title: Thử nghiệm phần mềm

text:
Kiểm thử phần mềm (tiếng Anh: Software testing) là một cuộc kiểm tra được tiến hành để cung cấp cho các bên liên quan thông tin về chất lượng của sản phẩm hoặc dịch vụ được kiểm thử. Kiểm thử có thể cung cấp cho doanh nghiệp một quan điểm, một cách nhìn độc lập về phần mềm để từ đó cho phép đánh giá và thấu hiểu được những rủi ro trong quá trình triển khai phần mềm.

Trong kỹ thuật kiểm thử không chỉ giới hạn ở việc thực hiện một chương trình hoặc ứng dụng với mục đích đi tìm các lỗi phần mềm (bao gồm các lỗi và các thiếu sót) mà còn là một quá trình phê chuẩn và xác minh một chương trình máy tính / ứng dụng / sản phẩm nhằm:
 Đáp ứng được mọi yêu cầu hướng dẫn khi thiết kế và phát triển phần mềm.
 Thực hiện công việc đúng như kỳ vọng.
 Có thể triển khai được với những đặc tính tương tự.
 Và đáp ứng được mọi nhu cầu của các bên liên quan.
Tùy thuộc vào từng phương pháp, việc kiểm thử có thể được thực hiện bất cứ lúc nào trong quá trình phát triển phần mềm. Theo truyền thống thì các nỗ lực kiểm thử được tiến hành sau khi các yêu cầu được xác định và việc lập trình được hoàn tất nhưng trong Agile (là một tập hợp các phương pháp phát triển phần mềm linh hoạt dựa trên việc lặp đi lặp lại và gia tăng giá trị) thì việc kiểm thử được tiến hành liên tục trong suốt quá trình xây dựng phần mềm. Như vậy, mỗi một phương pháp kiểm thử bị chi phối theo một quy trình phát triển phần mềm nhất định.

Tổng quan
Kiểm thử không thể xác định hoàn toàn được tất cả các lỗi bên trong phần mềm. Thay vào đó, nó so sánh trạng thái và hành vi của sản phẩm với các oracle - các nguyên tắc hay cơ chế để phát hiện vấn đề. Các oracle này có thể bao gồm (nhưng không giới hạn ở) các đặc tả phần mềm, hợp đồng, sản phẩm tương đương, các phiên bản trước của cùng một sản phẩm, phù hợp với mục đích dự kiến nhằm đáp ứng sự kỳ vọng của người dùng, khách hàng, quy định của pháp luật hiện hành và các tiêu chuẩn liên quan khác.

Mục đích chính của kiểm thử là phát hiện ra các lỗi phần mềm để từ đó khắc phục và sửa chữa. Việc kiểm thử không thể khẳng định được rằng các chức năng của sản phẩm đúng trong mọi điều kiện, mà chỉ có thể khẳng định rằng nó không hoạt động đúng trong những điều kiện cụ thể. Phạm vi của kiểm thử phần mềm thường bao gồm việc kiểm tra mã, thực hiện các mã trong môi trường và điều kiện khác nhau, và việc kiểm thử các khía cạnh của mã: nó có làm đúng nhiệm vụ của nó hay không, và nó có làm những gì cần phải làm hay không. Trong môi trường phát triển phần mềm hiện nay, một đội kiểm thử có thể tách biệt với đội phát triển. Các thành viên trong đội kiểm thử giữ các vai trò khác nhau. Các thông tin thu được từ kiểm thử có thể được sử dụng để điều chỉnh quá trình phát triển phần mềm.

Mỗi sản phẩm phần mềm có một đối tượng phục vụ riêng. Ví dụ như đối tượng của phần mềm trò chơi điện tử là hoàn toàn khác với đối tượng của phần mềm ngân hàng. Vì vậy, khi một tổ chức phát triển hoặc đầu tư vào một sản phẩm phần mềm, họ có thể đánh giá liệu các sản phẩm phần mềm có được chấp nhận bởi người dùng cuối, đối tượng phục vụ, người mua, hay những người giữ vai trò quan trọng khác hay không. Và việc kiểm thử phần mềm là một quá trình nỗ lực để đưa ra những đánh giá này.

Khiếm khuyết và thất bại
Không phải tất cả các khiếm khuyết của phần mềm bị gây ra bởi lỗi lập trình mà cội nguồn chung của các khiếm khuyết đó nằm ở những thiếu sót trong yêu cầu; ví dụ, yêu cầu không được xác nhận mà gây ra lỗi là sự sơ suất của các nhà thiết kế của chương trình. Những thiếu sót yêu cầu thường thấy trong những yêu cầu phi chức năng như là khả năng kiểm thử, khả năng mở rộng, bảo trì, tính khả dụng, hiệu suất, và khả năng bảo mật.

Lỗi phần mềm xảy ra thông suốt quá trình như sau: Một lập trình viên làm cho một lỗi (sai lầm), mà kết quả cho ra là một khiếm khuyết (thất bại, sai sót) trong mã nguồn phần mềm. Nếu lỗi này được thực hiện, trong những tình huống nhất định hệ thống sẽ tạo ra kết quả sai, gây ra một sự thất bại. Không phải tất cả các khiếm khuyết nhất thiết sẽ dẫn đến thất bại. Ví dụ, lỗi trong mã chết sẽ không bao giờ dẫn đến thất bại. Lỗi có thể biến thành một sự thất bại khi môi trường thay đổi. Ví dụ về những thay đổi trong môi trường bao gồm các phần mềm đang chạy trên một nền tảng phần cứng máy tính mới, thay đổi trong nguồn dữ liệu, hoặc tương tác với các phần mềm khác nhau. Một khiếm khuyết duy nhất có thể dẫn đến một loạt các dấu hiệu thất bại.

Kết nối đầu vào và điều kiện tiền đề
Một vấn đề rất cơ bản với kiểm thử phần mềm là việc kiểm thử tất cả các kết nối đầu vào và điều kiện tiền đề (trạng thái ban đầu) là không khả thi, ngay cả với một sản phẩm đơn giản. Điều này có nghĩa rằng số lượng các khiếm khuyết trong một sản phẩm phần mềm có thể rất lớn và có thể xảy ra thường xuyên nên rất khó để tìm thấy trong quá trình kiểm thử. Quan trọng hơn, những yêu cầu phi chức năng về chất lượng (làm nó như thế nào hơn là làm được gì?) như: tính khả dụng, khả năng mở rộng, hiệu suất, khả năng tương thích, độ tin cậy nếu xét về mặt chủ quan thì nó chưa tạo nên giá trị đủ để mọi người có thể chấp nhận được nó.

Các nhà phát triển phần mềm không thể kiểm thử được tất cả mọi thứ, nhưng họ có thể sử dụng tổ hợp thiết kế kiểm thử để xác định số lượng tối thiểu của các kiểm thử cần thiết để bao quát được những điều họ muốn. Dù là kiểm thử tốc độ hay độ sâu thì họ có thể sử dụng phương pháp này để xây dựng được những cơ cấu khác nhau trong từng trường hợp kiểm thử (test case) cụ thể.

Kinh tế
Một nghiên cứu được tiến hành bởi NIST trong năm 2002 cho biết rằng các lỗi phần mềm gây tổn thất cho nền kinh tế Mỹ 59,5 tỷ đô mỗi năm, hơn một phần ba chi phí này có thể tránh được nếu việc kiểm thử phần mềm được thực hiện tốt hơn.

Người ta thường tin rằng, một kiếm khuyết nếu được tìm ra sớm hơn thì chi phí để sửa chữa nó sẽ rẻ hơn. Bảng dưới đây cho thấy chi phí sửa chữa các khiếm khuyết tùy thuộc vào giai đoạn nó được tìm ra. Ví dụ, một vấn đề được tìm thấy sau khi đã ra bản phần mềm chính thức rồi sẽ có chi phí gấp 10-100 lần khi giải quyết vấn đề từ lúc tiếp nhận yêu cầu. Với sự ra đời của cách thức triển khai thực tiễn liên tục và các dịch vụ dựa trên đám mây, chi phí tái triển khai và bảo trì có thể làm giảm bớt theo thời gian.

Vai trò
Kiểm thử phần mềm được thực hiện bởi nhiều Tester. Cho đến những năm 1980, thuật ngữ "nhân viên kiểm thử phần mềm" đã được sử dụng thường, nhưng sau đó cũng được coi là một nghề riêng biệt. Liên quan đến các giai đoạn và các mục tiêu khác nhau trong kiểm thử phần mềm thì những vai trò khác nhau đã được thiết lập cho các nhà quản lý, trưởng nhóm kiểm thử, nhà phân tích kiểm thử, nhà thiết kế kiểm thử, Tester, nhà phát triển tự động hóa và quản trị viên kiểm thử.

Lịch sử
Sự tách biệt giữa việc gỡ lỗi (sửa lỗi, debugging) với kiểm thử (testing) lần đầu tiên được Glenford J. Myers đưa ra vào năm 1979. Mặc dù sự quan tâm của ông là kiểm thử sự gián đoạn ("một kiểm thử thành công là tìm ra được một lỗi") nó minh họa mong muốn của cộng đồng công nghệ phần mềm để tách biệt các hoạt động phát triển cơ bản, giống như việc tách phần gỡ lỗi ra riêng khỏi quá trình kiểm thử. Vào năm 1988, Dave Gelperin và William C. Hetzel đã phân loại các giai đoạn và mục tiêu trong kiểm thử phần mềm theo trình tự sau:
 Trước 1956: Hướng về việc kiểm soát lỗi.
 1957-1978: Hướng về chứng minh lỗi.
 1979-1982: Hướng về tính phá hủy của lỗi.
 1983–1987: Hướng về đánh giá lỗi.
 1988–2000: Hướng về việc phòng ngừa lỗi.

Phương pháp kiểm thử

Kiểm thử tĩnh và động
Có rất nhiều phương pháp để kiểm thử phần mềm. Đánh giá, định hướng hoặc kiểm tra được gọi là kiểm thử tĩnh, trong khi việc chạy mã lập trình thực tế trong các tình huống được gọi là kiểm thử động. Kiểm thử tĩnh thông thường có thể được bỏ qua khi thực hành nhưng kiểm thử động diễn ra khi bản thân chương trình đó đang được sử dụng. Kiểm thử động có thể bắt đầu trước khi chương trình đã hoàn tất 100% để kiểm thử các phần cụ thể của mã và được áp dụng cho các chức năng riêng biệt hoặc Module. Kỹ thuật điển hình cho điều này được sử dụng trong cả mạch nhánh/trình điều khiển hoặc được thực hiện trong một môi trường gỡ lỗi nhất định.

Kiểm thử tĩnh liên quan đến việc kiểm chứng trong khi kiểm thử động liên quan đến việc xác nhận. Nó đều cùng giúp cải thiện chất lượng phần mềm.

Phương pháp thăm dò
Theo truyền thống thì các phương pháp kiểm thử phần mềm được bắt nguồn từ kiểm thử hộp trắng và hộp đen. Có hai cách tiếp cận được sử dụng để mô tả quan điểm của một kỹ sư kiểm thử khi thiết kế các Test Case.

Kiểm thử hộp trắng

Kiểm thử hộp trắng (được biết đến như là kiểm thử tính rõ ràng của hộp, kiểm thử hộp kính, kiểm thử hộp trong suốt và kiểm thử cấu trúc) giúp kiểm thử được cấu trúc nội bộ hoặc hoạt động của một chương trình, như tương phản với chức năng được bộc lộ của người dùng cuối. Một góc nhìn nội bộ của hệ thống trong kiểm thử hộp trắng giống như là các kỹ năng lập trình được sử dụng để thiết kế ra các tình huống kiểm thử. Các Tester lựa chọn yếu tố đầu vào để thực hiện đường dẫn thông qua các mã và xác định được kết quả đầu ra thích hợp. Điều này tương tự các nút kiểm thử trong một mạch, ví dụ như kiểm thử thông mạch (ICT).

Trong khi kiểm thử hộp trắng có thể được áp dụng tại đơn vị, tích hợp hệ thống và các cấp độ của quá trình kiểm thử phần mềm, nó thường được thực hiện ở cấp đơn vị. Nó có thể kiểm thử đường dẫn trong một đơn vị, liên kết giữa các đơn vị trong quá trình tích hợp, và giữa các hệ thống con trong một kiểm thử hệ thống cấp. Mặc dù phương pháp này thiết kế kiểm thử có thể phát hiện ra nhiều lỗi hoặc các vấn đề, nó có thể không phát hiện các phần chưa thực hiện của các đặc điểm kỹ thuật hoặc yêu cầu thiếu sót.

Các kỹ thuật được sử dụng trong kiểm thử hộp trắng bao gồm:
 Kiểm thử API (giao diện lập trình ứng dụng) - kiểm thử ứng dụng có sử dụng các API công cộng và cá nhân.
 Kiểm thử độ bao phủ mã - tạo ra các bài kiểm thử để đáp ứng một số tiêu chí của bảo hiểm mã (ví dụ, các nhà thiết kế kiểm thử có thể tạo ra các bài kiểm thử để làm tất cả các câu lệnh trong chương trình được thực hiện ít nhất một lần).
 Phương pháp chèn lỗi - cố tình đưa ra những lỗi lầm để đánh giá hiệu quả của các chiến lược kiểm thử.
 Phương pháp kiểm thử đột biến.
 Phương pháp thử tĩnh.

Các công cụ bao phủ mã có thể đánh giá đầy đủ của một bộ kiểm thử đã được tạo ra bằng phương pháp bất kỳ nào đó, bao gồm cả kiểm thử hộp đen. Điều này cho phép nhóm nghiên cứu phần mềm kiểm thử các bộ phận của một hệ thống mà hiếm khi được kiểm thử và đảm bảo rằng các điểm chức năng quan trọng nhất đã được kiểm thử. Bao phủ mã giống như một phần mềm metric có thể báo cáo tỷ lệ phần trăm cho:
 Bao phủ chức năng: dựa vào các báo cáo của chức năng này thực hiện.
 Bao phủ câu lệnh: dựa vào các báo cáo về số lượng các dòng được thực hiện để hoàn thành kiểm thử.

100% bao phủ câu lệnh đảm bảo rằng tất cả các đường dẫn mã, hoặc các nhánh (trong điều kiện của luồng điều khiển) được thực hiện ít nhất một lần. Điều này hữu ích trong việc đảm bảo đúng chức năng nhưng không đủ kể từ khi các mã tương tự có thể thực hiện tiến trình xử lý dữ liệu đầu vào khác nhau dù đúng hoặc không.

Kiểm thử hộp đen

Kiểm thử hộp đen coi phần mềm như là một "hộp đen", kiểm thử chức năng mà không cần bất kỳ kiến thức về cấu trúc và hành vi bên trong phần mềm. Các Tester chỉ biết về những gì phần mềm phải làm mà không biết là nó làm như thế nào. Phương pháp kiểm thử hộp đen bao gồm: Phân vùng tương đương, phân tích giá trị biên, tất cả các cặp kiểm thử, bảng chuyển đổi trạng thái, kiểm thử bảng quyết định, kiểm thử chéo, kiểm thử dựa trên mô hình, sử dụng Test Case, thăm dò kiểm thử và kiểm thử dựa trên đặc điểm kỹ thuật.

Kiểm thử dựa trên đặc điểm kỹ thuật nhằm mục đích để kiểm tra các chức năng của phần mềm theo các yêu cầu ứng dụng. Mức độ kiểm thử thường đòi hỏi Test Case kỹ lưỡng để được cung cấp bởi các Tester, những người mà sau đó có thể xác minh một cách đơn giản rằng đối với một giá trị đầu vào hoặc đầu ra (hoặc cách xử lý) có thể giống hoặc không so với giá trị kỳ vọng được định vị trong một Test Case nhất định. Các Test Case được xây dựng quanh các thông số kỹ thuật và các yêu cầu đề xuất, tức là những tất cả những gì ứng dụng đó phải làm. Nó được sử dụng để mô tả mở rộng phần mềm bao gồm các thông số kỹ thuật, các yêu cầu và thiết kế được bắt nguồn trong Test Case. Các kiểm thử này có thể là chức năng hoặc phi chức năng.

Kiểm thử dựa trên đặc điểm kỹ thuật có thể là cần thiết để đảm bảo chức năng chính xác, nhưng nó không đủ để bảo vệ chống lại các tình huống phức tạp hoặc có độ rủi ro cao.

Một lợi thế của kỹ thuật kiểm thử hộp đen là không yêu cầu nhất thiết phải có kiến thức lập trình. Các Tester tiến hành kiểm thử ở các khu vực và các chức năng khác nhau của phần mềm mà không liên quan đến các lập trình viên. Mặt khác, kiểm thử hộp đen được cho là "đi bộ trong một mê cung tối tăm mà không có đèn pin". Bởi vì họ không kiểm thử mã nguồn và đã có nhiều tình huống các Tester chỉ kiểm thử được tính năng trong một vài trường hợp chứ không kiểm thử được toàn bộ hoạt động của chương trình.

Phương pháp kiểm thử này có thể được áp dụng cho tất cả các cấp kiểm thử phần mềm: đơn vị, tích hợp, hệ thống và chấp nhận. Nó không thể thực hiện được tất cả các kiểm thử các cấp độ cao hơn nhưng nó có thể tạo ưu thế tốt khi kiểm thử từng đơn vị.

Kiểm thử trực quan
Mục đích của kiểm thử trực quan là cung cấp các nhà phát triển khả năng kiểm soát những gì đang xảy ra tại thời điểm phần mềm thất bại theo cách mà họ có thể nhìn thấy thông tin được yêu cầu rõ ràng và dễ hiểu nhất.

Cốt lõi của kiểm thử trực quan là ý tưởng giúp ai đó nhận ra được một vấn đề (hoặc một kiểm thử thất bại) thay vì chỉ mô tả nó từ đó giúp cho sự rõ ràng và hiểu biết tăng lên đáng kể. Kiểm thử trực quan vì thế luôn yêu cầu phải ghi lại toàn bộ tiến trình kiểm thử – chụp lại tất cả mọi thứ xảy ra trên hệ thống ở định dạng video. Các video đầu ra được bổ sung bằng thời gian kiểm thử thực tế đầu vào thông qua hình ảnh từ webcam và âm thanh từ micro.

Kiểm thử trực quan cung cấp một số lợi thế như: Chất lượng của giao tiếp được tăng lên đáng kể bởi các Tester có thể giúp cho nhà phát triển nhìn rõ được vấn đề xảy ra (và các sự kiện dẫn đến nó) chứ không phải chỉ mô tả chung chung nó và cần phải sửa chữa các lỗi này để nó không còn tồn tại trong nhiều trường hợp khác nữa. Các nhà phát triển sẽ có tất cả các bằng chứng được yêu cầu trong bài kiểm thử lỗi và có thể tập trung vào các nguyên nhân gây ra lỗi cũng như làm thế nào để cố định được nó.

Kiểm thử trực quan đặc biệt rất phù hợp cho các môi trường mà triển khai theo phương pháp AGILE trong phát triển phần mềm đòi hỏi việc giao tiếp tốt hơn giữa các Tester và các nhà phát triển cũng như sự cộng tác giữa các nhóm nhỏ với nhau.

Kiểm thử Ad hoc và kiểm thử thăm dò là những phương pháp quan trọng để kiểm thử tình trạng nguyên vẹn của phần mềm bởi chúng đòi hỏi chuẩn bị thời gian để thực thi ít hơn trong khi các lỗi quan trọng phải được tìm thấy một cách nhanh chóng. Trong kiểm thử Ad hoc thì địa điểm kiểm thử là một vị trí không định trước và với khả năng của một công cụ kiểm thử trực quan giúp ghi lại tất cả những gì xảy ra trên một hệ thống đều trở nên rất quan trọng.

Kiểm thử trực quan là tập trung nhận diện kiểm thử sự chấp nhận của khách hàng và tính khả dụng của phần mềm bởi vì kiểm thử này có thể do nhiều cá nhân liên quan sử dụng trong quá trình phát triển. Đối với khách hàng, nó trở nên dễ dàng để cung cấp các báo cáo lỗi chi tiết và thông tin phản hồi còn đối với người sử dụng chương trình thì kiểm thử trực quan có thể ghi lại hành động của người dùng trên màn hình như tiếng nói và hình ảnh của họ để cung cấp một bức tranh hoàn chỉnh tại thời điểm phần mềm thất bại cho các nhà phát triển.

Kiểm thử hộp xám
Kiểm thử hộp xám liên quan đến hiểu biết về cấu trúc dữ liệu bên trong và các thuật toán cho mục đích của các bài kiểm thử thiết kế. Khi thực hiện những bài kiểm thử với User hoặc mức độ hộp đen, Tester không nhất thiết phải truy cập vào mã nguồn của phần mềm. Ta có thể thao tác với dữ liệu đầu vào và định dạng đầu ra không xác định như hộp xám bởi vì đầu vào và đầu ra rõ ràng ở bên ngoài của "hộp đen" mà chúng được hệ thống gọi ra trong quá trình kiểm thử. Sự phân biệt này là đặc biệt quan trọng khi tiến hành kiểm thử tích hợp giữa hai Module được viết mã bởi hai nhà phát triển khác nhau, mà ở đó chỉ có các giao diện được bộc lộ ra để kiểm thử.

Tuy nhiên, các kiểm thử mà yêu cầu thay thế một kho lưu trữ dữ liệu back-end như một cơ sở dữ liệu hoặc một tập tin đăng nhập không xác định như hộp xám, người dùng sẽ không thể thay đổi các kho lưu trữ dữ liệu trong khi sản phẩm vẫn đang hoạt động bình thường.

Kiểm thử hộp xám cũng có thể bao gồm kỹ thuật đảo ngược để xác định đối tượng, giá trị biên hoặc các thông báo lỗi.

Khi biết được những khái niệm cơ bản về cách thức các phần mềm hoạt động như thế nào, Tester thực hiện kiểm thử phần mềm từ bên trong tốt hơn so với bên ngoài. thường, một Tester hộp xám sẽ được phép thiết lập một môi trường kiểm thử bị cô lập với các hoạt động như gieo một cơ sở dữ liệu. Các kiểm thử có thể quan sát trạng thái của sản phẩm được kiểm thử sau khi thực hiện hành động nhất định giống như việc thực hiện các câu lệnh SQL đối với cơ sở dữ liệu và sau đó thực hiện truy vấn để đảm bảo rằng những thay đổi dự kiến đã được phản ánh. Kiểm thử hộp xám thực hiện kịch bản kiểm thử thông minh, dựa trên thông tin hạn chế. Điều này sẽ đặc biệt áp dụng cho các kiểu xử lý dữ liệu, kể cả xử lý ngoại lệ, và cứ thế.

Các mức kiểm thử
Kiểm thử thường xuyên được nhóm lại theo địa điểm chúng được thêm vào trong quá trình phát triển phần mềm, hoặc do mức độ đặc hiệu của kiểm thử. Các cấp chính trong quá trình phát triển theo quy định của hướng dẫn SWEBOK là đơn vị, kiểm thử hội nhập, và kiểm thử hệ thống được phân biệt bởi các mục tiêu kiểm thử mà không ám chỉ một mô hình quy trình cụ thể. Các mức độ kiểm thử khác được phân loại theo mục tiêu kiểm thử.

Kiểm thử đơn vị

Kiểm thử đơn vị hay còn được gọi là kiểm thử thành phần, đề cập đến việc kiểm thử chức năng từng phần của mã, thường ở mức độ chức năng. Trong một môi trường hướng về đối tượng thì điều này thường là cấp độ lớp, và các kiểm thử đơn vị tối thiểu bao gồm hàm dựng và hàm hủy.
Nhiều loại kiểm thử được viết bởi các nhà phát triển như họ làm việc trong mã (kiểu hộp trắng) để đảm bảo rằng từng hàm riêng biệt hoạt động đúng như kỳ vọng. Một hàm có thể có nhiều kiểm thử từ đó giúp nắm bắt được các trường hợp góc hoặc các nhánh trong Code. Kiểm thử đơn vị một mình không thể đảm bảo hết được từng chức năng của từng bộ phận trong phần phềm nhưng nó được sử dụng để đảm bảo rằng các khối kiến trúc của phần mềm hoạt động độc lập với nhau.

Kiểm thử đơn vị là một quá trình phát triển phần mềm có liên quan đến ứng dụng đồng bộ của một loạt các chiến lược phòng ngừa phát hiện lỗi và để giảm thiểu rủi ro, thời gian và chi phí. Nó được thực hiện bởi kỹ sư hay nhà phát triển trong suốt giai đoạn xây dựng của vòng đời phát triển phần mềm. Không chỉ tập trung vào việc đảm bảo chất lượng truyền thống mà phải gia tăng nó lên vì thế kiểm thử đơn vị có mục đích loại bỏ những lỗi cấu trúc trước khi mã hóa rồi mới thúc đẩy việc quản lý chất lượng. Chiến lược này nhằm nâng cao chất lượng cũng như hiệu quả của phần mềm trong tiến trình quản lý và phát triển chung.

Tùy thuộc vào kỳ vọng của tổ chức phát triển phần mềm, kiểm thử đơn vị có thể bao gồm phân tích mã tĩnh, phân tích luồng dữ liệu, phân tích dữ liệu, đánh giá mã cân bằng, phân tích mã bao phủ và các thực hành xác nhận phần mềm khác.

Kiểm thử tích hợp
Kiểm thử tích hợp là một hình thức kiểm thử phần mềm nhằm tìm cách xác minh các giao diện giữa các thành phần xung đột của một thiết kế. Các thành phần này có thể tích hợp theo cách lặp đi lặp lại hoặc tất cả cùng nhau ("Big Bang"). Thông thường cách thức này được coi là một thực hành tốt hơn vì nó cho phép các vấn đề về giao diện được định vị một cách nhanh chóng và cố định hơn.

Kiểm thử tích hợp làm lộ ra các khiếm khuyết trong các giao diện và tương tác giữa các thành phần tích hợp (Modules). Các nhóm thành phần đã được kiểm thử lớn dần từng bước tương ứng với các thuộc tính của cấu trúc thiết kế đã được tích hợp và kiểm thử cho đến khi phần mềm hoạt động như một hệ thống.

Kiểm thử hệ thống
Kiểm thử hệ thống giúp xác minh rằng một hệ thống được tích hợp có đáp ứng đầy đủ các yêu cầu hay không. Ngoài ra, kiểm thử phần mềm phải đảm bảo rằng các chương trình hoạt động như kỳ vọng, không còn bị phá hủy hay lỗi phần nào đó trong môi trường hoạt động của nó hoặc không gặp sự cố khi hoạt động với tiến trình khác (điều này bao gồm bộ nhớ chia sẻ không bị hỏng, nguồn tài nguyên không bị dư thừa hay chiếm dụng quá mức và không bị đẩy ra khi hoạt động song song các tiến trình).

Kiểm thử mức chấp nhận
Cuối cùng hệ thống được giao cho người dùng để kiểm thử mức chấp nhận.

Các loại hình kiểm thử

Kiểm thử cài đặt
Một kiểm thử cài đặt đảm bảo rằng hệ thống được cài đặt đúng và hoạt động tại phần cứng thực tế của thiết bị.

Kiểm thử khả năng tương thích
Một nguyên nhân phổ biến của lỗi phần mềm (thực tế hay nhận thức) là thiếu khả năng tương thích với các hệ điều hành hoặc phần mềm ứng dụng khác (có thể là các phiên bản cũ hay mới của hệ điều hành), hoặc môi trường mục tiêu khác nhau rất nhiều so với bản gốc (chẳng hạn như một thiết bị đầu cuối hoặc ứng dụng giao diện dùng để chạy trên máy tính để bàn hiện nay đang được yêu cầu để trở thành một ứng dụng web, trong đó phải thực hiện trong một trình duyệt web). Ví dụ, trong trường hợp thiếu tính tương thích ngược có thể xảy ra bởi vì các lập trình viên chỉ phát triển và kiểm thử phần mềm trên phiên bản mới nhất của môi trường mục tiêu, mà không phải tất cả người dùng có thể chạy. Điều này dẫn đến hậu quả không lường được rằng các chức năng mới nhất có thể không hoạt động trong các phiên bản trước đây của môi trường mục tiêu nhưng lại có thể chạy được với phần cứng cũ hơn và phiên bản trước trước đó của môi trường mục tiêu. Đôi khi các vấn đề như vậy có thể được cố định bằng cách chủ động trừu tượng hóa chức năng hệ điều hành vào một Module chương trình riêng biệt hoặc thư viện.

Smoke & Sanity Testing
Sanity Testing xác định tính hợp lý để tiến hành các kiểm thử khác.

Smoke Testing được sử dụng để xác định xem có vấn đề nghiêm trọng với bộ phận của phần mềm, ví dụ như một bài kiểm thử xác minh khi xây dựng phần mềm.

Kiểm thử hồi quy
Kiểm thử hồi quy tập trung vào việc tìm kiếm lỗi sau khi xảy ra một thay đổi mã chính. Cụ thể, nó tìm cách phát hiện ra các hồi quy của phần mềm hoặc các lỗi cũ quay trở lại. Những hồi quy như vậy xảy ra bất cứ khi nào chức năng phần mềm trước đây đang hoạt động giờ tạm ngưng như đã định. Thông thường, những hồi quy xảy ra như một hệ quả không lường trước được những thay đổi chương trình, khi một phần mới của phần mềm được phát triển xung đột với mã tồn tại trước đó. Phương pháp phổ biến của kiểm thử hồi quy bao gồm chạy lại những kiểm thử trước đó và kiểm thử xem lỗi cố định trước đây tại sao lại xuất hiện. Độ sâu của kiểm thử phụ thuộc vào các nguy cơ và giai đoạn trong quá trình phát hành các tính năng bổ sung. Chúng có thể được hoàn tất khi thay đổi thêm vào đầu hoặc cuối bản phát hành, cũng có thể được có mức độ nguy hiểm thấp khi thực hiện kiểm thử tích cực trên mỗi tính năng.

Ví dụ: một PM đang phát triển khi kiểm tra cho thấy nó chạy tốt các chức năng A, B và C. Khi có thay đổi code của chức năng C, nếu chỉ kiểm tra chức năng C thì chưa đủ, cần phải kiểm tra lại tất cả các chức năng khác liên quan đến chức năng C, trong ví dụ này là A và B. Lý do là khi C thay đổi, nó có thể sẽ làm A và B không còn làm việc đúng nữa.

Mặc dù không là một mức kiểm tra, thực tế lại cho thấy Regression Test là một trong những loại kiểm tra tốn nhiều thời gian và công sức nhất. Tuy thế, việc bỏ qua Regression Test là "không được phép" vì có thể dẫn đến tình trạng phát sinh hoặc tái xuất hiện những lỗi nghiêm trọng, mặc dù ta "tưởng rằng" những lỗi đó hoặc không có hoặc đã được kiểm tra và sửa chữa rồi!

Kiểm thử mức chấp nhận
Kiểm thử mức chấp nhận được hiểu theo một trong hai nghĩa sau:
 Một Smoke Testing được sử dụng như một bài kiểm thử mức chấp nhận trước khi giới thiệu một bản built mới để thực hiện tiến trình kiểm thử chính, tức là trước khi thực hiện kiểm thử tích hợp hoặc hồi quy.
 Kiểm thử mức chấp nhận do khách hàng thực hiện trong môi trường thí nghiệm riêng với những thiết bị phần cứng của họ, nó còn được biết đến như là kiểm thử mức độ chấp nhận của người dùng (UAT). Kiểm thử mức chấp nhận còn được thực hiện như là một phần của quá trình chuyển giao (hand-off) giữa hai pha của quá trình phát triển phần mềm.

Kiểm thử Alpha
Kiểm thử Alpha là việc kiểm thử hoạt động chức năng thực tế hoặc giả lập do người dùng/khách hàng tiềm năng hoặc một nhóm Tester độc lập thực hiện tại nơi sản xuất phần mềm. Kiểm thử Alpha thường được sử dụng cho phần mềm đại trà (đóng gói sẵn để bán) như là một hình thức kiểm thử mức chấp nhận nội bộ trước khi phần mềm chính thức đi vào giai đoạn kiểm thử Beta.

Kiểm thử Beta
Kiểm thử phiên bản Beta được đưa ra sau khi kiểm thử Alpha và có thể được coi là một hình thức mở rộng của kiểm thử mức chấp nhận của người dùng. Các phiên bản của phần mềm, gọi là phiên bản beta, được phát hành cho một đối tượng hạn chế bên ngoài của nhóm lập trình. Phần mềm này được phát hành cho nhiều nhóm người dùng để kiểm thử nhiều hơn nữa và nó có thể đảm bảo sản phẩm có ít thiếu sót và lỗi. Đôi khi, các phiên bản beta được phát hành rộng rãi để tăng phạm vi phản hồi thông tin từ một số lượng tối đa người dùng trong tương lai.

Kiểm thử chức năng và phi chức năng
Chức năng kiểm thử liên quan đến các hoạt động xác minh một hành động cụ thể hoặc chức năng của các mã. Đó là những điều được tìm thấy trong các tài liệu yêu cầu, mặc dù có một số phương pháp phát triển được làm từ các câu chuyện của người dùng. Kiểm thử chức năng nhằm trả lời cho câu hỏi "người dùng có hay không làm được với tính năng cụ thể này".

Kiểm thử phi chức năng đề cập đến các khía cạnh của phần mềm có thể không liên quan đến một chức năng cụ thể hoặc hành động người dùng, chẳng hạn như khả năng mở rộng và hiệu suất khác, hành vi dưới những hạn chế hoặc bảo mật nhất định. Việc kiểm thử sẽ xác định điểm cuộn mà tại đó khả năng mở rộng và thực hiện của các điểm cực trị hoạt động không ổn định. Những yêu cầu phi chức năng thường là những phản ánh về chất lượng của sản phẩm, đặc biệt là trong bối cảnh các quan điểm phù hợp của người sử dụng nó.

Kiểm thử sự phá hủy
Kiểm thử sự phá hủy cố gắng làm hỏng phần mềm hoặc một hệ thống con. Nó xác minh rằng các phần mềm có chức năng đúng ngay cả khi nó nhận được đầu vào không hợp lệ hoặc không mong muốn, do đó tạo ra sự vững mạnh của xác nhận đầu vào và thói quen quản lý các lỗi. Chèn lỗi phần mềm ở dạng mờ nhạt là một ví dụ về kiểm thử thất bại. Các công cụ kiểm thử phi chức năng thương mại được liên kết từ các trang chèn lỗi phần mềm mà ở đó có sẵn vô số các mã nguồn mở và các công cụ miễn phí để thực hiện kiểm thử sự phá hủy phần mềm.

Kiểm thử hiệu suất phần mềm
Kiểm thử hiệu suất thường được chạy để xác định một hệ thống hay hệ thống con thực hiện như thế nào về độ nhạy và tính ổn định theo một khối lượng công việc cụ thể. Nó cũng có thể dùng để điều tra, đánh giá, xác nhận hoặc xác minh các thuộc tính chất lượng khác của hệ thống, chẳng hạn như khả năng mở rộng, độ tin cậy và sử dụng tài nguyên.

Kiểm thử lượng tải chủ yếu liên quan đến việc kiểm thử hệ thống có thể tiếp tục hoạt động dưới một lượng tải cụ thể, cho dù đó là một lượng lớn dữ liệu hoặc một số lượng lớn người sử dụng. Điều này thường được gọi là khả năng mở rộng phần mềm. Các hoạt động kiểm thử lượng tải có liên quan khi thực hiện như một hoạt động phi chức năng thường được gọi là kiểm thử sức chịu đựng.

Kiểm tra khối lượng là một cách để kiểm tra các chức năng của phần mềm ngay cả khi một số thành phần (ví dụ như một tập tin hoặc cơ sở dữ liệu) tăng triệt để kích thước. Kiểm thử độ căng là một cách để kiểm tra độ bền đột xuất hoặc ít gặp theo khối lượng công việc.

Kiểm thử tính ổn định (thường được tham chiếu lượng tải và kiểm thử độ bền) giúp kiểm tra xem phần mềm có thể hoạt động tốt liên tục trong hoặc trên một chu kỳ chấp nhận được.
Có rất ít quy ước về các mục tiêu cụ thể của kiểm thử hiệu suất như là: Các thuật ngữ lượng tải, kiểm thử hiệu suất, kiểm thử tính mở rộng và kiểm thử khối lượng, thường được sử dụng thay thế cho nhau.

Hệ thống phần mềm thời gian thực có những ràng buộc chính xác thời gian. Để kiểm thử những ràng buộc thời gian được đáp ứng thì người ta dùng phương pháp kiểm thử thời gian thực.

Kiểm thử tính khả dụng
Kiểm tra tính khả dụng là rất cần thiết để kiểm tra xem giao diện có tiện dụng và dễ hiểu với người dùng không, nó liên quan trực chủ yếu đến năng lực sử dụng của ứng dụng.

Kiểm thử khả năng tiếp cận
Kiểm thử khả năng tiếp cận bao gồm việc tuân thủ các tiêu chuẩn sau:
 Người Mỹ với Đạo luật bất khả thi năm 1990
 Mục 508 sửa đổi của đạo luật Phục hồi năm 1973.
 Sáng kiến tiếp cận Web (WAI) của World Wide Web Consortium (W3C).

Kiểm thử bảo mật
Kiểm thử bảo mật phần mềm là rất cần thiết trong việc xử lý dữ liệu mật và ngăn chặn các hacker xâm nhập hệ thống.

Tính toàn cầu và bản địa hóa
Khả năng tổng quát của phần mềm được toàn cầu và bản địa hóa có thể được tự động kiểm tra mà không dịch thực tế, bằng cách sử dụng phương thức giả bản địa. Nó sẽ xác minh rằng các ứng dụng vẫn hoạt động, ngay cả sau khi nó đã được dịch sang một ngôn ngữ mới hoặc thích nghi với một nền văn hóa mới (chẳng hạn như tiền tệ và múi giờ khác nhau).

Việc thực dịch ra nhiều ngôn ngữ phải được kiểm tra. Sự cố bản địa hóa có thể bao gồm:
 Phần mềm thường được bản địa hóa bằng cách dịch một danh sách các chuỗi ra khỏi bối cảnh, và người dịch có thể chọn dịch sai đối với một chuỗi mã nguồn không rõ ràng.
 Thuật ngữ kỹ thuật có thể trở nên không phù hợp nếu dự án được phiên dịch bởi một số người phối hợp không tốt hoặc nếu người dịch thiếu thận trọng.
 Những bản dịch từ ngữ theo nghĩa đen có vẻ không phù hợp, giả tạo hoặc quá kỹ thuật trong mục tiêu ngôn từ.
 Thông điệp chưa được dịch bằng ngôn ngữ gốc có thể khó mã hoá trong mã nguồn.
 Một số thông điệp có thể được tạo ra tự động tại thời gian chạy và chuỗi kết quả có thể là sai ngữ pháp và chức năng không chính xác, dễ gây hiểu lầm hoặc khó hiểu.
 Phần mềm có thể sử dụng một phím tắt mà không có chức năng trên layout phím ngôn ngữ nguồn nhưng lại được sử dụng để gõ ký tự trên layout ngôn ngữ mục tiêu.
 Phần mềm có thể thiếu hỗ trợ cho các ký tự mã hóa của ngôn ngữ mục tiêu.
 Phông chữ và kích thức chữ có thể phù hợp trong ngôn ngữ nguồn nhưng có thể không phù hợp trong ngôn ngữ mục tiêu. Ví dụ, ký tự CJK có thể không đọc được nếu font chữ quá nhỏ.
 Một chuỗi trong ngôn ngữ mục tiêu có thể kéo dài hơn so với các xử lý của phần mềm. Điều này có thể làm cho một phần chuỗi bị ẩn đi với người dùng và gây ra một số va chạm hoặc sự cố với phần mềm.
 Phần mềm có thể thiếu hỗ trợ thích hợp cho việc đọc hoặc viết văn bản hai chiều.
 Phần mềm có thể hiển thị hình ảnh với văn bản mà không được bản địa hóa.
 Những hệ điều hành bản địa có thể khác nhau trong cách đặt tên các file cấu hình hệ thống, các biến môi trường và các định dạng khác nhau cho ngày tháng và tiền tệ.

Kiểm thử sự phát triển
Kiểm thử sự phát triển là một tiến trình phát triển phần mềm có liên quan đến ứng dụng đồng bộ của một loạt các chiến lược phòng ngừa phát hiện lỗi và để giảm thiểu rủi ro về thời gian và chi phí. Nó được thực hiện bởi các kỹ sư hoặc các nhà phát triển trong giai đoạn xây dựng vòng đời phát triển phần mềm. Không chỉ thay thế các trọng tâm QA truyền thống mà phải bổ sung nó. Kiểm thử sự phát triển nhằm mục đích loại bỏ những lỗi xây dựng trước khi mã được đẩy mạnh QA, chiến lược này là nhằm nâng cao chất lượng của phần mềm cũng như hiệu quả của sự phát triển chung và cả quá trình QA.
 Tùy thuộc vào kỳ vọng của tổ chức phát triển phần mềm, kiểm tra phát triển có thể bao gồm phân tích mã tĩnh, phân tích luồng dữ liệu, phân tích số liệu, đánh giá mã cân bằng, kiểm thử đơn vị, phân tích mã bao phủ, truy xuất nguồn gốc, và các thực hành xác minh phần mềm khác.

Kiểm thử A/B
Kiểm thử A/B là một phương pháp sử dụng trong quảng cáo được thí nghiệm ngẫu nhiên với hai biến thể A và B, trong đó có sự kiểm soát và điều trị trong các kiểm thử có kiểm soát. Những thí nghiệm này thường được sử dụng trong phát triển web và tiếp thị, cũng như trong nhiều hình thức quảng cáo truyền thống.

Quy trình kiểm thử

Mô hình truyền thống CMMI và mô hình phát triển thác nước
Một thực tế phổ biến trong kiểm thử phần mềm đó là các kiểm thử được thực hiện bởi một nhóm các Tester độc lập sau khi các chức năng được phát triển và trước khi nó được chuyển tới khách hàng. Thực hành này thường là kết quả trong giai đoạn kiểm thử đang được sử dụng như một bộ đệm tham chiếu để bù đắp cho độ trễ tham chiếu do đó ảnh hưởng đến thời gian dành cho việc kiểm thử.

Một thực tế khác là khởi động kiểm thử phần mềm tại cùng một thời điểm bắt đầu dự án và nó là một quá trình liên tục cho đến khi dự án kết thúc.

Mô hình phát triển Agile or Extreme
Ngược lại, một số quy tắc phần mềm đang nổi lên như lập trình cực đoan và sự chuyển động phát triển phần mềm AGILE, tuân thủ mô hình "Test – Driven Development " (TDD). Trong quy trình này, kiểm thử đơn vị được viết đầu tiên do các kỹ sư phần mềm (thường là lập trình song song trong các phương pháp lập trình Extreme). Tất nhiên những kiểm thử bước đầu thất bại như dự kiến, nhưng sau đó Code được viết xong thì phần lớn các Test Suite sẽ từng bước tăng lên. Nó được cập nhật như là các lỗi điều kiện mới và các trường hợp tiềm ẩn vừa được phát hiện ra, chúng được tích hợp với bất kỳ kiểm thử hồi quy nào được phát triển. Kiểm thử đơn vị được duy trì cùng với phần còn lại của các mã nguồn phần mềm và được tích hợp chung vào quá trình xây dựng (với những kiểm thử tương tác vốn đã bị loại bỏ quá trình xây dựng mức chấp nhận thông thường). Mục tiêu cuối cùng của quá trình kiểm thử này là để đạt được việc triển khai liên tục mà ở đó những cập nhật phần mềm có thể được công bố cho công chúng thường xuyên.

Phương pháp này làm tăng các nỗ lực kiểm thử trước khi động đến bất kỳ nhóm kiểm thử chính thức. Trong một số mô hình phát triển khác, hầu hết việc thực hành các kiểm thử xảy ra sau khi các yêu cầu đã được xác định và quá trình mã hóa đã được hoàn thành.

Mô hình từ trên xuống và mô hình từ dưới lên
Kiểm thử từ dưới lên là một cách tiếp cận để kiểm thử tích hợp nơi các thành phần tồn tại ở cấp độ thấp nhất (Các Module, các biện pháp và các chức năng) được kiểm thử đầu tiên, sau đó tích hợp và sử dụng để tạo thuận lợi cho việc kiểm thử các thành phần cấp cao hơn. Sau khi kiểm thử tích hợp các Module ở cấp độ thấp hơn sẽ tiến hành kiểm thử ở các cấp độ tiếp theo. Quá trình này được lặp đi lặp lại cho đến khi các thành phần ở trật tự trên cùng của hệ thống được kiểm tra. Cách tiếp cận này là chỉ hữu ích khi tất cả hoặc hầu hết các Module có cấp độ phát triển tương đương sẵn sàng được kiểm thử. Phương pháp này cũng giúp xác định các cấp độ phát triển phần mềm và làm cho nó dễ dàng hơn để báo cáo tiến độ kiểm thử theo tỷ lệ phần trăm.

Kiểm thử từ trên xuống là một cách tiếp cận để kiểm thử tích hợp các Module trên đầu với các Module nhánh được kiểm tra từng bước cho đến khi kết thúc Module liên quan.

trong cả hai phương pháp và các trình điều khiển được sử dụng để cố định các thành phần bị thiếu sót và được hoàn thiện ở các cấp độ thay thế.

Một chu kỳ kiểm thử mẫu
Dẫu cho các biến thể tồn tại giữa các tổ chức lập trình thì vẫn có một quy trình điển hình để kiểm thử. Mẫu dưới đây là phổ biến trong các tổ chức sử dụng mô hình phát triển Waterfall (thác nước). Các hoạt động tương tự thường được tìm thấy trong các mô hình phát triển khác, nhưng có thể có hoặc không rõ ràng.
 Phân tích yêu cầu: Kiểm thử thường sẽ bắt đầu lấy các yêu cầu trong các giai đoạn của vòng đời phát triển phần mềm. Trong giai đoạn thiết kế, các Tester làm việc với các nhà phát triển để xác định những khía cạnh của một thiết kế được kiểm chứng và những thông số được kiểm tra.
 Lập kế hoạch kiểm thử: Chiến lược kiểm thử, kế hoạch kiểm thử, kiểm thử sáng tạo… Và có một kế hoạch là cần thiết vì nhiều hoạt động sẽ được thực hiện trong thời gian kiểm thử.
 Kiểm thử phát triển: Các quy trình kiểm thử, các kịch bản, Test Case, các dữ liệu được sử dụng trong kiểm thử phần mềm.
 Kiểm thử thực hiện: Dựa trên các kế hoạch, các văn bản kiểm thử và các báo cáo bất kỳ lỗi nào tìm thấy cho nhóm phát triển.
 Kiểm thử báo cáo: Sau khi hoàn tất kiểm thử, các Tester tạo ra các số liệu và báo cáo cuối cùng về nỗ lực kiểm thử của họ và có sẵn sàng phát hành phần mềm hay không.
 Phân tích kết quả kiểm thử hoặc phân tích thiếu sót được thực hiện bởi đội ngũ phát triển kết hợp với khách hàng để đưa ra quyết định xem những thiếu sót gì cần phải được chuyển giao, cố định và từ bỏ (tức là tìm ra được phần mềm hoạt động chính xác) hoặc giải quyết sau.
 Test lại khiếm khuyết: Khi một khiếm khuyết đã được xử lý bởi đội ngũ phát triển, nó phải được kiểm tra lại bởi nhóm kiểm thử.
 Kiểm thử hồi quy: Người ta thường xây dựng một chương trình kiểm thử nhỏ là tập hợp của các bài kiểm tra cho mỗi tích hợp mới, sửa chữa hoặc cố định phần mềm, để đảm bảo rằng những cung cấp mới nhất đã không phá hủy bất cứ điều gì và toàn bộ phần mềm vẫn còn hoạt động một cách chính xác.

Kiểm thử đóng gói: Mỗi phép thử thỏa mãn các chỉ tiêu truy xuất và thu được những kết quả quan trong như: bài học kinh nghiệm, kết quả, các bản ghi, tài liệu liên quan được lưu trữ và sử dụng như một tài liệu tham khảo cho các dự án trong tương lai.

Kiểm thử tự động hóa
Nhiều nhóm lập trình càng ngày càng dựa vào các kiểm thử tự động, đặc biệt là các nhóm sử dụng mô hình TDD (Test – Drive – Development). Có rất nhiều framework được viết bên trong và mã trong mỗi phiên bản được chạy kiểm thử tự động mọi lúc khi tích hợp liên tục phần mềm.

Tuy kiểm thử tự động không thể sao chép tất cả mọi thứ như con người có thể làm (và tất cả các cách họ nghĩ để làm việc đó) nhưng nó có thể rất hữu ích cho việc kiểm thử hồi quy. Mặc dù vậy, nó cũng đòi hỏi phải có những kịch bản phát triển tốt để tiến hành kiểm thử.

Các công cụ kiểm thử
Chương trình kiểm thử và phát hiện lỗi có thể được hỗ trợ đáng kể bởi các công cụ kiểm thử và gỡ lỗi. Các công cụ kiểm thử/gỡ lỗi bao gồm các tính năng như:
 Những màn hình chương trình cho phép giám sát toàn bộ hoặc một phần của mã chương trình gồm:
 Lệnh thiết lập simulator cho phép giám sát hoàn chỉnh cấp hướng dẫn và các thiết bị vi lượng.
 Hình ảnh chương trình cho phép thực hiện từng bước và ngắt đoạn có điều kiện ở cấp nguồn hoặc trong mã máy.
 Các báo cáo độ bao phủ của mã.
 Các công cụ gỡ lỗi biểu tượng hoặc kết xuất định dạng cho phép kiểm tra các biến tại các chỗ lỗi và tại các điểm được lựa chọn.
 Các công cụ kiểm thử GUI chức năng tự động được sử dụng để lặp lại mức độ kiểm tra hệ thống thông qua GUI (giao diện đồ họa).
 Điểm định chuẩn cho phép so sánh hiệu suất chạy thực được hoạt động.
 Phân tích hiệu suất (hoặc các công cụ định hình) có thể giúp làm nổi bật các điểm tới hạn và sử dụng tài nguyên.

Một số các tính năng này có thể được kết hợp vào một môi trường phát triển tích hợp (IDE).

Đo lường trong kiểm thử phần mềm
Thông thường, chất lượng bị hạn chế đến các chủ đề như tính chính xác, tính hoàn chỉnh và tính bảo mật nhưng cũng có thể bao gồm các yêu cầu kỹ thuật như được mô tả trong các tiêu chuẩn ISO (ISO / IEC 9126), chẳng hạn như khả năng, độ tin cậy, hiệu quả, tính di động, độ bảo trì, khả năng tương thích và khả năng sử dụng.

Có một số số liệu thường được sử dụng các độ đo phần mềm, hoặc các biện pháp được sử dụng để hỗ trợ trong việc xác định tình trạng của phần mềm hoặc tính đầy đủ của các kiểm thử.

Kiểm thử thành phần lạ
Quá trình kiểm thử phần mềm có thể tạo ra một số thành phần lạ.

Kế hoạch kiểm thử
Một kiểm thử đặc điểm kỹ thuật được gọi là một kế hoạch kiểm thử. Các nhà phát triển nhận thức rõ những gì kế hoạch kiểm thử sẽ được thực hiện và thông tin này được cung cấp cho các nhà quản lý và các nhà phát triển. Ý tưởng là để làm cho họ thận trọng hơn khi phát triển mã của họ hoặc làm thay đổi bổ sung. Một số công ty có một tài liệu cao cấp được gọi là một chiến lược kiểm thử.

Ma trận truy xuất nguồn gốc
Một ma trận truy xuất nguồn gốc là một bảng tương quan yêu cầu hoặc tài liệu thiết kế các tài liệu kiểm thử. Nó được sử dụng để thay đổi các bài kiểm tra khi nguồn tài liệu liên quan được thay đổi, chọn Test Case để thực hiện khi lập kế hoạch để kiểm thử hồi quy bằng cách xem yêu cầu độ bao phủ.

Tình huống kiểm thử (Test Case)
Một Test Case thông thường bao gồm một ký hiệu nhận dạng duy nhất, tài liệu tham khảo yêu cầu từ một thông số thiết kế, điều kiện tiền đề, các sự kiện, một loạt các bước (còn được gọi là hành động) để làm theo, đầu vào, đầu ra, kết quả dự kiến, và kết quả thực tế. Lâm sàng xác định một Test Case là một đầu vào và kết quả kỳ vọng. Hiểu một cách đơn giản thì một Test Case có một dữ liệu đầu vào thì sẽ có một kết quả đầu ra.

Điều này có một thực tế như là "cho điều kiện X nhưng kết quả bắt nguồn lại là của bạn Y", trong khi Test Case khác được mô tả chi tiết hơn về kịch bản đầu vào và những gì có thể kỳ vọng ở kết quả. Nó đôi khi có thể là một loạt các bước (nhưng thường được chứa trong một thủ tục kiểm tra riêng biệt mà có thể được thực hiện đối với nhiều Test Case) tương ứng với một loạt kết quả kỳ vọng.

Kịch bản kiểm thử
Kịch bản kiểm thử là một thủ tục mà các lập trình viên sao chép các thao tác của người dùng. Ban đầu, thuật ngữ này được bắt nguồn từ các sản phẩm của công việc được tạo ra bởi công cụ kiểm thử hồi quy tự động. Test Case sẽ là cơ sở để tạo ra kịch bản kiểm thử sử dụng một công cụ hoặc một chương trình.

Bộ kiểm thử
Các thuật ngữ phổ biến nhất đối với một bộ sưu tập các Test Case là một bộ kiểm thử. Các bộ kiểm thử thường hướng dẫn chi tiết hoặc có những mục tiêu cho mỗi bộ sưu tập các Test Case. Nó chắc chắn có một phần mà các thử nghiệm xác định các cấu hình hệ thống được sử dụng trong quá trình test. Một nhóm các Test Case cũng có thể chứa các trạng thái hoặc các bước điều kiện tiên quyết, và các mô tả của các kiểm thử sau đó.

Kiểm thử thiết bị cố định hoặc dữ liệu
Trong hầu hết các trường hợp, nhiều bộ giá trị hoặc dữ liệu được sử dụng để kiểm tra các chức năng tương tự của một tính năng đặc biệt. Tất cả các giá trị kiểm thử và các thành phần môi trường thay đổi được thu thập trong các tập tin riêng biệt và được lưu trữ như dữ liệu kiểm thử. Nó cũng rất hữu ích để cung cấp dữ liệu này cho khách hàng cũng như cho một sản phẩm hoặc một dự án.

Kiểm thử an toàn
Phần mềm, các công cụ, các mẫu dữ liệu đầu vào và đầu ra, và các cấu hình đều được gọi chung là một kiểm thử an toàn.

Những chứng nhận
Một số chương trình chứng nhận hiện hành hỗ trợ các Tester và các chuyên gia bảo đảm chất lượng phần mềm duy trì được khát vọng nghề nghiệp của mình. Những đòi hỏi của nghề nghiệp về khả năng và kiến thức khiến một số người không thực sự sẵn sàng. Và nếu không đủ năng lực và kiến thức mà vẫn làm thì chắc chắn sẽ ảnh hưởng đến chất lượng và tính chuyên nghiệp của phần mềm.

Các loại giấy chứng nhận kiểm thử phần mềm
 Dựa vào thi cử: Bạn cần phải vượt qua các kỳ thi chính thức hoặc cũng có thể tự học (ví dụ như cho ISTQB – Hội đồng đánh giá trình độ chuyên môn kiểm thử phần mềm quốc tế hay QAI – Viện bảo đảm chất lượng).
 Dựa vào giáo dục: Thông qua các bài giảng hướng dẫn trong các khóa học giúp bạn được chứng nhận (ví dụ: Viện nghiên cứu quốc tế về kiểm thử phần mềm).

Các giấy chứng nhận kiểm thử
 Hiệp hội chứng nhận kiểm thử phần mềm (CAST) được cung cấp bởi Viện bảo đảm chất lượng.
 CATe được cung cấp bởi Viện quốc tế về kiểm thử phần mềm.
 Chứng nhận quản lý trong kiểm thử phần mềm (CMST) được cung cấp bởi các Viện bảo đảm chất lượng.
 Chứng nhận quản lý kiểm thử (CTM) được cung cấp bởi Viện quốc tế về kiểm thử phần mềm.
 Chứng nhận phần mềm Tester (CSTE) được cung cấp bởi Viện Đảm bảo chất lượng.
 Chứng nhận thử nghiệm phần mềm chuyên nghiệp (CSTP) được cung cấp bởi Viện quốc tế về kiểm thử phần mềm.
 CSTP (TM) (phiên bản Australia) được cung cấp bởi KJ Ross & Associates.
 ISEB được cung cấp bởi các Hội đồng hệ thống thông tin thi cử.
 ISTQB Certified Tester, Quỹ Cấp (CTFL) được cung cấp bởi các phần mềm kiểm tra Hội đồng Văn bằng quốc tế.
 ISTQB Certified Tester, Cao cấp (CTAL) được cung cấp bởi các phần mềm kiểm tra Hội đồng Văn bằng quốc tế
 Quỹ TMPF TMap Next theo được cung cấp bởi Viện Kiểm tra Khoa học Thông tin.
 TMPA TMap Next Advanced được cung cấp bởi Viện Kiểm tra Khoa học Thông tin.

Chứng nhận đảm bảo chất lượng
 CMSQ được cung cấp bởi Viện Bảo đảm Chất lượng (QAI).
 CSQA được cung cấp bởi Viện Bảo đảm Chất lượng (QAI).
 CSQE được cung cấp bởi Hiệp hội chất lượng Hoa Kỳ (ASQ).
 CQIA được cung cấp bởi Hiệp hội chất lượng Hoa Kỳ (ASQ).

Sự tranh luận
Một trong số những tranh luận về kiểm thử phần mềm chủ yếu bao gồm:

Kiểm thử phần mềm chịu trách nhiệm tạo nên những gì?
Thành viên của trường kiểm thử "bối cảnh theo định hướng" tin rằng không có "các bài thực hành tốt nhất" mà là một tập hợp các kỹ năng cho phép các thử nghiệm để chọn hoặc phát minh ra thực hành kiểm thử phù hợp với từng hoàn cảnh đặc biệt.

AGILE so với Truyền thống
Các Tester nên học cách làm việc trong điều kiện không chắc chắn và thay đổi liên tục hoặc họ nên nhắm vào quá trình "trưởng thành"? Phong trào kiểm thử AGILE đã được phổ biến ngày càng tăng kể từ năm 2006 chủ yếu là trong giới thương mại, trong khi việc cung cấp phần mềm sử dụng phương pháp này cho chính phủ và quân sự mà còn là mô hình thử nghiệm, và lựa chọn cuối cùng trong kiểm thử vẫn theo truyền thống (ví dụ như trong mô hình thác nước).

Thăm dò kiểm thử so với kịch bản
Các bài test phải được thiết kế đồng thời khi chúng được thực hiện hoặc họ cần được thiết kế trước?

Hướng dẫn kiểm thử so với tự động
Một số tác giả tin rằng kiểm thử tự động hóa là quá đắt so với giá trị của nó mà nó nên được sử dụng một cách tiết kiệm hơn. Thêm nữa, các quốc gia phát triển kiểm thử điều khiển các nhà phát triển phải viết đơn vị kiểm thử như xUnit, trước khi mã hóa các chức năng.. Các kiểm thử sau đó có thể được coi như một cách để nắm bắt và thực hiện các yêu cầu.

Thiết kế phần mềm so với thực hiện phần mềm
Kiểm thử nên được thực hiện chỉ ở cuối hoặc trong suốt quá trình?

Ai quan sát?
Ý tưởng là bất kỳ hình thức quan sát cũng là một sự kiểm thử tương tác hành động cũng có thể nhìn thấy được ảnh hưởng đó đang được kiểm thử.

Quy trình liên quan

Kiểm thử phần mềm được sử dụng kết hợp với xác minh và xác nhận
 Xác minh: Chúng ta đã xây dựng quyền của phần mềm? (nghĩa là, nó thực hiện các yêu cầu).
 Xác nhận: Chúng tôi đã xây dựng các phần mềm? (nghĩa là, không đáp ứng các yêu cầu của khách hàng).

Các điều khoản xác minh và xác nhận thường được sử dụng thay thế cho nhau trong ngành công nghiệp, mà còn là phổ biến để xem hai thuật ngữ này không đúng quy định.

Theo chuẩn IEEE Thuật ngữ Công nghệ Phần Mềm:

Xác minh là quá trình đánh giá một hệ thống hay thành phần để xác định xem các sản phẩm của một giai đoạn phát triển nhất định đáp ứng các điều kiện áp đặt tại lúc bắt đầu của giai đoạn đó.
Xác nhận là quá trình đánh giá một hệ thống hay cấu phần trong hay cuối của quá trình phát triển để xác định xem nó đáp ứng yêu cầu quy định.

Theo tiêu chuẩn ISO 9000:
Xác minh là khẳng định bằng cách kiểm tra và thông qua cung cấp các bằng chứng khách quan rằng các yêu cầu cụ thể đã được thực hiện.
Xác nhận là khẳng định bằng cách kiểm tra và thông qua cung cấp các bằng chứng khách quan rằng các yêu cầu cho một mục đích sử dụng cụ thể hoặc ứng dụng đã được hoàn thành.

Đảm bảo chất lượng phần mềm (SQA)
Kiểm thử phần mềm là một phần trong tiến trình bảo đảm chất lượng phần mềm (SQA). Trong SQA, phần mềm chuyên xử lý và kiểm toán viên được quan tâm đến quá trình phát triển phần mềm hơn là chỉ các hiện vật như tài liệu, mã số và hệ thống. Họ kiểm tra và thay đổi phần mềm quy trình kỹ thuật riêng của mình để giảm số lượng các lỗi mà kết thúc trong phần mềm được gửi: cái gọi là "tỷ lệ khiếm khuyết". Tạo nên cái mà một "tỷ lệ lỗi chấp nhận được" phụ thuộc vào bản chất của phần mềm, một chuyến bay mô phỏng trò chơi video sẽ có khả năng chịu lỗi cao hơn nhiều so với phần mềm cho máy bay thực tế. Mặc dù có những liên kết chặt chẽ với SQA, các phòng kiểm thử thường tồn tại một cách độc lập, và có thể không có chức năng SQA trong một số công ty.

Kiểm thử phần mềm là một nhiệm vụ có ý định để phát hiện lỗi trong phần mềm bằng cách đối chiếu kết quả kỳ vọng từ một chương trình máy tính với kết quả thực tế của nó cho một tập hợp các yếu tố đầu vào. Ngược lại, bảo đảm chất lượng là việc thực hiện các chính sách và thủ tục nhằm ngăn ngừa khiếm khuyết xảy ra ở nơi đầu tiên.

Xem thêm
 Hiệp Hội Kiểm Định Kiểm Tra Phần Mềm Quốc tế hello

Tham khảo

Liên kết ngoài
 "Exploratory Testing," Cem Kaner, Florida Institute of Technology, Quality Assurance Institute Worldwide Annual Software Testing Conference, Orlando, FL, tháng 11 năm 2006

Phần mềm
Kiểm thử phần mềm


title: Schoenorchis

text:
Schoenorchis là một chi thực vật có hoa trong họ, Orchidaceae.

Xem thêm
Danh sách các chi Phong lan

Hình ảnh

Tham khảo

Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (1999). Genera Orchidacearum 1. Oxford Univ. Press.
Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (2001). Genera Orchidacearum 2. Oxford Univ. Press.
Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (2003). Genera Orchidacearum 3. Oxford Univ. Press
Berg Pana, H. 2005. Handbuch der Orchideen-Namen. Dictionary of Orchid Names. Dizionario dei nomi delle orchidee. Ulmer, Stuttgart

Danh sách các chi phong lan
Schoenorchis
Vandeae


title: Geniostoma confertiflorum

text:
Geniostoma confertiflorum là một loài thực vật thuộc họ Loganiaceae đặc hữu của Fiji.

Tham khảo

 World Conservation Monitoring Centre 1998. Geniostoma confertiflorum. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Fiji
Geniostoma


title: Botswana

text:
Botswana, tên chính thức Cộng hoà Botswana (phiên âm Tiếng Việt: Bốt-xoa-na; tiếng Tswana: Lefatshe la Botswana), là một quốc gia nằm kín trong lục địa tại Nam Phi. Trước kia nó là quốc gia bảo hộ Bechuanaland bởi Vương quốc Anh, Botswana đã đổi tên mới và trở thành một quốc gia độc lập bên trong Khối thịnh vượng chung Anh Quốc vào ngày 30 tháng 9 năm 1966. Nước này có chung biên giới với Nam Phi ở phía nam và đông nam, Namibia ở phía tây, Zambia ở phía bắc, và Zimbabwe phía đông bắc. Về kinh tế, nước này có quan hệ chặt chẽ với Nam Phi, chủ yếu dựa vào khai mỏ (đặc biệt là kim cương), chăn nuôi gia súc, và du lịch. Đất nước được đặt tên theo nhóm sắc tộc lớn nhất, người Tswana.

Lịch sử

Từ thế kỷ XIII, nhiều bộ lạc du mục từ miền Bắc châu Phi, trong đó có người Suana, đã đến sinh sống ở vùng đất ngày nay thuộc Botswana. Cuối thế kỷ XIX, sự thù địch xảy ra giữa người Shona sống tại Botswana và các bộ lạc Ndebele di cư tới lãnh thổ này từ Sa mạc Kalahari. Căng thẳng cũng tăng lên với người định cư Boer từ Transvaal. Sau những lời kêu gọi trợ giúp của các lãnh đạo Batswana Khama III, Bathoen và Sebele, Ngày 31 tháng 3 năm 1885 chính phủ Anh đặt "Bechuanaland" dưới quyền bảo hộ của nước này. Lãnh thổ phía bắc tiếp tục nằm dưới quyền cai trị trực tiếp với tư cách là Quốc gia bảo hộ Bechuanaland và trở thành Botswana hiện nay, trong khi lãnh thổ phía nam trở thành một phần của Thuộc địa Cape và hiện là một phần của tỉnh phía tây bắc Nam Phi, với đa số người nói tiếng Setswana hiện sống tại Nam Phi.

Khi Liên minh Nam Phi được thành lập năm 1910, những thuộc địa chính của Anh Quốc trong vùng: Quốc gia bảo hộ Bechuanaland, Basutoland (hiện là Lesotho), và Eswatini ("Các Lãnh thổ Cao Ủy") không thuộc vào đó, mà được dự định để sáp nhập với nhau sau này. Tuy nhiên, việc sáp nhập sẽ do nhân dân tại vùng đó quyết định, và dù các chính phủ sau này của Nam Phi không ngừng tìm cách đòi Anh Quốc chuyển giao chúng, Anh vẫn giữ các lãnh thổ này và cuối cùng việc chuyển giao đã không xảy ra. Cuộc bầu cử chính phủ Quốc gia năm 1948, dẫn tới việc thiết lập chế độ apartheid, và Nam Phi rút khỏi Khối thịnh vượng chung năm 1961, chấm dứt bất kỳ tham vọng sáp nhập vùng đất này vào Nam Phi.

Việc Anh Quốc mở rộng quyền lực trung ương và khuynh hướng chính phủ bộ lạc dẫn tới việc thành lập hai hội đồng tư vấn đại diện Người Phi và Người Âu vào năm 1920. Các tuyên bố năm 1934 quy định quyền của bộ lạc. Một hội đồng tư vấn Âu-Phi được thành lập năm 1951, và hiến pháp năm 1961 thành lập một hội đồng tư vấn lập pháp.

Tháng 6, 1964, Anh Quốc chấp nhận những đề xuất về một chính phủ dân chủ tự quản tại Botswana. Vị trí trụ sở chính phủ được chuyển từ Mafikeng ở Nam Phi tới Gaborone năm 1965. Hiến pháp năm 1965 dẫn tới những cuộc tổng tuyển cử đầu tiên và nền độc lập ngày 30 tháng 9 năm 1966. Seretse Khama, một lãnh đạo của phong trào độc lập và là người thích hợp nhất cho vị trí lãnh đạo Ngwato, được bầu làm tổng thống đầu tiên, ông tái cử thêm hai lần nữa và chết khi đang tại chức năm 1980. Quyền lực tổng thống được chuyển sang phó tổng thống, Ketumile Masire, ông chính thức trúng cử năm 1984 và tái nhiệm năm 1989 và 1994. Masire nghỉ hưu năm 1998. Chức vụ tổng thống lại được giao cho phó tổng thống, Festus Mogae, ông này chính thức trúng cử năm 1999 và tái trúng cử năm 2004.

Địa lý và môi trường

Chủ yếu là cao nguyên bằng phẳng hơi lồi lõm; Sa mạc Kalahari nằm ở phía tây nam

Diện tích 600.370 km² (231.788 dặm²), Botswana là nước lớn thứ 45 trên thế giới (sau Ukraina). Kích thước nước này tương đương với Madagascar, và hơi nhỏ hơn bang Texas của Hoa Kỳ.

Diện tích Botswana chủ yếu bao phủ bởi Sa mạc Kalahari, tới 70% diện tích đất nước. Đồng bằng Okavango, đồng bằng trong đất liền lớn nhất thế giới, nằm ở phía tây bắc. Lòng chảo Makgadikgadi, một lòng chảo muối lớn nằm ở phía bắc.

Botswana có nhiều vùng thiên nhiên hoang dã đa dạng, gồm đồng bằng Okavango, sa mạc Kalahari, các đồng cỏ và savanna, các savana và đồng cỏ là nơi sinh sống của linh dương đầu bò xanh và nhiều loài linh dương cũng như các loại động vật có vú khác.

Chính trị

Chính trị Botswana dựa trên mô hình cộng hoà đại diện dân chủ tổng thống, theo đó Tổng thống Botswana vừa là nguyên thủ quốc gia vừa là lãnh đạo chính phủ, và trên một hệ thống đa đảng đa nguyên. Quyền hành pháp do chính phủ đảm nhận. Quyền lập pháp do chính phủ và Nghị viện Botswana đảm nhận. Từ khi giành lại độc lập, hệ thống đảng phái do Đảng Dân chủ Botswana thống trị. Nhánh tư pháp độc lập với lập pháp và hành pháp.

Khu vực hành chính

Botswana được chia thành 9 quận:

Các quận lại được chia thành 28 khu dưới cấp quận.

 Các khu vực đông dân cư nhất (theo thứ tự giảm dần)
Các thành phố
 Gaborone
 Francistown

Thị trấn và Làng mạc

Quân đội

Ở thời độc lập Botswana không có các lực lượng quân đội. Chỉ sau khi bị quân đội Rhodesia tấn công, Botswana mới thành lập Lực lượng Phòng vệ Botswana (BDF) để tự vệ năm 1977. Tổng thống là tổng tư lệnh và một ủy ban quốc phòng được tổng thống chỉ định. BDF hiện gồm khoảng 12.000 thành viên.

BDF là một lực lượng vũ trang tốt và có kỷ luật. Sau những thay đổi chính trị tích cực tại Nam Phi và trong vùng, các nhiệm vụ của BDF ngày càng chú trọng vào các hoạt động chống săn trộm, ngăn ngừa thảm hoạ, và giữ gìn hòa bình quốc tế. Hoa Kỳ là nước cung cấp viện trợ duy nhất và lớn nhất cho sự phát triển của BDF, và một phần lớn sĩ quan trong lực lượng này đã được huấn luyện quân sự từ Hoa Kỳ. BDF là một tổ chức phi chính trị và chuyên nghiệp.

Quan hệ nước ngoài

Botswana đặt ưu tiên hàng đầu cho việc hội nhập kinh tế và chính trị vào Nam Phi. Nước này tìm cách biến Cộng đồng Phát triển Nam châu Phi (SADC) thành một tổ chức hữu hiệu để phát triển kinh tế và tăng cường các nỗ lực nhằm đưa vùng này ngày càng có khả năng tự quyết cao hơn trong đối ngoại, giải quyết xung đột, và quản lý tốt. Sau khi chấm dứt thời kỳ apartheid Nam Phi cũng đang tích cực tham gia vào những nỗ lực trên. Botswana có chung quan điểm với châu Phi về hầu hết các vấn đề quốc tế và hiện họ là thành viên của các tổ chức quốc tế như Liên hiệp quốc, Khối thịnh vượng chung và Liên minh châu Phi (AU). Botswana cũng là thành viên của Tòa án Tội phạm Quốc tế với một Thỏa thuận Miễn trừ Song phương bảo vệ cho quân đội Hoa Kỳ (như được quy định trong Điều 98).

Kinh tế

Từ khi độc lập, Botswana có mức tăng trưởng thu nhập trên đầu người cao nhất thế giới  Tăng trưởng kinh tế trung bình ở mức 9% trong giai đoạn 1966 tới 1999. Chính phủ luôn duy trì một chính sách thuế lành mạnh, dù có thâm hụt ngân sách trong giai đoạn 2002 và 2003, và mức độ nợ nước ngoài không đáng kể. Nước này có tỷ lệ tín dụng tốt nhất Châu Phi và có kho dữ trữ ngoại tệ (hơn $5.1 tỷ năm 2003/2004) tương đương mức nhập khẩu trong hai năm rưỡi. Kỷ lục đáng chú ý của kinh tế Botswana được xây dựng trên nền tảng sử dụng thông minh nguồn thu và số tiền có được từ khai thác kim cương cung cấp cho phát triển kinh tế thông qua các chính sách thuế đáng tin cậy và chính sách đối ngoại cẩn trọng. Debswana, công ty mỏ kim cương duy nhất hoạt động tại Botswana, thuộc 50% sở hữu nhà nước và cung cấp một nửa nguồn thu cho chính phủ.

Tuy nhiên, chi tiêu phát triển kinh tế đã bị cắt giảm 10% giai đoạn 2002-2003 hậu quả của sự tái phát thâm hụt ngân sách và tăng chi tiêu cho các dịch vụ chăm sóc sức khoẻ. Botswana bị ảnh hưởng rất nặng bởi đại dịch AIDS; tuổi thọ bình quân chỉ xấp xỉ 40, chỉ hơn Zimbabwe và Eswatini. Gần một phần ba người dân Batswana có HIV, khiến Botswana trở thành nước có tỷ lệ người có HIV đứng hàng thứ hai thế giới, chỉ sau Eswatini.  Chính phủ nhận biết rằng HIV/AIDS sẽ ảnh hưởng tới nền kinh tế và đang tìm cách ngăn chặn đại dịch, gồm cung cấp thuốc miễn phí và một chương trình ngăn chặn bệnh truyền từ mẹ sang con trên khắp đất nước.

Một số khoản thâm hụt ngân sách của Botswana có nguyên nhân từ chi phí quân sự cao (khoảng 4% GDP năm 2004, theo CIA World Factbook), mà những lời chỉ trích cho rằng không cần thiết trong hoàn cảnh ít có khả năng xảy ra xung đột quốc tế (dù chính phủ Botswana cũng sử dụng đội quân này cho các chiến dịch đa bên và những hỗ trợ).

Phát triển lĩnh vực tư nhân và đầu tư nước ngoài
Botswana đang tìm cách đa dạng hóa nền kinh tế, không còn phụ thuộc nhiều vào khai thác mỏ, vốn chiếm tới một phần ba GDP, và đã giảm từ mức một nửa GDP trong thập kỷ 1990. Đầu tư và quản lý nước ngoài đang được khuyến khích tại Botswana. Botswana đã hủy bỏ việc kiểm soát trao đổi ngoại tệ năm 1999, và có mức thuế tổng thể thấp (15%), không cấm người nước ngoài sở hữu các công ty, và giữ được mức lạm phát trung bình (7.6% tháng 11 năm 2004). Chính phủ Botswana hiện dự kiến đưa ra các chính sách mới nhằm thúc đẩy khả năng cạnh tranh, gồm cả một Chiến lược Quản lý Đầu tư Nước ngoài mới, Chính sách Cạnh tranh, Kế hoạch Tư nhân hoá, và Chiến lược Phát triển Xuất khẩu Quốc gia.

Với những thành tựu quản lý kinh tế tốt đã được chứng minh, Botswana được Tổ chức Minh bạch Thế giới xếp hạng là nước có tỷ lệ tham nhũng thấp nhất Châu Phi năm 2004, đứng trước cả nhiều nước Châu Âu và Châu Á. Diễn đàn Kinh tế Thế giới coi Botswana là một trong hai quốc gia mức độ tính cạnh tranh kinh tế cao nhất châu Phi. Năm 2004 Botswana từng một lần nữa được Moody's và Standard & Poor's xếp hạng "A" theo tỷ lệ tín dụng. Thứ hạng này đồng nghĩa Botswana có mức rủi ro tín dụng thấp nhất châu Phi và hơn cả nhiều nước tại Trung Âu, Đông Á và Mỹ La tinh.

Đầu tư của Mỹ tại Botswana còn ở mức độ khá thấp, nhưng vẫn đang tiếp tục tăng. Các công ty lớn của Mỹ, như H.J. Heinz và AON Corporation, hiện đang có mặt thông qua các dự án đầu tư trực tiếp, trong khi các công ty khác như Kentucky Fried Chicken và Remax, hiện diện thông qua các chi nhánh. Tỷ lệ quyền tín dụng theo Moody's và Standard & Poor's đã cho thấy rõ ràng rằng, dù vẫn còn những thách thức như thị trường nhỏ, không có cảng biển, thủ tục hành chính còn rườm ra, Botswana vẫn là một trong những địa điểm đầu tư tốt nhất trong số các nước đang phát triển. Botswana có một Hội đồng Kinh doanh Hoa Kỳ gồm 90 thành viên chấp nhận tư cách thành viên từ những chi nhánh công ty Hoa Kỳ.

Vì yếu tố lịch sử và địa lý, Botswana có mối quan hệ bền chặt và tư lâu đời về kinh tế với Nam Phi. Liên minh Thuế quan Nam Phi (SACU), gồm Botswana, Lesotho, Eswatini, và Nam Phi, được thành lập từ năm 1910, và là liên minh thuế quan lâu đời nhất thế giới. Namibia tham gia liên minh năm 1990. Theo thỏa thuận liên minh, Nam Phi đã thu các khoản thuế quan, mua bán và thực hiện nghĩa vụ thuế cho tất cả năm thành viên, và chia theo tỷ lệ nhập khẩu của mỗi thành viên. Công thức chia chính xác và việc đưa ra quyết định về thuế quan — thuộc quyền riêng của Chính phủ Nam Phi — ngày càng gây nhiều tranh cãi, và các thành viên đang tái đàm phán lại thỏa thuận năm 2001. Cơ cấu mới đã được chính thức phê chuẩn và một Ban thư ký SACU đã được thành lập tại Windhoek, Namibia. Sau khi Nam Phi gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), Botswana cũng tham gia vào tổ chức này; vì thế nhiều loại thuế của SACU đã sụt giảm, khiến các sản phẩm từ biên ngoài có tính cạnh tranh cao hơn trong Botswana. Hiện các nước thành viên SACU và Hoa Kỳ đang đàm phán một hiệp định thương mại tự do. Botswana cũng đang đàm phán một hiệp định thương mại tự do với Mercosur và một Thỏa thuận Đối tác Kinh tế với Liên minh châu Âu như một phần của SADC.

Tiền tệ của Botswana, đồng Pula, hoàn toàn chuyển đổi được và được định giá theo một rổ tiền tệ, đặc biệt theo đồng Rand của Nam Phi. Lợi tức và đầu tư trực tiếp có thể được đưa ra bên ngoài không bị hạn chế tại Botswana. Chính phủ Botswana đã giải phóng mọi biện pháp quản lý trao đổi ngoại tệ năm 1999. Ngân hàng Trung ương đã phá giá đồng Pula 7.5% vào tháng 2 năm 2004 trong nỗ lực nhằm giữ khả năng cạnh tranh chống lại sự tăng giá của đồng Pula. Tháng 5 năm 2005, một lần nữa đồng Pula lại bị phá giá 12% và chính sách "hạn chế thay đổi tỷ giá" đã được thông qua.

Đa số (70%) lượng điện của Botswana được nhập khẩu từ công ty Eskom của Nam Phi. 80% sản xuất trong nước tập trung ở một nhà máy, Morupule Power Station gần Palapye.

Gaborone là nơi đóng trụ sở của Cộng đồng Phát triển Nam châu Phi (SADC), hậu duệ của Hội nghị Phối hợp Phát triển Nam châu Phi (SADCC-được khởi động năm 1980), tập trung vào việc tự do hóa phát triển kinh tế vùng không phụ thuộc vào nước Nam Phi đang còn dưới chế độ apartheid. SADC thu nhận Nam Phi với tư cách một thành viên dân chủ mới từ năm 1994 và đã có nhiều biện pháp khuyến khích tăng trưởng, phát triển và hội nhập kinh tế sâu rộng hơn nữa của Nam Phi. Nghị định thư Thương mại của SADC được đưa ra ngày 1 tháng 9 năm 2000, kêu gọi bãi bỏ mọi hàng rào thuế quan và phi thuế quan cho thương mại vào năm 2008 giữa 11 nước thành viên đã ký kết. Nếu thành công, nó sẽ tạo cho các công ty Botswana quyền tự do tiếp cận các thị trường rộng lớn trong vùng. Thất bại của SADC trong việc cô lập chính phủ Mugabe tại Zimbabwe đã gây phương hại tới một số cơ hội hợp tác giữa tổ chức này và Hoa Kỳ.

Botswana hiện đang trong quá trình vạch ra một Chương trình Hành động nhằm hạn chế tình trạng lao động trẻ em, được cho là sẽ được thông qua năm 2006-2007.

Tình hình kinh tế năm 2010
Mặc dù chịu ảnh hưởng của cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới trong năm 2009 (tăng trưởng âm 5,2%) nhưng nhờ có sự ổn định tương đối về chính trị, quản lý tài chính – ngân sách chặt chẽ, hiệu quả và có nguồn tài nguyên khoáng sản giàu có, kinh tế Botswana đã thoát ra khỏi suy thoái và có mức tăng trưởng đạt 3,1% trong năm 2010.

Về ngoại thương, trong năm 2010, Botswana xuất khẩu một lượng hoá trị giá 4,4 tỷ USD trong đó chủ yếu là các mặt hàng khoáng sản như kim cương, đồng, niken. Dệt may chỉ chiếm một tỉ lệ rất nhỏ trong kim ngạch xuất khẩu của nước này.

Kim ngạch nhập khẩu hàng hoá năm 2010 đạt mức 4,5 tỷ USD với hàng hoá nhập khẩu chủ yếu là thực phẩm, máy móc, xăng dầu…

Du lịch
 Du lịch đóng một vai trò quan trọng tại Botswana. Một số vườn quốc gia và các khu bảo tồn, với sự phong phú các loài động thực vật hoang dã, đang là nơi thu hút nhiều du khách.

Botswana là khung cảnh cho loạt truyện trinh thám được nhiều người ưa thích của Alexander McCall Smith, The No. 1 Ladies' Detective Agency, và cũng là nơi quay bộ phim năm 1980 The Gods Must Be Crazy.

Văn hoá

Nghệ thuật
Ở vùng phía bắc Botswana, phụ nữ trong các làng Etsha và Gumare nổi tiếng về nghề thủ công làm thúng từ Cọ Mokola và các loại thuốc nhuộm địa phương. Những chiếc thúng này nói chung được đan theo ba kiểu: lớn, thúng có nắp để đựng, thúng lớn không nắp để đội các vật trên đầu hay chứa thóc đã quạt sạch, và các thúng dẹt để đựng các loại gạo đã giã. Tính nghệ thuật của những chiếc thúng này được nâng cao nhờ việc sử dụng màu sắc và kiểu thiết kế, hiện tại chúng ngày càng được sản xuất chủ yếu cho mục đích thương mại.

Các cộng đồng thủ công nổi tiếng khác gồm Gốm Thamaga và Dệt Oodi, cả hai đều ở vùng đông nam Botswana.

Những bức họa cổ nhất tại cả Botswana và Nam Phi đều thể hiện cảnh săn bắn, gồm cả những hình người và thú vật, chúng được người Khoisan (!Kung San/Bushmen) sáng tác từ 20.000 năm trước tại sa mạc Kalahari.

Văn học
Bessie Head thường được coi là nhà văn nổi tiếng Botswana. Bà đã chạy trốn chế độ apartheid tại Nam Phi sang sống và sáng tác tại Botswana. Bà đã sống ở đây từ năm 1964 (khi nó vẫn là Quốc gia Bảo hộ Bechuanaland) cho tới khi mất khi 49 tuổi năm 1986. Bà đã sống tại Serowe, và những cuốn sách nổi tiếng nhất của bà, When Rain Clouds Gather, Maru, và A Question of Power đều được sáng tác ở đây.

Botswana là khung cảnh của nhiều tiểu thuyết trinh thám nổi tiếng của Alexander McCall Smith. Vai chính trong những tiểu thuyết đó, Precious Ramotswe, sống tại Gaborone. Cuốn đầu tiên, The No. 1 Ladies' Detective Agency xuất hiện năm 1998 tại UK (và 2001 tại US). Những cuốn sách vui vẻ được đón nhận nồng nhiệt vì sự quan tâm tới con người và các màu sắc địa phương.

Norman Rush, là một đạo diễn tại Peace Corps ở Botswana từ năm 1978 đến 1983, thường lấy khung cảnh đất nước làm nền cho những cuốn sách của ông, nói chung thường tập trung vào các cộng đồng xa xứ.

Unity Dow (sinh năm 1959) là một thẩm phán, nhà văn, nhà hoạt động nhân quyền Botswana. Bà xuất thân từ vùng nông thôn và thường coi trọng các giá trị truyền thống châu Phi. Mẹ bà không thể đọc tiếng Anh, và thường mọi quyết định đều do người đàn ông trong nhà đưa ra. Bà đã học để trở thành một luật sư và đa số thời gian học tập đều diễn ra ở phương tây.

Khi còn là luật sư bà đã được ca ngợi vì những lập trường về nữ quyền của mình. Bà đã đứng nguyên đơn trong một vụ kiện cho phép con cái các phụ nữ quốc tịch bên ngoài được coi là người Batswana. Truyền thống và luật pháp về vấn đề quốc tịch này thường chỉ xét tới quốc tịch người cha. Bà sau này trở thành người phụ nữ đầu tiên làm Thẩm phán Tòa án Botswana.

Bà đã sáng tác ba cuốn sách. Chúng thường đề cập tới sự lo ngại về các vấn đề liên quan tới sự đấu tranh giữa các giá trị truyền thống và Phương Tây. Chúng cũng thể hiện sự quan tâm của bà tới vấn đề giới và sự nghèo đói của đất nước.

Ngày lễ

Tôn giáo

Ước tính có khoảng 70% công dân của nước này tự nhận mình là Kitô hữu. Anh giáo, Methodist chiếm đa số trong các Kitô hữu. Ngoài ra còn có Giáo hội Luther, người Công giáo La Mã, Giáo hội Cơ Đốc Phục Lâm, Báp-tít, Mennonites, Mặc Môn, Nhân chứng Jehovah, và giáo phái Kitô giáo khác.

Theo điều tra dân số năm 2001, cả nước có khoảng 5.000 người Hồi giáo, chủ yếu là gốc Nam Á, 3.000 người theo đạo Hindu và 700 người đạo Bahá'í. Khoảng 20% người dân không tôn giáo.

Giáo dục

Botswana đã có những bước tiến bộ vượt bậc trong giáo dục kể từ khi giành lại độc lập năm 1966. Thời ấy có rất ít người trong nước có học thức và chỉ một số phần trăm nhỏ dân cư được đến trường.

Với việc phát hiện ra kim cương và khoản thu do nó mang lại, hệ thống giáo dục đã được chú trọng phát triển lớn. Tất cả học trò đều được đảm bảo mười năm giáo dục căn bản, để được cấp Chứng nhận giáo dục dưới đại học. Gần một nửa số người trong độ tuổi đi học theo học tiếp hai năm dự bị để được cấp Chứng nhận Giáo dục Tổng quát Botswana (BGCSE). Sau khi rời trường, học sinh có thể theo một trong số sáu trường cao đẳng kỹ thuật trong nước, hay trải qua các khóa học nghề. Các sinh viên giỏi nhất vào Đại học Botswana tại Gaborone, một trường hiện đại với số lượng sinh viên lên tới hơn mười nghìn người.

Số lượng không phải lúc nào cũng tương xứng với chất lượng. Các trường tiểu học đặc biệt thiếu thốn cơ sở vật chất và các giáo viên được trả lương thấp hơn đồng nghiệp cấp dự bị. Chính phủ Botswana hy vọng bằng cách đầu tư một khoản tiền lớn vào giáo dục, nền kinh tế đất nước sẽ ít phụ thuộc hơn vào nguồn thu từ kim cương, cũng như vào số lượng lao động lành nghề từ bên ngoài.

Tháng 1 năm 2006, Botswana đã thông báo việc tái thu phí giáo dục sau hai thập kỷ bao cấp dù chính phủ vẫn cấp học bổng toàn phần và chi phí ăn ở cho mọi sinh viên đại học trong nước, cũng như tại trường Đại học Botswana hay nếu công dân muốn theo học những khoa chưa có trong nước, như y tế, họ sẽ được cấp học bổng để theo học ở nước ngoài.

Ghi chú và Tham khảo

 Denbow, James and Thebe, Phenyo C., Culture and Customs of Botswana

Xem thêm
 Danh sách các chủ đề liên quan tới Botswana
 Viễn thông Botswana
 Nhân khẩu Botswana
 Vận tải Botswana
 Âm nhạc Botswana

Liên kết ngoài

 Tổng quan
 BBC News - Country Profile: Botswana

 Hướng dẫn
 Open Directory Project - Botswana  directory category
 Stanford University - Africa South of the Sahara: Botswana directory category
 The Index on Africa - Botswana  directory category
  Botswana Map
 http://www.sas.upenn.edu/African_Studies/Country_Specific/Botswana.html University of Pennsylvania - African Studies Center: Botswana] directory category
 Yahoo! - Botswana  directory category
 Encyclopedia of the Nations: Botswana

Quốc gia và vùng lãnh thổ nói tiếng Anh
Quốc gia châu Phi
Địa lý Botswana
Quốc gia nội lục
Quốc gia thành viên Khối Thịnh vượng chung Anh
Quốc gia thành viên của Liên Hợp Quốc
Cộng hòa Thịnh vượng chung
Khởi đầu năm 1966 ở Botswana
Quốc gia Nam Phi
Quốc gia thành viên Liên minh châu Phi


title: Pertica Bassa

text:
Pertica Bassa là một đô thị thuộc tỉnh Brescia trong vùng Lombardia ở Ý. Đô thị này có diện tích 30 km², dân số 711 người.
Đô thị này giáp với các đô thị sau: Collio (Brescia), Lavenone, Marmentino, Pertica Alta, Vestone.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Brescia
Thành phố và thị trấn ở Lombardia


title: Hypsiboas hypselops

text:
Hypsiboas hypselops là một loài ếch thuộc họ Nhái bén.
Đây là loài đặc hữu của Peru.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là sông ngòi, đầm nước ngọt, và đầm nước ngọt có nước theo mùa.

Chú thích

Tham khảo
 Angulo, A., Jungfer, K.-H. & Monteza, J.I. 2004. Hypsiboas hypselops. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 7 năm 2007.

hypselops


title: Quercamps

text:
Quercamps là một xã trong tỉnh Pas-de-Calais, vùng Hauts-de-France, Pháp.

Địa lý
Quercamps có cự ly khoảng 10 miles (16 km) phía tây Saint-Omer, tại giao lộ của các tuyến đường D206 và D225.

Dân số

Địa điểm nổi bật
 Nhà thờ Notre-Dame, thế kỷ 19.

Xem thêm
Xã của tỉnh Pas-de-Calais

Tham khảo
INSEE
IGN

Liên kết ngoài
 Quercamps on the Quid website

Xã của Pas-de-Calais


title: Đảo Ushakov

text:
Đảo Ushakov (, ostrov Ushakova) là một đảo cô lập nằm trong Bắc Băng Dương, trong khoảng nửa đường từ Zemlya Frantsa Iosifa tới Severnaya Zemlya, ở giới hạn phía bắc của biển Kara. Nó nằm tại tọa độ khoảng 80° 48' vĩ bắc và 79° 29' kinh đông.

Đảo này bị tàn phá bởi những trận bão băng và tuyết khốc liệt tại vùng Bắc cực. Nó nằm gần với ranh giới băng giá vĩnh cửu. Diện tích đảo này khoảng 328 km². Khoảng 45% bề mặt là các sông băng và điểm cao nhất (không tên) của nó cao 350 m. Đảo gần nhất là đảo Vize, khoảng 140 km về phía nam đảo này.

Nằm ở vị trí rất xa về phía bắc nên vùng biển bao quanh đảo Ushakov được che phủ bằng những tảng băng trôi trong mùa đông và nó cũng bị che phủ bởi các tảng băng nổi trong mùa hè ngắn ngủi.

Đảo Ushakov là nơi duy nhất tại Bắc bán cầu mà nhiệt độ bề mặt ở mực nước biển không bao giờ quá 10 °C.

Lịch sử

Đảo này là vùng đất cuối cùng của vùng lãnh thổ Bắc cực chưa được tìm thấy thuộc Liên Xô. Nó được phát hiện năm 1935 khi một ít khu vực chưa được thám hiểm còn lại tại miền bắc biển Kara được các hoạt động của tàu phá băng Sadko kiểm tra để nghiên cứu biển và băng. Đoàn thám hiểm do nhà hải dương học kiêm nhà thám hiểm vùng cực và nhà bản đồ học Georgy Alekseevich Ushakov dẫn đầu. Hòn đảo khó thấy này sau đó được đặt tên để vinh danh ông.

Cơ sở trú đông đầu tiên trên đảo Ushakov được lập ra giai đoạn 1954-1955 và trạm vùng cực được lập ra năm 1954.

Về mặt hành chính, đảo Ushakov thuộc vùng Krasnoyarsk, một đơn vị cấp tỉnh của Liên bang Nga.

Tham khảo

Summary of the Arctic Archipelagos and Islands. Viện Nghiên cứu vùng cực Scott, Đại học Cambridge.

Liên kết ngoài
 "Arctica" expeditions

Vùng Krasnoyarsk
Đảo của Nga
Đảo trong biển Kara
Thám hiểm Bắc cực


title: Mạnh Tử

text:
Mạnh Tử (chữ Hán: 孟子; bính âm: Mèng Zǐ) (372 TCN – 289 TCN) là triết gia Nho giáo Trung Quốc và là người tiếp nối Khổng Tử. Ông được xem là ông tổ thứ hai của Nho giáo và được hậu thế tôn làm "Á thánh Mạnh Tử" (chỉ đứng sau Khổng Tử).

Mạnh Tử, tên là Mạnh Kha, tự là Tử Dư, sinh vào đời vua Liệt Vương, nhà Chu, quê gốc ở đất Trâu, nay là thành phố Trâu Thành, tỉnh Sơn Đông, Trung Quốc. Ông mồ côi cha, chịu sự nuôi dạy nghiêm túc của mẹ là Chương thị (người đàn bà họ Chương). Chương thị sau này được biết tới với cái tên Mạnh mẫu (mẹ của Mạnh Tử). Mạnh mẫu đã ba lần chuyển nhà để Mạnh Tử được ở trong môi trường xã hội tốt nhất cho việc học tập, tu dưỡng. Thời niên thiếu, Mạnh Tử làm môn sinh của Tử Tư, tức là Khổng Cấp, cháu nội của Khổng Tử. Vì vậy, ông chịu ảnh hưởng sâu sắc từ các tư tưởng Khổng giáo.

Mạnh Tử là đại biểu xuất sắc của Nho giáo thời Chiến Quốc, thời kỳ nở rộ hàng trăm trường phái tư tưởng lớn như Pháp gia, Nho gia, Mặc gia. Trong hoàn cảnh lịch sử đó, Mạnh Tử phát triển thêm tư tưởng của Khổng Tử với chủ trương dân vi quý, xã tắc thứ chi, quân vi khinh, ông cũng là người đưa ra thuyết tính thiện của con người rằng con người sinh ra đã là thiện rồi nhân chi sơ tính bản thiện, đối lập với tư tưởng của Tuân Tử rằng nhân chi sơ tính bản ác. Ông cho rằng "kẻ lao tâm trị người còn người lao lực thì bị người trị". Ông đem học thuyết của mình đi truyền bá đến vua chúa các nước chư hầu như Tề Tuyên Vương (nước Tề), Đằng Văn Công (nước Đằng), Lương Huệ vương (nước Nguỵ) nhưng không được trọng dụng. Về cuối đời, ông dạy học và viết sách. Sách Mạnh Tử của ông là một trong những cuốn sách đặc biệt quan trọng của Nho giáo.

Tư tưởng
Mạnh Tử đề xuất tư tưởng người quân tử phải có "Hạo nhiên chính khí", cần "Lấy Đức thu phục người khác", "Người nhân
từ khắp thiên hạ không có kẻ thù nào".

Mạnh Tử cho rằng bản tính của con người lúc ban đầu là Thiện, Đức của một người là quà tặng của thiên thượng (Trời), và được liên thông với thiên thượng. Ông tin rằng bản chất của con người là tốt, và nếu một người thủ đức và nỗ lực tu thân, anh ta có thể trở thành người giống như các vị vua Nghiêu, vua Thuấn. Mạnh Tử chỉ ra rằng để trở thành một con người có lý niệm, người đó cần phải giữ được 4 tiêu chuẩn, "lòng trắc ẩn, thuộc về lòng nhân từ; sự hổ thẹn, thuộc về nghĩa khí; tâm khiêm nhường, thuộc về lễ nghi; tâm thị phi, thuộc về trí tuệ"
(trích từ "Cuốn đầu tay của Công Tôn Sửu" trong ‘các tác phẩm của Mạnh Tử’). Bốn đặc tính của con người này cùng các hành vi tương ứng của họ trở thành nền tảng tạo thành bốn đức tính của lòng nhân từ, nghĩa khí, lễ nghi, và trí tuệ.

Mạnh Tử cả đời vững tin vào chân lý, có trí tuệ dồi dào, giỏi trình bày và phân tích lý luận triết học. Ông kiên định khích lệ người ta làm điều thiện, lời nói nào cũng có tinh thần cổ vũ và dẫn dắt người ta.

Khái niệm chủ yếu
 "Nhân tâm nhất tân" (Lòng của người, một mới) - Mạnh Tử viết: Nhân, nhân tâm dã; nghĩa, nhân lộ dã (仁人心也、義人路也), nghĩa là 'Nhân' (yêu người), ấy là lòng của người; 'nghĩa' (lẽ phải chăng) ấy là đường để làm người.
 "Vương đạo lạc thổ" (Đường vua, đất vui) - Mạnh Tử viết: Dưỡng sinh táng tử vô hám, vương đạo chi thủy dã (養生喪死無憾、王道之始也), nghĩa là "Nuôi sự sống, mất sự chết, đừng tiếc, ấy là bắt đầu của Vương đạo".
 "Quân tử tam lạc" (Quân tử, ba vui) - Mạnh Tử viết trong sách "Tận Tâm - Thượng (盡心上)": Phụ mẫu câu tồn, huynh đệ vô cố, nhất lạc dã. Ngưỡng bất quý ư thiên, phủ bất tạc ư nhân, nhị lạc dã. Đắc thiên hạ anh tài nhi giáo dục chi, tam lạc dã (父母俱存、兄弟無故、一樂也。 仰不愧於天、俯不怍於人、二樂也。 得天下英才而教育之、三樂也), nghĩa là "Cha mẹ đều còn, anh em không bị gì, ấy là vui thứ nhất. Ngửa mặt lên trời mà không hổ, cúi đầu đối với người mà không thẹn, ấy là vui thứ nhì. Được và dạy anh tài trong thiên hạ, ấy là vui thứ ba".
 "Nhất thiên vạn thặng" (Một trời, muôn xe) - Thầy Mạnh khuyên: Thị thích vạn thặng chi quân, nhược thích hạt phu (視刺萬乘之君、若刺褐夫) nghĩa là "Giết một ông vua có vạn cỗ xe thì cũng không khác việc giết một kẻ thường dân (làm nhục mình)".

Mạnh tử tiên tổ

tam thập bát thế tổ   Bất Khuất
tam thập thất thế tổ   Cúc
tam thập lục thế tổ   Công Lưu
tam thập ngũ thế tổ   Khánh Tiết
tam thập tứ thế tổ   Hoàng Bộc
tam thập tam thế tổ   Sai Phất
tam thập nhị thế tổ   Hủy Du
tam thập nhất thế tổ   Công Phi
tam thập thế tổ   Cao Ngữ
nhị thập cửu thế tổ   Á Ngữ
nhị thập bát thế tổ   Công Thúc Tổ Loại
nhị thập thất thế tổ   Cổ Công Đản Phủ , Chu Thái vương
nhị thập lục thế tổ   Quý Lịch , Chu vương Quý
nhị thập ngũ thế tổ   Chu Văn vương
nhị thập tứ thế tổ   Chu công Đán
nhị thập tam thế tổ   Lỗ Thái công
nhị thập nhị thế tổ   Lỗ Dương công
nhị thập nhất thế tổ   Lỗ Nguỵ công
nhị thập thế tổ   Lỗ Hiến công
thập cửu thế tổ   Lỗ Vũ công
thập bát thế tổ   Lỗ Ý công
thập thất thế tổ   Lỗ Hiếu công
thập lục thế tổ   Lỗ Huệ công
thập ngũ thế tổ   Lỗ Hoàn công
thập tứ thế tổ   Mạnh Khánh Phủ , Lỗ Tam hoàn chi trưởng, lúc đầu xưng Trọng tôn thị, sau cải xưng Mạnh tôn thị, Mạnh thị
thập tam thế tổ   Mạnh Ngao, Mạnh Mục bá
thập nhị thế tổ   Mạnh Cốc, Mạnh Văn bá
thập nhất thế tổ   Mạnh Miệt, Mạnh Hiến tử
thập thế tổ   Mạnh Tốc, Mạnh Trang tử
cửu thế tổ   Mạnh Yết, Mạnh Hiếu bá
bát thế tổ   Mạnh Quắc, Mạnh Hy tử
thất thế tổ   Mạnh Hà Kỵ, Mạnh Ý tử
lục thế tổ   Mạnh Trệ, Mạnh Vũ bá
cao tổ phụ   Mạnh Tiệp, Mạnh Kính tử
tằng tổ phụ   Mạnh Mộ
tổ phụ   Mạnh Mẫn
phụ   Mạnh Khích, tự Công nghi.

Xem thêm
 Tứ Thư
 Ngũ Kinh
 Đại học
 Luận Ngữ
 Khổng Tử
 Nho giáo

Chú thích

Liên kết ngoài

Nhà triết học Trung Quốc
Nho giáo
Người Sơn Đông
Triết gia chính trị
Mất năm 289 TCN
Sinh năm 372 TCN
Mất thập niên 280 TCN
Năm 289 TCN
Năm 372 TCN
Người từ Tế Ninh
Nhà triết học ngôn ngữ
Nhà triết học từ Nước Lỗ


title: Acanthagrion chacoense

text:
Acanthagrion chacoense là một loài chuồn chuồn kim trong họ Coenagrionidae.

Loài này được xếp vào nhóm lLoài ít quan tâm trong sách Đỏ của IUCN năm 2006.

Acanthagrion chacoense được Calvert miêu tả khoa học năm 1909.

Chú thích

Tham khảo

Acanthagrion


title: Antigua và Barbuda tại Thế vận hội Mùa hè 2008

text:
Antigua và Barbuda tham dự Thế vận hội Mùa hè 2008 tại Bắc Kinh.

Điền kinh

Bơi

Chú thích

 http://sports.yahoo.com/olympics/beijing/athletes?country_codes=ANT

Quốc gia tại Thế vận hội Mùa hè 2008
2008
Antigua và Barbuda 2008


title: Orania pacifica

text:
Orania pacifica là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Muricidae, họ ốc gai.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Orania


title: Tống (nước)

text:
Tống (Phồn thể: 宋國; giản thể: 宋国) là một quốc gia chư hầu của nhà Chu thời Xuân Thu và Chiến Quốc trong lịch sử Trung Quốc, lãnh thổ quốc gia này bao gồm phần tỉnh Hà Nam hiện nay.

Quốc gia này được thành lập đầu thời nhà Chu, khi Chu Vũ vương phạt Trụ Vương, nước Tống được cấp cho con cháu nhà Thương để cầu hương hỏa. Khổng Tử là một hậu duệ của một quý tộc người Tống, sau di cư sang nước Lỗ.

Vào thời Chiến Quốc, Tống bị liên quân ba nước Tề, Ngụy và Sở diệt năm 286 TCN.

Thành lập

Nước Tống là dòng dõi nhà Thương - triều đại cai trị Trung Quốc thời cổ đại sau nhà Hạ và trước nhà Chu.

Cuối đời nhà Thương, vua thứ 30 là Trụ Vương tàn ác, mất lòng thiên hạ. Chu Vũ vương hợp binh với các nước chư hầu đánh dẹp, lật đổ nhà Thương. Trụ Vương tự sát, con của Trụ Vương là Vũ Canh bị bắt. Chu Vũ Vương phong cho Vũ Canh làm vua nước Ân để giữ hương hỏa nhà Thương.

Lúc Chu Thành vương lên ngôi, Chu Công chấp triều. Vũ Canh tập hợp lực lượng chống lại (1116 TCN). Chu Công mang quân đàn áp. Khoảng 3 năm sau, bắt được Vũ Canh (1113 TCN), đem chém; phong cho tôn thất nhà Ân là Vi Tử Khải (anh Trụ Vương, bác của Vũ Canh) làm vua đất ấy. Vi Tử Khải đổi tên nước là Tống. Có thể xem Vi Tử Khải là vua sáng lập ra nước Tống và được nhà Chu phong tước Công, một tước lớn nhất trong tất cả các chư hầu.

Phát triển và diệt vong
Đầu thời Xuân Thu, nước Tống hình thành chế độ huynh chung đệ cập (兄终弟及; anh chết thì em lên thay), làm lung lay chính quyền nước Tống một cách trầm trọng. Năm 728 TCN, Tống Tuyên công mất, em trai là Tống Mục công kế vị, sau con của Tuyên công là Tống Thương công kế vị thì bị Hoa Phụ Đốc (華父督) giết, lập con Mục công là Tống Trang công. Năm 690 TCN, phát sinh loạn Tống Tử Du, chư công tử chạy khắp các nước khác, sau cùng tôn phù lập con của Trang công là Công tử Ngữ Thuyết lên ngôi, tức Tống Hoàn công. Từ thời gian này, nước Tống mới có cơ hội phát triển cực đại, hùng mạnh trong một thời gian ngắn.

Năm 643 TCN, Tề Hoàn công, vua bá chủ chư hầu đầu tiên thời Xuân Thu qua đời, nước Tề suy yếu. Quốc chủ thứ 20 nước Tống là Tống Tương công muốn tranh giành ngôi bá chủ, tổ chức hội họp chư hầu. Nhưng sau đó, Tống Tương công thất bại trước Sở Thành vương trong cuộc đối đầu quân sự. Tuy vậy, có ý kiến vẫn xếp Tống Tương công là một trong Ngũ bá của thời Xuân Thu.

Thời kỳ Tống Tương công cũng là giai đoạn phát triển cao nhất của nước Tống. Những năm sau, khi hai nước Tấn và Sở trở thành chư hầu mạnh nhất và tranh giành ngôi bá chủ, nước Tống khi ngả theo Tấn, khi ngả theo Sở.

Trong khoảng 800 năm tồn tại, nước Tống đã có những vụ biến loạn tranh chấp ngôi quân chủ dẫn đến việc sát hại các vị vua: Tống Thương công bị giết năm 711 TCN, Tống Mẫn công bị giết năm 681 TCN, Tống Tiền Phế công bị giết cùng năm, Tống Hậu Phế công bị giết năm 620 TCN, Tống Chiêu công bị giết năm 611 TCN, Tống Dịch Thành quân bị giết năm 335 TCN.

Vào giai đoạn cuối thời Xuân Thu, lợi dụng nước Sở đang bị nước Ngô quấy rối và nước Tấn trễ biếng, không thiết tha gì với việc tranh bá chư hầu nữa, nước Tống đã đem quân xâm chiếm và mở rộng lãnh thổ. Xung đột với Trịnh giành ấp, diệt nước Tào, họ muốn thông qua những xung đột này mà tạo thanh thế và giành lấy ngôi vị bá chủ, trong tình hình cả Sở và Tấn đều có những vấn đề của riêng mình. Nhưng tham vọng đó của nước Tống đã bị chặn đứng khi họ lại phải đối mặt với một cường quốc mới nổi khác là Ngô, thời điểm này Ngô vừa đánh cho nước Sở đến suy kiệt và đánh bại Việt, trở thành quốc gia mạnh nhất thời điểm lúc đó, thanh thế rất lớn. Ngô Phù Sai đem quân lấn đất Tống, ép nước này đến dự hội chư hầu.

Nước Tống được phong tước Công. Đến thời Chiến Quốc, các chư hầu lớn đều xưng Vương. Quốc chủ thứ 34 nước Tống là Tử Yển muốn ngang hàng với Thất hùng, bèn xưng Vương năm 324 TCN, tức là Tống Khang vương. Khang vương khuếch trương thế lực, mang quân đi xâm lấn các quốc gia xung quanh như Tề, Sở, Ngụy, Hàn. Nhờ những cuộc xâm lấn đó mà nước Tống mở rộng lãnh thổ và trở nên hùng mạnh trong một khoảng thời gian ngắn, khiến những nước coi thường Tống trước đây là Sở, Ngụy, Hàn bất ngờ vì sự lột xác trong một khoảng thời gian ngắn của nước Tống yếu ớt và dành một sự khâm phục nhất định cho Tống Khang vương. Nhưng do Khang vương là một vị vua nhà binh, lại ham mê tửu sắc không khác gì Hạ Kiệt khi xưa nên dân Tống dần oán ghét.

Năm 286 TCN, Tề Mẫn vương điều binh đánh Tống, giết chết Tống Khang vương. Nước Tống bị tiêu diệt.

Các vị quân chủ
Nước Tống truyền được 34 vua, gồm khoảng 30 thế hệ. Danh sách dưới đây lấy theo Sử ký của Tư Mã Thiên, quyển 38, Tống Vi Tử thế gia, đệ 8

Xem thêm
 Nhà Thương
 Trụ Vương
 Vũ Canh
 Chu Công
 Sở (nước)
 Tề (nước)

Tham khảo

 Sử ký, thiên: Tống Vi Tử thế gia

Liên kết ngoài
 Danh sách các vua nước Tống

Nước Tống
Các nước chư hầu Trung Quốc cổ đại


title: Ceratogomphus

text:
Ceratogomphus là một chi chuồn chuồn ngô thuộc họ Gomphidae. Nó gồm các loài:
 Ceratogomphus triceraticus

Chú thích

Tham khảo

Gomphini


title: 10438 Ludolph

text:
10438 Ludolph (6615 P-L) là một tiểu hành tinh vành đai chính.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 JPL Small-Body Database Browser ngày 10438 Ludolph

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1960


title: Småland

text:
(Smolandia) là một trong những tỉnh truyền thống của Thụy Điển (landskap).
Cũng giống như các tỉnh của Thuỵ Điển hiện nay không còn chức năng hành chính.

Chú thích

Tỉnh của Thụy Điển


title: Pycnodontis

text:
Pycnodontis là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Agaristinae


title: Eleutherodactylus elassodiscus

text:
Eleutherodactylus elassodiscus là một loài ếch trong họ Leptodactylidae.
Nó được tìm thấy ở Colombia và Ecuador.
Môi trường sống tự nhiên của nó là các khu rừng vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới. Loài này đang bị đe dọa do mất môi trường sống.

Nguồn
 Castro, F., Herrera, M.I., Coloma, L.A., Ron, S. & Lynch, J. 2004. Eleutherodactylus elassodiscus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 7 năm 2007.

Tham khảo

E
Động vật lưỡng cư Ecuador
Động vật lưỡng cư Colombia
Động vật lưỡng cư Andes


title: Freziera euryoides

text:
Freziera euryoides là một loài thực vật thuộc họ Theaceae. Đây là loài đặc hữu của Colombia.

Chú thích

Tham khảo

 World Conservation Monitoring Centre 1998. Freziera euryoides. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Colombia
Freziera


title: La Châtre

text:
La Châtre là một xã ở tỉnh Indre khu vực trung bộ Pháp. Xã này có diện tích 6,06 km², dân số thời điểm năm 1999 là 4547 người. Khu vực này có độ cao trung bình 606 mét trên mực nước biển.

Đây là nơi sinh của Henri de Latouche và Emile Acollas. André Boillot đã bị tan nạn ở đây năm 1932 và đã qua đời vì chấn thương.

Xem thêm
Saint-Benoît-du-Sault
Xã của tỉnh Indre

Tham khảo

 INSEE commune file

Xã của Indre


title: Cimballa

text:
Cimballa là một đô thị ở tỉnh Zaragoza, Aragon, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 của Viện thống kê Tây Ban Nha (INE), đô thị này có dân số là 143 người. Diện tích đô thị này là 31 ki-lô-mét vuông.

Tham khảo

Đô thị ở Zaragoza


title: Dicranomyia patruelis

text:
Dicranomyia patruelis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Dicranomyia
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Carla-Bayle

text:
Carla-Bayle là một xã trong vùng Occitanie, thuộc tỉnh Ariège, quận Pamiers, tổng Le Fossat. Tọa độ địa lý của xã là 43° 09' vĩ độ bắc, 01° 23' kinh độ đông. Carla-Bayle nằm trên độ cao trung bình là 396 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 236 mét và điểm cao nhất là 411 mét. Xã có diện tích 35,52 km², dân số vào thời điểm 2004 là 722 người; mật độ dân số là 20 người/km².

Thông tin nhân khẩu

Nhân vật nổi tiếng
 Pierre Bayle (1647–1706), triết gia

Địa điểm tham quan
 Viện Bảo tàng Pierre Bayle

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Carla-Bayle website (bằng tiếng Pháp)

Carlabayle


title: Saint-Gilles, Marne

text:
Saint-Gilles  là một xã thuộc tỉnh Marne trong vùng Grand Est đông nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 68 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintgilles


title: Montejo

text:
Montejo là một đô thị ở tỉnh Salamanca, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số năm 2004 của Viện thống kê quốc gia Tây Ban Nha, đô thị này có dân số 229 người.

Tham khảo

Đô thị ở Salamanca


title: Santo Stefano Belbo

text:
Santo Stefano Belbo là một đô thị tại tỉnh Cuneo trong vùng Piedmont của Italia, vị trí cách khoảng 60 km về phía đông nam của Torino và khoảng 60 km về phía đông bắc của Cuneo. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 4.021 người và diện tích 23,6 km².

Santo Stefano Belbo giáp các đô thị: Calosso, Camo, Canelli, Castiglione Tinella, Coazzolo, Cossano Belbo, Loazzolo và Mango.

Lịch sử thay đổi dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Cuneo
Thành phố và thị trấn ở Piemonte


title: 24974 Macúch

text:
24974 Macúch (tên chỉ định: 1998 HG3) là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Peter Kolény và Leonard Kornoš ở Đài thiên văn Modra ở Modra, Slovakia, ngày 21 tháng 4 năm 1998. Nó được đặt theo tên Rudolf Macúch.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 24001–25000

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thiên thể phát hiện năm 1998


title: Stephen I

text:
Stephen I hay Stephan I, Stefan I, Stefano I, Étienne I, Esteban I, Stjepan I... có thể chỉ đến:

Stjepan I của Croatia, trị vì 1030 - 1058
István I của Hungary
Stepanoz I của Iberia
Stephanus I (Giáo hoàng)
Stephanos I (tổng giám mục Constantinopolis)
Stjepan I của Bosna
Stephan I, Công tước xứ Bayern
Étienne I xứ Sancerre
Étienne I, Bá tước xứ Bourgogne
Étienne I, Bá tước xứ Troyes
Stefan I của Moldavia, 1394-1399
Stefan Nemanja
Stefan Batory

eo:Stefano#Regantoj


title: Saint-Martin-des-Landes

text:
Saint-Martin-des-Landes là một xã ở tỉnh Orne Hauts-de-France tây bắc nước Pháp. Xã Saint-Martin-des-Landes nằm ở khu vực có độ cao trung bình 298 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintmartindeslandes


title: Bulbophyllum rothschildianum

text:
Bulbophyllum rothschildianum là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Hình ảnh

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

Liên kết ngoài

rothschildianum]]

R


title: Rhoia

text:
Rhoia là một chi bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae.
Chi này được miêu tả khoa học năm 1913 bởi Spaeth.

Các loài
Chi này gồm các loài:
 Rhoia clavareaui Spaeth, 1913

Chú thích

Tham khảo

Cassidini


title: Sân bay quốc tế Los Angeles

text:
Sân bay quốc tế Los Angeles (Los Angeles International Airport) mã là KLAX, là sân bay phục vụ ở thành phố Los Angeles, bang California. Người dân California thường gọi sân bay này là LAX với việc đánh vần từng chữ riêng. Sân bay có 4 đường cất hạ cánh dài lần lượt là: 3382 m, 3135 m, 2720 m và 3382 m. KLAX phục vụ khách bay thẳng 2 tuyến điểm (không phải transit) nhiều hơn bất kỳ sân bay bận rộn trên thế giới. LAX là sân bay bận rộn thứ 5 thế giới nếu tính lưu lượng khách phục vụ. Sân bay đã phục vụ khoảng 61.95.548 hành khách năm 2007 và 70 triệu lượt khách năm 2014. LAX đứng thứ 3 về lượng khách thông qua ở các sân bay Hoa Kỳ. Nếu tính riêng lượng khách quốc tế, LAX là sân bay bận rộn thứ 2, chỉ sau Sân bay quốc tế John F. Kennedy ở Thành phố New York. Nhưng chỉ xếp thứ 20 thế giới về tiêu chí này. Trước 11 tháng 9, đây là sân bay bận rộn thứ 3 thế giới. LAX là sân bay trung tâm của hãng hàng không United Airlines. LAX phục vụ các điểm đến như Bắc Mỹ, Mỹ Latinh, châu Á và châu Đại Dương. Các hãng hang không nổi tiếng ở sân bay này là: United (19.57% lượng khách, kết hợp với số khách của United Express), American chiếm (15%) và hãng Southwest (12.7%). LAX cũng là một thành phố tập trung của Alaska Airlines và là một cửa ngõ cho hãng Delta Air Lines.

Diện tích sân bay vào khoảng 3.425 ha (14km²), nằm bên bờ Thái Bình Dương của Los Angeles, cách trung tâm thành phố này 15 dặm (24km) về phía tây nam trung tâm Los Angeles. Vị trí của sân bay này ở bên bờ biển nên thường phải chịu cảnh sương mù dày đặc, lúc đó các chuyến bay buộc phải chuyển qua Sân bay quốc tế Ontario (Ontario International Airport) ở Hạt San Bernardino các LAX 47 dặm (76 km) về phía đông.
Dù LAX là sân bay lớn nhất ở thành phố Los Angeles, khu vực này vẫn phải phụ thuộc vào nhiều sân bay khác do quy mô của vùng đô thị Đại Los Angeles rộng lớn. Nhiều tuyến điểm du lịch của vùng này gần các sân bay thay thế khác trong khu vực hơn LAX như Hollywood và Công viên Griffith gần Sân bay Bob Hope hơn (toạ lạc tại Burbank) thuộc Quận Los Angeles (Los Angeles County).

Các nhà ga (Terminal), các hãng hàng không và các điểm đến:

Hàng hóa

Xem thêm
 Các sân bay bận rộn nhất Hoa Kỳ theo lưu lượng khách en: Busiest airports in the United States by international passenger traffic

Chú thích

Liên kết ngoài

 LAX Homepage

Los Angeles
Sân bay vùng Đại Los Angeles
Khởi đầu năm 1930 ở California


title: Kháng nguyên tương thích mô phụ

text:
Kháng nguyên tương thích mô phụ (minor histocompatibility antigen) là các kháng nguyên gây thải mảnh ghép qua cơ chế trung gian tế bào, nhưng chúng không có những đặc tính của phức hợp tương thích mô chính (MHC). Việc xác định một kháng nguyên MHC phụ thuộc một phần vào vị trí gene mã hoá phân tử và một phần vào cấu trúc đặc trưng loại I và loại II của kháng nguyên.

Trước đây trong thời gian dài người ta cho rằng kháng nguyên tương thích mô phụ là các glycoprotein bề mặt tế bào có quan hệ allele, giống về bản chất nhưng khác về độ mạnh so với MHC. Ngày nay kháng nguyên tương thích mô phụ được định nghĩa dựa trên cơ sở thải mảnh ghép qua trung gian tế bào - chúng là peptide của protein tự thân và được trình diện bởi các phân tử MHC. Như vậy kháng nguyên tương thích mô phụ tương tự với kháng nguyên xâm nhập từ bên ngoài - các mảnh peptide được trình diện bởi phân tử MHC để gây đáp ứng tế bào T. Dĩ nhiên là mỗi cá thể dung nạp với protein của chính mình, và đáp ứng miễn dịch chỉ xảy ra đối với peptide có quan hệ allele của cá thể khác.

Mặc dù đến nay đã phân lập được một số peptide biểu hiện kháng nguyên tương thích mô phụ, người ta vẫn chưa biết nhiều về bản chất protein mà chúng xuất phát. Các protein này không cần phải đại diện cấu trúc bề mặt tế bào, và thực tế chúng hiếm khi như vậy. Tuy nhiên, bất cứ protein tự thân nào có khác biệt về allele cũng vẫn có thể xem như có chức năng kháng nguyên tương thích mô phụ nếu các mảnh peptide có khả năng được trình diện bởi MHC trong quá trình sinh miễn dịch.

Các kháng nguyên không phải MHC có thể gây thải mảnh ghép không chỉ bao gồm kháng nguyên tương thích mô phụ, mà một số kháng nguyên khác cũng đóng vai trò trong thải mảnh ghép như kháng nguyên đặc hiệu mô, kháng nguyên nhóm máu, các glycoprotein nội mô khác (ngoài kháng nguyên nhóm máu), glycoprotein đặc hiệu loài, Hh locus (hybrid histocompatibility - tương thích mô lai, quan trọng trong ghép tuỷ xương).

Tham khảo

Miễn dịch học
Ghép mô tạng
Hệ miễn dịch


title: DC Cupcakes

text:
DC Cupcakes (tạm dịch: Cửa hàng Bánh nướng) là một chương trình truyền hình thực tế Mỹ chủ yếu theo chân hai chị em và đối tác kinh doanh Sophie LaMontagne và Katherine Kallinis làm việc tại Georgetown Cupcake, một tiệm bánh nhỏ tại Washington, D.C.. Chương trình được bắt đầu phát sóng trên kênh TLC vào ngày 16 tháng 7 năm 2010 và thu hút 1.1 triệu người xem.

Mùa thứ hai của chương trình sau đó đã tiếp tục được phát sóng trên TLC vào ngày 25 tháng 2 năm 2011. Tại Việt Nam và toàn Đông Nam Á, kênh STAR World đã trình chiếu chương trình vào ngày 7 tháng 4 năm 2011.

Tổng quan các mùa

Danh sách các tập phim

Mùa 1

Mùa 2

Chú thích

Liên kết ngoài

 Trang web của Georgetown Cupcake

Truyền hình thực tế
Bánh
Phim truyền hình Mỹ thập niên 2010
Chương trình truyền hình tiếng Anh
Chương trình truyền hình quay tại Washington, D.C.


title: Astronidium floribundum

text:
Astronidium floribundum là một loài thực vật thuộc họ Melastomataceae. Đây là loài đặc hữu của Fiji.

Chú thích

Tham khảo
 World Conservation Monitoring Centre 1998. Astronidium floribundum. 2006 IUCN Red List of Threatened Species. Truy cập 20 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Fiji
floribundum


title: Saint-Laurent-la-Conche

text:
Saint-Laurent-la-Conche là một xã trong tỉnh Loire miền trung nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Loire

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintlaurentlaconche


title: Orto

text:
Orto  là một xã của tỉnh Corse-du-Sud, thuộc vùng Corse, trên đảo Corse ở Pháp.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Corse-du-Sud

Tham khảo

Xã của Corse-du-Sud


title: Patellapis coccinea

text:
Patellapis coccinea là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Benoist mô tả khoa học năm 1962.

Chú thích

Tham khảo

Patellapis
Động vật được mô tả năm 1962


title: Sérignac-sur-Garonne

text:
Sérignac-sur-Garonne  là một xã thuộc tỉnh Lot-et-Garonne trong vùng Nouvelle-Aquitaine phía tây nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 42 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Serignacsurgaronne


title: Xylophanes dolius

text:
Xylophanes dolius là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae.

phân phát
Nó được tìm thấy ở Ecuador và Bolivia.

miêu tả
Sải cánh dài khoảng 70 mm đối với con đực. đối với con cái are larger. Nó tương tự như Xylophanes hydrata về hình cánh trước nhưng màu nền là nâu và kiểu cánh có khác.

sinh học
Ấu trùng có thể ăn các loài Rubiaceae và Malvaceae.

Chú thích

Tham khảo

Xylophanes


title: Crisilla luquei

text:
Crisilla luquei là một loài ốc biển nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Rissoidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Crisilla