title: Máy tính

text:
Máy tính hay máy điện toán là một máy có thể được hướng dẫn để thực hiện các các chuỗi các phép toán số học hoặc logic một cách tự động thông qua lập trình máy tính. Máy tính hiện đại có khả năng tuân theo các tập hợp lệnh tổng quát, được gọi là chương trình. Các chương trình này cho phép máy tính thực hiện một loạt các tác vụ. Một máy tính "hoàn chỉnh" bao gồm phần cứng, hệ điều hành (phần mềm chính) và thiết bị ngoại vi cần thiết và sử dụng cho hoạt động "hoàn chỉnh" có thể được gọi là hệ thống máy tính.

Thuật ngữ này cũng có thể được sử dụng cho một nhóm máy tính được kết nối và hoạt động cùng nhau, cụ thể là một mạng máy tính hoặc cụm máy tính.

Máy tính được sử dụng làm hệ thống điều khiển cho nhiều loại thiết bị công nghiệp và dân dụng. Điều này bao gồm các thiết bị có mục đích đặc biệt đơn giản như lò vi sóng và điều khiển từ xa, các thiết bị nhà máy như rô bốt công nghiệp và thiết kế có sự hỗ trợ của máy tính và cả các thiết bị đa năng như máy tính cá nhân và thiết bị di động như điện thoại thông minh. Internet được chạy trên các máy tính và nó kết nối hàng trăm triệu máy tính khác và người dùng của chúng

Máy tính ban đầu chỉ được coi là thiết bị tính toán. Từ thời cổ đại, các thiết bị thủ công đơn giản như bàn tính đã hỗ trợ con người thực hiện các phép tính. Đầu Cách mạng Công nghiệp, một số thiết bị cơ khí đã được chế tạo để tự động hóa các công việc kéo dài tẻ nhạt, chẳng hạn như hướng dẫn các mẫu cho khung dệt. Các máy điện phức tạp hơn đã thực hiện các phép tính tương tự chuyên biệt vào đầu thế kỷ 20. Các máy tính toán điện tử kỹ thuật số đầu tiên được phát triển trong Thế chiến II. Các bóng bán dẫn đầu tiên vào cuối những năm 1940 được tiếp nối bằng công nghệ chip MOSFET (bóng bán dẫn MOS) dựa trên silicon và mạch tích hợp nguyên khối (IC) vào cuối những năm 1950, dẫn đến cuộc cách mạng vi xử lý và vi máy tính vào những năm 1970. Tốc độ, sức mạnh và tính linh hoạt của máy tính đã tăng lên đáng kể kể từ đó, với số lượng bóng bán dẫn tăng với tốc độ nhanh chóng (theo dự đoán của định luật Moore), dẫn đến cuộc Cách mạng Kỹ thuật số trong khoảng cuối thế kỷ 20 đến đầu thế kỷ 21.

Thông thường, một máy tính hiện đại bao gồm ít nhất một phần tử xử lý, điển hình là đơn vị xử lý trung tâm (CPU) dưới dạng bộ vi xử lý, cùng với một số loại bộ nhớ máy tính, điển hình là chip bộ nhớ bán dẫn. Phần tử xử lý thực hiện các phép toán số học và logic, và một đơn vị điều khiển và sắp xếp trình tự có thể thay đổi thứ tự của các hoạt động theo thông tin được lưu trữ. Các thiết bị ngoại vi bao gồm thiết bị đầu vào (bàn phím, chuột máy tính, phím điều khiển, v.v.), thiết bị đầu ra (màn hình điều khiển, máy in, v.v.) và thiết bị đầu vào/đầu ra thực hiện cả hai chức năng trên (ví dụ: màn hình cảm ứng từ những năm 2000).

Lịch sử

Trước thế kỷ 20

Các thiết bị đã được sử dụng để hỗ trợ tính toán trong hàng nghìn năm, chủ yếu sử dụng giao tiếp 1-1 với các ngón tay. Thiết bị đếm sớm nhất có lẽ là một dạng que tính. Các công cụ hỗ trợ lưu giữ hồ sơ sau này trong suốt Fertile Crescent bao gồm các phép tính (quả cầu đất sét, hình nón, v.v.) thể hiện số lượng vật phẩm, có thể là gia súc hoặc ngũ cốc, được niêm phong trong các thùng chứa đất sét rỗng không nung. Việc sử dụng que đếm là một ví dụ.

Bàn tính ban đầu được sử dụng cho các nhiệm vụ số học. Bàn tính La Mã được phát triển từ các thiết bị tính toán được sử dụng ở Babylonia vào đầu năm 2400 TCN. Kể từ đó, nhiều dạng bảng hoặc bảng tính toán khác đã được phát minh. Trong một nhà tính toán ở châu Âu thời Trung cổ, một tấm vải ca rô sẽ được đặt trên bàn và các điểm đánh dấu di chuyển xung quanh nó theo các quy tắc nhất định, như một biện pháp hỗ trợ tính toán các khoản tiền.

Cỗ máy Antikythera được cho là máy tính tương tự cơ học sớm nhất, theo Derek J. de Solla Price. Nó được thiết kế để tính toán các vị trí thiên văn. Nó được phát hiện vào năm 1901 trong xác tàu Antikythera ngoài khơi đảo Antikythera của Hy Lạp, giữa Kythera và Crete, và có niên đại là khoảng năm 100 TCN. Các thiết bị có mức độ phức tạp tương đương với cỗ máy Antikythera sẽ không xuất hiện trở lại cho đến một nghìn năm sau.

Nhiều công cụ hỗ trợ cơ học để tính toán và đo lường đã được xây dựng để sử dụng trong thiên văn và điều hướng. Planisphere là một bản đồ sao do Abū Rayhān al-Bīrūnī phát minh vào đầu thế kỷ 11. Thước trắc tinh được phát minh ở thế giới Hy Lạp vào thế kỷ 1 hoặc 2 TCN và thường được cho là do Hipparchus phát minh. Là sự kết hợp của planisphere và dioptra, thước trắc tinh thực sự là một máy tính tương tự có khả năng giải quyết một số loại vấn đề khác nhau trong thiên văn học hình cầu. Thước này kết hợp một máy tính lịch cơ học  và bánh răng được Abi Bakr ở Isfahan, Ba Tư phát minh vào năm 1235. Abū Rayhān al-Bīrūnī đã phát minh ra thước trắc tinh có lịch âm dương có hộp số cơ học đầu tiên, một máy xử lý tri thức có dây cố định ban đầu  với các bánh răng liên kết với nhau, khoảng năm 1000.

Thước gấp, một công cụ tính toán được sử dụng để giải các bài toán về tỷ lệ, lượng giác, nhân và chia, và tính các hàm khác nhau, chẳng hạn như bình phương và khai căn bậc hai, được phát triển vào cuối thế kỷ 16 và được ứng dụng trong các ngành vũ khí, khảo sát và điều hướng.

Máy đo planimeter là một công cụ thủ công để tính diện tích của một hình khép kín bằng cách đi dọc theo nó bằng một liên kết cơ học.

Thước loga đã được phát minh vào khoảng năm 1620–1630, ngay sau khi xuất hiện khái niệm lôgarit. Nó là một máy tính tương tự vận hành bằng tay để thực hiện các phép nhân và chia. Khi quá trình phát triển thước loga phát triển, các cột tỷ lệ được bổ sung cho phép tính số nghịch đảo, bình phương và căn bậc hai, lập phương và căn bậc ba, cũng như các hàm siêu việt như logarit và hàm mũ, lượng giác tròn và hypebol và các hàm khác. Thước loga với các thang đo đặc biệt vẫn được sử dụng để thực hiện nhanh các phép tính thông thường, chẳng hạn như thước loga tròn E6B được sử dụng để tính toán thời gian và khoảng cách trên máy bay hạng nhẹ.

Vào những năm 1770, Pierre Jaquet-Droz, một thợ đồng hồ Thụy Sĩ, đã chế tạo ra một con búp bê cơ khí có thể viết khi cầm bút lông. Bằng cách chuyển đổi số lượng và thứ tự các bánh xe bên trong của nó, búp bê này có thể viết các chữ cái khác nhau, và do đó có thể tạo ra các thông điệp khác nhau. Trên thực tế, nó có thể được "lập trình" một cách máy móc để đọc các hướng dẫn. Cùng với hai cỗ máy phức tạp khác, búp bê viết chữ này đang được bảo tồn ở bảo tàng Musée d'Art et d'Histoire ở Neuchâtel, Thụy Sĩ và vẫn còn hoạt động.

Các nguyên lý cơ bản
Máy tính có thể làm việc thông qua sự chuyển động của các bộ phận cơ khí, điện tử (electron) hay các hiện tượng vật lý khác đã biết. Mặc dù máy tính được xây dựng từ nhiều công nghệ khác nhau song gần như tất cả các máy tính hiện nay đều là máy tính điện tử.

Máy tính có thể trực tiếp mô hình hóa các vấn đề cần được giải quyết, trong khả năng của nó các vấn đề cần được giải quyết sẽ được mô phỏng gần giống nhất với những hiện tượng vật lý đang khai thác. Ví dụ, dòng chuyển động của các điện tử có thể được sử dụng để mô hình hóa sự chuyển động của nước trong đập. Những chiếc máy tính tương tự (analog computer) giống như thế đã rất phổ biến trong thập niên 1960 nhưng hiện nay còn rất ít.

Trong phần lớn các máy tính ngày nay, trước hết, mọi vấn đề sẽ được chuyển thành các yếu tố toán học bằng cách diễn tả mọi thông tin liên quan thành các số theo hệ nhị phân (hệ thống đếm dựa trên các số 0 và 1 hay còn gọi là hệ đếm cơ số 2). Sau đó, mọi tính toán trên các thông tin này được tính toán bằng đại số Boole (Boolean algebra).

Các mạch điện tử được sử dụng để miêu tả các phép tính Boole. Vì phần lớn các phép tính toán học có thể chuyển thành các phép tính Bool nên máy tính điện tử đủ nhanh để xử lý phần lớn các vấn đề toán học (và phần lớn thông tin của vấn đề cần giải quyết đã được chuyển thành các vấn đề toán học). Ý tưởng cơ bản này, được nhận biết và nghiên cứu bởi Claude E. Shannon - người đã làm cho máy tính kỹ thuật số (digital computer) hiện đại trở thành hiện thực.

Máy tính không thể giải quyết tất cả mọi vấn đề của toán học. Alan Turing đã sáng tạo ra khoa học lý thuyết máy tính trong đó đề cập tới những vấn đề mà máy tính có thể hay không thể giải quyết.

Khi máy tính kết thúc tính toán một vấn đề, kết quả của nó được hiển thị cho người sử dụng thấy thông qua thiết bị xuất như: bóng đèn, màn hình, máy in, máy chiếu...

Những người mới sử dụng máy tính, đặc biệt là trẻ em, thường cảm thấy khó hiểu về ý tưởng cơ bản là máy tính chỉ là một cái máy, nó không thể "suy nghĩ" hay "hiểu" những gì nó hiển thị. Máy tính chỉ đơn giản thi hành các tìm kiếm cơ khí trên các bảng màu và đường thẳng đã lập trình trước, rồi sau đó thông qua các thiết bị đầu ra (màn hình, máy in,...) chuyển đổi chúng thành những ký hiệu mà con người có thể cảm nhận được thông qua các giác quan (hình ảnh trên màn hình, chữ trên văn bản được in ra). Chỉ có bộ não của con người mới nhận thức được những ký hiệu này tạo thành các chữ hay số và gắn ý nghĩa cho chúng. Trong quan điểm của máy tính thì mọi thứ mà nó "nhận thấy" (kể cả khi máy tính được coi là có khả năng tự nhận biết) chỉ là các hạt electron tương đương với các số 0 và 1. Xem thêm trí tuệ nhân tạo (artificial intelligence) và robot.

Phát triển

Các thiết bị tính toán tăng gấp đôi năng lực (được định nghĩa là số phép tính thực hiện trong một giây cho mỗi 1.000 USD chi phí) sau mỗi 18 đến 24 tháng kể từ năm 1900. Gordon E. Moore, người đồng sáng lập ra Intel, lần đầu tiên đã miêu tả tính chất này của sự phát triển vào năm 1965 (Xem định luật Moore). Cùng với việc tăng khả năng tính toán trên một đơn vị chi phí thì tốc độ của sự thu nhỏ kích thước cũng tương tự. Những chiếc máy tính điện tử đầu tiên như ENIAC (ra đời năm 1946) là một thiết bị khổng lồ nặng hàng tấn, tiêu thụ nhiều điện năng, chiếm một diện tích lớn, thực hiện được ít phép tính và đòi hỏi nhiều người điều khiển để có thể hoạt động được. Những cỗ máy này đắt đến mức chỉ có các chính phủ hay các viện nghiên cứu lớn mới có đủ điều kiện để duy trì hoạt động của chúng. Năm 1973, Trương Trọng Thi chế tạo ra Micral mà nhiều người coi là máy tính cá nhân đầu tiên trên thế giới. Một bản mẫu của nó hiện được trưng bày trong Viện bảo tàng máy tính Boston (Mỹ). Chiếc máy này ra đời hơn một năm trước máy Altair của công ty Mỹ MITS Electronics, công ty này cũng cho mình là cha đẻ của PC.

Phân loại máy tính
Những phần dưới đây miêu tả các xu hướng khác nhau trong sự phân loại các máy tính.

Theo mục đích sử dụng chúng ta có:
Máy chủ thực hiện nhiều chức năng hoặc một chức năng duy nhất không bao giờ nghỉ:

 Siêu máy tính
 Siêu máy tính cỡ nhỏ
 Mainframe
 Máy chủ doanh nghiệp
 Máy tính mini
 Máy trạm (workstation)

Máy tính phục vụ dân dụng:
 Máy vi tính
 Máy tính cá nhân (PC - Personal Computer), Máy tính gia đình
 Máy tính để bàn (Desktop)
 Máy tính xách tay (Laptop gồm nhiều dòng laptop phổ thông,notebook, untrabook, laptop quân đội và workstation mobile)
 Máy tính bảng (như Ipad)
 Thiết bị hỗ trợ kỹ thuật số cá nhân (PDA)
 Máy tính tháo lắp

Điểm yếu của xu hướng phân loại này là tính chất mơ hồ của nó. Cách phân loại này thường được sử dụng khi cần phân loại tại một thời điểm nào đó trong quá trình phát triển của ngành công nghiệp máy tính. Sự phát triển nhanh chóng của công nghiệp máy tính đã làm cho định nghĩa trên nhanh chóng trở nên lạc hậu. Rất nhiều loại máy tính hiện nay không được còn sử dụng nữa, như máy phân tích vi phân (differential analyzer), không được đưa vào danh sách này. Những sơ đồ phân loại khác cần được đề ra để định nghĩa thuật ngữ máy tính một cách ít (hoặc không) mơ hồ hơn.

Theo mức cải tiến công nghệ

Một cách phân loại máy tính ít mơ hồ hơn là theo mức độ hoàn thiện của công nghệ. Những chiếc máy tính có mặt sớm nhất thuần túy là máy cơ khí. Trong thập niên 1930, các thành phần rơ le cơ-điện đã được giới thiệu vào máy tính từ ngành công nghiệp liên lạc viễn thông. Trong thập niên 1940, những chiếc máy tính thuần túy điện tử đã được chế tạo từ những đèn điện tử chân không. Trong hai thập niên 1950 và thập niên 1960, bóng điện tử dần dà được thay thế bởi transistor, và từ cuối thập niên 1960 đầu thập niên 1970 là bởi mạch tích hợp bán dẫn (chíp bán dẫn, hay IC) cho đến hiện nay.

Một hướng nghiên cứu phát triển gần đây là máy tính quang (optical computer) trong đó máy tính hoạt động theo nguyên lý của ánh sáng hơn là theo nguyên lý của các dòng điện; đồng thời, khả năng sử dụng DNA trong công nghệ máy tính cũng đang được thử nghiệm. Một nhánh khác của việc nghiên cứu có thể dẫn công nghiệp máy tính tới những khả năng mới như tính toán lượng tử, tuy rằng nó vẫn còn ở giai đoạn đầu của việc nghiên cứu.

Theo đặc trưng thiết kế
Các máy tính hiện đại đã liên kết các đặc trưng thiết kế chính được phát triển bởi nhiều người đóng góp trong nhiều năm. Các đặc trưng này phần lớn không phụ thuộc vào mức độ hoàn thiện của công nghệ. Các máy tính hiện đại nhận được khả năng tổng thể của chúng theo cách mà các đặc trưng này tác động qua lại với nhau. Một số đặc trưng quan trọng được liệt kê dưới đây:

Kỹ thuật số và kỹ thuật tương tự
Một quyết định nền tảng trong việc thiết kế máy tính là hoặc sử dụng kỹ thuật số (digital) hoặc sử dụng kỹ thuật tương tự (analog). Các máy tính kỹ thuật số (digital computer) tính toán trên các giá trị số rời rạc (discreet value) hoặc giá trị tượng trưng (symbolic value), trong khi đó máy tính tương tự (analog computer) tính toán trên các tín hiệu dữ liệu liên tục (continuous data signal). Bắt đầu từ thập niên 1940, máy tính kỹ thuật số đã trở nên phổ biến hơn mặc dù máy tính tương tự vẫn được sử dụng cho một số mục đích đặc biệt như trong kỹ thuật robot và việc kiểm soát các lò xyclôtrôn. Các thiết kế khác dùng tính toán xung lượng và tính toán lượng tử cũng hiện hữu nhưng chúng hoặc được sử dụng cho các mục đích đặc biệt hoặc vẫn đang trong vòng thử nghiệm.

Nhị phân và Thập phân
Một phát triển quan trọng trong thiết kế tính toán kỹ thuật số là việc sử dụng hệ nhị phân như là hệ thống số đếm nội tại. Điều này đã bãi bỏ những yêu cầu cần thiết trong các cơ cấu kỹ thuật phức tạp của các máy tính sử dụng hệ số đếm khác, chẳng hạn như hệ thập phân. Việc áp dụng hệ nhị phân đã làm cho việc thiết kế trở nên đơn giản hơn để thực hiện các phép tính số học và các phép tính lôgic.

Khả năng lập trình

Khả năng lập trình của máy tính (programmability), nghĩa là cung cấp cho nó một tập hợp các chỉ thị để thực hiện mà không có sự điều khiển vật lý đối với nó, là một đặc trưng thiết kế nền tảng của phần lớn các máy tính. Đặc trưng này là một sự mở rộng đáng kể khi các máy tính đã được phát triển đến mức nó có thể kiểm soát động luồng thực hiện của chương trình. Điều này cho phép máy tính kiểm soát được thứ tự trong sự thực thi các chỉ lệnh trong chương trình dựa trên các dữ liệu đã được tính ra.

Điểm nổi bật chính trong thiết kế này đó là nó đã được đơn giản hóa một cách đáng kể với việc áp dụng các phép tính số học theo hệ đếm nhị phân để có thể mô tả hàng loạt các phép tính lôgic.

Lưu trữ
Trong quá trình tính toán, máy tính thông thường cần phải lưu trữ các giá trị trung gian để có thể sử dụng trong các tính toán sau đó. Khả năng thực hiện của máy tính phần lớn phụ thuộc vào tốc độ đọc các giá trị từ bộ nhớ và tốc độ ghi vào bộ nhớ, cũng như dung lượng bộ nhớ. Ban đầu bộ nhớ chỉ được sử dụng cho các giá trị trung gian, nhưng từ thập niên 1940 thì chính bản thân chương trình cũng có thể được lưu trữ theo cách này. Điểm nổi trội này đã dẫn đến việc ra đời của những chiếc máy tính có sẵn chương trình đầu tiên của thế hệ máy tính ngày nay.

Theo năng lực sử dụng
Có lẽ cách tốt nhất để phân loại các thiết bị máy tính là theo năng lực nội tại của nó, hơn là theo việc sử dụng, sự hoàn thiện công nghệ hay các đặc trưng thiết kế. Máy tính có thể chia làm ba dạng chính dựa theo năng lực sử dụng:

 Các thiết bị có một mục đích chỉ có thể thực hiện duy nhất một chức năng (ví dụ cỗ máy Antikythera năm 87 trước công lịch, và máy dự báo thủy triều của Lord Kelvin năm 1876)
 Các thiết bị có mục đích đặc biệt có thể thực hiện một số chức năng hữu hạn (ví dụ động cơ vi phân số 1. - Difference Engine No 1 - của Charles Babbage năm 1832 và máy phân tích vi phân của Vannevar Bush năm 1932)
 Các thiết bị có mục đích không nhất định là các dạng máy tính sử dụng ngày nay.

Các máy tính có mục đích không nhất định

Các máy tính có mục đích không nhất định còn được gọi là các máy loại Turing hoàn tất và điều này được sử dụng như khả năng ngưỡng để định nghĩa các máy tính hiện nay, tuy nhiên, định nghĩa này có vài vấn đề. Một số thiết bị tính toán với thiết kế đơn giản đã được chứng tỏ là có tính Turing hoàn tất. Cho đến nay, Z3, phát triển bởi Konrad Zuse năm 1941, là chiếc máy tính hoạt động đầu tiên đã được chứng tỏ đạt được tính chất này, (chứng minh được hoàn thành vào năm 1998). Trong khi Z3 và có thể một số thiết bị khác có tính Turing hoàn tất trên lý thuyết, trên thực tế chúng không phải là những máy tính có mục đích không nhất định. Chúng thuộc về những cái được gọi một cách hài hước là Turing Tar-Pit - "chỗ ở đó mọi điều đều có thể nhưng chẳng có gì là thực tế" (Xem Jargon File). Các máy tính hiện đại không những có mục đích không nhất định trên lý thuyết mà còn có mục đích không nhất định trên thực tế. Các máy tính hiện đại như loại kỹ thuật số, loại điện tử hay loại có mục đích không nhất định được phát triển bởi nhiều người đóng góp trong một khoảng thời gian dài từ giữa thập niên 1930 tới cuối thập niên 1940. Trong giai đoạn này rất nhiều cỗ máy thử nghiệm đã được phát triển có thể coi là có tính Turing hoàn tất (như ABC, ENIAC, Harvard Mk I, Colossus v.v.) (Xem thêm Lịch sử phần cứng máy tính). Tất cả các cỗ máy này trong thời đại của chúng đều được cho là chiếc máy tính đầu tiên, nhưng tất cả đều có những giới hạn nhất định trong mục đích sử dụng và thiết kế của chúng đã sớm bị đào thải.

Các máy tính có sẵn chương trình
Trong cuối thập niên 1940 thiết kế đầu tiên cho máy tính có sẵn chương trình (stored-program computer) đã được phát triển và biên khảo (Xem thêm Bản thảo đầu tiên) tại trường công nghệ điện Moore của Đại học Pennsylvania. Phương pháp giải quyết, miêu tả trong tài liệu, được biết đến như là kiến trúc Von Neumann, mang tên của nhà toán học Jon von Neumann mặc dù các thành viên của trường công nghệ điện Moore mới thực sự sáng chế ra thiết kế này. Kiến trúc Von Neumann đã giải quyết vấn đề thuộc về thiết kế của máy ENIAC và sửa đổi bằng cách lưu trữ chương trình của máy trong bộ nhớ của nó. Von Neumann cung cấp thiết kế này cho các nhà nghiên cứu khác ngay sau khi ENIAC được công bố vào năm 1946. Nhiều kế hoạch đã được phát triển để hoàn thiện thiết kế này tại trường Moore trong chiếc máy có tên gọi là EDVAC. EDVAC đã không hoạt động được cho đến tận năm 1953 vì những khó khăn kỹ thuật trong việc hoàn thiện độ tin cậy của bộ nhớ. Từ bản sao của thiết kế này, các viện nghiên cứu khác đã giải quyết được vấn đề đó trước trường Moore và hoàn thiện các máy tính có sẵn chương trình của họ. Theo thứ tự của việc hoạt động thành công thì 5 chiếc máy tính có sẵn chương trình đầu tiên dựa trên cơ sở của kiến trúc Von Neumann là:

Thiết kế "chương trình có sẵn", được định nghĩa bởi kiến trúc Von Neumann, cuối cùng đã cho phép máy tính khai thác tiềm năng "mục đích không nhất định" của chúng. Bằng cách lưu trữ chương trình trong bộ nhớ, chúng có thể nhanh chóng "nhảy" từ chỉ thị này tới chỉ thị khác dựa trên kết quả của một điều kiện như đã được định nghĩa sẵn trong chương trình. Các điều kiện này thông thường lượng giá các dữ liệu đã được tính toán bởi chương trình và cho phép chương trình trở thành động hơn. Thiết kế này cũng hỗ trợ vào khả năng tự động viết lại chương trình ngay trong khi nó đang thực thi - một đặc trưng rất mạnh nhưng cần sử dụng một cách cẩn thận. Các đặc trưng này là nền tảng cho các máy tính hiện đại.

Nói một cách chính xác, phần lớn các máy tính hiện đại là thiết bị tính toán theo phép nhị phân, bằng điện tử, có sẵn chương trình và có mục đích không nhất định.

Các máy tính có mục đích đặc biệt
Các máy tính có mục đích đặc biệt (special-purpose computer) đã được phổ biến trong thập niên 1930 và đầu thập niên 1940 nhưng vẫn chưa bị thay thế hoàn toàn bởi các máy tính có mục đích không nhất định. Sự giảm xuống về kích thước và giá cả cũng như sự tăng năng lực của chúng đã khiến việc sử dụng máy tính có mục đích đặc biệt trong các ứng dụng đặc biệt trở thành một hiệu quả tốt về mặt chi phí. Rất nhiều các thiết bị dùng tại nhà và trong công nghiệp như điện thoại di động, máy thâu video, hệ thống đánh lửa tự động v.v có chứa loại máy tính có mục đích đặc biệt này. Trong một số trường hợp các máy tính này là loại Turing hoàn tất (như máy chơi trò chơi điện tử, PDA) nhưng rất nhiều trong số chúng được lập trình một lần tại nhà máy sản xuất và rất ít khi phải lập trình lại. Chương trình mà các thiết bị này thực thi thông thường được lưu trữ trong bộ nhớ chỉ đọc (ROM) mà khi cần thiết có thể thay thế để thay đổi hoạt động của máy. Các máy tính được nhúng bên trong các thiết bị khác thông thường được gọi là vi điều khiển (microcontroller) hay máy tính nhúng (embedded computer).

Các máy tính có một mục đích
Các máy tính có một mục đích (single-purpose computer) là loại xuất hiện sớm nhất của thiết bị máy tính. Khi được cung cấp dữ liệu, nó có thể tính kết quả của một hàm đơn giản đã được thiết lập trong cơ chế của nó. Các máy tính có mục đích không nhất định gần như đã thay thế hoàn toàn các máy tính có một mục đích và, do đó, đã phát sinh một lĩnh vực hoạt động mới của loài người: phát triển phần mềm. Các máy tính có mục đích không nhất định cần phải được lập trình với một bộ chỉ thị liên quan đến phần mềm máy tính. Việc thiết kế các thiết bị tính toán có một mục đích hay có mục đích đặc biệt hiện nay là những bài tập khái niệm thuần túy bao gồm các phần mềm thiết kế.

Theo hình thức hoạt động
Máy tính có thể được phân loại tùy theo cách thức người dùng vận hành. Có hai loại chính: kiểu xử lý tuần tự (batch processing) và kiểu xử lý tương tác (interactive processing).

Các phần mềm và ứng dụng máy tính

Các máy tính điện tử dùng kỹ thuật số (digital computer) đầu tiên, với kích thước lớn và giá thành cao, phần lớn thực hiện các tính toán khoa học, thông thường để hỗ trợ các mục tiêu quân sự. ENIAC đầu tiên được thiết kế để tính toán các bảng đạn đạo cho pháo binh nhưng nó cũng được sử dụng để tính toán mật độ neutron trên bình diện để hỗ trợ vào thiết kế bom khinh khí. Công việc tính toán này, xảy ra từ tháng 12 năm 1945 đến tháng 1 năm 1946 với hàng triệu thẻ đục lỗ, vạch ra rằng một thiết kế cho bom kinh khí đang được xem xét lúc đó sẽ không thành công. (Rất nhiều siêu máy tính hiện nay cũng được sử dụng để giả lập các vũ khí hạt nhân.) CSIR Mk I, chiếc máy tính có sẵn chương trình (stored-program computer) đầu tiên của Úc được sử dụng để lượng giá các mô hình mưa cho lưu vực các sông thuộc sơ đồ dãy núi Snowy, một dự án thủy điện lớn. Các máy khác được sử dụng trong việc phân tích mã hóa, ví dụ như chiếc máy tính với kỹ thuật số được lập trình đầu tiên trên thế giới (tuy không phải là máy tính có mục đích không nhất định) là Colossus, được lắp ráp trong Chiến tranh thế giới thứ hai. Bất chấp sự định hướng ban đầu cho các ứng dụng khoa học, máy tính đã được sử dụng trong nhiều lĩnh vực khác.

Trước tiên các máy tính có sẵn chương trình được sử dụng để giải quyết các vấn đề kinh doanh. LEO, máy tính có sẵn chương trình lắp ráp bởi công ty J. Lyons and Co tại Anh, đã hoạt động và được sử dụng để quản lý hàng tồn kho, cũng như các mục đích khác, cho 3 năm trước khi IBM lắp ráp chiếc máy tính có sẵn chương trình đầu tiên của họ. Việc giảm giá thành và kích thước của máy đã liên tục làm nó phù hợp cho những tổ chức nhỏ hơn. Với sự phát minh ra bộ vi xử lý trong thập niên 1970 thì việc lắp ráp máy tính rẻ tiền đã trở thành khả thi. Trong thập niên 1980 máy tính cá nhân trở lên phổ biến cho nhiều công việc từ kế toán, soạn thảo, in ấn tài liệu tới tính toán các dự báo và các công việc toán học lặp lại qua các bảng tính.

Internet
Trong thập niên 1970, các kỹ sư điện toán của các viện nghiên cứu trên khắp nước Mỹ bắt đầu liên kết máy tính của họ với nhau thông qua công nghệ của ngành liên lạc viễn thông. Những cố gắng này được ARPA hỗ trợ, và mạng máy tính mà nó cung cấp được gọi là ARPANET. Các công nghệ tạo ra Arpanet đã mở rộng và phát triển sau đó. Chẳng bao lâu, mạng máy tính mở rộng ra ngoài các viện khoa học và được biết đến như là Internet.

Trong thập niên 1990, việc phát triển của công nghệ World Wide Web đã làm cho ngay cả những người không chuyên nghiệp cũng có thể sử dụng internet. Nó phát triển nhanh đến mức đã trở thành phương tiện liên lạc toàn cầu như ngày nay.

Phương thức hoạt động
Trong khi các công nghệ sử dụng trong máy tính không ngừng thay đổi kể từ những chiếc máy tính có mục đích không nhất định đầu tiên của thập niên 1940 (Xem Lịch sử phần cứng máy tính) thì phần lớn các máy tính vẫn còn sử dụng kiến trúc Von Neumann.

Kiến trúc Von Neumann chia máy tính ra làm bốn bộ phận chính:
 Đơn vị số học và lôgic (ALU),
 Mạch điều khiển (control circuitry),
 Bộ Nhớ
 Các thiết bị Nhập/Xuất (I/O).
 Các bộ phận này được kết nối với nhau bằng các bó dây điện (được gọi là các bus khi mỗi bó hỗ trợ nhiều hơn một đường dữ liệu) và thường được điều khiển bởi bộ đếm thời gian hay đồng hồ (mặc dù các sự kiện khác cũng có thể điều vận mạch điều khiển).

Bộ nhớ

Bộ nhớ máy tính có 2 phần chính là bộ nhớ trong và bộ nhớ ngoài. Trong hệ thống này bộ nhớ là sự nối tiếp của các ô đánh số thứ tự, mỗi ô chứa một phần nhỏ của thông tin. Thông tin có thể là chỉ thị cho máy tính. Mỗi ô cũng có thể chứa dữ liệu mà máy tính cần để thi hành chỉ thị. Nội dung của một ô nhớ có thể thay đổi ở bất kỳ thời điểm nào.

Kích thước một ô nhớ cũng như số lượng ô nhớ thay đổi theo từng máy tính giống như công nghệ sử dụng trong việc chế tạo bộ nhớ, từ rơ le cơ-điện tới ống chứa thủy ngân, từ băng từ tới transistor hay IC.

Bộ xử lý (CPU)

Đơn vị lôgic và số học, (tiếng Anh là Arithmetic and Logic Unit, viết tắt ALU), là thiết bị thực hiện các phép tính cơ bản như các phép tính số học (cộng, trừ, nhân, chia, v.v), các phép tính lôgic (AND, OR, NOT, v.v) cũng như các phép so sánh (ví dụ: so sánh nội dung của hai byte xem có bằng nhau). Đơn vị này là nơi mà các "công việc thực sự" được thực thi.

Đơn vị kiểm soát theo dõi các byte trong bộ nhớ có chứa chỉ thị để máy tính thực thi, cung cấp cho ALU một chỉ thị cần phải thực thi cũng như chuyển kết quả thu được tới các vị trí thích hợp trong bộ nhớ. Sau khi điều đó diễn ra, đơn vị kiểm soát chuyển tới chỉ thị kế tiếp (thông thường nằm tại địa chỉ ngay sau), nếu không thì chỉ thị sẽ là chỉ thị nhảy thông báo cho máy tính là chỉ thị tiếp theo nằm tại một địa chỉ khác. Khi tham chiếu tới bộ nhớ, chỉ thị hiện thời có thể sử dụng một số phương thức đánh địa chỉ (addressing mode) để xác định địa chỉ liên quan trong bộ nhớ. Một số bo mạch chủ trong máy tính có thể gắn được hai hay nhiều bộ xử lý. Các loại máy tính phục vụ thường có hai hay nhiều bộ xử lý.

Thiết bị ngoại vi (I/O)

 Thiết bị ngoại vi cho phép máy tính thu nhận thông tin từ bên ngoài qua thiết bị Nhập. Sau khi được xử lý bởi Hệ Điều Hành Trung ương sẻ được gửi kết quả công việc của nó đến Thiết Bị Xuất.
 Các Thiết Bị Nhập bao gồm: Con trỏ (Chuột (máy tính)), bàn phím, Ổ đĩa mềm, Ổ đĩa quang, Webcam, Touchpad
 Các Thiết Bị Xuất bao gồm: màn hình, Máy in, ổ USB flash, Ổ Cứng Di Động tới những thiết bị không thông dụng như Ổ ZIP.
 Công việc của thiết bị nhập (input) là mã hóa (chuyển đổi) thông tin từ nhiều định dạng sang dạng dữ liệu mà máy tính có thể xử lý.
 Các thiết bị xuất (output) thì ngược lại, thực hiện công việc giải mã dữ liệu thành thông tin mà người sử dụng có thể hiểu được.
 Với ý nghĩa này thì hệ thống máy tính có thể coi như một hệ thống xử lý dữ liệu.

Các chỉ thị
 Tập hợp các ngôn ngữ dùng cho chỉ thị của máy tính thì không nhiều như ngôn ngữ của con người. Máy tính có một tập hợp hữu hạn gồm các chỉ thị đơn giản đã được định nghĩa trước.
 Nó chỉ có thể thực thi hai nhiệm vụ là đếm và so sánh. Các loại chỉ thị điển hình mà phần lớn máy tính có thể hỗ trợ, chuyển sang ngôn ngữ con người, là "sao chép nội dung ô 123, đặt bản sao đó vào ô 456", "thêm nội dung của ô 666 vào nội dung ô 042, đưa kết quả vào ô 013", "nếu kết quả của ô 999 là 0, chỉ thị tiếp theo nằm tại ô 345"...
 Các chỉ thị trong máy tính tương ứng với mã trong hệ nhị phân - hệ đếm cơ số 2. Ví dụ mã của chỉ thị sao chép ("copy") có thể là 001.
 Tập hợp các chỉ thị mà một máy tính hỗ trợ được gọi là ngôn ngữ máy của máy tính.
 Trong thực tế, người ta thông thường không viết các chỉ thị cho máy tính bằng ngôn ngữ máy mà sử dụng các ngôn ngữ lập trình "bậc cao" để sau đó chúng được dịch sang ngôn ngữ máy một cách tự động bởi các chương trình máy tính đặc biệt (trình thông dịch (interpreter) và trình biên dịch (compiler)).
 Một số ngôn ngữ lập trình rất gần với ngôn ngữ máy như assembler gọi là ngôn ngữ bậc thấp;
 Ngược lại các ngôn ngữ lập trình như Prolog, Basic, Delphi... dựa trên các nguyên lý trừu tượng rất xa với hoạt động thực sự của máy gọi là ngôn ngữ bậc cao.

Kiến trúc
Các máy tính hiện đại ghép chung ALU và đơn vị kiểm soát vào trong một IC gọi là đơn vị xử lý trung tâm hay CPU. Thông thường, bộ nhớ máy tính nằm trong một số IC nhỏ gần CPU. Phần lớn trọng lượng máy tính là các bộ phận phụ thuộc như hệ thống cung cấp điện hay các thiết bị đầu/cuối (I/O).

Một số máy tính lớn khác biệt với mô hình trên ở điểm chính sau - chúng có nhiều CPU và đơn vị kiểm soát hoạt động đồng bộ. Ngoài ra, một số máy tính, sử dụng chủ yếu trong nghiên cứu và tính toán khoa học, khác biệt rất đáng kể với mô hình trên, nhưng chúng ít có ứng dụng thương mại vì mô hình lập trình chúng vẫn chưa được chuẩn hóa.

Vì vậy, hoạt động của máy tính thì không phức tạp trên nguyên lý. Thông thường, trong mỗi nhịp đồng hồ, máy tính sẽ nhận được các chỉ thị và dữ liệu từ bộ nhớ của nó. Các chỉ thị được thực thi, kết quả được lưu lại và chỉ thị tiếp theo được nhận về. Quá trình này tiếp diễn cho đến khi gặp chỉ thị dừng.

Chương trình

Chương trình máy tính đơn giản chỉ là một danh sách các chỉ thị để máy tính thực thi, có thể với các bảng dữ liệu. Rất nhiều chương trình máy tính chứa hàng triệu chỉ thị và rất nhiều chỉ thị được lặp đi lặp lại. Một chiếc máy tính thông thường ngày nay (năm 2003) có thể thực hiện 2-3 tỷ chỉ thị trong một giây. Máy tính không có các khả năng đặc biệt thông qua việc thực thi các chỉ thị phức tạp mà cơ bản là nó chỉ thực thi các chỉ thị đơn giản do lập trình viên đưa ra. Một số lập trình viên giỏi phát triển các tập hợp chỉ thị dùng cho một số công việc chung (như vẽ một điểm trên màn hình) và cung cấp các tập hợp chỉ thị đó cho các lập trình viên khác. Một số lập trình viên khác chỉ phát triển các ứng dụng thực tế dựa trên các nền tảng mà các lập trình viên kia cung cấp cho họ.

Hiện nay, phần lớn máy tính có thể thực hiện cùng một lúc vài chương trình. Điều này được gọi là đa nhiệm (multitasking). Trên thực tế, CPU thực thi các chỉ thị của một chương trình, sau một khoảng thời gian ngắn, nó chuyển sang thực thi các chỉ thị của chương trình thứ hai v.v. Khoảng thời gian ngắn đó được xem như là sự phân chia thời gian của CPU và nó tạo ảo giác như là các chương trình được thực thi đồng thời. Điều này cũng tương tự như phim là sự chuyển động đơn giản của các ảnh kế tiếp nhau. Hệ điều hành là chương trình thông thường kiểm soát sự phân chia thời gian đó.

Hệ điều hành
 Máy tính cần ít nhất một chương trình luôn luôn chạy để đảm bảo sự hoạt động của nó.
 Trong điều kiện hoạt động bình thường (đối với các máy tính tiêu chuẩn) chương trình này được gọi là hệ điều hành (operating system).
 Hệ điều hành sẽ quyết định chương trình nào được thi hành, khi nào và bao nhiêu tài nguyên (như bộ nhớ hay đầu vào/đầu ra) chúng được cấp.
 Hệ điều hành cũng cung cấp một lớp trừu tượng trên phần cứng và cho phép truy nhập bằng các dịch vụ cung cấp cho các chương trình khác, như mã ("driver") cho phép lập trình viên viết chương trình cho máy tính mà không cần thiết phải biết các chi tiết thuộc bản chất của các thiết bị điện tử đính kèm.
 Phần lớn các hệ điều hành có các lớp trừu tượng phần cứng đều có một giao diện người dùng (user interface) chuẩn hóa. Hệ điều hành phổ biến nhất hiện nay là Windows của Microsoft.
Hệ điều hành đầu tiên của máy tính là hệ điều hành MS-DOS thuộc tập đoàn Microsoft được tạo ra bởi Bill Gates

Xem thêm
 Phần cứng máy tính
 Phần mềm máy tính
 Tin học
 Lý thuyết khả năng tính toán
 Bảng dữ liệu máy tính
 Triển lãm máy tính
 Khoa học máy tính
 Các dạng máy tính: máy tính để bàn, máy tính xách tay, desknote, Roll-away.
 Tính toán máy tính
 Những điều liên quan đến máy tính
 Máy tính trong truyện viễn tưởng
 Kỹ thuật số
 Lịch sử máy tính
 Máy tính cá nhân (PC)

Tham khảo

Liên kết ngoài

 {{TĐBKVN|688

Dụng cụ toán
Khoa học thông tin


title: Banogne-Recouvrance

text:
Banogne-Recouvrance  là một xã ở tỉnh Ardennes, thuộc vùng Grand Est ở phía bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Ardennes

Tham khảo

Banognerecouvrance


title: Hưu chiến Lễ Giáng Sinh

text:
Hưu chiến đêm Giáng sinh (tiếng Anh: Christmas truce; ; ) là một loạt những cuộc ngừng bắn không chính thức xảy ra dọc theo Mặt trận phía Tây trong dịp Giáng sinh năm 1914 giữa lúc Chiến tranh thế giới thứ nhất diễn ra. Một tuần trước ngày lễ, binh lính hai bên tham chiến đối đầu là Đức và Anh Quốc băng qua các chiến hào để trao đổi lời chào mừng cũng như trò chuyện với nhau. Vào ngày và đêm trước Lễ Giáng Sinh cũng như đúng ngày lễ này, binh sĩ từ hai phía dò dẫm tiến vào vùng giao tranh, ngồi lại với nhau rồi cùng trao đổi thức ăn và những món quà kỷ niệm. Họ trao đổi tù binh, tổ chức chung lễ an táng, rồi hát với nhau các ca khúc Giáng sinh trước khi chia tay. Họ cũng tổ chức những trận đấu bóng giao hữu, tạo nên những ấn tượng sâu đậm nhất về cuộc hưu chiến. Tuy nhiên, tại một số khu vực, chiến tranh vẫn tiếp diễn, trong khi ở những nơi khác chỉ xảy ra những cuộc dàn xếp để thu hồi thi thể các binh sĩ tử trận.

Năm sau, mặc dù có một ít đơn vị cố sắp xếp những cuộc hưu chiến, số lượng các cuộc ngừng bắn không nhiều bằng năm 1914, một phần do mệnh lệnh nghiêm nhặt từ cấp trên ngăn cấm binh lính hai bên biểu lộ tình thân hữu. Không còn có chuyện hưu chiến trong Giáng sinh năm 1916. Chiến tranh khốc liệt hơn với thiệt hại nhân mạng tăng cao khi xảy ra trận Somme và trận Verdun, cùng với việc sử dụng vũ khí hóa học.

Hưu chiến không chỉ diễn ra trong mùa Giáng Sinh, nhưng là một hiện tượng phản ánh tâm lý “hãy sống và để người khác sống” khi những người lính trú đóng gần kề nhau công khai ngưng tỏ thái độ thù địch với nhau. Họ thường quy tụ thành những nhóm nhỏ, cùng tán gẫu và trao đổi thuốc lá. Cũng có một số cuộc hưu chiến được dàn xếp cho phép binh sĩ băng qua chiến tuyến để tải thương hoặc thu hồi thi thể đồng đội. Tại một số địa điểm, có những thỏa thuận ngầm không bắn nhau khi phía bên kia đang nghỉ ngơi, tập thể dục, hoặc làm việc dù họ đang ở trong tầm ngắm.

Tuy nhiên, các cuộc hưu chiến Lễ Giáng Sinh đặc biệt có ý nghĩa đối với những người trong cuộc, nổi bật với mức độ thân thiện cao từ hai phía – ngay cả có những nơi, hàng chục người công khai dự thánh lễ với nhau giữa ban ngày – những điều này được xem như là biểu trưng cho hòa bình và tình nhân loại xảy ra giữa một trong những giai đoạn tàn khốc nhất trong lịch sử loài người.

Bối cảnh
Trong 5 tháng đầu tiên của Chiến tranh thế giới thứ nhất, quân Đức khởi sự tấn công Bỉ rồi tiến sang Pháp nhưng bị lính Pháp và Anh đẩy lùi trong trận Marne bên ngoài Paris vào đầu tháng 9 năm 1914. Quân Đức rút lui về thung lũng Aisne để củng cố vị trí phòng thủ. Sau trận Aisne, quân Đồng minh bắt đầu tiến qua phòng tuyến Đức, cuộc chiến mau chóng rơi vào tình trạng bế tắc; không bên nào muốn mất đất nên gia tăng củng cố hệ thống chiến hào. Ở phía bắc, tức là cánh phải của quân Đức, không có chiến tuyến rõ ràng, nên cả hai bên vội vàng tận dụng khoảng trống để áp sát sườn bên địch. Quân Anh rút khỏi Arne, tiến lên phía bắc vào Flanders, cuộc chiến lại rơi vào thế giằng co. Trong tháng 11 hình thành một chiến tuyến kéo dài từ Bắc Hải đến biên giới Thụy Sĩ, binh lính trú đóng hai bên chiến tuyến củng cố vị trí phòng thủ của họ.

Giao lưu
Giao lưu – những cuộc tiếp xúc hòa bình, đôi khi thân thiện, giữa hai phía thù địch – là điều thường xảy ra ở Mặt trận phía Tây. Trong một số khu vực, chỉ đơn giản là tình trạng thụ động, cả hai phía công khai tránh những hoạt động gây hấn, trong khi ở một số địa điểm, binh sĩ hai phía thường xuyên trò chuyện hoặc tìm đến chiến hào bên kia để thăm viếng nhau.

Từ đầu tháng 11 đã có những cuộc hưu chiến giữa các đơn vị Anh và Đức. Khi trời sập tối, những người lính trao đổi khẩu phần ăn với nhau. Ngày 1 tháng 12, một người lính Anh ghi lại cuộc viếng thăm thân hữu của một trung sĩ người Đức “để xem chúng tôi sống thể nào”. Lúc đầu, mối quan hệ giữa các đơn vị Pháp và Đức căng thẳng hơn, nhưng dần dà sự hòa hoãn cũng lộ diện. Đến đầu tháng 12, một bác sĩ giải phẫu người Đức thuật lại cuộc hưu chiến kéo dài nửa giờ vào mỗi chiều để hai bên đem thi thể đồng đội về chôn cất, trong khi những người lính Pháp và Đức trao đổi nhau những tờ nhật báo. Điều này gây khó chịu cho các sĩ quan chỉ huy; ngày 7 tháng 12, Charles de Gaulle viết về ý nguyện “thảm thương” của lính bộ binh Pháp muốn để kẻ thù sống yên ổn, trong khi tư lệnh quân đoàn 10, Victor d’Urbal, viết về “những hậu quả đáng tiếc” khi binh lính “trở nên thân thiện với những kẻ thù lân cận”. Còn có những cuộc hưu chiến bất đắc dĩ khác xảy ra chỉ vì điều kiện thời tiết khắc nghiệt, đặc biệt là khi chiến hào của họ bị ngập lụt do ở vùng đất thấp, dù tình trạng hòa hoãn này thường tiếp tục kéo dài mặc cho thời tiết tốt hơn.

Khi có khoảng cách gần những người lính có thể kêu to chào hỏi nhau từ chiến hào của họ, đây là phương cách phổ biến nhất để họ dàn xếp những cuộc hưu chiến không chính thức trong năm 1914. Họ chào hỏi và thông báo tin tức cho nhau, nhiều người lính Đức từng sống ở Anh, nhất là tại Luân Đôn, quen thuộc với ngôn ngữ và văn hóa Anh. Vài lính Anh thuật lại rằng người Đức hỏi họ về tin tức bóng đá, nói về thời tiết, hoặc kể về người yêu. Một hiện tượng bất thường trở nên phổ biến là âm nhạc; trong những khu vực bình yên, nhiều đơn vị cùng ca hát với nhau khi chiều tối, đôi khi vui đùa và trêu chọc lẫn nhau. Đầu tháng 12, E.H.W. Hulse thuộc lực lượng Vệ binh Scotland viết rằng anh dự trù tổ chức một buổi hòa nhạc cho lễ Giáng sinh để “dành cho phía bên kia bài hát thể hiện tinh thần hòa hợp mà họ có thể cảm nhận được” nhằm đáp lễ nhiều lần họ hợp xướng ca khúc Deutschland Über Alles.

Khi lễ Giáng sinh năm 1914 đến gần, 101 phụ nữ Anh gởi Thư Giáng sinh mở đến “Phụ nữ Đức và Áo” như là một thông điệp hòa bình. Ngày 7 tháng 12 năm 1914, Giáo hoàng Biển Đức XV kêu gọi các bên tham chiến mở một cuộc ngừng bắn, “Hãy làm im tiếng súng để các thiên sứ hát vang trong đêm ấy”, và đã bị khước từ.

Giáng sinh năm 1914

Tại Mặt trận phía Tây có khoảng 100 000 lính Anh và Đức tham dự những cuộc hưu chiến không chính thức. Cuộc hưu chiến đầu tiên bắt đầu vào ngày trước Giáng sinh 1914, khi lính Đức trang hoàng chiến hào của họ trong vùng Ypres, Bỉ, nhất là ở Saint-Yvon, theo ký thuật của Đại úy Bruce Barinsfather.

Những người lính Đức thắp nến trong chiến hào, treo nến trên cây Giáng sinh, rồi cử hành lễ bằng cách hát vang những ca khúc Giáng sinh. Khi thấy các cây thông của linh Đức, các kĩ sư của đơn vị kĩ sư Hoàng gia Scotland đã nhầm lẫn đó là một cuộc tấn công của kẻ thù, cho đến khi họ nghe thấy các giai điệu:"Stille Natch! Heilige Natch!"(phiên bản tiếng Đức của bài Đêm thánh vô cùng) Một người lính Anh hét to:" Họ đang hát đấy, chúng ta nên hát theo đi!". Thế là các người lính Anh đáp lễ bằng cách hát những ca khúc Giáng sinh của họ. Những tiếng kêu to chào hỏi và chúc mừng Giáng sinh vang lên từ hai bên chiến tuyến. Ngay sau đó nhiều người băng qua vùng trận địa, tặng nhau những món quà nhỏ như thức ăn, thuốc lá, rượu, và những vật kỷ niệm như nút áo và mũ. Những khẩu đại pháo cũng im tiếng. Đây cũng là cơ hội để những người lính đem thi thể của đồng đội về chôn cất. Các chiến sĩ trận vong được an táng theo nghi thức, được thương tiếc và nghiêm chào theo quân cách bởi những người lính từ hai bên chiến tuyến. Tại một tang lễ được tổ chức trong vùng hoang địa, những người lính từ hai phía cùng nhau đọc đoạn Kinh Thánh trong Thánh Vịnh 23. Ở nhiều nơi, hưu chiến kéo dài qua Lễ Giáng sinh, có chỗ đến tận Năm Mới.

Ngay trong ngày Giáng sinh, Thiếu tướng Walter Congreve, tư lệnh Lữ đoàn Bộ binh 18 của Anh đang đóng quân tại Neuve Chapelle, viết một bức thư kể lại rằng người Đức đã khởi xướng kêu gọi mở một cuộc đình chiến cho ngày lễ. Một trong người lính của ông liều lĩnh đứng lên, ló đầu khỏi công sự, rồi có những người khác từ hai phía bắt đầu đi băng qua khu trận địa. Những người lính bắt tay và mời nhau thuốc lá cùng xì-gà. Congreve thú nhận rằng ông miễn cưỡng chứng kiến cuộc hưu chiến vì e rằng ông có thể trở thành mục tiêu của những tay bắn tỉa người Đức.

Một người trong cuộc, Bruce Bairnsfather, viết, “Tôi không chịu đổi ngày Giáng sinh ấy cho bất cứ điều gì khác… Tôi thấy một sĩ quan Đức, có lẽ là một trung úy. Là người thích sưu tập, tôi nói với anh ấy rằng tôi thích những nút áo của anh ấy… Với một kềm cắt tôi khéo léo lặt hai nút áo bỏ vào túi, rồi tặng anh ấy hai nút áo của tôi… Người sau cùng tôi nhìn thấy là một chàng lính Đức kiên nhẫn quỳ trên sàn nhà để tay súng máy của tôi, trước khi nhập ngũ là thợ hớt tóc, dùng tông-đơ tỉa tót mái tóc dài bất thường của mình.”

Tác giả Henry Williamson, lúc ấy là một binh nhì 19 tuổi thuộc Lữ đoàn London Rifle, viết trong thư gởi mẹ nhân lễ Boxing Day, “Con viết từ chiến hào. Bây giờ là 11 giờ sáng. Cạnh con là lò sưởi than, đối diện với con là hầm trú ẩn ẩm ướt có chứa rơm. Mặt đất trơn trợt trong giao thông hào, bên ngoài là băng giá. Con đang ngậm tẩu. Trong tẩu có thuốc. Dĩ nhiên, mẹ sẽ nói thế. Nhưng đừng vội. Trong tẩu là thuốc lá Đức. Ha ha, mẹ sẽ nói, là của một tù binh hoặc con tìm thấy trong một chiến hào chiếm được. Ồ không! Đó là quà của một người lính Đức. Vâng, một lính Đức còn sống đến từ chiến hào của anh ấy. Hôm qua lính Anh và Đức gặp và bắt tay nhau trên mặt trận, giữa những chiến hào, trao đổi vật kỷ niệm, và bắt tay nhau. Vâng, suốt ngày lễ Giáng sinh, và như con viết. Thật tuyệt vời!”

Đại úy Sir Edward Hulse thuật lại rằng người thông dịch phía Đức đầu tiên ông gặp đến từ Suffolk, anh để lại ở đó cô bạn gái và chiếc mô-tô 3.5 mã lực. Hulse còn kể họ ngồi lại hát với nhau, kết thúc với bài Auld lang syne; mọi người, dân Anh, Scotland, Ái Nhĩ Lan, Phổ, người Württemberg.. v..v.. đều góp giọng. Thật sững sờ, nếu chứng kiến cảnh này trong phim ảnh, tôi thề rằng đây phải là giả tạo!”

Đại úy Robert Patrick Miles thuộc Trung đoàn Bộ binh King’s Shropshire biệt phái cho Trung đoàn Royal Irish Rifles thuật lại trong một bức thư được đăng trên tờ Daily Mail và tờ Wellington Journal & Shrewsbury News trong tháng 1 năm 1915, sau khi ông thiệt mạng ngày 30 tháng 12 năm 1914, “Thứ Sáu (Lễ Giáng sinh). Chúng tôi có một lễ Giáng sinh quá sức tưởng tượng. Một cuộc hưu chiến không chuẩn bị trước cũng không được cho phép nhưng hai bên đều thấu hiểu giá trị của nó và hết lòng tuân giữ đã xảy ra giữa chúng tôi và những người bạn trên mặt trận… Mọi việc bắt đầu từ đêm qua – một đêm sương giá lạnh buốt – ngay khi trời chập tối người Đức kêu chúng tôi, “Này, người Anh, chúc mừng Giáng sinh”. Dĩ nhiên chúng tôi cũng hét lớn đáp lễ, rồi nhiều người từ hai phía rời chiến hào của mình, bỏ lại vũ khí, gặp nhau trên khu trận địa giữa hai chiến tuyến. Một thỏa thuận được thiết lập, sẽ không bắn nhau cho đến nửa đêm. Những người lính giao lưu với nhau ở khu trung lập (chúng tôi không cho họ đến quá gần phòng tuyến), trao đổi thuốc lá rất thân thiện. Đêm đó không có tiếng súng nổ.”

Không chỉ người Anh. Trung úy người Pháp Johannes Niemann viết, “... vội chụp lấy ống nhòm nhìn qua bờ chiến hào thấy cảnh tượng không thể tin nổi: những người lính của chúng tôi đang trao đổi thuốc lá, rượu, và sô-cô-la với quân thù.”

Vào đêm Giáng Sinh, khi nghe các binh linh bàn tán về chuyện sẽ gặp các binh lính Anh và chào đón họ như thế nào, Trung sĩ Hitler hét to:"không có thứ gì được gọi là tình bạn với kẻ thù trong chiến tranh, các anh không còn một chút lòng tự trọng Đức nào à?". Chính đêm đó Hitler từ chối cầu nguyện cùng các đồng chí của mình.

Tháng 12 năm 1915, "Khi chuông Giáng sinh reo vang trên khắp các ngôi làng trong vùng Vosges đằng sau các chiến tuyến… một điều kỳ diệu đã xảy ra. Binh lính Đức và Pháp cùng tự nguyện bắt cầu hòa bình và tạm ngưng thái độ thù địch; họ băng qua các chiến hào bỏ hoang để tìm đến chào hỏi nhau, trao đổi rượu vang, cognac và thuốc lá để lấy bánh mì đen Westphalia, bánh biscuit và thịt jambon. Điều này mang hạnh phúc đến cho những người lính từ hai phía đối địch đến nỗi họ đã cố kéo dài tình bằng hữu cho đến hết Giáng sinh." Theo lời kể của Richard Schirrman thuộc một trung đoàn Đức đồn trú trong vùng rừng núi xứ Vosges, ngăn cách với lính Pháp là một dải đất hẹp mà theo miêu tả của Schirrmann "lác đác những thân cây xơ xác, mặt đất bị cày nát bởi đạn pháo, một vùng hoang địa, trải lấp khắp nơi là các loại rễ cây và những bộ quân phục rách nát." Ngay sau đó, kỷ luật quân đội được phục hồi, song Schirrmann vẫn tiếp tục suy nghĩ về cuộc hưu chiến này và tự hỏi làm thế nào để "những người trẻ tuổi có tâm tư trên khắp thế giới có cơ hội gặp gỡ nhau hầu có thể hiểu biết nhau hơn." Từ ý tưởng này, năm 1919 Richard Schirrman bắt tay thành lập Hiệp hội Nhà trọ Thanh niên Đức.

Cuộc ngừng bắn cũng lan ra đến những khu vực khác dọc theo chiến tuyến, người ta kể lại rằng binh lính từ hai lực lượng thù địch đã tổ chức những trận bóng đá giao hữu. Trong cuốn phim Joyeux Noël, những lá thư mà binh sĩ Đức và Anh gởi về gia đình có thuật lại rằng tỷ số của trận đấu là 3-2 với phần thắng thuộc về đội Đức.

Ngừng bắn không chính thức
Trong hai năm đầu tiên sau khi Mặt trận phía Tây được củng cố, đã xảy ra những tình huống ngừng bắn không chính thức (ngừng bắn không bởi lệnh của cấp chỉ huy), được thuật lại bởi những người lính từ hai bên chiến tuyến. Theo những câu truyện kể, các sĩ quan quân đội Anh kinh ngạc khi nhìn thấy binh sĩ Anh và Đức xuất hiện bên trên các chiến hào, ngay trong tầm đạn của kẻ thù, còn đạn pháo rơi vào những vị trí chính xác, vào những thời điểm chính xác để tránh gây thương vong cho cả hai phía. Trong một số tình huống, đã có những nỗ lực cố làm giảm sự thù địch như trường hợp pháo binh hai bên nã đạn pháo vào phòng tuyến của nhau sau khi một quả pháo vô tình rơi vào phòng tuyến quân đội Anh, một binh sĩ Đức hét to lời xin lỗi, và điều này đã làm ngưng trận địa pháo.

Di sản

"Hưu chiến đêm Giáng sinh" được tường thuật nhiều lần trên các phương tiện truyền thông. Ca sĩ dân ca Anh Mike Harding đã kể câu chuyện này trong ca khúc "Christmas 1914", John Mc Cutcheon, một ca sĩ dân ca Mỹ, đã làm điều tương tự trong bài hát "Christmas in the Trenches" và nhạc sĩ Mỹ Garth Brooks đem câu chuyện vào nội dung bài hát "Belleau Wood". Năm 1999, hội đoàn "Khaki Chums" (The Association for Military Remembrance) tìm đến vùng Flanders để tái tạo cuộc hưu chiến đêm Giáng sinh. Họ sống như những chiến binh Anh trong thời Chiến tranh thế giới thứ nhất, thiếu thốn mọi tiện nghi hiện đại. Trải nghiệm này giúp truyền cảm hứng cho nhóm nhạc pop The Farm sáng tác ca khúc "All Together Now" trong album Spartacus.

Trong một video của Paul McCartney, "Pipes of Peace", có một cuộc gặp gỡ giữa hai sĩ quan quân đội, một Anh một Đức (cả hai vai đều do McCartney thủ diễn), họ trao đổi với nhau những bức ảnh gia đình. Đến khi chấm dứt hưu chiến, sau khi trở về hố cá nhân họ mới nhận ra rằng mỗi người vẫn còn giữ những bức ảnh của người kia.

Năm 2005, Hưu chiến đêm Giáng sinh được dựng thành phim Joyeux Noël, được đề cử cho thể loại "Phim nói tiếng nước ngoài hay nhất" tại Giải Oscar lần thứ 78. Câu chuyện này cũng được trình bày ngắn gọn trong một cuốn phim năm 1969 của Richard Attenborough, Oh What a Lovely War.

Ngày 21 tháng 11 năm 2005, người cựu binh cuối cùng của cuộc hưu chiến đêm Giáng sinh, Alfred Anderson, qua đời ở Newtyle, Scotland, thọ 109 tuổi.

Lá thư đêm hưu chiến
Ngày 7 tháng 11 năm 2006, tại nhà đấu giá Bonhams ca sĩ Chris de Burgh bán một bức thư dài 10 trang của một người lính vô danh người Anh kể lại những sự việc xảy ra trong đêm hưu chiến.
Đó là lễ Giáng sinh đáng nhớ nhất trong suốt đời tôi: kể từ giờ uống trà chiều hôm qua, tôi biết rằng không có phát súng nào bắn ra từ hai bên chiến tuyến. Đêm qua trăng sáng và không có sương mù, ngay khi trời chập tối, chúng tôi nhóm lửa và cùng hát những bài ca giáng sinh. Lính Đức bắt đầu thắp sáng dọc theo rìa chiến hào kéo dài đến chỗ chúng tôi – và chúc mừng Giáng sinh. Họ cũng tặng chúng tôi một vài bài hát..., như thế chúng tôi đang có một buổi họp mặt. Vài người trong số họ nói tiếng Anh thông thạo, và chúng tôi trò chuyện với nhau. Vài người lính Anh đi lần về phòng tuyến bên kia...

Điều đầu tiên tôi nhận ra sáng nay là trời đầy sương mù. Chúng tôi đứng co ro lâu hơn thường lệ. Vài người may mắn có cơ hội dự lễ Tiệc Thánh hồi sáng sớm. Buổi lễ được cử hành trong một trang trại đổ nát khoảng gần 500 m sau lưng chúng tôi. Tôi không đến dự lễ được...Sau khi ăn sáng, chúng tôi chơi bóng đá. Có vài người lính Đức xem chúng tôi chơi bóng. Họ cũng đưa người đến chôn cất một tay súng mà chúng tôi bắn chết trong tuần qua, cách chiến hào của chúng tôi khoảng gần 100 m. Vài người lính Anh đến giúp chôn cất người chết...

Đã xong bữa ăn tối! Chúng tôi thưởng thức tận tình với các món thịt nướng, bánh mì và bánh pudding Giáng sinh... Kế đến là nho, hạnh nhân, cam, chuối, chocolate, có cả cacao và thuốc lá. Có thể nói giống như bữa ăn tối tại nhà. Trước khi nhập tiệc, tôi được niềm vui bắt tay vài người lính Đức…tôi đổi cái mũ trùm đầu lấy một cái mũ vành. Tôi cũng lấy một hạt nút từ áo của họ. Chúng tôi mời nhau thuốc lá… và tán gẫu với nhau. Họ bảo rằng ngày mai họ sẽ không nhắm bắn chúng tôi nếu chúng tôi cũng làm như vậy. Tôi nghĩ rằng chúng tôi đang hưởng không khí của ngày lễ hội – có lẽ là vậy. Sau khi trao đổi chữ ký và chúc mừng năm mới, chúng tôi chia tay...

Khó có thể tưởng tượng rằng chúng tôi đã bắn nhau trước đó trong tuần – thật lạ lùng. Bây giờ trời lạnh buốt, băng giá bao trùm mọi nơi...

Chú thích

Tham khảo
 Malcolm Brown and Shirley Seaton; Christmas Truce: The Western Front, 1914 (1984)
 Stanley Weintraub; Silent Night: The Story of the World War I Christmas Truce (2001) (Extracts were reprinted in Military History Quarterly*.
 David Brown; Washington Post, 25 tháng 12 năm 2004; Remembering a Victory for Human Kindness; W.W. I’s Puzzling, Poignant Christmas Truce
 Thomas Vinciguerra; New York Times, 25 tháng 12 năm 2005; The Truce of Christmas, 1914
 Richard Schirrmann: The first youth hosteller: A biographical sketch by Graham Heath (1962, International Youth Hostel Association, Copenhagen, in English).

Liên kết ngoài
 Top 10 sự kiện lịch sử trong ngày Giáng sinh  -VnExpress
 "The Truce of Christmas, 1914", Thomas Vinciguerra, The New York Times, ngày 25 tháng 12 năm 2005.
 Christmas Truce 1914
 Hellfire Corner — the Christmas Truce
 Page from firstworldwar.com
 Report on the Khaki Chums reenactment
 Q: World War I — The Christmas truce of 1914
 The Heritage Of The Great War article: Demystifying the Christmas Truce
 Christmas Truce 90th Anniversary article
 IMDb entry on fictional film Joyeux Noel based on the event
 Motion picture based on the events of the Christmas Truce
 Christmas in the Trenches, a poem and folk song by John McCutcheon
  An article of Alfred Anderson
 Letters written by participants in the truce , from a project to transcribe all such letters published in regional UK papers
 The lyrics and sheet music  to "Christmas in the Trenches," directly from songwriter John McCutcheon's website
 First-hand account of Bruce Bairnsfather, Chap.8 of Bullets & Billets

Giáng sinh
Thế chiến thứ nhất
Hòa bình
Xung đột năm 1914
Xung đột năm 1915
Quan hệ Vương quốc Liên hiệp Anh-Đức
Bỉ năm 1914
Quan hệ quốc tế năm 1914


title: Neogurelca hyas

text:
Neogurelca hyas là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae. Loài này có ở Ấn Độ, Nepal, Myanmar, miền trung và nam Trung Quốc, Đài Loan, phía nam Nhật Bản, Thái Lan, Việt Nam, Malaysia (bán đảo), Indonesia (Sumatra, Java) và Philippines.

Sải cánh từ 34–40 mm.

Đây là một loài hoạt động lúc hoàng hôn, chuyên hút mật hoa như Duranta erecta ở Hồng Kông, trước khi trời tối hẳn.

Ấu trùng được ghi nhận ăn các loài Paederia scandens và Serissa foetida phía nam China, Paederia foetida đông bắc Ấn Độ và các loài Morinda phía nam Ấn Độ.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Neogurelca


title: Megapenthes insularis

text:
Megapenthes insularis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Van Zwaluwenburg miêu tả khoa học năm 1943.

Chú thích

Tham khảo

Megapenthes


title: Brion-sur-Ource

text:
Brion-sur-Ource  là một xã ở tỉnh Côte-d’Or trong vùng Bourgogne-Franche-Comté, phía đông nước Pháp. Khu vực này có độ cao trung bình 236 mét trên mực nước biển.
Sông Ource tạo thành một phần ranh giới phía tây thị trấn, sau đó chảy theo hướng bắc đông bắc qua phía bắc thị trấn.

Tham khảo

Brionsurource


title: Perdita maritima

text:
Perdita maritima là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Timberlake mô tả khoa học năm 1954.

Chú thích

Tham khảo

Perdita
Động vật được mô tả năm 1954


title: Niệm

text:
Niệm  có thể đề cập đến:

 Khái niệm
Suy nghĩ

Niệm cũng có thể đề cập đến:

Tôn giáo

Phật giáo
Niệm Phật, một phép tu trong Tịnh Độ Tông, một tông phái Phật giáo
Chánh niệm, một trong tám chi phần quan trọng của Bát chánh đạo
Tứ niệm xứ, một thuật ngữ Phật giáo
Giác sát, một phương thức thực hành

Giải trí, nghệ thuật và truyền thông

Điện ảnh truyền hình

 Niệm khúc cuối, một bộ phim điện ảnh truyền hình

Địa điểm

 Niệm Nghĩa, một phường thuộc quận Lê Chân, thành phố Hải Phòng

Xem thêm
Tụng kinh


title: Văn ngôn

text:
Văn ngôn (chữ Hán: 文言) hoặc cổ văn (古文) hoặc cổ điển Hán văn (tiếng Anh: Classical Chinese) là ngôn ngữ văn chương cổ điển từ thời Xuân Thu Chiến Quốc thế kỷ 5 TCN đến hết thời nhà Hán, một loại ngôn ngữ viết dựa trên khẩu ngữ tiếng Hán thượng cổ. Văn ngôn là một dạng truyền thống của văn viết tiếng Hán được phát triển từ ngôn ngữ cổ điển và vẫn tiếp tục dùng trong sách vở, kinh điển truyền thống cho đến tận thế kỷ 20, khiến nó khác xa với nhiều dạng văn nói hiện đại Trung Quốc. Loại ngôn ngữ viết này dùng ngữ pháp và từ vựng cổ xưa có thể thấy trong điển tịch Tam giáo, nay đã bị đào thải và thay thế bằng bạch thoại văn ở Trung Quốc sau cuộc vận động văn hóa mới.

Tên gọi

Người Việt Nam thường dùng tên gọi Chữ Nho để ám chỉ Văn ngôn cùng với chữ viết của nó là Chữ Hán

Văn ngôn ở các nước
Văn ngôn từng được dùng trong các văn bản chính thức không những ở Trung Quốc mà cả ở những nước chịu ảnh hưởng Hán học như Triều Tiên (tiếng Hàn gọi là hanmun, Hán văn), Việt Nam và Nhật Bản (tiếng Nhật: kanbun, Hán văn). Sang thế kỷ XX, tại Trung Quốc, văn ngôn bị loại bỏ bởi văn bạch thoại, một dạng văn viết dựa trên nền tảng văn nói Quan thoại. Trong khi đó ở các nước, Hàn, Nhật và Việt thì ngôn ngữ bản xứ chiếm lĩnh văn đàn. Văn ngôn cũng mất địa vị là phương tiện hành văn trong sách vở.

Một cách nhận diện rõ rệt để phân biệt văn ngôn và văn bạch thoại ngày nay là văn ngôn hay dùng những chữ 之 (nay thay bằng 的) hay 已、矣、乎、也 (nay thay bằng 了, 吧, 啊, 嗎...) trong cú pháp. Những chữ đó nay không còn dùng trong văn hiện đại nữa.

Lấy ví dụ câu đầu trong Bình Ngô đại cáo, một áng văn chương quan trọng của người Việt viết từ thế kỷ XV:

Văn ngôn trong văn chương Việt Nam
Nhiều tác phẩm của người Việt trước thế kỷ XX viết bằng chữ Hán đều dùng văn ngôn để diễn đạt, trong số đó có những áng văn chương quan trọng như:
Thiên Đô Chiếu - Lý Thái Tổ
Hịch tướng sĩ - Trần Hưng Đạo
Bình Ngô Đại Cáo - Nguyễn Trãi

Tham khảo

Liên kết ngoài

Chữ Hán
Tiếng Trung Quốc
Tiếng Nhật
Tiếng Triều Tiên


title: Sân bay Oranjemund

text:
Sân bay Oranjemund (mã sân bay IATA: OMD, mã sân bay ICAO: FYOG) là một sân bay phục vụ Oranjemund, một thị xã ở khu vực Karas của Namibia. Thị xã và sân bay nằm gần bờ bắc sông Orange, là biên giới giữa Namibia và Nam Phi.
Sân bay nằm ở độ cao 14 feet (4 m) trên mực nước biển. Nó có một đường băng nhựa đường 20/02 mà kích thước dài 1601 mét và rộng 18 mét.

Các hãng hàng không và các điểm đến

Tham khảo

Liên kết ngoài

Sân bay Namibia


title: Crasilogia

text:
Crasilogia là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae. Nó còn có tên đồng nghĩa là Costaconvexa.

Các loài
 Crasilogia dispar Warren, 1903
 Crasilogia flavipennis Warren, 1907
 Crasilogia fulvitincta Joicey & Talbot, 1917
 Crasilogia fumipennis Warren, 1906
 Crasilogia gressitti Holloway, 1984
 Crasilogia simplex (Prout, 1940)

Chú thích

Tham khảo

 Crasilogia at funet.fi
 Natural History Museum Lepidoptera genus database

Xanthorhoini


title: Thiệu Hóa

text:
Thiệu Hóa là một huyện thuộc tỉnh Thanh Hóa, Việt Nam.

Lịch sử

Trước năm 1945
Thiệu Hóa ngày nay được kiến tạo từ hai vùng đất thuộc huyện Quân Ninh và huyện Tư Phố trong quận Cửu Chân. Dấu tích thành Tư Phố - trị sở của quận và lỵ sở của huyện, điểm hội tụ, đầu mối giao thông thủy - bộ của cả khu vực hiện vẫn còn tại làng Giàng (Dương Xá - Thiệu Dương).

Sang thời Lý - Trần, các huyện trên đổi tên là Lương Giang và Cửu Chân. Đến thời Lê, các tên gọi Thụy Nguyên và Đông Sơn lần lượt được sử dụng.

Sở dĩ Quân Ninh được gọi là Lương Giang vì có sông Lương (tên khác nữa là sông Lường), tên gọi cũ của sông Chu. Đến thế kỷ XV, vào đầu thời Lê Thuận Thiên (năm 1428), do là nơi phát tích của nhà Lê nên triều đình đem đất này đặt làm Tây Kinh và đổi tên huyện là Thụy Ứng. Khi Lê Thánh Tông định bản đồ, đưa huyện lỵ vào phủ Thiệu Thiên, lấy lại tên cũ là Lương Giang. Đời Đoan Khánh đổi tên thành huyện Thụy Nguyên.

Thời Nguyễn, dưới triều Gia Long, huyện lỵ dời về Mật Vật. Dưới thời Minh Mạng, huyện lỵ đóng ở Kiến Trung (nay thuộc thị trấn Thiệu Hóa). Năm 1815, phủ Thiệu Thiên đổi tên thành phủ Thiệu Hóa, huyện Thụy Nguyên thuộc phủ Thiệu Hóa.

Sau năm 1945
Sau Cách mạng Tháng Tám, bỏ phủ Thiệu Hóa, huyện Thụy Nguyên được đổi thành huyện Thiệu Hóa.

Ngày 5 tháng 7 năm 1977, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định số 177-CP. Theo đó:
Giải thể huyện Thiệu Hóa
Sáp nhập 15 xã ở tả ngạn sông Chu với huyện Yên Định để thành lập huyện Thiệu Yên
Sáp nhập 16 xã còn lại ở hữu ngạn sông Chu với huyện Đông Sơn để thành lập huyện Đông Thiệu (tuy nhiên đến năm 1982 lại đổi về tên cũ là Đông Sơn).

Ngày 18 tháng 11 năm 1996, huyện Thiệu Hóa được tái lập theo Nghị định số 72-CP của Chính phủ.

Sau khi tái lập, huyện có 31 xã: Thiệu Châu, Thiệu Chính, Thiệu Công, Thiệu Đô, Thiệu Dương, Thiệu Duy, Thiệu Giang, Thiệu Giao, Thiệu Hòa, Thiệu Hợp, Thiệu Hưng, Thiệu Khánh, Thiệu Long, Thiệu Lý, Thiệu Minh, Thiệu Ngọc, Thiệu Nguyên, Thiệu Phú, Thiệu Phúc, Thiệu Quang, Thiệu Tâm, Thiệu Tân, Thiệu Thành, Thiệu Thịnh, Thiệu Tiến, Thiệu Toán, Thiệu Trung, Thiệu Vân, Thiệu Vận, Thiệu Viên và Thiệu Vũ.

Ngày 13 tháng 11 năm 2000, thành lập thị trấn Vạn Hà (thị trấn huyện lỵ huyện Thiệu Hóa) trên cơ sở toàn bộ diện tích và dân số xã Thiệu Hưng.

Ngày 29 tháng 2 năm 2012, chuyển 3 xã: Thiệu Dương, Thiệu Khánh và Thiệu Vân về thành phố Thanh Hóa quản lý.

Ngày 16 tháng 10 năm 2019, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 786/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc tỉnh Thanh Hóa (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 12 năm 2019). Theo đó:
Sáp nhập hai xã Thiệu Minh và Thiệu Tâm thành xã Minh Tâm
Sáp nhập hai xã Thiệu Tân và Thiệu Châu thành xã Tân Châu
Sáp nhập xã Thiệu Đô và thị trấn Vạn Hà thành thị trấn Thiệu Hóa.

Huyện Thiệu Hóa có 1 thị trấn và 24 xã như hiện nay.

Địa lý
Huyện Thiệu Hóa có vị trí địa lý:
 Phía đông giáp huyện Hoằng Hóa (ranh giới tự nhiên là sông Mã) và thành phố Thanh Hóa
 Phía tây giáp huyện Triệu Sơn và huyện Thọ Xuân
 Phía nam giáp huyện Đông Sơn
 Phía bắc giáp huyện Yên Định.
Sông Chu chảy qua địa bàn huyện, chia huyện làm hai phần phía bắc và phía nam sông.

Huyện Thiệu Hóa có diện tích 159,92 km², quy mô dân số năm 2022 là 185.845 người, mật độ dân số đạt 1.162 người/km².

Đây là địa phương có tuyến Đường cao tốc Mai Sơn – Quốc lộ 45 đi qua đang được xây dựng.

Hành chính
Huyện Thiệu Hóa có 25 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc, bao gồm thị trấn Thiệu Hóa (huyện lỵ) và 24 xã: Minh Tâm, Tân Châu, Thiệu Chính, Thiệu Công, Thiệu Duy, Thiệu Giang, Thiệu Giao, Thiệu Hòa, Thiệu Hợp, Thiệu Long, Thiệu Lý, Thiệu Ngọc, Thiệu Nguyên, Thiệu Phú, Thiệu Phúc, Thiệu Quang, Thiệu Thành, Thiệu Thịnh, Thiệu Tiến, Thiệu Toán, Thiệu Trung, Thiệu Vận, Thiệu Viên, Thiệu Vũ.

Chú thích

Tham khảo

Xem thêm


title: Monochroa cytisella

text:
Monochroa cytisella là một loài bướm đêm thuộc họ Gelechiidae. Nó được tìm thấy ở hầu hết châu Âu.

Sải cánh dài 10–12 mm. Con trưởng thành bay vào tháng 7. Có một lứa một năm.

Ấu trùng ăn Pteridium aquilinum. The larvae feed in a slight gall in the main stem of bracken, often withering an adjacent side stem.

Tham khảo

Liên kết ngoài
UKmoths
Fauna Europaea

Monochroa
Côn trùng châu Âu


title: Pilea selbyanorum

text:
Pilea selbyanorum là một loài thực vật thuộc họ Urticaceae. Đây là loài đặc hữu của Ecuador. Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.

Chú thích

Tham khảo
 Valenzuela, J.C., Rojas, W. & Pitman, N. 2004. Pilea selbyanorum. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Ecuador
selbyanorum
Thực vật cực kỳ nguy cấp


title: Nemapogon variatella

text:
Nemapogon variatella là một loài bướm đêm thuộc họ Tineidae. Nó được tìm thấy ở almost khắp châu Âu. Nó cũng được tìm thấy ở Bắc Mỹ.

Sải cánh dài khoảng 12 mm.
Ấu trungd ăn nấm trên cây gỗ chết. Người ta ghi nhận sự hiện diện của chúng trên các loài thực vật Coriolus versicolor, Laetiporus sulphureus và Polyporus squamosus.

Đồng âm
 Nemapogon apicisignatella (Dietz, 1905)
 Nemapogon fulvisuffusella (Dietz, 1905)
 Nemapogon personella (Pierce & Metcalfe, 1934)
 Nemapogon variatellus (lapsus)
 Tinea infimella Corbet, 1943 (non Herrich-Schäffer, 1851: preoccupied)
 Tinea personella Pierce & Metcalfe, 1934
 Tinea secalella Zacher, 1938
 Tinea variatella Clemens, 1859

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài
Fauna Europaea
UKmoths
Images

Nemapogon
Côn trùng châu Âu


title: Apen

text:
Apen là một đô thị ở huyện Ammerland, bang Niedersachsen, Đức. Đô thị Apen có diện tích 76,83 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 11.001 người.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Ammerland


title: Saint-Cirq-Souillaguet

text:
Saint-Cirq-Souillaguet là một xã thuộc tỉnh Lot tây nam Pháp. Xã có diện tích 8,54 km², dân số theo điều tra năm 1999 là 128 người. Khu vực này có độ cao trung bình 260 mét trên mực nước biển.

Xem thêm
 Communes of the Lot department

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintcirqsouillaguet


title: Durham, Oregon

text:
Durham là một thành phố trong Quận Washington, Oregon, Hoa Kỳ. Dân số theo điều tra dân số năm 2000 là 1.382. Ước tính năm 2007 là 1.395 cư dân.

Địa lý
Durham nằm ở vị trí  (45.394507, -122.758689).

Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, thành phố có tổng diện tích 0,4 dặm vuông Anh (1,1 km²), tất cả đều là mặt đất.

Tham khảo

Liên kết ngoài
City of Durham

Thành phố của Oregon
Quận Washington, Oregon


title: Exelastis phlyctaenias

text:
Exelastis phlyctaenias là một loài bướm đêm thuộc họ Pterophoridae. Nó được tìm thấy ở quần đảo Virgin, Tanzania, Kenya, các đảo của Luzon và Palawan ở
Philippines, Sri Lanka và Ấn Độ (Coorg).

Sải cánh dài 15–16 mm. Con trưởng thành bay vào tháng 10 quần đảo Virgin.

Ấu trùng ăn Anarcardium occidentale.

Chú thích

Tham khảo

Exelastis
Côn trùng Ethiopia
Côn trùng Malawi


title: Holocentropus vietnamellus

text:
Holocentropus vietnamellus là một loài Trichoptera thuộc họ Polycentropodidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Holocentropus


title: Angustalius

text:
Angustalius là một chi bướm đêm thuộc họ Crambidae.

Species
Angustalius besucheti (Bleszynski, 1963)
Angustalius casandra Bassi in Bassi & Trematerra, 2014
Angustalius ditaeniellus Marion, 1954
Angustalius malacelloides (Bleszynski, 1955)
Angustalius malacellus (Duponchel, 1836)
Angustalius philippiellus Viette, 1970

Former species
Angustalius hapaliscus (Zeller, 1852)

Chú thích

Tham khảo

Crambini


title: Chicago (ban nhạc)

text:
Chicago là một ban nhạc rock được thành lập năm 1967 tại Chicago, Illinois. Là một trong ít ban nhạc thổi kèn nhiều, Chicago mới đầu là ban nhạc rock đôi khi thực nghiệm có chủ đề chính trị và về sau đổi qua nhạc nhẹ hơn, họ phát hành 30 album và gần 60 đĩa đơn chính thức. Ban nhạc này có dòng bản nhạc thành công khắp thập niên 1970 và thập niên 1980.

Các đĩa nhạc

Album chính thức
The Chicago Transit Authority (tháng 4 năm 1969) Mỹ #17; Anh #9
Chicago, về sau đổi tên thành Chicago II (tháng 1 năm 1970) Mỹ #4; Anh #6
Chicago III (tháng 1 năm 1971) Mỹ #2; Anh #9
Chicago tại Carnegie Hall (tháng 10 năm 1971) Mỹ #3
Chicago V (tháng 7 năm 1972) Mỹ #1; Anh #24
Chicago VI (tháng 6 năm 1973) Mỹ #1
Chicago VII (tháng 3 năm 1974) Mỹ #1
Chicago VIII (tháng 3 năm 1975) Mỹ #1
Chicago IX – Chicago's Greatest Hits (tháng 11 năm 1975) Mỹ #1
Chicago X (tháng 6 năm 1976) Mỹ #3; Anh #21
Chicago XI (tháng 11 năm 1977) Mỹ #6
Hot Streets (tháng 10 năm 1978) Mỹ #12
Chicago 13 (tháng 8 năm 1979) Mỹ #21
Chicago XIV (tháng 7 năm 1980) Mỹ #71
Greatest Hits, tập II (tháng 11 năm 1981) Mỹ #171
Chicago 16 (tháng 6 năm 1982) Mỹ #9; Anh #44 – album đầu tiên do Warner Brothers phát hành
Chicago 17 (tháng 5 năm 1984) Mỹ #4; Anh #24
Đĩa nhạc đằng sau theo lúc phát hành: Take Me Back to Chicago (1985) – đĩa biên soạn của Columbia Records không được ban nhạc chấp nhận
Chicago 18 (tháng 11 năm 1986) Mỹ #35
Chicago 19 (tháng 6 năm 1988) Mỹ #37
Greatest Hits 1982–1989 (tháng 11 năm 1989) Mỹ #37; Anh #6
Twenty 1 (tháng 1 năm 1991) Mỹ #66
Night & Day Big Band (tháng 5 năm 1995) Mỹ #90
The Heart of Chicago 1967–1997 (tháng 4 năm 1997) Mỹ #55; Anh #21
The Heart of Chicago 1967-1998 tập II (tháng 5 năm 1998) Mỹ #154
Chicago XXV: The Christmas Album (tháng 8 năm 1998) Mỹ #47
Chicago XXVI: Live in Concert (tháng 10 năm 1999)
The Very Best of: Only the Beginning (tháng 7 năm 2002) Mỹ #38; Anh #11
The Box (tháng 7 năm 2003)
Đĩa nhạc đằng sau theo lúc phát hành: What's It Gonna Be, Santa? (tái phát hành Chicago XXV với một số track thêm, tháng 10 năm 2003) Mỹ #102
Love Songs (tháng 1 năm 2005) Mỹ #57
Chicago XXX (tháng 3 năm 2006) Mỹ #41

Album không được phát hành
Stone of Sisyphus (1994)

Đĩa đơn chính thức
"Questions 67 & 68" (Columbia 44909/tháng 7 năm 1969) Mỹ #71
"Beginnings" (Columbia 45011/tháng 10 năm 1969)
"Make Me Smile" (Columbia 45127/tháng 3 năm 1970) Mỹ #9
"25 or 6 to 4" (Columbia 45194/tháng 6 năm 1970) Mỹ #4; Anh #7
"Does Anybody Really Know What Time It Is?" (Columbia 45264/tháng 10 năm 1970) Mỹ #7
"Free" (Columbia 45331/tháng 2 năm 1971) Mỹ #20
"Lowdown" (Columbia 45370/tháng 4 năm 1971) Mỹ #35
"Beginnings"/"Colour My World" (Columbia 45417/tháng 6 năm 1971) Mỹ #7
"I'm A Man" (Columbia 45467/tháng 9 năm 1971) Mỹ #24, Anh #8
"Saturday in the Park" (Columbia 45657/tháng 7 năm 1972) Mỹ #3
"Dialogue (Phần I & II)" (Columbia 45717/tháng 10 năm 1972) Mỹ #24
"Feelin' Stronger Every Day" (Columbia 45880/tháng 6 năm 1973) Mỹ #10
"Just You 'N' Me" (Columbia 45933/tháng 9 năm 1973) Mỹ #4
"(I've Been) Searchin' So Long" (Columbia 46020/tháng 2 năm 1974) Mỹ #9
"Call On Me" (Columbia 46062/tháng 6 năm 1974) Mỹ #6
"Wishing You Were Here" (Columbia 10049/tháng 10 năm 1974) Mỹ #11
"Harry Truman" (Columbia 10092/tháng 2 năm 1975) Mỹ #13
"Old Days" (Columbia 10131/tháng 4 năm 1975) Mỹ #5
"Brand New Love Affair (Phần I & II)"/"Hideaway" (Columbia 10200/tháng 8 năm 1975) Mỹ #61
"Another Rainy Day In New York City" (Columbia 10360/tháng 6 năm 1976) Mỹ #32
"If You Leave Me Now" (Columbia 10390/tháng 7 năm 1976) Mỹ #1; Anh #1
"You Are On My Mind"/"Gently I'll Wake You" (Columbia 10523/tháng 3 năm 1977) Mỹ #49
"Baby, What A Big Surprise" (Columbia 10620/tháng 9 năm 1977) Mỹ #4; Anh #41
"Little One"/"Till The End Of Time" (Columbia 10683/tháng 1 năm 1978) Mỹ #44
"Take Me Back To Chicago"/"Policeman" (Columbia 10737/tháng 5 năm 1978) Mỹ #63
"Alive Again" (Columbia 10845/tháng 10 năm 1978) Mỹ #14
"No Tell Lover" (Columbia 10879/tháng 12 năm 1978) Mỹ #14
"Gone Long Gone"/"The Greatest Love On Earth" (Columbia 10935/tháng 3 năm 1979) Mỹ #73
"Must Have Been Crazy"/"Closer To You" (Columbia 11061/tháng 8 năm 1979) Mỹ #83
"Street Player"/"Window Dreamin'" (Columbia 11138/tháng 10 năm 1979)
"Song For You"/"I'd Rather Be Rich" (Columbia 11341/tháng 7 năm 1980) - cancelled
"Thunder And Lightning"/"I'd Rather Be Rich" (Columbia 11345/tháng 8 năm 1980) Mỹ #56
"Song For You"/"The American Dream" (Columbia 11376/tháng 9 năm 1980)
"Hard to Say I'm Sorry" (Full Moon/Warner 29979/tháng 5 năm 1982) Mỹ #1; Anh #4
"Love Me Tomorrow" (Full Moon/Warner 29911/tháng 9 năm 1982) Mỹ #22
"What You're Missing"/"Rescue You" (Full Moon/Warner 29798/tháng 1 năm 1983) Mỹ #81
"Stay the Night" (Full Moon/Warner 29306/tháng 4 năm 1984) Mỹ #16
"Hard Habit to Break" (Full Moon/Warner 29214/tháng 7 năm 1984) Mỹ #3; Anh #8
"You're the Inspiration" (Full Moon/Warner 29126/tháng 11 năm 1984) Mỹ #3; Anh #14
"Along Comes A Woman" (Full Moon/Warner 29082/tháng 2 năm 1985) Mỹ #14, Anh #96
"25 or 6 to 4" (Full Moon/Warner 28628/tháng 8 năm 1986) Mỹ #48
"Will You Still Love Me?" (Full Moon/Warner 28512/tháng 10 năm 1986) Mỹ #3
"If She Would Have Been Faithful..." (Full Moon/Warner 28424/tháng 3 năm 1987) Mỹ #17
"Niagara Falls"/"I Believe" (Full Moon/Warner 28283/tháng 6 năm 1987) Mỹ #91
"I Don't Wanna Live Without Your Love" (Full Moon/Reprise 27855/tháng 5 năm 1988) Mỹ #3
"Look Away" (Full Moon/Reprise 27766/tháng 9 năm 1988) Mỹ #1, Anh #77
"You're Not Alone" (Full Moon/Reprise 27757/tháng 1 năm 1989) Mỹ #10
"We Can Last Forever" (Full Moon/Reprise 22985/tháng 4 năm 1989) Mỹ #55
"What Kind Of Man Would I Be?" (Full Moon/Reprise 22741/tháng 11 năm 1989) Mỹ #5
"Hearts In Trouble" (Hans Zimmer) (DGC 19679/tháng 7 năm 1990) Mỹ #75
"Chasin' the Wind" (Reprise 19466/tháng 1 năm 1991) Mỹ #39
"You Come To My Senses" (Reprise 19205/tháng 6 năm 1991)
"Here In My Heart" (1997) Mỹ Adult Contemporary #1
"The Only One" (1997)
"Feel" (chỉ có thể nạp xuống từ iTunes Music Store/tháng 2 năm 2006) Mỹ #19
"Love Will Come Back" (Rhino/tháng 5 năm 2006)

DVD
Chicago – And The Band Played On (1992, chỉ tại Nhật Bản)
Chicago Live At The Greek (1993 – chỉ tại Nhật Bản)
Chicago – RAW
Chicago – hộp băng Rhino bao gồm DVD
Chicago II – Rhino 5.1
Chicago V – Rhino 5.1
Chicago VII – CBS Records
Chicago: Live By Request (2003, A&E Network)
Soundstage Presents Chicago – Live In Concert (2004)
Chicago/Earth, Wind & Fire – Live at the Greek Theatre (2005)
The Heart Of Chicago 1982–1991: The Videos (chưa được phát hành)

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang chủ ban nhạc
Lời hát của Chicago

Ban nhạc rock Mỹ
Ban nhạc thập niên 1960
Ban nhạc thập niên 1970
Ban nhạc thập niên 1980
Ban nhạc thập niên 1990
Ban nhạc thập niên 2000
Người đoạt giải Grammy
Nghệ sĩ của Columbia Records
Nghệ sĩ của Warner Bros. Records
Người được ghi danh tại Đại sảnh Danh vọng Rock and Roll


title: Xylocopa incerta

text:
Xylocopa incerta là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Pérez mô tả khoa học năm 1901.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ong bầu
Động vật được mô tả năm 1901


title: Boeing Model 1

text:
Boeing Model 1, cũng còn được biết đến với tên gọi B & W Seaplane, là một thủy phi cơ hai tầng cánh một động cơ của Hoa Kỳ. Đây là sản phẩm đầu tiên của Boeing và là sự khởi đầu của những nhà thiết kế William Boeing và trung úy hải quân Conrad Westervelt.

Thiết kế
Chiếc B & W đầu tiên được hoàn thành vào tháng 6-1916 tại nhà chứa máy bay của Boeing tại Lake Union ở Seattle, Washington. Nó được chế tạo bằng gỗ, với dây móc, và được phủ ngoài bằng vải lanh. Nó tương tự như máy bay huấn luyện Martin mà Boeing sở hữu, nhưng B & W có phao tốt hơn và động cơ mạnh hơn. Chiếc B & W đầu tiên có tên gọi Bluebird (chim sơn ca), và chiếc thứ hai có tên gọi Mallard (vịt trời). Chúng bay lần đầu vòa 29 tháng 6-1916, và vào tháng 11 theo thứ tự định sẵn.

Lịch sử hoạt động
2 chiếc B & W đã được giới thiệu cho hải quân Mỹ. Khi hải quân không mua chúng, chúng được bán cho Trường bay New Zealand và trở thành thương vụ quốc tế đầu tiên của Boeing. Vào 25 tháng 6-1919, B&W đã lập một kỷ lục độ cao trên 6.500 foot tại New Zealand. Những chiếc B & W sau này được sử dụng để giao thư và công văn hỏa tốc, chuyến bay chở thư chính thức đầu tiên của New Zealand diễn ra vào ngày 16 tháng 12-1919.

Thông số kỹ thuật (B & W Seaplane)
Nguồn: Boeing: History

Đặc điểm riêng
Phi đoàn: 2
Chiều dài: 27 ft 6 in (8.38 m)
Sải cánh: 52 ft in (15.86 m)
Chiều cao: n/a
Diện tích cánh: 580 ft² (m²)
Trọng lượng rỗng: 2.100 lb (kg)
Trọng lượng cất cánh đẩy: 2.800 lb (1.272 kg)
Trọng lượng cất cánh tối đa: n/a
Động cơ: 1 × Hall-Scott A-5 Straight, 6 pít-tông, 125 hp (93 kW)

Hiệu suất bay
Vận tốc cực đại: 75 mph (121 km/h)
Vận tốc hành trình: 67 mph (109 km/h)
Tầm bay: 320 dặm (518 km)
Trần bay: n/a
Vận tốc lên cao: 700 ft/min (m/s)
Lực nâng của cánh: n/a
Lực đẩy/trọng lượng: n/a

Tham khảo

 Bowers, Peter M. Boeing aircraft since 1916. London: Putnam Aeronautical Books, 1989. ISBN 0-85177-804-6.

Máy bay hai tầng cánh
Máy bay tiện ích quân sự Hoa Kỳ 1910-1919
Thủy phi cơ
001, Boeing
Máy bay Boeing
Máy bay một động cơ cánh quạt


title: Leptopelis rufus

text:
Leptopelis rufus là một loài ếch thuộc họ Hyperoliidae.
Loài này có ở Cameroon, Cộng hòa Congo, Cộng hòa Dân chủ Congo, Guinea Xích Đạo, Gabon, Nigeria, có thể cả Angola, và có thể cả Cộng hòa Trung Phi.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, sông ngòi, và rừng trước đây suy thoái nghiêm trọng.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Hình ảnh

Tham khảo

 Schiøtz, A., Amiet, J.-L., Burger, M. & Fretey, T. 2004. Leptopelis rufus . 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 7 năm 2007.

Leptopelis


title: Austrotinodes sedmari

text:
Austrotinodes sedmari là một loài Trichoptera trong họ Ecnomidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Austrotinodes


title: Champua

text:
Champua là một thị trấn thống kê (census town) của quận Kendujhar thuộc bang Orissa, Ấn Độ.

Địa lý
Champua có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 346 mét (1135 foot).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Champua có dân số 8310 người. Phái nam chiếm 53% tổng số dân và phái nữ chiếm 47%. Champua có tỷ lệ 75% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 81%, và tỷ lệ cho phái nữ là 68%. Tại Champua, 14% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Orissa


title: Guildfordia superba

text:
Guildfordia superba là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Turbinidae, họ ốc xà cừ.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Guildfordia


title: Nepytia semiclusaria

text:
Nepytia semiclusaria là một loài bướm đêm thuộc họ Geometridae. Nó được tìm thấy ở North Carolina tới Florida, then phía tây along the Gulf Coast

Sải cánh dài khoảng 36 mm. Con trưởng thành bay quanh năm.

Ấu trùng ăn các loài Pinus.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Bug Guide
Images

Nepytia


title: Dettingen unter Teck

text:
Dettingen là một đô thị trong huyện Esslingen của bang Baden-Württemberg miền nam nước Đức.

Tham khảo


title: Melanoxanthus columbinus

text:
Melanoxanthus columbinus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Carter miêu tả khoa học năm 1939.

Chú thích

Tham khảo

Melanoxanthus


title: Isotes abdominalis

text:
Isotes abdominalis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Jacoby miêu tả khoa học năm 1879.

Chú thích

Tham khảo

Isotes


title: Saint-Ouen-des-Champs

text:
Saint-Ouen-des-Champs là một xã của tỉnh Eure, thuộc vùng Normandie, miền bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Eure

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintouendeschamps


title: Kappeln, Kusel

text:
Kappeln là một đô thị thuộc huyện Kusel, bang Rheinland-Pfalz, phía tây nước Đức. Đô thị Kappeln, Kusel có diện tích 7,67 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 167 người.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Kusel


title: Xuân vọng

text:
Thi phẩm Xuân vọng (chữ Hán: 春望) của nhà thơ Đỗ Phủ (杜甫, 712 - 770) là một trong số nhiều bài thơ hay và nổi tiếng trong nền văn học cổ đại Trung Quốc.

Hoàn cảnh ra đời
Lúc Đỗ Phủ trở về huyện Phụng Tiên (nay là Bồ Thành, tỉnh Thiểm Tây) thăm gia đình cũng là lúc An Lộc Sơn khởi binh ở Phạm Dương (nay là Bắc Kinh) đánh xuống Lạc Dương, Đồng Quan, thẳng đến Trường An. Ông mang vợ con theo đoàn người dân chạy loạn. Đến Khương Thôn, Đổ Phủ để gia quyến ở đó rồi một mình đi về phía bắc đến Linh Vũ, định tìm Túc Tông (Lý Hanh) vừa mới lên ngôi. Nhưng giữa đường, ông bị quân của An Lộc Sơn bắt, đưa về Trường An. Nhân lúc quân nhà Đường và quân nổi dậy đang đánh nhau, Đổ Phủ liều mạng vượt chiến tuyến, trốn khỏi. Dọc đường ông phải trải qua biết bao gian truân khổ ải mới tới được Phượng Tường (thuộc tỉnh Thiểm Tây). Và rồi với hình dạng "chân đi dép gai, mặc áo rách cùi" ông đến bái kiến vua Đường Túc Tông, được phong làm tả thập di (giám quan)...

Trong sách Lịch sử văn học Trung Quốc cho biết từ tháng 11 năm 755 đến tháng 9 năm 757, tức từ khi An Lộc Sơn làm phản cho đến khi quân Đường lấy lại Trường An, quãng đường đầy khổ cực này chưa đầy hai năm mà cơn bão táp lịch sử đã tôi luyện ông thành một nhà thơ vĩ đại của nền văn học cổ đại Trung Quốc. Trong khoảng thời gian trên, ông liên tiếp cho ra đời hàng loạt những bài thơ bất hủ, như: Ai vương tôn, Bi Trần Đào, Ni Thanh Bản, Ai giang đầu, Hỷ đạt hành tại sở tam thủ, Thuật hoài, Khương thôn, Bắc chinh, Bành nha hành và Xuân vọng (757).

Nguyên tác & các bản dịch
Bài thơ Xuân vọng được sáng tác theo thể ngũ ngôn luật.

Giới thiệu thi phẩm này, Trần Trọng Kim viết: Tiền giải nói nước tan; hậu giải nói trong cảnh loạn lạc nhớ nhà, tóc đầu bạc phơ, rụng hết.

Và sách Lịch sử văn học Trung Quốc cũng có đoạn giới thiệu bài Xuân vọng: "Cung đàn nhà thơ Đỗ Phủ vẫn thường gảy là âm điệu thâm trầm ưu quốc đương thời. Thân đói rét mà lòng lại muốn cứu nhân độ thế, sống trong nghèo túng mà không có ý chán đời, đây là điểm khác của ông với nhiều nhà thơ cổ đại Trung Quốc khác. Chính vì yêu nước tha thiết, nên khi nước nhà bị tàn phá thì ông cũng rất đau khổ và thơ ông viết ra cũng đặc biệt xúc động":

Thông tin thêm
Thơ Đỗ Phủ được người bao đời nay yêu thích, không chỉ vì nghệ thuật mà còn vì tư tưởng. Lục Du từng nói trong thơ:
Đời chỉ coi ông là nhà thơ,Khiến ta vỗ ghế dài than thở.Thừa tướng nhà Nam Tống Văn Thiên Tường (文天祥, 1236 - 1283), là một thi sĩ nổi tiếng & là người anh hùng dân tộc của Trung Quốc. Sau khi ông bị quân Nguyên bắt, nằm trong ngục Yên Kinh, ngày nào cũng đọc thơ Đỗ Phủ và còn tập hợp những bài thơ ngũ ngôn (trong số ấy có bài Xuân vọng'') của nhà thơ thiên tài này và nói: "Phàm tôi định nói gì thì Tử Mỹ (Đỗ Phủ) đã nói trước thay tôi rồi".

Chú thích

Liên kết ngoài

Để hiểu thêm bài thơ Xuân vọng của Đỗ Phủ

Thơ Đường
Thơ Đỗ Phủ


title: Tenchi wo Kurau II

text:
Tenchi wo Kurau II - Shokatsu Kōmei Den là một game console nhập vai được phát hành duy nhất tại Nhật Bản bởi Capcom dành cho hệ máy Nintendo Entertainment System vào năm 1991. Nó là loạt game RPG thứ hai của Capcom dựa trên manga Tenchi wo Kurau của Hiroshi Motomiya. Phiên bản đầu tiên đã được phát hành tại thị trường Bắc Mỹ dưới tên gọi Destiny Of An Emperor.

Nội dung
Trò chơi bắt đầu khi Lưu Bị đang bàn chuyện với Tào Tháo. Sau đó Tào Tháo cử Lưu Bị đi chặn đánh Viên Thuật (lúc này đang chiếm giữ ngọc tỷ).

Cách chơi
Như các loạt game RPG khác, người chơi điều khiển 1 nhóm nhân vật và đưa chúng tới các nhiều địa điểm khác nhau trong suốt chặng đường của câu chuyện. Bạn sẽ đụng độ với các trận đánh ngẫu nhiên hoặc sẽ phải chạm trán với những boss đã được sắp đặt sẵn. Chiến thắng chúng bạn sẽ nhận được điểm kinh nghiệm, tiền và các món đồ để trang bị cho các nhân vật.

Đội hình chính sẽ có tối đa là 7 nhân vật và một trong số đó sẽ thực hiện vai trò của 1 quân sư trong khi đó thì 5 người sẽ tham gia đánh chính và 1 người dự bị. Vị quân sư sẽ quyết định danh sách những tactics mà bạn có thể sử dụng trong trận đánh. Khi dùng tactics, bạn sẽ phải tốn một số điểm nhất định và những tactics này có tác dụng như là các magic trong các game RPG khác. Tuy nhiên, số điểm để có thể dùng tactics thì được tính cho tất cả các thành viên trong đội hình, chứ không riêng lẻ mỗi người một số điểm nhất định như các game khác.

Có nhiều cải tiến cho phiên bản thứ 2 này. Người chơi không cần phải đi kiếm lương thực để nuôi quân nữa, điều này giúp cho người chơi có thể đi khám phá bản đồ lâu hơn trước khi trở về làng. Khi mà bạn trang bị một món đồ nào đó cho tướng, ví dụ như là kiếm, thì món đồ này sẽ xuất hiện ở bảng trang bị riêng, và bạn sẽ có thêm chỗ trống để cầm theo các item khác. Một chỗ trống trong bảng chứa đồ có thể cầm đến 9 item cùng loại.

Người chơi không thể dịch chuyển tức thời đến các thành phố mà bạn đã viếng thăm trước đó và hầu hết các vùng đất đều được cắt bởi các con sông và người chơi chỉ có thể di chuyển qua lại bằng thuyền nhưng chỉ khi nào trò chơi cho phép. Hệ thống bắt tướng của phiên bản trước đây đã bị gỡ bỏ và các tướng sẽ chỉ gia nhập bạn dựa theo tiến triển của cốt truyện. Một khi họ gia nhập, chỉ số HP của họ sẽ dựa theo chỉ số hiện tại của nhóm mà bạn đang điều khiển. Trong phiên bản này, chỉ số HP càng cao thì khi tấn công vật lý, sự thiệt hại mà bạn gây ra cho quân địch sẽ càng cao.

Hệ thống đánh trận hầu như được giữ nguyên so với phiên bản trước. Một thay đổi mới có tên là chiến thuật đội hình. Khi được sử dụng, thành viên trong đội hình sẽ sắp xếp thành một khuôn mẫu và sẽ giúp tăng chỉ số và một số tác dụng đặc biệt khác. Khi người chơi sử dụng một tactic riêng biệt nào đó, người chơi có thể chọn dùng cho một đối tượng hoặc cho tất cả quân địch. Mỗi tướng trong đây đều có thể sử dụng một vũ khí khác nhau. Có tất cả năm loại vũ khí: kiếm, giáo, đao, cung và rìu.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Destiny of an Emperor II at Kongming’s Archives
Destiny of an Emperor II  at LordYuanShu.com

Trò chơi điện tử năm 1991
Trò chơi điện tử phần tiếp theo
Trò chơi Capcom
Trò chơi Nintendo Entertainment System


title: Belgorod (tỉnh)

text:
Belgorod Oblast (tiếng Nga: Белгоро́дская о́бласть, Belgorodskaya oblast) là một chủ thể liên bang của Nga (một tỉnh), giáp biên giới với các tỉnh Sumy, Kharkiv và Luhansk của Ukraina. Trung tâm hành chính là thành phố Belgorod. Dân số 1.511.620 (điều tra 2002); 1.380.723 (điều tra 1989).

Tham khảo


title: Tổng thống Ý

text:
Tổng thống Ý là nguyên thủ quốc gia Ý. Nhiệm kỳ tổng thống là bảy năm. Tổng thống Ý đại diện sự thống nhất dân tộc và đảm bảo rằng nền chính trị Ý tuân thủ theo hiến pháp Ý.

Tổng thống thực hiện nhiệm vụ như điểm kết nối 3 ngành: Được bầu bởi cơ quan lập pháp, bổ nhiệm Thủ tướng điều hành hành pháp, và là chủ tịch ngành tư pháp. Ngoài ra còn là Tổng tư lệnh các lực lượng vũ trang.

Trình độ chuyên môn
Những người soạn thảo Hiến pháp Ý cho rằng Tổng thống cần là một chính khách cao tuổi có vị thế. Theo điều 84 của hiến pháp Ý, bất kỳ công dân Ý nào đủ 50 tuổi vào ngày bầu cử và có quyền dân sự và chính trị có thể được bầu làm tổng thống.

Những người đang nắm giữ bất kỳ chức vụ nào đều bị ngăn cản trở thành Tổng thống, trừ khi họ miễn nhiệm chức vụ của họ được bầu trước đây.

Mặc dù Hiến pháp không quy định giới hạn nhiệm kỳ. Nhưng không có vị Tổng thống nào có nhiệm kỳ thứ 2 trừ Tổng thống Napolitano được bầu lại năm 2013. Khi đó đã đồng ý với nhiệm kỳ 2 vì Nghị viện bế tắc trong việc bầu cử Tổng thống. Nhưng ông không thực hiện hết nhiệm kỳ của mình và đã về hưu tháng 1/2015.

Bầu cử
Tổng thống nước Cộng hòa được bầu bởi Quốc hội trong một phiên họp chung của Hạ viện Ý và Thượng viện Ý. Ngoài ra, 20 vùng của Ý cử 58 đại diện cử tri đặc biệt. Ba đại diện đến từ mỗi vùng, ngoại trừ Aosta Valley chỉ định một vị, các đại diện được bầu bởi Hội đồng Khu vực để đảm bảo quyền đại diện cho tất cả các địa phương và các dân tộc thiểu số.

Theo hiến pháp, cuộc bầu cử phải được tổ chức theo hình thức bỏ phiếu kín, với 315 thượng nghị sĩ, 630 đại biểu hạ và 58 đại diện khu vực bỏ phiếu. Tỷ lệ 2/3 số phiếu cần thiết để bầu trên bất kỳ ba vòng bỏ phiếu đầu tiên, sau đó là 1/2, và vòng cuối chỉ cần đa số phiếu là đủ. Cuộc bầu cử được chủ trì bởi Chủ tịch Hạ viện, người kêu gọi kiểm công khai kiểm phiếu. Việc bỏ phiếu được tổ chức tại Palazzo Montecitorio, trụ sở của Hạ viện.

Tổng thống nhậm chức sau khi đã thực hiện một lời tuyên thệ trước Quốc hội và đọc diễn văn tổng thống.

Tổng thống được bầu duy nhất chỉ trong 1 vòng là Francesco Cossiga và Carlo Azeglio Ciampi. Sau đó Tổng thống Ciampi được Giorgio Napolitano thay thế trong cuộc bầu cử ngày 10/5/2006.

Nhiệm kỳ
Tổng thống có nhiệm kỳ 7 năm, điều này ngăn cản bất cứ Tổng thống tái đắc cử của viện tương tự với nhiệm kỳ 5 năm, và cấp một số quyển tự do từ các mối quan hệ chính trị quá độ đến cơ quan bổ nhiệm.

Nhiệm kỳ của Tổng thống có thể kết thúc khi:
 Từ chức;
 Mất;
 Bị thương tật vĩnh viễn không thể đảm đương;
 Miễn nhiễm, như đối với tội danh phản quốc hoặc vi hiến;

Cựu Tổng thống được gọi Tổng thống danh dự và được bổ nhiệm Thượng nghị sĩ suốt đời.

Khi Tổng thống vắng mặt, Chủ tịch thượng viện đảm nhiệm chức vụ của Tổng thống.

Quyền hạn
Hiến pháp quy định nhiệm vụ và quyền hạn của Tổng thống:
 Đối ngoại
 Ủy nhiệm và tiếp nhận đại sứ ngoại giao
 Phê chuẩn Hiệp ước Quốc tế theo ủy quyền của Nghị viện (nếu có yêu cầu được quy định tại điều 80 Hiến pháp Ý)
 Tổ chức chuyến thăm nước ngoài, hộ tống bởi thành viên Chính phủ
 Tuyên chiến theo ủy quyền của Nghị viện
 Đối nội
 Bổ nhiệm 5 thượng nghĩ sĩ suốt đời
 Triệu tập Hạ viện với phiên họp bất thường hoặc giải tán Hạ viện
 Kêu gọi bầu cử và định ngày cho phiên họp đầu tiên của Hạ viện
 Lập pháp
 Ủy quyền giới thiệu dự thảo của Chính phủ đến Nghị viện
 Công bố luật do Nghị viện thông qua
 Gửi trả đến Hạ viện (với lời giải thích) và yêu cầu xem xét một dự luật (được phép giới hạn 1 lần cho 1 dự luật)
 Quyền phổ biến
 Kêu gọi trưng cầu dân ý
 Hành pháp và nghi thức ngoại giao
 Bổ nhiệm Thủ tướng và các Bộ trưởng theo lời đề nghị của Thủ tướng
 Chấp thuận lời tuyên thệ Chính phủ
 Tiếp nhận sự từ chức của Chính phủ
 Ban hành luật bằng nghị định, được chính phủ đề nghị độc lập. Những nghị định này trừ Nghị viện chứng nhận đều hết hạn trong 60 ngày
 Bổ nhiệm một số viên chức cao cấp
 Chủ trì Consiglio Supremo di Difesa (Hội đồng Quốc phòng Tối cao) và chỉ huy các lực lượng vũ trang
 Ra nghị định giải tán Hội đồng vùng và miễn nhiệm Thống đốc vùng
 Tư pháp
 Chủ trì Consiglio Superiore della Magistratura (Hội đồng Tư pháp tối cao)
 Bổ nhiệm 1/3 của Tòa án Hiến pháp
 Ban ân xá hoặc giảm án
Trên thực tế chức vụ Tổng thống chủ yếu, cho dù không hoàn toàn mang tích chất lễ nghi. Hiến pháp quy định rằng mọi quyết định của Tổng thống phải được thành viên của Chính phủ ký tiếp (hoặc Thủ tướng hoặc cá nhân bộ trưởng), hầu hết quyết định của Tổng thống mang tích chất nghi thức và trách nhiệm chính trị thực sự thuộc về Chính phủ. Tuy nhiên quyền ân xá và giảm án là đặc quyền độc lập của Tổng thống.

Kế nhiệm
Điều 86 Hiến pháp quy định, trong mọi trường hợp Tổng thống không đủ khả năng đảm đương trách nhiệm, thì Chủ tịch Thượng viện có vai trò là Quyền Tổng thống.

Trong trường hợp không thể đảm nhiệm, qua đời hoặc từ chức Tổng thống, Chủ tịch Hạ viện sẽ triệu tập cuộc bầu cử Tổng thống mới trong vòng 15 ngày, mặc dù nhiệm kỳ dài hơn dự tính trong thời gian Nghị viện giản tán hoặc 3 tháng trước khi giải tán.

Cư trú
Tổng thống cư trú tại cung điện Quirinal tại Rome, và có toàn quyền sử dụng tại Castelporziano, gần Rome, và Villa Rosebery, tại Naples.

Danh sách tổng thống Ý

Thời gian biểu

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Sito ufficiale della Presidenza della Repubblica

Cơ quan hiến pháp Ý


title: Alphitonia marquesensis

text:
Alphitonia marquesensis là một loài thực vật]] thuộc họ Rhamnaceae. Đây là loài đặc hữu của Polynésie thuộc Pháp.

Tham khảo

 Florence, J. 1998. Alphitonia marquesensis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 8 năm 2007.

Alphitonia
Thực vật Polynésie thuộc Pháp


title: (6813) 1978 VV9

text:
{{DISPLAYTITLE:(6813) 1978 VV9}}

(6813) 1978 VV9 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Eleanor F. Helin và Schelte J. Bus ở Đài thiên văn Palomar ở Quận San Diego, California, ngày 7 tháng 11 năm 1978.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 6001–7000

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser

Thiên thể phát hiện năm 1978
Được phát hiện bởi Eleanor F. Helin
Được phát hiện bởi Schelte J. Bus
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: La Houssaye-Béranger

text:
La Houssaye-Béranger là một xã thuộc tỉnh Seine-Maritime trong vùng Normandie miền bắc nước Pháp.

Huy hiệu

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Seine-Maritime
Seine-Maritime
Normandy

Tham khảo
INSEE

Liên kết ngoài
La Houssaye-Béranger on the Quid website

Xã của Seine-Maritime


title: Platythyrea

text:
Platythyrea là một chi kiến.

Miêu tả

Biology

Phân bố

Loài

 Platythyrea angusta Forel, 1901
 Platythyrea arnoldi Forel, 1913
 Platythyrea arthuri Forel, 1910
 Platythyrea bicuspis Emery, 1899
 Platythyrea bidentata Brown, 1975
 Platythyrea brunnipes (Clark, 1938)
 Platythyrea clypeata Forel, 1911
 Platythyrea conradti Emery, 1899
 Platythyrea cooperi Arnold, 1915
 Platythyrea cribrinodis (Gerstaecker, 1859)
 Platythyrea crucheti Santschi, 1911
 Platythyrea dentinodis (Clark, 1930)
 Platythyrea exigua Kempf, 1964
 Platythyrea frontalis Emery, 1899
 Platythyrea gracillima Wheeler, 1922
 Platythyrea inermis Forel, 1910
 Platythyrea lamellosa (Roger, 1860)
 Platythyrea matopoensis Arnold, 1915
 Platythyrea micans (Clark, 1930)
 Platythyrea mocquerysi Emery, 1899
 Platythyrea modesta Emery, 1899
 Platythyrea nicobarensis Forel, 1905
 Platythyrea occidentalis Andre, 1890
 Platythyrea parallela (Smith, 1859)
 Platythyrea pilosula (Smith, 1858)
 Platythyrea primaeva Wheeler, 1915
 Platythyrea prizo Kugler, 1977
 Platythyrea punctata (Smith, 1858)
 Platythyrea quadridenta Donisthorpe, 1941
 Platythyrea ruficornis (Spinola, 1851)
 Platythyrea sagei Forel, 1900
 Platythyrea schultzei Forel, 1910
 Platythyrea sinuata (Roger, 1860)
 Platythyrea strenua Wheeler & Mann, 1914
 Platythyrea tenuis Emery, 1899
 Platythyrea tricuspidata Emery, 1900
 Platythyrea turneri Forel, 1895
 Platythyrea viehmeyeri Santschi, 1914
 Platythyrea zodion Brown, 1975

Chú thích

Tham khảo

Platythyreini


title: Ambulocetidae

text:
Ambulocetidae là một họ cá voi tiền sử mà khi sinh tồn vẫn còn khả năng đi lại trên mặt đất. Chi Ambulocetus, mà tên gọi của họ này được đặt theo, là chi có hóa thạch được bảo tồn hoàn hảo nhất và biết rõ nhất từ các phát hiện của Thewissen và ctv. với mẫu vật hoàn hảo nhất thuộc về loài Ambulocetus natans. Các chi khác trong họ này, như Gandakasia, chỉ được biết đến từ một mảnh quai hàm duy nhất.

Các hóa thạch của họ Ambulocetidae được tìm thấy tại Ấn Độ và Pakistan, khu vực trước đây là vùng duyên hải của Cimmeria. Các nham tướng trầm tích mà trong đó các hóa thạch này được tìm thấy chỉ ra rằng Ambulocetidae sinh sống trong các vùng đầm lầy và nông ven biển.

Xem thêm
 Tiến hóa của cá voi

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Cá voi tiền sử
Họ động vật

Thú kỷ Paleogen


title: Boophis solomaso

text:
Boophis solomaso là một loài ếch trong họ Mantellidae. Chúng là loài đặc hữu của Madagascar.
Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng ẩm ướt đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và sông. Loài này đang bị đe dọa do mất môi trường sống.

Nguồn
 Vallan, D., Glaw, F. & Vences, M. 2004. Boophis solomaso. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

Boophis
Động vật lưỡng cư Madagascar
Động vật đặc hữu Madagascar


title: Tam giác Vàng (định hướng)

text:
Tam giác Vàng có thể là:

 Địa danh:
 Tam giác Vàng (Đông Nam Á), một trong các trung tâm sản xuất ma tuý của thế giới.
 Tam giác Vàng (Trung Quốc), khu vực phát triển nhanh chóng.
 Tam giác Vàng (New South Wales), khu vực có năng suất sản xuất nông nghiệp rất cao.
 Anh Quốc:
 Tam giác Vàng (Cheshire), khu vực nổi tiếng về giàu có.
 Tam giác Vàng (Norwich)
 Hoa Kỳ:
 Tam giác Vàng (New Hampshire)
 Tam giác Vàng (Pittsburgh), vùng thịnh vượng.
 Tam giác Vàng (Texas), khu vực giàu dầu mỏ.
 Tam giác Vàng (Missouri), khu vực phát triển kinh tế nhanh.
 Tam giác Vàng (Mississippi)
 Tam giác Vàng (California),
 Tam giác Vàng (Rocky Mountains), nơi câu cá bằng ruồi
 Khác:
 Tam giác Vàng (Đại học Anh Quốc), nơi có những nghiên cứu nổi tiếng.
 Tam giác tỷ lệ vàng
 Bí mật Tam giác Vàng, phim truyền hình Việt Nam trên VTV của đạo diễn Nguyễn Dương.


title: Đại Học

text:
Đại Học nguyên là một chương trong Lễ Ký được viết thành sách trong khoảng thời gian từ thời chiến quốc đến thời Tần Hán, được xem là một trong những sách chủ yếu của Nho gia. Tác giả của Đại Học là ai hiện nay vẫn chưa xác định rõ, có người cho là của Tử Tư viết, nhưng Chu Hy đời Tống lại cho là của Tăng Tử viết. Bởi Chu Hy cho rằng Tăng Tử là học trò của Khổng Tử nên Tăng Tử ghi chép lại lời của Khổng Tử là hợp đạo lý. Và đa số người ta tin vào giả thiết này hơn.

Đại Học cùng với Trung Dung, Luận Ngữ và Mạnh Tử hợp thành bộ Tứ thư được Khổng Tử khởi xướng và Mạnh Tử kế thừa. Chu Hy cho rằng Đại Học là cương lĩnh không có cái gì không bao hàm trong đó, không có cái gì không dung nạp trong đó. Ông còn cho rằng, có thể dùng những thuyết giáo trong sách Đại học để bù đắp lại những lỗ hổng trong, tư tưởng của giai cấp thống trị phong kiến.

Hai chữ Đại Học ở đây có nghĩa là học vấn uyên bác, tinh sâu. Theo đời Chu thì con cháu quý tộc sau khi học qua lớp tiểu học đến 15 tuổi sẽ vào đại học, còn gọi là Thái học, học lý luận quản lý chính sự qua các kinh thư.

Ở đời Hán xem các kinh ở thời Xuân Thu là Đại kinh, xem Tứ Thư trong đó có Đại học là tiểu kinh. Vào đời Đường xem đại học, Mạnh Tử và Kinh dịch như nhau, đều gọi là Kinh thư. Đời Tống, hai anh em Trình Hạo và Trình Di nói "sách Đại học là sách nhập môn cho người mới đi vào học Đạo". Điều đó nói lên địa vị của Đại Học trong các loại kinh thư.

Nội dung
Đại học có 11 chương. Chương đầu tiên là Thánh Kinh là ý của Khổng Tử do Tăng Tử truyền lại bằng miệng. Còn 10 chương sau giải thích chương đầu tiên do học trò Tăng Tử ghi chép lại gồm:
Khang cáo
Bàn Minh
Bang Kì
Thính Tụng
Tri Bản
Thành Ý
Chính Tâm Tu Nhân
Tề Gia
Trị Quốc
Hiệt Tử
Tư tưởng xuyên suốt Đại học là tư tưởng "Trị quốc bình thiên hạ". Được Nho gia đề ra với cương lĩnh Tam cương, Bát mục.
Tam cương:
Minh Minh Đức
Tân Dân
Chỉ Ư Chí Thiện
Bát mục:
Cách Vật
Trí Tri
Thành Ý
Chính Tâm
Tu Thân
Tề Gia
Trị Quốc
Bình Thiên Hạ.

Xem thêm
Tứ Thư
Trung Dung
Mạnh Tử
Luận Ngữ

Tham khảo

Sách triết học
Tác phẩm Nho giáo
Văn bản cổ điển Trung Quốc


title: Frýdek-Místek

text:
Frýdek-Místek (, ; ) là một thành phố thuộc vùng Moravia-Silesia của Cộng hòa Séc. Thành phố có tổng diện tích 52 km2. Theo điều tra năm 2009 là 59.821 người.
Đây là trung tâm hành chính huyện Frýdek-Místek. Nó bao gồm hai thị trấn trước đây là độc lập, Frýdek và Místek, phân chia qua sông Ostravice. Frýdek, phía đông của dòng sông, là một phần của khu vực lịch sử của Těšín Silesia.

Thời tiết: Mùa đông lạnh và nhiều mây những ngày mùa đông ngắn là chủ yếu, có tuyết rơi. Nhiệt độ trung bình của tháng một là khoảng -5 °C (23 °F). Mùa hè thường ấm áp, nhiều mưa. Nhiệt độ trung bình của tháng bảy là khoảng 18 °C (64 °F).

Nhiệt độ cao nhất là: 35,9 °C Nhiệt độ thấp nhất là: -34,8 °C

Thành phố, thị xã kết nghĩa
Frýdek-Místek kết nghĩa với:

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thành phố của Cộng hòa Séc
Frýdek-Místek
Vùng Moravia-Silesia


title: Ochrosia fatuhivensis

text:
Ochrosia fatuhivensis là một loài thực vật thuộc họ Apocynaceae. Đây là loài đặc hữu của Polynésie thuộc Pháp.

Chú thích

Tham khảo
 Florence, J. 1998. Ochrosia fatuhivensis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 8 năm 2007.

Ochrosia


title: 1796

text:
Năm 1796 (MDCCXCVI) là một năm nhuận bắt đầu vào thứ sáu theo lịch Gregory (hoặc năm nhuận bắt đầu vào thứ ba theo lịch Julius chậm hơn 11 ngày).

Sự kiện

Tháng 2
 9 tháng 2: Vĩnh Diệm kế vị hoàng đế Mãn Thanh niên hiệu Gia Khánh.

Sinh

 Nguyễn Thị Trường, phong hiệu Thất giai Quý nhân, thứ phi của vua Minh Mạng nhà Nguyễn (m. 1826)

Mất
 Phúc Khang An, tổng đốc Lưỡng Quảng

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Chronology of 1796, mainly relating to Napoleon's campaign in Italy


title: Oecetis upadana

text:
Oecetis upadana là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Chú thích

Tham khảo

Động vật khu vực sinh thái Indomalaya
Oecetis