title: Avril Lavigne

text:
Avril Ramona Lavigne (sinh ngày 27 tháng 9 năm 1984), thường được biết đến với tên gọi Avril Lavigne, là một nữ ca sĩ-nhạc sĩ người Canada. Cô sinh ra tại Belleville, Ontario nhưng tuổi thơ cô lại gắn liền với thị trấn nhỏ Napanee. Ở tuổi 15, cô đã được xuất hiện trên sân khấu cùng với Shania Twain; đến năm 16 tuổi, cô ký một hợp đồng thu âm 2 album với hãng ghi âm Arista Records và thu được 2 triệu đô-la. Trong năm 2002, khi cô gần 17 tuổi, Lavigne xâm nhập vào thị trường âm nhạc ra mắt album Let Go. Kề từ khi album đột phá cô đã bán được hơn 40 triệu album và hơn 50 triệu đĩa đơn trên toàn thế giới. Cô được mệnh danh là "nữ hoàng nhạc pop punk".

Let Go giúp Lavigne trở thành nữ nghệ sĩ solo đầu tiên giành được ngôi vị quán quân ở Anh, album đã được chứng nhận bốn đĩa Bạch kim bởi Hiệp hội Công nghiệp Ghi âm Hoa Kỳ (RIAA). Tới năm 2009, album đã bán được tổng cộng hơn 16 triệu bản trên toàn thế giới. Đĩa đơn đột phá của cô, "Complicated", cũng giống như Let Go, đã giành được vị trí quán quân trên bảng xếp hạng của nhiều quốc gia trên toàn thế giới. Album thứ hai của Lavigne, Under My Skin, được phát hành năm 2004 và cũng là album đầu tiên của cô giành được ngôi vị quán quân trên bảng xếp hạng Billboard 200 của Mỹ, đã nhanh chóng đạt doanh số hơn 10 triệu bản trên toàn thế giới. The Best Damn Thing, album thứ ba của Lavigne và được phát hành trong năm 2007, đã nhanh chóng trở thành album thứ ba của cô leo lên vị trí quán quân trên bảng xếp hạng UK Albums Chart. Đĩa đơn đầu tiên của album, "Girlfriend", là đĩa đơn đầu tiên của Lavigne giành được vị trí quán quân trên bảng xếp hạng Billboard Hot 100 của Mỹ. Lavigne đã có tổng cộng sáu đĩa đơn quán quân trên toàn thế giới, đó là "Complicated", "Sk8er Boi", "I'm with You", "My Happy Ending", "Nobody's Home", và "Girlfriend". Với hơn 34 triệu bản album được tiêu thụ toàn cầu, cô trở thành một trong những nghệ sĩ có album phát hành bán chạy nhất tại Mỹ, với hơn 11 triệu album được chứng nhận bởi RIAA. Album phòng thu thứ tư của Lavigne, Goodbye Lullaby, được phát hành vào tháng 3 năm 2011. Goodbye Lullaby giúp Lavigne có được bốn album lọt vào top 10 trên bảng xếp hạng Billboard 200 và UK Albums Chart, và cũng là album thứ ba của cô đạt được ngôi vị quán quân ở Nhật và Úc. Chỉ ba tháng sau khi phát hành Goodbye Lullaby, Lavigne đã bắt đầu làm việc cho album phòng thu thứ năm của mình, album được phát hành bởi hãng ghi âm Epic Records, sau khi cô rời khỏi RCA Records.

Ngoài công việc thu âm, Lavigne cũng theo đuổi sự nghiệp diễn xuất bằng một số vai diễn trong các bộ phim hành động, và đồng thời cô cũng thực hiện công việc thiết kế thời trang và nước hoa. Cô từng tham gia lồng tiếng cho một nhân vật trong bộ phim năm 2006, Over the Hedge. Cũng trong năm đó, cô ra mắt công chúng trên màn ảnh rộng với bộ phim Fast Food Nation. Năm 2008, cô giới thiệu tới mọi người thương hiệu thời trang của riêng cô, Abbey Dawn, và tới năm 2009, cô phát hành sản phẩm nước hoa đầu tiên, Black Star, tiếp sau đó là Forbidden Rose năm 2010,
và cuối cùng, sản phẩm nước hoa thứ ba của cô, Wild Rose, được phát hành năm 2011. Tháng 6, 2006, Lavigne tổ chức lễ cưới với người bạn trai hai năm của cô, Deryck Whibley, ca sĩ hát chính và cũng là guitar trưởng của ban nhạc Sum 41. Cuộc hôn nhân của họ chỉ kéo dài hơn ba năm, và trong tháng 10 năm 2009, Lavigne đã đệ đơn ly dị. Dù vậy, Whibley và Lavigne vẫn tiếp tục làm việc cùng nhau, với Whibley là nhà sản xuất cho album phòng thu thứ tư của cô, cùng với đĩa đơn "Alice", được sáng tác riêng cho bộ phim Alice ở Xứ sở Thần tiên của đạo diễn Tim Burton.

Thời thơ ấu
Lavigne chào đời vào ngày 27 tháng 9 năm 1984 tại Belleville, Ontario, Canada. Bố mẹ của cô là Judy và John Lavigne. Mẹ của Lavigne là người đầu tiên phát hiện ra tài năng của cô. Năm 2 tuổi Avril đã bắt đầu hát cùng với mẹ trong những bản nhạc thánh ca ở nhà thờ. Năm Avril 5 tuổi gia đình cô đã chuyển đến Napanee, một thị trấn nhỏ ở tiểu bang Ontairio.

Năm 1998 Avril đã giành chiến thắng trong cuộc thi tìm kiếm ca sĩ hát cùng với Shania Twain trong tour diễn của Twain ở Canada. Avril xuất hiện trên sân khấu và chiếm được cảm tình của khán giả đồng thời lọt vào mắt của nhà quản lý chuyên nghiệp, ông Cliff Fabri, người quản lý đầu tiên của cô.
Sau khi nhận ra khả năng tiềm tàng của Avril, hãng Arista A&R bắt đầu tung mạng lưới tìm kiếm mở rộng, bắt tay với nhà sản xuất kiêm nhạc sĩ Curt Frasca và Sabelle Breer nhằm giúp giọng ca của cô tỏa sáng hơn nữa. Abum đầu tay Let Go được ra đời đã đánh dấu cột mốc thành công trong sự nghiệp của Lavigne

Sự nghiệp âm nhạc

2000–03: Let Go

Let Go xuất hiện ở vị trí thứ 2 trên bảng xếp hạng Billboard 200, vị trí quán quân trên bảng xếp hạng album ở Úc, Canada và Vương quốc Anh. Ở tuổi 17, Avril trở thành nữ nghệ sĩ trẻ tuổi nhất có album đứng đầu trên bảng xếp hạng album ở Vương quốc Anh tính vào thời điểm đó.
Let Go là một album pop/rock trong đó có những ca khúc mang âm hưởng của altermative rock.
Sau 6 tháng, "Let Go" đã được hiệp hội ghi âm Mỹ (RIAA) công nhận 4 đĩa bạch kim. Cuối năm 2002 với hơn 7,5 triệu album bán được Avril trở thành nữ nghệ sĩ có album bán chạy nhất năm. Tính đến năm 2007 "Let Go" đã tiêu thụ được 16 triệu bản trên toàn thế giới.

Abum Let Go có tổng cộng 4 đĩa đơn. Đĩa đơn đầu tiên là "Complicated", chiếm giữ vị trí quán quân trên bảng xếp hạng đĩa đơn ở Úc và á quân trên Billboard Hot 100, đây cũng là một trong những ca khúc bán chạy nhất ở Canada năm 2002. Hai đĩa đơn tiếp theo là "Sk8er Boi" lọt vào Top 10 ở Mỹ, Úc và "I'm with You" lọt vào Top 5 ở Mỹ và top 10 ở Vương quốc Anh. Đĩa đơn thứ tư là "Losing Grip" giành được vị trí quán quân ở Đài Loan và top 10 ở Chile.

Thành công từ album đầu tay này đã mang lại cho Avril danh hiệu nữ nghệ sĩ trẻ tài năng nhất trong lễ trao giải MTV Video Music Awards năm 2002 cùng với 8 đề cử Grammy và danh hiệu nghệ sĩ pop/rock xuất sắc của giải thưởng World Music Awards. Album này cũng lọt vào top 100 album bán chạy nhất mọi thời đại do website Mediatraffic.de thống kê.

2004–05: Under My Skin

Album thứ hai của Avril mang tên Under My Skin, được phát hành vào ngày 25 tháng 5 năm 2004 và nhanh chóng chiếm giữ vị trí quán quân trên các bảng xếp hạng ở Hoa Kỳ, Anh, Nhật Bản, Đức, Australia, Canada, México, Thụy Điển, Ailen, Thái Lan, Hàn Quốc và Hồng Kông. Album đã bán được 380.000 bản ngay trong tuần đầu phát hành tại Hoa Kỳ. Phần lớn các ca khúc trong album đều là những sáng tác hoặc đồng sáng tác của Avril cùng với nhạc sĩ người Canada Chatal Kreviazuk.. "Under My Skin" mang đậm chất alternative với nhiều ca khúc mạnh mẽ và sâu lắng đã tạo nên một phong cách hoàn toàn mới trong âm nhạc của Avril.. Đĩa đơn đầu tiên trong album là "Don't Tell Me", dành quán quân ở Argentina, Mexico và lọt vào top 5 ở UK, Canada, top 10 ở Australia, Brazil. "My Happy Ending" là đĩa đơn thứ hai, single này một lần nữa dành quán quân ở Mexico và lọt cào top 10 trên US Billboard Hot 100. Đĩa đơn thứ ba là "Nobody's Home", mặc dù không lọt vào top 40 ở Mĩ nhưng single này lại rất thành công ở Mexico và Argentina. "He Wasn't" là đĩa đơn thứ tư, single này lọt vào top 30 ở UK và Australia nhưng không được phát hành ở Hoa Kỳ. "Fall To Pieces" là đĩa đơn cuối cùng trong album tuy nhiên nó không được thành công như những single đã phát hành trước đó. Tính đến cuối năm 2007 album "Under My Skin" đã bán được hơn 10 triệu bản trên toàn thế giới.

Với những thành công từ "Under My Skin", Avril đã giành chiến thắng trong lễ trao giải World Music Awards 2004 cho hạng mục nghệ sĩ pop/rock xuất sắc nhất và nghệ sĩ Canada có album bán chạy nhất. Trong năm 2005, Avril đã giành chiến thắng ở 3 trong số 5 để cử của giải thưởng âm nhạc Canada Juno Awards cùng với giải thưởng nữ nghệ sĩ được yêu thích nhất trong lễ trao giải Nickelodeon Kid's Choice. Cũng trong năm này, Avril đã thực hiện một số chuyến lưu diễn nhỏ ở một vài quốc gia trên thế giới. Năm 2006 Lavigne được chọn làm gương mặt đại diện cho Canada tham gia vào lễ bế mạc Thế Vận Hội Mùa Đông 2006 ở Torino, Ý.

2006–08: The Best Damn Thing

The Best Damn Thing là album thứ ba trong sự nghiệp ca hát của Avril. Album này được phát hành vào ngày 17 tháng 4 năm 2007 và dành quán quân 2 tuần liên tục trên bảng xếp hạng US Billboard Hot 200 của Hoa Kỳ. Album này được sản xuất bởi Dr.Luke, Lavigne và chồng cô: Deryck Whibley, nhóm trưởng của ban nhạc rock Sum 41. "The Best Damn Thing" là một album punk-pop với nhiều ca khúc mùa hè sôi động, "Girlfriend" là đĩa đơn đầu tiên trong album, single này đã giúp cho Avril lần đầu tiên giành được vị trí quán quân trên US Billboard Hot 100, và đây đĩa cũng được xem là đĩa đơn thành công nhất trong sự nghiệp của Avril nếu xét về mặt thương mại. "When You're Gone" được chọn làm làm đĩa đơn thứ hai, mặc dù ca khúc này chỉ có thể lọt vào top 25 ở Hoa Kỳ nhưng rất thành công ở châu Âu, châu Á, Australia và Canada. Đĩa đơn thứ ba mang tên "Hot", single này đã lọt vào top 10 ở Canada, Chile và Argentina. Đĩa đơn cuối cùng trong album là "The Best Damn Thing", được phát hành vào đầu tháng 6 năm 2008. Tính đến tháng 10 năm 2008 album đã bán được 6 triệu bản ở trên toàn thế giới

2009–11: Goodbye Lullaby

Album thứ tư của Avril Lavigne - "Goodbye Lullaby" chính thức được phát hành vào ngày 8/3/2011. Album này là kết quả từ quá trình làm việc và hợp tác lâu dài của Avril với một loạt các nhạc sĩ như: Deryck Whibley, Evan Taubenfeld, Butch Walker, Max Martin... Đĩa đơn đầu tiên của album là "What the Hell" được phát hành vào đầu tháng 1/2011, sau đó là "Smile". Album có sự thành công ở thị trường châu Á-Thái Bình Dương. Trong album này Avril thể hiện một ca sĩ chín chắn hơn với nhưng bản acoustic nhẹ nhàng. Tuy nhiên hai single là "What the Hell","Smile" lại đưa đến người nghe một sôi nổi, mạnh mẽ không thể nhầm lẫn của cô ca sĩ cá tính này.

2011-17: Avril Lavigne

Ba tháng sau khi phát hành "Goodbye Lullaby" Avril Lavigne thông báo rằng công việc thu âm cho album thứ năm: Avril Lavigne của cô đã bắt đầu với tám ca khúc đã được viết. Album phát hành trong năm 2013. Lavigne nói: "Tôi đã viết các ca khúc mà tôi biết nó sẽ trở thành các đĩa đơn thành công". Sau đó, tháng 7 năm 2011 Lavigne cho biết tựa đề của hai ca khúc thuộc album thứ năm này, đó là "Fine" và "Gone".

2018: Head Above Water

Sau 5 năm ở ẩn chống chọi với bệnh lyme, Avril Lavigne đã trở lại ca hát với ca khúc và album cùng tên "Head Above Water", ca khúc mà cô đã viết trong một buổi đêm đau đớn vì bệnh tật. Sau đó cô cũng ra đĩa đơn thứ 2 trong album: "Tell Me It's Over", đĩa đơn thứ 3 "Dumb Blonde" ca khúc có sự góp giọng của nữa rapper Nicki Minaj và thứ 4 là "I Fell in Love with the Devil".

Ngày 28 tháng 6 năm 2019 Avril đã thông báo chính thức thực hiện tour diễn vòng quanh Bắc Mỹ Head Above Water Tour sẽ bắt đầu vào ngày 14 tháng 9 năm 2019.

Lavigne phát hành bài hát "We Are Warriors" cùng video âm nhạc vào ngày 30 tháng 4 năm 2020. Video bao gồm các hình ảnh về đại dịch COVID-19, cho thấy các bác sĩ là những chiến binh.

Sự nghiệp điện ảnh
Năm 2006 Avril được mời lồng tiếng cho bộ phim hoạt hình "Over The Hedge", với cốt truyện được xây dựng từ một bộ truyện tranh nổi tiếng cùng tên. Trong phim này Avril đã tham gia làm việc với nhiều diễn viên nổi tiếng như: William Shatner, Bruce Willis, Garry Shandling, Wanda Sykes, Nick Nolte và Steve Carell. Năm 2007, Avril được diễn xuất cùng với Richard Gere trong bộ phim "The Flock", cô vào vai người bạn gái của một tên tội phạm. Và dự án điện ảnh thứ ba của Avril là vào vai chính trong "Fast Food Nation", bộ phim có kịch bản dựa trên một cuốn truyện yêu thích của cô ấy. Lavigne đã sáng tác và ghi âm "Keep Holding On", bài hát được chọn làm nhạc nền cho bộ phim "Eragon", ca khúc này cũng được phát hành dưới dạng đĩa đơn và xuất hiện trong album "The Best Damn Thing". Ngoài ra Avril còn xuất hiện trong phần giữa của bộ phim truyền hình dài tập "Sabrina, the Teenage Witch", một bộ phim rất được giới trẻ thế giới yêu thích, trong phim này Avril đã xuất hiện tổng cộng 149 lần và trình diễn ca khúc "Sk8er Boi" cùng với các thành viên trong ban nhạc của mình.

Danh sách các phim đã tham gia

Phong cách âm nhạc
Trên trang thông tin MySpace của mình, Avril khẳng định rằng thể loại âm nhạc của cô ấy là Pop/Punk/Rock. Nhưng tạp chí All Music Guide và một số nhà phê bình khác cho rằng phong cách âm nhạc của cô ấy là: "Punk, Punk-pop, Pop/Rock, Alternative Rock, Alternative Pop-Rock, Modern Rock và Post-Grunge". Tuy nhiên Avril thường phát biểu rằng cô không phải là một ca sĩ hát nhạc Punk và cô cũng không muốn bị ràng buộc như vậy. Lavigne đã tỏ thái độ tức giận khi có người xem cô như một "Sk8er Punk". Quê hương của Avril là nơi khởi nguồn của nhiều ban nhóm hát nhạc punk (chẳng hạn như Sid Vicious), nhưng âm nhạc của cô ấy chỉ chịu ảnh hưởng một phần của thể loại punk năm 1970.

Cuộc sống và cá tính
Lavigne có mối quan hệ lãng mạn với tay guitar Jesse Colburn, trong ban nhạc của mình. Cô coi anh là bạn trai đầu tiên trong cuộc đời. Sau khi chia tay, Colburn rời ban nhạc.
Đầu năm 2004, Lavigne bắt đầu hẹn hò với bạn đồng nghiệp, ca sĩ người Canada, Deryck Whibley, thành viên trưởng của ban nhạc rock Sum 41. Whibley trở thành bạn trai thứ hai của cô. Đến tháng 6 năm 2005, Whibley bất ngờ cầu hôn Lavigne trong một chuyến đi sang Venezia. Hai người đã có một buổi dã ngoại lãng mạn sau đó. Ngày 15 tháng 7 năm 2006, Lavigne và Deryck đã tổ chức một đám cưới đơn giản tại tư trang ở thành phố biển Montecito, California. Lavigne mặc chiếc váy cưới của Vera Wang và mang trên tay những bông hồng trắng. Whibley mặc trang phục của Hugo Boss và được hộ tống bởi bốn phù rể. Có khoảng 110 vị khách quý tham dự buổi lễ đặc biệt này. Tuy nhiên, cuối năm 2009 hai người đã chia tay sau 3 năm chung sống. Hôn nhân của cô chính thức kết thúc ngày 16 tháng 11 năm 2010.

Avril được nhiều người chú ý bởi phong cách trình diễn rất lôi cuốn và cá tính mạnh mẽ của mình, cô thường được so sánh với nữ ca sĩ nhạc rock người Canada Alanis Morissette, Avril cũng tự nhận mình có đôi chút ảnh hưởng từ âm nhạc của Alanis. Trong một lần được làm khách mời phỏng vấn của tạp chí Q&A, Lavigne đã phát biểu rằng ca khúc mà cô yêu thích là "Hey Ya" của Outkast. Ngoài ra cô còn rất thích nghe nhạc của Third Eye Blind, Oasis, Marilyn Manson, System of a Down và Blink-182, đặc biệt là ca khúc "I Miss You".

Danh sách phim

Danh sách đĩa nhạc

 Let Go (2002)
 Under My Skin (2004)
 The Best Damn Thing (2007)
 Goodbye Lullaby (2011)
 Avril Lavigne (2013)
Head Above Water (2019)

Xem thêm

Danh sách chuyến lưu diễn của Avril Lavigne
Danh sách giải thưởng và đề cử của Avril Lavigne
Danh sách các bài hát sáng tác và biểu diễn bởi Avril Lavigne

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Avril Lavigne Fanclub Vietnam

Sinh năm 1984
Nhân vật còn sống
Người đoạt giải World Music Awards
Người đoạt giải Ivor Novello
Ca sĩ nhạc alternative rock
Nữ diễn viên điện ảnh Canada
Nữ diễn viên truyền hình Canada
Nữ diễn viên lồng tiếng Canada
Ca sĩ nhạc pop rock
Nghệ sĩ của RCA Records
Nghệ sĩ của Arista Records
Nghệ sĩ của Epic Records
Nữ diễn viên Canada thế kỷ 21
Ca sĩ Canada thế kỷ 21
Ca sĩ thiếu nhi Canada
Nữ ca sĩ Canada
Người giành giải Juno
Nữ ca sĩ thế kỷ 21
Nghệ sĩ của Sony BMG


title: Kiều Phú

text:
Kiều Phú (喬富, 1447 - ?) , tự: Hiếu Lễ; là một danh thần triều Lê trong lịch sử Việt Nam.

Tiểu sử
Kiều Phú là người xã Lạp Hạ, huyện Ninh Sơn (sau đổi là Yên Sơn), phủ Quốc Oai, tỉnh Sơn Tây (nay là thôn Vĩnh Phúc, xã Liệp Tuyết, huyện Quốc Oai, thành phố Hà Nội) .

Sinh ra trong một gia đình nghèo khó, lớn lên ông phải đi làm thuê. song vì thông minh và ham học, nên ông lúc nào cũng bơi qua con kênh sang xã Nghĩa Hương để học lén lớp học của Trạng Nguyên Nguyễn Trực. Khi thầy biết, thầy liền gọi ông vào cho học thì mới biết tính ham học và trí thông minh của ông và Nguyễn Trực nhận ông làm học trò

Được thầy giáo tận tình dạy dỗ, bạn bè quý mến giúp đỡ, và nỗ lực của bản thân, Kiều Phú đã thi đỗ kỳ thi Hương và thi Hội. Trong kỳ thi Hội năm Ất Mùi (1475), dưới triều vua Lê Thánh Tông, Kiều Phú đã đỗ "đệ nhị giáp đồng tiến sĩ xuất thân" (Hoàng giáp) lúc 28 tuổi .

Nhưng sau đó, vì mẹ lâm bệnh mất, nên ông phải xin về chịu tang, rồi mới nhận chức quan. Theo sử liệu, thì ông từng giữ chức Giám sát ngự sử xứ Kinh Bắc, và chức Tham chính tại triều .

Ngoài là một danh thần, Kiều Phú còn là một học giả uyên thâm . Theo bài "Hậu tự" do ông đề năm Quý Sửu (1493) có trong Lĩnh Nam chích quái, thì ông là một trong số người đã nhuận chính và bổ sung cho quyển sách này.

Hiện ở thôn Liệp Tuyết có nhà thờ Kiều phú, và ở huyện Quốc Oai có Trường trung học cơ sở Kiều Phú.

Xem thêm
 Lĩnh Nam chích quái

Chú thích

Sách tham khảo
 Trần Văn Giáp, Tìm hiểu kho sách Hán Nôm, mục: "Kiều Phú". Nhà xuất bản Khoa học xã hội, 2003.
 Nguyễn Huệ Chi, mục từ "Lĩnh Nam chích quái" trong Từ điển văn học (bộ mới). Nhà xuất bản Thế giới, 2004.
 Nguyễn Q. Thắng-Nguyễn Bá Thế, Từ điển nhân vật lịch sử Việt Nam, mục từ: "Kiều Phú". Nhà xuất bản Khoa học xã hội, 1992.

Người Sơn Tây
Sinh năm 1447
Năm mất thiếu
Người Hà Nội
Nhà sử học Việt Nam
Quan lại nhà Lê sơ
Hoàng giáp Việt Nam


title: Hypanthidioides ornata

text:
Hypanthidioides ornata là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Urban mô tả khoa học năm 1997.

Chú thích

Tham khảo

Hypanthidioides
Động vật được mô tả năm 1997


title: Norrent-Fontes

text:
Norrent-Fontes là một xã trong tỉnh Pas-de-Calais, vùng Hauts-de-France, Pháp.

Địa lý
Norrent-Fontes có cự ly khoảng  về phía tây bắc Béthune và  phía tây Lille, tại giao lộ của các tuyến đường D94 và D91. Tuyến đường A26 autoroute chạy qua xã này.

Dân số

Địa điểm nổi bật
 Nhà thờ St. Vaast, thế kỷ 16.

Xem thêm
Xã của tỉnh Pas-de-Calais

Tham khảo
INSEE
IGN

Liên kết ngoài
 Personal website about the commune
 The war memorial
 Norrent-Fontes on the Quid website

Norrentfontes


title: Amezketa

text:
Amezketa là một đô thị trong tỉnh Guipúzcoa thuộc cộng đồng tự trị Xứ Basque, Tây Ban Nha.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Official Website  Thông tin bằng Tiếng Tây Ban Nha và Basque.
 AMEZKETA in the Bernardo Estornés Lasa - Auñamendi Encyclopedia (Euskomedia Fundazioa) Thông tin bằng Tiếng Tây Ban Nha

Đô thị ở Gipuzkoa


title: Polycaoninae

text:
Polycaoninae là một phân họ bọ cánh cứng.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Polycaoninae at Fauna Europaea

Bostrichidae


title: Anisocentropus hyboma

text:
Anisocentropus hyboma là một loài Trichoptera trong họ Calamoceratidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Tham khảo

Anisocentropus


title: Tin sinh học

text:
Tin sinh học (bioinformatics) là một lĩnh vực khoa học sử dụng các công nghệ của các ngành toán học ứng dụng, tin học, thống kê, khoa học máy tính, trí tuệ nhân tạo, hóa học và hóa sinh (biochemistry) để giải quyết các vấn đề sinh học. Một thuật ngữ thường được dùng thay thế cho tin sinh học là sinh học tính toán (computational biology). Tuy nhiên, tin sinh học thiên về việc phát triển các giải thuật, lý thuyết và các kĩ thuật thống kê và tính toán để giải quyết các bài toán bắt nguồn từ nhu cầu quản lý và phân tích dữ liệu sinh học. Trong khi đó, sinh học tính toán thiên về kiểm định các giả thuyết (hypothesis) được đặt ra của một vấn đề trong sinh học nhờ máy tính thực nghiệm trên dữ liệu mô phỏng, với mục đích chính là phát hiện và nâng cao tri thức về sinh học (ví dụ: dự đoán mối quan hệ tương tác giữa các protein, dự đoán cấu trúc bậc 2 phân tử của protein, v.v.).

Do đó, các nghiên cứu trong ngành sinh học tính toán (computational biology) thường trùng lặp với sinh học hệ thống (systems biology). Những lĩnh vực nghiên cứu chính của nó bao gồm bắt cặp trình tự (sequence alignment), bắt cặp cấu trúc protein (protein structural alignment), dự đoán cấu trúc protein (protein structure prediction), dự đoán biểu hiện gene (gene expression) và tương tác protein - protein (protein-protein interactions), và mô hình hóa quá trình tiến hoá. Thuật ngữ tin sinh học và sinh học tính toán thường được dùng hoán đổi cho nhau, mặc dù cái trước, nói một cách nghiêm túc, là tập con của cái sau. Những mối quan tâm chính trong các dự án tin sinh học và sinh học tính toán là việc sử dụng các công cụ toán học để trích rút các thông tin hữu ích từ các dữ liệu hỗn độn được thu nhận từ các kĩ thuật sinh học với lưu lượng mức độ lớn. (Lĩnh vực khai phá dữ liệu (data mining) trùng lắp với sinh học tính toán về phương diện này.) Những bài toán đặc trưng trong sinh học tính toán bao gồm việc lắp ráp (assembly) những trình tự DNA chất lượng cao từ các đoạn ngắn DNA được thu nhận từ kỹ thuật xác định trình tự DNA (shotgun sequencing), và việc dự đoán quy luật điều hòa gene (gene regulation) với dữ liệu từ các mRNA, microarray hay khối phổ (mass spectrometry).

Các lĩnh vực nghiên cứu chính

Genomics - Hệ gene học

Phân tích trình tự
Bài chính: Bắt cặp trình tự, CSDL trình tự

Kể từ khi bộ gene của Phage Φ-X174 được xác định trình tự (1977) cho đến nay, trình tự DNA của rất nhiều loài sinh vật đã được lưu trữ trong các ngân hàng cơ sở dữ liệu gene. Những dữ liệu này sẽ được phân tích để tìm ra những gene cấu trúc (gene mã hoá cho một protein nào đó), cũng như tìm ra quy luật của những trình tự tương đồng giữa các protein). Việc so sánh các gene trong cùng một loài hay giữa các loài khác nhau có thể cho thấy sự tương đồng về chức năng của protein, hay mối quan hệ phát sinh chủng loài giữa những loài này (thể hiện trên cây phát sinh chủng loài (phylogenetic tree)). Với sự tăng trưởng khổng lồ của dữ liệu loại này, việc phân tích trình tự DNA một cách thủ công trở nên không thể thực hiện nổi.

Ngày nay, các chương trình máy tính được sử dụng để giúp tìm các trình tự tương đồng trong bản đồ gen (genome) của hàng loạt sinh vật, với số lượng nucleotide trong trình tự lên đến hàng tỉ. Những chương trình này có thể tìm kiếm những trình tự DNA không giống nhau hoàn toàn do các đột biến nucleotide (thay thế, mất hay thêm các gốc base). Những giải thuật bắt cặp trình tự (sequence alignment) cũng được áp dụng ngay cả trong quá trình xác định trình tự DNA, là kỹ thuật xác định trình tự đoạn nhỏ (shotgun sequencing). (Kỹ thuật này đã được công ty Celera Genomics sử dụng để xác định trình tự genome của vi khuẩn Haemophilus influenza.) Kỹ thuật xác định trình tự hiện nay không thể tiến hành với cả đoạn trình tự DNA lớn (cỡ vài chục nghìn nucleotide trở lên) nên người ta sử dụng xác định trình tự nhỏ để giải mã hàng nghìn đoạn trình tự với kích thước khoảng 600 - 800 nucleotide. Sau đó, những đoạn trình tự nhỏ này sẽ được sắp xếp thứ tự và nối lại với nhau (thông qua việc bắt cặp trình tự ở những đầu gối lên nhau (overlap)) tạo thành một trình tự genome hoàn chỉnh.

Kỹ thuật xác định trình tự đoạn nhỏ tạo ra chuỗi dữ liệu một cách nhanh chóng, nhưng nhiệm vụ sắp xếp lại các mảnh DNA có thể là khá phức tạp cho các genome lớn. Trong trường hợp dự án bản đồ gen người (Human Genome Project), các nhà tin sinh học phải mất cả hàng tháng đồng thời sử dụng hàng loạt siêu máy tính (các máy DEC Alpha ra đời năm 2000) để sắp xếp đúng trình tự ngắn lại.
Xác định trình tự đoạn nhỏ là kỹ thuật ưu tiên sử dụng trong hầu hết các dự án giải mã genome hiện nay và giải thuật lắp ráp genome (genome assembly algorithms) là một trong những lĩnh vực nóng của tin sinh học.

Một khía cạnh khác của tin sinh học trong việc phân tích trình tự là việc tìm kiếm tự động các gen và những trình tự điều khiển bên trong một genome. Không phải là tất cả nucleotides bên trong một genome đều là gene. Phần lớn các DNA bên trong genome của các sinh vật bậc cao là các đoạn DNA không phục vụ cho một nhiệm vụ cụ thể nào (hoặc do khoa học hiện nay chưa nhận ra) được gọi là những đoạn DNA rác (junk DNA). Tin sinh học còn giúp kết nối dữ liệu giữa các dự án genomics và proteomics, ví dụ việc sử dụng trình tự DNA để nhận dạng protein.

Xem thêm: phân tích trình tự, công cụ định danh chuỗi (sequence profiling tool), trình tự motif.

Chỉ định Genome
Bài chính: Tìm kiếm gene

Về phía lĩnh vực gen chuyên về nghiên cứu bản đồ gen (genomics), annotation là quá trình đánh dấu các gen và các đặc tính sinh học (biological features) khác trong một chuỗi DNA. Hệ thống phần mềm làm nhiệm vụ "genome annotation" đầu tiên đã được thiết kế vào năm 1995 bởi Owen White, anh thuộc nhóm đảm nhiệm việc sắp xếp trình tự và phân tích bản đồ gen đầu tiên của các sinh vật tự do ('free-living organism) để giải mã, khuẩn Haemophilus influenzae. Dr. White đã xây dựng hệ thống phần mềm này để tìm kiếm các gen (nằm trong chuỗi DNA nhằm nhiệm vụ mã hóa các proteine), RNA chuyển vận (transfer RNA), và các chức năng khác, và để tạo các chức năng đầu tiên cho các gen đó. Hầu hết các hệ thống genome annotation hiện nay đều hoạt động tương tự, nhưng các chương trình nhằm để phân tích lãnh vực nghiên cứu bản đồ gen DNA (genomic DNA) thì thường xuyên thay đổi và được cải tiến. Hệ thống Ensembl là hệ thống genome annotation pipeline cho bản đồ gen người được phát triển bởi Ewan Birney tại viện Sanger (The Sanger Institute) gần Cambridge, Anh.

Dò tìm đột biến và SNP

Rất nhiều các nghiên cứu xác định trình tự (sequencing) hiện nay là nhằm tìm ra các đột biến điểm (point mutation) xảy ra trên các gene khác nhau trong ung thư. Tập sơ khởi (sheer volume) các dữ liệu được tạo ra đòi hỏi các hệ thống tự động đọc những dữ liệu kiểu chuỗi này (sequence data), rồi so sánh trình tự kết quả với các trình tự đã biết trên genome người, bao gồm cả những điểm đa hình trên tế bào dòng tinh (germline) đã biết.

Những hệ thống oligonucleotide microarray, bao gồm những hệ thống dùng để phát hiện điểm đa hình đơn nucleotide (single nucleotide polymorphism) hoặc khảo sát tính dị biệt so sánh genome (comparative genomic hybridization), với khả năng cho phép nghiên cứu đồng thời hàng trăm ngàn vị trí trên toàn bản đồ gen đang được sử dụng để xác định những đột biến thêm và mất đoạn nhiễm sắc thể trong quá trình hình thành ung thư. Mô hình chuỗi Markov ẩn (Hidden Markov Model) và phương pháp phân tích điểm thay đổi (change-point analysis) đang được phát triển để có thể suy ra số lượng thực của những thay đổi từ các dữ liệu hỗn độn (noisy data). Các phương pháp tiếp cận thông tin vẫn đang được phát triển để có thể phát hiện những thương tổn DNA đã trùng hợp xảy ra trên nhiều dạng ung thư.

Sinh học tiến hoá

Phân loại học phân tử
Sinh học tiến hoá (Evolutionary biology) là ngành học nghiên cứu tổ tiên, hậu duệ cũng như quá trình phát triển của các chủng loài theo thời gian. Những phát triển gần đây trong lĩnh vực xác định trình tự gen và sự phổ biến các máy tính tốc độ cao cho phép các nhà nghiên cứu theo dõi sự tiến hoá của các loài dựa trên những thay đổi trong trình tự DNA. Tiến hóa học máy tính (Computational Evolutionary Biology, CEB) đã ra đời trước kỷ nguyên hệ gene học (genomics) nghiên cứu xây dựng các mô hình tính toán quần thể và sự biến thiên của chúng theo thời gian.

Tiếp cận vấn đề theo chiều hướng ngược lại với CEB --- thay vì sử dụng các chương trình máy tính để điều tra quá trình tiến hoá, lĩnh vực giải thuật di truyền (genetic algorithm) tìm cách tối ưu hóa những chương trình máy tính thông qua các nguyên lý tiến hoá (evolutionary principles).

Bảo tồn đa dạng sinh học
Tin sinh học thường áp dụng trong lĩnh vực bảo tồn đa dạng sinh học (biodiversity). Thông tin quan trọng nhất được thu thập chính là tên, miêu tả, sự phân bố, trạng thái và kích thước dân số của các chủng loài (species), nhu cầu thói quen (habitat) và cách mà mỗi tổ chức tương tác với các chủng loài khác. Thông tin này được lưu trữ vào trong cơ sở dữ liệu các máy tính, được truy xuất bởi các chương trình phần mềm để tìm kiếm, hiển thị, phân tích các thông tin đó một cách tự động, và quan trọng nhất, là để giao tiếp được với con người, đặc biệt qua internet. Các chuỗi DNA của các loài sắp tuyệt chủng có thể được bảo quản, và tên cùng miêu tả của mỗi loài đang bị giam giữ được lưu lại để có thể cho phép truy xuất tối đa đến các thông tin cần cho việc bảo tồn đa dạng sinh học.

Một ví dụ của ứng dụng này là dự án Species 2000 . Nó là một dự án nghiên cứu toàn cầu dựa vào internet để giúp cung cấp thông tin về mỗi chủng loài được biết đến của cây, động vật, nấm (fungus), và vi khuẩn (microbe) còn tồn tại để làm nền tảng cho việc nghiên cứu đa dạng sinh học toàn cầu. Bất cứ ai trên thế giới cũng có thể tìm thấy lượng lớn thông tin về bất kì chủng loài nào từ các cơ sở dữ liệu cung cấp.

Phân tích chức năng gene

Mức độ biểu hiện gene

Nhà sinh học phân tử có thể đánh giá mức độ biểu hiện của một gene bằng cách xác định lượng mRNA được tạo ra từ gene đó thông qua các kỹ thuật như microarray, EST (expressed sequence tag), SAGE (Serial Analysis of Gene Expression), MPSS (massively parallel signature sequencing), hay khối phổ (định lượng protein). Tất cả những kĩ thuật trên đều tạo ra những dữ liệu chứa thông tin nhiễu (noise-prone) làm việc tính toán, phân tích trở nên phức tạp. Yêu cầu thực tế đó đã cho ra đời một lĩnh vực mới trong sinh học tính toán là phát triển các công cụ thống kê để lọc tín hiệu xác đáng khỏi thông tin nhiễu trong những nghiên cứu biểu hiện gene đa lượng (high-throughput gene expression). Các nghiên cứu này thường dùng để xác định các gene liên quan đến một bệnh lý nhất định, người ta có thể so sánh dữ liệu microarray từ những tế bào bị ung thư với tế bào bình thường để xác định những protein nào được tăng cường hay giảm thiểu do ung thư.

Dữ liệu biểu hiện gene cũng được dùng để nghiên cứu điều hòa gen, người ta có thể so sánh dữ liệu microarray của một sinh vật ở những trạng thái sinh lý khác nhau từ đó kết luận về vài trò của từng gen tham gia vào mỗi trạng thái. Đối với sinh vật đơn bào, ta có thể so sánh các giai đoạn khác nhau của chu kỳ tế bào (cell cycle), hay phản ứng của cơ thể ở những điều kiện stress (stress sốc nhiệt, stress đói dinh dưỡng,.v.v.). Người ta cũng có thể áp dụng giải thuật phân nhóm (clustering algorithms) đối với những dữ liệu biểu hiện để xác định những nhóm gene đồng biểu hiện, hay đơn vị điều hòa (regulon). Những phân tích tiếp theo có thể triển khai theo nhiều hướng, ví dụ phân tích trình tự promoter của những nhóm gene để xác định nhân tố điều hòa chung hoặc sử dụng các công cụ máy tính để dự đoán những promoter liên quan đến cơ chế điều hòa từng nhóm gene (tham khảo ).

Nhận diện protein
Bài chính: Nhận diện chuỗi polypeptide

Protein microarray và hệ thống khối phổ cao năng (high throughput mass spectrometry) có thể cung cấp hình ảnh (snapshot) tổng thể của các protein hiện có trong một mẫu sinh học (biological sample). Các ứng dụng tin sinh học có liên quan rất nhiều đến việc lý giải các dữ liệu thu được từ những hệ thống này. Đối với protein microarray, những nhà tin sinh học cần chuyển kiểm tra dữ liệu mRNA gắn trên array. Trong khi đó, những vấn đề tin sinh học liên quan đến việc so trùng (matching) dữ liệu khối phổ với cơ sở dữ liệu về trình tự protein.

Dự đoán cấu trúc protein
Bài chính: Dự đoán cấu trúc protein

Dự đoán cấu trúc là một ứng dụng quan trọng nữa của tin sinh học. Có thể dễ dàng xác định trình tự amino acid hay còn gọi là cấu trúc bậc một của protein từ trình tự gene mã hóa cho nó. Nhưng, protein chỉ có chức năng vốn có khi nó cuộn gấp thành hình dạng chính xác (nếu điều này xảy ra ta có cấu trúc bậc hai, cấu trúc bậc ba và cấu trúc bậc bốn). Tuy nhiên, sẽ là vô cùng khó khăn nếu chỉ dự đoán các cấu trúc gấp nếp này từ trình tự amino acid. Một số phương pháp dự đoán cấu trúc bằng máy tính hiện đang phát triển.

Một trong các ý tưởng quan trọng trong nghiên cứu tin sinh học là quan điểm tương đồng. Trong một nhánh genomic của tin sinh học, tính tương đồng được sử dụng để dự đoán cấu trúc của gene: nếu biết trình tự và chức năng của gene A và trình tự này tương đồng với trình tự của gene B chưa biết chức năng thì có thể kết luận là A và B có cùng chức năng. Trong nhánh cấu trúc của tin sinh học, tính tương đồng được dùng để xác định những hợp phần quan trọng trong cấu trúc của protein cũng như tương tác của nó với các protein khác. Với kỹ thuật mô phỏng tính tương đồng (homology modelling), thông tin này được dùng để dự đoán cấu trúc của một protein khi đã biết cấu trúc của một protein khác tương đồng với nó. Hiện tại đây là cách dự đoán cấu trúc protein đáng tin cậy nhất.

Một ví dụ là hemoglobin ở người và hemoglobin của các cây họ đậu (leghemoglobin) khá tương đồng với nhau. Cả hai đều có vai trò vận chuyển oxy. Mặc dù trình tự amino acid hoàn toàn khác nhau, cấu trúc của chúng trên thực tế lại đồng nhất cho thấy rằng chúng hầu như có cùng một chức năng.

Các kỹ thuật dự đoán cấu trúc protein khác là protein threading và de novo (from scratch) physics-based modeling.

Xem thêm: motif cấu trúc

Các hệ thống sinh học kiểu mẫu
Bài chính: sinh học hệ thống

Sinh học hệ thống bao gồm việc sử dụng khả năng mô phỏng bằng máy tính (computer simulation) các hệ cơ quan tế bào cellular (như mạng các metabolites và enzyme, chúng bao gồm các metabolism, signal transduction pathways và gene regulatory networks) để có thể phân tích và hiển thị hoá (visualize) việc kết nối phức tạp của các quá trình tế bào này. Sự sống nhân tạo (Artificial life) hay tiến hoá ảo nỗ lực nhằm tìm hiểu quá trình tiến hoá thông qua việc mô phỏng bằng máy tính các dạng sự sống (nhân tạo) đơn giản.

Phân tích hình ảnh mức độ cao

Các kĩ thuật tính toán cũng được dùng để tăng tốc độ hoặc giúp tự động hoàn toàn quá trình xử lý, định lượng và phân tích một lượng lớn các hình ảnh sinh học có chứa-thông-tin-cao. Các hệ thống xử lý ảnh hiện đại tăng cường khả năng quan sát để giúp cho việc tính toán từ một tập lớn và phức tạp các hình ảnh, bằng cách cải tiến độ chính xác, tính khách quan, hay tốc độ. Một hệ thống phân tích được phát triển hoàn thiện có thể hoàn toàn thay thế người quan sát. Trong khi những hệ thống này không chỉ duy nhất phục vụ cho các ảnh liên quan đến sinh học, ứng dụng của chúng đối với các vấn đề sinh học vẫn tiếp tục tìm các giải pháp và là một thách thức, nhằm đưa nhiều ứng dụng xử lý ảnh về cùng thuộc lĩnh vực tin sinh học. Những hệ thống này đang dần trở thành quan trọng đối với cả chẩn đoán và nghiên cứu. Một vài ví dụ là:

 Định lượng với tốc độ cao, độ tin cậy cao và xác định vị trí các tế-bào-con (hiển thị hình ảnh giàu nội dung (high-content screening), cytohistopathology)
 Động học hình thái (Morphometrics) được dùng để phân tích các hình ảnh về quá trình phát triển của phôi nhằm theo dõi và dự đoán số phận của từng cụm tế bào (cell cluster) trong suốt quá trình phát sinh hình thái (morphogenesis).
 Phân tích và hiển thị hình ảnh các hình ảnh lâm sàng
 Xác định các mẫu dòng khí trong phổi của mỗi sinh vật sống tại thời gian thực
 Định lượng mức độ lưu giữ trong các hình ảnh thời gian thực từ sự phát triển và hồi phục trong suốt thời gian tổn thương động mạch (arterial injury)
 Đưa ra các quan sát về sự xử sự từ các đoạn phim được thu lại của các động vật thí nghiệm
 Đo đạc bằng tia hồng ngoại để xác định các hoạt động trao đổi chất

Công cụ phần mềm

Một trong các công cụ dùng trong sinh học tính toán (computational biology) nổi tiếng nhất là BLAST, một giải thuật để tìm kiếm những trình tự nucleic acid hoặc protein tương đồng lưu trữ trên các cơ sở dữ liệu. Ba nguồn cơ sở dữ liệu công cộng lớn nhất về trình tự DNA và protein (thường được gọi là ngân hàng gene (ngân hàng cơ sở dữ liệu gene) là NCBI, EMBL và DDBJ.

Các ngôn ngữ lập trình của máy tính như Perl và Python thường được dùng để giao tiếp (interface) và ly trích (parse) dữ liệu từ các ngân hàng cơ sở dữ liệu sinh học (biological database) thông qua những chương trình tin sinh học (bioinformatics program). Cộng đồng những lập trình viên tin sinh học đã triển khai nhiều dự án phần mềm mã nguồn mở (free/open source) như EMBOSS, Bioconductor, BioPerl, BioPython, BioRuby và BioJava. Điều này giúp cho việc chia sẻ, phát triển và phổ biến các công cụ lập trình và tài nguyên lập trình (programming objects) giữa các nhà tin sinh học.

Xem thêm
 Biologically-inspired computing
 Morphometrics
 Metabolic network
 Important publications in bioinformatics

Môn học liên quan
 Toán ứng dụng
 Sinh học
 Khoa học máy tính
 Tin học
 Toán sinh học (biomathematics)
 Sinh học lý thuyết
 Lý sinh học

Hình ảnh

Tham khảo
 R. Durbin, S. Eddy, A. Krogh and G. Mitchison, Biological sequence analysis. Cambridge University Press, 1998. ISBN 0-521-62971-3
 Kohane, et al. Microarrays for an Integrative Genomics. The MIT Press, 2002. ISBN 0-262-11271-X
 Mount, David W. "Bioinformatics: Sequence and Genome Analysis" Spring Harbor Press, May 2002. ISBN 0-87969-608-7
 JM. Claverie, C. Notredame, Bioinformatics for Dummies. Wiley, 2003. ISBN 0-7645-1696-5

Liên kết ngoài
 Human Genome Project and Bioinformatics
 Bioinformatics journal
 BMC Bioinformatics journal
 Genome Canada: Canadian Bioinformatics Help Desk
 The OpenScience Project
 Biohealthmatics.com
 Bioinformatics News
 Books and articles on Bioinformatics from O'Reilly

Dự án phần mềm
 BIOMAP Project  – Creating a Unified Global Map of various Macromolecular Biological Structures
 Proteome Ontology Project  – an effort to build a protein ontology specification, part of the BIOMAP Project
 Bioinformatics.org – cổng giao tiếp và nơi lưu trữ các phần mềm tin sinh học mã nguồn mở

 Bioconductor
 BioJava
 BioPerl
 BioPython
 BioRuby
 EMBOSS
 EnsEMBL
 The Generic Model Organism Database Project (GMOD)

Tổ chức
 European Bioinformatics Institute
 National Center for Biotechnology Information
 European Molecular Biology Laboratory
 Open Bioinformatics Foundation – umbrella non-profit organization focused on supporting open source programming in bioinformatics
 The International Society for Computational Biology

Thư mục
 Bioinformatics.ca: một cổng điện tử của các hoạt động tin sinh học tại Canada
 Bioinformatics.net: thư mục các công cụ phần mềm
 ColorBasePair.com: một cổng điện tử về tin sinh học
 GeneFinding.Org: thư mục các hệ thống tìm kiếm gene và các công cụ liên quan
 Danh sách các khóa học
 Một danh sách các khóa học trên toàn thế giới .
 Các khóa đào tạo tại Viện Tinh Sinh Học châu Âu.
 Các khóa  về Ensembl.
 Các tạp chí quan trọng
 Bioinformatics journal
 BMC Bioinformatics journal
 Cancer Informatics Open Access journal
 Online Journal of Bioinformatics
 Một số site quan trọng
 Tin tức Tin sinh học
 Tin tức Tin sinh học trực tuyến
 Các sách và bài viết về Tin sinh học từ O'Reilly
 Genome Canada: Trung tâm hỗ trợ về Tin sinh học Canada
 Dự án Genome người và Tin sinh học
 Wikiomics.org : bioinformatics wiki cho người dùng và các nhà phát triển Tin sinh học trên toàn thế giới. Tập trung vào các câu hỏi thực tiễn và hướng đến các ấn phẩm học thuật và các nguồn phần mềm (khai trương vào tháng 11 năm 2005).

Sách tham khảo
 Baxevanis, A.D. and Ouellette, B.F.F., eds., Bioinformatics: A Practical Guide to the Analysis of Genes and Proteins, third edition. Wiley, 2005. ISBN 0-471-47878-4
 Claverie, J.M. and C. Notredame, Bioinformatics for Dummies. Wiley, 2003. ISBN 0-7645-1696-5
 Durbin, R., S. Eddy, A. Krogh and G. Mitchison, Biological sequence analysis. Cambridge University Press, 1998. ISBN 0-521-62971-3
 Kohane, et al. Microarrays for an Integrative Genomics. The MIT Press, 2002. ISBN 0-262-11271-X
 Michael S. Waterman, Introduction to Computational Biology: Sequences, Maps and Genomes. CRC Press, 1995. ISBN 0-412-99391-0
 Mount, David W. Bioinformatics: Sequence and Genome Analysis Spring Harbor Press, May 2002. ISBN 0-87969-608-7

Khoa học thông tin
Gen
Công nghệ sinh học
Hóa sinh
Thống kê
Khoa học hình thức
Kỹ thuật sinh học


title: Megatoma

text:
Megatoma là một chi bọ cánh cứng bản địa của miền Cổ bắc (bao gồm châu Âu), Cận Đông và miền Tân bắc.

Các loài

 Megatoma ampla (Casey, 1900)
 Megatoma angularis (Mannerheim, 1853)
 Megatoma belfragei LeConte, 1874
 Megatoma conspersa Solsky, 1876
 Megatoma cylindrica Kirby, 1837
 Megatoma dolia Beal, 1967
 Megatoma electra Zhantiev, 2006
 Megatoma falsa Horn, 1875
 Megatoma friebi Pic, 1938
 Megatoma giffardi Blaisdell, 1927
 Megatoma graeseri Reitter, 1887
 Megatoma indica Háva, 2000
 Megatoma kaliki Beal, 1967
 Megatoma leucochlidon Beal, 1967
 Megatoma perversa Fall, 1926
 Megatoma polia Beal, 1967
 Megatoma pubescens Zetterstedt, 1828
 Megatoma riedeli Mroczkowski, 1967
 Megatoma ruficornis Aubé, 1866
 Megatoma tianschanica Sokolov, 1972
 Megatoma trichorhopalum Beal, 1967
 Megatoma trogodermoides Beal, 1967
 Megatoma undata Linnaeus, 1758
 Megatoma variegata Horn, 1875

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

 Megatoma at Fauna Europaea

Megatomini


title: Dircema sordidum

text:
Dircema sordidum là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Baly miêu tả khoa học năm 1865.

Chú thích

Tham khảo

Dircema


title: Austroclavus undatus

text:
Austroclavus undatus là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Drilliidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

U
Động vật được mô tả năm 1907


title: Giáo triều Rôma

text:
Giáo triều Rôma () là cơ quan điều hành trung ương, được Giáo hoàng trao quyền quản lý Thành quốc Vatican và phục vụ Giáo hội Công giáo hoàn vũ với Giáo hoàng, người kế vị Thánh Phêrô, và các Giám mục, những người kế vị các Tông đồ, theo những phương thức phù hợp với bản chất của mỗi người, hoàn thành chức năng của mình với tinh thần Phúc âm, làm việc vì lợi ích và nhằm phục vụ sự hiệp thông, hiệp nhất và gây dựng Giáo hội Hoàn vũ và đáp ứng các yêu cầu của thế giới mà Giáo hội được kêu gọi để hoàn thành sứ mệnh của mình ( , Điều 1).

Cơ cấu và tổ chức các trách nhiệm trong Giáo triều hiện nay được quy định bởi Tông hiến  do Giáo hoàng Phanxicô ban hành ngày 19 tháng 3 năm 2022, có hiệu lực vào ngày 5 tháng 6 năm 2022. Trước đây cơ cấu và tổ chức các trách nhiệm trong Giáo triều được quy định bởi Tông hiến  do Giáo hoàng Gioan Phaolô II ban hành vào ngày 28 tháng 6 năm 1988. Tông hiến  hoàn toàn bãi bỏ và thay thế Tông hiến , và nhờ đó hoàn thành công cuộc cải tổ Giáo triều Rôma.

Các Phủ quốc vụ

Quốc vụ khanh
Quốc vụ khanh là cơ chế lâu đời nhất của Giáo triều Rôma, có nhiệm vụ hỗ trợ Giáo hoàng thực hiện các chức năng chính trị, ngoại giao của Vatican và các sinh hoạt liên hệ tới Giáo hội Công giáo toàn cầu. Đứng đầu Phủ quốc vụ khanh Tòa Thánh là chức vị Hồng y Quốc vụ khanh, hiện nay là Hồng y Pietro Parolin. Phủ Quốc vụ khanh còn có các phân bộ:
Phân bộ Thường vụ: có trách nhiệm giải quyết các vấn đề sau đây liên quan đến việc phục vụ hàng ngày của Giáo hoàng: xem xét những vấn đề cần thiết để giải quyết các vấn đề nằm ngoài thẩm quyền thông thường của các cơ quan khác của Tòa thánh, và thúc đẩy sự phối hợp giữa các Ban này và các cơ quan và văn phòng khác mà không ảnh hưởng đến quyền tự chủ của họ. Có trách nhiệm thực hiện mọi việc liên quan đến Đại sứ của các Quốc gia tại Tòa thánh. Người đứng đầu hiện nay là là Đức Tổng Giám mục Edgar Peña Parra.
Phân bộ Ngoại giao: lo về các quan hệ với các chính quyền dân sự. Nó chịu trách nhiệm về những việc : xử lý các mối quan hệ ngoại giao và chính trị của Tòa thánh với các Quốc gia và với các chủ thể khác của luật pháp quốc tế và giải quyết các công việc chung nhằm thúc đẩy lợi ích của Thành Vatican và của xã hội dân sự, cũng thông qua quy định của các hiệp định và các thỏa thuận quốc tế khác, có tính đến ý kiến của các Cơ quan Giám mục liên quan; đại diện cho Tòa thánh tại các tổ chức liên chính phủ quốc tế, cũng như tại các hội nghị liên chính phủ đa phương, tận dụng sự cộng tác của các Bộ có thẩm quyền và các cơ quan của Giáo triều Rôma, nếu cần; và cấp cho nulla osta bất cứ khi nào một Bộ hoặc Cơ quan của Giáo triều La Mã dự định xuất bản một tuyên bố hoặc tài liệu liên quan đến quan hệ quốc tế hoặc quan hệ với các cơ quan dân sự. Chức vị đứng đầu hiện nay là Tổng giám mục Paul Richard Gallagher.
Phân bộ đặc trách nhân viên ngoại giao của Toà thánh: có nhiệm vụ giám sát các nhân viên ngoại giao của Tòa Thánh trên toàn thế giới. Khi thi hành nhiệm vụ của mình, Chánh Văn phòng thăm các văn phòng của Sứ thần Tòa Thánh , triệu tập và chủ tọa các cuộc họp liên quan đến các điều khoản của họ. Cộng tác với Chủ tịch Học viện Giáo hoàng về việc tuyển chọn và đào tạo các ứng viên cho cơ quan ngoại giao của Tòa thánh và duy trì liên lạc với các nhân viên ngoại giao đã nghỉ hưu. Người được bổ nhiệm đứng đầu Phân bộ mới thành lập là Tổng giám mục người Ba Lan Jan Romeo Pawlowski – hiện đang là Chánh Văn phòng các Đại diện Giáo hoàng, một loại "Phòng nhân sự" trong Phủ Quốc vụ khanh, từ năm 2015. Trước đó, ông là Sứ thần Toà thánh tại Cộng hoà Congo và Gabon (2009-2015).
Văn phòng Thống kê Trung ương :hoạt động dưới sự quản lý của Bộ Ngoại giao Vatican, thực hiện nhiều nghiên cứu khác nhau cho Giáo triều Rôma trong suốt cả năm. Nhưng một trong những dự án lớn nhất của văn phòng là biên soạn cuốn Niên giám Thống kê hàng năm, dày 500 trang về Giáo hội. Niên giám theo dõi dân số Công giáo, theo số đầu người được rửa tội ở mỗi quốc gia và theo tỷ lệ phần trăm dân số thế giới. Người phụ trách hiện tại là Đức ông Tomislav Ɖukez.

Các Bộ
Một đổi mới quan trọng , đó là từ nay hầu hết các cơ quan từ nay được gọi bằng danh từ chung là “Dicastero”, tạm dịch là “Bộ”, thay vì phân biệt giữa “Congregazione”, có quyền tài phán, và “Consiglio, Hội đồng, như một cơ quan tư vấn như cho đến nay. Các Dicasteri đều có phẩm giá bình đẳng. Người lãnh nhận nhiệm vụ cai quản một bộ nhận một quyền thừa ủy do Đức Giáo Hoàng chứ không do quyền từ thánh chức. Vì thế, điều này cũng nhấn mạnh sự bình đẳng cơ bản giữa mọi tín hữu đã chịu phép rửa.”

Bộ Loan báo Tin Mừng
Bộ Loan báo Tin Mừng gọi tắt là Bộ Truyền giáo hướng dẫn và phối hợp các công cuộc truyền giáo của Công giáo trên khắp thế giới, vận động sự hỗ trợ về tinh thần và tài chính cho hoạt động truyền giáo.Trong số 16 Bộ, đứng đầu là Bộ Loan báo Tin Mừng, được gộp từ Hội đồng Tòa Thánh tái truyền giảng Tin Mừng và Bộ Loan báo Tin Mừng cho các Dân tộc, do chính Đức Thánh Cha điều khiển và được chia làm hai phân bộ, mỗi phân bộ do một Quyền Tổng Trưởng cai quản: Phân bộ thứ I đặc trách các vấn đề cơ bản trong việc loan báo Tin Mừng trên thế giới; Phân bộ thứ II đặc trách về việc loan báo Tin Mừng cho dân ngoại và các giáo phận mới thuộc vùng truyền giáo, cụ thể là Bộ Loan báo Tin Mừng cho các Dân tộc như cho đến nay.

Tông hiến mới đặt Bộ Loan báo Tin Mừng lên hàng đầu và nay chính Đức Giáo Hoàng đảm nhận chức vụ Bộ trưởng của Bộ này để chứng tỏ sự quan tâm đặc biệt của ngài, đồng thời nói lên tầm quan trọng hàng đầu của việc truyền giảng Tin Mừng, một “Giáo Hội đi ra”.

Đây không phải là lần đầu tiên trong lịch sử một vị Giáo Hoàng trực tiếp đảm trách một bộ của Tòa Thánh. Cho đến thời Đức Giáo Hoàng Gioan Phaolô 2, các Đức Giáo Hoàng trực tiếp đảm trách Bộ giáo lý đức tin, trước đây được gọi là Bộ Thánh Vụ, trong tư cách ngài là thầy dạy tối cao về đạo lý trong Giáo Hội. Nhưng nay, trong Tông Hiến mới, Bộ giáo lý đức tin được xếp hàng thứ hai sau Bộ Loan Báo Tin Mừng.

Phân bộ dành cho Tân Phúc âm hóa
Nhiệm vụ  là nghiên cứu, phối hợp với các Giáo hội cụ thể, các Hội đồng Giám mục và các Cơ cấu Thứ bậc Đông phương, các Viện Đời sống Thánh hiến và các Hiệp hội của Đời sống Tông đồ, những câu hỏi cơ bản của việc loan báo Tin Mừng và phát triển việc loan báo Tin Mừng một cách hiệu quả bằng cách xác định các hình thức, công cụ và ngôn ngữ thích hợp. Mục này tập hợp những kinh nghiệm quan trọng nhất trong lĩnh vực truyền bá Phúc âm hóa, để cung cấp chúng cho toàn thể Giáo hội. Nó khuyến khích suy tư về lịch sử truyền giáo và truyền giáo, đặc biệt trong mối quan hệ của chúng với các sự kiện chính trị, xã hội và văn hóa đã đánh dấu và tạo điều kiện cho việc rao giảng Tin Mừng. Thủ hiến hiện tại là Tổng giám mục Salvatore (Rino) Fisichella .

Phân bộ Truyền giáo Đầu tiên và Các Giáo hội Đặc biệt Mới
Phần hỗ trợ việc loan báo Tin Mừng và đào sâu đời sống đức tin trong các lãnh thổ lần đầu tiên truyền bá phúc âm hóa và giải quyết mọi vấn đề liên quan đến việc xây dựng các giới hạn của giáo hội hoặc các sửa đổi của chúng, cũng như việc cung cấp chúng, và nó thực hiện các nhiệm vụ khác theo cách tương tự như Tự viện Giám mục thực hiện trong phạm vi thẩm quyền của mình. Bộ, theo nguyên tắc tự trị công bằng, hỗ trợ các Giáo hội Đặc biệt mới trong công việc truyền bá phúc âm hóa lần đầu tiên và tăng trưởng, cộng tác với các Giáo hội Đặc biệt, các Hội đồng Giám mục, các Viện Đời sống Thánh hiến, các Hiệp hội của Đời sống Tông đồ, các hiệp hội, các phong trào Giáo hội, mới cộng đồng và các cơ quan hỗ trợ giáo hội. Đối với phần này, các Hiệp hội Truyền giáo của Giáo hoàng được giao phó: Hiệp hội Giáo hoàng về Truyền bá Đức tin, Hiệp hội Giáo hoàng của Thánh Phêrô Tông đồ, Hiệp hội Giáo hoàng về Tuổi thơ Truyền giáo, và Hiệp hội Giáo hoàng Truyền giáo, như những công cụ để thúc đẩy trách nhiệm truyền giáo của mỗi người đã được rửa tội và cho sự hỗ trợ của các Giáo hội Đặc biệt Mới.Tổng trưởng hiện nay là Hồng y Luis Antonio Tagle (từ 2019).;

Tổ chức được liên kết

Hội đồng Giáo lý Quốc tế
Hội đồng Giáo lý Quốc tế (COINCAT) được Giáo hoàng Paul VI thành lập vào ngày 7 tháng 6 năm 1973, với tư cách là một cơ quan tham vấn trong Bộ Giáo sĩ. Mục đích chung của COINCAT như được giải thích trong Annuario Pontificio là "nghiên cứu các chủ đề giáo lý quan trọng hơn đối với việc phục vụ Tòa Khâm sứ và các hội đồng giám mục và trình bày các đề xuất và đề xuất." Cụ thể, nó nghiên cứu các chủ đề cụ thể và các vấn đề quan trọng về giáo lý đối với Giáo hội hoàn vũ, gợi ý các giải pháp và đề xuất cho hoạt động mục vụ; nó cung cấp thông tin về sự cần thiết của việc dạy giáo lý và những cách tiếp cận mới đang được áp dụng ở nhiều nơi trên thế giới; và nó tạo điều kiện thuận lợi cho việc trao đổi kinh nghiệm giáo lý giữa Tòa thánh và các lĩnh vực đa dạng trong Giáo hội và giữa các thành viên. Chủ tịch đương nhiệm là Đức Tổng Giám mục Salvatore (Rino) Fisichella .

Bộ Giáo lý Đức tin
Bộ Giáo lý Đức tin có trách nhiệm bảo vệ giáo lý đức tin và luân lý Công giáo, xem xét các vấn đề về giáo lý, thúc đẩy việc học giáo lý, cổ vũ những nghiên cứu và các hội nghị về vấn đề này. Bộ cũng đánh giá ý kiến của các nhà thần học, lên án hay phản bác những lý thuyết được Giáo hội Công giáo coi là sai lạc, sau khi tham khảo ý kiến các Giám mục liên hệ; các tác giả có quyền tự biện hộ. Bộ này liên hệ có trách nhiệm điều hành Ủy ban Giáo hoàng về Thánh kinh và Ủy ban Thần học và được coi là Bộ quan trọng nhất của giáo triều.

Tổng trưởng hiện nay của Bộ là Hồng y Luis Francisco Ladaria Ferrer (từ 2017).

Phân bộ  Giáo lý
Phần Giáo lý cổ vũ và hỗ trợ việc nghiên cứu và suy tư về sự hiểu biết đức tin và luân lý cũng như sự phát triển của thần học trong các nền văn hóa khác nhau, dưới ánh sáng của giáo lý đúng đắn và những thách thức của thời đại, để đưa ra câu trả lời, dưới ánh sáng của đức tin, cho những câu hỏi và lập luận xuất hiện cùng với sự tiến bộ của khoa học và sự tiến hóa của các nền văn minh.

Phân bộ kỷ luật
Bộ phận Kỷ luật, thông qua Văn phòng Kỷ luật, xử lý các tội phạm dành riêng cho Bộ Tự trị và được xử lý bởi nó thông qua quyền tài phán của Tòa án Tông Tòa Tối cao được thành lập tại đó, tiến hành tuyên bố hoặc áp đặt các hình phạt kinh điển phù hợp với các quy tắc của pháp luật, dù là thông thường hay thích hợp, không ảnh hưởng đến thẩm quyền của Sứ đồ Sám hối.

Các tổ chức liên kết

Ủy ban Toà Thánh về Bảo vệ Trẻ vị thành niên
Ủy ban Toà Thánh  về Bảo vệ Trẻ vị thành niên được thành lập trong Bộ Giáo lý Đức tin. Nhiệm vụ của nó là cung cấp cho Giáo hoàng lời khuyên và lời khuyên cũng như đề xuất các sáng kiến thích hợp nhất để bảo vệ trẻ vị thành niên và những người dễ bị tổn thương và thúc đẩy trách nhiệm của địa phương trong các Giáo hội cụ thể trong việc bảo vệ tất cả trẻ vị thành niên và người lớn dễ bị tổn thương. Chủ tịch hiện tại là Seán Patrick Cardinal O'Malley .

Ủy ban Thần học Quốc tế
Ủy ban Thần học Quốc tế (ITC) là cơ quan của Giáo triều Rôma, có nhiệm vụ tư vấn cho Huấn quyền của nhà thờ, trong việc xem xét các câu hỏi giáo lý có tầm quan trọng lớn, đặc biệt là Bộ Tự điển về Giáo lý Đức tin. Chủ tịch của Ủy ban là Tổng trưởng ngoại giao.

Ủy ban Kinh thánh Giáo hoàng
Ủy ban Kinh thánh của Giáo hoàng là một cơ quan tham vấn, được đặt dưới sự phục vụ của Huấn quyền và được liên kết với Bộ Tự điển, để đảm bảo việc giải thích và bảo vệ Kinh thánh một cách thích hợp . Chủ tịch của Ủy ban là Tổng trưởng ngoại giao.

Hội đồng xem xét các kháng cáo của các giáo sĩ bị cáo buộc
Xem xét các kháng cáo của các giáo sĩ bị cáo buộc là một ủy ban thuộc thẩm quyền của Bộ từ bao gồm các giám mục có nhiệm vụ xem xét các trường hợp lạm dụng tình dục trẻ vị thành niên do các giáo sĩ thực hiện. Chủ tịch hiện nay là Tổng giám mục Charles Jude Scicluna.

Bộ Bác Ái
Trong lịch sử, khi các vị Giáo Hoàng đi đâu thường có một vị gọi là “Elesimoniere di Sua Santità” (Người lo việc bác ái của Đức Thánh Cha) tháp tùng, để nhân danh Đức Thánh Cha làm việc bác ái, giúp đỡ người nghèo. Và văn phòng phụ trách việc này thuộc “gia đình của Giáo Hoàng” chứ không phải là một cơ quan trung ương của Tòa Thánh. Trước đây vị đặc trách Sở Từ thiện của Đức Thánh Cha thường là một vị Tổng giám mục, nhưng Giáo hoàng Phanxicô đã thăng vị này lên hàng Hồng Y, để nói lên mối quan tâm của ngài đối với các việc từ thiện bác ái, cụ thể nay là Đức Hồng y Konrad Krajewski người Ba Lan.

Bộ Giáo hội Đông phương
Bộ Giáo hội Đông phương ) có thẩm quyền về mọi vấn đề liên quan đến kỷ cương của các Giáo hội Công giáo Đông phương, giúp thúc đẩy và bảo vệ quyền lợi của các giáo hội này cũng như duy trì di sản đa dạng của các truyền thống Đông phương. Thẩm quyền của Bộ áp dụng lên các khu vực: Ai Cập và bán đảo Sinai, Eritrea và Bắc Ethiopia, Nam Albania và Bulgaria, Síp, Hy Lạp, Israel, Iran, Iraq, Liban, vùng lãnh thổ Palestine, Syria, Jordan, Thổ Nhĩ Kỳ và Ukraina, cũng như cả các cộng đồng thiểu số là thành viên của các giáo hội này tại những nơi khác.

Tổng trưởng hiện nay của bộ là Hồng y Leonardo Sandri (từ 2007).

Bộ Phụng tự và Kỷ luật Bí tích
Bộ Phụng tự và Kỷ luật Bí tích  điều hành và giám sát các vấn đề liên quan đến sự thăng tiến phụng vụ trong Giáo hội Latinh, nhất là các bí tích. Bộ có thẩm quyền cứu xét các đơn về hôn phối, ví dụ như xin hóa giải Bí tích hôn phối đã thành sự nhưng chưa giao hợp trước khi trình lên Giáo hoàng. Bộ còn đảm nhận thêm những gì không thuộc quyền hạn của Bộ Giáo lý Đức tin và Bộ các Giáo hội Đông phương.

Tổng trưởng hiện nay của bộ là Hồng y Arthur Roche (từ 2021).

Tổ chức được liên kết

Ủy ban "Vox Clara"
Ủy ban Vox Clara đã được thành lập để hỗ trợ và tư vấn cho Bộ Tư lệnh về Sự thờ phượng Thiên Chúa và Kỷ luật Bí tích trong việc hoàn thành trách nhiệm của mình đối với các bản dịch tiếng Anh của các bản văn phụng vụ. Đại diện cho các châu lục khác nhau như nó đã làm, ủy ban phản ánh tính chất quốc tế của ngôn ngữ tiếng Anh. Điều này làm cho Tòa thánh có được vô số kinh nghiệm mục vụ được đúc kết từ các nền văn hóa khác nhau. Chủ tịch đương nhiệm bị bỏ trống.

Bộ Tuyên Thánh
Bộ Tuyên Thánh  giám sát các quá trình hết sức phức tạp và kĩ lưỡng cho việc tuyên thánh (phong thánh) một người nào đó. Sau khi chuẩn bị án phong thánh, nếu có sự minh xác về các phép lạ, án phong thánh được Bộ trình đến Giáo hoàng - người có thẩm quyền duy nhất quyết định phong thánh. Bộ cũng đảm trách lưu giữ các hài cốt và thánh tích.

Tổng trưởng Thánh bộ hiện nay là Hồng y Marcello Semeraro (từ 2020).

Bộ Giám mục
Bộ Giám mục  giám sát sự lựa chọn các ứng viên mới cho chức Giám mục để trình Giáo hoàng. Các ứng viên do bộ này đề xuất thường không đảm trách trong vùng lãnh thổ hoặc những khu vực đã thuộc thẩm quyền của Bộ Giáo hội Đông phương. Ngoài ra, Bộ cũng đề xuất đến Giáo hoàng việc thành lập các giáo phận mới, việc thuyên chuyển Giám mục và tổ chức các Cuộc viếng thăm Ad limina.

Tổng trưởng hiện nay là Tổng giám mục Robert Francis Prevost (từ 2023).

Tổ chức được liên kết

Ủy ban Giáo hoàng về Châu Mỹ Latinh
Nhiệm vụ của tổ chức này là nghiên cứu các câu hỏi liên quan đến đời sống và sự phát triển của các Giáo hội cụ thể này để hỗ trợ các Bộ phận liên quan theo lý do khả năng của họ và để hỗ trợ họ bằng lời khuyên và phương tiện tài chính. Nó cũng chịu trách nhiệm thúc đẩy các mối quan hệ giữa các tổ chức giáo hội quốc tế và quốc gia hoạt động cho các khu vực Châu Mỹ Latinh và các tổ chức giáo hội. Chủ tịch của Ủy ban là Tổng trưởng ngoại giao.

Bộ Giáo sĩ
Bộ Giáo sĩ đảm trách việc liên quan đến đời sống, kỷ luật, quyền lợi và bổn phận của giáo sĩ Công giáo. Bộ này chia làm ba văn phòng:
Văn phòng 1: phụ trách việc đào tạo và thánh hoá các linh mục.
Văn phòng 2: phụ trách việc giảng Phúc Âm và dạy giáo lý.
Văn phòng 3: phụ trách việc gìn giữ và quản trị tài sản của giáo hội, đời sống vật chất của giáo sĩ, chăm sóc các giáo sĩ già yếu bệnh tật hoặc nghỉ hưu.

Tổng trưởng hiện nay là Hồng y Lazzaro You Heung-Sik (từ 2021)

Các tổ chức liên kết

Hội đồng Giáo hoàng cho Ơn gọi Linh mục
Công việc của Giáo hoàng về Ơn gọi Linh mục được thành lập trong Bộ  có trách nhiệm khuyến khích và phối hợp các nỗ lực nhằm thúc đẩy các ơn gọi trở thành linh mục thiêng liêng của Giáo hội Công giáo. Nó chủ yếu liên quan đến việc đặt ra một khái niệm đúng đắn và rõ ràng về bản chất, sự cần thiết và sự xuất sắc của chức tư tế; cổ vũ việc dâng các Thánh lễ, Rước lễ, cầu nguyện và các công việc đền tội và bác ái nhằm mục đích Thiên Chúa có thể ban cho nhiều ơn gọi linh mục xuất sắc; và khuyến khích sự phát triển của dự án được thiết lập trong mỗi giáo phận cho các ơn gọi linh mục, và cố gắng thiết lập những dự án đó ở những nơi chúng chưa tồn tại.  Chủ tịch của Ủy ban là Tổng trưởng ngoại giao.

Ủy ban liên ngành dành cho các ứng cử viên vào Dòng thánh
Ủy ban Liên bang dành cho các ứng cử viên vào Dòng thánh được thành lập trong Bộ tự viện chịu trách nhiệm về việc lựa chọn các ứng viên cho các chức vụ Truyền chức thánh, bao gồm việc đào tạo về nhân bản, tâm linh, giáo lý và mục vụ của họ trong các chủng viện và trong các trung tâm đặc biệt dành cho các phó tế vĩnh viễn, để họ tiếp tục đào tạo, bao gồm điều kiện sống và cách thức thực hiện thánh chức.  Chủ tịch của Ủy ban là Tổng trưởng ngoại giao.

Bộ Tu sĩ
Bộ Tu sĩ hay tên đầy đủ là Bộ Lo về Đời sống Tận Hiến và các Hiệp hội Đời sống Tông đồ chịu trách nhiệm về tất cả những việc liên quan đến đời sống tận hiến, ơn gọi tu trì cho cả nam giới và nữ giới, các tu hội đời sống tông đồ. Bộ còn có thẩm quyền liên quan đến việc thành lập, bãi bỏ, chuyển đổi các tổ chức tu trì; phê chuẩn hiến chương, nội quy của các hội dòng; canh tân và thích nghi các hội dòng; khích lệ các tu nghị và cổ vũ việc giao hảo, hiệp thông giữa các bề trên thượng cấp của các tổ chức tu trì đó.

Tổng trưởng hiện nay là Hồng y João Bráz de Aviz (từ 2011).

Các tổ chức liên kết

Học viện Giáo hoàng về Sự sống
Bộ hợp tác với Học viện Giáo hoàng về Sự sống trong các vấn đề liên quan đến bảo vệ và thúc đẩy cuộc sống con người và sử dụng chuyên môn của mình. Nó được dành riêng để thúc đẩy đạo đức sống nhất quán của Giáo hội. Nó cũng thực hiện nghiên cứu liên quan về đạo đức sinh học và thần học đạo đức Công giáo. Chủ tịch hiện tại của Học viện là Đức Tổng Giám mục Vincenzo Paglia .

Viện Thần học về Hôn nhân và Khoa học Gia đình Giáo hoàng John Paul II
Viện Thần học của Giáo hoàng John Paul II về Hôn nhân và Khoa học Gia đình dành cho việc nghiên cứu sự thật về con người trong tất cả các chiều kích của nó: thần học, triết học, nhân chủng học và thực tế là vũ trụ học-khoa học. Viện tập trung nghiên cứu về con người trong cộng đồng là tế bào ban đầu của xã hội loài người: hôn nhân và gia đình.  Chủ tịch hiện tại của Viện là Đức ông Philippe Bordeyne .

Bộ Cổ vũ Hợp nhất Kitô hữu
Bôl này lo thiết lập mối quan hệ với các cộng đoàn, giáo phái Kitô giáo khác, giải thích đúng và thực hiện tốt các nguyên tắc đại kết, tổ chức và thúc đẩy các nhóm đại kết Công giáo và phối hợp trên bình diện quốc gia và quốc tế, để cổ vũ hợp nhất Kitô hữu. Tổ chức đối thoại, đại kết với các cộng đoàn tách rời khỏi Tòa Thánh; gửi các quan sát viên của Công giáo đến dự họp với các anh em Kitô giáo hay mời đại diện của các giáo hội khác đến dự họp.

Có một ủy ban đặc trách về các quan hệ tôn giáo với Do Thái giáo liên hệ chặt chẽ với Văn phòng Thư ký của Hội đồng này.

Chủ tịch Hội đồng là Hồng y Kurt Koch và Tổng thư ký là Giám mục Brian Farrell.

Tổ chức được liên kết

Ủy ban quan hệ tôn giáo với người Do Thái
Để thúc đẩy mối quan hệ giữa người Công giáo và người Do Thái, một Ủy ban Quan hệ Tôn giáo với người Do Thái được thành lập . Nó có nhiệm vụ duy trì mối quan hệ thần học tích cực với người Do Thái và đạo Do Thái. Chủ tịch của Ủy ban là Tổng trưởng ngoại giao.

Bộ đối thoại Liên tôn
Hội đồng có nhiệm vụ cổ vũ việc nghiên cứu và đối thoại, nhằm gia tăng sự hiểu biết và tôn trọng lẫn nhau giữa các tín hữu Kitô giáo và ngoài Kitô giáo. Hội đồng này cũng có liên hệ với Ủy ban đặc trách về quan hệ các tín hữu Hồi giáo.

Chủ tịch Hội đồng là Giám mục Miguel Ángel Ayuso Guixot.

Tổ chức được liên kết

Ủy ban quan hệ tôn giáo với người Hồi giáo
Với mục đích thúc đẩy mối quan hệ với các thành viên của các tín ngưỡng tôn giáo khác nhau, Ủy ban Quan hệ Tôn giáo với người Hồi giáo được thành lập trong Dicastery. Nó có nhiệm vụ duy trì mối quan hệ thần học tích cực với người Hồi giáo. Chủ tịch của Ủy ban là Tổng trưởng ngoại giao

Bộ Giáo dục Công giáo
Bộ Giáo dục Công giáo  điều hành các chủng viện và các tổ chức giáo dục thuộc Công giáo như đại học, các khoa, viện nghiên cứu...

Tổng trưởng bộ này hiện nay là Hồng y  José Cardinal Tolentino de Mendonça .

Phần dành cho Văn hóa
Bộ phận Văn hóa thúc đẩy và duy trì các mối quan hệ giữa Tòa thánh và thế giới văn hóa, đối mặt với nhiều yêu cầu nảy sinh từ đó và đặc biệt khuyến khích đối thoại như một phương tiện không thể thiếu để gặp gỡ thực sự, tương tác qua lại và làm giàu lẫn nhau, để các nền văn hóa khác nhau có thể trở thành ngày càng cởi mở với Tin Mừng cũng như đức tin Kitô giáo nơi chúng, và để những người yêu thích nghệ thuật, văn học và khoa học, công nghệ và thể thao có thể biết và cảm thấy được Giáo hội công nhận như những người phục vụ cho việc chân thành tìm kiếm chân lý, cái thiện và cái đẹp.

Phần dành cho Giáo dục
Bộ Giáo dục cộng tác với các Giám mục giáo phận / Giám mục, Hội đồng Giám mục và Cơ cấu Thứ bậc Phương Đông để các nguyên tắc cơ bản của giáo dục, đặc biệt là Giáo dục Công giáo, có thể được tiếp nhận và đào sâu để chúng có thể được thực hiện theo ngữ cảnh và văn hóa. Nó có thẩm quyền thực hiện các thủ tục cần thiết để được các Quốc gia công nhận các văn bằng học thuật được cấp nhân danh Tòa thánh, đồng thời phê duyệt và thành lập các Viện Nghiên cứu Đại học và các cơ sở học thuật khác của Giáo hội.

Các tổ chức liên kết

Hội động Giáo hoàng cho các Ơn gọi Giáo hội
Công việc của Giáo hoàng về Ơn gọi Giáo hội có nhiệm vụ cổ vũ các ơn gọi làm linh mục của Giáo hội Công giáo. Nó có trách nhiệm tăng cường mong muốn thúc đẩy, bảo vệ và hỗ trợ các ơn gọi của Giáo hội; phổ biến một quan niệm chính xác về phẩm giá và sự cần thiết của chức linh mục Công giáo; và kêu gọi các tín hữu trên toàn thế giới kết hợp chặt chẽ với những lời cầu nguyện và thực hành ngoan đạo.  Chủ tịch của Ủy ban là Tổng trưởng ngoại giao.

Học viện Giáo hoàng
Bộ Văn hóa và Giáo dục cũng điều phối hoạt động của một số Học viện Giáo hoàng, một số trong số đó có nền tảng cổ xưa, trong đó các nhân vật quốc tế chính của khoa học thần học và nhân văn được đồng lựa chọn, được lựa chọn giữa các tín hữu và những người không tin. Đây hiện là:

 Giáo hoàng Học viện Mỹ thuật và Thư tín của Virtuosi al Pantheon ;
 Giáo hoàng Học viện Khảo cổ học ;
 Giáo hoàng Học viện Thần học ;
 Giáo hoàng Học viện Thánh Thomas Aquinas ;
 Giáo hoàng Học viện Thánh Mẫu học
 Giáo hoàng Học viện Các Thánh Tử đạo
 Học viện Giáo hoàng về tiếng Latinh .

Bộ Giáo dân, Gia đình và Sự sống

Ngày 15 tháng 8 năm 2016, Đức Thánh Cha Phanxicô đã công bố việc thành lập Bộ Giáo dân, Gia đình và Sự sống, có hiệu lực từ ngày 1 tháng 9 năm 2016. Bộ này đã tiếp nhận các trách nhiệm của Hội đồng Giáo hoàng về Giáo dân và Hội đồng Giáo hoàng về Gia đình.  Tổng trưởng hiện nay là Hồng y Kevin Farrell (từ 2016).

Tổ chức được liên kết

Ủy ban COVID-19 của Vatican
Ủy ban COVID-19 của Vatican được thành lập để bày tỏ sự quan tâm và chăm sóc của Giáo hội đối với toàn thể gia đình nhân loại đang đối mặt với đại dịch COVID-19. Dựa trên nhiều kiến thức chuyên môn từ các cộng đồng địa phương, các nền tảng toàn cầu và các chuyên gia học thuật, Ủy ban tìm kiếm những thay đổi rộng rãi, táo bạo: nhân phẩm trong công việc, cấu trúc mới vì lợi ích chung, đoàn kết tại trung tâm của quản trị và bản chất hài hòa với các hệ thống xã hội . Chủ tịch của ủy ban là Tổng trưởng ngoại giao.

Bộ Giải thích Văn bản Giáo luật
Nhiệm vụ hàng đầu của Hội đồng là giải thích xác thực các luật phổ quát của Giáo hội;quảng bá và truyền bá trong Giáo hội kiến thức và sự chấp nhận giáo luật của Giáo hội Latinh và của các Giáo hội Đông phương, đồng thời cung cấp hỗ trợ trong việc áp dụng đúng. Nó thực hiện các nhiệm vụ của mình trong sự phục vụ của Giáo hoàng La Mã, của các cơ quan và văn phòng giám tuyển, của các Giám mục giáo phận / thượng nghị, của các Hội đồng Giám mục, của các cơ cấu phẩm trật phương Đông, và cả những người điều hành tối cao của các Viện Đời sống thánh hiến. và của Hiệp hội Đời sống Tông đồ của quyền giáo hoàng. Khi thực hiện các nhiệm vụ của mình, nó tận dụng sự cộng tác của các nhà kinh điển thuộc các nền văn hóa khác nhau và làm việc trên các lục địa khác nhau. Nó thúc đẩy việc nghiên cứu Giáo luật của Giáo hội Latinh và của các Giáo hội Đông phương cũng như các văn bản lập pháp khác bằng cách tổ chức các cuộc họp, hội nghị liên giáo phận và bằng cách thúc đẩy các hiệp hội của các nhà giáo luật quốc tế và quốc gia. .

Chủ tịch Hội đồng hiện nay là Tổng giám mục Filippo Iannone và Tổng thư ký là Giám mục Juan Ignacio Arrieta Ochoa de Chinchetru.

Bộ Truyền thông
Là cơ quan do Giáo hoàng Phanxicô thành lập dựa trên việc hợp nhất: Hội đồng Tòa Thánh về Truyền thông Xã hội, Phòng Báo chí Tòa Thánh, Phòng Internet Tòa Thánh, Đài phát thanh Vatican, Trung tâm Truyền hình Vatican, báo Osservatore Romano, Nhà in Vatican, Phòng Nhiếp ảnh, và nhà xuất bản Vatican. Cơ quan này giám sát các hoạt động truyền thông của Vatican. Bộ thống nhất tất cả các cơ quan của Tòa thánh trong lĩnh vực truyền thông, để toàn bộ hệ thống đáp ứng một cách mạch lạc với các nhu cầu của sứ mệnh truyền bá Phúc âm hóa của Giáo hội trong bối cảnh được đặc trưng bởi sự hiện diện và phát triển của phương tiện kỹ thuật số, bởi các yếu tố hội tụ và tương tác. Bộ cung cấp cho các nhu cầu của sứ mệnh truyền bá Phúc âm của Giáo hội bằng cách sử dụng các mô hình sản xuất, đổi mới công nghệ và các hình thức truyền thông hiện có và những mô hình có thể phát triển trong thời gian tới. Ngoài các chức năng hoạt động rõ ràng được giao cho nó, còn đào sâu và phát triển các khía cạnh thần học và mục vụ của Giáo hội ,hoạt động giao tiếp. Bộ trưởng hiện tại là Tiến sĩ Paolo Ruffini.

Các tổ chức liên kết

Vatican Press
Báo chí Vatican hoạt động trong lĩnh vực công nghệ và sản xuất, tiếp tục thực hiện tất cả các hoạt động liên quan đến việc in ấn và đóng gói các tài liệu của Giáo hoàng, và các tài liệu chính thức của các giáo triều và văn phòng khác nhau của Tòa thánh và Vatican. Ngoài ra, nó còn in tờ báo L'Osservatore Romano của Vatican , và nó chăm sóc các ấn phẩm biên tập khác của các đơn vị có liên hệ với Tòa thánh.

L’Osservatore Romano
L’Osservatore Romano là tờ nhật báo của Nhà nước Thành quốc Vatican, đưa tin về các hoạt động của Tòa thánh và các sự kiện diễn ra trong Giáo hội cũng như trên thế giới. Tổng biên tập hiện tại là Giáo sư Andrea Monda.

Văn phòng Báo chí Tòa thánh
Văn phòng Báo chí Tòa Thánh công bố tin tức chính thức về các hoạt động của Đức Thánh Cha và của các cơ quan khác nhau của Tòa Thánh. Điều này bao gồm các bài phát biểu, thông điệp và các tài liệu khác, cũng như các tuyên bố do Giám đốc Văn phòng Báo chí đưa ra. Giám đốc hiện tại là Matteo Bruni .

Các Tòa án
Giáo triều Rôma có ba tòa án:

Tòa Ân giải Tối cao
Tòa Ân giải Tối cao (Sacra Paenitentiaria) được mệnh danh là "tòa án của lòng thương xót", có quyền hạn trong phạm vi tòa trong (bí tích hay ngoài bí tích). Tòa ra phán quyết về những vấn đề lương tâm, tha thứ của tội lỗi, án phạt; tháo gỡ lời khấn tu và ban các ân xá.

Chánh án hiện nay là Hồng y Mauro Piacenza.

Tòa Thượng thẩm Rota
Tòa Thượng thẩm Rota (Tribunal Apostolicum Rotae Romanae) là tòa phúc thẩm cho mọi vụ việc kháng án lên Tòa Thánh. Toà có quyền quyết định các vụ việc liên can đến giá trị pháp lý hôn nhân Công giáo.

Trưởng Tòa Thượng thẩm hiện nay là Đức Ông Pio Vito Pinto và Phó Tòa Thượng thẩm là Đức Ông Maurice Monier.

Tối cao Pháp viện
Tối cao Pháp viện Tông tòa (Supremum Tribunal Signaturae Apostolicae) là tòa án tối cao của Giáo hội để giải quyết những vụ việc liên quan đến thủ tục tố tụng dân sự, kiểm tra việc tuân thủ luật lệ và quyền lợi ở mức độ cao nhất. Đây cũng là tòa án tối cao của quốc gia Vatican.

Tổng trưởng hiện nay là Hồng y Dominique François Joseph Mamberti và Tổng thư ký là giám mục Giuseppe Sciacca.

Các Văn phòng

Văn phòng Quản lý Tông Tòa
Văn phòng chịu trách nhiệm quản lý tài chính và quyền lợi của Toà Thánh, từ lúc vị Giáo hoàng qua đời cho đến khi có vị Giáo hoàng mới kế vị, theo một số luật đặc biệt của Giáo hội.

Văn phòng Quản trị Tài sản Tông Tòa
Văn phòng này quản lý các bất động sản của Tòa Thánh dưới sự chỉ đạo của các đại diện Giáo hoàng.

Văn phòng Kinh tế Tòa Thánh
Văn phòng lo việc tài chính, phối hợp và giám sát quản lý các động sản của Tòa Thánh.

Các Ủy ban giáo hoàng
Ngoài ra, Giáo triều Rôma còn một số cơ quan thấp hơn để phục vụ, nghiên cứu cho sinh hoạt phong phú của Giáo hội trong thời đại văn minh hiện nay.

Ủy ban Giáo hội Công giáo

Ủy ban Tòa Thánh về Hội nghị Thánh Thể Quốc tế

Ủy ban Tòa Thánh về Khoa học Lịch sử

Ủy ban Tòa Thánh về Biện hộ

Ủy ban Kỷ luật Giáo triều Rôma

Ủy ban Thần học Quốc tế

Đội cận vệ Thụy Sĩ

Đội cận vệ Thụy Sĩ là một lực lượng chịu trách nhiệm bảo vệ tính mạng cho Giáo hoàng kể từ năm 1506, bao gồm cả việc đảm bảo an ninh khi ra vào Điện Tông Tòa và thành Vatican. Tuy Vatican dùng tiếng Latinh làm ngôn ngữ chính thức nhưng Đội cận vệ Thụy Sĩ lại nói tiếng Đức. Thực tế, họ còn phục vụ như là lực lượng quân đội của thành Vatican, dù không chính thức, họ được coi là quân đội kế thừa lâu đời nhất trên thế giới. Đến năm 2003, đội cận vệ này gồm 134 chiến sĩ.

Các Viện hàn lâm giáo hoàng
Viện hàn lâm giáo hoàng là một hiệp hội học thuật được Tòa Thánh thành lập hoặc điều hành.

Các phòng phụ trợ
Ngoài ra, Giáo triều Rôma còn một số cơ quan thấp hơn để phục vụ, nghiên cứu cho sinh hoạt phong phú của Giáo hội trong thời đại văn minh hiện nay. Chúng ta có thể kể tóm tắt theo tên các cơ quan sau đây:

Phòng Quản gia Giáo hoàng
Phòng này quản lý nhà nguyện riêng của Giáo hoàng và các giám chức thuộc quản gia. Sắp xếp đón tiếp khách của Giáo hoàng; lập kế hoạch cho các cuộc thăm viếng của Giáo hoàng ra ngoài Vatican; các nghi thức tiếp khách, tổ chức các buổi tiếp kiến hàng tuần vào ngày Thứ Tư của Giáo hoàng với giáo dân; lo tổ chức và trật tự các Thánh lễ và các buổi cử hành phụng vụ do Giáo hoàng chủ sự.

Phòng các buổi Cử hành Phụng vụ của Giáo hoàng
Phòng này lo các nghi lễ phụng vụ và các nghi lễ khác của Giáo hoàng hay nhân danh Giáo hoàng.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang chính thức tiếng Anh

Giáo hội Công giáo Rôma
Tòa Thánh
Chức vụ trong Giáo hội Công giáo Rôma


title: Ōke no Monshō

text:
(tạm dịch: Huy hiệu hoàng gia), tại Việt Nam thường được biết đến với tên Nữ hoàng Ai Cập, là một bộ manga thể loại shōjo, xuyên không, huyền ảo lịch sử của tác giả Chieko Hosokawa. Truyện bắt đầu được phát hành trên tạp chí hàng tháng Princess của nhà xuất bản Akita Shoten từ năm 1976 đến nay.

Năm 1991, bộ truyện giành giải Manga Shogakukan cho thể loại truyện tranh shōjo. Tính tới năm 2006, tác phẩm đã bán được 36 triệu bản tại Nhật, trở thành truyện tranh shōjo bán chạy thứ ba từ trước đến nay. Bộ truyện được chuyển thể thành một tập phim hoạt hình OVA do Toei Animation sản xuất năm 1988 và hai CD nhạc kịch do Pony Canyon phát hành năm 1990 (tái bản năm 2004). Năm 2016, truyện được chuyển thể thành một vở nhạc kịch sân khấu và từ đó đã được tái công chiếu nhiều lần.

Tóm tắt chung
Nhân vật trung tâm của bộ truyện là Carol Reed, một thiếu nữ 16 tuổi người Mỹ có mái tóc vàng và đôi mắt xanh, là con gái của một gia đình tỷ phú, theo học ngành khảo cổ học tại Cairo, Ai Cập. Khi gia đình cô nhận bảo trợ cho chương trình khai quật và nghiên cứu lăng mộ của một vị pharaoh trẻ tuổi, lời nguyền từ ngôi mộ đã giáng xuống gia đình cô. Lời nguyền ấy đưa cô trở về Ai Cập cổ đại, nơi cô bị lôi kéo vào những vấn đề của Ai Cập và những quốc gia cổ đại khác như Assyria và Babylon. Tại đây, Carol gặp Memphis – một pharaoh trẻ tuổi dũng mãnh, là người mà gia đình cô đã khai quật mộ ở thế giới hiện đại. Họ đem lòng yêu nhau và cùng nhau vượt qua nhiều thử thách. Điều này đã làm người chị cùng cha khác mẹ của Memphis là Isis giận dữ vì cô đã chờ đợi từ lâu để cưới Memphis.

Carol, với kiến thức khoa học hiện đại, trở thành một nhân vật quan trọng trong lịch sử cổ đại và được mệnh danh là "Công chúa sông Nile" hay "Đóa hoa sen đẹp nhất của Địa Trung Hải". Sắc đẹp và sự thông thái của cô đã gián tiếp gây ra nhiều âm mưu chính trị và chiến tranh giữa các vương quốc. Carol thường xuyên rơi vào các cạm bẫy nguy hiểm nhưng nhờ sự thông minh của mình cùng sự ứng cứu của Memphis, cô đã nhiều lần thoát hiểm và giúp Ai Cập chống lại những âm mưu thù địch nhằm thôn tính quốc gia này.

Nhân vật chính
: nhân vật chính của bộ truyện. Do cha cô khai quật lăng mộ của pharaoh Memphis nên cô bị Isis bắt về Ai Cập thời cổ đại. Ở đó, cô gặp Memphis. Ban đầu, Carol tỏ ra sợ hãi trước Memphis và luôn tìm cách chạy trốn do tính tình hung bạo của anh. Sau này, cô nảy sinh tình cảm với anh và cảm hóa anh trở thành người nhân từ và lương thiện. Cô kết hôn với Memphis và trở thành hoàng phi Ai Cập. Cô được người dân Ai Cập vô cùng yêu mến, kính trọng và tin rằng cô là con gái nữ thần sông Nile (cô thường được gọi bằng cái tên "cô gái sông Nile"). Cô nổi tiếng ở thế giới cổ đại bởi mái tóc vàng, đôi mắt xanh, làn da trắng và sự tinh thông kim cổ của mình. Tuy nhiên cũng chính vì điều này mà rất nhiều vị quân vương tranh giành cô như một báu vật. Cô thường gặp phải những tình huống khó xử với người ở thế giới cổ đại vì họ luôn tin cô là nữ thần và có khả năng dự đoán trước được tương lai. Cô có thần giao cách cảm với Memphis và anh trai Ryan, mỗi khi cô gặp nạn Memphis sẽ thường nghe thấy tiếng cô kêu cứu và Ryan thỉnh thoảng có thể nghe thấy tiếng cô khi cô gọi anh.
: vị pharaoh trẻ tuổi của Ai Cập cổ đại 3000 năm về trước, là chồng của Carol. Tên nhân vật được lấy từ thủ đô Memphis của đế quốc Ai Cập cổ đại. Memphis khôi ngô, tuấn tú, (thường bị nhầm là con gái) dũng mãnh và có võ nghệ cao cường nhưng tính tình nóng nảy, cộc cằn và thô lỗ. Ban đầu, anh là một bạo chúa tàn ác và ngang ngược, giết người theo sở thích khiến Carol ghê sợ anh. Sau này, nhờ sự cảm hóa của Carol nên Memphis trở thành vị quân vương nhân từ và lương thiện. Anh yêu Carol rất nhiều và luôn bất chấp mọi nguy hiểm để cứu cô. Do ngoại hình tuấn tú như thiếu nữ đôi mươi của mình mà Memphis khiến nhiều phụ nữ bị cuốn hút.
: Trưởng công chúa, nữ hoàng Hạ Ai Cập. Nhân vật được đặt tên theo nữ thần Isis của Ai Cập. Cô là chị gái cùng cha khác mẹ của Memphis, là con một người tình không rõ danh tính. Cô có nhan sắc kiều diễm nhưng rất tàn nhẫn, độc ác, kiêu ngạo, lạnh lùng. Isis hết lòng yêu em trai mình nhưng không được Memphis đáp lại. Vì thế, Isis vô cùng căm ghét Carol và nhiều lần hãm hại cô. Vì muốn tiêu diệt Carol, Isis đã đồng ý lời cầu hôn của Ragash – hoàng đế Babylon và trở thành hoàng hậu của đế quốc này, cô đã sinh ra một hoàng tử cho Babylon và mong muốn nó sẽ thành Pharaoh Ai Cập.
: Thái tử của vương quốc Hittite. Anh tuấn tú, thông minh và trầm tĩnh. Ban đầu, anh đến Ai Cập để tìm hiểu về cái chết của em gái mình là Mitamun và bắt cóc Carol để trả thù, nhưng sau đó, anh đem lòng yêu cô bởi vẻ đẹp kỳ lạ và sự thông minh cũng như tính cách nhân hậu của cô. Vì quá say đắm Carol nên Ismir đã không ít lần bắt cóc cô, vô cùng mong muốn chiếm hữu kiến thức từ tương lai của Carol, anh đã từng phải dùng bùa mê để ép Carol cưới anh.

Nhân vật phụ

Thế giới hiện đại
: anh trai cả của Carol, hết lòng yêu thương em gái. Anh đang điều hành tập đoàn dầu mỏ của gia đình.
 : anh trai thứ của Carol.
 : cha của Carol, tỷ phú thiệt mạng do bị Isis thả rắn hổ mang cắn vì ông đã khai quật lăng mộ hoàng gia.
 : mẹ của Carol. Bà rất thương cô và luôn mong mọi điều tốt đẹp cho con gái.
 : bà giúp việc tốt bụng và vui tính của gia đình Carol.
 : ông của Jimmy, một nhà khảo cổ học giỏi, người đã tìm ra lăng mộ của Memphis cùng Carol và các bạn.
 : bạn từ thuở nhỏ của Carol, người đã có hôn ước với cô.
Maria: cô bạn thân cùng lớp vui tính của Carol.
 : con trai của tỷ phú giàu có và quyền lực người Ả Rập – ông Rafman. Anh từng cứu Carol ở biển Địa Trung Hải khi cô trầm mình tự tử. Anh đem lòng yêu Carol và muốn cưới cô làm vợ.
Tohn Spencer: con trai nhà Spencer – công ty đối thủ của nhà Reed, bị phá sản do Carol phát hiện trưng bày cổ vật giả. Anh từng bắt cóc Carol để trả thù, đã chết khi Carol được cứu.
Dorothy Spencer: con gái nhà Spencer. Cô từng ám sát Carol để trả thù cho gia đình nhưng thất bại.

Thế giới cổ đại

Vương quốc Ai Cập
 : phụ hoàng của Memphis và Isis, băng hà do bị ám sát bởi người vợ mới cưới.
: người vợ thứ ba và cuối cùng của pharaoh Nefermaat, trước là công chúa Nubia.
: quan tể tướng của Ai Cập, là người thông minh, điềm tĩnh và hiểu đạo lý.
: tướng quân của Ai Cập, rất trung thành với Memphis.
: cận vệ của Carol, vốn xuất thân là nô lệ. Rất trung thành với Memphis.
: một nữ quan trong triều đình Ai Cập và là mẹ của Minue. Bà rất thương yêu Carol.
: cung nữ thân cận của Carol, vui tính, hài hước, nguy hiểm, bố láo và ăn hại.
: quan tư tế của Ai Cập, nhiều lần vì vật chất và quyền lực mà lạm dụng chức quyền của mình, rất ưa thích mái tóc vàng của Carol.
: cung nữ thân cận của Isis, thâm độc.
: cô vốn là một nô lệ nhưng do ham mê sự giàu sang nên đã lừa Kaputa rằng cô là con gái nhà quý tộc để lọt được vào hoàng cung Ai Cập. Cô muốn chinh phục Memphis nên đã dùng nhiều cách để ám hại Carol nhưng đều thất bại. Sau khi người em trai giả mạo của Memphis là Nebamen xuất hiện, cô phải lòng anh nhưng chưa từ bỏ mục tiêu chinh phục Memphis.
: tên thật là , một kẻ xảo quyệt và tàn nhẫn. Anh vốn là một tên tội phạm nhưng đã mạo danh là em trai của Memphis và lấy lòng hoàng cung Ai Cập bằng sự nhân hậu, vị tha giả tạo của mình.
Sechi:  Nô lệ cứu Carol khi cô ấy mới đến thế giới cổ đại, chết trong chiến tranh với Hittite

Đế quốc Hittite
: cha của Ismir, là một ông vua độc ác, tàn bạo, tham lam và háo sắc.
: mẹ của Ismir và Mitamun, là người hiền lành nhưng bạc nhược.
: người thân cận của Ismir, được anh cử đến Ai Cập để bảo vệ Carol và tìm cách đưa cô Carol đến Hittite, vệ sĩ của Carol.
: vú nuôi của Ismir.
: công chúa Hittite, em gái Ismir. Khi đi sứ sang Ai Cập, cô bị Isis thiêu chết do cô mong muốn kết hôn cùng Memphis. Cái chết của Mitamun gián tiếp gây ra chiến tranh giữa Ai Cập và Hittite.
: anh họ của Ismir, muốn giết chết anh để đoạt lấy vương quốc Hittite.
: chị gái của nhà vua và là mẹ của Gidantash, dùng mọi mưu kế để giúp con trai mình đoạt ngai vàng.
: hôn thê trước của Ismir.
: vị tướng quân người Hittite.

Đế quốc Assyria
: hoàng đế Assyria, tính tình vô cùng xảo quyệt và háo sắc, thường dùng các chiêu trò hèn hạ để giành chiến thắng và muốn có được Carol không chỉ vì sắc đẹp và trí tuệ của cô mà còn muốn dùng cô để chinh phục Ai Cập, nhưng mất cả kinh thành và cánh tay phải trong lần giao tranh với Ai Cập.
: một lái buôn trẻ tuổi, còn là thầy thuốc. Anh từng giúp chú mình là Careb bắt cóc Carol từ Hittite đến Assyria nhưng đem lòng cảm phục và yêu mến cô, thường xuất hiện trợ giúp khi cô gặp khó khăn.
: một thương gia già tham lam, hám tiền.
: cung nữ được Algol sủng ái. Cô đem lòng yêu Memphis do sự kiêu dũng, chung tình của anh.
: em trai Algol, là người nhu nhược.

Đế quốc Babylon
: Hoàng đế của Babylon và là chồng của Isis. Anh kết hôn với Isis là để thực hiện âm mưu chiếm Ai Cập cũng như dễ bề đưa Carol về Babylon nhằm lợi dụng trí tuệ và tài tiên tri của cô, dù đã hứa với Isis rằng sẽ giết Carol. Anh giam Carol vào tháp Babel nhưng tòa tháp bị cô phá hủy khiến Ragash vô cùng tức giận và căm thù, làm nổ ra chiến tranh giữa hai nước.
: quan đại thần của Babylon, người thân tín của Ragash.
: quan tư tế của Babylon.
: con trai của quan tư tế Babylon, đem lòng say mê Isis, khi biết chính Isis muốn chiến tranh, anh ngăn lại nhưng đã bị giết.

Vương quốc Minoa
: vua của Minoa. Trước khi Carol đến Minoa, Minos lâm bệnh nặng nhưng nhờ sự chăm sóc của Carol đã khỏi bệnh.
: vương tử Minoa, anh trai của Minos. Bởi vì ngoại hình xấu xí, anh bị mẹ mình là thái hậu giấu trong vào hang sâu. Anh cũng từng yêu Carol từ cái nhìn đầu tiên nhưng sau này trở thành thù hận. Anh sẵn sàng giết người và làm mọi thứ.
: mẫu thân của vương tử Atlas và vua Minos. Bà thông minh, nhưng cũng rất mưu mô xảo quyệt. Bà ngưỡng mộ, mến phục Carol nên muốn cô trở thành con dâu tương lai của mình để con trai mình yên tâm trị vì.
: tướng quân trung thành của Minoa, rất khỏe, giọng nói như bò rống.
: từng là hôn thê của Minos, ghen ghét Carol vì Minos yêu Carol.
Kerratot: quan tư tế của vương quốc Minoa, nhưng đồng thời cũng là gián điệp của vương quốc Mycenae cài vào, thủ phạm hạ độc Minos và đổ tội cho Photia.
: nô lệ thành Athens được Ismir cứu, sau đó đem lòng yêu Ismir.
: một phù thủy đã giúp Ismir cưới Carol.

Vương quốc Libya
: cha của công chúa Cafra, để con gái sang Ai Cập vì muốn liên minh.
: công chúa Libya, say mê Memphis nên đặt ra nhiều cạm bẫy để loại bỏ Carol. Cô là một người lả lơi và ghê gớm, luôn tự tin vào nhan sắc béo ú của mình.

Đế quốc Abyssinia
: hoàng tử của Abyssinia, đem lòng thù hận Memphis do bị hiểu lầm bắt cóc. Anh có cảm tình với Carol.
: thuộc hạ của Massharhiqhi, giả làm cung nữ trong hoàng cung Ai Cập để hại Memphis, trả thù cho Massharhiqhi.

Vương quốc của người Amazon
: nữ vương xinh đẹp và dũng mãnh của Amazon, từng giúp Carol thoát khỏi nguy hiểm.
: công chúa của Amazon, em gái nữ vương. Sau lần đựợc Carol cứu chữa, Hulia tham gia giải cứu Carol khi cô bị đem bán làm nô lệ.

Vương quốc Media
: vua của vương quốc Media – nơi có giống ngựa trắng "bách chiến bách thắng". Anh che giấu thân phận của mình để thâm nhập vào hoàng cung Ai Cập. Anh gặp Carol khi cô cải trang trốn khỏi cung và đem lòng tương tư cô.

Vương quốc Indus
: vương tử của Indus cổ đại, đến Ai Cập mong có một lời tiên tri cho Ấn Độ, Carol biết Ấn Độ sắp diệt vong nên không nói hết về Ấn Độ, gây sự căm ghét từ Sindhu.

Chú thích

Liên kết ngoài

Manga năm 1976
Anime năm 1988
Manga dài tập
Shōjo manga
Tác phẩm về du hành thời gian


title: Tây Thành, Bắc Kinh

text:
Tây Thành (tiếng Trung: 西城区, pinyin: Xīchéng, Hán Việt: Tây Thành khu là một quận nội thành của thủ đô Bắc Kinh, Trung Quốc. Quận Tây Thành có diện tích 30 km², dân số theo điều tra năm 2000 là 707.000 người và mật độ dân số là 23.567 người/km².

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện Bắc Kinh


title: Giáo phận Vinh

text:
Giáo phận Vinh (tiếng Latin: Dioecesis Vinhensis) là một giáo phận Công giáo Rôma tại phía Bắc miền Trung Việt Nam.

Địa bàn giáo phận Vinh tương ứng với tỉnh Nghệ An, có diện tích là 16.499km² và cho đến năm 2018, 108 giáo xứ, 3 giáo họ độc lập, 4 giáo điểm, trên 377 giáo họ, với 179 linh mục đã bao gồm 11 linh mục dòng, 1.414 tu sĩ nam nữ, 142 chủng sinh, 30 tiền chủng sinh. Tính đến năm 2020, số giáo dân trên địa bàn là 296.636 trong tổng số 3.400.000 dân cư, chiếm 8,72% dân cư. Giáo phận được phân chia thành 14 giáo hạt.

Giáo phận được quản lý bởi giám mục chính tòa Anphong Nguyễn Hữu Long, (từ 2019) và giám mục phụ tá Phêrô Nguyễn Văn Viên (từ 2013).

Lịch sử
Năm 1707, theo báo cáo của Giám mục Jacques de Bourges, Đại diện Tông tòa Tây Đàng Ngoài, tình hình giáo dân ở xứ Nghệ An là 3.000 người, do linh mục Bảo Lộc Tri coi sóc; ở Bố Chánh là 4.000 người, do linh mục Giuse Phước coi sóc.

Ngày 27 tháng 3 năm 1846, Hạt đại diện tông tòa Nam Đàng Ngoài được thành lập, tách từ Hạt đại diện tông tòa (Địa phận) Tây Đàng Ngoài. Ngày 15 tháng 8 năm 1892, Giám mục Louis Pineau Trị làm lễ cung hiến địa phận cho Đức mẹ. Năm đó, địa phận có 1 Giám mục, 31 thừa sai, 72 linh mục Việt Nam, 224 thầy giảng, 16 đại chủng sinh, 200 tiểu chủng sinh, 175 nữ tu, 88.227 giáo dân, 56 giáo xứ, 514 giáo họ và 300 nhà thờ.

Ngày 3 tháng 12 năm 1924, tất cả các Hạt đại diện tông tòa (địa phận) ở Việt Nam đổi tên theo địa bàn hành chính nơi đặt tòa Giám mục, nên địa phận Tông tòa Nam Đàng Ngoài đổi thành địa phận Vĩnh, về sau được gọi là địa phận Vinh, do Giám mục André Léonce Joseph Eloy Bắc coi sóc. Bấy giờ, địa phận có một Giám mục, 35 linh mục Việt Nam, 4 thừa sai, 75 thầy giảng, 69 chủng sinh, 220 nữ tu, 18 giáo xứ và 66.350 giáo dân.

Ngày 24 tháng 11 năm 1960, Tòa Thánh thành lập Hàng Giáo phẩm Việt Nam và nâng các Hạt đại diện tông tòa (địa phận tông tòa) trở thành các giáo phận. Địa phận Vinh cũng được nâng lên hàng giáo phận vào ngày này và thuộc Giáo tỉnh Hà Nội. Tháng 5 năm 2006, Giáo phận Vinh tiếp nhận khu vực Nam Quảng Bình phần hữu ngạn sông Gianh – sông Son từ Tổng giáo phận Huế.

Ngày 22 tháng 12 năm 2018, Giáo hoàng Phanxicô thiết lập giáo phận Hà Tĩnh với địa giới hai tỉnh Hà Tĩnh và Quảng Bình trên cơ sở chia tách giáo phận Vinh đồng thời bổ nhiệm Giám mục Anphong Nguyễn Hữu Long, đang là giám mục Phụ tá giáo phận Hưng Hóa làm giám mục chính tòa giáo phận Vinh. Giám mục Phaolô Nguyễn Thái Hợp, đang là Giám mục Vinh được bổ nhiệm làm giám mục tiên khởi giáo phận Hà Tĩnh. Địa giới giáo phận Vinh từ thời điểm này nằm gọn trong tỉnh Nghệ An.

Địa giới giáo phận: phía bắc giáp giáo phận Thanh Hóa, phía nam giáp giáo phận Hà Tĩnh, phía đông giáp vịnh Bắc Bộ, phía tây giáp Hạt Đại diện Tông tòa Viêng Chăn và Hạt Đại diện Tông tòa Savannakhet (Lào).

Các giáo hạt và giáo xứ

Địa giới giáo phận: phía bắc giáp giáo phận Thanh Hoá, phía nam giáp giáo phận Hà Tĩnh, phía đông giáp vịnh Bắc Bộ, phía tây giáp Hạt Đại diện Tông tòa Savannakhet (Lào), phía tây bắc giáp Hạt Đại diện Tông tòa Viêng Chăn (Lào).

Giáo phận Vinh có 14 giáo hạt, 118 giáo xứ

 Giáo Hạt chính tòa Xã Đoài (Hưng Nguyên, Nghi Lộc)
 Chính Tòa Xã Đoài - Xã Nghi Diên, huyện Nghi Lộc, tỉnh Nghệ An (sở hạt)
 Bố Sơn - Xã Nghi Vạn, huyện Nghi Lộc, tỉnh Nghệ An
 Bùi Ngõa - Xã Hưng Trung, huyện Hưng Nguyên, tỉnh Nghệ An
 Đồng Sơn - Xã Hưng Yên Nam, huyện Hưng Nguyên, tỉnh Nghệ An
 Làng Nam - Xã Nghi Trung, huyện Nghi Lộc, tỉnh Nghệ An
 Ngọc Liễn - Xã Nghi Hoa, huyện Nghi Lộc, tỉnh Nghệ An
 Tân Yên - Xã Nghi Diên, huyện Nghi Lộc, tỉnh Nghệ An
 Thượng Lộc - Xã Nghi Vạn, huyện Nghi Lộc, tỉnh Nghệ An
 Trang Nứa - Xã Hưng Yên Bắc, huyện Hưng Nguyên, tỉnh Nghệ An
 Trung Hậu - Xã Nghi Hoa, huyện Nghi Lộc, tỉnh Nghệ An
 Yên Thịnh - Xã Hưng Yên Bắc, huyện Hưng Nguyên, tỉnh Nghệ An
Thanh Phong - Xã Hưng Trung, huyện Hưng Nguyên, tỉnh Nghệ An
 Giáo Hạt Cầu Rầm (TP. Vinh, Hưng Nguyên)
 Cầu Rầm - Phường Cửa Nam, thành phố Vinh, tỉnh Nghệ An
 Kẻ Gai - Xã Hưng Tây, huyện Hưng Nguyên, tỉnh Nghệ An
 Mỹ Dụ - Xã Châu Nhân, huyện Hưng Nguyên, tỉnh Nghệ An
 Phù Long - Xã Hưng Long, huyện Hưng Nguyên, tỉnh Nghệ An
 Xuân Am - Xã Hưng Thịnh, huyện Hưng Nguyên, tỉnh Nghệ An
 Yên Đại - Xã Nghi Phú, thành phố Vinh, tỉnh Nghệ An
Phan Thôn - xã Nghi Kim, thành phố Vinh, tỉnh Nghệ An
Phúc Thịnh, Xã Hưng Thịnh, huyện Hưng Nguyên, tỉnh Nghệ An
Hưng Thịnh, Xã Hưng Tây, huyện Hưng Nguyên, tỉnh Nghệ An
 Giáo Hạt Phủ Quỳ (TX Thái Hòa, Nghĩa Đàn, Quế Phong, Quỳ Châu, Quỳ Hợp, Quỳnh Lưu)
 Cồn Cả - Xã Nghĩa Lộc, huyện Nghĩa Đàn, tỉnh Nghệ An (sở hạt)
 Đồng Lèn - Xã Nghĩa Hội, huyện Nghĩa Đàn, tỉnh Nghệ An
 Đồng Tâm - Xã Nghĩa An, huyện Nghĩa Đàn, tỉnh Nghệ An
 Nghĩa Thành - Xã Nghĩa Trung, huyện Nghĩa Đàn, tỉnh Nghệ An
 Phú Xuân - Xã Quỳnh Tam, huyện Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An
 Vĩnh Giang - Xã Nghĩa Lộc, huyện Nghĩa Đàn, tỉnh Nghệ An
Tân Bình (giáo điểm), huyện Nghĩa Đàn, tỉnh Nghệ An
Kim Sơn (giáo điểm)
Xuân Hợp (giáo điểm), huyện Quỳ Hợp, tỉnh Nghệ An
Tri Lễ (giáo điểm), huyện Quế Phong, tỉnh Nghệ An
 Giáo Hạt Đông Tháp (Diễn Châu)
 Đông Tháp - Xã Diễn Hồng, huyện Diễn Châu, tỉnh Nghệ An (sở hạt)
 Bến Đén - Xã Diễn Kỷ, huyện Diễn Châu, tỉnh Nghệ An
 Đông Kiều - Xã Diễn Mỹ, huyện Diễn Châu, tỉnh Nghệ An
 Nghi Lộc - Xã Diễn Hạnh, huyện Diễn Châu, tỉnh Nghệ An
 Phi Lộc - Xã Diễn Quảng, huyện Diễn Châu, tỉnh Nghệ An
 Phú Linh - Xã Diễn Tân, huyện Diễn Châu, tỉnh Nghệ An
 Trung Song - Xã Diễn Thịnh, huyện Diễn Châu, tỉnh Nghệ An
 Vạn Phần - Xã Diễn Vạn, huyện Diễn Châu, tỉnh Nghệ An
 Xuân Phong - Xã Diễn Thành, huyện Diễn Châu, tỉnh Nghệ An
 Yên Lý - Xã Diễn Yên, huyện Diễn Châu, tỉnh Nghệ An
 Giáo Hạt Bảo Nham (Đô Lương, Nghi Lộc, Yên Thành)
 Bảo Nham - Xã Bảo Thành, huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An (sở hạt)
 Cẩm Sơn - Xã Đại Sơn, huyện Đô Lương, tỉnh Nghệ An
 Hội Yên - Xã Nghi Văn, huyện Nghi Lộc, tỉnh Nghệ An
 Lâm Xuyên - Xã Nam Thành, huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An
 Lưu Mỹ - Xã Trù Sơn, huyện Đô Lương, tỉnh Nghệ An
 Mỹ Khánh - Xã Khánh Thành, huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An
 Ngọc Long - Xã Công Thành, huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An
 Rú Đất - Xã Long Thành, huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An
 Thanh Tân - Xã Hiến Sơn, huyện Đô Lương, tỉnh Nghệ An
Bắc Thịnh (giáo họ độc lập), Xã Nghi Kiều, huyện Nghi Lộc, tỉnh Nghệ An
11. Phú Trung - xã Công Thành, huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An
 Giáo Hạt Bột Đà (Đô Lương, Thanh Chương)
 Bột Đà - Xã Đà Sơn, huyện Đô Lương, tỉnh Nghệ An (sở hạt)
 Sơn La - Xã Xuân Sơn, huyện Đô Lương, tỉnh Nghệ An
 Trung Hòa - Xã Thanh Hòa, huyện Thanh Chương, tỉnh Nghệ An
Đại Yên - Thị trấn Dùng, huyện Thanh Chương, tỉnh Nghệ An
 Xuân Sơn (giáo họ độc lập), Xã Hòa Sơn, huyện Đô Lương, tỉnh Nghệ An
 Giáo Hạt Vạn Lộc (Nam Đàn, Thanh Chương)
 Vạn Lộc - Xã Thượng Tân Lộc, huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An
 Bàn Thạch - Xã Thanh Thủy, huyện Thanh Chương, tỉnh Nghệ An
 Mô Vĩnh - Xã Thanh Khê, huyện Thanh Chương, tỉnh Nghệ An
 Phúc Yên - Xã Thanh Yên, huyện Thanh Chương, tỉnh Nghệ An
 Quy Chính - Thị trấn Nam Đàn, huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An (sở hạt)
 Thượng Nhậm - Xã Hồng Long, huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An
 Trang Đen - Xã Nam Hưng, huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An
 Văn Thành - Xã Thanh Giang, huyện Thanh Chương, tỉnh Nghệ An
 Yên Lạc - Xã Nam Lĩnh, huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An
 Giáo Hạt Nhân Hòa (Nghi Lộc)
 Nhân Hòa - Xã Nghi Thuận, huyện Nghi Lộc, tỉnh Nghệ An (sở hạt)
 Bình Thuận - Xã Nghi Thuận, huyện Nghi Lộc, tỉnh Nghệ An
 La Nham - Xã Nghi Yên, huyện Nghi Lộc, tỉnh Nghệ An
 Mẫu Lâm - Xã Nghi Lâm, huyện Nghi Lộc, tỉnh Nghệ An
 Mỹ Yên - Xã Nghi Phương, huyện Nghi Lộc, tỉnh Nghệ An
 Xuân Kiều - Xã Nghi Kiều, huyện Nghi Lộc, tỉnh Nghệ An
 Xuân Mỹ - Xã Nghi Đồng, huyện Nghi Lộc, tỉnh Nghệ An
Trại Gáo - Xã Nghi Phương, huyện Nghi Lộc, tỉnh Nghệ An
Thanh Sơn - Xã Nghi Phương, huyện Nghi Lộc, tỉnh Nghệ An
 Giáo Hạt Cửa Lò (TX Cửa Lò, Nghi Lộc)
 Cửa Lò - Phường Thu Thủy, thị xã Cửa Lò, tỉnh Nghệ An (sở hạt)
 Đồng Vông - Xã Nghi Xá, huyện Nghi Lộc, tỉnh Nghệ An
 Làng Anh - Xã Nghi Phong, huyện Nghi Lộc, tỉnh Nghệ An
 Lập Thạch - Xã Nghi Thạch, huyện Nghi Lộc, tỉnh Nghệ An
 Lộc Mỹ - Xã Nghi Quang, huyện Nghi Lộc, tỉnh Nghệ An
 Tân Lộc - Phường Nghi Tân, thị xã Cửa Lò, tỉnh Nghệ An
 Trang Cảnh - Xã Nghi Xuân, huyện Nghi Lộc, tỉnh Nghệ An
 Giáo Hạt Thuận Nghĩa (Quỳnh Lưu)
 Thuận Nghĩa - Xã Quỳnh Lâm, huyện Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An (sở hạt)
 Cầm Trường - Xã Quỳnh Yên, huyện Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An
 Hội Nguyên - Xã Quỳnh Hồng, huyện Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An
 Mành Sơn - Xã Tiến Thủy, huyện Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An
 Phú Yên - Xã An Hòa, huyện Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An
 Song Ngọc - Xã Quỳnh Ngọc, huyện Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An
 Tân Lập - Thị trấn Cầu Giát, huyện Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An
 Thuận Giang - Xã Quỳnh Hưng, huyện Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An
 Vĩnh Yên - Xã An Hòa, huyện Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An
 Yên Lưu - Xã Quỳnh Giang, huyện Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An
Vạn Thủy - Xã Quỳnh Hưng, huyện Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An
 Giáo Hạt Kẻ Dừa (Diễn Châu, Yên Thành)
 Kẻ Dừa - Xã Thọ Thành, huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An
 Phú Tăng - Xã Đô Thành, huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An
 Đăng Cao - Xã Diễn Đoài, huyện Diễn Châu, tỉnh Nghệ An
 Diệu Phúc - Xã Phúc Thành, huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An
 Đồng Lạc - Xã Hùng Thành, huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An
 Đức Lân - Xã Hậu Thành, huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An
 Phú Vinh - Xã Đô Thành, huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An (sở hạt)
 Phúc Lộc - Xã Tân Thành, huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An
 Vĩnh Hòa - Xã Hợp Thành, huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An
Phi Lộc - xã Diễn Quảng, huyện Diễn Châu, tỉnh Nghệ An
Hòa Bình - Xã Lăng Thành, huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An
 Giáo Hạt Quy Hậu (Tân Kỳ, Yên Thành)
 Quy Hậu - Xã Kỳ Tân, huyện Tân Kỳ, tỉnh Nghệ An (sở hạt)
 Đạo Đồng - Xã Quang Thành, huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An
 Đồng Kén - Xã Tây Thành, huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An
 Hậu Thành - Xã Tây Thành, huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An
 Làng Rào - Xã Kỳ Sơn, huyện Tân Kỳ, tỉnh Nghệ An
 Tân Diên - Xã Đồng Văn, huyện Tân Kỳ, tỉnh Nghệ An
 Giáo Hạt Vàng Mai (TX. Hoàng Mai, Quỳnh Lưu)
 Thanh Dạ - Xã Quỳnh Thanh, huyện Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An (sở hạt)
 Cự Tân - Xã Quỳnh Thanh, huyện Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An
 Dĩ Lệ - Phường Quỳnh Lộc, thị xã Hoàng Mai, tỉnh Nghệ An
 Hiền Môn - Xã Quỳnh Thanh, huyện Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An
 Lộc Thủy - Xã Quỳnh Bảng, huyện Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An
 Sơn Trang - Phường Quỳnh Trang, thị xã Hoàng Mai, tỉnh Nghệ An
 Tân Thanh - Xã Quỳnh Thanh, huyện Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An
 Thanh Xuân - Xã Quỳnh Thanh, huyện Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An
 Xuân An - Phường Quỳnh Xuân, thị xã Hoàng Mai, tỉnh Nghệ An
 Yên Hòa - Phường Quỳnh Vinh, thị xã Hoàng Mai, tỉnh Nghệ An
 Giáo hạt Dừa Lãng (Anh Sơn, Con Cuông, Kỳ Sơn, Tương Dương)
 Đồng Lam - Xã Hùng Sơn, huyện Anh Sơn, tỉnh Nghệ An
 Lãng Điền - Xã Thạch Sơn, huyện Anh Sơn, tỉnh Nghệ An
 Quan Lãng - Xã Tường Sơn, huyện Anh Sơn, tỉnh Nghệ An (sở hạt)
 Yên Lĩnh - Xã Lĩnh Sơn, huyện Anh Sơn, tỉnh Nghệ An
Cây Chanh - Xã Đỉnh Sơn, huyện Anh Sơn, tỉnh Nghệ An (chưa tái lập)
Con Cuông (giáo họ độc lập) - Thị trấn Con Cuông, tỉnh Nghệ An

Các danh địa trong giáo phận

Nhà thờ chính tòa và Tòa Giám mục
-Nhà thờ chính tòa Xã Đoài, xã Nghi Diên, huyện Nghi Lộc, tỉnh Nghệ An

-Tòa giám mục Xã Đoài -Giáo phận Vinh, xã Nghi Diên, huyện Nghi Lộc, tỉnh Nghệ An

Các nhà thờ lớn và Thánh địa hành hương

 Trung tâm hành hương thánh Antôn Padova, Giáo xứ Trại Gáo, xã Nghi Phương, huyện Nghi Lộc, tỉnh Nghệ An.
 Trung tâm hành hương Đức Mẹ Lộ Đức, Giáo xứ Bảo Nham, xã Bảo Thành, huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An.
Đền thờ Thánh Phê-rô Hoàng Khanh, Giáo xứ Trung Hậu, xã Nghi Hoa, huyện Nghi Lộc, tỉnh Nghệ An
Đền Thánh Phê-rô Vũ Đăng Khoa, Giáo xứ Thuận Nghĩa , xã Quỳnh Lâm. Huyện Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An.

Đại chủng viện, các tu viện và dòng tu trong Giáo phận
 Đại chủng viện Thánh Phanxicô Xaviê, Nghi Diên, Nghi Lộc, Nghệ An
 Nhà mẹ Hội Dòng Mến Thánh Giá Vinh tại xã Nghi Diên, huyện Nghi Lộc, tỉnh Nghệ An.
 Nhà mẹ Hội Dòng Thừa Sai Bác Ái Vinh tại xã Nghi Diên, Nghi Lộc, Nghệ An.
Nhà mẹ Hiệp Hội nữ Đa - Minh Tin Mừng, Giáo phận Vinh, Giáo xứ Yên Đại, xã Nghi Phú, thành phố Vinh, tỉnh Nghệ An
Nhà mẹ Hiệp Hội thánh Antôn Padova, Giáo phận Vinh, Giáo họ độc lập Xuân Sơn, huyện Đô Lương, tỉnh Nghệ An
 Dòng Thừa sai 12 thánh Tông đồ Gp Vinh, Yên Đại (Tp Vinh)
Dòng nữ Carmel Giuse, giáo xứ Yên Đại, Tp Vinh
 Dòng chị em bác ái Thánh nữ Jeanne Antide Throured, Yên Đại (Tp Vinh)
 Dòng con Đức Mẹ phù hộ, giáo xứ Làng Anh,Nghi Anh -Nghi Lộc -Nghệ An
 Cộng đoàn dòng Thánh Phao- Lô, giáo xứ Lộc Mỹ, Nghi Quang, Nghi Lộc, Nghệ An
 Dòng nữ tử bác ái Thánh Vinh Sơn, giáo xứ Thanh Dạ, Quỳnh Thanh, Quỳnh Lưu, Nghệ An
 Dòng con Đức Mẹ vô nhiễm Huế, Giáo xứ Trung Hậu, Nghi Hoa, Nghi Lộc, Nghệ An
 Dòng Ngôi Lời, Giáo xứ Vĩnh Giang, Nghĩa Lộc, Nghĩa Đàn, NA
 Dòng Đa-minh (nam), giáo xứ Bố Sơn, Nghi Vạn, Nghi Lộc, NA
 Tu hội truyền giáo thánh Vinh Sơn, giáo xứ Làng Nam, Nghi Trung, Nghi Lộc, NA
 Dòng Tên (Dòng Chúa Giê-su), giáo xứ Làng Anh, Nghi Anh, Nghi Lộc, NA
 Dòng Chúa Cứu Thế, giáo xứ Cửa Lò, Phường Nghi Thu, TX Cửa Lò, NA

 Dòng Đức Mẹ Lên Trời, giáo xứ Phan Thôn, Nghi Kim, TP Vinh, NA                                                                                Dòng Ngôi Lời, Giáo xứ Kẻ Gai, Hưng Tây, Hưng Nguyên, NA

Các đời Giám mục quản nhiệm

Ghi chú:
: Giám mục chính tòa
: Giám mục phó, Giám mục phụ tá hoặc Giám quản Tông Tòa, Đại diện Tông Tòa

Nhân vật Công giáo nổi bật
Thời Minh Mạng, Thiệu Trị, Tự Đức, nhiều thừa sai, linh mục, tu sĩ và giáo dân đã bị giết hại, trong số đó có 6 vị đã được Thánh Giáo hoàng Gioan Phaolô II phong thánh ngày 19 tháng 6 năm 1988.

Xem thêm
 Danh sách Giáo phận Công giáo Việt Nam theo số giáo dân
 Danh sách Giáo phận Công giáo Việt Nam theo số giáo xứ
 Danh sách Giáo phận Công giáo Việt Nam theo số linh mục
 Danh sách Giáo phận Công giáo Việt Nam theo diện tích
 Công giáo tại Việt Nam

Chú thích

Tham khảo
 Trang chủ của Giáo phận Vinh

Vinh
Vinh


title: Châtenoy-en-Bresse

text:
Châtenoy-en-Bresse là một xã ở tỉnh Saône-et-Loire trong vùng Bourgogne-Franche-Comté nước Pháp.

Thông tin nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 1999, xã này có dân số 820.Dân số năm 2004 ước khoảng 896.

Xem thêm
Xã của tỉnh Saône-et-Loire

Tham khảo

INSEE
IGN

Xã của Saône-et-Loire


title: Hoplitis pici

text:
Hoplitis pici là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Friese mô tả khoa học năm 1899.

Chú thích

Tham khảo

Hoplitis
Động vật được mô tả năm 1899


title: Vexillum nicobaricum

text:
Vexillum nicobaricum là một loài ốc biển nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Costellariidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Vexillum


title: Velilla de los Ajos

text:
Velilla de los Ajos là một đô thị ở tỉnh Soria, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số năm 2004 của Viện thống kê quốc gia Tây Ban Nha, đô thị này có dân số 41 người.

Tham khảo

Đô thị ở Soria


title: Aetheomorpha gressitti

text:
Aetheomorpha gressitti là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Medvedev & Regalin miêu tả khoa học năm 1998.

Chú thích

Tham khảo

Aetheomorpha


title: Osiris pallidus

text:
Osiris pallidus là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Smith mô tả khoa học năm 1854.

Chú thích

Tham khảo

Osiris (chi ong)
Động vật được mô tả năm 1854


title: Hoplitis incanescens

text:
Hoplitis incanescens là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1922.

Chú thích

Tham khảo

Hoplitis
Động vật được mô tả năm 1922


title: Unchahar

text:
Unchahar là một thị xã và là một nagar panchayat của quận Rae Bareli thuộc bang Uttar Pradesh, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Unchahar có dân số 9305 người. Phái nam chiếm 51% tổng số dân và phái nữ chiếm 49%. Unchahar có tỷ lệ 57% biết đọc biết viết, thấp hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 66%, và tỷ lệ cho phái nữ là 48%. Tại Unchahar, 17% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Uttar Pradesh


title: Potamonautes didieri

text:
Potamonautes didieri là loài cua thuộc họ Potamonautidae. Đây là loài đặc hữu của Cộng hòa Dân chủ Congo, nhưng không còn thấy từ 100 năm qua.

Chú thích

Potamonautes
Động vật Cộng hòa Dân chủ Congo
Động vật đặc hữu Cộng hòa Dân chủ Congo
Động vật được mô tả năm 1904


title: Lyces eterusialis

text:
Lyces eterusialis là một loài bướm đêm thuộc họ Notodontidae. Nó được tìm thấy ở các sườn núi Andes phía đông Bogotá, Colombia.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Species page at Tree of Life project


title: Maoricrypta kopua

text:
Maoricrypta kopua là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Calyptraeidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Maoricrypta