title: USS Oakland (CL-95)

text:
USS Oakland (CL-95) là một tàu tuần dương hạng nhẹ của Hải quân Hoa Kỳ thuộc lớp Atlanta từng phục vụ trong Chiến tranh Thế giới thứ hai. Nó là chiếc tàu chiến thứ hai của Hải quân Mỹ được đặt cái tên này, theo tên thành phố Oakland thuộc tiểu bang California. Được cho xuất biên chế vào năm 1949, con tàu bị bán để tháo dỡ vào tháng 12 năm 1959. Oakland được tặng thưởng chín Ngôi sao Chiến trận do thành tích phục vụ trong Thế Chiến II.

Thiết kế và chế tạo

Thiết kế
Oakland là chiếc đầu tiên của một lớp phụ thuộc lớp tàu tuần dương hạng nhẹ Atlanta được cải tiến. Giống như Atlanta, chúng được thiết kế như những tàu tuần dương phòng không, với dàn pháo chính gồm những khẩu /38 cal phòng không đa dụng (DP: dual-purpose). Khác biệt chính giữa Oakland với Atlanta là chúng loại bỏ các khẩu đội pháo 5 inch bên mạn để tăng cường súng phòng không hạng trung Bofors 40 mm và hạng nhẹ Oerlikon 20 mm.

Chế tạo
Oakland được đặt lườn vào ngày 15 tháng 7 năm 1941 bởi hãng Bethlehem Steel ở San Francisco, California. Con tàu được hạ thủy vào ngày 23 tháng 10 năm 1942, được đỡ đầu bởi Tiến sĩ Aurelia H. Reinhardt, và được cho nhập biên chế cùng hải quân vào ngày 17 tháng 7 năm 1943 dưới quyền chỉ huy của hạm trưởng, Đại tá Hải quân William K. Phillips.

Lịch sử hoạt động

1943
Sau một chuyến đi thử máy và huấn luyện ngoài khơi San Diego vào mùa Hè năm 1943, Oakland lên đường đi Trân Châu Cảng, đến nơi vào ngày 3 tháng 11 năm 1943. Tham gia cùng ba tàu tuần dương hạng nặng và hai tàu khu trục, nó gia nhập Đội đặc nhiệm 50.3 gần Funafuti thuộc quần đảo Ellice để hỗ trợ cho Chiến dịch Galvanic, cuộc đổ bộ lên quần đảo Gilbert. Các tàu sân bay tung ra cuộc không kích đầu tiên vào ngày 19 tháng 11, và phía Nhật Bản đáp trả bằng một đợt tấn công với máy bay ném ngư lôi vào xế trưa ngày 20 tháng 11. Oakland ghi được chiến công bắn rơi hai máy bay và trợ giúp vào việc bắn rơi hai chiếc khác.

Vào ngày 26 tháng 11, về phía Đông Bắc quần đảo Marshall, Oakland một lần nữa đánh trả các đợt tấn công bằng máy bay ném ngư lôi phối hợp. Đến 23 giờ 32 phút ngày 4 tháng 12, một quả ngư lôi đánh trúng mạn tàu sân bay Lexington, nên Oakland phải hộ tống cho cuộc rút lui chậm chạp của nó, và về đến Trân Châu Cảng vào ngày 9 tháng 12.

1944
Oakland rời Trân Châu Cảng vào ngày 16 tháng 1 năm 1944, cùng với các tàu sân bay của Đội đặc nhiệm 58.1 hướng đến quần đảo Marshall. Đội đặc nhiệm tung ra cuộc không kích lên Maloelap vào ngày 29 tháng 1 và lên Kwajalein vào ngày 30 tháng 1. Một cuộc đổ bộ lên Kwajalein được tiếp nối vào ngày 1 tháng 2, và Oakland cùng các tàu sân bay trong đội của nó tiếp tục hỗ trợ các hoạt động trên bờ cho đến khi chúng tiến vào vũng biển Majuro vào ngày 4 tháng 2.

Nhổ neo vào ngày 12 tháng 2, các con tàu của Đội đặc nhiệm 58.1 khởi hành từ Majuro để tung ra cuộc không kích xuống Truk vào các ngày 16-17 tháng 2, gây hư hại đáng kể cho căn cứ hải quân quan trọng của Nhật Bản tại đây. Sau đó, bất chấp một loạt các cuộc không kích của Nhật kéo dài suốt đêm 21–22 tháng 2, chúng tiếp tục tấn công Mariana, nơi các pháo thủ của Oakland bắn rơi hai máy bay đối phương và trợ giúp vào việc bắn rơi hai chiếc khác trước khi quay trở về Majuro.

Oakland khởi hành cùng với Đội đặc nhiệm 58.1 vào ngày 7 tháng 3 hướng đến Espiritu Santo thuộc quần đảo New Hebrides. Đội đặc nhiệm vòng qua quần đảo Solomon để hỗ trợ cho cuộc đổ bộ Emirau, về phía Bắc New Britain, vào ngày 20 tháng 3. Đến ngày 27 tháng 3, đội đặc nhiệm càn quét về phía Tây quần đảo Caroline, nơi các tàu sân bay chịu đựng các đợt không kích nặng nề, nhưng Oakland cùng các tàu hộ tống khác đã đánh đuổi không để gây thiệt hại nào. Chúng tấn công Palau vào ngày 30 tháng 3, Yap vào ngày 31 tháng 3 và Woleai vào ngày 1 tháng 4 trước khi quay trở về Majuro vào ngày 6 tháng 4.

Trong suốt tháng 4, đội đặc nhiệm thực hiện các hoạt động tương tự tại Wake và Sawar. Một lần nữa chúng tấn công Truk vào ngày 29-30 tháng 4, cũng như xuống Satawan vào ngày hôm sau. Các cuộc tấn công trên mặt biển và từ trên không được nhắm vào Ponape trong ngày 1 tháng 5, trước khi Oakland rút lui về Kwajalein vào ngày 4 tháng 5. Sau một đợt huấn luyện phòng không, nó trợ giúp vào việc tấn công Guam vào ngày 11 tháng 6, rồi di chuyển lên phía Bắc để tấn công các quần đảo Volcano và Bonin vào ngày 14 tháng 6.

Về phía Tây quần đảo Mariana, Lực lượng Đặc nhiệm 58 được tung ra để đánh chặn một lực lượng Hải quân Nhật hùng hậu đến từ Philippines. Trong Trận chiến biển Philippine diễn ra sau đó, mang biệt danh "Cuộc săn vịt trời Mariana vĩ đại", máy bay Mỹ đã đánh bại các phi đội trên ba đội tàu sân bay đối phương, hầu như loại bỏ phần lớn Không lực của Hải quân Đế quốc Nhật Bản. Về lúc cuối trận đánh, khi bóng tối đang ụp đến, phi công Mỹ trên đường quay trở về gặp khó khăn trong việc tìm lại tàu sân bay của mình. Từ cầu tàu trên soái hạm của mình, lo ngại cho số phận thuộc cấp dưới quyền, Đô đốc Mitscher ra mệnh lệnh "Bật tất cả các đèn" bất chấp nguy cơ bị tàu ngầm đối phương tấn công. Oakland đã bật sáng các đèn pha tìm kiếm  của nó, dẫn đường cho các phi công hải quân trở về.

Sau đó Đội đặc nhiệm 58.1 tấn công xuống đảo Pagan vào ngày 23 tháng 6 và Iwo Jima vào ngày hôm sau. Đến ngày 27 tháng 6, đơn vị tập tung về đảo san hô Eniwetok để tiếp liệu, rồi đến ngày 20 tháng 6 di chuyển lên phía Tây Bắc đến quần đảo Bonin. Chúng tung ra cuộc tấn công trên mặt biển và từ trên không xuống Iwo Jima và Chichi Jima vào các ngày 3 tháng 7-4 tháng 7, rồi đến ngày 5 tháng 7 hướng về phía Nam quay lại quần đảo Mariana. Ngày 7 tháng 7, các tàu sân bay bắt đầu tung ra một loạt các cuộc không kích luân phiên xuống Guam và đảo Rota, Oakland cùng với tàu khu trục Helm đảm trách việc giải cứu những phi công bị bắn rơi, đồng thời bắn phá các mục tiêu tại bán đảo Orote.

Lúc 08 giờ 00 ngày 4 tháng 8, máy bay trinh sát báo cáo về một đoàn tàu vận tải đang chạy chữ chi ra khỏi khu vực Chichi Jima. Hai giờ sau đó, máy bay từ tàu sân bay tấn công các con tàu đối phương. Một đội tấn công được nhanh chóng thành lập, bao gồm các tàu tuần dương hạng nhẹ Oakland, Santa Fe, Mobile và Biloxi cùng Đội Khu trục 91. Được cho tách ra khỏi đội đặc nhiệm lúc 12 giờ 41 phút, chúng di chuyển với vận tốc  giữa Ototo và Yome Jima, đến địa điểm lúc khoảng 17 giờ 30 phút, và đến 18 giờ 45 phút đã đánh chìm một tàu chở dầu nhỏ. Một chiếc khác thuộc đoàn tàu vận tải bị tụt lại bị phát hiện lúc 19 giờ 24 phút, sau này được xác định là tàu khu trục Matsu, và bị đánh chìm sau đó. Đến 21 giờ 45 phút, Oakland và các tàu tháp tùng phát hiện một tàu tiếp liệu tải trọng 7500 tấn và đã đánh chìm nó trước khi hướng về phía Nam truy lùng khu vực Chichi Jima. Oakland đã bắn ba loạt đạn pháo nhắm vào tàu bè trong cảng Funtami Ko của Chichi, và giúp làm im tiếng một khẩu đội pháo bờ biển trước khi rút lui lúc 11 giờ 19 phút ngày 5 tháng 8. Nhiều tàu bè Nhật đã bị đánh chìm, một căn cứ thủy phi cơ bị hư hại, gây ra các đám cháy ở các bến tàu và nhà kho.

Trong các ngày 6-8 tháng 9, đội đặc nhiệm của Oakland tấn công quần đảo Palau, khi Peleliu trở thành mục tiêu chính. Chiều tối ngày 8 tháng 9, họ di chuyển về phía Tây để tấn công các sân bay đối phương tại Philippines cho đến ngày 22 tháng 9. Ngày 6 tháng 10, Oakland rời Ulithi hộ tống các tàu sân bay đi về hướng quần đảo Ryukyu và tấn công Okinawa vào ngày 10 tháng 10. Chúng tấn công các cơ sở tại Đài Loan và quần đảo Pescadore vào ngày 12 tháng 10, và đến 18 giờ 35 phút đã rút lui sau khi đánh trả các cuộc không kích phản công.

Họ lại tấn công Đài Loan vào ngày 13 tháng 10, và một lần nữa Không quân Nhật phản công ác liệt khi lực lượng đặc nhiệm rút lui vào ban đêm. Oakland đã trợ giúp vào việc đánh trả máy bay đối phương, nhưng đến 18 giờ 35 phút, tàu tuần dương hạng nặng Canberra thuộc Đội đặc nhiệm 38.1 bị hư hại bởi một quả ngư lôi, rồi sang ngày 14 tháng 10, tàu tuần dương hạng nhẹ Houston cũng bị đánh trúng ngư lôi. Oakland phải hộ tống cho việc rút lui của hai con tàu bị đánh trúng trước khi tham gia cuộc tấn công Luzon từ ngày 17 đến ngày 19 tháng 10, và hỗ trợ cho cuộc đổ bộ lên đảo Leyte vào ngày 20 tháng 10.

Trên đường đi đến Ulithi vào ngày 24 tháng 10, Oakland được lệnh quay trở lại ngay lập tức để giúp ngăn chặn Hạm đội Nhật Bản vốn đã tập trung tại vịnh Leyte. Tuy nhiên, vào lúc nó đi đến nơi, đối phương đã bị đẩy lùi, và các tàu sân bay tung ra các cuộc tấn công tầm xa vào đối phương đang rút lui. Trận chiến vịnh Leyte cuối cùng đã đánh dấu kết thúc sự có mặt của Hải quân Đế quốc Nhật Bản như một thế lực hải quân hiệu quả. Từ tháng 11 đến tháng 12, Oakland hoạt động cùng với nhiều đội đặc nhiệm khác nhau của Lực lượng Đặc nhiệm 38 trong việc hỗ trợ cho chiến dịch giải phóng Philippine. Vào ngày 18 tháng 12, nó vượt qua được một cơn bão trong vùng biển Philippine, tránh không bị hư hại đáng kể.

1945
Oakland quay trở về San Francisco vào ngày 11 tháng 1 năm 1945, nó tiếp tục ở lại đây để sửa chữa và chạy thử máy cho đến khi khởi hành đi Hawaii vào ngày 4 tháng 3. Đi đến Trân Châu Cảng vào ngày 9 tháng 3, bắt đầu các hoạt động huấn luyện bổ sung ở phía Nam Oahu. Nó nhận được lệnh điều động vào ngày 14 tháng 3 di chuyển đến, khu vực tập trung lực lượng cho chiến dịch Okinawa. Đi đến Ulithi vào ngày 30 tháng 3, nó lại lên đường cùng các đơn vị khác ngay ngày hôm sau, tham gia cuộc đổ bộ đầy tham vọng nhất trong cuộc chiến tại Thái Bình Dương. Đến ngày 2 tháng 4, lực lượng được cho tách ra; Oakland tiếp tục di chuyển để tham gia Đội đặc nhiệm 58.4. Trong năm ngày, nó tham gia cuộc tấn công Sakashima Gunto về phía Nam Nansei Shoto rồi tiếp tục di chuyển đến Okinawa. Vào ngày 10 tháng 4, Oakland được điều về Đội đặc nhiệm 58.3 cho suốt thời gian còn lại của chiến dịch Okinawa. Nó chịu đựng một cuộc không kích vào ngày 11 tháng 4 và các pháo thủ của nó đã bắn rơi một máy bay ném ngư lôi.

Cùng với các đơn vị khác của Lực lượng Đặc nhiệm 58, Oakland di chuyển lên phía Bắc vào ngày 15 tháng 4 để tung ra cuộc tấn công vào các sân bay trên đảo Kyūshū. Máy bay đối phương nhiều lần tìm cách xuyên qua hàng rào máy bay tuần tra chiến đấu. Hai lần các khẩu pháo trên chiếc tàu tuần dương đã phải nổ súng, phá hủy một chiếc "France" và đẩy lùi những chiếc khác. Công trình phòng thủ Okinawa lại bị tấn công vào ngày 17 tháng 4. Kamikaze lại lọt qua hàng rào phòng thủ sáng hôm đó và Oakland bắn cháy hai chiếc khi chúng bay ngang con tàu. Cả hai bị rơi ngay giữa đội hình đội đặc nhiệm, trong đó một chiếc do công của Oakland. Ngày 29 tháng 4, Oakland lại đánh đuổi một máy bay đối phương khác. Đội đặc nhiệm 58.3 đã đánh bại thành phần không lực ưu tú nhất mà Lục quân Nhật Bản có thể đưa ra trong ngày 11 của tháng 4. Thời gian còn lại được dành cho các cuộc tấn công bổ sung xuống Okinawa, đồng thời thực hành tác xạ với mục tiêu giả được kéo đi.

Máy bay đối phương lại bắt đầu rình mò gần đội đặc nhiệm vào sáng sớm ngày 11 tháng 5; thủy thủ đoàn của Oakland bước vào trực chiến ngay sau đó, nhưng cuộc tấn công đã không được thực hiện. Hai chiếc kamikaze đã bổ nhào xuống sàn đáp của tàu sân bay Bunker Hill lúc đang ở cách chiếc tàu tuần dương . Ba chiếc bè cứu sinh đã được Oakland thả xuống để giúp vào việc cứu vớt những người bị nạn trên chiếc Bunker Hill ngay trước mắt.

Lực lượng đặc nhiệm lại tấn công các sân bay tại Kyūshū vào ngày 13 tháng 5. Đến ngày 14 tháng 5, phía Nhật Bản đáp trả. Không lâu sau bình minh, một chiếc máy bay đơn độc bị phát hiện đang lượn vòng qua đám mây và các xạ thủ của Oakland nhanh chóng nổ súng, nhưng mục tiêu nhanh chóng lẫn khuất vào mây. Rồi nó lại xuất hiện trở lại như một ngôi sao băng, tàu sân bay Enterprise gánh chịu toàn bộ sức mạnh của cuộc tấn công khi nó đâm bổ và nổ tung trên sàn đáp. Liền sau đó, một toán kamikaze xuất hiện, và trong vòng 15 phút, Oakland bắn cháy bốn máy bay đối phương; nó cũng trợ giúp vào việc tiêu diệt hai chiếc khác.

Trong suốt tháng 5, Oakland tiếp tục ở lại cùng với đội đặc nhiệm ngoài khơi Okinawa. Vào ngày 29 tháng 5, nó được điều trở lại Đội đặc nhiệm 38.1 và quay trở lại vịnh Leyte, thả neo tại vịnh San Pedro vào ngày 1 tháng 6. Vào ngày 10 tháng 7, Đội đặc nhiệm 38.1 tiến hành các cuộc không kích xuống chính quốc Nhật Bản, bắt đầu từ Honshū rồi tiến lên phía Bắc đến Hokkaidō. Từ ngày 17 đến ngày 20 tháng 7, Oakland tham gia các cuộc không kích xuống Tokyo, và trong các ngày 24–25 tháng 7, xuống Kure và Kobe. Tokyo lại bị tấn công vào ngày 30 tháng 7 cùng với Nagoya. Ngày 7 tháng 8, các con tàu hướng lên phía Bắc để tấn công khu vực Hokkaidō một lần nữa.

Ngày 15 tháng 8 được đánh dấu bằng một mệnh lệnh từng được chờ đợi rất lâu: "ngừng mọi hoạt động tấn công". Sau đó Oakland đi đến khu vực hoạt động được chỉ định cho việc chiếm đóng Nhật Bản. Lên đường vào ngày 30 tháng 8, Oakland thả neo tại vịnh Tokyo vào ngày hôm sau, ngay phía ngoài phá chắn nước của Căn cứ Hải quân Yokosuka. Neo đậu không xa chiếc thiết giáp hạm Missouri, địa điểm diễn ra buổi lễ ký kết văn kiện Nhật Bản đầu hàng vào ngày 2 tháng 9 năm 1945, thủy thủ của Oakland đã có dịp tận mắt chứng kiến những giờ phút khó quên khi chiến tranh chính thức chấm dứt.

Sau chiến tranh

Trong khi Oakland thả neo tại vịnh Tokyo trong đêm 27 tháng 9, một cơn bão đã càn quét qua lối ra vào cảng. Một tàu chở dầu bị đứt neo đã va trúng mũi của Oakland, gây hư hại nhẹ.

Ngày 1 tháng 10, Oakland lên đường đi Okinawa để đón lên tàu các cựu quân nhân hồi hương trong khuôn khổ Chiến dịch Magic Carpet nhằm đưa họ quay về San Francisco. Rời Okinawa ngày 3 tháng 10, nó về đến San Francisco vào ngày 20 tháng 10. Ngày Hải quân 27 tháng 10 tại Oakland, California, thành phố mà nó mang tên, được đánh dấu bằng sự hiện diện của chiếc tàu tuần dương vừa chiến thắng trở về. Các nhiệm vụ "Magic Carpet" tiếp theo trong tháng 11 và tháng 12 đã đưa Oakland quay trở lại Thái Bình Dương thêm hai lần, lần đầu đến Eniwetok và lần sau là Kwajalein. Đến cuối năm, Hải quân Mỹ giao lại hoàn toàn nhiệm vụ này cho các tàu dịch vụ vận chuyển, và Oakland được cho ngừng hoạt động tại Bremerton, Washington.

Sau một đợt đại tu tại Xưởng hải quân Puget Sound, chiếc tàu tuần dương được cho hoạt động trở lại. Từ tháng 7 năm 1946 đến tháng 1 năm 1947, Oakland hoạt động tại vùng phụ cận San Diego như một tàu huấn luyện tác xạ hạm đội; rồi từ ngày 6 tháng 1 đến ngày 8 tháng 9 năm 1947, nó tham gia một chuyến đi huấn luyện đến khu vực Tây Thái Bình Dương. Đến ngày 18 tháng 3 năm 1949, Oakland được tái xếp lớp với ký hiệu lườn mới CLAA-95; và đến ngày 1 tháng 7 năm 1949, Oakland được cho ngừng hoạt động lần cuối cùng tại San Francisco. Được rút khỏi danh sách Đăng bạ Hải quân vào ngày 1 tháng 3 năm 1959, nó được bán cho hãng Louis Simons vào ngày 1 tháng 12 cùng năm đó để tháo dỡ.

Cột ăn-ten và tấm biển tên của Oakland được giữ lại và trao tặng cho thành phố Oakland. Vào tháng 7 năm 2002, chúng được đặt tại công viên Middle Harbor Shoreline cạnh cảng Oakland, bên bờ phía Tây, tại địa điểm nguyên là Trung tâm Tiếp liệu Hạm đội và Công nghiệp.

Phần thưởng
Oakland được tặng thưởng chín Ngôi sao Chiến trận do thành tích phục vụ trong Thế chiến II.

Tham khảo

Chú thích

Thư mục

Liên kết ngoài

history.navy.mil: USS Oakland
navsource.org: USS Oakland
hazegray.org: USS Oakland
  Oakland Alumni Resource

Lớp tàu tuần dương Atlanta
Tàu tuần dương của Hải quân Hoa Kỳ
Tàu tuần dương trong Thế Chiến II


title: Bammental

text:
Bammental là một xã ở Rhein-Neckar Kreis trong bang Baden-Württemberg, Đức.

Bammental có cự ly khoảng 9 km về phía đông nam Heidelberg và 13 km về phía đông bắc Sinsheim trong thung lũng Elsenz, giữa Mauer và Neckargemünd.

Đô thị giáp ranh=
Neckargemünd
Gauangelloch
Wiesenbach (Baden)
Mauer (Baden)
Gaiberg

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Official Home Page


title: Dissoplaga

text:
Dissoplaga là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Các loài
 Dissoplaga flava Moore, 1888

Chú thích

Tham khảo

 Dissoplaga at funet.fi
 Natural History Museum Lepidoptera genus database

Hypochrosini
Ennominae


title: Tháp Gan

text:
Tháp GAN hay tháp Gan (tiếng Pháp: Tour Gan) là một tòa nhà chọc trời của khu La Défense, Paris, Pháp. Trước đây tòa nhà còn có tên tháp Nobel. Hiện nay đây là nơi đặt trụ sở của công ty bảo hiểm GAN (nay là chi nhánh của tập đoàn bảo hiểm Groupama).

Kiến trúc
Là một trong các tòa nhà chọc trời thuộc thế hệ thứ hai của khu La Défense, tháp Gan được xây dựng từ năm 1972 đến năm 1974, trùng thời gian với tháp Areva. Tòa nhà 44 tầng này có chiều cao dến nóc đạt 179 m, xếp thứ 3 ở khu La Défense sau tháp Total và tháp Areva. Tháp Gan có mặt sàn được thiết kế theo hình dáng của chữ thập Hy Lạp.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Tháp GAN trên Emporis

Nhà chọc trời Paris
La Défense


title: Semproniano

text:
Semproniano là một đô thị ở tỉnh Grosseto thuộc vùng Tuscany, nằm ở vị trí cách khoảng 120 km về phía nam của Florence và khoảng 35 km về phía đông của Grosseto. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 1.278 người và diện tích là 81,3 km².

Semproniano giáp các đô thị sau: Castell'Azzara, Manciano, Roccalbegna, Santa Fiora, Sorano.

Các địa điểm nổi bật
 Palazzo Civico và Palazzo dei Vicari Mediceo thời Trung cổ.
 Nhà thờ Santa Croce, đối diện là phế tích lâu đài Aldobrandeschi (Rocca).
 Lâu đài Catabbio, xây vào thế kỷ 12 bởi Aldobrandeschi và sau này Orsini của Pitigliano sử dụng
 Rocchette di Fazio.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang mạng chính thức

Tỉnh Grosseto


title: Nam Cực

text:
Nam Cực hay Cực Nam Địa lý là điểm có vĩ độ bằng -90 độ trên Trái Đất. Nó là điểm cực nam trên bề mặt Trái Đất và nằm ở phía đối diện với Bắc Cực. Không có điểm nào trên Trái Đất nằm ở phía Nam của Nam Cực và không có quốc gia thuộc Nam Cực.

Nam Cực là điểm giao nhau giữa trục tự quay và bề mặt phía nam của Trái Đất. Nam cực khác với cực từ nam (là điểm mà mọi đầu nam của kim nam châm trong la bàn đặt nơi khác đều hướng về và tại cực từ thì kim la bàn hướng theo phương vuông góc với mặt đất, có tọa độ là do sự lệch nhau giữa trục quay và trục từ của Trái Đất. Nam cực được xác định tại điểm có độ cao 2800m so với mực nước biển trung bình, tại điểm đặt Trạm Nam Cực Amundsen-Scott của Hoa Kỳ, được thành lập năm 1956 và luôn có người đồn trú từ đó đến nay..

Địa lý
Cho hầu hết các mục đích, Cực Nam Địa lý được xác định là điểm phía nam của hai điểm nơi trục quay của Trái Đất giao với bề mặt của nó (điểm kia là Cực Bắc Địa lý). Tuy nhiên, trục quay của Trái Đất thực tế có hiện tượng 'lắc' khá nhỏ, vì thế định nghĩa này không đủ cho những công việc đòi hỏi sự chính xác cao, xem Cực Bắc Địa lý để biết thêm thông tin.

Các toạ độ địa lý của Nam cực thường được coi đơn giản là 90°Nam, bởi kinh độ của nó không được xác định về địa lý và không thích hợp. Khi cần có một kinh độ, nó có thể được coi là  Ở Nam Cực mọi hướng đều là hướng bắc. Vì lý do này, các hướng tại Nam Cực đều "chỉ bắc", hướng về hướng bắc dọc theo đường kinh tuyến gốc.

Cực Nam Địa lý nằm trên lục địa Châu Nam Cực (dù nó không phải là trường hợp luôn xảy ra trong toàn bộ Lịch sử Trái Đất bởi sự trôi dạt lục địa). Nó ở trên một cao nguyên không có đặc điểm, nhiều gió, băng ở độ cao 2,835 mét (9,306 ft), khoảng 1,300 km (800 dặm) từ biển gần nhất ở McMurdo Sound. Băng ước tính dày khoảng 2,700 mét (9,000 ft) tại Cực, vì thế mặt đất dưới lớp băng thực tế ở gần mực nước biển.

Lớp băng cực đang di chuyển với tốc độ gần 10 mét mỗi năm theo hướng giữa 37° và 40° tây chỉ bắc, xuống Biển Weddell. Vì thế, vị trí của trạm và các thiết bị nhân tạo so với cực địa lý dần thay đổi theo thời gian.

Cực Nam Địa lý được đánh dấu bởi một bảng hiệu nhỏ và được đóng vào băng, nó được chỉnh lại vị trí mỗi năm vào Năm mới để bù trừ sự di chuyển của băng. Trên bảng có ghi ngày Roald Amundsen và Robert F. Scott đến Nam Cực tiếp sau là một đoạn trích dẫn ngắn của mỗi người và có cao độ 2,835 m (9,301 ft).

Nam Cực nghi lễ
Nam Cực nghi lễ là một khu vực được thiết lập cho việc chụp ảnh tại Trạm Nam Cực. Nó ở gần Cực Nam Địa lý, và gồm một khối cầu kim loại đặt trên một bệ, được bao quanh bởi các lá cờ của các quốc gia ký Hiệp ước Nam Cực.

Cực không thể tiếp cận
Một cái gọi là "Nam Cực" khác là Nam Cực không thể tiếp cận, địa điểm trên Châu Nam Cực nằm xa nhất khỏi đại dương, và vì thế khó tiếp cận hơn Cực Nam Địa lý. Vị trí này nằm cách xấp xỉ 878 km từ Nam Cực thật.

Thám hiểm nam cực
Xem thêm: Lịch sử Châu Nam Cực, Danh sách các cuộc thám hiểm Châu Nam Cực, Thời đại Anh hùng trong việc Thám hiểm Châu Nam Cực và Xa nhất về phía Nam.

Trước - 1900

Địa lý cơ bản của bờ biển Châu Nam Cực không được biết cho tới giữa hoặc cuối thế kỷ 19. Sĩ quan hàng hải Mỹ Charles Wilkes đã tuyên bố (chính xác) rằng Châu Nam Cực là một lục địa mới dựa trên cuộc thám hiểm của ông trong giai đoạn 1839–40, tuy James Clark Ross, trong chuyến thám hiểm của mình năm 1839–43, hy vọng rằng ông có thể đi thuyền trên toàn bộ con đường tới Nam Cực (tất nhiên, ông đã không thành công).

1900 - 1950

Nỗ lực đầu tiên để tìm một con đường từ bờ biển Châu Nam Cực tới Nam Cực là của nhà thám hiểm người Anh Robert Falcon Scott trong chuyến Thám hiểm Khám phá năm 1901–04. Scott, đi cùng Ernest Shackleton và Edward Wilson, đã đặt ra mục tiêu đi xa hết mức có thể về phía nam, vào ngày 31 tháng 12 năm 1902, đã tới . Shackleton sau này quay lại Châu Nam Cực ở cương vị chỉ huy cuộc Thám hiểm Nimrod với mục tiêu tới Nam Cực. Ngày 9 tháng 1 năm 1909, với ba đồng đội, ông tới  – 112 dặm quy chế từ Cực – trước khi buộc phải quay về.

Người đầu tiên tới Cực Nam Địa lý là Roald Amundsen và đội của ông ngày 14 tháng 12 năm 1911. Amundsen đặt tên cho trại của mình là Polheim và toàn bộ cao nguyên bao quanh Cực là Vua Haakon VII Vidde để vinh danh Vua Haakon VII của Na Uy. Robert Falcon Scott cũng đã quay trở lại Châu Nam Cực trong chuyến thám hiểm thứ hai, Terra Nova Expedition, trong một cuộc đua với Amundsen tới Nam Cực. Scott và bốn người khác tới Nam Cực ngày 17 tháng 1 năm 1912, ba tư ngày sau Amundsen. Trong chuyến trở về, Scott và bốn đồng đội của ông đều chết vì đói và giá lạnh.

Năm 1914 chuyến Thám hiểm Đế quốc xuyên Châu Nam Cực của Ernest Shackleton được lên kế hoạch với mục tiêu vượt Châu Nam Cực qua Nam Cực, nhưng con tàu của ông, chiếc Endurance, bị mắc kẹt trong băng và đắm 11 tháng sau đó. Chuyến đi xuyên lục địa này không được thực hiện.

Đô đốc Hoa Kỳ Richard Evelyn Byrd, với sự hỗ trợ của phi công Bernt Balchen, trở thành người đầu tiên bay qua Nam Cực ngày 29 tháng 11 năm 1929.

1950 - hiện nay

Mãi 44 năm sau, ngày 31 tháng 10 năm 1956 con người mới một lần nữa đặt chân tới Nam Cực, khi một đội do Đô đốc George J. Dufek thuộc Hải quân Mỹ đổ bộ tới đó trong một chiếc máy bay R4D-5L Skytrain (C-47 Skytrain). Trạm Nam Cực Amundsen-Scott được xây dựng bằng vật liệu chuyển tới bằng máy bay trong hai năm 1956–1957 cho Năm Địa vật lý Quốc tế và từ đó luôn có nhân viên đồn trú.

Sau Amundsen và Scott, người đầu tiên tới Nam Cực theo đường lục địa (dù với một số hỗ trợ từ máy bay) là Edmund Hillary (4 tháng 1 năm 1958) và Vivian Fuchs (19 tháng 1 năm 1958) cùng đội của họ, trong chuyến Thám hiểm Khối thịnh vượng chung xuyên Châu Nam Cực. Có nhiều cuộc thám hiểm sau đó với mục đích tới Nam Cực theo đường xuyên lục địa, gồm các cuộc thám hiểm của Havola, Crary và Fiennes.

Ngày 30 tháng 12 năm 1989, Arved Fuchs và Reinhold Messner là người đầu tiên tới Nam Cực mà không cần sự trợ giúp của động vật hay máy móc, chỉ dùng ván trượt và sức gió.

Chuyến đi nhanh nhất không có hỗ trợ tới Cực Nam Địa lý từ đại dương kéo dài 24 ngày và 1 giờ từ Hercules Inlet do nhà thám hiểm Na Uy Christian Eide thực hiện năm 2011, vượt qua kỷ lục trước đó là 33 ngày từ Hercules Inlet và được thực hiện năm 2009 bởi các nhà thám hiểm người Canada Ray Zahab, Richard Weber và Kevin Vallely, đánh bại kỷ lục chỉ mới được lập một tháng trước đó của Todd Carmichael người Mỹ với 39 ngày và 7 giờ.

Tuyên bố lãnh thổ
Bài chính: Tuyên bố lãnh thổ Châu Nam Cực và Châu Nam Cực – Chính trị.

 Khí hậu Xem thêm Khí hậu Nam Cực.Trong suốt mùa đông Nam Bán Cầu, Nam Cực không nhận được bất cứ ánh sáng mặt trời nào trong 6 tháng. Vào mùa hè, mặt trời luôn nằm ở đường chân trời. Phần lớn ánh mặt trời chiếu xuống bề mặt bị phản chiếu trở lại bởi bề mặt băng trắng xóa. Việc nhận được ít năng lượng từ mặt trời cộng với độ cao địa hình (Nam Cực là lục địa cao nhất thế giới với 2,800m trên mực nước biển) làm cho Nam Cực có khí hậu lạnh nhất trên địa cầu . Nhiệt độ Nam Cực thấp hơn nhiều so với Bắc Cực chủ yếu do Nam Cực nằm trên lục địa có độ cao cao hơn nhiều so với mực nước biển trong khi Bắc Cực nằm giữa đại dương, những đại dương này hoạt động như một túi đựng nhiệt.

Giữa mùa hè khi mặt trời chiếc thẳng góc tại Chí Tuyến Nam, nhiệt độ Nam Cực trung bình đạt −25 °C (−12 °F). Vào mùa đông, khi mặt trời di chuyển xuống Bắc Bán Cầu, khí hậu Nam Cực trở nên lạnh lẽo với nhiệt độ khoảng −65 °C (−85 °F). Nhiệt độ cao nhất đã từng được ghi nhận tại Trạm Amundsen-Scott South Pole là −13.6 °C (7.5 °F) vào ngày 27 tháng 12 năm 1978 và thấp nhất là −82.8 °C (−117.0 °F) vào ngày 23 tháng 5 năm 1982 . Tuy nhiên, nhiệt độ thấp kỷ lục được ghi nhận tại trạm Vostok với  vào ngày 21 tháng 7 năm 1983.

Nam Cực có khí hậu hoang mạc, gần như không bao giờ có giáng thủy tại lục địa này. Độ ẩm tương đối trong không khí gần như bằng 0%. Tuy nhiên gió với tốc độ lớn đã gây ra những trận bão tuyết và lượng tuyết tích tụ hằng năm đạt khoảng 20 cm . Các Trạm nghiên cứu ở đây với mái vòm như được thấy trong các hình chụp bị phủ lấp từng phần bởi tuyết và lối vào phải thường xuyên được dọn tuyết. Những công trình xây dựng gần đây được dựng trên những hàng cột cao để khắc chế những trở lực này của thiên nhiên.

 Thời gian
Ở hầu hết mọi nơi trên Trái Đất, giờ địa phương ít nhiều đồng bộ với vị trí của Mặt trời trên bầu trời. Điều này không diễn ra ở Nam Cực, vốn có 'ngày' kéo dài trọn cả năm. Một cách khác để xem giờ là chú ý rằng mọi múi giờ đều đồng quy tại cực. Không có lý do ưu tiên'' để đặt Nam Cực tại bất kỳ một múi giờ riêng biệt nào, nhưng vì lý do thuận tiện trong thực tế, Trạm Nam Cực Amundsen-Scott sử dụng giờ New Zealand. Điều này bởi Hoa Kỳ thực hiện các chuyến bay tiếp tế ("Chiến dịch Deep Freeze") từ Christchurch, New Zealand.

Hệ động thực vật
Vì khí hậu cực kỳ khắc nghiệt, không có các loài thực vật hay động vật sống thường xuyên tại Nam Cực. Dù thế, thỉnh thoảng vẫn có những chú chim cướp biển xuất hiện ở đó.

Năm 2000 có báo cáo rằng đã phát hiện các vi khuẩn sống trong băng Nam Cực, dù các nhà khoa học nghĩ chúng có lẽ không tiến hoá tại Nam Cực.

Hình ảnh

Xem thêm
 Bắc Cực
 Danh sách các cuộc thám hiểm Châu Nam Cực
 Kính viễn vọng Nam Cực
 Châu Nam Cực
Bắc Băng Dương

Tham khảo

Liên kết ngoài

 NOAA South Pole Webcam
 360° Panoramas of the South Pole
 Virtual tour of the South Pole
 Images of this location are available at the Degree Confluence Project
 South Pole Photo Gallery
 Current weather conditions at the South Pole (Amundsen-Scott Station)
 Poles  by the Australian Antarctic Division
 iceman's South Pole page
 The Antarctic Sun - Online news source for the U.S. Antarctic Program
 Big Dead Place
 UK team makes polar trek history - BBC News article on first expedition to Pole of Inaccessibility without mechanical assistance
 Aerial photography of Amundsen-Scott station and South Pole

Bài cơ bản dài trung bình
Điểm cực Trái Đất
Vùng cực Trái Đất
Địa lý Nam Cực
Đông châu Nam Cực


title: Wester-Ohrstedt

text:
Wester-Ohrstedt () là một đô thị thuộc huyện Nordfriesland, bang Schleswig-Holstein, Đức.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Nordfriesland


title: Fonters-du-Razès

text:
Fonters-du-Razès là một xã của Pháp, nằm ở tỉnh Aude trong vùng Occitanie.

Người dân địa phương trong tiếng Pháp gọi là Fonterais.

Hành chính

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Fonters-du-Razès trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia

Fonters-du-Razes


title: Sympistis amenthes

text:
Sympistis amenthes là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Nó được tìm thấy ở Washington tới Oregon và từ phía đông slope của dãy núi Cascade tới tây bắc Nevada at altitudes of 2,600 to 5,600 foot.

Sải cánh dài 28–36 mm. Con trưởng thành bay vào tháng 9.

Liên kết ngoài
 Images at mothphotographersgroup

Chú thích

Sympistis


title: Phytoplasma

text:
{{Bảng phân loại
| color = #
| image = Coconutlethalyellowing.jpg
| image_width = 260px
| image_caption = Gây bệnh vàng lá dẫn đến chết cây dừa
| domain = Bacteria
| divisio = Firmicutes
| classis = Mollicutes
| ordo = Acholeplasmatales
| familia = Acholeplasmataceae
| genus = "Candidatus'' Phytoplasma"
| subdivision_ranks = Các loài
| subdivision =
| name = "Candidatus'' Phytoplasma"
}}Phytoplasma''' được biết đến như là sinh vật dạng nấm. Người ta phát hiện ra phytoplasma năm 1967, khi đó gọi là mytoplasma. Bản thân những loài sinh vật này thường hình sợi, đường kính cơ thể chưa đến 1 μm. Phytoplasma ký sinh ở cây trên bó mạch libe. Bệnh này thường thấy nhiều ở các vùng nhiệt đới.

Hình ảnh

Tham khảo

Bệnh học thực vật


title: Mikoyan-Gurevich I-250

text:
Trong chiến tranh thế giới thứ II, với sự xuất hiện Me-262 của Đức quốc xã đã khiến Liên Xô bị phá sản chương trình phát triển máy bay chiến đấu có hiệu suất cao với kết quả là Mikoyan-Gurevich I-250 (N).

Lịch sử

Mặc dù là một máy bay quy ước khá lớn, nó có hệ thống đẩy mới lạ được đánh giá khá cao - động cơ nhiệt. Đó là loại động cơ phản lực thế hệ đầu của Klimov VK-107R công nghệ V-12 pít tông theo quy ước và có động cơ cánh quạt ở phía đầu, động cơ cánh quạt được gắn với động cơ phản lực nhờ trục truyền lực tới máy nén của động cơ phản lực phía sau. Nó có động cơ hỗn hợp kết hợp hình dáng khiến cho máy bay có thể đạt tới được vận tốc 513 mph (825 km/h), nhưng không quá 10 phút. Nếu không sử dụng động cơ phản lực, vận tốc cực đại là 421 mph (677 km/h). Máy bay có tên I-250 (nghĩa đen "Kẻ phá hoại"), nhưng ở nhà máy nó có mã là N.

Mẫu đầu tiên bay vào ngày ngày 3 tháng 3 năm 1945. Vào ngày ngày 5 tháng 7 năm 1945, nó đã gặp tai nạn ở phần đuôi và phi công bay thử nghiệm Alexander Deyev đã thiệt mạng. Các chuyến bay thử nghiệm tiếp tục với mẫu thứ hai. Sau một thời gian, 50 chiếc đầu tiên đã được sản xuất. Tuy nhiên, nó đã gặp phải nhiều vấn đề. Trong thời gian đó, Liên Xô cũng đang thiết kế những mẫu máy bay phản lực thực sự đầu tiên, MiG-9 và Yak-15, những mẫu máy bay này đã khiến I-250 trở nên lỗi thời. Vì vậy, năm 1947, VVS (không quân Liên bàn Xô viết) đã chấm dứt sự phát triển xa hơn nữa của mẫu I-250 (MiG-13). Nó được chuyển sang cho không quân hải quân, nhưng kế hoạch cũng chấm dứt vào tháng 4-1948.

Theo điểm khởi đầu, 50 chiếc đã được sản xuất trong năm 1945, phục vụ trong hạm đội Baltic và hạm đội biển Bắc đến trước năm 1950 thì I-250 được gọi với tên MiG-13.

Lực lượng sử dụng
 Liên bang Xô viết
 Không quân hải quân Xô viết

Thông số kỹ thuật

Đặc điểm riêng
 Phi đoàn: 1
 Chiều dài: 8.2 m (26.9 feet)
 Sải cánh: 9.5 m (31.1 feet)
 Chiều cao: 3.7 m (12.1 feet)
 Diện tích : 15 m²
 Trọng lượng rỗng: 2935 kg (6.470 lb)
 Trọng lượng cất cánh: 3680 kg (8.113 lb)
 Trọng lượng cất cánh tối đa: N/A
 Động cơ:
 1× VDRK booster thermojet, 600 kgf (1.322 lbf)
 1× Klimov VK-107R liquid-cooled V12 engine, 1650 hp (1.230 kW)

Hiệu suất bay
 Vận tốc cực đại: 825 km/h (512.6 mph)
 Tầm bay: 1380 km (857 miles)
 Trần bay: 11900 m (39.041 feet)
 Vận tốc lên cao: 1086 m/phút (3.562 feet/min)
 Lực nâng của cánh: N/A
 Lực đẩy/trọng lượng: N/A

Vũ khí
 3x pháo 20 mm B-20 (mỗi khẩu 100 viên đanh)

Nội dung liên quan

Máy bay tương tự
Sukhoi Su-5

Danh sách máy bay tiếp theo
MiG-8 -
MiG-9 (I-210)/MiG-9 (I-301) -
MiG-13 (I-250) -
MiG-15 -
MiG-17 -
MiG-19

Danh sách khác
 Danh sách máy bay trong Chiến tranh Thế giới II
 Danh sách máy bay quân sự của Liên Xô và CIS

Tham khảo

I-250
Máy bay quân sự Liên Xô thập niên 1940
Máy bay tiêm kích Liên Xô và Nga
Máy bay hai động cơ
Máy bay động cơ hỗn hợp
Máy bay cánh quạt
Máy bay phản lực
Máy bay cánh dưới
Dự án máy bay hủy bỏ của Liên Xô


title: Barville-en-Gâtinais

text:
Barville-en-Gâtinais là một xã trong tỉnh Loiret, vùng Centre-Val de Loire bắc trung bộ nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao từ 99-118 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Barvilleengatinais


title: Saint-Michel-d'Euzet

text:
Saint-Michel-d'Euzet là một xã ở tỉnh Gard. Xã này có diện tích 57 km², dân số năm 1999 là 598 người. Khu vực này có độ cao trung bình 90 mét trên mực nước biển.

Xem thêm
Thị trấn của tỉnh Gard

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintmicheldeuzet


title: Melecta tuberculata

text:
Melecta tuberculata là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Lieftinck mô tả khoa học năm 1980.

Chú thích

Tham khảo

Melecta
Động vật được mô tả năm 1980


title: Người Gia Rai

text:
Người Gia Rai, còn gọi là Jarai (Jrai) hay Ană Krai (con của rồng), là một dân tộc cư trú ở vùng Tây Nguyên của Việt Nam, đa số là tại Gia Lai và một ít ở Campuchia. Người Gia Rai còn có tên gọi khác là người Jrai (hay Ană Pô Grei, Anak Drai hay Jarai-từ gốc: con cái của Ga Rai, người Gia Rai, Gia Lai theo phiên âm tiếng Việt), có các nhóm phương ngữ Jrai Chor, Jrai Mơthur, Jrai Hdrung, Jrai Tơbuan, Jrai Arap. Người Gia Rai nói tiếng Gia Rai, một ngôn ngữ thuộc phân nhóm ngôn ngữ Chăm của ngữ tộc Malay-Polynesia trong ngữ hệ Nam Đảo. Người Gia Rai thuộc nhóm chủng tộc Austronesia. Tại Việt Nam, họ là một dân tộc trong số 54 dân tộc tại Việt Nam. Dân số của người Gia Rai là 513.930 (năm 2019), 411.275 người (năm 2009), và 317.557 (năm 1999). Tại Campuchia, họ sống ở tỉnh Ratanakiri với dân số cỡ 20.800 và được xếp vào nhóm Khmer Loeu.

Khái quát
Người Gia Rai là một nhánh lớn của tộc người Rang Đê cổ (Rang Đê gồm hai dân tộc Êđê và Gia Rai ngày nay) được ghi chép khá nhiều trong các bia ký Chăm Pa, sự tấn công của đế quốc Mông Cổ, sau này là nam tiến của người Việt đã đẩy bộ phận người Chăm Pa lên vùng bình nguyên Cheo Reo, hòa hợp với người Êđê cổ tạo ra nhóm tộc người tự gọi là Ană Jrai Hơbai, tức con cái của Gia Rai.Trong văn hóa và tính cách của người Gia Rai có nhiều yếu tố Chăm Pa trung đại hơn so với người Êđê vốn chịu ảnh hưởng đứt gãy của yếu tố Lâm Ấp Chăm Pa cổ đại. Người Gia Rai còn giữ được yếu tố ngôn ngữ Rang Đê cổ đó là ngôn ngữ đa âm hơn so với người Êđê.

Dân số và địa bàn
Người Gia Rai sinh sống và cư trú chủ yếu tập trung ở tỉnh Gia Lai (90%), một bộ phận ở tỉnh Kon Tum (5%) và phía bắc tỉnh Đắk Lắk (4%). Khoảng vài ngàn người Gia Rai sinh sống tại khu vực Ratanakiri, Campuchia nhưng chưa có số liệu chính thức từ Viện thống kê quốc gia Campuchia.

Theo Tổng điều tra dân số và nhà ở năm 2019, người Gia Rai ở Việt Nam có dân số 513.930 người, cư trú tại 47 trên tổng số 63 tỉnh, thành phố. Người Gia Rai cư trú tập trung tại các tỉnh: Gia Lai (459.738 người, chiếm 29,2% dân số toàn tỉnh và 90,5% tổng số người Gia Rai tại Việt Nam), ngoài ra còn có ở Kon Tum (25.883 người), Đắk Lắk (20.495 người). Đây là dân tộc bản địa có số dân đông nhất Tây Nguyên.

Lịch sử và tên gọi
Vào năm 1471, Đại Việt sử ký toàn thư có ghi chép về sự kiện người Chăm đầu hàng quân Đại Việt của vua Lê Thánh Tông như sau: Một lúc sau, đứng xa trông thấy toán quân đi trước đã trèo lên được chỗ tường thấp trên mặt thành, bèn bắn luôn ba tiếng pháo để tiếp ứng, lại hạ lệnh cho vệ quân thần võ phá cửa đông thành tiến vào. Thành Chà Bàn bị phá vỡ. Quân Đại Việt bắt được hơn ba vạn tù binh và chém được hơn bốn vạn thủ cấp. Ngô Nhạn dẫn tướng đầu hàng là bác ruột Trà Toàn tên là Bô Sản Ha Ma. Lê Thánh Tông sai trưng bày những thứ người Chiêm dùng làm lễ vật đem đến xin hàng mà ở Đại Việt không có, sai viên quan đô úy Đỗ Hoàn chỉ tên từng thứ một. Có cái hộp bạc, hình như thanh kiếm, vua hỏi vật gì. Hoàn trả lời rằng đó là đồ của nước Chiêm từ xưa, người làm quốc vương phải có vật đó để truyền cho con cháu. Quân Thuận Hóa bắt sống Trà Toàn dẫn đến trước vua Lê Thánh Tông, nhà vua cho Trà Toàn được sống. Hôm ấy là ngày mồng 1 tháng 3 âm lịch (1471).

Cuộc nam tiến của người Việt xuống Chăm Pa tạo ra các làn sóng người Chăm Pa vùng ven biển Trung, Nam Trung Bộ liên tục chuyển cư lên vùng bình nguyên Cheo Reo, hỗn dung với cộng đồng Rang Đê có trước, từ đó hình thành ra nhóm tộc người mới Anak Jrai. Nhóm Rang Đê vùng thung lũng sông Ba tự gọi mình là Ană Jrai. Ană Jrai chính là cụm danh xưng Pô Krung Jrai (Pô Krung Jrai là cách gọi tôn xưng thái tử Chăm Pa là Harijit (R'cam Mal, Chế Mân) lãnh đạo người Rang Đê đánh đuổi Mông Cổ. Krung hay Kurung trong ngôn ngữ Rang Đê và Mã Lai cổ có nghĩa là thủ lĩnh. Dần dần, Pô Krung Jrai hay Pô KLong Jrai phiên âm thành Jarai. Jrai tách khỏi khối bộ tộc Rang Đê để tự nhận mình là Ană Jrai, với ý nghĩa là những đứa con của Vua Chế Mân (Pô Krung Jrai, Pô Klong Jrai hay Ană).

Tiểu quốc J'rai (còn gọi là Ala Car P'tao Degar, Dhung Vijaya, Nam Vijaya, Nam Bàn, Nam Phan, Nam Phiên, Chăm Pa Thượng) là một tiểu quốc cổ của các bộ tộc Nam Đảo ở Tây Nguyên, Việt Nam với bộ tộc nòng cốt là người Gia Rai và người Êđê hình thành từ khoảng cuối thế kỷ 15 và chấm dứt sự tồn tại sau khi phân rã ra thành các bộ tộc độc lập vào khoảng cuối thế kỷ 19. Tiểu quốc này được cai trị dưới quyền các vị tiểu vương mà người Việt gọi là Thủy Xá - Hỏa Xá, tức là Pơtao Apui-Pơtao Ia.

Theo tương truyền, các vị vua là hiện thân của thần Gươm Y Thih (nhân vật trong các truyền thuyết của người người Êđê và Gia Rai. Một tài liệu khác ghi là 20 "đời vua" tiểu quốc J'rai, là người kế tục giữ gươm thần do chàng Y Thih để lại. Có ý kiến khác cho rằng gươm thần của các Pơtao thực ra là các bảo vật truyền ngôi của hoàng gia Chăm Pa sau khi Lê Thánh Tông tiêu diệt thành Vijaya (Đồ Bàn, Bình Định). Xét về hình thái, tộc người Rhade (Êđê) lui về phía nam và cùng các nhóm Gia Rai thực ra là một dân tộc Rang Đê, hai nhóm tộc người này bị phân ly do nguyên nhân lịch sử mà trong tiếng Gia Rai gọi là thời kỳ Pha ra, nghĩa là cuộc chia ly anh em.

Đặc điểm kinh tế
Người Gia Rai sống chủ yếu bằng nghề trồng trọt nương rẫy; lúa tẻ là cây lương thực chính. Công cụ canh tác của người Gia Rai giản đơn, chủ yếu là con dao chặt cây, phát rừng, cái cuốc xới đất và cây gậy chọc lỗ khi tra hạt giống. Chăn nuôi trâu, bò, lợn, chó, gà phát triển. Xưa kia, người Gia Rai có đàn ngựa khá đông. Người Gia Rai còn thuần dưỡng và nuôi cả voi. Đàn ông thạo đan lát các loại gùi, giỏ, đàn bà giỏi dệt khố, váy, mền đắp, vải may áo cho gia đình. Săn bắn, hái lượm, đánh cá là những hoạt động kinh tế phụ khác có ý nghĩa đáng kể đối với đời sống của họ xưa và nay.

Tổ chức cộng đồng

Người Gia Rai sống thành từng làng (plei, plơi hay bôn). Trong làng, ông chủ làng cùng các bô lão có uy tín lớn và giữ vai trò điều hành mọi sinh hoạt tập thể, ai nấy đều nghe và làm theo. Tuỳ từng nhóm Gia Rai, mỗi làng đều có nhà rông. Đây tộc người duy nhất thuộc hệ ngôn ngữ Nam Đảo có nhà rông, có thể do ảnh hưởng của cư dân Ba Na thuộc ngữ tộc Môn-Khmer. Có nhóm Arap của người Gia Rai thực ra là người gốc Ba Na đã bị Gia Rai hóa. Đây là tộc người duy nhất ở Tây Nguyên đã có một tổ chức xã hội tiền nhà nước với hai vua (Ptao): vua Nước và vua Lửa, còn được gọi là Tiểu quốc J'rai.

Hôn nhân gia đình
Dân tộc Gia Rai theo truyền thống mẫu hệ, phụ nữ tự do lựa chọn người yêu và chủ động việc hôn nhân. Sau lễ cưới, chàng trai về ở nhà vợ, không được thừa kế tài sản. Trái lại, con gái lấy chồng lần lượt tách khỏi cha mẹ ra ở riêng, được phân chia một phần tài sản. Con cái đều theo họ mẹ. Ngoài xã hội, đàn ông đóng vai trò quan trọng hơn, nhưng trong nhà, phụ nữ có ưu thế hơn. Ngày xưa, có tục những người cùng dòng họ (theo phía mẹ), khi chết chôn chung một hố, nay tục này đã giảm. Kèm theo đó là tục nối hôn, nếu người vợ chết đi mà có em gái hoặc chị gái chưa lấy chồng thì người này tiếp tục chung sống với chồng của người đã chết.

Nhà cửa
Có nơi ở nhà dài, có nơi làm nhà nhỏ, nhưng đều chung tập quán ở nhà sàn, đều theo truyền thống mở cửa chính nhìn về hướng bắc.

Trang phục

Người Gia Rai ít nhiều gần với trang phục của người Êđê, nhưng có nét riêng trong phong cách tạo hình và trang trí. Mặc dù hoa văn trang trí cụ thể các nhóm khác nhau nhưng có thông số chung của tộc người.

Trang phục nam
Thường nhật, nam đội khăn, theo lối quấn nhiều vòng trên đầu rồi buông sang một bên tai, hoặc quấn gọn ghẽ như khăn xếp của người Kinh. Khăn màu chàm. Nhìn chung, nam giới Gia Rai đóng khố. Khố này thường ngắn hơn khố ngày hội, là loại vải trắng có kẻ sọc.

Ngày lễ họ mang khố màu chàm , khố loại này được trang trí hoa văn màu trắng, đỏ thành các đường viền ở mép khố, đặc biệt hai đầu với các tua trên nền chàm. Có nhóm ở trần, có nhóm mang áo (loại cộc tay và loại dài tay màu chàm, khoét cổ chui đầu). Loại ngắn tay thường có đường viền chỉ màu trắng bên sườn. Loại dài tay giống phong cách áo dài nam Êđê hay M'Nông.

Cũng giống như mọi dân tộc nào biết dệt vải, may trang phục, người Gia Rai chế tác sợi từ quả cây bông và giữ nguyên màu sợi là màu trắng. Việc tạo ra các sắc màu cho sợi là cả một quá trình kinh nghiệm của người Gia Rai. Họ có truyền thống chế "thuốc nhuộm" từ các thảo mộc có trong thiên nhiên mà trong quá trình sinh sống họ đã thuộc tính nết và công dụng của từng loài. Để tạo ra màu đen hay màu xanh thẫm, họ dùng cây chàm. Các bước thao tác được tiến hành như sau: đầu tiên, người Gia Rai đi bắt một loại ốc suối có tên là Brang, đem giã nhỏ, đổ nước vào lọc, lấy thứ nước đó đổ vào ché ngâm khoảng một tháng. Tiếp theo, dùng đọt chuối, vỏ chuối và rễ cây akha krông, akha chót bỏ chung vào cối giã cho thật kỹ, trộn tất cả với Có nét riêng trong phong cách tạo hình và trang trí. Mặc dù hoa văn trang trí cụ thể các nhóm khác nhau nhưng có thông số chung của tộc người.

Sợi trắng tự nhiên, rồi bỏ vào ché ngâm. Khi sợi đã ngả màu đen thì đem phơi khô. Nước nhuộm còn lại được cất giữ trong ghè và khi cần lại có thể sử dụng với các bước như vừa mô tả. Màu đỏ trong trang phục của người Gia Rai chiếm một tỉ lệ khá đậm đặc. Trong cuốn Hoa văn các dân tộc Jrai, Bahnar, Nguyễn Từ Chi, một nhà nghiên cứu dân tộc học ở Việt Nam, có giới thiệu:

Trang phục nữ
Phụ nữ để tóc dài búi sau gáy hoặc quấn gọn trên đỉnh đầu. Áo là loại áo ngắn, chui đầu, phổ biến là kiểu chui đầu cổ "hình thuyền", riêng nhóm Jrai Mơthur lại có kiểu cổ thấp hình chữ V và các loại cổ phổ biến. Trên nền chàm áo được trang trí các sọc hoa văn theo bố cục ngang thân áo ở cổ, vai, ống tay, giữa ngực, gấu áo và hai cổ tay áo. Đó là các sọc màu đỏ xen trắng và vàng trên nền chàm hoặc màu xanh nhạt diệp và màu chàm. Váy là loại váy hở quấn vào thân (kích thước trên dưới 140 cm x 100 cm). Phong cách trang trí trên váy cũng thiên về lối bố cục ngang với các đường sọc màu (như áo là chính). Có nhóm ở Plei Ku với nguyên tắc trên nhưng được mở rộng thành các mảng hoa văn ở giữa thân váy, nửa thân dưới áo và hai ống tay. Trang sức có vòng cổ, vòng tay.

Các nhân vật

Chú thích

Tham khảo
 Pötao, một lý thuyết về quyền lực ở người Jörai Đông Dương (Pötao, une théorie du pouvoir chez les Indochinois Jörai) của J. Dournes
 Rừng, Đàn bà, Điên loạn (Forêt, Femme, Folie) của J. Dournes
 Coordonnées: Structures Jörai familiales et sociales (Tọa độ: Cấu trúc gia đình và xã hội Giarai) của J. Dournes

Kon Tum

Nhóm sắc tộc ở Campuchia
Các dân tộc Việt Nam
Tỉnh Ratanakiri


title: Cam sành

text:
Cam sành là một giống cây ăn quả thuộc chi Cam chanh có quả gần như quả cam (Citrus reticulata x maxima), có nguồn gốc từ Việt Nam. Quả cam sành rất dễ nhận ra nhờ lớp vỏ dày, sần sùi giống bề mặt mảnh sành và thường có màu lục nhạt (khi chín có sắc cam), các múi thịt có màu cam.

Cam sành được gắn nhiều tên khoa học khác nhau như Citrus nobilis, Citrus reticulata, hay Citrus sinensis, trên thực tế nó là giống lai tự nhiên: C. reticulata x C. sinensis (tên tiếng Anh: king mandarin).

Đặc điểm
Cam sành có dạng tròn dẹp, màu vàng sậm, quả nhiều nước, vị chua lẫn ngọt, trọng lượng trung bình một quả cam sành là 275g.

Phân bố
Cam sành Bố Hạ trồng ở Bố Hạ, huyện Yên Thế, tỉnh Bắc Giang. Cam sành Bố Hạ hợp với đất phù sa cổ, khí hậu mát ẩm. Hiện nay vùng cam này đã bị xoá sổ do bệnh vàng lá gân xanh.

Cam sành Hà Giang-Tuyên Quang-Yên Bái: là vùng cam chủ yếu của các tỉnh phía Bắc Việt Nam, năng suất cao; quả được thu hoạch vào dịp Tết. Tại tỉnh Tuyên Quang, nổi tiếng nhất là cam sành Hàm Yên, cam được trồng bạt ngàn tại xã Phù Lưu và một số xã lân cận. Đây là vùng có năng suất trồng cam rất tốt, quả cam thơm ngon.

Tại Nam Bộ, cam sành cũng được trồng ở Tam Bình, Trà Ôn (Vĩnh Long); Cái Bè, Châu Thành, Chợ Gạo (Tiền Giang); Mỹ Khánh, Ô Môn (Cần Thơ)...

Loài cây này được đưa vào Mỹ năm 1880, khi Đại sứ Hoa Kỳ tại Nhật Bản John A. Bingham chuyển 6 quả cam sành bằng đường tàu từ Sài Gòn tới Dr. H. S. Magee, một người phụ trách vườn ươm giống tại Riverside, California. Năm 1882, Magee gửi 2 cây con trồng từ hạt và chồi tới J. C. Stovin ở Winter Park, Florida.

Giá thành
Cũng giống như nhiều mặt hàng nông sản khác, cam sành vào chính vụ không được giá. Tại các vườn thu hoạch, giá cam vào khoảng 12-20 nghìn đồng/1 kg vào những năm 2012-2015, thậm chí có đợt giá lên đến 25-30 nghìn đồng/1 kg vào dịp Tết.

Văn thơ

Ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài
Thông tin cam sành của FAO
Trang nói về cam sành được mang từ Sài Gòn sang California năm 1882

Quả
R
Đặc sản Tuyên Quang
Giống cây trồng Việt Nam
Đặc sản Hà Giang
Đặc sản Yên Bái
Đặc sản Vĩnh Long
Đặc sản Tiền Giang


title: Polyplectropus saturnus

text:
Polyplectropus saturnus là một loài Trichoptera trong họ Polycentropodidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Động vật khu vực sinh thái Indomalaya
Polyplectropus


title: Étiolles

text:
Étiolles là một xã ở tỉnh Essonne thuộc vùng Île-de-France miền bắc nước Pháp.

Theo điều tra dân số năm 1999, dân số xã này là .

Danh xưng cư dân địa phương Étiolles trong tiếng Pháp là Étiollais.

Tham khảo

Mayors of Essonne Association
 INSEE commune file

Liên kết ngoài
Trang mạng chính thức
Mérimée database - Cultural heritage
Land use (IAURIF)

Xã của Essonne


title: 5

text:
Năm 5 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

 Nhũ Tử Anh (m. 25)

 Sứ đồ Phaolô (m. 64)
 Âm Lệ Hoa (m. 64)

Mất

 Hán Bình Đế (s. 9 TCN)

Tham khảo

Năm 5

als:0er#Johr 5


title: Dicranomyia azorica

text:
Dicranomyia azorica là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Dicranomyia
Limoniidae ở vùng Palearctic


title: Megachile nigra

text:
Megachile nigra là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Schulten mô tả khoa học năm 1977.

Chú thích

Tham khảo

N
Động vật được mô tả năm 1977


title: Villamediana de Iregua

text:
Villamediana de Iregua tỉnh và cộng đồng tự trị La Rioja, phía bắc Tây Ban Nha. Đô thị này có diện tích là 20,42 ki-lô-mét vuông, dân số năm 2009 là 6723 người với mật độ 329,24 người/km². Đô thị này có cự ly 4 km so với Logroño.

Tham khảo

Đô thị ở La Rioja


title: Rhyacophila kaltatica

text:
Rhyacophila kaltatica là một loài Trichoptera trong họ Rhyacophilidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Rhyacophila


title: Voimhaut

text:
Voimhaut là một xã trong tỉnh Moselle, vùng Grand Est đông bắc nước Pháp.

Xem thêm
Commune của tỉnh Moselle

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Moselle


title: (43811) 1991 RA24

text:
{{DISPLAYTITLE:(43811) 1991 RA24}}

(43811) 1991 RA24 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Henry E. Holt ở Đài thiên văn Palomar ở Quận San Diego, California, ngày 11 tháng 9 năm 1991.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 43001–44000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1991
Được phát hiện bởi Henry E. Holt
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Aristobrotica steinheili

text:
Aristobrotica steinheili là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Baly miêu tả khoa học năm 1886.

Chú thích

Tham khảo

Aristobrotica


title: Juxia

text:
Juxia sharamurenense (Hoàng Học Thi (黄学诗), Đồng Vĩnh Sinh (童永生), Vương Cảnh Văn (王景文) và ctv., 1998) là danh pháp khoa học của một loài đã tuyệt chủng thuộc phân họ Indricotheriinae của họ Hyracodontidae, một nhóm động vật trông tương tự như tê giác. Juxia có kích thước của một con ngựa. Nó từng sinh sống tại châu Á trong suốt thế Oligocen và thế Miocen. Nó có lông trên cổ.

Ghi chú

Tê giác tiền sử
Thú thế Oligocen
Thú thế Miocen


title: Florínia

text:
Flórida Paulista là một đô thị ở bang São Paulo của Brasil. Đô thị này nằm ở vĩ độ 21º36'53" độ vĩ nam và kinh độ 51º10'25" độ vĩ tây, trên khu vực có độ cao 410 m. Dân số năm 2004 ước tính là 10.386 người.
Đô thị này có diện tích 526.33 km².

Thông tin nhân khẩu

Dữ liệu dân số theo điều tra dân số năm 2000

Tổng dân số: 11.106
Dân số thành thị: 8.982
Dân số nông thôn: 2.124
 Nam giới: 5.560
 Nữ giới: 5.546

Mật độ dân số (người/km²): 21,16

Tỷ lệ tử vong trẻ sơ sinh dưới 1 tuổi (trên một triệu người): 13,69

Tuổi thọ bình quân (tuổi): 72,42

Tỷ lệ sinh (số trẻ trên mỗi bà mẹ): 2,37

Tỷ lệ biết đọc biết viết: 84,32%

Chỉ số phát triển con người (HDI-M): 0,767

 Chỉ số phát triển con người - Thu nhập: 0,673
 Chỉ số phát triển con người - Tuổi thọ: 0,790
 Chỉ số phát triển con người - Giáo dục: 0,837
(Nguồn: IPEADATA)

Sông ngòi

 Rio Aguapeí ou Feio
 Sông do Peixe
Ribeirões Santa Maria, Tucuruvi, Emboscada e Iracema

Các xa lộ

 SP-294

Liên kết ngoài
 Trang mạng của đô thị
 Página de Baladas e Notícias da Cidade e Região

Tham khảo

Florida Paulista


title: Magacela

text:
Magacela là một đô thị trong tỉnh Badajoz, Extremadura, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 661 người.

Tham khảo

Đô thị ở Badajoz


title: Tống tứ đại thư

text:
Tống tứ đại thư () là một bộ sách của Trung Quốc được biên soạn bởi Lý Phưởng (925-996) và một số những người khác trong thời kỳ nhà Tống (960-1279).

Bộ sách này bao gồm bốn tác phẩm lớn:

 Thái Bình ngự lãm (太平御覽). Gồm 55 phần, 1.000 quyển và tổng cộng 4,7 triệu chữ. Đây là tác phẩm tổng hợp mọi phương diện của văn hóa Trung Hoa, nó được biên soạn từ năm 977 đến năm 983 (niên hiệu Thái Bình Hưng Quốc thời vua Tống Thái Tông).
 Thái Bình quảng ký (太平廣記). Gồm 500 quyển và tổng cộng 3 triệu chữ. Đây là tác phẩm tập hợp khoảng 7.000 truyện văn học được lựa ra từ hơn 300 sách văn học được xuất bản từ thời nhà Hán đến đầu thời nhà Tống. Thái Bình quảng ký được hoàn thành năm 978.
 Văn uyển anh hoa (文苑英華). Gồm 38 phần, 1.000 quyển tập hợp 19.102 tác phẩm thơ, văn, nhạc của khoảng 2.200 tác giả, phần lớn trong số đó được sáng tác từ thời nhà Đường. Văn uyển anh hoa được biên soạn từ năm 982 đến năm 986.
 Sách phủ nguyên quy (冊府元龜). Gồm 1.000 quyển với tổng cộng 9,4 triệu chữ. Đây là tác phẩm tập hợp những văn bản hành chính và lịch sử của các triều đại Trung Quốc, nó được thực hiện từ năm 1005 đến năm 1013.

Tham khảo

Liên kết ngoài
http://www.chinaknowledge.de/Literature/literature.html
History of China: A good collection of information on Chinese history

Các văn bản lịch sử Trung Quốc


title: Nestor Nhà chép sử

text:
Nestor Nhà chép sử (khoảng 1056 – khoảng 1114) là người được coi là một trong các tác giả của biên niên sử Đông Slav (Tiểu thuyết của những năm tạm bợ, tiếng Nga: Повесть временных лет), Cuộc đời của Thánh Theodosius và tiểu sử của các thánh Boris và Gleb (quyển Борис и Глеб - Cuộc đời của Boris và Gleb) cũng như của người sáng lập ra tu viện Kievo-Pecherska là thánh Feodosii Pecherskii. Ông được phong thánh (gọi tôn kính là Giám mục Nestor Nhà chép sử).

Nestor là một tu sĩ của Tu viện nam Kievo-Pecherska từ năm 1073, khi mới 17 tuổi. Chi tiết duy nhất khác về cuộc đời ông mà người ta biết đến một cách đáng tin cậy là ông đã được ủy nhiệm cùng hai thầy tu khác trong việc tìm kiếm các di vật của Thánh Theodosius, một nhiệm vụ mà ông đã hoàn thành mỹ mãn. Người ta cũng đồn rằng ông đã ủng hộ công tước đang trị vì là Svyatopolk II của Rus Kiev và đảng phái thân Scandinavia của ông này cũng như không ưa thích ảnh hưởng của Hy Lạp đối với Kiev.

Biên niên sử của ông bắt đầu với Đại hồng thủy, giống như các nhà viết sử thời đó từng làm. Dường như ông đã rất am hiểu về các tác phẩm của các nhà sử học của Đế quốc Byzantine; đặc biệt là của John Malalas và George Hamartolus. Ông có lẽ cũng đã có các biên niên sử (hiện nay đã mất) khác bằng ngôn ngữ Slav để từ đó có thể biên soạn, chỉnh lý lại. Nhiều truyền thuyết đã hòa trộn lẫn với Biên niên sử của Nestor; phong cách viết đôi khi mang tính chất thi ca, có lẽ là do ông đã hợp nhất các bylina mà hiện nay không còn.

Trong vai trò của người tận mắt chứng kiến thì ông chỉ có thể miêu tả thời kỳ trị vì của Vsevolod I và Svyatopolk II (1078-1112), nhưng ông có thể đã thu được nhiều chi tiết thú vị từ miệng những người già cả, hai trong số đó có thể là Giurata Rogovich của Novgorod, người có thể đã cung cấp cho ông thông tin về miền bắc của Rus, sông Pechora và các khu vực khác, cùng Yan Vyshatich, một nhà quý tộc 90 tuổi, mất năm 1106. Nhiều chi tiết dân tộc học mà Nestor cung cấp về các chủng tộc khác nhau của người Slav có giá trị cao.

Học thuyết hiện tại về Nestor cho rằng Biên niên sử là tác phẩm chắp vá của nhiều mảng rời rạc trong các biên niên sử khác, và tên tuổi của Nestor được gắn liền với nó là do ông đã viết phần lớn hoặc có lẽ là do ông đã xếp các mảng rời rạc đó lại với nhau. Tên của tu viện trưởng Sylvester được thêm vào một số bản viết tay như là tác giả.

Nhà sử học Nga Sergey Mikhaylovich Solovyov (1820-1879) nhận xét rằng Nestor không thể coi là nhà chép sử Nga đầu tiên, nhưng ông là người đầu tiên đưa ra quan điểm dân tộc trong sử sách của mình, những người khác chỉ đơn thuần là tác giả địa phương. Ngôn ngữ trong công trình của ông, như thể hiện trong các bản chép tay sớm nhất có đề cập tới, là tiếng Slav cổ với nhiều từ đã được Nga hóa.

Thi thể được coi là của nhà chép sử thời Trung cổ này có thể được nhìn thấy trong số các di vật được bảo quản trong các hang động tại Tu viện nam Kievo-Pecherska.

Những người theo Chính Thống giáo Đông phương tưởng nhớ thánh Nestor Nhà chép sử vào các ngày 27 tháng 10 (lịch cũ)/9 tháng 11, 28 tháng 9 (lịch cũ)/11 tháng 10 và trong tuần thứ hai của mùa ăn chay.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Văn bản bằng tiếng Nga của biên niên sử
 Venerable Nestor the Chronicler of the Kiev Near Caves Orthodox icon và synaxarion

Nhà sử học Ukraina
Nhà sử học Nga
Nhà sử học Belarus
Sinh năm 1056
Mất năm 1114
Sinh thập niên 1050
Mất thập niên 1110
Tín hữu Kitô giáo Nga


title: Glyphuroplata uniformis

text:
Glyphuroplata uniformis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Smith miêu tả khoa học năm 1885.

Chú thích

Tham khảo

Glyphuroplata


title: Kimjongsuk

text:
Kimjongsuk là một huyện của tỉnh Ryanggang tại Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên. Huyện được lấy theo tên của Kim Jong-suk, phu nhân của Kim Il-sung và là mẫu thân của Kim Jong-il. Huyện nằm ven sông Áp Lục và được thành lập từ năm 1981 trên cơ sở tách ra từ huyện Samsu.

Kimjongsuk nằm ở phần phía bắc cao nguyên Kaema, và dốc xuống hướng bắc. Sông Changjin chảy qua địa phận của huyện, chảy qua dưới các dãy núi Puksubaek và Huisaekbong trước khi đổ vào Áp Lục. Đỉnh cao nhất là núi Huisaekbong (2185 m). Khoảng 92% diện tích của huyện là đất rừng. Khí hậy thay đổi từ rất lạnh ở phía nam, và ấm hơn từ 3-3,5 ℃ dọc theo sông Áp Lục ở phía bắc.

Ngành kinh tế chính của địa phương là khai thác gỗ; ngành nông nghiệp kém phát triển và chỉ có một số cánh đồng lúa gạo dọc theo Áp Lục. Ngoài ra, còn một số cây trồng khác như lúa mì, ngô, đỗ tương và khoai tây. Huyện có tài nguyên molybden, vàng, bạc, đồng, chì, kẽm và wolfram. Nghề nuôi ong lấy mật và chăn nuôi cũng tồn tại. Huyện có một số nhà máy thủy điện và chế biến thực phẩm. Tuyến đường sắt Manpo-Chongnyon đi qua địa bàn Kimjongsuk.

Năm 2008, dân số toàn huyện Kimjongsuk là 42.618 người (20.020 nam và 22.598 nữ), trong đó, dân cư đô thị là 19.840 người (46,6%) còn dân cư nông thôn là 22.778 người (53,4%).

Xem thêm
Phân cấp hành chính Bắc Triều Tiên

Tham khảo

Ryanggang


title: Macintosh

text:
Macintosh ( ), hay Mac, là một dòng sản phẩm máy tính cá nhân được thiết kế, phát triển, và đưa ra thị trường bởi Apple Inc. Chiếc máy Macintosh đầu tiên lần đầu tiên được giới thiệu trong một đoạn video quảng cáo dài 60 giây, chiếu tại trận SuperBowl XVIII ngày 22 tháng 1 năm 1984. Hai ngày sau đó, nó được chính thức giới thiệu với các cổ đông công ty; nó là chiếc máy tính cá nhân đầu tiên được thương mại hóa thành công với đặc điểm điều khiển bằng chuột và giao diện người dùng đồ họa hơn là giao diện dòng lệnh. Công ty tiếp tục thành công qua nửa cuối những năm 1980, cho đến thập niên 1990 nó bị lu mờ đi khi phải cạnh tranh với dòng máy tính cá nhân máy tính tương thích IBM chạy hệ điều hành MS-DOS và Microsoft Windows.

Apple hợp nhất nhiều cấp sử dụng các mẫu máy tính để bàn trong nhiều năm vào trong máy 1998 iMac all-in-one (gồm thành một). Điều này mang lại doanh số bán hàng thành công và tín hiệu hồi sinh cho thương hiệu Macintosh, mặc dù chưa đạt đến mức thị phần mà trước đây nó từng có. Hiện nay các hệ Mac có mục đích sử dụng chủ yếu trong gia đình, giáo dục, và thị trường sáng tạo chuyên nghiệp. Chúng gồm: các dòng iMac (đã nói ở trên) và máy tính để bàn Mac mini, máy workstation tháp đồ họa Mac Pro, MacBook, MacBook Air và các laptop MacBook Pro. Máy chủ Xserve đã ngưng sản xuất vào năm 2011.

Việc sản xuất máy Mac dựa trên cơ sở mô hình tích hợp thẳng đứng theo đó Apple tự thiết kế và sử dụng phần cứng cũng như viết hệ điều hành cho các dòng sản phẩm máy tính của họ. Điều này ngược hẳn với máy tính tương thích IBM, nó có nhiều hãng cung cấp phần cứng và khả năng chạy nhiều hệ điều hành khác nhau. Apple độc quyền sản xuất phần cứng của Mac, lựa chọn cấu hình phần cứng, tự thiết kế cũng như đưa ra mức giá bán. Hiện nay, CPU của máy tính Mac sử dụng chip ARM do Apple tự thiết kế, Apple M1. Những mẫu giai đoạn 1984–1994 sử dụng chip 68k Motorola, mẫu giai đoạn 1994–2006 sử dụng chip PowerPC của liên minh AIM và mẫu giai đoạn 2006-2020 sử dụng chip kiến trúc x86 của Intel. Apple cũng phát triển hệ điều hành cho Mac, phiên bản hiện tại của Mac OS X là macOS Big Sur. Máy tính Mac hiện đại, như các loại máy tính cá nhân khác, đều hỗ trợ nhiều hệ điều hành khác nhau như Linux, FreeBSD, và đối với những máy Macs cấu hình trên nền Intel, cũng hỗ trợ Microsoft Windows. Tuy nhiên, Apple không cấp phép Mac OS X cho những máy tính không thuộc thương hiệu Apple.

Dòng sản phẩm hiện tại

Tham khảo

Đọc thêm

Liên kết ngoài

 Making the Macintosh: Technology and Culture in Silicon Valley
 Welcome to MacIntosh (Full Film)
 MacHEADs (Full Film)
 Cuộc cách mạng 31 năm của máy tính Mac, VnExpress, 26/1/2015

Máy tính Macintosh
Nền tảng Macintosh
Máy tính cá nhân
Steve Jobs


title: Pooluvapatti

text:
Pooluvapatti là một thị xã panchayat của quận Coimbatore thuộc bang Tamil Nadu, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Pooluvapatti có dân số 12.403 người. Phái nam chiếm 50% tổng số dân và phái nữ chiếm 50%. Pooluvapatti có tỷ lệ 60% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 67%, và tỷ lệ cho phái nữ là 53%. Tại Pooluvapatti, 11% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Tamil Nadu
Ngoại ô Coimbatore


title: Anathallis ferdinandiana

text:
Anathallis ferdinandiana là một loài lan.

Hình ảnh

Tham khảo

ferdinandiana


title: 1958 Chandra

text:
1958 Chandra là một tiểu hành tinh vành đai chính đặt tên theo Subrahmanyan Chandrasekhar, một nhà vật lý Ấn Độ-American.

Ghi chú

Được phát hiện bởi Carlos Ulrrico Cesco
Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1970


title: 11105 Puchnarová

text:
11105 Puchnarová là một tiểu hành tinh vành đai chính với chu kỳ quỹ đạo là 1633.8260817 ngày (4.47 năm).

Nó được phát hiện ngày 24 tháng 10 năm 1995.

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1995


title: Campogalliano

text:
Campogalliano là một đô thị ở tỉnh Modena thuộc vùng Emilia-Romagna, có vị trí cách khoảng 45 km về phía tây bắc của Bologna và khoảng 8 km về phía tây bắc của Modena. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 8.044 người và diện tích 35 km².

Campogalliano giáp các đô thị: Carpi, Correggio, Modena, Rubiera, San Martino in Rio.

Main sights
Balance Museum

There is still the storic center of "Bugatti", the world-famous supercar factory.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 www.comune.campogalliano.mo.it

Đô thị tỉnh Modena
Lâu đài Ý


title: Khởi nghĩa Yên Bái

text:
Khởi nghĩa Yên Bái (chính tả cũ: Tổng khởi-nghĩa Yên-báy) là một cuộc nổi dậy bằng vũ trang bùng phát tại Yên Bái, một phần trong cuộc khởi nghĩa do Việt Nam Quốc dân Đảng (VNQDĐ) tổ chức và lãnh đạo nhằm đánh chiếm một số tỉnh và thành phố trọng yếu của miền Bắc Việt Nam vào ngày 9 tháng 2 năm 1930. Mục đích của cuộc nổi dậy là lật đổ chính quyền thuộc địa của Pháp để xây dựng một nước Việt Nam theo chính thể cộng hòa. Tỉnh lỵ Yên Bái chỉ là một trong những mục tiêu của cuộc Tổng tấn công của VNQDĐ vào quân đội và chính quyền thuộc địa. Lực lượng khởi nghĩa bị đánh bại, đảng viên của VNQDĐ bị truy nã, giam cầm và hành hình. Các lãnh tụ Nguyễn Thái Học và Phó Đức Chính bị Pháp áp giải từ Hà Nội lên Yên Bái xử trảm cùng với 11 người khác sáng sớm ngày 17 tháng 6 năm 1930.

Bối cảnh
Sau những tổn thất nặng nề do chính quyền thực dân gây ra, một số lãnh tụ của Việt Nam Quốc dân Đảng chủ trương phản công bằng một cuộc khởi nghĩa vũ trang, chứ không thể ngồi khoanh tay chờ bị tiêu diệt.

Từ cách nhìn nhận đó, ngày 17 tháng 9 năm 1929, Chủ tịch Đảng Nguyễn Thái Học đã triệu tập Hội nghị Đại biểu toàn quốc Việt Nam Quốc dân Đảng tại Lạc Đạo, Hải Dương, để bàn bạc và thống nhất kế hoạch khởi nghĩa. Tại hội nghị, Việt Nam Quốc dân Đảng bị chia thành 2 phái: chủ hòa (Lê Hữu Cảnh) và chủ chiến (Nguyễn Thái Học, Nguyễn Khắc Nhu). Phái chủ chiến chiếm ưu thế trong hội nghị.

Sau đó, Việt Nam Quốc dân Đảng triệu tập Hội nghị Bắc Ninh, thống nhất kế hoạch và phương thức tiến hành khởi nghĩa. Tăng cường vận động binh lính. Các cơ sở chế tạo vũ khí được triển khai và đẩy mạnh. Công tác chuẩn bị sau đó gặp một số sự cố như vụ sơ suất khi chế tạo bom ở làng Mỹ Điền, làm chết 3 đảng viên tại Bắc Ninh.

Trong Hội nghị tiếp theo nhóm họp ở làng Võng La, xã Hạ Bì, huyện Thanh Thủy, tỉnh Phú Thọ ngày 25 tháng 12 năm 1929, Quốc dân Đảng khẳng định rằng cần phải tiến hành một cuộc khởi nghĩa để phản công lại sự đàn áp của Pháp. Phạm Thành Dương phản bội tổ chức tại Hội nghị.

Ngày 26 tháng 1 năm 1930, hội nghị tiếp theo được tổ chức tại làng Mỹ Xá, phủ Nam Sách, tỉnh Hải Dương. Trong phiên họp ấy, đa số các đại biểu đều tán thành kế hoạch "Tổng khởi nghĩa". Cũng trong cuộc họp này, Việt Nam Quốc dân Đảng đã vạch ra kế hoạch tấn công một số đô thị và những yếu điểm quân sự của Pháp, bao gồm: Sơn Tây, Hải Dương, Hải Phòng, Kiến An, Bắc Ninh, Đáp Cầu, Phả Lại, Yên Bái, Hưng Hóa, Lâm Thao và Hà Nội. Chỉ huy các mặt trận cũng được chỉ định trong phiên họp lịch sử đó.

Trong một cuộc họp bí mật khác, trên núi Yên Tử thuộc tỉnh Quảng Ninh, giữa các lãnh tụ Nguyễn Thái Học, Phó Đức Chính và Nguyễn Khắc Nhu, ngày giờ phát động cuộc Tổng Khởi nghĩa được ấn định là ngày 9 tháng 2 năm 1930.

Chuẩn bị
Việt Nam Quốc dân Đảng quyết định tiến hành cuộc Tổng Khởi nghĩa đồng loạt ở một số tỉnh Bắc Kỳ vào đêm 9 tháng 2 năm 1930, bao gồm các tỉnh: Yên Bái do Thanh Giang, Nguyễn Văn Khôi; Sơn Tây do Phó Đức Chính; Hưng Hóa, Lâm Thao do Nguyễn Khắc Nhu; Phả Lại, Hải Dương do Nguyễn Thái Học; Hải Phòng, Kiến An do Vũ Văn Giản (tức Vũ Hồng Khanh) và Hà Nội do Đoàn Trần Nghiệp.

Địa danh Yên Bái được lựa chọn là một địa điểm của cuộc Tổng Khởi nghĩa vì vị trí quan trọng của đô thị này trên tuyến đường nối Hà Nội với Lào Cai và Vân Nam.

Để chuẩn bị cho cuộc khởi nghĩa ở Yên Bái, các cán bộ của Quốc dân Đảng là Nguyễn Thị Giang và Nguyễn Thị Bắc được phái tới thành lập và tổ chức binh đoàn Yên Bái, đồng thời gây dựng cơ sở trong lực lượng lính khố đỏ tại đây. Sau đó, một chi bộ Việt Nam Quốc dân Đảng gồm binh lính người Việt trong quân đội Pháp được thành lập, kể cả các quân nhân Quản Cầm, Cai Thịnh, Cai Nguyên, Cai Thuyết và Cai Hoàng (tức Ngô Hải Hoàng). Lực lượng khởi nghĩa nhận được lời hứa ủng hộ của lính khố xanh và chi bộ tại Xuân Lũng, Phú Thọ. Tuy nhiên, sắp tới ngày khởi nghĩa thì người chỉ huy là Quản Cầm bị bệnh, đang chữa trị tại bệnh viện Lanessan. Quốc dân Đảng liền cử Trần Văn Liêm và Nguyễn Văn Khôi là những người không am hiểu về quân sự đến lãnh đạo và cử Ngô Hải Hoàng thay Quản Cầm.

Ngày 9 tháng 2 năm 1930, nhân cơ hội lễ hội đền Tuần Quán có nhiều người từ khắp nơi kéo về, đảng viên Quốc dân Đảng đã chuyển dấu vũ khí đến Yên Bái. Cuộc khởi nghĩa của binh đoàn Yên Bái tấn công quân đội Pháp khởi sự vào ngày 10 tháng 2 năm 1930 (theo mật báo của Công sứ Yên Bái là De Bottini gửi Toàn quyền Đông Dương Pasquier)

Hành động

Chiến sự tại Yên Bái
Tối ngày 9 tháng 2 năm 1930, ngay khi có kèn hiệu tắt đèn ở trại lính, lực lượng nổi dậy đã đột nhập và hội với lực lượng binh lính nổi dậy bên trong. Quân khởi nghĩa chia làm nhiều mũi đánh vào khu nhà ở của sĩ quan, đồn Cao và đồn Dưới với mục tiêu là giết chỉ huy người Pháp và chiếm trại. Đúng 1 giờ sáng ngày 10 tháng 2 thì lực lượng khởi nghĩa đồng loạt hành động. Các viên chỉ huy Pháp là quan ba Jourdan, quan một Robert, quản Cunéo, đội Chevalier, sĩ quan Damour, Bouhier bị giết. Một số chỉ huy người Pháp khác bị thương nặng.

Sau khi tiêu diệt các sĩ quan Pháp, lực lượng nổi dậy chiếm kho vũ khí, chiếm nhà ga và cơ quan trong tỉnh.

Viên chỉ huy cao nhất của quân Pháp là Trung tá Aimé Le Tacon đã chốt chặt ở đồn Cao và đánh trả lực lượng tấn công. Quân nổi dậy dần rơi vào bất lợi do chỉ có ít lính khố đỏ theo còn lính khố xanh không những không theo như đã hứa mà còn chống lại.

Đến 7 giờ sáng ngày 10 tháng 2, Tacon chỉ huy 3 đạo quân Pháp do quan ba Roccas, quan một Varen và đội trưởng Ollivier cầm đầu phản công. Trước sức tấn công mạnh của quân địch, nghĩa quân thất bại và dần tan rã. Quân Pháp tái chiếm được lại toàn bộ trại lính, bắt giữ 4 cai và 22 lính khố đỏ cùng 25 nghĩa quân. Cuộc khởi nghĩa Yên Bái đã thất bại vào sáng 10 tháng 2 năm 1930.

Các tỉnh trung du
Chiến sự tại Phú Thọ diễn ra không đạt kết quả, Nguyễn Khắc Nhu chỉ huy quân đánh vào thị xã Hưng Hóa không đạt kết quả. Sáng ngày 10 tháng 2, quân Pháp từ Phú Thọ kéo lên phản công, quân khởi nghĩa bị đánh tan, Nguyễn Khắc Nhu bị bắt, sau đó ông tự sát. Tại phủ Lâm Thao, cánh quân của Lý Mai (tức Bùi Xuân Mai) đã nhanh chóng làm chủ, đuổi Tri phủ Đỗ Kim Ngọc, treo cờ, đốt lửa báo tin thắng lợi. Sáng hôm sau, quân Pháp do Phó công sứ Phú Thọ là Chauvet tấn công quyết liệt, tái chiếm lại phủ, nghĩa quân phải rút vào các làng lân cận, một số bị bắt, trong đó có Bùi Xuân Mai. Ông bị Pháp xử chém cùng Nguyễn Thái Học và 11 lãnh tụ khác của Quốc dân Đảng.

Do kế hoạch bị lộ từ trước nên cuộc tấn công vào thị xã Sơn Tây tại đồn Chùa Thông cũng không giành được thắng lợi. Sáng ngày 10 tháng 2 thì chỉ huy là Phó Đức Chính bị bắt.

Các tỉnh miền xuôi
Sau khi chiến sự tại trung du đã thất bại thì kế hoạch hành động ở các tỉnh miền xuôi mới được triển khai. Đêm ngày 14 rạng sáng ngày 15 tháng 2 năm 1930, Việt Nam Quốc dân Đảng khởi nghĩa tại Phả Lại, Vĩnh Bảo, Kiến An, Phụ Dực.

Tại Vĩnh Bảo (Hải Phòng), do Trần Quang Diệu chỉ huy, quân khởi nghĩa từ làng Cổ Am đã tiến lên tấn công huyện lỵ, giết Tri huyện Hoàng Gia Mô rồi tự giải tán. Tại Phụ Dực (Thái Bình), nghĩa quân đánh chiếm được phủ huyện, đốt giấy tờ sổ sách, rồi tự giải tán do không đủ sức chiếm giữ.

Kế hoạch khởi sự tại Kiến An bị lộ, Công sứ tỉnh Kiến An là Saillenfest de Soudeval cùng Phó sứ là L. Gorrec đã ra lệnh bắt giam toàn bộ lính khố đỏ, tổ chức canh phòng cẩn mật nên quân khởi nghĩa tự giải tán. Quân khởi nghĩa cũng gặp thất bại ở Đạo quan binh Phả Lại.

Ném bom
Tại Hà Nội, Đoàn Trần Nghiệp tổ chức đội cảm tử gồm có Nguyễn Văn Liên, Mai Duy Xứng, Nguyễn Minh Luân, Nguyễn Quang Triệu và Nguyễn Bá Tâm, tiến hành ném bom ở năm địa điểm ở Hà Nội trong đó có nhà Chánh mật thám Arnoux, 2 trái; Hỏa Lò 8 trái; Sở Sen đầm 2 trái; cảnh sát Quận 1, 2 trái; cảnh sát Quận 2, 2 trái. Bom nổ nhưng không có ai thiệt mạng. Đoàn Trần Nghiệp bị truy nã khắp nơi. Sau đó Đoàn Trần Nghiệp bị bắt tại Nam Định và bị hành quyết tại Hà Nội.

Ở nước ngoài
Tại thủ đô Paris, sinh viên Việt Kiều đã tổ chức và ủng hộ biểu tình khởi nghĩa Yên Bái và chống việc khủng bố những người chiến sĩ yêu nước.

Kết quả
Quân khởi nghĩa đã tiêu diệt 2 sĩ quan, 3 hạ sĩ quan, 6 cai và lính khố đỏ, làm bị thương 2 sĩ quan, 4 hạ sĩ quan và 4 cai và lính khố đỏ, thu được 2 khẩu súng liên thanh, 12 súng trường.

Ngày 27 tháng 2 năm 1930, 15 người của quân khởi nghĩa đã bị đem ra tòa xử và 4 trong số đó bị tử hình.

Sau khi một loạt lãnh đạo của Quốc dân Đảng bị bắt, thực dân Pháp đưa 87 người tới Yên Bái xử vào ngày 23 tháng 3 năm 1930, và 13 trong số đó bị tử hình. Nguyễn Thái Học và một số đồng chí bị quân Pháp do Công sứ Hải Dương Massimi chỉ huy bắt ở Hải Dương cũng bị đem tới Yên Bái tử hình trong đợt này. Các lãnh tụ Quốc dân Đảng khác bị xử tử hình cùng đợt ở Yên Bái ngày 23 tháng 3 gồm Phó Đức Chính, Bùi Tử Toàn (nông dân), Bùi Văn Chuẩn, Nguyễn An, Đào Văn Nhít, Ngô Văn Du, Nguyễn Văn Tiềm, Nguyễn Như Liên (20 tuổi, sinh viên, bí danh Ngọc Tỉnh), Nguyễn Văn Cửu, Lê Văn Tụ, Nguyễn Văn Tính và Hà Văn Lạo (25 tuổi, thợ hồ).

Thống sứ Bắc Kỳ là Robin ra lệnh cho công sứ ở tỉnh lỵ (và các tỉnh khác) ném bom triệt hạ làng Cổ Am, huyện Vĩnh Lại, Hải Dương và có 21 người thiệt mạng vì có tin là nghĩa quân về ẩn náu ở đó.

Thơ ca về cuộc Khởi nghĩa Yên Bái
Thương tiếc các vị anh hùng vị quốc vong thân, trong số các bài thơ ca, có bài thơ "Ngày tang Yên Bái" được in trong sách giáo khoa tiểu học thời bấy giờ của tác giả Đằng Phương Nguyễn Ngọc Huy:
Ngày tang Yên Bái

Gió căm hờn rền rĩ tiếng gào thanTừ lưng trời sương trắng rủ màn tang
Ánh mờ nhạt của bình minh rắc nhẹTrên Yên Bái đang u sầu và lặng lẽ
Giữa mấy hàng gươm sáng tỏa hào quangMười ba người liệt sĩ Việt hiên ngang
Thong thả tiến đến trước đài danh dựTrong quần chúng đứng cúi đầu ủ rũ
Vài cụ già đầu bạc, lệ tràn rơiNgất người sau tiếng rú: "Ới, con ơi!"
Nét u buồn chợt mơ màng thoáng gợnTrên khóe mắt đã từng khinh đau đớn
Của những trang anh kiệt sắp lìa đờiNhưng chỉ trong giây lát vẻ tươi cười
Lại xuất hiện trên mặt người quắc thướcĐã là kẻ hiến thân đền nợ nước
Tình thân yêu quyến thuộc phải xem thườngÉo le thay! Muốn phụng sự quê hương
Phải dẫm nát bao lòng mình quý mếnNhưng này đây, phút thiêng liêng đã đến
Sau cái nhìn chào non nước bi aiHọ thản nhiên lần lượt bước lên đài
Và dõng dạc buông tiếng hô hùng dũng"Việt Nam muôn năm!" Một đầu rơi rụng
"Việt Nam muôn năm!" Người kế tiến lênVà tử thần kính cẩn đứng ghi tên
Những liệt sĩ vào bia người tuẫn quốc.

Tham khảo

Thư mục
Norindr, Panivong. Phantasmatic Indochina. Durham, NC: Duke University Press, 1996.
 Tế Xuyên, Gương Người Xưa. Glendale, CA: Đại Nam, ?. Trang 113-121.
 Vũ Huy Phúc, "Các tổ chức cách mạng ra đời trong những năm 1925-1929", chương VIII trong Viện Sử học, Lịch sử Việt Nam (1919-1930), Nhà xuất bản Khoa học xã hội, Hà Nội, 2007.
 Rettig, Tobias (tháng 11 năm 2002). "French military policies in the aftermath of the Yên Bay mutiny, 1930: old security dilemmas return to the surface". South East Asia Research'', 10 (3): pp. 309–331.

Chiến tranh liên quan tới Việt Nam
Việt Nam năm 1930
Xung đột năm 1930
Liên bang Đông Dương
Phong trào độc lập Việt Nam
Chiến tranh liên quan tới Pháp
Lịch sử quân sự Pháp
Lịch sử quân sự Việt Nam
Pháp năm 1930


title: FIFA 09

text:
FIFA 09 là 1 phiên bản thành công của EA Sports. Lần đầu tiên trong lịch sử game bóng đá có tính năng điều khiển bằng chuột. FIFA 09 tạo nên sự đột phá trong điều khiển trò chơi bóng đá với các kĩ năng cực kì dễ tạo ra, chỉ cần 1 tí luyện tập là bạn có thể sử dụng kĩ năng nhanh như chớp, Nếu đã từng chơi Audition rành thì chắc chẳng cần đâu. Nếu làm biếng thì sử dụng chuột cũng được vì dễ dùng hơn, chỉ cần nhấn nút giữa của chuột vào di chuyển chuột theo đúng cách thì sẽ ra kĩ năng rất dễ. Game có 1 DVD.

Tham khảo

Trò chơi trên Windows
Trò chơi của Electronic Arts
Trò chơi PlayStation 2
Trò chơi PlayStation 3
Trò chơi trên thiết bị di động
Trò chơi điện tử năm 2008
Trò chơi nền tảng Java
FIFA (loạt trò chơi)
Trò chơi Wii
Trò chơi Xbox 360
Trò chơi Nintendo DS
Trò chơi PlayStation Portable


title: Agriocnemis ruberrima

text:
Agriocnemis ruberrima là một loài chuồn chuồn kim trong họ Coenagrionidae.

Loài này được xếp vào nhóm Loài ít quan tâm trong sách Đỏ của IUCN năm 2008.

Agriocnemis ruberrima được Balinsky miêu tả khoa học năm 1961.

Chú thích

Tham khảo

Agriocnemis


title: Bánh phu thê

text:
Bánh phu thê (hay được gọi chệch là bánh su sê hoặc bánh xu xê) là một loại bánh ngọt cổ truyền của Việt Nam. Đình Bảng là nơi gắn bó với phát tích của triều Lý và là nơi đầu tiên làm ra loại bánh này.

Giới thiệu
Theo truyền thuyết, tên bánh là do vua Lý Anh Tông đặt.

Nguyên liệu và quy trình thực hiện
Để làm bánh, người ta phải chọn loại gạo nếp cái hoa vàng thơm ngon. Gạo đem vo sạch, để ráo nước và dùng cối giã chứ không được xay bằng máy. Sau đó, lọc lấy tinh bột gạo. Một cân gạo nếp cái hoa vàng thường chỉ lấy được 4 lạng tinh bột. Bột lọc đó lại đem xay cho thật nhuyễn rồi phơi hoặc sấy khô để qua 15 ngày mới đem ra làm bánh, nếu làm ngay thì bánh sẽ nát.

Nhân bánh là đỗ xanh ngâm kỹ đãi sạch vỏ. Đem hấp chín, nghiền mịn, thắng với đường và trộn lẫn vài sợi dừa đã được nạo nhỏ. Khi ăn, bánh thường được cắt làm bốn nên trong nhân bánh 4 hạt sen được đặt ở 4 góc.

Khi bóc chiếc bánh ra ta sẽ thấy bánh có màu vàng ươm trong suốt nhìn rõ những sợi dừa nạo nhỏ rắc lẫn bên trong trông thật hấp dẫn. Màu vàng của vỏ bánh được tạo thành từ hoa/quả dành dành. Người làm bánh đem hoa dành dành phơi khô, khi nào làm bánh thì ngâm vào nước sôi để chiết xuất nước có màu vàng, lấy nước này trộn vào bột để tạo màu bánh.

Theo truyền thống bánh được gói bằng hai thứ lá. Bên trong là lớp lá chuối chống dính, ngoài cùng lá lớp lá dừa, tuy trên tráp ăn hỏi có thể bánh được đặt trong hộp giấy màu đỏ. Luộc bánh tốt nhất là luộc bằng bếp củi đun vừa lửa.

Sử dụng
Ở nhiều nơi tại Việt Nam bánh được sử dụng như một lễ vật đựng trong các tráp ăn hỏi. Trong đám cưới người ta cũng dùng bánh này làm món tráng miệng.

Món tương tự
Mizubotan (nihongo: 水ぼたん）là loại bánh chứa nhân mứt đậu trắng trộn màu thực phẩm đỏ cho màu hồng phớt. Lớp vỏ của nó làm từ tinh bột nếp hay bột sắn dây.

Chú thích

Phu thê
Ẩm thực Thừa Thiên Huế
Món ngọt Việt Nam
Ẩm thực Việt Nam
Ẩm thực Bắc Ninh
phu thê
P


title: Drymonia velitaris

text:
Drymonia velitaris là một loài bướm đêm thuộc họ Notodontidae. Nó được tìm thấy ở miền trung và Nam Âu và Anatolia.

Chiều dài của cánh trước là 12–15 mm đối với con được và 15–18 mm đối với con cái. Con trưởng thành bay từ tháng 5 đến tháng 8 tùy theo địa điểm.

Ấu trùng ăn sồi.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Vlindernet
Lepidoptera of Belgium
waarneming.nl

V
Côn trùng châu Âu
Động vật được mô tả năm 1766


title: Megachile alboscopacea

text:
Megachile alboscopacea là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Friese mô tả khoa học năm 1903.

Chú thích

Tham khảo

A
Động vật được mô tả năm 1903


title: Danh sách tiểu hành tinh: 37001–38000

text:
! colspan="5" style="background-color:silver;text-align:center;" id="001"| 37001–37100 [ sửa]

! colspan="5" style="background-color:silver;text-align:center;" id="101"| 37101–37200 [ sửa]

! colspan="5" style="background-color:silver;text-align:center;" id="201"| 37201–37300 [ sửa]

! colspan="5" style="background-color:silver;text-align:center;" id="301"| 37301–37400 [ sửa]

! colspan="5" style="background-color:silver;text-align:center;" id="401"| 37401–37500 [ sửa]

! colspan="5" style="background-color:silver;text-align:center;" id="501"| 37501–37600 [ sửa]

! colspan="5" style="background-color:silver;text-align:center;" id="601"| 37601–37700 [ sửa]

! colspan="5" style="background-color:silver;text-align:center;" id="701"| 37701–37800 [ sửa]

! colspan="5" style="background-color:silver;text-align:center;" id="801"| 37801–37900 [ sửa]

! colspan="5" style="background-color:silver;text-align:center;" id="901"| 37901–38000 [ sửa]

Tham khảo

Danh sách các tiểu hành tinh (037001-038000)


title: Chimarra noebia

text:
Chimarra noebia là một loài Trichoptera trong họ Philopotamidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Chimarra


title: Euryglossa capitata

text:
Euryglossa capitata là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Exley mô tả khoa học năm 1976.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Euryglossa
Động vật được mô tả năm 1976


title: (5733) 1989 AQ

text:
(5733) 1989 AQ là một tiểu hành tinh nằm ở rìa ngoài của vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Seiji Ueda và Hiroshi Kaneda ở Kushiro, Hokkaidō, Nhật Bản, ngày 4 tháng 1 năm 1989.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 5001–6000

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser

005733
Được phát hiện bởi Hiroshi Kaneda
Được phát hiện bởi Seiji Ueda
005733
19890104


title: Progomphus bellei

text:
Progomphus bellei là một loài chuồn chuồn ngô thuộc họ Gomphidae. Nó là loài đặc hữu của Hoa Kỳ. Các môi trường sống tự nhiên của chúng là sông và hồ nước ngọt.

Chú thích

Tham khảo

 Odonata Specialist Group 1996. Progomphus bellei. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 10 tháng 8 năm 2007.

Động vật Mỹ
B
Động vật được mô tả năm 1980


title: Cameraria agrifoliella

text:
Cameraria agrifoliella là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Hoa Kỳ (California).

Sải cánh dài 7.5–9 mm. Ấu trùng ăn Chrysolepis chrysophylla, Quercus agrifolia và Quercus virginiana. Chúng ăn lá nơi chúng làm tổ.

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài
mothphotographersgroup

Cameraria


title: Fuissé

text:
Fuissé là một xã ở tỉnh Saône-et-Loire trong vùng Bourgogne-Franche-Comté nước Pháp.

Thông tin nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 1999, xã này có dân số 317.Ước tính dân số năm 2007 là 326 người.

Xem thêm
Pouilly-Fuissé, một khu vực sản xuất rượu vang nằm quanh xã này.
Xã của tỉnh Saône-et-Loire

Tham khảo

INSEE
IGN

Xã của Saône-et-Loire


title: Kasipalayam (G)

text:
Kasipalayam (G) là một thị xã panchayat của quận Erode thuộc bang Tamil Nadu, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Kasipalayam (G) có dân số 8483 người. Phái nam chiếm 51% tổng số dân và phái nữ chiếm 49%. Kasipalayam (G) có tỷ lệ 56% biết đọc biết viết, thấp hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 65%, và tỷ lệ cho phái nữ là 47%. Tại Kasipalayam (G), 8% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Tamil Nadu


title: 14164 Hennigar

text:
14164 Hennigar (1998 TH29) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 15 tháng 10 năm 1998 bởi Spacewatch ở Kitt Peak.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 14164 Hennigar

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1998


title: Polyvinyl chloride

text:
Polyvinylchloride (poly(vinyl chloride) viết tắt là PVC) là một loại nhựa nhiệt dẻo được tạo thành từ phản ứng trùng hợp vinylchloride có công thức (̵CH2=CHCl)̵.

Lịch sử của PVC
Polyvinyl chloride (PVC) là một trong những vật liệu được tổng hợp nhân tạo sớm nhất và có lịch sử dài nhất trong sản xuất công nghiệp. Năm 1835 lần đầu tiên Henri Regnault đã tổng hợp được vinylchloride (VC), nguyên liệu chính để tạo nên PVC. Polyvinyl chloride được quan sát thấy lần đầu tiên vào năm 1872 bởi Baumann khi phơi ống nghiệm chứa vinylchloride dưới ánh sáng mặt trời, sản phẩm tạo ra có dạng bột màu trắng và bản chất hóa học của nó chưa được xác định. Bốn mươi năm sau, năm 1912 là năm PVC được công nhận là do Iwan Ostromislensky (Nga) tìm ra, thực tế cùng năm đó Fritz Klatte (Đức) đã công bố một quy trình sản xuất PVC . Tuy nhiên, polyme mới này vẫn không được ứng dụng và không được chú ý quan tâm nhiều, bởi tính kém ổn định, cứng và rất khó gia công. Năm 1926, khi tiến sĩ Waldo Semon tìm ra phương pháp dẻo hóa PVC, đây mới là một bước đột phá đầu tiên để khắc phục nhược điểm khi gia công cho PVC. Sau đó lần lượt là các nghiên cứu và sáng chế về chất ổn định cho PVC được công bố. Đến năm 1933, nhiều dạng PVC đã được tổng hợp ở Mỹ và Đức nhưng phải đến năm 1937, PVC mới được sản xuất trên quy mô công nghiệp hoàn chỉnh tại Đức và sau đó là ở Mỹ .

Tính chất vật lý
PVC có dạng bột màu trắng hoặc màu vàng nhạt. PVC tồn tại ở hai dạng là huyền phù (PVC.S–PVC Suspension) và nhũ tương (PVC.E–PVC Emulsion). PVC.S có kích thước hạt lớn từ 20–150 micron. PVC.E nhũ tương có độ mịn cao.

PVC không độc, nó chỉ độc bởi phụ gia, monome VC còn dư, và khi gia công chế tạo sản phẩm do sự tách thoát HCl.
PVC chịu va đập kém. Để tăng cường tính va đập cho PVC thường dùng chủ yếu các chất sau: MBS, ABS, CPE, EVA với tỉ lệ từ 5–15%.
PVC là loại vật liệu cách điện tốt, các vật liệu cách điện từ PVC thường sử dụng thêm các chất hóa dẻo tạo cho PVC này có tính mềm dẻo cao hơn, dai và dễ gia công hơn, chất lượng khi gia công tốt hơn, dễ sử dụng hơn.

Tỉ trọng của PVC vào khoảng từ 1,25 đến 1,46 g/cm³ (nhựa chìm trong nước), cao hơn so với một số loại nhựa khác như PE, PP, EVA (nhựa nổi trong nước)…

Phân loại PVC

PVC cứng
PVC cứng là PVC có thành phần chủ yếu là bột PVC, chất ổn định nhiệt, chất bôi trơn, các chất phụ gia, không có hoặc có hàm lượng chất hóa dẻo thấp (< 5%). Hỗn hợp của chúng được trộn trong máy trộn, sau đó được làm nhuyễn trong máy đùn, máy cán, ở nhiệt độ 160–180 ℃.

PVC cứng được dùng làm ống dẫn nước, xăng dầu và khí ở nhiệt độ không quá 60 ℃, các thiết bị thông gió, dùng bọc các kim loại làm việc trong môi trường ăn mòn.

Úng dụng

Tạo màng
Màng PVC được tạo ra nhờ quá trình cán trên máy cán hoặc thổi trên máy thổi màng. Màng nhựa PVC gồm màng cứng, bán cứng và mềm. Tùy theo hàm lượng chất hóa dẻo thêm vào thì sẽ cho ra màng PVC cứng, bán cứng và mềm.

Hàm lượng hóa dẻo thêm vào dưới 5 phr (5 phần hóa dẻo/100 phần PVC) sẽ cho ra màng PVC cứng, hàm lượng hóa dẻo thêm vào từ 5 phr đến dưới 15 phr sẽ cho ra màng PVC bán cứng, hàm lượng hóa dẻo thêm vào cao hơn 15 phr sẽ cho ra màng PVC mềm.

Chất hóa dẻo thêm vào nhựa PVC sẽ làm giảm liên kết liên phân tử do phân cực sẽ làm cho nhựa PVC trở nên mềm hơn. Độ mềm dẻo của màng PVC phụ thuộc vào hàm lượng chất hóa dẻo.Chất hóa dẻo thường dùng là DOP, DINP, TXIB, Hexamoll DINCH v.v…

Màng PVC được dùng sản xuất ra rất nhiều loại sản phẩm mà tiêu biểu như áo mưa, mái hiên, màng phủ ruộng muối, nhãn chai nước khoáng, đóng gói sản phẩm, album v.v…

Ống
Ống nhựa PVC gồm hai loại. Ống nhựa PVC cứng hay còn gọi là ống uPVC và ống nhựa PVC mềm. Ống nhựa PVC cứng không dùng chất hóa dẻo trong công thức phối trộn. Ngược lại ống PVC mềm phải sử dụng chất hóa dẻo trong công thức phối trộn, chất hóa dẻo thường dùng là dầu hóa dẻo DOP.

Ống nhựa PVC được sản xuất trên máy đùn. Máy đùn có thể là máy đùn hai trục vis hoặc máy đùn một trục vis. Thông thường ống nhựa PVC được sản xuất trên máy đùn hai trục vis sẽ cho sản phẩm chất lượng tốt hơn hẳn so với máy đùn một trục vis. Do máy đùn hai trục vis có khả năng làm cho hỗn hợp nhựa PVC nóng chảy tốt hơn nên có thể sử dụng trực tiếp hỗn hợp sau khi trộn trên máy trộn. Ngược lại máy đùn một trục vis phải sử dụng hạt nhựa PVC tạo sẵn hoặc phải sử dụng phụ gia trong công thức phối trộn cho độ nóng chảy tốt.

Thành phần phối trộn của ống uPVC bao gồm bột nhựa PVC với chỉ số K là 65–66, chất ổn định nhiệt, chất bôi trơn nội, chất bôi trơn ngoại, chất trợ gia công, chất độn, bột màu v.v…

Thành phần phối trộn của ống PVC mềm bao gồm bột nhựa PVC (K65–K66), chất ổn định nhiệt, chất bôi trơn, bột màu, chất hóa dẻo v.v…

Ống PVC được sử dụng rất đa dạng trong cuộc sống từ ống dẫn nước từ nhà máy nước đến các trạm phân phối nước, ống cấp từ nhà máy cấp nước đến hộ gia đình, ống nước thải trong các tòa nhà cao tầng, ống dẫn nước tưới ở các trang trại trồng cao su, ca phê, tiêu, điều, ống dẫn nước cấp ở các nhà máy thủy điện v.v…

Dù vậy với đặc tính hóa chất độc hại nên ống PVC dần được thay thế bằng ống nhựa HDPE ít độc hại với độ bền lớn hơn.

Dây và cáp điện
Nhựa PVC được ứng dụng rộng rãi trong sản xuất dây và cáp điện. Tùy theo loại phụ gia sử dụng mà dây cáp điện được phân loại ra dây cáp sử dụng ở 70 ℃, 90 ℃ và 105 ℃.

Dây điện dân dụng thuộc loại 70 ℃ dùng dẫn điện trong hộ gia đình, dây 90 ℃ và 105 ℃ dùng cho trạm biến thế, trong xe hơi, tàu biển v.v…

Thành phần phối trộn cho dây cáp điện bao gồm nhựa PVC, chất hóa dẻo, chất ổn định nhiệt, chất bôi trơn, chất chống cháy, chất độn. Hỗn hợp sau khi trộn trên máy trộn cao tốc được đưa qua máy đùn tạo. Hạt sau khi tạo ra được cho vào máy bọc để bọc lên dây đồng, dây nhôm v.v… và cho ra dây cáp điện.

Ngoài ra, PVC còn sử dụng để làm các nẹp điện để bảo vệ người và dây điện khi bị va đập

uPVC profile
uPVC profile là thanh nhựa cứng được sản xuất trên máy đùn hai trục vis. Thành phần phối trộn bao gồm nhựa PVC (K65–K66), chất ổn định nhiệt, chất bôi trơn, chất trợ gia công, chất tăng độ bền va đập, chất độn, bột màu, chất chống tia UV.

1. Chất ổn định nhiệt làm cho nhựa PVC không bị cháy trong quá trình gia công.
2. Chất bôi trơn làm giảm ma sát giữa bền mặt trục vis với nhựa (chất bôi trơn ngoại), giữa bề mặt xi-lanh với nhựa (chất bôi trơn ngoại) và giữa các phân tử nhựa với nhau (chất bôi trơn nội). Nhờ quá trình bôi trơn của chất bôi trơn làm cho năng máy cao hơn, chất lượng sản phẩm tốt hơn. Tuy nhiên quá trình sử dụng chất bôi trơn phải thận trọng, phải chọn chất bôi trơn phù hợp, hàm lượng đủ dùng mới cho sản phẩm đạt chất lượng cao.
3. Chất trợ gia công làm cho quá trình chảy nhiệt của nhựa PVC trong máy xảy ra nhanh hơn, hỗn hợp nhựa chảy tốt hơn nên chất lượng sản phẩm tăng lên rõ rệt.
4. Khác với các loại nhựa thông thường, uPVC là một Polyvinyl Chlorua chưa được nhựa hoá gồm các thành phần:
+ Polymers Arylic → tạo sự bền chắc, chiu va đập mạnh.
+ Nhóm chất ổn định → giúp nhựa chịu được tác động của nhiệt và tia cực tím.
+ Chất sáp → dùng trong quá trình tạo hình, cho thanh Profile có bề mặt nhẵn bóng.

Thanh Profile gồm bột nhựa PVC cùng các chất phụ gia được đưa vào máy trộn để tạo hỗn hợp PVC. Sau đó, hỗn hợp được đưa vào hệ thống máy đùn. Tại đây máy sẽ gia nhiệt và định hình tạo khuôn dạng các thanh Profile. Trước đó, theo các thông số của thanh Profile được nhập vào hệ thống máy tính. Hệ thống sẽ tự động tính toán khối lượng nguyên liệu cùng lượng bột màu cần thiết trong nguyên liệu để tạo thanh profile theo yêu cầu chuẩn.

Thanh Profile có cấu trúc dạng hộp, được chia thành nhiều khoang trống có chức năng cách âm, cách nhiệt, được lắp lõi thép gia cường để tăng khả năng chiu lực cho kết cấu cửa. Khoan trống đáp ứng tính kinh tế, giảm thiểu trọng lượng đến mức đa và đảm bảo sự bền vững trên mức an toàn.

Nhựa uPVC (Unplasticized PVC) là loại nhựa chịu nhiệt cao, có khả năng chống cháy tới 1000 ℃. Thời gian chịu đựng được nhiệt nóng chảy chỉ trong vòng 30 phút. Thanh nhựa uPVC chỉ nóng chảy ra chứ không bắt cháy. Ngoài ra, uPVC là loại thanh nhựa có các tính năng khác như: Không bị oxy hóa, không bị co ngót, không bị biến dạng theo thời gian. Loại thanh nhựa uPVC cao cấp sẽ được phủ 1 lớp hóa chất chống trầy xước và tạo ra độ bóng trên bề mặt thanh nhựa uPVC này.

Các ứng dụng của thanh nhựa chịu nhiệt uPVC là dùng làm ra các dòng sản phẩm cửa nhựa lõi thép cao cấp. Dòng sản phẩm uPVC gồm có cửa sổ, cửa đi, vách ngăn PVC, hàng rào nhựa bao quanh biệt thự hoặc nhà phố.

Xem thêm

 Polyme
 Nhựa nhiệt dẻo
 Chất dẻo

Tham khảo

Chất dẻo
Vinyl polymers
Dielectrics
Sợi không dệt
Chất dẻo nhiệt
Polyme hữu cơ
Điện môi
Hóa chất hàng hóa


title: Bảo tàng quốc gia

text:
Bảo tàng Quốc gia là một Bảo tàng được điều hành bởi chính phủ của một Quốc gia.

Danh sách Bảo tàng Quốc gia

Ấn Độ
 Bảo tàng Quốc gia, New Delhi

Argentina
 Bảo tàng Lịch sử Quốc gia Argentina

Bangladesh
 Bảo tàng Quốc gia Bangladesh

Ba Lan
 Bảo tàng Quốc gia Gdańsk
 Bảo tàng Quốc gia Kraków
 Bảo tàng Quốc gia Poznań
 Bảo tàng Quốc gia Szczecin
 Bảo tàng Quốc gia Warsaw
 Bảo tàng Quốc gia Wrocław
 Bảo tàng Quốc gia Ba Lan

Bỉ
 Bảo tàng Lịch sử và Nghệ thuật Hoàng gia

Bosna và Hercegovina
 Bảo tàng Văn chương Bosna và Hercegovina
 Bảo tàng Lịch sử Bosna và Hercegovina
 Bảo tàng Quốc gia Bosna và Hercegovina

Brazil
 Bảo tàng Quốc gia Brazil (Museu Nacional)
 Bảo tàng Quốc gia Cộng hòa (Museu Nacional da República)
 Bảo tàng Lịch sử Quốc gia Brazil (Museu Histórico Nacional)

Bulgaria
 Bảo tàng Quốc gia Trái đất và Con người
 Bảo tàng Khảo cổ học Quốc gia (Bulgaria)
 Bảo tàng Lịch sử Quốc (Bulgaria)
 Viện Bảo làng Lịch sử Quân sự Quốc gia
 Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên Quốc gia (Bulgaria)
 Bảo tàng Vận chuyển Quốc gia, Bulgaria

Burkina Faso
 Bảo tàng Âm nhạc Quốc gia

Campuchia
 Bảo tàng Quốc gia Angkor
 Bảo tàng Quốc gia Campuchia

Canada
 Bảo tàng Nông nghiệp Canada
 Bảo tàng Hàng không Canada
 Bảo tàng Khoa học và Công nghệ Canada
 Bảo tàng Nhân quyền Canada
 Bảo tàng Tự nhiên Canada
 Bảo tàng Trẻ em Canada
 Bảo tàng Văn minh Canada
 Bảo tàng Nhiếp ảnh đương đại Canada
 Bảo tàng Bưu chính Canada
 Bảo tàng Chiến tranh Canada
 Phòng tranh Quốc gia Canada
 Phòng tranh Chân dung Canada
 Bảo tàng Nghệ thuật Chân chính Quebec (Musée national des beaux-arts du Québec)
 Trung tâm Di sản RCMP
 Virtual Museum of Canada
 Virtual Museum of New France

Chad
 Bảo tàng Quốc gia Chad (Musee National N'Djamena)

Chile
Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên Quốc gia (Santiago)
Bảo tàng Nghệ thuật Chân chính Quốc gia (Santiago)
Bảo tàng Lịch sử Quốc gia (Santiago)
Bảo tàng Hàng không và Không gian (Santiago)

Colombia
 Bảo tàng Quốc gia Colombia

Costa Rica
 Bảo tàng Quốc gia Costa Rica

Cộng hòa Czech
 Bảo tàng Quốc gia Czech

Đài Loan
 Bảo tàng Tiền sử Quốc gia (Đài Loan)
 Bảo tàng Văn chương Quốc gia Đài Loan
 Bảo tàng Hải dương học và Sinh vật biển Quốc gia
 Bảo tàng Khoa học Tự nhiên Quốc gia
 Bảo tàng Cung điện Quốc gia

Đan Mạch
 Bảo tàng Quốc gia Đan Mạch

Đức
 Bảo tàng Quốc gia Bavarian
 Bảo tàng Kỹ thuật Quốc gia Đức (Berlin) (Deutsches Technikmuseum Berlin)
 Bảo tàng Quốc gia Đức (Germanisches Nationalmuseum)
 Glyptothek
 Bảo tàng Nghệ thuật đương đại (Pinakothek der Moderne)
 Museum Wiesbaden
 Bảo tàng Quốc gia Đức (Deutsches Museum)
 New Pinakothek (Neue Pinakothek)
 Old Pinakothek (Alte Pinakothek)

Eritrea
 Bảo tàng Quốc gia Eritrea

Estonia
 Bảo tàng Quốc gia Estonia
 Bảo tàng Nghệ thuật Quốc gia Estonia

Gambia
 Bảo tàng Quốc gia (Gambia)

Ghana
 Bảo tàng Quốc gia Ghana

Hy Lạp
 Bảo tàng Khảo cổ Quốc gia Athens
 Phòng tranh Quốc gia (Athens)

 Bảo tàng Nghệ thuật đương đại

Guatemala
 Museo Nacional de Arte Moderno "Carlos Mérida"

Guyana
 Bảo tàng Quốc gia Guyana

Hà Lan
 Rijksmuseum Amsterdam

Hungary
 Bảo tàng Quốc gia Hungary

Iceland
 Phòng tranh Quốc gia Iceland
 Bảo tàng Quốc gia Iceland

Indonesia
 Bảo tàng Quốc gia Indonesia (Bảo tàng Quốc gia hay Museum Gajah)

Iran
 Bảo tàng Quốc gia Iran

Iraq
 Bảo tàng Quốc gia Iraq

Ireland
 Bảo tàng Quốc gia Ireland

Kenya
 Bảo tàng Quốc gia Kenya

Latvia
 Bảo tàng Nghệ thuật Quốc gia Latvia

Liban
 Bảo tàng Quốc gia Beirut

Luxembourg
 Bảo tàng Lịch sử và Nghệ thuật Quốc gia, ở thành phố Luxembourg
 Bảo tàng Lịch sử Quân sự Quốc gia, ở Diekirch
 Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên Quốc gia, ở thành phố Luxembourg

Malaysia
 Muzium Negara

Maldives
 Bảo tàng Quốc gia (Maldives)
 Bảo tàng Quốc gia Maldives

Mali
 Bảo tàng Quốc gia Mali

Mexico
 Museo Nacional de Antropología (Bảo tàng Nhân loại học Quốc gia)
 Museo Nacional de Historia (Bảo tàng Lịch sử Quốc gia)

Myanmar
 Bảo tàng Quốc gia Myanmar

Namibia
 Bảo tàng Quốc gia Namibia

Nam Phi
 Bảo tàng Lịch sử Quân sự Quốc gia Nam Phi

Nepal
 Bảo tàng Quốc gia Nepal

New Zealand
 Bảo tàng New Zealand Te Papa Tongarewa - thường được biết đến với cái tên Te Papa hay Our Place khi được dịch ra tiếng Anh

Nhật Bản
 Bảo tàng Quốc gia Kyoto
 Bảo tàng Quốc gia Kyushu
 Bảo tàng Quốc gia Nara
 National Museum of Art, Osaka
 National Museum of Ethnology, Japan
 The National Museum of Western Art (Kokuritsu Seiyō Bijutsukan)
 Standing Buddha (Tokyo National Museum)
 Bảo tàng Quốc gia Tokyo

Phần Lan
 Bảo tàng Quốc gia Phần Lan

Xem thêm
Kho lưu trữ Quốc gia
Phòng tranh Quốc gia
Thư viện Quốc gia

Tham khảo

Quốc gia


title: Sa Loan, Tháp Thành

text:
Sa Loan (; ) là một thành phố cấp huyện trực thuộc địa khu Tháp Thành, Châu tự trị dân tộc Kazakh - Ili (Y Lê), khu tự trị Tân Cương, Trung Quốc.

Trấn

Hương
 Thương Hộ Địa (商户地乡)
 Đại Tuyền (大泉乡)
 Bác Nhĩ Thông Cổ (博尔通古乡)

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang thông tin chính thức

Đơn vị cấp huyện Tân Cương
Ili
Tháp thành


title: Dicranomyia fulvonigrina

text:
Dicranomyia fulvonigrina là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Dicranomyia
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Donceel

text:
Donceel là một đô thị ở tỉnh Liège. Tại thời điểm ngày 1 tháng 1 năm 2006, Donceel có tổng dân số 2.828 người. Tổng diện tích là 23,31 km² với mật độ dân số 121 người trên mỗi km².

Tham khảo

Đô thị của Liège


title: Diplectrona fasciatella

text:
Diplectrona fasciatella là một loài Trichoptera trong họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Diplectrona


title: Atrophaneura

text:
Byasa là một chi bướm ngày thuộc họ Họ Bướm phượng, được tìm thấy ở châu Á. Tên thường gọi là Red-bodied Swallowtails (bướm phượng thân đỏ).

Các loài
Liệu kê theo nhóm theo bảng chữ cái, bên cạnh là tên tiếng Anh:
Nhóm loài latreillei:
Atrophaneura adamsoni (Grose-Smith, 1886)
Atrophaneura alcinous (Klug, 1836) – Chinese Windmill
Atrophaneura crassipes (Oberthür, 1893) – Black Windmill
Atrophaneura dasarada (Moore, 1857) – Great Windmill
Atrophaneura hedistus (Jordan, 1928)
Atrophaneura impediens (Rothschild, 1895)
Atrophaneura laos Riley & Godfrey, 1921
Atrophaneura latreillei (Donovan, 1826) – Rose Windmill
Atrophaneura mencius (C. & R. Felder, 1862)
Atrophaneura nevilli (Wood-Mason, 1882) – Nevill's Windmill
Atrophaneura plutonius (Oberthür, 1876) – Chinese Windmill
Atrophaneura polla (de Nicéville, 1897) – De Niceville's Windmill
Atrophaneura polyeuctes (Doubleday, 1842) – Common Windmill
Atrophaneura rhadinus Jordan

Nhóm loài nox:
Atrophaneura aidoneus (Doubleday, 1845) – Lesser Batwing
Atrophaneura dixoni (Grose-Smith, 1900)
Atrophaneura horishana (Matsumura, 1910)
Atrophaneura kuehni (Honrath, 1886)
Atrophaneura luchti (Gray, 1852)
Atrophaneura nox (Swainson, 1822)
Atrophaneura priapus (Boisduval, 1836)
Atrophaneura semperi (C. & R. Felder, 1861)
Atrophaneura sycorax (Grose-Smith, 1885)
Atrophaneura varuna (White, 1842) – Common Batwing
Atrophaneura zaleucus (Hewitson, [1865])

Nhóm loài coon:
Atrophaneura coon (Fabricius, 1793) – Common Clubtail
Atrophaneura palu (Martin, 1912) – Palu Swallowtail. Has been regarded a subspecies của A. coon.
Atrophaneura rhodifer (Butler, 1876) – Andaman Clubtail
Atrophaneura neptunus (Guérin-Méneville, 1840) – Yellow-bodied Club-tail hoặc Yellow Club-tail

Nhóm loài pachliopta:
Atrophaneura aristolochiae (Fabricius, 1775) – Common Rose
Atrophaneura antiphus (Fabricius, 1793)
Atrophaneura atropos (Staudinger, 1888)
Atrophaneura hector (Linnaeus, 1758) – Crimson Rose
Atrophaneura jophon (Gray, [1853]) – Ceylon Rose hoặc Sri Lankan Rose
Atrophaneura kotzebuea (Eschscholtz, 1821) – Pink Rose
Atrophaneura leytensis (Murayama, 1978)
Atrophaneura liris (Godart, 1819)
Atrophaneura mariae (Semper, 1878)
Atrophaneura oreon (Doherty, 1891)
Atrophaneura pandiyana (Moore, 1881) – Malabar Rose
Atrophaneura phlegon (C. & R. Felder, 1864)
Atrophaneura polydorus (Linnaeus, 1763)
Atrophaneura polyphontes (Boisduval, 1836)
Atrophaneura schadenbergi (Semper, 1891)
Atrophaneura strandi (Bryk, 1930)

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài

Flickr Correctly identified tagged photos. Some superb.


title: Đảo Trần

text:
Đảo Trần là một hòn đảo nằm ở phần đông bắc của quần đảo Cô Tô, Việt Nam. Đảo nằm dưới sự quản lý của xã Thanh Lân, huyện Cô Tô, tỉnh Quảng Ninh. Đây là đảo xa đất liền Việt Nam nhất của tỉnh Quảng Ninh.

Địa lý
Đảo Trần nằm về phía nam của đảo Vĩnh Thực, cách đảo Cô Tô Lớn khoảng 45 km về phía đông bắc và cách cảng Vạn Gia của thành phố Móng Cái khoảng 25 km về phía nam. Nước ngọt trên đảo khan hiếm. Tàu thuyền chỉ cập được vào đảo ở bờ bắc hoặc bờ nam. Hải đăng đảo Trần được đưa vào hoạt động từ năm 1996. Hải đăng cao 203,7 m (so với mực "0" độ sâu) hay 17,7 m (chiều cao công trình). Tầm hiệu lực ánh sáng của hải đăng là 28 hải lý với hệ số truyền quang khí quyển T=0,8.

Dân cư
Trên đảo có Tiểu đoàn đảo Trần-Lữ đoàn bộ binh phòng thủ đảo 242, Đồn biên phòng số 6 và trạm radar 480. Ngoài quân đội và biên phòng thì trước đây đảo Trần không có dân sinh sống. Hiện nay đảo đã có mười sáu hộ gia đình định cư và sẽ có thêm nhiều người dân chuyển đến.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Độc đáo vườn quất đảo Trần, báo Lao động điện tử, số 60, 20 tháng 3 năm 2013.

Địa lý Quảng Ninh
Trần
Vịnh Bắc Bộ


title: Danh sách vô địch đôi nam nữ Giải quần vợt Mỹ Mở rộng

text:
Các cặp tay vợt sau từng giành chức vô địch nội dung đôi nam nữ Giải quần vợt Mỹ Mở rộng.

Các nhà vô địch

Xem thêm
 Danh sách vô địch đơn nam Giải quần vợt Mỹ Mở rộng
 Danh sách vô địch đơn nữ Giải quần vợt Mỹ Mở rộng
 Danh sách vô địch đôi nam Giải quần vợt Mỹ Mở rộng
 Danh sách vô địch đôi nữ Giải quần vợt Mỹ Mở rộng

Tham khảo

Danh sách quần vợt
Giải quần vợt Mỹ Mở rộng


title: Laccophilus maindroni

text:
Laccophilus maindroni là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Régimbart miêu tả khoa học năm 1897.

Chú thích

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Laccophilus


title: Phép thuật tự nhiên

text:
Trong bối cảnh phép thuật thời kỳ Phục Hưng, Ma thuật tự nhiên hay Ma thuật nguyên tố là một phần của ma thuật mà liên quan trực tiếp đến các nguyên tố tự nhiên, trái ngược với phép thuật nghi lễ liên quan đến việc triệu hồi linh hồn.

Heinrich Cornelius Agrippa hay sử dụng các thuật ngữ trong vanitate de 1526 của ông. Ma thuật tự nhiên được định nghĩa như vậy, bao gồm chiêm tinh, giả kim, và kỷ luật mà chúng ta ngày hôm nay sẽ xem xét các lĩnh vực khoa học tự nhiên, như thiên văn học và hóa học (tại thời điểm đó không có khái niệm tách ra từ chiêm tinh và giả kim) hoặc thực vật học (herbology). Ngoài ra, phép thuật tự nhiên còn có thể hiểu là triết học Bắc Âu cổ.

Nguyên tố
Theo quan điểm của con người thời kỳ Phục Hưng, các nguyên tố tạo nên vũ trụ. Phép thuật tự nhiên bao gồm các nguyên tố:
 Thổ: là loại phép thuật điều khiển đất.
 Thủy: là loại phép thuật điều khiển nước.
 Phong: là loại phép thuật điều khiển gió.
 Hỏa: là loại phép thuật điều khiển lửa.
Trong đó, Thủy mạnh hơn Hỏa, Hỏa mạnh hơn Phong, Phong mạnh hơn Thổ, Thổ mạnh hơn Thủy, lặp đi lặp lại thành một vòng tuần hoàn.

Trong các tác phẩm giả tưởng, ngoài bốn nguyên tố cơ bản thì còn có các nguyên tố phụ, các nguyên tố phụ này có thể bắt nguồn từ một trong bốn đại nguyên tố cơ bản hoặc là sự kết hợp giữa hai nguyên tố cơ bản mà tạo thành, các nguyên tố phụ thường thấy bao gồm:

 Dung nham (Lava): là nhánh nguyên tố bắt nguồn từ nguyên tố lửa, hoặc là sự kết hợp giữa hai nguyên tố lửa và đất.
 Sấm chớp (Thunder) hoặc Bão tố (Storm): là nhánh nguyên tố bắt nguồn từ nguyên tố gió, hoặc là sự kết hợp giữa hai nguyên tố gió và lửa.
 Cây cỏ (Grass) hoặc Thực vật (Plant): là nhánh nguyên tố bắt nguồn từ nguyên tố đất, hoặc là sự kết hợp giữa hai nguyên tố đất và nước.
 Băng giá (Ice): là nhánh nguyên tố bắt nguồn từ nguyên tố nước, hoặc là sự kết hợp giữa hai nguyên tố nước và gió.

Ngoài bốn nguyên tố phân nhánh bên trên, còn có hai nguyên tố tách biệt không được bắt nguồn từ bốn nguyên tố cơ bản, bao gồm:

 Ánh sáng (Light): Là một nguyên tố không bắt nguồn tứ bốn nguyên tố cơ bản, ánh sáng là nguyên tố đối lập với bóng tối.
 Bóng tối (Darkness): Là nguyên tố đối lập của ánh sáng và không bắt nguồn tứ bốn nguyên tố cơ bản.

Khái niệm Thập đại nguyên tố là sự kết hợp của bốn nguyên tố cơ bản và các nguyên tố phụ bên trên.

Xem thêm
 Phép thuật trắng - Phép thuật được sử dụng để giúp đỡ những người khác

Tham khảo

Lịch sử khoa học
Phục Hưng
Ma thuật


title: Trochiodes

text:
Trochiodes là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Geometridae