title: Phổi

text:
Phổi là một bộ phận trong cơ thể với vai trò chính yếu là trao đổi các khí - đem oxy từ không khí vào tĩnh mạch phổi, và carbon dioxide từ động mạch phổi ra ngoài. Ngoài ra phổi cũng có một số khả năng thứ yếu khác, giúp chuyển hóa một vài chất sinh hóa, lọc một số độc tố trong máu. Phổi cũng là một nơi lưu trữ máu.

Cơ thể học
Trong con người, phổi gồm có hai buồng phổi nằm bên trong lồng ngực, được bao bọc bởi các xương sườn chung quanh, phía dưới có cơ hoành ngăn giữa phổi và các cơ quan trong bụng như gan, dạ dày, lá lách. Giữa hai buồng phổi là khí quản (1) - là ống dẫn khí chính. Khí quản phân ra hai nhánh phế quản chính (2) (3). Quả tim nằm giữa hai phổi (trung thất), hơi trệch về bên trái.

Buồng phổi bên trái có 2 thùy (trái-trên (5a), trái-dưới (5b)), bên phải có 3 thùy (phải-trên (4a), phải-giữa (4b) và phải-dưới (4c)). Mỗi buồng phổi có một phế quản chính, một động mạch (8) và hai tĩnh mạch - những ống dẫn này chia như nhánh cây chi chít từ lớn ở giữa ngực (trung thất) đến cực nhỏ phía ngoài cùng của buồng phổi - kèm theo là các dây thần kinh và mạch bạch huyết.

Những ống dẫn khí lớn hơn như khí quản và phế quản lớn được nhiều vành sụn giữ cho cứng và có ít cơ trơn. Bên trong các ống có lát màng tế bào tiêm mao và một lớp màng nhầy mỏng trên các tế bào này. Chất nhầy giữ bụi, hạt phấn và các chất bẩn khác. Qua chuyển động của tiêm mao, chất bẩn bám theo màng nhầy được đẩy lên và đưa vào thực quản nuốt xuống dạ dày theo nước miếng.

Hệ thống hô hấp

Sơ lược
Hệ hô hấp có hai phần, "hô hấp ngoại" là giai đoạn phổi hấp thụ O2 từ không khí bên ngoài vào cơ thể và thải CO2 ra. "Hô hấp nội" là giai đoạn trao đổi O2 và CO2 tại các tế bào trong cơ thể.

Hệ "hô hấp ngoại" gồm có hai lá phổi, như hai túi hơi được kéo ra - để hút hơi vào; và bóp lại - để đẩy hơi ra; bởi một dàn khung bơm. Dàn khung này là bộ xương lồng ngực và cơ hoành, cử động nhịp nhàng theo co bóp của các cơ xương ngực và cơ hoành, dưới sự điều khiển của một số tế bào đặc biệt trong não. Trong tình trạng thư giãn, con người hít thở 12-15 lần một phút; mỗi lần thở 500 mililít không khí (nghĩa là khoảng 6-8 L mỗi phút); 250 mL O2 đi vào cơ thể và 200 mL CO2 trở ra.

Trong hơi thở ra có nhiều chất khí thải từ trong cơ thể - khoa học có thể xét nghiệm được khoảng 250 loại khí khác nhau từ hơi thở con người, thí dụ methane (từ ruột); rượu (khi uống rượu), acetone (khi nhịn ăn), v.v.

Áp suất của các khí
Áp suất của một hỗn hợp nhiều khí khác nhau tương đương với tổng số áp suất tạo bởi riêng từng loại khí trong hỗn hợp đó. Không khí (khô) có 20,98 % O2; 0,04% CO2; 78,06% N2 và 0,92% các loại khí trơ khác (như agon và heli). Tại cao độ ở mặt biển, áp suất không khí là 760 mmHg (1 atm). Do đó, áp suất riêng ("phân áp") của O2 là 760 × 0,21 = 160 mmHg; của CO2 là 760 × 0,0004 = 0,3 mmHg; của N2 là 760 × 0,79 = 600 mmHg. Khi tính thêm độ ẩm của nước, tỉ lệ của các khí này sẽ giảm xuống phần nào. Áp suất của hơi nước ở nhiệt độ con người là 47 mmHg. Khi vào đến phổi, sau khi quân bình hóa với hơi nước, áp suất của từng loại khí (P) sẽ trở thành như sau: PO2 = (760 - 47) × 0,21 = 149 mmHg; PN2 = (760 - 47) × 0,79 = 564 mmHg và PCO2 = 0,3 mmHg.

Hệ thống phế quản - phế nang

Từ phế quản sơ cấp đến phế nang, hệ thống dẫn khí chia nhánh khoảng 23 lần. Trong đó 16 lần chia đầu tạo ra các nhánh của phế quản (không có trao đổi khí trong khúc này) và 7 lần sau có phế nang và có hiện tượng khí di chuyển hai chiều giữa phế nang và máu. Thiết diện của phế quản khi đầu là 2,5 cm². Sau nhiều lần chia nhánh, thiết diện của các ống dẫn tăng vọt lên, thiết diện của toàn thể các phế nang - lên đến gần 12.000 cm². Vì vậy mà vận tốc di chuyển của khí nhanh tại phế quản và rất chậm tại các tiểu phế quản và phế nang.

Con người có 300 triệu phế nang. Mỗi phế nang có nhiều mạch máu li ti bọc chung quanh. Những bong bóng cực nhỏ này nếu trải đều ra sẽ có diện tích bề mặt là 70 m². Đây là diện tích của các màng cực mỏng dùng để di chuyển khí giữa phế nang và máu.

Màng của phế nang gồm hai loại tế bào. Loại 1 mỏng tạo phần chính của màng phế nang. Loài 2 dày, tiết chất hoạt hóa bề mặt. Ngoài ra còn các tế bào phụ khác như bạch huyết cầu với nhiệm vụ miễn nhiễm và "làm sạch" môi trường.

Cơ động hô hấp

Các thể tích phổi
Trung bình cả hai phổi chứa được khoảng 6 lít không khí, nhưng chỉ một phần nhỏ của dung tích này được sử dụng khi thở bình thường. Cần phân biệt hai khái niệm dung tích phổi (lung capacity) và thể tích phổi (lung volume), thể tích phổi là các thay đổi về mặt thể tích khi hô hấp, dung tích phổi là sự kết hợp của các thể tích phổi khác nhau. Các giá trị này phụ thuộc vào chủng tộc, độ tuổi và chiều cao. Sau khi thu thập các dữ liệu trong cộng đồng, dựa vào tuổi, chiều cao, cân nặng người ta có thể ước lượng các thông số hô hấp bình thường của một cá nhân.

Dưới đây là các thông số cơ bản cho một người châu Âu, khoảng 70 kg và có chiều cao thông thường:
 Dung tích toàn phổi (Total lung capacity, TLC) = 6 L. Thể tích của các khí trong phổi sau khi đã thở vào tối đa.
 Dung tích sống (Vital capacity, VC) = 4.8 L. Lượng khí thở ra hết sức sau khi đã hít vào hết sức.
 Thể tích khí lưu thông (Tidal volume, TV) = 500 mL. Lượng khí hít vào hoặc thở ra khi hít thở bình thường.
 Thể tích khí cặn (Residual volume, RV) = 1.2 L. Lượng khí còn lại trong phổi sau khi thở ra tối đa.
 Thể tích dự trữ thở ra (Expiratory reserve volume, ERV) = 1.2 L. Lượng khí có thể thở ra tiếp sau khi thở ra bình thường.
 Thể tích dự trữ hít vào (Inspiratory reserve volume, IRV) = 3.6 L. Lượng khí có thể hít thêm vào sau khi hít vào bình thường.
 Dung tích cặn chức năng (Functional residual capacity, FRC = ERV + RV) = 2.4 L. Lượng khí còn lại trong phổi sau khi thở ra bình thường.
 Dung tích hít vào (Inspiratory capacity, IC) = là thể tích hít vào tối đa sau khi thở ra bình thường.
 Khoảng chết giải phẫu = 150 mL. Thể tích chứa bởi các ống dẫn khí.

Các cơ hô hấp
Ngoài cơ hoành là cơ quan trọng nhất cho cả quá trình hô hấp, tham gia vào quá trình hít vào và thở ra các cơ tham gia hô hấp được biết đến như sau:

Các cơ hít vào gồm có:
 Cơ ức đòn chũm: Cơ này thực hiện nâng xương ức lên phía trên.
 Cơ gian sườn trước: Nâng các xương sườn.
 Cơ bậc thang: Nâng hai xương sườn trên cùng.
 Cơ gian sườn ngoài: Kéo khung sườn ra phía ngoài.

Các cơ thở ra gồm có:
 Cơ thẳng bụng: Có chức năng kéo các xương sườn phía dưới đồng thời ép các phủ tạng trong khoang bụng để đẩy cơ hoành lên.
 Cơ liên sườn trong: Có nhiệm vụ kéo các xương sườn xuống phía dưới.

Khoảng chết
Là khoảng là lượng không khí nằm trong đường ống dẫn khí. Ở đây không xảy ra sự trao đổi khí. Trung bình cứ 500ml khí được đưa vào phổi thì 150ml khí nằm trong khoảng chết, 350ml khí còn lại nằm trong phế nang mới tham gia trao đổi khí.

Những căn bệnh về phổi

 Suyễn
 Viêm phế quản mạn Khí thũng và các bệnh do thuốc lá gây ra gọi chung là bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính
 Nghẽn mạch phổi
 Nhiễm trùng phổi, Viêm phổi, Phù phổi
 Ung thư phổi
 Tràn khí màng phổi
 Tràn dịch màng phổi
 Xơ nang
 Tăng áp lực động mạch phổi
 Viêm đường hô hấp cấp
 COVID-19

Đọc thêm
 Lung Function Fundamentals. http://www.anaesthetist.com/icu/organs/lung/lungfx.htm
 Dr D.R. Johnson: Introductory anatomy, respiratory system
 Franlink Institute Online: The Respiratory System
 Lungs 'best in late afternoon'
 Chronic Respiratory Disease - leading research and articles on respiratory disease .
 Avian lungs and respiration
 https://vi.m.wikipedia.org/wiki/SARS-CoV-2

Tham khảo
 Review of Medical Physiology 21st ed. Ganong - Nhà xuất bản: LANGE

Chú thích

Liên kết ngoài

Giải phẫu học
Khoa hô hấp
Hệ hô hấp
Bài cơ bản dài trung bình
Cơ quan nội tạng
Phổi


title: Triplectides koghiensis

text:
Triplectides koghiensis là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Chú thích

Tham khảo

Triplectides


title: Chenuala heliaspis

text:
Chenuala heliaspis là một loài bướm đêm thuộc họ Anthelidae. Nó là loài đặc hữu của Úc.

Sải cánh dài approximately 6 cm đối với con đực và 7 cm đối với con cái.
Ấu trùng ăn lá của loài Eucalyptus, Acacia và Pinus.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài
Australian caterpillars

Anthelidae


title: Đảo Hồng Kông

text:
Đảo Hồng Kông (Phồn thể: 香港島, Giản thể: 香港岛, Hán Việt: Hương Cảng đảo) là một hòn đảo nằm ở phía nam của Đặc khu hành chính Hồng Kông, Trung Quốc. Tổng dân số của đảo là 1.289.500 người với mật độ lên tới 16.390 người/km² theo thống kê năm 2008. Trong Chiến tranh nha phiến lần thứ nhất năm 1842, hòn đảo bị Anh Quốc chiếm đóng và khi đó chỉ có khoảng 3000 cư dân sống rải rác trong nhiều ngôi làng trên toàn đảo. Thành phố Victoria được quân Anh xây dựng trên đảo để tỏ lòng kính trọng với Nữ hoàng Victoria. Sau 2 cuộc Chiến tranh Nha phiến thì hòn đảo này bị nhượng lại vĩnh viễn cho Vương quốc Anh. Khu vực trung tâm đảo là trung tâm lịch sử, chính trị và kinh tế của Hồng Kông. Bờ biển phía bắc của đảo tạo thành bờ nam của Cảng Victoria, một cảng nước sâu đã góp phần lớn đến sự phát triển của Hồng Kông.

Đảo Hồng Kông là nơi có nhiều biểu tượng nổi tiếng nhất của toàn Đặc khu, như Công viên Hải dương, các di tích lịch sử và nhiều trung tâm mua sắm lớn. Các dãy núi kéo dài trên đảo cũng khá thích hợp cho việc đi bộ dã ngoại. Phần phía bắc của Hồng Kông cùng với Bán đảo Cửu Long (Kowlong) tạo nên khu vực đô thị hạt nhân của Hồng Kông, với diện tích khoảng 88,3 km² (34,5 mi²) và dân số xấp xỉ 3.156.500 người, với mật độ là 35.700 người /km² (91.500 người/mi²)

Địa lý
Về mặt địa lý, đảo Hồng Kông là một phần của Quần đảo Vạn Sơn (Wanshan) và là đảo lớn thứ hai trong đặc khu sau Đại Tự Sơn (tên cũ là đảo Lạn Đầu (Lantau)). Diện tích của đảo là 80,5 km², bao gồm cả 6,98 km² lấn biển từ năm 1887 và một số diện tích nhỏ được cải tạo từ năm 1851. Đất lấn biển chiếm 7% diện tích đảo hiện nay. Đảo tách biệt với lục địa (Bán đảo Cửu Long và Tân Giới) qua Cảng Victoria

Hành chính
Đảo gồm 4/18 quận của toàn Hồng Kông:
Quận Trung Tây (中西區)
Quận Đông (東區)
Quận Nam (南區) (bao gồm các đảo Ap Lei Chau và Ap Lei Pai)
Loan Tể (Wan Chai)

Chú thích

Liên kết ngoài
Hình ảnh trên Google Map
Bản đố Hồng Kông năm 1844

H
H
H


title: 1577

text:
Năm 1577 (số La Mã: MDLXXVII) là một năm thường bắt đầu vào thứ Ba  trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 1577


title: Tam thập thất bồ-đề phần

text:
Tam thập thất bồ-đề phần (zh. 三十七菩提分, sa. saptatriṃśad bodhipāk-ṣikā dharmāḥ, pi. sattatiṃsa bodhipakkhiyādhammā) là ba mươi bảy thành phần hỗ trợ con đường giác ngộ, là những cách tu tập giúp hành giả đạt bồ-đề.

Có những cách gọi khác nhau như sau: Tam thập thất đạo phẩm (三十七道品), Tam thập thất chủng bồ-đề phần pháp (三十七種菩提分法), Tam thập thất bồ-đề phần pháp (三十七菩提分法), Tam thập thất giác chi (三十七覺支), Tam thập thất đạo phẩm (三十七道品), Tam thập thất trợ đạo phẩm (三十七助道品) hoặc 37 phẩm trợ đạo.

Tam thập thất bồ-đề phần bao gồm:

1. Tứ niệm xứ (四念處)
Quán Thân bao gồm sự tỉnh giác trong hơi thở, thở ra, thở vào (pi. ānāpānasati), cũng như tỉnh giác trong bốn dạng cơ bản của thân (đi, đứng, nằm, ngồi). Tỉnh giác trong mọi hoạt động của thân thể, quán sát 32 phần thân thể, quán sát yếu tố tạo thành thân cũng như quán tử thi.
Quán Thọ là nhận biết rõ những cảm giác, cảm xúc dấy lên trong tâm, biết chúng là dễ chịu, khó chịu hay trung tính, nhận biết chúng là thế gian hay xuất thế, biết tính vô thường của chúng.
Quán Tâm là chú ý đến các tâm pháp (ý nghĩ) đang hiện hành, biết nó là tham hay vô tham, sân hay vô sân, si hay vô si (Tâm sở).
Quán Pháp là biết rõ mọi pháp đều phụ thuộc lẫn nhau, đều Vô ngã, biết rõ Năm triền cái có hiện hành hay không, biết rõ con người chỉ là Ngũ uẩn đang hoạt động, biết rõ gốc hiện hành của các pháp và hiểu rõ Tứ diệu đế.
2. Tứ chính cần (四正勤):
Tinh tấn tránh làm các điều ác chưa sinh (sa. anutpannapāpakākuśaladharma);
Tinh tấn vượt qua những điều ác đã sinh (sa. utpanna-pāpakākuśala-dharma);
Tinh tấn phát huy các điều thiện đã có (sa. utpannakuśala-dharma), nhất là tu học Thất giác chi
Tinh tấn làm cho các điều thiện phát sinh (sa. anutpannakuśala-dharma).
3. Tứ thần túc (四神足), cũng gọi là Tứ như ý túc (四如意足):
Dục thần túc (zh. 欲神足, sa. chanda-ṛddhi-pāda), lòng tha thiết hoặc tập trung đạt được.
Cần thần túc (zh. 勤神足, sa. vīrya-ṛddhi-pāda), tâm tinh tiến chuyên cần.
Tâm thần túc (zh. 心神足, sa. citta-ṛddhi-pāda), ghi khắc kĩ những cấp đã đạt được;
Quán thần túc (zh. 觀神足, sa. mīmāṃsa-ṛddhi-pāda), thiền định, trạng thái thiền.
4. Ngũ căn (五根):
Tín căn (信根);
Tinh (tiến) căn (精根);
Niệm căn (念根);
Định căn (定根);
Huệ căn (慧 根).
5. Ngũ lực (五力):
Tín lực (zh. 信力);
Tinh tấn lực (zh. 精進力);
Niệm lực (zh. 念力);
Định lực (zh. 定力);
Huệ lực (zh. 慧力).
6. Thất giác chi (七覺支):
Trạch pháp (zh. 擇法, sa. dharmapravicaya), phân tích, biết phân biệt đúng sai,
Tinh tấn (zh. 精進, sa. vīrya);
Hỉ (zh. 喜, sa. prīti), tâm hoan hỉ;
Khinh an (zh. 輕安, sa. praśabdhi), tâm thức khinh an, sảng khoái;
Niệm (zh. 念, sa. smṛti), tỉnh giác.
Định (zh. 定, sa. samādhi), có sự tập trung lắng đọng.
Xả (zh. 捨, sa. upekṣā), lòng buông xả, không câu chấp.
7. Bát chính đạo (八聖道).
Chính kiến (zh. 正見, pi. sammā-diṭṭhi, sa. samyag-dṛṣṭi): Gìn giữ một quan niệm xác đáng về Tứ diệu đế và giáo lý vô ngã.
Chính tư duy (zh. 正思唯, pi. sammā-saṅkappa, sa. samyak-saṃkalpa): Suy nghĩ hay có một mục đích đúng đắn, suy xét về ý nghĩa của bốn chân lý một cách không sai lầm.
Chính ngữ (zh. 正語, pi. sammā-vācā, sa. samyag-vāc):Nói thiện nói lành xây dựng ích lợi chung vì người nghe tiến bộ. nói đúng khéo léo để người nghe dễ hiểu
Chính nghiệp (zh. 正業, pi. sammā-kammanta, sa. samyak-karmānta): Làm những việc lành thiện tạo ích lợi chung. không làm điều xấu ác.
Chính mạng (zh. 正命, pi. sammā-ājīva, sa. samyag-ājīva): giữ gìn thân thể trong sạch mạnh khỏe băng cách ăn uống, đủ chất. ăn uống do nghiệp lành, không do sát sinh tạo sân hận nghiệp ác gây nên. ngủ nghỉ chỗ trong sạch lành mạnh tránh chỗ ô nhiễm.
Chính tinh tấn (zh. 正精進, pi. sammā-vāyāma, sa. samyag-vyāyāma): Luôn luôn nhớ hàng ngày hàng giờ hàng phút viêc tu học, giữ giới luật để sao sát tiến bộ.
Chính niệm (zh. 正念, pi. sammā-sati, sa. samyag-smṛti): Tỉnh giác trên ba phương diện Thân, Khẩu, Ý;
Chính định (zh. 正定, pi. sammā-samādhi, sa. samyak-samādhi): Tập trung tâm ý đạt bốn định xuất thế gian (sa. arūpa-samādhi).

37 phẩm trợ đạo chứng đắc thánh đạo thánh quả trong Phật Giáo Nguyên Thủy
Khi ấy, Đức-Thế-Tôn ngự đến giảng đường Upaṭṭhāna ngồi trên pháp tòa cao quý, truyền dạy chư tỳ-khưu- Tăng rằng:

– Này chư Tỳ-khưu! Chánh-pháp mà Như-Lai đã thuyết giảng để chứng ngộ chân-lý tứ Thánh-đế, chứng đắc 4 Thánh-đạo, 4 Thánh-quả, Niết-bàn, các con nên học hỏi, hiểu biết rõ, rồi nên thực-hành, thường thực- hành chánh-pháp ấy, để chứng ngộ chân-lý tứ Thánh-đế, chứng đắc 4 Thánh-đạo, 4 Thánh-quả, Niết-bàn, để duy trì phạm-hạnh cao thượng, để chánh-pháp được trường tồn lâu dài, để đem lại sự lợi ích, sự tiến hóa, sự an-lạc lâu dài cho phần đông chúng-sinh, để đem lại sự lợi ích, sự tiến hóa, sự an-lạc lâu dài cho chư-thiên và nhân-loại.

– Này chư Tỳ-khưu! Chánh-pháp mà Như-Lai đã thuyết giảng, để chứng ngộ chân-lý tứ Thánh-đế, chứng đắc 4 Thánh-đạo, 4 Thánh-quả, Niết-bàn, đó là:

4 pháp niệm-xứ (satipaṭṭhāna):

1) Thân niệm-xứ.

2) Thọ niệm-xứ.

3) Tâm niệm-xứ.

4) Pháp niệm-xứ.

4 pháp tinh-tấn (samappadhāna)
– Tinh-tấn ngăn các ác-pháp chưa phát sinh, không cho phát sinh.

– Tinh-tấn diệt ác-pháp đã phát sinh.

– Tinh-tấn làm cho thiện-pháp phát sinh.

– Tinh-tấn làm tăng trưởng thiện-pháp đã phát sinh.

4 pháp thành-tựu (iddhipāda)
– Thành-tựu do hài-lòng.

– Thành-tựu do tinh-tấn.

– Thành-tựu do quyết-tâm.

– Thành-tựu do trí-tuệ.

5 pháp-chủ (indriya)
1) Tín-pháp-chủ.

2) Tấn-pháp-chủ.

3) Niệm-pháp-chủ.

4) Định-pháp-chủ.

5) Tuệ-pháp-chủ.

5 pháp-lực (bala)
1) Tín-pháp-lực.

2) Tấn-pháp-lực.

3) Niệm-pháp-lực.

4) Định-pháp-lự.

5) Tuệ-pháp-lực.

7 pháp giác-chi (bojjhaṅga)
1) Niệm giác-chi.

2) Phân-tích giác-chi.

3) Tinh-tấn giác-chi.

4) Hỷ giác-chi.

5) Tịnh giác-chi.

6) Định giác-chi.

7) Xả giác-chi.

8 pháp chánh-đạo (magga)
1) Chánh-kiến.

2) Chánh-tư-duy.

3) Chánh-ngữ.

4) Chánh-nghiệp.

5) Chánh-mạng.

6) Chánh-tinh-tấn.

7) Chánh-niệm.

8) Chánh-định.

– Này chư Tỳ-khưu! Các chánh-pháp ấy Như-Lai đã thuyết giảng đến các con, để chứng ngộ chân-lý tứ Thánh- đế, chứng đắc 4 Thánh-đạo, 4 Thánh-quả, Niết-bàn.

– Này chư Tỳ-khưu! Bây giờ Như-Lai nhắc nhở các con rằng:

“Tất cả các pháp-hữu-vi (sắc-pháp, danh-pháp) có sự diệt là thường, các con nên cố gắng tinh-tấn hoàn thành mọi phận sự tứ Thánh-đế bằng pháp không dể duôi, thực-hành pháp-hành tứ niệm-xứ.”

Thời gian không còn lâu, Như-Lai sẽ tịch diệt Niết- bàn. Kể từ hôm nay chỉ còn lại ba tháng nữa mà thôi, Như-Lai sẽ tịch diệt Niết-bàn.

Tiếp theo Đức-Thế-Tôn dạy bài kệ:

“Paripakko vayo mayhaṃ, parittaṃ mama jīvitaṃ.

Pahāya vo gamissāmi, kataṃ me saraṇamattano.

Appamattā satīmanto, susīlā hotha bhikkhavo.

Susamāhitasaṅkappā, sacittamanurakkhatha.

Yo imasmiṃ dhammavinaye, appamatto vihassati.

Pahāya jātisaṃsāraṃ, dukkhassaṅtaṃ karissati.”(1)

– Này chư Tỳ-khưu! Tuổi của Như-Lai đã già rồi. Mạng sống của Như-Lai còn ít, Như-Lai sẽ vĩnh biệt các con. Như-Lai sẽ tịch diệt Niết-bàn, Là nơi nương nhờ của chính mình.

– Này chư Tỳ-khưu thật đáng thương!

Các con là người không dể duôi,

Có giới hạnh trong sạch đầy đủ,

Luôn có chánh-niệm và tỉnh-giác,

Có định-tâm, tư-duy đúng đắn,

Cẩn trọng giữ gìn tâm của mình.

Người nào sống trong pháp luật này,

Không dể duôi, luôn có chánh-niệm,

Chứng ngộ Niết-bàn, pháp diệt khổ,

Người ấy diệt tử sinh luân-hồi.

Tham khảo

Fo Guang Ta-tz'u-tien 佛光大辭典. Fo Guang Ta-tz'u-tien pien-hsiu wei-yuan-hui 佛光大辭典編修委員會. Taipei: Fo-Guang ch'u-pan-she, 1988. (Phật Quang Đại Từ điển. Phật Quang Đại Từ điển biên tu uỷ viên hội. Đài Bắc: Phật Quang xuất bản xã, 1988.)
Das Lexikon der Östlichen Weisheitslehren, Bern 1986.

Thuật ngữ và khái niệm Phật giáo
Triết lý Phật giáo


title: Willem Hendrik Keesom

text:
Willem Hendrik Keesom (21 tháng 6 năm 1876, Texel – 24 tháng 3 1956, Leiden) là một nhà vật lý Hà Lan, đã phát minh ra phương pháp đông lạnh chất khí helium vào năm 1926.
Ông cũng phát triển việc miêu tả bằng toán học phản ứng dipole-dipole năm 1921. Do đó phản ứng dipole-dipole được biết đến với cái tên phản ứng Keesom.
Trước đó, ông là sinh viên của Heike Kamerlingh Onnes, người khám phá ra chất siêu dẫn (nhờ công trình này Kamerlingh Onnes được nhận giải Nobel).

Xem thêm
Mốc lịch sử của công nghệ nhiệt độ thấp

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Albert van Helden, Willem Hendrik Keesom 1876 – 1956, In: K. van Berkel, A. van Helden and L. Palm ed., A History of Science in the Netherlands. Survey, Themes and Reference (Leiden: Brill, 1999) 498-500.
 Scientists of the Dutch School: Willem Hendrik Keesom  @ Royal Netherlands Academy of Arts and Sciences.
 P.H. van Laer, Keesom, Wilhelmus Hendrikus (1876-1956), in Biografisch Woordenboek van Nederland.

Sinh năm 1876
Mất năm 1956
Người từ Bắc Hà Lan
Nhà vật lý Hà Lan


title: Tipula unca

text:
Tipula unca là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Hình ảnh

Tham khảo
<references>

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc
Côn trùng hai cánh châu Âu


title: Niš

text:
Niš (tiếng Serbia: Ниш) là thành phố lớn nhất ở miền nam Serbia. Thành phố Niš có diện tích 597  km², dân số là 260.237 người (năm 2005), trong đó nội thị là 231.590 người. Đây là thành phố lớn thứ 3 Serbia về dân số, sau thủ đô Beograd, Novi Sad.
Niš là thủ phủ hành chính của quận Nišava.

Đây là một trong những thành phố cổ nhất ở Balkan và châu Âu, từ thời cổ là cửa ngõ giữa phương Đông và phương Tây. Đại học Niš có khoảng 30.000 sinh viên theo học.
Niš là nơi sinh của Constantine Đại đế, Hoàng đế La Mã Thiên chúa giáo đầu tiên, người sáng lập Constantinopolis, cũng như hai vị hoàng đế La Mã khác, Constantius III và Justin I. Thành phố có một trong những nhà thờ Thiên chúa giáo cổ nhất Serbia, xây vào thế kỷ 4 ở ngoại ô Mediana.

Khí hậu

Tham khảo

Thư mục

Liên kết ngoài

 Regional Chamber of Economy Niš official website

Niš
Khu dân cư ở Serbia


title: Ruppoldsried

text:
Ruppoldsried là một đô thị trong huyện Seeland, bang Bern, Thụy Sĩ. Đô thị này có diện tích 2,2 km2, dân số thời điểm tháng 12 năm 2009 là 258 người.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Cựu đô thị của bang Bern


title: Cyathissa

text:
Cyathissa là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Hadeninae


title: (8801) 1981 EQ29

text:
{{DISPLAYTITLE:(8801) 1981 EQ29}}

(8801) 1981 EQ29 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Schelte J. Bus ở Đài thiên văn Siding Spring gần Coonabarabran, New South Wales, Úc, ngày 1 tháng 3 năm 1981.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 8001–9000

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser

Thiên thể phát hiện năm 1981
Được phát hiện bởi Schelte J. Bus
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Jens Stoltenberg

text:
là (sinh ngày 16 tháng 3 năm 1959) là một chính trị gia Na Uy, lãnh đạo của Công Đảng Na Uy và Thủ tướng Chính phủ Na Uy. Nhậm chức ngày 17 tháng 10, năm 2005, Stoltenberg trước đây từng là Thủ tướng Chính phủ nhiệm kỳ 2000-2001. Ngày 28 tháng 3 năm 2014, ông được bổ nhiệm làm Tổng thư ký NATO và Chủ tịch Hội đồng Bắc Đại Tây Dương thay ông Anders Fogh Rasmussen và sẽ nhận chức vào ngày 1 tháng 10 năm 2014.

Lần đầu tiên được bầu vào Quốc hội năm 1993 bởi các cử tri Oslo, Stoltenberg phục vụ như là Tổng thư ký (gần tương đương thứ trưởng) Bộ Môi trường 1990-1991 và Bộ trưởng Bộ Công nghiệp 1993-1996 trong Nội các Brundtland Thứ ba, tương ứng. Sau sự từ chức của Brundtland năm 1996, Thorbjørn Jagland được bầu làm lãnh đạo của Đảng Lao động và trở thành Thủ tướng Chính phủ, trong khi Stoltenberg được bổ nhiệm làm Bộ trưởng Bộ Tài chính, một văn phòng ông đã tổ chức cho đến khi 17 tháng 10 năm 1997 khi Jagland và toàn bộ chính phủ từ chức. Trong khi trong quốc hội đối lập, Stoltenberg phục vụ trong các ủy ban thường trực về các vấn đề năng lượng. Sau một chuyển động của sự tự tin chống lại nội các Bondevik, Stoltenberg đã được bổ nhiệm làm Thủ tướng Chính phủ ngày 03 Tháng ba 2000, mặc dù là Phó lãnh đạo của đảng, và không phải là nhà lãnh đạo đảng.

Sau kết quả kém trong cuộc bầu cử quốc hội năm 2001, và sự sụp đổ tiếp theo của chính phủ của ông vào ngày 19 tháng 10 cùng năm, Stoltenberg đã thách thức thành công Thorbjørn Jagland cho các lãnh đạo đảng vào năm 2002, và lãnh đạo đảng giành chiến thắng trong cuộc bầu cử năm 2005 bằng cách thành lập một chính phủ liên hiệp với Đảng Trung tâm (Sp) và Đảng Xã hội Left (SV). Ông đã được tái cử trong năm 2009 thêm một nhiệm kỳ thủ tướng Na Uy.

Đầu đời

Stoltenberg sinh ngày 16 tháng 3 năm 1959 tại Oslo, trong gia đình Stoltenberg người Na Uy, họ bắt nguồn từ Stoltenberg ở Schleswig-Holstein, nơi tổ tiên người Đức từng sinh sống. Cha của Jens, Thorvald Stoltenberg (1931–2018), là một chính trị gia và nhà ngoại giao nổi tiếng của đảng Lao động, từng là đại sứ, bộ trưởng quốc phòng và bộ trưởng ngoại giao. Mẹ của ông, Karin Stoltenberg (nhũ danh Heiberg; 1931–2012), là một nhà di truyền học từng giữ chức ngoại trưởng trong nhiều chính phủ trong những năm 1980. Marianne Heiberg, kết hôn với cựu ngoại trưởng Johan Jørgen Holst, là dì ngoại của ông. Jens sống ở SFR Nam Tư từ năm 1961 đến năm 1964 trong khi cha anh làm việc tại đại sứ quán Na Uy.

Sự nghiệp chính trị

Từ 1979 đến 1981, Stoltenberg là phóng viên của Arbeiderbladet. Từ 1985 đến 1989, ông là lãnh đạo Đoàn Thanh niên Công nhân. Từ năm 1989 đến năm 1990, ông làm Giám đốc điều hành của Cơ quan Thống kê Na Uy, cơ quan trung ương của Na Uy chuyên sản xuất số liệu thống kê chính thức. Anh ấy cũng làm việc bán thời gian với tư cách là người hướng dẫn được trả lương theo giờ tại Đại học Oslo trong thời gian này. Từ năm 1990 đến 1992, ông là lãnh đạo phân hội Oslo của Đảng Lao động.[cần dẫn nguồn]

Cho đến năm 1990, ông vẫn thường xuyên tiếp xúc với một nhà ngoại giao Liên Xô. Anh ta đã kết thúc mối quan hệ này sau khi được Cơ quan An ninh Cảnh sát Na Uy thông báo rằng người liên hệ của anh ta là một đặc vụ KGB, cảnh báo anh ta không được tiếp tục liên lạc. Mật danh mà KGB đặt cho Stoltenberg là "Steklov".

Thủ tướng Na uy
Nhiệm kỳ Thủ tướng đầu tiên của Stoltenberg (2000–2001) đã gây tranh cãi trong chính đảng của ông, chịu trách nhiệm cải cách và hiện đại hóa nhà nước phúc lợi bao gồm tư nhân hóa một phần một số dịch vụ và tập đoàn chủ chốt của nhà nước. Trong cuộc bầu cử quốc hội ngày 10 tháng 9 năm 2001, đảng này đã phải chịu một trong những kết quả tồi tệ nhất từ trước đến nay, chỉ giành được 24% số phiếu bầu.

Cuộc bầu cử năm 2001 đã gây bất ổn cho Đảng Lao động. Tờ báo Na Uy Dagbladet tuyên bố: "Chúng tôi đang hướng tới một trận động đất chính trị khi các phiếu bầu được kiểm vào tối nay, nếu chúng tôi tin vào các cuộc thăm dò dư luận." Trong một cuộc phỏng vấn với Associated Press, Jagland nói rằng "Nó không ổn định và không thể đoán trước." Sau cuộc bầu cử năm 2001, Stoltenberg và nội các của ông buộc phải từ chức, với việc Đảng Lao động phải chịu kết quả chiến dịch bầu cử tồi tệ nhất kể từ năm 1924. Với 98% số phiếu bầu, Đảng Lao động chỉ giành được 24%, giảm từ 35%. Jagland, lãnh đạo Đảng Lao động, nhận xét về kết quả rằng, "Chúng tôi sẽ phải đưa ra quyết định về việc có tiếp tục nắm quyền hay không sau khi chúng tôi biết kết quả đầy đủ". Sau cuộc bầu cử, Stoltenberg nói, "Điều rõ ràng là đây là một cuộc bầu cử rất tồi tệ

Nội các thứ hai của Stoltenberg lãnh đạo Na Uy từ ngày 17 tháng 10 năm 2005 đến ngày 16 tháng 10 năm 2013. Cuộc bầu cử quốc hội năm 2005 đã chứng kiến sự cải thiện lớn đối với Công đảng, và đảng này đã giành được đa số trong quốc hội cùng với các đảng "Đỏ-Xanh" khác, Đảng Cánh tả Xã hội chủ nghĩa và Đảng Cộng sản. Đảng Trung Tâm. Điều này đã mở đường cho lần đầu tiên trong lịch sử ở Na Uy, với việc Lao động tham gia vào một chính phủ liên minh, Liên minh Đỏ-Xanh, sau khi thỏa thuận liên minh với Stoltenberg được ký kết. Kể từ khi chính phủ được thành lập, các vấn đề chính trị quan trọng như sự tham gia của quân đội Na Uy trong cuộc chiến ở Afghanistan, hoạt động dầu khí ở Biển Barents, quyền của LGBT, nhập cư và chất lượng giáo dục tiêu chuẩn đã được công chúng tranh luận rất nhiều. Sau cuộc bầu cử lại của Stoltenberg vào năm 2009, ông đã nghiên cứu về phản ứng của Na Uy đối với suy thoái kinh tế toàn cầu đang diễn ra và đấu tranh cho các chính sách bảo vệ môi trường thông qua thuế tư nhân và doanh nghiệp.

Stoltenberg là ứng cử viên Thủ tướng của Liên minh Đỏ-Xanh trong cuộc bầu cử năm 2013, tìm cách tái đắc cử nhiệm kỳ thứ ba.

Vào ngày 9 tháng 9 năm 2013, liên minh đã không giành được đa số, với 72 trong số 85 nhiệm vụ được yêu cầu, mặc dù Đảng Lao động vẫn là đảng lớn nhất ở Na Uy với 30,8%. Trong bài phát biểu của mình vào đêm cùng ngày, ông thông báo rằng nội các của ông sẽ từ chức vào tháng 10 năm 2013. Stoltenberg trở lại Quốc hội, nơi ông trở thành lãnh đạo nghị viện của Đảng Lao động và là thành viên của Ủy ban Thường trực về Ngoại giao và Quốc phòng. Vào tháng 12 năm 2013, ông được Liên hợp quốc bổ nhiệm làm Đặc phái viên về Biến đổi khí hậu, cùng với cựu tổng thống Ghana John Kufuor.

Tổng thư ký NATO

Vào ngày 28 tháng 3 năm 2014, Hội đồng Bắc Đại Tây Dương của NATO đã bổ nhiệm Stoltenberg làm người kế nhiệm được chỉ định bởi Anders Fogh Rasmussen với tư cách là Tổng thư ký thứ 13 của NATO và Chủ tịch hội đồng, có hiệu bắt đầu từ ngày 1 tháng 10 năm 2014. Việc bổ sung đã được các phương tiện truyền thông quảng bá rộng rãi trong một thời gian, và các nhà bình luận chỉ ra rằng các chính sách của liên minh đối với Nga sẽ là vấn đề quan trọng trọng nhất mà Stoltenberg phải đối mặt. Angela Merkel, thủ tướng Đức, đã bổ nhiệm Stoltenberg làm tổng thư ký, đảm bảo sự ủng hộ đầu tiên của Hoa Kỳ, sau đó là Vương quốc Anh, và sau đó là tất cả các thành viên quốc gia khác. Na Uy là thành viên sáng lập của NATO vào năm 1949, và Stoltenberg là người Na Uy đầu tiên giữ chức vụ tổng thư ký, mặc dù cựu Thủ tướng Đảng Bảo thủ Kåre Willoch được coi là ứng cử viên sáng giá vào năm 1988.

Stoltenberg lên án mạnh mẽ âm mưu đảo chính Thổ Nhĩ Kỳ năm 2016 và bày tỏ sự ủng hộ hoàn toàn đối với chính phủ của Recep Tayyip Erdoğan. Anh ấy không lên án các cuộc thanh trừng năm 2016–hiện tại ở Thổ Nhĩ Kỳ. Vào tháng 11 năm 2016, Stoltenberg thừa nhận rằng một số "sĩ quan Thổ Nhĩ Kỳ làm việc trong các cơ quan chỉ huy của NATO... đã xin tị nạn tại các quốc gia nơi họ đang làm việc."
Vào tháng 6 năm 2016, Stoltenberg cho biết cần tăng cường hợp tác với Israel, vì Israel đã là một đối tác liên minh tích cực trong 20 năm. Vào tháng 6 năm 2018, Stoltenberg nói với Der Spiegel rằng NATO sẽ không giúp Israel trong trường hợp Cộng hòa Hồi giáo Iran tấn công.
Nhiệm kỳ tổng thống của Donald Trump là một thách thức lớn đối với NATO trong thời gian Stoltenberg làm tổng thư ký. Donald Trump đe dọa rút khỏi NATO và phá hoại liên minh. Một nghiên cứu năm 2021 lập luận rằng Stoltenberg đóng vai trò quan trọng trong việc ngăn Trump phá hoại NATO. Stoltenberg đã giúp thay đổi lập trường của Trump về chia sẻ gánh nặng, cũng như duy trì chính sách răn đe mạnh mẽ đối với Nga.
Vào tháng 1 năm 2018, để đối phó với cuộc xâm lược của Thổ Nhĩ Kỳ vào miền bắc Syria nhằm hất cẳng người Kurd ở Syria do Mỹ hậu thuẫn ra khỏi vùng đất Afrin, Stoltenberg nói rằng Thổ Nhĩ Kỳ là "Đồng minh NATO đã hứng chịu nhiều thiệt hại nhất từ các cuộc tấn công khủng bố trong nhiều năm và Thổ Nhĩ Kỳ, cũng như tất cả các quốc gia đều có quyền tự vệ, nhưng điều quan trọng là điều này phải được thực hiện một cách cân xứng và có chừng mực."

Vào tháng 2 năm 2018, Stoltenberg tuyên bố: "Chúng tôi không thấy bất kỳ mối đe dọa nào [từ Nga] đối với bất kỳ đồng minh NATO nào và do đó, tôi luôn cẩn thận suy đoán quá nhiều về các tình huống giả định." Stoltenberg hoan nghênh hội nghị thượng đỉnh Nga-Mỹ năm 2018 giữa Vladimir Putin và Donald Trump tại Helsinki, Phần Lan. Ông nói NATO không cố cô lập Nga.
Vào tháng 8 năm 2019, Stoltenberg cảnh báo rằng NATO cần "giải quyết sự trỗi dậy của Trung Quốc", bằng cách hợp tác chặt chẽ với Australia, New Zealand, Nhật Bản và Hàn Quốc. Vào tháng 6 năm 2020, Stoltenberg kêu gọi các quốc gia có cùng chí hướng đứng lên chống lại "sự bắt nạt và cưỡng bức" của Trung Quốc.

Stoltenberg "lên án mạnh mẽ" vụ tấn công Abqaiq–Khurais năm 2019 nhằm vào các cơ sở dầu mỏ quan trọng của Ả Rập Xê Út và cáo buộc Iran "hỗ trợ các nhóm khủng bố khác nhau và chịu trách nhiệm gây bất ổn cho toàn khu vực."

Vào tháng 10 năm 2019, Thổ Nhĩ Kỳ đã xâm chiếm các khu vực của người Kurd ở Syria. Stoltenberg nói rằng Thổ Nhĩ Kỳ có "những lo ngại về an ninh chính đáng" trong cuộc họp báo với FM Thổ Nhĩ Kỳ Mevlüt Çavuşoğlu.
Cuộc không kích Sân bay Quốc tế Baghdad năm 2020 của quân đội Hoa Kỳ, giết chết Tướng cấp cao Iran Qasem Soleimani, đã gây ra phản ứng mạnh mẽ từ khắp nơi trên thế giới. Stoltenberg cho biết, sau cuộc họp vào ngày 6 tháng 1, "tất cả các thành viên của liên minh Đại Tây Dương đều ủng hộ Hoa Kỳ ở Trung Đông" và rằng "Iran phải kiềm chế không có thêm bạo lực và khiêu khích."

Vào ngày 30 tháng 11, Tổng thống Nga Vladimir Putin tuyên bố rằng việc mở rộng sự hiện diện của NATO ở Ukraine, đặc biệt là việc triển khai bất kỳ tên lửa tầm xa nào có khả năng tấn công Moscow hoặc các hệ thống phòng thủ tên lửa tương tự như ở Romania và Ba Lan, sẽ là một vấn đề "lằn ranh đỏ". cho điện Kremli. Putin lập luận rằng các hệ thống phòng thủ tên lửa này có thể được chuyển đổi thành bệ phóng tên lửa hành trình tấn công tầm xa Tomahawk. Ông nói rằng "Trong một cuộc đối thoại với Hoa Kỳ và các đồng minh của họ, chúng tôi sẽ kiên quyết thực hiện các thỏa thuận cụ thể nhằm loại trừ bất kỳ động thái nào của NATO về phía đông và việc triển khai các hệ thống vũ khí đe dọa chúng tôi ở gần lãnh thổ Nga." Stoltenberg trả lời rằng "Chỉ Ukraine và 30 đồng minh NATO quyết định thời điểm Ukraine sẵn sàng gia nhập NATO. Nga không có quyền phủ quyết, Nga không có tiếng nói và Nga không có quyền thiết lập một phạm vi ảnh hưởng để cố gắng kiểm soát các nước láng giềng của họ."
Vào ngày 14 tháng 1, Stoltenberg đã lên án cuộc tấn công mạng năm 2022 ở Ukraine. Ông tuyên bố rằng các chuyên gia Ngày của NATO tại Brussels đã trao đổi thông tin với Ukraine và các chuyên gia từ liên minh sẽ hỗ trợ chính quyền Ukraine trong vấn đề này. Ông nói thêm: "Trong những ngày tới, NATO và Ukraine sẽ ký thỏa thuận tăng cường hợp tác về bảo mật dữ liệu, bao gồm cả quyền truy cập của Ukraine vào nền tảng chia sẻ phần mềm độc hại của NATO".
Vào ngày 23 tháng 3 năm 2022, Stoltenberg cáo buộc Trung Quốc hỗ trợ chính trị cho Nga, "bao gồm cả việc truyền bá những lời dối trá trắng trợn và thông tin sai lệch, đồng thời bày tỏ lo ngại rằng" Trung Quốc có thể hỗ trợ vật chất cho cuộc xâm lược của Nga".

Vào ngày 28 tháng 3, việc thành lập thêm bốn nhóm chiến đấu đa quốc gia ở Bulgaria, Hungary, Romania và Slovakia đã được công bố, mặc dù nhóm chiến đấu Slovakia đã được công bố vào ngày 27 tháng Hai. Điều này nâng tổng số nhóm tác chiến đa quốc gia lên 8 nhóm, và ông Stoltenberg cho biết trước hội nghị thượng đỉnh bất thường của NATO dự kiến diễn ra vào ngày 24 tháng 3 tại Brussels rằng "chúng tôi sẽ có 8 nhóm tác chiến đa quốc gia của NATO dọc theo sườn phía Đông từ Baltic đến Biển Đen". Biển Baltic được bảo vệ bởi Lực lượng Hiện diện Tiền phương Tăng cường của NATO, nơi sẽ bổ sung thêm 4 lực lượng nữa. Một trụ sở lữ đoàn đa quốc gia tồn tại ở Craiova, Romania và đây dường như là điểm phân phối của bốn nhóm chiến đấu bổ sung. Các tuyên bố về hội nghị thượng đỉnh của Biden và NATO có phần gây tranh cãi.

Vào tháng 5 năm 2022, Stoltenberg cho biết Phần Lan và Thụy Điển sẽ được NATO chào đón "với vòng tay rộng mở" nếu họ đăng ký trở thành thành viên của liên minh. Trong khi hầu hết các thành viên NATO hiện tại phản ứng tích cực với các ứng dụng, tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdoğan đã lên tiếng phản đối, cáo buộc cả Thụy Điển và Phần Lan dung túng cho các nhóm chiến binh người Kurd PPK và YPG, mà Thổ Nhĩ Kỳ coi là các tổ chức khủng bố, và những người theo Fethullah Gülen, người mà Thổ Nhĩ Kỳ cáo buộc dàn dựng một âm mưu đảo chính Thổ Nhĩ Kỳ năm 2016 thất bại. Ông Stoltenberg nói rằng Thổ Nhĩ Kỳ có "mối quan ngại chính đáng" về việc Thụy Điển và Phần Lan gia nhập liên minh.
Vào ngày 12 tháng 2, một phát ngôn viên của NATO cho biết Stoltenberg không có ý định tìm cách gia hạn nhiệm kỳ tổng thư ký NATO lần thứ tư, sau khi tờ báo Đức Welt am Sonntag đưa tin các quốc gia thành viên muốn ông ở lại trong khi Chiến tranh Nga-Ukraine tiếp tục.

Vào ngày 13 tháng 2, Stoltenberg nói rằng Tổng thống Nga Vladimir Putin đang "gửi thêm hàng nghìn hàng nghìn quân, chấp nhận tỷ lệ thương vong rất cao, chịu tổn thất lớn, nhưng gây áp lực lên người Ukraine. Những gì Nga thiếu về chất lượng, họ cố gắng bù đắp về số lượng." Ông cho rằng Tổng thống Putin và những người ra quyết định ở Moscow là những người duy nhất chịu trách nhiệm về Chiến tranh Nga-Ukraine và các nước thành viên NATO cần tiếp tục viện trợ quân sự cho Ukraine.

Cuộc sống cá nhân

Stoltenberg đã kết hôn với nhà ngoại giao Ingrid Schulerud và họ có hai con: con trai Axel Stoltenberg (sinh năm 1989) đang học tiếng Trung tại Đại học Giao thông Thượng Hải và con gái Anne Catharina Stoltenberg (sinh năm 1992), thành viên của Smerz, một loại nhạc pop thử nghiệm. và bộ đôi nhạc điện tử đã ký hợp đồng với XL Recordings.

Anh ấy có một người chị gái còn sống, Camilla, một nhà nghiên cứu và quản lý y tế hơn anh ấy một tuổi; và một người chị quá cố, Nini, trẻ hơn 4 tuổi, qua đời vào năm 2014. Nini là một người nghiện heroin đang hồi phục và các phương tiện truyền thông Na Uy đã đưa tin về những nỗ lực của gia đình để đối phó với thử thách này.

Tham khảo

Sinh năm 1959
Thủ tướng Na Uy
Nhân vật còn sống


title: Anthrenoides langei

text:
Anthrenoides langei là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Urban mô tả khoa học năm 2005.

Chú thích

Tham khảo

Anthrenoides
Động vật được mô tả năm 2005


title: Benifallet

text:
Benifallet là một đô thị thuộc tỉnh Tarragona trong cộng đồng tự trị Catalonia, phía bắc Tây Ban Nha. Đô thị này có diện tích là 62,4 ki-lô-mét vuông, dân số năm 2009 là 788 người với mật độ 12,63 người/km². Đô thị này có cự ly km so với Tarragona.

Tham khảo

Đô thị ở Tarragona
Baix Ebre


title: Mantel

text:
Mantel là một đô thị ở huyện Neustadt (Waldnaab) bang Bayern thuộc nước Đức.

Tham khảo


title: Theopea similis

text:
Theopea similis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Kimoto miêu tả khoa học năm 1989.

Chú thích

Tham khảo

Theopea


title: Indotipula sudra

text:
Indotipula sudra là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Indotipula


title: Agrate Conturbia

text:
Agrate Conturbia là một đô thị ở tỉnh Novara ở vùng Piedmont của Ý, tọa lạc cách 100 km về phía đông bắc của Torino và khoảng 25 km về phía bắc của Novara. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 1.351 người và diện tích là 14,5 km².

Đô thị Agrate Conturbia có các frazioni (đơn vị trực thuộc, chủ yếu là các làng) Agrate and Conturbia.

Agrate Conturbia giáp các đô thị: Bogogno, Borgo Ticino, Divignano, Mezzomerico, Suno, và Veruno.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 www.comune.agrateconturbia.no.it/

Thành phố và thị trấn ở Piemonte


title: Monolepta comoeensis

text:
Monolepta comoeensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Wagner miêu tả khoa học năm 2000.

Chú thích

Tham khảo

Monolepta


title: Sphenoraia micans

text:
Sphenoraia micans là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Fairmaire miêu tả khoa học năm 1888.

Chú thích

Tham khảo

Sphenoraia


title: Cosmoclostis aglaodesma

text:
Cosmoclostis aglaodesma là một loài bướm đêm thuộc họ Pterophoridae. Nó được tìm thấy ở Atherton Tableland ở Queensland, phía nam đến gần Taree ở New South Wales.

Ấu trùng ăn hoa của Gmelina arborea và Tectona.

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài
Cosmoclostis aclaodesma: Description Of The Larva And Pupa (Pterophoridae: Pterophorinae: Pterophorini)

Cosmoclostis


title: Valeilles

text:
Valeilles một thị xã và xã ở tỉnh Tarn-et-Garonne trong vùng Tarn-et-Garonne, Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Tarn-et-Garonne

Tham khảo

Xã của Tarn-et-Garonne


title: Wieblitz-Eversdorf

text:
Wieblitz-Eversdorf là một đô thị thuộc huyện Altmarkkreis Salzwedel, bang Saxony-Anhalt, Đức.

Tham khảo

Xã và đô thị thuộc huyện Altmarkkreis Salzwedel


title: Melanotus elsasseri

text:
Melanotus elsasseri là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Platia & Schimmel miêu tả khoa học năm 2001.

Chú thích

Tham khảo

Melanotus


title: Thần học Calvin

text:
Thần học Calvin (tiếng Anh: Calvinism) là hệ thống thần học và phương pháp ứng dụng đức tin vào nếp sống Cơ Đốc, đặt trọng tâm vào quyền tể trị của Thiên Chúa. Được gọi theo tên của nhà cải cách Jean Calvin, mô hình Cơ Đốc giáo Kháng Cách này đôi khi được gọi là "truyền thống Cải cách" (Reformed), "đức tin Cải cách", hoặc "thần học Cải cách".

Truyền thống Cải cách được phát triển bởi những nhà thần học như Martin Bucer, Heinrich Bullinger, Peter Martyr Vermigli, và Huldrych Zwingli, cùng các nhà cải cách ở Anh như Thomas Cranmer và John Jewel. Nhưng chính là do ảnh hưởng to lớn của Jean Calvin cùng vai trò của ông trong các cuộc tranh luận về các vấn đề giáo hội và tín điều diễn ra trong thế kỷ 17, mà truyền thống này được biết đến dưới tên thần học Calvin. Ngày nay, thuật từ thần học Calvin cũng được dùng để chỉ nền thần học và sống đạo của các giáo hội Cải cách (tại các nước nói tiếng Anh được biết đến nhiều hơn với tên Trưởng Lão), mà Calvin là nhà lãnh đạo từ lúc ban đầu. Thuật từ này cũng được dùng để chỉ hệ thống thần học nổi tiếng với giáo lý tiền định và quan điểm về sự sa ngã toàn diện của con người.

Lịch sử
Ở tuổi 25, Jean Calvin đã tạo được ảnh hưởng đáng kể trên sự phát triển của nền thần học Kháng Cách, khi ông cho xuất bản tác phẩm Nguyên lý Cơ Đốc giáo (Institutes of the Christian Religion) trong năm 1536. Cùng với những bài bút chiến, thư tín mục vụ, những đóng góp giúp hình thành các tín điều, và một khối lượng đồ sộ các sách luận giải Kinh Thánh, Nguyên lý Cơ Đốc giáo đã giúp Calvin kiến tạo ảnh hưởng trực tiếp và rộng lớn trên cộng đồng Kháng Cách. Tác phẩm này được nhuận chánh nhiều lần trong lúc Calvin còn sống, trong đó có bản dịch tiếng Pháp. Mặc dù chỉ là một trong số các nhân vật có nhiều ảnh hưởng trong các giáo hội Cải cách, dần dà tên tuổi của Calvin trở nên nổi bật nhất. Tầm quan trọng của các giáo hội Cải cách, và của cá nhân Calvin, được khẳng định trong giai đoạn thứ nhì của cuộc Cải cách Kháng Cách, khi các giáo hội Tin Lành được hình thành sau khi Martin Luther bị trục xuất khỏi Giáo hội Công giáo. Calvin là người Pháp sống lưu vong ở Geneva. Mặc dù có ký tên vào bản Tín điều Augsburg (được nhuận chánh bởi Melancthon năm 1540), ảnh hưởng của Calvin trên cuộc Cải cách Thụy Sĩ lại không theo khuynh hướng Lutheran, mà có những tương đồng với Huldrych Zwingli. Ngay từ ban đầu nền thần học của các giáo hội Cải cách phát triển độc lập với thần học Luther và chịu ảnh hưởng từ các nhà cải cách, trong đó có Calvin. Về sau, ảnh hưởng và uy tín của Calvin ngày càng lớn mạnh trong cộng đồng Cải cách đến nỗi toàn bộ nền thần học này được biết đến dưới tên "thần học Calvin".

Phát triển

Dù phần lớn nỗ lực cải cách của Calvin được tiến hành ở Geneva, các tác phẩm chuyển tải tư tưởng của ông được phát hành rộng rãi tại nhiều nơi ở châu Âu. thần học Calvin trở nên hệ tư tưởng chủ đạo ở Scotland (xem John Knox), Hà Lan, và một phần nước Đức (nhất là những khu vực giáp giới Hà Lan), gây nhiều ảnh hưởng tại Pháp, Hungary, Transilvania (lúc ấy còn độc lập), và Ba Lan. thần học Calvin được yêu thích ở Bắc Âu (Scandinavia), nhất là ở Thụy Điển, nhưng lại bị hội nghị Uppsala năm 1593 bác bỏ để chấp nhận thần học Luther.

Hầu hết cư dân ở Mỹ thuộc vùng Trung Đại Tây Dương và New England chấp nhận thần học Calvin, trong đó có những người Thanh giáo, Huguenot, và người định cư Hà Lan ở New Amsterdam (New York). Hệ tư tưởng này cũng được chấp nhận rộng rãi trong vòng những người châu Âu đầu tiên đến định cư tại Nam Phi trong thế kỷ 17.

Những người da đen chiến đấu với người Anh (Black Loyalist) trong cuộc chiến giành độc lập ở Mỹ rời Nova Scotia đến châu Phi để định cư ở Sierra Leone cũng là những người theo thần học Calvin.

Trong số các cộng đồng theo thần học Calvin khởi phát bởi các nhà truyền giáo trong thế kỷ 19 và 20, đáng kể nhất là các cộng đồng Cơ Đốc giáo tại Hàn Quốc và Nigeria.

Sẽ không chính xác nếu cho rằng mọi tư tưởng chủ đạo của thần học Calvin đều có thể tìm thấy trong các tác phẩm của Calvin. Trong thực tế, nền thần học này hình thành từ sự đóng góp của nhiều người, trong đó, ngoài Calvin, còn có những tên tuổi lớn như Theodore Beza, người kế nhiệm Calvin, nhà thần học người Hà Lan Franiciscus Gormarus, nhà sáng lập giáo hội Trưởng Lão, John Knox, về sau còn có những nhân vật nổi tiếng khác như John Bunyan và nhà thuyết giáo người Mỹ, Jonathan Edwards.

Mặc dù là điểm hội tụ của nhiều dòng tư tưởng, đặc điểm nổi bật của thần học Calvin là về giáo lý cứu rỗi, nhấn mạnh đến sự bất lực hoàn toàn của con người trong nỗ lực tìm kiếm sự cứu rỗi linh hồn, với niềm xác tín cho rằng chỉ có Thiên Chúa là đấng khởi xướng mọi sự để cứu chuộc loài người như ban cho con người đức tin và khiến họ quyết định tiếp nhận Chúa Giê-xu. Học thuyết này được chấp nhận tại Hội nghị Dort (1618-1619), nhằm bác bỏ một giáo thuyết khác gọi là Thần học Arminius.

Đôi khi thuyết Calvin cũng được coi là đồng nhất với "Thần học Augustine" do các giáo lý trọng tâm của học thuyết này đã được Thánh Augustine trình bày mạch lạc trong cuộc tranh luận của ông với tu sĩ người Anh Pelagius. thần học Calvin không chỉ nhấn mạnh đến sự trọn lành vĩnh cửu của sự sáng tạo ban đầu, mà còn tập chú vào những tác hại của tội lỗi khiến con người hoàn toàn mất khả năng tìm kiếm sự cứu rỗi cũng như làm hỗn loạn công cuộc sáng tạo. Như thế, theo quan điểm này, sự cứu rỗi là một công cuộc sáng tạo mới bởi Thiên Chúa chứ không phải là thành tựu của con người.

Đặc điểm
Có thể tóm tắt thần học Calvin trong năm luận điểm, nhấn mạnh đến quyền tể trị của Thiên Chúa trong mọi sự - trong sự cứu rỗi cũng như trong đời sống.

Ân điển tể trị
thần học Calvin nhấn mạnh đến sự phá sản về phương diện đạo đức trong bản chất của con người, làm nổi bật ân điển cứu chuộc của Thiên Chúa. Vì nhân loại sa ngã nên không có khả năng trong lĩnh vực đạo đức và tâm linh để bước đi theo Chúa hoặc tránh khỏi sự đoán phạt, nhưng chỉ bởi sự can thiệp của Thiên Chúa làm thay đổi tấm lòng chai sạn của con người để biến họ từ những kẻ phản loạn trở thành các con dân biết vâng phục.

Theo quan điểm này, chỉ bởi ơn thương xót của Thiên Chúa, đấng đã đoán phạt con người vì tội lỗi của họ, lại tuyển chọn một số người để bày tỏ ơn thương xót của ngài. Một người được cứu rỗi không phải do lòng khao khát, đức tin, hay đức hạnh của người ấy, nhưng chỉ vì sự chọn lựa của Chúa. Mặc dù con người phải tin và đáp ứng với lời kêu gọi của Phúc âm để được cứu, ngay cả lòng vâng phục của người ấy cũng là sự ban cho đến từ Chúa; như thế, do ý chỉ tuyệt đối của ngài mà Thiên Chúa hoàn thành sự cứu rỗi dành cho tội nhân.

Trong thực tế, giáo huấn này về ân điển tể trị của Thiên Chúa đã mang lại nhiều sự khích lệ cho hội thánh vì giúp tín hữu nhận biết tình yêu bao la của Thiên Chúa để cứu những con người hoàn toàn tuyệt vọng, đập tan lòng kiêu ngạo và sự tự tin, cũng như đem đến nhận thức rằng sự cứu rỗi của họ hoàn toàn phụ thuộc vào ân điển của Thiên Chúa. Do đó, sự thánh hóa đòi hỏi một thái độ phụ thuộc vào quyền năng Thiên Chúa hầu có thể thanh tẩy tấm lòng ô uế khỏi quyền lực tội lỗi và vui hưởng cuộc sống phước hạnh trong Chúa.

Năm Luận điểm
thần học Calvin thường được tóm tắt trong Năm Luận điểm gọi là học thuyết ân điển. Đây là năm luận điểm phản bác năm luận điểm của Thần học Arminius, cũng là bản tóm tắt những kết luận của Hội nghị Dort năm 1619.
Do đó, năm luận điểm này được dùng để trình bày sự khác biệt giữa thần học Calvin và Thần học Arminius hơn là một bản tóm tắt hoàn chỉnh quan điểm thần học của Calvin và các giáo hội Cải cách. Năm luận điểm này cũng được gọi là TULIP.
Năm Luận điểm Calvin xác định rõ ràng rằng Thiên Chúa có quyền năng cứu rỗi bất cứ ai mà ngài thương xót, và không hề bị tác động bởi đời sống tội lỗi hoặc sự bất lực của con người.

Sa ngã toàn diện
Giáo thuyết về sự sa ngã toàn diện nhấn mạnh rằng do sự phạm tội của thủy tổ loài người, Adam và Eva, mọi người sinh ra đời đều bị ở dưới quyền lực của tội lỗi. Từ bản chất, con người không muốn hết lòng hết sức yêu kính Thiên Chúa, nhưng chỉ biết quan tâm đến quyền lợi của mình và khước từ tuân theo lề luật của Chúa. Như thế, con người bẩm sinh, về mặt đạo đức, không có năng lực chọn lựa theo Chúa để được cứu, bởi vì, theo bản chất tự nhiên, họ không hề muốn được như thế.

Tuyển chọn không điều kiện
Giáo thuyết tuyển chọn không điều kiện khẳng định rằng Thiên Chúa đã tuyển chọn từ trước những người ngài muốn đem đến cùng ngài mà không dựa vào công đức hoặc đức tin của họ. Sự tuyển chọn này chỉ lập nền trên lòng thương xót của Thiên Chúa.

Sự chuộc tội có giới hạn
Cũng được gọi là "sự cứu rỗi đặc biệt", giáo thuyết chuộc tội có giới hạn dạy rằng sự đền tội thay cho tội lỗi loài người của Chúa Giê-xu chỉ dành cho những người được chọn. Được lập nền trên quyền tể trị của Thiên Chúa trong sự cứu rỗi và bản chất của sự đền tội thay theo quan điểm thần học Calvin, theo đó, sự đền tội nghĩa là Chúa Giê-xu nhận lãnh sự trừng phạt thay cho tội nhân, do đó, sẽ là không hợp lý khi Thiên Chúa phải trả giá cho tội lỗi của một số người rồi lại đoán phạt họ vì tội lỗi của họ (do họ không chịu chấp nhận sự chuộc tội qua cái chết trên thập tự giá của Chúa Giê-xu). Theo quan điểm này, sự chết thay đền tội của Chúa Giê-xu chỉ giới hạn cho người được chọn, là những người chấp nhận Chúa Giê-xu là đấng đền tội thay cho họ.

Ân điển không thể cưỡng chống
Giáo thuyết ân điển không thể cưỡng chống xác định rõ ràng rằng ân điển cứu rỗi của Thiên Chúa sẽ tác động trên người được chọn, và vào đúng thời điểm Chúa đã định, sẽ bắt phục họ vâng theo tiếng gọi phúc âm mà nhận lãnh sự cứu rỗi.
Giáo thuyết này không cho rằng không thể cưỡng chống mọi ảnh hưởng của Chúa Thánh Linh, nhưng tin rằng quyền năng của Chúa Thánh Linh sẽ vượt qua mọi trở ngại và khiến cho ảnh hưởng của ngài có tác dụng tối hậu trên tấm lòng người được chọn. Như thế, bởi quyền năng tể trị của Thiên Chúa, người được ngài chọn chắc chắn sẽ được cứu.

Sự bảo toàn các thánh đồ
Còn gọi là "sự bảo toàn vĩnh cửu" (thuật từ "thánh đồ" được dùng trong Kinh Thánh để chỉ những người được biệt riêng cho Thiên Chúa, là những người được cứu rỗi bởi ân điển của Ngài) khẳng định rằng vì Thiên Chúa là đấng tể trị, và ý chỉ của ngài không bị tác động bởi con người hoặc bởi nhân tố nào khác, nên những người được gọi để phục hòa với Thiên Chúa và ở trong mối tương giao mật thiết với ngài sẽ bước đi trong đức tin cho đến cuối cùng; như thế, theo quan điểm này, những người sa ngã mà không ăn năn tội và quay trở lại là những người chưa hề có đức tin thật, hoặc chưa bao giờ được cứu rỗi.

Thần học Giao ước
Mặc dù học thuyết ân điển được nhìn nhận là trọng tâm của thần học Calvin đương đại, thần học giao ước mới là cấu trúc lịch sử hợp nhất toàn bộ hệ thống.

Từ nhận thức sâu sắc về tính siêu việt của Thiên Chúa, thần học Calvin cho rằng mối quan hệ giữa Thiên Chúa với tạo vật của ngài khởi đi từ sự hạ cố của Thiên Chúa. Mối quan hệ được ngài thiết lập là giao ước: mọi điều kiện trong giao ước đến từ ý chỉ bất biến của Thiên Chúa.

Theo quan điểm này, mối quan hệ giữa Thiên Chúa và loài người lập nền trên hai giao ước, phản ánh sự phân biệt giữa Luật pháp và Phúc âm. Giao ước công đức bao gồm các lề luật đạo đức và thiên nhiên. Theo đó, con người có thể hưởng sự sống vĩnh cửu và phước hạnh dựa trên sự công chính của mình. Nhưng con người đã sa ngã, phạm tội và hư hoại từ trong bản chất, nên bị đoán phạt chiếu theo giao ước. Vì vậy, giao ước ân điển được thiết lập để cứu rỗi loài người, được thể hiện qua các giao ước nối tiếp nhau được chép lại trong Kinh Thánh. Theo đó, sự cứu rỗi được ban cho không phải do công đức con người, mà đến từ lời hứa của Thiên Chúa. Con người chỉ có thể phục hòa với Thiên Chúa nhờ đấng trung bảo là Chúa Giê-xu. Ngài là đầu của những người được chọn, như thế giao ước là nền tảng cho giáo thuyết đền tội thay thế và con người nhận lãnh sự cứu rỗi nhờ sự vâng phục của Chúa Cơ Đốc.

Đức tin trong cuộc sống
Những học thuyết về thực hành đức tin trong sinh hoạt ở hội thánh, trong gia đình, và ngoài xã hội theo tư tưởng Calvin, là kết quả tự nhiên từ sự nhận biết quyền tể trị của Thiên Chúa trong sự sáng tạo và sự cứu rỗi của ngài. Như thế, sự tốt lành và quyền năng của Thiên Chúa được thể hiện qua những việc tay ngài làm trong tất cả lãnh vực của sự hiện hữu như tâm linh, vật chất, và trí tuệ, dù đó là việc thiêng liêng hay thế tục.
Theo thần học Calvin, mọi biến cố trong lịch sử đều ở trong kế hoạch của Thiên Chúa, vì ngài là đấng tạo hóa và là đấng tể trị, cũng là Cứu chúa đối với người được cứu rỗi. Do đó, sự vâng phục và phụ thuộc hoàn toàn của tín hữu vào Chúa Cơ Đốc không chỉ giới hạn trong lãnh vực thiêng liêng (như thờ phượng, tu dưỡng tâm linh hoặc cầu nguyện) nhưng cũng cần có khi sống trong đời thường hoặc khi làm việc.

Thờ phượng
Ý niệm về ý nghĩa của sự thờ phượng cũng là một trong những đặc điểm của thần học Calvin. Theo đó, chỉ có các giáo huấn và hình mẫu về sự thờ phượng chép trong Kinh Thánh mới được chấp nhận. Nói cách khác, Thiên Chúa đã quy định trong Kinh Thánh mọi điều cần thiết ngài muốn con người thực hiện khi thờ phượng ngài trong hội thánh, bất cứ điều gì thêm vào đều không được chấp nhận.

Nguyên tắc thờ phượng này hạn chế quyền lực của giáo hội nhằm bảo vệ quyền tự do của tín hữu. Mặc dù đức tin ảnh hưởng sâu đậm trên mọi khía cạnh của đời sống, giáo hội không được vượt qua thẩm quyền Kinh Thánh mà buộc tín hữu làm những điều Kinh Thánh không dạy bảo.

Ảnh hưởng xã hội và kinh tế

Chủ nghĩa tư bản
Một số học giả cho rằng thần học Calvin đã thiết lập cơ sở cho sự phát triển của chủ nghĩa tư bản ở châu Âu sau này. Luận điểm này được triển khai trong các tác phẩm có nhiều ảnh hưởng của R. H. Tawney (1880-1962), và Max Weber (1864-1920).

Trong tác phẩm nổi tiếng nhất và gây nhiều tranh luận Nền đạo đức Tin Lành và tinh thần của chủ nghĩa tư bản (Die protestantische Ethik und der Geist des Kapitalismus), Weber trình bày luận cứ cho rằng đạo đức Kháng Cách, nhất là thần học Calvin cho phép mưu cầu các lợi ích kinh tế thuần lý và các hoạt động trần thế trong khuôn khổ các hoạt động này tạo ra những kết quả tích cực trong tâm linh và có ý nghĩa đạo đức. Đó không phải là mục tiêu, nhưng là kết quả tất yếu của các giáo huấn tôn giáo. Một tín hữu, trong công việc hằng ngày, có nghĩa vụ làm việc hết sức mình để chu toàn công việc hầu cho danh Chúa được cả sáng.

Như thế, theo đạo đức Kháng Cách, mọi nghề nghiệp chính đáng đều được xem là "thiên chức", được Chúa chúc phước và được xem là thiêng liêng. Thế giới quan Kháng Cách, xem mọi lĩnh vực của cuộc sống đều là thiêng liêng khi được cung hiến cho Thiên Chúa và thực thi ý chỉ của ngài nhằm nuôi dưỡng và cải thiện cuộc sống, đã ảnh hưởng sâu sắc trên quan niệm về chức nghiệp.

Weber tóm tắt quan niệm đạo đức của giáo phái Calvin như sau: "Cách duy nhất để có một cuộc sống đẹp lòng Thiên Chúa không phải là vượt lên trên nền đạo đức của đời sống trần thế bằng lối sống khổ hạnh trong tu viện, mà chính là chu toàn trong thế gian các bổn phận tương ứng với chức phận mà cuộc sống dành cho mỗi người trong xã hội – chính vì thế mà các bổn phận trở thành 'thiên chức' [Beruf] của mỗi người."

Đặc trưng tư tưởng của giáo thuyết Calvin là nhấn mạnh tới nỗ lực của cá nhân chứ không coi trọng vai trò của các định chế, và loại trừ những xu hướng huyền bí, những xu hướng nặng về nghi thức – nói khác đi, đây chính là lối tư duy dẫn đến quá trình "giải ma thuật" (Entzauberung) và quá trình lý tính hóa lối sống của người tín đồ Calvin.
Chính ở điểm này mà, theo Weber, có một sự gặp gỡ hết sức quan trọng giữa một số yêu cầu trong lôgic thần học Calvin với một số yêu cầu của lôgic tư bản chủ nghĩa – hay giữa tư duy duy lý khổ hạnh Calvin với tư duy duy lý của nhà kinh doanh tư bản chủ nghĩa.

Chú thích

Tham khảo
Jean Calvin (1960). Institutes of the Christian Religion. ISBN 0-664-22028-2 (also available online in an older translation)
Ford Lewis Battles and John Walchenbach (2001). Analysis of the Institutes of the Christian Religion of Jean Calvin. ISBN 0-87552-182-7
John Thomas McNeill (1954). The History and Character of Calvinism. ISBN 0-19-500743-3

Liên kết ngoài

Các website
Center for Reformed Theology and Apologetics - offers many materials from a Calvinist perspective.
Monergism.com - many Reformed and Calvinist resources
Calvinism Index  by Colin Maxwell
Third Millennium Ministries - many current articles, audio sermons, and lectures by contemporary Reformed theologians and pastors on a variety of topics.
Sola Gratia Ministries  - more Reformed and Calvinist resources.
The Highway - still more articles from a Reformed perspective.
Educational resources from the United Reformed Church  - many audio sermons, lectures, and curricula on theological topics from a conservative, Calvinist denomination

thần học Calvin và các hệ thống thần học khác
Calvinism & Arminianism - a brief comparison of Calvinism and Arminianism from The Five Points of Calvinism - Defined, Defended, Documented by Steele and Thomas
Argument on the Arminian Controversy - Five Points of Gospel Truth Asserted and Defended (1836) by Moses Roney, defending Calvinism against Arminianism.
"Calvinism" from the Catholic Encyclopedia
The Five Points of Calvinism Considered by David Servant (non-Calvinist)

Ba Ngôi
Năm Luận điểm của thần học Calvin


title: Beauchalot

text:
Beauchalot  là một xã thuộc tỉnh Haute-Garonne trong vùng Occitanie ở tây nam nước Pháp. Xã nằm ở khu vực có độ cao trung bình 316 mét trên mực nước biển. Xã cách biên giới với Tây Ban Nha chỉ 50 phút đi xe.

Tham khảo

Xã của Haute-Garonne


title: Karolinenkoog

text:
Karolinenkoog là một đô thị thuộc huyện Dithmarschen, trong bang Schleswig-Holstein, nước Đức. Đô thị Karolinenkoog có diện tích 17,55 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2006 là 138 người.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Dithmarschen


title: Garde (tổng)

text:
Tổng Garde là một tổng thuộc tỉnh Var trong vùng Provence-Alpes-Côte d'Azur.

Địa lý
Tổng này được tổ chức xung quanh La Garde trong quận Toulon. Cao độ vùng này từ 0 m (La Garde) đến 273 m (Le Pradet) với độ cao trung bình 80 m.

Các xã
Tổng Garde gồm 2 xã với dân số tổng cộng 36 304 người (điều tra dân số năm 1999, dân số không tính trùng).

|-
| La Garde || align="right" | 25 329 || align="right" | 83130 || align="right" | 83062
|-
| Le Pradet || align="right" | 10 975 || align="right" | 83220 || align="right" | 83098
|}

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Tổng Garde trên trang mạng của INSEE
 plan du canton de Garde sur Mapquest
 Vị trí của tổng Garde trên bản đồ Pháp

Garde


title: Không hoa

text:
Không hoa (zh. kōnghuá 空華, ja. kūge), là "hoa trên không trung". Hoa hư huyễn, hoa đốm trong mắt, được nhìn thấy trên bầu trời như là kết quả của sự rối loạn thị giác. Đây là ẩn dụ được dùng trong những kinh luận như luận Đại thừa khởi tín, kinh Thủ-lăng-nghiêm, kinh Viên Giác, để chỉ cho tính vô minh phân biệt.

Tham khảo

Fo Guang Ta-tz'u-tien 佛光大辭典. Fo Guang Ta-tz'u-tien pien-hsiu wei-yuan-hui 佛光大辭典編修委員會. Taipei: Fo-kuang ch'u-pan-she, 1988. (Phật Quang Đại Từ điển. Phật Quang Đại Từ điển biên tu uỷ viên hội. Đài Bắc: Phật Quang xuất bản xã, 1988.)
Das Lexikon der Östlichen Weisheitslehren, Bern 1986.

Triết lý Phật giáo


title: Bogel

text:
Bogel là một xã ở huyện Rhein-Lahn, bang Rheinland-Pfalz, in phía tây nước Đức.

Tham khảo

Xã của bang Rheinland-Pfalz
Xã và đô thị ở huyện Rhein-Lahn


title: Leptodactylus pentadactylus

text:
Leptodactylus pentadactylus) là một loài ếch trong họ Leptodactylidae.
Nó được tìm thấy ở Bolivia, Brasil, Colombia, Costa Rica, Ecuador, French Guiana, Guyana, Honduras, Nicaragua, Panama, Peru, Suriname, and Venezuela.
Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng ẩm ướt đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, subtropical or tropical swamps, các khu rừng vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, sông, đầm lầy nước ngọt, các đầm lầy nước ngọt luân phiên và các hồ nuôi thủy sản.

Phân bố
Ếch này phân bố trong vùng đất thấp (dưới 3.800 ft hoặc 1200 m) từ Bắc Honduras để các vùng đất thấp Thái Bình Dương của Ecuador và khắp Bắc Guianas và domain hai phần ba lưu vực sông Amazon ở Nam Mỹ.

Tham khảo

 Solís, F., Ibáñez, R., Chaves, G., Wilson, L.D., La Marca, E., Azevedo-Ramos, C., Coloma, L.A. & Ron, S. 2004. Leptodactylus pentadactylus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 22 tháng 7 năm 2007.

Liên kết ngoài

 Leptodactylus pentadactylus, WildHerps.com

Leptodactylus


title: Eleutherodactylus elegans

text:
Eleutherodactylus elegans là một loài ếch trong họ Leptodactylidae. Chúng là loài đặc hữu của Colombia.
Môi trường sống tự nhiên của nó là các khu rừng vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và đồng cỏ ở cao nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới. Loài này đang bị đe dọa do mất môi trường sống.

Hình ảnh

Nguồn
 Castro, F., Herrera, M.I., Amézquita, A. & Rueda, J.V. 2004. Eleutherodactylus elegans. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 7 năm 2007.

Tham khảo

Liên kết ngoài

E
Động vật lưỡng cư Colombia


title: Ellecourt

text:
Ellecourt là một xã thuộc tỉnh Seine-Maritime trong vùng Normandie miền bắc nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Seine-Maritime
Seine-Maritime
Normandy

Tham khảo
INSEE

Liên kết ngoài
Ellecourt on the Quid website

Xã của Seine-Maritime


title: Dicranomyia latebra

text:
Dicranomyia latebra là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Dicranomyia
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: 7618 Gotoyukichi

text:
7618 Gotoyukichi (1997 AU4) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 6 tháng 1 năm 1997 bởi T. Kobayashi ở Oizumi.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser 7618 Gotoyukichi

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1997


title: Analyta

text:
Analyta là một chi bướm đêm thuộc họ Crambidae.

Các loài
Analyta apicalis Hampson, 1896
Analyta albicillalis Lederer, 1863
Analyta beaulaincourti Rougeot, 1977
Analyta calligrammalis Mabille, 1879
Analyta gammalis Viette, 1958
Analyta heranicealis (Walker, 1859)
Analyta nigriflavalis Hampson, 1913
Analyta pervinca Ghesquière, 1942
Analyta semantris Dyar, 1914
Analyta vansomereni Tams, 1932

 Các loài trước đây
Analyta aldabralis (Viette, 1958)

Chú thích

Tham khảo

Margaroniini


title: Parornix bifurca

text:
Parornix bifurca là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Ý.

Chú thích

Tham khảo

Parornix
Động vật đặc hữu Ý
Côn trùng châu Âu


title: Romilly-la-Puthenaye

text:
Romilly-la-Puthenaye  là một xã thuộc tỉnh Eure trong vùng Normandie miền bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Eure

Tham khảo

Rommillylaputhenaye


title: Procraerus malus

text:
Procraerus malus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Fleutiaux miêu tả khoa học năm 1928.

Chú thích

Tham khảo

Procraerus


title: Bokin

text:
Bokin là một tổng tại tỉnh Passoré ở bắc trung bộ Burkina Faso. Dân số năm 2006 là 54.958 người. Thủ phủ là thị xã Bokin.

Các thị xã và làng xã
Badogo, Boore, Dakore, Dakouli, Goera, Gombre, Gorki, Guimba, Guipa, Imiougou, Kietogo, Koankin, Kondin, Kontélé, Koullou, Koulwéogo, Koupéla–Peulh, Langue–Peulh, Lelesgo, Maceono, Nahana, Niangla, Nioneegre, Peodogo, Pepin, Pofona, Rana, Riga, Sarma, Séguédin, Sitoega, Tanghin, Tanwefo, Tegsagbo, Tèma, Tengand-Tanga, Tibin, Yake và Zougloum-Tonsgo.

Tham khảo

Tổng của Burkina Faso
Tỉnh Passoré


title: Samarkand

text:
Samarkand (, ; ; ; ) là thành phố lớn thứ hai của Uzbekistan và là thủ phủ của tỉnh Samarqand, cách thủ đô Tashkent khoảng 350 km. Đây là một thành phố du lịch nổi tiếng ở khu vực Trung Á.

Samarkand là một trong những thành phố có người sống lâu đời nhất ở Trung Á. Có bằng chứng về những hoạt động của con người trong khu vực hiện nay của thành phố từ thời kỳ đồ đá cũ, mặc dù không có bằng chứng cụ thể về thời điểm chính xác Samarkand được thành lập; một số giả thuyết cho rằng nó được thành lập giữa thế kỷ 8 và 7 trước Công nguyên. Trở nên thịnh vượng từ vị trí của nó trên con đường tơ lụa giữa Trung Quốc và Địa Trung Hải, đã có thời điểm Samarkand là một trong những thành phố lớn nhất ở Trung Á.

Vào thời kỳ đế chế Achaemenes của Ba Tư, thành phố là thủ phủ của Sogdiana. Thành phố đã được Alexander Đại đế chiếm vào năm 329 trước Công nguyên, khi nó được gọi bằng tên tiếng Hy Lạp là Marakanda. Thành phố được cai trị bởi một loạt các nhà chính trị ở Iran và Thổ Nhĩ Kỳ cho đến khi người Mông Cổ dưới quyền Thành Cát Tư Hãn chinh phục Samarkand vào năm 1220. Thành phố được ghi nhận là một trung tâm Hồi giáo cho nghiên cứu học thuật. Vào thế kỷ 14, nó trở thành kinh đô của đế chế Thiếp Mộc Nhi (Tamerlane) và cũng là địa điểm của lăng mộ ông (Gur-e Amir). Nhà thờ Hồi giáo Bibi-Khanym (một bản sao hiện đại) vẫn là một trong những địa danh nổi tiếng nhất của thành phố

Đây là cố đô của Uzbekistan, có lịch sử gần 3000 năm, trước đây từng là nơi sinh sống của các đoàn du mục và các thổ dân. Thành phố đầy ắp các cung điện, thánh đường, lăng tẩm với những tòa tháp cao vút với các mái vòm lớn, hầu như đều có điểm nhấn là màu xanh trời và hàng trăm năm tuổi. Năm 2001, UNESCO đã thêm thành phố 2,750 năm tuổi này vào danh sách di sản thế giới với tên Samarkand – các giao lộ văn hóa.

Lịch sử

Thời sơ khai

Cùng với Bukhara, Samarkand là một trong những thành phố cổ nhất ở Trung Á, phát triển từ vị trí của nó trên tuyến đường thương mại giữa Trung Quốc và các nước phương Tây (Con đường tơ lụa).

Các cuộc khai quật khảo cổ được tổ chức trong giới hạn thành phố (Syob và Midtown) cũng như các khu vực ngoại thành (Hojamazgil, Sazag'on) đã tìm ra những bằng chứng từ 40000 năm trước về hoạt động của con người, có từ thời kỳ đồ đá cũ. Một số dấu tích của thời kỳ đồ đá mới (thiên niên kỷ 12 - 7 TCN) đã được phát hiện tại Sazag'on-1, Zamichatosh và Okhalik (vùng ngoại ô của thành phố). Các con kênh Syob và Darg'om, nguồn nước chính của thành phố và vùng ngoại ô, xuất hiện từ khoảng thế kỷ thứ 7 đến thế kỷ thứ 5 trước Công nguyên (thời kỳ đồ sắt sớm). Không có bằng chứng cụ thể thời điểm Samarkand được thành lập. Các nhà nghiên cứu của Viện Khảo cổ học Samarkand vẫn đang tranh cãi về sự tồn tại của thành phố, ước tính phổ biến là từ giữa thế kỷ thứ 8 và thứ 7 trước Công nguyên.

Samarkand là một trong những trung tâm chính của nền văn minh Sogdiana từ những ngày đầu thành lập. Vào thời triều đại nhà Achaemenes của Ba Tư, nó đã trở thành thủ đô của Sogdiana.

Thời Hellenistic
Alexander Đại đế chinh phục Samarkand vào năm 329 TCN. Thành phố này được người Hy Lạp gọi là Maracanda. Các nguồn văn bản cung cấp những manh mối nhỏ cho hệ thống chính quyền tiếp theo. Họ kể về một người Orepius đã trở thành người cai trị "không phải từ tổ tiên, mà là một món quà của Alexander".

Sau khi Samarkand bị thiệt hại đáng kể trong cuộc xâm lược ban đầu của Alexander, thành phố đã phục hồi nhanh chóng và phát triển mạnh dưới ảnh hưởng Hellenic mới. Cũng có những kỹ thuật xây dựng mới lớn; gạch hình chữ nhật được thay thế bằng hình vuông và các phương pháp cao cấp của khối xây và trát được giới thiệu.

Cuộc chinh phục của Alexander quảng bá văn hóa Hy Lạp cổ đại vào Trung Á; trong một thời gian, thẩm mỹ Hy Lạp ảnh hưởng nặng nề đến các nghệ nhân địa phương. Di sản Hy Lạp này tiếp tục khi thành phố trở thành một phần của các quốc gia kế thừa khác nhau trong nhiều thế kỷ sau cái chết của Alexander, bao gồm vương quốc Seleukos, vương quốc Hy Lạp-Bactria và đế quốc Quý Sương (mặc dù bản thân Nguyệt Chi có nguồn gốc ở Trung Á). Sau khi nhà nước Quý Sương mất quyền kiểm soát Sogdia, trong thế kỷ thứ 3 sau Công Nguyên, Samarkand bắt đầu suy tàn và đánh mất vị thế trung tâm kinh tế, văn hóa và quyền lực chính trị. Nó đã không còn hồi sinh đáng kể cho đến thế kỷ thứ 5.

Trước khi Mông Cổ đến

Samarkand đã bị nhà Sassanid của Ba Tư chinh phục vào khoảng năm 260. Dưới sự cai trị của người Sassan, vùng này trở thành một địa điểm quan trọng cho chủ nghĩa Mani giáo, và tạo điều kiện cho việc phổ biến tôn giáo khắp Trung Á.

Sau khi người Hephtalite (Hun) chinh phục Samarkand, họ kiểm soát nó cho đến Göktürk, trong một liên minh với người Sassanid mà họ đã thắng trong trận Bukhara. Người Thổ Nhĩ Kỳ cai trị Samarkand cho đến khi họ bị đánh bại bởi người Sassanid trong cuộc Chiến tranh Göktürk - Ba Tư.

Sau khi người Ả Rập chinh phục Iran, người Turk chiếm được Samarkand và giữ nó cho đến khi hãn quốc Tây Turk sụp đổ do thất bại trong cuộc chiến tranh với nhà Đường của Trung Quốc. Trong thời gian này thành phố đã bị Trung Quốc bảo hộ và phải tuế cống nhà Đường hàng năm. Quân đội của Umayyad Caliphate dưới quyền giám hộ của Qutayba chiếm được thành phố từ người Turk vào năm 710.

Trong thời gian này, Samarkand là một cộng đồng tôn giáo đa dạng và là nơi có một số tôn giáo, bao gồm Phật giáo, Hỏa giáo, Ấn Độ giáo, Do Thái giáo và Kitô giáo Nestorian. Tuy nhiên, sau khi người Ả Rập chinh phục Sogdiana, Hồi giáo trở thành tôn giáo thống trị, với phần lớn dân số đổi sang đạo này.

Truyền thuyết kể rằng trong thời gian nhà Abbas cai trị, những bí quyết về sản xuất giấy đã được truyền đạt từ hai tù nhân Trung Quốc từ trận Đát La Tư năm 751, dẫn đến nền tảng của nhà máy giấy đầu tiên của thế giới Hồi giáo ở Samarkand. Sáng chế sau đó lan truyền đến phần còn lại của thế giới Hồi giáo, và từ đó đến châu Âu.

Việc kiểm soát Samarkand của nhà Abbasid sớm tan biến và được thay thế bằng chính quyền Samanid (862–999), mặc dù người Samanid vẫn là những chư hầu danh nghĩa của Caliph trong sự kiểm soát của họ đối với Samarkand. Dưới sự cai trị của Samanid, thành phố đã trở thành một trong những kinh đô của triều đại Samanid và một mối quan hệ thậm chí còn quan trọng hơn giữa nhiều tuyến thương mại. Nước Samanid bị lật đổ bởi những người Kara-Khanid vào khoảng năm 1000. Trong vòng 200 năm tới, Samarkand bị cai trị bởi một loạt các bộ lạc Turk khác, bao gồm cả nhà Seljuk và nhà Khwarezm-Shah.

Thời Mông Cổ cai trị
Người Mông Cổ chinh phục Samarkand vào năm 1220. Mặc dù Thành Cát Tư Hãn "không làm phiền người dân của thành phố theo bất kỳ cách nào", theo Juvaini, ông đã giết tất cả những người tị nạn trong thành và trong các nhà thờ Hồi giáo, cướp phá thành phố hoàn toàn và cưỡng ép 30.000 người đàn ông trẻ cùng với 30.000 thợ thủ công. Samarkand phải chịu ít nhất một đợt cướp phá khác của Mông Cổ từ Khan Baraq để có được kho báu mà ông ta cần để trả cho một đội quân. Nơi đây vẫn là một phần của hãn quốc Sát Hợp Đài (một trong bốn vương quốc thuộc đế quốc Mông Cổ) cho đến năm 1370.

Marco Polo du ký của Marco Polo, nơi Polo ghi lại hành trình của mình dọc theo con đường tơ lụa, mô tả Samarkand là "một thành phố rất lớn và lộng lẫy..."

Khu vực Enisei có một cộng đồng những người thợ dệt có gốc gác Trung Quốc. Cả Samarkand và Ngoại Mông đều có các nghệ nhân gốc Trung Quốc mà Khâu Xứ Cơ là ví dụ rõ ràng nhất. Sau khi người Mông Cổ chinh phục Trung Á bởi Thành Cát Tư Hãn, người Mông Cổ được chọn làm giai cấp cai trị; người Trung Quốc và Qara-Khitay (Khitan) được cho đồng quản lí vườn và cánh đồng ở Samarqand, vì người Hồi giáo không được phép quản lý riêng.

Ibn Battuta đến thăm Samarkand vào năm 1333 và gọi thành phố này là "một trong những thành phố lớn nhất và tốt nhất, và hoàn hảo nhất trong số đó về vẻ đẹp". Ông cũng lưu ý các vườn cây được cung cấp nước thông qua norias (bánh xe nước).

Năm 1365, một cuộc nổi dậy chống lại sự kiểm soát của hãn quốc Sát Hợp Đài xảy ra ở Samarkand.

Thời Timurid
Vào năm 1370, người chinh phục Thiếp Mộc Nhi (Timur hay Tamerlane), người sáng lập và cai trị đế quốc Timurid, đã biến Samarkand trở thành thủ đô đế chế của ông. Tamerlane là một trong những vị hoàng đế vĩ đại nhất thế giới, người đã chinh phạt phần lớn Tây và Trung Á. Vào khoảng cuối thế kỷ 14, thời gian hùng mạnh nhất của đế chế mà ông đứng đầu, các chuyên gia lịch sử cho biết ông đã giết chết 5% dân số thế giới. Tuy nhiên, những di sản mà Tamerlane để lại cho đời sau lại rất đẹp đẽ. Cho đến ngày nay, sau 25 năm độc lập, Uzbekistan vẫn là một đất nước gây nên nhiều tranh cãi vì vị vua nổi tiếng này cùng với các công trình cổ đang được gìn giữ.

Trong 35 năm tiếp theo, ông xây dựng lại hầu hết thành phố và dân cư với các nghệ nhân và thợ thủ công giỏi từ khắp đế quốc. Timur giành được danh tiếng là người bảo trợ nghệ thuật và Samarkand đã trở thành trung tâm của vùng Transoxiana. Sự cam kết với nghệ thuật của Timur là điều rõ ràng, ông có thể tàn nhẫn với kẻ thù của mình nhưng thương xót đối với những người có khả năng nghệ thuật đặc biệt, ông cứu cuộc sống của các nghệ sĩ, thợ thủ công và kiến trúc sư để ông có thể sử dụng họ trong dự án cải thiện và làm đẹp thủ đô của mình. Ông cũng trực tiếp tham gia vào các dự án xây dựng và tầm nhìn của ông thường vượt quá khả năng kỹ thuật của các công nhân. Hơn nữa, thành phố đang trong tình trạng xây dựng liên tục và Timur thường yêu cầu các tòa nhà được thực hiện và làm lại nhanh chóng nếu ông không hài lòng với kết quả. Timur đã thiết kế thành phố sao cho chỉ có thể tiếp cận bằng những con đường và cũng có thể đã ra lệnh xây dựng mương sâu và tường, để có thể trải dài năm dặm (8,0 km) trong chu vi, tách thành phố từ phần còn lại của các nước láng giềng xung quanh của nó. Trong thời gian này thành phố có dân số khoảng 150.000 người. Thời kỳ tái thiết vĩ đại này được thu thập trong các nguồn của đại sứ Henry III, Ruy Gonzalez de Clavijo, người đóng quân ở đó từ năm 1403 đến 1406. Trong thời gian ông ở lại, thành phố thường ở trạng thái xây dựng không ngừng. "Nhà thờ Hồi giáo mà Timur đã xây dựng để tưởng nhớ mẹ của vợ ông... dường như chúng tôi là người cao quý nhất trong số những người đến thăm thành phố Samarkand, nhưng không sớm hoàn thành hơn vì ông ta bắt đầu tìm lỗi với cổng vào, mà bây giờ ông ta nói là quá thấp và phải được hạ xuống. "

Từ năm 1424 đến năm 1429, nhà thiên văn học vĩ đại Ulugh Beg đã xây dựng Đài thiên văn Samarkand. Kính lục phân dài 11 mét và một lần vươn lên đỉnh của cấu trúc ba tầng xung quanh, mặc dù nó được giữ dưới lòng đất để bảo vệ thành phố khỏi động đất. Hiệu chỉnh dọc theo chiều dài của nó, là góc phần tư 90 độ lớn nhất thế giới vào thời điểm đó. Tuy nhiên, đài quan sát đã bị phá hủy bởi những người cuồng tín tôn giáo quá khích năm 1449.

Hậu Timurid
Năm 1500, các chiến binh du mục người Uzbek đã chiếm quyền kiểm soát Samarkand. Vương triều Shaybanid nổi lên như những người lãnh đạo Uzbek vào khoảng thời gian này.

Trong giai đoạn 2 của thế kỷ XVI, các vua Shaybanid chuyển kinh đô của họ đến Bukhara và vai trò của Samarkand đã bị suy giảm. Sau một cuộc tấn công của Nader Shah của nhà Afsharid, thành phố bị bỏ hoang vào những năm đầu thập niên 1720.

Từ năm 1599 đến 1756, Samarkand được cai trị bởi Ashtrakhanid của hãn quốc Bukhara.

Từ năm 1756 đến 1868, Samarkand được cai trị bởi emir Manghud (Mông Cổ) của Tiểu Vương quốc Bukhara.

Sự can thiệp của Nga và chính quyền Xô viết

Thành phố này nằm dưới quyền cai trị của đế quốc Nga sau khi thành trì bị chiếm bởi một lực lượng dưới quyền Đại tá Konstantin Petrovich von Kaufman năm 1868. Ngay sau đó, đồn trú nhỏ của Nga bao gồm 500 binh sĩ Nga đã bị bao vây. Cuộc tấn công, được lãnh đạo bởi Abdul Malik Tura, con trai lớn của tiểu vương quốc Bukhara, cũng như Baba Bey của Shahrisabz và Jura Bey của Kitab, bị quân Nga đẩy lùi với những tổn thất nặng nề. Alexander Abramov trở thành Thống đốc đầu tiên của quân đội Okrug, mà người Nga đã thiết lập dọc theo dòng sông Zeravshan, với Samarkand là trung tâm hành chính. Phần của thành phố kiểu Nga được xây dựng sau thời điểm này, phần lớn ở phía tây của thành phố cổ.

Năm 1886, thành phố trở thành thủ phủ của tỉnh Oblast Samarkand mới được thành lập của Turkestan thuộc Nga và tăng tầm quan trọng hơn nữa khi tuyến đường sắt xuyên Caspian đến thành phố vào năm 1888.

Thành phố trở thành thủ đô của Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Xô viết Uzbekistan năm 1925, trước khi được thay thế bởi Tashkent vào năm 1930. Trong chiến tranh thê giới thứ hai, sau khi Đức Quốc xã xâm lược Liên Xô, một số công dân của Samarqand được gửi đến vùng đất của Smolensk, để chống lại kẻ thù. Nhiều người đã bị bắt giữ hoặc bị giết bởi Đức Quốc xã. Ngoài ra, hàng nghìn người tị nạn từ các khu vực phía tây của Liên Xô bị chiếm đóng đã chạy đến thành phố và nó là một trong những trung tâm chính của những thường dân bỏ trốn ở Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Xô viết Uzbekistan và Liên bang Xô viết nói chung.

Địa lí

Samarkand nằm ở vị trí đông nam của Uzbekistan, trong thung lũng sông Zarefshan. Thị trấn Qarshi cách đó 135 km. Đường M37 kết nối với thành phố Bukhara, cách đó 240 km. Đường M39 kết nối với thủ đô Tashkent, cách đó 270 km. Biên giới Tajikistan cách Samarkand khoảng 35 km và con đường dẫn đến thủ đô nước này là Dushanbe cách đó 210 km. Đường M39 kết nối với Mazar-i-Sharif ở Afghanistan, cách đó 340 km.

Khí hậu

Samarkand có khí hậu Địa Trung Hải (phân loại khí hậu Köppen: Csa), gần với ranh giới của khí hậu bán khô hạn (BSk) với mùa hè nóng, khô và mùa đông lạnh, tương đối ẩm ướt. Mùa đông là thời kỳ xen kẽ giữa thời tiết ấm áp với thời tiết lạnh. Tháng 7 và tháng 8 là những tháng nóng nhất trong năm với nhiệt độ đạt tới và thậm chí vượt quá 40 °C (104 °F). Hầu hết lượng mưa thưa thớt được nhận từ tháng 12 đến tháng 4. Vào tháng 1 năm 2008, thành phố đặc biệt rất lạnh và nhiệt độ giảm xuống −22 °C (−8 °F).

Nhân khẩu
Theo phiên bản chính thức, phần chính của cư dân Samarkand là người Uzbek, thuộc nhóm các dân tộc Turk. Nhưng hầu hết những người Uzbek trên thực tế là người Tajik (người Iran), nhưng trên hộ chiếu, trong cột dân tộc được liệt kê là Uzbek. Trên thực tế, khoảng 70% cư dân Samarkand là nói tiếng Tajik (tiếng Ba Tư). Người Tajik đặc biệt tập trung ở phía đông của thành phố, nơi có các di tích kiến trúc chính của Samarkand.

Theo nhiều nguồn độc lập khác nhau, người Tajik (người nói tiếng Ba Tư) là nhóm dân tộc chính trong thành phố, trong khi dân tộc người Uzbek tạo thành một nhóm thiểu số ngày càng tăng. Những con số chính xác khó đánh giá, vì nhiều người ở Uzbekistan xác định là thuộc chủng "Uzbek" mặc dù tiếng Đông Ba Tư mới là ngôn ngữ đầu tiên của họ, hoặc bởi vì họ được chính quyền trung ương đăng ký là Uzbeks mặc dù vẫn mang trong mình ngôn ngữ và bản sắc của người Ba Tư. Theo giải thích của Paul Bergne:
Trong cuộc điều tra dân số năm 1926, một bộ phận đáng kể dân số Tajik đã được đăng ký là người Uzbekistan. Do đó, ví dụ, trong cuộc điều tra dân số năm 1920 tại thành phố Samarkand, người Tajik được ghi nhận là số 44.758 và người Uzbek chỉ có 3301. Theo điều tra dân số năm 1926, số lượng dân Uzbek được ghi nhận là 43.364 và người Tajik chỉ là 10.716. Trong một loạt các kishlaks [làng] ở Khojand Okrug, có dân số được đăng ký là Tajik vào năm 1920, ví dụ: ở Asht, Kalacha, Akjari Tajik và những nơi khác, trong cuộc điều tra dân số năm 1926, họ đã được đăng ký là Uzbeks. Những sự thật tương tự cũng có thể được thêm vào liên quan đến Ferghana, Samarkand, và đặc biệt là Bukhara.

Uzbek trên thực tế là một dân tộc thiểu số ở Samarkand, nhưng là nhóm tộc lớn thứ hai sau Tajik, và tập trung nhiều nhất ở phía tây Samarkand. Nhóm dân tộc lớn thứ ba ở Samarkand là người Iran, hầu hết sống ở phía tây và tây nam Samarkand, trong một số khu phố lớn của Iran, lớn nhất và nổi tiếng nhất là khu phố Panjab của Iran. Người Iran gốc Samarkand chủ yếu nói tiếng Uzbek, với giọng Iran. Người Iran bắt đầu chuyển đến Samarkand từ thế kỷ 17, và dòng chảy của họ đến thành phố này tăng lên vào thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20. Do đó, khoảng 100 nghìn người Iran hiện đang sống ở Samarkand. Họ chủ yếu đến từ các thành phố Khorasan, Mashhad, Nishapur, Sabzevar, Astrabad, Tabriz, Zanjan, Ardabil và Merv.

Ngoài ra ở Samarkand còn có một cộng đồng người Nga, người Ukraina, người Belarus, người Armenia, người Azerbaijan, người Tatar, người Triều Tiên, người Ba Lan, người Đức, những người chủ yếu sống ở trung tâm và phía tây Samarkand. Ngôn ngữ chính của các quốc tịch này là tiếng Nga. Những dân tộc này đã đến Samarkand từ cuối thế kỷ 19, và đặc biệt là vào thời Xô Viết, và đã ở lại đây mãi mãi.

Ở cực tây và tây nam Samarkand, có cộng đồng người Ả Rập gốc Trung Á sinh sống, những người chủ yếu nói tiếng Uzbek và chỉ một phần nhỏ của thế hệ cũ nói tiếng Ả Rập. Ngoài ra ở phía đông Samarkand còn có một cộng đồng người Do Thái lớn từ Bukhara, nơi chỉ còn lại một vài gia đình Do Thái. Hàng trăm ngàn người Do Thái còn lại rời khỏi Uzbekistan từ những thập niên 1970 đến Israel, Hoa Kỳ, Canada, Úc và Châu Âu.

Ngoài ra ở phần phía đông của Samarkand còn có một số khu vực, nơi các dân tộc khác ở Trung Á (Luli, Djugi, Mugat, Parya và các nhóm khác) từng sinh sống ở các vùng lãnh thổ hiện đại của Ấn Độ và Pakistan, đã bắt đầu đến Samarkand từ nhiều thế kỷ trước. Họ chủ yếu nói một phương ngữ đặc biệt của ngôn ngữ Tajik, cũng như ngôn ngữ của họ (ngôn ngữ Parya được biết đến nhiều nhất).

Ngôn ngữ

Ngôn ngữ chính thức ở Samarkand, cũng như trong cả nước Uzbekistan, là tiếng Uzbek, là một trong những ngữ hệ Turk. 95% các dấu hiệu và chữ khắc trong thành phố được viết bằng ngôn ngữ tiếng Uzbek (chủ yếu theo bảng chữ cái tiếng Latin của người Uzbekistan). Về mặt chính thức, người ta tin rằng ngôn ngữ phổ biến nhất ở Samarkand là tiếng Uzbek, nhưng trên thực tế, theo một số dữ liệu, ngôn ngữ này có nguồn gốc từ khoảng 30% cư dân của Samarkand. Các cư dân khác của Samarkand chỉ nói tiếng Uzbekistan là ngôn ngữ thứ hai. Không có dữ liệu chính xác về điều này, vì không có điều tra dân số ở Uzbekistan kể từ năm 1989. Ngôn ngữ tiếng Uzbek là tiếng mẹ đẻ của người Uzbek, Turkmen, Iran ở Samarkand và hầu hết người Ả Rập sống ở Samarkand.

Như trong phần còn lại của Uzbekistan, tiếng Nga thực tế là ngôn ngữ chính thức thứ hai ở Samarkand, và khoảng 5% các dấu hiệu và chữ khắc trong Samarkand được viết bằng ngôn ngữ này. Người Nga, người Belarus, người Ba Lan, người Đức, người Triều Tiên, phần lớn người Ukraina, phần lớn người Armenia, người Hy Lạp, một phần người Tatar và người Azerbaijan nói tiếng Nga ở Samarkand. Một số tờ báo bằng tiếng Nga được xuất bản ở Samarkand, trong đó phổ biến nhất là "Samarkandskiy vestnik" (tiếng Nga: Самаркандйй естник - Samarkand Herald), kênh truyền hình Samarkandian STV phát sóng một phần bằng tiếng Nga.

Trên thực tế, ngôn ngữ bản địa phổ biến nhất trong Samarkand là tiếng Tajik (Tajiki), là một trong những phương ngữ hoặc biến thể của tiếng Ba Tư (Farsi). Samarkand là một trong những thành phố nơi ngôn ngữ Ba Tư phát triển. Ở đây, vào những thời điểm khác nhau, nhiều nhà thơ và nhà văn cổ điển Ba Tư đã sống hoặc đến thăm, Abulqasem Ferdowsi, Omar Khayyám, Abdurahman Jami, Abu Abdullah Rudaki, Suzani Samarqandi, Kamal Khujandi là những người khác nổi tiếng nhất.

Theo một số người, ngôn ngữ bản địa của khoảng 70% cư dân Samarkand là ngôn ngữ Tajik. Những người này khoảng 70% nói tiếng Uzbek như ngôn ngữ thứ hai và tiếng Nga là ngôn ngữ thứ ba. Mặc dù thực tế rằng ngôn ngữ Tajik thực sự là một trong hai ngôn ngữ phổ biến nhất (cùng với tiếng Uzbek) ở Samarkand, ngôn ngữ này không có tư cách là ngôn ngữ chính thức hoặc khu vực. Ở thành phố Samarkand, chỉ có một tờ báo được xuất bản bằng ngôn ngữ Tajik (theo bảng chữ cái Cyrllic Tajik), được gọi là "Ovozi Samarqand" (Tajik: Овози Самарқанд - Tiếng nói của Samarkand). Các kênh truyền hình Samarkandian STV và "Samarqand" địa phương cũng phát sóng một phần bằng ngôn ngữ Tajik, cũng là một đài phát thanh khu vực phát sóng một phần bằng ngôn ngữ Tajik

Ngoài các ngôn ngữ tiếng Uzbek, tiếng Tajik và tiếng Nga, đối với một số cư dân Samarkand, ngôn ngữ bản địa là tiếng Ukraina (đối với một số người Ukraine), tiếng Armenia (chỉ tiếng Đông Armenia), tiếng Azerbaijan, tiếng Tatar, tiếng Tatar Krym, tiếng Ả Rập (cho một tỷ lệ rất nhỏ của người Ả Rập ở Samarkand), và các ngôn ngữ khác.

Tôn giáo

Hồi giáo
Trong lịch sử, Samarkand là một cộng đồng tôn giáo đa dạng. Từ thế kỷ thứ 8, khi người Ả Rập vào Trung Á, Hồi giáo đã trở thành tôn giáo chính. Theo một số nguồn tin, khoảng 90% người Hồi giáo theo dòng Hồi giáo Sunni trong khi Hồi giáo Shia, Kitô giáo và Do Thái giáo là những tôn giáo nhỏ.

Kể từ sự ra đời của Hồi giáo, nhiều thánh đường Hồi giáo, madrasa và lăng mộ đã được xây dựng và tất cả những điều này làm cho thành phố rất hấp dẫn cho khách du lịch đến tham quan. Nhiều di tích được xây dựng trong thế kỷ 14-15 bởi Tamerlane bao gồm Registan và 3 madrasa ở đó, Nhà thờ Hồi giáo Bibi-Khanym, Shah-i-Zinda và quần thể Gur-Emir, cũng như Đài thiên văn Ulugh-Beg.

Mặc dù 90% dân số Uzbekistan theo Hồi giáo Sunni, Hồi giáo không được theo dõi nghiêm ngặt. Du khách nói rằng phong cách ăn mặc và thái độ của người Hồi giáo ở Samarkand đang trở nên phương Tây hơn là giữ truyền thống và văn hóa của tổ tiên họ. Mặc dù theo Hồi giáo, nhiều người Hồi giáo Sunni ở Samarkand uống rượu đặc biệt là trong các đám cưới, ngày lễ và sinh nhật. Ngoài ra, có 14 nhà sản xuất rượu vang nhỏ ở Uzbekistan, với một trong những nhà sản xuất rượu lâu đời nhất và nổi tiếng ở Samarkand. Mọi người có thói quen uống vodka để kỷ niệm ngày tốt lành với người thân, bạn bè và hàng xóm của họ.

Hồi giáo Shia
Tỉnh Samarqand là một trong hai khu vực của Uzbekistan (cùng với tỉnh Bukhara) là nơi sinh sống của một số lượng lớn người theo Hồi giáo Shia. Tổng dân số của tỉnh Samarqand là hơn 3.720.000 người (2019); Theo một số dữ liệu, khoảng 1 triệu người là người Shia, chủ yếu là người Shia Twelver.

Không có dữ liệu chính xác về số lượng người theo Shia ở thành phố Samarkand, nhưng thành phố có một số nhà thờ Hồi giáo và madrasa của người Shia. Lớn nhất trong số này là Nhà thờ Hồi giáo Punjabi, Punjabi Madrasa, và Lăng mộ Mourad Avliya. Hàng năm, người Shia ở Samarkand tổ chức lễ Ashura, cũng như những ngày và ngày lễ đáng nhớ khác của người Shia.

Người Shia ở Samarkand chủ yếu là người Iran gốc Samarqand, họ tự gọi mình là Irani. Tổ tiên của họ bắt đầu đến Samarkand vào thế kỷ 18. Một số di cư đến đó để tìm kiếm cuộc sống tốt đẹp hơn, những người khác bị những kẻ bắt giữ người Turkmen bán làm nô lệ ở đó, và những người khác là những người lính bị đưa đến Samarkand. Chủ yếu họ đến từ Khorasan, Mashhad, Sabzevar, Nishapur và Merv; và thứ hai là từ Azerbaijan - nơi cũng có người Iran, Zanjan, Tabriz và Ardabil. Người Shia ở Samarkand cũng bao gồm người Azerbaijan, cũng như một số lượng nhỏ người Tajik và người Uzbek.

Trong khi không có dữ liệu chính thức về tổng số người Shia ở Uzbekistan, họ ước tính là "vài trăm nghìn". Theo WikiLeaks, trong năm 2007–2008, Đại sứ Hoa Kỳ về Tự do Tôn giáo Quốc tế đã tổ chức một loạt cuộc gặp với các giáo sĩ dòng Sunni và các giáo sĩ dòng Shia ở Uzbekistan. Trong một cuộc nói chuyện, giáo sĩ Hồi giáo Shia ở Bukhara nói rằng khoảng 300.000 người Shia sống ở tỉnh Bukhara và 1 triệu người ở tỉnh Samarqand. Đại sứ hơi nghi ngờ tính xác thực của những con số này, nhấn mạnh trong báo cáo của mình rằng dữ liệu về số lượng tôn giáo và dân tộc thiểu số do chính phủ Uzbekistan cung cấp được coi là một "chủ đề tế nhị" do chúng có khả năng kích động xung đột giữa các tôn giáo và tôn giáo. Tất cả các phụ tá của đại sứ đều cố gắng nhấn mạnh rằng Hồi giáo truyền thống, đặc biệt là chủ nghĩa Sufism và Sunism, ở các vùng Bukhara và Samarqand được đặc trưng bởi sự khoan dung tôn giáo lớn đối với các tôn giáo và giáo phái khác, bao gồm cả Shia.

Kitô giáo
Kitô hữu bao gồm: người Nga, người Triều Tiên, người Ukraina và người Armenia. Chỉ có một vài nhà thờ giữ các dịch vụ cho tôn giáo này.

Địa danh chính
Khu phức hợp

Lăng và miếu
Lăng

Miếu

Madrasa

Nhà thờ Hồi giáo

 Registan, một ví dụ điển hình của kiến trúc Hồi giáo, bao gồm 3 công trình sau bao quanh:
Madrasa Ulugh Beg (1417–1420)
Madrasa Sher-Dor (Cổng sư tử) (1619–1635/36).
Madrasa Tilla-Kori (1647–1659/60).
 Nhà thờ Hồi giáo Bibi-Khanym
 Lăng Gur-e Amir (1404)
 Đài thiên văn của Ulugh Beg (1428–1429)
 Khu lăng mộ Shah-i-Zinda
 Di tích lịch sử Afrasiyab
 Chợ Siyob
 Bảo tàng Afrasiab của Samarkand

Kiến trúc

Timur khởi xướng việc xây dựng thánh đường Bibi-Khanym sau chiến dịch quân sự thành công của ông ở Ấn Độ từ năm 1398-1399. Trước khi tái thiết sau một trận động đất năm 1897, Bibi-Khanum có khoảng 450 cột đá cẩm thạch được xây dựng nhờ sức của 95 con voi mà Timur đã mang về từ Ấn Độ. Cũng từ Ấn Độ, các nghệ nhân và thợ thủ công đã được đưa đến đây để xây dựng mái vòm của nhà thờ Hồi giáo, tạo cho nó sự khác biệt giữa các tòa nhà khác.

Kiến trúc nổi tiếng nhất ở Samarkand là lăng mộ của Timur được gọi là Gur-i Amir. Nó trưng bày nhiều nền văn hóa và ảnh hưởng từ các nền văn minh trong quá khứ, những người láng giềng, và đặc biệt là những người Hồi giáo. Bất chấp sự tàn phá của Mông Cổ đã gây ra trong quá khứ đối với tất cả kiến trúc Hồi giáo đã tồn tại trong thành phố trước khi Timur kế vị, phần lớn các ảnh hưởng Hồi giáo bị hủy diệt đã được hồi sinh, tái tạo và phục hồi dưới thời Timur. Kế hoạch chi tiết và cách bố trí của nhà thờ Hồi giáo theo sau niềm đam mê Hồi giáo về hình học. Lối vào Gur-i Amir được trang trí bằng thư pháp Ả Rập và chữ khắc, sau này là một đặc điểm chung trong kiến trúc Hồi giáo. Sự chú ý đến từng chi tiết và bản chất tỉ mỉ của Timur đặc biệt rõ ràng khi nhìn vào bên trong tòa nhà. Bên trong, các bức tường được lát gạch thông qua một kỹ thuật, ban đầu được phát triển ở Iran, được gọi là "tranh khảm faience", một quá trình mà mỗi ngói được cắt, tô màu, và phù hợp với vị trí riêng. Các viên gạch cũng được sắp xếp theo một cách cụ thể để khắc họa các từ liên quan đến tính tôn giáo của thành phố; những từ như "Muhammad" và "Allah" đã được viết trên tường bằng gạch.

Các đồ trang trí của các bức tường bao gồm các biểu tượng hoa và thực vật được sử dụng để biểu thị các khu vườn. Vườn thường được hiểu là thiên đường trong Hồi giáo và cả hai đều được ghi trong các bức tường mộ và được trồng trong chính thành phố. Tại thành phố Samarkand, có hai khu vườn lớn, "Vườn mới" và "Vườn niềm vui của trái tim", và chúng trở thành khu vực giải trí trung tâm cho các sứ giả và những vị khách quan trọng. Một người bạn của Thành Cát Tư Hãn năm 1218 tên là Yelü Chucai, đã nhận xét rằng Samarkand là thành phố đẹp nhất của tất cả mọi nơi, nơi nó được bao quanh bởi rất nhiều khu vườn. Mỗi hộ gia đình đều có một khu vườn và tất cả các khu vườn đều được thiết kế tốt, với các kênh đào và đài phun nước cung cấp nước cho các ao hình tròn hoặc hình vuông. Cảnh quan bao gồm các hàng cây liễu và cây bách, và vườn đào và mận. Các tầng của lăng được phủ toàn bộ hoa văn không bị gián đoạn, nhấn mạnh sự hiện diện của Hồi giáo và nghệ thuật Hồi giáo trong thành phố. Ngoài ra, thảm Ba Tư với bản in hoa đã được tìm thấy trong một số các công trình thời Timurid.

Ảnh hưởng của văn hóa Turk-Mông cũng rõ ràng trong kiến trúc của các tòa nhà ở Samarkand. Ví dụ, những người du mục trước đây đã sử dụng yurt (lều tròn), lều Mông Cổ truyền thống, để trưng bày xác chết của người chết trước khi họ tham gia vào các thủ tục chôn cất thích hợp. Tương tự như vậy, người ta tin rằng các mái vòm hình dưa hấu của các buồng mộ là bắt chước theo những yurts. Timur sử dụng các vật liệu mạnh hơn, như gạch và gỗ, để thiết lập các lều này, nhưng mục đích của chúng vẫn không thay đổi nhiều.

Màu sắc của các tòa nhà ở Samarkand cũng có ý nghĩa quan trọng đằng sau nó. Ví dụ, màu xanh là màu phổ biến nhất và chi phối nhiều nhất, được tìm thấy trên các tòa nhà, được sử dụng bởi Timur để tượng trưng cho một loạt các ý tưởng. Đối với một, các sắc thái màu xanh nhìn thấy trong Gur-i Amir là màu sắc của tang. Màu xanh là màu tang ở Trung Á vào thời điểm đó, vì nó có nhiều nền văn hóa ngay cả ngày nay, do đó, sự thống trị của nó trong lăng của thành phố chỉ xuất hiện hợp lý. Ngoài ra, màu xanh cũng được coi là màu sắc sẽ ngăn chặn "điềm ác" ở Trung Á và khái niệm hiển nhiên trong số lượng cửa ra vào trong và xung quanh thành phố có màu xanh trong thời gian này. Hơn nữa, màu xanh là đại diện của nước, vốn là một nguồn tài nguyên đặc biệt hiếm gặp ở Trung Đông và Trung Á; vì thế các bức tường màu xanh tượng trưng cho sự giàu có thịnh vượng của thành phố.

Vàng cũng có một sự hiện diện mạnh mẽ trong thành phố. Niềm đam mê của Timur với khung vòm được giải thích về việc sử dụng quá nhiều vàng trong lăng Gur-i Amir cũng như việc sử dụng vải thêu vàng ở cả thành phố và các tòa nhà của ông. Người Mông Cổ có lợi ích lớn trong hàng dệt lụa vàng kiểu Trung Quốc và Ba Tư cũng như dệt ở Iran và Transoxiana. Các nhà lãnh đạo Mông Cổ trước đây, như Ogodei, đã xây dựng các xưởng dệt tại các thành phố của họ để có thể tự sản xuất các loại vải vàng.

Có bằng chứng cho thấy Timur đã cố gắng bảo tồn văn hóa Mông Cổ của mình. Trong căn phòng mà ông ngủ, "tuqs" đã được tìm thấy - đó là những cột có đuôi ngựa treo ở trên đỉnh, tượng trưng cho truyền thống Turk cổ xưa, nơi những con ngựa, là những mặt hàng có giá trị, đã hy sinh để tôn vinh người chết, và một loại tiêu chuẩn kỵ binh được chia sẻ bởi nhiều người du mục, xuất hiện ở cả người Thổ Nhĩ Kỳ thời đế quốc Ottoman.

Giao thông
Giao thông công cộng được phát triển tốt ở Samarkand. Xe buýt thành phố (chủ yếu là xe buýt SamAuto và Isuzu) là phương tiện giao thông thông dụng và phổ biến nhất trong thành phố. Cũng trong thành phố từ năm 2017, có một số tuyến xe điện ở Samarkand (xe điện tồn tại ở Samarkand cũng vào năm 1947-1973), chủ yếu là xe điện Vario LF.S Séc. Ngoài ra, thành phố có rất nhiều xe taxi do chính quyền thành phố quản lí (chủ yếu là xe Chevrolet và Daewoo), thường có màu vàng. Ngoài ra trong thành phố rất nhiều taxi khác, cũng thường có màu vàng. Cũng trong thành phố, có một dạng phương tiện gọi là "Marshrutka", đó là xe buýt nhỏ Daewoo Damas và GAZelle.

Vào thời Xô viết, cho đến năm 2005, tại Samarkand cũng đã có xe điện bánh hơi. Vào thời Xô viết, cũng như ngày nay, xe buýt và taxi thành phố (GAZ-21, GAZ-24, GAZ-3102, VAZ-2101, VAZ-2106 và VAZ-2107) hoạt động tốt ở Samarkand. Xe điện tồn tại ở Samarkand vào năm 1947-1973 và năm 1924-1930 có xe điện hơi nước ở Samarkand. Cho đến năm 1950, phương tiện di chuyển chính ở Samarkand là xe ngựa và "arabas" với ngựa và lừa.

Ở phía Bắc Samarkand có Sân bay Quốc tế Samarkand, được mở vào thời Liên Xô, vào những năm 1930. Cho đến mùa xuân năm 2019, Sân bay Quốc tế Samarkand có các chuyến bay đến Tashkent, Nukus, Moskva, Saint Petersburg, Yekaterinburg, Istanbul và Dushanbe, và cũng thực hiện các chuyến bay charter đến các thành phố khác.

Ngày nay Samarkand là một trung tâm đường sắt quan trọng của Uzbekistan. Tất cả các chuyến tàu chạy từ Đông sang Tây của Uzbekistan và quay trở lại qua Samarkand. Tuyến đường sắt quốc gia quan trọng nhất và dài nhất là Tashkent-Kungrad, đi qua Samarkand. Các đoàn tàu Afrasiyab (Talgo 250) cao tốc chạy giữa Tashkent, Samarkand và Bukhara. Samarkand cũng có kết nối đường sắt quốc tế Saratov-Samarkand, Moskva-Samarkand, Nur-Sultan-Samarkand.

Vận tải đường sắt đến Samarkand vào năm 1888 là kết quả của việc xây dựng tuyến đường sắt xuyên Caspi vào năm 1880-1891 bởi quân đội đường sắt của Đế quốc Nga trên lãnh thổ Turkmenistan và khu vực trung tâm của Uzbekistan hiện đại. Tuyến đường sắt này bắt đầu từ Krasnovodsk (nay là Türkmenbaşy) trên bờ biển Caspi và kết thúc tại nhà ga Samarkand. Ga Samarkand là ga cuối cùng của tuyến đường sắt xuyên Caspi. Trạm đầu tiên của trạm Samarkand được khai trương vào tháng 5 năm 1888.

Sau đó, do việc xây dựng tuyến đường sắt ở các khu vực khác của Trung Á, nhà ga được kết nối với phần phía đông của tuyến đường sắt Trung Á và sau đó tuyến đường sắt này được gọi là Đường sắt Trung Á. Trong những năm thuộc Liên Xô, không có tuyến mới nhưng đồng thời, đây là một trong những trạm lớn nhất và quan trọng nhất của nước cộng hòa XHCN Xô viết Uzbekistan và Trung Á thời Liên Xô.

Thành phố kết nghĩa

Tham khảo

 Thư mục

 Azim Malikov, "Cult of saints and shrines in the Samarqand province of Uzbekistan". International Journal of Modern Anthropology. No. 4. 2010, tr. 116–123.
 Azim Malikov, "The politics of memory in Samarkand in post-Soviet period". International Journal of Modern Anthropology. (2018) Vol. 2. Issue No. 11. tr. 127–145.
 Azim Malikov, "Sacred lineages of Samarqand: history and identity". Anthropology of the Middle East, Volume 15, Issue 1, Summer 2020, tr. 34–49.
 Alexander Morrison, Russian Rule in Samarkand 1868–1910: A Comparison with British India'' (Oxford, OUP, 2008) (Oxford Historical Monographs).

Liên kết ngoài

 Samarkand - Silk Road Seattle Project , Walter Chapin Simpson Center for the Humanities at the University of Washington
 More than 40 photos of Samarkand by a tourist taken in 2010
 The history of Samarkand, according to Columbia University's Encyclopædia Iranica

Di sản thế giới tại Uzbekistan
Samarkand
Thành phố Uzbekistan
Khu dân cư ở tỉnh Samarqand
Cố đô
Thành phố Trung Á
Tỉnh Samarkand (Đế quốc Nga)
Địa điểm khảo cổ Uzbekistan
Thành phố của Sogdia
Cố đô Iran
Khu dân cư trên Con đường tơ lụa


title: Abrucena

text:
Abrucena là một đô thị thuộc tỉnh Almería, in Tây Ban Nha. Đô thị này có diện tích 83 km², dân số năm 2005 là 1358 người.

Biến động dân số

Nguồn: INE (Tây Ban Nha)

Tham khảo

Liên kết ngoài
  Abrucena  - Diputación Provincial de Almería

Đô thị ở Almería


title: Aspidispa expansa

text:
Aspidispa expansa là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Gressitt miêu tả khoa học năm 1957.

Chú thích

Tham khảo

Aspidispa


title: Hopea longirostrata

text:
Hopea longirostrata là một loài thực vật thuộc họ Dipterocarpaceae. Đây là loài đặc hữu của Malaysia.

Chú thích

Tham khảo
 Ashton, P. 1998. Hopea longirostrata. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Malaysia
Chi Sao


title: Lohja

text:
Lohja (), hay Lojo trong tiếng Thụy Điển), là một town và đô thị của Phần Lan.

Đô thị này tọa lạc tại tỉnh Nam Phần Lan trong vùng Uusimaa. Đô thị này có dân số 36.585 (thời điểm 31 tháng 12 năm 2005) với diện tích là 356,24 km² trong đó có 77,98 km² là diện tích mặt nước. Mật độ dân số là 131,6 người trên mỗi km².

Đô thị này sử dụng hai ngôn ngữ, với đa số nói tiếng Phần Lan và thiểu số nói tiếng Thụy Điển.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 [www.lohja.fi Trang mạng chính thức]

Đô thị của vùng Uusimaa
Thành phố của Phần Lan


title: Bras-d'Asse

text:
Bras-d'Asse  là một xã ở tỉnh Alpes-de-Haute-Provence, vùng Provence-Alpes-Côte d’Azur ở đông nam nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Alpes-de-Haute-Provence

Tham khảo

Brasdasse


title: Leptodactylus petersii

text:
Leptodactylus petersii là một loài ếch trong họ Leptodactylidae. Tên gọi bản địa của nó là sapito de Peters ("Peters' toadlet").

Nó được tìm thấy ở Bolivia, Brasil, Colombia, Ecuador, Guyane thuộc Pháp, Guyana, Peru, Suriname, và Venezuela. Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng ẩm ướt đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, xavan khô, xavan ẩm, đầm nước ngọt có nước theo mùa, vùng đồng cỏ, vườn nông thôn, và các khu rừng trước đây bị suy thoái nặng nề. Nó không được xem là bị đe dọa theo IUCN.

Tham khảo

 Heyer, R. & Rodrigues, M.T. 2004. Leptodactylus petersii. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 22 tháng 7 năm 2007.

Liên kết ngoài

Leptodactylus
Động vật lưỡng cư Bolivia
Động vật lưỡng cư Brasil
Động vật lưỡng cư Colombia
Động vật lưỡng cư Ecuador
Động vật lưỡng cư Guyane thuộc Pháp
Động vật lưỡng cư Guyana
Động vật lưỡng cư Peru
Động vật lưỡng cư Suriname
Động vật lưỡng cư Venezuela


title: Hoplestigma

text:
Hoplestigma là một chi thực vật có hoa từng được coi là chi duy nhất thuộc họ Hoplestigmataceae. Tuy nhiên, nhiều nhà thực vật học không công nhận họ này mà đặt chi Hoplestigma vào họ Boraginaceae nghĩa rộng hoặc họ Cordiaceae (khi được coi là một phần của họ Boraginaceae nghĩa rộng). Hệ thống APG III (2009) chuyển chi này sang họ Boraginaceae nghĩa rộng. Chi này có 2 loài. Cả hai đều là cây gỗ sinh sống ở Tây Phi.

Một nghiên cứu phấn hoa năm 1989 gợi ý rằng Hoplestigma có thể có quan hệ họ hàng với họ Ehretiaceae. Trong so sánh các trình tự DNA  của DNA lục lạp vào năm 2014, người ta thấy Hoplestigma tạo thành một nhánh được hỗ trợ mạnh với Coldenia và các chi thường xuyên được đặt trong họ Cordiaceae. Các tác giả của nghiên cứu này khuyến cáo rằng Hoplestigma và Coldenia nên được gộp trong Cordiaceae.

Từ nguyên
Tên chi Hoplestigma có nguồn gốc từ tiếng Hy Lạp hople nghĩa là "móng chẻ đôi" và stigma nghĩa là "đầu nhụy hoa". Tên gọi khoa học này là để nói tới vòi nhụy chẻ đôi.

Các loài
 Hoplestigma klaineanum Pierre, 1899
 Hoplestigma pierreanum Gilg, 1908

Liên kết ngoài
 Cordiaceae  Boraginales  trees  Angiosperm Phylogeny Website  Missouri Botanical Garden Website
 CRC World Dictionary of Plant Names: D-L  Botany & Plant Science  Life Science  CRC Press

Chú thích


title: Xyletininae

text:
Xyletininae là một phân họ bọ cánh cứng trong họ Ptinidae.

Chú thích

Tham khảo

Ptinidae


title: Chatanayus insularis

text:
Chatanayus insularis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Miwa miêu tả khoa học năm 1934.

Chú thích

Tham khảo

Chatanayus


title: Rhyacophila brachyblasta

text:
Rhyacophila brachyblasta là một loài Trichoptera trong họ Rhyacophilidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Động vật khu vực sinh thái Indomalaya
Rhyacophila