title: Moltke (lớp tàu chiến-tuần dương)

text:
Lớp tàu chiến-tuần dương Moltke là một lớp gồm hai tàu chiến-tuần dương "toàn-súng lớn" được Hải quân Đế quốc Đức chế tạo trong những năm 1909–1911. Gồm hai chiếc SMS Moltke và SMS Goeben, lớp này có thiết kế tương tự như chiếc Von der Tann dẫn trước, nhưng bao gồm nhiều cải tiến lớn hơn. Những chiếc Moltke hơi lớn hơn, nhanh hơn và có vỏ giáp tốt hơn, chúng cũng được bổ sung thêm một cặp pháo 28 cm.

Cả hai chiếc trong lớp đều đã tham gia Chiến tranh Thế giới thứ nhất. Moltke tham gia nhiều trận chiến lớn cùng với phần còn lại của Hạm đội Biển khơi Đức, bao gồm các trận Dogger Bank và Jutland tại Bắc Hải cùng trận Riga và Chiến dịch Albion tại biển Baltic. Vào cuối chiến tranh, Moltke cùng với phần lớn tàu chiến của Hạm đội Biển khơi bị lưu giữ tại Scapa Flow trong khi các cuộc đàm phán hòa bình diễn ra nhằm quyết định số phận của chúng. Moltke đã bị đánh đắm cùng với hầu hết hạm đội vào ngày 21 tháng 6 năm 1919 nhằm ngăn chúng không bị rơi vào tay người Anh.

Goeben được bố trí tại Địa Trung Hải vào lúc chiến tranh nổ ra, nó thoát khỏi sự săn đuổi của hạm đội Anh để đi đến Constantinopolis. Con tàu cùng với chiếc tàu tuần dương hạng nhẹ Breslau nhanh chóng được chuyển cho Hải quân Ottoman không lâu sau đó. Về mặt chiến lược, Goeben đã đóng một vai trò rất quan trọng; nó đã giúp lôi kéo Đế quốc Ottoman vào chiến tranh theo phe Trung tâm, và hoạt động như một hạm đội hiện hữu ngăn cản các nỗ lực vượt qua eo biển Bosporus của lực lượng Anh-Pháp cũng như ngăn trở việc tiến quân của Hạm đội Hắc hải của Nga. Goeben được chính quyền mới của Thổ Nhĩ Kỳ giữ lại sau chiến tranh. Chỉ được cải tiến đôi chút so với cấu hình ban đầu, nó tiếp tục phục vụ cùng Hải quân Thổ Nhĩ Kỳ cho đến khi được cho ngừng hoạt động vào ngày 20 tháng 12 năm 1950 và được rút khỏi Đăng bạ Hải quân vào ngày 14 tháng 11 năm 1954. Hai năm trước đó, khi Thổ Nhĩ Kỳ gia nhập khối NATO vào năm 1952, con tàu được gán số hiệu lườn B70. Con tàu được rao bán cho chính phủ Tây Đức không thành công vào năm 1963; mặc dù là chiếc tàu chiến kiểu dreadnought duy nhất còn sót lại trên thế giới, chưa kể là chiếc tàu chiến duy nhất còn sống sót của phe Trung tâm thời Thế Chiến I, không một tổ chức nào muốn giữ nó lại như một tàu bảo tàng. Con tàu được bán cho hãng M.K.E. Seyman vào năm 1971 để tháo dỡ; nó được kéo đến xưởng tháo dỡ vào ngày 7 tháng 6 năm 1973, và công việc hoàn tất vào tháng 2 năm 1976.

Bối cảnh
Trong một cuộc hội nghị vào tháng 5 năm 1907, Văn phòng Hải quân Đức quyết định tiếp nối theo chiếc tàu chiến-tuần dương duy nhất Von der Tann bằng một thiết kế được mở rộng. Ngân sách 44 triệu Mác vàng dành cho tài khóa 1908 tạo ra khả năng tăng cường kích cỡ vũ khí của dàn pháo chính từ  trên những thiết kế trước lên . Tuy nhiên, Đô đốc Alfred von Tirpitz cùng với Văn phòng Chế tạo tranh luận rằng việc gia tăng số lượng pháo từ 8 lên 10 khẩu là hợp lý hơn, vì cỡ pháo 28 cm đã đủ để đối đầu ngay cả với thiết giáp hạm. Tirpitz còn lập luận rằng do các lực lượng tuần tiễu của Hải quân Hoàng gia Anh có ưu thế về số lượng, sẽ khôn ngoan hơn để gia tăng số lượng pháo chính thay vì gia tăng cỡ nòng. Bộ tham mưu Hải quân lại giữ quan điểm cho rằng để thiết kế mới có thể tác chiến hiệu quả trong hàng chiến trận, chúng cần có cỡ pháo 30,5 cm. Cuối cùng Tirpitz và Văn phòng Chế tạo đã thắng cuộc tranh cãi, và Moltke được trang bị mười khẩu pháo 28 cm. Văn phòng Chế tạo cũng bắt buộc các con tàu mới phải có vỏ giáp tương đương hoặc vượt trội hơn Von der Tann và một tốc độ tối đa ít nhất .

Trong quá trình thiết kế, trọng lượng của con tàu bị nặng thêm do gia tăng kích cỡ thành trì, độ dày của vỏ giáp, bổ sung trữ lượng đạn dược và tái bố trí hệ thống nồi hơi. Kế hoạch ban đầu dự định chỉ chế tạo một chiếc dựa trên thiết kế mới, nhưng do áp lực nặng mà đội ngũ thiết kế hải quân phải chịu đựng, người ta quyết định chế tạo hai chiếc của kiểu mới. Chúng được gọi dưới những cái tên hợp đồng "Tàu tuần dương G" và "Tàu tuần dương H". Do hãng Blohm & Voss đưa ra giá thầu thấp nhất để chế tạo "Tàu tuần dương G", họ cũng giành được hợp đồng đóng "Tàu tuần dương H". Chiếc thứ nhất được phân bổ trong tài khóa 1908–1909, trong khi chiếc thứ hai được phân cho tài khóa 1909–1910.

Hợp đồng cho "Tàu tuần dương G" được trao vào ngày 17 tháng 9 năm 1908 dưới số hiệu chế tạo 200. Nó được đặt lườn vào ngày 7 tháng 12 năm 1908 và được hạ thủy vào ngày 7 tháng 4 năm 1910. "Tàu tuần dương G" được đưa ra hoạt động vào ngày 30 tháng 9 năm 1911 như là chiếc SMS Moltke. Tên của con tàu được đặt theo Thống chế Helmuth von Moltke, Tổng tham mưu trưởng quân đội Phổ vào giai đoạn giữa thế kỷ 19. "Tàu tuần dương H" được đặt hàng vào ngày 8 tháng 4 năm 1909 với số hiệu chế tạo 201. Nó được đặt lườn vào ngày 12 tháng 8 năm 1909 và được hạ thủy vào ngày 28 tháng 3 năm 1911. Sau khi hoàn tất việc trang bị, "Tàu tuần dương H" được nhập biên chế vào ngày 2 tháng 7 năm 1912 như là chiếc SMS Goeben; tên của nó được đặt theo August Karl von Goeben, một vị tướng Phổ từng phục vụ trong cuộc Chiến tranh Pháp-Phổ.

Thiết kế

Các đặc tính chung
Những chiếc trong lớp Moltke có chiều dài chung , mạn thuyền rộng , và độ sâu của mớn nước là  khi đầy tải nặng. Trọng lượng choán nước của các con tàu thông thường là , và lên đến  khi đầy tải nặng. Những con tàu có 15 ngăn kín nước và một đáy kép kéo dài 78% chiều dài lườn tàu. Chúng được xem là dễ điều khiển, vận hành nhẹ nhàng ngay cả khi biển động. Tuy nhiên chúng phản ứng chậm với việc bẻ lái và không thật cơ động. Con tàu mất cho đến 60% tốc độ và nghiêng đến 9° khi bẻ hết lái. Con tàu có một thủy thủ đoàn tiêu chuẩn gồm 43 sĩ quan và 1010 thủy thủ. Khi Moltke phục vụ như soái hạm của Đội Tuần tiễu 1, nó được bổ sung thêm 13 sĩ quan và 62 thủy thủ; còn khi hoạt động như tàu chỉ huy thứ hai, nó nhận thêm 3 sĩ quan và 25 thủy thủ so với biên chế thông thường.

Hệ thống động lực
Moltke và Goeben được cung cấp động lực bởi bốn trục turbine hơi nước Parson sắp xếp thành hai bộ, và hơi nước được cung cấp bởi 24 nồi hơi Schulz-Thornycroft đốt than chia thành bốn phòng nồi hơi. Các nồi hơi cấu tạo gồm một bồn hơi nước và ba bồn nước, tạo ra hơi nước ở áp lực . Sau năm 1916, các nồi hơi được hỗ trợ bằng việc phun hắc ín. Bộ turbine Parson được chia thành các cặp áp lực cao và áp lực thấp: turbine áp lực thấp dẫn động các trục phía trong được đặt ở phòng động cơ phía sau, còn các turbine áp lực cao bố trí hai bên và được đặt ở phòng động cơ phía trước. Chúng dẫn động bốn chân vịt có đường kính .

Hệ thống động lực của các con tàu cung cấp công suất , và đạt đến tốc độ tối đa . Tuy nhiên khi chạy thử máy, Moltke đạt đến  và có tốc độ tối đa . Goeben có công suất và tốc độ tối đa thấp hơn đôi chút. Các con tàu được thiết kế để mang theo 1.000 tấn than, mặc dù trong thực tế chúng chứa đến 3.100 tấn. Sức tiêu thụ nhiên liệu trong sáu giờ chạy thử máy ở tốc độ tối đa là 0,667 kg than/giờ cho mỗi mã lực ở công suất , và 0,712 kg than/giờ cho mỗi mã lực ở công suất  đối với cả hai con tàu. Ở tốc độ đường trường , các con tàu có tầm hoạt động . Lớp Moltke được trang bị 6 máy phát điện turbine cung cấp công suất  ở hiệu điện thế 225 volt.

Vũ khí

Dàn pháo chính của lớp bao gồm mười khẩu pháo SK  L/45 đặt trên năm tháp pháo nòng đôi. Các khẩu pháo được đặt trên bệ kiểu Drh.L C/1908, có thể nâng cho đến góc 13,5°. Góc nâng này ít hơn 7,5° so với chiếc Von der Tann trước đó, và vì thế có tầm bắn tối đa ngắn hơn đôi chút, chỉ đạt  thay vì  như trên chiếc Von der Tann. Vào năm 1916, trong một đợt tái trang bị, góc nâng của các khẩu pháo được tăng lên 16° giúp nâng tầm bắn tối đa lên . Một tháp pháo, tên Anton, được đặt phía trước; hai tháp pháo được bố trí phía sau, trong đó Dora bắn thượng tầng so với Emil, còn hai tháp pháo Bruno và Cäsar được đặt so le giữa tàu. Các khẩu pháo này bắn ra đạn pháo xuyên thép và đạn bán xuyên thép, cả hai đều nặng , được bắn với tốc độ 3 phát mỗi phút với lưu tốc đầu đạn . Có tổng cộng 810 quả đạn pháo được chứa trên tàu.

Dàn pháo hạng hai của các con tàu bao gồm mười hai khẩu pháo SK  L/45 đặt trên các bệ MPL C/06 bố trí trong các tháp pháo ụ như trên chiếc Von der Tann. Có tổng cộng 1.800 quả đạn pháo được mang theo, mỗi khẩu được cung cấp 150 quả. Pháo 15 cm có tầm bắn xa  vào lúc chế tạo, nhưng sau này được nâng lên . Thoạt tiên, tám khẩu pháo SK  L/45 cũng được trang bị nhằm mục đích tự vệ chống lại các tàu phóng lôi và tàu khu trục, nhưng sau đó được tháo dỡ, với các khẩu phía sau cấu trúc thượng tầng được thay thế bẳng bốn khẩu 8,8 cm L/45 phòng không.

Giống như mọi tàu chiến chủ lực vào thời đó, Moltke và Goeben cũng được trang bị bốn ống phóng ngư lôi  với tổng cộng 11 quả ngư lôi. Chúng được bố trí trước mũi, sau đuôi và hai bên mạn tàu. Kiểu ngư lôi G/7 nàycó trọng lượng , mang đầu đạn nặng , và có tầm bắn hiệu quả  khi cài ở tốc độ , và  nếu phóng ở tốc độ .

Vỏ giáp
Những chiếc trong lớp Moltke được trang bị vỏ giáp cấu trúc bằng thép Krupp với mức độ bảo vệ được nâng cao hơn so với thiết kế của Von der Tann. Đai giáp chính dày cho đến  ở phía trước mũi, lên đến  ngang với phần thành trì rồi giảm còn  phía đuôi. Tháp pháo ụ có lớp bảo vệ dày  ở mặt đứng và  trên nóc. Tháp chỉ huy phía trước được bảo vệ bởi lớp giáp dày  trong khi tháp chỉ huy phía sau chỉ dày . Các tháp pháo chính có mặt trước dày , mặt hông dày  và nóc dày . Cả lớp giáp ngang lẫn lớp giáp nghiêng của sàn tàu đều dày , cũng như phần vách ngăn chống ngư lôi chung quanh các bệ tháp pháo. Phần vách ngăn chống ngư lôi còn lại tại các vị trí ít quan trọng dày . Giống như chiếc Von der Tann, vỏ giáp của con tàu được làm bằng thép giáp Krupp.

Lịch sử hoạt động

Moltke

SMS Moltke (1910) thay thế cho chiếc tàu tuần dương bọc thép Roon trong thành phần Đội tuần tiễu 1 vào ngày 30 tháng 9 năm 1911. Vào ngày 19 tháng 4 năm 1912, Moltke cùng các tàu tuần dương hạng nhẹ Stettin và Bremen rời Đức trong một chuyến viếng thăm thiện chí đến Hoa Kỳ, đến nơi vào ngày 30 tháng 5. Vào đầu tháng 7, Moltke hộ tống cho du thuyền của Kaiser Wilhelm II trong chuyến đi Nga. Ngay khi quay trở về, Chuẩn đô đốc Franz von Hipper, Tư lệnh Đội tuần tiễu 1, đặt Moltke làm soái hạm của mình, một vai trò mà nó phục vụ cho đến khi vị đô đốc chuyển cờ hiệu của mình sang chiếc tàu chiến-tuần dương mới Seydlitz vào ngày 23 tháng 6 năm 1914.

Moltke tham gia nhiều trận chiến lớn cùng với phần còn lại của Hạm đội Biển khơi Đức trong Chiến tranh Thế giới thứ nhất, bao gồm các trận Dogger Bank và Jutland tại Bắc Hải, cùng trận Riga và Chiến dịch Albion tại biển Baltic. Con tàu có mặt trong nhiều chiến dịch bắn phá bờ biển nước Anh, bao gồm cuộc bắn phá Yarmouth thứ nhất, bắn phá Scarborough, Hartlepool và Whitby cùng trận Yarmouth và Lowestoft thứ hai. Nó bị hư hại nhiều lần trong chiến tranh: bị trúng đạn pháo hạng nặng trong trận Jutland và hai lần trúng ngư lôi phóng từ tàu ngầm Anh trong các đợt tiến quân.

Khi chiến tranh kết thúc vào năm 1918, giống như phần lớn tàu chiến của Hạm đội Biển khơi, Moltke bị lưu giữ tại Scapa Flow trong khi các cuộc đàm phán hòa bình diễn ra nhằm quyết định số phận của chúng. Hầu hết hạm đội đã bị đánh đắm vào ngày 21 tháng 6 năm 1919 nhằm ngăn chúng không bị rơi vào tay người Anh. Xác tàu đắm của Moltke được cho nổi trở lại vào ngày 10 tháng 6 năm 1927, và sau đó được tháo dỡ tại Rosyth từ năm 1927 đến năm 1929.

Goeben

Sau khi cuộc Chiến tranh Balkan thứ nhất nổ ra vào tháng 10 năm 1912, Bộ Chỉ huy Tối cao Đức quyết định thành lập một hải đội Địa Trung Hải nhằm mục đích gây ảnh hưởng tại khu vực này. Hải đội mới bao gồm Goeben và chiếc tàu tuần dương hạng nhẹ Breslau; hai con tàu đã rời Kiel vào ngày 4 tháng 11 và đi đến ngoài khơi Constantinopolis vào ngày 15 tháng 11. Các con tàu đã viếng thăm nhiều cảng tại Địa Trung Hải, bao gồm Venice, Pola và Naples. Cuộc chiến tranh Balkan thứ nhất kết thúc vào ngày 30 tháng 5 năm 1913, và một số đã cân nhắc đến việc rút lực lượng trở về vùng biển Đức. Tuy nhiên, xung đột lại nổ ra không đầy một tháng sau đó, vào ngày 29 tháng 6, khiến hai con tàu phải tiếp tục ở lại khu vực này.

Sau vụ ám sát Thái tử Áo Franz Ferdinand vào ngày 28 tháng 6 năm 1914, Chuẩn đô đốc Wilhelm Souchon nhận ra nguy cơ xảy ra chiến tranh, nên lập tức lên đường đi Pola để sửa chữa Goeben. Sau đó các con tàu được lệnh đi đến Constantinopolis. Trên đường đi, chúng bị lực lượng Anh săn đuổi, nhưng Goeben và Breslau tìm cách lẫn thoát chúng và đến được Istanbul vào ngày 10 tháng 8 năm 1914. Goeben được chuyển cho Đế quốc Ottoman và được đổi tên thành TCG Yavuz Sultan Selim theo tên của Sultan Selim I. Thường được gọi là Yavuz, nó được đặt làm soái hạm của Hải quân Ottoman, nhưng giữ lại thành phần thủy thủ đoàn người Đức. Mang cờ Ottoman, Goeben bắn phá cảng Sevastopol của Đế quốc Nga, chiếm giữ và đánh chìm một tàu quét mìn Nga, và làm hư hại một tàu khu trục vào ngày 29 tháng 10 năm 1914. Chính phủ Nga đáp trả bằng cách tuyên chiến với Đế quốc Ottoman vào ngày 1 tháng 11, được Anh và Pháp tiếp nối vào ngày 5 tháng 11. Bằng cách hoạt động như một hạm đội hiện hữu, Goeben đã rất hiệu quả trong việc ngăn chặn lực lượng Nga tiến vào Bosporus, và phòng thủ chống lại một cuộc xâm nhập tương tự của các chiếc tiền-dreadnought Anh và Pháp. Những tàu chiến Anh-Pháp mạnh mẽ hơn, vốn có thể đối chọi ngang ngửa với Goeben, không thể liều lĩnh tiến vào vùng biển bị rải mìn dày đặc và được các tàu ngầm U-boat Thổ Nhĩ Kỳ tuần tra.

Vào năm 1936, nó được đổi tên thành TCG Yavuz và tiếp tục làm soái hạm cho Hạm đội Thổ Nhĩ Kỳ cho đến năm 1950, mặc dù nó hầu như nằm im tại Izmit từ năm 1948. Đến năm 1952, Thổ Nhĩ Kỳ gia nhập khối NATO, và con tàu được đặt số hiệu lườn "B70". Yavuz được cho ngừng hoạt động vào ngày 20 tháng 12 năm 1950, và được rút khỏi Đăng bạ Hải quân vào ngày 14 tháng 11 năm 1954. Chính phủ Thổ Nhĩ Kỳ tìm cách giữ lại con tàu như một bảo tàng, kể cả một đề nghị bán lại cho Tây Đức vào năm 1963, nhưng mọi nỗ lực đều thất bại. Goeben bị bán vào năm 1971, và cuối cùng được tháo dỡ từ năm 1973 đến năm 1976, là chiếc tàu cuối cùng còn lại của Hải quân Đế quốc Đức.

Tham khảo

Ghi chú

Chú thích

Thư mục

Liên kết ngoài

Lớp tàu chiến-tuần dương
Lớp tàu chiến-tuần dương Moltke
Tàu chiến-tuần dương của Hải quân Đức
Tàu chiến-tuần dương trong Thế Chiến I


title: Ratte

text:
Ratte là một xã ở tỉnh Saône-et-Loire trong vùng Bourgogne-Franche-Comté nước Pháp.

Thông tin nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 1999, xã này có dân số 341 người.Con số ước tính năm 2005 là 365 người.

Xem thêm
Xã của tỉnh Saône-et-Loire

Tham khảo

INSEE
IGN

Xã của Saône-et-Loire


title: Exosoma vittatum

text:
Exosoma vittatum là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Laboissiere miêu tả khoa học năm 1939.

Chú thích

Tham khảo

Exosoma


title: Alvania latior

text:
Alvania latior là một loài ốc biển nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Rissoidae.

Phân bố

Miêu tả
Độ dài vỏ lớn nhất ghi nhận được là 2 mm.

Môi trường sống
Độ sâu nhỏ nhất ghi nhận được là 27 m. Độ sâu lớn nhất ghi nhận được là 90 m.

Chú thích

Tham khảo

Alvania


title: Ormosia peramata

text:
Ormosia peramata là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Ormosia (chi ruồi)
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Kirchschlag bei Linz

text:
Kirchschlag bei Linz là một đô thị thuộc huyện Urfahr-Umgebung thuộc bang Oberösterreich, Áo. Đô thị  có diện tích 17 km², dân số thời điểm năm 2006 là 1963 người.

Tham khảo


title: Liên minh các Quốc gia Nam Mỹ

text:
Liên minh các Quốc gia Nam Mỹ (tiếng Hà Lan: Unie van Zuid-Amerikaanse Naties - UZAN, tiếng Bồ Đào Nha: União de Nações Sul-Americanas - UNASUL, tiếng Tây Ban Nha: Unión de Naciones Suramericanas - UNASUR) là một liên minh liên chính phủ được hợp nhất từ hai liên minh thuế quan: Mercosur và Cộng đồng Andes, như là một phần của quá trình hội nhập kinh tế Nam Mỹ. Đây là một tổ chức được hình thành dựa trên khuôn mẫu của Liên minh châu Âu.

Hiệp ước Thành lập UNASUR được ký kết ngày 23 tháng 5 năm 2008, tại hội nghị các nguyên thủ quốc gia lần thứ ba được tổ chức tại Brasília, Brasil. Theo như Hiệp ước Thành lập, trụ sở của liên minh sẽ nằm ở Quito, Ecuador. Nghị viện Nam Mỹ sẽ nằm ở Cochabamba, Bolivia, trong khi trụ sở ngân hàng, Ngân hàng Phía Nam nằm ở Caracas, Venezuela.

Các quốc gia thành viên
Thành viên của Cộng đồng Andes: ¹
 ³ L
 L
 ³ L
 ³ L
Thành viên của Mercosur: ²
 ³ L
 L
 L
 L
 ³ L
Các thành viên khác
 ¹ ² ³
 ³ C
 C

¹ Các quốc gia này cũng được coi là thành viên liên kết của Mercosur
² Các quốc gia này cũng được coi là thành viên liên kết của Cộng đồng các Quốc gia Andrean
³ Đã thông qua Hiệp ước Thành lập.
C Thành viên của Cộng đồng Caribe (CARICOM)
L Thành viên của Hiệp hội Liên kết Mỹ Latinh (ALADI)

Ghi chú

Liên kết

Unasur official website
Flag of the Union of South American Nations:
South American Defense Council
Andean Community: South American Community of Nations
Brazil Ministry of Foreign Relations: South American Community of Nations
Tinku: UNASUR/Mercosur
Initiative for the Integration of Regional Infrastructure in South America
Institute for the Integration of Latin America and the Caribbean
Latin-American Integration Association
Do the Mercosur Countries Form an Optimum Currency Area?
Bank Information Center: Bank of the South
Southern Affairs: Academic Research on South American Regional Integration
Towards Unity: Union of South American Nations

Liên minh các Quốc gia Nam Mỹ
Kinh tế Nam Mỹ
Tổ chức quốc tế châu Mỹ
Tổ chức liên chính phủ thành lập theo hiệp ước
Đơn vị lãnh thổ hành chính Nam Mỹ


title: 6422 Akagi

text:
6422 Akagi (1994 CD1) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 7 tháng 2 năm 1994 bởi T. Kobayashi ở Oizumi.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 JPL Small-Body Database Browser ngày 6422 Akagi

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Takao Kobayashi
Thiên thể phát hiện năm 1994


title: Problema

text:
Problema là một chi bướm ngày thuộc họ Bướm nâu.

Hình ảnh

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Liên kết ngoài

Hesperiini


title: Sông Y

text:
Sông Y (chữ Hán: 伊河, âm Hán Việt: Y Hà) là một chi lưu của sông Lạc (Lạc Thủy) thuộc bờ nam Hoàng Hà. Sông này bắt nguồn từ huyện Loan Xuyên của địa cấp thị Lạc Dương của tỉnh Hà Nam, chảy qua Y Khuyết rồi vào đất Lạc Dương, sau đó sông chảy theo hướng đông bắc đến Yển Sư và nhập vào Lạc Thủy. Tổng cộng chiều dài sông này là 368 km, diện tích lưu vực là 6100 km². Lưu vực sông Y có nhiều địa điểm khảo cổ quan trọng.

Tham khảo

Sông Hà Nam (Trung Quốc)
Sông của Trung Quốc


title: Saint-Agnin-sur-Bion

text:
Saint-Agnin-sur-Bion là một xã của tỉnh Isère, thuộc vùng Rhône-Alpes, đông nam nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Isère

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintagninsurbion


title: Tramacastilla

text:
Tramacastilla là một đô thị trong tỉnh Teruel, Aragon, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 133 người.

Tham khảo

Đô thị ở Teruel


title: Baoris farri

text:
Baoris farri là một loài bướm thuộc họ Bướm nhảy. Nó được tìm thấy ở Ấn Độ.

Miêu tả

Larvae are known to breed on Ochlandra travancorica, Ochlandra scriptoria, Bambusa striata and Bambusa wamin.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Baoris
Bướm tại Ấn Độ
Động vật được mô tả năm 1878


title: Máy ép nhựa

text:
Máy ép nhựa (injection molding machine) hay còn gọi là máy ép keo, bao gồm hai khối chính:
Clamp Unit: Khối kềm, tạo ra lực kềm giữ cho khuôn.
Injection unit: Khối phun, tạo áp suất và nhiệt độ cho nhựa chảy lỏng vào trong khuôn.

Nguyên tắc hoạt động
Tạo ra nhựa được chảy lỏng ở nhiệt độ nhất định và áp suất cao, sau đó được định hình bởi khuôn và làm lạnh. Sau khi kết thúc quá trình làm lạnh sản phẩm sẽ được đưa ra ngoài.

Chú thích

Tham khảo

Công nghiệp nhựa
Thiết kế công nghiệp


title: Melissoptila thoracica

text:
Melissoptila thoracica là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Smith mô tả khoa học năm 1854.

Chú thích

Tham khảo

Melissoptila
Động vật được mô tả năm 1854


title: Dirk Brouwer

text:
Dirk Brouwer (1 tháng 9 năm 1902, Rotterdam – 31 tháng 1 năm 1966, New Haven) là một nhà thiên văn Hoa Kỳ gốc Hà Lan.

Ông nhận bằng tiến sĩ vào năm 1927 tại Đại học Leiden ở Hà Lan và rồi học tại Đại học Yale. Từ năm 1941 đến năm 1966 ông là chủ bút của Tạp chí Thiên văn học (Astronomical Journal).

Ông chuyên môn về lĩnh vực cơ học thiên thể và viết sách giáo khoa "Phương pháp Cơ học Thiên văn" (Methods of Celestial Mechanics).

Giải thưởng
 Huy chương Vàng của Hội Thiên văn học Hoàng gia (Gold Medal of the Royal Astronomical Society) (1955)
 Huy chương Bruce (1966)

Tên đặt theo tên ông
 Thiên thạch 1746 Brouwer
 Hố Brouwer trên Mặt trăng (cùng với Nhà toán học Luitzen Egbertus Jan Brouwer)
 Giải thưởng Dirk Brouwer của Phân hội Thiên văn Cơ động học của Hội Thiên văn học Mỹ
 Giải thưởng Dirk Brouwer của Hội Du hành Không gian Mỹ

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Bruce Medal page
 Awarding of Bruce medal
 Awarding of RAS gold medal

Cáo phó
 AJ 71 (1966) 76 (one paragraph)
 Obs 86 (1966) 92 (one line)
 PASP 78 (1966) 104 (one line, see also )
 QJRAS 8 (1967) 84

Sinh năm 1902
Mất năm 1966
Người Mỹ gốc Hà Lan
Nhà thiên văn Hà Lan
Nhà thiên văn học Hoa Kỳ
Giảng viên Đại học Yale
Người Rotterdam


title: Khánh Lộc

text:
Khánh Lộc là một xã thuộc huyện Trần Văn Thời, tỉnh Cà Mau, Việt Nam.

Địa lý
Xã Khánh Lộc nằm ở trung tâm huyện Trần Văn Thời, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp thị trấn Trần Văn Thời
Phía tây giáp xã Khánh Hưng
Phía nam giáp sông Ông Đốc
Phía bắc giáp xã Trần Hợi.

Xã Khánh Lộc có diện tích 24,78 km², dân số năm 2019 là 8.215 người, mật độ dân số đạt 332 người/km².

Hành chính
Xã Khánh Lộc được chia thành 9 ấp: Đòn Dong, Độc Lập, Kinh Ngang, Kinh Tư, Rạch Ruộng A, Rạch Ruộng B, Rạch Ruộng C, Trảng Cò, Vườn Tre.

Lịch sử
Quyết định 275-CP ngày 25 tháng 07 năm 1979 của Hội đồng Chính phủ chia xã Trần Hợi, huyện Trần Văn Thời, tỉnh Minh Hải thành bốn xã và một thị trấn lấy tên là xã Khánh Lộc, xã Khánh Dũng, xã Khánh Xuân, xã Trần Hợi và thị trấn Trần Thời.

Quyết định 33B-HĐBT ngày 14 tháng 2 năm 1987 của Hội đồng Bộ trưởng sáp nhập xã Khánh Xuân và xã Trần Hợi thành một xã lấy tên là xã Trần Hợi, huyện Trần Văn Thời thuộc tỉnh Minh Hải.

Nghị quyết  ngày 06 tháng 11 năm 1996 của Quốc hội, chia tỉnh Minh Hải thành hai tỉnh là tỉnh Bạc Liêu và tỉnh Cà Mau, Khi đó xã Trần Hợi, huyện Trần Văn Thời thuộc tỉnh Cà Mau.

Nghị định 113/2005/NĐ-CP ngày 05 tháng 09 năm 2005 của Chính phủ, thành lập xã Khánh Lộc trên cơ sở 2.478 ha diện tích tự nhiên và 8.215 nhân khẩu của xã Trần Hợi, huyện Trần Văn Thời, tỉnh Cà Mau,

Chú thích

Tham khảo


title: Pagodula poirieria

text:
Pagodula poirieria là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Muricidae, họ ốc gai.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Pagodula


title: 9257 Kunisuke

text:
9257 Kunisuke (1552 T-2) là một tiểu hành tinh vành đai chính.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 9257 Kunisuke

Thiên thể phát hiện năm 1973
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Tehran

text:
Tehran (phiên âm tiếng Việt: Tê-hê-ran hoặc Tê-hê-răng;  Tehrān;  ) là thủ đô của Iran, đồng thời là thủ phủ của tỉnh Tehran. Với dân số khoảng 8.4 triệu người trong nội ô và 15 triệu người nếu tính toàn vùng đô thị Tehran, Tehran là thành phố đông dân nhất tại Iran nói riêng và khu vực Tây Á nói chung. Vùng đô thị của thành phố đứng thừ nhì ở khu vực Trung Đông sau Cairo của Ai Cập. Nó cũng đứng thứ 29 trong số các vùng đô thị lớn nhất thế giới.

Tehran nằm ở phía nam của dãy núi Alborz với độ cao trung bình 1.191 mét so với mực nước biển. Trong lịch sử Iran, một phần lãnh thổ của Tehran ngày nay đã bị chiếm đóng bởi Rhages, một thành phố nổi bật của người Media. Nó đã bị phá hủy trong cuộc xâm lược của Ả Rập thời trung cổ cũng như của Thổ Nhĩ Kỳ và Mông Cổ.

Tehran lần đầu tiên được chọn là thủ đô của Iran bởi Mohammad Khan Qajar của triều đại Qajar vào năm 1796, để khu vực này tiếp tục ở gần các lãnh thổ của Iran ở Kavkaz, trước khi bị tách khỏi Iran như là kết quả của cuộc chiến tranh Nga-Ba Tư, và để tránh các phe thù địch của các triều đại Iran cầm quyền trước đây. Vốn đã được di chuyển nhiều lần trong suốt lịch sử, và Tehran là thủ đô quốc gia thứ 32 của Iran. Phá dỡ quy mô lớn và xây dựng lại bắt đầu vào những năm 1920, và Tehran đã là một điểm đến cho di cư hàng loạt từ khắp nơi trên lãnh thổ Iran từ thế kỷ 20.

Thành phố có nhiều thánh đường Hồi giáo, nhà thờ Ki-tô giáo, hội đường Do Thái giáo và hỏa điện Bái hỏa giáo mang tính lịch sử. Tehran đương thời là một thành phố hiện đại với nhiều kiến trúc, trong đó tháp Azadi và tháp Milad là các biểu tượng của thành phố Tehran. Năm 2008, Tehran là thủ đô ít đắt đỏ nhất thế giới và là thành phố ít đắt đỏ thứ hai trên toàn cầu dựa trên chỉ số giá sinh hoạt. Tiếng Ba Tư là ngôn ngữ bản địa của thành phố, được gần 98% dân cư nói. Phần lớn cư dân tại Tehran xem mình là người Ba Tư.

Lịch sử
Nguồn gốc của tên Tehran là chưa rõ ràng. Sự hình thành Tehran xảy ra cách đây hơn 7.000 năm.

Thời cổ điển
Tehran nằm trong khu vực lịch sử của người Media (tiếng Ba Tư cổ: 𐎶𐎠𐎭 Māda) ở tây bắc Iran. Vào thời của Đế quốc Median, một phần lãnh thổ của Tehran ngày nay là một vùng ngoại ô của thành phố Rhages nổi tiếng ở Median (tiếng Ba Tư cổ: 𐎼𐎥𐎠 Ragā). Trong Videvdat của Avesta (i, 15), Rhages được nhắc đến như là nơi thiêng liêng thứ 12 được tạo ra bởi Ahura Mazda. Trong chữ khắc cổ Ba Tư, Rhages xuất hiện như một tỉnh (Bistun 2, 10–18). Từ Rhages, Darius I đã gửi quân tiếp viện cho cha Hystaspes, người đã đặt cuộc nổi dậy ở Parthia (Bistun 3, 1–10). Trong một số văn bản Trung Ba Tư, Rhages được cho là nơi sinh của Zoroaster, mặc dù các sử gia hiện đại thường đặt sự ra đời của Zoroaster ở Khorasan. Khu vực thừa kế hiện đại của Rhages, Ray, là một thành phố nằm ở cuối phía nam của Tehran ngày nay, đã được sáp nhập vào khu vực đô thị của Tehran.

Núi Damavand, đỉnh cao nhất của Iran, nằm gần Tehran, là một địa điểm quan trọng trong tác phẩm Shahnameh của nhà thơ Ferdowsi, bài thơ sử thi của Iran được dựa trên truyền thuyết cổ xưa của Iran. Nó xuất hiện trong các sử thi như quê hương của Keyumars Protoplast, nơi sinh của vua Manuchehr, nơi Freydun vua liên kết với quái vật rồng Aždahāk (Bivarasp), và nơi Arash bắn mũi tên của mình.

Thời Trung cổ
Trong triều đại của đế quốc Sasan, vào năm 641, Yazdegerd III đã ban hành kháng cáo cuối cùng cho dân tộc từ Rhages, trước khi chạy trốn đến Khorasan. Rhages đã bị chi phối bởi gia tộc Parthian Mihran, và Siyavakhsh - con trai của Bahrām Chobin - người đã chống lại cuộc xâm lược Hồi giáo thế kỷ thứ 7 của Iran. Vì sự kháng cự này, khi người Ả Rập chiếm được Rhages, họ đã ra lệnh cho thị trấn phải bị phá hủy và xây dựng lại bởi một kẻ phản bội Farrukhzad.

Vào thế kỷ thứ 9, Tehran là một ngôi làng nổi tiếng, nhưng ít được biết đến hơn là thành phố Rhages, đang phát triển mạnh ở gần đó. Rhages được mô tả chi tiết bởi các nhà địa lý Hồi giáo thế kỷ thứ 10. Mặc dù sự quan tâm của người Ả Rập ở Baghdad được hiển thị ở Rhages, số người Ả Rập trong thành phố vẫn không đáng kể và dân số chủ yếu bao gồm người Iran thuộc mọi tầng lớp.

Người Thổ Nhĩ Kỳ Oghuz xâm lược Rhages vào năm 1035 và 1042, nhưng thành phố đã được phục hồi dưới triều đại của đế quốc Seljuk và Khwarezmians. Nhà văn thời trung cổ Najm od Din Razi tuyên bố dân số của Rhages khoảng 500.000 trước cuộc xâm lược của Mông Cổ. Vào thế kỷ 13, người Mông Cổ xâm chiếm Rhages, đặt thành phố vào những tàn tích và tàn sát nhiều người dân của thành phố. Sau cuộc xâm lăng, nhiều cư dân của thành phố đã trốn sang Tehran gần đó.

Vào tháng 7 năm 1404, đại sứ Castilian Ruy González de Clavijo đã tới thăm Tehran trong khi trên hành trình đến Samarkand, kinh đô của nhà chinh phục Tamerland, người cai trị Iran vào thời điểm đó. Trong nhật ký của ông, Tehran được mô tả là một vùng không có tường bao quanh.

Thời cận đại

Du khách người Ý Pietro della Valle đi qua Tehran và qua đêm ở đây năm 1618, và trong hồi ký của mình, ông đã đề cập đến thành phố là Taheran. Du khách người Anh Thomas Herbert đến Tehran năm 1627, và đề cập đến tên nó là Tyroan. Herbert nói rằng thành phố có khoảng 3.000 ngôi nhà.

Vào đầu thế kỷ 18, Karim Khan của triều đại Zand đã ra lệnh cho một cung điện và một kinh thành được xây dựng ở Tehran để chuẩn bị tuyên bố kinh đô mới của ông; nhưng sau đó ông chuyển kinh đô của mình đến Shiraz. Cuối cùng, vua Mohammad Khan Qajar đã chọn Tehran làm kinh đô của Iran vào năm 1776.

Sự lựa chọn vốn của Agha Mohammad Khan được dựa trên mối quan tâm tương tự về sự kiểm soát của cả miền bắc và miền nam Iran. Ông đã nhận thức được sự trung thành của những cư dân của cựu thủ đô Isfahan và Shiraz đến triều đại Safavid và Zand tương ứng, và cảnh giác với sức mạnh của những người dân địa phương ở những thành phố này Vì vậy, ông có thể đã xem Tehran thiếu một cơ cấu đô thị đáng kể như một phước lành, bởi vì nó giảm thiểu cơ hội kháng chiến cho sự cai trị của ông bởi công chúng. Hơn nữa, ông phải ở trong tầm kiểm soát với của Azerbaijan và vùng lãnh thổ phía bắc và nam của Kavkaz ở Iran - vào thời điểm đó không thể hủy bỏ theo các điều ước của Golestan và Turkmenchay đối với Đế quốc Nga láng giềng - sẽ tuân theo trong thế kỷ 19.

Sau 50 năm cai trị của triều đại Qajar, thành phố vẫn chỉ có hơn 80.000 cư dân. Cho đến những năm 1870, Tehran bao gồm một thành lũy có tường bao quanh, một chợ mái, và ba khu vực chính là Udlajan, Chale-Meydan và Sangelaj, nơi đa số của dân cư trú.

Kế hoạch phát triển đầu tiên của Tehran năm 1855 nhấn mạnh cấu trúc không gian truyền thống. Kiến trúc, tuy nhiên, tìm thấy một biểu hiện chiết trung để phản ánh lối sống mới. Kế hoạch lớn thứ hai ở Tehran diễn ra dưới sự giám sát của Dar ol Fonun. Kế hoạch năm 1878 của Tehran bao gồm các bức tường thành phố mới, dưới hình thức một hình bát giác hoàn hảo với diện tích 19 km vuông, bắt chước các thành phố thời Phục Hưng của châu Âu.

Thời hiện đại

Nhận thức xã hội ngày càng tăng về quyền dân sự dẫn đến Cách mạng Hiến pháp và hiến pháp đầu tiên của Iran vào năm 1906. Vào ngày 2 tháng 6 năm 1907, Quốc hội đã thông qua một đạo luật về quản trị địa phương được gọi là Baladie (luật thành phố). chẳng hạn như vai trò của các hội đồng trong thành phố, trình độ của các thành viên, quá trình bầu cử, và các yêu cầu để được bầu cử. Sau đó, quốc vương Qajar Mohammad Ali Shah đã bãi bỏ hiến pháp và bắn phá quốc hội với sự giúp đỡ của Lữ đoàn Cossack do Nga kiểm soát vào ngày 23 tháng 6 năm 1908. Theo sau vụ chiếm thành phố bởi lực lượng cách mạng Ali-Qoli Khan (Sardar Asad II)) và Mohammad Vali Khan (Sepahsalar e Tonekaboni) vào ngày 13 tháng 7 năm 1909. Kết quả là, vị vua đã bị lưu đày và thay thế bằng con trai ông Ahmad, và quốc hội đã được tái lập.

Sau chiến tranh thế giới thứ nhất, hội đồng cử tri đã bầu Reza Shah của nhà Pahlavi là vị vua mới, người đã ngay lập tức đình chỉ luật Baladie năm 1907, thay thế các hội đồng thành phố phi tập trung và tự trị với các phương pháp quản trị và lập kế hoạch tập trung.

Từ những năm 1920 đến thập niên 1930, dưới sự cai trị của Reza Shah, thành phố đã được xây dựng lại từ đầu. Điều đó theo sau một sự phá hủy có hệ thống của một số tòa nhà cũ, bao gồm các phần của cung điện Golestan, Tekye Dowlat và Tupkhane Square, được thay thế bằng các tòa nhà hiện đại bị ảnh hưởng bởi kiến trúc cổ điển của Iran, đặc biệt là việc xây dựng Ngân hàng Quốc gia, Trụ sở Cảnh sát, Văn phòng viễn thông, và Học viện Quân sự.

Những thay đổi trong đô thị bắt đầu với hành động mở rộng đường phố năm 1933, hoạt động như một khuôn khổ cho những thay đổi ở tất cả các thành phố khác. Grand Bazaar được chia làm một nửa và nhiều tòa nhà lịch sử đã bị phá hủy để được thay thế bằng những con đường thẳng đứng rộng. Kết quả là, kết cấu truyền thống của thành phố đã được thay thế bằng các đường phố hình chữ thập giao nhau tạo ra các bùng binh lớn, nằm trên các không gian công cộng lớn như chợ.

Như một nỗ lực để tạo ra một mạng lưới cho giao thông dễ dàng trong thành phố, thành cổ và tường thành đã bị phá hủy vào năm 1937, thay thế bằng các đường phố rộng cắt qua đô thị. Bản đồ thành phố mới của Tehran năm 1937 đã bị ảnh hưởng nặng nề bởi các mô hình quy hoạch hiện đại của mạng lưới phân vùng và mạng lưới.

Trong chiến tranh thế giới thứ hai, quân đội Liên Xô và Anh tiến vào thành phố. Năm 1943, Tehran là nơi diễn ra Hội nghị Tehran, có sự tham dự của Tổng thống Mỹ Franklin D. Roosevelt, Thủ tướng Liên Xô Joseph Stalin, và Thủ tướng Anh Winston Churchill.

Việc thành lập tổ chức quy hoạch của Iran vào năm 1948 đã dẫn đến kế hoạch phát triển kinh tế xã hội đầu tiên từ năm 1949 đến năm 1955. Những kế hoạch này không chỉ làm chậm tốc độ tăng trưởng không cân bằng của Tehran mà còn với cải cách ruộng đất năm 1962 mà con trai của Reza Shah và người kế nhiệm Mohammad Reza Pahlavi gọi tên là Cách mạng trắng, dẫn đến sự tăng trưởng hỗn loạn của Tehran.

Trong suốt những năm 1960 và 1970, Tehran đã nhanh chóng phát triển dưới triều đại của Mohammad Reza Pahlavi. Các tòa nhà hiện đại thay đổi bộ mặt của Tehran và những dự án đầy tham vọng đã được hình dung trong những thập kỷ sau. Để giải quyết vấn đề loại trừ xã hội, kế hoạch toàn diện đầu tiên của Tehran đã được phê duyệt vào năm 1968. Hiệp hội kiến trúc sư Iran Abd-ol-Aziz Farmanfarmaian và công ty Mỹ của Victor Gruen Associates đã xác định các vấn đề chính mật độ làm hỏng thành phố ngoại ô, ô nhiễm không khí và nước, hạ tầng không hiệu quả, thất nghiệp và di cư nông thôn-đô thị. Cuối cùng, toàn bộ kế hoạch bị gạt ra ngoài cuộc cách mạng Hồi giáo năm 1979 và chiến tranh Iran-Iraq sau đó.

Điểm mốc nổi tiếng nhất của Tehran, Tháp Azadi, được xây dựng theo lệnh của Shah vào năm 1971. Nó được thiết kế bởi Hossein Amanat, một kiến trúc sư đã thắng cuộc thi thiết kế tượng đài, kết hợp các yếu tố kiến trúc Sassan cổ điển với kiến trúc cổ điển khác của Iran. Trước đây được gọi là Tháp Shahyad, nó được xây dựng để kỷ niệm năm thứ 2.500 của Nhà nước Hoàng gia Iran.

Trong cuộc Chiến tranh Iran-Iraq 1980-1988, Tehran là mục tiêu của các cuộc tấn công tên lửa Scud lặp đi lặp lại và các cuộc không kích.

Tháp Milad cao 435 mét, là một phần của các dự án phát triển được đề xuất ở Iran trước cách mạng, được hoàn thành vào năm 2007, và từ đó trở thành một địa danh nổi tiếng của Tehran. Cầu vượt dành cho người đi bộ 270 mét của Cầu Tabiat là một địa danh mới được xây dựng, được thiết kế bởi kiến trúc sư từng đoạt giải thưởng Leila Araghian, được hoàn thành vào năm 2014.

Địa lý

Phân chia hành chính
Đô thị Tehran được chia thành 22 quận huyện, mỗi quận huyện có trung tâm hành chính riêng. 20 trong số 22 quận thành phố nằm ở Quận Trung tâm của Quận Tehran, trong khi các quận 1 và 20 nằm tương ứng ở các quận Shemiranat và Ray.

Mặc dù về mặt hành chính tách biệt, các thành phố Ray và Shemiran thường được coi là một phần của vùng đô thị Tehran.

Khu vực phía bắc Tehran là nơi giàu có nhất của thành phố, bao gồm nhiều quận khác nhau như Zaferanie, Jordan, Elahie, Pasdaran, Kamranie, Ajodanie, Farmanie, Darrous, Qeytarie và phố Qarb. Trong khi trung tâm của thành phố có các bộ và cơ quan chính phủ, các trung tâm thương mại nằm ở phía bắc xa hơn.

Khí hậu

Tehran có khí hậu bán khô hạn lạnh (phân loại khí hậu Köppen: BSk) với các đặc điểm khí hậu lục địa và mô hình khí hậu Địa Trung Hải. Khí hậu của Tehran chủ yếu được xác định bởi vị trí địa lý của nó, với những ngọn núi cao chót vót Alborz ở phía bắc và sa mạc trung tâm của đất nước ở phía nam. Nó có thể được mô tả chung là ôn hòa vào mùa xuân và mùa thu, nóng và khô vào mùa hè, và lạnh và ẩm ướt vào mùa đông.

Tehran là 1 thành phố lớn với sự khác biệt đáng kể về độ cao giữa các huyện khác nhau, thời tiết thường mát hơn ở phía bắc đồi hơn ở phần phía nam bằng phẳng của Tehran. Ví dụ đường Valiasr 17,3 km (10,7 mi) chạy từ ga đường sắt của Tehran ở độ cao 1.117 m (3.665 ft) trên mực nước biển ở phía nam thành phố đến Quảng trường Tajrish ở độ cao 1712,6 m (5612,3 ft) trên mực nước biển trong phía bắc. Tuy nhiên, độ cao thậm chí có thể tăng lên đến 2.000 m (6.600 ft) ở cuối Velenjak ở miền bắc Tehran.

Mùa hè khá dài, từ tháng 5 đến tháng 11, thời tiết nóng và khô với ít mưa, nhưng độ ẩm nói chung tương đối là thấp. Nhiệt độ cao trung bình là từ 32 đến 41 °C (90 và 106 °F), và nó có thể giảm xuống 14 °C ở miền núi phía bắc thành phố vào ban đêm. Hầu hết lượng mưa hàng năm xuất hiện từ cuối mùa thu đến giữa mùa xuân, nhưng không có tháng nào đặc biệt ẩm ướt. Tháng nóng nhất là tháng Bảy, với nhiệt độ tối thiểu trung bình là 33 °C (91 °F) và nhiệt độ tối đa trung bình là 38 °C (100 °F), và lạnh nhất là tháng Giêng, với nhiệt độ trung bình tối thiểu −5 °C (23 °F) và nhiệt độ tối đa trung bình là 1 °C (34 °F).

Thời tiết của Tehran đôi khi có thể không lường trước được. Nhiệt độ cao kỷ lục là 43 °C (109 °F) và mức thấp kỷ lục là -20 °C (−4 °F). Vào ngày 5 và 6 tháng 1 năm 2008, một cơn bão tuyết lớn và nhiệt độ thấp bao trùm thành phố trong một lớp tuyết và băng dày, buộc Hội đồng Bộ trưởng chính thức tuyên bố tình trạng khẩn cấp và đóng cửa thủ đô vào ngày 6 và 7 tháng 1.

Tehran đã thấy sự gia tăng độ ẩm tương đối và lượng mưa hàng năm kể từ đầu thế kỷ 21. Điều này rất có thể là do các dự án trồng rừng, bao gồm các công viên và hồ mở rộng. Các phần phía bắc của Tehran vẫn còn tươi tốt hơn so với các phần phía nam.

Vào tháng 2 năm 2005, tuyết rơi bao phủ tất cả các phần của thành phố. Độ dày tuyết là 15 cm (6 in) ở phần phía nam của thành phố và 100 cm (39 in) ở phần phía bắc của thành phố. Một tờ báo cho biết đó là thời tiết tồi tệ nhất trong 34 năm. 10.000 máy ủi và 13.000 công nhân thành phố được triển khai để dọn tuyết cho các con đường chính.

Vào ngày 3 tháng 2 năm 2014, Tehran đã rơi vào một trận tuyết rơi dày đặc, đặc biệt là ở phần phía bắc của thành phố, với độ dày đến 2 mét. Trong vòng một tuần tuyết rơi liên tiếp, các con đường không thể đi lại ở một số khu vực cùng với nhiệt độ từ −8 °C đến −16 °C.

Vào ngày 3 tháng 6 năm 2014, một trận giông bão mạnh kèm theo bão bụi tràn qua thành phố. Năm người thiệt mạng và hơn 57 người bị thương. Thảm họa này cũng làm rơi nhiều cây và đường dây điện xuống. Nó xảy ra từ 5 đến 6 giờ chiều, nhiệt độ giảm mạnh từ 33 °C đến 19 °C chỉ trong một giờ. Sự giảm nhiệt độ đáng kể được đi kèm với gió thổi tới gần 118 km/h.

Vấn đề môi trường

Kế hoạch chuyển thủ đô vốn đã được thảo luận nhiều lần trong những năm trước, chủ yếu là do các vấn đề môi trường của khu vực. Tehran được đánh giá là một trong những thành phố ô nhiễm nhất thế giới, và cũng nằm gần hai đường đứt gãy lớn.

Thành phố bị ô nhiễm không khí nghiêm trọng. 80% ô nhiễm của thành phố là do xe hơi. 20% còn lại là do ô nhiễm công nghiệp. Các ước tính khác cho thấy xe máy chiếm 30% không khí và 50% ô nhiễm tiếng ồn ở Tehran.

Trong năm 2010, chính phủ đã thông báo rằng "vì lý do an ninh và hành chính, kế hoạch chuyển vốn từ Tehran đã được hoàn thành." Có kế hoạch di dời 163 công ty nhà nước và một số trường đại học từ Tehran để tránh thiệt hại từ trận động đất.

Các quan chức đang tham gia vào một chiến dịch để giảm ô nhiễm không khí. Thành phố đã khuyến khích taxi và xe buýt chuyển đổi từ động cơ xăng sang động cơ chạy bằng khí tự nhiên nén. Hơn nữa, chính phủ đã thiết lập một "Khu vực giao thông" bao gồm trung tâm thành phố trong giờ cao điểm. Việc vào và lái xe bên trong khu vực này chỉ được phép với giấy phép đặc biệt.

Cũng có kế hoạch nâng cao nhận thức của người dân về các mối nguy hiểm của ô nhiễm. Một phương pháp hiện đang được sử dụng là lắp đặt các bảng chỉ thị ô nhiễm xung quanh thành phố để theo dõi mức độ hiện tại của hạt (PM10), nitơ dioxide (NO2), ozone (O3), sulfur dioxide (SO2) và carbon monoxide (CO).

Nhân khẩu
Tehran có dân số khoảng 10 triệu người vào năm 2016. Là một thành phố đa sắc tộc, Tehran là nơi có nhiều nhóm ngôn ngữ và dân tộc đa dạng từ khắp nơi trên đất nước. Ngôn ngữ chi phối ngày nay của Tehran là sự đa dạng của ngôn ngữ Ba Tư của Tehrani, và đa số người dân ở Tehran tự nhận là người Ba Tư. Tuy nhiên, trước đây, ngôn ngữ mẹ đẻ của vùng Tehran-Ray không phải là tiếng Ba Tư, vốn là ngôn ngữ Tây Nam Iran và có nguồn gốc từ Fars, nhưng là một ngôn ngữ Tây Bắc Iran đã tuyệt chủng.

Iran Azeris là nhóm dân tộc lớn thứ hai trong thành phố, chiếm khoảng 20% đến 1/4 trong tổng dân số, trong khi dân tộc Mazanderanis lớn thứ ba, chiếm khoảng 17% tổng dân số. Các cộng đồng dân tộc khác của Tehran bao gồm người Kurd, người Armenia, người Gruzia, người Bakhtyaris, Talysh, Baloch, người Assyria, người Ả Rập, người Do Thái và người Circassians.

Theo điều tra dân số năm 2010 do Khoa Xã hội học của Đại học Tehran thực hiện, tại nhiều huyện của Tehran qua các lớp kinh tế xã hội khác nhau theo quy mô dân số của từng huyện và tầng lớp kinh tế xã hội, 63% số người sinh ra ở Tehran 98% biết tiếng Ba Tư, 75% tự nhận mình là người Ba Tư, và 13% có trình độ thông thạo ngôn ngữ châu Âu.

Tehran đã thấy một sự thay đổi mạnh mẽ trong thành phần xã hội dân tộc của nó vào đầu những năm 1980. Sau những hậu quả chính trị, xã hội và kinh tế của Cách mạng 1979 và những năm tiếp theo, một số công dân Iran, chủ yếu là Tehranis, đã rời Iran. Phần lớn các di dân Iran đã rời khỏi Hoa Kỳ, Đức, Thụy Điển và Canada.

Với sự bắt đầu của Chiến tranh Iran-Iraq (1980-1988), một làn sóng thứ hai của người dân chạy trốn khỏi thành phố, đặc biệt là trong cuộc tấn công không quân Iraq trên thủ đô. Với hầu hết các cường quốc ủng hộ Iraq vào thời điểm đó, sự cô lập kinh tế đã đưa ra nhiều lý do để nhiều cư dân rời khỏi thành phố (và cả nước). Để lại tất cả những gì họ có và phải vật lộn để thích ứng với một quốc gia mới và xây dựng một cuộc sống, hầu hết trong số họ không bao giờ trở lại khi cuộc chiến kết thúc. Trong chiến tranh, Tehran cũng nhận được một số lượng lớn người di cư từ phía tây và phía tây nam của đất nước giáp biên giới Iraq.

Tình hình chính trị không ổn định và chiến tranh ở Afghanistan và Iraq láng giềng đã thúc đẩy một loạt người tị nạn vào đất nước, hàng triệu người, với Tehran là một nam châm cho nhiều công việc tìm kiếm, người đã giúp thành phố hồi phục sau những vết thương chiến tranh, làm việc với mức lương thấp hơn so với công nhân xây dựng địa phương. Nhiều người trong số những người tị nạn đang được hồi hương với sự hỗ trợ của UNHCR, nhưng vẫn có những nhóm người tị nạn Afghanistan và Iraq ở Tehran, những người không muốn rời đi do bi quan về tình hình ở nước họ. Những người tị nạn Afghanistan chủ yếu là người Tajik nói tiếng Do thái và Hazara, nói nhiều thứ tiếng Ba Tư, và người tỵ nạn Iraq chủ yếu là những người nói tiếng Ả rập Mesopotamian vốn thường là di sản của Iran.

Tôn giáo
Đa số cư dân Tehran chính thức là người Hồi giáo Shia, cũng là tôn giáo chính của Iran. Các cộng đồng tôn giáo khác trong thành phố bao gồm những người theo các nhánh Hồi giáo Sunni và Sufi giáo, nhiều giáo phái Kitô giáo, Do Thái giáo, Zoroastrianism và Bahá'í Faith.

Có nhiều trung tâm tôn giáo nằm rải rác quanh thành phố, từ các trung tâm cũ đến mới xây dựng, bao gồm nhà thờ Hồi giáo, nhà thờ, hội đường, và đền thờ lửa Zoroastrian. Thành phố này cũng có một cộng đồng người Ấn Độ thuộc thế hệ thứ ba rất nhỏ có một đền thờ địa phương đã được Thủ tướng Ấn Độ viếng thăm vào năm 2012.

Kinh tế

Tehran là trung tâm kinh tế của Iran. Khoảng 30% lực lượng lao động khu vực công của Iran và 45% các doanh nghiệp công nghiệp lớn của nó nằm trong thành phố, và gần một nửa số công nhân này được chính phủ tuyển dụng. Hầu hết phần còn lại của công nhân là công nhân nhà máy, chủ cửa hàng, người lao động và công nhân vận tải.

Rất ít công ty nước ngoài hoạt động ở Tehran, do quan hệ quốc tế phức tạp của chính phủ. Nhưng trước Cách mạng 1979, nhiều công ty nước ngoài đã hoạt động tại Iran. Các ngành công nghiệp hiện đại của Tehran bao gồm sản xuất ô tô, điện tử và thiết bị điện, vũ khí, hàng dệt, đường, xi măng và các sản phẩm hóa học. Nó cũng là một trung tâm hàng đầu cho việc bán thảm và đồ nội thất. Các công ty lọc dầu của Pars Oil, Speedy, và Behran có trụ sở tại Tehran.

Tehran phụ thuộc rất nhiều vào xe hơi, xe buýt, xe máy và taxi tư nhân, và là một trong những thành phố phụ thuộc nhiều nhất trên thế giới. Sàn giao dịch chứng khoán Tehran, là thành viên đầy đủ của Liên đoàn trao đổi thế giới (WFE) và là thành viên sáng lập của Liên đoàn trao đổi chứng khoán Châu Á - Euro, là một trong những sàn giao dịch chứng khoán tốt nhất thế giới trong những năm gần đây.

Mua sắm
Tehran có một loạt các trung tâm mua sắm và là nơi có hơn 60 trung tâm mua sắm hiện đại. Thành phố có một số khu thương mại, bao gồm các khu thương mại tại Valiasr, Davudie và Zaferanie. Chợ cũ lớn nhất của Tehran là Grand Bazaar và Bazaar of Tajrish.

Hầu hết các cửa hàng mang nhãn hiệu quốc tế và các cửa hàng cao cấp đều nằm ở phía bắc và phía tây của thành phố. Kinh doanh bán lẻ của Tehran đang phát triển với một số trung tâm mua sắm có sẵn và cả những trung tâm mua sắm mới đang được xây dựng.

Tehran được biết đến như một ngôi làng rộng lớn và xấu xí

Du lịch
Tehran là một trong những điểm đến du lịch chính ở Iran, có rất nhiều điểm tham quan văn hóa. Đây là nơi có các khu phức hợp hoàng gia của Golestan, Saadabad và Niavaran, được xây dựng dưới thời trị vì của hai quốc vương cuối cùng.

Có một số bảo tàng lịch sử, nghệ thuật và khoa học ở Tehran, bao gồm Bảo tàng Quốc gia, Bảo tàng Malek, Bảo tàng Điện ảnh tại Vườn Ferdows, Bảo tàng Abgineh, Bảo tàng Nhà tù Qasr, Bảo tàng Thảm, Bảo tàng Tranh Thủy tinh Ngược) và Bảo tàng máy văn phòng Safir. Ngoài ra còn có Bảo tàng Nghệ thuật Đương đại, nơi tổ chức các tác phẩm của các nghệ sĩ nổi tiếng như Van Gogh, Pablo Picasso và Andy Warhol.

Các đồ trang sức của Đế quốc Hoàng gia Iran, một trong những bộ sưu tập trang sức lớn nhất trên thế giới, cũng được trưng bày tại Bảo tàng Trang sức Quốc gia Tehran.

Một số triển lãm văn hóa và thương mại diễn ra tại Tehran, chủ yếu được điều hành bởi Công ty Triển lãm Quốc tế của đất nước. Hội chợ sách quốc tế hàng năm của Tehran được biết đến với thế giới xuất bản quốc tế là một trong những sự kiện xuất bản quan trọng nhất ở châu Á.

Cơ sở hạ tầng

Giao thông

Đường sá và xa lộ
Thủ phủ của Tehran được trang bị một mạng lưới đường cao tốc và giao lộ lớn

Một số đường phố ở Tehran được đặt tên theo các số liệu quốc tế, bao gồm:

Đường Henri Corbin, trung tâm Tehran
Đại lộ Simon Bolivar, tây bắc Tehran
Phố Edward Browne, gần Đại học Tehran
Đường Gandhi, phía bắc Tehran
Đường cao tốc Mohammad Ali Jenah, phía tây Tehran
Phố Iqbal Lahori, phía đông Tehran
Phố Patrice Lumumba, phía tây Tehran
Đại lộ Nelson Mandela, phía bắc Tehran
Phố Bobby Sands, phía tây của Đại sứ quán Anh

Ô tô
Theo người đứng đầu Cục Môi trường và Phát triển Bền vững của Tehran, Tehran được thiết kế có sức chứa khoảng 300.000 ô tô, nhưng hiện tại hơn năm triệu chiếc xe ô tô lưu thông hằng ngày trên đường. Ngành công nghiệp tự động hóa gần đây đã phát triển, nhưng các biện pháp trừng phạt quốc tế ảnh hưởng đến các quy trình sản xuất định kỳ.

Theo phương tiện truyền thông địa phương, Tehran có hơn 200.000 xe taxi đang chạy trên các con đường hàng ngày, với một số loại taxi có sẵn trong thành phố. Taxi sân bay có chi phí cao hơn cho mỗi km so với taxi màu xanh lá cây vàng thông thường trong thành phố.

Xe buýt
Xe buýt đã phục vụ thành phố từ những năm 1920. Hệ thống giao thông của Tehran bao gồm xe buýt thông thường, xe điện và xe buýt nhanh (BRT). Bốn bến xe buýt chính của thành phố bao gồm Nhà ga phía Nam, Nhà ga phía Đông, Nhà ga phía Tây và Nhà ga trung tâm Beyhaghi.

Hệ thống xe điện được mở vào năm 1992, sử dụng một đội gồm 65 xe đẩy có khớp nối được xây dựng bởi Škoda của Séc. Đây là hệ thống xe điện đầu tiên ở Iran. Vào năm 2005, các xe điện đang hoạt động trên năm tuyến, tất cả bắt đầu từ Quảng trường Imam Hossein. Hai tuyến đường chạy về phía đông bắc hoạt động gần như hoàn toàn trong một đường xe buýt tách biệt nằm ở giữa đường rộng dọc theo Đường Damavand, dừng lại ở các điểm dừng được xây dựng có mục đích nằm cách 500 mét dọc theo các tuyến đường, thực hiện hiệu quả các tuyến này trolleybus-BRT (nhưng chúng không được gọi như vậy). Ba tuyến xe điện khác chạy về phía nam và hoạt động trong giao thông hỗn hợp. Cả hai phần tuyến được phục vụ bởi các dịch vụ dừng và các dịch vụ địa phương (thực hiện tất cả các điểm dừng). [61] Một phần mở rộng 3,2 km từ Quảng trường Shoosh đến Quảng trường Rah Ahan được khai trương vào tháng 3 năm 2010.

Chuyến xe buýt nhanh của Tehran (BRT) đã chính thức được khánh thành vào năm 2008. Nó có ba tuyến với 60 trạm ở các khu vực khác nhau của thành phố. Tính đến năm 2011, hệ thống BRT đã có một mạng lưới 100 km (62 dặm), vận chuyển 1,8 triệu hành khách trên một cơ sở hàng ngày. Thành phố cũng đã phát triển một hệ thống chia sẻ xe đạp bao gồm 12 trung tâm tại một trong những quận của Tehran.

Đường sắt
Tehran có một ga đường sắt trung tâm kết nối các dịch vụ suốt ngày đêm với các thành phố khác nhau trong nước, cùng với một tuyến đường sắt từ Tehran đến châu Âu cũng đang hoạt động.

Nghiên cứu khả thi và lập kế hoạch khái niệm xây dựng hệ thống tàu điện ngầm của Tehran được bắt đầu vào những năm 1970. Hai trong số tám tuyến tàu điện ngầm đầu tiên được khai trương vào năm 2001.

Sân bay
Tehran được phục vụ bởi các sân bay quốc tế Mehrabad và Khomeini. Sân bay Mehrabad, một sân bay cũ ở miền tây Tehran, được dùng làm căn cứ quân sự, chủ yếu được sử dụng cho các chuyến bay nội địa và thuê tàu. Sân bay Khomeini, cách thành phố 50 km về phía nam, xử lý các chuyến bay quốc tế chính.

Công viên và không gian xanh

Có hơn 2.100 công viên trong đô thị Tehran, với một trong những c6ng viên lâu đời nhất là Công viên Jamshidie, được thành lập lần đầu tiên như một khu vườn riêng cho hoàng tử Qajar Jamshid Davallu, và sau đó được dành riêng cho hoàng hậu cuối cùng của Iran, Farah Pahlavi. Tổng diện tích cây xanh trong Tehran trải dài trên 12.600 ha, chiếm hơn 20% diện tích thành phố. Công viên và Tổ chức không gian xanh của Tehran được thành lập vào năm 1960 và chịu trách nhiệm bảo vệ thiên nhiên đô thị trong thành phố.

Vườn chim của Tehran là công viên chim lớn nhất của Iran. Ngoài ra còn có một vườn thú nằm trên đường cao tốc Tehran – Karaj, nhà ở của hơn 290 loài động vật trong một diện tích khoảng 5 ha.

Giáo dục
Tehran là trung tâm giáo dục lớn nhất và quan trọng nhất của Iran. Có tổng cộng gần 50 trường cao đẳng và đại học lớn ở vùng đô thị Tehran

Kể từ khi thành lập Dar ol Fonun theo lệnh của Amir Kabir vào giữa thế kỷ 19, Tehran đã tích lũy được một số lượng lớn các tổ chức giáo dục đại học. Một số các tổ chức này đã đóng vai trò quan trọng trong việc mở ra các sự kiện chính trị của Iran. Samuel M. Jordan, người mà Jordan Avenue ở Tehran được đặt theo tên, là một trong những người tiên phong sáng lập của trường Cao đẳng Mỹ Tehran, một trong những trường trung học hiện đại đầu tiên ở Trung Đông.

Trong số các cơ sở giáo dục lớn có trụ sở tại Tehran, Đại học Công nghệ Sharif, Đại học Tehran và Đại học Khoa học Y khoa Tehran là những trường có uy tín nhất. Các trường đại học lớn khác ở Tehran gồm Đại học Nghệ thuật Tehran, Đại học Allameh Tabatabaei, Đại học Công nghệ Amirkabir (Đại học Bách khoa Tehran), Đại học Công nghệ KN Toosi, Đại học Shahid Beheshti (Đại học Melli), Đại học Kharazmi, Đại học Khoa học và Công nghệ Iran, Iran Đại học Khoa học Y khoa, Đại học Azad Hồi giáo, Viện Kỹ thuật Động đất và Địa chấn Quốc tế, Viện Polymer và Hóa dầu của Iran, Đại học Shahed và Đại học Tarbiat Modarres.

Tehran cũng là nơi có học viện quân sự lớn nhất của Iran, và một số trường học và các chủng viện tôn giáo.

Văn hóa

Kiến trúc
Các di tích kiến trúc còn tồn tại lâu đời nhất của Tehran là từ thời kỳ nhà Qajar và nhà Pahlavi. Mặc dù, xét đến khu vực vùng đô thị Tehran, các di tích có niên đại từ thời nhà Seljuk vẫn là tốt; đáng chú ý là tháp Toqrol ở Ray. Ngoài ra còn có phần còn lại của Lâu đài Rashkan, có niên đại từ Đế quốc Parthia cổ đại, trong đó một số hiện vật được đặt tại Bảo tàng Quốc gia, và đền lửa Bahram, vẫn còn tồn tại từ Đế quốc Sassania.

Tehran chỉ có một dân số nhỏ cho đến cuối thế kỷ 18, nhưng bắt đầu có một vai trò đáng kể hơn trong xã hội Iran sau khi nó được chọn làm thủ đô. Bất chấp sự xuất hiện thường xuyên của các trận động đất trong thời kỳ Qajar và sau đó, một số tòa nhà lịch sử vẫn tồn tại từ thời kỳ đó.

Tehran là thành phố lớn nhất của Iran, và được coi là có cơ sở hạ tầng hiện đại nhất trong cả nước. Tuy nhiên, sự thanh tẩy của các khu phố cổ và việc phá hủy các tòa nhà lịch sử có ý nghĩa văn hóa đã gây ra những lo ngại.

Trước đây là một thành phố thấp tầng do hoạt động địa chấn trong khu vực, những phát triển cao tầng hiện đại ở Tehran đã được xây dựng trong những thập kỷ gần đây để phục vụ dân số ngày càng tăng của thành phố. Không có trận động đất lớn ở Tehran kể từ năm 1830.

Tháp quốc tế Tehran là tòa nhà dân cư cao nhất ở Iran. Nó là một tòa nhà 54 tầng nằm ở phía bắc huyện Yusef Abad.

Tháp Azadi, một đài kỷ niệm được xây dựng dưới thời trị vì của triều đại Pahlavi, từ lâu đã là biểu tượng nổi tiếng nhất của Tehran. Ban đầu được xây dựng để tưởng niệm năm thứ 2.500 của Nhà nước Hoàng gia Iran, nó kết hợp các yếu tố kiến trúc của thời đại nhà Achaemenid và Sassanid với kiến trúc hậu cổ điển của Iran. Tháp Milad, là tòa tháp cao thứ sáu và là tòa nhà cao thứ 24 trên thế giới, là địa điểm nổi tiếng khác của thành phố. Cầu Tabiat của Leila Araghian, cầu vượt dành cho người đi bộ lớn nhất ở Tehran, được hoàn thành vào năm 2014 và cũng được coi là một địa danh đáng chú ý của thành phố.

Nhà hát
Dưới triều đại của Qajars, Tehran là nơi có nhà hát hoàng gia Tekye Dowlat, nằm ở phía đông nam của cung điện Golestan, trong đó có các buổi biểu diễn truyền thống và tôn giáo. Nó cuối cùng đã bị phá hủy và được thay thế bằng một tòa nhà ngân hàng vào năm 1947, sau những cải cách dưới thời trị vì của Reza Shah.

Trước cuộc Cách mạng 1979, sân khấu quốc gia Iran đã trở thành sân khấu nổi tiếng nhất cho các nghệ sĩ và đoàn kịch nổi tiếng ở Trung Đông, với Hội trường Roudaki của Tehran được xây dựng để hoạt động như sân khấu quốc gia cho opera và ballet. Hội trường được khánh thành vào tháng 10 năm 1967, được đặt tên theo nhà thơ Ba Tư nổi tiếng Rudaki. Đây là nơi có dàn nhạc giao hưởng Tehran, Dàn nhạc Opera Tehran và Công ty Ballet Quốc gia Iran.

Nhà hát thành phố Tehran, một trong những khu nhà hát lớn nhất của Iran, có một số phòng biểu diễn, được khai trương vào năm 1972. Nó được xây dựng theo chủ động và chủ tịch của hoàng hậu Farah Pahlavi, và được thiết kế bởi kiến trúc sư Ali Sardar Afkhami, được xây dựng trong vòng năm năm.

Các sự kiện thường niên của Liên hoan Nhà hát Fajr và Liên hoan Nhà hát Múa rối Tehran diễn ra tại Tehran.

Rạp chiếu phim

Rạp chiếu phim đầu tiên của Tehran được thành lập bởi Mirza Ebrahim Khan vào năm 1904. Cho đến đầu những năm 1930, đã có 15 rạp ở Tehran và 11 rạp ở các tỉnh khác.

Ở Tehran hiện nay, hầu hết các rạp chiếu phim đều nằm ở trung tâm thành phố. Khu phức hợp rạp chiếu phim Kourosh, phòng triển lãm Mellat và rạp chiếu phim Cineplex, rạp chiếu phim Azadi Cinema và rạp chiếu phim Cinema Farhang là một trong những khu phức hợp rạp chiếu phim nổi tiếng nhất ở Tehran.

Một số liên hoan phim được tổ chức tại Tehran, bao gồm Liên hoan phim Fajr, Liên hoan phim trẻ em và thanh thiếu niên, Liên hoan phim, Liên hoan phim điện ảnh và Liên hoan phim, Lễ hội Nahal, Liên hoan phim Roshd, Liên hoan phim hoạt hình Tehran, Liên hoan phim ngắn Tehran và Liên hoan phim đô thị.

Ẩm thực
Có rất nhiều nhà hàng và quán cà phê ở Tehran, cả hiện đại và cổ điển, phục vụ cả ẩm thực Iran lẫn quốc tế. Các cửa hàng bán pizza, bánh sandwich và Doner kebab chiếm đa số các cửa hàng thực phẩm ở Tehran.

Hình vẽ graffiti

Nhiều phong cách graffiti được nhìn thấy ở Tehran. Một số chủ yếu là các khẩu hiệu chính trị và cách mạng được các tổ chức chính phủ vẽ, và một số là tác phẩm nghệ thuật của các công dân bình thường, đại diện cho quan điểm của họ về cả các vấn đề xã hội và chính trị. Tuy nhiên, nghệ thuật đường phố không được đề cập bị cấm ở Iran, và các tác phẩm như vậy thường ngắn ngủi.

Trong cuộc biểu tình bầu cử tổng thống Iran năm 2009, nhiều tác phẩm graffiti được tạo ra bởi những người ủng hộ Phong trào Xanh. Chúng đã bị loại khỏi các bức tường bởi lực lượng Basij bán quân sự.

Trong những năm gần đây, Tehran đã sử dụng graffiti để làm đẹp thành phố. Một số lễ hội graffiti cũng đã diễn ra tại Tehran, bao gồm cả lễ hội được tổ chức bởi Đại học Nghệ thuật Tehran vào tháng 10 năm 2014.

Thể thao
Bóng đá và bóng chuyền là hai môn thể thao phổ biến nhất của thành phố, trong khi đấu vật, bóng rổ và futsal cũng là những phần chính của văn hóa thể thao của thành phố.

Có 12 khu nghỉ mát trượt tuyết hoạt động ở Iran, nổi tiếng nhất là Tochal, Dizin và Shemshak, tất cả đều mất từ một đến ba giờ đồng hồ di chuyển từ thành phố Tehran.

Khu nghỉ mát của Tochal là khu nghỉ mát trượt tuyết cao thứ năm trên thế giới với độ cao hơn 3.730 mét (12.240 feet) so với mực nước biển. Nó cũng là khu nghỉ mát trượt tuyết gần nhất thế giới đến một thành phố thủ đô. Khu nghỉ mát này được khánh thành vào năm 1976, ngay trước Cách mạng 1979. Nó được trang bị với một thang máy gondola dài 8 km (5 dặm) bao phủ một khoảng cách thẳng đứng rất lớn. Có hai thang máy trượt tuyết trên ghế ở Tochal đạt độ cao 3.900 mét (12.800 feet) gần đỉnh Tochal (ở độ cao 4.000 m / 13.000 ft), cao hơn trạm thứ 7 của gondola, cao hơn bất kỳ khu nghỉ mát trượt tuyết nào của Châu Âu. Từ đỉnh Tochal, có tầm nhìn ra dãy núi Alborz, bao gồm núi Damavand cao 5.610 mét, một ngọn núi lửa đã ngừng hoạt động.

Tehran có sân vận động Azadi, sân vận động lớn nhất ở Tây Á, nơi có nhiều trận đấu hàng đầu của giải Ngoại hạng của Iran và cũng là sân nhà của đội tuyển bóng đá quốc gia Iran. Sân vận động là một phần của Khu phức hợp Thể thao Azadi, nơi được xây dựng lần đầu tiên để tổ chức Đại hội Thể thao châu Á lần thứ 7 vào tháng 9 năm 1974. Đây là lần đầu tiên Á vận hội được tổ chức ở Tây Á. Tehran đã tổ chức cho 3.010 vận động viên đến từ 25 quốc gia / NOC, đó là thời điểm có số lượng người tham gia cao nhất kể từ khi thành lập đại hội. Sau đó thành phố đã tổ chức Cúp bóng đá châu Á 1976 vào tháng 6 năm 1976, và sau đó là Đại hội Tây Á đầu tiên vào tháng 11/1997. Sự thành công của đại hội đã dẫn đến việc thành lập Liên đoàn Đại hội Thể thao Tây Á (WAGF) và ý định tổ chức các giải hai năm một lần. Thành phố cũng đã tổ chức Cúp bóng đá châu Á 1968. Một số khóa học FIVB bóng chuyền cũng đã được tổ chức tại Tehran.

Cảnh quan thành phố

Các thành phố kết nghĩa
 Seoul, Hàn Quốc
 Bắc Kinh, Trung Quốc
 Moskva, Nga
 Los Angeles, Hoa Kỳ
 Luân Đôn, Anh
 La Habana, Cuba
 Caracas, Venezuela
 Pretoria, Nam Phi
 Dushanbe, Tajikistan
 Minsk, Belarus
 Ankara, Thổ Nhĩ Kỳ
 Tbilisi, Gruzia
 Budapest, Hungary
 Sarajevo, Bosna và Hercegovina

Xem thêm

Danh sách vùng đô thị châu Á

Tham khảo

Thư mục

 Emerson, Charles. 1913: In Search of the World Before the Great War (2013) compares Tehran to 20 major world cities; pp 309–24.

Liên kết ngoài

 Thủ đô Tehran nhìn từ vệ tinh

Thành phố của Iran
Bài cơ bản dài trung bình
Thủ đô của châu Á


title: Tipula hinayana

text:
Tipula hinayana là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng Indomalaya.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Dentinalia

text:
Dentinalia là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Geometridae
Ennominae


title: Silbitz

text:
Silbitz là một đô thị thuộc huyện Saale-Holzland, trong bang Thüringen, Đức. Đô thị Silbitz có diện tích 11,18 km².

Tham khảo


title: Caquetá (tỉnh)

text:
Caquetá là một tỉnh của Colombia. Tỉnh này nằm ở vùng Amazonas, phía nam Colombia, Caquetá giáp tỉnh Cauca và Huila về phía tây, tỉnh Meta về phía bắc, tỉnh Guaviare về phía đông bắc, tỉnh Vaupés về phía đông, các tỉnh Amazonas và Putumayo về phía nam. Tỉnh có tổng diện tích 88.965 km², lớn thứ 3 trong các tỉnh của Colombia. Thủ phủ là thành phố Florencia.

Các đô thị

 Albania
 Belén de Andaquies
 Cartagena de Chairá
 Curillo
 El Doncello
 El Paujil
 Florencia
 La Montañita
 Milán
 Morelia
 Puerto Rico
 San José de la Fragua
 San Vicente del Caguán
 Solano
 Solita
 Valparaíso

Tham khảo

Liên kết ngoài
  Government of Caquetá official website
  Secretary of Health of Caquetá
  Portal de información recreativa y cultural de Florencia y el Departamento del Caquetá.
  Sistema de Información Ambiental Territorial de la Amazonia colombiana SIAT-AC

Tỉnh của Colombia


title: Philippos II Philoromaeos

text:
Philippos II Philoromaeos ("bạn của Rome") hoặc Barypos ("nặng chân"), là một vị vua của vương quốc Seleukos thời Hy Lạp hóa. Ông là con trai của vua Seleukos Philip I Philadelphus.

Philippos II,một thời gian ngắn,đã tự trị vì các phần còn lại của Syria như một ông vua chư hầu của Pompey cho tới năm 60 TCN. Ông cạnh tranh với người anh họ đời thứ hai của ông, vua Antiochus XIII Asiaticus cho sự ưu ái của vị tướng vĩ đại người La mã. Nhưng Pompey không chọn ai trong số họ,và Antiochos bị giết chết. Việc Philippos bị hạ bệ đã có thể giúp ông ta sống sót. Một hoàng tử Seleukos tên là Philippos đã được đề cập đến như là một vị hôn phu tương lai của hoàng hậu Berenice IV của Ai Cập, chị gái của Cleopatra VII vào năm 56 trước Công nguyên. Tuy nhiên điều này không được kiểm chứng vì tổng đốc Syria là Aulus Gabinius có lẽ đã hành quyết Philippos II.

Sự cầm quyền Philippos là không đáng kể,nhưng đối với ông ta, là người kết thúc mười một thế hệ của các vua Seleukos, một trong những triều đại cai trị có ảnh hưởng nhất của thế giới Hy Lạp.

Liên kết ngoài
Livius entry  by Jona Lendering

Tham khảo

Vua Seleucid
Vua chư hầu La Mã
Vua nhà Seleukos
Mất thập niên 50 TCN
Năm sinh không rõ


title: Ormes, Marne

text:
Ormes  là một xã thuộc tỉnh Marne trong vùng Grand Est đông nam nước Pháp. Xã có diện tích 6,31 km2, dân số năm 1999 là 398 người.

Tham khảo

Xã của Marne


title: Artux

text:
Artux, Atush hay Atushi (, Hán Việt: A Đồ Thập thị; ; tiếng Kyrgyz: ارتىش) là một thành phố cấp huyện của Châu tự trị dân tộc Kyrgyz - Kizilsu, khu tự trị Tân Cương, Trung Quốc. Thành phố nằm ở phía nam của Thiên Sơn, phía tây bắc của bồn địa Tarim. Nhiệt độ trung bình năm của Artux là 12 ℃, lượng mưa bình quân là 80 mm. Nền kinh tế Artux chủ yếu phụ thuộc vào nông nghiệp.

Nhai đạo
 Hạnh Phúc Lộ (幸福路街道)
 Quang Minh Lộ (光明路街道)

Hương
 Tùng Tha Khắc (松他克乡)
 A Trát Khắc (阿扎克乡)
 A Hồ (阿湖乡)
 Thượng A Đồ Thập (上阿图什乡)
 Cách Đạt Lương (格达良乡)
 Cáp Lạp Tuấn (哈拉峻乡)
 Thổ Cổ Mãi Đề (吐古买提乡)

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang thông tin chính thức

Đơn vị cấp huyện Tân Cương
Kizilsu


title: Acrocercops zamenopa

text:
Acrocercops zamenopa là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Indonesia (Java).

Ấu trùng ăn Coffea arabica. Chúng có thể ăn lá nơi chúng làm tổ.

Chú thích

Tham khảo

Acrocercops


title: Le Pla

text:
Le Pla  là một xã ở tỉnh Ariège, thuộc vùng Occitanie ở phía tây nam nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Ariège

Tham khảo

Pla


title: Alingsås

text:
Alingsås là một đô thị, thủ phủ của đô thị Alingsås thuộc hạt Vastra Gotaland, Thụy Điển. Thành phố này có dân số 22.919 người vào thời điểm năm 2005.

Thành phố này tọa lạc tại cửa con lạch nhỏ Mjörn Säveån. Thành phố được kết nối với tuyến đường sắt phía Tây đường chính (Vastra stambanan) chạy giữa Stockholm và Gothenburg, và bởi tuyến đường cao tốc thông qua tuyến đường châu Âu E20.

Alingsås được thành lập như khi cư dân từ thành phố Nya Lödöse đã mất nhà cửa sau khi bị quân đội Đan Mạch thiêu rụi. Gustavus Adolphus đã ban cho Alingsås Điều lệ hoàng gia vào năm 1619, khiến nó lớn hơn thành phố lớn nhất của Vastra Gotaland-Gothenburg đã được cấp điều lệ năm 1621.

Trong số những người dân nổi bật địa phương có Jonas Alströmer, người sinh ra ở Alingsås năm 1685. Alströmer có công du nhập khoai tây vào trồng tại Thụy Điển.

Tham khảo

Thành phố của Thụy Điển


title: 4611 Vulkaneifel

text:
4611 Vulkaneifel là một tiểu hành tinh vành đai chính với chu kỳ quỹ đạo là 1544.4546827 ngày (4.23 năm).

Nó được phát hiện ngày 5 tháng 4 năm 1989.

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1989


title: Sicardius

text:
Sicardius là một chi bọ cánh cứng trong họ
Elateridae.
Chi này được miêu tả khoa học năm 1933 bởi Fleutiaux.

Các loài
Chi này có các loài:
 Sicardius longicornis Fleutiaux, 1933

Chú thích

Tham khảo

Prosternini


title: Agapetus medicus

text:
Agapetus medicus là một loài Trichoptera trong họ Glossosomatidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Tham khảo

Trichoptera miền Tân bắc
Agapetus


title: Cumières

text:
Cumières  là một xã thuộc tỉnh Marne trong vùng Grand Est đông nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Marne


title: Oxychalepus opacicollis

text:
Oxychalepus opacicollis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Ramos miêu tả khoa học năm 1998.

Chú thích

Tham khảo

Oxychalepus


title: Teucholabis angustifascia

text:
Teucholabis angustifascia là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Teucholabis
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Ngọa Long cương

text:
Bài này viết về tên một ngọn núi tại Hà Nam, Trung Quốc. Các nghĩa khác xin xem thêm Ngọa Long (định hướng).

Ngọa Long cương (chữ Hán: 臥龍崗) là tên một ngọn núi ở làng Ngọa Long Cương, khu Ngọa Long, thành phố Nam Dương, Hà Nam, thuộc vùng Long Trung. Tục truyền Gia Cát Lượng sống ở đây sau khi chạy tị nạn sang Nam Dương, nhân thế tự gọi là Ngọa Long tiên sinh, tự mình cày ruộng, thích làm ca từ theo khúc "Lương Phủ Ngâm".

Tham khảo

N
Núi Trung Quốc


title: Dysoptus pentalobus

text:
Dysoptus pentalobus là một loài bướm đêm thuộc họ Arrhenophanidae. Nó là loài duy nhất được tìm thấy ở type locality in the Atlantic coastal forests of tây nam Brasil.

Chiều dài cánh trước khoảng 4.8 mm đối với con đực. Con trưởng thành bay vào cuối tháng 1 (dựa trên một ghi chép.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Arrhenophanidae family

Dysoptus


title: Saint-Saturnin-de-Lucian

text:
Saint-Saturnin-de-Lucian là một xã thuộc tỉnh Hérault trong vùng Occitanie phía nam nước Pháp.

Xem thêm
Thị trấn của tỉnh Hérault

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintsaturnindelucian


title: Milles de la Polvorosa

text:
Milles de la Polvorosa là một đô thị trong tỉnh Zamora, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 265 người.

Tham khảo

Đô thị ở Zamora


title: Sân bay quốc tế Lubbock Preston Smith

text:
Sân bay quốc tế Lubbock Preston Smith (mã sân bay IATA: LBB, mã sân bay ICAO: KLBB là một sân bay nằm ở phía bắc của Lubbock, tiểu bang Texas, Hoa Kỳ. Ban đầu được biết đến với tên gọi sân bay quốc tế Lubbock, sân bay này đã được đổi tên trong năm 2004 để vinh danh cựu thống đốc Texas Preston E. Smith, một cựu sinh viên của trường Đại học Kỹ thuật Texas. Sân bay này có ba đường băng.
Sân bay này là sân bay bận rộn thứ 8 ở Texas, với hơn số lượng cao hơn 90.000 người lên máy bay so với sân bay bận rộn nhất 9 (sân bay quốc tế Midland). Sân bay quốc tế Lubbock là sân bay hàng đầu giữa các thành phố nhỏ hơn ở Texas (chỉ đứng sau Dallas, Houston, San Antonio, Austin, và El Paso). Nó chỉ hoàn thành xây dựng chủ yếu lại của nó và cơ cấu lại các bãi đỗ xe. Sân bay quốc tế Lubbock Preston Smith là một trong 42 sân bay trên khắp thế giới với mạng sân bay CNN. Sân bay Lubbock Preston đóng vai chủ nhà như một trung tâm lớn cho các máy bay trung chuyển Fedex phục vụ các thành phố xung quanh Lubbock.

Hãng hàng không và tuyến bay

Tham khảo

Liên kết ngoài

Lubbock Preston Smith
Lubbock, Texas


title: Sách Kỷ lục Guinness

text:
Kỷ lục Thế giới Guinness (tiếng Anh: Guinness World Records, phát âm như Ghi-nét) hay Sách Kỷ lục Guinness (The Guinness Book of Records) là một sách tra cứu được xuất bản hàng năm, ghi lại tập hợp các kỷ lục thế giới được công nhận trên toàn thế giới, gồm kỷ lục do loài người thực hiện được và cả kỷ lục của thiên nhiên tạo ra. Quyển sách này tự nó cũng tạo ra một kỷ lục là xê-ri (series) sách có bản quyền bán chạy nhất thế giới.

Sự ra đời
Ngày 10 tháng 11 năm 1951, Ông Hugh Beaver khi đó là giám đốc điều hành của hãng bia Guinness đã đi săn ở North Slob, bên sông Slaney ở Quận Wexford, Ireland. Ông ta tự hỏi ở châu Âu loài chim bị săn nào bay nhanh hơn: chim choi choi vàng hay gà gô?

Tối hôm đó, ở tòa nhà Castlebridge, ông nhận thấy rằng hầu như không thể xác nhận trong các sách tra cứu nào để chắc chắn loài choi choi vàng có phải là loài chim nhanh nhất hay không.

Beaver cho rằng ắt hẳn có rất nhiều tranh cãi ở 81.400 quán rượu ở Anh và Ireland hàng đêm về các kỷ lục. Do đó ông đã nhận rằng sách kỷ lục giải quyết các tranh cãi này chắc sẽ rất nổi tiếng. Ý tưởng của Beaver đã trở thành hiện thực khi nhân viên của hãng Guinness là Christopher Chataway đề nghị ý kiến này với các bạn ở trường đại học là Norris McWhirter và Ross McWhirter - những người đang điều hành một hãng đi tìm sự thực (fact-finding agency) ở London.

Anh em nhà McWhirter được giao nhiệm vụ biên soạn Sách Kỷ lục Guinness (The Guinness Book of Records) vào tháng 8 năm 1954. Một ngàn bản đã được in và bán vào lúc đó.

Sau khi sáng lập Sách Kỷ lục Guinness tại địa chỉ 107 Phố Fleet, quyển sách được ấn bản lần đầu, dày 198 trang, vào ngày 27 tháng 8 năm 1955 đã nằm trong danh sách các sách bán chạy nhất của Anh trước lễ Giáng Sinh. Beaver cho rằng đây là một cuốn sách bán rẻ để tiếp thị chứ không có ý định kiếm lời.

Năm sau, khi vào thị trường Hoa Kỳ, 70.000 bản đã được bán hết. Sau khi nổi tiếng, có nhiều ấn bản nữa được phát hành dẫn đến mỗi năm có một bản cập nhật, in vào tháng 10 để trùng vào dịp bán hàng Giáng Sinh. Anh em nhà McWhirters tiếp tục xuất bản sách này và các sách liên quan khác trong nhiều năm. Ross bị nhóm vũ trang Cộng hòa Ireland (Irish Republican Army) ám sát năm 1975. Norris có trí nhớ tuyệt vời, trong một xê-ri truyền hình về những người phá kỷ lục, ông có thể trả lời các câu hỏi của trẻ em về các kỷ lục.

Những ấn bản gần đây tập trung vào các kỷ lục phi thường do những đấu thủ ghi được: từ cử tạ, khoảng cách ném trứng hay số lượng bánh mỳ kẹp một người có thể ăn trong 10 phút dù các kỷ lục về ăn hoặc uống bia rượu này không bao giờ được công nhận do sợ tranh chấp. Ngoài các kỷ lục về thi đấu, sách này cũng còn ghi lại những kỷ lục như chiều cao con người, khối u nặng nhất, cây độc nhất, sông ngắn nhất, vở kịch dài nhất, người bán hàng thành công nhất... Tiêu chí để chọn lựa kỷ lục thay đổi theo thời gian.

Phát triển
Các ấn bản gần đây đã tập trung vào các sự kiện kỷ lục của các cuộc thi. Các cuộc thi có những lĩnh vực rõ ràng như cử tạ Olympic đến thời gian ném trứng dài nhất, hoặc dành thời gian dài nhất để chơi Grand Theft Auto IV hoặc số lượng hotdog mà có thể ăn hết trong 10 phút, mặc dù các mục ăn uống và rượu không còn được chấp nhận nữa do lo ngại về kiện tụng. Bên cạnh kỷ lục về cuộc thi, nó còn chứa đựng những dữ kiện như là khối u nặng nhất, cây độc hại nhất, dòng sông ngắn nhất (sông Roe), hai bộ phim dài nhất ( General Hispital và Guiding Light ) ở Mỹ và nhân viên bán hàng thành công nhất thế giới (Joe Girard). Nhiều kỷ lục cũng liên quan đến người trẻ nhất đã đạt được điều gì đó, chẳng hạn như người trẻ nhất đến thăm tất cả các quốc gia trên thế giới, là Maurizio Giuliano.

Clyde Beatty giữ kỷ lục nhốt 43 sư tử và hổ trong một cái lồng

Mỗi lần xuất bản lại có một số kỉ lục được lựa chọn cho cơ sở dữ liệu Guinness. Đối với việc lựa chọn kỉ lục mới, các tiêu chí để xếp loại kỉ lục thay đổi qua nhiều năm.

Việc sa thải Norris McWhirter - với vai trò tư vấn của Guiness vào năm 1995 và quyết định tiếp theo của Diageo Plc bán thương hiệu Guinness World Records đã chuyển nó từ một cuốn sách sang một cuốn sách tham khảo ("style over substance"). Đa số các kỷ lục thế giới không còn được liệt kê trong sách hoặc trên trang web, và chỉ có thể được xác định bởi một ứng dụng ghi vào kỷ lục Guinness để 'phá vỡ' kỷ lục. Đối với những người không thể đợi 4-6 tuần để trả lời, Guinness sẽ xử lý đơn đăng ký nhanh với mức £ 300 (450 đô la Mỹ).

Các Guinness Book of Records là cuốn sách có bản quyền bán nhiều nhất thế giới. Một số sách spin-off và series truyền hình cũng đã được sản xuất.

Guinness World Records trao tặng kỷ lục của "Cuốn sách với hầu hết các kỉ lục" trên Ashrita Furman của Queens, NY vào tháng 4 năm 2009. Tại thời điểm đó, nó đã có 100 kỉ lục.

Năm 2005, Guinness đã định ngày 9 tháng 11 là Ngày kỷ lục Thế giới Guinness thế giới để khuyến khích phá vỡ kỷ lục thế giới.  Năm 2006, ước tính có 100.000 người tham gia trên 10 quốc gia. Guinness đã báo cáo 2.244 kỉ lục mới trong 12 tháng, tăng 173% so với năm trước.  Vào tháng 2 năm 2008, NBC phát sóng Top 100 kỷ lục Guinness World Records của mọi thời đại và Guinness World Records làm danh sách đầy đủ có sẵn trên trang web của họ.

Ví dụ
 Người cao nhất: Robert Wadlow, 2.72 m (8 ft 11.09 in)
 Người cao nhất còn sống: Sultan Kösen, 2.51 m (8 ft 2.82 in)
 Người lùn nhất: Chandra Bahadur Dangi, 0.546 m (1 ft 9.5 in)]
 Người lùn nhất còn sống: Jyoti Amge, 0.628 m (2 ft 0.73 in)]
 Người đàn ông nặng nhất: Jon Brower Minnoch, 635 kg (1,400 lb; 100.0 st)
 Người phụ nữ nặng nhất: Carol Yager, hơn 545 kg (1,200 lb; 85.8 st)
 Người nặng nhất còn sống: Manuel Uribe, 597 kg (1,320 lb; 94.0 st)

Xem thêm
 Sách Kỷ lục Thái Lan
 Sách Kỷ lục Việt Nam
 Liên minh Kỷ lục Thế giới
 Người Việt Nam giữ kỷ lục Guinness

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Trang web chính thức

Thế giới

Sách kỷ lục
Tài liệu tham khảo
Kỷ lục


title: Tetralobus gabunensis

text:
Tetralobus gabunensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Schwarz miêu tả khoa học năm 1903.

Chú thích

Tham khảo

Tetralobus


title: Comitas onokeana

text:
Comitas onokeana là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Turridae.

Chú thích

Tham khảo

Comitas


title: Buôn Đôn (định hướng)

text:
Buôn Đôn có thể là:

 Huyện Buôn Đôn, tỉnh Đắk Lắk
 Địa danh Bản Đôn theo cách gọi của người Êđê và M'nông. Đây là một địa danh nổi tiếng của Việt Nam với truyền thống săn voi và thuần dưỡng voi rừng.

Buôn Đôn
Đắk Lắk


title: Hexatoma halteralis

text:
Hexatoma halteralis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Hexatoma
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Tháng 1 năm 2012

text:
Tháng 1 năm 2012 bắt đầu vào Chủ Nhật và kết thúc sau 31 ngày vào thứ Ba.

Chủ đề:Thời sự

Tham khảo

Tháng một
2012-1


title: Richemont, Seine-Maritime

text:
Richemont là một xã thuộc tỉnh Seine-Maritime trong vùng Normandie miền bắc nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Seine-Maritime
Seine-Maritime
Normandy

Tham khảo
INSEE

Liên kết ngoài
Richemont on the Quid website

Xã của Seine-Maritime


title: Pachybrachis danieli

text:
Pachybrachis danieli là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Burlini miêu tả khoa học năm 1968.

Chú thích

Tham khảo

Pachybrachis


title: Saint-Jean-Pierre-Fixte

text:
Saint-Jean-Pierre-Fixte  là một xã của tỉnh Eure-et-Loir, thuộc vùng Centre-Val de Loire, miền bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Eure-et-Loir

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintjeanpierrefixte


title: Ectoedemia zimbabwiensis

text:
Ectoedemia zimbabwiensis là một loài bướm đêm thuộc họ Nepticulidae. Nó được miêu tả bởi Scoble năm 1983. Nó được tìm thấy ở Zimbabwe.

Chú thích

Tham khảo

Ectoedemia


title: La Roquebrussanne

text:
La Roquebrussanne là một xã thuộc tỉnh Var trong vùng Provence-Alpes-Côte d’Azur, Pháp. Xã này có diện tích 37,05 km², dân số năm 2006 là 2061 người. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 376 mét trên mực nước biển.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 La Roquebrussanne trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia

Roquebrussanne


title: Ortueri

text:
Ortueri là một đô thị ở tỉnh Nuoro ở vùng Sardinia của Italia, tọa lạc cách khoảng 90 km về phía bắc của Cagliari và cách khoảng 45 km về phía tây nam của Nuoro. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 1.379 người và diện tích là 39 km².

Ortueri giáp các đô thị: Austis, Busachi, Neoneli, Samugheo, Sorgono, Ulà Tirso.

Lịch sử biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Nuoro


title: Ambystoma leorae

text:
Ambystoma leorae là một loài kỳ giông thuộc họ Ambystomatidae.
Nó chỉ được tìm thấy ở México.
Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và sông.
Nó bị đe dọa do mất môi trường sống.

Nguồn
 Shaffer, B., Parra Olea, G. & Wake, D. 2004. Ambystoma leorae. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 7 năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

L
Động vật được mô tả năm 1943


title: Safia Farkash

text:
Safia Farkash (tên khai sinh Safia el-Brasai, còn được gọi là Safia Farkash el-Brasai), là phu nhân thứ hai của nhà lãnh đạo Libya bị lật đổ Muammar Gaddafi, và là mẹ của bảy trong số tám người con ruột của ông. Tổng số tài sản mà bà có được một số nguồn tin cho là lên tới 30 tỷ đô la Mỹ, trong đó có 20 tấn vàng.

Tiểu sử
Safia Farkash xuất thân từ một gia đình thuộc bộ tộc Obeidat ở thành phố Al Bayda thuộc miền đông Libya và có một phần nguồn gốc Hungary. Bà được học tập để trở thành y tá. Bà gặp gỡ Gaddafi vào năm 1971 khi ông phải nhập viện để điều trị bệnh viêm ruột thừa, họ đã kết hôn tại Tripoli cùng năm. Bảy người con ruột của bà với Muammar Gaddafi lần lượt là:

 Saif al-Islam Gaddafi:
 Al-Saadi al-Gaddafi:
 Hannibal Muammar al-Gaddafi
 Al-Mu'tasim-Billah al-Gaddafi
 Saif al-Arab al-Gaddafi
 Khamis al-Gaddafi
 Ayesha al-Gaddafi

Hoạt động xã hội
Safia Farkash ít được biết đến trong gia đoạn đầu sau khi kết hôn với Gaddafi. Tuy nhiên, sau vụ phóng thích kẻ đánh bom trong vụ Lockerbie, Abdul Baset Ali al-Megrahi vào năm 2009, bà được biết đến rộng rãi hơn. Bà đã tổ chức một bữa tiệc dành cho truyền thông địa phương để kỷ niệm cuộc cách mạng năm 1969 đã đưa chồng bà lên nắm quyền, và năm 2010 bà đã tham gia vào buổi lễ cấp bằng cho các nữ học viên cảnh sát.

Năm 2008, Safia Farkash đã được bầu làm phó chủ tịch của Tổ chức Đệ nhất Phu nhân châu Phi trong một hội nghị giữa các nhà lãnh đạo của Liên minh châu Phi tại Sharm al-Sheikh, Ai Cập mặc dù bà không hề xuất hiện tại hội nghị, và bà cũng chưa từng có một hoạt động nào liên quan đến các côn việc của tổ chức này.

Safia Farkash có một hãng hàng không riêng với tên gọi là Buraq Air, trụ sở đặt tại Sân bay quốc tế Mittiga. Hãng hàng không được chồng bà cấp phép cho hoạt động. Đây là hãng đối thủ của hãng hàng không quốc gia Libya, giữ độc quyền khai thác đường bay hành hương tới Hajj ở Mecca.

Nội chiến Libya 2011
Safia Farkash đã ở bên chồng bà cùng gia đình trong nội chiến Libya 2011, tại tư gia của họ ở Tripoli. Sau một lệnh trừng phạt đầu tiên của Liên Hiệp quốc đóng băng tất cả tài sản ở nước ngoài của Libya và của bản thân Gaddafi, chính phủ Pháp và Anh Quốc đã đóng băng số tài sản nhà nước hay cá nhân mà bà sở hữu, ước tính con số này lên tới 18 tỉ Bảng Anh. Vào tháng 5 năm 2011, bà nhận trả lời phỏng vấn lần đầu tiên với phóng viên CNN Nima Elbagir qua điện thoại di động.

Khi Tripoli thất thủ, gia đình bà buộc phải dời bỏ khu nhà ở của mình. Vào ngày 27 tháng 8, hãng thông tân Ai Cập Mena đã đưa tin rằng sáu chiếc Mercedes-Benz bọc sắt, có thể chở những nhân vật cao cấp trong chế độ của Gaddafi, đã vượt qua biên giới tại thị trấn Ghadames để sang Algérie, tuy nhien điều này bị chính quyền Algeria lúc đó phủ nhận. Vào ngày 29 tháng 8, chính phủ Algeria đã chính thức tuyên bố rằng Safia cùng con gái Ayesha và hai con trai Muhammad và Hannibal, đã vượt biên giới sang Algeria vào sớm ngày thứ 2, 29/8. Bộ Ngoại giao Algeria nói rằng tất cả nay đều được hộ tống tới thủ đô Algiers, và không một ai trong số họ có tến trong lệnh truy nã của Tòa án Hình sự Quốc tế.

Tham khảo

Đệ Nhất Phu nhân Libya
Sinh năm 1952
Nhân vật còn sống


title: Psilogramma villani

text:
Psilogramma villani là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae. Loài này có ở Philippines.

Chú thích

Tham khảo

Psilogramma
Động vật đặc hữu Philippines


title: Kiểm tra tính nguyên tố

text:
Kiểm tra tính nguyên tố (tiếng Anh: primality test) là bài toán kiểm tra xem một số tự nhiên  có phải là số nguyên tố hay không. Bài toán này đặc biệt trở nên quan trọng khi các hệ mật mã khoá công khai ra đời.

Các phương pháp thô sơ
Phương pháp đơn giản nhất để kiểm tra một số  có là số nguyên tố không là kiểm tra xem nó có chia hết cho các số  nằm trong khoảng 2 đến  hay không. Nếu  chia hết cho một số  nào đó thì  là hợp số (composite), ngược lại  là số nguyên tố.

Thực ra việc kiểm tra với  từ 2 đến  là không cần thiết, mà chỉ cần kiểm tra đến . Đó là vì nếu  là hợp số thì nó chắc chắn có ước số không vượt quá .

Chúng ta cũng có thể bỏ qua việc kiểm tra trường hợp  bằng cách chỉ xét các số lẻ. Đi xa hơn một chút, ta chỉ cần xét các số dạng  và bỏ qua việc kiểm tra 2 trường hợp  và . Đó là vì tất cả các số nguyên tố đều có dạng  với  nào đó và ; mà trong đó , ,  chia hết cho 2, còn  thì chia hết cho 3. Tiếp tục với các nhận xét đó, ta có thể tổng quát hóa thành thuật toán sàng Eratosthenes.

Kiểm tra theo xác suất
Các phép kiểm tra tính nguyên tố hay dùng nhất là các thuật toán ngẫu nhiên. Giả sử có một mệnh đề Q(p,a) nào đó đúng với mọi số nguyên tố p và một số tự nhiên a <= p. Nếu n là một số tự nhiên lẻ và mệnh đề Q(n,a) đúng với một a<= n được lấy ngẫu nhiên, khi đó a có khả năng là một số nguyên tố. Ta đưa ra một thuật toán, kết luận rằng n là số nguyên tố. Nó là một thuật toán ngẫu nhiên hay thuật toán xác suất. Trong các thuật toán loại này, dùng một kiểm tra ngẫu nhiên không bao giờ kết luận một số nguyên tố là hợp số nhưng có thể kết luận một hợp số là số nguyên tố. Xác suất sai của phép kiểm tra có thể giảm xuống nhờ việc chọn một dãy độc lập các số a; nếu với mỗi số a xác suất để thuật toán kết luận một hợp số là số nguyên tố là nhỏ hơn một nửa thì sau k lần thử độc lập, xác suất sai là nhỏ hơn 2−k, độ tin cậy của thuật toán sẽ tăng lên theo k.

Cấu trúc cơ bản của một phép kiểm tra ngẫu nhiên là:

Chọn một số ngẫu nhiên a.
Kiểm tra một hệ thức nào đó giữa số a và số n đã cho. Nếu hệ thức sai thì chắc chắn n là một hợp số (số a là "bằng chứng" chứng tỏ n là hợp số) và dừng thuật toán.
Lặp lại bước 1 cho đến khi đạt được số lần đã định hoặc gặp bước 2.

Sau một loạt lần kiểm tra, nếu không tìm được bằng chứng chứng tỏ n là hợp số thì ta kết luận n là số nguyên tố.

Các phép kiểm tra tính nguyên tố ngẫu nhiên là

Phép kiểm tra tính nguyên tố của Fermat (kiểm tra Fermat. Đây là phép thử heuristic; tuy nhiên ít người sử dung phép thử này
Được sử dụng nhiều hơn là Kiểm tra Miller-Rabin và Kiểm tra Solovay-Strassen. Với mỗi hợp số n, ít nhất 3/4 (với kiểm tra Miller-Rabin) hoặc 1/2 (Với kiểm tra Solovay-Strassen) các số a là bằng chứng chứng tỏ n là hợp số).

Các phép kiểm tra tất định
Vào năm 2002, Manindra Agrawal, Nitin Saxena và Neeraj Kayal đề xuất một giải thuật tất định kiểm tra tính nguyên tố, là kiểm tra AKS, có khả năng chạy trong O((log n)12). Trên thực tế thuật toán này chạy chậm hơn các phương pháp xác suất.

Độ phức tạp
Trong lý thuyết độ phức tạp, bài toán về tính nguyên tố được gọi đơn giản là bài toán nguyên tố. Dễ thấy rằng nó là coNP: bài toán ngược của nó, bài toán hợp số là NP.

Năm 1975, Vaughan Pratt nhận thấy rằng tồn tại các thuật toán kiểm tra tính nguyên tố trong thời gian đa thức, và như vậy PRIMES là NP, và do đó thuộc về NP ∩ coNP.

Vào năm 2002, Manindra Agrawal, Nitin Saxena và Neeraj Kayal đề xuất một giải thuật tất định kiểm tra tính nguyên tố, là kiểm tra AKS, có khả năng chạy trong O((log n)12). Thế cho nên PRIMES là P.

Các phương pháp lý thuyết số
Có một vài phương pháp khác trong lý thuyết số để kiểm tra tính nguyên tố như kiểm tra Lucas-Lehmer và kiểm tra Proth. Chúng thường dựa vào việc phân tích n + 1, n − 1, hoặc những số khác. Tuy nhiên các phương pháp này không dừng cho các số tự nhiên n bất kỳ mã chỉ cho các số có một dạng đặc biệt nào đó
Kiểm tra Lucas-Lehmer dựa trên tính chất: bậc (multiplicative order) của một số a modulo n là n − 1 với n là số nguyên tố và a là căn nguyên thủy (primitive root) modulo n. Nếu ta có thể biểu diễn a chỉ theo n, ta có thể thấy n là nguyên tố.

Xem thêm
Số nguyên tố

Chú thích

Tham khảo

Hệ thống mã hóa bất đối xứng


title: Mary Fallin

text:
Mary Fallin (sinh 9 tháng 12 năm 1954) là thống đốc thứ 27 của tiểu bang Oklahoma, Hoa Kỳ. Bà từng là dân biểu Hạ viện Hoa Kỳ cho bang Oklahoma.
Bà là người phụ nữ thứ hai được bầu vào Hạ viện Hoa Kỳ từ Oklahoma và là người phụ nữ đầu tiên kể từ năm 1921 khi Alice Mary Robertson được bầu vào Hạ viện và tại vị một nhiềm kỳ từ năm 1921 đến 1923.

Tham khảo

Thống đốc Oklahoma
Chính khách Mỹ thế kỷ 21
Tín hữu Kitô giáo Mỹ


title: Centromacronema apicale

text:
Centromacronema apicale là một loài Trichoptera thuộc họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Centromacronema


title: Tillandsia denudata

text:
Tillandsia denudata là một loài thuộc chi Tillandsia. Đây là loài bản địa của Bolivia, Venezuela và Ecuador.

Chú thích

Tham khảo

Checklist of Bolivian Bromeliaceae  Truy cập 21 tháng 10 năm 2009
Checklist of Venezuelan Bromeliaceae with Notes on Species Distribution by State and Levels of Endemism truy cập 3 tháng 11 năm 2009
Catalogue of Vascular Plants of Ecuador  Truy cập 12 tháng 10 năm 2009

D
Thực vật Bolivia
Thực vật Venezuela
Thực vật Ecuador


title: Menesble

text:
Menesble  là một xã ở tỉnh Côte-d’Or trong vùng Bourgogne-Franche-Comté, phía đông nước Pháp. Khu vực này có độ cao trung bình 380 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Côte-d'Or


title: Hyphydrus delibatus

text:
Hyphydrus delibatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Guignot miêu tả khoa học năm 1947.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Hyphydrus


title: Tercis-les-Bains

text:
Tercis-les-Bains là một xã, trong tỉnh Landes trong vùng Nouvelle-Aquitaine. Xã này có diện tích 10,19 km2, dân số năm 2006 là 1146 người. Tercis-les-Bains nằm ở khu vực có độ cao trung bình 42 m trên mực nước biển.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Carte postale du chateau vers 1900
 Tercis-les-Bains trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia
 Tercis-les-Bains trên trang mạng của INSEE
 Tercis-les-Bains sur le site du Quid
 Localisation de Tercis-les-Bains trên bản đồ Pháp et communes limitrophes
 Plan de Tercis-les-Bains sur Mapquest

Tercis-les-Bains


title: Điện ảnh Litva

text:
Điện ảnh Litva (tiếng Litva: Lietuvos kinas) là tên gọi ngành công nghiệp Điện ảnh của nước Cộng hòa Litva.

Lịch sử hình thành và phát triển

Hãng phim
 Akis
 Lietfilm
 Lithuanian Film Studio
 Kinema

Phim nổi tiếng

 Trước khi bay lại Trái Đất (2005)
 Khu của các vị thần (2005)

Nhà làm phim tên tuổi
 Arūnas Matelis
 Šarūnas Bartas
 Artūras Barysas
 Romas Lileikis
 Adolfas Mekas
 Jonas Mekas
 Jonas Vaitkus
 Vytautas Žalakevičius
 Algimantas Puipa
 Robert Zemeckis

Diễn viên nổi tiếng
 Regimantas Adomaitis
 Donatas Banionis
 Ingeborga Dapkūnaitė
 Laurence Harvey
 Aurelija Mikušauskaitė
 Antanas Škėma
 Adolfas Večerskis

Vinh danh

Giải thưởng
 Sidabrinė gervė

Liên hoan phim
 AXX
 CFF
 Liên hoan phim Quốc tế Kaunas
 Kino pavasaris

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Lietuvos kino operatorių asociacija
 Trung tâm Điện ảnh Litva
 Lietuvos kinematografininkų sąjunga
 Faktai iš Lietuvos kino istorijos
 Điện ảnh Litva (1934)
 Điện ảnh Litva (1990 - 2004)


title: Conoderus narrabrensis

text:
Conoderus narrabrensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Blackburn miêu tả khoa học năm 1892.

Chú thích

Tham khảo

Conoderus


title: Pidonia densicollis

text:
Pidonia densicollis là một họ bọ Cánh cứng trong phân họ Lepturinae, họ bọ cánh cứng sừng dài. Loài này phân bố ở Hoa Kỳ.

Chú thích

Tham khảo

Pidonia


title: Viswanathan Anand

text:
Viswanathan Anand (tiếng Tamil: விசுவநாதன் ஆனந்த், tiếng Việt: Vít-va-na-than A-nan, sinh ngày 11 tháng 12 năm 1969) là một Đại kiện tướng Quốc tế cờ vua Ấn Độ và là một cựu vua cờ.

Anand trở thành Vô địch cờ vua thế giới của FIDE vào năm 2000, tại thời điểm chức Vô địch thế giới bị phân chia. Sau khi giành chiến thắng tại giải Vô địch cờ vua thế giới năm 2007, Anand đã được coi là nhà vô địch thế giới chính thức. Anh bảo vệ danh hiệu này trong giải Vô địch cờ vua thế giới năm 2008 khi đấu với Vladimir Kramnik vào tháng 10 và tháng 11 năm 2008. Anh mất chức vô địch khi thua kỳ thủ Magnus Carlsen năm 2013.

Anand là kỳ thủ thứ tư trong lịch sử đã vượt qua ngưỡng ELO 2800 trên bảng xếp hạng FIDE (3 người trước là Kasparov, Topalov và Kramnik). Anh đã đứng đầu bảng xếp hạng này 5 trong 6 lần từ tháng 4 năm 2007 tới tháng 7 năm 2008. Vào tháng 10 năm 2008 Anand tụt xuống vị trí thứ 5, ra ngoài top 3 lần đầu tiên kể từ tháng 7 năm 1996. Trong bảng xếp hạng mới nhất của FIDE, anh xếp số 1 Ấn Độ .

Kỳ thủ cờ vua

Giai đoạn đầu
 1983: giành giải vô địch toàn Ấn Độ cho lứa tuổi trẻ năm 14 tuổi với 9 thắng, 0 thua.
 1984: đạt chuẩn Kiện tướng Quốc tế khi mới 15 tuổi.
 1985: giành giải vô địch toàn Ấn Độ khi mới 16 tuổi.
 1987: giành giải vô địch trẻ toàn thế giới khi 18 tuổi.
 1988: đạt chuẩn Đại kiện tướng Quốc tế

Năm 1991 Anand trở nên nổi tiếng tầm cỡ thế giới khi vô địch giải cờ Reggio Emilia, đứng trên cả Garry Kasparov và Anatoly Karpov.

Trong vòng đấu ứng cử viên tranh chức vô địch thế giới năm 1993 Anand lọt vào 8 người đấu đối kháng lần đầu tiên, thắng ván đầu nhưng cuối cùng thua Anatoly Karpov sít sao tại trận tứ kết.

Trong 2 năm 1994-95 Anand và Gata Kamsky thống trị vòng loại của hai giải cờ tranh chức vô địch thế giới cạnh tranh nhau FIDE và PCA. Tại vòng loại của FIDE, Anand thua Kamsky trong trận tứ kết sau khi dẫn bàn sớm. Kamsky đi tiếp tới trận chung kết tranh chức vô địch với Karpov.

Tại vòng loại của PCA 1995, Anand thắng các đấu thủ Oleg Romanishin và Michael Adams mà không để thua ván nào, và trả thù được trận thua tại vòng loại FIDE khi đánh bại Gata Kamsky trong trận chung kết để trở thành người thách đấu. Trong năm 1995, anh thi đấu trận Vô địch thế giới của PCA với Garry Kasparov tại World Trade Center ở thành phố New York. Sau tám ván hòa liên tiếp (kỷ lục trong các trận đấu tranh chức vô địch thế giới), Anand thắng ván thứ chín với đòn đổi quân hiệu quả, nhưng trong năm ván sau đó Anand thua bốn ván và thua cả trận với tỷ số 10.5 - 7.5.

Vô địch cờ vua thế giới

Sau vài lần không thành công, cuối cùng Anand cũng giành được ngôi vô địch thế giới của FIDE năm 2000 sau khi thắng Alexei Shirov 3.5 - 0.5 trong trận chung kết tổ chức tại Tehran, trở thành người Ấn Độ đầu tiên đoạt ngôi vị này. Đến năm 2002 Anand mất ngôi vô địch vào tay Ruslan Ponomariov.

Anand đứng thứ nhì cùng với Peter Svidler trong giải vô địch thế giới của FIDE năm 2005 với 8.5 điểm sau 14 ván, kém 1.5 điểm so với nhà vô địch Veselin Topalov.

Vào tháng 9/2007 Anand trở thành Vô địch thế giới một lần nữa khi thắng giải Vô địch thế giới 2007 của FIDE tổ chức tại Mexico City. Anh thắng giải vòng tròn hai lượt đó với 9 điểm trong 14 ván, 1 điểm trên 2 người đứng thứ hai là Vladimir Kramnik và Boris Gelfand. Đây là ngôi vô địch thế giới đầu tiên thông qua đấu giải thay vì đấu trận kể từ 1948 với Mikhail Botvinnik.

Anand bảo vệ được ngôi vô địch khi đấu với Kramnik trong trận tranh ngôi vô địch năm 2008 tại Bonn. Vào tháng 10/2007, Anand nói rằng anh thích hình thức đấu giải vô địch hơn là đấu trận 12-24 ván, và nói rằng quyền của Kramnik được thách đấu với nhà vô địch là "nực cười".

Tháng 5 năm 2012, trong trận đấu được tổ chức ở Moskva, Anand bảo vệ thành công ngôi vua cờ khi vượt qua nhà thách đấu Boris Gelfand với tỉ số hòa 6–6 sau 12 ván cờ tiêu chuẩn (+1 =10 –1) và 2½–1½ ở 4 ván cờ nhanh (+1 =3). Nhà vô địch nhận được 1,53 triệu đô la, tương ứng 60% tiền thưởng .

Vô địch cờ nhanh thế giới

Vào tháng mười 2003, FIDE tổ chức giải vô địch cờ nhanh thế giới giữa 12 kỳ thủ hàng đầu thế giới tại Cap d'Agde. Mỗi kỳ thủ có 25 phút cả ván cờ + 10 giây sau mỗi nước đi. Anand vô địch giải này, hạ Kramnik trong trận chung kết.

Anh cũng đã vô địch các giải cờ nhanh khác:
 Corsica (1999-2005)
 Chess Classic (2000-2008)
 Leon 2005
 Eurotel 2002
 Fujitsu Giants 2002
 Melody Amber (5 lần – riêng phần cờ nhanh là 7 lần).

Các kết quả khác

Anand thắng liên tiếp 3 giải Advanced Chess tổ chức tại Leon, Tây Ban Nha sau khi Garry Kasparov giới thiệu hình thức chơi cờ có tham khảo máy tính này vào năm 1998.

Anand giành giải thưởng Chess Oscar các năm 1997, 1998, 2003, 2004, and 2007. Giải này được trao tặng cho kỳ thủ xuất sắc nhất trong năm của tạp chí cờ Nga 64.

Anand chiến thắng trong các giải nổi tiếng khác:
 Giải cờ vua Corus 2006 (đồng giải nhất với Veselin Topalov)
 Dortmund 2004
 Linares 2007 và 2008.
 Monaco Amber Blindfold 1994, 1997, 2003, 2005 and 2006.
 Giải cờ nhanh Grenkeleasing 2007, thắng Levon Aronian trong trận chung kết.

Ván cờ điển hình

Trên con đường giành chức vô địch thế giới của FIDE trong năm 2000, Anand (Trắng) đã thắng Viktor Bologan (Đen). Sau đây là các nước đi của ván đó (do đại kiện tướng Ľubomír Ftáčnik phân tích):

1. e4 e5 2. Mf3 Mc6 3. Tb5 a6 4. Ta4 Mf6 5. O-O Te7 6. Xe1 b5 7. Tb3 d6 8. c3 O-O 9. h3 Mb8 10. d4 Mbd7 11. Mbd2 Tb7 12. Tc2 Xe8 13. Mf1 Tf8 14. Mg3 c5 15. d5 c4 16. Tg5 Hc7 17. Mf5 Vh8 18. g4 Mg8 19. Hd2 Mc5 20. Te3 Tc8 21. Mg3 Xb8 22. Vg2 a5 23. a3 Me7 24. Xh1 Mg6 25. g5! b4!? Anand tấn công mạnh ở cánh vua, nên Bologan tìm cách phản công bằng cách thí 1 tốt. 26. axb4 axb4 27. cxb4 Ma6 28. Xa4 Mf4+ 29. Txf4 exf4 30. Mh5 Hb6 31. Hxf4 Mxb4 32. Tb1 Tb7 33. Xa3 Xc7 34. Xd1 Ma6 35. Md4 Hxb2 36. Xg3 c3 (xem hình vẽ). 37. Mf6!! Xe5 Nếu 37...gxf6, 38. gxf6 h6 39. Xg7! Hd2! 40. Hh4 và trắng nắm chủ động. 38. g6! fxg6 39. Md7 Te7 40. Mxe5 dxe5 41. Hf7 h6 42. He8+ 1-0

Đọc thêm
 Viswanathan Anand, My Best Games of Chess (Gambit, 2001 (new edition))

Nguồn thông tin

Liên kết ngoài

 Viswanathan Anand games at 365Chess.com

 Interview with Viswanathan Anand  at LatestChess.com year 2007
 TIME: History of Chess, by Viswanathan Anand
 Startup Lessons from Viswanathan Anand
 Interview with CNN IBN, May 2008
 Interview at ChessBase

Sinh năm 1969
Vận động viên cờ vua Ấn Độ
Nhà vô địch cờ vua thanh niên thế giới
Nhà vô địch cờ vua thế giới
Nhân vật còn sống
Đại kiện tướng cờ vua
Nhà văn cờ vua
Nam nhà văn Ấn Độ


title: Simyra (bướm đêm)

text:
Simyra  là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Loài
 Simyra albovenosa Goeze, 1781
 Simyra dentinosa Freyer, 1838
 Simyra insularis (Herrich-Schäffer, 1868)
 Simyra nervosa Denis & Schiffermüller, 1775
 Simyra splendida Staudinger, 1888

Chú thích

Tham khảo

 Natural History Museum Lepidoptera genus database
 Simyra at funet.fi

es:Simyra (polilla)


title: Dolichopeza lugubrivestis

text:
Dolichopeza lugubrivestis là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Dolichopeza


title: Ypsolopha vintrella

text:
Ypsolopha vintrella là một loài bướm đêm thuộc họ Ypsolophidae. Nó được tìm thấy ở Hoa Kỳ, bao gồm Arizona và California.

Sải cánh dài khoảng 17–22 mm.

Chú thích

Tham khảo

Ypsolopha
Động vật Mỹ


title: Rantzau, Plön

text:
Rantzau là một đô thị thuộc huyện Plön, bang Schleswig-Holstein, Đức.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Plön