title: Tinh hốc

text:
Tinh hốc, hốc tinh thể (tiếng Anh: Geodes từ tiếng Hy Lạp γεώδης - ge-ōdēs, "earthlike" – giống đất) là một kiểu thành tạo đá xuất hiện trong đá trầm tích và một vài loại đá magma phun trào. Tinh hốc là các lỗ hổng trong đá có các tinh thể phát triển bên trong hoặc các tinh thể hình thành ở dạng các dải đồng tâm. Phần bên ngoài của phần lớn các tinh hốc thông thường là đá vôi hoặc các đá tương tự, bên trong chứa tinh thể thạch anh hoặc chalcedony. Các tinh hốc khác được lấp đầy hoàn toàn bởi các tinh thể, ở dạng rắn bên trong. Những loại tinh hốc như thế gọi là kết hạch hoặc bao thể đá.

Hình thành
Tinh hốc có thể hình thành trong bất cứ lỗ hổng nào trong đá, nhưng thường để chỉ các thành tạo có dạng hình tròn trong đá trầm tích và đá magma. Chúng có thể hình thành bên trong bong bóng khí trong đá magma, ví dụ như trong các lỗ hổng của dung nham basan, hoặc ở trong các lỗ hổng dạng tròn của thành hệ trầm tích. Sau khi đá xung quanh lỗ hổng đá cứng lại, silicat hoặc carbonat hòa tan tích tụ bên trong bề mặt. Sau đó, thành phần khoáng vật từ nước ngầm hoặc dòng nhiệt dịch làm cho tinh thể hình thành bên trong tinh hốc. Đá gốc chứa tinh hốc sau đó có thể bị phong hóa và phân hủy, khiến cho tinh hốc lộ ra trên bề mặt đất nếu nó được tạo thành từ các khoáng vật có độ chống chịu cao như thạch anh.

Màu sắc
Phần lớn các tinh hốc chứa tinh thể thạch anh trong suốt, một số tinh hốc chứa tinh thể ametit màu tím.  Một số tinh hốc khác có thể có các vòng đồng tâm hoặc dải như agat, canxedon, hoặc jasper hoặc tinh thể như là canxit, dolomit, celestit. Không có cách đơn giản nào để biết được bên trong tinh hốc chứa gì trước khi cắt hoặc đập vỡ. Tuy nhiên, tinh hốc từ một vùng nhất định thường có một loại tinh thể ưu thế hơn.

Tinh hốc đôi khi được nhuộm màu nhân tạo. Các mẫu tinh hốc với màu sắc bất thường hoặc có cấu trúc bất thường là sản phẩm của quá trình nhân tạo.

Phân bố
Tinh hốc phổ biến ở một số hệ tầng ở Hoa Kỳ (chủ yếu ở Indiana, Iowa, Missouri, Kentucky, và Utah). Chúng cũng phổ biến ở Brasil, Namibia và México. Một tinh hốc lớn được tìm thấy ở Put-in-Bay, Ohio đầu thế kỉ 20. Nó được gọi là Crystal Cave (hang Tinh Thể), và du khách có thể tham quan trong mùa hè. Vào năm 1967, Iowa chọn tinh hốc này như là đá đại diện cho bang, và bang này có một công viên Tinh hốc (Geode State Park).

Vào năm 2000, một đội các nhà địa chất đã tìm thấy một hang bên trong chứa đầy tinh thể thạch cao ở một mỏ bạc bỏ hoang gần Almería, Tây Ban Nha. Lỗ hổng này, kích thước 1,8 x 1,7 m, có thể là tinh hốc lớn nhất được tìm thấy. Lối vào hang này bị chặn bởi 5 tấn đá, và được bảo vệ bởi cảnh sát (đề phòng kẻ cướp phá vào). Theo các mô phỏng địa chất, hang này được tạo cách đây 6 triệu năm, khi biển Địa Trung Hải bốc hơi và để lại các lớp trầm tích muối dày. Hang này hiện không phục vụ du khách.

Tham chiếu
Rocks and Minerals, written by Fredrick H. Pough, ISBN 0-395-91096-X
Gerard V. Middleton: Encyclopedia of Sediments and Sedimentary Rocks. Springer 2003, ISBN 9781402008726, p. 221 ()
Walter David Keller: The common rocks and minerals of Missouri. University of Missouri Press 1961, ISBN 9780826205858, S. 67 ()
Brian J. Witzke: Geodes: A Look at Iowa's State Rock  Iowa Geological Survey
Geodes Kentucky Geological Survey (University of Kentucky)

Tham khảo

Liên kết ngoài

Geode images, locations and discussion
Australian Museum Fact sheet
Utah Geode Beds

Đá
Khoáng vật học
Thạch luận


title: Alaus calcaripilosus

text:
Alaus calcaripilosus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Casari miêu tả khoa học năm 1996.

Chú thích

Tham khảo

Alaus


title: Nhân loại học

text:
Nhân học (anthropology) là ngành nghiên cứu nhiều khía cạnh của loài người trong các xã hội quá khứ và hiện tại. Nhân loại học xã hội và nhân học văn hóa nghiên cứu các chuẩn mực và giá trị xã hội. Nhân học ngôn ngữ nghiên cứu về cách mà ngôn ngữ tác động tới đời sống xã hội. Nhân học sinh học hay nhân học hình thể  nghiên cứu về sự phát triển sinh học của con người.

Khảo cổ học, lĩnh vực nghiên cứu văn hóa nhân loại trong quá khứ thông qua khảo cứu các chứng tích thể lý, được coi là một nhánh của nhân học tại Hoa Kỳ, trong khi tại châu Âu, nó được coi là một ngành riêng biệt hoặc được nhóm vào ngành khác như lịch sử.

Trong các tiếng châu Âu, thuật ngữ "nhân học" bắt nguồn từ các từ trong tiếng Hy Lạp là anthropos có nghĩa là "con người" và logos có nghĩa là "nghiên cứu". Tại Việt Nam, nhân  học còn được gọi là nhân chủng học nhưng cần lưu ý đây còn là một tên gọi khác của phân ngành nhân học hình thể.

Phân ngành
Nhân học thường được phân ra thành 4 phân ngành cơ bản là
 Nhân học hình thể (physical anthropology, anthropologie physique)
 Nhân học văn hoá-xã hội (socio-cultural anthropology, anthropologie socio-culturelle) tổng hợp từ hai nhánh nghiên cứu từ Mỹ và Anh là Nhân học văn hoá (cultural anthropology, anthropologie culturelle) và Nhân học xã hội (social anthropology, anthropologie sociale). Ngành Dân tộc học, đặc biệt là ở Việt Nam, thường được coi như tương đương với phân ngành nhân học văn hoá-xã hội. Tuy nhiên, lưu ý rằng mục tiêu của hai ngành học về cơ bản là khác nhau.
 Khảo cổ học (archeology, archéologie) và
 Nhân học ngôn ngữ (Linguistic anthropology, Anthropologie linguistique).

Khoảng từ sau Chiến tranh thế giới thứ hai trở lại đây, nhiều phân ngành mới đã hình thành như nhân học ứng dụng. Nhân học ứng dụng tập hợp các nhà nhân học làm việc trong các lĩnh vực khác nhau. Họ tìm cách ứng dụng các lý thuyết nhân học vào giải thích và giải quyết các vấn đề cụ thể: lĩnh vực phát triển, nông nghiệp và phát triển nông thôn, y tế và sức khỏe... Điều này tạo ra các phân ngành của nhân học ứng dụng như
 Nhân học y tế
 Nhân học sinh thái và môi trường
 Nhân học kinh tế
 Nhân học đô thị
 Nhân học phát triển
 Nhân học giáo dục

Tuy có những khác biệt về đối tượng, mục đích và cách tiếp cận nghiên cứu cụ thể nhưng tất cả các phân ngành của nhân học đều có mối quan hệ với nhau, đều cố gắng hiểu bản chất sinh học và văn hoá của con người, đều nhấn mạnh tới vai trò của văn hoá và các phương pháp tiếp cận được áp dụng đều mang tính so sánh. Một trong số các phương pháp thường dùng trong nghiên cứu là Dân tộc ký.

Tại Việt Nam
Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (của Đại học Quốc gia Hà Nội và Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh) đã thành lập khoa/ngành Nhân học trên cơ sở ngành dân tộc học (ethnology) trước đây.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Website của WAU, World Anthropological Union, Liên đoàn Nhân loại học Thế giới
 Website của IUAES, International Union of Anthropological and Ethnological Sciences, Liên đoàn Quốc tế về Khoa học Nhân chủng và Dân tộc

Khoa học xã hội
Nhân văn học


title: Malegia arabica

text:
Malegia arabica là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae, một loài bọ lá của Ả Rập Xê Út. Loài này được Daccordi miêu tả khoa học năm 1979.

Tham khảo

Malegia
Eumolpinae
Bọ cánh cứng châu Á
Bọ cánh cứng được mô tả năm 1979


title: Ōdate, Akita

text:
là một thành phố thuộc tỉnh Akita, Nhật Bản.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thành phố tỉnh Akita


title: Monolepta nojiriensis

text:
Monolepta nojiriensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Nakane miêu tả khoa học năm 1963.

Chú thích

Tham khảo

Monolepta


title: Myristica basilanica

text:
Myristica basilanica là một loài thực vật thuộc họ Myristicaceae. Đây là loài đặc hữu của Philippines.

Chú thích

Tham khảo
 World Conservation Monitoring Centre 1998. Myristica basilanica. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Philippines
basilanica
Thực vật dễ tổn thương


title: Felix Hoffmann

text:
Felix Hoffmann (21.1.1868 – 8.2.1946) là một nhà hóa học người Đức, người đầu tiên đã tổng hợp các dạng dược phẩm có ích của heroin và aspirin.

Ông sinh tại Ludwigsburg và học ngành hóa học ở München. Năm 1894, ông vào làm việc trong một cơ sở nghiên cứu dược của Công ty dược phẩm Bayer ở Elberfeld.

Ông nổi tiếng vì đã tổng hợp được axít acetylsalicylic (ASA) ngày 10.8.1897, dường như đây là lần đầu tiên ở dạng ổn định có thể sử dụng để sản xuất thuốc. Công ty Bayer đã tung ra thuốc này ra thị trường dưới tên Aspirin. Tuy nhiên, đã có sự tranh cãi.

Năm 1949, Arthur Eichengrün đăng một bài báo, trong đó ông tự nhận là người lập kế hoạch và điều khiển việc tổng hợp Aspirin cùng tổng hợp nhiều hợp chất liên quan khác. Ông cũng tự nhận mình là người chịu trách nhiệm thử lâm sàng bí mật đầu tiên thuốc Aspirin. Cuối cùng, ông cho biết vai trò của Hoffmann chỉ giới hạn ở việc tổng hợp ban đầu trong phòng thí nghiệm, dùng phương pháp tiến hành của ông (Eichengrün), ngoài ra Hoffmann không làm thêm điều gì khác.

Lời tường thuật của Eichengrün không được các sử gia và các nhà hóa học công nhận cho tới năm 1999, khi Walter Sneader của Phân ban Khoa học dược phẩm ở Đại học Strathclyde tại Glasgow xem xét lại trường hợp này và đi dến kết luận là quả thực lời tường thuật của Eichengrün có sức thuyết phục và chính xác, và rằng Eichengrün đáng tin là người đã phát minh ra Aspirin. Công ty Bayer lập tức phủ nhận thuyết này trong một cuộc họp báo, tự nhận là việc phát minh ra Aspirin là do Hoffmann.

Cho tới năm 2004, vụ tranh cãi này vẫn bỏ ngỏ: trong khi luận thuyết của Sneader được nói tới nhiều, vẫn không có nguồn độc lập thứ hai nào xác minh cho lời giải thích của bên này hoặc bên kia.

Cả hai chất nói trên đều được tổng hợp sớm hơn, nhưng không ở dạng có thể sử dụng cho dược phẩm. ASA đã được Charles Frédéric Gerhardt, một người Pháp tổng hợp đầu tiên vào năm 1853, và diacetylmorphine (tức là heroin) do C.R. Alder Wright, một nhà hóa học người Anh tổng hợp vào năm 1873.

Tiếp theo việc tổng hợp aspirin, Hoffmann chuyển sang làm việc ở phân ban tiếp thị dược phẩm của Công ty Bayer, cho tới khi nghỉ hưu năm 1928.

Năm 2002, ông được đưa vào US National Inventors Hall of Fame (nơi vinh danh các nhà phát minh quốc gia Hoa Kỳ).

Xem thêm
Arthur Eichengrün

Tham khảo

Sinh năm 1868
Mất năm 1949
Nhà hóa học Đức
Nhà phát minh Đức
Mất năm 1946
Người được ghi danh tại Đại sảnh Danh vọng Nhà phát minh Quốc gia


title: Alfred Schutz

text:
Alfred Schütz (1899-1959) là nhà khoa học người Mỹ gốc Áo, có lúc được coi là nhà xã hội học nhưng cũng có khi được nhắc tới như một triết gia vì các nghiên cứu của ông nằm trong cả hai ngành còn phương pháp tư duy của ông thì nằm ở giữa. Thực ra, cũng như các nhà hiện tượng luận khác sau Edmund Husserl, Schutz theo đuổi một ngành khoa học của mọi khoa học, không lệ thuộc vào phương pháp hay dựa vào kết quả của bất kỳ ngành khoa học nào khác, tìm ra chân lý và quy luật như tự thân bản chất trong thực tại, đặc biệt là cho các vấn đề của các ngành khoa học xã hội. Một điều thú vị trong cuộc sống của ông là nghiên cứu khoa học chỉ là công việc phụ, còn việc chính để kiếm sống là ở ngân hàng.

Schutz phân biệt rất rõ giữa hiểu biết đời thường và kiến thức khoa học, như trong một công trình của ông từ 1966 được in lại vào năm 1990: "Tất cả kiến thức của chúng ta về thế giới, theo hiểu biết thông thường cũng như theo kiến thức khoa học, đều là các kết cấu, ví dụ như là một tổ hợp các khái niệm trừu tượng, hệ thống phổ quát, hình thức hóa, tuyệt đối hoá phù hợp riêng với một mức độ tổ chức tư duy nhất định. Nói cụ thể hơn, không có gì gọi là thực tế, thuần chất và đơn giản. Tất cả dữ kiện đều từ một hệ thống dự kiện được chọn trong một bối cảnh phổ quát nhờ các hoạt động của trí não. Vì vậy tất cả đó đều là dữ kiện đã được diễn giải, là dữ kiện được xét tách rời khỏi môi trường bằng tư duy trừu tượng nhân tạo hoặc dữ kiện được xét trong một hoàn cảnh đặc biệt. Bất kể là trường hợp nào thì các dữ kiện đó đều hàm chứa giá trị diễn giải bên trong hoặc bên ngoài. Điều này không có nghĩa là chúng ta không thể nắm bắt thực tại thế giới trong cuộc sống hàng ngày hay trong khoa học. Điều đó chỉ có nghĩa là chúng ta chỉ nắm bắt một số góc cạnh mà thôi, chính xác là những gì chúng ta cần tới trong toan tính cuộc sống hàng ngày, hay từ góc nhìn của một quy trình với những nguyên tắc đã được công nhận trong tư duy được gọi là phương pháp khoa học."

Tham khảo

Alfred Schutz 1966, Common-sense and Scientific Interpretation, in Maurice Natanson (& Herman Leo van Breda) ed. 1990 Collected papers: The problem of social reality, Springer

Schutz, Alfred 1966, Lê Hải dịch, Hiểu biết thông thường và Kiến thức khoa học xã hội, Sổ tay nghiên cứu KHXH&NV

Sinh năm 1899
Mất năm 1959
Nhà triết học Áo
Nhà xã hội học Áo
Nhà triết học Hoa Kỳ
Nhà xã hội học Hoa Kỳ
Nhà triết học Mỹ
Nhà văn Mỹ thế kỷ 20
Triết gia thế kỷ 20


title: Syntozyga

text:
Syntozyga là một chi bướm đêm thuộc phân họ Olethreutinae trong họ Tortricidae.

Các loài
Syntozyga anconia (Meyrick, 1911)
Syntozyga aspersana (Kuznetzov, 1988)
Syntozyga bicuspis Diakonoff, 1973
Syntozyga endaphana (Diakonoff, 1968)
Syntozyga ephippias (Meyrick, 1907)
Syntozyga episema (Diakonoff, 1973)
Syntozyga macrosperma Diakonoff, 1971
Syntozyga negligens (Diakonoff, 1973)
Syntozyga pedias (Meyrick, 1920)
Syntozyga psammetalla Lower, 1901
Syntozyga sedifera (Meyrick, 1911)
Syntozyga spirographa (Diakonoff, 1968)
Syntozyga stagonophora Diakonoff, 1973
Syntozyga transversa (Diakonoff, 1973)

Xem thêm
Danh sách các chi của Tortricidae

Chú thích

Tham khảo

 tortricidae.com

Bactrini


title: Bulbophyllum fasciatum

text:
Bulbophyllum fasciatum là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

fasciatum]]

F


title: Pedethma seymourensis

text:
Pedethma seymourensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Lingafelter & Konstantinov miêu tả khoa học năm 2000.

Chú thích

Tham khảo

Pedethma


title: 6,5 mm Grendel

text:
Grendel 6.5mm (6,5 × 39mm) là một cỡ đạn trung gian được thiết kế bởi Arne Brennan, Bill Alexander và Janne Pohjoispää như một loại đạn có độ giật thấp, độ chính xác cao, có phạm vi bắn từ 150–750 m dành riêng cho AR-15. Nó là một biến thể cải tiến của đạn PPC 6,5mm. Kể từ khi được giới thiệu, nó đã được chứng minh là một thiết kế đa năng và hiện đang mở rộng ra các loại súng khác bao gồm súng trường khóa nòng trượt và dòng súng Kalashnikov.

Cái tên "6.5mm Grendel" là nhãn hiệu thuộc sở hữu của Alexander Arms cho đến khi nó được phát hành hợp pháp để cho phép cỡ đạn trở thành tiêu chuẩn SAAMI.

Phát triển và lịch sử
Mục tiêu thiết kế của Grendel 6,5mm là tạo ra một cỡ đạn có tầm bắn hiệu quả trong phạm vi từ 150 đến 750 m cho họ súng AR-15, vượt qua hiệu suất của cỡ đạn 5,56mm NATO /.223 Remington. Bị hạn chế bởi chiều dài củakiểun đạn NATO 5,56 × 45mm, các nhà thiết kế Grendel đã quyết định sử dụng vỏ có đường kính lớn hơn nhưng có chiều dài ngắn hơn để có thể chứa được lượng thuốc đẩy nhiều hơn trong khi vẫn đảm bảo được đạn có hệ số đạn đạo (ballistic coefficient - BC) cao. Nhà máy sản xuất đạn được đã nạp thuốc theo định lượng từ 90 đến 129 grain , vận tốc mũi của đạn dao động từ  với 129- và  đạn tới  với  đạn (có vận tốc tương tự 5,56   mm  viên). Tùy thuộc vào vật liệu chế tạo, đạn 6,5 Grendel có trọng lượng .

Đường kính đầu vỏ của Grendel giống như của đạn 0,22 Russian, 7,62×39mm và 6,5mm PPC. Đường kính này lớn hơn NATO 5,56 × 45mm, do đó bắt buộc phải sử dụng loại thoi đấy phi chuẩn AR-15. Đường kính đầu đạn tăng dẫn đến giảm một chút hiệu suất so với cỡ đạn M16 / AR-15 tiêu chuẩn. Một băng đạn Grendel có cùng kích thước với băng đạn STANAG 30 viên đạn 5,56 sẽ chứa 26 viên đạn 6,5mm.

Hiệu suất

Những người đề xuất khẳng định rằng Grendel là một loại đạn trung gian giữa NATO 5,56 × 45mm và NATO 7,62 × 51mm. Nó giữ lại động năng ở pha cuối lớn hơn cân xứng với phạm vi hiệu quả rộng hơn so với với 2 loại đạn trên hệ số đạn đạo cao hơn. Ví dụ:     6.5 Grendel có động năng lớn lượng hơn và xuyên giáp tốt hơn ở tầm 1.000 mét so với loại đạn M80 7.62 NATO  lớn hơn và nặng hơn.

Để có được đạn đạo vượt trội hơn đạn 7.62 × 51mm, một loại súng có nòng dài hơn và bắn một viên đạn nặng hơn là cần thiết. Để đạt được kết quả tương tự từ các nòng súng có chiều dài ngắn hơn, thậm chí các viên đạn nặng hơn là cần thiết.

Đạn đạo mở rộng

Như đã nói ở trên, trường hợp đạn Grendel có liên quan rất chặt chẽ với trường hợp đạn 0,22 Russian. Nói chung, mỗi grain trọng lượng đạn bổ sung sẽ giảm vận tốc mũi xuống 10,8   ft / s (6.1   m / s cho mỗi gram) và mỗi inch chiều dài nòng bổ sung sẽ tăng vận tốc mũi thêm 20   ft / s (2.4   m / s cho mỗi centimet. Chi tiết cụ thể dưới dạng biểu đồ được Alexander Arms công bố.

Sử dụng trong quân đội và cảnh sát
Serbia đang trong quá trình áp dụng khẩu súng trường Zastava M17 do Zastava Arms chế tạo  với cỡ nòng Grendel 6,5 mm làm vũ khí chính cho các lực lượng vũ trang của mình. Một khẩu súng trường do Mỹ sản xuất với cỡ nòng Grendel 6,5mm cũng có thể được sử dụng trong vũ khí cho các đơn vị lực lượng đặc biệt sau khi nó vượt qua thử nghiệm tại Trung tâm Kiểm tra Kỹ thuật. Ba loại đạn Grendel 6,5mm do Prvi Partizan Uzice Serbia sản xuất sẽ được thử nghiệm để sử dụng với những khẩu súng trường này.

Xem thêm
.224 Valkyrie
 Remington SPC 6,8mm
 Creedmoor 6,5mm
.30 Walker
 PPC 6 mm
 AR 6 mm: phiên bản 6.0mm chia sẻ vỏ của Grendel, nhưng có đầu đạn nhẹ hơn (thường) lên tới 1.000 yard.
 0,22 Nga
 7,62×39mm
 Zastava M17

Tài liệu tham khảo

Tài liệu tham khảo

 Guns 'n' Ammo: Book of the AR-15, 2004, "The 6.5mm Grendel", David Fortier, p. 66.
 Special Weapons for Military & Police, Annual #27 2004, "Beyond the 5.56mm NATO", Stan Crist, pp. 62–67.
 Guns 'n' Ammo: Book of the AR-15, 2005, "6.5mm Grendel and 6.8 SPC", David Fortier, pp. 32–44.
 Shooting Times, February 2005, "Cooking up Loads for the 6.5mm Grendel", David Fortier, pp. 52–56.
 Shooting Illustrated, September 2005, "6.5mm Grendel and Alexander Arms", J. Guthrie, pp. 34–37, 67–69.
 Petersen's: Rifle Shooter, March/April 2006, "Cartridge Efficiency—Why case shape matters", M. L. McPherson, pp. 22–24.
 Shooting Times, January 2007, "Other AR Chamberings", Sidebar Article, David Fortier, p. 56.
 Special Weapons, Semi-Annual #50 2007, "The Super Versatile AR", Charlie Cutshaw, pp. 44–45, 80–83.
 Special Weapons, Semi-Annual #50 2007, "5.56mm NATO Alternatives", Stan Crist, pp. 52–59.
 Shooting Times, March 2007, "Les Baer's 6.5mm Grendel AR Sets a New Standard", David Fortier, pp. 26–32.
 Special Weapons for Military & Police #52, Spring 2007, "BETTER-IDEA 6.5mm GRENDEL," Stan Crist
 Special Weapons for Military & Police #52, Spring 2007, "New Battlefield Requirements—New Rifles and Ammo Needed", Charlie Cutshaw

Liên kết ngoài

 http://www.alexanderarms.com/

Cỡ đạn súng ngắn và súng trường
Cỡ đạn quân sự


title: Wilster

text:
Wilster là một thị xã ở huyện Steinburg trong bang Schleswig-Holstein, Đức. Đô thị này có diện tích kilômét vuông, dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2005 là 4444 người.

Wilster được nâng thành thị trấn theo luật Lübeck năm 1282, và do đó là một trong những đô thị cổ nhất Schleswig-Holstein. Wilster là trung tâm của Wilstermarsch, một khu vực nuôi gia súc lớn ở Đức.
Tòa thị chính cổ được xây năm 1585 là một trong những tòa nhà thời Phục Hưng đẹp nhất còn bảo tồn được ở Schleswig-Holstein.
Ngoài ra, Nhà thờ St. Bartholomew theo phong cách hậu Baroque được xây bởi Ernst Georg Sonnin giai đoạn 1775 và 1781, cũng như tòa nhà thị chính mới (Doos'sche Palais) được xây năm 1786 cũng là những công trình xây dựng nổi bật ở Wilster.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Wilster.de

Xã và đô thị ở huyện Steinburg


title: Trichosetodes karapatradhara

text:
Trichosetodes karapatradhara là một loài Trichoptera thuộc họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Chú thích

Tham khảo

Động vật khu vực sinh thái Indomalaya
Trichosetodes


title: Dicosmoecus pallicornis

text:
Dicosmoecus pallicornis là một loài Trichoptera trong họ Limnephilidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Tham khảo

Trichoptera miền Tân bắc
Dicosmoecus


title: Madrid

text:
{{Thông tin khu dân cư
| name = Madrid
| official_name =
|motto = ("Tôi được xây dựng trên nước,Tường của tôi làm từ lửa.Đây là lá cờ và huy hiệu của tôi.")
| settlement_type =
|image_skyline = CollageMadrid.jpg
|image_caption =
|imagesize = 250px
|image_flag =
|image_shield = Escudo de Madrid.svg
|flag_link = Flag of the City of Madrid
|flag_size = 125px
|shield_link = Coat of arms of Madrid
|shield_size = 75px
|pushpin_map = Spain
| pushpin_relief = 1
|pushpin_mapsize = 250
|pushpin_map_caption = Vị trí của Madrid trong Tây Ban Nha
|pushpin_map1 = Spain Madrid
|pushpin_map_alt1 =
|pushpin_map_caption1 = Vị trí của Madrid trong Vùng cộng đồng Tây Ban Nha
|coordinates_region = ES-M
|subdivision_type = Quốc gia
|subdivision_name = Tây Ban Nha
|subdivision_type1 = Vùng
|subdivision_name1 = Cộng đồng Madrid
|government_type = Thị trưởng thành phố, Hội đồng chính phủ
|governing_body = Ayuntamiento de Madrid
|leader_title = Thị trưởng
|leader_name = Anna Botella
|leader_party = Đảng Nhân dân
|established_title = Founded
|established_date = thế kỷ 9<ref name="History of Madrid">{{Chú thích web |url=http://www.madridamano.com/historia/?op=hist3 |title=La dominación árabe(Arab rule). The city of Mayrit, a fortress in its origin, was founded by the end of the IX centruy. |access-date=ngày 7 tháng 8 năm 2011 |language=es}}</ref>
|established_title2 =
|established_date2 =
|established_title3 =
|established_date3 =
|area_magnitude =
|unit_pref =
|area_footnotes =
|area_total_km2 =
|area_land_km2 = 607
|area_water_km2 =
|area_total_sq_mi =
|area_land_sq_mi =
|area_water_sq_mi =
|area_water_percent =
|area_urban_km2 =
|area_urban_sq_m =
|area_metro_km2 = 10,506
|area_metro_sq_mi = 4,057
|population_as_of = 2010
|population_note =
|population_total = 3,273,049
|population_density_km2 = 5403
|population_metro = 6,458,684
|population_density_metro_km2 =
|population_density_metro_sq_mi =
|population_urban =
|population_density_urban_km2 =
|population_density_urban_mi2 =
|population_rank = 1st
|population_demonym = Madrilenian (m)  (f)|timezone = CET
|utc_offset = +1
|timezone_DST = CEST
|utc_offset_DST = +2
|latd=40 |latm=23 |lats= |latNS=N
|longd=3 |longm=43 |longs= |longEW=W
|elevation_footnotes =
|elevation_m = 667
|elevation_ft =
|postal_code_type = Mã bưu chính
|postal_code = 28001–28080
|area_code = 34 (Tây Ban Nha) + 91 (Madrid)
|blank_name_sec1 = Patron Saints
|blank_info_sec1 = Isidore the LaborerVirgin of Almudena
|website = www.munimadrid.es
|footnotes =
}}
Madrid () là thủ đô và là thành phố lớn nhất của Tây Ban Nha. Dân số thành phố vào khoảng 3,4  triệu người, toàn bộ dân số của vùng đô thị Madrid ước tính khoảng 6,271 triệu người. Madrid là thành phố lớn thứ hai trong Liên minh châu Âu, sau Berlin. Vùng đô thị Madrid lớn thứ hai trong Liên minh châu Âu, chỉ sau và Paris.Eurostat, UrbanAudit.org , accessed on ngày 12 tháng 3 năm 2009. Data for 2004.United Nations Department of Economic and Social Affairs, World Urbanization Prospects (2007 revision) , (United Nations, 2008), Table A.12. Data for 2007. Thành phố có diện tích tổng cộng 604,3  km² (233.3  sq mi).
Madrid là đô thị trung tâm của Vùng đô thị Madrid có dân số hơn 5,8 triệu người.

Chùm đô thị Madrid có mức GDP lớn thứ ba trong Liên minh châu Âu và mọi ảnh hưởng về chính trị, giáo dục, giải trí, môi trường, truyền thông, thời trang, khoa học và nghệ thuật của Madrid đều góp phần vào vị thế là một trong những thành phố toàn cầu của thế giới. Dựa trên xuất khẩu kinh tế, tiêu chuẩn đời sống cao và quy mô thị trường rộng lớn, Madrid được xem là trung tâm tài chính chủ đạo của Nam châu Âu và bán đảo Iberia. Nơi đây là nơi đóng trụ sở của một số lượng đông đảo các công ty lớn của Tây Ban Nha. Madrid là thành phố thu hút du lịch nhất trên đất nước Tây Ban Nha, và xếp thứ tư trên toàn lục địa, ngoài ra còn là thành phố được xem là nơi sống tốt đứng thứ 10 thế giới theo tạp chí Monocle trong bảng xếp hạng năm 2010. Madrid cũng nằm trong danh sách 12 thành phố châu Âu xanh nhất vào năm 2010.

Thành phố nằm trên sông Manzanares, ở trung tâm của đất nước và vùng Cộng đồng Madrid (vốn bao gồm thành phố Madrid, vùng đô thị liên hoàn của nó và các ngôi làng cũng như vùng ngoại ô mở rộng xung quanh). Vùng cộng đồng này giáp với cộng đồng tự trị Castile và León và Castile-La Mancha.
Đóng vai trò là thành phố thủ đô, nơi đóng cơ quan chính phủ và nơi cư trú của Quốc vương Tây Ban Nha, Madrid do đó còn là trung tâm chính trị của Tây Ban Nha. Thị trưởng hiện nay là Alberto Ruiz-Gallardón của Đảng Nhân dân.

Tuy Madrid sở hữu một nền cơ sở hạ tầng hiện đại, nơi đây vẫn lưu giữ vẻ bề ngoài và cảm giác xưa cũ tại phần lớn các khu phố và những con đường lịch sử. Các thắng cảnh bao gồm: cung điện hoàng gia Madrid; nhà hát hoàng gia Teatro Real cùng nhà hát Opera tại đây phục hồi vào năm 1850; công viên Buen Retiro, thành lập năm 1631; toà nhà Thư viện Quốc gia từ thế kỷ 19 (thành lập năm 1712) lưu trữ những hiện vật và tài liệu lịch sử của Tây Ban Nha; bảo tàng khảo cổ; Tam giác Vàng Nghệ thuật nằm dọc theo đại lộ Paseo del Prado và gồm 3 bảo tàng nghệ thuật: Bảo tàng Prado, Bảo tàng Reina Sofía, một bảo tàng nghệ thuật đương đại, ngoài ra còn bảo tàng Thyssen-Bornemisza, nằm trong cung điện Madrid được sửa chữa phục hồi lại.

 Lịch sử

 Thời Trung cổ
Mặc dù địa điểm Madrid hiện đại đã có người ở từ thời tiền sử, trong thời La Mã vùng này thuộc về xứ đạo của Complutum (nay là Alcalá de Henares). Nhưng các dữ liệu lịch sử đầu tiên của thành phố có từ thế kỉ thứ 9, khi Mehmed I ra lệnh xây một cung điện nhỏ tại cùng nơi mà hiện nay là Palacio Real. Xung quanh cung điện có một thành lũy nhỏ mang tên al-Mudaina.

Gần cung điện là Manzanares, nơi những người Hồi giáo gọi là  (tiếng Ả Rập: المجريط, "nguồn nước"). Từ đó mà có việc đặt tên nơi này là Majerit, sau này dẫn đến cách phát âm hiện đại của Madrid). Thành này bị Alfonso VI xứ Castile chinh phục vào năm 1085 trên đường tiến quân về Toledo. Ông cho xây lại mosque thành nhà thờ của Virgin xứ Almudena (almudin: vựa lúa của quân đoàn đồn trú). Vào năm 1329, Cortes Generales tụ họp lần đầu tiên trong thành phố để cố vấn cho Ferdinand IV xứ Castile. Người Do Thái Sephardic và người Moor tiếp tục sống trong thành phố cho đến khi họ bị đuổi đi vào cuối thế kỉ thứ 15.

Sau nhiều bạo loạn và một trận cháy lớn, Henry III xứ Castile (1379-1406) cho xây dựng lại thành phố và bản thân ông đóng đồn bên ngoài thành phố một cách an toàn ở El Pardo. Đám rước Ferdinand và Isabella trọng thể vào Madrid báo hiệu việc chấm dứt sự xung đột giữa Castile và Aragon.

 Thời Phục hưng

Vương quốc Castilla, với thủ đô tại Toledo, và Aragón, với thủ đô là Saragossa, được Carlos I hòa nhập vào Tây Ban Nha hiện đại. Mặc dù Carlos chuộng Madrid hơn, chính con trai ông, Felipe II (1527-1598) là người dời triều đình về Madrid vào năm 1561. Mặc dù ông không công bố chính thức, địa điểm của triều đình cũng chính là thủ đô de facto. Sevilla tiếp tục cai quản Spanish Indies, nhưng Madrid quản lý Sevilla. Ngoại trừ một khoảng thời gian ngắn, 1601-1606, khi Felipe III thiết lập triều đình ở Valladolid, sự may mắn của Madrid khá gần giống với sự may mắn của Tây Ban Nha. Suốt thời Siglo de Oro (Thế kỉ vàng), trong thế kỉ thứ 16/17, Madrid không giống bất cứ thủ đô nào ở châu Âu: dân số thành phố phụ thuộc kinh tế vào các công việc của chính triều đình.

 Madrid cuối thời Phục hưng và đầu thời hiện đại

Felipe V quyết định rằng một thủ đô châu Âu không thể ở trong tình trạng như vậy, và nhiều cung điện mới (bao gồm cả Palacio Real de Madrid) được xây dựng dưới triều đại của ông. Tuy nhiên, chỉ cho đến thời của Carlos III (1716-1788) thì Madrid mới trở thành một thành phố hiện đại. Carlos III là một trong những vị vua được kính trọng nhất trong lịch sử của Madrid, và câu nói "người thị trưởng tốt nhất, đó là nhà vua" trở thành phổ biến trong những thời gian này. Khi Carlos IV (1748-1819) lên ngôi vua thì dân thành Madrid nổi loạn. Sau cuộc Nổi loạn Aranjuez, dẫn dầu bởi chính con trai ông là Fernando VII chống lại ông, Carlos IV thoái vị, nhưng triều đại của Fernando VII khá ngắn ngủi: vào tháng 5 năm 1808 quân đội của Napoléon Bonaparte tiến vào thành phố. Vào 2 tháng 5 năm 1808 (tiếng Tây Ban Nha: Dos de Mayo) nhóm Madrileños nổi dậy chống lại quân Pháp, sự đối phó tàn bạo của quân Pháp đã có ảnh hưởng lâu dài lên sự cai trị của Pháp ở Tây Ban Nha và hình ảnh của Pháp nói chung ở châu Âu.

Sau cuộc chiến tranh giành độc lập (1814) Fernando VII quay trở lại ngôi vua, nhưng sau một cuộc cách mạng của quân đội tự do, Đại tá Riego làm nhà vua phải thề là tôn trọng hiến pháp. Điều này bắt đầu một giai đoạn mà nhà nước tự do và nhà nước bảo thủ thay phiên lẫn nhau, và điều này chấm dứt với sự lên ngôi của nữ hoàng Isabel II (1830-1904).

 Madrid thế kỉ thứ 20

Isabel II không thể làm dịu đi sự căng thẳng về mặt chính trị làm dẫn tới một cuộc cách mạng khác, Đệ nhất Cộng hòa Tây Ban Nha, và sự trở lại của hoàng gia, cuối cùng dẫn tới Đệ nhị Cộng hòa Tây Ban Nha và Nội chiến Tây Ban Nha. Trong suốt cuộc chiến tranh này (1936-1939) Madrid là một trong những thành phố bị ảnh hưởng nặng nhất với các con đường trở thành những bãi chiến trường. Madrid là điểm cố thủ của những người Cộng hòa từ tháng 7 năm 1936. Các vùng ngoại ô phía tây là nơi những trận chiến khốc liệt xảy ra vào tháng 11 năm 1936, khi lực lượng Quốc gia cố gắng chiếm thành phố. Sau đó, thành phố bị bao vây gần ba năm, cho đến khi nó đầu hàng vào tháng 3 năm 1939. Chính trong Nội chiến mà Madrid trở thành thành phố đầu tiên bị bỏ bom bởi máy bay cố ý nhắm vào thường dân. (Xem Bao vây Madrid (1936-39).)

Trong suốt chế độ độc tài của Francisco Franco, đặc biệt là sau thập niên 1960, miền nam Madrid trở nên công nghiệp hóa cao và có nhiều cuộc di dân lớn từ các vùng nông thôn vào thành thị. Phía ngoại vi đông nam Madrid trở thành một khu nhà ổ chuột lớn, trở thành nền tảng cho các hoạt động văn hóa và chính trị.

Sau cái chết của Franco, các đảng phái dân chủ nổi lên (gồm cả những đảng cánh tả và những người theo lý tưởng cộng hòa) chấp nhận mong ước của Franco là được Juan Carlos I kế vị - để bảo đảm ổn định chính trị và dân chủ - dẫn tới việc Tây Ban Nha ngày nay như là một nước quân chủ lập hiến.

Phù hợp với sự phồn vinh đạt được trong thập niên 1980, thủ đô của Tây Ban Nha đã củng cố vị trí trong vai trò là một trung tâm dẫn đầu về kinh tế, văn hóa, công nghiệp, giáo dục và khoa học kỹ thuật gay trên bán đảo Iberia.

 Thế kỉ 21
Vào 11 tháng 3 năm 2004, Madrid bị đánh bom khi quân khủng bố đặt một loạt bom trên nhiều chuyến tàu trong giờ cao điểm, ba ngày trước cuộc bầu cử 14 tháng 3 năm 2004. Đây là cuộc thảm sát lớn nhất ở Tây Ban Nha kể từ nội chiến chấm dứt vào năm 1939.

Ban đầu, những người khủng bố Basque thuộc ETA đã bị đảng cầm quyền lúc đó là Partido Popular, cũng như các đảng phái chính trị khác ở Tây Ban Nha buộc tội, nhưng sau đó thủ phạm được cho là những kẻ khủng bố Hồi giáo.

Madrid cũng mong muốn trở thành một thành phố Thế vận hội, và trở thành ứng cử viên cho thế vận năm 2012, nhưng điều này đã thuộc về Luân Đôn sau khi Madrid bị loại ở vòng bỏ phiếu thứ ba. Tuy nhiên, thị trưởng thành phố đã nói rằng giấc mơ Thế vận hội của Madrid chưa kết thúc ở Singapore, vì thành phố sẽ ứng cử như là thành phố chủ nhà cho Thế vận hội năm 2016..

 Khí hậu
Madrid chịu ảnh hưởng của khí hậu Địa Trung Hải (phân loại khí hậu Köppen) với mùa đông lạnh tuỳ theo cao độ (650m trên mực nước biển tại Alicante), bao gồm những đợt tuyết rơi lác đác và nhiệt độ thấp nhất thường dưới 0 độ. Mùa hè khí hậu thường nóng với nhiệt độ luôn vượt quá  vào tháng 7 và tháng 8, tuy ít khi nào vượt quá ngưỡng . Do cao độ và khí hậu khô của Madrid, sự chênh nhiệt nhiệt độ vào ban ngày đặc biệt hệ trọng vào mùa hè. Giáng thủy tập trung vào mùa thu và mùa xuân, chủ yếu thưa thớt vào hè, diễn ra dưới hình thức một hoặc hai cơn mưa rào hoặc mưa giông trong vòng một tháng.

 Nguồn nước
Khoảng 75% lượng nước cung cấp cho Madrid lấy từ các đập và bể chứa nước xây trên sông Lozoya, trong đó có đập El Atazar.

 Quận

Madrid được phân chia hành chính ra thành 21 quận, sau đó phân nhỏ ra tổng cộng 128 phường (barrios).

 Centro: Palacio, Embajadores, Cortes, Justicia, Universidad, Sol.
 Arganzuela: Imperial, Acacias, La Chopera, Legazpi, Delicias, Palos de Moguer, Atocha.
 Retiro: Pacífico, Adelfas, Estrella, Ibiza, Jerónimos, Niño Jesús.
 Salamanca: Recoletos, Goya, Parque de las Avenidas, Fuente del Berro, Guindalera, Lista, Castellana.
 Chamartín: El Viso, Prosperidad, Ciudad Jardín, Hispanoamérica, Nueva España, Castilla.
 Tetuán: Bellas Vistas, Cuatro Caminos, Castillejos, Almenara, Valdeacederas, Berruguete.
 Chamberí: Gaztambide, Arapiles, Trafalgar, Almagro, Vallehermoso, Ríos Rosas.
 Fuencarral-El Pardo: El Pardo, Fuentelarreina, Peñagrande, Barrio del Pilar, La Paz, Valverde, Mirasierra, El Goloso.
 Moncloa-Aravaca: Casa de Campo, Argüelles, Ciudad Universitaria, Valdezarza, Valdemarín, El Plantío, Aravaca.
 Latina: Los Cármenes, Puerta del Ángel, Lucero, Aluche, Las Águilas, Campamento, Cuatro Vientos.
 Carabanchel: Comillas, Opañel, San Isidro, Vista Alegre, Puerta Bonita, Buenavista, Abrantes.
 Usera: Orcasitas, Orcasur, San Fermín, Almendrales, Moscardó, Zofío, Pradolongo.
 Puente de Vallecas: Entrevías, San Diego, Palomeras Bajas, Palomeras Sureste, Portazgo, Numancia.
 Moratalaz: Pavones, Horcajo, Marroquina, Media Legua, Fontarrón, Vinateros.
 Ciudad Lineal: Ventas, Pueblo Nuevo, Quintana, La Concepción, San Pascual, San Juan Bautista, Colina, Atalaya, Costillares.
 Hortaleza: Palomas, Valdefuentes, Canillas, Pinar del Rey, Apóstol Santiago, Piovera.
 Villaverde: San Andrés, San Cristóbal, Butarque, Los Rosales, Los Ángeles.
 Villa de Vallecas: Casco Histórico de Vallecas, Santa Eugenia.
 Vicálvaro: Casco Histórico de Vicálvaro, Ambroz.
 San Blas: Simancas, Hellín, Amposta, Arcos, Rosas, Rejas, Canillejas, Salvador.
 Barajas: Alameda de Osuna, Aeropuerto, Casco Histórico de Barajas, Timón, Corralejos.

 Vùng đô thị

Vùng đô thị Madrid gồm thành phố Madrid và 40 đô thị tự trị xung quanh, với dân số vào khoảng hơn 6,271 triệu người, với diện tích bao phủ một khu vực rộng 4,609 km². Đây là vùng đô thị rộng lớn nhất của Tây Ban Nha và lớn thứ ba tại Liên minh châu Âu.Brinkoff, Thomas "Principal Agglomerations of the World". Retrieved ngày 12 tháng 3 năm 2009. Data for ngày 1 tháng 1 năm 2009.

Như các vùng đô thị khác với quy mô tương tự, Madrid phân biệt hai khu vực đô thị hoá:
 Vòng trong (primera corona): Alcorcón, Leganés, Getafe, Móstoles, Fuenlabrada, Coslada, Alcobendas, Pozuelo de Alarcón, San Fernando de Henares
 Vòng ngoài (segunda corona): Villaviciosa de Odón, Parla, Pinto, Valdemoro, Rivas-Vaciamadrid, Torrejón de Ardoz, Alcalá de Henares, San Sebastián de los Reyes, Tres Cantos, Las Rozas de Madrid, Majadahonda, Boadilla del Monte

Những vùng ngoại ô rộng lớn nhất nằm về phía Nam, chủ yếu phân bố dọc theo các tuyến đường chính dẫn ra ngoài Madrid.

 Tiểu vùng đô thị
Một dự án mới định ra những tiểu vùng đô thị bên trong vùng đô thị Madrid:

 Kiến trúc

Mặc dù vị trí của Madrid đã được chiếm giữ làm nơi sinh sống từ thời tiền sử, những dữ liệu lịch sử đầu tiên có liên quan đến thành phố ghi nhận lại khoảng thời gian vào giữa thế kỷ thứ 9, khi Mohammad I ra lệnh xây dựng một cung điện nhỏ (ngày nay vị trí này là Cung điện Real). Xung quanh cung điện này người ta xây lên một thành luỹ nhỏ (al-Mudaina). Cung điện nhìn thẳng hướng về sông Maanazanares, nơi các nhà Hồi giáo gọi tên là Mayrit, có nghĩa là nguồn nước (sau này đổi thành Magerit, và cuối cùng là Madrid). Năm 1085, thành trì bị Alfonso VI chinh phục trong quá trình bành trướng về phía Toledo.

 Môi trường

Madrid là thành phố châu Âu có lượng cây và bề mặt được cây xanh bao phủ lớn nhất tính trên đầu người; có lượng cây trồng theo hàng nhiều thứ hai trên thế giới, với con số lên đến 248.000, chỉ sau Tokyo. Cư dân Madrid có thể đến được khu vực cây xanh chỉ trong vòng 15 phút đi bộ. Từ năm 1997, các khu vực cây xanh đã tăng lên 16%. Ngày nay, 8,2% diện tích đất bề mặt Madrid được phủ xanh, điều này có nghĩa là có 16 m² xanh tính theo mỗi đầu người, vượt xa con số 10 m² mỗi đầu người mà tổ Tổ chức Y tế Thế giới khuyến nghị.

Công viên Buen Retiro (Parque del Retiro), trước đây là nơi xây dựng cung điện cho vua Felipe IV, là công viên nổi tiếng nhất tại Madrid và cũng là công viên rộng nhất tại trung tâm Madrid. Công viên có diện tích hơn 1,4 km² (350 héc ta) và nằm rất gần với tượng đài Puerta de Alcalá, cách Bảo tàng Prado không xa. Đây là một công viên rất đẹp, với nhiều tượng đài và tác phẩm điêu khắc, bộ sưu tập,... nằm khắp nơi cùng một hồ nước thanh bình; là nơi diễn ra nhiều sự kiện và là một trong những điểm thu hút hàng đầu tại Madrid. Toàn bộ công viên được bao bọc bởi thành phố Madrid ngày nay. Hồ ở giữa công viên từng là nơi tổ chức những cuộc diễn trận hải quân để giải trí cho hoàng gia, thời nay, thú tiêu khiển bằng thuyền thanh bình hơn rất được ưa chuộng. Lâu đài Pha lê (Palacio de Cristal) được xây dựng lấy cảm hứng từ lâu đài pha lê Luân Đôn, nằm ở cuối phía đông nam của công viên.

Trong công viên Retiro là Rừng Tưởng niệm (Bosque de los Ausentes),một tượng đài tưởng nhớ 191 nạn nhân của cuộc tấn công Madrid ngày 11 tháng 3 năm 2004.

Nhà ga Atocha không chỉ là nhà ga trung tâm đầu tiên của thành phố mà còn là nơi có khu vườn trong nhà đặc biệt phủ 4.000 m² thực vật nhiệt đới. Nhà ga Atocha đã trở thành một điểm đến bởi khu nhà kính dành cho những người yêu cây cỏ, với hơn 500 loài thực vật và những hồ nước có rùa và cá vàng nuôi bên trong, cùng những cửa tiệm và quán cà phê. Đây là một địa điểm đẹp để viếng thăm vào một ngày lạnh hay ẩm ướt với nhiệt độ luôn ổn định ở mức 24 độ C, hoặc thậm chí để ghé thăm vào những ngày hè nóng bức để xua tan nhiệt lượng.

Casa de Campo là vùng cây xanh đô thị khổng lồ nằm ở phía tây thành phố, đóng vai trò là lá phổi xanh chính của Madrid, với diện tích lớn nhất ở Tây Ban Nha, bao phủ diện tích tổng cộng 1.700 héc ta (6,6 dặm vuông). Đây là nơi có Sở thú Madrid, trong đó có khu công viên thủy cung. Madrid còn có một công viên giải trí mang tên Parque de Atracciones de Madrid, cùng một hồ bơi thành phố ở ngoài trời, ở đây những người đến xem có thể tận hưởng tầm nhìn bao quát từ trên cao của toàn công viên và thành phố từ trên buồng cáp treo từ phía bên trên những cành cây cao nhất. Thực vật tại Casa de Campo'' có những đặc trưng vô cùng quan trọng, hình thành 3 hệ sinh thái khác nhau: sồi, thông và nhóm cây bụi ven sông. Sồi là loài cây chiếm thành phần chủ yếu trong khu vực, mặc dù nhiều cây sồi trong số này có hơn 100 năm tuổi và đạt đến độ cao khổng lồ, chúng cũng có ở dạng cây nhỏ và cây bụi. Hệ sinh thái rừng thông có một lượng lớn cây đã thích nghi hoàn hảo với ánh sáng và điều kiện khô trong công viên. Ngoài ra, nấm thường sinh sôi sau những cơn mưa đầu mùa thu. Sau cùng, nhóm cây bụi ven sông, còn gọi là những khu rừng nhỏ ven sông, được tạo thành từ những loài cây đa dạng, chủ yếu là những loài rụng lá mọc ở những vùng ẩm ướt. Điển hình như dương, liễu và cây tổng quán sủi. Đối với những loài động vật liên quan, không gian xanh là nơi sinh sống của khoảng 133 loài động vật có xương sống.

Kinh tế

Từ thời Trung cổ đến thế kỷ 20

1992 đến 2008

Madrid là trung tâm chính về kinh doanh và thương mại quốc tế. Đây là một trong những trung tâm tài chính lớn nhất châu Âu và tại Tây Ban Nha.

Madrid đã trở thành thành phố giàu thứ 23 trên thế giới và giàu có thứ 3 tại châu Âu về GDP; sản lượng kinh tế trong năm 2005 là 201,5 triệu USD, xếp sau Paris (460 triệu USD) và Luân Đôn ($452 triệu USD), vượt qua Moskva và Barcelona. Về GDP bình quân đầu người, Madrid, đặc biệt là vùng Madrid là nơi giàu có nhất tại Tây Ban Nha và là một trong những nơi giàu có nhất châu Âu. Với con số là 34.572 euro (48.313 USD), chênh lệch 133,9% so với mức trung bình tại châu Âu là 25,800€, Madrid đứng đầu trong tất cả tám vùng Tây Ban Nha khác. Sức mua của Madrid tương đương 97,8% của New York.

Madrid là một trong những trung tâm dứng đầu thế giới về tài chính, nằm trong nhóm 5 Trung tâm Thương mại hàng đầu ở châu Âu. Madrid còn là thành phố then chốt ở châu Âu, vươn lên từ thứ hạng 16 năm 2007 sang thứ 11 trên toàn cầu, từ thứ hạng 6 lên thứ 5 tại châu Âu. GDP, tỷ giá hối đoái và thị trường trái phiếu mạnh ổn định cùng với tiêu chuẩn đời sống cao của Madrid, tất cả góp phần đưa thành phố này đứng vào hàng ngũ những thành phố nổi bật nhất châu Âu:: Luân Đôn, Paris, Frankfurt và Amsterdam.

Madrid là một trong những thành phố thuộc bán đảo Iberi có sức thu hút nhiều nhà đầu tư nước ngoài và người tìm việc làm. Mức lương cơ bản tại Madrid trong năm 2007 là 2540 euro, cao hơn hẳn so với mức trung bình ở Tây Ban Nha là 2085 euro. Về mạng lưới kinh doanh, Madrid cũng đứng đầu tại Tây Ban Nha, đứng thứ 28 trên thế giới với tỉ lệ 78.6%.

Dân số

Dân số Madrid tăng từ khi thành phố trở thành thủ đô quốc gia vào giữa thế kỷ 16 và cố định vào khoảng 3 triệu dân từ những năm 1970.

Từ khoảng năm 1970 đến giữa những năm 1990, dân số thành phố giảm. Hiện tượng này cũng ảnh hưởng đến những thành phố châu Âu khác, vốn xảy ra một phần là do sự tăng trưởng của những vùng ngoại ô vệ tinh với mức phí tổn như các khu buôn bán kinh doanh trong thành phố. Một lý do khác có thể là sự suy giảm mức tăng trưởng kinh tế của châu Âu.

Sự tăng vọt dân số đẩy mạnh vào cuối những năm 1990 và những năm đầu của thế kỷ 21 do quá trình di cư quốc tế, có nguồn gốc từ làn sóng tăng trưởng kinh tế ở Tây Ban Nha. Theo số liệu thống kê, dân số thành phố tăng 271.856 người từ năm 2001 đến năm 2005.

Với vai trò là thành phố thủ đô của Tây Ban Nha, thành phố do đó thu hút nhiều di dân từ khắp nơi trên thế giới. Khoảng 83,3$ cư dân là người Tây Ban Nha, những người khác có nhiều nguồn gốc khác, bao gồm di dân từ Mỹ Latinh, châu Âu, châu Á, Bắc Phi và Tây Phi, tổng cộng chiếm khoảng 16,2% dân số Madrid vào năm 2007..

10 nhóm di dân lớn nhất bao gồm: Ecuador: 104.184, România: 52.875, Bolivia: 44.044, Colombian: 35.971, Peru: 35.083, Trung Quốc: 34.666, Maroc: 32.498, Cộng hoà Dominica: 19.602, Brasil: 14.583 và Paraguay: 14.308. Ngoài ra cũng có các cộng đồng lớn khác của người Philippines, Guinea Xích Đạo, Bulgaria, Ấn Độ, Ý, Argentina, Senegal và Ba Lan.

Các quận có nhiều di dân nhất là Usera (28,37%), Centro (26,87%), Carabanchel (22,72%) và Tetuán (21,54%). Các quận có ít di dân nhất là Fuencarral-El Pardo (9,27%), Retiro (9,64%) và Chamartin (11,74%).

Văn hoá

Đấu bò
Madrid là nơi có trường đấu bò lớn nhất Tây Ban Nha, Las Ventas, thành lập vào năm 1929. Las Ventas được nhiều người xem là trung tâm thế giới của những trận đấu bò tót với sức chứa gần 25.000 chỗ ngồi. Mùa đấu bò ở Madrid bắt đầu từ tháng 3 và kết thúc vào tháng 10. Những trận đấu bò được tổ chức mỗi ngày trong các lễ hội của San Isidro (vị thánh bảo trợ của Madrid) từ giữa tháng 5 đến đầu tháng 6, và mỗi chủ nhật cùng ngày nghỉ lễ diễn ra phần còn lại của mùa đấu. Las Ventas được xây dựng theo phong cách Tân mudéjar. Nơi đây cũng tổ chức các buổi hòa nhạc và các sự kiện khác ngoài của khoảng thời gian của mùa đấu bò.

Giao thông

Madrid có một hệ thống hạ tầng kỹ thuật giao thông phát triển cao, khiến thủ đô Madrid trở thành trung tâm hậu cần hàng đầu cho cả Tây Ban Nha và châu Âu. Nơi đây cũng tự hào có mạng lưới đường cao tốc, bao quanh bởi những tuyến đường vành đai và đường xuyên tâm, là trục xương sống cho mạng đường sắt Tây Ban Nha, qua đó cung cấp kết nối hiệu quả với không chỉ những khu vực khác của toàn vùng, mà còn kết nối với nơi khác trên quốc gia Tây Ban Nha và châu Âu lại với nhau. Madrid cùng Tokyo và Paris là 3 trung tâm đường sắt cao tốc lớn nhất thế giới. Madrid cũng là nơi có sân bay Barajas Madrid, sân bay hàng đầu của Tây Ban Nha đồng thời cũng là một trong những sân bay lớn nhất trên toàn thế giới.

Đường không

Sân bay Barajas tại Madrid là trung tâm của hãng hàng không Iberia Airlines. Do đó sân bay đóng vai trò là cửa ngõ chính đến bán đảo Iberia từ châu Âu, châu Mỹ và những nơi khác trên thế giới. Số hành khách hiện nay lên khoảng 49,8 triệu lượt mỗi năm, điều này đã khiến cho sân bay Barajas trở thành sân bay lớn nhất và đông đúc nhất của đất nước. Trong năm 2009, đây là sân bay tấp nập thứ 11 trên thế giới, ngoài ra còn là sân bay tấp tập thứ 4 tại châu Âu. Do gia tăng hàng năm khoảng 10%, nơi đây đã tiến hành xây dựng một nhà ga thứ tư. Nó đã làm giảm đáng kể sự trì hoãn và gia tăng gấp đôi khả năng vận chuyển của sân bay đến hơn 70 triệu hành khách mỗi năm. Hai đường băng bổ sung cũng được xây dựng và làm cho Barajas trở thành một sân bay 4 đường băng vận hành hoàn toàn.

Sân bay Barajas nằm trong địa giới thành phố của Madrid, chỉ cách 9 km (5,6 dặm) từ quận tài chính của thành phố và cách 13 km (8,1 dặm) về phía đông bắc của Puerta del Sol, trung tâm lịch sử của Madrid. Tên gọi của sân bay bắt nguồn từ quận gần kề của Barajas, nơi có nhà ga xe điện ngầm trên cùng tuyến đường sắt phục vụ cho sân bay.

Đại biểu Hội đồng Giao thông của Cộng đồng Madrid, Manuel Lamela, tuyên bố vào 2007 rằng sẽ có hai sân bay mới phục vụ cho thành phố, hai sân bay này dự kiến sẽ vận hành hoàn toàn vào năm 2016. Sân bay đầu tiên nằm tại Campo Real, chủ yếu dùng cho những chuyến bay vận chuyển hàng hoá và là nơi phục vụ những chuyến bay giá rẻ. Sân bay thứ hai dự kiến được xây dựng giữa hai đô thị tự trị El Álamo và Navalcarnero, chỉ tiếp quản những tuyến đường vận hành tại sân bay Cuatro Vientos.

Đô thị song đôi và thành phố kết nghĩa
Danh sách đô thị song đôi, thành phố kết nghĩa và thành phố đối tác:

 Tokyo, Nhật Bản (1965)
 Seoul, Hàn Quốc (1978)
 Lisbon, Bồ Đào Nha (1979)
 Thành phố Panama, Panama (1980)
 New York, Hoa Kỳ (1982)
 Malabo, Guinea Xích Đạo (1982)
 Bordeaux, Pháp (1984)
 Nouakchott, Mauritania (1986)
 Berlin, Đức (1988)
 Rabat, Maroc (1988)
 Tripoli, Libya (1988)
 Manila, Philippines (2005)
 Sarajevo, Bosnia và Herzegovina (2007)
 Abu Dhabi, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (2007)
 Miami, Hoa Kỳ (2014)

Công trình kiến trúc lịch sử khác

Tham khảo
 History of Madrid
 Development and History of the city of Madrid
 "Renta en los Distritos de Madrid 1996", 1996, truy cập 7 tháng 1 năm 2006
 "En algunos barrios de Madrid el 40% de la poblacion ya son inmigrantes"  truy cập in 7 tháng 1 năm 2006
 Madrid: Getting to know: Neighborhoods

Liên kết ngoài

 WikiSatellite view of Madrid at WikiMapia
 Council of Madrid
 The Official Website for Madrid on Tourism and Business
 Metro de Madrid (Madrid Underground)
 Madrid webcams for traffic regulation
 Museo del Prado
 World Music Central Guide to Madrid
 Real Madrid official website
 Street Guide & Map of the municipality
 City Secrets Free Guide To Madrid
 QDQ Directory & Street Guide
 Flamenco guide to Madrid
 A guide to the natural history of Madrid
 Madrid City Guide
 Madrid Guía

Thủ đô châu Âu
Thành phố của Tây Ban Nha
Đô thị ở Cộng đồng Madrid


title: Mãn Hán Toàn Tịch

text:
Mãn-Hán Toàn Tịch (Tiệc triều đình Hán-Thanh) hay Đại tiệc hoàng gia Mãn-Hán tương truyền là một đại tiệc lớn kết hợp các món ăn đặc sắc của người Mãn và người Hán, được bắt nguồn từ triều đình của nhà Thanh và ban đầu là một bữa tiệc mừng sinh nhật 66 tuổi của Hoàng đế Khang Hy.

Tuy nhiên, chính sử không ghi chép lại sự kiện này. Nó chỉ được đề cập trong một số ghi chú riêng. Những người khác tin rằng "Mãn Hán Toàn Tịch" hoàn toàn là hư cấu, và cái tên này xuất phát từ một đoạn tương thanh (nghệ thuật biểu diễn kịch).

Năm 1920, diễn viên kịch tương thanh Vạn người mê Lý Đức Dương (李德鍚) đã biên soạn một loạt tên món ăn, gọi là "Báo Thái Danh". Sau đó, nó đã bị gọi nhầm là "Mãn Hán Toàn Tịch".

Nhà Thanh
Trong Đại thọ lần thứ 66 của Hoàng đế Khang Hy thời nhà Thanh, đã mở tiệc đặc biệt trong 3 ngày với 6 bữa tiệc cho hai tộc Mãn - Hán, tiến cống hơn 300 món ăn. Tương truyền, Hoàng đế ngự thư viết Mãn Hán toàn tịch, trở nên nổi tiếng thời đó. Vào thời điểm đó, có một sự khác biệt giữa bên trong và bên ngoài cung, Mãn Hán Toàn tịch chỉ dành riêng cho thiên tử, thân cận thì tới người trong hoàng tộc, rồi tới con cái của các hoàng thân, các công thần (người Hán chỉ giới hạn từ quan nhị phẩm và tâm phúc của Hoàng đế) mới đủ điều kiện vào dự tiệc trong triều đình.

Ngoài cung, Mãn Hán Toàn tịch thường thường được quan viên nhất phẩm chủ trì khoa khảo và nghị hội với địa phương để chiêu đãi khâm sai công thần, xếp chỗ theo phẩm cấp, phải đeo triều châu (朝珠, tràng hạt đeo cổ của quý tộc), mặc quần áo quan lại ngồi vào dự tiệc.

Vào năm Giáp Thân đời vua Càn Long, Lý Đẩu trong cuốn  “Dương Châu họa phảng lục” (ghi chép lại các bức họa Dương Châu)  mô tả chi tiết buổi tiệc thịnh soạn:

Món ăn
Bát trân (八珍), tức là tám món ăn quý trong Mãn Hán toàn tịch:
Bát trân: Bướu lạc đà, chân gấu, não khỉ, hươu sừng, ốc vòi voi, báo thai (豹胎, bào thai báo), đuôi tê giác, gân hươu.
Hải bát trân: Tổ yến, vi cá, đại ô sâm, long cốt (cá tầm Trung Quốc), bao tử cá, bào ngư, hải sư (hải cẩu), cẩu ngư.
Cầm bát trân: Nhàn hồng, sếu trắng, chim cút, thiên nga, đa đa, chim công, chim cu gáy, chim ưng đầu đỏ
Thảo bát trân: Nấm hầu thủ (nấm đầu khỉ), mộc nhĩ trắng, trúc tôn (nấm báo mưa), nấm lư oa, nấm Bụng Dê (Morchella), nấm hương, hoa hiên vàng, nấm Vân Hương Tín (được coi là sơn trân trên núi, 1 loại nấm rất quý hiếm).

Đồ dùng
Các đồ nội thất chủ yếu được làm bằng đồng và chạm khắc tinh xảo. Trong bữa ăn sử dụng bộ đồ ăn Vạn Thọ màu phấn, những món đồ sứ được trang trí mô phỏng hình gà, vịt, cá, lợn, v.v., và trang trí đồ nấu bếp (ví dụ, nồi lẩu bằng kim loại).

Tầng trên đặt bát đĩa còn bên dưới được thắp bằng rượu. Đồ dùng đựng nước được làm bằng thiếc, được chia thành hai lớp: lớp bên trong và lớp bên ngoài. Lớp bên trong chứa súp và lớp bên ngoài chứa nước sôi, thuận tiện cho việc bảo quản nhiệt.

Sau khi dọn các món lên bàn tiệc, sẽ ăn món Mãn Châu trước tiên, sau đó tới món Hán. Trong thời gian đợi, đổi mặt bàn, gọi là "phiên đài". Khách vào đại sảnh dự tiệc sẽ tấu nhạc trước, sau đó ngồi xuống dùng điểm tâm. Sau khi khách đến, dâng 4 món tươi ngon và rượu lên trước khi các món ăn lớn sẽ được phục vụ. Toàn bộ quá trình thay đổi bàn bốn lần liên tiếp. Việc đổi giữa các món, thường được gọi là "phiên trác" (lật bàn). Kể từ đó đã dần lan rộng ra bên ngoài và trở thành biểu tượng xa xỉ cho quan chức.

Phục dựng
Đầu những năm Trung Hoa Dân Quốc đổi thành Đại Hán Diên Tịch, không lâu sau sử dụng cụm từ “bát đại”, “bát tiểu đẳng diên tịch” để thay thế, năm 1930 lại đổi thành tám sự kiện lớn.

Ngày 2 và 3 tháng 11 năm 1977, nhà hàng Quốc Tân Hồng Kông (nay là Tập đoàn nhà hàng Liên Bang) được ủy thác bởi Truyền hình TBS Nhật Bản với giá 100.000 HK$ để chuẩn bị tổng cộng 108 món ăn của Mãn Hán Toàn Tịch. Nhà hàng đã sử dụng hơn 160 người và phải mất 3 tháng để chuẩn bị. Quá trình này được truyền hình trực tiếp đến Nhật Bản bằng vệ tinh. Vì một số động vật quý hiếm đã được bảo vệ, cấm săn bắt và một số kỹ năng nấu ăn đã bị mai một, gần như không thể thực hiện lại một bữa tiệc Mãn Hán Toàn Tịch nguyên bản như thời nhà Thanh.

Ông Nhậm Vạn Bình, phó chủ tịch Bảo tàng Cố Cung Bắc Kinh năm 2018, cho biết: "Không có Toàn Tịch chỉ có Mãn tịch và Hán Tịch, cũng không có nhiều tới 108 món như vậy, toàn bộ Mãn tịch cử hành trong cung còn Hán tịch ở ngoài cung, căn cứ theo quy định của hoàng đế Đại Thanh, tài liệu ghi chép về quy tắc có đề cập đến chỗ ngồi trong yến tiệc phân Mãn, Hán tịch, Mãn Tịch còn phân thành 6 bậc".

Chú thích

Ẩm thực Trung Quốc
Văn hóa triều Thanh
Nhà Thanh


title: Acrocercops macrochalca

text:
Acrocercops macrochalca là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Mauritius.

Chú thích

Tham khảo

Acrocercops


title: Liny-devant-Dun

text:
Liny-devant-Dun  là một xã thuộc tỉnh Meuse trong vùng Grand Est đông nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 280 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Linydevantdun


title: Sisco, Haute-Corse

text:
Sisco là một xã ở tỉnh Haute-Corse trên đảo Corse, Pháp. Xã này có diện tích 24,96 kilômét vuông, dân số năm 1999 là 743 người. Khu vực này có độ cao trung bình 500 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Haute-Corse


title: Xylocopa apicalis

text:
Xylocopa apicalis là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Smith mô tả khoa học năm 1854.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ong bầu
Động vật được mô tả năm 1854


title: Rehna

text:
Rehna () là một thị trấn thuộc huyện Nordwestmecklenburg, bang Mecklenburg-Vorpommern, Đức.

Chú thích

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Nordwestmecklenburg


title: Trận Dubno - Lutsk - Brody

text:
Trận Dubno-Lutsk-Brody (một số tên khác là Trận Brody, Trận Dubna, Trận Dubno) là một trong những trận đánh xe tăng lớn nhất trong Chiến tranh Xô-Đức. Trận đánh diễn ra giữa các sư đoàn xe tăng 9, 11, 13, 14, 15 thuộc tập đoàn quân xe tăng 1 (Đức), sư đoàn xe tăng 23 (tập đoàn quân 6 - Đức) và quân đoàn cơ giới 44 (tập đoàn quân 17 - Đức) với các quân đoàn cơ giới 8, 9, 15, 19, 22 thuộc các tập đoàn quân 5 và 6 của Phương diện quân Tây Nam (Liên Xô) tại khu vực tam giác giữa các thành phố Dubno-Lutsk-Brody từ ngày 26 đến ngày 30 tháng 6 năm 1941. Trong lịch sử Liên Xô, trận Brody là trận phản công lớn của quân đội Liên Xô trong chuỗi các trận phòng thủ biên giới Ukraina. Mặc dù các quân đoàn cơ giới Đức cũng đã chịu thiệt hại đáng kể trong trận Brody nhưng họ vẫn còn khá nhiều lực lượng dự bị sau trận này. Ngược lại, các lực lượng thiết giáp của Liên Xô bị tổn thất rất nặng. Đây là một trong những trận đấu tăng lớn nhất trong chiến dịch Barbarossa và là trận đấu tăng lớn thứ nhì trong chiến tranh Xô-Đức, chỉ đứng sau Trận vòng cung Kursk. Hai bên đã lần lượt tung vào trận này khoảng 1.500 xe tăng và xe bọc thép các loại.

Bối cảnh
Ngày 22 tháng 6, sau khi chọc thủng phòng tuyến của quân đội Liên Xô tại chỗ tiếp giáp giữa khu vực phòng thủ của tập đoàn quân 5 (do tướng Mikhail Ivanovich Popatov chỉ huy) và tập đoàn quân 6 (do tướng Ivan Nikolaievich Muzychenko chỉ huy); tập đoàn quân xe tăng 1 (Đức) của tướng Paul Ludwig Ewald von Kleist tiếp tục phát triển tấn công đến tuyến Radekhov và Berestechko. Đến ngày 24 tháng 6, xe tăng Đức đã tiến đến bờ sông Stir. Quân đội Liên Xô phòng thủ khu vực sông Stir gồm sư đoàn cơ giới 131 thuộc quân đoàn cơ giới 9 do tướng Konstantin Rokossovsky chỉ huy. Rạng sáng ngày 24 tháng 6, trung đoàn xe tăng 20 thuộc sư đoàn cơ giới 24 của đại tá Fradkov Katukov bất ngờ bị sư đoàn xe tăng 13 Đức tập kích. Quân Đức bắt được 300 tù binh, phá hủy 33 xe tăng BT.

Trong một mệnh lệnh (Chỉ thị số 3) được coi là không thể thực hiện được vào cuối ngày 22 tháng 6, Đại bản doanh Bộ Tổng tư lệnh tối cao quân đội Liên Xô yêu cầu Phương diện quân Tây Nam: "Trong các ngày 23 và 24 tháng 6 phải tổ chức các đòn đột kích đồng tâm vào hướng chung đến Lublin bao vây và tiêu diệt cánh quân Đức đã đột nhập vào khu vực Vladimir - Volynsky - Krystynopol, đến hết ngày 24 tháng 6 phải làm chủ vùng Lublin". Mặc dù Tổng tham mưu trưởng G. K. Zhukov (lúc đó đang là đại diện của Đại bản doanh tại Phương diện quân Tây Nam) không đồng ý phản công vì chưa nắm được tình hình địch nhưng Phó tổng tham mưu trưởng N. F. Vatutin cho ông biết mọi việc đã được I. V. Stalin quyết định rồi. Tướng M. A. Purkaev, tham mưu trưởng Phương diện quân Tây Nam cho rằng lấy 5 sư đoàn bộ binh 45, 62, 87, 124, 135 (mỗi sư đoàn chỉ có hai trung đoàn) và quân đoàn cơ giới 22 (mới chỉ có 2 sư đoàn được tập kết) để tấn công 5 sư đoàn xe tăng và 5 sư đoàn bộ binh Đức tại khu vực này là điều không thể và cần phải tiếp tục phòng ngự. Tuy nhiên, tư lệnh Phương diện quân, tướng M. P. Kirponos vẫn phải ngả theo ý kiến của Ủy viên hội đồng quân sự Phương diện quân, chính ủy quân đoàn N. N. Vashughin khi ông này kiên quyết yêu cầu phản công.

Tập đoàn quân xe tăng 1 (Đức) của Paul Kleist nhận được lệnh chiếm giữ các bến vượt sông Nam Bug và tiến về Rovno, Korosten và hướng mục tiêu chiến lược là Kiev. Hai quân đoàn xe tăng của tập đoàn quân này đã được triển khai ở khoảng giữa Lvov (Lviv) và Rovno nhằm mục đích cắt đứt tuyến đường sắt Lvov - Kiev. Đối diện với quân Đức ở tuyến đường sắt Lvov-Kiev là Tập đoàn quân 6 (Liên Xô) thuộc Phương diện quân Tây Nam và các đơn vị quân dự bị.

Phương án tác chiến và binh lực của hai bên

Quân đội Liên Xô

Phương án tác chiến

Do không nắm được tình hình mặt trận khi quân đội Đức Quốc xã bất ngờ tấn công ngày 22 tháng 6 năm 1941, Bộ Tư lệnh phương diện quân Tây Nam chỉ chủ trương kìm chân đối phương bằng lực lượng của thê đội hai trên tuyến Korosten, Novograd-Volynskyi, Shepetovka, Staro-Kostiantinov và Proskurovka. Theo quan điểm của Bộ tham mưu Phương diện quân Tây Nam, kìm giữ được quân Đức ở tuyến này sẽ tạo thêm thời gian để chuẩn bị tổng phản công. Tuy nhiên, khi bàn đến kế hoạch thủ trưởng cơ quan chính trị của phương diện quân, chính ủy N. N. Vashughin lại cho rằng đó là sự mất tinh thần. Tư lệnh Phương diện quân, thượng tướng M. P. Kirponos mặc dù đồng ý với tướng M. A. Purkaev về tính hợp lý của đề nghị phòng ngự nhưng cũng đã buộc phải kết luận: "Mệnh lệnh là mệnh lệnh, phải chấp hành". Phương diện quân Tây Nam đã phải phản công trong điều kiện binh lực không được tập trung đầy đủ.

Chiều 22 tháng 6, tướng V. D. Paniukhov đến Tập đoàn quân 5 truyền đạt cho tướng M. I. Potapov mệnh lệnh sử dụng Quân đoàn cơ giới 22 và sư đoàn bộ binh 135 để phản đột kích vào Vladimir-Volynskyi. Tập đoàn quân 6 của tướng I. N. Muzychenko được lệnh sử dụng quân đoàn cơ giới 15 tấn công vào Radekhov, điều Quân đoàn cơ giới 8 của tướng Varennikov sang hướng Brody. Quân đoàn cơ giới 9 (ở Novograd-Volynskyi) và quân đoàn cơ giới 19 (ở Zhitomir) còn cách cửa đột phá đến 300 km cũng được điều động. Do thê đội hai còn cách tuyến biên giới từ 150 đến 200 km nên các đơn vị cơ giới được lệnh tăng tốc độ hành quân ở mức cao nhất. Việc bố trí quân nói trên là hậu quả của việc phán đoán sai lầm hướng tấn công chính của tập đoàn quân xe tăng 1 (Đức). Do phán đoán rằng hướng Lublin - Lutsk tuy có địa thế uy hiếp Bắc Lvov nhưng phía Tây tuyến đó không có mạng lưới đường sá thuận lợi, Phương diện quân Tây Nam (Liên Xô) đã không dự kiến được đòn đột phá của các đơn vị xe tăng Đức nhằm vào đây. Do đó, 5 quân đoàn cơ giới của Phương diện quân Tây Nam không thể tiếp cận trận địa cùng một lúc. Mặc dù tướng M. A. Purkaev cho rằng "nếu tung từng quân đoàn cơ giới ra trận thì cũng như nối giáo cho giặc" nhưng thời hạn tấn công được quy định gần như ngay lập tức đã buộc ông không thể thực hiện được ý đồ của mình.

Binh lực

Thê đội 1:
Quân đoàn cơ giới 8 của tướng D. I. Riabyshev hành quân đến Brody sáng 24 tháng 6 để đột kích vào Berestechko. Trang bị của quân đoàn gồm 133 xe tăng gồm các loại T-34 và KV.
Quân đoàn cơ giới 15 của tướng I. I. Karpezo để lại một bộ phận giữ Radekhov, đại bộ phận tập kích vào cánh nam của tập đoàn quân xe tăng 1 (Đức) từ hướng Đông Nam đến Berestechko, đồng thời giải vây cho sư đoàn bộ binh 124. Trang bị của quân đoàn gồm 154 xe tăng BT và xe bọc thép T-26 (loại có hai tháp súng).
Thê đội 2:
Quân đoàn cơ giới 22 do tướng S. M. Kondrucev chỉ huy, được tăng cường sư đoàn bộ binh 135 và lữ đoàn pháo chống tăng 1 đột kích vào cánh bắc của Tập đoàn quân xe tăng 1 (Đức) trên hướng Vladimir-Volynskyi, đồng thời giải vây cho sư đoàn bộ binh 87. Trang bị của quân đoàn gồm 30 xe tăng KV, 54 xe tăng BT-7 và 78 xe bọc thép T-26.
Quân đoàn cơ giới 9 của tướng K. K. Rokossovsky đang ở cách mặt trận 150 km, chỉ có thể tiếp cận chiến trường sau ít nhất 2 ngày. Trang bị của quân đoàn gồm 86 xe tăng BT và 112 xe bọc thép T-26.
Quân đoàn cơ giới 19 của tướng N. V. Feklenko cũng đang ở cách mặt trận đến 250 km, chỉ có thể tiếp cận chiến trường sau ít nhất 3 ngày. Quân đoàn được trang bị 129 xe tăng BT.

Quân đội Đức Quốc xã

Phương án tác chiến

Cụm tập đoàn quân Nam (Đức) bố trí tại khu vực này lực lượng xung kích mạnh nhất của họ gồm tập đoàn quân xe tăng 1 của tướng Paul Ludwig Ewald von Kleist (6 sư đoàn xe tăng, 3 sư đoàn cơ giới) và tập đoàn quân 17 của tướng Carl-Heinrich von Stülpnagel (2 sư đoàn cơ giới, 7 sư đoàn bộ binh) với mục tiêu mở con đường ngắn nhất đến Kiev qua Radekhov, Berestechko, Kovel, Dubno. Các sư đoàn xe tăng của tướng Paul Kleist sẽ tiến quân trên hai con đưòng nhựa từ Druzkopol (phía Bắc) và Radekhov (phía Nam), hợp điểm tại Berestechko. Trong giai đoạn tiếp theo, tập đoàn quân xe tăng 1 (Đức) tiếp tục mở hai mũi tiến công vu hồi từ Berestechko qua Demklovka (phía Bắc) và Kovel (phía Nam), hợp điểm tại Dubno. Tập đoàn quân 17 bảo đảm sườn phía Nam và tập đoàn quân 6 bảo đảm sườn phía Bắc của tập đoàn quân xe tăng 1. Ý đồ ban đầu của Cụm tập đoàn quân Nam (Đức) là sau một tuần giao chiến, sẽ bao vây và cô lập 11 sư đoàn bộ binh Liên Xô đang phòng thủ cả trên khu vực biên giới mới cũng như khu phòng thủ thuộc biên giới cũ.

Binh lực

 Tập đoàn quân xe tăng 1 (Đức) được trang bị khoảng 500 xe tăng T-III và T-IV gồm các sư đoàn xe tăng 9, 11, 14 và 15 và sư đoàn cơ giới 13 thuộc các quân đoàn cơ giới 43 và 48.
 Cánh nam của tập đoàn quân dã chiến 6 gồm sư đoàn bộ binh 6 và sư đoàn cơ giới 23, có 72 xe tăng.
 Cánh bắc của tập đoàn quân dã chiến 17 gồm sư đoàn bộ binh 57 và quân đoàn cơ giới 44, có 128 xe tăng.

Diễn biến

Chiến sự trong các ngày 24 đến 27 tháng 6
Ngày 23 tháng 6, sau khi đại tướng G. K. Zhukov, Tổng tham mưu trưởng quân đội Liên Xô đi kiểm tra Quân đoàn cơ giới 8 về, các tướng M. P. Kirponos và M. A. Purkayev đã báo cáo về việc không thể tập trung đầy đủ các quân đoàn cơ giới nên sẽ phải triển khai phản kích vào Klevan và Dubno chỉ với các lực lượng hiện đã tiếp cận chiến trường là 2 quân đoàn cơ giới 8 và 15 được bố trí ở thê đội 1, quân đoàn cơ giới 2 ở thê đội 2. Các quân đoàn cơ giới 9 và 19 tiếp cận chiến trường đến đâu sẽ tham gia chiến đấu đến đó. G. K. Zhukov đồng ý với kế hoạch này và yêu cầu liên tục kiểm tra sự phối hợp giữa các quân đoàn với không quân của phương diện quân.

Ngay từ ngày 24 tháng 6, chiến sự đã phát triển hoàn toàn không giống như kế hoạch của Bộ tư lệnh Phương diện quân Tây Nam. Trên cánh Bắc, sư đoàn bộ binh 135 được tăng cường lữ đoàn pháo chống tăng số 1 do tướng Moskalenko chỉ huy đã chặn đánh cuộc tấn công của xe tăng Đức trên cửa ngõ ra vào Lutsk một cách chật vật. Sau khi bắn cháy 41 xe tăng Đức, các khẩu pháo chống tăng của Liên Xô hết đạn và lần lượt bị đè bẹp. Bộ tư lệnh Phương diện quân Tây Nam buộc phải tung quân đoàn cơ giới 22 vào cuộc chiến sớm hơn dự định. Tuy nhiên, chỉ có sư đoàn xe tăng 19 và sư đoàn cơ giới 215 kịp tới chiến trường. Hai sư đoàn xe tăng 41 có 31 xe tăng KV vẫn còn đang trên đường hành quân. Thống chế Gerd von Rundstedt yêu cầu tướng Wolfram von Richthofen tung toàn bộ máy bay cường kích của tập đoàn quân không quân 4 (Đức) vào trận. Với ưu thế trên không, các máy bay cường kích Đức đã gây thiệt hại nặng cho sư đoàn cơ giới 215 và sư đoàn xe tăng 19, buộc các đơn vị Liên Xô phải ngừng tấn công sau khi mất một nửa số xe tăng. Tướng von Kleist tận dụng cơ hội này đã tung hai sư đoàn xe tăng thọc sâu để cắt các đường giao thông của tập đoàn quân 5 (Liên Xô). Quân đoàn cơ giới 22 (Liên Xô) cũng không thể tấn công vào Dubno theo như kế hoạch.

Mặc dù bị các đợt không kích làm cho tê liệt và thiệt hại nặng, không quân của Phương diện quân Tây Nam vẫn cố gắng cất cánh để yểm hộ cho các cuộc chiến đấu trên mặt đất. Nhưng các phi đội máy bay ném bom không được máy bay tiêm kích yểm hộ đã bị thiệt hại nặng. Các máy bay của trung đoàn IV, sư đoàn không quân tiêm kích 3 (Đức) đã hạ 24 máy bay ném bom ANT-40 của Liên Xô ngay trong ngày đầu chiến tranh. Trong số thương vong có tư lệnh sư đoàn 86 không quân ném bom tầm xa, thiếu tướng Sorokin. Chỉ còn 20 máy bay trong số 251 máy bay ném bom ANT-40 còn hoạt động được. Không quân Đức cũng bị thiệt hại nặng, 28 máy bay bị bắn rơi, 23 chiếc khác bị hư hại (trong đó có 8 chiếc He 111 và Ju 88).

Cũng trong ngày 24 tháng 6, quân đoàn cơ giới 8 của tướng D. I. Ryabyshev đã phản kích vào Berestechko. Được trang bị nhiều xe tăng tốt, quân đoàn này đã đánh bại sư đoàn cơ giới 110 (Đức) và tiếp cận Berestechko, uy hiếp sườn trái của quân đoàn xe tăng 11 Đức. Do chưa tập hợp hết lực lượng, quân đoàn cơ giới 15 của tướng I. I. Karpezo đã phải tấn công vào Radekhiv mà không có sư đoàn cơ giới 212 làm nhiệm vụ trinh sát đi cùng. Kết quả là khi gặp phải sư đoàn xe tăng 11 (Đức) chặn đánh với sự yểm hộ tuyệt đối của không quân Đức, mặc dù đã đánh tan sư đoàn bộ binh 57 bên sườn phải của quân đoàn cơ giới 48 (Đức), diệt được 20 xe tăng và 16 pháo tự hành của quân Đức nhưng quân đoàn cơ giới 15 cũng bị thiệt hại đáng kể. Để yểm hộ cho quân đoàn 48, tướng von Kleist đã phải điều thêm hai sư đoàn xe tăng của quân đoàn cơ giới 44 đến khu vực này.

Thượng tướng, tổng tham mưu trưởng quân đội Đức Quốc xã Franz Halder viết trong nhật ký:

Quân đoàn cơ giới 19 do tướng Nikolai Vladimirovich Feklenko chỉ huy được lệnh tiến ra khu vực biên giới từ tối 22 tháng 6, nhưng do gặp phải các cuộc không kích của máy bay ném bom Đức trên dọc đường hành quân nên mãi đến chiều 24 tháng 6, các đơn vị phái đi trước của nó mới đến khu vực Mlynov (Mlyniv) trên sông Ikva. Sư đoàn cơ giới 40 đã có các cuộc chạm súng với sư đoàn xe tăng 13 (Đức). Sư đoàn cơ giới 43 ngay khi đến khu vực phụ cận Rovno đã bị thiệt hại do các cuộc oanh tạc của không quân Đức. Sáng 25 tháng 6, quân đoàn cơ giới 9 và sư đoàn xe tăng 1 thuộc quân đoàn cơ giới 19 (Liên Xô) mới có mặt tại khu vực phía Tây Rovno. Để đối phó với cánh quân xe tăng Liên Xô mới xuất hiện trên sườn trái, tướng von Kleist đã phải điều động đến hướng này quân đoàn cơ giới 13 lấy từ lực lượng dự bị. Đến 6 giờ chiều cùng ngày, các trung đoàn xe tăng 79 và 86 thuộc sư đoàn xe tăng 43, quân đoàn cơ giới 19 đã đột phá tuyến phòng thủ của sư đoàn thiết giáp số 11 (Đức), tiến đến ngoại vi Dubno và chiếm các bến vượt sông Ikva.

Do các sư đoàn cánh trái của quân đoàn bộ binh 36 rút lui nên cả sườn trái và sườn phải của sư đoàn xe tăng 40 (Liên Xô) đều không được bảo vệ. Tư lệnh quân đoàn cơ giới 19 quyết định rút một phần sư đoàn xe tăng 43 ra khỏi Dubno đến trấn giữ lỗ hổng ở khu vực Rovno nhưng không kịp. Sư đoàn xe tăng 11 (Đức) được sư đoàn xe tăng 16 bảo vệ sườn trái đã đi vòng qua khu cố thủ và tiến sâu vào phía sau quân đội Xô Viết. Với mục tiêu đánh bại đối phương để bắt liên lạc với các sư đoàn bộ binh 87 và 124 đang bị vây trong khu vực Voynitsy (Voynitsa) và Milyatino (Mylyatin), chiều 25 tháng 6, tướng I. I. Karpezo điều các sư đoàn xe tăng 10 và 37 tấn công từ Radekhiv đến Berestechko. Trong khi vượt sông, sư đoàn xe tăng 10 đã bị quân Đức phản kích vào sau lưng và buộc phải rút lui.

Rạng sáng 26 tháng 6, tư lệnh quân đoàn cơ giới 8, tướng D. I. Ryabyshev đưa sư đoàn xe tăng 34 tiếp cận Radyvyliv, sư đoàn xe tăng 12 đã tới Brody, còn sư đoàn cơ giới 7 vẫn còn đang ở Busk trên sông Tây Bug. Ông quyết định tấn công mà không chờ sư đoàn cơ giới 7 và yêu cầu Phương diện quân Tây Nam huy động không quân yểm hộ. Tuy nhiên, tướng I. I. Karpezo, tư lệnh quân đoàn cơ giới 15 lại yêu cầu lùi thời điểm tấn công để chờ sư đoàn xe tăng 8 đến bổ sung cho các binh đội đã tổn thất nặng qua ba ngày chiến đấu. Nắm được việc sư đoàn xe tăng 8 chỉ mới bắt đầu rời phía tây Lvov, tư lệnh Phương diện quân Tây Nam điện cho I. I. Karpezo: "Hãy chấp hành mệnh lệnh".

Quân đoàn cơ giới 8 (Liên Xô) phát động tấn công theo đúng kế hoạch từ 6 giờ sáng bằng lực lượng của các sư đoàn xe tăng 12 và 34. Trong buổi sáng đó, sư đoàn xe tăng 12 của thiếu tướng T. A. Mishanin vượt sông Slonovk, chiếm lại cây cầu bắc ngang sông này và đến 16 giờ chiều thì chiếm lại thị trấn Leshnev. Ở cánh phải, sư đoàn xe tăng 34 của đại tá I. V. Vasiliev tiêu diệt lực lượng hộ vệ của Đức, bắt 200 tù binh và 4 xe tăng. Đến cuối ngày, các sư đoàn xe tăng đã thọc sâu từ 8 đến 15 km về hướng Berestechko, truy kích sư đoàn bộ binh 57 và đẩy sư đoàn xe tăng 16 (Đức) sang bên kia sông Plyashenvka. Do quân đoàn cơ giới 15 không thể tham gia tiến công đúng kế hoạch nên đòn đột kích của quân đoàn cơ giới 8 trở nên đơn độc, không đủ sức chọc thủ trận tuyến quân Đức. Kể từ đầu chiến tranh, quân đoàn này đã phải hành quân hơn 500 km, các cuộc không kích của không quân Đức và các sự cố kỹ thuật đã loại khỏi vòng chiến đấu một nửa số xe tăng và pháo của quân đoàn. Không quân Đức phát hiện được Sở chỉ huy quân đoàn cơ giới 15 và oanh tạc dữ dội gây thiệt hại lớn. Thiếu tướng I. I. Karpezo, chỉ huy quân đoàn bị thương nặng. Đại tá G. I. Ermolaev, phó tư lệnh được chỉ định quyền tư lệnh quân đoàn. Nhận thấy mối đe dọa ở khu vực cạnh sườn của sư đoàn xe tăng 48, quân Đức nhanh chóng điều các sư đoàn cơ giới 16, và trung đoàn pháo 670 được trang bị pháo chống tăng 88 ly tới khu vực này. Đến chiều tối, quân Đức bắt đầu phản kích vào các lực lượng cơ giới Liên Xô..

Cũng trong ngày 26 tháng 6 năm 1941, trinh sát quân đội Liên Xô phát hiện các đơn vị cơ giới Đức đã đến sông Ikva và sông Sytenka. Sư đoàn cơ giới 62 đã từ phía Nam Dubno tiến về phía Brody để chặn trước sư đoàn xe tăng 11 (Đức). Trên hướng Brody, sư đoàn cơ giới 212 thuộc quân đoàn cơ giới 15 đã đột nhập Brody từ đêm hôm trước và tấn công về hướng Berestchko nhưng không còn lực lượng để đến đích. Cuộc tấn công từ cánh bắc do sư đoàn xe tăng 20 thuộc quân đoàn cơ giới 9 (đơn vị đến mặt trận sớm nhất của quân đoàn) cũng chỉ thu được kết quả hạn chế. Do không chỉ đạo được không quân yểm hộ, để các đơn vị mặt đất bị thiệt hại lớn. Tướng E. X. Ptukhin bị gọi về Moskva, trung tướng F. A. Astakhov được chỉ định làm tư lệnh không quân phương diện quân Tây Nam. Tối 26 tháng 6, trong khi tham mưu trưởng phương diện quân, tướng M. A. Purkaev đề nghị phải chuyển sang phòng ngự vì không còn lực lượng dự bị để phát triển tấn công thì Moskva gửi bức điện sau đây đến Phương diện quân:

Chiến sự từ ngày 27 tháng 6

Sau khi các quân đoàn cơ giới 8 và 15 của quân đội Liên Xô phải dừng lại vì những tổn thất, sáng sớm ngày 27 tháng 6, sư đoàn xe tăng 23, đơn vị phái đi trước của quân đoàn xe tăng 11, tập đoàn quân xe tăng 1 (Đức) đã đi vòng qua Mlynov, tràn đến Dubno từ phía Bắc và tiến mạnh về hướng Ostroh mà hầu như không gặp một sức kháng cự đáng kể nào. Đòn tấn công này không chỉ uy hiếp Shepetivka mà còn đe dọa làm sụp đổ toàn bộ cánh trái của tập đoàn quân 5 và cánh phải của tập đoàn quân 6 (Liên Xô). Đơn vị quân đội Liên Xô duy nhất đóng tại Dubno là sư đoàn cơ giới 62 đã được triển khai tại tuyến sông Ikva, phía Nam thành phố để đánh chặn các sư đoàn xe tăng 11 và 15 (Đức). Bộ tư lệnh Phương diện quân Tây Nam buộc phải thay đổi nhiệm vụ của một số quân đoàn cơ giới. Quân đoàn cơ giới 8 bỏ hướng tấn công vào Berestechko, đổi hướng sang Đông Bắc, đánh vào sườn phải sư đoàn xe tăng 15 và sư đoàn xe tăng 11 (Đức). Quân đoàn cơ giới 15 vẫn giữ nguyên hướng tấn công vào Berestechko và đột kích càng sớm càng tốt. Các quân đoàn cơ giới 9 và 19 phải hội quân với quân đoàn cơ giới 8 tại Dubno với tốc độ nhanh nhất để thanh toán đột phá khẩu do sư đoàn xe tăng 23 (Đức) tạo ra. Đính thân chính ủy quân đoàn N. N. Vashughin, ủy viên hội đồng quân sự Phương diện quân Tây Nam đã đến các quân đoàn cơ giới 8 và 15 để tham gia chỉ huy trận đánh.

Ngày 27 tháng 6, quân đoàn cơ giới 8 (Liên Xô) vội vã tổ chức một cụm cơ động do Chính ủy lữ đoàn N. K. Popel chỉ huy gồm sư đoàn xe tăng của đại tá I. V. Vasiliev và trung đoàn mô tô của quân đoàn tấn công theo đường nhựa từ Brody đi Dubno. Sau khi tiêu diệt một tiểu đoàn bộ binh cơ giới và một đại đội xe tăng Đức gần làng Granovka, cụm cơ động này đã chiếm thị trấn Verba, cửa ngõ đi Dubno. Tướng Paul Kleist không điều quân đánh chặn cụm cơ động này mà giữ nguyên chủ lực xe tăng tại Tây Nam Radekhov để chặn quân đoàn cơ giới 15 (Liên Xô). Tại phía Shepetivka, tập đoàn quân 16 do tướng M. F. Lukin chỉ huy đang lên tàu hỏa để đi chi viện cho Phương diện quân Tây đã phải dỡ xuống tàu một phần lực lượng gồm sư đoàn cơ giới 109 thuộc quân đoàn cơ giới 5, trung đoàn bộ binh cơ giới 381, sư đoàn bộ binh cơ giới 213 và 3 tiểu đoàn pháo binh lấy từ học viên các trường quân sự tại Shepetivka để bố trí phòng thủ trên con đường Shepetivka - Ostroh.

Cụm cơ động của N. K. Popel đột nhập vào Dubno đã gây bất ngờ cho quân Đức. Sau khi đập tan hàng rào phòng thủ của trung đoàn xe tăng 110, sư đoàn xe tăng 11 (Đức) tại ngoại vi Dubno, quân đoàn đã thu giữ được vài chục xe tăng. Với thắng lợi ban đầu của cụm cơ động do N. K. Popel chỉ huy, ngày 28 tháng 6, tướng M. P. Kirponos, tư lệnh Phương diện quân Tây Nam hạ lệnh mở một cuộc tấn công lớn bằng các quân đoàn cơ giới 8, 9, 15, 19, các quân đoàn bộ binh 36, 37 và sư đoàn kỵ binh 14 (quân đoàn kỵ binh 5) vào Dubno. Các quân đoàn cơ giới 8 và 15 cùng các quân đoàn bộ binh 36, 37, sư đoàn kỵ binh 14 tấn công từ hướng Tây Nam, các quân đoàn cơ giới 9 và 19 tấn công từ hướng Đông Bắc. Cụm quân của tướng Lukin tấn công từ hướng Đông. Tuy nhiên, bức tranh trên thực tế lại rất xa với bản kế hoạch này. Do tình trạng thường xuyên bị mất liên lạc với các đơn vị, tướng M. I. Potapov, tư lệnh tập đoàn quân 5 còn chưa biết các quân đoàn bộ binh 15, 27 và quân đoàn cơ giới 22 của mình hiện đang ở đâu. Quân đoàn cơ giới 9 do tướng K. K. Rokosovsky chỉ huy đã bị thiệt hại nặng vì các cuộc tập kích của không quân Đức và sư đoàn xe tăng 13 (Đức) bao vây, phải mở đường thoát vây để rút về Rovno. Quân đoàn cơ giới 19 của tướng N. V. Feklenko cũng bị sư đoàn xe tăng 14 của Đức ép phải bỏ Kovel, lùi về Rovno. Cuộc tấn công quá sớm của quân đoàn cơ giới 8 (Liên Xô) đã đưa quân đoàn vào "cái bẫy" Dubno. Các sư đoàn xe tăng 11, 15, sư đoàn cơ giới 16 và các sư đoàn bộ binh 78, 111 (Đức) đã "khóa chặt" quân đoàn này tại đây. Mọi nỗ lực phá vây của quân đoàn cơ giới 8 đều không thành công trước những lực lượng mạnh hơn của hai quân đoàn xe tăng Đức. Quân đoàn cơ giới 15 (Liên Xô) cũng bị quân đoàn xe tăng 9 (Đức) chặn đứng trước cửa ngõ Radekhov.

Trên cánh trái, phát hiện chỗ gián đoạn trong tuyến phòng ngự của sư đoàn cơ giới 212 thuộc quân đoàn cơ giới 15, 40 xe tăng của sư đoàn xe tăng 13 (Đức) đã tấn công sở chỉ huy sư đoàn. Thiếu tướng sư đoàn trưởng T. A. Mishanin đã điều đến đây 6 xe tăng KV và 4 xe tăng T-34. Các xe tăng Đức không bắn thủng được vỏ giáp của hai loại xe tăng này và đã bị đánh lui.

Ngày 29 tháng 6, mọi cố gắng của Bộ tư lệnh phương diện quân Tây Nam dùng quân đoàn cơ giới 15 để giải vây cho quân đoàn cơ giới 8 đều thất bại. Quân đoàn cơ giới 15 bị thiệt hại nặng do pháo chống tăng của quân Đức. Các binh đội của nó bị cô lập và suy yếu không thể đến được các vị trí do Bộ tư lệnh phương diện quân quy định. Quân đoàn này được lệnh rút ra khỏi Zolochivka để hỗ trợ cho quân đoàn bộ binh 37 chiếm lại khu phòng thủ Biały (Bilyi Kamin) -Sasiv-Zolochiv. Tuy vậy, tướng Dmitri Ivanovich Ryabyshev lại không hề biết đến việc này và tiếp tục chiến đấu để mở vây. Ngày 30 tháng 6, lợi dụng chỗ đứt đoạn trên mặt trận, các cánh quân xe tăng Đức vòng qua sườn quân đoàn cơ giới 8 và chiếm lại Brody. Cánh phải của quân đoàn cơ giới 8 không thể củng cố được trận địa phòng thủ. Cùng với một phần các sư đoàn bộ binh 140 và 146, nó được rút về phía sau trận tuyến của quân đoàn bộ binh 36 và sư đoàn kỵ binh 14.

Bị bao vây bởi lực lượng đối phương mạnh hơn, quân đoàn cơ giới 8 tiếp tục chiến đấu tại Dubno. Nhiều lần, quân đoàn đột phá vòng vây tại tuyến Zolochivka và đều bị phòng tuyến xe tăng Đức chặn lại. Các trận chiến đấu vẫn tiếp tục tại Dubno đến 2 tháng 7. Khi xăng dầu đã cạn kiệt, đạn dược gần hết, quân đoàn phải phá hủy phần lớn pháo, xe tăng và các xe cơ giới, chia làm nhiều đội để thoát vây. Sau khi đi vòng vèo qua hơn 200 km để vòng tránh các đơn vị cơ giới Đức, toán quân do N. K. Popel chỉ huy còn lại hơn 1000 người đã đến được tuyến phòng thủ của sư đoàn bộ binh 124, quân đoàn bộ binh 15, tập đoàn quân 5 (Liên Xô). Quân đoàn mất toàn bộ xe tăng và vũ khí nặng. 5.363 người chết và khoảng một nghìn mất tích, trong đó có đại tá I. V. Vasiliev.

Kết quả

Trận hội chiến xe tăng Dubno - Lutsk - Brody đã gây thiệt hại nặng cho các quân đoàn cơ giới Liên Xô. Hầu hết các xe tăng cũ kiểu BT và xe bọc thép T-26, T-28 đều bị phá huỷ. Một nửa trong số đó bị loại khỏi vòng chiến đấu bởi các máy bay ném bom của Đức. Quân đoàn cơ giới 8 bị xóa sổ. Các quân đoàn cơ giới 9, 15, 19 và 22 đều bị thiệt hại nặng. Sau trận đánh này, Phương diện quân Tây Nam (Liên Xô) phải dựa vào các đơn vị pháo chống tăng để cản đường tập đoàn quân xe tăng 1 (Đức) do số lượng xe tăng T-34 KV được hậu phương tăng viện khá hạn chế. Số kíp lái sử dụng thành thạo loại xe tăng mới không nhiều. Ngoài việc bị đánh bất ngờ thì sai lầm cơ bản của Phương diện quân Tây Nam là đã vội vã phản công trong khi không tập hợp được đầy đủ các binh đoàn xe tăng thành một khối tác chiến mạnh. Thêm vào đó, mệnh lệnh bắt buộc phải phản công ngay của Đại bản doanh Bộ tổng tư lệnh tối cao quân đội Liên Xô cũng làm cho tình hình thêm trầm trọng. Trong khi chưa nắm được tình hình, những đòn phản công thường không nhằm trúng những cánh quân xe tăng chủ lực của quân Đức và bị các đơn vị này phản đột kích từ hai bên sườn. Một sai lầm nữa là tư lệnh quân đoàn cơ giới 8 đã chia quân của mình làm hai cánh khi lực lượng đã mỏng, không hỗ trợ được nhau. Việc giao cho chính ủy N. K. Popel là người chưa được huấn luyện về xe tăng chỉ huy cụm quân quan trọng nhất vội vã đột kích vào Dubno cũng là một nguyên nhân làm cho cuộc tấn công bị đơn độc và nhanh chóng bị quân Đức bao vây. Không thể gánh được trách nhiệm về sự thất bại của quân đoàn cơ giới 8, ngày 30 tháng 6, Ủy viên hội đồng quân sự phương diện quân Tây Nam, chính ủy quân đoàn N. N. Vashughin đã tự sát.

Mặc dù tập đoàn quân xe tăng 1 của Đức cũng chịu những thiệt hại nặng, nhưng nó đã nhận được nguồn tăng viện từ hậu phương nước Đức cả về xe tăng và các tổ lái mới và nhanh chóng lấy lại sức mạnh. Không quân Đức cũng đóng một vai trò quan trọng trong trận Dubno - Lutsk - Brody. Nó đã hoàn thành hai nhiệm vụ một lúc, vừa kiềm chế tối đa không quân ném bom của Liên Xô và tấn công tiêu diệt nhiều xe tăng Liên Xô trên mặt đất. Trận hội chiến xe tăng Dubno - Lutsk - Brody đã cản bước tiến của Cụm tập đoàn quân Nam (Đức) trong suốt tuần đầu của cuộc chiến tranh. Do hầu hết các binh đoàn xe tăng đều bị hút vào hướng Dubno - Lutsk - Brody, các tập đoàn quân 6 và 17 Đức chưa thể triển khai các đòn đột kích vào các khu phòng thủ vững chắc của Liên Xô trên đường biên giới cũ. Tướng xe tăng Đức Hermann Hoth viết trong hồi ký:

Cuộc phản công bằng xe tăng thất bại trên vùng Dubno - Lutsk - Brody đã đẩy Phương diện quân Tây Nam (Liên Xô) vào tình thế khó khăn. Tại Ostroh đã hình thành một bàn đạp tấn công quan trọng của quân đội Đức nhằm vào hướng Shepetovka - Kiev. Chặn đánh tập đoàn quân xe tăng 1 (Đức) trên hướng này chỉ có cụm quân M. F. Lukin với rất ít xe tăng. Từ bàn đạp này tập đoàn quân xe tăng 1 (Đức) có thể tự do cơ động vòng lên phía Bắc để tấn công tập đoàn quân 5 hoặc vòng xuống phía Nam để bao vây các tập đoàn quân 6 và 12 (Liên Xô), hoặc đột kích thẳng vào Kiev.

Chú thích

Tham khảo
 Bergström, Christer (2007). Barbarossa - The Air Battle: July-December 1941. London: Chervron/Ian Allen. ISBN 978-1-85780-270-2.
 Deichman, Paul, Spearhead for Blitzkrieg:Luftwaffe operations in support of the Army 1939-1945, Alfred Price ed., Ivy Books, New York, 1999
 Haupt, Werner (1997). Army Group Centre: The Wehrmacht in Russia 1941-1945. Schiffer Military History. Atglen. ISBN 0-7643-0266-3
 Сергей Былинин. Танковое сражение под Бродами — Ровно 1941. Серия: Фонд военного искусства. Издательство: Экспринт, 2004 г. 48 стр. ISBN 5-94038-066-2
 Евгений Дриг. Механизированные корпуса РККА в бою. История автобронетанковых войск Красной Армии в 1940—1941 годах. Серия: Неизвестные войны. Издательства: АСТ, АСТ Москва, Транзиткнига, 2005 г. Твердый переплет, 832 стр. ISBN 5-17-024760-5, 5-9713-0447-X, 5-9578-1027-4. Тираж: 5000 экз.
 Алексей Исаев. Дубно 1941. Величайшее танковое сражение Второй мировой. Серия: Великие танковые сражения. Издательства: Яуза, Эксмо, 2009 г. Твердый переплет, 192 стр. ISBN 978-5-699-32625-9. Тираж: 3500 экз.
 Алексей Исаев, Владислав Гончаров, Иван Кошкин, Семен Федосеев. Танковый удар. Советские танки в боях. 1942—1943. Серия: Военно-исторический форум. Издательство: Эксмо, Яуза, 2007 г., 448 стр. ISBN 978-5-699-22807-2
 Исаев А. В. От Дубно до Ростова. — М.: АСТ; Транзиткнига, 2004.
 Попель Н. К. В тяжкую пору. — М.-СПб.: Terra Fantastica, 2001. 2001 г. — 480 стр., ISBN 5-17-005626-5, 5-7921-0392-5
 Рокоссовский К. К. Солдатский долг. — 5-е изд. — М.: Воениздат, 1988,— 367 с.: 8 л, ил. — (Военные мемуары). Тираж 250000 экз. ISBN 5-203-00489-7
 Рябышев Д. И. Первый год войны. — М.: Воениздат, 1990. — 255 с. — (Военные мемуары). / Литературная запись В. М. Зоткина / Тираж 50000 экз. ISBN 5-203-00396-3
 Игорь Бондаренко. Такая долгая жизнь. Роман-дилогия. Кн.2 ч.1. гл 11. Действия 8 механизированного корпуса генерал-лейтенанта Д. И. Рябышева. М.Советский писатель. Тираж 100 000 экз. ISBN 5-265-01055-6.

Liên kết ngoài
Tổng quan về lực lượng thiết giáp cuối năm 1939 (Состояние автобронетанковых войск к концу 1939 г.)
A. Isaev. Từ Dubno đến Rostov А. Исаев. От Дубно до Ростова (на руски, Тразиткнига, Москва 2004, онлайн: Проект „Военная литература", 7.1.2009)
Попель, Н. В тяжкую пору (на руски, Terra Fantastica, Москва 2001, онлайн: Проект „Военная литература", 7.1.2009)

Chiến dịch Barbarossa
Xung đột năm 1941
Trận đánh bằng xe tăng
Trận đánh trong Thế chiến thứ hai


title: Sassari

text:
Sassari (Tiếng Ý và Tiếng Sassari Sassari, ) là một thành phố Ý. Thành phố thuộc tỉnh Sassari trong vùng Sardinia. Thành phố có diện tích km2, dân số là 130.658 người (ước tính năm 2010). Đây là thành phố đông dân lớn thứ 32 tại Ý
và là thành phố lớn thứ hai của Sardinia về dân số, khoảng 300.000 nếu tính cả khu vực đô thị lớn hơn. Là một trong những thành phố cổ nhất trên đảo, nó có chứa một bộ sưu tập đáng kể của nghệ thuật.

Theo thời gian, Sassari đã được cai trị bởi chính những người Sardinia (mặc dù thời gian ngắn), người Genoese, Pisans, Aragonese, Catalan, Tây Ban Nha và Áo, tất cả đều đã đóng góp vào di sản lịch sử và nghệ thuật của Sassari. Sassari là một thành phố giàu văn hóa, nghệ thuật và lịch sử, và nổi tiếng với tuyệt đẹp của nó "palazzi" và quảng trường, thanh lịch của nó tân cổ điển, chẳng hạn như Piazza d'Italia (Square của Ý) và Civico Teatro (nhà hát dân sự).

Là thành phố Sardinia của quan trọng thứ hai, và là thành phố lớn nhất thứ năm ở Italia về diện tích (diện tích 546 km ²), nó có một số lượng đáng kể tầm quan trọng văn hóa, du lịch, thương mại và chính trị ở đảo. Nền kinh tế của thành phố chủ yếu dựa trên du lịch và dịch vụ. Tuy nhiên, nền kinh tế cũng dựa vào một phần về nghiên cứu, xây dựng, dược phẩm và ngành công nghiệp dầu khí.

Tham khảo

Thành phố của Ý
Đô thị tỉnh Sassari


title: Dụ ngôn Lazarus và phú ông

text:
Lazarus và Phú ông là một dụ ngôn được chép trong Phúc âm Lu-ca. Câu chuyện này là chủ đề được yêu thích của nhiều họa sĩ và nhà thần học, bởi vì dụ ngôn này là bức tranh sống động về sự sống đời sau từng được ghi lại trong Tân Ước. "Người giàu và Lazarus sống hai cuộc đời khác biệt, nên phần của họ ở đời sau cũng khác biệt như vậy".

Dụ ngôn

Diễn giải
Dụ ngôn này minh họa chủ đề chung trong một số dụ ngôn của Chúa Giê-xu: cách đối xử với những người bần cùng trong xã hội là thước đo chính xác lòng sùng tín. Phú ông thỏa mãn những đức hạnh của thế gian và tuân giữ luật pháp của loài người, song những điều này không thể bù đắp cho thái độ vô cảm đối với những người bần cùng trong xã hội. Nhiều lần Chúa Giê-xu dạy rằng Vương quốc của Thiên Chúa là của linh hồn không phải của luật pháp, trái với sự hiểu biết của người Pharisee về Đấng Messiah.

Điều khiến dụ ngôn này càng sắc nét hơn là sự kiện tác giả Phúc âm Lu-ca cũng là người viết sách Công vụ các Sứ đồ, ký thuật những sự kiện xảy ra sau khi Chúa Giê-xu phục sinh. Lúc ấy, có những người không chỉ muốn có lời của Moses và các nhà tiên tri, mà còn muốn nghe lời chứng của người chết sống lại. Đối với các tín hữu Cơ Đốc thời kỳ tiên khởi, dụ ngôn này giải đáp những thắc mắc của họ tại sao Chúa Giê-xu, sau khi sống lại, đã không giảng dạy và đưa ra những lời cảnh báo cho người còn sống.

Một nét riêng của dụ ngôn này là, không giống các dụ ngôn khác, trong đó Chúa Giê-xu chỉ nhắc đến những nhân vật trong dụ ngôn như là "có một người", hoặc "một người gieo giống"..., ở đây nhân vật được nhắc đến bằng một cái tên. Do đó, có quan điểm được một số người chấp nhận, cho rằng đây không chỉ là một dụ ngôn, nhưng là một câu chuyện liên quan đến một người hành khất tên Lazarus và một phú ông.

Đời sau
Quan điểm Cơ Đốc luận giải rằng câu chuyện là một sự hé lộ một số chi tiết về đời sau. Hầu hết tín hữu Cơ Đốc tin vào sự phán xét đặc biệt và nhận thấy câu chuyện phù hợp với niềm tin ấy. Theo cách giải thích của họ, Lazarus được rước lên thiên đàng, còn phú ông bị đày xuống âm phủ.

Theo quan điểm thế tục, câu chuyện thể hiện niềm tin của người Do Thái vào thế kỷ thứ nhất, theo đó Sheol ("Hades" trong Hi văn) là nơi đến của tất cả người chết. Ở đây, có một số người được yên nghỉ trong khi những người khác phải chịu đau đớn cho đến Ngày Phán xét. Trong câu chuyện này, cả Lazarus và người giàu đều đến Sheol, ở đó người chết được chia ra theo tư cách đạo đức của họ. Lazarus đến nơi an ủi với sự hiện diện của Abraham, trong khi phú ông chịu đọa đày trong lửa.

Xem thêm
 Thiên đàng
 Hỏa ngục

Tham khảo

Liên kết ngoài

 An In-Depth Look at the Rich Man and Lazarus from a Universalist Perspective J.F. Witherell, 1843.
 Studies in the Gospels 39. The Rich Man and Lazarus (Luke 16:19-31) H.A. Whittaker, 1987.

Lazarus và phú ông


title: Euhesma hyphesmoides

text:
Euhesma hyphesmoides là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Michener mô tả khoa học năm 1965.

Chú thích

Tham khảo

Euhesma
Động vật được mô tả năm 1965


title: Nghi Thái

text:
Nghi Thái là một xã thuộc huyện Nghi Lộc, tỉnh Nghệ An, Việt Nam.

Địa lý
Xã Nghi Thái có vị trí địa lý:
Phía bắc giáp xã Nghi Phong
Phía đông bắc và bắc giáp xã Nghi Xuân và Phúc Thọ
Phía tây và nam giáp thành phố Vinh.

Theo thống kê năm 2015, xã có diện tích 10 km², dân số là 9.200 người, mật độ dân số đạt 920 người/km².

Hành chính
Xã Nghi Thái được chia thành 11 xóm.

Văn hóa
Đây là nơi có lễ hội chọi trâu lớn nhất vùng Bắc Trung Bộ.

Chú thích

Tham khảo


title: Frederik Willem de Klerk

text:
Frederik Willem de Klerk (18 tháng 3 năm 1936 -  11 tháng 11 năm 2021), là một nhà chính trị Nam Phi, từng làm tổng thống Nam Phi và là người phá bỏ chủ nghĩa phân biệt chủng tộc Apartheid.

Tiểu sử
Ông sinh ra tại Mayfair, ngoại ô Johannesburg, trong một gia đình có truyền thống chính trị. Ông tốt nghiệp Đại học ngành Luật khoa năm 1958 và thành lập một văn phòng luật trong vòng 10 năm.
Tại trường đại học, anh hẹn hò với Marike Willemse, con gái của một giáo sư tại Đại học Pretoria. Họ kết hôn năm 1959, khi de Klerk 23 tuổi và vợ anh 22 tuổi.
Năm 1960, ông được bầu vào Quốc hội Nam Phi lần đầu tiên. Sau đó, ông lần lượt trở thành Bộ trưởng Công nghệ (1979-1982), Bộ trưởng Nội vụ (1982-1985), Bộ trưởng Ngoại giao (1984-1989).

Tháng 9 năm 1989,ông trở thành Tổng thống Nam Phi, thay thế nhà độc tài Pieter Willem Botha. Nhờ vị trí này, và với quyết tâm, ông đã cải cách để từng bước phá bỏ chủ nghĩa phân biệt chủng tộc Apartheid. Việc ông trả tự do cho những tù nhân da màu, trong số đó có Nelson Mandela, hợp pháp hóa Đại hội Dân tộc Phi (ANC) và thương lượng để ANC từ bỏ phương pháp đấu tranh bạo động mà chuyển sang đấu tranh dân chủ, hòa bình cũng như lập hiến pháp mới, đã làm thay đổi cả nước Nam Phi.

Năm 1993, với ANC, ông thành lập một chính phủ chuyển tiếp để chuẩn bị cho cuộc bầu cử tổng thống vào năm sau. ANC chiếm đa số phiếu, Nelson Mandela thắng cử, trở thành tổng thống Nam Phi và mở ra một kỷ nguyên mới.

Nhờ những đóng góp đó, mà ông cùng với Mandela được trao giải Nobel hòa bình năm 1993. Cũng như được báo Tạp chí Time chọn là Nhân vật trong năm 1993.

Khi Mandela thành tổng thống da màu đầu tiên của Nam Phi (thay thế ông) năm 1994, ông là phó tổng thống thứ nhất và Thabo Mbeki là phó tổng thống thứ hai trong Chính phủ Thống nhất Quốc gia. Ông giữ vị trí này cho đến năm 1996, khi Hiến pháp mới đã được soạn thảo. Năm 1997, ông chuyển giao sự lãnh đạo của Đảng Quốc gia cho người khác và quyết định nghỉ hưu từ chính trị và sống ẩn dật tại Cape Town cho đến khi mất.

Chú thích

Người Afrikaner
Tổng thống Nam Phi
Người đoạt giải Nobel Hòa bình
Nhà hoạt động nhân quyền
Tổng thống Nam Phi (1961-1994)


title: Giải vô địch bóng đá Đông Nam Á 2010 (Bảng A)

text:
Dưới đây là thông tin chi tiết về các trận đấu trong khuôn khổ bảng A - Giải vô địch bóng đá Đông Nam Á 2010, là một trong hai bảng đấu thuộc Giải vô địch bóng đá Đông Nam Á 2010. Trận đầu tiên của bảng diễn ra vào ngày 1 tháng 12 năm 2010, và hai trận đấu cuối cùng được đá vào ngày 7 tháng 12. Tất cả sáu trận đấu thuộc bảng A đều diễn ra tại Indonesia, ở hai thành phố Jakarta và Bandung. Bảng đấu có sự góp mặt của đội đồng chủ nhà Indonesia, cùng ba đội bóng khác là Thái Lan, Malaysia và Lào.

Giờ thi đấu tính theo giờ địa phương (UTC+7)

Thái Lan - Lào

Indonesia - Malaysia

Thái Lan - Malaysia

Lào - Indonesia

Malaysia - Lào

Indonesia - Thái Lan

Chú thích

A


title: Megachile odonostoma

text:
Megachile odonostoma là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1924.

Chú thích

Tham khảo

O
Động vật được mô tả năm 1924


title: Hệ thống trên một vi mạch

text:
Hệ thống trên một vi mạch (còn gọi là hệ thống trên chip, hay hệ thống SoC, tiếng Anh: system-on-a-chip, viết tắt là SoC hay SOC) là một vi mạch (IC) được tích hợp các thành phần của một máy tính hoặc các hệ thống điện tử khác. Hệ thống SoC có thể bao gồm các khối chức năng kĩ thuật số (digital), tương tự (analog), tín hiệu kết hợp (mixed-signal) và cả các khối tần số radio (RF). SoC xuất hiện trong điện thoại di động - một thiết bị điện tử tiêu tốn ít năng lượng. Ứng dụng điển hình của các hệ thống SoC là các hệ thống nhúng.

SoC tích hợp một vi điều khiển (hoặc một vi xử lí) với những ngoại vi như các bộ xử lí đồ họa (GPU: graphics processing unit), module WiFi, hoặc bộ đồng xử lí (coprocessor).

Nhìn chung, có loại SoC bao gồm SoC tích hợp một vi điều khiển, SoC tích hợp một vi xử lí (loại này được sử dụng phổ biến trong các điện thoại di động) và loại SoC đặc biệt được thiết kế cho những ứng dụng riêng không giống với hai loại kia. Loại SoC đặc biệt này được gọi là SoC lập trình được (Programmable SoC, viết tắt là PSoC). Các PSoC có một số thành cấu tạo bên trong không được cài đặt hoặc thiết lập trước mà có thể được lập trình bằng việc lập trình FPGA hoặc CPLD (complex programmable logic device). Khi việc chế tạo SoC cho một ứng dụng đặc biệt không khả thi, người ta chọn một giải pháp khác là chế tạo SiP (system in package), một linh kiện gồm nhiều IC tích hợp trên nó. Khi sản xuất ở số lượng lớn, SoC sẽ tốn nhiều chi phí hơn so với SiP do việc sản xuất các gói của SiP sẽ ít tốn kém hơn.

Một hệ thống máy tính điển hình bao gồm một loạt các mạch tích hợp cho phép thực hiện các nhiệm vụ khác nhau. Các mạch tích hợp này có thể là:
 bộ vi xử lý (microprocessor)
 bộ nhớ (RAM, ROM, REM)
 khối truyền thông nối tiếp UART
 các cổng song song (parallel port)
 khối điều khiển truy xuất bộ nhớ trực tiếp (DMA controller)
Sự phát triển gần đây của công nghệ bán dẫn cho phép chúng ta tích hợp ngày càng nhiều thành phần vào một hệ thống trên một vi mạch. SoC có thể tích hợp thêm các khối như: bộ xử lý tín hiệu số, bộ mã hóa, giải mã Viterbi, Turbo,... tùy theo yêu cầu của từng ứng dụng cụ thể.

Công nghệ thiết kế và xây dựng các hệ thống trên một vi mạch (SoC) có thể kể đến như:
 Công nghệ chế tạo ASIC
 FPGA

Các thiết kế SoC thường tiêu tốn ít năng lượng và có giá thành thấp hơn các hệ thống đa chip nếu so sánh cùng một thiết kế. Ngoài ra, hệ thống đơn chip cũng có tính ổn định cao hơn. Các ứng dụng xây dựng trên cơ sở sử dụng các hệ thống đơn chip cũng cho giá thành thấp hơn, không gian chiếm chỗ ít hơn.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 TDK electric power meter IC - a typical mixed-signal system on chip
 SOCC Annual IEEE International SOC Conference
 MIPS-based SoCs  at linux-mips.org

Phần cứng
Điện tử học
Khoa học thông tin
Thiết kế điện tử
Vi công nghệ


title: Beaumont-Pied-de-Bœuf, Sarthe

text:
Beaumont-Pied-de-Bœuf là một xã thuộc tỉnh Sarthe trong vùng Pays-de-la-Loire tây bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao từ 74-164 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
INSEE

Xã của Sarthe


title: Selago nachtigalii

text:
Selago nachtigalii là một loài thực vật thuộc họ Scrophulariaceae. Đây là loài đặc hữu của Namibia. Môi trường sống tự nhiên của chúng là sa mạc lạnh.

Tham khảo

 Craven, P. 2004. Selago nachtigalii. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Namibia
Selago


title: 10024 Marthahazen

text:
10024 Marthahazen (1980 EB) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 10 tháng 3 năm 1980 ở trạm Agassiz thuộc Đài thiên văn Lowell. Nó được đặt theo tên Martha L. Hazen, president thuộc American Association of Variable Star Observers.

Liên kết ngoài
 JPL Small-Body Database Browser 10024 Marthahazen

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1980


title: Aurouër

text:
Aurouër  là một xã ở tỉnh Allier thuộc miền trung nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Allier

Tham khảo

‘‘Dựa trên bài ở Wikipedia tiếng Pháp.’’

Arouer


title: Cá chép nhớt

text:
Cá chép nhớt, cá tinca hay cá hanh (danh pháp hai phần: Tinca tinca) là loài cá nước ngọt và nước lợ duy nhất của chi Tinca, trước đây là phân họ Tincinae hoặc thuộc phân họ Leuciscinae của họ Cá chép (Cyprinidae), nhưng gần đây được tách ra và nâng cấp thành họ Tincidae đơn chi đơn loài.

Loài cá này được tìm thấy tại đại lục Á Âu từ Tây Âu (bao gồm cả quần đảo Anh kéo dài về phía đông tới châu Á xa tới sông Obi và sông Enisei. Nó cũng được tìm thấy trong hồ Baikal. Thông thường nó sinh sống trong các môi trường nước tĩnh lặng hay chảy chậm với đáy đất sét hoặc bùn, cụ thể là các hồ và sông đồng bằng.

Sinh thái học

Cá chép nhớt thường được tìm thấy trong các vùng nước tĩnh lặng với đáy đất sét hay bùn và thảm thực vật rậm rạp. Loài này hiếm thấy ở vùng nước trong với đáy là đá sỏi, và hoàn toàn không có tại các sông suối chảy nhanh. Nó chịu được nước có hàm lượng oxy thấp, thậm chí còn thấy tại các vùng nước mà cá chép cũng không sống nổi.

Cá chép nhớt chủ yếu kiếm ăn ban đêm với thức ăn là tảo và nhiều chủng loại động vật không xương sống tầng đáy mà nó có thể sục sạo kiếm được.

Sinh sản diễn ra tại vùng nước nông, thường trong đám thực vật thủy sinh nơi cá cái đẻ các trứng màu xanh lục dính nhớt. Việc đẻ trứng thường diễn ra vào mùa hè và mỗi cá cái có thể đẻ tới 300.000 trứng. Trứng phát triển nhanh và cá bột có thể đạt trọng lượng 0,11 kg (0,25 pao) trong năm đầu tiên.

Hình thái học

Cá chép nhớt có hình dáng mập mạp, tựa cá chép, màu lớp vảy là xanh lục ô liu, sẫm hơn ở phía trên và gần như vàng kim ở phía dưới. Vây đuôi có tiết diện gần như hình vuông. Các vây khác có hình dáng thuôn khác biệt. Miệng khá hẹp và ở các mép có sợi râu rất nhỏ. Kích thước tối đa 70 cm, mặc dù phần lớn các mẫu vật thường nhỏ hơn thế nhiều Hai mắt nhỏ và có màu đỏ cam. Dị hình giới tính yếu, chỉ hạn chế ở điểm là cá cái trưởng thành có tiết diện mặt bụng lồi hơn khi so sánh với cá đực. Cá đực có thể sở hữu một tia vây ngoài rất dày và dẹp ở các vây bụng.

Cá chép nhớt có vảy rất nhỏ, gắn sâu vào lớp da dày, làm cho nó trơn nhớt giống như cá chình hay lươn. Truyện dân gian một số nơi cho rằng chất nhờn này chữa trị bệnh tật cho bất kỳ con cá ốm yếu nào nếu cọ xát vào đó, và từ niềm tin này phát sinh tên gọi cá bác sĩ.

Cá chép nhớt vàng
Một giống cá chép nhớt nhân tạo với tên gọi là cá chép nhớt vàng, được sử dụng làm cá cảnh phổ biến trong ao hồ. Giống cá này có màu sắc từ vàng kim nhạt tới đỏ, và một vài cá thể có thể có các đốm đen hay đỏ trên hông và vây. Mặc dù trông hơi giống như cá vàng, nhưng do cá chép nhớt vàng có vảy rất nhỏ nên màu vàng của nó tạo ra ấn tượng khá khác biệt.

Kinh tế
Cá chép nhớt ăn được và được coi là có hương vị thơm ngon, phù hợp với các công thức chế biến món ăn sử dụng cá chép. Chúng cũng là mục tiêu quan trọng của những người câu cá nước ngọt và được sử dụng làm thức ăn cho các loài cá săn mồi như cá thái dương (Centrarchidae). Cá chép nhớt, cụ thể là cá chép nhớt vàng, cũng được nuôi làm cá cảnh trong ao hồ và ở quy mô ít hơn là trong các bể cá cảnh.

Chú thích

Tham khảo

T
Cá châu Á
Cá châu Âu
Cá Nga
Động vật được mô tả năm 1758


title: Waakirchen

text:
Waakirchen là một đô thị trong huyện Miesbach thuộc bang Bayern nước Đức. Đô thị Waakirchen có diện tích 42,31 km2, dân số cuối năm 2006 là 5547 người.

Tham khảo


title: Herpyza

text:
Herpyza là một chi thực vật có hoa thuộc họ Fabaceae. Nó thuộc phân họ Faboideae.

Chú thích

Tham khảo


title: Đại Việt sử ký tục biên

text:
Quốc sử tục biên, thường được biết tới với tên gọi Đại Việt sử ký tục biên (chữ Hán: 大越史記續編) là bộ sách sử viết về lịch sử Việt Nam giai đoạn từ năm 1676 đến năm 1753, tức từ thời Lê Hy Tông đến đầu thời Lê Hiển Tông, nối tiếp theo bộ Đại Việt sử ký toàn thư được khắc in năm Chính Hòa thứ 18 (1697).

Nội dung cuốn sách được Ngô Thế Long và Nguyễn Kim Hưng dịch và khảo chứng, Nguyễn Đổng Chi hiệu đính, Nhà xuất bản Khoa học Xã hội xuất bản năm 1991. Năm 2011, sách được Nhà xuất bản Văn hóa thông tin tái bản.

Quá trình biên soạn
Bộ sách được chúa Trịnh Sâm ra lệnh biên soạn vào năm 1775 dưới thời vua Lê Hiển Tông, do Nguyễn Hoàn, Lê Quý Đôn, Vũ Miên làm tổng tài, Ngô Thì Sĩ, Phạm Nguyễn Du, Ninh Tốn, Nguyễn Sá làm toản tu. Nội dung ban đầu chép từ thời Lê Hy Tông đến Lê Ý Tông (1676-1740), bao gồm 6 quyển.

Bị cấm và tiêu hủy
Nội dung Đại Việt sử ký tục biên viết chủ yếu ca ngợi công lao của các chúa Trịnh, nên đã bị vua Minh Mạng nhà Nguyễn coi là "yêu thư, không phải là tín sử" và ra lệnh cấm lưu hành và tiêu hủy. Đạo dụ năm 1838 viết:

Do lệnh cấm và tiêu hủy này mà bản khắc in Đại Việt sử ký tục biên hiện nay không còn. Theo Ngô Thế Long và Nguyễn Kim Hưng, tác phẩm này hiện còn chín bản dưới dạng chép tay với các tên gọi khác nhau như Đại Việt sử ký tục biên, Việt sử tục biên (越史續編), Lê hoàng triều kỷ (黎皇朝紀), Hậu Lê thời sự kỷ lược (後黎時事紀略). Các bản chép tay này hiện đang lưu trữ tại Viện Nghiên cứu Hán Nôm và Viện Sử học.

Nội dung

Nội dung Đại Việt sử ký tục biên nối tiếp vào quyển XIX của Đại Việt sử ký toàn thư (biên đến thời Gia Tông Mỹ hoàng đế):
 Quyển XX: Hy Tông Chương hoàng đế
 Quyển XXI: Dụ Tông Hòa hoàng đế
 Quyển XXII:
Duệ Tông Thời hoàng đế
Thuần Tông Giản hoàng đế
Ý Tông Huy hoàng đế
Hiển Tông Vĩnh hoàng đế (1740 - 1753)

Chú thích

Sách lịch sử Việt Nam


title: Orimarga wetmorei

text:
Orimarga wetmorei là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Orimarga
Limoniidae ở vùng Nearctic


title: Lanelater permucronatus

text:
Lanelater permucronatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Schwarz miêu tả khoa học năm 1902.

Chú thích

Tham khảo

Lanelater


title: Megachile aureiventris

text:
Megachile aureiventris là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Schrottky mô tả khoa học năm 1902.

Chú thích

Tham khảo

A
Động vật được mô tả năm 1902


title: Saransk

text:
Saransk (tiếng Nga: Саранск; tiếng Moksha: Саранош; tiếng Erzya: Саран ош) là một thành phố ở khu vực trung tâm châu Âu thuộc Nga và là thủ phủ của Nước Cộng hòa tự trị Mordovia. Saransk nằm trong lưu vực sông Volga ở hợp lưu giữa sông Saranka và sông Insar, cách Moskva khoảng 630 km (391 dặm) về phía đông. Dân số: 304.866 (điều tra dân số 2002).

Khí hậu
Saransk có khí hậu lục địa ẩm (phân loại khí hậu Köppen Dfb) với mùa hè ấm áp và mùa đông lạnh giá.

Thành phố kết nghĩa
Saransk kết nghĩa với:

  Botevgrad, Bulgaria
  Gorzów Wielkopolski, Ba Lan
  Sieradz, Ba Lan
  Kalinkavichy, Belarus

Tham khảo

Thành phố và thị trấn ở Mordovia

Tỉnh Penza (Đế quốc Nga)
Thủ đô nước cộng hòa thuộc Nga
Nga năm 1641
Khởi đầu năm 1641