệp ước kín năm 305 TCN, Seleukos nhượng lại một số lượng đáng kể các vùng lãnh thổ cho Chandragupta để trao đổi với 500 con voi chiến mà đã đóng vai trò then chốt trong các trận đánh sau này. Theo Strabo, các vùng lãnh thổ nhượng lại nằm dọc theo bờ sông Ấn:

Seleukos đã từ bỏ các tỉnh phía đông của Arachosia, Paropamisadae và có lẽ có Aria. Mặt khác, ông đã có được sự ủng hộ của các phó vương của các tỉnh phía đông. Người vợ Ba Tư của ông giúp ông có được sự ủng hộ. Các phó vương của Bactria và Parthia cũng cần đến ông để có thể chống lại Chandragupta. Các học giả hiện đại thường cho rằng Seleukos thực sự đã cho đi vùng lãnh thổ nhiều hơn nay là miền nam Afghanistan, và là một bộ phận của Ba Tư ở phía tây của sông Ấn. Điều này sẽ có xu hướng được chứng thực bởi các di chỉ khảo cổ học, như chỉ dẫn cụ thể về ảnh hưởng của triều đại Mauryan, chẳng hạn như các chữ khắc trong các sắc lệnh của vua A Dục, được biết đến xa tới tận Kandhahar ở miền Nam Afghanistan ngày nay.

Một số tác giả coi điều này là một sự phóng đại có nguồn gốc trong một tuyên bố của Pliny Cả không đề cập cụ thể đến các vùng đất Chandragupta đã nhận được, mà là ý kiến khác nhau của các nhà địa lý liên quan đến định nghĩa của từ "Ấn Độ":

Hầu hết các nhà địa lý, trên thực tế, không nhìn nhận Ấn Độ được bao bọc bởi dòng sông Indus, nhưng thêm vào đó bốn tỉnh (satrapies) là Gedrose, Arachotë, Aria, và Paropamisadë, dẫu vậy sông Cophes đã tạo thành biên giới của Ấn Độ. Tuy nhiên, theo các nhà văn khác, tất cả các lãnh thổ này, được tính tròn là thuộc về đất nước của Aria. -Pliny, Lịch sử tự nhiên, VI

Liên minh giữa Chandragupta và Seleukos có lẽ đã được khẳng định với một cuộc hôn nhân (Epigamia). Chandragupta hoặc con trai ông kết hôn với con gái của Seleukos, Cornelia, hoặc có lẽ là sự công nhận cho hôn nhân giữa người Ấn Độ và Hy Lạp.

Ngoài ra thông qua giải thích của Arrian rằng Megasthenes sống ở Arachosia với phó vương Sibyrtios, từ nơi đó ông đi du hành đến Ấn Độ để thăm Chandragupta, đi ngược lại quan điểm cho rằng Arachosia nằm dưới sự cai trị của Maurya:

Megasthenes sống với Sibyrtius, phó vương của Arachosia, và thường nói về chuyến viếng thăm của ông đến chỗ Sandracottus, vua của người Ấn Độ. - Arrian, Anabasis Alexandri v, 6

Tuy nhiên, quan điểm ngày nay thường cho rằng Arachosia và ba khu vực khác đã trở thành lãnh địa của đế chế Maurya.

Hai vị vua dường như đã có mối giao hảo rất tốt, vì những nguồn cổ điển đã ghi nhận rằng theo hiệp ước của họ, Chandragupta gửi những món quà khác nhau như thuốc kích dục cho Seleukos.

Seleukos đã thu được nhiều hiểu biết về hầu hết miền bắc Ấn Độ, như giải thích của Pliny Già thông qua một số lượng lớn các sứ thần của ông tới Đế chế Maurya:

Các vùng khác của đất nước ấy [vượt qua sông Hydaspes, nơi xa nhất của cuộc chinh phục của Alexandros] được phát hiện và khảo sát bởi Seleukos Nikator, cụ thể là:

từ nơi đó (Hydaspes) tới Hesudrus là 168 dặm
từ nới đó đến sông Hằng là 112 dặm

Seleukos dường như đã đúc tiền xu trong thời gian ở Ấn Độ, vì một vài đồng xu có của ông trong tiêu chuẩn Ấn Độ và đã được khai quật ở Ấn Độ. Những đồng xu mô tả ông là "Basileus" ("Vua"), mà niên đại là muộn hơn năm 306 trước Công nguyên. Một số người trong số chúng cũng đề cập đến Seleukos kết hợp với Antiochos con trai ông đồng thời là vua, nó cũng sẽ dẫn đến một ngày tháng vào cuối năm 293 trước Công nguyên. Không có đồng tiền Seleukos nào khác đã được đúc ở Ấn Độ sau đó và xác nhận sự thay đổi của lãnh thổ phía tây của sông Ấn vào tay Chandragupta.

Seleukos có thể đã thành lập một lực lượng hải quân trong vùng Vịnh Ba Tư và Ấn Độ Dương.

Trận Ipsus

Những con voi chiến mà Seleukos nhận được từ Chandragupta được chứng minh là hữu ích khi Diadochi cuối cùng đã quyết định đối phó với Antigonos. Kassandros, Seleukos và Lysimachos đánh bại cha con Antigonos và Demetrios trong trận Ipsus. Antigonos đã ngã xuống trong trận đánh nhưng Demetrios đã cố gắng để thoát thân. Sau trận đánh, Syria đã được đặt dưới sự cai trị Seleukos. Ông hiểu rằng Syria bao gồm các khu vực từ vùng núi Taurus tới Sinai, nhưng Ptolemaios đã chinh phục Palestine và Phonicia. Năm 299 TCN Seleukos liên minh với Demetrios và cưới con gái của ông ta là Stratonice. Stratonice là cháu ngoại của Antipatros. Seleukos đã có một con gái với bà, tên của ngừơi con gái này là Phila.

Hạm đội của Demetrios đã cố gắng để hủy diệt hạm đội của Ptolemaios, dẫu vậy Seleukos cũng không cần đánh nhau với ông ta.

Seleukos, tuy vậy, đã không cố gắng để mở rộng vương quốc của mình về phía tây. Lý do chính là do ông không có đủ binh lính gốc Hy Lạp và Macedonia. Trong trận chiến Ipsus, ông có bộ binh ít hơn Lysimachos. Sức mạnh của ông là những voi chiến và kị binh Ba Tư truyền thống. Để phát triển quân đội, ông đã cố gắng thu hút thêm nhiều di dân Hy Lạp bằng cách thành lập thêm 4 thành phố mới là Seleucia Pieria và Laodicea ở bờ biển Syria, Antioch bên bờ sông Orontes và Apameia ở thung lũng sông Orontes. Antioch đã trở thành đại bản doanh của chính quyền của ông. Seleucia mới đã trở thành căn cứ hải quân và là cửa ngõ tới biển Địa Trung Hải. Seleukos còn thành lập thêm 6 thành phố nhỏ nữa.

Người ta nói với Seleukos rằng "có một số hoàng tử cũng từng sống với niềm đam mê xây dựng các thành phố như vây". Ông được cho là "đã xây dựng tất cả chín thành Seleucia, mười sáu thành Antioch, và sáu thành Laodice".

Thất bại của Demetrios và Lysimachos
Seleukos cử con trai Antiochos I đồng cai trị với ông như là phó vương của các tỉnh phía đông vào năm 292 TCN vì để cai quản một đế chế rộng lớn như vậy cần triều đình tăng lên gấp đôi. Năm 294 TCN, Stratonice đã kết hôn với người con riêng của chồng Antiochos, Seleukos đã tổ chức đám cưới vì ông thấy con trai mình quá say mê. Như vậy Seleukos đã loại bỏ Stratonice khỏi con đường của mình vì cha bà Demetrios, giờ đã là vua của Macedonia.

Liên minh giữa Seleukos và Demetrios kết thúc vào năm 294 TCN khi Seleukos chinh phục Cilicia. Demetrios xâm chiếm Cilicia trong năm 286 TCN và chinh phục nó một cách dễ dàng, điều này có nghĩa rằng Demetrios bây giờ đe dọa các vùng quan trọng nhất của đế chế Seleukos ở Syria. Nhưng quân đội của Demetrios đã quá mệt mỏi và lúc này vẫn chưa được trả lương. Seleukos, mặt khác, được biết như là một lãnh đạo xảo quyệt và giàu có đã tìm cách lôi kéo các binh sĩ của ông ta. Seleukos chặn những con đường dẫn phía nam từ Cilicia và kêu gọi quân Demetrios hãy đến tham gia với ông. Đồng thời ông tìm cách né tránh chiến đấu với Demetrios. Cuối cùng Seleukos đến thương thảo với Demetrios, ông tự mình đến trước những người lính, bỏ mũ giáp của mình ra và công khai danh tính. Quân đội của Demetrios lập tức từ bỏ người chỉ huy cũ của mình. Demetrios cuối cùng đã bị giam cầm ở Apameia và chết vài năm sau đó.

Lysimachos và Ptolemaios đã hỗ trợ Seleukos chống lại Demetrios, nhưng sau chiến thắng quyết định, liên minh tan vỡ. Lysimachos trị vì Macedonia, Thracia và Tiểu Á. Ông cũng đã có vấn đề với gia đình mình. Lysimachus hành quyết con trai mình là Agathocles, mà người vợ Lysandra đã trốn đến Babylon để nương nhờ Seleukos.

Sự mất lòng dân của Lysimachus sau khi giết Agathocles đã cho Seleukos một cơ hội để loại bỏ đối thủ cuối cùng của ông. Seleukos còn được Ptolemaios Keraunos xúi giục tiến về phía Tây. Ptolemaios Keraunos đã phản bội lại Lysimachos và sau này là Seleukos. Seleukos sau đó xâm chiếm Tiểu Á và đánh bại đối thủ của ông trong trận Corupedium thuộc Lydia, năm 281 TCN. Lysimachos tử trận. Ngoài ra Ptolemaios I đã mất vài năm trước đó nên lúc này chỉ còn Seleukos là người duy nhất cùng thời với Alexandros Đại đế.

Làm chủ Tiểu Á

Trước khi qua đời, Seleukos đã cố gắng để đối phó với chính quyền của Tiểu Á. Đây là khu vực có dân cư rất đa dạng, bao gồm các thành phố Hy Lạp, một tầng lớp quý tộc Ba Tư và các dân tộc bản địa. Seleukos có lẽ đã cố gắng để đánh bại Cappadocia, nhưng thất bại. Một quan lại cũ của Lysimachos là Philetairos đã cai trị Pergamon một cách độc lập. Mặt khác, Seleukos đã thành lập thêm một số thành phố mới ở khu vực này.

Chỉ còn rất ít những bức thư mà Seleukos gửi cho các thành phố khác nhau và các ngôi đền vẫn còn tồn tại cho tới ngày nay. Tất cả các thành phố ở Tiểu Á đã gửi đại sứ tới chỗ nhà cai trị mới của họ. Có một báo cáo rằng Seleukos phàn nàn về số lượng thư ông nhận được và đã buộc phải đọc. Ông rõ ràng đã là một người cai trị phổ biến. Ở Lemnos ông được tôn vinh là một người giải phóng và một đền thờ được xây dựng để vinh danh ông. Theo một phong tục địa phương, Seleukos luôn được cung cấp thêm một chén rượu trong thời gian ăn tối. Danh hiệu của ông trong thời kỳ này là Seleukos Soter (" người giải phóng"). Khi Seleukos rời đi châu Âu, việc sắp xếp lại tổ chức của Tiểu Á đã không được hoàn thành

Qua đời và di sản
Seleukos bây giờ đã nắm giữ toàn bộ cuộc đế chế của Alexandros ngoại trừ Ai Cập và ông quay trở về để nắm quyền cai trị Macedonia và Thrace. Ông có ý định rời khỏi châu Á để Antiochos tự mình cai trị, bản ông sẽ cai vương quốc Macedonia cho đến cuối đời mình. Tuy nhiên, ý định của ông hầu như không thành, ngay khi vượt qua Chersonese, ông bị ám sát bởi Ptolemaios Keraunos gần Lysimachia vào tháng chín (năm 281 TCN).

Có vẻ như chắc chắn rằng sau khi chiếm được Macedonia và Thracia, Seleukos đã có cố gắng chinh phục Hy Lạp. Ông đã chuẩn bị chiến dịch này bằng cách sử dụng rất nhiều quà tặng. Ông cũng được đề cử là một công dân danh dự của Athens.

Antiochos đã thành lập một giáo phái cho cha mình. Một tôn giáo được hình thành xung quanh các thành viên sau này của triều đại Seleukos và Seleukos sau đó đã được tôn thờ như một người con trai của thần linh. Một số giai thoại về cuộc đời của Seleukos đã trở nên phổ biến trong thế giới cổ đại.

Chú thích

Liên kết bên ngoài
 A genealogical tree of Seleucus
 Seleucus I Nicator entry in historical sourcebook by Mahlon H. Smith

Tham khảo

 Grainger, John D. "An Empire Builder—Seleukos Nikator", History Today, Vol. 43, No. 5. (1993), pp. 25–30.
 Grainger, John D. Seleukos Nikator: Constructing a Hellenistic Kingdom. New York: Routledge, 1990 (hardcover, ISBN 0-415-04701-3).

Sinh năm 358 TCN
Mất năm 281 TCN
Alexandros Đại Đế
Tướng Macedonia cổ
Tướng Hy Lạp cổ
Lịch sử Pakistan
Vua nhà Seleukos
Người thượng Macedonia
Vua bị ám sát
Mất thập niên 280 TCN
Năm 281 TCN
Năm 358 TCN


title: Gabriel Torje

text:
Gabriel Andrei Torje (sinh ngày 22 tháng 11 năm 1989 tại Timişoara, România) là một cầu thủ bóng đá người România đang chơi cho câu lạc bộ Karabükspor theo dạng cho mượn từ Akhmat Grozny, anh chơi ở vị trí tiền vệ cánh phải là mẫu cầu thủ nhỏ con với chiều cao chỉ 1,67m nhưng sở hữu kỹ thuật cá nhân điêu luyện và tốc độ tốt, từng chơi hay trong màu áo Dinamo Bucuresti ở Romania. Anh được người hâm mộ đặt cho biệt danh "Messi mới" hay "Messi của Đông Âu".

Anh gia nhập Udinese với giá 10 triệu euro. Torje cũng là đội trưởng của đội U21 Romania, và xuất hiện ở đội tuyển trong một trận đấu giao hữu với Albania vào ngày 03 tháng 9 năm 2010 và anh đã ghi bàn thắng đầu tiên trong sự nghiệp thi đấu quốc tế của mình ở một trận đấu với Cộng hòa Síp tiếp đến ngày 02 tháng 9 năm 2011, anh lại ghi hai bàn trong chiến thắng 2-0 trước Luxembourg.

Một số thành tích

Câu lạc bộ

Bàn thắng quốc tế

Tham khảo

 Profile and stats at RomanianSoccer
 Profile at Transfermarkt

Cầu thủ bóng đá Ý
Sinh năm 1989
Nhân vật còn sống
Tiền vệ bóng đá
Cầu thủ bóng đá Serie A
Cầu thủ bóng đá Udinese
Cầu thủ bóng đá România
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Ý
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Tây Ban Nha
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Thổ Nhĩ Kỳ
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Nga


title: Röbel

text:
Röbel là một đô thị tại huyện Mecklenburgische Seenplatte (trước thuộc huyện Müritz), bang Mecklenburg-Vorpommern, miền bắc nước Đức.

Tham khảo

Robel
Xã và đô thị ở huyện Mecklenburgische Seenplatte
Khởi đầu thập niên 1260 ở Đế quốc La Mã Thần thánh


title: Luehdorfia chinensis

text:
Luehdorfia chinensis là một loài bướm trong họ bướm Papilionidae. Chúng là loài đặc hữu của Trung Quốc.

Chú thích

Tham khảo

 Gimenez Dixon, M. 1996. Luehdorfia chinensis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Downloaded on ngày 31 tháng 7 năm 2007.

C
Động vật Trung Quốc
Động vật được mô tả năm 1893


title: Mammilla simiae

text:
Mammilla simiae là một loài ốc biển săn mồi, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Naticidae, họ ốc mặt trăng.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

 Dautzenberg, Ph. (1929). Contribution à l'étude de la faune de Madagascar: Mollusca marina testacea. Faune des colonies françaises, III(fasc. 4). Société d'Editions géographiques, maritimes et coloniales: Paris. 321-636, plates IV-VII pp
 Taylor, J.D. (1973). Provisional list of the mollusca of Aldabra Atoll.
 Kilburn, R.N. & Rippey, E. (1982) Sea Shells of Southern Africa. Macmillan South Africa, Johannesburg, xi + 249 pp.
 Drivas, J. & M. Jay (1988). Coquillages de La Réunion et de l'île Maurice
 Kabat A.R., Finet Y. & Way K. (1997) Catalogue of the Naticidae (Mollusca: Gastropoda) described by C.A. Récluz, including the location of the type specimens. Apex 12(1): 15-26.
 Steyn, D.G. & Lussi, M. (1998) Marine Shells of South Africa. An Illustrated Collector’s Guide to Beached Shells. Ekogilde Publishers, Hartebeespoort, South Africa, ii + 264 pp. page(s): 50
 Kabat A.R. (2000) Results of the Rumphius Biohistorical Expedition to Ambon (1990). Part 10. Mollusca, Gastropoda, Naticidae. Zoologische Mededelingen 73(25): 345-380.
 Hollman M. (2008) Naticidae. In Poppe G.T. (ed.) Philippine marine mollusks, vol. 1: 482-501, pls 186-195. Hackenheim: Conchbooks.
 Torigoe K. & Inaba A. (2011) Revision on the classification of Recent Naticidae. Bulletin of the Nishinomiya Shell Museum 7: 133 + 15 pp., 4 pls.

Mammilla
Động vật được mô tả năm 1848


title: Boot record

text:
Boot record (hay còn gọi là bản ghi khởi động) là một chương trình dùng để khởi động máy tính, chứa mã lệnh thực thi và BPB. Boot record chiếm duy nhất một sector, là sector đầu tiên của một đĩa mềm hay của một primary partition (còn gọi là phân vùng chính) trên đĩa cứng. Sector chứa boot record được gọi là boot sector (tên khác là cung khởi động).

Hoạt động
 Khởi động máy tính từ đĩa mềm:
Sau khi bật máy tính, chương trình nằm trong ROM đọc dữ liệu trong boot sector, nạp vào RAM tại địa chỉ 7C00:0000 và chuyển quyền điều khiển cho chương trình này. Chương trình này tiến hành nạp hệ điều hành vào RAM và chuyển quyền điều khiển cho hệ điều hành.
 Khởi động máy tính từ đĩa cứng:
Sau khi bật máy tính, chương trình nằm trong ROM đọc dữ liệu trong master boot record, nạp vào RAM tại địa chỉ 7C00:0000 và chuyển quyền điều khiển cho chương trình này. Chương trình này sẽ tìm kiếm phân vùng có quyền khởi động, nếu tìm thấy sẽ nạp boot record của phân vùng đó vào RAM và lại chuyển quyền điều khiển. Chương trình trong boot record này tiến hành nạp hệ điều hành vào RAM và chuyển quyền điều khiển cho hệ điều hành.

Cấu trúc

Từ DOS 2.0 trở về sau, 2 bytes cuối của boot record luôn có giá trị là 55AA (hệ thập lục phân).

Lưu ý
Thông tin về boot record trên đây không phụ thuộc vào hệ điều hành, chỉ áp dụng cho đĩa cứng và đĩa mềm, và chỉ áp dụng cho các máy tính dựa trên kiến trúc máy tính IBM PC và kiến trúc bộ vi xử lý 8088. Đối với CD, vui lòng tham khảo mục từ El Torito.

Tham khảo

BIOS
Khởi động máy tính


title: Boom, Antwerp

text:
Boom là một đô thị ở tỉnh Antwerp, Bỉ. Đô thị Boom chỉ gồm thị trấn Boom. Tại thời điểm ngày 1 tháng 1 năm 2006, Boom có dân số 16.096 người. Tổng diện tích là 7,37 km² với mật độ dân số là 2.185 người trên mỗi km².
Boom tọa lạc giữa 3 thành phố lớn (Brussels, Antwerpen và Mechelen), gần sông Rupel (see map)

Boom là nơi tổ chức một trong những đại hội âm nhạc lớn nhất thế giới, Tomorrowland.

Cư dân địa phương nổi bật
 Bobbejaan Schoepen (1925), ca sĩ, nhạc sĩ.
 Luc Van der Kelen (1948), ký giả của Het Laatste Nieuws.
 Roland Van Campenhout, nhạc sĩ.
 Bavo Claes (1949).

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Đô thị Boom Trang mạng chính thức

Xã của Antwerpen
Khu dân cư ở Antwerpen


title: Caraguata brasilien

text:
Caraguata brasilien là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Bowditch miêu tả khoa học năm 1923.

Chú thích

Tham khảo

Caraguata


title: Mangelia sagena

text:
Mangelia sagena là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae, họ ốc cối.

Mô tả
Loài ốc này dài 5 mm, đường kính của nó dài 2.2 mm.

Phân bố
Sinh vật biển này được tìm thấy ở ngoài khơi Fernandina, Florida, Mỹ ở độ sâu 805 m.

Chú thích

Tham khảo

sagena
Động vật được mô tả năm 1927


title: Chaumont

text:
Chaumont có thể là:
 Thị trấn Chaumont, Haute-Savoie trong tỉnh Haute-Savoie trong nước Pháp.
 Tỉnh lỵ Chaumont, Haute-Marne của tỉnh Haute-Marne trong nước Pháp.


title: Phyllolabis claviger

text:
Phyllolabis claviger là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Phyllolabis
Limoniidae ở vùng Nearctic


title: Leptadrillia loria

text:
Leptadrillia loria là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Drilliidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Leptadrillia


title: Amphineurus ochroplaca

text:
Amphineurus ochroplaca là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Tham khảo

Amphineurus
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Épineuse

text:
Épineuse là một xã thuộc tỉnh Oise trong vùng Hauts-de-France tây bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 118 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

INSEE

Xã của Oise


title: Rugulina monterosatoi

text:
Rugulina monterosatoi là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Pendromidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Rugulina


title: Mai dương

text:
Mai dương hay còn gọi trinh nữ nâu, trinh nữ đầm lầy (danh pháp hai phần: Mimosa pigra) là một loài thực vật thuộc chi chi Trinh nữ, phân họ Trinh nữ của họ Đậu. Loài này có nguồn gốc vùng nhiệt đới Nam Mỹ, có họ hàng với cây trinh nữ mọc rất nhiều ở Việt Nam.

Đặc điểm
Cây mai dương có thể mọc cao tới 2 m, mọc dày đặc ở vùng đất ẩm ướt. Thân và lá cây có nhiều gai cứng dẫn từ gốc đến ngọn, quả cây có nhiều lông ngứa. Sau 6 tháng thì ra hoa và kết quả. Mỗi lần sinh sản có thể sinh ra khoảng 9.000 hạt mới, và lan đi rất nhanh. Vì có khả năng xâm lấn mạnh, nó có thể hủy hoại các hệ sinh thái cây bụi đã có ở một nơi nào đó.

Có chứa hợp chất gây ngứa: tinh dầu thực vật Urushiol. Loại dầu này rất độc, thường bay trong không khí và đọng lại trên cây cỏ. Chỉ cần một phần tỷ của một gam (nanogram) tinh dầu này là đủ cho một người phải gãi như điên khùng. Các bác sĩ thường ví von rằng muốn làm tất cả mọi người trên trái đất phải gãi, họ chỉ cần không tới 10 gam chất dầu Urushiol.

Dĩ nhiên, phương pháp tốt nhất là mặc quần áo kín đáo, đừng để da thịt tiếp xúc với cây cỏ... Trong trường hợp lỡ bị ngứa rồi, hãy làm theo phương pháp sau:

- Cố đừng gãi, vì càng gãi nó càng lan rộng ra. Nên nhớ chỉ một phần tỷ g tinh dầu là đủ gây ngứa, và chất độc dễ dàng theo móng tay bạn đến làm ngứa những phần da khác; khiến bạn càng gãi, vết ngứa càng lan rộng ra.

- Rửa chỗ ngứa với nước. Đừng dùng khăn, vì chất Urushiol có thể bám vào khăn, làm ngứa những chỗ khác. Rửa cho đến khi hết ngứa, sau đó thoa vào chỗ ngứa một chút alcohol (rượu cồn) nếu có.

- Giặt quần áo có dính chất Urushiol với nước, có hoặc không có xà phòng đều được.

Ngoài ra, các chất như xăng, dầu hỏa, acetone, amonia... đều có công dụng làm loãng chất Urushiol. Nên dùng ngón tay thấm các chất này và chà lên vết thương (không nên dùng thường xuyên, vì những chất này đều có hại đối với da thịt).

Tại Việt Nam
Hiện nay, tại Thừa Thiên-Huế và một số vùng khác của Việt Nam, người ta đang cố gắng kìm hãm sự phát triển của nó, để bảo vệ cho các hệ sinh thái hiện tại.

Một vài hình ảnh

Chú thích

P
Thực vật xâm hại
Thực vật Brasil


title: Quân đội nhân dân Việt Nam

text:
Quân đội nhân dân Việt Nam là lực lượng chính của Lực lượng Vũ trang nhân dân Việt Nam. Theo Bộ Quốc phòng Việt Nam, sứ mệnh của quân đội là "vì độc lập tự do của Tổ quốc, vì chủ nghĩa xã hội, vì hạnh phúc của nhân dân". Ngày truyền thống là ngày 22 tháng 12 hàng năm. Quân kỳ là quốc kỳ Việt Nam có thêm dòng chữ "Quyết thắng" màu vàng ở góc phía trên bên trái. Mười lời thề danh dự của quân nhân Quân đội nhân dân Việt Nam nói rằng quân đội có nhiệm vụ: "không ngừng nâng cao tinh thần yêu nước xã hội chủ nghĩa, tinh thần quốc tế vô sản, góp phần tích cực vào cuộc đấu tranh vì độc lập dân tộc, dân chủ và chủ nghĩa xã hội".

Danh xưng
Quân đội nhân dân Việt Nam thường được viết tắt là "Quân đội Nhân dân". Tên được đặt bởi Hồ Chí Minh vì ông cho rằng đây là quân đội "từ nhân dân mà ra, vì nhân dân mà chiến đấu, vì nhân dân phục vụ". Sau này, Đảng Cộng sản Việt Nam mở rộng thêm: "có nguồn gốc nhân dân, bảo vệ tính mạng, tài sản và quyền làm chủ của nhân dân, bảo vệ nền độc lập thống nhất và bản sắc dân tộc".

Tên gọi qua các thời kỳː
 Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân (12/1944)
 Việt Nam Giải phóng quân (5/1945)
 Vệ quốc đoàn (9/1945)
 Quân đội Quốc gia Việt Nam (5/1946)
 Quân đội nhân dân Việt Nam (9/1954)

Khẩu hiệu
Khẩu hiệu của Quân đội nhân dân Việt Nam là:

Khẩu hiệu được trích từ bài phát biểu của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong buổi lễ kỷ niệm 20 năm thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam (22/12/1944-22/12/1964) vào tối ngày 29/12/1964 tại Nhà khách Bộ Quốc phòng (Hà Nội).

Ngoài ra còn có khẩu hiệu khác là "Trung với nước, hiếu với dân". Nhiều người thường bị nhầm lẫn câu nói này với câu nói bên trên. Đây thực ra là một câu nói khác, được thêu trên lá cờ mà Chủ tịch Hồ Chí Minh tặng cho Trường Võ bị Trần Quốc Tuấn vào năm 1946. Ở đây, "Trung là trung với Tổ quốc, Hiếu là hiếu với nhân dân".

Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định: "Dưới sự lãnh đạo của Đảng và Chính phủ, được sự giúp đỡ hết lòng của nhân dân, quân đội ta hoàn thành nhiệm vụ mà Đảng và Chính phủ trao cho, đã có truyền thống vẻ vang là tuyệt đối trung thành với Đảng, với nhân dân, chiến đấu anh dũng, công tác và lao động tích cực, tiết kiệm, cần cù, khiêm tốn giản dị, đoàn kết nội bộ, đồng cam cộng khổ với nhân dân, luôn luôn sẵn sàng khắc phục khó khăn, hoàn thành nhiệm vụ. Bộ đội ta là bộ đội nhân dân, bộ đội cách mạng có truyền thống anh dũng, khắc khổ, kiên nhẫn, cần cù, chất phác, việc khó khăn nguy hiểm mấy cũng không sợ, nhất định làm cho kỳ được. Đó là truyền thống, đạo đức, tác phong tốt, phải luôn được giữ vững và phát triển". Nhà nước Việt Nam nói: "ngoài mục tiêu, lý tưởng vì nhân dân phục vụ, chiến đấu vì độc lập, tự do của Tổ quốc, vì chủ nghĩa xã hội, vì hạnh phúc của nhân dân, Quân đội nhân dân Việt Nam không có mục tiêu, lý tưởng nào khác".

Quá trình phát triển

Ngày 22 tháng 12 năm 1944, Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân được thành lập với 34 người theo chỉ thị của Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Ngày 15 tháng 5 năm 1945, Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân sáp nhập với lực lượng Cứu Quốc quân và đổi tên thành Việt Nam Giải phóng quân, trở thành lực lượng quân sự chủ yếu của Mặt trận Việt Minh thực hiện thành công cuộc Tổng khởi nghĩa giành chính quyền trong Cách mạng Tháng Tám năm 1945.

Từ năm 1945 đến năm 1949, Giải phóng quân phải chiến đấu với đối thủ mạnh hơn hẳn là quân đội Thực dân Pháp, tuy nhiên bằng sách lược chiến tranh hợp lý, Giải phóng quân ngày càng phát triển bất chấp việc quân Pháp liên tục càn quét, khiến quân Pháp sa lầy vào một cuộc chiến tiêu hao tốn kém và ngày càng kiệt sức. Từ năm 1945 đến đầu năm 1950, Giải phóng quân đã phát triển từ một đội quân nhỏ gồm vài nghìn người trở thành Quân đội Quốc gia Việt Nam với quân số khoảng 50.000 người, tổ chức thành 40 chi đội. Đến cuối năm 1950, Giải phóng quân giành chiến thắng lớn trong Chiến dịch Biên giới đồng thời chuyển đổi vị thế từ phòng thủ sang phản công.

Sau Chiến dịch Biên giới, biên giới giữa Việt Nam với Trung Quốc được khai thông, Việt Nam bắt đầu nhận được sự viện trợ vũ khí của khối Xã hội chủ nghĩa (Liên Xô, Trung Quốc và một số nước Đông Âu), Giải phóng quân phát triển vượt bậc cả về số lượng và khả năng chiến đấu. Năm 1950, Quân đội Quốc gia Việt Nam đổi tên thành "Quân đội nhân dân Việt Nam". Sau đó, thành lập các đại đoàn quân chủ lực 308, 304, 312, 320, 316, 325, 351, binh chủng pháo binh cũng được thành lập. Ngày 7 tháng 5 năm 1954, Quân đội nhân dân Việt Nam lập nên Chiến thắng Điện Biên Phủ trước thực dân Pháp.

Cho đến kết thúc cuộc chiến tranh Đông Dương năm 1954, Quân đội Nhân dân Việt Nam đã có tổng quân số khoảng 25 vạn quân chủ lực và vài chục vạn dân quân địa phương. Sau hiệp định Geneva, bộ phận quân đội nhân dân ở miền Nam tập kết ra Bắc. Quân đội Việt Nam bắt đầu xây dựng quân đội theo hệ chính quy thống nhất. Bộ Chính trị quyết định cắt giảm 8 vạn quân chủ lực, đưa 3 vạn quân sang làm kinh tế, chỉ giữ lại 17 vạn quân chủ lực, đồng thời thành lập thêm các quân chủng Hải quân, Phòng không Không quân, binh chủng xe tăng, lực lượng biên phòng,...

Ngày 15 tháng 2 năm 1961, Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam được thành lập, là một bộ phận của Quân đội nhân dân chiến đấu ở miền Nam. Quân đội Nhân dân Việt Nam đã tiến hành chiến tranh chống Mỹ với chiến lược được gọi là "toàn dân, toàn diện, lâu dài", tiêu biểu là chống chiến tranh đặc biệt, chiến tranh cục bộ của Mỹ ở miền Nam; chống chiến tranh phá hoại bằng không quân, hải quân của Mỹ ở miền Bắc mà nổi bật là chiến dịch Điện Biên Phủ trên không tháng 12 năm 1972; Cuộc tổng tiến công nổi dậy mùa Xuân 1975 với kết thúc là chiến dịch Hồ Chí Minh vào ngày 30 tháng 4 năm 1975, giải phóng miền Nam thống nhất đất nước.

Trong thời kỳ 1961-1975, tài liệu Mỹ thường phân biệt 2 lực lượng: Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam (Mỹ gọi là "Việt Cộng") với Quân đội nhân dân Việt Nam (Mỹ gọi là "quân Bắc Việt Nam"). Nhưng thực ra, Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam được hình thành từ một bộ phận du kích của Quân đội nhân dân Việt Nam. Sự phân biệt này của Mỹ xuất phát từ việc Mặt trận Dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam và Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam về pháp lý có sự độc lập với Việt Nam Dân chủ Cộng hòa nhưng vẫn chịu sự lãnh đạo về Đảng của Đảng Lao động Việt Nam (do Hiệp định Genève không cấm), nhằm có vị thế hợp lý trên bàn đàm phán tại Paris. Sau năm 1975, khi đã "công khai" sự lãnh đạo của Việt Nam Dân chủ Cộng hòa đối với Mặt trận Giải phóng, Chính phủ Cách mạng lâm thời và Quân Giải phóng trong suốt cuộc chiến, thì Quân giải phóng được xem là một phần Quân đội nhân dân Việt Nam như bản chất khi thành lập nó.

Cho đến năm 1975, Quân đội Nhân dân Việt Nam đã có 1,24 triệu quân chủ lực và hàng triệu dân quân địa phương, đứng thứ 4 về tổng quân số trên thế giới, chỉ sau Liên Xô, Hoa Kỳ và Trung Quốc . Năm 1977, Việt Nam chủ trương giảm số quân chủ lực xuống còn 85 vạn người (60 vạn quân thường trực chiến đấu, 25 vạn quân tham gia sản xuất kinh tế). Tuy nhiên, khi tình hình biên giới Tây Nam phức tạp, Việt Nam buộc phải chuyển các đơn vị kinh tế sang chiến đấu và tăng quân số lên trên 1 triệu người. Đồng thời hơn 5 vạn bộ đội được đưa sang Lào để đảm bảo sự ổn định tại Lào.

Ngày 23 tháng 12 năm 1978, Quân đội Việt Nam huy động 25 vạn quân chủ lực mở cuộc phản công trước cuộc tiến công của Quân đội Campuchia Dân chủ (Khmer Đỏ). Sau đó đã phối hợp với các lực lượng vũ trang Campuchia, đánh tan 21 sư đoàn quân Campuchia Dân chủ, xoá bỏ chế độ diệt chủng. Ngày 17/2/1979, Trung Quốc đem 60 vạn quân đánh vào biên giới phía Bắc Việt Nam, cuộc chiến tranh chỉ kéo dài trong 30 ngày, nhưng sau đó 2 bên căng thẳng suốt 10 năm. Trong năm 1979-1980, Việt Nam phải duy trì quân số chủ lực đến trên 2 triệu người, đến năm 1983 giảm xuống còn 1,6 triệu người. Năm 1989, sau khi bình thường hóa quan hệ với Trung Quốc và rút quân khỏi Lào và Campuchia, quân đội Việt Nam giảm xuống còn khoảng 60 vạn người.

Năm 2010, theo Việt Nam công bố, lực lượng thường trực Việt Nam gồm bộ đội chủ lực và bộ đội địa phương có tổng quân số khoảng gần nửa triệu người, và lực lượng quân dự bị khoảng 5 triệu người.

Tham chiến
Quân đội nhân dân Việt Nam đã chiến đấu với nhiều quốc gia, chính thể, tổ chức,... như: Pháp, Anh, Hoa Kỳ, Nhật Bản, Trung Quốc, Quốc gia Việt Nam/Việt Nam Cộng hòa, Hàn Quốc, Thái Lan, Philippines, Úc, New Zealand, Vương quốc Lào, Vương quốc Campuchia - Cộng hòa Khmer, Campuchia Dân chủ (Khmer Đỏ), FULRO, tổ chức du kích của người H'Mông tại Lào (trong chiến tranh Việt Nam nói riêng và các cuộc xung đột, chiến tranh khác tại Đông Dương nói chung).

Những cuộc chiến / chiến dịch tiêu biểu bao gồm:
 Chiến tranh thế giới thứ hai - Chiến tranh Thái Bình Dương (Chống lại sự chiếm đóng của Đế quốc thực dân Pháp và Đế quốc Nhật Bản tại Việt Nam và bán đảo Đông Dương)
 Nam Bộ kháng chiến (Chống lại lực lượng liên minh các quân đội Anh-Ấn Độ, Pháp, Nhật đóng quân tại Nam Bộ)
 Chiến tranh Đông Dương (Chống lại Đệ tứ Cộng hoà Pháp và các đồng minh tại 3 nước Đông Dương)
 Chiến tranh Việt Nam (Chống lại Hoa Kỳ và các lực lượng đồng minh tại 3 nước Đông Dương)
 Nội chiến Campuchia (Hỗ trợ lực lượng Khmer Đỏ chống lại chính phủ Cộng hòa Khmer được hậu thuẫn bởi Hoa Kỳ)
 Nội chiến Lào (Hỗ trợ lực lượng Pathet Lào chống lại chính phủ Vương quốc Lào được hậu thuẫn bởi Pháp và Hoa Kỳ)
 Chiến dịch phản công biên giới Tây - Nam Việt Nam (Chống lại lực lượng diệt chủng Khmer Đỏ được sự hậu thuẫn, ủng hộ và viện trợ bởi Trung Quốc, Hoa Kỳ, Thái Lan cùng Anh Quốc)
 Chiến tranh biên giới Việt - Trung, 1979 (Chống lại hành động xâm lược của Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa)
 Xung đột biên giới Việt Nam - Trung Quốc 1979-1990 (Chống lại sự xâm lấn biên giới của Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa)
 Xung đột Thái Lan - Việt Nam 1982-1988 (Chống lại Vương quốc Thái Lan và Khmer Đỏ)
 Chiến tranh biên giới Lào - Thái Lan (Chống lại Vương quốc Thái Lan và bảo vệ đồng minh Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào)
 Xung đột Campuchia 1997 (Chống lại Khmer Đỏ và bảo vệ đồng minh Campuchia)
 Nổi dậy tại Lào, xung đột tại Lào từ năm 1975 (Chống lại các nhóm người H'mông nổi dậy và bảo vệ đồng minh Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào)

Theo thống kê của Việt Nam thì đến năm 2012, Việt Nam có 1.146.250 liệt sĩ và khoảng 600.000 thương binh, trong đó có 191.605 liệt sĩ hy sinh trong Chiến tranh Đông Dương, 849.018 liệt sĩ hy sinh trong Chiến tranh Việt Nam, số còn lại hy sinh trong các cuộc chiến tranh khác, hoặc hy sinh khi thực hiện nhiệm vụ trong thời bình.

Nhiều liệt sĩ cũng đồng thời là Đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam. Theo Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng thì: "Trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, đã có gần 160.000 đảng viên hy sinh...".

Hoàng Văn Nhủng là liệt sỹ đầu tiên, hy sinh ngày 5 tháng 2 năm 1945 khi đánh diệt đồn Đồng Mu (Bảo Lạc, Cao Bằng), trong trận đánh thứ ba của Quân đội nhân dân Việt Nam (khi đó mang tên là Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân).

Tính tới năm 2012, cả nước có 9.637 công trình ghi công liệt sĩ trên cả nước (nghĩa trang, đài tưởng niệm, đền thờ). Tỉnh có nhiều liệt sĩ nhất cả nước là Quảng Nam với 65.000 liệt sĩ (ngoài ra tỉnh Quảng Nam còn có hơn 30.000 thương binh). Huyện có nhiều liệt sĩ nhất cả nước là huyện Điện Bàn (cũng thuộc tỉnh Quảng Nam) với hơn 19.800 liệt sĩ.

Các trận đánh/chiến dịch lớn
 Cách mạng tháng Tám
 Trận Hà Nội 1946
 Chiến dịch Việt Bắc (1947)
 Chiến dịch Cao-Bắc-Lạng (1949)
 Chiến dịch Biên giới (1950)
 Chiến dịch Hoàng Hoa Thám (hay Chiến dịch Đường 18) (1951)
 Chiến dịch Hòa Bình (1952)
 Chiến dịch Tây Bắc (1952)
 Chiến dịch Điện Biên Phủ (chiến thắng quyết định trong Chiến tranh Đông Dương)
 Trận Ấp Bắc (1963)
 Trận Bình Giã (cuối 1964 đầu 1965)
 Chiến dịch An Lão
 Chiến dịch Ba Gia
 Trận Đồng Xoài
 Chiến dịch Sấm Rền (1964–1968)
 Chiến dịch Junction City (1967)
 Sự kiện Tết Mậu Thân (1968)
 Chiến dịch Đường 9 - Khe Sanh (1968)
 Chiến dịch Campuchia (1970)
 Chiến dịch Lam Sơn 719 (1971)
 Chiến dịch Xuân - Hè 1972
 Trận cầu Hàm Rồng
 Chiến dịch Linebacker II (hay Trận Điện Biên Phủ trên không) (1972)
 Chiến dịch Tây Nguyên (1975)
 Chiến dịch Huế-Đà Nẵng (1975)
 Chiến dịch Hồ Chí Minh (1975)
 Chiến dịch phản công biên giới Tây-Nam Việt Nam
 Chiến tranh biên giới Việt-Trung, 1979
 Xung đột biên giới Việt Nam-Trung Quốc 1979-1990
 Xung đột Thái Lan-Việt Nam 1982-1988
 Hải chiến Trường Sa 1988
 Chiến tranh biên giới Lào-Thái Lan

Tặng thưởng
Trong suốt các cuộc chiến đã có tổng cộng:
 20 tướng lĩnh được tặng, truy tặng Huân chương Sao Vàng - phần thưởng cao quý nhất của nhà nước Việt Nam.
 113 đơn vị và 34 tướng lĩnh được trao Huân chương Hồ Chí Minh,
 807 đơn vị hoặc quân nhân được trao Huân chương Độc Lập,
 822.924 đơn vị hoặc quân nhân được tặng thưởng Huân chương Quân công/Huân chương Chiến công; 139.335 quân nhân được tặng Huân chương Kháng chiến;
 1.682.649 quân nhân được tặng thưởng Huân chương Chiến sĩ giải phóng;
 198.680 quân nhân được tặng thưởng Huân chương Chiến thắng;
 141.321 quân nhân được tặng thưởng Huân chương Chống Mỹ cứu nước;
 2.593.641 quân nhân được tặng thưởng Huy chương Chiến sĩ vẻ vang;
 3.738 đơn vị được tuyên dương Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân; 36 đơn vị được tuyên dương danh hiệu này 2 lần, 4 đơn vị được tuyên dương 3 lần;
 1.286 quân nhân được tuyên dương Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân: 148 trong chiến tranh Đông Dương, 859 trong chiến tranh Việt Nam, 279 trong các cuộc chiến khác. Trong số đó, 160 anh hùng là nữ và 163 anh hùng là người dân tộc thiểu số. Có 1 anh hùng là người nước ngoài (ông Nguyễn Văn Lập, tên khai sinh là Kostas Sarantidis, người Hy Lạp).
 Người có nhiều huân huy chương nhất là Trịnh Tố Tâm: Từ năm 1967 đến 1970, ông chiến đấu ở chiến trường Trị Thiên, chỉ huy đơn vị đánh 58 trận, diệt 1.500 địch, phá hủy 61 xe quân sự, lật đổ 19 đoàn tàu hỏa. Riêng ông đã tiêu diệt được 272 tên địch, trong đó có 185 lính Mỹ (chủ yếu bằng chiến thuật đặt mìn), phá hủy 3 máy bay lên thẳng. Ngày 20/9/1971, ông được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân khi mới 26 tuổi. Ông được tặng thưởng 1 Huân chương Độc lập hạng Ba; 1 Huân chương Kháng chiến chống Mỹ cứu nước hạng Nhất; 13 Huân chương chiến công hạng Nhất, Nhì, Ba; 3 Huân chương giải phóng hạng Nhất; 53 lần được phong tặng danh hiệu Dũng sĩ diệt Mỹ. Sau chiến tranh, ông đã từng giữ chức Thứ trưởng Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội và mất năm 1996 khi 51 tuổi.

Sáng ngày 21 tháng 12 năm 2019, Quân đội nhân dân Việt Nam được trao tặng Huân chương Quân công hạng nhất từ thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc thay mặt Nhà nước Việt Nam trao.

Từ tháng 12/1994 đến hết năm 2001, Nhà nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã phong tặng và truy tặng danh hiệu cao quý "Bà mẹ Việt Nam anh hùng" cho 44.253 bà mẹ có chồng hoặc con cái là binh sỹ Quân đội nhân dân Việt Nam đã hy sinh, trong đó:
Miền Bắc (từ Quảng Bình trở lên): 15.033 mẹ.
Miền Nam (từ Quảng Trị trở xuống): 29.220 mẹ.
Tỉnh Quảng Nam là tỉnh có nhiều Bà mẹ Việt Nam anh hùng nhất với 11.658 mẹ.

Tính đến tháng 7/2020, Nhà nước Việt Nam đã phong tặng hoặc truy tặng 139.275 Bà mẹ Việt Nam anh hùng, trong đó tỉnh Quảng Nam có số lượng Bà mẹ Việt Nam anh hùng được phong tặng và truy tặng cao nhất (15.261 mẹ), tiếp theo là Bến Tre với 6.905 mẹ, Quảng Ngãi có 6.802 mẹ, Hà Nội có 6.723 mẹ.

Tướng lĩnh tiêu biểu

 Đại tướng Võ Nguyên Giáp, Tổng tư lệnh Quân đội nhân dân Việt Nam, Đại tướng đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam
 Đại tướng Nguyễn Chí Thanh, Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị đầu tiên
 Đại tướng Hoàng Văn Thái, Tổng Tham mưu Trưởng đầu tiên
 Đại tướng Lê Trọng Tấn, Tổng Tham mưu trưởng (1978-1986)
 Đại tướng Văn Tiến Dũng, Tổng tham mưu trưởng lâu nhất (1953-1978)
Đại tướng Lê Đức Anh, Chủ tịch Nước
Đại tướng Chu Huy Mân, Phó Chủ tịch Nước
Đại tướng Nguyễn Quyết, Phó Chủ tịch Nước
 Thượng tướng Chu Văn Tấn, chỉ huy Cứu quốc quân
 Thượng tướng Trần Văn Trà, Tư lệnh Quân giải phóng miền Nam
 Thượng tướng Lê Khả Phiêu, nguyên Tổng bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam
 Trung tướng Nguyễn Bình, Tư lệnh Nam Bộ - Trung tướng đầu tiên
 Trung tướng Đồng Sĩ Nguyên, tư lệnh Binh đoàn 559, Phó Thủ tướng.
 Thiếu tướng Dương Văn Dương, Tư lệnh Liên khu Bình Xuyên
 Thiếu tướng Hoàng Sâm, đội trưởng đầu tiên của Đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân
 Thiếu tướng Phùng Chí Kiên, vị tướng quân đầu tiên
 Thiếu tướng Lê Thiết Hùng, vị tướng được phong quân hàm đầu tiên
 Thiếu tướng Nguyễn Sơn, Lưỡng quốc tướng quân
 Thiếu tướng Nguyễn Thị Định, nữ tướng đầu tiên, Phó Tư lệnh Quân giải phóng miền Nam

Nhiệm vụ
Quân đội nhân dân Việt Nam có 02 nhiệm vụ, bao gồm: chiến đấu, công tác phục vụ nhân dân và sản xuất để hoàn thành mục tiêu xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, xây dựng quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, từng bước hiện đại, sẵn sàng chiến đấu, bảo vệ nhân dân, bảo vệ vững chắc độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ, chế độ chính trị của Tổ quốc, bảo vệ bản sắc dân tộc.

Chiến đấu
Đây là nhiệm vụ then chốt của Quân đội nhân dân Việt Nam. Để hoàn thành nhiệm vụ này, Quân đội được tổ chức có hai thành phần: Quân đội thường trực làm nòng cốt cùng lực lượng rộng rãi quần chúng vũ trang. Ba thứ quân: Bộ đội chủ lực, Bộ đội địa phương và Dân quân tự vệ.

Hướng tổ chức là tinh gọn, được trang bị các loại vũ khí, khí tài phù hợp, thường xuyên thực hành huấn luyện, nâng cao khả năng sẵn sàng chiến đấu và chiến đấu, vững vàng bản chất chính trị, nắm chắc tình hình đất nước, khu vực và quốc tế để có các biện pháp tác chiến phù hợp, đẩy mạnh hợp tác quốc tế.

Công tác phục vụ nhân dân
Quân đội nhân dân luôn gắn bó mật thiết, đồng cam cộng khổ với nhân dân, thực sự là cầu nối vững chắc và tin cậy của chính quyền với nhân dân. Quân đội còn có nhiệm vụ tuyên truyền đường lối, chủ trương, chính sách của chính quyền, phản bác lại các luận điểm bóp méo, bôi nhọ, không đúng sự thật. Bên cạnh đó, quân đội là một trong các lực lượng nòng cốt trong công tác cứu hộ, cứu nạn, giúp dân phòng, chống và khắc phục hậu quả thiên tai, hỏa hoạn, xả thân trong hiểm nguy để cứu tính mạng và tài sản của nhân dân. Giải quyết hậu quả chiến tranh bao gồm rà, phá bom mìn, tẩy độc môi trường và các chính sách hậu chiến. Tại những khu vực khó khăn, vùng sâu, vùng xa, quân đội chịu cả trách nhiệm phổ cập giáo dục và chăm sóc y tế với người dân.

Sản xuất
Các đơn vị quân đội đã tận dụng mọi tiềm năng, nguồn lực lao động, đất đai, kỹ thuật,... Đẩy mạnh tăng gia sản xuất, tạo nguồn thực phẩm bổ sung tại chỗ, góp phần giữ ổn định và cải thiện đáng kể đời sống vật chất cho bộ đội. Các nhà máy, xí nghiệp công nghiệp quốc phòng đã sản xuất được một số loại vũ khí, trang bị khí tài phù hợp, đáp ứng yêu cầu tác chiến hiện đại, yêu cầu sẵn sàng chiến đấu và chiến đấu của quân đội. Nhiều đơn vị làm kinh tế của quân đội đã sản xuất và kinh doanh có hiệu quả, trở thành các tổ chức, tập đoàn kinh tế lớn của đất nước, đi đầu trong việc kết hợp kinh tế với quốc phòng, góp phần xứng đáng vào công cuộc phát triển kinh tế - xã hội và tăng cường, củng cố quốc phòng, an ninh của đất nước... Hoạt động sản xuất kinh tế của lực lượng quân đội còn hướng tới giúp dân khai hoang, cải tạo đồng ruộng, xây dựng ruộng lúa nước, trồng cỏ phục vụ chăn nuôi gia súc; hỗ trợ vốn làm nhà và cây con giống, giúp đỡ về kỹ thuật sản xuất, chống di dân và đón nhận dân ở tuyến sau đến định cư, giúp dân ổn định cuộc sống lâu dài. Đến nay, Quân đội đã xây dựng được 23 khu kinh tế quốc phòng đây là nhân tố quan trọng trong công cuộc xóa đói giảm nghèo, thực hiện chính sách dân tộc, tôn giáo, phát triển kinh tế - xã hội gắn với tăng cường quốc phòng - an ninh của đất nước. Doanh nghiệp quân đội ngoài phục vụ các mục tiêu quân sự còn phục vụ nhu cầu dân sự, tiến hành đầu tư trong và ngoài nước. Quân đội sản xuất xây dựng kinh tế nhằm góp phần gìn giữ năng lực sản xuất quốc phòng, nâng cao năng lực chiến đấu cho Quân đội và góp phần tạo nguồn thu cho ngân sách quốc phòng.

Tổ chức

Theo Luật Quốc phòng năm 2005 (luật số 39/2005/QH11 ngày 14 tháng 6 năm 2005), Quân đội nhân dân là một bộ phận và là lực lượng nòng cốt của lực lượng vũ trang nhân dân, bao gồm Lực lượng Thường trực và Lực lượng Dự bị Động viên. Lực lượng Thường trực của Quân đội nhân dân có Bộ đội Chủ lực và Bộ đội Địa phương. Cấp tổ chức của Quân đội nhân dân Việt Nam từ thấp đến cao là tiểu đội, trung đội, đại đội, tiểu đoàn, trung đoàn, lữ đoàn, sư đoàn (trước đây gọi là đại đoàn). Cấp cao nhất là quân đoàn, hiện nay có 4 quân đoàn là các quân đoàn 1, 2, 3, 4. Đây chính là quân chủ lực cơ động.

Từ cấp tiểu đoàn trở lên có ban chỉ huy gồm cấp trưởng, cấp phó, tham mưu trưởng và cấp phó phụ trách công tác chính trị, theo chế độ một thủ trưởng. Trước đây, khi thực hiện chế độ "2 thủ trưởng", thì ngoài thủ trưởng quân sự (đại đội trưởng, tiểu đoàn trưởng...), từ cấp đại đội trở lên còn có thủ trưởng chính trị, được gọi là chính trị viên (ở cấp đại đội và tiểu đoàn) hoặc chính ủy (ở cấp trung đoàn trở lên). Cấp thủ trưởng chính trị này từ sau Chiến tranh Việt Nam đã chuyển thành cấp phó phụ trách công tác chính trị. Theo nghị quyết của Đại hội Đảng lần thứ X, chế độ chính ủy-chính trị viên lại được khôi phục trong toàn quân từ năm 2006.

Quân đội nhân dân Việt Nam bao gồm bộ đội chủ lực, bộ đội địa phương; các quân khu, quân chủng, bộ đội biên phòng, quân đoàn, binh chủng; hệ thống các đơn vị bảo đảm hậu cần, kỹ thuật; các học viện, nhà trường, viện nghiên cứu và các đơn vị kinh tế-quốc phòng.

Lãnh đạo

Chủ tịch nước có vai trò là Thống lĩnh của Quân đội nhân dân Việt Nam và giữ vai trò là Chủ tịch Hội đồng Quốc phòng và An ninh thông qua Hội đồng Quốc phòng và An ninh. Quân ủy Trung ương là cơ quan lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam trong Quân đội nhân dân Việt Nam, được thành lập vào tháng 1 năm 1946 do Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam trực tiếp làm Bí thư Quân ủy Trung ương. Do Việt Nam là nước đơn đảng, Đảng lãnh đạo Nhà nước và xã hội, lãnh đạo Quân đội trực tiếp, tuyệt đối nên Tổng Bí thư (kiêm nhiệm Bí thư Quân ủy Trung ương) là chức danh lãnh đạo cao nhất đối với quân đội.

Các chức vụ cao nhất trong Quân đội nhân dân Việt Nam gồm Bộ trưởng Bộ quốc phòng, Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị, Tổng Tham mưu trưởng, có cấp bậc quân hàm cao nhất là Đại tướng. Ngoài ra, trước đây từng có chức vụ Tổng Tư lệnh các lực lượng vũ trang do Đại tướng Võ Nguyên Giáp nắm giữ.

Cấp bậc quân hàm

Theo Lệnh số 32/2014/L-CTN ngày 09/12/2014 của Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam về việc công bố Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam đã được Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa XIII, kỳ họp thứ 8 thông qua ngày 27/11/2014, các cấp bậc của Quân đội nhân dân Việt Nam được quy định như sau:

Màu viền của quân hàm thể hiện các quân chủng: Lục quân: màu đỏ tươi; Phòng không - Không quân: màu xanh da trời; Hải quân: màu tím than

Màu nền là màu vàng. Quân hàm Bộ đội biên phòng có màu viền là màu đỏ tươi tương tự như Lục quân, nhưng có màu nền xanh lá cây. Quân hàm Cảnh sát biển có màu viền vàng nhưng có màu nền là màu xanh nước biển.

 Cấp bậc cao nhất: Sĩ quan cấp tướng

Phù hiệu

Quân phục

Ngày 26 tháng 8 năm 2009, Thủ tướng Việt Nam ra Quyết định số 109/2009/QĐ-TTg quy định về quân hiệu, cấp hiệu, phù hiệu lễ phục của Quân đội nhân dân Việt Nam.

Từ ngày 22 tháng 12 năm 2009, các sĩ quan Việt Nam cũng sử dụng quân phục mới kiểu K-08.

Trang bị và viện trợ

Quân đội nhân dân Việt Nam không công khai các thông tin về vũ khí, khí tài của mình nên việc biết chi tiết số lượng hay chính xác toàn bộ chủng loại là rất khó. Hiện nay, quân đội nhân dân Việt Nam đang sở hữu một lượng vũ khí lớn từ thời Chiến tranh Việt Nam được sản xuất ở Liên Xô, Trung Quốc và Hoa Kỳ (do sau năm 1975 đã tịch thu được một số lượng vũ khí tương đối lớn do Hoa Kỳ viện trợ cho quân đội Sài Gòn trước đó). Số vũ khí này hiện nay ngày càng lạc hậu làm giảm sức mạnh tương quan với quân đội các nước khác là vấn đề lớn đối với quân đội Việt Nam. Từ năm 1990 trở đi, các bạn hàng vũ khí của Việt Nam được mở rộng với Ấn Độ, Israel, Bắc Triều Tiên, Nga,... Ngoài ra hiện nay, Việt Nam còn nhận được viện trợ khí tài từ Mỹ, Hàn Quốc và Nhật Bản.

Trong suốt chiến tranh Việt Nam (1954-1975) và chiến tranh biên giới Tây Nam (1979-1989), Việt Nam hầu như dựa hoàn toàn vào các hệ thống vũ khí trang bị có nguồn gốc từ Liên Xô. Liên Xô sụp đổ năm 1991 đã kết thúc giai đoạn viện trợ và Việt Nam bắt đầu phải thanh toán tiền mua vũ khí, trang bị bằng ngoại tệ hoặc bằng hàng đổi hàng.

Việt Nam đặt việc phát triển kinh tế lên hàng đầu và chỉ duy trì mức tăng chi tiêu quốc phòng một cách nhỏ giọt. Việt Nam không tiến hành các đợt mua sắm hay nâng cấp vũ khí lớn. Phải tới tận cuối những năm 1990, chính phủ Việt Nam công bố một loạt các chương trình mua sắm các hệ thống vũ khí trang bị hiện đại. Theo đó, Việt Nam chậm rãi phát triển hải quân và không quân để kiểm soát các vùng nước nông và vùng đặc quyền kinh tế.

Hầu hết các chương trình mua sắm quốc phòng chủ yếu được thực hiện để đảm bảo ưu tiên này. Việt Nam đã mua một số máy bay chiến đấu và tàu chiến có khả năng tác chiến cao. Việt Nam cũng lên kế hoạch phát triển nền công nghiệp quốc phòng với ưu tiên cho hải quân, có sự kết hợp với các đồng minh cũ (Nga, Đông Âu, Ấn Độ).

Hành khúc
 Quốc tế ca, nhạc Pierre Degeyter, lời Eugène Potier;
 Tiến quân ca, nhạc và lời: Văn Cao;
 Ca ngợi Hồ Chủ tịch, nhạc: Lưu Hữu Phước, lời Lưu Hữu Phước - Nguyễn Đình Thi;
 Chào mừng Đảng Cộng sản Việt Nam, nhạc và lời: Đỗ Minh;
 Vì nhân dân quên mình, nhạc và lời: Doãn Quang Khải;
 Giải phóng Điện Biên, nhạc và lời: Đỗ Nhuận;
 Tiến bước dưới quân kỳ, nhạc và lời: Doãn Nho;
 Bác đang cùng chúng cháu hành quân, nhạc và lời: Huy Thục;
 Thanh niên làm theo lời Bác, nhạc và lời: Hoàng Hòa;
 Hát mãi khúc quân hành, nhạc và lời Diệp Minh Tuyền;
 Như có Bác trong ngày vui đại thắng, nhạc và lời: Phạm Tuyên;
 Trái tim chiến sĩ, nhạc và lời: Trần Viết Được;
 Cuộc đời vẫn đẹp sao, nhạc: Phan Huỳnh Điểu, thơ: Bùi Minh Quốc;
 Ước mơ chiến sĩ, nhạc và lời: Lưu Hà An;
 Tổ quốc trong tim, nhạc và lời: Trần Quốc Đạt.

Bài hát duyệt binh
Những bài hát được sử dụng khi làm lễ duyệt binh lớn:
Tiến bước dưới quân kỳ, nhạc và lời: Doãn Nho;
Cùng nhau đi Hồng binh, nhạc và lời: Đinh Nhu;
Tiến bước dưới quân kỳ, nhạc và lời: Doãn Nho;
Vì nhân dân quên mình, nhạc và lời: Doãn Quang Khải;
Hát mãi khúc quân hành, nhạc và lời: Diệp Minh Tuyền;
Bác đang cùng chúng cháu hành quân, nhạc và lời: Huy Thục;
'Hành khúc CAND (Công an nhân dân)

 Đánh giá
Trung tá Pháp Marcel Bigeard (sau này là Bộ trưởng Quốc phòng Pháp), đã có kinh nghiệm 9 năm chiến đấu ở Đông Dương, tham gia chiến dịch Điện Biên Phủ từ lúc xây dựng cứ điểm cho đến khi đầu hàng, đã bày tỏ sự kính trọng của mình đối với Quân đội nhân dân Việt Nam: "Tôi đã thấy họ khởi sự từ những khẩu súng bất kỳ như súng săn và sau đó, tháng này qua tháng khác, họ được tổ chức thành những nhóm nhỏ, rồi từ các nhóm nhỏ thành trung đội, từ các trung đội lên đại đội, từ đại đội lên tiểu đoàn và lữ đoàn và cuối cùng là thành các sư đoàn đủ quân. Tôi đã thấy tất cả những điều này và tôi có thể nói với các vị rằng họ đã trở thành những người lính bộ binh vĩ đại nhất trên thế giới. Những người lính dẻo dai này có thể đi bộ 50 km trong đêm tối bằng sức của một bát cơm, trên những đôi giày ba-ta và hát vang trên đường ra trận. Theo quan điểm của tôi, họ đã trở thành những người lính bộ binh ngoại hạng và họ đã đánh bại được chúng ta [quân đội Pháp]".

Thiếu tá đặc nhiệm Mỹ Charles A. Beckwith, từng tham gia Chiến tranh Triều Tiên rồi sau đó tiếp tục sang Việt Nam tham chiến, đã ca ngợi Quân đội nhân dân Việt Nam: "Tôi sẵn sàng đánh đổi mọi thứ để có được 200 người lính như họ. Họ là những người lính giỏi nhất mà tôi từng thấy. Họ tận tâm và thuộc loại cừ khôi. Tôi chưa từng thấy lính nào giỏi như họ".

Tướng Merrill McPeak, Tham mưu trưởng Không quân Hoa Kỳ, từng là phi công chiến đấu ở Việt Nam. Trong phim "The Vietnam War", ông kể lại: "bằng phương tiện quan sát hiện đại gắn trên máy bay, ông ta có thể săn lùng những chiếc xe vận tải của Việt Nam như săn thỏ. Nhưng bắn nhiều rocket, thả nhiều bom đến như vậy, nhưng không lực Mỹ vẫn không tài nào ngăn nổi sự vận chuyển trên đường Trường Sơn". Cho đến nay, Merrill McPeek nói rằng ông vẫn "ức tới nghẹn cổ" và kết luận: "Ông đã ủng hộ nhầm phe, nếu có thể được thì ngày ấy ông nên chiến đấu cùng đội ngũ với các chiến sỹ can trường, quả cảm ở bên phía Việt Nam".

Trong một cuộc khảo sát sau cuộc chiến với các sĩ quan Hoa Kỳ từng phục vụ trong chiến tranh Việt Nam, 44% đánh giá Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam là "thiện chiến và gan góc". Một sĩ quan nhận xét: "Có một khuynh hướng đánh giá thấp đối thủ. Trong thực tế, họ là địch thủ giỏi nhất mà chúng ta (quân đội Mỹ) từng phải đối mặt trong lịch sử"''.

Xem thêm
 Bí thư Quân ủy Trung ương
 Bộ trưởng Bộ Quốc phòng
 Mười lời thề danh dự của quân nhân Quân đội nhân dân Việt Nam
 Quân ủy Trung ương

Tham khảo

Thư mục

Liên kết ngoài

 Báo Quân đội nhân dân - Tiếng nói của lực lượng vũ trang và nhân dân Việt Nam
 Luật Sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam năm 1999
 Thống kê về các trận không chiến phần 1
 Hải quân nhân dân Việt Nam Những ngày đầu xây dựng  trên Báo Quân đội nhân dân điện tử
 Số viện trợ quân sự cho Quân đội nhân dân Việt Nam trong chiến tranh

Khởi đầu năm 1944 ở Việt Nam


title: Klempau

text:
Klempau là một đô thị thuộc huyện Lauenburg, trong bang Schleswig-Holstein, nước Đức. Đô thị Klempau có diện tích 10,07 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2006 là 623 người.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Herzogtum Lauenburg


title: Silly, Hainaut

text:
Silly ()là một đô thị ở tỉnh Hainaut. Tại thời điểm ngày 1 tháng 1 năm, 2006 Silly có dân số 7.995 người. Tổng diện tích là 67,68 km² với mật độ dân số là 118 người trên mỗi km².

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang mạng chính thức
 Local artisanal brewery

Đô thị của Hainaut


title: Moyrazès

text:
Moyrazès  là một xã ở tỉnh Aveyron, thuộc vùng Occitanie ở miền nam nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Aveyron

Tham khảo

Moyrazes


title: Les Lilas

text:
Les Lilas là một xã trong vùng hành chính Île-de-France, thuộc tỉnh Seine-Saint-Denis, quận Bobigny, tổng Les Lilas (Chef-lieu). Tọa độ địa lý của xã là 48° 52' vĩ độ bắc, 02° 25' kinh độ đông. Les Lilas nằm trên độ cao trung bình là 126 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 75 mét và điểm cao nhất là 131 mét. Xã có diện tích 1,25 km², dân số vào thời điểm 1999 là 20.226 người; mật độ dân số là 16.052 người/km².

Thông tin nhân khẩu

Nhân vật nổi tiếng
 Sotigui Kouyate, nữ diễn viên
 Arlette Laguiller, nữ chính trị gia
 Catherine Ringer, nữ ca sĩ
 Maïwenn Le Besco, nữ diễn viên

Tham khảo

Liên kết ngoài
Official website (bằng tiếng Pháp)

Xã của Seine-Saint-Denis


title: Rüeggisberg

text:
Rüeggisberg là một đô thị trong huyện Bern-Mittelland, bang Bern, Thụy Sĩ. Đô thị này có diện tích 35,81 km2, dân số thời điểm tháng 12 năm 2020 là 1765 người.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Đô thị của bang Bern


title: Sả Sri Lanka

text:
Sả hay sả Sri Lanka (danh pháp hai phần: Cymbopogon nardus) là cây lâu năm thuộc họ Hòa thảo, có nguồn gốc ở châu Á nhiệt đới.

Cây sả được dùng làm vị thuốc trong đông y và làm gia vị tại một số nước châu Á như Việt Nam, Thái Lan...

Cây sả cũng như được sử dụng để sản xuất tinh dầu sả. Tinh dầu sả chứa từ 20% đến 40% geraniola và citronellola, 40% đến 60% citronellala.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo
http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=CYNA
http://www.fao.org/AG/AGP/AGPC/doc/GBASE/DATA/PF000206.HTM

N
Gia vị
Cây thuốc
Thực vật xâm hại


title: Belleville, Meurthe-et-Moselle

text:
Belleville là một xã của tỉnh Meurthe-et-Moselle, thuộc vùng Grand Est, đông bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 190 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Meurthe-et-Moselle


title: Osmia sexsignata

text:
Osmia sexsignata là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Benoist mô tả khoa học năm 1950.

Chú thích

Tham khảo

Osmia
Động vật được mô tả năm 1950


title: Callispa almora

text:
Callispa almora là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Maulik miêu tả khoa học năm 1923.

Chú thích

Tham khảo

Callispa


title: 856 Backlunda

text:
856 Backlunda

856 Backlunda là một tiểu hành tinh ở vành đai chính. Nó được S. Beljavskij phát hiện ngày 3.4.1916 ở Simeiz (Krym, Ukraina), và được đặt theo tên Johan Oskar Backlund (Oscar Andreevich Backlund), nhà thiên văn học người Nga-Thụy Điển.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Orbital simulation from JPL (Java) / Ephemeris.
 Phát hiện Circumstances: Numbered Minor Planets

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1916
Tiểu hành tinh kiểu C


title: Phân chia hành chính Bangladesh

text:
Bangladesh được chia thành sáu phân khu, mỗi vùng được đặt tên theo thủ phủ của nó: Barisal (বরিশাল), Chittagong (চট্টগ্রাম), Dhaka (ঢাকা), Khulna (খুলনা), Rajshahi (রাজশাহী) và Sylhet (সিলেট).

Các vùng lại được chia tiếp thành các đơn vị hành chính được gọi là zila, hay các quận. Có 64 quận tại Bangladesh, mỗi quận lại được chia nhỏ thành các thana, hay các trạm cảnh sát (trước kia được gọi là upa-zila hay phường). Vùng bên trong mỗi đồn cảnh sát, trừ tại các khu vực đô thị, được chia thành nhiều cộng đồng, mỗi cộng đồng gồm nhiều làng. Tại các vùng đô thị, các đồn cảnh sát được chia thành các phường, phường được chia tiếp thành các mahallas. Các quan chức cấp vùng, quận hay thana không nhậm chức qua bầu cử, và bộ máy hành chính chỉ gồm các quan chức chính phủ. Các cuộc bầu cử trực tiếp được tổ chức cho mỗi cộng đồng (hay phường), lựa ra một chủ tịch và một số thành viên. Năm 1997, một đạo luật được thông qua tại quốc hội quy định dành ra 3 ghế (trong số 12 ghế) tại tất cả các cộng đồng cho các ứng cử viên nữ.

Dhaka là thủ đô và là thành phố lớn nhất Bangladesh. Các thành phố lớn khác gồm Chittagong, Khulna, Rajshahi, Barisal và Sylhet. Các thành phố đô thị đó có các cuộc bầu cử thị trưởng, trong khi các vùng đô thị khác chỉ bầu một vị chủ tịch. Các vị thị trưởng và chủ tịch được bầu với nhiệm kỳ 5 năm.

Tham khảo

Bangladesh


title: Giải tích thực

text:
Giải tích thực là một phân ngành của giải tích làm việc với các hàm số xác định trên một tập và lấy giá trị trên trường số thực. Nó nghiên cứu các khái niệm dãy, giới hạn, tính liên tục của hàm số, vi phân và tích phân trên trường số thực và các dãy hàm thực, các khái niệm phức tạp hơn như lý thuyết độ đo và tích phân Lebesgue. Môn học này cũng phát triển các khái niệm hiện đại như hàm suy rộng (generalized function).

Tham khảo

Liên kết ngoài
(bằng tiếng Anh)
 Interactive Real Analysis  by Bert G. Wachsmuth
 A First Analysis Course by John O'Connor


title: Catocala dulciola

text:
Catocala dulciola là một loài bướm đêm thuộc họ Erebidae. Loài này có ở New York qua Virginia, phía tây đến Missouri và phía bắc đến Illinois và Michigan.

Sải cánh dài 40–45 mm. Con trưởng thành bay từ tháng 6 đến tháng 7 tùy theo địa điểm. Có thể có một lứa một năm.

Ấu trùng ăn Crataegus.

Liên kết ngoài
Species info

Chú thích

Catocala


title: Hoplitis grandiscapa

text:
Hoplitis grandiscapa là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Pérez mô tả khoa học năm 1895.

Chú thích

Tham khảo

Hoplitis
Động vật được mô tả năm 1895


title: Tipula uxoria

text:
Tipula uxoria là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Ejin

text:
Ejin , Hán Việt: Ngạch Tể Nạp kỳ) là một kỳ của minh Alxa, khu tự trị Nội Mông Cổ, Trung Quốc.

Hành chính

Trấn
 Đạt Lai Hô Bố (达来呼布镇)
 Đông Phong (东风镇)

Tô mộc
 Tô Phách Náo Nhĩ (苏泊淖尔苏木)
 Tía Hán Đào Lai (赛汉桃来苏木)
 Mã Tông Sơn (马鬃山苏木)

Khác
 Nông trường Ba Ngạn Đào Lai (巴彦陶来农场)

Khí hậu

Xem thêm

 Khara-Khoto
 Trung tâm Phóng vệ tinh Tửu Tuyền

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang thông tin chính thức

Đơn vị cấp huyện Nội Mông
Alxa


title: La Morera de Montsant

text:
La Morera de Montsant là một đô thị thuộc tỉnh Tarragona trong cộng đồng tự trị Catalonia, phía bắc Tây Ban Nha. Đô thị này có diện tích là ki-lô-mét vuông, dân số năm 2009 là người với mật độ người/km². Đô thị này có cự ly km so với Tarragona.

Tham khảo

Đô thị ở Tarragona


title: Hydropsyche nuristanica

text:
Hydropsyche nuristanica là một loài Trichoptera trong họ Hydropsychidae. Loài này có ở miền Ấn Độ - Mã Lai và miền Cổ bắc.

Tham khảo

Trichoptera miền Cổ bắc
Hydropsyche


title: Gymnostomum boreale

text:
Gymnostomum boreale là một loài rêu thuộc họ Pottiaceae. Đây là loài đặc hữu của Nga.

Chú thích

Tham khảo

 Bryophyte Specialist Group 2000. Gymnostomum boreale. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 8 năm 2007.

B
Thực vật Nga
Thực vật được mô tả năm 1986


title: Alpha (đội đặc nhiệm)

text:
Ban "A" của Trung tâm Đặc nhiệm thuộc Tổng cục An ninh Liên bang Nga (tiếng Nga: Управле́ние «А» Це́нтра специа́льного назначе́ния Федера́льной слу́жбы безопа́сности Росси́йской Федера́ции), thường được biết đến với tên Alpha (tiếng Nga: Альфа) là một đơn vị chuyên biệt chống khủng bố thuộc OSNAZ (các lực lượng đặc biệt) của Cơ quan an ninh quốc gia Liên bang Nga (KGB trước đây).

Chức năng
Chức năng chính của Alpha được cho là tiến hành các phi vụ chống khủng bố tại đô thị dưới sự phê chuẩn và chỉ đạo trực tiếp của giới lãnh đạo chính trị Nga. Tuy nhiên, ít điều được công khai hóa và những phi vụ khác đơn vị này có thể cũng thực hiện gồm bán quân sự, cảnh sát và/hay các chiến dịch bí mật, tương tự như các phi vụ mà Nhóm "V" (Vympel) thực hiện.

Huấn luyện và trang bị
Alpha có quyền tiếp cận các vũ khí và trang thiết bị tinh vi. Họ đã sử dụng các tác nhân hóa học trong những phi vụ giải cứu (xem Tác nhân hóa học vụ khủng hoảng con tin Mátxcơva) và có khả năng hoạt động trong một môi trường NBC độc lập. Các thông tin khác về họ ít khi xuất hiện. Mọi người cho rằng lính Alpha có lính bắn tỉa và khả năng chống bắn tỉa, các dịch vụ cấp cứu y tế tốt, phá hoại, tình báo chiến thuật và các chức năng khác đặc trưng của cả các đội cảnh sát đặc biệt và giới chiến dịch đặc biệt. Không rõ họ có chuyên gia đàm phán giải cứu con tin riêng biệt không.

Lịch sử

Liên bang Xô viết
Alpha được thành lập ngày 28 tháng 7 năm 1974 bên trong KGB theo lệnh của Yuri Andropov, khi ấy là giám đốc KGB. Lực lượng này được dự định chức năng thực hiện các chiến dịch chống khủng bố giúp KGB có khả năng đối đầu với những vụ việc tương tự như vụ thảm sát Munchen năm 1972 trên lãnh thổ Liên Xô. Tuy nhiên, ngay từ đầu, các nhiệm vụ được trao cho họ đã vượt quá dự tính ban đầu.

Nhiệm vụ đáng chú ý nhất thời Liên Xô là cuộc tấn công vào cung điện của Amin tại Afghanistan ngày 27 tháng 12 năm 1979, chiến dịch đặc biệt đánh dấu sự khởi đầu của chiến tranh Xô viết tại Afghanistan. Theo nhiền nguồn tin Nga (gồm cả các cuộc hồi ký của các sĩ quan tại các đơn vị Alpha hay các đơn vị đặc biệt khác có tham gia vào vụ này), chiến dịch được gọi là "Storm-333". Mục tiêu của chiến dịch là đột chiếm một ngọn đồi cao dưới hỏa lực cực mạnh và cuộc cận chiến dữ dội đã làm thiệt mạng Tổng thống Afghanistan, Hafizullah Amin, cùng khoảng 200 quân cận vệ tinh nhuệ của ông ta. Trong chiến dịch này Alpha chỉ mất hai người trong khi các lực lượng khác của Xô viết mất 19 người. Các tòa nhà chính phủ khác như tòa nhà Bộ Nội vụ, tòa nhà Bộ An ninh Nội địa (KHAD) và Cung điện Darul Aman cũng bị chiếm giữ trong chiến dịch này, và đây được các cựu chiến binh của Alpha coi là chiến dịch thành công nhất trong lịch sử của họ. Đơn vị này cũng phải hoạt động thường xuyên sau khi Liên Xô đã chiếm được Afghanistan.

Tháng 10 năm 1985, Alpha được biệt phái tới Beirut, Liban, khi bốn nhà ngoại giao Xô viết bị nhóm du kích Hồi giáo Sunni bắt làm con tin. Khi nhóm Alpha tới nơi, một trong bốn con tin đã bị giết. Các thủ phạm và họ hàng của chúng đã bị các đặc vụ làm việc cho KGB xác định, và những người họ hàng đã bị bắt làm con tin. Theo chính sách chung 'không đàm phán', Alpha lấy một số bộ phận cơ thể các con tin của họ và gửi chúng cho những kẻ bắt cóc với một lời cảnh báo rằng các hành động hơn nữa sẽ tiếp tục nếu các con tin Nga không được thả ngay lập tức. Chiến thuật đã thành công và không một người mang quốc tịch Nga nào khác bị bắt làm con tin ở Trung Đông trong suốt 20 năm sau đó, cho tới vụ bắt cóc các nhà ngoại giao Nga ở Iraq năm 2006.

Trong cuộc đảo chính Xô viết năm 1991 Alpha (dưới sự chỉ huy của Thiếu tướng Viktor Karpukhin) được trao nhiệm vụ đột nhập vào Nhà Trắng, trụ sở Nghị viện Nga, và giết Boris Yeltsin cùng các lãnh đạo Nga khác sau một vụ tấn công đã được lên kế hoạch vào lối chính bởi lính dù. Lệnh này đã không được toàn thể đơn vị tuân theo. Các thành viên nhóm đã trà trộn vào các đám đông và ước tính khả năng tiến hành nó. Theo những lời kể của họ vào những tháng sau đó, nó đã có thể được thực hiện thành công, và hoàn thành mục tiêu chỉ trong vòng 20 tới 25 phút, nhưng sẽ dẫn tới cái chết của hàng trăm nếu không nói là hàng nghìn dân thường.

Liên bang Nga
Theo một số nguồn tin quân sự Nga, đơn vị này đã "giảm uy tín" và mất tinh thần bởi các hành động lôi kéo chính trị trong những trận đấu chính trị xung quanh sự sụp đổ của Liên bang Xô viết, trong đó KGB tìm cách sử dụng đường lối cứng rắn chống lại Mikhail Gorbachev năm 1991, và Tổng thống Nga Boris Yeltsin cũng đã sử dụng đơn vị này như một dụng cụ sức mạnh khi tấn công vào Nhà Trắng Nga trong cuộc Khủng hoảng hiến pháp Nga năm 1993. Sau cuộc khủng hoảng năm 1993, Alpha và Vympel nhanh chóng được chuyển giao cho MVD (Bộ Nội vụ).

Đơn vị tiếp tục tồn tại sau sự sụp đổ của Liên bang Xô viết và đã được sử dụng trong nhiều tình huống khủng hoảng như hành động gây tranh cãi rất nhiều của họ trong việc xử lý vụ khủng hoảng con tin nhà hát Mátxcơva năm 2002 (được các nhân viên Alpha gọi là "chiến dịch thành công đầu tiên của chúng tôi trong nhiều năm") và vụ khủng hoảng con tin trường học Beslan năm 2004 trong đó nhóm này đã phải chịu thiệt hại chính thức to lớn nhất trong lịch sử hoạt động.

Xem thêm
OMON
SOBR
Rus (lực lượng đặc biệt)
Spetsnaz
Vityaz (MVD)
Vympel

Ghi chú

Tham khảo
 , pages 389-391

Liên kết ngoài
  Hiệp hội cựu binh nhóm Alpha
  Tạp chí của Hiệp hội cựu binh nhóm Alpha
  Hồi ức của các cựu binh trong vụ đột chiếm cung điện của Amin

Cơ quan an ninh quốc gia Liên bang Nga
KGB
Quân đội Liên Xô
Các lực lượng đặc biệt Nga


title: Coralliophila cancellarioidea

text:
Coralliophila cancellarioidea là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Muricidae, họ ốc gai.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Coralliophila


title: (33541) 1999 JF6

text:
{{DISPLAYTITLE:(33541) 1999 JF6}}

(33541) 1999 JF6 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Yoshisada Shimizu và Takeshi Urata ở Đài thiên văn Nachi-Katsuura ở Nachikatsuura, Wakayama, Nhật Bản, ngày 11 tháng 5 năm 1999.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 33001–34000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1999
Được phát hiện bởi Takeshi Urata
Được phát hiện bởi Yoshisada Shimizu
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Boophis pyrrhus

text:
Boophis pyrrhus là một loài ếch trong họ Mantellidae. Chúng là loài đặc hữu của Madagascar.
Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng ẩm ướt đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, sông, và các khu rừng trước đây bị suy thoái nặng nề. Loài này đang bị đe dọa do mất môi trường sống.

Tham khảo

 Andreone, F., Vences, M., Glaw, F & Vallan, D. 2004. Boophis pyrrhus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

Liên kết ngoài

Pyrrhus
Động vật lưỡng cư Madagascar
Động vật đặc hữu Madagascar


title: Mocis undata

text:
Mocis undata là một loài bướm đêm của phân họ Catocalinae thuộc họ Erebidae. Nó được tìm thấy ở miền nhiệt đới châu Phi và Oriental Regions, bao gồm Ấn Độ.

Ấu trùng ăn các loài Cytisus, Desmodium, Wisteria, Arachis, Butea, Cajanus, Calopogonium, Crotalaria, Derris, Glycine, Indigofera, Mucuna, Phaseolus, Pueraria, Rhynchosia, Tephrosia, Vigna, Shorea, Hevea, Gossypium, Nephelium và Solanum.

Hình ảnh

Liên kết ngoài
 Species info

Động vật được mô tả năm 1775
Mocis


title: Ptychadena pujoli

text:
Ptychadena pujoli là một loài ếch trong họ Ptychadenidae.
Loài này có ở Bờ Biển Ngà, Guinea, Liberia, và Sierra Leone.
Các môi trường sống tự nhiên của chúng là xavan ẩm, đồng cỏ nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới vùng ngập nước hoặc lụt theo mùa, đồng cỏ nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới vùng đất cao, đầm nước, và đầm nước ngọt có nước theo mùa.

Nguồn
 Rödel, M.-O. & Ohler, A. 2004. Ptychadena pujoli. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

Tham khảo

Ptychadena


title: Nances

text:
Nances là một xã thuộc tỉnh Savoie trong vùng Rhône-Alpes ở đông nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao từ 373-1243 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

INSEE

Xã của Savoie


title: Euglossa paisa

text:
Euglossa paisa là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Ramírez mô tả khoa học năm 2005.

Chú thích

Tham khảo

Euglossa
Động vật được mô tả năm 2005


title: Bruchus basicornis

text:
Bruchus basicornis là một loài bọ cánh cứng trong họ Bruchidae. Loài này được Pic miêu tả khoa học năm 1929.

Chú thích

Tham khảo

Bruchus


title: Văn Hối (báo Thượng Hải)

text:
Báo Văn Hối () là một nhật báo tin tức tiếng Trung xuất bản tại Thượng Hải.

Lịch sử
Văn Hối báo được thành lập tại Thượng hải vào năm 1938 bởi những người cánh tả. Trong thập kỷ sau, tờ báo đã hai lần phải đóng cửa vì khuynh hướng chính trị của mình.

Đầu năm 1956, Văn Hối báo đã bị buộc phái chuyển tới Bắc Kinh và đổi tên thành "Giáo Tân báo" sau khi bắt đầu chiến dịch Trăm hoa đua nở, tuy nhiên, tờ báo vẫn được cho phép phát hành dưới tên cũ từ ngày 1 tháng 10 năm 1956. Văn Hối báo từng là một trong những tờ báo thẳng thắn nhất trong thời kỳ Trăm hoa đua nở, nhưng sau đó đã bị Mao Trạch Đông trừng phạt vào tháng 7 năm 1957.

Trong những năm 1960, Báo Văn Hối đã trở thành một phương tiện để đăng các bài xã luận của Mao Trạch Đông, vào cuối năm 1965 nó đã được sử dụng bởi những người Thượng Hải cánh tả xung quanh Giang Thanh và Trương Xuân Kiều để làm công cụ tấn công nhà văn Ngô Hàm. Vào tháng 4 năm 1967,tờ báo đã bị Hồng vệ binh chiếm giữ.

Trong những năm 1980, báo Văn Hối lại nổi lên, tờ báo đã khuấy động giới trí thức váố lượng phát hành tăng lên một cách đáng kinh ngạc. (1,8 triệu bản). Năm 1998, trong làn sóng thành lập các tập đoàn truyền thông do chính phủ hỗ trợ, Báo Văn Hối và Tân Dân Vấn báo (báo buổi tối) đã sáp nhập với nhau thành Tập đoàn Báo chí Liên Hiệp Văn Hối-Tân Dân, là tập đoàn báo chí lớn thứ hai tại Trung Quốc sau Tập đoàn Báo chí Quảng Châu Nhật báo về doanh thu quảng cáo. Trong những năm gần đây, vị trí này đanh bị các tập đoàn khác cạnh tranh mạnh mẽ

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang điện tử của Báo Văn Hối (Thượng Hải)

Báo chí được xuất bản ở Trung Quốc


title: Parnassius cardinal

text:
Parnassius cardinal là một loài bướm ngày sinh sống ở vùng núi cao được tìm thấy ở North Afghanistan
và Tajikistan. Loài này thuộc họ Papilionidae.

P. cardinal từng được xem là một phân loài của loài Parnassius delphius.

Hình ảnh

Tham khảo

Stshetkin, Ju.Ju. 1979. The species status of Parnassius cardinal Gr.Gr. và a new subspecies of Parnassius delphius Ev. (Lepidoptera: Papilionidae). Doklady Akademii Nauk Tadzhikskoi SSR, 22 (2): 63-66.(in Russian)
Weiss, J.-C. 1992. The Parnassiinae of the World. Part 2. Sciences Nat, Venette; 87 pp.

Liên kết ngoài
Rusinsects

Parnassius


title: Khu di tích lịch sử Kim Liên

text:
Khu di tích lịch sử Kim Liên là khu di tích tưởng niệm chủ tịch Hồ Chí Minh tại xã Kim Liên, huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An thuộc vùng duyên hải miền Trung Việt Nam, cách thành phố Vinh khoảng 15 km theo quốc lộ 46 . Hiện nay, nơi đây đã được thủ tướng chính phủ Việt Nam đưa vào danh sách xếp hạng 23 di tích quốc gia đặc biệt.

Là địa danh gắn liền với nơi sinh của Chủ tịch Hồ Chí Minh ở quê ngoại là làng Hoàng Trù, xã Kim Liên, Nam Đàn, Nghệ An; nơi Hồ Chí Minh đã sống những năm 1901 - 1906 ở quê nội làng Kim Liên; khu mộ bà Hoàng Thị Loan (mẹ Chủ tịch Hồ Chí Minh); núi Chung và nhiều di tích khác đã gắn liền với tuổi thơ của Hồ Chí Minh. Khu di tích lịch sử văn hóa Kim Liên được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Việt Nam công nhận là một trong những khu du lịch trọng điểm quốc gia và là một trong bốn khu di tích quan trọng bậc nhất về cuộc đời và sự nghiệp của Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Lịch sử công nhận
Di tích lịch sử văn hóa Kim Liên (gọi tắt là Khu di tích Kim Liên) được Nhà nước cho xây dựng từ thập niên sáu mươi của thế kỷ trước . Tới năm 1979, Khu di tích Kim Liên được Bộ Văn hóa - Thông tin Việt Nam (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) công nhận là di tích lịch sử văn hoá quốc gia theo Quyết định số 54VH/QĐ ngày 29 tháng 4 năm 1979 .

Đặc điểm
Khu di tích Kim Liên là một trong bốn di tích quan trọng tại Việt Nam về Chủ tịch Hồ Chí Minh, lưu giữ những hiện vật, tài liệu, không gian văn hóa - lịch sử về thời niên thiếu của Hồ Chí Minh và những người thân trong gia đình của Người. Toàn bộ khu di tích bao gồm nhà tranh nhỏ của cha mẹ Hồ chủ tịch (hai cụ Nguyễn Sinh Sắc và Hoàng Thị Loan); ngôi nhà của ông bà ngoại của Người; nhà thờ chi họ Hoàng Xuân (thuộc cụm di tích Hoàng Trù); nhà cụ Phó bảng Nguyễn Sinh Sắc; giếng Cốc; lò rèn Cố Điền; nhà cụ cử Vương Thúc Quý - thầy học khai tâm của Người; nhà thờ họ Nguyễn Sinh; nhà cụ Nguyễn Sinh Nhâm - ông nội của chủ tịch Hồ Chí Minh; di tích cây đa, sân vận động Làng Sen; khu trưng bày các hiện vật, tài liệu và nhà tưởng niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh (thuộc cụm di tích Làng Sen); phần mộ cụ Hoàng Thị Loan ở Động Tranh trên dãy Đại Huệ và cụm di tích núi Chung. Toàn khu di tích rộng trên 205 ha, các điểm và cụm di tích cách nhau 2 – 10 km.

Được đánh giá là một trong những di tích đặc biệt quan trọng của quốc gia, khu di tích Kim Liên được Nhà nước Việt Nam đặc biệt chú trọng đầu tư trong nhiều năm qua. Hằng năm, khu di tích đón tiếp hàng triệu khách tham quan trong và ngoài nước tới viếng thăm.

Một số di tích tiêu biểu

Làng Kim Liên
Làng Kim Liên (tên Nôm là làng Sen), quê nội của chủ tịch Hồ Chí Minh, cách thành phố Vinh khoảng 12.5 km về phía Tây. Làng nằm ở gần núi Chung, cách núi Đại Huệ khoảng 3 km.

Mộ cụ Hoàng Thị Loan

Trên lưng núi Động Tranh thuộc dãy Đại Huệ là nơi mai táng cụ Hoàng Thị Loan - mẹ của Hồ Chí Minh. Mộ bà được đặt trên lưng chừng dãy núi Đại Huệ khu vực thuộc xã Nam Giang, huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An. Tại vị trí có độ cao chừng 100m so với mực nước biển.

Khu mộ là ngôi mộ của cụ Hoàng Thị Loan được xây dựng từ ngày 19 tháng 5 năm 1984 đến ngày 16 tháng 5 năm 1985. Nhìn tổng quát, ngôi mộ có hình một khung cửi khổng lồ (khi sinh thời, bà chuyên làm nghề dệt vải để nuôi các con). Xung quanh ngôi mộ được ốp bằng những phiến đá hoa cương và đá cẩm thạch. Nóc mộ được phủ lên bằng những hòn đá tự nhiên của núi Đại Huệ, phía trên có dàn bê tông che chắn có hình khung cửi được phủ đầy hoa giấy (được mang về trồng từ khu lăng mộ cụ Nguyễn Sinh Sắc tại Cao Lãnh - Đồng Tháp). Tại nền sân thượng hình bán nguyệt trước ngôi mộ, có dựng một tấm bia lớn tạc tiểu sử và công lao của cụ Hoàng Thị Loan bằng đá đen. Hai bên tả hữu là đường đi lên và đường đi xuống được làm thành nhiều bậc đá khác nhau giống như hai giải lụa đào xõa xuống từ khung cửi.

Từ chỗ chỉ đơn thuần là một ngôi mộ thì khu vực này đã được đầu tư xây dựng thành một khu tưởng niệm rộng lớn, liên kết với Khu di tích Kim Liên, khu lăng mộ Mai Hắc Đế tạo thành một quần thể di tích lịch sử. Từ ngày khánh thành đến nay, đã có hàng chục triệu lượt du khách trong và ngoài nước về đây thăm viếng để tỏ lòng ngưỡng mộ và biết ơn cụ Hoàng Thị Loan.

Cụm di tích làng Hoàng Trù
Cụm di tích Hoàng Trù nằm trọn trong làng Hoàng Trù (thường goi là làng Chùa), quê ngoại của Hồ Chí Minh và cũng là nơi Bác Hồ ra đời. Diện tích của cụm di tích này khoảng 3.500 m².

Ngôi nhà cụ Phó bảng Nguyễn Sinh Sắc

Là ngôi nhà lá 5 gian được dân làng Sen quê nội Hồ Chí Minh dựng lên từ quỹ công của dân làng để mừng ông Nguyễn Sinh Sắc, cha của Hồ Chí Minh, khi ông đỗ phó bảng khoa thi Hội năm 1901. Cụ Nguyễn Sinh Sắc dành hai gian để đặt bàn thờ bà Hoàng Thị Loan và để tiếp khách. Bàn thờ được làm bằng liếp tre nứa trên trải chiếu nhỏ để bát hương, cây nến và bài vị bằng gỗ giản dị. Gian thứ tư là nơi nghỉ của Sắc với bộ phản gỗ kê bên cửa sổ chính, bên cạnh có chiếc án thư nơi để ông dạy các con học chữ và đây cũng là nơi vào các buổi tối ông thường mời bà con ngồi quây quần uống nước trà xanh.

Các kỷ vật trong ngôi nhà hiện còn được giữ lại hầu như nguyên vẹn: hai bộ phản gỗ là nơi nghỉ của Phó bảng và hai con trai, chiếc giường là của bà Thanh (tên hiệu Bạch Liên) con gái cụ, chiếc rương đựng lương thực, chiếc tủ đứng hai ngăn đựng đồ dùng, chiếc mâm bằng gỗ sơn đen.

Chú thích

Xem thêm
Lăng Phó Bảng Nguyễn Sinh Sắc

Hồ Chí Minh
Di tích tại Nghệ An
Khu du lịch Việt Nam
Bảo tàng tại Việt Nam


title: Melissodes pullatella

text:
Melissodes pullatella là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được LaBerge mô tả khoa học năm 1961.

Chú thích

Tham khảo

Melissodes
Động vật được mô tả năm 1961