title: Brenda Song

text:
{{Thông tin nhân vật
| name = Brenda Song
| image = BrendaSongMay09.jpg
| image_size = 200px
| height=
| caption =
| birthdate =
| location =  Carmichael, California
| spouse             = Không
| partner            = Trace Cyrus (2010–2017)Macaulay Culkin (2017–nay)
| children           = 1
| birthname =
| occupation = Diễn viên, Người mẫu, Người phát ngôn
| homepage = BrendaSongSite.com
| notable role = London Tipton trong The Suite Life of Zack and Cody,The Suite Life on Deck,Wendy Wu trong Wendy Wu: Homecoming Warrior}}
Brenda Song (sinh ngày 27 tháng 3 năm 1988) là một nữ diễn viên, người mẫu, người dẫn chương trình người Mỹ gốc Hmông. Cô đồng sản xuất kiêm vai chính Wendy Wu trong phim Wendy Wu: Homecoming Warrior, bộ phim có số người xem cao thứ 8 của Disney với 5,7 triệu lượt xem, Brenda nhận được cát-xê khoảng 1.200.000$ từ bộ phim này. Trong phim truyền hình The Suite Life of Zack and Cody, Brenda vào vai London Tipton. Năm 2008, Brenda tiếp tục tham gia "The Suite Life on Deck"- phụ bản của "The Suite Life of Zack and Cody" với mức cát-xê 3.500.000$. Cô cũng thường xuất hiện trong một số phim truyền hình khác của Disney Channel.

 Tiểu sử
Brenda Song sinh ngày 27 tháng 3 năm 1988 tại Carmichael, California (Hoa Kỳ). Cha cô là người H'mông, mẹ cô tên Mai, là người Mỹ gốc Thái Lan. Họ gặp nhau tại Sacramento. Cha cô là thầy giáo lớp hai và mẹ cô làm nội trợ. Gia đình cô di cư sang Mỹ vào năm 1976. Brenda sống tại khu ngoại ô tại Los Angeles với cha mẹ và hai người em trai Timmy và Nathan.

Brenda Song học rất giỏi, cô đã được học bổng "All-American Scholar" vào năm lớp 9, trong lễ tốt nghiệp (cùng với Kay Panabaker), Brenda Song được đại diện đọc diễn văn. Một năm sau (năm 17 tuổi), Brenda nhận bằng Mỹ thuật.

Cô bắt đầu sự nghiệp đóng phim của mình vào năm 6 tuổi. Vai diễn đầu tiên Brenda đóng là quảng cáo cho Pizza Little Caesars.

Cô nói: "Thật ra tôi bắt đầu bằng nghề người mẫu ở San Francisco. Tôi chỉ nhớ là lúc đó, tôi muốn được lên TV như Cindy Crawford. Vậy là tôi liên lạc với một dịch vụ người mẫu và bắt đầu làm nhiều thứ khác nữa. Khi chụp hình, tôi thấy mình trông cũng được đấy chứ, thế là tôi muốn khám phá thêm một chút nữa ở lĩnh vực phim ảnh. Tôi đóng phim quảng cáo và từ đó bắt đầu đóng phim truyền hình luôn."Brenda Song từng được bình chọn là một trong 25 ngôi sao "hot" nhất (dưới 25 tuổi). Trong Netscape, Brenda đứng thứ 9 ở "Top 10 gương mặt nữ đẹp nhất trong ngành Giải trí"Trang Wral,... Tháng 12 năm 2006, cả tạp chí CosmoGIRL! lẫn Popstar! đều gọi cô là "Nữ hoàng Disney" và các thành viên trong trang web http://Askmen.com đã bầu cử Brenda Song làm "Diễn viên của năm".

Brenda còn là một võ sĩ đai đen Taekwondo.

Có một thời gian Brenda Song xuất hiện rất ít. Đó là lúc cô phải dành phần lớn chăm sóc cho mẹ cô vì bà mới phát hiện mình bị ung thư vú. Năm 2009, bà Mai đã hoàn toàn bình phục. Brenda Song cũng đã rút ra được nhiều kinh nghiệm về bệnh ung thư vú, không bỏ cuộc và giúp mọi người hiểu về căn bệnh này.

Macaulay Culkin và Brenda Song hẹn hò từ năm 2017. Ngày 5 tháng 4 năm 2021, Brenda Song sinh con đầu lòng tại Los Angeles, Mỹ. Đứa bé trai được đặt tên là Dakota, trùng tên với chị gái Macaulay Culkin - người bị tai nạn giao thông qua đời năm 2008.

 Sự nghiệp truyền hình
Brenda Song đóng phim từ khi 6 tuổi, cô là gương mặt rất quen thuộc và quan trọng đối với "gia đình Disney". Một trong những vai diễn lớn thành công nhất của cô là London Tipton trong sê-ri phim 'The Suite Life of Zack and Cody' (Cuộc sống thượng hạng của Zack và Cody)- con gái chủ khách sạn Tipton. Sớm hơn nữa, Brenda đã tham gia sê-ri 'Phil of the future' (cùng Ricky Ullman và Alyson Michalka) với vai phụ Tia. Brenda còn góp mặt trong tập phim 'That's so Raven'. Năm 2006, Brenda có được vai chính nhất đầu tiên trong phim Wendy Wu: Homecoming warrior (Wendy Wu: công chúa chiến binh). Đó được coi là một trong những bộ phim được xem nhiều nhất Disney khi nhận được 5,7 triệu lượt xem.

Brenda Song rất thích thời trang nên rất nhiều vai diễn của cô là các nhân vật tiểu thư giàu có, thời trang.

Cô cũng có một số vai diễn trong các phim không thuộc Disney Channel như Santa with Muscles (1996, xuất hiện cùng với Hulk Hogan); vai Susan Acustus trong Leave it To Beaver (1997) và vai Reg trong Like Mike (2002),...

Ngoài sự xuất hiện trong phim ảnh, Disney còn tổ chức cuộc thi Disney Channel games hàng năm và Brenda luôn có mặt đầy đủ 3 năm liền (2006, 2007, 2008). Năm 2006, cô làm đội trưởng đội Xanh Da Trời và đã giúp đội của mình giành được Cúp Vô Địch. Năm 2007, Brenda tiếp tục chỉ huy đội Đỏ và được giải Nhì. Năm 2008, Brenda Song lại làm đội trưởng đội đỏ "Inferno" và với kinh nghiệm của mình, một lần nữa cô lại giúp đội của mình giành ngôi danh giá nhất, ngoài ra còn có các giải thưởng phụ khác như "Đội được yêu thích nhất".

Năm 2007, Brenda lại tiếp tục góp mặt trên truyền hình, mới đây cô mới được làm người dẫn chính trong show "Pass the plate" - Chương trình của Disney giới thiệu về các món ăn trên thế giới. Cô cũng vừa hoàn thành bộ phim College Road Trip với Raven Symone (trong đó cô diễn vai phụ).

Còn năm 2008, Brenda tiếp tục đóng nhiều phim mới, trong số đó có Special Delivery (Brenda đóng vai chính, cảnh quay sẽ ở Hawaii). Trong tương lai, bộ phim Wendy Wu: Homecoming Warrior sẽ có phần 2.

Vào năm 2008, ở danh sách "13 ngôi sao đáng xem nhất" do TV Guide, Brenda Song được xếp ở vị trí thứ 5. Có nhiều ý kiến cho rằng "với diễn xuất rất đạt và có phong cách của mình, Brenda Song lẽ ra phải đứng trên Selena Gomez (no.1) mới đúng".

 Sự nghiệp âm nhạc
Năm 2008, Brenda Song trình bày những bài hát riêng với các phong cách khác nhau: "Open up your eyes", "Hearts and souls", "Girl like me",...

Nhóm nhạc Cheetah girls đã mời Brenda tham gia nhưng cô từ chối vì đang dự định thu album riêng.

 Danh sách các bộ phim đã tham gia
{| class="wikitable"
|-
!Năm!!Tên phim!!Nhân vật!!Ghi chú
|-
|  2019 || Amphibia || Anne Boonchuy ||
|-
|  2013 || Dads || Veronica ||
|-
|  2010 || The social network || Christy ||
|-
|rowspan="1"|2009 || Phineas and Ferb || Wendy || Lồng tiếng (khách mời)
|-
|rowspan="7"|2008 || Boggie Town || Natalie ||
|-
| The Suite Life on Deck || London Tipton ||
|-
|  Disney Channel Games 2008 || Là chính mình ||Inferno (đội trưởng)
|-
| Camp Rock || Cô gái gần hồ ||
|-
| College Road Trip || Christina Wong ||
|-
| Special Delivery || Alice Vanlen ||
|-
| Wendy Wu: Homecoming Warrior 2 || Wendy Wu ||
|-
| align="center" | 2005-nay
| The Suite Life of Zack and Cody || London Tipton ||
|-
| rowspan="7"|2007 || Disney Channel Games 2007 ||Là chính mình ||Đội đỏ (đội trưởng)
|-
| Good Morning America || ||
|-
| The Tonight Show with Jay Leno  || ||
|-
| Punk'd || ||
|-
| Live with Regis and Kelly || ||
|-
| American Darlings || Chưa rõ||Phim
|-
| Pass the plate || Dẫn chương trình chính ||
|-
|rowspan="7"| 2006 || American Dragon: Jake Long ||Đội trưởng đội cổ vũ Tracey|| Lồng tiếng
|-
| Wendy Wu: Homecoming Warrior || Wendy Wu || Phim
|-
| Late Night With Conan O'Brien || Khách mời||
|-
| Holidaze: The Christmas That Almost Didn't Happen ||Treat|| Lồng tiếng
|-
| Total Request Live || ||
|-
| Disney Channel Games 2006 ||Là chính mình || Đội xanh (Đội trưởng)
|-
| That's So Suite Life of Hannah Montana || London Tipton ||
|-
| rowspan="5"|2004 ||  Stuck in the Suburbs ||Natasha Kwon-Schwartz ||
|-
| Costume Party Capers: The Incredibles || Lồng tiếng ||
|-
| A Cinderella Story|| Kelly Anderson||
|-
| Phil of the Future|| Tia|| 7 tập
|-
|Will and Grace|| Cady|| Khách mời
|-
| rowspan="4"|2003 || That's So Raven || Amber||
|-
| Strong Medicine|| Britney||
|-
| One on One|| Asanti|| 1 tập
|-
| One Tree Hill|| Lindsey|| Khách mời
|-
| rowspan="8"| 2002 || Get a Clue|| Jennifer||
|-
| Gilmore Girls|| cheerleader captain|| Khách mời
|-
| Grounded for Life|| Cô gái quan trọng || Khách mời
|-
| Lizzie McGuire|| Hannah|| Khách mời
|-
| Like Mike|| Reg Stevens ||
|-
| The Nightmare Room|| Chưa rõ||
|-
| The Bernie Mac Show || Shannon|| 1 tập
|-
| George Lopez || Popular Girl #2|| 1 tập
|-
| rowspan="4"|2001 || ER || Lynda || 1 tập
|-
| Judging Amy|| Vanessa Pran|||
|-
| Bette|| Stacey || 1 tập
|-
| Popular|| Mandy Shepherd || 1 tập
|-
| rowspan="4"|2000 || Charmed|| Haunted girl||
|-
| The Ultimate Christmas Present|| Samantha Kwan||
|-
| Once and Again|| Chrissy|| 1 tập
|-
| 7th Heaven|| Cynthia || 2 tập
|-
| 1999 || 100 Deeds for Eddie McDowd|| Sariffa Chung||
|-
| 1997 || Leave It to Beaver|| Susan Acustis||
|-
| rowspan="2"| 1996 || Santa with Muscles || Susan||
|-
| Small Talk || Panelist || 1 tập
|-
| 1995 || Requiem || Young Fong ||
|-
| 1994-1995 || Thunder Alley || Kathy || 2 tập
|-
|}

Giải thưởng, đề cử
 Năm 2001, Brenda giành danh hiệu Nghệ sĩ trẻ cho "Vai phụ hài xuất sắc nhất" trong The Ultimate Christmas Present (Quà Giáng Sinh quý giá).
 Năm 2003, Brenda được trao danh hiệu Nghệ sĩ trẻ cho "Vai diễn xuất sắc nhất trong sê-ri phim hài với tư cách khách mời khách mời" trong The Bernie Mac show (Show diễn của Bernie Mac).
 Năm 2004, Brenda nhận giải "Ngôi sao triển vọng của Poptastic" từ tạp chí Popstar!.
 Năm 2006, cô nhận giải "Diễn viên được yêu thích của Poptastic" cũng từ tạp chí Popstar!.
 Cũng trong năm 2006, Brenda được Nickelodeon Kids' Choice Awards UK tặng "Diễn viên truyền hình hay nhất".
 Năm 2007, Brenda tiếp tục được đề cử cho danh hiệu "Vẻ đẹp được yêu thích của Poptastic" trong tạp chí Popstar!.
 Ngoài ra, cô còn được đề cử cho giải Emmy cho diễn viên trong sê-ri phim The Suite Life of Zack and Cody.
 Năm 2008, bộ phim College Road Trip có sự góp mặt của Brenda được đề cử "Teen choice award" tại hạng mục "Phim hài".
 Brenda còn có nhiều huy chương trong môn võ Tae Kwon Do.

Thông tin mở rộng

 Màu tóc: Đen
 Màu mắt: Nâu
 Nickname: Brend, Bren, BS, Ren, Renda, Miss Song,...
 Brenda Song là tên thật nhưng nhiều người đã tưởng rằng họ của Brenda là Xiong làm Brenda phải lên báo đính chính.
 Bạn thân: Kristin Herrera, Brittany Curran, Emily Osment, Selena Gomez, Maya Kibble, Jonas Brothers, Cheetah girls... Brenda Song đã cùng Selena Gomez đến xem buổi biểu diễn "Burnin' up" của Jonas Brothers. Cô đã đứng xem và nhảy với Maya một cách hào hứng. Một hôm, Brenda đi chơi công viên với Joe Jonas, Sabrina Bryan, Kiely Williams,... và đã quay lại video. Khi chơi tàu lượn, Joe ngồi cạnh và khoác tay ra sau Brenda, người ta còn chụp một cảnh video này, trong đó Joe đang liếc nhìn Brenda trong thang máy. Từ đó lại xuất hiện câu hỏi: "Joe Jonas và Brenda Song có gì với nhau?"
 Trong một lần trả lời phỏng vấn, Kristin đã nói: "Tôi rất muốn trả ơn Brenda Song, thật đấy. Cô ấy đã làm gia sư & dạy tôi rất nhiều trong diễn xuất. Tôi nợ cô ấy nhiều. Brenda, đây là những lời từ trái tim mình. Tớ yêu cậu và tớ đang có khoảng thời gian đẹp đẽ nhất. Đối với tớ, cậu còn hơn cả chị em!"
 Sở thích: Mua sắm và khi không phải đóng phim, Brenda rất muốn được ở bên gia đình.
 Nam diễn viên Brenda thích nhất là Russel Crowe và Matt Damon, vì "các vai diễn của họ thật đa dạng, họ có thể đóng bất cứ vai gì! Về nữ, tôi khoái nhất là Nicole Kidman và Angelina Jolie vì họ không chạy theo các xu hướng mà lại tạo ra chúng. Mỗi vai diễn họ lại thể hiện khác nhau và tôi học được rất nhiều từ các chị ấy".
 Môn thể thao yêu thích: Bóng rổ
 Âm thanh yêu thích: Tiếng mưa rơi.
 Nhân vật hoạt hình yêu thích: "Người Đẹp" trong phim Người Đẹp và Quái Vật
 Loài vật yêu thích: Khỉ
 Bộ phim/Bài hát ưa thích vào Giáng sinh: Home Alone!/Jingle Bell.
 Châm ngôn: "Đích đến là Mặt Trăng, nếu bạn ngã thì ít ra phải tóm được một ngôi sao".
 Brenda Song sợ đi trên không (máy bay, trực thăng,...) nên mỗi lần đi nước ngoài, cô luôn cố gắng tự nhủ mình phải vượt qua điều đó
 Các tin đồn làm Brenda tức giận: Một cô gái (Brenda giấu tên) đã tung tin Brenda thi được vào trường là nhờ sự gian lận. Brenda đã rất tức giận nhưng cô đã bình tĩnh nói với báo: "Tôi đã lấy lại được bình tĩnh và chủ động tới gặp và cảnh cáo cô ấy"
 Brenda Song xuất hiện một thời gian ngắn trong phim tư liệu There's Something About Ashley: The Story Of Headstrong'' của Ashley Tisdale.
 Vào ngày 14 tháng 10, Brenda xác nhận đã đính hôn với Trace Cyrus

Các hoạt động phụ

 Chủ nhật, ngày 28 tháng 10 năm 2007: Brenda Song và Stevie Scott đã nhận phục vụ cho Buổi vân động chạy từ thiện lần thứ 10 cho Nghiên cứu phòng chống ung thư tuỵ.
 (Chưa rõ ngày): Brenda Song tham dự tiệc kín của buổi Từ thiện lần thứ 3 hàng năm vì lợi ích Sức khoẻ Tuổi trẻ và Gia đình.Cô đã trở thành tâm điểm chú ý vào buổi đêm vì vẻ đẹp quyến rũ và sự vui tính với trò "Nói nhanh mà không thở của mình".

Kiện tụng
Chỉ vài ngày sau khi lên tiếng bảo vệ Miley Cyrus, Brenda Song đã bị vướng vào một vụ việc cũng liên quan đến ảnh. Trang web chuyên cung cấp dịch vụ "bán hoa" Cityvibe.com đã sử dụng một bức ảnh nghệ thuật của Brenda Song để gắn vào tờ quảng cáo với thông tin sai sự thật mà không hề xin phép. Trước hành động phạm pháp đó, Brenda đã khởi tố Cityvibe và đòi ít nhất là 100000$ tiền bồi thường. Cô phát biểu: "Đại diện cho hàng triệu người mẫu trẻ, tôi biết mình phải chống lại những hành động đe doạ đến danh dự và hình ảnh bản thân. Qua buổi kiện này, tôi hy vọng có thể ngăn chặn công ty này khỏi làm thêm bất cứ một việc tương tự như vậy nữa".

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang chính thức
 Trang Kintera
 Trang Time for Kids (Phỏng vấn)
 Trang Courier-journal
 Trang New York's Times
 Trang Lapsplash
 Trang Wral
 Trang Buddy TV
 Trang Misso and Friends (Phỏng vấn)
 Trang Biggest Stars
 Trang Who's dated Who

Sinh năm 1988
Người mẫu Mỹ
Nhân vật còn sống
Nữ diễn viên điện ảnh Mỹ
Nữ diễn viên Mỹ thế kỷ 20
Nữ diễn viên Mỹ thế kỷ 21
Nữ diễn viên truyền hình Mỹ
Vận động viên Taekwondo Hoa Kỳ
Người mẫu nhí Hoa Kỳ
Nữ diễn viên thiếu nhi Mỹ
Nhà sản xuất phim Mỹ
Nữ diễn viên lồng tiếng Mỹ
Nữ diễn viên Los Angeles
Nữ người mẫu Mỹ
Nữ diễn viên Sacramento, California


title: Tritteling-Redlach

text:
Tritteling-Redlach là một xã trong vùng Grand Est, thuộc tỉnh Moselle, quận Boulay-Moselle, tổng Faulquemont. Tọa độ địa lý của xã là 49° 04' vĩ độ bắc, 06° 37' kinh độ đông. Tritteling-Redlach nằm trên độ cao trung bình là 380 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 305 mét và điểm cao nhất là 406 mét. Xã có diện tích 6,0 km², dân số vào thời điểm 1999 là 401 người; mật độ dân số là 66 người/km².

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Xã của Moselle


title: Dentimargo hesperia

text:
Dentimargo hesperia là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Marginellidae, họ ốc mép.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Dentimargo


title: 10399 Nishiharima

text:
10399 Nishiharima (1997 UZ8) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 29 tháng 10 năm 1997 bởi T. Kobayashi ở Oizumi.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 JPL Small-Body Database Browser ngày 10399 Nishiharima

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1997


title: Gymnastes gloria

text:
Gymnastes gloria là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Tham khảo

Gymnastes
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Jay Manuel

text:
Jay Manuel (sinh ngày 14 tháng 8 năm 1972) là người dẫn chương trình truyền hình, Giám đốc sáng tạo, chuyên gia trang điểm và tác giả người Canada. Ông được biết đến nhiều nhất với vai trò Giám đốc sáng tạo của chương trình truyền hình thực tế nổi tiếng America’s Next Top Model trong mùa mười tám đầu tiên. Manuel cũng được giới thiệu là người dẫn chương trình của Canada's Next Top Model.

Manuel là người sáng lập và giám đốc điều hành của dòng làm đẹp, Jay Manuel Beauty. Năm 2017, thương hiệu đã mở địa điểm bán lẻ đầu tiên tại Roosevelt Field Mall. Cuối năm đó, ông là một trong những giám khảo cho Hoa hậu Hoàn vũ 2017. Năm 2020, ông phát hành cuốn sách đầu tiên của mình, The Wig, The Bitch & The Meltdown.

Đầu đời
Manuel sinh ra ở Springfield, Illinois với mẹ là người gốc Ý và Séc và cha là người Nam Phi lai Cape Malay. Ông được nuôi dưỡng bởi cha mẹ nuôi ở Toronto nơi ông theo học tại Viện Tiến sĩ Norman Bethune Collegiate và Đại học York. Trước khi bước chân vào lĩnh vực thời trang, Manuel là một sinh viên dự bị y khoa và cũng học opera.

Đời tư
Jay công khai là người đồng tính. Mặc dù khá kín tiếng về cuộc sống tình cảm của mình nhưng ông vẫn thường xuyên vận động cho quyền LGBTQ. Năm 2011, ông tạo một video "It Gets Better" để trao quyền cho giới trẻ LGBTQ.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 JayManuel.com
 http://www.styleherfamous.ca/

America's Next Top Model
Nam người mẫu Mỹ
Nhiếp ảnh gia
Sinh năm 1972
Nhân vật còn sống


title: Loharda

text:
Loharda là một thị xã và là một nagar panchayat của quận Dewas thuộc bang Madhya Pradesh, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Loharda có dân số 8101 người. Phái nam chiếm 52% tổng số dân và phái nữ chiếm 48%. Loharda có tỷ lệ 48% biết đọc biết viết, thấp hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 60%, và tỷ lệ cho phái nữ là 35%. Tại Loharda, 18% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Madhya Pradesh


title: Sao từ

text:
Sao từ là một dạng sao neutron với từ trường mạnh đến  tesla, lớn hơn từ trường của Trái Đất khoảng 2.500.000 tỉ lần. Để so sánh, từ trường quanh các nam châm siêu dẫn lưỡng cực của máy gia tốc hạt lớn LHC chỉ trong khoảng từ 0.54 lên 8.3 tesla. Sự tồn tại của sao từ lần đầu được đưa ra bởi hai nhà thiên văn học Robert Duncan người Mỹ và Chrisopher Thompson người Canada vào những năm 1980. Hai ông cho rằng các sao neutron được hình thành cùng với từ trường mạnh hơn so với nhóm sao xung của chúng tới hàng trăm lần. Năm 1992, họ đã sử dùng lý thuyết sao từ để giải thích về sự tồn tại của các sóng thu được từ vụ nổ tia gamma ngày mùng 5 tháng 3 năm 1979, và sau đó là xác định vị trí của siêu tân tinh N49.

Đặc điểm
Chúng ta mới biết rất ít về sao từ, bởi không có sao từ nào ở gần Trái Đất. Các sao từ thường có đường kính khoảng 20 km. Tuy vậy, chúng có khối lượng gấp nhiều lần Mặt trời của chúng ta. Sao từ có mật độ đặc đến mức chỉ một mẩu nhỏ vật chất của nó đã nặng hơn 100 triệu tấn. Phần lớn các sao từ tự quay rất nhanh, ít nhất là vài vòng trong một giây. Tuổi thọ của sao từ thường ngắn. Từ trường mạnh của chúng suy yếu dần trong vòng 10.000 năm, sau đó mọi hoạt động và bức xạ tia X ngừng hẳn. Người ta ước tính trong Ngân Hà có khoảng 30 triệu sao từ đã "chết" hoặc hơn.

Các chấn động trên bề mặt sao từ gây ra biến đổi bản thân ngôi sao và từ trường bao quanh nó, thường dẫn đến các vụ bùng phát tia gamma đã từng được ghi nhận trên Trái Đất năm 1979, 1998 và 2004.

Sự hình thành

Trong siêu tân tinh, ngôi sao chủ co lại thành sao neutron, từ trường của nó tăng đột ngột theo cường độ (cứ giảm một nửa kích thước của một đường thì từ trường tăng lên 4 lần). Duncan và Thompson đã tính được từ trường của sao neutron, thông thường là 108 tesla, thông qua cơ chế "máy phát điện", giá trị này đã tăng lên nhiều, tới khoảng 1011 tesla (hay 1015 gauss). Kết quả là hình thành một sao từ
.

Siêu tân tinh có thể mất đi 10% khối lượng của nó trong quá trình bùng nổ. Để những sao có khối lượng lớn gấp 10 đến 30 lần khối lượng Mặt Trời không bị co luôn thành hố đen, khối lượng của chúng phải bị giảm đi một lượng đáng kể, thậm chí đến 80% khối lượng ban đầu.

Ước chừng cứ 10 vụ nổ siêu tân tinh thì có một sao từ chứ không nhiều như sao neutron hay sao xung thường thấy.

Vào ngày 21 tháng 2 năm 2008, các nhà nghiên cứu thuộc NASA và trường Đại học McGill thông báo đã tìm ra một sao neutron tạm thời biến đổi từ sao xung thành sao từ. Điều đó cho thấy sao từ không đơn thuần là một dạng hiếm của sao xung nhưng có thể là một giai đoạn phát triển của một số sao xung.

Lịch sử phát hiện

Hướng tiếp cận sao từ

Các nghiên cứu mới

Quan sát sao từ

Vào tháng 12 năm 2004, vụ nổ mạnh nhất ở bên ngoài hệ Mặt Trời đã được ghi nhận, tia chớp khổng lồ bao gồm bức xạ tia gamma siêu năng lượng, một phần của tia Röntgen và ánh sáng nhìn thấy được. Luồng sáng vũ trụ này trong 0,1 giây đã tạo ra một nguồn năng lượng mạnh gấp hai lần Mặt Trăng hôm rằm, phản xạ vào Mặt Trăng và chiếu sáng phần trên khí quyển của Trái Đất. Tia chớp xuyên qua Hệ Mặt Trời đã được ghi nhận bởi ít nhất 15 vệ tinh nhân tạo và trạm thăm dò vũ trụ, bao gồm cả tàu thăm dò Odyssey và Cassini. Nguồn gốc của tín hiệu lớn này chính là ngôi sao từ, nằm cách Trái Đất 50.000 năm ánh sáng. Đó là một ngôi sao kỳ lạ thuộc chòm sao Lạp Hộ với từ trường cực lớn. Theo tính toán, tổng năng lượng phát xạ của ngôi sao này trong 0,2 giây tương đương với nguồn năng lượng mà Mặt Trời phát ra trong 250.000 năm. Công suất phát sáng của nó lớn hơn một nghìn lần so với công suất của tất cả các ngôi sao trong Ngân Hà của chúng ta. Đợt bùng nổ của ngôi sao từ này đã làm ion hóa các lớp khí quyển Trái Đất và làm thay đổi một phần các bước sóng dài trong khí quyển.

Các sao từ đã được quan sát thấy
Tính đến tháng 7/2009, đã có 13 sao từ được xác nhận và 5 thiên thể khác đang xác định xem có phải sao từ không.
 1806-20 SGR, nằm cách chúng ta 50.000 năm ánh sáng
 SGR 1900 +14, nằm cách chúng ta 20.000 năm ánh sáng trong chòm sao Aquila
 SGR 0501 +4516
 CXO J164710.2-455216, nằm trong cụm thiên hà Westerlund 1, được hình thành từ một ngôi sao nặng hơn 40 lần mặt trời

Xem thêm
 Sao Neutron
 Sao xung
 Hố đen
 Siêu tân tinh
 Bùng nổ tia gamma
 Bức xạ gamma

Chú thích

Từ
Hiện tượng sao


title: Marie-Josée Croze

text:
Marie-Josée Croze sinh ngày 23.2.1970 ở Montréal Québec, là một nữ diễn viên người Canada. Chị nổi tiếng về vai diễn trong phim The Barbarian Invasions và đã đoạt Giải cho nữ diễn viên xuất sắc nhất (Liên hoan phim Cannes) năm 2003.

Tiểu sử & Sự nghiệp

Marie-Josée Croze lớn lên trong một gia đình cha mẹ nuôi nghèo ở Longueuil, vùng ngoại ô Montréal, cùng với 4 anh chị em khác. Chị theo học môn Nghệ thuật tạo hình ở trường Cégep du Vieux Montréal từ năm 1986 tới năm 1987.

Chị bắt đầu sự nghiệp diễn xuất từ năm 1993 trong phim dài La Florida của đạo diễn George Mihalka. Sau đó chị xuất hiện trong nhiều vai diễn trên truyền hình và phim điện ảnh, cả tiếng Pháp lẫn tiếng Anh, như loạt phim truyền hình nhiều tập Chambres en ville, Le masque, The Hunger và Urgence. Ngoài ra, chị cũng xuất hiện trên nhiều phim ngắn và phim dài trung bình, trong đó có Le Rat des villes et le Rat des champs, Femme de rêve và HLA Identique.

Năm 2000, chị đóng vai chính trong phim Maelström của Denis Villeneuve và được nổi tiếng quốc tế. Năm 2001, chị đóng phim Ararat, một phim nói về tội diệt chủng người Armenia của đạo diễn Atom Egoyan.

Năm 2003, chị đóng vai người nghiện ma túy trong phim Les Invasions barbares của đạo diễn Denys Arcand. Vai diễn này đã mang lại cho chị Giải cho nữ diễn viên xuất sắc nhất (Liên hoan phim Cannes). Từ đây, chị chuyển sang cư ngụ ở Paris và xuất hiện trong nhiều phim Pháp như Ordo, Mensonges et trahisons, La Petite Chartreuse, Jacquou Le Croquant và Ne le dis à personne, cũng như phim Munich của đạo diễn nổi tiếng Steven Spielberg.

Ngoài ra chị cũng xuất hiện trong các phim Le Scaphandre et le Papillon của Julian Schnabel, Deux jours à tuer của Jean Becker, và mới đây phim Le Nouveau Protocole của Thomas Vincent cùng phim Je l'aimais của Zabou Breitman (2009).

Ngoài ra, chị cũng tham gia các dự án thử nghiệm khác, như truyện tranh Mars et Avril, một tác phẩm lai tạp, do nhà xuất bản la Pastèque phát hành 2 tập năm 2006.

Danh mục phim

 Chambres en ville (1989) (TV series).... Noémie Vanasse
 Le choix (1991) (TV)....
 Montréal P.Q. (1992) (TV series)....
 1992: La Postière của Gilles Carle
 1993: La Florida của George Mihalka
 1996: Le Rat des villes et le Rat des champs của James di Salvio (phim ngắn)
 1996: Femme de rêve của Nadia Simaani (phim ngắn)
 1998: HLA identique của Thomas Briat (phim dài trung bình)
 1998: Captive của Matt Dorff
 2000: Terre champ de bataille (Battlefield Earth) của Roger Christian
 2000: Maelström của Denis Villeneuve
 2002: Des chiens dans la neige của Michel Welterlin
 2002: Ararat của Atom Egoyan
 2002: Ascension của Karim Hussain
 2003: Les Invasions barbares của Denys Arcand
 2003: Nothing của Vincenzo Natali
 2004: Taking Lives của DJ. Caruzo
 2004: Ordo của Laurence Ferreira Barbosa
 2004: Mensonges et trahisons et plus si affinités của Laurent Tirard
 2004: Les Oiseaux du ciel của Eliane Latour
 2005: La Petite Chartreuse của Jean-Pierre Denis
 2005: Munich của Steven Spielberg
 2005: La Mémoire des autres của Pilar Anguita-McKay
 2006: Ne le dis à personne của Guillaume Canet
 2006: Le Scaphandre et le Papillon của Julian Schnabel
 2007: Jacquou le Croquant của Laurent Boutonnat
 2007: Le Nouveau protocole của Thomas Vincent
 2008: Deux jours à tuer của Jean Becker
 2009: Je l'aimais của Zabou Breitman
 Prochainement: Liberté của Tony Gatlif
 Prochainement: La Cuisine của Julie Lopes-Curval
 Prochainement: Un balcon sur la mer của Nicole Garcia

Giải thưởng

 2001: Giải Jutra, nữ diễn viên chính xuất sắc nhất, phim Maelström
 2001: Giải Génie, nữ diễn viên chính xuất sắc nhất, phim Maelström
 2001: Liên hoan phim quốc tế Vancouver, giải nữ diễn viên chính xuất sắc nhất, phim Maelström
 2001: Liên hoan quốc tế phim tình yêu ở Mons, giải nữ diễn viên chính xuất sắc nhất Maelström
 2003: Giải cho nữ diễn viên xuất sắc nhất (Liên hoan phim Cannes) phim Les Invasions Barbares
 2003: Giải Jutra, nữ diễn viên chính xuất sắc nhất, phim Les Invasions Barbares

Giai thoại
 Chị biết tin mình đoạt giải thưởng Liên hoan phim Cannes khi xem truyền hình trực tiếp, lúc chị đang tham gia việc phát sóng chương trình Christiane Charette en direct, trên đài Radio-Canada.

Tham khảo

Canadian Film Encyclopedia

Liên kết ngoài

Sinh năm 1970
Nhân vật còn sống
Người Montréal
Nữ diễn viên điện ảnh Canada
Nữ diễn viên truyền hình Canada
Nữ diễn viên Canada thế kỷ 20
Nữ diễn viên Canada thế kỷ 21


title: 1 tháng 6

text:
Ngày 1 tháng 6 là ngày thứ 152 (153 trong năm nhuận) trong lịch Gregory. Còn 213 ngày trong năm.

Sự kiện
193 – Hoàng đế La Mã Didius Julianus bị sát hại trong cung điện.
352 – Sau khi chiến bại và bị quân Tiền Yên bắt giữ, Nhiễm Mẫn bị hành quyết, nước Ngụy diệt vong.
907 – Chu Toàn Trung lên ngôi hoàng đế Hậu Lương, mở ra thời kỳ Ngũ Đại Thập Quốc trong lịch sử Trung Quốc.
1802 – Nguyễn Ánh lên ngôi hoàng đế nhà Nguyễn tại Phú Xuân với niên hiệu Gia Long, đánh dấu thời kỳ Việt Nam thống nhất sau nhiều thế kỷ nội chiến.
1939 – Nguyên mẫu loại máy bay tiêm kích Focke–Wulf Fw 190 của Không quân Đức có chuyến bay đầu tiên.
1946 – Cao ủy Đông Dương d'Argenlieu ra thông cáo thành lập Cộng hòa tự trị Nam Kỳ tại Sài Gòn.
1957 – Thành lập Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam.
1967 – Phát hành album Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band của ban nhạc Anh The Beatles.
2003 – Công trình thủy lợi đập Tam Hiệp trên Trường Giang tại Trung Quốc bắt đầu tích nước.
2009 – Chuyến bay 447 của Air France rơi xuống Đại Tây Dương ngoài khơi Brasil, toàn bộ hành khách và phi hành đoàn thiệt mạng.

Sinh
 1923 – Eugène Vaulot, quân nhân người Pháp của Đức Quốc xã (m. 1945)
1904 – Hoàng Đình Giong, nhà cách mạng và quân sự Việt Nam, Đảng viên Cộng sản
1907 – Phạm Văn Mùi, nhiếp ảnh gia (m. 1992)
 1941 – Phạm Công Thiện, nhà thơ, nhà văn, triết gia người Việt Nam (m. 2011)
 1926
 Andy Griffith, diễn viên Mỹ (m. 2012)
 Marilyn Monroe, huyền thoại điện ảnh người Mỹ (m. 1962)
 1937 – Morgan Freeman, diễn viên Mỹ
 1940 – René Auberjonois, diễn viên Mỹ (m. 2019)
 1956 – Lisa Hartman Black, nữ ca sĩ, diễn viên Mỹ
 1968 – Jason Donovan, nữ ca sĩ, diễn viên Australia
 1971
 Mario Cimarro, diễn viên nổi tiếng người Cuba
 Ghil'ad Zuckermann, nhà ngôn ngữ học
 1974 – Alanis Morissette, nữ ca sĩ Canada
 1982 – Justine Henin, tay vợt nữ người Bỉ
 1986 – Dayana Mendoza, hoa hậu Hoàn vũ 2008
 1988 – Javier Hernández, cầu thủ bóng đá người México
 1996 – Chim sẻ đi nắng, game thủ AOE
 1996 – Tom Holland, nam diễn viên, vũ công người Anh.
 1999 – Technoblade, YouTuber nổi tiếng người Mỹ (m. 2022)
 2006 - Phạm Thị Thu Trang , nữ sinh mầm non của THPT Tam Phú

Mất
 1725 – Nguyễn Phúc Chu, được gọi là chúa Minh, chúa Nguyễn thứ sáu của Đàng Trong (s. 1675).
1868 – James Buchanan (s. 1791)
 1968 – Tác giả mù Helen Keller mất tại nhà riêng (s. 1880)
 1983 – Nhà tiểu thuyết Anna Seghers (s. 1900)
 1983 – Hoàng tử Charles của Bỉ (s. 1903)
 1985 – Richard Greene, diễn viên người Anh (s. 1918)

Ngày lễ và ngày kỷ niệm
 Ngày Quốc tế Thiếu nhi

Tham khảo

01
Ngày trong năm


title: Tsukumi, Ōita

text:
là một thành phố thuộc tỉnh Ōita, Nhật Bản. Thành phố được thành lập ngày 01 tháng 4 năm 1951.

Đến năm 2003, dân số thành phố là 22.336 người trên diện tích 79,38 km², mật độ 281,38 người/ km².

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Tsukumi official website

Thành phố tỉnh Ōita
Khu định cư cảng Nhật Bản


title: Lim xanh

text:
Lim xanh (danh pháp hai phần: Erythrophleum fordii), là một loài thực vật thuộc phân họ Vang.

Mô tả
Là cây gỗ lớn, cao trên 30m. Thân thẳng, tròn, gốc có bạnh nhỏ, vỏ màu nâu có nhiều nốt sần màu nâu nhạt sau bong mảng hoặc vẩy lớn, lớp vỏ trong màu nâu đỏ. Nếu cây mọc lẻ thường phân cành thấp, cành non màu xanh lục. Lá kép lông chim 2 lần mọc cách, có 3-4 đôi cuống cấp 2. Hoa tự hình chùm kép. Hoa lưỡng tính gần đều. Quả đậu hình trái xoan thuôn. Hạt dẹt màu nâu đen, xếp lợp lên nhau, vỏ hạt cứng, dây rốn dày và to gần bằng hạt.

Sinh thái
Cây mọc chậm. Là cây ưa sáng nhưng lại chịu bóng khi còn nhỏ. Phân bố trên đất sét hoặc sét pha sâu dày, khí hậu nhiệt đới mưa mùa. Có khả năng tái sinh hạt và chồi tốt. Phân bố chủ yếu ở Việt Nam, Đài Loan và Trung Quốc.

Sử dụng
Cây lim được dùng để lấy gỗ, làm bóng mát, nghiên cứu khoa học; vỏ cây cũng chứa nhiều chất chát dùng để nhuộm.

Xem thêm
Gỗ lim

Chú thích

Liên kết ngoài

Thực vật rừng- Giáo trình ĐH Lâm nghiệp Việt Nam.

F
Thực vật Đài Loan
Thực vật Việt Nam
Thực vật Trung Quốc


title: Lapeyrère

text:
Lapeyrère  là một xã thuộc tỉnh Haute-Garonne trong vùng Occitanie tây nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 395 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Haute-Garonne


title: Beaulieu, Cantal

text:
Beaulieu là một xã ở tỉnh Cantal, thuộc vùng Auvergne-Rhône-Alpes ở miền trung nước Pháp.En occitan, on dit Belluoc, prononcer Béyo.

Dân số

Xem thêm
 Xã của tỉnh Cantal

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Beaulieu sur le site de l'Institut géographique national
 Beaulieu sur le site de l'Insee

Beaulieu


title: Amphineurus perdecorus

text:
Amphineurus (Amphineurus) perdecorus là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Tham khảo

Amphineurus
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Cryptocephalus eberti

text:
Cryptocephalus eberti là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Kimoto miêu tả khoa học năm 2004.

Chú thích

Tham khảo

E


title: Gujarat

text:
Gujarat () là một bang miền Tây Ấn Độ, có diện tích  với đường bờ biển dài  và dân số hơn 60 triệu người. Bang tiếp giáp với Rajasthan về phía bắc, Maharashtra về phía nam, Madhya Pradesh về phía đông, biển Ả Rập và tỉnh Sindh của Pakistan về phía tây. Thành phố lớn nhất là Gandhinagar, còn thủ phủ là Ahmedabad. Ngôn ngữ chính thức là tiếng Gujarat.

Tại đây có một vài nơi mà các di tích văn minh thung lũng sông Ấn còn sót lại, như Lothal và Dholavira. Lothal được cho là một trong các cảng biển đầu tiên trên thế giới. Những thành phố ven biển của Gujarat, nhất là Bharuch và Khambhat, đóng vai trò là các cảng và trung tâm thương mại vào thời kỳ đế quốc Maurya và Gupta, và trong các triều đại Saka Phó vương Miền Tây.

Gujarat đã được người Hy Lạp cổ đại biết đến từ lâu, và đã quen thuộc với các trung tâm của các nền văn minh Tây phương vào cuối thời Trung Cổ châu Âu. Văn bản cổ nhất về lịch sử hàng hải hai nghìn năm của Gujarat là một cuốn sách Hy Lạp tên Periplus Maris Erythraei.

Về hành chính tổng quát, Gujarat có thể được chia ra làm 4 vùng:

• Nam Gujarat

• Trung Gujarat

• Bắc Gujarat

• Saurashtra (& Kutch)

Saurashtra là một vùng bán đảo, 3 bề là ven Biển Ả Rập. Nó rộng khoảng một phần ba của bang Gujarat. Một trong những đặc sản của nó là xoài Kesar, được đánh giá là "ngon nhất thế giới", và được người Ấn Độ cho danh hiệu là “Nữ hoàng xoài”.

Tham khảo

Bang và lãnh thổ liên bang của Ấn Độ


title: Liên đoàn bóng đá Niger

text:
Liên đoàn bóng đá Niger () là tổ chức quản lý, điều hành các hoạt động bóng đá ở Niger. Liên đoàn quản lý đội tuyển bóng đá quốc gia Niger, tổ chức các giải bóng đá như vô địch quốc gia và cúp quốc gia. Liên đoàn bóng đá Niger gia nhập FIFA và CAF cùng năm 1967.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Niger  trên trang chủ của FIFA.

Niger
Bóng đá Niger


title: Verrières-en-Forez

text:
Verrières-en-Forez là một xã trong tỉnh Loire miền trung nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Loire

Tham khảo

Liên kết ngoài
Map of Verrières-en-Forez

Verrieresenforez


title: 14939 Norikura

text:
14939 Norikura (1995 DG1) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 21 tháng 2 năm 1995 bởi A. Nakamura ở Kuma Kogen.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 14939 Norikura

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1995


title: Jordan

text:
Jordan ( ), tên chính thức Vương quốc Hashemi Jordan (tiếng Ả Rập: المملكة الأردنية الهاشمية,Al Mamlakah al Urdunnīyah al Hāshimīyah) là một quốc gia Ả Rập tại Trung Đông trải dài từ phần phía nam của sa mạc Syria tới vịnh Aqaba. Nó có chung biên giới với Syria ở phía bắc, Iraq ở phía đông bắc, Israel và lãnh thổ của người Palestine về phía tây và nam. Jordan cùng với Israel phân chia Biển Chết, và bờ biển Vịnh Aqaba với Israel, Ả Rập Xê Út, và Ai Cập. Phần lớn lãnh thổ Jordan bị bao phủ bởi sa mạc, đặc biệt là sa mạc Arabia; tuy nhiên vùng tây bắc, với sông Jordan, được coi là vùng đất rất màu mỡ. Thủ đô của Jordan là Amman, nằm ở phía tây bắc.

Trong lịch sử của mình, tại Jordan tồn tại rất nhiều nền văn minh, như Sumeria, Akkadia, Babylonia, Assyria, Mesopotamia, và đế quốc Ba tư. Có thời Jordan là một phần của đế quốc Ai Cập thời các vua Pharaon, và sản sinh ra nền văn minh Nabatea, để lại nhiều tàn tích khảo cổ tại Petra. Các nền văn minh phương tây cũng để lại nhiều dấu ấn tại đây, như Alexander đại đế, đế quốc La Mã, đế quốc Byzantine, và đế quốc Ottoman. Kể từ thế kỷ thứ bảy, vùng đất này nằm dưới ảnh hưởng của văn hóa Hồi giáo và Ả Rập, ngoại trừ một thời gian ngắn dưới sự cai trị của đế quốc Anh.

Vương triều Hashemi tại Jordan là một vương triều quân chủ. Nhà vua cũng đồng thời là nguyên thủ quốc gia, và tổng tư lệnh quân đội. Nhà vua có quyền hành pháp, thông qua thủ tướng và hội đồng Bộ trưởng, hay nội các. Nội các, trong khi đó, chịu trách nhiệm trước Hạ nghị viện. Viện này, cùng Thượng nghị viện, hợp thành nhánh lập pháp của chính phủ. Ngành tư pháp là một ngành riêng trong chính phủ.

Lịch sử

Từ thế kỷ XIII TCN., những dân tộc sử dụng ngôn ngữ Semit đến định cư ở vùng này với sự hình thành các vương quốc được nhắc đến trong Kinh Thánh (Gileed, Ammon, Bashan, Edom và Moab). Vào thế kỷ X TCN, lãnh thổ bị sáp nhập vào vương quốc Israel. Khoảng năm 300 TCN, dòng họ Nabataean từ bán đảo Ả Rập đến thành lập vương quốc. Vương quốc này sáp nhập vào Đế quốc La Mã năm 106. Người Ả Rập chiếm vùng đất này vào thế kỷ VII. Sau thời kì Thập tự chinh (1096-1250), vùng lãnh thổ này thuộc quyền kiểm soát của nhà Mamluk (Ai Cập), rồi trở thành một phần của đế quốc Ottoman cho đến khi đế quốc này sụp đổ sau Chiến tranh thế giới thứ I.

Người Ả Rập dần dần có nhận thức về tinh thần độc lập dân tộc và mong muốn giành lại đất đai. Họ đã nổi dậy dưới sự lãnh đạo của Al Sharif Hussein đòi tự do, độc lập. Tháng 6 năm 1916, Al Sharif Hussein tuyên bố toàn bộ đất đai Hedjaz (Ả Rập Xê Út ngày nay) thuộc về người Ả Rập và ông trở thành vua của nước Ả Rập mới này. Quân Ả Rập do Faysal (con trai thứ ba của Al Sharif Hussein) lãnh đạo đã liên tiếp giành thắng lợi (chiếm được vịnh Aqaba vào tháng 7 năm 1917 và Damas vào tháng 10 năm 1918). Chẳng bao lâu quân Ottoman phải rút khỏi Syria, Jordan và các quốc gia Ả Rập khác. Với sự giúp đỡ của các sĩ quan Anh, Faysal đã thành lập một chính phủ tự trị ở Damas. Chiến tranh thế giới thứ nhất kết thúc, Faysal đã xây dựng một nhà nước Ả Rập ở Syria, bao gồm cả Jordan, Palestine và Liban kéo dài từ Alepplo (phía bắc) tới Aqaba (giáp Hồng Hải).

Tháng 4 năm 1920 Anh, Pháp bí mật ký Hiệp định San Remo, chia cắt Syria thành nhiều phần dưới ảnh hưởng của Anh, Pháp. Palestine bao gồm cả Jordan đặt dưới sự uỷ trị của Anh, còn Syria, Liban giao cho Pháp. Faysal buộc phải rút khỏi Damas.
Năm 1922, Hội quốc liên quy định biên giới Palestine chỉ đến miền tây sông Jordan, phần phía đông sông Jordan (Transjordan) là một quốc gia riêng biệt. Từ năm 1921, tiểu vương quốc phía Đông sông Jordan là Transjordan trở thành lãnh thổ ủy trị của Anh. Sau Thế Chiến II, Anh buộc phải huỷ bỏ chế độ uỷ trị, công nhận Transjordan là một quốc gia độc lập có chủ quyền. Ngày 22 tháng 3 năm 1946, hai nước ký Hiệp ước hữu nghị và đồng minh. Ngày 25 tháng 5 năm 1946, Jordan được hoàn toàn độc lập, hoàng tử Abdullah Bin Hussein (con trai thứ hai của Al Sharif Hussein) được suy tôn làm vua hợp pháp, đổi tên nước thành Vương quốc Hashemite Jordan. Ngày 14 tháng 12 năm 1955, Jordan chính thức gia nhập Liên Hợp Quốc.

Quốc vương Abdullah đã tham gia cuộc chiến chống lại Nhà nước Israel vừa mới ra đời. Năm 1949, Quốc vương Abdullah ra lệnh cho quân đội tinh nhuệ của ông (do Anh thành lập năm 1928) sáp nhập lãnh thổ phía Tây sông Jordan bất chấp sự phản đối của các nước Ả Rập khác và đổi tên nước thành Vương quốc Al Jordaniyah al Hashimiyah. Năm 1951, Abdullah bị một người Palestine ám sát. Năm 1952, Quốc vương Hussein lên kế vị cha là Talal bị truất phế vì bệnh tâm thần.

Năm 1956, Quốc vương Hussein ủng hộ Ai Cập trong cuộc Khủng hoảng Kênh đào Suez, nhưng chỉ một năm sau đó, Hussein sa thải những thành phần thân với Tổng thống Gamal Abdel Nasser của Ai Cập đang nắm giữ các chức vụ chủ chốt. Để cân bằng với Cộng hòa Ả Rập Thống nhất (Liên minh Ai Cập - Syria), Liên minh Jordan - Iraq được hình thành vào tháng 2 năm 1958 nhưng đã tan rã sau cuộc cách mạng Baghdad vào tháng 7 năm đó. Vì cảm thấy bị đe dọa, Quốc vương kêu gọi sự giúp đỡ của phương Tây.

Năm 1967, Jordan liên minh với Ai Cập trong cuộc Chiến tranh Sáu ngày. Israel đánh chiếm lại vùng bờ Tây sông Jordan và phía Đông Jerusalem, hàng ngàn người tị nạn Palestine phải đi lánh nạn. Sau chiến tranh, Quốc vương Hussein phải đương đầu với quân du kích Palestine mưu toan nắm lấy quyền lực hoàng gia. Năm 1970, quân đội hoàng gia đã can thiệp và trục xuất người Palestine sang Liban và Syria.

Năm 1978, tiếp theo sau hiệp định hòa bình Camp David được ký kết giữa Israel và Ai Cập, mối giao hảo giữa Jordan và Palestine cũng trở nên thân thiện hơn. Năm 1984, Jordan lập lại mối quan hệ với Ai Cập. Năm 1988, sau cuộc nổi dậy của người Palestine ở các vùng lãnh thổ bị chiếm đóng, Quốc vương Hussein đã giải tán Quốc hội Jordan trong đó các đại biểu người Palestine chiếm đến 60 thành viên và tuyên bố cắt đứt mọi ràng buộc hành chính giữa Jordan và vùng lãnh thổ thuộc bờ Tây sông Jordan.

Jordan ủng hộ Iraq trong Chiến tranh Vùng Vịnh năm 1991. Năm 1994, Jordan ký hiệp ước hòa bình với Israel nhưng chính sách cứng rắn của Israel kể từ khi Thủ tướng Benjamin Netanyahu lên nắm quyền (1996) đã gây không ít lo lắng cho Jordan. Năm 1999, Quốc vương Hussein qua đời, con trai là Abd Allah lên nối ngôi và theo đuổi chính sách hoàn toàn độc lập với vua cha.

Chính trị

Đối nội
Jordan theo chế độ quân chủ lập hiến. Vua chỉ định Thủ tướng. Thủ tướng lựa chọn Hội đồng Bộ trưởng. Hội đồng Bộ trưởng chịu trách nhiệm trước Quốc hội. Quốc hội bao gồm Thượng nghị viện (do vua chỉ định) và Hạ nghị viện do dân cử.
Trước đây các đảng phái chính trị đều bị cấm hoạt động (trừ Liên minh dân tộc Ả Rập do vua Hussein lập ra năm 1972).

Các tổ chức chính gồm có:

-Đảng Xã hội phục hưng Ả Rập (Baath)

-Đảng Cộng sản Jordan

-Tổng liên đoàn các nghiệp đoàn Jordan.

Từ cuối những năm 1980, đầu 1990, do ảnh hưởng của xu thế chung trên thế giới và đòi hỏi cấp bách của tình hình trong nước, Jordan đã dần dần điều chỉnh chính sách, thực hiện dân chủ hoá và đa đảng, bãi bỏ lệnh thiết quân luật (ban hành từ 1967). Tháng 7 năm 1992 xoá bỏ lệnh cấm các đảng phái chính trị hoạt động. Năm đảng mới được chính thức đăng ký hoạt động gồm Jordan National Alliance, Pledge Party, Islamic Action Party, Popular Union Party, Future Party.

Tháng 12 năm 1992, Quốc hội Jordan thông qua luật báo chí và phát hành, cho phép các đảng được tự do phát hành báo trong thời gian 40 năm đầu. Đây là những bước chuyển quan trọng, tiến tới tự do hoá về chính trị.]

Đối ngoại
Jordan là một nước của Phong trào không liên kết, quan hệ tốt, hài hoà với phần lớn các nước Ả Rập nhằm tranh thủ sự giúp đỡ về kinh tế.
Jordan công nhận quyền tự quyết của nhân dân Palestine và nêu yêu cầu Israel phải rút khỏi các vùng bị chiếm đóng từ 1967. Jordan tán thành nghị quyết 242 và 338 của Liên Hợp Quốc về vấn đề Trung Đông, hoan nghênh sáng kiến hoà bình Trung Đông do Ả Rập Xê Út đưa ra năm 2002, ủng hộ lộ trình hoà bình.

Ngày 31 tháng 7 năm 1988, Vua Hussein quyết định cắt đứt các quan hệ hành chính, pháp lý với Tây Jordan. Jordan có quan hệ gần gũi với Mỹ và phương Tây. Bình thường hoá quan hệ với Israel (cùng lập Sứ quán tại Thủ đô của nhau ngày 11 tháng 12 năm 1994), mở cửa biên giới và đẩy mạnh hợp tác giữa hai nước.

Địa lý

Jordan nằm ở Tây Á, vùng Trung Đông, phần trên của bán đảo Ả Rập. Tây giáp Israel, Bắc giáp Syria, Đông Bắc giáp Iraq, Đông và Nam giáp Ả Rập Xê Út. Địa hình phần lớn được tạo thành bởi một vùng cao nguyên đá vôi khô cằn, dọc theo biên giới phía Tây là vùng trũng gồm dải đồng bằng hẹp thuộc lưu vực sông Jordan và biển Chết, phía Tây Nam có một lối thông ra biển Đỏ (vịnh Akaba).

Hành chính

Jordan được chia thành 12 Governorates (tỉnh) và được phân chia tiếp thành 54 Nahias (huyện).

Về mặt địa lý, các Governorates của Jordan được phân thành ba khu vực, khu vực miền Bắc, miền Trung và khu vực phía Nam. Ba vùng địa lý phân bố không theo khu vực hoặc quần thể, mà là do kết nối địa lý và khoảng cách giữa các trung tâm dân cư. Khu vực phía Nam được ngăn cách với khu vực miền Trung bởi dãy núi Moab trong Governorate Kerak. Các khu dân cư của khu vực miền Trung và miền Bắc được tách về mặt địa lý bởi các ngọn núi của Governorate Jerash.

Kinh tế

Jordan là một nước nhỏ, tài nguyên thiên nhiên không nhiều, đặc biệt không có dầu mỏ. Khoáng sản chính có phosphat, xi măng, ngoài ra có quặng sắt, đồng, thạch cao, măng gan và muối khoáng ở vùng Biển Chết. Công nghiệp chủ yếu là các ngành khai thác. Jordan đứng thứ 3 trên thế giới về xuất khẩu phosphat (sau Maroc, Mỹ). Năm 1988, sản lượng khai thác phosphat đạt gần 6,5 triệu tấn. Xuất khẩu phosphat chiếm 35,2% tổng số xuất khẩu (1989). Từ 1990 do ảnh hưởng của chiến tranh Vùng Vịnh, xuất khẩu phosphat của Jordan bị giảm dần. Ngoài ra còn có một số nhà máy xi măng, hoá chất khác và một nhà máy lọc dầu (dầu thô do Ả Rập Xê Út và Iraq cung cấp). Tính đến năm 2016, GDP của Jordan đạt 39.453 USD, đứng thứ 91 thế giới, đứng thứ 30 châu Á và đứng thứ 11 Trung Đông.

GDP: 22,56 tỷ USD (2009).
GDP đầu người: 3557 USD (2009).
Tỷ lệ tăng trưởng kinh tế: 3,1% (2009).(Năm 2008 là 5,6%, năm 2007 là 6,6%)
Thất nghiệp: 13,5% (2009). (Năm 2008 là: 12,6%),
Lạm phát: 1,7% (2009). (Năm 2008 là: 14,9%)
Xuất khẩu: 6,989 tỷ USD (2009). (Năm 2008 là 7,782 tỷ USD)
Mặt hàng xuất khẩu: Quần áo may sẵn, rau quả, thuốc men, quặng phosphat...
Nhập khẩu: 12,31 tỷ USD (2009). (Năm 2008 là 14,99 tỷ USD)

Mặt hàng nhập khẩu: dầu thô, máy móc thiết bị, phương tiện giao thông vận tải, lương thực, hàng tiêu dùng, thực phẩm, quặng sắt...

Ngân sách Nhà nước: 8,223 tỷ USD (2009).
Dự trữ ngoại tệ: 10,29 tỷ USD (2009).
Sản phẩm công nghiệp chiếm 26% GDP.

Đất nông nghiệp chỉ chiếm khoảng 25% tổng diện tích toàn quốc tập trung ở các vùng trũng quanh lưu vực sông Jordan và phụ lưu là sông Yarmuk. Sản phẩm nông nghiệp chiếm 8% GDP, gồm lúa mì, đại mạch, ô liu, đậu và rau quả các loại. Chăn nuôi có bò sữa, dê cừu, gia súc và cá.

Jordan nhập khẩu lương thực, thực phẩm và hàng tiêu dùng.

Từ cuối thập kỷ 80, kinh tế Jordan khủng hoảng nghiêm trọng. Chiến tranh Iran-Iraq kết thúc, các khoản tiền viện trợ cho không của các nước sản xuất dầu Vùng Vịnh bị cắt giảm và số tiền của người Jordan lao động ở nước ngoài chuyển về cũng bị giảm nhiều.

Nhân khẩu

Bộ Thống kê Jordan ước tính dân số 2011 là 6.249.000 người. Có 946.000 hộ gia đình ở Jordan vào năm 2004, với mức trung bình là 5,3 người/hộ gia đình (so với 6 người/hộ gia đình điều tra dân số năm 1994).

Một nghiên cứu được xuất bản bởi Luigi Luca Cavalli-Sforza thấy rằng di truyền học của người Jordan là gần gũi nhất với người Assyria trong số tất cả các dân tộc khác của Tây Á.

Nhập cư và tỵ nạn
Trong năm 2007, đã có 700.000 đến 1.000.000 người Iraq ở Jordan. Kể từ khi xảy ra cuộc chiến Iraq nhiều Kitô hữu từ Iraq đã định cư vĩnh viễn hoặc tạm thời ở Jordan, với số lượng ước tính khoảng 500.000 người. Ngoài ra còn có 15.000 người Lebanon di cư đến Jordan sau cuộc chiến tranh năm 2006 với Israel.

Có khoảng 1.200.000 người di cư bất hợp pháp và khoảng 500.000 lao động nhập cư hợp pháp người Jordan tại Anh. Hơn nữa, có hàng ngàn phụ nữ nước ngoài làm việc trong câu lạc bộ đêm, khách sạn và quán bar trên khắp vương quốc Jordan, chủ yếu từ Đông Âu và Bắc Phi.

Jordan còn là nơi ở của một số người nước ngoài như người Mỹ và châu Âu tương đối lớn tập trung chủ yếu ở thủ đô là nơi có nhiều tổ chức quốc tế và cơ quan đại diện ngoại giao hoạt động trong khu vực của họ ở Amman.

Theo tổ chức UNRWA, Jordan là nơi tỵ nạn của 1.951.603 người Palestine trong năm 2008, hầu hết họ đã được công nhận là các công dân Jordan. Có 338.000 người trong số họ đang sống trong các trại tị nạn UNRWA. Jordan đã thu hồi quốc tịch của hàng ngàn người Palestine để ngăn chặn bất kỳ nỗ lực để tái định cư nào của họ tại Bờ Tây của Jordan.

Ngôn ngữ
Ngôn ngữ chính thức là tiếng Ả Rập tiêu chuẩn hiện đại, một ngôn ngữ được giảng dạy trong các trường học. Các ngôn ngữ bản địa hầu hết của Jordan là tiếng địa phương Jordan được phát triển dựa trên tiếng Ả Rập, một phiên bản chuẩn của tiếng Ả Rập với nhiều ảnh hưởng của tiếng Anh, tiếng Pháp và tiếng Thổ Nhĩ Kỳ.

Tiếng Anh, mặc dù không có tư cách chính thức, vẫn được sử dụng rộng rãi trong cả nước và trên thực tế là ngôn ngữ của thương mại tài chính, cũng như tình trạng chính thức được dạy trong ngành giáo dục, hầu như tất cả các lớp bậc đại học được dạy bằng tiếng Anh.

Tiếng Nga, tiếng Circassian, tiếng Armenia, tiếng Tagalog, tiếng Tamil, và tiếng Chechnya là khá phổ biến trong cộng đồng của họ và được thừa nhận rộng rãi trong vương quốc.

Người ta tin rằng hầu hết, nếu không phải tất cả các trường công lập trong cả nước dạy tiếng Anh và tiếng Ả Rập tiêu chuẩn (mức độ). Tiếng Pháp là ngôn ngữ tự chọn trong nhiều trường học, chủ yếu là trong khu vực tư nhân. L'Ecole française d'Amman và Lycée français d'Amman là trường học tiếng Pháp nổi tiếng nhất ở thủ đô. Tiếng Pháp vẫn là một ngôn ngữ cấp cao ở Jordan, mặc dù không được công nhận chính thức.

Tiếng Đức là một ngôn ngữ ngày càng phổ biến trong tầng lớp thượng lưu và có học vấn cao, nó đã được giới thiệu tại trường Đại học Deutsch, còn gọi là trường Đại học Đức-Jordan.

Các phương tiện truyền thông trong Jordan chủ yếu sử dụng tiếng Anh, với nhiều chương trình và bộ phim được chiếu trên truyền hình địa phương và các rạp chiếu phim. Tiếng Ả Rập Ai Cập là ngôn ngữ điện ảnh rất phổ biến, với nhiều phim Ai Cập được trình chiếu trong các rạp chiếu phim trên toàn quốc.

Các chương trình truyền hình và các bản tin của chính phủ Jordan sử dụng tiếng Ả Rập (Tiêu chuẩn Jordan), tiếng Anh và tiếng Pháp, Đài phát thanh Jordan cung cấp dịch vụ vô tuyến tiêu chuẩn tiếng Ả Rập, các phương ngữ Jordan (chính thức), tiếng Anh và tiếng Pháp.

Tôn giáo

Hồi giáo là tôn giáo chính thức và khoảng 92% dân số là người Hồi giáo, chủ yếu là dòng Sunni.

Jordan có luật tự do tôn giáo, nhưng chính quyền đã không bảo vệ tất cả các nhóm tôn giáo dân tộc thiểu số. Người Hồi giáo chuyển đổi sang một tôn giáo khác cũng như các nhà truyền giáo không phải Hồi giáo bị đối mặt với sự kỳ thị của xã hội và pháp lý nước này.

Theo tổ chức Legatum Prosperity Index, 46,2% dân số của Jordan thường xuyên tham dự các nghi lễ tôn giáo trong năm 2006.

Jordan có một cộng đồng Kitô giáo thiểu số bản địa. Kitô hữu chiếm 30% dân số Jordan vào năm 1950. Kitô hữu Jordan là một trong những cộng đồng Kitô giáo lâu đời nhất trên thế giới. Kitô hữu đã cư trú tại Jordan sau khi Chúa Giê-su bị đóng đinh, vào đầu thế kỷ I. Kitô giáo hiện nay ở Jordan được ước tính là 174.000 đến 390.000 người chiếm 2,8- 6% dân số, giảm gần 20% trong những năm đầu thế kỷ XX, và thấp hơn so với tỷ lệ phần trăm của các Kitô hữu ở nước láng giềng Syria và Lebanon. Điều này diễn ra phần lớn là do giảm tỷ lệ sinh so với người Hồi giáo và một làn sóng mạnh mẽ của những người nhập cư Hồi giáo từ các nước láng giềng.

Các nhóm tôn giáo thiểu số khác ở Jordan bao gồm đức tin Hồi giáo Druze và Bahá'í. Người Druze chủ yếu sống ở thị trấn phía đông ốc đảo Azraq, một số làng ở biên giới Syria và thành phố Zarka, trong khi Adassiyeh ngôi làng giáp với thung lũng Jordan là nơi có cộng đồng Bahá'í Jordan.

Sức khỏe y tế

Jordan luôn tự hào về các dịch vụ y tế của mình, là một trong những nước có dịch vụ y tế tốt nhất trong khu vực. Con số Chính phủ đưa ra về tổng chi tiêu y tế vào năm 2002 là 7,5% GDP, trong khi các tổ chức y tế quốc tế đưa ra con số thậm chí còn cao hơn, vào khoảng 9,3% GDP. CIA World Factbook ước tính tuổi thọ trung bình tại Jordan là 80,18, cao thứ hai trong khu vực (sau khi Israel). Nhưng số liệu của WHO đưa ra con số thấp hơn đáng kể, với 73,0 vào năm 2011. Có 203 bác sĩ trên 100.000 người trong những năm 2000-2004.

Hệ thống y tế của đất nước được phân chia giữa các tổ chức công cộng và tư nhân. Trong khu vực công, Bộ Y tế hoạt động 1.245 trung tâm chăm sóc sức khỏe và 27 bệnh viện, chiếm 37% tổng số bệnh viện trong cả nước. Dịch vụ y tế Hoàng gia của quân đội có 11 bệnh viện, cung cấp 24% tổng số bệnh viện; và Bệnh viện Đại học Jordan chiếm 3% trong tổng số bệnh viện cả nước. Khu vực tư nhân cung cấp 36% của tất cả các giường bệnh, phân bố trong 56 bệnh viện. Trong ngày 1 tháng 6 năm 2007, Bệnh viện Đại học Jordan (bệnh viện tư nhân lớn nhất) là bệnh viện chuyên khoa đầu tiên được công nhận tiêu chuẩn quốc tế JCAHO. Trung tâm Ung thư Hussein là một trung tâm điều trị ung thư hàng đầu khu vực.

Jordan hiện có 70% dân số có bảo hiểm y tế, tỷ lệ tiêm chủng ở trẻ em đã tăng đều trong 15 năm qua. Năm 2002 tiêm chủng phòng ngừa đạt hơn 95% trẻ em cả nước và vệ sinh môi trường, cung cấp cho chỉ có 10 % dân số vào năm 1950, bây giờ đạt 99%, theo thống kê của chính phủ.

Chú thích

Ghi chú

Liên kết ngoài

Quốc gia thành viên Liên đoàn Ả Rập
Quốc gia thành viên Tổ chức Hợp tác Hồi giáo
Quốc gia và vùng lãnh thổ nói tiếng Ả Rập
Quốc gia Trung Đông
Quốc gia Cận Đông


title: Anoplischius mexicanus

text:
Anoplischius mexicanus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Champion mô tả khoa học năm 1895.

Chú thích

Tham khảo

Anoplischius


title: BitSpirit

text:
BitSpirit là trình khách BitTorrent và là phần mềm miễn phí chạy trên hệ điều hành Windows do công ty ByteLinker sản xuất. BitSpirit được viết bằng ngôn ngữ lập trình C++. Giao diện của nó đã được dịch ra một số ngôn ngữ. BitSpirit là trình khách BitTorrent duy nhất kết nối với mạng đồng đẳng thông qua HTTP proxy như Squid Cache Proxy Server.

Xem thêm
 So sánh các phần mềm BitTorrent

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang web chính thức của BitSpirit
 Trang web chính thức của BitSpirit (tiếng Anh)

Trình khách BitTorrent
Phần mềm miễn phí
Phần mềm năm 2003


Bóng đá tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á 2001 bao gồm bóng đá nam và bóng đá nữ. Bóng đá nam diễn ra từ ngày 1 tháng 9 đến ngày 15 tháng 9 năm 2001. Kể từ đại hội lần này bóng đá nam chỉ bao gồm các đội tuyển U-23 các quốc gia tham dự chứ không phải là đội tuyển quốc gia như trước đây nữa. Bóng đá nữ diễn ra từ ngày 4 tháng 9 đến ngày 14 tháng 9 năm 2001. Tất cả các trận đấu của cả hai môn bóng đá diễn ra tại thủ đô Kuala Lumpur, Malaysia

Bảng huy chương

Bóng đá nam
Môn bóng đá nam chỉ có 9 quốc gia thành viên tham dự do đội U-23 Philippines rút lui vào giờ chót (không đủ kinh phí tham dự)

Các đội tham dự

Địa điểm thi đấu
Sân vận động MPPJ, Kuala Lumpur, Malaysia (thay thế cho Sân vận động Shah Alam do mặt sân bị hỏng)
Sân vận động Quốc gia Bukit Jalil, Kuala Lumpur, Malaysia

Trọng tài
Có 9 trọng tài chính (từ 7 quốc gia) làm việc tại giải bao gồm:
 Toshimitsu Yoshida
 Halim Abdul Hamid
 Mohd Sukri Mat Amin
 U Tun Hla Aung
 U Tun Hla Min
 R.Vijay
 AGC Deshapriya
 Rungklay Mongkol
 Lương Thế Tài

Vòng bảng
9 đội tuyển được chia thành hai bảng đấu vòng tròn 1 lượt. Mỗi bảng chọn 2 đội xếp đầu vào bán kết.

Bảng A

Bảng B

Vòng đấu loại trực tiếp

Tóm tắt

Bán kết

Tranh hạng ba

Chung kết

Huy chương vàng

Cầu thủ ghi bàn

5 bàn:
 Akmal Rizal Ahmad Rakhli
 Manit Noyvach
4 bàn:
 Bambang Pamungkas
 Indra Sahdan Daud
3 bàn:
 Elie Aiboy
 Aung Tun Naing
 Teeratep Winothai
2 bàn:
 Budi Sudarsono
 Maman
 Phengta Phounsamay
 Mohd Nizaruddin Yusof
 Yan Paing
 Indra Sahdan
 Mohamed Fadzuhasny
 Sarawut Trephan
 Thạch Bảo Khanh

1 bàn:
 Jasriman Johari
 Isnan Ali
 Indra Putra Mahyuddin
 Irwan Fadzli Idrus
 Mohd Nizam Jamil
 Nay Thu Hlaing
 Soe Myat Min
 Tint Naing Tun Thein
 Mohd Faizal Sazali
 Ratna Suffian
 Anucha Kitpongsri
 Datsakorn Thonglao
 Jukkpant Punpee
 Narongchai Vachiraban
 Rungpoj Hawanchri
 Nguyễn Minh Nghĩa
 Nguyễn Quốc Trung
 Tô Đức Cường

Bóng đá nữ
Môn bóng đá nữ có 7 quốc gia thành viên tham gia. Các cầu thủ tham gia môn bóng đá nữ không có giới hạn tuổi như môn bóng đá nam.

Các đội tham dự

Địa điểm thi đấu
Tất cả các trận đấu của môn bóng đá nữ diễn ra tại Sân vận động Cheras, Kuala Lumpur, Malaysia

Vòng bảng
Bảy đội tuyển chia thành hai bảng đấu vòng tròn một lượt, lấy hai đội đầu mỗi bảng vào tiếp vòng trong.

Bảng A

Bảng B

Đấu loại trực tiếp

Tóm tắt

Bán kết

Tranh hạng ba

Chung kết

Huy chương vàng

Cầu thủ ghi bàn

7 bàn
 Lưu Ngọc Mai

3 bàn

 Mar Lin Win
 Ngamsom Chaiyawut
 Bùi Thị Hiền Lương

2 bàn

 Hla Hla Thuan
 Nuenggrutai Srathongvian
 Nguyễn Thị Mai Lan

1 bàn

 Yakomina Swabra
 Rozana Roslan
 Widiya Habibah
 Aye Nandar Hlaing
 Moe Moe War
 Mar Lar Win
 My Nilar Htwe
 Nu Nu Khaine Win
 Zin Mar Win
 Penrapai Promphuy
 Pranee Saipin
 Prapa Buathong
 Sirinard Paturat
 Đoàn Thị Kim Chi
 Nguyễn Thị Hà
 Nguyễn Thị Thuý Nga

Phản lưới nhà

 Gan Hwee Fern (gặp )

Tham khảo

Liên kết ngoài
Kết quả môn bóng đá nam tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á 2001 trên trang chủ của RSSSF.
Kết quả chi tiết môn bóng đá nam tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á 2001 trên trang chủ của RSSSF.
Kết quả môn bóng đá nữ tại Đại hội Thể thao Đông Nam Á 2001 trên trang chủ của RSSSF.

Đại hội Thể thao Đông Nam Á 2001
2001
Bóng đá Việt Nam năm 2001
Bóng đá nữ năm 2001


title: 10675 Kharlamov

text:
10675 Kharlamov (1978 VE15) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 1 tháng 11 năm 1978 bởi L. V. Zhuravleva ở Đài vật lý thiên văn Crimean. Nó được đặt theo tên Russian hockey player Valeri Kharlamov.

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1978


title: Mimosestes humeralis

text:
Mimosestes humeralis là một loài bọ cánh cứng trong họ Bruchidae. Loài này được Gyllenhal miêu tả khoa học năm 1833.

Chú thích

Tham khảo

Mimosestes


title: Zijpe

text:
là một đô thị ở tỉnh Noord-Holland của Hà Lan. Đô thị này có diện tích đất 95,17 ki-lô-mét vuông, dân số đầu năm 2007 là 11.565 người.

Các trung tâm dân cư
Đô thị này gồm các thị xã, thị trấn, và làng: Burgerbrug, Burgervlotbrug, Callantsoog, Groote Keeten, Oudesluis, Petten, Schagerbrug, Sint Maartensbrug, Sint Maartensvlotbrug, 't Zand.

Tham khảo

Đô thị cũ Noord-Holland


title: Penia cruciata

text:
Penia cruciata là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Bouwer miêu tả khoa học năm 1991.

Chú thích

Tham khảo

Penia


title: Monadicus biguttatus

text:
Monadicus biguttatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1900.

Chú thích

Tham khảo

Monadicus


title: Breitenheim

text:
Breitenheim là một xã thuộc huyện Bad Kreuznach trong bang Rheinland-Pfalz, phía tây nước Đức. Xã Breitenheim có diện tích 5,69 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 430 người.

Tham khảo

Xã của bang Rheinland-Pfalz
Xã và đô thị ở huyện Bad Kreuznach


title: Platyptilia rhyncholoba

text:
Platyptilia rhyncholoba là một loài bướm đêm thuộc họ Pterophoridae. Nó được tìm thấy ở Cộng hòa Dân chủ Congo, Kenya, Rwanda, Tanzania và Uganda.

Chú thích

Tham khảo

Platyptilia


title: Cá rô Tổng Trường

text:
Cá rô Tổng Trường là loại cá rô sống ở môi trường hang động ngập nước vùng đất Hoa Lư, Ninh Bình. Gọi là cá rô Tổng Trường vì loài cá này được phát hiện thấy ở vùng hang động ngập nước thuộc Tổng Trường Yên, nay là quần thể di sản thế giới Tràng An ở huyện Hoa Lư. Từ năm 2009, Viện Nghiên cứu Nuôi trồng thủy sản 1 (Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Việt Nam) chính thức đưa giống cá rô Tổng Trường và cá tràu tiến vua vào chương trình bảo tồn và phục vụ phát triển du lịch. Cá rô Tổng Trường có thịt béo, thơm, dai, ngon, có giá trị thương phẩm cao, được coi là một đặc sản ẩm thực của Ninh Bình.

Đặc điểm nhận dạng
Cá rô Tổng Trường có hình thái giống cá rô đồng song do sống lâu năm ở vùng đầm lầy, hang động Hoa Lư nên có một số biến dị. Cá có màu xanh xám, phần bụng có màu sáng hơn phần lưng, với một chấm màu thẫm ở đuôi và chấm khác ở sau mang. Các gờ của vảy và vây có màu sáng. Nắp mang cá có hình răng cưa. Chúng có một cơ quan hô hấp đặc biệt dưới mang là mang phụ, cho phép chúng có thể hấp thụ được oxy trong không khí. Chúng có răng chắc, sắc, xếp thành dãy trên hai hàm, trên hai hàm còn có răng nhỏ nhọn: hàm răng ở giữa to hơn hai bên và răng có trên xương lá mía.

Cá rô Tổng Trường là loài dễ cho sinh sản nhân tạo, chương trình bảo tồn của Viện Nghiên cứu Nuôi trồng thủy sản đã cho 337 con đẻ, tỷ lệ cá đẻ đạt trung bình 85%, thụ tinh đạt 74,5%, tổng số cá bột thu 324 vạn con. Cuối năm 2009, Chi cục Thủy sản Ninh Bình đã tiếp nhận 120 con cá Tràu tiến vua bố mẹ cỡ 0,3 - 0,5 kg/con; 730 con cá rô Tổng Trường bố mẹ cỡ 0,08 - 0,12 kg/con.

Thức ăn
Cá rô Tổng Trường cũng là loài động vật ăn tạp. Chúng có thể ăn cả các loài động vật thân mềm, cá con và thực vật, kể cả cỏ. Chúng có thể ăn các chất hữu cơ và vô cơ được coi là "bẩn" trong nước. Nó có thể ăn lẫn nhau trong trường hợp đói. Vì vậy phân cỡ rất quan trọng đối với loài cá này.

Đặc sản Ninh Bình
Cùng với các đặc sản đặc trưng của địa phương như rượu Kim Sơn, Dê núi Ninh Bình, cơm cháy Ninh Bình, khoai lang Hoàng Long... Cá rô Tổng Trường cũng được xây dựng thành một thương hiệu đặc sản Ninh Bình.

Nhắc đến đặc sản cá rô Tổng Trường, kho tàng văn hóa dân gian cố đô Hoa Lư có câu:
"Dập dìu cánh hạc chơi vơi
Tiễn thuyền Vua Lý đang dời kinh đô
Khi đi nhớ cậu cùng cô
Khi về lại nhớ cá rô Tổng Trường"

Chế biến
Cá rô Tổng Trường có thịt rắn, vàng, thơm và có thể chế biến thành nhiều món ăn như: rang, rán, nấu canh cá rô hoặc kho khô.
 Món rô rang không tốn mỡ, còn nguyên chất cá rô. Khi được om kỹ bằng ngọn lửa than hoặc củi lom rom, thịt cá rô chín mất dần nước; cả xương, thịt cá trở nên giòn, bùi, ngậy. Thường chọn loại rô don, dùng niêu đất rang cháy cạnh, còn nóng hổi, chấm với nước mắm gừng, ớt, cho thêm chanh chua.
Món rô rán cũng cần rán kỹ cháy cạnh, ăn lúc còn nóng.
Canh cá rô: cá rô luộc xong gỡ lấy xương giã (nghiền) lọc lấy nước ngọt nấu canh còn thịt cá rô xào lên cùng các gia vị gừng giã nhỏ, nước mắm ngon, nấu cùng rau cải xanh. Món canh cá rô nấu rau cải có vị ngọt, thơm rất riêng. So với loại canh cá khác, nấu canh cá rô mất nhiều thì giờ và cầu kỳ hơn.
Cá rô, rau cải nấu gừng
Ăn còn để lại, xin đừng bỏ đi.
Cá rô kho: để kho cá rô phải tự chế lấy kẹo đắng làm bằng đường cô đặc có màu nâu mật, khi kho với cá có tác dụng tẩy hết mùi tanh và nhuộm cá có màu đậm, khi ăn có vị ngọt, bùi. Cá rô kho với nước mắm, xì dầu hoặc với tương, thái vào đó vài lát gừng cho cá kho thêm hương sắc. Trứng cá rô bùi ngậy, thơm ngon. Cá rô kho còn rất lành có thể dùng nhiều bữa cho phụ nữ thai nghén, sinh nở hoặc người già đau ốm.

Liên kết ngoài
Hành trình khám phá: Khám phá cá rô Tổng Trường - 1/9/2014
Bảo tồn giống cá Tràu tiến vua và cá rô Tổng Trường ở Hoa Lư
Giao giống và đánh giá tiến độ nuôi cá Tràu tiến vua và cá rô Tổng Trường
Chi cục Thủy sản Ninh Bình thả cá rô Tổng trường ra vùng tự nhiên

Chú thích

Ẩm thực Ninh Bình
Đặc sản Ninh Bình
Bộ Cá rô đồng
Giống vật nuôi Việt Nam
Quần thể danh thắng Tràng An


title: Tôn Ngộ Không

text:
Tôn Ngộ Không (), còn gọi là Tề Thiên Đại Thánh (齊天大聖) hay Tề Thiên (齊天), một trong Thất Đại Thánh, là một trong những nhân vật chính của tiểu thuyết Tây du ký sáng tác khoảng thế kỷ 16, nhân vật giả tưởng có thể được xem là nổi tiếng nhất trong văn học Trung Hoa. Tôn Ngộ Không là một pháp sư, nhà sư, thánh nhân, chiến binh có hình thể là một con khỉ, nhân vật được phỏng theo truyện dân gian từ thời nhà Đường. Trong tiểu thuyết, Tôn Ngộ Không là một con khỉ được sinh ra từ một hòn đá, thông qua luyện tập theo một đạo sĩ Đạo giáo nên đã đạt những quyền năng phép thuật siêu nhiên. Sau khi nổi loạn ở Thiên Cung và bị Đức Phật giam cầm dưới một ngọn núi, nó đã được giải thoát và đi theo Đường Tăng, một nhà sư thời Đường, đi lấy kinh ở Tây Thiên (ám chỉ Ấn Độ thời đó).

Tôn Ngộ Không sở hữu sức mạnh phi thường; con khỉ này có thể nâng được một ngọn núi nặng 13,500 jīn (xấp xỉ 8 tấn) một cách dễ dàng, nó cũng cực kỳ nhanh, có thể đi được 108.000 dặm (xấp xỉ  13.468 dặm ngày nay, tức khoảng 21.675 km) trong một lần cân đẩu vân. Tôn Ngộ Không biết 72 phép biến hoá, cho phép nó biến thành nhiều loài động vật và vật thể khác nhau; tuy nhiên, thỉnh thoảng gặp khó khăn ở phần đuôi. Tôn Ngộ Không là một chiến binh tinh thông võ nghệ, từng đánh bại những Thiên binh thần tướng giỏi trên Thiên Đình. Mỗi sợi lông của con khỉ cũng sở hữu những đặc tính ma thuật, có khả năng biến thành những bản sao mình hoặc thành vũ khí, động vật và các vật thể khác. Nó biết điều khiển gió, mưa, nước cùng các hiện tượng tự nhiên thông thường (bằng cách nhờ vả các vị thần điều khiển chúng). Ngoài ra, do từng bị nhốt trong lò luyện đan, nên nó cũng có khả năng gọi là "Hoả nhãn kim tinh", có thể nhìn thấu bản thể sinh vật đó, biết được yêu quái giả dạng.

Nguồn gốc của Tôn Ngộ Không cho rằng được lấy từ truyền thuyết Khỉ trắng thời nhà Chu của Trung Quốc, nơi khỉ được tôn thờ và đặc biệt là những con khỉ trắng. Những truyền thuyết này đã tạo ra những câu chuyện thần thoại dân gian trong triều đại nhà Hán, cuối cùng tạo cảm hứng cho nhân vật Tôn Ngộ Không. Tôn Ngộ Không ban đầu được có hình tượng giống như một vị thần hơn trước khi được ảnh hưởng từ Phật giáo. Một số học giả cho rằng nhân vật Tôn Ngộ Không bắt nguồn từ truyền thuyết của Hanuman, một anh hùng khỉ Ấn Độ từ thiên sử thi Ramayana. Tôn Ngộ Không được biết đến phổ biến qua phim ảnh trong đó diễn viên vào vai kinh điển này là Lục Tiểu Linh Đồng.

Tên gọi và tước hiệu
(theo thứ tự được nhận)
 Thạch Hầu (khỉ đá): Con khỉ nứt từ trong đá ra.
 Mĩ Hầu Vương (美猴王): nghĩa là "vua khỉ đẹp".
 Tôn Ngộ Không: Tên được sư phụ đầu tiên là Bồ Đề tổ sư đặt cho lúc tầm sư học đạo, Tôn (孫) theo một từ Hán cổ có nghĩa là "khỉ" và "Ngộ Không" (悟空) có nghĩa là "Giác ngộ được Tính không". Đôi lúc họ Tôn còn được Ngộ Không gọi là lão Tôn, nghĩa là ông nội.
 Bật Mã Ôn (弼馬溫): Chức vụ giữ ngựa thiên đình. Tôn Ngộ Không được Ngọc Hoàng phong chức này sau khi đại náo đến Long cung và cõi Diêm phù lần thứ nhất. Sau khi khám phá rằng đây là một trong những chức thấp nhất trên thiên đình, Ngộ Không rất tức giận và bỏ về Hoa Quả Sơn.
 Tề Thiên Đại Thánh (齊天大聖): Nghĩa là "Thánh lớn bằng trời". Tôn Ngộ Không đòi Ngọc Hoàng phong tước hiệu này và được toại ý. Nói thêm rằng Tề Thiên Đại Thánh là do Độc Giác quỷ vương - một trong những kẻ dưới trướng của Mĩ Hầu Vương đề nghị và được Mỹ Hầu Vương đồng ý gọi tên.
 Tôn Hành Giả (孫行者) hay Giả Hành Tôn (者行孫) hoặc Hành Giả Tôn (行者孫): Nghĩa là "người tu hành họ Tôn", do sư phụ Tam tạng đặt sau khi được Tam Tạng giải thoát khỏi núi Ngũ Hành.
 Đấu Chiến Thắng Phật (鬪戰勝佛): Danh hiệu sau khi thỉnh kinh xong, tu thành chính quả, tên được người thờ phụng.

Theo truyền thuyết, Ngộ Không sinh ra từ một hòn đá và đã học được nhiều thần thông biến hóa và võ công (hầu quyền). Tôn Ngộ Không biết được 72 phép biến hóa (Thất thập nhị huyền công - Địa Sát), gấp hai lần số phép của Trư Bát Giới (36 phép thiên cang), con lợn (heo) yêu quái cũng là đệ tử của Tam Tạng. Ở thời kỳ đỉnh cao, ông đã từng một mình chống nhiều thiên binh thần tướng hàng đầu của Thiên Đình, đánh ngang ngửa Nhị Lang Thần, và suýt nữa là phá nát Thiên Cung nếu không có Phật Tổ can thiệp.

Ngộ Không được trường sinh bất lão, có phép đổi hình, có thể bay lộn trên mây (Cân đẩu vân), lộn một vòng bay được 10 vạn 8 ngàn (108 000) dặm và có một cây gậy "Như ý Kim Cô bổng" (hay Định Hải Thần Châm) có thể thay đổi kích thước, được đặt sau tai Ngộ Không, hay được dùng để đập yêu quái. Cây gậy này được Ngộ Không "cướp" từ Đông Hải Long Vương.

Gậy như ý là vũ khí chính của Ngộ Không, tương truyền nó nặng Một vạn ba ngàn năm trăm (13 500) cân (6750 kilogram), có thể dài ngắn vô hạn và có thể biến hình, phân thân được.
Ngộ Không cũng cướp được một số bảo bối khác từ Đông Hải Long Vương và các Long Vương khác như áo giáp, giày bằng kim cang huyền thiếc. Ngộ Không có thể tùy thích gọi ra bộ giáp này để ra oai.

Về sau, Ngộ Không còn nhận được 3 chiếc lá dương liễu thần từ Quan Âm Bồ Tát và một món "quà" khác mà Ngộ Không chẳng hề muốn là chiếc Vòng Kim Cô gây đau đầu mỗi khi Đường Tam Tạng niệm chú Kim Cô. Chiếc vòng này biến mất khi Ngộ Không thành Phật.

Tôn Ngộ Không học được phép thuật từ Bồ Đề Tổ Sư; Tổ Sư đã đặt cho con khỉ này tên "Ngộ Không". Khi họ chia tay, Bồ Đề Tổ Sư biết trước rằng Ngộ Không sẽ làm nhiều chuyện không hay nên đã căn dặn Ngộ Không không được cho ai biết sư phụ là ai.

72 phép địa sát của Tôn Ngộ Không bao gồm:
 Thông U: Phép này giúp Tôn Ngộ Không có thể tự do đi lại giữa 2 cõi sống chết Địa ngục và Dương gian.
 Khu Thần: Giúp Tôn Ngộ Không dễ dàng qua mặt thần linh. Tất nhiên phép này không có mấy tác dụng đối với những thần bậc cao. Đặc biệt là Nhị Lang Thần Dương Tiễn.
 Đảm Sơn: Tôn Ngộ Không có thể "gánh núi" hoặc bị đè dưới núi mà không chết suốt 500 năm cũng nhờ phép này.
 Cấm Thủy: là phép giúp người dùng có thể rẽ nước mà đi nhưng không hỗ trợ chiến đấu lắm, nếu dưới nước thì Ngộ Không thủy chiến chưa thắng được Sa Tăng.
 Tá Phong: Phép tận dụng sức mạnh của gió.
 Bố Vụ: Phép gọi mây.
 Kỳ Tình: Phép gọi nắng.
Đảo Vũ: Ngoài gọi nắng ra thì bộ phép này còn có thể cầu mưa.
Tọa Hỏa: Đây là lý do Tôn Ngộ Không bình thường chẳng bao giờ sợ lửa cả. Kể cả lửa đặc biệt như "Tam muội chân hỏa" của Hồng Hài Nhi cũng không có tác dụng.
Nhập Thủy: Nhờ có thuật pháp này mà Tôn Ngộ Không có thể dễ dàng đi lại dưới nước.
Yểm Nhật: Câu nói "1 tay che cả bầu trời" là minh họa dễ hiểu nhất đối với phép này.
Ngự Phong: Thuật cưỡi gió cưỡi mây.
Chử Thạch: Thuật luyện tiên đan.
Thổ Diệm: Thuật phun ra lửa.
Thôn Đao: Thuật nuốt đao, nuốt kiếm.
Hồ Thiên: Phóng to thu nhỏ đồ vật tùy thích.
 Thần Hành: Xuất hồn di chuyển khỏi thể xác trong một thời gian nhất định.
 Lý Thủy: Đi lại trên mặt nước.
 Trượng Giải: Có thể thoát xác để chạy trốn khỏi kẻ thù mạnh.
 Phân Thân: Cái này đã quá quen thuộc với chúng ta, tạo ra nhiều phân thân gây hỗn loạn địch.
 Ẩn Hình: Nói đơn giản là thuật tàng hình.
Tục Đầu: Ngộ Không dám mạnh miệng cá cược chặt đầu không chết, mọc đầu mới chính nhờ phép này.
 Định Thân: Điểm huyệt.
 Trảm Yêu: Pháp thuật này giúp cho Tôn Ngộ Không tiêu diệt một số tên yêu quái không có thân thể thực.
 Thỉnh Tiên: Thuật thỉnh mời thần tiên tới giúp, nhưng sử dụng được không phụ thuộc vào tâm tính và tầng thứ của người dùng.
 Truy Hồn: Thuật pháp giúp Ngộ Không dễ dàng nhìn thấy hồn phách của người khác.
 Nhiếp Phách: Truy đuổi và triệt tiêu tận gốc những kẻ địch nguy hiểm.
 Chiêu Vân: Gọi mây.
 Thủ Nguyệt: Bắt mặt trăng.
 Ban Vận: Di chuyển đồ vật bằng ý nghĩ.
 Giá Mộng: Khiến đối phương chìm sâu vào cơn ác mộng.
 Chi Ly: Các bộ phận trên cơ thể tách rời mà không gặp phải bất kỳ vấn đề gì.
 Ký Trượng: Thuật pháp này giúp cho người dùng có thể "ký gửi" nỗi đau lên thân thể người khác hoặc vật khác.
 Đoạn Lưu: Cắt đứt dòng chảy của sông nước.
 Nhương Tai: Dùng pháp thuật để đẩy lùi tai ương trước mắt.
 Giải Ách: Giúp thoát khỏi khó khăn, nguy hiểm đang gặp.
 Hoàng Bạch: Hóa đá thành vàng.
 Kiếm Thuật: Có thể sử dụng kiếm thuật một cách thành thạo.
 Xạ Phúc: Nhìn xuyên thấu.
 Thổ Hành: Chính là phép độn thổ, đi lại trong lòng đất.
 Tinh Số: Giúp người dùng nhìn thấy trước vận mệnh thông qua việc chiêm tinh.
 Bố Trận: Trong "3 lần đánh Bạch Cốt Tinh", Tôn Ngộ Không đã vẽ một vòng tròn xung quanh Đường Tăng khiến cho yêu quái không thể lại gần. Đây chính là thuật pháp ngăn cách và xua đuổi yêu quái khỏi giới hạn được đặt ra.
 Giả Hình: Biến hóa thân thể thành người hoặc vật bất kỳ.
 Phún Hóa: Dùng phép thuật khiến cho vạn vật biến hóa theo ý muốn.
 Chỉ Hóa: Dùng ngón tay để biến hóa đồ vật.
 Thi Giải: Thoát xác trong nháy mắt, chỉ để đồ vật trên người như quần áo, gậy hay kiếm.
 Di Cảnh: Thuật ngụy trang, hay còn được coi là tạo ảo giác.
 Chiêu Lai: Có thể dễ dàng điều khiển vật nào đó đang ở xa bay tới gần.
 Nhĩ Khứ: Khiến cho đồ vật quay trở lại theo ý muốn.
 Tụ Thú: Điều khiến các loại dã thú.
 Điều Cầm: Có thể thuần hóa các loài chim muông.
 Khí Cấm: Nhịn thở mà vẫn sống được.
 Đại Lực: Tăng cường sức khỏe, giúp Tôn Ngộ Không có thể dễ dàng nhấc Kim cô bổng nặng tới 13,500 kg.
 Thấu Thạch: Đi xuyên qua đá.
 Sinh Quang: Hai mắt có thể phát ra một luồng sáng cực mạnh.
 Chướng Phục: Thuật luyện nội đan
 Đạo Dẫn: Chỉ đường dẫn lối chuẩn xác.
 Phục Thực: Có thể nuốt bất kỳ vật gì vào bụng mà không hề hấn gì cả.
 Khai Bích: Có thể đi xuyên tường.
 Dược Nham: Thuật nhảy cao.
 Manh Đầu: Mọc thêm đầu mới.
 Đăng Sao: Lấy được đồ vật trong nháy mắt.
 Hát Thủy: Bụng không đáy, uống bao nhiêu nước cũng được.
 Ngọa Tuyết: Nằm trong tuyết lâu mà không sợ bị lạnh hay chết cóng.
 Bạo Nhật: Giống như trên nhưng là phơi nắng.
 Lộng Hoàn: Bắt mạch, kê đơn, trị bệnh.
 Phù Thủy: Tôn Ngộ Không tạo bùa, đốt rồi hòa vào nước, để trị được bệnh.
 Y Dược: Chế ra thuốc.
 Tri Thì: Xác định được thời gian bất kỳ chính xác
 Thức Địa: Xác định được địa điểm bất kỳ chính xác.
 Tị Cốc: Thuật hấp thụ linh khí của trời đất để tẩm bổ cho cơ thể. Nhờ đó có thể sống mà không cần ăn uống
 Yểm Đảo: Tấn công kẻ địch bằng những cơn ác mộng.

Bất tử
Tôn Ngộ Không có thể đã có được sự bất tử thông qua những việc sau. Những thứ đó xếp chồng lên nhau để biến ông thành một sinh vật bất hoại, bất tử, khiến cho Thiên Cung không thể giết nổi ông dù dùng sấm sét, lửa, đao kiếm, hay các loại phép thuật...

 Sau khi buồn bã về cái chết, Ngộ Không lên đường tìm kiếm Bồ Đề Tổ Sư để học cách trở thành bất tử. Ở đó, Ngộ Không đã học được các phép thuật để điều khiển Ngũ hành và góp phần giúp cơ thể bất hoại. Tuy nhiên về hình thức, Thiên đình không chấp thuận cách bất tử này.
 Vào giữa đêm, linh hồn của Ngộ Không bị trói và kéo đến Địa Ngục. Ông được nói rằng cuộc đời của ông dương gian đã hết. Trong cơn giận dữ, Ngộ Không quậy phá nơi đây và động đến Diêm Vương, người cai quản Địa Ngục. Ngộ Không yêu cầu được xem sổ Sinh Tử, sau đó gạch tên của mình và viết nguệch ngoạc, do đó những người ở đây không thể kéo hồn ông xuống nữa. Ông bất tử về mặt hồn.
 Ngay sau khi Diêm Vương phàn nàn với Ngọc Hoàng về việc đó, Thiên cung đã chỉ định Tôn Ngộ Không làm một chức quan để bớt quậy phá, thực ra là chức "giữ ngựa". Biết bị lừa, Ngộ Không đòi đổi chức. Ông được chỉ định qua làm "giữ vườn đào". Vườn đào bao gồm ba loại đào. Loại đầu tiên nở hoa cứ sau ba ngàn năm, bất cứ ai ăn nó sẽ sống lâu hơn và cơ thể của họ trở nên khoẻ mạnh hơn. Loại thứ hai nở hoa cứ sau sáu ngàn năm, bất cứ ai ăn nó có thể tận hưởng tuổi trẻ vĩnh cửu. Loại thứ ba nở hoa cứ sau chín nghìn năm, bất cứ ai ăn nó sẽ trở nên "vĩnh cửu như trời và đất, sống lâu như mặt trời và mặt trăng". Ngộ Không không ngần ngại ăn những quả đào to tròn này. Do đó, cơ thể Ngộ Không càng bất tử hơn về mặt sinh lí.
 Tuy có chức quan nhưng ông không được coi trọng và không được mời đến bữa tiệc Tây Vương Mẫu. Ngộ Không giả dạng một vị thần và dự tiệc. Ông uống rất nhiều rượu ở đây. Đây đều là rượu thượng hạng và quý của Thiên Cung, nên nó cũng giúp người uống sống trường thọ.
 Trong khi say rượu do rượu Thiên Cung, Ngộ Không tình cờ vào phòng luyện đan của Lão Quân, tìm thấy những viên đan. Những viên đan này được gọi là "báo vật bất tử". Tò mò, Ngộ Không ăn hết chúng.
 Trong quá trình thỉnh kinh, thầy trò Đường Tăng có ghé qua chỗ của một đạo sĩ, nơi đây có cây nhân sâm có quả mang hình em bé sơ sinh hay bào thai trong Tây Du Ký có đến 3000 năm mới ra hoa, đợi 3000 năm kết quả và thêm 3000 năm nữa để quả chín. Trải qua 9000 năm chờ đợi, thì loại quả “vi diệu” này sẽ giúp người ăn nó được trường sinh bất lão. Ngộ Không đã cùng Bát Giới, Sa Tăng ăn lén chúng thay Đường Tăng.

Đại náo thiên cung

Xem chi tiết: Đại náo Thiên Cung

Tôn Ngộ Không được Ngọc Hoàng mời lên thiên đình với mục đích giao cho một chức vụ nhỏ để dễ điều khiển Tôn Ngộ Không hơn. Tuy nhiên, Ngộ Không tính nào tật nấy, sau khi không được mời dự tiệc, đã ăn quả đào Trường Thọ và uống những viên thuốc trường sinh bất tử của Thái Thượng Lão Quân. Thiên đình đành phải tìm cách khống chế Ngộ Không.

Ngộ Không liên tục kháng cự lại 10 vạn thiên binh, tứ đại thiên vương, Nhị Lang Thần - cháu Ngọc Hoàng Đại Đế - và Na Tra. Cuối cùng, vì bảo toàn cho đám Hầu Tử Hầu Tôn mà Ngộ Không bị bắt. Tuy nhiên, tất cả cố gắng hành hình bằng mọi cách của thiên đình đều thất bại: lần thì sai đao phủ đến chém; lần thì là đốt; rồi lần ba là sai Thần Sét tới đánh. Thế cho nên thiên đình phải nhốt Ngộ Không vào lò bát quái của Thái Thượng Lão Quân (dùng để luyện đan) đốt lửa Thần Tinh nhằm nấu chảy. Sau khi bị nung đốt suốt 49 ngày, Ngộ Không làm nổ tung lò và thoát ra, càng mạnh hơn trước (vì Ngộ Không từ hòn đá mà ra). Chẳng những Ngộ Không không bị tổn thương gì, mà còn thu được phép nhìn thấu yêu tinh dưới bất cứ hình thức ngụy trang nào nhờ "Hoả nhãn kim tinh".

Đến đường cùng, thiên đình đành phải xin Phật Thích Ca Mâu Ni giúp đỡ. Phật đánh cuộc với Ngộ Không rằng Ngộ Không sẽ không thể thoát khỏi lòng bàn tay của Phật được, nếu Phật thua thì xin dâng cả Thiên giới cho Ngộ Không. Ngộ Không tự tin vì có thể nhào lộn một cái trên một vạn tám ngàn dặm, đã đồng ý. Ngộ Không nhảy xa và đi đến một nơi xa lạ như là nơi tận cùng của trời đất. Xung quanh chỉ có năm cây cột, Ngộ Không tưởng rằng mình đã đi đến tận chân trời và viết tám chữ Tề Thiên Đại Thánh đáo thử nhất du trên cột ở giữa rồi tiểu tiện xuống gốc cột thứ nhất. Hớn hở, Ngộ Không bay trở lại lòng bàn tay của Phật, Phật bảo Ngộ Không quay lại. Thì ra Ngộ Không đã viết trên ngón tay của Phật, cho nên chưa ra khỏi lòng bàn tay. Ngộ Không thua cuộc, tìm cách trốn chạy, nhưng Phật úp lòng bàn tay và nhốt Ngộ Không lại dưới một dãy núi Ngũ Hành Sơn. Ngộ Không bị đè dưới núi 500 năm.

Đi thỉnh kinh
Tôn Ngộ Không bị đè dưới núi 500 năm cho đến khi gặp Đường Tam Tạng đi sang Tây Thiên thỉnh kinh. Đường Tam Tạng đánh lừa Ngộ Không và đặt trên đầu Ngộ Không một "vòng kim cô" (金箍 / đai vàng) để mình có thể khống chế. Chỉ cần đọc một câu thần chú thì vòng kim cô có thể siết chặt đầu Ngộ Không, gây đau đớn khủng khiếp.

Trên chặng đường còn lại, Ngộ Không bảo vệ sư phụ trên đường thỉnh kinh. Họ gặp được Trư Bát Giới và Sa Tăng, hai vị tiên đã bị đày xuống trần gian và theo thầy trò Tam Tạng. Con ngựa chở Tam Tạng cũng là một vị thần.

Họ đã đối đầu với nhiều yêu tinh và học nhiều học thuyết Phật giáo trước khi trở về nước Đường sau khi lấy được kinh. Sau khi lấy được kinh, bốn thầy trò Tam Tạng được phong làm Phật.

Có nhiều văn bản viết khác nhau về chức vị của 4 thầy trò Đường Tăng và con Bạch mã, theo kinh thư của Đường Huyền Trang ghi chép như sau:
 Đường Huyền Trang do có tâm tu hành hướng Phật, từ bi phổ độ chúng sinh, được phong làm Chiên Đàn công đức Phật hay Công Đức Phật Tổ hay Vô Lượng Công Đức Phật.
 Tôn Ngộ Không do có tài phép đánh yêu tinh, ngay cả chư Thần Tiên cũng khó sánh, lại có công phò tá Đường Tăng thỉnh kinh, được phong làm Đấu Chiến Thắng Phật.
 Trư Bát Giới do không có tâm tu hành, còn bị tham, sân, ái, ố làm ảnh hưởng dục tâm, không được làm Phật, nhưng có công phò tá Đường Tăng, được khôi phục tướng người và nhận chức Tịnh Đàn Sứ Giả.
 Sa Ngộ Tịnh có tâm hướng phật, phò trợ Đường Tăng, thoát khỏi thất tình lục dục và được phong làm Kim Thân La Hán (La Hán Mình Vàng).
 Tây Hải Long Vương Tam Thái Tử do có công lao cõng Đường Huyền Trang trên đường đến Tây Thiên nên được phong làm Bát Bộ Thiên Long.

Chính trị
Trong suốt thời gian cầm quyền của mình, Mao Trạch Đông đã luôn ngợi ca Tôn Ngộ Không là một tấm gương sáng đáng để mọi người noi theo. Theo ông ta, những cái tốt của Vua Khỉ gồm có: "Tính bạo dạn trong suy nghĩ, làm việc và một tâm trí luôn hướng đến mục đích cuối cùng và khát khao về việc giải thoát Trung Hoa khỏi nạn nghèo đói".

Hình ảnh tượng trưng

Năm thầy trò Tam Tạng đại diện cho Thân, Tâm, Tình, Tính, Ý. Trong đó, Tôn Ngộ Không chính là đại diện cho Tâm, cái tâm của người tu hành. Vì đại diện cho cái tâm, mỗi chi tiết về Tôn Ngộ Không đều mang ý nghĩa ẩn dụ sâu sắc về tâm con người.

Trước khi tu hành, cái tâm của con người tức Tôn Ngộ Không, là thứ luôn bay nhảy, từ thiên đàng cho tới địa ngục, nhảy liên tục, khiến cho cái tâm dễ dao động đến cái tốt và cái xấu. Quả thật, chúng ta có thể thấy một cách vô cùng rõ ràng là Ngộ Không đôi khi là kẻ trượng nghĩa, trẻ con và rất tốt bụng, thương yêu những người xung quanh, nhưng nhiều khi, hắn là kẻ ích kỉ, kiêu căng và tàn bạo, giết người không ghê tay. Đó chính là sự dao động giữa thiện và ác. Do sự dao động này mà cái tâm khi tu cần phải có sự kiềm chế, do đó mà Bồ Tát đã ban cho Ngộ Không "món quà" Vòng Kim Cô đội lên đầu và tặng thầy Huyền Trang bài Khẩn Cô Chú đọc lên là khiến cho Ngộ Không đau đầu.

Cái tâm không sinh ra đã tốt, phải luyện mới trở nên tốt lên, do đó mà khi "được" luyện trong lò luyện đan của Thái Thượng Lão Quân, Tôn Ngộ Không không những không chết mà còn luyện được Hỏa Nhãn Kim Tinh mắt lửa tròng vàng, thân mạnh hơn trước. Sự sâu sắc trong Tây Du Ký thoắt ẩn thoắt hiện trong những chi tiết tưởng chừng nhỏ bé. Những con số trong Tây Du Ký có dính đến Ngộ Không cũng mang đầy những đặc điểm của Tâm:

72 phép biến hóa mà Tôn Ngộ Không học được ở chỗ Bồ Đề Tổ Sư là con số khớp tương ứng với 72 tướng của tâm trong Kinh Lăng Nghiêm, ý muốn nói rằng tâm con người có thể biến hóa khôn lường, từ dạng này sang dạng khác.

Bên cạnh đó, chiếc gậy Như Ý và Cân Đẩu Vân của Ngộ Không cũng ẩn chứa hàm nghĩa sâu sắc qua con số cân nặng: 13500 cân, con số tương ứng với số nhịp thở của con người trong Hoàng Đế Bát Thập Nhất Nan Kinh, tức là đại diện cho khí độ của con người. Cân Đẩu Vân lộn một cái bay được 108000 dặm, con số tương đương số dặm mà từ Đông Thổ tới Tây Trúc. Điều này tức ám chỉ rằng con chỉ cần 1 niệm của tâm cũng tới được Linh Sơn mà thành chính quả. Tinh thần Phật giáo trong truyện được thể hiện rất kĩ, như Ngộ Không có bay tới đâu cũng không thoát được khỏi tay Phật Tổ. Điều này ý muốn nói rằng Tâm con người có đi đến đâu, cũng không thoát được sự chi phối vận hành của vũ trụ là nhân quả và nghiệp lực.

Hành trình đi lấy kinh cũng là hành trình rèn luyện cái tâm, như đã nói ở trước, những yêu quái trong truyện đại diện cho những khó khăn của con người tu hành, việc Hành Giả đánh chết yêu ma cũng là loại bỏ đi những ma tính trong Tâm. Chúng ta có thể thấy rõ ràng sự chuyển biến về tính cách của Ngộ Không theo thời gian, đặc biệt là sau khi giết chết Lục Nhĩ Mĩ Hầu (1 trong Tứ Hầu Hỗn Thế), Lục Nhĩ Hầu chính là đại diện cho sự không chuyên tâm tu hành, sự ham muốn trần tục của Ngộ Không. Đập chết con yêu này, tâm trong sáng nên cũng đổi thay đi nhiều.

Cái Tâm luôn phải đấu tranh với cái Tình (ý chỉ sắc dục, ham muốn), do đó là Ngộ Không luôn cãi nhau với Bát Giới (đại diện cho Tình) là ý vậy. Cái Tâm là Ngộ Không, khi cái tâm không thanh tịnh, không nghiêm chỉnh, chỉ thích làm càn làm bậy thì cũng chẳng có tương lai. cũng như Hành Giả 500 năm dưới núi Ngũ Hành. Đến khi thoát ra, biết mình sẽ về đâu, tâm không còn càn nữa, vậy mới thành chính quả, thành Đấu Chiến Thắng Phật và chiếc vòng kim cô trên đầu cũng tự động mất vì không cần phải kiềm chế cái Tâm nữa.

Chuyện khác
Các truyền thuyết về Tôn Ngộ Không đã thay đổi theo quá trình văn hóa Trung Hoa. Câu chuyện về Phật và 5 cây cột chưa xuất hiện trong truyền thuyết cho đến đời nhà Hán, sau khi Phật giáo đã lan tràn đến Trung Hoa. Các chuyện khác về Tôn Ngộ Không đã có trước khi lịch sử Trung Hoa được viết xuống, được thay đổi theo tôn giáo phổ biến nhất của mỗi thời đại.

Một số học giả tin rằng nhân vật Tôn Ngộ Không được phỏng theo Hanuman, "thần khỉ" trong Ấn Độ giáo được thuật lại trong một quyển sách của Huyền Trang.

Các nhà khảo cổ Trung Quốc gần đây phát hiện ra một nguồn gốc khác của Tôn Ngộ Không từ những bức bích họa có niên đại hơn 1.000 năm. Những bức vẽ này được tìm thấy trong Động Thiên Phật, cách huyện Tây An, tỉnh Cam Túc khoảng 90 km. Các bức hình có cảnh một vị hòa thượng và "Hầu hình nhân" (người hình khỉ) đang trang nghiêm chắp tay hành lễ, hướng mặt về phía Phật Bà Quan Âm trên đài Kim Cương bảo thạch. Bốn bức hình khác khắc họa chi tiết thầy trò Đường Tam Tạng đi thỉnh kinh, tương tự như câu chuyện trong "Tây Du Ký" của Ngô Thừa Ân sau này. Theo giáo sư Hà Văn Kiệt, trưởng nhóm nghiên cứu, Tôn Ngộ Không thực chất là một người đàn ông có thật, tên là Thạch Bàn Đà, quê tại thành Tiên Dương, người dân tộc Hồ. Ông có ngoại hình xấu xí, thô kệch, kỳ quái, nên có biệt danh là "Hầu hình nhân". Tuy nhiên, người dân trong vùng ai cũng yêu quý Thạch Bàn Đà, bởi ông tính tình thực thà, thông minh nhanh nhẹn, võ nghệ cao cường, thường hay cứu mạng dân lành, diệt trừ thú dữ. Vào năm 629, khi Đường Tăng dừng chân tại vùng Tiên Dương, biết tin Huyền Trang đang giảng kinh, người đàn ông xấu xí này liền tìm tới nghe, rồi bị cảm hóa, thấm dần tư tưởng nhà Phật. Ông một người một ngựa, tự nguyện tháp tùng Đường Tăng tới Tây Thiên, cùng sư phụ vượt mọi gian nan, hiểm trở trên đường lấy kinh.

Trong văn hoá phẩm hiện đại

 Màn ảnh
 Ngô Văn Siêu trong phim năm 1927
 Nhạc Hoa trong Thiết Phiến công chúa (phim 1966)
 Lung-Chang Chou trong phim 1967
 Châu Tinh Trì trong Đại thoại Tây du (1995)
 Trần Bách Lâm trong Tình Điên Đại Thánh phim năm 2005
 Lý Liên Kiệt trong Vua Kung Fu 2008
 Hoàng Bột trong bộ phim Tây du ký: Mối tình ngoại truyện của Châu Tinh Trì (2013)
 Chân Tử Đan trong Tây du ký: Đại náo Thiên cung (2014)
 Quách Phú Thành trong Tây Du Ký 2: Ba lần đánh Bạch cốt tinh (2016)
 Lâm Canh Tân trong Tây du ký: Mối tình ngoại truyện 2 của Từ Khắc và Châu Tinh Trì (2017)
 Bành Vu Yến trong Ngộ Không kỳ truyện (2017)
Truyền hình
 Lục Tiểu Linh Đồng trong Tây du ký (phim truyền hình 1986) và Ngô Thừa Ân và Tây du ký năm 2010
 Trương Vệ Kiện trong Tây du ký (phim truyền hình 1996)
 Trần Hạo Dân trong Tây du ký II (phim truyền hình 1998)
 Vương Thành Đức (Russell Wong) trong Vua khỉ năm 2001
 Trương Vệ Kiện trong Tề thiên đại thánh Tôn Ngộ Không năm 2002
 Phi Chấn Tường trong Tây du ký (phim truyền hình Chiết Giang) 2010
 Ngô Việt trong Tây du ký (phim truyền hình 2011)
 Nhân vật Son O Gong trong phim spin-off Hoa Du Ký

Truyện tranh

 Nhân vật Son Goku trong Dragon Ball - 7 viên ngọc rồng

Game
 Nhân vật Tôn Ngộ Không xuất hiện trong Warriors Orochi 2, Warriors Orochi Z, Warriors Orochi 3, Warriors Orochi Utimate, Liên minh huyền thoại, Dota 1, 3Q, Heroes of Newerth, Smite, Dota 2, Summoners war, Mobile Legends, Oriental Legend, Oriental Legend 2, Liên Quân, Warframe.

Chú thích

Xem thêm
 Tây du ký
 Đường Tam Tạng
 Trư Bát Giới
 Sa Ngộ Tĩnh
 Bạch Long Mã
 Rāmāyaṇa là một sử thi cổ đại viết dưới dạng trường ca tiếng Sanskrit và là một phần quan trọng của bộ kinh Ấn Độ giáo (smṛti).

Liên kết ngoài

Nhân vật Tây du ký
Thần thoại Trung Hoa


title: Thập niên 1940

text:
Thập niên 1940 hay thập kỷ 1940 chỉ đến những năm từ 1940 đến 1949, kể cả hai năm đó. Không chính thức, nó cũng có thể bao gồm vài năm vào cuối thập niên trước hay vào đầu

Tham khảo


title: Taudactylus liemi

text:
Taudactylus liemi (tên tiếng Anh: Liem's Tinker Frog) là một loài ếch thuộc họ Myobatrachidae.
Đây là loài đặc hữu của Úc.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, sông ngòi, và sông có nước theo mùa.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo

 Alford, R., Cunningham, M., McDonald, K., Clarke, J. & Retallick, R. 2004. Taudactylus liemi. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

Liên kết ngoài

Taudactylus
Động vật lưỡng cư Queensland


title: Cascajares de Bureba

text:
Cascajares de Bureba là một đô thị trong tỉnh Burgos, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 54 người.

Tham khảo

Đô thị ở Burgos


title: Tipula bangerterana

text:
Tipula bangerterana là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng Indomalaya.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Tào Mạt (định hướng)

text:
Tào Mạt có thể là một trong những nhân vật sau:
Tào Mạt, nhà soạn kịch hiện đại Việt Nam, tên thật là Nguyễn Duy Thục.
Tào Mạt, viên tướng nước Lỗ thời Xuân Thu trong lịch sử Trung Quốc.


title: Bãi biển Nhật Lệ

text:
Biển Nhật Lệ nằm cạnh đường Trương Pháp, ngay cửa sông Nhật Lệ, cách trung tâm thành phố Đồng Hới chỉ khoảng 1 km. Biển Nhật Lệ được thiên nhiên ưu ái ban tặng bãi cát trắng và nước biển trong xanh với vẻ đẹp còn hoang sơ, chưa bị tác động của con người. Quả thật Biển Nhật Lệ là một nơi lí tưởng cho việc nghỉ dưỡng, điểm đến không thể bỏ qua nếu du lịch Quảng Bình.

Thời điểm đẹp nhất để du lịch biển Nhật Lệ là vào mùa hè từ tháng 5 đến tháng 9. Bãi tắm nơi đây thoai thoải và rất an toàn bởi vậy bạn có thể thỏa sức đắm mình vào làn nước trong xanh hay dạo chơi trên bờ cát trắng mịn.

Cảm nhận làn gió biển thổi qua những phi lao, hòa cùng tiếng sóng vỗ rì rào, tận hưởng không khí mát mẻ trong lành thật sự là những trải nghiệm thú vị. Bên cạnh đó bạn có thể vui chơi những hoạt động thể thao như bóng đá, bóng chuyền, bóng ném…Bãi biển Nhật Lệ có bãi cát trắng và nước trong xanh vẫn còn hoang sơ, chưa bị tác động của con người

Du khách đến đây, ngoài việc thỏa sức tắm mát vẫy vùng cùng sóng biển, còn có dịp thưởng thức nhiều hải sản tươi ngon và đậm đà của vùng biển Quảng Bình, từ Hàu, Nghêu, sò Huyết, sò Lụa, sò Điệp, Ghẹ, tôm Hùm, Mực… đến các loại cá Mú, cá Hồ, cá Chim, cá Bả trầu, cá Hồng, cá Chình, cá Hanh… được các nhà hàng dọc con đường ven biển chế biến theo phong cách đậm chất Quảng Bình. Nếu không quá cầu kỳ, du khách cũng có thể thưởng thức ngay tại bãi biển bởi những quán bình dân. Với một bếp than nhỏ, vẫn có thể mang tới những món nướng, hấp hay xào đầy hấp dẫn.

Và nếu có cơ hội đến với bãi biển Nhật Lệ, đừng bỏ lỡ khoảnh khắc được ngắm bình minh trên biển hay chiêm ngưỡng cảnh hoàng hôn buông xuống. Khi đêm đến, cửa biển dáng dấp những chiếc tàu thuyền với ánh đèn bắt cá, tôm, mực…một vẻ đẹp Nhật Lệ tráng lệ, rực rỡ và lung linh dưới ánh đèn. Khi đi Du lịch Quảng Bình, ngoài bãi biển Nhật Lệ còn có các danh thắng nổi tiếng như vườn quốc gia Phong Nha Kẻ Bàng, biển Đá Nhảy, Vũng Chùa Đảo Yến… tha hồ khám phá.

Tham khảo

Bãi biển Việt Nam
Du lịch Quảng Bình


title: Amblycerus basipennis

text:
Amblycerus basipennis là một loài bọ cánh cứng trong họ Bruchidae. Loài này được Pic miêu tả khoa học năm 1937.

Chú thích

Tham khảo

Amblycerus


title: Apatania szczesnyorum

text:
Apatania szczesnyorum là một loài Trichoptera trong họ Apataniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Trichoptera miền Cổ bắc
Apatania