title: Ngô gia văn phái

text:
Ngô gia văn phái (, thế kỷ XVIII - thế kỷ XIX) có 2 nghĩa:
 Là một nhóm các nhà văn Việt Nam thuộc dòng họ Ngô Thì ở làng Tả Thanh Oai, huyện Thanh Oai, trấn Sơn Nam (nay thuộc huyện Thanh Trì, Hà Nội). Ngô Chi Thất và Ngô Trân là người đề xướng và dựng nên Văn phái, về sau được mệnh danh là Ngô gia văn phái, gồm 20 tác giả thuộc 9 thế hệ, trên dưới 200 năm, từ đầu thế kỷ thứ 17 đến đầu thế kỷ thứ 20.
 Là tên một bộ sách tập hợp các tác phẩm của các thành viên trong Ngô gia văn phái. Bộ sách do Ngô Thì Trí đề xướng và khởi công biên soạn tập đầu tiên. Ngô Thì Điển làm công tác biên tập. Trong sách có 2 bài tựa, một là của Phan Huy Ích, hai là của Ngô Thì Trí. Đây là bộ sách có tính chất sưu tập nhằm nêu cao truyền thống văn hóa, văn học của dòng họ Ngô Thì, chứ không có tính chất một hợp tuyển hay một tổng tập của những tác giả cùng một trường phái, một khuynh hướng tư tưởng và sáng tác. Lúc đầu, chỉ gồm các tác giả từ Ngô Thì Ức đến Ngô Thì Điển, về sau được bổ sung thêm cho đến tác giả cuối cùng là Ngô Thì Giai, tổng cộng là 15 người, trong đó có nhiều tác giả nổi bật như Ngô Thì Sĩ, Ngô Thì Nhậm, Ngô Thì Hương,... Các tác phẩm đều bằng chữ Hán, bao gồm đủ các thể loại, nhiều nhất là thơ, rồi tới phú, truyện ký, tự, bạt, khải, biểu, tấu, sớ...Hiện có nhiều bản chép tay trong các thư viện, nhưng tương đối đầy đủ hơn cả là hai bộ sách mang ký hiệu A117a và VHv.1743 ở Thư viện Viện nghiên cứu Hán Nôm (Hà Nội).

Thành viên
Ngô Thì Ức (1709-1736), hiệu: Tuyết Trai cư sĩ, là con trai của Ngô Trân. Ông là tác giả đầu tiên có tên trong Ngô gia văn phái. Tác phẩm chính của ông là: Nam trình liên vịnh tập (Tập thơ ngâm nối vần cùng bạn trên hành trình về phía Nam) và Nghi vịnh thi tập (Tập thơ vịnh thú sông Nghi)……………
Ngô Thì Sĩ (1726–1780), tự: Thế Lộc, hiệu: Ngọ Phong, là con trai trưởng của Ngô Thì Ức. Ông làm quan nhà Hậu Lê, trải đến chức Đốc trấn Lạng Sơn. Ngoài ra, ông còn là một danh sĩ nổi tiếng ở thế kỷ 18. Tác phẩm chính của ông là: Đại Việt sử ký tiền biên, Việt sử tiêu án, Khuê ai lục, Ngọ Phong văn tập...
Ngô Thì Đạo (1732-1802), hiệu: Ôn Nghị và Văn Túc, là con trai của Ngô Thì Ức. Năm Đinh Sửu (1757), ông đỗ Giải nguyên khoa Hoành từ, được bổ chức quan. Năm 1784, ông xin thôi việc. Sau này, triều Tây Sơn cho cho người mời ra làm quan, song ông cứ tìm cách thoái thác. Tác phẩm chính của ông là: Hoành từ Hiến sát Văn Túc công di thảo (Bản thảo để lại của ông Văn Túc đỗ khoa Hoành từ, giữ chức Hiến sát).
Ngô Thì Nhậm (1746–1803), tự: Hy Doãn, hiệu: Đạt Hiên, là con trai trưởng của Ngô Thì Sĩ. Ông làm quan nhà Hậu Lê và là một danh sĩ nổi danh. Ngoài ra, ông còn là người có công lớn trong việc giúp triều Tây Sơn đánh lui quân Thanh xâm lược. Tác phẩm chính của ông là: Hàn các anh hoa, Doãn thi văn tập, Yên đài thu vịnh, Hoàng hoa đồ phả, Cúc đường bách vịnh...
Ngô Thì Chí (1753–1788), tự: Học Tốn, hiệu: Uyên Mật, là con trai thứ hai của Ngô Thì Sĩ. Ông thi đỗ Hương tiến, làm quan đến chức Thiêm thư Bình chương Tỉnh sự, nhưng việc quan không phải là việc làm ông quan tâm. Tác phẩm chính của ông là: Học Phi thi tập, Học Phi văn tập và Hào mân khoa sứ. Ngoài ra, ông chính là người khởi đầu viết bộ tiểu thuyết lịch sử nổi tiếng Hoàng Lê nhất thống chí 17 hồi, mà 7 hồi đầu là do ông viết.
Ngô Thì Trí (1766-?), hiệu là Dưỡng Hạo, là con trai thứ sáu của Ngô Thì Sĩ. Dưới triều Tây Sơn, ông làm quan Hộ bộ Hữu thị lang, được phong tước Bính phong hầu. Năm 1802, nhà Tây Sơn bị diệt, Ngô Thì Trí về làm một người dân bình thường ở quê nhà. Tác phẩm chính của ông có Sóc Nam hành kính. Tuy nhiên, công đáng kể của ông chính là khởi xướng (và khởi công biên soạn tập đầu tiên) việc sưu tập tác phẩm của các tác giả dòng họ Ngô Thì, nhờ vậy mà ngày nay văn học Việt Nam có được bộ sách Ngô gia văn phái đồ sộ.
Ngô Thì Điển (?-?), tự: Kính Phủ, hiệu: Tĩnh Trai, là con trai trưởng của Ngô Thì Nhậm. Lúc trẻ, ông từng là Giám sinh ở Quốc tử giám, có đi dạy học ở Bắc Giang, và có ở Huế khoảng 10 năm, nhưng không rõ ông có làm quan cho nhà Nguyễn hay không. Ông mất năm nào không rõ. Tác phẩm của ông chỉ có tập Dưỡng chuyết thi văn (Thơ văn nuôi dưỡng cái chí vụng về). Theo đề xướng của chú là Ngô Thì Trí, ông đã ra sức biên tập và làm ra bộ sách Ngô gia văn phái.
Ngô Thì Hoàng (1768-1814), còn có tên là Tịnh, hiệu: Huyền Trai, biệu hiệu: Thạch Ổ cư sĩ, là con trai của Ngô Thì Sĩ. Năm Đinh Mão (1807), ông thi đỗ tú tài dưới triều Nguyễn. Tác phẩm của ông chỉ có Thạch Ổ di chương.
Ngô Thì Du (1772-1840), tự: Trưng Phủ, hiệu: Văn Bác, là con trai của Ngô Thì Đạo. Dưới triều Nguyễn, ông được bổ làm Đốc học Hải Dương. Nhưng chẳng bao lâu sau, ông xin được từ chức, về ở quê nhà. Tác phẩm chính của ông là quyển Trưng Phủ công thi văn.
Ngô Thì Hương (1774-1821) còn có tên là Vị, tự: Thành Phủ, hiệu: Ước Trai, là con trai của Ngô Thì Sĩ. Ông lớn lên trong cảnh gia đình họ Ngô Thì đã sa sút, cha đã qua đời và anh cả là Ngô Thì Nhậm thì đang gặp chuyện phiền phức. Khi Gia Long lên ngôi (1802), ông làm quan triều Nguyễn, và 2 lần được cử đi sứ sang Trung Quốc. Tác phẩm chính của ông là: Mai dịch thú dư (Cỗ xe sứ trạm), Thù phụng toàn tập (Toàn tập xướng họa)...
 Ngô Thì Hiệu (1791-1830), tự: Tử Thị, hiệu: Dưỡng Hiên, biệt hiệu: Hoa Lâm tản nhân, là con trai của Ngô Thì Nhậm. Tuy ông chỉ là Giám sinh nhưng sáng tác khá nhiều thơ văn. Tác phẩm chính của ông là: Nam du thi tập, Lạng hành ký sự, Quan ngư ký, Khôn trinh ký lục, Dạ trạch phú ký...
Ngô Thì Giai (1818-1881), tự: Cường Phù, hiệu: Vân Lâm cư sĩ, biệt hiệu: Thanh Xuyên, là con trai của Ngô Thì Hiệu. Ông là danh sĩ đời vua Tự Đức, có nhiều thơ văn được chép trong bộ sách Ngô gia văn phái, và ông cũng là người cuối cùng được biên chép trong bộ sách này. Con ông là Ngô Giáp Đậu, tác giả sách quyển truyện lịch sử Hoàng Việt hưng long chí.
Ngô Thì Thập (?-?) tham gia viết Hoàng Lê nhất thống chí.
Ngô Thì Lữ, Hiệp trấn Hải Dương, con Ngô Thì Chí.
Ngô Giáp Đậu (1853-1929), là con trai của Ngô Thì Giai. Năm 1891, ông thi đỗ cử nhân khoa Tân Mão tại trường thi Hà Nam (tức trường Hà Nội và Nam Định hợp thi), được bổ làm hành tẩu, sau chuyển sang ngạch học quan từ chức giáo thụ lên đến chức đốc học. Ông là người suốt đời tận tụy với nghề dạy học và biên soạn sách (đa phần là sách sử). Tác phẩm của ông gồm có: Hoàng Việt hưng long chí (chữ Hán, soạn từ năm 1899-1904): là một truyện chương hồi, viết về lịch sử xây dựng vương triều Nguyễn, từ Nguyễn Hoàng (1524-1613) đến Gia Long (1762-1820); Trung học Việt sử toát yếu (chữ Hán, 4 quyển, soạn năm:?, in năm 1911): Tóm lược lịch sử Việt Nam biên niên dành cho bậc trung học; Đại Nam Quốc túy (soạn năm 1908): tập hợp 1.800 câu thành ngữ, tục ngữ và 600 câu ca dao Việt Nam. Đề tựa và lời dẫn đều bằng văn xuôi Nôm; Hiện kim Bắc Kỳ địa dư sử (soạn 1908): là cuốn địa lý, lịch sử Bắc Kỳ cuối thế kỷ 19 đến đầu thế kỷ 20; Trung học Việt sử biên niên toát yếu (chữ Hán, soạn năm:?, in năm 1911): Sách giáo khoa tóm lược lịch sử Việt Nam dành cho bậc trung học; Mạnh học Trung cao đẳng giáo khoa thư (chữ Nôm, soạn năm 1913): Sách giáo khoa mở đầu bậc trung cao đẳng; Thanh Oai Ngô gia thế phả (soạn năm:?): Gia phả các đời của họ Ngô. Đây là tài liệu quí cho việc tìm hiểu nhiều tác gia của Ngô gia văn phái.

Nhận xét
 Nguyễn Lộc.: "Ngô gia văn phái đã phản ánh được rất nhiều mặt, như: tình hình đời sống xã hội, chính trị, văn hóa, văn học...của nước Việt Nam, trải qua các triều đại nhà Hậu Lê, nhà Tây Sơn và nhà Nguyễn (tức nửa cuối thế kỷ 18 đến một phần của thế kỷ 19). Cùng thời với họ Ngô Thì ở Tả Thanh Oai, có thể kể đến họ Nguyễn ở Tiên Điền (Hà Tĩnh), họ Nguyễn Huy ở Trường Lưu (Hà Tĩnh), nhưng có lẽ không một họ nào ở nước Việt có đông đảo người sáng tác, trước tác với một quy mô rộng lớn và phong phú như họ Ngô Thì. Tuy nhiên, do mức độ tài năng, quan điểm xã hội và nhân sinh của mỗi người nên giá trị của từng tác giả, từng tác phẩm có chỗ không đồng đều".

Chú thích

Tài liệu tham khảo
Trần Văn Giáp, Tìm hiểu kho sách Hán Nôm (2 tập in chung), mục Ngô gia văn phái (tr. 298-302). Nhà xuất bản Khoa học Xã hội, 2003.
Nguyễn Lộc, mục từ Ngô gia văn phái in trong Từ điển văn học (bộ mới). Nhà xuất bản Thế giới, 2004.

Hội thơ văn Việt Nam
Lịch sử văn học Việt Nam


title: Oliva foxi

text:
Oliva foxi là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Olividae, họ ốc gạo hoa.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Oliva


title: USS Barnes (CVE-20)

text:
USS Barnes (CVE-20), (nguyên mang ký hiệu AVG-20, sau đó lần lượt đổi thành ACV-20, CVE-20, và CVHE-20), là một tàu sân bay hộ tống thuộc lớp Bogue của Hải quân Hoa Kỳ trong Chiến tranh Thế giới thứ hai. Nó là chiếc tàu chiến thứ hai của Hải quân Mỹ mang cái tên này. Barnes tham gia huấn luyện, chiến đấu và vận chuyển máy bay tại Mặt trận Thái Bình Dương, và sau khi chiến tranh kết thúc, đang khi trong lực lượng dự bị, nó được xếp lại lớp thành một tàu sân bay trực thăng hộ tống trước khi bị tháo dỡ vào năm 1959.

Thiết kế và chế tạo
Barnes được đặt lườn vào ngày 19 tháng 1 năm 1942 như là một tàu vận tải C3-S-A1 theo hợp đồng của Ủy ban Hàng hải Hoa Kỳ với hãng Seattle-Tacoma Shipbuilding tại Tacoma, Washington, và được chuyển cho Hải quân Hoa Kỳ vào ngày 1 tháng 5 năm 1942. Barnes được hạ thủy vào ngày 22 tháng 5 năm 1942; được đỡ đầu bởi Bà G. L. Hutchinson, vợ góa của Đại úy Hải quân Hutchinson. Nó được xếp lại lớp thành ACV-20 vào ngày 20 tháng 8 năm 1942; và được đưa ra hoạt động vào ngày 20 tháng 2 năm 1943 dưới quyền chỉ huy của Thuyền trưởng, Đại tá Hải quân Cato Douglas Glover. Nó được xếp lại lớp thành CVE-20 vào ngày 15 tháng 7 năm 1943.

Lịch sử hoạt động
Nhiệm vụ chính của Barnes trong suốt chiến tranh là vận chuyển máy bay và nhân sự từ Hoa Kỳ đến các khu vực mặt trận tại Thái Bình Dương. Ngoài ra nó còn tham gia tác chiến và huấn luyện phi công hoạt động trên tàu sân bay. Barnes từng tung máy bay của nó vào nhiều cuộc không kích xuống đảo san hô Tarawa tại quần đảo Gilbert từ ngày 20 tháng 11 đến ngày 5 tháng 12 năm 1943, và cung ứng máy bay thay thế cho những đội đặc nhiệm tàu sân bay của Đệ Tam hạm đội Hoa Kỳ trong các chiến dịch phía Tây quần đảo Caroline từ ngày 6 tháng 9 đến ngày 14 tháng 10 năm 1944, và trong cuộc tấn công Luzon vào ngày 19 tháng 10 năm 1944.

Sau khi Nhật Bản đầu hàng, Barnes tiếp tục ở lại Viễn Đông làm nhiệm vụ chiếm đóng cho đến ngày 3 tháng 11 năm 1945. Quay trở về Hoa Kỳ vào tháng 3 năm 1946, Barnes ở lại khu vực Bờ Tây một thời gian rồi lên đường hướng về Boston, Massachusetts, nơi nó được cho ngừng hoạt động và đưa về lực lượng dự bị vào ngày 29 tháng 8 năm 1946. Đang khi nằm trong lực lượng dự bị, nó được xếp lại lớp như một tàu sân bay trực thăng hộ tống (CVHE-20) vào ngày 12 tháng 6 năm 1955, trước khi bị rút khỏi danh sách Đăng bạ Hải quân vào ngày 1 tháng 3 năm 1959 và bị tháo dỡ.

Phần thưởng
Barnes được tặng thưởng ba Ngôi sao Chiến đấu do thành tích phục vụ trong Thế Chiến II.

Tham khảo
 Bài này có các trích dẫn từ nguồn Dictionary of American Naval Fighting Ships thuộc phạm vi công cộng

Lớp tàu sân bay hộ tống Bogue
Tàu sân bay hộ tống của Hải quân Hoa Kỳ
Tàu sân bay hộ tống trong Thế Chiến II


title: Modi'in Illit

text:
Modi'in Illit (tiếng Hebrew: מודיעין עילית, tiếng Ả Rập: موديعين عيليت) là một thành phố Israel. Thành phố thuộc quận Judea & Samariac. Thành phố có diện tích 4,746 km2, dân số năm 2009 là 46.200 người.

Tham khảo

Khu vực Judea và Samaria
Khu định cư tôn giáo Israel
Thành phố Bờ Tây


title: Aigonnay

text:
Aigonnay là một xã ở tỉnh Deux-Sèvres trong vùng Nouvelle-Aquitaine phía tây nướcPháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 131 mét trên mực nước biển.

Biến động dân số

Tham khảo
INSEE

Xã của Deux-Sèvres


title: Larivière

text:
Larivière là một làng và xã tại tỉnh Territoire de Belfort, vùng Bourgogne-Franche-Comté.

Thông tin nhân khẩu
Theo điều tra nhân khẩu năm 1999, xã này có dân số 190.

Xem thêm
Xã của tỉnh Territoire de Belfort

Tham khảo

INSEE
IGN

Xã của Territoire de Belfort


title: Hành Thiện (làng)

text:
Hành Thiện là tên một làng cổ, nay thuộc xã Xuân Hồng, huyện Xuân Trường, tỉnh Nam Định. Đây là một trong những ngôi làng cổ nổi tiếng có truyền thống văn hóa được nhiều người biết đến cũng như là quê hương của nhiều nhân vật được ghi nhận trong lịch sử tại Việt Nam.

Nguồn gốc
Nguyên thủy gốc tích làng Hành Thiện xuất phát từ ấp Hộ Xá, làng Giao Thủy, huyện Hải Thanh (sau được nâng thành phủ). Làng Giao Thủy, có tên Nôm là làng Keo, là một làng cổ có từ trước thế kỷ thứ X, vị trí được cho là thuộc xã Hộ Xá, huyện Giao Thủy, Nam Định ngày nay. Thiền sư Dương Không Lộ là người làng, được nhà Lý phong đến bậc Quốc sư, vào năm 1061 thời Lý Thánh Tông đã cho dựng ở ven sông Hồng ngôi chùa Nghiêm Quang tự, chính là tiền thân của chùa Keo ở Hành Thiện (Nam Định) và chùa Keo ở Dũng Nhuệ (Thái Bình) ngày nay.

Cuối đời Lý, phần đất của ấp Hộ Xá bị sạt lở. Một bộ phận dân cư của làng Giao Thủy di cư đến phía Nam vùng Lạc Quần, lập thành làng Hộ Xá (sau đổi thành Nghĩa Xá), thuộc phủ Hải Thanh (nay thuộc huyện Nam Trực, Nam Định). Cả hai làng cùng thờ phụng chung một ngôi chùa Keo (bấy giờ tên chữ được đổi thành Thần Quang tự). Thời nhà Trần, phủ Hải Thanh được đổi thành phủ Thiên Trường. Gần làng Nghĩa Xá có một vườn kim quất (cam ngọt), được các vua nhà Trần thường hay đến chơi, nên lập thành một trang ấp có tên là Hành Cung Trang.

Năm 1611, nước sông Hồng lên to, làm ngập làng Giao Thủy, gây sạt lở cả làng Nghĩa Xá. Dân làng Nghĩa Xá di dời vào định cư tại trang Hành Cung cũ, bờ ở hữu ngạn sông Hồng. Dân làng Giao Thủy định cư ở bờ tả ngạn, chếch về phía Tây Bắc, lập thành trang Dũng Nhuệ. Các dân làng cũng cho xây dựng các chùa Keo mới tại gần trang ấp định cư, từ đó hình thành tên gọi làng Keo Thượng (hay Keo Trên) để chỉ trang Dũng Nhuệ và làng Keo Hạ (hay Keo Dưới) để chỉ trang Hành Cung. Trang Dũng Nhuệ, đến thời Tự Đức được đổi tên thành xã Dũng Nghĩa, thuộc phủ Thái Bình, tỉnh Nam Định (nay thuộc huyện Vũ Thư, Thái Bình). Còn trang Hành Cung từ năm Minh Mạng thứ tư (1823) đã được đổi thành xã Hành Thiện, thuộc phủ Xuân Trường, tỉnh Nam Định.

Đặc điểm địa lý

Làng Hành Thiện nằm ở ngã ba sông Hồng và sông Ninh Cơ, tiếp giáp với huyện Vũ Thư (Thái Bình) và huyện Trực Ninh.
Đất làng có hình "Lý Ngư", ở tư thế sinh động như đang vẫy vùng trong nước. Đầu cá quay ra sông Ninh Cơ, đuôi quẫy về phía sông Hồng. Làng chia làm 14 dong ứng với 14 xóm. Các đường dong thong từ lối trước ra lối sau như chia hình cá ra làm 14 khúc. Dân cư sống tập trung hai bên đường dong đông đúc. Hành Thiện trở thành khu dân cư sầm uất đông vui từ rất lâu đời.

Truyền thống văn hóa
Trang Hành Cung đến cuối thời Hậu Lê thì được nâng lên thành xã Hành Cung. Năm 1823, vua Minh Mạng cho đổi tên thành Hành Thiện (chữ Hán: 行善) với ý nghĩa "nơi chỉ làm những điều lành, điều thiện" và ban cho làng 4 chữ "Mỹ tục khả phong" (chữ Hán: 美俗可風) với hàm ý khen ngợi.

Lời ban tặng này cũng hàm ý khen ngợi làng Hành Thiện nổi tiếng là làng Nho học từ xưa, đã sản sinh rất nhiều danh nhân. Dân số của làng cao nhất chỉ khoảng 6.000 người nhưng đã nổi tiếng có nhiều người học hành đỗ đạt.

Xưa vùng này có câu Đông Cổ Am, Nam Hành Thiện ngụ ý phía Đông có làng Cổ Am (nay thuộc Vĩnh Bảo, Hải Phòng), phía Nam có làng Hành Thiện có nhiều người học hành đỗ đạt cao. Hoặc câu Đậu phụ Thủy Nhai, tú tài Hành Thiện để chỉ làng Thủy Nhai, cách Hành Thiện không xa, là một làng nổi tiếng với đặc sản đậu phụ; còn Hành Thiện, dường như gia đình nào cũng có người đỗ Tú tài.

Tại làng Hành Thiện còn có câu Trai học hành, gái canh cửi để nói rằng cái đáng trọng nhất của con trai Hành Thiện là chuyện đèn sách; cái đáng yêu nhất của con gái Hành Thiện là chuyện kéo tơ, dệt vải. Một câu thơ nổi tiếng của Sóng Hồng diễn tả điều này:

"...Trăng xuống làm gương em chải tócLàm đèn anh học suốt đêm dài..."''

Trong suốt lịch sử của làng được ghi nhận:

Thời Nho học, làng Hành Thiện có 419 người đỗ đạt. Trong đó: 7 đại khoa (3 tiến sĩ, 4 phó bảng), 97 cử nhân, 315 tú tài. Người khai khoa cho làng là cụ Nguyễn Thiện Sĩ sinh năm 1501, đỗ Cử nhân năm 1522. Người đỗ cao nhất là cụ Đặng Xuân Bảng (ông nội của ông Trường Chinh) sinh năm 1828, đỗ Tam giáp tiến sĩ đệ nhất danh năm 1856. Làng có bốn người làm Thượng thư; 4 người làm Tuần phủ; 4 người làm Tổng đốc; 23 người làm quan giúp việc triều đình; 69 người làm quan Tri phủ, Tri huyện; còn lai số người đỗ đạt trên đi làm thầy giáo, thầy thuốc ở khắp nơi.

Thời học chữ Pháp, làng có 51 người đỗ đạt từ tú tài đến cử nhân, trong đó có Đặng Xuân Khu, tức Trường Chinh, tốt nghiệp cao đẳng Thương mại Đông Dương. Thời hiện đại, làng Hành Thiện vẫn là ngôi làng có nhiều người học hành giỏi giang thi cử đỗ đạt nhiều nhất so với mọi ngôi làng trong tỉnh Nam Định với 88 người được phong hàm giáo sư, tiến sĩ, phó tiến sĩ và trên 600 người có bằng cử nhân.

Làng có 7 tướng lĩnh quân đội là Đặng Quốc Bảo, Nguyễn Đăng Kính, Đặng Quân Thụy, Nguyễn Sĩ Quốc, Phạm Gia Triệu, Nguyễn Việt Tiến, Phạm Hòa Bình; 2 Anh hùng Lực lượng vũ trang là Phạm Gia Triệu, Nguyễn Đăng Kính. Hàm Bộ trưởng có Đặng Hồi Xuân, Đặng Vũ Chư. Hàm giáo sư có: Đặng Vũ Khiêu, Đặng Xuân Kỳ, Đặng Vũ Minh, Nguyễn Sĩ Quốc, Phạm Gia Triệu, Nguyễn Việt Tiến. Làng có hai người được Giải thưởng Hồ Chí Minh là ông Đặng Vũ Hỷ (thân phụ đồng chí Đặng Vũ Minh) và ông Đặng Vũ Khiêu (nhà văn Vũ Khiêu, còn là Anh hùng Lao động). Ngoài ra còn có giáo sư, tiến sĩ y khoa Đặng Vũ Thiên Thanh sinh năm 1981.

Làng Hành Thiện có nhiều nhân vật quốc gia nổi bật như Nguyễn Thế Truyền, Đặng Vũ Lạc, Đặng Thị Khiêm.

Các dòng họ lớn
Làng Hành Thiện có ba họ lớn là Nguyễn, Đặng, và Phạm. Ngoài ra còn hai chục họ nhỏ nữa. Có 6 dòng họ Đặng phân biệt bằng tên đệm: Đặng Xuân, Đặng Vũ, Đặng Đức, Đặng Ngọc, Đặng Huy, Đặng Hữu. Trong đó dòng họ Đặng Xuân có nhiều người đỗ đạt nhất, khởi đầu là tiến sĩ Đặng Xuân Bảng (1828-1910).

Di tích tham quan
Làng Hành Thiện còn lưu giữ được nhiều di tích lịch sử như chùa Keo Hành Thiện, chùa Đinh Lan, khu di tích nhà của cố Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam Đặng Xuân Khu (tức Trường Chinh)...

Tham khảo

Xem thêm
 Chùa Keo
 Bơi Trải

Liên kết ngoài
 https://hanhthien.net/
 "Làng khoa bảng Hành Thiện và huyền tích cá chép vượt vũ môn"
 "Ngôi làng nổi tiếng trọng trí thức"
 Quốc Phong (2022). "Kể chuyện làng: Độc đáo một ngôi làng với nhiều cách yêu nước khác nhau"
 Bùi Duy Tâm (2008). "Làng Hành Thiện"

Làng cổ Nam Định
Xuân Trường
Làng khoa bảng Việt Nam


title: Eufriesea venusta

text:
Eufriesea venusta là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Moure mô tả khoa học năm 1965.

Chú thích

Tham khảo

Eufriesea
Động vật được mô tả năm 1965


title: Sabrina Houssami

text:
Sabrina Houssami (sinh năm 1986) là thí sinh đại diện cho Úc tham dự Hoa hậu thế giới 2006. Sabrina không phải là Hoa hậu Thế giới Úc, do năm 2006 Úc không tổ chức cuộc thi hoa hậu quốc gia, nhưng cô vẫn được chọn để tham dự cuộc thi Hoa hậu Thế giới đó.

Sabrina đã giành danh hiệu Á hậu 2 tại cuộc thi Hoa hậu Thế giới. Cô cũng từng lọt vào bán kết của cuộc thi Hoa hậu Ấn Độ (mẹ cô là người Ấn Độ, bố là người Liban).Cô được đánh giá là một thí sinh xuất sắc và đã đoạt Miss Grand Slam (Hoa hậu của các giải lớn) vào năm 2006 do các nhà chuyên môn chấm điểm

Tham khảo

Hoa hậu Thế giới
Người Sydney
Sinh năm 1986
Nhân vật còn sống


title: 19658 Sloop

text:
19658 Sloop (1999 RM125) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 9 tháng 9 năm 1999 bởi LINEAR ở Socorro, New Mexico.

Nó được đặt theo tên a 2003 Discovery Channel Young Scientist Challenge Finalist.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 JPL Small-Body Database Browser ngày 19658 Sloop

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1999


title: Williella

text:
Williella là một chi bướm đêm thuộc phân họ Tortricinae của họ Tortricidae.

Các loài
Williella angulata Horak, 1984
Williella sauteri Horak, 1984

Xem thêm
Danh sách các chi của Tortricidae

Chú thích

Tham khảo

 tortricidae.com

Archipini


title: Inval-Boiron

text:
Inval-Boiron là một xã ở tỉnh Somme, vùng Hauts-de-France, Pháp.

Địa lý
Thị trấn này tọa lạc trên đường D211, khoảng 20 dặm Anh về phía nam của Abbeville.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Somme

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Inval-Boiron trên trang mạng của INSEE
 Inval-Boiron trên trang mạng của Quid
khai}}

Xã của Somme


title: Vịnh San Miguel

text:
Vịnh San Miguel () là một vịnh nhỏ ở phần phía đông của Vịnh Panama, trong Thái Bình Dương. Vịnh này ở ngoài bờ tỉnh Darién, phía đông Panama, tại tọa độ địa lý . Ranh giới phía nam của vịnh này là Mũi Garachiné (cũng gọi là Mũi Garachina), và ranh giới phía bắc là Mũi San Lorenzo (Mũi Gardo).

Sông Tuira của Panama chảy vào vịnh này.

Tham khảo

San Miguel
Vịnh Thái Bình Dương
Địa lý Panama
Tỉnh Darién
Vịnh Panama
Bờ biển Thái Bình Dương của Panama


title: Tecticrater subcompressa

text:
Tecticrater subcompressa là một loài small limpet, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Lepetellidae.

Chú thích

Tham khảo

 Powell A. W. B., New Zealand Mollusca, William Collins Publishers Ltd, Auckland, New Zealand 1979 ISBN 0-00-216906-1

Tecticrater
Động vật chân bụng New Zealand


title: Bulbophyllum hirsutum

text:
Bulbophyllum hirsutum là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

hirsutum]]

H


title: Colletes annulicornis

text:
Colletes annulicornis là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Morawitz mô tả khoa học năm 1876.

Chú thích

Tham khảo

Colletes
Động vật được mô tả năm 1876


title: Asperdaphne ula

text:
Asperdaphne ula là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

ula


title: Chennegy

text:
Chennegy  là một xã ở tỉnh Aube, thuộc vùng Grand Est ở phía bắc miền trung nước Pháp.

Xem thêm

Xã của tỉnh Aube

Tham khảo

Xã của Aube


title: (11901) 1991 PV11

text:
{{DISPLAYTITLE:(11901) 1991 PV11}}

(11901) 1991 PV11 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Henry E. Holt ở Đài thiên văn Palomar ở Quận San Diego, California, ngày 7 tháng 8 năm 1991.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 11001–12000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1991
Được phát hiện bởi Henry E. Holt
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Megachile laevinasis

text:
Megachile laevinasis là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Vachal mô tả khoa học năm 1904.

Chú thích

Tham khảo

L
Động vật được mô tả năm 1904


title: Vô cơ (định hướng)

text:
Vô cơ  có thể đề cập đến:
Hóa vô cơ
Hợp chất vô cơ


title: Pamiers-Est (tổng)

text:
Tổng Pamiers-Est là một tổng của Pháp nằm ở tỉnh Ariège trong vùng Occitanie.

Các đơn vị hành chính

|-
| Arvigna || align="right" | 156 || align="right" | 09100 || align="right" | 09022
|-
| Bonnac || align="right" | 680 || align="right" | 09100 || align="right" | 09060
|-
| Le Carlaret || align="right" | 141 || align="right" | 09100 || align="right" | 09081
|-
| Les Issards || align="right" | 189 || align="right" | 09100 || align="right" | 09145
|-
| Ludiès || align="right" | 49 || align="right" | 09100 || align="right" | 09175
|-
| Pamiers || align="right" | 13 417 (1) || align="right" | 09100 || align="right" | 09225
|-
| Les Pujols || align="right" | 521 || align="right" | 09100 || align="right" | 09238
|-
| Saint-Amadou || align="right" | 215 || align="right" | 09100 || align="right" | 09254
|-
| La Tour-du-Crieu || align="right" | 1 978 || align="right" | 09100 || align="right" | 09312
|-
| Villeneuve-du-Paréage || align="right" | 523 || align="right" | 09100 || align="right" | 09339
|}
(1) một phần xã.

Thông tin nhân khẩu

Xem thêm
 Ariège
Quận của Ariège
 Tổng của ‘Ariège
Xã của Ariège
Danh sách tổng ủy viên hội đồng của Ariège

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Tổng Pamiers-Est trên trang mạng của Insee

 Vị trí của tổng Pamiers-Est trên bản đồ Pháp

Pamiers-Est


title: Anthidium philorum

text:
Anthidium philorum là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1910.

Chú thích

Tham khảo

Anthidium
Động vật được mô tả năm 1910


title: Verdilly

text:
Verdilly  là một xã ở tỉnh Aisne, vùng Hauts-de-France thuộc miền bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Aisne

Tham khảo

Xã của Aisne


title: Tillandsia atenangoensis

text:
Tillandsia atenangoensis là một loài thuộc chi Tillandsia. Đây là loài đặc hữu của México.

Chú thích

Tham khảo

Checklist of Mexican Bromeliaceae with Notes on Species Distribution and Levels of Endemism  truy cập 3 tháng 11 năm 2009

A
Thực vật México


title: Epicephala zalosticha

text:
Epicephala zalosticha là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Queensland và New South Wales.

Chú thích

Tham khảo

Epicephala


title: Kherliganj

text:
Kherliganj là một thị trấn thống kê (census town) của quận Baran thuộc bang Rajasthan, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Kherliganj có dân số 7391 người. Phái nam chiếm 52% tổng số dân và phái nữ chiếm 48%. Kherliganj có tỷ lệ 58% biết đọc biết viết, thấp hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 70%, và tỷ lệ cho phái nữ là 44%. Tại Kherliganj, 16% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Rajasthan


title: Hoplitis marchali

text:
Hoplitis marchali là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Pérez mô tả khoa học năm 1902.

Chú thích

Tham khảo

Hoplitis
Động vật được mô tả năm 1902


title: Dampierre-lès-Conflans

text:
Dampierre-lès-Conflans là một xã thuộc tỉnh Haute-Saône trong vùng Bourgogne-Franche-Comté phía đông nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Haute-Saône

Tham khảo
INSEE

Xã của Haute-Saône


title: Acacia belairioides

text:
Vachellia belairioides là một loài rau đậu thuộc họ Fabaceae.
Loài này chỉ có ở Cuba.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 Areces-Mallea, A.E. 1998. Acacia belairioides. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 18 tháng 7 năm 2007.

B|belairioides
Thực vật Cuba


title: Sông Samara (Dnepr)

text:
Sông Samara, sông Samar, sông Samari () là tên gọi của một con sông, chi lưu phía tả ngạn của sông Dnepr. Đầu nguồn của con sông này nằm không xa làng Marivka (huyện Oleksandrivsky, tỉnh Donetsk) trên sườn phía tây dãy đồi Donetsk. Nó chảy trong lãnh thổ ba tỉnh Donetsk, Kharkiv và Dnipropetrovsk và đổ vào sông Dnepr tại thành phố Dnipro, cách cửa sông Dnepr (biển Đen) khoảng 409 km về phía thượng nguồn, tạo thành tại nơi hợp lưu một hồ chứa nước gọi là hồ Lenin. Chiều dài của sông này theo các nguồn ước tính khác nhau là 311–320 km. Độ dốc 0,33 m/km. Lòng sông ngoằn ngoèo, nhưng trong khoảng 100 km cuối cùng thì khá thẳng. Độ rộng lòng sông cho tới khi có hợp lưu của sông Vovcha (Volchia) là 15–40 m, phía dưới mở rộng thành 40–80 m (tối đa đạt 300 m). Diện tích lưu vực khoảng 22.660 km². Thung lũng triền sông chủ yếu là hình thang, không đối xứng, trong các khu vực riêng biệt có thể không rõ ràng. Thung lũng triền sông mở rộng tới 2,5 – 12 km. Vùng bị ngập lụt nằm ở hai bờ, bề rộng đạt 3–4 km (có nơi tới 6 km). Tồn tại các lòng sông cổ. Lưu lượng trung bình đạt 17 m³/s (đo tại vị trí cách cửa sông 48 km). Nguồn nước nuôi hỗ hợp, chủ yếu là từ tuyết. Chế độ đóng băng không ổn định, bị đóng băng vào khoảng đầu tháng 12, kết thúc vào khoảng cuối tháng 3 năm sau. Đôi khi bị đông kết toàn bộ mặt. Ở thượng nguồn bị khô cạn vào cuối tháng 7 (trong những năm khô hạn có thể tới tận tháng 11), tạo ra các lạch sâu rời rạc.

Gần các làng Kohanovka và Kocherezki người ta đặt các trạm thủy văn. Tại thượng nguồn người ta xây dựng các đập ngăn nước. Dòng chảy được điều chỉnh bởi nhiều ставками và hồ chứa nước phục vụ cho các nhu cầu tưới tiêu, cấp nước và nghề cá. Trong sông này có các loài cá như cá chày châu Âu (Scardinius erythrophthalmus), cá lưới châu Âu (Leuciscus cephalus/Squalius cephalus), cá giếc (Carassius spp.), cá chó phương Bắc (Esox lucius), cá mè trắng (Hypophthalmichthys molitrix), cá nheo châu Âu (Silurus glanis). Trên bờ trái phía dưới nơi hợp lưu với sông Vovcha là rừng Samara — nơi có các nhà nghỉ, nhà điều dưỡng. Giao thông thủy có thể tới thành phố Novomoskovsk.

Điểm dân cư
Các điểm dân cư xuôi dòng chảy bao gồm:
 Tỉnh Donetsk: Oleksandrivka.
 Tỉnh Dnipropetrovsk: Petropavlivka, Dmytrivka, Bohuslav, Pavlohrad, Hvardiyske, Cherkaske, Novomoskovsk, Pidhorodne, Dnipro.

Chi lưu
 Tả ngạn: Vodyana, Gnilusha, Bik, Chaplina, Gnizdka, Kocherga, Vovcha (Volchia), Pischana, Pidpilna, Tatarka, Mayachka.
 Hữu ngạn: Opalikha, Velika Ternivka, Svidovok, Mala Ternivka, Vyazovok, Vilnyanka, Kilchen, Krimka, Bobrovka.

Tham khảo

 Самара и Волчья. Описание водного туристического маршрута.
 По рекам Волчьей и Самаре
 Волчья — Самара Днепровская
 Енциклопедія українознавства (Bách khoa Toàn thư Ukraina): 10 tập / Chủ biên: Volodimir Kubiiovich. — Paris, New York: Molode Zittya, 1954-1989.

Sông Ukraina
Hệ thống sông Dnepr
Tỉnh Dnipropetrovsk


title: Sanchón de la Ribera

text:
Sanchón de la Ribera là một đô thị ở tỉnh Salamanca, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số năm 2004 của Viện thống kê quốc gia Tây Ban Nha, đô thị này có dân số 111 người.

==Tham khảo==

Đô thị ở Salamanca


title: Sanasomboon

text:
Sanasomboon hay Sanasomboun là một huyện (muang, mường)  thuộc tỉnh Champasack ở hạ Lào .

Hành chính

Chú thích

Huyện thị Lào
Sơ khai địa lý Lào


title: Mompha raschkiella

text:
Mompha raschkiella là một loài bướm đêm thuộc họ Momphidae. The moth được khám phá by British entomologist Philipp Christoph Zeller năm 1838. Sải cánh dài . Con trưởng thành bay vào tháng 5 và một lần nữa vào tháng 8. Có hai lứa trưởng thành một năm.

Tham khảo

Mompha
Động vật được mô tả năm 1838
Côn trùng châu Âu


title: Vexillum mutabile

text:
Vexillum mutabile là một loài ốc biển nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Costellariidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Vexillum
Động vật được mô tả năm 1845


title: Morval

text:
Morval là một xã trong tỉnh Pas-de-Calais, vùng Hauts-de-France, Pháp.

Morval có cự ly  về phía nam Arras, trên đường D11, hoàn toàn bao quanh bởi tỉnh Somme.

Dân số

Địa điểm nổi bật
 Nhà thờ St.Vaast, được xây lại, giống như xã này, sau thế chiến I.

Xem thêm
Xã của tỉnh Pas-de-Calais

Tham khảo
INSEE
IGN

Liên kết ngoài
 Website of the commune of Morval
 The CWGC cemetery
 The CWGC Communal cemetery
 Morval on the Quid website

Xã của Pas-de-Calais


title: Raizeux

text:
Raizeux là một xã của Pháp, nằm ở tỉnh Yvelines trong vùng Île-de-France.
Người dân ở đây trong tiếng Pháp gọi là Raizeuliens.

Xã này nằm ở tây nam của Yvelines ở rìa rừng Rambouillet, giáp giới với Eure-et-Loir, rất gần Épernon, cự ly 13 km về phía tây của Rambouillet và 48 km phía tây nam của Versailles.
Các xã giáp ranh: Hermeray về phía tây bắc, phía bắc và về phía đông bắc, Saint-Hilarion về phía đông, Épernon về phía nam, Hanches về phía tây nam và Saint-Lucien về phía tây bắc.

Biến động dân số

Biểu đồ (Biểu đồ wikipedia)

Tham khảo

Liên kết ngoài
Raizeux, Trang mạng chính thức
Raizeux trên trang mạng của IAURIF
Raizeux trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia
Raizeux trên trang mạng của INSEE

Tổng của Yvelines
Xã của Yvelines


title: 770

text:
Năm 770 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 770


title: Gymnopilus crassitunicatus

text:
Gymnopilus crassitunicatus là một loài nấm thuộc họ Cortinariaceae.

Xem thêm

Danh sách các loài Gymnopilus

Tham khảo

Liên kết ngoài
Gymnopilus crassitunicatus at Index Fungorum

crassitunicatus


title: Cầu diệp có cờ

text:
Cầu diệp có cờ (danh pháp hai phần: Bulbophyllum comosum) là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Chú thích

Tham khảo

C
Thực vật Việt Nam
Thực vật Myanmar
Thực vật Thái Lan


title: Viella, Gers

text:
Viella là một xã thuộc tỉnh Gers trong vùng Occitanie miền nam nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Gers

Tham khảo

Xã của Gers


title: Zhukowskia

text:
Zhukowskia là một chi phong lan trong họ Orchidaceae.

Xem thêm
Danh sách các chi Phong lan

Tham khảo

Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (1999). Genera Orchidacearum 1. Oxford Univ. Press.
Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (2001). Genera Orchidacearum 2. Oxford Univ. Press.
Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (2003). Genera Orchidacearum 3. Oxford Univ. Press
Berg Pana, H. 2005. Handbuch der Orchideen-Namen. Dictionary of Orchid Names. Dizionario dei nomi delle orchidee. Ulmer, Stuttgart

Danh sách các chi phong lan
Phân họ Lan


title: Cassida devalaensis

text:
Cassida devalaensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Borowiec & Takizawa miêu tả khoa học năm 1991.

Chú thích

Tham khảo

Cassida


title: Bagnizeau

text:
Bagnizeau là một xã trong tỉnh Charente-Maritime Charente-Maritime trong vùng Nouvelle-Aquitaine, tây nam nước Pháp. Xã Bagnizeau nằm ở khu vực có độ cao trung bình 49 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Charente-Maritime


title: Allopachria dudgeoni

text:
Allopachria dudgeoni là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Wewalka miêu tả khoa học năm 2000.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Allopachria


title: Agarodes logani

text:
Agarodes logani là một loài Trichoptera trong họ Sericostomatidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Tham khảo

Trichoptera miền Tân bắc
Agarodes


title: 13682 Pressberger

text:
13682 Pressberger (1997 PG3) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 10 tháng 8 năm 1997 bởi E. Meyer và H. Raab ở Linz.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser 13682 Pressberger

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1997


title: Dicranomyia eudorae

text:
Dicranomyia eudorae là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Dicranomyia
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Iphitroxena

text:
Iphitroxena là một chi bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae.
Chi này được miêu tả khoa học năm 1997 bởi Bechyne.

Các loài
Chi này gồm các loài:
 Iphitroxena multicolor Bechyne, 1997

Chú thích

Tham khảo

Alticini


title: 100

text:
Năm 100 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 100


title: Downesia fulvipennis

text:
Downesia fulvipennis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Baly miêu tả khoa học năm 1888.

Chú thích

Tham khảo

Downesia


title: Phượng hoàng (phương Tây)

text:
Phượng hoàng (; ) là một dạng chim lửa thần thánh và linh thiêng trong một số thần thoại phương Tây như thần thoại Hy Lạp, thần thoại Ai Cập và các thần thoại khác có liên quan hay chịu ảnh hưởng. Trong ngôn ngữ của các nước Đông Á, loài chim này được gọi là Bất tử điểu (tiếng Trung: 不死鳥) nhằm phân biệt với loài phượng hoàng của phương Đông.

Người ta nói rằng phượng hoàng có thể sống tới 500 hay 1.400 năm, một số nơi cho rằng nó bất tử(phụ thuộc vào nguồn), nó là loại chim với bộ lông màu vàng và đỏ rất đẹp. Khi chuẩn bị từ giã cõi đời, phượng hoàng xây cho nó một cái tổ từ những cọng quế và sau đó tự bốc cháy; cả tổ và chim đều cháy dữ dội để sau đó chỉ còn một nắm tro tàn, từ đó một con chim phượng hoàng mới ra đời. Con chim phượng hoàng mới cũng sống lâu như con phượng hoàng cũ. Tuy nhiên, trong một số truyền thuyết thì điều này lại không phải như vậy. Con phượng hoàng mới ướp tro của con phượng hoàng cũ trong quả trứng làm từ nhựa thơm và đem nó tới thành phố Heliopolis ("thành phố Mặt Trời" trong tiếng Hy Lạp) cổ đại của Ai Cập. Phượng hoàng cũng được cho là sẽ hồi sinh sau khi bị thương, vì thế nó gần như là bất tử và không thể bị đánh bại; phượng hoàng hồi sinh từ đống tro tàn là một hình ảnh ấn tượng trong văn hóa phương Tây. Người ta cũng nói rằng những giọt nước mắt của phượng hoàng có thể chữa lành vết thương.

Mặc dù các miêu tả và tuổi thọ của nó là khác nhau, nhưng phượng hoàng đã trở thành phổ biến trong nghệ thuật, văn học Kitô giáo thời kỳ đầu cũng như là của chủ nghĩa tượng trưng Kitô giáo, giống như biểu tượng của chúa Giê-su, và ngoài ra, nó còn tượng trưng cho sự chết, phục sinh và bất tử của Giê-su.

Nguyên thủy thì phượng hoàng được người Ai Cập xác định là một loại chim giống như cò hay diệc, gọi là bennu, được biết đến từ Sách về người chết và các văn bản Ai Cập cổ đại khác như là một trong các biểu tượng thần thánh để thờ phụng tại Heliopolis, gắn liền với sự mọc lên của Mặt Trời cũng như với thần Mặt Trời trong thần thoại Ai Cập là thần Ra.

Nguồn gốc
Người Hy Lạp có thể đã phỏng theo phượng hoàng của người Ai Cập (bennu) (cũng lấy cả nghĩa khác trong tiếng Ai Cập của nó, có nghĩa là cây chà là) và đồng nhất hóa nó với phượng hoàng của chính họ là φοινιξ (phoenix), có nghĩa là màu đỏ tía hay đỏ sẫm. Họ và sau đó là những người La Mã đã mô tả con chim này giống như công hay đại bàng hơn. Theo thần thoại Hy Lạp thì phượng hoàng sống tại Ả Rập bên cạnh một cái giếng. Khi bình minh, nó tắm bằng nước giếng này và thần Mặt Trời là Apollo đã dừng cỗ xe ngựa (tức là Mặt Trời) của mình để nghe tiếng hát của nó.

Một nguồn cảm hứng khác được cho là nguồn gốc của phượng hoàng của người Ai Cập chính là chim hồng hạc ở Đông Phi. Loài chim này làm tổ trên các bãi cát nhiều muối, nơi quá nóng để trứng của nó hay chim non có thể sống sót; nó xây các gò cao chừng vài chục cm và đủ lớn để nuôi nấng trứng của nó, và sau đó đẻ trứng vào rìa của khu vực mát mẻ hơn này. Các luồng không khí đối lưu xung quanh các gò nhỏ này tương tự như sự nhiễu loạn của ngọn lửa.

Hiện tượng nhật thực toàn phần cũng được coi là một nguồn cảm hứng để dựng lên hình ảnh về chim phượng hoàng thần thoại cũng như của một loạt các chim thần thoại khác mà chúng luôn gắn liền với Mặt Trời. Trong một số nhật thực toàn phần thì nhật quang lại có dạng giống như một con chim, gần như đã tạo cảm hứng cho các biểu tượng mặt trời có cánh của người Ai Cập và Lưỡng Hà cổ đại.

Văn hóa
Trong văn hóa dân gian Do Thái, người ta nói rằng phượng hoàng là con vật duy nhất không đi theo Adam khi ông bị trục xuất ra khỏi vườn Eden.

Phượng hoàng cũng xuất hiện như là một nhân vật trong tiểu thuyết The Princess of Babylon của Voltaire.

Phượng hoàng cũng là đặc trưng trên các lá cờ của Alexander Ypsilantis và của nhiều sĩ quan khác trong thời kỳ cách mạng Hy Lạp (1821-1831), biểu tượng cho sự hồi sinh của Hy Lạp và đã được John Capodistria chọn làm huy hiệu đầu tiên của nhà nước Hy Lạp (1828-1832). Ngoài ra, đồng tiền hiện đại đầu tiên của người Hy Lạp cũng mang tên gọi là phượng hoàng.Mặc dù sau đó đã bị thay thế bằng huy hiệu hoàng gia, nhưng nó vẫn là một biểu tượng phổ biến và một lần nữa được Cộng hòa Hy Lạp đệ nhị (1924-1935) sử dụng trong thập niên 1930. Tuy nhiên, việc hội đồng quân sự 1967-1974 sử dụng nó đã làm cho nó trở nên không được ngưỡng mộ nữa và nó gần như đã không còn được sử dụng kể từ sau năm 1974, với ngoại lệ duy nhất đáng chú ý là Huân chương Phượng hoàng.

Phượng hoàng cũng là biểu tượng nổi bật trên cờ và con dấu của thành phố và hạt San Francisco, tượng trưng cho việc thành phố này di lên từ tro tàn sau khi bị phá hủy do trận động đất năm 1906.

Khác
Trong văn hóa dân gian Nga, phượng hoàng xuất hiện dưới dạng con chim thần thoại zhar ptitsa (Жар-Птица), hay một con chim lửa, và nó là chủ đề trong vở ba lê nổi tiếng năm 1910 của Igor Fyodorovich Stravinsky.

Trong văn hóa dân gian ở Trung Quốc và một số nước Á Đông lân cận, loài chim này được gọi là Bất tử điểu (tiếng Trung: 不死鳥), còn phượng hoàng (凤凰) dùng để chỉ sinh vật thần thoại được kính trọng hàng thứ hai sau rồng, chủ yếu được sử dụng để tượng trưng cho hoàng hậu. Nó cũng là bá chủ của các loài chim.

Xem thêm
 Phượng hoàng, một loại chim thần thoại của người Á Đông.
 Chu tước, chim thần thoại mang tính lửa.
 Bennu, loài chim thần thoại của người Ai Cập.
 Huma, Simurgh, Roc: Các dạng phượng hoàng của người Ba Tư.

Liên kết ngoài
 Mục từ Phượng hoàng tại Aberdeen Bes
 Lịch sử chim phượng hoàng thần thoại
 Miêu tả chung, với các nguồn tham khảo cổ đại
 Sinh vật thần thoại: Phượng hoàng tại helium.com

Chim truyền thuyết
Thần thoại phương Tây
Bất tử


title: Anh em nhà Marx

text:
Anh em nhà Marx (tiếng Anh: Marx Brothers) là một nhóm năm diễn viên kịch vui người Mỹ đóng trong vaudeville, kịch sân khấu, phim, và TV.

Tuổi trẻ
Được sinh ở Thành phố New York, họ là những con của người Do Thái nhập cư từ Đức. Mẹ Minnie Schönberg sinh trưởng tại Dornum ở Tây Frisia, và cha Simon Marrix (tên được Anh hóa thành Sam Marx) sinh trưởng ở Alsace, nay thuộc Pháp. Gia đình ở Upper East Side của Thành phố New York, giữa những khu người Ireland, người Đức, và người Ý.

Những anh em

Những anh em là:

Các phim
Các phim có Bốn anh em nhà Marx đóng vai:

 Humor Risk (1926), xem thử một lần nhưng không bao giờ được phát hành; có lẽ bị mất
 The Cocoanuts (1929), được phát hành bởi Paramount Pictures
 Animal Crackers (1930), Paramount
 The House That Shadows Built (1931), Paramount
 Monkey Business (1931), Paramount
 Horse Feathers (1932), Paramount
 Duck Soup (1933), Paramount

Các phim có Ba anh em nhà Marx đóng vai (sau thời Zeppo):

 A Night at the Opera (1935), được phát hành bởi MGM
 A Day at the Races (1937), MGM
 Room Service (1938), RKO Radio Pictures
 At the Circus (1939), MGM
 Go West (1940), MGM
 The Big Store (1941), MGM
 A Night in Casablanca (1946), United Artists
 Love Happy (1949), United Artists
 The Story of Mankind (1957), Warner Brothers

Phim solo:

 Groucho:
 Copacabana (1947), được phát hành bởi United Artists
 Double Dynamite (1951), RKO
 A Girl in Every Port (1952), RKO
 Will Success Spoil Rock Hunter? (1957), 20th Century Fox (không được ghi công)
 The Mikado (1960), thâu cho TV
 Skidoo (1968), Paramount
 Harpo:
 Too Many Kisses (1925), Paramount
 Stage Door Canteen (1943), United Artists (cameo)
 Chico:
 Papa Romani (1950), chiếu thử chương trình TV
 Zeppo:
 A Kiss in the Dark (1925), Paramount (cameo)

Xem thêm
 Margaret Dumont
 Thelma Todd

Tham khảo

Liên kết ngoài
 marx-brothers.org
 Marxology
 Viện bảo tàng Anh em nhà Marx
 Marx Brothers Night at the Opera Treasury
 Diễn đàn Anh em nhà Marx
 Trang kỷ niệm Anh em nhà Marx

Kịch vui Mỹ
Gia đình Hollywood
Kịch vui Do Thái
Người Mỹ gốc Đức
Người Mỹ gốc Do Thái
Người thành phố New York
Vaudeville


title: 13679 Shinanogawa

text:
13679 Shinanogawa (tên chỉ định: 1997 OZ1) là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Tomimaru Okuni ở Nanyo Observatory ngày 29 tháng 7 năm 1997. Nó được đặt theo tên Shinano River of Japan.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 13001–14000

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thiên thể phát hiện năm 1997


title: Craterocephalus helenae

text:
The Drysdale hardyhead (Craterocephalus helenae) là một loài cá thuộc họ Atherinidae. Nó là loài đặc hữu của Úc.

Nguồn
 Wager, R. 1996. Craterocephalus helenae. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 4 tháng 8 năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

Craterocephalus
Cá Úc
Động vật được mô tả năm 1987


title: Unnur Steinsson

text:
Unnur Steinsson là Hoa hậu Iceland 1983. Bà đại diện cho đất nước Iceland tham dự cuộc thi Hoa hậu Thế giới 1983 và dừng chân ở Top 7 chung cuộc.

Điều thú vị là chính con gái của Unnur Steinsson là Unnur Birna Vilhjálmsdóttir, 23 năm sau đã đoạt danh hiệu Hoa hậu Iceland 2005 và sau đó là Hoa hậu Thế giới 2005.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Hai mẹ con hoa hậu Iceland - Trang chủ cuộc thi Hoa hậu Thế giới

Hoa hậu Iceland
Sinh thập niên 1960
Sinh năm 1963
Nhân vật còn sống


title: Propsephus hoehneli

text:
Propsephus hoehneli là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Linell miêu tả khoa học năm 1896.

Chú thích

Tham khảo

Propsephus


title: Nomada siccorum

text:
Nomada siccorum là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1919.

Chú thích

Tham khảo

Nomada
Động vật được mô tả năm 1919


title: Ghatlodiya

text:
Ghatlodiya là một thành phố và khu đô thị của quận Ahmadabad thuộc bang Gujarat, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Ghatlodiya có dân số 106.259 người. Phái nam chiếm 53% tổng số dân và phái nữ chiếm 47%. Ghatlodiya có tỷ lệ 83% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 85%, và tỷ lệ cho phái nữ là 80%. Tại Ghatlodiya, 10% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Gujarat


title: Megalognatha deformicornis

text:
Megalognatha deformicornis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Quedenfeldt miêu tả khoa học năm 1888.

Chú thích

Tham khảo

Megalognatha


title: OpenCola

text:
OpenCola là một nhãn hiệu cola độc đáo, trong đó những hướng dẫn cách làm ra nó được lấy về và chỉnh sửa một cách tự do. Bất kỳ ai cũng có thể tạo ra thức uống này, và bất kỳ ai cũng có quyền sửa đổi và phát triển công thức miễn là đến phiên mình, họ cũng cấp phép cho công thức đó theo Giấy phép Công cộng GNU. Vì những công thức chế tạo bản thân chúng không thể giữ bản quyền, nền tảng pháp lý của nó không được kiểm định.

Mặc dù ban đầu người ta dự định dùng nó làm công cụ quảng bá để giải thích cho phần mềm tự do và mã nguồn mở, thức uống này tự nó vẫn tồn tại và người ta đã bán được 15.000 lon. Công ty Opencola có trụ sở đặt tại Toronto do Grad Conn, Cory Doctorow và John Henson thành lập đã trở nên nổi tiếng nhờ vào thức uống hơn là kiểu phần mềm mà nó định quảng bá.

Xem thêm

 Vores Øl, bia công thức mở
 Open Source Beer Project, dự án bia công thức mở
 Công thức Coca-Cola

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Nước ngọt OpenCola

 Làm thế nào để làm OpenCola - WikiHow

Nước giải khát
Dự án mã nguồn mở
Văn hóa phần mềm và tài liệu tự do
Ra mắt 2005
Nhãn hiệu Cola
Dự án nội dung mở


title: Tiberius

text:
Tiberius (; 16 tháng 11 năm 42 TCN – 16 tháng 3 năm 37), là vị Hoàng đế La Mã thứ hai, sau cái chết của Augustus vào năm 14 đến khi qua đời vào năm 37. Tiberius đã sinh bởi Claudian, con trai của Tiberius Claudius Nero và Livia Drusilla. Mẹ ông đã ly dị cha ông và tái giá với Octavian Augustus vào năm 39 TCN. Tiberius sau này cưới con gái của Augustus là Julia Lớn (đã được sắp đặt từ trước) và được Augustus chọn làm người kế vị dưới cái tên Tiberius Julius Caesar.

Tiberius là một trong những vị tướng vĩ đại nhất của La Mã, là người đã khởi xướng các chiến dịch ở Pannonia, Illyricum, Rhaetia và Germania đã đặt nền móng cho biên giới phía bắc. Tuy nhiên, người đương thời xem ông là một vị vua ẩn dật và buồn sầu; Pliny Già gọi ông là tritissimus hominium Sau cái chết của con trai Tiberius là Julius Caesar Drusus vào năm 23, Tiberius đau buồn và bắt đầu lơ là việc cai trị. Vào năm 26, Tiberius rời khỏi Roma và giao quyền cai trị cho vệ binh Lucius Aelius Sejanus và Quintus Naevius Sutorius Macro. Caligula - cháu nuôi của Tiberius, đã lên ngôi hoàng đế sau khi ông qua đời.

Khởi nghiệp

Bối cảnh
Tiberius Nero được sinh ra vào ngày 16 tháng 11, năm 42 TCN bởi Tiberius Nero và Livia Drusilla, tại Rome. Năm 39 trước Công nguyên, mẹ ông ly dị với người cha ruột của ông. Bà đã tái hôn với Gaius Julius Caesar Octavianus ngay sau đó, trong khi vẫn đang mang thai con trai của Tiberius Nero. Sau đó bà sinh ra em trai ông Nero Claudius Drusus năm 38 TCN. Có quá ít ghi chép về thời niên thiếu của Tiberius. Năm 32 trước Công nguyên, Tiberius xuất hiện trước công chúng khi ông 9 tuổi và tuyên bố về người cha ruột của mình. Năm 29 TCN, cả ông và người em trai đều ngồi trên cỗ xe khải hoàn của cha dượng Octavian, tại lễ kỉ niệm chiến thắng trước Antonius và Cleopatra ở Actium. Năm 23 TCN, Augustus lâm bệnh nặng, và cái chết của ông có thể đe dọa thế giới La Mã lao vào hỗn loạn một lần nữa. Các sử gia nói chung đồng ý rằng trong thời gian này câu hỏi về người thừa kế của Augustus đã trở thành cấp thiết nhất, và trong khi Augustus đã dường như cho biết rằng Agrippa và Marcellus sẽ kế nhiệm vị trí của ông trong trường hợp ông mất.

Đáp lại, một loạt những người thừa kế tiềm năng dường như đã được lựa chọn, trong số đó có Tiberius và em trai, Drusus. Năm 24 trước Công nguyên, ở tuổi mười bảy, Tiberius tham gia sự nghiệp chính trị theo chỉ đạo của Augustus, nhận vai trò là quan coi quốc khố. và đã được có quyền ứng cử vào chức pháp quan và chấp chính quan năm năm trước khi đủ điều kiện theo yêu cầu của pháp luật. Các quyền tương tự cũng được cho phép đối với Drusus.

Sự nghiệp quân sự và chính trị
Ngay sau đó Tiberius bắt đầu xuất hiện tại triều đình như là người biện hộ, và có lẽ ở đây đã bắt đầu xuất hiện sự quan tâm của ông đối với nghệ thuật hùng biện Hy Lạp. Năm 20 TCN, Tiberius đã được phái đến phương Đông dưới quyền Marcus Agrippa. Người Parthia đã chiếm được các biểu tượng của các quân đoàn dưới sự chỉ huy của Marcus Licinius Crassus (53 TCN) (trong trận Carrhae), Decidius Saxa (40 TCN), và Marcus Antonius (36 TCN). Sau nhiều năm đàm phán, Tiberius đã dẫn đầu một lực lượng khá lớn tiến vào Armenia, có lẽ với mục tiêu thiết lập nó như là một nhà nước chư hầu của La Mã và là một mối đe dọa ở biên giới La Mã-Parthia, và Augustus đã có thể đạt được một thỏa hiệp, theo đó các biểu tượng này đã được trả lại, và Armenia vẫn là một lãnh thổ trung lập giữa hai cường quốc.

Sau khi trở về từ phương Đông trong năm 19 trước Công nguyên, Tiberius đã kết hôn với Vipsania Agrippina, con gái người bạn thân của Augustus và vị tướng vĩ đại, Marcus Vipsanius Agrippa, ông được bổ nhiệm làm pháp quan, và được phái đi cùng với quân đoàn của mình để hỗ trợ Drusus, em trai của ông trong các chiến dịch ở phía tây. Trong khi Drusus tập trung lực lượng của mình ở Gallia Narbonensis và dọc theo biên giới Đức, Tiberius giao chiến chống lại các bộ lạc tại dãy núi Alps và ở vùng Transalpine Gaul, chinh phục Raetia. Trong năm 15 TCN ông đã phát hiện ra nguồn của sông Danube Quay trở lại Rome trong năm 13 trước Công nguyên, Tiberius được bổ nhiệm làm chấp chính quan, và khoảng thời gian này,con trai ông, Drusus Julius Caesar, đã được sinh ra.Sau khi Agrippa qua đời vào năm 12 TCN, Augustus lệnh cho Tiberius phải ly dị Vipsania và cưới Julia Cả, con gái của Augustus và vợ cũ của Agrippa trong năm 11 TCN Sự kiện này dường như đã mở ra giai đoạn buồn phiền cho Tiberius;. Hôn nhân của ông với Julia không bao giờ hạnh phúc, và họ chỉ sinh một đứa trẻ duy nhất mà đã mất khi còn thơ ấu  Tiberius sau đó tiếp tục được nâng đỡ bởi Augustus, và sau cái chết của Agrippa và cái chết của người eam trai Drusus vào năm 9 trước Công nguyên, dường như ông đã là ứng cử viên rõ ràng cho sự kế vị. Trong năm 12 trước Công nguyên, ông đảm nhận chức vụ chỉ huy quân đội ở Pannonia và Germania, cả hai khu vực rất dễ bất ổn và là chìa khóa cho sự tin tưởng của Augustus.
Trong năm 6 trước Công nguyên, Tiberius đã phát động một cuộc viễn chinh chống lại người Marcomanni. Xuất quân tiến về phía tây bắc từ Carnuntum trên sông Danube với bốn quân đoàn, Tiberius hành quân qua lãnh thổ của người Quadi để tiến vào vùng đất của người Marcomanni từ phía đông. Trong khi đó, Tướng Gaius Sentius Saturninus sẽ khởi hành ở phía đông từ Moguntiacum trên sông Rhine với hai hoặc ba quân đoàn, đi qua vùng đất của người Hermunduri mới được sáp nhập, và tấn công người Marcomanni từ phía tây. Chiến dịch là một thành công vang dội, nhưng Tiberius không thể chinh phục người Marcomanni vì ông sớm bị triệu tập đến biên giới sông Rhine để bảo vệ cuộc chinh phục mới của Rome ở Germania.

Ông trở lại Rome và nhận chức chấp chính quan lần thứ hai trong năm 7 trước Công nguyên, và trong năm 6 trước Công nguyên ông đã được thăng lên chức quan bảo dân (tribunicia potestas) và nắm quyền ở phía Đông, tất cả các chức vụ mà Agrippa trước đó đã được nắm giữ. Tuy nhiên, bất chấp những thành công này và sự thăng tiến của mình, Tiberius đã không hạnh phúc.

Thoái lui tới Rhodes

Trong năm 6 trước Công nguyên, khi mà sắp chấp nhận nắm quyền chỉ huy ở phía Đông và trở thành người đàn ông quyền lực thứ hai ở Rome, Tiberius đột nhiên thông báo rút lui khỏi đời sống chính trị và đã thoái lui tới Rhodes Động cơ chính xác cho việc thoái lui của Tiberius là không rõ ràng. Các nhà sử học đã suy đoán một mối liên hệ giữa việc Augustus đã lựa chọn những người con trai của Julia và Agrippa,Gaius và Lucius, làm người kế vị và dường như đã đi theo con đường chính trị giống với Tiberius và Drusus đã theo Tiberius, do đó dường như là một giải pháp tạm thời: ông sẽ nắm giữ quyền lực cho đến khi con riêng của vợ ông đến tuổi trưởng thành, và sau đó ông bị loại bỏ sang một bên.Những vụ Lăng nhăng, và rất công khai, một hành động của người vợ kết hôn mà không hạnh phúc của ông, Julia, có thể cũng là một phần.

Dù cái cớ của Tiberius có là gì đi nữa, thì việc thoái ẩn gần như là thảm họa cho các kế hoạch kế vị của Augustus. Gaius và Lucius vẫn còn đang ở trong lứa tuổi thiếu niên của họ, và Augustus, lúc này 57 tuổi, đã không có người kế vị ngay lập tức.
Những câu chuyện có phần ngụy tạo nói rằng Augustus cầu xin với Tiberius ở lại, thậm chí đi xa hơn đến mức ngụy tạo một căn bệnh nghiêm trọng. Phản ứng của Tiberius là thả neo ra xa bờ biển của Ostia cho đến khi mà Augustus qua khỏi, sau đó giương buồm ngay lập tức tới Rhodes.

Người kế vị Augustus
Với sự ra đi của Tiberius, vấn đề kế vị dựa hoàn toàn vào hai người cháu trai trẻ của Augustus, Lucius và Gaius Caesar. Tình hình trở nên bấp bênh hơn vào năm 2 với cái chết của Lucius. Augustus, có lẽ với một số áp lực từ Livia, đã cho phép Tiberius trở về Roma với tư cách cá nhân của một công dân và không có gì hơn  Vào năm 4, Gaius bị giết ở Armenia, và Augustus không còn sự lựa chọn nào khác là quay lại chọn Tiberius.

Tiberius đã được nhận là con trai ruột và là người thừa kế và đến lượt mình, ông đã được yêu cầu nhận cháu trai của mình, Germanicus, con trai của người em trai ông, Drusus và cháu gái của Augustus, Antonia Nhỏ, làm con nuôi. Cùng với việc được nhận làm con nuôi của mình, Tiberius nhận được quyền lực của quan bảo dân cũng như chia sẻ danh hiệumaius Imperium  của Augustus, một điều thậm chí Marcus Agrippa không bao giờ có được. Trong năm 7 CN, Agrippa Postumus, một người em của Gaius và Lucius, đã bị từ bỏ bởi Augustus và bị đày tới đảo Pianosa, và buộc phải sống trong biệt giam

Hoàng đế

Thời kì đầu cai trị
Các thành viên Viện nguyên lão được triệu tập vào ngày 18 tháng 9 năm 14 để xác nhận vị trí Tiberius như là Nguyên thủ của La Mã, và như những gì họ đã từng làm với Augustus trước, mở rộng quyền lực của vị trí ông ta. Những thủ tục được hạch toán đầy đủ bởi Tacitus. Tiberius đã có quyền lực hành chính và chính trị của một vị Nguyên thủ, tất cả các danh hiệu ông thiếu là—Augustus, Pater Patriae, và Corona civica (một vương miện được làm từ quế và gỗ sồi, vốn được dùng để vinh danh Augustus vì những gì ông đã làm để cứu cuộc sống của công dân La Mã).

Tuy nhiên, Tiberius đã cố gắng để đóng vai trò tương tự như Augustus: Rằng các công chức không muốn ai muốn gì hơn là phục vụ nhà nước. Điều này đã kết thúc khi toàn bộ chuyện trở nên rối tung, và thay vì khiêm nhường, ông đã đi qua như nhạo báng; hơn là dường như muốn phục vụ nhà nước, ông dường như đang lâm vào bí tặc. Ông nói rằng tuổi tác của ông chính là lý do tại sao ông không thể hành động như một Nguyên thủ, ông từ chối nhận vị trí này, và sau đó tiếp tục yêu cầu chỉ rằng ông muốn chỉ là một phần của viện nguyên lão. Tuy vậy, cuối cùng thì Tiberius cũng đã nhượng bộ và chấp nhận lời đề nghị của họ, mặc dù theo Tacitus và Suetonius ông đã từ chối mang danh hiệu Pater Patriae, Imperator, và Augustus, và từ chối đội Corona civica và vòng nguyệt quế, những gì mang tính biểu tượng nhất của một vị Nguyên thủ.

Cuộc họp này dường như đã thiết lập các giai điệu cho toàn bộ quy tắc Tiberius của. Ông dường như đã muốn Viện nguyên lão và nhà nước chỉ đơn giản là hành động mà không cần có tới ông và những sắc lệnh trực tiếp từ ông rõ khá ít, những cuộc tranh luận truyền cảm hơn về những gì ông thực sự có nghĩa là hơn trên thông qua dự luật của mình. Trong những năm đầu tiên, dường như Tiberius muốn Viện nguyên lão hành động một cách tự quyết đoán, chứ không phải là một người đầy tớ để cho người ta sai khiến. Theo Tacitus, Tiberius đã chế giễu Viện nguyên lão là "những người phù hợp để làm nô lệ".

Sự trỗi dậy và sụp đổ của Germanicus

Nhiều vấn đề phát sinh một cách nhanh chóng cho vị Tân Nguyên thủ. Khi triều đình không thể thanh toán các khoản tiền thưởng mà Augustus đã hứa với các quân đoàn La Mã đang đóng tại Pannonia và Germania, và họ đã nổi loạn sau một thời gian ngắn khi mà không thấy Tiberius phản ứng gì. Germanicus và con trai của Tiberius, Drusus Julius Caesar, cùng với một đội quân nhỏ đã được gửi đi để dập tắt cuộc nổi dậy và đưa các quân đoàn trở quay lại tình trạng ban đầu.

Tuy nhiên, không chỉ đơn giản là dập tắt cuộc nổi loạn, Germanicus còn cho tập hợp những người đã nổi loạn và dẫn họ vào một chiến dịch ngắn trên sông Rhine vào lãnh thổ Germania, và tuyên bố rằng bất cứ kho báu họ có thể lấy sẽ được tính là tiền thưởng. Quân đội Germanicus băng qua sông Rhine và nhanh chóng chiếm đóng tất cả các lãnh thổ giữa sông Rhine và sông Elbe. Ngoài ra, Tacitus ghi lại việc tái chiếm rừng Teutoburg và lấy lại Cờ hiệu La Mã mất vài năm trước khi khi ba quân đoàn La Mã và đội quân phụ trợ dưới quyền Publius Quinctilius Varus bị người German phục kích.

Germanicus đã lên kế hoạch đối phó để giáng một đòn đau vào kẻ thù của Roma, dập tắt cuộc nổi loạn của quân đội, và đem các cờ hiệu bị mất quay lại Roma, những việc này đã tăng sự nổi tiếng và huyền thoại về Germanicus được người La Mã truyền tụng.

Sau khi chiến thắng trở về từ Germania, Germanicus tổ chức một lễ khải hoàn tại Roma vào năm 17, chiến thắng tron vẹn đầu tiên mà thành phố đã nhìn thấy kể từ lần cuối cùng vào 29 TCN. Kết quả là, vào năm 18, Germanicus đã được cấp quyền kiểm soát phần phía đông của đế quốc, cũng giống như Agrippa và Tiberius đã nhận được trước đó, và rõ ràng ông là chính là người thừa kế của Tiberius. Tuy nhiên, Germanicus chỉ sống chưa đầy một năm trước khi chết, và Gnaeus Calpurnius Piso, thống đốc của Syria, bị cáo buộc là người đã đầu độc ông.

Những người đã ủng hộ thị tộc Claudia lâu năm, đã liên minh bản thân họ với Octavianus trẻ trung sau khi ông kết hôn với bà Livia, mẹ của Tiberius. Cái chết của Germanicus và những lời buộc tội đang truy tố vị Tân Nguyên thủ. Piso đang bị đưa ra xét xử, và được sự đồng tình của Tacitus, những đe dọa này dường như đang ám chỉ Tiberius. Việc vị thống đốc Syria có thực sự liên kết với vị Nguyên thủ và đầu độc Germanicus là điều không rõ ràng. Thay vì tiếp tục xét xử để đưa mọi chuyện ra ánh sáng khi Viện nguyên lão ra mặt chống lại ông, Piso đã tự tử.

Dương như, lúc bấy giờ, Tiberius đã mệt mỏi với chính trị vào thời điểm này. Vào năm 22, ông đã chia sẻ quyền lực của mình với Drusus, con trai ông và bắt đầu thực hiện chuyến du ngoạn hàng năm tới Campania và tuyên bố rằng chuyến du ngoạn này sẽ dài hơn mọi năm. Vào năm 23, Drusus bỗng nhiên qua đời, không rõ vì sao mà chết, và Tiberius đã không lên kế hoạch gì để chọn người thay thế. Cuối cùng, vào năm 26, Tiberius rời khỏi Roma và đế nghỉ dưỡng tại đảo Capri.

Tiberius ở Capri, với Sejanus ở Roma
Lucius Aelius Sejanus đã phục vụ triều đình trong gần hai mươi năm, kể từ khi ông trở thành Pháp quan Thái thú của hoàng đế năm 15 SCN. Khi Tiberius trở nên nhàm chán với vị trí Nguyên thủ của mình, và bắt đầu phụ thuộc vào ông nhiều hơn và nhiều hơn nữa là những gì mà Augustus đã giao phó cho ông, đặc biệt là chức Pháp Quan. Vào năm 17 hay 18, Tiberius đã cắt tỉa hàng ngũ Đội cân vệ của Hoàng đế, chịu trách nhiệm về việc phòng vệ thành phố, và đã cho di chuyển cả doanh trại từ bên ngoài vào trong thành phố, và cho Sejanus tăng số binh sĩ lên con số nào đó giữa 6000 và 9000.

Cái chết của Drusus đã nâng cao vị thế của Sejanus, ít nhất là trong mắt Tiberius, người sau gọi ông là ông "Socius Laborum" ("Đối tác lao động của tôi"). Tiberius đã cho dựng tượng của Sejanus lên khắp nơi trong thành phố, và quyền lực của Sejanus càng nhiều hơn và rõ ràng hơn khi Tiberius bắt đầu rút khỏi Roma hoàn toàn. Cuối cùng, với việc Tiberius rút lui vào năm 26, Sejanus phải gánh vác những gì còn lại và chịu trách nhiệm về cơ chế nhà nước và toàn bộ thành phố Roma.

Vị trí của Sejanus không hoàn toàn là của một người thừa kế chức vị hoàng đế, ông đã yêu cầu kết hôn vào năm 25 với cháu gái của Tiberius, Livilla, mặc dù vị chịu áp lực ông đã nhanh chóng rút lại yêu cầu. Trong khi đội cận vệ của Sejanus đang kiểm soát thư từ hoàng gia, và trong số đó là các thông tin mà Tiberius nhận được từ Roma và các thông tin mà Roma nhận được từ Tiberius, nhưng sự hiện diện của Livia dường như đã lấn át được quyền lực của Sejanus trong một thời gian. Cái chết của cô vào năm 29 thay đổi tất cả, Sejanus không còn phải sợ ai nữa.

Sejanus đã bắt tay vào một cuộc thanh trừng giới thượng nghị sĩ và những người cưỡi ngựa giàu có ở thành phố Roma, loại bỏ những người có khả năng chống lại quyền lực của mình cũng như việc mở rộng quốc khố của đế quốc (cả tài sản riêng của ông). Vợ của Germanicus, Agrippina Già và hai đứa con trai của mình, Nero Caesar và Drusus Caesar đều bị bắt rồi bị trục xuất vào năm 30 và sau đó đã chết trong hoàn cảnh đáng ngờ. Trong cuộc thanh trừng nhằm vào Agrippina Già và gia đình, chỉ Caligula, Agrippina Trẻ, Julia Drusilla, và Julia Livilla Sejanus còn sống.

Phả hệ
(Xem thêm Gia phả nhà Julio-Claudia)

</center>

Xem thêm
 Clutorius Priscus

Chú thích

Tham khảo

Tài liệu sơ cấp
 Cassius Dio, Lịch sử La Mã, Quyển 57–58, Bản dịch tiếng Anh
 Josephus, Cổ vật của người Do Thái, Quyển 18, đặc biệt là tập 6, Bản dịch tiếng Anh
 Suetonius, Tiểu sử 12 hoàng đế, Cuộc đời Tiberius, Văn bản tiếng Latin cùng bản dịch tiếng Anh
 Tacitus, Biên niên sử, I–VI, Bản dịch tiếng Anh
 Velleius Paterculus, Lịch sử La Mã Quyển II, Văn bản tiếng Latin cùng bản dịch tiếng Anh

Tài liệu thứ cấp

 Capes, William Wolfe, Roman History, Longmans, Green, and Co., 1897

  (Ernst Mason was a pseudonym of science fiction author Frederik Pohl)

 <cite id= Southern>

Liên kết ngoài
 "Tiberius (42 BC – 37 AD)" tại BBC

Hoàng đế La Mã
Sinh năm 42 TCN
Mất năm 37
Chấp chính quan của Đế quốc La Mã
Triều đại Julia-Claudia
Năm 42 TCN


title: Ô Lâm

text:
Ô Lâm là một xã thuộc huyện Tri Tôn, tỉnh An Giang, Việt Nam.

Địa lý
Xã Ô Lâm nằm ở phía nam huyện Tri Tôn, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp thị trấn Cô Tô
Phía tây giáp xã Lương An Trà
Phía nam giáp tỉnh Kiên Giang
Phía bắc giáp xã Núi Tô và xã An Tức.

Xã Ô Lâm có diện tích 30,74 km², dân số năm 2019 là 10.372 người, mật độ dân số đạt 337 người/km².

Hành chính
Xã Ô Lâm được chia thành 6 ấp gồm: Phước Long, Phước Lộc, Phước Bình, Phước Thọ, Phước Lợi, Phước An.

Giao thông
Tuyến đường giao thông chính: ĐT.15

Lịch sử
Quyết định 56-CP ngày 11 tháng 03 năm 1977 của Hội đồng Chính phủ, hợp nhất huyện Tri Tôn và huyện Tịnh Biên thành một huyện lấy tên là huyện Bảy Núi, xã Ô Lâm thuộc huyện Bảy Núi.
Quyết định 181-CP ngày 25 tháng 04 năm 1979 của Hội đồng Chính phủ điều chỉnh địa giới và đổi tên một số xã và thị trấn huyện Bảy Núi thuộc tỉnh An Giang, xã Ô Lâm đổi tên thành xã An Phước
Quyết định 300-CP ngày 23 tháng 08 năm 1979 của Hội đồng Bộ trưởng chia chia huyện Bảy Núi thành hai huyện lấy tên là huyện Tri Tôn và huyện Tịnh Biên, xã An Phước thuộc huyện Tri Tôn.
Sau này, xã An Phước được đổi tên lại thành xã Ô Lâm.

Xem thêm

Chú thích

Tham khảo


title: Sân bay Santa Ana

text:
Sân bay Santa Ana  là một sân bay tọa lạc ở Cartago, tỉnh Valle, Colombia.

Các hãng hàng không và tuyến bay
 EasyFly (Bogotá)

Tham khảo

Liên kết ngoài

Sân bay Colombia


title: Panisala

text:
Panisala là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Geometridae


title: 7509 Gamzatov

text:
7509 Gamzatov (1977 EL) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 9 tháng 3 năm 1977 bởi N. S. Chernykh ở Đài vật lý thiên văn Crimean.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 7509 Gamzatov

007509
Được phát hiện bởi Nikolai Chernykh
Tiểu hành tinh được đặt tên
007509
19770309


title: Quận Carroll, Missouri

text:
Quận Carroll là một quận thuộc tiểu bang Missouri, Hoa Kỳ. Theo điều tra dân số năm 2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có dân số 10.285 người . Quận lỵ đóng ở Carrollton

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có tổng diện tích 1819 km2, trong đó có 20 km2 là diện tích mặt nước.

Xa lộ

Quận giáp ranh

Thông tin nhân khẩu
Theo điều tra dân số  năm 2000, quận đã có dân số 10.285 người, 4.169 hộ gia đình, và 2.880 gia đình sống trong quận hạt. Mật độ dân số là 15 người trên một dặm vuông (6/kmТВ). Có 4.897 đơn vị nhà ở với mật độ trung bình 7 trên một dặm vuông (3/kmТВ). Cơ cấu dân tộc của cư dân sinh sống ở quận này bao gồm 96,95% người da trắng, 1,72% da đen hay Mỹ gốc Phi, 0,27% người Mỹ bản xứ, 0,13% châu Á, Thái Bình Dương 0,01%, 0,14% từ các chủng tộc khác, và 0,79% từ hai hoặc nhiều chủng tộc. 0,71% dân số là người Hispanic hay Latino thuộc một chủng tộc nào. 32,7% là người gốc Đức, 25,3% người Mỹ, 11,8% người gốc Anh và 9,2% gốc Ailen theo điều tra dân số năm 2000.

Có 4.169 hộ, trong đó 30,20% có trẻ em dưới 18 tuổi sống chung với họ, 57,40% là đôi vợ chồng sống với nhau, 8,00% có một chủ hộ nữ và không có chồng, và 30,90% là không lập gia đình. 27,80% hộ gia đình đã được tạo ra từ các cá nhân và 15,50% có người sống một mình 65 tuổi hoặc cao tuổi hơn. Cỡ hộ trung bình là 2,42 và cỡ gia đình trung bình là 2,96.

Trong quận này cơ cấu độ tuổi dân cư bao gồm 25,20% dưới độ tuổi 18, 7,40% 18-24, 24,50% 25-44, 22,90% từ 45 đến 64, và 20,10% từ 65 tuổi trở lên. Độ tuổi trung bình là 40 năm. Đối với mỗi 100 nữ có 94,20 nam giới. Đối với mỗi 100 nữ 18 tuổi trở lên, đã có 90,40 nam giới.

Thu nhập trung bình cho một hộ gia đình trong đã đạt mức USD 30.643, và thu nhập trung bình cho một gia đình là USD 36.773. Phái nam có thu nhập trung bình USD 26.135 so với 17.468 USD của phái nữ. Thu nhập bình quân đầu người là 15.522 USD. Có 9,70% gia đình và 13,70% dân số sống dưới mức nghèo khổ, bao gồm 17,00% những người dưới 18 tuổi và 12,80% của những người 65 tuổi hoặc hơn.

Tham khảo

Quận của Missouri


title: Bóng đá tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á 1991

text:
Môn bóng đá nam tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á 1991 diễn ra từ ngày 25 tháng 11 đến ngày 4 tháng 12 năm 1991 tại thủ đô Manila, Philippines. Có 7 đội tuyển tham gia. Đây là lần đầu tiên có sự trở lại của bóng đá Việt Nam sau nhiều kỳ đại hội không tham dự.

Địa điểm thi đấu

Các đội

Vòng bảng
Bảy đội tuyển được chia thành hai bảng đấu vòng tròn 1 lượt. Mỗi bảng chọn 2 đội xếp đầu vào bán kết.

Bảng A

Bảng B

Vòng đấu loại trực tiếp

Tóm tắt

Bán kết

Tranh hạng ba

Chung kết

Huy chương vàng

Danh sách huy chương

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài
Kết quả môn bóng đá nam tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á 1991  trên trang chủ của Liên đoàn bóng đá Đông Nam Á
Kết quả môn bóng đá nam tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á 1991 trên trang chủ của RSSSF.

Đại hội Thể thao Đông Nam Á 1991
1991


title: 3987 Wujek

text:
3987 Wujek (1986 EL1) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 5 tháng 3 năm 1986 bởi E. Bowell ở Flagstaff (AM).

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 3987 Wujek

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Edward Bowell
Thiên thể phát hiện năm 1986


title: Eugenia rendlei

text:
Eugenia rendlei là một loài thực vật thuộc họ Myrtaceae. Đây là loài đặc hữu của Jamaica. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 World Conservation Monitoring Centre 1998. Eugenia rendlei. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Downloaded 21 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Jamaica
R


title: 662

text:
Năm 662 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 662


title: Trà Nú

text:
Trà Nú là một xã thuộc huyện Bắc Trà My, tỉnh Quảng Nam, Việt Nam.

Địa lý
Xã Trà Nú nằm ở phía đông huyện Bắc Trà My, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp xã Trà Kót
Phía tây giáp xã Trà Giang
Phía nam giáp xã Trà Giác và tỉnh Quảng Ngãi
Phía bắc giáp các xã Trà Đông và Trà Dương.

Xã có diện tích 57,57 km², dân số năm 2019 là 1.491 người, mật độ dân số đạt 26 người/km².

Hành chính
Xã được chia thành 2 thôn.

Lịch sử
Xã Trà Nú được thành lập vào ngày 16 tháng 4 năm 1988 trên cơ sở tách một phần diện tích và dân số của xã Trà Liên cũ.

Chú thích

Tham khảo


title: Thanh Sơn, Bao Đầu

text:
Thanh Sơn (青山区) là một khu (quận) của thành phố Bao Đầu, khu tự trị Nội Mông Cổ, Trung Quốc.

Nhai đạo

Trấn
 Thanh phúc (青福镇)
 Mặc Thủy Tuyền (万水泉镇)

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang thông tin chính thức

Đơn vị cấp huyện Nội Mông
Bao Đầu


title: Laurent Blanc

text:
Laurent Blanc (sinh ngày 19 tháng 5 năm 1965 tại Alès, Pháp) là một cựu cầu thủ bóng đá nổi tiếng và từng làm huấn luyện viên trưởng của Lyon.

Trước đây, ông từng làm huấn luyện viên trưởng đội tuyển quốc gia Pháp. Trước đó, ông từng làm huấn luyện viên cho câu lạc bộ Bordeaux tới chức vô địch Ligue 1 mùa giải 2009-2010. Ông từng là nhà vô địch thế giới ở World Cup 1998 tại quê nhà và là nhà vô địch châu Âu 2 năm sau đó tại Euro 2000. Sự nghiệp cầu thủ nổi tiếng của ông cũng từng qua rất nhiều đội bóng lớn như FC Barcelona, Marseille, Inter Milan hay Manchester United. Từ 2020 cho đến 2022, ông là huấn luyện viên trưởng của câu lạc bộ Qatar Al-Rayyan

Danh hiệu

Cầu thủ
 Montpellier
 Vô địch Cúp Pháp (Coupe de France): 1990
 Auxerre
 Vô địch Hạng nhất Pháp (Division 1) : 1996
 Vô địch Cúp Pháp (Coupe de France): 1996
 FC Barcelona
 Vô địch Siêu cúp Tây Ban Nha (Supercopa de España): 1996
 Vô địch UEFA Cup Winners' Cup (C2): 1997
 Vô địch Cúp nhà vua (Copa del Rey): 1997
Marseille
 Á quân UEFA Cúp: 1999
 Á quân Ligue 1: 1999
 Manchester United
 Vô địch Ngoại hạng Anh (Premier League): 2003
 ĐT France
 Vô địch Cúp Thế giới (FIFA World Cup) : 1998
 Vô địch Cúp châu Âu (UEFA European Football Championship): 2000
 Bán kết Euro: 1996
 Bán kết
 France U-21
 Vô địch Cúp châu Âu (UEFA European Under-21 Football Championship): 1988

Huấn luyện viên
Girondins de Bordeauux
 Tứ kết Champions League: 2010
 Vô địch Ligue 1: 2009
 Á quân Ligue 1: 2008
 Vô địch Siêu cúp Pháp (Trophee des Champions): 2008, 2009
 Vô địch Cúp Liên đoàn (Coupe de la Ligue): 2009
 Á quân Cúp Liên đoàn (Coupe de la Ligue): 2010
ĐT Pháp
 Tứ kết châu Âu (Euro): 2012
Pairs Saint Germain
 Vô địch Ligue 1: 2014, 2015, 2016
 Vô địch Cúp Pháp (Coupe de France): 2015,2016
 Vô địch Cúp Liên đoàn (Coupe de la Ligue): 2014, 2015,2016
 Vô địch Siêu cúp Pháp (Trophee des Champions): 2013, 2014, 2015
 Tứ kết Champions League: 2013, 2015, 2016
HLV Xuất sắc nhất Ligue 1: 2015,2016

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thông tin  tại Liên đoàn bóng đá Pháp
Thông tin tại Soccerbase.com
Laurent Blanc  tại Goal.com
Laurent Blanc tại Eurosport.com
PSG Official Website

Sinh năm 1965
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá Manchester United F.C.
Cầu thủ bóng đá Barcelona
Cầu thủ bóng đá Inter Milan
Huấn luyện viên bóng đá Pháp
Huấn luyện viên Paris Saint-Germain F.C.
Cầu thủ bóng đá nam Pháp
Cầu thủ bóng đá Premier League
Cầu thủ bóng đá Serie A
Cầu thủ bóng đá Olympique de Marseille
Người Alès
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 1998
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Ý

Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Anh

Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Tây Ban Nha

Cầu thủ bóng đá nam Pháp ở nước ngoài
Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Pháp


title: Hoplitis alexandrina

text:
Hoplitis alexandrina là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Warncke mô tả khoa học năm 1991.

Chú thích

Tham khảo

Hoplitis
Động vật được mô tả năm 1991


title: Sujanpur

text:
Sujanpur là một thành phố và là nơi đặt hội đồng đô thị (municipal council) của quận Gurdaspur thuộc bang Punjab, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Sujanpur có dân số 21.743 người. Phái nam chiếm 52% tổng số dân và phái nữ chiếm 48%. Sujanpur có tỷ lệ 71% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 75%, và tỷ lệ cho phái nữ là 66%. Tại Sujanpur, 12% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Punjab