title: Trình sinh bộ phân tích cú pháp

text:
Trình sinh bộ phân tích cú pháp (tiếng Anh: Parser Generator) là một chương trình lấy dữ liệu nhập là một bộ văn phạm và cho ra kết quả là một bộ phân tích cú pháp cho ngôn ngữ được mô tả bởi văn phạm đó. Mỗi một chương trình được viết bằng bất kì ngôn ngữ lập trình nào thì đều được mô tả bởi một kiểu văn phạm cụ thể, được gọi là văn phạm phi ngữ cảnh. Trình phát sinh bộ phân tích được hiểu là công cụ để phân tích cú pháp của văn phạm ấy.

Trình phát sinh bộ phân tích này là cơ sở để phát triển thêm một bước nữa: người ta có thể xây dựng nên các trình biên dịch được điều khiển bằng bảng cho cả hai ngôn ngữ nhập và xuất. Đó chính là trình biên dịch của trình biên dịch (compiler-compiler) là chương trình có đầu vào là hai bộ văn phạm (kèm theo một đặc tả về các mối quan hệ giữa chúng) và sinh ra kết quả là một trình biên dịch mà nó sẽ dịch các chuỗi từ ngôn ngữ thuộc văn phạm này thành ngôn ngữ thuộc văn phạm kia.

Tham khảo

Thuật toán phân tích cú pháp
Sinh mã


title: Jan I Olbracht

text:
Jan I Olbracht (27 tháng 12, 1459 – 17 tháng 6, 1501); sử liệu Tiếng Anh ghi là John I Albert. Ông là Vua của Ba Lan trong khoảng thời gian từ năm 1492 đến năm 1501 và là một vị Công tước xứ Głogów từ năm 1491 đến năm 1498.

Cuộc đời

Thời thơ ấu và sự khởi đầu của một sự nghiệp chính trị
Jan là con trai thứ ba của Vua Ba Lan Casimir IV Jagiellon, với Elisabeth của Áo, con gái của Albrecht II của Đức. Năm 1467, khi còn là hoàng tử vị thành niên, Jan Olbracht được học nhiều kiến thức khoa học mới từ sự dạy dỗ của thầy Jan Długosz. Chàng thanh niên Jan Olbracht chịu ảnh hưởng bởi nhà nhân văn người Ý Filip Kallimach, người đã trở thành bạn của Jan về sau này. Jan liên tục chứng tỏ sự vượt trội của bản thân khi học rất giỏi tiếng Latinh, làm quen với những thành tựu văn hóa mới ở châu Âu thời Trung cổ và thời kỳ Phục hưng. Ông đã hoàn thành giáo dục của mình khoảng năm 1474 và bắt đầu hoạt động chính trị bên cạnh cha mình, người đã hướng dẫn Jan tham gia các cuộc chiến tranh xâm lược và hoạt động nghị viện.

Khi còn là hoàng tử, ông đã chứng tỏ sự vượt trội của bản thân qua chiến thắng vẻ vang đối với quân Tatars tại Kopersztyn (1487)

Chiến đấu cho ngai vàng Hungary
Sau cái chết bất ngờ của vua Hungaria Mátyás Corvin năm 1490, Jan Olbracht và anh trai của ông là Władysław, vua của Bohemia, đã tranh giành ngai vàng Hungary. Cả anh trai Casimir và một số quý tộc Hungaria cũng ngấp nghè ngai vàng vua Hungaria. Năm 1490, quý tộc người Hungary đã tuyên bố Jan là Vua Hungary tại hội nghị Rákos. Nhưng một số quý tộc lại bầu Władysław làm vua, dẫn đến cuộc xung đột giữa hai anh em. Tháng 2/1491, Jan cố gắng đem quân bao vây thành Košice nhưng bất thành. Một trận thư hùng giữa hai anh em diễn ra ngay thành Košice: mở đầu trận, bộ binh Czech và Hungary phối hợp với quân trong thành mở cuộc tấn công vào quân Ba Lan. Quân Ba Lan bị bất ngờ nên không kịp chống cự, đã phải rút lui và phản công quân đối phương trong điều kiện đang có tuyết rơi trắng xóa.

Ngày 20/2/1491, hiệp ước hòa bình của hai anh em được ký kết tại Košice. Theo hiệp ước, Jan được anh trai phong làm lãnh đạo xứ hạ Silesia, kế thừa đất công quốc Głogów. Nhưng khi biết anh cả đang bị bệnh, Jan chuẩn bị âm mưu cướp ngôi vua Hungaria. Ông thậm chí còn phớt lờ sự phản đối của cha mình, người đã ra lệnh cho ông trở về Ba Lan. Cuối cùng Jan Olbracht đã bị đánh bại trong trận Prešov (tháng 1 năm 1492). Sau khi chiếm được thành phố, Jan Olbracht bị Władysław bắt làm tù binh. Tuy nhiên, anh trai đã đón nhận Jan một cách hiếu khách, và cuối cùng đã đưa người em trai bướng bỉnh trở về Ba Lan. Trước khi về nước, ông anh cả Władysław đề nghị cha mình cử Jan Olbracht làm công tước Głogów - đất này đến năm 1498 thì được em trai là Sigismund kế tục.

Vua Ba Lan

Năm 1492, Jan kế thừa vương vị của cha ông là Casimir IV Jagiellon nhờ sự giúp đỡ của em trai là Tổng giám mục Krakow Frederick Jagiellon; trong khi đó em trai là Alexander Jagiellon được phong làm Công tước Lithuania.

Chính sách trong nước

Những khởi đầu của Quốc hội Ba Lan (hay Nghị viện Ba Lan)
Trong những thập kỷ đầu khi Triều đại Jagiellon thống trị Ba Lan, hội đồng hoàng gia do vua chỉ định, đóng một vai trò ngày càng quan trọng trong việc quản lý nhà nước. Và từ giữa thế kỷ XV, phần lớn quyền lực của nhà vua đều rơi vào tay hội đồng hoàng gia và Nghị viện. Cuối cùng, Hội đồng Hoàng gia dưới thời trị vì của Olbracht đã được biến thành Thượng viện, các quý tộc Ba Lan tập hợp trong các đại hội của Nghị viện. Đến cuối thế kỷ XV - đầu thế kỷ XVI, Thịnh vượng chung trở thành một chế độ quân chủ nghị viện cao quý. Phiên họp đầu tiên của Quốc hội diễn ra tại Piotrków (ngày 18 tháng 1 năm 1493) và người giàu có nhất và nhân từ thì được bầu làm quốc vương. Theo cuộc họp Nghị viện năm 1501, chính quyền trung ương ngoài vua ra sẽ có Tể tướng, Đại tướng quân, Tòa án.... thay nhà vua quản lý đất nước trong lúc ông đi vắng.

Đặc quyền của quý tộc với quốc vương
Ngay sau khi lên ngôi, Jan I Olbracht xác nhận tất cả các đặc quyền trước đây của giới quý tộc với điều kiện họ phải đóng thuế đầy đủ cho nhà nước. Mở rộng những đặc quyền mà cha ông đã dành cho giới quý tộc trong đạo luật Nieszawa, Jan I Olbracht ra đạo luật Piotrków cho phép quý tộc miễn trừ các nhiệm vụ hải quan (tức buôn bán), giới hạn sự di cư của nông dân đến một năm một lần ở nông thôn và cấm các địa chủ mua lại các khu đất. Các giáo sĩ không có gốc từ quý tộc thì bị cấm vào nhà thờ và giữ các chức vụ cao trong nhà thờ. Việc học tập của quý tộc bị hạn chế tối đa.

Jan Olbracht cũng giới hạn vai trò của Giáo Hội trong vương quốc khi cấm các giáo sĩ bán hàng và quyên góp các vật dụng từ tín đồ để phục vụ cho mục đích tôn giáo.

Chính sách đối ngoại

Masovia và công quốc Zatorze
Năm 1494, Jan Olbracht đã thành công trong việc mua lại vùng đất Cracow và công quốc Oświęcim, công quốc Zatorze với giá 80.000 zlotys Hungary. Sau cái chết của công tước Jan V của Zatore, công quốc Zatorze được sáp nhập vào Ba Lan. Năm 1495, công tước Janusz II của Plock qua đời và công quốc này cũng bị sáp nhập vào Ba Lan.

Chiến tranh Ba Lan - Đế chế Ottoman
Vấn đề Thổ Nhĩ Kỳ là vấn đề chính của chính sách đối ngoại trong triều đại của Jan Olbracht. Nhà vua có kế hoạch tấn công Moldavia để làm bàn đạp tấn công các cảng biển của Ottoman ở Biển Đen là Kilia và Bialogrod, phục hồi uy quyền Ba Lan trên Moldova. Năm 1497, 40.000 quân Ba Lan di chuyển về phía đông nam vào Moldavia. Cuộc vây hãm Suceava thất bại và nối tiếp là tại trận Kozmin, quân Tatars đại thắng và giết khoảng 5.000 hiệp sĩ người Ba Lan.

Thất bại của chiến dịch Moldavia làm uy tín của nhà vua xuống dốc và các đối thủ liên minh với nhau để chống lại Ba Lan. Được Ottoman hỗ trợ, quân Wołochów khởi sự chiến tranh với Ba Lan. Vào mùa xuân năm 1498, quân Tatars xâm chiếm lãnh thổ phía đông nam của Lithuania, và Công tước Moscow, Ivan III của Nga cố gắng kiểm soát Kiev và Smolensk. Đến năm 1500, Công tước Moscow đánh tan quân đội Ba Lan-Litva trong Trận chiến Wiedrosza. Tiếp đến, Hoàng đế Maximilian I của Thánh chế La Mã trong lúc đánh chiếm một phần của Silesia với Głogów, đã kêu gọi Hiệp sĩ Teuton và công tước Phổ hỗ trợ.

Đến mùa xuân năm 1501, Jan I Olbracht ra lệnh tập trung quân đội tại Toruń để chuẩn bị tiến quân, nhưng ông bất ngờ bị mắc bênh truyền nhiệm (có thể là bệnh giang mai) rồi qua đời tại đây. Ông không kết hôn hoặc để lại bất kỳ hậu duệ nào. Sau cái chết của vua Jan Olbracht, ngai vàng đã được tiếp quản bởi em trai của mình là Alexander Jagiellon

Tham khảo

 V. Czerny. The Reigns of Jan Olbracht and Aleksander Jagiellon. Kraków, 1882.

Sinh năm 1459
Mất năm 1501
Người Kraków
Quốc vương Ba Lan
Vương triều Jagiellon
Vua theo đạo Công giáo Rôma


title: Dhar

text:
Dhar là một thành phố và khu đô thị của quận Dhar thuộc bang Madhya Pradesh, Ấn Độ.

Địa lý
Dhar có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 559 mét (1833 feet).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Dhar có dân số 75.472 người. Phái nam chiếm 52% tổng số dân và phái nữ chiếm 48%. Dhar có tỷ lệ 70% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 76%, và tỷ lệ cho phái nữ là 63%. Tại Dhar, 14% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Madhya Pradesh


title: Dayakus villiersi

text:
Dayakus villiersi là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Cobos miêu tả khoa học năm 1970.

Chú thích

Tham khảo

Dayakus


title: Chùa Tự Lạc

text:
Chùa Tự Lạc, tên chữ Thái An tự, nằm ở xóm 11 xã Thọ Nghiệp, Xuân Trường, Nam Định.

Trong thời kỳ cách mạng và kháng chiến chống Pháp, chùa là nơi nuôi giấu cán bộ cộng sản và in ấn tài liệu. Tại chùa có nhà sư Thích Thanh Điến đã tích cực vận động phật tử ủng hộ phong trào cách mạng và phong trào kháng chiến chống thực dân Pháp. Chùa là nơi thành lập chi bộ Đảng Cộng sản đầu tiên của 3 huyện Xuân Trường, Hải Hậu và Giao Thủy.

Lễ hội đền chùa Tự Lạc được tổ chức hàng năm vào ngày kỵ của đức Triệu Việt Vương - ngày 13 tháng 8 âm lịch.

Ngày 26 tháng 2 năm 2003, chùa Tự Lạc được công nhận là Di tích lịch sử văn hóa.

Tham khảo

Tự
Xuân Trường


title: Luperodes pereirai

text:
Luperodes pereirai là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Bechyne miêu tả khoa học năm 1956.

Chú thích

Tham khảo

Luperodes


title: Chimarra marginata

text:
Chimarra marginata là một loài Trichoptera trong họ Philopotamidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Trichoptera miền Cổ bắc
Chimarra


title: Cá heo lưng bướu

text:
Cá heo lưng bướu là các loài cá heo trong chi Sousa. Các loài cá heo này có đặc trưng là các bướu dễ thấy và các vây lưng kéo dài trên lưng của các cá thể trưởng thành. Chúng được tìm thấy ven bờ dọc theo bờ biển Tây Phi (loài/thứ Đại Tây Dương) cũng như dọc theo bờ biển của Ấn Độ Dương và Thái Bình Dương, từ Nam Phi tới Australia và Trung Quốc (các loài/thứ Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương).

Phân loại
Việc phân loại chi Sousa là phức tạp và gây tranh cãi. Người ta đã đưa ra đề nghị cho tới 5 loài như sau:
 Sousa chinensis: cá heo lưng bướu, cá heo lưng bướu Ấn Độ-Thái Bình Dương, cá heo lưng bướu Thái Bình Dương, cá heo trắng Trung Hoa.
 Sousa plumbea: cá heo lưng bướu Ấn Độ Dương, cá heo lưng bướu da chì.
 Sousa teuszi: cá heo lưng bướu Đại Tây Dương.
 Sousa lentiginosa
 Sousa borneensis

Vào giữa thập niên 1990 phần lớn các học giả (,) chỉ chấp nhận 2 loài—là cá heo lưng bướu Đại Tây Dương và cá heo lưng bướu Ấn Độ-Thái Bình Dương. Tuy nhiên, Rice, trong hệ thống phân loại được sử dụng rộng rãi của ông năm 1998 () công nhận 3 loài, xem xét loài Ấn Độ-Thái Bình Dương như là hai loài khác biệt. Đường phân chia giữa hai (phân) loài này là Sumatra, một trong các quần đảo của Indonesia. Tuy nhiên, sự pha trộn là chắc chắn xảy ra.

Ngoài ra, nhà nghiên cứu cá voi người Australia là Graham Ross đã viết "Tuy nhiên, các nghiên cứu hình thái học gần đây, ở mức độ nào đó được hỗ trợ không rõ ràng bởi các phân tích bộ gen, chỉ ra rằng ở đây là một loài riêng biệt, có thể biến đổi mà đối với nó tên gọi S. chinensis có độ ưu tiên cao".

Cá heo lưng bướu được tìm thấy trong các vùng biển của Trung Quốc được người dân địa phương gọi là中華白海豚 (Trung Hoa bạch hải đồn-tức cá heo trắng Trung Hoa). Xem bài viết đó để biết thêm các vấn đề cụ thể liên quan tới (phân) loài này mà trong phân loại của Rice được gọi là cá heo lưng bướu Thái Bình Dương.

Miêu tả

Cá heo lưng bướu có kiểu nhảy lên khỏi mặt nước rất khác biệt—chúng nhảy lên ở góc trong khoảng 30–45 độ.

Hai (phân) loài Ấn Độ Dương và Thái Bình Dương có khác biệt về màu sắc cũng như kích thước vây lưng. Những con tìm thấy ở khu vực Đông Nam Á có da màu trắng hồng và vây lưng lớn, nhưng không có các bướu nhiều mỡ như ở các con sống ở khu vực Nam Phi và Australia. Các con trưởng thành của cá heo lưng bướu Ấn Độ-Thái Bình Dương có thể dài tới 2–3 m.

Chú thích

Tham khảo
 Phát hiện loài cá heo mới ở Australia
 ARKive - Hình ảnh và đoạn phim về cá heo lưng bướu Ấn Độ-Thái Bình Dương (Sousa chinensis)
 Thông tin và ảnh về cá heo lưng bướu  và các loài cá heo, cá voi khác của Vườn quốc gia Mayumba ở Gabon, Trung Phi, điểm quan sát xa nhất về phía nam của cá heo lưng bướu Đại Tây Dương.

S
Động vật có vú Ấn Độ
Động vật có vú Bắc Phi


title: Calcinato

text:
Calcinato là một đô thị trong tỉnh tỉnh Brescia thuộc vùng Lombardia, Ý. Đô thị này có diện tích 33 km², dân số 11709 người. Các đơn vị dân cư trực thuộc là: Calcinatello, Ponte San Marco. Các đô thị giáp ranh gồm: Bedizzole, Castenedolo, Castiglione delle Stiviere, Lonato, Mazzano, Montichiari

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Brescia
Thành phố và thị trấn ở Lombardia


title: Chimarra fimbriata

text:
Chimarra fimbriata là một loài Trichoptera trong họ Philopotamidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Chimarra


title: Ethylen-vinyl acetat

text:
Etylen-Vinyl axetat (EVA) là một đồng polymer bao gồm các mắt xích vinyl axetat được phân bố ngẫu nhiên cùng với các mắt xích etylen -(CH2-CH2)x(CH2-CHOCOCH3)y. EVA là sản phẩm đồng trùng hợp của etylen với vinyl axetat, được sản xuất bằng phương pháp trùng hợp khối hay trùng hợp trong dung dịch.
EVA mềm dẻo ở nhiệt độ thấp, bền xé, trong suốt, dễ gắn và dán ở nhiệt độ thấp, có khả năng phối trộn với lượng lớn các chất độn.
Phụ thuộc vào hàm lượng vinyl axetat người ta phân EVA ra làm ba nhóm:
 Nhóm thứ nhất là loại EVA có hàm lượng vinyl axetat thấp (10 – 40%), có tính chất giống như một số loại cao su. Nó được sản xuất theo công nghệ đồng trùng hợp khối etylen và vinyl axetat ở áp suất cao và được sử dụng làm keo dán nóng chảy và các ứng dụng khác. Hiện nay các sản phẩm loại này có tên thương mại Elvax (Dupont), Ultraten (USI), Bakelit (UCC), Lupolen V (Basf), Alaton (Dopont), Alkaten (ICI), Mototen (Monsato)...
 Nhóm thứ hai là loại EVA có hàm lượng vinyl axetat gần bằng etylen (45 – 55%). Nó được chế tạo bằng cách đồng trùng hợp etylen và vinyl axetat trong dung dich ở áp suất trung bình và được ứng dụng làm các loại cao su đặc biệt. Một trong số các sản phẩm nổi trội có tên thương mại  là Lavapren của hãng Bayer.
 Nhóm thứ ba với hàm lượng vinyl axetat cao (60 – 90%) là sản phẩm của quá trình trùng hợp nhũ tương ở áp suất 300 – 1500 psi. EVA loại này là các nhựa nhiệt dẻo. Một số sản phẩm loại này có tên thương mại là Airplex (Air Product and Chemiscals, Inc), Vinapas (Wacker), Mowilith và vinyl (Motecatini Edison)

Tính chất
Nhiệt độ từ -60oC đến 65oC là khoảng nhiệt độ làm việc tốt nhất của EVA.
Tan trong một số dung môi như xylen, toluen, tetrahydrofuran,...
Khả năng chịu hóa chất: bền với ozon, nước lạnh, nước nóng, dung dịch amonia 30%, kém bền với dầu máy, dầu ddiezen, không bền với dung dịch chloride, silicon, xăng, axeton, axit sufuric 40%, axit nitric 10%, bị phân hủy bởi bức xạ tử ngoại…
Tính chất cơ học của EVA phụ thuộc vào hàm lượng nhóm vinyl axetat trong EVA: Khi hàm lượng vinyl axetat tăng mức độ kết dính của EVA giảm, tính dẻo, dai, đàn hồi và khả năng hòa tan trong các dung môi tăng nhưng độ bền với nước, muối và một số môi trường khác giảm.

Tham khảo

Chất dẻo nhiệt
Chất dẻo
Acetat
Hóa chất hàng hóa


title: Puerto Lumbreras

text:
Puerto Lumbreras là một đô thị ở cộng đồng tự trị Murcia. Đô thị này có dân số 12.881 (2006) và diện tích 139 km².

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Ayuntamiento de Puerto Lumbreras
 Business guide and General Information in English and Spanish

Đô thị ở Murcia
Đô thị vùng Murcia


title: Lucca

text:
Lucca là một đô thị và thị xã của Ý. Đô thị này là tỉnh lỵ tỉnh Lucca trong vùng Toscana. Lucca có diện tích 185,5 km2, dân số theo ước tính năm 2005 của Viện thống kê quốc gia Ý là 84.323 người. Thành phố nằm bên sông Serchio trong một đồng bằng màu mỡ gần biển Tyrrhenia. Thành phố nổi tiếng với tường thành thời Phục hưng nay còn nguyên vẹn.
Các đơn vị dân cư:
Đô thị Lucca giáp với các đô thị:

Tham khảo

Thành phố của Ý
Đô thị tỉnh Lucca


title: Hylaeus bevisi

text:
Hylaeus bevisi là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1917.

Chú thích

Tham khảo

B
Động vật được mô tả năm 1917


title: Vương quốc Seleukos

text:
Vương quốc Seleukos (, Basileía tōn Seleukidōn) là một vương quốc thời Hy Lạp hóa được cai trị bởi gia tộc Seleukos từ năm 312 đến năm 63 TCN. Seleukos I Nikator đã thành lập đế quốc này sau sự phân chia của Đế quốc Macedonia vốn được mở rộng dưới thời Alexandros Đại đế. Từ căn cứ Babylon mà mình nhận được năm 321 TCN, Seleukos đã mở rộng lãnh thổ của mình tới tận những lãnh thổ vùng cận đông của Alexandros. Vào thời kỳ đỉnh cao nhất, Đế quốc bao gồm những lãnh thổ từ Anatolia, Ba Tư, Levant, Lưỡng Hà cho tới tận những nơi mà ngày nay là Kuwait, Afghanistan cũng như một phần của Pakistan và Turkmenistan.

Đế quốc Seleukos trở thành một trung tâm chính của văn hóa Hy Lạp – nó duy trì sự ưu việt của phong tục Hy Lạp tại những nơi mà tầng lớp chính trị Hy Lạp ưu tú thống trị, chủ yếu ở khu vực thành thị. Dân chúng Hy Lạp các thành phố hình thành nên giới thượng lưu được củng cố bởi sự nhập cư từ Hy Lạp. Những nỗ lực để đánh bại kẻ thù cũ – vương triều Ptolemaios ở Ai Cập đã không thể hoàn thành dưới sự bành trướng nhanh chóng của La Mã. Khi xảy ra xung đột ở phía đông (305 TCN) với hoàng đế Chandragupta Maurya của Đế quốc Maurya, Seleukos I đã ký một thỏa thuận với Chandragupta, theo đó ông nhượng lại lãnh thổ rộng lớn ở phía tây sông Ấn, bao gồm khu vực xunh quanh dãy Hindu Kush, Afghanistan và tỉnh Balochistan, Pakistan ngày nay và đề nghị gả con gái cho Hoàng đế Maurya để chính thức hóa liên minh.

Lịch sử

Thành lập

Vào thời điểm Alexandre Đại đế băng hà vào năm 323 TCN, Seleukos nhận được danh hiệu hipparque (chỉ huy kỵ binh) đầy uy thế của lực lượng kỵ binh chiến hữu, qua đó trở thành nhân vật đứng ở vị trí thứ thứ hai trong quân đội, chỉ sau chiliarque (Tổng tư lệnh) Perdiccas. Chiến tranh nhanh chóng nổ ra giữa Perdiccas và một liên minh chống lại ông ta, mà chủ yếu là Antipatros và Ptolemaios. Seleukos được cho là cũng nằm trong hàng ngũ tướng lĩnh tham gia vào âm mưu ám sát Perdiccas vào năm 321, khi ông này đem quân đánh Ai Cập. Theo hiệp ước Triparadisus, Seleukos nhận được nhận được tỉnh Babylonie, khu vực trung tâm của châu Á cổ đại, thành Babylon được biết đến như là kinh đô của đế quốc của Alexandros Đại đế. Ông tham gia cuộc chiến Diadochi, ban đầu là bên phe Antigonos I Monophthalmos chống lại Eumène xứ Cardia. Tuy nhiên, về sau, ông đã phải đối mặt với tham vọng bá quyền của Antigone, người đã đem quân chiếm đóng xứ Babylonie. Năm 309, vào cuối cuộc chiến Babylonia, Seleukos đã có thể tái chinh phục xứ này. Ông đã có thể mở rộng phạm vi kiểm soát tới Syrie, tức Syria Seleukis trong tương lai và Persis, Media, Susiana, Sogdiana... Ông tiến đến ranh giới của thế giới Ấn Độ vào năm 308. Seleukos đã thất bại trước vua Chandragupta Maurya và phải cắt các xứ Gandhara, Paropamisadae và phần phía đông của Arachosie cho vua Ấn nhưng vẫn giữa được các xứ Sogdiana, Bactria và nhận được 500 con voi chiến.

Sau khi thấy Antigonos xưng vương và cũng ban danh hiệu này cho con trai ông ta là Demetrios I Poliorketes năm 306, Seleukos cũng tự xưng là Basileus (vua) của Babylonia, với ước vọng sẽ có thể hòa hợp, trở thành người kế thừa chính trị của đế quốc Achaemenes năm xưa. Hoàng tộc Seleukos là hoàng tộc duy nhất trong số các hoàng tộc Hellenistic (Hy Lạp hóa) có pha trộn với dòng máu Iran. Quả nhiên, Seleukos đã kết hôn với Apama, con gái của một quý tộc Ba Tư, người sinh ra cho ông người thừa kế Antiochos.

Seleukos gia nhập liên minh cùng với Ptolemaios, Lysimachos và Kassandros chống lại Antigonos, người đang có tham vọng thiết lập một đế quốc ở Hy Lạp và biển Aegea. Năm 301, ông đã hội quân cùng Lysimachos tại Phrygia. Antigone cuối cùng cũng đã bị đánh bại trong trận Ipsus. Sau trận đánh, Seleukos nhận được ngoại hiệu Nikator ("Vạn thắng vương") và vùng đất phía đông của Anatolia, trong khi phần lớn lãnh thổ của Antigonos rơi vào tay Lysimachos và tại mặt trận Địa Trung Hải ở Syria, Ptolemaios chiếm các xứ Judea và Phoenicia, tức Coele Syria sau này. Hành động này của Ptolemaios chính là nguyên nhân cho các cuộc chiến giữa nhà Seleokos và nhà Lagid sau này. Seleukos đem quân đánh chiếm các pháo đài của Demetrios I Poliorcetes tại Phoenicia và Anatolia, rồi tuyên chiến với Lysimachos và đánh bại ông này trong trận Corupedion năm 281 và chiếm được toàn bộ lãnh thổ của Lysimaque tại Anatolie. Cuối cùng, Seleukos đã có thể hành quân đến Macedonia. Tuy nhiên, trên đường đi, ông đã bị ám sát, để lại cho con trai mình - Antiochos I - một đế quốc rộng bao la.

Các cuộc xung đột thế kỷ thứ 3 TCN

Vương quốc Seleukos thường xuyên phải đối mặt với nhiều cuộc chiến bởi sự thù địch với các vương quốc hellénistique khác cũng như bởi đường biên giới rộng lớn của nó. Vùng đất Syria-Phoenicia, hay còn được gọi là Cœle-Syria là tâm điển của cuộc xung đột với triều đại Ptolemaios trong sáu cuộc chiến tranh Syria (274 - 168 TCN).

Những năm đầu của triều đại của mình, Antiochos I phải đối mặt với tham vọng của Ptolemaios II khi ông này muốn mở rộng lãnh thổ ở khu vực bờ biển phía nam Tiểu Á. Ngoài ra, ông cũng phải đối mặt với người Celt (những người sau này được gọi là người Galatia) được vua Nicomedes I xứ Bithynia gửi tới để cướp bóc bờ biển Anatolia. Chiến thắng trước người rợ năm 275 TCN đã giúp ông có được thanh thế vang dội và nhận được ngoại hiệu "Soter" (Cứu tinh) của người Hy Lạp. Và thế rồi, trong các năm 274 đến 271, cuộc chiến tranh Syria lần thứ nhất đã diễn ra. Những diễn biến cũng như tiến triển của cuộc chiến nay là không rõ ràng. Chỉ biết rằng, để ngăn chặn quân Seleukos tiến công các xứ Phoenicia và Coele-Syria, nhà Ptolemaios đã quyết định hành động trước, "tiên phát chế nhân", tấn công xứ Babylon từ hướng vịnh Ba Tư. Tuy nhiên, Antiochos đã ngay lập tức đáp trả bằng cách phát động một cuộc phản công vào xứ Syria, buộc Ptolemaios II Philadelphos phải phòng thủ Ai Cập. Hoà ước năm 271 đước ký kết với kết quả "Status quo": Xứ Coele-Syria vẫn do nhà Ptolemaios cai quản. Tuy vậy, đối với Antiochos I, sau những ngày đầu của triều đại được đánh dấu bởi nhiều cuộc chiến, ông đã nhận thấy rằng uy quyền của mình đã được tăng lên. Năm 261 TCN, xứ Pergamon dưới triều vua Eumenes I đã giành được độc lập. Trước đó, vào năm 278 TCN, Antiochos I đã ký kết một hiệp ước với Antigonos II Gonatas, xác lập nền hoà bình lâu dài với nhà Antigonos ở Macedonia.

Vào năm 253 TCN, Antiochos II giành được thắng lợi trong cuộc chiến tranh Syria lần thứ hai (260-253 TCN). Cũng như cuộc chiến trước đó, các sự kiện dẫn đến chiến tranh cũng như diễn biến của nó đều ẩn trong bóng tối. Antiochos II đã giành được các xứ Cilicia, Pamphylia và Ionia và qua đó khôi phục quyền tự do dân chủ cho các thành phố Hy Lạp ở Anatolia, bao gồm Ephesus và Milet. Hoà ước còn dẫn đến sự kết hôn giữa Antiochos II và Berenike Syra, con gái của Ptolemaios II. Chúng ta có thể xem đây là một cố gắng để thiết lập nên một liên minh dài hạn hoặc cũng có thể xem đây như là một cố gắng để quấy nhiễu nội bộ đối phương của nhà Ptolemaios. Tiếp đó, Antiochos II bắt đầu can thiệp xứ Thracia và các khu vực ven bờ Hắc Hải. Tuy nhiên, bắt đầu từ đây, các xứ Parthia và Bactria đã bắt đầu tách rời khỏi đế chế.

Cái chết của Antiochos II đã trở thành khởi nguồn cho một cuộc đấu đá nội bộ. Vợ cả của ông là Laodike, người mà Antiochos II đã ly dị, đã tôn con trai bà là Seleukos II Kallinikos lên ngôi và hạ lệnh thủ hạ sát hại vợ kế của Antiochos II là Berenike Syra cũng như đứa con trai nhỏ tuổi của bà ấy. Cuộc tàn sát nội bộ này đã dẫn đến cuộc chiến tranh Syria lần thứ ba, hay còn được gọi trong sử sách là cuộc "chiến tranh Laodike". Anh trai của Berenike Syra là Ptolemaios III Euergetes đã phát động chiến tranh và liên tục giành chiến thắng ở Syria cũng như Anatolia và thậm chí đã tiến được vào xứ Babylon. Seleukos II, người được công nhận là vua ở Anatolia nhưng không được ở Syria, đã ra tay hành động, tuy nhiên, ông đã đánh mất Seleucia Pieria, hải cảng của kinh đô Antiochia, vào tay nhà Ptolemaios. Ngoài ra, ông còn phải san sẻ quyền lực ở Anatolia cùng với em trai là Antiochos Hierax. Vào khoảng năm 240 TCN, một cuộc nội chiến đã nỗ ra giữa hai người anh em, trong một cuộc chiến mà Seleukos II đã thất bại, gây nên sự chia cắt kéo dài 1 thập kỷ, đặc biệt là kể từ khi Seleukos II phải bận bịu ngăn chặn cuộc ly khai của xứ Parthia. Antiochos Hierax bị vị vua thứ nhất của Pergamon là Attalos I đánh bại và toàn bộ lãnh thổ của vương quốc Seleukos ở Anatolia đã rơi vào tay Pergamon.

Phân chia Anatolia
Được cư ngụ bởi các bộ tộc thiểu số (người Lydia, Lycia, Caria, Lycaonia và Isauria) cũng như các thành phố Hy Lạp luôn tha thiết bảo vệ nền độc lập của mình, Anatolia là một khu vực hỗn tạp. Vương quốc Seleukos (với trung tâm quyền lực nằm ở Syria), đã không bao giờ có thể khuất phục hoàn toàn xứ sở này. Các thành bang Anatolia hùng mạnh nhất vẫn gìn giữ được thể chế riêng và gần như tự trị hoàn toàn. Trong khi đó, các thành bang khác đều phải chập nhận sự bảo hộ của vương quốc Seleukos và phải thực hiện nghĩa vụ nộp cống. Những thành bang thể hiện lòng trung thành của mình đều được ban thưởng hậu hỉnh, đáp lại, họ mang đến cho các vị vua nhà Seleukos sự sùng bái và danh dự. Các đền thờ (như ở Didyma ở gần Miletus hay Claros ở gần Colophon đều có khuôn viên rộng lớn được điều khiển bởi những cộng đồng nông dân.

Ngay từ thời nhà Achaemenes, một phần lớn của khu vực Anatolia được cai quản bởi các vương triều nhỏ. Cho dù phần nhiều trong số họ đều có gốc gác Ba Tư và là thuộc hạ của các vị vua Ba Tư, nhưng trên thực tế, họ gần như độc lập. Sau này, khi Alexander Đại đế xâm chiếm Ba Tư, ông đã không dành thời gian vào việc ép buộc những tiểu quốc này phải phục tùng mình. Tại Bithynia, nơi mà các nhà cai trị là những người có quan hệ máu mủ với tộc người Thracia, Zipoetes I đã xưng vương (basileus) vào khoảng năm 297 TCN và người kế vị của ông là Prusias I thậm chí đã có thể mở mang bờ cõi. Tại Cappadocia (độc lập trước xứ Paphlagonia láng giềng), Ariarath III đã xưng vương vào khoảng năm 255 TCN. Vương quốc Pontus đã nhận xứ Đại Phrygia như là của hồi môn dưới triều vua Mithridates II khi ông này kết hôn với Laodice và qua đó trở thành em rể của Seleukos II và Antiochos Hierax. Ba xứ này ủng hộ Antiochos Hierax trong cuộc "huynh đệ tương tàn" với Seleukos II và qua đó đã tạo nên sự ly khai của gần như toàn bộ Tiểu Á trước khi nó được tướng Achaios chiếm lại một phần theo lệnh của vua Antiochos III. Tại Pergamon, vương triều Attalos đã giành được độc lập dưới triều vua Philetairos và Eumenes I sau khi đánh bại Antiochos I vào năm 267 TCN. Attalos I đã xưng vương sau khi triệt hạ quân tộc người Galatia khoảng vào năm 240 TCN. Pergamon còn bành trướng đến các xứ Mysia, Lydia, Ionia và Pisidia sau khi đánh bại Antiochos Hierax. Khu vực duyên hải phía nam (Caria, Lycia, Pamphylia, Cilicia Trachea) rơi vào tay nhà Ptolemaios tron 3 giai đoạn đầu tiên của cuộc chiến tranh. Caria rơi vào tay của nhà Antigonos trong khoảng thời gian kéo dài từ 227 và 200 TCN. Vào năm 1888, một trong những điều khoản được ký kết với người La Mã đó là Antiochos III bị buộc phải từ bỏ lãnh thổ ở Anatolia của mình cho Pergamon.

Cuối cùng, vào năm 188 TCN, xứ Commagene, giao lộ giữa các xứ Cilicia, Cappadocia và Armenia, đã giành được độc lập dưới quyển của tổng trấn Ptolemaeus nhân khi vương quốc Seleukos vướng phải những lục đục nội bộ. Xứ Commagene đã tái lập mối quan hệ hưu nghĩ với vương quốc Seleukos dưới thời vua Mithridates I sau khi ông này kết hôn với Laodike VII Thea, con gái của vua Antiochos VIII Grypos. Xứ Commagene bị sáp nhập vào Armenia vào những năm đầu thế kỷ 1 TCN và được phục quốc trong cuộc chiến của Pompey với người Parthia.

Sự ly khai của các trấn miền đông

Vào thời kỳ đầu của vương triều Seleukos, các tỉnh phía đông (Parthia, Margiana, Aria, Drangiana, Sogdiana, Paropamisade và Bactria) đều lần lượt thần phục Seleukos I. Điều này đã được người kế nhiệm là Antiochos I (con trai của một công chúa Bactria tên là Apama) tiếp tục. Ông duy trì những công trình kế thừa từ vương triều Achaemenes trong khi cho thành lập khu định cư và bố trí lực lượng quân đội đồn trú mới. Sự hiện diện của vương triều Seleukos đặc biệt quan trọng tại khu vực thung lũng sông Ô Hử. Và một trong những thành phố được lập ra quan trọng nhất trong thời kỳ này là Aï Khanoum (Alexandria bên bờ sông Oxus). Nhiều xưởng đúc tiền được mở tại Nisa ở Parthia, Antiochia của Margiana, Alexandria của Aria, Prophylasia ở Drangiana, Bactria và Aï Khanoum ở Bactria. Dưới triều Seleukos I, nhiều cuộc thám hiểm ở biên cương của đế quốc ở biển Hyrcania (tức biển Caspi) hay bờ bắc sông Iaxartes tới đất của người Scythia đã được triển khai. Megasthenes đã được cử đi sứ đến yết kiến vua khai quốc của đế quốc Maurya là Chandragupta Maurya, người đã ký kết hoà ước cùng Seleukos I vào năm 275 TCN.

Vào giữa thế kỷ thứ 3 TCN, dưới triều vua Antiochos II, xứ Bactria dưới quyền của phó vương Diodotos I đã chính thức ly khai. Tuy nhiên vẫn tồn tại mối quan hệ gần gũi giữa các thực dân Hy Lạp-Macedonia và chính quyền Seleukos; tiền được đúc dưới tên của vua Syria. Diodotos II xưng vương vào năm 235 TCN nhưng đã bị lật đổ bởi Euthydemus I vào năm 225. Người kế nhiệm ông ta là Demetrios I đã chiếm được lãnh thổ cực tây của Ấn Độ (Paropamisade, Arachosia và Drangiana) giữa những năm 206 và 200 nhân khi quân đội của Antiochos III triệt thoái. Cương thổ Bactria được mở rộng tới tận cửa sông Ấn, giáp ranh với các tiểu quốc Ấn Độ duyên hải. Tuy nhiên, sau khi ông mất, Bactria bị phân chia ra làm ba. Về sau, vua Eucratides I đã thống nhất lại lãnh thổ nhưng ông này nhanh chóng bị tấn công bởi vua Parthia là Mithridates I và bởi một vị vua Hy Lạp khác tên là Menander từ Sagala. Vương quốc nằm bên kia dãy Hindu Kush này còn tồn tại cho đến đầu thế kỷ 1 SCN. Giữa những năm 150 và 130 TCN, xứ Bactria bị tộc Nguyệt Chi, một tộc người có quan hệ gần gũi với người Thổ Hoả La, xâm chiếm.

Nhân khi cuộc chiến Syria lần thứ hai nổ ra, xứ Parthia dưới sự lãnh đạo của phó vương Andragoras đã ly khai và tuyên bố độc lập vào khoảng năm 255 TCN. Tuy nhiên, vào năm 238 TCN, Andragoras đã bị Arsaces I, tù trưởng của bộ tộc Parni của người Scythia và là vua khai quốc của vương triều Arsaces sát hại. Giữa Parthia và vương quốc Hy Lạp-Bactria nhanh chóng xảy ra xung đột. Vào năm 228 TCN, Seleukos II đã viễn chinh nhằm tái chiếm Parthia, rồi đến lượt Antiochos III xuất binh chinh phạt vào năm 209 TCN. Tuy giành thắng lợi, nhưng những gì mà Antiochos III tạo nên không tồn tại được lâu. Đến giữa thế kỷ thứ 2 TCN, xứ Parthia dưới sự lãnh đạo của Mithridates I đã nhanh chóng bành trướng đến các tỉnh ở Ba Tư và đến Babylon. Cố đô Seleukia thất thủ vào năm 141 TCN, mở đầu cho sự suy tàn của vương triều Seleukos.

Triều đại của Antiochos III Đại đế

Triều đại của Antiochos III (222 - 187) đánh dấu việc uy quyền của nhà vua được khôi phục ở các tỉnh Tiểu Á và các tỉnh miền đông. Tuy nhiên, triều đại của ông lại khởi đầu trong khó khăn. Đầu tiên, ông phải dập tắt cuộc nổi dậy Molon, tổng trấn các tỉnh miền đông đã xưng vương (dựa trên các chữ khắc trên tiền xu). Ông cũng triệt hạ vị tể tướng đầy tham vọng Hermias và khởi binh chống lại thống đốc Anatolia là Achaios II. Những năm tiếp theo ông đã cho thấy rõ tham vọng muốn phục hồi lại vương quốc Seleukos như lúc ban đầu. Tuy ông bị đánh bại trong trận Raphia trước Ptolemaios IV vào năm 217 TCN, nhưng điều này không ngăn cản việc ông chiếm lại hải cảng Seleucia Pieria. Cuối cùng, trong cuộc chiến tranh Syria lần thứ 5, vào năm 200 TCN, ông đã có thể chiếm được Coele Syria. Sau khi giải quyết các vấn đề ở miền tây, ông chuyển sử chú ý của mình sang miền đông. Với mục tiêu kìm hãm sự bành trướng của Parthia và sự ly khai của vương quốc Hy Lạp-Bactria, ông đã xuất chinh đông tiến theo dấu chân của Alexandros Đại đế năm xưa. Sau đó, ông tấn công Thracia và chiếm được xứ này vào năm 196. Ông cũng tỏ ý định phục hồi uy quyền hoàng gia bằng cách trung ương hóa các buổi lễ tôn giáo và cải cách chính quyền.

Tuy nhiên, chính sách đầy tham vọng của ông lại chẳng mấy chốc khơi dậy sự thù địch từ La Mã. Những người La Mã đã đánh bại vua Philippos V của Macedonia trong cuộc chiến tranh Macedonia lần thứ 2 nhân danh "sự tự do của người Hy Lạp". Antiochos cũng thu nhận Hannibal Barca, người đang phải sống lưu vong sau khi bị La Mã đánh bại. Cuộc chiến tranh Antiochos (192-188 TCN) nổ ra khi liên minh Etolia cầu cứu vua nhà Seleukos khi bị người La Mã tấn công. Tuy nhiên, Antiochos III không đủ mạnh để để có thể làm đối trọng với các quân đoàn La Mã dầy dặn kinh nghiệm. Sau thất bại đầu tiên vào năm 191 TCN tại Thermopylae, Antiochos III đã phải nhận lấy thất bại quyết định tại Magnesia năm 189 TCN. Ông bị ép phải ký một hiệp ước Apamea hà khắc, trong đó ông phải từ bỏ tất cả các vùng đất ở châu Âu, nhường lại vùng Tiểu Á nằm ở phía bắc dãy núi Taurus cho vương quốc Pergamon, phải bồi thường một khoản chiến phí khổng lồ.

Con trai của ông là Antiochos IV Epiphanes, được coi là vĩ đại cuối cùng của nhà Seleukos, dự định khôi phục lại sự vĩ đại của vương quốc. Ông đánh bại nhà Ptolemaios trong cuộc chiến tranh Syria lần thứ 6, nhưng buộc phải rời khỏi Alexandria sau khi nhận được tối hậu thư của người La Mã. Tuy nhiên, ông đã không thể kiềm chế cuộc nổi dậy của người Maccabees ở Judea (169-165). Ông mất khi đang trên đường thảo phạt người Parthia.

Nội chiến và sự suy vong trầm trọng

Sau khi Antiochos IV Epiphanes qua đời, đế quốc Seleukos càng trở nên không ổn định. Các cuộc nội chiến làm cho quyền lực của trung ương ngày càng suy yếu. Đầu tiên, con nhỏ của Antiochos IV là Antiochos V Eupator bị con trai của Seleukos IV là Demetrios I Soter lật đổ vào năm 161 TCN. Demetrios I đã cố gắng khôi phục lại sức mạnh của vương quốc Seleukos, đặc biệt ở khu vực Judea. Song, ông ta lại bị lật đổ bởi Alexandros Balas, một kẻ giả mạo (từ Ai Cập trở về), mà tuyên bố là con trai của Epiphanes. Triều đại của Alexandros Balas kéo dài tới năm 145 TCN trước khi ông ta bị lật đổ bởi con trai của Demetrios I, Demetrios II Nikator. Tuy nhiên Demetrios II đã tỏ ra không thành công trong việc kiểm soát toàn bộ vương quốc. Trong khi ông ta cai trị khu vực Babylonia và phía đông Syria từ Damascus, lực lượng tàn dư ủng hộ Balas - đầu tiên ủng hộ con trai của Balas, Antiochos VI sau là sự cướp ngôi của tướng Diodotos Tryphon - chiếm giữ vùng Antioch.

Trong khi đó, tình trạng sụp đổ diễn ra nhanh ở các tỉnh của Vương quốc. Năm 143 TCN, người Do Thái dưới sự lãnh đạo của anh em nhà Maccabee đã thiết lập được nền độc lập hoàn toàn. Người Parthia tiếp tục mở rộng nhiều hơn nữa. Năm 139 TCN, trong trận đánh với quân Parthia, Demetrios II đại bại và bị bắt sống.

Em trai của Demetrios II, Antiochos VII cuối cùng đã khôi phục lại được sức mạnh và lãnh thổ của vương quốc Seleukos. Khi mới kế vị, Ông phải đối mặt với vấn đề to lớn đó là phải khôi phục lại một đế chế nhanh chóng đổ nát, một trong số đó là phải đối mặt với nhiều mối đe dọa từ nhiều phía. Sự khó khăn trong việc kiểm soát Coele-Syria bị đe dọa bởi quân khởi nghĩa Maccabee của người Do Thái. Trong khi các triều đại chư hầu ở Armenia, Cappadocia, và Pontus đe dọa Syriao ở phía bắc vùng Lưỡng Hà, tộc người du mục Parthia, dưới sự lãnh đạo tuyệt vời của Mithridates I của Parthia đã tràn ngập thượng Media (quê hương của giống ngựa Nisean nổi tiếng), và sự can thiệp của La Mã là mối đe dọa lớn hơn bao giờ hết. Sidetes cố gắng để làm hòa với quân khởi nghĩa Maccadees, khiến cho các triều đại Anatolia lo sợ buộc phải quy phục tạm thời và sau đó, trong năm 133, ông quay về phía đông với sức mạnh của quân đội Hoàng gia (được hỗ trợ bởi một đội quân của người Do Thái dưới quyền hoàng tử nhà Maccabee, John Hyrcanus) đánh đuổi người Parthia.

Chiến dịch của Sidetes ban đầu đã gặt hái được thành công ngoạn mục, thu hồi lại Lưỡng Hà, Babylonia và Media; đánh bại và giết chết phó vương Parthia của Seleucia bên sông Tigris trong trận chiến tay đôi. Trong mùa đông năm 130/129 TCN, quân đội của ông đã đóng rải rác trong các khu trú đông của Media và Persis khi vua Parthia, Phraates II, phản công. Antiochos đã bị phục kích và tử trận. Antiochos VII Sidetes đôi khi được gọi là vị vua Seleukos vĩ đại cuối cùng.Sau khi Antiochos VII qua đời, tất cả những luật lệ của vương quốc sụp đổ, với nhiều người tranh nhau kiểm soát các vùng đất còn lại trong lãnh thổ nhà Seleukos, trong một cuộc nội chiến gần như bất tận.

Sự sụp đổ
Đến năm 100 TCN, vương quốc Seleukos đã bị thu hẹp lại rất nhỏ, chỉ còn Antioch và vài thành phố của Syria, mặc dầu đã mất hầu hết lực lượng quân sự của mình, và các nước xung quanh không còn thuần phục nữa, giới quý tộc vẫn tranh giành ngôi vua bằng quân đội. Đôi khi có sự can thiệp từ Ai Cập thuộc Ptolemaios và các thế lực bên ngoài. Vương quốc Seleukos vẫn còn tồn tại được là do các quốc gia không muốn thu nhận nó, mà muốn biến nơi này thành vùng đệm giữa các nước láng giềng. Trong cuộc chiến tranh Tiểu Á giữa Mithridates VI của Pontos với Sulla của La Mã, quân Seleukos đã chiến đấu ở cả hai phe.

Tuy nhiên, người con rể đầy tham vọng của Mithridates VI là Tigranes Đại đế - vua Armenia - nhận thấy cơ hội để mở rộng sự thống trị về phía nam. Vào năm 83 TCN, nhận lời mời của một thế lực trong cuộc nội chiến kéo dài vô tận, ông đã xâm chiếm Syria, sớm thiết lập luật lệ của mình tại Syria, đặt vương quốc Seleukos vào chỗ diệt vong.

Sự độc lập của vương quốc Seleukos không còn được nguyên vẹn nữa. Tuy nhiên, sau khi tướng La Mã là Lucullus đánh bại cả Mithridates và Tigranes vào năm 69 TCN, Antiochos XIII khôi phục là vương quốc lần cuối cùng. Ngay cả lúc này cuộc nội chiến cũng không thể dừng lại, một vị vua khác của nhà Seleukos là Philipos II đã tranh giành quyền lực với Antiochos. Sau khi cộng hòa La Mã chinh phạt Pontos, họ lại càng đe dọa đến sự ổn định của Syria dưới sự cai trị của nhà Seleukos. Sau khi tướng La Mã là Pompey đánh bại vua Mithridates năm 63 TCN, Pompey đã nhận được nhiệm vụ thiết lập lại nền văn minh Hy Lạp ở phương đông, bằng cách thành lập các quốc gia phụ thuộc và các tỉnh. Trong khi các quốc gia như Armenia và Do Thái dược tự trị theo các vị vua địa phương, thì Pompey thấy các quốc gia Seleukos quá phiền hà và đi cùng đó là các cuộc xung đột của các ông hoàng Seleukos, ông ta đã biến Syria thành một tỉnh của La Mã.

Sự trao đổi văn hóa

Lãnh thổ địa lý của vương quốc Seleukos là từ biển Aegean cho tới tận những vùng đất mà ngày nay là Afghanistan và Pakistan, tạo nên một hỗn hợp đa sắc tộc như người Hy Lạp, người Armenia, người Ba Tư, người Mada, người Assyria, người Do Thái. Lãnh thổ rộng lớn của vương quốc được bao quanh bởi các điều kiện tự nhiên đã cho phép các vua nhà Seleukos thực hiện chính sách thống nhất các dân tộc mà Alexandros Đại đế khởi xướng. Nền văn minh Hy Lạp hóa của vương quốc Seleukos được thiết lập trên cơ sở thành lập các thành phố Hy Lạp trên toàn đất nước. Các thành phố và thị trấn quan trọng trong quá khứ như Antioch được tạo ra hay được đổi tên thích hợp hơn với tên tiếng Hy Lạp.

Việc thành lập các thành phố Hy Lạp và thị trấn được hỗ trợ bởi thực tế rằng lục địa Hy Lạp vốn đã quá thừa mứa dân cư.Chế độ thuộc địa đã được sử dụng để tiếp tục thu hút người Hy Lạp trong khi tạo điều kiện thuận lợi cho việc đồng hóa nhiều nhóm dân cư bản địa.

Quân đội Seleukos

Như nhiều quốc gia Hy Lạp hóa khác được thành lập sau cái chết của Alexandros Đại đế, quân đội Seleukos là một đội quân chuyên nghiệp dựa trên nền tảng của quân Macedonia. Quân đội của nó chủ yếu là người gốc Hy Lạp, được bổ sung thêm người phương đông kể từ khi vương quốc Seleukos bao trùm phần lớn các vùng đất của đế quốc Ba Tư. Khi họ đánh nhau với các Diadochi khác, việc chiến thắng hoàn toàn bằng cách hủy diệt đối phương là điều thường tránh. Điều dễ hiểu là họ thường bổ sung thêm lính địch vào đội hình nhiều hơn là đào tạo mới bởi chi phí thấp hơn. Mục đích của một trận chiến là dùng để ép buộc kẻ thù theo mình mà không có cách nào hơn là gây chiến chống lại nhau, và có rất nhiều trận đã kết thúc của thương lượng. Rất nhiều thế lực nhỏ đã phải trả tiền chuộc tù nhân, đã chứng tỏ một điều rõ ràng rằng Seleukos và các quốc gia thừa kế khác của Alexandros là những kẻ chiến thắng.

Họ dựa trên lực lượng quân đội là Đội hình Phalanx kiểu Macedonia, các cung thủ thuộc các dân tộc phương đông và kị binh, đặc biệt là kị binh nặng cataphract (vỏ bọc cho lính kị binh) và những chiến hữu kị binh Macedonia nổi tiếng như là những vệ sĩ cho các tướng lĩnh và là đội quân gây sự choáng váng. Ngoài ra, các vua nhà Seleukos còn có sự phục vụ của những con voi chiến Ấn Độ mà được sử dụng để gây ra sự khiếp sợ cho kẻ địch giống như chiến xa được dùng để phá vỡ đội hình. Cũng giống như các vua nhà Ptolemaios với sự giàu có của họ, các vua nhà Seleukos cũng cố gắng tuyển mộ rất nhiều loại lính đánh thuê, từ những người Ấn Độ sống ở lưu vực sông Ấn tới những người Crete đặc biệt là Galatia. Với các cuộc chiến tranh chống lại La Mã, các vua nhà Seleukos đã cố gắng để tạo ra các đơn vị của quân mà sao chép từ quân Lê dương La Mã. Tới năm 63 TCN, vương quốc Seleukos cùng với quân đội của mình bị xóa sổ và rất nhiều Cataphract bị sáp nhập vào quân đội La Mã ở châu Á.

Các vua nhà Seleukos
Kể từ giữa thế kỷ thứ 2 TCN, những cuộc cướp ngôi, thay vua, đổi chúa có thể được giải thích là do xung đột trong nội bộ hoàng tộc. Những năm sau đây đều là trước công nguyên.

 305-281: Séleucos I Nicator
 281-261: Antiochos I Sôter, con trai của người tiền nhiệm
 261-246: Antiochos II Théos, con trai của người tiền nhiệm
 246-226: Séleucos II Kallinicos, con trai của người tiền nhiệm
 226-223: Séleucos III Sôter, con trai của người tiền nhiệm
 223-187: Antiochos III Mégas, em trai của người tiền nhiệm
 187-175: Séleucos IV Philopator, con trai của người tiền nhiệm
 175-164: Antiochos IV Épiphane, em trai của người tiền nhiệm
 164-162: Antiochos V Eupator, con trai của người tiền nhiệm
 162-150: Démétrios I Sôter, em họ của người tiền nhiệm, con của Séleucos IV
 150-145: Alexandre I Balas, vua tiếm vị, tự xưng là con của Antiochos IV
 145-142: Antiochos VI Dionysos, con trai của người tiền nhiệm
 145-139: Démétrios II Nicator (lần 1), con trai của Démétrios I
 142-138: Diodote Tryphon, vua tiếm vị
 138-129: Antiochos VII Évergète Sidệtês, con trai của Démétrios I
 129-126: Démétrios II Nicator (lần 2)
 126-122: Alexandros II Zabinas, vua tiếm vị, tự xưng là con của Alexandros I Balas
 125-124: Séleucos V Nicator, con trai của Démétrios II
 125-96: Antiochos VIII Philométor, em trai của người tiền nhiệm
 114-95: Antiochos IX Philopator, con trai của Antiochos VII
 96-93: Séleucos VI Épiphane, con trai của Antiochos VIII
 95-88: Démétrios III Eukairos, con trai của Antiochos VIII
 94-92: Antiochos X Philopator, con trai của Antiochos IX
 93-90: Antiochos XI Philadelphe, con trai của Antiochos {{VIII
 93-83: Philippos I Philadelphe, con trai của Antiochos VIII
 87-84: Antiochos XII Dionysos, con trai của Antiochos VIII
 83-69: Séleucos VII Philométor, con trai của Antiochos X
 69-64: Antiochos XIII Philopator, con trai của Antiochos X
 67-64: Philippos II Philoromaios, con trai của Philippos I

Xem thêm
Hy Lạp hoá
Ai Cập thuộc Hy Lạp
Đế quốc Parthia
Vương quốc Hy Lạp-Bactria
Vương quốc Ấn-Hy Lạp
Nhà Hasmonean

Ghi chú

Chú thích

Tham khảo
 A. Houghton, C. Lorber, Seleucid Coins. A Comprehensive Catalogue, Part I, Seleucus I through Antiochus III, With Metrological Tables by B. Kritt, I-II, New York - Lancaster - London, 2002.
 G. G. Aperghis, The Seleukid Royal Economy. The Finances and Financial Administration of the Seleukid Empire, Cambridge, 2004.
 Laurent Capdetrey, Le pouvoir séleucide. Territoire, administration, finances d'un royaume hellénistique (312-129 avant J.C.). (Collection "Histoire"). Rennes: Presses Universitaires de Rennes, 2007.

Liên kết ngoài

Livius, The Seleucid Empire  by Jona Lendering
Genealogy of the Seleucids

Lịch sử Afghanistan
Lịch sử cổ đại Azerbaijan
Lịch sử Do Thái
Lịch sử Hy Lạp
Đế quốc Seleukos
Lịch sử Iran
Lịch sử Iraq
Lịch sử Pakistan
Lịch sử Syria
Lịch sử Thổ Nhĩ Kỳ
Ba Tư
Năm 312 TCN
Siêu cường
Cựu quốc gia Tây Á


title: Cheilotrichia gloriola

text:
Cheilotrichia gloriola là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Cheilotrichia
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Danh sách máy bay quân sự của Nhật Bản

text:
Danh sách này bao gồm tất cả máy bay nguyên mẫu, máy bay tiền sản xuất và máy bay hoạt động trong từng thời kỳ. Danh sách bao gồm cả máy bay nội địa của Nhật Bản, máy bay Nhật sản xuất theo thiết kế nước ngoài, và máy bay do nước ngoài chế tạo phục vụ trong quân đội Nhật Bản.

Chính sách của Wikipedia là sử dụng tên tiếng Nhật cho những máy bay này, mà không sử dụng tên mã do Đồng Minh đặt trong giai đoạn Thế Chiến II, cho dù chúng sẽ được đổi hướng và nêu lên trong bài chính. Những tên này được liệt kê ra đây cho tiện tham khảo.

Trước năm 1945
Xem thêm Lục quân Đế quốc Nhật Bản và Hải quân Đế quốc Nhật Bản

Máy bay tiêm kích

Máy bay ném bom

Máy bay vận tải

Máy bay trinh sát

Máy bay huấn luyện

Thủy phi cơ

Máy bay tự lên thẳng

Máy bay thử nghiệm

Xem thêm
JASDF Aircraft Gallery

Tham khảo

Danh sách máy bay quân sự
Quân sự Nhật Bản
Máy bay quân sự Nhật Bản


title: Chionodes

text:
Chionodes là một chi bướm đêm trong họ Gelechiidae. Các loài trong chi này có thể tìm thấy khắp thế giới.

Các loài
Các loài trong chi này gồm có:

 C. abdominella
 C. abella
Cây thực phẩm ghi nhận được: Abies concolor, Pseudotsuga menziesii
 C. abradescens
 C. acerella
 C. acrina
Cây thực phẩm: Quercus
 C. agriodes
 C. apolectella
 C. aprilella
 C. arenella
 C. argentipunctella
 C. aristella
 C. bastuliella
 C. bicolor
 C. bicostomaculella
Cây thực phẩm: Quercus
 C. braunella
Cây thực phẩm ghi nhận được: Lathyrus, Lupinus
 C. canofusella
 C. ceanothiella
Cây thực phẩm: Ceanothus
 C. chrysopyla
Cây thực phẩm: Quercus
 C. continuella
Cây thực phẩm ghi nhận được: Cladonia, Picea glauca
 C. dammersi
Cây thực phẩm Eriogonum
 C. dentella
 C. discoocellella
Recorded food plants: Polygonum, Rumex
 C. distinctella
Recorded food plants: Artemisia campestris, Genista, Thymus
 C. electella
Recorded food plants: Juniperus, Picea, Pinus
 C. figurella
 C. flavicorporella
 C. fluvialella
 C. fondella
 C. formosella
Cây thực phẩm Quercus
 C. fructuaria
 C. fumatella
Recorded food plants Lotus corniculatus, rêu
 C. fuscomaculella
Cây thực phẩm Quercus
 C. gilvomaculella
Cây thực phẩm Quercus
 C. grandis
 C. halycopa
 C. hayreddini
 C. helicosticta
 C. hibiscella
Recorded food plants: Abelmoschus moschatus, Hibiscus
 C. hinnella
 C. holosericella
 C. ignorantella
Thức ăn: rêu
 C. iridescens
 C. kincaidella
 C. labradorica
 C. loetae
 C. lophosella
 C. luctuella
Thức ăn: Pinaceae
 C. lugubrella
Recorded food plants: Dorycnium pentaphyllum, Lotus, Trifolium repens, Vicia cracca
 C. luteogeminatus
Cây thực phẩm Eriogonum niveum
 C. manabiensis
 C. mariona
Recorded food plants: Abutilon, Malvastrum, Sida
 C. mediofuscella
Cây thực phẩm Ambrosia
 C. metallica
 C. mongolicus
 C. nanodella
 C. nebulosella
 C. negundella
Cây thực phẩm Acer negundo
 C. nigrobarbata
 C. notandella
 C. nubilella
 C. obscurusella
 C. occidentella
Recorded food plants: Ceanothus, Cercocarpus, Quercus
 C. occlusa
 C. ochreostrigella
Cây thực phẩm Rumex
 C. paralogella
 C. pereyra
Cây thực phẩm Quercus
 C. periculella
Recorded food plants: Pinus ponderosa, Pseudotsuga menziesii
 C. permacta
 C. perpetuella
 C. petalumensis
Thức ăn Quercus lobata
 C. phalacra
 C. pinguicula
 C. praeclarella
Thức ăn: Polygonaceae
 C. pseudofondella
 C. psiloptera
Thức ăn: Poaceae bao gồm Poa pratensis
 C. raspyon
Cây thực phẩm Quercus
 C. retiniella
Cây thực phẩm Pinus ponderosa
 C. sabinianus
Cây thực phẩm Pinus sabineana
 C. salicella
 C. seculaella
 C. sistrella
Cây thực phẩm Suaeda moquinii
 C. soella
 C. stefaniae
 C. terminimaculella
Cây thực phẩm Populus
 C. tessa
 C. thoraceochrella
 C. tragicella
Cây thực phẩm Larix
 C. trichostola
Cây thực phẩm Quercus
 C. trophella
Cây thực phẩm Quercus
 C. vanduzeei
Cây thực phẩm Quercus agrifolia
 C. viduella
Recorded food plants: Betula, Juniperus, Rubus chamaemorus, Vaccinium uliginosum
 C. violaceus
 C. whitmanella
 C. xanthophilella

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài
Fauna Europaea
Nomina Insecta Nearctica
HOSTS

Gelechiini


title: Tuyệt đỉnh Kungfu

text:
Tuyệt đỉnh Kungfu (tựa gốc chữ Hán: 功夫; âm Hán Việt: Công phu; tựa tiếng Anh: Kung Fu Hustle) là một bộ phim hài hước - hành động - võ thuật Hồng Kông, được công chiếu vào năm 2004. Phim được sản xuất kiêm đạo diễn và diễn viên chính bởi Châu Tinh Trì. Phim là một sự nhai lại khôi hài và là một lòng tôn kính tới thể loại tiểu thuyết võ hiệp Kim Dung. Bộ phim giúp Châu Tinh Trì thực hiện giấc mơ trở thành cao thủ võ thuật thời thơ ấu. Dẫu chỉ là trên màn ảnh, anh vẫn thực sự hóa thân thành người anh hùng trừ gian diệt bạo. Tác phẩm đánh dấu một bước thành công đỉnh cao của Châu Tinh Trì.

Nội dung
Trong xã hội hỗn loạn ở Trung Quốc những năm 1940, các băng đảng xã hội đen thực sự có ảnh hưởng, đáng sợ nhất phải kể đến là bang Lưỡi Búa (Phủ Đầu Bang). Thủ lĩnh của bang Lưỡi Búa tên Sâm, vốn là kẻ độc ác say mê chém giết lại cực kỳ nhẫn tâm. Người của bang Lưỡi Búa đi đến đâu nỗi kinh hoàng theo đến đó. Người dân thành phố thì lo lắng, đám cảnh sát thì sợ sệt. Chỉ có khu ổ chuột Chuồng Heo là không bị nhũng nhiễu vì người dân nơi đây quá nghèo.

Một ngày kia, có hai tên lang thang là Tinh và Bài Cốt giả dạng thành viên của bang Lưỡi Búa đến xóm Chuồng Heo để dọa nạt moi tiền một anh thợ cắt tóc. Cả hai được phen khiếp vía khi cả xóm đều giỏi võ. Khi bị đuổi bắt, Tinh ném pháo dọa, vô tình ném trúng đầu một tên tiểu đại ca của bang Lưỡi Búa đi ngang qua. Và xung đột giữa bang Lưỡi Búa và khu Chuồng Heo xảy ra. Tên cầm đầu bị anh cắt tóc đánh gần chết. Những tên còn lại đốt pháo gọi đại quân của bang Lưỡi Búa đến để giao chiến, Sâm đích thân xuất hiện. Nhưng toàn bang cũng bị đánh tan tác bởi ba cao thủ võ thuật là anh khuân vác Khổ Lực Cường, bác thợ may Tài Phùng và ông chủ quán ăn Du Tạc Quẩy.

Tinh sau lần thất bại đó đã xin gia nhập bang Lưỡi Búa tuy không thành công nhưng Sâm đã nhận ra Tinh có khả năng siêu trộm bẻ khóa rất nhanh, bang yêu cầu Tinh phải giết người để chứng tỏ. Hôm sau Tinh và Bài Cốt trở lại khu Chuồng Heo, khi ấy Bao Tô Bà đang cãi nhau với người dân. Hai người cố gắng phóng dao nhưng Bài Cốt ngu ngốc làm hỏng tất cả, Tinh bị dao đâm trúng và rắn cắn, Bao Tô Bà phát hiện và truy đuổi Tinh. Cuối cùng Tinh thoát được còn Bao Tô Bà đâm phải  quảng cáo. Tinh trở về chỗ ở của mình (ở trên cột đèn giao thông), anh chật vật với cơn đau và sưng môi do rắn cắn, tạo ra dấu bàn tay trên vách kim loại (tiết lộ rằng anh có tố chất của một cao thủ luyện Như Lai Thần Chưởng). Sau đó Tinh hồi phục và trở lại gặp Bài Cốt.

Băng đảng Lưỡi Búa sau khi thua những cao thủ võ thuật ở khu Chuồng Heo, rất cay cú nên đã thuê hai sát thủ bí ẩn để trừng trị họ. Không đồng tình với việc sử dụng võ thuật ở khu Chuồng Heo và khiến cả vùng gặp nguy hiểm với bọn xã hội đen, Bao Tô Bà bói quẻ để xem cho ba người cao thủ võ thuật ra đi hay ở lại, và cuối cùng thì ba người phải ra đi. Cùng lúc đó hai sát thủ mà băng Lưỡi Búa thuê đã đến khu Chuồng Heo, Sâm theo dõi trong xe ôtô. Khổ Lực Cường trong lúc đang rời khỏi Chuồng Heo thì bị ám sát, sau đó là cuộc giao chiến ác liệt giữa hai tên sát thủ với Tài Phùng và Du Tạc khiến Tài Phùng chết và Du Tạc bị thương nặng. Tức giận, Bao Tô Công xuất hiện tấn công và đánh bại hai sát thủ, Bao Tô Bà đã sử dụng tuyệt chiêu Sư Tử Hống đánh gục hai tên này. Sau đó hai người đe dọa Sâm trong xe, với những cử chỉ hàm ý cấm băng Lưỡi Búa quay lại. Du Tạc Quỷ không cầm cự được do thương tích nặng nên qua đời, Bao Tô Công và Bao Tô Bà liền thay đổi ý định. Hai người sơ tán người dân rời khỏi khu Chuồng Heo và chuẩn bị cho cuộc tấn công băng Lưỡi Búa ở một sòng bạc nhằm trả thù.

Tinh và Bài Cốt cướp tiền của một cô gái bán kem, có tên là A Phương, lương tâm của Tinh được thức tỉnh khi anh thấy cô gái câm đó ra hiệu nói với anh. Một câu chuyện cảm động hiện về trong ký ức, lúc đó khi Tinh còn nhỏ.Một ông lão ăn xin nói anh là kỳ tài võ học, nếu anh chịu bỏ ra 10 xu ông sẽ đưa cho anh cuốn võ công tâm pháp bí kíp "Như Lai Thần Chưởng". Tinh đập ống heo lấy tiền tiết kiệm mua cuốn sách về và luyện võ. Trong một lần thấy bọn trẻ trâu bắt nạt một bé gái, Tinh dùng "Như Lai Thần Chưởng" đánh bọn chúng nhưng không thấy hiệu quả, lại còn bị đánh tơi bời. Tuy nhiên, bé gái câm đó rất cảm động và tặng anh cây kẹo nhưng anh không nhận. Từ đó, anh nghĩ là mình bị lừa và chỉ muốn làm kẻ xấu. A Phương chính là bé gái câm năm xưa khi đó đã nhận ra anh. Tuy nhiên, anh vẫn cướp tiền của cô gái cùng với những chai nước, và đuổi Bài Cốt đi vì đã khiến anh nhiều phen suýt mất mạng. Anh được Sâm nhận vào băng Lưỡi Búa và được phái đi cứu đại cao thủ Lão Quái Hỏa Vân Tà Thần, còn có danh xưng là Chung Cực Sát Nhân Vương đang ở trong bệnh viện tâm thần, vì Sâm nhớ ra Tinh có khả năng mở khóa rất nhanh. Sau khi được cứu Lão Quái đã chứng minh mình là cao thủ số một thiên hạ qua màn bắt viên đạn ấn tượng. Lúc đó Bao Tô Công và Bao Tô Bà đang chờ sẵn ở sòng bạc, họ giao chiến với Lão Quái rất quyết liệt. Trận chiến cho thấy hai ông bà yếu hơn Lão Quái, tuy nhiên Bao Tô Bà sử dụng chiêu Sư Tử Hống phóng đại bằng chiếc chuông gây bão khắp sòng bạc, khiến Lão Quái bị nội thương. Lão Quái giả vờ chịu thua, sau đó tấn công hai người bằng ám khí hoa sen có kim tẩm độc, rồi khống chế họ bằng chiêu bẻ khớp. Trong lúc ba người đang giằng co, Tinh nhận ra lương tâm của mình nên cầm thanh gỗ đánh gục Sâm, rồi nện vào đầu Lão Quái. Tức giận, Lão Quái tấn công hết sức bằng nắm đấm vào mặt Tinh, khiến anh bị thương nặng. Lão Quái đã mất dấu ba người kia.

Bao Tô Công và Bao Tô Bà đưa Tinh về chữa trị băng bó, và phát hiện anh có tài thiên bẩm về võ thuật do được Lão Quái đả thông kinh mạch. Lão Quái lúc này trở thành ông trùm mới của băng Lưỡi Búa đã xua toàn bộ lực lượng đến khu Chuồng Heo (trước đó Lão Quái vì tức giận vì để 3 người kía chạy thoát nên hắn trút giận bằng cách đấm vào mặt tên Sâm khiến đầu hắn quay 360 độ). Tại đây băng đảng bắt gặp Tinh đã bình phục bất ngờ, cuộc chiến tiếp tục diễn ra.

Tinh đánh ngã gần hết lực lượng băng Lưỡi Búa rồi lùa những tên lì lợm nhất còn sót lại vào một góc hành lang, ngay trước mặt Lão Quái. Từng tên một bị Tinh đánh đến gần chết và đối diện với Tinh bấy giờ là Lão Quái đã hồi phục. Tinh không có kinh nghiệm chiến đấu bằng Lão Quái, nhưng nhờ sức trẻ mà đọ quyền cước nhiều hiệp khiến Lão Quái thua một nhịp, lão sử dụng chưởng lực mạnh nhất của mình là "Cáp Mô công" tấn công và đẩy Tinh bay lên không trung. Tinh trên cao vô tình nhìn lên tầng mây có hình Phật Tổ nên nhớ lại võ công đã học ngày xưa và sử dụng Như Lai Thần Chưởng tấn công từ trên trời chưởng xuống đất. Lão Quái bị bàn tay Phật Tổ đè lún đất làm trọng thương và lại dùng chiêu cũ là giả vờ hàng phục rồi lén lấy ám khí hoa sen tấn công bất ngờ nhưng Tinh dùng lại một chưởng pháp dằn mặt khiến Lão Quái khiếp hãi không dám nhúc nhích. Tinh bình thản lấy ám khí của hắn ném đi chỗ khác. Lão Quái thấy Tinh có ý nương tay cho mình đành phải chịu thua, đành cúi đầu nhận Tinh làm sư phụ.

Nhiều ngày sau, Tinh và Bài Cốt - hai gã vô lại bây giờ hoàn lương mở cửa hàng bán kẹo que. Cả hai gặp lại A Phương. Họ nhớ lại thời thơ ấu và Tinh dẫn cô vào cửa hàng kẹo. Trước cửa hàng, ông lão ăn xin ngày trước đón đầu một em bé đang ăn kẹo, ngỏ ý muốn bán cho em những cuốn sách bí kíp võ thuật khác nhau của nhiều môn phái.

Phân vai diễn viên
 Châu Tinh Trì trong vai Tinh, một gã lưu manh vô lại nhưng ẩn sâu bên trong là bản chất lương thiện.
 Nguyên Hoa trong vai Bao Tô Công (ông chủ khu Chuồng Heo), cao thủ Thái cực quyền đã thoái ẩn, vốn nổi tiếng trong giang hồ dưới tên Dương Quá (xem Thần điêu đại hiệp).
 Nguyên Thu trong vai Bao Tô Bà (bà chủ khu Chuồng Heo), cao thủ công phu Sư Tử Hống đã thoái ẩn, vốn nổi tiếng trong giang hồ dưới tên Tiểu Long Nữ (xem Thần điêu đại hiệp).
 Trần Quốc Khôn trong vai Sâm (được đàn em gọi là Sâm ca), thủ lĩnh Phủ Đầu Bang. Đây là một tên bệnh hoạn, nghiện thuốc phiện nặng, có sở thích chém giết rất tàn nhẫn.
 Lương Tiểu Long trong vai Lão Quái Hỏa Vân Tà Thần, đệ nhất sát thủ nhiều năm trước, sống trong trại tâm thần trước khi được Tinh mời ra. Hắn có đòn sát thủ Cáp Mô công (xem Âu Dương Phong, nhân vật trong truyện Anh hùng xạ điêu) và thường dùng ám khí hình hoa sen.
 Huỳnh Thánh Y trong vai A Phương, cô gái câm bán kem, thuở nhỏ từng được Tinh ra tay bênh vực khi bị lũ trẻ xấu bắt nạt.
 Lâm Tử Thông trong vai Bài Cốt, bạn thân của Tinh.
 Thích Hành Vũ trong vai Khổ Lực Cường, cao thủ Thập Nhị Lộ Đàn Thối (đòn chân).
 Triệu Chí Lăng trong vai Tài Phùng, cao thủ Hồng Gia Thiết Tuyến Quyền.
 Đổng Chí Hoa trong vai Du Tạc Quỷ, cao thủ Bát Quái Côn.
 Phùng Khắc An trong vai Địa Khuyết, một sát thủ mù thành viên của Tam Động Cầm Ma, một cặp với Thiên Tàn. Vũ khí là một cây Cổ Cầm với chiêu thức Lục Chỉ Cầm Ma.
 Giả Khang Hi trong vai Thiên Tàn, một sát thủ của Tam Động Cầm Ma, là một cặp với Địa Khuyết.Vũ khí là một cây Cổ Cầm với chiêu thức Lục Chỉ Cầm Ma.
 Viên Tường Nhân trong vai ông lão ăn xin.
 Phùng Tiểu Cương trong vai thủ lĩnh Ngạc Ngư Bang (Bang Cá Sấu), bị Sâm giết ở đầu phim.
 Trương Nhất Bạch trong vai cảnh sát trưởng, xuất hiện ở đầu phim.

Sản xuất
Mùa xuân năm 2002, với số vốn hơn 50 phim trong tay, Châu Tinh Trì thực sự bước lên đỉnh cao trong sự nghiệp điện ảnh của mình. Tạp chí Time Asia ca ngợi anh là ngôi sao được yêu thích nhất của châu Á. Thành công của Đội bóng Thiếu Lâm được xem là một hiện tượng với nhiều giải thưởng. Mặc dù cả hai phim đều có sự tham gia của Châu Tinh Trì trong nhiều vai trò từ viết kịch bản, diễn xuất, đạo diễn và sản xuất, nhưng Tuyệt đỉnh Kungfu đã vượt qua Đội bóng Thiếu Lâm hồi tháng 2 năm 2005 để trở thành bộ phim sản xuất tại Hồng Kông có doanh thu cao nhất ở quốc gia này. Bộ phim đã thỏa mãn ước mơ thời thơ ấu của anh, đó là trở thành một cao thủ võ lâm. Dẫu chỉ là trên màn ảnh nhưng Châu Tinh Trì đã được là một người anh hùng với tuyệt đỉnh công phu thực thụ. Ý tưởng làm một phim như Tuyệt đỉnh Kungfu xuất hiện từ ký ức thuở nhỏ, khi ấy gia đình Châu Tinh Trì không mấy khá giả nên không có đủ tiền để cho cả ba đứa trẻ đi xem phim ở Hồng Kông. Lần đầu tiên được mẹ dẫn đến rạp, niềm đam mê bắt đầu lớn dần lên trong cậu bé họ Châu khi xem một phim của Lý Tiểu Long. Mặc dù họ vào xem ở một rạp rất xập xệ nhưng Châu Tinh Trì chẳng quan tâm bởi anh bị các màn võ thuật trên màn ảnh chiếm hết tâm trí. Chính lúc đó, anh quyết định sau này mình sẽ theo bước chân của Lý Tiểu Long. Vì thế, khi giám đốc chi nhánh của Columbia Pictures ở Hồng Kông, Barbara Robinson, liên lạc với Châu Tinh Trì ngỏ ý muốn cộng tác thì anh nhận ra đây là cơ hội biến giấc mơ ấp ủ bấy lâu trở thành hiện thực. Khi mời được hoa khôi Huỳnh Thánh Y vào vai nữ chính, Châu Tinh Trì đã dặn đi dặn lại ekip trang điểm phải thật khéo tay để làm bật ra hình ảnh của cô nữ sinh Học viện Điện ảnh Bắc Kinh, chính điều này đã đưa Thánh Y lên bầu trời sao chói lọi hào quang.

Bộ phim hành động hài này đã trở thành phim không nói tiếng Anh được phát hành rộng rãi nhất ở Mỹ. Đây là thành tích đáng ghen tị đối với nhiều đạo diễn. Nhưng điều đó hoàn toàn xứng đáng với sự nỗ lực hết mình của Châu Tinh Trì. Không chỉ hoàn thành tốt vai diễn của mình, anh còn chỉ cho mọi người cách thể hiện nhiều cảm xúc khác nhau, khiến cho những diễn viên trẻ rất cảm động. Bộ phim là sự hồi tưởng lại thời thơ ấu của Châu Tinh Trì, từ giấc mơ trở thành anh hùng cho đến khu Chuồng Heo. Cảnh được dựng ở Xa Đôn, cách Thượng Hải về phía Nam 15 dặm, rất giống khu tập thể nơi anh lớn lên từ bé từng chi tiết nhỏ. Nhà thiết kế của phim nghiên cứu rất kỹ những bức ảnh cũ để tái hiện chân thực nhất quang cảnh khu ổ chuột. Từ tấm biển hiệu cũ kỹ đến những căn nhà xập xệ, cửa hàng bán gạo, hàng cắt tóc… tất cả đều khiến Châu Tinh Trì như sống lại ngày xưa.

Nhằm tỏ lòng kính trọng Lý Tiểu Long, Châu Tinh Trì muốn có một cảnh cởi áo và diễn đúng tư thế quen thuộc của thần tượng. Để có được thân hình cường tráng phục vụ cho cảnh này, anh phải tập thể hình rất nhiều. Nhưng Châu Tinh Trì vẫn chưa thực sự ưng ý, anh cho rằng mình còn thua xa ngôi sao võ thuật Lý Tiểu Long. Hôm quay cảnh đó, trời lại rất lạnh khiến anh rét run. Châu Tinh Trì tâm sự: "Làm phim là thế đó, ngày nóng thì bắt mặc nhiều đồ hóa trang còn ngày lạnh thì phải cởi hết đồ".

Nhạc phim
Bài hát "Vì một ngày anh còn sống" - tên tiếng Trung là "Zhi Yao Wei Ni Huo Yi Tian" (只要为你活一天) có nội dung nói về tình yêu đẹp đẽ của cô gái bán kem A Phương dành cho Tinh. Bài hát do Huỳnh Thánh Y -thủ vai cô gái bán kem- thể hiện.

Bản nhạc giao hưởng "Đông hải Ngư Ca" hay "Fisherman's Song of the East China Sea" (tựa gốc : 東海漁歌) do Mã Khánh Long (马圣龙) và Cổ Quán Nhân (顧冠仁) sáng tác năm 1959, phỏng theo dân ca Chiết Giang. Bản nhạc được dùng làm nhạc nền chủ đạo của bộ phim và sau này được sử dụng nhiều lần theo xu thế trên các mạng xã hội.

Bản nhạc "Nothing Ventured, Nothing Gained" (我不入地獄) của bộ phim cũng để lại ấn tượng mạnh với màn vũ đạo của băng Búa Rìu, cả bản nhạc và phần vũ đạo sau này được bộ phim "Nguyệt Quang Bảo Hạp" sử dụng lại.

Giải thưởng
Tại giải Kim Tượng 2004, Tuyệt đỉnh Kungfu được đề cử 16 giải trong đó có 5 giải trúng cử: hình ảnh đẹp nhất, âm thanh, kỹ xảo, chỉ đạo hành động và biên tập xuất sắc nhất.

Giải Kim Mã cũng được đề cử 10 trong đó trúng 5: hình ảnh, đạo diễn (Châu Tinh Trì).

Cấm chiếu
Phim bị cấm chiếu tại Trung Quốc, vì trong phim có một số tình tiết có ý bêu xấu tình trạng của Trung Quốc vào thập niên 1940.

Chỉ trích
Phim bị chỉ trích vì có những cảnh gây phản cảm, bạo lực. Kênh STAR Movies cũng như một số kênh và rạp ở một vài quốc gia đã cắt hoặc làm mờ những cảnh này.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Tuyệt đỉnh Kungfu tại Internet Movie Database
Tuyệt đỉnh Kungfu tại Allmovie
Tuyệt đỉnh Kungfu tại Rotten Tomatoes
Tuyệt đỉnh Kungfu tại Metacritic
Tuyệt đỉnh Kungfu tại Hong Kong Movie DataBase
Tuyệt đỉnh Kungfu tại Hong Kong Cinemagic
Danh sách súng trong phim
Trailer phim.

Phim năm 2004
Phim Hồng Kông
Phim tiếng Quảng Đông
Phim hài Hồng Kông
Phim hành động Hồng Kông
Phim võ thuật Hồng Kông
Phim giả tưởng Hồng Kông
Phim của Châu Tinh Trì
Phim Columbia Pictures
Phim hãng Columbia Pictures
Phim của Sony Pictures Classics
Phim xã hội đen
Phim hài võ thuật
Phim võ thuật kỳ ảo
Phim tưởng tượng hài hước
Phim châm biếm
Phim sử dụng công nghệ CGI
Phim lấy bối cảnh ở Thượng Hải
Phim lấy bối cảnh ở Trung Quốc
Phim quay tại Thượng Hải
Phim quay tại Trung Quốc
Giải thưởng Điện ảnh Hồng Kông Phim hay nhất
Phim hài thập niên 2000
Phim hành động thập niên 2000
Phim kỳ ảo thập niên 2000
Phim lấy bối cảnh ở thập niên 1940


title: Halictus picaninus

text:
Halictus picaninus là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1945.

Chú thích

Tham khảo

Halictus
Động vật được mô tả năm 1945


title: Emmelsbüll-Horsbüll

text:
Emmelsbüll-Horsbüll (, tiếng Bắc Frisia Ämesbel-Hoorbel) là một đô thị tại huyện Nordfriesland, trong bang Schleswig-Holstein, nước Đức. Đô thị này có diện tích 35,73 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2006 là 1029 người.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Nordfriesland


title: (12563) 1998 SA43

text:
{{DISPLAYTITLE:(12563) 1998 SA43}}

(12563) 1998 SA43 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Chương trình tiểu hành tinh Bắc Kinh Schmidt CCD ở trạm Xinglong ở tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc ngày 20 tháng 9 năm 1998.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 12001–13000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1998
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Paraminotella nepalensis

text:
Paraminotella nepalensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Doeberl miêu tả khoa học năm 1991.

Chú thích

Tham khảo

Paraminotella


title: Xuân Thu

text:
Xuân Thu (chữ Trung Quốc: 春秋时代; Hán Việt: Xuân Thu thời đại, bính âm: Chūnqiū Shídài) là một giai đoạn lịch sử từ 771 đến 476 TCN trong lịch sử Trung Quốc. Tên của nó bắt nguồn từ cuốn Kinh Xuân Thu (Biên niên sử Xuân Thu), một cuốn sử mà theo truyền thống thường được coi là của Khổng Tử. Ở giai đoạn Xuân Thu, quyền lực được tập trung hoá. Giai đoạn này xảy ra rất nhiều các trận chiến và sự sáp nhập khoảng 170 nước nhỏ. Sự sụp đổ dần dần của giới thượng lưu dẫn tới sự mở rộng học hành; trí thức gia tăng lại thúc đẩy tự do tư tưởng và tiến bộ kỹ thuật. Tiếp sau giai đoạn này là thời Chiến Quốc.

Ở thời điểm đó Trung Quốc vẫn chưa được coi là một đế quốc. Và tới tận khi vị hoàng đế đầu tiên của nhà Tần (秦), và cũng là vị hoàng đế đầu tiên của Trung Quốc lên ngôi thì nước này mới bắt đầu giai đoạn phong kiến tập quyền. Dưới thời nhà Chu, trung tâm của quyền lực nằm trong tay (hay được cho là như vậy) vị vua nhà Chu dưới hình thức phong kiến phân quyền.

Cần lưu ý rằng vua và hoàng đế không phải hoàn toàn như nhau. Vị vua nhà Chu nhận được đồ cống nạp từ các quý tộc cai trị tại những vùng đất mà họ được thừa kế từ tổ tiên. Các vị tổ tiên được phong làm quý tộc hay công tước tại các nước chư hầu thường là các quan chức có công lao lớn đối với nhà vua và triều đình cai trị, trong trường hợp này là nhà Chu. Vị vua nhà Chu không trực tiếp kiểm soát các tiểu quốc chư hầu của mình. Thay vào đó, sự trung thành chung của các quận công và quý tộc tạo nên quyền lực cho ông ta. Khi lòng trung thành giảm đi, quyền lực của nhà vua cũng giảm sút. Vị hoàng đế đầu tiên của Trung Quốc là Tần Thủy Hoàng thấy rằng hệ thống phong kiến cuối cùng sẽ dẫn tới một vị vua ít quyền lực và một tình thế hỗn loạn. Vì vậy, ông đã dựng lên một Trung Quốc với một thể chế tập trung mạnh mẽ không dựa vào lòng trung thành của các quận công địa phương.

Giai đoạn Xuân Thu
Sau khi kinh đô (Cảo) bị các bộ tộc rợ phía tây cướp bóc, Chu Bình Vương (Cơ Nghi Cữu) chạy sang phía Đông. Trong khi rút chạy từ thủ đô phía tây về phía đông, vị vua Chu nhờ các vị vương hầu ở gần đó là Tần (秦), Trịnh (鄭) và Tấn (晉) bảo vệ khỏi các rợ và các vị vương hầu phản loạn. Ông dời đô thành của Chu từ Cảo Kinh (nay thuộc Thiểm Tây) đến Lạc Ấp (nay thuộc Lạc Dương) ở châu thổ sông Hoàng Hà.

Vị vua trốn chạy nhà Chu không có được vị trí chắc chắn trên vùng lãnh thổ phía đông; thậm chí cả lễ lên ngôi của thế tử cũng phải nhờ sự trợ giúp của các vị vương hầu trên mới diễn ra được. Với sự sút giảm lớn về đất đai, chỉ còn giới hạn ở Lạc Dương và các vùng xung quanh, triều đình Chu không còn có thể duy trì sáu đội quân thường trực (lục quân). Các vị vua nhà Chu tiếp sau cần sự trợ giúp của các chư hầu hùng mạnh xung quanh để bảo vệ họ khỏi các cuộc cướp bóc và để giải quyết các cuộc tranh giành quyền lực bên trong. Triều đình nhà Chu không bao giờ còn lấy lại được quyền lực trước đó của họ; họ chỉ còn đơn thuần là một triều đình bù nhìn của các chư hầu phong kiến. Mặc dù nhà Chu trên danh nghĩa vẫn đang nắm Thiên Mệnh, danh hiệu không hề có quyền lực.

Sự nổi lên của các bá chủ
Vị quý tộc đầu tiên giúp đỡ các vua nhà Chu là Trịnh Trang Công (鄭莊公) (ở ngôi 743 TCN - 701 TCN). Ông là người đầu tiên lập lên ngôi vị bá chủ, với ý định giữ lại hệ thống cai trị cũ. Các nhà sử học xưa biện hộ rằng hệ thống mới là một phương tiện để bảo vệ các chư hầu văn minh yếu hơn và triều đình nhà Chu khỏi phải chịu sự cướp phá của các bộ tộc nằm bao quanh (mà người Trung Hoa thường gọi miệt thị là Bắc Địch (北狄); Nam Man (南蠻), Tây Nhung (西戎), Đông Di (東夷)). (Xem thêm Dân tộc ngoài Trung Nguyên cổ đại).

Tuy nhiên, tất cả các chư hầu được cho là "văn minh" thực tế gồm một phần pha trộn đáng kể các tộc người; vì thế không có đường biên giới rõ ràng giữa các chư hầu "văn minh" và các "rợ". Tuy nhiên các bộ tộc với sự khác biệt về dân tộc và văn hoá đó lại có một nền văn minh duy nhất của họ ở một số vùng. Một số nhóm dân tộc về thực chất lại có sức mạnh và được văn minh hoá theo các tiêu chuẩn Trung Quốc tới mức những thực thể chính trị của họ, gồm cả Ngô và Việt, thậm chí được gộp trong một số liên minh của Ngũ Bá.

Các chư hầu hùng mạnh mới nổi lên thực lòng muốn giữ sự ưu tiên dòng dõi quý tộc hơn hệ tư tưởng truyền thống là giúp đỡ các nước yếu hơn ở thời hỗn loạn (匡扶社稷 khuông phù xã tắc), điều này vốn đã từng được truyền bá rộng rãi ở thời đế quốc Trung Quốc để củng cố quyền lực vào tay gia đình cai trị.

Các vị chư hầu Tề Hoàn Công (ở ngôi 685 TCN -643 TCN) và Tấn Văn Công (ở ngôi 636 TCN - 628 TCN) còn đi xa hơn trong việc thiết lập hệ thống cai trị lãnh chúa, nó mang lại sự ổn định nhưng chỉ trong những khoảng thời gian ngắn so với trước kia. Các vụ sáp nhập tăng lên, mang lại lợi ích cho những chư hầu hùng mạnh nhất gồm Tần, Tấn, Tề và Sở. Vai trò của lãnh chúa ngày càng có chiều hướng rời xa khỏi mục đích ban đầu là bảo vệ các chư hầu nhỏ hơn; cuối cùng lãnh chúa đã trở thành một hệ thống quyền bá chủ của các chư hầu lớn đối với các nước vệ tinh yếu hơn ở Trung Quốc và đối với cả những vùng có nguồn gốc "rợ".
Các chư hầu lớn thường lợi dụng lý do giúp đỡ và bảo vệ để can thiệp và kiếm lợi từ các nước chư hầu nhỏ khi xảy ra xung đột nội bộ ở các nước đó. Đa phần các vị bá thời sau này đều bắt nguồn từ các chư hầu lớn thời đó. Họ tự tuyên bố mình là vị chúa tể trên lãnh thổ của họ, thậm chí còn không cần công nhận tính tượng trưng nhỏ mọn của nhà Chu. Việc thiết lập hệ thống hành chính địa phương (châu và quận), với các quan chức được chỉ định bởi chính phủ, tạo cho các chư hầu khả năng kiểm soát lớn hơn với lãnh địa của mình. Việc thu thuế nông nghiệp và thương mại cũng dễ dàng hơn so với kiểu phong kiến trước đó.

Ba nước Tần, Tấn và Tề không chỉ tự tăng cường sức mạnh của mình mà còn đẩy lùi chư hầu ở phía nam là Sở, các vị lãnh chúa ở đó tự phong mình làm vua. Quân đội Sở dần dần xâm nhập vào lưu vực sông Hoàng Hà. Việc coi Sở như là "rợ phương nam" (Sở Man), đơn giản là một lý do để cảnh báo Sở không được can thiệp vào tầm ảnh hưởng riêng của họ. Những sự xâm nhập của Sở nhiều lần bị chống trả với ba trận đánh lớn ngày càng tăng về mức độ bạo lực - trận Thành Bộc (632 TCN), trận Bi (595 TCN) và trận Yên Lăng (575 TCN); điều này dẫn tới sự hồi phục của các chư hầu Trần và Thái (còn gọi là Sái).

Quan hệ giữa các chư hầu
Ở thời này một hệ thống quan hệ phức tạp giữa các chư hầu được phát triển. Một phần nó được cấu trúc theo hệ thống phong kiến của Tây Chu nhưng các yếu tố thực dụng được tăng cường. Một sự tập hợp các tiêu chuẩn và giá trị thông thường của các chư hầu, có thể gọi một cách không chính xác lắm là Luật quốc tế đã xuất hiện. Khi các vùng ảnh hưởng và vùng văn hoá của các chư hầu mở rộng và giao nhau, các cuộc chạm trán ngoại giao cũng tăng lên.

Thay đổi nhịp độ chiến tranh
Sau một giai đoạn tăng trưởng chiến tranh ở mọi góc độ, Tề, Tần, Tấn và Sở cuối cùng đã gặp gỡ ở một hội nghị giải giáp vũ khí năm 579 TCN, các nước khác hầu như trở thành các nước vệ tinh (nước phụ dung). Năm 546 TCN, Tấn và Sở đồng ý ngừng chiến với nhau.

Sau một thời gian tương đối yên ổn trong thế kỷ thứ 6 TCN, hai nước chư hầu ven biển ở vùng Chiết Giang ngày nay là Ngô và Việt, dần dần mạnh lên. Sau khi đánh bại và trục xuất vua Phù Sai nước Ngô, vua Câu Tiễn nước Việt (496 TCN - 465 TCN) trở thành vị bá chủ cuối cùng được công nhận.

Thời kỳ hoà bình này chỉ là một sự mở đầu cho một tình trạng rối loạn của Thời Chiến Quốc. Bốn chư hầu mạnh đang ở giữa cuộc tranh giành quyền lực. Sáu họ chiếm hữu đất đai lớn ở nước Tấn tiến hành đánh lẫn nhau. Họ Trần đang loại trừ các đối thủ chính trị ở Tề. Tính chính thống của những vị vua cai trị thường không được thừa nhận trong các cuộc nội chiến với sự tham gia của nhiều thành viên thuộc gia đình hoàng gia ở Tần và Sở. Một lần nữa những người tranh giành đó lại củng cố vững chắc vị trí của mình tại lãnh thổ riêng, sự chém giết giữa các nước tiếp tục trong thời Chiến Quốc. Thời Chiến Quốc chính thức bắt đầu vào năm 403 TCN khi ba họ lớn nhất ở Tấn là Triệu, Ngụy và Hàn phân chia đất nước; triều đình bất lực nhà Chu bắt buộc phải công nhận quyền lực của họ.

Chế tác đồ sắt đã làm nông, công, thương phát đạt, thì cũng làm đổi thay quân sự. Khí giới bằng sắt bén hơn, giết được nhiều hơn, mau hơn. Ai cũng thấy chỉ chiến tranh mới giải quyết được mọi mâu thuẫn. Ngay từ thời Mạnh Tử, chiến tranh đã khốc liệt rồi, người ta "đánh nhau để tranh đất, giết người đầy đồng; đánh nhau để tranh thành, giết người đầy thành."

Nước nào cũng có vài trăm ngàn quân. Nước Tần, thế kỷ thứ IV TCN, bắt tất cả đàn ông từ 15 hay 20 tuổi tới 60 tuổi phải nhập ngũ, như vậy là chỉ còn đàn bà con nít là khỏi phải ra trận. Chính sách ngụ binh ư nông được phổ biến: người dân nào cũng thời bình thì làm ruộng, tập võ nghệ, thời chiến thì thành lính.

Có khi đàn bà người già cũng không được ở yên, phải đi xây trường thành để ngăn xâm lăng. Sở xây trường thành ở Hà Nam, Tề ở Sơn Đông, các nước khác như Ngụy, Tần cũng bắt chước. Những trường thành đó chỉ bằng đất, có khi chỉ là một con đê được đắp cao hơn, rất ít khi bằng đá, nhưng cũng có những đồn nhỏ do một số lính giữ, thấy địch tới thì đốt khói ban ngày, đốt lửa ban đêm báo cho các đồn khác biết. Triệu xây một trường thành ở phía Bắc, Yên cũng vậy, để chống lại các rợ phương Bắc; các thành đó sau này Tần Thủy Hoàng sửa sang lại, nối liền với nhau thành Vạn Lý trường thành.

Về khí giới, người ta chế tạo nỏ và nỗ pháo (catapult) để bắn đá (thế kỷ V TCN). Nỏ mạnh hơn và bắn xa hơn cung, có thể được non 500 mét theo sách thời đó chép. Các tòa thành cũng ngày một cao hơn, kiên cố hơn. Thời Mặc Tử, Công Thâu Ban đã chế tạo được thang mây để đánh thành. Sở dĩ có tên đó vì thang rất cao mới đủ leo lên đánh thành.

Chiến xa trở nên lỗi thời, người ta dùng bộ binh, rồi kỵ binh. Hai nước Ngô, Việt có nhiều hồ, đầm lầy, không dùng chiến xa được, cho nên đã đầu tiên dùng bộ binh. Tấn mới đầu chê chiến tranh dùng bộ binh không có vẻ "lễ nghĩa quý tộc" nhưng rồi Trịnh theo, và dần dần các nước khác cũng theo. Để điều khiển một đoàn bộ binh thì phải có thứ tự, kỷ luật, mà những quy tắc, chiến thuật mới xuất hiện. Bộ binh lại chia làm nhiều hạng (như binh chủng ngày nay), hạng chuyên dùng cung, hạng chuyên dùng nỏ, dùng giáo.

Về kỵ binh, Trung Hoa bắt chước các rợ phương Bắc và phương Tây. Năm 307 TCN, Triệu là nước đầu tiên dùng kỵ binh, nhờ vậy mà mạnh lên được một thời. Họ phải thay đổi nhung phục cho gọn gàng (bận quần, bỏ áo giáp dài đi), và phải tập bắn cung trong khi ngựa phi y như Hung Nô.

Danh sách các Bá chủ
Theo truyền thống, năm vị Bá (Ngũ Bá) ở thời Xuân Thu (春秋五霸 Chūn Tềū Wǔ Bà) gồm:
Tề Hoàn Công (齊桓公)
Tấn Văn Công (晉文公)
Sở Trang Vương (楚莊王)
Tần Mục Công (秦穆公)
Tống Tương Công (宋襄公)

Một số nhà sử học lại đưa ra danh sách Ngũ Bá khác:
Tề Hoàn Công (齊桓公)
Tấn Văn Công (晉文公)
Sở Trang Vương (楚莊王)
Ngô Vương Phù Sai (吳王夫差)
Việt Vương Câu Tiễn (越王句踐)
Thứ tự ngẫu nhiên.

Danh sách các chư hầu lớn
Tên theo sau tên nước là tên thủ đô (theo thứ tự Hán Việt, phồn thể, giản thể).
Tề 齊 - Lâm Truy 臨淄 临淄
Sở 楚 - Dĩnh Ấp 郢 郢
Tần 秦 – Ung (sau dời về Hàm Dương 咸陽 咸阳)
Tấn 晉 - Tấn Dương
Lỗ 魯 - Khúc Phụ 曲阜 曲阜
Trần 陳; - Uyển 宛; Uyển Khâu 宛丘 宛丘
Sái 蔡 - Thượng Thái 上蔡 上蔡
Tào 曹
Tống 宋 - Thương Khâu 商丘 商丘
Ngô 吳 - Cô Tô 姑蘇 姑苏
Việt 越 - Cối Kê 會稽 会稽
Vệ 衞
Trịnh 鄭 - Tân Trịnh 新鄭
Yên 燕 - Yên Ấp

Danh sách những gương mặt quan trọng

Các quan lại, mưu sĩ
Quản Trọng (管仲), chính khách và quân sư của Tề Hoàn Công và được một số học giả thời nay cho là người Pháp gia đầu tiên.
Bách Lý Hề (百里奚), biệt hiệu Ngũ Cổ đại phu (Đại phu Năm tấm da dê), tể tướng nổi tiếng của Tần.
Bá Hi, vị tham quan dưới thời vua Hạp Lư và đóng vai trò ngoại giao quan trọng trong quan hệ Ngô-Việt.
Văn Chủng 文種 và Phạm Lãi 范蠡, hai vị quân sư và giúp vua Việt Câu Tiễn trong cuộc chiến chống Ngô của ông.
Tử Sản (子產), lãnh đạo phong trào tự cường ở nước Trịnh

Những học giả có ảnh hưởng
Khổng Tử (Confucius), triết gia, người sáng lập Khổng giáo.
Lão Tử (Laozi hay Lao tse), người sáng lập Đạo giáo
Mặc Tử (墨子) ("Mozi", "Motse", "Mocius", hay "Micius" đối với các học giả phương Tây), người sáng lập Đạo Mặc

Các nhà sử học
Khổng Tử, tác giả bộ sử Kinh Xuân Thu

Các kỹ sư
Mặc Tử (墨子)
Lỗ Ban (鲁班)

Nhà luyện vũ khí
Âu Dã Tử 歐冶子, có nghĩa Âu người luyện vũ khí và là thầy của hai vợ chồng Can Tương và Mạc Tà

Nhà buôn và thương mại cá nhân
Huyền Cao, nhà buôn nước Trịnh
Phạm Lãi

Các tướng lĩnh, lãnh đạo quân đội và các tác gia
Ngũ Tử Tư, hay Ngũ Viên, người giúp nước Ngô đánh phá nước Sở, đưa nước Ngô lên hàng Bá chủ
Tôn Tử, hay Tôn Vũ, tác giả Binh pháp Tôn Tử
Tôn Tẫn, Bạch Khởi, Ngô Khởi, Liêm Pha, Lý Mục...
Tư Mã Nhương Thư, hay Điền Nhương Thư, tác giả bộ Tư Mã Nhương Thư binh pháp.

Các thích khách
Tào Mạt, tướng nước Lỗ, không hành thích mà chỉ giơ gươm doạ Tề Hoàn công, buộc Hoàn công trả lại đất đã chiếm cho nước Lỗ. Tuy Tào Mạt không sát thương vua Tề nhưng Sử ký cũng liệt ông vào hàng thích khách.
Chuyên Chư, được Công tử Quang nước Ngô cử đi ám sát Ngô vương Liêu, tạo điều kiện để Công tử Quang lên là Ngô vương Hạp Lư.
Yêu Ly (Yao Li), được Hạp Lư cử đi giết Khánh Kỵ, con của Ngô vương Liêu.
Dự Nhượng, môn khách của Trí Bá, nhiều lần mưu sát không thành Triệu Tương Tử để trả thù cho Trí Bá.

Xem thêm: Bách gia chư tử

Các sự kiện nổi bật
770 TCN – các quý tộc nhà Chu ủng hộ Chu Bình Vương (周平王) lên làm vua mới nhà Chu. Bình vương dời đô đến Lạc Ấp (雒邑). Giai đoạn Đông Chu hay Xuân Thu bắt đầu. Bình vương phong cho con của nhà quý tộc Doanh Kỳ (贏其) làm chủ thêm vùng tây bắc của nhà Chu (đất Phong và đất Kỳ). Ông được gọi là Tần Tương công (秦襄公). Nước Tần (秦) từ đó trở thành nước lớn.

766 TCN Tần Tương công qua đời, con là Tần Văn công lên kế vị.

763 TCN - Trịnh Trang Công (鄭莊公) sáp nhập và tiêu diệt vương quốc rợ Hồ (Hồ Quốc) (胡國). Ông tin cậy vào vị quan nổi tiếng của mình là Sái Trọng (祭仲).

750 TCN - Tấn Văn hầu (晉文侯) Cơ Cừu (姬仇) sáp nhập và tiêu diệt vương quốc Dư Thần Chu (余臣周)

717 TCN Trịnh Trang công vào triều kiến Chu Hoàn Vương nhưng ông không tiếp đãi theo đúng lễ tiếp đãi chư hầu.

715 TCN Trịnh Trang công tự ý cùng nước Lỗ trao đổi hứa điền.
711 TCN Trịnh Trang công đưa binh đánh nước Tống. Nước Tống đại bại, Tống Thương công Vi Tử Dữ Di bị phế, công tử Bằng (Vi Tử Bằng) được Trịnh Trang công tôn lên làm vua, gọi là Tống Trang công

707 TCN, Chu Hoàn Vương bèn mang quân các nước chư hầu đánh nước Trịnh để trả thù. Hoàn Vương bại trận, bản thân ông bị quân Trịnh bắn bị thương, phải lui binh.

704 TCN - Lãnh chúa nước Sở (楚) Hùng Thông (羋熊通), lợi dụng sự yếu kém của vua Chu để thoát khỏi sự ràng buộc như một chư hầu của nhà Chu và tự phong mình làm vua. Ông tuyên bố lập ra nước Sở (楚國) và tự gọi là Sở Vũ Vương (楚武王).

701 TCN - Trịnh Trang Công (鄭莊公) chết. Con ông là Cơ Hốt (姬忽) kế vị và được gọi là Trịnh Chiêu Công (鄭昭公). Vì công chúa Ung Thị (雍氏) nước Tống (宋國) lấy Trịnh Trang Công và có một con trai tên là Cơ Đột (姬突), vua Tống nghĩ rằng ông có thể mở rộng ảnh hưởng của mình tới Trịnh bằng cách giúp đưa lên ngôi một vị vua mới có quan hệ với nước Tống. Tế Túc (祭仲), người được kính trọng và có ảnh hưởng ở Trịnh, đã bị Tống lừa bắt và buộc phải ủng hộ Công tử Đột lên làm người kế vị ngôi báu nước Trịnh. Trịnh Chiêu Công bị giáng tước và phải chạy trốn. Công tử Đột lên nối ngôi và được gọi là Trịnh Lệ Công (鄭厲公).

697 TCN Chu Hoàn Vương mất, con là Cơ Đà lên nối ngôi, tức là Chu Trang Vương. Trịnh Lệ công bị phế, Trịnh Chiêu công được về ngôi cũ.

695 TCN Trịnh Chiêu công mất, Cơ Tử Vĩ lên ngôi tức Trịnh Tử Vĩ.

694 TCN - Tề Tương Công (齊襄公) Khương Chư Nhi (姜諸兒) tập hợp chư hầu ở Thủ Chỉ (首止) và ám sát Lỗ Hoàn Công (魯桓公). Tế Túc nước Trịnh giết Trịnh Tử Vĩ, Cơ Tử Anh lên ngôi tức Trịnh Tử Anh.

690 TCN Sở Vũ Vương mất, con là Hùng Ti lên ngôi tức Sở Văn Vương.

686 TCN - Tề Tương Công (齊襄公) bị Khương Vô Tri (姜無知) ám sát để giành ngôi vua nước Tề. Hai công tử Khương Củ do Quản Trọng phò tá sang Lỗ và Khương Tiểu Bạch do Bào Thúc Nha phò tá chạy đi.

685 TCN – Vua Tề Khương Vô Tri (姜無知) bị Ung Lẫm ám sát. Khương Tiểu Bạch (姜小白) trở về và thành người nối ngôi và trở thành Tề Hoàn Công (齊桓公) nổi tiếng. Tề Hoàn Công hội chiến Lỗ Trang công ở Kiền Thời. Lỗ Trang Công thua trận, giết Khương Củ, Quản Trọng được Thấp Bằng hi sinh cứu về Tề.

684 TCN Tề Hoàn Công (齊桓公) đưa Quản Trọng (管仲) lên làm Tướng (相), hay tể tướng.

681 TCN Tề Hoàn Công (齊桓公) và Lỗ Trang Công (魯莊公) Cơ Đồng (姬同) gặp mặt và thương lượng ở đất Kha (柯).

680 TCN Trịnh Tử Anh bị phế, Trịnh Lệ công quay về ngôi báu nước Trịnh.

679 TCN Tề Hoàn Công (齊桓公) mời và tập hợp tất cả các chư hầu ở Trung Nguyên vào liên minh của mình và bắt đầu trở thành vị Bá chủ chư hầu huyền thoại. Cùng năm đó, vị chư hầu ở Khúc Ốc (曲沃) nước Tấn (晉), Cơ Đại (姬代), giết vua nước Tấn, Cơ Mẫn (姬湣). Cơ Đại đút lót cho Chu Ly Vương (周釐王), Cơ Hồ (姬胡), và được triều đình hoàng gia chính thức chỉ định làm vua mới ở nước Tấn. Ông được gọi là Tấn Vũ Công (晉武公).

676 TCN Chu Ly Vương mất, con là thái tử Cơ Lãng lên ngôi tức Chu Huệ Vương.

675 TCN Chu Huệ vương chiếm đoạt vườn tược của các đại thần làm chỗ thả thú. Đại thần Biên Bá bất mãn, cùng 4 đại thần khác ngầm mượn quân chư hầu của Yên Trang Công và Vệ Huệ Công về đánh Chu Huệ vương. Huệ vương bỏ chạy về đất Ôn rồi sang nương nhờ nước Trịnh. Biên Bá lập vương tử Đồi lên ngôi.

673 TCN, Trịnh Lệ Công cùng Quắc công liên minh giúp Huệ vương, mang quân đánh Lạc ấp, giết chết vương tử Đồi và dựng lại Huệ vương. Trịnh Lệ công muốn được Huệ vương ban chén ngọc nhưng Huệ vương không nghe theo, do đó nước Trịnh giận thiên tử nhà Chu.

672 TCN, Sở Đồ Ngao mất. Con là Hùng Uẩn lên ngôi tức Sở Thành Vương.

668 TCN Tấn Hiến Công (晉獻公), người kế tục Tấn Vũ Công (晉武公), dời thủ đô của Tấn đến Giáng (絳).

667 TCN Chu Huệ Vương (周惠王), Cơ Lãng (姬閬), trao tước Bá (霸), cho Tề Hoàn Công (齊桓公). Ông tiếp tục lãnh đạo liên minh các chư hầu để phục vụ và bảo vệ Vương quốc Chu.

663 TCN, nước Sơn Nhung ở phía bắc đánh nước Yên. Yên Trang công cầu cứu nước Tề. Tề Hoàn công mang quân đi cứu Yên. Ông đánh bại quân Sơn Nhung, diệt Sơn Nhung và nước Cô Trúc.

660 TCN Tần Thành Công (秦成公) chết. Doanh Nhâm Hảo (嬴任好) trở thành lãnh chúa mới ở Tần và được gọi là Tần Mục Công (秦穆公).

659 TCN nước Vệ bị nước Xích Địch xâm lấn, Vệ Ý công bị giết. Tề Hoàn công điều quân sang cứu nước Vệ và xây thành Sở Khâu, lập Vệ Đái công và Vệ Văn công.

658 TCN Tấn Hiến công dùng kế "Môi hở răng lạnh" mà diệt nước Ngu và nước Quắc.

657 TCN, Tề Hoàn Công hội chư hầu chống Thái vì vợ mình là Thái Cơ trốn về nước.

656 TCN Vì nước Thái (蔡) quyết định nộp cống cho nhà Chu thay vì liên minh với Tề (齊), (Tề Hoàn Công (齊桓公) dẫn quân liên minh chư hầu vào Thái. Thái mất nước và liên minh lại dự định tấn công nước Sở. Dưới chiến lược khôn khéo của tể tướng Quản Trọng nước Tề (管仲), Sở buộc phải thề liên minh với Tề. Tề Hoàn Công chiến thắng trở về và lại tổ chức một cuộc gặp chư hầu ở Quỳ Khâu (葵丘).

652 TCN Chu Huệ Vương mất, con là Cơ Trịnh lên ngôi tức Chu Tương Vương.

651 TCN Chu Tương Vương lên ngôi, sai người mang cung tên, thịt tế tặng Tề Hoàn Công ở Quỳ Khâu, Tề Hoàn Công làm lễ đón nhận. Tề Hoàn Công còn hội chư hầu lần nữa, lần này Tấn Hiến công (晉獻公) đến muộn, hội tan, ông trở về và bệnh chết. Bà Ly Cơ (驢姬)(một người vợ thứ được sủng ái nhất của Tấn Hiến công) lập mưu giết Cơ Thân Sinh (con lớn của Tấn Hiến công), cho người đuổi giết Cơ Di Ngô và Cơ Trùng Nhĩ đi nơi khác. Một trong những người con của bà tên là Cơ Hề Tề (姬奚齊), lên nối ngôi. Một vị đại phu nước Tấn là Lý Khắc (里克) giết ông ngay sau đó. Cơ Trác Tử (姬卓子) trở thành vua mới của Tấn nhưng cũng lại bị Lý Khắc giết, Ly Cơ bị giết nốt. Tề Hoàn Công dẫn quân liên minh chư hầu của mình vào nước Tấn và muốn ngăn chặn cuộc chém giết. Tuy nhiên, ông đã tới muộn, vì Tần Mục Công (秦穆公) đã làm việc đó bằng cách đưa một người mới lên ngôi ở Tấn với đội quân do vị tướng của ông là Bách Lý Hề (百里奚) chỉ huy. Vị công tử này là Cơ Di Ngô (姬夷吾), và sau khi lên ngôi tức là Tấn Huệ công (晉惠公). Cùng năm đó, Tống Hoàn Công (宋桓公) chết. Con ông là Tử Tư Phủ (子茲甫) nối vị và được gọi là Tống Tương Công (宋襄公).

648 TCN em Chu Tương vương là Cơ Đái mượn quân các nước Nhung, Địch định cướp ngôi vua. Tề Hoàn công sai Quản Trọng đi dẹp các nước Nhung, Địch.

647 TCN vương tử Đái chạy sang tị nạn ở nước Tề. Tề Hoàn công xin Chu Tương vương tha tội cho Đái.

644 TCN, người Nhung lại mang quân đánh nhà Chu. Tề Hoàn công đã già yếu, ra lệnh cho các chư hầu đi cứu thiên tử, đánh đuổi người Nhung.

643 TCN (Tề Hoàn Công (齊桓公) chết. Trong những năm cuối đời, sau cái chết của tể tướng Quản Trọng (管仲), Tề Hoàn Công đã sử dụng những kẻ bất tài (Khai Phương, Thụ Điêu, Dịch Nha) vào những vị trí cao trong triều. Và kết quả là những kẻ đó nắm lấy quyền lực quốc gia khi ông sắp chết bằng cách giết hại các vị quan trung thành và tài giỏi trong triều. Tề Hoàn Công dự định đưa con út nối ngôi. Tuy nhiên, những kẻ nắm quyền đã thay đổi ý định của ông và đưa con cả của ông là Khương Vô Khuy (姜無虧), lên nối ngôi.
642 TCN Khương Vô Khuy (姜無虧), người nối ngôi Tề Hoàn Công (齊桓公), bị giết.

641 TCN Sau cái chết của Tề Hoàn Công (齊桓公), không ai thực sự nắm quyền làm bá, và cơ hội lại dành cho tất cả moi người. Tống Tương Công (宋襄公) tuyên bố thành lập liên minh chư hầu mới trong một nỗ lực để lên làm Bá chư hầu. Tuy nhiên nước Tống không mạnh và rộng lớn như Tề và Tống Tương Công cũng không tài giỏi như Tề Hoàn Công. Hơn nữa, Tề Hoàn Công có sự giúp đỡ của Quản Trọng (管仲) người điều hành đất nước tới vị trí là chư hầu mạnh nhất và thành công nhất trong giai đoạn Xuân Thu.

Tề Hoàn Công mất, nước Tề phát sinh nội loạn vì cuộc tranh giành ngôi quốc quân, Tống Tương Công bèn đứng ra thống lĩnh liên minh Tống, Vệ, Tào và Chu tiến vào nước Tề hợp sức với lực lượng của người Tề để đưa Khương Chiêu (姜昭) Tề Hiếu Công(齊孝公) lên ngôi.

Để bắt đầu thời cai trị của mình, Tống Tương Công bắt vua nước Đằng và giết vua nước Tắng mà không có lý do cụ thể. Lưu ý rằng đây là một sai lầm lớn chứ không phải là một dấu hiệu của quyền lực bởi vì một vị Bá phải nhân đức, mạnh mẽ, ủng hộ vua nhà Chu, và là người đáng kính. Mọi hành động của vị Bá chủ phải đúng đắn và quả cảm như những hành động của Tề Hoàn Công.

638 TCN Tống Tương Công cầm quân nước Tống đối đầu với quân nước Sở tại trận Hoằng Thủy (nay nằm ở phía Tây Bắc Chá Thành, Hà Nam). Lúc đó khi chứng kiến binh lực mạnh mẽ của quân Sở, đại tư mã nước Tống là Tử Ngư khuyên Tương công chờ quân Sở đi tới giữa sông thì tung quân tấn công, Tương công từ chối vì cho rằng quân Tống là quân nhân nghĩa nên không thể làm như vậy. Tới khi quân Sở đã sang sông và đang bày thế trận, Tử Ngư lại khuyên Tương công tấn công vì cho rằng quân Sở chưa kịp ổn định đội ngũ, tấn công ngay thì may ra mới có cơ hội thắng lợi, Tống Tương Công lại đem bài nhân nghĩa ra để cự tuyệt, rốt cục quân Sở đánh cho quân Tống đại bại, bản thân Tương công cũng bị trúng tên trọng thương.

637 TCN, Tống Tương Công qua đời, con trai Tương công lên nối ngôi quốc quân tức Tống Thành Công. Tấn Huệ Công nhiều lần cho người ám sát Cơ Trùng Nhĩ lưu vong bên ngoài không thành, bị dân oán. Ông gây chiến với Tần và qua đời. Con ông là Cơ Ngữ đang làm con tin ở Tần trốn về đăng cơ, tức Tấn Hoài công. Tấn Hoài công lo Trùng Nhĩ sẽ về tranh ngôi, bèn ra lệnh cho những đại phu theo giúp Trùng Nhĩ phải trở về theo kỳ hạn, nếu không sẽ giết cả nhà. Con Hồ Đột là Hồ Mao đang theo Trùng Nhĩ ở nước Sở, Tấn Hoài công bắt Hồ Đột giam lại. Hồ Đột cự lệnh Hoài công không gọi con về. Tấn Hoài công bèn giết chết Hồ Đột.

636 TCN, Tần Mục công diệt hai tiểu quốc Lương và Nhuế, sai quân đưa Trùng Nhĩ về nước. Trùng Nhĩ sai người về báo cho vây cánh các đại phu Loan Chi, Khước Bốc làm nội ứng ở Giáng đô đón quân Tần. Tấn Hoài công điều quân ra chống quân Tần, do thế cô, bèn bỏ chạy sang đất Cao Lương. Trùng Nhĩ vào Giáng đô, trở thành vua Tấn Văn Công. Ngày mậu thân tháng đó, Tấn Văn công sai người đến đất Cao Lương giết Tấn Hoài công. Vây cánh những người chống lại Tấn Văn công còn khá đông, cầm đầu là Lã Sảnh và Khước Nhuế. Hai người mưu đốt cung điện để ám sát ông và lập vua khác. Hoạn quan Bột Đề vốn từng 2 lần được cử đi giết ông không thành trước đây, báo với Tấn Văn công. Văn công bèn vi hành bí mật sang nước Tần một lần nữa để tránh. Tần Mục công đón tiếp ông ở Vương Thành. Trong nước Tấn chỉ có mấy cận thần biết vua đã ra ngoài. Quân họ Lã và họ Khước đánh bại bỏ chạy. Tần Mục công sai sứ đến dụ Lã Sảnh và Khước Nhuế đến gặp để bàn lập người khác làm vua. Lã Sảnh và Khước Nhuế đến liền bị vua Tần bắt giết trên sông Hoàng Hà. Sau đó Tần Mục công sai 3000 quân hộ vệ Tấn Văn công trở về nước Tấn. Từ đó nước Tấn tạm yên ổn. Chu Tương Vương bị vương tử Đái cướp ngôi, chạy sang lưu vong ở nước Trịnh và cầu cứu Tấn Văn công.

635 TCN, Tấn Văn Công mang quân đến đất Dương Phàn, bao vây ấp Ôn của vương tử Đái. Đồng thời ông đón Chu Tương vương về đất nhà Chu. Tháng 4 năm đó, ông tiến quân vào diệt vương tử Đái. Chu Tương vương được phục ngôi, ban cho Tấn Văn công ngọc khuê và cung tên, rồi cắt đất Dương Phàn và Hà Nội cho Tấn Văn công.

633 TCN, Sở Thành vương mang quân bao vây nước Tống. Tống Thành công cầu viện nước Tấn. Cuối năm đó, Tấn Văn công bèn lập 3 đạo quân, ra trận đánh quân Sở.

632 TCN, Tấn Văn công đánh nước Tào là chư hầu của Sở, Tấn Văn công định mượn đường nước Vệ nhưng Vệ Thành công không cho, vì vậy ông chuyển sang đánh nước Vệ, đánh chiếm thành Ngũ Lộc. Vệ Thành công cầu Sở Thành vương cứu nhưng người trong nước không ủng hộ, bị đuổi phải chạy ra đất Tương Ngưu. Công tử Mãi chiếm giữ nước Vệ xin hòa với nước Tấn. Tấn Văn công cho nước Vệ giảng hòa rồi mang quân đánh nước Tào. Quân Tấn vây hãm nước Tào trong 3 tháng, cuối cùng chiếm được thành, bắt sống Tào Cung công. Quân Sở đang vây hãm nước Tống. Tấn Văn công có ơn với cả vua Tống và vua Sở trên đường lưu lạc nên phân vân khó xử chưa biết ủng hộ bên nào. Tiên Chẩn hiến kế bắt nước Tào và nước Vệ cắt đất cho nước Tống khiến Sở Thành vương phải giải vây Tống sang cứu Tào và Vệ. Quả nhiên Sở Thành vương rút quân khỏi nước Tống, muốn rút về nước và giảng hòa với Tấn. Tướng Sở là Thành Đắc Thần không đồng tình, nhất định đòi giao tranh với quân Tấn. Sở Thành vương giận Đắc Thần, chỉ cấp cho ít quân. Thành Đắc Thần sai sứ là Uyển Xuân đến gặp Tấn Văn công, Tấn Văn công bắt giữ Uyển Xuân, không đàm phán với Đắc Thần. Mặt khác, ông sai người ngầm giao hẹn với Vệ Thành công và Tào Cung công sẽ phục ngôi cho hai người nếu họ tuyệt giao với nước Sở. Vua Tào và vua Vệ chấp nhận làm theo Tấn Văn công. Thành Đắc Thần thấy hai chư hầu Tào, Vệ tuyệt giao Sở để theo Tấn, nổi giận thúc quân đánh Tấn. Tấn Văn công giữ đúng giao ước với Sở Thành vương khi nương nhờ ở nước Sở, bèn hạ lệnh quân Tấn lui 3 xá là 90 dặm để nhường quân Sở, tới Thành Bộc. Tuy nhiên Thành Đắc Thần đang hăng hái không chịu lui binh, tiếp tục thúc quân Sở tiến lên truy kích. Tấn Văn công đóng quân ở Thành Bộc, có Tống Thành công cùng tướng các nước Tề, Trần hội binh hỗ trợ. Phía quân Sở có quân Trịnh theo giúp. Ngày Kỷ Tị, hai bên đánh nhau to ở Thành Bộc. Quân Tấn đại thắng quân Sở. Thành Đắc Thần mang tàn quân tháo chạy. Trịnh Văn công giảng hòa với Tấn. Tấn Văn công về đất Hành Ung, làm cung điện cho Chu Tương Vương ở đất Tiễn Thổ. Ông dâng tù binh Sở dâng Chu Tương vương. Vua Chu sai vương tử Hồ đến hội, phong ông làm bá chủ chư hầu. Từ đó Tấn Văn công chính thức trở thành bá chủ. Sở Thành vương trách tội khiến Thành Đắc Thần phải tự tử, Tấn Văn công mới hết lo việc chiến tranh với nước Sở. Ông phục ngôi cho vua Vệ và vua Tào. Mùa đông năm đó, Tấn Văn công lại hội chư hầu ở đất Ôn và sai sứ mời Chu Tương vương tới hội chư hầu ở Hà Dương. Vì thiên tử đã suy yếu, Tương vương phải đến theo triệu tập của nước Tấn. Sử ký nói về sự kiện này rằng: "Sử sách tránh việc bề tôi triệu kiến quân chủ, nên chỉ ghi: Thiên tử đi tuần thú ở Hà Dương".

630 TCN, Tấn Văn công vì nước Trịnh có thù với mình khi lưu lạc, lại giúp Sở chống Tấn nên cùng Tần Mục công mang quân đánh Trịnh. Nước Trịnh bị vây hãm. Đại phu nước Trịnh là Thúc Thiêm phải tự sát để lấy lòng nước Tấn nhưng Văn công vẫn đòi bắt vua Trịnh. Trịnh Văn công bèn sai sứ đến gặp Tần Mục công, phân tích lợi hại: đánh Trịnh chỉ làm tăng uy thế của Tấn, không lợi gì cho Tần. Tần Mục công bèn tự mình rút quân. Tấn Văn công vây Trịnh không hạ được cũng bãi binh về nước.

628 TCN, Tấn Văn công mất. Thế tử Cơ Hoan lên nối ngôi, tức là Tấn Tương công. Tương công kế tục được ngôi bá chủ của Văn công để lại.

627 TCN Tần và Tấn lại ở vào thế xung đột ở trận Hào Sơn(nay nằm ở Đông Nam Tam Môn Hiệp, Hà Nam, Tần bại.

626 TCN Hùng Thương Thần giết cha là Sở Thành Vương trong cung, lên ngôi tức Sở Mục Vương.

625 TCN Tần đánh Tấn tại trận Bành Nha (nay nằm ở Đông Bắc Bạch Thủy, Thiểm Tây), quân Tần thất bại nặng nề.

Năm 624 TCN, Tần Mục công thân dẫn quân đi đánh nước Tấn, sau khi vượt Hoàng Hà, Mục công thể hiện ý chí quyết thắng bằng việc ra lệnh thiêu hủy thuyền vượt sông. Quân Tần nhanh chóng chiếm được Vương Quan (nay ở phía Tây Văn Hỷ, Sơn Tây) khiến quân Tấn sợ hãi chỉ dám cố thủ trong thành không ra giao chiến, Mục công bèn dẫn quân Tần đi thu nhặt hài cốt của lính Tần tử trận trước kia rồi quay về nước để chuẩn bị mở mang bờ cõi sang phía Tây.

623 TCN Tần Mục công cử đại binh tấn công Tây Nhung và giành thắng lợi lớn khiến cho 20 tiểu quốc ở đây quay sang quy phục nước Tần khiến cho biên giới nước Tần được mở rộng chưa từng có, phía Nam giáp Tây Lĩnh, phía Tây vươn tới Địch Đạo (nay thuộc Lâm Thao, Cam Túc), phía Bắc đến Cù Diễn Nhung (nay thuộc Diêm Trì, Ninh Hạ), phía Đông giáp với Hoàng Hà. Danh tiếng bá chủ Tây Nhung của Tần Mục công làm vang dội chư hầu và ông được coi là một trong Ngũ Bá thời Xuân Thu.

621 TCN Tần Mục công qua đời.

619 TCN Chu Tương Vương qua đời, con là Cơ Nhâm Thần lên ngôi tức Chu Khoảnh Vương.

614 TCN Sở Mục Vương mất, con là Hùng Lữ lên ngôi tức Sở Trang Vương. Đây là vị bá chủ cuối cùng của Xuân Thu Ngũ Bá.

613 TCN Chu Khoảnh Vương mất, con là Cơ Ban lên ngôi tức Chu Khuông Vương.

607 TCN Chu Khuông Vương mất, con là Cơ Du lên ngôi tức Chu Định Vương.

586 TCN Chu Định Vương mất, con là Cơ Di lên ngôi tức Chu Giản Vương.

572 TCN Chu Giản Vương mất, con là Cơ Tiết Tâm lên ngôi tức Chu Linh Vương.

551 TCN đức Khổng Tử ra đời.

548 TCN cha của Khổng Tử là Thúc Lương Ngột qua đời, từ đó hai mẹ con làm lụng kiếm sống.

545 TCN Chu Linh Vương mất, con là Cơ Quý lên ngôi tức Chu Cảnh Vương.

532 TCN, Khổng Tử lấy vợ và làm một chức quan nhỏ coi kho chuyên quản lý kho tàng, xuất nạp tiền lương công bằng chuẩn xác ở nước Lỗ.

529 TCN, Khổng Tử mở lớp dạy học, học trò của ông có 72 người là thành đạt, nổi danh.

522 TCN, Khổng Tử nhờ Lỗ Chiêu công giúp đỡ phương tiện để đi đến Lạc Ấp (kinh sư của nhà Chu) để học hỏi.

521 TCN Chu Cảnh Vương mất, con là Cơ Mãnh lên ngôi tức Chu Điệu Vương.

520 TCN Chu Điệu Vương bị vương tử Triều binh biến giết chết, lập Cơ Cái lên ngôi, tức Chu Kính Vương.

517 TCN, nước Lỗ qua cơn hoạn nạn, Khổng Tử cùng các đệ tử rời Lỗ đi khắp các nước để thuyết giảng Nho học. Khổng Tử sang Tề một thời gian.

511 TCN, Khổng Tử về Lỗ tiếp tục dạy học và viết sách.

510 TCN, Lỗ Chiêu công qua đời, con là Cơ Tống lên ngôi tức Lỗ Định công.

506 TCN Khổng Tử dẫn 30 học trò qua nước Thái.

501 TCN, Công Tôn Thất Nhiễu làm loạn ở ấp Phi, gia thần họ Quý sai người đến triệu Khổng Tử ra giúp. Khổng Tử từ chối.

500 TCN, Khổng Tử về Lỗ, được giao coi thành Trung Đô (Trung Đô Tể).

499 TCN, Khổng Tử được thăng chức Đại tư khấu (coi việc hình pháp), kiêm quyền tể tướng. Sau ba tháng, nước Lỗ trở nên thịnh trị.

495 TCN, Lỗ Định công qua đời, con là Cơ Tương lên ngôi tức Lỗ Ai công. Khổng Tử được thăng chức Đại Tư Khấu.

491 TCN, Khổng Tử giết tham quan Thiếu Chính Mão, nước Lỗ hưng thịnh. Tề Cảnh công thấy vậy thì trả đất khi trước chiếm được cho Lỗ, còn ban nhiều mỹ nữ cho Lỗ Ai công. Lỗ Ai công đắm chìm tửu sắc. Kẻ gian hãm hại Khổng Tử nên Khổng Tử từ quan, cùng các học trò rời Lỗ mà đi.

490 TCN, Khổng Tử sang Vệ.

489 TCN Khổng Tử sang Thái.

483 TCN, Khổng Tử về Lỗ, tiếp tục dạy học và bắt tay vào soạn sách Ngũ Kinh: Kinh Thư, Kinh Thi, Kinh Lễ, Kinh Dịch, Kinh Xuân Thu.

479 TCN Khổng Tử qua đời, thọ 73 tuổi.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Nhà Chu


title: Proceno

text:
Proceno là một đô thị ở tỉnh Viterbo trong vùng Latium của Ý, có cự ly khoảng 110 km về phía tây bắc của Roma và khoảng 45 km về phía tây bắc của Viterbo. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 630 người và diện tích là 41,9 km².

Đô thị Proceno có các frazioni (đơn vị trực thuộc, chủ yếu là các làng) Centeno and Le Piane.

Proceno giáp các đô thị: Acquapendente, Castell'Azzara, Piancastagnaio, San Casciano dei Bagni, Sorano.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Tuscia 360

Đô thị tỉnh Viterbo


title: Sam Tsui

text:
Sam Tsui tên đầy đủ là Samuel Tsui sinh ngày 2 tháng 5 năm 1989, là ca sĩ mạng người Mỹ bắt đầu thu hút được sự chú ý của thế giới qua trang mạng xã hội chia sẻ video YouTube. Anh nổi tiếng với những bản cover (hát lại), medley (liên khúc), mashup (hòa phối) các ca khúc nổi tiếng trên thế giới với phong cách đặc trưng là acoustic, acapella và doo wop. Hiện tại, Sam đang học tại trường Đại học Yale.

Sam đến từ vùng Blue Bell, tiểu bang Pennsylvania, Hoa Kỳ. Anh hợp tác với Kurt Schneider - producer (nhà sản xuất) và accompanist người đệm nhạc - học chung trường Wissahickon High School với anh. Anh cũng là thành viên của nhóm Davenport College và The Duke's Men of Yale. Dự kiến anh sẽ tốt nghiệp ngành Classical Greek (Văn minh Hy Lạp Cổ điển) vào năm 2011.

Sam và Kurt bắt đầu với nhau bằng một electronic keyboard (bàn phím điện tử), một thiết bị ghi âm và một GarageBand. Từ năm 2009, hai người bắt tay vào sản xuất một series (loạt phim) mang tên Musical - một phiên bản hài hước của High School Musical và đã thu hút hơn 170 triệu lượt xem và hơn 670 nghìn người đăng ký kênh HugoSchneider của các anh trên YouTube.

Tháng 11 năm 2009, Sam tham gia The Bonnie Hunt Show và biểu diễn ca khúc I Wanna Dance With Somebody (Who Loves Me) của huyền thoại Whitney Houston. Và tới ngày 22 tháng 2 năm 2010, Sam xuất hiện trên The Oprah Winfrey Show cùng Kurt Schneider và biểu diễn liên khúc các ca khúc kinh điển của "ông hoàng nhạc Pop" Michael Jackson. Ngoài ra, anh cũng từng xuất hiện trên ABC World News, It's On With Alexa Chung, The Ellen DeGeneres Show,...

Danh sách đĩa nhạc

Đĩa đơn
Sam từng phát hành 8 đĩa đơn: 2 ca khúc gốc được phát hành bởi hãng thu âm NoodleHouse Records và rất nhiều ca khúc hát lại được phát hành bởi Mud House Digital:

Tham khảo

Liên kết khác
YouTube: http://www.youtube.com/user/KurtHugoSchneider
MySpace: http://www.myspace.com/samtsui
Facebook: http://www.facebook.com/SamTsuiMusic
twitter: http://twitter.com/#!/SamuelTsui

Người Mỹ gốc Hoa
Cựu sinh viên Đại học Yale
YouTuber Mỹ
Người nổi tiếng trên Internet Mỹ
Ca sĩ nhạc pop Mỹ
Ca sĩ LGBT


title: Mariana, Cuence

text:
Mariana, Cuence là một đô thị trong tỉnh Cuenca, cộng đồng tự trị Castile-La Mancha Tây Ban Nha. Đô thị này có diện tích là ki-lô-mét vuông, dân số năm 2009 là người với mật độ người/km². Đô thị này có cự ly km so với tỉnh lỵ Cuenca.

Tham khảo

Đô thị ở Cuenca


title: Turritella columnaris

text:
Turritella columnaris là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Turritellidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Turritella


title: Lô Loan

text:
Lư Loan hay Lô Loan (tiếng Trung: 卢湾区, Hán Việt: Lư/Lô Loan khu) đã từng là một quận của thành phố trực thuộc trung ương Thượng Hải, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Đây từng là một quận nội thành của thượng Hải. Quận này có diện tích 8,02 km2, dân số năm theo điều tra dân số năm 2000 là 328.900 người. Ngày 26 tháng 7 năm 2011, quận Lô Loan sáp nhập với quận Hoàng Phố cũ để trở thành quận Hoàng Phố mới.

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện Thượng Hải