title: Sở Giao dịch Chứng khoán New York

text:
Sở Giao dịch Chứng khoán New York (NYSE, biệt danh "The Big Board") là một sở giao dịch chứng khoán của Mỹ tại Khu tài chính Lower Manhattan ở Thành phố New York. Cho đến nay, là sàn giao dịch chứng khoán lớn nhất thế giới tính theo giá trị vốn hóa thị trường của các công ty niêm yết ở mức 30,1 nghìn tỷ đô la Mỹ tính đến tháng 2 năm 2018. Giá trị giao dịch trung bình hàng ngày là khoảng 169 tỷ đô la Mỹ vào năm 2013. Sàn giao dịch NYSE nằm tại Tòa nhà Sở Giao dịch Chứng khoán New York trên 11 Phố Wall và 18 Phố Broad và là một Địa danh Lịch sử Quốc gia. Một phòng giao dịch bổ sung, tại 30 Broad Street, đã bị đóng cửa vào tháng 2 năm 2007.

NYSE thuộc sở hữu của Intercontinental Exchange, một công ty mẹ của Mỹ và cũng được niêm yết tại Sở (NYSE: ICE). Trước đây, nó là một phần của NYSE Euronext (NYX), được hình thành bởi sự hợp nhất năm 2007 của NYSE với Euronext.

Lịch sử

Việc tổ chức giao dịch chứng khoán được ghi nhận sớm nhất ở New York giữa các nhà môi giới trực tiếp giao dịch với nhau có thể bắt nguồn từ Thỏa thuận Buttonwood. Trước đây, việc trao đổi chứng khoán đã được thực hiện bởi những người bán đấu giá, những người này cũng tiến hành các cuộc đấu giá trần tục hơn đối với các mặt hàng như lúa mì và thuốc lá. Ngày 17/5/1792, 24 nhà môi giới đã ký Thỏa thuận Buttonwood, trong đó đặt ra một tỷ lệ hoa hồng sàn tính cho khách hàng và ràng buộc những người ký phải ưu tiên cho những người ký khác trong việc mua bán chứng khoán. Các chứng khoán được giao dịch sớm nhất chủ yếu là chứng khoán chính phủ như Trái phiếu Chiến tranh từ Chiến tranh Cách mạng và chứng khoán Ngân hàng Đầu tiên của Hoa Kỳ,  mặc dù chứng khoán của Ngân hàng New York là một chứng khoán phi chính phủ được giao dịch trong những ngày đầu. Ngân hàng Bắc Mỹ, cùng với Ngân hàng đầu tiên của Hoa Kỳ và Ngân hàng New York, là những cổ phiếu đầu tiên được giao dịch trên Sở giao dịch chứng khoán New York.

Năm 1817, các công ty môi giới chứng khoán ở New York, hoạt động theo Thỏa thuận Buttonwood, đã tiến hành các cải cách mới và tổ chức lại. Sau khi cử một phái đoàn đến Philadelphia để quan sát tổ chức của hội đồng môi giới của họ, các hạn chế về giao dịch thao túng đã được thông qua, cũng như các cơ quan quản lý chính thức. Sau khi tái thành lập với tư cách là Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch New York, tổ chức môi giới bắt đầu cho thuê không gian dành riêng cho giao dịch chứng khoán, trước đây đã diễn ra tại Tontine Coffee House. Một số địa điểm đã được sử dụng từ năm 1817 đến 1865, khi địa điểm hiện tại được chấp nhận.

Việc phát minh ra máy điện báo đã hợp nhất các thị trường và thị trường của New York vươn lên thống trị so với Philadelphia sau khi vượt qua một số sự hỗn loạn của thị trường tốt hơn so với các lựa chọn thay thế khác. [9] Open Board of Stock Brokers được thành lập năm 1864 với tư cách là đối thủ cạnh tranh của NYSE. Với 354 thành viên, Open Board of Stock Brokers sánh ngang với NYSE về tư cách thành viên (có 533) "vì nó sử dụng hệ thống giao dịch liên tục, hiện đại hơn vượt trội so với các phiên gọi vốn hai lần mỗi ngày của NYSE". Open Board of Stock Brokers sáp nhập với NYSE vào năm 1869. Robert Wright của Bloomberg viết rằng việc sáp nhập đã làm tăng số lượng thành viên cũng như khối lượng giao dịch của NYSE, vì "vài chục sàn giao dịch khu vực cũng đang cạnh tranh với NYSE cho khách hàng. Người mua, người bán và tất cả các đại lý đều muốn hoàn thành giao dịch nhanh nhất và rẻ nhất có thể về mặt công nghệ và điều đó có nghĩa là tìm kiếm các thị trường có nhiều giao dịch nhất hoặc thanh khoản lớn nhất theo cách nói hiện nay. NYSE duy trì danh tiếng của mình vì cung cấp tính thanh khoản vượt trội. "Nội chiến đã kích thích mạnh mẽ hoạt động kinh doanh chứng khoán đầu cơ ở New York. Đến năm 1869, số lượng thành viên phải được giới hạn, và kể từ đó đã được gia tăng một cách không thường xuyên. Nửa sau của thế kỷ 19 chứng kiến sự phát triển nhanh chóng trong giao dịch chứng khoán.

Giao dịch chứng khoán trong những năm cuối thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20 dễ bị hoảng loạn và đổ vỡ. Quy định của chính phủ về giao dịch chứng khoán cuối cùng được coi là cần thiết, với những thay đổi được cho là mạnh mẽ nhất xảy ra vào những năm 1930 sau khi thị trường chứng khoán sụp đổ lớn dẫn đến cuộc Đại suy thoái. NYSE cũng đã áp đặt các quy tắc bổ sung để đáp ứng các biện pháp kiểm soát bảo vệ cổ đông, ví dụ: vào năm 2012, NYSE đã áp đặt các quy tắc hạn chế các nhà môi giới biểu quyết các cổ phiếu chưa được xây dựng.

Câu lạc bộ Tiệc trưa của Sở nằm trên tầng bảy từ năm 1898 cho đến khi đóng cửa vào năm 2006.

Vào ngày 21 tháng 4 năm 2005, NYSE công bố kế hoạch hợp nhất với Archipelago trong một thỏa thuận nhằm tổ chức lại NYSE như một công ty giao dịch công khai. Hội đồng quản trị của NYSE đã bỏ phiếu để sáp nhập với đối thủ Archipelago vào ngày 6 tháng 12 năm 2005 và trở thành một công ty đại chúng hoạt động vì lợi nhuận. Nó bắt đầu giao dịch dưới tên NYSE Group vào ngày 8 tháng 3 năm 2006. Vào ngày 4 tháng 4 năm 2007, NYSE Group hoàn thành việc sáp nhập với Euronext, thị trường chứng khoán kết hợp châu Âu, do đó hình thành NYSE Euronext, sàn giao dịch chứng khoán xuyên Đại Tây Dương đầu tiên.

Phố Wall là trung tâm tiền tệ hàng đầu của Hoa Kỳ cho các hoạt động tài chính quốc tế và là địa điểm quan trọng nhất của Hoa Kỳ để thực hiện các dịch vụ tài chính bán buôn. "Nó bao gồm một ma trận các lĩnh vực tài chính bán buôn, thị trường tài chính, các tổ chức tài chính và các công ty trong ngành tài chính" (Robert, 2002). Các lĩnh vực chính là công nghiệp chứng khoán, ngân hàng thương mại, quản lý tài sản và bảo hiểm.

Trước khi ICE mua lại NYSE Euronext vào năm 2013, Marsh Carter là Chủ tịch của NYSE và Giám đốc điều hành là Duncan Niederauer. Hiện nay, Chủ tịch Hội đồng điều hành là Jeffrey Sprecher. Năm 2016, chủ sở hữu của NYSE, Intercontinental Exchange Inc., kiếm được 419 triệu đô la doanh thu liên quan đến niêm yết.

Thế kỷ 20
Sàn giao dịch này đã bị đóng cửa ngay sau khi bắt đầu Thế chiến thứ nhất (31 tháng 7 năm 1914), nhưng nó đã mở lại một phần vào ngày 28 tháng 11 năm đó để hỗ trợ nỗ lực chiến tranh bằng cách giao dịch trái phiếu, và hoàn toàn mở cửa trở lại để mua cổ phiếu. giao dịch vào giữa tháng mười hai.

Vào ngày 16 tháng 9 năm 1920, vụ đánh bom ở Phố Wall xảy ra bên ngoài tòa nhà, giết chết 38 người và hàng trăm người khác bị thương.

Vụ sụp đổ vào Thứ Năm Đen tối của Sàn giao dịch vào ngày 24 tháng 10 năm 1929 và cơn hoảng loạn bán tháo bắt đầu vào Thứ Ba Đen ngày 29 tháng 10, thường được cho là nguyên nhân dẫn đến cuộc Đại suy thoái. Trong nỗ lực khôi phục niềm tin của nhà đầu tư, Sàn giao dịch đã công bố một chương trình mười lăm điểm nhằm nâng cấp khả năng bảo vệ cho công chúng đầu tư vào ngày 31 tháng 10 năm 1938.

Vào ngày 1 tháng 10 năm 1934, sàn giao dịch này đã được đăng ký là một sàn giao dịch chứng khoán quốc gia với Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Hoa Kỳ, với một chủ tịch và một hội đồng ba mươi ba thành viên. Ngày 18 tháng 2 năm 1971, công ty phi lợi nhuận được thành lập, và số lượng thành viên hội đồng quản trị giảm xuống còn 25 người.

Một trong những pha nguy hiểm nổi tiếng trước công chúng của Abbie Hoffman diễn ra vào năm 1967, khi ông dẫn các thành viên của phong trào Yippie đến phòng trưng bày của Exchange. Những kẻ khiêu khích ném những nắm đấm đô la về phía sàn giao dịch bên dưới. Một số thương nhân la ó, và một số cười và vẫy tay chào. Ba tháng sau, sàn giao dịch chứng khoán đã bao bọc phòng trưng bày bằng kính chống đạn. Hoffman đã viết một thập kỷ sau đó, "Chúng tôi không gọi báo chí; vào thời điểm đó chúng tôi thực sự không có khái niệm về bất cứ điều gì được gọi là sự kiện truyền thông.

Vào ngày 19 tháng 10 năm 1987, chỉ số trung bình công nghiệp Dow Jones (DJIA) giảm 508 điểm, mất 22,6% chỉ trong một ngày, mức sụt giảm lớn thứ hai trong một ngày mà sàn giao dịch đã trải qua. Thứ Hai đen tối được theo sau bởi Thứ Ba Kinh khủng, một ngày mà hệ thống của Sở giao dịch hoạt động không tốt và một số người gặp khó khăn trong việc hoàn thành giao dịch của họ.

Sau đó, có một sự sụt giảm nghiêm trọng khác đối với chỉ số Dow vào ngày 13 tháng 10 năm 1989 - Vụ tai nạn nhỏ năm 1989. Vụ tai nạn này rõ ràng là do phản ứng trước một câu chuyện tin tức về một thỏa thuận mua lại bằng đòn bẩy trị giá 6,75 tỷ đô la cho UAL Corporation, công ty mẹ của United Airlines, đã bị hỏng. Khi thỏa thuận UAL được thông qua, nó đã kích hoạt sự sụp đổ của thị trường trái phiếu rác, khiến chỉ số Dow giảm 190,58 điểm, tương đương 6,91%.

Tương tự, có một sự hoảng loạn trong thế giới tài chính trong năm 1997, cuộc khủng hoảng tài chính châu Á. Giống như sự sụp đổ của nhiều thị trường nước ngoài, chỉ số Dow bị sụt giảm 7,18% về giá trị (554,26 điểm) vào ngày 27 tháng 10 năm 1997, sau đó được gọi là Vụ tai nạn nhỏ năm 1997 nhưng từ đó DJIA đã phục hồi nhanh chóng. Đây là lần đầu tiên quy tắc "ngắt mạch" hoạt động.

Hiện nay
Vào ngày 26 tháng 1 năm 2000, một cuộc xung đột trong quá trình quay video âm nhạc cho "Sleep Now in the Fire" của Rage Against the Machine, do Michael Moore làm đạo diễn, đã khiến cửa của sàn giao dịch bị đóng lại và ban nhạc phải được hộ tống khỏi địa điểm. bằng bảo mật sau khi các thành viên cố gắng giành quyền tham gia giao

Hậu quả của vụ tấn công ngày 11 tháng 9, NYSE đã bị đóng cửa trong bốn phiên giao dịch, tiếp tục trở lại vào thứ Hai, ngày 17 tháng 9, một trong những lần hiếm hoi NYSE đóng cửa hơn một phiên và chỉ là lần thứ ba kể từ tháng 3 năm 1933. Trên ngày đầu tiên, sàn NYSE giảm 7,1% giá trị (684 điểm); sau một tuần, nó giảm 14% (1.370 điểm). Ước tính khoảng 1,4 nghìn tỷ đô la đã bị mất trong vòng năm ngày kể từ ngày giao dịch. NYSE chỉ cách Ground Zero 5 dãy nhà.

Vào ngày 6 tháng 5 năm 2010, Chỉ số Trung bình Công nghiệp Dow Jones đã công bố mức giảm tỷ lệ phần trăm trong ngày lớn nhất kể từ vụ sụp đổ vào ngày 19 tháng 10 năm 1987, với mức giảm 998 điểm sau đó được gọi là Sự cố Flash 2010 (vì sự sụt giảm xảy ra trong vài phút trước khi phục hồi). SEC và CFTC đã công bố một báo cáo về sự kiện này, mặc dù chưa đưa ra kết luận về nguyên nhân. Các nhà quản lý không tìm thấy bằng chứng nào cho thấy việc giảm giá là do sai lệnh ("ngón tay béo").

Vào ngày 29 tháng 10 năm 2012, sàn giao dịch chứng khoán đã đóng cửa trong hai ngày do cơn bão Sandy. Lần cuối cùng sàn giao dịch chứng khoán đóng cửa do thời tiết trong hai ngày là vào ngày 12 và 13 tháng 3 năm 1888.

Vào ngày 1 tháng 5 năm 2014, Sở đã bị Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ phạt 4,5 triệu đô la để giải quyết các cáo buộc vi phạm các quy tắc thị trường.

Vào ngày 14 tháng 8 năm 2014, cổ phiếu A Class của Berkshire Hathaway, cổ phiếu có giá cao nhất trên sàn NYSE, lần đầu tiên đạt 200.000 đô la một cổ phiếu.

Vào ngày 8 tháng 7 năm 2015, các vấn đề kỹ thuật đã ảnh hưởng đến sàn giao dịch chứng khoán, tạm dừng giao dịch lúc 11:32 theo giờ ET. NYSE trấn an các nhà giao dịch chứng khoán rằng việc ngừng hoạt động "không phải do vi phạm mạng", và Bộ An ninh Nội địa xác nhận rằng "không có dấu hiệu của hoạt động độc hại". Giao dịch cuối cùng đã tiếp tục vào lúc 15:10 cùng ngày.

Vào ngày 25 tháng 5 năm 2018, Stacey Cunningham, giám đốc điều hành của NYSE, trở thành chủ tịch thứ 67 của Big Board, kế nhiệm Thomas Farley. Bà là nữ lãnh đạo đầu tiên trong lịch sử 226 năm của sàn giao dịch.

Vào tháng 3 năm 2020, NYSE đã công bố kế hoạch tạm thời chuyển sang giao dịch toàn điện tử vào ngày 23 tháng 3 năm 2020, do đại dịch COVID-19 ở Thành phố New York diễn biến phức tạp. NYSE mở cửa trở lại vào ngày 26 tháng 5 năm 2020.

Tòa nhà
Tòa nhà chính của Sở giao dịch chứng khoán New York, được xây dựng vào năm 1903, ở số 18 Phố Broad, giữa các góc của Phố Wall và Nơi giao dịch, và được thiết kế theo phong cách Beaux Arts bởi George B. Post. Cấu trúc liền kề tại số 11 Phố Wall, được hoàn thành vào năm 1922, được thiết kế theo phong cách tương tự bởi Trowbridge & Livingston. Cả hai tòa nhà đều được công nhận là Di tích Lịch sử Quốc gia vào năm 1978. 18 Broad Street cũng là một địa danh được chỉ định của Thành phố New York.

Ngày lễ
Sở giao dịch chứng khoán New York đóng cửa vào Ngày đầu năm mới, Ngày Martin Luther King, Ngày Jr., Sinh nhật của Washington, Thứ Sáu Tuần thánh, Ngày Tưởng niệm, Ngày Độc lập, Ngày Lao động, Lễ Tạ ơn và Giáng sinh. Khi những ngày lễ đó diễn ra vào cuối tuần, thì ngày lễ được áp dụng vào ngày gần nhất trong tuần. Ngoài ra, Sở Giao dịch Chứng khoán đóng cửa sớm vào ngày trước Ngày Độc lập, một ngày sau Lễ Tạ ơn và Đêm Giáng sinh. NYSE trung bình có khoảng 253 ngày giao dịch mỗi năm.

Giao dịch
Sở giao dịch chứng khoán New York (đôi khi được gọi là "The Big Board") cung cấp phương tiện để người mua và người bán giao dịch cổ phiếu của cổ phiếu trong các công ty đã đăng ký giao dịch công khai. NYSE mở cửa giao dịch từ thứ Hai đến thứ Sáu, từ 9:30 đến 16:00 chiều (theo giờ ET), ngoại trừ những ngày lễ do Sở giao dịch thông báo trước. Ngoài ra, Sở còn có một phiên giao dịch sau giờ từ 16:00 đến 20:00

NYSE giao dịch theo hình thức đấu giá liên tục, nơi các nhà giao dịch có thể thực hiện các giao dịch cổ phiếu thay mặt cho các nhà đầu tư. Họ sẽ tập hợp xung quanh bài đăng thích hợp, nơi một nhà môi giới chuyên gia, người được tuyển dụng bởi một công ty thành viên NYSE (nghĩa là anh ấy / cô ấy không phải là nhân viên của Sở giao dịch chứng khoán New York), hoạt động như một nhà đấu giá trong một môi trường đấu giá kịch liệt mở. để mang người mua và người bán lại với nhau và quản lý cuộc đấu giá thực tế. Đôi khi, họ làm (khoảng 10% thời gian) tạo điều kiện thuận lợi cho giao dịch bằng cách cam kết vốn của họ và tất nhiên là phổ biến thông tin cho đám đông để giúp gắn kết người mua và người bán với nhau. Quá trình đấu giá chuyển sang tự động hóa vào năm 1995 thông qua việc sử dụng máy tính cầm tay không dây (HHC). Hệ thống cho phép các nhà giao dịch nhận và thực hiện các lệnh điện tử thông qua đường truyền không dây. Vào ngày 25 tháng 9 năm 1995, thành viên NYSE, Michael Einersen, người đã thiết kế và phát triển hệ thống này, đã thực hiện 1000 cổ phiếu của IBM thông qua HHC này, kết thúc quá trình 203 năm giao dịch trên giấy tờ và mở ra kỷ nguyên giao dịch tự động.

Điện tử
Kể từ ngày 24 tháng 1 năm 2007, tất cả các cổ phiếu NYSE đều có thể được giao dịch thông qua thị trường hỗn hợp điện tử của nó (ngoại trừ một nhóm nhỏ các cổ phiếu có giá rất cao). Giờ đây, khách hàng có thể gửi lệnh để thực hiện điện tử ngay lập tức hoặc chuyển lệnh đến sàn để giao dịch trong thị trường đấu giá. Trong ba tháng đầu năm 2007, hơn 82% tổng khối lượng đặt hàng đã được chuyển đến sàn điện tử. [43] NYSE làm việc với các cơ quan quản lý của Hoa Kỳ như SEC và CFTC để phối hợp các biện pháp quản lý rủi ro trong môi trường giao dịch điện tử thông qua việc thực hiện các cơ chế như bộ ngắt mạch và điểm bổ sung thanh khoản. [44]

Cho đến năm 2005, quyền trực tiếp giao dịch cổ phiếu trên sàn giao dịch đã được trao cho chủ sở hữu của 1.366 "chỗ ngồi". Thuật ngữ này xuất phát từ thực tế là cho đến những năm 1870 các thành viên NYSE ngồi trên ghế để giao dịch. Năm 1868, số lượng ghế được cố định là 533, và con số này đã được tăng lên nhiều lần trong những năm qua. Năm 1953, số ghế được ấn định là 1.366. Những chiếc ghế này là một mặt hàng được săn đón vì chúng mang lại khả năng giao dịch cổ phiếu trực tiếp trên NYSE và những người nắm giữ ghế thường được coi là thành viên của NYSE. Gia đình Barnes là dòng họ duy nhất được biết đến có năm thế hệ thành viên NYSE: Winthrop H. Barnes (kết nạp năm 1894), Richard W.P. Barnes (thừa nhận 1926), Richard S. Barnes (thừa nhận 1951), Robert H. Barnes (thừa nhận 1972), Derek J. Barnes (thừa nhận 2003). Giá ghế thay đổi nhiều trong những năm qua, thường giảm trong thời kỳ suy thoái và tăng trong thời kỳ mở rộng kinh tế. Chiếc ghế được điều chỉnh theo lạm phát đắt nhất đã được bán vào năm 1929 với giá 625.000 đô la, ngày nay con số này sẽ là hơn sáu triệu đô la. Trong thời gian gần đây, ghế đã được bán với giá cao tới 4 triệu đô la vào cuối những năm 1990 và thấp nhất là 1 triệu đô la vào năm 2001. Vào năm 2005, giá ghế đã tăng lên 3,25 triệu đô la khi sàn giao dịch ký kết thỏa thuận hợp nhất với Archipelago và trở thành vì lợi nhuận, công ty giao dịch công khai. Các chủ sở hữu chỗ ngồi đã nhận được 500.000 đô la tiền mặt cho mỗi chỗ ngồi và 77.000 cổ phiếu của công ty mới thành lập. NYSE hiện bán giấy phép một năm để giao dịch trực tiếp trên sàn giao dịch. Giấy phép giao dịch sàn có sẵn với giá 40.000 đô la và giấy phép giao dịch trái phiếu có sẵn với giá ít nhất là 1.000 đô la vào năm 2010. Không thể bán lại, nhưng có thể chuyển nhượng khi thay đổi quyền sở hữu của một công ty có giấy phép kinh doanh.

Sau sự cố thị trường Thứ Hai Đen năm 1987, NYSE đã áp dụng các biện pháp hạn chế giao dịch để giảm bớt sự biến động của thị trường và các đợt bán tháo hoảng loạn lớn. Sau khi thay đổi quy tắc năm 2011, vào đầu mỗi ngày giao dịch, NYSE đặt ba mức ngắt mạch ở các mức 7% (Mức 1), 13% (Mức 2) và 20% (Mức 3) của giá đóng cửa trung bình. của S&P 500 cho ngày giao dịch trước đó. Sự sụt giảm ở mức 1 và mức 2 dẫn đến việc tạm dừng giao dịch trong 15 phút trừ khi chúng xảy ra sau 3:25 chiều, khi không có lệnh tạm dừng giao dịch nào được áp dụng. Sự sụt giảm cấp độ 3 dẫn đến việc giao dịch bị tạm ngừng trong thời gian còn lại của ngày. (mức sụt giảm lớn nhất trong một ngày của S&P 500 kể từ năm 1987 là mức giảm 11,98% vào ngày 16 tháng 3 năm 2020)

NYSE Composite
Vào giữa những năm 1960, Chỉ số tổng hợp NYSE (NYSE: NYA) được tạo ra, với giá trị cơ bản là 50 điểm bằng với mức đóng cửa hàng năm của năm 1965.  Điều này được thực hiện để phản ánh giá trị của tất cả các cổ phiếu giao dịch tại sàn giao dịch thay vì chỉ 30 cổ phiếu có trong Chỉ số Công nghiệp Dow Jones. Để nâng cao cấu hình của chỉ số tổng hợp, vào năm 2003, NYSE đã đặt giá trị cơ bản mới của nó là 5.000 điểm bằng với mức đóng cửa năm 2002. Mức đóng cửa của nó vào cuối năm 2013 là 10.400,32.

Dòng thời gian

 Năm 1792, NYSE mua lại chứng khoán giao dịch đầu tiên của mình.
 Năm 1817, hiến pháp của Hội đồng Giao dịch và Chứng khoán New York được thông qua. Nó cũng đã được thành lập bởi các nhà môi giới ở New York như một tổ chức chính thức.
 Năm 1863, tên đổi thành Sở giao dịch chứng khoán New York.
 Năm 1865, Sở giao dịch vàng New York được NYSE mua lại.
 Năm 1867, mã chứng khoán lần đầu tiên được giới thiệu.
 Năm 1885, 400 thành viên NYSE trong Sở giao dịch chứng khoán hợp nhất rút khỏi Hợp nhất do bất đồng về các lĩnh vực thương mại trao đổi.
 Năm 1896, Chỉ số Trung bình Công nghiệp Dow Jones (DJIA) được xuất bản lần đầu tiên trên Tạp chí Phố Wall.
 Năm 1903, NYSE chuyển sang các khu mới tại 18 Broad Street.
 Năm 1906, DJIA cán mốc 100 điểm vào ngày 12 tháng 1.
 Năm 1907, Cơn hoảng loạn năm 1907.
 Năm 1909, giao dịch trái phiếu bắt đầu.
 Năm 1915, cơ sở báo giá và giao dịch cổ phiếu thay đổi từ phần trăm mệnh giá sang đô la.
 Năm 1920, một quả bom phát nổ trên Phố Wall bên ngoài tòa nhà NYSE. 38 người thiệt mạng và hàng trăm người bị thương.
 Năm 1923, Nhà xuất bản Poor's giới thiệu "Chỉ số tổng hợp" của họ, ngày nay được gọi là S&P 500, theo dõi một số lượng nhỏ các công ty trên NYSE.
 Năm 1929, hệ thống báo giá trung tâm được thành lập; thứ Năm Đen (24 tháng 10) và thứ Ba Đen (29 tháng 10) báo hiệu sự kết thúc của thị trường tăng giá Roaring Twenties.
 Năm 1938, NYSE đặt tên cho chủ tịch đầu tiên của mình.
 Năm 1943, sàn giao dịch được mở cho phụ nữ trong khi nam giới phục vụ trong Thế chiến thứ hai.
 Năm 1949, thị trường tăng giá dài thứ ba (tám năm) bắt đầu.
 Năm 1954, DJIA vượt qua mức cao nhất năm 1929 tính theo đô la được điều chỉnh theo lạm phát.
 Năm 1956, DJIA đóng cửa trên 500 lần đầu tiên vào ngày 12 tháng 3.
 Năm 1957, sau khi Poor's Publishing hợp nhất với Cục Thống kê Tiêu chuẩn, chỉ số tổng hợp Standard & Poors đã phát triển theo dõi 500 công ty trên NYSE, được gọi là S&P 500.
 Năm 1966, NYSE bắt đầu lập chỉ số tổng hợp của tất cả các cổ phiếu phổ thông được niêm yết. Đây được gọi là "Chỉ số cổ phiếu phổ thông" và được truyền tải hàng ngày. Điểm khởi đầu của chỉ số là 50. Sau đó nó được đổi tên thành Chỉ số tổng hợp NYSE.
 Năm 1967, Muriel Siebert trở thành thành viên nữ đầu tiên của Sở giao dịch chứng khoán New York.
 Năm 1967, những người biểu tình do Abbie Hoffman lãnh đạo đã ném hầu hết các tờ đô la giả vào các thương nhân từ phòng trưng bày, dẫn đến việc lắp kính chống đạn.
 Năm 1970, Công ty Cổ phần Bảo vệ Nhà đầu tư Chứng khoán được thành lập.
 Năm 1971, NYSE thành lập và được công nhận là tổ chức Phi lợi nhuận.
 Năm 1971, NASDAQ được thành lập và cạnh tranh với NYSE với tư cách là thị trường chứng khoán điện tử đầu tiên trên thế giới. Cho đến nay, NASDAQ là sàn giao dịch lớn thứ hai trên thế giới tính theo vốn hóa thị trường, chỉ sau NYSE.
 Năm 1972, DJIA đóng cửa trên 1.000 lần đầu tiên vào ngày 14 tháng 11.
 Năm 1977, các nhà môi giới nước ngoài được nhận vào NYSE.
 Năm 1980, Sở giao dịch hàng hóa kỳ hạn New York được thành lập.
 Vào năm 1987, Thứ Hai Đen, ngày 19 tháng 10, chứng kiến sự sụt giảm tỷ lệ phần trăm DJIA trong một ngày lớn thứ hai (22,6%, hay 508 điểm) trong lịch sử.
 Năm 1987, tư cách thành viên của NYSE đạt mức giá kỷ lục 1,5 triệu đô la.
 Năm 1989, vào ngày 14 tháng 9, bảy thành viên của ACT-UP, Liên minh AIDS để giải phóng sức mạnh, đã bước vào NYSE và phản đối bằng cách xích mình ra ban công nhìn ra sàn giao dịch và treo một biểu ngữ, "BÁN CHÀO MỪNG", liên quan đến ma túy nhà sản xuất Burroughs Wellcome. Sau cuộc biểu tình, Burroughs Wellcome đã giảm giá AZT (một loại thuốc được sử dụng bởi những người nhiễm HIV và AIDS) hơn 30%.
 Vào năm 1990, thị trường tăng giá dài nhất (10 năm) bắt đầu.
 Năm 1991 và 1995, DJIA vượt 3.000 và 5.000 điểm
 Năm 1996, mã thời gian thực được giới thiệu.
 Vào năm 1997, vào ngày 27 tháng 10, một đợt bán tháo trên thị trường chứng khoán Châu Á cũng làm ảnh hưởng đến thị trường Hoa Kỳ; DJIA chứng kiến mức giảm điểm trong một ngày lớn nhất là 554 (hay 7,18%) trong lịch sử.
 Năm 1999, DJIA lập đỉnh 10.000 vào ngày 29 tháng 3.
 Năm 2000, DJIA đạt đỉnh 11.722,98 vào ngày 14 tháng 1; chỉ số toàn cầu NYSE đầu tiên được đưa ra với mã NYIID.
 Năm 2001, giao dịch bằng phân số (n⁄16) kết thúc, được thay thế bằng số thập phân (gia số 0,01 đô la, xem Phần thập phân); Các cuộc tấn công ngày 11 tháng 9 xảy ra khiến NYSE phải đóng cửa trong bốn phiên.
 Năm 2003, Chỉ số tổng hợp NYSE khởi chạy lại và giá trị đặt bằng 5.000 điểm.
 Năm 2006, NYSE và ArcaEx hợp nhất, tạo ra NYSE Arca và thành lập NYSE Group, Inc vì lợi nhuận, thuộc sở hữu công cộng; đến lượt mình, Tập đoàn NYSE hợp nhất với Euronext, tạo ra tập đoàn giao dịch chứng khoán xuyên Đại Tây Dương đầu tiên; DJIA đứng đầu 12.000 vào ngày 19 tháng 10.
 Năm 2007, Tổng thống Hoa Kỳ George W. Bush xuất hiện không báo trước với Sàn khoảng một giờ rưỡi trước khi có quyết định về lãi suất của Ủy ban Thị trường Mở Liên bang vào ngày 31 tháng 1, NYSE thông báo sáp nhập với Sở Giao dịch Chứng khoán Hoa Kỳ và NYSE Composite đóng cửa trên 10.000 vào ngày 1 tháng 6, DJIA vượt 14.000 vào ngày 19 tháng 7 và đóng cửa ở mức cao nhất là 14.164,53 vào ngày 9 tháng 10.
 Năm 2008, DJIA mất hơn 500 điểm vào ngày 15 tháng 9 do lo ngại về sự thất bại của ngân hàng, dẫn đến lệnh cấm vĩnh viễn đối với các giao dịch ngắn hạn trần trụi bán và lệnh cấm tạm thời trong ba tuần đối với tất cả việc bán khống cổ phiếu tài chính; Mặc dù vậy, sự biến động kỷ lục vẫn tiếp tục trong hai tháng tới, đạt đỉnh điểm ở mức thấp nhất thị trường 5 + 1⁄2 năm.
 Trong năm 2009, thị trường tăng giá dài thứ hai và hiện tại bắt đầu vào ngày 9 tháng 3 sau khi DJIA đóng cửa ở mức 6.547,05, đạt mức thấp nhất trong 12 năm; DJIA trở lại 10.015,86 vào ngày 14 tháng 10.
 Năm 2013, DJIA đóng cửa trên mức cao nhất năm 2007 vào ngày 5 tháng 3; DJIA đóng cửa trên 16.500 vào cuối năm.
 Năm 2014, DJIA đóng cửa trên 17.000 vào ngày 3 tháng 7 và trên 18.000 vào ngày 23 tháng 12.
 Năm 2015, DJIA đã đạt được mức cao nhất mọi thời đại là 18.351,36 vào ngày 19 tháng 5, nhưng sau đó, DJIA đã giảm hơn 1.000 điểm xuống 15.370,33 ngay sau khi mở cửa vào ngày 24 tháng 8, trước khi tăng vọt trở lại và đóng cửa ở mức 15.795,72, giảm hơn 669 điểm.
 Năm 2016, DJIA đạt mức cao nhất mọi thời đại là 18.873,6.
 Năm 2017, DJIA đạt 20.000 điểm lần đầu tiên (vào ngày 25 tháng 1).
 Năm 2018, DJIA đạt 25.000 lần đầu tiên (vào ngày 4 tháng 1). Vào ngày 5 tháng 2, DJIA giảm 1.175 điểm, trở thành mức giảm điểm lớn nhất trong lịch sử.
 Năm 2020, NYSE tạm thời chuyển sang giao dịch điện tử do đại dịch COVID-19.
 Năm 2021, DJIA thiết lập kỷ lục mới, 36.675,86 điểm vào lúc 21:38 (giờ Việt Nam).
Đầu năm 2022, DJIA lại thiết lập kỷ lục mới: 36,981.22 điểm vào phiên giao dịch ngày 4-1 lúc 21:37 (giờ Việt Nam)

Sáp nhập, mua lại và kiểm soát
Vào tháng 10 năm 2008, NYSE Euronext đã hoàn tất việc mua lại Sở giao dịch chứng khoán Mỹ (AMEX) với giá 260 triệu đô la Mỹ.

Vào ngày 15 tháng 2 năm 2011, NYSE và Deutsche Börse tuyên bố hợp nhất để thành lập một công ty mới, chưa được đặt tên, trong đó các cổ đông của Deutsche Börse sẽ có 60% quyền sở hữu đối với thực thể mới và các cổ đông của NYSE Euronext sẽ có 40%.

Vào ngày 1 tháng 2 năm 2012, Ủy ban Châu Âu đã chặn việc sáp nhập NYSE với Deutsche Börse, sau khi ủy viên Joaquín Almunia tuyên bố rằng việc sáp nhập "sẽ dẫn đến sự độc quyền gần như gần như độc quyền trong các công cụ phái sinh tài chính của Châu Âu trên toàn thế giới". Thay vào đó, Deutsche Börse và NYSE sẽ phải bán các cổ phiếu phái sinh Eurex hoặc LIFFE của họ để không tạo ra độc quyền. Vào ngày 2 tháng 2 năm 2012, NYSE Euronext và Deutsche Börse đồng ý hủy bỏ việc sáp nhập.

Vào tháng 4 năm 2011, Intercontinental Exchange (ICE), một sàn giao dịch tương lai của Mỹ và Tập đoàn NASDAQ OMX đã cùng nhau đưa ra một đề xuất không mong muốn là mua NYSE Euronext với giá khoảng 11 tỷ USD, một thỏa thuận mà NASDAQ sẽ nắm quyền kiểm soát các sàn giao dịch chứng khoán. NYSE Euronext đã từ chối đề nghị này hai lần, nhưng cuối cùng nó đã bị chấm dứt sau khi Bộ Tư pháp Hoa Kỳ cho biết ý định ngăn chặn thỏa thuận do lo ngại về chống độc quyền.

Vào tháng 12 năm 2012, ICE đã đề xuất mua NYSE Euronext trong một giao dịch hoán đổi cổ phiếu với mức định giá 8 tỷ đô la. Các cổ đông của NYSE Euronext sẽ nhận được 33,12 đô la tiền mặt hoặc 11,27 đô la tiền mặt và xấp xỉ 1/6 cổ phiếu của ICE. Jeffrey Sprecher, chủ tịch và giám đốc điều hành của ICE, sẽ giữ lại các vị trí đó, nhưng bốn thành viên của hội đồng quản trị NYSE sẽ được thêm vào hội đồng quản trị của ICE.

Chuông 'mở và đóng phiên'

Chuông mở và đóng cửa của NYSE đánh dấu sự bắt đầu và kết thúc của mỗi ngày giao dịch. Chuông mở cửa được rung vào lúc 9:30 sáng theo giờ ET để đánh dấu thời điểm bắt đầu phiên giao dịch trong ngày. Vào lúc 4 giờ chiều theo giờ ET, chuông đóng cửa sẽ rung lên và giao dịch trong ngày dừng lại. Có những chiếc chuông nằm ở mỗi phần trong số bốn phần chính của NYSE, tất cả đều kêu cùng một lúc sau khi nhấn một nút. Có ba nút điều khiển chuông, nằm trên bảng điều khiển phía sau bục nhìn ra sàn giao dịch. Chuông chính, được rung vào đầu và cuối ngày giao dịch, được điều khiển bằng một nút màu xanh lá cây. Nút thứ hai, có màu cam, kích hoạt chuông một lần được sử dụng để báo hiệu thời điểm im lặng. Nút thứ ba, màu đỏ điều khiển chuông dự phòng được sử dụng trong trường hợp chuông chính không kêu.

Lịch sử
Tín hiệu bắt đầu và ngừng giao dịch không phải lúc nào cũng là tiếng chuông. Tín hiệu ban đầu là một chiếc gông (vẫn còn được sử dụng cho đến ngày nay cùng với chuông), nhưng vào cuối những năm 1800, NYSE đã quyết định chuyển chiếc gông cho một chiếc cồng để báo hiệu ngày bắt đầu và kết thúc. Sau khi NYSE đổi đến địa điểm hiện tại tại 18 Broad Street vào năm 1903, chiếc cồng được chuyển sang dạng chuông hiện đang được sử dụng.

Hình ảnh phổ biến ngày nay là các sự kiện được công bố rộng rãi, trong đó một người nổi tiếng hoặc giám đốc điều hành từ một tập đoàn đứng sau bục NYSE và nhấn nút báo hiệu chuông reo. Do mức độ phủ sóng mà chuông khai mạc / kết thúc nhận được, nhiều công ty phối hợp giới thiệu sản phẩm mới và các sự kiện liên quan đến tiếp thị khác để bắt đầu cùng ngày khi đại diện của công ty rung chuông. Chỉ đến năm 1995, NYSE mới bắt đầu có những vị khách đặc biệt rung chuông thường xuyên; trước đó, việc rung chuông thường là trách nhiệm của những người quản lý sàn của sàn giao dịch.

Những 'nhân tài bấm chuông'
Nhiều người rung chuông là giám đốc điều hành doanh nghiệp có công ty giao dịch trên sàn giao dịch. Tuy nhiên, cũng đã có rất nhiều người nổi tiếng từ bên ngoài thế giới kinh doanh rung chuông. Các vận động viên như Joe DiMaggio của New York Yankees và nhà vô địch bơi lội Olympic Michael Phelps, các nghệ sĩ giải trí như rapper Snoop Dogg, thành viên của phi hành đoàn College GameDay của ESPN, ca sĩ và diễn viên Liza Minnelli và các thành viên của ban nhạc Kiss, và các chính trị gia như Thị trưởng Thành phố New York Rudy Giuliani và Tổng thống Nam Phi Nelson Mandela đều có vinh dự rung chuông. Hai Tổng thư ký Liên hợp quốc cũng đã rung chuông. Ngày 27 tháng 4 năm 2006, Tổng thư ký Kofi Annan đã rung chuông khai mạc để khởi động các Nguyên tắc của Liên hợp quốc về Đầu tư có trách nhiệm. Vào ngày 24 tháng 7 năm 2013, Tổng Thư ký Ban Ki-moon đã rung chuông bế mạc để chào mừng NYSE gia nhập Sáng kiến Giao dịch Chứng khoán Bền vững của Liên hợp quốc.

Ngoài ra, đã có nhiều người rung chuông nổi tiếng về những hành động anh hùng, chẳng hạn như thành viên của Sở Cảnh sát New York và Sở Cứu hỏa sau sự kiện 11/9, thành viên của Lực lượng vũ trang Hoa Kỳ phục vụ ở nước ngoài, và những người tham gia khác nhau các tổ chức từ thiện.

Cũng có một số nhân vật hư cấu đã rung chuông, bao gồm Chuột Mickey, Pink Panther, Mr. Potato Head, Vịt Aflac, Gene of The Emoji Movie, và Darth Vader.

Thời khóa giao dịch
Sở giao dịch chứng khoán New York có thời khóa giao dịch từ thứ Hai đến thứ Sáu (trừ thứ 7 và Chủ Nhật và ngày lễ). Cụ thể như sau:

 Trước giờ giao dịch: từ 2:00 đến gần 9:30
 Phiên giao dịch sáng: từ 9:30 đến 12:00
 Phiên giữa giờ từ 12:00 đến 13:00
 Phiên chiều: từ 13:00 đến 16:00
 Sau giờ: từ 16:00 đến 17:05 hoặc gần 17:00 (đối với DJIA), từ 16:00 đến 20:00 (đối với cổ phiếu)

Tuy vậy, vào những ngày lễ, giờ giao dịch có thể thay đổi, có thể như sau:

 Trước giờ giao dịch: từ 2:00 đến 9:25, sau đó là phiên rung chuông khai mạc kéo dài 5 phút từ 9:25 đến 9:30
 Phiên giao dịch sáng: từ 9:30 đến 12:00
 Phiên giữa giờ: từ 12:00 đến 13:00
 Sau giờ: từ 13:00 đến gần 17:00
__LUÔN_MỤC_LỤC__


title: 03

text:
03 có thể đề cập đến:
 Năm 2003, hoặc các năm có tận cùng 03
 Tháng 3
 số 3
 03 (album), album của ban nhạc Twelve
 03 (album của Son of Dave)
 Madden 2003
 Số của tỉnh Allier của Pháp


title: Hippotion osiris

text:
Hippotion osiris là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae, chi Hippotion.

Tham khảo

 Pinhey, E (1962): Hawk Moths of Central và Southern Africa. Longmans Southern Africa, Cape Town.

Liên kết ngoài

Hippotion
Động vật Cộng hòa Trung Phi
Côn trùng Angola


title: Triepeolus cuneatus

text:
Triepeolus cuneatus là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1917.

Chú thích

Tham khảo

Triepeolus
Động vật được mô tả năm 1917


title: Let It Be

text:
Let It Be là album phòng thu cuối cùng của ban nhạc The Beatles, được phát hành vào ngày 8 tháng 5 năm 1970 bởi Apple Records. Đây cũng là album duy nhất mà George Martin không phải là nhà sản xuất mà thay vào đó là Phil Spector. Cùng với Yellow Submarine, đây là album hiếm hoi của The Beatles bị tạp chí Rolling Stone đánh giá tiêu cực về chất lượng. Album bao gồm một số bài hát nổi tiếng, như "Let It Be", "Get Back", "Across the Universe" và "The Long and Winding Road".

Let It Be đứng thứ 86 trong danh sách "500 album vĩ đại nhất mọi thời đại" của tạp chí Rolling Stone phát hành vào tháng 11 năm 2003.

Hai ca khúc rất nổi tiếng của Paul là "Get Back" và "Let It Be" được dự định cho John lĩnh xướng. Cả hai bài với phần hát chính của John có thể được nghe trong đĩa Let It Be Sessions tập hợp những phiên bản không được phát hành chính thức của album Let It Be.

Danh sách bài hát

Tham khảo

Album của The Beatles
Album năm 1970
Nhạc phim năm 1970
Album thu âm tại Abbey Road Studios


title: Điện ảnh România

text:
Điện ảnh Romania (tiếng România: Filmul românesc) là tên gọi ngành công nghiệp điện ảnh của România từ 1900 đến nay.

Lịch sử hình thành và phát triển

Hãng phim

Phim nổi tiếng

 4 luni, 3 săptămâni și 2 zile (4 Monate, 3 Wochen und 2 Tage) (2007)
 Balanța (The Oak) (1992)
 Baltagul (The Axe) (1969)
 Cum mi-am petrecut sfârșitul lumii (How I Celebrated the End of the World) (2006)
 Filantropica (Philantrophy) (2002)
 Marfă și Bani (Stuff and Dough) (2001)
 Mihai Viteazul (Kampf der Könige) (1970)
 Moartea domnului Lăzărescu (Der Tod des Herrn Lăzărescu) (2005)
 Răscoala (Der Aufstand) (1965)
 Ștefan cel Mare (Türkenschlacht im Nebel) (1974)
 Terminus paradis (Next Stop Paradise) (1998)

Nhà làm phim tên tuổi

 Puiu Călinescu (1920-1997)
 Mircea Drăgan (geb. 1932)
 Jean Georgescu (1904-1993)
 Jean Mihail (1896-1963)
 Cătălin Mitulescu (geb. 1972)
 Cristian Mungiu (geb. 1968)
 Mircea Mureșan (geb. 1928)
 Cristian Nemescu (1979-2006)
 Jean Nicolescu (1900-1993)
 Sergiu Nicolaescu (geb. 1930)
 Lupu Pick (1886-1931)
 Lucian Pintilie (geb. 1933)
 Ion Popescu-Gopo (1923-1989)
 Corneliu Porumboiu (geb. 1975)
 Cristi Puiu (geb. 1967)
 Gheorghe Vitanidis (1929-1994)

Diễn viên nổi tiếng

 Elisabeta Bostan

Xem thêm


title: Viêm gan B

text:
Viêm gan B là bệnh truyền nhiễm ảnh hưởng đến gan do virus viêm gan B (HBV) gây ra. Đây là một dạng viêm gan do virus có thể gây tình trạng nhiễm virus cấp tính hoặc mạn tính. Nhiều người không thấy triệu chứng vào thời gian đầu. Trong nhiễm cấp tính, dấu hiệu bệnh tật có thể nhanh chóng xuất hiện gồm nôn mửa, vàng da, mệt mỏi, nước tiểu đậm, đau bụng. Thường những triệu chứng này kéo dài vài tuần và nhiễm virus ban đầu hiếm khi gây tử vong. Triệu chứng nhìn chung khởi phát 30 đến 180 ngày sau nhiễm. 90% người bị nhiễm virus vào khoảng lúc sinh mắc bệnh mạn tính, trong khi tỷ lệ này với người bị nhiễm sau năm tuổi là chưa đến 10%. Hầu hết trường hợp mạn tính không có biểu hiện gì nhưng xơ gan và ung thư gan là nguy cơ về sau. Xơ gan và ung thư gan xảy ra ở khoảng 25% ca bệnh mạn tính.

Tiếp xúc với máu hoặc dịch cơ thể chứa virus là phương thức lây. Ở những nơi mà bệnh phổ biến, con đường lây chủ yếu là từ mẹ sang con vào khoảng lúc sinh hoặc tiếp xúc với máu của người khác trong thời thơ ấu. Ở những nơi mà bệnh hiếm gặp, tiêm chích và giao hợp là hai con đường chính. Các yếu tố nguy cơ khác bao gồm làm trong lĩnh vực y tế, truyền máu, thẩm tách, sống cùng người nhiễm, sống chung với nhiều người, đi đến các quốc gia có tỷ lệ bệnh cao. Xăm và châm cứu từng dẫn tới một số lượng đáng kể ca bệnh hồi thập niên 1980 nhưng điều này đã giảm thiểu nhờ khâu khử trùng cải thiện. Virus viêm gan B không thể lây qua hành động nắm tay, dùng chung dụng cụ ăn uống, hôn, ôm, ho, hắt hơi, hay cho con bú. Tình trạng có thể được chẩn đoán 30 đến 60 ngày sau phơi nhiễm. Xét nghiệm máu tìm thành phần virus hoặc kháng thể chống virus thường giúp xác nhận chẩn đoán. HBV là một trong năm loại virus gây viêm gan chính: A, B, C, D, và E.

Căn bệnh phòng ngừa được bằng vắc-xin từ năm 1982. Tổ chức Y tế Thế giới khuyến cáo nếu có thể thì nên chủng ngừa trong vòng 24 giờ sau sinh. Về sau cần thêm hai hay ba liều để đạt hiệu quả đầy đủ. Văc-xin có tác dụng 95% và nằm trong các chương trình quốc gia của khoảng 180 nước trên thế giới tính đến năm 2006. Những khuyến cáo khác là luôn xét nghiệm máu sàng lọc viêm gan B trước khi truyền máu và sử dụng bao cao su trong quan hệ tình dục. Đối với nhiễm virus ban đầu, xử lý thế nào còn tùy vào triệu chứng. Các thuốc kháng virus như tenofovir hay interferon tốt cho người bệnh mạn tính nhưng đắt đỏ. Ghép gan đôi khi được áp dụng để chữa xơ gan.

Có tới khoảng một phần ba dân số thế giới bị nhiễm virus viêm gan B tại một thời điểm trong cuộc đời. Ít nhất 391 triệu người, tương ứng 5% dân số thế giới, bị nhiễm HBV mạn tính vào năm 2017. Cùng năm số ca nhiễm HBV cấp tính là 145 triệu. Mỗi năm có hơn 750.000 người tử vong vì viêm gan B, trong đó khoảng 300.000 là do ung thư gan hệ quả. Căn bệnh phổ biến nhất ở Tây Thái Bình Dương (6,2%) và châu Phi (6,1%), trong khi tỷ lệ ở châu Âu và châu Mỹ lần lượt là 1,6 và 0,7%. Tên gọi ban đầu của bệnh là "viêm gan huyết thanh".

Dấu hiệu và triệu chứng
Nhiễm virus viêm gan B cấp tính có liên hệ với viêm gan do virus cấp tính, tình trạng mà ban đầu biểu hiện ốm yếu toàn thân, chán ăn, buồn nôn, nôn mửa, đau nhức cơ thể, sốt nhẹ, nước tiểu đậm và theo sau là vàng da. Ở đa số người, cơn bệnh kéo dài vài tuần rồi dần dần thuyên giảm. Một số người có thể mắc một dạng bệnh gan nghiêm trọng hơn là suy gan tối cấp và khả năng dẫn tới tử vong. Mặt khác nhiễm virus có thể không gây bất kỳ triệu chứng nào và không được nhận biết.

Nhiễm virus viêm gan B mạn tính có thể không có triệu chứng hoặc liên hệ với viêm gan mạn tính, dẫn tới xơ gan sau nhiều năm. Dạng bệnh này nguy hiểm bởi nó làm tăng tỷ lệ ung thư biểu mô tế bào gan (ung thư gan) lên nhiều. Ở châu Âu, viêm gan B và C là nguyên nhân của 50% trường hợp ung thư biểu mô tế bào gan. Người bệnh mạn tính được khuyến cáo tránh đồ uống có cồn, thứ càng làm tăng nguy cơ xơ gan và ung thư gan. Nhiễm HBV mạn tính có liên hệ với viêm tiểu cầu thận màng.

1–10% người nhiễm HBV có triệu chứng ngoài gan bao gồm hội chứng giống bệnh huyết thanh, viêm mạch hoại tử cấp tính, viêm tiểu cầu thận màng, hội chứng Gianotti–Crosti. Hội chứng giống bệnh huyết thanh xảy ra ở viêm gan B cấp tính và thường kéo theo vàng da. Các đặc điểm lâm sàng là sốt, ban da, viêm đa động mạch, thường dịu bớt không lâu sau khi xuất hiện vàng da nhưng có thể duy trì suốt giai đoạn bệnh cấp tính. Khoảng 30–50% người bị viêm mạch hoại tử cấp mang trong mình virus viêm gan B. Bệnh thận liên hệ HBV đã được mô tả ở người lớn nhưng phổ biến hơn ở trẻ em, phổ biến nhất là viêm tiểu cầu thận màng. Những rối loạn máu trung gian miễn dịch như cryoglobulin huyết và thiếu máu bất sản đã được đề cập như biểu hiện ngoài gan của nhiễm HBV nhưng mối liên hệ là không rõ ràng, bởi vậy không nên nhận định HBV là căn nguyên.

Tác nhân

Lây nhiễm
Một người có thể bị nhiễm virus viêm gan B qua tiếp xúc với máu hoặc dịch cơ thể chứa virus. HBV dễ lây hơn HIV 50 đến 100 lần. Các con đường lây nhiễm gồm tiếp xúc tình dục, truyền máu hoặc chế phẩm máu, dùng lại ống hay kim tiêm không sạch, lây từ mẹ sang con trong lúc sinh. Người mẹ dương tính HBsAg có 20% nguy cơ truyền bệnh cho con trong lúc sinh nếu không can thiệp. Tỷ lệ này cao đến 90% nếu người mẹ dương tính cả với HBeAg. HBV tiềm năng lây giữa các thành viên gia đình chung sống, thường do da hay niêm mạc không lành tiếp xúc với chất tiết hoặc nước bọt chứa HBV. Tuy nhiên ít nhất 30% ca người lớn mắc viêm gan B không có liên hệ với một yếu tố nguy cơ xác định. Cho con bú sau dự phòng miễn dịch phù hợp không làm lây HBV từ mẹ sang con. Virus có thể được phát hiện trong vòng 30 đến 60 ngày sau phơi nhiễm và có thể tồn tại rồi phát triển thành viêm gan B mạn tính. Thời gian ủ bệnh trung bình là 75 ngày nhưng có thể dao động từ 30 đến 180 ngày.

Virus

Cấu trúc

Virus viêm gan B (HBV) là thành viên của họ Hepadnaviridae. Hạt virus (virion) có một bao lipid ngoài và một lõi nucleocapsid 20 mặt hàm chứa protein lõi. Virion có đường kính 30–42 nm. Nucleocapsid bao bọc DNA virus và một DNA polymerase hoạt động phiên mã ngược. Vỏ ngoài có những protein gắn giúp virus bám hoặc xâm nhập tế bào nhạy cảm. HBV là một trong những virus động vật-có-vỏ ngoài nhỏ nhất. Virion 42 nm có năng lực xâm nhiễm tế bào gan và được gọi là "hạt Dane". Ngoài hạt Dane, trong huyết thanh của cá thể nhiễm còn tồn tại các thể cầu và sợi không lõi được sản sinh thừa thãi trong vòng đời của virus. Những hạt này không lây, bao gồm lipid và protein làm nên một phần bề mặt của virion được gọi là kháng nguyên bề mặt (HBsAg).

Bộ gen
DNA hình vòng tạo nên bộ gen của HBV nhưng bất thường ở chỗ DNA là sợi kép không hoàn chỉnh. Một đầu của sợi đầy đủ chiều dài liên kết với DNA polymerase virus. Sợi đủ có 3020–3320 nucleotide còn sợi thiếu là 1700–2800. DNA virus được thấy trong nhân không lâu sau khi virus xâm nhập tế bào. DNA sợi kép thiếu biến thành sợi kép đủ bởi khâu hoàn thành sợi dương và loại bỏ một phân tử protein từ sợi âm cùng một chuỗi ngắn RNA từ sợi dương. Các base không mã hóa bị loại bỏ khỏi đầu sợi âm và các đầu được gắn lại. HBeAg được sản sinh bởi quá trình phân giải protein tiền lõi. Một số chủng đột biến hiếm gặp không sản sinh HBeAg.

Bộ gen mã hóa bốn gen đã biết là C, X, P, và S. Gen C mã hóa protein lõi (HBcAg), gen P mã hóa DNA polymerase, gen S mã hóa kháng nguyên bề mặt (HBsAg) và được phân thành ba phần, preS1, preS2, và S. Vì đa codon khởi đầu, polypeptide với ba kích cỡ khác biệt là lớn (thứ tự từ bề mặt vào trong: preS1, preS2, và S), vừa (preS2, S), nhỏ (S) được tạo ra. Có một nhóm myristyl ở đầu preS1 của phần protein lớn đóng vai trò quan trọng trong lây nhiễm. Chức năng của protein mã hóa bởi gen X chưa được hiểu rõ nhưng nó có liên hệ với sự hình thành ung thư gan. Nó kích thích các gen thúc đẩy tăng trưởng tế bào và bất hoạt hóa các phân tử điều chỉnh tăng trưởng.

Sao chép
Virus viêm gan B có vòng đời phức tạp. Nó là một trong một vài pararetrovirus đã biết: không là retrovirus nhưng vẫn vận dụng phiên mã ngược trong quá trình sao chép. Virus tìm đường xâm nhập tế bào bằng cách bám vào protein NTCP trên bề mặt rồi nhập bào. Vì virus nhân bản thông qua RNA tạo bởi enzyme vật chủ, DNA bộ gen virus phải được đưa đến nhân tế bào nhờ những protein vật chủ gọi là chaperone. Sau đó DNA sợi kép thiếu được hoàn thiện bởi một polymerase virus và biến thành DNA vòng kín đồng hóa trị (cccDNA). cccDNA này đóng vai trò làm khuôn cho khâu phiên mã bốn mRNA virus bởi RNA polymerase vật chủ. mRNA lớn nhất (dài hơn bộ gen virus) được dùng để tạo ra những bản sao mới của bộ gen, capsid và DNA polymerase virus. Bốn bản sao virus này trải qua thêm quá trình rồi hợp thành những virion thế hệ sau. Chúng có thể được giải phóng khỏi tế bào hoặc quay lại nhân và tái lặp chu kỳ để sinh ra thêm bản sao.

Cơ chế
Virus viêm gan B nhân bản trong tế bào gan làm cản trở chức năng của gan. Một thụ thể chức năng là NTCP, với virus viêm gan B ở vịt quan hệ gần thì thụ thể là carboxypeptidase D. Các virion bám vào tế bào chủ thông qua miền preS của kháng nguyên bề mặt virus rồi nhập bào sau đó. Các thụ thể đặc trưng preS biểu hiện chủ yếu ở tế bào gan tuy nhiên DNA virus và protein còn được phát hiện ở địa điểm ngoài gan, gợi ý những thụ thể tế bào cho HBV khả năng còn tồn tại trên tế bào khác.

Trong nhiễm HBV, phản ứng miễn dịch của vật chủ làm tổn thương tế bào gan và dọn dẹp virus. Trong khi phản ứng miễn dịch bẩm sinh không có vai trò đáng kể thì phản ứng miễn dịch thích nghi, nhất là tế bào T độc ( T CD8+), là thủ phạm chính làm hại gan trong bối cảnh nhiễm HBV. Các tế bào T này đối phó tình trạng nhiễm virus bằng cách tiêu diệt tế bào bị nhiễm và sản sinh cytokine kháng virus đảm nhiệm dọn dẹp HBV khỏi tế bào gan. Thêm vào đó, các tế bào viêm không đặc hiệu kháng nguyên có thể làm tồi tệ thêm bệnh lý miễn dịch gây bởi tế bào T độc, và tiểu cầu hoạt hóa tại điểm nhiễm có thể tạo điều kiện cho tế bào T độc tích tụ trong gan.

Như vậy về cơ bản, HBV không phải là virus độc sát tế bào, tức bản thân virus không làm tổn thương hay gây hại gì cho tế bào gan. Chính là hệ miễn dịch trong nỗ lực dọn sạch virus đã giết chết tế bào gan, vậy tổn thương gan thực chất là tổn thương tự gây ra (hệ miễn dịch của vật chủ làm hại vật chủ).

Chẩn đoán

Để biết bị nhiễm HBV hay không, phương pháp là xét nghiệm máu hoặc huyết thanh tìm kháng nguyên virus (protein virus sản sinh) hoặc kháng thể vật chủ sản sinh.

Kháng nguyên bề mặt (HBsAg) của HBV là dấu hiệu hàng đầu cho biết tình trạng nhiễm virus. Đây là kháng nguyên phát hiện được xuất hiện đầu tiên khi virus xâm nhiễm. Tuy nhiên lúc đầu HBsAg có thể không hiện diện và sau này khả năng không thể phát hiện bởi nó bị hệ miễn dịch của vật chủ dọn dẹp. Virion lây nhiễm chứa một "hạt lõi" bên trong bao bọc bộ gen virus. Hạt lõi 20 mặt gồm 180 hoặc 240 protein lõi, được gọi là kháng nguyên lõi của virus hay HBcAg. Trong thời gian mà vật chủ vẫn bị nhiễm nhưng quét dọn virus thành công, các kháng thể IgM đặc hiệu kháng nguyên lõi HBV (IgM kháng-HBc) có thể là bằng chứng huyết thanh duy nhất của căn bệnh. Vì vậy chẩn đoán hầu như xét đến HBsAg và kháng HBc toàn thể (cả IgM và IgG).

Còn một kháng nguyên khác được gọi là kháng nguyên e (HBeAg) xuất hiện không lâu sau HBsAg. Sự hiện diện của HBeAg trong huyết thanh vật chủ là dấu hiệu cho thấy virus đang tích cực sao chép và tăng cường tính nhiễm. Trong diễn biến nhiễm virus tự nhiên, HBeAg có thể bị dọn dẹp và các kháng thể ứng với kháng nguyên e (kháng-HBe) sẽ xuất hiện ngay sau đó. Thường điều này sẽ kìm hãm mạnh hoạt động sao chép của virus.

Nếu vật chủ xử lý được tình hình thì rốt cục HBsAg sẽ trở nên không thể phát hiện và kế đến thay thế là các kháng thể IgG ứng với kháng nguyên bề mặt và kháng nguyên lõi (kháng-HBs và kháng-HBc). Thời gian từ lúc HBsAg bị loại bỏ đến khi kháng-HBs xuất hiện được gọi là giai đoạn cửa sổ. Một người âm tính với HBsAg nhưng dương tính với kháng-HBs thì hoặc là đã giải quyết được nhiễm virus hoặc đã được chủng ngừa trước đó.

Người duy trì dương tính HBsAg sáu tháng trở lên được xem là người mang viêm gan B. Người mang virus có thể bị viêm gan B mạn tính phản ánh qua mức alanine aminotransferase (ALT) huyết thanh cao và viêm gan nếu họ đang ở pha giải tỏa miễn dịch. Người mang virus mà đã chuyển đảo huyết thanh sang âm tính HBeAg, nhất là người bị nhiễm khi trưởng thành, có rất ít virus và do đó ít rủi ro biến chứng lâu dài hay truyền bệnh cho người khác.

Các xét nghiệm PCR đã được phát triển để phát hiện và đo lượng DNA HBV, gọi là tải lượng virus, trong các mẫu lâm sàng. Chúng được áp dụng để đánh giá tình trạng nhiễm virus và theo dõi điều trị. Can bào kính mờ ở sinh thiết trông thấy qua kính hiển vi là đặc trưng của người có tải lượng virus cao.

Phòng ngừa

Vắc-xin
Vắc-xin phòng viêm gan B thường xuyên được khuyến cáo cho trẻ sơ sinh ở Hoa Kỳ kể từ năm 1991. Liều đầu tiên nhìn chung nên cung cấp trong vòng một ngày sau sinh. Vắc-xin viêm gan B là vắc-xin đầu tiên có khả năng phòng ngừa ung thư, đặc biệt là ung thư gan.

Đa số vắc-xin được chia thành ba mũi. Phản ứng bảo vệ hình thành khi nồng độ kháng thể kháng-HBs đạt ít nhất 10 IU/ml trong huyết thanh người nhận. Vắc-xin hiệu quả hơn ở trẻ em và 95% người nhận vắc-xin đạt mức kháng thể bảo vệ. Tỷ lệ này giảm còn 90% với người 40 tuổi và khoảng 75% ở người trên 60 tuổi. Sự bảo vệ mà vắc-xin cung cấp duy trì lâu kể cả sau khi mức kháng thể giảm xuống dưới 10 IU/ml. Chỉ vắc-xin viêm gan B, chỉ globulin miễn dịch viêm gan B, hay kết hợp vắc-xin với globulin miễn dịch đều ngăn ngừa viêm gan B cho trẻ sinh ra từ người mẹ dương tính HBsAg. Tuy nhiên kết hợp vắc-xin với globulin miễn dịch tốt hơn là chỉ mỗi vắc-xin. Vắc-xin cộng globulin miễn dịch giúp ngăn lây nhiễm HBV vào khoảng lúc sinh ở 86 đến 99% trường hợp.

Tenofovir dùng trong kỳ ba tháng thứ hai hay thứ ba kết hợp vắc-xin và globulin miễn dịch viêm gan B có thể làm giảm 77% nguy cơ lây nhiễm từ mẹ sang con, nhất là với những bà mẹ có lượng DNA virus cao. Không có đủ bằng chứng cho thấy chỉ dùng globulin miễn dịch viêm gan B trong thai kỳ giúp làm giảm tỷ lệ lây nhiễm sang trẻ mới sinh. Chưa có thử nghiệm đối chứng ngẫu nhiên được tiến hành để đánh giá hiệu quả ngăn ngừa lây nhiễm sang con của vắc-xin viêm gan B trong thai kỳ.

Tất cả những người có rủi ro tiếp xúc với dịch cơ thể như máu nên được chủng ngừa. Xét nghiệm để kiểm tra hiệu quả chủng ngừa được khuyến cáo và người chưa đạt miễn dịch đầy đủ nên nhận thêm liều.

Trong những nghiên cứu theo dõi 10 đến 22 năm không phát hiện ca viêm gan B ở người có hệ miễn dịch bình thường đã được chủng ngừa. Các đối tượng nguy cơ cao gồm nhân viên y tế, người bị suy thận mạn, đồng tính nam được tích cực khuyến cáo tiêm chủng.

Cả hai loại vắc-xin viêm gan B là vắc-xin gốc huyết tương (PDV) và vắc-xin tái tổ hợp (RV) đều có hiệu quả tương tự trong phòng ngừa lây nhiễm cho nhân viên y tế và nhóm suy thận mạn. Chỉ có một điểm khác lưu ý với nhóm nhân viên y tế là RV tiêm bắp hiệu quả hơn nhiều RV tiêm nội bì.

Khác
Tránh những hành vi nguy cơ như lạm dụng tiêm chích, xăm, xỏ khuyên giúp giảm thiểu lây nhiễm. Các biện pháp phòng ngừa khác bao gồm luôn sàng lọc máu, chế phẩm máu, cơ quan và mô hiến; dùng bơm kim tiêm sạch; sử dụng bao cao su để làm giảm rủi ro lây qua đường tình dục.

Những người nguy cơ cao nên được xét nghiệm vì có hướng điều trị hữu hiệu cho người mắc bệnh. Các nhóm được khuyến cáo tầm soát bao gồm người chưa tiêm vắc-xin, người ở những vùng trên thế giới mà tỷ lệ viêm gan B lớn hơn 2%, người nhiễm HIV, người tiêm chích ma túy, nam giao hợp với nam, và người sống chung với người bị viêm gan B. Ở Hoa Kỳ, phụ nữ mang thai được khuyên khám sàng lọc bệnh.

Điều trị
Viêm gan B cấp tính thường không cần chữa và hầu hết người trưởng thành tự khỏi. Chưa đến 1% người nhiễm cần điều trị kháng virus sớm là những trường hợp bệnh diễn tiến rất nặng (viêm gan tối cấp) hoặc suy giảm miễn dịch. Mặt khác, viêm gan B mạn tính cần thiết phải can thiệp để làm giảm nguy cơ xơ gan và ung thư gan. Người bệnh mạn tính có alanine aminotransferase huyết thanh cao dai dẳng, lượng DNA HBV cao cùng dấu hiệu tổn thương gan là đối tượng cho điều trị. Thời gian trị liệu là sáu tháng đến một năm, tùy vào loại thuốc và chủng virus. Tuy nhiên thời gian này thường kéo dài hơn một năm nếu dùng thuốc uống.

Mặc dù không loại thuốc sẵn có nào có thể diệt sạch virus nhưng chúng ngăn virus nhân bản do đó giảm thiểu tổn thương gan. Tính đến năm 2018 có 8 thuốc được cấp phép cho điều trị viêm gan B ở Hoa Kỳ, bao gồm các thuốc kháng virus lamivudine, adefovir, tenofovir disoproxil, tenofovir alafenamide, telbivudine, entecavir và hai thuốc điều chỉnh hệ miễn dịch là interferon alpha-2a và PEGylated interferon alpha-2a. Vào năm 2015 Tổ chức Y tế Thế giới khuyến cáo tenofovir hoặc entecavir là những thuốc hàng đầu. Người đang bị xơ gan rất cần điều trị.

Việc sử dụng interferon đòi hỏi tiêm hàng ngày hoặc ba lần một tuần đã được thay thế bằng PEGylated interferon chỉ tiêm một lần một tuần. Tuy nhiên một số người dễ phản ứng hơn nhiều số khác, có thể do kiểu gen của virus hoặc đặc điểm di truyền của mỗi người. Việc điều trị kìm hãm virus nhân bản trong gan, do đó làm giảm tải lượng virus (số lượng hạt virus trong máu). Sử dụng interferon có thể tạo tỷ lệ chuyển đảo huyết thanh kháng nguyên e 37% với kiểu gen A và B nhưng chỉ 6% với kiểu gen D. Kháng nguyên e mất đi sau điều trị duy trì ~45% ở kiểu A và B nhưng chỉ 25–30% ở kiểu C và D.

Tiên lượng
Trẻ em không dễ xóa bỏ tình trạng nhiễm như người lớn. Hơn 95% người trưởng thành hay trẻ lớn tuổi hơn sẽ hồi phục hoàn toàn và hình thành miễn dịch bảo vệ chống virus. Tuy nhiên tỷ lệ này chỉ là 30% ở trẻ nhỏ và chỉ 5% ở trẻ mới sinh nhiễm virus từ mẹ trong lúc sinh. Nhóm này có 40% rủi ro trong đời tử vong vì xơ gan hoặc ung thư biểu mô tế bào gan. 70% số người nhiễm trong độ tuổi một đến sáu sẽ chấm dứt tình trạng nhiễm.

Viêm gan D chỉ xảy ra nếu tồn tại viêm gan B bởi virus viêm gan D (HDV) sử dụng kháng nguyên bề mặt của HBV để tạo capsid. Người đồng thời nhiễm cả hai loại virus có rủi ro xơ gan và ung thư gan cao hơn.

Tái phát
DNA HBV tồn tại trong cơ thể sau nhiễm và bệnh tái phát ở một số người, bao gồm người có HBsAg không thể phát hiện. Mặc dù hiếm nhưng điều này hay thấy nhất ở người sử dụng ma túy và đồ uống có cồn hay người suy giảm sức đề kháng. HBV trải qua những chu kỳ sao chép và không sao chép. Khoảng 50% người mang virus tái phát thể cấp tính. Tiếp nhận hóa trị là một yếu tố nguy cơ. Các thuốc ức chế miễn dịch tạo điều kiện cho HBV sao chép và kìm hãm chức năng của tế bào T độc trong gan. Người có HBsAg phát hiện được trong máu có nguy cơ cao nhất nhưng người chỉ có kháng thể chống kháng nguyên lõi cũng không loại trừ. Sự hiện diện của kháng thể chống kháng nguyên bề mặt, dấu hiệu của sự miễn dịch, không giúp ngăn ngừa tái phát. Sử dụng thuốc kháng virus dự phòng là hướng xử lý cho trường hợp bệnh quay lại.

Dịch tễ
Ít nhất 391 triệu người, tương ứng 5% dân số thế giới, nhiễm HBV mạn tính vào năm 2017. Cùng năm số ca nhiễm HBV cấp tính là 145 triệu. Tỷ lệ theo khu vực dao động từ khoảng 6% ở châu Phi đến 0,7% ở châu Mỹ.

Các con đường lẫy nhiễm bao gồm lây nhiễm dọc (mẹ sang con), lây nhiễm ngang đầu đời (vết thương, thói quen vệ sinh) và lây nhiễm ngang khi lớn (tiếp xúc tình dục, tiêm chích). Tỷ lệ lây nhiễm HBV có mối liên hệ với phương thức lây chủ yếu của từng khu vực. Ở những nơi tỷ lệ thấp như Hoa Kỳ và Tây Âu, con đường lây chủ yếu là tình dục không an toàn và tiêm chích, dù có thể còn những yếu tố quan trọng khác. Ở những nơi tỷ lệ vừa với 2–7% dân số bị viêm gan B mạn tính như Đông Âu, Nga, Nhật Bản, căn bệnh phần lớn lây giữa nhóm trẻ nhỏ. Ở những nơi tỷ lệ cao như Trung Quốc và Đông Nam Á, lây lúc sinh là phổ biến nhất, trong khi ở châu Phi lây trong thời thơ ấu là đáng kể. Vào năm 2010 Trung Quốc có 120 triệu người nhiễm, xếp sau là Ấn Độ và Indonesia với 40 và 12 triệu ca. WHO ước tính trong năm 2019 thế giới có 296 triệu người nhiễm HBV mạn tính và 820.000 người tử vong đa phần vì những biến chứng liên quan là xơ gan và ung thư gan nguyên phát.

Viêm gan B rất phổ biến tại Việt Nam. Ước tính tỷ lệ nhiễm HBV ở đô thị là 10% còn ở nông thôn lên tới 40%. Số người nhiễm trong khoảng 7,8 đến 15 triệu, cỡ 1/10 dân số. Viêm gan B và C gây 80.000 ca ung thư gan và 40.000 ca tử vong hàng năm. Đa số người nhiễm vào lúc sinh hoặc thời thơ ấu. Chỉ chưa đến 10% người nhiễm biết rằng mình bị nhiễm và độ phủ vắc-xin là dưới 75%. Tỷ lệ xét nghiệm và điều trị cũng là rất thấp. CDC Hoa Kỳ khuyến cáo xét nghiệm đối với những người sinh ra ở Việt Nam hoặc có cha mẹ sinh ra ở Việt Nam.

Lịch sử
Con người bị nhiễm virus viêm gan B muộn nhất từ thời đồ đồng. Chứng cứ thu được từ những di hài 4.500 năm tuổi. Theo một nghiên cứu năm 2018, những bộ gen virus là cổ nhất từng khôi phục từ mẫu động vật có xương sống. Một phát hiện nữa là một số chủng HBV cổ xưa vẫn còn nhiễm vào con người, trong khi số khác đã tuyệt chủng. Điều này bác bỏ niềm tin rằng viêm gan B có nguồn gốc từ Tân Thế giới và lan sang châu Âu vào khoảng thế kỷ 16. Một nghiên cứu khác về di hài của một đứa trẻ được ướp xác tìm thấy tại San Domenico Maggiore kết luận rằng đứa trẻ sống vào thế kỷ 16 này mang virus quan hệ gần với những biến thể hiện đại. Tuy nhiên các nghiên cứu về bộ gen xác nhận nguồn gốc xa xưa hơn. Kiểu gen phụ C4 có trong thổ dân Úc và không đâu khác ở Đông Nam Á, gợi ý virus nhiễm sang người từ 50.000 năm trước. Cũng có thể virus đã tồn tại ở người từ 40.000 năm trước rồi sau đó di cư và lan tỏa cùng con người.

Lurman đã lần đầu tiên ghi chép về một đợt dịch do virus viêm gan B gây ra vào năm 1885. Vào năm 1883 đậu mùa bùng phát ở Bremen và 1.289 nhân viên xưởng đóng tàu được chủng ngừa bằng bạch huyết từ người khác. Trong khoảng vài tuần đến tám tháng sau đó, 191 công nhân phát bệnh với triệu chứng vàng da và được chẩn đoán bị viêm gan huyết thanh. Công nhân nhận những lô bạch huyết khác thì khỏe mạnh. Tài liệu của Lurman mà hiện được xem là ví dụ kinh điển về nghiên cứu dịch tễ đã chứng minh bạch huyết nhiễm khuẩn là nguồn gốc của đợt bệnh.

Đợt bùng phát viêm gan B lớn nhất từng ghi nhận xảy ra với 330.000 binh sĩ Hoa Kỳ trong Chiến tranh thế giới thứ Hai. Vắc-xin sốt vàng có thành phần huyết thanh người chứa virus được cho là nguyên nhân. Sau khi nhận vắc-xin khoảng 50.000 binh sĩ có biểu hiện vàng da.

Vào năm 1966, Baruch Blumberg khi đang công tác tại Viện Y tế Quốc gia (NIH) đã phát hiện kháng nguyên Úc (sau này được biết là kháng nguyên bề mặt HBV, HBsAg) trong máu của thổ dân Úc. Mặc dù một virus đã bị nghi ngờ là tác nhân kể từ nghiên cứu Frederick MacCallum công bố năm 1947 nhưng đến năm 1970 David Dane và những người khác mới phát hiện hạt virus nhờ kính hiển vi điện tử. Sang đầu thập niên 1980 con người đã giải trình tự bộ gen virus và tiến hành thử nghiệm những vắc-xin đầu tiên.

Xã hội và văn hóa
Ngày Viêm gan Thế giới được chọn là 28 tháng 7 hướng đến nâng cao nhận thức của nhân loại về căn bệnh viêm gan và cổ vũ phòng chống, chẩn đoán, cũng như điều trị. Liên minh Viêm gan Thế giới đi đầu quảng bá ngày này từ năm 2007 và nó được Tổ chức Y tế Thế giới chứng thực vào tháng 5 năm 2010.

Chú thích

Liên kết ngoài

 Viêm gan siêu vi B không di truyền
 Viên gan loại B là một trong những mối đe dọa lớn nhất đối với người Việt
 Viêm gan
 Bệnh viêm gan B là gì? Cách ngừa bệnh hiệu quả

Bệnh truyền nhiễm
Vắc-xin
Gan
Virus
B
Bệnh lây truyền qua đường tình dục
RTT


title: Aesop

text:
Aesop (phiên âm tiếng Việt: Ê-dốp, từ tiếng Pháp Ésope; tiếng Hy Lạp: Αἴσωπος, Aisōpos; khoảng năm 620-564 TCN) là một nhà văn Hy Lạp. Ông sinh ra là một người nô lệ, cùng thời với Croesus và Solon vào giữa thế kỷ 6 trước Công nguyên thuộc giai đoạn Hy Lạp cổ đại. Theo một số tài liệu có đề cập đến Aesop (trong các tác phẩm của Aristophanes, Plato, Xenophon và Aristotle), thì Aesop là nô lệ cho một người có tên là Xanthus, sống tại đảo Samos. Aesop chắc chắn đã được trả tự do, vì ông đã thực hiện cuộc tranh đấu bảo vệ dân chúng chống lại một thủ lĩnh mị dân tại Samos. Tư liệu về cuộc đời của ông không rõ ràng lắm và không có bản viết tay nào của ông còn tồn tại đến ngày nay Nhưng ông được xem là tác giả của rất nhiều câu chuyện ngụ ngôn nổi tiếng trên thế giới, được truyền miệng và được sưu tập qua nhiều thế kỷ và bằng nhiều ngôn ngữ khác nhau theo truyền thống kể chuyện vẫn tiếp tục đến ngày nay. Trong những câu chuyện này, động vật có thể trò chuyện và có tính cách con người, chẳng hạn như Thỏ và rùa, Kiến và châu chấu.

Aesop đã để lại cho nhân loại một kho tàng truyện ngụ ngôn đồ sộ cả về mặt số lượng lẫn giá trị. Với đa số nhân vật là những con vật đã được nhân cách hóa, truyện ngụ ngôn Aesop hàm chứa những thông điệp sâu sắc mà giản dị, được chuyển tải đến người đọc bằng giọng văn nhẹ nhàng, hóm hỉnh. Cuối một số chuyện còn là những thông điệp ngắn gọn nhưng đầy ý nghĩa nhằm nhắn nhủ bạn đọc những chân lý giản dị trong cuộc sống.

Trong quá trình lưu truyền đó, một số truyện đã bị mất đi nhưng cũng có một số truyện được thêm vào từ các nền văn hóa khác nhau và thể hiện sự ngưỡng mộ của nhân loại đối với trí tuệ sâu sắc của ông. Là một nhà văn sáng tác truyện ngụ ngôn huyền thoại được trích dẫn bởi Socrates, Aristophanes và các nhân vật nổi tiếng khác, Aesop được người Hy Lạp kính trọng dù ông có xuất thân nô lệ.

Tham khảo

 Ngụ ngôn Aesop

Liên kết ngoài

Aesop's Fables Free audio downloads
Aesop's Fables Intended for children
Aesop's Fables by V. S. Vernon Jones
Aesop's Fables  with illustrations by Harrison Weir, John Tenniel, Ernest Griset, and others
AesopFables.com Large collection of fables; many are not Aesopic
Aesopica.net Over 600 fables in English, with Latin and Greek texts also; searchable
Carlson Fable Collection at Creighton University Includes online catalog of fable-related objects
Vita Aesopi Online resources for the Life of Aesop

Nhà văn Hy Lạp
Năm 564 TCN
Năm 620 TCN


title: Dicranomyia nefasta

text:
Dicranomyia nefasta là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Dicranomyia
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: 6997 Laomedon

text:
6997 Laomedon (3104 T-3) là một thiên thể Troia của Sao Mộc, trong nhóm Troia, được phát hiện vào ngày 16 tháng 10 năm 1977 bởi Cornelis Johannes van Houten, Ingrid van Houten-Groeneveld và Tom Gehrels tại Đài thiên văn Palomar.

Link ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 6997 Laomedon

Thiên thể Troia của Sao Mộc (nhóm Troia)
Được phát hiện bởi Cornelis Johannes van Houten
Được phát hiện bởi Ingrid van Houten-Groeneveld
Được phát hiện bởi Tom Gehrels
Thiên thể phát hiện năm 1977


title: Clarens, Hautes-Pyrénées

text:
Clarens là một xã thuộc tỉnh Hautes-Pyrénées trong vùng Occitanie tây nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 550 mét trên mực nước biển.
Sông Petite Baïse tạo phần lớn ranh giới phía tây thị trấn.

Tham khảo
INSEE

Xã của Hautes-Pyrénées


title: Bộ Lục quân (Nhật Bản)

text:
Bộ Lục quân () là một bộ nội các của Đế quốc Nhật Bản, thành lập năm 1872, giải thể năm 1945. Người đứng đầu Bộ Lục quân là Bộ trưởng Bộ Lục quân (陸軍大臣), theo quy định được bổ nhiệm từ những sĩ quan đang mang quân hàm đại tướng hoặc trung tướng lục quân.

Tháng 2 năm 1872, Bộ Binh (兵部省) của Đế quốc Nhật Bản được tách thành 2 bộ: Bộ Lục quân và Bộ Hải quân. Ban đầu, Bộ Lục quân được tổ chức theo kiểu của Pháp, tức là việc quản lý hành chính và chỉ huy quân đội do cùng một cơ quan nắm. Nhưng sau đó, Bộ này được cải cách và chuyển sang kiểu tổ chức của quân đội Phổ.

Lịch sử
Nhằm thay thế  đã tồn tại từ thế kỳ thứ 8, vào tháng 4 năm 1872 chính quyền Minh Trị thành lập Bộ Lục quân và Bộ Hải quân.

Ban đầu, Bộ quản lý cả vai trò hành chính lẫn điều khiển binh lực Lục quân Đế quốc. Đến tháng 12 năm 1878, Bộ tham mưu Lục quân được thành lập để tiếp quản vai trò điều binh cho phép Bộ có thể tập trung vào nhiệm vụ hành chính. Nhiệm vụ chính của Bộ Lục quân là đảm bảo nguồn ngân sách cho Lục quân, quản lý thu mua và phát triển vũ khí, quản lý nhân sự, xác định quyết sách, chính sách quốc phòng và đứng ra đại diện cho quyền lợi và ý kiến của Lục quân trước Nội các và Quốc hội Nhật.

Chức Bộ trưởng Bộ Lục quân bao gồm tiềm lực chính trị lớn hơn so với các bộ trưởng dân sự. Khi chính quyền Minh Trị thành lập hệ thống nội các vào năm 1885, các bộ trưởng đều nằm dưới quyền Thủ tướng. Riêng Bộ trưởng Bộ Lục quân và Bộ trưởng Bộ Hải quân thì chỉ phải chịu trách nhiệm trực tiếp dưới Thiên Hoàng, người mà theo Hiến pháp Minh Trị là tổng chỉ huy của tất cả lực lượng vũ trang của Đế quốc Nhật Bản.

Ngay từ lúc thành lập, chức Bộ trưởng Bộ Lục quân luôn được nắm giữ bởi sĩ quan cấp tướng đang phục vụ trong Lục quân. Tập tục này được đưa chính thức vào luật vào năm 1900 bởi Thủ tướng Yamagata Aritomo sau khi ông ban hành luật  nhằm kiểm soát sự ảnh hưởng của các đảng phái chính trị vào vấn đề quân sự. Luật này bị loại bỏ dưới chính quyển của Thủ tướng Yamamoto Gonnohyōe vào năm 1913 nhưng được ban hành lại bởi chính quyền Hirota Kōki vào năm 1936 sau khi được thỉnh cầu bởi Bộ tham mưu Lục quân. Cùng lúc đó, Lục quân nghiêm cấm tướng lĩnh được nắm giữ bất kỳ chức vụ chính trị nào trừ khi được cho phép bởi Đại bản doanh. Cả hai điều trên đảm bảo rằng Lục quân luôn có khả năng pháp lý để đề cử và cản đề cử vị trí Bộ trưởng Bộ Lục quân. Do hiến pháp Nhật bắt buộc chính quyền phải luôn bao gồm đầy đủ bộ trường, quyền lực này cho phép Lục quân kiểm soát sự hình thành và hoạt động của chính phủ dân sự dẫn đến sự sói mòn nền dân chủ của nước Nhật và đóng góp vào sự phát triển của chủ nghĩa quân phiệt Nhật.

Sau năm 1937, cả Bộ trưởng Bộ Lục quân và Tổng tham mưu Lục quân đều là thành viên của Đại bản doanh cùng với người đồng cấp bên Hải quân.

Sau khi Đê quốc Nhật đầu hàng vào cuối chiến tranh thế giới thứ hai, Chính quyền chiếm đóng của phe Đồng Minh dưới quyền Tướng Douglas MacArthur chính thức bãi bỏ toàn bộ lực lượng vũ tranh của nước Nhật bao gồm cả bộ Lục quân vào tháng 11 năm 1945.

Tổ chức

Lúc mới thành lập, Bộ này có các bộ phận sau:
 Cục Quân mã
 Cục Quân vụ
 Cục Nhân sự
 Cục Binh khí
 Cục Trang bị
 Cục Quân lực
 Cục Tài chính
 Cục Quân y
 Cục Quân pháp

Từ năm 1903 đến khi giải thể, Bộ này có thêm các bộ phận sau:
 Cục Hàng không
 Cục Kỹ thuật
 Cục Trang bị trang phục
 Viện Khoa học quân sự
 Văn phòng Bộ trưởng
 Các bộ phận khác

Bộ trưởng

Tham khảo

 山下政三『鴎外森林太郎と脚気紛争』日本評論社、2008年。

Xem thêm
 Lục quân Đế quốc Nhật Bản
 Bộ Hải quân (Nhật Bản)

Lục quân Đế quốc Nhật Bản
Chính trị Đế quốc Nhật Bản
Khởi đầu năm 1872 ở Nhật Bản
Chấm dứt năm 1945 ở Nhật Bản


title: Nectandra fulva

text:
Nectandra fulva là một loài thực vật thuộc họ Lauraceae. Đây là loài đặc hữu của Venezuela.

Chú thích

Tham khảo
 World Conservation Monitoring Centre 1998. Nectandra fulva. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Venezuela
Nectandra
Thực vật đặc hữu
Thực vật dễ tổn thương


title: Khẩu độ

text:
Khẩu độ là từ thường được sử dụng trong các loại máy móc (hay kết cấu) kỹ thuật để chỉ độ mở của kết cấu.

Trong nhiếp ảnh
Khẩu độ của (ống kính) máy ảnh, là đường kính của cửa điều sáng tại vị trí ống kính của máy ảnh làm nhiệm vụ điều chỉnh lượng sáng khi chùm tia sáng phản chiếu từ vật thể đột nhập vào ống kính. Khẩu độ (Aperture) của ống kính máy ảnh là yếu tố rất quan trọng đối với ống kính và máy ảnh. Khẩu độ (hay độ mở) của ống kính càng lớn tức là trong một khoảng thời gian nhất định lượng ánh sáng mà cảm biến (hoặc phim) nhận được càng nhiều. Đó là một phần quyết định tốc độ của ống kính. Những ống kính có khẩu độ càng lớn thì càng đắt.

Đơn vị đo khẩu độ là mm hoặc là một số không có đơn vị tùy theo loại ống kính. Trong kính thiên văn hay các loại ống kính thường thì đó là đường kính của lỗ mở để ánh sáng lọt vào. Để lấy ví dụ minh họa ta chỉ xét các trường hợp phổ biến này, tức là khẩu độ được đo bằng mm. Đại lượng tính bằng tỉ lệ giữa tiêu cự của ống kính và khẩu độ tương ứng tiêu cự được gọi là "số dừng" (tiếng Anh: stops) đó được chuẩn hóa theo dãy số: 1.4 - 2.0 - 2.8 - 4.0 - 5.6....11 - 16 - 22... Một ống kính có tiêu cự = 50mm, đường kính lỗ mở (khẩu) tối đa = 17,9mm -> Đại lượng tỷ lệ này là: 50/17,9 = 2,8 và được gọi là f/2.8. Một ống kính có tiêu cự từ 100mm - 200mm, đường kính lỗ mở tối đa ở tiêu cự 100mm = 25mm, ở 200mm là 35,7mm -> Khẩu độ ống sẽ là f/4-f/5.6.

Thường thì người ta lấy giá trị lớn nhất của "số dừng" để đặt cho ống kính.

Như vậy, giá trị "số dừng" càng nhỏ thì độ mở của ống kính càng lớn (khẩu độ f/1.8 sẽ lớn hơn f/3.5), lượng ánh sáng vào càng nhiều thì ống kính hoạt động càng nhanh - giảm thời gian phơi sáng sẽ hạn chế các yếu tố nhiễu, rung... và có thể chụp được các đối tượng chuyển động với tốc độ nhanh như thể thao, động vật hoang dã... Ngoài ra, trong điều kiện thiếu sáng, ống kính có độ mở lớn sẽ là một lợi thế rất hiệu quả.

Tham khảo

Khoa học nhiếp ảnh
Quan sát thiên văn


title: Hattstedtermarsch

text:
Hattstedtermarsch là một đô thị tại huyện Nordfriesland, trong bang Schleswig-Holstein, nước Đức. Đô thị này có diện tích 35,26 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2006 là 325 người.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Nordfriesland


title: Động não

text:
Động não, còn gọi là công não hay tập kích bắn súng não (tiếng Anh: brainstorming) là một phương pháp đặc sắc dùng để phát triển nhiều giải đáp sáng tạo cho một vấn đề. Phương pháp này hoạt động bằng cách nêu các ý tưởng tập trung trên vấn đề, từ đó, rút ra rất nhiều đáp án căn bản cho nó.

Theo Hilbert Meyer: Động não (công não) là một kỹ thuật dạy học tích cực, thông qua thảo luận, nhằm huy động những ý tưởng mới mẻ, độc đáo về một chủ đề, của mọi thành viên tham gia thảo luận. Các thành viên được cổ vũ tham gia một cách tích cực, không hạn chế các ý tưởng, nhằm tạo ra "cơn lốc" các ý tưởng.

Các ý niệm/hình ảnh về vấn đề trước hết được nêu ra một cách rất phóng khoáng và ngẫu nhiên theo dòng suy nghĩ càng nhiều, càng đủ càng tốt. Các ý kiến có thể rất rộng và sâu cũng như không giới hạn bởi các khía cạnh nhỏ nhặt nhất của vấn đề mà những người tham gia nghĩ tới.

Trong động não thì vấn đề được đào bới từ nhiều khía cạnh và nhiều cách (nhìn) khác nhau. Sau cùng các ý kiến sẽ được phân nhóm và đánh giá.

Động não có nhiều áp dụng nhưng thường nhất là vào các lĩnh vực:
 Quảng cáo - Phát triển các ý kiến dành cho các kỳ quảng cáo.
 Giải quyết các vấn đề - các khó khăn, những phương hướng giải quyết mới, phân tích ảnh hưởng, và các đánh giá của vấn đề.
 Quản lý các quá trình - Tìm phương cách nâng cao hiệu quả công việc và xử lý sản phẩm.
 Quản trị các đề tài - nhận diện đối tượng, độ nguy hại, các phân phối, các tiến độ công việc, tài nguyên, vai trò và trách nhiệm, thủ thuật, các vấn đề.
 Xây dựng đội ngũ - Tạo sự chia sẻ và bàn thảo về các ý kiến trong khi khuyến khích người trong đội ngũ tư duy.

Lịch sử
Chữ động não (brainstorming) được đề cập đầu tiên bởi Alex Faickney Osborn năm 1939. Ông đã miêu tả động não như là Một kỹ thuật hội ý bao gồm một nhóm người nhằm tìm ra lời giải cho vấn đề đặc trưng bằng cách góp nhặt tất cả ý kiến của nhóm người đó nảy sinh trong cùng một thời gian theo một nguyên tắc nhất định. Kỹ thuật này tiếp tục được Charles Hutchison Clark phát triển. Và Hilbert Meyer áp dụng kỹ thuật này trong lý luận về phương pháp giảng dạy.
Ngày nay phương pháp này đã được sử dụng rất phổ biến trong các lớp học hay các hãng xưởng. Ngoài việc tiến hành kiểu thông thường, người ta còn tận dụng khả năng của máy tính và các phần mềm hỗ trợ cho việc động não được hữu hiệu hơn.

Đặc điểm và yêu cầu
 Phương pháp này có thể tiến hành bởi một hay nhiều người. Số lượng người tham gia nhiều sẽ giúp cho phương pháp tìm ra lời giải được nhanh hơn hay toàn diện hơn nhờ vào nhiều góc nhìn khác nhau bởi các trình độ, trình tự khác nhau của mỗi người.
 Dụng cụ: Tốt nhất là thể hiện bằng một bảng viết cho mọi thành viên đều đọc rõ tình trạng của hoạt động động não. Nếu tiến hành cá nhân hay vài người thì có thể thay thế bằng giấy viết. Ngày nay, người ta có thể tiến hành bằng cách nối các máy tính cá nhân vào chung một mạng làm cùng tiến hành việc động não. Bằng cách này những người ở xa nhau cùng có thể tham gia và việc động còn được giúp đỡ bởi các phương tiện mạnh của tin học như là các kho dữ liệu, các từ điển trực tuyến, và các máy truy tìm.
 Định nghĩa vấn đề: Vấn đề muốn giải quyết phải được xác định thật rõ ràng phải đưa ra được các chuẩn mực cần đạt được của một lời giải đáp. Trong bước này thì vấn đề sẽ được cô lập hóa với môi trường và các nhiễu loạn. Nói theo cách chuyên môn đây là bước đầu tiên xác định nội hàm của vấn đề và xác định các khả năng, các điều kiện cần hay đủ của một lời giải.
 Tập trung vào vấn đề—Đây là bước động. Tránh các ý kiến hay các điều kiện bên ngoài có thể làm lạc hướng buổi làm việc. Trong giai đoạn này người ta thu thập tất cả các ý niệm, ý kiến và ngay cả các từ chuyên môn có liên quan trực tiếp đến vấn đề cần giải quyết (thường có thể viết lên giấy hoặc bảng tất cả). Những ý kiến này đều được xem là có vai trò ngang nhau không phân biệt chi tiết lớn nhỏ. Việc ghi chép ra bảng cũng không nhất thiết phải liệt kê hay sắp xếp theo trình tự nào hết.
 Không được phép đưa bất kỳ một bình luận hay phê phán gì về các ý kiến hay ý niệm trong lúc thu thập. Những ý tưởng thoáng qua trong đầu nếu bị các thành kiến hay phê bình sẽ dễ bị gạt bỏ và như thế sẽ làm mất sự tổng quan của buổi động não.
 Khuyến khích tinh thần tích cực. Mỗi thành viên đều cố gắng dóng góp và phát triển các ý kiến tùy theo trình độ, khía cạnh nhìn thấy riêng và không giới hạn cách nhìn của mỗi thành viên.
 Đưa ra càng nhiều ý càng tốt về mọi mặt của vấn đề kể cả những ý kiến không thực tiễn, ý kiến hoàn toàn lạ lẫm hay sáng tạo.

Các bước tiến hành

Trong nhóm lựa ra 1 người đầu nhóm (để điều khiển) và 1 người thư ký để ghi lại tất cả ý kiến (cả hai công việc có thể do cùng một người thực hiện nếu tiện).
Xác định vấn đề hay ý kiến sẽ được động. Phải làm cho mọi thành viên hiểu thấu đáo về đề tài sẽ được tìm hiểu.
Thiết lập các "luật chơi" cho buổi động não. Chúng nên bao gồm
Người đầu nhóm có nhiệm vụ điều khiển buổi làm việc.
Không một thành viên nào có quyền đòi hỏi hay cản trở, đánh giá, phê bình hay thêm bớt vào ý kiến, từ vựng nêu ra, hay giải đáp của thành viên khác.
Cần xác định rằng không có câu trả lời nào là sai!
Tất cả câu trả lời, các ý, các cụm từ, ngoại trừ nó đã được lập lại đều sẽ được thu thập ghi lại (cách ghi có thể tóm gọn trong một chữ hay một câu cho mỗi ý riêng rẽ).
Vạch định thời gian cho buổi làm việc và ngưng khi hết giờ.
Bắt đầu động não: Người lãnh đạo chỉ định hay lựa chọn thành viện chia sẻ ý kiến trả lời (hay những ý niệm rời rạc). Người thư ký phải viết xuống tất cả các câu trả lời, nếu có thể công khai hóa cho mọi người thấy (viết lên bảng chẳng hạn). Không cho phép bất kỳ một ý kiến đánh giá hay bình luận nào về bất kỳ câu trả lời nào cho đến khi chấm dứt buổi động.
Sau khi kết thúc động, hãy lượt lại tất cả và bắt đầu đánh giá các câu trả lời. Một số lưu ý về chất lượng câu trả lời bao gồm:
 Tìm những câu ý trùng lặp hay tương tự để thu gọn lại.
 Góp các câu trả lời có sư tương tự hay tương đồng về nguyên tắc hay nguyên lý.
 Xóa bỏ những ý kiến hoàn toàn không thích hợp.
 Sau khi đã cô lập được danh sách các ý kiến, hãy bàn cãi thêm về câu trả lời chung.

Các dạng công não
Động não, hay động não công khai, là hình thức thông thường của động não, các thành viên công khai phát biểu (bằng miệng) suy nghĩ giải quyết của mình về vấn đề đã được đưa ra, cùng với sự tham khảo và phát triển những ý tưởng của thành viên phát biểu trước đó.
Động não viết là một hình thức biến đổi của động não. Trong động não viết thì những ý tưởng không được trình bày miệng mà được từng thành viên tham gia trình bày ý kiến bằng cách viết chung vào giấy, bảng,..., bằng các từ khóa thành một bản đồ tư duy, hay một bài viết hoàn chỉnh về một chủ đề.
Động não không công khai là một hình thức của động não viết. Mỗi một thành viên viết riêng ra giấy, nhưng chưa công khai, những ý đồ giải quyết vấn đề theo cách riêng của mình, mà không có sự tham khảo ý kiến hay bị tác động của người khác. Sau đó nhóm mới tập hợp các ý tưởng riêng đó và thảo luận chung về các ý kiến hoặc tiếp tục phát triển các ý tưởng tốt.

Thí dụ

Vấn đề: "Thiết kế máy chuyển ngân của nhà băng" (ATM -Automated Teller Machine)
Thành viên mời tham dự buổi động não có thể bao gồm: 1 người có gửi tiền nhà băng, 1 nhân viên làm việc chuyển ngân hàng ngày, 1 nhà thiết kế phần mềm, 1 người không có gửi tiền trong nhà băng.
Câu hỏi chính được cô lập lại thành: "Thao tác nào máy chuyển ngân có thể phục vụ được cho khách hàng?" (hay máy chuyển ngân đảm đương nhiệm vụ gì?)
Sau khi động thì các ý kiến đã được thu thập về máy ATM được đặt trong hình vẽ.
Khi có bảng các ý niệm thì nhóm làm việc sẽ phân loại theo góc nhìn của người dùng máy ATM. Như vậy một số ý kiến như là "khám máy từ xa", "nâng cấp cho máy từ xa", hay "bảo trì máy" chỉ dùng cho người kỹ sư bảo trì.
Đứng trên quan điểm các dịch vụ mà máy cung cấp thì có thể rút thành 3 nhóm dùng máy. (Các ý tưởng còn lại được gom gọn thành 3 nhóm này).
Như vậy dựa vào các thông tin thu nhập được người thiết kế có thể nắm được những tính năng chính của một ATM mà tiến hành (hình 2).

Xem thêm
Tư duy sáng tạo

Chú thích và dẫn nguồn

Tham khảo
Brainstorming.co.uk -- CHANGE YOUR LIFE AND CAREER WITH ADVANCED BRAINSTORMING
Brainstorming - Generating many radical ideas
Động Não -- Bài do chính tác giả Võ Quang Nhân hiệu chỉnh và gửi đăng
Brainstorming

Kỹ thuật dạy học
Tư duy sáng tạo
Quản lý sản phẩm
Phát triển sản phẩm
Nghiên cứu thị trường
Giải quyết vấn đề
Tâm lý học xã hội
Hợp tác
Hành vi con người


title: Bulbophyllum pachyrhachis

text:
Bulbophyllum pachyrachis là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

P


title: Altmünster

text:
Altmünster là một thị xã có cự ly khoảng 3 kilômét về phía nam của Gmunden bang Oberösterreich, Đức, toạ lạc bờ tây của Traunsee. Kinh tế địa phương chủ yếu là du lịch và công nghiệp nhẹ. Đô thị này có diện tích 79 km2, dân số cuối năm 2005 là 9624 người.

Tham khảo


title: Framicourt

text:
Framicourt là một xã ở tỉnh Somme, vùng Hauts-de-France, Pháp.

Địa lý
Thị trấn này tọa lạc trên đường D928, 2 dặm Anh so với sông Bresle, ranh giới với tỉnh Seine-Maritime và khoảng 16 dặm Anh về phía tây nam của Abbeville.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Somme

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Framicourt trên trang mạng của INSEE
 Framicourt trên trang mạng của Quid

Xã của Somme


title: Kaibing

text:
Kaibing là một đô thị thuộc huyện Hartberg thuộc bang Steiermark, nước Áo. Đô thị  có diện tích 2,8 km², dân số thời điểm cuối năm 2005 là 372 người.

Tham khảo


title: Andrena rubrotincta

text:
Andrena rubrotincta là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Linsley mô tả khoa học năm 1938.

Chú thích

Tham khảo

R
Động vật được mô tả năm 1938


title: Merica ektyphos

text:
Merica ektyphos là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Cancellariidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Merica


title: 19434 Bahuffman

text:
19434 Bahuffman (1998 FD75) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 24 tháng 3 năm 1998 bởi nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 19434 Bahuffman

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1998


title: Gallerucida tenuefasciata

text:
Gallerucida tenuefasciata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Fairmaire miêu tả khoa học năm 1888.

Chú thích

Tham khảo

Gallerucida


title: Hemicleus weisei

text:
Hemicleus weisei là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Schwarz miêu tả khoa học năm 1898.

Chú thích

Tham khảo

Hemicleus


title: Tanghin-Dassouri

text:
Tanghin-Dassouri là một tổng của tỉnh Kadiogo ở miền trung Burkina Faso. Thủ phủ của tổng này là thị xã Tanghin-Dassouri. Dân số năm 2006 là 55.094 người.

Các thị xã và các làng
Bagma, Bagraogo, Balolé, Bazoulé, Boulsin, Dazankiema, Dawanegomde, Dondoulma, Gnimdi, Goghin, Gueswende, Itaoua, Koudiéré, Lougsi, Nabakoutou, Nabitinga I, Nabitinga II, Ouansoua, Sahongo, Sane, Seguedin, Silmissin, Tama, Tinsouka, Weglega, Yalagre, Zanghindiesse và Zekounga.

Tham khảo

Tổng của Burkina Faso
Tỉnh Kadiogo


title: Cóc có răng đốm đỏ

text:
Cóc có răng đốm đỏ hay còn gọi là cóc bùn (Danh pháp khoa học: Oreolalax rhodostigmatus) là một loài lưỡng cư thuộc họ Megophryidae. Chúng là loài đặc hữu của Trung Quốc.
Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, suối nước ngọt, carxtơ nội địa, và hang. Loài này đang bị đe dọa do mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 Bắt được nòng nọc bạch tạng "khủng" dị thường

R
Sinh vật hang
Động vật lưỡng cư Trung Quốc
Động vật đặc hữu Trung Quốc
Động vật được mô tả năm 1979


title: Đảo chính Thái Lan 2006

text:
Đảo chính Thái Lan năm 2006 là một cuộc đảo chính xảy ra vào thứ 3, ngày 19 tháng 9 năm 2006, khi Quân đội Hoàng gia Thái Lan thực hiện một cuộc đảo chính lật đổ chính phủ của thủ tướng Thaksin Shinawatra. Đây là cuộc đảo chính đầu tiên trong 15 năm, tiếp theo sau cuộc một cuộc khủng hoảng chính trị kéo dài một năm liên quan tới Thaksin và các phe phái đối lập xảy ra chưa đầy một tháng trước cuộc bầu cử quốc hội toàn quốc được chuẩn bị tiến hành. Phe quân sự đảo chính đã hủy bỏ cuộc bầu cử theo dự tính này và đồng thời cũng tạm treo hiến pháp, giải tán Quốc hội, cấm các hoạt động phản đối và chính trị, đàn áp và kiểm duyệt  các phương tiện truyền thông, tuyên bố thiết quân luật, và bắt bớ các thành viên nội các.

Những người cầm quyền mới, do tướng Sonthi Boonyaratglin lãnh đạo đã tổ chức một Hội đồng Cải tổ Dân chủ (CDR), đã ban hành một bản tuyên bố vào ngày 21 tháng 9 tuyến bố lý do họ giành lấy quyền lực và đưa ra một cam kết và để phục hồi chính quyền dân chủ trong vòng một năm. Tuy nhiên,  CDR cũng tuyên bố rằng sau các cuộc bầu cử và việc thành lập một chính quyền dân chủ, Hội đồng sẽ được chuyển thành một Hội đồng An ninh Quốc gia lâu dài mà vai trò của nó trong chính trường Thái Lan đã không được giải thích. Sau đó Hội đồng đã soạn thảo một hiến chương tạm thời và đã chỉ định tướng về hưu Surayud Chulanont làm thủ tướng.  Thiết quân luật đã được dỡ bỏ trong 41/76 tỉnh vào ngày 26 tháng 1 năm 2007 nhưng vẫn còn hiệu lực tại 35 tỉnh.

Diễn biến

Các tin đồn và các âm mưu trước đó
Việc lên kế hoạch cho cuộc chính biến này đã bắt đầu khoảng tháng 2 năm 2006.  Các lời đồn đại về tình hình bất ổn của các lực lượng vũ trang và khả năng âm mưu đảo chính đã mở ra vài tháng trước khi nó dẫn đến cuộc đảo chính. Tháng 5 năm 2006, tướng Sonthi Boonyaratglin đã phát đi các lời đảm bảo rằng quân đội sẽ không đoạt quyền. Vào ngày 20 tháng 7 năm 2006, khoảng 100 sĩ quan quân đội cấp trung mà người ta cho là ủng hộ đương kim thủ tướng Thaksin đã bị ban chỉ huy cấp cao bổ nhiệm lại, làm tăng đồn đại rằng quân đội đã chia rẽ giữa những người ủng hộ và chống thủ tướng. Vào tháng 7 năm 2006, Tư lệnh Quân khu 3 Saprang Kalayanamitr trả lời phỏng vấn đã cho rằng chính trị Thái Lan đã nằm dưới chuẩn mực và sự lãnh đạo của quốc vương là yếu. Ông cũng cho rằng Thái Lan đang có một nền dân chủ giả.

Công chúng đã bắt đầu cảnh giác với mỗi tin đồn mới. Ngày 15 tháng 7 năm 2006, một nhà hoạt động dân chủ, Tavivoot Chulavachana, đã đăng tải một thư ngõ trên một trang web chính trị phổ biến, trích dẫn các nguồn tin quân sự, cho rằng quân đội và  Sondhi Limthongkul đang âm mưu một cuộc chính biến lật đổ đương kim thủ tướng Thaksin, và sau đó trả lại quyền lực cho nhân dân – sau một giai đoạn thanh lọc quốc gia. Tháng 8 năm 2006, có các báo cáo về việc di chuyển xe tăng gần thủ đô Bangkok, nhưng quân đội cho rằng đây là huấn luyện theo lịch trình. Đầu tháng 9, cảnh sát Thái Lan đã bắt giữ năm sĩ quan quân đội, tất cả đều là thành viên của ban chỉ huy chống nổi loạn, sau khi chặn đứng một trong những viên sĩ quan trong một xe hơi có bom được cho là nhằm vào tư dinh thủ tướng. Ba người tình nghi đã được thả sau cuộc đảo chính.

Tháng 12 năm 2006, cựu lãnh đạo Hội đồng Anh ninh Quốc gia Prasong Soonsiri tuyên bố rằng ông và năm nhân vật quân sự cao cấp trước đó đã lên kế hoạch một cuộc đảo chính đầu tháng 7.  Ông tuyên bố rằng Sonthi là một trong những nhân vật này, nhưng Surayud và Prem thì không tham gia vào thời điểm đó.

Ngày thứ nhất (Thứ 3)
Tối 19 tháng 9 năm 2006, quân đội và cảnh sát Thái Lan đã lật đổ chính phủ dân cử của Thủ tướng Thaksin Shinawatra. Vào lúc này, thủ tướng Thaksin đang ở Thành phố New York để tham gia một cuộc họp của Đại hội đồng Liên Hợp Quốc.
 Lúc 18h30, các Đơn vị của Lực lượng Đặc nhiệm Quân đội Hoàng gia Thái Lan đã di chuyển từ tỉnh Lopburi đến Bangkok. Đồng thời, Prem Tinsulanonda, Chủ tịch Hội đồng Cơ mật, đã yết kiến vua Bhumibol Adulyadej, mà người ta cho rằng nội dung là về cuộc lễ ca ngợi công trạng Bua Kitiyakara.
 Đến 21h00, đơn vị Biệt động đến Bangkok.

Tham khảo

Chính trị Thái Lan
Đảo chính tại Thái Lan
Thái Lan


title: Ballmoos

text:
Ballmoos là một đô thị ở huyện Fraubrunnen ở bang Bern ở Thụy Sĩ. Đô thị này có diện tích 1,5 km², dân số năm 2005 là 54 người.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Cựu đô thị của bang Bern


title: 1202

text:
Năm 1202 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 1202


title: Polysphaeria

text:
Polysphaeria là một chi thực vật thuộc họ Rubiaceae. Chi này có các loài sau (tuy nhiên danh sách này có thể chưa đủ):
 Polysphaeria macrantha, Brenan

Tham khảo

Polysphaeria


title: Haplochromis sp. 'Migori'

text:
{{Bảng phân loại
| image =
| status = DD | status_system = IUCN3.1
| regnum = Animalia
| phylum = Chordata
| classis = Actinopterygii
| ordo = Perciformes
| familia = Cichlidae
| genus = Haplochromis
| species = H. sp. nov. 'Migori'
| binomial = Haplochromis sp. nov. 'Migori| binomial_authority =
| synonyms = }}Haplochromis sp. nov. 'Migori'''''' là một loài cá thuộc họ Cichlidae. Nó là loài đặc hữu của Kenya. Môi trường sống tự nhiên của nó là các con sông.

Nguồn
 Hanssens, M. 2004. Haplochromis sp. nov. 'Migori'. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 4 tháng 8 năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

Động vật Kenya
Haplochromis


title: Saint-Haon

text:
Saint-Haon là một xã thuộc tỉnh Haute-Loire trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes ở nam trung bộ nước Pháp. Khu vực này có độ cao trung bình 980 mét trên mực nước biển. Theo điều tra dân số năm 1999 của INSEE có dân số người.
370

Tham khảo
 INSEE commune file

Sainthaon


title: Lão Tàn du ký

text:
Lão Tàn du ký (chữ Hán: 老殘遊記), là truyện dài theo lối chương hồi do Lưu Ngạc viết vào những năm 1903 - 1906, tức cuối đời Thanh ở Trung Quốc. Theo các nhà nghiên cứu văn học Trung Quốc, thì tác phẩm này thuộc thể loại Tiểu thuyết khiển trách.

Giới thiệu sơ lược

Về văn bản
Lão Tàn du ký gồm tập I (20 hồi) và tập II (9 hồi). Ban đầu (1906), từ hồi 1 đến hồi 13 được đăng từng kỳ trên tờ bán nguyệt san Tú tượng tiểu thuyết, sau mới đăng đầy đủ trên Nhật nhật tân văn ở Thiên Tân. Do nội dung truyện hấp dẫn, có sức thu hút bạn đọc, nên sau đó được in thành sách (tái bản nhiều lần), và được trích giảng trong các sách giáo khoa ở Trung Quốc.

Tuy nhiên, theo nhà văn Lỗ Tấn, thì 20 hồi đầu (tức tập I) là của Lưu Ngạc, có lời tựa cho chính ông viết vào đầu năm Bính Ngọ (1906) tại Thượng Hải; còn hai ba hồi cuối (ý nói tập II), có người nói là do người con viết nối thêm.

Về thể loại
Trong Lời giới thiệu sách Lão Tàn du ký (bản tiếng Việt), Trần Văn Chánh cho biết:
Cuối đời Thanh, địa vị tiểu thuyết mới chính thức được đề cao, và nhiều tác giả đã có ý thức rõ rệt về mục đích sáng tác. Họ đã dùng tiểu thuyết để phơi bày và tố cáo thực trạng xấu xa của xã hội, sự sa đọa của giới quan lại và triều đình nhà Thanh trước vận mệnh đen tối của đất nước. Do đó đã xuất hiện hàng loạt những tiểu thuyết mang tính chất hiện thực, mang nội dung liên quan mật thiết đến những vấn đề thời sự nóng bỏng, mà các nhà nghiên cứu văn học của Trung Quốc thường gọi là Khiển trách tiểu thuyết. Một trong số tác phẩm tiêu biểu và xuất sắc của thể loại này là Lão Tàn du ký.

Về nội dung
Lão Tàn du ký chép chuyện một nhà nho tên là Thiết Anh, hiệu Lão Tàn. Ông có tính hào hiệp, có kiến thức về kinh tế; nhưng không chịu làm quan, mà làm ông lang dạo, đi khắp miền Sơn Đông, tiếp xúc với mọi giới trong xã hội, nhìn thấy mọi cảnh đau khổ của dân chúng, rồi kể lại những điều mắt thấy tai nghe trên suốt dọc đường.
Đó là thói nhũng nhiễu, tham lam, bỉ ổi, hay dùng cực hình giết hại dân lành, v.v...của các quan lại; là số phận bi thảm, cai đắng của những người thất cơ lỡ vận, nhất là phụ nữ mà Lão Tàn góp phần phanh phui và ra tay cứu vớt...

Nhận xét
Học giả Nguyễn Hiến Lê viết:
Ở "Lão Tàn du ký", ngọn bút của Lưu Ngạc vừa có tính cách hiện thực phê phán, vừa có tính cách lãng mạn. Ông dùng chữ rất khéo, miêu tả sinh động. Tuy nhiên, bố cục cũng rời rạc như các trường thiên tiểu thuyết hồi đó, không có nhân vật nổi bật và cố sự cứ nối tiếp nhau, chứ không có liên lạc gì mật thiết với nhau.Tập nhì "Lão Tàn du ký" kể tiếp chuyện ông lang già đó đi chơi miền núi Thái Sơn, nội dung kém tập trên, đầy những tư tưởng Phật học mà thiếu sự nhận xét về thế sự .

Chú thích

Sách tham khảo
Lỗ Tấn, Sơ lược lịch sử tiểu thuyết Trung Quốc (Lương Duy Tâm dịch). Nhà xuất bản Văn hóa, 1996.
Nguyễn Hiến Lê, Văn học Trung Quốc hiện đại. Nhà xuất bản Văn học, 1993.
Phạm Tú Châu, mục từ Lưu Ngạc in trong Từ điển văn học (bộ mới). Nhà xuất bản Thế giới, 2004.
Trần Văn Chánh, Lời giới thiệu sách Lão Tàn du ký (bản dịch 20 hồi đầu của Trần Văn Chánh). Nhà xuất bản Văn nghệ Thành phố Hồ Chí Minh, 1989.

Tiểu thuyết Trung Quốc


title: Serianthes petitiana

text:
Serianthes petitiana là một loài loài thực vật họ Đậu (Fabaceae).
Loài này chỉ có ở New Caledonia.

Chú thích

Tham khảo

 Jaffré, T. et al. 1998. Serianthes petitiana. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 19 tháng 7 năm 2007.

petitiana
Thực vật Nouvelle-Calédonie


title: Pseudopieris

text:
Pseudopieris là một chi bướm ngày thuộc phân họ Dismorphiinae. Chúng là loài đặc hữu của châu Mỹ.

Các loài
 Pseudopieris nehemia (Boisduval, 1836) – Clean Mimic-White
 Pseudopieris viridula (C. Felder & R. Felder, 1861)

Tham khảo

Liên kết ngoài

Pieridae


title: Coleophora lutipennella

text:
Coleophora lutipennella là một loài bướm đêm thuộc họ Coleophoridae. Nó được tìm thấy ở châu Âu.

Sải cánh dài 10–12 mm. Con trưởng thành bay từ tháng 7 đến tháng 8 tùy theo địa điểm.

Ấu trùng ăn sồi và cây birch.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài
Coleophora lutipennella at UKmoths

Coleophora
Côn trùng châu Âu


title: 1781 Van Biesbroeck

text:
1781 Van Biesbroeck (A906 UB) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 17 tháng 10 năm 1906 bởi A. Kopff ở Heidelberg.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser 1781 Van Biesbroeck

Tiểu hành tinh được đặt tên
1781
Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi August Kopff
Thiên thể phát hiện năm 1906


Sân bay quốc tế Juana Azurduy de Padilla  là một sân bay phục vụ Sucre, Bolivia, thủ đô theo hiến pháp của quốc gia này.

Đường băng nằm ở độ cao 2900 m, nhiều người khi xuống sân bay này đã bị say độ cao. Độ cao này cũng khiến cho sân bay này nhiều mây, khó hạ cánh. Cũng giống như nhiều sân bay khác ở Mỹ Latin, sân bay này không mở cửa 24/24 h mà chỉ từ bình minh đến hoàng hôn.

Sân bay này lớn thứ hai ở Bolivia, sau Viru Viru ở Santa Cruz de la Sierra.

Sân bay được đặt tên theo Juana Azurduy de Padilla, người đã đấu tranh cho độc lập của Boliviar từ Tây Ban Nha.

Các hãng hàng không và các tuyến bay
 Aerolineas Argentinas (Salta)
Aerosur (La Paz, Santa Cruz)
LAB (Cochabamba, Santa Cruz)

Tham khảo

Liên kết ngoài

Sân bay Bolivia


title: Tipula mercedensis

text:
Tipula mercedensis là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng sinh thái Nearctic.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Quận Jackson, Missouri

text:
Quận Jackson là một quận thuộc tiểu bang Missouri, Hoa Kỳ. Theo điều tra dân số năm 2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có dân số 654.880 người , ước tính dân số năm 2008 là 668.417 người., là quận đông dân thứ nhì ở tiểu bang Missouri, sau quận St. Louis. Quận lỵ đóng ở Independence tuy nhiên Thành phố Kansas có vai trò là quận lỵ thứ nhì của chính quyền quận .

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có tổng diện tích km2, trong đó có km2 là diện tích mặt nước.

Xa lộ

Quận giáp ranh

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của Missouri


title: Monte Alegre do Sul

text:
Monte Alegre do Sul là một đô thị ở bang São Paulo của Brasil. Đô thị này nằm ở vĩ độ 22º40'55" độ vĩ nam và kinh độ 46º40'51" độ vĩ tây, trên khu vực có độ cao 750 m. Dân số năm 2004 ước tính là 6.774 người. Đô thị này có diện tích 110,9 km².
==Các đô thị giáp ranh:
 Bắc: Serra Negra;
 Nam: Tuiuti và Pinhalzinho;
 Đông: Amparo;
 Tây: Socorro.

Thông tin nhân khẩu

Dữ liệu dân số theo điều tra dân số năm 2000

Tổng dân số: 6.321
Dân số thành thị: 3.282
Dân số nông thôn: 3.039
 Nam giới: 3.218
 Nữ giới: 3.103
Mật độ dân số (người/km²): 57,00

Tỷ lệ tử vong trẻ sơ sinh dưới 1 tuổi (trên một triệu người): 10,43

Tuổi thọ bình quân (tuổi): 74,42

Tỷ lệ sinh (số trẻ trên mỗi bà mẹ): 1,90

Tỷ lệ biết đọc biết viết: 90,93%

Chỉ số phát triển con người (HDI-M): 0,812
 Chỉ số phát triển con người - Thu nhập: 0,749
 Chỉ số phát triển con người - Tuổi thọ: 0,824
 Chỉ số phát triển con người - Giáo dục: 0,862
(Nguồn: IPEADATA)

Liên kết ngoài
 Trang mạng của đô thị
 Monte Alegre do Sul trên WikiMapia

Tham khảo

Monte Alegre do Sul


title: Thịt mèo

text:
Thịt mèo hay thịt chế biến từ những con mèo nuôi trong nhà được dùng làm thực phẩm tại một số quốc gia. Trước đây, một số quốc gia tiêu thụ thịt mèo như một nguồn thực phẩm, trong sự tuyệt vọng trong thời kỳ chiến tranh hay nghèo đói, trong đó có Hoa Kỳ thời chiến tranh, trong khi nhiều người tại một số quốc gia khác lại tin rằng ăn thịt mèo sẽ mang lại may mắn, sức khỏe và có thói quen ăn thịt mèo từ lâu. Một số nền văn hóa, cũng như tôn giáo khác nhau, cho rằng việc tiêu thụ thịt mèo là điều cấm kỵ, vì lý do vệ sinh hoặc các lý do nhân đạo.

Việt Nam

Thịt mèo là một món ăn được một số người ưa thích tại miền Bắc Việt Nam, nhất là vùng Thái Bình. Tuy nhiên, ở hầu hết các vùng miền Trung và miền Nam Việt Nam thì việc buôn bán hay ăn thịt mèo đều bị coi là xui xẻo. Trong khi đó, người ở miền Bắc lại luôn thích mua bán mèo để làm cao mèo hoặc làm món tiểu hổ, nhiều người lại cho rằng ăn thịt mèo giải được vận xui, kể cả các quan chức.

Từ khi nạn chuột hoành hành và tàn phá mùa màng tại nhiều vùng quê Bắc bộ, Thủ tướng Việt Nam đã ra chỉ thị số 09/1998/CT- TTg quy định rõ: "Thu hồi giấy phép kinh doanh, dẹp ngay các quán thịt mèo, xử lý nghiêm những đối tượng chuyên đi bắt mèo, buôn bán mèo...". Tuy nhiên, tại nhiều vùng lúa, như Thái Bình là nơi từng phải chịu những tổn thất do chuột gây ra, thịt mèo vẫn cứ được bán và tiêu dùng công khai, kể cả các quan chức nhà nước cũng đến ăn, mà không bị xử lý.

Thái Bình
Hiện nay tại Thái Bình, nơi còn được đặt tên là "thành phố thịt mèo" và thịt mèo là một trong những món ăn đặc sản nổi tiếng. Ngay ở thành phố Thái Bình người ta vẫn có thể thấy những con mèo được thui bên bờ đường, và có hơn 30 nhà hàng treo biển "đặc sản thịt mèo" công khai. Mèo bị giết theo những cách thức "man rợ thời trung cổ", đôi khi có chiến dịch công an và chỉ thị cấm của UBND tỉnh thì việc giết mổ và tiêu thụ thịt mèo mới giảm được chút, nhưng sau đợt chiến dịch thì lại bùng nổ trở lại.

Tại nước ngoài
Luật Do Thái giáo và Hồi giáo cấm tiêu thụ thịt mèo.

Trung Quốc
Tại Trung Quốc thịt mèo được tiêu thụ nhiều nhất tại Quảng Đông và Quảng Tây.

Tại Trung Quốc đang bị các nhà bảo vệ động vật lên tiếng phản đối tỉnh Quảng Đông do việc làm thịt mèo triền miên và cho rằng đây là hành vi man rợ.

Xem thêm
Thịt chó
Thịt trâu
Thịt chuột

Tham khảo

Mèo
Thịt theo loài
Ẩm thực Peru
Thịt


title: Cassette

text:
Cassette (còn được gọi Compact Cassette hoặc phiên âm cát-xét, cát sét) là một thiết bị dùng để lưu trữ dữ liệu là tín hiệu hình ảnh hay âm thanh. Tại Việt Nam, khi nói đến cassette, thường được nghĩ đến băng nhạc Cassette, xa hơn chút là nghĩ đến máy Cassette, và sau này là băng video cassette. Sản phẩm này được phát triển bởi công ty Royal Philips của Hà Lan ở Hasselt, Bỉ, bởi Lou Ottens và nhóm của ông và được đưa ra thị trường vào tháng 9 năm 1963.

Ra đời từ thập niên 60, phổ biến rộng từ cuối thập niên 70, trong gần 40 năm, Cassette đóng một vai trò quan trọng trong việc ghi âm và truyền bá âm nhạc, ra đời sau băng cối (ở Việt Nam còn gọi là băng Akai) và đĩa nhựa và chất lượng âm thanh không bằng nhưng Cassette được ứng dụng nhiều trong công nghệ thu-phát âm thanh và đạt được mức phổ biến cao hơn vì tiện lợi, nhỏ gọn và giá thành rẻ. Từ những năm 90, cùng với việc phát triển kỹ thuật số và sự ra đời những kỹ thuật ghi âm, ghi hình tân kỳ hơn, như dùng đĩa CD, DVD, do đó Cassette đã không còn được ưa chuộng nữa và dần dần chìm vào quên lãng.

Các băng cassette nhỏ gọn có hai dạng, hoặc đã chứa nội dung dưới dạng một băng cassette đã có ghi âm sẵn (music cassette), hoặc là một băng cassette "trống" có thể ghi âm hay ghi hình hoàn toàn. Người dùng có thể hoàn nguyên cả hai biểu mẫu (xóa đi ghi lại).

Băng Cassette

Còn được gọi đơn giản là băng nhạc. Một băng Cassette được cấu tạo từ một cuộn băng có mang từ trường trong một vỏ băng bằng nhựa, trong đó thường được ghi bằng 4 rãnh âm thanh cho 2 mặt. Cuộn băng từ trường này rộng 3,81 mm, còn độ dài của cuộn băng và độ dày của băng tùy thuộc vào thời gian có thể chạy của cả băng, như có nhiều chuẩn thông dụng C60 (30 phút âm thanh mỗi mặt, băng dài 90 m), C90 (45 phút mỗi mặt, băng dài khoảng 130 m)... Cuộn băng từ trường này lúc đầu được làm từ một hỗn hợp ferric oxide (Fe2O3) (có hạn chế đối với tín hiệu trên 15 kHz và nhiều tạp âm - điều này thường làm nhiều người lầm tưởng rằng ghi âm bằng băng từ sẽ khó có được chất lượng tốt khi sánh với CD), nhưng sau có loại tráng thêm chromium dioxide (CrO2) (năm 1970, hệ thống Dolby B áp dụng cho loại băng từ này, giúp cho cải thiện được đặc tuyến tần số tín hiệu ở dải trên 15 kHz đồng thời cải thiện đáng kể tạp âm, từ đây có thể tin tưởng rằng âm thanh giữ được nguyên dạng hơn nhiều khi so với âm thanh số nén, và ở một số khía cạnh âm thanh sẽ thật hơn khi so với âm thanh số không nén như CD), hoặc hợp chất FeCr loại 3, hoặc băng từ loại Metal (loại này có chất lượng tốt nhất) để tăng cường chất lượng âm thanh.

Từ năm 1935 đã có những băng cối (ở VN còn được gọi là băng Akai theo tên một hãng sản xuất nổi tiếng) được phát minh để lưu trữ tín hiệu âm thanh, vì giá thành của băng nhạc và các thiết bị phát thanh quá đắt nên chỉ phổ biến trong một bộ phận dân chúng. Tháng 8 năm 1963, hãng Philips ở Hà Lan đã cho ra mắt băng Compact Cassette và máy nghe Cassette (được giới thiệu lần đầu tại Hội chợ Triển lãm Phát sóng Funkausstellung tại Berlin), cũng với cách vận hành gần như băng cối, nhưng cả hai cuộn băng nhỏ hơn và nằm trong 1 vỏ bằng nhựa. Từ năm 1965, những băng nhạc Cassette thông dụng bắt đầu được bán ra thị trường, lúc đầu chỉ có thể phát bằng chất lượng âm thanh mono (âm thanh đơn kênh, đơn loa), nhưng từ năm 1966 đã có băng Cassette stereo (đa kênh) .

Cho đến năm 1988, riêng hãng Philips, nhà sản xuất thiết bị điện tử khổng lồ của Hà Lan, bán được khoảng 3 tỷ băng Cassette . Những hãng sản xuất băng Cassette nổi tiếng khác có thể kể như TDK, Maxell, BASF, Sony, JVC, Nakamichi,...

Những biến thể phát triển của băng Cassette sau này như Digital Audio Tape (DAT), Digital Compact Cassette (DCC) (phát triển trong những năm 1992-1996)... tuy nhiên với sự biến chuyển nhanh chóng của thị trường kỹ thuật số, những sản phẩm này không đủ sức cạnh tranh lâu dài với những sản phẩm khác và không phổ biến toàn cầu.

Máy Cassette

Máy Cassette là một máy dùng để đọc những dữ liệu và phát âm thanh hoặc ghi âm lên băng cassette. Một đầu máy Cassette có những bộ phận cơ khí như mô-tơ, dây cu-roa, nhông truyền động, bánh đá, mâm capstan.... và một hệ xử lý âm thanh. Băng Cassette chạy trong máy nghe nhạc với tốc độ trung bình 47,625 mm/s (1,875 inches/sec)  và những dữ liệu ghi trên băng được chuyển đổi thành âm thanh.

Nhiều máy cassette có trang bị hệ thống lọc xì Dolby để lọc những tiếng ồn (tạp âm) xì phát sinh khi phát thanh từ băng Cassette.

Năm 1979, hãng Sony chế tạo ra Sony-Walkman, máy nghe nhạc Cassette xách tay nhỏ nhắn và nhờ đó càng giúp phổ biến sự thông dụng của Cassette.

Một số bất lợi của máy Cassette là hộp đựng băng từ cũng như hộp kết cấu chạy băng và đầu từ đều thường tiếp xúc với không khí nên dễ bị ảnh hưởng bởi bụi và độ ẩm, vì thế máy Cassette cần phải được bảo dưỡng đều đặn (phần đầu từ không để bị oxy hóa bám bụi bẩn, cơ cấu các bánh xe trợ giúp không để bị kẹt hoặc bụi bẩn sẽ làm ảnh hưởng đến chất lượng góc tiếp xúc và tốc độ ổn định của băng từ với đầu từ) ngoài ra băng từ nếu dùng nhiều sẽ xảy đến tình trạng băng nhão, hay máy "cắn băng" nếu bánh xe ép băng trong máy bị mòn.

Băng Video Cassette

Nếu băng Compact Cassette là một thiết bị lưu trữ âm thanh thì băng Video Cassette (gọi tắt là băng Video) là một thiết bị ghi hình.

Một băng Video gồm một vỏ băng bằng nhựa, trong đó có một dây băng từ. Có rất nhiều tiêu chuẩn Video khác nhau về mẫu mã, hệ thống ghi hình như Betamax (1976), VHS (1976), Video 2000 (1979), Betacam (1982), VHS-C (1983), Video 8 (1985), Super Beta (1985), S-VHS (1987), Hi8 (1989)... Nhưng thông dụng nhất là chuẩn VHS và Video 8.

Hình ảnh

Chú thích

Liên kết ngoài

  Hình ảnh một số đầu máy Cassette

Công nghệ ghi âm
Lưu trữ âm thanh
Khoa học và công nghệ Hà Lan
Khoa học và công nghệ Bỉ
Phát minh của Bỉ
Phát minh của Hà Lan
Âm nhạc năm 1963


title: Bulbophyllum goliathense

text:
Bulbophyllum goliathense là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

G|goliathense]]

G


title: Sturzelbronn

text:
Sturzelbronn là một xã trong vùng Grand Est, thuộc tỉnh Moselle, quận Sarreguemines, tổng Bitche. Tọa độ địa lý của xã là 49° 03' vĩ độ bắc, 07° 35' kinh độ đông. Sturzelbronn nằm trên độ cao trung bình là 250 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 228 mét và điểm cao nhất là 454 mét. Xã có diện tích 32,51 km², dân số vào thời điểm 1999 là 189 người; mật độ dân số là 5 người/km².

Thông tin nhân khẩu

Địa điểm tham quan
 Nhà thờ St Elisabeth von 1764.

Tham khảo

Xã của Moselle