title: Akon

text:
Akon (phiên âm IPA: , tên khai sinh: Aliaune Damala Bouga Time Puru Nacka Lu Lu Lu Bantigon Badara Akon Thiam, ngày sinh: 30 tháng 4 năm 1973) là một ca sĩ hip hop và R&B, nhạc sĩ, và thỉnh thoảng là một rapper và nhà sản xuất đĩa nhạc người Mỹ gốc Sénégal. Akon bắt đầu nổi tiếng vào năm 2004 sau khi phát hành đĩa đơn "Locked Up" từ album đầu tay Trouble. Album nhạc thứ hai của anh, Konvicted, giúp anh có được một đề cử cho Giải Grammy dành cho đĩa đơn "Smack That". Anh là sáng lập viên của Konvict Muzik và Kon Live Distribution. Anh nổi tiếng với kiểu hát hook và có hơn 130 khách diễn và 21 bài hát lọt vào Billboard Hot 100 trong sự nghiệp. Anh là nghệ sĩ duy nhất hai lần có bài hát giữ cùng lúc ở vị trí thứ nhất và thứ hai trong bảng xếp hạng Billboard Hot 100.

Sự nghiệp

Nguồn gốc
Akon thường được gọi bằng tên ngắn, Aliaune Thiam, mặc dù những nguồn khác cho rằng tên anh là Alioune Badara Thiam, và About.com nói rằng tên dài của anh, "Aliaune Damala Bouga Time Puru Nacka Lu Lu Lu Badara Akon Thiam", chưa được xác minh độc lập. Tuổi tác của anh cũng là một sự kiện đang được tìm hiểu hiện nay. Một số cơ quan thông tấn nói rằng anh sinh năm 1981. Tuy nhiên AP sau đó đã nói rằng anh sinh năm 1973 và hiện  tuổi. Akon nói rằng anh không biết chính xác tuổi mình cũng như không hiểu việc biết số tuổi của anh có gì là quan trọng, nhưng nói rằng anh đã được "ban phước để trông trẻ trung trong một thời gian dài".

Nền tảng
Anh là con trai của nghệ sĩ chơi bộ gõ trong ban nhạc jazz, Mor Thiam. Anh sinh tại St. Louis, Missouri, nhưng lớn lên ở Dakar, Sénégal cho đến lúc bảy tuổi. Anh chia thời gian để sống ở hai nơi cho đến khi mười lăm tuổi, khi gia đình ảnh đến định cư ổn định tại Jersey City, New Jersey, do đó anh có thể nói được tiếng Anh, tiếng Pháp và tiếng Wolof. Anh đã thu âm bài hát đầu tiên của mình, "Operations of Nature", vào năm mười lăm tuổi. Anh sau đó bị tống giam vì cướp có vũ trang và dính líu đến việc buôn bán thuốc phiện, và sử dụng thời gian trong tù để sáng tác nhạc. Sau khi mãn hạn tù, Akon bắt đầu viết và thu âm nhạc tại phòng thu ở nhà. Bản ghi âm đó đến được tay của SRC/Universal, từ đó LP đầu tiên của Akon được phát hành Trouble vào tháng 6 năm 2004. Album là sự pha tạp giữ giọng hát theo mềm mại theo kiểu Tây Phi của Akon với nhịp điệu ở Bờ Đông và miền Nam. Phần lớn các bài hát của Akon bắt đầu với tiếng lanh canh của song sắt nhà tù cùng với chữ "Konvict" do anh đọc.

2004–2005: Trouble
Album hát đơn đầu tay của Akon, Trouble phát hành vào ngày 29 tháng 6 năm 2004. Album này có các bài hit là "Locked Up" và "Lonely," cũng như "Belly Dancer (Bananza)," "Pot Of Gold," và "Ghetto". Akon đã trải qua án phạt tù 3 năm do ăn cắp ô tô, một kinh nghiệm đã giúp anh viết bài "Locked Up". "Locked Up" vươn lên top 10 ở Mỹ và top 5 ở Anh. Giám đốc của anh Robert Montanez bị bắn chết sau một vụ tranh chấp ở New Jersey vào tháng 12 năm 2005. "Ghetto" trở thành một bản hit trên radio khi nó được Green Lantern phối lại, thêm lời từ rapper huyền thoại 2Pac và The Notorious B.I.G. Vào năm 2005, anh phát hành single "Lonely" (dùng lại bài hát "Mr. Lonely" của Bobby Vinton). Bài hát vươn lên top 5 trong Billboard Hot 100, và đứng đầu các bảng xếp hạng ở Úc, Anh và Đức. Album của anh cũng leo lên vị trí thứ nhất ở Anh vào tháng 4, năm 2005. Khi kênh âm nhạc The Box có bảng xuất top 10 hàng tuần, tính theo số lượng video được yêu cầu, kéo dài trong mười lăm tuần. "Lonely" của Akon trở thành single đứng đầu bảng xếp hạng lâu nhất, kéo dài trên mười lăm tuần. Akon sau đó phát hành một single khác hát với rapper của New Zealand, Savage với Moonshine, đã trở nên thành công ở cả New Zealand và Úc, đứng ở vị trí số một trong bảng xếp hạng New Zealand.

Vào năm 2005, Akon nổi tiếng hơn nữa sau khi hát chung trong album đầu tay của Young Jeezy, Let's Get It: Thug Motivation 101, trong bài hát "Soul Survivor" trở thành bản hit đứng ở top 5 trong bảng xếp hạng Billboard Hot 100.

2006–2007: Konvicted
Vào năm 2006-2007 Akon đã có một thành công trong sự nghiệp ca sĩ khi có mười một bài hát trong Billboard Hot 100. Album thứ hai của Akon có tên Konvicted (Có tội), phát hành vào ngày 14 tháng 11 năm 2006. Konvicted có sự hợp tác với Eminem, Snoop Dogg và Styles P. Cuối tháng 8 năm 2006, Akon phát hành single "Smack That" hát chung với Eminem, từ album. Single này đạt được vị trí thứ hai trong Billboard Hot 100 trong năm tuần liên tiếp. Video nhạc của "Smack That" do Raymond Garced đạo diễn. "I Wanna Love You", single thứ hai trích từ Konvicted, phát hành vào tháng 9 năm 2006. Nó là sự cộng tác giữa Akon và Snoop Dog. Bản single này đã giúp Akon có vị trí thứ nhất đầu tiên trong Billboard Hot 100, và là lần thứ hai của Snoop. "I Wanna Love You" đứng đầu bảng xếp hạng Mỹ trong hai tuần liên tiếp. Vào tháng 1 năm 2007, Akon phát hành single thứ hai "Don't Matter" là bài hát solo đầu tiên của anh đứng nhất và đứng hai liên tục trong bảng xếp hạng Hot 100. "Mama Africa" phát hành như một single ở châu Âu vào tháng 7 năm 2007, trở thành single thứ tư. Nó khởi đầu ở Anh tại vị trí 47. "Sorry, Blame It on Me" là single thứ năm của album phát hành vào tháng 8 năm 2007, đứng thứ 7 trên bảng Hot 100, cũng là tốt nhất trong sự nghiệp. Bài hát không có trong album gốc, nhưng thay vào đó sẽ là một phần của Phiên bản Cao cấp của Konvicted, vào 28 tháng 8 năm 2007. Single thứ sáu và cũng là cuối cùng được Akon xác nhận là "Never Took the Time". Konvicted ra mắt tại vị trí thứ hai trên Billboard 200, bán được 286.000 bản trong tuần đầu tiên. Chỉ sau sáu tuần, Konvicted bán được hơn một triệu bản tại Mỹ và hơn 1,3 triệu trên toàn thế giới. Album được chứng nhận bạch kim sau bảy tuần, và sau mười sáu tuần là bạch kim kép. Konvicted đã nằm ở top hai mươi của Billboard 200 trong 28 tuần liên tiếp, cao nhất là đứng thứ hai. Hiện nay nó đã bán được hơn 2,4 triệu bản ở Mỹ và 3,8 triệu bản trên toàn thế giới sau 30 tuần.

Vào 5 tháng 10 năm 2006, Akon đã ghi một kỷ lục ở Hot 100, khi anh có bài hát leo lên nhanh nhất trong 48 năm lịch sử của bảng xếp hạng với "Smack That" nhảy từ vị trí 95 lên thứ 7. Cú nhảy được hỗ trợ bởi vị trí thứ sáu trong Hot Digital Songs với 67.000 lượt tải về. Kỷ lục này đã bị Beautiful Liar của Beyoncé và Shakira phá vỡ vào ngày 7 tháng 4 năm 2007 khi nó nhảy từ vị trí 94 lên thứ 3 trên bảng Hot 100, do 150.000 lượt tải về trên Hot Digital Songs.

Vào tháng 12 năm 2006, "Smack That" của Akon được đề cử bài Rap hay nhất/Hát chung tại Giải Grammy thường niên lần thứ 49, nhưng đã mất giải vào ca khúc My Love của Justin Timberlake và T.I..

Vào ngày 7 tháng 7 năm 2007 Akon đã biểu diễn tại phần bên Mỹ của Live Earth. Anh sau đó thu âm bản remix "Wanna Be Startin' Somethin'" của Michael Jackson kỉ niệm lần tái phát hành thứ 25 của album Thriller của Jackson.

Từ tháng 4 đến tháng 7 Akon biểu diễn trong The Sweet Escape Tour với Gwen Stefani. Từ tháng 7 đến tháng 9 anh bắt đầu chuyến lưu diễn toàn cầu Konvicted Tour. Vào tháng 9, Akon sẽ bắt đầu bên nhánh Canada của Good Girl Gone Bad Tour với Rihanna.

Vào ngày 2 tháng 8 năm 2007, Akon đã lên kế hoạc biểu diễn ở Rock tha Block Tour tại Úc nhưng trục trặc về visa do tiền án của anh. Chuyến lưu diễn bị hoãn lại cho đến cuối tháng 8 và visa của anh cuối cùng cũng được thông qua nhưng Akon được trích dẫn nói rằng "Úc là ngôi nhà của tội phạm do đó nó là nơi cuối cùng tôi có thể nghĩ nó là vấn đề".

Akon sẽ phát hành Bản Bạch kim của album Konvicted của anh ở Anh vào ngày 1 tháng 10.

2008–09: Freedom
Akon tung ra album mới Freedom vào ngày 2 tháng 12, với 4 đĩa đơn: "Right Now (Na Na Na)", "I'm So Paid" (featuring Lil Wayne và Young Jeezy), "Beautiful" (featuring Colby O'Donis và Kardinal Offishall) và "We Don't Care". Freedom được chứng nhận bạch kim ở Mỹ. Akon và Konvict Muzik sản xuất bản phát hành năm 2009 của nhóm hip hop/rock Flipsyde, State of Survival, thông qua Kon Live Distribution và Cherrytree Records.[19] Anh còn là executive producer cho album solo thứ tư của Kardinal Offishall Not 4 Sale. Single đầu tiên "Dangerous", có Akon đã đạt tới vị trí thứ 5 trên Billboard Hot 100. Anh cùng Kon Live đồng sáng tác hit "Just Dance" cho nghệ sĩ Lady Gaga, giành được 1 đề cử Grammy cho Ghi âm nhạc Dance hay nhất tại Giải Grammy lần thứ 51.

Sau cái chết bất ngờ của Vua nhạc Pop Michael Jackson, người mà Akon làm việc cùng, Akon phát hành 1 bài hát để tỏ lòng tôn kính tên là "Cry Out Of Joy". Tháng bảy năm 2008, ca khúc "Hold My Hand", bản duet/collaboration R&B giữa Michael Jackson và Akon, lưu hành trên internet. Nó không được tính vào album Freedom như Akon đã nói rõ trước đây. Nó là bài hát cuối cùng của Jackson trước khi ông mất vào ngày 25 tháng 6 năm 2009. Akon hoàn tất bài hát cho album sau khi mất của Jackson, Michael và nó được phát hành như 1 đĩa đơn vào tháng 11 năm 2010.

Các album đã phát hành

 2004: Trouble
 2006: Konvicted
 2008: Freedom

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Trang web chính thức của Akon

Sinh năm 1973
Nhân vật còn sống
Nam ca sĩ tự sáng tác Mỹ
Nhạc sĩ nhạc dance
Ca sĩ nhạc pop Mỹ
Nhạc sĩ nhạc dance Mỹ
Nhà sản xuất thu âm người Mỹ gốc Phi
Nhà từ thiện Mỹ
Người đoạt giải World Music Awards
Nhà nhân đạo Mỹ
Người New Jersey
Người Missouri
Doanh nhân từ Missouri
Ca sĩ nhạc rap từ St. Louis, Missouri
Nghệ sĩ của Sony/ATV Music Publishing


title: Konark

text:
Konark là một thị xã và là nơi đặt ủy ban khu vực quy hoạch (notified area committee) của quận Puri thuộc bang Orissa, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Konark có dân số 15.015 người. Nam giới chiếm 52% tổng số dân và nữ giới chiếm 48%. Konark có tỷ lệ 57% dân số biết đọc biết viết, thấp hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho nam giới là 64%, và cho nữ giới là 49%. Tại Konark, 14% dân số có độ tuổi nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Orissa


title: Marillac-le-Franc

text:
Marillac-le-Franc là một xã thuộc tỉnh Charente trong vùng Nouvelle-Aquitaine tây nam nước Pháp. Xã này có độ cao trung bình 100 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Marillaclefranc


title: Protelater huttoni

text:
Protelater huttoni là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Sharp miêu tả khoa học năm 1877.

Chú thích

Tham khảo

Protelater


title: Eleutherodactylus lasalleorum

text:
Eleutherodactylus lasalleorum là một loài ếch trong họ Leptodactylidae. Chúng là loài đặc hữu của Colombia.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là đồng cỏ ở cao nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.

Nguồn
 Castro, F., Herrera, M.I. & Lynch, J. 2004. Eleutherodactylus lasalleorum. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 7 năm 2007.

Tham khảo

lasalleorum
Động vật lưỡng cư Colombia


title: Acanthoscelides burkei

text:
Acanthoscelides burkei là một loài bọ cánh cứng trong họ Bruchidae. Loài này được Johnson miêu tả khoa học năm 1983.

Chú thích

Tham khảo

B


title: Giả Tích Xuân

text:
Giả Tích Xuân () là nhân vật hư cấu trong tiểu thuyết Hồng Lâu Mộng của tác giả Tào Tuyết Cần. Trong tiểu thuyết, nàng là con gái thứ hai của Giả Kính phủ Ninh Quốc, em gái của Giả Trân, em dâu của Vưu thị, cô ruột của Giả Dung, cô chồng của Tần Khả Khanh, và có họ hàng với phủ Vinh. Tích Xuân là cô tư trong Giả phủ tứ xuân và là một trong Kim Lăng thập nhị thoa chính sách.

Số phận

Giả Tích Xuân vốn là tiểu thư bên phủ Ninh Quốc, nhưng mồ côi mẹ từ bé, bố là Giả Kính lại chỉ một niềm mộ đạo thích tu tiên, bỏ nhà đi sống chung lộn với bọn đạo sĩ nên Vương phu nhân - vợ Giả Chính và là mẹ Giả Bảo Ngọc- mang sang phủ Vinh Quốc nuôi nấng chăm sóc như các tiểu thư khác.

Vì không có cha mẹ bên cạnh yêu thương nên Tích Xuân mặc dù còn nhỏ tuổi, rất xinh đẹp nhưng lạnh lùng, hờ hững, thờ ơ với mọi thứ, kể cả thân thích ruột thịt, chỉ lo giữ thân mình trong sạch thanh tịnh. Nàng không có tài thơ phú như đám chị em khác nhưng lại hiểu đạo Phật, ngôn ngữ hành động đều nhuốm màu thiền. Thân tuy ở chỗ khuê các phồn hoa, tâm nàng lại một mực hướng vào cõi Không.

Lúc Đại Quan viên bị khám xét, nàng đã đuổi a hoàn Nhập Họa không hề phạm lỗi lầm, thờ ơ trước nước mắt của người khác.

Tích Xuân cũng là một cô gái tài hoa trong hội họa. Khi Già Lưu đến thăm phủ Vinh quốc, Giả Mẫu đã bảo nàng vẽ lại Đại Quan viên làm quà. Trong kết thúc của Cao Ngạc, sau khi nhà bị cướp rồi Diệu Ngọc bị chúng bắt đi, chứng kiến kết cục bất hạnh của tứ đại gia tộc và 3 vị tỷ tỷ khiến Tích Xuân nghĩ đến cái chết, sau cùng nàng để tóc tu tại am Lũng Thúy, nơi Diệu Ngọc trụ trì trước kia.

Chính sách đề vịnh chi thất

Hồng lâu mộng khúc

Câu đố cái đèn Đại Hải
Kiếp trước long đong ngán phận mình,
Nghe ca không thích thích nghe kinh!
Đừng cho thân đã chìm trong bể,
Chói lọi còn nguyên chữ tính linh
(hồi 22 - Nghe câu hát, Bảo Ngọc hiểu đạo thiền; Đánh đố thơ, Giả Chính lo lời sấm

Trên màn ảnh
Hồ Trạch Hồng thủ vai Giả Tích Xuân trong Hồng Lâu Mộng (phim truyền hình 1987), đạo diễn Vương Phù Lâm

Xem thêm
Giả Bảo Ngọc
Lâm Đại Ngọc
Tiết Bảo Thoa
Danh sách nhân vật trong Hồng Lâu Mộng

Chú thích

Liên kết ngoài

Nhân vật Hồng lâu mộng


title: Kiến tạo sơn Anpơ

text:
Kiến tạo sơn Alpơ là một pha tạo núi vào đại Trung sinh muộn (Eoalpine) và phân đại Đệ Tam hình thành các dãy núi thuộc vành đai Alp. Các dãy núi này bao gồm (từ tây sang đông) Atlas, Pyrenees, Alp, Dinaric Alps, Hellenides, Carpathians, Balkan, Taurus, Caucasus, Alborz, Zagros, Hindu Kush, Pamir, Karakoram, và Himalaya. Đôi khi các tên gọi khác cũng dùng để chỉ các dãy núi riêng lẻ như kiến tạo sơn Carpathean là Carpathian, kiến tạo sơn Hellenic là Hellenide hay kiến tạo sơn Himalaya là Himalaya.

Kiến tạo sơn Alp cũng dẫn tới sự hình thành các cấu trúc địa chất ở xa hơn nhưng nhỏ hơn như nếp uốn Weald-Artois ở miền nam nước Anh và miền bắc nước Pháp, các dấu hiệu còn lại có thể quan sát được như các đỉnh núi đá phấn ở Bắc và Nam Downs ở miền nam nước Anh. Những ảnh hưởng của nó đặc biệt có thể quan sát được ở Isle of Wight, tại đây tầng đá phấn và tầng đá Eocen ở trên bị uốn nếp gần như thẳng đứng, ngoài ra còn quan sát các điểm lộ ở vịnh Alum và vịnh Whitecliff, và trên bờ biển Dorset gần Lulworth Cove.

Kiến tạo sơn Alp xảy ra khi các lục địa châu Phi và Ấn Độ và mảng Cimmeria va chạm (từ phía nam) với lục địa Á Âu ở phía bắc. Sự chuyển động của các ranh giới di chuyển giữa các mảng kiến tạo (mảng Ấn Độ và mảng châu Phi từ phía nam, mảng Á-Âu từ phía bắc, và các mảng nhỏ hơn cũng như các vi mảng) đã bắt đầu từ kỷ Creta sớm, nhưng các pha chính tạo núi bắt đầu từ thế Paleocen đến thế Eocen. Hiện tại, quá trình này vẫn đang tiếp diễn ở một vài nơi trong dãy núi Alp.

Kiến tạo sơn Alp được xem là một trong 3 pha tạo núi chính ở châu Âu hình thành nên các đặc điểm địa chất chính của lục địa này, cùng với kiến tạo sơn Caledonia tạo nên lục địa cổ cát kết màu đỏ khi các lục địa Baltica và Laurentia va chạm vào Paleozoi sớm, và kiến tạo sơn Variscan tạo nên Pangaea khi Gondwana và Euramerica va chạm vào nhau vào Paleozoi giữa đến muộn.

Xem thêm
Vành đai Alp
Địa chất Alp
Địa chất Himalaya

Tham khảo

Kiến tạo sơn
Địa chất Alp
Lịch sử tự nhiên châu Á
Đại Trung Sinh


title: Phân loại Bằng sáng chế Quốc tế

text:
Phân loại Bằng sáng chế Quốc tế (IPC, International Patent Classification) là một hệ thống phân loại bằng sáng chế theo cấu trúc cây được xây dựng sau Hiệp định Phân loại Sáng chế Quốc tế Strasbourg (1971) và được cập nhật thường xuyên bởi một Ủy ban Chuyên gia, bao gồm đại diện của các Quốc gia ký kết của Hiệp định và các quan sát viên từ các tổ chức khác, chẳng hạn như Cơ quan Bằng sáng chế châu Âu (EPO). Hiệp định Strasbourg là một trong một số thỏa thuận quốc tế được quản lý bởi Tổ chức Sở hữu trí tuệ Thế giới (WIPO).

Các bằng sáng chế từ tất cả các nước ký kết (và từ cả các nước khác) đều được phân loại vào ít nhất một mã phân loại mà sáng chế liên quan và cũng có thể được phân loại sâu hơn để thể hiện chi tiết hơn nội dung.

Mã phân loại
Mỗi mã phân loại bao gồm các ký tự, ví dụ A01B1/00 dành cho các "dụng cụ cầm tay".
 Ký tự đầu tiên là thể hiện các "mục" bao gồm một chữ cái từ A đến H. Tổng cộng có 8 mục.
 A: Nhu cầu thiết yếu của con người
 B: Hoạt động, vận chuyển
 C: Hoá học, luyện kim
 D: Dệt may, giấy
 E: Công trình cố định
 F: Cơ khí, chiếu sáng, hệ thống sưởi ấm, vũ khí
 G: Vật lý
 H: Điện lực
 Tiếp theo là một số hai chữ số thể hiện "tiểu mục" (ví dụ A01 đại diện "Nông nghiệp, lâm nghiệp, chăn nuôi, bẫy thú, đánh cá"). Tổng cộng có 20 tiểu mục.
 Chữ cái tiếp theo thể hiện "hạng mục" (A01B đại diện cho "kỹ thuật làm đất trong nông nghiệp, lâm nghiệp, các bộ phận, chi tiết, hoặc phụ tùng của máy nông nghiệp").
 Sau đó là từ 1 đến 3 chữ số thể hiện "hạng mục phụ", rồi tiếp đến dấu gạch chéo và một số ít nhất là hai chữ số đại diện cho một "nhóm chính" hay "nhóm phụ".

Các nhà giám định bằng sáng chế có nhiệm vụ gán các mã phân loại cho bằng sáng chế ở cấp độ chi tiết nhất có thể, phù hợp với nội dung của nó.

Các phiên bản
Trong 7 phiên bản đầu tiên của IPC, phân loại đã được cập nhật trung bình cứ khoảng 5 năm một lần. Từ phiên bản 8, có hiệu lực từ ngày 01/01/2006, hệ thống phân loại đã được chia thành hai cấp: cấp "căn bản" và cấp "cao cấp". Cấp "căn bản" được cập nhật trên cơ sở 3 năm một lần. Cấp "cao cấp" cung cấp phân loại chi tiết hơn và được cập nhật thường xuyên hơn (có thể là mỗi ba tháng). Theo EPO, bất kỳ nỗ lực tái phân loại nào cũng sẽ chưa được phát hành cho đến khi tất cả các tài liệu bị ảnh hưởng đã được phân loại lại

Phiên bản 8 được thiết kế để cho phép các văn phòng cấp bằng sáng chế sự lựa chọn giữa việc phân loại đơn giản, sử dụng cấp "căn bản", hoặc một hệ thống chi tiết, nhưng phức tạp hơn là cấp "cao cấp"

Tham khảo

Xem thêm
 Phân loại Bằng sáng chế Hoa Kỳ
 Phân loại Bằng sáng chế châu Âu
 Espacenet
 INPADOC

Liên kết ngoài
 IPC trên trang WIPO
 IPC phiên bản 8 - có hiệu lực kể từ 1 tháng 1 năm 2006
 Hướng dẫn về phân loại sáng chế quốc tế (2009)
 Tra cứu ý nghĩa của phân loại tại Espacenet

Phân loại bằng sáng chế


title: Kinh tế Israel

text:
Kinh tế Israel là một nền kinh tế thị trường tư bản chủ nghĩa phát triển với mức độ công nghiệp hóa, kỹ nghệ cùng hàm lượng tri thức cao, đây là quốc gia có nền tảng kinh tế bền vững dựa trên một nền công nghiệp tiên tiến và là nước phát triển duy nhất tại khu vực Trung Đông hiện nay. Israel thường được giới chuyên gia gọi với biệt danh "Quốc gia khởi nghiệp". Đây cũng là nơi đặt trụ sở phụ của rất nhiều hãng công nghệ lớn trên toàn cầu.

Các lĩnh vực kinh tế chủ chốt bao gồm sản phẩm công nghệ - công nghệ cao, công nghiệp nặng, vũ khí, thiết bị quân sự, sản phẩm từ kim loại, thiết bị điện tử và y sinh, dịch vụ, sản phẩm nông nghiệp, chế biến thực phẩm, hóa chất, thiết bị vận tải; Israel cũng là một trong những trung tâm hàng đầu thế giới về công nghiệp quốc phòng và chế tác kim cương.

Tương đối nghèo tài nguyên thiên nhiên, Israel phụ thuộc vào việc nhập khẩu dầu mỏ, nguyên vật liệu thô, lúa mì, khí đốt, kim cương thô và một số đầu vào khác cho sản xuất. Tuy nhiên việc lệ thuộc hoàn toàn vào năng lượng nhập khẩu có thể sẽ thay đổi vì gần đây Israel đã phát hiện ra một trữ lượng lớn các mỏ khí tự nhiên ở vùng bờ biển nước này.

Israel rất năng động trong phát triển phần mềm, viễn thông và chất bán dẫn. Việc tập trung cao độ các ngành công nghệ cao ở Israel, với sự hỗ trợ của một phong trào đầu tư mạo hiểm (khởi nghiệp) vững chắc, khiến Israel được mệnh danh là "Silicon Wadi" - được đánh giá là chỉ đứng thứ 2 sau Silicon Valley của Hoa Kỳ. Nhiều công ty khởi nghiệp của Israel đã được mua lại bởi các thương hiệu, công ty đa quốc gia lớn trên thế giới, nguyên nhân xuất phát từ lực lượng nhân sự chất lượng cao và đáng tin cậy. Israel là điểm đến đầu tiên ngoài Mỹ của Berkshire Hathaway khi công ty này mua lại ISCAR Metalworking và đầu tiên của Amazon tại khu vực Trung Đông khi CEO Jeff Bezos quyết định mua lại Annapurna Labs vào năm 2015. Israel cũng là nơi đặt những trung tâm nghiên cứu và phát triển đầu tiên ngoài nước Mỹ của các "đại gia" công nghệ như Intel, Microsoft, IBM, Google, Facebook và Apple. Các tỷ phú, doanh nhân, nhà tài phiệt tư bản người Mỹ như Bill Gates, Warren Buffett và Donald Trump,... đều ca ngợi những thành tựu của nền kinh tế Israel. Bên cạnh hoạt động kinh doanh và đầu tư tại quê nhà, các nhà tài phiệt Mỹ đều bỏ nhiều vốn vào rất nhiều ngành kinh tế của Israel như bất động sản, công nghệ cao, sản xuất. Năm 2013, Israel xếp thứ 19 trong tổng số 187 quốc gia về Chỉ số phát triển con người (HDI) của Liên Hợp Quốc. Israel cũng là một điểm đến du lịch nổi tiếng với 3,54 triệu du khách quốc tế ghé thăm cùng năm.

Tháng 9 năm 2010, Israel được mời tham gia Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD). Israel cũng đã ký thỏa thuận thương mại tự do với Liên Minh châu Âu, Mỹ, Hiệp hội Mậu dịch Tự do châu Âu, Thổ Nhĩ Kỳ, Mexico, Canada, Jordan, Ai Cập. Ngày 18 tháng 12 năm 2007, Israel trở thành nước đầu tiên ngoài khu vực Mỹ Latinh ký thỏa thuận tự do thương mại với Khối Mercosur.

Lịch sử
Cuộc khảo sát Biển Chết lần đầu tiên năm 1911, thực hiện bởi kỹ sư người Nga gốc Do Thái Moshe Novomeysky, dẫn tới việc thành lập công ty trách nhiệm hữu hạn Palestine Potash năm 1930, sau đó được đổi tên là Dead Sea Works. Năm 1923, Pinhas Rutenberg được cấp phép độc quyền sản xuất và phân phối điện. Ông thành lập Công ty Điện lực Palestine, tiền thân của Tập đoàn Điện lực Israel. Giữa các năm 1920 và 1924, một vài trong số các nhà máy lớn nhất nước được thành lập, trong đó có công ty Shemen Oil, Societe des Grand Moulins, công ty Palestine Silicate và công ty muối Palestine. Năm 1937, có 86 nhà máy kéo sợi và dệt trong nước, tuyển dụng 1.500 lao động. Vốn và kĩ thuật được cung cấp bởi các chuyên gia gốc Do Thái ở châu Âu. Nhà máy dệt may Ata ở Kryat Ata, sau này trở thành biểu tượng của ngành dệt may Israel, được thành lập năm 1934. Ngành này phát triển nhanh trong Thế chiến thứ 2, khi nguồn hàng từ châu Âu sụt giảm do các nhà sản xuất phải phục vụ cho nhu cầu quân đội. Đến năm 1943, số lượng các nhà máy tăng lên đến 250, với số nhân công 5.630, và số sản phẩm tăng gấp mười lần trước đó.
Từ năm 1924, các hội chợ thương mại được tổ chức tại Tel Aviv.

Sau khi độc lập
Sau khi dành độc lập, Israel phải đối mặt với một cuộc khủng hoảng kinh tế nghiêm trọng. Vừa phải phục hồi từ hậu quả của cuộc chiến tranh Ả Rập-Israel năm 1948, vừa phải tiếp nhận hàng trăm ngàn người tị nạn Do Thái từ châu Âu và thế giới Ả Rập. Israel thiếu hụt tài chính nghiêm trọng và đối mặt với một cuộc khủng hoảng kinh tế sâu sắc, dẫn đến chính sách thắt lưng buộc bụng từ năm 1949 đến 1959. Tỷ lệ thất nghiệp cao, dự trữ ngoại tệ khan hiếm.

Năm 1952, Israel và Tây Đức đã ký thỏa thuận quy định Tây Đức phải bồi thường cho Israel vì cuộc thảm sát người Do Thái cũng như bồi thường cho tài sản của người Do Thái bị đánh cắp bởi Đức quốc xã. Trong 14 năm sau đó, Tây Đức bồi thường cho Israel 3 tỷ đồng Mác. Khoảng bồi thường đã trở thành cứu cánh cho nền kinh tế Israel, chiếm đến 87,5% thu nhập của Israel năm 1956. Năm 1950, chính phủ Israel phát hành trái phiếu Israel dành quyền mua cho người Do Thái ở Mỹ và Canada. Năm 1951, kết quả tổng kết chương trình trái phiếu được hơn 52 triệu đô-la Mỹ. Bên cạnh đó, nhiều người Mỹ gốc Do Thái tổ chức quyên góp cho Israel, riêng trong năm 1956, số tiền quyên góp lên tới 100 triệu đô-la Mỹ. Năm 1957, việc bán trái phiếu đóng góp đến 35% ngân sách phát triển đặc biệt của Israel. Những năm về sau của thế kỷ 20, Israel phụ thuộc nhiều vào viện trợ kinh tế từ Mỹ, nước trở thành liên minh quan trọng nhất của Israel trên trường chính trị thế giới.

Các nguồn tài chính kể trên được đầu tư vào các dự án công nghiệp và nông nghiệp, tạo điều kiện cho Israel thoát khỏi sự phụ thuộc vào các nguồn bên ngoài. Trong số các dự án được đầu tư từ tiền viện trợ có nhà máy năng lượng Hadera, công ty Dead Sea Works, hệ thống Thủy lợi Quốc gia ở Haifa, Ashdod và Eilat, nhà máy khử mặn cho nước, cùng với các dự án hạ tầng quốc gia khác.

Sau khi dành độc lập, ưu tiên của chính phủ là thiết lập các ngành công nghiệp ở những khu vực dự kiến phát triển, trong đó có Lachish, Ashkelon, Negev và Galilee. Sự mở rộng của ngành dệt may Israel là kết quả của sự phát triển ngành trồng bông vải, một ngành nông nghiệp lợi nhuận cao. Những năm cuối thập niên 1960, ngành dệt may đứng thứ hai trong số các ngành công nghiệp chỉ sau thực phẩm. Ngành dệt may chiếm 12% tổng lượng xuất khẩu công nghiệp, đứng thứ hai trong sản lượng chỉ sau ngành chế tác kim cương. Trong thập niên 1990, lao động giá rẻ ở Đông Nam Á đã khiến lợi nhuận ngành sụt giảm. Hầu hết công việc được thuê ngoài, thực hiện bởi các xưởng may Ả-rập – Israel. Khi các xưởng này bị đóng cửa, các doanh nghiệp Israel trong đó có Delta, Polgat, Argeman và Kitan thực hiện việc may mặc của họ ở Jordan và Ai Cập, thường là trong các khu công nghiệp thuộc thỏa thuận QIZ. Những năm đầu thập niên 2000, các công ty Israel có 30 nhà máy ở Jordan. Giá trị hàng xuất khẩu Israel đạt 370 triệu USD một năm, cung cấp hàng hóa cho các nhà bán lẻ và các nhà thiết kế như Marks & Spencer, The Gap, Victoria's Secret, Wal-Mart, Sears, Ralph Lauren, Calvin Klein và Donna Karan.

Trong hai thập niên đầu từ khi giành được độc lập, bằng lòng quyết tâm Israel đã thúc đẩy tỷ lệ phát triển kinh tế lên hơn 10% mỗi năm. Mức sống bình quân tăng nhanh, từ năm 1950 đến 1963 bình quân chi tiêu của tầng lớp làm công ăn lương tăng 97%. Những năm sau cuộc chiến Yom Kippur năm 1973 kinh tế đình trệ, lạm phát tăng cao, chi tiêu của chính phủ tăng đáng kể. Cũng đáng đề cập là cuộc khủng hoảng cổ phiếu ngân hàng năm 1983. Đến năm 1984, tình hình kinh tế trở nên bi đát với lạm phát lên tới gần 450% và được dự đoán lên tới 1000% trong năm sau đó. Tuy nhiên sự thành công của kế hoạch bình ổn kinh tế năm 1985  và sự chuyển đổi sang kinh tế định hướng thị trường  vực dậy nền kinh tế và tạo đà cho sự tăng trưởng ngoạn mục trong thập niên 1990, Israel trở thành hình mẫu cho các nước khác khi phải đối mặt những cuộc khủng hoảng kinh tế tương tự.

Có hai cột mốc giúp chuyển đổi nền kinh tế Israel kể từ những năm đầu thập niên 1990. Thứ nhất là làn sóng người Do Thái hồi hương, chủ yếu là từ các nước thuộc Liên Bang Sô-viết, mang hơn 1 triệu công dân mới tới Israel. Những người nhập cư này, nhiều người trong số họ có học thức cao, ngày nay chiếm 16% trong dân số 7,5 triệu của Israel. Thứ hai là tiến trình hòa bình được bắt đầu ở hội nghị Madrid tháng 10 năm 1991, dẫn tới việc ký kết thỏa thuận và sau đó là hiệp ước hòa bình giữa Israel và Jordan (1994).

Tiến tới những năm đầu thập kỷ 2000. Nền kinh tế Israel tụt dốc vì sự đổ vỡ của bong bóng dot-com, nhiều công ty khởi nghiệp trong thời kỳ đỉnh cao của bong bóng dot-com đã phải phá sản. Cùng với phong trào nổi dậy lần thứ hai của người Palestine - Intifada, tiêu tốn của Israel hàng tỷ đô la cho chi phí an ninh, sự sụt giảm của đầu tư và du lịch, đã khiến tỷ lệ thất nghiệp ở Israel lên tới hai con số.

Trong năm 2002 nền kinh tế Israel suy giảm trong 1 quý khoảng 4%. Sau đó kinh tế Israel đã có sự hồi phục đáng kể bằng cách mở các thị trường mới cho các nhà xuất khẩu Israel như là các nước mới nổi ở Đông Á cũng như là sự hồi phục của lĩnh vực công nghệ khi cuộc khủng hoảng dot-com chạm đáy và việc sử dụng internet toàn cầu tăng tạo ra nhu cầu phần mềm, song song đó là nhu cầu các sản phẩm an ninh quốc phòng kể từ sau vụ khủng bố 11 tháng 9. Tất cả các nhu cầu này Israel đều sẵn sàng đáp ứng vì có sự đầu tư sớm trong các lĩnh vực này, điều này giúp giảm dần tình trạng thất nghiệp trong nước.

Vài năm trở lại đây một làn sóng chưa từng có các khoảng đầu tư nước ngoài đổ vào Israel, các công ty trước đây xa lánh Israel nay thấy được tiềm năng đóng góp của Israel vào các chiến lược toàn cầu của họ. Năm 2006, tổng đầu tư nước ngoài vào Israel là 13 tỷ đô-la, theo số liệu của Hiệp hội Các Nhà sản xuất Israel. Thời báo Tài chính (Financial Times) nhận xét "bom vẫn rơi, kinh tế Israel vẫn tăng trưởng". Ngoài ra, trong khi tổng nợ nước ngoài của Israel là 95 tỷ USD, xấp xỉ 41,6% GDP, kể từ 2001 nước này đã trở thành một quốc gia cho vay ròng với thặng dư tính ở thời điểm tháng 6 năm 2012 là 60 tỷ USD. Israel cũng duy trì thặng dư tài khoản vãng lai bằng khoảng 3% tổng sản phẩm nội địa.

Kinh tế Israel đứng vững trước cuộc khủng hoảng toàn cầu cuối thập niên 2000, với tốc độ tăng trưởng dương trong năm 2009 và tỷ lệ thất nghiệp thấp hơn nhiều nước phương tây. Có một vài lý do cho sự phục hồi này, ví dụ như, đã nói bên trên, Israel là nước cho vay ròng chứ không phải là nước đi vay và chính phủ và Ngân hàng Trung ương Israel nói chung là bảo thủ trong các chính sách kinh tế vĩ mô. Có thể đề cập đến 2 chính sách làm dẫn chứng, thứ nhất là sự từ chối của chính phủ trước áp lực của các ngân hàng khi họ đòi hỏi một lượng lớn tiền cứu trợ từ ngân sách công lúc cuộc khủng hoảng vừa mới bắt đầu, và do đó hạn chế được các hành vi mạo hiểm của họ. Chính sách thứ hai là việc áp dụng các đề nghị của ủy ban Bach’ar trong những năm đầu và giữa thập niên 2000 khi họ đề nghị tách bạch hoạt động đầu tư và lưu ký của các ngân hàng, trái ngược với xu hướng đang thịnh hành trong các quốc gia khác lúc đó, nhất là ở Mỹ, là nới lỏng các hạn chế - điều đã khuyến khích các hoạt động rủi ro cao trong hệ thống tài chính ở các nước này.

Thành viên Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế - OECD
Tháng 5 năm 2007, Israel được mời tham dự các phiên thảo luận mở với OECD. Tháng 5 năm 2010, các nước thành viên OECD đã biểu quyết nhất trí việc mời Israel tham gia, bất chấp phản đối từ phía Palestine. Israel trở thành thành viên chính thức từ ngày 7 tháng 9 năm 2010. OECD ca ngợi thành quả nghiên cứu khoa học và công nghệ và mô tả Israel có một "thành tích vượt trội so với mặt bằng chung của thế giới".

Các thách thức
Mặc dù giàu có về mặt kinh tế, nền kinh tế Israel đang đương đầu với nhiều thách thức, có những thách thức ngắn hạn và thách thức dài hạn. Về ngắn hạn, sự thất bại trong việc lập lại thành công của ngành viễn thông trong các ngành kinh tế đang phát triển khác làm ngăn trở các triển vọng kinh tế. Sự thất bại trong việc gầy dựng các công ty đa quốc gia lớn trong thập kỷ vừa rồi cũng đặt ra câu hỏi về khả năng tuyển mộ một lượng lớn nhân sự trong các lĩnh vực kinh tế cao cấp. Về dài hạn, Israel đang đương đầu với thách thức về tỷ lệ tham gia lao động thấp của nam giới thuộc nhóm Siêu Chính Thống Do Thái Giáo, điều này có thể dẫn đến tỷ lệ người dân có việc làm trong tổng dân số thấp và tỷ lệ dân số sống phụ thuộc cao trong tương lai. Thống đốc Ngân hàng Trung ương Israel, Stanley Fischer, nói rằng việc nghèo đi của nhóm Siêu Chính Thống đang ảnh hưởng xấu đến nền kinh tế. Theo một số liệu được công bố bởi Ian Fursman, 60% số hộ nghèo của Israel rơi vào nhóm Siêu Chính Thống và nhóm người Israel gốc Ả-rập. Hai nhóm trên chiếm 25-28% tổng dân số Israel.

Các ngành kinh tế

Nông nghiệp

2,8% GDP Israel là từ nông nghiệp. Trong tổng số lao động trên toàn lãnh thổ là 2,7 triệu người, 2,6% làm việc trong sản xuất nông nghiệp và 6,3% trong các dịch vụ liên quan đến nông nghiệp. Trong khi Israel nhập khẩu một lượng lớn ngũ cốc (xấp xỉ 80% lượng tiêu thụ), nước này đã gần như tự sản xuất được các sản phẩm nông nghiệp và thực phẩm đóng gói khác. Trong nhiều thế kỷ, nông dân đã trồng được nhiều loại trái cây khác nhau thuộc chi cam chanh như bưởi, các loại cam, các loại chanh. Trái cây thuộc chi cam chanh là mặt hàng nông nghiệp xuất khẩu chính của Israel. Bên cạnh đó, Israel cũng là nước hàng đầu về xuất khẩu các thực phẩm được trồng trong nhà kính. Israel xuất khẩu hơn 1,3 tỷ USD sản phẩm nông nghiệp mỗi năm, ngoài ra còn xuất khẩu 1,2 tỷ USD các sản phẩm và công nghệ đầu vào cho nông nghiệp.

Tài chính
Israel có hơn 100 quỹ tài chính đang hoạt động, quản lý số vốn 10 tỷ USD. Năm 2004, các quỹ đầu tư quốc tế chiếm hơn 50% tổng vốn đầu tư, đây là một ví dụ cho việc Israel là một điểm đến đầu tư hấp dẫn của nhiều nhà đầu tư nước ngoài. Ngành đầu tư mạo hiểm của Israel đã phát triển nhanh chóng kể từ đầu thập niên 1990, có khoảng 70 quỹ đầu tư mạo hiểm đang hoạt động, trong số đó có 14 văn phòng của các quỹ đầu tư quốc tế. Các công ty mới được thành lập và ngành đầu tư mạo hiểm đóng một vai trò quan trọng trong sự phát triển bùng nổ của lĩnh vực công nghệ cao. Năm 2008, vốn đầu tư mạo hiểm ở Israel tăng 19% lên 1,9 tỷ USD.

Giữa năm 1991 và 2000, đầu tư mạo hiểm hàng năm, hầu hết là từ tư nhân, tăng gần 60 lần, từ 58 triệu đô-la lên 3,3 tỷ đô-la; số công ty được thành lập từ vốn đầu tư mạo hiểm tăng từ 100 lên 800; doanh thu từ lĩnh vực công nghệ thông tin của Israel tăng từ 1,6 tỷ đô-la lên 12,5 tỷ đô-la. Israel đứng đầu thế giới về đóng góp của đầu tư mạo hiểm vào lĩnh vực công nghệ đối với phát triển kinh tế: 70%.

Cuộc khủng hoảng tài chính 2007-2010 đã ảnh hưởng đến nguồn vốn mạo hiểm trong nước. Trong năm 2009, có 63 cuộc mua bán và sáp nhập trong thị trường Israel với tổng giá trị 2,54 tỷ đô-la; ít hơn 7% so với năm 2008 (2,74 tỷ đô-la), khi 82 công ty Israel bị sáp nhập hoặc mua lại; ít hơn 33% so với năm 2007 (3,79 tỷ đô-la) khi 87 công ty Israel bị sáp nhập hoặc mua lại. Bên cạnh các quỹ đầu tư mạo hiểm, nhiều ngân hàng đầu tư hàng đầu toàn cầu, các quỹ hưu trí và các công ty bảo hiểm có sự hiện diện mạnh mẽ tại Israel để hỗ trợ tài chính cho các doanh nghiệp công nghệ cao và hưởng lợi từ lĩnh vực đang phát triển nhanh này. Trong số đó có Goldman Sachs, Bear Stearns, Deutsche Bank, JP Morgan, Credit Swiss First Boston, Merrill Lynch, CalPERS, Ontario Teachers Pension Plan và AIG.

Israel cũng có một lĩnh vực tuy còn nhỏ nhưng phát triển nhanh là các quỹ tự bảo hiểm rủi ro (hedge fund). Trong 5 năm từ 2007 đến 2012, số quỹ tự bảo hiểm rủi ro tăng gấp đôi lên 60 trong khi tổng giá trị tài sản mà các quỹ này quản lý tăng bốn lần kể từ 2006. Hiện tại các quỹ này đang quản lý tổng cộng 2 tỷ đô-la với khoảng 300 nhân viên. Sự phát triển của lĩnh vực quỹ tự bảo hiểm rủi ro đã thu hút vô số các nhà đầu tư trên khắp thế giới, nhất là từ Mỹ.

Công nghệ

Khoa học và công nghệ là một trong những lĩnh vực phát triển cao và có mức độ công nghiệp hóa mạnh nhất ở Israel. Phần trăm số lao động Israel tham gia vào lĩnh vực khoa học và công nghệ, cũng như tỷ lệ số vốn bỏ vào nghiên cứu và phát triển trong tổng sản phẩm quốc nội đứng hàng đầu thế giới. Israel đứng thứ 4 trên thế giới về số công trình khoa học tính trên một triệu dân. Tỷ lệ phần trăm số bài báo khoa học xuất phát từ Israel trên tổng số bài báo khoa học của thế giới gấp 10 lần tỷ lệ phần trăm của dân số Israel trong tổng dân số thế giới. Israel có tỷ lệ trung bình số nhà khoa học, chuyên gia kỹ thuật và kỹ sư trên 10 ngàn lao động cao nhất thế giới: 140 người. Tỷ lệ này ở Mỹ là 85 và ở Nhật là 83 người trên 10.000 lao động.

Các nhà khoa học Israel đã đóng góp cho sự tiến bộ trong các lĩnh vực khoa học tự nhiên, khoa học nông nghiệp, khoa học máy tính, điện tử, nghiên cứu gen, y dược, quang học, năng lượng mặt trời và nhiều lĩnh vực kỹ thuật khác. Israel có cơ sở của nhiều công ty công nghệ cao hàng đầu và có một dân số hiểu biết nhiều về kỹ thuật. Năm 1998, Tel Aviv được tạp chí Newsweek bình chọn là một trong 10 thành phố có ảnh hưởng mạnh nhất đến kĩ thuật của thế giới. Năm 2012, thành phố được gọi là nơi tốt thứ nhì cho các doanh nghiệp công nghệ mới khởi nghiệp, đứng sau Thung lũng Silicon ở Mỹ. Năm 2013, Tel Aviv một lần nữa được tạp chí Boston Globe của Mỹ xếp thứ 2 trong số các thành phố tốt nhất cho doanh nghiệp mới khởi nghiệp, sau Thung lũng Silicon. Israel vẫn tiếp tục là trung tâm lớn nhất thế giới cho các công ty khởi nghiệp trong lĩnh vực công nghệ cao với 200 doanh nghiệp mới được thành lập hàng năm.

Năng lượng

Trong lịch sử, Israel phụ thuộc nhiều vào nguồn nhập khẩu để đáp ứng nhu cầu năng lượng của nước này, 5% GDP của năm 2009 được chi cho nhập khẩu năng lượng. Hệ thống vận tải phụ thuộc phần lớn vào xăng và dầu diesel, trong khi phần lớn điện được tạo ra từ than đá nhập khẩu. Lượng dự trữ dầu thô là không đáng kể. Tuy nhiên Israel vừa phát hiện một mỏ khí tự nhiên lớn trong năm 2009, sau hàng thập kỷ thất bại trong việc thăm dò.

Khí tự nhiên
Cho tới những năm đầu thập niên 2000, lượng khí tự nhiên được sử dụng ở Israel là nhỏ. Cuối những năm 1990, chính phủ Israel quyết định khuyến khích sử dụng khí tự nhiên bởi vì các lý do về môi trường, giá thành và đa dạng hóa nguồn nhiên liệu. Tuy nhiên ở thời điểm đó, trong nước không có nguồn khí tự nhiên và kỳ vọng là khí sẽ được cung cấp từ nước ngoài ở dạng khí hóa lỏng thông qua một đường ống tương lai từ Ai Cập (sau này trở thành đường ống Arish-Ashkelon). Các kế hoạch được lập nên để Tập đoàn Điện lực Israel xây dựng các nhà máy năng lượng chạy bằng khí, một lưới phân phối khí tự nhiên trên toàn quốc cũng như một cảng nhập khẩu khí hóa lỏng. Ngay sau đó, khí đã được dẫn đến lãnh thổ Israel, ban đầu bằng một lượng nhỏ và một thập kỷ sau là một lượng rất lớn ở vùng biển sâu ngoài khơi bờ biển Israel. Điều này đã thúc đẩy việc sử dụng khí tự nhiên của nền kinh tế Israel, nhất là để phát điện và trong các lĩnh vực công nghiệp, lượng tiêu thụ tăng từ mức bình quân hàng năm là 10 triệu m3 giữa năm 2000 và 2002 lên đến 3,7 tỷ m3 năm 2010.

Phát hiện khí tự nhiên

Năm 2000, một khám phá nhỏ tìm ra 33 tỷ m3 khí ngoài khơi Ashkelon, khai thác thương mại bắt đầu năm 2004. Tuy nhiên đến năm 2014, mỏ khí gần như cạn kiệt – sớm hơn dự tính vì việc khai thác tăng cao để bù đắp cho phần nhập khẩu từ Ai Cập bị thiếu hụt do cuộc nổi dậy lật đổ tổng thống Mubarak năm 2011. Năm 2009, một mỏ khí khổng lồ được tìm thấy và được đặt tên là Tamar, với trữ lượng ít nhất theo tính toán là 223 tỷ mét khối (nếu tính cả phần có thể có được là 307 tỷ mét khối), mỏ khí nằm ở vùng biển sâu cách về phía tây Haifa khoảng 90 km, ngoài ra còn có khoảng 15 tỷ mét khối nằm gần bờ biển hơn. Hơn thế nữa, các kết quả khảo sát địa chấn 3D và khoan thăm dò tiến hành năm 2010 còn xác nhận một trữ lượng dự tính khoảng 621 tỷ mét khối khí tự nhiên tồn tại ở một hệ tầng địa chất lớn dưới mặt nước biển gần mỏ khí đã được phát hiện năm 2009, mỏ được đặt tên là Leviathan. Một bài báo của tờ The Economist nói rằng Israel đã xác nhận một lượng khoảng 990 tỷ mét khối khí đã được tìm thấy tính đến đầu năm 2014. Cơ quan Quản lý Thông tin Năng lượng Hoa Kỳ - EIA nói rằng Israel có một khối lượng dự trữ khí đã được kiểm chứng là 283 tỷ mét khối tính đến ngày 1 tháng 1 năm 2014.

Mỏ Tamar bắt đầu được khai thác thương mại ngày 30 tháng 3 năm 2013 sau bốn năm xây dựng mở rộng. Nguồn khí gas từ Tamar được kỳ vọng sẽ thúc đẩy kinh tế Israel, sau khi đã bị mất hơn 20 tỷ đồng Shekel Israel từ năm 2011 đến 2013 do sự ngưng trệ của nguồn cung cấp khí từ nước láng giềng Ai Cập (và có thể sẽ không có việc nối lại việc cung cấp khí cho Israel, do Ai Cập quyết định ngừng vô thời hạn chương trình này). Kết quả của việc ngưng cung cấp khí từ Ai Cập khiến Israel cũng như Jordan phải nhờ đến nguồn thay thế đắt đỏ và ô nhiễm là nhiên liệu lỏng nặng. Trong khi nguồn cung khí cho Jordan được phục hồi một phần trong năm 2013, khí từ mỏ Tamar và Leviathan được kỳ vọng sẽ đáp ứng tất cả các nhu cầu khí tự nhiên trong nước cho Israel trong hàng thập kỷ tới. Ngoài ra, do nguồn cung không ổn định từ Ai Cập, có tin tức cho rằng Jordan đang xem xét việc ký thỏa thuận nhập khẩu khí từ Israel. Mặc dù về mặt chính trị đó không phải là một quyết định thoải mái cho vương quốc Jordan, một thoả thuận như trên là hợp lý và ít tốn kém nhất cho nước này nhằm bù đắp phần thiếu hụt trong nguồn khí nhập từ Ai Cập. Việc thiếu năng lượng của Ai Cập, dẫn đến việc giảm xuất khẩu khí thiên nhiên, cũng có nghĩa là một ngày nào đó Ai Cập cũng phải nhập khí thiên nhiên từ Israel, mặc dù cho đến lúc này Ai Cập vẫn từ chối một dạng thỏa thuận như vậy vì những lý do chính trị, bất chấp thực tế là nguồn khí từ Israel sẽ rẻ hơn hẳn từ các nơi khác.
Cho tới lúc này việc khám phá lượng khí lớn đã khẳng định rằng lưu vực Levan của vùng phía tây Địa Trung Hải chứa một lượng rất lớn khí tự nhiên và có thể là cả dầu thô. Do đó, các cuộc khám phá bổ sung về dầu và khí ở ngoài khơi bờ biển Israel vẫn đang tiếp diễn. Một nguồn tin thân cận với thủ tướng Benjamin Netanyahu đã định giá trữ lượng khí tự nhiên của Israel khoảng 130 tỷ đô-la, trong khi năm 2012 tạp chí BusinessWeek ước lượng giá trị trữ lượng khí là 240 tỷ đô-la. Các doanh nghiệp tham gia thăm dò đặt mục tiêu xuất khẩu một phần sản lượng trong tương lai, một số khác cho rằng sẽ tốt hơn, về mặt địa chính trị, nếu sử dụng khí trong nước thay vì các nguồn năng lượng khác. Đầu năm 2012, nội các Israel thông báo kế hoạch thành lập một quỹ đầu tư quốc gia để phân bổ tiền từ thăm dò năng lượng vào giáo dục, quốc phòng và đầu tư ngoài nước.

Điện
Tập đoàn Điện lực Israel (IEC), một tập đoàn nhà nước, sản xuất hầu hết lượng điện tạo ra trong nước. Các nhà máy của IEC có tổng công suất lắp đặt là 11.690 MW, hầu như đều được vận hành bằng nhiên liệu hóa thạch. Tập đoàn đã bán ra 52.037 GWh điện trong năm 2010. IEC đang trong quá trình nâng công suất phát lên thêm vài ngàn megawatt để đáp ứng cho nhu cầu tăng cao và thực tế nguồn điện dự phòng thấp, tuy nhiên đang có sự tranh luận trong việc bao nhiêu điện nên được tạo ra từ đốt than và bao nhiêu từ khí thiên nhiên, nguyên nhân tranh luận xuất phát từ việc có một số quyết định đầu tư tài chính của tập đoàn đã có từ trước khi mỏ khí Tamar được phát hiện. Bên cạnh đó, để khuyến khích cạnh tranh trong thị trường điện, trong năm 2010 nhà nước Israel đã xem xét đề nghị từ bốn công ty tư nhân sẽ cung cấp tối đa là 3,640 MW điện ở 11 địa điểm mới, đa số sẽ là các nhà máy điện chu trình hỗn hợp sử dụng khí.

Trong khi nước này sở hữu dung lượng phát và truyền dẫn đủ để đáp ứng cho tất cả các nhu cầu điện trong nước, một vấn đề mãn tính mà thị trường điện Israel phải đối mặt là nguồn điện dự phòng, nguyên nhân chủ yếu là do Israel là một "hòn đảo về điện". Hầu hết các nước khác đều có khả năng lấy điện từ các nhà sản xuất ở nước láng giềng khi bị thiếu điện. Mạng lưới điện của Israel không được kết nối với các nước láng giềng. Nguyên nhân chính là các vấn đề về chính trị nhưng một phần là do bản thân hệ thống điện của Jordan và Ai Cập có thể nói là kém phát triển, lượng điện tạo ra tính trên đầu người chỉ bằng khoảng một phần bốn hay một phần năm của Israel. Mặc dù vậy, không như các nước xung quanh, việc cắt điện luân phiên ở Israel hiếm khi xảy ra, ngay cả vào cao điểm. Tuy nhiên để cải thiện tình trạng nguồn điện dự phòng thấp và để tạo cơ hội để xuất khẩu khi dư điện, Israel và cộng hòa Síp đang xem xét việc thực thi dự án Kết nối Âu – Á – EuroAsia Interconnector. Dự án bao gồm lắp đặt đường dây cao thế một chiều 2000 MW dưới mặt nước biển giữa hai nước và giữa cộng hòa Síp và Hy Lạp, nó sẽ giúp kết nối Israel với mạng điện của đại lục châu Âu.

Năng lượng mặt trời

Công nghệ năng lượng mặt trời và ngành công nghiệp năng lượng mặt trời Israel có từ thời điểm lập quốc. Trong thập niên 1950, Levi Yissar đã phát triển một loại máy nước nóng năng lượng mặt trời để giúp giảm bớt tình trạng khan hiếm năng lượng trong nước. Đến 1967 khoảng một trong số 20 hộ gia đình sử dụng năng lượng mặt trời để nấu nước, 50 ngàn máy nước nóng năng lượng mặt trời đã được bán. Trong cuộc khủng hoảng dầu những năm 1970, Harry Zvi Tabor, cha đẻ của ngành năng lượng mặt trời Israel, đã phát triển một bản mẫu máy nước nóng năng lượng mặt trời mà hiện đang được sử dụng ở hơn 90% số hộ gia đình Israel. Các kỹ sư Israel nắm các công nghệ hàng đầu trong ngành năng lượng mặt trời, các công ty năng lượng mặt trời Israel làm việc trong các dự án trên toàn thế giới.

Công nghiệp
Israel có ngành công nghiệp hóa chất phát triển cao với nhiều sản phẩm nhắm đến thị trường xuất khẩu. Đa số các nhà máy hóa chất đặt tại Ramat Hovav, vùng vịnh Haifa và khu vực gần Biển Chết. Công ty Hóa chất Israel – Israel Chemicals là một trong những công ty phân bón và hóa chất lớn nhất Israel. Công ty con của nó – Dead Sea Works tại Sdom là nhà sản xuất và cung cấp lớn thứ tư thế giới về các sản phẩm làm từ chất ka-li. Công ty cũng sản xuất một số sản phẩm khác như magiê chloride (MgCl2), muối công nghiệp, chất làm tan băng, muối tắm - bath salts, muối ăn, nguyên liệu thô cho ngành công nghiệp sản xuất mỹ phẩm.
Một trong những công ty tuyển nhiều nhân công nhất ở Israel là Tập đoàn Công nghiệp Hàng không Israel (Israel Aerospace Industries), sản xuất chủ yếu là các sản phẩm hàng không dân dụng và quốc phòng. Một nhà tuyển dụng lớn khác là Tập đoàn Công nghiệp Dược phẩm Teva (Teva Pharmaceutical Industries), trong năm 2011 công ty này sử dụng 40.000 nhân viên. Teva chuyên về dược phẩm phổ thông (generic pharmaceutical), dược phẩm độc quyền và các hoạt chất dược phẩm. Nó là nhà sản xuất dược phẩm phổ thông lớn nhất thế giới và là một trong số 15 công ty dược phẩm lớn nhất thế giới.

Công nghiệp kim cương
Israel là một trong ba trung tâm hàng đầu thế giới về đánh bóng kim cương, bên cạnh Bỉ và Ấn-độ. Năm 2012, xuất khẩu ròng kim cương đã đánh bóng của Israel giảm 22.8% còn 5,56 tỷ đô-la từ mức 7,2 tỷ đô-la năm 2011. Xuất khẩu ròng kim cương thô giảm 20,1% còn 2,8 tỷ đô-la, nhập khẩu ròng kim cương thô giảm 12,9% còn 3,8 tỷ đô-la. Xuất và nhập khẩu ròng giảm là do cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu, nhất là đối với khu vực đồng Euro và Mỹ. Mỹ là thị trường lớn nhất chiếm 36% tổng thị trường xuất khẩu kim cương đã đánh bóng, Hồng Kông xếp thứ hai với 28% và Bỉ xếp thứ ba với 8%.

Công nghiệp quốc phòng
Israel là một trong những nhà xuất khẩu hàng đầu về các trang thiết bị quân sự, chiếm 10% thị trường thế giới năm 2007. Israel có 3 công ty nằm trong danh sách năm 100 công ty cung cấp vũ khí và dịch vụ quân sự hàng đầu thế giới năm 2010 của Viện Nghiên cứu Hòa bình Quốc tế Stockholm: Elbit Systems, Israel Aerospace Industries và RAFAEL. Công nghiệp quốc phòng ở Israel là một ngành quan trọng về mặt chiến lược và cũng là một nhà tuyển dụng lớn trong nước. Nó là một người chơi lớn trong thị trường vũ khí toàn cầu và là nhà xuất khẩu vũ khí đứng thứ 11 trên thế giới năm 2012. Tổng giá trị chuyển giao vũ khí từ năm 2004 đến 2011 đạt 12,9 tỷ đô-la. Có hơn 150 công ty quốc phòng có trụ sở ở Israel với tổng doanh thu hằng năm là 3,5 tỷ đô-la. Xuất khẩu trang thiết bị quốc phòng của Israel đạt 7 tỷ đô-la năm 2012, tăng 20% so với năm 2011. Hầu hết hàng được xuất đi châu Âu và Mỹ. Những khu vực mua nhiều thiết bị quốc phòng của Israel bao gồm Đông Nam Á và Mỹ La Tinh. Ấn-độ là thị trường vũ khí lớn nhất của Israel. Israel được xem là nhà xuất khẩu máy bay không người lái hàng đầu trên thế giới. Theo Viện Nghiên cứu Hòa bình Quốc tế Stockholm, Israel đứng đằng sau 41% số máy bay không người lái được xuất khẩu trong giai đoạn 2001 -2011.

Du lịch
Du lịch là một nguồn thu lớn của nền kinh tế Israel, thu hút 3,54 triệu khách quốc tế năm 2013, với tốc độ tăng bình quân là 2,5% từ năm 2008 với đỉnh điểm là 3% kể từ năm 2012. Israel có rất nhiều di tích lịch sử và tôn giáo, khu nghỉ mát bờ biển, địa điểm tham quan khảo cổ, địa điểm tham quan di sản và du lịch sinh thái. Israel có số lượng bảo tàng tính trên đầu người cao nhất thế giới. Địa điểm tham quan thu phí thu hút nhiều du khách nhất là pháo đài Masada.

Ngoại thương

Trong năm 2006, xuất khẩu Israel tăng trưởng 11% đạt hơn 29 tỷ đô-la; lĩnh vực công nghệ cao đóng góp 14 tỷ đô-la, tăng 20% so với năm trước đó.

Mỹ là bạn hàng lớn nhất của Israel, Israel là đối tác thương mại xếp thứ 26 của Mỹ. Thương mại hai chiều đạt khoảng 24,5 tỷ đô-la năm 2010, tăng từ 12,7 tỷ đô-la năm 1997. Các mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Mỹ vào Israel bao gồm máy tính, vi mạch, linh kiện máy bay và các thiết bị quốc phòng, lúa mì và xe hơi. Mặc hàng xuất khẩu chủ lực của Israel vào Mỹ bao gồm kim cương đã cắt, trang sức, vi mạch, máy in và thiết bị viễn thông. Hai nước đã ký một thỏa thuận thương mại tự do (FTA) năm 1985 trong đó bỏ dần các loại thuế xuất nhập khẩu ở hầu hết các mặt hàng trong 10 năm sau đó. Một hiệp định thương mại hàng nông sản được ký tháng 11 năm 1996 đã đề cập đến các hàng hóa chưa được nhắc đến trong FTA. Mặc dù vậy, một số rào cản thuế quan và phi thuế quan vẫn còn tồn tại. Israel cũng có các thỏa thuận thương mại và hợp tác với Liên minh châu Âu và Ca-na-đa, Israel cũng đang tiến hành ký kết các thỏa thuận tương tự với một số nước khác như Thổ Nhĩ Kỳ, Jordan và một vài nước Đông Âu.

Tính theo vùng miền, Liên Minh châu Âu là điểm đến hàng đầu của các mặt hàng xuất khẩu của Israel. Trong vòng 4 tháng giữa tháng 10 năm 2011 và tháng 1 năm 2012, Israel đã xuất khẩu một lượng hàng hóa trị giá 5 tỷ đô-la đến EU – chiếm 35% tổng xuất khẩu của nước này. Cũng trong cùng kỳ, xuất khẩu của Israel sang vùng Viễn Đông đạt 3,1 tỷ đô-la.
Cho đến năm 1995, giao thương của Israel với thế giới Ả-rập là rất nhỏ, điều này xuất phát từ sự tẩy chay của Liên Đoàn Ả-rập đối với cộng đồng Do Thái ở Palestine kể từ năm 1945. Các nước Ả-rập không chỉ từ chối giao thương trực tiếp với Israel, họ còn từ chối làm ăn với bất kỳ doanh nghiệp nào kinh doanh ở Israel, hoặc với bất kì doanh nghiệp nào có giao thương với một doanh nghiệp đang kinh doanh ở Israel.

Năm 2013, giao dịch thương mại giữa Israel và các vùng lãnh thổ Palestine đạt 20 tỷ đô-la.

Trong năm 2012, mười công ty hàng đầu đóng góp đến 47,7% giá trị xuất khẩu của Israel. Những công ty này là Intel, Elbit Systems, Oil Refineries Ltd, Tập đoàn Công nghiệp Dược phẩm Teva, Iscar, Công ty Hóa chất Israel, Makhteshim Agan, Paz Oil Company, Tập đoàn Công nghiệp Hàng không Israel và công ty Indigo thuộc tập đoàn Hewlett-Packard. Ngân hàng Trung ương Israel và Viện Xuất khẩu Israel đã cảnh báo rằng nước này phụ thuộc quá nhiều vào một số ít các nhà xuất khẩu.

Xếp hạng
Năm 2012, Israel xếp thứ 26 trong Báo cáo Cạnh tranh Toàn cầu của Diễn đàn Kinh tế Thế giới, thứ 16 trên 187 quốc gia trong Chỉ số Phát triển Con người của Liên Hợp Quốc, được xếp vào nhóm "phát triển rất cao". Nền kinh tế Israel cũng đứng thứ 17 trong số các nước có nền kinh tế phát triển nhất theo xếp hạng trong Niên giám Cạnh tranh Toàn cầu của IMD. Kinh tế Israel được xem là nền kinh tế vững vàng nhất trong các cuộc khủng hoảng, và đứng đầu về tỉ lệ chi tiêu cho nghiên cứu và phát triển. Ngân hàng Trung ương Israel xếp hạng nhất trong số các ngân hàng trung ương về hiệu quả hoạt động, cải thiện từ vị trí thứ 8 năm 2009. Israel cũng đứng đầu về việc cung cấp nhân lực tay nghề cao. Các công ty Israel, nhất là trong lĩnh vực công nghệ đã có các thành công đáng kể trong việc thu hút vốn từ Phố Wall cũng như các thị trường tài chính khác; trong năm 2010 Israel đứng thứ hai trong số các quốc gia ngoài Mỹ về số công ty niêm yết trên các sàn chứng khoán ở Mỹ.

Chuyển đổi từ nền kinh tế theo mô hình xã hội từ giữa những năm 1980 và đầu những năm 1990, Israel đã có những bước nhảy vọt tới mô hình kinh tế thị trường tự do. Năm 2012, chỉ số tự do kinh tế của Israel là 67,8, xếp thứ 48 về độ tự do trong Bảng xếp hạng Chỉ số Tự do Kinh tế (Index of Economic Freedom) 2012. Sức cạnh tranh của nền kinh tế Israel đến từ sự bảo vệ mạnh quyền sở hữu, mức độ tham nhũng tương đối thấp và sự cởi mở đối với thương mại và đầu tư toàn cầu. Thuế thu nhập và thuế doanh nghiệp vẫn còn tương đối cao. Năm 2011, Israel đứng hạng 36 trong số 182 quốc gia về Chỉ số Nhận thức Tham nhũng của Tổ chức Minh bạch Quốc tế. Hối lộ và các hình thức tham nhũng khác là phạm pháp ở Israel, nước này đã tham gia Hiệp ước Chống Hối lộ của OECD từ năm 2008.

Nguồn tham khảo

Đọc thêm
Tiếng Việt
 Quốc gia khởi nghiệp: câu chuyện về nền kinh tế thần kỳ của Israel, Dan Senor và Saul Singer, Nhà xuất bản Thế giới
 Tiểu sử David Ben Gurion và lịch sử hình thành nhà nước Israel, Michael Bar-Zohar, Nhà xuất bản Thế giới
 Số ít được lựa chọn, Maristella Botticini và Zvi Eckstein, Nhà xuất bản Lao động Xã hội
Tiếng Anh
 Ben-Porath, Yoram ed. The Israeli Economy: Maturing through Crises. Cambridge, MA: Harvard University Press, 1986.
 Chill, Dan. The Arab Boycott of Israel: Economic Aggression and World Reaction. New York: Praeger, 1976.
 Kanovsky, Eliyahu. The Economy of the Israeli Kibbutz. Cambridge, MA: Harvard University Press, 1966.
 Klein, Michael. A Gemara of the Israel Economy. Cambridge, MA: National Bureau of Economic Research, 2005.
 Michaely, Michael. Foreign Trade Regimes and Economic Development: Israel. New York: National Bureau of Economic Research, 1975.
 Ram, Uri (2008). The Globalization of Israel: McWorld in Tel Aviv, Jihad in Jerusalem. New York: Routledge. ISBN 0-415-95304-9.
 Seliktar, Ofira (2000), "The Changing Polithical Economy of Israel: From Agricultural Pioneers to the "Silicon Valley" of the Middle East", in Freedman, Robert, Israel’s First Fifty Years, Gainesville, FL: University of Florida Press, pp. 197–218.
 Senor, Dan and Singer, Saul, Start-up Nation: The Story of Israel's Economic Miracle, Hachette, New York (2009) ISBN 0-446-54146-X
 Rubner, Alex. The Economy of Israel: A Critical Account of the First Ten Years. New York: Frederick A Praeger, 1960.
 Aharoni, Sara; Aharoni, Meir (2005), Industry & Economy in Israel, Israel books.
 Maman, Daniel and Rosenhek, Zeev. The Israeli Central Bank: Political Economy: Global Logics & Local Actors. Routledge, 2011.
 The Global Political Economy of Israel

Liên kết ngoài
Tiếng Việt
 Đại sứ quán Israel tại Việt Nam
 Facebook "Israel tại Việt Nam" của Đại sứ Quán Israel
 Kênh Youtube của Đại sứ quán Israel tại Việt Nam, bao gồm các video về hợp tác Việt Nam – Israel
Tiếng Anh
 Finance Israel (official website , Israel Ministry of Finance.
 Israel entry  at The World Factbook
 Israel and the IMF, International Monetary Fund
 World Bank Trade Summary Statistics Israel 2012
 Israel, Organisation for Economic Co-operation and Development.
 Israel Economy, The Heritage Foundation.
 Israel Business and Economy  at DMOZ

Israel


title: Andrichsfurt

text:
Andrichsfurt là một đô thị thuộc huyện Ried im Innkreis thuộc bang Oberösterreich, Áo. Đô thị Andrichsfurt có diện tích 12,3 km², dân số thời điểm năm 2006 là 713 người.

Tham khảo


title: Francisco Franco

text:
Francisco Paulino Hermenegildo Teódulo Franco y Bahamonde (4 tháng 12 năm 1892 – 20 tháng 11 năm 1975), thường được gọi là Francisco Franco , phiên âm tiếng Việt là Phơ-ran-xít-cô Phơ-ran-cô) hay Francisco Franco y Bahamonde là một nhà hoạt động chính trị, quân sự và nhà lãnh đạo tối cao của Tây Ban Nha từ năm 1936 đến 1975.

Giai đoạn nắm quyền của ông được xem là một trong những giai đoạn chia rẽ nhất trong lịch sử Tây Ban Nha thời hiện đại. Những người cánh tả coi Franco là một nhà độc tài, trong khi những người ủng hộ Franco ca tụng công lao to lớn của ông trong việc giữ Tây Ban Nha trung lập trong thế chiến thứ 2, loại bỏ ảnh hưởng của chủ nghĩa cộng sản ở trong nước, duy trì các giá trị truyền thống của quốc gia cũng như xây dựng và phát triển Tây Ban Nha trở thành một cường quốc về kinh tế ở châu Âu.

Trước khi trở thành Quốc trưởng
Thời trẻ, Franco là một chàng trai tràn đầy lý tưởng. Ông đã tình nguyện đi chiến đấu từ năm 18 tuổi. Đây là một việc làm dũng cảm, tuy nhiên, mùi tanh của máu và cái lạnh của súng đạn chính là những thứ đã biến Franco thành một con người khác. Trên con đường binh nghiệp, ông - một người ranh mãnh có vẻ ngoài vô cùng điềm đạm - thăng tiến rất nhanh. Từ năm 1923 đến năm 1927, ông là người chỉ huy đạo quân lê dương tại xứ Maroc. Năm 33 tuổi, trong tay ông nắm gần như tất cả mọi quyền hành về quân sự. Năm 1933, ông trở thành Tổng tham mưu trưởng quân đội Tây Ban Nha. Sau chiến thắng của Mặt trận nhân dân, Franco rời bỏ chức này, và tiến hành đảo chính năm 1936. Ông đã thực hiện nội chiến chống những người cộng hoà.

Thủ lĩnh tối cao

Đối nội
Vào năm 1939, Franco lên làm quốc trưởng Tây Ban Nha và là tổng tư lệnh quân đội của nước này, được gọi là "lãnh tụ tối cao" (Caudilo, đọc là Cao-đi-lô).

Là một nhà độc tài, Franco đã thành lập một quốc gia dựa trên những thế lực của quân đội, Giáo hội và địa chủ. Nhà nước này kết hợp chủ nghĩa nghiệp đoàn và chủ nghĩa dân tộc đầu thế kỷ XX và tập trung vào các giá trị truyền thống. Từ năm 1947, ông khôi phục chế độ quân chủ, trở thành nhiếp chính vương trên thực tế của Tây Ban Nha. Năm 1969, tướng Franco chọn Juan Carlos làm người nối ngôi. Sau khi ông qua đời năm 1975, Juan Carlos I lên ngôi vua Tây Ban Nha.

Theo ước tính, khoảng từ 500.000 đến 1.000.000 người đã bị sát hại dưới chế độ Franco. Chế độ của ông còn hạ sát nhiều nghệ sĩ, trí thức và nhà chính trị người Tây Ban Nha, hoặc đày ải họ ở những nơi xa. Phần lớn trong số họ đến từ xứ Catalonia.

Đối ngoại
Franco đã ký kết hiệp ước chống lại tổ chức Đệ Tam Quốc tế của những người cộng sản vào năm 1939.

Mặc dù trong Chiến tranh thế giới lần thứ hai (1939 - 1945), ông tuyên bố Tây Ban Nha là nước trung lập, nhưng quốc gia này lại phái một sư đoàn tham gia cùng quân đội Đức Quốc xã tấn công vào lãnh thổ Liên bang Xô viết vào năm 1941.

Năm 1956, nền thống trị của Tây Ban Nha tại Morocco (Bắc Phi) đã kết thúc. Đến năm 1968, đến lượt Guinea thuộc Tây Ban Nha tuyên bố độc lập, trở thành một quốc gia mới với tên gọi Guinea Xích Đạo.

Trong Chiến tranh Lạnh, Hoa Kỳ đã thành lập liên minh với Tây Ban Nha, vì Tây Ban Nha đã thể hiện thái độ chống cộng rõ rệt. Tổng thống Hoa Kỳ khi ấy là Richard Nixon đã ăn lát bánh mì nướng với Franco, và, sau khi Franco qua đời, Nixon chia buồn và tuyên bố rằng: "Tướng Franco mãi mãi là một người bạn và là một đồng minh trung thành của Hợp chúng quốc Hoa Kỳ."

Sau chiến tranh thế giới thứ hai, Tây Ban Nha về mặt chính trị và kinh tế khá tách biệt so với thế giới bên ngoài cho đến tận năm 1955. Trong thập niên 1960, Tây Ban Nha đã đạt được sự tăng trưởng kinh tế chưa từng thấy và được gọi Phép màu Tây Ban Nha, giúp chuyển đổi nước này thành một quốc gia công nghiệp hóa hiện đại. Từ năm 1959 đến 1974, Tây Ban Nha là nước có tốc độ tăng trưởng kinh tế nhanh nhất thế giới nếu không tính Nhật Bản. Các chính sách tự do hóa chính trị và kinh tế trong những năm cuối cầm quyền của Franco được thực hiện khiến cho ngành du lịch hết sức phát triển, mức sống của người dân Tây Ban Nha được nâng cao rõ rệt.

Sau khi chết
Mặc dù sau cái chết của Franco quá trình chuyển đổi hòa bình cho dân chủ đã thành công, nhưng gần cả 30 năm mà không có một đánh giá tận gốc thời đại Franco.

Vì vậy, mãi đến đêm ngày 17 tháng 3 năm 2005 bức tượng cao bảy mét Franco tại Plaza de San Juan de la Cruz, tại Madrid mới bị dời bỏ. Trong đêm và ngày sau đó, cảnh sát đã phải can thiệp đối phó với một số đối thủ phản đối hành động này. Đại diện của phe đối lập, Đảng Partido Popular của cựu Thủ tướng José María Aznar đã chỉ trích chính sách này. Họ cho là với việc loại bỏ những "biểu tượng lịch sử trên đường phố" chỉ "mở lại những vết thương".

Tham khảo

Liên kết ngoài

Nguyên thủ quốc gia Tây Ban Nha
Người chống cộng Tây Ban Nha
Phát xít Kitô giáo


title: Elathous yamamotoi

text:
Elathous yamamotoi là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Ôhira miêu tả khoa học năm 1995.

Chú thích

Tham khảo

Elathous


title: Affi

text:
Affi là một đô thị ở tỉnh Verona trong vùng Venetocủa Ý, có cự ly khoảng 120 km về phía tây của Venice và khoảng 20 km về phía tây bắc của Verona. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 2.083 người và diện tích là 9,8 km².

Đô thị Affi có các frazioni (các đơn vị trực thuộc, chủ yếu là các làng) Affi and Incaffi e Caorsa. Incaffi là nơi sinh sống và qua đời của nhà vật lý người Ý Girolamo Fracastoro.

Affi giáp các đô thị: Bardolino, Cavaion Veronese, Costermano, và Rivoli Veronese.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Verona
Thành phố và thị trấn ở Veneto


title: Haplomela miroshnikovi

text:
Haplomela miroshnikovi là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Medvedev miêu tả khoa học năm 2005.

Chú thích

Tham khảo

Haplomela


title: Melanotus concisus

text:
Melanotus concisus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Knull miêu tả khoa học năm 1959.

Chú thích

Tham khảo

Melanotus


title: Fluminicola avernalis

text:
Fluminicola avernalis là danh pháp hai phần của một loài ốc nước ngọt từ rất nhỏ đến nhỏ có mang và nắp, là động vật thân mềm chân bụng sống dưới nước thuộc họ Hydrobiidae. Đây là loài đặc hữu của Hoa Kỳ.

Chú thích

Tham khảo

 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 7 tháng 8 năm 2007.

Động vật Mỹ
Fluminicola
Động vật được mô tả năm 1935


title: Epiphragma circinatum

text:
Epiphragma circinatum là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Epiphragma
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Sân bay quốc tế Xiêm Riệp

text:
Sân bay Quốc tế Angkor  là sân bay lớn thứ 2 Campuchia, tọa lạc tại Xiêm Riệp, gần kỳ quan Angkor Wat. Sân bay có một đường băng dài 2.550 m

Các hãng hàng không và tuyến điểm

Xem thêm
 Sân bay Quốc tế Pochentong

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Cambodia Airports  Home of Phnom Penh and Angkor (Siem Reap) International Airports. In English and French.

.

Sân bay Campuchia
Xiêm Riệp


title: Arctoconopa melampodia

text:
Arctoconopa melampodia là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Arctoconopa
Limoniidae ở vùng Palearctic


title: Phyllotopsis nidulans

text:
Phyllotopsis nidulans là một loài nấm trong họ Tricholomataceae và là loài điển hình của chi Phyllotopsis.

Chú thích

Tham khảo

Phyllotopsis
Nấm Bắc Mỹ
Nấm châu Âu
Nấm được mô tả năm 1936
Nấm châu Á
Nấm Trung Mỹ


title: Tanygona

text:
Tanygona là một chi bướm đêm thuộc họ Cosmopterigidae.

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Cosmopterigidae


title: Anodocheilus florencae

text:
Anodocheilus florencae là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Young miêu tả khoa học năm 1974.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Anodocheilus


title: Marazuela

text:
Marazuela là một đô thị ở tỉnh Segovia, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số năm 2004 của Viện thống kê quốc gia Tây Ban Nha, đô thị này có dân số 61 người.

Tham khảo

Đô thị ở Segovia


title: Shontelle

text:
Shontelle Layne (sinh ngày 4 tháng 10 năm 1985), hay còn được biết với tên Shontelle, là một ca sĩ-nhạc sĩ và rapper người Bajan. Cô trở nên nổi tiếng tại Caribe nhờ bài hát "Colours", phát hành năm 2005.

Danh sách đĩa hát

Album

Đĩa đơn

Đĩa đơn hợp tác

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang chính thức của Shontelle
 Trang chính thức trên Myspace của Shontelle
 Trang chính thức của người hâm mộ Shontelle
 Shontelle's Universal Music Artist page
 Barbados Music Awards page for Shontelle
 Shontelle trên MTV.com
 Shontelle trên Vibe.com
 Shontelle trên Yahoo Music
 Shontelle trên About.com

Sinh năm 1985
Nhân vật còn sống
Học sinh của Harrison College, Barbados
Ca sĩ nhạc pop
Nữ ca sĩ thế kỷ 21


title: Quận Winston

text:
Quận Winston có thể là:
Quận Winston, Alabama
Quận Winston, Mississippi


title: Ashmeadiella microsoma

text:
Ashmeadiella microsoma là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1924.

Chú thích

Tham khảo

Ashmeadiella
Động vật được mô tả năm 1924


title: Chazeuil, Côte-d'Or

text:
Chazeuil  là một xã ở tỉnh Côte-d’Or trong vùng Bourgogne-Franche-Comté, phía đông nước Pháp. Khu vực này có độ cao trung bình 300 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Côte-d'Or


title: Đồ thị con rùa

text:
Đồ thị con rùa (tiếng Anh: Turtle graphics) là dạng đồ thị phổ biến trong ngành đồ họa máy tính. Đồ thị con rùa là đồ họa vector sử dụng con trỏ tương đối ("rùa") trên Hệ tọa độ Descartes (trục x và y). Có thể hiểu đồ thị con rùa là một kiểu vẽ một nét không nhấc bút, và với 2 thao tác vẽ đơn giản: tiến một đoạn và quay một góc so với hướng hiện hành.

Tổng quan
Một "con rùa" có 3 thuộc tính:
Vị trí ban đầu
Hướng ban đầu
Bút, với các đặc tính như màu sắc, độ dày

Nguyên tắc thực hiện các hành vi của "con rùa" này là các câu lệnh liên tiếp nhau bao gồm:
Đi thẳng một đoạn x.
Quay sang trái một góc y.

Ví dụ

Hình bên diễn tả kết quả của một đồ thị con rùa sau:
Khởi tạo giá trị d = 0.01.
Bắt đầu tại điểm giữa của hình với hướng nằm ngang qua bên phải.
Tiến một đoạn d.
Quay sang trái một góc 89.5o.
Tăng d lên một đoạn 0.01.
Quay lại bước 3.

Vòng lặp được lặp 184 lần. Giải thuật chi tiết được viết như bên dưới (mã giả):

 f(.01, 89.5,.01, 184)

 f(độ_dài, góc, tăng, đoạn /*(số đoạn thẳng)*/)
 {
   bắt đầu ở chính giữa khung nhìn hình vuông, hướng về phía đông
   lặp đoạn lần:
     đi tới một đoạn độ_dài * (50% chiều_rộng_khung_nhìn)
     quay một góc góc độ theo chiều đồng hồ (tức rẽ phải)
     tăng độ_dài một khoảng tăng
 }

Tham khảo

Đồ họa máy tính
Phần mềm giáo dục miễn phí


title: Campeloma decampi

text:
Campeloma decampi là một loài ốc nước ngọt trong họ Viviparidae.
Nó là loài đặc hữu Hoa Kỳ.

Ghi chú

Liên kết ngoài
 http://ecos.fws.gov/speciesProfile/profile/speciesProfile.action?spcode=G098

Campeloma
Động vật được mô tả năm 1856


title: Psaenythia nigriventris

text:
Psaenythia nigriventris là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Friese mô tả khoa học năm 1908.

Chú thích

Tham khảo

Psaenythia
Động vật được mô tả năm 1908


title: Sigmarszell

text:
Sigmarszell là một đô thị thuộc huyện Lindau trong bang Bayern nước Đức. Đô thị Sigmarszell có diện tích 16,01 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 2789 người.

Tham khảo


title: Gastrotheca phalarosa

text:
Gastrotheca phalarosa là một loài ếch trong họ Hemiphractidae. Chúng là loài đặc hữu của Peru.
Môi trường sống tự nhiên của nó là các khu rừng vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và đầm nước ngọt.

Nguồn
 Stuart, S.N. 2006. Gastrotheca phalarosa. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 7 năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

Chi Nhái túi
Động vật lưỡng cư Peru
Động vật lưỡng cư Andes


title: Pandanus decumbens

text:
Pandanus decumbens là một loài thực vật thuộc họ Pandanaceae. Đây là loài đặc hữu của New Caledonia.

Chú thích

Tham khảo

 Jaffré, T. et al. 1998. Pandanus decumbens. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Nouvelle-Calédonie
D
Thực vật dễ tổn thương


title: Ampedus ogloblini

text:
Ampedus ogloblini là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Denisova miêu tả khoa học năm 1948.

Chú thích

Tham khảo

Ampedus


title: Chauny (tổng)

text:
Tổng Chauny là một tổng của Pháp, nằm ở tỉnh Aisne trong vùng Hauts-de-France.

Địa lý
Tổng này được tổ chức xung quanh Chauny thuộc quận Laon. Độ cao thay đổi từ 38 m (Abbécourt) đến 182 m (Caillouël-Crépigny) với độ cao trung bình 80 m.

Hành chính

Các đơn vị cấp dưới
Tổng Chauny gồm 20 xã với dân số là 24 056 người (điều tra năm 1999, dân số không tính trùng)

|-
| Abbécourt || align="right" | 447 || align="right" | 02300 || align="right" | 02001
|-
| Amigny-Rouy || align="right" | 626 || align="right" | 02700 || align="right" | 02014
|-
| Autreville || align="right" | 760 || align="right" | 02300 || align="right" | 02041
|-
| Beaumont-en-Beine || align="right" | 137 || align="right" | 02300 || align="right" | 02056
|-
| Béthancourt-en-Vaux || align="right" | 368 || align="right" | 02300 || align="right" | 02081
|-
| Caillouël-Crépigny || align="right" | 426 || align="right" | 02300 || align="right" | 02139
|-
| Caumont || align="right" | 474 || align="right" | 02300 || align="right" | 02145
|-
| Chauny || align="right" | 12 523 || align="right" | 02300 || align="right" | 02173
|-
| Commenchon || align="right" | 155 || align="right" | 02300 || align="right" | 02207
|-
| Condren || align="right" | 686 || align="right" | 02700 || align="right" | 02212
|-
| Frières-Faillouël || align="right" | 774 || align="right" | 02700 || align="right" | 02336
|-
| Guivry || align="right" | 221 || align="right" | 02300 || align="right" | 02362
|-
| Marest-Dampcourt || align="right" | 326 || align="right" | 02300 || align="right" | 02461
|-
| Neuflieux || align="right" | 92 || align="right" | 02300 || align="right" | 02542
|-
| La Neuville-en-Beine || align="right" | 152 || align="right" | 02300 || align="right" | 02546
|-
| Ognes || align="right" | 1 120 || align="right" | 02300 || align="right" | 02566
|-
| Sinceny || align="right" | 2 158 || align="right" | 02300 || align="right" | 02719
|-
| Ugny-le-Gay || align="right" | 166 || align="right" | 02300 || align="right" | 02754
|-
| Villequier-Aumont || align="right" | 602 || align="right" | 02300 || align="right" | 02807
|-
| Viry-Noureuil || align="right" | 1 843 || align="right" | 02300 || align="right" | 02820
|}

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Tổng Chauny trên trang mạng của Insee
 plan du canton de Chauny sur Mapquest
 Vị trí của tổng Chauny trên một bưu thiếp của Pháp

Chauny]]

Tổng của Aisne


title: Thyreus splendidulus

text:
Thyreus splendidulus là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Lepeletier mô tả khoa học năm 1841.

Chú thích

Tham khảo

Thyreus
Động vật được mô tả năm 1841


title: Ischnocnema paranaensis

text:
Eleutherodactylus paranaensis là một loài ếch trong họ Leptodactylidae. Chúng là loài đặc hữu của Brasil.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là đồng cỏ ở cao nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới. Loài này đang bị đe dọa do mất môi trường sống. Nó được Chris Battye phát hiện.

Nguồn
 Segalla, M.V. & Silvano, D. 2004. Eleutherodactylus paranaensis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 7 năm 2007.

Tham khảo

paranaensis
Động vật đặc hữu Brasil
Động vật lưỡng cư Brasil
Ischnocnema


title: Delve

text:
Delve là một đô thị belonging to the Amt Kirchspielslandgemeinde ("đô thị chung") Eider in the district Dithmarschen trong bang Schleswig-Holstein, phía bắc nước Đức. Đô thị Delve có diện tích 15,85 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2006 là 730 người.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 www.delve.de

Xã và đô thị ở huyện Dithmarschen


title: Algarobius johnsoni

text:
Algarobius Johnsoni là một loài bọ cánh cứng trong họ Bruchidae. Loài này được Kingsolver miêu tả khoa học năm 1986.

Chú thích

Tham khảo

Algarobius
Động vật được mô tả năm 1986


title: Tula, Sassari

text:
Tula là một đô thị ở tỉnh Sassari trong vùng Sardinia, có khoảng cách khoảng 170 km về phía bắc của Cagliari và cách khoảng 35 km về phía đông của Sassari. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 1.664 người và diện tích là 65,6 km².

Tula giáp các đô thị: Erula, Oschiri, Ozieri, Tempio Pausania.

Quá trình thay đổi dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Sassari


title: Bánh may mắn

text:
Bánh may mắn là một loại bánh quy giòn, hình bán nguyệt bẻ gập ở giữa, thường được làm từ bột mì, đường, vani, dầu bên trong có một tờ giấy nhỏ in một thông điệp "bạn là một người thông minh" hay một câu danh ngôn như "ở hiền gặp lành" hoặc một dãy các con số mà đã có người dùng để mua vé số và trúng xổ số.

Bánh may mắn thường được dùng như một món tráng miệng trong các nhà hàng Trung Hoa tại Hoa Kỳ và một số nước khác, nhưng lại không có ở Trung Quốc. Xuất xứ chính xác của bánh may mắn không rõ ràng, mặc dù nhóm người nhập cư tại Califonia tuyên bố đã phổ biến rộng rãi trong những năm đầu thế kỷ 20, dựa trên công thức một loại bánh quy giòn truyền thống của Nhật Bản. Bánh may mắn được tổng kết là "có xuất xứ từ Nhật Bản, phổ biến ở Trung Quốc, nhưng cuối cùng... được tiêu thụ ở Mỹ".

Nguồn gốc
Bánh may mắn phiên bản hiện đại được cho là do một người Hoa Kỳ gốc Nhật biến chế: Ông Makoto Hagiwara, một nhân công tại Japanese Tea Garden trong công viên Golden Gate ở San Francisco. Ông Hagiwara bị đuổi việc một cách bất công, sau đó được vị thị trưởng tân nhiệm thu nhận trở lại. Để tỏ lòng tri ân bạn bè, những người đã giúp đỡ và an ủi lúc thất thế, ông Hagiwara chế ra chiếc bánh và bỏ vào một miếng giấy để chữ "cảm ơn" bên trong rồi đem biếu bạn bè (năm 1914). Chiếc bánh may mắn Hagiwara được đem trưng bày trong cuộc triển lãm the Panaman-Pacific Exhibition, trong Hội Chợ Thế giới tại San Francisco năm 1915.

Giả thuyết từ Trung Quốc
Giả thuyết bánh may mắn được phát minh ở Trung Quốc được xem là sai. Vào năm 1989, bánh may mắn được nhập khẩu vào Hồng Kông và được bán như là "bánh may mắn chính gốc từ Mỹ". Wonton Food dự định mở rộng kinh doanh bánh may mắn ở Trung Quốc năm 1992, như từ bỏ khi bánh may mắn được coi là "quá Mỹ".

Chú thích

Tham khảo

May mắn
May mắn
May mắn
Ẩm thực Hoa Kỳ
Bánh quy
Phát minh của Hoa Kỳ
Ẩm thực Nhật Bản


title: Anarithma metula

text:
Anarithma metula là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Mitromorphidae, họ ốc cối.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

M
Động vật được mô tả năm 1843
M
L
M


title: Halictus atroviridis

text:
Halictus atroviridis là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Cameron mô tả khoa học năm 1906.

Chú thích

Tham khảo

Halictus
Động vật được mô tả năm 1906


title: Cardiophorus fulvescens

text:
Cardiophorus fulvescens là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Quedenfeldt miêu tả khoa học năm 1886.

Chú thích

Tham khảo

Cardiophorus


title: Symplocos breedlovei

text:
Symplocos breedlovei là một loài thực vật thuộc họ Symplocaceae. Đây là loài đặc hữu của México.

Chú thích

Tham khảo

 González-Espinosa, M. 1998. Symplocos breedlovei. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

B
Thực vật đặc hữu Mexico


title: Kurduvadi

text:
Kurduvadi là một thành phố và là nơi đặt hội đồng đô thị (municipal council) của quận Solapur thuộc bang Maharashtra, Ấn Độ.

Địa lý
Kurduvadi có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 502 mét (1646 feet).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Kurduvadi có dân số 22.773 người. Phái nam chiếm 52% tổng số dân và phái nữ chiếm 48%. Kurduvadi có tỷ lệ 74% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 80%, và tỷ lệ cho phái nữ là 67%. Tại Kurduvadi, 13% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Maharashtra


title: Paysandú (tỉnh)

text:
Paysandú Paysandú là một tỉnh của Uruguay, giáp biên giới với tỉnh Entre Ríos của Argentina. Tỉnh này có diện tích
13.922 km², dân số là 113.244 người. Tỉnh lỵ đóng ở Paysandú.

Thông tin dân số
Theo điều tra dân số năm 2004, có 113.244 người và 33.691 hộ trong tỉnh này. Số người bình quân mỗi hộ là 3,3. Cứ mỗi 100 nữ giới, có 98,8 nam giới.

 Tỷ lệ tăng dân số: 0,466% (2004)
 Tỷ lệ sinh: 18,55 số người được sinh/1000 người (2004)
 Tỷ lệ tử vong: 8.59 số người chết/1000 người
 Tuổi bình quân: 29.8 (29,3 nam giới, 30,4 nữ giới)
 Tuổi thọ bình quân(2004):
{| border="1" cellpadding="2" cellspacing="0" style="float:center"; width="200px"
|-
|Toàn bộ dân số:
|75,89 năm
|-
|nam giới:
|72,64 năm
|-
|nữ giới:
|79,27 năm

 Tỷ lệ con/bà mẹ: 2,68 con/bà mẹ
 Thu nhập đầu người ở thành thị (các thành phố có 5.000 người hoặc hơn): 3.690,1 peso/tháng

Các trung tâm đô thị chính
(Các thị xã hoặc các thành phố với 1000 dân đăng ký hoặc hơn - - số liệu từ cuộc điều tra dân số năm 2004, trừ phi nêu khác đi)

Tham khảo

Tỉnh của Uruguay


title: Corciano

text:
Corciano là một đô thị ở Tỉnh Perugia trong vùng Umbria, có khoảng cách khoảng 8 km về phía tây của Perugia. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 17.008 người và diện tích là 63.7 km².

Quá trình thay đổi dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 www.comune.corciano.pg.it/

Đọc thêm
 Fabrizio Fabbri, ed. 1999. Corciano: Arte, storia, fede di un antico Castello (Perugia)

Đô thị tỉnh Perugia
Thành phố và thị trấn ở Umbria


title: Acontia gratiosa

text:
Acontia gratiosa là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Nó được tìm thấy ở khắp Châu Phi.

Liên kết ngoài
 Lepidoptera fauna of Lesotho
 Species info
 Synonymous Checklist of the South African Lepidoptera

Chú thích

Acontia
Động vật Botswana
Côn trùng Angola
Côn trùng Madagascar


title: Dicranomyia atromaculata

text:
Dicranomyia atromaculata là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Dicranomyia
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Palumbina

text:
Palumbina là một chi bướm đêm thuộc họ Gelechiidae.

Các loài
Palumbina guerinii (Stainton, 1858)

Tham khảo

Liên kết ngoài
Palumbina at funet

Gelechiidae


title: Échevronne

text:
Échevronne  là một xã ở tỉnh Côte-d’Or trong vùng Bourgogne-Franche-Comté, phía đông nước Pháp. Xã Échevronne nằm ở khu vực có độ cao từ 304-600 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Côte-d'Or


title: Pseudostenophylax dorsoproceris

text:
Pseudostenophylax dorsoproceris là một loài Trichoptera trong họ Limnephilidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Trichoptera miền Cổ bắc
Pseudostenophylax


title: Menditte

text:
Menditte () là một xã thuộc tỉnh Pyrénées-Atlantiques trong vùng Nouvelle-Aquitaine miền tây nam nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Pyrénées-Atlantiques

Tham khảo
INSEE

Liên kết ngoài
 MENDIKOTA in the Bernardo Estornés Lasa - Auñamendi Encyclopedia (Euskomedia Fundazioa) (in Spanish)

Xã của Pyrénées-Atlantiques


title: Amelinghausen

text:
Amelinghausen là một đô thị thuộc ở huyện Lüneburg bang Niedersachsen, Đức. Đô thị này có diện tích 27,26 km².

Amelinghausen là thủ phủ của Samtgemeinde ("đô thị tập thể") Amelinghausen.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Lüneburg


title: Bồ câu vương miện Victoria

text:
Bồ câu vương miện Victoria (danh pháp hai phần: Goura victoria) là một loài chim thuộc Họ Bồ câu.

Mô tả
Chúng là một loài chim bồ câu có màu xám xanh, lớn mào màu xanh giống như đăng ten, ngực và mống mắt nâu đỏ. Đây là loài chim cu hay bồ câu lớn nhất, dài từ 70–75 cm, nặng từ 2-2.5 kg với kích thước tối đa là 80 cm và nặng 3.5 kg. Một trong ba loài bề ngoài tương tự như của chim bồ câu này là bồ câu vương miện miền tây, bồ câu vương miện miền nam, bồ câu vương miện Victoria phân bố trong vùng đồng bằng và rừng đầm lầy ở miền bắc New Guinea và các đảo xung quanh. Chế độ ăn uống của nó bao gồm chủ yếu các loại trái cây, sung, hạt giống và vật không xương sống. Con mái thường đẻ một quả trứng duy nhất màu trắng. Danh pháp của nó đặt theo Nữ hoàng Victoria của Anh.

Phân loài
Có hai phân loài:
 Goura victoria victoria, loài đề xuất trong hai phân loài phân bố ở Yapen, Biak & Supiori
 Goura victoria beccarii phân bố ở đại lục New Guinea.

Chú thích

Tham khảo

V
Chim Papua New Guinea
Chim Indonesia
Chim New Guinea
Chim Đông Nam Á


title: Sân bay quốc tế Golosón

text:
Sân bay quốc tế Golosón , cũng gọi là Sân bay La Ceiba, là một sân bay ở phía tây của thành phố La Ceiba bên bờ biển bắc của Honduras. Sân bay này có một đường cất hạ cánh dài 3010 m bề mặt nhựa đường.

Các hãng hàng không và các tuyến điểm
 Skyservice (Toronto-Pearson) [theo mùa]
 TACA (San Pedro Sula)
 Islena Airlines (Guanaja, Palacios, Roatán, San Pedro Sula, Tegucigalpa, Utila, Grand Cayman, Cancun, Miami [Both Charters])
 Aerolineas Sosa (Ahuas, Brus Laguna, Cauquira, Guanaja, La Ceiba, Palacios, Puerto Lempira, Roatán, San Pedro Sula, Tegucigalpa, Útila)
 Atlantic Airlines de Honduras (Roatan, Utila, Guanaja, San Pedro Sula, Puerto Lempira, Tegucigalpa, Belize City, Grand Cayman, Managua)

Các hãng vận tải hàng hóa
 DHL (Miami) [theo mùa]

Tham khảo

Liên kết ngoài

Sân bay Honduras


title: Clathromangelia loiselieri

text:
Clathromangelia loiselieri là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Clathurellidae, họ ốc cối.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

loiselieri


title: (23701) 1997 PC1

text:
{{DISPLAYTITLE:(23701) 1997 PC1}}

(23701) 1997 PC1 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện qua chương trình tiểu hành tinh Beijing Schmidt CCD ở trạm Xinglong ở tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc ngày 3 tháng 8 năm 1997.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 23001–24000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1997
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Platyptilia nussi

text:
Platyptilia nussi là một loài bướm đêm thuộc họ Pterophoroidea. Loài này có ở Luzon.

Sải cánh dài ca. 19 mm. Con trưởng thành bay vào tháng 11.

Etymology
The species is được đặt tên theo Dr M. Nuss, one of the collectors of the specimen và investigator of microlepidoptera.

Chú thích

Tham khảo

Platyptilia
Động vật đặc hữu Philippines


title: Bulbophyllum longissimum

text:
Bulbophyllum longissimum là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Liên kết ngoài

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

longissimum]]

L


title: Agarodes griseus

text:
Agarodes griseus là một loài Trichoptera trong họ Sericostomatidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Tham khảo

Trichoptera miền Tân bắc
Agarodes


title: Khô cá

text:
Khô cá là cá đem phơi khô để giữ lâu ngày dùng làm thức ăn mà không cần tủ đá. Phương thức phơi khô là một cách dự trữ thực phẩm cổ nhất của nhân loại. Khô cá có thể để hằng năm mà không bị hư. Cách thức phơi khô khá thô sơ nhưng hữu hiệu, thường được ngư dân áp dụng để giữ các mẻ cá đánh về nếu không tiêu thụ kịp. Khô cá cũng có lợi điểm là dễ chuyên chở hơn là cá tươi. Cá tuyết là loại cá thường dùng ở dạng khô ở Tây phương. Kỹ thuật sản xuất khô cá tuyết chủ yếu tập trung ở Bắc Âu, nhất là Na Uy. Ở Việt Nam,  khô cá thu và cá thiều được nhiều người ưa chuộng.

Công thức

Cá tươi đem bỏ ruột, để nguyên con, xẻ đôi, rồi đem phơi khô ngoài nắng. Trước khi phơi cá được xát muối để giúp việc bảo quản. Mùa phơi cá thường là vào mùa lạnh để bớt ruồi bọ. Trường hợp lý tưởng sản xuất khô cá là ở nhiệt độ thấp và khô. Cá tuyết phơi ba tháng ở ngoài xong thì đem phơi trong nhà nơi thoáng gió thêm 2-3 tháng nữa. Công đoạn này giảm 80% lượng nước trong thớ cá và tích lượng sinh tố, chất đạm, sắt, và calcium.

Sử dụng
Khô cá được dùng làm thức ăn chơi hoặc chế biến nấu lên làm các món ăn ở nhiều nơi trên thế giới từ Bắc Âu đến miền Địa Trung Hải và Tây Phi. Khô cá hạng kém được dùng làm thức ăn cho chó, mèo.

Việt Nam
Với bờ biển dài hơn 3400 km và hơn 42000 km kênh rạch trên khắp đất nước, Việt Nam là một trong những nước có nền kinh tế biển sớm nhất, với lịch sử đánh bắt lâu đời trên biển, đã hình thành nên nhiều loại cá khô đặc biệt với mùi vị đặc trưng vùng miền. Với Sự phong phú về các loại cá biển, song cùng sự cần cù trong lao động mà Người Việt có rất nhiều đặc trưng trong việc sản xuất cá khô, hải sản khô.

Bên cạnh việc làm sạch cá, ướp muối, rồi đem phơi, người Việt còn them vào các phụ liệu khác như tiêu, ớt, tỏi, thảo quả và tích lũy kinh nghiệm với từng loại cá, loại mực thì phơi bao lâu để giữ lại lượng nước thích hợp trong các loại cá mực, để khô có vị tự nhiên nhất. Khô mực một nắng Phan Thiết, khô đuối Bình Thắng, khô chìa Đà Nẵng, sặc rằn An Giang nổi tiếng trên khắp chiều dài đất nước và vươn ra tận nước ngoài. Bữa chiều cơm nguội với vài con cá khô nướng đã là một đặc sản với cả những người con xa quê Việt Nam, mà không ai không nhớ. Cá khô còn trở thành một món quà biếu tặng nhau. Các loại cá khô đặc biệt có giá khá cao như cá kèo, cá sặc rằn, cá chỉ vàng, các loại mực tẩm.

Xem thêm
 Khô cá lóc
 Khô mực
 Khô bò

Tham khảo

Sản phẩm từ cá
Thức ăn nhẹ
Chế biến cá


title: Pyrophorus tuberculifer

text:
Pyrophorus tuberculifer là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Eschscholtz miêu tả khoa học năm 1829.

Chú thích

Tham khảo

Pyrophorus
Sinh vật phát quang


title: Scalesia retroflexa

text:
Scalesia retroflexa là một loài thực vật có hoa thuộc họ Asteraceae.
Loài này chỉ có ở Ecuador.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 Tye, A. & Loving, J. 1998. Scalesia retroflexa. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 7 năm 2007.

Scalesia
Thực vật Ecuador
Thực vật dễ tổn thương


title: Châu Thành (định hướng)

text:
Châu Thành là một địa danh khá phổ biến tại Nam Bộ Việt Nam. Ngày nay, địa danh này được đặt cho:

 Huyện Châu Thành, tỉnh An Giang
 Huyện Châu Thành, tỉnh Bến Tre
 Huyện Châu Thành, tỉnh Đồng Tháp
 Huyện Châu Thành, tỉnh Hậu Giang
 Huyện Châu Thành, tỉnh Kiên Giang
 Huyện Châu Thành, tỉnh Long An
 Huyện Châu Thành, tỉnh Sóc Trăng
 Huyện Châu Thành, tỉnh Tây Ninh
 Huyện Châu Thành, tỉnh Tiền Giang
 Huyện Châu Thành, tỉnh Trà Vinh
 Huyện Châu Thành A, tỉnh Hậu Giang
 Thị trấn Châu Thành, huyện Châu Thành, tỉnh Bến Tre
 Thị trấn Châu Thành, huyện Châu Thành, tỉnh Sóc Trăng
 Thị trấn Châu Thành, huyện Châu Thành, tỉnh Tây Ninh
 Thị trấn Châu Thành, huyện Châu Thành, tỉnh Trà Vinh

Ngoài ra, tại tỉnh Nghệ An cũng có một xã tên "Châu Thành": xã Châu Thành, huyện Quỳ Hợp.

Các địa danh Châu Thành trước đây:
 Quận Châu Thành, tỉnh Mỹ Tho. Tương ứng hầu hết thành phố Mỹ Tho và huyện Châu Thành, tỉnh Tiền Giang ngày nay.
 Quận Châu Thành, tỉnh Cần Thơ. Tương ứng một phần thành phố Cần Thơ và huyện Châu Thành, tỉnh Hậu Giang ngày nay
 Quận Châu Thành, tỉnh Sa Đéc. Tương ứng hầu hết với địa bàn thành phố Sa Đéc và huyện Châu Thành, tỉnh Đồng Tháp ngày nay.
 Quận Châu Thành, tỉnh Sóc Trăng. Tương ứng hầu hết với địa bàn thành phố Sóc Trăng và các huyện Châu Thành, Mỹ Tú, tỉnh Sóc Trăng ngày nay.
 Quận Châu Thành, tỉnh Vĩnh Long. Tương ứng hầu hết với địa bàn thành phố Vĩnh Long và huyện Long Hồ, tỉnh Vĩnh Long ngày nay
 Quận Châu Thành, tỉnh Long Xuyên. Tương ứng hầu hết với địa bàn thành phố Long Xuyên và một phần các huyện Châu Thành và Thoại Sơn, tỉnh An Giang ngày nay
 Quận Châu Thành, tỉnh Trà Vinh. Tương ứng hầu hết với địa bàn thành phố Trà Vinh và huyện Châu Thành, tỉnh Trà Vinh ngày nay
 Quận Châu Thành, tỉnh Châu Đốc. Tương ứng hầu hết với địa bàn thành phố Châu Đốc và các huyện An Phú, Châu Phú; một phần thị xã Tân Châu và huyện Phú Tân, tỉnh An Giang ngày nay.
 Quận Châu Thành, tỉnh Rạch Giá. Tương ứng hầu hết với địa bàn thành phố Rạch Giá và huyện Châu Thành, tỉnh Kiên Giang ngày nay
 Quận Châu Thành, tỉnh Tân An. Tương ứng hầu hết với địa bàn thành phố Tân An và huyện Châu Thành, tỉnh Long An ngày nay
 Quận Châu Thành, tỉnh Hà Tiên. Tương ứng hầu hết với địa bàn thành phố Hà Tiên và một phần các huyện Giang Thành, Kiên Lương, tỉnh Kiên Giang ngày nay
 Quận Châu Thành, tỉnh Thủ Dầu Một. Tương ứng hầu hết với địa bàn thành phố Thủ Dầu Một và thành phố Tân Uyên, tỉnh Bình Dương ngày nay
 Quận Châu Thành, tỉnh Bến Tre. Tương ứng hầu hết với địa bàn thành phố Bến Tre và huyện Châu Thành, tỉnh Bến Tre ngày nay
 Quận Châu Thành, tỉnh Biên Hòa. Tương ứng hầu hết với địa bàn thành phố Biên Hòa và huyện Vĩnh Cửu, tỉnh Đồng Nai ngày nay
 Quận Châu Thành, tỉnh Tây Ninh. Tương ứng một phần với thành phố Tây Ninh và huyện Châu Thành, tỉnh Tây Ninh ngày nay
 Quận Châu Thành, tỉnh Bà Rịa. Tương ứng hầu hết với địa bàn thành phố Bà Rịa, thị xã Phú Mỹ (huyện Tân Thành cũ), huyện Châu Đức, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu ngày nay.
 Quận Châu Thành, tỉnh Tân Bình. Tương ứng hầu hết với địa bàn các quận Gò Vấp, Nhà Bè và Quận 2, Thành phố Hồ Chí Minh ngày nay.
 Quận Châu Thành, tỉnh Gò Công. Tương ứng một phần thị xã Gò Công, tỉnh Tiền Giang.
 Quận Châu Thành, tỉnh Kiến Tường. Tương ứng một phần huyện Mộc Hóa, Tân Thạnh và thị xã Kiến Tường, tỉnh Long An.
 Huyện Châu Thành, tỉnh Thủ Dầu Một trong giai đoạn 1957-1976.
 Huyện Châu Thành, tỉnh Cà Mau của phía chính quyền Cách mạng tồn tại trong giai đoạn 1957-1976
 Huyện Châu Thành X, Châu Thành A thuộc tỉnh Long Châu Hà trong giai đoạn 1974-1976
 Huyện Châu Thành A, Châu Thành B thuộc tỉnh Cần Thơ trong giai đoạn 1966-1975
 Huyện Châu Thành A, Châu Thành B thuộc tỉnh Rạch Giá cho đến năm 1971
 Huyện Châu Thành Bắc, Châu Thành Nam thuộc tỉnh Mỹ Tho trong giai đoạn 1969-1975
 Huyện Châu Thành, tỉnh Minh Hải, bị giải thể vào năm 1977. Tương ứng một phần thị xã Giá Rai và các huyện Trần Văn Thời, Thới Bình ngày nay.
 Huyện Châu Thành Đông, tỉnh Cửu Long, bị giải thể vào năm 1977. Tương ứng phần lớn với huyện Châu Thành, tỉnh Trà Vinh ngày nay.
 Huyện Châu Thành Tây, tỉnh Cửu Long, bị giải thể vào năm 1977. Tương ứng một phần huyện Long Hồ, tỉnh Vĩnh Long ngày nay.
 Huyện Châu Thành, tỉnh Sông Bé, bị giải thể vào năm 1977). Nay là một phần thành phố Thủ Dầu Một và thành phố Tân Uyên.
 Huyện Châu Thành, tỉnh Cần Thơ. Tương ứng phần lớn các huyện Châu Thành, Châu Thành A của tỉnh Hậu Giang, một phần huyện Phong Điền và một phần quận Cái Răng của thành phố Cần Thơ ngày nay.
 Huyện Châu Thành A, tỉnh tỉnh Cần Thơ, thành lập năm 2000. Nay là huyện Châu Thành A, tỉnh Hậu Giang
 Huyện Châu Thành, tỉnh Đồng Nai (từ năm 1991 thuộc tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu). Giải thể năm 1994. Tương ứng hầu hết với thành phố Bà Rịa, thị xã Phú Mỹ (huyện Tân Thành cũ) và huyện Châu Đức ngày nay.
 Phường Châu Thành, thị xã Vũng Tàu, tỉnh Đồng Nai (từ 1979 thuộc Đặc khu Vũng Tàu – Côn Đảo). Tương ứng với địa bàn phường 1 và phường 4, thành phố Vũng Tàu ngày nay.

Trung Quốc
Ngoài ra Châu Thành (珠城) có thể là biệt danh của các thành phố sau của Trung Quốc:
 Bắc Hải, Quảng Tây.
 Bạng Phụ, An Huy.

Xem thêm
 Trâu Thành (邹城), thành phố cấp huyện nằm trong tỉnh Sơn Đông, Trung Quốc.


title: Lý thuyết xác suất

text:
Lý thuyết xác suất là ngành toán học chuyên nghiên cứu xác suất.

Các nhà toán học coi xác suất là các số trong khoảng , được gán tương ứng với một biến cố mà khả năng xảy ra hoặc không xảy ra là ngẫu nhiên. Ký hiệu xác suất  được gán cho biến cố  theo tiên đề xác suất.

Xác suất mà biến cố  xảy ra khi biết việc xảy ra của biến cố  là một xác suất có điều kiện của  khi biết ; giá trị số của nó là  (với điều kiện là  khác 0). Nếu xác suất có điều kiện của  khi biết  là bằng với xác suất ("không có điều kiện")của , thì  và  được xem là các sự kiện độc lập. Vì quan hệ giữa  và  là đối xứng nên ta có thể nói rằng
.

Hai khái niệm chủ đạo trong lý thuyết xác suất là biến ngẫu nhiên và phân bố xác suất của một biến ngẫu nhiên; xem thông tin cụ thể ở các bài tương ứng.

Một cái nhìn trừu tượng về xác suất

Các nhà toán học "thuần túy" thường xem lý thuyết xác suất là ngành nghiên cứu về các biến ngẫu nhiên và không gian xác suất — hướng này được đưa ra bởi Kolmogorov vào thập niên 1930. Một không gian xác suất là một bộ ba , trong đó:

  là tập không rỗng, đôi khi gọi là "không gian mẫu", trong đó mỗi thành viên của nó được coi là một kết quả có thể xảy ra của một thực nghiệm ngẫu nhiên. Ví dụ, nếu chọn ngẫu nhiên 100 cử tri trong số các cử tri tại California và hỏi họ sẽ bầu cho ai vào chức vụ thống đốc, thì tập tất cả các dãy gồm 100 cử tri California sẽ là không gian mẫu .
  là một σ-đại số của các tập con của , các thành viên của nó được gọi là các "biến cố". Ví dụ, tập tất cả các chuỗi gồm 100 cử tri California trong đó ít nhất 60 người sẽ bầu cho Schwarzenegger được xem là "biến cố" rằng ít nhất 60 trong số 100 người được chọn sẽ bầu cho Schwarzenegger. Nói rằng  là một σ-đại số có nghĩa rằng, theo định nghĩa, nó chứa , rằng phần bù của một biến cố bất kì là một biến cố, và rằng hợp của một chuỗi (hữu hạn hay vô hạn đếm được) các biến cố bất kì là một biến cố.
  là một độ đo (cụ thể là độ đo xác suất) trên , nghĩa là , đó là một σ-đại số và là đại số lớn nhất mà ta có thể tạo được bằng .
Do đó, trong một không gian rời rạc, ta có thể bỏ qua  và chỉ viết  khi định nghĩa nó.

Mặt khác, nếu  không đếm được và ta dùng , ta sẽ gặp rắc rối khi định nghĩa phép đo xác suất  vì  quá lớn, nghĩa là sẽ có các tập mà không thể gán cho nó một độ đo duy nhất, ví dụ Banach-Tarski Paradox. Do đó, ta phải dùng một σ-đại số  nhỏ hơn (ví dụ. đại số Borel của  là σ-đại số nhỏ nhất có thể làm cho tất cả các tập mở trở nên đo được).

Một biến ngẫu nhiên  là một measurable function (hàm đo được) trên .
Ví dụ, số cử tri sẽ bầu cho Schwarzenegger trong mẫu 100 người là một biến ngẫu nhiên.

Nếu  là biến ngẫu nhiên bất kì, ký hiệu , viết tắt của , là xác suất của "biến cố" .

Về các phương pháp đại số khác với cách tiếp cận của Kolmogorov, mời xem bài algebra of random variables.

Triết lý trong ứng dụng của xác suất

Một số nhà thống kê chỉ gán các xác suất cho các biến cố ngẫu nhiên, ví dụ, các biến ngẫu nhiên, mà cho kết quả thử nghiệm thực hay mang tính lý thuyết; đó là những nhà tần suất học (frequentist).Một số khác lại gán xác suất với những mệnh đề không chắc chắn, tùy theo mức độ chủ quan (personal probability) tin vào sự đúng đắn của nó. Những người như vậy là các nhà Bayes. Một nhà Bayes có thể gán một xác suất cho một mệnh đề như 'đã từng có sự sống trên Sao Hỏa một tỉ năm trước,' vì điều đó là không chắc chắn, trong khi một nhà tần suất học sẽ không gán xác suất cho những phát biểu ngẫu nhiên như vậy. Một nhà tần suất học có thể xem lời tuyên bố đó là không có ý nghĩa. Các nhà tần suất học chỉ gán xác suất cho kết quả của những thử nghiệm ngẫu nhiên được định nghĩa tốt, nghĩa là, khi có một không gian mẫu định sẵn. Trong kinh tế, xác suất đóng góp rất nhiều cho việc tính toán và đưa ra các giải pháp nghiên cứu thị trường,...

Xem thêm
 Thuật ngữ xác suất và thống kê
 Các chủ đề về xác suất
 Các chủ đề về thống kê
 Các bài viết về thống kê
 Mô hình hóa dự báo
 Lý thuyết đo mờ
 Xác suất
 Tiên đề xác suất
 Phân bố xác suất
 Giá trị kì vọng
 Likelihood function
 Biến ngẫu nhiên
 Không gian mẫu
 Phương sai
 Độc lập thống kê
 Khái niệm trong xác suất
 Lý thuyết khả năng

Thư mục
 Pierre Simon de Laplace (1812) Analytical Theory of Probability
 The first major treatise blending calculus with probability theory, originally in French: Theorie Analytique des Probabilités.
 Andrei Nikolajevich Kolmogorov (1933) Foundations of the Theory of Probability
 The modern measure-theoretic foundation of probability theory, originally in German: Grundbegriffe der Wahrscheinlichkeitrechnung.
 Harold Jeffreys (1939) The Theory of Probability
 An empiricist, Bayesian approach to the foundations of probability theory.
 Edward Nelson (1987) Radically Elementary Probability Theory
 Discrete foundations of probability theory, based on nonstandard analysis and internal set theory. downloadable. http://www.math.princeton.edu/~nelson/books.html
 Patrick Billingsley: Probability and Measure, John Wiley and Sons, New York, Toronto, London, 1979.

Tham khảo

Xác suất và thống kê

id:Peluang (matematika)


title: Güstrow (huyện)

text:
Güstrow () là một huyện cũ ở Mecklenburg-Tây Pomerania, Đức. Huyện này giáp các huyện (từ phía bắc theo chiều kim đồng hồ): Bad Doberan, Nordvorpommern, Demmin, Müritz, Parchim và Nordwestmecklenburg.

Huyện Güstrow đã được lập năm 1994 thông qua việc sáp nhập các huyện cũ Güstrow, Teterow và Bützow.

Huyện nằm ở trung tâm Mecklenburg-Tây Pomerania. Sông Warnow chảy qua huyện từ tây nam đến hướng bắc. Phía nam huyện có nhiều hồ tạo thành rìa bắc của Müritz lakeland.

Năm 2011, huyện này sáp nhập với huyện Bad Doberan để thành lập huyện mới Rostock.

Thị xã và đô thị

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang mạng chính thức  (tiếng Đức)

Rostock (huyện)
Xã và đô thị ở huyện Rostock


title: 13096 Tigris

text:
13096 Tigris (1993 BE5) là một tiểu hành tinh nằm phía ngoài của vành đai chính được phát hiện ngày 27 tháng 1 năm 1993 bởi E. W. Elst ở Caussols.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser 13096 Tigris

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1993


title: Grand'Rivière

text:
Grand'Rivière là một xã thuộc tỉnh Martinique nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao từ 0-1300 mét trên mực nước biển. Dân số theo điều tra năm 2007 của INSEE là 835 người.

Tham khảo
INSEE

Liên kết ngoài
Mérimée database - Cultural heritage

Xã của Martinique


title: Cassida mroczkowskii

text:
Cassida mroczkowskii là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Borowiec & Swietojanska miêu tả khoa học năm 1997.

Chú thích

Tham khảo

Cassida


title: Rissoa auriscalpium

text:
Rissoa auriscalpium, tên tiếng Anh: golden-capped risso, là một loài ốc biển nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Rissoidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Rissoa
Động vật được mô tả năm 1758


title: Nomada gruenwaldti

text:
Nomada gruenwaldti là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Schwarz mô tả khoa học năm 1979.

Chú thích

Tham khảo

Nomada
Động vật được mô tả năm 1979


title: 7787 Annalaura

text:
7787 Annalaura (1994 WW) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 23 tháng 11 năm 1994 bởi Tesi, L., Boattini, A. ở San Marcello.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 7787 Annalaura

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Andrea Boattini
Thiên thể phát hiện năm 1994


title: Chlamydia trachomatis

text:
Chlamydia trachomatis là một chủng vi khuẩn đặc biệt, tương tự siêu vi (virus), chúng không có khả năng phát triển bên ngoài tế bào sống . Đây là một trong ba loài vi khuẩn trong chi Chlamydia, họ Chlamydiaceae, lớp Chlamydiae, ngành Chlamydiae, giới Bacteria.

Cùng chi Chlamydia có thêm hai loài vi khuẩn khác:
 Chlamydia suis (chỉ gây bệnh ở lợn)
 Chlamydia muridarum (chỉ gây bệnh ở chuột và hamster).

Trước đây chi này còn bao gồm hai loài có liên quan lâm sàng khác nữa, nhưng kể từ năm 1999 đã được đặt trong chi Chlamydophila. Đó là Chlamydia pneumoniae và Chlamydia psittaci.

Chlamydia psittaci (danh pháp hợp lệ Chlamydophila psittaci) - thường thấy trong súc vật nhưng có thể lây cho người. Một số lây từ giống chim két (vẹt) (họ Psittacidae) sang người có thể gây bệnh sưng phổi trầm trọng. Một số khác lây từ cừu và nếu lây vào phụ nữ đang có thai có thể làm sẩy thai.
Chlamydia pneumoniae (danh pháp hợp lệ Chlamydophila pneumoniae) - gây bệnh đường hô hấp, lây từ người sang người. Còn gọi là nhân tố "TAR" (Taiwan Acute Respiratory: hô hấp cấp tính Đài Loan - vì hai trường hợp bệnh đầu tiên phát hiện tại Đài Loan)

Bệnh gây ra bởi Chlamydia trachomatis

Mắt hột - Bệnh mắt hột là bệnh làm mù hàng đầu trên thế giới nhưng ngừa chữa được. Bệnh có nhiều tại các địa phương nghèo, chậm tiến tại châu Phi, Nam Á, Đông Nam Á và Trung Quốc. Một số cộng đồng thiếu điều kiện cũng bị dịch về mắt này, như thổ dân Úc, Nam Mỹ và một số dân đảo vùng Thái Bình Dương.
Bệnh đường sinh dục - Ở nam giới, Chlamydia là bệnh nhiễm trùng ống dẫn tiểu thường thấy nhất (ngoài bệnh lậu mủ). Vi khuẩn có khi lan theo ống dẫn tinh, nhiễm vào tinh hoàn. Ở nữ giới, vi khuẩn này làm viêm cổ tử cung và ống dẫn tiểu. Sau đó có thể nhiễm lan lên tử cung, qua ống dẫn trứng vào vùng chậu, gây bệnh viêm vùng chậu (PID) - một chứng bệnh phụ khoa có khả năng làm đau vùng chậu, hư thai, thai ngoài tử cung và hiếm muộn.
Bệnh ở trẻ sơ sinh - nếu đường sinh dục của người mẹ bị nhiễm Chlamydia, trẻ sơ sinh có thể bị nhiễm vi khuẩn này vào mắt hoặc phổi.

Bệnh đường sinh dục

Triệu chứng
Chlamydia trachomatis (Ct) là nguyên nhân thường gặp nhất và có thể điều trị khỏi trong các bệnh lây truyền qua đường sinh dục. Đa số trường hợp nhiễm Ct không được phát hiện vì 75% phụ nữ và 50% nam giới không có triệu chứng lâm sàng.
Nam giới: đôi khi có chất mủ tiết ra theo đường nước tiểu, thỉnh thoảng làm đau.
Nữ giới: viêm cổ tử cung làm tiết mủ từ âm đạo, viêm vùng chậu có thể làm sốt hay đau khi giao hợp.

Song một số trường hợp lại rất ít có biểu hiện do vậy cần làm các xét nghiệm kể cả khi không có triệu chứng lâm sàng.

Truyền nhiễm
Chlamydia trachomatis lây trong lúc giao hợp. Vi khuẩn có thể dính vào tay và lây vào mắt. Chú ý: Nhóm vi khuẩn Chlamydia làm bệnh lây từ hạ bộ lên mắt này không trầm trọng như bệnh mắt hột, và thường không làm mù lòa.

Chẩn đoán

Chlamydia trachomatis không phát triển ngoài tế bào sống được nên không thể xét nghiệm theo phương pháp cấy thường dùng cho các vi khuẩn khác.

Mẫu thử:
 Bệnh đường sinh dục: chất nhờn từ cổ tử cung, cửa ống dẫn tiểu. Nước tiểu cũng có thể dùng để xét nghiệm (chú ý là cần lấy nước tiểu đoạn đầu - không phải đoạn giữa).
 Bệnh mắt: ghèn mắt
 Bệnh phổi trẻ sơ sinh: hút chất nhờn từ khí quản
Phương thức xét nghiệm: Cấy và rà axít nhân của vi khuẩn sau khi phóng đại bằng PCR (phản ứng chuỗi Polymeraza).
Ngoài ra còn có một số phương thức xét nghiệm bằng các thử nghiệm nhanh của SD khá hiệu quả, cho kết quả rất chính xác.

Điều trị
Những kháng sinh có thể chữa Chlamydia trachomatis:
 Doxycycline
 Erythromycin.
 Azithromycin
 Ofloxacin
 Penicillin

Hình ảnh

Tham khảo
What is Chlamydia trachomatis?

Chú thích

 Chlamydiae.com

Vi khuẩn Gram âm
Bệnh lây truyền qua đường tình dục
Chlamydia


title: Pseudolimnophila dundoensis

text:
Pseudolimnophila dundoensis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Pseudolimnophila
Limoniidae ở vùng Afrotropic