title: Con buôn tử thần

text:
Con buôn tử thần là tập đầu tiên bộ truyện Pendragon của nhà văn D. J. MacHale.

Cốt truyện
Sau khi đến Denduron, Penragon nhìn lên bầu trời, cậu tưởng chừng mình hoa mắt nhưng thật sự ở đây có ba mặt trời. Pendragon và cậu mình cùng phải đi về làng nhưng hiện giờ họ đang ở trên núi nên họ phải dùng xe trượt tuyết để xuống núi. Lúc này cậu Press nói với Pendragon rằng tụi quig này rất sợ âm thanh chói lói, và dặn dò là không được làm xáo trộn các lãnh địa, nghĩa là không đem đồ từ lãnh địa này qua lãnh địa khác. Sau đó họ trượt xuống núi. Đang trượt thì chiếc xe đi qua một bầy quig, làm cho bọn chúng tỉnh ngủ và tấn công hai cậu cháu. Cậu Press bảo Pendragon lái xe để cậu đối phó với bọn quig. Cậu dùng một ngọn giáo agắn ở thành xe ném thẳng vào một con quig. Con quig đau đớn gầm lên một tiếng rồi chết. Bỗng họ bị đập vào một cục đá to, Pendragon bị va chạm mạnh nên không đứng dậy được. Cái còi cũng bị vỡ. Cậu ta nghe thấy cậu Press đang nói chuyện với một tên lính, sau một lúc nói chuyện cậu bị tên lính bắt đi. Có chuyện lạ lùng mà Pendragon thắc mắc là cậu Press và tên lính nói những ngôn ngữ khác nhau như dường như họ vẫn hiểu nhau.  Khi tỉnh dậy cậu ta gặp bà Osa và Loor. Bà Osa nói Pendragon nên viết nhật ký về những chuyến phiêu lưu của mình. Bà ta đã gửi cho Mark Dimond - người bạn thân thiết nhất của cậu - chiếc nhẫn dùng để các Lữ khách có thể gửi thư cho phụ tá và các phụ tá có thể gửi thư cho nhau. Bà Osa còn nói Lữ khách có thể nói và nghe được tất cả các ngôn ngữ trên các lãnh địa, và từ từ Pendragon sẽ làm được.

Hiện giờ ở trái đất thứ hai Mark đi tìm Courtney Chetwynde để nói chuyện gì đang xảy ra cho Pendragon, thoạt đầu Courtney không tin nhưng sau khi thấy chiếc nhẫn hoạt động - nghĩa là thư đã chuyển tới - Mark và Courtney đến nhà Pendragon và phát hiện nhà Pendragon đã biến mất: bố, mẹ, em gái Shannon và con chó Marley của Pendragon, ngôi nhà của cậu,.... Tất cả mọi người đều không hề nhớ rằng gia đình Pendragon đã từng tồn tại. Chỉ có duy nhất một người nhớ gia đình Pendragon là trung sĩ D'Angello,  nhưng Mark và Courtney không nói với viên cảnh sát ấy vì sợ chú ấy sẽ tưởng bọn nó khùng.

Quay trở lại với Pendragon hiện giờ đang sống ở Denduron. Trong thời gian ở đây Pendragon phải chứng kiến những cảnh khủng khiếp: người dân Millago phải làm việc cực khổ do bị người Bedoowan đô hộ. Sự tình như vậy là vì từ xa xưa dân Millago bị đô hộ rất nhiều, người Bedoowan lại là những chiến binh khỏe mạnh nên họ hợp tác cùng Millago. Bedoowan bảo vệ Millago và Millago khai thác minh thạch - một loại đá quý ở Denduron - cho Bedoowan. Một thời gian sau, chiến tranh không còn nên người Bedoowan không càn phải bảo vệ Millago nữa nhưng họ vẫn bắt người Millago làm việc cho họ thậm chí còn vất vả hơn xưa rất nhiều. Người Millago thì không thể chống cự được vì họ là những người dân không biết đánh nhau. Người Millago phải đào mỏ lấy minh thạch. Mỗi ngày người Bedoowan bắt một người Millago, đem cân minh thạch khai thác được. Số lượng minh thạch khai thác được phải nặng hơn người bị bắt nếu không người kia sẽ bị ném xuống hầm. Những người Millago phải làm việc rất cực nhọc trong mỏ. Minh thạch sinh ra khí độc, nếu hít phải khí độc nhiều thì sẽ bị bệnh rồi chết. Pendragon gửi thư về cho Mark yêu cầu một số thứ như đèn pin, đồng hồ, đĩa nghe nhạc,... để lập kế hoạch cứu cậu Press.

Lúc này ở Trái Đất Thứ Hai, Mark và Courtney đang tìm những thứ Pendragon cần theo hướng dẫn của Pendragon. Courtney thử xài chiếc nhẫn xem có được không nếu không hai đứa phải đến ga tàu điện ngầm gặp Pendragon để đưa những thứ Pendragon cần. Bọn nó thử chuyển bằng chiếc nhẫn, Mark nói Denduron nhưng không có chuyện gì xảy ra. Tụi nó suy ra chỉ có Lữ khách mới sử dụng được. Thế là tụi nó phải đến ga điện ngầm, tụi nó hẹn gặp nhau hôm sau. Hôm sau Courtney đến gặp Mark rồi cả hai đi xe buýt để đến ga điện ngầm, khi đến nơi tụi nó bắt đầu đi tìm cánh cửa có hình ngôi sao. Sau khi vô cánh cửa tụi nó nghe thấy tiếng nhạc rồi Pendragon xuất hiện lấy những thứ cần rồi quay lại Denduron. Courtney khuyên Pendragon ở lại nhưng không được.

Sau khi về tới Denduron nó đã bàn kĩ kế hoạch với Loor và Alder - hiệp sĩ Bedoowan - Lữ khách của Denduron - để cứu cậu Press, sáng hôm sau tụi nó bắt đầu kế hoạch: đột nhập vô thành của người Bedoowan. Khi vô được trong thành, Pendragon bàng hoàng vì nhìn bề ngoài thì giống như một ngôi thành cũ kính nhưng bên trong thật tráng lệ và hiện đại. Nó bắt đầu thực hiện kế hoạch và xài một số đồ từ lãnh địa khác làm cho bọn Bedoowan sợ vì không biết nó là cái gì. Nhưng cuối cùng vừa mới giải thoát được cậu Press thì tất cả đã bị tóm gọn. Nó gặp được hoàng hậu của tụi Bedoowan trông bà ta mập khủng khiếp. Tụi nó bị bắt vô trong đấu trường và phải đấu với một còn quig mà trong tay không có vũ khí, Eragon đành sử dụng cái còi làm cho con quig bị ngã xuống đất rồi mọi người còn tìm đường chạy khỏi lâu đài. Câu Press nói giỏi lắm không ngờ cháu còn giữ cái cói, nhưng Pendragon nói thật ra đây là cái còi từ trái đất thứ hai cậu Press liên chụp lấy cái còi rồi quăng đi. Sau khi về tới làng tụi nó gặp Rellin, Rellin nói Pendragon cần thêm những đồ từ quê hương của Pendragon như đèn pin những đồ có điện... Để dùng cho kích thích những trái bom có tak nổ, vì trước đây họ không thể điều khiển được tak nổ. Press và Pendragon từ chối vì làm vậy người Milago sẽ có sức mạnh và sau khi tiêu diệt badoowan sẽ không dừng tại đó rồi sẽ tiêu diệt tất cả bộ tộc trong Denduron. Và tụi nó được biết ngày mai dân Milago sẽ có cuộc chiến và sẽ kích thích một trái bom rất to để làm nổ thành của Bedoowan và chiến tranh bắt đầu. Sáng hôm sau tụi nó phải tìm cách không cho trái bom nổ sau đó Pendragon và Loor thấy tên Figgis đang cầm trái bom khác tụi nó đành đuổi theo. Hiện giờ những người Milago và bedoowan đang đánh nhau. Tụi nó phát hiện ra Figgis thật đã chết lâu rồi còn đây là Saint Dane, bây giờ tụi nó đang ở trong hầm tak và đã biết hết những âm mưu của tên Saint nhằm hủy diệt Denduron và Pendragon dùng một tak lấy được trước đó nắm xuống đất rồi hầm tak cháy và sắp nổ tên Saint tất giận và bỏ chạy qua ống dẫn tới Cloral sau đó có nước và con cá mập từ ống dẫn chui ra. Pendragon chạy đến xe bằng gỗ rồi phóng thẳng qua đường hầm xuống biển, sau khi về làng được nghe kể lại thì khi hai bên đang đánh nhau bỗng nhiên đất rung lên và các đường hầm phát ra lửa hai bên đầu dừng lại và bắt đầu thỏa thuận đi với hòa bình. Thế là nhiệm vụ của Pendragon ở đây đã hết, Pendragon, Loor và cậu Press tạm biệt Alder trở về trái đất thứ hai gặp Mark và Courtney. Hôm sau họ chào tạm biệt nhau rồi Pendragon phải đến ống dẫn. Pendragon và cậu mình đến Cloral và Loor phải trở về Zadaa vì cô là lữ khách của Zadaa.

Nhân vật
Robert "Bobby" Pendragon là nhân vật chính, 14 tuổi, là người cứu Denduron khỏi cảnh hủy diệt.
Saint Dane - là tên lữ khách độc ác định hủy diệt denduron và sau khi thất bại hắn trốn qua Cloral.
Press Tilton - cậu của Pendragon, người đã bị bọn lính bắt.
Mark Dimond - người bạn thân nhất của Pendragon và là người đầu tiên biết chuyện của Pendragon và là một trong hai người giữ nhật ký của Pendragon.
Courtney Chetwynde - là người bạn gái của Pendragon và là một trong hai người giữ nhật ký của Pendragon.
Loor - lữ khách từ Zadaa, là một chiến binh, cô ta và mẹ cô cùng Pendragon cứu cậu Press.
Osa - mẹ của Loor, đã chết để bảo vệ Pendragon và Loor.
Alder - lữ khách của Denduron.
Kagan - người nữ hoàng độc ác của dân tộc Bedoowan.
Rellin - thủ lĩnh của Milago.
Mallos - người cố vấn của nữ hoàng. thật ra hắn cũng là Saint Dane biến hóa.
Figgis - thật ra là Saint biến hóa thành, tên Figgis thật đã chết từ lâu. Người đã bán cho thuốc nổ cho Milago để tiêu diệt bedoowan.

Tham khảo

Tiểu thuyết của D.J. MacHale
Tiểu thuyết kỳ ảo
Tiểu thuyết năm 2002


title: Marilia eleutheria

text:
Marilia eleutheria là một loài Trichoptera trong họ Odontoceridae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Marilia


title: Bùi Dương Lịch

text:
Bùi Dương Lịch (; 1757 – 1828) có tên tự là Tồn Thành(存成), hiệu Thạch Phủ(石甫) và Tồn Trai(存齋) ; là một nhà giáo và là văn thần trải ba triều đại khác nhau: Lê trung hưng, Tây Sơn và nhà Nguyễn trong lịch sử Việt Nam.

Thân thế và sự nghiệp
Ông sinh năm Cảnh Hưng thứ 18 (Đinh Sửu, 1757) tại thôn Yên Hội, xã Yên Đồng, tổng Việt Yên, huyện La Sơn, phủ Đức Thọ, tỉnh Nghệ An (nay là xã Tùng Ảnh, huyện Đức Thọ, tỉnh Hà Tĩnh).

Họ Bùi của ông vốn là một dòng họ có nhiều người đỗ đạt làm quan, lại có tiếng văn chương ở thôn Yên Hội. Cha ông là Bùi Quốc Toại, đỗ Cử nhân, từng làm Tri phủ Thiệu Thiên (Thanh Hóa) thời Hậu Lê.

Thuở nhỏ, Bùi Dương Lịch học ở nhà với cha. Năm 1774, ông đỗ Hương cống lúc 17 tuổi. Sau đó, ông ra Thăng Long vừa dạy tư vừa tập luyện văn bài ở Quốc Tử Giám, dần nổi tiếng là người hay chữ.

Năm 1786, ông được bổ làm Huấn đạo phủ Lý Nhân, nhưng vì có tang cha nên từ chối. Khi hết tang, ông lại ra Thăng Long học tiếp.

Lúc này cục diện đất nước hết sức rối ren. Kể từ tháng 10 năm 1782, nạn kiêu binh thực sự trở thành quốc nạn. Đến giữa năm 1786, sau khi phong trào Tây Sơn làm chủ Đàng Trong đã nhanh chóng tiến ra Đàng Ngoài tiêu diệt phe chúa Trịnh. Nhưng sau khi quân Tây Sơn rút về Nam, việc tranh chấp quyền hành giữa vua Lê và chúa Trịnh lại diễn ra quyết liệt. Triều đình nhà Hậu Lê bèn xuống chiếu cầu người tài giỏi, Bùi Dương Lịch nhân đó được tiến cử  và được vua Lê Chiêu Thống cho làm Nội hàn viện cung phụng sứ ngoại lang (chỉ là một chức quan văn nhỏ ở gần vua, để vua tiện hỏi han). Ngoài việc làm này, ông còn lãnh nhiệm vụ đến nhà riêng của Điền quận công Lê Duy Lựu (em ruột vua) để giảng giải kinh sách. Sau đó, ông được chuyển làm một vài công việc khác, rồi được quản lĩnh đội quân Hậu Thắng .

Tháng 7 năm Chiêu Thống thứ 1 (1787), ông thi đỗ Hoàng giáp lúc 30 tuổi (đây là khoa cuối cùng của triều Lê), nhưng chưa kịp thăng quan và cưới Công chúa (vua Lê Chiêu Thống hứa gả) thì quân Tây Sơn do tướng Vũ Văn Nhậm chỉ huy kéo ra Thăng Long, giết chết Nguyễn Hữu Chỉnh, khiến vua Lê Chiêu Thống hoảng hốt bỏ đi bôn tẩu khắp nơi, rồi cho người sang cầu viện nhà Thanh (Trung Quốc). Lúc bấy giờ, ông chạy vào Thanh Hóa .

Tháng 10 năm Mậu Thân (1788), hàng vạn quân Thanh do tướng Tôn Sĩ Nghị chỉ huy đưa vua Lê về lại Thăng Long. Tháng giêng năm Kỷ Dậu (1789), vua nhà Tây Sơn là Quang Trung (Nguyễn Huệ) kéo quân ra Bắc Hà, đánh tan cả đội quân ấy, khiến nhà vua phải chạy sang Trung Quốc. Theo Bùi gia phả, thì lúc bấy giờ Bùi Dương Lịch chạy lên Lạng Sơn để theo vua, nhưng đi được mấy dặm đường thì bị chặn lại, nên đành rẽ sang Thái Nguyên rồi quay về Thăng Long.

Theo Ốc lậu thoại do ông viết, thì năm Canh Tuất (1790), ông được vua Quang Trung gọi vào Phú Xuân , nhưng đã từ chối, lấy cớ phải ở nhà nuôi dưỡng mẹ già.

Năm 1791, vua Quang Trung lại một lần nữa mời ông ra giúp việc biên soạn và dịch thuật ở Viện Sùng chính (Viện trưởng là La Sơn phu tử Nguyễn Thiếp), và ông đã nhận lời. Công việc học thuật mà ông tham gia đang phát triển thuận lợi, thì vua Quang Trung mất (tháng 9 năm 1792). Sau đó, ông trở về quê dạy học vì Viện Sùng chính ngừng hoạt động .

Năm 1802, nhà Tây Sơn sụp đổ, vua Gia Long lên ngôi mở đầu triều đại nhà Nguyễn, Bùi Dương Lịch lại được triệu ra. Khẩn khoản chối từ không được, ông phải nhận chức Đốc học Nghệ An (1805), rồi làm Phó Đốc học Quốc Tử Giám ở Huế (1812), nhưng chỉ được một năm thì xin cáo về (1813), tiếp tục sống với nghề dạy học tư và soạn sách cho đến khi mất (Mậu Tý, 1828). Năm ấy, ông 71 tuổi.

Nhớ ơn thầy, những người học trò cũ đã dựng một ngôi nhà thờ ông trên khu đất vườn của ông, hiện tọa lạc tại xã Tùng Ảnh.

Tác phẩm
Trước tác của Bùi Dương Lịch chủ yếu bằng chữ Hán, gồm có:
Bùi gia huấn hài (Sách dạy trẻ của nhà họ Bùi): gồm 2. 000 câu, mỗi câu 4 chữ, khắc in năm 1787. Đây là những trích lục cách ngôn Khổng giáo và kiến thức đương thời dùng để dạy học trò, được Phan Huy Chú khen là "lời gọn, ý rộng" (Văn tịch chí).
Ốc lậu thoại (Câu chuyện ở nơi nhà dột) là một tập hợp thơ văn trên 50 bài, gồm đề vịnh (vịnh cảnh, vịnh phong thổ...), cảm tác theo kiểu "ngôn chí", hoặc bàn giải về đạo trời, đạo Phật...
Lê quý dật sử (Dật sử cuối đời Lê): ghi chép các sự kiện lịch sử cuối Lê và Tây Sơn trong 35 năm (1758 - 1793) theo lối biên niên.
Yên Hội thôn chí (Địa chí thôn Yên Hội) là tập địa phương chí viết về làng quê của tác giả. Phần cuối có phụ lục Bùi gia phả (từ thủy tổ đến tác giả là 7 đời)
Nghệ An phong thổ ký (ghi chép về phong thổ Nghệ An): do nhiều người viết, Bùi Dương Lịch làm Chủ biên, có lẽ hoàn thành vào khoảng năm 1811 - 1812.
Nghệ An chí: chép sơ lược địa chí Nghệ An.
Nghệ An ký (Ghi chép về xứ Nghệ An), gồm 2 tập, được xem là tập đại thành của hai cuốn Nghệ An phong thổ ký và Nghệ An chí. Đây là một trong những tác phẩm địa chí có tiếng của Việt Nam .

Đôi nét về tác giả và tác phẩm

Về tác giả
Xuất thân trong một gia đình nho sĩ nghèo, chịu ơn sâu của nhà Lê, do đó Bùi Dương Lịch không ưa nhà Tây Sơn cũng như nhà Nguyễn. Tuy nhiên, vì hoàn cảnh, ông phải làm quan cho hai triều đại sau, khiến ông mang tiếng là kẻ "thay thầy, đổi chủ", như một bài tán đã mỉa mai:
Lê triều cử tiến sĩ
Tây ngụy sĩ hàn lâm.
Bản triều vi đốc học,
Từ hải cộng tri âm.
Có nghĩa là Triều Lê đỗ tiến sĩ, thời ngụy Tây Sơn làm quan hàn lâm, đến triều ta (nhà Nguyễn) làm đốc học, bốn biển đều biết tiếng ông.

Thực tế, lòng ông luôn hướng về nhà Lê, như trong bài "Phu phụ thạch" (Đá chồng vợ) của ông, trích:
Kỷ độ giang hà thành biến cải,
Phong ba bất một thử kiên kinh.
Tạm dịch:
Bao phen sông nước đổi thay,Phong ba không vẩn lòng này kiên trinh....

Về tác phẩm
Qua các tác phẩm của Bùi Dương Lịch, có thể thấy ông là một nhà sử học, là nhà lịch sử địa lý học, trội hơn nhà văn. Tư tưởng Nho giáo chính thống chi phối ngòi bút của ông khá nặng, kể cả lúc tranh luận với người khác .

Tuy nhiên, đặc biệt ở ông có cái xu hướng tìm tòi khoa học (cách vật trí tri). Khi nghiên cứu hệ ý thức phong kiến thời Nguyễn, GS. Trần Văn Giàu đã cho rằng "nhà nho như Bùi Dương Lịch là hơi hiếm. Ông theo con đường Trương Tái mà tiếp cận với duy vật luận. Trên không có thượng đế sáng tạo, dưới không có linh hồn bất tử, đó là hai điểm cơ bản làm chỗ dựa cho mọi hoạt động bài trừ mê tín và xây dựng sức mạnh tinh thần của con người".

Về mặt bút pháp, cách ghi chép của ông tương đối cặn kẽ, chú trọng phần xác tín của tư liệu. Việc mô tả hình thế núi sông, khí hậu, phong tục…cụ thể rõ ràng, với con mắt của một người trực tiếp điền dã, có phần nào giống phương pháp của Lê Quý Đôn. Đặc biệt, tuy là sách địa chí hoặc tập hợp thơ văn, các tác phẩm của ông đều dành một số trang để nói về mình cùng những sự kiện lịch sử xảy ra dồn dập từ Nghệ An đến Thăng Long vào những năm cuối thế kỷ 18, mà chính ông có tham dự….Đây chính là những trang hồi ký nóng hổi tính thời sự, có giá trị bổ sung cho sách Hoàng Lê nhất thống chí .

Xem thêm
Lê quý dật sử
Nghệ An ký

Sách tham khảo chính
Nguyễn Huệ Chi, mục từ "Bùi Dương Lịch" trong Từ điển văn học (bộ mới). Nhà xuất bản Thế giới, 2004.
Nguyễn Thị Thảo - Bạch Hào, "Bùi Dương Lịch và Nghệ An ký", in trong Tổng tập dư địa chí Việt Nam (tập 3). Nhà xuất bản Thanh Niên, 2012.
Trần Văn Giáp, Tìm hiểu kho sách Hán Nôm. Nhà xuất bản Khoa học xã hội, 2003.
Phạm Văn Thấm, "Lời giới thiệu" sách Lê quý dật sử. Nhà xuất bản Khoa học xã hội, 1987.
Nguyễn Q. Thắng - Nguyễn Bá Thế, Từ điển nhân vật lịch sử Việt Nam. Nhà xuất bản Khoa học xã hội, 1992.

Chú thích

Người Hà Tĩnh
Quan lại nhà Lê trung hưng
Quan lại nhà Tây Sơn
Quan lại nhà Nguyễn
Nhà giáo Việt Nam
B
Hoàng giáp Việt Nam


title: Hydaticus latior

text:
Hydaticus latior là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Régimbart miêu tả khoa học năm 1895.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Hydaticus


title: Hang động Việt Nam

text:
Hang động Việt Nam bao gồm hệ thống các hang và các động trên địa bàn Việt Nam, chủ yếu nằm ở nửa phía bắc của đất nước này do tập trung nhiều dãy núi đá vôi.

Hang thường được hiểu là khoảng trống sâu tự nhiên hay được đào vào trong đất, trong đá còn động là hang rộng ăn sâu vào trong núi. Hệ thống hang động ở Việt Nam thường là các hang động nằm trong các vùng núi đá vôi có kiểu địa hình karst rất phát triển. Ba di sản thiên nhiên thế giới của Việt Nam là vịnh Hạ Long, Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng và quần thể danh thắng Tràng An đều là những danh thắng có những hang động karst nổi tiếng.

Tổng quan
Vùng núi đá vôi ở Việt Nam có diện tích khá lớn, lên tới 50. 000 - 60. 000 km2, chiếm gần 15% diện tích đất liền tập trung chủ yếu ở 4 tiểu vùng Việt Bắc (Hà Giang, Cao Bằng, Lạng Sơn), Đông Bắc Bộ (Quảng Ninh), Tây Bắc Bộ (Lai Châu, Lào Cai, Sơn La, Hòa Bình, Ninh Bình) và Bắc Trung Bộ (Quảng Bình).

Các công trình điều tra, nghiên cứu hang động ở Việt Nam đến năm 2000 chỉ phát hiện được khoảng 200 hang động, trong đó phần lớn, tới gần 90% là các hang ngắn và trung bình (có độ dài dưới 100m) và chỉ có trên 10% số hang có độ dài trên 100m. Năm 2003 vùng Tây Bắc được phát hiện hơn 300 hang động, trong đó nhiều hang dài trên 1.000m như: hang Dơi (1.435m), hang Rắn (1.880m), Thị Đội (1.551m), Nậm Khum (1.323m), Chiềng Ban (1.382m). Vùng Tủa Chùa, Phong Thổ (Lai Châu) có nhiều hang dài và rất sâu như: Tà Chinh (dài 2.015m, sâu 402m), Dơi Nước (dài 1.035m, sâu 290m), Sì Lèng Chải (dài 1.162m, sâu 286m)... Cho tới năm 2010 chỉ riêng ở Quảng Bình đã thống kê được 300 hang động thuộc Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng. Tỉnh Ninh Bình có 400 hang động trong đó hơn 100 hang động tập trung nhiều ở quần thể di sản thế giới Tràng An - Tam Cốc - Bích Động. Hiện nay tổng số hang động ở Việt Nam được phát hiện lên tới gần 1000 hang động.

Các hang động ở Việt Nam thường nằm ở chân núi và cả ở lưng chừng núi. Nhiều hang có cửa rộng tới 110m và trần cao nhất tôi 120m như hang Dơi ở Lạng Sơn. Hang sâu nhất là hang Cả - hang Bè có độ sâu 123m. Đặc biệt rất nhiều hang động ở Việt Nam có những mạch sông suốt gầm chảy xuyên qua vung núi đá vôi và thông với hệ thống sông suối bên ngoài. Nhiều hang động ở Việt Nam có về đẹp lộng lẫy, tráng lệ và rất kỳ ào, có sức hấp dẫn đặc biệt với khách du lịch. Bên cạnh những vẻ đẹp tự nhiên do tạo hóa sinh ra, các hang động còn chứa đựng những di tích khảo cổ học, những di tích lịch sử - văn hóa rất đặc sắc của dân tộc nên càng có giá trị để phát triển du lịch.

Các hang động ở Việt Nam tuy nhiều nhưng số được khai thác sử dụng cho mục đích du lịch còn rất ít. Tiêu biểu nhất là: động Phong Nha (Quảng Bình), động Hương Tích (Hà Nội), Tam Cốc - Bích Động, động Thiên Hà, động Vân Trình (Ninh Bình), hang Pác Bó (Cao Bằng), động Nhị Thanh, Tam Thanh (Lạng Sơn), động Sơn Mộc Hương (Sơn La), các hang động ở vịnh Hạ Long (Quảng Ninh)...

Phân biệt hang và động
Theo từ điển Việt - Anh: Hang (Cave), động (Cavern = A large cave = Hang lớn); Nhưng thực tế trong tiếng Anh thường ngày, mọi người vẫn thường dùng "Cave" để định danh chung cho cả: "Hang", "Động" và "Hang, Động" trong tiếng Việt.
Định danh "ĐỘNG": được áp dụng đối với hang lớn, một hệ thống các hang, buồng hang, có cấu trúc phức tạp, có hệ thống thạch nhũ đẹp, đa dạng. Việc sử dụng "động" nhằm khẳng định không phải là hang nhỏ, đơn điệu, cấu trúc đơn giản... mà là thuộc dạng "sang trọng" và "thượng cấp".
Định danh "HANG": được áp dụng đối với hang nhỏ, đơn điệu, có cấu trúc đơn giản, hoặc nếu lớn thì ngắn và cửa hang có kích thước tương đương hoặc lớn hơn trong lòng.

Các khu vực hang động tiêu biểu
 Khu vực vịnh Hạ Long với 3 hang động tiêu biểu là hang Sửng Sốt, động Thiên Cung, hang Đầu Gỗ. Ngoài ra còn hàng chục hang động đẹp và quyến rũ khác như hang Bồ Nâu, hang Hanh, hang Trinh Nữ, hang Trống, hang Tiên Long, Ba Hang, hang Luồn, động Tiên Ông, động Tam Cung, động Lâu đài, Ba Hầm v.v. Báo cáo của ban quản lý vịnh Hạ Long cho biết hiện nay vẫn chưa thể thống kê hết được tất cả hang động trên 1.969 đảo
 Khu vực Ninh Bình với các hang động thuộc quần thể di sản thế giới Tràng An như: động Thiên Hà, động Vái Giời, động Tiên Cá, động Thủy Cung, hang Bụt, hang Tam Cốc, hang Sinh Dược, Bích Động; các hang động ở Rừng Cúc Phương như động Phò Mã, động Người Xưa, động Sơn Cung, động Trăng Khuyết, động Thủy Tiên và các hang động khác như: động Địch Lộng, động Vân Trình, động Hoa Lư, động Nham Hao, động Trà Tu, động Mã Tiên; các hang động ở Khu bảo tồn thiên nhiên Vân Long.v..v
 Khu vực Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng với 300 hang động trong đó tiêu biểu là động Phong Nha, động Vòm, động Thiên Đường, hang Sơn Đoòng, động Tiên Sơn,...

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài
TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG DU LỊCH Việt Nam, PHẠM TRUNG LƯƠNG, ĐẶNG DUY LỢI, VŨ TUẤN CẢNH, NGUYÊN VĂN BÌNH, NGUYÊN NGỌC KHÁN - NHÀ XUẤT BẢN GIÁO DỤC – 2000
SỬ DỤNG HỢP LÝ VÀ BẢO VỆ CÁC VÙNG KARST Ở Việt Nam , Tạp chí Khoa học công nghệ (Tạp chí số 9.2007).

Hang động Việt Nam


title: Air Greece

text:
Air Greece (mã IATA = JG, mã ICAO = AGJ) là hãng hàng không của Hy Lạp, trụ sở ở Heraklion. Căn cứ chính của hãng ở Sân bay quốc tế Heraklion.

Lịch sử
Air Greece được các thương gia đảo Crete thành lập và bắt đầu hoạt động từ năm 1994 bằng việc thuê 2 máy bay ATR72 tua-bin cánh quạt để chở khách trên các tuyến đường quốc nội. Tháng 4/1997 thêm 1 máy bay ATR72 nữa. Sau đó vào tháng 5 và 6 năm 1999 hãng thuê thêm 2 máy bay Fokker 100 để mở các tuyến đường quốc tế tới Đức. Năm 1999 công ty tàu phà Minoan Lines mua 51% cổ phần của hãng. Tuy nhiên, trong thời gian này hãng phải đối mặt với sự cạnh tranh gay gắt từ hãng Aegean Airlines, Cronus Airlines và
Olympic Airlines, buộc hãng phải cộng tác với Aegean Airlines, rồi cuối cùng Aegean Airlines đã mua lại hãng này vào tháng 12/1999.

Các nơi đến

Hy Lạp
 Athens
 Thessaloniki
 Rhodes
 Santorini
 Araxos
 Kavala
 Mytilene
 Ioannina
 Chania
Đức
 Köln
 Stuttgart
 Düsseldorf.

Đội máy bay

3 ATR-72 tua-bin cánh quạt. (SX-BAO/cn 326, SX-BAP/cn 330, SX-BFK/cn 313)
2 Fokker-100 jets. (SX-BGL/cn 11387, SX-BGM/cn 11476)

Tham khảo

Liên kết ngoài
Lịch sử Air Greece
Đội máy bay của Air Greece
Các hình máy bay của Air Greece trên Airliners.net

Hãng hàng không Hy Lạp


title: (39866) 1998 DB24

text:
{{DISPLAYTITLE:(39866) 1998 DB24}}

(39866) 1998 DB24 là một tiểu hành tinh nằm ở rìa trong của vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Yoshisada Shimizu và Takeshi Urata ở Đài thiên văn Nachi-Katsuura ở Nachikatsuura, Wakayama, Nhật Bản, ngày 17 tháng 2 năm 1998.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 39001–40000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1998
Được phát hiện bởi Takeshi Urata
Được phát hiện bởi Yoshisada Shimizu
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Conosara

text:
Conosara là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Các loài
 Conosara castanea Meyrick, 1892
 Conosara pammicta Turner, 1919

Chú thích

Tham khảo

 Consara at funet.fi
 Natural History Museum Lepidoptera genus database

Nacophorini
Ennominae


title: Chiloglanis mbozi

text:
Chiloglanis mbozi là một loài cá thuộc họ Mochokidae. Nó là loài đặc hữu của Tanzania. Các môi trường sống tự nhiên của chúng là shrub-dominated wetlands and swamps. Nó bị đe dọa do mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo

 Hanssens, M & Snoeks, J. 2006. Chiloglanis mbozi. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 4 tháng 8 năm 2007.

Động vật Tanzania
M
Cá châu Phi
Động vật được mô tả năm 1996
Cá nước ngọt châu Phi
Động vật đặc hữu Tanzania


title: Euchorium

text:
Euchorium là một chi thực vật thuộc họ Sapindaceae. Chi này có các loài sau (tuy nhiên danh sách này có thể chưa đủ):
 Euchorium cubense, Ekman & Radlk.

Tham khảo

Euchorium
Thực vật Cuba


title: Lipotriches apicata

text:
Lipotriches apicata là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1936.

Chú thích

Tham khảo

Lipotriches
Động vật được mô tả năm 1936


title: Garcinia wightii

text:
Garcinia wightii là một loài thực vật có hoa thuộc họ Clusiaceae.
Loài này chỉ có ở Ấn Độ.

Chú thích

Tham khảo
 World Conservation Monitoring Centre 1998. Garcinia wightii . 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 7 năm 2007.

Thực vật Ấn Độ
W
Thực vật dễ tổn thương


title: Megachile chrysopogon

text:
Megachile chrysopogon là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Vachal mô tả khoa học năm 1910.

Chú thích

Tham khảo

C
Động vật được mô tả năm 1910


title: Kottingbrunn

text:
Kottingbrunn là một thị trấn ở huyện Baden trong bang Niederösterreich ở nước Áo. Đô thị này có diện tích 11,63 km², dân số năm 2001 là 7170 người.

Người dân nổi tiếng
 Henryk Jasiczek, Nhà thờ Ba La từ Zaolzie, sinh ra ở đây.

Tham khảo

Đô thị của Niederösterreich


title: 7265 Edithmüller

text:
7265 Edithmüller là một tiểu hành tinh vành đai chính với chu kỳ quỹ đạo là 1391.9626991 ngày (3.81 năm).

Nó được phát hiện ngày 30 tháng 9 năm 1973.

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1973


title: Saint-Laon

text:
Saint-Laon là một xã, tọa lạc ở tỉnh Vienne trong vùng Nouvelle-Aquitaine, Pháp. Xã này có diện tích 11,93 km², dân số năm 2006 là 128 người. Xã nằm ở khu vực có độ cao trung bình 60 m trên mực nước biển.

Biến động dân số

Liên kết ngoài
 Saint-Laon Trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia

Tham khảo

Saint-Laon


title: Dactylispa serrulata

text:
Dactylispa serrulata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Chen & Tan miêu tả khoa học năm 1964.

Chú thích

Tham khảo

Dactylispa


title: Zastava M88

text:
Zastava M88 là loại súng ngắn bán tự động sản xuất bởi Zastava Arms tại Serbia. Dựa trên các thông số kỹ thuật thiết kế thì nó là phiên bản nâng cấp của khẩu Tokarev mẫu M57 và M70A với điểm khác biệt chính là nó sử dụng loại đạn 9x19mm Parabellum khiến nó trở nên dễ dàng hơn cho việc xuất khẩu. Một mẫu biến thể của nó gọi là M88A có thêm nút khóa an toàn. M88 được thấy sử dụng một cách hạn chế trong lực lượng cảnh sát và quân sự tại Serbia và Montenegro nhưng sau đó nó đã bị thay thế bởi loại súng mạnh hơn là CZ 99. Từ khi đó nó trở nên thông dụng trong dân sự cũng như một loại súng bắn tập trong lực lượng quân sự tại Serbia. M88 cũng được xuất khẩu sang Hoa Kỳ và bản quyền do EAAcorp giữ, tại đó nó được sửa chữa để có thể sử dụng loại đạn .40 S&W.

Liên kết ngoài
 EAAcorp.com - Zastava M88 pistol

Súng ngắn
Súng Nam Tư
Sơ khai Serbia
Vũ khí dùng đạn 9mm Parabellum
Vũ khí dùng đạn.40 S&W


title: Caecilia abitaguae

text:
Caecilia abitaguae là một loài lưỡng cư thuộc họ Caeciliidae.
Đây là loài đặc hữu của Ecuador.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, các đồn điền, vườn nông thôn, và rừng thoái hóa nghiêm trọng.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 Cisneros-Heredia, D., Almandáriz, A. & Wilkinson, M. 2004. Caecilia abitaguae. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 7 năm 2007.

Caecilia
Động vật lưỡng cư Ecuador


title: Dicranomyia clavula

text:
Dicranomyia clavula là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Dicranomyia
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Quận của tỉnh Savoie

text:
3 '''quận của tỉnh Savoie gồm:
 Quận Albertville, (quận lỵ: Albertville) với 9 tổng và 82 xã. Dân số của quận này là 97.279 người năm 1990, 101.394 người năm 1999, tăng trưởng dân số là 4.23%.
 Quận Chambéry, (tỉnh lỵ của tỉnh Savoie: Chambéry) với 22 tổng và 161 xã. Dân số của quận này là 209.789 người năm 1990, và 230.257 người năm 1999, tăng trưởng dân số là 9.76%.
 Quận Saint-Jean-de-Maurienne, (quận lỵ: Saint-Jean-de-Maurienne) với 6 tổng và 62 xã. Dân số của quận này là 41.193 người năm 1990, và 41.607 người năm 1999, tăng trưởng dân số là 1.01%.

Tham khảo

Savoie


title: Friaize

text:
Friaize  là một xã thuộc tỉnh Eure-et-Loir trong vùng Centre-Val de Loire ở bắc trung bộ nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 252 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Eure-et-Loir


title: Centrolene scirtetes

text:
Centrolene scirtetes (tên tiếng Anh là Tandayapa Giant Glass Frog) là một loài ếch thuộc họ Centrolenidae.
Loài này có ở Colombia và Ecuador.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng mây ẩm nhiệt đới và cận nhiệt đới và sông ngòi.
Tình trạng bảo tồn của nó hiện chưa đủ thông tin.

Chú thích

Tham khảo
 Bolívar, W., Coloma, L.A., Ron, S. & Cisneros-Heredia, D. 2004. Centrolene scirtetes. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 7 năm 2007.

Centrolene
Động vật được mô tả năm 1989


title: Nukuʻalofa

text:
Nukualofa là thủ đô và thành phố lớn nhất của Vương quốc Tonga. Nó nằm ở bờ biển phía bắc của đảo Tongatapu, phía nam của quần đảo Tonga.

Khí hậu

Nuku’alofa mang khí hậu xích đạo theo phân loại khí hậu Köppen. Khu vực thành phố tuy có những tháng ẩm hay khô rõ rệt, song không mùa khô thực sự (khi mà lượng mưa hàng tháng dưới ). Nhiệt độ cao hơn chút ít vào tháng 1-2 khi mà nhiệt độ trung bình xấp xỉ  khi so với tháng 6-7 khi nhiệt độ chừng . Nuku’alofa nhận khoảng  lượng mưa hàng năm.

Thành phố kết nghĩa
  Whitby, Anh, Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland
 Hazleton

Tham khảo

 Vason G, AN authentic of narrative of four years residence at one of the Friendly Islands,1810
 Martin J, An account of the natives of the Tonga Islands, in the south pacific ocean. with an original grammer and vocabulary of their language. Compiled and arranged from the extensive communication of Mr William Mariner, several years resident in those islands, 1817
 Munro and Thornley, The convant makers: Islanders missionaries in the Pacific,1996.
 Findlay and Holdworth, History of the Wesleyan Methodist Missionary Society Vol III, 1921

Tonga
Thủ đô châu Đại Dương
Thành phố cảng châu Đại Dương
Khu dân cư ở Tonga


title: Euphorbia cap-saintemariensis

text:
Euphorbia cap-saintemariensis là một loài thực vật thuộc họ Euphorbiaceae. Đây là loài đặc hữu của Madagascar. Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng nhiều đá. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo
 Haevermans, T. 2004. Euphorbia cap-saintemariensis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 8 năm 2007.

Liên kết ngoài

Thực vật Madagascar
C


title: Sân bay quốc tế Del Bajío

text:
Sân bay quốc tế Del Bajío (tên đúng là Aeropuerto Internacional de Guanajuato (Sân bay quốc tế Guanajuato))  là một sân bay quốc tế ở Silao, Guanajuato, gần León, Guanajuato, México. Sân bay này kết nối các thành phố León và thủ phủ bang Guanajuato. Sân bay Guanajuato là một điểm kết nối quan trọng giữa Ciudad Mexico với Hoa Kỳ.

Các hãng hàng không và các tuyến điểm

Nội địa
Aeroméxico (Mexico City, Tijuana)
Aeroméxico Connect (Ciudad Juárez, Monterrey)
ALMA de Mexico (Toluca)
Avolar (Tijuana)
Mexicana (Monterrey)
Click Mexicana (Thành phố Mexico)
Viva Aerobus (Monterrey)
Volaris (Tijuana)

Quốc tế
Aeroméxico (Los Angeles)
American Airlines
American Eagle (Dallas/Fort Worth)
Continental Airlines
Continental Express operated by ExpressJet Airlines (Houston-Intercontinental)
Delta Air Lines
Delta Connection operated by ExpressJet Airlines (Los Angeles) [ngưng ngày 16 tháng 8 năm 2008]
Delta Connection operated by Shuttle America (Atlanta) [ngưng ngày 17 tháng 8 năm 2008]
Mexicana (Chicago-O'Hare, Los Angeles, Oakland, Sacramento, San Jose (CA))

Tham khảo

Liên kết ngoài
Sân bay quốc tế Leon-Del Bajio

Sân bay quốc tế Del Bajío tại trang Falling Rain

D
Guanajuato


title: Hepatizon

text:
Hepatizon (từ tiếng Hy Lạp: ἧπαρ, nghĩa là gan), còn gọi là đồng đen Corinth, là một hợp kim có giá trị cao trong thời kỳ cổ đại. Người ta cho rằng nó là hợp kim của đồng với một lượng nhỏ vàng và bạc (có lẽ khoảng tới 8% cho mỗi kim loại này), được phối trộn và xử lý để sản sinh ra một vật liệu với nước bóng bề mặt màu tía sẫm, tương tự như màu của gan (nâu ánh đỏ xỉn). Nó được nhắc tới trong nhiều loại văn bản cổ đại, nhưng ngày nay không còn một mẫu vật nào dùng nó. Ngai của Đức Giáo hoàng được làm từ loại đồng đen này.

Trong số các loại đã biết của đồng thiếc hay đồng thau trong thời cổ đại (trong tiếng Latinh gọi là aes và trong tiếng Hy Lạp gọi là χαλκός), hepatizon là vật liệu có giá trị hàng thứ hai. Pliny Già đề cập tới nó trong cuốn sách Naturalis Historia  (Lịch sử Tự nhiên) của mình, thông báo rằng nó kém giá trị hơn so với đồng Corinth (hay đồng thau Corinth), là vật liệu chứa một hàm lượng vàng hay bạc lớn hơn và kết quả là nó trông giống như các kim loại quý, nhưng được chuộng hơn đồng điếu từ Delos và Aegina. Do có màu sẫm nên nó đặc biệt có giá trị trong việc đúc tượng. Theo Pliny, phương pháp sản xuất nó, tương tự như của đồng Corinth, đã bị mất từ lâu.

Các hợp kim tương tự cũng được phát hiện có ngoài phạm vi châu Âu. Ví dụ, shakudō là hợp kim vàng giữa đồng vàng ở Nhật Bản với nước bóng màu tía-lam sẫm đặc trưng.

Khác
Thuật ngữ hepatizon cũng nằm trong tên chỉ loài trong một số danh pháp khoa học cho một số sinh vật như:
Cetraria hepatizon, Melanelia hepatizon, Lichen hepatizon, Parmelia hepatizon, Platysma hepatizon, Tuckermanopsis hepatizon – các loài địa y
Rhysotina hepatizon và Thomeonanina hepatizon – các loài ốc sên

Xem thêm
Đồng đen
Shakudō

Chú thích

Tham khảo

Hợp kim của đồng
Hợp kim của vàng
Hợp kim của bạc
Vật liệu điêu khắc
Điêu khắc Hy Lạp cổ đại
Thời kỳ đồ đồng Hy Lạp và La Mã


title: 3 tháng 6

text:
Ngày 3 tháng 6 là ngày thứ 154 (155 trong năm nhuận) trong lịch Gregory. Còn 211 ngày trong năm.

Sự kiện
628 – Lương Lạc Nhân giết chết anh họ Lương Sư Đô rồi đầu hàng Đường, triều Đường hoàn thành việc tái thống nhất Trung Hoa sau khi triều Tùy sụp đổ.
926 – Sau khi đem phản quân tiến vào kinh thành Lạc Dương, Lý Tự Nguyên lên ngôi hoàng đế của Hậu Đường, tức Hậu Đường Minh Tông, tức ngày Bính Ngọ (20) tháng 4 năm Bính Tuất.
1644 – Sau khi chiến bại trước quân của Ngô Tam Quế và quân Thanh tại Sơn Hải quan, Lý Tự Thành xưng đế tại Vũ Anh điện tại Bắc Kinh, rồi rút khỏi thành.
 1740 – Nhà vua nước Phổ Friedrich II Đại Đế xóa bỏ hình phạt tra tấn.
1839 –  Lâm Tắc Từ ra lệnh tiêu hủy gần 1,2 triệu kg thuốc phiện tịch thu từ các thương gia Anh tại trấn Hổ Môn, Quảng Đông, khơi mào Chiến tranh Nha phiến lần thứ nhất.
1844 – Cặp An Ca lớn cuối cùng bị giết, và toàn bộ quần thể loài này chính thức tuyệt chủng
1888 – Vương quốc Sedang được thành lập tại vùng Tây Nguyên thuộc Việt Nam ngày nay, với quốc vương là Marie-Charles David de Mayréna.
1940 – Quan chức Đức Franz Rademacher đề xuất một kế hoạch biến Madagascar thành "xứ sở người Do Thái", một ý tưởng từng được nhà báo Theodor Herzl nói đến vào thế kỷ 19.
1941 – Tạp chí Tri Tân ra số đầu tiên tại Hà Nội, Việt Nam.
1944 - Chính phủ Lâm thời Cộng hòa Pháp được thành lập với chủ tịch là Charles de Gaulle
1959 – Singapore trở thành một nhà nước tự trị bên trong Thịnh vượng chung, với thủ tướng là Lý Quang Diệu.
1975 – Loại máy bay phản lực tiêm kích đầu tiên của Nhật Bản là Mitsubishi F-1 có chuyến bay thử nghiệm đầu tiên.

Sinh
 1540 – Charles I của Áo (m. 190)
 1881 – Đạm Phương (m. 1947), tôn nữ nhà Nguyễn, là nhà thơ, nhà hoạt động văn hóa, xã hội, một nhà báo nữ Việt Nam đầu thế kỷ 20.
 1901 – Trương Học Lương, tướng quân người Trung Quốc (m. 2001)
 1986 – Vương Tử Hiên, diễn viên, ca sĩ, nhà sáng tác ca khúc, nhà soạn nhạc, vũ công, biên đạo múa, nhà sản xuất Hồng Kông
 1986 – Rafael Nadal, vận động viên quần vợt Tây Ban Nha
 1992 – Địch Lệ Nhiệt Ba, nữ diễn viên Trung Quốc.

Mất
 628 – Lương Sư Đô, hoàng đế tự lập tại Trung Quốc
 1615 – Sanada Yukimura, một samurai Nhật Bản (s. 1567)
 1899 – Johann Strauss II, nhạc sĩ người Áo (s. 1825)
 1903 – Trang Ý Hoàng thái hậu, Thái hậu nhà Nguyễn, chánh cung của vua Tự Đức, mẹ nuôi của vua Dục Đức (s. 1828).
 1924 – Franz Kafka, nhà văn, tiểu thuyết gia người Séc (s. 1883)
 1989 – Thế Lữ, nhà thơ người Việt Nam (s. 1907)
 2016 – Muhammad Ali, vận động viên quyền Anh Mỹ gốc Phi (s. 1942)

Ngày lễ và kỷ niệm

Tham khảo

03
Ngày trong năm


title: Cộng hòa Xô viết Kuban

text:
Cộng hòa Xô viết Kuban là một Cộng hòa Xô viết của nước Nga Xô viết. Thành lập ngày 13 tháng 4 năm 1918 tại vùng lãnh thổ Kuban, thủ đô đặt tại Yekaterinodar. Ngày 30 tháng 5 năm 1918, Cộng hòa Xô viết Kuban hợp nhất với Cộng hòa Xô viết Biển Đen thành Cộng hòa Xô viết Kuban - Biển Đen.

Chú thích

Азаренкова, А. С.; И. Ю. Бондарь, Н. С. Вертышева (1986) [1986] (in Russian). Основные административно-территориальные преобразования на Кубани (1793–1985 гг.). Краснодарское книжное издательство. p. 394.
Evan Mawdsley (2008) The Russian Civil War. Edinburgh, Birlinn: 26-7

Kuban, Cộng hòa Xô viết
Lịch sử Kuban


title: Lệ Thủy (nghệ sĩ)

text:
NSND Lệ Thủy (sinh ngày 20 tháng 5 năm 1948) là nữ nghệ sĩ cải lương nổi tiếng người Việt Nam. Bà được mệnh danh là "Cô đào ngoại hạng" của sân khấu cải lương miền Nam. Bà kết hợp cùng Nghệ sĩ Minh Vương tạo thành cặp đào kép ăn ý qua nhiều vai diễn vang bóng.

Sự nghiệp

Trước 1975
Bà tên thật là Dương Thị Lệ Thủy, về sau đổi thành Trần Thị Lệ Thủy, sinh ngày 20 tháng 5 năm 1948 trong một gia đình nông dân nghèo tại làng Đông Thành, huyện Bình Minh, tỉnh Vĩnh Long. Gia đình bà có 8 chị em, trong đó, bà là chị cả.

Do cuộc sống khó khăn, từ nhỏ, bà đã theo gia đình lên Sài Gòn để mưu sinh. Năm 10 tuổi, nghệ sĩ  Tư Long làm ở ban văn nghệ xóm bên tình cờ nghe bà ca vọng cổ, đã mời bà tham gia và gửi theo học ca cổ với thầy Năm Truyền làm thợ hớt tóc ở Khánh Hội. Sau đó, Lệ Thủy được gửi sang học bài bản cải lương 3 Nam, 6 Bắc với nhạc sĩ Tám Đen. Lúc đó, các em của Lệ Thủy liên tục đau ốm, gia đình nợ nần tứ phía. Không tiếp tục đến trường được do không có khai sinh, Lệ Thủy đã phải làm việc sớm để phụ giúp gia đình và quyết định xin đi theo làm việc ở gánh Trâm Vàng (Biên Hòa, Đồng Nai) để đỡ gánh nặng cho ba má.

Với bài ca cổ Cô gái bán đèn hoa giấy, đầu tiên qua việc ngâm thơ hậu trường, đóng những vai kép con trên sân khấu. Năm 13 tuổi, Lệ Thủy thế vai kép con trên đoàn Trâm Vàng. Khi 14 tuổi, Lệ Thủy đóng các vai đào nhì. Một thời gian sau, Lệ Thủy rời Trâm Vàng để về Công ty Kim Chung của ông bầu Trần Viết Long, một đại bang có 7 đoàn hát. Tại sân khấu này, Lệ Thủy đã được soạn giả Ngọc Văn nhận làm con nuôi, ông viết nhiều kịch bản đưa Lệ Thủy vào đóng từ vai phụ cho đến vai chính .

Sau những bước đi đầu tiên tạo được ấn tượng, ông bầu Trần Viết Long lập đoàn Kim Chung 3. Lệ Thủy chuyển sang đây diễn chung với nghệ sĩ Thanh Hải trong vở "Bẽ bàng duyên mới" của soạn giả Ngọc Văn. Tên tuổi của Lệ Thủy bắt đầu nổi lên, trở thành cô đào chính sáng giá lúc vừa tròn 15 tuổi.

Năm 1964 Lệ Thủy đoạt Huy chương Vàng triển vọng giải Thanh Tâm cùng đợt với nghệ sĩ Thanh Sang, một giải thưởng danh giá bậc nhất của sân khấu cải lương thời bấy giờ.

Sau đó, Lệ Thủy hát ở đoàn Kim Chung 5, tại đây Lệ Thủy đóng cặp với Minh Phụng tạo thành cặp đào – kép ăn ý, được báo chí thời đó phong tặng là cặp "Bão biển" vì mang lại doanh thu cao cho đoàn qua các vở Xin một lần yêu nhau, Đêm lạnh chùa hoang, Kiếp nào có yêu nhau, ...

Sau 1975
Năm 1975, Lệ Thủy gắn bó với Đoàn văn công Thành phố Hồ Chí Minh qua các vở diễn Cây sầu riêng trổ bông, Tiếng sóng Rạch Gầm, Khi bình minh trở lại,.

Tháng 2 năm 1984, Lệ Thủy được vinh dự tham gia Đoàn nghệ sĩ lưu diễn Tây Âu cùng với nghệ sĩ Bạch Tuyết, Diệp Lang, Ngọc Giàu, Minh Vương, ... với các vở diễn Đời cô Lựu, Câu thơ yên ngựa, ... Báo chí thời đó gọi là "đem chuông đi đánh xứ người" đầu tiên sau sự kiện 30 tháng 4 năm 1975. Sau chuyến đi, các nghệ sĩ trong đoàn đã hợp lại và thành lập Đoàn nghệ thuật 2-84. Vở Tô Ánh Nguyệt và Đời cô Lựu là hai vở tuồng khai trương cho đoàn 2-84. Ở sân khấu này, Lệ Thủy đã diễn vở tuồng Tô Ánh Nguyệt, Áo cưới trước cổng chùa, Trắng hoa mai, Kiếp chồng chung, Lôi vũ,.

Những năm đầu 1990, Lệ Thủy chủ yếu hoạt động ở lĩnh vực video cải lương. Một số vở cải lương từng gắn với tên tuổi nghệ sĩ Lệ Thủy khi hát ở đoàn Kim Chung 5 trước năm 1975 cũng được quay video như Đêm lạnh chùa hoang, Tây Thi, Máu nhuộm sân chùa, Kiếp nào có yêu nhau, Băng Tuyền nữ chúa, .... Sau thập niên 1990, nghệ sĩ Lệ Thủy đi lưu diễn thường xuyên ở các tỉnh miền Tây, các vùng sâu, đem tiếng hát của mình gần hơn với khán giả nông thôn.

Sân khấu cải lương ngày càng gặp nhiều khó khăn. Bà cùng Diệp Lang và Minh Vương thành lập chương trình Những dấu ấn không phai trực thuộc Nhà hát Cải lương Trần Hữu Trang quy tụ các nghệ sĩ tham gia biểu diễn các vở tuồng kinh điển ngày xưa. Các vở diễn của chương trình như Giấc mộng đêm xuân, Tình mẫu tử, Một ngày làm vua, Đêm giao thừa,...

Năm 2008, chương trình được hoạt động với tên gọi là nhóm xã hội hóa "Sân khấu vàng" trực thuộc Nhà hát Trần Hữu Trang nhằm tập hợp các nghệ sĩ tham gia biểu diễn đồng thời doanh thu từ chương trình dành vào cho hoạt động xây tặng nhà tình thương. Đến nay, "Sân khấu vàng" do Lệ Thủy và Minh Vương thành lập đã dựng các vở diễn như Sông dài, Lá sầu riêng, Một ông hai bà, Đêm lạnh chùa hoang, ... và đã trao tặng hơn 30 căn nhà tình thương cho các gia đình khó khăn.

Hiện tại, Lệ Thủy vẫn cộng tác thường xuyên với Nhà hát Cải lương Trần Hữu Trang trong các chương trình biểu diễn phục vụ công chúng và tham gia đi show ở các tỉnh thành.

Năm 2020 Lệ Thủy bất ngờ xuất hiện trong chương trình Ký ức vui vẻ mùa 3 khiến các khách mời ngưỡng mộ. Bà rất hiếm khi nhận lời tham gia các chương trình, khi được con trai Dương Đình Trí khuyến khích bà mới nhận lời.

Giọng ca
Bà có giọng thổ pha kim hiếm có và cách ca rất chân phương, nhẹ nhàng. Nhờ đó, mà những bài hát Lệ Thủy đều gây ấn tượng mạnh với khán giả. Đã 70 rồi, mà giọng ca của bà vẫn còn vang vọng khắp nơi và vẫn còn khiến khán giả "đứng ngồi không yên".

Danh hiệu, giải thưởng
 Giải Thanh Tâm (năm 1964) cùng với Thanh Sang, Lệ Thủy cũng là nữ nghệ sĩ trẻ thứ nhì đoạt giải này sau 10 lần tổ chức. Ngọc Giàu là nghệ sĩ đoạt giải Thanh Tâm trẻ tuổi nhất, lúc 15 tuổi.
 Giải Kim Khánh (1974).
 Giải A1 Hội diễn sân khấu chuyên nghiệp toàn quốc (1980).
 Nghệ sĩ được yêu thích nhất năm 1989, hạng nhất với 5849 phiếu bầu chọn của độc giả báo Sân khấu Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức.
 Danh ca vọng cổ được yêu thích nhất năm 1990, hạng 2 (sau Minh Vương) do báo Sân khấu Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức.
 Nghệ sĩ được yêu thích nhất năm 1990, hạng 4 với 2664 phiếu bầu chọn của độc giả báo Sân khấu Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức.
 Giải Đôi nam – nữ diễn viên cải lương được yêu thích nhất năm 1992 (cùng Minh Vương), với 7993 phiếu bầu chọn do báo Sân khấu Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức.
 Nghệ sĩ đóng Video cải lương được yêu thích nhất năm 1992, hạng nhì trong top 10 (xếp sau Vũ Linh) với 4286 phiếu bầu chọn của đọc giả báo Sân khấu Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức.
 Danh hiệu Nghệ sĩ Ưu tú đợt 3 năm 1993.
 Kỷ lục Guinness Việt Nam 2008 cho Đôi bạn diễn lâu năm và ưng ý nhất (cùng Minh Vương).
 Giải Mai vàng cho hạng mục Nữ diễn viên cải lương được yêu thích nhất do báo Người lao động tổ chức năm 2008 và 2009.
 Danh hiệu Nghệ sĩ Nhân dân đợt 7 năm 2012.
 Giải thưởng truyền hình HTV Awards 2013 cho Nữ nghệ sĩ cải lương được yêu thích nhất.

Gia đình
Năm 1973, Lệ Thủy lập gia đình với ông Dương Đình Trúc và có 3 con. Người con trai thứ hai của bà sau khi tốt nghiệp đại học ở Úc đã về Việt Nam làm ca sĩ với nghệ danh Dương Đình Trí. Năm 2009, Dương Đình Trí tổ chức liveshow Bước chân hai thế hệ nhân dịp sinh nhật lần thứ 61 của mẹ mình.

Nhận xét
Soạn giả Viễn Châu nhận xét: "Lệ Thủy có một giọng ca hiếm hoi trong làng cổ nhạc, với chất giọng kim pha thổ, đã từng được báo giới Sài Gòn trước đây phong tặng là giọng ca chuông ngân". Năm 1964, khi soạn giả Viễn Châu kết hợp tân nhạc và cổ nhạc để tạo nên bản tân cổ giao duyên, ông đã chọn giọng ca Lệ Thủy thể hiện cho thử nghiệm này với bài hát Chàng là ai.

Diệp Lang nhận xét Lệ Thủy là "cô đào ngoại hạng" của sân khấu cải lương.

Một số tác phẩm tân cổ nổi danh

 Anh hãy về đi (Tân nhạc: Ngân Trang – Sang Đông; cổ nhạc: Thế Châu)
 Áo mới Cà Mau (Nhạc: Thanh Sơn; lời vọng cổ: NSND Viễn Châu)
 Bạch Thu Hà (Tác giả: NSND Viễn Châu)
 Bánh bông lan (Tác giả: Quế Chi – Viết Chung)
 Bìm bịp kêu (Tác giả: Loan Thảo)
 Biên giới về khuya (Tác giả: NSND Viễn Châu)
 Bông bí vàng (Tân nhạc: NSƯT Bắc Sơn; cổ nhạc: Dương Đình Trí)
 Bức tranh hòa bình (Tân nhạc: Hoài Linh; cổ nhạc: Loan Thảo)
 Căn nhà màu tím (Tân nhạc: Hoài Linh; cổ nhạc: Loan Thảo)
 Cánh thiệp đầu xuân (Tân hạc: Lê Dinh – Minh Kỳ; cổ nhạc: Hoàng Song Việt)
 Cau Hà Châu têm trầu Xuân Mỹ (Tác giả: NSND Viễn Châu)
 Cha ơi (Sáng tác: Dương Đình Trí)
 Chàng là ai? (Tác giả: NSND Viễn Châu)
 Chiều lên bản Thượng (Tác giả: NSND Viễn Châu)
 Chuyến tàu hoàng hôn (Nhạc: Hoài Linh – Minh Kỳ; lời vọng cổ: Loan Thảo)
 Chuyện tình nàng Buram (Tân nhạc: Ngân Giang; cổ nhạc: Loan Thảo)
 Chuyến xe cuối tuần (Tác giả: Viễn Sơn)
 Cô bán đèn hoa giấy (Tác giả: Quy Sắc)
 Cô gái bán sầu riêng (Tác giả: NSND Viễn Châu)
 Cô gái Đồ Long (Tân nhạc: Nguyễn Văn Đông; cổ nhạc: NSND Viễn Châu)
 Cô hàng chè tươi (Tác giả: NSND Viễn Châu)
 Con gái của mẹ (Tân nhạc: Giao Tiên; cổ nhạc: Loan Thảo)
 Cơn mê tình ái (Tân nhạc: Tuấn Hải; cổ nhạc: Trung Hiếu)
 Còn tìm đâu nữa
 Đêm tiễn đưa (Tân nhạc: Lam Phương; cổ nhạc: Loan Thảo)
 Đêm trao kỷ niệm (Tân nhạc: NS Hùng Cường; cổ nhạc: Loan Thảo)
 Dòng sông quê em (Tân nhạc: Trương Quang Lục; cổ nhạc: Huyền Nhung)
 Đường về hai thôn
 Duyên quê (Tân nhạc: Hoàng Thi Thơ; lời vọng cổ: Loan Thảo)
 Duyên tình
 Em bé đá
 Em bé đánh giày (Tác giả: Thu An)
 Em thương người nghệ sĩ
 Ga chiều
 Gặp lại cố nhân
 Giấc ngủ đầu nôi
 Hái hoa
 Hành trình trên đất phù sa (Tân nhạc: Thanh Sơn; lời vọng cổ: Dương Đình Trí)
 Hát về sông Bé
 Hoa trinh nữ
 Hương cau quê ngoại
 Khổ tâm
 Lá sầu riêng (Nhạc: Hoàng Cầm – Nguyễn Chi; lời vọng cổ: Viễn Châu)
 Lá trầu xanh (Tác giả: Viễn Châu)
 Lan và Điệp (Sáng tác: Viễn Châu)
 Lương Sơn Bá – Chúc Anh Đài
 Lý chim quyên (Sáng tác: Loan Thảo)
 Lý ngựa ô (Sáng tác: Loan Thảo)
 Mất nhau rồi
 Mẹ tôi (Tân nhạc: Nhị Hà; cổ nhạc: Đình Trí)
 Mơ hoa (Nhạc: Hoàng Giác; lời vọng cổ: NSƯT Xuân Hỷ)
 Mưa trên phố Huế (Tân nhạc: Minh Kỳ – Tôn Nữ Thụy Khương; cổ nhạc: Viễn Châu)
 Nấu bánh đêm xuân (Sáng tác: Quy Sắc)
 Ngày em về thăm quê tôi
 Ngợi ca quê hương em (Nhạc: Thanh Sơn; lời vọng cổ: Đình Trí)
 Nhất kiếm bá vương
 Quê hương (Thơ: Đỗ Trung Quân; nhạc: Giáp Văn Thạch; lời vọng cổ: Phan Văn Thanh)
 Sương lạnh chiều đông (Tân nhạc: Mạnh Phát; cổ nhạc: Loan Thảo)
 Tấm ảnh không hồn
 Thành phố buồn
 Thương hoài ngàn năm (Sáng tác: Dương Đình Trí)
 Thương màu áo lam (Tân nhạc: Vũ Ngọc Toản; cổ nhạc: Bạch Tuyết)
 Thương nhau lý tơ hồng (Nhạc: Trương Quang Tuấn; lời vọng cổ: Viễn Châu)
 Tiền và lá
 Tình ca quê hương (Nhạc: Việt Lang; lời vọng cổ: Bạch Tuyết)
 Tình đẹp mùa chôm chôm
 Tình xuân (Tác giả: Hoàng Song Việt)
 Trái tim Đồ Chiểu
 Trăng tàn trên hè phố
 Trên dòng sông Hậu
 Ước nguyện đầu xuân
 Về chung một mái nhà (Nhạc: Xuân Tiên – Y Vân; lời vọng cổ: Nguyễn Thiên Đặng)
 Vĩnh biệt (Tân nhạc: Lam Phương; cổ nhạc: Loan Thảo)
 Xe hoa cách biệt
 Xin gọi nhau là cố nhân
 Xuân đẹp làm sao (Tân nhạc: Thanh Sơn; cổ nhạc: Dương Đình Trí)
...
Ngoài ra, còn có các bài tân nhạc như

 Miền Tây quê tôi (Cao Minh Thu)
 Nỗi buồn mẹ tôi (Nhạc: Minh Vy)
 Hồn quê
 Thương lắm quê tôi
 Tết miền Tây (Nhạc: Cao Minh Thu)

Các vai diễn nổi bật
 Áo cưới trước cổng chùa (vai Xuân Tự)
 Cây sầu riêng trổ bông (vai Hạnh)
 Cô gái Đồ Long (vai Chu Chỉ Nhược)
 Dạ Xoa hoàng hậu (vai Chung Vô Diệm)
 Đêm lạnh chùa hoang (vai Hồ Bảo Xuyên)
 Dốc sương mù (vai Xuyên Đảo Phương Tử)
 Đời cô Lựu (vai Kim Anh)
 Hàn Mặc Tử (vai Mai Đình)
 Hoa Mộc Lan (vai Hoa Mộc Lan)
 Kiếp nào có yêu nhau (vai Quế Minh)
 Lôi vũ (vai Lỗ Tứ Phượng)
 Lỡ bước sang ngang (vai Cẩm Nhung)
 Máu nhuộm sân chùa (vai Bạch Thiên Nga)
 Mưa rừng (vai K'Lai)
 Mùa xuân ngủ trong đêm (vai Bạch Thiên Hương)
 Người tình trên chiến trận (vai A Khắc Thiên Kiều)
 Nửa đời hương phấn (vai Diệu)
 Tái sanh duyên (vai Mạnh Lệ Quân)
 Tây Thi gái nước Việt (vai Tây Thi)
 Tiêu Anh Phụng (vai Công chúa)
 Tô Ánh Nguyệt (vai Nguyệt)
 Trắng hoa mai (vai Thiên Kiều)
 Trúng độc đắc (vai Tý)
 Xin một lần yêu nhau (vai Hồ Như Thủy)

Tham khảo

Liên kết ngoài

Người Vĩnh Long
Nghệ sĩ cải lương
Nghệ sĩ nhân dân Việt Nam
Người giành giải Mai vàng
Phật tử Việt Nam
Nữ diễn viên sân khấu Việt Nam
Nữ diễn viên truyền hình Việt Nam
Nữ diễn viên Việt Nam thế kỷ 20
Nữ diễn viên Việt Nam thế kỷ 21


title: Palpaenidea facialis

text:
Palpaenidea facialis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Jacoby miêu tả khoa học năm 1895.

Chú thích

Tham khảo

Palpaenidea


title: Khoảng cách Manhattan

text:
Khoảng cách Manhattan, còn được gọi là khoảng cách L1 hay khoảng cách trong thành phố, là một dạng khoảng cách giữa hai điểm trong không gian Euclid với hệ tọa độ Descartes. Đại lượng này được tính bằng tổng chiều dài của hình chiếu của đường thẳng nối hai điểm này trong hệ trục tọa độ Descartes

Ví dụ, khoảng cách Manhattan giữa hai điểm:  có tọa độ  và điểm  có tọa độ  là:

Tham khảo

Hình học số
Hình học mêtric
Cờ (trò chơi)
Norms (mathematics)


title: Hieracium sprucei

text:
Hieracium sprucei là một loài thực vật có hoa thuộc họ Asteraceae.
Loài này chỉ có ở Ecuador.

Chú thích

Tham khảo

 Montúfar, R. & Pitman, N. 2003. Hieracium sprucei. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 7 năm 2007.

S
Thực vật đặc hữu Ecuador


title: 3106 Morabito

text:
3106 Morabito (1981 EE) là một tiểu hành tinh vành đai chính được Edward L. G. Bowell phát hiện vào ngày 9 tháng 3 năm 1981 tại Flagstaff, Arizona. Tiểu hành tinh này được đặt theo tên của Linda A. Morabito.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 JPL Small-Body Database Browser 3106 Morabito

003106
Được phát hiện bởi Edward Bowell
19810309
Tiểu hành tinh được đặt tên


title: Dobel

text:
Dobel là một community trong huyện Calw bang Baden-Württemberg thuộc nước Đức. Đô thị Dobel có diện tích 18,43 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2020 là 2408 người.

Tham khảo


title: (7065) 1992 PU2

text:
{{DISPLAYTITLE:(7065) 1992 PU2}}

(7065) 1992 PU2 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Henry E. Holt ở Đài thiên văn Palomar ở Quận San Diego, California, ngày 2 tháng 8 năm 1992.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 7001–8000

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser

Thiên thể phát hiện năm 1992
Được phát hiện bởi Henry E. Holt
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Fusignano

text:
Fusignano là một thành phố tại tỉnh Ravenna, Emilia-Romagna, Ý. Đô thị này nằm gần sông Senio và có diện tích 21 km2, dân số là 8176 người (thời điểm 31 tháng 5 năm 2007).

Tham khảo

Đô thị tỉnh Ravenna


title: Volutomitra bayeri

text:
Volutomitra bayeri là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Volutomitridae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Volutomitra


title: Ampedus semicinctus

text:
Ampedus semicinctus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Randall miêu tả khoa học năm 1838.

Chú thích

Tham khảo

Ampedus


title: Psaenythia cockerelli

text:
Psaenythia cockerelli là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Holmberg mô tả khoa học năm 1921.

Chú thích

Tham khảo

Psaenythia
Động vật được mô tả năm 1921


title: Hyposmocoma pseudolita

text:
Hyposmocoma pseudolita là một loài bướm đêm thuộc họ Cosmopterigidae. Nó là loài đặc hữu của Oahu và có thể Molokai và Hawaii. Loài địa phương ở núi Waianae.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Insects of Hawaii. Volume 9, Microlepidoptera

Hyposmocoma
Loài đặc hữu của Hawaii


title: Cryptochorina

text:
Cryptochorina là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Các loài
 Cryptochorina amphidasyaria (Oberthür, 1880)

Chú thích

Tham khảo

 Cryptochorina at funet.fi
 Natural History Museum Lepidoptera genus database

Gnophini


title: Cordiglottis

text:
Cordiglottis là một chi thực vật có hoa trong họ Orchidaceae.

Xem thêm
Danh sách các chi Phong lan

Tham khảo

Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (1999). Genera Orchidacearum 1. Oxford Univ. Press.
Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (2001). Genera Orchidacearum 2. Oxford Univ. Press.
Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (2003). Genera Orchidacearum 3. Oxford Univ. Press
Berg Pana, H. 2005. Handbuch der Orchideen-Namen. Dictionary of Orchid Names. Dizionario dei nomi delle orchidee. Ulmer, Stuttgart

Danh sách các chi phong lan

Vandeae


title: Phường 8, thành phố Sóc Trăng

text:
Phường 8 là một phường thuộc thành phố Sóc Trăng, tỉnh Sóc Trăng, Việt Nam.

Địa lý
Phường 8 nằm ở phía đông thành phố Sóc Trăng, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp huyện Long Phú
Phía tây giáp Phường 6
Phía nam giáp Phường 1 và Phường 4
Phía bắc giáp Phường 5.

Phường 8 có diện tích 9,01 km², dân số năm 1999 là 12.287 người, mật độ dân số đạt 1.364 người/km².

Hành chính
Phường 8 được chia thành 7 khóm: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7.

Lịch sử
Ngày 30 tháng 10 năm 1995, Chính phủ ban hành Nghị định 70-CP về việc thành lập Phường 8 trên cơ sở:
Điều chỉnh một phần diện tích, dân số của xã Tân Thạnh thuộc huyện Long Phú
Điều chỉnh một phần diện tích, dân số của Phường 5.

Ngày 8 tháng 2 năm 2007, Chính phủ ban hành Nghị định số 22/2007/NĐ-CP về việc thành lập thành phố Sóc Trăng thuộc tỉnh Sóc Trăng. Phường 8 trực thuộc thành phố Sóc Trăng.

Chú thích

Tham khảo


title: Bouzon-Gellenave

text:
Bouzon-Gellenave  là một xã thuộc tỉnh Gers trong vùng Occitanie tây nam nước Pháp. Xã này có độ cao trung bình 150 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Bouzongellenave


title: Sephilus frontalis

text:
Sephilus frontalis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1878.

Chú thích

Tham khảo

Sephilus


title: Clathurella fuscobasis

text:
Clathurella fuscobasis là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Clathurellidae, họ ốc cối.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

fuscobasis


title: Caryedes nevermanni

text:
Caryedes nevermanni là một loài bọ cánh cứng trong họ Bruchidae. Loài này được Kingsolver & Whitehead miêu tả khoa học năm 1974.

Chú thích

Tham khảo

Caryedes


title: 1881 Shao

text:
1881 Shao (1940 PC) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 3 tháng 8 năm 1940 bởi K. Reinmuth ở Heidelberg.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 1881 Shao

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Karl Wilhelm Reinmuth
Thiên thể phát hiện năm 1940


title: Khajoori Khas

text:
Khajoori Khas là một thị trấn thống kê (census town) của quận North East thuộc bang Delhi, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Khajoori Khas có dân số 45.090 người. Phái nam chiếm 54% tổng số dân và phái nữ chiếm 46%. Khajoori Khas có tỷ lệ 53% biết đọc biết viết, thấp hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 60%, và tỷ lệ cho phái nữ là 44%. Tại Khajoori Khas, 20% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc lãnh thổ Delhi


title: Manobia schultzei

text:
Manobia schultzei là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Medvedev miêu tả khoa học năm 1993.

Chú thích

Tham khảo

Manobia


title: Atelestidae

text:
Atelestidae là một họ ruồi trong liên họ Empidoidea. 4 chi trong họ này đã được tách ra thành một họ riêng biệt năm 1983. Trước đây chúng được xếp vào họ Platypezidae (mặc dù không có mối quan hệ gần gũi nào). Nhưng khi chúng được tin là gốc ban đầu của liên họ còn tồn tại Empidoidea, monophyly của họ này không được chứng minh một cách hoàn chỉnh. Chi Nemedina có vẻ đại diện chi nhánh cổ nhất trong liên họ, trong khi Meghyperus có vẻ không monophyletic như trong phân định hiện nay, và cuối cùng nó được tách ra với một vài loài được xếp vào nhóm khác.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Tài liệu
 Chvála, M. (1983): The Empidoidea (Diptera) of Fennoscandia and Denmark. II. General Part. The families Hybotidae, Atelestidae and Microphoridae. Fauna Entomologica Scandinavica 12: 1–279.
 Moulton, J. K. & Wiegmann, B. M. (2007): The phylogenetic relationships of flies in the superfamily Empidoidea (Insecta: Diptera). Molecular Phylogenetics and Evolution 43(3): 701-713. (HTML abstract)
 Tree of Life Web Project (ToL) (2007): Atelestidae. Version of 2007-NOV-29. Truy cập 2008-JUL-30.

Liên kết ngoài

Dipterists Forum
Diptera.info Images.

Họ côn trùng


title: Albury, New South Wales

text:
Albury là một thành phố thuộc bang New South Wales, Úc.

Khí hậu
Mùa đông tại Albany mát mẻ, ẩm ướt trong khi mùa hè khô và nóng. Theo hệ phân loại Köppen, Albury có khí hậu cận nhiệt đới ẩm (Cfa), nhưng cũng có xu hướng của khí hậu Địa Trung Hải (Csa).

Tham khảo

Đọc thêm

Liên kết ngoài

 Albury City Council

Thành phố ở New South Wales
Thành phố của Úc


title: Monolepta scutellaris

text:
Monolepta scutellaris là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Kimoto miêu tả khoa học năm 1989.

Chú thích

Tham khảo

Monolepta


title: Saint-Girons-d'Aiguevives

text:
Saint-Girons-d'Aiguevives là một xã thuộc tỉnh Gironde trong vùng Aquitaine tây nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 45 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintgironsdaiguevives


title: Cincinnatia vanhyningi

text:
The seminole siltsnail hoặc seminole spring snail (Cincinnatia vanhyningi)là một loài động vật chân bụng trong họ Hydrobiidae. Nó là loài đặc hữu của Hoa Kỳ.

Nguồn
 Mollusc Specialist Group 1996. Cincinnatia vanhyningi. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 6 tháng 8 năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

Động vật Mỹ
Cincinnatia


title: 1632

text:
Năm 1632 (số La Mã: MDCXXXII) là một năm nhuận bắt đầu từ ngày thứ năm trong lịch Gregory (hoặc một năm nhuận bắt đầu vào Chủ Nhật của lịch Julius chậm hơn 10 ngày).

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 1632


title: Cánh gián

text:
Màu cánh gián (màu của cánh con gián) làm một sắc độ của nâu pha với một chút của màu đỏ và trong đó ánh thêm một chút của màu vàng đất.

Các ví dụ về đồ vật có màu cánh gián: Kẹo mạch nha, đồ gốm men cánh gián, đồ gỗ đánh verni.

Xem thêm
Danh sách màu

Tham khảo

Màu sắc


title: Đảng Dân chủ Tự do (Nhật Bản)

text:
, gọi tắt là  là một đảng phái chính trị bảo thủ và là đảng phái chính trị lớn nhất ở Nhật Bản. Đảng Dân chủ Tự do đã nắm quyền tại Nhật Bản phần lớn thời gian trong 3 giai đoạn từ khi thành lập năm 1955 đến năm 1993, lần hai từ năm 1996 đến năm 2009 và từ năm 2012 cho đến thời điểm hiện tại.

Kể từ tháng 12 năm 2012, Đảng Dân chủ Tự do đã thành lập một chính phủ liên minh với Đảng Công minh.

Tên đảng
Vào tháng 11 năm 1955, "Ủy ban tên đảng" của "Phiên họp trù bị thành lập đảng mới", được thành lập vào thời điểm thành lập đảng, đã thu hút nhiều tên tuổi từ trong và ngoài đảng và từ trong và ngoài nước. Có 2.191 đơn đăng ký từ khắp cả nước, với 546 đơn đăng ký của Đảng Bảo thủ Nhật Bản, 187 đơn đăng ký của Đảng Tự do Dân chủ và Đảng Bảo thủ, và 159 đơn đăng ký của Đảng Quốc gia Nhật Bản. Về "Đảng Bảo thủ Nhật Bản", đảng có nhiều phiếu bầu nhất, đã không được thông qua vì những ý kiến như "Điều này gây bất lợi cho cuộc bầu cử", và do kết quả của các cuộc thảo luận trong đảng, người ta đã quyết định rằng khuynh hướng sẽ là đảng bảo thủ, biểu tượng thẳng thắn nhất của nền dân chủ tự do, đã được chọn. Đảng Dân chủ Tự do trở thành tên của đảng.

Sau sự xuất hiện của Đảng Dân chủ (cũ) do Kan Naoto và Hatoyama Yukio thành lập và Đảng Tự do do Ozawa Ichirō thành lập, từ viết tắt "Tự dân đảng" hay "Tự dân" bắt đầu được sử dụng thường xuyên hơn. Tiêu đề của bản tin hay báo chí cũng được đổi từ "Jiyūshinpō" thành "Jiyūminshu" .

Trong cuộc Tổng tuyển cử Nhật Bản năm 2009, đã có sự thay đổi chính phủ đối với Đảng Dân chủ (đại diện là Hatoyama Yukio), và đảng này trở thành đảng đối lập lần đầu tiên sau 16 năm kể từ năm 1993, tại cuộc họp hoạch định chính phủ của đảng dưới thời Chủ tịch Tanigaki Sadakazu, "Đảng Dân chủ Tự do'' đã được xem xét vì lý do "dư luận bác bỏ nó". Các tên đảng mới như "Wakon-tō" và "Đảng Tân Tự do" đã được đề xuất, nhưng chúng lần lượt bị chỉ trích nên không được thay đổi.

Các phe phái trong đảng

 Tên Hội trưởng in đậm là Tổng tài
 Hosoda Hiroyuki (phái Abe, và Santō Akiko (Phái Asō) được đưa vào các thành viên không thuộc phái vì họ rời phái. Hashimoto Seiko (phái Abe), Chủ tịch Ủy ban tổ chức Thế vận hội Olympic và Paralympic Tokyo, bị loại vì bỏ đảng và rời phe. Fujisue Kenzō độc lập được bao gồm trong các thành viên của phái Asō。

Ngoài ra còn có rất nhiều phe phái khác。

Danh sách Chủ tịch Đảng Dân chủ Tự do
Trừ Kōno Yōhei và Tanigaki Sadakazu,  hầu hết  đều là Thủ tướng Nhật Bản.

Danh sách Tổng thư ký Đảng Dân chủ Tự do

※Chữ in đậm là người trước đó hoặc sau này giữ chức Thủ tướng Nhật Bản. Tanigaki Sadakazu đã từng là Tổng tài trước khi  làm Tổng thư ký.

Tham khảo

Chính trị Nhật Bản
Dân chủ tự do
Nhật Bản sau Chiến tranh thế giới thứ hai


title: (137030) 1998 TR19

text:
{{DISPLAYTITLE:(137030) 1998 TR19}}

(137030) 1998 TR19 là một tiểu hành tinh nằm ở rìa trong của vành đai chính. Nó được phát hiện qua chương trình tiểu hành tinh Beijing Schmidt CCD ở trạm Xinglong ở tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc ngày 15 tháng 10 năm 1998.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 137001–138000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1998
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: 9480 Inti

text:
9480 Inti (2553 P-L) là một tiểu hành tinh vành đai chính.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 9480 Inti

Thiên thể phát hiện năm 1960
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Thái Ma Lí

text:
Thái Ma Lý () là một hương (xã) của huyện Đài Đông, tỉnh Đài Loan, Trung Hoa Dân Quốc (Đài Loan). Hương có các đồng bằng nhỏ hẹp nằm ở ven biển, phía tây hương là dãy núi Trung ương với nhiều đỉnh núi cao trên 2000 mét. Một phần ba cư dân trong hương là thổ dân Đài Loan. Diện tích của Thái Ma Lý là 96,6523 km², dân số vào tháng 8 năm 2011 là 11.882 người thuộc 4.541 hộ gia đình, mật độ cư trú đạt 122,9 người/km²

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang thông tin chính thức

Đài Đông


title: Papilio hipponous

text:
Papilio hipponous là một loài bướm thuộc họ Papilionidae. Nó được tìm thấy ở Philippines.

Ấu trùng ăn Citrus species.

Phụ loài
Papilio hipponous hipponous (Philippines (Camiguin de Luzon, Luzon))
Papilio hipponous lunifer Rothschild, 1894 (Talaud, Sangie Islands)
Papilio hipponous bazilanus Fruhstorfer, 1899 (Philippines (Basilan, Mindanao))
Papilio hipponous leptosephus Fruhstorfer, 1909 (Assam)
Papilio hipponous gamay (Page & Treadaway, 2003)  (Philippines (Balabac, Palawan))
Papilio hipponous madil (Page & Treadaway, 2003)  (Philippines (Busuanga))
Papilio hipponous daku (Page & Treadaway, 2003)  (Philippines (Marinduque, Mindoro))
Papilio hipponous rolandi (Page & Treadaway, 2003)  (Philippines (Panay, Bohol, Siquijor, Negros))
Papilio hipponous palpag (Page & Treadaway, 2003)  (Philippines (Sanga Sanga, Sibuti, Tawitawi))
Papilio hipponous lynn (Page & Treadaway, 2003)  (Philippines (Cuyo Islands))

Chú thích

Tham khảo
Threatened swallowtail butterflies of the world: the IUCN red data book

H
H


title: Caldarola

text:
Caldarola là một đô thị ở tỉnh Macerata ở vùng Marche, có vị trí cách khoảng 60 km về phía tây nam của Ancona và khoảng 25 km về phía tây nam của Macerata. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 1.789 người và diện tích là 29,1 km².

Đô thị Caldarola có các frazioni (các đơn vị trực thuộc, chủ yếu là các làng) Croce, Vestignano, Pievefavera, Valcimarra, và Piandebussi.

Caldarola giáp các đô thị: Belforte del Chienti, Camerino, Camporotondo di Fiastrone, Cessapalombo, Pievebovigliana, Serrapetrona.

Biến động dân số qua các năm

Tham khảo

Đô thị tỉnh Macerata


title: 884

text:
Năm 884 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 884


title: Ruột thừa

text:
Ruột thừa là một thành phần bên trong cơ thể, có hình con giun dài từ 3 – 13 cm, mở vào manh tràng qua lỗ ruột thừa được đậy bởi một van. Ruột thừa do phần đầu của manh tràng bị thoái hóa.

Vị trí
Dính với phần đầu manh tràng của ruột già, cách phía dưới góc hồi manh tràng(góc tạo bởi manh tràng, hồi tràng của ruột non) khoảng 2–3 cm. Ruột thừa có gốc tại điểm hội tụ của 3 dải cơ dọc trên ruột già. là điểm giữa của đoạn thẳng nối từ gai chậu trước trên và rốn(1/3 ngoài và 2/3 trong).

Chức năng
Quan niệm xưa nay cho rằng ruột thừa chẳng có chức năng gì cho cơ thể cả, thậm chí là có hại, nhiều người không ngần ngại đòi cắt trước cho "nhẹ lòng", nhưng theo những nghiên cứu gần đây, 2 nhà khoa học William Parker và Randal Bollinger thuộc trường Đại học Duke (North Carolina, Hoa Kỳ) cho thấy ruột thừa có vai trò nhất định thậm chí rất quan trọng trong hệ tiêu hóa. Trong hệ thống ống tiêu hóa, có lớp màng vi khuẩn có lợi sống cộng sinh và nắm vai trò thiết yếu trong việc lên men thức ăn, tổng hợp vitamin... và theo quan sát, nhận thấy rằng số lượng vi khuẩn này sẽ giảm dần từ ruột thừa trở đi. Như vậy, ruột thừa là nguồn dự trữ vi khuẩn có ích cho tiêu hóa. Đặc biệt, trong trường hợp tiêu chảy nặng, hệ tiêu hóa bị "thất thoát" một lượng lớn vi khuẩn có ích, sự "chi viện" từ ruột thừa là vô cùng cần thiết để lập lại trật tự, tránh việc các vi khuẩn gây hại lợi dụng xâm nhập.

Những bệnh về ruột thừa thường gặp
Viêm ruột thừa
là tình trạng viêm của ruột thừa, viêm ruột thừa là do lỗ thông giữa ruột thừa và manh tràng bị tắc nghẽn. Hiện tượng tắc nghẽn này là do tích tụ nhiều chất dịch nhầy trong lòng ruột thừa hoặc do phân từ manh tràng đi vào ruột thừa. Chất nhầy hay phân trở nên cứng, giống như đá và làm tắc nghẽn lỗ thông. Hiện tượng phân cứng như đá được gọi là "sỏi phân".

Tham khảo

Hệ tiêu hóa

en:Vermiform appendix
nl:Wormvormig aanhangsel
ja:虫垂
pl:Wyrostek robaczkowy
pt:Apêndice vermiforme
ru:Аппендикс человека
simple:Vermiform appendix
sk:Príloha e-mailu
sl:Slepič
sr:Слепо црево
sh:Slepo crevo
fi:Umpilisäke
ta:குடல்வால்


title: Rudgea microcarpa

text:
Rudgea microcarpa là một loài thực vật thuộc họ Rubiaceae. Đây là loài đặc hữu của Peru.

Chú thích

Tham khảo
 World Conservation Monitoring Centre 1998. Rudgea microcarpa. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Peru
Rudgea
Thực vật dễ tổn thương


title: Palena (tỉnh)

text:
Tỉnh Palena là một tỉnh ở vùng Los Lagos, Chile. Thủ phủ tỉnh này là thị xã Chaitén. Tỉnh này có diện tích 15.301,9 ki-lô-mét vuông, dân số theo điều tra năm 2002 là 18.971 người. Tỉnh này được chia thành 4 đô thị. Do vị trí nằm trước đảo Chiloé nên đôi khi tỉnh này được gọi là Continental Chiloé (Chiloé Continental).

Tham khảo

Tỉnh của Chile
Patagonia


title: 6697 Celentano

text:
6697 Celentano (1987 HM1) là một tiểu hành tinh nằm phía ngoài của vành đai chính được phát hiện ngày 24 tháng 4 năm 1987 bởi Z. Vavrova ở Klet.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 6697 Celentano

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Zdeňka Vávrová
Thiên thể phát hiện năm 1987


title: Pančevo

text:
Pančevo  (tiếng Serbia: Панчево) là một thành phố và khu tự quản ở miền nam Serbia, trong tỉnh Vojvodina, 15 km về phía đông bắc Beograd. Thành phố Pančevo có diện tích km2, dân số là 77.087 người (theo điều tra dân số Serbia năm 2002) còn dân số khu tự quản là 127.162 người.  Đây là thủ phủ hành chính của quận
Nam Banat. Pančevo là cảng quan trọng nhất trên sông Timiş.

Khí hậu
Pančevo có khí hậu cận nhiệt đới ẩm (phân loại khí hậu Köppen Cfa).

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Official Website by the City of Pančevo

Pančevo
Khu dân cư ở Serbia

kk:Панчево (Кырджали облысы)


title: Triaenodes fossilis

text:
Triaenodes fossilis là một loài Trichoptera hóa thạch trong họ Leptoceridae.

Chú thích

Tham khảo

Hóa thạch Bộ Cánh lông
Triaenodes


title: Tonna tenebrosa

text:
Tonna tenebrosa là một loài ốc biển lớn, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Tonnidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Tonna


title: Catasetum laminatum

text:
Catasetum laminatum (tên tiếng Anh là Scaled Catasetum) là một loài phong lan.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

laminatum


title: Valdurenque

text:
Valdurenque  là một xã thuộc tỉnh Tar trong vùng Occitanie ở phía nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 200 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
INSEE

Xã của Tarn


title: Hán Cảnh Đế

text:
Hán Cảnh Đế (chữ Hán: 漢景帝; 188 TCN – 9 tháng 3, 141 TCN), tên thật là Lưu Khải (劉啟), là vị Hoàng đế thứ sáu của nhà Hán trong lịch sử Trung Quốc, ở ngôi từ năm 157 TCN đến năm 141 TCN, tổng cộng gần 16 năm.

Trong thời đại của mình, Hán Cảnh Đế tiếp tục duy trì những chính sách do cha ông là Hán Văn Đế thực hiện, nên đất nước thái bình thịnh trị, thời đại của ông và Hán Văn Đế được gọi là Văn Cảnh chi trị (文景之治). Ngoài ra, thời đại của Cảnh Đế nổi tiếng với Loạn bảy nước xảy ra năm 154 TCN, do Cảnh Đế muốn hạn chế thế lực của các chư hầu về tiềm lực lẫn lãnh thổ, quy về cho triều đại nhà Hán một chính quyền quân chủ chuyên chế, trung ương tập quyền. Bước hành động này của Cảnh Đế là nền tảng chắc chắn cho sự chuyên chế dưới thời con trai ông Hán Vũ Đế, tạo nên một chính quyền trung ương vững chắc qua các triều đại sau.

Bên cạnh đó, Hán Cảnh Đế được đánh giá là có tính cách phức tạp. Ông duy trì những đức độ và nhân từ dưới thời cha ông Hán Văn Đế, giảm nhẹ hình phạt đối với dân chúng do sự ảnh hưởng của mẹ ông Đậu Thái hậu, nhưng bị xem là bạc bẽo do ngược đãi đại tướng quân Chu Á Phu cùng vợ đầu của ông là Bạc hoàng hậu.

Thân thế
Lưu Khải là con thứ tư của Hán Văn Đế Lưu Hằng, mẹ là Hiếu Văn hoàng hậu Đậu thị, trước khi sinh ra ông năm 188 TCN đã sinh ra chị ông là Lưu Phiếu. Khi Lưu Khải ra đời, Lưu Hằng vẫn đang là Đại vương (代王), cai trị nước Đại, nơi có thủ phủ là Tấn Dương (晉陽; hiện nay là Thái Nguyên, Sơn Tây). Vì vợ cả của Lưu Hằng và 3 người con đầu do bà này sinh ra đều mất sớm nên Lưu Khải trở thành con đích của Đại vương Hằng.

Năm 180 TCN, Lã Thái hậu qua đời, quần thần đón Đại vương Hằng về kinh trở thành tân Hán Đế. Lưu Khải năm đó lên 9 tuổi, được lập làm Hoàng thái tử, mẹ ông là Đậu thị trở thành Hoàng hậu.

Khi còn là Thái tử, Lưu Khải được giáo dục trở nên đầy lòng trắc ẩn, ông bị ảnh hưởng mạnh bởi mẹ ông là Đậu hoàng hậu, được giáo dục chặt chẽ về Đạo giáo. Ông cũng rất thân thiết với người chị Lưu Phiếu và người em là Lưu Vũ, cả hai cũng do Đậu hoàng hậu sinh ra. Khi đến tuổi mở phủ đệ riêng, ông được theo học Tiều Thố (晁錯), một người học thức uyên thâm và có nhiều chính sách cứng rắn. Tiều Thố rất được Lưu Khải kính trọng và được Thái tử tin cậy nhất. Nhưng mặt khác, Lưu Khải cũng là một kẻ ham hưởng lạc, chơi bời lêu lổng, khiến cho Văn Đế hết sức không hài lòng và từng có ý định phế ngôi Thái tử của ông, thay bằng người em trai cùng mẹ của ông là Lưu Vũ. Nhưng do nhiều đại thần đứng ra can gián và nhất mực bảo vệ thái tử Khải nên Văn Đế đã suy nghĩ lại và quyết định bỏ ý định phế thái tử.

Năm 157 TCN, Hán Văn Đế băng hà, Thái tử Lưu Khải lên kế vị ở tuổi 32, tức vua Hán Cảnh Đế.

Cai trị
Khi lên kế vị, trái với nhiều suy đoán của các đại thần về hình ảnh Cảnh Đế là một hôn quân vô dụng tương tự như Kiệt, Trụ, U, nguy cơ sụp đổ của giang sơn nhà Hán đang hiện ra trước mắt thì Cảnh Đế lại khiến cho các đại thần phải hết sức ngỡ ngàng vì sự thay đổi bản chất đến khó tin với hình ảnh một minh quân xuất chúng, vì nước vì dân.

Hán Cảnh Đế tiếp tục chính sách của Văn Đế khi trước. Ông nhấn mạnh nông nghiệp là gốc, ra sức khuyến khích phát triển nông nghiệp. Tuy cho phục hồi chế dộ thu tô ruộng để tăng thu cho công khố nhưng mức thu rất thấp, sản lượng 30 phần chỉ thu một phần. Vì chính sách nuôi dưỡng sức dân của Cảnh Đế, đời sống nhân dân được sống thanh bình, no đủ.

Về lao dịch, Cảnh Đế quy định con trai đến tuổi 20 phải đi làm nghĩa vụ. Đầu năm 142 TCN, trong nước xảy ra động đất lớn, ông ra lệnh mở kho phát chẩn cho dân chúng.

Thời Văn Đế xóa bỏ nhục hình, thay bằng hình phạt đánh 500 roi hoặc 300 roi. Nhưng đánh roi nhiều như vậy có thể chết người, nên năm 156 TCN, Cảnh Đế giảm mức 500 roi xuống 300 roi và 300 roi xuống 200 roi. Sau  đó thấy đánh như vậy vẫn còn nặng và gây chết người, năm 144 TCN lại giảm xuống còn 200 roi và 100 roi và quy định chỉ đánh vào mông, từ đấy không ai chết vì đòn nữa.

Dẹp loạn 7 nước

Loạn 7 nước chư hầu phía đông xảy ra xuất phát từ việc nhà Hán muốn giảm bớt thế lực của các chư hầu. Do binh quyền của các chư hầu rất lớn, từ thời Văn đế đã tìm cách chia nhỏ các chư hầu để giảm sức mạnh của họ và giảm sự uy hiếp đối với thiên tử: chia nước Tề làm 6 phần và nước Hoài Nam làm 3 phần.

Tiều Thố từng kiến nghị chia nước Ngô của Lưu Tỵ - con Lưu Trọng anh của Hán Cao Tổ, tức là anh họ của Văn Đế - nhưng Văn đế ngại thế nước Ngô đang mạnh sẽ gây xung đột nên chưa thực hiện. Khi Cảnh Đế lên ngôi, Ngô vương Tỵ là bậc lão thần, càng tỏ ra kiêu căng hống hách, bỏ việc vào chầu thiên tử đã 20 năm.

Năm 154 TCN, Tiều Thố giữ chức Ngự sử đại phu tiếp tục kiến nghị việc này, cùng việc cắt bớt đất của các chư hầu khác, theo đó sẽ tước bớt quận Đông Hải của Sở vương, tước bớt quận Dự Chương và quận Cối Kê của Ngô vương Tỵ, tước bớt quận Thường Sơn của Triệu vương và 6 huyện của Giao Tây vương.

Thời Văn Đế, Lưu Tỵ đã có tư thù với Lưu Khải vì khi làm Thái tử, ông từng đập chết con trai Ngô vương khi hai người chơi cờ ở Trường An và xảy ra tranh cãi. Khi nghe tin bị tước bớt đất đai, Ngô vương rất tức giận, bèn phát binh làm phản. Để có thêm vây cánh, Lưu Tỵ kêu gọi các chư hầu khác hưởng ứng, với danh nghĩa là diệt trừ gian thần Tiều Thố, "làm sạch chỗ cạnh vua". Sáu nước ủng hộ Ngô vương hợp lại thành 7 nước gồm có:
 Ngô vương Lưu Tỵ (吳王劉濞)
 Sở vương Lưu Mậu (楚王劉戊)
 Triệu vương Lưu Toại (趙王劉遂)
 Tế Nam vương Lưu Tịch Quang (濟南王劉辟光)
 Tri Xuyên vương Lưu Hiền (菑川王劉賢)
 Giao Tây vương Lưu Ngang (膠西王劉卬)
 Giao Đông vương Lưu Hùng Cừ (膠東王劉雄渠)

Ngô vương Tỵ còn hiệu triệu thêm Đông Việt và Mân Việt hưởng ứng theo; Triệu vương Toại cũng sai sứ giả đến liên lạc với Hung Nô để xin phát binh ủng hộ.

Thế quân 7 nước rất lớn. Trong triều, Tiều Thố và Viên Áng bất hòa. Viên Áng khuyên Hán Cảnh Đế nên bắt giết Tiều Thố thì quân chư hầu sẽ lui, vì chư hầu chỉ oán một mình Tiều Thố. Cảnh Đế trong tình hình nguy cấp, vội vã nghe theo Viên Áng, bèn sai triệu kiến Tiều Thố rồi bắt giữ và chém ngang lưng ở chợ Đông. Cảnh Đế sai Viên Áng làm thái thường, lãnh trách nhiệm sứ giả đi báo với Ngô vương việc giết Tiều Thố và phục lại đất đai cho chư hầu. Lúc đó Ngô vương và Sở Vương đang vây đánh nước Lương. Ngô vương không những không lui binh mà bắt luôn Viên Áng, ép phải theo mình làm phản. Viên Áng tìm cơ hội trốn thoát được.

Hán Cảnh Đế nhận ra chân tướng ý đồ của Ngô vương, rất ân hận vì đã giết Tiều Thố. Ông nhớ lời dặn của Văn Đế: có thể nhờ cậy Chu Á Phu (周亞夫) khi nguy cấp, nên sai Chu Á Phu (con Chu Bột) đi dẹp loạn. Ông phong Á Phu làm thái úy, cầm đầu quân đội trong triều, mang 36 tướng ra trận.

Trong khi Ngô và Sở đánh Lương thì 4 nước Giao Đông, Giao Tây, Tế Nam và Tri Xuyên vây đánh Tề vì Tề vương vốn nhận lời làm phản rồi lại hối hận không theo Ngô vương.

Trước lúc ra quân, Chu Á Phu kiến nghị Cảnh đế không nên đối địch với quân Ngô đang hăng hái mà nên cắt đứt đường vận lương của địch. Cảnh Đế chấp thuận.

Chu Á Phu lại đóng quân cố thủ ở Xương Ấp, cắt đường liên lạc quân Ngô Sở với 4 nước phía đông, để quân Ngô bị hút vào chiến trường nước Lương sẽ bị tổn sức. Quân Ngô vây đánh nước Lương không hạ được. Lương Hiếu vương Lưu Vũ là em út của Cảnh Đế, kiên cường giữ thành chống trả quân Ngô. Khi quân Lương cầu cứu, Á Phu không ra quân. Lương vương sai sứ về kinh tâu lên Cảnh Đế. Ông sai người ra giục Á Phu cứu Lương, nhưng Á Phu cố giữ chiến thuật đánh Ngô, không cứu Lương.

Ngô vương Tỵ nghe tin quân Hán kéo đến, bèn quay sang đánh Hán. Đường vận lương của Lưu Tỵ bị Á Phu cắt đứt nên phải đánh nhanh, nhưng Á Phu giữ vững trận thế không giao chiến.

Nhân lúc quân Ngô, Sở dao động vì thiếu lương, Á Phu mang đại quân phản kích. Quân Ngô, Sở nhanh chóng bị thua tan tác, phần lớn đầu hàng Hán và Lương. Ngô vương Tỵ bỏ chạy qua sông Trường Giang, bị người Đông Việt giết, mang đầu nộp cho Chu Á Phu. Sở vương Lưu Mậu bại trận đã tự sát.

Chu Á Phu mang quân cứu Tề. Bốn nước Giao Đông, Giao Tây, Tế Nam và Tri Xuyên đánh 3 tháng không hạ được, liệu thế không chống nổi quân Hán nên giải vây rút về nước. Quân Hán kéo đến vây các nước, bức bách 4 chư hầu vương tự sát. Cùng lúc, Lệ tướng quân vây đánh nước Triệu, hạ được thành. Triệu vương Toại cũng tự sát nốt.

Giảm thế lực chư hầu
Ngay từ trước khi loạn 7 nước bùng nổ, bản ý của Cảnh Đế rất hợp với ý tưởng của Tiều Thố: tước bớt quyền hành, đất đai của chư hầu. Dẹp xong loạn 7 nước, Hán Cảnh Đế ra lệnh xóa bỏ nước phong của các chư hầu này, đưa đất đai về dưới quyền quản lý trực tiếp của hoàng đế. Ngoài ra, ông còn tiến hành chỉnh lý địa giới một số nước chư hầu, thu nhỏ quyền lực của họ, như nước Sở chỉ có quận Bành Thành, nước Đại chỉ có quận Thái Nguyên.

Lương Hiếu vương Lưu Vũ là em ông, con út của Đậu thái hậu, sau khi tham gia đánh dẹp loạn 7 nước, thường tỏ ra cậy công và nhờ mẹ tác động để Cảnh Đế lập làm người nối ngôi.

Năm 150 TCN, nhân Cảnh Đế phế thái tử Lưu Vinh làm Lâm Giang vương (臨江王), Đậu thái hậu khuyên Cảnh Đế lập Lương vương Vũ làm người kế vị. Viên Áng can Cảnh Đế không nên lập Lương vương Vũ. Lương vương Vũ từ đó oán hận Viên Áng, bèn sai thích khách là Dương Thắng và Công Tôn Ngụy đi giết chết Viên Áng và hơn 10 viên quan khác cùng cánh trong triều. Cảnh Đế kinh ngạc vì một ngày có tới hơn 10 đại thần bị giết, bèn sai Điền Thúc đến nước Lương điều tra vụ việc. Dương Thắng và Công Tôn Ngụy buộc phải tự sát, Điền Thúc biết thế khó xử của Cảnh Đế, khi về kinh bèn đốt hết giấy tờ hồ sơ vụ án rồi mới vào yết kiến, tâu lại sự việc và xin Cảnh Đế lờ vụ việc này đi. Cảnh Đế bằng lòng theo ý kiến của Điền Thúc, không xử tội Lưu Vũ vì có sự che chở của Đậu thái hậu.

Năm 144 TCN, Lương vương Vũ qua đời. Cảnh đế nhân đó chia nhỏ nước Lương làm 5 phần. Sau đó ông lại lần lượt phong cho 3 người con mình làm vương chư hầu, khiến số lượng chư hầu nhà Tây Hán lên tới 25 nước, nhiều nhất kể từ khi nhà Hán thành lập. Hầu hết đất đai chư hầu từ đó chỉ có 1 quận, thế lực yếu hơn nhiều so với trước đó.

Qua đời

Năm 141 TCN, ngày 9 tháng 3, Hán Cảnh Đế Lưu Khải giá băng ở Vị Ương cung (未央宮), hưởng dương 47 tuổi. Ông được tôn là Hiếu Cảnh hoàng đế (孝景皇帝), an táng tại Dương Lăng (阳陵). Thái tử Lưu Triệt 16 tuổi lên nối ngôi, tức là Hán Vũ Đế.

Cũng như trường hợp cha ông là Hán Văn Đế, thời kỳ của ông được chia ra 3 phần là do đời sau đặt, còn niên hiệu chính thức thật sự chỉ từ thời Hán Vũ Đế mới được hình thành. Thời gian trị vì của ông chia làm 3 phần:

 Tiền Nguyên (前元; 156-150 TCN).
 Trung Nguyên (中元; 149-144 TCN).
 Hậu Nguyên (後元; 143-141 TCN).

Gia quyến
 Thân phụ: Hán Văn Đế Lưu Hằng.
 Thân mẫu: Hiếu Văn Đậu hoàng hậu (孝文竇皇后; 205 TCN - 135 TCN), một trong những Hoàng hậu có ảnh hưởng nhất lịch sử nhà Hán.
 Hậu phi:
 Bạc hoàng hậu (? - 147 TCN), cháu gái của Bạc Thái hoàng thái hậu, không có con cũng như không được sủng ái. Năm 155 TCN, Bạc Thái hoàng thái hậu qua đời, năm 151 TCN Bạc hoàng hậu bị phế truất.
 Hiếu Cảnh hoàng hậu Vương Chí (174 TCN - 125 TCN), mẹ của Hán Vũ Đế Lưu Triệt cùng 3 công chúa Bình Dương công chúa, Nam Cung công chúa và Long Lự công chúa.
 Lịch cơ (栗姬, ? - 150 TCN), người nước Tề, dung mạo xuất chúng, rất được sủng ái, sinh ra hoàng trưởng tử - Thái tử Lưu Vinh. Sau bị Quán Đào Công Chúa - chị Hán Cảnh Đế cấu kết với Vương hoàng hậu dèm pha trước mặt vua, khiến vua giận phế Lưu Vinh xuống làm Lâm Giang vương và không tới gặp Lịch Cơ nữa, khiến bà uất ức qua đời.
 Trình cơ (程姬), thời Hán Vũ Đế trở thành Lỗ Quốc vương thái hậu.
 Đường cơ (唐姬), thị nữ của Trình cơ, khi Trình cơ bị ốm không thị tẩm được bèn sủng tạm Đường cơ.
Cổ phu nhân (賈夫人).
 Vương phu nhân (王夫人), tên là Nghê Hủ (兒姁), em gái của Vương hoàng hậu. Mẹ của Quảng Xuyên vương Lưu Việt, Giao Đông vương Lưu Ký, Thường Sơn vương Lưu Thuấn và Thanh Hà vương Lưu Thừa

 Hoàng tử:
 Lâm Giang Mẫn vương Lưu Vinh (臨江閔王 劉榮), mẹ Lịch cơ, lập Thái tử năm 153 TCN, phế năm 150 TCN, bị buộc tự sát năm 148 TCN.
 Hà Gian Hiến vương Lưu Đức (河間獻王 劉德; ? TCN), chết yểu, mẹ Lịch Cơ.
 Lỗ Cung vương Lưu Dư (魯恭王 劉餘; ? - 127 TCN), mẹ Trình cơ, ban đầu là Hoài Dương vương, là tổ tiên trực hệ của Lưu Biểu, Lưu Chương thời Tam Quốc.
 Lâm Giang Ai vương Lưu Át (臨江哀王 劉閼; ? TCN), chết yểu, mẹ Lịch Cơ.
Giang Đô Dịch vương Lưu Phi (江都易王刘非; 169 TCN - 127 TCN), mẹ là Trình Cơ, phong Giang Đô vương năm 153 TCN.
 Trường Sa Định vương Lưu Phát (长沙定王刘发; ? - 129 TCN), mẹ là Đường Cơ, là tổ tiên trực hệ của Hán Quang Vũ Đế Lưu Tú sáng lập ra nhà Đông Hán.
Giao Tây Vu vương Lưu Đoan (胶西于王刘端; ? - 108 TCN), mẹ là Trình Cơ.
Triệu Kính Túc vương Lưu Bành Tổ (赵敬肃王刘彭祖; ? - 92 TCN), mẹ là Cổ Phu nhân.
Trung Sơn Tĩnh vương Lưu Thắng (中山靖王劉勝; ? - 114 TCN), mẹ Cổ phu nhân, là tổ tiên trực hệ của Hán Chiêu Liệt Đế Lưu Bị sáng lập nhà Thục Hán thời Tam Quốc.
Quảng Xuyên Huệ vương Lưu Việt (廣川惠王劉越; ? - 130 TCN), mẹ Vương phu nhân.
Hán Vũ Đế Lưu Triệt (劉徹), mẹ Hiếu Cảnh Vương hoàng hậu.
 Giao Đông Khang vương Lưu Ký (膠東康王劉寄; ? - 120 TCN), mẹ Vương phu nhân.
 Thanh Hà Ai vương Lưu Thừa (清河哀王刘乘; ? - 136 TCN), mẹ Vương phu nhân.
Thường Sơn Hiến vương Lưu Thuấn (常山宪王刘舜; ? - 114 TCN), mẹ Vương phu nhân.

 Hoàng nữ:
 Bình Dương công chúa (平陽公主), mẹ Hiếu Cảnh Vương hoàng hậu. Hạ giá Tào Thì (曹時), sau lấy Hạ Hầu Pha (夏侯颇); cuối cùng lấy Vệ Thanh.
 Nam Cung công chúa (南宮公主), mẹ Hiếu Cảnh Vương hoàng hậu.
 Long Lự công chúa (隆慮公主), mẹ Hiếu Cảnh Vương hoàng hậu.

Thế phả nhà Hán

Xem thêm
 Nhà Hán
 Hán Văn Đế
 Loạn bảy nước
 Hán Vũ Đế

Tham khảo
 Sử ký Tư Mã Thiên, thiên:
 Hiếu Cảnh bản kỷ
 Cát Kiếm Hùng chủ biên (2006), Bước thịnh suy của các triều đại phong kiến Trung Quốc, tập 1, Nhà xuất bản Văn hoá thông tin
 Lê Đông Phương, Vương Tử Kim (2007), Kể chuyện Tần Hán, Nhà xuất bản Đà Nẵng
 Đặng Huy Phúc (2001), Các hoàng đế Trung Hoa, Nhà xuất bản Hà Nội
 Nguyễn Tôn Nhan (1997), Hậu phi truyện, Nhà xuất bản Phụ nữ

Chú thích

Cảnh đế
Sinh năm 188 TCN
Mất năm 141 TCN
Vua thế kỉ 2 TCN
Mất thập niên 140 TCN
Năm 141 TCN
Năm 188 TCN


title: Edin Džeko

text:
Edin Džeko (; sinh ngày 17 tháng 3 năm 1986) là một cầu thủ bóng đá chuyên nghiệp người Bosnia hiện đang thi đấu ở vị trí tiền đạo cắm cho câu lạc bộ Süper Lig Fenerbahçe và là đội trưởng của đội tuyển bóng đá quốc gia Bosna và Hercegovina.

Džeko được vinh danh là Cầu thủ bóng đá Bosnia của năm ba năm liên tiếp. Anh được người hâm mộ bóng đá và nhà báo ở Bosna và Hercegovina đặt biệt danh là "Viên kim cương Bosnia" () hoặc đơn giản là "Kim cương" (Dijament). Trước khi gia nhập Inter Milan, anh chơi cho Manchester City và Roma, nhưng anh ấy đã ghi tên mình khi chơi cho câu lạc bộ Đức VfL Wolfsburg, đội mà anh ấy đã giành được Bundesliga trong mùa giải 2008–09. Anh ấy là cầu thủ ghi nhiều bàn thắng thứ hai với 26 bàn. Trong mùa giải 2009–10, Džeko là vua phá lưới với 22 bàn. Anh cũng đã có 10 pha kiến tạo trong cả hai mùa giải.

Trong mùa giải Premier League 2011–12, Džeko ghi bốn bàn trong một trận cho Manchester City trước Tottenham Hotspur tại White Hart Lane. Vào ngày cuối cùng của mùa giải đó, anh ấy đã ghi bàn gỡ hòa vào lưới Queens Park Rangers ở phút thứ 92, trước khi Sergio Agüero mang về bàn thắng cho City chỉ còn vài giây nữa, giúp đội giành chiến thắng một chức vô địch lần đầu tiên sau 44 năm. Vào ngày 3 tháng 3 năm 2018, Džeko đã ghi bàn thắng thứ 50 cho Roma ở giải VĐQG, qua đó trở thành cầu thủ đầu tiên ghi được 50 bàn thắng ở ba trong số năm giải đấu lớn hàng đầu châu Âu.

Từng là tuyển thủ trẻ cho Bosna và Hercegovina, Džeko ra mắt đội tuyển quốc gia cấp cao vào năm 2007, kiếm được hơn 120 trận và ghi 64 bàn kể từ đó. Džeko trở thành cầu thủ ghi bàn nhiều nhất mọi thời đại của Bosna và Hercegovina vào ngày 7 tháng 9 năm 2012 trong một trận đấu với Liechtenstein, nơi anh ghi một cú hat-trick để vượt qua Zvjezdan Misimović và Elvir Bolić. Vào ngày 11 tháng 9 năm 2018, trong trận đấu với Áo, anh ấy đã chơi trận thứ 95 cho Bosnia và Herzegovina và vượt qua Emir Spahić để trở thành cầu thủ khoác áo quốc gia nhiều lần nhất. Mười bàn thắng của anh ấy trong chiến dịch vòng loại đã giúp đội tuyển quốc gia của anh ấy đủ điều kiện tham dự giải đấu quốc tế đầu tiên, FIFA World Cup 2014.

Câu lạc bộ

Giai đoạn đầu
Dzeko có trận ra mắt ở FK Željezničar trong vai trò một tiền vệ từ năm 2003-2005, ghi 1 bàn trong tổng cộng 40 trận. Anh có thời gian được đem cho FK Ústí nad Labem mượn vào năm 2005, trong quãng thời gian này anh ghi 6 bàn trong 15 trận. Cuối năm đó, anh chuyển tới Cộng hòa Séc để chơi cho FK Teplice và anh chơi ở đó cho tới năm 2007, ghi 16 bàn trong 43 trận. Anh là vua phá lưới ở mùa giải 2006-07.Nhờ có thành tích này, huấn luyện viên Felix Magath của VfL Wolfsburg quyết định chiêu mộ anh với giá 4 triệu Euro.

VfL Woflsburg
Sau khi chuyển tới Woflsburg, Dzeko ngay lập tức tạo được ấn tượng, ghi 5 bàn và có 3 pha kiến tạo trong 12 trận. Anh được tạp chí Sportal bầu chọn là tiền đạo hay nhất của nửa đầu mùa giải 2007-08.Trong mùa bóng đầu tiên của anh ở Đức, Woflsburg về đích ở vị trí thứ 5, được lọt vào vòng sơ loại cúp UEFA ở mùa giải 2008-09.Dzeko kết thúc mùa giải 2007-08 với 8 bàn thắng và 7 đường kiến tạo trong 17 trận ra sân.

Sau khi Woflsburg chiêu một cầu thủ đồng hương của Dzeko là Zvjezdan Misimović, màn trình diễn của Dzeko trong mùa giải thứ hai đã được cải thiện. Mặc dù có bước khởi đầu không tốt ở giai đoạn lượt đi, anh và các đồng đội đã tìm lại được phong độ và vô địch Bundesliga lần đầu tiên. Vào tháng 5 năm 2009, Dzeko lập cú hattrick vào lưới TSG 1899 Hoffeinhem, và một cú hattrick khác trong trận gặp Hannover 96 chỉ hai tuần sau, đóng góp vào chức vô địch vô cùng thuyết phục ở mùa giải 2008-09.Anh kết thúc mùa giải với tổng cộng 26 bàn thắng, chỉ đứng sau người đồng đội Grafite.Cùng với Grafite, họ trở thành cặp đôi tiền đạo nguy hiểm nhất trong lịch sử Bundesliga.Anh kết thúc mùa giải 2008-09 với 26 bàn và 10 đường kiến tạo trong 32 trận ở giải quốc nội. Ở cúp quốc gia Đức, anh có 6 bàn trong 2 trận, và ở cúp UEFA, anh có 4 bàn cùng 2 đường kiến tạo trong 8 trận. Màn trình diễn này đã giúp anh được công nhận là Cầu thủ xuất sắc nhất nước Đức.Màn trình diễn ấn tượng của anh đã thu hút nhiều sự chú ý của các câu lạc bộ hàng đầu châu Âu. Vào ngày 28 tháng 6 năm 2009, AC Milan đánh tiếng muốn có tiền đạo người Bosnia; Đội bóng Đức sau đó từ chối mọi lời đề nghị và khẳng định việc Dzeko sẽ ở lại bằng bản hợp đồng tới tháng 6 năm 2013.

Manchester City
Sau nhiều đồn đoán, Roberto Mancini, huấn luyện viên Manchester City, xác nhận ngày 3 tháng 1 năm 2011 mức phí 27 triệu £(32 triệu €) đã được chi cho Wolfsburg để có Džeko, đó là con số chuyển nhượng cao thứ hai của Man City, sau Robinho với trị giá 32.5 triệu £ (42.5 triệu €) chuyển đến từ Real Madrid năm 2008. mức chuyển nhượng cao thứ 6 tại Premier League.

AS Roma
Mùa hè năm 2015, Edin Dzeko chuyển sang AS Roma dưới dạng cho mượn. Một năm sau, Giallorossi quyết định kích hoạt điều khoản mua đứt trị giá 11 triệu euro. Mùa giải 2016 - 2017 là quãng thời gian thành công nhất của Dzeko tại Olimpico. Anh đã ghi được 29 bàn thắng tại Serie A và đoạt danh hiệu Capocannoniere. Dù có sự xuất hiện của Patrik Schick cũng không thể khiến Dzeko đánh mất vị trí trong đội hình xuất phát. Mùa hè năm 2019, AS Roma từng không muốn gia hạn hợp đồng với tiền đạo 33 tuổi. Ngay lập tức, HLV Antonio Conte đã tìm cách để đưa anh về Giuseppe Meazza. Mặc dù vậy, Dzeko vẫn muốn tiếp tục gắn bó với AS Roma. Vào ngày 17/8/2019, anh chính thức đặt bút kí vào bản hợp đồng mới với AS Roma có thời hạn đến tháng 6/2022.

Inter Milan
Vào ngày 14 tháng 8 năm 2021, Džeko gia nhập câu lạc bộ Inter Milan với một bản hợp đồng có thời hạn 2 năm.Anh ghi bàn thắng đầu tiên cho câu lạc bộ trong chiến thắng 4–0 trước Genoa

Thi đấu quốc tế
Lần đầu tiên Dzeko ra sân cho đội tuyển Bosnia và Herzegovina là cùng đội U-19 vào năm 2003.Trận đầu tiên là gặp Kazakhstan.Anh cũng là thành viên đội U21 và chơi ở trận playoff để tham dự giải U21 vào năm 2007 ở Hà Lan. Thử thách đầu tiên của Bosnia là Armenia và Na Uy. Họ thắng Armenia 3-2 và hoà Na Uy 1-1, điều này giúp họ được vào vòng playoff gặp cộng hoà Séc. Ở trận lượt đi, Bosnia thua 2-1; ở trận lượt về, trận đấu kết thúc với tỉ số 1-1.

Anh có trận ra mắt trong màu áo đội tuyển ở trận gặp Thổ Nhĩ Kỳ vào ngày 2 tháng 6 năm 2008.Đó là trận ra mắt đáng nhớ cho cầu thủ trẻ này, khi ở trận này anh thực hiện cú volley ngoạn mục vào lưới ở phút bù giờ hiệp một. Bàn thắng giúp Bosnia cân bằng tỉ số 2-2 và họ vượt lên để thắng 3-2.Anh ghi 7 bàn ở vòng loại World Cup 2010 và hiện là người ghi nhiều bàn thứ hai ở vòng loại, sau Wayne Rooney của Anh.

Thống kê sự nghiệp

Câu lạc bộ

Đội tuyển quốc gia

Bàn thắng cho đội tuyển quốc gia

Danh hiệu

Câu lạc bộ

Wolfsburg
Bundesliga: 2008–09

Manchester City
Premier League: 2011–12, 2013–14
FA Cup: 2010–11
EFL Cup: 2013–14
FA Community Shield: 2012

Inter Milan
Coppa Italia: 2021–22, 2022–23
Supercoppa Italiana: 2021, 2022
Cá Nhân

 Bosnian Sportsman of the Year: 2009, 2018[citation needed]
 Bosnian Footballer of the Year: 2009, 2010, 2011
 Castrol Performance Index EDGE Performance of the Month: August 2011
 Bundesliga Players' Player of the Year: 2008–09
 kicker Bundesliga Team of the Season: 2008–09, 2009–10
 Bundesliga top scorer (Torschützenkönige): 2009–10
 Serie A top scorer: 2016–17
 UEFA Champions League Squad of the Season: 2017–18
 UEFA Europa League Squad of the Season: 2020–21
 Premier League Player of the Month: August 2011
 Roma Supporters' Player of the Season: 2017–18
 DFB-Pokal Top Goalscorer: 2008-09

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang chủ
 Fussballdaten.de
 Bundesliga - Edin Džeko

Sinh năm 1986
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá Bosna và Hercegovina
Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Bosna và Hercegovina
Tiền đạo bóng đá
Cầu thủ bóng đá Manchester City F.C.
Cầu thủ bóng đá Premier League
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 2014
Cầu thủ bóng đá VfL Wolfsburg
Cầu thủ bóng đá A.S. Roma
Cầu thủ bóng đá Bundesliga
Cầu thủ bóng đá Serie A
Tín hữu Hồi giáo Bosna và Hercegovina
Người của UNICEF
FIFA Century Club
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Ý
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Anh
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Đức
Đại sứ thiện chí của UNICEF


title: Pterochelus triformis

text:
Pterochelus triformis là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Muricidae, họ ốc gai.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Pterochelus
Động vật được mô tả năm 1845


title: Tonnoiromyia undoolya

text:
Tonnoiromyia undoolya là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Tham khảo

<references>

Tonnoiromyia
Limoniidae ở vùng Australasia