title: Dante (Devil May Cry)

text:
là nhân vật chính trong loạt game Devil May Cry sản xuất bởi Capcom. Anh mang một phong cách của một người Mỹ hiện đại, là một người chuyên đi săn quỷ và tìm mọi cách để trả thù ác quỷ đã giết mẹ mình và khiến cho người anh trai mình đi theo cái xấu. Dante là con trai của Sparda, một hiệp sĩ quỷ mang trong mình sức mạnh tuyệt đối và đã từng chống lại đội quân của quỷ rồi đánh bại chúng. Vì vậy nên Dante cũng có dòng máu quỷ trong người. Nhân vật này được thiết kế để cho phù hợp với trò chơi Devil May Cry như là một phiên bản của Hideki Kamiya là một người có "phong cách và sành điệu", tính cách của anh được dựa theo nhân vật manga Cobra. Anh cũng thường được nhận những nhận xét tốt của những người hâm mộ, và hay có mặt trong danh sách những nhân vật game ngầu nhất.

Thiết kế
Dante xuất hiện trong Devil May Cry, tựa game này vốn dự định đưa vào làm phần tiếp theo cho Resident Evil. Người sáng lập Hideki Kamiya đã nói rằng series của manga Cobra bởi Buichi Terasawa là nền tảng cho tính cách của Dante. Kamiya đã định dạng cho Dante ban đầu là một chàng trai "phong cách", với chiếc áo choàng dài khiến cho nhân vật trông "khoa trương" hơn, Dante là một người không hút thuốc, điều này theo Kamiya thấy sẽ trở nên ngầu hơn. Áo choàng của nhân vật là màu đỏ vì ở Nhật Bản, đỏ tượng trưng cho mẫu anh hùng. Kamiya cũng thấy được rằng Dante sẽ là "một người mà bạn muốn đi uống rượu cùng", một ai đó không có tính khoe khoang nhưng thay vào đó là sẽ "lôi theo trò đùa kiểu lố bịch, láu lỉnh" để nhằm thu hút cảm tình vào anh ta. Ông thêm đặc điểm này vào Dante để nhằm làm cho người chơi sẽ thấy gần gũi hơn.

Trong DmC: Devil May Cry, Dante gần như được thiết kế lại theo ý kiến của nhân viên tại Capcom. Điều này đã gây nên nhiều tranh cãi khác nhau từ fan hâm mộ. Sau một vài mẫu phác thảo,tạo hình mới của Dante được mang theo phong cách của bộ phim Batman Begins do Christopher Nolan đạo diễn.

Nhân vật

Dante là một người chuyên đi đánh thuê cho những trường hợp siêu nhiên, hoặc có thể gọi là giết quỷ. Anh khá cơ bắp, tóc màu bạch kim, mắt màu xanh lục nhạt và thường mặc áo choàng dài màu đỏ. Anh thường mang theo bộ vũ khí như cặp súng không hết đạn Ebony và Ivory, thanh kiếm "Rebellion" và "Force Edge", Cánh tay ác quỷ được tạo ra bởi cha anh. Vì Dante là nửa người nửa quỷ nên anh có năng lực siêu nhiên. Khả năng này khiến Dante có thể biến thành "Devil Trigger", một ác quỷ thật sự có thể mang lại cho anh mọi ưu thế về sức mạnh, tốc độ và thậm chí là bất tử. Dante khá tự tin trong việc chạm trán với đối thủ, và thường xuyên chế nhạo Boss trước khi bắt đầu chiến đấu với họ. Trong tất cả các phần Devil May Cry, Dante có nói 'Quỷ không bao giờ khóc' (Devils never cry).Điều này cho thấy anh dù có chứng tỏ mình là một ác quỷ, thì việc biết khóc khi buồn là một điều quý giá với anh.

Dante còn là một người khá thoải mái và rất dửng dưng. Anh thường xuyên nợ tiền và dường như không có ý định trả lại tiền nợ cho một ai đó. Anh rất thích ăn pizza và kem dâu tây (điều này thể hiện rõ hơn trong anime).

Dante là con trai sinh đôi của Sparda, anh có một người anh trai là Vergil.Sau cái chết của Sparda, cả hai anh em được cưu mang bởi người mẹ Eva, nhưng bà đã bị giết khi gia đình chạy trốn khỏi quỷ Mundus.

Trong tập 6 của anime, Dante được biết đến là hâm mộ một ban nhạc rock tên The Strokes, đến từ Mỹ.

Dante được thay đổi hoàn toàn về ngoại hình trong DmC Devil May Cry, với cốt truyện diễn ra trước phần 3. Dante có mái tóc cắt ngắn màu đen, áo choàng đỏ của anh chỉ dài đến lưng.

Cốt truyện

Devil May Cry 3: Dante's Awakening
Phiên bản 3 của Devil May Cry có cốt truyện xảy ra trước phần 1, khi đó Dante đang ở tuổi thiếu niên. Dante đang bị trì hoãn bởi người anh trai sinh đôi Vergil, người có ý định mở cổng vào thế giới ác quỷ để có thể giành được sức mạnh từ Sparda, bao gồm cả thanh kiếm Force Edge. Trên đường đi, Dante nhập hội với Lady, người đang truy đuổi cha cô là Arkham. Arkham làm việc cho Vergil, nhưng hắn ta có kế hoạch riêng. Cuối cùng, Dante giành quyền sở hữu thanh Force Edge, thứ mà Vergil định để lại ở thế giới quỷ. Dante trở nên trưởng thành hơn theo cốt truyện của game, nhờ lòng dũng cảm của Lady và sự tận tâm mà cô dành cho gia đình của cô, Dante tiếp tục công việc săn quỷ. Họ trở thành bạn,Dante quyết định đặt tên cho văn phòng của mình là "Devil May Cry", sau điều mà Lady nói để an ủi anh.

Devil May Cry
Trong bản nguyên gốc của Devil May Cry, Dante bị tấn công bất ngờ tại văn phòng riêng của mình bởi một người phụ nữ mà sau này anh biết là Trish. Anh ngạc nhiên khi thấy cô có khuôn mặt giống như người mẹ đã mất của mình. Trish tìm Dante để thuê anh chặn sự quay lại của vị vua quỷ Mundus. Tuy nhiên, việc này là do cô sắp đặt để cho mật vụ riêng của Mundus giết Dante khi anh tìm đường đến lâu đài trên đảo. Trong game anh gặp lại người anh trai Vergil, là mật vụ của Mundus và bị điều khiển bởi hắn để giết anh. Trish phản bội lại Mundus để cứu Dante và hợp sức cùng anh giữ Mundus ở lại đảo. Sau này Trish trở thành cộng sự của Dante trong việc giết quỷ và cả hai quyết định đổi tên văn phòng thành "Devil Never Cry". Sau này, khi Trish tách khỏi nhóm của Dante, văn phòng được đổi tên trở lại "Devil May Cry"

Anime
Ở bản anime, Dante vẫn duy trì công việc săn quỷ của mình ở văn phòng (đã được đổi lại tên thành Devil May Cry). Anh có một người hay ghé qua văn phòng là Morrison, và Patty Lowell, một cô bé mồ côi được anh cứu và cũng hay qua văn phòng anh, Patty luôn coi Dante như anh trai của mình. Anime có sự xuất hiện của Lady và Trish.

Devil May Cry 2
Tựa game đặt vào thời điểm sau phần đầu tiên,lần này Dante tung đồng xu để quyết định mọi việc mặc dù đồng xu đó có hai mặt như nhau. Dante đồng hành cùng Lucia để tiêu diệt Arius, một thương nhân tìm cách sử dụng năng lượng của quỷ để thống trị thế giới. Trong phần kết thúc của game, Dante phải vào trong thế giới quỷ để ngăn chặn quỷ đầu đàn, nhưng cánh cổng đã bị đóng lại và anh đã bị bẫy. Không còn cách nào để quay trở lại thế giới con người, Dante lái xe máy sâu hơn vào đó. Lucia cầm đồng xu của Dante và ngồi trong văn phòng anh chờ đợi cho tới khi cô nghe được tiếng xe máy ở ngoài, Lucia lao ra ngoài xem (đoạn này không cho rõ ràng đây có phải là tiếng xe của Dante hay không). DMC2 không hề được khẳng định là 1 phiên bản của DMC do nó không được sản xuất bởi Hideki Kamiya dẫn đến tính cách nhân vật và bối cảnh trong phần này bị sai lệch trầm trọng lẫn gameplay cũng tệ hơn so với người tiền nhiệm

Devil May Cry 4
Ở phiên bản này Dante không phải là nhân vật chính để thay thế cho Nero.Lady ghé qua văn phòng của Dante để điều tra về The Order of the Sword, một nhóm đã thu nhặt được Devil Arms. Dante tỏ vẻ không hứng thú, nhưng Trish (người đã từng tách ra hoạt động riêng lẻ và nay quay lại để làm việc cùng Dante) lại đi và mang theo thanh kiếm Sparda cùng. Sau đó Nero trông thấy Dante xông vào hội Order và giết chết thủ lĩnh Sanctus. Dante bị Nero tấn công và làm thức tỉnh cánh tay quỷ Bringer của anh,để cho thấy rằng Dante không định làm nghiêm trọng trận đánh của họ. Nero thuyết phục Dante, trên đường đi họ thấy rằng cánh cổng đã bị mở bởi Order để khai thác năng lượng của nó. Sanctus nhận được một nguồn năng lượng lớn và quyết định bắt cóc người yêu của Nero là Kyrie. Nero chiến đấu với Sanctus nhưng sau đó đã bị hắn bắt cùng Kyrie để lấp đầy lõi cho ác quỷ Savior. Dante tiến đến và phá huỷ cánh cổng Địa Ngục do hội Order mở ra, và đấu với Savior. Thấy rằng không thể phá huỷ Savior ở bên ngoài nên Dante đã để cho Nero giết Savior bên trong. Nero giết Savior và giải cứu Kyrie. Sau này Dante trao cho Nero thanh kiếm Yamato từng là của Vergil. Cuối cùng, ở trong văn phòng Devil May Cry, Lady trả tiền cho Dante và Trish; Trish có vẻ không vui với số tiền được nhận. Dante tránh bàn luận vấn đề này, và sau khi nhận được điện thoại của một khách hàng, cả ba ra ngoài làm nhiệm vụ.

DmC: Devil May Cry
Là phiên bản DMC mang phong cách phương Tây. Được sản xuất bởi Ninja Theory. Là 1 câu chuyện hoàn toàn mới không dính dáng gì tới series DMC cũ. Vẫn lấy nhân vật chính là Dante nhưng hình dáng đã được thiết kế lại. Trong phần này, Bối cảnh diễn ra ở một thành phố có tên là Limbo City, một thành phố hiện đại được bí mật thao túng bởi thế lực của quỷ dữ mà đứng đầu là chúa quỷ Mundus, sống bên lề của Xã Hội bị tẩy não đó là Dante. Sau suốt một thời gian dài và cũng không nhớ gì về quá khứ và gia đình. 1 ngày kia có 1 cô gái tên "Kat" đến trước cửa nhà và cảnh báo anh đang gặp nguy hiểm và ngay sau đó anh bị ném vào Limbo 1 chiều không gian khác chỉ có quỷ dữ tồn tại và là hình ảnh thật của Limbo City, bị săn đuổi bởi bầy quỷ, dưới sự hướng dẫn của Kat, Dante đánh bại con quỷ đã đuổi theo anh và thoát khỏi Limbo, nhưng trước khi thoát ra khỏi Limbo con quỷ săn đuổi anh đã nói rằng anh chính là con trai của Sparda. Dante đi cùng Kat và gặp lại Vergil, người anh song sinh của mình và Vergil đã giúp Dante hồi phục lại trí nhớ. Cả hai là con trai của Sparda từng là một con quỷ rất mạnh, làm việc dưới trướng của Mundus và Eva là một thiên thần. Nên Dante và Vergil đều mang trong mình dòng máu của Ác Quỷ và Thiên Thần, là Nephilim (là 1 giống loài có sức mạnh và trí tuệ hơn người, các nhân vật trong Diablo series cũng là Nephilim). Và họ bắt đầu cuộc chiến chống lại Mundus.

Chú thích

Liên kết ngoài
 The original Devil May Cry Japanese Website
 Official Devil May Cry 2 Japanese Website
 Official Devil May Cry 3 Japanese Website
 Official DMC3 Special Edition Website
 Official Devil May Cry 4 Japanese Website
 Capcom USA's Official "Devil May Cry" Portal

2001 introductions
Devil May Cry
Fictional characters who can move at superhuman speeds
Fictional characters with accelerated healing
Fictional half-demons
Fictional angels
Fictional immortals
Fictional twins
Fictional orphans
Fictional sword fighters
Fictional mercenaries
Fictional private investigators
Fictional gamblers
Fictional businesspeople
Fictional shopkeepers
Fictional criminals
Fictional characters with superhuman strength
Male video game characters
Fictional gunfighters
Video game bosses
Capcom characters


title: Treuzy-Levelay

text:
Treuzy-Levelay là một xã ở tỉnh Seine-et-Marne, thuộc vùng Île-de-France ở miền bắc nước Pháp.

Dân số
Người dân ở Treuzy-Levelay được gọi là Velytreuziens.

Điều tra dân số năm 1999, xã này có dân số là .

Xem thêm
Xã của tỉnh Seine-et-Marne

Tham khảo

Liên kết ngoài
1999 Land Use, from IAURIF (Institute for Urban Planning and Development of the Paris-Île-de-France région
French Ministry of Culture list for Treuzy-Levelay
Map of Treuzy-Levelay on Michelin

Xã của Seine-et-Marne


title: Glyphipterix thrasonella

text:
Glyphipterix thrasonella là một loài bướm đêm thuộc họ Glyphipterigidae. Loài này có ở phần phía tây của miền Cổ bắc.

Sải cánh dài 11–15 mm. Con trưởng thành bay từ tháng 5 đến tháng 8.

Ấu trùng có thể ăn các loài Juncus.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài
UKmoths

Động vật được mô tả năm 1763
Glyphipterix
Côn trùng châu Âu


title: Agrypnus octavus

text:
Agrypnus octavus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1874.

Chú thích

Tham khảo

Agrypnus


title: Rödersheim-Gronau

text:
Rödersheim-Gronau là một đô thị thuộc bang Rhein-Pfalz-Kreis, bang Rheinland-Pfalz, Đức. Đô thị này có diện tích km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2006 là 2876 người.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Rhein-Pfalz


title: Đỗ Văn Tài

text:
Đỗ Văn Tài (1932–2010), nguyên Đại biểu Quốc hội, Ủy viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chủ nhiệm Ủy ban Đối ngoại của Quốc hội nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam; nguyên Phó trưởng ban Ban Đối ngoại Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam.

Tiểu sử và Quá trình công tác
Đỗ Văn Tài, sinh ngày 1 tháng 3 năm 1932; Quê quán: xã Vĩnh Tiến, huyện Vĩnh Bảo, thành phố Hải Phòng;

Ông vào Đảng Cộng sản Việt Nam ngày 21/7/1950.

Ông từng đảm nhiệm các chức vụ: Ủy viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chủ nhiệm Ủy ban Đối ngoại của Quốc hội khoá X; Phó trưởng ban Ban Đối ngoại Trung ương; Đại sứ Đặc mệnh toàn quyền nước CHXHCN Việt Nam tại Cộng hòa Cuba; Phó Chủ tịch Hội Hữu nghị Việt Nam – Cuba.

Ông đã từ trần hồi 18 giờ 50 phút, ngày 15 tháng 4 năm 2010 tại Bệnh viện Hữu nghị, hưởng thọ 79 tuổi. An táng tại nghĩa trang Mai Dịch, Từ Liêm, Hà Nội.

Phong tặng
Huân chương chiến thắng hạng Ba;
Huân chương kháng chiến chống Mỹ cứu nước hạng nhất;
Huân chương "Đoàn kết" Nhà nước Cuba tặng;
Nhiều Huân chương, huy chương cao quý khác;
Huy hiệu 50 năm tuổi Đảng.

Ngoài lề
Do có thời gian công tác ở Cuba nên người con đầu lòng của ông được đặt tên là Cu Ba.

Nguồn tham khảo

  Danh sách Thành viên Ủy ban Đối ngoại của Quốc hội.
 Tin trên Trang Website Đại biểu Quốc hội.

Người Hải Phòng
Nhà ngoại giao Việt Nam
Hàm Đại sứ (Việt Nam)
Huân chương Kháng chiến
Huân chương Chiến thắng
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa X


title: Quảng trường Kim Nhật Thành

text:
Quảng trường Kim Nhật Thành hay Quảng trường Kim Il-sung là một quảng trường ở quận Trung thành phố Bình Nhưỡng, Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên, và được đặt tên theo nhà lãnh đạo sáng lập của Triều Tiên, Kim Nhật Thành. Quảng trường được xây dựng vào năm 1954 theo quy hoạch tổng thể để tái thiết thủ đô sau sự tàn phá của Chiến tranh Triều Tiên. Nó mở của vào tháng 8 năm 1954. Quảng trường nằm dưới chần đồi Namsan, trên bờ phía tây của sông Taedong, đối diện với Tháp Juche ở phía bên kia của con sông. Đây là quảng trường lớn thứ 37 trên thế giới, có diện tích khoảng 75.000  (807,293 ft^2) có thể chứa một cuộc biểu tình của hơn 100.000 người. Quảng trường có một ý nghĩa văn hóa to lớn, vì đây là nơi tụ họp chung cho các cuộc mít tinh, khiêu vũ và diễu hành quân sự và thường được xuất hiện trên các phương tiện truyền thông liên quan đến Triều Tiên.

Chân dung của Kim Nhật Thành, Karl Marx và Vladimir Lenin nằm trên các tòa nhà xung quanh quảng trường. Đại Học đường Nhân dân nhìn ra quảng trường và bờ dòng sông.

Tổng quan
Quảng trường Kim Il-sung nằm ở trung tâm của Pyongyang trên bờ phía tây của sông Taedong. Nó có hình thức và thiết kế tương tự như Quảng trường Thiên An Môn ở Bắc Kinh và được sử dụng cho các mục đích tương tự.Kể từ khi quảng trường hoàn thành, nhiều cuộc diễu hành đã được tổ chức để kỷ niệm nhiều sự kiện khác nhau và cũng để cho thế giới thấy khả năng quân sự của Triều Tiên. Quảng trường Kim Il-sung được thiết kế tinh tế hơn về mặt kiến trúc với khung cảnh ven sông đầy ấn tượng. Nếu một người đứng trong quảng trường, thì Tháp Juche ở bờ đối diện dường như nằm ở đầu kia của quảng trường, mặc dù nó thực sự nằm bên kia sông, tuơng tự với Đài tưởng niệm Đảng Lao động và Đài tưởng niệm Mansudae Grand. Hiệu ứng quang học đạt được vì ở giữa quảng trường thấp hơn so với khu vực gần bờ sông. Xung quanh quảng trường là một số tòa nhà chính phủ, với Đại Học đường Nhân dân lớn nằm ở "đầu" của quảng trường.

Chân dung của Kim Il-sung và Kim Jong-il được trưng bày trên các tòa nhà xung quanh quảng trường, nơi từng treo chân dung của Karl Marx và Vladimir Lenin. Trong thời kỳ Kim Jong-il, chỉ có Kim Nhật Thành được treo trên các tòa nhà này, giống như chân dung của ông trong mọi căn phòng ở Triều Tiên. Khi Kim Jong-il qua đời, chân dung của ông đã được thêm vào các tòa nhà để tưởng nhớ. Ở đầu phía nam là hai cột cờ được lắp đặt vào năm 2013 để sử dụng cho các sự kiện quốc gia.

Loại bỏ các tuyên truyền chống Mỹ
Sau hội nghị thượng đỉnh Mỹ Triều ở Singapore năm 2018, Triều Tiên đã gỡ bỏ các tuyên truyền chống Mỹ ở Quảng trường Kim Il-Sung. Ngoài ra, Triều Tiên đã hủy bỏ sự kiện biểu tình thường niên ‘chống Mỹ’ vào năm 2018. Năm 2017, các cuộc biểu tình được tổ chức tại Quảng trường Kim Il-sung được cho là có 100.000 người tham dự. Hơn nữa, Triều Tiên đã phát hành tem bưu chính đặc biệt chống Mỹ vào năm 2017.

Ghi chú

Thư mục

 Martin, Bradley K. (2006) Under the Loving Care of the Fatherly Leader: North Korea And the Kim Dynasty. St Martins Press. ISBN 978-0312323226

Liên kết ngoài

 360° Interactive panorama of Kim Il-sung Square at night images
Asian Historical Architecture: Kim Il-sung Square images
Traveller's blog with pictures from North Korea; Several photos of Kim Il Sung Square
Kim Il-sung Square, Pyongyang, North Korea (video) — practising for the Mass games

Bình Nhưỡng
Kim Nhật Thành


title: Thung lũng Tình Yêu

text:
Thung Lũng Tình Yêu là một trong những thắng cảnh thơ mộng nhất tại Đà Lạt, cách trung tâm thành phố khoảng 5 km về phía bắc. Đó là nơi đập Đa Thiện quy tụ những dòng suối nhỏ chảy từ đồi núi cao, thành hồ Đa Thiện trong vắt uốn quanh thung lũng rợp bóng thông xanh. Vào những năm 30, toàn quyền Đông Dương và các cặp tình nhân người Pháp thường chọn khung cảnh này cho những buổi hẹn hò, rồi đặt tên là Vallée d'Amour. Đến thời vua Bảo Đại, vùng này được gọi là Thung lũng Hòa Bình.Năm 1953, ông Nguyễn Vỹ - Chủ tịch Hội đồng thị xã Đà Lạt lúc bấy giờ - đã đề xuất đổi tên Thung lũng tình yêu.

Thung lũng Tình Yêu đẹp và cuốn hút bởi thung lũng sâu và đồi thông quanh năm xanh biếc. Năm 1972, một đập ngăn nước được xây dựng vắt ngang qua thung lũng tạo thành hồ Đa Thiện, làm tăng thêm sức quyến rũ cho cảnh quan chung, đồng thời xuất hiện thêm hai tên gọi khác bên cạnh Thung lũng Tình Yêu là đập 3 và hồ Đa Thiện 3.

Du khách có thể men theo những lối mòn hoặc leo cả trăm bậc, đi qua cổng hoa với màu sắc rực rỡ để lên đồi Vọng Cảnh. Từ đây, Thung lũng Tình Yêu hiện ra trong tầm mắt đẹp tựa một bức tranh sinh động.

Theo Hà Nội Mới, những con đường đất đỏ uốn lượn vòng vèo đưa khách lên đồi hoặc dẫn đến tận đỉnh núi Lang Biang thấp thoáng trong mây. Du khách cũng có thể vượt qua chiếc cầu nhỏ để khám phá đồi Địa Đàng, một địa điểm lý tưởng nhờ được bao quanh bởi hồ nước.

TTC World – Thung lũng Tình yêu là một địa danh du lịch sinh thái lý tưởng và hấp dẫn đã trở nên quen thuộc với du khách gần xa.

Nếu trước đây, du khách đến với Thung lũng Tình yêu như chốn tìm về của các cặp tình nhân hay nhắc đến Đồi Mộng Mơ như một Đà lạt thu nhỏ với kiến trúc Đà Lạt hoàn chỉnh và là nơi lưu trữ văn hóa Tây Nguyên hoàn hảo, thì giờ đây TTC World – Thung lũng Tình yêu với sự hợp nhất của 2 khu du lịch này sẽ mang lại quy mô xứng tầm, cảnh quan – kiến trúc đậm chất Đà Lạt, dịch vụ chất lượng và trải nghiệm đẳng cấp cho du khách.

Song song mức đầu tư lên đến 40 triệu đô la Mỹ cho các hạng mục khu vui chơi trong nhà, ngoài trời với đầy đủ các phân khu thì TTC World – Thung lũng Tình yêu còn được đầu tư 4 triệu đô la Mỹ cho hàng loạt hạng mục phục vụ về cảnh quan.

Hàng loạt hạng mục đầu tư lớn đi cùng với nâng cao chất lượng dịch vụ thể hiện quyết tâm của TTC Hospitality trong việc đưa TTC World – Thung lũng Tình yêu lên một tầm cao mới và cũng là chìa khóa giúp KDL đem đến những trải nghiệm mới mẻ cho du khách khi đến thăm xứ sở sương mù.

TTC World – Thung lũng Tình yêu hợp nhất 2 khu du lịch Thung lũng Tình yêu và đồi Mộng Mơ với tổng diện tích lên đến 137 ha. Khu du lịch này đã nhận được nhiều giải thưởng, danh hiệu uy tín như: Top 10 Thương hiệu tiêu biểu hội nhập Châu Á - Thái Bình Dương 2018; Top 7 điểm tham quan du lịch hàng đầu Việt Nam 2017; Top 10 sản phẩm - Dịch vụ uy tín, an toàn, chất lượng 2017; Chứng nhận đánh giá quốc tế độc lập “Doanh nghiệp xuất sắc đạt chuẩn CSI - Hài lòng khách hàng” 2018; Chứng nhận đánh giá quốc tế độc lập "Doanh nghiệp đạt chuẩn QSI - Dịch vụ chất lượng cao 2018"; Chứng nhận đánh giá quốc tế độc lập “Trusted Quality Supplier - Nhà cung cấp chất lượng 2018”, The Guide Awards 2017 - 2018 - Ốc đảo xanh hoàn hảo cho những cặp đôi đến Đà Lạt; Điểm mua sắm chất lượng cao và nhãn hiệu xanh.

Hình ảnh

Tham khảo

Địa lý Đà Lạt
Du lịch Đà Lạt


title: Dọc trúc

text:
Cú đấm dọc trúc hay là cú đấm múc, đấm tốc từ dười lên,... Là đòn tấn công bằng tay, thường được sử dụng trong võ thuật hiện đại. Kỹ thuật của cú đấm này là đưa nắm đấm vòng từ dưới công mục tiêu.

Cú đấm này dùng rất hiệu quả khi tấn công đối phương quần thân (nhập nội).

Tham khảo

Đấm như vậy đạt hiệu quả rất cao trong một số trường hợp cần hạ gục ngay đối thủ. Một đòn bất ngờ xốc từ dưới xốc lên mà điểm khởi đầu là chấn thủy đến thẳng Đản trung thì dừng lại và thêm 1 cú đấm thẳng vào giữa vùng tim đối phương sẽ làm đối phương gục ngay tại chỗ vì bị bế khí.

Đòn tay


title: Mohammad Reza Pahlavi

text:
Mohammad Rezā Shāh Pahlavi, Shah của Iran (26 tháng 10 năm 1919 tại Tehran - 27 tháng 7 năm 1980 tại Cairo), lấy danh hiệu Shah-an-shah (Vua của các vua), hay Arya-mehr (Mặt trời của người Aryan) là vua Iran từ 16 tháng 9 năm 1941 cho đến khi bị lật đổ trong cuộc Cách mạng Hồi giáo vào 11 tháng 2 năm 1979. Ông là con trai của vua Mohammad Reza Shah - vị Hoàng đế đổi tên nước Ba Tư thành Iran vào năm 1935. Ông là vị Hoàng đế thứ hai và cuối cùng của Triều đại Pahlavi. Mohammad Reza Pahlavi thường được biết đến như một Hoàng đế độc tài.

Vào tháng 10 năm 1971, đất nước Iran tiến hành lễ kỷ niệm 2500 năm Hoàng đế Cyrus Đại Đế, và người ta không rõ đây là ngày sinh, ngày lên ngôi hay là ngày mất của vị vua sáng lập Đế quốc Ba Tư. Để thể hiện cho cả thế giới thấy thấy rằng đất nước ông là một cường quốc hiện đại, Hoàng đế Mohammad Reza Pahlavi tổ chức lễ hội thật hoành tráng. Ông mời nhiều nguyên thủ quốc gia khác đến Iran dự lễ, và một số vị không đi được. Lễ hội được tổ chức trong nhiều ngày, đỉnh điểm là vào ngày 16 tháng 10 năm đó, và nhà vua đến lăng mộ của Cyrus Đại đế tại cố đô Pasargadae, ca ngợi, vinh danh vị Hoàng đế Ba Tư xưa. Ông gọi Hoàng đế Cyrus Đại Đế là vị "anh hùng muôn thuở của lịch sử Iran", đồng thời nước Iran có "nền quân chủ lâu đời nhất trên thế giới". Nhưng tám năm sau, ông bị lật đổ và bị lưu đày.

Vào thế kỷ XX, nước Iran - mà người ta thường gọi là Ba Tư trong suốt chiều dài lịch sử - đất nước của Hoàng đế Cyrus Đại Đế và những chiến binh Ba Tư năm xưa, đã đổi thay. Quốc giáo Iran giờ đây là Hồi giáo, và tín đồ Hỏa giáo ngày càng ít. Tuy lúc đầu còn thiếu kinh nghiệm, Hoàng đế Mohammad Reza Pahlavi về sau được xem là một trong những ông vua độc đoán nhất của thế kỷ XX. Ông dùng vốn tiền mà ông nhận được từ ngành công nghiệp hóa dầu Iran mà cải cách quân sự, và được xem là một trong những nhà lãnh đạo đáng sợ nhất ở vùng Trung Đông. Nhà vua không tham chiến trong cuộc Chiến tranh Ả Rập-Israel, có lẽ vì quan hệ ngoại giao tốt đẹp của ông đối với nước Mỹ - một đồng minh thân cận của Israel. Ông đề xướng cải cách đất nước, tuy không hề khác với truyền thống Ba Tư dưới thời các vua Cyrus Đại Đế, Darius I và Xerxes I năm xưa, nhưng ông không thận trọng nghĩ rằng, những cải cách này gây phẫn nộ cho những người tuyệt đối tin vào Hồi giáo.

Và, việc ông tôn vinh Hoàng đế Cyrus Đại Đế đã gây cho những người này tức giận, vì họ chỉ đề cao nhà tiên tri Muhammad. Với sự chia rẽ trong lịch sử và truyền thống của đất nước, nhà vua không giữ được ngai vàng. Đầu năm 1978, công cuộc Cách mạng Hồi giáo bùng nổ, với những cuộc biểu tình quy mô lớn của học sinh ở thủ đô Tehran. Pahlavi xuất quân, nhưng ông không muốn đất nước chìm trong biển máu, đồng thời binh sĩ cũng không chĩa súng vào nhân dân. Pahlavi bị lật đổ và lưu đày. Sau này, ông qua đời tại thủ đô Cairo, Ai Cập.

Chú thích

Tham khảo

 Samuel Willard Crompton, Cyrus the Great, Infobase Publishing, 2008. ISBN 0-7910-9636-X.

Sinh năm 1919
Mất năm 1980
Người chống cộng Iran
Người Iran lưu vong
Vua Iran


title: Georgensgmünd

text:
Georgensgmünd là một đô thị trong huyện Roth, bang Bayern, Đức.

Tham khảo


title: Conus byssinus

text:
Conus byssinus là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae, họ ốc cối.

Giống như tất cả các loài thuộc chi Conus, chúng là loài săn mồi và có nọc độc. Chúng có khả năng "đốt" con người, do vậy khi cầm chúng phải hết sức cẩn thận.

Miêu tả

Phân bố

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

 The Conus Biodiversity website

B
Động vật được mô tả năm 1798


title: Aciagrion hamoni

text:
Aciagrion hamoni là một loài chuồn chuồn kim thuộc họ Coenagrionidae. Loài này có ở Cộng hòa Congo, Bờ Biển Ngà, Ghana, và Uganda. Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, đất ngập nước với cây bụi là chủ yếu, đầm nước ngọt, và đầm nước ngọt có nước theo mùa.

Chú thích

Tham khảo

 Clausnitzer, V. 2005. Aciagrion hamoni. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 9 tháng 8 năm 2007.

Aciagrion


title: CodePlex

text:
CodePlex là một trang Web của Microsoft, được chuyên dùng lưu trữ các dự án mã nguồn mở. Tất cả các dự án tại CodePlex đều có một không gian Wiki, một phần mềm kiểm soát mã nguồn dựa trên Team Foundation Server, một diễn đàn, một phần mềm theo dõi lỗi v.v... Một số tác phẩm của các dự án tại CodePlex được phát hành với giấy phép mã nguồn mở trong khi đó một số tác phẩm khác được phát hành với các giấy phép hạn chế hơn.

CodePlex đã bị đóng cửa vào ngày 31/3/2017 do Microsoft nhận thấy GitHub là một nền tảng vững chắc hơn. Trang web đã trở thành chỉ đọc và người dùng hiện có thể xem bản lưu trữ của trang kèm theo các dự án trong đó.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang lưu trữ CodePlex

CodePlex
Tổ chức phần mềm tự do và nguồn mở


title: Ercheia dubia

text:
Ercheia dubia là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Nó được tìm thấy ở châu Á (bao gồm Hàn Quốc và Nhật Bản) và ở Úc và New Guinea

Sải cánh dài 45–53 mm.

Hình ảnh

Liên kết ngoài
CSIRO
Japan Moth

Chú thích

Ercheia
Côn trùng Triều Tiên


title: Calomicrus diversepunctata

text:
Calomicrus diversepunctata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Pic mô tả khoa học năm 1913.

Chú thích

Tham khảo

Calomicrus


title: Ryazan

text:
Ryazan (tiếng Nga: Рязань) là một thành phố trong Vùng liên bang Trung tâm của Nga, trung tâm hành chính của tỉnh Ryazan. Nó nằm bên bờ sông Oka cách Moskva 196 km về phía đông nam tại tọa độ 54°36′vĩ bắc, 39°42′kinh đông. Dân số: 515.900 (Số liệu thống kê năm 2005).

Lịch sử

Người ta cho rằng điện Kremli Ryazan được những cư dân Nga lập ra năm 1095, như một bước trong quá trình lấn vào lãnh thổ cư trú của những người gốc Phần Lan. Ban đầu điện Kremli được xây dựng bằng gỗ, dần dần được thay thế bằng công trình nề. Những phần cũ nhất còn giữ gìn được của điện Kremli này có từ thế kỷ 15.

Tuy nhiên, thành phố chỉ được đề cập đến lần đầu tiên với tên gọi Pereslavl'-Ryazansky vào năm 1301. Vào thời gian đó nó là một bộ phận của công quốc Ryazan, giành được độc lập từ giữa thế kỷ 12.

Người cai trị đầu tiên của Ryazan được cho là Yaroslav Sviatoslavich, công tước Chernigov (một thành phố của Rus Kiev), sau này là công tước của Murom-Ryzan. Vùng này nằm tại chỗ giao nhau giữa rừng và thảo nguyên, chịu đựng nhiều cuộc xâm lược từ phía nam: từ các khazar, pecheneg, polovtsy. Thủ phủ của công quốc, Ryazan, là thành phố đầu tiên của Nga gặp phải Hãn Batu của người Mông Cổ. Ngày 21 tháng 12 năm 1237, nó bị phá hủy và không thể phục hồi lại như trước. Vị trí này bây giờ được biết như Staraya Ryazan (Ryazan cũ) và nằm ở vị trí cách khoảng 50 km so với Ryazan ngày nay (khi đó là Pereslavl-Ryazansky). Vào cuối thế kỷ 13, các công tước của Ryazan đã di chuyển thủ phủ của họ tới Pereslavl, nơi được biết như là Ryazan từ thế kỷ 16 (Chính thức được đổi tên năm 1778). Công quốc này cuối cùng được sáp nhập vào Đại công quốc Moskva năm 1521.

Ryazan hiện đại
Ryazan là thành phố đang thay đổi nhanh chóng, đặc biệt là những vùng xung quanh Novosyolov và đường phố Moskovskoye Shosse. Nhiều cửa hàng lớn bắt đầu xuất hiện nơi đây và một sân băng trong nhà mới được xây dựng tại Novosyolov. Thành phố này là địa điểm của học viện lực lượng không quân.

Phân chia hành chính
Thành phố Ryazan được chia thành bốn quận: Moskovsky, Oktyabrsky, Sovetsky, và Zheleznodorozhny.

Thắng cảnh của Ryazan
 Ryazan Kremli
 Viện bảo tàng Pavlov
 Viện bảo tàng kiến trúc
 Viện bảo tàng mỹ thuật
 Nhà hát kịch
 Rạp múa rối
 Rạp xiếc trẻ em

Người nổi tiếng
 Ivan Petrovich Pavlov, một nhà tâm lý học nổi tiếng và là người phát minh ra phản xạ có điều kiện
 Konstantin Eduardovich Tsiolkovsky, một trong những nhà phát minh ra tên lửa vũ trụ
 Sergei Yesenin, một nhà thơ nổi tiếng
 Andrey Markov, nhà toán học

Các trường đại học, học viện
 Đại học vô tuyến điện tử Ryazan ([РГРТУ] )
 Đại học Y khoa mang tên Pavlov (РГМУ)
 Đại học tổng hợp quốc gia Ryazan (РГУ)
 Đại học công nghệ (РГАТУ)...

Link liên quan
 Sinh viên Việt Nam tại Ryazan liên bang Nga http://sinhvienryazan.blogspot.com
 Trang thông tin về Ryazan http://rzn.info

Tham khảo

Thành phố của Nga


title: Lassy, Ille-et-Vilaine

text:
Lassy (, Gallo: Laczic) là một xã của tỉnh Ille-et-Vilaine, thuộc vùng Bretagne, miền tây bắc nước Pháp.

Dân số
Người dân ở Lassy được gọi là Lasséens.

Xem thêm
Xã của tỉnh Ille-et-Vilaine

Tham khảo

Mayors of Ille-et-Vilaine Association  ;
INSEE ;
IGN

Liên kết ngoài
Official website
French Ministry of Culture list for Lassy

Xã của Ille-et-Vilaine


title: Đền thờ Trần Hưng Đạo (Thành phố Hồ Chí Minh)

text:
Đền thờ Đức Thánh Trần Hưng Đạo ở số 36 đường Võ Thị Sáu, phường Tân Định, Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam. Đây là một ngôi đền có lịch sử ở Thành phố Hồ Chí Minh và được xem là một trong những địa điểm tín ngưỡng linh thiêng của Thành phố.

Lịch sử

Đền được xây dựng năm 1932, trong một khuôn viên rộng lớn của chùa Vạn An cũ. Đến năm 1957, theo đồ án của kiến trúc sư Nguyễn Mạnh Bảo, Hội Bắc Việt tương tế đã khởi công xây dựng lại đền vào ngày 28 tháng 7, và hoàn thành vào ngày 11 tháng 7 năm 1958. Về sau, đền còn được tu bổ nhiều lần

Kiến trúc, bài trí
Lần lượt từ ngoài vào trong có:

Cổng và sân

Có ba cổng vào đền, cổng chính ở giữa và hai cổng phụ ở hai bên. Cổng chính được thiết kế bề thế và đẹp đẽ, với mái ngói uốn cong, có trang trí hình rồng, phụng. Hai bên chân cột có đặt đôi tượng kỳ lân bằng đá cẩm thạch trắng, thực chất đây là tượng Sư tử đá Trung Quốc nhưng nay đã được rà soát xem là linh vật ngoại lai và đã trục xuất khỏi đền. Hiện nay tại Đền Trần Hưng Đạo không trưng bày tượng Sư tử hay kỳ lân mà chỉ có tượng ông Hổ (cọp) vốn là linh vật bản địa của người Việt. Trên trán cổng nổi bật 4 chữ Hán cỡ lớn (phiên âm): "Hưng Đạo Đại Vương", và tên ngôi đền cùng địa chỉ bằng tiếng Việt. Ở mặt ngoài của hai cột chính, có đôi câu đối viết bằng chữ Hán (tạm dịch):
Xem sử nhà Trần, nhớ mãi những chiến tích oanh liệt tích tụ lạiVào cửa miếu, thấy ánh sáng linh thiêng tỏa rạng ra.

Mặt trong của cổng, ở trên cao có bốn chữ triện: "Trần Triều Hiển Thánh", và phía dưới trên 2 cột chính cũng có đôi câu đối viết bằng chữ Hán. Cổng chính chỉ mở vào ngày rằm, ngày 30 (âm lịch) hằng tháng, và những ngày có lễ hội lớn trong năm. Hằng ngày, khách đến viếng thăm bằng cổng phụ. Qua cổng chính là một khoảng sân rộng lát gạch. Ở đầu sân, có đặt một pho tượng Trần Hưng Đạo bằng xi măng cốt sắt.

Đền thờ

Đền thờ xây ở cuối sân, cấu trúc theo hình chữ "đinh" (chữ Hán: 丁), trên một diện tích khoảng 200 m2. Đây là một căn nhà 5 gian (ở 3 gian chính có 3 cửa liền nhau) xây bằng vật liệu gỗ và bê tông cốt thép, mái lợp ngói vẩy cá. Phía trên ba cửa nổi bật 10 chữ Hán (phiên âm): "Hiển thánh Trần triều Hưng Đạo Đại Vương linh từ" (Đền thờ của bậc hiển thánh linh thiêng là Hưng Đạo Đại Vương họ Trần).

Mặt trước cửa chính, có đôi câu đối viết bằng chữ Hán:

Núi Vạn Kiếp không có ngọn nào là không có hơi kiếm bốc hỏa,Sông Lục Đầu không có cơn sóng nào lại không có tiếng thu ầm vang.

Trong đền có hai khu vực là tiền điện và hậu điện.
Tiền điện được bày trí đẹp đẽ và trang nghiêm với tàn lọng, đồ bát bửu, đôi hạc, ngựa hồng, ngựa bạch, xương sườn cá ông (cong vút, dài gần 3 m), v.v...Ngoài ra, ở đây còn có nhiều tác phẩm chạm gỗ, được sơn son thiếp vàng rất mỹ thuật như: hương án, bao lam, hoành phi, liễn đối...; và nhiều bức phù điêu vẽ lại chiến trận Bạch Đằng 1288 và quang cảnh bốn mùa do các nghệ dân nhân gian thực hiện. Ở giữa tiền điện có bàn thờ thờ các vị tướng lĩnh tài giỏi đời Trần như: Trần Quang Khải, Trần Khánh Dư, Phạm Ngũ Lão, Yết Kiêu, Dã Tượng.
 Nội điện (hậu cung) cũng được trang trí đẹp đẽ và trang nghiêm như tiền điện. Đặc biệt, ngoài những hoành phi, liễn đối, phù điêu. Phù điêu ở đây diễn tả lại những sự kiện lớn của lịch sử đời Trần như: Hội nghị Diên Hồng (1824), Lời thề sông Hóa (1287), Trận Bạch Đằng (1288). Thông tin thêm: Cuối năm 1287, quân Nguyên Mông sang đánh nước Việt lần thứ ba. Khi nghe tin tướng của đối phương là Ô Mã Nhi kéo quân đến sông Bạch Đằng, Hưng Đạo Vương (Trần Hưng Đạo) liền cho quân tiến qua sông Hóa (một nhánh sông của sông Thái Bình), nhưng nước sông cạn làm voi trận bị sa lầy mà chết. Để giữ vững tinh thần binh sĩ, ông chỉ xuống dòng sông Hóa mà thề: "Trận này không phá xong giặc Nguyên, thì không về đến khúc sông này nữa". Nghe vậy, quân sĩ ai nấy đều xin quyết chiến.
 Tại nơi đây còn có tượng Trần Hưng Đạo nơi khám thờ ông. Pho tượng bằng đồng cao 1,7 m, được đúc ở tư thế người ngồi trên long ỷ, tay cầm quyển binh thư, và có thanh kiếm bạc dựng một bên; được nhóm thợ đúc đồng Ngũ Xã (Hà Nội) khởi công đúc từ ngày 25 tháng 10 năm 1957 và khánh thành vào ngày 1 tháng 7 năm 1958. Phía trên pho tượng là bức hoành phi, giữa có thêu mấy chữ Hán (phiên âm): "Nam Quốc Cơ Công" (Công trạng xây dựng nền móng nước Nam). Cũng trên bức hoành phi này, phía trái có thêm 2 chữ "Đại nghĩa" (vì Nghĩa lớn), và phía phải có thêm hai chữ "Chí trung" (Hết lòng Trung). Hai bên bức hoành phi, còn có đôi câu đối chữ Hán (tạm dịch):
Dòng dõi nhà vua, ngựa đá bao phen lo việc nước,Trần Triều danh tướng, bình vàng xã tắc điện sáng ngời.

Ngoài ra, ở hai bên tượng còn có bàn thờ đặt bài vị ba người con gái (trái) và ba người con trai (phải) của Trần Hưng Đạo. Bên cạnh các hạng mục trên, bên phải sân đền (ngoài cổng nhìn vào) còn có nhà "Trưng bày lịch sử đời Trần" được xây kiên cố. Bên trong ngôi nhà trưng bày một số hiện vật, như văn bản, bản đồ, đoạn trích bài hịch tướng sĩ của Trần Hưng Đạo. Hằng năm, đền thờ đều có tổ chức các ngày lễ lớn, trong số đó có lễ giỗ (20 tháng 8 âm lịch) và lễ sinh (10 tháng chạp) của Trần Hưng Đạo

Chú thích

Đền tại Việt Nam
Đền tại Thành phố Hồ Chí Minh
Quận 1


title: La Tour, Alpes-Maritimes

text:
La Tour là một xã ở tỉnh Alpes-Maritimes, vùng Provence-Alpes-Côte d’Azur ở đông nam nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Alpes-Maritimes

Tham khảo

Tour


title: Nastanthus falklandicus

text:
Nastanthus falklandicus (tiếng Anh thường gọi là False-plantain) là một loài thực vật thuộc họ Calyceraceae. Đây là loài đặc hữu của quần đảo Falkland. Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng bờ biển nhiều đá.

Chú thích

Tham khảo
 Broughton, D.A. & McAdam, J.H. 2003. Nastanthus falklandicus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 8 năm 2007.

F
Thực vật quần đảo Falkland
Thực vật dễ tổn thương


title: Electron

text:
Electron hay điện tử, là một hạt hạ nguyên tử, có ký hiệu là  hay , mà điện tích của nó bằng trừ một điện tích cơ bản. Các electron thuộc về thế hệ thứ nhất trong họ các hạt lepton, và nói chung được coi là những hạt cơ bản bởi vì chúng không có các thành phần nhỏ hay cấu trúc con. Electron có khối lượng xấp xỉ bằng 1/1836 so với của proton. Các tính chất cơ học lượng tử của electron bao gồm giá trị mômen động lượng (spin) bằng một nửa đơn vị, biểu diễn theo đơn vị của hằng số Planck thu gọn, ħ. Vì là một fermion, trong hệ cô lập không có hai electron nào có thể ở cùng một trạng thái lượng tử, như nội dung của nguyên lý loại trừ Pauli. Giống như tất cả các hạt cơ bản khác, electron thể hiện cả các tính chất của sóng và hạt: chúng có thể va chạm với các hạt khác và bị nhiễu xạ như ánh sáng. Các tính chất sóng của electron dễ dàng được quan sát thấy ở các thí nghiệm hơn so với những hạt khác ví dụ như neutron và proton bởi vì electron có khối lượng nhỏ hơn và do vậy có bước sóng de Broglie dài hơn ở cùng một mức năng lượng.

Electron có vai trò cơ bản ở nhiều hiện tượng vật lý, như điện, từ học, hóa học và độ dẫn nhiệt. Ngoài ra nó cũng tham gia vào tương tác hấp dẫn, điện từ và yếu. Vì một electron mang điện tích, bao xung quanh nó là điện trường, và nếu electron chuyển động tương đối với một người quan sát, nó sẽ cảm ứng một từ trường. Trường điện từ tạo ra bởi những nguồn khác sẽ ảnh hưởng đến chuyển động của hạt electron tuân theo định luật lực Lorentz. Electron phát ra hay hấp thụ năng lượng dưới dạng các photon khi chúng chuyển động gia tốc. Các thiết bị ở phòng thí nghiệm có khả năng bẫy từng electron đơn lẻ cũng như các electron plasma bằng sử dụng điện từ trường. Những kính thiên văn đặc biệt có thể phát hiện electron plasma trong không gian vũ trụ. Electron tham dự vào nhiều ứng dụng thực tiễn như điện tử học, hàn tia điện tử, ống tia âm cực, kính hiển vi điện tử, trị liệu bức xạ, laser electron tự do, máy dò khí ion hóa và máy gia tốc hạt.

Các tương tác có sự tham gia của những electron với các hạt khác là một trong những chủ đề nghiên cứu của hóa học và vật lý hạt nhân. Tương tác lực Coulomb giữa các proton mang điện dương bên trong hạt nhân nguyên tử và các electron mang điện âm ở orbital cấu thành lên nguyên tử. Sự ion hóa hay sự chênh lệch giữa số electron mang điện âm và hạt nhân mang điện dương làm thay đổi năng lượng liên kết của một hệ nguyên tử. Sự trao đổi hay chia sẻ các electron giữa hai hay nhiều nguyên tử là nguyên nhân chủ yếu tạo ra liên kết hóa học. Năm 1838, nhà triết học tự nhiên người Anh Richard Laming lần đầu tiên đã đặt ra khái niệm về một đại lượng điện tích không thể chia nhỏ hơn nhằm giải thích các tính chất hóa học của các nguyên tử. Nhà vật lý người Ireland George Johnstone Stoney sau đó đặt tên đại lượng điện tích này là 'electron' vào năm 1891, và sau đó J. J. Thomson cùng các cộng sự người Anh cuối cùng đã phát hiện ra electron có biểu hiện của một hạt cơ bản vào năm 1897.  Electron cũng tham gia vào các phản ứng hạt nhân, như quá trình tổng hợp lên các hạt nhân nặng hơn trong các sao, mà chúng thường được gọi là các hạt beta. Electron cũng có thể được tạo ra trong phân rã beta từ các đồng vị phóng xạ và trong các va chạm năng lượng cao, như ở sự kiện các tia vũ trụ bắn phá bầu khí quyển. Phản hạt của electron được gọi là positron; nó có tính chất đồng nhất với electron ngoại trừ các tích như điện tích mang dấu ngược lại. Khi một electron va chạm với một positron, cả hai hạt bị hủy, tạo ra hai photon tia gamma năng lượng cao.

Lịch sử

Khám phá ra hiệu ứng của lực điện
Người Hy Lạp cổ đại đã nhận thấy rằng khi dùng bộ lông thú chà xát vào hổ phách thì nó có khả năng hút được những vật nhỏ. Cùng với sét, đây là một trong những hiện tượng về điện được ghi nhận sớm nhất trong lịch sử loài người. Trong luận thuyết De Magnete viết năm 1600, nhà khoa học người Anh William Gilbert đưa ra thuật ngữ trong tiếng Latin mới là , để kể đến những chất có tính chất tương tự như hổ phách với khả năng có thể hút được những vật nhỏ khi chà xát với lông thú. Cả hai thuật ngữ electric và electricity đều có nguồn gốc từ tiếng Latin  (cũng là từ nguyên của hợp kim có cùng tên);  có từ nguyên bắt nguồn từ chữ hổ phách trong tiếng Hy Lạp,  ().

Khám phá hai loại điện tích
Đầu những năm 1700, nhà hóa học người Pháp Charles François du Fay phát hiện thấy nếu một lá vàng tích điện bị đẩy bởi một que thủy tinh khi chà nó với lụa, thì cùng lá vàng tích điện này lại bị hút bởi hổ phách khi chà vào bông sợi. Từ quan sát này cùng những kết quả thí nghiệm tương tự, du Fay kết luận rằng điện phải chứa hai loại chất lỏng mang điện, chất lỏng vitreous từ đũa thủy tinh khi chà xát vào lụa và chất lỏng resinous từ hổ phách khi chà vào bông sợi. Hai chất lỏng này có thể trung hòa lẫn nhau khi được kết hợp lại. Nhà khoa học người Mỹ Ebenezer Kinnersley sau đó cũng độc lập đi đến kết luận tương tự của du Fay. Một thập kỷ sau, Benjamin Franklin đề xuất rằng điện không cấu tạo từ những loại chất lỏng điện khác nhau, mà là một chất lỏng điện có biểu hiện dư thừa (+) hay thiếu hụt (−) điện tích. Ông đưa ra thuật ngữ hiện đại tương ứng với chúng là điện tích dương và điện tích âm. Franklin từng nghĩ về chất mang điện sẽ có điện tích dương, nhưng ông đã không miêu tả đúng tình huống khi nào chất sẽ dư thừa điện tích, và khi nào bị thiếu hụt điện tích.

Giữa các năm 1838 và 1851, nhà triết học tự nhiên người Anh Richard Laming phát triển ý tưởng cho rằng một nguyên tử là tổ hợp bao gồm một lõi vật chất được bao quanh bởi những hạt nhỏ hơn nguyên tử mà có điện tích bằng số lần điện tích đơn vị. Đầu năm 1846, nhà vật lý người Đức William Weber đưa ra lý thuyết miêu tả điện là chất tổng hợp bởi các chất lỏng tích điện dương và âm, và tương tác giữa chúng bị chi phối bởi luật nghịch đảo bình phương. Sau khi nghiên cứu hiện tượng điện phân vào năm 1874, nhà vật lý người Ireland George Johnstone Stoney gợi ý có tồn tại một "đại lượng xác định duy nhất cho điện", điện tích của một ion hóa trị một. Ông đã có thể ước lượng giá trị của điện tích cơ bản e này bằng cách áp dụng định luật điện phân Faraday. Tuy nhiên, Stoney lại tin rằng những điện tích này lại gắn chặt vĩnh cửu vào nguyên tử và không thể bị tách rời. Năm 1881, nhà vật lý người Đức Hermann von Helmholtz cho rằng cả điện tích dương và điện tích âm có thể chia ra thành những thành phần cơ bản, mỗi một chúng "hành xử như những nguyên tử của điện".

Stoney ban đầu đưa ra thuật ngữ electrolion vào năm 1881. Mười năm sau, ông chuyển sang sử dụng electron để miêu tả những điện tích cơ bản này, khi ông viết vào năm 1894: "... một ước lượng được thực hiện để tính toán số lượng thực tế của đơn vị điện cơ bản điển hình nhất này, mà tôi đã từng dám gợi ý đặt tên là electron". Đã có một đề xuất vào năm 1906 nhằm đổi sang tên gọi electrion nhưng đã thất bại bởi vì Hendrik Lorentz vẫn thích tên gọi electron hơn. Từ electron là tổ hợp của các từ electric và ion. Hậu tố -on mà hiện nay được sử dụng để đặt tên cho các hạt cơ bản khác, như proton hoặc neutron, có nguồn gốc bắt nguồn từ cách đặt tên cho electron.

Khám phá ra các electron tự do bên ngoài vật chất

Khi nghiên cứu hiện tượng dẫn điện trong khí loãng vào năm 1859, nhà vật lý người Đức Julius Plücker quan sát thấy ánh sáng lân quang, vốn được tạo thành bởi bức xạ phát ra từ cathode, xuất hiện tại thành ống gần cathode, và vùng ánh sáng lân quang đó có thể di chuyển bằng việc ứng dụng từ trường. Năm 1869, Johann Wilhelm Hittorf, một học trò của Plücker, phát hiện rằng một vật rắn đặt giữa cathode và vùng lân quang tạo ra một vùng tối trên vùng lân quang của ống. Hittorf kết luận rằng có những tia truyền thẳng phát ra từ cathode và vùng lân quang đó được tạo ra bởi các tia chiếu qua thành ống. Năm 1876, nhà vật lý người Đức Eugen Goldstein chỉ ra rằng các tia này được phát ra theo phương vuông góc với mặt cathode, mặt phân cách giữa các tia phát ra từ cathode và ánh sáng sợi đốt. Goldstein đặt tên cho những tia này là tia âm cực. Công cuộc nghiên cứu về tia âm cực kéo dài hàng thập kỷ cả về lý thuyết và thực nghiệm đóng vai trò quan trọng trong quá trình khám phá ra electron của J. J. Thomson.

Trong thập niên 1870, nhà hóa lý người Anh Sir William Crookes đã phát triển ống tia âm cực đầu tiên với môi trường chân không cao bên trong. Sau đó ông chứng tỏ rằng các tia phát quang xuất hiện bên trong ống có mang năng lượng và chuyển động từ phía cathode sang anode. Hơn nữa, khi đặt vào một từ trường, ông đã làm lệch đường đi của chùm tia, do đó chứng tỏ thêm chùm tia hành xử như nó chứa điện tích âm. Năm 1879, ông đề xuất rằng những tính chất này có thể được giải thích bằng cách coi rằng các tia âm cực bao gồm các phân tử khí mang điện tích âm trong trạng thái thứ tư của vật chất mà trong đó quãng đường tự do của các phân tử lớn đến mức có thể bỏ qua va chạm.

Nhà vật lý người Anh sinh ở Đức Arthur Schuster tiến hành mở rộng các thí nghiệm của Crookes khi đặt những tấm kim loại song song với chùm tia cathode và áp dụng vào một điện thế giữa các tấm này. Điện trường đã làm lệch chùm tia về phía tấm kim loại tích điện dương, chứng cứ đã củng cố thêm cho kết luận chùm tia mang điện tích âm. Bằng cách đo độ lệch của chùm tia tương ứng với từng lần điều chỉnh dòng điện giữa hai tấm kim loại, năm 1890 Schuster đã ước lượng được tỷ số khối lượng−điện tích của các thành phần trong chùm tia. Tuy vậy, giá trị ông thu được lớn hơn 1000 lần so với giá trị được dự đoán, do đó ít người đã để ý đến kết quả tính toán của ông vào thời điểm đó.

Năm 1892, Hendrik Lorentz gợi ý rằng khối lượng của những hạt này (electron) có thể là hệ quả của lượng điện tích mà chúng mang theo.

Khi đang nghiên cứu các khoáng chất huỳnh quang tự nhiên vào năm 1896, nhà vật lý người Pháp Henri Becquerel khám phá thấy chúng phát ra các bức xạ mà không cần phải chiếu thêm một nguồn năng lượng từ bên ngoài. Những vật liệu phóng xạ này trở thành mối quan tâm của nhiều nhà khoa học, bao gồm nhà vật lý người New Zealand Ernest Rutherford, ông đã phát hiện vật liệu phóng xạ có phát ra các hạt. Ông gọi những hạt này là các hạt alpha và hạt beta, dựa trên khả năng đâm xuyên của chúng qua vật chất. Năm 1900, Becquerel đã chứng tỏ chùm tia beta phát ra từ hạt nhân radium có thể bị làm lệch hướng trong một điện trường, và tỷ số khối lượng trên điện tích của chúng bằng với tỷ số này của chùm tia cathode. Chứng cứ này đã củng cố thêm quan điểm cho rằng electron tồn tại như là một trong các thành phần của nguyên tử.

Năm 1897, nhà vật lý người Anh J. J. Thomson, cùng với các đồng nghiệp John S. Townsend và H. A. Wilson, đã thực hiện các thí nghiệm chỉ ra chùm tia cathode thực sự chứa các hạt, hơn là một loại sóng, những hạt nguyên tử hoặc phân tử như nhiều nhà khoa học từng tin như vậy trước đó. Thomson đã có kết quả ước lượng khá tốt về điện tích e và khối lượng m của hạt tia cathode, mà ông gọi là "corpuscles", nó có khối lượng bằng một phần nghìn khối lượng của ion nhẹ nhất: ion hydro. Ông cũng đã chứng minh tỷ số điện tích−khối lượng, e/m, có giá trị độc lập với vật liệu của bản cực cathode. Ông tiếp tục chứng tỏ thêm các vật liệu phóng xa, vật liệu nung nóng và vật liệu bị chiếu xạ có phát ra các hạt mang điện tích âm. Tên gọi electron về sau được cộng đồng khoa học chấp nhận sử dụng rộng rãi, chủ yếu do đề xuất của G. F. FitzGerald, J. Larmor và H. A. Lorentz.

Điện tích của electron đã được đo một cách chính xác hơn bởi các nhà vật lý Mỹ Robert Millikan và Harvey Fletcher trong thí nghiệm giọt dầu vào năm 1909, và kết quả được công bố vào 1911. Thí nghiệm sử dụng một điện trường để hãm các giọt dầu mang điện tích rơi trong không khí dưới ảnh hưởng của lực hấp dẫn. Thiết bị của họ có thể đo điện tích của 1–150 ion với sai số là 0,3%. Trước đó nhóm của Thomson cũng thực hiện thí nghiệm tương tự, sử dụng đám mây chứa các giọt nước tích điện tạo ra bởi sự điện phân,và thí nghiệm thực hiện bởi Abram Ioffe năm 1911, ông đã thu được kết quả tương tự một cách độc lập với nhóm Millikan khi sử dụng các vi hạt kim loại tích điện, và kết quả được công bố vào năm 1913. Tuy nhiên, các giọt dầu có tính ổn định hơn giọt nước bởi vì chúng có tốc độ bốc hơi chậm hơn, và do đó phù hợp hơn với thí nghiệm chính xác đòi hỏi thực hiện trong thời gian dài hơn.

Vào thời điểm bắt đầu thế kỷ 20, các nhà khoa học phát hiện rằng dưới những điều kiện nhất định một hạt tích điện chuyển động nhanh trong buồng bọt có thể gây ra sự ngưng tụ của hơi nước siêu bão hòa trên quỹ đạo chuyển động của hạt. Năm 1911, Charles Wilson đã áp dụng nguyên lý này cho thiết bị buồng mây của mình, cho phép ông có thể chụp ảnh được quỹ đạo của các hạt tích điện, ví dụ như các electron chuyển động nhanh.

Lý thuyết nguyên tử

Cho đến năm 1914, các thí nghiệm thực hiện bởi Ernest Rutherford, Henry Moseley, James Franck và Gustav Hertz hầu như đã khẳng định được cấu trúc nguyên tử bao gồm một hạt nhân cô đặc mang điện dương bao xung quanh bởi các electron có khối lượng rất nhỏ. Năm 1913, nhà vật lý người Đan Mạch Niels Bohr giả thuyết các electron nằm trong các trạng thái có mức năng lượng bị lượng tử hóa, mức năng lượng của chúng được xác định bởi mômen động lượng của quỹ đạo electron quanh hạt nhân. Các electron có thể chuyển động trên những quỹ đạo này, bằng cách phát ra hay hấp thụ photon với tần số xác định. Với cơ sở là những quỹ đạo bị lượng tử hóa này, Bohr có thể giải thích một cách chính xác các vạch quang phổ của nguyên tử hydro. Tuy nhiên, mô hình của Bohr chưa thể giải thích được cường độ tương đối của các vạch này cũng như mô hình chưa thể giải thích quang phổ của những nguyên tử phức tạp hơn.

Liên kết hóa học giữa các nguyên tử được Gilbert Newton Lewis giải thích, khi vào năm 1916 ông đề xuất rằng liên kết cộng hóa trị giữa hai nguyên tử được duy trì bởi cặp electron chia sẻ giữa chúng. Sau đó, vào năm 1927, Walter Heitler và Fritz London đưa ra lý thuyết giải thích đầy đủ cho sự hình thành cặp electron và liên kết hóa học trong khuôn khổ của cơ học lượng tử. Năm 1919, nhà hóa học người Mỹ Irving Langmuir đưa ra mô hình tĩnh về nguyên tử và gợi ý rằng mọi electron được phân bố tuần tự theo "những vỏ (gần) hình cầu  đồng tâm, tất cả đều có độ dày bằng nhau". Tiếp đó, ông chia những vỏ này ra thành một số ô, mà mỗi ô chứa một cặp electron. Với mô hình này, Langmuir có thể giải thích một cách định tính các tính chất hóa học của các nguyên tố trong bảng tuần hoàn, mà nhiều tính chất được lặp lại tuân theo định luật tuần hoàn trong bảng.

Năm 1924, nhà vật lý người Áo Wolfgang Pauli nhận xét thấy cấu trúc tựa vỏ của nguyên tử có thể được giải thích bằng một tập hợp chứa bốn tham số xác định lên mỗi trạng thái năng lượng lượng tử, và mỗi trạng thái này không thể chiếm bởi nhiều hơn một electron. Việc không có nhiều hơn một electron chiếm chỗ ở cùng một trạng thái năng lượng lượng tử  được phát biểu trong nguyên lý loại trừ Pauli. Cơ chế vật lý để giải thích cho tham số thứ tư, mà nó có hai giá trị phân biệt, được các nhà vật lý người Hà Lan Samuel Goudsmit và George Uhlenbeck đề xuất. Năm 1925, họ cho rằng một electron, cùng với mômen động lượng của quỹ đạo, còn sở hữu thêm mômen góc động lượng nội tại và mômen lưỡng cực từ. Điều này tương tự như sự tự quay của Trái Đất cũng như nó quay trên quỹ đạo quanh Mặt Trời. Mômen góc động lượng nội tại này được gọi là spin, và đưa ra cách giải thích cho sự tách vạch bí ẩn như được quan sát thấy ở các vạch quang phổ bằng phổ kế có độ phân giải cao; hiện tượng này được biết đến như là sự tách cấu trúc tinh tế.

Cơ học lượng tử

Trong luận án  (Nghiên cứu về lý thuyết lượng tử) viết năm 1924, nhà vật lý người Pháp Louis de Broglie giả thuyết rằng mọi vật chất có thể được biểu diễn bằng sóng de Broglie tương tự như sóng ánh sáng. Điều đó có nghĩa là dưới những điều kiện phù hợp, các electron và những hạt vật chất khác sẽ thể hiện những tính chất của sóng hoặc của hạt. Lý thuyết hạt ánh sáng được chứng tỏ khi nó thể hiện có vị trí định xứ trong không gian dọc theo quỹ đạo chùm sáng ở bất kỳ thời điểm nào. Bản chất sóng ánh sáng được hiện, ví dụ, khi một chùm sáng chiếu qua những khe hẹp song song nó sẽ tạo thành những vân giao thoa. Năm 1927 George Paget Thomson khám phá ra hiệu ứng giao thoa xuất hiện khi cho một chùm electron truyền qua những lá kim loại mỏng và kiểu thí nghiệm tương tự được các nhà vật lý người Mỹ Clinton Davisson và Lester Germer thực hiện khi cho chùm electron phản xạ từ tinh thể nikel và quan sát thấy hiệu ứng giao thoa. Các hiệu ứng này còn được gọi là hiện tượng nhiễu xạ electron.

Dự đoán của de Broglie về bản chất sóng của electron đưa Erwin Schrödinger thiết lập lên phương trình sóng miêu tả electron chuyển động dưới ảnh hưởng của hạt nhân trong nguyên tử. Năm 1926, với phương trình của mình, phương trình Schrödinger, ông đã miêu tả thành công sóng electron trong hệ nguyên tử. Hơn là chỉ việc tìm ra nghiệm xác định vị trí của một electron theo thời gian, phương trình sóng này cũng được áp dụng để dự đoán xác suất tìm thấy electron quanh vị trí cụ thể, đặc biệt vị trí gần nơi electron bị chặn trong không gian, mà tại đây phương trình sóng electron không thay đổi theo thời gian. Cách tiếp cận này đã đem đến một lý thuyết miêu tả cơ học lượng tử thứ hai (lý thuyết đầu tiên miêu tả bằng cơ học ma trận do Heisenberg phát triển năm 1925), và nghiệm của phương trình Schrödinger, giống như của Heisenberg, cho phép dẫn ra các trạng thái năng lượng của một electron trong nguyên tử hydro mà tương đương với các kết quả thu được bởi Bohr vào năm 1913, và miêu tả chính xác quang phổ nguyên tử hydro. Khi kể đến spin và tương tác giữa nhiều electron, cơ học lượng tử đưa ra những dự đoán chính xác về cấu hình electron trong những hệ nguyên tử phức tạp hơn hydro.

Năm 1928, dựa trên các nghiên cứu của Wolfgang Pauli, Paul Dirac thiết lập nên một mô hình về electron – phương trình Dirac, nhất quán với thuyết tương đối hẹp, bằng cách áp dụng các điều kiện đối xứng và tương đối tính trong hình thức luận hamiltonian của cơ học lượng tử cho trường điện từ. Để có thể giải một số vấn đề trong phương trình tương đối tính của mình, năm 1930 Dirac nêu ra một mô hình chân không như là một biển chứa vô hạn các hạt có năng lượng âm, sau này gọi là biển Dirac. Mô hình này đã đưa ông đi đến dự đoán tồn tại positron, một hạt phản vật chất của electron. Hạt này sau đó được phát hiện vào năm 1932 bởi Carl Anderson, và ông đề xuất gọi các electron thường gặp là negatron và sử dụng thuật ngữ electron nhằm miêu tả những biến thể mang điện tích dương hoặc âm.

Năm 1947 Willis Lamb, khi đang thực hiện nghiên cứu cùng với sinh viên Robert Retherford, đã tìm thấy có những trạng thái lượng tử riêng biệt của hydro, đáng ra phải có cùng mức năng lượng, lại được dịch chuyển tương đối với nhau; sự sai lệch này sau đó được gọi là dịch chuyển Lamb. Trong cùng thời gian, Polykarp Kusch, cùng với Henry M. Foley, đã khám phá bằng thí nghiệm mômen từ của electron có giá trị hơi lớn hơn so với dự đoán của lý thuyết Dirac. Giá trị chênh lệch nhỏ này sau đó được gọi là mômen lưỡng cực từ dị thường của electron. Sự chênh lệch này sau đó được giải thích trong lý thuyết điện động lực học lượng tử, phát triển bởi các nhà vật lý Sin-Itiro Tomonaga, Julian Schwinger và
Richard Feynman vào cuối thập niên 1940.

Máy gia tốc hạt
Với sự phát triển của các loại máy gia tốc hạt trong nửa đầu thế kỷ 20, các nhà vật lý bắt đầu tìm hiểu sâu hơn vào các tính chất của các hạt hạ nguyên tử. Thành công đầu tiên trong nỗ lực gia tốc electron sử dụng cảm ứng điện từ được thực hiện vào năm 1942 bởi Donald Kerst. Máy betatron ban đầu của ông đạt đến mức năng lượng 2,3 MeV, và những máy betatron về sau đạt đến mức 300 MeV. Năm 1947, bức xạ đồng bộ (synchrotron radiation) được phát hiện tại máy gia tốc synchrotron, đưa electron đạt mức năng lượng 70 MeV, tại cơ sở nghiên cứu của General Electric. Bức xạ này là do các electron chuyển động gia tốc đi qua một từ trường ở vận tốc gần bằng tốc độ ánh sáng.

Máy gia tốc va chạm hạt ADONE là máy đầu tiên đạt mức năng lượng của chùm tia cỡ 1,5 GeV, bắt đầu hoạt động vào năm 1968. Trong thiết bị này, các hạt electron và positron được gia tốc theo hai hướng ngược chiều nhau, như vậy gần như làm tăng gấp đôi năng lượng va chạm so với máy gia tốc chùm tia electron bắn vào một bia cố định. Máy va chạm lớn Electron–Positron (Large Electron–Positron Collider; LEP) ở CERN, hoạt động từ 1989 đến 2000, đạt tới mức năng lượng va chạm 209 GeV và có những đo lường quan trọng cho Mô hình Chuẩn của vật lý hạt.

Giam giữ từng electron
Hiện nay từng electron đơn lẻ có thể dễ dàng bị giam hãm trong những transistor CMOS siêu nhỏ (, ) hoạt động ở ngưỡng nhiệt độ lạnh sâu từ −269 °C (4 K) cho đến khoảng −258 °C (15 K). Hàm sóng electron lan truyền trong một dàn chất bán dẫn và khi bỏ qua tương tác của nó với các electron trong dải hóa trị, thì có thể coi như là hàm của electron đơn lẻ, bằng cách thay thế khối lượng của nó bằng tenxơ khối lượng hiệu dụng.

Các đặc tính

Phân loại

Trong Mô hình Chuẩn của vật lý hạt, electron thuộc về nhóm các hạt hạ nguyên tử gọi là lepton, mà được cho là những hạt cơ bản. Electron có khối lượng nhỏ nhất trong nhóm lepton (cũng như trong nhóm các hạt mang điện) và thuộc về thế hệ thứ nhất của hạt cơ bản. Thế hệ thứ hai và thứ ba bao gồm các lepton mang điện, hạt muon và tau, chúng có giá trị điện tích, spin và tham gia tương tác giống với của electron, nhưng có khối lượng lớn hơn. Lepton khác so với những thành phần cơ bản khác của vật chất, hạt quark, khi lepton không tham gia vào tương tác mạnh. Tất cả các thành viên trong nhóm lepton đều là fermion, bởi vì chúng đều có spin bán nguyên; electron có spin .

Các tính chất cơ bản
Khối lượng bất biến (khối lượng nghỉ) của electron xấp xỉ bằng  kilogram, hay  đơn vị khối lượng nguyên tử. Trên cơ sở của nguyên lý sự tương đương khối lượng−năng lượng của Einstein, khối lượng này tương ứng với mức năng lượng nghỉ 0,511 MeV. Tỷ số giữa khối lượng của một proton so với của electron bằng khoảng 1836. Các đo đạc thiên văn cho thấy tỷ số khối lượng proton trên khối lượng electron vẫn giữ nguyên không đổi, như được dự đoán bởi Mô hình Chuẩn, trong thời gian ít nhất bằng một nửa tuổi của vũ trụ.

Electron có điện tích bằng  coulomb, một giá trị đã được sử dụng làm đơn vị điện tích chuẩn cho các hạt hạ nguyên tử, và cũng được gọi là điện tích cơ bản. Trong khoảng giới hạn sai số thí nghiệm, giá trị điện tích của electron bằng giá trị của proton nhưng mang dấu ngược lại. Vì ký hiệu e được sử dụng cho điện tích cơ bản, electron thường được ký hiệu là , với dấu trừ thể hiện cho điện tích âm. Positron được ký hiệu  bởi vì nó có cùng các tính chất với electron nhưng mang điện tích dương.

Electron có mômen động lượng nội tại hay spin . Do tính chất này mà electron thường được coi các hạt có spin-. Những hạt như vậy có độ lớn spin bằng  ħ, trong khi kết quả đo từ hình chiếu của spin lên một trục bất kỳ chỉ có thể bằng ±. Ngoài spin, electron còn có mômen từ hướng dọc theo trục spin của nó. Giá trị mômen từ electron xấp xỉ bằng một Bohr magneton, là hằng số vật lý bằng  joule trên tesla. Hướng của spin so với hướng của mômen động lượng electron xác định lên tính chất của các hạt cơ bản được biết đến là tính xoắn (helicity).

Electron không có cấu trúc con đã biết, nên nó thường được coi là một hạt điểm, hay cụ thể là một điện tích điểm không có không gian trong. Quan sát electron đơn lẻ trong bẫy Penning gợi ý rằng giới hạn trên của bán kính của nó bằng 10−22 mét. Giá trị giới hạn trên của bán kính electron bằng 10−18 mét có thể dẫn ra từ nguyên lý bất định kết hợp với năng lượng. Ngoài ra, còn có một hằng số vật lý gọi là "bán kính electron cổ điển", với giá trị là , lớn hơn rất nhiều bán kính của proton. Tuy nhiên, giá trị này được tìm từ những phép tính đơn giản mà bỏ qua các hiệu ứng của cơ học lượng tử; trong thực tế, giá trị bán kính electron cổ điển không có nhiều ý nghĩa khi đề cập đến cấu trúc cơ bản bên trong của electron.

Có những hạt cơ bản khác tự động phân rã thành những hạt khối lượng nhẹ hơn. Ví dụ cho muon, nó có thời gian sống trung bình  giây, và phân rã thành một electron, một neutrino muon và một phản neutrino electron. Hạt electron, mặt khác, theo lý thuyết được cho là hạt bền: electron là hạt có khối lượng nhỏ nhất với điện tích khác 0, do đó sự phân rã của nó sẽ vi phạm định luật bảo toàn điện tích. Thực nghiệm xác định giới hạn dưới của thời gian sống của electron là  năm, ở mức 90% độ tin cậy.

Các tính chất lượng tử
Như mọi hạt khác, các electron có hành xử như những sóng. Đặc điểm này được gọi là lưỡng tính sóng–hạt và được chứng minh bằng thí nghiệm giao thoa hai khe.

Bản chất sóng của electron cho phép nó đi qua hai khe song song một cách đồng thời, hơn là chỉ một khe ở một thời điểm như đối với trường hợp của hạt. Trong cơ học lượng tử, tính chất sóng của một hạt được miêu tả bằng toán học dưới dạng hàm giá trị phức, hay hàm sóng, thường được ký hiệu bằng chữ cái Hy Lạp psi (ψ). Khi tính bình phương giá trị tuyệt đối của hàm này, sẽ cho xác suất quan sát được một hạt ở một vị trí cho trước—hay chính là mật độ xác suất.

Electron là những hạt đồng nhất bởi vì không thể phân biệt được chúng dựa trên những tính chất vật lý nội tại của hạt. Trong cơ học lượng tử, điều này có nghĩa là một cặp electron tương tác có thể đổi chỗ cho nhau mà không làm thay đổi trạng thái quan sát được của hệ. Hàm sóng của các fermion, bao gồm electron, là hàm phản xứng, có nghĩa rằng nó thay đổi dấu khi hai electron trao đổi vị trí cho nhau; hay, , với các biến r1 và r2 tương ứng với electron thứ nhất và thứ hai. Vì giá trị tuyệt đối không thay đổi khi hai hạt đổi chỗ cho nhau, điều này tương ứng với xác suất của hai sự kiện là bằng nhau. Ngược lại, hạt boson, như photon, lại có hàm sóng đối xứng.

Trong trường hợp phản xứng, các nghiệm của phương trình sóng cho các electron tương tác sẽ cho xác suất bằng 0 đối với mỗi cặp chiếm cùng một vị trí hoặc trạng thái. Kết quả này tương ứng với nguyên lý loại trừ Pauli, phát biểu rằng không thể có hai electron chiếm cùng một trạng thái lượng tử. Nguyên lý này giải thích cho nhiều tính chất của các electron hóa học. Ví dụ, nó làm cho nhóm các electron liên kết chiếm những orbital khác nhau trong một nguyên tử, hơn là đan xen lẫn nhau trong cùng một orbital.

Hạt ảo

Trong một bức tranh đơn giản, mỗi photon đôi lúc được coi như là tổ hợp của một hạt electron ảo với phản hạt ảo của nó, positron ảo, mà chúng nhanh chóng hủy lẫn nhau khi vừa mới sinh ra trong một thời gian rất ngắn. Sự kết hợp của biến thiên năng lượng cần thiết để sinh ra những hạt này, và khoảng thời gian trong đó chúng tồn tại, phải nằm trong ngưỡng chấp nhận được tuân theo nguyên lý bất định Heisenberg, ΔE · Δt ≥ ħ. Để thỏa mãn nguyên lý này, năng lượng cần thiết để sinh ra những hạt ảo này, ΔE, có thể được "mượn" từ chân không trong một khoảng thời gian, Δt, sao cho tích của chúng không được lớn hơn hằng số Planck thu gọn, . Do vậy, đối với một electron ảo, Δt lớn nhất bằng . (nghĩa là nếu cặp electron ảo−positron ảo mượn năng lượng ΔE từ chân không lượng tử thì phải trả lại năng lượng này cho chân không sau tối đa một khoảng thời gian Δt sao cho ΔE · Δt ≤ ħ)

Khi một cặp electron–positron ảo đang tồn tại, lực tĩnh điện Coulomb từ điện trường tức thời xung quanh hạt electron sẽ làm hút hạt positron về phía electron gốc ban đầu, trong khi electron được sinh ra chịu một lực đẩy. Hiệu ứng này chính là sự phân cực chân không. Về mặt hiệu ứng, chân không hành xử như một môi trường có dielectric permittivity lớn hơn 1 đơn vị. Do vậy điện tích hữu hiệu của một electron thực sự nhỏ hơn giá trị thực của nó, và điện tích giảm dần khi khoảng cách tăng dần tính từ electron. Sự phân cực này đã được xác nhận bằng thực nghiệm vào năm 1997 tại máy gia tốc hạt TRISTAN ở Nhật Bản. Các hạt ảo cũng tạo ra hiệu ứng lá chắn đáng kể cho khối lượng của electron.

Tương tác với các hạt ảo cũng giải thích sự sai lệch nhỏ (khoảng 0,1%) về giá trị của mômen từ nội tại của electron so với magneton Bohr (sai lệch này được gọi là mômen từ dị thường của electron). Sự khớp chính xác tuyệt vời giữa giá trị tính toán trên lý thuyết và giá trị đo được bằng thực nghiệm của mômen từ dị thường electron được coi là một trong những thành tựu quan trọng nhất của điện động lực học lượng tử.

Nghịch lý trong vật lý cổ điển về hạt điểm electron lại có mômen góc spin và mômen từ nội tại có thể được giải quyết bởi sự hình thành của các cặp hạt photon ảo trong điện trường sinh bởi electron. Các photon ảo này (đến lượt lại sinh ra các cặp electron−positron ảo khác) làm cho electron luôn dịch chuyển xung quanh vị trí của nó (còn gọi là zitterbewegung), mà tổng hợp lại thành một chuyển động tròn với hiệu ứng tiến động. Chuyển động này tạo ra cả spin và mômen từ của electron. Trong nguyên tử, sự sinh các cặp hạt photon ảo giúp giải thích hiệu ứng dịch chuyển Lamb như đã quan sát thấy ở các vạch quang phổ.

Tương tác
Electron sinh ra từ trường tạo ra lực hút lên hạt mang điện dương, như proton, và lực đẩy lên hạt mang điện âm. Cường độ của lực này trong điện động lực học cổ điện được xác định bằng định luật nghịch đảo bình phương Coulomb. Khi một electron đang trong chuyển động, nó tạo ra một từ trường bao quanh. Định luật Ampère-Maxwell cho biết mối liên hệ giữa từ trường và chuyển động của dòng các electron (dòng điện) tương ứng với người quan sát. Tính chất cảm ứng này cung cấp một từ trường dẫn động làm quay động cơ điện. Trường điện từ của một hạt mang điện bất kỳ đang trong chuyển động được miêu tả bằng thế Liénard–Wiechert, thế này đúng cho cả trường hợp hạt chuyển động với vận tốc gần bằng tốc độ ánh sáng (hay vận tốc tương đối tính).

Khi một electron chuyển động trong từ trường, nó chịu tác dụng của lực Lorentz tác động theo phương vuông góc với mặt phẳng xác định bởi vectơ từ trường và vectơ vận tốc của electron. Lực hướng tâm làm cho electron chuyển động trên một quỹ đạo xoắn ốc trong từ trường với bán kính Larmor. Sự gia tốc từ chuyển động theo đường cong ghềnh này làm cảm ứng electron phát ra năng lượng dưới dạng bức xạ đồng bộ. Năng lượng bức xạ này làm hãm electron, hay còn gọi là lực Abraham–Lorentz–Dirac, tạo ra ma sát làm chậm chuyển động của electron. Lực này cũng gây ra tác động ngược (back-reaction) lên điện từ trường của chính electron.

Trong điện động lực học lượng tử photon là hạt truyền tải tương tác điện từ giữa các hạt. Một electron đơn lẻ chuyển động với vận tốc đều không thể phát ra hay hấp thụ một photon thực; do sẽ vi phạm định luật bảo toàn năng lượng và động lượng. Mặt khác, các photon ảo có thể truyền động lượng giữa hai hạt mang điện tích. Sự trao đổi này của các photon ảo, ví dụ, làm tạo ra lực Coulomb. Bức xạ năng lượng xuất hiện khi một electron chuyển động bị làm lệch quỹ đạo gây bởi điện trường của một hạt mang điện khác, như proton. Sự gia tốc của electron làm phát ra bức xạ Bremsstrahlung.

Một photon (ánh sáng) va chạm phi đàn hồi với một electron (tự do) được gọi là tán xạ Compton. Kết quả của va chạm này là động lượng và năng lượng được truyền qua giữa các hạt, làm thay đổi bước sóng của photon bằng một lượng được gọi là dịch chuyển Compton. Độ dịch chuyển lớn nhất của bước sóng bằng h/mec, hay còn gọi là bước sóng Compton. Đối với một electron, nó có giá trị bằng . Khi bước sóng của ánh sáng là dài (ví dụ bước sóng của ánh sáng khả kiến bằng 0,4–0,7 μm) sự dịch chuyển bước sóng có thể bỏ qua được. Trong trường hợp này, tương tác giữa ánh sáng và electron tự do được gọi là tán xạ Thomson hay tán xạ Thomson tuyến tính.

Độ mạnh tương đối của tương tác điện từ giữa hai hạt điện tích, chẳng hạn giữa một electron và một proton, được xác định bởi hằng số cấu trúc tế vi. Đây là đại lượng không thứ nguyên hình thành dựa trên tỉ số của hai dạng năng lượng: năng lượng tĩnh điện của lực hút (hoặc đẩy) ở khoảng cách bằng một lần bước sóng Compton, và năng lượng nghỉ của các hạt mang điện tích. Nó có giá trị bằng α ≈ , hay xấp xỉ bằng .

Khi electron và positron va chạm, chúng hủy lẫn nhau, làm phát ra hai hoặc ba photon tia gamma. Nếu electron và positron có động lượng bỏ qua được, va chạm có thể hình lên nguyên tử positronium trước khi hai hạt hủy lẫn nhau để hình ra các photon có tổng năng lượng 1,022 MeV. Mặt khác, một photon năng lượng cao có thể biến đổi thành cặp electron và positron bởi quá trình sinh cặp (pair production), nhưng chỉ trong sự có mặt của một hạt điện tích gần nó, như một hạt nhân chẳng hạn.

Trong lý thuyết tương tác điện yếu, thành phần hàm sóng hướng bên trái (chiral) của electron tạo thành bộ đôi isospin yếu với neutrio electron. Điều này có nghĩa rằng trong tương tác yếu, neutrino electron hành xử như các electron. Mỗi loại hạt của bộ đôi này (doublet) có thể tham gia vào tương tác dòng tích (charged current) bằng cách phát ra hoặc hấp thụ một boson  và biến đổi sang thành hạt kia. Điện tích được bảo toàn trong quá trình này bởi vì boson W cũng mang điện tích, làm cho tổng điện tích của quá trình biến đổi là không thay đổi. Các tương tác dòng tích chịu trách nhiệm cho hiện tượng phân rã beta trong một nguyên tử phóng xạ. Cả electron và neutrino electron có thể tham gia vào tương tác dòng trung hòa (neutral current interaction) thông qua sự trao đổi một boson , và chịu trách nhiệm cho tán xạ đàn hồi neutrino−electron.

Nguyên tử và phân tử

Một electron có thể liên kết với hạt nhân của một nguyên tử bởi lực hút Coulomb. Một hệ có một hoặc nhiều electron liên kết với một hạt nhân được gọi là một nguyên tử. Nếu số electron khác với số điện tích của hạt nhân, nguyên tử đó được gọi là một ion. Hành xử dạng sóng của một electron liên kết được miêu tả bằng một hàm sóng gọi là orbital nguyên tử. Mỗi orbital đặc trưng bởi các số lượng tử như mức năng lượng, mômen động lượng và hình chiếu của mômen góc, và chỉ có các orbital rời rạc tồn tại xung quanh hạt nhân. Theo nguyên lý loại trừ Pauli mỗi orbital có thể chiếm giữ bởi tối đa hai electron, và chúng phải có số lượng tử spin khác nhau.

Electron có thể nhảy sang các orbital khác nhau thông qua sự hấp thụ hoặc phát ra photon có năng lượng bằng hiệu giữa hai mức năng lượng đó. Các phương pháp khác làm electron chuyển sang orbital khác bao gồm sự va chạm của nó với hạt khác, như các electron, và nhờ hiệu ứng Auger. Để thoát ra khỏi nguyên tử, năng lượng của electron phải tăng và lớn hơn năng lượng liên kết với nguyên tử. Điều này xảy ra, ví dụ, như ở hiệu ứng quang điện, khi một photon tới va chạm có năng lượng lớn hơn năng lượng ion hóa nguyên tử và bị electron hấp thụ.

Mômen góc orbital của electron bị lượng tử hóa. Bởi electron mang điện, nó có một mômen từ orbital tỷ lệ với mômen góc. Tổng mômen từ của một nguyên tử bằng tổng vec tơ của mô men từ spin và mômen từ orbital của tất cả các electron và hạt nhân. Mômen từ của hạt nhân là nhỏ so với của các electron. Mômen từ của các electron chiếm giữ cùng một orbital (còn gọi là cặp electron) triệt tiêu lẫn nhau.

Liên kết hóa học giữa các nguyên tử chính là tương tác điện từ giữa chúng, như miêu tả bởi các định luật của cơ học lượng tử. Liên kết mạnh nhất hình thành bởi chia sẻ hoặc cho/nhận các electron giữa các nguyên tử, dẫn đến hình thành lên các phân tử. Bên trong một phân tử, các electron chuyển động dưới ảnh hưởng của một vài hạt nhân, và chiếm giữ các orbital phân tử; giống như chúng chiếm giữ các orbital trong một nguyên tử cô lập. Một yếu tố cơ bản trong các cấu trúc phân tử đó là sự tồn tại các cặp electron. Đây là các electron có spin ngược nhau, cho phép chúng có thể chiếm giữ cùng một orbital phân tử mà không vi phạm nguyên lý loại trừ Pauli (tương tự như ở nguyên tử). Các orbital phân tử khác nhau có phân bố mật độ electron theo không gian khác nhau. Ví dụ, ở các cặp electron liên kết (nghĩa là các cặp thực sự liên kết các nguyên tử với nhau) có thể được tìm thấy với xác suất cực đại nằm ở vùng thể tích tương đối nhỏ giữa các hạt nhân. Ngược lại, ở các cặp electron không liên kết chúng phân bố trong thể tích lớn hơn bao quanh hạt nhân.

Dẫn điện

Nếu một vật thể có nhiều hoặc ít hơn lượng electron cần thiết để cân bằng với điện tích dương của hạt nhân nguyên tử, thì tổng thể vật đó có mang điện tích. Khi có nhiều hơn electron, vật đó mang điện âm. Khi có ít electron hơn số lượng proton trong hạt nhân nguyên tử, vật mang điện dương. Khi số electron và proton bằng nhau, điện tích của chúng hủy lẫn nhau và vật thể ở trạng thái cân bằng điện (hay trung hòa). Nhờ tác động chà xát có thể làm vật thể vĩ mô mang điện thông qua hiệu ứng điện ma sát (triboelectric effect).

Các electron độc lập chuyển động trong chân không được gọi là các electron tự do. Các electron trong kim loại cũng hành xử như chúng chuyển động tự do. Thực sự thì các hạt được gọi là các electron trong kim loại và những thể rắn khác là những giả-electron—giả hạt, mà có cùng điện tích, spin, và mômen từ như các electron thực thụ nhưng có khối lượng khác với nó. Khi các electron tự do—trong chân không lẫn kim loại—chuyển động, chúng tạo ra một dòng mạng lưới điện tích được gọi là dòng điện, từ đó tạo ra một từ trường. Giống như một dòng điện có thể được sinh ra từ sự thay đổi của một từ trường. Những tương tác và mối quan hệ này được miêu tả bởi phương trình Maxwell.

Ở mỗi nhiệt độ nhất định, từng vật liệu có một độ dẫn điện ảnh hưởng đến giá trị của dòng điện khi áp vào một điện thế. Những vật dẫn điện tốt bao gồm kim loại như đồng và vàng, trong khi thủy tinh và Teflon lại dẫn điện kém. Ở bất kỳ vật liệu cách điện nào, các electron vẫn bám vào các nguyên tử và vật liệu có tính chất như là một chất cách điện. Hầu hết các chất bán dẫn có mức độ dẫn điện biến đổi từ phạm vi dẫn điện cực tốt cho đến cách điện hoàn toàn. Mặt khác, các kim loại có cấu trúc dải điện tử chứa các vùng năng lượng được lấp đầy một phần bởi electron. Sự có mặt của những vùng năng lượng này cho phép các electron trong kim loại hành xử như chúng được tự do hoặc gọi là các electron phi định xứ (delocalized electrons). Những electron không liên kết với một nguyên tử nhất định, do vậy khi áp dụng một điện trường, chúng chuyển động tự do như một chất khí (được gọi là khí Fermi) đi qua vật liệu giống như các electron tự do.

Bởi vì có sự va chạm giữa các electron với các nguyên tử, vận tốc trôi của các electron trong một vật dẫn có độ lớn cỡ vài milimét trên một giây. Tuy nhiên, trường hợp có sự thay đổi dòng điện từ một điểm trong vật liệu gây ra sự thay đổi dòng điện ở điểm khác trong vật liệu, thì tốc độ lan truyền của hiệu ứng này, điển hình bằng khoảng 75% tốc độ ánh sáng. Điều này xảy ra bởi vì tín hiệu điện lan truyền như một sóng, với vận tốc phụ thuộc vào hằng số điện môi của vật liệu.

Đa số kim loại có độ dẫn nhiệt tương đối tốt, chủ yếu bởi vì các electron phi định xứ vận chuyển năng lượng nhiệt tự do giữa các nguyên tử. Tuy nhiên, không giống như sự dẫn điện, sự dẫn nhiệt của một kim loại gần như độc lập với nhiệt độ của vật liệu. Điều này đã được phát biểu bằng định luật Wiedemann–Franz, nói rằng tỉ số độ dẫn nhiệt trên độ dẫn điện tỷ lệ thuận với nhiệt độ của vật liệu. Sự mất trật tự bởi nhiệt trong dàn tinh thể nguyên tử kim loại làm tăng điện trở của vật liệu, tạo ra sự phụ thuộc vào nhiệt độ đối với dòng điện.

Khi làm lạnh vật liệu xuống dưới một mức gọi là nhiệt độ tới hạn, vật liệu trải qua sự chuyển pha trong đó nó mất hoàn toàn tính kháng điện (điện trở) đối với dòng điện, hay chính là hiệu ứng siêu dẫn. Trong lý thuyết BCS, các cặp electron được gọi là cặp Cooper trong chuyển động của chúng bắt cặp với nguyên tử gần đấy thông qua những dao động dàn nguyên tử gọi là phonon, do đó cặp Cooper tránh được va chạm với các nguyên tử mà thường tạo ra điện trở. (Các cặp Cooper có bán kính xấp xỉ bằng 100 nm, do đó nếu coi chúng như sóng vật chất thì chúng có thể chồng chập lẫn nhau.) Tuy nhiên, cơ chế cho hiệu ứng siêu dẫn nhiệt độ cao ở một số vật liệu vẫn chưa có lý thuyết giải thích thỏa đáng.

Các electron bên trong vật dẫn, mà chính chúng cũng là những giả hạt, khi đặt trong nhiệt độ rất gần với độ không tuyệt đối, có thể được phân ra thành ba loại giả hạt: spinon, orbiton và holon. Hạt đầu tiên mang spin và mômen từ, hạt tiếp theo mang vị trí orbital của nó trong khi hạt còn lại mang điện tích.

Chuyển động và năng lượng
Theo thuyết tương đối hẹp của Einstein, khi tốc độ của một electron tiệm cận tới tốc độ ánh sáng, người quan sát từ một hệ quy chiếu quán tính sẽ đo được khối lượng tương đối tính của hạt tăng lên, do đó khiến cho nó càng khó để có thể gia tốc nó từ bên trong hệ quy chiếu của người quan sát. Tốc độ của một electron có thể tiếp cận đến, nhưng không bao giờ bằng, tốc độ của ánh sáng trong chân không, c. Tuy nhiên, khi các electron tương đối tính—là những electron chuyển động với tốc độ gần bằng c—chuyển động trong môi trường điện môi như nước, nơi vận tốc ánh sáng trong nó nhỏ hơn nhiều so với c, các electron trong môi trường này có thể chuyển động nhanh hơn tốc độ ánh sáng. Khi chúng tương tác va chạm với môi trường, chúng tạo ra một ánh sáng nhạt được gọi là bức xạ Cherenkov.

Các hiệu ứng trong thuyết tương đối hẹp được miêu tả dựa trên một đại lượng gọi là hệ số Lorentz, được xác định bằng  với v là tốc độ của hạt. Động năng Ke của một electron chuyển động với vận tốc v bằng:

với me là khối lượng của electron. Ví dụ, ở máy gia tốc thẳng Stanford có thể gia tốc một electron tới động năng gần bằng 51 GeV. Vì một electron hành xử như dạng sóng, ở một vận tốc bất kỳ nó có một bước sóng de Broglie đặc trưng. Bước sóng này được cho bởi λe = h/p với h là hằng số Planck và p là động lượng. Đối với electron có động năng 51 GeV ở trên, bước sóng de Broglie bằng , đủ nhỏ để khám phá các cấu trúc có kích thước nhỏ hơn kích cỡ của một hạt nhân nguyên tử.

Sự hình thành

Lý thuyết Vụ Nổ Lớn là lý thuyết khoa học được chấp nhận rộng rãi hiện nay miêu tả những giai đoạn ban đầu của sự tiến hóa của Vũ trụ. Ở những miligiây đầu tiên sau Vụ Nổ Lớn, nhiệt độ trên 10 tỷ kelvin và các photon có năng lượng trung bình trên một triệu electronvolt. Các photon này có đủ năng lượng mà khi tương tác với nhau có thể dẫn tới sự hình thành cặp electron và positron. Ngược lại, những cặp positron−electron hủy lẫn nhau và phát ra các photon năng lượng cao:
  +  ↔  +
Trạng thái cân bằng giữa các electron, positron và photon được duy trì trong suốt giai đoạn này của sự tiến hóa Vũ trụ. Khi 15 giây trôi qua, tuy nhiên, nhiệt độ của Vũ trụ lúc này giảm xuống dưới ngưỡng cho phép hình thành cặp hạt electron−positron. Phần lớn các electron và positron tồn tại hủy lẫn nhau, giải phóng bức xạ gamma làm Vũ trụ nóng lên trong một thời gian ngắn.

Vì một lý do nào đó chưa được biết chắc chắn, trong suốt quá trình hủy cặp có sót lại một số lượng hạt nhiều hơn phản hạt vật chất. Cụ thể là có dư ra 1 electron tồn tại trong mỗi 1 tỷ cặp hạt electron−positron. Số lượng dư sót lại này bằng với số lượng proton còn dư từ quá trình hủy cặp hạt tương tự proton và phản proton, trong một điều kiện được gọi là bất đối xứng baryon, điều này mang đến tổng điện tích của toàn bộ Vũ trụ gần như bằng zero. Những proton và neutron còn dư lại bắt đầu tham gia vào các phản ứng với nhau—quá trình gọi là tổng hợp hạt nhân, tạo ra các đồng vị của hydro và heli, và một ít hạt nhân lithi. Các phản ứng này đạt đỉnh điểm vào khoảng thời gian ở sau năm phút. Bất kỳ neutron còn lại nào sẽ trải qua phản ứng phân rã beta âm với nửa thời gian sống bằng khoảng một nghìn giây, giải phóng ra một proton và một electron,
 →  +  +
Trong khoảng 300.000–400.000 năm tiếp theo, lượng các hạt electron còn lại có năng lượng quá lớn để có thể liên kết vào các hạt nhân nguyên tử. Giai đoạn tiếp theo là sự tái kếp hợp electron vào hạt nhân, khi ấy các nguyên tử trung hòa được hình thành và sự giãn nở của vũ trụ làm cho vật chất trở lên trong suốt với bức xạ.

Gần một triệu năm sau Vụ Nổ Lớn, thế hệ các ngôi sao đầu tiên bắt đầu hình thành. Trong lòng một ngôi sao, dây chuyền phản ứng tổng hợp hạt nhân sao cho ra các sản phẩm trong đó có positron. Những hạt phản vật chất này ngay lập tức hủy với các electron, giải phóng tia gamma. Gộp chung lại số lượng hạt electron bị giảm dần, và tương ứng số lượng hạt neutron tăng lên. Tuy nhiên, trong quá trình tiến hóa sao cũng hình thành các sản phẩm là những đồng vị phóng xạ. Các đồng vị này có thể sau đó trải qua phân rã beta trừ, phát ra một electron và một phản neutrino từ hạt nhân. Một ví dụ là đồng vị cobalt-60 (60Co), mà phân rã thành nickel-60 (60Ni).

Cuối chu trình tiến hóa của chúng, một ngôi sao có khối lượng lớn hơn 20 lần khối lượng Mặt Trời đi đến kết cục suy sụp hấp dẫn để tạo thành một lỗ đen. Theo vật lý cổ điển, bên trong những ngôi sao khối lượng lớn này xuất hiện lực hút hấp dẫn đủ mạnh để ngăn bất kỳ thứ gì, kể cả bức xạ điện từ, thoát ra khỏi bán kính Schwarzschild. Tuy nhiên, các hiệu ứng của cơ học lượng tử cho phép có khả năng tồn tại bức xạ Hawking ở phạm vi khoảng cách này. Các electron (và positron) được cho là tạo ra ở chân trời sự kiện của những tàn dư sao.

Khi một cặp hạt ảo (như gồm một electron và một positron) được tạo ra tại biên giới của chân trời sự kiện, sự phân bố ngẫu nhiên trong vị trí của hạt có thể làm cho một trong hai hạt nằm ở bên trong chân trời sự kiện; mà quá trình này được gọi là sự xuyên hầm lượng tử. Thế năng hấp dẫn của lỗ đen có thể cấp năng lượng để biến một hạt ảo nằm bên ngoài chân trời sự kiện trở thành một hạt thực, cho phép nó bật phóng ra vào không gian. Đổi lại, hạt còn lại của cặp mang năng lượng âm và rơi về vùng kì dị lỗ đen, dẫn đến tổng cộng khối lượng−năng lượng của lỗ đen bị giảm đi. Tốc độ bức xạ Hawking tăng tiến khi khối lượng lỗ đen giảm dần, làm cho lỗ đen bốc hơi và cuối cùng là phát nổ.

Tia vũ trụ là những hạt chuyển động trong không gian với năng lượng cao. Các sự kiện năng lượng cao đến cỡ  đã được ghi nhận. Khi những hạt này va chạm với các nucleon trong khí quyển Trái Đất, một trận mưa các hạt được tạo ra, bao gồm các pion. Hơn một nửa bức xạ vũ trụ được quan sát trên bề mặt Trái Đất có chứa các muon. Muon là một hạt loại lepton hình thành tại thượng tầng khí quyển sau quá trình phân rã của một pion.
 →  +
Đến lượt muon, nó có thể phân rã thành electron hoặc positron.
 →  +  +

Quan sát

Quan sát electron từ xa đòi hỏi việc đo được năng lượng bức xạ của chúng. Ví dụ, trong môi trường năng lượng cao như ở vành nhật hoa của một ngôi sao, các electron tự do tạo thành trạng thái plasma phát ra năng lượng dưới dạng bức xạ Bremsstrahlung. Khí electron có thể biểu hiện dao động plasma, đó là những sóng gây bởi những biến đổi đồng bộ trong mật độ electron, và những sóng này tạo ra phát xạ năng lượng có thể phát hiện được nhờ quan sát qua kính thiên văn vô tuyến.

Tần số của một photon tỷ lệ với năng lượng của nó. Khi một electron liên kết trong nguyên tử chuyển trạng thái giữa các mức năng lượng khác nhau, nó hấp thụ hoặc phát ra photon ở những tần số đặc trưng. Ví dụ, khi chiếu nguồn bức xạ phổ liên tục vào các nguyên tử sẽ xuất hiện các vạch phổ hấp thụ đặc trưng trong quang phổ của bức xạ phản xạ. Mỗi nguyên tố hoặc phân tử thể hiện một lớp đặc trưng các vạch quang phổ, như các vạch quang phổ hydro. Những phép đo lường quang phổ về cường độ và bề rộng của các vạch này cho phép xác định được thành phần và tính chất vật lý của một chất cần xác định.

Trong điều kiện của phòng thí nghiệm, có thể quan sát tương tác của từng electron đơn lẻ nhờ các máy gia tốc hạt nhân, mà cho phép đo những tính chất cụ thể như năng lượng, spin và điện tích. Nhờ sự phát triển của các kỹ thuật bẫy ion như bẫy Paul và bẫy Penning cho phép giam giữ các hạt mang điện trong một thể tích đủ nhỏ với thời gian dài. Điều này đã cho phép đo lường các tính chất cũng như thao tác lên những hạt này. Ví dụ, bẫy Penning từng được ứng dụng để chứa một electron đơn lẻ trong thời gian 10 tháng. Mômen từ của electron đã được đo với độ chính xác đến 11 chữ số thập phân mà vào năm 1980, độ chính xác này còn lớn hơn độ chính xác đo được của bất kỳ các hằng số vật lý khác.

Bộ phim chụp ảnh đầu tiên về sự phân bố năng lượng của electron đã được thực hiện bởi một đội các nhà vật lý tại Đại học Lund ở Thụy Điển vào tháng 2 năm 2008. Họ đã sử dụng một xung nhịp ánh sáng cực ngắn, hay gọi là các xung atto giây, cho phép lần đầu tiên chụp ảnh được chuyển động của một electron.

Sự phân bố của các electron trong chất rắn có thể được biểu hiện nhờ kỹ thuật chụp quang phổ bức xạ phân giải góc (angle-resolved photoemission spectroscopy, ARPES). Kỹ thuật này ứng dụng hiệu ứng quang điện để đo hàm phân bố không gian giàn tinh thể—một hàm toán học biểu diễn đặc tính cấu trúc tuần hoàn được áp dụng để suy đoán ra cấu trúc ban đầu của tinh thể. ARPES được ứng dụng để xác định hướng, tốc độ và sự tán xạ của các electron bên trong vật liệu.

Các ứng dụng plasma

Chùm hạt

Trong công nghệ và kỹ thuật, các chùm tia electron đã được ứng dụng để thực hiện hàn bằng chùm electron giữa hai loại vật liệu. Chúng cho phép mật độ năng lượng của chùm tia hàn lên tới 107 W·cm−2 được tập trung trong một hình nón tròn đường kính cỡ  mà thường không cần đòi hỏi phải có lớp vật liệu đệm thứ 3. Kỹ thuật hàn này phải được thực hiện trong chân không để tránh các electron va chạm với một trường khí xung quanh trước khi chúng đến được vật liệu cần hàn, và nó có thể được sử dụng để nối các loại vật liệu dẫn điện mà những biện pháp hàn khác không phù hợp để áp dụng.

Quang khắc chùm điện tử (EBL) là phương pháp tạo các chi tiết bán dẫn ở mức phân giải nhỏ hơn 1 µm. Kỹ thuật này có hạn chế là giá thành cao, tốc độ sản xuất chậm, cần phải vận hành chùm điện tử trong môi trường chân không cao và các electron có xu hướng tán xạ trên bề mặt vật liệu. Độ phân giải tối đa của phương pháp này vào khoảng 10 nm. Vì lý do này, EBL được ứng dụng chủ yếu cho sản xuất một số nhỏ các vi mạch chuyên biệt.

Phương pháp xử lý chùm điện tử (electron-beam processing, hoặc electron irradiation EBI) được ứng dụng để làm thay đổi các đặc tính của vật liệu hoặc khử trùng trong y học và thực phẩm bằng cách chiếu chùm điện tử vào sản phẩm. Chùm electron hóa lỏng hoặc làm tan chảy thủy tinh mà không gây tăng nhiều nhiệt độ khi thực hiện chiếu với cường độ cao: ví dụ bức xạ electron mạnh gây ra sự giảm độ nhớt ở nhiều bậc độ lớn và làm giảm từng bước năng lượng hoạt hóa của nó.

Các máy gia tốc quỹ đạo thẳng (linear particle accelerator) tạo ra những chùm electron cho chùm sáng dùng để điều trị các khối u trên bề mặt trong trị liệu bức xạ. Trị liệu điện tử (electron therapy) có thể điều trị các thương tổn ở da như ung thư tế bào đáy bởi vì một chùm electron chỉ có thể thâm nhập xuống một độ sâu nhất định trước khi bị hấp thụ, thường là đến 5 cm đối với electron có năng lượng trong phạm vi 5–20 MeV. Một chùm electron có thể được sử dụng phối hợp với chiếu xạ tia X trong điều trị bệnh.

Các máy gia tốc hạt sử dụng điện trường để đẩy các electron và phản hạt của chúng lên mức năng lượng cao. Những hạt này phát ra bức xạ đồng bộ khi chúng bay qua từ trường. Cường độ của bức xạ đồng bộ phụ thuộc vào phân cực spin của chùm electron—quá trình được gọi là hiệu ứng Sokolov–Ternov. Các chùm electron phân cực được ứng dụng trong nhiều thí nghiệm khác nhau. Bức xạ synchrotron có thể dùng làm mát chùm electron với mục đích làm giảm sự phân tán động lượng của chùm hạt. Các chùm electron và positron được cho va chạm với nhau trong máy gia tốc khi chúng đạt đến mức năng lượng yêu cầu; các máy dò hạt (particle detector) quan sát năng lượng của bức xạ phát ra, ghi lại những thông tin và tính chất cần nghiên cứu trong vật lý hạt.

Chụp ảnh
Nhiễu xạ electron năng lượng thấp (Low-energy electron diffraction, LEED) là một phương pháp bắn vào vật liệu có cấu trúc tinh thể bằng một chùm electron chuẩn trực sau đó quan sát hình ảnh nhiễu xạ giúp xác định lên cấu trúc của vật liệu. Năng lượng đòi hỏi của các electron ở những chùm này trong khoảng 20–200 eV. Kỹ thuật phản xạ nhiễu xạ electron năng lượng cao (reflection high-energy electron diffraction, RHEED) sử dụng sự phản xạ của một chùm electron bắn đến với nhiều góc hẹp khác nhau để nghiên cứu đặc trưng bề mặt của vật liệu có cấu trúc tinh thể. Chùm năng lượng thường nằm trong khoảng 8–20 keV và góc bắn electron thường bằng 1–4°.

Kính hiển vi điển tử hoạt động dựa trên nguyên lý tập trung chùm electron vào một mẫu vật. Một số electron sau khi va chạm vào mẫu vật thì bị thay đổi đặc tính, như hướng chuyển động, góc phản xạ và pha tương đối cũng như năng lượng bị giảm đi. Các nhà hiển vi học ghi lại những thay đổi này từ chùm electron để tái tạo ra những bức ảnh về mẫu vật. Trong ánh sáng xanh lam, các kín hiển vi quang học thông thường có giới hạn nhiễu xạ phân giải ở kích thước 200 nm. So sánh với kính hiển vi điện tử, loại này bị giới hạn bởi bước sóng de Broglie của electron. Ví dụ, bước sóng này bằng 0,0037 nm đối với những electron được gia tốc trong điện trường cỡ 100.000 volt. Kính hiển vi truyền điện tử hiệu chỉnh quang sai (Transmission Electron Aberration-Corrected Microscope) có độ phân giải dưới 0,05 nm, đủ để phân biệt được từng nguyên tử. Khả năng này mang lại những lợi thế cho sử dụng kính hiển vi điện tử trong phòng thí nghiệm để chụp các bức ảnh có độ phân giải cao. Tuy nhiên, kính hiển vi điện tử là những thiết bị đắt tiền và tốn nhiều chi phí hoạt động và bảo trì.

Có hai loại kính hiển vi điện tử: Loại truyền qua và loại quét bề mặt. Kính hiển vi điện tử truyền qua hoạt động giống như một máy chiếu, với một chùm electron được cho chiếu qua một lát vật liệu sau đó nó được hội tụ trên phim âm bản hoặc cảm biến CCD. Kính hiển vi điện tử quét bề mặt dùng chùm electron quét lên bề mặt mẫu vật, giống như hiển thị trên ti vi màn hình ống, để thu được bức ảnh về nó. Độ phóng đại của hai loại kính này vào cỡ 100× đến 1.000.000. Kính hiển vi quét xuyên hầm sử dụng hiệu ứng chui hầm lượng tử của electron từ mũi nhọn của một đầu dò kim loại để nghiên cứu vật liệu và tạo ra bức ảnh bề mặt vật liệu có độ phân giải cao.

Các ứng dụng khác
Trong laser electron tự do (FEL), một chùm electron tương đối tính đi qua dãy các nam châm lưỡng cực (undulator) bị đổi hướng luân phiên do hướng của từ trường tạo bởi dãy các nam châm này. Vì đổi hướng luân phiên như vậy nên các electron phát ra bức xạ synchrotron một cách nhịp nhàng và đều đặn, bức xạ được khuếch đại ở tần số cộng hưởng. FEL có thể phát ra bức xạ điện từ với độ rọi cao trong dải tần số rộng, từ sóng vi ba cho đến tia X mềm. Những thiết bị này được sử dụng trong sản xuất, viễn thông, và trong các ứng dụng y tế, như phẫu thuật các mô mềm.

Ống tia âm cực chứa electron, mà đã từng được sử dụng thường xuyên cho các màn hình hiển thị tại nhiều thiết bị thí nghiệm, màn hình máy tính và máy truyền hình. Trong một đèn nhân quang điện, mỗi photon va chạm đến âm cực quang khởi tạo ra một luồng các electron để hình thành một xung dòng điện mà bộ dò phát hiện được. Ống điện tử chân không sử dụng luồng các electron để thao tác lên tín hiệu điện, và chúng đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển của công nghệ điện tử. Tuy nhiên, ngày nay chúng đã bị thay thế bởi các thiết bị bán dẫn như transistor.

Xem thêm

 Anyon
 Hạt beta
 Electride
 Bọt electron
 g-factor
 Lepton
 Danh sách hạt cơ bản
 Điện tử học spin
 Thí nghiệm Stern–Gerlach
 Hiệu ứng Zeeman

Ghi chú

Tham khảo

Liên kết ngoài

Điện hóa
Điện tử học spin
Lepton
Electron


title: Fearless

text:
Fearless  có thể đề cập đến:
 Fearless (album của Cowboy Mouth)
 Fearless (album của Taylor Swift)
"Fearless" (bài hát của Taylor Swift)
Fearless (Taylor's Version), album tái thu âm năm 2021


title: Conus grangeri

text:
Conus grangeri là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae, họ ốc cối.

Giống như tất cả các loài thuộc chi Conus, chúng là loài săn mồi và có nọc độc. Chúng có khả năng "đốt" con người, do vậy khi cầm chúng phải hết sức cẩn thận.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

 The Conus Biodiversity website

G
Động vật được mô tả năm 1900


title: Dinant

text:
Dinant là một thành phố và đô thị tọa lạc bên sông Meuse trong tỉnh Namur,  Bỉ.  Đô thị Dinant gồm các đô thị Anseremme, Bouvignes-sur-Meuse, Dréhance, Falmagne, Falmignoul, Foy-Notre-Dame, Furfooz, Lisogne, Sorinnes, và Thynes.

Đây là quê hương của:
David of Dinant, họa sĩ Joachim Patenier, 1485 - 1524, họa sĩ Antoine Joseph Wiertz, nhà phát minh kèn saxophone Adolphe Sax, Georges Pire, André Buzin, nghệ sĩ (thế kỷ 20)

Đô thị kết nghĩa

: Dinan
: Caldas da Rainha
: Hoddesdon
: Chios

Tham khảo

Liên kết ngoài

Trang mạng chính thức bằng tiếng Pháp, Tiếng Hà Lan, và tiếng Anh
Dinant groups on Flickr
Citadel of Dinant: Trang mạng chính thức

Đô thị của Namur


title: Cylindrocline commersonii

text:
Cylindrocline commersonii là một loài thực vật có hoa thuộc họ Asteraceae.
Nó chỉ được tìm thấy ở Mauritius.
Môi trường sống tự nhiên của nó là các khu rừng khô nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.

Hình ảnh

Nguồn
 Rutty, R. 2000. Cylindrocline commersonii. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 7 năm 2007.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Cylindrocline
Thực vật Mauritius
Thực vật cực kỳ nguy cấp


title: Hữu Hảo

text:
Hữu Hảo (chữ Hán giản thể: 友好区âm Hán Việt: Hữu Hảo khu) là một quận thuộc địa cấp thị Y Xuân, tỉnh Hắc Long Giang, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Quận Hữu Hảo có diện tích 2366 km², dân số 70.000 người. Mã số bưu chính của quận Hữu Hảo là 153031. Quận Hữu Hảo được chia thành các đơn vị hành chính gồm 6 nhai đạo biện sự xứ: Hữu Hảo, Song Tử Hà, Thiết Lâm, Thiết Hưng, Tân Nhai Cơ, Nhị Thập Nhất.

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện Hắc Long Giang
Y Xuân


title: Ecnomus digitatus

text:
Ecnomus digitatus là một loài Trichoptera trong họ Ecnomidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Ecnomus


title: Toijala

text:
Từ ngày 1 tháng 1 năm 2007 Toijala thuộc thị xã Akaa (trước đây đơn vị này là một đô thị độc lập), cự ly khoảng 40 km về phía nam của Tampere. Đây là một khu vực giao lộ đường ray, nơi các tuyến đường ray giữa Helsinki-Tampere và Turku-Tampere cắt nhau.

Toijala tọa lạc tại tỉnh Tây Phần Lan trong vùng Pirkanmaa. Đô thị này có dân số 8.305 người (cuối tháng 4 năm 2004) với diện tích là 58,60 km² trong đó có 7,72 km² là diện tích mặt nước. Mật độ dân số là 163,2 người trên mỗi km². Đô thị này chỉ sử dụng tiếng Phần Lan.

Nhân vật nổi tiếng quê Toijala
 Harri Holkeri
 Aki Kaurismäki
 Mika Kaurismäki
 Aki Sirkesalo
 Arvo Ylppö
 Pertti Hemanus

Tham khảo

Liên kết ngoài
Toijala.fi (redirects to http://www.akaa.fi/)

Đô thị của vùng Pirkanmaa


title: 6287 Lenham

text:
6287 Lenham (1984 AR) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 8 tháng 1 năm 1984 bởi E. Bowell ở Flagstaff.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser 6287 Lenham

Thiên thể phát hiện năm 1984
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Andrena fumida

text:
Andrena fumida là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Pérez mô tả khoa học năm 1895.

Chú thích

Tham khảo

F
Động vật được mô tả năm 1895


title: Ellipteroides alomatus

text:
Ellipteroides alomatus là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Ellipteroides
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Irgoli

text:
Irgoli (Latin: Fanum Carisi hoặc Fanum Carisii) là một đô thị ở tỉnh Nuoro ở vùng Sardinia của Italia, tọa lạc cách khoảng 140 km về phía đông bắc của Cagliari và cách khoảng 30 km về phía đông bắc của Nuoro. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 2.277 người và diện tích là 75 km².

Irgoli giáp các đô thị: Galtellì, Loculi, Lula, Onifai, Siniscola.

Lịch sử biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Nuoro


title: Katzhütte

text:
Katzhütte là một đô thị thuộc huyện Saalfeld-Rudolstadt, trong bang Thüringen, nước Đức. Đô thị Katzhütte có diện tích 28,69 km².

Tham khảo


title: Eurema ada

text:
Eurema ada, (ban đầu được gọi là Terias ada), là một loài bướm ngày thuộc chi Eurema. Nó được tìm thấy ở bắc Borneo và được miêu tả vào năm 1871. Sải cánh dài 35mm.

Phụ loài đã biết
Các phụ loài đã biết bao gồm:
Eurema ada choui (Gu, 1994)
Eurema ada indosinica (Yata, 1991)
Eurema ada iona (Talbot, 1939)
Eurema ada prabha (Fruhstorfer)
Eurema ada toba (de Nicéville)
Eurema ada varga (Fruhstorfer)
Eurema ada yaksha (Fruhstorfer)

Chú thích

Tham khảo

Eurema


title: Tipula subcentralis

text:
Tipula subcentralis là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng sinh thái Palearctic.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Dizoniopsis gothica

text:
Dizoniopsis gothica là một loài ốc biển, động vật chân bụng trong họ Cerithiopsidae. Nó được Jay and Drivas mô tả năm 2002.

Chú thích

Tham khảo

Dizoniopsis
Động vật được mô tả năm 2002


title: Manzat

text:
Manzat là một xã ở tỉnh Puy-de-Dôme trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes miền trung nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Puy-de-Dôme

Tham khảo
INSEE

Liên kết ngoài
 Commune de Manzat, official website
 Personal website about Manzat

Xã của Puy-de-Dôme


title: Langrisser III

text:
Langrisser III (ラングリッサーIII) là một phiên bản trong series Langrisser của hãng Masaya (Nippon Computer System). Game thuộc thể loại chiến thuật nhập vai và được phát hành trên hệ máy Sega Saturn vào ngày 18 tháng 10 năm 1996, sau đó được remake trên máy PlayStation 2 và được Taito bán ra vào ngày 27 tháng 10 năm 2005.
Đây là phiên bản thứ 3 trong series nhưng không được lòng người chơi lắm vì hệ thống gameplay của nó đã khác quá xa so với truyền thống của series Langrisser này.

Khái yếu
Tuy đây là phiên bản thứ 3 trong series nhưng về nội dung thì phải xếp nó vào phiên bản đầu tiên mới đúng. Bởi vì toàn bộ nội dung của Langrisser III kể về truyền thuyết sự ra đời của thánh kiếm Langrisser, sự ra đời của Bozel, kẻ thù truyền kiếp của các nhân vật chính trong series. Langrisser III cũng giải thích rõ ràng nguồn gốc của các nhân vật xuất hiện trong các phiên bản trước (Langrisser I, II) và các phiên bản sau (Langrisser IV,V)

Cách chơi
Bắt đầu từ Langrisser III cho đến Langrisser V, series game này đã có nhiều bước thay đổi đột phá trong gameplay. Khác với hai phiên bản trước, từ Langrisser III trở đi không còn khái niệm turn (lượt chơi) đơn giản giữa các bên nữa. Trong phiên bản này, tất cả các đơn vị đồng thời hành động cùng lúc. Vì vậy nếu muốn cản đường tiến quân của địch thì người chơi cần phải "đọc" trước ý đồ của quân địch, từ đó mở ra nhiều yếu tố chiến thuật hơn. Nhưng cũng chính vì tất cả các đơn vị cùng hành động một lúc khiến cho phần cứng phải xử lý nhiều thông tin nên rất chậm chạp. Một điểm khác biệt nữa là trong Langrisser III, đơn vị tướng chỉ huy sẽ đại diện cho nhóm để hành động. Nghĩa là người chơi không còn điều khiển được các đơn vị lính thuê nữa mà chỉ có thể điều khiển tướng chỉ huy các đơn vị lính. Tuy nhiên game cũng cho phép người chơi sắp xếp vị trí đứng của các đơn vị lính thuê bằng chức năng tự động triển khai theo các trận hình có sẵn.
Langrisser III cũng là phiên bản duy nhất trong series mà đơn vị có HP nhiều hơn 10. Hệ thống chiến đấu của game cũng khá lạ lùng, khi các đơn vị chạm trán nhau thì bãi chiến trường sẽ diễn ra trong khung cảnh 3D rộng lớn chứ không phải 2D như các phiên bản còn lại. Nơi đây, các đạo quân sẽ cùng hành động cùng lúc, mang lại cho người chơi cảm giác xác thực hơn về một trận chiến. Tuy nhiên hệ thống này không được lòng người chơi nên từ Langrisser IV trở đi, Masaya đã quay lại hệ thống chiến đấu truyền thống và chỉ giữ lại yếu tố "lượt chơi" của Langrisser III nhưng cũng đưa thêm "chỉ số phán đoán" vào để thay thế cho yếu tố hành động đồng thời của phiên bản này.

Một điểm khác biệt so với các phiên bản trước nữa là trong Langrisser III, người chơi có thể "lựa chọn" nữ nhân vật chính. Ở phần cuối game sẽ có mục tỏ tình, và nếu thành công thì kết thúc cũng sẽ khác nhau, tùy thuộc vào nhân vật nữ được "lựa chọn". Hệ thống này cũng được áp dụng trong các phiên bản trở về sau.

Nội dung
Vương quốc Larcus (ラーカス) là một tiểu quốc nhưng giàu có nhờ chiếm giữ các vị trí mậu dịch quan trọng và nằm trên vùng đất phì nhiêu. Nhưng một ngày nọ Larcus bị đế quốc Lygria (リグリア) hùng mạnh đem quân thôn tính. Thành phù du (浮遊城) là một di sản cổ đại luôn được Larcus trước nay gìn giữ cũng bị thất thủ trước sức mạnh của Lygria, ngay cả món vũ khí "ma đạo pháo" (một loại đại bác vận hành nhờ ma thuật), con chủ bài của Larcus cũng bị phá hủy. Trước nay vốn dựa chủ yếu vào sức mạnh của "ma đạo pháo" để phòng vệ, nay Larcus như con sói bị bẻ nanh, khiến cho các nước chung quanh trước nay vẫn có ý đồ dòm ngó liền đem quân tấn công, đến cả thủ đô Larcusia cũng thất thủ.
Trong ngày đế quốc Lygria tấn công thành phù du, có chàng kỵ sĩ trẻ Dyhalt vừa kết thúc đợt rèn luyện bên hầu tước William và nhận tước phong kỵ sĩ. Thủy tinh thể, nguồn sức mạnh để thành phù du vận hành bị phá hủy và thế là Dyhalt phải bỏ trốn đến bên tử tước Leimond, người chú của mình đang sống ở một nơi biên cảnh.
Mấy tháng sau, đất nước Larcus hoàn toàn bị các lực lượng xâm lược chiếm đóng, chia cắt và lâm vào cảnh diệt vong. Trước tình hình đó, Dyhalt cùng với tử tước Leimond đứng lên dựng cờ khởi nghĩa, chiêu mộ binh mã để đánh đuổi thế lực ngoại xâm, phục hưng đất nước Larcus.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang thông tin tổng hợp về Growlanser và Langrisser (tiếng Nhật)
 Virtual console Langrisser (tiếng Nhật)

Trò chơi điện tử năm 1996
Trò chơi Sega Saturn
Trò chơi trên Windows
Trò chơi PlayStation 2
Trò chơi điện tử phát triển ở Nhật Bản