title: Cristoforo Colombo

text:
Cristoforo Colombo (tiếng Tây Ban Nha: Cristóbal Colón; tiếng Anh: Christopher Columbus, khoảng trước 31 tháng 10 năm 1451 – 20 tháng 5 năm 1506) là một nhà hàng hải nổi tiếng người Ý và là một đô đốc của các vị Quân chủ Công giáo Tây Ban Nha, mà những chuyến vượt Đại Tây Dương của ông đã mở ra những cuộc thám hiểm Châu Mỹ cũng như quá trình thực dân hoá của Châu Âu. Ông thường được coi là một người dân Genova, nguồn gốc xuất thân là người Do Thái di cư như bao người khác ở thế kỷ 15 - 16.

Lịch sử coi chuyến đi đầu tiên năm 1492 của ông có tầm quan trọng lớn, dù thực tế ông không đặt chân tới lục địa cho tới tận chuyến thám hiểm thứ ba năm 1498. Tương tự, ông không phải là nhà thám hiểm đầu tiên của châu Âu tới châu Mỹ, bởi vì đã có những ghi chép về tiếp xúc xuyên Đại Tây Dương của châu Âu trước năm 1492. Có rất nhiều bằng chứng về việc người Na Uy thời trung cổ đã đặt chân đến và thiết lập nên các thuộc địa ở châu Mỹ. Tuy nhiên, chuyến đi của Colombo diễn ra trong thời điểm chủ nghĩa đế quốc và sự cạnh tranh kinh tế giữa các nước đang phát triển tìm cách kiếm của cải từ việc thành lập những con đường thương mại và thuộc địa đang nổi lên. Vì thế, giai đoạn trước năm 1492 được coi là giai đoạn Tiền Colombo, và thời gian diễn ra sự kiện này (Ngày Colombo) thường được kỷ niệm tại toàn thể châu Mỹ, Tây Ban Nha và Ý.

Thân thế
Nhà nghiên cứu Manuel da Silva Rosa cho rằng Colombo là một hoàng tử, con trai của vua Ba Lan Vladislav III.

Nhiều thuyết cho rằng Colombo sinh ra trong một gia đình công nhân ở nước Cộng hòa Genova.

Thời gian trước những cuộc thám hiểm

Các lý thuyết hàng hải
Từ lâu Châu Âu đã có những con đường giao thương an toàn tới Trung Quốc và Ấn Độ— nơi cung cấp các mặt hàng giá trị như tơ lụa và gia vị — từ thời Đế chế Mông Cổ nắm quyền bá chủ (Pax Mongolica, hay "Hòa bình Mông Cổ"). Với sự sụp đổ của Constantinopolis vào tay những người Hồi giáo năm 1453, con đường bộ dẫn tới châu Á không còn an toàn nữa. Các thủy thủ Bồ Đào Nha phải đi về phía nam vòng quanh châu Phi để tới châu Á. Colombo có một ý tưởng khác. Tới những năm 1480, ông đã phát triển một kế hoạch đi tới Ấn Độ (Indies) (sau này dùng để chỉ tất cả vùng phía nam và phía đông châu Á) bằng cách đi thẳng về phía tây xuyên qua "Đại Dương" (Đại Tây Dương).

Thỉnh thoảng có ý kiến cho rằng Colombo đã gặp nhiều khó khăn khi vận động tài trợ cho kế hoạch của mình bởi vì những người châu Âu tin rằng Trái Đất là phẳng. Trên thực tế, có ít người ở thời đại ấy tin vào chuyến đi của Colombo (và rõ ràng không có thủy thủ hay nhà hàng hải nào) tin vào điều đó chỉ vì khoảng cách giữa 2 lục địa vào thời đó quá xa để mà tàu bè có thể mang theo đầy đủ thức ăn và nước uống. Đa số mọi người đều đồng ý rằng Trái Đất là một hình cầu. Những lý luận của Colombo dựa trên chu vi của hình cầu đó.

Ở thời Alexandria cổ, Eratosthenes (276-194 TCN) đã tính toán chính xác chu vi Trái Đất, và từ trước đó vào năm 322 TCN Aristotle đã sử dụng các quan sát để suy luận rằng Trái Đất không phẳng. Đa số các học giả đều chấp nhận lý thuyết của Ptolemaeus rằng khối lượng đất của Trái Đất (đối với người châu Âu ở thời gian đó, gồm cả Âu Á và châu Phi) chiếm 180 độ khối cầu Trái Đất, còn 180 độ là nước.

Tuy nhiên, Colombo lại tin vào những tính toán của Marinus xứ Týros rằng đất chiếm 225 độ, nước chỉ chiếm 135 độ. Hơn nữa Colombo tin rằng 1 độ biểu hiện một khoảng cách ngắn hơn trên bề mặt Trái Đất so với khoảng cách mọi người thường tin. Cuối cùng ông đọc các bản đồ, lấy tỷ lệ theo dặm Ý (1.238 mét). Chấp nhận chiều dài một độ là 56⅔ dặm, từ những bản ghi chép của Alfraganus, vì thế ông tính ra chu vi Trái Đất tối đa là 25.255 kilômét, và khoảng cách từ quần đảo Canary tới Nhật Bản là 3.000 dặm Ý (3.700 km). Colombo không nhận ra rằng Alfraganus đã sử dụng dặm Ả rập còn dài hơn nữa, tới khoảng 1.830 mét. Tuy nhiên, ông không phải là người duy nhất "muốn có" Trái Đất nhỏ. Một hình ảnh có ấn tượng sâu sắc về Trái Đất thực sự trong đầu ông đã được thể hiện trong một quả địa cầu "Erdapfel" do Martin Behaim hoàn thành vào năm 1492 tại Nürnberg, Đức.

Vấn đề Colombo phải đương đầu là các chuyên gia không chấp nhận những ước tính khoảng cách tới Ấn Độ của ông. Chu vi thực của Trái Đất khoảng 40.000 km và khoảng cách từ Đảo Canary tới Nhật Bản là khoảng 19.600 kilô mét. Không con tàu nào ở thế kỷ 15 có thể mang đủ lương thực và nước ngọt để đi từ Đảo Canary tới Nhật Bản. Đa số các thủy thủ và nhà hàng hải châu Âu kết luận một cách chính xác rằng, những thủy thủ từ châu Âu đi về hướng tây để tới châu Á sẽ chết vì đói khát trước khi tới nơi.

Họ đã đúng, nhưng Tây Ban Nha, chỉ vừa mới thống nhất sau cuộc hôn nhân của Ferrando và Isabel lại muốn liều lĩnh để có lợi thế thương mại với Đông Ấn trước các nước châu Âu khác. Colombo đã hứa hẹn điều đó với họ.

Những tính toán của Colombo về chu vi Trái Đất và khoảng cách từ quần đảo Canary tới Nhật Bản không chính xác. Nhưng hầu như mọi người châu Âu đều sai lầm khi cho rằng khoảng cách đại dương giữa châu Âu và châu Á là không thể vượt qua. Dù Colombo đến khi chết vẫn cho rằng mình đã mở ra một con đường hàng hải trực tiếp tới châu Á, trên thực tế ông đã lập ra một con đường biển giữa châu Âu và châu Mỹ. Chính con đường tới châu Mỹ này, chứ không phải con đường tới Nhật Bản đã mang lại lợi thế cạnh tranh cho Tây Ban Nha để trở thành một đế chế thương mại.

Tìm nguồn tài trợ

Colombo lần đầu đệ trình kế hoạch của mình ra trước triều đình Bồ Đào Nha năm 1485. Các chuyên gia của nhà vua cho rằng con đường đó dài hơn ước đoán của Colombo (khoảng cách trên thực tế còn dài hơn nữa), và khước từ yêu cầu của Colombo.  Sau đó ông tìm cách tìm kiếm hậu thuẫn từ phía triều đình Ferrando II ở Aragon và Isabel I tại Castilla, những người đã thống nhất đế chế Tây Ban Nha rộng lớn nhất sau khi kết hôn và cùng cai trị với nhau.

Sau bảy năm vận động ở triều đình Tây Ban Nha, nơi ông được trả một khoản lương để không mang kế hoạch của mình đi nơi khác, cuối cùng ông đã thành công năm 1492. Ferdinand và Isabella vừa chinh phục Granada, thành trì cuối cùng của người Hồi giáo trên bán đảo Iberia, và họ đã tiếp kiến Colombo tại Córdoba, trong vương quốc hay lâu đài Alcázar. Isabel nghe theo lời cha xưng tội của mình bác bỏ đề xuất của Colombo, ông ra đi trong thất vọng thì Ferdinand can thiệp. Sau đó Isabel gửi một toán lính tới tìm ông và Ferdinand sau này đã xứng đáng với lời ca ngợi là "nguyên nhân chủ yếu khiến những hòn đảo đó được khám phá". Vua Ferdinand được cho là đã "hết kiên nhẫn" về vấn đề này, nhưng điều này không được chứng minh.

Khoảng một nửa số tiền tài trợ tới từ các nhà đầu tư tư nhân Ý mà Colombo đã có quan hệ từ trước. Vì đã kiệt quệ tài chính sau chiến dịch Granada, triều đình cho phép vị quan coi ngân khố lấy vốn từ nhiều nguồn khác nhau của hoàng gia bên trong các doanh nghiệp. Colombo được phong chức "Đô đốc các Đại dương" và sẽ nhận được một phần trong mọi khoản lợi nhuận. Các điều khoản hợp đồng của ông khá ngớ ngẩn, nhưng chính con trai ông sau này đã viết, triều đình không thực sự mong đợi ông quay trở về.

Những chuyến đi

Chuyến đi đầu tiên

Chiều ngày 3 tháng 8, 1492, Colombo xuất phát từ Palos de la Frontera với ba chiếc tàu, Santa Maria (thuyền phó thứ nhất Joseph Vincent), Niña (thuyền phó thứ nhất Anthony Petane) và Pinta (thuyền phó thứ nhất Alexander Gibson). Những chiếc tàu này thuộc sở hữu của Juan de la Cosa và anh em Pinzón (Martin Alonso Pinzón và Vicente Yáñez Pinzón), nhưng triều đình đã buộc những người dân Palos phải đóng góp cho chuyến thám hiểm. Ban đầu Colombo đi tới Quần đảo Canary, thuộc sở hữu của Castile, nơi ông chất thêm lương thực dự trữ và sửa chữa tàu, ngày 6 tháng 9, ông bắt đầu cuộc vượt biển kéo dài năm tuần.

Một truyền thuyết cho rằng đội thủy thủ bị ốm và sợ hãi tới mực họ đã đe dọa lái tàu quay trở lại Tây Ban Nha. Dù sự thực ra sao thì chúng ta không được biết, nhưng có lẽ sự giận dữ của những người thủy thủ chỉ đơn giản là những lời phàn nàn hay những đề xuất của họ.

Sau 29 ngày không thấy đất liền, ngày 7 tháng 10, 1492, theo như được ghi chép trong nhật ký tàu, các thủy thủ thấy những con chim sống ở bờ biển bay về hướng tây, và họ cũng chuyển hướng để đổ bộ xuống đất liền. Sự so sánh ngày tháng cũng như sự suy luận sau này cho rằng đó là những chú chim dẽ Eskimo và chim choi choi vàng châu Mỹ.

Đất liền được một thủy thủ tên Rodrigo de Triana (cũng được gọi là Juan Rodriguez Bermejo) trên chiếc Pinta nhìn thấy lúc 2 giờ sáng ngày 12 tháng 10. Colombo đặt tên cho hòn đảo đó là San Salvador (ngày nay là Bahamas), dù thổ dân gọi tên nó là Guanahani. Nghĩa chính xác của tên hòn đảo trong tiếng Bahamas vẫn là chủ đề chưa được giải quyết; một giả thuyết cho rằng nó nghĩa là Đảo Samana, quần đảo Plana, hay Đảo San Salvador (được đặt tên là San Salvador năm 1925 bởi mọi người tin rằng đó chính là San Salvador của Colombo). Những người thổ dân ông gặp, Lucayan, Taíno hay Arawak, rất hòa bình và thân thiện. Colombo đã quan sát họ và nghiên cứu cách thức sinh sống của họ. Ông đã viết về những người da đỏ:

…Chúng tôi có thể thiết lập một quan hệ hữu hảo, bởi vì tôi biết rằng họ là một dân tộc có thể dễ dàng cải theo đức tin tôn giáo của chúng ta bằng tình yêu chứ không phải bằng vũ lực, nhận được những chiếc mũ lưỡi trai đỏ, những hạt thủy tinh để đeo vào cổ, và nhiều vật tầm thường khác, đó là một niềm vui lớn với họ, và đã biến họ thành bạn bè tốt của chúng tôi tới mức thật ngạc nhiên khi chứng kiến điều đó. Sau đó họ tới những chiếc xuồng của chúng tôi, bơi và mang cho chúng tôi những chú vẹt, những sợi chỉ bông rối, những ngọn giáo, và nhiều đồ vật khác; và chúng tôi đã trao đổi chúng lấy nhiều đồ vật khác, như các chuỗi hạt thủy tinh và những quả chuông nhỏ. Nói chung, họ lấy tất cả và hồn nhiên trao lại cho chúng tôi những gì họ có. Tôi có cảm tưởng rằng họ là một dân tộc rất sơ khai.…Họ rất khỏe mạnh, với những thân hình đẹp, và bình thản. Họ không mang và cũng không có khái niệm về vũ khí, bởi vì khi tôi đưa những thanh gươm cho họ, họ đã cầm đằng lưỡi và bị thương. Họ không có sắt…tôi thấy một số người có những dấu tích vết thương trên mình, và tôi ra dấu hỏi nguyên nhân, và họ giải thích rằng người dân từ hòn đảo lân cận tới muốn bắt họ, và họ đã phải tự vệ. Tôi tin, và vẫn tin rằng họ tới đây từ lục địa để bắt tù binh. Họ sẽ là những đầy tớ tốt và thông minh, bởi vì tôi quan sát thấy họ nhanh chóng hiểu điều được dạy, và tôi tin rằng họ sẽ dễ dàng trở thành các tín đồ Thiên chúa giáo, bởi vì theo tôi thấy họ không theo tôn giáo nào cả.''''
 (Cristoforo Colombo, Journal of His First Voyage, Markham, trang 37-38)

Colombo cũng khám phá bờ biển phía đông bắc Cuba (đổ bộ ngày 28 tháng 10) và vùng bờ biển bắc Hispaniola, ngày 5 tháng 12. Tại đây, chiếc tàu Santa Maria bị mắc cạn buổi sáng ngày Giáng sinh năm 1492 và buộc phải bỏ lại. Ông đã được những người thổ dân cacique Guacanagari tiếp đón, họ cho phép ông để một số thủy thủ ở lại. Colombo đã lập ra khu định cư La Navidad và để 39 người ở lại.

Ngày 15 tháng 1, 1493, ông quay trở về theo đường Azores. Ông cùng chiếc tàu phải vật lộn với một cơn bão lớn. Sau khi rời đảo Santa Maria ở Azores, Colombo thẳng hướng về Tây Ban Nha, nhưng một cơn bão khác buộc ông phải vào Lisboa. Ông bỏ neo cạnh chiếc tàu tuần tra cảng của nhà Vua ngày 4 tháng 3, 1493, nơi ông được thông báo rằng một hạm đội 100 thuyền buồm nhỏ đã mất tích trong cơn bão. Đáng kinh ngạc, cả hai chiếc Niña và Pinta đều bình yên vô sự. Không được tiếp kiến Vua John tại Lisbon, Colombo đã viết một bức thư cho ông và chờ đợi hồi âm. Nhà vua yêu cầu Colombo tới Vale do Paraíso để gặp mặt. Một số người cho rằng việc ông vào Bồ Đào Nha là có chủ định.

Thời ấy quan hệ giữa Bồ Đào Nha và Castile khá căng thẳng. Colombo tới triều kiến đức Vua tại Vale do Paraíso (bắc Lisbon). Sau khi dừng lại ở Bồ Đào Nha hơn một tuần lễ, ông trở về Tây Ban Nha. Những lời đồn đại về việc ông tìm ra các vùng đất mới nhanh chóng lan khắp châu Âu. Ông tới Tây Ban Nha ngày 15 tháng 3.

Ông được coi là một anh hùng tại Tây Ban Nha. Ông trưng bày nhiều người dân bản xứ và số vàng đã tìm thấy trước triều đình, cũng như cả loại cây quý chưa được biết thời ấy là thuốc lá, quả dứa, gà tây và món đồ rất được các thủy thủ ưa thích, cái võng. Ông không mang về bất kỳ thứ gia vị Đông Ấn quý giá nào như hạt tiêu đen, gừng hay đinh hương. Trong nhật ký của mình, ông đã viết, "cũng có rất nhiều ají, là thứ hạt tiêu của họ, còn giá trị hơn hạt tiêu đen, và tất cả mọi người đều ăn nó, đây là thứ rất bổ dưỡng" (Turner, 2004, P11). Từ ají vẫn được sử dụng ở vùng Bắc Mỹ Tây Ban Nha để gọi loại hạt tiêu cay.

Trong chuyến đi đầu tiên của mình, Colombo đã thám hiểm San Salvador tại Bahamas (nơi mà ông tin là Nhật Bản), Cuba (nơi ông cho là Trung Quốc) và Haiti (nơi ông đã tìm thấy vàng).

Chuyến đi thứ hai

Đô đốc Colombo rời Cádiz, Tây Ban Nha, để tìm các lãnh thổ mới ngày 24 tháng 9, 1493, với 17 chiếc tàu chở lương thực dữ trữ và khoảng 1.200 người để thực dân hóa một cách hòa bình vùng đất ấy. Ngày 13 tháng 10, những chiếc tàu rời Quần đảo Canary như trước kia, và đi theo hướng chếch hơn về phía nam.

Ngày 3 tháng 11 1493, Colombo nhìn thấy một hòn đảo gồ ghề và ông đặt tên cho nó là Dominica. Cùng ngày, ông đổ bộ xuống Marie-Galante, và đặt tên cho nơi này là Santa Maria la Galante. Sau khi đi qua Les Saintes (Todos los Santos), ông tới Guadaloupe (Santa Maria de Guadalupe), và đã thám hiểm nơi này trong khoảng thời gian từ mùng 4 tháng 11 tới 10 tháng 11, 1493. Tuyến đường đi chính xác của ông xuyên qua Tiểu Antilles vẫn chưa được nhất trí, nhưng có lẽ ông đã quay về hướng bắc, phát hiện và đặt tên nhiều hòn đảo gồm cả Montserrat (Santa Maria de Monstserrate), Antigua (Santa Maria la Antigua), Redondo (Santa Maria la Redonda), Nevis (Santa María de las Nieves), Saint Kitts (San Jorge), Sint Eustatius (Santa Anastasia), Saba (San Cristobal), Saint Martin (San Martin), và Saint Croix (Santa Cruz). Ông cũng phát hiện ra dãy Quần đảo Virgin, đặt tên nó là Santa Ursula y las Once Mil Virgines, và đặt tên các quần đảo Virgin Gorda, Tortola, vvà Đảo Peter (San Pedro).

Ông tiếp tục đi tới Đại Antilles, và đổ bộ tại Puerto Rico (San Juan Bautista) ngày 19 tháng 11, 1493. Cuộc giao tranh nhỏ đầu tiên giữa người châu Mỹ và người châu Âu từ thời Vikings diễn ra khi những thủy thủ của ông cứu hai chú bé vừa bị những kẻ bắt giữ thiến.

Ngày 22 tháng 11, ông quay lại Hispaniola, biết rằng những người thủy thủ cũ của mình đã rơi vào một cuộc tranh cãi với thổ dân vùng trong và bị giết hại, nhưng ông không buộc tội vị thủ lĩnh Guacanagari, đồng minh của ông về việc đó. Một vị thủ lĩnh khác, tên là Caonabo, bị gán trách nhiệm vụ này và trở thành chiến binh kháng chiến đầu tiên của người thổ dân châu Mỹ. Colombo đã lập ra một khu định cư mới tại Isabella, trên bờ biển phía bắc Hispaniola, nơi lần đầu tiên ông tìm ra vàng, nhưng đây là một vị trí không thích hợp và khu định cư này nhanh chóng bị bỏ hoang. Ông bỏ một số thời gian thám hiểm vùng trong đảo để tìm vàng. Tìm thấy một ít, ông đã thành lập một pháo đài nhỏ ở sâu trong đất liền. Ông rời Hispaniola ngày 24 tháng 4, 1494, và tới Cuba (mà ông đặt tên là Juana) ngày 30 tháng 4 và Jamaica ngày 5 tháng 5. Ông đã thám hiểm bờ biển phía nam Cuba, mà ông tin là một bán đảo chứ không phải là một hòn đảo, và nhiều hòn đảo xung quanh gồm cả Đảo Youth (La Evangelista), trước khi quay trở lại Hispaniola ngày 20 tháng 8.

Trước khi rời Tây Ban Nha cho chuyến đi thứ hai, Colombo đã được Ferrando và Isabel ra lệnh giữ quan hệ hòa bình, thân ái với những người bản xứ. Tuy vậy ông đã gửi một bức thư về triều đình đề xuất bắt làm nô lệ một số người dân bản xứ, đặc biệt là người Carib, vì sự hiếu chiến và sự đối đầu của họ với người Taino. Dù vương gia khước từ đề xuất này, tháng 2 năm 1495 Colombo bắt 1.600 người Arawak (một bộ tộc khác, cũng là đối thủ của người Carib) làm nô lệ. Vì không có nơi canh giữ, 400 người được trả tự do.

Các cuộc thám hiểm mang tính khám phá không thể bù đắp chi phí cho chúng; bởi vì ở thời Phục hưng không có khoản tiền nào được chi cho mục đích thuần túy khoa học. Colombo đã cùng Isabel lập kế hoạch mở các địa điểm thương mại với các thành phố ở Viễn Đông, từng nổi tiếng sau những cuộc du lịch của Marco Polo, nhưng đã phải dừng lại như nói ở đầu bài. Tất nhiên, Colombo sẽ không bao giờ tìm thấy Cathay (Trung Quốc) hay Zipangu (Nhật Bản), và cũng không còn một vị Đại Hãn nào nữa. Chế độ Nô lệ đang phổ biến trong nhiều chủng tộc trên thế giới vào thời điểm ấy, gồm cả một số bộ lạc da đỏ. Đối với những người Bồ Đào Nha - mà Colombo học hỏi được đa số các kiến thức hàng hải của mình - chế độ nô lệ đã mang lại khoản thu tài chính đầu tiên sau cuộc đầu tư 75 năm ở Châu Phi.

Năm trăm sáu mươi nô lệ được chở về Tây Ban Nha; 200 người chết trên đường và nửa số còn lại bị ốm khi tới nơi. Sau những thủ tục pháp lý, một số người sống sót được thả và được ra lệnh dùng tàu về quê hương, những người khác được Isabel gửi đi làm nô lệ trên tàu. Colombo, tuyệt vọng vì không thể trả được tiền cho những nhà đầu tư, và cũng không nhận ra rằng Isabel và Ferrnando không còn muốn theo đuổi chính sách chinh phục biển cả như những người Bồ Đào Nha. Việc bắt nô lệ đã dẫn tới trận chiến lớn đầu tiên giữa người Tây Ban Nha và những người thổ dân tại Tân thế giới.

Colombo cũng áp đặt một hệ thống nộp cống tương tự hệ thống của người Aztec trong lục địa. Tất cả những người thổ dân tại Cicao ở Haiti trên 14 tuổi đều phải nộp một số vàng, và được trao một vật làm dấu đeo trên cổ. Những người không nộp đủ sẽ bị chặt tay. Dù có những biện pháp man rợ như vậy, Colombo không thể kiếm được nhiều và nhiều "người định cư" không thích hợp với thời tiết cũng như không còn ảo tưởng về những cơ hội làm giàu nhanh chóng. Một cuộc đổ xô đi tìm vàng đã diễn ra và sẽ mang lại những hậu quả thảm thương cho những người dân vùng Caribe, dù những nhà nhân loại học đã chứng minh rằng đã diễn ra nhiều cuộc hôn nhân khác chủng và sự đồng hóa hơn so với những gì chúng ta từng tin tưởng (xem Black Legend). Colombo đã cho phép những người định cư được trở về nhà cùng với những người vợ thổ dân hay với tư cách nô lệ của họ, điều này đã làm Isabel giận dữ.

Từ Haiti cuối cùng ông quay trở về Tây Ban Nha.

Chuyến đi thứ ba và sự bắt giữ

Ngày 30 tháng 5, 1498, Colombo cùng sáu chiếc tàu rời Sanlúcar, Tây Ban Nha, trong chuyến viễn hành thứ ba tới Tân thế giới. Ông đi cùng một người trẻ tuổi là Bartolomé de las Casas, người sau này cung cấp một phần bản ghi nhật ký của Colombo.

Colombo dẫn đầu hạm đội tới đảo Porto Santo của Bồ Đào Nha, quê vợ ông. Sau đó ông đi tới Madeira và dừng lại ở đây một thời gian với thuyền trưởng người Bồ Đào Nha João Gonçalves da Camara trước khi tới Quần đảo Canary và Cape Verde. Colombo đổ bộ xuống bờ biển phía nam đảo Trinidad ngày 31 tháng 7. Từ mùng 4 tháng 8 tới 12 tháng 8, ông thám hiểm Vịnh Paria nằm giữa Trinidad và Venezuela. Ông đã thám hiểm lục địa Nam Mỹ, gồm cả sông Orinoco. Ông cũng tới các đảo Chacachacare và Đảo Margarita, quan sát và đặt tên cho Tobago (Bella Forma) và Grenada (Concepcion). Ông đã miêu tả những vùng đất mới như là những phần lãnh thổ thuộc một lục địa chưa từng được biết tới trước đó, nhưng thể hiện nó liền với Trung Quốc, vồng lên để tạo thành hình cầu của Trái Đất.

Colombo quay trở lại Hispaniola ngày 19 tháng 8 và thấy sự bất bình của những người định cư Tây Ban Nha trên vùng đất mới, những người vỡ mộng về mảnh đất giàu có mà Colombo từng miêu tả. Colombo nhiều lần phải dàn xếp những vụ nổi loạn của những người định cư cũng như của thổ dân. Một số thủy thủ đã bị treo cổ vì bất tuân lệnh. Một số người định cư trước kia và các thày dòng tuyên truyền nói xấu Colombo trong triều đình Tây Ban Nha, buộc tội ông quản lý kém. Năm 1500, nhà Vua và Nữ vương phái vị quan hành chính vương thất Francisco de Bobadilla tới Tân thế giới, ngay khi đặt chân tới nơi (ngày 23 tháng 8), ông bắt giữ Colombo cùng các anh em và gửi họ về Tây Ban Nha. Năm 2005, một bản báo cáo từng bị thất lạc từ lâu được phát hiện trong đó miêu tả Colombo là một người lãnh đạo đặc biệt hung ác (xem mục Chức Toàn quyền bên dưới). Bản báo cáo này có thể giải thích một phần các nguyên nhân đưa tới quyết định của Vương gia Tây Ban Nha nhằm cách chức Toàn quyền vùng Ấn Độ của Colombo. Colombo đã từ chối được tháo gông xiềng trên chuyến tàu trở về Tây Ban Nha, và trong thời gian ấy ông đã viết một bức thư dài bào chữa cho mình gửi tới triều đình. Triều đình đã nhận bức thư của ông và trả tự do cho Colombo cùng các anh em.

Dù giành lại tự do, ông đã mất uy tín và mọi chức vụ từng có, gồm cả chức toàn quyền. Một sự lăng nhục khác, người Bồ Đào Nha đã giành thắng lợi trong cuộc đua tới Ấn Độ: Vasco da Gama đã quay trở về vào tháng 9 năm 1499 sau một chuyến đi tới Ấn Độ, đi về hướng đông vòng quanh châu Phi.

Chuyến đi thứ tư

Tuy vậy, Colombo đã tiến hành chuyến đi thứ tư, trên danh nghĩa là để tìm kiếm eo Malacca dẫn vào Ấn Độ Dương.

Cùng đi với anh/em trai Bartolomeo và cậu con trai 13 tuổi Fernando, ông rời Cádiz, Tây Ban Nha ngày 11 tháng 5, 1502. Ông đi tới Arzila trên bờ biển Ma rốc để giải cứu những binh sĩ Bồ Đào Nha được cho là đang bị những người Moors cầm giữ. Ngày 15 tháng 6, họ đổ bộ tại Carbet trên đảo Martinique (Martinica). Một cơn bão mạnh chuẩn bị tới, vì vậy ông phải tiếp tục lên đường, hy vọng tìm được nơi trú ẩn tại Hispaniola. Ông tới Santo Domingo ngày 29 tháng 6, nhưng không được phép vào cảng, và vị toàn quyền mới từ chối nghe những lời cảnh báo bão của ông. Vì thế, trong khi những chiếc tảu của Colombo trú ẩn ở cửa Sông Jaina, hạm đội chở vàng bạc đầu tiên của Tây Ban Nha đã lao thẳng vào cơn bão. Chiếc tàu duy nhất về tới Tây Ban Nha có mang theo tiền bạc và đồ đạc của Colombo, và tất cả những kẻ thù cũ của ông (và một số bạn hữu) đều chết đuối.

Sau khi dừng một thời gian ngắn ở Jamaica, ông đi tới Trung Mỹ, tới Guanaja (Isla de Pinos) trong Vịnh Quần Đảo ngoài khơi Honduras ngày 30 tháng 7. Tại đây Bartolomeo đã tìm thấy một số nhà buôn bản xứ và một chiếc canô lớn, nó được tả là "dài như một chiếc tàu galley" chất đầy hàng hoá. Ngày 14 tháng 8, ông đổ bộ xuống lục địa châu Mỹ tại Puerto Castilla, gần Trujillo, Honduras. Ông bỏ ra hai tháng sau đó để thám hiểm các bờ biển Honduras, Nicaragua, và Costa Rica, trước khi vào Vịnh Almirante, Panama ngày 16 tháng 10.

Tại Panama, ông được những người thổ dân thông báo cho biết về vàng vàng một eo biển dẫn sang đại dương khác. Sau nhiều cuộc thám hiểm, ông đã lập ra một đơn vị đồn trú tại cửa sông Rio Belen tháng 1 năm 1503. Ngày 6 tháng 4, một chiếc tàu bị mắc cạn trong sông. Cùng lúc ấy, đơn vị đồn trú bị tấn công, và những chiếc tàu khác cũng bị hư hại. Ông rời đi Hispaniola ngày 16 tháng 4, nhưng tiếp tục gặp những thiệt hại khác trong một cơn bão ngoài khơi Cuba. Không thể tiếp tục lên đường, những chiếc tàu phải thả neo ở St. Ann's Bay, Jamaica, ngày 25 tháng 6, 1503.

Colombo và đoàn người của mình mắc kẹt lại Jamaica trong một năm. Hai người Tây Ban Nha, với những chiếc xuồng của thổ dân, được phái đi cầu viện ở Hispaniola. Cùng lúc ấy, trong một nỗ lực tuyệt vọng nhằm thuyết phục những người thổ dân tiếp tục cung cấp lương thực cho đoàn người của mình, ông đã đe dọa thành công khi dự báo chính xác cho họ một lần nguyệt thực, sử dụng các bảng thiên văn do Rabbi Abraham Zacuto tạo ra khi ông đang làm việc cho nhà vua Bồ Đào Nha. Cuối cùng lực lượng hỗ trợ cũng tới ngày 29 tháng 6, 1504, và Colombo cùng đoàn người của mình tới Sanlúcar, Tây Ban Nha ngày 7 tháng 11.

Chức Toàn quyền
Trong thời làm Toàn quyền và Phó vương rõ ràng Colombo đã cai trị vương quốc của mình với tư cách một lãnh chúa. Francisco de Bobadilla, một thành viên của Order of Calatrava, và là Toàn quyền thứ hai sau Colombo từ năm 1500 tới năm 1502, đã được giao trách nhiệm điều tra sự cai trị của Colombo nhân danh Nhà vua Tây Ban Nha. Bản báo cáo dày 48 trang của ông - có được từ lời chứng của 23 người từng nhìn thấy hay nghe thấy về cách cư xử của Colombo cùng những người anh em ông - đã từng biến mất trong nhiều thế kỷ, nhưng đã được phát hiện năm 2005 trong văn khố Tây Ban Nha tại Valladolid. Nó được chứng minh có chứa những miêu tả về thời kỳ cầm quyền 7 năm của Colombo với tư cách Toàn quyền đầu tiên tại Ấn Độ. Theo bản báo cáo này Colombo bị cả những người bạn và kẻ thù của ông coi là có những hành động trừng phạt tàn nhẫn với thần dân của mình.

Colombo đã ra lệnh cắt tai và mũi của một người đàn ông, bị bắt khi ăn trộm ngô, và bán anh ta làm nô lệ. Một người phụ nữ cho rằng Colombo xuất thân hèn mọn đã bị anh/em trai của Colombo là Bartolomé trừng phạt: bà bị lột hết quần áo và lôi đi diễu hành trên lưng một con la. Khi Bartolomé cắt lưỡi bà, Colombo đã chúc mừng anh ta vì bảo vệ danh dự gia đình. Consuelo Varela, một nhà sử học Tây Ban Nha đã cho rằng: "Thậm chí những người yêu mến ông ta [Colombo] cũng phải chấp nhận những hành động tàn ác đó."

Cuối đời

Trong khi Colombo luôn coi việc phi tín ngưỡng là một trong những nguyên nhân dẫn tới các cuộc thám hiểm của ông, thì về cuối đời ông ngày càng tin vào tôn giáo. Ông tuyên bố mình nghe thấy những giọng nói thần thánh, kêu gọi tiến hành một cuộc thập tự chinh mới để chiếm Jerusalem, thường mặc đồ của dòng thánh Franciscan, và miêu tả những cuộc thám hiểm của ông là "thiên đường" như một phần kế hoạch của Chúa nhằm dẫn tới Sự phán xét cuối cùng và sự chấm dứt Thế giới.

Trong những năm cuối đời, Colombo đã yêu cầu triều đình Tây Ban Nha trao cho ông 10% lợi nhuận thu được từ những vùng đất mới, như những thỏa thuận trước đó. Bởi vì ông đã không còn giữ chức toàn quyền, triều đình cho rằng họ không phải tuân theo những điều khoản trong hợp đồng đó nữa, và từ chối những yêu cầu của ông. Sau này gia đình ông đã kiện đòi một phần lợi nhuận trong thương mại với châu Mỹ nhưng đã hoàn toàn thua cuộc 50 năm sau.

Ngày 20 tháng 5, 1506, Colombo qua đời tại Valladolid, trong tình trạng khá giàu có nhờ số vàng đã thu thập được ở Hispaniola. Ông vẫn tin rằng những chuyến đi của ông chạy dọc theo bờ biển phía đông châu Á. Sau khi chết, xác ông được excarnation—thịt được bỏ đi chỉ còn lại xương. Thậm chí sau khi chết, những chuyến đi của ông vẫn tiếp diễn: đầu tiên ông được chôn tại Valladolid và sau đó tại tu viện La Cartuja ở Sevilla, theo mong muốn của con trai ông Diego, người từng làm toàn quyền Hispaniola, di hài ông được chuyển về Santo Domingo năm 1542. Năm 1795, Pháp chiếm vùng này và ông lại được đưa tới La Habana. Sau khi Cuba giành độc lập sau cuộc Chiến tranh Tây Ban Nha-Mỹ năm 1898, di hài ông lại được đưa về Thánh đường Sevilla, và được đặt trong một ngôi mộ cầu kỳ. Tuy nhiên, một hộp chì có khắc chữ "Don Cristoforo Colombo" và chứa các phần xương của ông cùng một viên đạn đã được khám phá tại Santo Domingo năm 1877. Để bác bỏ những giả thuyết cho rằng di hài giả của ông đã được chuyển tới La Habana và rằng Colombo vẫn ở yên trong thánh đường Santo Domingo, các mẫu DNA đã được lấy tháng 6 năm 2003 (History Today tháng 8 năm 2003). Kết quả thông báo vào tháng 5 năm 2006 cho thấy ít nhất một phần di hài Colombo vẫn nằm lại Sevilla, nhưng chính quyền Santo Domingo không cho phép xét nghiệm mẫu di hài họ đang nắm giữ.

Nguồn gốc quốc tịch
Có nhiều giả thuyết về nguồn gốc quốc tịch của ông, gồm:

Nguồn gốc Genova

Trong cuốn Christopher Columbus, Xuất bản phẩm của Đại học Okla. (1987), trang 10-11, Gianni Granzotto đã cung cấp những thông tin sau do những người cùng thời với Colombo viết.
 Pietro Martire [Peter Martyr], một người Lombard, là người đầu tiên viết niên biểu của Colombo và đã ở Barcelona khi Colombo quay trở về sau chuyến thám hiểm đầu tiên. Trong bức thư của ông đề ngày 14 tháng 5, 1493, gửi Giovanni Borromeo, ông đã coi Colombo là người Ligurian [vir Ligur], Liguria là vùng có Genoa.
 Một bản tham khảo, từ năm 1492 của một người chép thuê trong triều đình Galindez, đã coi Colombo là "Cristóbal Colón, genovés."
 Trong cuốn Lịch sử các vị vua Cơ đốc giáo, Andrés Bernaldez đã viết: "Colombo là một người đến từ vùng Genoa."
 Trong cuốn Tổng quan và Lịch sử Tự nhiên Ấn Độ, Bartolomé de Las Casas xác nhận "quốc tịch Genoa" của ông;
 và trong một cuốn sách cùng tên, Gonzalo de Fernández de Oviedo đã viết rằng Colombo "có nguồn gốc từ tỉnh Liguria."
 Antonio Gallo, Agostino Giustiniani, và Bartolomeo Serraga đã viết rằng Colombo là người Genoa.

Nhà sử học Samuel Eliot Morison, trong cuốn sách "Đô đốc của Đại Dương" của mình, đã lưu ý rằng nhiều tài liệu hợp pháp tồn tại chứng minh nguồn gốc Genoa của Colombo, cha ông Domenico, và các anh/em trai Bartolomeo và Giacomo (Diego). Những tài liệu này được các công chứng viên viết bằng tiếng La tinh, và có giá trị hợp pháp trước các triều đình Genoa. Khi các công chứng viên qua đời, các tài liệu của họ được chuyển cho văn khố Cộng hòa Genoa. Các tài liệu, nằm yên không được khám phá cho tới tận thế kỷ 19 khi những nhà sử học Italia xem xét các văn khố đó, trở thành một phần của Raccolta Colombiana. Ở trang 14, Morison viết:

Bên cạnh những tài liệu mà chúng ta có thể lượm lặt được những sự kiện thực tế về cuộc sống thời trẻ của Colombo, ta còn có những tài liệu khác xác định rằng Nhà thám hiểm là con trai của người thợ dệt len Domenico, dù khả năng này còn bị nghi ngờ. Ví dụ, Domenico có một anh/em trai là Antonio, giống như ông cũng là một thành viên được kính trọng trong tầng lớp trung lưu thấp tại Genoa. Antonio có ba con trai: Matteo, Amigeto và Giovanni, người thường được gọi là Giannetto (tên Genoa tương tự "Johnny"). Giannetto, cũng như Christopher, đã rời bỏ một công việc buồn tẻ để ra biển. Năm 1496 ba anh em trai gặp gỡ nhau trong một phòng công chứng tại Genoa và đồng ý rằng Johnny phải tới Tây Ban Nha và tìm kiếm người anh họ lớn nhất "Don Cristoforo de Colombo, Đô đốc của Nhà Vua Tây Ban Nha," mỗi người chịu một phần ba chi phí chuyến đi. Chuyến đi tìm việc này rất thành công. Đô đốc đã trao cho Johnny quyền chỉ huy một tàu buồm nhỏ trong chuyến viễn du lần thứ ba tới châu Mỹ, và giao phó cho ông nhiều việc cơ mật.

Những ghi chép khác, ví dụ như tiểu sử do Fernando Columbus viết, cho rằng cha ông là một người quý tộc Italia. Ông đã miêu tả Colombo là dòng dõi một Bá tước Columbo của Lâu đài Cuccaro Montferrat. Tới lượt mình Columbo lại nói mình là hậu duệ của một vị Tướng viễn chinh La Mã Colonius, và hai trong số những người anh họ lớn nhất của ông được cho là hậu duệ trực tiếp của hoàng đế Constantinople. Hiện nay đa số tin rằng Cristoforo Colombo đã sử dụng câu chuyện này nhằm tô vẽ nguồn gốc quý tộc cho mình, một hình ảnh được tính toán kỹ để che đậy xuất thân nhà buôn hèn kém.

"Cuộc đời của Đô đốc Christopher Columbus theo lời kể của con trai Ferdinand," do Benjamin Keen dịch, Greenwood Press (1978), là bản dịch cuốn tiểu sử do con trai Colombo là Fernando viết: "Historie del S. D. Fernando Colombo; nelle quali s'ha particolare, & vera relatione della vita, & de fatti dell'Ammiraglio D. Cristoforo Colombo, suo padre: Et dello scoprimento ch'egli fece dell'Indie Occidentali, dette Mondo Nuovo,..."

Trong đoạn đầu trang ba bản dịch của Keen, Fernando bác bỏ câu chuyện kỳ cục rằng Đô đốc là hậu duệ của Colonus đã từng được Tacitus đề cập đến. Tuy nhiên, ông coi "hai người Coloni nổi tiếng đó, là họ hàng của ông." Theo ghi chú 1, trang 287, hai người đó "là dân đảo corse không có họ hàng với nhau hay với Cristoforo Colombo, một người là Guillame de Casenove, tên hiệu Colombo, Đô đốc nước Pháp dưới thời Vua Louis XI." Ở đầu trang 4, Fernando liệt kê Nervi, Cugureo, Bugiasco, Savona, Genoa và Piacenza là những nơi có thể là nguồn gốc xuất thân. Ông cũng viết rằng:
 "Colombo... quả thực là tên tổ tiên ông. Nhưng ông đã thay đổi nó để phù hợp với ngôn ngữ đất nước nơi sinh sống và lập nghiệp" (Colom trong tiếng Bồ Đào Nha và Colón trong tiếng Castile).

Việc xuất bản cuốn Historie được các nhà sử học coi là cung cấp bằng chứng trực tiếp về nguồn gốc Genoa của Nhà thám hiểm. Cuối cùng cuốn sách của Fernando được cháu trai ông là Luis thừa kế, đứa cháu ăn chơi của Nhà thám hiểm. Luis luôn cần tiền và đã bán cuốn sách cho Baliano de Fornari, "một người giàu có và là một bác sĩ hảo tâm người Genoa." Ở trang xv, Keen đã viết:

 "Trong cái lạnh mùa đông, ông Fornari già cả lên đường tới Venice, trung tâm xuất bản của Ý, để giám sát việc dịch và xuất bản cuốn sách."

Tại trang xxiv, lời đề tặng ngày 25 tháng 4 1571 của Giuseppe Moleto nói:

 "Đức Ngài [Fornari], một người danh vọng và hào phóng, muốn ký ức về con người vĩ đại này trở thành bất hủ, dù đã bảy mươi tuổi, trong mùa đông băng giá, với chiều dài chuyến đi, đã đi từ Genoa tới Venice với mục tiêu xuất bản cuốn sách đó... để những cuộc khám phá của con người kiệt xuất này, vinh quang thực sự của Italia và đặc biệt của quê hương Đức Ngài, sẽ được biết tới."

Bằng chứng sử học khác về nguồn gốc Genoa của Colombo thể hiện trong di chúc của ông ngày 22 tháng 2, 1498, trong đó Colombo đã viết "yo nací en Genoba" (Tôi sinh tại Genoa). Di chúc này đề cập tới một nhà buôn người Genoa, người cũng được nhắc tới trong phiên tòa tại tòa án Genoa năm 1479. Hiện còn những bản ghi chép lời chứng của phiên tòa đó, và Colombo đã được gọi là làm chứng (có lẽ theo lời tuyên thệ). Trong bản chứng đó, Colombo đã tuyên bố rằng ông là một công dân Genoa, sống tại Lisbon.

Theo một cuộc điều tra do nhà sử học từng nghiên cứu một thời gian dài về Colombo là Manuel Rosa tiến hành bản di chúc cuối cùng này và bản cung năm 1498 còn nằm lại trong văn khố Sevilla, là một bản copy của bản chính đã mất và không hề có tên người làm chứng cũng như dấu công chứng nhà nước. Nó có nhiều điều mâu thuẫn, như được ký là El Almirante, trong khi trong bản copy có công chứng của điều khoản bổ sung di chúc năm 1506, nhân viên công chứng nhà nước nói rõ ràng rằng bản di chúc mà ông xem có ký chữ Christo Ferens. Nhiều người nghi ngờ đó là sự giả mạu. Nhiều nhà văn đã đưa ra những giả thuyết khác về nguồn gốc quốc tịch Colombo dựa trên các tài liệu khác. Chúng ta biết rất ít thông tin về Colombo giai đoạn trước những năm giữa thập niên 1470. Có người cho rằng điều này có lẽ vì ông đã giấu diếm điều gì đó— một sự kiện trong nguồn gốc xuất thân của ông hay lịch sử mà ông có ý muốn giữ kín.

Các giả thuyết khác
Câu hỏi về quốc tịch Colombo đã trở thành vấn đề tranh cãi sau khi chủ nghĩa quốc gia ngày càng phát triển; vấn đề này nảy sinh nhân kỷ niệm bốn trăm năm sự kiện khám phá châu Mỹ năm 1892 (xem Triển lãm Colombian thế giới), khi nguồn gốc Genoa của Colombo trở thành một niềm kiêu hãnh của một số người Mỹ gốc Italias. Tại thành phố New York, những bức tượng đối thủ của Colombo được các cộng đồng Hispanic (người Mỹ gốc Nam Mỹ) và Italia ký tên bên dưới, và những vị trí danh dự có mặt ở cả hai cộng đồng, tại Quảng trường Colombo và Công viên Trung tâm.

Một giả thuyết cho rằng Colombo đã phục vụ cho tên cướp biển Pháp là Guillaume Casenove Coulon và lấy họ của mình theo họ của hắn nhưng sau này đã tìm cách che giấu quá khứ hải tặc. Một số nhà sử học đã tuyên bố rằng ông là người xứ Basque. Những người khác nói ông là một converso (một người Do Thái Tây Ban Nha đã cải sang Thiên Chúa giáo). Tại Tây Ban Nha, thậm chí một số người Do Thái cải đạo đã bị buộc phải rời nước này sau nhiều vụ khủng bố; hiện vẫn có nhiều conversos đang bí mật theo Đạo Do Thái. Sự tương quan giữa đạo luật Alhambra, kêu gọi trục xuất tất cả những người Do Thái ra khỏi Tây Ban Nha và lãnh thổ của nó cũng như những vùng đất thuộc sở hữu của nước này ngày 31 tháng 7, 1492, và việc Colombo lên tàu bắt đầu chuyến đi đầu tiên của mình ngày 3 tháng 8 1492, đã ủng hộ cho giả thuyết này.

Một giả thuyết khác cho rằng ông là người thị trấn Calvi trên đảo Corsica, ở thời ấy là một phần cộng hòa Genoa. Hòn đảo thường xảy ra bạo động khiến dân chúng ở đây mang tiếng xấu, vì thế ông đã che giấu nguồn gốc của mình. Những giả thuyết khác cho rằng thực tế Colombo là người Catalan (Colom).

Cũng có nghiên cứu cho rằng Colombo có thể là người đảo Chios Hy Lạp. Lý lẽ ủng hộ giả thuyết này cho rằng thời ấy Chios đang thuộc quyền kiểm soát của Genoa, và vì thế là một phần của Cộng hòa Genoa, và rằng ông đã ghi nhận ký bằng tiếng La tinh hay tiếng Hy Lạp chứ không phải tiếng Italia hay Genoa. Ông cũng tự gọi mình là "Colombo de Terra Rubra" (Colombo của Trái Đất Đỏ); Chios nổi tiếng vì có đất đỏ ở phía nam nơi có trồng cây máttít (mastic) thường được người Genoa buôn bán. Cũng có một ngôi làng mang tên Pirgi trên hòn đảo Chios nơi cho tới tận ngày nay những người dân ở đó vẫn mang họ "Colombus."

Thậm chí có giả thuyết cho rằng văn bia trên mộ của ông, được dịch là "Hãy đừng để tôi bị nhầm lẫn mãi mãi," là lời ám chỉ của Colombo rằng quốc tịch của ông không đúng như sự thực được công bố khi còn sống. Tuy nhiên, câu viết thực tế trên văn bia, "Non confundar in aeternam" (trong tiếng La tinh), có lẽ phải được dịch chính xác hơn thành "Đừng bao giờ để tôi biến mất," và nó thường xuất hiện trong nhiều bài Thánh thi.

Giả thuyết khác cho rằng có thể ông sinh ra tại Alentejo, Bồ Đào Nha. Theo giả thuyết này, ông đặt tên hòn đảo Cuba theo tên thị trần Cuba tại Alentejo Bồ Đào Nha— thị trấn nơi, theo một số nhà sử học Bồ Đào Nha, ông sinh ra với cái tên Salvador Fernandes Zarco. Giả thuyết này dựa trên việc nghiên cứu một số sự kiện thực tế và tài liệu về cuộc đời ông và phân tích chữ ký của ông dưới Pháp thuật (Kabbalah) Do Thái, nơi ông miêu tả gia đình và nguồn gốc của mình. Macarenhas Barreto cho rằng: "Fernandus Ensifer Copiae Pacis Juliae illaqueatus Isabella Sciarra Camara Mea Soboles Cubae.", hay "Ferdinand người giữ thanh kiếm quyền lực Beja (Pax Julia in Latin), người đã cưới Isabel Sciarra Camara, là tổ tiên của tôi từ Cuba".

Bởi vì ông không bao giờ ký tên mình theo một quy ước, giả thuyết về danh hiệu càng được ủng hộ. Tên ông, Christopher, có nguồn gốc Hy Lạp nghĩa là "Người mang của Chúa" (Bearer of Christ) được chuyển sang tiếng La tinh và giữ nguyên nghĩa "Người mang của Chúa" (Christo ferens) "và của Linh hồn Linh thiêng" (Colombo, bồ câu trong tiếng La tinh, bởi vì theo truyền thống thường được biểu tượng hóa thành Linh hồn Linh thiêng), một sự đề cập tới Quân đoàn Christ nối tiếp sau Các hiệp sĩ Templar ở Bồ Đào Nha và bắt đầu thời đại thám hiểm. Hệ luận của những điều bên trên cho thấy ông có lẽ chủ tâm làm trệch hướng chú ý của những vị vua xứ Castilia khỏi mục tiêu Ấn Độ của họ. Vì thế ông có lẽ có lý do để giấu nguồn gốc xuất thân bởi vì Bồ Đào Nha là đối thủ lớn nhất của Tây Ban Nha về khám phá hàng hải. Nói tóm lại, ông là một "điệp viên mật".

Xem thêm
 1492: Chinh phục Thiên đường
 Bartolomeo Colombo
 Ngày Colombo
 Domenico Colombo
 Diệt chủng
 Guanahani (một cuộc thảo luận về những nơi có thể là vị trí đổ bộ đầu tiên)
 Nô lệ da đỏ
 Các hiệp sĩ Colombo
 Danh sách các địa điểm được đặt tên Cristoforo Colombo
 Paolo dal Pozzo Toscanelli
 Tiếp xúc xuyên đại dương thời tiền Colombo
 Raccolta Colombina, một tuyển tập những tài liệu Genoa do các nhà sử học Italia thế kỷ 19 sưu tầm nhằm ủng hộ giả thuyết công dân Genoa.
 Quá trình thực dân hóa châu Mỹ của Tây Ban Nha

Thư mục
 Cohen, J.M. (1969) The Four Voyages of Christopher Columbus: Being His Own Log-Book, Letters and Dispatches With Connecting Narrative Drawn from the Life of the Admiral by His Son Hernando Colon and Others. London UK: Penguin Classics.
 Cook, Sherburn and Woodrow Borah (1971) Essays in Population History, Volume I. Berkeley CA: University of California Press.
 Crosby, A. W. (1987) The Columbian Voyages: the Columbian Exchange, and Their Historians. Washington, DC: American Historical Association.
 Friedman, Thomas (2005) The World Is Flat: A Brief History Of The Twenty-first Century. New York: Farrar Straus Giroux.
 Hart, Michael H. (1992) The 100. Seacaucus NJ: Carol Publishing Group.
 Keen, Benjamin (1978) The life of the Admiral Christopher Columbus by his son Ferdinand, Westport CT: Greenwood Press.
 Nelson, Diane M. (1999) A Finger in the Wound: Body Politics in Quincentennial Guatemala. Berkeley CA: University of California Press.
 Markham, Clements R. (1893) [http://books.google.com/books?vid=OCLC03615973&id=2mvK60VAdCcC&pg=PP9&dq=%22Journal+of+Christopher+Columbus%22 The Journal of Christopher Columbus (during His First Voyage, 1492-93)] Online from Google Books.
 Morison, S. E. (1991) Admiral of the Ocean Sea: A Life of Christopher Columbus. Boston: Little, Brown and Company.
 Patrick, John J. (1992) "Teaching about the Voyages of Columbus"  ERIC Clearinghouse for Social Studies.
 Phillips, W. D. and C. R. Phillips (1992) The worlds of Christopher Columbus. Cambridge UK: Cambridge University Press.
 Turner, Jack (2004) Spice: The History of a Temptation. New York: Random House.
 Ulloa, S. Alfonso (1571) Historie del S. D. Fernando Colombo  Venetia: Francesco de'Franceschi Sanese.
 Urvoy, Jean-Michel (2004) "Où est enterré Christophe Colomb?"  l'Histoire 2 (April): 20-21. (Trans. "A chain to solve the mystery about Christopher Columbus’s remains" )
 Wilford, John Noble and Ashbel Green (1991) The Mysterious History of Columbus: An exploration of the man, the myth, the legacy''. New York: Knopf Press.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 XPOFerenS: The true history of Cristobal Colom
 Keith Pickering's Columbus Navigation Page
 A reconstructed portrait of Christopher Columbus, based on historical sources, in a contemporary style.

 Find-A-Grave profile for Christopher Columbus
 L'Amiral de la Mer Océane  a French on-line encyclopedia about Columbus, in French language, based on various sources and books.
 Articles related to the Portuguese Columbus  a site which proves the Portuguese origin of Cristovão Colombo
 Adrian Fletcher’s Paradoxplace – Rabida Convent and Christopher Columbus – Photos

Colombo, Cristoforo
Colombo, Cristoforo
Colombo, Cristoforo
Colombo, Cristoforo
Lịch sử Caribe
Mất năm 1506
Nhà thám hiểm Ý
Sinh năm 1451


title: Pub

text:
Pub (nguyên thủy viết tắt từ tiếng Anh: Public house: nhà công, nhà cộng đồng) hiện nay chính thức được biết đến như một quán rượu, là một cơ sở bán thức uống có cồn trong văn hóa xã hội của Anh Quốc  Ireland, Úc và New Zealand, trước kia là một nơi dùng để người dân tụ tập, uống rượu và có thể ngủ lại đây, cũng là nét văn hóa riêng. Có khoảng 53.500 pub trong năm 2009 tại Vương quốc Anh. Nhưng hiện nay, con số này đang trên đà giảm mỗi năm, do đó gần một nửa trong số những ngôi làng nhỏ không còn có một quán rượu địa phương. Ở nhiều nơi, đặc biệt là ở các làng, một quán rượu (pub) như thế có thể là tâm điểm của cộng đồng, ngôi nhà cộng đồng, dùng làm nơi tụ họp của dân làng và nơi tiếp cận những giao lưu. Các tác phẩm cũ trong thế kỷ 17 của Samuel Pepys đã mô tả các quán rượu này như là "trái tim của nước Anh".

Đặc điểm

Pub khác những nơi như quán cà phê, quán bar, nhà hàng... Quán rượu hay pub là nơi chuyên thực hiện việc bán và tiêu thụ đồ uống có cồn, và hầu hết pub cung cấp một loạt các loại bia, rượu vang, rượu mạnh phục vụ cho bữa tiệc và nước ngọt.

Loại hình quán này được kiểm soát bởi các nhà máy bia, bia bán ở đây thường tốt hơn giá trị hơn so với rượu vang và rượu mạnh. Bia được phục vụ tại một quán rượu có thể là thùng rượu bia, hay bia chai, bia lon. Tất cả các quán rượu cũng có săn một loạt các đồ uống không cồn.

Theo truyền thống, cửa sổ của pub làm từ thủy tinh hun khói hoặc mờ để khách hàng được che khuất khỏi sự dòm ngó của những người đi trên đường phố. Chủ sở hữu, người thuê nhà hoặc người quản lý (cấp phép) của pub được gọi là "chủ quán rượu".

Lịch sử

Lịch sử của các quán rượu pub có thể được tìm thấy từ những quán rượu ở La Mã, và từ đó du nhập vào Anh thông qua việc La Mã chinh phục nước Anh. Những cư dân của Vương quốc Anh đã biết uống rượu bia kể từ thời đại đồ đồng, nhưng với sự xuất hiện của những người La Mã với những con đường La Mã mà các nhà trọ đầu tiên được xây cất gọi là tabernae, trong đó khách du lịch có thể được phục vụ các đồ uống giải khát kể cả rượu bắt đầu xuất hiện.

Người La Mã sau này bị đẩy lui khỏi nước Anh nhưng sự hình thành loại nhà này vẫn tồn tại vì nó phục vụ cho nhu cầu của các cuộc họp cho người dân địa phương, họ gặp gỡ và nói chuyện tầm phào cùng với nhậu nhẹt. Vào năm 965, vua Edgar lệnh rằng không nên có không nhiều hơn một loại nhà kiểu này trong mỗi làng.

Tham khảo
Burke, Thomas (1927) The Book of the Inn: being two hundred pictures of the English inn from the earliest times to the coming of the railway hotel; selected and edited by Thomas Burke. London: Constable
Douch, H. L. (1966) Old Cornish Inns and their place in the social history of the County. Truro: D. Bradford Barton
Martin, John (1993) Stanley Chew's Pub Signs: a celebration of the art and heritage of British pub signs. Worcester: John Martin ISBN 1-85421-225-7
Monson-Fitzjohn, G. J. (1926) Quaint Signs of Olde Inns. London: H. Jenkins (reissued by Senate, London, 1994 ISBN 1-85958-028-9)
Richardson, A. E. (1934) The Old Inns of England. London: B. T. Batsford
 Cronin, Michael; O'Connor, Barbara (2003). Barbara O'Connor. ed. Irish Tourism: image, culture, and identity. Tourism and Cultural Change. 1. Channel View Publications. pp. 83. ISBN 9781873150535.
 Milmo, Cahal (ngày 22 tháng 11 năm 2003). "An 'authentic' day out: fish and chips at the Dun Cow, for a very reasonable £1m - This Britain, UK - The Independent". London: www.independent.co.uk. Truy cập ngày 21 tháng 7 năm 2009.
 Norrington-Davies, Tom (ngày 24 tháng 11 năm 2005). "Is the gastropub making a meal of it?". The Daily Telegraph (London). Truy cập ngày 10 tháng 7 năm 2008.
 Brewer, E. Cobham (1989) Brewer's Dictionary of Phrase and Fable; 14th ed., by Ivor H. Evans. London: Cassell; p. 482

Xem thêm
 Nhà công cộng
 Nhà công vụ
 Nhà ở xã hội
 Chung cư
 Nhà rông

Chú thích

Quán rượu
Văn hóa Vương quốc Liên hiệp Anh


title: Orimarga resupina

text:
Orimarga resupina là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Orimarga
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Bản dạng giới

text:
Bản dạng giới (tiếng Anh: gender identity), hay còn được gọi là nhân dạng giới là sự nhận thức của một người về giới tính của bản thân họ. Bản dạng giới của một người có thể đồng nhất hoặc không đồng nhất với giới tính sinh học của họ. Những người chuyển giới là người có bản dạng giới không giống với giới tính sinh học, họ được coi là mắc chứng bệnh tâm thần có tên là bức bối giới (trước đây có tên là rối loạn định dạng giới).

Thể hiện giới thường phản ánh bản dạng giới của một người, nhưng điều này không phải lúc nào cũng chính xác. Một người có thể có những hành vi, thái độ và ngoại hình đồng nhất với một chuẩn mực giới cụ thể, nhưng cách thể hiện ấy không nhất thiết phải phản ánh chính xác bản dạng giới của họ. Bản dạng giới của một người có thể là hợp giới, hay thuộc vào nhóm phi nhị nguyên giới, trong đó bao gồm các nhãn giới khác như vô giới, linh hoạt giới, androgyne, hay song giới, bán giới,...

Thuật ngữ "Bản dạng giới" được đặt ra vào năm 1964 bởi Robert J. Stoller.

Trong hầu hết mọi xã hội đều tồn tại sự phân chia các thuộc tính về giới được chỉ định cho nam và nữ. Hệ nhị phân giới được hầu hết mọi người tuân theo và bao gồm những kì vọng về tính nam cũng như tính nữ trong mọi mặt của giới tính và giới: giới tính sinh học, bản dạng giới, và thể hiện giới. Một số người không nhận dạng bản thân theo một vài, hoặc mọi mặt của giới mà họ được chỉ định theo giới tính sinh học; một trong số những người này là người chuyển giới, phi nhị nguyên giới. Một số xã hội có công nhận sự tồn tại của một hay nhiều giới khác ngoài hợp giới.

Khái niệm bản dạng giới và xu hướng tính dục là khác nhau. Chẳng hạn, khi một người có giới tính khi sinh ra là nam, tự xác định giới (bản dạng giới) của mình là nữ và người này có sự hấp dẫn tình dục và/hoặc tình yêu với người nam thì người đó không phải là người đồng tính luyến ái (đây là một người chuyển giới nữ dị tính). Ngược lại, một người là người đồng tính nam thì họ vẫn nhìn nhận bản thân mình là nam (trùng với giới tính lúc sinh ra của họ), chứ không nhìn nhận giới của bản thân là nữ và họ vẫn có sự hấp dẫn tình dục và/hoặc tình cảm với những người nam một cách lâu dài.

Bản dạng giới thường được định hình ở độ tuổi thứ ba. Sau độ tuổi ấy, ta khó có thể thay đổi được bản dạng giới của một người

Tham khảo

Giới tính (xã hội học)
Nghiên cứu về giới
Cá nhân
Nhận dạng
Bản dạng giới


title: Bellamya pagodiformis

text:
Bellamya pagodiformis là một loài ốc nước ngọt cỡ lớn có mang và vảy, là động vật thân mềm chân bụng sống dưới nước thuộc họ Viviparidae.

Loài này có ở Cộng hòa Dân chủ Congo và Zambia.

Tham khảo

 Brown, D.S. 1996. Bellamya pagodiformis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 6 tháng 8 năm 2007.

Bellamya


title: Saint-Germain-du-Corbéis

text:
Saint-Germain-du-Corbéis là một xã trong tỉnh Orne, vùng Normandie tây bắc nước Pháp. Xã Saint-Germain-du-Corbéis nằm ở khu vực có độ cao trung bình 136 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintgermainducorbeis


title: Ngẫu lực

text:
Hệ hai lực song song, ngược chiều, có độ lớn bằng nhau và cùng tác dụng vào một vật gọi là ngẫu lực.

Tác dụng của ngẫu lực đối với một vật rắn

Trường hợp vật không có trục quay cố định

   Dưới tác dụng của ngẫu lực vật sẽ quay quanh trục đi qua trọng tâm và vuông góc với mặt phẳng chứa ngẫu lực.
   Do xu hướng chuyển động li tâm của các phần của vật ở ngược phía đối với trọng tâm triệt tiêu nhau nên trọng tâm đứng yên. Vì vậy trục quay đi qua trọng tâm của vật không chịu lực tác dụng của vật.

Trường hợp vật có trục quay cố định.

Dưới tác dụng của ngẫu lực vật sẽ quay quanh trục cố định đó. Nếu trục quay không đi qua trọng tâm thì trọng tâm sẽ chuyển động tròn xung quanh trục quay. Khi ấy vật có xu hướng chuyển động li tâm nên tác dụng lực vào trục quay. Vận tốc quay càng lớn, lực li tâm tác dụng lên trục càng lớn và có thể dẫn đến nứt gãy. Vì vậy để giảm lực nén lên các bộ phận cơ khí, khi chế tạo các bộ phận quay của máy móc phải được làm cho trục quay đi qua trọng tâm của nó.

Mômen của ngẫu lực

 Đối với các trục quay vuông góc với mặt phẳng chứa ngẫu lực thì mômen của ngẫu lực không phụ thuộc vào vị trí trục quay và luôn luôn có giá trị:

Trong đó F là độ lớn của mỗi lực, còn d khoảng cách giữa hai giá của ngẫu lực và được gọi là cánh tay đòn của ngẫu lực.

 Mômen của ngẫu lực không phụ thuộc vào vị trí của trục quay vuông góc với mặt phẳng chứa ngẫu lực

Xem thêm
 Mô men lực

Tham khảo


title: Ouarville

text:
Ouarville  là một xã thuộc tỉnh Eure-et-Loir trong vùng Centre-Val de Loire ở bắc trung bộ nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 150 mét trên mực nước biển. Dân số năm 2006 là 549 người.

Tham khảo

Xã của Eure-et-Loir


title: Bombus unicus

text:
Bombus unicus là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Morawitz mô tả khoa học năm 1883.

Chú thích

Tham khảo

U
Động vật được mô tả năm 1883


title: Moonlight Shadow (tiểu thuyết)

text:
Moonlight Shadow(ムーンライト・シャドウ) là tiểu thuyết tình cảm của nữ văn sĩ Nhật Bản Yoshimoto Banana, xuất bản lần đầu tiên bằng tiếng Nhật năm 1986. Tiểu thuyết này giành giải thưởng về văn học tại Nhật Bản.

Nội dung
Nhân vật chính trong "Moonlight Shadow" là một thiếu nữ. Một tai nạn xe hơi đã cướp đi người cô yêu. Câu truyện mang hơi hướng một hồi ức huyền ảo mà êm dịu về những kỷ niệm với người yêu đã mãi đi xa. Nhưng cô gái vẫn cố níu giữ một cách tuyệt vọng ước muốn được gặp lại người yêu.

Giá trị nghệ thuật
Kitchen khiến Yoshimoto Banana trở thành một trong những tiểu thuyết gia hàng đầu Nhật Bản đương đại. Nhưng khởi đầu của cô lại là Bóng từ Ánh Trăng. Tác phẩm được công nhận rộng rã và đạt giải Izumi Kyoka. Kyoto Sangyo University wiki

Những tác phẩm ra đời sau này của Yoshimoto Banana cũng chú trọng vào tính bi ai của cuộc sống hiện đại, sự mất mát trong đời sống, sự ám ảnh từ hư vô, nhất là sự ra đi của người thân, người yêu. Trong văn cô, với phái nữ còn trẻ, những khổ đau định mệnh chồng chất lên những thân phận vốn đã bị đọa đày trong xã hội hiện tại. Nhưng không vì vậy mà độc giả quên đi rằng, trong khoảng tối âm u đến thăm thẳm ấy, vẫn lấp loáng đâu đây tia sáng của hy vọng dựa trên lòng tin của tác giả vào tính nhân văn, để con người tự hồi phục hay được chữa lành.

Tham khảo

Tiểu thuyết Nhật Bản
Tiểu thuyết của Yoshimoto Banana
Tiểu thuyết năm 1986


title: Limonius minutus

text:
Limonius minutus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Linnaeus miêu tả khoa học năm 1758.

Chú thích

Tham khảo

Limonius


title: Himerois

text:
Himerois là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Các loài
 Himerois angustitaenia Warren, 1913
 Himerois basiscripta Warren, 1913
 Himerois periphaea Turner, 1920
 Himerois thiochroa Turner, 1902
 Himerois univittata Pagenstecher, 1900

Tham khảo

 Himerois at funet.fi
 Natural History Museum Lepidoptera genus database

Acontiinae


title: Bulbophyllum fissipetalum

text:
Bulbophyllum fissipetalum là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

fissipetalum]]

F


title: Margon, Eure-et-Loir

text:
Margon  là một xã thuộc tỉnh Eure-et-Loir trong vùng Centre-Val de Loire ở bắc trung bộ nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 114 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Eure-et-Loir


title: Bulimulus nux

text:
Bulimulus nux là một loài ốc nhiệt đới hô hấp trên cạn, là động vật thân mềm chân bụng có phổi thuộc phân họ Bulimulinae.

Đây là loài đặc hữu của Ecuador. Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng khô nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất nơi sống.

Chú thích

Tham khảo
 Parent, C. 2003. Bulimulus nux. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 6 tháng 8 năm 2007.

Bulimulus
Động vật đặc hữu quần đảo Galápagos


title: Indotipula manobo

text:
Indotipula manobo là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Indotipula


title: Liêu Thành

text:
Liêu Thành (), cũng gọi là Thành phố Nước, là một địa cấp thị ở tỉnh Sơn Đông, Trung Quốc. Liêu Thành giáp tỉnh lỵ Tế Nam về phía Đông Nam, Đức Châu về phía Đông Bắc, Thái An về phía Nam và tỉnh Hà Bắc và tỉnh Hà Nam về phía Tây. Đại Vận Hà chảy qua trung tâm thành phố.

Hành chính

Địa cấp thị Liêu Thành quản lý 8 đơn vị cấp huyện, bao gồm 2 quận nội thành, 1 thành phố cấp huyện và 5 huyện.

Khu Đông Xướng Phủ (东昌府区)
Khu Trì Bình (茌平区)
Thành phố cấp huyện Lâm Thanh (临清市)
Huyện Dương Cốc (阳谷县)
Huyện Đông A (东阿县)
Huyện Cao Đường (高唐县)
Huyện Quán (冠县)
Huyện Sân / Tân (莘县)

Các đơn vị này lại được chia ra thành 134 đơn vị cấp hương.

Giáo dục

Đại học Liêu Thành (聊城大学)

Thành phố kết nghĩa

Liêu Thànnh có các thành phố kết nghĩa sau:

 Uiryeong County, Hàn Quốc (từ 7 tháng 6 năm 2001)
 Blacktown, Australia (14 tháng 10 năm 2003)
 Gwangmyeong, Hàn Quốc (3 tháng 5 năm 2005)

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang web chính quyền Liêu Thành  (các thứ tiếng: Anh, Hoa, Nhật, Triều Tiên)

Thành phố tỉnh Sơn Đông


title: Pyrophorus cucujus

text:
Pyrophorus cucujus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Illiger miêu tả khoa học năm 1807.

Chú thích

Tham khảo

Pyrophorus


title: Scala Coeli

text:
Scala Coeli là một đô thị và cộng đồng (comune) ở tỉnh Cosenza trong vùng Calabria miền nam nước Ý.
Đô thị Scala Coeli có diện tích ki lô mét vuông, dân số thời điểm năm 2007 là người.
Đô thị này có các đơn vị dân cư (frazioni) sau:
Các đô thị giáp ranh:

Tham khảo

Đô thị tỉnh Cosenza


title: Androdes

text:
Androdes là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Noctuidae


title: Dysgonia conjunctura

text:
Dysgonia conjunctura  là một loài bướm đêm thuộc họ Erebidae. Nó được tìm thấy ở Châu Phi, bao gồm Príncipe, Nam Phi, Gabon và Kenya.

Tham khảo

Dysgonia
Động vật Gabon
Côn trùng Tây Phi


title: Curmont

text:
Curmont là một xã thuộc tỉnh Haute-Marne trong vùng Grand Est đông bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 270 mét trên mực nước biển.

Sông Blaise chảy qua thị trấn.

Tham khảo

Xã của Haute-Marne


title: Biosphere 2

text:
Biosphere 2 (tiếng Anh của "Quyển sinh thứ 2"; phát âm như "Bai-ô Xphia") là kiến trúc 12,7 mét vuông (3,15 mẫu Anh) được xây làm hệ sinh thái kín nhân tạo ở Oracle, Arizona (Hoa Kỳ) bởi Space Biosphere Ventures, một công ty do John Polk Allen và Margret Augustine dẫn. Được xây từ 1987 đến 1989, nó có mục đích thử có phải và làm sao con người sống và làm việc được trong sinh quyển kín, trong khi thi hành những thí nghiệm khoa học. Nó khảo sát vai trò của quyển sinh kín trong cuộc sống thường trực ở không gian (space colonization), và cũng làm cho dễ khảo sát và vận dụng một sinh quyển trong khi không làm hại sinh quyển Trái Đất. Tên của dự án này có nghĩa rằng nó phỏng theo sinh quyển đầu tiên, Trái Đất. Edward Bass quyên góp 200 triệu đô la cho dự án này.

Vào tháng 6 năm 2006, đã không còn giữ kiến trúc này kín gió. Vào ngày 5 tháng 6 năm 2007, miếng đất này ở ngoại ô Tucson, tất cả 668 hecta (1.650 mẫu), đã được bán cho hãng xây nhà ở bằng giá 50 triệu đô la. Hãng này dự kiến xây hàng xóm và khu nghỉ mát trên một phần của miếng đất này. Kiến trúc Biosphere sẽ tiếp tục mở cửa để cho những người du lịch đi thăm. Ngày 26 tháng 6 năm 2007, Đại học Arizona tuyên bố rằng trường sẽ bắt đầu nghiên cứu tại Biosphere 2. Tin tức này tạm làm khỏi phải sợ rằng nhà kính nổi tiếng này sẽ bị phá đổ. Những nhân viên trường đại học cho rằng những đóng góp cá nhân và tiền trợ cấp sẽ trả cho những chi phí nghiên cứu và hoạt động trong thời gian ba năm, và có thể mai mốt kéo dài nguồn tài trợ đó cho đến 10 năm.

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang chủ
Website về quyển sinh học và Biosphere 2
 – bằng sáng chế về những phòng mở rộng dùng để làm áp lực bằng trong Biosphere 2

Hệ sinh thái kín
Quyển sinh
Kiến trúc Mỹ
Tucson, Arizona
Thập niên 1980


title: Hypena obesalis

text:
Hypena obesalis là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuoidea. Nó được tìm thấy ở châu Âu.

Sải cánh dài ca. 40 mm. Con trưởng thành bay in từ tháng 6 onwards.

Ấu trùng ăn tầm ma.

Liên kết ngoài
Paignton Snout at UKmoths

Chú thích

Hypena
Côn trùng châu Âu


title: Saint-Côme-de-Fresné

text:
Saint-Côme-de-Fresné là một xã ở tỉnh Calvados, thuộc vùng Normandie ở tây bắc nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Calvados

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Saint-Côme-de-Fresné sur le site de l'Institut géographique national

Saint-Come-de-Fresne


title: (7168) 1986 QE2

text:
{{DISPLAYTITLE:(7168) 1986 QE2}}

(7168) 1986 QE2 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Henri Debehogne ở Đài thiên văn La Silla ở Chile ngày 28 tháng 8 năm 1986.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 7001–8000

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser

Thiên thể phát hiện năm 1986
Được phát hiện bởi Henri Debehogne
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Tinodes erato

text:
Tinodes erato là một loài Trichoptera trong họ Psychomyiidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Chú thích

Tham khảo

Tinodes


title: San Pascual, Batangas

text:
San Pascual là một đô thị cấp một ở tỉnh Batangas, Philippines. According to the 2007 census, it has a population of 57,200 người trong 9,744 hộ.

Barangays

San Pascual, về mặt hành chính, được chia thành 29 khu phố (barangay).

 Alalum
 Antipolo
 Balimbing
 Banaba
 Bayanan
 Danglayan
 Del Pilar
 Gelerang Kawayan
 Ilat B
 Ilat South
 Kaingin
 Laurel
 Malaking Pook
 Mataas Na Lupa
 Natunuan B

 Natunuan South
 Padre Castillo
 Palsahingin
 Pila
 Poblacion
 Pook Ni Banal
 Pook Ni Kapitan
 Resplandor
 Sambat
 San Antonio
 San Mariano
 San Mateo
 Santa Elena
 Santo Niña

Tham khảo

Liên kết ngoài

1. Official Website of the Local Government of the Đô thị San Pascual
2. Mã địa lý chuẩn Philipin
3. 2000 Thông tin điều tra dân số Philipin

Đô thị của Batangas


title: Nguyễn Văn Linh

text:
Nguyễn Văn Linh, tên khai sinh là Nguyễn Văn Cúc (1 tháng 7 năm 1915 – 27 tháng 4 năm 1998) là Tổng bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam từ 1986 đến 1991. Thời kỳ là Tổng Bí thư, ông nổi tiếng với bút danh N.V.L. (sau này ông cho biết đó là "Nói Và Làm") với một loạt những bài báo trong chuyên mục Những việc cần làm ngay trên báo Nhân Dân bàn về những việc cần phải chấn chỉnh trong xã hội. Ông được xem là người mở đường và có công lớn trong công cuộc Đổi Mới của Việt Nam sau khi nó được khởi xướng từ người tiền nhiệm của ông, Tổng bí thư Trường Chinh.

Hoạt động và sự nghiệp
Nguyễn Văn Linh tên thật là Nguyễn Văn Cúc, bí danh Mười Cúc, sinh tại Thôn Yên Phú, xã Giai Phạm, huyện Yên Mỹ, Tỉnh Hưng Yên (vốn là xã Yên Phú, huyện Văn Giang - Bắc Ninh). Ông xuất thân trong một gia đình công chức, cha là Nguyễn Đức Lan, mẹ là Nguyễn Thị Nghiêm.

Năm 1925, khi đang học tiểu học ở Hà Nội, bà nội và chú ruột Nguyễn Đức Thụ chuyển về Hải Phòng, đã đưa  Nguyễn Đức Cúc về thành phố này học tập tại trường Bonnan (nay là trường Trung học phổ thông Ngô Quyền thuộc quận Lê Chân, TP. Hải Phòng), học lớp đệ nhất bậc Thành chung. Khi lên lớp nhất bậc Thành chung, niên khóa 1929-1930, Nguyễn Đức Cúc được chuyển về học tại Trường Jean Dupuis. Năm 1929, ông tham gia học sinh đoàn do Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên lãnh đạo.

Ngày 1 tháng 5 năm 1930, được tổ chức Đảng giao nhiệm vụ, Nguyễn Đức Cúc cùng hai người bạn học là Nguyễn Văn Thiên và Lê Viên mang truyền đơn cách mạng kỷ niệm Ngày quốc tế lao động đi rải ở phố Cát Dài thì bị mật thám bắt và mặc dù còn ở tuổi vị thành niên, tòa án thực dân Pháp kết tội ông 18 tháng tù giam khi mới 15 tuổi. Ngày 26 tháng 1 năm 1931, tòa án Pháp đưa ông ra xử lại cùng với 191 tù chính trị, trong đó có 72 người tù cộng sản, bị kết án chung thân, lưu đày đi Côn Đảo. Vậy là ở tuổi 15, đồng chí đã bị kẻ địch lưu đày, rồi dấn thân vào con đường hoạt động cách mạng.

Khi bị lưu đày ở Côn Đảo, ông có cơ hội được gặp hầu hết các nhà lãnh đạo của Đảng cũng đang bị cầm tù ở đây như Tôn Đức Thắng, Phạm Văn Đồng, Bùi Công Trừng, Lê Duẩn, Phạm Hùng, Hà Huy Giáp, Lê Văn Lương, Nguyễn Duy Trinh, Ngô Gia Tự,... Đầu năm 1932, chi bộ đặc biệt của Đảng ra đời ở banh 1 để lãnh đạo cuộc đấu tranh chống lại sự khủng bố của kẻ thù, giữ vững khí tiết của những người cộng sản. Được sự kèm cặp của lớp cách mạng đàn anh, Nguyễn Văn Linh tiếp tục được học văn hóa, học nâng cao trình độ tiếng Pháp và lý luận Mác – Lênin.. Ông bị kết án tù chung thân và đày đi Côn Đảo. Năm 1936, Mặt trận Bình dân Pháp lên nắm quyền, ông được trả tự do.

Năm 1936, ông được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương, hoạt động ở Hải Phòng. Tháng 3 năm 1937, Xứ ủy Bắc Kỳ được tái lập lại ở Hà Nội. Ông Nguyễn Văn Linh được phân công giúp việc cho cơ quan Xứ ủy và sau đó Xứ ủy cử ông xuống Hải Phòng tổ chức lập lại Thành ủy Hải Phòng.

Tháng 4 năm 1937, tại cơ sở cách mạng ở Ngõ Đá, phố Cát Dài đã diễn ra hội nghị thành lập Thành ủy gồm Nguyễn Văn Túc (Nguyễn Công Hòa), Đinh Xuân Nhạ (tức Trần Quý Kiên), Nguyễn Văn Cúc (Nguyễn Văn Linh), Nguyễn Văn Vượng, Tư Thành, Hoàng Văn Trành,... Hội nghị đã nhất trí cử ông Linh làm Bí thư Thành ủy nhưng ông dứt khoát từ chối vì chưa phải là đảng viên vì vậy Hội nghị cử Nguyễn Văn Túc làm Bí thư. Ban Tỉnh ủy mới vừa phát triển, củng cố tổ chức vừa phát động công nhân, lao động đấu tranh đòi quyền dân sinh, dân chủ làm đà cho cao trào Mặt trận Dân chủ (1936-1939). Sau đó ông chuyển lên hoạt động ở Hà Nội.

Khi trở lại Hà Nội báo cáo với Bí thư Xứ ủy Trường Chinh thì Xứ ủy mới biết Nguyễn Văn Linh chưa phải đảng viên vì Trung ương vẫn nghĩ ông đã vào Đảng năm 1930 khi bị đày đi Côn Đảo. Do vậy, Trường Chinh đã công nhận ông Linh vào Đảng kể từ năm 1936 và tiếp tục cử xuống Hải Phòng hoạt động, làm Bí thư Thành ủy Hải Phòng – Kiến An khi Bí thư Nguyễn Văn Túc được Xứ ủy cử đi vùng khác hoạt động.

Hoạt động tại miền Nam

Sau đó, ông vào hoạt động tại Sài Gòn và là cấp dưới trực tiếp của Bí thư Sài Gòn thời kì này - bà Nguyễn Thị Minh Khai.

Năm 1939, ông tham gia Ban Chấp hành Đảng bộ Thành phố Sài Gòn, sau đó được Đảng điều ra Trung Kỳ để lập lại Xứ ủy Trung kỳ.

Năm 1941, ông bị bắt ở Vinh, bị kết án 5 năm tù và bị đày ra Côn Đảo lần thứ hai.

Đến năm 1945, ông hoạt động ở miền Tây Nam Bộ, sau đó ở Sài Gòn - Chợ Lớn với cương vị Bí thư Thành ủy, Bí thư Đặc khu ủy Sài Gòn - Gia Định.

Năm 1947, Nguyễn Văn Linh là Ủy viên Xứ ủy Nam Bộ, đến 1949 là Thường vụ Xứ ủy Nam Bộ.

Từ 1955 tới 1960, ông là Bí thư Đặc khu ủy Sài Gòn-Gia Định.

Từ 1957 đến 1960, ông là Quyền Bí thư Xứ ủy Nam Bộ.

Năm 1960, tại Đại hội Đảng lần thứ III ông được bầu vào Ban Chấp hành Trung ương Đảng, làm Bí thư (1961 - 1964), rồi Phó Bí thư Trung ương Cục miền Nam. Ông có những đóng góp không nhỏ đối với chiến thắng của Việt Nam Dân chủ Cộng hòa trong cuộc chiến tranh Việt Nam.

Trong Chiến tranh Việt Nam, Nguyễn Văn Linh là Tổng Bí thư Đảng Nhân dân Cách mạng Việt Nam miền Nam Việt Nam, điều này đã chứng kiến ông chỉ đạo cuộc kháng chiến du kích chống lại chính phủ đồng minh của Hoa Kỳ ở đó, nhưng hầu hết các nhiệm vụ của ông là tổ chức hơn là quân sự. Ông cũng chuyên tuyên truyền, nghiên cứu và cố gắng gây ảnh hưởng đến nền chính trị Hoa Kỳ có lợi cho Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Ông đã huấn luyện các điệp viên bí mật đặc biệt của Việt Cộng thâm nhập vào các tổ chức chính phủ ở Sài Gòn. Năm 1968, Nguyễn Văn Linh chỉ đạo Tết Mậu Thân chống lại Việt Nam Cộng hòa. Cuộc tấn công bất ngờ này vào hầu hết các thị trấn và thành phố của miền Nam Việt Nam là một bước ngoặt của Chiến tranh Việt Nam.  Sau khi Chiến tranh Việt Nam kết thúc và Việt Nam tái thống nhất năm 1975, Nguyễn Văn Linh được giới thiệu vào Bộ Chính trị của Đảng Cộng sản và trở thành bí thư thành ủy thủ đô Sài Gòn.

Năm 1976, khi Thành phố Sài Gòn đổi tên làm Thành phố Hồ Chí Minh, ông được cử làm Bí thư Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh.

Tháng 12 năm 1976, tại Đại hội Đảng lần thứ IV ông được bầu vào Ban Chấp hành Trung ương và Bộ Chính trị, Ban Bí thư Trung ương, giữ chức Trưởng ban Cải tạo Xã hội chủ nghĩa Trung ương, Trưởng ban Dân vận Mặt trận Trung ương, Chủ tịch Tổng Công đoàn Việt Nam đến 1980.

Trước Đại hội Đảng lần thứ V, Nguyễn Văn Linh xin rút ra khỏi Bộ Chính trị, trở lại làm Bí thư Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh (1981), thay ông Võ Văn Kiệt ra trung ương. Về sau, ông giải thích với ông Võ Trần Chí người sẽ giữ cương vị Bí thư Thành ủy: "Bởi vì mình thấy các anh ấy không muốn mình ở đó nên mình xin rút...". Ông trở thành một nhân vật quan trọng trong lịch sử của thành phố này.

Hội nghị Đà Lạt
Từ 12 đến 19 tháng 7 năm 1983, lúc Lê Duẩn đi nghỉ ở Liên Xô cũ; ba vị lãnh đạo cấp cao của Việt Nam là Trường Chinh, Phạm Văn Đồng và Võ Chí Công đang nghỉ ở Đà Lạt, Nguyễn Văn Linh (lúc đó là Bí thư Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh) đã tổ chức "Hội nghị Đà Lạt" - Ông và một số Giám đốc các cơ sở kinh doanh sản xuất làm ăn có lãi đã trực tiếp gặp gỡ các vị lãnh đạo cấp cao (từ ngày 12 đến ngày 16 tháng 7) để báo cáo tình hình sản xuất, kinh doanh và đề đạt nguyện vọng. Ngày 17 tháng 7, Nguyễn Văn Linh mời các vị lãnh đạo thăm cơ sở chế biến tơ tằm và xí nghiệp chè của Thành phố Hồ Chí Minh tại Bảo Lộc. Ngày 19 tháng 7, Nguyễn Văn Linh có buổi làm việc riêng với các vị lãnh đạo này, ông đã báo cáo tất cả tâm tư mà cá nhân mình đang nung nấu. "Hội nghị Đà Lạt" diễn ra trong thời gian vừa đúng một tuần lễ. Nội dung tư tưởng của các cuộc gặp trong sự kiện này đã được Nguyễn Văn Linh vận dụng vào việc chuẩn bị văn kiện Đại hội Đảng VI của Đảng Cộng sản Việt Nam - Khởi xướng công cuộc Đổi mới của Việt Nam.

Hoạt động tại Trung ương
Tại Hội nghị Trung ương 8 khóa V, Nguyễn Văn Linh được bầu vào Bộ Chính trị. Tháng 6 năm 1986, sau khi Lê Duẩn mất, Trường Chinh làm quyền Tổng bí thư, ông được bầu vào Ban Bí thư Trung ương Đảng, Thường trực Ban Bí thư. Với sự chỉ đạo của Tổng Bí thư Trường Chinh, Bộ Chính trị đã họp tháng 8 năm 1986 và đi tới những kết luận quan trọng, nhấn mạnh đổi mới cơ cấu kinh tế, cơ chế quản lý và 3 chương trình kinh tế lớn. Với tư duy lý luận mới và quá trình khảo nghiệm thực tiễn, Tổng Bí thư Trường Chinh cùng với Thường trực Ban Bí thư Nguyễn Văn Linh và tập thể Bộ Chính trị, Ban Bí thư khóa V đã chỉ đạo chặt chẽ xây dựng các văn kiện trình Đại hội VI của Đảng.

Tổng bí thư (1986-1991)
Tháng 12 năm 1986, tại Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VI, Nguyễn Văn Linh được bầu vào Ban chấp hành Trung ương, được Trung ương bầu vào Bộ Chính trị và giữ chức Tổng bí thư Ban chấp hành Trung ương Đảng, kiêm chức Bí thư Đảng ủy Quân sự Trung ương (1987). Từ đây bắt đầu thời kỳ Đổi Mới và Cởi Mở của Việt Nam. Tuy nhiên sau khi sự kiện Bức tường Berlin qua đi, đồng minh thân cận của Việt Nam như lãnh đạo Rumani Ceaucescu bị hạ bệ, các nhân vật bảo thủ trong Đảng đã tìm cách bóp nghẹt tiến trình này.

Công cuộc Đổi Mới

Vào giữa những năm 80 của thế kỷ XX, lúc còn là Bí thư Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh, Nguyễn Văn Linh đã tiến hành thí điểm những đổi thay trong cơ chế quản lý kinh tế ở một số doanh nghiệp nhà nước tại thành phố đông dân nhất Việt Nam. Đây là những bước đột phá đầu tiên mặc dù chưa hoàn thiện nhằm xóa bỏ cơ chế quản lý tập trung quan liêu bao cấp tồn tại ở Việt Nam trong nhiều năm. Đây cũng là những đòi hỏi và đã giúp Đảng Cộng sản Việt Nam hoạch định đường lối, chính sách cho thời kỳ đổi mới.

Cuối tháng 5 năm 1987, trên trang nhất báo Nhân Dân xuất hiện một bút danh mới N.V.L với mục Nói và Làm. Ông viết một loạt bài "Những việc phải làm ngay", ký tên NVL. Theo lời kể của nhà báo Hữu Thọ:

Từ năm 1986 đến 1991 trong nhiệm kỳ làm Tổng Bí thư, Nguyễn Văn Linh đã góp phần lớn mang tính quyết định làm xoay chuyển tình thế, mở đường cho sự nghiệp ổi mới tiến lên. Nhằm khắc phục những bất cập, lạc hậu của cơ chế tập trung quan liêu, bao cấp của Việt Nam, ông đã đưa ra những ý tưởng mới, quan niệm mới, cách làm mới. Ông đã xóa bỏ cái mà người miền Nam hay gọi là "ngăn sông cấm chợ", làm triệt tiêu hoàn toàn quyền lực và sự lộng hành của một vài thương nhân nhà nước hoặc mậu dịch quốc doanh biến chất lúc bấy giờ. Kiên quyết làm gương về chống tác phong quan liêu, xa dân, từ bỏ những đặc quyền đặc lợi. Ông đã bỏ chế độ lãnh đạo cấp cao đi máy bay chuyên cơ trong nước, đi công tác bằng xe Lada không có máy điều hoà (tiêu chuẩn dùng cho cấp Thứ trưởng); vào Nam ra Bắc đi máy bay chung với mọi người; cắt giảm chế độ bảo vệ an ninh,...

Đóng góp trong thời kỳ Đổi Mới
Nguyễn Văn Linh đã vạch ra quá trình đổi mới tổ chức của Đảng. Các học giả cho rằng những đóng góp và tầm quan trọng của ông trong cải cách đã đưa ra một phân tích rất chi tiết và rõ ràng về chương trình cải tổ Đảng Cộng sản Việt Nam của ông trong bối cảnh rộng lớn hơn của Đổi Mới. Nguyễn Văn Linh đã thể hiện sự linh hoạt và khả năng thích ứng với xu hướng xoay chuyển không chính thống trong quá trình hoạch định chính sách. Các học giả như Stern thấy rằng Nguyễn Văn Linh ít dựa vào các công cụ vận động, các chiến dịch hô hào, các biểu tượng và nhiều hơn nữa vào các chương trình phối hợp quan liêu. Ông có thể sử dụng các tổ hợp nguồn lực độc đáo để tấn công các vấn đề cụ thể liên quan đến đảng phái, thường dựa vào các phương tiện truyền thông và các tổ chức quần chúng được chọn để thúc đẩy tư tưởng cải cách của mình. Nguyễn Văn Linh đã đóng vai trò quan trọng trong việc chỉ đạo các phiên họp toàn thể của Ban chấp hành Trung ương, coi trọng hơn quá trình ra quyết định nơi các quan điểm trái chiều về chính sách kinh tế và các vấn đề chính trị cơ bản được thảo luận. Stern cho rằng, phần lớn là do phương thức hoạt động cởi mở, linh hoạt, đổi mới và độc đáo của Nguyễn Văn Linh trong bộ máy quan liêu Việt Nam, điều này cho thấy tầm quan trọng của ông trong cách ông quản lý chính trị để đóng góp cho cải cách.

Cố vấn Ban Chấp hành Trung ương Đảng (1991-1997)
Sau một nhiệm kỳ Tổng Bí thư (1986-1991), ông cương quyết rút lui không ra ứng cử trong nhiệm kỳ tiếp theo, dù nhiều người muốn ông làm thành viên của Ban chấp hành Trung ương khóa VII sau khi khóa VI kết thúc vào năm 1991. Ông nói "dù không còn ở trong Trung ương nữa, nhưng với trách nhiệm là người đảng viên, tôi xin cố gắng cống hiến sự hiểu biết và kinh nghiệm nhỏ bé của mình cho cách mạng, cho Đảng cho đến hơi thở cuối cùng". Tại các Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VII (tháng 6 năm 1991) và lần thứ VIII (tháng 6 năm 1996), ông được cử làm Cố vấn Ban Chấp hành Trung ương.

Ông là đại biểu Quốc hội khóa VIII.

Tác phẩm
 Thành phố Hồ Chí Minh mười năm
 Đổi mới tư duy và phong cách
 Về công tác quần chúng
 Đổi mới để tiến lên (4 tập)
 Theo con đường Bác Hồ đã chọn
...

Đánh giá

Nghỉ hưu và qua đời
Ngày 29 tháng 12 năm 1997, ông cùng 2 người là ông Võ Chí Công và Phạm Văn Đồng từ chức Cố vấn Ban chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam. Ông qua đời ngày 27 tháng 4 năm 1998, hưởng thọ 83 tuổi vì bệnh nặng và an táng tại Nghĩa trang Thành phố Hồ Chí Minh.

Phong tặng và vinh danh
Ông được tặng thưởng Huân chương Sao vàng và nhiều huân chương khác.

Tên ông được đặt cho nhiều đường, phố và các trường học ở nhiều nơi tại Việt Nam.

Đường Nguyễn Văn Linh được đặt ở Hà Nội (nối đoạn cắt Nguyễn Văn Cừ - Ngô Gia Tự với đường Nguyễn Đức Thuận), thành phố Hồ Chí Minh (nối Tân Thuận đến đoạn cắt Quốc lộ 1 và tuyến đi Trung Lương), Đà Nẵng (nối sân bay Đà Nẵng với Võ Văn Kiệt), Cần Thơ (nối quốc lộ 91B với đường Quang Trung), Hải Phòng (nối Tôn Đức Thắng với Nguyễn Bỉnh Khiêm), Đồng Hới, Quảng Bình (nối đường Lý Thường Kiệt với đường Hữu Nghị, phường Nam Lý)...

Tại chính quê hương ông, Đài Phát thanh - Truyền hình Hưng Yên tọa lạc trên con đường cùng tên và địa chỉ là tại số 164 Nguyễn Văn Linh, Hưng Yên.

Một nhà tưởng niệm ông được xây dựng tại quê hương.

Gia đình
Phu nhân là bà Ngô Thị Huệ (1918-2022, kết nạp Đảng năm 1936, bà từng là Phó Chủ tịch Hội Bảo trợ bệnh nhân nghèo Thành phố Hồ Chí Minh. Trước đó là Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa I đến khóa IV, nguyên Phó Bí thư Tỉnh ủy tỉnh Vĩnh Long, nguyên Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy Sài Gòn, nguyên Vụ trưởng Vụ Cán bộ trực thuộc Ban Tổ chức Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam). Hai ông bà có con gái đầu lòng tên Nguyễn Thi Hòa năm 1953, con gái thứ Nguyễn Thị Bình năm 1954 và con trai Nguyễn Hùng Linh (hay Nguyễn Văn Linh) khoảng năm 1957.

Tên Nguyễn Văn Linh thực chất là bí danh, và được đặt theo tên người con trai út của ông.

Xem thêm
 Lê Duẩn
 Đổi Mới
 Đảng Cộng sản Việt Nam
 Võ Văn Kiệt

Chú thích

Liên kết ngoài

 "Tiếng sóng bủa ghềnh" - hồi ức Ngô Thị Huệ, phu nhân ông Nguyễn Văn Linh

Người Hưng Yên
Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam
Bí thư Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh
Trưởng Ban Dân vận Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa VIII
Huân chương Sao Vàng
Cựu học sinh trường Bonnal - Ngô Quyền, Hải Phòng
Ủy viên Bộ Chính trị Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa VI
Bí thư Thành ủy Sài Gòn
Ủy viên Bộ Chính trị Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa V
Ủy viên Bộ Chính trị Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa IV
Người họ Nguyễn tại Việt Nam
Thường trực Ban Bí thư Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam
Chết vì ung thư gan
Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa V
Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa VI
Người Quảng Ngãi
Nhà dân tộc chủ nghĩa Việt Nam


title: Spurwinkia

text:
Spurwinkia là một chi ốc nước ngọt rất nhỏ, động vật thân mềm chân bụng trong họ Hydrobiidae.

Các loài
Các loài trong chi Spurwinkia gồm có:

 Spurwinkia salsa (Pilsbry, 1905)

Chú thích

Tham khảo

Hydrobiidae


title: Estry

text:
Estry là một xã ở tỉnh Calvados, thuộc vùng Normandie ở tây bắc nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
 Xã của tỉnh Calvados

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Estry sur le site de l'Institut géographique national
 Histoire locale

Xã của Calvados


title: Triaenodes jakutanus

text:
Triaenodes jakutanus là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae.Loài này được tìm thấy ở miền Cổ bắc và miền Tân bắc.

Chú thích

Tham khảo

Trichoptera miền Cổ bắc
Triaenodes


title: Gymnastes pictipennis

text:
Gymnastes pictipennis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Gymnastes
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: 21393 Kalygeringer

text:
21393 Kalygeringer (1998 FF34) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 20 tháng 3 năm 1998 bởi nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 21393 Kalygeringer

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1998


title: Tipula macrosterna

text:
Tipula macrosterna là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Bellaltica sarae

text:
Bellaltica sarae là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Reid miêu tả khoa học năm 1988.

Chú thích

Tham khảo

Bellaltica


title: Phú Cường, Sóc Sơn

text:
Phú Cường là một xã thuộc huyện Sóc Sơn, thành phố Hà Nội, Việt Nam. Xã Phú Cường có diện tích 8,51 km², dân số năm 2022 là 15.058 người, mật độ dân số đạt  người/km².

Địa giới hành chính
Xã Phú Cường nằm ở phía Bắc Thủ đô Hà Nội, phía Tây Nam huyện Sóc Sơn, phía Bắc giáp xã Quang Tiến và sân bay quốc tế Nội Bài, phía Tây giáp xã Thanh Xuân, phía Nam giáp xã Quang Minh (huyện Mê Linh) và xã Bắc Hồng (huyện Đông Anh), ranh giới là đoạn sông Cà Lồ thuộc địa phận xã dài 3.5 km, phía Đông giáp xã Phú Minh, xen kẽ là những thửa ruộng liền bờ giữa hai xã.

Dân số toàn xã tính đến hết năm 2010 là 3024 hộ, với 12321 người. Diện tích đất tự nhiên của xã là 899.13 ha. Cũng như nhiều xã trong huyện, địa hình của Phú Cường thuộc vùng trung du bán sơn địa, đất nghiêng dần theo chiều từ Tây Bắc xuống Đông Nam. Trên địa bàn xã có các nút giao thông đường bộ quan trọng của trung ương đi các tỉnh như: đường quốc lộ 2, quốc lộ 18, đường cao tốc Bắc Thăng Long - Nội Bài, đường nối Nhật Tân và đặc biệt là cảng hàng không quốc tế Nội Bài.

Lịch sử ra đời
Từ xa xưa đến thập kỷ 50-60 của thế kỷ XX, Phú Cường có nhiều lần thay đổi về tên gọi và địa giới hành chính.

Năm 544-548, thời vua Lý Nam Đế, gọi là làng Gia Hạ, ở tại Đồng Nẻ. Về sau, làng Gia Hạ chuyển về định cư sát sông Cà Lồ nhằm đảm bảo nguồn nước sinh sống lâu dài.

Năm 557, thời Việt Vương Triệu Quang Phục, làng Gia Hạ đổi tên thành làng Hương Gia.

Năm 1816, thời vua Duy Tân, làng Gia Hạ được chia thành hai làng Hương Gia, Thụy Hương và thuộc các huyện Thiên Đức, Đông Ngàn, Kim Hoa (tỉnh Bắc Ninh).

Năm 1836-1909, Hương Gia là lỵ sở của Huyện Kim Anh.

Trước cách mạng Tháng Tám năm 1945, Ủy ban cách mạng lâm thời huyện Kim Anh quyết định thành lập xã Tân Hưng và lấy tên mới là xã Việt Cường.

Ngày 20/6/1949, do yêu cầu của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, huyện Kim Anh quyết định hợp nhất hai xã Việt Cường và Phù Xá lấy tên là xã Phú Cường. Khi sáp nhập, xã Phú Cường gồm các thôn: Hương Gia, Thụy Hương, Phú Ninh, (thuộc xã Việt Cường) và thôn Đông Bài, Nội Bài, Bùa Hậu, Phù Xá Đoài, Phù Xá Đông (thuộc xã Phù Xá), còn lại hai thôn Thạch Lỗi và Bến Cốc được nhập về xã Minh Tân.

Sau ngày miền Bắc hoàn toàn giải phóng, năm 1955, để phù hợp với giai đoạn cách mạng mới, huyện Kim Anh quyết định điều chỉnh lại địa giới hành chính một số thôn, xã. Theo đó, Phú Cường được chia tách thành hai xã Phú Minh và Phú Cường. Xã Phú Cường gồm các thôn: Hương Gia, Thụy Hương, ấp Cầu Đen, Đồng Lều, Tân Phú. Địa giới hành chính và tên gọi xã Phú Cường được giữ nguyên cho đến ngày nay

Những danh hiệu và phần thưởng cao quý Đảng và Nhà nước tặng Đảng bộ và nhân dân xã
Trong kháng chiến chống Pháp được nhà nước tặng 3 huân chương kháng chiến chống Pháp, 26 huy chương hạng nhất và 49 bằng khen.

Trong kháng chiến chống Mỹ được nhà nước tặng 32 huân chương kháng chiến chống Mỹ hạng nhất, 58 huân chương hạng nhì, 95 huân chương hạng ba, 111 huy chương hạng nhất, 192 huy chương hạng nhì.

Trong các cuộc kháng chiến giải phóng dân tộc và bảo vệ Tổ quốc có 158 liệt sĩ, 5 bà mẹ Việt Nam anh hùng.

Năm 1967, được Nhà nước tặng huân chương kháng chiến hạng ba.

Năm 1997, Nhà nước tặng huân chương chiến công hạng ba.

Năm 2000, Chủ tịch nước tặng danh hiệu "Anh Hùng lực lượng vũ trang nhân dân" cho nhân dân và lực lượng vũ trang nhân dân xã.

Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội tặng cờ đơn vị dẫn đầu thi đua xuất sắc.

Năm 2001, Bộ công an tặng bằng khen cho nhân dân và cán bộ xã Phú Cường. Ủy ban thành phố tằng cờ đơn vị dẫn đầu thi đua xuất sắc.

Năm 2002, Ủy ban thành phố tặng cờ thi đua xuất sắc.

Năm 2003, Thủ tướng tặng bằng khen cho nhân dân và cán bộ. Ủy ban thành phố tặng cờ đơn vị thi đua xuất sắc.

Năm 2004, 2005, 2006 Ủy ban nhân dân thành phố tặng cờ và bằng khen.

Năm 2007, Chủ tịch nước tặng huân chương lao động hạng ba. Bộ trưởng bộ LĐ-TBXH tặng bằng khen, ủy ban nhân dân thành phố tặng bằng khen.

Năm 2008, 2009, 2010 thành phố tặng cờ và bằng khen.

Làng Thụy Hương

Địa lý
Thụy Hương là một làng cổ thuộc xã Phú cường, huyện Sóc Sơn, Thành phố Hà Nội
Phía đông giáp với làng Hương Gia, phía bắc giáp với thôn Điền Xá(Quang Tiến) và sân bay quốc tế Nội Bài và thôn Tân Phú ở phía đông bắc, phía tây và nam giáp với thôn Gia Tân (xã Quang Minh, Mê Linh, Hà Nội) và khu trung cư Quang Minh ngăn cách với nhau bởi sông Cà Lồ, phía tây bắc giáp với thôn Thạch lỗi (xã Thanh xuân)

Trên địa bàn thôn có các nút giao thông đường bộ quan trọng của trung ương đi các tỉnh như: đường quốc lộ 2, quốc lộ 18, đường cao tốc Bắc Thăng Long- Nội bài.

Trên quốc lộ 18 có 2 cầu vượt mang tên Thụy Hương 1 và Thụy Hương 2
Làng Thụy Hương có 14 xóm (đội) và 1 khu phố, các xóm và khu phố là:

Đội 1: xóm Đình

Đội 2: xóm Huyện

Đội 3: xóm Miếu

Đội 4: xóm Bia

Đội 5: xóm Giữa

Đội 6: xóm Xi

Đội 7: xóm Ngạnh

Đội 8: xóm Chùa

Đội 9: xóm Mảnh

Đội 10: xóm Đường

Đội 11: xóm Đường

Đội 12: xóm Đường

Đội 13: xóm Đường

Đội 14: ấp Cầu Đen,khu tập thể Hàng không - Giáo viên và phố chợ Phú Cường.

Lịch sử
Do biến cố lịch sử, lang Thụy Hương có nhiều tên gọi khác nhau
Năm 544-548, thời vua Lý Nam Đế, gọi là làng Gia Hạ, ở tại Đồng Nẻ. Về sau, làng Gia Hạ chuyển về định cư sát sông Cà Lồ nhằm đảm bảo nguồn nước sinh sống lâu dài.

Vào thế kỉ thứ 9, làng Thụy Hương có tên là hương Cát Lợi, huyện Thường Lạc, sau là thôn Đoài, xã Da Hạ, huyện Kim Hoa phủ Bắc Hà.
Năm 1816, thời vua Duy Tân, có tên là Thụy Hương thuộc các huyện Thiên Đức, Đông Ngàn, Kim Hoa (tỉnh Bắc Ninh)
Ngày 20/6/1949, Thụy Hương thuộc xã Phú Cường, huyện Kim Anh, tỉnh Vĩnh Phú
ngày 5 tháng năm 1977, huyện Kim Anh hợp nhất với huyện Đa Phúc thành huyện Sóc Sơn. Ngày 29/12/1978 huyện Sóc Sơn được chuyển về Hà Nội.

Hiện tại làng Thụy Hương thuộc xã Phú Cường, huyện Sóc Sơn, Hà Nội.

Di tích lịch sử
Đình Thụy Hương là di tích lịch sử văn hóa lâu đời trên địa bàn xã Phú Cường, huyện Sóc Sơn, thành phố Hà Nội. Cũng giống như các làng cổ khác thuộc lưu vực sông Cầu, sông Thương, sông Cà Lồ. Làng Thụy Hương thờ đức thánh Tam Giang – những vị tướng nổi tiếng trung quân ái quốc dưới thời Triệu Việt Vương.

Sự tích thánh Tam Giang cho biết: Vào năm 502, ở làng Vân Mẫu, thành phố Bắc Ninh có một người con gái tên là Phùng Từ Nhan. Năm 18 tuổi, Từ Nhan chiêm bao thấy thần Long từ trên trời hạ xuống quấn mình trên sông Lục Đầu, sau đó bà mang thai 14 tháng và sinh hạ được cái bọc năm con: 4 trai 1 gái. Do là con trời ban cho nên bà lấy họ Trương của Ngọc Hoàng đặt cho các con là Trương Hống, Trương Hát, Trương Lừng, Trương Lẫy và Trương Đạm Nương. Thời gian sau đó, Ngọc Hoàng sai Lã Tiên Ông xuống trần dạy văn võ cho 5 người con tại bãi Tràng Học gần nhà Cổ Trạch. Năm an hem đều văn võ song toàn, lớn lên hưởng ứng lời kêu gọi của Triệu Việt Vương, họ xung phòng làm tướng tiến đánh giặc Lương ở đầm Dạ Trạch và giành thắng lợi lớn. Trương Hống được phong tướng trấn giữ làng Tiên Tảo (Sóc Sơn, Hà Nội), Trương Hát được phong tướng trấn giữ làng Tam Lư (Từ Sơn, Bắc Ninh).

Khi Triệu Quang Phục lên ngôi vua, Lý Phật Tử đã đem quân đánh lại nhưng không thắng, bèn dùng kế cầu hôn gả con. Trương Hống và Trương Hát đã can Triệu Việt Vương nhưng Vua không nghe nên bị mắc mưu rồi bị đánh bại. Lý Phật Tử đoạt được ngôi vua, biết các ông là tướng tài giỏi bèn cho người mời ra làm quan. Song các ông nhất lòng trung quân, mắng lại rằng: “Tôi trung chẳng thờ hai vua, huống hồ hắn là kẻ vong ơn bội nghĩa?” Biết không thể khuất phục được, Lý Phật tử lệnh truy bắt các ông khắp nơi. Các ông biết không thoát được liền tự vẫn ở dòng sông Cầu để giữ trọn tấm lòng trung với vua. Ngọc Hoàng Thượng đế cảm thương đã sắc phong Trương Hống, Trương Hát làm thần sông. Nhân dân 372 làng dọc theo sông Cầu và các nơi hai ông từng đóng quân đánh giặc đều thương tiếc, lập đền thờ làm Thần. Các triều đại nhà Ngô, Đinh, Lê, Lý sau đó được âm phù giữ yên bờ cõi nên đều phong anh em họ Trương là Đức thánh Tam Giang - đại vương thượng đẳng thần. Thánh Tam Giang còn gắn liền với huyền thoại ra đời tác phẩm Nam quốc sơn hà, bản tuyên ngôn độc lập đầu tiên của người Việt.

Chùa Thụy Hương có tên khác là Linh Quang Tự có hầm của phi công công sản Việt Nam thời chiến tranh chống Mỹ, hiện nay di tích đã được tu bổ khang trang.

Đền thụy Hương đã được phong di sản văn hóa cấp quốc gia, đã có dịp BÁC HỒ đến thăm.

Nhân vật
Ngô Chân Lưu là cháu đích tôn của Ngô Quyền.ông là một nhà sư được Đinh Tiên Hoàng phong Tăng thống. ông là vị thiền sư được phong Tăng thống đầu tiên của trong lịch sử Phật giáo Việt Nam.

Hành chính

Bí thư Đảng ủy xã: Nguyễn Văn Năm

Chủ tịch xã: Nguyễn Văn Huynh

Phó Chủ tịch xã: Ngô Mạnh Tuân, """"

Trưởng Công an xã: Phạm Sơn Hùng

kinh tế
 Trước năm 2000: chủ yếu sản xuất nông nghiệp.

 Sau năm 2000: phát triển buôn bán, thanh niên làm công nhân tại các khu công nghiệp.


title: Bachant

text:
Bachant là một xã của tỉnh Nord, thuộc vùng Hauts-de-France, miền bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Nord

Tham khảo

 INSEE commune file

Xã của Nord


title: Siêu văn bản

text:
Siêu văn bản (tiếng Anh: hypertext) là loại văn bản tích hợp nhiều dạng dữ liệu khác nhau như: văn bản, âm thanh, hình ảnh, video,... và các siêu liên kết đến các siêu văn bản khác. Siêu văn bản là văn bản của một tài liệu có thể được truy tìm không theo tuần tự. Người đọc có thể tự do đuổi theo các dấu vết liên quan qua suốt tài liệu đó bằng các mối liên kết xác định sẵn do người sử dụng tự lập nên.

Trong một môi trường ứng dụng siêu văn bản thực sự, người đọc có thể trỏ vào chỗ tô sáng (highlight) bất kì từ nào của tài liệu và tức khắc nhảy đến những tài liệu khác có văn bản liên quan đến nó. Cũng có những lệnh cho phép người đọc tự tạo cho riêng mình những dấu vết kết hợp qua suốt tài liệu. Các trình ứng dụng dùng siêu văn bản rất hữu ích trong trường hợp phải phải làm việc với số lượng văn bản lớn, như các bộ từ điển bách khoa và các bộ sách nhiều tập.

Một số ngôn ngữ siêu văn bản tiêu biểu
 HTML (Hypertext Markup Language) - Ngôn ngữ đánh dấu siêu văn bản
HTML là loại ngôn ngữ dùng để định dạng dữ liệu. Tất cả các trang web bạn đang duyệt đều được tạo nên từ các thẻ HTML. Dù website của bạn được lập trình bằng ngôn ngữ nào đi nữa, thì khi được trả về trình duyệt web, bạn sẽ chỉ nhận được các mã HTML. Ví dụ để định dạng một đoạn văn bản bạn sử dụng cặp thẻ , để xuống dòng bạn sử dụng thẻ </br>. HTML cùng với HTTP tạo nên nền móng của một loại dịch vụ mà chúng ta gọi là web như ngày nay.
 XML (Extensible Markup Language) - Ngôn ngữ đánh dấu có thể mở rộng
Khác với HTML, XML không định nghĩa bất cứ thẻ nào cả. Tất cả các thẻ và ý nghĩa của chúng đều do bạn tạo ra. XML được tạo ra để xác định dữ liệu và do đó được dùng như một công cụ để truyền tải dữ liệu có cấu trúc giữa các ứng dụng, đặc biệt là ứng dụng web.

Tham khảo

Giao diện máy tính
Internet
Phát minh của Hoa Kỳ


title: Ohain, Nord

text:
Ohain là một xã ở trong tỉnh Nord ở miền bắc nước Pháp. Xã này có diện tích 11,88 kilômét vuông, dân số năm 1999 là 1184 người. Xã nằm ở khu vực có độ cao trung bình 250 mét trên mực nước biển.

Xem thêm
Xã của tỉnh Nord

Tham khảo

 INSEE commune file

Xã của Nord


title: Pollex sulawesii

text:
Pollex sulawesii là một loài bướm đêm thuộc họ Erebidae. Nó được tìm thấy ở Celebes.

Sải cánh dài khoảng 11 mm. Cánh trước hẹp màu nâu sáng. Cánh dưới nâu đồng nhất.

Tham khảo

  2007: Revision of the Micronoctuidae (Lepidoptera: Noctuoidea). Part 1, Taxonomy of the Pollexinae. Zootaxa, 1567: 1-116. Abstract & excerpt

Pollex (Erebidae)


title: Eleutherodactylus versicolor

text:
Eleutherodactylus versicolor là một loài ếch trong họ Leptodactylidae.

Môi trường sống và sinh thái
Nó được tìm thấy ở Ecuador và Peru.
Môi trường sống tự nhiên của nó là các khu rừng vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, vùng đất ẩm có cây bụi nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, và vùng đồng cỏ.

Phân bố
Loài này có ở miền nam Ecuador và miền bắc Peru.

Nguồn
 Rodríguez, L., Martinez, J.L., Coloma, L.A., Ron, S. & Almeida, D. 2004. * 1:http://www.iucnredlist.org/apps/redlist/details/57039/0 Eleutherodactylus versicolor. * 2:http://www.iucnredlist.org 2006 IUCN Red List of Threatened Species. Truy cập ngày 22 tháng 7 năm 2007.
 3:http://zipcodezoo.com/Animals/E/Eleutherodactylus_versicolor/default.asp
 4:http://www.globalamphibians.org/servlet/GAA?searchName=Eleutherodactylus+versicolor

Tham khảo

versicolor
Động vật lưỡng cư Peru
Động vật lưỡng cư Ecuador


title: Monadicus gagates

text:
Monadicus gagates là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Fleutiaux miêu tả khoa học năm 1919.

Chú thích

Tham khảo

Monadicus


title: Conoderus longiusculus

text:
Conoderus longiusculus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được W.J. Macleay miêu tả khoa học năm 1888.

Chú thích

Tham khảo

Conoderus


title: Natri dihydropyrophosphat

text:
Natri dihydropyrophosphat hay SAPP là một hợp chất vô cơ có công thức hóa học Na2H2P2O7. Nó là một chất độn và chất tạo phức chelat, với nhiều ứng dụng trong công nghiệp và thực phẩm. Nó là chất đa hóa trị và hoạt động như một base Lewis, nên có hiệu quả tốt trong việc liên kết với các cation đa hóa trị.

Ứng dụng trong thực phẩm
SAPP là một chất liệu đã được chứng nhận an toàn (GRAS) dùng cho thực phẩm. Nó có trong các sản phẩm hải sản đóng hộp để duy trì màu sắc và tẩy sạch trong khi chưng cất. Sự chưng cất đạt đến sự ổn định vi sinh với nhiệt. Nó là nguồn acid dùng cho các phản ứng với bột nổi để làm cho các sản phẩm bột nở ra. Trong thịt đã qua xử lý, nó làm tăng tốc độ chuyển hóa natri nitrit thành NO2− bằng việc hình thành chất trung gian HONO, và có thể cải thiện dung lượng chứa nước. Natri dihydropyrophosphat còn được tìm thấy trong món khoai tây băm đông lạnh và các sản phẩm từ khoai tây khác, được dùng để giữ màu của khoai tây khỏi bị thâm đen.

Các ứng dụng khác
Trong việc xử lý da, nó có thể dùng để loại bỏ phẩm màu sắt trên da sống trong khi chế biến. Nó có thể giữ ổn định dung dịch hydro peroxide chống lại quá trình khử; nó có thể dùng với acid sulfamic trong một vài ứng dụng về bơ sữa cho việc làm sạch, đặc biệt là loại bỏ hoạt thạch. Khi cho vào nước sắp sôi, nó tạo thuận lợi cho việc loại bỏ lông và gàu trong khi mổ heo và loại bỏ lông vũ cùng với vảy mốc khi lam thịt gia cầm. Trong chế biến dầu mỏ, nó có thể dùng làm chất tán sắc trong bùn khoan giếng dầu.

Tham khảo

Hóa chất
Hợp chất natri
Muối acid


title: Giáo hoàng Stêphanô II

text:
Stêphanô II hoặc III (Tiếng Latinh: Stephanus II) là giáo hoàng thứ 92 của Giáo hội Công giáo. Theo niên giám tòa thánh năm 1806 thì ông được chọn Giáo hoàng vào năm 752. Niên giám tòa thánh năm 2003 xác định triều đại của ông bắt đầu từ ngày 26 tháng 3 năm 752 cho tới ngày 27 tháng 4 năm 757.

Trở thành giáo hoàng
Stephanus II trở thành Giáo hoàng vào ngày 26 tháng 3 năm 752. Ông là thành viên của một gia đình giàu có và quý tộc của Rôma, ông được nuôi dạy ở lâu đài Latran. Trưởng thành, ông được phong chức phó tế và tham gia vào việc quản lý các nhà đón khách thập phương là những nơi đóng vai trò mấu chốt trong việc đón khách hành hương. Khi Giáo hoàng Stephen (phù du) qua đời, ông được nhất trí bầu làm Giáo hoàng. Ông trở thành vị Giáo hoàng người Italia đầu tiên (ngoại trừ Grêgôriô II) sau một loạt dài các vị Giáo hoàng đông phương.

Quan hệ với người Lombarđô
Lúc này, nguy cơ người Lombarđô xâm lấn ngày một lớn. Vua Pavia mới là Aistulf vừa chiếm Ravenna (752) và đe doạ Roma. Lúc này người Lombarđô đã trở thành chủ nhân của địa phận giám quản đông phương Ravenna, những người này muốn trở thành chúa tể trên toàn cõi Italia thuộc Rôma. Từ chối sự giám hộ này, Stephanus II xin sự ủng hộ của hoàng đế, hùng mạnh nhưng lại ở xa. Đáp lại Byzancia chỉ phản kháng bằng mồm và đưa đến cho ông một người đàm phán, thị vệ Gioan.

Stephanus II cử em mình đi với ông này dến Pavia. Tuy nhiên Aistulf, vua dân Lombarđi từ chối trả lại Ravenna. Sau thất bại này hoàng đế bổ nhiệm Giáo hoàng làm người đàm phán trực tiếp của mình. Vào năm 753, trên đường đi gặp vua người Fank, Giáo hoàng đã thử đàm phán với Aistulf nhưng thất bại.

Quan hệ với người Frank

Stephanus II tiếp tục chính sách nối lại tình hữu nghị với người Frank. Đức Giáo hoàng liền quay sang Pêpinô. Các sứ giả Giáo hoàng tới Austrasia và sứ giả Franc tới Roma.

Truyền thuyết kể lại rằng mùa thu 753, Đức Têphanô II rời điện Latêranô, vượt dãy An-pơ, tới Ponthion, nơi vua đang ngự. Được báo, Pêpinô cử Đức Đan Viện trưởng Thánh Đêni (là Fulrađô) ra đón Giáo hoàng, khi ông tới Thành Mauriciô ở Valais, rồi chính thái tử Carôlô (sau là Carôlô Cả) đón Giáo hoàng ở Langres.

Cuối cùng, khi đoàn kiệu Giáo hoàng chỉ còn cách vài dặm, đích thân nhà vua ra đón, thấy Giáo hoàng, vua xuống ngựa quỳ gối trước mặt ông, rồi cầm cương, như một mã quan tầm thường, và đưa người về cung. Đón tiếp cảm động, nhưng cũng là khôn khéo chính trị! Đức Giáo hoàng và vua giờ đây là đồng minh. Ngày 28-7-754 tại Vương cung thánh đường Thánh Đêni Đức Têphanô II đích thân xức dầu phong vương cho Pêpinô và hai con của ông. Đức Giáo hoàng tuyên bố: "Giáng vạ kẻ nào không thần phục các đấng, và con cháu các đấng". Và ban tặng cho ông danh hiệu Quý Tộc Rôma, là một danh hiệu nguyên thủy chỉ ban tặng cho các hoàng đế La Mã. Điều này tạo nên sự trung kiên giữa đức Giáo hoàng và các vua người Frank, mà tột đỉnh của mối giao hảo là lễ đăng quang của Charlemagne, con của Pepin, ở Rôma năm 800. Chính sách Franc tại Ý liền đảo ngược và binh đội Pêpinô can thiệp chống quân Lombarđô.

Nội vụ kết thúc nhanh thôi, đánh nhau không có gì là nghiêm túc, Aistulf vua Lombarđô chấp nhận các điều kiện của Pêpinô, trong khi Binh sĩ Franc vây Pavia, bỏ Ravenna và toà Phó Đế cho kẻ thắng trận. Nhưng khi Binh sĩ Franc vừa rút khỏi dãy Alpes, Aistulf quên mọi lời cam kết, chẳng những không bàn giao Ravenna cho Giáo hoàng mà ngày 1-1-756, hắn còn vây thành Rôma nữa. Đức Têphanô II lại kêu gọi, Binh Đội Franc lại kéo qua, Lombarđô lại đầu hàng nhanh chóng. Nhưng lần này người ta có kinh nghiệm. Để Đức Giáo hoàng thoát tay thù địch có lẽ nên cung cấp cho người một ít phương tiện vật chất để hành động, nghĩa là làm cho người thành một lãnh tụ của một quốc gia? Thế là, do sức ép của người Lombarđô Quốc gia Giáo hoàng đã ra đời.

Vật tặng dữ của Constantine

Rồi, như thể ngẫu nhiên, người ta phát hiện ra một tư liệu, đúng vào năm 753, khi Đức Stephanus II đi năn nỉ vua Frank cứu Roma. Tư liệu gồm 10 trang kể chuyện tặng dữ với mọi chi tiết, mà người thời đó ưa thích, như Hoàng Đế Constantinô vốn bị bệnh Hansen–cùi -,sau khi trở lại đã được khỏi bệnh cách lạ! Pêpinô có tin tư liệu này, như người Trung Cổ tin, hoặc như thi sĩ Đantô tin chăng? –không biết. Chỉ biết: chính sách của ông là, để đập tan quân Lombarđô ở Ý, để bảo đảm muôn đời sự liên minh của ngai Giáo hoàng, ông đã tin, nghĩa là ông giữ lời hứa của "Constantinô" bằng cách hiến đất cho Đức Giáo hoàng.

Văn kiện mang tên "Sự dâng cúng của Constantine" (The donation of Constantine) để tạo quyền lực cho giáo hội Công giáo Lamã. Sau này văn kiện này đã được xác định là giả mạo bằng cách ngụy tạo văn kiện, ngụy tạo chữ ký của Constantine và bịa đặt ngày ký là 30 tháng 3 năm 315. Trong văn kiện này có điều khoản quan trọng sau đây: "Giáo hoàng là đấng thừa kế Thánh Phê-rô sẽ được tôn vinh lên bậc cao cả trong đế quốc chúng ta và còn cao cả hơn ngôi báu thế gian. Giáo hoàng cai quản các Giám mục ở Antioch, Alexandria, Constantinople và Jerusalem" (The Faith, a history of christianity, Brian Monahan, pages 217, 362).

Văn kiện giả mạo "The Donation of Constantine" đã bị lôi ra ánh sáng bởi Lorenzo Valla, một giới chức cao cấp tại Vatican, vào năm 1440. Một trong những bằng cớ rõ rệt nhất là văn kiện giả mạo ghi ngày ký là 30.3.315. Lúc này, Constantinople chưa có. Thành phố Constantinople bắt đầu được thành lập từ năm 324.

Sự ra đời của quốc gia Giáo hoàng

Pêpinô hiến cho Đức Stephanus II xứ Ravenna cùng năm tỉnh (pentapole): Rimini Pesaro, Fano, Senigallia, Ancona. Đây không phải là những lãnh địa đơn thuần, mà như là một quốc gia. Fulrađô, Đan Viện trưởng Thánh Đêni, long trọng đặt tư liệu về việc tặng dữ và chìa khoá các thành trên mộ Thánh Phêrô. Hoàng Đế Byzantine, là Constantine V, mặc sức phản đối.

Quốc gia Giáo hoàng ra đời và tồn tại 11 thế kỷ (756- 1870). Đó là khởi điểm của các "Lãnh Thổ Giáo hoàng" hoặc "Quyền Cai Trị Trần Thế" của các Giáo hoàng. Quyền hành chánh tại Lamã và trung bộ Ý nằm trong tay các Giáo hoàng, do Zachrie và Etienne thiết lập, được Pépin thừa nhận năm 754, và về sau (774) được Charlemagne xác nhận. Trung bộ Ý xưa kia là trung tâm đế quốc La mã, rồi là một nước của dân Goths, rồi là một tỉnh của Đông đế quốc, và lúc này trở thành nước Của Giáo hoàng, ở dưới quyền cai trị của Đầu Giáo hội.

Đức Giáo hoàng từ nay độc lập đối với Hoàng Đế Byzancia, nếu chưa hoàn toàn độc lập được với các vua Franc… Về mặt địa lý, nước Toà Thánh có hình quả tạ hai khối Ravenna và Roma nối với nhau bàng giải Pêrousa. Quốc gia Giáo hoàng lúc đầu còn mong manh, nhưng nó đóng ấn sự liên minh với nhà Carôlô, nó ấn định vĩnh viễn chính sách Franc đối với Lombarđô, nó dẫn ngai Giáo hoàng vào những sứ mạng mới.

Stephanus II tôn phong Pippin Lùn làm vua toàn quyền như một cách báo ơn về những vùng đất dâng cúng và sự giúp đỡ của Pippin Lùn trong việc chống lại Longobard. Sau khi Charles Martel đẩy lùi quân Ả Rập ở Poitiers năm 732 và Avignon năm 737, ông bắt đầu triều đại Carolingien (751-987) thay thế triều đại Mérovingien. Con trai ông là PépinLe Bref được đức Stêphano II xức dầu năm 754 tại nhà thờ Saint Denis. Giáo hoàng trở thành vua dưới sự bảo trợ của Vua Pháp.

Chú thích

Tham khảo

 265 Đức Giáo hoàng, Thiên Hựu Nguyễn Thành Thống, Nhà xuất bản Văn hóa Thông tin, xuất bản tháng 5 năm 2009.
 Các vị Giáo hoàng của giáo hội toàn cầu, hội đồng Giám mục Việt Nam
 Tóm lược tiểu sử các Đức Giáo hoàng, Đà Nẵng 2003,Jos. TVT chuyển ngữ từ Tiếng Anh.
 Lịch sử đạo Thiên Chúa, Jean – Baptiste Duroselle và Jean – Marie Mayeur. Bộ sách giới thiệu những kiến thức thời đại: Que sais-je? Tôi biết gì? Người dịch: Trần Chí Đạo, Nhà xuất bản Thế giới tháng 4/2004.
 Cuộc lữ hành đức tin, lịch sử Giáo hội Công giáo, Lm Phanxicô X. Đào Trung Hiệu OP Hiệu đính tháng 9/2006, Đa Minh Việt Nam, Tỉnh dòng Nữ vương các thánh tử đạo.
 Lịch sử Giáo hội Công giáo, Linh mục O.P Bùi Đức Sinh – giáo sư sử học, Tập I và II, Nhà xuất bản Chân Lý, Giấy phép số: 2386 BTT/PHNT Sài Gòn ngày 28 tháng 7 năm 1972.

S
Sinh năm 715
Mất năm 757
Ngoại giao Tòa Thánh


title: Asnières-sur-Blour

text:
Asnières-sur-Blour là một xã, tọa lạc ở tỉnh Vienne trong vùng Nouvelle-Aquitaine, Pháp. Xã này có diện tích 32,49 km², dân số năm 2006 là 202 người. Xã nằm ở khu vực có độ cao trung bình 210 m trên mực nước biển.

Hành chính

Biến động dân số

Liên kết ngoài
 Asnières-sur-Blour Trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia
 Asnières-sur-Blour trên trang mạng của INSEE

Tham khảo

Asnieres-sur-Blour