title: Maria Theresia của Áo

text:
Maria Theresia Walburga Amalia Christina của Áo (tiếng Đức: Maria Theresia ; 13 tháng 5, năm 1717 - 29 tháng 11, năm 1780) là một thành viên và cũng là Nữ quân vương duy nhất của Nhà Habsburg, một gia tộc lớn ở Châu Âu, liên tiếp nhiều năm giữ tước vị Hoàng đế của Thánh chế La Mã. Từ một Nữ Đại vương công nước Áo, bà trở thành người trị vì của Đại Công quốc Áo, cùng các Vương quốc trong khối tài sản của gia tộc Habsburg như Hungary, Croatia, Bohemia, Mantova, Milano, Hợp quốc Lodomeria - Galicia, Hà Lan thuộc Áo và Parma. Qua cuộc hôn nhân với Franz I của Đế quốc La Mã Thần thánh, bà trở thành Công tước phu nhân của xứ Lorraine, Đại công tước phu nhân xứ Toscana và quan trọng nhất là Hoàng hậu của Đế quốc La Mã Thần thánh.

Con gái cả của Hoàng đế Karl VI của La Mã Thần thánh và Hoàng hậu Elisabeth Christine xứ Braunschweig-Wolfenbüttel, Maria Theresia không có bất kỳ một người anh em trai nào để có thể thừa kế ngai vàng sau khi cha bà mất. Vì vậy vào năm 1713, hoàng đế Karl VI đã ban bố một đạo luật theo đó công nhận Maria Theresia sẽ là người kế vị của vương triều và thừa kế toàn bộ đất đai của vương quốc sau khi ông qua đời. Đạo luật này đã gây ra nhiều tranh cãi tại châu Âu lúc bầy giờ vì theo truyền thống, người kế vị ngai vàng thường phải là nam. Trong khi rất nhiều nước quân chủ Bắc Âu đã công nhận đạo luật thì Quốc vương Friedrich II Đại Đế của nước Phổ đã quyết định chống lại. Năm 1740, khi Maria Theresia vừa lên ngôi sau khi cha qua đời thì vua Friedrich II Đại Đế đã phát động cuộc chiến tranh Silesia lần thứ nhất để chống lại bà. Vào thời điểm đó, bà mới 23 tuổi. Với những chiến bại của Quân đội Áo trong trận Mollwitz (1741) và trận Chotusitz, bà phải làm hòa với nước Phổ, chịu mất tỉnh Silesia - tỉnh giàu có nhất của vị Hoàng hậu trẻ tuổi. Nhưng sau đó bà liên tục thắng trận trước các đồng minh của vua Friedrich II Đại Đế, để rồi ông phải thân chinh đánh xứ Bohemia vào năm 1744, nhưng không thành công. Bà toan chiếm lại tỉnh Silesia, nhưng Quân đội Áo bị đánh tan tác trong trận đánh tại Trận Hohenfriedberg. Chiến tranh vẫn còn tiếp diễn, cho đến năm 1745 thì nước Áo thất bại hoàn toàn, phải ký kết Hiệp định Dresden.

Trong cuộc chiến tranh Bảy năm từ năm 1756 cho đến năm 1763, để chiếm lại tỉnh Silesia, bà liên minh với nước Đế quốc Nga và Vương quốc Pháp để chống lại Quốc vương Friedrich II, người có Anh Quốc giúp sức. Vào năm 1756, để bảo vệ đất nước, nhà vua nước Phổ tiến hành chinh phạt xứ Sachsen và đánh trận đầu tiên tại Lobositz với Quân đội Áo, trận chiến này cho thấy Quân đội Áo rút ra không ít kinh nghiệm sau thất bại trong cuộc chiến tranh Silesia lần thứ nhất và thứ hai. Vào năm 1758, Quân đội Áo đánh tan tác quân Phổ trong trận Hochkirch, nhưng vua Friedrich II Đại Đế giành lại thế thượng phong. Vào năm 1761, bà quyết định đưa Vương quốc Phổ của Vương triều Brandenburg trở thành một cường quốc hạng hai như xưa, chứ không phải là cường quốc như hiện nay. Nhưng vào năm 1762, quân Phổ thắng trận, và vào năm 1763, cả nước Áo lẫn Phổ đều kiệt quệ và mất đồng minh, cuộc chiến tranh tàn khốc chấm dứt với chiến thắng của nước Phổ.

Do không có quyền kế vị Hoàng đế La Mã Thần thánh, Maria Theresia đã quyết định cưới Franz, vốn là Công tước của xứ Lorraine vào năm 1736 và nhường ngôi vị cho chồng. Bằng cách này, bà vừa có đồng minh, vừa đảm bảo được chính quyền nhà Habsburg vẫn nắm Đế quốc La Mã Thần thánh, và bản thân bà vẫn nắm thực quyền cai quản đế chế rộng lớn này thông qua dòng dõi và tầm ảnh hưởng. Khác với những cuộc hôn nhân hoàng gia khác, Maria Theresia đã tự lựa chọn người chồng tương lai cho mình thông qua việc xem xét lợi ích hôn nhân. Trong suốt cuộc đời của mình, Maria Theresia đã sinh tổng cộng 16 người con, gồm 11 con gái và năm con trai. Người con gái trẻ nhất của Maria Theresia là Maria Antonia, hay còn được biết đến với tên gọi phổ biến hơn là Marie Antoinette, là một trong những nhân vật nổi tiếng nhất lịch sử Châu Âu vào cuối thế kỉ 18.

Sau khi chồng mình qua đời, con trai của Maria Theresia là Hoàng đế Joseph II lên ngôi. Với tư cách của một Hoàng thái hậu, Maria Theresia vẫn tiếp tục can thiệp vào việc cai trị đất nước của con trai và điều này đã dẫn đến những bất hòa giữa hai mẹ con. Tuy nhiên trước khi mất, Maria Theresia đã cho phép con trai nắm lại thực quyền cai trị đất nước. Maria Theresia đã góp phần xây dựng những cải cách tài chính và giáo dục. Kinh tế, văn hóa của Đế quốc Áo phát triển mạnh dưới sự cai trị của bà. Bên cạnh đó, Maria Theresia còn tổ chức lại quân đội, cải thiện sức mạnh quân sự của nước Áo. Quân đội Áo yêu quý bà, bà sở hữu vốn kiến thức sâu rộng về quân sự và chiến lược, thậm chí còn là một vị lãnh tụ quân sự sáng tạo hơn cả vị vua vĩ đại Friedrich II Đại Đế nước Phổ. Tuy nhiên, bà chưa hề thống lĩnh Quân đội Áo.

Bà được công nhận là một trong những nhà lãnh đạo hiệu quả nhất của vương triều Habsburg trong thế kỉ 18. Bà qua đời vào ngày 29 tháng 1 năm 1780, và tuy Quốc vương Friedrich II Đại Đế đã giành chiến thắng về thể lực trước kẻ cựu thù của ông, ông không lấy gì làm tự hào:

Tiểu sử

Thân thế và chào đời

Là người con thứ hai và người con lớn tuổi nhất còn sống sót của Hoàng đế Karl VI và Elisabeth Christine xứ Braunschweig-Wolfenbüttel, Nữ Đại vương công Maria Theresia chào đời vào sáng sớm ngày 13 tháng 5 năm 1717, tại Cung điện Hofburg, Viên, không bao lâu sau cái chết của anh trai bà, Đại vương công Leopold, và được rửa tội vào tối hôm đó. Hoàng thái hậu và cũng là dì của bà, Wilhelmine Amalia xứ Brunswick-Lüneburg, cùng với bà nội của bà là Eleonor Magdalene của Palatinate-Neuburg là hai người mẹ đỡ đầu.

Bà được rửa tội sớm hơn hai người chị họ, Maria Josepha và Maria Amalia, con gái của anh trai và người tiền nhiệm của Karl VI, Joseph I, trước sự chứng kiến của mẹ họ, Wilhelmine Amalia. Điều này chứng minh Maria Theresia được coi trọng hơn họ, mặc dù ông nội của bà, Hoàng đế Leopold I, đã buộc các con trai ký vào Hiệp định thừa kế lẫn nhau, theo đó quyền thừa kế cho con gái của người con trai trưởng của ông. Cha của bà là thành viên nam cuối cùng của gia tộc Habsburg và ông hi vọng vào sự ra đời của một hoàng tử sẽ giúp vương tộc tránh khỏi họa tuyệt tự và ngăn các con gái của anh ông kế vị. Do đó, sự chào đời của Maria Theresia là một nỗi thất vọng lớn đối với ông và người dân Viên. Karl không bao giờ có thể nguôi ngoai được sự thất vọng này.

Maria Theresia thay thế Maria Josepha trở thành người thừa kế trên danh nghĩa cho gia tộc Habsburg vào thời điểm bà được sinh ra; Karl VI vốn đã thông qua Sắc lệnh thực dụng, 1713 theo đó các con gái của ông sẽ đứng trên các cháu gái con vua anh trong danh sách kế vị. Karl tranh thủ sự ủng hộ từ các quốc gia châu Âu chấp thuận sắc lệnh của ông. Họ đòi hỏi hoàng đế những điều kiện khắc nghiệt: Trong Hội nghị Viên (1731), Anh đòi Áo giải thể Công ty Ostend để đổi lấy sự công nhận. Tổng cộng, Liên hiệp Anh, Pháp, Saxony-Ba Lan, Các tỉnh Liên hiệp, Tây Ban Nha, Venice, Giáo hội Công giáo, Phổ, Nga, Đan Mạch, Savoy-Sardinia, Bavaria và Nghị viện Thánh chế La Mã công nhận sắc lệnh. Pháp, Tây Ban Nha, Saxony-Ba Lan, Bavaria và Phổ về sau không giữ lời hứa.

Cuộc sống thời thơ ấu

Không bao lâu sau khi chào đời, Maria Theresia có thêm một người em gái, Maria Anna, và tiếp đó nữa là Maria Amalia, chào đời năm 1724. Những bức chân dung vẽ hình ảnh của các thành viên hoàng gia cho thấy Maria Theresia giống Elisabeth Christine và Maria Anna. Đại sứ Phổ quốc để ý rằng bà có cặp mắt to và xanh, mái tóc có ít gợn đỏ, một cặp môi rộng và cơ thể mạnh khỏe. Không giống như nhiều thành viên khác của hoàng tộc Habsburg, cha mẹ và ông bà nội của Maria Theresia không có huyết thống gần gũi với nhau.

Maria Theresia là một đứa trẻ đứng đắn và dè dặt. Bà có hứng thú với ca hát và bắn cung. Bà bị phụ thân cấm không được cưỡi ngựa, nhưng về sau bà biết được rằng biết cưỡi ngựa sẽ có lợi cho bà, trong lễ đăng quang ngôi vua Hungary. Hoàng gia thường có nhiều buổi xem hát opera, thường được tổ chức bởi Karl VI, trong đó bà thường được mời tham gia. Việc học tập của bà được hướng dẫn bởi các giáo sĩ dòng Tên. Người đương thời cho rằng vốn từ vựng Latin của bà khá tốt, song trong tất cả các khía cạnh khác, các giáo sĩ Tên đã không chỉ dẫn bà thành công. Bà viết chính tả và đặt dấu chấm câu thường trái với quy định ngữ pháp, và lời nói của bà cũng thiếu chuẩn xác, mang đặc trưng của những người tiền nhiệm Habsburg của mình.. Maria Theresia có mối quan hệ thân thiết với Nữ Bá tước Marie Karoline von Fuchs-Mollard, người dạy cho bà về lễ nghi. Bà được học các môn vẽ kĩ thuật, hội họa, âm nhạc và khiêu vũ – những môn học cần thiết cho một vương hậu. Phụ thân bà cho phép bà tham dự các cuộc họp với các đại thần từ năm 14 tuổi nhưng không bao giờ thảo luận các vấn đề đại sự với bà. Mặc dù ông dành những năm cuối đời để đảm bảo quyền thừa kế cho Maria Theresia, Karl vẫn mong đợi một đứa con trai và không bao giờ chuẩn bị cho con gái vai trò người lãnh đạo trong tương lai.

Hôn nhân
Vấn đề hôn nhân của Maria Theresia được đặt ra ngay từ khi bà còn khá trẻ. Ban đầu bà được sắp đặt sẽ cưới Leopold Clement của Lorraine, người được đến Viên và gặp mặt Nữ Đại vương công năm 1723. Tuy nhiên, tin tức truyền đến Viên, ông qua đời vì bệnh đậu mùa.

Em trai Leopold Clement, François Étienne, được mời tới Viên. Mặc dù François Étienne là ứng cử viên sáng giá để thành hôn với Maria Theresia, nhưng hoàng đế vẫn để ngỏ khả năng cho những ứng cử viên khác. Sự khác biệt về tôn giáo ngăn cản cuộc hôn nhân của con gái ông với một người Kháng Cách, Friedrich của Phổ quốc. Năm 1725, ông tổ chức đính hôn cho con gái với Carlos III của Tây Ban Nha và em gái bà, Maria Anna, cho Philip của Tây Ban Nha. Tuy nhiên, các thế lực ở châu Âu ngăn cản ông, buộc ông phải hủy những hiệp ước hôn nhân đã ký với Vương hậu nhiếp chính của Tây Ban Nha, Elisabetta Farnese, vì khả năng hợp nhất của Áo và Tây Ban Nha dưới một liên minh cá nhân sau cuộc hôn nhân này sẽ phá vỡ thế cân bằng quyền lực ở châu Âu. Maria Theresia, lúc này ngày càng gần gũi với François Étienne, cảm thấy nhẹ nhõm.

François Étienne ở lại triều đình cho đến năm 1729 khi ông lên ngôi kế vị ở Lorraine, nhưng vẫn chưa hứa hôn với Maria Theresia cho đến ngày 31 tháng 1 năm 1736, trong thời gian nổ ra Chiến tranh Kế vị Ba Lan. Louis XV của Pháp yêu cầu vị hôn phu của Maria Theresia từ bỏ ngai vàng ở Công quốc Lorraine thay vào đó là cha vợ ông ta, Stanisław I, người vừa bị truất ngôi vua của Ba Lan. François Étienne sẽ nhận được lãnh thổ Đại công quốc Toscana sau khi Đại công tước của xứ này là Gian Gastone de' Medici qua đời, vì ông không có con thừa tự. Hai người kết hôn ngày 12 tháng 2 năm 1736.

Tình yêu của Nữ Công tước Lorraine đối với chồng bà được cho là mạnh bạo và đầy tính chiếm hữu. Những bức thư bà gửi cho ông trong thời gian ngắn trước lễ thành hôn cho thấy sự háo hức của bà khi chờ đợi được gặp mặt chồng; còn những bức thư của ông, mặt khác, có vẻ quá mang tính thủ tục và rập khuôn. Bà rất hay ghen tuông và việc chồng bà ngoại tình là vấn đề lớn nhất trong cuộc hôn nhân của họ, trong số đó nhân tình nổi tiếng nhất của Franz là Maria Wilhelmina, Công nương Auersperg.

Sau cái chết của Gian Gastone ngày 9 tháng 7 năm 1737, François Étienne nhường lại Lorraine và trở thành Đại công tước Toscana. Năm 1738, Karl VI cho phép tiếp nhận quyền cai quản Toscana. Một vòm khải hoàn được dựng lên tại Porta Galla trong dịp lễ này, và vẫn còn đến ngày nay. Họ tạm trú ở Florence trong thời gian ngắn. Karl VI sớm gọi họ trở lại, vì ông sợ bất trắc xảy ra nếu như ông chết mà người thừa kế vẫn còn ở Toscana.

Mùa hạ năm 1738, Áo quốc bị thất bại trong cuộc Chiến tranh Nga - Thổ. Người Thổ chiếm được của Áo những vùng Serbia, Wallachia và Bosnia. Người Vienne nổi dậy chống lại vì chi phí tốn kém cho cuộc chiến tranh. François Étienne bị quần chúng khinh miệt, họ nghĩ ông là một tên gián điệp người Pháp hèn nhát. Chiến tranh kết thúc và năm sau với Hiệp ước Belgrade.

Lễ gia miện

Hoàng đế Karl VI qua đời ngày 20 tháng 10 năm 1740, có thể là do ngộ độc nấm. Ông đã không nghe lời khuyên của Vương công Eugene xứ Savoy, người khuyên ông nên tập trung tìm cách làm đầy ngân khố và trang bị thêm cho quân đội thay vì cố thuyết phục người ta chấp nhận con gái ông. Hoàng đế, người đã dùng gần toàn bộ tâm sức trong suốt thời gian cai trị để bảo vệ Sắc lệnh Thực dụng, để lại một nước Áo trong tình trạng nghèo đói, tan hoang sau cuộc chiến mới đây với người Thổ và Chiến tranh Kế vị Ba Lan; kho bạc khi đó chỉ còn 100,000 florins, theo tuyên bố của vợ góa của ông. Quân đội khi đó chỉ còn 80,000 người, phần lớn trong số họ không được trả lương trong nhiều tháng, nhưng họ vẫn khá trung thành và tận tâm với nữ chủ nhân mới.

Maria Theresia tự thấy bà rơi vào tình trạng khá khăn. Bà chưa biết được hết về những vấn đề của quốc gia và cũng chưa nhận thức được sự yếu kém của chính phủ mà cha bà để lại. Bà quyết định làm theo lời khuyên của cha bà khi nguyên các chính sách của triều đình và làm theo chồng, người mà bà coi là có kinh nghiệm hơn, về các vấn đề khác. Cả hai quyết định, sau đó đã gây ra cho bà sự hối tiếc lớn. Mười năm sau, Maria Theresia hồi tưởng lại trong Chánh quyền chúc thư hoàn cảnh lúc khi đó: "Bổn hậu được lập lên khi trong tay không có tiền, không có uy tín, không có quân đội, không có kinh nghiệm và kiến thức của riêng mình và cuối cùng, cũng không có được một lời khuyên hữu ích vì mỗi người trong bọn họ đều muốn trước hết là chờ đợi và xem mọi chuyện sẽ diễn tiến như thế nào..."

Bà bác bỏ nguy cơ các quốc gia khác có thể tìm cách chiếm đất của mình và bắt đầu bàn bạc về chức tước mà mình sẽ đảm nhận; vì một phụ nữ như bà không thể được bầu làm Hoàng đế của đế chế, Maria Theresia muốn rằng chức danh này sẽ được dành cho chồng bà. Tuy nhiên, François Étienne không có đủ lãnh địa và địa vị để có thể lên ngôi vua. Để giúp chồng có đủ điều kiện để lên ngôi hoàng đế và có quyền bỏ phiếu trong cuộc bầu cử hoàng đế trên danh nghĩa Tuyển hầu Bohemia (mà bà không thể nắm giữ vì lý do giới tính), Maria Theresia phong cho François Étienne kàm đồng cai trị ở đất Áo và Bohemian ngày 21 tháng 11, 1740. Tuy nhiên, phải mất hơn một năm để Nghị viện Hungary cho phép François Étienne làm Đồng cai trị. Mặc cho tình yêu của mình dành cho chồng và việc đã phong cho chồng làm đồng cai trị, Maria Theresia không bao giờ cho phép chồng bà quyết định các đại sự của nhà nước và thường bác bỏ ý kiến của ông trong các cuộc họp hội đồng khi họ không đồng tình.

Maria Theresia mới hiện diện trước công chúng lần đầu tiên là cuộc diễu hành ngày 22 tháng 11 năm 1740. Đó là một sự kiện long trọng thể hiện sự công nhân và kính trọng của quần chúng đối với bà và ngôi vị của bà. Tuyên thệ về lòng trung thành với Maria Theresia được ký cùng ngày đó tại Hofburg.

Chiến tranh Kế vị Áo

Thật bất ngờ là không lâu sau khi bà lên kế vị, một số quân vương ở châu Âu trước đó đã đồng ý công nhận Maria Theresia lại nhanh chóng trở mặt; Vương hậu Elisabetta của Tây Ban Nha và Tuyển hầu tước Karl Albert của Bavaria - người kết hôn với chị họ của bà là Maria Amalia và ủng hộ Hoàng hậu Wilhelmine Amalia, muốn đòi quyền thừa kế. Maria Theresia tranh thủ được sự công nhận của vua Karl Emmanuel III của Sardinia (người đã không công nhận Đạo luật thực dụng trong suốt thời trị vì của cha bà) vào tháng 11 năm 1740.

Tháng 12, vua Friedrich II của Phổ xâm chiến Công quốc Silesia và yêu cầu Maria Theresia cắt nhường vùng đất này cho mình, đe dọa sẽ đứng về phía những người phản đối nếu bà từ chối. Maria Theresia quyết định bảo vệ vùng đất giàu có này. Friedrich sau đó đưa ra một đề nghị khác: ông sẽ ủng hộ quyền kế tự của Maria Theresia nếu bà đồng ý cắt cho Phổ ít nhất một nửa tỉnh Silesia. François Étienne đã suy nghĩ về thỏa hiệp đó, nhưng Maria Theresia và các cộng sự của bà nhất quyết không chịu, vì lo sợ rằng bất kì hành động thất hứa nào đối với sắc lệnh thực dụng sẽ làm mất đi hiệu lực của sắc lệnh này. Maria Theresia cố gắng trấn an François Étienne rằng họ nên chiến đấu để giữ Silesia và bà tự tin là mình sẽ giữ vững "viên ngọc quý của nước Áo". Cuộc tấn công vào Silesia của Friedrich khởi đầu cho sự hận thù suốt cả cuộc đời Maria Theresia đối với vị vua này, mà bà gọi ông ta là "người đàn ông xấu xa"

Mối quan hệ giữa Maria Theresia và Joseph là không phải là hoàn toàn lạnh nhạt nhưng thực là phức tạp khi hai tính cách đối lập của họ đụng độ nhau. Mặc dù là người thông minh, nhưng thế lực của Maria Theresia thường Joseph thu mình lại. Đôi khi, bà công khai ngưỡng mộ tài năng và thành tích của con trai, nhưng chỉ trích ông ta sau lưng.. Bà viết: "Ai gia với Hoàng thượng không bao giờ nhìn mặt nhau ngoại trừ trong bữa ăn... Tâm tính của hoàng thượng tệ đi mỗi ngày... Làm ơn đốt bức thư này đi... Ai gia không muốn vướng phải scandal nào." Trong một bức thư khác, gửi đến một người bạn của Joseph, bà phàn nàn: "Hoàng thượng tránh né ai gia... Ai gia là chướng ngại duy nhất của Ngài, và vì thế là một gánh nặng... Thoái vị có lẽ là cách hay nhất lúc này để giải quyết mọi chuyện."

Sau nhiều lần suy xét, bà quyết định không thoái vị. Joseph thường đe dọa mẹ mình là sẽ từ chức đồng nhiếp chính và hoàng đế, nhưng ông cũng đã không làm như vậy. Bà thường đe dọa sẽ thoái vị, nhưng hiếm khi thực hiện nghiêm túc; Maria Theresia tin rằng sự hồi phục của bà sau bệnh đậu mùa vào năm 1767 là một dấu hiệu cho thấy Chúa muốn bà để trị vì cho đến khi chết. Đó là vì lợi ích của Joseph vì bà cho rằng nếu bà nắm quyền trong tay, hoàng đế có thể đổ lỗi cho bà khi gặp thất bại nào đó và do đó tránh được gánh nặng trách nhiệm của một vị vua.

Joseph và Hoàng tử Kaunitz chia nhau phân vùng thứ nhất của Ba Lan dù có sự phản đối của Maria Theresia. Ý nghĩ của bà khi từ chối ý tưởng phân chia là nếu làm như thế sẽ làm tổn thương người dân Ba Lan. Hai người kia này lập luận rằng đã quá muộn để hủy bỏ sắc lệnh phân chia lúc này. Bên cạnh đó, Maria Theresia phải đồng ý với sự phân vùng khi bà nhận ra rằng Friedrich II của Phổ và Yekaterina II của Nga sẽ làm điều đó dù có hay không sự tham gia của Áo. Maria Theresia đòi hỏi và cuối cùng không có được Galicia và Lodomeria, một tỉnh tuyên bố được chủ quyền của quốc vương Hungary kể từ thế kỷ thứ 13; theo lời của Friedrich, "Bà ta khóc càng nhiều, bà ta mất càng nhiều".

Qua đời và di sản

Người ta không chắc rằng Maria Theresia có hoàn toàn hồi phục sau căn bệnh đậu mùa bà mắc phải năm 1767, nhiều sử gia thế kỉ XVIII đã khẳng định như vậy. Bà thường hay khó thở, mệt mỏi, ho, đau mình, sợ chết và mất ngủ, Về sau bà còn mắc bệnh phù nề.

Maria Theresia lâm bệnh vào ngày 24 tháng 11 năm 1780, bề ngoài có vẻ như là bị cảm lạnh. Bác sĩ của bà, Dr. Störk cho rằng tình trạng bệnh là nghiêm trọng. Ngày 28 tháng 11, bà bàn bạc về nghi thức cuối cùng, và ngày hôm sau, lúc 9 giờ tối, bà qua đời với tất cả những người con còn lại ở bên cạnh. Sau sự kiện này, Nhà Habsburg chấm dứt và thay vào đó là Nhà Habsburg-Lothringen. Joseph, đồng cai trị các lãnh thổ của Habsburg, kế vị bà. Đối thủ lâu năm của bà, Friedrich của Phổ khi nghe tin bà qua đời, đã nói rằng bà đã đem lại vinh dự cho ngai vàng và giới tính của bà, và mặc dù ông giao chiến với bà trong bốn cuộc chiến tranh, ông không bao giờ coi bà là kẻ thù.

Sau nhiều thất bại liên tục trên lĩnh vực ngoại giao-quân sự những năm 1730, Áo quốc dường như bị suy yếu, thậm chí là đứng trên bờ vực của sự sụp đổ. Sau thời kì trị vì 40 năm, Maria Theresia để lại một đế chế có dấu hiệu hồi sinh và có ảnh hưởng đến phần còn lại của châu Âu trong suốt thế kỷ 19. Cô đã thiết lập cho Habsburg lãnh một hệ thống hành chính hiệu quả cho phép nó vẫn là một sức mạnh rất lớn thuộc chủ quyền của riêng mình, mà không cần sự hỗ trợ của Thánh chế La Mã. Con cháu bà theo gương tổ tiên, tiếp tục cải cách các đế chế. Việc mua lại Vương quốc Galicia và Lodomeria cho phép đế chế là một chính thể đa quốc gia, cũng là một nguyên nhân quan trọng dẫn đến sự diệt vong của nó. Bà đề xuất chính sách giáo dục bắt buộc, như là một chính sách Đức hóa, cuối cùng dẫn đến sự hồi sinh của nền văn hóa Czech.

Hoàng hậu Maria Theresia được an táng tại Hầm mộ Hoàng gia, thành Viên bên cạnh chồng bà trong cùng một chiếc quan tài mà bà đã khắc lúc sinh thời.

Danh hiệu đầy đủ

Danh hiệu của Maria Theresia sau cái chết của bà là:

Maria Theresia, bởi Ân Điển của Chúa, Hoàng thái hậu của La Mã, Nữ vương của Hungary, Bohemia, Dalmatia, Croatia, Slavonia, Galicia, Lodomeria, etc.; Nữ Đại vương công Áo; Nữ Công tước Burgundy,Styria, Carinthia và Carniola; Đại Công nương Transylvania; Nữ Bá tước Moravia; Nữ Công tước Brabant, Limburg, Luxemburg, Guelders, Württemberg, Upper và Lower Silesia, Milan, Mantua, Parma, Piacenza, Guastalla, Auschwitz và của Zator; Công nương Swabia; Nữ Bá tước hoàng gia Habsburg, Flanders, Tyrol, Hainault, Kyburg, Gorizia và Gradisca; Nữ Bá tước Burgau, Upper và Lower Lusatia; Nữ Bá tước Namur; Phu nhân của Wendish Mark và Mechlin; Góa phụ Công nương Lorraine và Bar, Góa phụ Đại Công nương Toscana.

Tổ tiên

Trong văn hóa đại chúng
 Maria Theresia xuất hiện trong vai trò thủ lĩnh của quân Áo trong trò chơi điện tử, Civilization V: Gods & Kings.

Xem thêm
 Maria-Theresien-Platz
 SMS Kaiserin und Königin Maria Theresia
 Những chiến dịch quân sự của Maria Theresia
 Thaler Maria Theresia
 295 Theresia
 Terezin
 Phả hệ vương tộc Bohemia
 Phả hệ vương tộc Hungary
 Danh sách những người có nhiều con

Chú thích

Tham khảo

 Browning, Reed: The War of the Austrian Succession Palgrave Macmillan 1995 ISBN 0-312-12561-5
 Byrne, James M: Religion and the Enlightenment: from Descartes to Kant Westminster John Knox Press 1997 ISBN 0-664-25760-7
 Caroll, Harry J: The development of civilization: a documentary history of politics, society, and thought, Volume 2 Scott, Foresman 1969
 Crankshaw, Edward: Maria Theresia, Longman publishers 1969
 Cochrane, Lydia G. & Melograni, Piero: Wolfgang Amadeus Mozart: a biography University of Chicago Press 2007 ISBN 0-226-51956-2
 Dawson Beales, Derek Edward: Joseph II: In the shadow of Maria Theresia, 1741–1780 Cambridge University Press 1987 ISBN 0-521-24240-1
 Dawson Beales, Derek Edward: Enlightenment and reform in 18th-century Europe I.B.Tauris 2005 ISBN 1-86064-950-5
 Del Testa, David W; Lemoine, Florence; Strickland, John: Government leaders, military rulers, and political activists, Part 107 Greenwood Publishing Group 2001 ISBN 1-57356-153-3
 Duffy, Christopher: The army of Maria Theresia: The Armed Forces of Imperial Austria, 1740–1780 Hippocrene Books 1977 ISBN 0-88254-427-6
 Ellenius, Allan; European Science Foundation: The Origins of the Modern State in Europe: 13th to 18th Centuries Oxford University Press 1998 ISBN 0-19-820550-3
 Fraser, Antonia: Marie Antoinette: the journey Anchor Books 2001 ISBN 0-385-48949-8
 Fraser, David: Friedrich the Great: King of Prussia A. Lane 2000 ISBN 0-7139-9377-4
 Glajar, Valentina: The German legacy in East Central Europe as recorded in recent German-language literature Boydell & Brewer 2004 ISBN 1-57113-256-2
 Goodwin, A: The New Cambridge Modern History CUP Archive 1976 ISBN 0-521-29108-9
 Grell, Ole Peter & Porter, Roy: Toleration in Enlightenment Europe
 Himka, John-Paul: Religion and nationality in Western Ukraine: the Greek Catholic Church and Ruthenian National Movement in Galicia, 1867–1900 McGill-Queen's Press – MQUP 1999 ISBN 0-7735-1812-6
 Holborn, Hajo: A History of Modern Germany: 1648–1840 Princeton University Press 1982 ISBN 0-691-00796-9
 Hopkins, Donald R: The greatest killer: smallpox in history, with a new introduction University of Chicago Press 2002 ISBN 0-226-35168-8
 Iby, Elfriede: Maria Theresia, Biography of a Monarch Schönbrunn Palace 2009 ISBN 3-901568-57-3
 Ingrao, Karl W: The Habsburg monarchy, 1618–1815 Cambridge University Press 2000 ISBN 0-521-78505-7
 Jones, Colin: The Great Nation: France from Louis XV to Napoleon, University of Columbia Press 2002 ISBN 0-231-12882-7
 Kann, Robert A.: A history of the Habsburg Empire, 1526–1918 University of California Press 1980 ISBN 0-520-04206-9
 LeCaine Agnew, Hugh: The Czechs and the lands of the Bohemian crown Hoover Press 2004 ISBN 0-8179-4492-3
 Leland Goldsmith, Margaret: Maria Theresia của Áo A. Barker, ltd. 1936
 Lever, Evelyne: Madame de Pompadour: A Life FSR 2002 ISBN 0-374-11308-4
 Levy, Allison Mary: Widowhood and visual culture in early modern Europe, Issue 7630 Ashgate Publishing Ltd. 2003 ISBN 0-7546-0731-3
 Magocsi, Paul R. & Canadian Institute of Ukrainian Studies & Harvard Ukrainian Research Institute: Galicia: a historical survey and bibliographic guide University of Toronto Press 1983 ISBN 0-8020-2482-3
 Mahan, Jabez Alexander. Alexander: Maria Theresia của Áo Crowell 1932
 McGill, William J.: Maria Theresia Twayne Publishers 1972
 Morris, Constance Lily: Maria Theresia – The Last Conservative READ BOOKS 2007 ISBN 1-4067-3371-7
 Patai, Raphael: The Jews of Hungary: history, culture, psychology Wayne State University Press 1996 ISBN 0-8143-2561-0
 Penslar, Derek Jonathan: Shylock's children: economics and Jewish identity in modern Europe University of California Press 2001 ISBN 0-520-22590-2
 Pick, Robert: Empress Maria Theresia: the earlier years, 1717–1757 Harper & Row 1966
 Roider, Karl A.: Maria Theresia Prentice-Hall 1973 ISBN 0-13-556191-4
 Russell Richards Treasure, Geoffrey: The making of modern Europe, 1648–1780 Taylor & Franz 1985 ISBN 0-416-72370-5
 Saperstein, Marc: Your voice like a ram's horn": themes and texts in traditional Jewish preaching Hebrew Union College Press 1996 ISBN 0-87820-417-2
 Spielman, John Philip: The city & the crown: Vienna and the imperial court, 1600–1740 Purdue University Press 1993 ISBN 1-55753-021-1
 Temperley, H.W.V: Friedrich the Great and Kaiser Joseph Routledge 1968 ISBN 0-7146-1518-8
Vovk, Justin C. (2010). In Destiny's Hands: Five Tragic Rulers, Children of Maria Theresia. iUniverse: Bloomington, Ind. ISBN 978-1-4502-0081-3
 Wyatt, Walter James: Hungarian Celebrities BiblioBazaar LLC 2009 ISBN 1-110-82046-1
 Yonan, Michael:  Empress Maria Theresia and the Politics of Habsburg Imperial Art Penn State Press, 2011. ISBN 978-0-271-03722-6

Liên kết ngoài

Maria Theresia (Catholic Encyclopaedia)
Maria Theresia, Nữ Đại vương công của Áo
Maria Theresia
Maria Theresia, (1717–1780) Nữ Đại vương công của Áo (1740–1780) Queen of Hungary and Bohemia (1740–1780)
http://mariaTheresia.com/children.html

An táng tại Imperial Crypt
Người Viên
Bệnh nhân đậu mùa
Đại vương công Áo
Hoàng hậu La Mã Thần thánh
Vương hậu Đức
Nữ vương Hungary
Hoàng nữ Áo
Vương nữ Hungary
Vương nữ Bohemia
Hoàng nữ
Vương nữ
Vương hậu Italia
Nữ công tước Lorraine
Nữ công tước Teschen
Nữ công tước Brabant
Nữ công tước Parma
Công tước xứ Parma
Công tước Guastalla
Nữ công tước Milan
Nữ công tước Limburg
Nữ công tước Luxembourg
Bá tước Flanders
Bá tước Hainaut
Nhà lãnh đạo nữ thế kỉ XVIII
Nữ Đại công tước Toscana
Phụ nữ được trao vương miện quốc vương
Gia tộc Habsburg thế kỉ XVIII


title: HMS Sirius (82)

text:
HMS Sirius (82) là một tàu tuần dương hạng nhẹ thuộc lớp Dido của Hải quân Hoàng gia Anh Quốc được đưa ra hoạt động trong Chiến tranh Thế giới thứ hai. Nó ngừng hoạt động vào năm 1949 và bị tháo dỡ vào năm 1956.

Thiết kế và chế tạo
Sirius được chế tạo tại Xưởng tàu Portsmouth ở Portsmouth, Anh Quốc; được đặt lườn vào ngày 6 tháng 4 năm 1938. Nó được hạ thủy vào ngày 18 tháng 9 năm 1940 và đưa ra hoạt động vào ngày 6 tháng 5 năm 1942.

Lịch sử hoạt động
Công việc hoàn tất Sirius bị trì hoãn do việc Đức ném bom xưởng tàu Portsmouth; nó được hoàn tất tại xưởng tàu của hãng Scotts Shipbuilding and Engineering Company tại Greenock, Scotland. Khi hoàn tất, thoạt tiên nó gia nhập Hạm đội Nhà, rồi được phân công hoạt động tại Địa Trung Hải vào tháng 8 trong Chiến dịch Pedestal. Sau đó nó được lệnh đi đến Nam Đại Tây Dương tuần tra truy tìm các tàu buôn Đức vượt qua sự phong tỏa trên đường đi đến Viễn Đông, rồi quay trở lại Gibraltar vào tháng 11 để tham gia Chiến dịch Torch, cuộc đổ bộ của lực lượng Đồng Minh lên Bắc Phi. Trong thành phần Lực lượng Q tại Bone vào tháng 12, nó quấy rối các đoàn tàu vận tải phe Trục đến và đi từ Tunisia cho đến khi phe Trục đầu hàng tại Bắc Phi.

Sau đó Sirius nằm trong thành phần Hải đội Tuần dương 12 tham gia Chiến dịch Husky, cuộc đổ bộ của lực lượng Đồng Minh lên Sicilia, vào tháng 7 năm 1943. Trong vài tháng tiếp theo sau, nó hỗ trợ cho lực lượng trên bờ, vào tháng 9 đã tham gia vào việc chiếm đóng Taranto trước khi chuyển sang khu vực biển Adriatic. Tại đây vào ngày 7 tháng 10, nó đã cùng với tàu tuần dương Penelope và các tàu khu trục Faulknor và Fury tấn công một đoàn tàu vận tải Đức ở phía Bắc Astipalea (Stampalia) thuộc Dodecanese; bao gồm chiếc tàu săn tàu ngầm phụ trợ Uj 2111 (nguyên là chiếc Tramaglio của Ý), tàu chở hàng Olympus và bảy xuồng đổ bộ Marinefährprahm (MFP); đã đánh đắm tất cả ngoại trừ một chiếc MFP.

Vào ngày 17 tháng 10, Sirius bị hư hại nặng bởi bom ngoài khơi Scarpunto, buộc phải di chuyển đến Massawa để sửa chữa. Công việc này được thực hiện từ tháng 11 năm 1943 đến tháng 2 năm 1944, trước khi con tàu quay trở về Anh Quốc tham gia Chiến dịch Overlord, cuộc đổ bộ lên Normandy, nơi nó nằm trong thành phần dự bị cho Lực lượng Đặc nhiệm phía Đông. Đến tháng 8, nó quay trở lại vùng biển Địa Trung Hải tham gia cuộc đổ bộ lên miền Nam nước Pháp, Chiến dịch Dragoon. Sau đó nó phục vụ tại vùng biển Aegean, nơi mà vào tháng 10 năm 1944, nó có mặt trong cuộc tái chiếm Athens.

Sau chiến tranh Sirius tiếp tục ở lại cùng với Hải đội Tuần dương 15 thuộc Hạm đội Địa Trung Hải cho đến năm 1946. Sau một đợt tái trang bị tại Portsmouth vào năm 1946, Sirius gia nhập Hải đội Tuần dương 2 thuộc Hạm đội Nhà vào tháng 3 năm 1947. Nó được cho ngừng hoạt động vào năm 1949; và đến ngày 15 tháng 10 năm 1956, Sirius được cho kéo đến xưởng tàu Blyth của hãng Hughes Bolkow để tháo dỡ.

Tham khảo

 WWII cruisers
 HMS Sirius at Uboat.net

Lớp tàu tuần dương Dido
Tàu tuần dương của Hải quân Hoàng gia Anh
Tàu tuần dương trong Thế Chiến II


title: Gà rừng lông đỏ

text:
Gà rừng lông đỏ (danh pháp hai phần: Gallus gallus) là một trong bốn loài gà trong chi gà rừng, phân họ Phasianinae, họ Phasianidae.

Gà nhà (Gallus gallus domesticus) là một loại gia cầm thuần hóa, một phân loài của gà rừng lông đỏ này.

Phân bổ
Gà rừng lông đỏ sinh sống ở nhiều kiểu rừng, tập trung vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới. Chúng xuất hiện ở nhiều nơi trên thế giới: Trung Quốc, Myanmar, Lào, Campuchia, Việt Nam. Ở Việt Nam gà rừng có mặt nhiều tại các tỉnh miền núi trung du. Gà rừng ngày nay vẫn còn tìm thấy ở các rừng già, nguyên sinh. Nhưng do mục đích khác như làm cảnh, lai tạo với các giống gà nhà, gà ngoại như gà Mỹ để phục vụ cho mục đích đá gà nên rất nhiều người đã săn bắt chúng với mục đích lợi nhuận. Vì vậy, nguồn gen quý của gà rừng đang có nguy cơ biến mất.

Phân loài
Gà rừng lông đỏ còn được chia thành nhiều phân loài khác nhau:
Gà rừng Đông Dương: Gallus gallus gallus
Gà rừng Java: Gallus gallus bankiva
Gà rừng Việt Nam: Gallus gallus jabouillei
Gà rừng Ấn Độ: Gallus gallus murghi
Gà rừng Myanmar: Gallus gallus spadiceus
Gà nhà: Gallus gallus domesticus

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Gallus gallus - Gà rừng trên SVRVN

G
Chim Ấn Độ
Chim Trung Quốc
Chim Bhutan
Chim Pakistan
Chim Nepal
Chim Bangladesh
Chim châu Á
Động vật được mô tả năm 1758
Chim Đông Nam Á
Chim Philippines


title: DOP

text:
DOP có thể là:
 Viết tắt của Dioctyl phthalate
 Viết tắt của Deoxypyridoxine
 ISO 4217 của Peso Dominica


title: Adela tsaratanana

text:
Adela tsaratanana là một loài bướm đêm thuộc họ Adelidae. Loài này có ở Madagascar.

Chú thích

Tham khảo

Adela
Côn trùng Madagascar


title: Viện Khoa học Trung Quốc

text:
Viện hàn lâm Khoa học Trung Quốc (, Hán Việt: Trung Quốc Khoa học Viện), trước đây gọi là Academia Sinica (Viện hàn lâm Trung Quốc), là viện hàn lâm quốc gia về các ngành khoa học tự nhiên của Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa, được thành lập vào năm 1949.

Đây là một viện trực thuộc Quốc vụ viện Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa, có trụ sở chính ở Bắc Kinh cùng các cơ sở trên khắp nước. Viện hàn lâm này cũng lập ra hàng trăm hãng thương mại, mà tập đoàn Lenovo là một trong số đó.

Tổ chức
Viện hàn lâm Khoa học Trung Quốc có 6 ban ngành:

Toán học và Vật lý học
Hóa học
Khoa học đời sống và Y học
Khoa học Trái Đất
Khoa kỹ thuật Tin học, và
Khoa học Công nghệ.

Viện có 11 chi nhánh địa phương ở Thẩm Dương, Trường Xuân, Cát Lâm, Thượng Hải, Nam Kinh, Vũ Hán, Quảng Châu, Thành Đô, Côn Minh, Ninh Ba, Tây An, Lan Châu, Hợp Phì và Tân Cương.

Viện có trên 100 cơ sở, một trường đại học (Đại học Khoa học và Công nghệ Trung Quốc tại Hợp Phì, An Huy) và một Đại học Viện hàn lâm Khoa học Trung Quốc (中国科学院大学). Được hậu thuẫn bởi các cơ quan của "Viện hàn lâm Khoa học", Viện nghiên cứu sinh của Viện hàn lâm Khoa học Trung Quốc có trụ sở chính ở Bắc Kinh, với các cơ sở nghiên cứu trên đại học ở Thượng Hải, Thành Đô, Vũ Hán, Quảng Châu và Lan Châu, 4 thư viện khoa học của Viện, 3 trung tâm hỗ trợ công nghệ, cùng 2 đơn vị xuất bản. Các chi nhánh và các cơ quan của Viện nằm ở 20 tỉnh và thành phố trực thuộc trung ương khắp Trung Quốc.

Viện hàn lâm Khoa học Trung Quốc đã đầu tư vào hoặc lập ra trên 430 xí nghiệp dựa trên khoa học và công nghệ trong 11 ngành công nghiệp, trong đó có 8 công ty ghi tên trên thị trường giao dịch chứng khoán.

Chủ tịch Viện hiện nay là Bạch Xuân Lễ (Bai Chunli) và Tổng giám đốc Khoa học cơ bản là Trương Kiệt (Zhang Jie).

Các viện nghiên cứu
Chi nhánh Bắc Kinh
Viện Vật lý học
Viện Vật lý lý thuyết
Trung tâm quốc gia Khoa học Nano và Công nghệ học
Viện Chính sách và Quản lý
Chi nhánh Thượng Hải
Viện Quang học và Cơ học tinh vi Thượng Hải
Viện Vật lý kỹ thuật Thượng Hải
Viện Sinh học Thượng Hải
Viện Pasteur Thượng Hải
Chi nhánh Vũ Hán
Viện Vật lý và Toán học Vũ Hán

Các chủ tịch của Viện
Quách Mạt Nhược (Guo Moruo, 郭沫若): 1949-1978
Phương Nghị (Fang Yi, 方毅): 1979-1981
Lư Gia Tích (Lu Jiaxi, 卢嘉锡): 1981-1987
Chu Quang Triệu (Zhou Guangzhao, 周光召): 1987-1997
Lộ Dũng Tường (Lu Yongxiang, 路甬祥): 1997-2011
Bạch Xuân Lễ (Bai Chunli, 白春礼): 2011-tới nay

Liêm chính Khoa học
Ngày 26.2.2007, Viện hàn lâm Khoa học Trung Quốc công bố "Bản tuyên ngôn hệ tư tưởng khoa học" (Declaration of Scientific Ideology) và lập ra một Ủy ban Liêm chính khoa học (scientific integrity) để thúc đẩy sự minh bạch, tự quản và tự chịu trách nhiệm của việc nghiên cứu khoa học trong nước. Cùng lúc Bộ Khoa học và Công nghệ Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa cũng bắt đầu đưa ra các biện pháp để giải quyết các hành vi sai trái trong những chương trình sử dụng vốn nhà nước.

Chú thích

Tham khảo

 Chinese Academy of Sciences Official website
 Chinese Academy of Sciences Official website

Trung Quốc
Viện Hàn lâm Khoa học
Trung Quốc
Tổ chức thành lập năm 1949


title: Grimaucourt-en-Woëvre

text:
Grimaucourt-en-Woëvre  là một xã thuộc tỉnh Meuse trong vùng Grand Est đông nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 218 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Grimaucourtenwoevre


title: Liesten

text:
Liesten là một đô thị thuộc huyện Altmarkkreis Salzwedel, bang Saxony-Anhalt, Đức.

Tham khảo

Xã và đô thị thuộc huyện Altmarkkreis Salzwedel


title: Montry

text:
Montry là một xã ở tỉnh Seine-et-Marne, thuộc vùng Île-de-France ở miền bắc nước Pháp.

Dân số
Người dân ở đây được gọi là Montéricultois.

Điều tra dân số năm 1999, xã này có dân số là .

Xem thêm
Xã của tỉnh Seine-et-Marne

Tham khảo

Liên kết ngoài
Official site
1999 Land Use, from IAURIF (Institute for Urban Planning and Development of the Paris-Île-de-France région
French Ministry of Culture list for Montry
Map of Montry on Michelin

Xã của Seine-et-Marne


title: Erich von Däniken

text:
Erich von Däniken (sinh ngày 14 tháng 4 năm 1935 ở Zofingen, Thụy Sĩ) là một tác giả ưa thích tranh luận, nổi tiếng với các nghiên cứu về vấn đề các sinh vật ngoài Trái Đất đã có ảnh hưởng đến văn hóa loài người từ thời tiền sử. Ông cũng là một người quan trọng trong việc truyền bá giả thuyết những nhà du hành vũ trụ cổ xưa. Sách của ông được dịch ra 32 thứ tiếng và với tổng số lượng xuất bản là 62 triệu quyển sách được bán ông là một trong những tác giả thành công nhất trong lãnh vực khoa học giả tạo (pseudo-science) bên cạnh Charles Berlitz.

Tác phẩm

Tác phẩm được dịch ra tiếng Anh
 Chariots of the Gods? (Erinnerungen an die Zukunft) (1968)
 Gods from Outer Space (1970)
 The Gold of the Gods (1972)
 In Search of Ancient Gods (1973)
 Miracles of the Gods (1974)
 Signs of the Gods (1979)
 Pathways to the Gods (1981)
 The Eyes of the Sphinx (1996)
 The Return of the Gods - Evidence of Extraterrestrial Visitations. (1997)
 Odyssey of the Gods - An Alien History of Ancient Greece. (2000)

Nguyên bản tiếng Đức
 Erinnerungen an die Zukunft, 1968, ISBN 3-404-60274-9
 Zurück zu den Sternen, 1969. Econ, 1986, ISBN 3-430-11986-3
 Aussaat und Kosmos, 1972, ISBN 3-426-03384-4
 Meine Welt in Bildern, 1973, ISBN 3-426-03404-2
 Erscheinungen, 1974, ISBN 3-453-04434-7
 Beweise, 1977, ISBN 3-453-00907-X
 Erich von Däniken im Kreuzverhör, 1978
 Prophet der Vergangenheit, 1979, ISBN 3-453-05230-7
 Reise nach Kiribati, 1981
 Strategie der Götter, 1982
 Der Tag an dem die Götter kamen, 1984
 Habe ich mich geirrt?, 1985
 Wir alle sind Kinder der Götter, 1987
 Die Augen der Sphinx, 1989
 Kosmische Spuren, 1989
 Die Spuren der Außeridischen, 1990
 Die Steinzeit war ganz anders, 1991
 Außerirdische in Ägypten, 1991
 Die Rätsel im alten Europa, 1991
 Der Götter-Schock, 1992
 Neue kosmische Spuren, 1992
 Raumfahrt im Altertum, 1993
 Das Erbe von Kukulkan, 1993
 Auf den Spuren der Allmächtigen, 1993
 Fremde aus dem All, Kosmische Spuren: neue Funde, Entdeckungen, Phänomene, 1995
 Der jüngste Tag hat längst begonnen - die Messiaserwartung und die Außerirdischen, 1995
 Botschaften und Zeichen aus dem Universum, 1996
 Das Erbe der Götter, 1997
 Zeichen für die Ewigkeit - das Rätsel Nazca, 1997
 Im Namen von Zeus, 1999
 Die Götter waren Astronauten, 2001, ISBN 3-570-00031-1
 Jäger verlorenen Wissens, 2003, ISBN 3-9302-1969-7
 Geheimnisse versunkener Welten, 2003 (Hörbuch Moderiert von Rainer Holbe)

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang chính của Erich von Däniken
AAS Research Association
World Mysteries Forum
SwissInfo.org story about theme park
The Prophet of the Space Gods
UK Channel 4 biographical research
UFO Evidence page - both pro and con links
Skeptic's Dictionary entry
World Mysteries.com von Daniken page
Daniken entry from the Encyclopedia of Astrobiology, Astronomy and Spaceflight

Sinh năm 1935
Däniken, Erich von
Däniken, Erich von
Nhân vật còn sống
Người Zofingen


title: Erlon

text:
Erlon là một xã ở tỉnh Aisne, vùng Hauts-de-France thuộc miền bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Aisne

Tham khảo

Xã của Aisne


title: Ophthalmis

text:
Ophthalmis là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Loài
 Ophthalmis cincta Boisduval, 1874
 Ophthalmis darna Druce, 1894
 Ophthalmis floresiana Rothschild, 1897
 Ophthalmis haemorrhoidalis Guérin-Méneville, [1838]
 Ophthalmis lincea Cramer, [1779]
 Ophthalmis milete Cramer, [1775]
 Ophthalmis privata Walker, [1865]
 Ophthalmis swinhoei Semper, 1899

Chú thích

Tham khảo

 Natural History Museum Lepidoptera genus database
 Ophthalmis at funet.fi

Agaristinae


title: Baix Vinalopó

text:
Baix Vinalopó (Tiếng Valencian) là một comarca trong Alicante (Cộng đồng Valencian, Tây Ban Nha). Nó giáp với các comarques: Vinalopó Mitjà và Alacantí ở phía bắc và Vega Baja del Segura ở phía nam. Thủ phủ là thành phố Elche (Elx trong tiếng Valencian, cả hai tên đều chính thức), có dân số khoảng 200.000 người. Các đô thị chính khác là Crevillent và Santa Pola.

Tham khảo

Comarca của Cộng đồng Valencia

Tỉnh Alicante


title: Đại bàng mù

text:
Đại bàng mù (tiếng Nga: Ночной орел/Đại bàng đêm, tiếng Séc: Noční orel) là một cuốn tiểu thuyết khoa học viễn tưởng được viết bằng tiếng Nga của nhà văn Aleksandr Lomm, ra đời năm 1981.

Nội dung
Một câu chuyện đầy kịch tính, hấp dẫn về cuộc đụng độ của một nhóm lính dù Soviet với lực lượng Gestapo hùng hậu ở một khu rừng thuộc Ostrava, trong những ngày cuối cùng của Đệ nhị Thế chiến.

Nhân vật

Xem thêm

 Thông tin trên Website Kramky

Văn học Tiệp Khắc


title: Saint-Maurice-de-Tavernole

text:
Saint-Maurice-de-Tavernole là một xã trong tỉnh Charente-Maritime trong vùng Nouvelle-Aquitaine, tây nam nước Pháp. Xã Saint-Maurice-de-Tavernole nằm ở khu vực có độ cao từ 29-75 mét trên mực nước biển.

Lịch sử biến động dân số

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintmauricedetavernole


title: Cannon Beach, Oregon

text:
Cannon Beach là một thành phố trong Quận Clatsop, Oregon, Hoa Kỳ. Đây là nơi đến nghỉ ngơi vui chơi phong phú của du khách. Vì khá gần Portland, Oregon nên nó được đặc biệt được biết đến như là nơi vui chơi ngắn cuối tuần của người dân thành phố Portland. Dân số là 1.588 người vào lần điều tra dân số năm 2000. Ước tính cho năm 2007 là 1.680 cư dân.

Theo sách Các địa danh Oregon, Cannon Beach ban đầu được gọi tên Ecolathe, là tên của con lạch đổ vào Thái Bình Dương ở phía bắc thành phố. Năm 1922, nó được đổi tên thành Cannon Beach (theo tên của bãi biển kéo dài về phía nam lạch Ecola khoảng 8 dặm Anh và kết thúc tại Mũi Arch) theo ý của Bưu điện Hoa Kỳ vì cái tên củ thường hay bị nhầm lẫn với Eola.

Địa lý
Cannon Beach nằm ở vị trí  (45.889155, -123.960738).

Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, thành phố có tổng diện tích là 1,5 dặm vuông Anh (3,9 km²), tất cả đều là mặt đất.

Cannon Beach nằm gần các vết nứt lớn của vỏ đất. Trong vụ động đất Scotts Mills tại Oregon năm 1993, hệ thống cảnh báo sóng thần của Cannon Beach đã kích hoạt ngay lập tức theo sau vụ rung chuyển được cảm ứng tại đây trong những giờ đầu tiên của buổi sáng hôm đó.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 City of Cannon Beach

Thành phố của Oregon
Quận Clatsop, Oregon


title: Philippe Vannier

text:
Philippe Vannier (1762-1842, tên tiếng Việt Nguyễn Văn Chấn) là một sĩ quan hải quân và nhà phiêu lưu người Pháp. Ông là một trong những người Pháp đã tham gia vào việc giúp đỡ Nguyễn Ánh trong cuộc chiến với triều Tây Sơn.

Cuộc đời
Vannier sinh tại Bretagne, một thị xã thuộc Auray. Năm 1778 khi 16 tuổi ông đầu quân vào Hải quân Hoàng gia Pháp và được ghi nhận là đã tham gia cuộc Chiến tranh giành độc lập Hoa Kỳ.

Cuối thế kỷ 18 khi Giám mục Bá Đa Lộc sang Pháp vận động mộ binh giúp chúa Nguyễn Ánh khôi phục ngai vàng thì Philippe Vannier hưởng ứng lên tàu sang Việt Nam. Năm 1790, ông phụng lệnh chúa chỉ huy một chiến thuyền. Ông góp công trong trận đánh Quy Nhơn năm 1792.. Năm 1800, Philippe Vannier được thăng chức, nhận quyền chỉ huy tàu Phụng Phi, chiến thuyền lớn nhất trong lực lượng hải quân của Nguyễn Ánh với 26 súng và 300 lính. Tháng 4 năm 1801, quân chúa Nguyễn lại kéo ra đánh Quy Nhơn. Vannier cầm quân, phó tướng là một người Pháp khác tên Renon từ Saint Malo góp phần thắng lợi nên sau đóVannier được thăng lên hàm Đô đốc chỉ huy Hải quân quân Nguyễn. Trận này đã mở đường cho Nguyễn Ánh tiến ra chiếm Phú Xuân rồi đánh tràn ra tận Bắc Hà.

Sau khi chúa Nguyến Ánh thống nhất sơn hà, lên ngôi lấy niên hiệu Gia Long, lập ra triều Nguyễn thì Vannier nhận quan tước Nhà Nguyễn. Ông lấy một phụ nữ người Việt theo công giáo làm vợ, tên là Nguyễn Thị Sen (sách Pháp ghi là Madeleine Sel-Dong). Hai vợ chồng có 10 người con. Vannier làm quan suốt triều Gia Long sang triều Minh Mệnh, thấy nhà vua có ý bài ngoại không ưa mình nên cáo quan hồi hương cùng lúc Jean-Baptiste Chaigneau cũng xin về Pháp.

Năm 1822, đại sứ nước Anh John Crawfurd trên hành trình đi sứ Xiêm và Cochin China (Việt Nam) đã ghé kinh đô Huế và có sự đón tiếp của hai vị quan gốc Pháp đang làm việc cho nhà Nguyễn là Chaigneau và Vanier.Ông Vanier là viên quan cao cấp, được nể trọng trong triều và đã ở đây hơn 33 năm. Trước kia ông ấy là sĩ quan thủy binh của Gia Long, đã tham gia cuộc chiến chống Tây Sơn. Khi còn trẻ, Vanier phục vụ hải quân Pháp, và ông ta cùng với quân Hoa Kỳ, đã đánh bại Lord Cornwallis ở Little York; cũng như trận thua của quân Pháp dưới sự chỉ huy của Comte de Grasse trước quân Anh của George Rodney. Vanier cũng nhắc lại chuyến công du năm 1805 của sử giả nước Anh là Roberts. Ông Roberts đã gửi một số tranh có cảnh quân Anh đánh bại quân Ấn Độ trong trận chiến Seringapatam, khiến Gia Long phải bảo: "Toàn quyền Ấn Độ muốn hăm dọa ta...". Vợ ông Vanier là một phụ nữ người Việt, xinh đẹp, cao ráo, và trông giống như người Nam Âu. Cả hai vị quan người Pháp, các bà vợ, thậm chí cả người Hoa đều diện trang phục theo kiểu người Việt. Vanier và Chaigneau đều ủng hộ phái Bảo hoàng, chống lại cách mạng Pháp. Năm 1825, khi làm Thống đốc Singapore, Crawfurd đã gặp lại hai người Pháp này khi họ đang trên đường rời bỏ Cochin China về nước.Philippe Vannier mất ngày 6 tháng 6 năm 1842 tại Lorient. Năm 1863 sứ bộ Phan Thanh Giản phụng mệnh vua Nguyễn Dực Tông sang Pháp muốn chuộc lại mấy tỉnh Nam Kỳ, bà Vannier lúc ấy đã 73 tuổi mặc áo dài cùng con trai 51 tuổi Michel Vannier và con gái 40 tuổi Marie Vannier đáp tàu lên Paris yết kiến. Sự kiện được chánh sứ Phan Thanh Giản ghi lại trong tập Như Tây sứ trình. Bà mất ở Lorient ngày 6 tháng 4 năm 1878 thọ 87 tuổi.

Một trong những người cháu của ông Emile Vannier tham gia vào chiến dịch xâm lược Việt Nam của Pháp 1863-1864.

Xem thêm
Quan hệ Pháp-Việt
Jean-Baptiste Chaigneau
Bá Đa Lộc

Chú thích

Tham khảo
Mantienne, Frédéric 1999 Monseigneur Pigneau de Béhaine, Editions Eglises d'Asie, 128 Rue du Bac, Paris, ISSN 12756865 ISBN 2914402201
Salles, André 2006 Un Mandarin Breton au service du roi de Cochinchine, Les Portes du Large ISBN 291461201X

Sĩ quan Hải quân Pháp
Nhà thám hiểm Pháp
Sinh năm 1762
Mất năm 1842
Quan lại nhà Nguyễn
Quan lại chúa Nguyễn
Người Pháp


title: (166485) 2002 PA141

text:
{{DISPLAYTITLE:(166485) 2002 PA141}}

(166485) 2002 PA141 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Robert H. McNaught ở Đài thiên văn Siding Spring ở Coonabarabran, New South Wales, Australia, ngày 14 tháng 8 năm 2002.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 166001–167000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 2002
Được phát hiện bởi Robert H. McNaught
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Paullo

text:
Paullo là một đô thị ở tỉnh Milano, vùng Lombardia của Italia, khoảng16 km về phía đông nam của Milano. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 10.359 và diện tích là 8,9 km².

Paullo giáp các đô thị: Mediglia, Merlino, Mulazzano, Settala, Tribiano, Zelo Buon Persico.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị Thành phố đô thị Milano
Thành phố và thị trấn ở Lombardia


title: Trung tâm tài nguyên thực vật

text:
Trung tâm Tài nguyên thực vật (Tên tiếng Anh: Plant Resources Center) Được thành lập theo Quyết định số 220/2005/QĐ-TTg ngày 09/09/2005 của Thủ tướng Chính phủ. Tiền thân là Trung tâm Tài nguyên di truyền thực vật thuộc Viện khoa học kỹ thuật nông nghiệp Việt Nam. Trung tâm Tài nguyên thực vật là cơ quan sự nghiệp khoa học độc lập thuộc Viện Khoa học nông nghiệp Việt Nam. Trụ sở của Trung tâm đặt tại Xã An Khánh, huyện Hoài Đức, TP Hà Nội.

Chức năng

Nghiên cứu, thu thập, bảo tồn và khai thác, sử dụng tài nguyên thực vật quốc gia.

Nhiệm vụ

1. Xây dựng và thực hiện các chương trình, dự án và kế hoạch nghiên cứu khoa học, kể cả nghiên cứu cơ bản, và chuyển giao công nghệ nhằm:
- Duy trì và phát triển Ngân hàng gen thực vật quốc gia;

- Xây dựng giải pháp bảo tồn và khai thác sử dụng tài nguyên thực vật;

- Bảo tồn thông qua sử dụng tài nguyên thực vật, phát triển và duy trì các điểm bảo tồn insitu;.....ancd

- Nghiên cứu đa dạng sinh học nông nghiệp và động thái biến động đa dạng thực vật.

2. Điều phối Mạng lưới tài nguyên di truyền thực vật quốc gia.

3. Liên kết, hợp tác về nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ và đào tạo nhân lực với các tổ chức trong nước.

4. Thực hiện hợp tác quốc tế về nghiên cứu, đào tạo, thông tin và trao đổi nguồn gen.

Ban Lãnh đạo

- Giám đốc: TS. Lã Tuấn Nghĩa

- Phó Giám đốc: TS.Lê Khả Tường

- Phó Giám đốc: Phạm Hùng Cương

Các Phòng nghiệp vụ

- Phòng Tổ chức, Hành chính;

- Phòng Tài chính kế toán;

- Phòng Khoa học và Hợp tác quốc tế.

Các đơn vị nghiên cứu

- Bộ môn Quản lý Ngân hàng gen;

- Bộ môn  Nhân giống và Đánh giá nguồn gen;

- Bộ môn Bảo tồn insitu và Khai thác nguồn gen;

- Bộ môn Dữ liệu và Thông tin tài nguyên thực vật;

- Bộ môn Đa dạng sinh học nông nghiệp

Tham khảo


title: Tourville-sur-Sienne

text:
Tourville-sur-Sienne  là một xã thuộc tỉnh Manche trong vùng Normandie tây bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 61 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Tourvillesursienne


title: Helius guttulinus

text:
Helius guttulinus là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Helius
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Donacia polita

text:
Donacia polita là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Kunze miêu tả khoa học năm 1818.

Chú thích

Tham khảo

Donacia


title: Bersama swynnertonii

text:
Bersama swynnertonii là một loài thực vật thuộc họ Melianthaceae. Đây là loài đặc hữu của Zimbabwe. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất nơi sống.

Tham khảo

 World Conservation Monitoring Centre 1998. Bersama swynnertonii. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Zimbabwe
S


title: Speak Now (bài hát)

text:
"Speak Now" là một bài hát của ca sĩ kiêm sáng tác âm nhạc người Mỹ Taylor Swift nằm trong album phòng thu thứ ba cùng tên của cô (2010). Nó được phát hành trên các nền tảng tải nhạc kỹ thuật số dưới dạng đĩa đơn quảng bá vào ngày 5 tháng 10 năm 2010 bởi hãng thu âm Big Machine Records . Được sản xuất bởi Swift và Nathan Chapman , "Speak Now" là một bản country pop với tiếng guitar acoustic làm chủ đạo với phần điệp khúc chịu ảnh hưởng của hợp âm nhạc rock thập niên 1950, mang nội dung kể về chuyện gây rối tại một lễ cưới, sau khi trò chuyện với bạn của mình, người mà bạn trai cũ của cô ấy sắp sửa kết hôn với một cô gái khác, và sau khi trải qua một giấc mơ tương tự. Bài hát là lời tường thuật xuất phát từ phía nhân vật chính, người đã phá hỏng lễ cưới của người tình cũ với mục đích giành lại tình cảm đã tan vỡ.

Sau khi phát hành, "Speak Now" đã giành được nhiều đánh giá tích cực dành cho phần lời và quá trình sản xuất bài hát, một số nhà phê bình còn xem nó như là điểm nhấn của album. "Speak Now" đạt được thành công thương mại đáng kể tại thị trường Canada và Hoa Kỳ, mở màn tại vị trí thứ 8 trên cả hai bảng xếp hạng Canadian Hot 100 và Billboard Hot 100. Sự xuất hiện của bài hát trên Billboard Hot 100 đánh dấu lần thứ 6, một bài hát của Swift khởi đầu tại top 10 của bảng xếp hạng này, đồng thời đưa nữ ca sĩ trở thành nghệ sĩ có nhiều bài hát khởi đầu tại top 10 nhiều nhất trong lịch sử của bảng xếp hạng. Bài hát đạt được chứng nhận vàng bởi Hiệp hội Công nghiệp Ghi âm Hoa Kỳ (RIAA) cho 500.000 bản kỹ thuật số tại Hoa Kỳ. "Speak Now" cũng đạt vị trí thứ 20 tại Úc và vị trí thứ 34 tại New Zealand.

Bối cảnh
"Speak Now" cũng giống như các bài hát còn lại của album, được viết hoàn toàn bởi Swift. Bài hát lấy cảm hứng từ câu chuyện của một người bạn gái với bạn trai cũ của cô ấy ở trường trung học. Cặp đôi chia tay sau khi tốt nghiệp - nhưng có ý định sẽ tái hợp với nhau vào một lúc nào đó. Một ngày, cô gái xác nhận với Swift rằng người bạn trai đó sắp sửa làm lễ thành hôn. "Anh ta quen với một cô nàng kinh khủng, cô ta là một người xấu tính, buộc anh ấy chấm dứt toàn bộ các mối quan hệ với tất cả những người bạn, rời xa gia đình. Cô ta đã khiến anh ấy cô lập hoàn toàn", trích lời Swift.

Rồi Swift hỏi cô bạn đó rằng liệu cô sẽ "nói ngay". Người bạn yêu cầu nữ ca sĩ giải thích và Swift trả lời, "Cậu biết đấy, quậy tung nhà thờ. 'Nói ngay hoặc câm lặng mãi mãi'. Tớ sẽ đi với cậu. Tới sẽ chơi guitar. Chuyện sẽ vui lắm đấy". Cô bạn hiểu ý và bật cười trước sáng kiến của nữ ca sĩ.

Sau cuộc trò chuyện, Swift trở nên trằn trọc với những ý tưởng về viễn cảnh kinh khủng khi phải đối mặt với chuyện người mình yêu kết hôn với người khác. Đêm đó, Swift trải qua một giấc mơ, cô nhìn thấy một trong những người bạn trai cũ của mình kết hôn với một cô gái khác. Theo nữ ca sĩ, đó là dấu hiệu khơi gợi cho cô viết một bài hát về việc phải trì hoãn một đám cưới. Cô nhớ lại "Đối với tôi, chuyện đó thực sự là một hành động chính nghĩa để chống lại cái ác. Và cô gái đó hoàn toàn - chính là quỷ dữ." Swift đặt tên là "Speak Now" bởi vì tựa đề này phù hợp với tinh thần của album, trong đó mỗi bài hát là một lời thú tội với từng người một. "Bài hát được gọi là Speak Now, nó gắn liền với nội dung của album, và tôi không thể diễn tả hết với bạn đây chính là bài hát chủ đề tuyệt đối của toàn bộ đĩa nhạc", cô nói. Bài hát được phát hành như là đĩa đơn quảng bá vào ngày 5 tháng 10 năm 2010, là một phần trong Countdown to Speak Now, một chiến dịch độc quyền được khởi động bởi iTunes Store. Trong suốt tuần lễ phát hành đầu tiên của Speak Now, Swift biểu diễn "Speak Now" trong chương trình Late Show with David Letterman.

Sáng tác
"Speak Now" là một bài hát thể loại pop đồng quê với độ dài 4 phút 2 giây. Bài hát có âm hưởng thiên về nhạc pop, kết hợp với nhiều thanh điệu của nhạc đồng quê. Bài hát được viết theo nhịp 4/4, khóa Sol trưởng và có tốc độ vừa phải với tần suất 120 nhịp/phút. Âm vực của Swift kéo dài hai quãng, từ nốt A3 đến D5. Swift bắt đầu bài hát với âm thấp, dần dần chuyển mạnh hơn, và có thời điểm cô hát lên tựa đề của bài hát. Bài hát sử dụng nhiều âm mũi với các quãng giọng lên xuống móc nối với nhau, bật lên sự tương đồng với "You Belong with Me". Bài hát đi theo dãy hợp âm G–D–Am–C, phần nhạc đệm chủ yếu sử dụng guitar mộc và nó cũng có một phiên bản nhạc nhẹ.

Trong phần lời bài hát của "Speak Now", Swift kể về câu chuyện cô đã phá hỏng đám cưới của người yêu cũ nhằm mục đích giành lại người đó. Dòng lời đầu tiên của bài hát thể hiện quan điểm thực tế của Swift rằng cô vẫn luôn còn tình cảm với bạn trai cũ và muốn đảm bảo anh sẽ không phải kết hôn với một người không tốt. Xuyên suốt phần còn lại của bài hát, Swift lẻn vào đám cưới và mô tả quang cảnh ở đó, cô dâu vác trên người một chiếc váy cưới kệch cỡm, cũng như gia đình láo nháo của cô ấy, và ban nhạc thì chơi bản "Bridal Chorus". Trong đoạn điệp của bài hát, Swift cầu xin bạn trai cũ đừng đọc lời thề ước thay vào đó hãy bỏ trốn cùng cô. Đoạn nối thể hiện phản ứng của Swift khi Cha sứ nhắc nhở "Nói ngay hoặc im lặng mãi mãi" trước khi lặp lại dòng lời đầu tiên của bài hát. Điệp khúc cuối được thay đổi với phần lời của chú rể khi anh chấp nhận khẩn cầu của Swift, cùng cô bỏ trốn khỏi lễ cưới.

Tiếp nhận
Bài hát nhận được sự hoan nghênh của giới phê bình. Simon Vozick-Levinson của Entertainment Weekly cho rằng "Speak Now" là một trong những nhạc phẩm xuất sắc nhất của Swift. Ông cũng cho rằng, "Thông điệp đắt giá của cô ấy đã bù đắp cho yếu điểm về kỹ thuật thanh nhạc" và bài hát thì "bắt tai một cách chuyên nghiệp". Đồng thời thú nhận rằng bản thân không thể dừng phát bài hát sau khi nghe qua một lần. Bill Lamb của About.com khen ngợi bài hát "tuyệt hảo". Ông nói, "Trong cùng một lúc, bài hát này vừa ngọt ngào, vui tươi, vừa đanh đá cùng với cáu kỉnh. Taylor Swift thực sự là một trong những người viết lời trẻ tuổi tài năng nhất." Jonathan Keefe của tạp chí Slant Magazine cho rằng "Speak Now" đã minh họa cho sự bất lực của Swift đối với việc "sáng tác một cách ngang ngạnh về bất cứ thứ gì khác ngoài việc ca thán sự tuyệt vời hoặc đểu cáng của các chàng trai, hay là việc mơ mộng về tình yêu sẽ đưa cô bay đến thiên đàng".

Danh sách track

Tải nhạc số
"Speak Now" - 4:02

Bảng xếp hạng

Chú thích

Bài hát năm 2010
Bài hát của Taylor Swift
Đĩa đơn của hãng Big Machine Records
Bài hát viết bởi Taylor Swift
Bài hát về hôn nhân


title: Pyrrhalta aenescens

text:
Pyrrhalta aenescens là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Fairmaire miêu tả khoa học năm 1878.

Chú thích

Tham khảo

Pyrrhalta


title: Caloptilia schisandrae

text:
Caloptilia schisandrae là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Trung Quốc (Zhejiang), Nhật Bản (Hokkaidō, Honshū), Hàn Quốc và vùng Viễn Đông Nga.

Sải cánh dài 14.5-15.5 mm.

Ấu trùng ăn Schisandra chinensis. Chúng có thể ăn lá nơi chúng làm tổ.

Chú thích

Tham khảo

Caloptilia