title: Tỷ giá hối đoái

text:
Tỷ giá hối đoái (còn được gọi là tỷ giá trao đổi ngoại tệ, tỷ giá Forex, tỷ giá FX hoặc Agio) giữa hai tiền tệ là tỷ giá mà tại đó một đồng tiền này sẽ được trao đổi cho một đồng tiền khác. Nó cũng được coi là giá cả đồng tiền của một quốc gia được biểu hiện bởi một tiền tệ khác.

Tiền tệ thường là đơn vị tiền của mỗi quốc gia, nhưng cũng có thể là đơn vị tiền của các khu vực cấp dưới như Hồng Kông, hoặc là đơn vị tiền siêu quốc gia như euro.

Tỷ giá hối đoái còn biểu thị giá trị của tiền một nước so với tiền một nước khác. Ví dụ, tỷ giá hối đoái ngân hàng trung ương giữa 131 yên Nhật và đô la Mỹ có nghĩa là ¥131 sẽ trao đổi lấy , hoặc  sẽ trao đổi lấy ¥131. Trong ví dụ này, giá trị của một đô la so với yên là ¥131, hoặc tương đương với việc giá trị của một yên so với đô la là $1/131.

Mỗi quốc gia quyết định chế độ tỷ giá hối đoái áp dụng cho đơn vị tiền của mình. Ví dụ, tiền tệ có thể có chế độ tỷ giá nổi, tỷ giá cố định hoặc tỷ giá hỗn hợp. Chính phủ có thể áp đặt giới hạn và kiểm soát tỷ giá hối đoái. Ngoài ra, mỗi quốc gia có thể có đồng tiền mạnh hoặc yếu. Trong văn học kinh tế, không có sự đồng thuận về chính sách tỷ giá hối đoái quốc gia tối ưu (không giống như trong vấn đề thương mại, nơi thương mại tự do được coi là tối ưu). Thay vào đó, chế độ tỷ giá hối đoái quốc gia phản ánh yếu tố chính trị.

Trong chế độ tỷ giá nổi, tỷ giá hối đoái được xác định trên thị trường ngoại hối, nơi mua bán tiền tệ diễn ra liên tục trong 24 giờ mỗi ngày, trừ cuối tuần (từ 20:15 GMT vào Chủ Nhật đến 22:00 GMT vào Thứ Sáu). Tỷ giá hối đoái giao ngay là tỷ giá hiện tại, còn tỷ giá hối đoái chờ là tỷ giá được báo giá và giao dịch trong tương lai cụ thể.

Thị trường hối đoái bán lẻ
nhỏ|Tỷ giá hối đoái euro/đô la Mỹ (USD)
Việc mua tiền tệ để sử dụng trong các giao dịch quốc tế và thanh toán vượt biên giới thường được thực hiện thông qua các ngân hàng, các công ty môi giới hối đoái ngoại tệ và các điểm trao đổi ngoại tệ như điểm giao dịch ngoại tệ. Những cơ sở bán lẻ này lấy tiền tệ từ thị trường ngân hàng trung ương, mà theo Ngân hàng Thanh toán Quốc tế có giá trị lên tới 5.3 nghìn tỷ đô la Mỹ mỗi ngày. Giao dịch được thực hiện với tỷ giá hợp đồng giao ngay. Khách hàng bán lẻ sẽ phải trả phí, dưới hình thức hoa hồng hoặc khác, để bù đắp cho các chi phí của người cung cấp và tạo ra lợi nhuận. Một hình thức phí là việc sử dụng tỷ giá hối đoái thấp hơn so với tỷ giá giao ngay thị trường sỉ. Sự chênh lệch giữa giá mua và giá bán tại cơ sở bán lẻ được gọi là chênh lệch giá đặt mua - giá đặt bán.

Báo giá

Trong thị trường tài chính, có quy ước về cách trình bày tiền tệ cố định và tiền tệ biến đổi trong báo giá. Ví dụ, khi chuyển đổi từ EUR sang AUD, EUR là tiền tệ cố định, AUD là tiền tệ biến đổi và tỷ giá hối đoái cho biết bao nhiêu đô la Úc sẽ được trả hoặc nhận cho 1 euro.

Ở một số khu vực tại châu Âu và trong thị trường bán lẻ ở Vương quốc Anh, EUR và GBP bị đảo ngược, có nghĩa là GBP được trích dẫn làm tiền tệ cố định đối với euro. Khi cả hai tiền tệ không nằm trong danh sách trên (nghĩa là cả hai đều là "khác"), quy ước thị trường là sử dụng tiền tệ cố định có tỷ giá hối đoái lớn hơn 1.000. Điều này giúp giảm vấn đề làm tròn số và không cần sử dụng quá nhiều chữ số thập phân. Tuy nhiên, cũng có một số ngoại lệ cho quy ước này: ví dụ, người Nhật thường trích dẫn tiền tệ của họ làm tiền tệ cơ sở đối với các loại tiền tệ khác.

Phương pháp trích dẫn bằng tiền tệ quốc gia làm đơn vị giá được gọi là trích dẫn trực tiếp hoặc trích dẫn giá (từ góc nhìn của quốc gia đó). Ví dụ,  =  trong Khu vực sử dụng Euro và phương pháp này được sử dụng ở hầu hết các quốc gia.

Báo giá dùng đồng tiền của một quốc gia làm đơn vị tiền tệ chính (ví dụ,  =  trong khu vực Euro) gọi là báo giá gián tiếp hoặc báo giá theo số lượng, thường thấy trong báo ở Anh; cũng phổ biến ở Úc, New Zealand và khu vực Euro.

Trong báo giá trực tiếp, khi đồng tiền trong nước tăng giá trị (được gọi là tăng giá) thì con số tỷ giá giảm. Ngược lại, khi đồng tiền nước ngoài mạnh lên và đồng tiền trong nước giảm giá (được gọi là giảm giá), con số tỷ giá tăng.

Thường từ những năm 1980 đến 2006, hầu hết các cặp tiền tệ trích dẫn với bốn số thập phân cho giao dịch ngay và lên đến sáu số thập phân cho giao dịch tương lai hoặc hoán đổi tiền tệ. (Số thập phân thứ tư thường được gọi là "pip"). Độc ngoại là tỷ giá hối đoái có giá trị nhỏ hơn 1.000 thường trích dẫn với năm hoặc sáu số thập phân. Mặc dù không có quy tắc cố định, tỷ giá hối đoái lớn hơn khoảng 20 thường trích dẫn với ba số thập phân và tỷ giá hối đoái lớn hơn 80 thường trích dẫn với hai số thập phân. Tiền tệ vượt quá 5000 thường trích dẫn mà không có số thập phân (ví dụ, Lira Thổ Nhĩ Kỳ cũ). Ví dụ: (GBPOMR: 0.765432 - : 1.4436 - EURJPY: 165.29). Nói cách khác, báo giá cung cấp năm chữ số. Khi tỷ giá dưới 1, báo giá thường chứa năm số thập phân.

Năm 2005, Barclays Capital đã phá vỡ quy tắc trích dẫn bằng cách sử dụng năm hoặc sáu số thập phân cho tỷ giá hối đoái ngay trên nền tảng giao dịch điện tử của họ. Sự thu hẹp chênh lệch giữa giá mua và giá bán có thể yêu cầu giá cụ thể hơn, giúp ngân hàng cố gắng giành giao dịch trên các nền tảng giao dịch đa ngân hàng, nơi tất cả các ngân hàng khác có thể đã trích dẫn cùng một giá. Sau đó, một số ngân hàng khác cũng áp dụng hệ thống này.

Biến động tỷ giá hối đoái
Một tỷ giá hối đoái dựa trên thị trường sẽ thay đổi bất cứ khi nào các giá trị của một trong hai tiền tệ thành phần thay đổi. Một đồng tiền sẽ có xu hướng trở nên có giá trị hơn bất cứ khi nào nhu cầu cho nó lớn hơn cung cấp có sẵn. Nó sẽ trở nên ít có giá trị bất cứ khi nào nhu cầu thấp hơn cung cấp có sẵn (điều này không có nghĩa là người ta không còn muốn tiền, nó chỉ có nghĩa là họ muốn nắm giữ của cải của họ trong một số hình thức khác, có thể là một đồng tiền khác).

Tăng nhu cầu về một loại tiền tệ có thể là do một trong hai giao dịch cầu tiền tăng hoặc một nhu cầu đầu cơ tăng đối với tiền. Nhu cầu giao dịch liên quan chặt chẽ đến mức độ hoạt động kinh doanh của một quốc gia, (GDP) tổng sản phẩm quốc nội, và mức độ việc làm. Càng nhiều người thất nghiệp, ít công chúng như một toàn thể sẽ chi tiêu vào hàng hóa và dịch vụ. Các ngân hàng trung ương thường có chút ít khó khăn điều chỉnh cung tiền có sẵn để cung cấp cho những thay đổi trong nhu cầu sử dụng tiền do các nghiệp vụ kinh doanh.

Nhu cầu đầu cơ là khó khăn hơn nhiều đối với các ngân hàng trung ương để thích ứng, do chúng bị ảnh hưởng bởi sự điều chỉnh lãi suất. Một nhà đầu cơ có thể mua một đồng tiền nếu trả lại (có nghĩa là lãi suất) là đủ cao. Nói chung, nếu lãi suất của một quốc gia càng cao, nhu cầu đối với đồng tiền đó sẽ càng lớn. Có lập luận cho rằng đầu cơ như vậy có thể làm giảm tăng trưởng kinh tế thực sự, đặc biệt là do các nhà đầu cơ tiền tệ lớn cố tình có thể tạo ra áp lực giảm một đồng tiền bằng cách bán khống để buộc ngân hàng trung ương đó mua tiền tệ của mình để giữ cho nó ổn định. (Khi điều đó xảy ra, nhà đầu cơ này có thể mua đồng tiền trở lại sau khi nó mất giá, đóng vị trí của họ, và do đó có lợi nhuận.)

Đối với các công ty vận tải vận chuyển hàng hóa từ một quốc gia này tới một quốc gia khác, tỷ giá hối đoái thường có thể ảnh hưởng nghiêm trọng tới họ. Vì vậy, hầu hết các nhà vận chuyển có một hệ số điều chỉnh tiền tệ (CAF) tính vào tài khoản cho những biến động này.

Phân loại tỷ giá hối đoái
 Từ góc độ giao dịch ngoại hối của ngân hàng
 Giá mua vào: Còn gọi là giá mua, đây là giá mà ngân hàng ngoại hối sử dụng để mua ngoại tệ từ khách hàng. Đây là tỷ giá chuyển đổi ngoại tệ sang đồng tiền trong nước với số lượng ít hơn, thể hiện mức độ cần bao nhiêu đồng tiền của quốc gia để mua một lượng ngoại tệ cụ thể.
 Giá bán ra: Còn được gọi là giá bán, đây là tỷ giá mà ngân hàng sử dụng để bán ngoại tệ cho khách hàng. Đây là tỷ giá thể hiện mức độ cần thu hồi bao nhiêu đồng tiền của quốc gia nếu ngân hàng bán một lượng ngoại tệ cụ thể.
 Giá trung bình: Là trung bình của giá mua (bid) và giá bán (ask). Thường được sử dụng trong báo chí, tạp chí hoặc phân tích kinh tế.
 Theo thời gian giao dịch sau các giao dịch hối đoái ngoại tệ
 Tỷ giá giao ngay: Đề cập đến tỷ giá cho các giao dịch hối đoái ngoại tệ ngay tại thời điểm giao dịch. Sau khi giao dịch hoàn tất, tỷ giá này áp dụng cho việc giao dịch trong hai ngày làm việc. Thường được gọi là tỷ giá giao ngay trừ khi cụ thể chỉ ra tỷ giá hối đoái chờ.
 Tỷ giá hối đoái chờ: Được thỏa thuận giữa người mua và người bán để thực hiện trong tương lai, trước ngày giao dịch. Khi đến ngày giao dịch, cả hai bên sẽ thực hiện giao dịch theo tỷ giá và số lượng đã thỏa thuận trước đó. Dựa trên tỷ giá giao ngay và biểu thị bằng "phần thưởng", "chiết khấu" và "đẳng cấp" của tỷ giá giao ngay.
 Theo cách đặt tỷ giá hối đoái
 Tỷ giá cơ bản: Thường chọn một đồng tiền chuyển đổi chủ chốt, phổ biến trong giao dịch quốc tế và chiếm tỷ trọng lớn trong dự trữ ngoại hối. So sánh với đồng tiền của quốc gia và thiết lập tỷ giá. Đây là tỷ giá cơ bản. Loại tiền tệ chủ chốt thường là đồng tiền thế giới, dùng để định giá, thanh toán, dự trữ, có thể chuyển đổi tự do và được chấp nhận toàn cầu.
 Tỷ giá chéo: Sau khi có tỷ giá cơ bản, có thể tính tỷ giá đồng tiền địa phương so với các đồng tiền nước ngoài khác qua tỷ giá cơ bản. Kết quả được gọi là tỷ giá chéo.

Phân loại khác
 Theo phương thức thanh toán trong giao dịch hối đoái ngoại tệ
 Tỷ giá chuyển tiếp điện
 Tỷ giá chuyển tiếp qua thư
 Tỷ giá séc yêu cầu
 Theo mức độ kiểm soát hối đoái ngoại tệ
 Tỷ giá chính thức: Tỷ giá hối đoái do cơ quan quản lý hối đoái nước này công bố. Thường áp dụng ở các quốc gia kiểm soát hối đoái nghiêm ngặt.
 Tỷ giá thị trường: Tỷ giá thực tế trên thị trường tự do, biến đổi theo cung cầu hối đoái ngoại tệ.
 Theo chế độ tỷ giá hối đoái quốc tế
 Tỷ giá cố định: Tỷ giá giữa đồng tiền quốc gia và đồng tiền khác được cố định, biến động nhỏ.
 Tỷ giá nổi: Không có tỷ giá chính thức, đồng tiền thay đổi theo cung cầu trên thị trường tự do.
 Theo có bao gồm lạm phát
 Tỷ giá thực tế: Tỷ giá chính thức hoặc thị trường không tính lạm phát.
 Tỷ giá thực: Tỷ giá thực tế loại bỏ yếu tố lạm phát.

Các yếu tố tác động đến biến đổi tỷ giá hối đoái
Dịch vụ thanh toán: Khi một quốc gia có thâm hụt thanh toán hoặc thương mại lớn, đồng tiền của nó suy giảm do nhu cầu về ngoại tệ vượt quá cung cấp.
Lãi suất: Khi lãi suất tăng hoặc lãi suất nội địa cao hơn so với lãi suất ngoại hối, đồng tiền trong nước tăng giá trị do dòng vốn đổ vào.
Lạm phát: Lạm phát cao làm giảm giá trị đồng tiền trong nước và tăng giá trị ngoại tệ. Quốc gia có lạm phát thấp thường có đồng tiền mạnh hơn.
Chính sách tài khóa và tiền tệ: Chính sách tài khóa và tiền tệ lỏng lẻo, thâm hụt tài khóa gây suy giảm đồng tiền, còn chính sách thắt chặt làm tăng giá trị đồng tiền.
Phân tích: Dự đoán tiền tệ sẽ tăng giá trị khiến nhà đầu tư mua nhiều, ngược lại khiến giá giảm. Phân tích ảnh hưởng đến biến động ngắn hạn của tỷ giá hối đoái.
Can thiệp thị trường của chính phủ: Khi biến động tỷ giá hối đoái ảnh hưởng xấu đến nền kinh tế, thương mại của quốc gia hoặc chính phủ cần đạt được mục tiêu chính sách, cơ quan tiền tệ có thể tham gia giao dịch tiền tệ để thay đổi tỷ giá hối đoái.
Sức mạnh kinh tế của quốc gia: Tăng trưởng kinh tế cao không tốt cho đồng tiền trong ngắn hạn, nhưng trong dài hạn, nó ủng hộ mạnh mẽ sức mạnh của đồng tiền quốc gia trên thị trường ngoại hối.

Thị trường mới nổi
Nghiên cứu về khu vực mục tiêu chủ yếu tập trung vào lợi ích của sự ổn định tỷ giá hối đoái đối với các nước công nghiệp, nhưng một số nghiên cứu cho rằng sự biến đổi không ổn định của tỷ giá hối đoái hai chiều giữa các nước công nghiệp một phần gây ra khủng hoảng tài chính ở các thị trường mới nổi. Theo quan điểm này, khả năng cạnh tranh của nền kinh tế thị trường mới nổi bị suy yếu vì nhiều đồng tiền được gắn liền với đô la Mỹ theo nhiều cách khác nhau, ngầm hoặc rõ ràng, do đó, biến đổi như việc đô la Mỹ tăng giá trị so với yen hoặc đồng Mark đã góp phần vào những sóng sốc gây mất ổn định. Hầu hết các quốc gia này là người nợ vốn ngoại, nợ của họ được định giá bằng một trong các đồng tiền G3.

Vào tháng 9 năm 2019, Argentina hạn chế khả năng mua đô la Mỹ. Mauricio Macri năm 2015 đã cam kết sẽ dỡ bỏ hạn chế do chính phủ cánh tả đặt ra, bao gồm kiểm soát vốn được sử dụng ở Argentina để ổn định kinh tế. Khi lạm phát tăng trên 20%, việc giao dịch được định giá bằng đô la Mỹ trở nên phổ biến khi người dân Argentina chuyển sang sử dụng đồng peso. Năm 2011, chính phủ Cristina Fernández de Kirchner hạn chế mua đô la, dẫn đến việc tăng mua đô la trên thị trường đen. Kiểm soát được giảm sau khi Macri nhậm chức và Argentina phát hành trái phiếu định giá bằng đô la Mỹ, nhưng khi nhiều yếu tố dẫn đến sự suy giảm giá trị của peso so với đô la, kiểm soát vốn đã được tái áp dụng để ngăn chặn sự suy giảm thêm trong bối cảnh sự bán ra đồng peso.

Biến động trong tỷ giá hối đoái
Tỷ giá hối đoái dựa trên thị trường thay đổi mỗi khi giá trị của một trong hai đồng tiền thành phần thay đổi. Đồng tiền trở nên có giá trị hơn khi nhu cầu vượt quá cung cấp. Nó trở nên ít có giá trị hơn khi nhu cầu thấp hơn cung cấp (không phải là người ta không còn muốn tiền, mà họ muốn giữ tài sản bằng hình thức khác, có thể là đồng tiền khác).

Nhu cầu đồng tiền có thể tăng vì nhu cầu giao dịch nhu cầu về tiền tăng hoặc nhu cầu đầu cơ về tiền tăng. Nhu cầu giao dịch liên quan chặt chẽ đến hoạt động kinh doanh, GDP và việc làm của một quốc gia. Ngân hàng trung ương thường điều chỉnh nguồn tiền để thích nghi với biến đổi nhu cầu giao dịch.

Nhu cầu đầu cơ khó điều chỉnh hơn, ngân hàng trung ương can thiệp bằng cách điều chỉnh lãi suất. Người đầu cơ có thể mua đồng tiền nếu lợi suất cao. Nói chung, lãi suất càng cao, nhu cầu đồng tiền càng lớn. Được đề xuất rằng đầu cơ có thể làm suy yếu tăng trưởng kinh tế thực sự, đặc biệt khi đầu cơ có thể tạo áp lực đẩy giảm giá đồng tiền để buộc ngân hàng trung ương mua đồng tiền của họ để duy trì ổn định. (Khi điều này xảy ra, người đầu cơ có thể mua lại đồng tiền sau khi giảm giá, đóng vị trí và từ đó có lời.)

Với các công ty vận chuyển hàng hóa giữa các quốc gia, tỷ giá hối đoái thường ảnh hưởng nghiêm trọng. Do đó, hầu hết các công ty áp dụng một khoản phí CAF để bù đắp cho biến động này.

Sức mua của đồng tiền
Tỷ giá hối đoái thực (RER) là khả năng mua sắm của một đơn vị tiền tệ so với đơn vị tiền tệ khác dựa trên tỷ giá và giá hiện tại. Đây là tỷ lệ giữa số đơn vị tiền của một quốc gia cần để mua một giỏ hàng hàng hóa ở quốc gia khác, sau khi đã đổi được tiền của quốc gia đó sang tiền của quốc gia khác trên thị trường ngoại hối, chia cho số đơn vị tiền của quốc gia đó cần để mua trực tiếp giỏ hàng hàng hóa đó trong quốc gia đó. Có nhiều cách để đo RER.

Do đó, RER là tỷ giá hối đoái nhân với giá tương đối của một giỏ hàng hàng hóa ở hai quốc gia. Ví dụ, sức mua của đô la Mỹ so với euro là giá đô la Mỹ của một euro nhân với giá euro của một đơn vị của giỏ hàng hàng hóa, chia cho giá đô la Mỹ của giỏ hàng hàng hóa, và do đó không có đơn vị. Đây chính là tỷ giá hối đoái nhân với giá tương đối của hai tiền tệ liên quan đến khả năng mua đơn vị của giỏ hàng hàng hóa. Nếu tất cả hàng hóa có thể trao đổi tự do và người dân trong và ngoài nước mua cùng một giỏ hàng hàng hóa, nguyên tắc sức mua tương đương (PPP) sẽ áp dụng cho tỷ giá hối đoái và chỉ số giá tiêu dùng của cả hai quốc gia, và RER sẽ luôn bằng 1.

Tốc độ thay đổi của RER theo thời gian giữa euro và đô la bằng tốc độ đánh giá của euro cộng với tỷ lệ lạm phát của euro trừ đi tỷ lệ lạm phát của đô la.

Cân bằng và sai lệch tỷ giá hối đoái thực tế
Tỷ giá hối đoái thực tế (RER) là tỷ giá hối đoái danh nghĩa đã điều chỉnh bởi giá tương đối của hàng hóa và dịch vụ trong và ngoài nước, thể hiện sự cạnh tranh của một quốc gia so với thế giới. Khi đánh giá đồng tiền cao hoặc lạm phát trong nước tăng, RER giảm, làm giảm tính cạnh tranh quốc gia và thương mại hiện tại. Ngược lại, đồng tiền suy giảm có hiệu ứng ngược, cải thiện thương mại hiện tại của quốc gia.

Có chứng cớ cho thấy RER thường đạt đến mức ổn định trong dài hạn, nhanh hơn ở các nền kinh tế mở nhỏ có tỷ giá cố định. Sai lệch RER đáng kể và kéo dài so với cân bằng dài hạn, hay còn gọi là sai lệch RER, gây tác động tiêu cực lên thanh toán của một quốc gia. RER định giá quá cao có nghĩa là RER hiện tại vượt quá giá trị cân bằng, còn RER định giá thấp hơn thể hiện ngược lại. Đặc biệt, định giá RER quá cao kéo dài thường được coi là dấu hiệu sớm của cuộc khủng hoảng sắp tới, do quốc gia trở nên dễ bị tấn công và gặp khủng hoảng tiền tệ, như tại Thái Lan trong cuộc khủng hoảng tài chính châu Á năm 1997. Ngược lại, định giá RER thấp kéo dài thường tạo áp lực lên giá trong nước, thay đổi động cơ tiêu dùng của người tiêu dùng và từ đó làm sai phân bố tài nguyên giữa các ngành hàng có thể thương mại và phi thương mại.

Sự mất cân đối RER, đặc biệt là sự định giá quá cao, có thể làm suy yếu chiến lược phát triển xuất khẩu của quốc gia, vì thế việc đo lường RER cân bằng là rất quan trọng đối với các nhà hoạch định chính sách. Tuy nhiên, không may mắn, biến số này không thể quan sát trực tiếp. Phương pháp phổ biến nhất để ước tính RER cân bằng là lý thuyết Parity Quyền Mua (PPP), theo đó mức RER cân bằng được giả định duy trì ổn định qua thời gian. Tuy nhiên, RER cân bằng không phải là giá trị cố định vì nó tuân theo xu hướng của các yếu tố kinh tế quan trọng, như chính sách tiền tệ và tài khóa khác nhau hoặc các cú sốc không đối xứng giữa quốc gia chủ nhà và nước ngoài. Vì vậy, tư tưởng PPP đã được tranh luận rộng rãi trong những năm qua, vì nó có thể chỉ ra một sự chuyển động tự nhiên của RER đến cân bằng mới của nó như một sự mất cân đối RER.

Bắt đầu từ những năm 1980, để vượt qua các hạn chế của phương pháp này, nhiều nhà nghiên cứu đã cố gắng tìm các biện pháp RER cân bằng thay thế. Hai trong những phương pháp phổ biến nhất trong văn học kinh tế là Tỷ giá Cân bằng Cơ bản (FEER), do Williamson (1994) phát triển, và Tỷ giá Cân bằng Hành vi (BEER), ban đầu được ước tính bởi Clark và MacDonald (1998). FEER tập trung vào các nhân tố quyết định dài hạn của RER, chứ không phải là các lực ngắn hạn và tác động đầu cơ. Nó đại diện cho một RER nhất quán với sự cân bằng kinh tế tổng thể, được đặc trưng bởi việc đạt được sự cân bằng nội và cân bằng ngoại cùng một lúc. Sự cân bằng nội xảy ra khi mức sản xuất tương thích với cả việc sử dụng đầy đủ của tất cả các yếu tố sản xuất có sẵn, và mức lạm phát thấp và ổn định. Mặt khác, sự cân bằng ngoại xảy ra khi cân bằng hiện tại và tương lai của cán cân thanh toán tương thích với luồng vốn net bền vững trong dài hạn. Tuy nhiên, FEER được xem như một biện pháp đo lường quy phạm của RER vì nó dựa trên một số điều kiện kinh tế "lý tưởng" liên quan đến cân bằng nội và cân bằng ngoại. Đặc biệt, vì vị trí cân bằng CA bền vững được xác định là một giá trị xúc tích, phương pháp này đã được đặt ra nhiều câu hỏi trong thời gian qua. Ngược lại, BEER liên quan đến một phân tích kinh tế của hành vi RER, xem xét sự lệch lạc đáng kể của RER so với mức cân bằng PPP của nó là kết quả của các thay đổi trong các nguyên tắc kinh tế quan trọng. Do đó, sự mất cân đối RER toàn bộ được xác định bởi mức độ mà các nguyên tắc kinh tế khác nhau so với các mức bền vững trong dài hạn của chúng. Tóm lại, BEER là một phương pháp tổng quát hơn so với FEER, vì nó không giới hạn trong góc nhìn dài hạn, có khả năng giải thích các biến động chu kỳ của RER.

Tỷ giá song phương so với tỷ giá hiệu quả
nhỏ|Ví dụ về lịch sử tỷ giá trọng số GDP của một giỏ 6 đồng tiền quan trọng (Đô la Mỹ, Euro, Yên Nhật, Nhân dân tệ Trung Quốc, Franc Thụy Sĩ, Bảng Anh)
Tỷ giá song phương liên quan đến cặp đồng tiền, còn tỷ giá hiệu quả là trung bình có trọng số của một giỏ đồng tiền nước ngoài, thể hiện tổng quan về sự cạnh tranh ngoại vi của đất nước. Tỷ giá hiệu quả hiện tại (NEER) được trọng số theo nghịch đảo của trọng số giao dịch tiệm cận. Tỷ giá hiệu quả thực sự (REER) điều chỉnh NEER bằng mức độ giá nước ngoài thích hợp và được điều chỉnh theo mức độ giá nước sở tại. So với NEER, tỷ giá hiệu quả dựa trên trọng số GDP có thể thích hợp hơn khi xem xét hiện tượng đầu tư toàn cầu.

Tỷ giá song song
Trong nhiều quốc gia, có sự phân biệt giữa tỷ giá chính thức dành cho các giao dịch được phép trong nước và một tỷ giá song song (hoặc tỷ giá thị trường đen, không chính thức, v.v.) phản ánh nhu cầu vượt quá cung ngoại tệ theo tỷ giá chính thức. Mức độ tăng hơn của tỷ giá song song so với tỷ giá chính thức được gọi là áp phích song song. Các giao dịch không chính thức như vậy có thể vi phạm pháp luật.

Mô hình Kinh tế

Mô hình cân bằng lãi suất chưa được phủ định
Mô hình cân bằng lãi suất chưa được phủ định (UIRP) cho rằng sự thay đổi giá trị của một đồng tiền so với đồng tiền khác có thể bị xóa bỏ bằng sự thay đổi trong chênh lệch lãi suất. Nếu lãi suất tại Mỹ tăng trong khi lãi suất tại Nhật Bản không thay đổi, thì đồng USD có thể giảm giá so với đồng JPY một lượng nhất định để ngăn chặn việc cơ hội lời từ chênh lệch lãi suất (tuy nhiên trong thực tế, thường xảy ra tình trạng ngược lại, tức là sự tăng giá, đặc biệt trong ngắn hạn, như được giải thích bên dưới). Tỷ giá hối đoái trong tương lai được phản ánh trong tỷ giá hối đoái chứng khoán tương lai được công bố ngày hôm nay. Trong ví dụ của chúng ta, tỷ giá hối đoái tương lai của đồng USD được cho là ở mức chiết khấu vì nó mua ít hơn đồng JPY trong tỷ giá tỷ giá chốt. Đồng JPY được coi là ở mức thưởng.

Sau những năm 1990, UIRP không còn được chứng minh là hiệu quả. Ngược lại với lý thuyết, các đồng tiền có lãi suất cao thường tăng giá thay vì giảm giá do lợi ích từ việc kiểm soát lạm phát và việc sở hữu đồng tiền mang lại lợi suất cao hơn.

Mô hình cân đối thanh toán
Mô hình cân đối thanh toán cho rằng tỷ giá hối đoái ngoại tệ đạt mức cân bằng khi tạo ra sự ổn định trong Tài khoản vãng lai. Một quốc gia có thâm hụt thương mại sẽ giảm dự trữ ngoại hối, từ đó làm giảm giá trị đồng tiền. Đồng tiền rẻ hơn sẽ làm cho hàng hóa của quốc gia trở nên hấp dẫn hơn trên thị trường toàn cầu, đồng thời làm tăng chi phí nhập khẩu. Sau một thời kỳ trung gian, nhập khẩu sẽ giảm và xuất khẩu tăng, ổn định cân bằng thương mại và đưa đồng tiền về mức cân bằng.

Tương tự như sức mạnh mua sắm cân bằng, mô hình cân đối thanh toán tập trung chủ yếu vào hàng hóa và dịch vụ có thể giao dịch, bỏ qua vai trò ngày càng tăng của dòng vốn toàn cầu. Tiền không chỉ theo đuổi hàng hóa và dịch vụ, mà còn tập trung vào tài sản tài chính như cổ phiếu và trái phiếu. Dòng tiền này được tích vào mục tài khoản vốn của cân đối thanh toán, cân bằng thâm hụt trong tài khoản vãng lai. Tăng dòng vốn đã tạo ra mô hình thị trường tài sản một cách hiệu quả.

Mô hình thị trường tài sản
Sự gia tăng trong giao dịch tài sản tài chính (cổ phiếu và trái phiếu) đã đòi hỏi việc xem xét tác động của nó đối với tỷ giá hối đoái. Những biến số kinh tế như tăng trưởng kinh tế, lạm phát và năng suất không còn là yếu tố duy nhất ảnh hưởng đến biến động tiền tệ. Sự giao dịch ngoại hối phát sinh từ giao dịch tài sản tài chính đã lớn hơn giao dịch hàng hóa và dịch vụ.

Phương pháp thị trường tài sản coi đồng tiền như giá tài sản được giao dịch trên thị trường tài chính hiệu quả. Do đó, tiền tệ ngày càng tương quan mạnh mẽ với các thị trường khác, đặc biệt là cổ phiếu.

Giống như sàn giao dịch chứng khoán, người đầu tư và nhà đầu tư có thể kiếm được hoặc mất tiền thông qua giao dịch trên thị trường ngoại hối. Tiền tệ có thể giao dịch tại thị trường giá thực và thị trường tùy chọn ngoại hối. Thị trường giá thực đại diện cho tỷ giá hối đoái hiện tại, trong khi tùy chọn là các sản phẩm phái sinh của tỷ giá hối đoái.

Thao túng tỷ giá
Một quốc gia có thể có lợi thế trong thương mại quốc tế nếu nắm quyền kiểm soát thị trường đồng tiền của mình để duy trì giá trị thấp, thường thông qua ngân hàng trung ương can thiệp vào thị trường ngoại hối qua các hoạt động hoạt động thị trường mở, hoặc cản trở việc đổi ngoại tệ thành tiền trong nước. Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa đã từng bị cáo buộc thường xuyên thao túng tỷ giá, đặc biệt là bởi Donald Trump trong chiến dịch tranh cử Tổng thống Hoa Kỳ thành công của ông.

Các quốc gia khác như Iceland, Nhật Bản, Brazil, và các quốc gia khác cũng thường duy trì chính sách giữ giá trị đồng tiền thấp để giảm chi phí xuất khẩu và tăng cường nền kinh tế của họ. Tỷ giá thấp giúp giảm giá hàng hóa của quốc gia đối với người tiêu dùng ở các quốc gia khác, nhưng tăng giá hàng hóa và dịch vụ nhập khẩu đối với người tiêu dùng trong quốc gia có đồng tiền giá trị thấp.

Nói chung, người xuất khẩu hàng hóa và dịch vụ thường ưa thích giá trị đồng tiền thấp hơn, trong khi người nhập khẩu thường ưa thích giá trị cao hơn.

Danh sách một số loại tiền nội tệ của các quốc gia trên thế giới theo tỷ giá hối đoái
tỷ giá hối đoái giữa các loại tiền nội tệ của các quốc gia so với đồng dollar Mỹ các năm 2009 và 2011 được cập nhật theo năm, lấy mốc ngày đầu tiên của mỗi năm (ngày 1 tháng 1).

Chú thích

Tiền tệ
Thị trường ngoại hối
Kinh tế học vĩ mô quốc tế
Tỉ suất
Sức mua


title: Le Plessis-Macé

text:
Le Plessis-Macé là một xã thuộc tỉnh Maine-et-Loire trong vùng Pays de la Loire phía tây nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 98 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Plessismace


title: Polikarpov TB-2

text:
Polikarpov TB-2 () là một mẫu thử máy bay ném bom hạng nặng được thiết kế và thử nghiệm ở Liên Xô trong thập niên 1920. Đây là loại máy bay có một tầng cánh, làm bằng gỗ, động cơ được đặt ở dưới cánh. Công việc thiết kế bắt đầu vào năm 1927, chỉ có duy nhất 1 mẫu thử được hoàn thiện và thử nghiệm năm 1930. Dù hiệu năng của TB-2 cao hơn so với Tupolev TB-1, nhưng xét theo tiêu chuẩn của năm 1930 thì nó vẫn thiếu và do đó đề án bị hủy bỏ.

Tính năng kỹ chiến thuật (TB-2)
Dữ liệu lấy từ Shavrov 1985

Đặc điểm riêng
Tổ lái: 5
Chiều dài: 17,6 m (57 ft 9 in)
Sải cánh: 27 m (88 ft 7 in)
Chiều cao: n/a
Diện tích cánh: 128 m² (1377,8 ft²)
Trọng lượng rỗng: 4.220 kg (9.304 lb)
Trọng lượng có tải: 6.770 kg (14.925 lb)
Động cơ: 2 động cơ V12 BMW VI, công suất 373 kW (500 hp) mỗi chiếc

Hiệu suất bay
Vận tốc cực đại: 216 km/h (117 knots, 134 mph)
Tầm bay: 1.200 km (648 nm, 746 mi)
Trần bay: 6.800 m (22.310 ft)
Lực nâng của cánh: 53 kg/m² (11 lb/ft²)
Lực đẩy/trọng lượng: 110 W/kg (0,07 hp/lb)

Tham khảo

TB-2
Máy bay ném bom Liên Xô 1920–1929
Máy bay chiến đấu
Máy bay quân sự
Máy bay ném bom
Máy bay hai tầng cánh
Dự án máy bay hủy bỏ của Liên Xô
Máy bay hai động cơ cánh quạt


title: Scinax wandae

text:
Scinax wandae là một loài ếch trong họ Nhái bén.
Nó được tìm thấy ở Colombia và Venezuela.
Các môi trường sống tự nhiên của chúng là xavan ẩm, đồng cỏ nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới vùng ngập nước hoặc lụt theo mùa, đầm nước ngọt, đầm nước ngọt có nước theo mùa, vùng đồng cỏ, ao, đất có tưới tiêu, đất nông nghiệp có lụt theo mùa, và kênh đào và mương rãnh.

Tham khảo

 Rueda, J.V., Acosta-Galvis, A. &Bolívar, W. 2004. Scinax wandae. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 7 năm 2007.

Scinax


title: Công nghệ đúc

text:
Đúc (tiếng Anh: Casting) là công nghệ chế tạo sản phẩm bằng phương pháp rót vật liệu ở dạng chảy lỏng vào khuôn để tạo ra sản phẩm có hình dạng theo khuôn mẫu. Đa phần công nghệ đúc thực hiện với các vật liệu kim loại.

Công nghệ đúc được chia thành hai loại chính: Đúc thông thường và Đúc đặc biệt

Đúc thông thường (sử dụng khuôn cát)
Là công nghệ có từ cổ xưa, đúc thông thường được thực hiện với các khuôn cát, nếu không qua sấy khuôn, thì gọi là khuôn cát tươi. Hỗn hợp làm khuôn và lõi khuôn là cát silic, có thể có phụ gia là nước thủy tinh. Lòng khuôn được tạo hình bởi mẫu đúc và lõi (nếu có). Đúc trong khuôn cát có giá thành rẻ, dễ làm nhưng năng suất thấp. Đúc trong khuôn cát có thể dùng để đúc vật đúc từ hợp kim đen và hợp kim màu.

Đúc đặc biệt
Là phương pháp khác đúc thông thường, đúc đặc biệt có sự khác biệt về nguyên liệu và công nghệ làm khuôn, cách điền đầy và tạo hình vật đúc.

Đúc đặc biệt thường sử dụng khuôn kim loại. Thường có các dạng: Đúc trong khuôn kim loại, Đúc áp lực, Đúc ly tâm, Đúc liên tục và một số công nghệ đúc đặc biệt khác.

Đúc trong khuôn kim loại

Ưu điểm:
Đúc trong khuôn kim loại là thuật ngữ chỉ một phương pháp sản xuất vật đúc bằng cách rót kim loại lỏng vào khuôn kim loại. Vật đúc đông đặc dưới tác dụng của trọng trường mà không chịu bất kỳ tác động nào khác. Đây là phương pháp rất phổ biến hiện nay do nó có các đặc điểm sau đây:
 Khuôn được sử dụng nhiều lần;
 Độ sạch và độ chính xác được nâng cao đáng kể. Điều này sẽ làm giảm khối lượng gia công cơ khí;
 Nâng cao độ bền cơ học của vật đúc, đặc biệt là độ bền ở lớp bề mặt tiếp giáp với khuôn kim loại.
 Nâng cao sản lượng hàng năm do giảm được kích thước đậu ngót và phế phẩm đúc.
 Nâng cao năng suất lao động.
 Tiết kiệm diện tích nhà xưởng do không cần chế tạo hỗn hợp làm khuôn và quá trình làm khuôn.
 Giảm giá thành sản phẩm.
 Dễ cơ khí và tự động hoá, điều kiện vệ sinh lao động tốt.

Nhược điểm:
Chế tạo khuôn kim loại phức tạp và đắt tiền; độ bền khuôn hạn chế khi đúc thép, khó đúc những vật thành mỏng và hình dáng phức tạp; vật đúc có ứng suất lớn do khuôn kim loại cản co mạnh; vật đúc gang dễ bị biến trắng; quy trình đúc phải chặt chẽ.

Tuy có những đặc điểm trên nhưng công nghệ đúc trong khuôn kim loại vẫn được sử dụng rộng rãi để đúc gang, hợp kim và kim loại màu trong sản xuất hàng loạt và loạt lớn bởi vì có những chi tiết không thể chế tạo được nếu không sử dụng khuôn kim loại, ví dụ các tấm lớn thân máy bay, các chi tiết nhỏ nhưng đòi hỏi độ bền cao trong động cơ.

Đúc phôi thép
Thiết bị đúc khuôn
Thiết bị đúc khuôn thường được chia thành đúc trên và đúc dưới, đúc thép lắng và thép sôi.
Đúc trên: Rót vào từ đầu thỏi.
Đúc dưới:
Ưu điểm: Rót vào ống từ các cống rót dâng lên từng thỏi từ phía dưới. Như vậy với đúc dưới, một lần rót có thể rót được nhiều thỏi, năng suất và chất lượng bề mặt thỏi tốt hơn nhiều do mặt nước thép dâng lên bình ổn không bắn toé như rót từ trên, khí, tạp chất và xỉ đều có điều kiện nổi lên trên tốt hơn, che chắn chống tái oxi hoá cũng thuận tiện.
Nhược điểm: Thiết bị trên đĩa đúc, ống rót trung tâm phức tạp hơn, tiên tốn thêm vật liệu chịu lửa và lượng thép ở ống rót và cống rót, giảm suất thu hồi kim loại.
Thùng rót
Tác dụng của thùng rót hay còn gọi là thùng chứa ngoài tác dụng chứa đựng nước thép đến nơi đúc ra còn làm nhiệm vụ cuối cùng tiến thêm một bước nữa là khử oxi, khử S, đồng đều nhiệt độ, thành phần nước thép, lắng nước thép một thời gian để khử khí, tạp chất và xỉ nổi lên tách ra khỏi nước thép, làm sạch cải thiện đáng kể lượng thép. Cũng chính lợi dụng thời gian nước thép lắng trong thùng dài hay ngắn, kích thước lỗ rót mà điều chỉnh nhiệt độ, tốc độ rót đúc hợp lý. Khi mà những năm gần đây phương pháp tinh luyện ngoài lò phát triển mạnh mẽ thì thùng rót kiêm luôn một thiết bị (lò luyện) quan trọng trong việc tinh luyện.
Khuôn đúc
Khuôn đúc là thiết bị tạo hình cho nước thép đông đặc khi rót nước thép vào tạo thành thỏi thép. Trong sản xuất, khuôn đúc là phần hao tổn có tính thay đổi, có ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng thép và là một chỉ tiêu hạch toán kinh tế. Cho nên thiết kế cần chính xác, sử dụng và duy tu bảo dưỡng chuẩn xác có ý nghĩa rất quan trọng.
Vật liệu làm khuôn:
Vật liệu làm khuôn thường sử dụng là gang, do có tính dẫn nhiệt tốt, chắc chắn và rẻ. Do điều kiện làm việc của khuôn đúc thép rất khắc nghiệt, làm việc có tính chu kỳ: gia nhiệt, làm nguội, tức là giãn nở, co ngót nên khuôn đúc dễ bị hỏng bởi nứt vỡ hoặc bong tróc.

Tuổi thọ khuôn đúc phần lớn được quyết định bởi thành phần hoá học của hợp kim đúc

Để nâng cao tính đúc cần duy trì một hàm lượng các bon tương đối cao: Thường khoảng 3,2 -4,0%, Si líc (Si) chọn theo yêu cầu của tổ chức: thường khoảng 1,2 - 2,2 %. Hiện tượng tróc khuôn tăng theo hàm lượng Si tăng, nhưng nứt thì ngược lại.

Tài liệu tham khảo
 Các phương pháp đúc đặc biệt, Nguyễn Hữu Dũng, Nhà xuất bản Khoa học và Kỹ thuật Hà Nội, Hà Nội, 2006.
 Công nghệ đúc, Phạm Quang Lộc và tập thể, ĐHBK HN, 1989

Tham khảo

Khoa học vật liệu
Luyện kim
Công nghệ đúc


title: Ambulyx cyclasticta

text:
Ambulyx cyclasticta là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae. Loài này có ở Thái Lan và Myanma.

Chú thích

Tham khảo

Ambulyx


title: Marcus Licinius Crassus

text:
Marcus Licinius Crassus (Latin: M · LICINIVS · P · F · P · N · CRASSVS ) (ca. 115 trước CN - 53 TCN) là một vị tướng La Mã và chính trị gia, người chỉ huy cánh trái của quân đội Sulla trong trận cổng Colline, đàn áp các cuộc khởi nghĩa của nô lệ lãnh đạo bởi Spartacus, cung cấp hỗ trợ chính trị và tài chính cho Julius Caesar và tham gia vào liên minh chính trị được biết đến là Liên minh Tam Đầu Chế với Pompey và Caesar. Tại thời điểm ông đạt đỉnh cao danh vọng, tài sản của ông được cho là có giá trị hơn 200.000.000 sestertius. Ông được coi là người đàn ông giàu có nhất trong lịch sử La Mã, và có lẽ một trong những người đàn ông giàu có nhất trong lịch sử. Crassus dù sao cũng mong muốn được công nhận cho chiến thắng quân sự của mình, tham vọng này cuối cùng đã dẫn ông tới Syria, nơi ông đã bị đánh bại và giết chết trong thất bại của La Mã tại Carrhae trước tướng (Spahbod) của Parthia tên là Surena.

Tiểu sử
Marcus Licinius Crassus là con trai thứ ba và trẻ nhất của Publius Licinius Crassus Dives, một người tự mình đã làm chấp chính quan trong năm 97 trước Công nguyên và censor năm 89 trước Công nguyên. Một anh trai của ông mất trong chiến tranh đồng minh, cha và anh trai khác của ông đã bị giết hoặc buộc phải tự tử để tránh sự bắt bớ trong cuộc thanh trừng của phe Marius  vào tháng 12 năm 87 trước Công nguyên.

Ông nội Crassus là Marcus Licinius Crassus Agelastus, mà ít được biết đến. Người Ông nội của ông có nguồn gốc từ một chấp chính quan và censor Publius Licinius Crassus Dives, được biết đến nhiều nhất là với chức quan tư tế tối cao (Pontifex Maximus) (từ năm 212 trước công nguyên đến khi ông mất năm 183 trước Công nguyên) và chấp chính quan (năm 205 trước Công nguyên) và đồng minh chính trị của tướng và chính khách La Mã Scipio Africanus.

Chú thích

Tham khảo

Nguồn chính

 Dio Cassius Book 40, Stanza 26

Tác phẩm hiện đại
 Bivar, A.D.H. (1983). "The Political History of Iran Under the Arsacids," in The Cambridge History of Iran (Vol 3:1), 21–99. Edited by Ehsan Yarshater. London, New York, New Rochelle, Melbourne, and Sydney: Cambridge University Press. ISBN 0-521-20092-X.
 Marshall, B A: Crassus: A Political Biography (Adolf M Hakkert, Amsterdam, 1976)
 Ward, Allen Mason: Marcus Crassus and the Late Roman Republic (University of Missouri Press, 1977)
 Twyman, Briggs L:  critical review of Marshall 1976 and Ward 1977, Classical Philology 74 (1979), 356–61

 Sampson, Gareth C: The defeat of Rome: Crassus, Carrhae & the invasion of the east (Pen & Sword Books, 2008) ISBN 978-1-84415-676-4.
  Marcus Licinius Crassus
 Lang, David Marshall: Armenia: cradle of civilization (Allen & Unwin, 1970)

Liên kết ngoài
 Crassus entry in historical sourcebook by Mahlon H. Smith

Mất năm 53 TCN
Tướng La Mã
Sinh năm 115 TCN
Năm 115 TCN
Mất thập niên 50 TCN
Năm 53 TCN
Julius Caesar


title: Tipula sindensis

text:
Tipula sindensis là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng Indomalaya.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Coelophoris

text:
Coelophoris là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Erebidae


title: Millau (quận)

text:
Quận Millau là một quận của Pháp, nằm ở tỉnh Aveyron, ở vùng Occitanie. Quận này có 15 tổng và 101 xã.

Các đơn vị hành chính

Các tổng
Các tổng của quận Millau là:
 Belmont-sur-Rance
 Camarès
 Campagnac
 Cornus
 Millau-Est
 Millau-Ouest
 Nant
 Peyreleau
 Saint-Affrique
 Saint-Beauzély
 Saint-Rome-de-Tarn
 Saint-Sernin-sur-Rance
 Salles-Curan
 Sévérac-le-Château
 Vézins-de-Lévézou

Các xã
Các xã của quận Millau, và mã INSEE là:

Tham khảo

Liên kết ngoài
Millau trên trang Viện quốc gia Pháp và Nghiên cứu kinh tế (INSEE, tiếng Pháp)

Millau


title: Leptotarsus subapicalis

text:
Leptotarsus subapicalis là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Leptotarsus


title: Cryptocephalus stragula

text:
Cryptocephalus stragula là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Rossi miêu tả khoa học năm 1794.

Chú thích

Tham khảo

S


title: Péronnas

text:
Péronnas là một xã ở tỉnh Ain, vùng Auvergne-Rhône-Alpes thuộc miền đông nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Ain

Tham khảo

Peronnas


title: Thillot

text:
Thillot là một xã thuộctỉnh Meuse trong vùng Grand Est đông bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 261 mét trên mực nước biển. Dân số theo điều tra năm 1999 của INSEE là 158 người.

Tham khảo

Xã của Meuse


title: Quận Fayette, Kentucky

text:
Quận Fayette (tiếng Anh: Fayette County) là một quận nằm trong tiểu bang Kentucky, Hoa Kỳ. Thời điểm năm 2008, dân số quận ước tính 282.114 người. Về mặt lãnh thổ, dân số và chính quyền quận thì chung với thành phố Lexington, đó cũng là quận lỵ quận Fayette.

Quận Fayette là một phần của khu vực thống kê dân số Lexington-Fayette.

Tham khảo

Quận của Kentucky


title: 1672 Gezelle

text:
1672 Gezelle (1935 BD) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 29 tháng 1 năm 1935 bởi Delporte, E. ở Uccle.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 1672 Gezelle

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1935


title: 15020 Brandonimber

text:
15020 Brandonimber (1998 SV105) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 16 tháng 9 năm 1998 bởi Nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 15020 Brandonimber

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1998


title: Pseudostenophylax angulatus

text:
Pseudostenophylax angulatus là một loài Trichoptera thuộc họ Limnephilidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Động vật khu vực sinh thái Indomalaya
Pseudostenophylax


title: Estaing, Hautes-Pyrénées

text:
Estaing là một xã thuộc tỉnh Hautes-Pyrénées trong vùng Occitanie tây nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 1000 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
 INSEE

Xã của Hautes-Pyrénées


title: Cư xá đại học quốc tế Paris

text:
Cư xá đại học quốc tế Paris (tiếng Pháp: Cité internationale universitaire de Paris) là khu cư xá đại học lớn nhất của thành phố Paris. Nằm tại quận 14, dọc theo đại lộ Jourdan, giữa hai cửa ô Gentilly và Orléans, đây là một quần thể gồm rất nhiều tòa nhà và các thư viện, căng tin, nhà hát, các khu thể thao... Các tòa nhà, một phần thuộc quản lý của chính khu cư xá, một phần khác do các cá nhân, tổ chức ủng hộ và được quản lý bởi các tổ chức đó hoặc có thể cả các chính phủ nước ngoài. Nhiều tòa nhà ở đây được mang tên các quốc gia.

Lịch sử
Vào năm 1920 trong bối cảnh hòa bình giữa hai cuộc thế chiến, một dự án xây dựng khu cư xá được khởi xướng bởi André Honnorat, bộ trưởng Bộ đào tạo Pháp. André Honnorat đã nhận được sự ủng hộ của Émile Deutsch de la Meurthe, một Mạnh Thường Quân, nhà công nghiệp vùng Grand Est. Tòa nhà đầu tiên được mở cửa vào ngày 6 tháng 6 năm 1925, ngày nay mang tên Fondation Deutsch de la Meurthe để được niệm nhà tài trợ này. Tòa nhà này cũng đã được đăng ký vào danh sách công trình lịch sử từ năm 1998.

Tiếp tục sau đó, nhiều tòa nhà khác nhanh chóng hoàn thành với sự giúp đỡ tài chính của các nhà tài trợ, nhà công nghiệp và các chính phủ nước ngoài. Cho tới trước Thế chiến thứ hai thì khu cư xá này đã có tổng cộng 19 tòa nhà. Nằm giữa là Maison Internationale, tức Tòa nhà quốc tế, công trình được xây dựng nhờ nhà hảo tâm John Rockefeller Jr. Nhà thơ Edmond Haraucourt cũng tặng lại một cư xá trên đảo Bréhat, vùng Bretagne, nơi các sinh viên có thể tới trong các kỳ nghỉ.

Sau chiến tranh, công việc xây dựng lại tiếp tục. Từ 1948 tới 1969, mười bảy tòa nhà khác lần lượt mở cửa. Đầu thế kỷ 21, hai tòa nhà khác nữa hoàn thành nằm ngoài hẳn bức tường của khu cư xá, thuộc quận 19 của thành phố. Gần đây nhất, cư xá Quai de la Loire được khánh thành năm 2007.

Cư xá sinh viên

Gồm 40 tòa nhà, với tổng cộng 5600 chỗ, Cư xá đại học quốc tế Paris ngày nay là nơi đón tiếp sinh viên nước ngoài quan trọng nhất của vùng Île-de-France. Trung thành với tinh thần trao đổi, đây là nơi gặp gỡ của sinh viên toàn thế giới. Vào năm 2006, các sinh viên với 132 quốc tịch khác nhau đã tới cư ngụ ở đây. Trong 80 năm, Cư xá đại học quốc tế Paris de Paris đã đón tiếp khoảng 200 ngàn sinh viên. Nhiều sinh viên Việt Nam cũng trọ tại đây.

Trong một trong gian rộng, nhiều cây xanh, 40 tòa nhà được xây dựng nằm rải rác. Những tòa nhà mang tên các quốc gia thường được xây dựng theo phong cách kiến trúc của quốc gia đó. Trong năm năm từ khoảng 2002 tới 2007, hai phần ba các tòa nhà đã được sửa chữa lại. Các phòng ở Cư xá đại học quốc tế Paris, cũng như các cư xá sinh viên khác, hầu hết là phòng đơn với diện tích khoảng 12 tới 16 m² và thường bếp nhà tắm, nhà vệ sinh ở ngoài hành lang.

Không chỉ là một cư xá đơn thuần, Cư xá đại học quốc tế Paris còn là nơi gặp gỡ và giao lưu của sinh viên toàn thành phố với các nhà hát, thư viện, công viên, phòng triển lãm, căng tin... cùng nhiều hoạt động văn hóa, biểu diễn.

Một số sinh viên nổi tiếng
Đã từng có rất nhiều người nổi tiếng từng sống tại Cư xá đại học quốc tế Paris trong thời gian sinh viên. Có thể kể tới một vài người:

Adrienne Clarkson - Toàn quyền Canada 1999-2005
Jean-Paul Sartre - Giải Nobel văn chương 1964
Raymond Barre - Thủ tướng Pháp 1976-1981
Habib Bourguiba - Tổng thống Tunisia 1957-1987
Georges Charpak - Giải Nobel vật lý 1992
Abdou Diouf - Tổng thống thứ hai của Sénégal 1981-2000
Roméo LeBlanc - Toàn quyền Canada 1995-1999
Jules Léger - Toàn quyền Canada 1974-1979
Severo Ochoa - Giải Nobel y học 1959
Farah Pahlavi - Hoàng hậu cuối cùng của Iran
Rajendra Prasad - Tổng thống đầu tiên của Ấn Độ 1950-1962
Pierre Elliott Trudeau - Thủ tướng Canada hai nhiệm kỳ 1968-1979 và 1980-1984

Danh sách các tòa nhà

Abreu De Grancher
Argentine
Arménie
Arts et Métiers
Asie du Sud-Est
Avicenne
Biermans-Lapôtre
Bréhat
Brésil
Cambodge
Canada
CICS
Danemark
Deutsch de la Meurthe
Espagne
Etats-Unis
Franco-Britannique
Heinrich Heine
Hellénique
Honnorat
Inde
Industries agricoles et alimentaires
Institut National Agronomique
Italie
Japon
Liban
Lila
Lucien Paye
Maison internationale
Maroc
Mexique
Monaco
Néerlandais
Norvège
Portugal
Provinces de France
Quai de la Loire
Robert Garric
Suède
Suisse
Tunisie
Victor Lyon

Tham khảo

Trang chính thức của Cư xá đại học quốc tế Paris

Liên kết ngoài

Trang chính thức của Cư xá đại học quốc tế Paris
Khu cư xá Đại học Quốc tế Paris trên báo Lao động

Cư xá đại học
Công trình xây dựng Paris
Giáo dục Paris
Quận 14, Paris
Ký túc xá


title: Torre Le Nocelle

text:
Torre Le Nocelle là một đô thị (comune) thuộc tỉnh Avellino trong vùng Campania của Ý. Torre Le Nocelle có diện tích km2, dân số là 1370 người (thời điểm ngày 31/12/20094).

Tham khảo

Đô thị tỉnh Avellino
Thành phố và thị trấn ở Campania


title: Trần Xuân Hòa (quan nhà Nguyễn)

text:
Trần Xuân Hòa (? - 1862), là quan nhà Nguyễn trong lịch sử Việt Nam. Năm 1862, ông bị quân Pháp bắt được khi đang cầm quân trấn giữ Định Tường, sau đó ông đã cắn lưỡi mà chết.

Xuất thân
Ông là con Bố Chính sứ Vĩnh Long Trần Tuyên (1801- 1841), người Quảng Trị, sinh năm nào không rõ. Ông đỗ Cử nhân năm Tân Sửu (1841), nhưng do bị bệnh phong, nên chỉ làm quan tri phủ (có lẽ là Kiến An hoặc Kiến Tường) một thời gian ngắn. Vì là con quan, lại từng làm tri phủ, nên dân gian còn gọi là Phủ Cậu.

Ứng nghĩa chống Pháp
Khi Pháp đánh Nam Kỳ, ông do tàn tật nên phải nhờ người cõng ra ứng nghĩa. Nhà giàu, có thế lực, ông đứng ra chiêu mộ nghĩa quân. Ban đầu, nghĩa quân của Trần Xuân Hòa được phân công giữ đồn Thuộc Nhiêu (nay thuộc giồng Thuộc Nhiêu, huyện Cai Lậy, tỉnh Tiền Giang). Với sự hỗ trợ của nhân dân trong vùng, cùng với nghĩa quân, ông đã cho xây dựng dựa trên nền của một đồn quân cũ có sẵn lũy tre dày bao bọc, xây đắp một đồn mới làm căn cứ chính, gọi là Tân thành Mỹ Quý (nay thuộc ấp Quý Thành, xã Nhị Quý, huyện Cai Lậy, Tiền Giang). Thành Mỹ Quý dài khoảng 130m, ngang 50 – 60m, cách thành 500m là lũy tre dày đặc, kế đến là hệ thống hào sâu 3m, rộng 4 - 5m, dưới hào có cắm chông tre. Tường thành dày 3 – 4m, cao hơn 3m. Bốn góc thành có bốn pháo đài, trên đó có bốn khẩu thần công hướng ra bốn phía.

Từ căn cứ này, ông đã chỉ huy nghĩa quân, tập kích đồn Cai Lậy do đại úy thủy quân lục chiến Chasseriaux chỉ huy, vào 2 ngày 29 tháng 8 năm 1861 và ngày 15 tháng 9 năm 1861, làm quân Pháp chống đỡ vất vả. Do thành tích này, ông được triều đình phong chức Binh bị quan thứ Vĩnh Tường, sau thưởng thụ hàm Thị độc học sĩ.

Để đàn áp nghĩa quân, đại tá hải quân Desvaux – chính tham biện Mỹ Tho – đã sử dụng nhiều tàu chiến, trong đó có pháo hạm Norsagaray, theo đường sông Rạch Gầm tấn công đồn Thuộc Nhiêu rồi đổ bộ vào Tân thành Mỹ Quý vào ngày 25 tháng 9 năm 1861. Đồng thời, một cánh quân do Trần Bá Lộc chỉ huy từ Cái Bè đánh xuống, ép nghĩa quân vào giữa vòng vây. Cuối cùng Tân thành bị vỡ. Nghĩa quân rút về Cái Bè, củng cố lực lượng, tiếp tục kháng chiến.

Sau đó nghĩa quân của Trần Xuân Hòa liên tiếp tập kích quân Pháp ở khắp nơi: Cái Thia, Cai Lậy, Cái Bè, Rạch Gầm, Trung Lương, Tân Lý… Bên cạnh đó, quân Phủ Cậu còn phối hợp với nghĩa quân của Trương Định, Võ Duy Dương, Thủ Khoa Huân, Âu Dương Lân… Do liên kết phối hợp của các cánh nghĩa quân, nên các chỉ huy quân Pháp vô cùng lo sợ. trong các thủ lĩnh nghĩa quân, Phủ Cậu là người có học thức, nên được người Pháp nhận định "ông điều binh ra trận rất tài tình và rất lạ".

Để triệt hạ cánh quân nguy hiểm này, ngày 6 tháng 1 năm 1862, đại tá hải quân Rieuner mang quân đánh căn cứ Mỹ Trang, Bang Lềnh (thuộc Cai Lậy). Trần Xuân Hòa chỉ huy nghĩa quân chống trả mãnh liệt nhưng cuối cùng bị quân Pháp bắt được bắt và giải về Mỹ Tho. Trên đường đi, ông đã cắn lưỡi tự tử để giữ tròn khí tiết.

Di sản
Trong một số tài liệu ít ỏi còn sót lại về Phủ Cậu thì mô tả ông là người "có quyền thế, hùng tâm, tuy mắc phải bệnh phong, ba phần thân thể đều bất toại, song vẫn lo việc nước thật đáng khen, điều binh ra trận rất tài tình và rất lạ". Sau khi ông tuẫn tiết, các chỉ huy Pháp nhận định "Tưởng rằng tình hình viên quan bị phong như vậy làm cho bọn Annam theo ta vững lòng; song xem ra nếu có xử bằng cách khác cũng vậy thôi, cũng không làm phe nghịch nao núng. Phủ Cậu không thiếu những người hậu kế và (họ) lại càng đánh phá dữ dội hơn".

Cha ông là Bố chính Vĩnh Long Trần Tuyên chết vì loạn dân năm Thiệu Trị nguyên niên. Sách Quốc triều Chính biên Toát yếu - Quyển V chép lời Tự Đức nói về cha con ông "Cha con Trần Tuyên đều có danh thơm tiết nghĩa, rực rỡ sử biên, thực là khó đặng lắm thay". Vua Tự Đức cũng ban khen ông là "người có tiết nghĩa, làm vẻ vang sử sách, khó kiếm được ai như thế". Sau khi ông tuẫn tiết, triều đình phong thưởng hàm Quang Lộc tự khanh và sai quan đạo Quảng Trị lập đền thờ.

Phủ Cậu là người có học thức, hiếu nghĩa. Nhà đơn chiếc, đi kháng chiến ông phải đem theo mẹ già. Trong trận thành Mỹ Quý thất thủ, ông may mắn thoát được nhưng không kịp đem theo mẹ già. Để trả thù trận tập kích Cai Lậy, Desvaux đã tàn sát những người trong thành, có cả mẹ của ông.

Leopold Pallu đã mô tả về ông như sau:

Tạm dịch như sau:

Có thể danh từ Phủ Cọp hay Quan Cọp có lẽ để chỉ việc ông hăng hái "từng sáu lần đốc suất các người mộ nghĩa phục giết được lính Tây Dương và mã tà". Hoặc giả, do hình dáng bị phong (cùi) nên ông có hỗn danh như thế chăng?

Chú thích

Tham khảo
 Quốc triều Chính biên Toát yếu - Bản điện tử của nhóm nghiên cứu Sử - Địa Việt Nam
 Lịch sử cuộc viễn chinh Nam Kỳ năm 1861 - Leopold Pallu, bản dịch Hoàng Phong, hiệu đính Thái Nhi, bản điện tử của Vuontaodan.net

Mất năm 1862
Người Quảng Trị
Nghĩa quân chống Pháp
Quan lại nhà Nguyễn
Người tự sát


title: Trần Văn Kỷ

text:
Trần Văn Kỷ (chữ Hán: 陳文紀, ?- 24 tháng 12 năm 1801), còn có tên là Trần Chánh Kỷ là một công thần dưới triều Tây Sơn; và là bậc danh sĩ ở Nam Hà, Việt Nam.

Cuộc đời
Trần Văn Kỷ (không biết), người làng Vân Trình (tục gọi là làng Rào), tổng Vĩnh Xương, huyện Hương Trà, phủ Triệu Phong, trấn Thuận Hóa (nay thuộc xã Phong Bình, huyện Phong Điền, tỉnh Thừa Thiên Huế).

Ông sinh ra trong một gia đình nông dân nghèo khó, anh chị em đông; song từ thuở nhỏ, ông đã nổi tiếng thông minh và biết chăm chỉ học hành.

Cha Trần Văn Kỷ là Trần Văn Hồng (1702-1758) mẹ là Trần Thị Ty (1705-1763) có chín người con, ông là thứ 7.

Theo gia phả họ Trần ở làng Vân Trình, thì Trần Văn Kỷ là hậu duệ đời thứ 11 của ngài Thủy tổ họ Trần Văn ở làng này, có tên húy là Trần Văn Lộc. Cha là Trần Văn Hồng đi lính làm suất đội trưởng. Trần Văn Kỷ có vợ là Châu Thị Đang, người Bình Định và có hai con trai, con trưởng là Trần Văn Đức, sinh năm 1784 và con trai út là Trần Văn Khuê.

Năm 1774, Trần Văn Kỷ đến Phú Xuân dự thi Hương dưới thời chúa Nguyễn và đổ giải nguyên, nhưng ông thấy thời thế nhiễu nhương nên về ở ẩn.

Năm 1775, quân Trịnh chiếm Phú Xuân. Năm 1777, Trần Văn Kỷ thi ở trấn (Phú Xuân) đậu giải nguyên. Năm 1778, Trần Văn Kỷ ra Thăng Long để thi Hội. Nhân dịp này Trần Văn Kỷ có giao thiệp quen biết ít nhiều sĩ phu ở Bắc Hà. Trần Văn Kỷ đã hỏi Nguyễn Nghiễm, một bậc nguyên lão khả kính về nhân tài của đất Bắc Hà thì được trả lời: "Đạo học sâu xa thì Lạp Phong Cư Sỹ, văn phong phép tắc thì Thám hoa Nguyễn Huy Oánh, còn thiếu niên đa tài đa nghệ chỉ có Nguyễn Huy Tự". Nhân vật mà "đạo học sâu xa", có danh hiệu Lạp Phong Cư Sỹ chính là Nguyễn Thiếp.

Làm quan Tây Sơn
Năm 1786, khi chiếm được Phú Xuân, Bắc Bình Vương Nguyễn Huệ tin dùng ông và phong cho ông chức Nội tán, sau đó thăng đến chức Trung Thư lệnh, là chức quan chuyên coi việc văn thư.

Cũng trong năm này (1786), do sự thuyết phục của Nguyễn Hữu Chỉnh, Nguyễn Huệ quyết định đem quân ra Bắc đánh Thăng Long để diệt họ Trịnh dù chưa được lệnh của Nguyễn Nhạc.

Sách Hoàng Lê nhất thống chí giới thiệu ông như sau:

(Trần Văn) Kỷ, người Thuận Hóa, vốn có văn học, là bậc danh sĩ ở Nam Hà. Năm Đinh Dậu (1777) niên hiệu Cảnh Hưng, Kỷ thi ở trấn (Phú Xuân) đậu giải nguyên. Năm Mậu Tuất (1778), Kỷ tới kinh (Thăng Long) thi Hội. Sĩ phu ở Bắc Hà, Kỷ có giao thiệp quen biết ít nhiều. Năm Bính Ngọ (1786), Bắc Bình Vương (Nguyễn Huệ) đánh lấy thành Phú Xuân, sai người tìm Kỷ hỏi việc Nam, Bắc. Kỷ đối đáp rất nhanh và rất hợp ý, nên Bắc Bình Vương rất trọng, cho ở vào chỗ "màn trướng", việc gì cũng bàn với Kỷ, lúc nào cũng gần bên Kỷ, không mấy khi xa rời.
Gặp khi vua Lê Hiển Tông mất (ngày 10 tháng 8), Trần Văn Kỷ cùng Nguyễn Hữu Chỉnh đã thay mặt Nguyễn Huệ mặc áo trắng đi theo hầu đám tang vua đến nơi an táng ở Bàn Thạch (Thanh Hóa).

Năm 1787, nội bộ Tây Sơn lâm vào tình trạng chia rẽ sâu sắc. Và cũng chính ông đã đứng ra lo dàn xếp giữa hai anh em Nguyễn Nhạc và Nguyễn Huệ bằng cách lấy Bản Tân làm ranh giới. Từ Quảng Ngãi trở vào Nam do Nguyễn Nhạc làm chủ, từ Thăng Diện ra Bắc thuộc về Nguyễn Huệ.

Theo sử liệu thì: Nhờ mưu kế của Trần Văn Kỷ, bề tôi yêu chuộng của Nguyễn Huệ, đã chấm dứt cuộc hỗn chiến đẫm máu kéo dài nhiều tháng (tháng 1 - tháng 5 năm 1787) giữa hai thủ lĩnh Tây Sơn làm thiệt hại chừng một nửa trong số 6 vạn quân của Nguyễn Huệ điều vào Quy Nhơn.

Chép lại sự kiện rạn nứt này, sách Tây Sơn thủy mạt khảo của Đào Nguyên Phổ (1861-1908) cũng đã xác nhận rằng nội chiến chấm dứt đấy là nhờ mưu kế của Trần Văn Kỷ, là người hạnh thần của Nguyễn Huệ bày ra. Do thành quả trên, ông được phong tước Kỷ Thiện hầu, giữ chức Trung thư - Phụng chính, có nhiệm vụ tham mưu, nắm toàn bộ trung thư cơ mật, thảo sắc phong, chiếu lệnh...

Năm 1788, ông theo Nguyễn Huệ ra Bắc lần thứ hai nhằm giải quyết vụ Vũ Văn Nhậm. Trong thời gian này, ông dành nhiều thời gian tiếp xúc với các sĩ phu đất Bắc và đã tiến cử một số nhân vật tài giỏi như Ngô Thì Nhậm, Phan Huy Ích, Võ Văn Ước, Nguyễn Thế Lịch, Vũ Huy Tấn, Trần Bá Lãm....Ngoài ra, ông còn đề xuất với Nguyễn Huệ cố mời cho được Nguyễn Thiếp đang ẩn dật ở Nghệ An ra giúp nước.

Cuối năm 1788, vua Quang Trung (tức Nguyễn Huệ) ra Bắc lần thứ ba để đánh quân xâm lược nhà Thanh. Lần này, Trần Văn Kỷ cũng được theo để giúp việc quân.

Đầu xuân năm sau (1789), quân Thanh bị đánh tan; kể từ đó cho đến ngày vua Quang Trung mất (1792), Trần Văn Kỷ đã tích cực tham mưu cho nhà vua nhiều kế sách để đánh nhau với quân chúa Nguyễn (Nguyễn Phúc Ánh).

Năm 1792, lúc vua Quang Trung bất ngờ lâm bệnh, Trần Văn Kỷ luôn có mặt bên cạnh. Đến khi vua sắp mất, ông và tướng Trần Quang Diệu được nhà vua cử làm Phụ chính. Nhưng sau vì vua Cảnh Thịnh (Nguyễn Quang Toản) còn quá trẻ, nên quyền hành sớm vào tay người cậu ruột của vua là Thái sư Bùi Đắc Tuyên.

Năm 1794, Nguyễn Phúc Ánh thừa cơ nhà Tây Sơn lục đục, tấn công rất dữ. Bùi Đắc Tuyên nhân cơ hội này đã cử tướng Lê Văn Hưng, người không cùng phe cánh với mình, vào chiến trường Phú Yên. Ngờ đâu Lê Văn Hưng thắng trận, Bùi Đắc Tuyên liền vu cho Hưng tội mưu phản, xin lệnh chém đầu. Biết tướng Hưng chịu hàm oan, phụ chính Trần Văn Kỷ đứng ra can thiệp, thì bị Đắc Tuyên giáng chức làm lính, bắt ra coi trạm Mỹ Xuyên thuộc huyện Hương Điền, Thừa Thiên.

Đề cập đến giai đoạn này, sách Hoàng Việt hưng long chí kể:Tây Sơn Nguyễn Quang Toản giao việc nước cho (Bùi Đắc) Tuyên nắm giữ, quyền sinh sát nằm cả trong tay Tuyên. Phụng chính Trần Văn Kỷ có tội bị bắt đày ra trạm Mỹ Xuyên. Khi ấy (Võ) Văn Dũng làm Trấn thủ Bắc thành. Sợ Dũng cậy quân ngoài, rồi ra sẽ là cái gai cho mình, Đắc Tuyên bèn sai người cùng phe cánh là Ngô Văn Sở (ra) thay Dũng làm Trấn thủ Bắc Thành, gọi Dũng về Phú Xuân. Dũng về tới Mỹ Xuyên gặp (Trần Văn) Kỷ. Kỷ nói: "Thái sư chuyên quyền tác oai tác phúc, sẽ là điều bất lợi cho xã tắc; nếu không sớm trừ đi, sau này hối cũng không kịp.

Năm 1795, nghe lời bàn của Trần Văn Kỷ, Võ Văn Dũng gấp rút dẫn quân về Phú Xuân, bí mật phối hợp với Nguyễn Văn Huấn, Phạm Công Hưng vây bắt Bùi Đắc Tuyên ngay ở phủ của vua Cảnh Thịnh. Liền theo đó, Võ Văn Dũng cho làm chiếu lịnh giả giao cho Tiết chế Thùy (Nguyễn Quang Thùy) ra Thăng Long bắt Ngô Văn Sở giải về Phú Xuân. Văn Dũng lại sai vào Quy Nhơn bắt con Đắc Tuyên là Bùi Đắc Trụ cùng đồ đảng hơn mười người; rồi thêu dệt thành tội trạng phản loạn, đem dìm xuống sông cho chết cả. Dẹp trừ xong phe Bùi Đắc Tuyên, Trần Văn Kỷ được phục chức Phụ chính và giữ Viện trung thư...

Lợi dụng các biến cố trong nội bộ nhà Tây Sơn, năm 1799, Nguyễn Phúc Ánh đưa quân ra chiếm Quy Nhơn rồi Đà Nẵng.

Ngày mồng ba tháng 5 năm Tân Dậu (15 tháng 6 năm 1801), Nguyễn Phúc Ánh vào đến thành nội kinh đô Phú Xuân. Vua Cảnh Thịnh lúc này đã bỏ lại cả ấn tín và sắc phong của nhà Thanh trốn ra Bắc.

Bị chúa Nguyễn xử chết
Không theo vua, Trần Văn Kỷ đổi tên, cải dạng, lánh về ở quê nhà. Trong thời gian ngắn ngủi lưu tại quê nhà năm 1801, biết là cái gì đến cũng sẽ phải đến, Trần Văn Kỷ đã bí mật đưa con trai lớn (lúc đó 17 tuổi) vào ẩn náu ở chùa Thuyền Tôn (một ngôi chùa nổi tiếng ở phía Nam Huế).

Tại đây, qua thời gian ở ẩn Văn Đức đã tu đến bậc Đại sư, nhưng sau đó đã hoàn tục, sinh con và về sống ở làng Văn Xá (phía Bắc Huế). Riêng Trần Văn Khuê khi quan quân đến bắt, chỉ mới lên 8, được dân làng bí mật đem ẩn giấu nên thoát chết. Hiện nhánh của Trần Văn Khuê vẫn còn sinh sống ở làng Vân Trình.

Sau chúa Nguyễn biết được cho mời ra cộng tác, nhưng ông cương quyết không nhận lời. Nhà sử học Đỗ Bang viết: Không thể dụ dỗ được, chúa Nguyễn buộc ông vào án tử, nhưng được ban ân chết theo lối "tam ban triều điển". Trước khi chịu chết, ông xin về quê bái yết từ đường, và được chấp thuận.

Thuyền đưa ông theo ngã sông Hương ra phá Tam giang để đến làng Vân Trình, nhưng đến ngã ba Sình (phía Đông Bắc Huế), ông hô to câu: Trung thần bất sự nhị quân, rồi nhảy xuống sông tự vẫn. Hôm đó nhằm ngày 19 tháng 11 năm Tân Dậu (tức 24 tháng 12 năm 1801).

Nghe tâu lại, chúa Nguyễn thêm vào án xử ông bằng một cái lệnh cực kỳ thảm khốc: Sắc bằng thủ tiêu, hạ hồi dân tịch, tru di tam tộc. Căn cứ gia phả họ Trần ở làng Vân Trình, Đỗ Bang đã thống kê được tất cả 52 người đã bị xử chết, bị cải họ tên hoặc phải bí mật trốn khỏi làng.

Và theo lời kể của người trong tộc thì sau khi Trần Văn Kỷ tự tử, người dân làng Kim Bôi (xã Quảng Lợi, huyện Hương Điền) đã bí mật vớt xác, rồi cùng với dân làng Vân Trình âm thầm đưa về táng tại Cửa Ngọc (cánh đồng ở phía Tây Nam làng Vân Trình).

Ban đầu, mộ ông không đắp nấm, mãi đến khi nhà Nguyễn bị đổ (1945), dân làng ở quê ông mới dám sửa sang ngôi mộ, cho dựng bia và làm lễ tế hằng năm.

Vào ngày 11 tháng 5 năm 1995, Bộ Văn hóa-Thông tin Việt Nam đã ra quyết định công nhận lăng mộ ông là di tích lịch sử cấp quốc gia.

Nhận xét
Nhà sử học Đỗ Bang cho biết ngoài công lao phò giúp vương triều Tây Sơn, Trần Văn Kỷ còn là một viên quan biết quý dân nghèo. Chuyện ông cho gạo, cho đào mương thủy lợi, mở đường, xây cầu và phát động phong trào trồng cây; mãi cho đến nay dân làng Vân Trình và ở nhiều khác trong huyện Hương Điền vẫn còn truyền tụng.

Tiến sĩ Ngô Trọng Khuê, từng giữ chức Thượng thư dưới triều Lê-Trịnh, trong bức thư gửi quan Hội sứ đã khen ngợi ông rằng: Trần Văn Kỷ, chính là bực sao Đẩu trong làng kẻ sĩ ngày nay.

Danh sĩ Ngô Thì Nhậm, đã tỏ lòng tôn kính ông qua bài thơ:
{|valign="top"
|
Phong ư xuân lệnh nhật ư đông,
Hàm cảm thường tồn chí ái trung.
Tuân lật uy nghi Kì thượng trúc,
Kiên cương khí vũ tuế hàn tùng.
Thùy thân hiệp đáng lai nguyên lão,
Miễn tụ chân như ức lịnh công.
Giáng khuyết vân cao Thiều hộ nhĩ,
Liễu doanh y ước Thái thanh chung.
|
Dịch nghĩa:(Ông) như gió mùa xuân, như mặt trời mùa đông,
Thông cảm nhau, còn mãi lòng thân ái.Uy nghi nghiêm chỉnh như cây trúc sông Kì,
Lòng dạ vững vàng như cây tùng mùa lạnh.Rủ đai, cần phải có bậc nguyên lão,
Cất mũ, luôn nhớ đến tôn ông.Gần gũi nhạc Quân thiều dưới bóng mây cao trên cửa khuyết,
Văng vẳng chuông Thái thanh đưa đến quân doanh.
|}

Gần đây hơn, nhà sử học Đỗ Bang đã nêu lên mấy ý như sau: Theo quan điểm khởi xướng của Plêkhanốp (bài Vai trò cá nhân trong lịch sử), thì Trần Văn Kỷ xứng đáng là nhân vật ưu tú, con chim đầu đàn của tầng lớp trí thức yêu nước thời bấy giờ. Bởi ông đã có những đóng góp to lớn:

 Là người đảm nhận việc tổ chức bộ máy nhà nước (triều Tây Sơn).
 Là người tham mưu trong công cuộc đánh đuổi quân Thanh.
 Là người có công hàn gắn mối quan hệ giữa Nguyễn Nhạc & Nguyễn Huệ, chấm dứt được cuộc nội chiến tương tàn.
 Là người bày kế sách trừ họa quyền thần Bùi Đắc Tuyên.

Nhưng đặc biệt hơn cả, bởi ông chính là "gạch nối" giữa Nam và Bắc. Nói cách khác, nếu Nguyễn Huệ là người xóa lấp ranh giới sông Gianh (1786), nối liền lãnh thổ sau hơn hai thế kỷ bị chia cắt; thì chính ông là người làm công tác "trí vận" tích cực để đưa giới sĩ phu xuất thân ở Đàng Ngoài đến cộng tác với thủ lĩnh của phong trào nông dân xuất phát từ Đàng Trong...

Ngoài ra, những lần thuyết phục Nguyễn Thiếp, tiến cử Ngô Thì Nhậm, Phan Huy Ích...ra cộng tác với triều Tây Sơn, đã nói lên tính kiên trì, khiêm tốn, không bảo thủ, hay tham quyền cố vị của ông...

Nghi vấn
Sách Hoàng Việt hưng long chí, được khởi soạn vào những năm cuối thế kỷ XIX, chép:
Trong trận Bến Đá, quân của Vũ Văn Dũng không đánh mà tan rã. Hơn nữa, Văn Dũng vì việc đi Hòn Cóc để cho Tống Viết Phước thừa cơ tiến đánh, sợ Quang Toản trị tội nên phải xin Quang Diệu che giấu sự việc. Vì chuyện ấy, Diệu và Dũng cố kết với nhau rất tương đắc. Nhưng Trần Văn Kỷ, Hồ Công Diệu và Trần Nhật Kết thì vốn ghét Diệu. Nhân vụ Quang Diệu để mất Quy Nhơn (1799), Trần Văn Kỷ viết chiếu sắc giả ra lệnh Dũng bắt giết Quang Diệu. Dũng đưa tờ chiếu lệnh ấy cho Quang Diệu xem. Diệu tức giận, cùng với Dũng đem quân về Phú Xuân đóng trại ở bờ Nam sông Hương, nói là để giết "tên giặc" ở bên cạnh vua. Quang Toản sai người ra gọi Diệu vào triều kiến, Diệu không tuân mệnh. Trần Văn Kỷ quy tội cho Công Diệu và Nhật Kết. Kết bỏ trốn, Quang Toản sai bắt Công Diệu trao cho Quang Diệu, bấy giờ Quang Diệu và Văn Dũng mới chịu giải binh...

Khoảng năm 1907, Đào Nguyên Phổ khi soạn sách Tây Sơn thủy mạc ký, để dùng làm sách dạy cho trường Đông Kinh nghĩa thục và sau nữa, là Quách Tấn và Quách Giao khi soạn sách Nhà Tây Sơn, đều có dẫn lại nội dung này.

Gia đình
Theo gia phả họ Trần ở làng Vân Trình, thì Trần Văn Kỷ có vợ là Châu Thị Đang, người Bình Định, con trai đầu là Trần Văn Đức, sinh năm 1784.

Tháng 6 năm 1801, ngay khi về đến quê nhà, biết trước thế nào cũng bị án nặng, nên Trần Văn Kỷ đã bí mật đưa con là Trần Văn Đức (17 tuổi) vào ẩn náu ở chùa Thuyền Tôn (phía Nam Huế). Văn Đức tu đến bậc Đại sư, hiệu là Trung Hậu bổn sư; nhưng sau lấy vợ và sinh con, rồi đến sống ở làng Văn Xá (huyện Hương Điền).

Phần người con trai út tên Trần Văn Khuê (hoặc Quê), khi quan quân đến bắt, chỉ mới 8 tuổi, nhưng nhờ dân làng đem ẩn giấu nên cũng thoát chết. Hiện nhánh của Trần Văn Khuê vẫn còn sinh sống ở làng Vân Trình. Sau khi Trần Văn Kỷ chết, con cháu chạy trốn đến mãi cuối thế kỷ 19 mới trở về.

Chú thích

Sách tham khảo
Ngô gia văn phái, Hoàng Lê nhất thống chí, tập 2. Nhà xuất bản Văn học, 1984.
Ngô Giáp Đậu, Hoàng Việt hưng long chí. Nhà xuất bản Văn học, 1993.
Hoàng Xuân Hãn, La Sơn phu tử, Minh Tân xb, Paris, 1952.
Phạm Văn Sơn, Việt sử tân biên, quyển 4. Tử sách sử học Việt Nam xuất bản, Sài Gòn, 1961.
Nguyễn Q. Thắng & Nguyễn Bá Thế, Từ điển nhân vật lịch sử Việt Nam. Nhà xuất bản KH-XH, 1992.
Quách Tấn và Quách Giao, Nhà Tây Sơn. Bảo tàng Quang Trung (Bình Định) xuất bản năm 2002.
Đỗ Bang, Trần Văn Kỷ. Bài viết in trong sách Danh nhân Bình trị Thiên, tập I. Nhà xuất bản Thuận Hóa, 1987.
Nguyễn Khắc Thuần, Danh tướng Việt Nam, tập 3. Nhà xuất bản Giáo dục, 2005.
ThS. Đỗ Hữu Hà, Bảo tồn và phát huy giá trị di tích phong trào Tây Sơn ở Thừa Thiên Huế. Bài viết in trong sách Tây Sơn-Thuận Hóa và anh hùng dân tộc Nguyễn Huệ-Quang Trung. Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia, 2009.

Liên kết ngoài
Trần Văn Kỷ - người hạnh thần tri kỷ của Quang Trung
Trần Văn Kỷ: Danh sĩ đất Nam Hà
Danh sĩ Trần Văn Kỷ

Quan lại nhà Tây Sơn
Người Thừa Thiên Huế


title: Konolfingen

text:
Konolfingen là một đô thị trong huyện Bern-Mittelland, bang Bern, Thụy Sĩ. Đô thị này có diện tích 12,8 km², dân số thời điểm tháng 12 năm 2020 là 5451 người. Konolfingen được đề cập lần đầu năm 1148 với tên Chonolfingen.Konolfingen được thành lập từ sự hợp nhất của Gysenstein và Stalden vào năm 1933.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Đô thị của bang Bern


title: Bossòst

text:
Bossòst là một đô thị trong tỉnh Lleida, cộng đồng tự trị Cataluña Tây Ban Nha. Đô thị Bossòst có diện tích là ki-lô-mét vuông, dân số năm 2009 là người với mật độ người/km². Đô thị Bossòst có cự ly km so với tỉnh lỵ Lleida.

Tham khảo

Đô thị ở Lérida


title: Gemixystus fimbriatus

text:
Gemixystus fimbriatus là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Muricidae, họ ốc gai.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Gemixystus


title: Bát nạn

text:
Bát nạn (zh. bānán 八難, ja. hachinan, sa. aṣṭāvakṣanā), là tám trường hợp chướng nạn, cũng gọi là Bát vô hạ tức tám nơi không nhàn rỗi. Tám trường hợp này vẫn có thể xảy ra trên con đường đạt giác ngộ của một tu sĩ. Bát nạn bao gồm:
Địa ngục (zh. 地獄, sa. naraka)
Súc sinh (zh. 畜生, sa. tiryañc)
Ngạ quỷ (zh. 餓鬼, sa. preta)
Trường thọ thiên (zh. 長壽天, sa. dīrghāyurdeva), là cõi trời thuộc sắc giới với thọ mệnh cao. Thọ mệnh cao cũng là một chướng ngại vì nó làm mê hoặc hành giả, làm hành giả dễ quên những nỗi khổ của sinh lão bệnh tử trong Luân hồi mà không chịu thức ngộ.
Biên địa (zh. 邊地, sa. pratyantajanapāda), là những vùng xa xôi nơi trung tâm, không thuận tiện cho việc gặp hoặc tu học chính pháp.
Căn khuyết (zh. 根缺, sa. indriyavaikalya), không có đủ giác quan hoặc các giác quan bị tật nguyền như mù, câm, điếc.
Tà kiến biện thông (zh. 雅見, sa. mithyādarśana), những kiến giải sai lệch, bất thiện nhưng lại trôi chảy đầy uỷ mị ma lực.
Như Lai bất xuất sinh (zh. 如來不出生, sa. tathāgatānām anutpāda), nghĩa là sinh sống trong thời gian không có Phật hoặc giáo pháp của Phật hiển hiện.

Người may mắn không sinh vào tám nạn đó hãy lo tinh tấn tránh để vọng tâm vào nơi chướng nạn. Do đó ai được sinh làm người đầy đủ túc căn cũng là một cơ hội có đủ nhân duyên để tu tập.

Tham khảo

Fo Guang Ta-tz'u-tien 佛光大辭典. Fo Guang Ta-tz'u-tien pien-hsiu wei-yuan-hui 佛光大辭典編修委員會. Taipei: Fo-kuang ch'u-pan-she, 1988. (Phật Quang Đại Từ điển. Phật Quang Đại Từ điển biên tu uỷ viên hội. Đài Bắc: Phật Quang xuất bản xã, 1988.)
Das Lexikon der Östlichen Weisheitslehren, Bern 1986.

Triết lý Phật giáo
Thuật ngữ và khái niệm Phật giáo


title: 13717 Vencill

text:
13717 Vencill (1998 QM42) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 17 tháng 8 năm 1998 bởi nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser 13717 Vencill

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1998


title: 13011 Loeillet

text:
13011 Loeillet (1987 QS5) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 26 tháng 8 năm 1987 bởi E. W. Elst ở Đài thiên văn Nam Âu.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 13011 Loeillet

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1987


title: Tinh trùng

text:
Tinh trùng (tiếng Anh spermatozoon), tiếng Hy Lạp cổ σπέρμα (hạt giống) và ζῷον (mang sự sống).
Tinh trùng là tế bào đơn bội, nó kết hợp với tế bào trứng để tạo thành hợp tử.
Như vậy Hợp tử là 1 tế bào có trọn vẹn bộ nhiễm sắc thể và sẽ trở trành phôi thai.
Tinh trùng đóng góp 1/2 thông tin di truyền cho thế hệ con.
Ở động vật có vú, tinh trùng quyết định giới tính của con con. Vì tế bào trứng luôn mang nhiễm sắc thể X nên tinh trùng mang nhiễm sắc thể Y sẽ tạo ra con con là giống đực (XY) và tinh trùng mang nhiễm sắc thể X sẽ sinh ra con cái (XX).
Tế bào tinh trùng lần đầu được phát hiện bởi một sinh viên của Antonie van Leeuwenhoek vào năm 1677.

Con người

Tinh trùng được tạo ra ở tinh hoàn, mỗi tinh trùng mang 23 nhiễm sắc thể tức là một nửa số nhiễm sắc thể để tạo thành con người (23 cặp) vì vậy nó được gọi là tế bào đơn bội.
Tế bào tinh trùng của người được cấu tạo bởi phần đầu dài khoảng 5 µm (5 phần nghìn mm) và đuôi dài 50 µm. Nhờ cái đuôi hình roi, tinh trùng có thể di chuyển được cỡ 1 – 3 mm/ phút.

Tránh khỏi sự phản ứng của hệ miễn dịch
Lớp phân tử Glycoprotein trên bề mặt của tinh trùng được hệ miễn dịch của tất cả các cá thể loài người chấp nhận, đó chính là tín hiệu không được loại bỏ. Lớp Glycoprotein cũng được các vi khuẩn truyền nhiễm, tế bào ung thư, các loài giun ký sinh, HIV... sử dụng để tránh khỏi sự tấn công của hệ miễn dịch.

Động vật

Phần lớn các loài động vật đều dựa vào tinh trùng để thụ tinh.

Một số loài ruồi giấm tạo ra tinh trùng lớn nhất được biết đến trong tự nhiên. Drosophila melanogaster tạo ra tinh trùng có thể lên tới 1,8 mm, trong khi loài Drosophila bifurca họ hàng của nó tạo ra tinh trùng lớn nhất được biết đến, có chiều dài hơn 58 mm. Trong Drosophila melanogaster, toàn bộ tinh trùng, bao gồm cả đuôi, được đưa vào tế bào chất của tế bào trứng, tuy nhiên, đối với Drosophila bifurca chỉ một phần nhỏ của đuôi đi vào tế bào trứng.

Chuột gỗ Apodemus sylvaticus sở hữu tinh trùng với hình thái falciform. Một đặc điểm khác làm cho các giao tử này trở nên độc đáo là sự hiện diện của một cái móc trên đỉnh tinh trùng. Móc này được sử dụng để gắn vào móc hoặc vào cột cờ của các tinh trùng khác. Tập hợp tinh trùng được tạo ra bởi các kết nối này và kết quả là một chuỗi tinh trùng di động. Những chuỗi tinh trùng này cung cấp khả năng vận động được cải thiện trong đường sinh sản nữ và là một phương tiện giúp thúc đẩy sự thụ tinh.

Giai đoạn hậu sinh của chuột sinh tinh rất nhạy cảm với các tác nhân gây độc môi trường, bởi vì các tế bào mầm nam hình thành tinh trùng trưởng thành, chúng dần dần mất khả năng sửa chữa tổn thương DNA. Việc chiếu xạ chuột đực trong quá trình sinh tinh muộn có thể gây ra thiệt hại kéo dài ít nhất 7 ngày trong quá trình thụ tinh của tinh trùng và làm gián đoạn quá trình sửa chữa đứt gãy sợi DNA của mẹ làm tăng quang sai nhiễm sắc thể có nguồn gốc từ tinh trùng. Điều trị chuột đực bằng melphalan, một tác nhân kiềm hóa thường được sử dụng trong hóa trị liệu, gây ra các tổn thương DNA trong quá trình phân bào có thể tồn tại ở trạng thái chưa được sửa chữa khi các tế bào mầm tiến triển mặc dù các giai đoạn có khả năng sửa chữa DNA của sự phát triển của tinh trùng. Những tổn thương DNA không được sửa chữa như vậy trong tinh trùng, sau khi thụ tinh, có thể dẫn đến con cái có nhiều bất thường khác nhau.

Nhím biển như Arbacia punculata là những sinh vật lý tưởng để sử dụng trong nghiên cứu tinh trùng, chúng sinh ra một số lượng lớn tinh trùng xuống biển, khiến chúng thích hợp làm sinh vật mẫu cho các thí nghiệm. [Cần dẫn nguồn]

Các tinh trùng của thú có túi thường dài hơn so với các động vật có vú với nhau thai.

Thực vật, tảo và nấm

Giao tử của rêu, dương xỉ và một số thực vật hạt trần là những tế bào tinh trùng tự di chuyển được, ngược lại với phấn hoa của phần lớn thực vật hạt trần và tất cả thực vật hạt kín.
Tế bào tinh trùng của tảo và thực vật bậc thấp thường có nhiều đuôi (xem hình) khác hẳn về mặt hình thái so với tinh trùng của động vật.

Xem thêm
Trứng
Trứng đực
Tinh trùng cái

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài

 The Handbook of Andrology
 Sperm hyperactivity
 Slower conception 'leads to boys'
 Photos of sperm under a microscope

Tinh trùng
Tinh trùng
Tinh trùng
Tế bào người


title: Lễ hội đâm trâu (người Ba Na)

text:
Lễ hội đâm trâu (người Ba Na gọi là x'trǎng, người Cor gọi là xa-ố-piêu, người Gia Lai gọi là mnăm thu, người Lạch gọi là sa rơpu) là một lễ hội nhằm mục đích tế thần linh hoặc những người đã có công chủ trì thành lập buôn làng, ăn mừng chiến thắng, ăn mừng mùa màng bội thu hay ăn mừng các sự kiện quan trọng khác. Đây là một trong những lễ hội truyền thống của các dân tộc Tây Nguyên ở Việt Nam.

Con trâu sẽ là vật hiến tế để cầu thần phù hộ cho buôn làng được khỏe mạnh, ấm no, để mừng ngày mùa hay để mừng chiến thắng.

Chuẩn bị
Ở mỗi dân tộc, các nghi thức phụ của lễ hội có phần khác nhau nhưng đâm trâu vẫn là tiết mục linh đình của lễ hội. Tùy theo mục đích, hoàn cảnh cụ thể và tùy theo từng sắc tộc mà lễ hội này được tổ chức trong những thời điểm, khoảng thời gian và không gian khác nhau, song thường là một không gian rộng bên cạnh những ngôi nhà chung của buôn làng như nhà dài, nhà rông,... Giữa quảng trường/không gian rộng này có dựng một cây cột cao bằng gỗ hoặc tre, ngọn cột được trang trí bằng hoa lá rừng, cờ, phướn thật đẹp, và những lục lạc tre gọi là cù nan. Trên đỉnh cột thường gắn một con chim phượng hoàng làm bằng gỗ, chạm trỗ hoa văn tỉ mỉ. Cây cột này tương tự cây nêu của người Kinh, người Êđê gọi là blang kbâo. Người Ba Na gọi cây cột này là gưng sakapô, người Gia Rai gọi là ging ga.

Người chủ trì lễ hội là một già làng. Dân làng chọn một con trâu thuộc giống trâu Langbiang khỏe mạnh đưa đi tắm rửa sạch sẽ và cho ăn uống no nê rồi đem buộc bằng sợi dây rừng mềm dẻo nhưng rất bền chắc. Sợi dây này được buộc lỏng quanh cổ trâu chứ không xỏ vào mũi như khi dắt trâu đi làm đồng.

Thực hiện nghi thức
Chủ trì lễ hội đâm trâu đọc lời khấn cầu xin hay tạ ơn thần linh và mời thần linh xuống ăn thịt trâu, uống rượu cần. Chủ trì khấn xong thì các đội cồng chiêng bắt đầu diễn tấu. Đám đông dân làng ca múa, đấu võ, kể khan và ăn uống suốt đêm và đến sáng lễ đâm trâu mới bắt đầu. Nghi lễ đâm trâu là phần quan trọng bậc nhất của lễ hội. Các tráng sĩ được trang bị lao dài sẽ phóng lao giết trâu, vừa phóng lao vừa biểu diễn các bài võ thuật. Con trâu bị giết được đem xẻ thịt nhỏ chia cho các nhà trong buôn làng cùng liên hoan.

Sau khi dứt hồi nhạc và các nghi thức cúng bái, người chủ tế là ông riu yàng cầm cây giáo hình mũi mác đến gần con trâu và bất thình lình đâm một nhát vào đùi trước rồi quay về chỗ ngồi. Đây chỉ là một cú đâm tượng trưng để mở màn. Tuy vậy con trâu cũng bị đau, nhảy dựng lên, máu chảy ròng ròng. Tiếng cồng chiêng lại tưng bừng nổi lên. Một đội hành quyết gồm 4 chàng trai bước vào quảng trường, trong đó hai người cầm mã tấu đứng yên một chỗ, hai người cầm lao nhọn, vừa nhún nhảy theo tiếng nhạc vừa dứ ngọn lao làm như thử muốn đâm con trâu. Trâu sợ hãi chạy vòng vòng cột.

Nhưng những chàng trai chưa vội ra tay. Họ chờ cho bước chân nhún nhảy và tiếng nhạc kết hợp thật nhịp nhàng với âm điệu rụp thì thụp rụp kala rụp! Đúng vào nốt nhạc mạnh kala rụp, khi những bàn tay của các chàng trai đấm vào vú chiêng và khi bàn tay của các cô gái trong đội múa xòe ra, một ngọn lao chí tử phóng tới đâm vào sườn trâu, chỗ dưới vai bên trái. Nếu là nhát đâm chuyên nghiệp mũi lao sẽ trúng ngay tim con vật khiến trâu chết liền. Nếu đâm không trúng tim trâu sẽ lồng lên dữ dội khiến đám đông hoảng sợ. Khi đó, hai người cầm mã tấu sẽ tiến lên, một người chém một nhát vào cổ, một người chém một nhát vào cột xương sống phía đuôi làm trâu gãy thành ba khúc. Sau đó các dũng sĩ đâm trâu rút lui nhường chỗ cho một nhóm khác, kẻ hứng máu, người phân thây xẻ thịt trâu.

Tham khảo

Liên kết ngoài
"Hội đâm trâu" trên Trang thông tin điện tử Kon Tum
"Lễ hội đâm trâu" trên trang Dalattourist.net
"Lễ đâm trâu của người Co" trên website tỉnh Quảng Ngãi
"Đâm trâu là gì" trên Yahoo Việt Nam: Hỏi & Đáp
"Nét đẹp lễ đâm trâu của người M'nông ở Đăk Nông", bài của Nguyễn Công Lý trên Báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam
"Nét văn hóa trong lễ hội đâm trâu ở Tây Nguyên" trên website Hội nông dân Việt Nam
"Lễ hội đâm trâu của đồng bào Ba Na" của Mỹ Linh trên Báo Bình Định
"Mùa "ăn" trâu" của TTO trên Báo Du lịch

Lễ hội của người Ba Na
Lễ hội của người Ê Đê


title: Bathyclarias nyasensis

text:
Bathyclarias nyasensis là một loài cá thuộc họ Clariidae. Loài này có ở Malawi, Mozambique, và Tanzania. Môi trường sống tự nhiên của chúng là hồ nước ngọt.

Tham khảo

 Kasembe, J. 2005. Bathyclarias nyasensis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 4 tháng 8 năm 2007.

Bathyclarias
Cá châu Phi


title: Bulbophyllum stabile

text:
Bulbophyllum stabile là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

stabile]]

S


title: Neptunea

text:
Neptunea là một chi ốc biển cỡ lớn, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Buccinidae.

Các loài
According to the Cơ sở dữ liệu sinh vật biển (WoRMS), the following species with valid names are gồm cód withtrong genus Neptunea:

 Neptunea acutispiralis Okutani, 1968
 Neptunea aino Fraussen & Terryn, 2007
 Neptunea alabaster Alexeyev & Fraussen, 2005
 Neptunea alexeyevi Fraussen & Terryn, 2007
 Neptunea amianta (Dall, 1890)
 Neptunea antiqua (Linnaeus, 1758)
 Neptunea arthritica (Bernardi, 1857)
 Neptunea aurigena Fraussen & Terry, 2007
 Neptunea beringiana (Middendorff, 1848)
 Neptunea borealis (Philippi, 1850)
 Neptunea bulbacea (Valenciennes, 1858)
 Neptunea communis
 Neptunea constricta (Dall, 1907)
 Neptunea contraria (Linnaeus, 1771)
 Neptunea convexa Goryachev, 1978
 Neptunea costaria Fraussen & Terryn, 2007
 Neptunea costaria Goryachev, 1978
 Neptunea cumingii Crosse, 1862
 Neptunea cuspidis Fraussen & Terryn, 2007
 Neptunea cybaea Fraussen & Terryn, 2007
 Neptunea decemcostata (Say, 1826)
 Neptunea despecta (Linnaeus, 1758)
 Neptunea elegantula Ito & Habe, 1965
 Neptunea ennae Sakurai & Chiba, 1969
 Neptunea eulimata (Dall, 1907)
 Neptunea frater (Pilsbry, 1901)
 Neptunea fukueae Kuroda in Kira, 1955
 Neptunea gulbini Goryachev & Kantor, 1983
 Neptunea gyroscopoides Fraussen & Terryn, 2007
 Neptunea hedychra Fraussen & Terryn, 2007
 Neptunea heros Gray, 1850
 Neptunea hesperica Fraussen & Terryn, 2007
 Neptunea hiberna Fraussen & Terryn, 2007
 Neptunea humboltiana Smith, 1971
 Neptunea insularis (Dall, 1895)
 Neptunea intersculpta (G.B. Sowerby, 1899)
 Neptunea ithia (Dall, 1891)
 Neptunea jagudinae Goryachev & Kantor, 1983
 Neptunea kuroshio Oyama in Kira, 1959
 Neptunea laeva Golikov, Goryachev & Kantor, 1987
 Neptunea lamellosa Golikov, 1962
 Neptunea laticostata Golikov, 1962
 Neptunea lyrata Gmelin, 1791
 Neptunea magnanimita Fraussen & Terryn, 2007
 Neptunea meridionalis Smith, 1971
 Neptunea middendorffiana MacGinitie, 1959
 Neptunea multistriata (Aurivillius, 1885)
 Neptunea nivea Okutani, 1981
 Neptunea nodositella Fraussen & Terryn, 2007
 Neptunea occaecata Fraussen & Terryn, 2007
 Neptunea ochotensis Golikov, 1962
 Neptunea oncoda (Dall, 1907)
 Neptunea polycostata Scarlato in Galkin et Scarlato, 1955
 Neptunea pribiloffensis (Dall, 1919)
 Neptunea purpurea Tiba, 1983
 Neptunea robusta Okutani, 1964
 Neptunea rugosa Golikov, 1962
 Neptunea smirnia (Dall, 1919)
 Neptunea stilesi Smith, 1968
 Neptunea subdilatata (Yen, 1936)
 Neptunea tabulata (Baird, 1863)
 Neptunea tuberculata (Yokoyama, 1929)
 Neptunea umbratica Fraussen & Terryn, 2007
 Neptunea varicifera (Dall, 1907)
 Neptunea ventricosa (Gmelin, 1791)
 Neptunea vinlandica Fraussen & Terryn, 2007
 Neptunea vinosa (Dall, 1919)
 Neptunea vladivostokensis (Bartsch, 1929)

 Neptunea angulata

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Colini


title: Lê Tấn Quốc

text:
Lê Tấn Quốc (1919 - 31 tháng 1 năm 1968) có bí danh Bảy Rau Muống, là một Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân, thành viên Đội 5 biệt động tiến đánh Dinh Độc Lập trong Sự kiện Tết Mậu Thân

Chiến đấu và hi sinh
Lê Tấn Quốc là chủ căn nhà số 436/58 đường Hoàng Đạo (nay là đường Trần Văn Đang). Đây là căn nhà mà Đội 5 biệt động dùng làm điểm hẹn tập hợp lực lượng vào đêm mùng 1 Tết Mậu Thân. Sau khi tập hợp lực lượng, cả đội sử dụng hai xe ô tô của ông Lê Tấn Quốc để di chuyển đến căn nhà số 287/70 đường Phan Đình Phùng (nay là đường Nguyễn Đình Chiểu). Tại đây có căn hầm bí mật chứa vũ khí đạn dược từ trước. Đến 1 giờ 30 ngày mùng 2 Tết Mậu Thân cả đội xuất phát trên ba xe ô tô và một xe honda nhắm đến mục tiêu Dinh Độc Lập. Xe hơi cuối cùng do ông Lê Tấn Quốc cầm lái chở chỉ huy trưởng Trương Hoàng Thanh. Do trục trặc kỹ thuật nên xe chở chất nổ không phát nổ như kế hoạch. Cả đội chiến đấu chống trả cuộc vây ráp: tiêu diệt 3 xe jeep và hạ khoảng 20 quân đối phương. Sau khi chỉ huy Trương Hoàng Thanh và lần lượt 3 thành viên hy sinh, đội rút sang nhà số 56 Thủ Khoa Huân cố thủ trên tầng 3. Để cản đường quân đối phương, Lê Tấn Quốc sử dụng súng AK chặn ở cầu thang của toà nhà chiến đấu đến phút cuối cùng. Sáng sớm, đội biệt động quyết định tự sát bằng lựu đạn để tiêu diệt một toán quân VNCH nhưng thất bại, tất cả bị bắt.

Hai con của ông (con gái Lê Thị Liên và con trai Lê Thanh Tòng) chịu sự đe dọa của một số binh sĩ, quan chức chính phủ. 2 người cùng mẹ lùi về "căn cứ cách mạng" ở xa Sài Gòn trú tạm.

Sau ngày thống nhất, người ta tìm thấy ở căn nhà hoang bộ xương khô bên khẩu AK đã hết đạn. Chính quyền mới đã công nhận liệt sĩ, Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân cho ông.

Hiện nay, ông được lập bia anh hùng tại Nghĩa trang liệt sĩ Tp. HCM Quận 9.

Vinh danh
Tên ông được đặt cho con đường ở Phường 13, Quận Tân Bình, TP.HCM và ở phường Phú Thứ, Quận Cái Răng, [Thành phố Cần Thơ]

Xem thêm
Trương Hoàng Thanh

Tham khảo

Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân


title: Trichomimastra barioensis

text:
Trichomimastra barioensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Mohamedsaid miêu tả khoa học năm 1998.

Chú thích

Tham khảo

Trichomimastra


title: Brachyscelis korotyaevi

text:
Brachyscelis korotyaevi là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Zherikhin in Zherikhin & Egorov miêu tả khoa học năm 1990.

Chú thích

Tham khảo

Brachyscelis


title: Đảo Ba Bình

text:
Đảo Ba Bình (tiếng Anh: Itu Aba Island; tiếng Filipino: Ligaw; ; Hán-Việt: Thái Bình đảo) là một đảo san hô thuộc cụm Nam Yết của quần đảo Trường Sa. Đảo này nằm cách đảo Sơn Ca 6,2 hải lý (11,5 km) về phía tây và cách đảo Nam Yết khoảng 11 hải lý (20,4 km) về phía đông bắc. Đây là đảo có diện tích tự nhiên lớn nhất của quần đảo Trường Sa.

Đảo Ba Bình là đối tượng, thực thể địa lý tranh chấp giữa Việt Nam, Đài Loan, Philippines và Trung Quốc. Hiện tại, Đài Loan đang duy trì sự kiểm soát đối với toàn bộ hòn đảo này.

Đặc điểm
Theo Niên giám Đài Loan (1993) thì đảo này dài 1360 m, rộng 350 m, cao 3,8 m và có diện tích là 0,4896 km², trong khi nguồn tài liệu khác cho rằng đảo này chỉ cao hơn 2 m và có diện tích 0,443 km². Chu vi của đảo là 3,24 ÷ 4,09 km.

Đảo có nhiều nước ngọt, đất đai màu mỡ nên có nhiều loại cây như chuối, đu đủ, dừa.

Tên gọi
Nhà sử học Nguyễn Nhã là người đặt tên Việt cho đảo này, lấy cảm hứng từ đoạn trích trong các tài liệu cổ như sách "Việt sử cương giám khảo lược":Tài liệu xưa hơn nữa là vào tháng 6 âm lịch năm Ất Mùi niên hiệu Minh Mạng 16 (1835), Đại Nam thực lục chép rằng:"Dựng đền thờ thần [ở đảo] Hoàng Sa thuộc Quảng Ngãi. Hoàng Sa ở hải phận Quảng Ngãi, có một chỗ nổi cồn cát trắng, cây cối xanh um, giữa cồn cát có giếng, phía tây nam có miếu cổ, có tấm bài khắc 4 chữ "Vạn lý ba bình 萬里波平" (cồn Bạch Sa [cát trắng] chu vi 1070 trượng, tên cũ là núi Phật Tự, bờ đông, tây, nam đều đá san hô thoai thoải uốn quanh mặt nước. Phía bắc, giáp với một cồn toàn đá san hô, sừng sững nổi lên, chu vi 340 trượng, cao 1 trượng 3 thước, ngang với cồn cát, gọi là Bàn Than thạch). Năm ngoái vua toan dựng miếu lập bia ở chỗ ấy, bỗng vì sóng gió không làm được. Đến đây, mới sai cai đội Thủy quân là Phạm Văn Nguyên đem lính thợ Giám thành cùng phu thuyền hai tỉnh Quảng Ngãi, Bình Định, chuyên chở vật liệu đến dựng miếu (cách tòa miếu cổ 7 trượng). Bên tả miếu dựng bia đá; phía trước miếu xây bình phong. Mươi ngày làm xong rồi về".Có nhiều giai thoại liên quan đến tên quốc tế của Ba Bình. Học giả Vương Hồng Sển từng kể rằng trong hai tuần ở Đà Lạt với Jean Decoux, một vị chuyên gia Pháp đã trả lời thắc mắc của ông về lý do đặt tên đảo là Itu Aba như sau:"Khi trước lựa tên đặt theo mật hiệu, có một thằng Tây nhè lựa danh từ trớ trêu "Chị Tư Chị Ba" là tên của hai người bồi của nó và vì nó đọc giọng Pháp Itu Aba mà thành danh luôn từ thuở".Chuyện đặt tên này không có thật vì tài liệu hàng hải của chính nước Pháp từ thế kỷ 19 đã nhắc đến tên gọi "Itu Aba".()Nguồn khác lại cho rằng tên Itu Aba xuất phát từ tiếng Mã Lai, nghĩa là "cái đó là gì?".

Trong quá khứ, Đế quốc Nhật Bản gọi đảo Ba Bình là .

Lịch sử

Ngày 21 tháng 12 năm 1933, thống đốc Nam Kỳ J. Krautheimer ký Nghị định số 4702-CP sáp nhập một số đảo chính và các đảo phụ thuộc trong quần đảo Trường Sa, trong đó có đảo Ba Bình, vào địa phận tỉnh Bà Rịa. Pháp cũng thiết lập tại đây một trạm khí tượng mang số hiệu 48.919 do Tổ chức Khí tượng Quốc tế (tiền thân của Tổ chức Khí tượng Thế giới) cấp phát.

Trong thời kì Chiến tranh thế giới thứ hai, quân đội Nhật Bản chiếm đảo làm căn cứ tàu ngầm và đặt dưới sự kiểm soát của bộ chỉ huy đóng tại Cao Hùng thuộc Đài Loan (thuộc địa của Đế quốc Nhật Bản). Tuy nhiên, Nhật Bản đã ký Hiệp ước San Francisco và chấp nhận từ bỏ mọi quyền đối với quần đảo Trường Sa (và Hoàng Sa) vào năm 1951.

Tháng 10 năm 1946, Pháp cho tàu chiến Chevreud đến đảo Trường Sa và Ba Bình, đồng thời dựng một mốc đánh dấu bằng đá tại đây. Đến ngày 12 tháng 12 năm 1946, lợi dụng danh nghĩa giải giáp tàn quân Nhật, Trung Hoa Dân quốc cho tàu chiến Thái Bình đem quân đổ bộ lên đảo Ba Bình. Sau đó, do thất bại trong cuộc nội chiến nên Trung Hoa Dân Quốc phải tháo chạy ra đảo Đài Loan đồng thời rút quân khỏi đảo Ba Bình vào năm 1950.

Năm 1947, Tomás Cloma cùng những người khác "khám phá" ra nhiều đảo không người thuộc biển Đông. Vì là một doanh nhân nên ông từng xem xét xây dựng nhà máy sản xuất nước đá và đồ hộp trên đảo Ba Bình. Ngày 15 tháng 5 năm 1956, Cloma ra văn bản tuyên bố quyền sở hữu đối với 33 "đảo" (có nơi ghi 53) nằm rải rác trên một vùng biển rộng 64.976 hải lý vuông. Biết được việc này, Đài Loan điều tàu đến Ba Bình. Thời điểm quân đội Đài Loan thực sự tái chiếm đảo Ba Bình chưa rõ ràng, bởi có rất nhiều thông tin khác nhau về thời điểm Đài Loan điều tàu đến đảo Ba Bình vào năm 1956 (ngày 20 tháng 5, tháng 7, tháng 9 hoặc tháng 10) và có nguồn tài liệu cho rằng từ năm 1971 thì Đài Loan mới thực sự đồn trú lâu dài trên đảo.

Ngày nay, đảo Ba Bình là một "pháo đài" với nhiều công sự phòng thủ kiên cố và có một đường băng cho phép máy bay vận tải C-130 Hercules lên xuống.

Hình ảnh

Ghi chú

Tham khảo

Chú thích

Thư mục

Tham khảo chung

Liên kết ngoài
Đảo Ba Bình nhìn từ vệ tinh (Google Maps)

Quần đảo Trường Sa
Đảo của Quần đảo Trường Sa
Tranh chấp lãnh thổ của Trung Hoa Dân Quốc
Khu vực có tranh chấp chủ quyền của Trung Quốc
Khu vực có tranh chấp chủ quyền của Việt Nam
Đảo tranh chấp
Bãi Tizard
Địa mạo Cao Hùng
Đảo của Đài Loan
Tranh chấp lãnh thổ của Philippines


title: Proteuxoa leptochroa

text:
Proteuxoa leptochroa là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Nó được tìm thấy ở New South Wales.

Liên kết ngoài
Australian Faunal Directory

Chú thích

Proteuxoa
Bướm Úc


title: Mán đỉa

text:
Mán đỉa hay giác, khét là cây gỗ có danh pháp hai phần Archidendron clypearia, thuộc phân họ Trinh nữ. Thân thẳng tròn. Vỏ nhẵn màu nâu nhạt. Cành xòa rộng, luc non hơi vuông cạnh và có khía dọc, màu xanh bóng. Lá kép lông chim 2 lần, trên cuống cấp 1 có tuyến tròn nổi rõ. Lá chét hình chữ nhật lệch, đầu nhộn, đuôi hình nên rộng. Hoa tự hình xim bông, mẫu 5. Quả đậu xoắn. Hạt có dây rốn dài.

Đặc điểm sinh thái học
Cây mọc nhanh, ưa sáng, thường mọc trên đất ẩm hơi chua, phân bố dải rác trong rừng thứ sinh. Tái sinh hạt tốt.

Sử dụng
Lấy gỗ củi, cải tạo đất, CDM

Tham khảo

Liên kết ngoài

Chi Mán đỉa


title: Tổng tuyển cử

text:
Tổng tuyển cử là một cuộc bầu cử trong đó tất cả hoặc hầu hết các thành viên của đoàn thể chính trị được quy định tham gia. Thuật ngữ này thường được dùng để chỉ các cuộc bầu cử được tổ chức cho bộ phận lập pháp chính của một quốc gia (như Quốc hội của Việt Nam) để phân biệt với các cuộc bầu cử phụ và bầu cử địa phương.

Thuật ngữ này bắt nguồn từ các cuộc tổng tuyển cử Vương quốc Anh tiến hành cho Hạ Nghị viện Vương quốc Anh.

Tổng tuyển cử Quốc hội Việt Nam

Ở Hoa Kỳ

Ở Vương quốc Anh

Ở Canada
Ở Canada, các cuộc tổng tuyển cử được tổ chức để bầu các nghị sĩ cho Hạ Nghị viện Canada, hoặc các thành viên của bộ phận hành pháp của các tỉnh bang và vùng tự trị Canada.

Ở Nhật Bản

Tham khảo

Liên kết ngoài
Luật bầu cử quốc hội Việt Nam
Những chuyện ít biết về Tổng tuyển cử năm 1946
International IDEA's Electoral Processes Program
A New Nation Votes: American Election Returns 1787-1825

Bầu cử


title: Saint-Georges-sur-Cher

text:
Saint-Georges-sur-Cher là một xã thuộc tỉnh Loir-et-Cher miền trung nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Loir-et-Cher

Tham khảo
 INSEE commune file

Liên kết ngoài
Official website

Saintgeorgessurcher


title: Lissomus lacordairei

text:
Lissomus lacordairei là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Laporte miêu tả khoa học năm 1840.

Chú thích

Tham khảo

Lissomus


title: Andrena bullata

text:
Andrena bullata là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được LaBerge mô tả khoa học năm 1967.

Chú thích

Tham khảo

B
Động vật được mô tả năm 1967


title: Cung điện Tau

text:
Cung điện Tau (tiếng Pháp: Palais du Tau) là cung điện của Tổng giám mục tại Reims, Pháp. Đây là nơi ở của các hoàng đế Pháp trước khi họ làm lễ đăng quang theo truyền thống tại Nhà thờ Đức Bà Reims.

Năm 1991, quần thể kiến trúc tôn giáo Reims gồm nhà thờ Đức Bà, Cung điện Tau và nhà thờ Saint-Remi đã được UNESCO công nhận là Di sản thế giới.

Lịch sử
Cho đến thế kỉ 7, tại vùng đất nay là cung điện Tau vẫn là một biệt thự theo kiểu La Mã, tiếp đó là một cung điện của hoàng gia Carolingien. Tài liệu nhắc tới cái tên cung điện Tau sớm nhất là vào năm 1131, theo đó cái tên Tau lấy theo hình dạng của tòa nhà vốn giống chữ tau (T) trong bảng chữ cái Hy Lạp.

Cung điện Tau là nơi nghỉ ngơi của các vua Pháp trước khi họ làm lễ đăng quang tại Nhà thờ Đức Bà Reims ở bên cạnh đó. Sau lễ đăng quang, một bữa tiệc lớn cũng được tổ chức tại cung điện này. Bữa tiệc đăng quang đầu tiên tại đây được ghi lại là vào năm 990, bữa tiệc cuối cùng là vào năm 1825.

Kiến trúc
Phần cổ nhất còn lại đến ngày nay của cung điện là nhà nguyện được xây vào khoảng năm 1207. Cung điện được xây lại theo kiến trúc Gothic vào khoảng năm 1498 đến 1509 và sau đó là kiến trúc Baroque vào năm 1671 đến 1710 (do Jules Hardouin-Mansart và Robert de Cotte phụ trách thiết kế). Ngày 19 tháng 9 năm 1914 cung điện bị hư hại nặng do một trận hỏa hoạn lớn, việc tu sửa phần hư hại chỉ được tiến hành sau Chiến tranh thế giới thứ hai.

Hiện nay cung điện được sử dụng để trưng bày hiện vật cho Bảo tàng Œuvre, nơi lưu giữ những di vật quý báu của các lễ đăng quang hoàng đế Pháp tại Reims. Năm 1991, quần thể kiến trúc tôn giáo Reims gồm nhà thờ Đức Bà, Cung điện Tau và nhà thờ Saint-Remi đã được UNESCO công nhận là Di sản thế giới.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài

Trang web của cung điện

Di sản thế giới tại Pháp
Reims


title: Sabrina (phim 1954)

text:
Sabrina là một bộ phim năm 1954 đạo diễn Billy Wilder và Ernest Lehman, chuyển thể từ vở kịch của Samuel A. Taylor Sabrina Fair (Ở Anh, bộ phim mang tên Sabrina Fair). Bộ phim có sự tham gia của Humphrey Bogart, Audrey Hepburn, và William Holden.

Nội dung
Sabrina Fairchild (Audrey Hepburn) - cô con gái của ông tài xế trong gia đình giàu có Larrabee đã thầm thương trộm nhớ cậu chủ David Larrabee (William Holden) từ lâu, nhưng David - một anh chàng hư hỏng, háo sắc thì hoàn toàn phớt lờ cô.

Sabrina theo học nghề đầu bếp tại Paris và một vài năm sau, khi trở về, cô trở thành một phụ nữ vô cùng xinh đẹp và quyến rũ. Ngay lập tức, David lao theo cô. Linus (Humphrey Bogart) - anh trai của David lo sợ mối quan hệ này có thể phá vỡ cuộc đính ước giữa David và con gái của một gia đình giàu có, và thế là bao nhiêu hợp đồng với công ty đó cũng đi tong. Linus cố gắng đưa Sabrina tránh xa khỏi em trai mình bằng cách quyến rũ cô và cũng yêu cô say đắm.

Kết thúc, Sabrina lên thuyền đi Paris, sau khi Linus cầu xin cô hãy ra đi và đừng bao giờ trở lại. Khi hai chiếc thuyền gặp nhau, nhận ra lỗi lầm của mình, anh tìm cách lên thuyền của cô, và họ cùng nhau căng buồm tới Paris.

Giải thưởng
Thiết kế trang phục - Edith Head
Đề cử
Đạo diễn xuất sắc nhất - Billy Wilder
Nữ chính xuất sắc nhất - Audrey Hepburn
Chỉ đạo nghệ thuật xuất sắc nhất - (chỉ đạo nghệ thuật) Hal Pereira và Walter Tyler; (Tạo hình) Sam Comer và Ray Moyer
Giải Oscar cho quay phim xuất sắc nhất - Charles Lang, Jr.

Chú thích

Liên kết ngoài

 Reel Classics page includes a "Sabrina" poster and Hepburn's photo from the film

Phim năm 1954
Phim Mỹ
Phim của Viện lưu trữ phim Quốc gia Mỹ
Phim trắng đen
Phim do Billy Wilder đạo diễn
Phim giành giải Oscar cho thiết kế phục trang đẹp nhất
Phim hài-chính kịch Mỹ
Phim hài lãng mạn Mỹ
Phim lấy bối cảnh ở New York
Phim lấy bối cảnh ở Paris
Phim của Paramount Pictures
Phim được lưu trữ tại Cơ quan lưu trữ phim Quốc gia Hoa Kỳ
Phim dựa theo kịch
Kịch bản phim của Billy Wilder


title: Coelioxys intermedia

text:
Coelioxys intermedia là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Pasteels mô tả khoa học năm 1968.

Chú thích

Tham khảo

I
Động vật được mô tả năm 1968


title: Khu 4

text:
Khu 4, hoặc Chiến khu 4, là một đơn vị hành chính - quân sự cũ ở vùng Bắc Trung Bộ Việt Nam, do chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa đặt ra và sử dụng từ cuối năm 1945 đến đầu năm 1948, trên cơ sở tổ chức quản lý hành chính chung cho một số tỉnh - thành phố có vị trí địa lý tiếp giáp nhau để thuận lợi cho việc chỉ đạo, chỉ huy tác chiến và xây dựng lực lượng vũ trang trong thời kỳ đầu Kháng chiến chống Pháp.

Thành lập
Theo Sắc lệnh của Chủ tịch Hồ Chí Minh ngày 15 tháng 10 năm 1945, toàn quốc được phân chia lại thành 9 chiến khu. Khu 4 thuộc Bắc Trung Bộ gồm 5 tỉnh: Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên. Ông Lê Thiết Hùng được bổ nhiệm làm Khu trưởng, ông Hồ Tùng Mậu làm Chính trị ủy viên.

Sau Hiệp định sơ bộ Pháp-Việt 1946, quân Pháp tiến vào miền Bắc. Ông Lê Thiết Hùng được điều về Trung ương giữ chức Tổng chỉ huy Tiếp phòng quân với hàm Thiếu tướng. Ông Chu Văn Tấn được điều về làm Khu trưởng.

Tháng 11 năm 1946, Thiếu tướng Lê Thiết Hùng được bổ nhiệm giữ chức Khu trưởng Khu 4 lần thứ 2. Ông Trần Văn Quang được điều về giữ chức Chính trị ủy viên. Đến tháng 7 năm 1947, để tiện chỉ đạo và phát huy khả năng độc lập tác chiến của từng địa phương, địa bàn các chiến khu từ Quảng Ngãi trở ra được điều chỉnh lâm thời do dự kiến chiến trường có thể bị chia cắt, các tỉnh Quảng Bình, Quảng Trị và Thừa Thiên được tách ra để thành lập Phân khu Bình Trị Thiên. Khu 4 sáp nhập thêm và quản lý 3 tỉnh Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh. Ông Nguyễn Sơn được bổ nhiệm làm Khu trưởng kiêm Chính ủy Khu 4. Tháng 1 năm 1948, ông Nguyễn Sơn được phong cấp Thiếu tướng.

Đến ngày 21 tháng 1 năm 1948, Khu 4 và Phân khu Bình Trị Thiên được sáp nhập trở lại với tên mới là Liên khu 4 gồm 12 tỉnh đồng bằng Bắc Bộ và tỉnh Hòa Bình. Thiếu tướng Nguyễn Sơn được bổ nhiệm làm nhiệm Liên khu trưởng, ông Trần Văn Quang, nguyên Phân khu trưởng kiêm Chính ủy Phân khu Bình Trị Thiên làm Chính ủy.

Chỉ huy và Lãnh đạo qua các thời kỳ

Chú thích

Tham khảo
 Từ điển bách khoa Quân sự Việt Nam 2004

K
K
Chiến khu Việt Nam
Phân cấp hành chính Việt Nam


title: Chuyến bay 277 của Iran Air

text:
Chuyến bay 277 của Iran Air là một chuyến bay vận chuyển hành khách nội địa theo lịch trình bị rơi vào ngày 9 tháng 1 năm 2011 sau khi đi cất cánh lên lại trung lúc hạ cánh tại sân bay trong điều kiện thời tiết xấu tại sân bay Urmia, tỉnh Tây Azarbaijan, Iran. Máy bay này bay tuyến Sân bay quốc tế Mehrabad, Tehran, Iran, và sân bay Urmia, là một chiếc Boeing 727-286Adv của Iran Air, số đăng ký EP-IRP. Chiếc máy bay bị nạn được sản xuất năm 1974. Cũng có khác nhau báo cáo ban đầu là với loại máy bay mà bị rơi là một chiếc Fokker 100  nhưng một tuyên bố xác nhận rằng đó là chiếc Boeing 727.
Chiếc máy bay bị rơi gần hồ. Vụ tai nạn xảy ra lúc khoảng 19:45 giờ địa phương (16:15 UTC), và đã có báo cáo cho là do nguyên nhân thời tiết xấu.

Số người trên tàu không rõ là bao nhiêu, theo RIA Novosti thì có 95 hành khách trên máy bay, trong khi Reuters cho rằng có 156 hành khách còn hãng tin AP khẳng định 105 hành khách. Sau đó báo cáo đưa tổng số khoảng 105 người Later reports put the total at either 105 hoặc 106 người trên máy bay, với khoảng 10 đến 12 phi hành đoàn và 94-95 hành khách. Cục hàng không dân dụng Iran tuyên bố một ngày sau vụ tai nạn là có tổng cộng 93 hành khách và phi hành đoàn có 12 người theo danh sách hành khách chuyến bay.

Tham khảo

Iran Air
Iran Air
277


title: Bulbophyllum fimbriatum

text:
Bulbophyllum fimbriatum là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

fimbriatum]]

F


title: Lasioglossum matoporum

text:
Lasioglossum matoporum là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1934.

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1934


title: Pyrrhalta wilcoxi

text:
Pyrrhalta wilcoxi là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Gressitt & Kimoto miêu tả khoa học năm 1965.

Chú thích

Tham khảo

Pyrrhalta


title: Tinh nguyện

text:
Tinh nguyện (tiếng Hoa phồn thể: 星願, tiếng Hoa giản thể: 星愿, tiếng Anh: Fly Me to Polaris), còn được dịch là Nước mắt của trời là một bộ phim Hồng Kông sản xuất năm 1999 bởi đạo diễn Mã Sở Thành, với sự diễn xuất của diễn viên nổi tiếng Trương Bá Chi và Nhậm Hiền Tề.

Câu chuyện
Củ Hành Tây (Nhậm Hiền Tề đóng) là một người bị mù và câm từ thuở nhỏ. Củ Hành Tây làm việc ở một bệnh viện, và tại đây anh gặp cô y tá tập sự Thu Nam (Trương Bá Chi đóng). Một ngày nọ, Củ Hành Tây muốn hẹn hò cùng với Thu Nam, và khi cô ấy đồng ý, anh vui mừng quá đỗi, đến nổi vấp một cục đá ngã xuống đường và đã bị một chiếc xe hơi tông phải. Cái chết của Củ Hành Tây khiến cho Thu Nam nhận ra rằng cô yêu anh tha thiết.

Về phần Củ Hành Tây, sau khi anh ta chết đi, linh hồn của anh được đưa lên hành tinh Bắc Đẩu để chuẩn bị đầu thai kiếp khác. Bời vì anh ta là người thứ 6 tỷ chết, nên anh được phép ước một điều. Anh muốn trở về trái đất 5 ngày, vì đó là thời gian dài nhất mà một người đã chết có thể quay lại trái đất. Nhưng không may cho anh, theo quy tắc của Thiên đường, anh ta không thể nói cho ai biết sự thật này, và trong thời gian này anh không thể khiến cho bạn bè nhận ra anh chính là Củ Hành Tây.

Khi trở về, Củ Hành Tây cố gắng nói chuyện với Thu Nam, đang suy sụp vì cái chết của anh. Anh cố gắng nói cho cô ấy biết anh thật sự là ai, nhưng anh không thể vi phạm các quy tắc, và phát hiện ra rằng cô đang bị tán tỉnh bởi một bác sĩ, người vốn đã có tình cảm với cô từ lâu. Và anh đã phí phạm vài ngày để cố gắng nói cho cô nhưng đành bỏ cuộc, và anh cố dành nhiều thời gian để được ở bên cô trước khi anh phải ra đi.

Vào ngày cuối cùng, Thu Nam cũng nhận ra rằng anh ta chính là Củ Hành Tây mà cô đã đem lòng yêu từ lâu. Nhưng vào thời điểm đó, hai người chỉ còn vài phút để ở bên nhau, trước khi có mưa sao băng, mang anh ta trở lại sao Bắc Đẩu.

Diễn viên

Nhạc phim
Ca khúc chủ đề phim:Ngọn nến Trình bày: Nhậm Hiền TềNhạc: Phan Hiệp Khánh Lời: Đinh Hiểu Văn
Ca khúc trong phim:Tinh Ngữ Tâm Nguyện Trình bày: Trương Bá ChiNhạc: Kim Bồi Đạt Lời: Cao Tuyết Lam
Ca khúc trong phim:Hạnh phúc trao em Trình bày: Nhậm Hiền TềNhạc: Phan Hiệp Khánh Lời: Phan Hiệp Khánh, Lý Tông Thịnh

Giải thưởng
 Giải thưởng Điện ảnh Hồng Kông lần thứ 19:
 Nội dung phim hay nhất
 Nữ diễn viên chính xuất sắc nhất (Trương Bá Chi)
 Diễn viên mới xuất sắc nhất (Nhậm Hiền Tề)
 Nhạc trong phim hay nhất

Tham khảo

Phim năm 1999
Phim Hồng Kông
Phim tiếng Quảng Đông
Phim kỳ ảo thập niên 1990
Phim lãng mạn thập niên 1990
Phim quay tại Hồng Kông
Phim lãng mạn Hồng Kông
Phim kỳ ảo lãng mạn