title: Roald Amundsen

text:
Roald Engebreth Gravning Amundsen (16 tháng 7 năm 1872 - tháng 6 năm 1928) là một nhà thám hiểm người Na Uy. Ông dẫn đầu cuộc thám hiểm Nam Cực thành công đầu tiên vào khoảng giữa 1910 và 1912. Ông mất tích trong một chuyến đi cứu hộ tháng 6 năm 1928.

Thời niên thiếu
Amundsen sinh ra trong một gia đình Na Uy có truyền thống làm chủ tàu và thuyền trưởng ở Borge, gần Sarpsborg. Cha ông là Jens Amundsen. Là con thứ tư trong gia đình, mẹ ông ngăn cấm ông khỏi nghề biển của gia đình và tạo sức ép buộc ông phải trở thành một bác sĩ, một lời hứa mà Amulsen chỉ giữ đến khi bà mất. Bởi, đã từ lâu Amundsen giấu kín khát khao trở thành một nhà thám hiểm của mình, được ảnh hưởng bởi chuyến đi vượt Greenland của Fridtjof Nansen năm 1888 và chuyến thám hiểm thất bại của John Franklin. Ông khẳng định ước mơ này của mình ngay sau khi mẹ mất. Năm đó ông 21 tuổi.

Những chuyến bộ hành vùng Cực

Đoàn thám hiểm Nam Cực Bỉ 1897-1899
Amundsen làm trợ lý cho Adrien de Gerlache trong đoàn thám hiểm Nam Cực của Bỉ vào năm 1897-1899. Cùng với con tàu the Belgica, họ trở thành đoàn thám hiểm đầu tiên trú đông ở Nam Cực. Rủi thay, The Belgica, do vô ý hay cố ý, bị kẹt trong băng trên vĩ độ 70°30' Nam gần Alexander Land, về phía Tây bán đảo Nam Cực. Thủy thủ đoàn phải chịu đựng một mùa đông khắc nghiệt chủ yếu là vì khâu chuẩn bị bê bối. Theo phỏng đoán của Amundsen, vị bác sĩ người Mỹ của đoàn, American Frederick Cook, đã cứu sống họ bằng cách đi săn thú và cho họ ăn thịt sống, một bài học quan trọng cho những chuyến thám hiểm về sau.

Vượt lối thông Tây Bắc
Năm 1903, Amundsen dẫn đầu đoàn thám hiểm cùng với sáu người khác trên con tàu Gjøa, lần đầu tiên vượt thành công lối thông Tây Bắc (Northwest Passage) giữa Đại Tây Dương và Thái Bình Dương, là lối thông mà các nhà thám hiểm từ thời Christopher Columbus, John Cabot, và Henry Hudson đã từng thử sức và thất bại. Họ đi dọc vịnh Baffin, Lancaster và eo biển Peel, cùng các eo biển James Ross và Rae để khảo sát đất và băng từ Gjoa Haven, Nunavut, Canada trong hai mùa đông liến tiếp.

Trong suốt khoảng thời gian này, Amundsen học từ những người Netsilik các kỹ năng sống còn ở vùng cực mà ông cần đến, chẳng hạn như cách dùng chó kéo xe và cách ăn mặc. Tiếp tục hành trình về phía Nam đảo Victoria, con tàu vượt quần đảo Bắc Cực vào ngày 17 tháng 8 năm 1905, nhưng phải dừng chân trú đông trước khi đến Nome, thuộc bờ Thái Bình Dương của lãnh thổ Alaska. Cách đó năm trăm dặm là thành phố Eagle, Alaska. Amundsen đã đến đó để gửi một thông điệp (người nhận trả tiền) vào ngày 5 tháng 12 năm 1905. Sau đó, ông tiếp tục đến Nome vào năm 1906. Vì đây là một cảng nước nông (1 mét) mà nhiều tàu lớn hơn không thể dùng con đường này.

Chuyến thám hiểm Nam Cực

Thay đổi kế hoạch
Sau khi vượt lối thông Tây Bắc, Amundsen dự định hướng đến Bắc Cực và thám hiểm vịnh (?) Bắc Cực. Năm 1909, sau khi được biết Frederick Cook và Robert Peary lần lượt là những người đầu tiên chinh phục Cực Bắc, ông thay đồi kế hoạch. Sử dụng con tàu Fram (tên tiếng Anh là "Forward"), trước đó được dùng bởi Fridtjof Nansen, Amundsen dong buồm về Nam Cực vào năm 1910. Trong quyển sách của ông, The South Pole, ông cần phải chinh phục Nam Cực để có tiền tài trợ cho chuyến đi Bắc Cực ông đã dự định. Để chuẩn bị cho chuyến đi này, Amundsen đã cẩn thận nghiên cứu tài liệu và các ghi chép trước đó của các đoàn thám hiểm trước. Đồng thời, ông đúc kết những kinh nghiệm bản thân và kết hợp với các tư liệu để vạch nên một kế hoạch chu đáo cho chuyến đi.

Amundsen không tiết lộ cho ai biết về chuyện thay đổi kế hoạch ngoại trừ em trai ông, Leon và Thorvald Nilsen, chỉ huy tàu Fram. Amundsen sợ rằng Nansen sẽ từ chối cho ông dùng con tàu, nhưng thật ra, sau khi được biết việc này, Nansen ủng hộ ông tuyệt đối. Đồng thời, ông cũng không muốn Robert Falcon Scott biết về sự cạnh tranh của ông ở vùng Cực. Nhưng về sau Scott khẳng định rằng sự hiện diện của Amundsen không làm ảnh hưởng gì đến kế hoạch của chính ông. Kế hoạch ban đầu đưa con tàu vượt qua Horn để đến eo biển Bering. Amundsen đợi đến khi Fram đến Madeira mới thông báo việc đổi kế hoạch cho thủy thủ đoàn. Trái với lo sợ của ông, tất cả đều đồng ý đi tiếp. Leon thông báo tin này với công chúng vào ngày 2 tháng Mười. Trong thời gian ở Madeira, Amundsen gửi một bức điện tín đến Scott, báo cho ông biết thay việc đổi đích đến: "XIN BÁO VỚI NGÀI FRAM ĐANG ĐẾN NAM CỰC -- AMUNDSEN".

Có mặt tại vịnh Cá Voi

Đoàn thám hiểm đến vịnh Cá Voi nằm ở rìa Đông thềm băng Ross vào ngày 14 tháng 1 năm 1911. Amundsen hạ trại ở đây và đặt tên cho nó là Framheim, nghĩa là nhà của Fram. Trước đó, Earnest Shackleton đánh giá đây không phải là một vị trí tốt để dựng trại khi ông đến đây vào năm 1907 vì cho rằng nền băng nơi đây rất dễ vỡ và không vững vàng. Amundsen đọc qua những đánh giá của Shackleton và chú ý thấy địa hình nơi đây không thay đổi nhiều từ khi James Clark Ross tìm ra vịnh này bảy mươi năm trước, tức 1841. Ông lý luận rằng vịnh này đủ vững chắc để phục vụ mục đích của ông và đoán rằng thềm băng của khu vực này nằm chắc chắn trên các đảo nhỏ và đá ngầm. Amundsen nhận xét rằng nếu Shackleton đến vịnh trễ hơn thì có thể ông đã chọn nơi này để hạ trại. Trại của Amundsen bị trôi ra biển khi thềm băng này vỡ ra một vài ngày sau đó.(Ranulph Fiennes: Captain Scott 2003).

Tác phẩm
 Nordvestpassagen, 2-vols, 1907. Translated as The North-West Passage: Being the Record of a Voyage of Exploration of the ship "Gjøa" 1903-1907, 1908.
 Sydpolen, 2-vols, 1912. Translated as The South Pole: An Account of the Norwegian Antarctic Expedition in the "Fram," 1910-1912, translated by A. G. Chater, 1912.
 Nordostpassagen. Maudfærden langs Asiens kyst 1918 – 1920. H. U. Sverdrups ophold blandt tsjuktsjerne. Godfred Hansens depotekspedition 1919 – 1920. Gyldendal, Kristiania 1921.
 Gjennem luften til 88° Nord (by Roald Amundsen, Lincoln Ellsworth and other members of the expedition, 1925). Translated as Our Polar Flight: The Amundsen-Ellsworth Polar Flight, 1925; also as My Polar Flight, 1925.
 Den første flukt over polhavet, with Lincoln Ellsworth and others, 1926. Translated as The First Flight Across the Polar Sea, 1927; also as The First Crossing of the Polar Sea, 1927.
 Mitt liv som polarforsker, 1927. Translated as My Life as an Explorer, 1927.

Đọc thêm
 Roald Amundsen's Belgica Diary. The first Scientific Expedition to the Antarctic by Hugo Decleir, Bluntisham Books, Erskine Press.
 The Last Place on Earth: Scott and Amundsen's Race to the South Pole by Roland Huntford, 1979.
 Roald Amundsen, a full biography by Tor Bomann-Larsen, 2006, ISBN 0-7509-4343-2
 Scott and Amundsen - Duel in the Ice by Rainer-K. Langner, Haus Publishing, London, 2007, ISBN 978905791088

Tham khảo

Liên kết ngoài

 The Fram Museum (Frammuseet)
 Map of Amundsen's and Scott's South Pole journeys  at The Fram Museum (Frammuseet)
 Arctic Passage at PBS' Nova site has photographs, maps, excerpts from Amundsen's autobiography and an interview with Roland Huntford.
 Roald Amundsen article at south-pole.com
 70South - information on Roald Amundsen
 Short biography from Norwegian Foreign Ministry
 DIO vol.10 2000 Amundsen's unparalleled record of polar firsts, including evidence that he was 1st to each geographical pole.
 The Last Place On Earth 1985 serial depicting the race between Amundsen (played by Sverre Anker Ousdal) and Scott.
 Roald Amundsen At Find A Grave
 The Red Tent Sean Connery plays Amundsen
 Villemont Roald Amundsen Legacy at VILLEMONT
  Search for Amundsens crashed plane

Works by Amundsen:
  (plain text and HTML)
 Works by Roald Amundsen at Internet Archive và Google Books (scanned books original versions color illustrated)
 Works by Roald Amundsen via LibriVox (audiobooks)
 The South Pole  Arthur G. Chater's 1912 translation (HTML)

Người Na Uy
Nhà thám hiểm
Bài cơ bản dài trung bình
Nạn nhân của sự cố tai nạn hàng không
Sinh năm 1872
Mất năm 1928
Người Fredrikstad


title: Dicranomyia signata

text:
Dicranomyia signata là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Dicranomyia
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Plectrohyla calthula

text:
Plectrohyla calthula là một loài ếch thuộc họ Nhái bén.
Đây là loài đặc hữu của México.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và sông ngòi.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 Santos-Barrera, G. & Mendelson III, J. 2006. Plectrohyla calthula. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 7 năm 2007.

Plectrohyla


title: 7214 Anticlus

text:
7214 Anticlus (1973 SM1) là một thiên thể Troia của Sao Mộc được phát hiện ngày 19 tháng 9 năm 1973 bởi Cornelis Johannes van Houten, Ingrid van Houten-Groeneveld và Tom Gehrels ở Đài thiên văn Palomar.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 7214 Anticlus

Thiên thể Troia của Sao Mộc
Được phát hiện bởi Cornelis Johannes van Houten
Được phát hiện bởi Ingrid van Houten-Groeneveld
Được phát hiện bởi Tom Gehrels
Thiên thể phát hiện năm 1973


title: Seillans

text:
Seillans là một xã thuộc tỉnh Var trong vùng Provence-Alpes-Côte d’Azur miền đông nam nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Var

Tham khảo
INSEE

Liên kết ngoài

 Seillans site
 Musique-Cordiale: the international classical music festival in the Var

Xã của Var
Plus Beaux Villages de France


title: Rohrbach-lès-Bitche

text:
Rohrbach-lès-Bitche là một xã trong vùng Grand Est, thuộc tỉnh Moselle, quận Sarreguemines, tổng Rohrbach-lès-Bitche. Tọa độ địa lý của xã là 49° 02' vĩ độ bắc, 07° 15' kinh độ đông. Rohrbach-lès-Bitche nằm trên độ cao trung bình là 306 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 252 mét và điểm cao nhất là 384 mét. Xã có diện tích 13,28 km², dân số vào thời điểm 1999 là 2115 người; mật độ dân số là 159 người/km².

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Xã của Moselle


title: 5847 Wakiya

text:
5847 Wakiya (1989 YB) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 18 tháng 12 năm 1989 bởi Endate và Watanabe ở Kitami.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 5847 Wakiya

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1989


title: Gondreville, Oise

text:
Gondreville là một xã thuộc tỉnh Oise trong vùng Hauts-de-France tây bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 148 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

INSEE

Xã của Oise


title: Fougueyrolles

text:
Fougueyrolles là một xã của Pháp, nằm ở tỉnh Dordogne trong vùng Aquitaine của Pháp.

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Fougueyrolles trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia

Fougueyrolles


title: Ất Mão

text:
Ất Mão (chữ Hán: 乙卯) là kết hợp thứ 52 trong hệ thống đánh số Can Chi của người Á Đông. Nó được kết hợp từ thiên can Ất (Mộc âm) và địa chi Mão (thỏ/mèo). Trong chu kỳ của lịch Trung Quốc, nó xuất hiện trước Bính Thìn và sau Giáp Dần.

Các năm Ất Mão

Giữa năm 1700 và 2200, những năm sau đây là năm Ất Mão (lưu ý ngày được đưa ra được tính theo lịch Việt Nam, chưa được sử dụng trước năm 1967):

1735
1795
1855
1915 (14/02/1915 - 02/02/1916)
1975 (11/02/1975 - 30/01/1976)
2035 (08/02/2035 - 27/01/2036)
2095 (05/02/2095 - 24/01/2096)
2155

Sự kiện năm Ất Mão
1975 - Giải phóng miền Nam Việt Nam, thống nhất đất nước

Tham khảo

Can Chi


title: Prosmidia conifera

text:
Prosmidia conifera là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Fairmaire miêu tả khoa học năm 1882.

Chú thích

Tham khảo

Prosmidia


title: Hùng Thành

text:
Hùng Thành là xã thuộc huyện Yên Thành, Nghệ An, Việt Nam.

Địa giới hành chính
Xã Hùng Thành nằm ở phía Tây Bắc của huyện Yên Thành. Phía Tây giáp huyện Tân Kỳ, phía Đông giáp xã Lăng Thành, phía Đông giáp xã Hậu Thành, phía Nam giáp xã Phúc Thành.

Xã Hùng Thành được chia ra 10 xóm: Xóm 1 (Sơn Thành), Xóm 2 (Kim Thành), Xóm 3 (Ngọc Thành), Xóm 4 (Giai Thành), Xóm 5 (Lạc Thành), Xóm 6 (Đồng Trạch), Xóm 7 (Tân Lập), Xóm 8 (Hồng Lĩnh), Xóm 9 (Khe Răm), Xóm 10 (Làng Mới).

So với các đơn vị hành chính, làng xã của huyện Yên Thành, xã Hùng Thành ra đời khá muộn. Hùng Thành mới được thành lập vào ngày 02 tháng 4 năm 2007 từ việc chia tách xã miền núi Hậu Thành với tổng diện tích tự nhiên 15.280 ha, trong đó 807 ha là đất lâm nghiệp, 679 ha đất canh tác. Dân số 5.585 người, được phân bố thành 9 đơn vị xóm trong đó có một xóm Công giáo toàn tòng.

Kinh tế

Hiện nay, xã đang tập trung vào một số hướng phát triển mũi nhọn trên cơ sở khai thác những tiềm năng sẵn có như: Đầu tư phát triển kinh tế vườn rừng, trồng cây nguyên liệu, chăn nuôi theo mô hình gia trại. Đến nay toàn xã có 350 ha rừng keo, tràm, bạch đàn. Số hộ gia đinh đăng ký nhận bảo vệ khoanh nuôi, trồng rừng chiếm ¾ dân số toàn xã. Một tiềm năng khác là diện tích mặt nước hồ đập (trên 10 hồ đập lớn nhỏ) của địa phương khá lớn, đủ để mở rộng quy mô xây dựng các mô hình nuôi trồng thủy sản quy mô lớn, hiệu quả nhưng vẫn chưa được khai thác do thiếu vốn đầu tư.

Cơ sở vật chất

Hùng Thành hiện nay (tính từ năm 2010) đang trên đường phát triển toàn diện. Về các phòng trào Đoàn, Đội, văn hóa - văn nghệ rất sôi nổi. Về cơ sở vật chất đang từng bước hoàn thiện: Đã xây dựng được trường THCS 2 tầng khang trang, hội trường UBND xã 2 tầng, hiện đang hoàn thành trường mầm non tập trung của xã. Hệ thống đường của xã Hùng Thành đã rải nhựa bê tông asphan trên 80%. Hệ thống điện đã nâng cấp tốt hơn rất nhiều.

Tham khảo


title: Osmia niveocincta

text:
Osmia niveocincta là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Pérez mô tả khoa học năm 1879.

Chú thích

Tham khảo

Osmia
Động vật được mô tả năm 1879


title: Giải phóng Paris

text:
Sự kiện giải phóng Paris, hay còn được biết với tên trận Paris, diễn ra trong cuộc Chiến tranh thế giới thứ hai, từ ngày 19 tháng 8 năm 1944 cho tới khi lực lượng chiếm đóng Đức đầu hàng vào ngày 25 cùng tháng. Trước đó, thủ đô Pháp phải chịu sự quản lý của Đức Quốc xã từ tháng 6 năm 1940 khi quân đội Đức chiếm miền Bắc và Tây Pháp trong Trận chiến nước Pháp, còn chính phủ bù nhìn Vichy thành lập thủ đô ở thành phố Vichy, thuộc vùng Auvergne-Rhône-Alpes. Đối với Hoa Kỳ, trận giải phóng Paris có ý nghĩa lịch sử như sự kết thúc thắng lợi của chiến dịch Normandie đẫm máu vào mùa hè, trong khi người châu Âu coi sự kiện này là một bước ngoặt cho cuộc chiến. Nói cách khác, người ta cho rằng sự kiện giải phóng Paris đã chấm dứt cuộc giải phóng nước Pháp với thắng lợi hoàn toàn của phe Đồng Minh.

Thị dân Paris đã bắt đầu nổi dậy từ ngày 19 tháng 8 năm 1944, nhưng quân đội Đức đã sắp sửa dập tắt được cuộc nổi dậy này. Nhưng sau cùng, với việc Sư đoàn Thiết giáp số 2 của Pháp dưới quyền Tướng Philippe Leclerc cùng với quân đội Hoa Kỳ kéo vào Paris (quân Hoa Kỳ đã "dọn dẹp" hướng Đông thành phố), quân Đức phải đầu hàng sau khi Sở Chỉ huy quân Đức bị đánh úp. Tướng Dietrich von Choltitz của Đức đã được giao trách nhiệm kêu gọi ngừng bắn. Sau khi Paris được giải phóng, quân Đồng Minh khải hoàn tiến vào thành phố vào ngày 26 tháng 8 năm 1944. Tướng Charles De Gaulle đã tái cơ cấu Chính phủ Pháp. Trong niềm hoan hỉ, ông đã tổ chức lễ diễu binh chiến thắng cùng với lực lượng Kháng chiến quân Pháp và quân Mỹ từ Khải Hoàn môn xuống điện Elysées.

Là đỉnh cao thắng lợi cho cuộc tiến công nước Pháp của quân lực Đồng Minh, Sự kiện giải phóng Paris đã kết thúc sự chiếm đóng của người Đức trên đất Pháp, tái lập nền Cộng hòa, cũng là dấu chấm hết cho chính phủ Vichy. Do đó, theo góc nhìn của De Gaulle, cuộc giải phóng Paris đã hoàn tất mục tiêu trọng đại của ông. Thắng lợi của cuộc giải phóng Paris đã mang lại kết thúc tốt đẹp cho mối quan hệ đầy sóng gió giữa De Gaulle với lực lượng Pháp tự do trong thời chiến. Ngoài ra, thắng lợi này của quân lực Đồng Minh cũng biểu trưng cho sự sụp đổ hoàn toàn của Quân đội Đức Quốc xã tại nước Pháp.

Bối cảnh

Chú thích

Liên kết ngoài
 Battle for Paris: August 16–26, Documentary shot by the French Resistance propaganda, 1 tháng 9 1944
 De Gaulle's speech from the Hôtel de Ville  - Charles de Gaulle foundation
 De Gaulle's speech in retrospect - BBC News
  La Libération de Paris (archive documents and detailed timeline),Gilles Primout

Lịch sử Paris
Trận đánh trong Thế chiến thứ hai
Xung đột năm 1944
Pháp năm 1944
Chiến tranh du kích


title: Murlo

text:
Murlo là một đô thị ở tỉnh Siena trong vùng Toscana, có cự ly khoảng 70 km về phía nam của Florence và khoảng 20 km về phía nam của Siena. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 2.116 người và diện tích là 115 km².

Đô thị Murlo có các frazioni (các đơn vị trực thuộc, chủ yếu là các làng) Casciano, Vescovado, Bagnaia, Befa, Casanova, Fontazzi, Lupompesi, Miniera di Murlo, Montepescini, Poggiobrucoli, và Poggiolodoli.

Murlo giáp các đô thị: Buonconvento, Civitella Paganico, Montalcino, Monteroni d'Arbia, Monticiano, Sovicille.

Đồi Poggio Civitate đã là một khu định cư cổ và hiện nay là một địa điểm khảo cổ.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 www.comune.murlo.siena.it/

Đô thị tỉnh Siena


title: Dysoptus denticulatus

text:
Dysoptus denticulatus là một loài bướm đêm thuộc họ Arrhenophanidae. Nó là loài duy nhất được tìm thấy ở miền nam Brasil.

Chiều dài cánh trước khoảng 5 mm đối với con đực. Con trưởng thành bay vào tháng 2 (based on one record).

Tham khảo

Liên kết ngoài
Arrhenophanidae family

Dysoptus


title: Oreopanax sanderianus

text:
Oreopanax sanderianus là một loài thực vật thuộc họ Araliaceae. Loài này có ở Guatemala, Honduras, và México. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 Ramirez-Marcial, N. & González-Espinosa, M. 1998. Oreopanax sanderianus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 8 năm 2007.

Oreopanax
Thực vật dễ tổn thương


title: Saint-Philippe

text:
Saint-Philippe là một xã thuộc tỉnh Réunion.

Xem thêm
Xã của tỉnh Réunion

Tham khảo
INSEE

Xã của Réunion


title: Budhlada

text:
Budhlada là một thành phố và là nơi đặt hội đồng đô thị (municipal council) của quận Mansa thuộc bang Punjab, Ấn Độ.

Địa lý
Budhlada có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 211 mét (692 foot).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Budhlada có dân số 23.499 người. Phái nam chiếm 53% tổng số dân và phái nữ chiếm 47%. Budhlada có tỷ lệ 68% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 73%, và tỷ lệ cho phái nữ là 62%. Tại Budhlada, 13% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Punjab


title: Dalopius contiguus

text:
Dalopius contiguus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Faldermann miêu tả khoa học năm 1835.

Chú thích

Tham khảo

Dalopius


title: Metathrinca tsugensis

text:
Metathrinca tsugensis là một loài bướm đêm thuộc họ Oecophoridae. Nó là loài bản địa của Nhật Bản, nhưng là một loài di thực năm miền tây châu Âu và Hawaii.

Sải cánh dài 16–24 mm.

Ấu trùng ăn các loài Pinaceae, bao gồm các loài Tsuga và Pinus pentaphylla. Chúng tạo ra mụn trên cây.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Japanese Moths

Metathrinca


title: 5632 Ingelehmann

text:
5632 Ingelehmann (1993 GG) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 15 tháng 4 năm 1993 bởi Shoemaker, C. S. ở Palomar.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 5632 Ingelehmann

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1993


title: Le Mesnil-Eury

text:
Le Mesnil-Eury  là một xã thuộc tỉnh Manche trong vùng Normandie tây bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 24 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Mesnileury


title: Sân bay Tenerife Norte

text:
Sân bay Tenerife Norte , tên cũ Sân bay Los Rodeos, là một trong hai sân bay quốc tế trên đảo Tenerife, Tây Ban Nha. Sân bay này có cự ly 11 km theo đường bộ so với Santa Cruz.
Sân bay này là nơi xảy ra vụ tai nạn tồi tệ nhất trong lịch sử hàng không: 583 hành khách và phi hành đoàn đã thiệt mạng khi chiếc Boeing 747 đang cất cánh thì đâm vào một chiếc máy bay khác đang ở trên mặt đất vào năm 1977.

Trong các tuyến bay tại sân bay này, tuyến bay với Gran Canaria nhộn nhịp nhất với 40 chuyến mỗi tuần.

Năm 2007, sân bay này đã phục vụ 4.125.131 lượt khách với 65.843 lượt chuyến. Tuyến bay có lượng khách nhiều nhất là tuyến với sân bay Madrid với 1 triệu lượt khách mỗi năm.

Nhà ga mới được khánh thành năm 2002, có 4 tầng, 12 cổng. Sân bay này bắt đầu phục vụ tuyến quốc tế với tuyến Caracas.

Các hãng hàng không và tuyến bay
 Air Europa (Barcelona, Bilbao, Madrid, Málaga, Miami [bắt đầu từ ngày 27 /6], Seville)
 Binter Canarias (El Hierro, Fuerteventura, La Gomera, La Palma, Lanzarote, Las Palmas de Gran Canaria)
 Finnair (Helsinki)
 Iberia (Madrid)
 Iberia operated by Air Nostrum (Málaga, Valencia)
 Islas Airways (Fuerteventura, La Palma, Lanzarote, Las Palmas de Gran Canaria)
 Santa Barbara Airlines (Caracas)h
 Vueling Airlines (Madrid, Sevilla)

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Tenerife North Airport Official Website

 Nhìn từ trên cao
 Nhà ga
 Bên trong nhà ga
 Airlines Pilot Association (ALPA) Bài vụ tai nạn năm 1977 của KLM-PanAm

Sân bay Tây Ban Nha


title: Phycidimorpha

text:
Phycidimorpha là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Erebidae


title: Harréville-les-Chanteurs

text:
là một xã thuộc tỉnh Haute-Marne trong vùng Grand Est đông bắc nước Pháp.

Xem thêm
Commune của tỉnh Haute-Marne

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Haute-Marne


title: Bidessonotus regimbarti

text:
Bidessonotus regimbarti là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được J.Balfour-Browne miêu tả khoa học năm 1947.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Bidessonotus


title: Dhemaji

text:
Dhemaji là một thị xã và là nơi đặt ủy ban khu vực thị xã (town area committee) của quận Dhemaji thuộc bang Assam, Ấn Độ.

Địa lý
Dhemaji có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 91 mét (298 feet).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Dhemaji có dân số 11.851 người. Phái nam chiếm 54% tổng số dân và phái nữ chiếm 46%. Dhemaji có tỷ lệ 76% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 80%, và tỷ lệ cho phái nữ là 70%. Tại Dhemaji, 13% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Assam


title: Asbecesta wittei

text:
Asbecesta wittei là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Laboissiere miêu tả khoa học năm 1939.

Chú thích

Tham khảo

Asbecesta


title: Micrispa zingiberaceae

text:
Micrispa zingiberaceae là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Gressitt miêu tả khoa học năm 1963.

Chú thích

Tham khảo

Micrispa


title: Brittany Curran

text:
Brittany Curran (tên đầy đủ: Brittany Elizabeth Curran) là nữ diễn viên người Mỹ. Gia đình gồm bố là Marty Curran, em trai Ryan Curran và mẹ là Emily Curran.

Brittany sinh ra vào ngày mồng 2 tháng 6 năm 1990 tại Weymouth, Massachusetts, Hoa Kỳ nhưng đã chuyển nhà rất nhiều lần và hiện giờ cô đang sống tại Beverly Hills, California. Cô đã được gia đình cho học tap, dance, ballet, violin từ khi còn rất nhỏ. Năm lớp ba, Brittany bắt đầu thích việc học thuộc lời thoại cũng như hành động của diễn viên trong phim rồi bắt chước diễn lại y đúc. Và đây cũng là lý do mà trong một buổi vui chơi tại Disney World cùng gia đình, Brittany đã đưa cho Cô Bé Lọ Lem bức thư cô viết với mong muốn được đóng vai chính trong một bộ phim hay extra của Disney.

Sau khi bắt đầu sự nghiệp diễn xuất với Mad TV và Power Rangers, cùng với sự giúp đỡ của gia đình (đặc biệt là bố cô Marty Curran), nhà trường, giáo viên lớp diễn xuất, quản lý của cô và với tài năng thiên bẩm của mình, Brittany ngày càng thể hiện mình là một diễn viên trẻ đầy tài năng của Hollywood. Ước mơ của cô trong bức thư gửi cho Cô Bé Lọ Lem cũng đã trở thành hiện thực khi cô được đóng vai chính trong bộ phim Go Figure của Disney.
Năm 2007 thật sự là năm thành công của Brittany khi cô được Kizworld.com (1 trong những tạp chí hàng đầu cho giới trẻ) bình chọn vào top 5 gương mặt đáng xem nhất năm 2007 tại Hollywood.

Brittany ngày càng được giới trẻ biết đến. Năm 2007, cô tham gia bộ phim The Haunting Hour: Don't Think About It diễn cùng Emily Osment (trong Hannah Montana). Năm 2008, cô đóng cặp với Lucas Grabeel (từ High School Musical) trong The Adventures of Food Boy và lần gần đây nhất là Legally Blondes trong vai Tiffany.

Chương trình truyền hình đã tham gia
Ghost Whisperer (2009)... vai Kristy Marks (Episode: "Slow Burn")
Olive Garden Commercial (2008-)... UnknownMen Of A Certain Age (2009)... vai Lucy (regular)
The Suite Life On Deck(2008) vai Chelsea (episode: Flowers and Chocolate)
The Suite Life of Zack & Cody (2008)... vai Chelsea (3 episodes)(Bạn thân nhất của London Tipton)
Shark (2007)Drake & Josh (2006-2007)... vai Carly (2 episodes)The Young and The Restless (2003)... vai LindseyComplete Savages (2004)... vai JosiePower Rangers Wild Force (2002)... vai 1 cô béMad TV (2001)... vai Ruthie

 Các bộ phim đã tham gia Legally Blondes (2009)... vai TiffanySweet Sixteen (2008)... vai Vikki JohnsonDiamond Dog Caper (2008).... vai LillyThe Adventures of Food Boy (2008).... vai ShelbyThe Uninvited (2008).... vai HelenaThe Haunting Hour: Don't Think About It (2007)....vai PriscillaAkeela and the Bee (2006).... vai District Speller #1Go Figure (2005).... vai Kateline13 Going on 30'' (2004)....Six Chick

Liên kết khác

Website chính thức của Brittany Curran
Trang twitter của Brittany Curran

Tham khảo

Sinh năm 1990
Nhân vật còn sống
Nữ diễn viên điện ảnh Mỹ
Nữ diễn viên Mỹ thế kỷ 21
Nữ diễn viên truyền hình Mỹ
Nữ diễn viên thiếu nhi Mỹ
Người từ Weymouth, Massachusetts
Nữ diễn viên từ Massachusetts


title: Mangelia grisea

text:
Mangelia grisea là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae, họ ốc cối.

mô tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

grisea
Động vật được mô tả năm 1977


title: (43826) 1992 UC6

text:
{{DISPLAYTITLE:(43826) 1992 UC6}}

(43826) 1992 UC6 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Seiji Ueda và Hiroshi Kaneda ở Kushiro, Hokkaidō, Nhật Bản, ngày 28 tháng 10 năm 1992.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 43001–44000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1992
Được phát hiện bởi Hiroshi Kaneda
Được phát hiện bởi Seiji Ueda
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Đế quốc Aztec

text:
Đế quốc Aztec, Liên minh Tam quốc hay Liên minh Ba nước (Ēxcān Tlahtōlōyān, [ˈjéːʃkaːn̥ t͡ɬaʔtoːˈlóːjaːn̥]), khởi đầu như một liên minh của ba "altepetl" (thành bang) người Nahua: México-Tenochtitlan, México-Texcoco, và México-Tlacopan. Ba thành bang này thống trị vùng trong và xung quanh thung lũng México từ năm 1428 cho tới khi bị đánh dẹp bởi lực lượng conquistador Tây Ban Nha và đồng minh bản địa dưới sự chỉ huy của Hernán Cortés năm 1521.

Liên minh Tam quốc được thành lập sau một cuộc nội chiến giữa Azcapotzalco và những thành bang chư hầu. Dù ban đầu là một liên minh của ba thành bang tự trị, Tenochtitlan nhanh chóng chiếm ưu thế về quân sự. Khi người Tây Ban Nha đến năm 1519, lãnh thổ Tam Đồng Minh được cai trị từ Tenochtitlan, trong khi những thành bang còn lại chỉ có vai trò hỗ trợ.

Liên minh Tam quốc gây chiến và mở mang nhanh chóng sau khi hình thành. Thời đỉnh cao, Liên minh quản lý đa phần miền trung México và nhiều lãnh thổ xa hơn ở Trung Bộ châu Mỹ, như tỉnh Xoconochco, nằm gần biên giới Guatemala ngày nay. Sự thống trị của Aztec được các học giả mô tả là "bá quyền" và "gián tiếp". Aztec cho phép vua của các thành bang bị chinh phục duy trì quyền lực miễn là phải cống nạp nửa năm một lần, cũng như cung cấp quân lực cho Aztec khi cần thiết. Ngược lại, Liên minh sẽ bảo vệ và giữ ổn định chính trị cho họ.

Đa thần giáo Aztec là quốc giáo của đế chế này. Các vị thần quan trọng nhất được thờ cúng ở đền trung tâm tại Tenochtitlan. Ví dụ, một trong những thần nổi bật nhất là Huitzilopochtli, một vị thần bảo trợ hiếu chiến. Người dân ở các vùng bị chinh phục được phép duy trì tín ngưỡng cũ, với điều kiện phải thờ thêm thần Huitzilopochtli.

Từ nguyên và định nghĩa

Từ "Aztec" theo nghĩa hiện đại không phải là danh xưng của đế quốc. Từ đó được sử dụng để chỉ Tam Đồng Minh, những người nói tiếng Nahuatl ở miền trung Mexico trước cuộc chinh phạt của Tây Ban Nha, cụ thể là sắc tộc Mexica của các dân tộc nói tiếng Nahuatl. Tên này xuất phát từ một từ Nahuatl có nghĩa là "người từ Aztlan", phản ánh nơi xuất xứ thần thoại của các dân tộc Nahua. Đối với mục đích của bài viết này, "Aztec" chỉ đề cập đến những thành phố được thành lập hoặc là chư hầu của Tam Đồng Minh.

Lịch sử

Khởi thủy
Các dân tộc Nahua có nguồn gốc từ các dân tộc Chichimec di cư đến miền trung Mexico từ phía bắc vào đầu thế kỷ XIII. Truyền thuyết di cư của người Mexica tương tự như nhiều dân tộc khác ở miền trung Mexico, với các địa điểm, nhân vật và sự kiện siêu nhiên, hòa trộn lịch sử trần thế và thiêng liêng. Theo các sách chép tượng hình lịch sử của người Aztec, họ tới từ xứ Aztlán. Họ định cư tại lưu vực Mexico và các vùng đất xung quanh, thành lập một loạt các thành bang độc lập. Những đô thị Nahua đầu tiên hoặc altepetl, được cai trị bởi những người đứng đầu triều đại gọi là tlatoāni. Hầu hết các khu định cư bấy giờ đã được thành lập bởi các dân tộc bản địa khác trước khi người Mexica tới đây.

Các thành bang này thường xung đột với nhau, nhưng do liên minh thay đổi, không thành phố nào có được sự thống trị. Mexica là những người Nahua cuối cùng đến miền Trung Mexico. Họ tới lưu vực Mexico vào khoảng năm 1250 CN và hầu hết đất nông nghiệp tốt đã thuộc về ai đó. Vua của Culhuacan, một thành bang nhỏ nhưng quan trọng vì mang dòng máu người Toltec, cho phép họ định cư ở một vùng đất xấu gọi là Chapultepec (Chapoltepēc, nghĩa là "trên đồi châu chấu"). Đổi lại, người Mexica phải gửi quân ra trận dưới danh nghĩa Culhuacan.

Vua của Culhuacan gả một người con gái cho vua của Mexica. Theo các ghi chép truyền thuyết, người Mexica lột da công chúa để hiến tế cho thần Xipe Totec. Khi nhà vua hay tin con gái bị giết, ông phẫn nộ mang quân đánh đuổi người Mexica khỏi Tizaapan. Họ rong ruổi đến một hòn đảo giữa hồ Texcoco, nơi một con đại bàng làm tổ trên một cây xương rồng. Người Mexica thấy điểm báo như vậy liền cho xây thành Tenochtitlan nơi đây vào năm ōme calli theo lịch Aztec, hay "Hai ngôi nhà" (1325 CN).

Quân đội Aztec
Người Mexica là những chiến binh hung tợn và dũng mãnh trên chiến trường. Tầm quan trọng của các chiến binh và bản chất không thể thiếu của chiến tranh trong đời sống chính trị và tôn giáo Mexica đã giúp họ nổi lên như một cường quốc quân sự thống trị trước khi người Tây Ban Nha xuất hiện vào năm 1519.

Tenochtitlan liên minh với thành phố Azcapotzalco và vinh danh người cai trị của nó, Tezozomoc. Với sự giúp đỡ của người Mexica, Azcopotzalco bắt đầu mở rộng thành một đế quốc chư hầu nhỏ. Cho đến thời điểm này, thủ lĩnh người Mexica chưa được coi là một vị vua hợp pháp. Các nhà lãnh đạo Mexica hỏi cưới một công chúa thành Culhuacan. Con trai của họ, Acamapichtli, trở thành tlatoani đầu tiên của thành Tenochtitlan vào năm 1372.

Trong khi người Tepanec với sự giúp đỡ của Mexica mở rộng lãnh thổ, thành Texcoco của người Acolhua đã phát triển quyền lực ở phần phía đông của hồ. Cuối cùng, chiến tranh nổ ra giữa hai thành bang và Mexica đóng vai trò quan trọng trong cuộc chinh phạt Texcoco. Đến lúc này, Tenochtitlan đã phát triển thành một thành phố lớn và được trọng thưởng vùng Texcoco vì lòng trung thành với Tepanec.

Chiến tranh Tepanec
Năm 1426, vua Tezozomoc của Tepanec băng hà, và cuộc khủng hoảng kế vị tiếp đó đã dẫn đến một cuộc nội chiến giữa những kẻ tranh ngôi. Người Mexica ủng hộ Tayahauh, người con được Tezozomoc tin tưởng và nhường ngôi, nhưng bị người con trai tên Maxtla soán ngôi. Chimalpopoca, vua Mexica, qua đời đột ngột ngay sau đó, có thể đã bị Maxtla ám sát.

Tân vương Mexica tên Itzcoatl nổi dậy chống Maxtla. Maxtla cho vây Tenochtitlan và đòi cống nạp. Maxtla cũng thực hiện chính sách tương tự với người Acolhua. Vua thành Texcoco là Nezahualcoyotl bèn cầu cứu vua thành Huexotzinco, và người Mexica nhận được sự hỗ trợ từ thành bang phe Tepanec là Tlacopan. Năm 1427, 4 thành bang Tenochtitlan, Texcoco, Tlacopan và Huexotzinco khởi binh đánh thành Azcapotzalco và đại thắng vào năm 1428.

Sau cuộc chiến, Huexotzinco triệt thoái vào năm 1430, ba thành bang còn lại thành lập Tam Đồng Minh. Đất của Tepanec được chia nhau bởi ba phe và các thủ lĩnh đồng ý hợp tác trong các hoạt động quân sự kế tiếp. Đất có được từ các cuộc chinh phạt sẽ được cai trị bởi cả ba thành bang. Tenochtitlan và Texcoco sẽ được 2/5 cống phẩm mỗi bên, và 1/5 tới tay Tlacopan. Mỗi vị vua của từng thành bang sẽ trở thành "huetlatoani" ("Diễn giả lớn tuổi", thường được dịch là "Hoàng đế"). Trong vai trò này, họ tạm thời giữ một vị trí de jure trên những người cai trị của các thành bang khác ("tlatoani").

Trong 1 thế kỷ tới, Tam Đồng Minh Tenochtitlan, Texcoco và Tlacopan thống trị Thung lũng Mexico và mở mang bờ cõi đến bờ vịnh Mexico và Thái Bình Dương. Tenochtitlan dần kiểm soát hoàn toàn liên minh. Hai trong số các người kiến thiết liên minh này là anh em cùng cha khác mẹ tên Tlacaelel và Moctezuma, cháu trai của Itzcoatl. Cuối cùng, Moctezuma kế nhiệm Itzcoatl với tư cách là huetlatoani của Mexica năm 1440. Tlacaelel trở thành "Cihuacoatl", tương đương chức "Thủ tướng" hoặc "Phó vương".

Cải cách đế quốc

Ngay sau khi thành lập Tam Đồng Minh, Itzcoatl và Tlacopan cải cách sâu rộng nhà nước và tôn giáo Aztec. Tlacaelel cho đốt một số hoặc hầu hết sách vở Aztec, coi chúng là những lời dối trá.

Sau khi Moctezuma I kế ngôi Itzcoatl với tư cách là hoàng đế Mexica, nhiều cải cách được đề ra để duy trì kiểm soát các thành bang bị chinh phục. Các vị vua bất hợp tác được thay thế bởi những cai trị bù nhìn trung thành với Mexica. Một hệ thống triều cống mới cho phép người Mexica đánh thuế trực tiếp dân chúng, không cần thông qua các triều đại địa phương. Nezahualcoyotl cũng đưa ra một chính sách ở vùng đất Acolhua về việc ban cho các vị vua địa phương quyền lấy cống nạp của các lãnh thổ xa thủ đô. Chính sách này được đưa ra nhằm khuyến khích các vua chư hầu hợp tác với chính quyền đế quốc; nếu một vị vua thành bang nổi loạn, họ sẽ không được lấy cống nạp từ các vùng khác nữa. Một số vua làm phản bị thay thế bởi calpixqueh, hoặc trở thành Thống đốc.

Moctezuma ban hành luật mới phân biệt quý tộc với thường dân và đưa ra án tử hình cho tội ngoại tình và các loại tội khác. Theo sắc mệnh đế quốc, mọi khu phố phải có một trường học giám sát bởi tôn giáo. Các khu dân cư thường có một trường gọi là "telpochcalli" nơi dân phải học tôn giáo cơ bản và được đào tạo quân sự. Một loại trường thứ hai, có uy tín hơn được gọi là "peaceecac" chỉ dạy cho tầng lớp quý tộc, cũng như dân thường theo nghề linh mục hoặc nghệ nhân. Moctezuma cũng truy phong dân thường một danh hiệu mới gọi là "quauhpilli" cho các thành tựu về quân sự hoặc dân sự (tương tự như hiệp sĩ châu Âu). Trong một số trường hợp hiếm hoi, những người bình thường nhận được danh hiệu này đã kết hôn với các gia đình hoàng gia và trở thành vua.

Một thành phần của cải cách này là việc thành lập một tổ chức chiến tranh nghi thức có tên là Chiến tranh Hoa. Văn hóa Trung Bộ Mỹ khuyến khích chiến binh bắt giữ thay vì giết kẻ thù. Chiến tranh Hoa là một ví dụ tiêu biểu của văn hóa chiến tranh này. Những cuộc chiến này duy trì chất lượng của các chiến binh Aztec cũng như cung cấp tù binh cho các nghi lễ hiến tế dâng thần. Các cuộc chiến này sẽ được sắp xếp trước bởi hai bên. Chiến tranh kiểu này chủ yếu nổ ra giữa Đế quốc Aztec và các thành phố lân cận như Tlaxcala.

Những năm đầu

Sau sự sụp đổ của thành Tepanec, Itzcoatl và Nezahualcoyotl nhanh chóng củng cố quyền lực ở Lưu vực Mexico và bắt đầu mở rộng. Mục tiêu đầu tiên của đế quốc là Coyoacan thuộc lưu vực Mexico và Cuauhnahuac và Huaxtepec ở bang Morelos của Mexico hiện đại. Những cuộc chinh phạt này đã cung cấp cho đế chế một lượng cống phẩm khổng lồ, đặc biệt là nông sản.

Sau khi Itzcoatl qua đời, Moctezuma I được phong làm hoàng đế Mexica mới. Sự bành trướng của đế quốc bị hoãn lại một thời gian bởi trận hạn hán kéo dài 4 năm xảy ra ở lưu vực Mexico năm 1450 và một số thành bang ở Morelos bị chinh phục sau khi hạn hán nhẹ đi. Moctezuma và Nezahualcoyotl tiếp tục mở rộng đế quốc về phía đông tới Vịnh Mexico và phía nam tới Oaxaca. Năm 1468, Moctezuma I băng hà và con trai ông, Axayacatl kế nhiệm. Hầu hết triều đại 13 năm của Axayacatl đã được dành để củng cố lãnh thổ có được dưới thời tiền nhiệm. Motecuzoma và Nezahualcoyotl mở rộng nhanh chóng và nhiều tỉnh nổi dậy.

Đồng thời với Đế chế Aztec, Đế quốc Purépecha ở Tây Mexico cũng đang mở rộng. Năm 1455, Purépecha dưới thời vua Tzitzipandaapes xâm chiếm Thung lũng Toluca, tuyên bố chủ quyền trên các vùng đất của Motecuzoma và Itzcoatl. Năm 1472, Axayacatl tái chiếm vùng đất thành công. Năm 1479, Axayacatl cầm 32.000 quân xâm lược đế quốc Purépecha. Purépecha đón đánh với 50.000 quân và đại thắng, tiêu diệt hoặc bắt giữ hơn 90% quân Aztec. Bản thân Axayacatl bị thương trong trận chiến, chạy về Tenochtitlan và không dám đánh Purépecha lần nữa.

Năm 1472, Nezahualcoyotl băng hà và con trai ông là Nezahualpilli lên ngôi huetlatoani mới của Texcoco. Sau đó là cái chết của Axayacatl vào năm 1481. Axayacatl được thay thế bởi anh trai Tizoc. Triều đại vua Tizoc ngắn ngủi. Ông là một người cai trị yếu kém. Do sự bất tài của ông, Tizoc bị mưu sát bởi chính giới quý tộc sau 5 năm cầm quyền.

Những năm sau

Ahuitzotl lên ngôi hoàng đế vào năm 1486. Giống như các tiền nhân, phần đầu của triều đại Ahuitzotl chủ yếu đàn áp các cuộc nổi dậy. Ahuitzotl sau đó tiến hành một làn sóng chinh phục mới vào Thung lũng Oaxaca và Bờ biển Soconusco. Do các cuộc giao tranh biên giới với Purépechas gia tăng, Ahuitzotl đánh chiếm thành bang biên giới Otzoma và cho xây tiền đồn quân sự tại đó. Dân Otzoma bị tàn sát hoặc phân tán trong quá trình này. Purépecha sau đó cũng dựng các thành lũy gần đó để cản bước tiến của người Aztec. Ahuitzotl tiếp tục mở rộng về phía tây tới Bờ biển Guerrero Thái Bình Dương.

Đời Ahuitzotl, Mexica trở thành phe lớn nhất và hùng mạnh nhất trong Tam Đồng Minh. Dựa trên uy tín mà quân Mexica đã có được trong suốt quá trình chinh phục, Ahuitzotl bắt đầu sử dụng danh hiệu "huehuetlatoani" ("Diễn giả lớn nhất") để phân biệt ông với những người cai trị thành bang Texcoco và Tlacopan. Mặc dù liên minh vẫn điều hành trên danh nghĩa, Hoàng đế Mexica hiện đã nắm quyền thực sự.

Ahuitzotl được kế nhiệm bởi cháu trai là Moctezuzoma II vào năm 1502. Moctezuma II đã dành phần lớn thời gian trị vì củng cố quyền lực ở những vùng đất bị chinh phục. Năm 1515, quân đội Aztec do tướng người Tlaxcala tên Tmusuicole chỉ huy tiến vào lãnh thổ Purépecha. Quân đội Aztec không chiếm được tấc đất nào và bị đánh xung kích. Quân Purépecha một lần nữa chiến thắng và buộc quân Aztec rút lui.

Moctezuma II tiến hành nhiều cải cách. Sau khi Nezahualcoyotl qua đời, các Hoàng đế Mexica trở thành những người cai trị thực sự của liên minh. Moctezuma II củng cố quyền lực của nhánh Mexica. Ông cho loại bỏ và xử tử nhiều cố vấn Ahuitzotl. Ông bãi bỏ giai cấp "quauhpilli", không cho bình dân thăng tiến lên quý tộc. Những nỗ lực cải cách của ông bị gián đoạn bởi cuộc chinh phạt của Tây Ban Nha năm 1519.

Tây Ban Nha chinh phục đế quốc

Chỉ huy đoàn thám hiểm Tây Ban Nha Hernán Cortés đổ bộ lên Yucatán vào năm 1519 với khoảng 630 người (hầu hết chỉ được trang bị một thanh kiếm và khiên). Cortés bị thống đốc Cuba, Diego Velásquez loại bỏ khỏi cuộc thám hiểm, nhưng ông bất tuân, cướp thuyền và lên đường mà không có sự cho phép. Tại đảo Cozumel, Cortés gặp Gerónimo de Aguilar, người bị bỏ lại trên đảo trong cuộc thám hiểm trước và giờ đã thành thạo tiếng Maya. Ông tiến tới Campeche và đánh bại dân bản địa buộc họ cầu hòa. Vua Campeche ban cho Cortés một dịch giả thứ hai, một nữ nô lệ người Nahua-Maya song ngữ tên La Malinche (bà còn được gọi là Malinalli [maliˈnalːi], Malintzin [maˈlintin] hoặc Doña Marina [doɲa maˈɾina]). Aguilar dịch từ tiếng Tây Ban Nha sang tiếng Maya và La Malinche dịch từ tiếng Maya sang tiếng Nahuatl. Khi Malinche học tiếng Tây Ban Nha, bà trở thành dịch giả của Cortés về cả ngôn ngữ và văn hóa, và là một nhân vật quan trọng trong cuộc chinh phạt tiếp đó.

Cortés đến Cempoala, một tỉnh chư hầu của đế quốc Aztec. Gần đó, ông thành lập thị trấn Veracruz, nơi ông gặp gỡ các sứ thần từ hoàng đế Mexica. Khi các đại sứ trở lại Tenochtitlan, Cortés đến Cempoala để gặp gỡ với các nhà lãnh đạo Totonac địa phương. Người Totonac vốn không thần phục Aztec, do vậy Cortés đã thuyết phục được họ bắt giam sứ thần thu cống của triều đình. Cortés sau đó thả viên sứ thần và nói rằng Totonac chủ mưu chuyện này. Totonac buộc phải tiến hành chiến tranh chống Aztec, cung cấp cho Cortés 20 đại đội lính hành quân đến Tlaxcala. Lúc này, một số binh lính của Cortés muốn quay về và nổi loạn. Biết chuyện này, Cortés bèn cho đánh đắm thuyền, không cho họ trở về Cuba.

Quân đội Totonac do Tây Ban Nha lãnh đạo tiến vào Tlaxcala để lập liên minh chống Aztec. Tuy nhiên, tướng Tlaxcala Xicotencatl Trẻ không tin tưởng người Tây Ban Nha. Sau nhiều trận chiến, Cortés thu phục được lòng tin của Tlaxcalan và buộc vị tướng của họ từ chức. Cortés sau đó bảo đảm một liên minh với người Tlaxcala và tới Lưu vực Mexico với 5.000-6.000 quân Tlaxcala và 400 quân Totonac, cùng vài lính Tây Ban Nha. Cortés tàn sát thành Cholula lấy cớ là cư dân nơi đây âm mưu chống lại ông. Cortés cho giết những người Cholula tập trung tại quảng trường chính của thành phố.

Sau vụ thảm sát tại Cholula, Hernan Cortés tiến vào Tenochtitlan, nơi họ được chào đón như những vị khách danh dự và được nghỉ trong cung điện của cựu hoàng Axayacatl. Sau khi ở lại thành phố 6 tuần, hai người Tây Ban Nha tại Veracruz bị giết trong một cuộc ẩu đả với một lãnh chúa Aztec tên là Quetzalpopoca. Cortés lấy cớ này để giam giữ Motecuzoma.  Trong vài tháng tới, Motecuzoma điều hành vương quốc với tư cách là tù nhân của Hernan Cortés. Sau đó, vào năm 1520, một đoàn thám hiểm Tây Ban Nha thứ hai, lớn hơn dưới sự chỉ huy của Pánfilo de Narváez do Diego Velásquez gửi đến với mục đích bắt giữ Cortés vì tội phản quốc. Trước khi đối đầu với Narváez, Cortés đã bí mật thuyết phục các trung úy của Narváez phản bội ông ta và gia nhập Cortés.

Trong lúc Cortés rời Tenochtitlan để đối phó với Narváez, chỉ huy thứ hai của ông Pedro de Alvarado tàn sát một nhóm quý tộc Aztec đang tôn vinh vị thần Huitzilopochtli. Người Aztec nổi dậy tấn công cung điện người Tây Ban Nha trú ngụ. Cortés trở lại Tenochtitlan và mở đường đến cung điện. Sau đó, ông bắt Motecuzoma lên nóc cung điện uy hiếp người dân. Tuy nhiên, đến thời điểm này, hội đồng cầm quyền Tenochtitlan đã đồng ý phế truất Motecuzoma và bầu anh trai của ông là Cuitmusuac làm hoàng đế mới. Lính Aztec dùng lăng đá bắn vào đầu Motecuzoma và ông qua đời vài ngày sau đó - mặc dù chi tiết chính xác về cái chết của ông, đặc biệt là kẻ ám sát ông, không rõ ràng.

Người Tây Ban Nha và các đồng minh của họ triệt thoái khỏi thành phố trong sự kiện La Noche Triste (Đêm Sầu) do sự thù địch ngày càng tăng của dân Aztec. Họ bị phát hiện trên đường chạy trốn và bị vây đánh với thương vong nặng nề. Một số người Tây Ban Nha mất mạng vì chết đuối, do mang quá nhiều vàng. Họ rút về Tlacopan (nay là Tacuba) và tìm đường đến Tlaxcala, nơi họ dưỡng thương và chuẩn bị cho đợt tấn công thứ hai vào Tenochtitlan. Sau sự cố này, dịch đậu mùa bùng nổ ở Tenochtitlan. Vì người bản địa châu Mỹ không có hệ miễn dịch chống loại bệnh này, hơn 50% dân số trong khu vực chết, bao gồm cả hoàng đế Cuitlahuac. Trong khi hoàng đế mới là Cuauhtémoc phải đối phó với dịch đậu mùa, Cortes nuôi dưỡng một đội quân Tlaxcala, Texcoca, Totonac và dân bản địa bất mãn với chế độ Aztec. Lực lượng hùng hậu lên đến 100.000 chiến binh, phần lớn là người bản địa chứ không phải người Tây Ban Nha, thẳng tiến đến lưu vực Mexico. Qua nhiều trận chiến và giao tranh tiếp theo, ông chiếm được nhiều altepetl và các ngọn núi xung quanh, bao gồm hai thủ đô của Tam Đồng Minh, Tlacopan và Texcoco. Texcoco trên thực tế đã trở thành đồng minh của người Tây Ban Nha và họ sau này đã kiến nghị lên vương miện Tây Ban Nha công nhận công sức của họ trong cuộc chinh phạt, giống như Tlaxcala đã làm.

Sử dụng những chiếc thuyền được chế tạo ở Texcoco và từ các bộ phận được trục vớt từ những con tàu bị đánh đắm, Cortés cho phong tỏa và vây hãm Tenochtitlan trong khoảng vài tháng. Mặc dù tổn thất nặng nề, Cortés đại thắng. Thành phố Tenochtitlan bị phá hủy hoàn toàn trong quá trình này. Cuauhtémoc bị bắt khi đang cố chạy trốn khỏi thành phố. Cortés giữ ông làm tù nhân và tra tấn ông vài năm trước khi xử tử ông vào năm 1525.

Bộ máy cầm quyền
Đế quốc Aztec là một đế quốc cai trị gián tiếp. Giống như nhiều đế quốc khác, thành phần sắc tộc rất đa dạng nhưng khác ở chỗ, nhà nước này không đơn nhất mà cai trị dựa trên mạng lưới chư hầu. Trong khuôn khổ lý thuyết về hệ thống đế quốc do nhà sử học người Mỹ Alexander J. Motyl đặt ra, đế quốc Aztec thuộc loại không chính thức vì họ không hoàn toàn kiểm soát các tỉnh lị địa phương. Đế quốc này cũng không có tính liên tục về mặt lãnh thổ, tức là không phải tất cả các lãnh thổ của nó đều được kết nối bằng đường bộ. Ví dụ, các khu vực ngoại vi phía nam của tỉnh Xoconochco không được kết nối với trung tâm đế quốc. Bản chất bá quyền của đế quốc Aztec bộc lộ mỗi khi họ đi đánh chiếm một thành bang nào đó. Vua bại trận sẽ được khôi phục tước vị và đế quốc sẽ không can thiệp vào các vấn đề nội bộ của nơi đó với điều kiện là họ phải nộp cống phẩm thường xuyên.

Mặc dù hình thức chính phủ thường được gọi là một đế chế, trên thực tế, hầu hết các khu vực trong đế quốc được tổ chức thành các altepetl hay thành bang. Đây là những tiểu chính thể được cai trị bởi một vị vua hoặc một tlatoani (nghĩa đen là "diễn giả", số nhiều tlatoque) của một triều đại quý tộc địa phương. Sau khi đế quốc được thành lập vào năm 1428 và bắt đầu mở mang bờ cõi, altepetl là hình thức tổ chức thống trị ở cấp địa phương. Altepetl trong vai trò là đơn vị hành chính địa phương đã tỏ ra rất thành công.

Cần chú ý rằng thuật ngữ "đế quốc Aztec" mới được đặt trong thời hiện đại, không phải nội danh của người Aztec. Cốt lõi của chính thể Aztec bao gồm ba thành bang nói tiếng Nahuatl ở Thung lũng Mexico nhưng thành Tenochtitlan dần dần kiểm soát hoàn toàn đế quốc. "Liên minh Tam Quốc" thiết lập quyền bá chủ phần lớn Trung Bộ châu Mỹ, bao gồm các khu vực có sự đa dạng về ngôn ngữ và văn hóa. Bộ máy cai trị dựa trên cống nạp chứ không kiểm soát hoàn toàn. Tuy nhiên, theo thời gian, một bộ máy quan liêu non trẻ đã bắt đầu hình thành khi nhà nước trở nên tập trung hơn.

Chính quyền trung ương

Trước đời Nezahualcoyotl (1429-1472), đế quốc Aztec hoạt động như một liên hiệp giữa các thành bang. Các tlatoani (diễn giả) cai trị các altepetl. tlatoani đứng trên trưởng làng, trưởng làng giám sát các hộ gia đình. Một liên minh Trung Bộ Mỹ điển hình sẽ đặt một Huey Tlatoani (diễn giả lớn) kiểm soát nhiều altepetl. Sau đời Nezahualcoyotl, đế quốc Aztec phát triển theo một lối khác, các tlatoan đã thần phục sẽ bị thay thế bởi các calpixque, được giao nhiệm vụ đi thu thập cống phẩm thay vì thay thế tlatoque cũ bằng quý tộc địa phương.

Tuy nhiên, Huey tlatoani không phải là người điều hành duy nhất. Trách nhiệm của Huey tlatoani là giải quyết các vấn đề bên ngoài của đế quốc; nghĩa là việc quản lý cống nạp, chiến tranh, ngoại giao và bành trướng đều phải qua xem xét của Huey tlatoani. Cihuacoatl mới có vai trò cai quản một thành phố nhất định. Cihuacoatl luôn là người thân của Huey tlatoani; Tlacaelel, chẳng hạn, là anh trai của Moctezuma I. Cả hai danh hiệu "Cihuacoatl" (có nghĩa là "con rắn cái"-tên của một vị thần Nahua) và vai trò của vị trí này có phần giống với chức Phó vương hoặc Thủ tướng ở châu Âu, phản ánh bản chất nhị nguyên của quan niệm vũ trụ học Nahua. Cihuacoatl và Huetlatoani đều không phải là linh mục, nhưng cả hai đều có những trọng trách nghi lễ quan trọng. Cihuacoatl liên kết với mùa mưa "đàn bà", Huetlatoani liên kết với mùa khô "đàn ông". Mặc dù vị thế của Cihuacoatl được thể hiện rõ nhất ở Tenochtitlan, nVị trí này cũng tồn tại các altepetl Atzcapotzalco, Culhuacan và đồng minh Texcoco của Tenochtitlan. Mặc dù vị trí này không quá nổi bật, một Cihuacoatl có thể rất ảnh hưởng và quyền lực, như trong trường hợp của Tlacaelel.

Lần đầu tiên trong lịch sử của đế chế, Tenochtitlan đã phát triển một Hội đồng cố vấn và quân sự gồm bốn thành viên hỗ trợ Huey tlatoani trong việc ra quyết định: tlacochcalcatl; tlaccatecatl; ezhuahuacatl; và tlillancalqui. Không chỉ được lập ra vì mục đích khuyên đe mà còn là để ngăn cản tham vọng của giới quý tộc, Huey Tlatoani do vậy chỉ có thể được chọn bởi Hội đồng. Hơn nữa, hành động của bất kỳ một thành viên nào trong Hội đồng có thể dễ dàng bị phủ quyết bởi ba người còn lại, thành lập một hệ thống thẩm định tham vọng của các quan chức cấp cao. Bốn thành viên Hội đồng này cũng là tướng lĩnh, thành viên của các hội quân sự khác nhau. Cấp bậc của các thành viên không ngang nhau, tlacochcalcatl và tlaccatecatl có địa vị cao hơn những người khác. Hai thành viên này thuộc hai hội quân sự uy tín nhất, cuauhchique ("những kẻ bị cắt xén") và otontin ("Otomi").

Chính quyền địa phương
Theo truyền thống, các tỉnh và altepetl được quản lý bởi tlatoani. Khi đế quốc phát triển, hệ thống phát triển hơn nữa và một số tlatoani bị thay thế bởi các quan chức khác. Các quan chức khác có thẩm quyền tương tự như tlatoani. Như đã được đề cập, các chư hầu được bổ nhiệm trực tiếp (calpixqui số ít, calpixque số nhiều) đôi khi được áp đặt lên altepetl thay vì lựa chọn quý tộc địa phương cho vị trí tlatoani. Vào thời cực thịnh của đế quốc, việc tổ chức nhà nước thành các tỉnh nhánh và tỉnh chiến lược đã chứng kiến sự phát triển của hệ thống này. 38 tỉnh nhánh nằm dưới sự giám sát của những người quản lý cấp cao, hay huecalpixque, người có thẩm quyền đối với calpixque cấp thấp hơn. Những calpixque và huecalpixque này về cơ bản là những người quản lý hệ thống cống nạp tỉnh được giám sát và điều phối ở thủ đô tối cao Tenochtitlan; không bởi huetlatoani, mà là một vị trí riêng biệt hoàn toàn: petlacalcatl. Nếu một altepetl quá kháng cự, một thống đốc quân sự, hay cuauhtlatoani, sẽ được cử xuống giám sát thành bang. Đời Moctezuma I, hệ thống calpixque đã được thiết lập, với hai calpixque được chỉ định cho mỗi tỉnh chư hầu. Một người trực thuộc tỉnh đó, giám sát việc thu thập cống phẩm, và người kia ở Tenochtitlan, giám sát việc lưu trữ cống phẩm. Cống phẩm được lây từ giới bình dân gọi là macehualtin và được phân chia cho giới quý tộc, họ là 'vua' (tlatoque), những người cai trị thấp hơn (teteuctin) hoặc quý tộc cấp tỉnh (pipiltin).

Việc lưu trữ cống phẩm được giám sát bởi các quan chức cao và dựa vào sức mạnh cưỡng chế của quân đội Aztec, nhưng cũng dựa trên sự hợp tác của các pipiltin (giới quý tộc địa phương được miễn cống nạp) và tầng lớp thương nhân được gọi là pochteca. Những pochteca này có nhiều cấp bậc khác nhau được thiên vị về các vấn đề trao đổi giao thương hàng hóa và do đó không nhất thiết phải là pipiltin, tuy nhiên họ đóng một vai trò không nhỏ trong cả sự phát triển và quản trị của hệ thống Aztec. Sức mạnh, chính trị và kinh tế của pochteca gắn chặt với sức mạnh chính trị và quân sự của giới quý tộc và nhà nước Aztec. Ngoài việc phục vụ như các nhà ngoại giao (teucnenenque, hoặc "lữ khách của lãnh chúa") và gián điệp trong cuộc dạo đầu chiến tranh, pochteca cấp cao hơn cũng làm thẩm phán ngoài chợ và có các nhóm tự trị nhất định, có được quyền giám sát với đất của chính họ.

Hệ thống hành chính

Cơ cấu tỉnh lị

Ban đầu, đế quốc Aztec là một liên minh lỏng lẻo giữa ba thành phố: Tenochtitlan, Texcoco và thành bang trẻ nhất, Tlacopan. Do đó, họ được gọi là 'Liên minh ba bên' hay Tam Đồng Minh. Hình thức chính trị này rất phổ biến ở trung Bộ Mỹ. Tuy nhiên, theo thời gian, Tenochtitlan trỗi dậy và kiểm soát hoàn toàn đế chế, và mặc dù mỗi thành bang đối tác đều chia sẻ chiến lợi phẩm và cống phẩm từ các tỉnh và được cai trị bởi Huetlatoani, Tenochtitlan mới thực sự là kẻ nắm quyền mạnh mẽ nhất, và có ảnh hưởng nhất trong ba thành phố. Nó chính là trung tâm và thủ đô thực tế của đế quốc.

Mặc dù chúng không được người Aztec mô tả theo cách này, nhưng về cơ bản có hai loại tỉnh: Chư hầu và Chiến lược. Các tỉnh chiến lược về cơ bản là các nước phụ thuộc cống nạp hoặc viện trợ cho nhà nước Aztec theo kiểu "thỏa thuận hai bên". Các tỉnh Chư hầu, mặt khác, cung cấp cống nạp thường xuyên cho đế chế; nghĩa vụ đối với các tỉnh này là bắt buộc chứ không phải đồng thuận.

Các đời hoàng đế cai trị

Chú thích

Tham khảo

Thư mục

Lịch sử Aztec
Chế độ chính trị
Aztec
Aztec
Aztec


title: Medythia

text:
Medythia là một chi bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae.
Chi này được miêu tả khoa học năm 1887 bởi Jacoby.

Các loài
Các loài trong chi này gồm:
 Medythia bukit Mohamedsaid, 1999
 Medythia constricticollis (Jacoby, 1892)
 Medythia javana (Jacoby, 1884)
 Medythia lankana Mohamedsaid, 1997
 Medythia marginicollis Mohamedsaid, 1999
 Medythia nimbanus (Selman, 1963)
 Medythia nonveilleri Berti, 1983
 Medythia punctatissima Berti, 1983
 Medythia quadrimaculata Jacoby, 1887
 Medythia quaterna (Fairmaire, 1880)
 Medythia siamensis Kimoto, 1989
 Medythia suturalis (Motschulsky, 1858)
 Medythia taeniatus (Wollaston, 1867)

Chú thích

Tham khảo

Luperini


title: Psylliodes takizawai

text:
Psylliodes takizawai là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Gruev miêu tả khoa học năm 1990.

Chú thích

Tham khảo

Psylliodes


title: La Liga 2007–08

text:
Giải vô địch bóng đá Tây Ban Nha 2007-08 hay La Liga 2007-08 là mùa giải thứ 77 của La Liga kể từ khi giải đấu được thành lập, bắt đầu từ ngày 25 tháng 8 năm 2007 và kết thúc vào ngày 18 tháng 5 năm 2008. Real Madrid đã bảo vệ thành công chức vô địch La Liga sau chiến thắng 2-1 trước Osasuna. Mùa giải này, do vòng chung kết Euro 2008 diễn ra nên tất cả các giải đấu ở châu Âu kết thúc sớm hơn so với những mùa giải trước.

Thăng hạng và xuống hạng
Đội thăng hạng từ Segunda División 2006–07
 Real Valladolid
 UD Almería
 Real Murcia

Đội xuống hạng tới Segunda División 2007–08
 Celta de Vigo
 Real Sociedad
 Gimnàstic de Tarragona

Thông tin đội bóng

Sân vận động và vị trí

Bảng xếp hạng

||rowspan=2 style="background-color:#F9F9F9;"|

||rowspan=7 style="background-color:#F9F9F9;"|

kết quả thi đấu

Giải thưởng

Cúp Pichichi
Cúp Pichichi được trao cho cầu thủ ghi nhiều bàn thắng nhất trong mùa giải.

Cúp Zamora
Cúp Zamora được trao cho thủ môn có tỉ lệ để lọt lưới ít nhất.

Giải phong cách

<small>Nguồn: 2007–08 Fair Play Rankings Season.</small>

Giải thưởng Pedro Zaballa
Cổ động viên Tây Ban Nha

Số liệu thống kê mùa giải

Các bàn thắng
Bàn thắng đầu tiên của mùa giải: Sergio Agüero của Atlético Madrid ghi vào lưới Real Madrid (25 tháng 8 năm 2007)
Bàn thắng nhanh nhất trong 1 trận đấu: 7 giây – Joseba Llorente của Valladolid ghi vào lưới Espanyol (20 tháng 1 năm 2008)
Bàn thắng muộn nhất trong 1 trận đấu: Phút 90+4
Manu del Moral của Getafe ghi vào lưới Recreativo (2 tháng 9 năm 2007)
Euzebiusz Smolarek của Racing de Santander ghi vào lưới Recreativo (23 tháng 3 năm 2008)
Roberto Ayala của Zaragoza ghi vào lưới Deportivo (3 tháng 5 năm 2008)
Trận thắng cách biệt nhất: 7 bàn – Real Madrid 7–0 Valladolid (10 tháng 2 năm 2008)
Trận có nhiều bàn thắng nhất: 9 bàn – Atlético Madrid 6-3 Almería (6 tháng 4 năm 2008)
Hat-trick đầu tiên của mùa giải: Thierry Henry của Barcelona ghi vào lưới Levante (29 tháng 9 năm 2007)
Bàn phản lưới nhà đầu tiên của mùa giải: Daniel Jarque của Sevilla trong trận gặp Espanyol (25 tháng 9 năm 2007)
Số bàn thắng nhiều nhất được ghi bởi 1 cầu thủ trong 1 trận: 3 bàn
Các Hat-trick của giải:
 Thierry Henry của Barcelona trong trận gặp Levante (29 tháng 9 năm 2007)
 Christian Riganò của Levante trong trận gặp Almería (4 tháng 11 năm 2007)
 Joseba Llorente của Valladolid trong trận gặp Recreativo (13 tháng 1 năm 2008)
 Samuel Eto'o của Barcelona trong trận gặp Levante (24 tháng 2 năm 2008)
 Juan Arango for Mallorca trong trận gặp Recreativo (9 tháng 3 năm 2008)
 Xisco của Deportivo trong trận gặp Murcia (30 tháng 3 năm 2008)
 Daniel Güiza của Mallorca trong trận gặp Murcia (20 tháng 4 năm 2008)
 David Villa của Valencia trong trận gặp Levante (11 tháng 5 năm 2008)
 Giovani dos Santos của Barcelona trong trận gặp Murcia (17 tháng 5 năm 2008)
Đội ghi nhiều bàn nhất trong 1 trận: 7 bàn
Real Madrid 7–0 Valladolid (10 tháng 2 năm 2008)
Mallorca 7-1 Recreativo (9 tháng 3 năm 2008)
Đội ghi nhiều bàn nhất trong 1 hiệp: 5 bàn
Real Madrid 7–0 Valladolid (10 tháng 2 năm 2008)
Mallorca 7-1 Recreativo (9 tháng 3 năm 2008)
Trận có đội thua cuộc ghi nhiều bàn thắng nhất: 3 bàn
Atlético Madrid 4-3 Sevilla (31 tháng 10 năm 2007)
Atlético Madrid 3-4 Villarreal (4 tháng 11 năm 2007)
Real Madrid 4-3 Mallorca (11 tháng 11 năm 2007)
Atlético Madrid 4-3 Valladolid (25 tháng 11 năm 2007)
Levante 4-3 Betis (25 tháng 11 năm 2007)
Villarreal 4-3 Deportivo (13 tháng 1 năm 2008)
Atlético Madrid 6-3 Almería (6 tháng 4 năm 2008)
Murcia 3-5 Barcelona (17 tháng 5 năm 2008)

Thẻ phạt
Thẻ vàng đầu tiên của mùa giải: Luis Amaranto Perea của Atlético de Madrid trong trận gặp Real Madrid (25 tháng 8 năm 2007)
Thẻ đỏ đầu tiên của mùa giải: David Cortés của Getafe trong trận gặp Sevilla (25 tháng 8 năm 2007)

Lượng khán giả trung bình
Lượng khán giả trung bình cao nhất: 76,234 (Real Madrid)
Lượng khán giả trung bình thấp nhất: 10,658 (Getafe)

Giữ sạch lưới
Số trận giữ sạch lưới nhiều nhất - Villarreal (17)
Số trận giữ sạch lưới ít nhất - Levante UD (4)

Tất cả
Thắng nhiều nhất - Real Madrid (27)
Thắng ít nhất - Real Murcia và Levante UD (7)
Hòa nhiều nhất - Mallorca (14)
Hòa ít nhất - Real Madrid và Sevilla (4)
Thua nhiều nhất - Levante UD (26)
Thua ít nhất - Real Madrid (7)
Ghi bàn nhiều nhất - Real Madrid (84)
Ghi bàn ít nhất - Levante UD (33)
Lọt lưới nhiều nhất - Levante UD (75)
Lọt lưới ít nhất - Real Madrid (36)

Sân nhà
Thắng nhiều nhất - Real Madrid (17)
Thắng ít nhất - Levante UD (5)
Hòa nhiều nhất - Real Valladolid (9)
Hòa ít nhất - Real Madrid (0)
Thua nhiều nhất - Levante UD (10)
Thua ít nhất - Real Madrid và Villarreal(2)
Ghi bàn nhiều nhất - Real Madrid (53)
Ghi bàn ít nhất - Almería (18)
Lọt lưới nhiều nhất - Levante UD (34)
Lọt lưới ít nhất - Barcelona (12)

Sân khách
Thắng nhiều nhất - Villarreal(12)
Thắng ít nhất - Real Murcia và Real Zaragoza (1)
Hòa nhiều nhất - Mallorca và Barcelona (8)
Hòa ít nhất - Villarreal (0)
Thua nhiều nhất - Levante UD (16)
Thua ít nhất - Real Madrid và Mallorca (5)
Ghi bàn nhiều nhất - Mallorca (34)
Ghi bàn ít nhất - Levante UD (11)
Lọt lưới nhiều nhất - Levante UD (41)
Lọt lưới ít nhất - Real Madrid (18)

Chú thích

Xem thêm
Danh sách chuyển nhượng của La Liga – Mùa giải 2007–08
Segunda División 2007–08
Copa del Rey 2007–08

Mùa giải La Liga


title: Bilsen

text:
Bilsen là một đô thị thuộc huyện Pinneberg, bang Schleswig-Holstein, Đức.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Pinneberg


title: Tauste

text:
Tauste là một đô thị ở tỉnh Zaragoza, Aragon, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 của Viện thống kê Tây Ban Nha (INE), đô thị này có dân số là 7.289 người. Diện tích đô thị này là 405 ki-lô-mét vuông.Đô thị này nằm ở độ cao 267 m trên mực nước biển.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị ở Zaragoza


title: 21258 Huckins

text:
21258 Huckins (1996 EH1) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 15 tháng 3 năm 1996 by the JPL Near-Earth Asteroid Tracking program ở Haleakala.

Ghi chú

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 21258 Huckins

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1996


title: Torino (tỉnh)

text:
Tỉnh Torino (tiếng Piemonte: Provincia ëd Turin, tiếng Ý Provincia di Torino) là một tỉnh ở vùng Piemonte của Ý. Thủ phủ là thành phố Torino.

Tỉnh này có diện tích 6.830 km², tổng dân số 2.277.686 (31.12.2007). Có 315 comuni (đô thị) trong tỉnh này ( ) – số lượng đô thị trong một tỉnh nhiều nhất Italia. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2007, các đô thị xếp theo dân số là:

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang mạng chính thức

Tỉnh của Ý

.


title: (14170) 1998 VF6

text:
{{DISPLAYTITLE:(14170) 1998 VF6}}

(14170) 1998 VF6 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Yoshisada Shimizu và Takeshi Urata ở Đài thiên văn Nachi-Katsuura ở Nachikatsuura, Wakayama, Nhật Bản, ngày 11 tháng 11 năm 1998.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 14001–15000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1998
Được phát hiện bởi Takeshi Urata
Được phát hiện bởi Yoshisada Shimizu
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Ngày nước Nga

text:
Ngày nước Nga (ngày 12 tháng 6) (tiếng Nga: День России, tương đương với Ngày quốc khánh - День независимости) là một trong những ngày lễ lớn của Nga.

Ngày 12 tháng 6 năm 1990, lần đầu tiên Đại biểu của Quốc hội lâm thời nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Xô viết Liên bang Nga thông qua "Tuyên bố chủ quyền nhà nước CHXHCN Xô viết LB Nga", thành lập chính phủ lâm thời.

Ngày 12 tháng 6 là ngày lễ từ năm 1992 của Nga. Sau khi các sự kiện của mùa thu năm 1993, ngày lễ này đã được phê duyệt lại (năm 1994) theo Nghị định của Tổng thống Nga Boris Yeltsin xem đây như là "Ngày Tuyên bố về chủ quyền của Nhà nước Nga" (День принятия декларации о государственном суверенитете России).

Từ năm 2002, kỳ nghỉ ngày 12 tháng 6 được tổ chức như là "Ngày nước Nga".

Thông tin ngoài lề

 Theo một số thông tin (thường được tìm thấy trong các phương tiện truyền thông) thì cho đến năm 2002, ngày này được coi gọi là Ngày Độc lập của Nga. Mặc dù được lưu truyền khá rộng, nhưng trong tài liệu văn bản chính thức thì cụm từ Ngày Độc lập của Nga không được sử dụng, vì như trong văn bản của các tuyên bố vẫn nói rằng Nga vẫn còn ở Liên Xô
 Các tài liệu chính thức vẫn giữ thế cho đến năm 1998 khi nó được gọi là Ngày Tuyên bố về chủ quyền của Nhà nước Liên bang Nga
 Ngày này năm 1991 đã diễn ra bầu cử Tổng thống Chính phủ lâm thời Liên bang Nga, và người chiến thắng là Boris Yeltsin
 Ngoài ra ngày này còn là ngày kỷ niệm thành lập của các thành phố: Pavlovsky Posad, Saransk, Ufa, Komsomolsk-on-Amur và là ngày thành phố của Tambov, Yaroslavl, Izhevsk, Perm, Novosibirsk, Ulyanovsk, Kyshtym, Penza

Tham khảo

Ngày nước Nga
Ngày lễ và Ngày Hành động trong tháng Sáu
Xã hội Nga
Ngày lễ Nga


title: Butten

text:
Butten là một xã thuộc tỉnh Bas-Rhin trong vùng Grand Est đông bắc Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Bas-Rhin

Tham khảo
 INSEE commune file

Xã của Bas-Rhin


title: Poecilaspidella

text:
Poecilaspidella là một chi bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae.
Chi này được miêu tả khoa học năm 1913 bởi Spaeth.

Các loài
Chi này gồm các loài:
 Poecilaspidella proxima (Boheman, 1850)

Chú thích

Tham khảo

Stolaini


title: Holcopasites haematurus

text:
Holcopasites haematurus là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Cockerell & Hicks mô tả khoa học năm 1926.

Chú thích

Tham khảo

Holcopasites
Động vật được mô tả năm 1926


title: Hylaeus vetustus

text:
Hylaeus vetustus là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Nurse mô tả khoa học năm 1903.

Chú thích

Tham khảo

V
Động vật được mô tả năm 1903


title: Xây dựng tinh gọn

text:
Xây dựng tinh gọn (tiếng Anh: Lean Construction), là một sự kết hợp của nghiên cứu và phát triển cơ bản trong thiết kế và thi công xây dựng phỏng theo các nguyên lý và thực tiễn của sản xuất tinh gọn vào quá trình thiết kế tiệm cận với thi công xây dựng (rút ngắn quá trình từ thiết kế đến thi công). Không giống như sản xuất công nghiệp, xây dựng là quá trình sản xuất dựa trên dự án. Xây dựng tinh gọn có liên quan với việc theo đuổi toàn diện cải tiến đồng thời và liên tục trong tất cả các chiều của môi trường xây dựng và môi trường tự nhiên: thiết kế, xây dựng, bàn giao đưa công trình vào sử dụng, bảo hành bảo trì, cải tạo sửa chữa, và xây dựng lại (Abdelhamid 2007). Cách tiếp cận này sẽ cố gắng để quản lý và cải thiện quy trình xây dựng với chi phí tối thiểu và giá trị tối đa bằng cách xem xét nhu cầu của khách hàng. (Koskela et al 2002)

Thuật ngữ "Xây dựng tinh gọn" (Lean Construction) được đưa ra bởi Tập đoàn Quốc tế về Xây dựng Tinh gọn (International Group for Lean Construction) trong phiên họp đầu tiên vào năm 1993. (Gleeson et al 2007)

Lịch sử phát triển
Tham luận hội thảo Xây dựng tinh gọn  của Lauri Koskela  vào năm 1992, thách thức cộng đồng quản lý xây dựng bằng việc xem xét những bất cập của mô hình cân bằng thời gian-chi phí-chất lượng (tam giác quản lý dự án).

Bằng chứng từ nghiên cứu và quan sát chỉ ra rằng các mô hình khái niệm của Quản lý xây dựng và các công cụ nó sử dụng (là cơ cấu phân chia công việc, Phương pháp Đường găng, và quản lý giá trị thu được).

Xây dựng tinh gọn là gì?
Xây dựng tinh gọn là "cách để thiết kế các hệ thống sản xuất nhằm giảm thiểu sự lãng phí vật liệu, thời gian, và nỗ lực để tạo ra lượng giá trị (lợi nhuận) lớn nhất có thể. (Koskela et al 2002)". Việc thiết kế một hệ thống sản xuất để đạt được tuyên bố kết thúc chỉ có thể thông qua sự hợp tác của tất cả các bên tham gia dự án (Chủ đầu tư (chủ sở hữu bất động sản), Tư vấn Thiết kế (kiến trúc và kỹ thuật), các Nhà thầu xây dựng, Ban quản trị bất động sản (Ban quản lý vận hành công trình), Người sử dụng cuối cùng (người thuê nhà)) ngay từ các giai đoạn ban đầu của dự án. Trong khi xây dựng tinh gọn giống hệt với sản xuất tinh gọn về tinh thần (cơ bản), thì xây dựng tinh gọn lại khác biệt về việc nó đã được hình thành (thai nghén) như thế nào cũng như làm thế nào nó được thực hiện tốt. While lean construction is identical to Lean Production in spirit, it is different in how it was conceived as well how it is practiced.

Tinh thần chung bắt nguồn từ các nguyên tắc chia sẻ sau: The common spirit flows from shared principles:
Tối ưu hóa toàn bộ hệ thống thông qua hợp tác và học tập có hệ thống. Whole System Optimisation through Collaboration and systematic learning
Cải tiến liên tục/theo đuổi sự hoàn hảo liên quan đến tất cả mọi người trong hệ thống. continual improvement/pursuit of perfection involving everyone in the system

Tham khảo

 Abdelhamid (2007).  Lean Construction Principles.  Graduate class offering at Michigan State University. http://www.slideshare.net/tabdelhamid/lean-construction-introduction
 Abdelhamid, T., S. (2004).  "The Self-Destruction and Renewal of LEAN CONSTRUCTION Theory:  A Prediction From Boyd’s Theory".  Proceedings of the 12th Annual Conference of the International Group for Lean Construction, 03-ngày 6 tháng 8 năm 2004, Helsingør, Denmark.
 Abdelhamid, T.S., El-Gafy, M., and Salem, O. (2008).  "Lean Construction:  Fundamentals And Principles."  American Professional Constructor Journal.
 Ballard, G. and Howell, G. (1994a). "Implementing Lean Construction: Stabilizing Work Flow." Proceedings of the 2nd Annual Meeting of the International Group for Lean Construction, Santiago, Chile.
 Ballard, G. and Howell, G. (1994b). "Implementing Lean Construction: Improving Performance Behind the Shield." Proceedings of the 2nd Annual Meeting of the International Group for Lean Construction, Santiago, Chile.
 Ballard, G. and Howell, G. (1998).  "Shielding Production: Essential Step in Production Control".  Journal of Construction Engineering and Project Management, Vol. 124, No. 1, pp. 11 – 17.
 Ballard, G., and Howell, G. A. (2003).  "Competing Construction Management Paradigms."  Proceedings of the 2003 ASCE Construction Research Congress, 19–ngày 21 tháng 3 năm 2003, Honolulu, Hawaii.
 Ballard, Glenn (1994). "The Last Planner." Northern California Construction Institute Spring Conference, Monterey, CA, April, 1994.
 Ballard, Glenn (2000a), Ph.D. thesis, University of Birmingham
 Ballard, Glenn (2000b). "Lean Project Delivery Systems." LCI white paper-8, (Revision 1)
 Bertelsen, S. (2003a). "Complexity – Construction in a New Perspective".  Proceedings of the 11th Annual Meeting of the International Group for Lean Construction, Blacksburg, Virginia, USA.
 Bertelsen, S. (2003b). "Construction as a Complex System", Proceedings of the 11th Annual Meeting of the International Group for Lean Construction, Blacksburg, Virginia.
 Bertselen, S. and Koskela, L. (2002).  "Managing The Three Aspects Of Production In Construction."  Proceedings of the 10th Conference of the International Group for Lean Construction, Gramado, Brazil, August 6–8.
 Cain, C. T. (2003). ISBN 0-415-28965-3. 'Building Down Barriers-A Guide to Construction Best Practice'. A simple guidebook explaining supply chain management and lean thinking, primarily aimed at the demand-side client.
 Cain, C. T. (2004b). 'Performance Measurement for Construction Profitability'. ISBN 1-4051-1462-2. A detailed action-learning guidebook aimed at supply-side construction firms (including trades contractors) explaining why performance measurement is the key to lean construction.
 Cain, C.T. (2004a). ISBN 1-4051-1086-4. 'Profitable Partnering for Lean Construction'. A detailed action-learning guidebook that explains how to set up the extended lean enterprises that are the essential first step towards lean construction. The book provides case history evidence that the approach advocated can deliver savings of over 30% and explains what clients need to do differently to enable lean construction to flourish.
 Construction Management Association of America (2006).   "Sixth Annual Survey of Owners."  FMI, Management Consulting, http://cmaanet.org/user_images/sixth_owners_survey.pdf  (visited 6/11/06).
 Gleeson, F. and Townend J. (2007). "Lean construction in the corporate world of the U.K. construction industry", University of Manchester, School of Mechanical, Aerospace, Civil and Construction Engineering.
 Howell, G. A. (1999). "What is Lean Construction." Lean Construction Institute
 Koskela, L. (1992).  "Application of the New Production Philosophy to Construction". Technical Report # 72, Center for Integrated Facility Engineering, Department of Civil Engineering, Stanford University, CA. www.leanconstruction.org/pdf/Koskela-TR72.pdf 10 mar 07
 Koskela, L. (2000). An exploration towards a production theory and its application to construction, VVT Technical Research Centre of Finland.
 Koskela, L. and Howell, G., (2002).  "The Underlying Theory of Project Management is Obsolete."  Proceedings of the PMI Research Conference, 2002, Pg. 293-302.
 Koskela, L., Howell, G., Ballard, G., and Tommelein, I. (2002).  "The Foundations of Lean Construction."  Design and Construction: Building in Value,  R. Best, and G. de Valence, eds., Butterworth-Heinemann, Elsevier, Oxford, UK.
 Kuhn, T. S. (1970).  The Structure of Scientific Revolutions.  University of Chicago Press.
 Lichtig, W. (2005).  "Ten Key Decisions to A Successful Construction Project."  American Bar Association, Forum on the Construction Industry, September 29–30, 2005, Toronto, Canada.
 Mastroianni, R. and Abdelhamid, T. S (2003).  "The Challenge: The Impetus For Change To Lean Project Delivery".   Proceedings of the 11th Annual Conference for Lean Construction, 22–ngày 24 tháng 7 năm 2003, Blacksburg, Virginia, 610-621.
 Owen Matthews, Gregory A. Howell (2005).  Integrated Project Delivery An Example of Relational Contracting.  Lean Construction Journal.
 Owen Matthews, Gregory A. Howell, and Panagiotis Mitropoulos (2003).  Aligning The Lean Organization: A Contractual Approach".  Proceedings of the 11th conference of the international group for lean construction, Blacksburg, Virginia, 22–ngày 24 tháng 7 năm 2003.
 Salem, O., Solomon, J., Genaidy, A., and Luegring, M. (2005).  "Site Implementation and Assessment of Lean Construction Techniques."  Lean Construction Journal, 2(2), pp. 1–21.
 Sowards, Dennis, "5S’s that would make any CEO Happy," Contractor Magazine, May 2004.

Thuật ngữ xây dựng


title: 5875 Kuga

text:
5875 Kuga (1989 XO) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 5 tháng 12 năm 1989 bởi Endate và Watanabe ở Kitami.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 5875 Kuga

Thiên thể phát hiện năm 1989
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: V/STOL

text:
Hạ cất cánh thẳng đứng và đường băng ngắn (V/STOL) là thuật ngữ được dừng để miêu tả các máy bay có thể hạ hay cất cánh thẳng đứng hoặc đường băng ngắn. V/STOL viết tắt từ chữ Vertical / Short Take-Off and Landing (có nghĩa là Hạ cất cánh thẳng đứng) miêu tả các máy bay có thể hạ cất cánh không cần đường băng. Tổng quát lại, một máy bay V/STOL cần phải có khả năng bay lơ lửng; trực thăng không được phân loại vào kiểu máy bay V/STOL.

Hầu hết máy bay V/STOL là các máy bay thử nghiệm và thường thất bại hoàn toàn từ thập niên 1950 tới thập niên 1970. Những kiểu máy bay V/STOL được sản xuất với số lượng lớn gồm Harrier, Yakovlev Yak-38 Forger và V-22 Osprey.

V/STOL được phát triển nhằm cho phép các máy bay phản lực có thể nhanh chóng vận hành từ trong rừng, từ đường băng rất ngắn và từ các tàu sân bay nhỏ vốn chỉ chở được trực thăng.

Ưu điểm chính của máy bay V/STOL là nó có thể được triển khai gần căn cứ đối phương, giảm thời gian phản ứng và các yêu cầu hỗ trợ. Như trong chiến tranh Falkland, nó cho phép máy bay Harrier hoạt động với tần suất cao khi tham chiến.

Danh sách máy bay V/STOL

Danh sách này có thể chưa đầy đủ.

Trang bị động cơ lực đẩy điều hướng đa chiều
 Ryan XV-5.
 Hawker P.1127/Kestrel/Harrier.

Rotor nghiêng
 Bell XV-3
 Bell XV-15
 Bell 609
 Bell-Boeing V-22 Osprey

Cánh nghiêng
 Fairchild X-19
 Canadair CL-84 Dynavert
 LTV XC-142
 Bell X-22
 Hiller X-18

Động cơ đẩy và động cơ nâng riêng biệt
 Kamov Ka-22
 Lockheed XV-4 Hummingbird
 Mirage "Balzac" V
 Mirage III V
 Yakovlev Yak-141
Yakovlev Yak-38

Máy bay siêu âm
 Bell D-188A Mach 2
 EWR VJ 101 Mach 2
 Mirage III V Mach 2.03
 Hawker Siddeley P.1154 M1.7
 Rockwell XFV-12
 Yakovlev Yak-141
 Lockheed Martin X-35B/F-35B.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 V/STOL Wheel of Misfortune

Kiểu cất hạ cánh


title: Monocercops

text:
Monocercops là một chi bướm đêm thuộc họ Gracillariidae.

Các loài
Monocercops actinosema (Turner, 1923)
Monocercops nepalensis Kumata, 1989
Monocercops resplendens (Stainton, 1862)
Monocercops thoi Kumata, 1989
Monocercops triangulata Kumata, 1989

Tham khảo

Liên kết ngoài
Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)

Monocercops
Gracillariidae


title: Glyphotaelius persicus

text:
Glyphotaelius persicus là một loài Trichoptera trong họ Limnephilidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Trichoptera miền Cổ bắc
Glyphotaelius


title: Ophiusa arfaki

text:
Ophiusa arfaki là một loài bướm đêm thuộc họ Erebidae. Nó được tìm thấy ở New Guinea.

Tham khảo
  (1989). Lepidopterorum Catalogus (New Series) Fascicle 118, Noctuidae. CRC Press. ISBN 0916846458, ISBN 978-0916846459

Liên kết ngoài

Chú thích

Ophiusa


title: Dalou

text:
Dalou  là một xã ở tỉnh Ariège, thuộc vùng Occitanie ở phía tây nam nước Pháp.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Ariège

Tham khảo

Xã của Ariège


title: Torre Endoménech

text:
Torre Endoménech là một đô thị trong tỉnh Castellón, Cộng đồng Valencia, Tây Ban Nha. Đô thị Torre Endoménech có diện tích km², dân số theo điều tra năm 2010 của Viện thống kê quốc gia Tây Ban Nha là người. Đô thị Torre Endoménech nằm ở khu vực có độ cao mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Đô thị ở Castellón
Plana Alta


title: Plérin

text:
Plérin (, Gallo: Plérein) là một coastal commune in the Côtes-d'Armor department in Bretagne in northwestern Pháp.

Dân số
Người dân ở Plérin được gọi là Plérinais.

Xem thêm
Xã của tỉnh Côtes-d’Armor

Tham khảo

Liên kết ngoài
Official website
French Ministry of Culture list for Plérin

Plerin


title: Pselnophorus vilis

text:
Pselnophorus vilis là một loài bướm đêm thuộc họ Pterophoridae. Nó được tìm thấy Nhật Bản (Hokkaido, Honshu, Kyushu, Tanega-shima, Yaku-shima), Amur, Hàn Quốc và Trung Quốc.

Sải cánh dài 14–17 mm và chiều dài cánh trước là 9–11 mm.

Ấu trùng ăn Ligularia fisheri, Ligularia tussilaginea và Petasites japonicus.

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài
Taxonomic And Biological Studies Of Pterophoridae Of Japan (Lepidoptera)
Japanese Moths

Pselnophorus


title: Kiyomizu-dera

text:
, tên chính thức là  là một ngôi chùa độc lập ở phía đông Kyōto, Nhật Bản. Ngôi chùa này là một phần của Di sản văn hóa cố đô Kyōto theo UNESCO. Không nên nhầm lẫn ngôi chùa này với Kiyomizu-dera tại Yasugi, Shimane, là một trong 33 ngôi chùa thuộc Chặng hành hương Quan Âm qua 33 chùa vùng Chūgoku dọc phía Tây (chính xác là vùng Chūgoku) của Nhật Bản.

Lịch sử
Kiyomizu-dera được thành lập vào cuối thời kỳ Nara. Ngôi chùa được được một nhà sư là  trụ trì thành lập và xây dựng năm 778, tuy nhiên, chùa nhiều lần bị cháy, và những kiến trúc hiện nay của chùa được xây từ năm 1633, theo lệnh của Tokugawa Iemitsu. Không có chiếc đinh nào được sử dụng trong toàn bộ cấu trúc của chùa. Kiyomizu-dera được lấy tên dựa theo thác nước đơn lẻ chảy ra khỏi ngọn núi gần đó, trong đó, Kiyomizu mang nghĩa thanh thủy - dòng nước trong lành, hoặc dòng nước tinh khiết.

Ban đầu, ngôi chùa được liên kết với môn phái Hossō - tên gọi tiếng Nhật của một nhánh Duy Thức tông ở vùng Đông Á - bắt đầu từ thời kỳ Nara. Tuy nhiên, mối liên kết này bị huỷ bỏ vào năm 1965, và những trụ trì hiện tại của chùa tự nhận mình là môn đồ của phái "Kitahossō" (北法相宗 - Bắc Pháp Tướng tông).

Hiện tại
Sảnh chính có mái hiên lớn, được đỡ bởi những cây cột cao, nhô ra trên sườn đồi, tạo một cảnh quan ấn tượng cho thành phố. Các mái hiên lớn và hội trường chính đã được xây dựng tại nhiều công trình nổi tiếng trong suốt thời kỳ Edo để chứa được số lượng lớn những khách hành hương.

Thành ngữ phổ biến "nhảy khỏi đài Kiyomizu" trong tiếng Nhật là một câu nói tương đương với thành ngữ tiếng Anh "to take the plunge" - quyết tâm hành động, làm một điều gì đó đắn đo từ lâu. Điều này đề cập đến một truyền thống trong thời kỳ Edo mà theo đó, nếu một người còn sống sau khi nhảy từ độ cao 13m từ đài chính xuống đất, điều ước của người đó sẽ trở thành hiện thực. 234 cú nhảy được ghi nhận thực hiện trong thời Edo, và trong số đó 85.4% còn sống sót. Hành động này sau đó đã bị nghiêm cấm.

Bên dưới hội trường chính là thác nước Otowa (Otowa no taki), nơi ba dòng suối nhỏ chảy vào một cái ao. Du khách có thể chạm tay vào và uống nước ở ao, điều được cho là sẽ giúp thực hiện điều ước, ngoài ra còn sẽ trường thọ, khỏe mạnh và thành công trong học tập .

Tuy nổi tiếng là một ngôi chùa Phật giáo, nhưng trong quần thể kiến trúc ở đây không chỉ có chùa, mà còn có cả đền thờ của Thần đạo. Đền thờ được nhiều khách tham quan tham bái nhất là đền Jishu (Jishu jinja) thờ Ōkuninushi - thần của tình yêu và đôi lứa. Đền Jishu sở hữu một cặp "đá tình yêu" được đặt cách nhau 18m, mà du khách cô đơn có thể cố gắng đi bộ giữa hai tảng đá khi nhắm mắt. Thành công trong việc chạm được vào tảng đá bên kia với đôi mắt nhắm lại ngụ ý rằng những người hành hương sẽ tìm thấy được tình yêu, hay có được tình yêu đích thực. Một người khác có thể hỗ trợ khi người đó đang đi, nhưng hành động đó mang ý nghĩa rằng một người song hành sẽ là cần thiết. Quan hệ tình cảm của người hỗ trợ đó cũng có thể hỗ trợ hai người này.

Kiyomizu-dera cũng cung cấp những lá bùa khác nhau, hương, và o-mikuji (thẻ vận mệnh, thẻ cầu may). Ngôi chùa này đặc biệt nổi tiếng trong các lễ hội (đặc biệt là vào năm mới và trong suốt lễ hội obon trong mùa hè) khi có thêm các gian hàng được mở, bán thực phẩm truyền thống trong mùa lễ, cũng như đồ lưu niệm cho đám đông các du khách.

Năm 2007, Kiyomizu-dera là một trong 21 ứng cử viên cuối cùng của Bảy kỳ quan thế giới mới. Tuy nhiện, nó không được chọn là một trong bảy địa điểm chiến thắng.

Hình ảnh

Xem thêm
 Di sản văn hóa cố đô Kyōto
 Danh sách chùa ở Kyōto
 Danh sách Quốc bảo của Nhật Bản (đền thờ)
 Từ điển Phật giáo Nhật Bản - các chú thích cho các từ ngữ liên quan đến Phật giáo Nhật Bản, nghệ thuật Phật giáo Nhật Bản, kiến trúc chùa Phật giáo của Nhật Bản
Bảy kỳ quan thế giới mới - Danh sách các ứng cử viên khác của Wikipedia có thể tìm thấy tại đây.
Du lịch Nhật Bản

Chú thích

Tham khảo
 Graham, Patricia J. (2007) Faith and Power in Japanese Buddhist Art (Honolulu: University of Hawaii Press) ISBN 978-0-8248-3126-4.
 Ponsonby-Fane, Richard Arthur Brabazon. (1956) Kyoto: The Old Capital of Japan, 794-1869. Kyoto: The Ponsonby Memorial Society.

Liên kết ngoài
 Thông tin và hình ảnh (tiếng Anh)
 Chùa Kiyomizu-dera tại Official Kyoto Travel Guide
 Trang chủ chùa Kiyomizu-dera (tiếng Nhật)
 Hình ảnh và thông tin chi tiết của địa điểm hành hương Kiyomizu-dera

Kiyomizu
Thành phố Kyoto
Di sản thế giới tại Nhật Bản
Quốc bảo của Nhật Bản


title: Charitodoron

text:
Charitodoron là một chi ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Mitridae.

Các loài
Các loài thuộc chi Charitodoron bao gồm:

 Charitodoron agulhasensis (Thiele, 1925)
 Charitodoron alcyone Lussi, 2009
 Charitodoron barbara (Thiele, 1925)
 Charitodoron Thalia Tomlin, 1932

Chú thích

Tham khảo

Mitridae


title: Paragarista

text:
Paragarista là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Catocalinae


title: Litomitus

text:
Celiptera là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Noctuidae

en:Litomitus


title: Megapenthes funebris

text:
Megapenthes funebris là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1882.

Chú thích

Tham khảo

Megapenthes


title: Numaligarh Refinery Township

text:
Numaligarh Refinery Township là một thị trấn thống kê (census town) của quận Golaghat thuộc bang Assam, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Numaligarh Refinery Township có dân số 7022 người. Phái nam chiếm 52% tổng số dân và phái nữ chiếm 48%. Numaligarh Refinery Township có tỷ lệ 52% biết đọc biết viết, thấp hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 59%, và tỷ lệ cho phái nữ là 45%. Tại Numaligarh Refinery Township, 16% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Assam
Golaghat


title: Rühen

text:
Rühen là một đô thị thuộc the huyện Gifhorn, trong bang Niedersachsen, Đức. Đô thị này có diện tích 30,89 km².

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Gifhorn


title: Mérenvielle

text:
Mérenvielle là một xã thuộc tỉnh Haute-Garonne trong vùng Occitanie tây nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 150 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Haute-Garonne


title: Terebra achates

text:
Terebra achates là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Terebridae, họ ốc dài.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Terebra
Động vật được mô tả năm 1960


title: Phân lớp Kim lũ mai

text:
Phân lớp Kim lũ mai (danh pháp: Hamamelididae hay ở dạng không được công nhận là Hamamelidae) là một danh pháp khoa học ở cấp độ phân lớp. Hệ thống được nhiều người biết đến có sử dụng các tên gọi như thế là hệ thống Cronquist, mặc dù trong dạng phát âm không được công nhận là Hamamelidae. Trong phiên bản gốc năm 1981 của hệ thống này thì định nghĩa phân lớp này là:

 Phân lớp Hamamelidae
 bộ Trochodendrales
 bộ Hamamelidales
 bộ Daphniphyllales
 bộ Didymelales
 bộ Eucommiales
 bộ Urticales
 bộ Leitneriales
 bộ Juglandales
 bộ Myricales
 bộ Fagales
 bộ Casuarinales

Một thực tế cho bất kỳ tên gọi khoa học nào trong thực vật học là định nghĩa của phân lớp này sẽ thay đổi theo hệ thống phân loại được sử dụng; yêu cầu duy nhất là nó phải bao gồm họ Kim lũ mai (Hamamelidaceae). Hệ thống APG II, được chấp nhận sử dụng trong Wikipedia khi viết về phân loại thực vật, vì thế trong các bài viết tại Wikipedia sẽ không dùng các tên gọi hình thức ở cấp độ cao hơn bộ: Trong Wikipedia tên gọi này về mặt phân loại học là không được định nghĩa. APG II đặt phần lớn các đơn vị phân loại vào trong phân nhóm Hoa hồng (rosid).

Lưu ý
Trong một số tài liệu về thực vật của Việt Nam gọi phân lớp này là phân lớp Sau sau, lấy theo tên loài sau sau (Liquidambar formosane), hiện nay được sắp xếp lại và thuộc họ Tô hạp (Altingiaceae), bộ Tai hùm. Rõ ràng tên gọi phân lớp sau sau là thiếu chính xác, trong khi chi cơ bản để có dẫn xuất của tên gọi cho phân lớp này là chi Hamamelis (các loài cây kim lũ mai).

Tham khảo

Danh pháp thực vật học
Thực vật có hoa


title: Lasioglossum zingowli

text:
Lasioglossum zingowli là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Cheesman & Perkins mô tả khoa học năm 1939.

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1939