title: Chi Cỏ thi

text:
Chi Cỏ thi (danh pháp khoa học: Achillea) là một chi của khoảng 85 loài thực vật có hoa thuộc họ Cúc (Asteraceae), nói chung được gọi là cỏ thi. Chúng có mặt ở châu Âu và các khu vực ôn đới của châu Á và một số ít loài ở Bắc Mỹ. Các loài thực vật này nói chung có các lá dạng diềm xếp nếp có lông và hương thơm.

Các loài cây này có các cụm hoa lớn và phẳng bao gồm nhiều hoa nhỏ mọc ở phía trên của thân cây. Các hoa có thể có màu trắng, vàng, da cam, đỏ hay hồng, tùy theo loài. Một loạt các loài là những cây mọc phổ biến trong vườn.

Tên gọi khoa học của chi này được đặt theo tên của một nhân vật trong thần thoại Hy Lạp là Achilles. Theo câu chuyện trong Illiad, các binh lính của Achilles đã sử dụng cỏ thi để điều trị các vết thương  .

Các loài trong chi Achillea bị ấu trùng của một số loài côn trùng thuộc bộ Cánh vẩy (Lepidoptera) phá hại - xem Danh sách các loài cánh vẩy phá hại cỏ thi.

Các loài
 Achillea abrotanoides
 Achillea absinthoides
 Achillea acuminata: Cỏ thi lá răng cưa
 Achillea aegyptiaca
 Achillea ageratifolia: Cỏ thi Balkan, cỏ thi Hy Lạp
 Achillea ageratum, đồng nghĩa Achillea decolorans: Cỏ thi ngọt
 Achillea albinea
 Achillea aleppica
 Achillea alpina
 Achillea ambrosiaca
 Achillea apiculata
 Achillea arabica
 Achillea armenorum
 Achillea asiatica
 Achillea aspleniifolia
 Achillea atrata
 Achillea aucheri
 Achillea auriculata
 Achillea baikalensis
 Achillea barbeyana
 Achillea barrelieri
 Achillea biserrata
 Achillea boissieri
 Achillea brachyphylla
 Achillea bucharica
 Achillea callichroa
 Achillea cappadocica
 Achillea carpatica
 Achillea chamaecyparissus
 Achillea chamaemelifolia
 Achillea cheilanthifolia
 Achillea chrysocoma
 Achillea clavennae: Cỏ thi bạc
 Achillea clusiana
 Achillea clypeolata
 Achillea coarctata
 Achillea collina
 Achillea condensata
 Achillea conferta
 Achillea cretica
 Achillea crithmifolia
 Achillea cucullata
 Achillea cuneatiloba
 Achillea decolorans
 Achillea decumbens
 Achillea distans: Cỏ thi Alps
 Achillea erba-rotta: Cỏ thi thơm
 Achillea eriophora
 Achillea euxina
 Achillea falcata
 Achillea filipendulina: Cỏ thi lá dương xỉ
 Achillea formosa
 Achillea fraasii: Cỏ thi sặc sỡ
 Achillea fragrantissima
 Achillea goniocephala
 Achillea graja
 Achillea grandifolia
 Achillea gypsicola
 Achillea haussknechtii
 Achillea heterophylla
 Achillea holosericea
 Achillea horanszkyi
 Achillea huber-morathii
 Achillea illiczevski
 Achillea impatiens
 Achillea incognita
 Achillea inundata
 Achillea japonica
 Achillea karatavica
 Achillea kellalensis
 Achillea ketenoglui
 Achillea kotschyi
 Achillea laggeri
 Achillea latiloba
 Achillea ledebourii
 Achillea leptophylla
 Achillea leptophylloides
 Achillea lereschei
 Achillea ligustica: Cỏ thi Liguria
 Achillea lingulata
 Achillea lycaonica
 Achillea macrocephala
 Achillea macrophylla: Cỏ thi lá rộng
 Achillea magna
 Achillea magnifica
 Achillea maritima
 Achillea maura
 Achillea membranacea
 Achillea micrantha
 Achillea micranthoides
 Achillea millefolium: Cỏ thi, dương kỳ thảo, vạn diệp, cúc vạn diệp, xương cá
 Achillea millefolium alpestris, đồng nghĩa Achillea sudetica
 Achillea millefolium ceretanica
 Achillea millefolium stricta
 Achillea millefolium sudetica
 Achillea milliana
 Achillea mollis
 Achillea monocephala
 Achillea multifida
 Achillea nana: Cỏ thi nhỏ miền núi
 Achillea nigrescens
 Achillea nobilis: Cỏ thi kem
 Achillea obscura
 Achillea occulta
 Achillea ochroleuca
 Achillea odorata
 Achillea oligocephala
 Achillea oxyloba
 Achillea oxyodonta
 Achillea pachycephala
 Achillea phrygia
 Achillea pindicola
 Achillea pseudoaleppica
 Achillea pseudopectinata
 Achillea ptarmica: Cỏ thi hắt hơi
 Achillea ptarmicifolia
 Achillea ptarmicoides: Cỏ thi cánh hoa ngắn
 Achillea pyrenaica
 Achillea rhodoptarmica
 Achillea roseo-alba
 Achillea rupestris
 Achillea salicifolia: Cỏ thi lá liễu
 Achillea santolinoides
 Achillea schischkinii
 Achillea schmakovii
 Achillea schneideri
 Achillea schugnanica
 Achillea sedelmeyeriana
 Achillea seidlii
 Achillea sergievskiana
 Achillea setacea: Cỏ thi lá tơ
 Achillea sieheana
 Achillea sinensis
 Achillea sintenisii
 Achillea sipikorensis
 Achillea spinulifolia
 Achillea squarrosa
 Achillea stepposa
 Achillea styriaca
 Achillea submicrantha
 Achillea subtaurica
 Achillea talagonica
 Achillea taygetea
 Achillea tenuifolia
 Achillea teretifolia
 Achillea thracica
 Achillea tomentosa: Cỏ thi len
 Achillea tuzsonii
 Achillea umbellata
 Achillea valesiaca
 Achillea vermicularis
 Achillea virescens
 Achillea wilsoniana: Cỏ thi Wilson, cỏ thi Vân Nam, xương cá

Thư viện ảnh

Tham khảo
 Tại sao cỏ thi lại được theo tên của Achilles  tại killerplants.com

Liên kết ngoài
 Achillea millefolium  Cỏ thi tại HerbMed
 Cỏ thi  tại healthy.net
 Achillea millefolium (Cỏ thi)
 Cỏ thi tại Botanical.com

Chú thích

Nhóm loài do Carl Linnaeus đặt tên


title: Helicopsyche lambda

text:
Helicopsyche lambda là một loài Trichoptera trong họ Helicopsychidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Helicopsyche


title: Limbodessus phoebeae

text:
Limbodessus phoebeae là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Watts & Humphreys miêu tả khoa học năm 2006.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Limbodessus


title: Melissodes menuachus

text:
Melissodes menuachus là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Cresson mô tả khoa học năm 1868.

Chú thích

Tham khảo

Melissodes
Động vật được mô tả năm 1868


title: Hemsedal

text:
Hemsedal là một đô thị ở hạt Buskerud, Na Uy.

Hemsedal đã được tách từ Gol năm 1897.

Về phía bắc đô thị này giáp Vang và Vestre Slidre ở hạt Oppland, về phía đông giápNord-Aurdal, Oppland và Gol, về phía nam giápÅl và Hol, còn về phía tây giáp Lærdal ở hạt Sogn og Fjordane.

Hemsedal là khu vực trượt tuyến lớn thứ nhì ở Na Uy.
Dạng tiếng Na Uy cổ của tên gọi là Hemsudalr. Tiếp đầu ngữ là sở hữu cách của một con sông tên Hemsa (nay là Hemsil), yếu tố cuối là dalr nghĩa là 'thung lũng'. Nghĩa của tên con sông không rõ.
The huy hiệu được chọn vào thời hiện đại (1992).

Chú thích

Đô thị của Buskerud


title: Stigmella porphyreuta

text:
Stigmella porphyreuta là một loài bướm đêm thuộc họ Nepticulidae. Nó được miêu tả bởi Meyrick năm 1917. Nó được tìm thấy ở Nam Phi.

Chú thích

Tham khảo

P


title: Anthophora maculilabralis

text:
Anthophora maculilabralis là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Wu mô tả khoa học năm 2000.

Chú thích

Tham khảo

Anthophora
Động vật được mô tả năm 2000


title: Allogamus fuesunae

text:
Allogamus fuesunae là một loài Trichoptera trong họ Limnephilidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Trichoptera miền Cổ bắc
Allogamus


title: Núi tuyết Ngọc Long

text:
Núi tuyết Ngọc Long (; Tiếng Nạp Tây: ) là một khối núi gần Lệ Giang, tỉnh Vân Nam, tây nam Trung Quốc. Đỉnh cao nhất của nó được đặt tên Phiến Tử Đẩu (扇子陡, Shanzidou) cao 5.596 m. Phía tây bắc núi là vực Hổ Khiêu nổi tiếng thách thức các nhà leo núi. Toàn bộ hệ thống núi này có tất cả 12 đỉnh núi cao trên 5.000m quanh năm tuyết phủ. 12 ngọn núi này bao phủ khu vực rộng lớn giống như con rồng màu trắng bạc giữa trời nên gọi là "Ngọc Long". Đây là ngọn núi thứ 71 trong những ngọn núi cao nhất thế giới.

Miêu tả
Từ độ cao 1.000m bên bờ sông Kim Sa, người ta có thể nhìn thấy hệ thực vật rất đa dạng của Ngọc Long bao gồm thực vật nhiệt đới, ôn đới và hàn đới. Có nhiều tùng, bách, vân ma, hồng xam,...các loại cây quý như bách hợp, báo xuân, đỗ quyên. Riêng đỗ quyên có hơn 40 loại mọc khắp các đỉnh núi. Các loại thảo dược quý có: hạ thảo, tuyết trà, tuyết liên, ma hoàng, bối mẫu, trọng lâu, mộc hương,....có tới hơn 200 loại. Nơi này còn gọi là bảo tàng băng tuyết vĩnh cửu. Núi tuyết Ngọc Long hiện nay là điểm tham quan du lịch bậc nhất vừa là khu bảo tồn của tỉnh Vân Nam. Cùng với Lệ Giang, Đại Lý, Côn Minh và Thạch Lâm tạo nên du lịch liên tuyến riêng biệt cho tỉnh Vân Nam.

Có nhiều cách để lên được núi Ngọc Long. Có thể mua một tour hằng ngày đi bằng cáp treo và có cả vé thắng cảnh. Vì dãy núi rất lớn nên có nhiều điểm có cáp treo, điểm lên cao nhất là hơn 4.506 mét và được coi là cáp treo có độ cao cao nhất châu Á. Từ những điểm cuối của cáp treo cũng có thể thuê ngựa để lên cao hơn nữa với giá vài chục tệ.

Phương tiện giao thông
Du lịch chuyên tuyến tại trung tâm du lịch tỉnh, khoảng cách đi xe là 1 tiếng để đến Ngọc Long.

Liên kết ngoài
Bản đồ núi tuyết Ngọc Long

Chú thích

Du lịch Trung Quốc
Danh thắng quốc gia Trung Quốc
Núi Trung Quốc


title: Guerpont

text:
Guerpont  là một xã thuộc tỉnh Meuse trong vùng Grand Est đông nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 210 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Meuse


title: Mirbelieae

text:
Mirbelieae là một tông thực vật trong họ Đậu đặc hữu của Úc.

Theo USDA, tông này gồm các chi sau:

 Almaleea Crisp & P. H. Weston
 Aotus Sm.
 Callistachys Vent.
 Chorizema Labill.
 Daviesia Sm.
 Dillwynia Sm.
 Erichsenia Hemsl.
 Euchilopsis F. Muell.
 Eutaxia R. Br.
 Gastrolobium R. Br.
 Gompholobium Sm.
 Isotropis Benth.
 Jacksonia R. Br. ex Sm.
 Latrobea Sm.
 Leptosema Benth.
 Mirbelia Sm.
 Oxylobium Andrews
 Phyllota (DC.) Benth.
 Podolobium R. Br.
 Pultenaea Sm.
 Sphaerolobium Sm.
 Stonesiella Crisp & P. H. Weston
 Urodon Turcz.
 Viminaria Sm.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo
Crisp, M. Fabaceae tribes Mirbelieae and Bossiaeeae

Mirbelieae


title: Oenoptila

text:
Oenoptila là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Caberini


title: Tailly, Ardennes

text:
Tailly  là một xã ở tỉnh Ardennes, thuộc vùng Grand Est ở phía bắc nước Pháp.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Ardennes

Tham khảo

Xã của Ardennes


title: Hypsiboas wavrini

text:
Hypsiboas wavrini là một loài ếch thuộc họ Nhái bén.
Loài này có ở Brasil, Colombia và Venezuela, có thể có ở Bolivia và Guyana.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, đầm nước nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, xavan ẩm, và sông ngòi.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Tham khảo

 Acosta-Galvis, A. & Azevedo-Ramos, C. 2004. Hypsiboas wavrini. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 7 năm 2007.

wavrini


title: Atopsyche tlaloc

text:
Atopsyche tlaloc là một loài Trichoptera trong họ Hydrobiosidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Chú thích

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Atopsyche


title: Palicourea fuchsioides

text:
Palicourea fuchsioides là một loài thực vật thuộc họ Rubiaceae. Đây là loài đặc hữu của Ecuador.

Chú thích

Tham khảo
 Jaramillo, T., Cornejo, X. & Pitman, N. 2004. Palicourea fuchsioides. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Ecuador
Palicourea


title: Malapatan

text:
Malapatan là một đô thị hạng 3 ở tỉnh Sarangani, Philippines. Theo điều tra dân số năm 2000, đô thị này có dân số 53.876 người trong 10.208 hộ.

Barangay
Malapatan được chia thành 12 barangay.
 Daan Suyan
 Kihan
 Kinam
 Libi
 Lun Masla
 Lun Padidu
 Patag
 Poblacion (Malapatan)
 Sapu Masla
 Sapu Padidu
 Tuyan
 Upper Suyan

Tham khảo

Liên kết ngoài
Mã địa lý chuẩn Philipin
Thông tin điều tra dân số năm 2000 của Philipin

Đô thị của Sarangani


title: Viane

text:
Viane là một xã thuộc tỉnh Tar trong vùng Occitanie ở phía nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình mét trên mực nước biển.

Sông Gijou chảy theo hướng tây qua phía nam thị trấn.

Tham khảo
INSEE

Xã của Tarn


title: Camptrodoxa

text:
Camptrodoxa là một chi bướm đêm thuộc phân họ Olethreutinae, họ Tortricidae Tortricidae.

Các loài
Camptrodoxa inclyta Meyrick, 1925

Xem thêm
Danh sách các chi của Tortricidae

Chú thích

Tham khảo

 tortricidae.com

Olethreutini


title: Matus relictus

text:
Matus relictus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Young miêu tả khoa học năm 1953.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Matus


title: Gonomyia basilobata

text:
Gonomyia basilobata là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Gonomyia
Limoniidae ở vùng Palearctic


title: Borowiecianus gansuensis

text:
Borowiecianus gansuensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Schimmel & Platia miêu tả khoa học năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

Borowiecianus


title: Than củi

text:
Than gỗ hay than củi là một chất màu đen, rất nhẹ, được chế từ gỗ qua quá trình chưng khô gỗ (tách nguyên tố cacbon ra khỏi các thành phần khác, chủ yếu là hơi nước và các chất dễ bay hơi). Than gỗ còn giữ lại được một phần dạng cấu trúc của tế bào gỗ. Chúng có khả năng hấp thụ lớn và được sử dụng làm chất hấp thụ, chất lọc, dược phẩm, chất đốt hoặc làm phụ gia của than hoạt tính và thuốc .

Phân hạng than gỗ

Than gỗ từ buồng đốt
Than gỗ từ buồng đốt là than gỗ nhận được từ sự phân hủy qua chưng khô gỗ của cây lá bản hoặc lá kim, trong điều kiện nhiệt độ khoảng 450 °C, có chứa từ 10–20% thành phần bay hơi và 70-80% cacbon.

Than gỗ từ lò ủ lửa
Than gỗ từ lò ủ lửa là loại than gỗ thu được từ quá trình phân hủy bằng chưng khô gỗ của cây lá bản hoặc lá kim, trong điều kiện nhiệt độ khoảng 700 °C, không chứa trên 4% các thành phần bay hơi.

Đây là cách mà người dân miền núi tại Việt Nam hay dùng để sản xuất than gỗ, từ những thân cây tươi, trong những lò đất hàm ếch với dung tích khoảng 2-3 mét khối.

Tham khảo

Nhiên liệu thể rắn

Trị liệu sinh học
Nhiên liệu
Các dạng thù hình carbon
Chất cải tạo đất
Thịt nướng hun khói
Nhiên liệu pháo hoa
Nhiên liệu sinh học


title: Scaphiophryne brevis

text:
Scaphiophryne brevis là một loài ếch trong họ Nhái bầu. Chúng là loài đặc hữu của Madagascar.
Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng khô nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, xavan khô, xavan ẩm, vùng đất có cây bụi nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, đồng cỏ khô nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới vùng đất thấp, đầm nước ngọt có nước theo mùa, đất canh tác, các vùng đô thị, và đất nông nghiệp có lụt theo mùa.

Hình ảnh

Tham khảo

 Glaw, F. & Raxworthy, C. 2004. Scaphiophryne brevis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

Liên kết ngoài

Scaphiophryne
Động vật lưỡng cư Madagascar


title: Monchy-le-Preux

text:
Monchy-le-Preux là một xã trong tỉnh Pas-de-Calais, vùng Hauts-de-France, Pháp.

Monchy-le-Preux có cự ly  về phía đông nam Arras, tại giao lộ D33 và D339.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Pas-de-Calais

Tham khảo
INSEE
IGN

Liên kết ngoài
 The CWGC cemetery
 Monchy-le-Preux on the Quid website

Monchylepreux


title: Menippus fugitiva

text:
Menippus fugitiva là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Lea miêu tả khoa học năm 1926.

Chú thích

Tham khảo

Menippus


title: 25531 Lessek

text:
25531 Lessek (tên chỉ định: 1999 XE133) là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi dự án Nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất Lincoln ở Socorro, New Mexico, ngày 12 tháng 12 năm 1999. Nó được đặt theo tên Justin Lessek, an American educator ở Chicago, Illinois.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 25001–26000

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thiên thể phát hiện năm 1999


title: Micrispa bouchardi

text:
Micrispa bouchardi là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Gestro miêu tả khoa học năm 1906.

Chú thích

Tham khảo

Micrispa


title: Thyrocopa gigas

text:
Thyrocopa gigas là một loài bướm đêm thuộc họ Oecophoridae. Nó là loài đặc hữu của Kauai, Oahu, Molokai và Maui. Tuy nhiên, có lẽ nó đã tuyệt chủng ở Oahu, nơi hai tiêu bản con đực được sưu tập năm 1892 nhưng từ đó không có tiêu bản nào được sưu tập.

Chiều dài cánh trước là 17–23 mm. Con trưởng thành bay ít nhất từ tháng 4 đến tháng 9.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Insects of Hawaii. Volume 9, Microlepidoptera
A revision of the endemic Hawaiian genus Thyrocopa (Lepidoptera: Xyloryctidae: Xyloryctinae)

Thyrocopa
Loài đặc hữu của Hawaii


title: Oides minor

text:
Oides minor là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Weise miêu tả khoa học năm 1902.

Chú thích

Tham khảo

Oides


title: Oedostethus varians

text:
Oedostethus varians là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Gurjeva miêu tả khoa học năm 1968.

Chú thích

Tham khảo

Oedostethus


title: Chuẩn mực xã hội

text:
Chuẩn mực xã hội là quy tắc tường minh hoặc hàm ẩn nhằm xác định kiểu hành vi gì là chấp nhận được trong một xã hội hay một nhóm. Thuật ngữ xã hội-tâm lý này được định nghĩa sâu hơn là "các quy tắc mà một nhóm sử dụng cho những giá trị, niềm tin, thái độ và hành vi phù hợp và không phù hợp. Chúng cũng được mô tả là các quy tắc mang tính thói quen của hành vi nhằm điều tiết tương tác của chúng ta với người khác. Chuẩn mực xã hội là các quy tắc quy định hành vi được chờ đợi hoặc có thể chấp nhận được trong các tình huống cụ thể.

Chuẩn mực xã hội không phải là một khái niệm tĩnh hay phổ quát mà chúng thay đổi theo thời gian và biến chuyển theo văn hóa, giai tầng xã hội và các nhóm xã hội. Một chiếc váy, một lời nói hay hành vi nào đó được coi là chấp nhận được với nhóm này lại có thể không chấp nhận được với nhóm khác.

Sự tôn trọng với các chuẩn mực xã hội duy trì tính đồng thuận và phổ biến trong một nhóm cụ thể. Chuẩn mực xã hội có thể được thực thi một cách chính thức (chẳng hạn thông qua biện pháp trừng phạt) hoặc không chính thức (chẳng hạn thông qua ngôn ngữ cử chỉ và các tín hiệu giao tiếp phi lời khác). Bằng việc phớt lờ hoặc phá vỡ chuẩn mực xã hội, người ta có nguy cơ trở nên không được yêu mến hoặc bị ruồng bỏ.

Với tư cách là một thực thể xã hội, các cá nhân học cách khi nào và ở đâu là phù hợp để nói những điều nhất định, dùng những từ ngữ nào đó, bàn thảo những chủ đề nhất định hoặc mặc những bộ quần áo nào đó và khi nào thì không. Do đó, những hiểu biết về chuẩn mực văn hóa được xem là quan trọng cho việc kiểm soát ấn tượng, vốn là một quy tắc cá nhân của hành vi phi lời của họ. Người ta cũng có thể biết được thông qua kinh nghiệm rằng những kiểu người nào mà ta có thể hay không thể thảo luận về những chủ đề nào đó hoặc bộ váy áo nào có thể mặc hay không thể mặc. Nhìn chung, hiểu biết được bắt nguồn thông qua kinh nghiệm (nghĩa là chuẩn mực xã hội được học thông qua tương tác xã hội).

Tổng quan

Chuẩn mực xã hội có thể được nhìn nhận với tư cách là các nhận định (cả tường minh lẫn hàm ẩn) chế định các hành vi và hành động với tư cách là các quyền lực xã hội. Chúng thường được dựa trên một số các mức độ đồng thuận trong phạm vi một nhóm và được duy trì thông qua các biện pháp trừng phạt xã hội. Ba mô hình giải thích các quy tắc quy chuẩn gồm:

Tập trung vào các hành động của một cá nhân

Tập trung và các phản ứng lại các hành động của người kia

Thương lượng giữa cá nhân và người kia.

Sự phát triển
Các nhóm có thể chấp nhận chuẩn mực theo hai cách khác nhau. Một dạng của việc thích nghi chuẩn mực là phương pháp quy thức, ở đó, chuẩn mực được viết ra và được chấp nhận một cách chính thức (chẳng hạn như các bộ luật, các quy định, nội quy của nhà trường...). Tuy nhiên, chuẩn mực xã hội thường là những thứ không chính thức, và phát triển dần dần (chẳng hạn: không đi tất với dép xăng đan, không đội mũ trong nhà).

Các chuẩn mực có thể tồn tại với tư các là các quy tắc chính thức và không chính thức của hành vi. Các chuẩn mực không chính thức có thể được chia làm hai nhóm:

Lề thói (Folkways): Là những quy tắc và chuẩn mực không chính thức mà nếu vi phạm sẽ không tạo ra lỗi nhưng được thường được chờ đợi là nên tuân thủ. Đó là một dạng điều chỉnh, tương thích với thói quen. Nó không gây ra những sự trừng phạt hay cấm đoán, mà chỉ là những cảnh báo hoặc khiến trách.

Tập tục (Mores): Cũng là những quy tắc bất thành văn nhưng tạo ra những sự trừng phạt nghiêm khắc và những chế tài trừng phạt xã hội lên các cá nhân như việc loại bỏ khỏi xã hội và tôn giáo.

Các cá nhân không thể tuân thủ các chuẩn mực xã hội chính thức hoặc không chính thức bị khiến trách theo nhiều cách. Chẳng hạn, những cá nhân không tuân thủ có thể bị người khác chỉ trích, bị từ chối thức ăn hoặc nhiều hình thức trừng phạt khác.

Tham khảo

Xã hội học
Thuật ngữ xã hội học
Khái niệm xã hội


title: Saint-Martin-de-la-Place

text:
Saint-Martin-de-la-Place là một xã thuộc tỉnh Maine-et-Loire trong vùng Pays de la Loire phía tây nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 25 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintmartindelaplace


title: Quản lý dự án

text:
Quản lý dự án là ngành khoa học nghiên cứu về việc lập kế hoạch, tổ chức và quản lý, giám sát quá trình phát triển của dự án nhằm đảm bảo cho dự án hoàn thành đúng thời gian, trong phạm vi ngân sách đã được duyệt, đảm bảo chất lượng, đạt được mục tiêu cụ thể của dự án và các mục đích đề ra.

Mục tiêu cơ bản của việc quản lý dự án thể hiện ở chỗ các công việc phải được hoàn thành theo yêu cầu và bảo đảm chất lượng, trong phạm vi chi phí được duyệt, đúng thời gian và giữ cho phạm vi dự án không thay đổi.

Các định nghĩa khác
 Theo Hướng dẫn về những kiến thức cốt lõi trong Quản lý dự án (PMBOK Guide) của Viện Quản lý Dự án (PMI): Quản lý dự án là việc áp dụng các kiến thức, kỹ năng, công cụ và kỹ thuật vào các hoạt động của dự án nhằm đạt được các mục tiêu đã đề ra.
 Quản lý dự án là việc áp dụng các chức năng và hoạt động của quản lý vào suốt vòng đời của dự án để dự án đạt được những mục tiêu đề ra.
Một dự án là một nỗ lực đồng bộ, có giới hạn (có ngày bắt đầu và ngày hoàn thành cụ thể), thực hiện một lần nhằm tạo mới hoặc nâng cao khối lượng, chất lượng của sản phẩm hoặc dịch vụ, đáp ứng nhu cầu của khách hàng hay của xã hội.

Thách thức chính của quản lý dự án là phải đạt được tất cả các mục tiêu đề ra của dự án trong điều kiện bị ràng buộc theo một phạm vi công việc nhất định(khối lượng và các yêu cầu kỹ thuật), nhưng phải đạt thời gian hoàn thành đề ra(tiến độ thực hiện), đúng ngân sách (mức vốn đầu tư) cho phép và đáp ứng các chuẩn mực (chất lượng) mong đợi.

Các chức năng chính của quản lý dự án
 Chức năng lập kế hoạch, bao gồm việc xác định mục tiêu, công việc và dự tính nguồn lực cần thiết để thực hiện dự án;
 Chức năng tổ chức, tiến hành phân phối nguồn lực gồm tiền, lao động, trang thiết bị, việc điều phối và quản lý thời gian;
 Chức năng lãnh đạo;
 Chức năng kiểm soát, là quá trình theo dõi kiểm tra tiến độ dự án, phân tích tình hình thực hiện, tổng hợp, đánh giá, báo cáo kết quả thực hiện và đề xuất các giải pháp giải quyết các khó khăn trong quá trình thực hiện dự án;
 "Quản lý điều hành dự án" hay chức năng phối hợp.

Các lĩnh vực quản lý dự án
Quản lý tổng hợp dự án
 Quản lý phạm vi dự án
 Quản lý thời gian dự án
 Quản lý chi phí dự án
 Quản lý chất lượng dự án
 Quản lý nguồn lực dự án
 Quản lý thông tin dự án
 Quản lý rủi ro dự án
 Quản lý mua sắm dự án
 Quản lý các bên liên quan trong dự án

Lịch sử của quản lý dự án

Với tư cách là một ngành khoa học, quản lý dự án phát triển từ những ứng dụng trong các lĩnh vực khác nhau như xây dựng, kỹ thuật và quốc phòng. Ở Hoa Kỳ, hai ông tổ của quản lý dự án là Henry Gantt, được gọi là cha đẻ của kỹ thuật lập kế hoạch và kiểm soát, người đã cống hiến hiểu biết tuyệt vời của mình bằng việc sử dụng biểu đồ Gantt như là một công cụ quản lý dự án, và Henri Fayol người tìm ra 5 chức năng của quản lý, là cơ sở cho những kiến thức cốt lõi liên quan đến quản lý dự án và quản lý chương trình.

Cả hai ông Gantt và Fayol đều được biết đến như là những học trò, theo trường phái lý thuyết quản lý theo khoa học, của Frederick Winslow Taylor. Thuyết Taylor là nguyên mẫu đầu tiên cho các công cụ quản lý dự án hiện đại, bao gồm cả cấu trúc phân chia công việc (WBS) và phân bổ nguồn lực.

Những năm 1950, đánh dấu sự bắt đầu của kỷ nguyên quản lý dự án hiện đại. Quản lý dự án đã được chính thức công nhận là một ngành khoa học phát sinh từ ngành khoa học quản lý. Một lần nữa, tại Hoa Kỳ, trước những năm 1950, các dự án đã được quản lý trên một nền tảng đặc biệt bằng cách sử dụng chủ yếu là biểu đồ Gantt (Gantt Charts), cùng các kỹ thuật và các công cụ phi chính thức. Tại thời điểm đó, hai mô hình toán học để lập tiến độ của dự án đã được phát triển. "Phương pháp Đường găng" (tiếng Anh là Critical Path Method, viết tắt là CPM) phát triển ở liên doanh giữa công ty Dupont và công ty Remington Rand để quản lý các dự án bảo vệ thực vật và hóa dầu. Và "Kỹ thuật đánh giá và xem xét chương trình (dự án)" (tiếng Anh là Program Evaluation and Review Technique hay viết tắt là PERT), được phát triển bởi hãng Booz-Allen & Hamilton thuộc thành phần của Hải quân Hoa Kỳ (hợp tác cùng với công ty Lockheed) trong chương trình chế tạo tên lửa Polaris trang bị cho tàu ngầm. Những thuật toán này đã lan rộng một cách nhanh chóng sang nhiều doanh nghiệp tư nhân.

Năm 1969, viện Quản lý Dự án (PMI) đã được thành lập để phục vụ cho lợi ích của kỹ nghệ quản lý dự án. Những tiền đề của viện Quản lý dự án (PMI) là những công cụ và kỹ thuật quản lý dự án được chia sẻ bằng nhau giữa các ứng dụng phổ biến trong những dự án từ ngành công nghiệp phần mềm cho tới ngành công nghiệp xây dựng. Trong năm 1981, ban giám đốc viện Quản lý dự án (PMI) đã cho phép phát triển hệ lý thuyết, tạo thành cuốn sách Hướng dẫn về những kiến thức cốt lõi trong Quản lý dự án (PMBOK Guide). Cuốn sách này chứa các tiêu chuẩn và nguyên tắc chỉ đạo về thực hành được sử dụng rộng rãi trong toàn bộ giới quản lý dự án chuyên nghiệp.

Xem thêm

A Guide to the Project Management Body of Knowledge

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Library of PMI Global Standards: Projects

Quản lý dự án

Môn học
Quản lý


title: Bultei

text:
Bultei là một đô thị ở tỉnh Sassari trong vùng Sardegna, có khoảng cách khoảng 140 km về phía bắc của Cagliari và cách khoảng 50 km về phía đông nam của Sassari. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 1.158 người và diện tích là 96,5 km².

Bultei giáp các đô thị: Anela, Benetutti, Bono, Nughedu San Nicolò, Pattada.

Quá trình thay đổi dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Sassari


title: Lanelater glabrosus

text:
Lanelater glabrosus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Vats & Kashyap miêu tả khoa học năm 1993.

Chú thích

Tham khảo

Lanelater


title: Kịch thơ Việt Nam

text:
Kịch thơ Việt Nam là một thể loại trong loại hình văn học kịch, mà lời thoại là thơ. Thể loại này ra đời vào năm 1934, phát triển mạnh, rồi gần như đã khép lại vào những năm cuối thế kỷ 20 trong lịch sử văn học và sâu khấu tại Việt Nam.

Lời mở đầu
Ở văn học Châu Âu từ thế kỷ 17 đã có kịch thơ dùng để diễn và dùng để đọc. Trong lịch sử văn học cổ Trung Quốc hầu như không có kịch thơ, mà chỉ có ca kịch. Hý khúc của nước ấy tuy có sử dụng các bản thuộc "thể bản xoang" (gồm hai loại câu 7 chữ và 10 chữ là chủ yếu), nhưng là hát chứ không phải để đọc hay ngâm trong lúc diễn.

Ở Việt Nam trước những năm 1935-1940, cũng chỉ có tuồng và chèo. Tuy hai loại hình này có sử dụng thơ, nhưng khi diễn tấu nó phải được ngâm hay hát theo giọng tuồng hoặc chèo.

Phải cho đến khi phong trào Thơ mới ra đời (đầu thập kỷ 30 của thế kỷ 20) và đã có được những thành tựu rực rỡ, thì kịch thơ mới bắt đầu xuất hiện. Theo GS. Phạm Thế Ngũ thì lúc bấy giờ, lối kịch thơ ra ra đời, vừa cứu vớt kịch nói (thoại kịch) khỏi cái tẻ nhạt của câu nói thông thường, vừa thỏa mãn một nhu cầu xướng ngâm của người Việt nên rất được hoan nghênh.

Lịch sử sơ lược

Giai đoạn 1934-1940:
Kịch thơ Việt Nam khởi đầu là hai tác phẩm Anh Nga (1934) và Tiếng địch sông Ô (1935) của Phạm Huy Thông. Tuy nhiên, đây chỉ là hai bài thơ được kết cấu theo kiểu các vai kịch, cốt dùng để đọc hay ngâm chứ không phải để diễn.
Nhưng chẳng lâu sau, những vở kịch thơ theo đúng nghĩa của nó bắt đầu xuất hiện, như:
Huyền Trân Công chúa (1935) của Nguyễn Nhược Pháp.
Hận Nam Quan (viết 1937, in 1944) của Hoàng Cầm.
Trần Can (viết 1939, in 1940) và Lý Chiêu Hoàng (viết khoảng 1940, in 1942) của Phan Khắc Khoan, v.v...

Ở thế hệ này, kịch thơ đều mang đề tài lịch sử. Các cốt truyện phần lớn đều xoay quanh những biến cố lịch sử gay cấn, những câu chuyện tình yêu éo le, những giằng xé giữa tình và hiếu...    Về thể thơ dùng cho kịch thơ, sau những trải nghiệm, thể thơ "8 chữ" được coi là phù hợp hơn cả. Và tùy theo tình huống kịch mà thay đổi tiết tấu bằng những nhịp ngắt đa dạng: 4/4, 2/6, 6/2 hoặc 1/3/4, 2/2/4, v.v...

Giai đoạn 1940-1945:
Đến thế hệ thứ 2 (1940-1945), số tác giả và tác phẩm kịch thơ nhiều hơn. Sự hòa hợp giữa hình thức kịch và ngôn ngữ thơ đã đạt được một bước tiến khá cao. Kịch tính nổi bật và lời thơ óng chuốt, điêu luyện. Nhiều vở kịch thơ đã được đưa lên sân khấu. Về đề tài, đề tài bi tình vẫn còn được ưa chuộng, như:
Trầm Hương đình và Mã Ngôi Pha (1942) của Thế Lữ.
Bóng giai nhân (1942) của Yến Lan, Nguyễn Bính và Vũ Trọng Can.
Vân muội (1944), Trương Chi (1944) và Hồng Điệp (1944) của Vũ Hoàng Chương
Phạm Thái (1942) và Quỳnh Như (1944) của Phan Khắc Khoan, v.v...

Tuy nhiên, do những cuộc vận động cứu nước âm ỷ và không khí bắt bớ tù đày ngột thở của những năm tiền cách mạng, nên bên cạnh đề tài trên còn có thêm đề tài anh hùng cứu nước. Tiêu biểu có:
Quán biên thùy (1943) và Người mù dạo trúc (1944) của Thao Thao.
Lê Lai đổi áo (1943), Lữ Gia (1943), Người Hoa Lư (1945) của Lưu Quang Thuận.
Đêm Lam Sơn (1943), Trưng Vương khởi nghĩa (1943), Hội nghị Diên Hồng (1944) và Lam Sơn họp mặt (1944) của Nguyễn Xuân Trâm.
Lên đường (1944) của Hoàng Cầm.
Lá cờ, Máu anh nhi, Gương phụ nữ, Mầm tin (đều viết năm 1945) của Phan Khắc Khoan.
Viễn khách(1942) của Lê Huyền Linh.
Kiều Loan (1942) của Hoàng Cầm, v.v...

Giai đoạn 1945- cuối thế kỷ 20:
Từ sau 1945, trong khi kịch nói mỗi ngày một phát triển, thì kịch thơ đi ngược lại, mặc dù có thêm những vở mới và ở Sài Gòn có nhiều vở kịch thơ được phát trên đài phát thanh của các ban kịch Vi Huyền Đắc, Mây Tần (do Đinh Hùng sáng lập), Vũ Hoàng Chương...

Theo GS. Nguyễn Huệ Chi, thì:
Kịch thơ Việt Nam không thể chống lại sự đào thải trong tâm lý tự nhiên của các thế hệ khán giả...Những vở được sáng tác và trình diễn thành công ngày một trở nên hiếm dần trong môi trường sinh hoạt văn hóa sôi động, rất nhanh chóng tiếp thu những cái mới từ ngoài đưa đến...Có thể nói, với tư cách một thể loại của văn học kịch, vận mệnh của kịch thơ ở Việt Nam đã hầu như khép lại trong những năm cuối thế kỷ 20.

Trong một lần trả lời phỏng vấn, nhà văn Hoàng Công Khanh cho biết:Sau năm 1953, ngoài Bắc gần như vắng bóng kịch thơ. Ở Sài Gòn, kịch thơ phát huy vai trò trong phong trào sinh viên học sinh... Sau năm 1975, chị Bích Thuận có dựng "Bến nước Ngũ Bồ" ở Thành phố Hồ Chí Minh và ở nhiều nước. Gần đây, ngoài Bắc, vở kịch thơ "Kiều Loan" (của Hoàng Cầm) được dựng trên sân khấu kịch nói và "Cung phi Điểm Bích" (dựng từ kịch thơ cùng tên của ông) lần đầu ra mắt trên sân khấu cải lương...Và theo ông, thì: Kịch thơ khó viết (hai phần "kịch" và "thơ" phải hài hòa, khăng khít và gần như cân xứng), kén khán giả và đòi hỏi diễn viên phải biết đọc thơ, ngâm thơ... Quan trọng hơn, diễn viên phải "cảm" được thơ. Vì thế, kịch thơ ngày càng vắng bóng...

Các vở nổi trội trong thời kỳ này là:
Về Hồ (1946) và Bến nước Ngũ Bồ (1953) của Hoàng Công Khanh.
Tình xuân và chiến sĩ (1948) của Phan Khắc Khoan.
Hồng Gấm, tuổi hai mươi (1973) của Lưu Trọng Lư, v.v...

Tổng kết
GS. Phạm Thế Ngũ viết:
Người khởi xướng ra kịch thơ Việt Nam là Phạm Huy Thông với "Anh Nga" và "Tiếng địch sông Ô". Song đó chỉ là những thí nghiệm nhỏ trên báo, chưa hề được đưa lên sân khấu. Chỉ từ năm 1940 trở đi, ta mới thấy những vở kịch thơ trọn vẹn, và thấy cả những tác giả chuyên về thể loại này. Người nổi tiếng nhất ở đây là Phan Khắc Khoan...Các nhà viết kịch thơ Việt Nam thường lấy đề tài trong lịch sử, đó cũng là do ảnh hưởng của thời cuộc. Họ muốn dùng những câu thơ mỹ lệ, hùng hồn để làm sống lại những nhân vật trong những trang sử xưa. Vài người như Phan Khắc Khoan, Nguyễn Huy Tưởng còn muốn đề cao tinh thần quốc gia. Nhà phê bình đương thời Lê Thanh viết: "Để làm sống lại cái tinh thần dân tộc lúc này, thiết tưởng không có phương pháp giáo hóa quần chúng nào mạnh bằng đem diễn những vở kịch chứa đựng những lời thơ hùng hồn. Kịch thơ chính là cái có thể giúp ta trong mục đích ấy".Về hình thức, các nhà viết kịch thơ thường dùng câu thơ 8 chữ. Điệu tám chữ giúp cho sự thuật tả tư tưởng được dồi dào thoải mái. Đây cũng chính là hậu thân của câu nói lối, vốn có giá trị tuyên xướng rất thích hợp với sân khấu...

Giới thiệu một đoạn kịch thơ
Để minh họa cho bài, sau đây là một đoạn kịch thơ trong vở Hận Nam Quan của thi sĩ Hoàng Cầm:
Một đêm giăng mờ lạnh lẽo. Tiếng tiêu nào trên ngàn xa văng vẳng trong sương. Trên một khu rừng gần Ải Nam Quan, chi chít cây cối, có một bóng đen vạch cây, rẽ lá tìm đường. Gần chỗ ấy, Nguyễn Phi Khanh (cha Nguyễn Trãi) bị giam trong một cái cũi lớn. Lúc đó đã nửa đêm. Bốn bề tịch mịch. Duy có tiếng tiêu vẫn réo rắt, não nùng. Thỉnh thoảng có tiếng mõ cầm canh xa xa. Hồi lâu, Phi Khanh hơi cử động và ngồi dậy.
{|valign="top"
|
Phi Khanh:
Đây biên giới hai nước thù đẫm máu;Đây Nam Quan...con mắt khép tình thâm
Lối qua lại của một loài cuồng khấuLà Nam Quan...chua xót bóng nghìn năm...
...
Phi Khanh:Con yêu quý! Chớ xuôi lòng mềm yếu
Gác tình riêng, vỗ cánh trở về Nam!Con về đi! Tận trung là tận hiếu
Đem gươm mài bóng nguyệt dưới khăn tangNếu trời muốn cho nước ta tiêu diệt
Thì lưới thù sẽ úp xuống đầu xanhKhông bao giờ! Không bao giờ con chết
Về ngay đi rồi chí toại công thành!Nghĩ đến cha một phương trời ảm đạm
Thì nghiến răng vung kiếm quét quân thùTrãi con ơi! Tương lai đầy ánh sáng
Cha đứng đây trông suốt được nghìn thu.

Nguyễn Trãi (quỳ lạy)
Cha nói đến tương lai đầy ánh sángKhiến lòng con bừng tỉnh một cơn mê
Quỳ lạy cha, cha lên đường ảm đạmRời Nam Quan, theo gió, con bay về.Phi Khanh:Ôi! Sung sướng, trời sao chưa nỡ tắt
Về ngay đi! Ghi nhớ hận Nam QuanBên Kim Lăng, cho đến ngày nhắm mắt
Cha nguyện cầu con lấy lại giang san.
|
Nguyễn Trãi:
Hận Nam Quan, biết bao giờ phai nhạt,Biết bao giờ cạn lệ khóc cha già
Lúc vĩnh biệt thật trăm nghìn chua xót!

Phi Khanh:
Về ngay đi Nguyễn TrãiNâng gươm thề, đem quốc sử mà soi.

Nguyễn Trãi:Đã đến giờ con lìa xa quan ải,
Kể từ nay Nam Bắc cách đôi nơi.

Phi Khanh:
Đêm sắp cạn, về ngay đi Nguyễn Trãi,Nhớ Nam Quan là vết máu trên đầu...Nguyễn Trãi:Trên ngọn núi, nắng phơi màu hy vọng
Con biết rồi, bóng dáng của nghìn xưaCon hiểu rồi, linh hồn cha cao rộng
Sẽ bay về theo lớp gió mây đưaTiếng chim ca vang lừng, sao mãnh liệt!
Gió bình minh phơi phới tuổi thanh xuân...
(Nguyễn Trãi lùi dần vào các khóm cây)Kính chúc cha lên đường sang cõi chết,
Vui từ nay cho đến lúc ly trần.

Tiếng tiêu vẫn mơ màng, gió sớm nổi lên, Phi Khanh quắc mắt nhìn theo con.
|}

 Chú thích

Sách tham khảo
Phạm Thế Ngũ, Việt Nam văn học sử giản ước tân biên (quyển 3). Quốc học tùng thư xuất bản, Sài Gòn, 1965.
Nguyễn Huệ Chi, mục từ Kịch thơ trong Từ điển văn học'' (bộ mới). Nhà xuất bản Thế giới, 2004.

Sân khấu Việt Nam
Thể loại văn học
Khởi đầu năm 1934 ở Việt Nam


title: Dingana alaedeus

text:
Dingana alaedeus là một loài bướm ngày thuộc họ Nymphalidae. Nó là loài duy nhất được tìm thấy ở high altitude vùng đồng cỏ in phần phía nam của the Mpumalanga province và from KwaZulu-Natal.

Sải cánh dài 51–55 mm đối với con đực và 50–54 mm đối với con cái. Con trưởng thành bay từ giữa tháng 10 đến tháng 12 (nhiều nhất vào tháng 11 hoặc tháng 12). Có một lứa một năm

Ấu trùng có thể ăn các loài Poaceae khác nhau. Ấu trùng ăn Pennisetum clandestinum.

Chú thích

Tham khảo

Dingana


title: Pritchardia waialealeana

text:
Pritchardia waialealeana là loài thực vật có hoa thuộc họ Arecaceae. Loài này được Read miêu tả khoa học đầu tiên năm 1988.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài

Pritchardia
Thực vật được mô tả năm 1988
Thực vật dễ tổn thương
Thực vật đặc hữu Hawaii
Hệ sinh thái Kauai
Loài cực kỳ nguy cấp theo Sách đỏ IUCN
Cây Hawaii


title: Verny

text:
Verny là một xã trong vùng Grand Est, thuộc tỉnh Moselle, quận Metz-Campagne, tổng Verny. Tọa độ địa lý của xã là 49° 00' vĩ độ bắc, 06° 12' kinh độ đông. Verny nằm trên độ cao trung bình là 200 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 172 mét và điểm cao nhất là 246 mét. Xã có diện tích 3,9 km², dân số vào thời điểm 2004 là 1783 người; mật độ dân số là 457,2 người/km². Verny nằm khoảng 14 km về phía nam của Metz.

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Xã của Moselle


title: Melolonthinae

text:
Melolonthinae là một phân họ bọ cánh cứng trong họ Scarabaeidae.

Vòng đời
Vòng đời của Melolonthinae có 4 giai đoạn là trứng, ấu trùng, nhộng và trưởng thành, tương tự như các loài bọ cánh cứng khác. Trứng được đẻ trong đất và cũng là nơi diễn ra các giai đoạn ấu trùng và nhộng. Người lớn xảy ra trên mặt đất. Giai đoạn ấu trùng dài và có thể kéo dài đến hai năm, trong khi giai đoạn trưởng thành ngắn và chỉ kéo dài vài ngày hoặc vài tuần.

Thức ăn
Ấu trùng của các loài trong phân bộ này ăn rễ cây và mùn. Các cây chủ đã biết bao gồm cỏ, cỏ ba lá và mía. Con trưởng thành có thể (ví dụ Automolius, Diphucephala, Heteronyx, Liparetrus, Phyllotocus và Sericesthis) hoặc không thể cho ấu trừng ăn (ví dụ Antitrogus và Rhopaea). Những con trưởng thành ăn lá cây, chẳng hạn như bạch đàn, hoa hoặc phấn hoa.

Hành vi
Con trưởng thành thường hoạt động lúc hoàng hôn buôn hoặc về đêm, nhưng các loài ăn hoa và phấn hoa thường hoạt động vào ban ngày. Chúng thường bị thu hút bởi ánh sáng.

Ở những loài kiếm ăn, con trưởng thành tụ tập trên cây và điều này giúp chúng tìm thấy nhau để giao phối. Ở những loài không kiếm ăn, những con cái còn trinh tiết ra pheromone giới tính để con đực có thể tìm thấy chúng.

Tác hại
Ấu trùng Sericesthis spp. là loài gây hại đồng cỏ, trong khi ấu trùng của Dermolepida albohirtum, Antitrogus và Lepidiota là loài gây hại mía. Lepidiota stigma là một loại bọ hại mía khác và cũng tấn công ngô, cao lương và nhiều loại cây khác. Phyllophaga spp. đôi khi có thể gây ra sự rụng lá hoàn toàn của cây rụng lá.

Phân loại

Theo nhiều tác giả khác nhau, phân họ còn sống Melolonthinae được chia thành 20-30 tông. Một số chi và loài nổi tiếng cũng được liệt kê ở đây:

 Ablaberini Burmeister, 1855 – bao gồm Camentini
 Automoliini Britton, 1978
 Chasmatopterini Lacordaire, 1856
 Colymbomorphini – sometimes in Xylonychini
 Comophorinini Britton, 1957 – bao gồm Comophini
 Diphucephalini Britton, 1957
 Diphycerini – sometimes in Macrodactylini
 Diplotaxini – sometimes in Melolonthini
 Heteronychini Britton, 1957
 Hopliini
 Lichniini
 Liparetrini Burmeister, 1855 – bao gồm Allarini, Colpochilini
 Macrodactylini Kirby, 1837 – bao gồm Dichelonyciini
 Maechidiini Burmeister, 1855
 Melolonthini Samouelle, 1819
 Amphimallon
 Amphimallon solstitialis – Summer Chafer, bọ cánh cứng châu Âu tháng 6
 Melolontha – cockchafers, bọ tháng 5
 Phyllophaga – bọ cánh cứng tháng 5
 Polyphylla

 Oncerini
 Pachydemini Reitter, 1902
 Pachytrichini Burmeister, 1855
 Phyllotocidiini Britton, 1957
 Podolasiini – sometimes in Hopliini
 Rhizotrogini – sometimes in Melolonthini
 Scitalini Britton, 1957
 Sericini Dalla Torre, 1912
 Maladera
 Maladera insanabilis – Bọ cánh cứng Khomeini
 Sericoidini Burmeister, 1855
 Stethaspini – thỉnh thoảng ở trong Xylonychini
 Systellopini Sharp, 1877
 Tanyproctini – thỉnh thoảng ở trong Pachydemini
 Xylonychini Britton, 1957

Hình ảnh

Tham khảo

 http://insects.tamu.edu/research/collection/hallan/test/Arthropoda/Insects/Coleoptera/Family/Scarabaeidae.txt

Họ Bọ hung


title: Shannonomyia triangularis

text:
Shannonomyia triangularis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Shannonomyia
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Ormosia autumna

text:
Ormosia autumna là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Ormosia (chi ruồi)
Limoniidae ở vùng Palearctic


title: Ceraclea iambe

text:
Ceraclea iambe là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Chú thích

Ceraclea


title: Münsterdorf

text:
Münsterdorf là một đô thị ở huyện Steinburg, bang Schleswig-Holstein, Đức. Đô thị này có diện tích 5,11 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2006 là 1920 người.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Steinburg


title: Schrum

text:
Schrum là một đô thị thuộc huyện Dithmarschen, trong bang Schleswig-Holstein, nước Đức. Đô thị Schrum có diện tích 78,81 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2006 là 77 người.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Dithmarschen


title: Aeolus curtipennis

text:
Aeolus curtipennis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Schwarz miêu tả khoa học năm 1906.

Chú thích

Tham khảo

biologie|2011|10|30}}

Aeolus


title: Borneogena

text:
Borneogena là một chi bướm đêm thuộc phân họ Tortricinae của họ Tortricidae.

Các loài
Borneogena antigrapha Diakonoff, 1941

Xem thêm
Danh sách các chi của Tortricidae

Chú thích

Tham khảo

 tortricidae.com

Archipini


title: 29187 Lemonnier

text:
29187 Lemonnier là một tiểu hành tinh vành đai chính với chu kỳ quỹ đạo là 2052.9190056 ngày (5.62 năm).

Nó được phát hiện ngày 16 tháng 10 năm 1990.

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1990


title: Nomada fedtschenkoi

text:
Nomada fedtschenkoi là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Morawitz mô tả khoa học năm 1875.

Chú thích

Tham khảo

Nomada
Động vật được mô tả năm 1875


title: Transmission (BitTorrent)

text:
Transmission là phần mềm ứng dụng máy khách BitTorrent miễn phí và ít tiêu tốn tài nguyên hệ thống. Đây là phần mềm đa nền tảng dành cho người dùng cuối và có giao diện đơn giản và trực quan.

Transmission là phần mềm mã nguồn mở, (Giấy phép MIT). Các nền tảng để ứng dụng hoạt động bao gồm: Microsoft Windows (giao diện sẵn có), Mac OS X (sử dụng giao diện lập trình ứng dụng Cocoa), Linux/NetBSD/FreeBSD/OpenBSD (sử dụng công cụ GTK+ để tạo giao diện) và BeOS/ZETA (giao diện sẵn có).

Transmission sử dụng ít tài nguyên hệ thống hơn các trình khách BitTorrent khác, ví dụ Azureus.

Tính năng
 Dùng một cổng duy nhất để tải tệp.
 Hiển thị trên thanh Dock thông tin tải tệp và những tệp đã hoàn thành tải về.
 Thanh công cụ tùy biến
 Hỗ trợ Growl, một dạng thông báo toàn cục trong hệ điều hành Mac OS
 Tự động kiểm tra và nâng cấp phiên bản mới
 Universal binary,  mã chương trình có khả năng chạy trên chíp PowerPC và Intel

Xem thêm
 So sánh các phần mềm BitTorrent

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang chủ Transmission

Trình khách BitTorrent tự do
Phần mềm cho macOS
Phần mềm năm 2005
Phần mềm đa nền tảng


title: Traenheim

text:
Traenheim là một xã thuộc tỉnh Bas-Rhin trong vùng Grand Est đông bắc Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Bas-Rhin

Tham khảo

 INSEE commune file

Xã của Bas-Rhin


title: Megachile vitraci

text:
Megachile vitraci là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Pérez mô tả khoa học năm 1884.

Chú thích

Tham khảo

V
Động vật được mô tả năm 1884


title: Siestedt

text:
Siestedt là một đô thị ở huyện Börde thuộc bang Sachsen-Anhalt, nước Đức. Đô thị Siestedt có diện tích 14,91 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 588 người.

Tham khảo

Xã và đô thị thuộc huyện Börde


title: Platyla orthostoma

text:
Platyla orthostoma là một loài động vật chân bụng trong họ Aciculidae. Nó là loài đặc hữu của Bulgaria.

Chú thích

Tham khảo

Platyla
Động vật được mô tả năm 1979
Động vật đặc hữu Bulgaria


title: Villalba de Guardo

text:
Villalba de Guardo là một đô thị trong tỉnh Palencia, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 228 người.

Tham khảo

Đô thị ở Palencia


title: Anoeta

text:
Anoeta  là một đô thị trong tỉnh Guipúzcoa thuộc cộng đồng tự trị Xứ Basque, Tây Ban Nha.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Official Website  Thông tin bằng Tiếng Tây Ban Nha và Basque.
 ANOETA in the Bernardo Estornés Lasa - Auñamendi Encyclopedia (Euskomedia Fundazioa) Thông tin bằng Tiếng Tây Ban Nha

Đô thị ở Gipuzkoa


title: 27412 Teague

text:
27412 Teague (tên chỉ định: 2000 EY137) là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Richard E. Hill thông qua Catalina Sky Survey ngày 10 tháng 3 năm 2000. Nó được đặt theo tên Thomas Teague.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 27001–28000

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thiên thể phát hiện năm 2000


title: Nhôm

text:
Nhôm (hay Aluminium hay Aluminum theo cách gọi của Hoa Kỳ và Canada) là một nguyên tố hóa học trong bảng tuần hoàn nguyên tố có ký hiệu Al và số hiệu nguyên tử bằng 13.

Nhôm là nguyên tố phổ biến thứ ba (sau oxy và silic), và là kim loại phổ biến nhất trong vỏ Trái Đất. Nhôm chiếm khoảng 17% khối lớp rắn của Trái Đất. Kim loại nhôm hiếm phản ứng hóa học mạnh với các mẫu quặng và có mặt hạn chế trong các môi trường khử cực mạnh. Tuy vậy, nó vẫn được tìm thấy ở dạng hợp chất trong hơn 2700 loại khoáng vật khác nhau. Quặng chính chứa nhôm là bô xít.

Nhôm có điểm đáng chú ý của một kim loại có tỷ trọng thấp và có khả năng chống ăn mòn hiện tượng thụ động. Các thành phần cấu trúc được làm từ nhôm và hợp kim của nó là rất quan trọng cho ngành công nghiệp hàng không vũ trụ và rất quan trọng trong các lĩnh vực khác của giao thông vận tải và vật liệu cấu trúc. Các hợp chất hữu ích nhất của nhôm là các oxide và sunfat.

Mặc dù nhôm có mặt phổ biến trong môi trường nhưng các muối nhôm không được bất kỳ dạng sống nào sử dụng. Tuy vậy với sự phổ biến của nó, các hợp chất nhôm được thực vật và động vật dung nạp đáng kể.

Nguyên gốc từ
Các từ "aluminium" và "aluminum" xuất phát từ từ "alumine", một thuật ngữ đã cũ để chỉ "alumina", một oxide nhôm tự nhiên. "Alumine" được mượn từ tiếng Pháp, từ đó xuất phát từ "alumen", từ tiếng La-tinh cổ điển để chỉ alum, khoáng chất mà từ đó nó được thu thập. Từ tiếng La-tinh "alumen" bắt nguồn từ nguyên âm gốc Tiếng Ấn-Âu nguyên thủy " *alu-" có nghĩa là "đắng" hoặc "bia".

Xuất xứ
Nhà hóa học người Anh Humphry Davy, người đã thực hiện một số thí nghiệm nhằm tách riêng kim loại này, được ghi nhận là người đã đặt tên cho nguyên tố này. Tên đầu tiên được đề xuất cho kim loại được tách riêng từ alum là "alumium", mà Davy đề xuất trong một bài viết năm 1808 về nghiên cứu điện hóa của mình, được đăng trên tạp chí Philosophical Transactions of the Royal Society. Dường như tên này được tạo từ từ "alum" tiếng Anh và hậu tố "-ium" tiếng La-tinh; tuy nhiên, vào thời điểm đó, thường quy ước đặt tên các nguyên tố bằng tiếng Latinh, do đó tên này không được áp dụng rộng rãi. Tên này đã bị chỉ trích bởi những nhà hóa học đương thời từ Pháp, Đức và Thụy Điển, người đã yêu cầu kim loại này được đặt theo tên của oxide, alumina, từ đó nó được tách riêng. Tên tiếng Anh "alum" không xuất phát trực tiếp từ tiếng La-tinh, trong khi "alumine"/"alumina" rõ ràng xuất phát từ từ tiếng La-tinh "alumen" (khi biến hóa, "alumen" trở thành "alumin-").

Một ví dụ là Essai sur la Nomenclature chimique (tháng 7 năm 1811), được viết bằng tiếng Pháp bởi nhà hóa học Thụy Điển Jöns Jacob Berzelius, trong đó tên gọi aluminium được đặt cho nguyên tố sẽ được tổng hợp từ alum. (Một bài viết khác trong cùng số báo cũng đặt tên aluminium cho kim loại có oxide là cơ sở của sapphire). Một tóm tắt của một bài giảng của Davy tại Royal Society vào tháng Một năm 1811 cũng đề cập đến tên aluminium như một khả năng. Năm sau đó, Davy đã xuất bản một sách giáo trình hóa học trong đó ông sử dụng cách viết aluminum. Cả hai cách viết đã tồn tại song song kể từ đó. Sử dụng của chúng theo khu vực: aluminum phổ biến ở Hoa Kỳ và Canada; aluminium phổ biến ở các nước nói tiếng Anh khác.

Chính tả
Năm 1812, một nhà khoa học người Anh, Thomas Young, đã viết một bài đánh giá ẩn danh về cuốn sách của Davy, trong đó ông đề xuất tên aluminium thay vì aluminum, ông cho rằng tên này có "âm thanh ít cổ điển hơn". Tên này đã trở nên phổ biến: mặc dù chính tả  được sử dụng đôi khi ở Anh, ngôn ngữ khoa học của Mỹ sử dụng  từ đầu. Hầu hết các nhà khoa học trên toàn thế giới đã sử dụng  trong thế kỷ 19; và nó đã được củng cố trong nhiều ngôn ngữ châu Âu khác, như tiếng Pháp, tiếng Đức, và tiếng Hà Lan. Năm 1828, một từ điển gia người Mỹ, Noah Webster, chỉ ghi lại chính tả aluminum trong cuốn Từ điển Anh ngữ của Mỹ của ông. Vào những năm 1830, chính tả  được sử dụng ở Hoa Kỳ; đến những năm 1860, nó đã trở thành chính tả phổ biến hơn ở đó ngoài lĩnh vực khoa học. Năm 1892, Hall sử dụng chính tả  trong tờ rơi quảng cáo phương pháp điện phân mới của ông để sản xuất kim loại này, mặc dù ông đã liên tục sử dụng chính tả  trong tất cả các bằng sáng chế mà ông nộp từ năm 1886 đến 1903: không biết liệu việc chính tả này đã được giới thiệu do lỗi hay cố ý; nhưng Hall ưa thích aluminum kể từ khi nó được giới thiệu vì nó giống với platinum, tên của một kim loại danh giá. Đến năm 1890, cả hai cách viết đã phổ biến ở Hoa Kỳ, nhưng chính tả  lại phổ biến hơn một chút; đến năm 1895, tình hình đã đảo ngược; đến năm 1900, aluminum đã trở nên gấp đôi aluminium; trong thập kỷ tiếp theo, chính tả  đã thống trị việc sử dụng ở Mỹ. Năm 1925, Hội Hóa học Hoa Kỳ chấp nhận chính tả này.

Hiểu theo cách khác, vào năm 1990, Liên minh Quốc tế về Hóa học cơ bản và Hóa học ứng dụng (IUPAC) đã chấp nhận aluminium là tên tiêu chuẩn quốc tế cho nguyên tố này. Năm 1993, họ công nhận aluminum là một biến thể chấp nhận được; phiên bản mới nhất phiên bản 2005 của IUPAC về tên hóa học không hữu cơ cũng công nhận cách viết này. Các xuất bản chính thức của IUPAC sử dụng chính tả  làm chính, và liệt kê cả hai cách khi phù hợp.

Thuộc tính

Tính chất vật lý
Nhôm là một kim loại mềm, nhẹ với màu trắng bạc ánh kim mờ, vì có một lớp mỏng oxy hóa tạo thành rất nhanh khi nó để trần ngoài không khí. Tỷ trọng riêng của nhôm chỉ khoảng một phần ba sắt hay đồng; nó rất mềm (chỉ sau vàng), dễ uốn (đứng thứ sáu) và dễ dàng gia công trên máy móc hay đúc; nó có khả năng chống ăn mòn và bền vững do lớp oxide bảo vệ. Nó cũng không nhiễm từ và không cháy khi để ở ngoài không khí ở điều kiện thông thường.

Sức bền của nhôm tinh khiết là 7–11 MPa, trong khi hợp kim nhôm có độ bền từ 200 MPa đến 600 MPa. Các nguyên tử nhôm sắp xếp thành một cấu trúc lập phương tâm mặt (fcc). Nhôm có năng lượng xếp lỗi vào khoảng 200 mJ/m².

Tính chất hóa học
Nhôm là một trong những kim loại có tính khử mạnh, chỉ sau các kim loại kiềm và kim loại kiềm thổ. Nhôm dễ nhường đi 3 electron để trở thành ion dương (cation):

Al ->Al^3+ +3e

Tác dụng với phi kim
Nhôm dễ dàng khử các nguyên tử phi kim thành các anion:

2Al + 3Cl2 -> 2 AlCl3

4Al + 3O2 -> 2 Al2O3

Tác dụng với acid
Nhôm dễ dàng khử ion H+ trong các dung dịch HCl và H2SO4loãng tạo thành khí H2:

2Al + 6H+ -> 2 Al^3+ +3H2

Nhôm tác dụng mạnh với dung dịch H2SO4đặc, nóng và HNO3loãng hoặc đặc, nóng. Khi tham gia phản ứng, nhôm khử ion S^6+ trong H2SO4hoặc N^5+ trong HNO3 xuống thành số oxy hóa thấp hơn. Nhôm không thể phản ứng trong H2SO4đặc, nguội và HNO3 đặc, nguội do bị thụ động hóa bởi lớp oxide bao bọc bên ngoài (Al2O3).

Khi tác dụng với dung dịch H2SO4đặc, nóng, nhôm khử S^6+ trong H2SO4thành S^4+ trong SO2:

2Al +6H2SO4 ->[t] Al2(SO4)3 +3SO2 +6H2O

Khi tác dụng với dung dịch HNO3 loãng, nhôm khử N^5+ trong HNO3 thành N^2+ trong NO:

Al +4HNO3   ->[t]   Al(NO3)3 +NO +2H2O

Khi tác dụng với dung dịch HNO3 đặc, nóng, nhôm khử N^5+ trong HNO3 thành N^4+ trong NO2:

Al +6HNO3 ->[t] Al(NO3)3 +3NO2 +3H2O

Tác dụng với oxide kim loại
Ở nhiệt độ cao, nhôm khử được các ion kim loại hoạt động yếu hơn trở thành các đơn chất kim loại. Phản ứng này được gọi là phản ứng nhiệt nhôm.

Tác dụng với nước và dung dịch kiềm
Ở điều kiện thường, nhôm không phản ứng với nước vì có lớp oxide Al2O3 bên ngoài bảo vệ. Nhưng khi phá bỏ lớp oxide (hoặc tạo hỗn hống Al-Hg, vì hỗn hống sẽ ngăn không cho nhôm tác dụng với oxy tạo oxide), nhôm phản ứng ngay với nước giải phóng hydro và năng lượng:
2 Al +6H2O -> 2 Al(OH)3 + 3 H2

Tính chất này có thể dùng để sản xuất hydro, tuy nhiên phản ứng này mau chóng dừng lại vì tạo lớp kết tủa keo lắng xuống, ngăn cản phản ứng xảy ra.

Khi ngâm trong dung dịch kiềm đặc, lớp màng này sẽ bị phá hủy theo phản ứng:

Al(OH)3 +NaOH -> NaAlO2 + 2H2O

Tiếp tục Al lại tác dụng với nước như phản ứng trên. Quá trình này lại diễn ra đến khi Al bị hòa tan hết.

Tác dụng với muối
Nhôm có thể đẩy được kim loại đứng sau trong dãy hoạt động hóa học kim loại ra khỏi dung dịch muối của chúng:

2 Al +3CuSO4 -> 2 Al2(SO4)3 + 3 Cu

Lịch sử
Tham chiếu đầu tiên tới nhôm (mặc dù không thể chứng minh) là trong Naturalis Historia của Gaius Plinius Secundus (tức Pliny anh):

Có một ngày một người thợ vàng ở Roma được phép cho hoàng đế Tiberius xem một chiếc đĩa ăn làm từ một kim loại mới. Chiếc đĩa rất nhẹ và có màu sáng như bạc. Người thợ vàng nói với hoàng đế rằng ông đã sản xuất kim loại từ đất sét thô. Ông cũng cam đoan với hoàng đế rằng chỉ có ông ta và chúa Trời biết cách sản xuất kim loại này từ đất sét. Hoàng đế rất thích thú, và như một chuyên gia về tài chính ông đã quan tâm tới nó. Tuy nhiên ông nhận ngay ra là mọi tài sản vàng, bạc của ông sẽ mất giá trị nếu như người dân bắt đầu sản xuất kim loại màu sáng này từ đất sét. Vì thế, thay vì cảm ơn người thợ vàng, ông đã ra lệnh chặt đầu ông ta.

Những người Hy Lạp và La Mã cổ đại đã sử dụng các loại muối của kim loại này như là thuốc cẩn màu (nhuộm) và chất làm se vết thương, phèn chua vẫn được sử dụng như chất làm se. Năm 1761 Guyton de Morveau đề xuất cách gọi gốc của phèn chua là alumine. Năm 1808, Humphry Davy xác định được gốc kim loại của phèn chua (alum), mà theo đó ông đặt tên cho nhôm là aluminum.

Tên tuổi của Friedrich Wöhler nói chung được gắn liền với việc phân lập nhôm vào năm 1827. Tuy nhiên, kim loại này đã được sản xuất lần đầu tiên trong dạng không nguyên chất hai năm trước bởi nhà vật lý và hóa học Đan Mạch Hans Christian Ørsted.

Nhôm được chọn làm chóp cho đài kỷ niệm Washington vào thời gian khi một aoxơ (28,35 g) có giá trị bằng hai lần ngày lương của người lao động.

Trước năm 1880, nhôm có giá trị rất cao, hơn cả vàng và bạc. Nguyên do của việc này chính là và thời điểm đó, khoa học chỉ mới có cách tách những mẫu nhôm rất nhỏ. Một vài dẫn chứng cụ thể là việc Napoleon III - tổng thống Pháp cho dùng dụng cụ ăn uống bằng nhôm khi tiếp đón các vị khác quan trọng nhất; vua Đan Mạch đội vương miện bằng nhôm và các quý bà ở Paris thường đeo trang sức và sử dụng ống nhòm bằng nhôm nhằm thể hiện sự giàu có.

Charles Martin Hall nhận được bằng sáng chế (số 400655) năm 1886, về quy trình điện phân để sản xuất nhôm. Henri Saint-Claire Deville (Pháp) đã hoàn thiện phương pháp của Wöhler (năm 1846) và thể hiện nó trong cuốn sách năm 1859 với hai cải tiến trong quy trình. Phát minh của quy trình Hall-Héroult năm 1886 đã làm cho việc sản xuất nhôm từ khoáng chất trở thành không đắt tiền và ngày nay nó được sử dụng rộng rãi trên thế giới.

Nước Đức trở thành nhà sản xuất nhôm lớn nhất thế giới sau khi Adolf Hitler lên nắm quyền. Tuy nhiên, năm 1942, những nhà máy thủy điện mới như Grand Coulee Dam đã cho phép Mỹ những thứ mà nước Đức quốc xã không thể hy vọng cạnh tranh: khả năng sản xuất đủ nhôm để có thể sản xuất 60.000 máy bay chiến đấu trong bốn năm..

Ứng dụng

Kim loại

Sản xuất nhôm toàn cầu vào năm 2016 đạt 58,8 triệu tấn (theo hệ đo lường mét khối). Số này vượt qua bất kỳ kim loại nào khác trừ sắt (1.231 triệu tấn).

Nhôm hầu như luôn được hợp kim, điều này cải thiện đáng kể tính cơ học của nó, đặc biệt là khi được rèn nhiệt. Ví dụ, các loại bạc nhôm thông thường và lon đựng đồ uống là hợp kim từ 92% đến 99% nhôm. Các tác nhân hợp kim chính là đồng, kẽm, magiê, mangan và silic (ví dụ như duralumin) với mức độ của các kim loại khác là vài phần trăm theo trọng lượng. Nhôm, cả rèn và đúc, đã được hợp kim với mangan, silic, magiê, đồng và kẽm, và còn nhiều hợp kim khác nữa. Ví dụ, gia đình hợp kim Kynal được phát triển bởi công ty hóa chất Anh Quốc Imperial Chemical Industries.

Các ứng dụng chính của kim loại nhôm bao gồm:
 Giao thông (ô tô, máy bay, xe tải, xe lửa, tàu biển, xe đạp, tàu vũ trụ, v.v.). Nhôm được sử dụng vì khối lượng riêng thấp;
 Đóng gói (lon nhôm, bìa nhôm, khung, v.v.). Nhôm được sử dụng vì nó không độc hại (xem phần dưới đây), không thấm nước và không gây vết thương;
 Xây dựng và công trình (cửa nhôm xingfa, Cửa sổ, vật liệu bao phủ, dây điện, mái nhà, v.v.). Vì thép rẻ hơn, nhôm được sử dụng khi độ nhẹ, kháng ăn mòn hoặc các tính năng kỹ thuật quan trọng;
 Các ứng dụng liên quan đến điện (hợp kim dẫn, động cơ và máy phát điện, biến áp, tụ điện, v.v.). Nhôm được sử dụng vì nó tương đối rẻ, dẫn điện tốt, có độ cứng cơ học đủ và khối lượng riêng thấp, cũng như kháng ăn mòn;
 Một loạt các vật dụng trong gia đình, từ dụng cụ nấu ăn đến nội thất. Sự nhẹ nhàng, diện mạo đẹp, dễ gia công và độ bền là các yếu tố quan trọng khi sử dụng nhôm;
 Máy móc và thiết bị (thiết bị chế biến, ống, công cụ). Nhôm được sử dụng vì khả năng chống ăn mòn, không cháy và độ cứng cơ học.
 Vỏ máy tính xách tay di động. Hiện tại ít được sử dụng mà không hợp kim, nhưng nhôm có thể tái chế và nhôm sạch vẫn có giá trị thị trường: ví dụ như vỏ bên ngoài của các thành phần điện tử của laptop MacBook Air, điện thoại thông minh Pixel 5 hoặc đồng hồ thông minh Summit Lite của Montblanc.

Hợp chất
Hầu hết nhôm oxide (khoảng 90%) được chuyển đổi thành nhôm kim loại. Nhôm oxide có độ cứng cao (độ cứng Mohs 9), nên được sử dụng rộng rãi như một chất mài; và rất bền hóa học, nên hữu ích trong môi trường có tính chất phản ứng cao như đèn natri ánh sáng cao áp. Nhôm oxide thường được sử dụng làm chất xúc tác trong các quy trình công nghiệp; ví dụ quá trình Claus để chuyển đổi hydro sunfur thành lưu huỳnh trong nhà máy lọc dầu và để alkyl hoá amine. Nhiều chất xúc tác công nghiệp được hỗ trợ bằng nhôm oxide, có nghĩa là chất xúc tác đắt tiền được phân tán trên bề mặt của nhôm oxide không hoạt động. Một ứng dụng chính khác của nhôm oxide là làm chất hấp thụ hoặc chất hút.

Một số sulfat của nhôm có ứng dụng công nghiệp và thương mại. Aluminium sulfate (dưới dạng hydrat) được sản xuất hàng triệu tấn mỗi năm. Khoảng hai phần ba được sử dụng trong xử lý nước. Ứng dụng chính tiếp theo là trong sản xuất giấy. Nó cũng được sử dụng làm chất mordant trong quá trình nhuộm, trong việc muối hạt hạt giống, khử mùi dầu khoáng, trong quá trình nhuộm da, và trong sản xuất các hợp chất nhôm khác. Hai loại muối đá, muối đá ammonium và muối đá kali, trước đây được sử dụng làm chất mordant và trong quá trình nhuộm da, nhưng việc sử dụng của chúng đã giảm đáng kể sau khi có sẵn nhôm sulfate tinh khiết cao. Aluminium clorexit không hydrat được sử dụng làm chất xúc tác trong ngành hóa và petro, trong ngành nhuộm và trong quá trình tổng hợp các hợp chất hữu cơ và vô cơ khác. Nhôm hydroxyclorexit được sử dụng trong việc làm sạch nước, trong ngành giấy và như chất chống mồ hôi. Natri aluminat được sử dụng trong việc xử lý nước và là một chất tăng tốc quá trình đông cứng của xi măng.

Nhiều hợp chất nhôm có ứng dụng đặc biệt, ví dụ:
 Nhôm acetat trong dung dịch được sử dụng như một chất cái gắt.
 Nhôm phosphate được sử dụng trong sản xuất kính, gốm sứ, giấy gỗ và sản phẩm giấy, mỹ phẩm, sơn, véc ni và trong chứng nhận.
 Nhôm hydroxide được sử dụng như một chất trợ tiêu hóa, và chất mordant; nó cũng được sử dụng trong việc lọc nước, sản xuất kính và gốm sứ, và trong việc chống thấm các loại vải.
 Lithi nhôm hydride là một chất chống oxy hóa mạnh được sử dụng trong hoá học hữu cơ.
 Hợp chất hữu cơ nhôm được sử dụng như các chất axit Lewis và cộng tác viên.
 Methylaluminoxane là một cộng tác viên cho quá trình polymerization olefin Ziegler–Natta để sản xuất các polyme vinyl như polyeten.
 Các ion nhôm trong dung dịch (như sunfat nhôm trong nước) được sử dụng để điều trị chống lại các tác nhân gây bệnh cho cá như Gyrodactylus salaris.
 Trong nhiều loại vaccine, các muối nhôm cụ thể được sử dụng như một adjuvant miễn dịch (tăng cường phản ứng miễn dịch) để cho phép protein trong vaccine đạt đủ hiệu quả làm kích thích miễn dịch. Cho đến năm 2004, hầu hết các adjuvant được sử dụng trong vaccine đều được gắn nhôm.

Sự phổ biến, điều chế

Đồng vị bền của nhôm được tạo ra khi hydro hợp hạch với magiê hoặc trong các sao lớn hoặc trong các vụ nổ siêu tân tinh.

Mặc dù nhôm là nguyên tố phổ biến trong vỏ Trái Đất (8,3% theo khối lượng), nó lại hiếm trong dạng tự do và đã từng được cho là kim loại quý có giá trị hơn vàng (Người ta nói rằng Napoleon III của Pháp có các bộ đồ ăn bằng nhôm dự phòng cho những người khách quý nhất của ông. Những người khách khác chỉ có bộ đồ ăn bằng vàng). Vì thế nhôm là kim loại tương đối mới trong công nghiệp và được sản xuất với số lượng công nghiệp chỉ khoảng trên 100 năm.

Nhôm khi mới được phát hiện là cực kỳ khó tách ra khỏi các loại đá có chứa nó. Vì toàn bộ nhôm của Trái Đất tồn tại dưới dạng các hợp chất nên nó là kim loại khó nhận được nhất. Lý do là nhôm bị oxy hóa rất nhanh và oxide nhôm là một hợp chất cực kỳ bền vững, không giống như gỉ sắt, nó không bị bong ra.

Sự tái chế nhôm từ các phế thải đã trở thành một trong những thành phần quan trọng của công nghiệp luyện nhôm. Việc tái chế đơn giản là nấu chảy kim loại, nó rẻ hơn rất nhiều so với sản xuất từ quặng. Việc tinh chế nhôm tiêu hao nhiều điện năng; việc tái chế chỉ tiêu hao khoảng 5% năng lượng để sản xuất ra nó trên cùng một khối lượng sản phẩm. Mặc dù cho đến đầu thập niên 1900, việc tái chế nhôm không còn là một lĩnh vực mới. Tuy nhiên, nó là lĩnh vực hoạt động trầm lắng cho đến tận những năm cuối thập niên 1960 khi sự bùng nổ của việc sử dụng nhôm để làm vỏ của các loại đồ uống, kể từ đó việc tái chế nhôm được đưa vào trong tầm chú ý của cộng đồng. Các nguồn tái chế nhôm bao gồm ô tô cũ, cửa và cửa sổ nhôm cũ, các thiết bị gia đình cũ, contenơ và các sản phẩm khác.

Nhôm là một kim loại hoạt động và rất khó phân lập nó ra từ quặng, oxide nhôm (Al2O3). Việc khử trực tiếp, ví dụ với cacbon, là không kinh tế vì oxide nhôm có điểm nóng chảy cao (khoảng 2.000 °C). Vì thế, nó được tách ra bằng cách điện phân – oxide nhôm được hòa tan trong cryôlit nóng chảy và sau đó bị khử bởi dòng điện thành nhôm kim loại. Theo công nghệ này, nhiệt độ nóng chảy của hỗn hợp chỉ còn khoảng 950-980 °C. Phương trình để điều chế nhôm là:

2Al2O3 -> 4Al + 3O2

Cryôlit nguyên thủy được tìm thấy như một khoáng chất ở Greenland, nhưng sau đó được thay thế bằng cryôlit tổng hợp. Cryôlit là hỗn hợp của các fluoride nhôm, natri và calci (Na3AlF6). Oxide nhôm trong dạng bột màu trắng thu được từ quặng boxide tinh chế, quặng này có màu đỏ vì chứa khoảng 30-40% oxide sắt. Nó được tinh chế theo công nghệ Bayer. Trước khi có công nghệ này, công nghệ được sử dụng là công nghệ Deville.

Công nghệ điện phân thay thế cho công nghệ Wöhler, là công nghệ khử chloride nhôm khan với kali.

Các điện cực trong điện phân oxide nhôm làm từ cacbon. Khi quặng bị nóng chảy, các ion của nó chuyển động tự do. Phản ứng tại catốt mang điện âm là:
Al3+ + 3e- → Al

Ở đây các ion nhôm bị biến đổi (nhận thêm điện tử). Nhôm kim loại sau đó chìm xuống và được đưa ra khỏi lò điện phân.

Tại cực dương (anode) oxy dạng khí được tạo thành:
2O2- → O2 + 4e-

Cực dương cacbon bị oxy hóa bởi oxy. Cực dương bị hao mòn dần và phải được thay thế thường xuyên, do nó bị tiêu hao do phản ứng:
O2 + C → CO2

Ngược lại với anốt, các catốt gần như không bị tiêu hao trong quá trình điện phân do không có oxy ở gần nó. Catốt cacbon được bảo vệ bởi nhôm lỏng trong lò. Các catốt bị ăn mòn chủ yếu là do các phản ứng điện hóa. Sau 5-10 năm, phụ thuộc vào dòng điện sử dụng trong quá trình điện phân, các lò điện phân cần phải sửa chữa toàn bộ do các catốt đã bị ăn mòn hoàn toàn.

Điện phân nhôm bằng công nghệ Hall-Héroult tiêu hao nhiều điện năng, nhưng các công nghệ khác luôn luôn có khuyết điểm về mặt kinh tế hay môi trường hơn công nghệ này. Tiêu chuẩn tiêu hao năng lượng phổ biến là khoảng 14,5-15,5 kWh/kg nhôm được sản xuất. Các lò hiện đại có mức tiêu thụ điện năng khoảng 12,8 kWh/kg. Dòng điện để thực hiện công việc điện phân này đối với các công nghệ cũ là 100.000-200.000 A. Các lò hiện nay làm việc với cường độ dòng điện khoảng 350.000 A. Các lò thử nghiệm làm việc với dòng điện khoảng 500.000 A.

Năng lượng điện chiếm khoảng 20-40% trong giá thành của sản xuất nhôm, phụ thuộc vào nơi đặt lò nhôm. Các lò luyện nhôm có xu hướng được đặt ở những khu vực mà nguồn cung cấp điện dồi dào với giá điện rẻ, như Nam Phi, đảo miền nam New Zealand, Úc, Trung Quốc, Trung Đông, Nga và Québec ở Canada.

Trung Quốc hiện là nhà sản xuất nhôm lớn nhất thế giới (năm 2004).

Đồng vị
Nhôm có chín đồng vị, số A của chúng từ 23 đến 30. Chỉ có Al-27 (đồng vị ổn định) và Al-26 (đồng vị phóng xạ, t1/2 = 7,2 × 105 năm) tìm thấy trong tự nhiên, tuy nhiên Al-27 có sự phổ biến trong tự nhiên là 100%. Al-26 được sản xuất từ argon trong khí quyển do va chạm sinh ra bởi các tia vũ trụ proton. Các đồng vị của nhôm có ứng dụng thực tế trong việc tính tuổi của trầm tích dưới biển, các vết mangan, nước đóng băng, thạch anh trong đá lộ thiên, và các thiên thạch. Tỷ lệ của Al-26 trên beryli-10 được sử dụng để nghiên cứu vai trò của việc chuyển hóa, lắng đọng, lưu trữ trầm tích, thời gian cháy và sự xói mòn trong thang độ thời gian 105 đến 106 năm (về sai số).

Al-26 nguồn gốc vũ trụ đầu tiên được sử dụng để nghiên cứu Mặt Trăng và các thiên thạch. Các thành phần của thiên thạch, sau khi thoát khỏi nguồn gốc của chúng, trong khi chu du trong không gian bị tấn công bởi các tia vũ trụ, sinh ra các nguyên tử Al-26. Sau khi rơi xuống Trái Đất, tấm chắn khí quyển đã bảo vệ cho các phần tử này không sinh ra thêm Al-26, và sự phân rã của nó có thể sử dụng để xác định tuổi trên Trái Đất của các thiên thạch này. Các nghiên cứu về thiên thạch cho thấy Al-26 là tương đối phổ biến trong thời gian hình thành hệ hành tinh của chúng ta. Có thể là năng lượng được giải phóng bởi sự phân rã Al-26 có liên quan đến sự nấu chảy lại và sự sai biệt của một số tiểu hành tinh sau khi chúng hình thành cách đây 4,55 tỷ năm.

Cụm
Trong tạp chí Science ngày 14 tháng 1 năm 2005 đã thông báo rằng các cụm 13 nguyên tử nhôm (Al13) được tạo ra có tính chất giống như nguyên tử iod; và 14 nguyên tử nhôm (Al14) có tính chất giống như nguyên tử kim loại kiềm thổ. Các nhà nghiên cứu còn liên kết 12 nguyên tử iod với cụm Al13 để tạo ra một lớp mới của pôlyiodide. Sự phát kiến này được thông báo là mở ra khả năng của các đặc tính mới của bảng tuần hoàn các nguyên tố: "các nguyên tố cụm". Nhóm nghiên cứu dẫn đầu bởi Shiv N. Khanna (Đại học Virginia Commonwealth) và A. Welford Castleman Jr (Đại học tiểu bang Penn).

Cảnh báo
Nhôm là một trong ít các nguyên tố phổ biến nhất mà không có chức năng có ích nào cho các cơ thể sống, nhưng có một số người bị dị ứng với nó — họ bị các chứng viêm da do tiếp xúc với các dạng khác nhau của nhôm: các vết ngứa do sử dụng các chất làm se da hay hút mồ hôi (phấn rôm), các rối loạn tiêu hóa và giảm hay mất khả năng hấp thụ các chất dinh dưỡng từ thức ăn nấu trong các nồi nhôm, nôn mửa hay các triệu chứng khác của ngộ độc nhôm do ăn (uống) các sản phẩm như Kaopectate® (thuốc chống tiêu chảy), Amphojel® và Maalox® (thuốc chống chua). Đối với những người khác, nhôm không bị coi là chất độc như các kim loại nặng, nhưng có dấu hiệu của ngộ độc nếu nó được hấp thụ nhiều, mặc dù việc sử dụng các đồ nhà bếp bằng nhôm (phổ biến do khả năng chống ăn mòn và dẫn nhiệt tốt) nói chung chưa cho thấy dẫn đến tình trạng ngộ độc nhôm. Việc tiêu thụ qua nhiều các thuốc chống chua chứa các hợp chất nhôm và việc sử dụng quá nhiều các chất hút mồ hôi chứa nhôm có lẽ là nguồn duy nhất sinh ra sự ngộ độc nhôm. Người ta cho rằng nhôm có liên quan đến bệnh Alzheimer, mặc dù các nghiên cứu gần đây đã bị bác bỏ.

Cần cẩn thận để không cho nhôm tiếp xúc với một số chất hóa học nào đó có khả năng ăn mòn nó rất nhanh. Ví dụ, chỉ một lượng nhỏ thủy ngân tiếp xúc với bề mặt của miếng nhôm có thể phá hủy lớp oxide nhôm bảo vệ thông thường có trên bề mặt các tấm nhôm. Trong vài giờ, thậm chí cả một cái xà có cấu trúc nặng nề có thể bị làm yếu đi một cách rõ rệt. Vì lý do này, các loại nhiệt kế thủy ngân không được phép xuất hiện trong nhiều sân bay và hãng hàng không, vì nhôm là thành phần cấu trúc cơ bản của các máy bay.

Hóa học

Trạng thái oxy hóa 1
 AlH được điều chế khi nhôm bị nung nóng ở nhiệt độ 1500 °C trong hiđrô.
 Al2O được điều chế bằng cách nung nóng oxide thông thường, hoặc Al2O3 với silic ở nhiệt độ 1800 °C trong chân không.
 Al2S được điều chế bằng cách nung nóng Al2S3 với vỏ nhôm ở nhiệt độ 1300 °C trong chân không. Nó nhanh chóng bị chuyển thành các chất ban đầu. Selenide được điều chế tương tự.
 AlF, AlCl và AlBr tồn tại trong pha khí khi ba halide được nung nóng cùng với nhôm.

Trạng thái oxy hóa 2
 Suboxide nhôm, AlO có thể được tồn tại khi bột nhôm cháy trong oxy.

Trạng thái oxy hóa 3
 Quy tắc Fajans chỉ ra rằng cation hóa trị ba Al3+ là không được mong chờ tìm thấy trong các muối khan hay trong các hợp chất nhị phân như Al2O3. Hiđroxide nhôm là một base yếu và muối nhôm của các acid yếu, chẳng hạn như cacbonat, không thể tạo ra. Muối của các acid mạnh, chẳng hạn như nitrat, là ổn định và hòa tan trong nước, tạo thành các hiđrat với ít nhất sáu phân tử nước kết tinh.
 Hydride nhôm, (AlH3)n, có thể sản xuất từ trimêthyl nhôm và hiđrô dư thừa. Nó cháy kèm nổ trong không khí. Nó cũng có thể được điều chế bằng phản ứng của chloride nhôm trên hydride lithi trong dung dịch ête, nhưng không thể cô lập thành dạng tự do từ dung dịch.
 Carbide nhôm, Al4C3 được sản xuất bằng cách nung nóng hỗn hợp hai nguyên tố trên 1.000 °C. Các tinh thể màu vàng nhạt có cấu trúc lưới phức tạp,và phản ứng với nước hay acid loãng tạo ra mêtan. Axêtylua, Al2(C2)3, được điều chế bằng cách cho axêtylen đi qua nhôm nóng.
 Nitride nhôm, AlN, có thể được sản xuất từ các nguyên tố ở nhiệt độ 800 °C. Nó bị thủy phân bởi nước tạo ra amonia và hiđroxide nhôm.
 Phosphide nhôm, AlP, được sản xuất tương tự, và bị thủy phân thành phốtphin (PH3).
 Oxide nhôm, Al2O3, tìm thấy trong tự nhiên như là corunđum, và có thể điều chế bằng cách đốt nóng nhôm với oxy hay nung nóng hiđroxide, nitrat hoặc sulfat. Như là một loại đá quý, độ cứng của nó chỉ thua có kim cương, nitride bo và cacborunđum. Nó gần như không hòa tan trong nước.
 Hiđroxide nhôm có thể được điều chế như là một chất kết tủa dạng gelatin bằng cách cho thêm amonia vào trong dung dịch của các muối nhôm. Nó là lưỡng tính, vừa là base yếu vừa là acid yếu, có thể tạo ra các muối aluminat với kim loại kiềm. Nó tồn tại trong các dạng tinh thể khác nhau.
 Sulfide nhôm, Al2S3, có thể điều chế bằng cách cho sulfide hiđrô đi qua bột nhôm. Nó là một chất đa hình.
 Fluoride nhôm, AlF3, có thể điều chế bằng cách cho hai nguyên tố tác dụng với nhau hay cho hiđroxide nhôm tác dụng với HF. Nó tạo thành phân tử lớn, bay hơi không qua pha nóng chảy ở nhiệt độ 1.291 °C (thăng hoa). Nó là một chất rất trơ. Các trihalide khác là các chất dime, có cấu trúc cầu nối.
 Các hợp chất hữu cơ của nhôm có công thức chung AlR3 tồn tại và nếu không phải là các phân tử lớn, thì là các chất dime hay trime. Chúng được sử dụng trong tổng hợp chất hữu cơ, ví dụ trimêtyl nhôm.
 Các chất alumino-hydride của phần lớn các nguyên tố có khả năng tích điện dương đã được biết, trong đó có giá trị nhất là hydride nhôm lithi, Li[AlH4]. Khi bị đốt nóng, nó phân hủy thành nhôm, hiđrô và hydride lithi, nó bị thủy phân trong nước. Nó có nhiều ứng dụng trong hóa hữu cơ. Các alumino-halide [AlR4] có cấu trúc tương tự.

Tác động môi trường
Các tác động môi trường bao gồm việc xảy ra mức độ cao về nhôm gần các khu vực khai thác; một lượng nhỏ nhôm được thải ra môi trường tại các nhà máy nhiệt điện chạy bằng than hoặc các nhà đốt cháy rác. Nhôm trong không khí được rửa sạch bởi mưa hoặc thường lắng xuống nhưng các hạt nhôm nhỏ vẫn còn trong không khí trong một thời gian dài.

Nước mưa có tính axit là yếu tố tự nhiên chủ yếu gây di chuyển nhôm từ nguồn tự nhiên, và cũng là nguyên nhân chính gây tác động môi trường của nhôm; Tuy nhiên, yếu tố chính gây hiện diện nhôm trong nước mặn và nước ngọt là quá trình công nghiệp cũng thải nhôm vào không khí.

Trong nước, nhôm hoạt động như một chất độc đối với các sinh vật hô hấp qua mang như cá khi nước có tính axit, trong đó nhôm có thể kết tủa trên màng mang, gây mất các ion trong huyết tương và hemolymph dẫn đến sự mất cân bằng trong quá trình tự điều hòa nước. Các hợp chất hữu cơ của nhôm có thể dễ dàng được hấp thụ và can thiệp vào quá trình chuyển hóa trong động vật và chim, mặc dù điều này hiếm khi xảy ra trong thực tế.

Nhôm là một trong những yếu tố chính làm giảm sự phát triển của cây trên đất axit. Mặc dù nó không gây hại đến sự phát triển cây trên đất có pH trung tính, nhưng trên đất axit, nồng độ các ion nhôm Al3+ độc hại tăng lên và làm xáo trộn sự phát triển và chức năng của rễ. Lúa mì đã phát triển khả năng chịu đựng nhôm, giải phóng các hợp chất hữu cơ kết hợp với các ion nhôm gây hại. Tin rằng cơ chế chịu đựng này cũng tồn tại trong cây ngô.

Sản xuất nhôm gặp các thách thức riêng về môi trường ở từng giai đoạn trong quá trình sản xuất. Thách thức chính là khí thải gây hiệu ứng nhà kính. Các khí này là kết quả từ sự tiêu thụ điện của các nhà luyện kim và các sản phẩm phụ của quá trình chế biến. Các khí mạnh nhất trong số này là perfluorocarbons từ quá trình luyện kim. Sulfur dioxide được thải ra là một trong những chất tiên đồ chính của mưa axit.

Quá trình sinh hủy nhôm kim loại rất hiếm; hầu hết các sinh vật gây ăn mòn nhôm không tấn công hoặc tiêu thụ trực tiếp nhôm, mà thay vào đó tạo ra chất thải gây ăn mòn. Nấm Geotrichum candidum có thể tiêu thụ nhôm trong các đĩa CD. Vi khuẩn Pseudomonas aeruginosa và nấm Cladosporium resinae thường được phát hiện trong bình nhiên liệu máy bay sử dụng nhiên liệu dựa trên ke-rô-xên (không phải avgas), và các nền văn phòng có thể phân hủy nhôm.

Chú thích

Tham khảo
 Los Alamos National Laboratory – Aluminum
 World Wide Words – history of the spelling of aluminum

Gitelman, H. J. "Physiology of Aluminum in Man", in Aluminum and Health, CRC Press, 1988, ISBN 0-8247-8026-4, p. 90

Bremner, John Words on Words: A Dictionary for Writers and Others Who Care about Words, pp. 22–23. ISBN 0-231-04493-3.

Liên kết ngoài

 Aluminium at The Periodic Table of Videos (University of Nottingham)
 Toxic Substances Portal – Aluminum – from the Agency for Toxic Substances and Disease Registry, United States Department of Health and Human Services
 CDC – NIOSH Pocket Guide to Chemical Hazards – Aluminum
 World production of primary aluminium, by country
 Price history of aluminum, according to the IMF
 History of Aluminium – from the website of the International Aluminium Institute
 Emedicine – Aluminium

Nhôm
Nguyên tố hóa học
Nhóm Bo
Nhiên liệu tên lửa
Chất dẫn điện


title: Berlinia coriacea

text:
Berlinia coriacea là một loài rau đậu thuộc họ Fabaceae.
Loài này chỉ có ở Nigeria.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo

 World Conservation Monitoring Centre 1998. Berlinia coriacea. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 19 tháng 7 năm 2007.

Berlinia
Thực vật Nigeria
Thực vật dễ tổn thương


title: Boryzola

text:
Orodesma là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Noctuidae

en:Boryzola


title: Treschenu-Creyers

text:
Treschenu-Creyers  là một xã thuộc tỉnh Drôme trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes đông nam nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Drôme

Tham khảo

 INSEE commune file

Treschenucreyers


title: Neurophyseta

text:
Neurophyseta là một chi bướm đêm thuộc họ Crambidae.

Species
Neurophyseta aetalis Walker, 1859
Neurophyseta albicomma (Swinhoe, 1894)
Neurophyseta albimarginalis Schaus, 1920
Neurophyseta albinalis Hampson, 1912
Neurophyseta albirufa Hampson, 1912
Neurophyseta arcigrammalis Hampson, 1912
Neurophyseta arcuatalis Hampson, 1912
Neurophyseta argyroleuca Hampson, 1912
Neurophyseta auralis Hampson, 1912
Neurophyseta avertinalis
Neurophyseta bolusalis
Neurophyseta camptogrammalis Hampson, 1912
Neurophyseta clymenalis (Walker, 1859)
Neurophyseta comoralis (Strand, 1916)
Neurophyseta completalis
Neurophyseta conantia Phillips & Solis, 1996
Neurophyseta cyclicalis Schaus, 1913
Neurophyseta dabiusalis
Neurophyseta damescalis Guenée, 1854
Neurophyseta debalis
Neurophyseta diplogrammalis Hampson, 1912
Neurophyseta disciatralis
Neurophyseta durgalis Schaus, 1920
Neurophyseta flavirufalis
Neurophyseta fulvalis Hampson, 1912
Neurophyseta fulvistrigalis
Neurophyseta graphicalis
Neurophyseta hoenei (Caradja in Caradja & Meyrick, 1934)
Neurophyseta interruptalis (Wileman & South, 1917)
Neurophyseta irrectalis (Guenée, 1854)
Neurophyseta jessica Phillips & Solis, 1996
Neurophyseta laothoealis (Walker, 1859)
Neurophyseta laudamialis
Neurophyseta marin Phillips & Solis, 1996
Neurophyseta mellograpta
Neurophyseta mesophaealis
Neurophyseta mineolalis (Schaus, 1940)
Neurophyseta mollitalis (Schaus, 1912)
Neurophyseta narcissusalis (Walker, 1859)
Neurophyseta normalis Hampson, 1912
Neurophyseta paroalis
Neurophyseta perlalis
Neurophyseta perrivalis Hampson, 1912
Neurophyseta phaeozonalis (Hampson, 1906)
Neurophyseta pomperialis
Neurophyseta purifactalis
Neurophyseta randalis (Druce, 1896)
Neurophyseta renata Phillips & Solis, 1996
Neurophyseta rufalis Hampson, 1912
Neurophyseta saniralis (Viette, 1989)
Neurophyseta sittenfelda Phillips & Solis, 1996
Neurophyseta sogalalis (Viette, 1989)
Neurophyseta stigmatalis
Neurophyseta taiwanalis (Shibuya, 1928)
Neurophyseta turrialbalis Schaus, 1912
Neurophyseta upupalis (Guenée, 1862)
Neurophyseta ursmaralis Schaus, 1927
Neurophyseta ustalis (Walker, 1865)
Neurophyseta villarda Phillips & Solis, 1996
Neurophyseta virginalis
Neurophyseta volcanalis Schaus, 1920
Neurophyseta zobeida Phillips & Solis, 1996

Former species
Neurophyseta dasymalis
Neurophyseta fulvilinealis
Neurophyseta subpuralis

Chú thích

Tham khảo

 Natural History Museum Lepidoptera genus database

Musotiminae


title: Andrena unicincta

text:
Andrena unicincta là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Friese mô tả khoa học năm 1899.

Chú thích

Tham khảo

U
Động vật được mô tả năm 1899


title: Microrhopala suturalis

text:
Microrhopala suturalis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Weise miêu tả khoa học năm 1905.

Chú thích

Tham khảo

Microrhopala


title: 2413 van de Hulst

text:
2413 van de Hulst (6816 P-L) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 24 tháng 9 năm 1960 bởi Cornelis Johannes van Houten, Ingrid van Houten-Groeneveld và Tom Gehrels ở Đài thiên văn Palomar.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 2413 van de Hulst

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1960


title: Belvédère-Campomoro

text:
Belvédère-Campomoro  là một xã của tỉnh Corse-du-Sud, thuộc vùng Corse, trên đảo Corse ở Pháp.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Corse-du-Sud

Tham khảo

Belvederecampomoro


title: Saint-Just-Saint-Rambert

text:
Saint-Just-Saint-Rambert là một xã trong tỉnh Loire miền trung nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Loire

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintjustsaintrambert


title: Kylie: Showgirl

text:
Kylie: Showgirl là DVD trực tiếp của ca sĩ nhạc pop người Úc Kylie Minogue, được thu hình tại tour lưu diễn Showgirl: The Greatest Hits Tour của cô vào ngày 6 tháng 5 năm 2005 ở Earls Court Exhibition Centre, London, Anh, và được phát hành bởi hãng EMI vào ngày 25 tháng 11 năm 2005 tại châu Âu.

Danh sách ca khúc
 "Overture"
 "Better the Devil You Know"
 "In Your Eyes"
 "Giving You Up"
 "On a Night Like This"
 "Shocked"
 "What Do I Have to Do?"
 "Spinning Around"
 "In Denial"
 "Je Ne Sais Pas Pourquoi"
 "Confide in Me"
 "Red Blooded Woman"/"Where the Wild Roses Grow"
 "Slow"
 "Please Stay"
 "Over the Rainbow"
 "Come into My World"
 "Chocolate"
 "I Believe in You"
 "Dreams"
 "Hand on Your Heart"
 "The Loco-Motion"
 "I Should Be So Lucky"
 "Your Disco Needs You"
 "Put Yourself in My Place"
 "Can't Get You Out of My Head"
 "Especially for You"
 "Love at First Sight"

Kèm theo
 Đằng sau Lông vũ – bộ phim tài liệu hậu trường
 Kiểu xem đa góc
 Những tính năng đặc biệt dành cho máy tính

Xếp hạng và chứng nhận
Năm 2005, Kylie: Showgirl đã nhận chứng nhận 3 lần Bạch kim tại Úc bởi hiệp hội Australian Recording Industry Association, và trở thành DVD thứ 10 bán chạy nhất tại quốc gia này. Năm 2006, DVD đã được tiếp tục được chứng nhận Bạch kim lần thứ 4.

Chi tiết phát hành

Tham khảo

Album video của Kylie Minogue
Album video trực tiếp
Album video năm 2005
Album trực tiếp của Kylie Minogue
Album trực tiếp năm 2005


title: 2664 Everhart

text:
2664 Everhart (1934 RR) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 7 tháng 9 năm 1934 bởi Reinmuth, K. ở Heidelberg.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser 2664 Everhart

Được phát hiện bởi Karl Wilhelm Reinmuth
Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1934


title: Pieve del Cairo

text:
Pieve del Cairo là một đô thị ở tỉnh Pavia trong vùng Lombardia của Ý, có cự ly khoảng 60 km về phía tây nam của Milan và khoảng 30 km về phía tây nam của Pavia. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 2.179 người và diện tích là 25,5 km².

Pieve del Cairo giáp các đô thị sau: Ferrera Erbognone, Galliavola, Gambarana, Isola Sant'Antonio, Mede, Mezzana Bigli, Villa Biscossi.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Pavia
Thành phố và thị trấn ở Lombardia


title: Agriotes siciliensis

text:
Agriotes siciliensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Pic mô tả khoa học năm 1912.

Chú thích

Tham khảo

Agriotes


title: Puerto Lápice

text:
Puerto Lápice là một đô thị thuộc Ciudad Real, Castile-La Mancha, Tây Ban Nha. Đô thị này có dân số là 1.037.

Tham khảo

Đô thị ở Ciudad Real


title: 17 tháng 3

text:
Ngày 17 tháng 3 là ngày thứ 76 (77 trong năm nhuận) trong lịch Gregory. Còn 289 ngày trong năm.

Sự kiện
455 – Một ngày sau khi vụ ám sát hoàng đế Valentinianus III do ông chủ mưu, Petronius Maximus trở thành hoàng đế của Đế quốc Tây La Mã với sự ủng hộ của viện nguyên lão.
916 – Thủ lĩnh Da Luật A Bảo Cơ lên ngôi hoàng đế, đặt quốc hiệu “Khiết Đan”, tiền thân của nhà Liêu.
1879 - Collège de My Tho (nay là Trường Trung học phổ thông Nguyễn Đình Chiểu ở Mỹ Tho, Tiền Giang), một trong những trường học đầu tiên ở miền Nam Việt Nam được thành lập.
1930 - tại 42 phố Hàng Thiếc, thành lập Ban Chấp hành lâm thời Đảng bộ Hà Nội.
1950 – Các nhà nghiên cứu của Đại học California tại Berkeley công bố rằng họ tạo thành được nguyên tố hóa học thứ 98, họ đặt tên cho nguyên tố là "Californi".
1969 – Golda Meir trở thành Thủ tướng thứ tư của Israel, bà cũng là nữ thủ tướng đầu tiên của quốc gia.
1975 - Chiến dịch Tây Nguyên: giải phóng 2 thị xã Pleiku và Kon Tum.
 1975: Đề xuất về DES được công bố trên công báo liên bang Hoa Kỳ (Federal Register) để công chúng tham gia ý kiến.
1982 - Vụ lật chuyến tàu 183 (SE6) tại xã Tây Hòa, huyện Trảng Bom, tỉnh Đồng Nai khiến 200 người chết và rất nhiều người bị thương.
1998 - Nam Phi diễn ra trưng cầu dân ý, kết quả 68,7% tán thành bỏ chế độ phân biệt chủng tộc.
2011 – Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc thông qua Nghị quyết 1973, cho phép thiết lập vùng cấm bay và sử dụng các biện pháp cần thiết để bảo vệ thường dân trong Nội chiến Libya.

Sinh
 1628 – François Girardon, điêu khắc gia Pháp (m. 1715)
 1787 – Edmund Kean, diễn viên người Anh (m. 1833)
 1804 – Jim Bridger, nhà thám hiểm người Mỹ (m. 1881)
 1820 – Jean Ingelow, thi sĩ Anh (m. 1897)
1822 – Nguyễn Phúc Miên Tống, tước phong Hà Thanh Quận công, hoàng tử con vua Minh Mạng (m. 1858)
 1834 – Gottlieb Daimler, kĩ sư, nhà phát minh người Đức (m. 1900)
 1846 – Kate Greenaway, tác gia trẻ em, họa sĩ minh họa người Anh (m. 1901)
 1856 – Mikhail Vrubel, họa sĩ người Nga (m. 1910)
 1862 – Silvio Gesell, nhà kinh tế học người Bỉ (m. 1930)
 1870 – Horace Donisthorpe, nhà nghiên cứu sâu bọ người Anh (m. 1951)
 1880 – Sir Patrick Hastings, Barrister người Anh (m. 1952)
 1881 – Walter Rudolf Hess, Physiologist, giải thưởng Nobel Thụy Sĩ (m. 1973)
 1883 – Urmuz, văn sĩ România (m. 1923)
 1884 – Alcide Nunez, nhạc công Clarinet nhạc Jazz người Mỹ (m. 1934)
 1886 – Patricia của Connaught, công chúa người Anh (m. 1974)
 1888 – Paul Ramadier, chính khách Pháp (m. 1961)
 1892 – Benjamin Drake Van Wissen, kĩ sư người Úc (m. 1984)
 1894 – Paul Green, văn sĩ Mỹ (m. 1981)
 1902 – Bobby Jones, vận động viên golf người Mỹ (m. 1971)
 1908 – Brigitte Helm, nữ diễn viên người Đức (m. 1996)
 1912 – Bayard Rustin, nhà đấu tranh cho nhân quyền người Mỹ (m. 1987)
 1914 – Sammy Baugh, cầu thủ bóng đá người Mỹ
 1915 – Henry Bumstead, giám đốc mĩ thuật người Mỹ (m. 2006)
 1916 – Ray Ellington, ca sĩ người Anh (m. 1985)
 1919 – Nat King Cole, ca sĩ người Mỹ (m. 1965)
 1926 – Siegfried Lenz, văn sĩ Đức
 1928 – William John McKeag, chính khách Canada (m. 2007)
 1930 – James Irwin, nhà du hành vũ trụ người Mỹ (m. 1991)
 1931 – David Peakall, nhà khoa học người Anh (m. 2001)
 1932 – Donald N. Langenberg, nhà vật lý người Mỹ
 1936 – Ladislav Kupkovic, nhà soạn nhạc người Slovakia
 1936 – Ken Mattingly, nhà du hành vũ trụ người Mỹ
 1937 – Adam Wade, ca sĩ, diễn viên người Mỹ
 1938 – Rudolf Nureyev, diễn viên, biên đạo múa người Nga (m. 1993)
 1938 – Keith Michael Patrick O'Brien, tu sĩ người Bắc Ireland
 1939 – Jim Gary, điêu khắc gai Mỹ (m. 2006)
 1940 – Mark White, chính khách Mỹ
 1941 – Vương Kim Bình, chính khách Đài Loan
 1942 – John Wayne Gacy, kẻ giết người hàng loạt người Mỹ (m. 1994)
 1942 – Dimitris Poulikakos, nhà soạn nhạc, ca sĩ, diễn viên người Hy Lạp
 1944 – Pattie Boyd, nhà nhiếp ảnh, người mẫu, người Anh
 1944 – Cito Gaston, vận động viên bóng chày, ông bầu người Mỹ
 1944 – John Sebastian, ca sĩ, nhà sáng tác người Mỹ
 1945 – Elis Regina, ca sĩ người Brasil (m. 1982)
 1945 – Katri Helena, ca sĩ người Phần Lan
 1947 – James Morrow, tác gia Mỹ
 1947 – Jan Andersson, chính khách Thụy Điển
 1947 – Yury Chernavsky, nhà soạn nhạc, nhà sản xuất người Nga
 1948 – William Gibson, văn sĩ Mỹ
 1948 – Alex MacDonald, cầu thủ bóng đá, ông bầu người Scotland
 1949 – Patrick Duffy, diễn viên người Mỹ
 1949 – Pat Rice, cầu thủ bóng đá, ông bầu người Bắc Ireland
 1949 – Daniel Lavoie, ca sĩ, nhà sáng tác người Pháp
 1951 – Donald Findlay, luật sư người Scotland
 1951 – Kurt Russell, diễn viên người Mỹ
 1951 – Craig Ramsay, vận động viên khúc côn cầu trên băng người Canada
 1952 – Nikos Xydakis, nhạc sĩ, nhà soạn nhạc người Hy Lạp
 1954 – Lesley–Anne Down, nữ diễn viên người Anh
 1955 – Gary Sinise, diễn viên người Mỹ
 1955 – Cynthia McKinney, chính khách Mỹ
 1956 – Patrick McDonnell, họa sĩ biếm hoạ người Mỹ
 1957 – Mal Donaghy, cầu thủ bóng đá người Bắc Ireland
 1957 – Michael Kelly, nhà báo người Mỹ (m. 2003)
 1958 – Pat Bolland, phát thanh viên truyền thanh người Canada
 1959 – Danny Ainge, cầu thủ bóng rổ, huấn luyện viên người Mỹ
 1959 – Christian Clemenson, diễn viên người Mỹ
 1960 – Arye Gross, diễn viên người Mỹ
 1961 – Casey Siemaszko, diễn viên người Mỹ
 1961 – Dana Reeve, nữ diễn viên, nhà hoạt động người Mỹ (m. 2006)
 1961 – Andrew Paul, diễn viên người Anh
 1962 – Ank Bijleveld–Schouten, chính khách Đức
 1963 – Nick Peros, nhà soạn nhạc người Canada
 1963 – Phương Trung Tín (Alex Fong), diễn viên người Trung Quốc
 1964 – Rob Lowe, diễn viên người Mỹ
 1964 – Lee Dixon, cầu thủ bóng đá người Anh
 1964 – Jacques Songo'o, cầu thủ bóng đá người Cameroon
 1966 – Jeremy Sheffield, diễn viên người Anh
 1969 – Mathew St. Patrick, diễn viên người Mỹ
 1969 – Alexander McQueen, nhà thiết kế thời trang người Anh
 1970 – Yanic Truesdale, diễn viên người Canada
 1971 – Bill Mueller, vận động viên bóng chày người Mỹ
 1972 – Melissa Auf der Maur, nhạc sĩ Canada
 1972 – Mia Hamm, cầu thủ bóng đá người Mỹ
 1973 – Caroline Corr, ca sĩ, nhạc sĩ người Ireland
 1973 – Vance Wilson, vận động viên bóng chày người Mỹ
 1974 – Marisa Coughlan, nữ diễn viên người Mỹ
 1975 – Andrew "Test" Martin, đô vật Wrestling chuyên nghiệp người Canada
 1975 – Natalie Zea, nữ diễn viên người Mỹ
 1976 – Brittany Daniel, nữ diễn viên người Mỹ
 1976 – Cynthia Daniel, nữ diễn viên, nhiếp ảnh gia người Mỹ
 1976 – Álvaro Recoba, cầu thủ bóng đá người Uruguay
 1976 – Scott Downs, vận động viên bóng chày người Mỹ
 1978 – Adam Jennings, diễn viên, nhà sản xuất, đạo diễn phim người Anh
 1979 – Andrew Ference, vận động viên khúc côn cầu trên băng người Canada
 1979 – Samoa Joe, đô vật Wrestling chuyên nghiệp Samoa
 1980 – Danny Califf, cầu thủ bóng đá người Mỹ
 1981 – Kyle Korver, cầu thủ bóng rổ người Mỹ
 1982 – Steven Pienaar, cầu thủ bóng đá người Nam Phi
 1986 – Olesya Rulin, nữ diễn viên người Mỹ
1989 – Shinji Kagawa, cầu thủ bóng đá người Nhật Bản

Mất

 45 – Titus Labienus, lãnh tụ người La Mã
 180 – Marcus Aurelius, hoàng đế La Mã
 1040 – Harold Harefoot, vua Anh
 1425 – Ashikaga Yoshikazu, Shogun Nhật Bản (s. 1407)
 1565 – Alexander Ales, nhà thần học người Scotland (s. 1500)
 1640 – Philip Massinger, nhà viết kịch người Anh (s. 1583)
 1680 – François de La Rochefoucauld, nhà văn người Pháp (s. 1613)
 1741 – Jean–Baptiste Rousseau, nhà thơ người Pháp (s. 1671)
 1846 – Friedrich Bessel, nhà toán học, nhà thiên văn người Đức (s. 1784)
 1853 – Christian Doppler, thầy thuốc, nhà toán học người Áo (s. 1803)
 1875 – Ferdinand Laub, nghệ sĩ vĩ cầm người Séc (s. 1832)
 1893 – Jules Ferry, chính khách người Pháp (s. 1832)
 1917 – Franz Brentano, nhà triết học, nhà tâm lý học người Đức (s. 1838)
 1926 – Aleksei Brusilov, tướng lĩnh người Nga (s. 1853)
 1937 – Austen Chamberlain, chính khách, giải thưởng Nobel hòa bình người Anh (s. 1863)
 1941 – Marguerite Nichols, nữ diễn viên người Mỹ (s. 1895)
 1945 – Đinh Nhu, nhạc sĩ Việt Nam, tác giả bài Cùng nhau đi Hồng binh (s. 1910)
 1949 – Aleksandra Ekster, họa sĩ người Nga (s. 1882)
 1956 – Fred Allen, diễn viên hài người Mỹ (s. 1894)
 1956 – Irene Joliot–Curie, nhà vật lý, giải thưởng Nobel người Pháp (s. 1897)
 1957 – Ramon Magsaysay, tổng thống Philippines (s. 1907)
 1974 – Louis Kahn, kiến trúc sư người Mỹ
 1976 – Luchino Visconti, đạo diễn người Ý (s. 1906)
 1981 – Paul Dean, vận động viên bóng chày người Mỹ (s. 1913)
 1983 – Haldan Keffer Hartline, Physiologist, giải thưởng Nobel người Mỹ (s. 1903)
 1989 – Merritt Butrick, diễn viên người Mỹ (s. 1959)
 1990 – Capucine, nữ diễn viên người Pháp (s. 1931)
 1992 – Grace Stafford, nữ diễn viên người Mỹ (s. 1903)
 1993 – Helen Hayes, nữ diễn viên người Mỹ (s. 1900)
 1994 – Mai Zetterling, nữ diễn viên, người đạo diễn người Thụy Điển (s. 1925)
 1995 – Ronnie Kray, găngxtơ người Anh (s. 1933)
 1995 – Rick Aviles, diễn viên người Mỹ (s. 1952)
 1996 – René Clément, đạo diễn phim, người viết kịch bản phim người Pháp (s. 1913)
 1996 – Terry Stafford, ca sĩ người Mỹ (s. 1941)
 1999 – Ernest Gold, nhà soạn nhạc người Áo (s. 1921)
 1999 – Rod Hull, diễn viên hài người Anh (s. 1936)
 2002 – Rosetta LeNoire, nữ diễn viên người Mỹ (s. 1911)
 2002 – Văn Tiến Dũng, tướng lĩnh Việt Nam (s. 1917)
 2003 – Su Buqing, nhà toán học, nhà sư phạm người Trung Quốc (s. 1902)
 2005 – Andre Norton, văn sĩ Mỹ (s. 1912)
 2006 – Bob Blue, ca sĩ, nhà sáng tác người Mỹ (s. 1948)
 2006 – Oleg Cassini, nhà thiết kế thời trang người Mỹ (s. 1913)
 2006 – Ray Meyer, huấn luyện viên bóng rổ người Mỹ (s. 1913)
 2006 – Bob Papenbrook, diễn viên lồng tiếng người Mỹ (s. 1955)
 2007 – John Backus, nhà khoa học máy tính người Mỹ (s. 1924)
 2016 – Trần Lập, nhạc sĩ, ca sĩ Việt Nam (s. 1974)
 2018 – Phan Văn Khải, Thủ tướng thứ Năm nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam (s. 1933)
2020 – Thái Thanh, ca sĩ người Việt Nam (s. 1934).

Ngày lễ và kỷ niệm
Quốc khánh nước Ireland
Ngày thánh Patrick tại Ireland, Newfoundland và Labrador, Montserrat

Tham khảo

Tháng ba
Ngày trong năm


title: Mác

text:
Mác trong tiếng Việt có thể là:
Mác (vũ khí) - một loại vũ khí dài có đầu nhọn.
Mác (đơn vị đo lường), đơn vị đo trọng lượng cổ dùng để cân vàng hoặc bạc, tương đương 8 ounce hay 244,75 gam; từ đó có tên của đơn vị tiền tệ mác tại một số nước châu Âu.
Phiên âm từ tên của Karl Marx.
Mác (tiếp thị), từ có gốc từ tiếng Pháp marque để chỉ nhãn hiệu.

Phúc âm Mác


title: Stigmella freyella

text:
Stigmella freyella là một loài bướm đêm thuộc họ Nepticulidae. Loài này có ở Hà Lan to vùng Baltic và Nga, southwards to the Mediterranean region. Nó cũng được tìm thấy ở Bắc Phi.

Sải cánh dài 4–5 mm. In Central châu Âu there are two generations per year.

Ấu trùng ăn Calystegia sepium, Calystegia soldanella, Convulvulus althaeoides, Convulvulus arvensis và Convulvulus elegans. Chúng ăn lá nơi chúng làm tổ.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Fauna Europaea
bladmineerders.nl

F
Côn trùng châu Âu


title: Masserberg

text:
Masserberg là một đô thị ở huyện Hildburghausen, ở bang Thüringen, Đức. Đô thị này có diện tích 36,08 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 2721 người.

Tham khảo


title: Tân Sơn (thị trấn)

text:
Tân Sơn là thị trấn huyện lỵ của huyện Ninh Sơn, tỉnh Ninh Thuận, Việt Nam.

Địa lý
Thị trấn Tân Sơn nằm ở trung tâm huyện Ninh Sơn, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp huyện Bác Ái
Phía tây giáp các xã Lương Sơn và Quảng Sơn
Phía nam giáp xã Quảng Sơn
Phía bắc giáp xã Lương Sơn.

Thị trấn có diện tích 18,06 km², dân số năm 2019 là 11.301 người, mật độ dân số đạt 626 người/km².

Thị trấn là nơi giao nhau giữa quốc lộ 27 và quốc lộ 27B.

Lịch sử
Trước đây, Tân Sơn là một xã thuộc huyện Ninh Sơn.

Ngày 30 tháng 8 năm 2000, Chính phủ ban hành Nghị định 42/2000/NĐ-CP. Theo đó, thành lập thị trấn Tân Sơn, thị trấn huyện lỵ huyện Ninh Sơn trên cơ sở 1.764 ha diện tích tự nhiên và 10.242 người của xã Tân Sơn.

Sau khi điều chỉnh địa giới hành chính, xã Tân Sơn còn lại 4.259 ha diện tích tự nhiên, 4.836 người và được đổi tên thành xã Lương Sơn.

Hành chính
Thị trấn Tân Sơn được chia thành 8 khu phố đánh số từ 1 tới 8.

Du lịch

 Suối nước nóng Krong Fa.

Xem thêm
Danh sách thị trấn tại Việt Nam

Chú thích

Liên kết ngoài

Huyện lỵ Việt Nam


title: Chimarra aurivittata

text:
Chimarra aurivittata là một loài Trichoptera trong họ Philopotamidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Chimarra


title: Caeshadena

text:
Caeshadena là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Hadeninae


title: Farébersviller

text:
Farébersviller là một commune trong tỉnh Moselle, vùng Grand Est đông bắc nước Pháp.

Xem thêm
Commune của tỉnh Moselle

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Moselle


title: Nebrioporus canaliculatus

text:
Nebrioporus canaliculatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Lacordaire miêu tả khoa học năm 1835.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Nebrioporus


title: Tectus

text:
Tectus là một chi ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Turbinidae, họ ốc xà cừ.

Các loài
Các loài trong chi Tectus gồm có:

 Tectus conus (Gmelin, 1791)
 Tectus (Tectus) dentatus (Forskål in Niebuhr, 1775)
 Tectus elatus (Lamarck, 1822)
 Tectus fenestratus (Gmelin, 1791)
 Tectus magnificus Poppe, 2004
 Tectus mauritianus (Gmelin, 1791)
 Tectus niloticus (Linnaeus, 1767)
 Tectus pyramis (Born, 1778)
 Tectus triserialis (Lamarck, 1822)
 Tectus virgatus (Gmelin, 1791)
Species brought into synonymy
 Tectus concavus (Gmelin, 1791): synonym of Infundibulum concavum (Gmelin, 1791)
 Tectus pagodalis Montfort, 1810: synonym of Tectus mauritianus (Gmelin, 1791)

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo
 Vaught, K.C. (1989). A classification of the living Mollusca. American Malacologists: Melbourne, FL (USA). ISBN 0-915826-22-4. XII, 195 pp
 Williams S.T., Karube S. & Ozawa T. (2008) Molecular systematics of Vetigastropoda: Trochidae, Turbinidae and Trochoidea redefined. Zoologica Scripta 37: 483–506

Tegulidae


title: Dipseudopsis nossina

text:
Dipseudopsis nossina là một loài Trichoptera trong họ Dipseudopsidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Tham khảo

Trichoptera ở vùng nhiệt đới châu Phi
Dipseudopsis


title: Sân bay quốc tế Uruapan

text:
Sân bay quốc tế Lic. y Gen. Ignacio López Rayón , cũng gọi là Sân bay quốc tế Uruapan, là một sân bay phục vụ thành phố Uruapan, là cửa ngõ hàng không quốc tế lớn thứ nhì ở bang Michoacán của México. Sân bay Uruapan có 1 nhà ga. Đơn vị vận hành là Aeropuertos y Servicios Auxiliares, một công ty quốc doanh liên bang.

Các hãng hàng không và các tuyến bay

 Aero Cuahonte (Guadalajara)
 Avolar (Tijuana)

Tham khảo

Liên kết ngoài
 The Airport Guide: Licenciado y Gen. Ignacio Lopez Rayon (UPN/MMPN)

 A-Z World Airports: Licenciado y Gen Ignacio Lopez Rayon Airport (UPN/MMPN)
 Trang mạng chính thức MMPN .

U


title: Dypterygia nicea

text:
Dypterygia nicea là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Loài này có ở quần đảo quần đảo Andaman và quần đảo Nicobar.

Chú thích

Dypterygia


title: Pyrgocythara nodulosa

text:
Pyrgocythara nodulosa là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Conidae, họ ốc cối.

mô tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

nodulosa
Động vật được mô tả năm 1985


title: USS Bremerton

text:
Hai tàu chiến của Hải quân Hoa Kỳ từng được đặt cái tên USS Bremerton, nhằm tôn vinh thành phố Bremerton, Washington:

 USS Bremerton (CA-130) là một tàu tuần dương hạng nặng lớp Baltimore hoạt động từ năm 1945 đến năm 1960
 USS Bremerton (SSN-698) là một tàu ngầm tấn công chạy năng lượng hạt nhân lớp Los Angeles đưa ra hoạt động năm 1981 và hiện vẫn đang phục vụ

Tham khảo
 Bài này có các trích dẫn từ nguồn Dictionary of American Naval Fighting Ships thuộc phạm vi công cộng: http://www.history.navy.mil/danfs/b9-list.htm

Tên gọi tàu chiến Hải quân Hoa Kỳ


title: Daphnella sandwicensis

text:
Daphnella sandwicensis là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

sandwicensis


title: Hopea wightiana

text:
Hopea wightiana là một loài thực vật thuộc họ Dipterocarpaceae. Đây là loài đặc hữu của Ấn Độ.

Chú thích

Tham khảo
 Ashton, P. 1998. Hopea wightiana. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Ấn Độ
Chi Sao