title: USS Nevada (BB-36)

text:
USS Nevada (BB-36) (tên lóng: "Cheer Up Ship"), chiếc tàu chiến thứ hai của Hải quân Hoa Kỳ được đặt theo tên của tiểu bang thứ 36 của Hoa Kỳ, là chiếc dẫn đầu trong số hai chiếc thiết giáp hạm thuộc lớp Nevada; chiếc tàu cùng loại với nó chính là chiếc Oklahoma. Được hạ thủy vào năm 1914, Nevada là một cú nhảy vọt trong kỹ thuật tàu chiến hạng nặng, với bốn trong số các đặc tính của nó hiện diện trên tất cả các thiết giáp hạm Mỹ sau này: tháp pháo với ba khẩu súng chính, súng phòng không, thay thế than bằng dầu làm nhiên liệu, và nguyên tắc "tất cả hoặc không có gì" khi thiết kế vỏ giáp. Các đặc tính này làm cho Nevada trở thành chiếc thiết giáp hạm "Siêu Dreadnought" đầu tiên của Hải quân Mỹ.

Nevada đã phục vụ trong cả hai cuộc chiến tranh thế giới: trong những tháng cuối cùng của Thế chiến thứ nhất, Nevada đặt căn cứ tại vịnh Bantry, Ireland để bảo vệ các đoàn tàu vận tải đi và đến nước Anh. Trong Thế chiến thứ hai, nó là một trong những thiết giáp hạm bị kẹt lại bên trong vịnh khi Hải quân Nhật tấn công Trân Châu Cảng. Nó là chiếc thiết giáp hạm duy nhất di chuyển được trong cuộc tấn công, khiến cho nó trở thành "điểm sáng duy nhất trong ngày ảm đạm và suy sụp đó" của nước Mỹ. Dù vậy, nó vẫn bị đánh trúng một quả ngư lôi và ít nhất sáu trái bom trong khi di chuyển ra khỏi nơi neo đậu hàng thiết giáp hạm, buộc nó phải tự mắc cạn gần bờ. Sau khi được trục vớt và hiện đại hóa tại xưởng hải quân Puget Sound, Nevada phục vụ trong việc hộ tống các đoàn tàu vận tải tại vùng biển Đại Tây Dương, và yểm trợ hỏa lực cho nhiều cuộc tấn công đổ bộ tại Normandie và tại miền Nam nước Pháp; trong trận Iwo Jima và trận Okinawa tại mặt trận Thái Bình Dương.

Sau khi kết thúc Thế chiến thứ hai, Hải quân Mỹ đánh giá chiếc Nevada đã quá cũ để có thể giữ lại, nên họ đã dùng nó như một mục tiêu trong các cuộc thử nghiệm nguyên tử được thực hiện tại đảo san hô Bikini vào tháng 7 năm 1946 (Chiến dịch Crossroad). Sau khi chịu đựng hai trái bom nguyên tử, nó vẫn có thể nổi được nhưng bị hư hại và bị nhiễm phóng xạ nặng nề. Nó được cho ngừng hoạt động vào ngày 29 tháng 8 năm 1946 và bị đánh chìm trong một cuộc thực tập tác xạ pháo hải quân vào ngày 31 tháng 7 năm 1948.

Thiết kế và chế tạo

Thiết kế

Là chiếc thiết giáp hạm đầu tiên thuộc thế hệ thứ hai và cũng là chiếc đầu tiên thuộc loại "Siêu-Dreadnought" của Hải quân Mỹ, Nevada được các sử gia hiện tại mô tả như là "cách mạng" và "tiên tiến như chiếc Dreadnought vào thời của nó". Vào lúc nó hoàn thành vào năm 1916, báo New York Times nhấn mạnh rằng nó là "chiếc thiết giáp hạm vĩ đại nhất đang hoạt động" vì nó lớn hơn nhiều so với những chiếc thiết giáp hạm Mỹ đương thời: lượng rẽ nước của nó gần gấp ba lần so với chiếc thiết giáp hạm cũ thế hệ Tiền-Dreadnought Oregon (1890), gần gấp hai lần so với chiếc Connecticut (1904), và nặng hơn gần 8.000 tấn so với một trong những chiếc dreadnought đầu tiên, Delaware, chỉ mới được chế tạo bảy năm trước chiếc Nevada.

Nevada là chiếc thiết giáp hạm đầu tiên của Mỹ có tháp pháo ba khẩu pháo, một ống khói duy nhất, pháo phòng không, và dùng nhiên liệu dầu để cung cấp động năng. Đặc biệt, việc sử dụng dầu khiến cho con tàu có ưu thế kỹ thuật so với những chiếc đốt than cũ hơn, vì dầu có hiệu quả hơn than do cung cấp một bán kính hoạt động lớn hơn với cùng một khối lượng nhiên liệu. Đây là mối quan tâm lớn của Hội đồng Tướng lĩnh Hải quân vào lúc đó. Vào năm 1903, Hội đồng nhận định rằng mọi thiết giáp hạm Mỹ phải có bán kính hoạt động tối thiểu là 9.700 km (6.000 dặm) để Hoa Kỳ có thể thực hiện được Học thuyết Monroe. Một trong những mục đích chính của Hạm đội Great White, từng đi vòng quanh thế giới trong những năm 1907– 1908, là để chứng minh cho Nhật Bản thấy rằng Hải quân Mỹ có thể "mang mọi cuộc đối đầu hải quân đến vùng biển nhà Nhật Bản". Có thể do hậu quả của điều này, những thiết giáp hạm sau năm 1908 chủ yếu được thiết kế để "đi được 8.000 dặm ở tốc độ đường trường"; là khoảng cách giữa San Pedro nơi hạm đội đặt căn cứ, và Manila là nơi mà hạm đội dự định phải chiến đấu theo bản Kế hoạch chiến tranh Cam là 6.550 hải lý (12.100 km, 7.500 dặm), tầm hoạt động rõ ràng là mối quan tâm chính của Hải quân Mỹ. Hơn nữa, nhiên liệu dầu cũng giúp giảm bớt nhân sự cần cho các lò đốt; kỹ sư trên chiếc Delaware đã ước lượng rằng 100 thợ đốt lò (stoker) và 112 người chuyển than có thể được thay bằng 24 người, do đó giảm bớt số khoang cabin trên tàu; giúp giảm tải trọng, giảm lượng nước và tiếp liệu mà con tàu cần mang theo.

Thêm vào đó, Nevada có được lớp vỏ giáp tối đa bên trên các vùng trọng yếu, như hầm đạn và động cơ, và không có vỏ giáp trên những nơi không quan trọng, cho dù những thiết giáp hạm trước đây có vỏ giáp với độ dày khác nhau tùy theo tầm quan trọng của vùng nó bảo vệ. Thay đổi tận căn bản này về sau được biết đến như là nguyên tắc "tất cả hoặc không có gì", mà sau đó được các lực lượng hải quân chủ yếu trên thế giới áp dụng cho thiết giáp hạm của họ. Với sơ đồ vỏ giáp mới được áp dụng, trong lượng của vỏ giáp trên chiếc thiết giáp hạm mới chiếm đến 41,1% tổng lượng rẽ nước.

Kết quả của tất cả các thay đổi trong thiết kế so với những thiết giáp hạm trước đây, Nevada trở thành chiếc đầu tiên của loại thiết giáp hạm được gọi là "Tiêu chuẩn". Các đặc tính "chuẩn" này là sử dụng dầu đốt, nguyên lý vỏ giáp "tất cả hoặc không có gì", và sự sắp xếp hỏa lực pháo chính thành bốn tháp pháo đôi hoặc ba mà không có tháp pháo nào ở vị trí giữa tàu.

Hai chiếc thiết giáp hạm thuộc lớp Nevada trong thực tế giống như nhau ngoại trừ phần động lực của chúng: Oklahoma được trang bị kiểu động cơ hơi nước kiểu cũ hơn ba buồng bành trướng đặt dọc, trong khi Nevada có động cơ turbine hơi nước Curtis.

Chế tạo và chạy thử máy

Kế hoạch chế tạo Nevada được thông qua bởi một đạo luật của Quốc hội vào ngày 4 tháng 3 năm 1911. Hợp đồng chế tạo được giao cho Fore River Shipbuilding Company vào ngày 22 tháng 1 năm 1912 với tổng trị giá 5.895.000 Đô la Mỹ (không bao gồm vỏ giáp và vũ khí), và thời gian chế tạo được dự trù lúc ban đầu là 36 tháng. Một hợp đồng thứ hai được ký kết vào ngày 31 tháng 7 năm 1912 với một khoản tiền 50.000 Đô la chi phí bổ sung cho bộ hộp số chạy đường trường cho mỗi trục cánh quạt; và hợp đồng này cũng kéo dài thời gian chế tạo thêm năm tháng. Lườn của nó được đặt vào ngày 4 tháng 11 năm 1912, và đến ngày 12 tháng 8 năm 1914, con tàu được hoàn thành đến 72,4%. Nevada được hạ thủy vào ngày 11 tháng 7 năm 1914; nó được đỡ đầu bởi Eleanor Anne Seibert, cháu gái của Thống đốc tiểu bang Nevada Tasker Oddie và là một hậu duệ của Bộ trưởng Hải quân đầu tiên của Hoa Kỳ Benjamin Stoddert. Buổi lễ hạ thủy có sự tham dự của nhiều quan chức chính phủ nổi bật, bao gồm Thống đốc Oddie, Thống đốc bang Massachusetts David I. Walsh, Nghị sĩ bang Nevada Key Pittman, Bộ trưởng Hải quân Josephus Daniels và Phụ tá Bộ trưởng Franklin D. Roosevelt, người sẽ trở thành Tổng thống thứ 32 của Hoa Kỳ.

Sau đó Nevada trải qua nhiều cuộc thử nghiệm và chạy thử máy khác nhau trước khi được cho hoạt động nhằm đảm bảo nó đáp ứng các điều kiện trong hợp đồng. Chúng được bắt đầu vào ngày 4 tháng 11 năm 1915, khi con tàu thực hiện một chuyến đi kéo dài 12 giờ dọc theo bờ biển New England, đạt được tốc độ tối đa 40 km/h (21,4 knot). Mặc dù công việc nghiệm thu nó bị gián đoạn vào ngày 5 tháng 11 do một cơn cuồng phong và biển động, chúng được tiếp tục vào ngày 6 bằng thử nghiệm độ tiêu hao nhiên liệu; bao gồm một chuyến đi kéo dài 24 giờ khi Nevada di chuyển ở vận tốc 18 km/h (10 knot). Kết quả thử nghiệm là tích cực: lượng dầu tiêu thụ của chiếc tàu chiến thấp hơn 6 pound mỗi knot so với yêu cầu của hợp đồng. Một thử nghiệm khác kéo dài 12 giờ ở tốc độ 28 km/h (15 knot) cho kết quả còn tốt hơn nữa với 10 pound ít hơn cho mỗi knot. Sau khi hoàn tất mọi thử nghiệm trên và các cuộc chạy thử ngoài khơi Rockland, Maine, Nevada di chuyển đến Xưởng Hải quân Boston và Xưởng Hải quân New York để lắp đặt thiết bị, ống phóng ngư lôi và vũ khí. Sau khi mọi sự chuẩn bị hoàn tất, Nevada được đưa vào hoạt động ngày 11 tháng 3 năm 1916 tại Xưởng hải quân Charlestown, và William S. Sims trở thành thuyền trưởng đầu tiên của con tàu mới.

Lịch sử hoạt động

Thế chiến thứ nhất

Sau khi được trang bị tại xưởng hải quân Boston và New York, Nevada gia nhập Hạm đội Đại Tây Dương tại Newport, Rhode Island vào ngày 26 tháng 5 năm 1916. Trước khi Hoa Kỳ tham gia Thế Chiến thứ nhất, nó thực hiện nhiều chuyến đi huấn luyện và thực hành tại vùng biển ngoài khơi căn cứ của nó ở Norfolk, Virginia, hướng về phía Nam đến tận vùng biển Caribbe trong những chuyến đi này. Hoa Kỳ chính thức tham chiến vào năm 1917, nhưng chiếc thiết giáp hạm mới không được gửi sang bên kia bờ Đại Tây Dương do hoàn cảnh thiếu nhiên liệu dầu đốt tại Anh. Thay vào đó, bốn chiếc thiết giáp hạm đốt than (Delaware, Florida, Wyoming và New York) được lệnh rời Hoa Kỳ tham gia Hạm đội Grand Anh Quốc vào ngày 25 tháng 11 năm 1917; chúng đến nơi ngày 7 tháng 12, và được đặt tên là Hải đội Thiết giáp hạm 6 của Hạm đội Grand. Chiếc thiết giáp hạm thứ năm Texas phải được sửa chữa sau khi bị mắc cạn tại đảo Block, khiến phải trì hoãn việc khởi hành của con tàu đến tận ngày 30 tháng 1 năm 1918, và cuối cùng nó đến được Scotland vào ngày 11 tháng 2. Phải đến tận ngày 13 tháng 8 năm 1918, Nevada mới rời Mỹ sang Anh Quốc, trở thành chiếc tàu chiến Mỹ cuối cùng tham gia hạm đội.

Sau chuyến đi kéo dài mười ngày, nó đến Berehaven, Ireland vào ngày 23 tháng 8. Cùng với chiếc thiết giáp hạm Utah và chiếc tàu chị em Oklahoma, cả ba chiếc tàu chiến được gọi tên lóng là "Hải đội vịnh Bantry "; trong khi một cách chính thức đây là Đội Thiết giáp hạm 6 dưới quyền chỉ huy của Chuẩn Đô đốc Thomas S. Rodgers, vốn chọn Utah làm soái hạm của mình. Trong giai đoạn còn lại trước khi Thế Chiến thứ nhất kết thúc, ba chiếc thiết giáp hạm này hoạt động tại vùng biển ngoài khơi cảng, hộ tống các đoàn tàu vận tải lớn và giá trị đi đến quần đảo Anh Quốc nhằm đảm bảo rằng các tàu chiến hạng nặng của Đức không thể lọt qua được đội hình của Hạm đội Grand Anh Quốc để tấn công các tàu buôn vốn chỉ được hộ tống yếu kém bởi các tàu tuần dương cũ. Điều này chưa bao giờ xảy ra, và chiến tranh kết thúc vào ngày 11 tháng 11 mà Nevada chưa có dịp đối mặt cùng đối phương trong chiến tranh. Trong giai đoạn phục vụ tại phía Đông Đại Tây Dương, Nevada từng thực hiện một chuyến đi tuần tra đến Bắc Hải, nhưng các nguồn dẫn đã không xác định được thời điểm cụ thể.

Vào ngày 13 tháng 12, Nevada cùng chín thiết giáp hạm khác (Florida, Utah, Wyoming, Arkansas, New York, Texas, Oklahoma, Pennsylvania, Arizona) và 28 tàu khu trục đã hộ tống chiếc tàu chở khách George Washington cùng Tổng thống Woodrow Wilson đi đến Brest, Pháp trong ngày cuối cùng của chuyến đi tham dự Hội nghị hòa bình Paris. Thoạt đầu kế hoạch dự định cho hạm đội gặp gỡ George Washington và lực lượng hộ tống (chiếc thiết giáp hạm Pennsylvania cùng bốn tàu khu trục) cách bờ biển Brest 2.400 km (1.500 dặm), nhưng sau đó dự tính này được thay đổi; và lực lượng hạm đội gặp gỡ Tổng thống tại một điểm cách Best "một khoảng ngắn" và hộ tống ông vào cảng. Mười chiếc thiết giáp lên đường quay trở về nhà vào 14 giờ ngày hôm sau, 14 tháng 12. Chúng mất không đầy hai tuần để vượt qua Đại Tây Dương, và về đến New York ngày 26 tháng 12 trong không khí hân hoan của diễu hành và lễ hội ăn mừng việc chiến tranh đã kết thúc.

Những năm giữa hai cuộc thế chiến

Giữa hai cuộc thế chiến, Nevada phục vụ cho cả hạm đội Đại Tây Dương và Thái Bình Dương. Cho dù ban đầu được trang bị 21 khẩu pháo 127 mm (5")/51 caliber để phòng thủ chống tàu khu trục đối phương, số pháo này được giảm xuống còn 12 khẩu vào năm 1918 do các vị trí phía trước và phía sau bị ướt quá mức.

Cùng với chiếc Arizona, Nevada đại diện cho Hoa Kỳ nhân dịp triển lãm Một trăm năm Peru vào tháng 7 năm 1921. Một năm sau đó, cùng với chiếc Maryland, nó quay trở lại Nam Mỹ để hộ tống cho chiếc tàu chở khách Pan America cùng với Ngoại trưởng Charles Evans Hughes trên tàu; tất cả cùng tham gia Lễ kỷ niệm Một trăm năm Độc lập Brazil tại Rio de Janeiro diễn ra từ ngày 5 đến ngày 11 tháng 9 năm 1922. Ba năm sau, từ tháng 7 đến tháng 9 năm 1925, Nevada tham gia "chuyến đi hữu nghị" của Hạm đội Hoa Kỳ đến Australia và New Zealand. Trong chuyến đi này, những con tàu chỉ có được những dịp tiếp tế hạn chế nhưng cũng thực hiện được chuyến đi đến tận Australia và quay về mà không bị trễ hạn. Điều này đã chứng tỏ cho các nước đồng minh và Nhật Bản khả năng của Hải quân Hoa Kỳ có thể thực hiện các chiến dịch vượt qua Thái Bình Dương và đối đầu cùng Hải quân Đế quốc Nhật Bản ngay tại vùng biển nhà của họ, nơi mà cả người Nhật lẫn kế hoạch chiến tranh của Hoa Kỳ đều dự đoán rằng "trận chiến quyết định", nếu có, sẽ diễn ra.

Sau chuyến đi, Nevada được hiện đại hóa tại xưởng hải quân Norfolk từ tháng 8 năm 1927 đến tháng 1 năm 1930, thay đổi kiểu cột buồm dạng "giỏ" thành kiểu cột buồm dạng "ba chân" và các turbine hơi nước được thay thế bằng linh kiện lấy từ chiếc thiết giáp hạm North Dakota vốn vừa được gạch tên khỏi Danh sách Đăng bạ. Ngoài ra, nhiều thay đổi và bổ sung khác nhau cũng được thực hiện: các khẩu pháo chính của nó có góc nâng được tăng lên đến 30 độ cho phép tăng tầm bắn từ 21 km (23.000 yard) lên 31 km (34.000 yard), đai giáp chống ngư lôi được bổ sung trong khi sáu nồi hơi được bố trí lại để dành chỗ cho các đai giáp này, hai máy phóng được bổ sung dành cho ba chiếc máy bay trinh sát cánh kép Vought O2U-3 Corsair, tám khẩu pháo phòng không 127 mm (5")/25 caliber được bổ sung, một thiết kế cấu trúc thượng tầng mới được trang bị, và dàn pháo hạng hai 5"/51 caliber của nó được bố trí lại tương tự như kiểu sắp xếp trên lớp thiết giáp hạm mới New Mexico. Sau đó Nevada phục vụ trong Hạm đội Thái Bình Dương trong mười một năm tiếp theo sau.

Tấn công Trân Châu Cảng

Vào dịp cuối tuần 6–7 tháng 12, tất cả các thiết giáp hạm của Hạm đội Thái Bình Dương đều buông neo trong cảng lần đầu tiên kể từ ngày 4 tháng 7. Thông thường chúng được "luân phiên" nhau nghỉ ngơi trong cảng: sáu chiếc sẽ ra khơi cùng với lực lượng đặc nhiệm thiết giáp hạm của Phó Đô đốc William S. Pye, trong khi vào tuần lễ kế tiếp sẽ đến lượt lực lượng đặc nhiệm tàu sân bay của Phó Đô đốc William Halsey, Jr.. Tuy nhiên, vì Halsey không thể cho những chiếc thiết giáp hạm tốc độ chậm chạp 31,5 km/h (17 knot) đi cùng những tàu sân bay của ông với tốc độ 55,5 km/h (30 knot)  trong chuyến đi tăng cường thêm máy bay tiêm kích cho lực lượng Thủy quân Lục chiến trên đảo Wake Island; trong khi đến lượt lực lượng của Pye được nghỉ ngơi trong cảng, nơi "được coi là an toàn", nên tất cả các thiết giáp hạm đều buông neo vào buổi sáng hôm đó. Khi mặt trời đã nhô lên bên trên chiếc Nevada và dàn nhạc của con tàu đang cử bài "Morning Colors", thì những chiếc máy bay đã xuất hiện ở chân trời, mở màn cho trận tấn công Trân Châu Cảng.

Neo đậu về phía đuôi chiếc Arizona, và đứng riêng lẻ một mình dọc theo đảo Ford không cặp chung với bất kỳ chiếc thiết giáp hạm nào khác, nên khác với bảy chiếc kia, Nevada đã có thể cơ động để thoát ra khỏi cảng. Khi các xạ thủ phòng không nổ súng và các kỹ sư bắt đầu nâng áp lực hơi nước, một quả ngư lôi Kiểu 91 46 cm (18 inch) duy nhất phát nổ ở khung số 41 khoảng 4 m (14 ft) bên trên lườn vào lúc 8 giờ 10 phút. Đai giáp chống ngư lôi đã chịu đựng được, nhưng các vết rò rỉ qua các chỗ nối đã gây ngập khiến con tàu nghiêng từ 4 đến 5 độ. Nevada chỉnh lại độ nghiêng của con tàu bằng cách cho ngập các ngăn đối xứng và bắt đầu khởi hành lúc 8 giờ 40 phút, và đến lúc đó xạ thủ phòng không trên chiếc Nevada đã bắn rơi được bốn máy bay đối phương.

Khi nó đi ngang cầu tàu Ten-Ten lúc khoảng 9 giờ 50 phút, Nevada bị đánh trúng năm quả bom. Một quả bom phát nổ bên trên bếp dành cho thủy thủ đoàn ở khung 80; một quả khác đánh trúng mạn trái và phát nổ ở sàn bên trên; thêm một quả bom nữa đánh trúng gần tháp pháo số 1 gây thủng những lỗ lớn ở sàn bên trên và sàn chính. Hai quả bom đánh trúng tháp chỉ huy phía trước gần ngăn số 15; một quả xuyên ra ngoài qua hông sàn tàu thứ hai trước khi phát nổ, nhưng quả thứ hai phát nổ bên trong tàu gần các thùng chứa xăng; sự rò rỉ và hơi xăng từ thùng này đã gây ra các đám cháy dữ dội quanh con tàu.

Các đám cháy xăng bùng phát chung quanh tháp súng số 1 có thể đã gây ra những hư hại nghiêm trọng nếu như các hầm pháo chính không trống rỗng. Nhiều ngày trước khi cuộc tấn công diễn ra, tất cả các khẩu đội pháo 356 mm (14 inch) trên những chiếc thiết giáp hạm được thay thế những đầu đạn tiêu chuẩn bởi những đầu đạn nặng hơn, cho phép có độ đâm xuyên tốt hơn và chứa một lượng thuốc nổ lớn hơn, đánh đổi với việc có tầm bắn bị giảm đi đôi chút. Tất cả các đầu đạn và thuốc nổ cũ được dỡ bỏ khỏi các hầm đạn trên chiếc Nevada, và thủy thủ đoàn đang dừng nghỉ sau khi chất nạp xong kiểu đầu đạn mới trước khi tiếp tục nạp thuốc nổ trong ngày Chủ nhật hôm đó.

Khi những hư hại do bom đã trở nên rõ ràng, Nevada được lệnh hướng đến phía Tây đảo Ford để tránh việc bị đánh chìm ngay trên luồng tàu sẽ khiến nó "trở nên một cái nút thắt chặt phần còn lại của hạm đội trong cái chai." Thay vì vậy, nó được cho mắc cạn tại Hospital Point lúc 10 giờ 30 phút, dưới sự giúp đỡ của chiếc Hoga và chiếc Avocet, cho dù nó đã xoay xở bắn hạ được thêm ba máy bay đối phương trước khi mắc cạn.

Chỉ trong buổi sáng hôm đó, Nevada bị tổn thất với 60 người thiệt mạng và 109 người khác bị thương. Thêm hai người nữa thiệt mạng trên tàu trong chiến dịch trục vớt nó vào ngày 7 tháng 2 năm 1942 khi họ bị ngộ độc khí hydrogen sulfide thoát ra từ giấy và thịt bị phân hủy. Con tàu chịu đựng ít nhất sáu quả bom và một quả ngư lôi, "có thể con tàu đã bị đánh trúng đến mười quả bom, [...] vì một số hư hại có kích thước lớn đến mức có thể cho là nơi đó bị đánh trúng nhiều hơn một quả bom."

Attu và ngày D tại Normandie

Nevada nổi trở lại vào ngày 12 tháng 2 năm 1942 và được cho sửa chữa tạm thời tại Trân Châu Cảng để có thể quay về xưởng hải quân Puget Sound cho một cuộc đại tu toàn bộ. Cuộc đại tu này kéo dài cho đến hết năm 1942, và đã làm thay đổi diện mạo của chiếc thiết giáp hạm cũ, trông gần giống những chiếc thuộc lớp South Dakota. Các khẩu pháo 127 mm (5"/51 và 5"/25) được thay thế bằng 16 khẩu pháo 127 mm (5")/38 caliber bố trí trên những tháp súng đôi. Sau đó Nevada khởi hành đi Alaska, nơi nó thực hiện bắn phá yểm trợ từ ngày 11 đến ngày 18 tháng 5 năm 1942 để chiếm đóng Attu.

Nevada sau đó khởi hành hướng đến xưởng hải quân Norfolk trong tháng 6 nơi nó tiếp tục được hiện đại hóa. Sau khi hoàn tất, Nevada thực hiện vai trò hộ tống vận tải tại Đại Tây Dương. Những chiếc thiết giáp hạm cũ như chiếc Nevada được phối thuộc cho nhiều đoàn tàu vận tải vượt Đại Tây Dương để bảo vệ chúng khỏi bị các tàu chiến chủ lực Đức có thể mạo hiểm ra khơi tấn công. Một trong các đoàn tàu vận tải được Nevada bảo vệ là đoàn tàu UT-2, bao gồm 20 tàu vận tải và tàu chở quân được hộ tống bởi 9 tàu khu trục, 4 tàu quét mìn nhanh và 1 tàu khu trục hộ tống cùng Nevada, tất cả đặt dưới quyền chỉ huy của Chuẩn Đô đốc Carleton F. Bryant, người đã chọn Nevada làm kỳ hạm của mình. Sau khi rời New York ngày 5 tháng 9, họ hướng về eo biển Bắc; không có sự tiếp xúc nào đối với lực lượng đối phương, và những con tàu hoàn tất hành trình sau mười ngày. Số tàu trên quay trở về Hoa Kỳ vào cuối tháng 9 dưới tên gọi đoàn tàu TU-2.

Sau khi hoàn tất thêm nhiều chuyến hộ tống vận tải, Nevada đi đến Anh Quốc vào tháng 4 năm 1944 nhằm chuẩn bị cho cuộc đổ bộ Normandie. Nó được chọn làm kỳ hạm cho Chuẩn Đô đốc Morton Deyo trong chiến dịch này. Trong cuộc đổ bộ, Nevada bắn pháo hỗ trợ cho các lực lượng trên bờ từ ngày 6 đến ngày 17 tháng 6, và một lần nữa vào ngày 25 tháng 6; trong giai đoạn này, nó bắn pháo vào các vị trí phòng thủ cố định trên bán đảo Cherbourg. Các quả đạn của nó bắn xa đến 27 km (17 dặm) vào sâu trong đất liền để phá vỡ các cuộc tập trung quân và phản công của Đức, cho dù bản thân nó bị phản pháo 27 lần (cho dù không trúng). Nevada sau đó được tán dương do hỏa lực có "độ chính xác lạ lùng" khi yểm trợ các lực lượng bị bao vây, bởi một số mục tiêu mà nó bắn trúng chỉ cách tiền duyên của quân Đồng Minh 550 m (600 yard). Nevada là chiếc tàu chiến duy nhất hiện diện trong cả hai trận Trân Châu Cảng và đổ bộ Normandie.

Miền Nam nước Pháp và Iwo Jima
Sau ngày D, lực lượng Đồng Minh hướng đến Toulon cho một cuộc tấn công đổ bộ thứ hai mang mật danh Chiến dịch Dragoon. Để yểm trợ cho chiến dịch này, nhiều tàu chiến được gửi từ các bãi biển Normandie đến Địa Trung Hải; bao gồm năm thiết giáp hạm: Nevada, Texas, Arkansas của Hoa Kỳ, Ramillies của Anh Quốc và Lorraine của nước Pháp Tự Do; ba tàu tuần dương hạng nặng Hoa Kỳ: Augusta, Tuscaloosa và Quincy cùng nhiều tàu khu trục và tàu đổ bộ được gửi về hướng nam.

Nevada hỗ trợ cho chiến dịch này từ ngày 15 tháng 8 đến ngày 25 tháng 9 năm 1944, đấu pháo "tay đôi" cùng "Big Willie": một pháo đài được tăng cường đáng kể bằng bốn khẩu pháo 340 mm/45 Modèle 1912 bố trí trên hai tháp pháo đôi. Những khẩu pháo này được vớt lên từ chiếc thiết giáp hạm Pháp Provence sau khi hạm đội Pháp bị đánh đắm tại Toulon; những khẩu pháo này có tầm bắn xa đến 35 km (22 dặm) và chúng kiểm soát mọi ngả đường đi đến cảng Toulon. Thêm nữa, chúng còn được củng cố bằng các tấm giáp dày dựng vào sườn núi đảo Saint Mandrier. Do những mối nguy hiểm này, các con tàu yểm trợ hỏa lực trong chiến dịch này được lệnh phải san bằng pháo đài này. Bắt đầu từ ngày 19 tháng 8 và được tiếp tục trong suốt những ngày tiếp theo sau, một hoặc nhiều chiếc tàu chiến hạng nặng nả pháo vào nó kết hợp cùng không kích ném bom tầm thấp. Sang ngày 23 tháng 8, lực lượng bắn phá do Nevada dẫn đầu đã giáng được đòn "chí mạng" vào pháo đài trong suốt sáu giờ rưỡi bắn phá, khi Nevada nả đến 354 loạt đạn. Toulon thất thủ vào ngày 25 tháng 8, nhưng bản thân pháo đài, cho dù dường như đã bị "băm nát ra thành nhiều mảnh", vẫn tiếp tục cầm cự được thêm ba ngày nữa.

Sau đó Nevada lên đường hướng về New York để bảo trì các khẩu pháo của nó. Ngoài ra, các khẩu pháo 356 mm/45 caliber trên tháp pháo số 1 được thay thế bằng pháo Mark 8 tháo dỡ từ tháp pháo số 2 của chiếc Arizona; những khẩu pháo mới này được nâng cấp theo tiêu chuẩn Mark 12. Sau khi hoàn tất, nó khởi hành đi Thái Bình Dương và đi đến Iwo Jima ngày 16 tháng 2 năm 1945 chuẩn bị cho việc bắn phá yểm trợ cuộc chiếm đóng hòn đảo này. Nó thực hiện nhiệm vụ nói trên cho đến tận ngày 7 tháng 3, và trong khi nả pháo, nó tiến đến gần sát hòn đảo ở khoảng cách 550 m (600 yard) để cung cấp hỏa lực tối đa cho lực lượng trên bộ tấn công.

Okinawa và Nhật Bản
Ngày 24 tháng 3 năm 1945, Nevada gia nhập Lực lượng Đặc nhiệm 54 (TF 54) ngoài khơi Okinawa nhằm bắn phá chuẩn bị cho việc tấn công chiếm đóng hòn đảo này. Các tàu chiến của Lực lượng Đặc nhiệm TF 54 di chuyển vào vị trí xuất phát trong đêm 23 tháng 3 để bắt đầu thực hiện nhiệm vụ bắn phá vào rạng sáng ngày 24. Cùng với các lực lượng khác, Nevada nả pháo vào các sân bay, kho dự trữ, các công trình phòng ngự và các điểm tập trung quân lính của Nhật Bản. Tuy nhiên, sau khi rút lui và nghỉ ngơi vào ban đêm, rạng sáng ngày hôm sau "mở ra như sấm chớp" khi bảy chiếc máy bay tấn công cảm tử kamikaze tấn công vào lực lượng đặc nhiệm trong khi nó không được bảo vệ từ trên không. Một máy bay kamikaze, cho dù đã bị súng phòng không bắn trúng liên tục, vẫn bổ nhào lên sàn tàu chính của chiếc Nevada bên cạnh tháp súng số 3, giết chết 11 người và làm bị thương 49 người khác; nó cũng phá hủy cả hai khẩu pháo 356 mm (14") của tháp súng này và ba khẩu đội súng phòng không 20 mm. Hai người khác bị thiệt mạng vì hỏa lực của một khẩu đội pháo duyên hải trên bờ bắn trúng vào ngày 5 tháng 4. Cho đến ngày 30 tháng 6, nó vẫn thường trực ngoài khơi Okinawa; rồi sau đó nó được chuyển sang Đệ Tam hạm đội từ ngày 10 tháng 7 đến ngày 7 tháng 8, đưa Nevada tiến sát đến tầm bắn vào các đảo chính quốc Nhật Bản trong những ngày cuối cùng của cuộc chiến, tuy nhiên nó đã không tham gia vào việc bắn phá các đảo chính quốc Nhật Bản.

Sau chiến tranh

Nevada quay về Trân Châu Cảng sau một giai đoạn ngắn hỗ trợ việc chiếm đóng Nhật Bản trong vịnh Tokyo. Sau đó Nevada được khảo sát đánh giá, và với tuổi đời lên đến trên 32 năm, nó được xem là quá cũ để được giữ lại trong hạm đội sau chiến tranh. Kết quả là nó được chọn làm tàu mục tiêu cho cuộc thử nghiệm nguyên tử Bikini (Chiến dịch Crossroads) vào tháng 7 năm 1946. Thử nghiệm này bao gồm việc cho nổ hai quả bom nguyên tử để khảo sát hiệu quả của chúng trên các con tàu chiến. Nevada được chỉ định làm "tọa độ chết" cho thử nghiệm thứ nhất mang tên mã 'Able', sử dụng một vũ khí ném từ máy bay, và do đó nó được sơn một "màu vàng cam xấu xí" nhằm giúp cho hoa tiêu có thể ngắm mục tiêu dễ dàng. Tuy nhiên, ngay cả với màu sắc tương phản rõ ràng, quả bom vẫn bị ném chệch mục tiêu đến 1.500 m (1.700 yard) và phát nổ bên trên chiếc tàu sân bay hạng nhẹ Independence. Nevada cũng chịu đựng được cả thử nghiệm bom nguyên tử thứ hai mang tên mã 'Baker', một vụ nổ sâu dưới mặt nước 27 m (90 ft), nhưng nó bị hư hỏng và nhiễm xạ rất nặng. Nevada sau đó được kéo về Trân Châu Cảng và được cho ngừng hoạt động vào ngày 29 tháng 8 năm 1946.

Sau khi được khảo sát cẩn thận tại Trân Châu Cảng, chuyến đi cuối cùng của nó là vào ngày 31 tháng 7 năm 1948, khi thiết giáp hạm Iowa cùng hai tàu chiến khác sử dụng chiếc Nevada như một mục tiêu để thực hành tác xạ. Ba chiếc tàu chiến đã không thể đánh chìm chiếc Nevada, nên nó được ban một phát ân huệ cuối cùng là một quả ngư lôi phóng từ máy bay đánh trúng phía giữa tàu. Nevada chìm ở vị trí 97–105 km (60–65 dặm) về phía Tây Nam Trân Châu Cảng.

Tham khảo

Thư mục

  (Google Books link)

  (Google Books link)
 Fitzsimons, Bernard, editor. "Nevada", in Illustrated Encyclopedia of 20th Century Weapons and Warfare. London: Phoebus, 1978. Volume 18, trang 1982.

  (Google Books link)
  (Google Books link)

  (Google Books link)
  (Google books link)
  (Google Books link)
  (Google Books link)

  (Google Books link)

  (Google Books link)

  (Google Books link)

Đọc thêm

Liên kết ngoài

 Những hình ảnh của Hải quân Mỹ về chiếc Nevada (BB-36)
 Những hình ảnh của Hải quân Mỹ về chiếc Nevada trong trận tấn công Trân Châu Cảng
 Bộ sưu tập ảnh của Maritimequest về chiếc USS Nevada BB-36
 NavSource Online: Bộ lưu trữ ảnh BB-36 USS NEVADA 1912 - 1926
 Tổng quan về "Chiến dịch Crossroads"
 Đoạn phim về USS Nevada

Tàu chiến trong Thế chiến thứ nhất
Tàu chiến thời Thế chiến thứ hai
Thiết giáp hạm của Hải quân Hoa Kỳ
Tấn công Trân Châu Cảng
Trận Normandie
Bài Hoa Kỳ chọn lọc


title: Thanh Thủy Hà

text:
Thanh Thủy Hà () là một huyện của địa cấp thị Hohhot, khu tự trị Nội Mông Cổ, Trung Quốc. Huyện có ranh giới với tỉnh Sơn Tây ở phía đông và nam và cách nội thành Hohhot hơn  về phía bắc.

Năm 2005, chính quyền huyện bắt đầu phát triển một thành phố mới,  về phía bắc huyện lị hiện nay, tiến gần hơn tới Hohhot. Các phương tiện truyền thông Trung Quốc nói rằng tổng chi phí cho việc này là 6 tỉ NDT (880 triệu Đô la Mỹ), và vượt quá dự kiến. Chính quyền huyện đã phải trông chờ vào sự hỗ trợ của thành phố, khu tự trị và trung ương để hoàn thành dự án nhưng không đ]ợc tnas thành. Năm 2007, tiền cho dự án bị cắt, và việc phát triển phải dừng lại, biến khu vực thành,một thành phố phát triển dang dở và không có người sinh sống.

Nhai đạo

Trấn
 Thành Quan (城关镇)
 Hoành Hà (宏河镇)
 Lạt Ma Loan (喇嘛湾镇)

Hương
 Diêu Câu (窑沟乡)
 Bắc Bảo (北堡乡)
 Cửu Thái Trang (韭菜庄乡)

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang thông tin chính thức

Đơn vị cấp huyện Nội Mông
Hohhot


title: Ngô Thế Lân

text:
Ngô Thế Lân (吳世鄰, ? - ?), tự: Hoàn Phác(完璞); hiệu: Ái Trúc Trai; là một dật sĩ xứ Thuận Hóa thời Lê mạt và Tây Sơn (Việt Nam).

Cuộc đời
Ngô Thế Lân người làng Vu Lai, huyện Quảng Điền, phủ Triệu Phong, nay thuộc huyện Quảng Điền, tỉnh Thừa Thiên-Huế.

Ông là người học rộng, giỏi thơ văn, tinh thông đạo học, có tinh thần yêu nước, muốn ra cứu đời. Nhưng gặp lúc nước nhà lâm cảnh rối ren, đen tối, nên ông không đi thi, không ra làm quan cho chúa Nguyễn, mà sống ẩn dật tại Vu Lai.

Năm 1770, ông cũng dâng lên Chúa Nguyễn Phúc Thuần những phương sách trị bình về các phương diện binh bị, khẩn hoang, kinh tế, theo ông khả dĩ cứu dân ra khỏi cảnh nước lửa.

Ngô Thế Lân rất sáng suốt và am tường tâm lý dân chúng, những phương sách cải tổ của ông đều dựa vào quyền lợi số đông. Chẳng hạn về phương diện kinh tế, lúc đó dân chúng lén đúc tiền kẽm, với tiền nầy, họ mua thóc khiến giá thóc lên cao, nhiều người nghèo đói, giặc giã nổi lên, cách của ông nhằm trị tận căn nguyên, không chủ trương trừng phạt người lỡ đúc tiền kẽm, nhưng lập kho “Thường bình” (kho an toàn) để khi cần, bán rẻ cho dân chúng.

Thế nhưng lòng lo lắng của ông không được đáp ứng; sáng kiến ông đưa ra, Duệ Tông Nguyễn Phúc Thuần không đủ khả năng nhìn thấy chân giá trị để áp dụng nên tệ hại vẫn tiếp tục.

Đầu năm Ất Mùi (1775), Phú Xuân lọt vào tay quân Trịnh.

Năm 1776, Lê Quý Đôn được cử vào giữ chức Hiệp trấn tham tán quân cơ ở Thuận Hóa, có viết thư mời. Ngô Thế Lân lúc này đã khoảng hơn 50 tuổi, ông từ tạ đại ý nói lại chơi để cầu tiến thì không dám đến. Ông "chỉ gửi thư cảm tạ và nói lấy sự xu thời cầu cạnh làm hổ thẹn" mà từ chối.

Theo Đại Nam thực tiền biên thì mãi sau khi Nguyễn Huệ đánh lấy Phú Xuân (1786), ông mới ra làm quan cho nhà Tây Sơn.

Tác phẩm
Tác phẩm của Ngô Thế Lân có:
Phong trúc tập (Tập thơ về tiếng gió thổi vào khóm trúc), 2 quyển; viết bằng chữ Hán. Ngoài bài đề từ của tác giả, còn có bài tựa của Nguyễn Dưỡng Hào và bài bạt của Trần Thế Xương, nhưng hiện nay tác phẩm này vẫn chưa tìm thấy.

Tuy nhiên, nhờ trong Nam hành ký đắc tập (Phạm Nguyễn Du), Phủ biên tạp lục (Lê Quý Đôn) và Lịch triều hiến chương loại chí (Phan Huy Chú), Nam Hà kỷ văn (không rõ người soạn), Lục chiến cổ đường thập thiên tổng lục (Nguyễn Mỹ Hạo và Lan Anh) có chép một số thơ văn của Ngô Thế Lân, nên người ta biết được phần nào tư tưởng, tâm hồn và nhân cách của ông.

Nhận xét
Mặc dù sáng tác của Ngô Thế Lân bị mất mát khá nhiều, nhưng qua những bài thơ văn còn lại, vẫn có thể thấy được ông là một người rất quan tâm đến đời sống của nhân dân và có cái nhìn sâu sắc đối với xã hội lúc bấy giờ.

Như năm Canh Dần (1770), ông đã gửi cho chúa Nguyễn Phúc Thuần bài biểu "Luận tiền tệ", nêu rõ nạn lạm phát và nỗi khổ của dân. Trong một bức thư gửi bạn, ông cũng đã viết: (Tôi)...đêm đọc Hán sử, đến thời vua Hoàn Linh, ngoại thích lộng quyền, nội thân buông ác, bậc danh hiền thì lo yên nhàn, kẻ xử sĩ thì lo ẩn náu, bất giác xếp sách mà thở dài... Buồn vì không được chúa nghe theo, vì bất lực trước cảnh vô phương cứu vãn ấy, ông không ra làm quan mà chọn con đường ở ẩn.

Nhìn chung, qua thơ, người ta thấy Ngô Thế Lân là một con người có chí lớn có tấm lòng ưu ái đối với cảnh vật thiên nhiên (như các bài: Tự thuật [Thuật chuyện mình], Vu Lai ổ [Xóm Vu Lai], Dã tọa [Ngồi ngoài cánh đồng], Lạc Phố triêu canh [Buổi mai, cày ở Lạc Phố], Sa Phố vãn hành [Buổi chiều đi qua bến cát]…), có tình cảm sâu đậm đối với tầng lớp dân nghèo (như các bài: Vịnh hoài [Tỏ nỗi nhớ], Trư điểu đề [Tiếng chim lợn kêu], Hữu cảm [Có cảm xúc]…) và mang nặng phong vị Thiền tông (như các bài: Thư hoài [Thơ tâm sự], Hiểu khởi [Dậy sớm], Sơn cư tức sự [Tức cảnh chỗ ở trên núi]…).

Về quan niệm sáng tác, theo ông thì làm thơ không phải là một thú vui như một số người xưa, mà là một trách nhiệm của một người có cảm xúc với cuộc đời. Với quan niệm như vậy, nên thơ ông rất phong phú về nội dung và đẹp đẽ về hình thức nghệ thuật.

Đặc điểm thơ Ngô Thế Lân, thường thấy ông dùng hình thức ẩn dụ, ngụ ngôn, để nghiêm khắc lên án giới thống trị, như bài: "Trư điểu đề" (Tiếng chim lợn kê), "Thiệp thế ngâm" (Bài ngâm trải đời). Giải thích cho lối viết này, trong bài đề từ "Phong trúc tập", ông nói (làm thơ) chẳng qua mượn một vật gì đó để giãi bày một ý nghĩ thấm kín mà thôi.

Kết lại, là một trong những nhà thơ mở đầu cho trào lưu nhân đạo chủ nghĩa, Ngô Thế Lân đã dùng thơ của mình để tố cáo chế độ phong kiến thối nát, để phơi bày toàn cảnh cái xã hội tăm tối của một thời; nhưng nó cũng là những dòng suối làm mát lòng bao kiếp người đói cơm rách áo. Bởi các giá trị này, mà Phong trúc tập của ông, được Phan Huy Chú khen rằng: Thơ trong tập này đều êm ái, tao nhã, có tình tứ, và cũng được Lê Quý Đôn khen rằng thơ ông thanh nhã và mang nhiều tình tứ sâu sắc.

Trích tác phẩm

{|valign="top"
|
Trư điểu đề
 Phiên âm Hán-Việt:

Ô hô kỳ tai trư điểu đề!
Ngũ canh minh phệ phong thê thê
Thái Sơn khuynh đồi bạch nhật ám,
Bình địa ba khởi hắc vân mê.
Hồng nhạn bi minh tán lâm tẩu,
Sài lang hoành hành đương lộ khê.
Triều dã thôn thanh bất cảm thuyết,
Ô hô kỳ tai trư điểu đề!

Dịch nghĩa:
Tiếng chim lợn kêu

Than ôi, lạ thay! Tiếng chim lợn kêu,Năm canh kêu thét, gió thổi lạnh lẽo.
Thái Sơn xuêu đổ, ban ngày tối mò,Đất bằng sóng cuộn, mây đen mờ mịt
Đàn hồng nhạn kêu thương bay tản nơi rừng chầm,Bầy sài lang đi ngang ngược trên lối đường lớn.
Trong triều ngoài nội ai cũng nín hơi không dám nói,Than ôi, lạ thay! Tiếng chim lợn kêu.|
Thiệp thế ngâm
 Phiên âm Hán-Việt:

Thâm sơn hữu hổ lang,
Đại đàm hữu kình ngạc.
Thế thượng hữu qua mâu,
Thử nhân hà xứ thác?
Nào lý khổ đa dăng,
Tĩnh lý khổ đa văn.
Như hà lưỡng tiểu trùng
Thiên khán khiết nhân thân?

Dịch nghĩa:
Bài ngâm trải đờiNúi sâu có hổ lang,
Đầm lớn có kình ngạc.Ở trên đời có giáo mác,
Thân này biết tựa vào chốn nào?Nơi nhộn, khổ nhiều ruồi,
Nơi tĩnh, khổ nhiều muỗi.Vì sao hai con trùng nhỏ ấy,
Chỉ tìm cắn người mãi?
|}
Ở bài thơ Vịnh hoài, Ngô Thế Lân đã tự nói về mình. Ở bài thơ Trư điểu đề, cho người ta thấy xã hội thời Lê mạt, nhuộm một màu đen tối thê lương. Với người dân đen, cái chết (vì đói nghèo, chính sách hà khắc và nạn đục khoét) cứ đeo đảng bên mình trong lúc bọn thống trị ngày càng ung dung tự đắc. Ở bài Thiệp thế ngâm cũng đã phơi bày được phấn nào cái không khí ngột ngạt của một xã hội, mà ở đó người dân lành như đã bị giam cầm hoàn toàn.
Ghi danh
Tháng 6 năm 1996, UBND thành phố Huế đã ra quyết định lấy đường Thủy Quan (được hình thành từ đầu thế kỷ 19, cùng thời với việc đào sông Ngự Hà, xây dựng Kinh thành Huế) đặt tên mới là đường Ngô Thế Lân.
Chú thích

Nguồn tham khảo
Phan Huy Chú, Lịch triều hiến chương loại chí (tập 3). Nhà xuất bản KHXH, 1992.
Nguyễn Lộc trong Từ điển văn học (bộ mới). Nhà xuất bản Thế giới, 2004, tr. 1075.
Phan Hứa Thụy, bài viết về Ngô Thế Lân in trong Danh nhân Bình Trị Thiên (tập I). Nhà xuất bản. Thuận Hóa, 1987, tr. 60-78.
Nhiều người soạn (Huỳnh Lý chủ biên), Hợp tuyển thơ văn Việt Nam (tập 3). Nhà xuất bản Văn học, 1978, tr. 136-146.
Nguyễn Hiền Đức, Lịch sử Phật giáo Đàng Trong. Nhà xuất bản Thành phố HCM, 1995, tr. 428-435.
Tạ Ngọc Liễn, Danh nhân văn hóa trong lịch sử Việt Nam.'' Nhà xuất bản Thanh Niên, 2008, tr. 182-186.

Quan lại nhà Tây Sơn
Nhà thơ Việt Nam
Nhân vật thời Lê - Trịnh


title: Mestolobes perixantha

text:
Mestolobes perixantha là một loài bướm đêm thuộc họ Crambidae. Nó là loài đặc hữu của Kauai.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Insects of Hawaii. Volume 8, Pyraloidea

Mestolobes
Loài đặc hữu của Hawaii


title: Brachyhesma aurata

text:
Brachyhesma aurata là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Exley mô tả khoa học năm 1977.

Chú thích

Tham khảo

Brachyhesma
Động vật được mô tả năm 1977


title: Ceromitia durbanica

text:
Ceromitia durbanica là một loài bướm đêm thuộc họ Adelidae. Loài này có ở Nam Phi.

Chú thích

Tham khảo

Ceromitia
Động vật đặc hữu Nam Phi


title: Anochetus goodmani

text:
Anochetus goodmani được Fisher, B. L. & Smith, M. A. phát hiện và mô tả vào năm 2008.

Chú thích

Tham khảo

Anochetus


title: Lâm Ngữ Đường

text:
Lâm Ngữ Đường (Phồn thể: 林語堂, Giản thể: 林语堂 10 tháng 10 năm 1895 – 26 tháng 3 năm 1976), tên chữ Ngọc Đường (玉堂), là một nhà văn Trung Quốc. Ông được xem là người có công lớn trong việc giới thiệu văn hóa Trung Quốc ra thế giới qua những tác phẩm viết bằng tiếng Anh, bàn về nghệ thuật, văn hóa và nhân sinh quan của người Trung Quốc.

Thiếu thời
Lâm Ngữ Đường chào đời tại thị trấn Ban Tử thuộc Chương Châu, tỉnh Phúc Kiến, đông nam Trung Quốc. Vùng đất cao nguyên này để lại dấu ấn sâu đậm trong tâm thức đến nỗi ông thường tự nhận mình là đứa con của rừng núi. Cha là mục sư Trưởng Lão, Lâm Ngữ Đường được trưởng dưỡng trong đức tin Cơ Đốc, nhưng đến tuổi trưởng thành ông từ bỏ niềm tin truyền thống của gia đình để đến với Khổng giáo và Phật giáo. Tuy nhiên, hơn ba mươi năm sau, Lâm Ngữ Đường quay trở lại với Cơ Đốc giáo, "Trở về với Kinh Thánh, tôi thấy Kinh Thánh không chỉ là quyển sách ghi lại những dữ kiện lịch sử, nhưng cũng ghi lại sự mặc khải chính xác qua Chúa Giê-xu; chính sự mặc khải đó đã đem Thượng đế xuống ngang tầm mắt tôi để tôi có thể nhận biết Ngài." Những trải nghiệm này được ông thuật lại trong tác phẩm From Pagan to Christianity (1959).

Học vấn
Lâm Ngữ Đường đậu bằng cử nhân tại Đại học St John ở Thượng Hải, rồi nhận học bổng bán phần cho chương trình tiến sĩ tại Đại học Harvard. Về sau ông viết rằng chính tại Thư viện Widener (thư viện chính thuộc hệ thống thư viện Đại học Harvard), ông mới bắt đầu khám phá bản thân và khởi đầu cuộc sống sinh động, dù không bao giờ đi xem một trận đấu thể thao nào giữa Harvard và Yale. Dù vậy, ông sớm rời khỏi Harvard khi học bổng bị cắt, nợ nần chồng chất, và vợ ông phải giải phẫu ruột thừa. Hai người tìm đến Pháp, ở đây Lâm làm việc cho YMCA, dạy chữ cho các công nhân người Hoa bị đem đến đất nước này trong Chiến tranh thế giới thứ hai. Năm 1921, nhờ đồng mác mất giá ông sang Đức, lấy bằng tiến sĩ ngôn ngữ học tại Đại học Jena ở Leipzig trong năm 1923. Ông về nước và dạy văn chương Anh tại Đại học Bắc Kinh (1923 – 1926).

Văn học
Tiến sĩ Lâm hoạt động rất tích cực trong nỗ lực phổ biến văn học cổ điển cũng như nhân sinh quan Trung Hoa ở phương Tây. Ông hệ thống hóa Quốc Ngữ La Mã Tự, ứng dụng bảng chữ cái tiếng Latin cho Tiếng Phổ thông.

Sau năm 1928, Lâm Ngữ Đường đến sống tại Hoa Kỳ. Ông dịch các tác phẩm Trung Hoa sang tiếng Anh, chúng rất được yêu thích ở đây. Theo gợi ý của Pearl Buck, năm 1935 ông viết cuốn My Country and My People (吾國与吾民，Ngã quốc dữ ngã dân), đến năm 1937 là quyển The Importance of Living (生活的藝術，Sinh hoạt đích nghệ thuật). My Country and My People, tác phẩm miêu tả cách tinh tế và thẳng thắn tính cách cùng não trạng của người Trung Quốc, được dịch sang nhiều ngôn ngữ khác nhau đồng thời khiến Lâm Ngữ Đường trở thành nhà văn Trung Hoa đầu tiên có tên trong danh sách các tác giả có sách bán chạy nhất của tờ New York Times. Trong khi đó, quyển The Importance of Living với văn phong ý nhị chiếm một vị trí trong bản liệt kê sách bán chạy nhất toàn quốc năm 1938. Những tác phẩm khác của Lâm Ngữ Đường gồm có Between Tears and Laughter (啼笑皆非, Đề tiếu giai phi) (1943), The Importance of Understanding (1960), The Chinese Theory of Art (1967), cùng các tiểu thuyết như Moment in Peking (京華煙雲，Kinh hoa yên vân) (1939), và The Vermilion Gate (朱門，Châu môn) (1953). Ông cũng soạn quyển Từ điển Thông dụng Hoa-Anh.

Nhiều tác phẩm của Lâm Ngữ Đường là một phần trong nỗ lực nối kết hai nền văn hóa Đông và Tây. Trong thập niên 1970, có vài lần ông được đề cử Giải Nobel Văn chương.

Sáng chế

Không chỉ là học giả và nhà văn, Lâm Ngữ Đường còn là người thích máy móc. Hán tự là chữ tượng hình cấu thành bởi nhiều ngàn nét khác nhau nên rất khó ứng dụng các kỹ thuật in ấn hiện đại, do đó trong một thời gian dài hầu như không có triển vọng nào cho phát minh một loại máy đánh chữ tiếng Hoa. Từ thập niên 1920, khi còn sống ở Bắc Kinh, Lâm Ngữ Đường đã quan tâm tìm kiếm giải pháp cho trở ngại này bằng cách chế tạo máy đánh chữ tiếng Hoa. Đến giữa năm 1940, nhờ những khoản lợi tức từ tiền bán sách, ông đầu tư nhiều hơn cho đề án. Với 72 phím, sáng chế này của Lâm Ngữ Đường cho phép người sử dụng tạo ra tổng cộng 7 000 ký tự. Dù được tán dương bởi các chuyên gia về Hán tự, thiết bị được tung ra thị trường ngay giữa lúc Trung Hoa có chiến tranh với Nhật Bản làm Lâm Ngữ Đường thua lỗ khoảng 100.000 USD và bị khánh kiệt. Ông và vợ phải bán căn hộ chung cư ở New York để trả nợ rồi sang Paris. Sau khi từ nhiệm chức Giám đốc Nghệ thuật và Văn chương UNESCO (chỉ vài tháng sau khi nhậm chức), Lâm Ngữ Đường và vợ di chuyển xuống miền nam nước Pháp, sống đạm bạc, trồng khoai tây trên sân thượng và viết sách để gây dựng lại gia sản. Ngoài ra, ông cũng lấy bằng sáng chế cho một số phát minh nhỏ khác như bàn chải đánh răng và pha chế kem đánh răng.

Các hoạt động khác
Năm 1954, Lâm Ngữ Đường được mời đến Singapore giữ chức Viện trưởng Đại học Nangyang mới được thành lập và chưa hoạt động. Sáu tháng sau ông quay lại Pháp sau khi những sáng kiến của ông không được thực hiện, và khi đại học tân lập này vẫn chưa hoạt động.

Từ năm 1965, Lâm Ngữ Đường và vợ đến sống ở Đài Loan.

Vợ ông, Lưu Thúy Phượng, cũng viết sách dạy nấu ăn. Những công thức nấu ăn của bà đã giúp quảng bá ẩm thực Trung Hoa ở Mỹ. Lâm Ngữ Đường viết lời giới thiệu cho một trong những bộ sưu tập ẩm thực Trung Hoa của con gái ông, Lâm Tương Như. Con gái thứ hai của ông, Lâm Thái Ất, là tổng biên tập tạp chí Readers’ Digest bản tiếng Hoa từ năm 1965 đến 1988.

Sau khi mất, Lâm Ngữ Đường được an táng tại nhà riêng ở Dương Minh Sơn, Đài Bắc, Đài Loan. Ngôi nhà nay là Thư viện Tưởng niệm Lâm Ngữ Đường, trong khi ngôi nhà của Lâm Ngữ Đường ở Ban Tử, nơi ông chào đời, cũng trở thành viện bảo tàng.

Tác phẩm
 (1935) My Country and My People, Reynal & Hitchcock, Inc., (A John Day Book)
 (1936) A History of the Press and Public Opinion in China, Kelly and Walsh
 (1937) The Importance of Living, Reynal & Hitchcock, Inc., (A John Day Book)
 (1938) The Wisdom of Confucius, Random House, The Modern Library
 (1939) Moment in Peking (Kinh hoa yên vân), A John Day Book Company
 (1940) With Love & Irony, A John Day Book Company
 (1940) Leaf in the Storm, A John Day Book Company
 (1942) The Wisdom of China and India, Random House
 (1943) Between Tears & Laughter, A John Day Book Company
 (1944) The Vigil of Nation, A John Day Book Company
 (1947) The Gay Genius: The Life and Times of Su Tungpo, A John Day Book Company
 (1948) Chinatown Family, A John Day Book Company
 (1948) The Wisdom of Laotse, Random House
 (1950) On the Wisdom of America, A John Day Book Company
 (1951) Widow, Nun and Courtesan: Three Novelettes From the Chinese Translated and Adapted by Lin Yutang, A John Day Book Company
 (1952) Famous Chinese Short Stories, Retold by Lin Yutang, A John Day Book Company
 (1953) The Vermilion Gate, A John Day Book Company
 (1955) Looking Beyond, Prentice Hall (Xuất bản England as The Unexpected island, Heinemann)
 (1957) Lady Wu, World Publishing Company
 (1958) The Secret Name, Farrar, Straus and Cudahy
 (1959) The Chinese Way of Life, World Publishing Company
 (1959) From Pagan to Christianity, World Publishing Company
 (1960) Imperial Peking: Seven Centuries of China, Crown Publishers
 (1960) The Importance of Understanding, World Publishing Company
 (1961) The Red Peony, World Publishing Company
 (1962) The Pleasure of a Nonconformist, World Publishing Company
 (1963) Juniper Loa, World Publishing Company
 (1964) The Flight of Innocents, G. P. Putnam's Sons
 (1973) Chinese-English Dictionary of Modern Usage, Hong Kong Chinese University

Tác phẩm đã dịch ra tiếng Việt
 "Khói lửa kinh thành" (Tức "Kinh Hoa yên vân", The Moment in Peking), Vi Huyền Đắc dịch, Gió Bốn Phương xuất bản.
 Sống đẹp, Nguyễn Hiến Lê dịch, Sài Gòn, 1964; Hà Nội, Nhà xuất bản Văn hóa, tái bản, 1993, 1999
 Tình sử Võ Tắc Thiên, Vũ Hùng dịch, Thành phố Hồ Chí Minh, Nhà xuất bản Trẻ, 1989
 Hội họa Trung Hoa qua lời các vĩ nhân và danh họa, Trịnh Lữ dịch, Nhà xuất bản Mỹ thuật, 2005
 Trung Hoa đất nước con người, Trần Văn Từ dịch, Nhà xuất bản Văn hóa thông tin, 2001

Chú thích

Liên kết ngoài
 Lâm Ngữ Đường: Vì sao Tôi Trở Lại Với Cơ Đốc Giáo
 G8INA's Full Lin Yutang English bibliography
 Lin Yutang Biography & Photograph Collection
 Lin Yutang Biography Part 1 PDF (English translation of Anor Lin's work)
 Lin Yutang Biography Part 2 PDF (English translation of Anor Lin's work)
 Lin Yutang's Chinese-English Dictionary of Modern Usage
 List of Lin Yutang's publications
 Article in The Idler Magazine
 Lin Yutang's Chinese typewriter
 Lin Yutang's house
 E. Bruce Brooks, "Sinologists: Lin Yutang" (University of Massachusetts

Nhà văn Trung Quốc
Nhà văn Đài Loan
Người chủ báo
Tín hữu Trưởng Lão
Cựu sinh viên Đại học Harvard
Giáo sư Đại học Bắc Kinh
Tín hữu Kitô giáo Trung Quốc
Sinh năm 1895
Mất năm 1976
Tiểu thuyết gia thế kỷ 20
Người Mân Nam


title: Dolinolus banjaranensis

text:
Dolinolus banjaranensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Schimmel miêu tả khoa học năm 2006.

Chú thích

Tham khảo

Dolinolus


title: Oides vitae

text:
Oides vitae là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Gressitt miêu tả khoa học năm 1963.

Chú thích

Tham khảo

Oides


title: Boyer (Saône-et-Loire)

text:
Boyer là một xã ở tỉnh Saône-et-Loire trong vùng Bourgogne-Franche-Comté nước Pháp.

Thông tin nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 1999, xã này có dân số 639.Ước tính dân số năm 2007 là 675 người.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Saône-et-Loire

Tham khảo

 INSEE
 IGN

Xã của Saône-et-Loire


title: Gyrotoma pagoda

text:
Pagoda slitshell là một loài ốc nước ngọt trong họ Pleuroceridae. Đây là loài bản địa Hoa Kỳ. Loài này hiện đã tuyệt chủng.

Chú thích

Tham khảo

Gyrotoma


title: Carlos Santana

text:
Carlos Augusto Santana Alves là một ca sĩ nhạc rock và nghệ sĩ guitar người Mỹ gốc México đoạt giải Grammy. Santana trở nên nổi tiếng vào những năm cuối thập niên 1960 và đầu thập niên 1970 với ban nhạc của anh, ban nhạc Santana, đã tạo nên sự thành công to lớn của sự hòa trộn dòng nhạc rock, blues, salsa và jazz. Âm thanh của ban nhạc dựa vào những giai điệu trữ tình qua những âm thanh blue của guitar đối nghịch với bộ gõ Latin như chũm chọe và conga. Santana tiếp tục với phong cách đó cho đến những thập niên sau. Và anh đã tạo nên một sự hồi sinh rộng lớn vào cuối thập niên 1990. Tạp chí Rolling Stone đã xếp anh vào vị trí thứ 15 trong danh sách 100 tay guitar vĩ đại nhất vào năm 2003 (vị trí số 20 vào năm 2012)

Danh sách đĩa hát

Album cùng ban nhạc Santana
 Santana (1969) US: 2x Multi-Platinum
 Abraxas (1970) US: 5x Multi-Platinum
 Santana III, (1971) US: 2x Multi-Platinum
 Caravanserai (1972) US: Platinum
 Welcome (1973) US: Gold
 Lotus (Live) (1974)
 Borboletta (1974) US: Gold
 Amigos (1976) US: Gold
 Festival (1977) US: Gold
 Moonflower (1977) US: 2x Multi-Platinum
 Inner Secrets (1978) US: Gold
 Marathon (1979) US: Gold
 Zebop! (1981) US: Platinum
 Shango (1982)
 Beyond Appearances (1985)
 Freedom (1987)
 Spirits Dancing in the Flesh (1990)
 Milagro (1992)
 Sacred Fire: Live in South America (1993)

Album Solo Artist hoặc hợp tác
 Carlos Santana & Buddy Miles! Live! (1972; with Buddy Miles) US: Platinum
 Love Devotion Surrender (1973; with John McLaughlin) US: Gold
 Illuminations (1974; with Alice Coltrane)
 Oneness: Silver Dreams, Golden Reality (1979)
 The Swing of Delight (1980)
 Havana Moon (1983; with Booker T & the MGs, Willie Nelson, and The Fabulous Thunderbirds)
 Blues for Salvador (1987)
 Santana Brothers (1994; C.S. with Jorge Santana & Carlos Hernandez)
 Santana Live at the Fillmore (1997)
 Supernatural (1999) US: 15x Multi-Platinum
 Shaman (2002) US: 2x Multi-Platinum
 All That I Am (2005) US: Gold
 Carlos Santana and Wayne Shorter - Live at the Montreux Jazz Festival 1988 (2007)

Các album biên tập chính thức
 Santana's Greatest Hits (1974)
 Viva Santana! (Remixed Hits, Live & Previously Unreleased Collection) (1988)
 Definitive Collection (Import) (1992)
 Dance of the Rainbow Serpent (3-CD Box Set) (1995)
 The Very Best of Santana (Single Disc Import) (1996)
 The Ultimate Collection (3-CD Import) (1997)
 The Best of Santana (1998)
 Best Instrumentals (Import) (1998)
 Best Instrumentals Vol. 2 (Import) (1999)
 The Best of Santana Vol. 2 (2000)
 The Essential Santana (2-CD 2002)
 Ceremony: Remixes & Rarities (2003)
 Love Songs (Import) (2003)
 Hit Collection (2007)
 Ultimate Santana (2007)
 The Very Best of Santana (Live in 1968) (2007)
 Multi-Dimensional Warrior (2008)

Các phiên bản không chính thức
 Samba Pa Ti (1988)
 Persuasion (1989)
 Latin Tropical (1990)
 Santana (1990)
 The Big Jams (1991)
 Soul Sacrifice (1994)
 Santana Jam (1994)
 With a Little Help from My Friends (1994)
 Jin-Go-Lo-Ba (1995)
 Santana Live (????)
 Jingo and more famous tracks (????)

Đĩa đơn
 1969: "Jingo" #56 US
 1969: "Evil Ways" #9 US
 1971: "Black Magic Woman" #4 US
 1971: "Everybody's Everything" #12 US
 1971: "Oye Como Va" #13 US
 1972: "No One to Depend On" #36 US
 1974: "Samba Pa Ti" #27 UK
 1976: "Let It Shine" #77 US
 1977: "She's Not There" #27 US, #11 UK
 1978: "Well All Right" #69 US
 1979: "One Chain (Don't Make No Prison)" #59 US
 1979: "Stormy" #32 US
 1980: "You Know That I Love You" #35 US
 1981: "Winning" #17 US
 1981: "The Sensitive Kind" #56 US
 1982: "Hold On" #15 US
 1982: "Nowhere to Run" #66 US
 1985: "Say It Again" #46 US
 1999: "Smooth" (có sự tham gia của Rob Thomas) #1 US, #3 UK (charted in 2000)
 2000: "Maria Maria" (có sự tham gia của The Product G&B) #1 US, #6 UK
 2002: "The Game of Love" (có sự tham gia của Michelle Branch) #5 US, #16 UK
 2003: "Nothing at All" (có sự tham gia của Musiq Soulchild)
 2003: "Feels Like Fire" (có sự tham gia của Dido) #26 NZ
 2004: "Why Don't You & I" (có sự tham gia của Alex Band) #8 US
 2005: "I'm Feeling You" (có sự tham gia của Michelle Branch) #55 US
 2005: "Just Feel Better" (có sự tham gia của Steven Tyler) #8 AUS
 2006: "Cry Baby Cry" (có sự tham gia của Sean Paul và Joss Stone) #71 UK
 2006: "Illegal" (Shakira featuring Carlos Santana) #4 ITA, #11 GER
 2007: "No Llores" (Gloria Estefan featuring Carlos Santana, Jose Feliciano và Sheila E.)
 2007: "Into the Night" (có sự tham gia của Chad Kroeger) #2 CAN, #5 SA, #5 Italy, #19 Germany, #26 US
 2008: "This Boy's Fire" (có sự tham gia của Jennifer Lopez with Baby Bash)
 2008: "Fuego en el Fuego" (Eros Ramazzotti featuring Carlos Santana) #19 Spain

Note: Smooth, Maria Maria và Into The Night được RIAA chứng nhận đĩa bạch kim.

Video
 Carlos Santana--Influences (video)
 Sacred Fire. Live in Mexico. (video & DVD)
 Supernatural (video & DVD)
 Viva Santana (DVD)
 Santana Live By Request (DVD)

Chú thích

Xem thêm
 Danh sách những nghệ sĩ được vinh danh tại Đại sảnh Danh vọng Rock and Roll

Liên kết ngoài
 Official website
 Official Fan Club
 Milagro Foundation
 Santanamigos
 Transition, The Story of Santana
 2006 Carlos Santana Interview
  Carlos santana's videos and lyrics
 Carlos Santana lyrics  organized by album from
 Santana's discography at Music City
 Carlos Santana profile at World Music Central
 Carlos Santana interview at Bmore Tunes

Santana, Carlos
Ca sĩ nhạc rock
Sinh năm 1947
Người đoạt giải Grammy
Nhân vật còn sống
Nghệ sĩ của Columbia Records
Nghệ sĩ của RCA Records
Nghệ sĩ của Arista Records
Tín hữu Kitô giáo Mỹ
Nam ca sĩ tự sáng tác Mỹ
Nghệ sĩ guitar chính
Người được vinh danh tại Trung tâm Kennedy


title: Đuông

text:
Đuông là ấu trùng dạng sâu của một số loại bọ cánh cứng, thường sinh sống trong cổ hũ (phần mềm bên trong ngọn) của cây chà là dại, dừa, cau, đủng đỉnh, nói chung là các loại cây thuộc họ Cau, được sử dụng để làm nhiều món đặc sản trong ẩm thực Việt Nam vùng Nam Bộ và Nam Trung Bộ.

Đặc điểm
Đuông là ấu trùng của loại bọ cánh cứng như con kiến vương, bọ rầy, chuyên đục phá trên các cổ hũ non mềm ở ngọn cây chà là, cau, dừa, đủng đỉnh, tuy mỗi loại cây sẽ được các giống bọ cánh cứng khác nhau ưa chuộng. Đến mùa sinh sản, bọ cánh cứng đục lỗ trên ngọn cây và đẻ trứng vào. Ấu trùng lớn gần bằng ngón tay thì hóa thành đuông có hình dạng giống con sâu béo mập. Đuông trưởng thành, tùy loại sẽ có kích thước bằng ngón tay trỏ hoặc thậm chí bằng ngón chân cái người lớn, dài chừng 3 cm đến 5 cm, toàn thân có màu trắng (đuông chà là) hoặc vàng nhạt (đuông dừa) và vào thời kỳ này, con đuông non nào cũng ứ sữa, mập tròn và mềm nhũn. Người ta chỉ tìm được đuông khi thấy chòm lá trên ngọn cây chà là, dừa, cau bị héo và đổ gục xuống. Dù hầu như không thể nhìn ngọn tàu lá rũ xuống để xác định tuổi và độ lớn của đuông, người ta thường bắt bằng cách leo lên chặt cả ngọn cây, do cây bị đuông ăn thì cũng không thể sống tiếp được, hốt trọn ổ đuông mang về nhà (với đuông dừa), hoặc thu hoạch ngọn cây với đuông ở trong, phần thân của ngọn cây vẫn tiếp tục sống để nuôi đuông (với đuông chà là).

Thường đuông chà là chỉ có một con tại một cổ hũ cây, trong khi đuông dừa có thể có hàng trăm con trong một cổ hũ.

Các loại đuông thông dụng
Các loại cây thường có đuông là chà là, dừa, cau, và có thể có cả ở măng, tuy thường gặp nhất là các loại đuông chà là, đuông dừa, quý nhất và cũng hiếm nhất là đuông chà là.

Đuông chà là
Đuông chà là không có ruột đen, không có lông như đuông dừa mà trắng muốt, sống trong những ngọn cây chà là mọc hoang dại thành từng bụi ở các vùng cù lao, bán đảo như Trà Vinh, không phải là giống cây chà là lấy quả như thường gặp ở Campuchia. Đầu mùa mưa, kiến dương, một loại bọ cánh cứng màu hung to hơn con bọ rầy, khoét lỗ cổ hũ chà là đẻ trứng vào. Khoảng tháng 10 âm lịch con đuông phát triển hoàn chỉnh và lâu lâu sau đó, nếu không bị người tìm bắt, sẽ mọc chân, cánh, phá tổ bay ra khi mùa xuân đến. Chính ngay giai đoạn quá độ của con đuông chuyển thành kiến dương ấy thường là lúc người ta săn tìm món thực phẩm quý hiếm này. Ngọn chà là có đuông được chặt đem về, bó thành từng bó, có thể để một thời gian nuôi đuông sống tiếp chờ ngày mang ra chợ bán hoặc đem biếu. Khi đem đuông ra chế biến món ăn người nội trợ dùng dao chẻ thật nhẹ nhàng để tách ngọn chà là, tránh làm vỡ đuông ở trong.

Đuông chà là hiện nay rất hiếm và giá thành khá đắt, do mỗi cây chà là chỉ cho một con đuông, và những rừng chà là hoang dại ven biển hiện hầu như đã bị tận diệt. Thêm vào đó, đuông chà là là loại đuông ngon đặc biệt, giàu chất dinh dưỡng, hương vị thơm ngon và ngọt béo như mùi sữa.

Đuông dừa
Ở đồng bằng sông Cửu Long, đặc biệt là tỉnh Bến Tre, có rất nhiều dừa. Cây dừa thường hay bị đuông ăn cho đến chết.

Hàng năm, cứ sau mùa giao phối, bọ kiến dương thường chọn cây dừa sung sức để khoét ngọn vào sinh trứng. Trứng nở ra ấu trùng và lớn dần lên nhờ ngày đêm ăn cổ hũ dừa vừa mềm vừa bổ cho đến khi xuyên thủng ngọn dừa làm cây dừa kiệt sức rồi úa tàn dần đến chết. lúc đọt thối ngã ngang cũng là lúc đuông trong cây dừa rất nhiều, áp tai vào thân dừa sẽ nghe đuông rầm rì ở trong. Bổ thân dừa ra, mỗi con nằm một lỗ và một cây có hàng trăm con, những con mọc cánh có người bảo ăn được và ngon nữa là khác. Chủ vườn phải hạ đốn để bắt đuông.

Các loại khác

Đuông đất
Đây là loại đuông khá đặc biệt, không sống trên ngọn cây mà trong đất cát vàng, những con giồng cát miền duyên hải. Lê Tân, trong cuốn Ẩm thực Trà Vinh cho biết loại đuông đất là do con bọ rầy, một giống côn trùng có cánh màu hung sinh ra. Con đực và con cái giao phối với nhau trên những tán cây như tre, đào lộn hột (cây điều) rồi đến khoảng tháng 6, 7 âm lịch thì sà xuống đất, bới đất làm hang sinh ấu trùng. Sau khi ấu trùng nở thành con đuông con tiếp tục moi hang và sống dưới mặt đất. Khoảng tháng 9 âm lịch thì đuông đầy đặn, đúng tuổi, ăn béo, có thể to bằng ngón tay cái người lớn. Người thu hoạch tìm bắt đuông rồi rửa sạch, ngắt đít, bỏ ruột đen sau đó chế biến các món ăn.

Đuông nuôi trong mía
Vũ Bằng, trong cuốn Món lạ Miền Nam, còn giới thiệu món "đuông mía", tuy không phải là đuông tự sinh trong cây mía mà là giống đuông chà là, đuông dừa, đuông cau được người sành ẩm thực đem về nuôi trong các đọt cây mía. Nguyên đuông chà là, đuông cau, đuông dừa lấy ra ăn luôn đã ngon và bổ lắm rồi, nhưng có người "kỳ kèo" cho thế là chưa đủ ngọt lại cho đuông ăn mía. Cây mía đem đục một lỗ to ở giữa, đuông sống bắt ra cho vào lỗ đó, mỗi cây mía một con, đậy kín lại để con đuông ăn rỗng hết các cây mía. Đuông ăn hết mía rồi, lúc đó người ta mới đem đuông ra làm thịt.

Các món ăn được làm từ đuông
Các món ăn được làm từ đuông thường không mấy đa dạng, chủ yếu là các món chiên, nướng, hấp xôi, thậm chí ăn sống. Đuông được bổ ra khỏi đọt cây vật chủ, được sơ chế bằng cách ngâm qua nước mắm, nước muối tương đối mặn nhả hết chất dơ, hoặc có thể dội qua nước sôi cho sạch (với đuông dừa, đuông cau, và có thể không cần với đuông chà là).

Ăn sống
Đuông ăn sống thường chỉ dùng loại đuông chà là, béo, không có lông và trong ruột rất sạch. Những người đi tìm đuông, sau khi phát các bụi gai nhọn hoắt để tìm và chặt các cổ hũ chà là héo rũ (có đuông ở trong), họ có thể nhẹ nhàng tách cổ hũ lấy đuông, ngắt bỏ đầu và ăn sống. Khi ăn như vậy không hề có cảm giác tanh hôi mà rất bổ, thơm ngon như việc mút lòng đỏ trứng gà sống.

Đuông tẩm nước mắm
Đây cũng là món sống, dân sành điệu còn gọi "đuông lội sông" do những con đuông vàng rụm dài khoảng 2–3 cm, mình tròn trịa, di chuyển trong đĩa nước mắm như những chiếc xe lội sông. Thực khách gắp lấy một con đuông cho vào miệng nhai vỡ để các dinh dưỡng trong mình đuông lan tỏa trong miệng tạo nên hương vị ngọt ngọt, bùi bùi, vừa giống trứng vừa giống pho mát.

Đuông lăn bột chiên
Đuông lăn bột chiên cũng món đuông tương đối phổ biến tuy cách làm tùy người nội trợ và tùy địa phương, rất đa dạng. Đuông sơ chế sau đó có thể dồn một vài hạt đậu phộng vào trong thân đuông, lăn qua hỗn hợp bột mì, bột năng, trứng gà, chút hồ tiêu tán nhuyễn, muối, đem chiên vừa độ vàng trong chảo mỡ sau đó đảo qua bơ cho thơm vàng.

Đuông rang
Đuông sơ chế cho vào chảo rang mặn và hơi khô với muối, đường, bột ngọt, gần tương tự như cách làm món nhộng tằm, thường dùng như một món ăn mặn với cơm.

Đuông nướng
Đuông nướng có thể thực hiện bằng cách bỏ lò nướng, phết bơ, nhưng thịnh hành nhất là đuông nướng lửa than. Ở Nam Bộ, tương truyền món đuông dừa nướng lửa than đã được tiến cống cung đình triều Nguyễn dưới thời Hoàng thái hậu Từ Dụ và Hoàng hậu Nam Phương. Đuông dừa nướng lửa than bằng cách dùng hai thanh tre hoặc trúc, chẻ vừa miếng làm nẹp, kẹp đuông còn sống vào giữa để lên lửa than nướng liu riu, trở qua xoay lại cho đến khi chín giòn. Lấy ra mở nẹp xếp vào đĩa. Sửa soạn chén nước mắm me bằng cách lấy me lùi vào than cho chín rồi rót nước mắm Phú Quốc vào, thêm chút đường, bột ngọt cho vừa ăn. Đuông nướng ăn với các loại rau xà lách, rau cải trời, rau càng cua, cải xanh, húng quế, tía tô, ớt bằng cách dùng tay bốc đuông dừa lót lên các loại rau cuốn lại chấm vào chén mắm me chua.

Đuông luộc nước dừa
Đuông luộc nước dừa tươi rồi vớt ra ăn bằng cách cuốn với một số loại rau thơm trong bánh tráng, chấm nước mắm cơm mẻ trộn sả, ớt bằm nhuyễn.

Đuông hấp xôi
Thổi nồi xôi trắng, cho vài ba con đuông chà là hoặc đuông dừa lên trên bề mặt gạo nếp. Khi xôi chín thì đuông cũng chín. Người ta có thể ăn xôi kèm với đuông, cũng có thể chọc cho sữa trong ruột đuông tươm ra, xới trộn đều với xôi. Xôi đuông có thể được trộn thêm với đường hoặc ăn với nước mắm ngon cho đỡ ngán, đặc biệt là ăn với thịt gà rang. Theo sử sách ghi lại, thời nhà Nguyễn có hai ông vua cực kỳ thích ăn xôi với đuông dừa là Gia Long và Minh Mạng. Lúc ở Bến Tre, cha con ông hoàng được dân bắt đuông về hấp xôi dâng lên. Thấy vua khoái khẩu, sau này người dân trong vùng hấp xôi đuông tiến kinh hàng năm. Vua Minh Mạng còn cho khắc trái bần và con đuông lên Cửu Đỉnh đặt ở thế miếu ngoài cung đình Huế, xem như sản vật quý lạ nước Nam.

Cháo đuông
Dùng đuông sơ chế nấu cháo với nước cốt dừa, đây là loại cháo thường được thực hiện với đuông trong cây đủng đỉnh.

Gỏi cổ hũ đuông dừa
Gỏi được thực hiện với cổ hũ dừa thái con chì, ớt chuông thái mỏng, hành lá cắt khúc kết hợp với thịt tôm hùm, bánh phồng tôm chiên giòn. Tất cả các nguyên liệu đã sơ chế nói trên được trộn đều trong các gia vị như mù tạt, dấm, dầu olive, xếp ra đĩa và bày khoảng mươi con đuông dừa chiên vàng lên trên.

Thưởng thức
Các món đuông lăn bột chiên, đuông nướng thường thích hợp nhất là đi kèm với rượu trắng chát nhẹ, hoặc một vài ly rượu cúc nhẹ, chứ không hợp với rượu đế có nồng độ cồn cao. Đuông cũng thường được ăn một cách nhấm nháp và hiếm khi kết hợp với các loại đồ nhắm, rau, dưa khác. Theo Vũ Bằng, muốn ăn cách gì thì ăn, thưởng thức con đuông cũng cần phải theo nền nếp chứ không thể coi thường quy tắc được. Bởi đuông là một miếng ngon được liệt vào "siêu hạng", vượt hẳn các thức ăn khác, nên không thể có thức nào đi đôi với nó được; ăn đuông thì phải ăn trơn một thứ đuông không, chứ không thể ăn kèm với rau hay giá, hoặc với đồ chua như cà rốt, cải hay cần tây ngâm dấm.

Dị ứng, ngộ độc do ăn đuông
Việc ăn đuông không qua chế biến có thể mang lại nhiều triệu chứng có hại thậm chí nguy hiểm cho người ăn.

Chú thích

Tham khảo
 Lê Tân, Văn hóa ẩm thực ở Trà Vinh, mục Đuông dừa và Đuông đất, từ trang 19 đến trang 24. Nhà xuất bản Văn hóa-Thông tin, H. 2003.

Liên kết ngoài
Đuông chà là
Đuông dừa Nam bộ
Về xứ dừa Phú Yên, thưởng thức món đuông chiên bột

Ẩm thực Việt Nam
Ẩm thực côn trùng


title: Saint-Martin-de-Juillers

text:
Saint-Martin-de-Juillers là một xã trong tỉnh Charente-Maritime trong vùng Nouvelle-Aquitaine, tây nam nước Pháp. Xã Saint-Martin-de-Juillers nằm ở khu vực có độ cao trung bình 53 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintmartindejuillers


title: Thiên Phúc

text:
Thiên Phúc (天福) có thể chỉ:
Niên hiệu Thiên Phúc của Thạch Kính Đường, người sáng lập nhà Hậu Tấn (Ngũ đại).
Niên hiệu Thiên Phúc của Lưu Tri Viễn, người sáng lập nhà Hậu Hán (Ngũ đại).
Niên hiệu Thiên Phúc (Tenpuku) của Nhật hoàng Shijō.
Niên hiệu Thiên Phúc của Lê Hoàn, người sáng lập nhà Tiền Lê.

Niên hiệu Nhật Bản
Niên hiệu Trung Quốc
Niên hiệu Việt Nam


title: Teucholabis perbasalis

text:
Teucholabis perbasalis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Teucholabis
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Argia tibialis

text:
Argia tibialis là một loài chuồn chuồn kim trong họ Coenagrionidae.

Loài này được xếp vào nhóm Loài ít quan tâm trong sách Đỏ của IUCN năm 2007, de trend van de populatie is volgens de IUCN stabiel.

Argia tibialis is in 1842 voor het eerst wetenschappelijk beschreven door Rambur.

Chú thích

Tham khảo

Argia


title: Stagetus

text:
Stagetus là một chi bọ cánh cứng thuộc họ Ptinidae.

Chú thích

Tham khảo

Prothecini


title: 4878 Gilhutton

text:
4878 Gilhutton (1968 OF) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 18 tháng 7 năm 1968 bởi C. Torres và S. Cofre ở Cerro El Roble.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 4878 Gilhutton

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1968


title: Warmsroth

text:
Warmsroth là một đô thị thuộc huyện Bad Kreuznach trong bang Rheinland-Pfalz, phía tây nước Đức. Đô thị Warmsroth có diện tích 5,91 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 414 người.

Tham khảo

Xã của bang Rheinland-Pfalz
Xã và đô thị ở huyện Bad Kreuznach


title: Odonthalitus

text:
Odonthalitus là một chi bướm đêm thuộc phân họ Tortricinae của họ Tortricidae.

Các loài
Odonthalitus bisetanus Brown, 2000
Odonthalitus conservanus Brown, 2000
Odonthalitus fuscomaculatus Brown, 2000
Odonthalitus improprius Brown, 2000
Odonthalitus lacticus Razowski, 1991
Odonthalitus orinoma (Walsingham, 1914)
Odonthalitus poas Brown, 2000
Odonthalitus regilla (Walsingham, 1914)
Odonthalitus viridimontis Brown, 2000

Xem thêm
Danh sách các chi của Tortricidae

Chú thích

Tham khảo

 tortricidae.com

Euliini


title: Capulus subcompressus

text:
Capulus subcompressus là một loài ốc biển nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Capulidae.

Phân bố

Miêu tả
Độ dài vỏ lớn nhất ghi nhận được là 6.6 mm.

Môi trường sống
Độ sâu nhỏ nhất ghi nhận được là 283 m. Độ sâu lớn nhất ghi nhận được là 430 m.

Chú thích

Tham khảo

Capulus
Động vật được mô tả năm 1903


title: Andrena alchata

text:
Andrena alchata là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Warncke mô tả khoa học năm 1974.

Chú thích

Tham khảo

A
Động vật được mô tả năm 1974


title: 1356

text:
Năm 1356 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 1356


title: Bardenac

text:
Bardenac là một xã của tỉnh Charente, thuộc vùng Nouvelle-Aquitaine, tây nam nước Pháp.

Xem thêm

Xã của tỉnh Charente

Tham khảo

Xã của Charente


title: Đại học La Habana

text:
Đại học La Habana hay UH (trong tiếng Tây Ban Nha, Universidad de La Habana) là một trường đại học nằm ở ở quận Vedado của thủ đô La Habana, Cuba. Trường được thành lập năm 1728, Đại học Cuba là trường đại học cổ xưa nhất ở Cuba và là một trong những trường đại học đầu tiên được thành lập tại châu Mỹ. Đầu tiên được thành lập làm một cơ sở đào tạo tôn giáo, ngày nay Đại học La Habana có 15 khoa tại cơ sở ở La Habana và các trung tâm giáo dục từ xa khắp Cuba với 6000 sinh viên.

Lịch sử
Đầu tiên trường được gọi là "Real y Pontificia Universidad de San Gerónimo de la Habana" (Đại học San Geronimo La Habana Giáo hoàng và Hoàng gia). Vào lúc đó, các trường đại học cần một sự uỷ nhiệm của Giáo hoàng hoặc hoàng gia để được thành lập do đó trường có tên gọi Real y Pontificia. Hai người ủy nhiệm cho trường này là Pope Innocent XIII và Vua Felipe V của Tây Ban Nha.

Năm 1842, trường đổi địa vị thành một trường đào tạo văn chương, hoàng gia và thế tục (the university changed its status to become a secular, royal and literary institution). Tên gọi của trường là Real y Literaria Universidad de La Habana (Đại học Văn chương và Hoàng gia La Habana') và sau đó, trong thời những người Cộng hoà, tên của trường được đổi thành Universidad Nacional (Đại học Quốc gia).

Đầu tiên, trường đại học này được thành lập ở San Juan de Letrán (nằm ở Villa de San Cristóbal ở Phố cổ La Habana) trước khi nó được chuyển đến một ngọn đồi ở vùng Velado của La Habana ngày 1 tháng 5 năm 1902. Nội thất của toà nhà được trang trí bởi. Bảy bức tranh tường đại diện cho: Y học, Khoa học, Nghệ thuật, Tư tưởng, Nghệ thuật tự do, Văn học và Pháp luật. Tại cổng chính của trường có bức tượng đồng của Alma Mater (tiếng Latin có nghĩa là "Mẹ nuôi nấng") được tạo ra năm 1919 bởi nghệ sĩ Mario Korbel. Người mẫu làm mẫu cho khuôn mặt bức tượng là một cô gái đáng yêu 16 tuổi Feliciana "Chana" Villalón, con gái của José Ramón Villalón y Sánchez, một giáo sư môn toán giải tích tại Đại học này. Chana sau này kết hôn với Juan Manuel Menocal (một người bà con xa của Armando Menocal), người sau đó trở thành trưởng khoa Kinh doanh. Juan Manuel Menocal là một giáo sư tại Khoa luật khi Fidel Castro là một sinh viên ở đó thập niên 1940. Nhà văn Maria Rosa Menocal, hiện là Giám đốc của Trung tâm Nhân văn Whitney ở Yale, là cháu gái của Chana và Juan Manuel Menocal. Thư viện chính "Rubén Martínez Villena" được thành lập năm 1936.

Tổ chức
Đại học La Habana bao gồm 15 khoa (tiếng Tây Ban Nha: facultades) và 14 trung tâm nghiên cứu trong nhiều lĩnh vực như kinh tế học, khoa học, khoa học xã hội và nhân văn. Tổng cộng, có đến 25 chuyên ngành được dạy ở trường này. Trường hiện có 6000 sinh viên. Dưới đây là 15 khoa của trường:

 Khoa học Tự nhiên
 Khoa Sinh vật học
 Khoa Dược và Thực phẩm
 Khoa Vật lý
 Khoa Địa lý học
 Khoa Toán học và Khoa học Máy tính
 Khoa Tâm lý học
 Khoa Hoá học
 Khoa học Xã hội và Nhân văn
 Khoa Nghệ thuật và Văn học
 Khoa Thông tin
 Khoa Luật
 Khoa Triết học và Lịch sử
 Khoa Ngoại ngữ
 Khoa học Kinh tế
 Khoa Kế toán và Tài chính
 Khoa Kinh tế học
 Khoa Giáo dục từ xa

Tham khảo

 Gulfbase'''.org
 Red Latinoamericana de Química

Liên kết ngoài
 University of Habana Website

La Habana
Trường đại học và cao đẳng Cuba
Khởi đầu năm 1728


title: Hylophorbus nigrinus

text:
Hylophorbus nigrinus là một loài ếch trong họ Nhái bầu. Chúng là loài đặc hữu của Tây Papua, Indonesia.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng ẩm ướt đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới. Loài này đang bị đe dọa do mất môi trường sống.

Nguồn
 Günther, R. & Price, D. 2004. Hylophorbus nigrinus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

Hylophorbus
Động vật lưỡng cư Tây New Guinea
Động vật được mô tả năm 2001


title: Micropterix hartigi

text:
Micropterix hartigi là một loài bướm đêm thuộc họ Micropterigidae. Nó được Heath mô tả năm 1981. Nó được tìm thấy ở Ý.

Etymology
It is tên gọiđ for Italian Lepidopterist Friedrich Reichsgraf von Hartig.

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài
Images

Micropterix
Động vật được mô tả năm 1981
Động vật châu Âu
Động vật đặc hữu Ý
Côn trùng châu Âu


title: 195 TCN

text:
Năm 195 TCN là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất
Hán Cao Tổ Lưu Bang, Hoàng đế đầu tiên của nhà Hán

Tham khảo

Năm 195 TCN


title: Dampierre-sur-Boutonne

text:
Dampierre-sur-Boutonne là một xã trong tỉnh Charente-Maritime trong vùng Nouvelle-Aquitaine, tây nam nước Pháp. Xã Dampierre-sur-Boutonne nằm ở khu vực có độ cao từ 31-83 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

 INSEE commune file

Dampierresurboutonne


title: 21485 Ash

text:
21485 Ash (1998 HV137) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 20 tháng 4 năm 1998 bởi nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 21485 Ash

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1998


title: Apristurus ampliceps

text:
Apristurus ampliceps, là một loài cá thuộc họ Scyliorhinidae. Nó được tìm thấy ở Úc và New Zealand. Môi trường sống tự nhiên của chúng là các vùng biển mở.

Chú thích

Tham khảo

A
Động vật được mô tả năm 2008


title: Cardiophorus hayekae

text:
Cardiophorus hayekae là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Platia & Gudenzi miêu tả khoa học năm 2002.

Chú thích

Tham khảo

Cardiophorus


title: Tipula parrai

text:
Tipula parrai là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: 24818 Menichelli

text:
24818 Menichelli (1994 WX) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 23 tháng 11 năm 1994 bởi L. Tesi và A. Boattini ở San Marcello Pistoiese.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 24818 Menichelli

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1994


title: Thyreus oxaspis

text:
Thyreus oxaspis là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1936.

Chú thích

Tham khảo

Thyreus
Động vật được mô tả năm 1936


title: Naum Moiseyevich Korzhavin

text:
Naum Moiseyevich Korzhavin (tiếng Nga: Нау́м Моисе́евич Коржа́вин tên thật là Emmanuil Mandel – Эммануил Мандель, 14 tháng 10 năm 1925 – 22 tháng 6 năm 2018) là một nhà thơ, nhà văn, nhà viết kịch, dịch giả người Nga gốc Do Thái, từ năm 1974 sống ở Boston, Mỹ.

Tiểu sử
Naum Korzhavin sinh ở Kiev (nay là thủ đô Ukraina). Ông học phổ thông ở Kiev, theo lời của chính Naum Korzhavin thì trước khi Thế chiến II nổ ra ông bị đuổi học vì cãi nhau với hiệu trưởng. Naum Korzhavin làm thơ từ rất sớm, sau đó được nhà thơ Nikolay Nikolaevich Aseyev để ý và đem kể với các nhà văn, nhà thơ ở Moskva. Thời chiến tranh, Naum Korzhavin không phải ra trận vì lý do tay ngắn. Năm 1944 ông đến Moskva và thi vào trường viết văn Maxim Gorky nhưng không thành công, sau đó thi lần 2 vào năm 1945 mới đậu.

Ông ở cùng phòng với nhà thơ Rasul Gamzatov và nhà văn Vladimir Tendryakov. Tuy nhiên Naum Korzhavin nhập học chưa lâu thì nổ ra chiến dịch "đấu tranh với những phần tử cực đoan" (tiếng Nga: Борьба с космополитизмом, tiếng Anh: Rootless cosmopolitan), và ông bị bắt giam 8 tháng ở trại tạm giam của Bộ An ninh, sau đó bị xử như một "phần tử xã hội nguy hiểm" và bị cho đi cải tạo ở Siberia 3 năm. Năm 1954 ông được trở lại Moskva, sống bằng nghề dịch thuật, tiếp tục học trường viết văn và tốt nghiệp năm 1959. Thỉnh thoảng thơ của ông mới được đăng ở các tạp chí. Năm 1961 in tập thơ Годы bao gồm những bài thơ sáng tác trong giai đoạn 1941 – 1961. Năm 1967 nhà hát Stanislav dựng vở kịch Однажды в двадцатом của ông.

Năm 1973 Naum Korzhavin viết đơn xin xuất cảnh với lý do "không đủ điều kiện để sống". Ông được xuất cảnh sang Boston, Mỹ, làm cho tạp chí Continental và thường xuyên phát biểu trước sinh viên các trường đại học, in các tập thơ Времена (1976) và Сплетения (1981) ở Frankfurt am Main, Đức. Thời kỳ cải tổ ông trở lại Liên Xô và Nga nhiều lần theo lời mời của các văn nghệ sĩ nổi tiếng. Hiện ông sống và làm việc ở Boston, Mỹ.

Tác phẩm

Thơ

16 стихотворений // «Тарусские стра¬ницы», 1961
Рож¬дение века. Поэма // «Молодая гвардия», 1962, № 8
Годы, 1963
Поэма греха // «Новый журнал», № 116, 1974
Времена, Frankfurt/M., 1976
Сплетения, Frankfurt/M., 1981
Письмо в Москву (стихи и поэмы, 1991)
Время дано (стихи и поэмы, 1992)
На скосе века (Время, 2008)

Văn

В защиту банальных истин // «Новый мир», 1961, № 3
Лирика Маршака. Статья // «Новый мир», 1963, № 3
Поэзия А. К. Толстого // «Вопросы литературы», 1967, № 4
Судьба Ярослава Смелякова. Статья // «Грани», № 91, 1974
Опыт поэтической биографии. Статья // «Континент», № 2, 1975
Игра с дьяволом. Статья // «Грани», № 95, 1975
Психоло¬гия современного энтузиазма. Статья // «Конти¬нент», № 8, 1976 и № 9, 1976
В соблазнах кровавой эпохи (2005) — воспоминания

Tham khảo

Liên kết ngoài
 К 65-летию Победы. Лев Аннинский. Мальчики державы. Наум Коржавин
 Интервью с Наумом Коржавиным в ЧасКоре (автор Юрий Чекалин)
 Интервью с Наумом Коржавиным (автор Михаил Бузукашвили, журнал «Чайка»)
 Наум Коржавин: Катастрофа не неизбежна  (журнал «Кругозор»)
 Наум Коржавин в Харькове (Фото Г. Беремблюма)
 к 80-летию Наума Коржавина (автор Александр Росин, журнал Флорида(журнал)
 БИБЛИОТЕКА ПОЭЗИИ

Nhà văn Nga
Nhà văn từ Kiev
Dịch giả Nga
Nhà thơ Nga


title: Cessy

text:
Cessy là một xã ở tỉnh Ain, vùng Auvergne-Rhône-Alpes thuộc miền đông nước Pháp.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Ain
 Compact Muon Solenoid

Tham khảo

Xã của Ain


title: Tipula livida

text:
Tipula livida là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng sinh thái Palearctic.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: David Luiz

text:
David Luiz Moreira Marinho (sinh ngày 22 tháng 4 năm 1987 tại Diadema, São Paulo, Brasil), thường gọi là David Luiz, là cầu thủ bóng đá người Brasil thi đấu ở vị trí trung vệ cho câu lạc bộ Flamengo. Anh cũng cũng có thể thi đấu ở vị trí hậu vệ cánh trái và tiền vệ phòng ngự. Anh từng nắm giữ kỷ lục là hậu vệ có giá trị chuyển nhượng cao nhất lịch sử là 50 triệu bảng Anh.

Khởi đầu sự nghiệp tại Vitória, Luiz chuyển đến Benfica vào tháng 1 năm 2007 và có bốn năm thi đấu tại đây. Tháng 1 năm 2011, anh chuyển đến Chelsea và một năm sau đó đã cùng câu lạc bộ giành cú đúp danh hiệu UEFA Champions League và Cúp FA. Tháng 6 năm 2014, anh đến Pháp thi đấu cho Paris Saint-Germain và giành được hai chức vô địch Ligue 1 trước khi quay trở lại Chelsea hai năm sau đó.

Luiz bắt đầu khoác áo đội tuyển Brasil từ tháng 8 năm 2010 và là thành viên đội tuyển nước này đứng hạng tư tại World Cup 2014 tổ chức tại quê nhà.

Sự nghiệp câu lạc bộ

Vitória
Luiz đến Vitória năm 10 tuổi và bắt đầu thi đấu ở vị trí tiền vệ phòng ngự. Anh suýt nữa đã phải rời đội do thi đấu kém ở vị trí này. Tuy nhiên, anh lại thi đấu tốt khi được đưa về thi đấu ở vị trí trung vệ. Luiz có trận đấu đầu tiên cho Vitória vào năm 2005 và có một màn trình diễn ấn tượng trong trận hòa 2-2 với Santa Cruz tại Copa do Brasil 2006. Sau khi Vitória thăng hạng tại Campeonato Brasileiro Série C 2006, trong đó Luiz là cầu thủ thi đấu tốt nhất, anh đã chuyển đến Benfica của Bồ Đào Nha theo hợp đồng cho mượn vào tháng 1. Trong 2 năm thi đấu tại Brasil, Luiz đã thi đấu tổng cộng 47 trận và ghi được 7 bàn.

Benfica
Ngày 31 tháng 1 năm 2007, Luiz đã gia nhập Benfia để thay thế cho Ricardo Rocha chuyển đến Tottenham Hotspur. Anh có trận đấu đầu tiên cho Benfica gặp Paris Saint-Germain tại vòng 1/16 cúp UEFA, khi anh vào sân thế trung vệ Luisão bị chấn thương. Benfica thua trận 2-1 nhưng David đã có một màn trình diễn đầy hứa hẹn.

Ngày 12 tháng 3 năm 2007, anh có trận đầu tiên tại Giải ngoại hạng Bồ Đào Nha gặp União de Leiria. Cuối mùa giải đó, Luiz đã gia hạn hợp đồng thêm 5 năm, điều kiện giải phóng hợp đồng là 20 triệu €. Bàn thắng đầu tiên của anh cho câu lạc bộ là tại Torneio do Guadiana trong trận gặp Sporting Clube de Portugal. Tuy nhiên, mùa giải 2007-08, anh chỉ được ra sân 8 lần tại Giải ngoại hạng do chấn thương và Benfica cũng chỉ đứng ở vị trí thứ 4.

Ngày 11 tháng 1 năm 2009, David Luiz có bàn thắng chính thức đầu tiên cho Benfica, trong trận đấu với Sporting de Braga. Anh thi đấu hầu hết thời gian mùa giải này ở vị trí hậu vệ cánh trái, do sự sa sút phong độ của Jorge Ribeiro. Mùa giải 2009–10, Luiz thi đấu 49 trận cho Benfica, ghi được 3 bàn và góp công giúp Benfica giành chức vô địch quốc gia đầu tiên sau năm năm. Tại League Cup Bồ Đào Nha, anh ghi bàn mở tỉ số trong chiến thắng 4-1 của Benfica trước Sporting CP ở bán kết. Chung cuộc Benfica giành luôn chức vô địch giải đấu này.

Benfica sau đó đã bán 25% giá trị kinh tế của những vụ chuyển nhượng tương lai cho bên thứ ba là tập đoàn đầu tư Benfica Stars Fund vào ngày 30 tháng 9 năm 2009. David Luiz được định giá 18 triệu €, giá trị đầu tư là 4,5 triệu €. Do đó, quyền sở hữu Luiz được chia sẻ giữa Benfica và Benfica Stars Fund (BSF). Anh cũng ký hợp đồng mới với Benfica vào tháng 10, điều kiện giải phóng hợp đồng là 50 triệu €. David Luiz đã ra sân chính thức trong 27 trận đấu ở mùa giải 2010-11, bao gồm 6 trận ở UEFA Champions League, 4 trận ở Taça da Liga và Taça de Portugal và 1 trận ở Siêu cúp Bồ Đào Nha. Tổng cộng trong thời gian thi đấu tại Benfica, Luiz đã có 82 trận đấu ở Giải Ngoại hạng Bồ Đào Nha và anh được Uefa.com chọn là cầu thủ xuất sắc nhất Giải ngoại hạng năm 2010.

Chelsea

2010-2011
Ngày 31 tháng 1 năm 2011, David Luiz đã chính thức chuyển đến Chelsea với phí chuyển nhượng 25 triệu € (21,3 triệu £) cộng thêm tiền vệ Nemanja Matić chuyển đến thi đấu cho Benfica sau khi hết thời gian cho mượn tại Vitesse Arnhem, theo một bản hợp đồng có thời hạn 5 năm rưỡi. Tại Chelsea, Luiz khoác áo số 4, số áo đã để trống kể từ khi Claude Makelele ra đi vào mùa hè năm 2008. Anh có trận đấu đầu tiên cho Chelsea trong trận đấu với Liverpool vào ngày 6 tháng 2 khi vào sân thay José Bosingwa ở phút 73. Tám ngày sau, Luiz có trận đấu chính thức đầu tiên cho Chelsea trong trận hòa 0–0 với Fulham tại Craven Cottage. Anh trở thành Cầu thủ xuất sắc nhất trận đấu Barclays mặc dù gây ra một quả phạt đền nhưng thủ thành Petr Čech đã cản phá được cú sút đó.

Ngày 1 tháng 3, Luiz có bàn thắng đầu tiên cho Chelsea với cú volley vào góc gần trong chiến thắng 2-1 trước Manchester United tại Stamford Bridge. Ngày 20 tháng 3, anh có bàn thắng thứ hai khi ghi bàn mở tỉ số trong chiến thắng 2-0 trước Manchester City. Luiz sau đó đã giành danh hiệu cầu thủ xuất sắc nhất Premier League trong tháng 3 năm 2011.

2011-2012
Luiz đã không thể tham dự 3 trận đấu đầu tiên của Chelsea tại Premier League 2011–12 do chấn thương đầu gối. Anh có trận đấu đầu tiên trong mùa giải 2011-12 vào ngày 13 tháng 9 với đối thủ Bayer 04 Leverkusen tại UEFA Champions League 2011-12 và cũng chính Luiz là người đã mở tỉ số trận đấu bằng cú sút kĩ thuật, giúp Chelsea thắng chung cuộc 2-0. Trong trận đấu thứ hai mùa giải tại vòng 3 Carling Cup với Fulham, Luiz đã thực hiện thành công lượt sút luân lưu của mình giúp Chelsea thắng 4-3 sau khi hai đội hòa nhau 0-0 ở 120 phút trước đó.

Ngày 5 tháng 2 năm 2012, trong trận đấu với Manchester United tại Premier League, Luiz đã ghi bàn nâng tỉ số lên 3-0 sau pha đánh đầu trúng vai Rio Ferdinand đổi hướng từ đường chuyền của Juan Mata. Trận đấu kết thúc với tỉ số hòa 3-3. Ngày 25 tháng 2, anh có pha cứa bóng đẹp mắt đánh bại thủ môn Ádám Bogdán của Bolton Wanderers, mở tỷ số 1-0 trong chiến thắng 3-0 của Chelsea.

Trong trận lượt đi tứ kết Champions League với đội bóng cũ Benfica trên Sân vận động Ánh sáng, Luiz với những pha truy cản kịp thời và những cú tắc bóng chính xác đã giúp cho Chelsea giành chiến thắng 1-0 và được tờ Goal vinh danh "Cầu thủ xuất sắc nhất trận" với số điểm 8,5 điểm. Tuy nhiên, trong trận bán kết cúp FA giành chiến thắng 5-1 trước Tottenham, anh bị chấn thương gân khoeo nên không thể thi đấu ở hai trận lượt đi và về bán kết Champions League với FC Barcelona và cả trận chung kết cúp FA với Liverpool.

David Luiz đã kịp trở lại trong trận chung kết UEFA Champions League 2012 với Bayern Munich, anh thi đấu đủ 120 phút và thực hiện thành công lượt sút luân lưu của mình giúp Chelsea thắng 4-3, giành danh hiệu vô địch Champions League đầu tiên trong lịch sử.

2012-2013
David Luiz khởi đầu mùa giải mới khi anh có tên trong đội hình xuất phát ở cả hai trận đấu đầu tiên của Chelsea, trận tranh Siêu cúp Anh 2012 với Manchester City và trận đấu với Wigan Athletic ở vòng 1 Premier League 2012-13. Trong trận đấu sớm vòng 3 Premier League với Reading, Luiz đã phải ngồi ngoài do chấn thương nhẹ ở đầu gối. Chelsea đã quyết định phạt nội bộ Luiz vì anh đã đăng thông tin mình bị chấn thương lên Twitter.

Ngày 22 tháng 9 năm 2012, Chelsea thông báo Luiz đã ký bản hợp đồng mới có thời hạn 5 năm với câu lạc bộ, kéo dài đến năm 2017. Tại lượt trận thứ hai vòng bảng của UEFA Champions League 2012-13 với Nordsjælland, Luiz đã ghi bàn nâng tỉ số lên 2-0 trong chiến thắng 4-0 bằng quả đá phạt trực tiếp đẹp mắt từ gần 30m

Ngày 1 tháng 11 năm 2012, Luiz có bàn thắng thứ hai trong mùa cho Chelsea từ chấm penalty. Ở trận này 'The Blues' dành thắng lợi 5-4 trước Manchester United tại Capital One Cup. Tại Giải vô địch bóng đá thế giới các câu lạc bộ 2012, Luiz thi đấu ở vị trí tiền vệ trung tâm trong trận bán kết với câu lạc bộ México Monterrey. Đến trận chung kết với Sport Club Corinthians Paulista, anh trở lại vị trí trung vệ và thi đấu xuất sắc nhưng Chelsea vẫn thất bại với tỉ số 1-0. Anh được trao danh hiệu Quả bóng Bạc của giải đấu.

Trở lại Premier League, Luiz tiếp tục được huấn luyện viên Rafael Benítez sắp xếp cho thi đấu vị trí tiền vệ trung tâm trong trận đấu với Aston Villa. Anh đã thi đấu cực kì xuất sắc với khả năng tranh chấp bóng tốt và còn ghi được một bàn thắng từ đá phạt trực tiếp nên được đánh giá là cầu thủ xuất sắc nhất trận.

2013-2014
Luiz đã bị chấn thương đầu mùa giải và anh đã phải bỏ lỡ ba trận đấu đầu tiên của Chelsea ở Premier League. Anh trở lại ở trận đấu tranh Siêu Cúp châu Âu với Bayern München. Ở trận đấu đó anh được thi đấu trọn 120 phút và thực hiện thành công một lượt đá penalty. Tuy nhiên cuối cùng thì Chelsea lại để thua 5-4 sau loạt sút luân lưu.

Paris Saint-Germain
Vào ngày 13 tháng 6 năm 2014, Luiz chuyển đến câu lạc bộ thủ đô nước Pháp là Paris Saint-Germain với mức phí 50 triệu bảng, một kỷ lục thế giới chuyển nhượng cho một hậu vệ, bản hợp đồng có thời hạn 5 năm. Anh có trận đấu đầu tiên tại Ligue 1 vào ngày 16 tháng 8 trong chiến thắng 2-0 của PSG trước Bastia tại Sân vận động Công viên các Hoàng tử. Ngày 30 tháng 9, Luiz ghi được bàn thắng đầu tiên cho PSG, giúp đội bóng Pháp đánh bại FC Barcelona 3-2 trong khuôn khổ vòng bảng Champions League. Vào tháng 1 năm 2015, Luiz bất ngờ có tên trong Đội hình tiêu biểu trong năm của FIFA và điều này khiến anh trở thành chủ đề châm biếm của mạng xã hội.

Ngày 19 tháng 1 năm 2015, David Luiz có bàn thắng đầu tiên tại Ligue 1 trong chiến thắng 4–2 trước Evian. Ngày 11 tháng 3, anh ghi bàn vào lưới đội bóng cũ Chelsea trong trận lượt về vòng 1/16 UEFA Champions League 2014–15. Bàn thắng gỡ hòa 1-1 ở phút 86 của Luiz đã khiến hai đội phải bước vào hiệp phụ và sau cùng Chelsea đã bị loại do luật bàn thắng trên sân khách với tỉ số chung cuộc 3-3. Sau trận đấu này các CĐV Chelsea cho rằng Luiz đã bội ước khi trước trận đấu anh đã tuyên bố sẽ không ăn mừng nếu ghi bàn vào lưới đội bóng cũ. Tuy nhiên sau đó Luiz đã công khai xin lỗi và cho rằng pha ăn mừng bàn thắng đó chỉ vì anh đã ghi bàn trong một trận đấu quan trọng giúp PSG nuôi hy vọng đi tiếp khi đang thiếu người. Ngày 10 tháng 3 năm 2016, Luiz góp mặt trong chiến thắng 2-1 của PSG trước Chelsea, qua đó góp phần lần thứ hai liên tiếp loại đội bóng cũ. Tại mùa giải thứ 2 cho PSG, Luiz đã có được cú đúp danh hiệu quốc nội nhưng không thể giúp PSG vượt qua vòng tứ kết Champions League khi họ để một đối thủ khác đến từ nước Anh là Manchester City đánh bại. Kết thúc mùa giải này, với việc HLV Unai Emery thay thế vị trí của HLV Laurent Blanc tại PSG, vị trí của Luiz đã bị đe dọa nghiêm trọng, một số nguồn tin cho rằng PSG muốn bán Luiz để lấy suất cho một cầu thủ ngoài EU khác.

Chelsea
Ngày 31 tháng 8 năm 2016, Luiz trở lại Chelsea với bản hợp đồng có thời hạn ba năm cùng phí chuyển nhượng ước tính 34 triệu bảng.

Arsenal
David Luiz chuyển sang Arsenal ngày 8 tháng 8 năm 2019, theo hợp đồng trị giá 8 triệu bảng.Anh mặc chiếc áo số 23 của câu lạc bộ

Flamengo
Vào ngày 11 tháng 9 năm 2021, David Luiz ký hợp đồng 15 tháng với Flamengo , trở lại Brazil sau gần 15 năm chơi bóng cho câu lạc bộ ở châu Âu

Sự nghiệp đội tuyển quốc gia

David Luiz là nhân tố quan trọng trong đội hình U-20 Brasil tham dự Giải U-20 Thế giới 2007 tại Canada, nơi anh thi đấu ở vị trí trung vệ và cả hậu vệ cánh trái. Anh được triệu tập vào đội tuyển Brasil lần đầu tiên chuẩn bị cho trận giao hữu với đội tuyển Mỹ vào tháng 8 năm 2010. Luiz có trận đấu đầu tiên cho đội tuyển Brasil trong chiến thắng 2-0 trước đội tuyển Mỹ tại New Jersey ngày 10 tháng 8.

Luiz có tên trong đội hình đội tuyển Brasil tham dự Copa América 2011 nhưng không thể ra sân do chấn thương đầu gối. Trong trận đấu giao hữu vào tháng 10 năm 2011 với Mexico, anh đã có một pha phản lưới nhà nhưng chung cuộc Brasil vẫn giành chiến thắng 2-1. Ngày 7 tháng 9 năm 2012, David Luiz lần đầu tiên đeo băng đội trưởng của đội tuyển Brasil trong trận giao hữu với Nam Phi tại São Paulo.

Ngày 2 tháng 6, David Luiz chính thức có tên trong đội hình đội tuyển Brasil tham dự World Cup 2014 tại quê nhà. Trong vòng chung kết World Cup 2014, sau trận thua kỷ lục 1-7 trước đội tuyển Đức, David Luiz và thủ môn Júlio César đã gửi lời xin lỗi đến người dân Brasil.

Danh hiệu

Câu lạc bộ

Vitória
Vô địch bang Bahia: 2005

Benfica
Primeira Liga: 2009–10
 Taça da Liga (3): 2008–09, 2009–10, 2010–11

Chelsea
 Premier League: 2016–17
 FA Cup: 2011–12, 2017–18
 UEFA Champions League: 2011–12
 UEFA Europa League: 2012–13

Paris Saint-Germain
Ligue 1 (2): 2014–15, 2015–16
Cúp bóng đá Pháp (2): 2014–15, 2015–16
Siêu cúp bóng đá Pháp (2): 2014–15, 2015–16
Cúp Liên đoàn bóng đá Pháp (3): 2014, 2015, 2016

Arsenal
FA Cup: 2019–20
FA Community Shield: 2020

Quốc tế
FIFA Confederations Cup: 2013
Superclásico de las Américas: 2014

Cá nhân
 Primeira Liga: Cầu thủ xuất sắc nhất năm 2010
 Cầu thủ xuất sắc nhất trong tháng của Giải bóng đá ngoại hạng Anh: tháng 3 năm 2011
 Quả bóng Bạc FIFA Club World Cup: 2012
 Đội hình tiêu biểu World Cup 2014
 Đội hình tiêu biểu trong năm của FIFA: 2014

Thống kê sự nghiệp

Câu lạc bộ

1Bao gồm UEFA Champions League, UEFA Cup / Europa League và Siêu cúp châu Âu.
2Bao gồm Siêu cúp bóng đá Pháp, Siêu cúp Anh, Giải vô địch thế giới các câu lạc bộ, siêu cúp Bồ Đào Nha và siêu cúp Brasil.

Bàn thắng cho đội tuyển quốc gia
Kết quả và bàn thắng của đội tuyển Brasil được để trước:

Chú thích

Liên kết ngoài

Chelsea F.C.

Sinh năm 1987
Cầu thủ bóng đá nam Brasil
Cầu thủ bóng đá Esporte Clube Vitória
Cầu thủ bóng đá Benfica
Cầu thủ bóng đá Chelsea F.C.
Cầu thủ bóng đá Paris Saint-Germain F.C.
Cầu thủ bóng đá Premier League
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 2014
Hậu vệ bóng đá
Tiền vệ bóng đá
Nhân vật còn sống
Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Brasil
Cầu thủ Cúp Liên đoàn các châu lục 2013
Người São Paulo (bang)
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Pháp
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Bồ Đào Nha


title: Propsephus usambaricus

text:
Propsephus usambaricus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Girard miêu tả khoa học năm 1986.

Chú thích

Tham khảo

Propsephus


title: 567

text:
Năm 567 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất
Kỷ Hoàn công
Hàn Tử Cao

Tham khảo

Năm 567


title: Dima assoi

text:
Dima assoi là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Perez Arcas miêu tả khoa học năm 1872.

Chú thích

Tham khảo

Dima


title: Nguyễn Minh Châu (cầu thủ bóng đá)

text:
Nguyễn Minh Châu (sinh ngày 9 tháng 1 năm 1985 tại Quảng Yên, Quảng Ninh) là một cầu thủ bóng đá Việt Nam. Vị trí của Nguyễn Minh Châu ở CLB Xi măng Hải Phòng và đội tuyển Quốc gia Việt Nam đều là tiền vệ trụ. Nguyễn Minh Châu được xem như cầu thủ có thể lực tốt nhất tuyển Việt Nam với những pha càn quét giữa sân.

Cuộc đời
Nguyễn Minh Châu sinh trưởng trong một gia đình có 7 chị em. Anh là út, ở trên là 6 chị gái. Nhà của tiền vệ này ở ngay gần sông (Quảng Yên, Quảng Ninh) nên từ nhỏ, Châu đã bơi rất giỏi và ham mê các môn thể thao. Lớn lên một chút, Châu thể hiện tình yêu của mình với trái bóng tròn. Tốt nghiệp lớp 12, Châu rời quê lên Hải Phòng và tập ở đội trẻ U21.

Sự nghiệp
Năm 17 tuổi, Nguyễn Minh Châu rời Quảng Ninh sang Hải Phòng tham gia đội trẻ của câu lạc bộ bóng đá Xi măng Hải Phòng. Sau đó Châu lên đội 1 Xi măng Hải Phòng và tham dự giải vô địch bóng đá Việt Nam. Năm 2008, ông Henrique Calisto gọi Châu vào đội tuyển Việt Nam chuẩn bị cho Cúp AFF 2008. Tại giải đấu này, Châu thi đấu thành công, góp phần cùng đội tuyển Việt Nam đoạt chức vô địch.

Năm 2009, Nguyễn Minh Châu vẫn gắn bó với Xi Măng Hải Phòng và trở thành trụ cột của tuyển quốc gia Việt Nam. Vị trí của anh trên sân là đặc biệt quan trọng trong sơ đồ chiến thuật của huấn luyện viên Calisto. Châu chơi thấp nhất trong hàng tiền vệ để giúp các đồng đội phòng thủ, bao vây tốt nhất có thể hàng tấn công của đối thủ. Tuy vậy Châu vẫn rất nhiệt tình phân phối bóng, điều hoà khu vực giữa sân.

Năm 2017, anh giải nghệ vì chấn thương.

Đời sống cá nhân
Hiện tại Minh Châu đang định cư tại Úc.

Thành tích
Với đội tuyển Việt Nam
 Vô địch giải vô địch bóng đá Đông Nam Á 2008

Với Xi măng Hải Phòng
 Hạng ba Việt Nam 2008

Chú thích

Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Việt Nam
Cầu thủ câu lạc bộ bóng đá Hải Phòng
Cầu thủ bóng đá nam Việt Nam
Tiền vệ bóng đá
Người Quảng Ninh
Cầu thủ giải bóng đá vô địch quốc gia Việt Nam


title: Montecorvino Pugliano

text:
Montecorvino Pugliano là một đô thị (comune) thuộc tỉnh Salerno trong vùng Campania của Ý. Montecorvino Pugliano có diện tích km2, dân số là người (thời điểm ngày).

Tham khảo

Đô thị tỉnh Salerno
Thành phố và thị trấn ở Campania


title: Rea, Pavia

text:
Rea là một đô thị ở tỉnh Pavia trong vùng Lombardia của Ý, có cự ly khoảng 40 km về phía nam của Milan và khoảng 7 km về phía nam của Pavia. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 462 người và diện tích là 3 km².

Rea giáp các đô thị sau: Bressana Bottarone, Cava Manara, Travacò Siccomario, Verrua Po.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Pavia
Thành phố và thị trấn ở Lombardia


title: Sân bay Kumamoto

text:
là một sân bay ở Mashiki, Kumamoto, Nhật Bản, gần thành phố Kumamoto .

Các hãng hàng không và các tuyến điểm
Hiện có các hãng hàng không sau đang hoạt động tại sân bay này:
All Nippon Airways (Nagoya-Centrair, Okinawa, Osaka-Itami, Tokyo-Haneda)
Amakusa Airlines (Amakusa)
Asiana Airlines (Seoul-Incheon)
Japan Airlines (Nagoya-Komaki, Tokyo-Haneda)
JAL Express (Kobe, Nagoya-Centrair, Osaka-Itami)

Liên kết ngoài
Các điểm đến Kumamoto

Tham khảo

Sân bay Kyushu
Giao thông Kumamoto
Công trình xây dựng ở Kumamoto


title: Agrypnus aristatus

text:
Agrypnus aristatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Champion mô tả khoa học năm 1894.

Chú thích

Tham khảo

Agrypnus


title: Betarmonides frontalis

text:
Betarmonides frontalis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Sharp miêu tả khoa học năm 1877.

Chú thích

Tham khảo

biologie|2011|11|12}}

Betarmonides


title: Ceratina itzarum

text:
Ceratina itzarum là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1931.

Chú thích

Tham khảo

Ceratina
Động vật được mô tả năm 1931


title: 1190

text:
Năm 1190 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

 Vincent của Beauvais, thầy tu Dominican và nhà biên tập từ điển (mất 1264)
 Peter I, Công tước xứ Bretagne (mất 1251)
 William III của Sicilia (mất 1198)
 William của Sherwood, nhà logic học Anh (mất 1249)

Mất

Tham khảo

Năm 1190


title: Nitscha

text:
Nitscha là một đô thị thuộc huyện Weiz thuộc bang Steiermark, nước Áo. Đô thị  có diện tích 14,12 km², dân số thời điểm cuối năm 2005 là 1395 người.

Tham khảo


title: Ectoedemia ornatella

text:
Ectoedemia ornatella là một loài bướm đêm thuộc họ Nepticulidae. Nó được miêu tả bởi Puplesis năm 1984. Nó được tìm thấy ở vùng Viễn Đông Nga.

Chú thích

Tham khảo

Ectoedemia


title: Alypia wittfeldii

text:
Alypia wittfeldii là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Nó được tìm thấy ở almost entire Florida (ngoại trừ miền tây panhandle of the state), coastal Georgia, và South Carolina.

Chiều dài cánh trước là 13–14 mm. Con trưởng thành bay từ tháng 1 đến tháng 4 ở miền nam Florida và mostly vào tháng 4 along the coasts of South Carolina và Georgia.

Liên kết ngoài
Nearctica

Chú thích

Alypia
Động vật được mô tả năm 1883


title: Centris difformis

text:
Centris difformis là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Smith mô tả khoa học năm 1854.

Chú thích

Tham khảo

Centris
Động vật được mô tả năm 1854


title: Bộ trưởng Ngoại giao Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa

text:
Bộ trưởng Bộ Ngoại giao là người đứng đầu Bộ Ngoại giao Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa và là một trong những chức vụ nội các quan trọng nhất của quốc gia. Bộ trưởng thường là Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc.

Quy trình bổ nhiệm
Theo Hiến pháp Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa, Bộ trưởng được Thủ tướng Quốc vụ viện đề cử và được Đại hội đại biểu Nhân dân toàn quốc hoặc Ủy ban Thường vụ Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc phê chuẩn.

Danh sách Ngoại trưởng

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang web tiếng Anh chính thức của Bộ Ngoại giao Trung Quốc

Trung Quốc


title: Dance Bailalo

text:
"Dance Bailalo" là đĩa đơn đầu tiên ở album thứ hai của Kat DeLuna, album Inside Out. Bài hát này đến "Magalenha" từ Sérgio Mendes. Phiên bản tiếng Tây Ban Nha của bài hát chỉ được gọi là "Bailalo". Cũng có một bản Remix có tựa đề "Go Girl (Dance Bailalo)"

Thông tin bài hát
Với "Unstoppable" một đĩa đơn chính thức từ phim Confessions of a Shopaholic, Kat DeLuna và Universal Motown quyết định để "Dance Bailalo" là đĩa đơn đầu tiên của album Inside Out. Vào ngày 6 tháng 4 năm 2009, "Dance Bailalo" được trình diễn lần đầu trên sóng radio của NYC, tần số 97.9.

Phát hành
Đĩa đơn này đã được phát hành ở iTunes vào ngày 5 tháng 5 năm 2009. Sắp tới, đĩa đơn này sẽ có một video.

Xếp hạng

Chú thích

Liên kết tham khảo
Bailalo On iTunes

In Studio During Recording

Bài hát của Kat Deluna
Đĩa đơn năm 2009
Bài hát năm 2009


title: Lafarre, Ardèche

text:
Lafarre là một xã ở tỉnh Ardèche, vùng Auvergne-Rhône-Alpes ở đông nam nước Pháp.

Tham khảo

Xã của Ardèche


title: Süplingen

text:
Süplingen là một đô thị ở Börde huyện thuộc bang Sachsen-Anhalt, nước Đức. Đô thị Süplingen có diện tích 18,33 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 1026 người.

Tham khảo

Xã và đô thị thuộc huyện Börde


title: Phổ Đà sơn

text:
Phổ Đà Sơn tên cũ là Tiểu Bạch Hoa, gọi là Bố Đà Lạc Già. Tên khác là Mai Sầm Sơn. Phổ Đà Sơn nằm trong biển Đông Nam, huyện Định Hải, tỉnh Chiết Giang, Trung Quốc, cách núi Chu Sơn 6 dặm (tiếp giáp với Hàng Châu). Truyền kỳ gọi là Nam Hải.

Vị trị địa lý

Ngọn núi dài mười hai dặm, rộng sáu dặm rưỡi. Chu vi hơn bốn mươi dặm. Phía đông dẫn đến Nhật Bản, phía bắc tiếp với Đăng Lai, phía nam trông về Mân Việt, phía tây thông với Ngô Hội, cách mực nước biển hơn một ngàn thước, khí hậu ôn hòa, phong cảnh u nhã đặc biệt, là Thánh địa Phật giáo Trung Quốc. Ngọn núi nầy cùng với Nga Mi Sơn của Tứ Xuyên, Ngũ Đài Sơn của Sơn Tây và Cửu Hoa Sơn của An Huy hợp lại xưng là Tứ Đại Danh Sơn của Trung Quốc.

Truyền thuyết về Quán Thế Âm Bồ Tát

Đây là nơi đầu tiên Quán Thế Âm Bồ Tát phổ độ chúng sinh. Theo truyền thuyết Trung Quốc, Quán Thế Âm Bồ Tát vốn tên là Diệu Thiện, là con gái thứ ba của Sở Trang Vương thời Xuân Thu, từ nhỏ ăn chay tin Phật, một lòng xuống tóc đi tu, nhưng bị vua cha kiên quyết bác bỏ rồi giết chết. Nhưng Diêm Vương lại làm cho nàng sống lại trên một tòa sen trên chiếc hồ cạnh Phổ Đà sơn. Tại đây nàng phổ độ chúng sinh, hành thiện giúp thiên hạ.

Chú thích

Liên kết ngoài

Địa lý Chiết Giang
Phổ Đà
Phổ Đà
Danh thắng quốc gia Trung Quốc
Phật giáo Trung Quốc


title: Dicranophragma fuscovarium

text:
Dicranophragma fuscovarium là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Dicranophragma
Limoniidae ở vùng Nearctic