title: Pin nickel hydride kim loại

text:
Pin nickel hydride kim loại, viết tắt NiMH, là một kiểu pin sạc tương tự như pin nickel cadmi (NiCd) nhưng sử dụng hỗn hợp hấp thu hydride cho anốt thay cho cadmi, vốn là một chất độc hại; vì thế, nó không gây ô nhiễm nhiều cho môi trường. Một pin NiMH có thể có điện dung lớn gấp hai đến ba lần so với pin NiCd cùng kích thước và hiệu ứng nhớ cũng nhỏ hơn. Tuy nhiên, khi so sánh với pin Li-ion, mật độ thể tích năng lượng của nó thấp hơn và độ tự xả (self-discharge) cao hơn. Các ứng dụng của pin nhiên liệu kiểu NiMH gồm xe hybrid (như mẫu Toyota Prius) và các thiết bị điện tử. Kỹ thuật NiMH cũng được sử dụng cho tàu điện sàn thấp (như các mẫu do hãng Alstom Citadis tại Nice, Pháp, chế tạo); cũng như cho người máy dạng người (ví dụ ASIMO của Honda). Các pin NiMH tiêu chuẩn phù hợp với các thiết bị tiêu hao nhiên liệu mức trung bình như máy ảnh số, đèn chớp, và các loại thiết bị điện tử khác, nhưng, bởi vì pin NiCd có mức trở kháng thấp, chúng vẫn được dùng cho các thiết bị dùng dòng cao như các công cụ không dây và ô tô điều khiển từ xa.

Sạc
Khi sạc nhanh, nên sạc các pin NiMH bằng một máy sạc pin thông minh để tránh sạc quá mức, có thể gây hư hỏng pin và tạo ra những điều kiện nguy hiểm. Các pin NiMH hiện đại có chứa các chất xúc tác để phản ứng ngay lập tức với các loại khí sinh ra trong quá trình sạc quá mức để pin không bị tổn hại (2 H2 + O2 ---xúc tác--> 2 H2O). Tuy nhiên, nó chỉ làm việc khi dòng điện lên tới C/10 h (điện dung danh nghĩa được chia cho 10 tiếng). Vì có phản ứng này, pin sẽ nóng lên rất nhiều, đánh dấu sự kết thúc quá trình sạc. Một số máy sạc nhanh có quạt để giữ pin mát.

Một số nhà sản xuất thiết bị cho rằng pin NiMH có thể được sạc một cách an toàn và đơn giản với các sạc pin dòng điện (thấp) ổn định, có hay không có đồng hồ tính giờ và rằng việc thường xuyên sạc quá mức cũng có thể cho phép với các dòng lên tới cỡ C/10 h. Trên thực tế, hình thức này được áp dụng cho các điện thoại bàn không dây và các loại sạc pin rẻ tiền. Dù có thể là an toàn, thì điều đó cũng không tốt cho tuổi thọ pin. Theo cuốn hướng dẫn sạc pin NiMH của Panasonic , thiết bị nạp điện thường xuyên (sạc quá mức dòng nhỏ) có thể khiến pin bị hỏng và tỷ lệ nạp điện có thể được giới hạn tới mức giữa 0,033×C trên giờ và 0,05×C trên giờ cho tối đa 20 giờ để tránh làm hỏng pin.

Việc sạc pin NiMH trong quy trình bảo quản dài hạn pin cần dùng các xung theo chu kỳ phục vụ với dòng điện cao thay cho dùng dòng điện thấp trong thời gian dài để bảo quản tuổi thọ cho pin.

Pin mới hay pin không sử dụng trong một khoảng thời gian cần được sạc đầy trước khi sử dụng. Cũng vì lý do này các pin mới có thể phải cần trải qua vài quá trình sạc/xả trước khi đạt mức điện dung công bố.

Xả
Cần thận trọng khi tiến hành xả pin nhằm đảm bảo một hay nhiều viên pin trong một loạt pin nối kết với nhau, tương tự như hai hay bốn viên pin AA trong một máy ảnh số, không bị xả hết toàn bộ và rơi vào tình trạng đảo cực. Các viên pin không bao giờ hoàn toàn giống nhau, và vì thế không tránh được tình trạng một viên sẽ bị xả hết hoàn toàn trước các viên khác. Khi điều này xảy ra, viên pin "tốt" sẽ bắt đầu "biến" viên đã xả hết đảo chiều, điều này có thể khiến viên pin đó hỏng hoàn toàn. Một số máy ảnh, thiết bị định vị toàn cầu và PDA dò điện áp chấm dứt xả an toàn của toàn bộ một nhóm pin và chấm dứt quá trình xả, nhưng các thiết bị khác như đèn chớp và một số đồ chơi không có chức năng này. Khi nhận thấy đèn tối hoặc thiết bị hoạt động chậm lại, cần ngay lập tức tắt thiết bị để tránh tình trạng đảo cực. Đối với thiết bị chỉ sử dụng một viên pin, tình trạng đảo cực sẽ không xảy ra, bởi vì không có viên pin nào khác sạc ngược cho nó khi nó đã xả hết.

Pin NiMH có tỷ lệ tự xả cao hơn pin NiCd. Tỷ lệ tự xả trong ngày đầu tiên thường ở mức 5-10% , và ổn định trong khoảng 0,5-1% mỗi ngày ở nhiệt độ phòng. Tỷ lệ này bị ảnh hưởng lớn bởi nhiệt độ bảo quản pin.

Lịch sử và các thông tin khác
Kỹ thuật pin NiMH được Ovonic Battery, một chi nhánh của ECD Ovonics có trụ sở tại Michigan phát triển (www.ovonic.com), một trong những người đồng sáng lập công ty này trong thập kỷ 1950 là nhà vật lý học Stanford R. Ovshinsky và vợ ông Iris Ovshinsky. Các pin NiMH bắt đầu được bán ra công chúng năm 1983.

Những pin tiểu (AA) thông thường có điện dung danh nghĩa C từ 1100mAh tới 2700mAh ở mức điện áp hoạt động 1,2V, thường được xếp vào loại pin cỡ 0,2C. Điện dung xả hữu dụng là số nghịch đảo của tốc độ xả, nhưng với điện dung hữu dụng cỡ 1C trở lên, không có sự khác biệt rõ rệt. Các pin NiMH có chất điện phân kiềm, thường là kali hyđrôxít. Mật độ khối lượng năng lượng đặc trưng của nguyên liệu NiMH xấp xỉ 60 W·h/kg (220 kJ/kg), với mật độ thể tích năng lượng khoảng 100 W·h/L (360 MJ/m³).

Hóa học
NiMH là viết tắt của Nickel Metal Hydride (kền kim loại hy-đrua).

Phản ứngAnode xảy ra trong một pin NiMH như sau:
H2O + Mm + 2e- ↔ OH- + 0.5H2 (được tích trữ thành Mm-Hx)
Pin được sạc theo vế phải của phương trình này và xả theo vế trái. Mm biểu thị mischmetal. Cần nhớ rằng hydro sinh ra trong quá trình sạc được trữ ở dạng Mm-Hx, hydride kim loại của pin. Nó không sinh ra ở dạng khí. Nickel(II) hydroxide tạo thành cathode.

"Kim loại" trong một pin NiMH trên thực tế là hỗn hợp liên kim loại (intermetalic). Nhiều hợp chất khác nhau đã được nghiên cứu cho ứng dụng này, nhưng những hợp chất thường sử dụng hiện nay được chia thành hai loại. Hợp chất thường thấy nhất là AB5, với A là một hỗn hợp đất hiếm và/hay titan và B là nickel, côban, măngan, và/hay nhôm. Các điện cực điện dung cao "đa thành phần" dựa trên các hỗn hợp AB2, với A là titan hay vanadi và B là zirconi hay nickel, được bổ sung crôm, cobalt, sắt hay mangan .

Tất cả các hỗn hợp đó đều có cùng vai trò, có thể tạo thành một hỗn hợp các hợp chất hydride kim loại. Khi các ion hydro bị tách khỏi dung dịch điện phân kali hydroxide do điện áp tạo ra trong quá trình sạc, quá trình này ngăn chặn chúng tạo ra khí, cho phép giữ khối lượng và áp suất thấp. Khi pin xả điện, các ion tương tự được giải phóng để tham gia vào quá trình nghịch đảo.

Các pin NiMH ít bị ăn mòn, vì thế nếu để chúng trong đèn chớp trong thời gian hơn một năm, chúng ít bị ăn mòn hơn so với các loại pin kiềm.

Xem thêm
 Máy sạc NiMH

Tham khảo

 http://www.electroenergyinc.com/products/technicalpapers/BipolarNickel.pdf

Liên kết ngoài

Pin sạc
Hydride kim loại
Nickel
Hợp chất nickel


title: 947 Monterosa

text:
947 Monterosa

947 Monterosa là một tiểu hành tinh bay quanh Mặt Trời.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Phát hiện Circumstances: Numbered Minor Planets

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Friedrich Karl Arnold Schwassmann
Thiên thể phát hiện năm 1921


title: Đan Giang Khẩu

text:
Đan Giang Khẩu () là một thành phố cấp huyện thuộc địa cấp thị Thập Yển, tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc

Nhai đạo
 Quân Châu Lộ (均州路街道)
 Đại Bá (大坝街道)
 Đan Triệu Lộ (丹赵路街道)
 Tam Quan Điện (三官殿街道)
 Võ Đang Sơn (武当山街道)

Trấn
 Lục Lý Bình (六里坪镇)
 Quân Huyện (均县镇)
 Quan Sơn (官山镇)
 Đinh Gia Dinh (丁家营镇)
 Lãng Hà (浪河镇)
 Diêm Trì Hà (盐池河镇)
 Thổ Quan Bôi (土关垭镇)
 Tập Gia Điếm (习家店镇)
 Hao Bình (蒿坪镇)
 Thạch Cổ (石鼓镇)
 Lương Thủy Hà (凉水河镇)

Hương
 Thổ Đài 土台乡

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang thông tin chính thức

Đơn vị cấp huyện Hồ Bắc
Thập Yển
Thành phố tỉnh Hồ Bắc


title: Tupolev ANT-20

text:
Tupolev ANT-20 (cũng được gọi là Maxim Gorky) (Туполев АНТ-20 "Максим Горький" trong tiếng Nga) là một máy bay 8 động cơ của Liên bang Xô viết, chiếc máy bay lớn nhất thập niên 1930.

ANT-20 được thiết kế bởi Andrei Tupolev và được chế tạo trong giai đoạn từ 4 tháng 7 năm 1933 tới 3 tháng 4 năm 1934. Đây là chiếc duy nhất thuộc loại này từng được chế tạo ở Liên bang Xô viết. Nó được đặt theo tên Maxim Gorky và được chế tạo để kỷ niệm năm thứ 40 các hoạt động văn học và công cộng của ông. Nó cũng được dự định chế tạo cho các mục đích tuyên truyền cho chủ nghĩa Stalin và, vì thế, được trang bị một bộ radio mạnh được gọi là "Âm thanh từ bầu trời" ("Голос с неба", golos s neba), máy in, thiết bị phát sóng, buồng tối rửa ảnh, máy chiếu phim với thiết bị âm thanh để chiếu phim trong khi bay, thư viện, vân vân. Lần đầu tiên trong lịch sử hàng không, chiếc máy bay này được trang bị một thang lên xuống, có thể rút chìm vào sàn. Tương tự, lần đầu tiên trong lịch sử hàng không, chiếu máy không chỉ sử dụng dòng điện một chiều, mà cả dòng điện xoay chiều 120 volt. Chiếc máy bay này có thể được tháo rời và chở đi bằng đường sắt nếu cần thiết. Chiếc máy bay to lớn này đã đạt một số kỷ lục về khả năng chuyên chở của thế giới.

Ngày 18 tháng 5 năm 1935 chiếc Maxim Gorky (các phi công I.V.Mikheyev và I.S.Zhurov) cùng ba chiếc máy bay khác (Tupolev ANT-14, R-5 và I-5) đã cất cánh trình diễn trên bầu trời Moskva. Khi trình diễn nhào lộn xung quanh cánh của nó đã vướng vào chiếc máy bay chiến đấu I-5 (phi công - Nikolai Blagin), chiếc Maxim Gorky lao xuống một khu nhà gần đó. 45 người chết trong vụ tai nạn, gồm các thành viên đội bay và 33 thành viên gia đình trong số đó có một số người từng chế tạo chiếc máy bay này. Chính quyền thông báo rằng cú bay vòng không có trong kế hoạch và đã được thực hiện bởi một phi công thiếu thận trọng, tuy nhiên gần đây đã có tin tức cho rằng đó có thể là một pha nhào lộn đã được dự tính trước. Blagin đã trở thành kẻ giơ đầu chịu báng. Blagin cũng thiệt mạng, dù tên ông còn tồn tại với thuật ngữ Blaginism, hơi có nghĩa "anh chàng tự mãn không thèm đếm xỉa đến chính quyền."

Một chiếc máy bay thay thế, tên định danh ANT-20bis đã được chế tạo năm sau đó, cùng cấu hình nhưng chỉ có sáu động cơ.

Linh tinh
Ngày trước vụ tai nạn, phi công và là nhà văn người Pháp Antoine de Saint-Exupéry đã là phi công nước ngoài đầu tiên được cho phép lên máy bay, trong một chuyến đi tại Liên bang Xô viết đã được ông viết lại trong loạt bài trên tờ báo Pháp Paris-Soir.

Chiếc máy bay này có các giường ngủ ở cánh, nơi đủ lớn để kê chúng.

Đặc điểm kỹ thuật

Đặc điểm chung
 Phi đội: 11
 Sức chứa:
 Chiều dài: 33.00 m (108 ft 3 in)
 Sải cánh: 63.00 m (206 ft 8 in)
 Chiều cao: 12.80 m (42 ft 0 in)
 Diện tích cánh: 486 m² (5.228 ft²)
 Trọng lượng rỗng: 28.500 kg (62.700 lb)
 Trọng lượng chất tải: kg (lb)
 Trọng lượng cất cánh tối đa: 42.000 kg (92.400 lb)
 Động cơ: 8x động cơ Mikulin AM-34FRN, 739 kW (990 hp) mỗi chiếc Đặc điểm bay
 Tốc độ tối đa: 220 km/h (138 mph)
 Tầm hoạt động: 1.200 km (750 miles)
 Trần bay: 4.500 m (14.760 ft)
 Tỷ lệ lên: N/A
 Lực đẩy/Trọng lượng: N/A

 Chủ đề liên quan Phát triển liên quan:
Tupolev TB-4

Tham khảo

 Liên kết ngoài

 Crash memorial at Find-A-GraveMáy bay tương tự:Junkers G.38Dãy định danh:ANT-16 -
ANT-17 -
ANT-18 - ANT-20''' -
ANT-21 -
ANT-22 -
ANT-23

Máy bay Tupolev
Máy bay chở khách Liên Xô 1930-1939
Máy bay mục đích đặc biệt Liên Xô 1930-1939
Máy bay dân sự
Máy bay chở khách
Máy bay mục đích đặc biệt
Máy bay tám động cơ
Máy bay cánh quạt
Máy bay cánh dưới
Các tai nạn và vụ việc hàng không tại Nga
Tai nạn và vụ việc hàng không năm 1935
Tai nạn và sự cố hàng không năm 1935


title: Luyego

text:
Luyego là một đô thị trong tỉnh León, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 887 người.

Tham khảo

Đô thị ở León


title: Quận Cumberland, Virginia

text:
Quận Cumberland là một quận thuộc tiểu bang Virginia, Hoa Kỳ.
Quận này được đặt tên theo William Augustus, Công tước của Cumberland, con trai thứ nhì của vua George II của Đại Anh. Theo điều tra dân số của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2000, quận có dân số 9017 người. Quận lỵ đóng ở Cumberland.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có diện tích , trong đó có  là diện tích mặt nước.

Các xa lộ chính

Quận giáp ranh
Quận Goochland - đông bắc
Quận Powhatan - đông
Quận Amelia - đông nam
Quận Prince Edward - nam
Quận Buckingham - tây
Quận Fluvanna - tây bắc

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của Virginia


title: Mezzomerico

text:
Mezzomerico là một đô thị ở tỉnh Novara ở vùng Piedmont của Ý, tọa lạc cách 90 km về phía đông bắc của Torino và khoảng 20 km về phía bắc của Novara. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 1.005 người và diện tích là 7,6 km².

Mezzomerico giáp các đô thị: Agrate Conturbia, Divignano, Marano Ticino, Oleggio, Suno, và Vaprio d'Agogna.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Novara
Thành phố và thị trấn ở Piemonte


title: Lipsothrix yamamotoana yamamotoana

text:
Lipsothrix yamamotoana là một phân loài ruồi của loài ''Lipsothrix yamamotoana trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Chú thích

Tham khảo

Lipsothrix
Limoniidae ở vùng Palearctic


title: Du lịch sinh thái

text:
Du lịch sinh thái là loại hình du lịch dựa vào thiên nhiên và văn hoá bản địa gắn với giáo dục môi trường, có đóng góp cho nỗ lực bảo tồn và phát triển bền vững với sự tham gia tích cực của cộng đồng địa phương. Du lịch sinh thái là loại hình du lịch có trách nhiệm đối với môi trường ở các khu thiên nhiên còn tương đối hoang sơ với mục đích thưởng ngoạn thiên nhiên và cá giá trị văn hóa kèm theo của quá khứ và hiện tại, thúc đẩy công tác bảo tồn, có ít tác động tiêu cực đến môi trường và tạo các ảnh hưởng tích cực về mặt kinh tế-xã hội cho cộng đồng địa phương.

Ở Việt Nam
Việt Nam với lợi thế có chiều dài bờ biển, rừng núi hoang sơ với nhiều khu bảo tồn thiên nhiên, vườn quốc gia và nhiều rừng cấm, đó là những di sản thiên nhiên của quốc gia, chứa đầy tiềm năng cho phát triển du lịch sinh thái như Vịnh Hạ Long, hồ Ba Bể, động Phong Nha, vườn quốc gia Cát Tiên, vườn quốc gia Cúc Phương, khu bảo tồn thiên nhiên Vân Long.v.v. đặc biệt là đã có tới 8 khu dự trữ sinh quyển Việt Nam được UNESCO công nhận là khu dự trữ sinh quyển thế giới nằm ở khắp ba miền.

Không chỉ như vậy, Việt Nam có sự đa dạng sinh học khá cao với khoảng 14.624 loài thực vật thuộc gần 300 họ, trong đó có nhiều loài cổ xưa và quý hiếm, khoảng hơn 1000 loài lấy gỗ, 100 loài có dầu, hơn 1000 loài cây thuốc, 100 loài quả rừng ăn được… Cùng với đó, thế giới động vật tại Việt Nam cũng rất đa dạng, khoảng 11.217 loài và phân loài, trong đó có 1.009 loài và phân loài chim, 265 loài thú, 349 loài bò sát lưỡng cư, 2000 loài cá biển, hơn 500 loài cá nước ngọt và hàng ngàn loài tôm, cua, nhuyễn thể và thủy sinh vật khác. Bên cạnh đó, các loài thú ở Việt Nam có tới 10 loài đặc trưng của vùng nhiệt đới như: cheo, đồi, chồn bay, cầy mực, cu li, vượn, tê tê, voi, heo vòi, tê giác và đặc biệt, có 5 loài thú lớn mới được phát hiện ở Việt Nam.

Xem thêm
 Du lịch
 Môi trường

Tham khảo

Sinh thái
Sinh thái
Sinh thái
Quản lý tài nguyên thiên nhiên


title: Goudotina thoracica

text:
Goudotina thoracica là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Bechyne miêu tả khoa học năm 1952.

Chú thích

Tham khảo

Goudotina


title: Bosenbach

text:
Bosenbach là một xã thuộc huyện Kusel, bang Rheinland-Pfalz, phía tây nước Đức. Xã Bosenbach có diện tích 8,16 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 832 người.

Tham khảo

Xã của bang Rheinland-Pfalz
Xã và đô thị ở huyện Kusel


title: Estellencs

text:
Estellencs là một đô thị trên đảo Mallorca, thuộc quần đảo Baleares, Tây Ban Nha.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Estellencs on Mallorcafacts.com

Đô thị ở Mallorca


title: Running Man (chương trình truyền hình)

text:
Running Man () là chương trình tạp kỹ thực tế của Hàn Quốc, là một phần trong chương trình Good Sunday phát trên đài SBS. Chương trình được phát sóng lần đầu tiên vào ngày 11 tháng 7 năm 2010 và vẫn đang phát sóng tới hiện nay. Đây là một chương trình "hành động đô thị" chưa từng có và chương trình tập trung vào môi trường thành thị. Đây là chương trình với sự trở lại của Yoo Jae-suk sau khi anh rời chương trình Family Outing của Good Sunday trong tháng 2 năm 2010.

Running Man được phát sóng vào 5 giờ chiều (KST) trong những tập đầu và được chuyển sang phần 2 của Good Sunday (vào ngày 22 tháng 5 và 29 tháng 5 nhưng nhanh chóng chuyển trở lại do rating thấp), bắt đầu từ ngày 6 tháng 5 năm 2012 sau khi Kim Byung-man's Law of the Jungle 2 chiếu vào 6:10 pm KST để cạnh tranh với "1 Night 2 Days Season 2" trong chương trình Happy Sunday của KBS2 và "I Am A Singer 2" trong chương trình Sunday Night của MBC. Hiện nay Running Man đã đạt mốc hàng chục triệu lượt xem trên khắp châu Á cũng như trên toàn thế giới. Từ 1/1/2023, khung giờ phát sóng mới của Running Man sẽ là 18h20 KST. Running Man sớm được nổi tiếng và có sức ảnh hưởng lớn trên toàn thế giới, đặc biệt tại Châu Á, chương trình nổi tiếng nhanh chóng thông qua cá trang mạng và có nhiều fans và trở thành một chương trình Hàn lưu nổi tiếng ở Hàn Quốc, nhờ có fansub mà chương trình được dịch qua nhiều ngôn ngữ như Tiếng Anh, tiếng Tây Ban Nha, Pháp, Thái, Malaysia, Việt Nam, Indonesia, Ả Rập, Bồ Đào Nha và tiếng Brazil...

Năm 2016, Running Man được bầu chọn trong nước là chương trình được yêu thích thứ 3, sau chương trình Infinity Challenge và Radio Star, và là chương trình được yêu thích thứ 9 trên thế giới theo báo điện tử Business Insider uy tín của Mỹ sau các bộ phim truyền hình đình đám của Mỹ như Game of Thrones, Walking Dead, v.v...

Ngày 15 tháng 8 năm 2021, sau khi phát sóng tập 564 của chương trình, Running Man chính thức vượt Infinity Challenge và trở thành chương trình tạp kỹ dài nhất Hàn Quốc.

Nội dung
Các thành viên chính thức của chương trình và khách mời cùng tham gia trò chơi và làm nhiệm vụ để giành chiến thắng trong mỗi cuộc đua. Chương trình đã thay đổi nhiều và tập trung nhiều hơn vào các trò chơi nằm mang lại sự giải trí cho người xem.

Thành viên

Nhân viên sản xuất
Các nhân viên điều hành trò chơi, thường xuất hiện trên camera bằng cách tham gia tích cực vào trò chơi hoặc ảnh hưởng đến kết quả của các nhiệm vụ khác nhau.

Điều này bao gồm các nhà quay phim cá nhân (VJ), giám đốc sản xuất (PD), giám đốc sàn (FD), nhà tạo mẫu, nhà điều hành, v.v.

Trưởng nhóm sản xuất, Nam Seung-yong, chịu trách nhiệm sản xuất chương trình, với PD Jo Hyo-jin, Im Hyung-taek và Kim Joo-hyung  chịu trách nhiệm chính về việc chỉ đạo và sản xuất các bản thu của chương trình Từ lúc bắt đầu. Các PD khác đã tham gia chương trình để hỗ trợ khi chương trình chuyển từ một địa điểm duy nhất sang nhiều địa điểm để ghi hình, đặc biệt là Hwang Seon-man và Lee Hwan-jin. FD Go Dong-wan hỗ trợ ghi lại chương trình và được biết đến là người được chiếu trên camera nhiều lần, cũng như giao và hỗ trợ các thành viên trong các nhiệm vụ. Nhà sản xuất Kim Joo-hyung đã rời chương trình kể từ tập 182 khi anh ấy được chỉ định trở lại Inkigayo.

Mỗi thành viên đều có những người quay phim cá nhân của riêng họ, những người chỉ theo dõi họ trong suốt quá trình ghi hình. Những người quay phim đáng chú ý bao gồm Ryu Kwon-ryeol (VJ chính của Yoo Jae-suk), Kim Yoo-seok (VJ chính của Jee Seok-jin), Choi Yoon-sang (cựu VJ chính cho Lee Kwang-soo), Yoon Sung-yong (VJ chính của Haha), Sung Gyu (VJ chính của Song Ji-hyo), Jo Seong-Oh (VJ chính của Gary, giờ là VJ chính của Yang Se-chan), Kim Ki-jin (VJ chính của Kim Jong-kook) và Ji Bong-jo (VJ chính của Jeon So-min).

Vào ngày 19 tháng 11 năm 2014, giám đốc chính của chương trình, Jo Hyo-jin, đã thông báo rời khỏi chương trình sau khi làm việc với các thành viên trong bốn năm.

Vào ngày 20 tháng 3 năm 2016, PD chính của chương trình, Im Hyung-taek rời chương trình (kể từ tập 291) khi anh ấy trở thành nhà sản xuất của Hurry Up, Brother, dẫn đến việc các PD thế hệ mới tiếp quản, đặc biệt là PD Lee Hwan-jin, PD Jung Chul-min và PD Park Yong-woo. FD Go Dong-wan cũng thông báo nghỉ việc qua Instagram của mình.

Vào ngày 3 tháng 7 năm 2016, SBS đã xác nhận sự trở lại của nhà sản xuất Kim Joo-hyung với chương trình.  Cùng tháng đó, có thông tin xác nhận rằng anh ấy sẽ là PD chính mới của chương trình.  Tuy nhiên, mọi chuyện không kéo dài khi PD Kim Joo-hyung thông báo rằng anh ấy sẽ rời chương trình ngay sau đó. Sau đó, PD Lee Hwan-jin đã đảm nhận vị trí PD chính của Running Man cho đến tháng 3 năm 2017. Tính đến tháng 4 năm 2017, PD chính của Running Man là Jung Chul-min.

Vào tháng 7 năm 2018, PD Jung Chul-min đã nghỉ ngơi và PD Lee Hwan-jin tạm thời đảm nhận vai trò PD chính của chương trình. PD Jung Chul-min quay trở lại chương trình như PD chính vào tháng 5 năm 2019.

Vào ngày 5 tháng 2 năm 2020, SBS xác nhận rằng PD Jung Chul-min sẽ rời khỏi chương trình và công ty. PD Choi Bo-pil sẽ đảm nhận vai trò PD chính của chương trình.

Vào cuối tháng 7 năm 2022, sau hơn 2 năm dẫn dắt, PD Choi Bo-pil đã rời chương trình vì lí do cá nhân. PD Choi Hyung-in là nữ PD chính đầu tiên sẽ lên đảm nhận dẫn dắt thay thế bắt đầu từ tháng 8 năm 2022.

Danh sách khách mời

Danh sách khách mời
Bài chi tiết: Danh sách khách mời tham gia Running man

Khách mời xuất hiện nhiều nhất
Trong quá trình chạy, một số khách mời thỉnh thoảng được giới thiệu hoặc mời tham dự chương trình. Danh sách sau đây là những khách mời xuất hiện thường xuyên nhất tính đến ngày 11 tháng 4 năm 2021.

Danh sách tập

Tổng quan

Danh sách chi tiết
Danh sách tập của Running Man (2010) (Tập 1–23)
Danh sách tập của Running Man (2011) (Tập 24–74)
Danh sách tập của Running Man (2012) (Tập 75–126)
Danh sách tập của Running Man (2013) (Tập 127–178)
Danh sách tập của Running Man (2014) (Tập 179–227)
Danh sách tập của Running Man (2015) (Tập 228–279)
Danh sách tập của Running Man (2016) (Tập 280–331)
Danh sách tập của Running Man (2017) (Tập 332–383)
Danh sách tập của Running Man (2018) (Tập 384–432)
Danh sách tập của Running Man (2019) (Tập 433–483)
Danh sách tập của Running Man (2020) (Tập 484–535)
Danh sách tập của Running Man (2021) (Tập 536–585)
Danh sách tập của Running Man (2022) (Tập 586-634)
Danh sách tập của Running Man (2023) (Tập 635-)

Giải thưởng và đề cử

Các tác phẩm khác

Phiên bản khác của Running Man

Phiên bản Việt Nam và Trung Quốc
Running Man (chương trình truyền hình Việt Nam)

Keep Running

Spin-off
Outrun by Running Man là loạt phim phụ chính thức đầu tiên của chương trình dài tập, với sự góp mặt của dàn diễn viên ban đầu là Haha, Jee Seok-jin và Kim Jong-kook. Chương trình được công chiếu vào ngày 12 tháng 11 năm 2021 và có sẵn để phát trực tuyến trên nền tảng Disney+.

Hoạt hình

Nội dung phim

Chuyện phim kể về 7 nhân vật được chọn ra từ 7 bộ tộc, cùng nhau tham dự giải đấu tranh cúp vô địch Running Man do hoàng tử Công Vàng tổ chức lần thứ 100. Đó là linh dương Pala của bộ tộc Empa, khỉ Gai của bộ tộc Gai, mèo Miyo của tộc Nanya, hoàng tử Lonky của bộ tộc Hươu cao cổ, chim cánh cụt Popo của bộ tộc Peng, châu chấu Liu của bộ tộc côn trùng và siêu chiến binh hổ Kuga của bộ tộc Bars. Phần thưởng dành cho người chiến thắng là Cây Linh hồn, đem về vinh hiển cho bộ tộc.

7 nhân vật hoạt hình đều có tính cách và ngoại hình giống hệt với các thành viên Running Man ngoài đời thực và mỗi nhân vật này đều có những kỹ năng đặc biệt khác nhau, như hổ Kuga là một cao thủ võ thuật, có thể hạ knock-out bất kỳ đối thủ nào, hoàng tử Lonky sẵn sàng bán đứng mọi người để sống sót...

Phát hành
Vào ngày 14 tháng 6 năm 2017, đã có thông báo rằng "Running Man" sẽ được chuyển thể thành một chương trình hoạt hình kéo dài nửa giờ. Nó sẽ có bảy thành viên ban đầu, bao gồm cả cựu thành viên Gary, trong hình dạng động vật.  Chương trình sẽ có 24 tập và EXO-CBX sẽ cung cấp bài hát chủ đề cho chương trình. Ngoài ra, chương trình hoạt hình sẽ là chương trình đầu tiên được phát sóng bằng UHD ở Hàn Quốc.  Vào ngày 11 tháng 8 năm 2018, chương trình hoạt hình đã được công chiếu lần đầu trên Cartoon Network ở Đông Nam Á dưới dạng lồng tiếng Anh.

Vào ngày 5 tháng 12 năm 2018, loạt phim hoạt hình "Running Man, 2018" đã được công chiếu tại các rạp.  Vào ngày 19 tháng 12 năm 2020, một bộ phim hoạt hình, ban đầu là bản xem trước sáu tập của phần mới, đã được công chiếu lần đầu trên Cartoon Network ở Đông Nam Á dưới dạng lồng tiếng Anh với tựa đề "Running Man: The Thử thách cuối cùng ".

Truyện tranh
Vào tháng 3 năm 2013, một cuốn truyện tranh chuyển thể từ bộ truyện đã được xuất bản. Loạt phim có tựa đề "Running Man: Làm cách nào để tìm ra thần tượng bị bắt cóc?", được viết bởi Hong Yong-hoon và được minh họa bởi Kim Moon-shik. Cuốn truyện tranh dành cho trẻ em, được phát hành vào ngày 25 tháng 3 năm 2013.

Nhạc

Kịch
Vào ngày 30 và 31 tháng 3 năm 2019, một vở kịch có tựa đề "The Musical Running Man" đã được biểu diễn tại Hội trường Công dân Busan.

Đĩa nhạc
Kết hợp với năm thứ 9 của chương trình, họ đã tổ chức fan-meeting đầu tiên tại Hàn Quốc. Trong buổi họp fan (Running Man Fan-meeting: Project Running 9) họ hợp tác với các ca sĩ nổi tiếng để ra các sản phẩm âm nhạc. Ngày 22 tháng 9 năm 2019, họ chính thức phát hành album nhạc trên tất cả các cổng thông tin âm nhạc lớn của Hàn Quốc.

Tranh cãi

Sự ra đi của Gary
Vào tháng 9 năm 2012, Gary đã đưa ra một thông báo bất ngờ trên mạng xã hội về ý định rời khỏi chương trình. Người ta tin rằng ý định của anh ấy xuất phát từ những lời chỉ trích gần đây liên quan đến "Super 7 Concert" mà công ty của anh ấy, Leessang Company, đang sản xuất. Gary quyết định chịu trách nhiệm về sự thất bại của nó bằng cách từ chức khỏi bất kỳ hoạt động nào. Do đó, nhân viên sản xuất Running Man và các thành viên đã quyết định hoãn lịch quay của họ vào ngày 24–25 tháng 9 năm 2012 để thuyết phục anh ấy ở lại chương trình.  Một tuần sau, Gary chính thức xin lỗi do tranh cãi mà anh ấy tạo ra và xác nhận quyết định vẫn là thành viên của chương trình.

Vào năm 2016, Gary một lần nữa thông báo rằng anh ấy sẽ rời Running Man vì lý do tập trung chính cho sự nghiệp âm nhạc. Điều này khiến Running Man phải tếp tục với đội hình 6 thành viên trong vài tháng trước khi tuyển chọn hai thành viên mới, Yang Se Chan và Jeon So Min.  Gary trở lại vào tập 336 với tư cách là một khách mời bất ngờ.

Đề xuất phần 2
Cuối năm 2016, đài SBS quyết định chỉ giữ lại 4 thành viên là Yoo Jae-suk, Jee Seok-jin, Lee Kwang-soo và Haha, và mời Kang Ho-dong để thực hiện Running Man mùa thứ hai.

Báo chí đã đưa tin Song Ji-hyo và Kim Jong-kook sẽ rút khỏi chương trình. Sau đó đại diện của 2 thành viên đã lên tiếng rằng họ không hề biết về vụ việc này. Song Ji-hyo chỉ biết mình bị yêu cầu rời chương trình khi tin tức đã lên mặt báo. Cách chia tay này làm Kim Jong-kook và Song Ji-hyo tổn thương cũng như 4 thành viên khác bối rối và khó xử. Sự việc đã gây nên làn sóng phẫn nộ từ người hâm mộ.

Đội ngũ chương trình cùng với 6 thành viên Running Man đã có một cuộc họp và đưa ra quyết định không thực hiện Running Man mùa 2 mà sẽ kết thúc chương trình với số tập là 340 với 6 thành viên.

Người đứng đầu trụ sở chính của SBS - Nam Seung-yong, ông là người đã tạo ra "Running Man" vào năm 2010, đã gặp gỡ và có những buổi trò chuyện sâu sắc với các thành viên từ đầu năm cho đến tận thời gian gần đây. Thông qua những cuộc trò chuyện thân tình này, ông đã gửi lời xin lỗi đến các thành viên rất nhiều lần về sự cố đã xảy ra trong quá trình cải tổ show thực tế, và cả sáu thành viên đã đồng ý tiếp tục ở lại gắn bó với chương trình".

Mô tả về Đài Loan
Trong một tập được phát sóng vào ngày 7 tháng 12 năm 2020, chương trình đã miêu tả Trung Quốc và Đài Loan là hai quốc gia riêng biệt khi chơi cờ tỷ phú, điều này gây ra sự phẫn nộ và kêu gọi tẩy chay ở Trung Quốc.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 카카오스토리

Running Man (chương trình truyền hình)
Chương trình truyền hình thực tế tại Hàn Quốc
Chương trình truyền hình Hàn Quốc
Phim truyền hình Hàn Quốc thập niên 2010
Truyền hình thực tế
Chương trình truyền hình Hệ thống Phát sóng Seoul
Chương trình tạp kỹ
Chương trình truyền hình tạp kỹ Hàn Quốc


title: Melanotus globosus

text:
Melanotus globosus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Platia & Schimmel miêu tả khoa học năm 2002.

Chú thích

Tham khảo

Melanotus


title: Yūgiri (tàu khu trục Nhật) (1930)

text:
Yūgiri (tiếng Nhật: 夕霧) là một tàu khu trục hạng nhất của Hải quân Đế quốc Nhật Bản, thuộc lớp Fubuki bao gồm hai mươi bốn chiếc, được chế tạo sau khi Chiến tranh Thế giới thứ nhất kết thúc. Khi được đưa vào hoạt động, những con tàu này là những tàu khu trục mạnh mẽ nhất thế giới. Chúng phục vụ như những tàu khu trục hàng đầu trong những năm 1930, và tiếp tục là những vũ khí lợi hại trong cuộc Chiến tranh Thái Bình Dương. Yūgiri từng tham gia nhiều hoạt động trong những năm đầu tiên của chiến tranh, và đã bị hải pháo của tàu chiến đối phương đánh chìm trong trận chiến mũi St. George vào ngày 26 tháng 11 năm 1943 trong Chiến tranh Thế giới thứ hai.

Thiết kế và chế tạo
Việc chế tạo lớp tàu khu trục Fubuki tiên tiến được chấp thuận vào năm tài chính 1923 như một phần của chương trình có tham vọng cung cấp cho Hải quân Đế quốc Nhật Bản một ưu thế về chất lượng so với những tàu chiến hiện đại nhất của thế giới. Khả năng thể hiện của lớp Fubuki là một bước nhảy vọt so với các thiết kế tàu khu trục trước đó, nên chúng được gọi là các "tàu khu trục đặc biệt" (tiếng Nhật: 特型 - Tokugata). Kích thước lớn, động cơ mạnh mẽ, tốc độ cao, bán kính hoạt động lớn và vũ khí trang bị mạnh chưa từng có khiến cho các tàu khu trục này có được hỏa lực tương đương nhiều tàu tuần dương hạng nhẹ của hải quân các nước khác. Yūgiri, được chế tạo tại xưởng hải quân Maizuru, là chiếc thứ tư của một loạt tàu được cải tiến, bao gồm kiểu tháp pháo có thể nâng các khẩu pháo chính 127 mm (5 inch)/50 caliber Kiểu 3 lên một góc 75° so với nguyên thủy 40°, cho phép sử dụng chúng như pháo lưỡng dụng có thể chống lại máy bay.

Yūgiri được đặt lườn vào ngày 1 tháng 4 năm 1929. Nó được hạ thủy vào ngày 12 tháng 5 năm 1930 và đưa ra hoạt động vào ngày 3 tháng 12 năm 1930. Nguyên được dự định mang số hiệu đơn giản là "Tàu khu trục số 48", nó được hoàn tất dưới tên gọi Yūgiri.

Lịch sử hoạt động
Sau sự kiện Thượng Hải năm 1932, Yūgiri được giao nhiệm vụ tuần tra trên sông Dương Tử. Vào năm 1935, sự cố đối với Hạm đội 4 Hải quân Đế quốc Nhật Bản, khi một số lớn tàu chiến bị hư hại bởi một cơn bão, đã khiến nó cùng với các tàu chị em phải nhanh chóng được cho quay trở lại ụ tàu để gia cường thêm lườn tàu và tăng thêm trọng lượng rẽ nước. Từ năm 1937, Yūgiri hỗ trợ cho các cuộc đổ bộ lực lượng Nhật Bản lên Thượng Hải và Hàng Châu. Từ năm 1940, nó được phân công tuần tra dọc theo bờ biển và hỗ trợ cho việc đổ bộ lên miền Nam Trung Quốc, và sau đó là việc chiếm đóng Đông Dương thuộc Pháp.

Vào lúc xảy ra cuộc tấn công Trân Châu Cảng, Yūgiri được phân về Hải đội Khu trục 20 thuộc Đội khu trục 3 của Hạm đội 1 Hải quân Đế quốc Nhật Bản, và được bố trí từ Quân khu Hải quân Kure đến cảng Samah trên đảo Hải Nam để hỗ trợ cho các chiến dịch đổ bộ lực lượng Nhật Bản lên Malaya. Vào ngày 19 tháng 12 năm 1941, với sự trợ giúp của các tàu khu trục chị em Uranami và Ayanami, Yūgiri đã đánh chìm tàu ngầm Hà Lan O-20. Ngày 27 tháng 1 năm 1942, Yūgiri và đoàn tàu vận tải của nó bị HMS Thanet và HMAS Vampire tấn công ở cách 148 km (80 hải lý) về phía Bắc Singapore trong trận chiến ngoài khơi Endau; ngư lôi của nó đã giúp vào việc đánh chìm Thanet.

Sau đó Yūgiri nằm trong thành phần hộ tống cho các tàu tuần dương hạng nặng Suzuya, Kumano, Mogami và Mikuma để hỗ trợ cho các hoạt động đổ bộ lên Banka-Palembang và quần đảo Anambas. Vào cuối tháng 2, Yūgiri hỗ trợ cho các hoạt động quét mìn chung quanh Singapore và Johore.

Trong tháng 3, Yūgiri tham gia vào lực lượng chiếm đóng phía Bắc Sumatra vào ngày 12 tháng 3 và chiếm đóng quần đảo Andaman vào ngày 23 tháng 3. Trong cuộc không kích Ấn Độ Dương, cùng với các tàu tuần dương Chōkai và Yura cùng tàu sân bay Ryūjō, Yūgiri được ghi nhận đã tham gia đánh chìm sáu tàu buôn. Từ ngày 13 đến ngày 22 tháng 4, nó đi ngang qua Singapore và vịnh Cam Ranh quay trở về Xưởng hải quân Kure để bảo trì.

Trong thời gian diễn ra trận Midway, Yūgiri tham gia lực lượng chiếm đóng quần đảo Aleut. Đến tháng 7 năm 1942, Yūgiri lên đường từ Amami-Oshima đến quân khu bảo vệ Mako, Singapore, Sabang và Mergui nhằm chuẩn bị cho một cuộc không kích Ấn Độ Dương thứ hai. Kế hoạch này bị hủy bỏ do việc lực lượng Đồng Minh đổ bộ lên Guadalcanal, và Yūgiri được gửi đến Truk, và đến nơi vào cuối tháng 8.

Sau trận chiến Đông Solomon vào ngày 24 tháng 8, Yūgiri nhận lên tàu binh lính từ các tàu vận tải đang khi ngoài biển, và hướng đến Guadalcanal. Trong hoạt động này, nó trúng phải một quả bom ném từ một máy bay ném bom bổ nhào SBD Dauntless của Thủy quân Lục chiến Mỹ cất cánh từ sân bay Henderson tại Guadalcanal. Quả bom đánh trúng cầu tàu, làm thiệt mạng 32 người, trong đó có Đại tá Hải quân Yamada Yuji, tư lệnh Hải đội Khu trục 20. Sau khi được sửa chữa khẩn cấp tại Truk, Yūgiri quay trở về xưởng hải quân Kure vào đầu tháng 10, và công việc sửa chữa chỉ hoàn tất vào cuối năm 1942.

Từ ngày 25 tháng 1 năm 1943, Yūgiri được phân về Hạm đội 8 Hải quân Đế quốc Nhật Bản. Nó quay trở lại Rabaul vào cuối tháng 4 và đã thực hiện nhiều chuyến đi vận chuyển "Tốc hành Tokyo" đến nhiều địa điểm khác nhau trong khu vực quần đảo Solomon trong tháng 5. Ngày 16 tháng 5, nó trúng phải ngư lôi phóng từ tàu ngầm Mỹ USS Grayback ở phía Tây Bắc Kavieng, làm chín người thiệt mạng, và phải được Amagiri kéo trở về Rabaul. Nó được gửi quay trở về Nhật Bản vào cuối tháng 7 để sửa chữa.

Yūgiri quay trở lại khu vực quần đảo Solomon vào giữa tháng 11. Ngày 24 tháng 11, Yūgiri là một trong số năm tàu khu trục của một chuyến vận chuyển/triệt thoái binh lính đến Buka. Trong trận chiến mũi St. George vào ngày 26 tháng 11 năm 1943, nó bị đánh chìm bởi hỏa lực từ các tàu khu trục USS Charles Ausburne, USS Claxton và USS Dyson ở cách 93 km (50 hải lý) về phía Đng mũi St. George, ở tọa độ . Tàu ngầm I-177 đã vớt được 278 người sống sót, và chiếc I-181 đã vớt thêm 11 người khác. Tuy nhiên, chỉ huy của Yūgiri, Thiếu tá Shuichi Otsuji, đã tử trận cùng với con tàu.

Vào ngày 15 tháng 12 năm 1943, Yūgiri được rút khỏi danh sách Đăng bạ Hải quân.

Danh sách thuyền trưởng
 Trung tá Tokuhei Kamiyama (sĩ quan trang bị trưởng): 1 tháng 8 năm 1930 - 3 tháng 12 năm 1930
 Trung tá Tokuhei Kamiyama: 3 tháng 12 năm 1930 - 2 tháng 11 năm 1931
 Trung tá Sentaro Omori: 2 tháng 11 năm 1931 - 1 tháng 12 năm 1932
 Trung tá Sojiro Hisamune: 1 tháng 12 năm 1932 - 15 tháng 11 năm 1933
 Thiếu tá Tadayoshi Narita: 15 tháng 11 năm 1933 - 15 tháng 11 năm 1935
 Thiếu tá Masao Yamagawa: 15 tháng 11 năm 1935 - 15 tháng 2 năm 1936
 Thiếu tá Nobuki Ogawa: 15 tháng 2 năm 1936 - 15 tháng 6 năm 1936
 Trung tá Kaname Konishi: 15 tháng 6 năm 1936 - 1 tháng 12 năm 1936
 Trung tá Toshio Shimizu: 1 tháng 12 năm 1936 - 1 tháng 12 năm 1937
 Trung tá Yusuke Yamada: 1 tháng 12 năm 1937 - 15 tháng 12 năm 1938
 Trung tá Tokujiro Fukuoka: 15 tháng 12 năm 1938 - 1 tháng 11 năm 1939
 Thiếu tá Den Sumibe: 1 tháng 11 năm 1939 - 1 tháng 4 năm 1941
 Trung tá Masayoshi Motokura: 1 tháng 4 năm 1941 - 3 tháng 9 năm 1942
 Thiếu tá Nisaburou Maekawa: 3 tháng 9 năm 1942 - 25 tháng 10 năm 1943
 Thiếu tá Shuichi Otsuji: 25 tháng 10 năm 1943 - 25 tháng 11 năm 1943; tử trận, được truy thăng 2 bậc lên Đại tá.

Tham khảo

Chú thích

Thư mục

Liên kết ngoài

Lớp tàu khu trục Fubuki
Tàu khu trục của Hải quân Đế quốc Nhật Bản
Tàu khu trục trong Thế Chiến II của Nhật Bản
Chiến dịch Guadalcanal
Xác tàu đắm trong Thế Chiến II tại Thái Bình Dương


title: Fontaine-Étoupefour

text:
Fontaine-Étoupefour  () là một xã ở tỉnh Calvados, thuộc vùng Normandie ở tây bắc nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Calvados

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Fontaine Etoupefour
 Fontaine-Étoupefour sur le site de l'Institut géographique national

Fontaine-Etoupefour


title: Phim (định hướng)

text:
Phim (phiên âm từ tiếng Pháp film) hay phim ảnh () có thể chỉ đến:
 Khái niệm điện ảnh () nói chung

Theo hình thức sản xuất và trình chiếu
 Phim truyền hình
 Phim truyện truyền hình
 Phim chiếu mạng hay phim online
 Phim điện ảnh () hay phim chiếu rạp với những hình ảnh di động để kể một câu chuyện và các hình thức khác của nó như:
 Phim truyện điện ảnh
 Phim nhựa, được phủ bởi một lớp hóa học nhạy cảm với ánh sáng dùng để thu hình trong máy ảnh hay máy quay phim
 Điện ảnh truyền hình
 Phim hoạt hình Nhật Bản (anime)
 Phim video
 Phim băng đĩa
 Phim quảng cáo
 Phim doanh nghiệp

Theo định dạng và thể loại
 Các định dạng phim: Phim hoạt hình, Phim câm, Phim bộ, Phim lẻ, Phim ca nhạc, Phim tài liệu, Phim trắng đen, Phim màu,...
 Các thể loại phim: Phim tình cảm, Phim kinh dị, Phim đồng quê, Phim trinh thám, Phim quảng cáo, Phim khiêu dâm...

Xem thêm
 Rạp chiếu phim
 Kỹ thuật điện ảnh
 Quá trình làm phim

Chú thích


title: Olivella prefloralia

text:
Olivella prefloralia là một loài ốc biển cỡ nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Olivellidae, họ ốc ôliu nhỏ.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Olivella


title: Quang Hưng (định hướng)

text:
Quang Hưng có thể là:

Địa danh
 Xã Quang Hưng, huyện An Lão, thành phố Hải Phòng
 Xã Quang Hưng, huyện Phù Cừ, tỉnh Hưng Yên
 Xã cũ Quang Hưng thuộc huyện Ninh Giang, tỉnh Hải Dương; nay là một phần xã Tân Quang cùng huyện.
 Xã cũ Quang Hưng thuộc huyện Kiến Xương, tỉnh Thái Bình; nay là một phần xã Minh Quang cùng huyện.

Nhân danh
 Quang Hưng, niên hiệu của vua Lê Thế Tông nhà Hậu Lê.
 Ca sĩ Quang Hưng

Xem thêm
 Quảng Hưng


title: Ga (định hướng)

text:
Ga có thể chỉ đến một trong các khái niệm:
Nhà ga - trạm dừng của tàu hỏa, tàu điện (từ chữ gare trong tiếng Pháp)
Ga hàng không - Một tòa nhà (nhà ga) tại sân bay nơi hành khách lên/xuống máy bay
Ga trải giường (từ chữ drap trong tiếng Pháp)
Khí thiên nhiên (từ chữ gaz trong tiếng Pháp)
Bùi Văn Ga (Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo kiêm Phó Chủ tịch Hội đồng Chức danh Giáo sư Nhà nước)


title: Chionophylax czarnohoricus

text:
Chionophylax czarnohoricus là một loài Trichoptera trong họ Limnephilidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Chionophylax


title: Sen và Chihiro ở thế giới thần bí

text:
là một bộ phim điện ảnh hoạt hình Nhật Bản đề tài tuổi mới lớn và kỳ ảo công chiếu năm 2001 do Miyazaki Hayao làm đạo diễn kiêm nhà biên kịch. Tác phẩm do xưởng phim Studio Ghibli sản xuất cho Tokuma Shoten, Nippon Television Network, Dentsu, Buena Vista Home Entertainment, Tohokushinsha Film và Mitsubishi; bên cạnh đó công ty Toho là đơn vị chịu trách nhiệm phát hành phim. Phim có sự diễn xuất lồng tiếng của Hiiragi Rumi, Irino Miyu, Natsuki Mari, Naito Takeshi, Sawaguchi Yasuko, Kamijō Tsunehiko, Ono Takehiko và Sugawara Bunta. Cốt truyện phim kể về câu chuyện của Ogino Chihiro (Hiiragi), một cô bé 10 tuổi luôn buồn chán; trong khi chuyển đến ngôi nhà mới thì cô bị lạc vào thế giới linh hồn của tín ngưỡng dân gian Thần đạo Nhật Bản. Sau khi cha mẹ mình bị phù thủy Yubaba (Natsuki) biến thành heo, Chihiro buộc phải làm việc tại nhà tắm công cộng của Yubaba để tìm cách giải thoát cha mẹ và mình và trở về với thế giới loài người.

Miyazaki viết kịch bản phim sau khi quyết định lấy cảm hứng từ đứa con gái 10 tuổi của một người bạn, trợ lý sản xuất Okuda Seiji, người thường đến thăm ông mỗi dịp hè. Cùng lúc đó, Miyazaki đang phát triển hai dự án khác của riêng ông nhưng cả hai đều bị hủy bỏ. Với kinh phí 1519 triệu USD, Sen và Chihiro ở thế giới thần bí bắt đầu sản xuất vào năm 2000. Trong quá trình sản xuất, ông nhận ra thời lượng phim dài hơn 3 tiếng nên đã cắt bỏ một số phần ra khỏi kịch bản gốc. Walt Disney Pictures đã mời John Lasseter – đạo diễn của xưởng phim Pixar và một người hâm mộ Miyazaki – làm giám sát quá trình lồng tiếng Anh cho bộ phim trước khi phát hành tại khu vực Bắc Mỹ. Lasseter thuê Kirk Wise làm đạo diễn và Donald W. Ernst làm nhà sản xuất cho bản dịch tiếng Anh này. Nhà biên kịch Cindy Davis Hewitt và Donald H. Hewitt là những người viết thoại phim bằng tiếng Anh sao cho trùng với khẩu hình tiếng Nhật.

Sen và Chihiro ở thế giới thần bí được công ty Toho phát hành chiếu rạp tại Nhật Bản vào ngày 20 tháng 7 năm 2001 và trở thành phim điện ảnh hoạt hình thành công nhất trong lịch sử nước này này khi thu về hơn 347 triệu USD trên toàn thế giới. Phim vượt qua Titanic (lúc bấy giờ là phim điện ảnh có doanh thu cao nhất thế giới) tại thị trường phòng vé Nhật Bản để giành vị trí phim có doanh thu cao nhất trong lịch sử quốc gia này với tổng doanh thu là 30,8 tỷ yên. Sen và Chihiro ở thế giới thần bí đón nhận đa số đánh giá tích cực và thường được xếp vào danh sách những bộ phim hoạt hình vĩ đại nhất từng được thực hiện. Tác phẩm đã giành chiến thắng giải Oscar cho phim hoạt hình hay nhất tại lễ trao giải lần thứ 75, qua đó trở thành phim điện ảnh hoạt hình vẽ bằng tay và có ngôn ngữ không phải tiếng Anh đầu tiên (và duy nhất cho đến nay) đạt danh hiệu này. Phim còn đoạt giải Gấu Vàng tại Liên hoan phim quốc tế Berlin năm 2002 (đồng giải với phim Bloody Sunday) và nằm trong top 10 danh sách 50 phim bạn nên xem khi ở tuổi 14 của Viện Điện ảnh Anh Quốc. Năm 2016, bộ phim được bầu chọn là phim điện ảnh hay thứ tư của thế kỉ 21 bởi 177 nhà phê bình điện ảnh từ khắp nơi trên thế giới, qua đó trở thành phim điện ảnh hoạt hình có thứ hạng cao nhất trong danh sách. Tạp chí New York Times cũng vinh danh tác phẩm ở vị trí thứ hai trong danh sách "những bộ phim điện ảnh hay nhất thế kỉ 21 cho đến nay" vào năm 2017.

Cốt truyện
Chihiro Ogino là một cô bé 10 tuổi, đang cùng gia đình chuyển đến nhà mới thì cha cô rẽ nhầm một con đường lạ. Họ vô tình bước vào một thế giới ma thuật mà cha của Chihiro kiên quyết khám phá. Khi cha mẹ của Chihiro ăn tại một nhà hàng không người, cô tìm thấy một nhà tắm công cộng tráng lệ. Cô gặp một chàng trai trẻ, Haku, người khuyên cô mau trở lại con sông trước khi trời tối. Dù vậy, Chihiro phát hiện ra đã quá trễ, cha mẹ cô đã bị biến thành heo và cô không thể vượt qua con sông khi thủy triều đang dâng cao, khiến cô bị mắc kẹt trong thế giới linh hồn.

Sau khi gặp lại Chihiro, Haku tìm cho cô một công việc từ Kamaji, một người đàn ông làm việc tại nhà tắm công cộng. Kamaji và một nhân viên tên Rin dắt Chihiro đến phù thủy Yubaba, người cai quản nhà tắm. Yubaba cho cô một công việc và đặt cho cô một cái tên mới: . Lúc đến thăm cha mẹ mình tại chuồng heo, Sen tìm lại một tấm thiệp chia tay gửi đến Chihiro và nhận ra cô đã quên mất tên thật của mình. Haku cho cô bé biết rằng Yubaba điều khiển người giúp việc bằng cách lấy đi tên thật của họ và cô sẽ bị mắc kẹt lại thế giới linh hồn nếu không nhớ được tên của mình. Trong lúc làm việc, Sen mời một sinh vật luôn im lặng đeo mặt nạ có tên là Vô Diện vào trong nhà tắm công cộng, tin rằng đó là một khách hàng. Một "linh hồn hôi thối" bất ngờ đến và là khách hàng đầu tiên của Sen. Cô bé nhận ra đây là vị thần của một con sông bị ô nhiễm. Để nhớ ơn người làm ông ta sạch sẽ, vị thần tặng cho cô một chiếc bánh bao thảo mộc thần kỳ. Trong lúc đó, Vô Diện dụ dỗ một nhân viên bằng vàng và nuốt chửng anh ta. Vô Diện đòi phục vụ thức ăn và trả tiền rất hậu hĩnh. Khi mọi người kéo đến mong chờ trả tiền, Vô Diện nuốt thêm hai nhân viên tham lam nữa.

Lúc đó tại phòng mình, Sen phát hiện ra những người giấy đang tấn công một con rồng và nhận ra đó chính là Haku biến hình. Khi Haku bị thương bay lên phòng Yubaba, Sen cũng tìm cách lên đó bằng cầu thang bên ngoài. Khi tìm thấy Haku, một người giấy dính vào lưng cô bé biến hình ra thành Zeniba, chị gái sinh đôi của Yubaba. Bà biến con trai của Yubaba là Boh thành một con chuột bạch, biến con chim của Yubaba thành một con ruồi nhỏ còn ba tay sai của Yubaba thành cậu bé con trai bà ta. Zeniba cho Sen hay rằng Haku đã ăn trộm chiếc ấn vàng của bà ta và cảnh cáo Sen rằng nó mang một lời nguyền chết chóc. Haku và Sen (cùng Boh trên lưng) bị rơi xuống phòng đun nước. Ở đó cô cho anh ăn một miếng bánh bao, giúp anh nôn được cả cái ấn và một con sên đen bị Sen dẫm nát.

Trong khi Haku còn bất tỉnh, Sen quyết định mang chiếc ấn trở lại trả cho Zeniba và xin lỗi thay Haku. Trước khi rời nhà tắm, Sen phải xử lý Vô Diện vì Yubaba cho rằng cô đã dẫn gã vào. Cô cho gã ăn phần còn lại của chiếc bánh bao. Vô Diện vừa đuổi theo Sen vừa nôn ra những gì hắn ăn và trở lại hình dạng ban đầu. Sen cùng Boh, con ruồi và Vô Diện lên đường đến gặp Zeniba. Ở nhà tắm lúc này, Yubaba phát hiện ra Boh mất tích vì Boh giả mạo đã trở lại hình dạng ba tên giúp việc. Haku hứa rằng sẽ mang Boh trở về với Yubaba, để đổi lại bà ta phải trả tự do cho Sen và cha mẹ cô.

Sen, Vô Diện, Boh và chú ruồi cùng đến nhà Zeniba. Zeniba, giờ đây là một "bà cụ" nhân từ, tiết lộ rằng tình yêu của Sen và Haku sẽ hóa giải lời nguyền của cô và Yubaba đã dùng con sên đen để kiểm soát anh ta. Haku trong hình hài con rồng đến nhà Zeniba, đưa Sen và Boh trở về nhà tắm. Vô Diện đồng ý ở lại nhà Zeniba, làm người giúp việc cho bà. Trên đường về, Sen nhớ rằng hồi bé mình bị ngã xuống sông Kohaku nhưng được sóng đánh lên bờ an toàn. Sau khi Sen đoán chính xác rằng Haku chính là thần sông Kohaku (và phát hiện ra tên thật của anh), Haku đã thoát khỏi sự điều khiển của Yubaba. Khi họ quay trở về nhà tắm, Yubaba bảo Sen phải tìm được cha mẹ mình trong một đàn heo thì mới có thể hóa giải lời nguyền cho họ. Sen đoán chính xác rằng không có con heo nào trong đó là cha mẹ, giúp cả gia đình giải thoát khỏi lời nguyền của Yubaba. Haku dắt cô trở lại cánh cổng của thế giới linh hồn và hứa sẽ gặp lại cô trong tương lai. Chihiro đoàn tụ với cha mẹ, những người trở lại hình hài cũ và không nhớ điều gì đã xảy ra. Họ trở lại chiếc xe phủ đầy lá và bụi sau nhiều ngày trôi qua và đi đến ngôi nhà mới.

Nhân vật và diễn viên

Nhân vật chính
 /

Một cô bé 10 tuổi, nhân vật chính của anime Sen và Chihiro ở thế giới thần bí. Chihiro là một đứa trẻ thụ động, nhút nhát và hậu đậu. Cô bé hầu như sợ hãi mọi thứ, chẳng dám đối đầu nguy hiểm hay nói lên ý kiến của bản thân. Chính Yubaba đã đổi tên Chihiro thành Sen nhằm mục đích để cô bé quên mất tên thật và không thể trở về thế giới con người. Nhờ có Haku lấy lại bộ quần áo cũ cho cô (thứ mà cô bắt buộc phải có nếu muốn trở về thế giới loài người), cô mới tìm được tấm thiệp chia tay của các bạn trong túi quần và nhớ ra tên thật của mình. Cái tên Sen là chữ đầu tiên của "Chihiro" trong tiếng Nhật, có nghĩa là một nghìn (1000). Khi được nhận vào nhà tắm công cộng của Yubaba với cái tên mới, Chihiro bị mọi người ghét bỏ, kì thị bởi cô là con người. Dần dần, nhờ lòng nhiệt tình, nhân hậu, Chihiro đã hoàn thành nhiều thử thách khó khăn do Yubaba đặt ra để hành hạ cô bé và có được những người bạn tốt như chị Rin, ông Kamajii sáu tay. Người trợ giúp Chihiro nhiều nhất là cậu pháp sư trẻ tuổi Haku.

Pháp sư làm việc cho Yubaba, hình dạng khác của cậu là một con rồng trắng. Cũng như Chihiro, Haku đã bị Yubaba xóa mất tên thật từ lâu, tuy nhiên cậu bé lại nhớ được tên của Chihiro. Haku thường xuyên bị các nhân viên nhà tắm xa lánh vì họ nghĩ cậu bé là tay sai cho Yubaba. Cậu là người đầu tiên Chihiro gặp ở thế giới linh hồn, cũng là người bạn thân thiết nhất của cô bé. Haku luôn mặc bộ đồ trắng vì nghĩa tiếng Hán của cái tên "Haku" nghĩa là màu trắng. Cậu là người rất dũng cảm, chững chạc với khuôn mặt đẹp thanh tú nhưng vẫn phảng phất nét nam tính. Đôi mắt xanh lá cây sắc bén càng khiến cho khuôn mặt Haku ấn tượng hơn. Để che mắt Yubaba, bề ngoài Haku luôn tỏ ra lạnh nhạt với Chihiro. Lúc không có ai theo dõi, cậu lại đối xử rất tốt bụng, ân cần và dịu dàng với cô bé. Thực ra Haku đã biết Chihiro từ khi cô còn rất nhỏ, bởi cậu đã cứu mạng cô khi cô bị ngã xuống sông Kohaku. Haku chính là vị thần cai quản dòng sông nhỏ đó, có tên thật là . Sông Kohaku bị con người lấp đi để xây nhà nên Haku không còn chỗ ở, cậu lang thang đến vùng đất linh hồn và được Yubaba thu nhận làm người học việc. Ở cuối phim, Chihiro đã giúp Haku nhớ lại được tên thật của mình, xóa bỏ lời nguyền của Yubaba ám lên cậu. Khi cô bé tạm biệt cậu để trở về thế giới loài người, Haku hứa rằng họ sẽ gặp lại nhau, cậu cũng nói sẽ không làm người học việc của Yubaba nữa.

Bà phù thủy gian tham và độc ác cai trị vùng đất linh hồn. Trên tay bà ta lúc nào cũng đeo đầy ngọc ngà châu báu. Yubaba kinh doanh nhà tắm công cộng - nơi những quỷ thần tới để thư giãn mỗi ngày. Mới đầu, bà không hề muốn nhận Chihiro vào làm việc nhưng quy tắc bất di bất dịch của bà là "giao công việc cho bất kì ai hỏi xin" nên Yubaba đành thu nhận Chihiro. Là người vô cùng thực dụng, bà ta chỉ xem Haku như một công cụ để thực hiện việc mờ ám, khi cậu không còn tác dụng thì vứt bỏ. Yubaba thống trị nơi đây bằng cách lấy đi tên thật của một người khiến người ấy không thể nhớ được tên của chính mình và phải phục tùng mọi mệnh lệnh của bà ta. Dù xấu xa là vậy, Yubaba lại rất thương yêu, cưng chiều cậu con trai khổng lồ Boh của mình.

  (No Face)
Con ma kì lạ không có gương mặt sinh sống ở vùng đất linh hồn. Vô Diện hay đeo mặt nạ vong hồn (gần giống mặt nạ kịch Noh của Nhật Bản) và có khả năng tàng hình. Hắn rất thích Chihiro vì cô bé là người đầu tiên đối xử tốt với hắn. Vô Diện sống nhờ vào lòng tham của con người, hắn dùng vàng bạc giả mua chuộc các nhân viên trong nhà tắm của Yubaba để bắt họ phục vụ đồ ăn cho hắn. Khi Vô Diện ăn hết thức ăn, hắn quay sang ăn một vài nhân viên nhà tắm và gây nên náo loạn cho mọi người. Điều duy nhất cảm hóa Vô Diện là một tâm hồn trong sáng, không bị vấy bẩn vì lòng tham, giống như tâm hồn cô bé Chihiro vậy. Sau khi ăn phải mẩu bánh thuốc của Chihiro (do thần Sông tặng), Vô Diện đã nôn ra tất cả những gì hắn đã ăn, kể cả ba nhân viên nhà tắm mà hắn đã nuốt và giận dữ đuổi theo Chihiro. Chihiro đã dụ được Vô Diện đuổi theo mình ra biển, xa khỏi phạm vi nhà tắm, nơi mà hắn trở lại tính cách thực của mình: chậm rãi, từ tốn và hiền lành. Cuối cùng, Vô Diện trở thành người giúp việc cho phù thủy Zeniba, người chị song sinh của Yubaba.

Nhân vật phụ

Cô gái phục vụ nhà tắm, là đàn chị của Chihiro. Rin bình thường khá đanh đá và ăn nói thô lỗ, nhưng cô lại rất yêu quý và chăm sóc Chihiro như một người em ruột. Khi dẫn Chihiro đến xin việc tại phòng của Yubaba, Rin đã che chở cho cô bé khỏi bị lộ trước các quản đốc công của nhà tắm. Khi Vô Diện đi theo Chihiro, cô đã cảnh báo hắn: "Vô Diện, nếu ngươi đụng đến con bé, ngươi sẽ biết tay ta!". Rin có một ước mơ là rời khỏi nhà tắm của Yubaba và sống ở một nơi khác tốt đẹp hơn. Qua hình dáng (so với những nhân viên nữ khác trong nhà tắm) thì rất có khả năng trước đây Rin từng là một con người nhưng vì phải chịu lời nguyền của Yubaba mà cô phải làm việc ở nơi đây.

 Oiji Kamajii
Ông lão sáu tay làm công việc đun và pha chế thảo dược nước trong nhà tắm hơi, người ta đặt cho ông biệt danh Nô lệ của những cái nồi đun nước. Thoạt nhìn ông Kamaji có vẻ đáng sợ, xa cách, tuy nhiên tính cách của ông lại không như thế. Thực ra ông Kamaji là người hiền lành, tốt tính, giúp đỡ Chihiro nhiều lần kể từ ngày đầu tiên cô bị lạc vào vùng đất linh hồn. Khi Chihiro mong muốn đến chỗ Zeniba để trả con dấu vàng, Kamaji đã dành cho cô bé những tấm vé tàu mà ông đã để dành suốt 40 năm qua.

Là chị sinh đôi của Yubaba. Zeniba xuất hiện khá muộn trong Sen và Chihiro ở thế giới thần bí, khoảng sau nửa bộ phim. Mới đầu ai cũng có thể tưởng nhầm bà ta độc ác hệt như Yubaba khi buộc Chihiro giao nộp Haku, tuy vậy sau đó nhân vật Zeniba dần cho thấy con người thật của mình là một lão bà hiền lành, đáng mến (sau này bà còn gọi Chihiro là "cháu yêu"). Bà sống rất xa em gái, ở cánh rừng nơi trạm dừng tàu số sáu, có tên Đáy Đầm lầy. Khi Chihiro thay mặt Haku đến trả con dấu ấn vàng cho bà mà Haku đã đánh cắp theo lệnh từ Yubaba, Zeniba đã đối xử với cô bé và các bạn của cô rất tốt. Bà tặng cô một sợi dây buộc tóc được làm từ những sợi chỉ do chim Yu và Boh (trong hình dạng chuột) tạo ra. Bà bảo rằng vật đó sẽ bảo vệ Chihiro. Cuối phim, Zeniba đã thu nhận và giữ Vô Diện làm người giúp việc cho mình.

Con trai duy nhất của Yubaba. Vì được mẹ quá cưng chiều nên cậu nhóc này luôn tỏ ra nhõng nhẽo, ích kỉ và có phần ỷ lại. Vì Boh có một ngoại hình "khổng lồ" hơn cả bà mẹ Yubaba nên cậu chẳng thể nào đứng dậy mà chỉ có thể bò loanh quanh trong căn phòng của mình. Sau này, Boh bị Zeniba biến thành một con chuột. Và trải qua một chuyến đi thú vị với Chihiro đến nhà Zeniba, cậu bé đã biết tự đứng trên đôi chân chính mình và đã biết quan tâm đến người khác hơn. Ở cuối phim, khi Yubaba định trở mặt, không cho Chihiro quay về thế giới con người với gia đình, Boh đã lên tiếng thuyết phục Yubaba để thả cô bé.

Có hình dạng của một con quạ, nhưng lại có cái đầu của Yubaba. Chuyên làm kẻ do thám cho Yubaba. Trong một lần tấn công Chihiro, nó đã bị Zeniba biến thành một con chim nhỏ xíu màu đen có kiểu bay vo ve như con ruồi. Kể từ đó, nó trở thành một người bạn của Chihiro và đi theo cô bé, bắt đầu cuộc hành trình cùng với chuột Boh và Vô Diện đi theo Chihiro tới nơi ở của Zeniba ở Đáy Đầm Lầy để trả lại chiếc ấn vàng mà Haku đã ăn cắp của Zeniba, và xin hóa giải phép thuật của Zeniba đã ếm lên nó và chuột Boh. Nó thường gắp theo chuột Boh và bay theo Chihiro. Cuối phim nó gật đầu đồng tình với đề nghị của Boh yêu cầu Yubaba thả Chihiro và cha mẹ cô về thế giới con người. Tuy nhiên, khi kết thúc phim thì nhân vật này vẫn chưa trở lại hình dáng cũ.

Sản xuất

Phát triển và cảm hứng

Vào mỗi dịp hè, Miyazaki Hayao dùng quãng thời gian nghỉ ngơi của mình tại một cabin trên núi cùng gia đình và 5 cháu gái là bạn với gia đình mình. Ý tưởng cho Sen và Chihiro ở thế giới thần bí đến khi ông quyết định sẽ làm một bộ phim cho những người bạn này. Miyazaki trước đó đã đạo diễn cho nhiều phim như Hàng xóm của tôi là Totoro và Dịch vụ giao hàng của phù thủy Kiki, những phim dành cho đối tượng là trẻ em và các bạn tuổi teen, nhưng ông chưa từng làm một bộ phim nào dành cho những cô bé 10 tuổi. Để tìm cảm hứng, ông đọc các tạp chí shōjo manga như Nakayoshi và Ribon mà các cháu gái để lại trong cabin, nhưng ông cảm thấy chúng chỉ đề cập đến chủ đề "phải lòng" và lãng mạn. Khi nhìn vào những người bạn trẻ của mình, Miyazaki nghĩ rằng đây không phải là thứ "giúp sinh ra lòng nhân ái trong những trái tim". Thay vào đó, ông quyết định làm bộ phim nói về một nữ nhân vật chính mà họ, những cháu gái bạn của gia đình ông, có thể noi gương.

Miyazaki đã có ý định làm phim mới trong một thời gian dài. Ông đã viết kịch bản cho 2 dự án riêng của mình. nhưng cả hai đề xuất này đều bị từ chối. Đề xuất đầu tiên dựa theo một quyển sách của Nhật là Kirino Mukouno Fushigina Machi, và đề xuất thứ 2 nói về một nữ nhân vật chính tuổi teen. Dự án thứ ba của Miyazaki, sau này có tên là Sen và Chihiro ở thế giới thần bí, là thành công hơn cả. Cả ba câu chuyện đều xoay quanh một nhà tắm công cộng dựa theo các nhà tắm công cộng tại quê nhà của Miyazaki. Miyazaki từng nghĩ rằng nhà tắm công cộng là một nơi bí ẩn, và ở đó có một cánh cửa sổ nằm cạnh các bồn tắm. Miyazaki bị cuốn hút bởi suy nghĩ về những thứ đằng sau cánh cửa đó, và ông đã viết nhiều câu chuyện về nó; một trong số chúng trở thành ý tưởng cho nhà tắm công cộng trong Sen và Chihiro ở thế giới thần bí.

Khâu sản xuất phim bắt đầu tiến hành vào năm 2000 với kinh phí là 1,9 tỷ yên (15 triệu USD). Disney đã chi 10% giá quyền đặt trước của bộ phim khi phân phối tại Mỹ. Từ sau Công chúa Mononoke, Miyazaki và các cộng sự đã có nhiều kinh nghiệm với quá trình dựng phim bằng máy tính. Họ đã tự trang bị thêm nhiều máy tính và các phần mềm hỗ trợ như Softimage, đội ngũ sản xuất của Ghibli đã bắt đầu học cách sử dụng các phần mềm này nhưng cố gắng dùng chúng như một công cụ để làm nổi bật lên cốt truyện chứ không "lạm dụng" chúng. Mỗi nhân vật hầu hết đều được vẽ bằng tay, cùng với sự giúp đỡ của Miyazaki để đảm bảo rằng các họa sĩ hiểu được ý tưởng của ông. Khó khăn lớn nhất trong quá trình làm phim là việc cắt bớt độ dài của nó. Khi quá trình trình sản xuất bắt đầu, Miyazaki nhận ra rằng bộ phim sẽ kéo dài hơn 3 tiếng nếu ông làm nó dựa theo cốt truyện hiện tại của ông. Ông đã phải cắt bỏ nhiều đoạn trong cốt truyện của mình, đồng thời giảm thiểu tối đa hiệu ứng "mắt long lanh" trong phim vì ông muốn bộ phim phải thật đơn giản. Miyazaki không muốn làm nhân vật chính là một cô bé xinh đẹp. Ban đầu ông bị thất vọng bởi cô bé trông "ngốc nghếch" và nghĩ rằng: "Cô bé không hề dễ thương. Liệu chúng ta có thể làm gì cho cô bé?". Tuy nhiên, đến cuối phim, ông cảm thấy yên lòng khi cảm thấy rằng "Cô bé sẽ trở thành một phụ nữ duyên dáng".

Miyazaki thiết kế các căn nhà trong thế giới linh hồn dựa theo kiến trúc của bảo tàng kiến trúc không gian mở Edo-Tokyo tại Koganei, Tokyo, Nhật. Ông thường xuyên ghé thăm bảo tàng này để lấy ý tưởng trong suốt quá trình làm phim. Miyazaki luôn bị cuốn hút bởi phong cách Pseudo-Tây phương của kiến trúc thời Minh Trị tại đây. Bảo tàng này khiến Miyazaki hoài cổ, "nhất là khi tồi đứng đây một mình lúc hoàng hôn, gần giờ đóng cửa, và mặt trời đang dần khuất bóng – những giọt nước mắt dần thấm đẫm đôi mắt tôi." Một nguồn cảm hứng lớn khác nữa là Notoyaryokan, một Ryokan tọa lạc tại Yamagata, nổi tiếng nhờ lối kiến trúc và những đồ nội thất trang trí tuyệt đẹp. Trong khi một số sách hướng dẫn và bài viết cho rằng thị trấn vàng cổ Cửu Phần ở Đài Loan đóng vai trò làm mẫu cảm hứng cho phim thì Miyazaki phủ nhận điều này. Dōgo Onsen thường được coi là nguồn cảm hứng chính cho onsen/nhà tắm trong Sen và Chihiro ở thế giới thần bí.

Nhạc phim

Phần nhạc nền phim do Hisaishi Joe – cộng tác viên lâu năm của Miyazaki sáng tác và xướng nhạc, đồng thời do dàn nhạc giao hưởng New Japan Philharmonic trình bày. Nhạc nền của Hisaishi đã gặt hái các danh hiệu tại lễ trao giải cuộc thi điện ảnh Mainichi lần thứ 56 cho âm nhạc hay nhất, giải âm nhạc hay nhất ở hạng mục phim điện ảnh chiếu rạp tại hội chợ thương mại anime Tokyo International Anime Fair năm 2001 và hạng mục Album nhạc hoạt hình của năm tại lễ trao giải Đĩa vàng Nhật Bản lần thứ 17. Sau đó, Hisaishi đã bổ sung ca từ cho "Day of the River" và đặt tên cho phiên bản mới này là  do Hirahara Ayaka trình bày.

Ca khúc kết phim có tựa  do Kimura Youmi – một nhà soạn nhạc và nghệ sĩ chơi đàn lia đến từ Osaka – sáng tác và trình bày. Phần lời được viết bởi một người bạn của Kimura là Wakako Kaku. Ca khúc này vốn dự định được sử dụng trong , một bộ phim khác của Miyazaki nhưng chưa bao giờ được phát hành. Trong một phụ chương đặc biệt trong DVD, Miyazaki Hayao giải thích bài hát này thực tế đã gợi cảm hứng cho ông như thế nào để sáng tạo ra Sen và Chihiro ở thế giới thần bí. Riêng ca khúc đã giành được chứng nhận đĩa vàng tại lễ trao giải đĩa nhạc Nhật Bản lần thứ 43. Bên cạnh album nhạc nền phim, còn có một image album có tựa là  (album mà các bản nhạc phim được trình bày bởi chính các nhật vật -các diễn viên lồng tiếng cho nhân vật đó), bao gồm 10 bản nhạc.

Bản chuyển thể tiếng Anh

Hãng Walt Disney Pictures là đơn vị cuối cùng giành được quyền lồng tiếng cho bản chuyển thể tiếng Anh cho Sen và Chihiro ở thế giới thần bí, dưới sự giám sát của họa sĩ diễn hoạt xưởng phim Pixar là John Lasseter. Vốn là một người hâm mộ của Miyazaki, Lasseter sẽ cùng đội ngũ của mình ngồi lại và xem tác phẩm của Miyazaki mỗi khi gặp phải vấn đề trong cốt truyện. Thực tế thì lần đầu tiên mà Sen và Chihiro ở thế giới thần bí chiếu trên đất Mỹ diễn ra tại một phòng chiếu của Pixar. Sau khi thưởng thức bộ phim Lasseter đã bị mê hoặc đến mức ông liền đem chiếu tác phẩm tại Liên hoan phim quốc tế San Francisco (nơi phim giành giải thưởng của ban giám khảo). Sau khi nghe phản ứng của ông với bộ phim, người của hãng Disney đã hỏi Lasseter rằng liệu ông có hứng thú với việc cố gắng đem Sen và Chihiro ở thế giới thần bí đến với khán giả Mỹ hay không. Lasseter đã gật đầu đồng ý làm giám đốc sản xuất của bản chuyển thể tiếng Anh. Ngay sau đó, một vài người khác cũng gia nhập vào dự án: Kirk Wise (đồng đạo diễn Người đẹp và quái vật) và Donald W. Ernst (nhà đồng sản xuất Aladdin) lần lượt đảm nhận các vai trò đạo diễn và nhà sản xuất của Sen và Chihiro ở thế giới thần bí. Trong khi đó Cindy Davis Hewitt và Donald H. Hewitt là những người viết thoại phim bằng tiếng Anh sao cho trùng với khẩu hình tiếng Nhật.

Dàn diễn viên lồng tiếng của phim gồm có Daveigh Chase, Jason Marsden, Susan Egan, David Ogden Stiers và John Ratzenberger. Quá trình quảng bá cho phim bị hạn chế và Sen và Chihiro ở thế giới thần bí chỉ xuất hiện duy nhất trên một cuộn nhỏ trong trang phim trên website chính thức của Disney. Thậm chí Disney từng đẩy Sen và Chihiro ở thế giới thần bí khỏi website chính thức của họ và dành cho bộ phim một khoản kinh phí quảng bá tương đối nhỏ. Marc Hairston kết luận rằng đây là một phản ứng hợp lý trước hành động nắm giữ nhượng quyền của Ghibli đối với bộ phim và các nhân vật – điều này làm hạn chế khả năng tiếp thị bộ phim đúng luật của Disney.

Chủ đề và phân tích

Chủ đề của Sen và Chihiro ở thế giới thần bí chịu ảnh hưởng chủ yếu từ tín ngưỡng dân gian Thần đạo của Nhật. Địa điểm trung tâm của phim là một ngôi nhà tắm của Nhật, nơi đây tập hợp một lượng lớn các sinh vật trong tín ngưỡng dân gian Nhật Bản như kami đến tắm. Miyazaki còn trích dẫn những nghi lễ hạ chí khi dân làng gọi những loài kami địa phương của họ và mời chúng vào phòng tắm. Trong phim Chihiro cũng tiếp xúc với những loài động vật và thực vật liên quan đến kami. Miyazaki lý giải điều này, "Vào thời ông bà tôi, người ta tin rằng kami hiện hữu khắp mọi nơi – trong những cây cối, dòng sông, côn trùng, ao giếng và bất cứ thứ gì. Thế hệ của tôi không có đức tin đó, nhưng tôi thích ý tưởng là chúng ta nên trân trọng mọi thứ vì những vị thần hiện hữu ở đó – chúng ta nên trân trọng mọi thứ vì có một kiểu sống tồn tại cho những thứ như vậy". Bộ phim thường được so sánh với tiểu thuyết Alice ở xứ sở thần tiên của Lewis Carroll vì cốt truyện có những yếu tố tương đồng như cùng lấy bối cảnh trong một thế giới kỳ ảo; nội dung mang sự xáo trộn tính logic và cân bằng; có các mô-típ như thực phẩm chứa những chất chuyển hóa, dù hai mảng quá trình phát triển và chủ đề đều không được chia sẻ công khai. Trong các tác phẩm so sánh với Sen và Chihiro ở thế giới thần bí, Phù thủy xứ Oz được cho là có sự liên kết chủ đề chặt chẽ hơn.

Chủ đề chính của Sen và Chihiro ở thế giới thần bí tập trung vào nhân vật nữ chính Chihiro và hành trình ngưỡng kích thích dưới (liminal) của cô thông qua cõi linh hồn. Nguyên hình của con đường dẫn sang thế giới khác phân định tình trạng của Chihiro ở một nơi nào đó giữa trẻ con và người lớn. Chihiro còn nằm ngoài những ranh giới xã hội trong bối cảnh siêu nhiên. Trong tựa đề tiếng Nhật của phim chứa thuật ngữ "kamikakushi" (nghĩa đen là "bị các vị thần mang đi") – một niềm tin dân gian của người Nhật, gán sự mất tích bí ẩn một thời gian của trẻ em hay phụ nữ. Theo nhà nhân chủng học của Nhật Bản Kazuhiko Komatsu viết trong cuốn "Kamikakushi to Nihonjin", kamikakushi không chỉ giấu đi một con người, mà còn che giấu cả lý do thực sự sau sự mất tích đó. Việc sử dụng cụm từ kamikakushi kết hợp với tín ngưỡng dân gian liên quan đến nó trong phim đã củng cố thêm khái niệm của Komatsu của về lối đi ngưỡng kích thích dưới: "kamikakushi là một bản án 'tử hình xã hội vắng mặt' và cá nhân quay trở lại sau thời gian mất tích đồng nghĩa với việc 'tái sinh trong xã hội'".

Phù thủy Yubaba có nhiều điểm tương đồng với nhân vật người đánh xe ngựa từ phim Pinocchio, khi cách bà phù thủy này biến người thành heo giống như cách những cậu bé trong Đảo khoái lạc bị biến thành lừa. Sau khi được nhận làm tại nhà tắm, Chihiro bị Yubaba tước mất tên thật của mình, tượng trưng cho việc giết cô bé và Chihiro buộc phải tự trưởng thành. Sau đó cô bé trải qua một nghi thức chuyển tiếp (rite of passage) theo kiểu hành trình của người hùng (monomyth); để tái tạo lại tính liên tục với quá khứ của mình, Chihiro phải tạo ra một danh tính mới. Bên cạnh việc mang ý nghĩa khái quát chủ đề tuổi mới lớn, hành động tước tên của Chihiro và thay thế bằng tên mới Sen (một cách đọc khác của từ "chi", chữ cái đầu tiên của "Chihiro" trong tiếng Nhật – có nghĩa là "một nghìn") là biểu tượng của sự chú trọng đến giá trị [và là mục đích duy nhất] của chủ nghĩa tư bản, phản ánh sự khám phá điện ảnh của chủ nghĩa này và ảnh hưởng của nó lên văn hóa truyền thống ở Nhật Bản. Yubaba có phong cách ăn mặc độc đáo trong nhà tắm khi diện một chiếc váy của phương Tây và sống trong khu nhà có kiểu nội thất và bày trí từ châu Âu, đối lập phong cách tối giản kiểu Nhật trong khu nhà của các nhân viên; điều này đại diện cho ảnh hưởng của tư bản phương Tây lên Nhật Bản dưới thời Minh Trị và những thời kì sau. Thiết kế công viên chủ đề bị bỏ hoang theo kiểu Minh Trị tượng trưng cho sự thay đổi của cha mẹ Chihiro – gia đình cô đến bằng chiếc xe hơi của Audi nhập khẩu và người cha mặc một chiếc áo thun cổ bẻ của châu Âu. Khi ăn ở nhà hàng cha Chihiro trấn an cô bé rằng ông mang "thẻ tín dụng" và "tiền mặt", trước khi cả ông và mẹ cô bé bị biến thành những con heo tiêu dùng theo đúng nghĩa đen. Sen và Chihiro ở thế giới thần bí còn mang bình luận chỉ trích xã hội Nhật Bản hiện đại liên quan đến xung đột thế hệ và những vấn đề môi trường. Chihiro được xem là đại diện của shōjo – một cô gái có vai trò và tư tưởng đã thay đổi đáng kể từ thời hậu chiến tranh ở Nhật.

Ngay khi Chihiro tìm lại danh tính quá khứ của mình, đất nước Nhật Bản – vốn đang lo ngại về suy thoái kinh tế xảy ra trong thời gian phát hành phim – đã tìm cách tái liên hệ với những giá trị của quá khứ. Trong một buổi phỏng vấn, Miyazaki cũng bình luận về yếu tố hoài cổ đối với một đất nước Nhật Bản xưa cũ. Tuy nhiên, nhà tắm của những linh hồn không thể bị coi là một nơi không mơ hồ và đen tối. Rất nhiều nhân viên trong nhà tắm đối xử thô lỗ với Chihiro vì cô ấy là con người, tình trạng hối lộ cũng đang hiện hữu ở đây; nó là một nơi chứa đầy sự lạm dụng và tham lam, giống như từng được miêu tả ở phân cảnh xuất hiện đầu tiên của Vô Diện. Đối lập với hành trình và sự thay đổi đơn giản của Chihiro là cuộc vui hỗn loạn trá hình diễn ra triền miên xung quanh cô. Có hai thí dụ đề cập đến những vấn đề môi trường trong phim. Đầu tiên là chi tiết Chihiro thỏa thuận với "linh hồn hôi thối". "Linh hồn hôi thối" thực chất vốn là vị thần của một con sông, nhưng nó đã bị rác bẩn hủy hoại đến mức không ai nhận ra nó ngay ở cái nhìn đầu tiên. Nó chỉ trở nên trong sạch một lần nữa khi Chihiro dọn dẹp một lượng rác khổng lồ, bao gồm lốp xe hơi, rác và một chiếc xe đạp. Điều này ám chỉ đến hành vi gây ô nhiễm môi trường của con người và cách họ vứt rác một cách cẩu thả mà chẳng thèm nghĩ đến hậu quả và nơi rác sẽ trôi đến. Chi tiết thứ hai chính là nhân vật Haku. Haku không nhớ tên và đánh mất quá khứ của mình – đó là lý do anh bị mắc kẹt trong nhà tắm. Cuối cùng Chihiro nhớ ra anh từng là vị thần của dòng sông Kohaku vốn đã bị hủy hoại và thay thế bằng những căn hộ. Vì nhu cầu phát triển của con người mà họ đã phá hủy một phần của tự nhiên, khiến Haku thất lạc cả nhà lẫn danh tính của mình. Chi tiết trên còn có thể được so sánh với nạn phá rừng và sa mạc hóa; con người tàn phá thiên nhiên gây mất cân bằng trong hệ sinh thái và phá hủy nơi ở của động vật nhằm thỏa mãn nhu cầu có thêm nhiều không gian hơn của họ (nhà ở, trung tâm thương mại, cửa hàng...) nhưng không hề nghĩ đến việc nó có thể ảnh hưởng đến những sinh vật sống khác như thế nào. Những chủ đề phụ được biểu hiện qua Vô Diện – người phản ánh những nhân vật xung quanh gã khi học bằng ví dụ và đoạt lấy diện mạo của bất cứ ai gã tiêu thụ. Bản tính này dẫn đến sự hung hăng quái dị của Vô Diện trong nhà tắm. Khi Chihiro dùng chiếc bánh bao gây nôn để cứu Vô Diện, gã lại trở về hình dạng nhút nhát của mình. Ở cuối phim, Zeniba quyết định chăm sóc Vô Diện để gã có thể phát triển mà không chịu ảnh hưởng tiêu cực của nhà tắm. Ngoài ra Miyazaki còn giải thích rằng từ gốc tiếng Nhật tên của Vô Diện – Kaonashi là một ẩn dụ về thứ ham muốn (libido) tồn tại sâu thẳm trong mỗi con người.

Phát hành

Doanh thu phòng vé và phát hành chiếu rạp
Ngày 20 tháng 7 năm 2001, công ty phân phối phim Toho đã phát hành chiếu rạp Sen và Chihiro ở thế giới thần bí tại Nhật Bản; phim thu về 30,8 tỷ yên và trở thành phim điện ảnh có doanh thu cao nhất tại nước này, theo thống kê từ Hiệp hội nhà sản xuất điện ảnh của Nhật. Tác phẩm cũng trở thành phim điện ảnh đầu tiên kiếm về 200 triệu USD tại thị trường phòng vé toàn cầu trước khi chiếu mở màn tại Hoa Kỳ. Hãng Walt Disney Pictures là đơn vị chịu trách nhiệm lồng tiếng bộ phim bằng tiếng Anh dưới sự giám sát của John Lasseter từ xưởng phim Pixar. Ngày 7 tháng 9 năm 2002, bản lồng tiếng này đã ra mắt tại Liên hoan phim quốc tế Toronto và sau đó ra rạp tại Bắc Mỹ vào ngày 20 tháng 9 năm 2002. Sen và Chihiro ở thế giới thần bí nhận được sự tiếp thị ít hơn bất kì bộ phim hạng B nào khác của Disney, khi chỉ có nhiều nhất 151 rạp phim công chiếu bộ phim vào năm 2002. Sau lễ trao giải Oscar 2003, lượng rạp chiếu phim được mở rộng lên 714 rạp. Tác phẩm thu về 4 triệu USD trong tuần mở màn và cuối cùng thu về khoảng 10 triệu USD tính đến tháng 9 năm 2003.

Ở thị trường ngoài Nhật Bản và Hoa Kỳ, phim đều đạt thành công vừa phải tại Hàn Quốc và Pháp, khi lần lượt đem về 11 triệu USD và 6 triệu USD tại hai quốc gia này. Lợi nhuận thu về từ các quốc gia khác đã nâng tổng doanh thu toàn cầu của phim lên con số 347 triệu USD. Tại Argentina, phim còn nằm trong top 10 phim anime có lượng vé tiêu thụ nhiều nhất. Sen và Chihiro ở thế giới thần bí từng có lần công chiếu tại Việt Nam trong một liên hoan phim hữu nghị. Ngày 16 tháng 11 năm 2011, Trung tâm Giao lưu Văn hóa Nhật Bản (thuộc Cục Văn hóa Nhật Bản) đã tổ chức sự kiện mang tên "Liên hoan phim hoạt hình Nhật Bản 2011 – Trải nghiệm sự cuốn hút của phim hoạt hình Nhật Bản", trong đó có trình chiếu bộ phim với tựa đề tiếng Việt chính thức là Sen và Chihiro ở thế giới thần bí tại Trung tâm Chiếu phim Quốc gia Hà Nội.
Sau 18 năm phát hành tại Nhật Bản, Sen và Chihiro ở thế giới linh hồn được công chiếu tại Trung Quốc vào ngày 21 tháng 6 năm 2019. Trước đó, Hàng xóm tôi là Totoro được khởi chiếu tại đây vào tháng 12 năm 2018. Lý giải cho việc bộ phim bị trì hoãn phát hành tại nước này là vì quan hệ chính trị căng thẳng giữa Nhật Bản và Trung Quốc trong quá khứ, nhưng đến nay quan hệ này dần "nguội hẳn", dù vậy những người Trung Quốc lớn lên cùng bộ phim khi nhỏ vẫn tiếp tục xem phim. Bộ phim đứng đầu phòng vé thị trường Trung Quốc trong cuối tuần đầu với doanh thu 28.8 triệu đô, vượt qua thành tích của Toy Story 4 lúc bấy giờ. Trong cuối tuần thứ hai, phim tiếp tục cán mốc 54.8 triệu đô và rơi xuống vị trí thứ hai chỉ sau Người Nhện: Xa Nhà. , Sen và Chihiro ở thế giới linh hồn đạt 70 triệu đô phòng vé ở Trung Quốc, đưa nó lên tổng doanh thu 346 triệu đô .

Tại gia
Ngày 9 tháng 7 năm 2002, hãng Walt Disney Studios Home Entertainment lần đầu phát hành Sen và Chihiro ở thế giới thần bí trên định dạng VHS và DVD tại Nhật Bản. Ấn bản của Nhật có kèm theo các phần storyboard (một loạt các bức hình vẽ phác thể hiện sơ lược cốt truyện và bố cục chính) của phim và ấn bản đặc biệt có tặng kèm đầu thu DVD player của Ghibli. Sen và Chihiro ở thế giới thần bí đã bán được 5,5triệu video tại gia ở Nhật Bản tính đến năm 2007 và hiện vẫn đang nắm giữ kỷ lục tiêu thụ nhiều bản sao video tại gia nhất mọi thời tại nước này. Ngày 15 tháng 4 năm 2003, Walt Disney Studios Home Entertainment cũng phát hành bộ phim trên cả định dạng VHS và DVD tại Bắc Mỹ. Sự chú ý giành được từ chiến thắng tại giải Oscar cũng khiến lượng bán đĩa của tác phẩm tăng rất mạnh. Các sản phẩm tặng kèm đĩa phim gồm có những trailer ở Nhật, một bộ phim tài liệu về quá trình làm phim phát sóng gốc trên Nippon Television, những buổi phỏng vấn với dàn diễn viên của Bắc Mỹ, một bản so sánh chọn lọc từng phần storyboard với phân cảnh trong phim và The Art of Spirited Away–một bộ phim tài liệu do nam diễn viên Jason Marsden thuyết minh.

Ngày 12 tháng 9 năm 2003, Optimum Releasing phát hành nội địa Sen và Chihiro ở thế giới thần bí tại Anh Quốc; phim sau đó được phát hành trên cả định dạng DVD và VHS, dưới dạng một ấn bản cho thuê thông qua nhà phân phối độc lập High Fliers Films PLC sau khi phim được công chiếu tại các rạp. Tác phẩm được chính thức phát hành trên DVD tại Anh Quốc vào ngày 29 tháng 3 năm 2004 và cũng do chính Optimum Releasing tiến hành phân phối. Năm 2006, Optimum tái phát hành bộ phim trong bộ đĩa sưu tập "The Studio Ghibli Collection". Phim cũng được phát hành trên định dạng Blu-ray tại Nhật Bản và Anh Quốc vào năm 2014, sau đó bản Blu-ray cũng ra mắt ở Bắc Mỹ vào ngày 16 tháng 6 năm 2015. Ngày 17 tháng 10 năm 2017, GKIDS tiếp tục tái phát hành phim trên Blu-ray và DVD.

Đón nhận

Đánh giá chuyên môn
Sen và Chihiro ở thế giới thần bí đã đón nhận đông đảo phản hồi tích cực từ giới phê bình. Trên hệ thống tổng hợp kết quả đánh giá Rotten Tomatoes, bộ phim nhận được 97% lượng đồng thuận dựa theo 185 bài đánh giá, qua đó đạt điểm trung bình là 8,6/10. Các chuyên gia của trang web nhất trí rằng, Sen và Chihiro ở thế giới thần bí là một câu chuyện cổ tích gây kinh ngạc, đầy mê hoặc với nét vẽ thật tráng lệ; phim sẽ khiến khán giả thêm tò mò một chút và bị cuốn hút bởi thế giới xung quanh họ". Trên trang Metacritic, tác phẩm giành số điểm trung bình rất cao là 96 trên 100 dựa trên 41 nhận xét, chủ yếu là những lời khen ngợi.

Roger Ebert của nhật báo Chicago Sun-Times chấm phim bốn trên bốn sao, đồng thời khen ngợi bộ phim cùng phần chỉ đạo của Miyazaki. Ebert còn cho rằng Sen và Chihiro ở thế giới thần bí là một trong "những bộ phim điện ảnh hay nhất năm." Elvis Mitchell của tờ The New York Times nhận xét phim rất tích cực và đánh giá cao phần hoạt hình. Mitchell còn ưu ái so sánh bộ phim với Through the Looking-Glass của Lewis Carroll, đồng thời nhận xét rằng những bộ phim của ông "tràn ngập tâm trạng buồn" và các nhân vật "làm tăng kịch tính [của phim]". Derek Elley tờ Variety nói rằng Sen và Chihiro ở thế giới thần bí "có thể gây hứng thú với thanh niên và người lớn" và đánh giá cao phần hoạt họa cùng âm nhạc trong phim. Kenneth Turan của tờ Los Angeles Times khen ngợi dàn diễn viên lồng tiếng và thấy rằng bộ phim là "sản phẩm của trí tưởng tượng mãnh liệt và dũng cảm, sở hữu sự sáng tạo không giống như bất cứ thứ gì con người từng thấy trước đây". Turan cũng đề cao vai trò đạo diễn của Miyazaki. Nhà phê bình Jay Boyar của Orlando Sentinel cũng đề cao vai trò đạo diễn của Miyazaki và nói rằng bộ phim là "lựa chọn hoàn hảo cho những đứa trẻ khi chúng phải chuyển đến nhà mới".

Năm 2010, Rotten Tomatoes xếp Sen và Chihiro ở thế giới thần bí là phim điện ảnh hoạt hình hay thứ 13 trên trang web và sau đó là thứ 17 vào năm 2012. Năm 2004, Cinefantastique liệt bộ anime là một trong "10 tác phẩm hoạt hình vô cùng quan trọng". Năm 2005, Sen và Chihiro ở thế giới thần bí xếp thứ 12 trong số những phim hoạt hình hay nhất mọi thời đại của IGN. Phim còn đứng hạng 9 trong những tác phẩm điện ảnh có lượt bình chọn cao nhất mọi thời đại trên Metacritic, qua đó trở thành phim điện ảnh hoạt hình truyền thống có lượt đánh giá cao nhất trên website này. Tác phẩm cũng đứng hạng 10 trong "100 phim điện ảnh hay nhất của điện ảnh thế giới" ("The 100 Best Films of World Cinema") của tạp chí Empire vào năm 2010.

Giải thưởng

Tham khảo
Ghi chú

Chú thích

Đọc thêm

Ayumi Suzuki, "A nightmare of capitalist Japan: Spirited Away", Jump Cut, A Review of Contemporary Media, no 51, 2009

Liên kết ngoài

 Sen và Chihiro ở thế giới thần bí tại Japanese Movie Database

Phim kỳ ảo thập niên 2000
Phim hoạt hình tưởng tượng
Phim hoạt hình Toho
Phim và người giành giải Annie
Phim giành giải Oscar cho phim hoạt hình hay nhất
Phim giành giải Annie cho phim hoạt hình xuất sắc nhất
Phim tưởng tượng dành cho trẻ em
Gia đình trong các tác phẩm giả tưởng
Phim phiêu lưu kỳ ảo
Anime và manga kỳ ảo
Phim do Miyazaki Hayao đạo diễn
Phim lấy bối cảnh ở Nhật Bản
Phim lấy bối cảnh ở thập niên 2000
Phim Nhật Bản
Phim của Studio Ghibli
Phim của Walt Disney Pictures
Anime và manga isekai
Phim anime năm 2001
Anime và manga tuổi mới lớn


title: Đặng Hùng Việt

text:
Đặng Hùng Việt (1975-2005) là một vận động viên cờ tướng Việt Nam. Anh từng vô địch cờ tướng Việt Nam năm 2003 khi mới 28 tuổi. Đây là sự kiên gây chấn động làng cờ tướng Việt Nam vì Đặng Hùng Việt thuộc đoàn Hà Nội, trước đó chức vô địch quốc gia chưa bao giờ thuộc về Hà Nội và mới chỉ một lần lọt ra khỏi đoàn cờ Thành phố Hồ Chí Minh.

Khi tham gia giải vô địch cờ tướng thế giới cùng năm tại Hồng Kông, Đặng Hùng Việt xếp thứ 7, góp phần đưa đoàn Việt Nam xếp thứ tư chung cuộc.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Vận động viên cờ tướng Việt Nam
Người Hà Nội


title: Navalacruz

text:
Navalacruz là một đô thị trong tỉnh Ávila, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 264.

Tham khảo

Đô thị ở Ávila


title: Basse-sur-le-Rupt

text:
Basse-sur-le-Rupt là một xã ở đông bắc Pháp, thuộc tỉnh Vosges trong vùng Grand Est.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Site de la mairie
 Office du tourisme
 Basse-sur-le-Rupt trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia
 Basse-sur-le-Rupt trên trang mạng của Insee

Xã của Vosges


title: Melanotus stepari

text:
Melanotus stepari là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Platia & Schimmel miêu tả khoa học năm 2002.

Chú thích

Tham khảo

Melanotus


title: Artigisa

text:
Artigisa là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae.

Các loài
 Artigisa byrsopa Lower, 1903
 Artigisa dentilinea Turner, 1909
 Artigisa impropria Walker, 1865
 Artigisa lignicolaria Walker, 1866
 Artigisa melanephele Hampson, 1914
 Artigisa nigrosignata Walker, [1863]

Tham khảo

 Artigisa at funet.fi
 Natural History Museum Lepidoptera genus database

Catocalinae


title: Sericus lahaulensis

text:
Sericus lahaulensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Vats & Chauhan miêu tả khoa học năm 1992.

Chú thích

Tham khảo

Sericus


title: Lauenförde

text:
Lauenförde là một đô thị trong huyện Holzminden, bang Niedersachsen, Đức. Đô thị Lauenförde có diện tích 17 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 2623 người.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Holzminden


title: Schlosswil

text:
Schlosswil là một đô thị trong huyện Bern-Mittelland, bang Bern, Thụy Sĩ. Đô thị này có diện tích km2, dân số thời điểm tháng 12 năm 2009 là người.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Đô thị của bang Bern
Cựu đô thị của bang Bern


title: Zocca

text:
Zocca là một đô thị ở tỉnh Modena thuộc vùng Emilia-Romagna, có vị trí cách khoảng 45 km về phía tây nam của Bologna và khoảng 35 km về phía nam của Modena. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 4.716 người và diện tích 69,1 km².

Đô thị Zocca có các frazioni (đơn đơn vị cấp dưới, chủ yếu là các làng) Ciano, Missano, Montalbano, Montecorone, Montetortore, Montombraro, và Rosola.

Zocca giáp các đô thị: Castel d'Aiano, Castello di Serravalle, Guiglia, Montese, Pavullo nel Frignano, Savigno, Vergato.

Biến động dân số

Famous people
 Vasco Rossi (b. 1952), rock star

Tham khảo

Liên kết ngoài
 www.comune.zocca.mo.it/

Đô thị tỉnh Modena


title: 979 Ilsewa

text:
979 Ilsewa là một tiểu hành tinh bay quanh Mặt Trời.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Phát hiện Circumstances: Numbered Minor Planets

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Karl Wilhelm Reinmuth
Thiên thể phát hiện năm 1922


title: Hoplostines mastersi

text:
Hoplostines mastersi là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Blackburn miêu tả khoa học năm 1896.

Chú thích

Tham khảo

Hoplostines


title: Hypena masurialis

text:
Hypena masurialis là một loài bướm đêm thuộc họ Erebidae. It is has a wide range, bao gồm Úc, Fiji, Quần đảo Cook, Eritrea, Kenya, Somalia, Uganda, Yemen and quần đảo Canaria.

Sải cánh dài khoảng 20 mm.

Ấu trùng ăn Commelina cyanea.

Chú thích

Tham khảo

M


title: Betroka (bướm đêm)

text:
Betroka (bướm đêm) là một chi bướm đêm thuộc họ Ethmiidae.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Ethmiidae


title: Zhangixalus burmanus

text:
Zhangixalus burmanus là một loài ếch trong họ Rhacophoridae. Chúng được tìm thấy ở Trung Quốc, Ấn Độ, và có thể cả Myanmar.

Các môi trường sống tự nhiên của chúng là đồng cỏ nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới vùng ngập nước hoặc lụt theo mùa, sông, đầm nước ngọt, đầm nước ngọt có nước theo mùa, đất canh tác, vườn nông thôn, ao, và ao nuôi trồng thủy sản. Loài này đang bị đe dọa do mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo

 Datong, Y. & Shunqing, L. 2004. Polypedates gongshanensis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

B
Ếch Ấn Độ
Động vật lưỡng cư Trung Quốc
Động vật lưỡng cư Myanmar


title: Calathea hagbergii

text:
Calathea hagbergii là một loài thực vật thuộc họ Marantaceae đặc hữu của Ecuador. Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.

Chú thích

Tham khảo

 Muriel, P. & Pitman, N. 2004. Calathea hagbergii. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 8 năm 2007.

hagbergii
Thực vật đặc hữu Ecuador
Thực vật Colombia
Thực vật Peru
Thực vật được mô tả năm 1988


title: Dịch chuyển xanh

text:
Dịch chuyển xanh là một hiện tượng vật lý, trong đó ánh sáng phát ra từ các vật thể đang chuyển động lại gần người quan sát sẽ xanh hơn. Hiện tượng này là hệ quả của hiệu ứng Doppler.

Xem thêm
 Hiệu ứng Doppler
 Dịch chuyển đỏ

Tham khảo

Phổ học thiên văn
Hiệu ứng Doppler
Vũ trụ học vật lý
Tác dụng của lực hấp dẫn

de:Rotverschiebung#Rotverschiebung, Blauverschiebung und Kosmologie


title: Morphin

text:
Morphine là một loại thuốc giảm đau thuộc họ thuốc phiện được tìm thấy tự nhiên trong một số thực vật và động vật, bao gồm cả con người. Morphine tác động trực tiếp lên hệ thần kinh trung ương (CNS) để giảm cảm giác đau. Nó có thể được dùng để điều trị cho cả đau cấp tính và đau mãn tính. Morphine thường được sử dụng để giảm đau do nhồi máu cơ tim và trong khi chuyển dạ. Nó có thể được đưa vào cơ thể qua đường miệng, bằng cách tiêm vào cơ bắp, tiêm dưới da, tiêm tĩnh mạch, tiêm vào khoảng trống xung quanh tủy sống hoặc trực tràng. Hiệu quả tối đa đạt được sau khoảng 20 phút khi tiêm tĩnh mạch và sau 60 phút khi được đưa qua miệng, trong khi thời gian có hiệu lực là 3-7 giờ  Công thức tác dụng dài hơn cũng tồn tại.

Các tác dụng phụ nghiêm trọng bao gồm giảm nỗ lực hô hấp và huyết áp thấp. Morphine gây nghiện và dễ bị lạm dụng. Nếu giảm liều sau khi sử dụng lâu dài, các triệu chứng cai nghiện opioid có thể xảy ra. Các tác dụng phụ thường gặp bao gồm buồn ngủ, nôn và táo bón. Thận trọng khi sử dụng trong khi mang thai hoặc cho con bú, vì morphin có thể ảnh hưởng đến em bé.

Morphine lần đầu tiên được Friedrich Sertürner phân lập trong khoảng thời gian từ năm 1803 đến 1805. Điều này thường được cho là sự cô lập đầu tiên của một hoạt chất từ thực vật. Merck Group bắt đầu tiếp thị nó vào năm 1827. Morphine được sử dụng rộng rãi hơn sau khi phát minh ra ống tiêm dưới da vào năm 1853  1855. Sertürner ban đầu đặt tên chất morphium theo tên của vị thần trong giấc mơ Hy Lạp, Morpheus, vì chất này có xu hướng gây ngủ.

Nguồn chính của morphin là phân lập từ cây thuốc phiện. Trong năm 2013, khoảng 523 tấn morphine đã được sản xuất. Khoảng 45 tấn đã được sử dụng trực tiếp để giảm đau, tăng gấp bốn lần trong hai mươi năm qua. Hầu hết việc sử dụng morphine cho mục đích này là trong thế giới phát triển. Khoảng 70 phần trăm morphine được sử dụng để tạo ra các loại thuốc phiện khác như hydromorphone, oxymorphone và heroin. Đó là một loại thuốc cấm Schedule II ở Hoa Kỳ, Loại A ở Vương quốc Anh, và Bảng I ở Canada. Nó nằm trong Danh sách các loại thuốc thiết yếu của Tổ chức Y tế Thế giới. Morphine được bán dưới nhiều tên thương mại. Trong năm 2017, đây là loại thuốc được kê toa phổ biến thứ 155 ở Hoa Kỳ, với hơn bốn triệu đơn thuốc.

Sử dụng trong y tế

Giảm đau
Morphine được sử dụng chủ yếu để điều trị cả đau cấp tính và đau mãn tính. Thời gian giảm đau của nó là khoảng ba đến bảy giờ. Tác dụng phụ của nó là buồn nôn và táo bón hiếm khi đủ nghiêm trọng để phải ngừng điều trị.

Nó được sử dụng để giảm đau do nhồi máu cơ tim và đau chuyển dạ. Tuy nhiên, có những lo ngại rằng morphin có thể làm tăng tỷ lệ tử vong trong trường hợp nhồi máu cơ tim không ST chênh lên. Morphine cũng được sử dụng theo truyền thống trong điều trị phù phổi cấp. Tuy nhiên, một đánh giá năm 2006 đã tìm thấy rất ít bằng chứng để hỗ trợ việc điều trị này. Một đánh giá của Cochrane năm 2016 đã kết luận rằng morphin có hiệu quả trong việc giảm đau do ung thư.

Khó thở
Morphine có lợi trong việc giảm triệu chứng khó thở do cả nguyên nhân gây ung thư và không ung thư. Trong tình trạng khó thở khi nghỉ ngơi hoặc gắng sức tối thiểu từ các tình trạng như ung thư tiến triển hoặc các bệnh về tim mạch giai đoạn cuối, morphine giải phóng liều thấp thường xuyên, giảm đáng kể một cách an toàn, với lợi ích của nó được duy trì theo thời gian.

Rối loạn sử dụng opioid
Morphine cũng được dùng như là một công thức giải phóng chậm cho liệu pháp thay thế thuốc phiện (OST) ở Áo, Đức, Bulgaria, Slovenia và Canada cho những người nghiện không thể dung nạp được methadone hoặc buprenorphin.

Dược động học
Morphine hấp thu tốt ở đường tiêu hóa, tác dụng nhanh sau khi uống 30-60 phút. Bị chuyển hóa ở gan. 1% liều dùng qua được hàng rào thần kinh trung ương. Thải trừ 30% qua thận, một phần nhỏ thải qua dịch vị, dịch mật theo phân ra ngoài, một phần qua mồ hôi, sữa, nước bọt. Thải nhanh trong 6 giờ đầu. Có thể có chu kỳ gan - ruột gây tích lũy thuốc.

Receptor của morphine và các opiat khác

Trong não, receptor chủ yếu nằm ở hệ viền (não cảm xúc). Receptor cũng tập trung ở vùng dưới đồi và đồi thị, nhân đuôi. Chất xám quanh não có ái lực cao với opiat, nếu tiêm thẳng morphine vào vùng đó sẽ gây giảm đau rõ rệt.

Ở trục thần kinh vùng dẫn truyền và tập hợp cảm giác đau có nhiều receptor. Receptor còn tập trung ở mô thần kinh chi phối ruột (đám rối Auerbach), nhất là hồi tràng, điều này cắt nghĩa tác dụng kinh điển của opiat trên hệ tiêu hóa.

Receptor của các opiat có nhiều loại (muy-μ, delta-δ, kappa-κ, sigma-σ), nhưng receptor μ quyết định tác dụng trung ương của opiat, và receptor δ quyết định tác dụng ngoại vi của morphine. Receptor của morphine cũng chính là receptor của các dẫn xuất morphine và các opiat tổng hợp khác.

Receptor gồm có:
Một diện phẳng kỵ nước gắn với nhân thơm của morphine bằng liên kết Van der – Waals, phối hợp với một vị trí gắn chức phenol.
Một vị trí anion liên kết ion với chức amin ở cấu trúc piperidin của morphine.
Một khoang dành cho nhân phenanthren của phân tử morphine.

Tác dụng
Morphine tác dụng chọn lọc và trực tiếp tế bào thần kinh trung ương, nhất là vỏ não với nhiều trung khu bị ức chế: trung khu đau, trung khu hô hấp, trung khu gây ho... Nhưng có trung khu lại bị kích thích nên gây nôn, co đồng tử, chậm nhịp tim...

Tác dụng giảm đau
Morphine ức chế vỏ não và các trung khu ở gian não, ức chế cảm giác đau một cách đặc hiệu và chọn lọc thông qua hoạt hóa (được gọi là đồng vận) các thụ thể chất gây nghiện đặc biệt là thụ thể μ có ở tủy sống và các trung tâm thần kinh trên tủy khác. Bởi vậy, morphine và các opiat khác được gọi là thuốc giảm đau trung ương.
Nếu các thuốc gây ngủ (như barbituric) làm tất cả các trung khu của vỏ não đều bị ức chế nên khi bệnh nhân ngủ thì đau giảm, thì với morphine những trung khu ở vỏ não vẫn hoạt động, nhưng cảm giác đau mất chứng tỏ tác dụng giảm đau của morphine là chọn lọc.

Liều morphine có tác dụng giảm đau tốt nhất là 10 mg/70 kg, nếu tăng liều thì tác dụng giảm đau cũng không tăng. Tác dụng giảm đau được tăng cường bởi thuốc an thần.

Ngoài tác dụng giảm đau, tác dụng đồng vận của thụ thể μ giải thích các đặc điểm dược lý khác là nguồn gốc của các tác dụng không mong muốn sau đây:

Tác dụng gây ngủ
Tác dụng an thần gây ngủ của morphin chỉ rõ khi dụng liều thấp hơn liều giảm đau và chỉ rõ ở người cao tuổi. Thuốc ít gây buồn ngủ ở người trẻ tuổi. Ngược lại có nhiều trường hợp lại thấy bồn chồn, bứt rứt, thậm chí nếu dùng liều cao cho trẻ em có thể gây co giật

Tác dụng gây khoái cảm
Với liều điều trị, morphine tạo ra một cảm giác lâng lâng, khoái cảm, lạc quan, yêu đời, nhìn màu sắc thấy đẹp, nghe tiếng động thấy dễ chịu, mất cảm giác đói, hết buồn rầu sợ hãi.

Tác dụng trên hô hấp
Liều thấp gây kích thích hô hấp.
Liều cao hơn thì ức chế hô hấp gây thở chậm và sâu. Với liều cao morphine gây ra thở kiểu Cheyne-Stokes hoặc làm liệt hoàn toàn hô hấp. Tình trạng ức chế hô hấp làm CO2 trong máu tăng dẫn đến nhiễm toan hô hấp và giảm bão hòa O2 máu não làm giãn mạch não và gây tăng áp lực sọ não.
 Với trẻ sơ sinh và nhũ nhi, trung khu hô hấp rất nhạy cảm với morphine, hơn nữa morphine lại qua được hàng rào rau thai và hàng rào máu não ảnh hưởng đến hệ nội tiết với trục dưới đồi - tuyến yên, gây tác hại đến sự phát triển, trưởng thành và thích nghi của trẻ. Vì vậy phụ nữ có thai và trẻ em tuyệt đối không được dùng morphine và các opiat khác.
 Morphine còn gây ức chế trung khu ho, nhưng không mạnh bằng một số dẫn xuất khác như codein, codethylin, pholcodin, dextromethorphan... Tác dụng làm co phế quản của morphine được tăng cường bởi thuốc phong tỏa β (như propranolol).

Các tác dụng khác
 Kích thích trung khu nôn gây nôn.
 Kích thích khung khu Vagus và dây III gây chậm nhịp tim, co đồng tử.
Kích thích trung khu mất nhiệt gây hạ thân nhiệt.
 Tăng thải ADH, ACTH, FSH, TSH, LH, LT.
 Ức chế nhẹ lên tim, giảm nhịp tim.
 Liều cao làm hạ huyết áp do ức chế trung khu vận mạch, nhưng liều điều trị thì không ảnh hưởng.
 Trên cơ trơn: do hoạt hóa thụ thể μ của ống tiêu hóa nên Morphin làm giảm nhu động ruột già, giảm tiết dịch tiêu hóa, tăng trương lực cơ gây co các cơ thắt như: cơ oddi, cơ vòng môn vị, cơ thắt hồi manh tràng, cơ thắt hậu môn, cơ vòng bàng quang... nên gây táo bón, bí đái. Vì vậy khi dùng morphine phải phối hợp với atropin để giãn cơ vòng.
 Bài tiết: làm giảm tiết dịch, giảm tiết niệu, tăng tiết mồ hôi.
 Chuyển hóa: làm giảm oxy hóa, gây tích lũy acid trong máu, giảm dự trữ kiềm, người nghiện mặt bị phù, móng tay và môi thâm tím.

Áp dụng điều trị

Chỉ định
 Giảm đau trong các đau cấp dữ dội như đau do chấn thương, do ung thư, đau sau phẫu thuật.
 Chống shock (do chấn thương, sau khi đẻ, hoặc do tiêm thuốc...)
 Hen tim, phù phổi cấp thể nhẹ và vừa.
 Tiền mê trước phẫu thuật.
 Làm dễ thở trong suy tim.
 Giảm ho, chữa khái huyết do morphine làm co mao quản.
 Rối loạn thần kinh: vật vã, mê sảng...
 Chống đi lỏng (thường dùng chế phẩm của [[thuốc phiện]Đặc biệt rất tốt Cao Opi - Opizoic_Hiện đã không dùng]).

Chống chỉ định
 Trẻ em dưới 5 tuổi, phụ nữ có thai tuyệt đối không dùng.
 Chức năng hô hấp bị suy giảm.
 Thương tổn ở đầu và mổ sọ não.
 Hen phế quản.
 Phù phổi cấp thể nặng có thở Cheyne-Stokes.
 Các bệnh gan thận mạn tính.
 Ngộ độc rượu, thuốc ngủ, CO2 và những thuốc ức chế hô hấp khác.

Nhiễm độc Morphine

Cấp tính

Biểu hiện qua các giai đoạn:
 Giai đoạn đầu kích thích ngắn: nhức đầu, chóng mặt, nóng ran, miệng khô, mạch nhanh, nôn.
 Giai đoạn sau bệnh nhân ngủ sâu, co đồng tử, không phản ứng với ánh sáng, thở Cheyne-Stokes.
 Giai đoạn cuối: ngạt thở, vã mồ hôi lạnh, giãn đồng tử, trụy tim mạch, rồi chết.

Điều trị: Rửa dạ dày (nếu ngộ độc đường tiêu hóa) có thể tẩy bằng Natri sunfat. Giải độc bằng atropin sulphat 1/2mg/lần.

Mạn tính
Dùng morphine và các opiat khác lâu ngày sẽ gây nghiện:
Triệu chứng: táo bón, co đồng tử, thiếu máu, chán ăn sút cân, mất ngủ, già trước tuổi, hay ngủ gà, ngáp vặt, giảm sức đề kháng nên dễ mắc bệnh nhiễm trùng, truyền nhiễm.
 Khi cai nghiện hoặc khi lên cơn nghiện: vật vã kích thích, vã mồ hôi lạnh, sùi bọt mép, nôn, đi lỏng, rối loạn tuần hoàn, đau thắt ngực.
Cơ chế gây nghiện: Trong cơ thể bình thường có một lượng nhỏ morphine nội sinh (endorphine) là các enkephalin. Chất này khi kết hợp với receptor morphinic có tác dụng ức chế giải phóng một số chất trung gian hóa học làm ức chế men adenyl cyclase làm giảm tổng hợp AMP vòng trong tế bào, ngay sau khi enkephalin kết hợp với receptor thì bị phân hủy nhanh chóng nên không gây quen thuốc.

Khi dùng các morphine ngoại sinh thường xuyên, morphine tranh chấp với enkephalin để kết hợp với receptor morphinic như một chất chủ vận nhưng không bị phá hủy nhanh như enkephalin. Những tác động thường xuyên và đều đều của morphine lên receptor làm receptor giảm dần đáp ứng, lúc đó cần tăng liều thuốc để tạo nên đáp ứng mạnh như cũ, đó là hiện tượng quen thuốc. Kết quả là men adenyl cyclase bị ức chế trầm trọng làm lượng AMP vòng giảm nhiều. Khi đó cơ thể phản ứng lại bằng cách tăng sản xuất men adenyl cyclase, đến mức độ nào đó cân bằng với lượng morphine đưa vào thì gây ra trạng thái nghiện.

Khi ngừng đưa thuốc đột ngột, morphine biến khỏi cơ thể, nhưng receptor vẫn giữ thói quen đáp ứng với nồng độ thuốc cao, lúc này các enkephalin nội sinh thay thế không thoả mãn được nhu cầu của receptor, hậu quả là không còn ức chế được sự bài tiết những chất trung gian hóa học như trên nữa nên xuất hiện tình trạng kích thích bất thường bắt gặp ở người cai nghiện.

Các dẫn xuất của morphine
Các dẫn xuất của morphine liên quan mật thiết với cấu tạo:
 Nhóm phenol ở vị trí 3: nếu alkyl hóa nhóm này như codein (methylmorphine), dionin (ethylmorphine), thì tác dụng giảm đau gây nghiện giảm đi. Nếu nhóm phenol này bị esther hóa như acethylmorphine thì tác dụng tăng lên.
 Nhóm rượu ở vị trí số 6: nếu bị khử H để cho nhóm ceton như hydro-morphine, hoặc bị hóa esther thì tác dụng giảm đau và độc tính tăng lên, nhưng thời gian tác dụng giảm đi.
 Nếu cả hai nhóm này đều bị acetyl hóa thì tác dụng giảm đau gây nghiện sẽ tăng mạnh, ví dụ heroin (diacetylmorphine) là chất ma tuý mạnh không thể cai nghiện được.

Opiat tổng hợp
Là các thuốc tổng hợp có tác dụng gần giống morphine, nên gọi là opiat. Các thuốc này cùng với morphine có hiện tượng quen thuốc chéo, tức là người nghiện thuốc này cũng có thể dùng thay thế bằng các thuốc khác.
Trong cấu trúc của morphine, phần quyết định tác dụng dược lý của morphine là:
 Nhân thơm.
 Nhân piperidin.
 Nhân thơm nối với chức amin bậc 3 bởi chuỗi ba carbon.
Như vậy cái xương sống quyết định tác dụng morphinic của opiat được trình bày đơn giản như sau (Hình):

Trên cơ sở ấy người ta đã tổng hợp được nhiều loại opiat có tác dụng trội hơn morphine trong khi giảm được nhiều tác dụng phụ. Dựa trên ái lực của thuốc đối với các thụ thể morphin, chia thành 3 nhóm như sau:

Thuốc chủ vận hoàn toàn (giống morphin)
Thuốc chủ vận hoàn toàn như morphin, tức là khi tăng liều có thể đạt được hiệu quả tối đa:

Pethidin (Dolargan, Dolosal)
Giảm đau kém morphine 6-10 lần, ít độc hơn 3 lần, ít gây nôn, ít gây táo bón, không gây giảm ho, tác dụng chống co thắt ruột và cơ trơn như atropin và papaverin. áp dụng điều trị như morphine, hay dùng trong tiền mê và đau sau mổ.

Fentanyl
Mạnh hơn morphine 100 lần, tác dụng giảm đau đạt mức cao nhất sau khi tiêm tĩnh mạch 0,1-0,5 mg 2-3 phút, tác dụng kéo dài 30 phút. Trước đó, dùng atropin để ngăn cản tác dụng kích thích phó giao cảm. Nếu fentanyl gây ức chế hô hấp thì dùng naloxon để đối kháng.

Sufentanyl
Mạnh hơn morphine 500 lần.

Phenoperidin
Tác dụng của bộ 3 phenoperidin, fentanyl và sufentanyl rất mạnh, đến nhanh, mất tác dụng cũng nhanh, do những thuốc này vượt qua hang rào máu não rất tốt, tan mạnh trong lipid.

Methadon
An thần, giảm ho, giảm đau mạnh, ít gây táo bón. Dùng để "chữa ngộ độc" heroin, vì nếu nghiện methadon sẽ ít bị ràng buộc, ít bị làm suy yếu hơn heroin.

Dextromoramid
Là dẫn xuất của methadon, tác dụng giảm đau mạnh hơn morphine, nhưng nhanh hết hơn morphine. Uống hoặc tiêm bắp 5–20 mg mỗi ngày. Có thể làm hạ huyết áp, dễ gây nghiện.

Levorphanol
Là đồng phân tả tuyền, giảm đau mạnh. Loại hữu tuyền là dextrophan, không gây ngủ, không giảm đau, không gây nghiện nhưng giảm ho mạnh. Dẫn xuất methyl của dextrophan là dextromethorphan dùng giảm ho.

Dextropropoxyphene và codein
Là 2 thuốc thuộc nhóm opiat có tác dụng giảm đau ở mức độ trung gian giữa morphine và nhóm giảm đau non-steroid, nhưng không gây nghiện nên được sử dụng rộng rãi trong điều trị. Các thuốc này ít được sử dụng đơn độc mà thường được phối hợp với paracetamol, sự phối hợp này mang lại tác dụng hiệp đồng tối ưu, được chỉ định trong các chứng đau mức độ vừa phải như: Đau do viêm thấp khớp, đau dây thần kinh ngoại vi, đau lưng, đau đầu hoặc đau nửa đầu, đau do gãy xương...

Thuốc chủ vận từng phần
Đay là thế hệ opiat mới, nằm giữa loại opi yếu (như codein) và loại mạnh (như morphin). Thuốc có hai mặt tác dụng: dương tính (chủ vận) và âm tính (đối vận), do đóhiệu quả của thuốc này có giới hạn (gọi là hiệu ứng trần) nghĩa là nếu tăng liều đến giới hạn nào đó thì hiệu quả giảm đau sẽ không tăng nữa. Thuốc nhóm này ít gây nghiện, có thể điều trị lâu dài. Bao gồm các thuốc sau:

Pentazoxin (Fortal)
Trong cấu trúc có nhiều điểm giống morphine, nhưng chuỗi thẳng có N ở đây là dimethylalyl. Tác dụng giảm đau như morphine, nhưng vì chuỗi thẳng đã thay đổi nên không còn gây khoái cảm nữa và cũng không gây nghiện, do đó đây là thuốc giảm đau lý tưởng trong nhóm opiat.

Tác dụng phụ: buồn nôn, nôn, liều cao ức chế trung khu hô hấp, nalorphin không chữa được ngộ độc pentazoxin.

Buprenorphin
Thuốc chiếm chỗ ở thụ thể morphin nhưng không gây nghiện, tác dụng giảm đau mạnh hơn morphon 50 lần, kéo dài từ 6-8 giờ.
Biệt dược Temgesic viên đặt dưới lưỡi 0,2 mg, ống tiêm 1ml/0,3 mg. Dùng trong các chứng đau vừa và nặng như đau sau mổ, đau do ung thư, do bệnh thận, đau do nhồi máu cơ tim.

Nalbuphin (Nubain)
Giảm đau ngang morphin, chỉ dùng đường tiêm. ống tiêm 2ml-20 mg tiêm dưới da, bắp thịt hay tĩnh mạch, liều dùng 1 ống mỗi 3-6 giờ.

Thuốc đối vận
Là những thuốc đối kháng với morphine và các opiat khác do tranh chấp ở cùng receptor morphinic với ái lực mạnh hơn nhưng hiệu lực lại yếu hơn opiat. Vì vậy gọi là đối kháng là chưa hoàn toàn chính xác, thực ra là chất chủ vận từng phần hay đối vận. Chất đối vận (như Naloxon) khi được cố định trên thụ thể sẽ không hoạt hóa thụ thể này mà còn ngăn một loại thuốc chủ vận tác động vào, qua đó những thuốc này làm mất một số tác dụng chủ yếu của opiat (giảm đau, ức chế hô hấp, co đồng tử...) và làm mất những triệu chứng gặp khi cai nghiện.

Nalorphin
Đối kháng một phần với tác dụng của morphine và các do opiat khác gây nên như: làm mất hiện tượng ức chế hô hấp, an thần, co đồng tử, gây sảng khoái. Dùng nalorphin chưa ngộ độc opiat cấp và mạn, tiêm tĩnh mạch 5–10 mg.

Naloxon hydroclorid
Là thuốc đối kháng thực sự với opiat. Tiêm tĩnh mạch, dưới da, hoặc tiêm bắp.

Natrexon
Đối kháng với opiat mạnh hơn naloxon nhiều, dùng đường uống.
Các thuốc khác như: Levalorphan, Cyclazoxxin, Cyprenorphin.

Thuốc khác
Levalorphan, Cyclazoxin, cyprenorphin.

Tham khảo

Thư mục

 Khoa chống đau, Trung tâm cấp cứu Trưng vương & Viện chống đau UPSA Pháp - Đau và nhân viên y tế - Nhà xuất bản Mũi Cà mau, 2001
 Trường Đại học y Hà nội, Bộ môn Dược lý. Dược lý học, Nhà xuất bản Y học, Hà nội, 1998.

Dược phẩm
Dược lý học
Điều trị đau
Thuốc giảm đau
Lớp phenol
Phát minh của Đức
Alcohol
Ether
RTT
Thuốc gây nghiện


title: Noceta

text:
Noceta là một xã trong vùng hành chính Corse, thuộc tỉnh Haute-Corse, quận Corte (quận), tổng Vezzani. Noceta nằm trên độ cao trung bình là 534 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 199 mét và điểm cao nhất là 1426 mét. Xã có diện tích 18,66 km², dân số vào thời điểm 1999 là 54 người; mật độ dân số là 2 người/km².

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Xã của Haute-Corse


title: Perdita salicis

text:
Perdita salicis là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1896.

Chú thích

Tham khảo

Perdita
Động vật được mô tả năm 1896


title: Molophilus improcerus

text:
Molophilus improcerus là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Molophilus
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Metalimnophila spissigrada

text:
Metalimnophila spissigrada là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Metalimnophila
Limoniidae ở vùng Australasia