title: Majorianus

text:
Majorianus () (420 – 461), là Hoàng đế Tây La Mã trị vì từ năm 457 đến 461.

Ông là một tướng lĩnh của Quân đội thời Hậu La Mã, sau khi phế truất vị Hoàng đế tiền nhiệm Avitus, ông lên kế vị ngôi vua. Majorianus là vị hoàng đế cuối cùng đã cố gắng khôi phục lại Đế quốc Tây La Mã. Mặc dù chỉ sở hữu được một vài lãnh thổ ít ỏi như Ý và Dalmatia, Majorianus đã tái chiếm lại hầu hết miền nam xứ Gaul, khuất phục các man tộc như Visigoth, Burgundy và cuộc khởi nghĩa Bagaudae. Đồng thời ông còn tái chiếm phần lớn vùng Hispania và đánh bại tộc Suevi. Tuy nhiên, trong chiến dịch quân sự nhằm giành lại Châu Phi thoát khỏi tay tộc Vandal về lại cho Đế quốc,  hạm đội của ông đã bị tiêu diệt do sự phản bội trong hàng ngũ quân đội. Majorian theo đuổi việc cải cách triều chính để có thể khiến nó trở nên hữu hiệu hơn, thế nhưng cuộc cải cách này đã không được tiến hành triệt để do sự phản đối của tầng lớp quý tộc Nghị viên và sự bất mãn của dân chúng ngày càng tăng. Viên tướng La Mã gốc German đầy quyền uy là Ricimer đã cho phế truất và giết chết Majorianus, kết thúc một đời lừng lẫy của vị Hoàng đế này.

Theo sử gia Edward Gibbon, Majorianuss "biểu thị cho sự chào đón việc phát hiện ra một nhân vật anh hùng và vĩ đại này, thỉnh thoảng xuất hiện đôi lúc, trong một thời đại suy đồi, nhằm chứng minh danh dự của nhân loại".

Tiểu sử
Cuộc đời của Majorianus và triều đại của ông được biết đến nhiều hơn những vị Hoàng đế Tây La Mã khác. Một trong những nguồn tài liệu quan trọng nhất là những cuốn biên niên sử bao trùm phân nửa thế kỷ thứ 5 chính là hai cuốn Hydatius và Marcellinus Comes, cũng như những đoạn văn của Priscus và John xứ Antioch.

Nhưng bên cạnh những nguồn tài liệu này, thì chúng cũng có ích khi tìm hiểu về tiểu sử các Hoàng đế khác, một vài nguồn tài liệu đặc biệt có thể dùng được giúp cho những nhà nghiên cứu có thể biết được một vài chi tiết về cuộc đời của Majorian, cả trước và sau khi ông lên ngôi. Viên quý tộc kiêm nhà thơ La Mã gốc Gaul là Sidonius Apollinaris từng là người có quen biết với Hoàng đế và có soạn một bài văn tán tụng, đó là một nguồn tài liệu chính hé mở đôi chút về cuộc đời của Majorian cho tới năm 459. Liên quan đến các chính sách của ông, đạo luật số 12 do ông ban hành vẫn còn được bảo tồn cho tới nay, đạo luật được gọi là Novellae Maioriani kể cả trong cuốn Breviarium được biên soạn dành cho Alaric II, vua của người Visigoth vào năm 506, giúp tìm hiểu một số vấn đề đã đè nặng lên chính quyền của Majorian.

Gia đình
Majorianus sinh vào năm 420 trong một gia đình thuộc tầng lớp quý tộc của Đế quốc La Mã. Ông của ông có cùng tên đã lên tới chức magister militum (Thống lĩnh quân đội) kiêm tổng tư lệnh quân đội Illyria dưới thời Hoàng đế Theodosius I và có mặt tại lễ đăng quang của hoàng đế ở Sirmium vào năm 379. Con gái của magister militum (tức mẹ Majorianus) kết hôn với một viên sĩ quan tên Donninus, là người quản lý tài chính của Aetius, viên magister militum quyền uy nhất của Tây La Mã. Đôi vợ chồng đã lấy cái tên Maiorianus đặt cho đứa con của họ nhằm bày tỏ lòng kính trọng người ông đầy thế lực.

Thuở ban đầu

Dưới trướng Aetius, Majorianus đã bắt đầu cuộc đời binh nghiệp. Ban đầu, ông tháp tùng Aetius ở Gallia, chính nơi đây ông đã gặp hai viên sĩ quan gốc dị tộc dưới quyền chỉ huy của Aetius đóng vai trò quan trọng trong cuộc đời của Majorianus là Ricimer người Visigoth-Suevi và Aegidius người Gaul. Majorian giành được thắng lợi trong việc phòng thủ thành phố Turonensis (nay là Tours) và trong trận chiến chống lại Người Frank dưới quyền vua Clodio ở Vicus Helena xảy ra vào năm 447 hoặc 448. Sau cùng, Majorian trong vai trò là đội trưởng đã dẫn đầu toán kị binh bố phòng trên cầu, trong khi Aetius nắm quyền kiểm soát con đường dẫn tới chiến trường:

Vào năm 450, Hoàng đế Tây La Mã Valentinianus III đang tính khả năng gả cô con gái mình là Placidia cho Majorian. Valentinian chỉ có hai người con gái và không có đứa con trai nào cả nên sẽ không có ai nối ngôi. Có Majorian làm con rể sẽ củng cố cho Valentinianus trước mặt các viên tướng có uy quyền khác và có thể giải quyết được vấn đề kế vị. Vả lại, là một vị Hoàng đế, Majorianus có thể tự mình chỉ huy quân đội, để giúp ông thoát khỏi mối quan hệ nguy hiểm với một viên tướng đầy quyền uy, Valentinianus buộc phải kết giao với Aetius. Kế hoạch này nhằm tránh tình rơi vào trạng kế vị của những viên tướng gốc rợ chẳng hạn như Huneric của Attila cho Aetius, nhưng trái ngược hẳn với chính Aetius. Viên tướng La Mã này trên thực tế đã lên kế hoạch cho việc kết hôn giữa con trai của ông là Gaudentius với Placidia. Vì thế, ông đã phản đối kế hoạch của Valentinian, và đặt dấu chấm hết cho cuộc đời binh nghiệp của Majorian, Aetius quyết định tách ông ra khỏi quân đội và đày ông đến một điền trang ở một vùng thôn quê heo hút. Theo nhà thơ Sidonius Apollinaris cho biết, nguyên nhân sụp đổ của Majorian là do tính ghen tị của vợ Aetius, bà sợ rằng Majorian có thể làm lu mờ uy thế của Aetius.

Dịp may đã đến, vào năm 454, Valentinianus III tự tay đâm chết Aetius nhằm loại trừ hậu họa, việc đó đã gây ra một cuộc bạo loạn của những lực lượng trung thành với Aetius, Valentinian đã phải triệu hồi Majorian đem quân về đàn áp quân nổi loạn. Năm 455, Valentinian III bị chính những viên sĩ quan cũ của Aetius sát hại mà không kịp chỉ định người nối ngôi đã tạo thành một khoảng trống quyền lực trong Đế quốc, dẫn tới cuộc chiến tranh giành ngôi vị. Licinia Eudoxia, quả phụ của Valentinian và Ricimer đã cân nhắc Majorian như một ứng cử viên kế vị phù hợp trong tình trạng hỗn loạn lúc bấy giờ. Cuối cùng, Petronius Maximus, kẻ chủ mưu chính trong vụ sát hại Hoàng đế Valentinian III được sự ủng hộ của Ricimer đã chính thức lên ngôi Hoàng đế Tây La Mã. Để củng cố địa vị của mình, Maximus ép buộc Licinia phải cưới ông và thăng Majorian lên chức comes domesticorum (tổng tư lệnh cấm quân).

Tuy nhiên, Petronius Maximus chỉ trị vì được khoảng vài tuần, người Vandal dưới sự chỉ huy của vua Genseric, đã xâm chiếm và cướp phá thành Roma vào tháng 5 năm 455, còn bản thân Petronius Maximus bị đám dân chúng ném đá chết khi đang trên đường tháo chạy. Viên quý tộc La Mã gốc Gaul là Avitus, được sự hậu thuẫn của người Visigoth, chính thức lên ngôi Hoàng đế. Cả Majorian và Ricimer, ban đầu đồng ý ủng hộ Avitus, nhưng khi Hoàng đế đánh mất sự ủng hộ và trung thành của giới quý tộc Ý thì cả hai người cùng nhau nổi loạn chống lại Avitus. Đầu tiên, Majorian và Ricimer ra tay trừ khử Remistus, viên magister militum được Avitus giao phó trọng trách bảo vệ thủ đô Ravenna. Sau đó Ricimer mang quân bản bộ đánh bại lực lượng dưới quyền Avitus tại Placentia, bắt sống Hoàng đế và buộc ông phải thoái vị. Cuối cùng Avitus qua đời vào đầu năm 457. Một vài nguồn tư liệu còn nêu giả thuyết cho rằng chính Majorian đã bỏ đói Hoàng đế cho đến chết.

Lên ngôi
Sau khi Hoàng đế Avitus mất, Đế quốc Tây La Mã rơi vào tình trạng hỗn loạn vì không có người kế vị, nhằm chấm dứt tình cảnh trên, triều thần Tây La Mã dự định chọn Hoàng đế Đông La Mã Marcian làm người thừa kế, tuy nhiên ông này đột ngột qua đời vào ngày 27 tháng 1 năm 457. Ngôi vị Đông La Mã rơi vào tay tướng Leo I, để thu phục nhân tâm của các tướng lĩnh và quan chức cựu triều, ngày 28 tháng 2 cùng năm, Leo tuyên bố chính thức bổ nhiệm Majorian làm magister militum và Ricimer làm patricius (tương tự như quý tộc) kiêm magister militum.

Trong khi tình hình chỉ yên ổn tạm thời, thì tộc Alemanni gồm khoảng 900 quân tràn vào xâm lược nước Ý. Họ di chuyển từ Raetia xâm nhập vào lãnh thổ Ý cho tới Hồ Maggiore. Tại đây họ bị lực lượng quân đội của comes (tước vị giống như công tước) Burco do Majorian phái tới chặn đánh, sau một hồi kịch chiến dữ dội, cuối cùng đành chịu thất bại:

Chiến thắng trước quân dị tộc khiến cho Majorianus trở nên nổi tiếng trong quân giới, vì thế quân đội quyết định bầu ông lên làm Hoàng đế vào ngày 1 tháng 4 năm 457, cách sáu dặm bên ngoài Ravenna trong một nơi được gọi là Columellas tại địa điểm Những Cột Trụ Nhỏ Bé. Trên thực tế có hai magister militum được chọn làm Hoàng đế là Majorianus và Ricimer, do nguồn gốc xuất thân man rợ của mình nên Ricimer đã không có được sự ủng hộ kế vị từ đám quan lại cựu triều. Tuy nhiên, Ricimer mong đợi có thể gây ảnh hưởng lớn đến vị Hoàng đế Tây La Mã mới này, cũng do mối quan hệ thân mật giữa đôi bên khi còn phụng sự dưới thời Aetius, và khi giữ chức magister militum để kiểm soát quân đội.

Trong bài văn tán tụng Majorianus, nhà thơ Sidonius Apollinaris kể rằng ban đầu Majorianus đã từ chối cuộc bầu chọn:

Tuy nhiên, các nhà sử học hiện đại nghĩ rằng đó là Leo I, người ban đầu từ chối công nhận Majorianus là đồng hoàng đế. Nhưng một viên tướng được quân đội bầu chọn mới có thể chính danh ngôn thuận nối ngôi, triều đình Đông La Mã vẫn chưa hài lòng với việc phế truất Avitus, vị Hoàng đế được người Visigoth chọn, trong khi ở phía bên kia, ứng cử viên duy nhất là Olybrius, gặp khó khăn trong mối quan hệ về chính trị với vua Genseric của Vandal và chẳng có chút ảnh hưởng nào trong quân đội. Mặc dù mãi về sau mới nhận được sự tán thành của Đông La Mã, vị Hoàng đế mới này đã chính thức làm lễ đăng quang vào ngày 28 tháng 12 năm 457. Năm 458, Leo I và Majorianus cùng nhau đảm nhận chức Quan chấp chính tối cao theo phong tục truyền thống của người La Mã thì một vị Hoàng đế phải nắm giữ chức trách đầy uy quyền này khi bắt đầu trị vì vào năm đầu tiên.

Đối ngoại

Phòng thủ nước Ý
Vấn đề đầu tiên mà Majorian đảm nhận là củng cố sự thống trị của ông trên toàn cõi nước Ý và đoạt lại xứ Gaul, sau khi các tỉnh của ông đã nổi loạn để phế truất vị hoàng đế La Mã gốc Gaul, Avitus. Việc giành lại các tỉnh đã mất như Hispania và châu Phi là kế hoạch mà ông để dành về sau.

Mùa hè năm 458, một nhóm người Vandal, người anh họ của Genseric đưa quân đổ bộ tại Campania ở cửa sông Liri hoặc Garigliano, bắt đầu tàn phá và cướp bọc các khu vực. Đích thân Majorian chỉ huy quân sĩ đánh bại người Vandal tại Sinuessa, khá nhiều tướng lĩnh và binh lính Vandal tử trận chỉ sau vài giờ chiến đấu, Quân đội La Mã thu được nhiều chiến lợi phẩm và tiến quân truy đuổi những kẻ sống sót cho đến tận những chiến thuyền của chúng.

Sau sự kiện này, Majorian hiểu rằng ông phải giành lấy thế chủ động tiến công, nếu ông muốn bảo vệ cơ đồ của Đế quốc mình, ông chỉ thực sự kiểm soát được một lãnh thổ duy nhất, do đó Majorian quyết định tăng cường tuyến phòng thủ tại đó. Tiếp theo, ông cho ban hành một đạo luật được gọi là Novella Maioriani 8 còn được biết đến với cái tên De reddito iure armorum ("Khôi Phục Quyền Được Mang Vũ Khí") nói về quyền cá nhân được phép mang vũ khí để phòng vệ. Vào năm 440, Valentinian III đã ban hành một đạo luật với cùng một tên, Novella Valentiniani 9, sau một đợt tấn công khác của người Vandal. Đó có thể là khoảng thời gian mà đạo luật khác được xác định. Novella Maioriani 12 được biết đến với cái tên De aurigis et seditiosis ("Liên Quan Đến Người Đánh Xe Ngựa Và Kẻ Dấy Loạn"), nhằm dập tắt những cuộc bạo loạn nổi lên trong các cuộc đua xe ngựa. Cả hai đạo luật đó cho đến nay đã bị thất lạc. Sau đó, ông tiến hành tăng cường quân đội, tuyển dụng một số lượng lớn lính đánh thuê người dị tộc, bao gồm các tộc người như Gepid, Ostrogoth, Rugii, Burgundy, Hung, Bastarnae, Suebi, Scythia và Alan. Cuối cùng, ông cho xây dựng lại hai đội chiến thuyền ở Miseno và Ravenna, nhằm đối phó với lực lượng hải quân hùng hậu của người Vandal:

Tái chiếm xứ Gaul

Sau khi củng cố vị trí của mình tại Ý, Majorian tập trung vào sự khôi phục xứ Gaul. Khi tin tức về việc phế truất vị Hoàng đế La Mã gốc Gaul Avitus vừa truyền đến xứ Gaul, sau đó tỉnh này từ chối công nhận Majorian làm người kế nhiệm. Đầu mối là một tấm bia được tìm thấy ở Lugdunum (nay là Lyon) và có niên đại được xác định vào năm 458, theo phong tục La Mã, tấm bia này xác định báo cáo tên của một viên quan chấp chính tại văn phòng, có thể ám chỉ tới Leo I hoặc Majorian. Tấm bia này, thay vào đó chỉ để ghi chép duy nhất tên của Hoàng đế Đông La Mã, nó cho thấy Majorian không được công nhận là Hoàng đế hợp pháp. Một manh mối khác đó chính là sự việc về cái chết của Avitus, công dân của Lugdunum đã cho phép vua Gondioc người Burgundy chiếm đóng thành phố này, và họ đã gửi sứ giả tới chỗ Leo mà không tới chỗ Majorian để yêu cầu giảm thuế. Cuối cùng, có một bản ghi chép về một vụ soán ngôi thất bại tại Gaul trong khoảng thời gian này.

Cuối năm 458, Majorian tiến quân vào xứ Gaul, với một đội quân được củng cố bởi các đơn vị người rợ. Hoàng đế đích thân chỉ huy quân đội, để Ricimer ở lại Ý và chọn Aegidius và Magister militae Nepotianus làm người cộng tác. Quân đội triều đình đã đánh bại vua Theodoric II người Visigoth ở trận Arelate buộc người Visigoth từ bỏ Septimania và rút về phía tây tới Aquitania, và trở lại thân phận của một foederati; đồng thời trao trả Giáo phận Tây Ban Nha cho Majorianus, nơi mà họ đã xâm chiếm từ ba năm trước dưới danh nghĩa Avitus. Majorian lựa chọn một người bạn cũ là Aegidius làm viên magister militum per Gallias (Tổng chỉ huy quân đội xứ Gaul) mới và gửi một sứ giả tới Hispania, thông báo về việc chiến thắng người Visigoth và ký kết hiệp ước mới với Theodoric II.

Với sự giúp đỡ của vị foederati mới của mình, Majorian dẫn quân tiến vào Thung lũng Rhone, chế ngự cư dân ở đó "một số bằng vũ khí và một số bằng ngoại giao". Ông đã đánh bại người Burgundy, tiến hành vây hãm và chiếm được thành phố Lugdunum: thành phố nổi loạn bị trừng phạt nặng, trong khi tàn dư của khởi nghĩa Bagaudae bị buộc phải gia nhập vào Đế quốc. Mặc dù trên thực tế, tầng lớp quý tộc La Mã-Gaul đã đứng về phía Avitus, tuy nhiên, Majorianus muốn hòa giải, chứ không phải bằng một sự trừng phạt. Với sự can thiệp của Majorian Magister epistolarum Petrus, Sidonius Apollinaris, con rể Avitus được phép chuyển giao một bài văn tán tụng về thanh danh của Hoàng đế vào đầu năm 459, tiếp nhận phần thưởng đã được bổ nhiệm lên tới chức comes spectabilis. Hiệu quả hơn nhiều so với việc việc cấp giấy miễn giảm thuế mà các công dân của Lyon đã yêu cầu từ Leo I.

Chiến dịch Hispania
Trước sự trỗi dậy của người Vandal trong sự kiện cướp phá thành Rome vào năm 455, người Visigoth chiếm được Hispania, chính thức mang tên của vị tân Hoàng đế Tây La Mã là Avitus, trên thực tế sự kiểm soát các tỉnh đều nằm cả trong tay người Visigoth. Majorian dự tính tái chiếm Hispania, sử dụng nơi đây làm căn cứ để đưa quân đánh chiếm Châu Phi, một trong những tỉnh giàu nhất của Đế quốc Tây La Mã và là nơi cung cấp nguồn ngũ cốc tiếp tế thành Rome, hiện đang chịu sự kiểm soát của người Vandal.

Theo sử gia Procopius cho biết thì Majorianus, "người có đức hạnh trội hơn hẳn so với tất cả những người đã từng là Hoàng đế của người La Mã" muốn biết về sự sẵn sàng của những cá nhân quân sự người Vandal và cách mà người dân địa phương phản ứng lại cuộc xâm lược của người La Mã. Thế là ông nhuộm đen mái tóc vàng óng của mình, thứ đã khiến ông trở nên nổi tiếng và đến chỗ Genseric tự xưng là phái viên của Hoàng đế Tây La Mã, Genseric cố gắng gây ấn tượng vị đại sứ của đối phương bằng cách chỉ cho ông xem các loại vũ khí được thu thập trong kho và phái ông trở lại. Câu chuyện này có lẽ chỉ là một huyền thoại của văn hóa dân gian Ý, nhưng nó là một đầu mối biểu thị sự cẩn trọng của việc chuẩn bị viễn chinh: Majorian thu thập thông tin về đối phương và tập hợp một đội tàu khoảng 300 chiếc để hỗ trợ quân đội trong chiến dịch tái chiếm Hispania và xâm chiếm châu Phi.

Rất có thể trong suốt quá trình chuẩn bị chiến dịch này, Majorian đã phái viên comes và patricius Occidentis Marcellinus tới Sicilia với một đội quân tộc Hun, nhằm tìm cách đoạt lại hòn đảo từ người Vandal. Marcellinus là comes rei militaris (thống đốc) xứ Illyricum, nhưng ông gần như độc lập hoàn toàn từ sau cái chết của Aetius, không công nhận uy quyền của triều đình. Majorian đã thuyết phục Marcellinus nên chấp nhận ông là Hoàng đế và thậm chí còn cộng tác với quân đội của Marcellinus gắn liền với sự phục hồi quân sự của Đế quốc La Mã.

Chiến dịch được bắt đầu bằng một cuộc hành quân chống lại người Suebi ở khu vực Tây Bắc Tây Ban Nha, kéo dài suốt năm 459, đại quân do hai viên tướng là magister militiae Nepotianus và comes gốc Goth, Sunieric chỉ huy. Tháng 5 năm 460, Majorian tập hợp phần lớn quân đội tại Liguria, sau đó ông tiến quân vào vùng Nouvelle-Aquitaine và Novempopulania từ triều đình Theodoric ở Toulouse. Genseric, lo sợ người La Mã xâm lược, đã cử người sang đàm phán hòa bình với Majorian, nhưng ông kiên quyết từ chối. Đàm phán thất bại, Genseric quyết định tàn phá Mauretania, lãnh thổ của mình, vì ông nghĩ rằng quân đội La Mã sẽ đưa quân đổ bộ vào đây. Ngoài ra, ông còn ra lệnh cho hải quân của mình chuẩn bị xâm nhập vào vùng nước gần khu vực có thể xảy ra cuộc xâm lược. Trong khi chờ đợi, Majorian tiến quân xâm chiếm Hispania: trong khi Nepotianus và Sunieric đánh bại người Suebi tại Lucus Augusti (nay là Lugo) và chiếm được Scallabis ở Lusitania (nay là Santarém, Bồ Đào Nha). Hoàng đế vượt qua vùng Caesaraugusta (nay là Zaragoza), nơi ông thực hiện một cuộc hành quân mạo hiểm. Cuối cùng ông đến được Carthaginiensis, trong khi hạm đội của ông, cập cảng tại Portus Illicitanus (gần Elche), đã bị phá hủy bởi những kẻ phản bội bị người Vandal mua chuộc:

Majorian bãi bỏ những hạm đội chiến thuyền cần thiết cho cuộc xâm lược, hủy bỏ các cuộc tấn công người Vandal. Ông đã nhận được tin từ sứ giả của Genseric, với người mà ông đã đồng ý thỏa thuận hòa bình, bao gồm việc công nhận sự chiếm đóng Mauretania trên thực tế của người Vandal. Trên đường trở về Ý, Hoàng đế dừng lại nghỉ ngơi ở Arelate.

Đối nội
Chính sách đối nội của Majorian được biết đến nhờ một số đạo luật do ông ban hành, mang tên Novellae Maioriani, nó bao gồm một bộ sưu tập các đạo luật La Mã với tựa đề Breviarium, do vua Alaric II người Visigoth vào thế kỷ thứ 6 đề nghị một số luật gia La Mã gốc Gaul thực hiện vào năm 506.

Những đạo luật còn được lưu giữ gồm:
 Novella Maioriani 1, De ortu imperii domini Majoriani Augusti, " Sự Khởi Đầu Triều Đại của Đức Vua Chúng Ta Majorian Augustus", bài diễn văn mở đầu triều đại của ông, được gửi tới Viện Nguyên Lão La Mã (đưa ra tại Ravenna, vào ngày 11 tháng 1 năm 458);
 Novella Maioriani 2, De indulgentiis reliquorum, "Về Việc Miễn Giảm Nợ Thuế Trước Đây" (đưa ra tại Ravenna, vào ngày 11 tháng 3 năm 458, được gửi tới cho Basilius, Pháp quan thái thú Ý);
 Novella Maioriani 3, De defensoribus civitatum, "Người Bảo vệ Các Thành phố Tự Trị", về chức vụ của defensor civitatum (đưa ra tại Ravenna, vào ngày 8 tháng 5 năm 458, cũng mang tên của Leo I);
 Novella Maioriani 4, De aedificiis pubblicis, "Những Công Trình Công Cộng", về việc bảo quản những công trình kỷ niệm ở Rome (đưa ra tại Ravenna, vào ngày 11 tháng 7 năm 458, gửi cho Aemilianus, praefectus urbi của Rome, cũng mang tên của Leo I);
 Novella Maioriani 5, De bonis caducis sive proscriptorum, "Về Tài Sản Vô Chủ Và Những Kẻ Bài Trừ Nó" (đưa ra tại Ravenna, vào ngày 4 tháng 9 năm 458, gửi cho Ennodius, comes privatae largitionis, cũng mang tên của Leo I);
 Novella Maioriani 6, De sanctimonialibus vel viduis et de successionibus earum, "Những Thiếu Nữ Đồng Trinh, Quả Phụ, và Quyền Kế Vị Của Họ " (đưa ra tại Ravenna, vào ngày 26 tháng 10 năm 458, gửi cho Basilius, Pháp quan thái thú Ý, cũng mang tên của Leo I);
 Novella Maioriani 7, De curialibus et de agnatione vel distractione praediorum et de ceteris negotiis, "Thành viên Viện Nguyên Lão, Con Cái Họ Và Việc Bán Đất Điền Trang Của Họ" (đưa ra tại Ravenna, vào ngày 6 tháng 11 năm 458, gửi cho Basilius, Pháp quan thái thú Ý, cũng mang tên của Leo I);
 Novella Maioriani 8, De reddito iure armorum, "Khôi Phục Quyền Được Mang Vũ Khí", đoạn văn bản này bị mất;
 Novella Maioriani 9, De adulteriis, "Ngoại Tình", xác nhận người ngoại tình dù nam hay nữ đều bị ghép vào tội chết (đưa ra tại Arelate, vào ngày 17 tháng 4 năm 459, gửi cho Rogatianus, thống đốc Suburbicarian Tuscany, cũng mang tên của Leo I);
 Novella Maioriani 10, về quyền của Nguyên Lão Nghị viên và Giáo hội để giữ lấy điều thiện cho đúng với nguyện vọng, đoạn văn bản này bị mất;
 Novella Maioriani 11, De episcopali iudicio et ne quis invitus clericus ordinetur vel de ceteris negotiis, "Toà án Giám mục, Không Ai Sẽ Thụ Phong Một Tu Sĩ Trái Với Ý Muốn Của Ngài, Những Vấn đề Khác Nhau", (đưa ra tại Arelate, vào ngày 28 tháng 3 năm 460, gửi cho Ricimer, cũng mang tên của Leo I);
 Novella Maioriani 12, De aurigis et seditiosis, "Người Đánh Xe Ngựa Và Kẻ Dấy Loạn", đoạn văn bản này bị mất.

Chính sách kinh tế và tiền tệ

Majorian hiểu rằng để cai trị Đế quốc một cách hiệu quả cần phải có sự hỗ trợ của tầng lớp quý tộc Nguyên Lão Nghị viên, tầng lớp mà ông muốn trả lại vẻ chính trị nổi bật nguyên thủy của nó. Đồng thời, ông dự trù giảm bớt việc các Nguyên Lão Nghị viên lạm dụng chức quyền để phạm tội, nhiều người chỉ chuyên tâm vào lợi ích của địa phương họ bất chấp các chính sách của Đế quốc, thậm chí còn từ chối nộp thuế và giữ cho bản thân các khoản thuế mà họ đòi hỏi. Việc lẩn tránh tài chính đã gây ra các tác động không nhỏ đến các tầng lớp khác trong xã hội như địa chủ nhỏ, công dân và quan tòa dân sự địa phương. Ví dụ, cá nhân các Thành viên Viện Nguyên Lão phải bồi thường cho ngân khố triều đình bằng tất cả các loại thuế không đòi hỏi, đôi khi, họ phải chịu những gánh nặng bởi các khoản nợ được thu thập theo cách này, vì vậy mà các thành viên Viện Nguyên Lão đã từ bỏ địa vị của họ, vấn đề này đã được giải quyết dưới thời của Hoàng đế Julianus Tà Giáo (361-363). Majorian buộc phải hủy bỏ truy thu thuế, vì nhận ra rằng một chính sách tài chính nghiêm ngặt không thể nào có hiệu quả nếu người nộp thuế phải số trả tiền nợ tích lũy quá lớn.

Ngày 11 tháng 3 năm 458, Majorian đã ban hành một đạo luật mang tên De indulgentiis reliquorum, có nghĩa là "Về Việc Miễn Giảm Nợ Thuế Trước Đây" (Novella Maioriani 2). Đạo luật này đã xóa bỏ tất cả số nợ thuế của các địa chủ. Ngoài ra nó còn dứt khoát ngăn chặn việc các viên chức hành chính công cộng tự ý đi thu thuế, thay vào đó nhiệm vụ thu thuế chỉ được dành riêng cho các thống đốc thực hiện. Một đạo luật khác được ban hành vào ngày 4 tháng 9 cùng năm nhằm tổ chức lại hệ thống thuế mang tên De bonis caducis sive proscriptorum, "Về Tài Sản Vô Chủ Và Những Kẻ Bài Trừ Nó" (Novella Maioriani 5): comes privatae largitionis Ennodius nhằm cảnh báo những viên thẩm phán lừa gạt ngân khố của triều đình, giữ lại cho mình một phần số tiền thu được.

Hoàng đế cũng quan tâm đến việc hồi phục lại trụ cột của chính quyền đế quốc. Ngày 8 tháng 5 năm 458, Majorian ban hành một đạo luật với tựa đề De defensoribus civitatum, "Người Bảo vệ Các Thành phố Tự Trị" (Novella Maioriani 3), để thiết lập lại cơ quan của defensor civitatis. Các viên chức tư pháp của thành phố đại diện cho lợi ích của công dân trong các phiên tòa chống lại các viên chức hành chính công cộng, đặc biệt là trong các vấn đề tài chính; các quan tòa vẫn còn tồn tại nhưng thực sự không hiệu quả, vì những chức vụ này lại thường do các quan chức mất lòng dân nắm giữ. Một đạo luật khác được ban hành vào ngày 6 tháng 11 để tăng cường nhiệm kỳ quan tòa của các thành viên Viện Nguyên Lão, mang tên De curialibus et de agnatione vel distractione praediorum et de ceteris negotiis, nghĩa là "Thành viên Viện Nguyên Lão, Con Cái Họ Và Việc Bán Đất Điền Trang Của Họ" (Novella Maioriani 7), được ban hành nhằm mục đích tha thứ cho sự lạm dụng phạm tội trong quá khứ gây ra bởi các thành viên Viện Nguyên Lão, nhưng cấm họ từ bỏ chức vụ của họ, hoặc là đi sâu vào việc lén lút kết hôn với người nô lệ hoặc thuê mướn tá điền và chuyển nhượng các tài sản thuộc sở hữu của mình.

Majorian còn cho đúc tiền bằng vàng, bạc và đồng. Tiền đúc vàng được đúc với số lượng lớn. Trên những đồng tiền mô tả chân dung Hoàng đế, với vài trường hợp ngoại lệ có đội thêm mũ sắt chiến đấu, tay cầm một ngọn giáo, tấm khiên và Chi-Rho (biểu tượng Cơ Đốc giáo), nhìn về phía bên phải, loại hình học này bắt nguồn từ một loại tiền hiếm được đúc ở Ravenna cho Hoàng đế Honorius và được sử dụng với số lượng lớn dành cho Majorian, về sau bị người kế nhiệm ông bỏ rơi. Loạt tiền solidi đầu tiên của được đúc ở Ravenna, và có khắc bức chân dung mặt trước của Majorian và Leo I, nhằm kỷ niệm sự công nhận lẫn nhau của hai Hoàng đế La Mã. Sở đúc tiền Ravenna và Milan đã ban hành cả hai loại tiền solidi và tremisses kể từ khi bắt đầu triều đại Majorian. Không có loạt tiền semisses nào được chứng nhận là do hai sở đúc tiền thực hiện, có lẽ bởi vì semisses loại đặc trưng thường được đúc ở sở đúc tiền Rome và sở đúc tiền này không hoạt động dưới thời Majorian, người không bao giờ đến thăm cố đô của đế chế của mình trong suốt thời gian trị vì bốn năm của mình. Việc đúc loại tiền solidi được chứng nhận là do sở đúc tiền Arelate thực hiện vào năm 458, một việc khá phù hợp với sự hiện diện của Majorian tại xứ Gaul trong năm đó. Sở đúc tiền hoạt động một lần nữa vào năm 460, khi Hoàng đế trở về từ chiến dịch của ông ở Tây Ban Nha. Người Visigoth còn cho đúc một số bản sao tiền solidi của ông, về sau mô hình này được phát hành tại sở đúc tiền Arelate: như Arelate chỉ lưu hành duy nhất tiền solidi, Visigoth cũng sử dụng những mẫu thiết kế này cho tremissis.

Tiền đúc bạc đã được ban hành gần như độc quyền của sở đúc tiền xứ Gaul, những đề nghị hàng loạt này không do Majorian ban hành, mà là do Aegidius ban hành từ sau cái chết của Hoàng đế, để đánh dấu trên thực tế là ông đã không công nhận người kế nhiệm ông, Libius Severus. Majorian đồng thời còn cho sản xuất một số lượng lớn nummi với trọng lượng lớn, chủ yếu là đúc tại Ravenna và Milan, và một số huy hiệu, chủ yếu ở Rome, nhưng có lẽ cũng ở Ravenna.

Chính sách xã hội
Sự truyền bá đạo Thiên Chúa vào trong Đế quốc cũng gây ra một số thay đổi xã hội trong những gia đình quý tộc, những đứa con gái bị buộc phải thục hiện lời thề tôn giáo và không bao giờ kết hôn, do đó những gia đình giàu có sẽ không thể phân tán của hồi môn. Majorian nghĩ rằng hành vi này gây thiệt hại cho đất nước, bởi vì nó làm giảm số lượng trẻ em La Mã, do đó ông tin rằng lệnh cấm này sẽ khiến các cô gái bắt đầu dấn thân vào những việc bất hợp pháp. Vào ngày 26 tháng 10 năm 458, Hoàng đế gửi một đạo luật mang tên Novella Maioriani 6 cho viên Pháp quan thái thú Ý, Caecina Decius Basilius. Đạo luật này có tựa đề là De sanctimonialibus vel viduis et de successionibus earum nghĩa là "Những Thiếu Nữ Đồng Trinh, Quả Phụ, và Quyền Kế Vị Của Họ", áp đặt một độ tuổi tối thiểu khi thực hiện lời thề trong vòng 40 năm, xem xét rằng ở vào độ tuổi này thì những ham muốn tình dục của những người đã được thụ giáo sẽ không thể bộc lộ ra được; đạo luật còn ban cho những người phụ nữ bị buộc phải thục hiện lời thề tôn giáo, những quyền lợi như nhau về tài sản thừa kế của cha mẹ cũng như anh chị em của mình. Để giải quyết vấn đề này cùng vấn đề về sự sụt giảm dân số La Mã, đặc biệt so với sự tăng trưởng của những người dị tộc được phân bổ trong phạm vi ranh giới Đế quốc. Majorian giải quyết vấn đề của những người phụ nữ trẻ góa bụa và không có con, những người sẽ không bao giờ kết hôn vì chịu ảnh hưởng từ giới tu sĩ tôn giáo, người mà họ thường hướng đến những điều tốt đẹp mà họ mong muốn: vì vậy, các góa phụ trẻ bị cấm thực hiện lời thề tôn giáo.

Bằng các biện pháp tương tự, khởi hành từ chính sách của Đông La Mã, Majorian nhấn mạnh rằng một cuộc hôn nhân mà không có của hồi môn và việc trao đổi quà tặng trước đám cưới (đầu tiên là từ gia đình của cô dâu cho tới chú rể, về sau theo hướng ngược lại) là không hợp lệ; đồng thời đã kết thúc tiền lệ yêu cầu quà tặng trước đám cưới thường có giá trị cao hơn so với của hồi môn.

Quan hệ với giới Nguyên Lão Nghị viên

Khi Majorian truất phế Avitus và lên ngôi Hoàng đế Tây La Mã, xứ Gaul, là tỉnh mà Avitus vẫn còn thực lực ở đây, các thế lực trung thành với Avitus đã không công nhận vị Hoàng đế mới này. Tuy nhiên, khi Majorian đưa quân tái chiếm lại hầu hết tỉnh này, ông đã chọn cách tha thứ cho quân nổi loạn dù họ không mấy ủng hộ ông. Lý do là Majorian hiểu rằng một trong những sai lầm của Avitus là đã đẩy mạnh sự ủng hộ và lòng tin của tầng lớp quý tộc Nguyên Lão Nghị viên xứ Gaul, quá thiên vị họ so với tầng lớp quý tộc Ý. Majorian, thay vào đó đã quyết định tìm cách giành cho được sự ưu ái từ những gia đình quý tộc giàu có ở những tỉnh đã được thu hồi có liên quan đến họ trong quyền lực của chính quyền, cùng với các tầng lớp quý tộc Ý, ở phía bên kia, đã ủng hộ ông kể từ khi lúc khởi đầu. Manh mối của chính sách này bắt nguồn từ các công chức cấp cao trong chính quyền của ông, đặc biệt là của các quan chấp chính tối cao được Hoàng đế bổ nhiệm để cùng phối hợp với đồng nghiệp phương Đông của mình. Vào năm đầu tiên sau khi lên ngôi (458) Majorian dành riêng vinh dự đó cho mình, như các Hoàng đế thường làm trong năm đầu tiên khi họ bắt đầu giữ chức augusti, trong khi trong năm thứ hai ông bổ nhiệm cựu đồng nghiệp và viên magister militum uy quyền là Ricimer; sau đó, vào năm 460, ông chọn Nguyên Lão Nghị viên xứ Gaul là Magnus, và Nguyên Lão Nghị viên Ý Severinus cho năm tiếp theo. Magnus được bổ nhiệm làm Pháp quan thái thú xứ Gaul vào năm 458, trong khi chức Pháp quan thái thú Ý do Caecina Decius Basilius, là người bảo trợ viên Pháp quan thái thú xứ Gaul kiêm nhà thơ Sidonius Apollinaris, đảm nhiệm, trong khi viên comes privatae largitionis, Ennodius, có quan hệ họ hàng với một gia đình gắn với lợi ích ở Arelate.

Ngoài ra, Majorian cũng bày tỏ lòng kính trọng đối với Viện Nguyên Lão La Mã,dựa theo đề nghị từ thông điệp mà ông gửi đến các quan chức trong triều rằng ông đã hứa với Viện Nguyên Lão là ông sẽ không dựa vào bản cáo trạng buộc tội của những tên mật thám, là tai mắt rất đáng sợ và là công cụ nằm trong tay của những Hoàng đế dùng để triệt hạ những nhân vật có ảnh hưởng tới sự thống trị của ông. Những lời hứa được Majorian tuân thử nghiệm ngặt thông qua các sự kiện, theo như Sidonius Apollinaris, người từng kết tội ẩn danh trong những cuốn sách mỏng không rõ tác giả để chống lại một số nhân vật đầy quyền thế: trong một bữa ăn tối với nhau, Majorian đã xoa dịu tình hình đầy nguy hiểm với một câu nhận xét dí dỏm.

Bảo tồn công trình kỷ niệm ở Rome
Kể từ đầu thế kỷ thứ 4, những công trình kỷ niệm ở Rome, và nhiều công trình có giá trị đều rơi vào tình trạng quên lãng vì nhiều lý do, một số được sử dụng như một mỏ đá để làm vật liệu xây dựng những công trình có giá trị khác. Thông lệ này, trên thực tế, rẻ hơn và thuận tiện hơn so với việc vận chuyển từ các địa điểm xa xôi, đôi khi còn nêu ra những khó khăn không thể chịu được bởi sự kiểm soát trên biển của người Vandal. Các quan chức La Mã thừa nhận dựa trên kiến nghị sử dụng các loại vật liệu xây dựng bằng đá, đá cẩm thạch và những viên gạch được lấy từ các di tích cổ xưa bị phá hủy:

Để đối phó với hiện tượng này, Majorian cho ban hành một đạo luật là Novella Maioriani 4, mang tên De aedificiis pubblicis nghĩa là ("Công Trình Công Cộng") ở Ravenna vào ngày 11 Tháng 7 năm 459, và gửi cho Aemilianus, praefectus urbi (chức quan tương tự thái thú) của Rome. Hình phạt dành cho các thẩm phán vi phạm cho phép phá hủy các công trình công cộng cổ đại là 50 kg vàng, trong khi thuộc cấp của họ bị đánh bằng roi và có thể bị cắt bỏ cả hai bàn tay. Những ai lén lút lấy vật liệu từ những công trình công cộng buộc phải trả lại như cũ. Viện Nguyên Lão có quyền quyết định xem liệu có điều kiện khắc nghiệt nào chứng minh cho sự phá hủy của một công trình cũ, và trong trường hợp nào được quyết định phá dỡ, Hoàng đế có quyền ra lệnh kết quả vật liệu nào nên được sử dụng để trang trí các công trình công cộng khác.

Qua đời

Số phận của Avitus được đánh dấu bởi sự phản bội của Ricimer và Majorian và còn do lệnh giải tán đội vệ binh Người German, vì vậy số phận của bản thân Majorian được quyết định bởi việc giải tán lực lượng quân đội dưới quyền ông và những âm mưu được tổ chức bởi Ricimer. Trên thực tế, trong khi vị Hoàng đế đang bận rộn di chuyển từ Ý, viên tướng patricius et magister militum gốc rợ dồn lại quanh những viên quý tộc thuộc phe đối lập Hoàng đế cho tới những đồng đội cũ của ông, chỉ là một vài năm trước đó, ông đã gầy dựng được mộng quyền bính. Pháp luật do Majorian chế định chỉ ra rằng ông có ý định can thiệp dứt khoát về các vấn đề gây xáo trộn trong Đế quốc, bất chấp phải đánh vào lợi ích của giới quý tộc có ảnh hưởng trong triều đình.

Sau khi trải qua một thời gian dài đóng quân tại Arelate, nơi mà chiến dịch chống lại người Vandal ở Tây Ban Nha của ông sắp kết thúc. Majorian cho giải tán đám lính đánh thuê người dị tộc của ông và được một số lính canh hộ tống tiến đến Roma, nơi ông dự định thực hiện một số cải cách. Ricimer tới gặp Majorian với một biệt đội quân sự; viên magister militum gặp gỡ Hoàng đế ở gần Tortona (không xa từ Piacenza, nơi Avitus bị giết), lợi dụng sơ hở nhân lúc Hoàng đế không đề phòng, Ricimer sai đám tùy tùng xông lên bắt sống lấy ông và tuyên bố truất phế ngay lập tức vào ngày 3 tháng 8 năm 461. Hoàng đế bị tước đi hoàng bào và vương miện, theo lệnh của Ricimer, đám lính canh liên tục đánh đập và tra tấn ông trong nhiều ngày, cuối cùng vào ngày 7 tháng 8 năm 461, Majorian bị chặt đầu gần sông Iria. Hưởng thọ 40 tuổi và trị vì được bốn năm ngắn ngủi. Thành phố Tortona giờ đây đã tổ chức tại nhà thờ Thánh Matthew, một công trình truyền thống được xác định là "lăng mộ Majorian".

Sau cái chết của Majorian, Ricimer chờ đợi ba tháng trước khi đưa vào một người nào đó dễ bề thao túng lên ngôi Hoàng đế, ứng viên khá phù hợp lúc đó chính là Nguyên Lão Nghị viên Libius Severus, người chẳng có chút tài năng gì đặc biệt được chọn chỉ để nhằm làm hài lòng giới quý tộc Nguyên Lão Nghị viên Ý. Vị tân Hoàng đế này đều không được sự công nhận từ phía triều đình Đông La Mã, ngay cả các tướng lĩnh từng phụng sự dưới thời Majorian cũng không công nhận như Aegidius ở Gaul, Marcellinus ở Sicilia và Illyria, Nepotianus ở Hispania.

Chú thích

Tham khảo

Tài liệu chính
 Hydatius, Chronicle
 John of Antioch, Historia chronike
 Jordanes, Getica
 Marcellinus Comes, Annales
 Priscus, History
 Procopius, Vandal War
 Sidonius Apollinaris, Carmina; Letters. Translation: Anderson, W.B., Sidonius. Poems and Letters, 2 vols. (Loeb, 1936–1965).

Tài liệu phụ
 Edward Gibbon, The History of the Decline and Fall of the Roman Empire, Chapter XXXVI "Total Extinction Of The Western Empire".
 Judith Evans Grubbs, Women and the Law in the Roman Empire, Routledge, 2002, ISBN 0-415-15240-2.
 Penny MacGeorge, Late Roman Warlords, Oxford University Press, 2002, ISBN 0-19-925244-0.
 Ralph W. Mathisen, "Julius Valerius Maiorianus (18 February/28 December 457 – 2/7 August 461)", De Imperatoribus Romanis.
 John Michael O'Flynn, Generalissimos of the Western Roman Empire, University of Alberta, 1983, ISBN 0-88864-031-5.

Đọc thêm
 Ralph W. Mathisen, "Resistance and Reconciliation: Majorian and the Gallic Aristocracy after the Fall of Avitus," Francia 7 (1979) pp. 597–627.
 Gerald E. Max, "Political Intrigue during the Reigns of the Western Roman Emperors Avitus and Majorian," Historia 28 (1979) pp. 225–237.
 Meyer, Helmut, "Der Regierungsantritt Kaiser Majorians," Byzantinische Zeitschrift 62 (1969) pp. 5–12.
 Stewart I. Oost, "Aëtius and Majorian," Classical Philology 59 (1964) pp. 23–29.

Liên kết ngoài

Sinh năm 420
Mất năm 461
Hoàng đế La Mã thế kỷ thứ 5
Magistri militum
Hoàng đế La Mã bị sát hại
Quan chấp chính tối cao Đế quốc La Mã
Hoàng đế La Mã bị giết
Chấp chính quan của Đế quốc La Mã
Sinh thế kỷ 5


title: Mulsanteus manuelae

text:
Mulsanteus manuelae là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Platia & Gudenzi miêu tả khoa học năm 1998.

Chú thích

Tham khảo

Mulsanteus


title: 5015 Litke

text:
5015 Litke (1975 VP) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 1 tháng 11 năm 1975 bởi T. M. Smirnova ở Đài vật lý thiên văn Crimean.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 5015 Litke

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Tamara Mikhaylovna Smirnova
Thiên thể phát hiện năm 1975


title: Terebra guayaquilensis

text:
Terebra guayaquilensis là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Terebridae, họ ốc dài.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Terebra
Động vật được mô tả năm 1880


title: Wredenhagen

text:
Wredenhagen là một đô thị tại huyện Mecklenburgische Seenplatte (trước thuộc huyện Müritz), bang Mecklenburg-Vorpommern, miền bắc nước Đức.

Tham khảo

Xã của bang Mecklenburg-Vorpommern
Xã và đô thị ở huyện Mecklenburgische Seenplatte


title: Anthrenoides rodrigoi

text:
Anthrenoides rodrigoi là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Urban mô tả khoa học năm 2005.

Chú thích

Tham khảo

Anthrenoides
Động vật được mô tả năm 2005


title: Hiệp hội bóng đá Botswana

text:
Hiệp hội bóng đá Botswana () là tổ chức quản lý, điều hành các hoạt động bóng đá ở nước Botswana. Hiệp hội quản lý đội tuyển bóng đá quốc gia Botswana, tổ chức các giải bóng đá như vô địch quốc gia và cúp quốc gia. Hiệp hội bóng đá Botswana gia nhập CAF năm 1976 và FIFA năm 1978.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Hiệp hội bóng đá Botswana  trên trang chủ của FIFA.

Botswana
Bóng đá Botswana


title: Macrostemum fenestratum

text:
Macrostemum fenestratum là một loài Trichoptera thuộc họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Macrostemum


title: Saurauia bogoriensis

text:
Saurauia bogoriensis là một loài thực vật thuộc họ Actinidiaceae. Đây là loài đặc hữu của Indonesia. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo

 World Conservation Monitoring Centre 1998. Saurauia bogoriensis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

bogoriensis
Thực vật đặc hữu Indonesia


title: Rừng Na Uy (tiểu thuyết)

text:
Rừng Na-Uy (tiếng Nhật: ノルウェイの森, Noruwei no mori) là tiểu thuyết của nhà văn Nhật Bản Murakami Haruki, được xuất bản lần đầu năm 1987. Với thủ pháp dòng ý thức, cốt truyện diễn tiến trong dòng hồi tưởng của nhân vật chính là chàng sinh viên bình thường Watanabe Tōru. Cậu ta đã trải qua nhiều cuộc tình chớp nhoáng với nhiều cô gái trẻ ưa tự do. Nhưng cậu ta cũng có những mối tình sâu nặng, điển hình là với Naoko, người yêu của người bạn thân nhất của cậu, một cô gái không ổn định về cảm xúc, và với Midori, một cô gái thẳng thắn và hoạt bát. Các nhân vật trong truyện hầu hết là những con người cô đơn móc nối với nhau. Có những nhân vật đã phải tìm đến cái chết để mãi mãi giải thoát khỏi nỗi đau đớn ấy.

Câu chuyện xảy ra với bối cảnh là nước Nhật những năm 1960, khi mà thanh niên Nhật Bản, như thanh niên nhiều nước khác đương thời, đấu tranh chống lại những định kiến tồn tại trong xã hội. Murakami miêu tả những sinh viên cải cách này như những tên đạo đức giả và thiếu sự kiên định.

Tác phẩm này đã đưa Murakami lên thành một trong những nhà văn hàng đầu của Nhật Bản.

Tên nguyên gốc của tác phẩm, Noruwei no mori, là cách dịch tiêu chuẩn trong tiếng Nhật cho tựa bài hát "Norwegian Wood" được John Lennon viết khi còn trong nhóm The Beatles (và cũng thường được nhắc đến trong cốt truyện).

Tác phẩm được dịch sang tiếng Việt và xuất bản lần đầu tiên vào năm 1997 do Kiều Liên và Hải Thanh thực hiện, Bùi Phụng hiệu đính. Năm 2006 bản dịch mới của Trịnh Lữ được Nhã Nam xuất bản. Cả hai bản dịch đều được dịch từ tiếng Anh.

Các nhân vật chính

 nhân vật chính và là người kể chuyện. Anh là một sinh viên ở Tokyo, ưa thích về drama. Không giống như phần lớn sinh viên, anh quan tâm tới phương Tây và đặc biệt về văn học Mỹ. Anh là bạn thân của Kizuki, đã phát triển tình cảm lãng mạn với Naoko và với người sau này là Midori.
Watanabe chán ghét trường học bạn học, ghét quốc ca quốc kỳ và toàn thể xã hội nói chung nhưng anh yêu thiên nhiên, âm nhạc và vài người trong xã hội là Kizuki, Naoko, Reiko và Midori.

 là một thiếu nữ xinh đẹp và mẫn cảm, bạn gái của Kizuki, nhưng đã có quan hệ với Tōru sau cái chết của Kizuki. Chị gái của Naoko đã tự tử khi mới 17 tuổi và việc Kizuki cũng tự tử ở cùng độ tuổi như vậy đã ảnh hưởng lớn và lâu dài tới trạng thái tình cảm của Naoko. Cô mắc bệnh tâm thần phải điều trị và tự tử trong trại tâm thần. Cô có tâm hồn đẹp nhưng có nỗi sợ kinh hoàng mang tính bệnh lý.

 một cô gái lanh lợi, học cùng lớp với Tōru. Cô cùng với chị gái đã giúp người cha trông nom một cửa hàng sách nhỏ. Cô, giống Naoko, cũng đã có bạn trai nhưng đồng thời cũng có tình cảm với Tōru khi họ càng ngày càng thân và hiểu nhau hơn, và thậm chí sau này cô đã chia tay bạn trai, và muốn gắn bó với Tōru.
Cô căm ghét bố mình vì cho rằng ông yêu thương cô không đủ, rằng ông yêu vợ hơn các con. Cô ghét mẹ vì đã mắng mỏ cô nên ở đám tang cha mẹ Midori kiên quyết không khóc, cô còn thầm chửi các bậc cô bác chú dì vì họ khuyên cô nên tỏ ra đau buồn một chút. Ngoài ra cô ghét thậm tệ trường tiểu học của mình vì ở đó cô đã cố gắng mà không được thành tích gì. Cô ghét các bạn ở trường đại học vì hay sai phái cô. Cô cãi nhau và bỏ học ở câu lạc bộ dân ca vì các bạn chê cô ngu dốt và phân công cô phải làm bánh...bề ngoài nhẹ nhàng nhưng trong lòng Midori cũng có nhiều bức xúc.

 cô giáo dạy nhạc và là người gần gũi với Naoko khi Naoko phải đi trại điều dưỡng. Cô thường khuyên nhủ Tōru và Naoko, luôn ủng hộ mối quan hệ của họ và cố gắng dung hòa khi Tōru có ý tình cảm nghiêng về Midori hơn. Cô mắc bệnh tâm thần sợ xã hội phê phán đến mức hai lần tự tử hụt.

 là người bạn thân nhất của Tōru và là bạn trai Naoko. Kizuki đã tự tử khi mới 17 tuổi vì những lý do mà Naoko nói với Watanabe: không thể hòa nhập với xã hội, không thể làm tình với Naoko.

 một sinh viên khoa ngoại giao trường Đại học Tokyo, người đã trở thành bạn của Tōru khi chia sẻ sự yêu thích về cuốn sách Gatsby vĩ đại. Nagasawa có những mối quan hệ cá nhân phức tạp, quan hệ với rất nhiều cô gái. Tōru thỉnh thoảng đi cùng Nagasawa để quan hệ tình dục với những cô gái mà Nagasawa chọn cho.

 bạn gái lâu năm của Nagasawa, đẹp và quý phái nhưng tự tử vì thất vọng với Nagasawa.

Nội dung
Watanabe Tōru, một chàng thanh niên 38 tuổi vừa mới đặt chân tới Hamburg, Đức. Khi bất chợt nghe được bài hát "Norwegian Wood" của Beatles, anh bỗng hồi tưởng lại mối tình đầu của mình với Naoko. Ký ức mang anh trở lại với những năm của thập kỷ 1960, khi có quá nhiều sự việc xảy ra với cuộc sống của anh khi đó.

Tōru cùng với người bạn cùng lớp Kizuki, và bạn gái của Kizuki - Naoko là những người bạn thân thiết. Kizuki với Naoko là một đôi với nhau còn Tōru dường như rất hạnh phúc và ủng hộ cho mối tình của họ. Tình bạn này đã bị đứt gãy khi vụ tự tử của Kizuki xảy ra vào ngày sinh nhật lần thứ 17 của anh. Cái chết của Kizuki đã ảnh hưởng sâu sắc tới 2 người bạn còn lại; Tōru luôn cảm thấy ảnh hưởng của cái chết ở mọi nơi còn Naoko thì thấy dường như mất một phần con người mình. Hai người sau này đã tìm đến nhau và cố gắng an ủi nhau, họ đã ngày càng thân nhau hơn và giữa họ đã nảy sinh tình cảm đôi lứa. Trong buổi tối ngày sinh nhật lần thứ 20 của Naoko, Cô đã cảm thấy bị thương tổn ghê gớm và rất cần sự an ủi, chia sẻ. Họ đã quan hệ tình dục với nhau tối hôm đó, và đây cũng là lần đầu của Naoko. Kể từ sau buổi tối đó, Naoko đã để lại cho Tōru một bức thư nói rằng cô cần phải đi xa một thời gian và cũng nghỉ học ở trường để tới nhà nghỉ Ami - một nơi ở kết hợp nơi điều trị thần kinh. Cô đã có một số vấn đề thần kinh không bình thường.

Tōru sau này đã kết bạn với Kobayashi Midori, một cô bạn cùng lớp. Cô có mọi thứ mà Naoko không có - sự cởi mở, tự tin, tràn đầy sức sống. Mặc dù anh vẫn yêu Naoko, Tōru vẫn bị Midori hấp dẫn và ngược lại, Midori cũng rất yêu quý Tōru, và tình bạn của họ ngày càng phát triển trong thời gian Naoko vắng mặt.

Tōru đã đến thăm Naoko tại nơi điều trị gần Kyoto. Ở đó, anh đã gặp Ishida Reiko, một bệnh nhân khác và là người theo dõi, chăm sóc Naoko. Trong chuyến thăm này và một vài chuyến thăm khác nữa, Reiko cùng với Naoko đã hé lộ thêm vài việc trong quá khứ của mình: Reiko nói về sự tìm kiếm của cô để xác nhận những vấn đề về giới tính còn Naoko nói về việc tự tử không báo trước của chị gái mình vài năm trước.

Tōru, khi quay trở lại Tokyo, vẫn tiếp tục mối quan hệ với cả Midori và Naoko. Anh viết một bức thư cho Reiko, xin lời khuyên của cô về việc lựa chọn nên phát triển quan hệ tình cảm lâu dài với Naoko hay Midori. Anh không muốn làm tổn thương Naoko, nhưng anh cũng không muốn để tuột mất Midori. Reiko khuyên anh rằng, nếu bị Midori thu hút mạnh đến thế thì nên yêu hết mình cho dù tình yêu đó có thể phát triển tốt hoặc không, còn đừng nên nói chuyện đó với Naoko vì Tōru vẫn là nguồn sức mạnh lớn lao cho Naoko để cô an tâm chữa bệnh.

Sau này, Tōru đã nhận được một lá thư từ Reiko báo rằng Naoko đã tự kết liễu cuộc đời mình. Kết cục của điều đó là việc Tōru một mình lang thang vô định khắp nước Nhật mà chẳng có mục đích nào cả, trong lòng luôn nhớ đến những kỷ niệm xưa giữa hai người và Kizuki, trong khi đó Midori không nhận được liên hệ nào với anh và không hiểu chuyện gì đã xảy ra. Một thời gian sau, khi đã nhận ra rằng, cái chết không phải là sự đối nghịch mà nó chính là một phần của sự sống, anh quay trở lại Tokyo, và khi đó Reiko tới thăm anh. Trước đây, sau cái chết của Naoko, Reiko đã viết rất nhiều bức thư nói với anh rằng cái chết đó không phải do lỗi của Tōru, không phải lỗi của ai cả, cũng giống như trời mưa không phải do ai. Với sự ủng hộ của chị, anh đã nhận ra rằng, giờ đây Midori là người quan trọng nhất trong cuộc đời anh. Tōru đã nói chuyện tình cảm của mình với Midori. Chuyện gì đã xảy ra tiếp theo tác phẩm không đề cập tới mà đã để một cái kết mở cho người đọc.

Tác động tại Việt Nam
Rừng Na Uy được dịch lần đầu tiên ở Việt Nam vào năm 1997. Bản dịch tuy không thực sự xuất sắc, và để được in ra, đã buộc phải cắt xén nhiều câu, nhiều đoạn bị cho là "nhạy cảm", "dung tục". Tuy nhiên, khi đó Rừng Na Uy đã ít nhiều gây được sự chú ý của giới Nhật Bản học tại Việt Nam nói riêng và dư luận nói chung. Một số nhà nghiên cứu văn học Nhật Bản ở Việt Nam, khi lần đầu tiếp xúc với tác phẩm, đã bị sốc vì hình ảnh một đất nước, con người Nhật Bản hiển hiện quá xa lạ với truyền thống. Dần dần, giới nghiên cứu cũng đi đến sự thống nhất, rằng đó vẫn là một sản phẩm thuần Nhật, hiển nhiên có thể được sản sinh ra nhờ tính tương phản gay gắt như một hằng số của nền văn hóa xứ sở hoa anh đào.

Theo thời gian và độ mở của văn hóa Việt Nam sau 10 năm, bản dịch Rừng Na Uy ra mắt năm 2006 do Nhã Nam phát hành được đánh giá là hoàn chỉnh hơn cả. Dù vẫn có sự tranh cãi tác phẩm sex thuần túy hay là nghệ thuật đích thực, không thể phủ nhận được rằng, tác phẩm đã được giới trẻ đương đại Việt Nam đón nhận nồng nhiệt vì nó phản ánh được tâm tư, cuộc sống và những mối quan tâm của họ hiện nay. Mặc dù tiếng nói của các nhà nghiên cứu về tác phẩm còn rất ít ỏi, hàng trăm thảo luận trên các diễn đàn của giới trẻ Việt Nam đã được mở ra để bàn luận về tác phẩm này, cho thấy nó đã khẳng định vị thế của mình trong lòng bạn đọc trẻ. Điều đó cũng cho thấy đề tài, chủ đề, cốt truyện của Rừng Na Uy tỏ ra phù hợp và dễ đọc với những độc giả lứa tuổi 20 hơn là những nhà nghiên cứu đã cao tuổi đời cũng như tuổi nghề.

Chuyển thể
Rừng Na Uy được đạo diễn người Pháp gốc Việt Trần Anh Hùng chuyển thể thành phim cùng tên với các diễn viên của Nhật Bản.

Tham khảo

 Rừng Na-Uy, bản dịch của Hạnh Liên và Hải Thanh, Bùi Phụng hiệu đính. Nhà xuất bản Văn học, H. 1997
 Rừng Na-Uy, Trịnh Lữ dịch, Nhã Nam và Nhà xuất bản Hội nhà văn, H. 2006.

Chú thích

Tiểu thuyết năm 1987
Tiểu thuyết của Murakami Haruki
Tiểu thuyết Nhật Bản
Tác phẩm giả tưởng lấy bối cảnh thập niên 1960


title: Shannonomyia atroapicalis

text:
Shannonomyia atroapicalis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Shannonomyia
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Vương Dã Bình

text:
Vương Dã Bình (, sinh ngày 12 tháng 2 năm 1928) là vợ của Giang Trạch Dân, nguyên Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Trung Quốc (nhà lãnh đạo quốc gia tối cao) và Chủ tịch nước Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa (nguyên thủ quốc gia), và là người quê ở Dương Châu, tỉnh Giang Tô.

Tiểu sử
Vương Dã Bình sinh ngày 12 tháng 2 năm 1928 tại Dương Châu và lớn lên ở Thượng Hải. Bà tốt nghiệp Học viện Ngoại ngữ Thượng Hải với chuyên ngành ngoại ngữ.

Gia đình
Giang Trạch Dân và Vương Dã Bình có hai con trai, Giang Miên Hằng sinh năm 1951 và Giang Miên Khang sinh năm 1956.

Tham khảo

Đệ Nhất Phu nhân Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa


title: Parnassius simonius

text:
Parnassius simonius là một là một loài bướm ngày sinh sống ở vùng núi cao, được tìm thấy ở ly in the Pamir Mountains. Loài địa phương ở Aram-Kunghei, Zaalaisky Mts., Kirghizia. It là một member of the Snow Apollo genus Parnassius of the Swallowtail (Papilionidae) family.

P. simonius được tìm thấy ở slopes at 3,400-4,500 m. flying in tháng 7. The larva is associated with Lagotis decumbens and Veronica luetkeana.

Identification

Parnassius simo differs from P. simonius by the upper hindwing having submarginal band represented by a discontinuous row of arrow-like teeth and from P. boëdromius, by the upper hindwing submarginal band being smoothly dentate.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Parnassius


title: Eacles magnifica

text:
Eacles magnifica là một loài bướm đêm thuộc họ Saturniidae. Nó được tìm thấy ở México, Guatemala, Nicaragua, Panama, Brasil, Argentina và Paraguay.

Phụ loài
Eacles magnifica magnifica
Eacles magnifica opaca (Paraguay, Bolivia, Brasil, Uruguay, Argentina)

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Species info

Eacles


title: (13300) 1998 RF16

text:
{{DISPLAYTITLE:(13300) 1998 RF16}}

(13300) 1998 RF16 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Chương trình tiểu hành tinh Bắc Kinh Schmidt CCD ở trạm Xinglong ở tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc ngày 14 tháng 9 năm 1998.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 13001–14000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1998
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Tình trạng bảo tồn

text:
Tình trạng bảo tồn của một đơn vị phân loại (ví dụ một loài) chỉ khả năng đơn vị đó còn tồn tại và vì sao đơn vị đó tuyệt chủng trong tương lai gần. Nhiều yếu tố được tính đến khi đánh giá tình trạng bảo tồn: không chỉ đơn giản là số lượng cá thể còn lại, mức tăng hoặc giảm số lượng theo thời gian, tỉ lệ phối giống thành công và các mối đe dọa đã biết cũng quyết định phần lớn đến tình trạng bảo tồn. Nhiều hệ thống đánh giá tình trạng bảo tồn đã ra đời và đang được dùng ở các cấp độ quốc tế, đa quốc gia, quốc gia và địa phương.

Hệ thống đánh giá quốc tế

Sách đỏ IUCN về các loài bị đe dọa
Sách đỏ IUCN về các loài bị đe dọa là danh sách tốt nhất được biết đến về tình trạng bảo tồn và hệ thống đánh giá. Sách đỏ IUCN phân chia các loài vào 9 nhóm được thiết lập thông qua các tiêu chí như tỉ lệ suy giảm, quy mô dân số, diện tích phân bố, mật độ dân số và độ phân mảnh.

Sách đỏ IUCN đã bao gồm các loài đã tuyệt chủng từ những năm 500 trước Công Nguyên. Khi tạo lập Sách đỏ, thuật ngữ "bị đe dọa" được phân chia thành ba loại nhỏ hơn: cực kỳ nguy cấp, nguy cấp và sắp nguy cấp.

 Tuyệt chủng (EX: Extinct) – Không còn cá thể nào đã biết đến còn tồn tại
 Tuyệt chủng trong tự nhiên (EW: Extinct in the wild) – Không ghi nhận được cá thể nào qua các cuộc khảo sát kỹ lưỡng ở sinh cảnh đã biết và hoặc sinh cảnh dự đoán, vào những thời gian thích hợp (theo ngày, mùa năm) xuyên suốt vùng phân bố lịch sử của loài
 Cực kỳ nguy cấp (CR: Critically endangered) – Nguy cơ tuyệt chủng vô cùng cao trong tự nhiên
 Nguy cấp (EN: Endangered) – Nguy cơ tuyệt chủng cao trong tự nhiên
 Sắp nguy cấp (VU: Vulnerable) – Nguy cơ trở thành loài bị đe dọa tuyệt chủng
 Sắp bị đe dọa (NT: Near threatened) – Khả năng bị đe dọa cao trong tương lai gần
 Ít quan tâm (LC: Least concern) – Khả năng bị đe dọa thấp nhất; không đủ điều kiện để phân loại mức độ đe dọa cao hơn
 Thiếu dữ liệu (DD: Data deficient) – Không đủ dữ liệu để đánh giá nguy cơ tuyệt chủng
 Chưa được đánh giá (NE: Not evaluated) – Chưa được đánh giá theo các tiêu chí

Công ước quốc tế
Công ước về thương mại quốc tế các loài động, thực vật hoang dã nguy cấp (CITES) nhằm đảm bảo việc thương mại quốc tế các loài động, thực vật hoang dã nguy cấp không đe dọa sự sống của chúng. Nhiều quốc gia yêu cầu giấy phép CITES khi nhập khẩu động thực vật được liệt kê trong Công ước CITES.

Hệ thống đánh giá đa quốc gia
Tại Liên minh châu Âu (EU), Birds Directives và Habitats Directives là những công cụ pháp lý đánh giá tình trạng bảo tồn của các loài và môi trường sống trong EU.

Tình trạng bảo tồn NatureServe tập trung vào Châu Mỹ Latinh, Hoa Kỳ, Canada và Vùng Caribe. Nó được phát triển bởi các nhà khoa học đến từ NatureServe, The Nature Conservancy và mạng lưới các chương trình nghiên cứu di sản tự nhiên và các trung tâm dữ liệu. Hệ thống này đang ngày càng được tích hợp với hệ thống Sách đỏ IUCN. Các phân loại của Tình trạng bảo tồn NatureServe cho các loài gồm có: đã tuyệt chủng (GX), có thể đã tuyệt chủng (GH), cực hiếm (G1), hiếm (G2), sắp bị đe dọa (G3), dễ bị đe dọa (G4) và an toàn (G5). Hệ thống này cũng cho phép sử dụng các cấp bậc không rõ ràng hoặc không chắc chắn bao gồm cả cấp bậc số không chính xác (ví dụ G2?) và cấp bậc phạm vi (ví dụ G2G3) khi cấp bậc chính xác không thể hiện đủ. NatureServe còn thêm một ngoại lệ cho các loài chỉ bị nuôi nhốt hoặc trồng được (C), có nghĩa tương tự trong Sách đỏ IUCN là tuyệt chủng trong tự nhiên (EW).

Sách Đỏ của Liên Bang Nga được sử dụng tại Nga và được chấp nhận tại một bộ phận nhỏ của Châu Phi.

Hệ thống đánh giá quốc gia
Tại Úc, Luật Bảo vệ Môi trường và Bảo tồn Đa dạng sinh học năm 1999 (EPBC Act) mô tả danh sách các loài bị đe dọa, cộng đồng sinh thái và các quá trình đe dọa. Các phân loại được chia giống trong Sách đỏ IUCN năm 1994 (phiên bản 2.3). Trước khi có EPBC Act, hệ thống đánh giá đơn giản hơn được lấy từ Luật Bảo vệ Loài Nguy Cấp năm 1992. Một số chính quyền tiểu bang và vùng lãnh thổ cũng có hệ thống đánh giá riêng của họ cho tình trạng bảo tồn.

Tại Bỉ, Viện Nghiên cứu Flemish về Rừng và Tự nhiên xuất bản một bộ 150 chỉ số tự nhiên bằng ngôn ngữ Hà Lan.

Tại Canada, Ủy ban về các Trạng thái của Động vật Nguy cấp trong Tự nhiên (COSEWIC) là một nhóm các chuyên gia đánh giá và chỉ định các loài hoang dã có nguy cơ biến mất khỏi Canada. Theo Luật Động vật Nguy cấp (SARA), chính quyền có thể dùng các biện pháp để bảo vệ một cách hợp pháp các loài được chỉ định bởi COSEWIC.

Tại Trung Quốc, Chính quyền, các tỉnh và một số quận đã xác định nhiệm vụ bảo vệ các loài động vật hoang dã của họ theo Sách đỏ Trung Hoa.

Tại Phần Lan, một số lượng lớn các loài được bảo vệ theo Luật Bảo tồn Thiên nhiên và thông qua EU Habitats Directive và EU Birds Directive.

Tại Đức, Cơ quan Liên bang về Bảo tồn Thiên nhiên công bố "danh sách đỏ các loài bị đe dọa".

Ấn Độ có Luật Bảo vệ Đời sống Hoang dã năm 1972, sửa đổi năm 2003 và Luật Đa dạng Sinh học năm 2002.

Tại Nhật Bản, Bộ Môi trường xuất bản Sách đỏ Nhật Bản về Đời sống Hoang dã.

Chú thích

Tham khảo

Sinh vật học bảo tồn
Loài theo phân loại Sách đỏ IUCN
Thuật ngữ môi trường
Thuật ngữ sinh học
Bảo tồn môi trường


title: Andrena excellens

text:
Andrena excellens là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Viereck mô tả khoa học năm 1924.

Chú thích

Tham khảo

E
Động vật được mô tả năm 1924


title: Caltojar

text:
Caltojar là một đô thị ở tỉnh Soria, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số năm 2004 của Viện thống kê quốc gia Tây Ban Nha, đô thị này có dân số 111 người.

Tham khảo

Đô thị ở Soria


title: Planostocha

text:
Planostocha là một chi bướm đêm thuộc phân họ Tortricinae của họ Tortricidae.

Các loài
Planostocha clavigera (Diakonoff, 1953)
Planostocha cumulata (Meyrick, 1907)
Planostocha curvosa (Diakonoff, 1941)
Planostocha undulans (Diakonoff, 1944)

Xem thêm
Danh sách các chi của Tortricidae

Chú thích

Tham khảo

 tortricidae.com

Archipini


title: Macrotera bicolor

text:
Macrotera bicolor là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Smith mô tả khoa học năm 1853.

Chú thích

Tham khảo

Macrotera
Động vật được mô tả năm 1853


title: Eucera transitoria

text:
Eucera transitoria là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Morawitz mô tả khoa học năm 1875.

Chú thích

Tham khảo

Eucera
Động vật được mô tả năm 1875


title: Montredon-Labessonnié

text:
Montredon-Labessonnie là một xã trong tỉnh Tarn thuộc vùng Occitanie ở miền nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 570 mét trên mực nước biển.

Thị trấn có con sông Dadou chảy qua.

Tham khảo
 INSEE

Xã của Tarn


title: Bulbophyllum phaeorhabdos

text:
Bulbophyllum phaeorhabdos là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

phaeorhabdos]]

P


title: Melanotus wujiashanensis

text:
Melanotus wujiashanensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Platia miêu tả khoa học năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

Melanotus


title: Semecarpus riparia

text:
Semecarpus riparia là một loài thực vật thuộc họ Anacardiaceae. Đây là loài đặc hữu của New Caledonia.

Tham khảo

 Jaffré, T. et al. 1998. Semecarpus riparia. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Nouvelle-Calédonie
Semecarpus


title: Giải quần vợt Úc Mở rộng 2009

text:
Giải quần vợt Úc Mở rộng 2009 là một giải Grand Slam quần vợt tổ chức tại Melbourne, Úc từ ngày 19 tháng 1 đến ngày 01 tháng 2 năm 2009. Đây là lần thứ 97 giải được tổ chức.

Tay vợt đương kim vô địch giải đơn nữ, Maria Sharapova, không thể tham dự để bảo vệ chức vô địch của mình do chưa bình phục hẳn chấn thương vào trước giải.

Kết quả thi đấu

Đơn nam

Đơn nữ

Đôi nam

Đôi nữ

Đôi nam nữ

Danh sách hạt giống

Đơn nam
  Rafael Nadal
  Roger Federer
  Novak Djokovic
  Andy Murray
  Jo-Wilfried Tsonga
  Gilles Simon
  Andy Roddick
  Juan Martin del Potro
  James Blake
  David Nalbandian
  David Ferrer
  Gael Monfils
  Fernando Gonzalez
  Fernando Verdasco
  Stanislas Wawrinka
  Robin Soderling
  Nicolas Almagro
  Igor Andreev
  Marin Cilic
  Tomas Berdych
  Tommy Robredo
  Radek Stepanek
  Mardy Fish
  Richard Gasquet
  Ivo Karlovic
  Marat Safin
  Feliciano Lopez (Vòng 1, thua Gilles Muller)
  Paul-Henri Mathieu
  Dmitry Tursunov (Vòng 1, thua Flavio Cipolla)
  Rainer Schuettler  (Vòng 1, thua Dudi Sela)
  Jurgen Melzer
  Philipp Kohlschreiber

Đơn nữ
  Jelena Jankovic
  Serena Williams
  Dinara Safina
  Elena Dementieva
  Ana Ivanovic
  Venus Williams
  Vera Zvonareva
  Svetlana Kuznetsova
  Agnieszka Radwanska (Vòng 1, thua Kateryna Bondarenko)
  Nadia Petrova
  Caroline Wozniacki
  Flavia Pennetta
  Victoria Azarenka
  Patty Schnyder
  Alize Cornet
  Marion Bartoli
  Anna Chakvetadze
  Dominika Cibulkova
  Daniela Hantuchova
  Amelie Mauresmo
  Anabel Medina Garrigues
  Jie Zheng
  Agnes Szavay (Vòng 1, thua Galina Voskoboeva)
  Sybille Bammer (Vòng 1, thua Lucie Safarova)
  Kaia Kanepi
  Ai Sugiyama
  Maria Kirilenko (Vòng 1, thua Sara Errani)
  Francesca Schiavone
  Alisa Kleybanova
  Aleksandra Wozniak
  Alona Bondarenko
  Tamarine Tanasugarn

Chú thích

2009


title: Quintana Roo

text:
Quintana Roo () là một trong 31 bang, cùng với Quận liên bang, là 32 thực thể Liên bang của México. Bang này được chia thành 10 hạt, thủ phủ là thành phố Chetumal.

Quintana Roo nằm ở Đông Nam Mexico, trên phần phía đông của bán đảo Yucatán. Nó được bao quanh bởi các bang Yucatán về phía tây bắc và Campeche về phía tây. Về phía bắc, Quintana Roo giáp ranh Vịnh Mexico và về phía nam giáp các khu Corozal và Orange Walk của Belize. Bang này cũng tuyên bố chủ quyền với khu vực lãnh thổ giáp Guatemala ở phía tây nam của bang, mặc dù khu vực tranh chấp này Campeche cũng tuyên bố chủ quyền.

Quintana Roo là nơi có thành phố nổi tiếng Cancun, các đảo Cozumel và Isla Mujeres, các thị xã Bacalar, Playa del Carmen và Akumal, cũng như tàn tích Maya cổ đại Chacchoben, Coba, Kohunlich, Muyil, Tulum, Xel-Há, và Xcaret. Khu dự trữ sinh quyển thế giới Sian Ka'an cũng nằm ở bang này.

Ghi chú

Liên kết ngoài

  Quintana Roo State Government
  Tierramayaimports.com
  Famsi.org

Bang của México
Quốc gia và vùng lãnh thổ khởi đầu năm 1974


title: Halictus lubumbashicus

text:
Halictus lubumbashicus là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1945.

Chú thích

Tham khảo

Halictus
Động vật được mô tả năm 1945


title: Montmelas-Saint-Sorlin

text:
Montmelas-Saint-Sorlin là một xã thuộc tỉnh Rhône trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes phía đông nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 300 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
INSEE

Xã của Rhône


title: Hyposmocoma oxypetra

text:
Hyposmocoma oxypetra là một loài bướm đêm thuộc họ Cosmopterigidae. Nó là loài đặc hữu của Oahu. Loài địa phương ở the Pacific Heights in Honolulu.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Insects of Hawaii. Volume 9, Microlepidoptera

Hyposmocoma
Loài đặc hữu của Hawaii


title: Atopsyche tincuracu

text:
Atopsyche tincuracu là một loài Trichoptera trong họ Hydrobiosidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Chú thích

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Atopsyche


title: Callispa hessei

text:
Callispa hessei là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Uhmann miêu tả khoa học năm 1934.

Chú thích

Tham khảo

Callispa


title: Grainville-sur-Ry

text:
Grainville-sur-Ry là một xã thuộc tỉnh Seine-Maritime trong vùng Normandie miền bắc nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Seine-Maritime
Seine-Maritime
Normandy

Tham khảo
INSEE

Liên kết ngoài
Grainville-sur-Ry on the Quid website

Xã của Seine-Maritime


title: Xylocopa thoracica

text:
Xylocopa thoracica là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Friese mô tả khoa học năm 1903.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ong bầu
Động vật được mô tả năm 1903


title: 731

text:
Năm 731 trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 731


title: Waldgrehweiler

text:
Waldgrehweiler là một đô thị thuộc thuộc huyện Donnersberg, Đức. Đô thị Waldgrehweiler có diện tích 7,75 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 224 người.

Tham khảo

Xã của bang Rheinland-Pfalz
Xã và đô thị ở huyện Donnersberg


title: Cá nóc bạc

text:
Cá nóc bạc hay cá nóc mút đuôi trắng, tên khoa học là Lagocephalus cheesemanii, là một loài cá biển thuộc chi Lagocephalus trong họ Cá nóc. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1897.

Phân loại học
Trước đây, danh pháp Lagocephalus gloveri đã được áp dụng cho cá nóc bạc, nhưng dựa trên việc kiểm tra các đặc điểm hình thái và kết quả phân tích DNA của các mẫu vật thu thập ở vùng biển phía tây bắc Thái Bình Dương, ngoài khơi Úc và New Zealand thì L. gloveri được xem là đồng nghĩa của Tetrodon cheesemanii Clarke 1897.

Từ nguyên
Từ định danh cheesemanii được đặt theo tên của Thomas Frederick Cheeseman, nhà thực vật học kiêm tự nhiên học người New Zealand gốc Anh, Quản lý Bảo tàng Auckland, người đã gửi mẫu định danh cho Clarke.

Phạm vi phân bố và môi trường sống
Từ vùng biển bán đảo Triều Tiên và phía nam Nhật Bản, cá nóc bạc được phân bố trải dài đến Trung Quốc, Việt Nam và nhiều vùng biển thuộc khu vực Đông Nam Á, xa về phía nam đến bờ đông Úc và New Zealand, phía tây đến Myanmar và biển Andaman.

Cá nóc bạc sống trên nền đáy bùn hoặc cát ở độ sâu đến ít nhất là 100 m, cá con có thể được tìm thấy ở khu vực cửa sông (nước lợ).

Mô tả
Chiều dài cơ thể lớn nhất được ghi nhận ở cá nóc bạc là 35 cm. Lưng có màu nâu sẫm đen, thân dưới và bụng ánh màu xám bạc.

Số tia vây ở vây lưng: 13; Số tia vây ở vây hậu môn: 12.

Sinh thái học
Thức ăn của cá nóc bạc là động vật thân mềm, giáp xác và cá.

Thương mại
Cá nóc bạc được xem là loài không độc. Ở Đài Loan, loài này được chế biến thành khô cá phi lê. Cá nóc bạc và cá nóc đầu thỏ có năng suất khai thác cao và chiếm tỉ lệ lớn trong sản lượng khai thác ở Việt Nam. Cá nóc bạc cùng cá nóc răng mỏ chim và cá nóc xanh là những loài mà tỉnh Kiên Giang được phép xuất khẩu sang thị trường Hàn Quốc.

Tham khảo

C
Cá Ấn Độ Dương
Cá Thái Bình Dương
Cá Nhật Bản
Cá Triều Tiên
Cá Hàn Quốc
Cá Trung Quốc
Cá Việt Nam
Cá Philippines
Cá Myanmar
Cá New Zealand
Cá Úc
Động vật được mô tả năm 1897


title: Những hành tinh hư cấu có tri giác

text:
Tham khảo

Đây là một danh sách của những hành tinh hư cấu có ý thức, những hành tinh được coi là còn sống hoặc thông minh.

Các hành tinh sống/có ý thức
Nhà của các thế giới Yuuzhan Vong trong vũ trụ của loạt phim Star Wars.
Acheron trong trò chơi máy tính Unreal 2 được che phủ toàn bộ bởi một tổ chức sống đơn lẻ và có tri giác.
Alyx, hành tinh được đặt theo tên người trừ các cực ở Hành tinh cô đơn (1949) của Murray Leinster
Chiron (thường được gọi đơn giản là "Hành tinh") trong loạt Sid Meier's Alpha Centauri
Dahak, trong Mutineers Moon của David Weber, một tiểu hành tinh ngụy trang một con tàu vũ trụ dưới lốt là Mặt Trăng của Trái Đất.
Bác sĩ Trăng trong chương "Thư viện" của Bác sĩ Ai, một cỗ máy đồ sộ ẩn dưới hình dạng Mặt Trăng, vệ tinh của một hành tinh thư viện lớn, quét để bảo vệ cho cơ sở dữ liệu trung tâm khỏi hacker và virus.
Hành tinh bản ngã trong loạt truyện của hãng Marvel
Erythro trong tiểu thuyết Nemesis của Isaac Asimov
Eylor, trong Rifts, một thế giới sống được coi là cội nguồn của pháp thuật Mắt của Eylor, những con mắt lìa khỏi xác với năng lượng khổng lồ.
Fairy, từ tiểu thuyết và OVA của Sentō Yōsei Yukikaze.
First Sirian Bank từ Phần tối của Mặt trời của Terry Pratchett.
Gaea, một môi trường sống có ý thức, từ truyện Gaea Trilogy (Titan, Wizard & Daemon) của John Varley.
Gaia từ quyển Foundation's Edge, của Isaac Asimov. Cái tên được suy ra từ Giả thuyết Gaia
Ghroth trong Cthulhu Mythos của Ramsey Campbell
Krang, một Mặt Trăng chứa vũ khí tạo bởi Tar-Aiym, trong The Tar-Aiym Krang của Alan Dean Foster
Mogo, trong tập truyện tranh Green Lantern Corps, không chỉ sống, mà còn được bổ nhiệm vào hàng ngũ Hình cảnh.
Ōban, một hành tinh sống lớn hơn Mặt trời của Trái Đất (không có tri giác mấy) có thể sinh ra những hành tinh khác, từ truyện Ōban Star-Racers
Pandarve, trong truyện tranh Storm không chỉ sống mà còn tồn tại như một nữ thần.
Petaybee, trong Petaybee Series (Powers series) của Anne McCaffrey và Elizabeth Ann Scarborough
Phaaze, một con quỷ hành tinh trong loạt truyện Metroid Prime.
Scub Coral, trong loạt chương trình truyền hình Eureka Seven
Solaris, hành tinh được đặt tên trong tiểu thuyết của Stanisław Lem và trong các phim 1972 và 2002 đạo diễn bởi Andrei Tarkovsky và Steven Soderbergh, được bao phủ bởi một đại dương có ý thức.
Unicron, trong Đa-vũ-trụ của phim hoạt hình Transformers.
Primus/Cybertron, cũng trong Đa-vũ-trụ của phim hoạt hình Transformers.
Hành tinh Worm, trong The Power Twins của Ken Follett.
Rifts (trò chơi cần xoay), trong trò chơi điện tử Rifts.
Danh sách hành tinh trong Star Wars, một thế giới sống trong Giải mã hành tinh của Star Wars''.

Xem thêm
Các hành tinh khoa học viễn tưởng
Nhóm tinh thần (khoa học viễn tưởng)
Giả thuyết Gaia

Danh sách những hành tinh hư cấu
Hành tinh, sự tri giác
Đề tài khoa học viễn tưởng


title: Nghi Xuân, Giang Tây

text:
Nghi Xuân (tiếng Trung: 宜春市 bính âm: Yíchūn Shì, Hán-Việt: Nghi Xuân thị) là một địa cấp thị của tỉnh Giang Tây, Trung Quốc.

Bản đồ Nghi Xuân

Hành chính
Nghi Xuân được chia ra làm 10 đơn vị hành chính cấp huyện, bao gồm 1 quận, 3 thành phố cấp huyện và 6 huyện
Quận: Viên Châu (袁州区)
Thành phố cấp huyện: Phong Thành (丰城市), Chương Thụ (樟树市), Cao An (高安市)
Huyện: Phụng Tân (奉新县), Vạn Tái (万载县), Thượng Cao (上高县), Nghi Phong (宜丰县), Tĩnh An (靖安县), Đồng Cổ (铜鼓县)

Tham khảo

Thành phố tỉnh Giang Tây


title: Moasca

text:
Moasca là một đô thị ở tỉnh Asti vùng Piedmont thuộc Ý, nằm ở vị trí cách khoảng 60 km về phía đông nam của Torino và khoảng 15 km về phía đông nam của Asti. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 422 người và diện tích là 4,1 km².

Moasca giáp các đô thị: Agliano Terme, Calosso, Canelli, Castelnuovo Calcea và San Marzano Oliveto.

Quá trình biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 www.comune.moasca.at.it

Đô thị tỉnh Asti
Thành phố và thị trấn ở Piemonte


title: Lasioglossum clavipes

text:
Lasioglossum clavipes là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Dours mô tả khoa học năm 1872.

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1872


title: Sapindus oahuensis

text:
Sapindus oahuensis ("bồ hòn Oahu"), tiếng Anh thường gọi là Āulu theo ngôn ngữ bản địa hoặc Lonomea, là một loài bồ hòn đặc hữu của Hawaii. Loài này có ở rừng khô nhiệt đới, rừng mưa nhiệt đới ẩm thấp ven biển, và rừng ẩm thấp hỗn hợp của Hawaii ở độ cao  trên hòn đảo Kauai (Waimea Canyon) và Oahu (các dãy núi Waianae và Koolau). Āulu cao tới  và đường kính thân cây đạt . Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

oahuensis
Cây Hawaii
Thực vật đặc hữu Hawaii
Thực vật được mô tả năm 1878


title: Phủ Châu

text:
Phủ Châu () là một địa cấp thị của tỉnh Giang Tây, Trung Quốc. Trong tiếng Anh tên của nó dễ bị nhầm lẫn với Phúc Châu (hai tên Phủ Châu và Phúc Châu đều viết Fuzhou, tiếng Hoa đọc gần giống nhau).

Phủ Châu nằm ở phía Nam của tỉnh lỵ Nam Xương. Diện tích của địa cấp thị này là 18.800 km². Dân số của địa cấp thị này là 3.700.000 người. Phủ Châu có quan trọng về mặt lịch sử là quê hương của (đặc biệt là Lâm Xuyên) thuộc Vương An Thạch, một vị thừa tướng cải cách nổi tiếng của nhà Tống và Tăng Củng, một học giả có sức ảnh hưởng của triều Tống và Thang Hiển Tổ, một nhà soạn kịch vĩ đại thời nhà Minh.

Hành chính
Phủ Châu được chia ra làm 11 đơn vị hành chính cấp huyện, bao gồm 2 quận và 9 huyện
Quận: Lâm Xuyên (临川区), Đông Hương (东乡区)
Huyện: Nam Thành (南城县), Lê Xuyên (黎川县), Nam Phong (南丰县), Sùng Nhân (崇仁县), Lạc An (乐安县), Nghi Hoàng (宜黄县), Kim Khê (金溪县), Tư Khê (资溪县), Quảng Xương (广昌县)

Kinh tế
Các ngành: thực phẩm, dệt, chế biến thực phẩm và các loại xe hạng nhẹ.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang web chính thức (tiếng Hoa)

Thành phố tỉnh Giang Tây

Đơn vị hành chính cấp địa khu Giang Tây


title: Chalancon

text:
Chalancon là một xã thuộc tỉnh Drôme trong vùng Rhône-Alpes. Xã  nằm ở khu vực có độ cao từ 591-1522 mét trên mực nước biển. Dân số năm 2006 là 61 người.
Xã có diện tích 36 km2.

Tham khảo

Xã của Drôme


title: Cườm nước

text:
Glôcôm (bắt nguồn từ từ tiếng Pháp glaucome /ɡlokom/), còn được viết là glô-côm, cũng còn được gọi là cườm nước, là một số chứng bệnh của thần kinh thị giác gây ra khi tế bào trong võng mạc bị tiêu huỷ theo chiều hướng đặc biệt.

Tuy hiện tượng tăng nhãn áp là nguy cơ tạo bệnh glôcôm, không nhất thiết ai có nhãn áp cao cũng bị bệnh này. Nếu không chữa trị, bệnh glôcôm sẽ dẫn đến tình trạng mù hay lòa vĩnh viễn.

Theo báo cáo năm 2008 của Tổ chức Y tế Thế giới, có 10 phần trăm người bị mù cả hai mắt là do bệnh glôcôm gây ra.

Từ nguyên
Từ glôcôm trong tiếng Việt bắt nguồn từ từ tiếng Pháp glaucome /ɡlokom/. Từ glaucome trong tiếng Pháp thì bắt nguồn từ từ tiếng La-tinh glaucoma.

Từ tiếng La-tinh glaucoma bắt nguồn từ từ tiếng Hi Lạp "γλαύκωμα" (chuyển tự La-tinh: gláf̱ko̱ma), có nghĩa là mờ đục mắt. Có tên gọi như vậy là bởi vì cho đến trước năm 1705 người ta vẫn chưa phân biệt được bệnh glôcôm với bệnh cườm khô (đục thủy tinh thể) .

Điều trị
Các mục tiêu hiện tại của điều trị bệnh tăng nhãn áp là tránh tổn thương nhãn áp và tổn thương thần kinh, đồng thời duy trì trường nhìn và chất lượng cuộc sống tổng thể của bệnh nhân với các tác động tối thiểu. Điều này đòi hỏi có các phương pháp chẩn đoán và theo dõi thích hợp, cũng như lựa chọn phương pháp điều trị hợp lý cho từng bệnh nhân cụ thể. Mặc dù nhãn áp (IOP) chỉ là một trong những yếu tố chính của bệnh tăng nhãn áp, nhưng việc giảm áp lực nội nhãn bằng các loại dược phẩm và / hoặc phương pháp phẫu thuật khác nhau hiện là phương pháp chính của điều trị bệnh tăng nhãn áp. Ngoài ra, các nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc sử dụng cần sa nhãn áp. Một đánh giá về những người bị tăng nhãn áp góc mở nguyên phát và tăng nhãn áp nội nhãn cho thấy điều trị bằng thuốc giảm IOP làm chậm sự tiến triển của mất thị lực.

Các lý thuyết về dòng chảy mạch máu và thoái hóa thần kinh của bệnh thần kinh thị giác tăng nhãn áp đã thúc đẩy nghiên cứu về các chiến lược điều trị bảo vệ thần kinh khác nhau, bao gồm các hợp chất dinh dưỡng, một số trong số đó có thể được coi là an toàn cho các bác sĩ lâm sàng sử dụng, trong khi những loại khác đang được thử nghiệm. Căng thẳng thần kinh cũng được coi là hậu quả và nguyên nhân của mất thị lực, có nghĩa là luyện tập quản lý căng thẳng, đào tạo nội sinh và các phương pháp khác để quản lý căng thẳng có thể sẽ có ích.

Phân loại và nguyên nhân
 Glôcôm góc đóng nguyên phát
 Glôcôm góc mở nguyên phát
 Glôcôm nhãn áp bình thường
 Glôcôm thứ phát:
 Hội chứng nội mô giác mạc
 Glôcôm do viêm
 Glôcôm tân mạch
 Glôcôm sắc tố
 Hội chứng giả tróc bao
 Glôcôm do chấn thương
 Glôcôm do thuốc
 Glôcôm trẻ em:
 Glôcôm bẩm sinh
 Glôcôm do dị tật bất thường ở mắt: Axenfeld-Rieger, Aniridia, Peter
 Glôcôm thứ phát do bệnh toàn thân khác như: Hội chứng Sturge-Weber, hội chứng Low, bệnh Rubella

Đường lưu thông lưu thủy dịch bị cản trở, làm áp suất trong mắt (nhãn áp tăng lên), và gây tổn thương thần kinh thị giác. Do đó, đây là bệnh lý thần kinh thị giác gây ra mất lớp sợi tế bào, và làm mất thị trường (tầm nhìn của mắt).

Đặc điểm Lâm sàng
 Glôcôm góc đóng nguyên phát
 Triệu chứng cơ năng
 Đau nhức: nhức đầu, nhức mắt
 Nhìn mờ
 Thấy quầng sáng nhiều màu sắc
 Buồn nôn và nôn do kích thích dây X
 Triệu chứng thực thể
 Nhãn áp cao –> gây phù giác mạc. Giác mạc mờ, mất bóng, thị lực giảm.
 Cương tụ rìa
 Đồng tử giãn méo và mất phản xạ ánh sáng
 Tiền phòng nông, thủy dịch vẩn đục nhẹTyndall (+)
 Có thể có phù gai thị.
 Soi góc tiền phòng: đóng góc, dính góc
 Đo nhãn áp: nhãn áp cao, có thể trên 35 mmHg
 Soi góc thấy đóng góc
 Glôcôm góc mở nguyên phát
 Triệu chứng cơ năng
 Xuất hiện âm thầm, tiến triển chậm, không đau
 Thường xảy ra ở 2 mắt
 Triệu chứng thực thể
 Nhãn áp: Nhãn áp dao động, có thể tăng từng lúc
 Soi đáy mắt và đo thị trường: rất quan trọng để chẩn đoán và theo dõi bệnh
 Tổn hại gai thị: Lõm teo gai, mạch máu dạt về phía mũi. Tỷ lệ C/D 4/10
 Soi góc tiền phòng: góc mở

Chẩn đoán

Điều trị

Chú thích

Nhãn khoa


title: 18737 Aliciaworley

text:
18737 Aliciaworley (1998 QP79) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 24 tháng 8 năm 1998 bởi Nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 18737 Aliciaworley

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1998


title: Phường 1, Quận 6

text:
Phường 1 là một phường thuộc Quận 6, Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam.

Phường 1 có diện tích 0,29 km², dân số năm 2021 là 10.002 người,  mật độ dân số đạt 34.489 người/km².

Phường là nơi đặt trụ sở của Ủy ban Nhân dân và Hội đồng nhân dân Quận 6.

Chú thích

Tham khảo


title: Beaucaire, Gard

text:
Beaucaire là một xã trong vùng Occitanie, thuộc tỉnh Gard, quận Nîmes, tổng Beaucaire (Chef-lieu). Tọa độ địa lý của xã là 43° 48' vĩ độ bắc, 04° 38' kinh độ đông. Beaucaire nằm trên độ cao trung bình là 18 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 1 mét và điểm cao nhất là 156 mét. Xã có diện tích 86,52 km², dân số vào thời điểm 1999 là 13.748 người; mật độ dân số là 159 người/km².

Thông tin nhân khẩu

Nhân vật nổi tiếng
 François-Marie-Anatole de Rovérié de Cabrières (1830 - 1921), Giám mục của Montpellier
 Raymond VI của Toulouse (1156 - 1222), bá tước của Toulouse

Địa điểm tham quan
 Lâu đài Beaucaire (thế kỉ thứ 11)
 Tòa thị chính (khoảng 1680)
 Nhà thờ Notre Dame des Pommiers (thế kỉ thứ 12)
 Hôtel de Clausonnette
 Hôtel Roys de Lédignan
 Hôtel Dulong

Tham khảo

Xã của Gard


title: Lisboa

text:
Lisboa (IPA: , cũng biết tới là Lisbon theo tiếng Anh) là thành phố lớn nhất và là thủ đô của Bồ Đào Nha. Đây là trung tâm hành chính của tỉnh Lisboa và của Vùng đô thị Lisboa. Thành phố Lisboa có dân số 545.245 người trong phạm vi hành chính của mình và dân số vùng đô thị Lisboa mở rộng là 3 triệu người trên diện tích 958 km2. Vùng đô thị Lisboa là vùng thịnh vượng nhất Bồ Đào Nha, là vùng đô thị lớn thứ 9 Liên minh châu Âu với 2,81 triệu người và chiếm 27% dân số của đất nước, GDP đầu người vùng này cao hơn nhiều mức trung bình của Liên minh châu Âu. Lisboa là thành phố lớn cực tây châu Âu, cũng như các thành phố thủ đô cực tây và là thủ đô châu Âu duy nhất nằm dọc theo bờ biển Đại Tây Dương. Nó nằm ở phía tây bán đảo Iberia trên Đại Tây Dương và sông Tagus.

Lisboa được công nhận là một thành phố toàn cầu bởi vì tầm quan trọng của nó trong tài chính, thương mại, phương tiện truyền thông, giải trí, nghệ thuật, thương mại quốc tế, giáo dục, và du lịch. Đây là một trong những trung tâm kinh tế lớn trên lục địa, với một phát triển trung tâm tài chính và các cảng lớn nhất chứa lớn nhất / thứ hai trong các "bờ biển Đại Tây Dương châu Âu", sân bay Portela Lisboa phục vụ khoảng 13 triệu hành khách mỗi năm, đường cao tốc mạng và trung tâm của đường sắt cao tốc (Alfa Pendular) liên kết các thành phố chính trong Bồ Đào Nha, và vào năm 2013 sẽ có kết nối đường sắt cao tốc với Tây Ban Nha. Lisboa được bầu là thành phố sống tốt thứ 25 trên thế giới theo tạp chí lối sống Monocle. Thành phố là đón đông du khách thứ 7 ở miền Nam châu Âu, sau Istanbul, Roma, Barcelona, Madrid, Athens, và Milano, với 1.740.000 lượt khách năm 2009.. Vùng Lisboa là khu vực giàu có ở Bồ Đào Nha, GDP PPP bình quân đầu người là 26.100 euro (4,7% cao hơn so với châu Âu trung bình Liên minh của GDP PPP trên đầu người). Đây là vùng đô thị giàu có thứ 10 tính theo GDP trên lục địa lên đến 98 tỷ euro và do đó đạt mức 34.850 euro bình quân đầu người. Mức này là 40% cao hơn của trung bình của GDP bình quân đầu người của Liên minh châu Âu. Thành phố này chiếm vị trí 32 của thu nhập tổng cao nhất trên thế giới. Hầu hết các trụ sở của các công ty đa quốc gia trong nước nằm trong khu vực Lisboa và nó là thành phố thứ chín trên thế giới về số lượng các hội nghị quốc tế. Thành phố cũng là trung tâm chính trị của đất nước, là thủ phủ của Chính phủ và cư trú của người đứng đầu Nhà nước, thủ phủ của huyện Lisboa và là trung tâm của khu vực Lisboa.

Lịch sử
Thành phố do người Finic thành lập. Đến thế kỉ 2 thì thành phố bị người La Mã chiếm. Năm 716 người Mauri kiểm soát thành phố. Năm 1147 thành phố được chiếm lại. Vua Bồ Đào Nha lúc đó là Alfonse Henriques chọn Lisboa làm thủ đô.

Năm 1775, Lisboa sụp đổ sau một trận động đất.

Địa lý và vị trí

Đơn vị hành chính
Thành phố Lisboa có 53 phường (freguesias):

Những người nổi bật sinh ra ở Lisboa
 Saint Anthony of Lisboa (1195-1231)
 Pope John XXI, sinh Pedro Julião (1215-1277)
 Antonio Vieira (1608-1697), Jesuit
 Catherine of Braganza (1638-1705), hoàng hậu, vợ vua Charles II của Anh
 Richard William Church (1815-1890)
 Egas Moniz (1874-1955), bác sĩ, nhà thần kinh học, đoạt Giải Nobel Y khoa năm 1949
 Fernando Pessoa (1888-1935), nhà thơ / nhà văn
 Amália Rodrigues (1920-1999), fado / sa sỹ
 Mário Cesariny (1923-2006), nhà thơ
 Alexandre O'Neill (1924-1986), nhà thơ / nhà văn
 Mário Soares (sinh 1924), nhà chính trị, cựu tổng thống và thủ tướng
 Paula Rego (sinh 1935), họa sĩ, illustrator and nhà in
 Jorge Sampaio (sinh 1939), nhà chính trị, cựu tổng thống
 António Guterres (sinh 1949), Tổng Thư Kí Liên Hợp Quốc, cựu thủ tướng
 Durão Barroso (sinh 1956), Chủ tịch Hội đồng châu Âu, cựu thủ tướng

Một vài hình ảnh

Khí hậu

Các thành phố kết nghĩa

Tham khảo

Thủ đô châu Âu
Thành phố của Bồ Đào Nha


title: Littoraria bengalensis

text:
Littoraria bengalensis là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Littorinidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Chi Ốc vùng triều


title: Altensteinia

text:
Altensteinia là một chi lan. Nó được tìm thấy ở núi Andes, Nam Mỹ và có khoảng 21 loài đã được biết đến.

Danh sách các loài
 Altensteinia argyrolepis Rchb.f.
 Altensteinia boliviensis Rolfe ex Rusby
 Altensteinia calceata Rchb.f.
 Altensteinia chiogena (Schltr.) C.Schweinf.
 Altensteinia citrina Garay
 Altensteinia colombiana (Schltr.) Garay (1953)
 Altensteinia elliptica C.Schweinf. (1951)
 Altensteinia erosa Rchb.f.
 Altensteinia fiebrigii Schltr.
 Altensteinia fimbriata Kunth (1815)
 Altensteinia inaequalis
 Altensteinia leucantha
 Altensteinia longispicata C.Schweinf. (1941)
 Altensteinia mandonii
 Altensteinia marginata Rchb.f. (1878)
 Altensteinia nubigena
 Altensteinia paleacea
 Altensteinia paludosa
 Altensteinia rosei (Ames) L.O.Williams (1939)
 Altensteinia rostrata Rchb.f. (1878)
 Altensteinia virescens''

Tham khảo

Danh sách các chi phong lan


title: Cáp đồng trục

text:
Cáp đồng trục (Coaxial) là loại cáp điện với một lõi dẫn điện được bọc lại bởi một lớp điện môi không dẫn điện, chung quanh quấn thêm một lớp bện kim loại, ngoài cùng lại có vỏ bọc cách điện. Từ đồng trục đến từ việc tất cả các lớp cáp đều dùng chung một trục hình học. Cáp đồng trục được nhà toán học và kỹ sư người Anh Oliver Heaviside phát minh, bằng sáng chế được cấp năm 1880.

Cáp đồng trục thường dùng làm đường truyền cho tín hiệu vô tuyến. Ứng dụng của nó bao gồm các đường cấp giữa thiết bị thu phát sóng vô tuyến và ăng ten của chúng, các kết nối mạng máy tính, và làm cáp truyền hình. Một ưu điểm của cáp đồng trục là tín hiệu số truyền trên cáp chỉ tồn tại bên trong lõi cáp. Nhờ đó người ta có thể lắp cáp bên cạnh các vật liệu kim loại mà không sợ thất thoát năng lượng thường xảy ra với các loại cáp cũ hơn. Tín hiệu trong cáp đồng trục cũng không bị gây nhiễu từ các nguồn bên ngoài.
Cáp đồng trục theo lý thuyết có độ suy hao 200m nhưng trong thực tế là 50m.
Một số loại cáp đồng trục: Cáp RC-8 và RCA-11, 50 Ohm dùng cho mạng Ethernet; Cáp RC-58, 50 Ohm dùng cho mạng Thin Ethernet; Cáp RG-59, 75 Ohm dùng cho truyền hình cáp; Cáp RC-62, 93 Ohm dùng cho mạng ARCnet;...

Các thông số quan trọng
Cáp đồng trục là một loại dây truyền dẫn, các mẫu cáp được thiết kế cho từng yêu cầu truyền thông cụ thể.

Đọc thêm
 Đường truyền
 Radio frequency power transmission
 L-carrier
 Balanced pair
 Cáp dữ liệu
 Cáp có bỏ bọc
 Dây cáp
 Cáp Category 5

Tham khảo

Thuật ngữ truyền hình
Cáp tín hiệu
Phát minh Anh


title: Ravenea dransfieldii

text:
Ravenea dransfieldii là loài thực vật có hoa thuộc họ Arecaceae. Loài này được Beentje miêu tả khoa học đầu tiên năm 1994.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Ravenea
Thực vật được mô tả năm 1994
Thực vật Madagascar
Thực vật dễ tổn thương


title: Pozoblanco

text:
Pozoblanco là một đô thị trong tỉnh Córdoba, Andalusia, Tây Ban Nha. Dân số là 16.996 người.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Pozoblanco  - Sistema de Información Multiterritorial de Andalucía
Ayuntamiento de Pozoblanco

Đô thị ở Córdoba


title: Bulbophyllum palilabre

text:
Bulbophyllum palilabre là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

palilabre]]

P


title: 9079 Gesner

text:
9079 Gesner (1994 PC34) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 10 tháng 8 năm 1994 bởi E. W. Elst ở Đài thiên văn Nam Âu.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 9079 Gesner

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1994


title: Cóc mày sần

text:
Cóc mày sần (danh pháp: Leptolalax tuberosus) là một loài ếch trong họ Megophryidae. Nó là loài đặc hữu của Việt Nam.

Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng ẩm ướt đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, rừng mây ẩm nhiệt đới và cận nhiệt đới, và sông. Loài này đang bị đe dọa do mất môi trường sống.

Nguồn
 van Dijk, P.P. & Truong, N.Q. 2004. Leptolalax tuberosus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

Tham khảo

Liên kết ngoài

]]

T
Động vật đặc hữu Việt Nam
Động vật lưỡng cư Việt Nam
Động vật được mô tả năm 1999


title: 1890 Konoshenkova

text:
1890 Konoshenkova (1968 CD) là một tiểu hành tinh nằm phía ngoài của vành đai chính được phát hiện ngày 6 tháng 2 năm 1968 bởi L. Chernykh ở Nauchnyj.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 1890 Konoshenkova

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1968


title: 6174 Polybius

text:
6174 Polybius (1983 TR2) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 4 tháng 10 năm 1983 bởi N. G. Thomas ở Flagstaff.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 6174 Polybius

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1983


title: San Miguel de Abona

text:
San Miguel de Abona là một đô thị trong tỉnh Santa Cruz de Tenerife, cộng đồng tự trị quần đảo Canary Tây Ban Nha. Đô thị này có diện tích là ki-lô-mét vuông, dân số năm 2009 là người với mật độ người/km². Đô thị này có cự ly km so với tỉnh lỵ Santa Cruz de Tenerife.

Tham khảo

Đô thị ở Santa Cruz de Tenerife
Các đô thị ở Tenerife


title: Liên đoàn bóng đá Tunisia

text:
Liên đoàn bóng đá Tunisia (; ) là tổ chức quản lý, điều hành các hoạt động bóng đá ở Tunisia. Liên đoàn quản lý đội tuyển bóng đá quốc gia Tunisia, tổ chức các giải bóng đá như vô địch quốc gia và cúp quốc gia. Liên đoàn bóng đá Tunisia gia nhập FIFA và CAF cùng năm 1960.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Tunisia  trên trang chủ của FIFA.

Tunisia
Bóng đá Tunisia


title: Semiothisops

text:
Semiothisops là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Erebidae


title: Liên hoan phim Việt Nam lần thứ 12

text:
Liên hoan phim Việt Nam lần thứ 12 được tổ chức ở Huế năm 1999. Buổi khai mạc vào ngày 25 tháng 3 tại Nhà Văn hóa trung tâm tỉnh Thừa Thiên Huế và được bế mạc tại Điện Thái Hòa.

Tham dự liên hoan phim có 16 phim truyện, 19 phim truyện video, 17 phim hoạt hình và 62 phim tài liệu và phim khoa học.

Kết quả

Phim điện ảnh

Phim video

Phim tài liệu
Bông sen vàng: Trở lại Ngư Thủy
Bông sen bạc:
 Tiếng vĩ cầm ở Mỹ Lai - đạo diễn Trần Văn Thủy
 Mùa xuân toàn thắng
 Yến và người - đạo diễn Văn Lê
 Người viết Cảm tử quân - đạo diễn Lê Việt Hương

Tham khảo

Liên hoan phim Việt Nam lần thứ 12  trên trang của Bình Thuận
Liệu giải thưởng sẽ được đồng tình của dư luận? trên Vietnam Net

12
Việt Nam năm 1999
Việt Nam


title: Collonista costulosa

text:
Collonista costulosa là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Colloniidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài

Collonista


title: Carlos Valderrama

text:
Carlos Alberto Valderrama (sinh 2 tháng 9 năm 1961 tại Santa Marta, Colombia) là một cựu cầu thủ bóng đá Colombia. Ông là một tiền vệ sáng tạo mà một vài nhà bình luận đã đánh giá là cầu thủ xuất sắc nhất trọng lịch sử bóng đá Colombia.

Sự nghiệp cầu thủ
Với biệt danh El Pibe (Cậu bé), Valderrama dễ nhận thấy bởi mái tóc xù nhuộm màu vàng cam và cách phân phối bóng cũng như phòng ngự đầy kĩ thuật. Một trong những khả năng tốt nhất của ông là có thể bao quát trận đấu cả khi đi bộ trên sân. Valderrama đeo băng đội trưởng của đội tuyển Colombia tại 3 kì World Cup liên tiếp 1990, 1994 và 1998, trước khi tuyên bố giải nghệ sự nghiệp quốc tế sau World Cup 1998, có được 111 lần khoác áo đội tuyển với 11 bàn thắng. Một ví dụ về tầm bao quát tuyệt vời của Valderrama tại World Cup 1990 ở Ý. Trong trận gặp Đức, Valderrama chuyền bóng cho Freddy Rincon khi đang ở vị trí thuận lợi không bị kèm. Ngay sau đó Rincon đã sút bóng qua hai chân của thủ môn đội Đức Bodo Illgner. Trận đấu kết thúc với tỉ số hoà 1-1 và Colombia lần đầu tiên lọt vào vòng 2 trong một Giải vô địch bóng đá thế giới. Colombia cũng là đội duy nhất trong giải này mà Đức không thắng được trên đường đoạt chức vô địch.

Valderrama bắt đầu sự nghiệp cầu thủ tại câu lạc bộ Unión Magdalena ở giải vô địch Colombia năm 1981. Ông cũng từng khoác áo Millonarios và Deportivo Cali trước khi chuyển sang chơi cho Montpellier ở Ligue 1 năm 1988. Từ Pháp, Valderrama trở về quê nhà đấu cho Independiente Medellín và Atlético Junior từ 1993 đến 1996. Trong khoảng thời gian này ông giành được chức vô địch bóng đá Colombia 2 lần với Atlético Junior năm 1993 và 1995. Sau đó ông sang Mỹ thi đấu lần lượt cho Tampa Bay Mutiny (1996-97, 2000-01), Miami Fusion (1998-99), và Colorado Rapids (2001-02). Tại Giải bóng đá nhà nghề Mỹ (MLS), Valderrama ghi không nhiều bàn thắng (16 bàn / 175 trận đấu) ở vị trí một tiền vệ, nhưng là cầu thủ có số đường chuyền quyết định nhiều nhất trong lịch sử (114). Năm 2005, ông có tên trong danh sách Đội hình tiêu biểu mọi thời đại của MLS.

Giải nghệ cầu thủ
Tháng 2 năm 2004, Valderrama kết thúc sự nghiệp 22 năm thi đấu của mình bằng một trận đấu từ biệt tại sân vận động Metropolitan ở Barranquilla, với sự tham gia của một số cầu thủ nổi tiếng của bóng đá Nam Mỹ như Diego Maradona, Enzo Francescoli và José Luis Chilavert.

Sau khi giải nghệ, Valderrama vẫn còn gắn bó với bóng đá bằng việc điều hành một trường huấn luyện ở Barranquilla.

Vinh danh
Ngoài việc lọt vào đội hình tiêu biểu của MLS, Valderrama là cầu thủ Colombia duy nhất có tên trong danh sách 125 cầu thủ còn sống xuất sắc nhất tháng 3 năm 2004.

Năm 2000 ông cũng được tạp chí bóng đá World Soccer bình chọn là một trong 100 cầu thủ của thế kỉ 20.

Năm 2006 một bức tượng Valderrama bằng đồng cao khoảng 6 m 7 (22 foot) được dựng tại sân vận động Eduardo Santos tại quê nhà của ông Santa Marta, do nghệ sĩ Colombia Amilkar Ariza sáng tác.

Đời tư
Valderrama đã lập gia đình và có ba con. Một trong những thú vui của ông ngoài bóng đá là được vẽ hình trên các loại phương tiện giao thông.

Giải thưởng cá nhân
 Cầu thủ xuất sắc nhất Nam Mỹ (2 lần) (1987, 1993)
 Cúp bóng đá Pháp (1990)
 Vô địch Colombia (1993, 1995)
 Cầu thủ xuất sắc nhất MLS (1996)

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thống kê tại Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation
 Tiểu sử Valderrama

Cầu thủ bóng đá Colombia
FIFA 100
Cầu thủ bóng đá Deportivo Cali
Cầu thủ bóng đá Atlético Junior
FIFA Century Club
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá nước ngoài tại Hoa Kỳ
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Pháp
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Tây Ban Nha
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 1994
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 1990


title: Erioptera nigribasis

text:
Erioptera nigribasis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Erioptera
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Tourreilles

text:
Tourreilles là một xã của Pháp, nằm ở tỉnh Aude trong vùng Occitanie.

Người dân địa phương trong tiếng Pháp gọi là Tourreillois.

Hành chính

Thông tin nhân khẩu

Nhân vật nổi bật
 Pierre Bayle

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Tourreilles trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia
 Tourreilles trên trang mạng của Insee
 Tourreilles trên trang mạng của Quid
 Vị trí của Tourreilles trên bản đồ Pháp và các xã giáp ranh
 Plan de Tourreilles sur Mapquest

Tourreilles


title: Hoplostelis bilineolata

text:
Hoplostelis bilineolata là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Spinola mô tả khoa học năm 1841.

Chú thích

Tham khảo

Hoplostelis
Động vật được mô tả năm 1841


title: Đội tuyển bóng đá quốc gia Pakistan

text:
Đội tuyển bóng đá quốc gia Pakistan () là đội tuyển cấp quốc gia của Pakistan do Liên đoàn bóng đá Pakistan (PFF) quản lý.

Trận thi đấu quốc tế đầu tiên của đội tuyển Pakistan là trận gặp đội tuyển Iran vào năm 1950. Thành tích tốt nhất của đội cho đến nay là vị trí thứ ba của Giải vô địch bóng đá Nam Á 1997.

Danh hiệu
 Vô địch Nam Á: 0
 Hạng ba: 1997

Thành tích quốc tế

Giải vô địch bóng đá thế giới:

Cúp bóng đá châu Á

Giải vô địch bóng đá Nam Á

Cúp Challenge AFC

Cúp bóng đá Đoàn kết AFC

Á vận hội
 (Nội dung thi đấu dành cho cấp đội tuyển quốc gia cho đến kỳ Đại hội năm 1998)

Cầu thủ

Đội hình
Đây là đội hình triệu tập tham dự vòng loại World Cup 2022 gặp  vào các ngày 6 và 11 tháng 6 năm 2019.

Số liệu thống kê tính đến ngày 11 tháng 6 năm 2019 sau trận gặp .

Triệu tập gần đây

 PRE

 PRE

Tham khảo

Liên kết ngoài
Đội tuyển bóng đá quốc gia Pakistan  trên trang chủ của FIFA

Pakistan
Bóng đá Pakistan


title: Linaeidea

text:
Linaeidea là một chi bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae.
Chi này được miêu tả khoa học năm 1860 bởi Motschulsky.

Các loài
Các loài trong chi này gồm:
 Linaeidea basilewskyi Daccordi, 1980
 Linaeidea decellei Daccordi, 1980
 Linaeidea divarna Daccordi, 1984
 Linaeidea hiekei Daccordi, 1980
 Linaeidea jelineki Daccordi, 1980
 Linaeidea pacei Daccordi, 1980
 Linaeidea ruffoi Daccordi, 1980
 Linaeidea weisei Daccordi, 1980

Chú thích

Tham khảo

Chrysomelini


title: Dactylispa dohertyi

text:
Dactylispa dohertyi là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Gestro miêu tả khoa học năm 1897.

Chú thích

Tham khảo

Dactylispa


title: Boucardicus mahermanae

text:
Boucardicus mahermanae là một loài ốc có nắp, là động vật thân mềm chân bụng sống trên cạn thuộc họ Cyclophoridae.

Đây là loài đặc hữu của Madagascar. Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng khô nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất nơi sống.

Chú thích

Tham khảo
 Emberton, K.C. 2000. Boucardicus mahermanae. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 6 tháng 8 năm 2007.

Boucardicus
Động vật thân mềm Madagascar


title: Động cơ

text:
Động cơ hay Mô tơ (tiếng Anh: Motor) là thiết bị chuyển hóa một dạng năng lượng nào đó (thiên nhiên hoặc nhân tạo) thành động năng.

Động cơ điện  chuyển hóa điện năng thành động năng, Động cơ Diesel chuyển hóa năng lượng của nhiên liệu thành động năng, Động cơ thủy lực biến đổi áp năng (áp suất thủy lực) thành động năng.

Động cơ đốt trong là động cơ nhiệt đốt nhiên liệu trong buồng đốt để lấy công từ áp suất của khí giãn nở. Động cơ điện chuyển đổi năng lượng điện thành chuyển động cơ học; động cơ khí nén sử dụng khí nén; và động cơ đồng hồ trong đồ chơi gió sử dụng năng lượng đàn hồi. Trong các hệ thống sinh học, các động cơ phân tử, như myosin trong cơ bắp, sử dụng năng lượng hóa học để tạo ra lực và cuối cùng là chuyển động.

Lịch sử

Thời cổ đại
Loài người xa xưa đã biết sử dụng các cơ cấu đơn giản như cáp tời, trục quay hay các guồng, ròng rọc, các công cụ này chuyển hóa các dạng năng lượng của con người hoặc thiên nhiên thành các dạng động năng khác nhau phục vụ đời sống. Chúng được sử dụng trong các cần trục trên các tàu thuyền trong thời Hy Lạp cổ đại, và trong các hầm mỏ trong thời La Mã cổ đại. Các tàu chiến trước đây đã sử dụng năng lượng nhân tạo thông qua các động cơ đơn giản dạng đòn bẩy để tạo ra động năng có thể tự chèo. Nhiều phát minh dựa trên nguyên lý của động cơ đã được ứng dụng vào sinh hoạt.

Chúng được sử dụng trong các cần trục trên các tàu thuyền trong thời Hy Lạp cổ đại, và trong các hầm mỏ trong thời La Mã cổ đại. Các nhà văn của thời đó, bao gồm Vitruvius, Frontinus và Pliny the Elder, coi những động cơ này là phổ biến, vì vậy phát minh của chúng có thể còn cổ xưa hơn nữa. Vào thế kỷ 1 sau Công nguyên, gia súc và ngựa đã được sử dụng trong các nhà máy, lái những cỗ máy tương tự trước đó do con người kéo ở các thời kỳ trước đó.

Theo Strabo, đã có một nhà máy chạy bằng nước được xây dựng tại Kaberia của vương quốc Mithridates trong thế kỷ 1 trước Công nguyên. Việc sử dụng bánh xe nước trong các nhà máy trải khắp Đế chế La Mã trong vài thế kỷ tiếp theo. Một số khá phức tạp, với cống, đập và cống để duy trì và dẫn nước, cùng với hệ thống bánh răng, hoặc bánh răng làm bằng gỗ và kim loại để điều chỉnh tốc độ quay. Các thiết bị nhỏ tinh vi hơn, như cơ chế Antikythera đã sử dụng các đoàn tàu và mặt số phức tạp để hoạt động như lịch hoặc dự đoán các sự kiện thiên văn. Trong một bài thơ của Ausonius vào thế kỷ thứ 4, ông đã đề cập đến một chiếc cưa cắt đá chạy bằng nước. Hero xứ Alexandria đã sáng chế ra nhiều máy móc chạy bằng sức gió và hơi nước như vậy trong thế kỷ 1, bao gồm Aeolipile và máy bán hàng tự động, thường những máy này được kết hợp với thờ cúng thần linh, như bàn thờ di động và cửa đền tự động.

Thời Trung cổ
Các kỹ sư Hồi giáo thời Trung cổ đã sử dụng các bánh răng trong các máy xay xát và máy nâng nước lên cao, và sử dụng các con đập làm nguồn năng lượng nước để cung cấp thêm năng lượng cho các nhà máy nước và máy nâng nước. Trong thế giới Hồi giáo thời trung cổ, những tiến bộ như vậy đã giúp cơ giới hóa nhiều nhiệm vụ công nghiệp trước đây được thực hiện bằng lao động thủ công.

Vào năm 1206, al-Jazari đã sử dụng một hệ thống crank-conrod cho hai trong số các máy nâng nước của mình. Một thiết bị tuabin hơi thô sơ được Taqi al-Din mô tả vào năm 1551 và sau đó là Giovanni Branca vào năm 1629.

Vào thế kỷ 13, động cơ tên lửa rắn được phát minh ở Trung Quốc. Được điều khiển bằng thuốc súng, dạng động cơ đốt trong đơn giản nhất này không thể cung cấp sức mạnh bền vững, nhưng rất hữu ích cho việc đẩy đạn ở tốc độ cao về phía kẻ thù trong trận chiến và để bắn pháo hoa. Sau khi được phát minh, phát minh này đã lan rộng khắp châu Âu.

Cách mạng công nghiệp

Động cơ hơi nước Watt là loại động cơ hơi nước đầu tiên sử dụng hơi nước ở áp suất cao hơn áp suất khí quyển để điều khiển piston được trợ giúp bằng chân không một phần. Cải tiến về thiết kế của động cơ hơi nước Newcomen năm 1712, động cơ hơi nước Watt, được phát triển rải rác từ năm 1763 đến 1775, là một bước tiến lớn trong sự phát triển của động cơ hơi nước. Cung cấp một sự gia tăng đáng kể về hiệu quả nhiên liệu, thiết kế của James Watt trở thành đồng nghĩa với động cơ hơi nước, do một phần không nhỏ đối với đối tác kinh doanh của ông, Matthew Boulton. Nó cho phép phát triển nhanh chóng các nhà máy bán tự động hiệu quả ở quy mô không thể tưởng tượng trước đây ở những nơi không có nguồn nước. Sự phát triển sau đó đã dẫn đến đầu máy hơi nước và mở rộng mạnh mẽ giao thông đường sắt.

Đối với động cơ piston đốt trong, những động cơ này đã được de Rivaz và độc lập, bởi anh em Niépce ở Pháp thử nghiệm vào năm 1807. Về mặt lý thuyết, chúng đã được Carnot phát triển vào năm 1824. Năm 1853 đến 1857 Eugenio Barsanti và Felice Matteucci đã phát minh và được cấp bằng sáng chế với một động cơ sử dụng nguyên lý piston tự do có thể là động cơ 4 kỳ đầu tiên.

Việc phát minh ra một động cơ đốt trong mà sau này thành công về mặt thương mại đã được Etienne Lenoir thực hiện vào năm 1860..

Vào năm 1877, chu trình Otto có khả năng cho tỷ lệ công suất trên khối lượng cao hơn nhiều so với động cơ hơi nước và hoạt động tốt hơn nhiều đối với nhiều ứng dụng vận tải như ô tô và máy bay.

Động cơ hiện đại

Xem thêm
Động cơ đốt trong
Động cơ Tua bin
Động cơ hơi đốt
Động cơ máy bay
Động cơ xe máy
Động cơ tên lửa
Động cơ điện
Động cơ Duyunov

Tham khảo

Các liên kết ngoài

 How stuff works: Cars Engines


title: Saint-Joseph, Loire

text:
Saint-Joseph là một xã trong tỉnh Loire miền trung nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Loire

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintjoseph