title: Charles Baudelaire

text:
Charles Pierre Baudelaire (phát âm IPA: ; 9 tháng 4 năm 1821 – 31 tháng 8 năm 1867) là một trong những nhà thơ có ảnh hưởng lớn nhất ở Pháp, trong thế kỷ 19, ông thuộc trường phái tượng trưng chủ nghĩa. Ông sinh năm 1821 tại Paris. Năm 1827, cha ông qua đời. Sau đó, mẹ ông tái hôn và gửi ông vào một trường nội trú. Ông cùng gia đình tới Ấn Độ vào năm 1841. Khoảng một năm sau đó, ông trở về paris, đối mặt với cuộc sống thiếu thốn và bắt đầu sáng tác. Ông có tham gia cuộc Cách mạng năm 1848 để kết thúc nền Quân chủ tháng Bảy. Trong thời kỳ này, ông gặp một phụ nữ đẹp tên là Jeanne Duval, và chính người này đã đem nhiều cảm xúc và thi hứng cho ông. Năm 1867, ông qua đời sau một thời gian ốm nặng.

Ông đã viết nhiều bài tiểu luận phê bình nghệ thuật, dịch thơ Edgar Allan Poe, xuất bản tập thơ Les Fleurs du Mal (đã xuất bản ở Việt Nam dưới tên "Những bông hoa ác")
Bao gồm những bài thơ sau:

(1. Abel và Caïn	17. Con tàu đẹp	33. Người đẹp
2. Ái tình và sọ người	18. Con thiên nga	34. Người tu sĩ xấu
3. Âm nhạc	19. Cuối ngày	35. Người và biển
4. Đoàn Bô-hê-miêng lên đường	20. Gửi người đi qua	36. Những bà già còm cõi
5. Bài ca buổi chiều	21. Gửi Théodore de Banville	37. Những con mèo
6. Bài thơ tình buồn (I)	22. Hối hận dưới mồ	38. Phúc trời
7. Buổi chiều tà của mặt trời lãng mạn	23. Hồn rượu	39. Phong cảnh
8. Cầu khẩn	24. Kẻ thù	40. Suối máu
9. Cái điếu	25. Khúc chiều tà	41. Ta tặng nàng những vần thơ này
10. Cái chết của người nghèo	26. Lời than thở của Icare	42. Tĩnh tâm
11. Cái chết của tình nhân	27. Lên cao	43. Tương ứng
12. Chán đời	28. Nỗi buồn của Mặt Trăng	44. Thu ca (I)
13. Chân dung	29. Nàng Thơ đánh đĩ	45. Thu ca (II)
14. Chim hải âu	30. Nàng Thơ nhuốm bệnh	46. Tiếng nói
15. Chuông rạn vỡ	31. Nói gì chiều nay	47. Vận xúi
16. Con mèo	32. Người ở gái có tâm hồn cao cả mà em vẫn ghen)

Sau cái chết của ông, một số tác phẩm như Journaux intimes (Nhật ký riêng tư) và Petits poefme en prose (Những bài thơ nhỏ viết theo thể văn xuôi) mới được xuất bản.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Charles Baudelaire's Cats
The Baudelaire Song Project – site of The Baudelaire Song Project, a UK-based AHRC-funded academic project examining song settings of Baudelaire's poetry
Twilight to Dawn: Charles Baudelaire – Cordite Poetry Review
www.baudelaire.cz – largest Internet site dedicated to Charles Baudelaire. Poems and prose are available in English, French and Czech.
Charles Baudelaire – site dedicated to Baudelaire's poems and prose, containing Fleurs du mal, Petit poemes et prose, Fanfarlo and more in French
Charles Baudelaire International Association
Nikolas Kompridis on Baudelaire's poetry, art, and the "memory of loss" (Flash/HTML5)
baudelaireetbengale.blogspot.com – the influence of Baudelaire on Bengali poetry

Nhà thơ Pháp
Nhà thơ theo trường phái Tượng trưng
Nhà phê bình nghệ thuật
Dịch giả Pháp
Người Paris
Người bị rối loạn lưỡng cực
Mất năm 1867
Nhà văn từ Paris
Tử vong do giang mai


title: 4869 Piotrovsky

text:
4869 Piotrovsky (1989 UE8) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 16 tháng 10 năm 1989 bởi N. S. Chernykh ở Nauchnyj.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 4869 Piotrovsky

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1989


title: Đời nhẹ khôn kham

text:
Đời nhẹ khôn kham (nguyên bản tiếng Séc: Nesnesitelná lehkost bytí) là tiểu thuyết của nhà văn Milan Kundera viết năm 1982 và xuất bản lần đầu tiên năm 1984 tại Pháp. Bản tiếng Việt của Trịnh Y Thư (dịch từ bản tiếng Anh The Unbearable Lightness of Being của Michael Henry Heim) xuất bản năm 2002 tại Hoa Kỳ.

Nội dung

Nhân vật
Tomas - Nhân vật chính của tiểu thuyết, một bác sĩ phẫu thuật người Tiệp đào hoa và vui tính, sống chỉ để làm việc như một bác sĩ. Với tư cách một con người, Tomas suy tư và nhập thế ý nghĩa triết học của cái nhẹ tênh. Anh coi tình dục và tình yêu là hai thực thể độc lập, anh ngủ với rất nhiều đàn bà, và chỉ yêu duy nhất một người (Tereza). Anh chẳng thấy rắc rối nào khi hai hành động đó diễn ra đồng thời.
Tereza  - Người vợ trẻ của Tomas, một nhiếp ảnh gia dịu dàng, cô trở thành phóng viên ảnh phản kháng trong suốt giai đoạn Praha bị chiếm đóng. Cô không hề oán trách Tomas những vụ ngoại tình của anh, ngược lại, cô kết tội mình quá yếu ớt. Tereza tồn tại như một biểu hiện của cái nặng trĩu mà Tomas không dễ dàng trút bỏ.
Sabina - Người tình đồng thời là bạn thân nhất của Tomas. Cuộc đời cô là ví dụ điển hình cho điều mà Kundera gọi là cái nhẹ tênh. Cô luôn đi tìm sự hài lòng trong hành động phản bội. Cô tuyên chiến chống lại cái kitsch.
Franz - Người tình của Sabina, một giáo sư đại học tại Genève và là người duy tâm. Franz yêu Sabina, và anh coi cô như đại diện phe đối lập với nhà cầm quyền Tiệp, đại diện cho tự do và lãng mạn. Ngược lại, Sabina coi tất cả những điều đó thuộc về cái kitsch. Franz là mẫu nhân vật giàu lòng trắc ẩn.

Tham khảo

Milan Kundera
Tiểu thuyết Pháp
Tiểu thuyết năm 1984
Tiểu thuyết triết học
Mùa xuân Praha
Tiểu thuyết được chuyển thể thành phim

fa:بار هستی (رمان)
it:L'insostenibile leggerezza dell'essere (film)
ru:Невыносимая лёгкость бытия (фильм)
ru:Невыносимая легкость бытия


title: Septa occidentalis

text:
Septa occidentalis là một loài ốc biển săn mồi, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Ranellidae, họ ốc tù và.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Septa


title: Scaër

text:
Scaër () là một xã của tỉnh Finistère, thuộc vùng Bretagne, miền tây bắc Pháp.

Dân số
Người dân ở Scaër được gọi là Scaërois.

Xem thêm
Xã của tỉnh Finistère

Tham khảo

Mayors of Finistère Association  ;
INSEE ;
IGN

Liên kết ngoài
Official website
French Ministry of Culture list for Scaër

Xã của Finistère


title: Jalognes

text:
Jalognes là một xã thuộc tỉnh Cher trong vùng Centre-Val de Loire miền trung Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Cher

Liên kết ngoài
Website about Jalognes
Webpage about the history of Jalognes
Jalognes on the Quid website

Ghi chú

Xã của Cher


title: Ung thư tuyến tiền liệt

text:
Ung thư tuyến tiền liệt hay còn gọi là ung thư tiền liệt tuyến là một dạng của ung thư phát triển trong tuyến tiền liệt, một tuyến trong hệ sinh dục nam. Ung thư tuyến tiền liệt phát triển chậm, tuy nhiên, có những trường hợp ung thư di căn. Các tế bào ung thư có thể di căn (lan) từ tuyến tiền liệt sang các bộ phận khác của cơ thể, đặc biệt là vào xương và các hạch bạch huyết. Ung thư tuyến tiền liệt có thể gây đau đớn và khó khăn trong việc đi tiểu, quan hệ tình dục gặp vấn đề, hoặc rối loạn chức năng cương dương. Các triệu chứng khác có khả năng phát triển trong giai đoạn sau của bệnh.

Tỷ lệ phát hiện ung thư tuyến tiền liệt khác sau đối với các vùng trên toàn thế giới, ở miền Nam Á và Đông Nam Á ít hơn ở Châu Âu, và đặc biệt là Hoa Kỳ. Ung thư tuyến tiền liệt có xu hướng phát triển ở nam giới trong độ tuổi 50. Mặc dù nó là một trong các loại ung thư phổ biến nhất ở nam giới, nhưng nhiều người không bao giờ có các triệu chứng, không trải qua điều trị, và cuối cùng chết vì các nguyên nhân khác. Nguyên nhân là do ung thư tuyến tiền liệt, phát triển chậm trong nhiều trường hợp, triệu chứng tự do, và những người đàn ông mắc bệnh thường lớn tuổi nên thường chết vì các nguyên nhân không liên quan đến bệnh ung thư tuyến tiền liệt, chẳng hạn như bệnh tim/mạch, viêm phổi, hay chết già. Khoảng 2/3 các trường hợp ung thư tiến tiền liệt là phát triển chậm, 1/3 còn lại phát triển nhanh chóng và di căn.

Sự phát triển của ung thư tuyến tiền liệt liên quan đến nhiều yếu tố, bao gồm cả yếu tố di truyền và chế độ ăn uống. Ung thư tuyến tiền liệt có thể được phát hiện từ các triệu chứng, kiểm tra thể chất, xét nghiệm kháng nguyên đặc hiệu tuyến tiền liệt (PSA), hoặc sinh thiết. Xét nghiệm PSA làm tăng khả năng phát hiện bệnh ung thư tuy nhiên vẫn không làm giảm tỷ lệ tử vong. Trường hợp nghi ngờ bị ung thư tuyến tiền liệt thường được xác định bằng cách lấy sinh thiết tuyến tiền liệt và kiểm tra dưới kính hiển vi. Các kiểm tra sau đó, chẳng hạn như quét CT và chụp cắt lớp xương, có thể được thực hiện để xác định di căn.

Điều trị cho bệnh ung thư tuyến tiền liệt có thể lựa chọn các phương pháp như phẫu thuật, xạ trị, xạ phẫu, và liệu pháp proton. Các phương pháp điều trị khác, chẳng hạn như liệu pháp nội tiết tố, hóa trị, phương pháp cắt lạnh, và HIFU (sóng siêu âm tập trung cường độ mạnh), tùy thuộc vào kịch bản lâm sàng và kết quả mong muốn.

Vấn đề tuổi tác và sức khỏe cơ bản của người đàn ông, mức độ di căn, hình dạng khối u dưới kính hiển vi, và đáp ứng của bệnh ung thư với các điều trị ban đầu rất quan trọng trong việc tiên lượng bệnh. Quyết định có hay không điều trị ung thư tuyến tiền liệt cục bộ (khối u được chứa trong tuyến tiền liệt) với mục đích chữa bệnh là sự đánh đổi của bệnh nhân giữa lợi ích được mong đợi và những ảnh hưởng có hại về thời hạn tồn tại và chất lượng cuộc sống của bệnh nhân.

Tổng quan

Tuyến tiền liệt là một phần của hệ sinh dục nam có nhiệm vụ sản xuất và lưu trữ tinh dịch. Ở nam giới trưởng thành, tuyến tiền liệt điển hình dài khoảng 3 cm và nặng khoảng 20gr. Nó nằm trong khung chậu, dưới bàng quang và trước trực tràng. Tuyến tiền liệt bao quanh một phần của niệu đạo là ống dẫn nước tiểu từ bàng quang trong quá trình tiểu tiện và tinh dịch trong quá trình xuất tinh. Do vị trí của nó, cho nên các bệnh về tuyến tiền liệt thường ảnh hưởng đến việc đi tiểu, xuất tinh, hiếm khi ảnh hưởng đến đại tiện. Tuyến tiền liệt có nhiều tuyến nhỏ sản xuất khoảng 20% chất lỏng tạo thành tinh dịch. Trong bệnh ung thư tuyến tiền liệt, các tế bào của các tuyến tiền liệt biến đổi thành tế bào ung thư. Các tuyến tiền liệt cần các kích thích tố nam được gọi chung là androgen để có thể hoạt động. Androgen bao gồm; testosterone được sản xuất trong tinh hoàn, dehydroepiandrosterone được sản xuất tại các tuyến thượng thận, và dihydrotestosterone được chuyển đổi từ testosterone trong chính tuyến tiền liệt. Androgen cũng là tác nhân ảnh hưởng về các đặc điểm giới tính thứ cấp như râu và cơ bắp.

Dịch tễ học
Ung thư tuyến tiền liệt là ung thư ở đàn ông được chẩn đoán nhiều nhất ở Đức và sau ung thư phổi và ung thư đại trực tràng đứng hàng thứ ba trong số các bệnh ung thư gây ra cái chết ở đàn ông. Khoảng 26 phần trăm tất cả các loại ung thư phát ra mỗi năm ở nam giới là từ tuyến tiền liệt. Theo một thống kê 2013 ở Đức mỗi năm 67.600 người đàn ông bị chẩn đoán mắc bệnh ung thư tuyến tiền liệt. Các quan sát, có sự gia tăng từ các thập kỷ sau này là do sự cải tiến về các phương pháp chẩn đoán và do sự gia tăng về tuổi thọ.

Hàng năm tỷ lệ tử vong (tổng số trường hợp tử vong) là khoảng 12.000. Ở nam giới dưới 40 tuổi, ung thư tuyến tiền liệt hầu như là không có. Sau đó tỷ lệ mắc bệnh tăng lên theo tuổi tác rất cao. Qua khám nghiệm tử thi, người ta khám phá ra rằng, có đến 80% những người trên 70 tuổi có bệnh ung thư tuyến tiền liệt tiềm ẩn nhưng không chết vì nó. Độ tuổi trung bình lúc chẩn đoán là 71 năm.

Phân loại
Một phần quan trọng của việc đánh giá bệnh ung thư tuyến tiền liệt là xác định các giai đoạn của bệnh, hoặc xác định ung thư đã di căn bao xa. Biết được giai đoạn sẽ giúp xác định chẩn đoán và rất hữu ích khi lựa chọn phương pháp điều trị. Phổ biến nhất là hệ thống phân loại TNM (viết tắt của các từ khối u/hạch/di căn tumor/nodes/metastasis) gồm 4 giai đoạn. Các thông tin của hệ thống này bao gồm kích thước của khối u, số lượng hạch bạch huyết có liên quan, và sự hiện diện của bất kỳ di căn nào khác.

Sự phân biệt quan trọng nhất đối với bất kỳ hệ thống chia giai đoạn ung thư nào đó là ung thư vẫn còn nằm giới hạn trong tuyến tiền liệt hay đã di căn ra ngoài. Trong hệ thống TNM, giai đoạn ung thư lâm sàng T1 và T2 chỉ nằm trong tuyến tiền liệt, còn T3 và T4 có nghĩa là ung thư đã di căn sang nơi khác. Có thể thực hiện thêm một số thử nghiệm để tìm ra bằng chứng di căn, bao gồm chụp cắt lớp điện toán (CT) để đánh giá lan truyền trong khung xương chậu, sử dụng kỹ thuật ảnh nhận phóng xạ (scintigraphy) xương để tìm các di căn đến xương, và chụp cộng hưởng từ xoắn ốc nội trực tràng (endorectal coil MRI) để xem xét cẩn thận các nang tuyến tiền liệt và túi tinh.

Sau khi làm sinh thiết tuyến tiền liệt, một nhà nghiên cứu bệnh học sẽ xem xét các mẫu dưới kính hiển vi. Nếu có sự hiện diện của ung thư, nhà nghiên cứu bệnh học sẽ báo cáo tình trạng cấp độ của khối u. Cấp độ này cho biết có bao nhiêu tế bào khối u khác nhau từ các mô tuyến tiền liệt bình thường và cho biết khối u có khả năng phát triển nhanh như thế nào. Hệ thống Gleason được sử dụng để chia cấp độ các khối u tuyến tiền liệt từ 2 cho đến 10. Chia giai đoạn theo kiểu Whitmore-Jewett là một phương pháp khác đôi khi cũng được sử dụng.

Các dấu hiệu và triệu chứng

Ung thư tuyến tiền liệt thời kỳ đầu thường không có triệu chứng. Nó thường được chẩn đoán khi nhận thấy PSA cao trong một lần khám bệnh định kỳ.

Tuy nhiên, đôi khi ung thư tuyến tiền liệt có thể gây ra một số triệu chứng thường tương tự như của các bệnh khác ví dụ như bệnh tăng sản tuyến tiền liệt lành tính. Các triệu chứng bao gồm đi tiểu thường xuyên, đi tiểu đêm, khó tiểu hoặc tiểu ngắt quãng, tiểu ra máu (máu trong nước tiểu), đau khi tiểu.

Bởi vì tuyến tiền liệt bao quanh một phần của đường niệu đạo cho nên ung thư tuyến tiền liệt có thể làm rối loạn chức năng tiết niệu và tuyến tiền liệt cũng tiết chất dịch tao thành tinh dịch theo ống dẫn tinh vào niệu đạo cho nên ung thư tuyến tiền liệt cũng có thể gây ra rối loạn các chức năng và hoạt động tình dục, chẳng hạn như khó đạt được sự cương cứng hoặc đau khi xuất tinh.

Ung thư tuyến tiền liệt ở các giai đoạn sau có thể di căn sang các bộ phận khác của cơ thể và gây ra nhiều triệu chứng khác. Các triệu chứng thường gặp nhất là đau xương, thường ở các đốt sống (xương cột sống), xương chậu, hay xương sườn. Ung thư còn di căn vào các xương khác, thường là phần gần đầu của xương đùi. Ung thư tuyến tiền liệt di căn vào cột sống cũng có thể đè lên tủy sống gây ra yếu chân và đại tiện, tiểu tiện không tự chủ.

Nguyên nhân
Vẫn chưa biết chính xác các nguyên nhân cụ thể gây nên bệnh ung thư tuyến tiền liệt, tuy nhiên các yếu tố nguy cơ chính là vấn đề tuổi tác và tiền sử trong gia đình có người mắc bệnh. Ung thư tuyến tiền liệt rất hiếm gặp ở đàn ông trẻ hơn 45 tuổi, nhưng càng về già thì tỉ lệ mắc bệnh càng tăng. Độ tuổi trung bình tại thời điểm chẩn đoán là 70, tuy nhiên nhiều người đàn ông không bao giờ biết họ có bệnh ung thư tuyến tiền liệt. Nghiên cứu khám nghiệm tử thi của một số đàn ông Trung Quốc, Đức, Israel, Jamaica, Thụy Điển, và Uganda bị chết vì các nguyên nhân khác thì đồng thời phát hiện thấy bệnh ung thư tuyến tiền liệt trong 30% các xác chết nam ở tuổi 50, và 80% trong độ tuổi 70. Nam giới trong những gia đình có lịch sử mắc bệnh ung thư tuyến tiền liệt mức độ 1 có nguy cơ mắc bệnh cao gấp đôi so với những người trong gia đình không có ai bị ung thư tuyến tiền liệt. Một người nếu có anh hoặc em trai mắc bệnh thì có nguy cơ cao hơn là có cha mắc bệnh. Ở Hoa Kỳ năm 2005 ước tính có khoảng 230.000 trường hợp mắc bệnh mới phát hiện và 30.000 ca tử vong do ung thư tuyến tiền liệt. Nam giới bị cao huyết áp sẽ có nhiều khả năng phát triển ung thư tuyến tiền liệt. Một nghiên cứu trong năm 2010 phát hiện ra tế bào đáy của tuyến tiền liệt là những nơi phổ biến nhất để bắt đầu cho những mầm mống của bệnh ung thư tuyến tiền liệt.

Di truyền
Sự liên đới với chủng tộc, gia đình và các biến thể gen cụ thể đã đưa ra vấn đề về ảnh hưởng của di truyền với nguy cơ ung thư tuyến tiền liệt. Nam giới có mối quan hệ cấp độ 1 với một người mắc bệnh ung thư tuyến tiền liệt thì có nguy cơ mắc bệnh cao hơn gấp 2, và những người có tới 2 thân nhân quan hệ cấp độ 1 mắc bệnh thì có nguy cơ tăng gấp 5 so với những người không có tiền sử trong gia đình có người mắc bệnh. Tại Hoa Kỳ, tỉ lệ đàn ông da đen mắc và chết vì bệnh ung thư tuyến tiền liệt cao hơn so với đàn ông gia trắng hoặc người gốc Tây Ban Nha.
 Những người đàn ông gốc Tây Ban Nha da trắng có tỷ lệ mắc và tử vong do ung thư tuyến tiền liệt chỉ bằng 1/3 so với người Tây Ban Nha da màu. Nếu có anh, em trai hoặc bố bị ung thư tuyến tiền liệt, thì có nguy cơ mắc bệnh gấp đôi. Các nghiên cứu về cặp song sinh ở Scandinavia đã đưa ra nhận xét rằng 40% nguy cơ ung thư tuyến tiền liệt có thể được giải thích bằng yếu tố di truyền.

Không có một gen duy nhất nào ảnh hưởng trực tiếp đến ung thư tuyến tiền liệt mà nó liên quan đến nhiều gen khác nhau. Đột biến trong gen ức chế khối u ở người BRCA1 và BRCA2 là yếu tố quan trọng gây nguy cơ cho ung thư buồng trứng và ung thư vú ở phụ nữ, cũng có liên quan đến bệnh ung thư tuyến tiền liệt. Các gen khác cũng liên quan như gen di truyền ung thư tuyến tiền liệt 1 (HPC1), các thụ thể androgen, và thụ thể vitamin D. Gen hợp nhất nhân tố phiên mã gia đình TMPRSS2-ETS, cụ thể là TMPRSS2-ERG hoặc TMPRSS2-ETV1/4, thúc đẩy quá trình tăng trưởng tế bào ung thư.

Phòng ngừa và chẩn đoán

Ung thư tuyến tiền liệt là bệnh ung thư thường xuyên nhất ở đàn ông tại Đức. Mỗi năm có 60 ngàn người đàn ông bị phát hiện mắc bệnh này, 12 ngàn người chết mỗi năm. Ung thư này dễ chữa, nếu khám phá ra sớm, tuy nhiên chỉ có 14% đi chẩn đoán bệnh. Bảo hiểm sức khỏe Đức trả tiền cho việc chẩn đoán bệnh cho đàn ông từ 45 tuổi. Nhưng nên đi khám sớm hơn, nếu trong gia đình đã có người mắc bệnh.

Ta có thể giảm nguy cơ mắc bệnh bằng cách:
 Giữ trọng lượng trung bình.
 Vận động đều đặn.
 Ăn uống lành mạnh, đều độ bằng cách ăn nhiều rau quả và ít ăn thịt, nhất là thịt đỏ.
 Chỉ uống rượu vừa phải.

Chú thích

Liên kết ngoài
Chủ động phòng ngừa ung thư tuyến tiền liệt
Ung thư tuyến tiền liệt tại trang Open Directory Project

Ung thư
Tuyến tiền liệt


title: Tipula baileyi

text:
Tipula baileyi là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng sinh thái Palearctic.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Yakovlev Yak-17

text:
Yakovlev Yak-17 (tiếng Nga: Як-17, lúc đầu được tình báo Mỹ gọi với tên Type-16 và sau đó có tên hiệu NATO là Feather) đây cũng là một mẫu máy bay phản lực được chế tạo ngay sau chiến tranh thế giới II của Liên Xô, nó được dựa trên mẫu Yak-15 để hình thành.

Lịch sử
Được phát triển vào năm 1947. Một mẫu thử nghiệm có tên gọi là Yak-15U (Uluchshennyi - Cải tiến), được cải tạo từ Yak-15, bay lần đầu tiênvaof tháng 6-1947. Điểm khác biệt dễ nhận ra nhất là hệ thống bánh máy bay để cất và hạ cánh. Một điểm khác nhau hiển nhiên nhỏ hơn giữa Yak-17 và người đi trước Yakovlev Yak-15 là vật liệu chế tạo, trong khi Yak-17 được chế tạo phần lớn bằng kim loại thì Yak-15 vẫn có khá nhiều chi tiết làm bằng gỗ. Vào tháng 3-1948, nó được đưa vào sản xuất hàng loạt và có tên gọi chính thức là Yak-17. Nó xuất hiện lần đầu tiên trước công chúng trong Ngày hàng không Xô viết năm 1949 tại Tushino. Chỉ có 2 phiên bản được chế tạo là: Yak-17 máy bay tiêm kích một chỗ và Yak-17UTI máy bay huấn luyện 2 chỗ. 430 chiếc đã được chế tạo trong những năm 1948-1949.

Yak-17 trở thành một trong những máy bay tiêm kích phản lực đầu tiên của Liên Xô, và không tránh khỏi có khuyết điểm, như vận tốc thấp và tầm bay ngắn, động cơ không đáng tin cậy (dựa trên mẫu động cơ Junkers Jumo 004 của Đức, được Liên Xô chế tạo có tên gọi là RD-10A), với một quy trình bắt đầu phức tạp. Mặt khác, nó lại rất dễ dàng điều khiển bằng tay và tương tự như các mẫu tiêm kích Yak-3 và Yak-9, Yak-17 trở thành máy bay chuyển tiếp cho thời đại của máy bay tiêm kích tiếp theo, đặc biệt là phiên bản huấn luyện.

Có tổng cộng 430 chiếc Yak-17 gồm cả hai phiên bản đã được chế tạo. Có 150 chiếc Yak-17UTI đã được sản xuất và 20 chiếc xuất khẩu cho Ba Lan và Trung Quốc. 1 chiếc Yak-17 được giao cho Tiệp Khắc, và sau đó nó có tên gọi là S 100, 3 chiếc Yak-17 khác được cung cấp cho Ba Lan. Vào năm 1950, Ba Lan có được giấy phép sản xuất Yak-17 và động cơ của nó là RD-10A, chúng được chế tạo riêng biệt tại Mielec và Rzeszow, 30 chiếc động cơ RD-10A đã được chế tạo hoàn thiện tại Rzesrow vào những năm 1950-1951. Yak-17 và Yak-17UTI đã bị thay thế khỏi Không quân Xô viết vào năm 1951-1953, sau đó là trong Không quân Ba Lan vào năm 1955.

Các phiên bản
Yak-17 - máy bay tiêm kích một chỗ
Yak-17UTI (Type-26/Magnet) (còn được biết đến với tên gọi Yak-17V) - máy bay huấn luyện hai chỗ

Các nước sử dụng

 Tiệp Khắc: thử nghiệm 1 Yak-17.
 Ba Lan: sử dụng 3 Yak-17 (phiên âm thành Jak-17) và 1 Yak-17UTI (có tên gọi khác là Jak-17UTI hoặc Jak-17W), từ năm 1950. Rút khỏi biên chế vào nắm 1955.
 România
 Liên Xô: Sử dụng từ năm 1947 đến đầu thập niên 1950.

Thông số kỹ thuật

Đặc điểm riêng
Phi đoàn: 1
Chiều dài: 8.70 m (28 ft 6 in)
Sải cánh: 9.20 m (30 ft 2 in)
Chiều cao: 2.30 m (7 ft 7 in)
Diện tích : 14.9 m² (160 ft²)
Trọng lượng rỗng: 2.081 kg (4.578 lb)
Trọng lượng cất cánh: 2.890 kg (6.358 lb)
Trọng lượng cất cánh tối đa: 3.240 kg (7.128 lb)
Động cơ: 1× Tumansky RD-10A, 8.9 kN (2.000 lbf)

Hiệu suất bay
Vận tốc cực đại: 748 km/h (468 mph)
Tầm bay: 395 km (247 miles)
Trần bay: 12.750 m (41.820 ft)
Vận tốc lên cao: 12 m/s (2362 ft/min)
Lực nâng của cánh: 194 kg/m² (40 lb/ft²)
Lực đẩy/trọng lượng: 0.31

Vũ khí
2x súng 23 mm Nudelman-Suranov NS-23, 60 viên đạn mỗi súng

Tham khảo

Liên kết ngoài
http://avia.russian.ee/air/russia/yak-17.php
http://www.aviation.ru/Yak

Nội dung liên quan

Máy bay có cùng sự phát triển
Yak-3 -
Yak-15 -
Yak-23

Máy bay có tính năng tương đương
Lavochkin La-152 - Lavochkin La-156

Yak-017
Máy bay quân sự Liên Xô thập niên 1940
Máy bay tiêm kích Liên Xô và Nga
Máy bay huấn luyện
Máy bay một động cơ
Máy bay phản lực
Máy bay cánh dưới
Máy bay chiến đấu thời kỳ chiến tranh lạnh
Máy bay chiến đấu Liên Xô và Nga
Máy bay một động cơ phản lực


title: Lộc Thành, Ôn Châu

text:
Lộc Thành (chữ Hán giản thể: 鹿城区, bính âm: Lùchéng Qū, âm Hán Việt: Lộc Thành khu) là một quận thuộc địa cấp thị Ôn Châu, tỉnh Chiết Giang, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Lộc Thành là trung tâm hành chính, kinh tế, văn hóa của Ôn Châu. Quận Lộc Thành có diện tích 294,38 km², dân số 650.000 người. Quận Lộc Thành được thành lập năm 1984. Về mặt hành chính, quận Lộc Thành có các đơn vị hành chính trực thuộc gồm 12 nhai đạo, 4 trấn và 5 hương.
Nhai đạo: Liên Trì, Thủy Tâm, Nam Môn, Giang Tân, Bồ Hài, Hồng Điện, Quảng Hóa, Nam Phổ, Lê Minh, Tú Sơn, Hoàng Long.
Trấn: Song Tự, Thất Đô, Đằng Kiều, Lâm Giang.
Hương: Ngưỡng Nghĩa, Nam Giao, Song Triều, Thượng Thú, 岙 Để.

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện Chiết Giang
Ôn Châu


title: Felipponea

text:
Felipponea là một chi ốc nước ngọt có mang và nắp (động vật chân bụng)|nắp ốc, là động vật chân bụng sống dưới nước động vật thân mềm thuộc họ Ampullariidae, the apple snails.

Các loài
Chi Felipponea includes 3 species:
 Felipponea elongata (Dall, 1921)
 Felipponea iheringi (Pilsbry, 1933)
 Felipponea neritiformis (Dall, 1919) - loài điển hình

Ghi chú

Ampullariidae


title: Dominique Pire

text:
Dominique Pire tên khai sinh là Georges Charles Clement Ghislain Pire, sinh ngày 10.2.1910 tại Dinant, từ trần ngày 30.1.1969 tại Leuven, là một linh mục dòng Đa Minh người Bỉ, đã làm việc giúp đỡ các người tị nạn châu Âu sau Thế chiến thứ hai. Ông đã được nhận giải Nobel Hòa bình năm 1958.

Cuộc đời và sự nghiệp
Ông là con trưởng của Georges Pire, Sr. và bà Berthe (Ravet) Pire. Ông học môn cổ ngữ và triết học tại trường Collège de Bellevue. Năm 18 tuổi, ông vào tu trong tu viện dòng Đa Minh La Sarte ở Huy, Bỉ. Ông khấn trọn ngày 23.9.1932, lấy tu danh là Dominique, theo tên vị thánh sáng lập dòng tu này. Sau đó ông sang học thần học và khoa học xã hội tại Đại học giáo hoàng thánh Thomas Aquinas (Pontifical University of St. Thomas Aquinas (Angelicum) ở Roma, và đậu bằng tiến sĩ thần học năm 1936 với luận án "L’Apatheia ou insensibilité irréalisable et destructrice" (Apatheia hay tính vô cảm không thực hiện được và phá hoại).

Ông trở về tu viện La Sarte, ở Huy, nơi ông hiến thân vào việc giúp đỡ các gia đình nghèo sống theo phẩm giá của họ. Trong Thế chiến thứ hai, ông làm linh mục tuyên úy cho Phong trào kháng chiến Bỉ, tích cực tham gia các hoạt động của phong trào này như che giấu và giúp các phi công Đồng Minh bị bắn rơi, trốn ra khỏi nước Bỉ. Sau chiến tranh, ông đã nhận được nhiều huy chương cho việc làm này.

Năm 1949, ông bắt đầu nghiên cứu các vấn đề liên quan tới các người tị nạn sau chiến tranh và viết một quyển sách về những người này, nhan đề Du Rhin au Danube avec 60,000 D. P. (Từ sông Rhin tới sông Danube với 60.000 người di cư). Ông lập một tổ chức để giúp đỡ họ. Tổ chức này lập ra sự đỡ đầu cho các gia đình di cư và trong thập niên 1950 đã xây dựng nhiều ngôi làng cho họ ở Áo và Đức. Dù là tu sĩ dòng Đa Minh, Dominique Pire không bao giờ trộn lẫn đức tin cá nhân của mình với việc làm nhân danh sự công bằng xã hội, một quyết định không phải lúc nào bề trên dòng tu của ông cũng thông cảm cho ông.

Sau khi nhận giải Nobel Hòa bình, Pire cũng giúp thành lập "Đại học Hoà bình" ("Peace University") để tạo sự thông cảm toàn cầu. Sau đó, ông nhận thức được là hoà bình không thể đạt được nếu không diệt trừ được sự nghèo khó, nên ông đã lập "Quần đảo Hòa bình" (Islands of Peace), một tổ chức phi chính phủ giúp đỡ cho sự phát triển dài hạn của dân cư nông thôn trong các nước đang phát triển. Các dự án đã được bắt đầu ở Bangladesh và Ấn Độ.

Ông từ trần tại Bệnh viện Công giáo Louvain ngày 30.1.1969, do biến chứng của phẫu thuật.

Hơn 30 năm sau khi ông qua đời, 4 tổ chức do ông thành lập vẫn còn hoạt động. Năm 2008 một chương trình vinh danh việc làm của ông đã được lập tại Viện Las Casas ở Blackfriars Hall, Đại học Oxford.

Các tổ chức do Dominique Pire thành lập

 Service d'Entraide Familiale: các việc làm nhằm tái hội nhập các người trong tình trạng khó khăn vào xã hội.
 Aide aux Personnes Déplacées: hoạt động trong phạm vi các người di cư ở Bỉ và bảo trợ các trẻ em ở các nước đang phát triển.
 Université de Paix: chuyên tập trung vào việc ngăn ngừa xung đột trong gia đình và tại nơi làm việc.
 Iles de Paix: các dự án phát triển dài hạn cho dân cư ở Burkina Faso, Bénin, Mali, Guinea Bissau, Ecuador, Bolivia và Peru.

Các tác phẩm
 Bâtir la paix, Bruxelles, 1966.
 Vivre ou mourir ensemble, Bruxelles, 1969.

Các sách viết về Dominique Pire
 SCHUFFENECKER, Gérard: Une révolution tranquille, Fondation Pire, Huy, 1979.
 VEHENNE, Hugues: Dominique Pire. Souvenirs et entretiens, Julliard, Paris, 1959.
 VAN DAMME, Guido: Le Père Pire, Prix Nobel de la Paix 1958, Editions Fidélité, Namur, 2008.

Chú thích & Tham khảo

 Houart, Victor, The Open Heart: The Inspiring Story of Father Pire and the Europe of the Heart, London, Souvenir Press, 1959.

Liên kết ngoài
 Nobel Committee's information on Pire
 Information du Comité Nobel sur Pire
 Sa biographie vue de Leffe
 Vidéo: Dominique Pire en 1968, il s'exprime sur l'apartheid en Afrique du Sud, une archive de la Télévision suisse romande
 Iles de Paix

Sinh năm 1910
Mất năm 1969
Tu sĩ dòng Đa Minh
Người đoạt giải Nobel Hòa bình
Người Bỉ đoạt giải Nobel
Người Công giáo Bỉ
Người Walloon


title: Khung tranh

text:
Khái niệm "khung tranh" bắt nguồn từ những đường viền trang trí bao quanh những tác phẩm hội họa trên bình hoa, tường, nóc nhà mồ cổ 3-4000 năm trước, xa hơn nũa là trên những tác phẩm nghệ thuật khảm đá ở Hy Lạp cổ đại (mosaic) hay những tấm gạch, tấm đá được vẽ họa tiết trang trí. Nghệ thuật Công giáo đã sớm du nhập "khung" trở thành một thành phần trong những bìa sách bằng ngà voi, tranh thờ phượng. Trong thời kỳ này, bản chất của "khung" đã thay đổi: chúng không chỉ là một thành phần trang trí đơn thuần mà đã trở thành vật bảo vệ và gia tăng giá trị của tác phẩm mà nó bao bọc, mang lại cho tác phẩm một diện mạo đặc sắc hơn. Vàng và đá quý tôn thêm vinh quang nơi Thiên Đường cho các bức tranh thờ phượng; sau đó tranh thờ phượng phát triển mạnh tại Ý vào thế kỷ 14-15, trong một nhà thờ Trung cổ bấy giờ, tất cả tranh thờ trong thánh đường đều được chế tác viền khung tinh xảo bằng các loại vật liệu quý giá.

Chính hành động này của giáo hội đã mở đầu cho những khung tranh đúng nghĩa đầu tiên xuất hiện; Trong thời kỳ Phục hưng, khung tranh được vua chúa và giới quý tộc sử dụng để tôn thêm vẻ quyền quý và xa hoa của họ. Khung tranh trở nên tinh xảo hơn bởi bàn tay điêu luyện của những người thợ thủ công tài ba, nhiều mô-típ, họa tiết trang trí trên khung tranh đã được sáng tạo để đáp ứng nhu cầu đa dạng của giới quý tộc.

Cho đến ngày nay, khung tranh đã trở thành một thành phần quan trọng của một tác phẩm hội họa đương đại. Những mô-típ, phong cách khung tranh cổ vẫn được nhắc đến như: Phục hưng, khung tranh của những người thợ làm tủ Ba Lan, Baroque, Palladian và Rococo, Roman, tân cổ điển...

Một số khu vực tập trung nhiều nhà chế tác khung tranh tại Sài Gòn:
Đường Trần Phú - vòng xoay Nguyễn Văn Cừ, gần KS Equatorial. Thế giới Khung Tranh trên đường Điện Biên Phủ, gần ngã tư Cao Thắng - Điện Biên Phủ Q.3

Tại khu vực Hà Nội bạn có thể ghé qua con đường Nguyễn Thái Học - quận Hoàn Kiếm - Hà Nội nổi tiếng với các dòng tranh sơn dầu và tranh đá quý. Nếu bạn muốn xem các dòng tranh hiện đại có thể ghé qua shop khung tranh Carehouse tại Phú diễn - Cầu Diễn - Hà Nội để xem mẫu.

Xem thêm
Khung ảnh
Bo tranh

Tham khảo

Hội họa
Chất liệu nghệ thuật


title: Bulcy

text:
Bulcy là một xã của tỉnh Nièvre, thuộc vùng Bourgogne-Franche-Comté, miền trung nước Pháp.

Dân số
Theo điều tra dân số 1999 có dân số là 138. Vào ngày 1-1-2005, xấp xỉ là 158.

Xem thêm
Xã của tỉnh Nièvre

Tham khảo

 INSEE commune file

Xã của Nièvre


title: 844 Leontina

text:
844 Leontina

844 Leontina là một tiểu hành tinh ở vành đai chính, thuộc nhóm tiểu hành tinh Veritas. Nó được J. Rheden phát hiện ngày 01.10.1916 ở Viên, và được đặt theo tên thành phố Lienz (Áo), nơi sinh của J. Rheden (do vợ góa của ông đặt tên).

Tham khảo

Liên kết ngoài
Orbital simulation from JPL (Java) / Ephemeris.
 Phát hiện Circumstances: Numbered Minor Planets

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1916


title: Argia euphorbia

text:
Argia euphorbia là một loài chuồn chuồn kim trong họ Coenagrionidae.

Argia euphorbia được miêu tả khoa học năm 1946 bởi Fraser.

Chú thích

Tham khảo

Argia


title: Sineugraphe

text:
Sineugraphe là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Noctuinae


title: HMS Lion

text:
Mười tám tàu chiến của Hải quân Hoàng gia Anh từng được đặt cái tên HMS Lion, theo tên sư tử, vốn cũng là một hình tượng biểu trưng cho Anh Quốc và Scotland:

 Lion (1511) là một tàu chiến 36 khẩu pháo của Hải quân Hoàng gia Scotland chiếm được năm 1511 và bị bán năm 1513
 Lion (1536) là một tàu chiến 50 khẩu pháo đóng năm 1536 và phục vụ cho đến năm 1559
 Lion (1547) là một tàu chiến Scotland chiếm được năm 1547 và bị mất sau đó ngoài khơi Harwich.
 Lion (1557) là một tàu chiến 40 khẩu pháo, còn được gọi là Golden Lion, được tái cấu trúc tổng cộng bốn lần vào các năm 1582, 1609, 1640 và 1658; được đổi tên thành Red Lion năm 1609 nhưng quay trở lại Lion năm 1640; cuối cùng nó bị bán vào năm 1698
 HMS Lion (1665) là một tàu ketch 6 khẩu pháo, còn được gọi là Young Lion, chiếm được của Hà Lan năm 1665, được bán năm 1667 rồi mua lại năm 1668 và bị đánh đắm tại Sheerness năm 1673.
 HMS Lion (1683) là một tàu chiến hạng năm chiếm được của Algérie năm 1683 và bị bán cùng năm đó
 HMS Lion (1702) là một tàu hoy 4 được mua năm 1702, bị Pháp chiếm năm 1707, nhưng được chiếm lại và tái cấu trúc năm 1709; nó phục vụ cho đến năm 1737
 HMS Lion (1709) là một tàu chiến tuyến hạng ba 60 khẩu pháo hạ thủy năm 1709, tấi cấu trúc năm 1738 và bị bán năm 1765
 HMS Lion (1753) là một tàu vận tải hạ thủy năm 1753 và bị bán năm 1786
 HMS Lion (1763) là một tàu cutter được mua năm 1763 và bị bán năm 1771
 HMS Lion (1774) là một tàu thám hiểm phục vụ từ năm 1774 đến năm 1785
 HMS Lion (1777) là một tàu chiến tuyến hạng ba 64 khẩu pháo hạ thủy năm 1777 và bị bán để tháo dỡ năm 1837
 HMS Lion (1781) là một tàu schooner được mua khoảng năm 1781 và bị bán năm 1785
 HMS Lion (1794) là một pháo hạm 4 khẩu pháo, nguyên là một tàu hoy của Hà Lan được mua năm 1794 và bị bán năm 1795
 HMS Lion (1823) là một tàu schooner phục vụ từ năm 1823 và bị bán năm 1826
 HMS Lion (1847) là một tàu chiến tuyến hạng hai 80 khẩu pháo hạ thủy năm 1847, được cải biến sang chạy chân vịt năm 1859 và hoạt động như tàu huấn luyện từ năm 1871 trước khi bị bán để tháo dỡ năm 1905.
 HMS Lion (1910) là chiếc dẫn đầu của lớp tàu chiến-tuần dương mang tên nó được hạ thủy năm 1910 và bị bán năm 1924
 HMS Lion dự định là chiếc dẫn đầu của lớp thiết giáp hạm mang tên nó được đặt lườn năm 1939, nhưng công việc bị dừng lại trong năm đó và một lần nữa vào năm 1942; việc chế tạo cuối cùng bị hủy bỏ vào năm 1945 và nó được tháo dỡ tại chỗ
 HMS Lion (C34), nguyên là chiếc HMS Defence, được đặt hàng như một tàu tuần dương hạng nhẹ lớp Minotaur vào năm 1942 và hạ thủy vào năm 1944, công việc chế tạo bị ngừng lại vào năm 1946, rồi được tái tục và hoàn tất như một chiếc lớp Tiger vào năm 1960; nó được đưa về lực lượng dự bị năm 1964 và bị tháo dỡ năm 1975

Xem thêm
 HMS Lioness
 HMS Lion's Whelp
 HMS Two Lions

Tham khảo

Tên gọi tàu chiến Hải quân Hoàng gia Anh


title: Sastracella fulvipennis

text:
Sastracella fulvipennis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Jacoby miêu tả khoa học năm 1884.

Chú thích

Tham khảo

Sastracella


title: Mặt đẳng thế

text:
Trong điện trường, điện thế biến đổi từ điểm này qua điểm khác. Để thấy cụ thể sự phân bố điện thế trong điện trường, người ta đưa ra khái niệm mặt đẳng thế.

1.Định nghĩa

Mặt đẳng thế là quỹ tích của những điểm có cùng điện thế.

Phương trình của mặt đẳng thế có thể hiểu như sau:

Ứng với mỗi giá trị của hằng số , có một mặt đẳng thế. Từ công thức:

Phương trình của các mặt đẳng thế trong điện trường gây ra bởi một điện tích điểm là:

Đó là phương trình của những mặt cầu có tâm nằm tại điện tích điểm.

2.Tính chất của mặt đẳng thế

 Các mặt đẳng thế không cắt nhau, vì tại mỗi điểm của điện trường chỉ có một giá trị xác định của điện thế.
 Công của lực tĩnh điện trong sự dịch chuyển một điện tích  trên một mặt đẳng thế bằng . Thực vậy, giả sử ta dịch chuyển điện tích  từ điểm M đến điểm N trên một mặt đẳng thế thì công của lực tĩnh điện bằng:

Nhưng vì M và N nằm trên cùng một mặt đẳng thế nên  do đó .

Như vậy nếu như dịch chuyển một điện tích  qua một đoạn nhỏ  bất kì trên mặt đẳng thế, khi đó công của lực tĩnh điện trong chuyển dời này có giá trị:

 do đó  (*)

 Véc tơ cường độ điện trường tại một điểm trên mặt đẳng thế vuông góc với mặt đẳng thế tại điểm đó. Thực vậy, theo (*) suy ra  vuông góc với . Vì  lấy bất kì trên mặt đẳng thế nên  vuông góc với mọi  vẽ qua điểm M.

Tham khảo

Vật lý học
Điện từ học


title: Everybody Hurts

text:
"Everybody Hurts" là ca khúc của R.E.M., vốn được phát hành trong album 1992 Automatic for the People và được phát hành dạng Đĩa đơn 1993. Nó đạt đến vị trí #29 trên Billboard Hot 100, #7 trên UK Singles Chart và #3 trên French Singles Chart.

Danh sách track
Tất cả bài hát do Bill Berry, Peter Buck, Mike Mills và Michael Stipe sáng tác, trừ khi có chú thích.

US 7" and CD Single
 "Everybody Hurts" – 5:20
 "Mandolin Strum" – 3:26

"Collector's Edition" CD 1 (UK)
 "Everybody Hurts" (edit) – 4:57
 "New Orleans Instrumental No. 1" (Long Version) – 3:29
 "Mandolin Strum" – 3:26

"Collector's Edition" CD 2 (UK)
 "Everybody Hurts" (edit) – 4:57
 "Chance (Dub)" – 2:36
 "Dark Globe" (Syd Barrett) – 1:51

DE CD Single
 "Everybody Hurts" (edit) – 4:57
 "Mandolin Strum" – 3:26
 "Chance (Dub)" – 2:36
 "Dark Globe" (Barrett) – 1:51

US 12" and CD Maxi-Single 1
 "Everybody Hurts" (edit) – 4:57
 "Mandolin Strum" – 3:26
 "Belong" (live) – 4:32
 "Orange Crush" (live) – 4:00

US 12" and CD Maxi-Single 2
 "Everybody Hurts" (edit) – 4:57
 "Star Me Kitten" (demo) – 3:05
 "Losing My Religion" (live) – 4:55
 "Organ Song" – 3:25

UK cassette single
 "Everybody Hurts" – 5:20
 "Pop Song '89" – 3:03

UK and DE 7" single
 "Everybody Hurts" (edit) – 4:46
 "Pop Song '89" – 3:03

Bảng xếp hạng
Đĩa đơn bán được 205.000 bản tại Vương quốc Anh.

Phiên bản cover
 Paul Anka
 Feeder
 The Corrs
 Bonnie Tyler
 Alex Parks
 Joe Cocker
 Paul Potts
 Patti Smith
 Tina Arena
 DJ Sammy
 David Hobson
 Dashboard Confessional
 Marillion
 The Coconutz
 Meat Puppets
 Russian Singer Zemfira
 Diana Vickers
 G4
 Ariane Moffat
 Lee DeWyze

Đĩa đơn từ thiện của Helping Haiti

Nghệ sĩ
Các nghệ sĩ tham gia ca khúc (theo thứ tự xuất hiện):
Leona Lewis
Rod Stewart
Mariah Carey
Cheryl Cole
Mika
Michael Bublé
Joe McElderry
Miley Cyrus
James Blunt
Gary Barlow (Take That)
Mark Owen (Take That)
Jon Bon Jovi
James Morrison
Alexandra Burke
Jason Orange (Take That)
Susan Boyle
JLS
Shane Filan (Westlife)
Mark Feehily (Westlife)
Kylie Minogue
Robbie Williams
Kian Egan (Westlife)
Nicky Byrne (Westlife)

Track 2010
"Everybody Hurts" – 5:24
"Everybody Hurts" (phối khác) – 5:35

Bảng xếp hạng

Chú thích

Liên kết ngoài

 R.E.M. Official Website
 Helping Haiti Facebook site
 BBC on the song's history and meaning

Đĩa đơn năm 1993
Đĩa đơn năm 2010
Bài hát của R.E.M.
Đĩa đơn quán quân tại Vương quốc Liên hiệp Anh
Đĩa đơn quán quân tại Ireland
Bài hát năm 1992
Bài hát của Westlife
Động đất Haiti năm 2010
Rock ballad
Bản ghi âm hợp ca
Bài hát của Miley Cyrus
Ballad thập niên 1990
Bài hát của Alicia Keys
Đĩa đơn quán quân UK Singles Chart


title: 19442 Brianrice

text:
19442 Brianrice (1998 FM106) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 31 tháng 3 năm 1998 bởi nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 19442 Brianrice

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1998


title: Vận Thành, Hà Trạch

text:
Vận Thành () là một huyện của địa cấp thị Hà Trạch, tỉnh Sơn Đông, Trung Quốc. Trên địa bàn huyện có tuyến quốc lộ 220 chạy qua.

Trấn

Hương

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang thông tin chính thức

Đơn vị cấp huyện Sơn Đông
Hà Trạch


title: Canilhac

text:
Canilhac là một xã ở tỉnh Lozère trong vùng Occitanie, phía nam nước Pháp. Khu vực này có độ cao trung bình 700 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

 INSEE commune file

Xã của Lozère


title: Eucosmomorpha

text:
Eucosmomorpha là một chi bướm đêm thuộc phân họ Olethreutinae trong họ Tortricidae.

Các loài
Eucosmomorpha albersana (Hubner, [1811-1813])
Eucosmomorpha figurana (Kuznetzov, 1997)
Eucosmomorpha multicolor Kuznetzov, 1964
Eucosmomorpha nearctica Miller, 2002

Xem thêm
Danh sách các chi của Tortricidae

Chú thích

Tham khảo

 tortricidae.com

Enarmoniini


title: 1813

text:
1813 (số La Mã: MDCCCXIII) là một năm thường bắt đầu vào thứ Sáu trong lịch Gregory.

Sự kiện

Sinh

Mất

Xem thêm

Tham khảo

13


title: Torrijas

text:
Torrijas là một đô thị trong tỉnh Teruel, Aragon, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 87 người.

This village stands very close to the ski resort in the Javalambre mountains. The local fiesta mayor takes place on the weekend nearest to August the 10th. A second fiesta is held on the 3rd weekend of September, featuring bullfights, fire bulls, evening dances, activities for children and popular meals.

Tham khảo

Đô thị ở Teruel


title: Saint-Nicolas-d'Aliermont

text:
Saint-Nicolas-d’Aliermont là một xã thuộc tỉnh Seine-Maritime trong vùng Normandie miền bắc nước Pháp.

Huy hiệu

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Seine-Maritime
Seine-Maritime
Normandy

Tham khảo
INSEE

Liên kết ngoài
Official website of the commune
Saint-Nicolas-d’Aliermont on the Quid website

Xã của Seine-Maritime


title: Holcopasites heliopsis

text:
Holcopasites heliopsis là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Robertson mô tả khoa học năm 1897.

Chú thích

Tham khảo

Holcopasites
Động vật được mô tả năm 1897


title: Rudolf Diesel

text:
Rudolf Diesel (tên đầy đủ Rudolf Christian Karl Diesel; 1858–1913) là một nhà phát minh và kỹ sư người Đức. Ông nổi tiếng vì những phát minh về động cơ, nên tên của ông được cho một loại động cơ (động cơ diesel) và một loại nhiên liệu (dầu diesel).

Cuộc đời
Ông Diesel sinh ngày 18 tháng 3 năm 1858 tại Paris. Năm 1872 Diesel quyết định trở thành một kỹ sư và là học sinh tốt nghiệp giỏi nhất các khóa đào tạo tại trường dạy nghề (1873) và trường công nghiệp (mùa hè 1875). Sau đó ông bắt đầu học đại học tại trường Đại học Kỹ thuật München. Tháng 1 năm 1880 ông thi tốt nghiệp tại trường Đại học Kỹ thuật München với điểm tốt nhất từ khi thành lập trường.

Ngày 27 tháng 2 năm 1892 Diesel đăng ký tại cơ quan về bằng phát minh của Đế chế Đức và ngày 23 tháng 2 năm 1893 ông nhận được bằng phát minh DRP 67 207 "về quy trình làm việc và cách chế tạo cho máy đốt". Bằng phát minh thứ hai của ông (DRP 82 168, ngày 29 tháng 11 năm 1893) sửa đổi quy trình của động cơ nhiệt Carnot.

Bắt đầu từ năm 1893 Rudolf Diesel phát triển động cơ Diesel trong nhà máy cơ khí Ausburg (sau này là MAN AG) với sự tham gia về tài chính của công ty Friedrich Krupp. Năm 1897 mô hình động cơ diesel đầu tiên có thể hoạt động được hoàn thành.

Ngày 1 tháng 1 năm 1898 nhà máy động cơ Diesel Ausburg được thành lập, sau đó là Diesel Engine Company vào mùa thu năm 1900 tại London (Vương quốc Anh). Tàu thủy được trang bị động cơ diesel đầu tiên ra đời năm 1903. Năm 1908 động cơ Diesel loại nhỏ đầu tiên, xe tải và đầu tàu hỏa diesel đầu tiên được chế tạo. Động cơ diesel dùng cho ô tô được chế tạo hằng loạt lần đầu tiên trong năm 1936 và được trang bị cho chiếc Mercedes-Benz 260-D.

Mất tích
Ngày 29 tháng 9 năm 1913 Rudolf Diesel lên tàu "Dresden" tại Antwerpen (Bỉ) đi London trên eo biển Manche để tham dự buổi họp mặt của Consolidated Diesel Manufacturing Ltd. Sau đấy người ta không còn thấy ông nữa. Vào ngày 10 tháng 10 thủy thủ của tàu Hà Lan "Coertsen" nhìn thấy một thi thể trôi dạt trên biển trong lúc biển động mạnh. Họ không thể vớt được thi thể mà chỉ có thể vớt được một vài vật nhỏ như ví tiền, dao bỏ túi và bao đựng kính mắt, những vật được Eugen Diesel, con trai của Rudolf Diesel, nhận dạng vào ngày 13 tháng 10 tại Vlissingen (tây nam Hà Lan).

Tình huống dẫn đến cái chết của Rudolf Diesel không được làm sáng tỏ, gia đình của ông hoài nghi giả thuyết cho rằng ông đã tự tử và tin rằng ông đã bị giết chết. Một giả thuyết cho rằng nước Đức lúc bấy giờ đã cho người giết chết ông vì chiến tranh đang đến gần kề và Rudolf Diesel đã cấp giấy phép về kỹ thuật Diesel cho nước Pháp và Anh, là hai quốc gia địch thủ lúc bấy giờ. Một giả thuyết khác cho rằng diesel đã bị các nhà tài phiệt trong ngành công nghiệp dầu mỏ cho người ám sát vì ông đang phát triển loại động cơ diesel sinh học. Mặc dầu vậy việc ông tự tử cũng được cho là rất có thể vì ông đang đứng trước sự sụp đổ về tài chính.

Sau cái chết của Rudolf Diesel việc nghiên cứu về động cơ diesel sinh học bị chấm dứt và chỉ còn loại động cơ diesel dùng dầu diesel có nguồn gốc hóa thạch là được tiếp tục phát triển.

Tham khảo

 Eugen Diesel, Diesel: Der Mensch, das Werk, das Schicksal (Diesel: Con người, sự nghiệp, số phận). Hamburg 1937.
 Eugen Diesel, Erfinder im Brennpunkt der Welt, Rudolf Diesel und sein Motor (Nhà phát minh trong điểm nóng của thế giới, Rudolf Diesel và động cơ của ông). Reclam-Verlag Stuttgart, 1937?
 Rudolf Diesel, Die Entstehung des Dieselmotors (Quá trình hình thành động cơ Diesel). Moers: Steiger Verlag, 1984.

Liên kết ngoài
 Rudolf Diesel, Inventor of the Diesel Engine Mary Bellis 09/04/2019
 Tiểu sử từ Hempcar.org (tiếng Anh)

Nhà phát minh Đức
Kỹ sư Đức
Người Paris
Tử vong vì chết đuối
Người được ghi danh tại Đại sảnh Danh vọng Nhà phát minh Quốc gia


title: Papparapatti

text:
Papparapatti là một thị xã panchayat của quận Dharmapuri thuộc bang Tamil Nadu, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Papparapatti có dân số 11.275 người. Phái nam chiếm 51% tổng số dân và phái nữ chiếm 49%. Papparapatti có tỷ lệ 70% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 78%, và tỷ lệ cho phái nữ là 61%. Tại Papparapatti, 12% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Tamil Nadu


title: Trường Đại học Tôn Đức Thắng

text:
Trường Đại học Tôn Đức Thắng (TDTU) là một trường đại học công lập của Việt Nam. Trường trực thuộc Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam.

Trường hoạt động theo cơ chế tự chủ toàn diện. Trường hiện có tổng cộng năm cơ sở tại bốn thành phố khác nhau gồm TP. Hồ Chí Minh,  Nha Trang, Bảo Lộc và Cà Mau.

Lịch sử

Tiền thân của Trường Đại học Tôn Đức Thắng là Trường Đại học Công nghệ Dân lập Tôn Đức Thắng, được thành lập theo quyết định 787/TTg-QĐ ngày 24 tháng 9 năm 1997 của Thủ tướng Chính phủ. Trường do Liên đoàn lao động Thành phố Hồ Chí Minh sáng lập, đầu tư và lãnh đạo trực tiếp thông qua Hội đồng quản trị nhà trường do Chủ tịch Liên đoàn Lao động Thành phố đương nhiệm qua các thời kỳ là Chủ tịch.

Với sự tăng trưởng ngày càng nhanh, để Trường có pháp nhân phù hợp bản chất thực của nó (là Trường của tổ chức công đoàn và hoàn toàn không có yếu tố tư nhân), ngày 28 tháng 1 năm 2003, Thủ tướng Chính phủ đã ra Quyết định số 18/2003/TTg-QĐ chuyển đổi pháp nhân của Trường thành Trường Đại học Bán công Tôn Đức Thắng, trực thuộc Ủy ban Nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh.

Ngày 11 tháng 6 năm 2008, Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Thiện Nhân đã ký Quyết định số 747/QĐ-TTg về việc đổi tên Trường Đại học Bán công Tôn Đức Thắng trực thuộc Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh thành Trường Đại học Tôn Đức Thắng (công lập) và chuyển về trực thuộc Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam.

Xếp hạng đại học

Tháng 8 năm 2022, Trường Đại học Tôn Đức Thắng được bảng xếp hạng đại học thuộc trường Đại học Giao thông Thượng Hải (ARWU) xếp thứ 601-700 trên thế giới, TDTU được vào bảng xếp hạng ARWU lần đầu vào năm 2019 với vị trí 901-1000. Năm 2020, tăng lên vị trí 701-800 và năm 2021 là 601-700.

Tháng 7/2022, tổ chức xếp hạng đại học thế giới theo thành tựu học thuật URAP (University Ranking by Academic Performance) xếp TDTU thứ 427 trong bảng xếp hạng đại học tốt nhất thế giới năm 2021-2022. TDTU xuất hiện lần đầu tiên trong bảng xếp hạng của URAP năm 2018-2019 với vị trí 1.422. Năm 2019-2020, thứ hạng của TDTU trong bảng này là 960. Năm 2020-2021, thứ hạng của TDTU là 639.

Tháng 9/2021, hệ thống xếp hạng đại học thế giới (THE World University Rankings) xếp TDTU vào Top 500 đại học tốt nhất toàn cầu cho kỳ xếp hạng 2022. Đây là lần đầu tiên TDTU có mặt trong bảng xếp hạng này. Tháng 10/2022, TDTU tiếp tục duy trì ở vị trí 401-500 trong kỳ xếp hạng 2023 của THE.

Tháng 2/2022, tổ chức xếp hạng đại học THE World University Rankings đã công bố kết quả xếp hạng các đại học trẻ toàn cầu năm 2022. Trường Đại học Tôn Đức Thắng (TDTU) đã được xếp thứ 98 trong tổng số 790 đại học được đưa vào bảng xếp hạng. Với kết quả xếp hạng này, TDTU là trường đại học đầu tiên và duy nhất của Việt Nam vào Top 100 đại học trẻ tốt nhất thế giới.

Tổ chức
Trường có tổ chức theo các khối đơn vị như sau :

Khối giảng dạy
 Khoa Công nghệ thông tin
 Khoa Dược
 Khoa Điện - Điện tử
 Khoa Kế toán
 Khoa Khoa học thể thao
 Khoa Khoa học ứng dụng
 Khoa Khoa học xã hội và Nhân văn
 Khoa Kỹ thuật công trình
 Khoa Lao động và Công đoàn
 Khoa Luật
 Khoa Môi trường và Bảo hộ lao động
 Khoa Mỹ thuật công nghiệp
 Khoa Ngoại ngữ
 Khoa Quản trị kinh doanh
 Khoa Tài chính - Ngân hàng
 Khoa Toán - Thống kê
 Phân hiệu Khánh Hòa
 Cơ sở Bảo Lộc
 Cơ sở Cà Mau
 Trường TCCN Tôn Đức Thắng

Khối đào tạo, ứng dụng khoa học - kỹ thuật - công nghệ
 Viện Hợp tác, Nghiên cứu và Đào tạo quốc tế (INCRETI)
 Viện Khoa học tính toán (INCOS)
 Viện tiên tiến khoa học vật liệu (AIMaS)
 Viện chính sách kinh tế và kinh doanh (IBEP)
 Viện nghiên cứu di truyền và giống (GRIS)
 Trung tâm An toàn lao động và Công nghệ môi trường (COSENT)
 Trung tâm Bồi dưỡng văn hóa, tin học và ngoại ngữ (CIFLEET)
 Trung tâm Chuyên gia Hàn Quốc (KEC)
 Trung tâm Tin học (CAIT)
 Trung tâm Đào tạo phát triển xã hội (SDTC)
 Trung tâm Đào tạo và Phát triển các giải pháp Kinh tế (CATDES)
 Trung tâm Giáo dục quốc tế (CIS)
 Trung tâm Giáo dục Quốc phòng an ninh (DSEC)
 Trung tâm Hợp tác Châu Âu (ECC)
 Trung tâm Hợp tác doanh nghiệp và Cựu sinh viên (CECA)
 Trung tâm Nghiên cứu và Đào tạo kinh tế ứng dụng (CAER)
 Trung tâm Ngôn ngữ sáng tạo (CLC)
 Trung tâm Phát triển Khoa học quản lý và Công nghệ ứng dụng (ATEM)
 Trung tâm Tư vấn và Kiểm định xây dựng (TUL)
 Trung tâm Ứng dụng và Phát triển mỹ thuật công nghiệp (ADA)
 Trung tâm Việt Nam học và tiếng Việt cho người nước ngoài (VSLC)
 Công ty TNHH DVKT Tôn Đức Thắng
 Tạp chí Công nghệ tiên tiến và Tính toán (JAEC)
 Tạp chí Công nghệ thông tin và Viễn thông (JIT)
 Quỹ Phát triển khoa học công nghệ (Fostect)

Khối quản lý, hành chính, phục vụ
 Phòng Công tác học sinh - sinh viên
 Phòng Đại học
 Phòng Sau đại học
 Phòng Điện toán - Máy tính
 Phòng Quản lý phát triển khoa học công nghệ
 Phòng Khảo thí và Kiểm định chất lượng
 Phòng Quản trị thiết bị
 Phòng Tài chính
 Phòng Tổ chức hành chính
 Phòng Thanh tra, Pháp chế và An ninh
 Phòng Kế hoạch - Dự án
 Ký túc xá
 Ban Truyền thông và quan hệ công chúng
 Thư viện

Lãnh đạo qua các thời kỳ

Chủ tịch hội đồng trường
 Hoàng Thị Khánh (1997 - 1998)
 Đặng Ngọc Tùng (1998 - 2003)
 Nguyễn Huy Cận (2004 - 2013)
 Trần Thanh Hải (2013 - 2014)
 Đặng Ngọc Tùng (2014 - 2016)
 Bùi Văn Cường (2016 - 2019)
 Vương Đức Hoàng Quân (4/2021 - 6/2022)
 Vũ Anh Đức (6/2022 - nay)

Hiệu trưởng
 Châu Diệu Ái (1997 - 1998)
 Bùi Ngọc Thọ (1999 - 2006)
 Lê Vinh Danh (2006 - 2020)
 Trần Trọng Đạo (2020 - nay) (Quyền Hiệu trưởng, từ 16/11/2022 là Hiệu trưởng)

Chất lượng đào tạo

Các chứng nhận
 Chứng nhận đạt chuẩn kiểm định của HCÉRES: Ngày 02/07/2018, Hội đồng cấp cao về kiểm định nghiên cứu và giáo dục Cộng hòa Pháp (HCÉRES) đã có quyết định công nhận đại học đạt chuẩn đại học Cộng hòa Pháp (và cũng là đạt chuẩn Châu Âu) cho Đại học Tôn Đức Thắng (TDTU). Thời hạn công nhận là 05 năm (từ tháng 7/2018 đến tháng 7/2023).
 Có 15 chương trình đạt chuẩn kiểm định của AUN-QA: Bốn chương trình đào tạo được AUN-QA chứng nhận đợt đầu tiên bao gồm: Kỹ thuật điện tử - viễn thông, Kỹ thuật phần mềm, Khoa học môi trường và Tài chính - Ngân hàng. Theo kết quả chứng nhận, 4 chương trình đào tạo này đạt mức “Adequate as Expected” (Đáp ứng yêu cầu) hoặc "Better than Edaquate" (Đáp ứng tốt hơn yêu cầu). Tháng 3/2021, AUN-QA công nhận thêm 4 chương trình đào tạo bậc đại học của TDTU gồm: Toán ứng dụng, Kế toán, Công nghệ sinh học và Ngôn ngữ Anh. Thời hạn công nhận là 5 năm, từ ngày 01/3/2021 đến ngày 28/02/2026. Tháng 11/2021, AUN-QA tiếp tục công nhận 3 chương trình đào tạo bậc đại học gồm: Kiến trúc, Thiết kế đồ họa và Bảo hộ lao động. Thời hạn công nhận là 5 năm, từ ngày 01/11/2021 đến ngày 31/10/2026. Tháng 03/2023, AUN-QA đã công nhận 4 chương trình đào tạo bậc đại học bao gồm các ngành: Dược, Kỹ thuật hóa học, Thiết kế nội thất, Công nghệ kỹ thuật môi trường. Thời hạn công nhận là 5 năm, từ ngày 22/01/2023 đến ngày 21/01/2028.
 Có 04 chương trình đạt chuẩn kiểm định FIBAA: Tháng 11/2021, Hội đồng xét công nhận chất lượng của tổ chức FIBAA (Foundation for International Business Administration Accreditation) đã chính thức công nhận và cấp con dấu chất lượng (Quality Seal) cho 4 chương trình đào tạo bậc đại học của Trường Đại học Tôn Đức Thắng (TDTU). Thời hạn công nhận là 5 năm (2021-2026). Các chương trình được kiểm định và chứng nhận bởi FIBAA bao gồm: Quan hệ lao động, Quy hoạch vùng và đô thị, Xã hội học, Việt Nam học - chuyên ngành Du lịch và Quản lý du lịch.


title: Touffreville, Eure

text:
Touffreville  là một xã thuộc tỉnh Eure trong vùng Normandie miền bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Eure

Tham khảo

Xã của Eure


title: Steinau, Cuxhaven

text:
Steinau là một đô thị ở huyện huyện Cuxhaven, trong bang Niedersachsen, nước Đức. Đô thị Steinau, Cuxhaven có diện tích 36,07 km².

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Cuxhaven


title: Sân bay quốc tế Triều Dương Xuyên Diên Cát

text:
Sân bay Diên Cát là một sân bay (cảng hàng không, phi trường) ở Diên Cát, Cát Lâm, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa .

Các hãng hàng không và tuyến bay
Air China (Bắc Kinh-Thủ Đô, Seoul-Incheon)
Asiana Airlines (Seoul-Incheon)
China Eastern Airlines (Thượng Hải-Phố Đông)
China Southern Airlines (Bắc Kinh-Thủ Đô, Busan, Đại Liên, Quảng Châu, Seoul-Incheon, Thượng Hải-Hồng Kiều, Thẩm Dương, Trường Xuân, Yên Đài)
Korean Air (Seoul-Incheon)
Shanghai Airlines (Thanh Đảo, Thượng Hải-Hồng Kiều)

Xem thêm
Danh sách sân bay Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa

Tham khảo

Sân bay Cát Lâm


title: Đạo luật đảo phân chim

text:
Đạo luật Đảo Phân chim (Guano Islands Act) là pháp chế liên bang được Quốc hội Hoa Kỳ thông qua ngày 18 tháng 8 năm 1856 cho phép công dân Hoa Kỳ chiếm hữu các đảo có tích trữ phân chim. Các đảo có thể là ở bất cứ nơi nào miễn sao chúng không bị chiếm cứ và không nằm trong quyền pháp lý của các chính phủ khác. Đạo luật còn tăng cường quyền lực của Tổng thống Hoa Kỳ sử dụng quân đội để bảo vệ những quyền lợi như vậy.

Bất cứ công dân nào của Hoa Kỳ tìm được tích trữ phân chim trên bất cứ hòn đảo nào, đá nào, bãi cát nào mà không thuộc quyền pháp lý của chính quyền khác và không bị công dân của chính quyền khác chiếm cứ, từ đó lấy làm sở hữu một cách hòa bình và rồi chiếm cứ đảo, đá, hay bãi cát đó theo lệnh của Tổng thống Hoa Kỳ được xem như thuộc về Hoa Kỳ. (Phần đầu của Đạo luật Đảo Phân chim)

Bối cảnh
Trong những năm đầu thế kỷ 19, phân chim được đánh giá là một loại phân bón tốt dùng trong nông nghiệp. Năm 1855, Hoa Kỳ biết được có rất nhiều tích trữ phân chim trên các đảo tại Thái Bình Dương. Quốc hội thông qua Đạo luật Đảo Phân chim để lấy lợi ích các tích trữ này.

Đạo luật này đặc biệt là cho phép các đảo này trở thành sở hữu của Hoa Kỳ nhưng nó cũng nói thêm rằng Hoa Kỳ không bị bắt buộc phải sở hữu các đảo này khi tích trữ phân chim cạn kiệt. Tuy nhiên nó không có nói đến tình trạng chủ quyền lãnh thổ đảo sau khi bị cá nhân công dân Hoa Kỳ bỏ lại.

Đây là khái niệm ban đầu cho các vùng quốc hải trong các lãnh thổ của Hoa Kỳ. Cho đến thời điểm khi đó, bất cứ lãnh thổ nào mà Hoa Kỳ có được đều đã xem như là một phần không thể nào tách biệt khỏi quốc gia Hoa Kỳ trừ khi được thay đổi bởi một hiệp ước và dần dần có dịp để trở thành một tiểu bang trong liên bang. Với các "vùng quốc hải", đất có thể nằm trong tay của Chính phủ liên bang mà không nhất thiết phải trở thành một tiểu bang trong liên bang.

Hơn 100 đảo được tuyên bố chủ quyền. Vài trong số đó còn nằm trong vòng kiểm soát của Hoa Kỳ là Đảo Baker, Đảo Jarvis, Đảo Howland, Đá Kingman, Đảo Johnston, Đảo san hô Palmyra và Đảo san hô Midway. Những đảo khác không còn được xem là thuộc lãnh thổ Hoa Kỳ. Đảo Navassa hiện tại có tranh chấp với Haiti. Một cuộc tranh chấp phức tạp hơn khi mà có đến nhiều quốc gia tuyên bố chủ quyền là Bãi Serranilla và Bãi Bajo Nuevo. Năm 1971, Hoa Kỳ và Honduras ký hiệp ước công nhận chủ quyền của Honduras trên Quần đảo Thiên Nga (Swan Islands).

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Text of U.S. Code, Title 48, Chapter 8
 34th Congress Statutes at Large
 43rd Congress Statutes at Large

Luật năm 1856
Hoa Kỳ năm 1856

he:גואנו#חוק איי הגואנו


title: Boulc

text:
Boulc là một xã thuộc tỉnh Drôme trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes đông nam Pháp. Dân số năm 2006 là 112 người.

Tham khảo

Xã của Drôme


title: Orania fischeriana

text:
Orania fischeriana là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Muricidae, họ ốc gai.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Orania


title: Kommen

text:
Kommen là một xã ở huyện Bernkastel-Wittlich, trong bang Rheinland-Pfalz, Xã Kommen có diện tích 2,82 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 286 người.

Tham khảo

Xã của bang Rheinland-Pfalz
Xã và đô thị ở huyện Bernkastel-Wittlich


title: Bệnh viện Đa khoa Xanh Pôn

text:
Bệnh viện Đa khoa Xanh Pôn (Xanh Pôn là cách phiên âm từ L'Hôpital de Saint-Paul trong tiếng Pháp, nghĩa là Bệnh viện Thánh Phaolô) là một bệnh viện đa khoa tuyến cuối trực thuộc Sở Y tế Hà Nội. Cùng với các bệnh viện chuyên ngành như: Bệnh viện Mắt Hà Nội, Bệnh viện Tim Hà Nội, Bệnh viện Thận Hà Nội, Bệnh viện Phụ sản Hà Nội, Bệnh viện Việt Nam-Cuba (Tai Mũi Họng-Răng Hàm Mặt), Bệnh viện Phổi Hà Nội, Bệnh viện Ung bướu Hà Nội, Bệnh viện Da liễu Hà Nội,.v..vv... và các bệnh viện khu vực, trung tâm y tế quận/huyện tạo thành mạng lưới y tế hoàn chỉnh của thủ đô. Bệnh viện tọa lạc tại trung tâm thành phố Hà Nội, Việt Nam bao quanh bởi 4 con đường: Nguyễn Thái Học - Chu Văn An - Trần Phú - Hùng Vương.

Lịch sử
Bệnh viện Xanh Pôn là một trong những bệnh viện đầu tiên tại Đông Dương, được thành lập từ chế độ Thực dân Pháp ở Đông Dương (xây dựng trước năm 1900) cùng với các bệnh viện như: Bệnh viện Lanessan (nay là Bệnh viện Trung ương Quân đội 108), Bệnh viện Indigène du Protectorat (bao gồm Bệnh viện Việt Đức, Phụ sản Trung ương, Răng-Hàm-Mặt Trung ương ngày nay), Viện Radium Đông Dương (nay là Bệnh viện K), Bệnh viện René Robin (nay là Bệnh viện Bạch Mai). Ngày 26 tháng 08 năm 1970, hợp nhất các bệnh viện: Bệnh viện Saint Paul, Bệnh viện B Nhi khoa, Bệnh viện Khu phố Ba Đình và Phòng khám Phụ khoa Hà Nội thành Bệnh viện Đa khoa Xanh Pôn.

Tiền thân của Bệnh viện Đa khoa Xanh Pôn là cơ sở y tế đầu tiên của khu vực Đông Dương, do Chính phủ bảo hộ Pháp lập ra trong những năm cuối thế kỷ XIX với mục đích ban đầu là điều dưỡng, chăm sóc và khám chữa bệnh cho các quan thầy Pháp. Năm 1911, Nhà nước bảo hộ Pháp quyết định cho phép Bệnh viện Saint Paul được nhận điều trị cho người bản xứ. Thời kỳ này, Bệnh viện Saint Paul chỉ có một khoa với 90 giường bệnh, tiếp nhận các bệnh nhân cấp cứu bụng, chấn thương, tiết niệu và bỏng, do các thầy thuốc người Pháp đảm nhiệm. Như vậy cùng với bệnh viện Phủ Doãn, Bệnh viện Quân đội Đồn Thủy, Bệnh viện Ngoại khoa Saint Paul là những cơ sở ngoại khoa đầu tiên của Hà Nội trước năm 1954. Cùng với lịch sủ dân tộc, Bệnh viện Đa khoa Xanh Pôn đã trải qua các thời kỳ khác nhau. Năm 1945, Bệnh viện thuộc về Chính quyền Cách mạng, đến năm 1956, Chính phủ Cộng hòa Pháp chính thức bàn giao bệnh viện cho Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng Hòa.

Nguồn gốc tên gọi
Theo gốc tích của tên gọi thì trước đây nó vốn là một bệnh viện do các nữ tu sĩ thuộc dòng Saint Paul de Chartres quản lý, còn nay thì thuộc Sở Y tế thành phố Hà Nội, Việt Nam.

Bệnh viện Đa khoa Saint Paul là một trong những cơ sở y tế chính yếu tại Hà Nội phục vụ nhân dân khu vực nội thành và các bệnh nhân từ các quận huyện khác chuyển tuyến lên.

Cơ sở vật chất

Ngày nay, Bệnh viện Đa khoa Xanh Pôn đã trở thành bệnh viện hạng 1 của TP Hà Nội với hơn 600 giường bệnh, 45 khoa phòng hơn 1000 cán bộ nhân viên, 7 chuyên khoa đầu ngành: Ngoại, Nhi, Gây mê Hồi sức, Xét nghiệm, Chẩn đoán Hình ảnh, Điều dưỡng, Phẫu thuật tạo hình.

Hàng năm, Bệnh viện tiếp nhận khám cho 600 nghìn lượt người, điều trị nội trú 45 nghìn bệnh nhân, trong đó có các bệnh nhân nặng của bệnh viện tuyến dưới gửi đến cũng như bệnh nhân ngoại tỉnh, vùng lân cận Hà Nội. Chuyên ngành ngoại khoa và gây mê của Bệnh viện Đa khoa Xanh Pôn có những thế mạnh vượt trội với các kỹ thuật: tạo hình, che phủ vạt da, nối chuyển các ngón, phẫu thuật nội soi khớp gối và khớp vai, phẫu thuật thần kinh có sử dụng hệ thống vi tính dẫn đường… Nhiều trong số đó là các kĩ thuật cao ngang tầm quốc tế.

Với đội ngũ bác sĩ giỏi và đồng đều tay nghề, những chuyển gia hàng đầu cả nước về chẩn đoán hình ảnh, nhiều kĩ thuật điện quang can thiệp phức tạp đã được Bệnh viện triển khai thường quy. Đặc biệt là điều trị giảm đau trong ung thư, xẹp thân đốt sống, đau rễ thần kinh, đau dây thần kinh số V, đau hạch chân bướm khẩu cái…  Khối xét nghiệm tại Bệnh viện Đa khoa Xanh Pôn gồm ba chuyên khoa sâu bao gồm: huyết học, sinh hóa, vi sinh được trang bị máy móc hiện đại để triển khai nhiều kĩ thuật chuyển sâu phục vụ chẩn đoán và điều trị. Đây cũng là 1 trong 2 cơ sở đầu tiên của Việt Nam thực hiện được công tác nội kiểm và ngoại kiểm để đảm bảo kết quả xét nghiệm chính xác nhất. Năm 2016 bênh viện đưa vào hoạt động Trung tâm kỹ thuật cao và Tiêu hóa Hà Nội với tiêu chí để người Việt Nam được hưởng dịch vụ khám chưa bệnh cao cấp theo tiểu chuẩn Châu Âu với cơ sở vật chất và trang thiết bị y tế kỹ thuật cao ngay tại trung tâm thành phố Hà Nội. Sứ mệnh của Trung tâm tiêu hóa Hà Nội là kiểm soát và phát hiện sớm, chẩn đoán chính xác, điểu trị hiệu quả và giáo dục kiến thức chăm sóc sức khỏe cho người dân của Hà Nội và các tỉnh về bệnh lý tiêu hóa. Với bề dày truyền thống lịch sử, cùng lòng quyết tâm, toàn thể cán bộ, nhân viên bệnh viện luôn nỗ lực phấn đấu, tập trung nhân lực, vật lực vượt qua khó khăn thánh thức, tự đổi mới chính mình, phát triển, hòa mình với các nên y học tiên tiến trên thế giới.

Những thành tựu đã đạt được
Danh hiệu Anh hùng lao động năm 2015
Huân chương lao động hạng nhất năm 2009
Huân chương lao động hạng nhì năm 2005
Cờ “Đơn vị xuất sắc phong trào thi đua” năm 2007, 2009, 2010, 2013, 2014, 2016
Bằng khen của Bộ Y tế năm 2003, 2009, 2010, 2011, 2013, 2015
Bằng khen UBND Thành phố Hà Nội các năm 2004, 2008, 2010, 2015, 2016

Các chuyên khoa chính

Khoa Cấp cứu
Khoa Hồi sức tích cực & Chống độc (Hồi sức cấp cứu Nội)
Khoa Hồi sức cấp cứu Ngoại
Khoa Hồi sức cấp cứu Nhi
Khoa Chấn thương chỉnh hình
Khoa Phẫu thuật Thần kinh
Khoa Phẫu thuật Lồng ngực Tim Mạch
Khoa Phẫu thuật Tiêu hóa
Khoa Phẫu thuật Tiết niệu
Khoa Phẫu thuật Tạo hình & Thẩm mỹ
Khoa Phẫu thuật Nhi
Khoa Bỏng
Khoa khám bệnh
Phòng khám Cán bộ Thành phố
Khoa Nội 1
Khoa Nội 2
Khoa Nội Tim mạch
Khoa Nhi tim mạch (khoa D)
Khoa Nhi hô hấp (khoa H)
Khoa Nhi tiêu hóa (khoa I)
Khoa Nhi sơ sinh (khoa E)
Khoa Chẩn đoán hình ảnh
Khoa Huyết học Truyền máu
Khoa Mắt, khoa Tai-Mũi-Họng, khoa Răng-Hàm-Mặt
Khoa Y học Cổ truyền
Trung tâm Kỹ thuật cao

Liên kết ngoài
 Giới thiệu
 Bệnh viện Đa khoa Xanh Pôn đã có những thay đổi lớn về chất lượng

Tham khảo

Xanh Pôn
Xanh Pôn


title: Paridea grandifolia

text:
Paridea grandifolia là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Yang miêu tả khoa học năm 1991.

Chú thích

Tham khảo

Paridea


title: Kwon Heonik

text:
Kwon Heonik, sinh 1962 ở Seoul, là một giáo sư nhân loại học người Hàn Quốc, hiện dạy ở Trinity College, Đại học Cambridge. Ông là nghiên cứu viên về Khoa học xã hội và Giáo sư nghiên cứu Nhân chủng học xã hội tại đây. Ông là một học giả nổi tiếng về chiến tranh.

Tiểu sử
Kwon Heonik sinh ra ở Seoul, phần lớn tuổi thơ sống ở Daegu, ông lớn lên gần một trại lính của quân đội Hoa Kỳ, trại Henry. Ông là một nhà nhân loại học, đã từng sống và làm việc ở Hoa Kỳ, Liên Xô và Việt Nam.

Sự nghiệp
Ông đã từng nghiên cứu về một cộng đồng thổ dân du mục ở Siberia và những làng mạc ở miền Trung Việt Nam trước khi ông nghiên cứu về chiến tranh Triều Tiên.

Ông hiện đang là giáo sư nhân loại học ở Trinity College, đại học Cambridge, trước đó từng là giảng viên tại Học viện Kinh tế Chính trị Luân Đôn - LSE.

Tác phẩm và Giải thưởng
 Giải thưởng Geertz năm 2006, với After the Massacre: Commemoration and Consolation in Ha My and My Lai, Nhà xuất bản Đại học California, 2006.
 Giải thưởng Kahin năm 2008, với Ghosts of War in Vietnam, Nhà xuất bản Đại học Cambridge, 2008.

Tác phẩm khác
 The Other Cold War (2010).
 North Korea Beyond Charismatic Politics (2012), đồng tác giả.
Những cuốn sách này đều được dịch sang tiếng Hàn, Nhật và tiếng Pháp.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Lê Hải 2008, Giới thiệu sách Hồn ma từ Cuộc chiến ở Việt Nam

Người Anh
Người Hàn Quốc
Nghiên cứu về Việt Nam


title: Đốm Xanh Mờ

text:
Đốm Xanh Mờ (Pale Blue Dot) là một bức ảnh về Trái Đất chụp vào năm 1990 bởi Voyager 1 từ xa, cho thấy sự đối lập với không gian sâu thẳm. Theo yêu cầu của Carl Sagan, NASA điểu khiển tàu không gian Voyager 1, vốn đã hoàn tất nhiệm vụ chính của mình và đang ra khỏi Hệ Mặt Trời, quay và chụp một bức ảnh về Trái Đất giữa không gian rộng lớn.

Sau đó, tên bức ảnh đã được sử dụng bởi Sagan trong tên cuốn sách năm 1994 của ông, Đốm Xanh Mờ: Tầm nhìn về tương lai loài người trong không gian.

Năm 2001, bức ảnh đã được chọn bởi Space.com là một trong 10 tấm ảnh hàng đầu về khoa học.

Bức ảnh

Voyager 1 được phóng lên ngày 5 tháng 9 năm 1977. Sagan đã có ý tưởng dùng Voyager để chụp một bức ảnh của Trái Đất khi nó đến điểm thuận lợi tại rìa của hệ Mặt Trời.

Ngày 14 tháng 2 năm 1990, khi đã hoàn thiện nhiệm vụ cơ bản của nó, NASA điều khiển con tàu hướng ống kính camera để chụp các hành tinh trong Hệ Mặt Trời. Giữa khoảng ngày 14/2/1990 và 6/6/1990, một bức ảnh của Voyager gửi về có chụp hình ảnh Trái Đất, hiện lên giống như một "đốm xanh mờ" trong bức ảnh dạng hạt.

Theo hệ thống phần mềm HORIZONS tại phòng thí nghiệm tên lửa đẩy (JPL) của NASA, khoảng cách giữa Voyager và Trái Đất trong thời gian chụp bức ảnh là:

Bức ảnh được chụp sử dụng một camera góc hẹp tại vị trí 32° trên mặt phẳng hoàng đạo và nó được tạo ra nhờ các bộ lọc xanh da trời (blue), xanh lá cây (green) và tím (violet). Camera góc hẹp khác với camera góc rộng, nó được trang bị để chụp các chi tiết xác định trước của một vùng không gian.  Dải sáng trên Trái Đất và trong bức ảnh là do tán xạ ánh sáng Mặt Trời trong thấu kính quang học của camera, kết quả của vị trí Trái Đất và Mặt Trời làm thành một góc nhỏ khi nhìn từ tàu Voyager. Hình ảnh Trái Đất nhỏ hơn một pixel trong bức ảnh—theo NASA "chỉ có kích thước bằng 0,12 pixel."

Voyager cũng đã chụp ảnh Sao Kim, Sao Mộc, Sao Thổ, Sao Thiên Vương và Sao Hải Vương. Khi ghép chúng lại thành một bức ảnh ở bên trái, chúng tạo thành chân dung của hệ Mặt Trời. Sao Thủy quá mờ do ánh sáng Mặt Trời nên không thể chụp được và Sao Hỏa không hiện ra do hiệu ứng của ánh sáng Mặt Trời trên camera quang học. NASA đã biên tập 60 bức ảnh để tạo ra một bức khảm gọi là chân dung gia đình.

Nhận xét
Cụm từ Pale Blue Dot được Carl Sagan đặt ra khi ông suy ngẫm về tầm quan trọng vô cùng to lớn của bức ảnh. Trong quyển sách cùng tên xuất bản năm 1994, Sagan viết:

Kỷ niệm
nhỏ|Pale Blue Dot Revisited, 2020
Năm 2015, NASA kỷ niệm 25 năm chụp bức ảnh. Nhà khoa học dự án Voyager, ông Ed Stone nhận xét: "25 năm trước, Voyager 1 nhìn lại Trái đất và nhìn thấy một "đốm xanh mờ", một hình ảnh tiếp tục truyền cảm hứng cho sự ngạc nhiên về nơi chúng ta gọi là nhà."

Năm 2020, nhân kỷ niệm 30 năm, NASA đã xuất bản một phiên bản mới của bức ảnh Voyager gốc: Pale Blue Dot Revisited. Bức ảnh này sử dụng các kỹ thuật xử lý hình ảnh hiện đại "đồng thời cố gắng tôn trọng dữ liệu gốc và ý định của những người chụp ảnh." Mức độ sáng và màu sắc đã được cân bằng lại để tôn lên vùng ảnh chứa Trái đất và hình ảnh được phóng to, trông sáng hơn và ít nhiễu hơn so với ảnh gốc. Hướng của Mặt trời ở phía dưới bức ảnh, chỗ bức ảnh sáng nhất.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Sagan's rationale for human spaceflight Article about Carl Sagan and Pale Blue Dot
 Spaceflight or Extinction: Carl Sagan  Excerpts from Pale Blue Dot
 A new picture of Earth taken through the rings of Saturn  by the Cassini spacecraft on ngày 15 tháng 9 năm 2006. Cassini's most popular photo.
 Carolyn Porco's opening speech on Pangea Day , ngày 10 tháng 5 năm 2008 Carolyn Porco discusses Cassini's image of Earth  and introduces a film based on Sagan's 'Pale Blue Dot' on Pangea Day
BookTalk.org: discuss Carl Sagan's Pale Blue Dot with other readers

—a film by David Fu
JPL's HORIZONS – on-line solar system data and ephemeris computation service
An Alien View Of Earth NPR story by Nell Greenfieldboyce

Thám hiểm không gian
Chương trình Voyager
Trái Đất


title: Sa Loan, Lạc Sơn

text:
Sa Loan (chữ Hán giản thể: 沙湾区, âm Hán Việt: Sa Loan khu, bính âm: Shawan) là một quận thuộc địa cấp thị Lạc Sơn, tỉnh Tứ Xuyên, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Quận này có diện tích 618 -lô-mét vuông]], dân số 210.000 người, trong đó 77.300 là dân sống bằng nghề phi nông nghiệp, 132.200 là nông dân. Điểm cao nhất của quận này so với mực nước biển là 2027 m, điểm thấp nhất là 367 m. Địa hình quận này chủ yếu là núi non. Nhiệt độ trung bình năm là 17,4℃, lượng mưa trung bình năm 1430 mm. Đại Độ Hà chảy qua đây có chiều dài 77,5 km với lưu vực 369,35 km2. Về mặt hành chính, quận này được chia thành 8 trấn và 5 hương.

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện Tứ Xuyên
Lạc Sơn, Tứ Xuyên


title: Dalopius subustus

text:
Dalopius subustus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được LeConte miêu tả khoa học năm 1853.

Chú thích

Tham khảo

Dalopius


title: Boussac, Lot

text:
Boussac là một xã thuộc tỉnh Lot trong vùng Occitanie phía tây nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 214 mét trên mực nước biển.
Thị trấn có diện tích 7,77 km2, dân số theo điều tra năm 1999 của INSEE là 178 người.

Tham khảo

Xã của Lot


title: Sainte-Suzanne, Mayenne

text:
Sainte-Suzanne, Mayenne là một xã của tỉnh Mayenne, thuộc vùng Pays de la Loire, tây bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Mayenne

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintesuzanne


title: Sting (định hướng)

text:
Sting có thể chỉ đến:

- Sting : Hãng nước tăng lực có xuất xứ từ Việt Nam trực thuộc tập đoàn PepsiCo

Người
Nhạc sĩ người Anh Sting, tên thật là Gordon Sumner, cựu thành viên của nhóm The Police
Đô vật Sting, tên thật là Steve Borden

Phim
Phim The Sting năm 1973 với các diễn viên Paul Newman và Robert Redford
Phim The Sting năm 1992 của đạo diễn Wong Man-wan

Thể thao
Chicago Sting, một đội bóng đá tại Hoa Kỳ (1975-1988)
Las Vegas Sting, một đội bóng bầu dục trong nhà (1994-1995)

fr:Dard


title: Balkh (tỉnh)

text:
Balkh (tiếng Ba Tư: / Pashto: بلخ) là một trong ba mươi bốn tỉnh của Afghanistan. Tỉnh này nằm ở phía bắc của đất nước và tên của nó xuất phát từ thành phố cổ Balkh, gần thị trấn hiện đại. Thủ phủ là Mazar-e Sharif.

Tỉnh Balkh nằm ở phía bắc của Afghanistan, giáp tỉnh Surxondaryo của Uzbekistan ở phía bắc, tỉnh Khatlon của Tajikistan ở Đông Bắc, tỉnh Kunduz ở miền Đông, tỉnh Samangan ở đông nam, tỉnh Sar-e Pol ở tây nam và tỉnh Jowzjan ở phía tây. Tỉnh này có diện tích 16.840 km2. Gần một nửa của tỉnh là miền núi, địa hình miền bán sơn địa (48,7%) trong khi một nửa diện tích (50,2%) được tạo thành từ đất bằng phẳng.
Tỉnh có tổng dân số 1.123.948 người. Các nhóm dân tộc chủ yếu sống ở tỉnh Balkh là người Tajik và Pashtoons tiếp theo là người Uzbek, người Hazaras, người Thổ Nhĩ Kỳ, Ả Rập và Baluch. Các ngôn ngữ Dari nói là tiếng Ba Tư (50%), tiếng Pashto (27%), tiếng Turkmenistan (11,9%) và Tiếng Uzbek (10,7%). [1]. Người Tajik là dân bản địa của Balkh vì chúng là con cháu của những người bản xứ Bactria của Bactria.

Tham khảo

Tỉnh của Afghanistan


title: Karst

text:
Karst (tiếng Đức: Karst, tiếng Việt: Các-xtơ) là hiện tượng phong hóa đặc trưng của những miền núi đá vôi bị nước chảy xói mòn. Sự xói mòn không phải do cơ chế lực cơ học, mà chủ yếu là do khí carbon dioxide (CO2) trong không khí hòa tan vào nước, cộng với các ion dương của hydro (H+) tạo thành axít cacbonic. Axít cacbonic là thủ phạm chính của quá trình ăn mòn đá vôi. Sản phẩm tự nhiên của quá trình phong hóa karst là các hang động với các nhũ đá, măng đá, sông suối ngầm,...

Từ Karst là tên gọi cho Kras, một khu vực ở Slovenia dọc theo bờ biển Adriatic và nằm trên một cao nguyên đá vôi.

Địa hình karst
Địa hình karst là địa hình của các kiểu phân rã đặc trưng thông thường được đánh dấu bởi các hệ thống thoát nước theo hang động ngầm dưới đất. Đây là các khu vực mà ở đó nền đá có lớp bị hòa tan hoặc các lớp, thông thường (nhưng không phải luôn luôn) là đá cacbonat chẳng hạn như đá vôi hay đôlômít. Trong những chỗ như thế có rất ít hoặc thậm chí không có hệ thống thoát nước trên bề mặt. Một số khu vực có địa hình karst, chẳng hạn khu vực ở miền nam Missouri và miền bắc Arkansas tại Hoa Kỳ, có chứa hàng nghìn hang động.

Phản ứng hóa học trong địa hình karst
Sự tạo thành của địa hình karst nói chung là kết quả của nước mưa có chứa lượng cacbonic hòa tan (hay còn gọi là mưa axít nhẹ), tác động lên nền đá vôi hay đôlômít và hòa tan một phần các chất chứa trong các loại đá này theo thời gian. Quá trình hòa tan dưới bề mặt đá sẽ diễn ra nhanh hơn nếu đá có nhiều khe nứt và tạo ra địa hình với các đặc trưng đặc biệt, bao gồm các hố sụt hay thung lũng (các lòng chảo khép kín), các đường thông thẳng đứng, các dòng suối đột ngột biến mất. Sau một thời gian đủ lớn, các hệ thống thoát nước ngầm phức tạp này (chẳng hạn các tầng ngậm nước karst) và các hệ thống hang động có phạm vi rộng có thể được tạo ra.

Axít cacbonic tham gia vào quá trình này được tạo ra khi các hạt mưa đi qua khí quyển đã lôi theo khí CO2 và hòa tan nó trong nước. Khi mưa rơi xuống mặt đất, nó ngấm qua các lớp đất, thu thập thêm CO2 để tạo ra dung dịch axít cacbonic yếu:
H2O + CO2 → H2CO3
CaCO3 → Ca2+ + CO32–
CO32– + H2CO3 → 2 HCO3–
CaCO3 + H2CO3 → Ca2+ + 2 HCO3–
Nước có tính axít yếu này bắt đầu hòa tan đá từ vị trí các khe nứt và các lớp đá trong các tầng đá vôi. Theo thời gian các khe nứt này mở rộng dần và nền đá vẫn tiếp tục bị hòa tan. Các khoảng rỗng trong các lớp đá tăng dần về kích thước và bắt đầu phát triển hệ thống thoát nước ngầm, cho nhiều nước hơn đi qua và làm tăng tốc độ hình thành các đặc trưng karst ngầm.

Sự hình thành karst

Sự phát triển của karst xuất hiện khi nước có thành phần axit phản ứng với bề mặt của các khe nứt trong đá hoặc bề mặt lớp đá trầm tích. Khi đó đá gốc (thường là đá vôi hoặc dolomit) sẽ tiếp tục bị ăn mòn và các khe nứt ngày càng rộng hơn. Theo thời gian, các khu nứt này sẽ tiếp tục mở rộng, và tạo thành một mạng lưới thoát nước có thể chảy ngầm bên dưới mặt đất. Nếu mạng lưới ngầm này phát triển, nó sẽ thúc đẩy nhanh việc hình thành karst.

Calci cacbonat bị hòa tan bởi nước chứa axít nhẹ có thể tích tụ lại ở bất kỳ chỗ nào. Trong các hang, các nhũ đá và các măng đá được hình thành nhờ sự tích tụ của calci cacbonat và các khoáng chất bị hòa tan khác khi nước nhỏ giọt từ phía trên xuống. Một ví dụ là Gruta Rei do Mato trong "sự hình carxtơ Lagoa Santa" gần Sete Lagoas, Brasil với nhũ đá dài tới 20 mét.

Các sự hình thành khác bao gồm các tấm đệm (trong đó dòng chảy là từ các vết nứt chứ không phải là từ các điểm), và lớp cặn calci xuất hiện khi dòng chảy của nước giàu calcit bị cản trở và calcit lắng xuống theo dòng chảy. Helictit là sự hình thành có dạng vòng xoắn gắn liền với mái và tường của hang. Các dạng hình thành dạng dòng chảy lớn hơn là các vũng nước tù đọng, chúng có dạng như bồn tắm và có thể chứa nhiều tinh thể canxit hoặc aragonit lớn hơn như là kết quả của sự bay hơi chậm. Các con sông hiện ra từ các hang đá vôi cũng có thể tạo ra các địa hình tufa, chứa các lớp trầm tích calcit theo thời gian khi nước thoát khỏi môi trường hang động giàu CO2.

Thoát nước và các vấn đề
Trồng trọt trong khu vực karst cần phải tính toán đến sự mất nước. Đất có thể đủ màu mỡ và lượng mưa là vừa phải nhưng nước mưa nhanh chóng chui xuống các đường nứt vào trong đất, đôi khi làm cho mặt đất bị khô nẻ trong khoảng thời gian giữa các trận mưa.

Việc cung cấp nước từ các giếng trong khu vực có địa hình carxtơ là khá nguy hiểm, do nước giếng có thể là nước chảy ra từ các chỗ đất sụt trong các bãi chăn thả gia súc thông qua các hang động và tới giếng mà không có sự tinh lọc thông thường diễn ra trong các tầng đất xốp ngậm nước.

Nước ngầm trong khu vực karst rất dễ bị ô nhiễm như là nước bề mặt. Thông thường các chỗ đất sụt được sử dụng để lập trang trại hay thậm chí là chỗ đổ rác cho cộng đồng. Trong các khu vực karst mà các hố phân tự hoại là hệ thống xử lý chất thải chủ yếu thì sự quá tải hay sự trục trặc của hệ thống sẽ thải các chất thải còn tươi vào trong các kênh nước ngầm.

Địa hình karst tự nó cũng gây ra một số khó khăn cho sự cư trú của con người. Các chỗ đất sụt có thể phát triển dần dần cho đến khi các lỗ hổng bề mặt đủ lớn, nhưng sự xói mòn ngầm là hoàn toàn không biết trước được và mái của các hang động ngầm có thể sập bất thình lình. Những sự kiện như thế gây ra tổn thất cho nhà cửa, gia súc, xe cộ, máy móc, và thậm chí là con người.

Giả karst
Giả karst diễn ra ở những nơi mà nguyên nhân gây xói mòn chính không phải là nước mưa, nhưng ở đó cũng có hệ thống thoát nước ngầm. Nó có thể diễn ra ở vùng đá bazan, trong đó hệ thống thoát nước là xuyên qua các hang động dung nham, hoặc nằm trong các ngọn đồi có cấu tạo là đá granit (ví dụ hang Labertouche ở Victoria, Úc).

Một phần danh sách các khu vực karst

 Khu vực hang Mammoth và khu vực Bluegrass ở Kentucky
 Cao nguyên Ozark ở Missouri và Arkansas
 Bán đảo Florida
 Khu vực Dalmatia, Lika, Gorski Kotar, Kvarner và các quần đảo khác ở Croatia
 Khu vực Carniola ở Slovenia
 Cenote ở bán đảo Yucatan
 Rừng Karst ở Puerto Rico
 Kras, đông bắc Italy và tây nam Slovenia
 Moravian Karst
 Burren (Co.Clare, Ireland)
 Rừng đá (tỉnh Vân Nam, Trung Quốc)
 Cao nguyên đá Đồng Văn, Hà Giang, Việt Nam
 Khu vực xung quanh Quế Lâm ở Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây, Trung Quốc
 Công viên quốc gia Gunung Mulu, Malaysia
 Khu vực vịnh Phangnga, nam Thái Lan
 Vịnh Hạ Long, Quảng Ninh, Việt Nam
 Hang động Tràng An, Tam Cốc - Bích Động, Ninh Bình, Việt Nam
 Phong Nha-Kẻ Bàng, Quảng Bình, Việt Nam
 Khu bảo tồn quốc gia Nahanni ở Northwest Territories, Canada
 Malham Cove, Anh

Xem thêm
 Hang động Việt Nam
 Proteus anguinus

Tham khảo

Địa mạo
Địa chất hang động
Địa mạo học


title: Mankapur

text:
Mankapur là một thị xã và là một nagar panchayat của quận Gonda thuộc bang Uttar Pradesh, Ấn Độ.

Địa lý
Mankapur có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 99 mét (324 feet).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Mankapur có dân số 8865 người. Phái nam chiếm 54% tổng số dân và phái nữ chiếm 46%. Mankapur có tỷ lệ 70% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 76%, và tỷ lệ cho phái nữ là 63%. Tại Mankapur, 13% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Uttar Pradesh


title: Lamothe-Landerron

text:
Lamothe-Landerron  là một xã thuộc tỉnh Gironde trong vùng Nouvelle-Aquitaine tây nam nước Pháp.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Gironde

Tham khảo

Lamothelanderron


title: Albano Laziale

text:
Albano Laziale là một đô thị trong tỉnh Roma, vùng Lazio, Ý. Đô thị này có diện tích km2, dân số thời điểm năm 2009 là người. Albano Laziale có cự ly km về phía so với thủ đô Roma.

Tham khảo

Đô thị tỉnh Roma
Đô thị Thành phố trung tâm Thủ đô Roma


title: 4281 Pounds

text:
4281 Pounds (1985 TE1) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 15 tháng 10 năm 1985 bởi Ted Bowell ở Flagstaff.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser 4281 Pounds

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1985


title: Le Lou-du-Lac

text:
Le Lou-du-Lac (, Gallo: Le Lóc) là một xã của tỉnh Ille-et-Vilaine, thuộc vùng Bretagne, miền tây bắc nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Ille-et-Vilaine

Tham khảo

Mayors of Ille-et-Vilaine Association  ;
INSEE ;
IGN

Liên kết ngoài
French Ministry of Culture list for Le Lou-du-Lac

Xã của Ille-et-Vilaine


title: Lữ Gia

text:
Lữ Gia (chữ Hán: 呂嘉, cũng được dịch là Lã Gia, 191 TCN – 110 TCN), tên hiệu là Bảo Công (保公) là Thừa tướng của ba đời vua nhà Triệu nước Nam Việt. Ông là người nắm chính trường nước Nam Việt những năm cuối và cuối cùng thất bại trước cuộc xâm lăng Nam Việt của nhà Hán (Trung Quốc). Ông mất ngày 25 tháng 3, các đời sau họ Lữ và họ Lã ở miền Bắc Việt Nam làm giỗ tổ vào ngày 25 tháng 3 âm lịch hàng năm.

Theo ngọc phả thì thừa tướng Lữ Gia được phong làm vua cả cai quản thôn Trung Thành, xã Đại Lai, huyện Gia Bình, tỉnh Bắc Ninh. Ông có nhiều công trình phục vụ dân thôn: mở trường dạy học, chiêu mộ quân sĩ và đề bạt ra làm quan trong triều... Đền thờ hai bà phu nhân đã được nhân dân Việt xây dựng và thờ phụng tại khu di tích văn hóa lịch sử chùa Phúc Linh. Các vị bô lão thôn họp bàn và thống nhất xây dựng luôn đền tại vị trí trường dạy học và khu đền cũ.

Binh biến giết Cù Hậu
Theo Đại Việt sử ký toàn thư, Lữ Gia là Thái phó (sau được làm Thừa tướng) ba đời vua Triệu, từ Minh Vương (124 – 113 TCN), Ai Vương (112 TCN) tới Thuật Dương Vương (112 – 111 TCN).

Minh Vương Triệu Anh Tề đã có con lớn là Triệu Kiến Đức với một bà vợ người Việt, nhưng vì yêu Cù Hậu là người Hán nên lập con nhỏ của Cù Hậu là Triệu Hưng lên thay. Năm 113 TCN, Minh Vương chết, Hưng nối ngôi, tức là Triệu Ai Vương. Trước kia, Thái hậu chưa lấy Minh Vương, đã từng thông dâm với An Quốc Thiếu Quý người Bá Lăng. Năm ấy nhà Hán thấy nước Nam Việt vua nhỏ nên sai An Quốc Thiếu Quý sang dụ Triệu Ai Vương và Thái hậu vào chầu, như đối với các chư hầu nhà Hán, lại sai Biện sĩ là Gián nghị đại phu Chung Quân tuyên dụ, Dũng sĩ là Ngụy Thần giúp việc, vệ úy Lộ Bác Đức đem quân đóng ở Quế Dương để đợi sứ giả.

Triệu Hưng còn ít tuổi, Cù thái hậu là người Hán, Thiếu Quý đến, lại tư thông. Người trong nước biết, phần nhiều bất bình không theo Thái hậu. Thái hậu sợ, muốn dựa uy nhà Hán, nhiều lần khuyên Triệu Hưng và các quan xin nội phụ nhà Hán, bèn nhờ sứ nhà Hán dâng thư, xin theo như các chư hầu của nhà Hán, cứ ba năm một lần vào chầu, triệt bỏ cửa quan ở biên giới. Vua Hán bằng lòng, ban cho Triệu Ai Vương và Thừa tướng Lữ Gia ấn bằng bạc và các ấn nội sử, trung úy, thái phó, còn các chức khác được tự đặt lấy.

Cù thái hậu đã sửa soạn hành trang lễ vật quý giá để cùng Triệu Ai Vương vào chầu. Thừa tướng Lữ Gia tuổi cao chức trọng, người trong họ làm trưởng lại đến hơn 70 người, con trai đều lấy con gái vua đời trước, con gái đều gả cho con em vua và người tôn thất, cùng thông gia với Tần Vương Triệu Quang ở đất Thương Ngô. Trong nước Nam Việt, ông được lòng dân hơn cả vua. Lữ Gia nhiều lần dâng thư can Ai Vương nhưng Ai Vương không nghe.

Lữ Gia quyết định làm binh biến, thường cáo ốm không tiếp sứ giả nhà Hán. Các sứ giả nhà Hán đều muốn hại ông, nhưng thế chưa thể làm được. Thái hậu cũng sợ phe Lữ Gia khởi sự trước, muốn nhờ sứ giả nhà Hán trù mưu giết ông.

Cù thái hậu bèn đặt tiệc rượu mời sứ giả đến dự, các đại thần đều ngồi hầu rượu. Em Lữ Gia làm tướng, đem quân đóng ở ngoài cung. Tiệc rượu mới bắt đầu, Thái hậu bảo ông rằng:
"Nam Việt nội thuộc [Trung Quốc] là điều lợi cho nước, thế mà tướng quân lại cho là bất tiện là tại sao?"

Ý Cù thái hậu muốn chọc tức sứ giả. Sứ giả còn đang hồ nghi, chần chừ chưa dám làm gì. Lữ Gia thấy tai mắt họ có vẻ khác thường, lập tức đứng dậy đi ra. Thái hậu giận, muốn lấy giáo đâm ông nhưng Triệu Ai Vương ngăn lại.

Lữ Gia bèn ra chia lấy quân lính của em dẫn về nhà, cáo ốm không chịu gặp vua và sứ giả, ngầm cùng các đại thần chống đối. Triệu Ai Vương vốn nể uy tín của Lữ Gia nên không có ý giết ông. Lữ Gia biết thế nên đến mấy tháng không hành động gì. Thái hậu muốn một mình giết Gia nhưng sức không làm nổi.

Hán Vũ Đế nghe tin Lữ Gia không nghe mệnh, mà Triệu Hưng và Thái hậu thì cô lập, không chế ngự nổi, sứ giả thì nhút nhát không quyết đoán, lại thấy Hưng và Thái hậu đã nội phụ rồi, chỉ một mình Lữ Gia làm loạn, không đáng dấy quân, muốn sai Trang Sâm đem 2.000 người sang sứ. Sâm từ chối không nhận. Hán Vũ Đế bèn bãi chức Sâm. Tướng Tế Bắc cũ là Hàn Thiên Thu hăng hái xin đi. Hán Vũ Đế bèn sai Thiên Thu và em Cù thái hậu là Cù Lạc đem 2.000 người tiến vào đất Nam Việt.

Lữ Gia bèn hạ lệnh trong nước rằng:
"Vua còn nhỏ tuổi, Thái hậu vốn là người Hán, lại cùng với sứ giả nhà Hán dâm loạn, chuyên ý muốn nội phụ với nhà Hán, đem hết đồ châu báu của Tiên vương dâng cho nhà Hán để nịnh bợ, đem theo nhiều người đến Trường An rồi bắt bán cho người ta làm đầy tớ, chỉ nghĩ mối lợi một thời, không đoái gì đến xã tắc họ Triệu và lo kế muôn đời".

Ông bèn cùng với em đem quân đánh, giết Triệu Ai Vương và Cù thái hậu, cùng tất cả sứ giả nhà Hán, rồi sai người đi báo cho Thương Ngô vương Triệu Quang và các quận ấp, lập con trưởng của Triệu Minh Vương là Thuật Dương hầu Kiến Đức làm vua, tức là Triệu Thuật Dương Vương.

Phá Hàn Thiên Thu
Tháng 11 năm 112 TCN, Thừa tướng Lữ Gia đã lập Thuật Dương Vương lên ngôi, quân của Hàn Thiên Thu tiến vào Nam Việt, đánh phá một vài ấp nhỏ.

Lữ Gia bèn mở một đường thẳng để cấp lương cho quân. Khi quân nhà Hán đến còn cách Phiên Ngung 40 dặm, thì ông xuất quân đánh, giết được bọn Thiên Thu. Sau đó ông sai người đem sứ tiết của nhà Hán cho vào trong hòm để trên núi Tái Thượng (tức là đèo Đại Dũ) dùng lời khéo để tạ tội, một mặt phát binh giữ chỗ hiểm yếu. Ông chất đá giữa sông gọi là Thạch Môn.

Thế yếu bại binh
Vua Hán nghe tin Hàn Thiên Thu bị giết, sai Phục ba tướng quân Lộ Bác Đức xuất phát từ Quế Dương, Lâu thuyền tướng quân Dương Bộc xuất phát từ Dự Chương, Qua thuyền tướng quân Nghiêm xuất phát từ Linh Lăng, Hạ lại tướng quân Giáp đem quân xuống Thương Ngô, Trì Nghĩa hầu Quý đem quân Dạ Lang xuống sông Tường Kha, đều hội cả ở Phiên Ngung.

Mùa đông năm 111 TCN, tướng nhà Hán là Dương Bộc đem 9.000 tinh binh hãm Tầm Hiệp, phá Thạch Môn lấy được thuyền thóc của quân Triệu, kéo luôn cả các thuyền ấy đi, đem mấy vạn người đợi Lộ Bác Đức. Bác Đức cùng Bộc hội quân tiến đến Phiên Ngung.

Triệu Thuật Dương Vương và Lữ Gia cùng giữ thành. Dương Bộc tự chọn chỗ thuận tiện đóng ở mặt đông nam, Lộ Bác Đức đóng ở mặt tây bắc.

Vừa chập tối, Dương Bộc đánh bại quân Triệu, phóng lửa đốt thành. Bác Đức không biết quân trong thành nhiều hay ít bèn đóng doanh, sai sứ chiêu dụ. Ai ra hàng đều được Đức cho ấn thao và tha cho về để chiêu dụ nhau. Dương Bộc cố sức đánh, đuổi quân Triệu chạy ngược vào dinh quân của Lộ Bác Đức. Đến tờ mờ sáng thì quân trong thành đầu hàng. Triệu Dương Vương và Lữ Gia cùng với vài trăm người, đang đêm chạy ra biển.

Bác Đức lại hỏi những người đầu hàng biết chỗ ở của Lữ Gia, bèn sai người đuổi theo. Hiệu úy tư mã là Tô Hoằng (蘇弘) bắt được Kiến Đức, Quan lang của Nam Việt là Đô Kê (都稽; có bản chép là Tôn Đô) bắt được Lữ Gia. Các xứ ở Nam Việt đều xin hàng.

Lữ Gia và vua Triệu sau đó đều bị quân Hán giết.

Theo truyền thuyết, khi Lữ Gia bị bắt và chém đầu, một con chó đã cắp đầu của ông rồi bơi qua sông và chôn giấu. Hiện nay, đền thờ Lữ Gia vẫn còn tại một làng ở xã Quang Yên, huyện Lập Thạch, tỉnh Vĩnh Phúc. Theo một số truyền thuyết khác thì sau khi bị quân Hán chém đầu nhưng chưa đứt hẳn, ông phóng ngựa chạy về vùng đất Vụ Bản, Nam Định. Khi chạy đến thị trấn Gôi bây giờ thì gặp một bà hàng nước. Lữ Gia hỏi là người bị chém mất đầu có sống được không, bà hàng nước cười nói người mất đầu thì làm sao sống được, tức thì đầu của Lữ Gia lìa khỏi thân. Dân vùng Vụ Bản chôn và lập đền thờ ở nhiều nơi trong huyện. Tương truyền đầu, thân và chân của ông được thờ ở ba làng khác nhau. Ngày xưa có hội rước tại các đình, miếu thờ ông trong khắp huyện, to gần bằng hội Phủ Dầy. Truyện này được ghi trong "Thiên Bản lục kỳ", là một trong sáu truyện kỳ lạ của vùng đất Thiên Bản xưa (nay là Vụ Bản).

Nhận định
Trong Đại Việt sử ký toàn thư, Ngô Sĩ Liên nhận định về việc Lữ Gia giết Triệu Ai Vương và Cù thái hậu như sau:

"Tai họa của Ai Vương, tuy bởi ở Lữ Gia mà sự thực thì gây mầm từ Cù Hậu. Kể ra sắc đẹp đàn bà có thể làm nghiêng đổ nước nhà người ta thì có nhiều manh mối, mà cái triệu của nó thì không thể biết trước được. Cho nên các tiên vương tất phải đặt ra lễ đại hôn, tất phải cẩn thận quan hệ vợ chồng, tất phải phân biệt hiềm nghi, hiểu những điều nhỏ nhặt, tất phải chính vị trong ngoài, tất phải ngăn ngừa việc ra vào, tất phải dạy đạo tam tòng, thì sau đó mối họa mới không do đâu mà đến được. Ai Vương ít tuổi không thể ngăn giữ được mẹ, Lữ Gia coi việc nước, việc trong việc ngoài lại không dự biết hay sao? Khách của nước lớn đến, thì việc đón tiếp có lễ nghi, chỗ ở có thứ tự, cung ứng có số, thừa tiếp có người, sao đến nỗi để thông dâm với mẫu hậu? Mẫu hậu ở thẳm trong cung, không dự việc ngoài: khi nào có việc ra ngoài, thì có xe da cá, có màn đuôi trĩ, cung tần theo hầu, sao để đến nỗi thông dâm với sứ khách được? Bọn Gia toan dập tắt lửa cháy đồng khi đang cháy rực, sao bằng ngăn ngay cái cơ họa loạn từ khi chưa có triệu chứng gì có hơn không? Cho nên nói: Làm vua mà không biết nghĩa Xuân Thu tất phải chịu cái tiếng cầm đầu tội ác; làm tôi không biết nghĩa Xuân Thu tất mắc phải tội cướp ngôi giết vua, tức như là Minh Vương, Ai Vương và Lữ Gia vậy."

Đối với việc nước Nam Việt mất, các sử gia có ý kiến như sau:

Theo Lê Văn Hưu:

"Lữ Gia can ngăn Ai Vương và Cù thái hậu không nên xin làm chư hầu nhà Hán, đừng triệt bỏ cửa quan ở biên giới, có thể gọi là biết trọng nước Việt vậy. Song can mà không nghe, thì nghĩa đáng đem hết bầy tôi đến triều đình, trước mặt vua trình bày lợi hại về việc nước Hán, nước Việt đều xưng đế cả, có lẽ Ai Vương và thái hậu cũng nghe ra mà tỉnh ngộ. Nếu lại vẫn không nghe theo, thì nên tự trách mình mà lánh ngôi [Thừa tướng], nếu không thế thì dùng việc cũ họ Y, họ Hoắc, chọn một người khác trong hàng con của Minh Vương để thay ngôi, cho Ai Vương được như Thái Giáp và Xương Ấp mà giữ toàn tính mệnh, như thế thì không lỗi đường tiến thoái. Nay lại giết vua để hả lòng oán, lại không biết cố chết để giữ lấy nước, khiến cho nước Việt bị chia cắt, phải làm tôi nhà Hán, tội của Lữ Gia đáng chết không dung."

Theo Ngô Sĩ Liên:

"Ngũ Lĩnh đối với nước Việt ta là ải hiểm cửa ngõ của nước cũng như Hổ Lao của nước Trịnh, Hạ Dương của nước Quắc. Làm vua nước Việt tất phải đặt quân chỗ hiểm để giữ nước, không thể để cho mất được. Họ Triệu một khi đã không giữ được đất hiểm ấy thì nước mất dòng tuyệt, bờ cõi bị chia cắt. Nước Việt ta lại bị phân chia, thành ra cái thế Nam-Bắc vậy. Sau này các bậc đế vương nổi dậy, chỗ đất hiểm đã mất rồi, khôi phục lại tất nhiên là khó. Cho nên Trưng Nữ Vương (Trưng Trắc) tuy đánh lấy được đất Lĩnh Nam, nhưng không giữ được nơi hiểm yếu ở Ngũ Lĩnh, rốt cuộc đến bại vong. Sĩ Vương tuy khôi phục toàn thịnh, nhưng bấy giờ còn là chư hầu, chưa chính vị hiệu, sau khi chết lại mất hết; mà các nhà Đinh, Lê, Lý, Trần chỉ có đất từ Giao Châu trở về Nam thôi, không khôi phục được đất cũ của Triệu Vũ Đế, cái thế khiến nên như vậy."

Đền thờ, lăng mộ, lễ hội

Tương truyền Lữ Gia sinh ra ở huyện Lôi Dương quận Cửu Chân (nay là huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hoá), có cha là hào trưởng Lữ Tạo người lương thiện, phúc hậu làm nghề lang y; mẹ là người tài sắc, công dung tên là Trương Thị Vĩ, con gái hào trưởng Vũ Ninh (vùng Bắc Ninh ngày nay). Tại quận Cửu Chân có tên họ Hàn hung nghịch, tàn bạo vốn là hào trưởng, thấy Lữ Gia chí khí hơn người nên muốn thu nạp làm tay chân. Gia không chịu khuất phục nên gã thâm thù, cho tay chân đến cướp phá, hành hung gia quyến. Biết không thể sống được nên cả gia quyến đã bỏ quê tìm kế an thân. Khi đến Nam Trì (nay thuộc xã Đặng Lễ, huyện Ân Thi, tỉnh Hưng Yên) thấy khu đất nơi ngã ba sông đất đai tươi tốt, dân cư thuần hậu nên đã lưu tạm ở đây hành nghề lang y. Ở Nam Trì, Lữ Gia kết nghĩa anh em với Nguyễn Danh Lang (Lang Công). Nguyễn Danh Lang làm tướng ba đời vua Triệu nước Nam Việt. Khi Nguyễn Danh Lang mất, Lữ Gia truyền cho dân làng lập đền thờ. Khi Lữ Gia bị quân Tây Hán chém đầu có truyền cho quân sĩ quê Nam Trì đưa xác ông về Nam Trì an táng và thờ cùng Lang Công. Đền thờ lúc sơ khởi nằm trên đất làng Nam Trì hiện nay nhưng không rõ địa điểm cụ thể. Thời Đường, Cao Biền sang Giao Châu đánh giặc Nam Chiếu, kết nghĩa anh em với hai vị thần Lang Công (Nguyễn Danh Lang), Bảo Công (Lữ Gia), cưới hai bà phu nhân Lự nương, Lữ nương quê đây và dựng lại đền thờ Lang Công, Bảo Công. Khi Cao Biền mất, dân làng thờ cùng hai vị trước. Phía tây đền là phủ thờ Lâu nương công chúa (phu nhân của Lữ Gia) và hai bà phu nhân của Cao Vương. Thời Hậu Lê, Thánh địa lý Tả Ao chọn đất, chuyển làng, dựng lại chùa, đền nên sau khi Tả Ao mất, dân làng thờ cùng với ba vị trước.

Lăng mộ Thừa tướng Lữ Gia và tướng Nguyễn Danh Lang hiện ở xã Đặng Lễ, huyện Ân Thi, tỉnh Hưng Yên.

Lễ hội Nam Trì hay lễ hội Bảo, Lang, Biền là lễ hội chung của ba làng Nam Trì, Đới Khê và Bảo Tàng. Lễ hội tổ chức vào ngày 9 tháng 3 âm lịch hàng năm. Lễ gồm tế Thần và rước Thần. Tế Thần là các buổi cúng lễ ca ngợi công đức, dâng hiến lễ vật lên các vị Thần. Rước Thần là rước các vị Thần về đình Ba Xã. Đình Ba Xã xưa kia là Nhà hội đồng của hai vị Bảo, Lang và Hành cung của Cao Vương lúc sinh thời (nay là mộ hai vị thần Lang Công, Bảo Công) ở cuối làng để ba anh em vị thần thờ ở hai thôn (Bảo Tàng, Đới Khê) tụ hội. Hội là ca hát 10 ngày, đánh cờ, đấu vật. Ngoài ra, còn có rất nhiều nơi thờ Lữ Gia như ở Hà Tây cũ, Hà Nội, Nam Định và nhất là huyện Lập Thạch, tỉnh Vĩnh Phúc.

Tên đường phố, địa danh

Tên của Lữ Gia đã và đang được đặt cho một đường phố nhỏ tại Hà Nội, một đường phố lớn và quan trọng tại Thành phố Hồ Chí Minh, một đường phố lớn ở trung tâm thành phố Nam Định và một con đường ở Đà Lạt, Lâm Đồng.
 Phố Lữ Gia ở Hà Nội là một phố nhỏ, dài 180 m, bắt đầu từ phố Trần Xuân Soạn đến phố Hòa Mã, thuộc quận Hai Bà Trưng. Thời Pháp thuộc, phố có tên là phố Luy-rô (Rue Luro). Sau 1945 đổi thành Lữ Gia, đến 1979 đổi thành Lê Ngọc Hân.
 Đường Lữ Gia tại Thành phố Hồ Chí Minh là một con đường huyết mạch và quan trọng của quận 11.
 Đường Trần Hưng Đạo ở trung tâm thành phố Nam Định, trước kia cũng từng có tên gọi là đường Lã Gia (tức Lữ Gia) nhưng sau này đã được đổi tên như hiện tại.
 Đường Lữ Gia ở phường 9, thành phố Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng, bắt đầu từ ngã tư Phan Chu Trinh, Quang Trung và Trần Quý Cáp.

Ngoài ra, tên của ông còn được đặt cho tên một số chung cư, cao ốc, doanh nghiệp tại Thành phố Hồ Chí Minh như Cư xá Lữ Gia (Quận 11) – một trong những cư xá lớn nhất và đông dân cư nhất tại TP.HCM, trường THCS Lữ Gia (Quận 11), Lữ Gia Plaza – nơi đặt trụ sở của phần lớn các công ty Internet lớn nhất tại Việt Nam. "Lữ Gia Plaza" (Quận 11) còn được xem là "Silicon Valley thu nhỏ" của Việt Nam.

Chú thích

Xem thêm

Triệu Ai Vương
Triệu Thuật Dương Vương
Lễ hội Nam Trì
Lang Công
Cù hậu
Triệu Quang
Cung điện Phiên Ngung
Lễ hội chọi trâu Hải Lựu
Chiến tranh Hán-Nam Việt

Tham khảo
Đại Việt Sử ký Toàn thư
Sử ký Tư Mã Thiên, quyển 113, mục Nam Việt liệt truyện
Ban Cố, Hán thư, quyển 95, mục Tây Nam Di, Lưỡng Việt, Triều Tiên truyện

Tướng nhà Triệu
Người Thanh Hóa
Quan nhà Triệu
Tể tướng Việt Nam
Người họ Lữ tại Việt Nam


title: Icteranthidium capitum

text:
Icteranthidium capitum là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Warncke mô tả khoa học năm 1982.

Chú thích

Tham khảo

Icteranthidium
Động vật được mô tả năm 1982


title: Teinobasis corolla

text:
Teinobasis corolla là một loài chuồn chuồn kim trong họ Coenagrionidae.

Teinobasis corolla được miêu tả khoa học năm 1939 bởi Needham & Gyger.

Chú thích

Tham khảo

Teinobasis


title: Saint-Paul-le-Froid

text:
Saint-Paul-le-Froid là một xã ở tỉnh Lozère trong vùng Occitanie, phía nam nước Pháp.

Tham khảo
 INSEE commune file
Department Web site

Xã của Lozère


title: Patellapis flavorufa

text:
Patellapis flavorufa là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1937.

Chú thích

Tham khảo

Patellapis
Động vật được mô tả năm 1937


title: Priopus serricornis

text:
Priopus serricornis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1891.

Chú thích

Tham khảo

Priopus


title: Phố Là

text:
Phố Là là một xã thuộc huyện Đồng Văn, tỉnh Hà Giang, Việt Nam.

Địa lý
Xã Phố Là nằm ở phía nam của huyện Đồng Văn, cách trung tâm huyện 40 km, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp thị trấn Phố Bảng
Phía tây, bắc giáp Trung Quốc với đường biên giới 9,3 km
Phía nam giáp xã Phố Cáo.

Xã Phố Là hiện có diện tích 13,91 km², dân số năm 2019 là 2.736 người, mật độ dân cư đạt 197 người/km².

Hành chính
Xã Phố Là được chia thành 7 thôn: Chúng Trải, Mo Séo Tủng, Phố Là A, Phố Là B, Pín Tủng, Sán Trố, Tà Lủng.

Lịch sử
Ngày 5 tháng 7 năm 1961, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định số 91-CP về việc thành lập xã Phố Là trên cơ sở một phần diện tích và dân số của xã Sủng Là.

Chú thích

Tham khảo

Xã, phường, thị trấn biên giới Việt Nam - Trung Quốc