title: Coeliades anchises

text:
Coeliades anchises là một loài bướm ngày thuộc họ Bướm nhảy. Nó được tìm thấy ở miền đông KwaZulu-Natal, Zimbabwe, Tanzania, từ Mozambique đến Somalia và ở Ethiopia.

Sải cánh dài 55–70 mm đối với con đực and 65–72 mm đối với con cái. Con trưởng thành bay từ tháng 10 đến tháng 3 ở miền nam châu Phi.

Ấu trùng ăn Triaspis glaucophylla và Dregea angolensis.

Phụ loài
Coeliades anchises anchises
Coeliades anchises jucunda (Butler, 1881) (Socotra)

Chú thích

Tham khảo

Coeliades


title: Tipula tibonella

text:
Tipula tibonella là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng sinh thái Palearctic.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Podeonius amamiensis

text:
Podeonius amamiensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Ôhira miêu tả khoa học năm 1996.

Chú thích

Tham khảo

Podeonius


title: Apatania muliebris

text:
Apatania muliebris là một loài Trichoptera trong họ Apataniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Trichoptera miền Cổ bắc
Apatania


title: Cửu khiếu

text:
Cửu khiếu (nghĩa là chín lỗ) hay Chín vía  (hoặc Chín phách) là phần thể xác liên quan đến phụ nữ trong tín ngưỡng và văn hóa Việt Nam. Văn hóa Việt Nam vốn là văn hóa truyền miệng nên thường có nhiều dị bản và gây khó hiểu. Sau đây là một số cách giải thích chi tiết hơn về cửu khiếu.

Các cách giải thích
Sách của Đào Duy Anh (xem tham khảo), thiên thứ ba, chương VI "Tín ngưỡng và tế tự" ghi rằng:

Hồn là cái linh phụ vào phần khí của người, là phần khinh thanh, người ta chết thì bay lên không; còn phách là cái linh phụ vào phần hình của người, là phần trọng trọc, khi người ta chết thì tiêu xuống đất. Đàn ông có ba hồn phụ vào tam tiêu và bảy phách (vía) phụ vào thất khiếu, đàn bà thì có chín phách (vía) phụ vào cửu khiếu.

Và chú thích:

Tam tiêu là miền miệng trên dạ dày là thượng tiêu, miền giữa dạ dày là trung tiêu, miền trên bàng quang là hạ tiêu.
Thất khiếu là bảy cái lỗ trên mặt: hai mắt, hai tai, hai lỗ mũi, và miệng.
Cửu khiếu là thất khiếu với hai khiếu: lỗ sinh thực khí và hậu môn
Sách của Hoàng Quốc Hải (xem tham khảo), chương "Việc tang việc hiếu" ghi rằng:
''Theo quan niệm cổ xưa, con người có 7 lỗ (thất khiếu) để hấp thụ vật chất, tinh thần mà trưởng thành. Bảy lỗ đó là: hai mắt, hai tai, hai lỗ mũi và miệng. Đàn bà có thêm lỗ vú và lỗ sinh dục để đẻ và nuôi con. Khi hết chức năng sinh đẻ lại trở về thất khiếu (Phật giáo phân biệt các động vật cao cấp, hễ đã có cửu khiếu (9 lỗ) đều có thể tu Phật. Vì vậy, trong lịch sử có Tôn Hành giả gốc từ con khỉ. Cửu khiếu trong trường hợp này kể cả đàn ông và đàn bà tính theo thế ổn định: 2 lỗ tai, 2 lỗ mắt, hai lỗ mũi, miệng, lỗ sinh dục, lỗ bài tiết).

Tham khảo

Đào Duy Anh, "Việt Nam văn hóa sử cương", (1938), Nhà xuất bản Tổng hợp Đồng Tháp (tái bản), 1998
Hoàng Quốc Hải, "Văn hóa phong tục", Nhà xuất bản Phụ Nữ, 2005.

Xem thêm
Thất khiếu

Tín ngưỡng dân gian Việt Nam


title: Cyrus McCormick

text:
Cyrus Hall McCormick, Sr. (15 tháng 2 1809 – 13 tháng 5 1884) là một nhà phát minh người Mỹ và người sáng lập công ty McCormick Harvesting Machine Company, công ty mà sau này trở thành một phần của International Harvester Company vào năm 1902. Ông cũng là nhà người đã sáng tạo ra máy cày.

Ông sinh ngày 15 tháng 2 năm 1809 ở Rockbrige County, bang Virginia, mất ngày 13 tháng 5 năm 1884 tại Chicago. Khi còn nhỏ,ông là một cậu bé nông dân, con của Mary Ann Hall và Robert Hall McCormick. Ông dành 16 năm để nghiên cứu và chế tạo chiếc máy cày. Chiếc máy cày (tên tiếng Anh: Reaper) được thử nghiệm vào năm 1831 và nó giúp biết bao nhiêu nông dân thời đó gặt hái nhanh và đỡ mệt hơn.

Ông tiếp quản công ty International Harvester năm 1902 và kết hôn với Nacy Maria Fowler. Ông có 7 người con là:
 Cyrus Hall McCormick II (1859-1932)
 Mary Virginia McCormick (1861-1941)
 Robert McCormick (1863-1910)
 Anita McCormick (1866-1954)
 Alice McCormick (1870-1945)
 Harold Fowler McCormick (1872–1941)
 Stanley F. McCormick (1874-1947)

Tham khảo

Người Chicago
Người Virginia
Sinh năm 1809
Mất năm 1884
Nhà phát minh Mỹ
Người Mỹ gốc Scotland
Bắc Đẩu Bội tinh
Viện sĩ Viện Hàn lâm Khoa học Pháp
Người được ghi danh tại Đại sảnh Danh vọng Nhà phát minh Quốc gia


title: Chandragupta Maurya

text:
Chandragupta Maurya (340 TCN – 293 TCN) là vua sáng lập vương triều Maurya trong lịch sử Ấn Độ cổ, trị vì từ khoảng 321 TCN đến 297 TCN. Tên ông được các tài liệu Hy Lạp và Latinh đề cập như Sandrokuptos (Σανδρόκυπτος), Sandrokottos (Σανδρόκοττος) hay Androcottus.

Trước khi Chandragupta lên nắm quyền, miền tây bắc Ấn Độ nằm dưới sự thống trị của người Hy Lạp trong khi vương triều Nanda hùng cứ ở đồng bằng sông Ấn-Hằng. Năm 323 TCN, Chandragupta xây dựng lực lượng đánh bại các thống đốc của người Hy Lạp ở miền tây bắc. Tiếp theo đó ông hạ bệ vua Nanda năm 321 TCN rồi khởi lập triều đại Maurya.

Năm 304 TCN ông chặn đứng một cuộc xâm lược của quân đội Syria do vua Seleukos I Nikator chỉ huy. Kết quả là Seleukos phải ký hoà ước, nhượng vùng Balochistan và gả công chúa cho Chandragupta đổi lấy 500 thớt voi. Seleukos còn gửi sứ thần Megasthenes đến thực hiện các nghi thức giao hảo tại thủ đô Pataliputta (Hoa Thị) của Chandragupta, mà đến nay những tấu chương của Megasthenes vẫn tồn tại.

Sau một loạt cuộc chinh phạt, Chandragupta đã trị vì trên một đế quốc rộng lớn, trải dài từ Bengal và Assam ở phía đông tới Afghanistan và Balochistan ở phía tây, tới Kashmir và Nepal ở phía bắc, và tới Cao nguyên Deccan ở phía tây, kiểm soát được hầu hết Ấn Độ. Điều này khiến ông được người đời xem là ông vua thực thụ đầu tiên cai quản hầu hết tiểu lục địa Ấn Độ.

Xem thêm
 Lịch sử Ấn Độ
 Ashoka
 Bindusara
 Dasaratha Maurya
 Chanakya
 Gupta
 Arthashastra
 Danh sách vua Ấn Độ
 Nghệ thuật Maurya
 Người Hy-Bactria
 Vương quốc Ấn-Hy
 Quân đội Macedonia cổ đại

Chú thích

Nhà Maurya
Vua Ấn Độ
Mất năm 298 TCN
Tín đồ Jain
Mất thập niên 290 TCN
Năm 298 TCN
Năm 340 TCN


title: Weinitzen

text:
Weinitzen là một đô thị thuộc huyện Graz-Umgebung bang Steiermark, nước Áo. Đô thị  có diện tích 18,94 km², dân số thời điểm cuối năm 2008 là 2458 người.

Tham khảo


title: Nguyễn Cảnh Hoan

text:
Nguyễn Cảnh Hoan (阮景節 1521-1576) là tướng nhà Lê trung hưng trong lịch sử Việt Nam, có tài liệu chép là Nguyễn Cảnh Mô, Trịnh Mô, Nguyễn Hoan tước Tấn Quận công, giữ chức Binh bộ Thượng thư, hàm Thái phó về sau được tấn phong Quốc công.

Thân thế

Tổ tiên là người phường Thiên Lý thuộc huyện Đông Triều, tỉnh Quảng Ninh cuối đời Hồ vì loạn lạc nên di chuyển vào làng Ngọc Sơn, huyện Thanh Chương, Nghệ An. Họ Nguyễn Cảnh nhà ông còn có tên gọi là họ Nguyễn Cảnh Thiên Lý.

Ông là hậu duệ đời thứ 6 của các anh hùng thời Hậu Trần như: Nguyễn Cảnh Chân, Nguyễn Cảnh Dị,...

Cha của ông là Phúc Khánh Quận công Nguyễn Cảnh Huy người làng Ngọc Sơn, huyện Thanh Chương, tỉnh Nghệ An. Mẹ là người họ Thái xã Hòa Sơn, Đô Lương.

Sự nghiệp

Phù Lê diệt Mạc
Tháng 6 năm 1527, Mạc Đăng Dung sau khi đã phụng sự bốn đời Vua Lê Uy Mục, Lê Tương Dực, giết Chiêu tông lập vua Lê Cung Hoàng và ép Lê cung Hoàng thảo chiếu nhường ngôi lập ra vương triều Mạc. Cựu thần nhà Lê là An Thành hầu Nguyễn Kim không chịu thần phục nhà Mạc chạy lên Sầm Châu chiêu nạp hào kiệt và đưa Lê Duy Ninh lên ngôi vua, là Lê Trang Tông (1533-1548) mở đầu cho thời kì Trung Hưng nhà Lê.

Thời kì này vùng Thanh - Nghệ trộm cướp và giặc giã nổi lên như ong. Cha con Nguyễn Cảnh Hoan lập đồn trại, chiêu mộ quân sĩ và khởi binh tại thôn Chiêu Quả vùng núi Thanh Chương, tiễu trừ các đám sơn tặc, thu phục và tiêu diệt dần các thế lực đối địch.

Năm 1536, cha con ông mang quân sĩ đến Sầm Châu theo Lê Trang Tông và được trọng dụng. Nguyễn Cảnh Huy được phong làm Bình Dương Hầu, Cảnh Hoan tước Dương Đường Hầu dưới quyền điều khiển của Nguyễn Kim.

Năm 1545, Nguyễn Kim bị hàng tướng nhà Mạc là Trung Hậu hầu Dương Chấp Nhất đầu độc chết. Trịnh Kiểm lên thay, Cảnh Hoan là tướng dưới quyền.

Phòng thủ Hoan Ái
Tháng 12, năm 1547, Đại tướng nhà Mạc là Tây Quận công Nguyễn Kính đem quân đi đánh nhà Lê. Quân hai bên đánh nhau to ở Lôi Dương thuộc Thiệu Hóa, Thanh Hóa. Đại tướng Nguyễn Kính thua trận đang đêm bèn rút khỏi quan ải, trên đường rút lui trúng phục binh của Cảnh Hoan, quân Mạc thua to. Trận này Cảnh Hoan được phong Đề đốc Tấn quận công.

Tháng 1 năm 1553, do có nhiều chiến tích trong các đợt chống quân Mạc, Nguyễn Cảnh Hoan được phong làm Thái Bảo. Trịnh Kiểm thấy ông là người mưu lược nên rất kính nể, coi như thần tử thân thuộc và gọi ông là Trịnh Mô, cho quyền thu thuế và trông coi hai huyện Nam Đường và Chân Phúc thuộc Nghệ An.

Năm 1555, Thọ quốc công và Vạn Đồn hầu nhà Mạc đem quân xâm lấn huyện Vĩnh Lộc, Thanh Hóa. Trịnh Kiểm và quan quân nhà Lê ra nghênh chiến. Cảnh Hoan trận này bắt sống được tướng Mạc.

Năm 1570, Trịnh Kiểm mất, các con là Tuấn Đức hầu Trịnh Cối và Phúc Lương hầu Trịnh Tùng tranh quyền. Phúc Lương hầu Trịnh Tùng cùng các tướng Tấn quận công Nguyễn Cảnh Hoan, Lai quận công Phan Công Tích, Nghĩa quận công Đặng Huấn, Đoan Vũ hầu Lê Cập Đệ, Văn Phong hầu Trịnh Vĩnh Thiệu, Vệ Dương hầu Trịnh Bách chạy vào Yên Trường.

Nhà Mạc nhân việc này kéo quân vào xâm lấn, các tướng nhà Lê đồn trú các nơi đều theo về Yên Trường để chống giữ. Trịnh Tùng được phong làm Trưởng quốc công tiết chế thủy bộ chư dinh. Anh Tông hội các tướng bàn việc mở chiến dịch lấy lại đất đai. Quân Lê theo ba hướng mà tiến.

Nguyễn Cảnh Hoan cùng các tướng An quận công Lại Thế Khanh, Đoan Vũ hầu Lê Cập Đệ, Văn Phong hầu Trịnh Vĩnh Thiệu đem quân từ An Định qua Vĩnh Phúc đánh lấy Tống Sơn. Tháng 12, quân Mạc rút về bắc.

Tháng 2 năm 1571, gia phong Trịnh Tùng làm Thái úy Trưởng Quốc công, Cảnh Hoan được gia phong làm Thiếu phó ngồi hàng dưới.

Tháng 7 năm 1571, Khiêm vương Mạc Kính Điển và các tướng vào đánh cướp Nghệ An, dân phía Nam sông Lam phần lớn đều quy phục quân Mạc. Các tướng nhà Lê ở đây là Nguyễn Bá Quýnh cự không được đành bỏ chạy, Hoàng quận công bị quân Mạc bắt sống.

Tháng 9 năm 1571, Nguyễn Cảnh Hoan và Phan Công Tích đem quân vào cứu Nghệ An. Mạc Kính Điển và Nguyễn Quyện giao chiến với hai tướng, đại quân Mạc thế chừng ở lâu đánh không được phải rút về bắc.

Tháng 7 năm 1572, quân Mạc vào đánh cướp Nghệ An. Nguyễn Cảnh Hoan cùng 2 tướng An quận công Lại Thế Khanh, Lai quận công Phan Công Tích đem quân vào cứu, quân Mạc rút về.

Năm 1573, Lê Duy Đàm lên ngôi. Trịnh Tùng được phong làm Đô tướng, Thái úy Trưởng quốc công. Nguyễn Cảnh Hoan là chiến tướng xông pha nhiều năm, rất có tiếng tăm, có tài biện luận nên được phong sang ban văn làm Hiệp mưu công thần, đặc tiến Kim tử Vinh lộc đại phu, Binh bộ thượng thư, Thái phó, kiêm Hành tướng sự.

Năm 1574, tướng Mạc là Nguyễn Quyện đem đại binh vào quấy phá Nghệ An. Tướng nhà Lê là Hoành quận công sợ hãi bỏ chạy, đến Bố Chính thuộc Quảng Bình bị Nguyễn Quyện bắt sống. Quân Lê phái Nguyễn Cảnh Hoan và Phan Công Tích vào cứu. Hai bên đánh nhau mấy tháng liền, Nguyễn Quyện rút quân về bắc.

Năm 1575, Thạch quận công Nguyễn Quyện nhà Mạc đem đại binh vào đánh cướp Hoan Châu. Cảnh Hoan cùng hai tướng là Thái phó An quận công Lại Thế Khanh, Lai quận công Phan Công Tích đem quân vào cứu, chia 3 nơi phòng ngự.

Nguyễn Cảnh Hoan cùng 30 chiến tướng dưới quyền lập doanh trại tại đạo Thanh Thủy, chiêu mộ binh sĩ, đắp lũy kéo dài từ vùng Hồ Nón, Nam Đàn cho tới Lựu Sơn, Đô Lương để chống đại quân Mạc.

Vì dụng binh sơ suất nên Phan Công Tích bị Nguyễn Quyện dùng kì binh bắt giết tại lèn Hai Vai, Yên Thành. Tiếp đó đại binh nhà Mạc chuyển quân lên vùng thượng lưu, xuôi theo sông Lam để đánh phá quân Lê. Cảnh Hoan và Nguyện Quyện đánh nhau chí tử tại vùng Thanh Chi, Võ Liệt, Phuống thuộc Thanh Chương bất phân thắng bại.

Lo ngại Lại Thế Khanh đem quân tiếp ứng, Nguyễn Quyện rút quân xuôi sông Lam ra biển, Cảnh Hoan biết được đặt phục binh tại Rú Nguộc giết chết Kỳ quận công nhà Mạc tại trận. Nguyễn Quyện cùng đại quân tháo chạy ra biển về Bắc. Quân Lê thắng to.

Bị nội phản
Năm 1576, nhà Mạc huy động các tướng giỏi và đại binh đánh Thanh - Nghệ. Khiêm Vương Kính Điển đánh vùng sông Chu huyện Thụy Nguyên, Mạc Ngọc Liễn đánh vùng sông Mã thuộc Yên Định, Nguyễn Quyện tiến theo đường biển đánh phá Nghệ An, trăm họ rúng động.

Trịnh Tùng cho người đưa chỉ vào triệu Cảnh Hoan về bàn bạc kế hoạch chống giữ. Thuộc tướng của Cảnh Hoan là Lâm quận công làm phản, đầu hàng Nguyễn Quyện và tiết lộ tin tức. Nguyễn Quyện đem quân trở ra Ngọc Sơn, Thanh Hóa đóng đồn từ Cầu Quán đến Mạo Lạp, lại cho quân mai phục hai bên đón đường.

Trên đường ra Yên Trường, Cảnh Hoan và quân túc vệ rơi vào mai phục của Nguyễn Quyện tại Bông Đồn, Độc Hiệu. Đánh nhau hơn một ngày, Cảnh Hoan đem quân theo ít, chống không được đại binh nhà Mạc nên yếu thế dần. Nguyễn Quyện thấy vậy bảo tướng sĩ rằng:

Trịnh Mô thua chạy, tướng lệnh vô phèng, ta nhất định bắt được y
Rồi đốc quân đuổi theo và bắt được Cảnh Hoan đem về Thăng Long.

Đại Việt Sử ký Toàn thư ghi rằng:Từ đấy, oai thanh của Nguyễn Quyện ngày một lừng lẫy, trở thành viên danh tướng của họ Mạc. Các tướng hùng, tôi giỏi cả miền Giang Đông đều cho là không bằng Nguyễn Quyện

Trịnh Tùng phái người ra bắc tìm cách đem vàng chuộc ông nhưng không được. Nhà Mạc biết Hoan là tướng giỏi bèn cho các đại thần, đặc biệt là Nguyễn Quyện tới tìm cách lôi kéo nhưng ông cự tuyệt.

Tháng 9 năm 1576, Cảnh Hoan bị giết tại Thăng Long.

Cự tuyệt nhà Mạc
Bị giam tại Thăng Long, nhà Mạc thấy ông là tướng giỏi, rộng rãi mà cương nghị, muốn tìm cách lôi kéo mua chuộc, cử các đại thần văn võ tới thăm viếng dụ dỗ nhưng bị ông cự tuyệt.
Nguyễn Quyện đến gặp ông và nói rằng:

Ta nghe ở thôn quê có câu sấm truyền rằng: "Mô là cây của Mạc, nếu không được Mạc dùng, ắt hẳn sẽ thành tro dưới mồ thôi(Mô giả, Mộc mạc dã; bất bi Mạc dụng, tất thành hưu mô chi mộ)". Ý giả sấm truyền cũng muốn nhắc nhở Tấn quận công đấy thôi, thế mà Tấn quận công lại một mực không tỉnh ngộ

Cảnh Hoan đáp rằng:

Bình sinh khi qua chơi nhà ông, ta thấy thân sinh của ông bảo ông tuy thông minh nhưng lười học, nên mới đặt tên cho ông là Quyện, nhốt ông trong thư phòng, có câu răn rằng: "Quyện là người của sách, vì quay lưng lại sách, quả nhiên bị cái nhục cầm tù"(Quyện giả, quyển nhân giã; hữu vi ư quyển, quả thụ khuyên tù chí nhục)". Sao ông không suy nghĩ về điều đó. Người đọc sách không thể làm trái với sách. Sách có nói: "Tôi ngay không thờ hai chúa", ông sao làm trái lời đó ?

Nguyễn Quyện nói:

Đại trượng phu không thờ hai vua, thế là trung. Quyện này nếu về với chủ cũ sẽ thất trung.
Nguyễn Quyện nói xong phẩy áo mà đi. Sau cuộc viếng thăm này, biết không thể thu phục được Cảnh Hoan nên nhà Mạc đem ông giết đi. Là địch thủ nhiều năm trên chiến trường Hoan Châu, tiếc ông là người cương liệt trung nghĩa, Nguyễn Quyện đã cho người khâm liệm và xin Vua Mạc cho người đưa thi hài về Hoan Châu và có nói về ông rằng:

Trung nghĩa, cương liệt đời hiếm hoi, sau này ắt sẽ thành thần lớn

Trước khi chết Nguyễn Cảnh Hoan viết hai bài thơ tuyệt mệnh rằng:
Nhân trung bẩm cương nghịThế thượng đốc trung trinh
Thiên địa quang chính khíNhật nguyệt chiếu lâm tình
Lăng lăng thanh bất hủLẫm lẫm tử do sinh
Sát phạt chư ma quỷTróc phược chúng tà tinh
Túng hữu chân tâm đảoLai lâm tự luật linhvà viết thêm:Thế thụ thao kiềm
Đàn đăng tướng súyKiên trì kình tiết thanh
Lưu thử đan tâm tửThân thượng tri Lê Trịnh triều
Diện khẳng tâm trung nghĩa quỷNhan Đường,Văn Tống liên tiền hiền
Liệt nhật thu sương thùy hậu thế

Phong thần của nhà Lê
Trong gian đoạn đầu của thời kì xung đột Lê – Mạc, vùng Thanh - Nghệ là chiến trường chính. Quân Mạc vào đánh cướp liên tục, dân cư khu vực này rất sợ oai, phần phía nam sông Lam có lúc đã quy phục Mạc triều. Quân Lê và tướng tá đồn trú ở đây lép vế nhiều lúc bỏ chạy khi quân Mạc vào đánh chiếm. Nguyễn Cảnh Hoan và các tướng phải nhiều lần đem quân vào cứu mới thu được đất đai.

Vào giữa thời kì phân tranh, quân hai bên đang ở thế giằng co, Cảnh Hoan bị tướng nhà Mạc là Nguyễn Quyện dùng phục binh bắt được đem về Thăng Long và giết chết. Triều đình nhà Lê truy phong ông là Tấn quốc công, và phong là Hùng Nghị Khuông Tế Trạch Dân Đại Vương, xếp vào trung đẳng thần, cúng tế và hương hỏa hàng năm. Ban thêm đất vùng Ngọc Sơn, Nông Sơn, Hồ Sơn thuộc vùng Nam Đường làm thái ấp. Về sau con cháu nhiều người làm tướng có nhiều công tích, ngoài hai huyện Nam Đường, Chân Phúc, được cấp thêm hai huyện Thanh Miện và Phù Dung làm bổng lộc.

Sắc chỉ triều đình nhà Lê lập đền thờ chính của ông ở thôn Chân Ngọc, xã Đồng Văn, huyện Thanh Chương.

Năm 1602, đền thờ ông được xây dựng quy mô ở xã Tràng Sơn, Đô Lương, Nghệ An. Năm 1787 được trùng tu, Năm 1895 xây thêm trung điện và nhà bia. Định kì mười năm tổ chức lễ chay một lần, là lễ hội lớn của vùng Nghệ An. Năm 1991, đền thờ được công nhận Di tích lịch sử văn hóa quốc gia.

Vùng Nghệ An có nhiều đền thờ ông, ngoài nơi thờ tự chính ở Tràng Sơn còn có đền Phú Thọ ở xã Lưu Sơn huyện Đô Lương, đền Hữu ở xã Thanh Yên, phủ thờ ở xã Thanh Văn huyện Thanh Chương, đền thờ tại Hồ Nón, huyện Nam Đàn...

Phần mộ của ông hiện nay thuộc Rú Cấm xã Tràng Sơn huyện Đô Lương.

Trong thời kì đem quân vào ứng cứu Nghệ An, Cảnh Hoan và các tùy tướng đóng đại bản doanh, xây hào lũy khu vực Nam Đường, vỗ về dân chúng ở đây. Vùng Lưu Sơn, Đô Lương được ông hướng dẫn cho cách ép mía làm mật, dân cư ven sông Lam nghề nuôi tằm dệt vải, cho bắc nhiều cầu trên sông Đa Cương .

Bùi Huy Bích làm Hiệp trấn Nghệ An, khi đi qua vùng núi Hồ Cương, Nam Đàn thăm thành lũy cũ do Cảnh Hoan xây có đề thơ rằng:
Tấn quốc đương sơ phạt Quyện nhân
Thử gian thụ sách trú tam quân
Bách niên mã cứu câu thăng tại
Thiên điệp sơn thành thảo thạch xuân
Mạc phủ tích công thành lão tướng
Sa trường toàn nghĩa tác danh thần
Hất kim di chỉ Hồ Cương bạn
Tưởng tượng phong yên hộ chiến trần
Hiện nay tại thành phố Vinh, Nghệ An có một con đường mang tên ông.

Tổ tiên của Nguyễn Cảnh Hoan truyền đời có làm thuốc bắc, đến đời ông tuy là danh tướng xông pha trận mạc nhưng vẫn để tâm nghiên cứu về sách thuốc. Trước khi bị nhà Mạc giết hại tại Thăng Long, ông có nhờ người đem về truyền lại cho con cháu những ghi chép của bản thân về y thuật. Đến con trai ông là Nguyễn Cảnh Kiên tuy làm tướng nhưng vẫn chuyên tâm tiếp tục nghề thuốc của tổ tiên truyền lại, và trở thành một thầy thuốc nổi tiếng Thăng Long lúc bấy giờ. Cảnh Kiên được phong làm Thái Y viện chưởng kiêm Tế Sinh đường.

Sắc phong thần cho Nguyễn Cảnh Hoan

Tại đền Khai Long tại xã Trung Sơn, huyện Đô Lương, tỉnh Nghệ An vốn được lập để thờ tự Nguyễn Cảnh Hoan và vị thần Khai Long sứ hiện còn lưu giữ nhiều sắc phong thần cho Nguyễn Cảnh Hoan.

Nội dung một số sắc phong như sau:

 Sắc phong cho đền thờ Khai Long thờ thần Khai Long sứ và Nguyễn Cảnh Hoan vào năm Tự Đức thứ 31 :
Nguyên văn:

敕旨乂安省梁山縣純忠社依舊奉事俊邁剛忠端亮光懿兵部上書太傳晉府君謚謙謹中等神;嘏純禧妙感純正開隆使君。節經頒給敕封準其奉事。嗣德三十一年正值朕五旬大慶節經頒寶詔覃恩禮隆登怵準許依舊奉事用誌國慶而伸祀典。
欽哉

Phiên âm:

Sắc chỉ Nghệ An tỉnh Lương Sơn huyện Thuần Trung xã tòng tiền phụng sự Tuấn mại Cương trung Đoan lượng Quang ý Binh bộ thượng thư Thái phó Tấn phủ quân thụy Khiêm Cẩn trung đẳng thần; Huyền hỗ Thuần hy Diệu cảm Thuần chính Khai Long sứ quân. Tiết kinh ban cấp sắc phong chuẩn kỳ phụng sự. Tự Đức tam thập nhất niên chính trị trẫm ngũ tuần đại khánh, tiết kinh ban bảo chiếu đàm ân, lễ long đăng trật, chuẩn hứa y cựu phụng sự, dụng chí quốc khánh nhi thân tự điển. Khâm tai!

Dịch nghĩa:

Sắc chỉ cho xã Thuần Trung, huyện Lương Sơn, tỉnh Nghệ An từ trước đến nay thờ phụng vị trung đẳng thần Thái phó Tấn phủ quân tên thụy là Khiêm Cẩn, quan thượng thư bộ Binh, vốn được ban mỹ tự là: Tuấn mại Cương trung Đoan lượng Quang ý và vị tôn thần Khai Long sứ quân. Đã được ban tặng sắc phong chuẩn cho thờ phụng. Năm Tự Đức thứ 31 gặp đúng đại lễ mừng thọ 50 của trẫm nên ra chiếu báu tỏ rõ ơn sâu, lễ long trọng nên tăng thêm cấp bậc, chuẩn cho thờ phụng như cũ để ghi nhớ ngày vui của nước mà kéo dài phép thờ tự. Kính thay!

 Sắc phong năm thứ nhất niên hiệu Đồng Khánh:

Nguyên văn:

敕俊邁剛忠端亮光懿兵部上書太傳晉府君謚謙謹中等神玄嘏純禧妙感純正開隆使君之神向來護國庇民稔著靈應。節蒙頒給敕留祀.。肆今丕膺耿命緬念神庥可加贈翊保中興各等神仍準許乂安省梁山縣純忠社依舊奉事。神其相佑保我黎民。欽哉

Phiên âm:

Sắc Tuấn mại Cương trung Đoan lượng Quang ý Binh bộ thượng thư Thái phó Tấn phủ quân thụy Khiêm Cẩn trung đẳng thần; Huyền hỗ Thuần hy Diệu cảm Thuần chính Khai Long sứ quân chi thần hướng lai hộ quốc tí dân nhẫm trước linh ứng. Tiết mông ban cấp tặng sắc lưu tự. Tứ kim phi ưng cảnh mệnh, miến niệm thần hưu, khả gia tặng: Dực bảo Trung hưng các đẳng thần, nhưng chuẩn hứa Nghệ An tỉnh Lương Sơn huyện Thuần Trung xã y cựu phụng sự. Thần kỳ tướng hựu bảo ngã lê dân. Khâm tai!

Dịch nghĩa:

Sắc cho vị trung đẳng thần Thái phó Tấn phủ quân tên thụy là Khiêm Cẩn, quan thượng thư bộ Binh, vốn được ban mỹ tự là: Tuấn mại Cương trung Đoan lượng Quang ý và vị tôn thần Khai Long sứ quân từ trước tới nay bảo vệ nước che chở dân linh ứng rõ rệt. Đã được ban tặng sắc phong để thờ. Nay trẫm kế thừa mệnh sáng, trông lại sự che chở của thần, đáng được tặng phong là: Các đẳng thần Dực bảo Trung hưng, vẫn chuẩn cho xã Thuần Trung huyện Lương Sơn tỉnh Nghệ An thờ phụng như cũ. Thần hãy giúp đỡ che chở cho dân ta. Kính thay

Sắc phong của vua Duy Tân:
Nguyên văn:

敕旨乂安省梁山縣純忠社依舊奉事卓偉翼保中興開隆使君上等神卓偉翼保中興功神太傅晉郡公阮上等神。節經頒敕封準其奉事。維新元年晉光大禮經頒頒寶詔覃恩禮隆登秩榫依舊奉事用志國慶而申祀典。欽哉

Phiên âm:
Sắc chỉ Nghệ An tỉnh Lương Sơn huyện Thuần Trung xã tòng tiền phụng sự Trác vĩ Dực bảo Trung hưng Khai Long sứ quân thượng đẳng thần; Trác vĩ Dực bảo Trung hưng Lê trung hưng công thần Thái phó Tấn Quận công Nguyễn thượng đẳng thần. Tiết kinh ban cấp sắc phong chuẩn kỳ phụng sự. Duy Tân nguyên niên tấn quang đại lễ, tiết kinh ban bảo chiếu đàm ân, lễ long đăng trật, chuẩn hứa y cựu phụng sự, dụng chí quốc khánh nhi thân tự điển. Khâm tai

Dịch nghĩa:

Sắc chỉ cho xã Thuần Trung huyện Lương Sơn tỉnh Nghệ An từ trước đến nay thờ phụng vị Thượng đẳng thần Khai Long sứ quân vốn được tặng mỹ tự là Trác vĩ Dực bảo Trung hưng; vị thượng đẳng thần công thần triều Lê trung hưng Thái phó Tấn Quận công họ Nguyễn (vốn được tặng mỹ tự là) Dực bảo Trung hưng. Đã được ban tặng sắc phong chuẩn cho thờ phụng. Năm đầu niên hiệu Duy Tân cử hành đại lễ lên ngôi nên ra chiếu báu tỏ rõ ơn sâu, lễ long trọng nên tăng thêm cấp bậc, chuẩn cho thờ phụng như cũ để ghi nhớ ngày vui của nước mà kéo dài phép thờ tự. Kính thay!

Hậu duệ
Ông có 20 người con (trong đó có 10 trai và 08 gái + 2 con trai nuôi)

 Nguyễn Cảnh Hải - Thụy Trung Hầu
 Nguyễn Cảnh Kiên - Thư Quận Công
 Nguyễn Cảnh Bố
 Nguyễn Cảnh Thuận
 Nguyễn Cảnh Núi
 Nguyễn Cảnh Điền
 Nguyễn Cảnh Sơ - Hào Quận Công
 Nguyễn Cảnh Đoan
 Nguyễn Cảnh Yên
 Nguyễn Cảnh Biền
Ngọc Nhật
Ngọc Sử
Ngọc Ủ
Ngọc Tây
Ngọc Bống
Ngọc Mơ
Ngọc Dương
Ngọc Sâm
Nguyễn Cảnh Tráng (con nuôi)
Nguyễn Cảnh Phủ  (con nuôi)

Anh em và con cháu ông tiếp tục sự nghiệp trung hưng nhà Lê đều làm tướng, nhiều đời quý thịnh, 18 người được phong quận công, 72 người tước hầu có tiếng là Trung Cần Nhân Nghĩa như Thái bảo Tả Tư không Thư quận công Nguyễn Cảnh Kiên, Thiếu phó Đô Úy Tả Tư mã Thắng quận công Nguyễn Cảnh Hà, Tả đô đốc Phó tướng Liêu quận công Nguyễn Cảnh Quế, …

Năm 1787 đầu Lê Chiêu Thống, Nguyễn Cảnh Thước là cháu mấy đời, làm tướng trấn thủ vùng Kinh Bắc nổi tiếng hùng mạnh và mưu lược. Lúc Vũ Văn Nhậm dẫn quân Tây Sơn ra diệt Hữu Chỉnh, Lê Chiêu Thống và Nguyễn Hữu Chỉnh thấy Thước là dòng dõi công thần muốn lấy làm chỗ dựa để khôi phục nhà Lê, vượt sông sang Kinh Bắc. Thước cáo ốm và ngầm thả thủ hạ cướp tư trang, tiền bạc và lột áo báo của xa giá, giấu thuyền bè không cho sang sông. Về sau Thước theo Tây Sơn nhưng không được tin dùng.

Thời hiện đại có: GS.TS. Nguyễn Cảnh Toàn, Thứ trưởng Bộ Lao động Nguyễn Song Tùng, nguyên bộ trưởng Bộ Thủy lợi Nguyễn Cảnh Dinh, Thiếu tướng Nguyễn Cảnh Hiền.

Xem thêm
Nhà Hậu Lê
Nam Bắc triều
Nhà Mạc
Nguyễn Cảnh Chân

Tham khảo
Đại Việt Sử ký Toàn thư
Đại Việt thông sử

Hoàng Lê nhất thống chí
An Tĩnh cổ lục

Chú thích

Võ tướng nhà Lê trung hưng
Người Nghệ An
Sinh năm 1521
Mất năm 1576
Dòng họ Nguyễn Cảnh


title: Andrena acrana

text:
Andrena acrana là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Warncke mô tả khoa học năm 1967.

Chú thích

Tham khảo

A
Động vật được mô tả năm 1967


title: Sai Ngam (huyện)

text:
Sai Ngam () là một huyện (‘‘amphoe’’) ở phía đông tỉnh Kamphaeng Phet, phía bắc Thái Lan.

Địa lý
Các huyện giáp ranh (từ phía nam theo chiều kim đồng hồ) là Sai Thong Watthana, Mueang Kamphaeng Phet, Phran Kratai, Lan Krabue của tỉnh Kamphaeng Phet, Wachirabarami và Sam Ngam của tỉnh Phichit.

Lịch sử
Tiểu huyện (King Amphoe) Sai Ngam đã được thành lập ngày 15 tháng 5 năm 1975, khi hai tambon Sai Ngam and Nong Khla được tách khỏi Mueang Kamphaeng Phet. Đơn vị này đã được nâng thành huyện ngày 25 tháng 3 năm 1979.

Hành chính
Huyện này được chia thành 7 phó huyện (tambon), các đơn vị này lại được chia thành 72 làng (muban). Sai Ngam là một thị trấn (thesaban tambon) và nằm trên một phần lãnh thổ của tambon Sai Ngam. Ngoài ra có 7 Tổ chức hành chính tambon (TAO).

Tham khảo

Liên kết ngoài
amphoe.com

Sai Ngam


title: Thuần Mẫn

text:
Thuần Mẫn là một địa danh hành chính cũ cấp quận thuộc tỉnh Phú Bổn thời Việt Nam Cộng hòa. Địa bàn quận Thuần Mẫn tương ứng với một phần thị xã Ayun Pa, tỉnh Gia Lai và một phần huyện Ea H'leo, tỉnh Đắk Lắk ngày nay.

Quận lỵ Thuần Mẫn cách tỉnh lỵ Hậu Bổn (Cheo Reo) 15 km về phía tây nam. Ngày nay, tuy địa danh quận Thuần Mẫn không còn nhưng tên gọi này vẫn được sử dụng cho trường tiểu học Thuần Mẫn và lâm trường Thuần Mẫn thuộc địa bàn huyện Ea H'leo.

Lịch sử
Dưới thời Pháp thuộc, vùng đất này thuộc tổng Ea H'leo, quận Buôn Hồ, tỉnh Darlac. Địa bàn quận Buôn Hồ lúc bấy giờ chiếm toàn bộ vùng đất phía bắc cao nguyên Đắk Lắk, gồm huyện Ea H'leo, Krông Búk, Krông Năng, Cư M’gar, Ea Súp và một phần huyện Ea Kar ngày nay.

Ngày 22 tháng 12 năm 1959, Chính quyền Sài Gòn ra Nghị định 1746 cắt tổng Ea H'leo về quận Cheo Reo, tỉnh Pleiku.

Ngày 1 tháng 9 năm 1962, quận Cheo Reo được tách ra khỏi tỉnh Pleiku để thành lập tỉnh mới Phú Bổn theo Sắc lệnh 186.

Tỉnh Phú Bổn được chia thành 3 quận: Phú Thiện, Phú Túc và Thuần Mẫn. Tỉnh lỵ đặt tại thị xã Hậu Bổn, nay là thị xã Ayun Pa. Địa giới tỉnh Phú Bổn giữ nguyên cho đến năm 1975.

Tháng 7 năm 1975, chính quyền sáp nhập thị xã Hậu Bổn và quận Thuần Mẫn (tương ứng với địa bàn huyện H2 và huyện H37 phía chính quyền cách mạng) thành huyện Cheo Reo thuộc tỉnh Đắk Lắk. Tuy nhiên, đến tháng 1 năm 1976, theo Quyết định của Chính phủ, phần lớn huyện Cheo Reo được chuyển về tỉnh Gia Lai – Kon Tum và được đổi tên thành huyện Ayun Pa, riêng khu vực phía tây huyện được sáp nhập vào huyện Krông Búk, tỉnh Đắk Lắk.

Ngày 3 tháng 4 năm 1980, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định 110-CP. Theo đó, tách 4 xã: Ea Sol, Ea H'leo, Ea Khăl, Dliê Yang thuộc huyện Krông Búk để thành lập huyện Ea H'leo.

Chú thích

Tham khảo

Hành chính Việt Nam Cộng hòa
Hành chính Đắk Lắk


title: Varennes-le-Grand

text:
Varennes-le-Grand là một xã ở tỉnh Saône-et-Loire trong vùng Bourgogne-Franche-Comté nước Pháp.

Sông Grosne chảy qua xã này.

Thông tin nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 1999, xã này có dân số  người.

Xem thêm
Xã của tỉnh Saône-et-Loire

Tham khảo

INSEE
IGN

Xã của Saône-et-Loire


title: Papilio blumei

text:
Papilio blumei là một loài bướm thuộc họ Papilionidae. Nó chỉ được tìm thấy ở quần đảo Sulawesi của Indonesia.

Sải cánh dài 120–140 mm.

Phụ loài
Có 2 phụ loài:
Papilio blumei blumei
Papilio blumei fruhstorferi

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài
ButterflyCorner.net

B


title: Quận Martin, Florida

text:
Quận Martin là một quận thuộc tiểu bang Florida, Hoa Kỳ. Quận lỵ đóng ở Stuart.
Dân số theo điều tra năm 2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ là 126.731 người.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận này có diện tích 1950 km2, trong đó có 540 km2 là diện tích mặt nước.

Các quận giáp ranh

Lịch sử

Quận Martin được thành lập vào năm 1925 với phần phía bắc đến từ Quận St. Lucie và phần phía nam đến từ quận Palm Beach. Nó được đặt tên cho John W. Martin, Thống đốc Florida từ năm 1925 đến năm 1929.
Khi hạt được tạo ra, đường viền phía tây dọc theo bờ Hồ Okeechobee, cũng như biên giới của các hạt Glades, Okeechobee và Hendry. Quận Palm Beach trước đây đã tuyên bố tất cả các bề mặt của hồ như là một phần của khu vực, để có lợi cho việc phân phối quỹ đường cao tốc của bang và liên bang. Đại diện tiểu bang của quận Martin, William Ralph Scott của Stuart, đã khởi xướng kế hoạch phân chia hồ giữa các quận lân cận, tạo ra sự phân bổ công bằng hơn các quỹ của tiểu bang để tạo và bảo dưỡng đường. Tất cả các quận giáp ranh đã xác nhận công lý của sự thay đổi này và ủng hộ việc phê chuẩn, ngoại trừ Quận Palm Beach. Các đại diện từ quận Palm Beach sau đó đã trình bày đại diện William Scott bằng một bình nước, biểu thị "tất cả nước Bill Scott rời khỏi Quận Palm Beach". Ly được sở hữu bởi Stuart Heritage.

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của Florida

Florida 1925
Khu dân cư thành lập năm 1925
Vùng đô thị Port St. Lucie


title: Amy, Oise

text:
Amy là một xã thuộc tỉnh Oise trong vùng Hauts-de-France phía bắc Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 80 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

 INSEE

Xã của Oise


title: Neuvelle-lès-Voisey

text:
Neuvelle-lès-Voisey là một xã thuộc tỉnh Haute-Marne trong vùng Grand Est đông bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 246 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintloupsuraujon


title: Mimosa andina

text:
Mimosa andina là một loài rau đậu thuộc họ Fabaceae.
Loài này chỉ có ở Ecuador.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng cây bụi khô khu vực nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.

Chú thích

Tham khảo

 Neill, D. & Pitman, N. 2004. Mimosa andina. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 19 tháng 7 năm 2007.

A
Thực vật Ecuador
Thực vật dễ tổn thương


title: Hemaris diffinis

text:
Hemaris diffinis là một loài bướm đêm thuộc họ order Lepidoptera, family Sphingidae.
The moth có ở Northwest Territories và British Columbia phía nam đến miền nam California và Baja California Norte, phía đông through hầu hết Hoa Kỳ to Maine và Florida.
Ấu trùng ăn plants bao gồm kim ngân, viburnum, hawthorn, snowberry, anh đào, và plum.

Thư viện ảnh

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài

Silkmoths
Bug Guide
Butterflies and Moths of North America

Hemaris
Bướm Bắc Mỹ


title: Caupolicana curvipes

text:
Caupolicana curvipes là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Friese mô tả khoa học năm 1898.

Chú thích

Tham khảo

Caupolicana
Động vật được mô tả năm 1898


title: Ecnomus perpendicularis

text:
Ecnomus perpendicularis là một loài Trichoptera trong họ Ecnomidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Ecnomus


title: Molophilus soror

text:
Molophilus soror là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Tham khảo

Molophilus
Limoniidae ở vùng Nearctic


title: Wormaldia lacerna

text:
Wormaldia lacerna là một loài Trichoptera trong họ Philopotamidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Tham khảo

Trichoptera miền Tân bắc
Wormaldia


title: Hàng không năm 1913

text:
Đây là danh sách các sự kiện hàng không nổi bật xảy ra trong năm 1913:

Các sự kiện
 Không quân Serbia được thành lập trực thuộc quân đội. 6 sĩ quan được cử đi huấn luyện phi công ở Pháp.
 Một cuộc tấn công trên không đầu tiên. Phi công người Mexico Gustavo Salinas Camilla và phi công người Pháp Didier Masson, đã tấn công các lực lượng liên bang dưới đất và trên biển giúp cho những người nổi loạn cầm đầu là Pancho Villa.

Tháng 1
 13 tháng 1 - Không quân hải quân Brasil bắt đầu được thành lập với việc mở trường đào tạo bay.

Tháng 2
 11 tháng 2 - Không quân Chile được thành lập ở Lo Espejo (ngày nay là El Bosque).

Tháng 3
 Trung Quốc thu được 12 máy bay quân sự từ Pháp.
 15 tháng 3 - Quân đội Hoa Kỳ thành lập phi đội máy bay số 1 dưới quyền chỉ huy của đại úy Charles Chandler tại Thành phố Texas, Texas để tìm kiếm trinh sát những sự xâm nhập trái phép của người Mexico từ biên giới.

Tháng 4
 16 tháng 4 - Cuộc thi đầu tiên của Cúp Schneider. Maurice Prévost đã chiến thắng trên chiếc máy bay 1 tầng cánh Deperdussin, hoàn thành cuộc đua với đường bay gồm 28 vòng dài 10 km (6.2 mile) ở vận tốc trung bình đạt 73.63 km/h (45.75 mph)
 24 tháng 4 -  O. Gilbert bay 825 km từ Villacoublay đến Vitoria (8 giờ 23 phút).
 27 tháng 4 - Robert G. Fowler thực hiện chuyến bay xuyên qua Eo đất Panama. Một cách nghiêm túc thì đây là chuyến bay đầu tiên từ Đại Tây Dương đến Thái Bình Dương.

Tháng 7
 1 tháng 7 - Quân đội Hoàng gia Hà Lan thành lập sư đoàn hàng không (Luchtvaart Afdeling).

Tháng 8
 7 tháng 8 - Người đi tiên phong trong hàng không là Samuel Cody đã chết trong một vụ va chạm.
 20 tháng 8 - Từ độ cao 700 feet phía trên Buc, Pháp, Adolphe Pegond đã trở thành người đầu tiên nhảy dù từ một máy bay và hạ cánh an toàn xuống đất.

Tháng 9
 1 tháng 9 - Một người Pháp tên là Adolphe Pégoud đã thực hiện chuyến bay lộn ngược đầu tiên.
 9 tháng 9 - Prevost đạt đến vận tốc 204 km/h (127 mph) trong cuộc đua máy bay Deperdussin.
 13 tháng 9 - Aurel Vlaicu, kỹ sư và nhà sáng chế người România, chết gần Câmpina, Romania, trong khi đã cố gắng thử bay qua Núi Carpathian trên chiếc máy bay Vlaicu II của anh ta.
 23 tháng 9 - Roland Garros thực hiện chuyến bay đầu tiên xuyên qua Biển Địa Trung Hải, dài 729 km (453 miles) từ Saint-Raphaël đến Bizerte trong 7 giờ 53 phút.

Tháng 12
 13 tháng 12-14 - Một người Đức lái khí cầu tên là Hugo Kaulen bay trên cao trong 87 giờ. Kỷ lục này chỉ bị phá vỡ vào năm 1935.

Chuyến bay đầu tiên

Tháng 5
 13 tháng 5 - Sikorsky Ruskii Vitiaz, máy bay đầu tiên trên thế giới có 4 động cơ. Nó cũng là máy bay đầu tiên có phòng vệ sinh.

Tháng 9
 18 tháng 9 - Avro 504

Tháng 11
 Sopwith Tabloid

Tháng 12
 11 tháng 12 - Sikorsky Ilya Murometz

Tham khảo


title: Psaenythia ateles

text:
Psaenythia ateles là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Holmberg mô tả khoa học năm 1921.

Chú thích

Tham khảo

Psaenythia
Động vật được mô tả năm 1921


title: Trận Hợp Phì

text:
Trận Hợp Phì (合肥之戰, 217) là một trận đánh lớn thời Tam Quốc trong lịch sử Trung Quốc. Các lực lượng quân của Đông Ngô và Tào Ngụy đã giao chiến để giành quyền kiểm soát Hợp Phì (nay thuộc tỉnh An Huy). Hợp Phì đã là một thành Tào Tháo lệnh cho Lưu Phức xây dựng tại phía đông-nam của Tào Ngụy làm tuyến phòng thủ cho nước Ngụy. Do đó, việc bảo vệ Hợp Phì cực kỳ quan trọng đối với Tào Ngụy vì nếu Hợp Phì rơi vào Đông Ngô thì thành Hứa Xương sẽ bị lâm nguy. Đối với Đông Ngô, Hợp Phì là một vị trí chiến lược có thể ngăn chặn các cuộc xâm lấn của Tào Ngụy. Do đó, cả hai đã giao chiến để tranh giành Hợp Phì từ năm 208 đến năm 253 nhưng bất phân thắng bại.

Trận đầu tiên
Tháng 11 năm 208, Tào Tháo đại bại tại trận Xích Bích, nhưng vẫn có lực lượng quân mạnh đóng ở phía bắc của Kinh Châu. Tháng 12, quân Ngô dưới sự chỉ huy của Chu Du đã chiếm Giang Lăng đang được Tào Nhân trấn giữ còn đích thân Tôn Quyền dẫn quân đánh Hợp Phì do Lưu Phức trấn giữ, với hy vọng sẽ tạo ra một chiến tuyến mới ở phía tây và phía bắc. Quân Tôn Quyền bao vây Hợp Phì và phái Trương Chiêu đi tấn công Đang Đô ở Cửu Giang, nhưng không thành công.

Tào Tháo phái Trương Hỉ giải vây Hợp Phì khi nhận được tin báo. Quân Tôn Quyền đã bao vây Hợp Phì cho đến năm sau nhưng vẫn không thể phá thành. Tôn Quyền quyết định đích thân dẫn một đội kỵ binh tấn công nhưng Trương Hoành khuyên Tôn Quyền không nên và Tôn Quyền đã từ bỏ kế hoạch của mình.

Hợp Phì đã bị vây và tấn công nhiều lần trong vài tháng. Tưởng Tế, cấp phó của Lưu Phức, đã khuyên ông phái ba tướng ra ngoài thành với những phong thư giả mạo rằng viện quân của Trương Hỉ đã đến. Tôn Quyền bắt được hai trong ba tướng và đọc những lá thư giả mạo này và tưởng rằng viện quân của Tào đã đến thật nên đã lệnh cho quân rút lui.

Tham khảo

Năm 217
Hợp Phì năm 217
Lịch sử An Huy


title: Priopus ambustus

text:
Priopus ambustus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1865.

Chú thích

Tham khảo

Priopus


title: Dolichopeza fulvithorax

text:
Dolichopeza fulvithorax là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Dolichopeza


title: Hình học phi Euclid

text:
Hình học phi Euclid là bộ môn hình học dựa trên cơ sở phủ nhận ít nhất một trong số những tiên đề Euclid. Hình học phi Euclid được bắt đầu bằng những công trình nghiên cứu của Lobachevsky (được Lobachevsky gọi là hình học trừu tượng) và phát triển bởi Bolyai, Gauss, Riemann.

Hình học phi Euclid là cơ sở toán học cho lý thuyết tương đối của Albert Einstein, thông qua việc đề cập đến độ cong hình học của không gian nhiều chiều.

Sơ thảo về các hình học phi Euclid
Cha đẻ của bộ môn này là Nikolai Ivanovich Lobachevsky

Hình học Euclid
Hình học Euclid dựa trên cơ sở công nhận, không cần chứng minh hệ thống các tiên đề sau:
 Qua hai điểm phân biệt, luôn vẽ được một đường thẳng
 Đường thẳng có thể kéo dài vô hạn
 Với một tâm bất kì và một bán kính bất kỳ, luôn vẽ được một cung tròn
 Mọi góc vuông đều bằng nhau
 Nếu hai đường thẳng phân biệt tạo thành với đường thẳng thứ ba một cặp góc trong cùng phía nhỏ hơn 180° thì chúng sẽ cắt nhau về phía đó
Lưu ý, các tiên đề Euclid ngầm hiểu là áp dụng trong hình học phẳng.

Hình học Lobachevsky
Hình học Lobachevsky (còn gọi hình học hyperbol) do nhà toán học Nga Nikolai Ivanovich Lobachevsky khởi xướng, dựa trên cơ sở bác bỏ tiên đề về đường thẳng song song. Lobachevsky giả thiết rằng từ một điểm ngoài đường thẳng ta có thể vẽ được hơn một đường thẳng khác, nằm trên cùng mặt phẳng với đường thẳng gốc, mà không giao nhau với đường thẳng gốc (đường thẳng song song). Từ đó, ông lập luận tiếp rằng từ điểm đó, có thể xác định được vô số đường thẳng khác cũng song song với đường thẳng gốc, từ đó xây dựng nên một hệ thống lập luận hình học logic.

Để xem xét hình học Lobachevsky ứng dụng vào lý thuyết không-thời gian cong, cần thiết phải xem lại khái niệm đường thẳng nối hai điểm. Trong lý thuyết tương đối rộng, trong cơ học lượng tử và trong vật lý thiên văn, người ta mặc nhiên thừa nhận đó là đường đi của tia sáng-sóng điện từ giữa hai điểm đó.

Trong hình học Euclid, tổng các góc trong của một tam giác bằng 180°, nhưng trong hình học phi Euclid, tổng các góc đó không bằng 180°, và phụ thuộc vào kích thước của tam giác đó.

Ngoài ra, trong hình học phi Euclid, đa giác có số cạnh nhỏ nhất không phải là tam giác mà là nhị giác

Hình học elliptic

Xem thêm
 Tiên đề
 Lý thuyết tiên đề
 Khái niệm cơ bản
 Tiên đề chọn
 Hình học Euclid
 Hình học Riemann
 Hình học cầu
 Hình học afin

Tham khảo

Liên kết ngoài

Tiếng Việt:
 Khái niệm hình học phi Euclid trên Diễn đàn toán học phần 1, phần 2 và phần 3

Tiếng Anh:

 What is Non-Euclidean Geometry
 The Geometry of the Sphere

Hình học phi Euclid


title: Chloroclysta miata

text:
Chloroclysta miata (tên tiếng Anh: Thảm xanh mùa thu) là một loài bướm đêm thuộc họ Geometridae. Nó được tìm thấy ở hầu hết châu Âu tới Alatau.

Sải cánh dài 34–40 mm. Con trưởng thành bay từ tháng 8 đến tháng 11 và again (sau khi qua mùa đông dưới dạng con trưởng thành) từ tháng 4 đến tháng 5.

Ấu trùng ăn các loài nhiều loại cây rụng lá và cây bụi như Betula verrucosa, Betula pubescens, Salix (bao gồm Salix caprea và Salix phylicifolia), Populus tremula, Sorbus aucuparia, Amelanchier spicata, Prunus padus, Rhamnus frangula, Vaccinium myrtillus, Vaccinium uliginosum. Ấu trùng có thể tìm thấy từ tháng 5 đến tháng 8.

Phụ loài
Chloroclysta miata miata
Chloroclysta miata buzurga Wiltshire, 1970

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài
Chloroclysta miata op Lepidoptera of Belgium
UKmoths

Chloroclysta
Côn trùng châu Âu
Động vật được mô tả năm 1758


title: Hexatoma gomesiana

text:
Hexatoma gomesiana là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Hexatoma
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Adelphomyia carbonicolor

text:
Adelphomyia carbonicolor là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Adelphomyia
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Anna Karenina

text:
Anna Karenina (tiếng Nga: Анна Каренина) là một tiểu thuyết của nhà văn Nga Lev Nikolayevich Tolstoy, được đăng tải nhiều kỳ trên tờ báo Ruskii Vestnik (tiếng Nga: Русский Вестник, "Người đưa tin") từ năm 1873 đến năm 1877 trước khi xuất bản thành ấn phẩm hoàn chỉnh.

Anna Karenina được xem như là một đỉnh cao của tiểu thuyết hiện thực. Nhân vật chính trong truyện Anna Karenina được Tolstoy sáng tác dựa vào Maria Aleksandrovna Hartung, người con gái lớn của đại thi hào Aleksandr Sergeyevich Pushkin. Sau khi gặp cô ở một bữa ăn tối, ông bắt đầu đọc truyện viết dở dang của Puskin: Những người khách họp mặt trong biệt thự, Tolstoy nảy ra ý định viết Anna Karenina.

Theo một cuộc thăm dò gần đây, dựa trên ý kiến của 125 nhà văn nổi tiếng đương thời, tiểu thuyết Anna Karenina là tác phẩm có số phiếu bầu cao nhất trong danh sách 10 tác phẩm vĩ đại nhất mọi thời đại.

Cảm hứng sáng tác

Bốn năm sau khi viết xong tiểu thuyết Chiến tranh và hòa bình, khoảng ngày 19 tháng 3 năm 1873, Tolstoy bắt đầu viết Anna Karenina. Sau khi hoàn thành, cuốn tiểu thuyết này đã đưa nhà văn lên một địa vị mới trên văn đàn văn học Nga và thế giới. Anna Karenina lập tức được xem là một trong những quyển tiểu thuyết hay nhất của nền văn học nhân loại.

Cảm hứng sáng tác Anna Karenina được vợ nhà văn kể lại như sau: "Tối qua anh ấy nói với tôi rằng anh ấy đã hình dung ra một người đàn bà có chồng thuộc xã hội thượng lưu, nhưng bị sa ngã. Anh ấy nói rằng nhiệm vụ của anh ấy là phải làm sao cho mọi người thấy người đàn bà ấy chỉ đáng thương mà không đáng tội và khi anh vừa hình dung được ra như thế, thì tất cả những nhân vật, những loại đàn ông mà anh hình dung trước kia đều tìm được vị trí của họ và tập trung quanh người đàn bà ấy".

Cốt truyện
Gia đình người anh trai của Anna có sự bất hòa và Anna - vợ của một quan chức cao cấp của triều đình ở Sankt-Peterburg, đã đi tàu đến Moskva để giúp anh trai và chị dâu hòa giải. Nàng đi cùng toa với bá tước phu nhân Vroskaya. Đến Moskva, anh trai của Anna đón ở ga và con trai của bá tước phu nhân là Alexei Vronsky cũng ra đón mẹ. Lúc này, mọi người chưa kịp xuống tàu thì xảy một tai nạn khủng khiếp: một người công nhân bị tàu cán chết. Sự kiện này làm mọi người hết sức kinh hoàng.

Cùng thời gian này, Levin, một điền chủ hầu như quanh năm chỉ sống ở nông thôn, cũng đến Moskva với mục đích cầu hôn với cô con gái út của gia đình Cherbatsky là Kitty - người mà đã để ý và có tình cảm từ lâu. Kitty mới 18 tuổi vừa bắt đầu gia nhập cuộc sống giao tế của giới thượng lưu và được nhiều người để mắt đến trong đó có Vronsky. Chàng là người tuấn tú, giàu có, quý phái và có tương lai xán lạn ở triều đình và trong quân đội. Nên mặc dù Kitty cảm thấy mình quý mến và tin cậy Levin, song tâm hồn của cô gái trẻ này lại hướng về Vronsky nhiều hơn, nên nàng đã từ chối lời cầu hôn của Levin.

Anna nhanh chóng giải quyết mối mâu thuẫn cho vợ chồng người anh. Vẻ xinh đẹp và khả ái của Anna đã hấp dẫn mọi người xung quanh kể cả Kitty (em gái của Dolly - chị dâu của Anna). Trong buổi khiêu vũ tổ chức tại nhà người quen ít lâu sau, cả Kitty và Anna đều đến. Kitty hạnh phúc và mong chờ được nhảy cùng Vronsky, nhưng khi nàng thấy vẻ mặt của Vronsky khi nhảy cùng Anna, nàng bất ngờ nhận ra rằng Vronsky đã say mê Anna, điều đó khiến Kitty vô cùng đau khổ.

Anna đón nhận tình cảm của Vronsky và xao xuyến vì tình cảm đó nên nàng cảm thấy có lỗi. Nàng đã vội vã rời Moskva nhưng trên chuyến tàu trở về Sankt-Peterburg. Vronsky đã đi theo "để có mặt nơi nào nàng có".

Chồng của Anna là Alexei Karenin, lớn hơn nàng nhiều tuổi, là một con người có tâm hồn khô khan, cằn cỗi, khuôn sáo và có lối sống tẻ nhạt. Anna lấy Karenin là do sự sắp đặt của người cô ham tiền và ham địa vị. Vì vậy, sau bao năm chung sống với chồng, nàng không hề có tình yêu với một con người như thế nên nàng đã dồn mọi tình cảm cho đứa con trai. Sự xuất hiện của Vronsky cùng với tình cảm nồng nhiệt của chàng đã đánh thức những khát khao yêu đương trong Anna. Ban đầu nàng cố gắng đấu tranh, song cuối cùng nàng không kháng cự nổi và đã lao vào cuộc tình với Vrosky. Cuộc tình vụng trộm đó không giấu được lâu nhưng thật bất ngờ chồng Anna biết nhưng không ghen tuông mà còn lo lắng cho danh dự và tiếng tăm của ông ta lẫn Anna. Nàng có thai với Vronsky và suýt chết trong khi sinh nở. Karenin đã cao thượng tha thứ cho nàng, chăm sóc nàng cùng đứa bé gái mới sinh khiến Anna cảm động ăn năn và Vronsky thì thấy nhục nhã định tự tử nhưng không chết. Tuy nhiên, sự cao thượng của Karenin chỉ tách Anna ra khỏi Vronsky trong thời gian ngắn mà không dập tắt nổi ngọn lửa tình yêu giữa hai người. Nó tạm lắng xuống rồi lại bùng lên rừng rực, mạnh mẽ. Họ không thể sống thiếu nhau, Anna quyết định bỏ nhà, chia tay với đứa con trai mà nàng yêu quý, để cùng Vronsky và đứa con gái nhỏ ra nước ngoài.

Levin sau khi bị Kitty từ chối "lời cầu hôn" liền rời Moskva quay trở về với nông thôn. Chàng trở lại với công việc quản lý điền trang và tìm thấy sự an ủi trong công việc, trong sự hòa nhập với thiên nhiên và cuộc sống của những người lao động. Chàng biết được việc của Kitty (sau khi bị Vronsky từ chối nàng đã rất đau khổ và bệnh nặng) phải ra nước ngoài dưỡng bệnh. Một lần tình cờ sau buổi làm việc ngoài đồng, trên đường về Levin nhìn thấy cỗ xe ngựa chở Kitty chạy qua (nàng đang trên đường từ nước ngoài trở về). Chàng chợt nhận ra rằng tình cảm của mình dành cho nàng vẫn còn nguyên vẹn, bèn quyết định đi Moskva để cầu hôn lần nữa. Lần này, chàng đã thành công. Họ nhanh chóng chuẩn bị đám cưới và sau đám cưới, Levin đưa ngay vợ về nông thôn. Kitty lập tức thích ứng với vai trò người vợ của mình khiến cho Levin nhiều bất ngờ và ngạc nhiên. Giữa hai vợ chồng cũng xảy những cuộc cãi cọ, hiểu lầm nho nhỏ, song cuộc sống của gia đình họ rất hạnh phúc.

Trong khi đó hạnh phúc của Anna và Vronsky thật không dễ dàng, nó phải đổi bằng những hy sinh: Vronsky phải từ bỏ con đường danh vọng, Anna phải rời xa đứa con trai (mà nàng rất yêu quý và luôn nhớ thương con - nỗi nhớ ấy luôn ám ảnh và dằn vặt nàng) và chịu những lời chê trách gièm pha. Họ cũng không thể sống mãi ở nước ngoài nên một thời gian sau họ trở về Nga. Vronsky dù yêu Anna, song cũng đã mệt mỏi vì cuộc sống không chính thức của hai người, trong khi đó Anna vẫn không giải quyết được việc ly hôn với chồng vì vướng bận chuyện con trai. Karenin không cho nàng nhận con nếu ly hôn, bởi vậy nàng không thể hợp thức hóa cuộc sống lứa đôi với Vronsky. Những khó khăn đó cộng với sức ép của dư luận, của những người quen thuộc xung quanh làm cho quan hệ tình cảm giữa hai người càng lúc càng trở nên căng thẳng: Vronsky bực bội, mệt mỏi, còn Anna thì đau khổ ghen tuông, nghi ngờ về tình yêu của chàng dành cho mình. Sau một lần xích mích, Vronsky bỏ về nhà mẹ. Anna đau khổ với những ý nghĩ bi quan, tuyệt vọng vì nghĩ Vronsky đã hết yêu mình. Nàng định đi tìm chàng, nhưng lúc đến nhà ga, Anna chợt nhớ đến cái chết của người công nhân xe lửa và nàng đã quyết định bắt Vronsky phải hối hận nên đã giải thoát cho mình bằng cách lao đầu vào xe lửa.

Sau khi Anna chết, Vronsky vô cùng đau khổ. Chàng xin gia nhập vào quân đội tình nguyện giúp người Serbia trong cuộc chiến tranh chống Thổ Nhĩ Kỳ. Còn Levin và Kitty vẫn tiếp tục cuộc sống gia đình hạnh phúc ở nông thôn và sinh được một cậu con trai.

Nhân vật chính
Anna Arkadyevna Karenina – em gái Stepan Oblonsky, vợ Karenin và người tình của Vronsky
Bá tước Alexei Kirillovich Vronsky – người tình của Anna
Công tước Stepan Arkadyevitch Oblonsky ("Stiva") – anh trai Anna.
Nữ công tước Darya Alexandrovna Oblonskaya ("Dolly") – vợ Stepan
Alexei Alexandrovich Karenin – một viên chức cao cấp và chồng của Anna, hơn nàng 20 tuổi.
Konstantin Dmitrievitch Levin ("Kostya") – theo đuổi Kitty và sau này cưới nàng.
Nikolai Levin – anh trai Konstantin
 Sergei Ivanovich Koznyshev - anh trai cùng cha khác mẹ với Levin, người yêu Varenka nhưng không thành vợ chồng.
Quận chúa Ekaterina Alexandrovna Shcherbatskaya ("Kitty") – em gái Dolly và sau này là vợ Levin
Quận chúa Elizaveta ("Betsy") – bạn của Anna, chị họ Vronsky
Nữ bá tước Lidia Ivanovna – Đứng đầu nhóm quý tộc gồm cả Karenin, đối nghịch với nhóm quận chúa Betsy. Bà tìm thú vui trong tâm linh huyền bí.
Bá tước phu nhân  Vronskaya – mẹ của Vronsky
Sergei Alexeyitch Karenin ("Seryozha") – con trai Anna và Karenin
Anna ("Annie") – con gái Anna và Vronsky
Varenka – một phụ nữ trẻ, xinh đẹp, thánh thiện nhưng quá rụt rè, bạn của Kitty trong thời gian dưỡng bệnh.

Kết cấu tác phẩm
Khi vừa mới ra đời thì nhiều người rằng cuốn tiểu thuyết này là sự kết hợp của hai tiểu thuyết: Karenia và Levin được đặt bên nhau một cách khéo léo tài tình mà không có kết cấu chung. Ngược lại, Tolstoy khẳng định: "Tôi tự hào bởi kiến trúc của nó là những khung cửa tò vò được nối liền với nhau đến mức không thể nhận ra ổ khóa ở đâu". Và theo ông thì cấu trúc của tác phẩm được tạo nên không phải dựa vào cốt truyện và cũng không phải dựa vào mối quan hệ quen biết giữa các nhân vật mà dựa vào mối quan hệ bên trong.

Còn các nhà nghiên cứu thì cho rằng tiểu thuyết Anna Karenina không có kết cấu song song, mà tiểu thuyết này có kết cấu đan chéo, quyện chặt vào nhau, tác động qua lại lẫn nhau.

Chuyển thể
 Vở opera chuyển thể từ Anna Karenina được viết bởi Sassano (1905), Leoš Janáček (1907), Granelli (1912), E. Malherbe (1914), Jeno Hubay (1915), Robbiani (1924), Goldbach (1930), and David Carlson (2007).
 Love, một phim câm năm 1927 mở rộng từ tiểu thuyết. Vai chính Greta Garbo và John Gilbert.
 Anna Karenina, bộ phim năm 1935 gây nhiều tranh cãi, đạo diễn Clarence Brown. Vai chính Greta Garbo, Fredric March, và Maureen O'Sullivan.
Anna Karenina, phim năm 1948 đạo diễn Julien Duvivier với Vivien Leigh, Ralph Richardson và Kieron Moore.
 Anna Karenina, phim Liên Xô 1953 của đạo diễn Tatyana Lukashevich với Anna Karenina - Alla Tarasova
 "Nahr al-Hob" (Hay River of Love; 1960; một bộ phim Ai Cập vai chính Omar Sharif và Faten Hamama
Anna Karenina, bộ phim Nga 1967 đạo diễn Aleksandr Zarkhi vai chính Tatyana Samojlova, Nikolai Gritsenko và Vasili Lanovoy.
 Anna Karenina (1968) vở ballet viết bởi Rodion Shchedrin
Anna Karenina, bản phim truyền hình 1977. Sản xuất bởi BBC đạo diễn Basil Coleman và vai chính Nicola Pagett, Eric Porter và Stuart Wilson.
Anna Karenina, phim 1985 đạo diễn Simon Langton vai chính Jacqueline Bisset, Paul Scofield và Christopher Reeve.
 Anna Karenina, phim năm 1997 Anh - Mỹ đạo diễn Bernard Rose và Sophie Marceau vai Anna Karenina, Sean Bean vai Vronski, Alfred Molina vai Levin, Mia Kíhner vai Kitti, James Fox vai Karenin.
Anna Karenina, bản phim truyền hình năm 2000 đạo diễn David Blair vai chính Helen McCrory, Stephen Dillane và Kevin McKidd.
 Anna Karenina vở ballet năm 2005 với âm nhạc của Pyotr Ilyich Tchaikovsky.
Anna Karenina năm 2007 (mini-series) của đạo diễn Sergei Solovyov với Anna Karenina - Tatiana Drubich.
 Phim điện ảnh Anh, Pháp do Joe Wright đạo diễn, Keira Knightley đóng vai chính, ngoài ra có sự tham gia của Kelly Macdonald, Jude Law, Aaron Johnson, Matthew Macfadyen, Emily Watson, Olivia Williams, Michelle Dockery, Ruth Wilson, công chiếu lần đầu tại Ireland 7 tháng 9 năm 2012.

Chú thích

Lev Tolstoy
Tiểu thuyết Nga
Tiểu thuyết năm 1877
Tiểu thuyết triết học
Tiểu thuyết lãng mạn
Tự sát trong tác phẩm hư cấu


title: Halle-Vilvoorde (huyện)

text:
Huyện Halle-Vilvoorde là một trong hai huyện hành chính ở tỉnh Flemish Brabant. Huyện này gần như bao quanh vùng thủ đô Brussels và nằm về phía tây của huyện kia của tỉnh này, huyện Leuven.
Huyện Halle-Vilvoorde và vùng thủ đô Brussels cùng tạo thành khu vực bầu cử Brussels-Halle-Vilvoorde và huyện tư pháp Brussels. Huyện Halle-Vilvoorde đã được thành lập năm 1963 khi các biên giới ngôn ngữ đã được xác đinnh.

Các đô thị

Huyện hành chính Halle-Vilvoorde bao gồm các đô thị sau:

 Affligem
 Asse
 Beersel
 Bever
 Dilbeek
 Drogenbos
 Galmaarden
 Gooik
 Grimbergen
 Halle
 Herne
 Hoeilaart

 Kampenhout
 Kapelle-op-den-Bos
 Kraainem
 Lennik
 Liedekerke
 Linkebeek
 Londerzeel
 Machelen
 Meise
 Merchtem
 Opwijk
 Overijse

 Pepingen
 Roosdaal
 Sint-Genesius-Rode
 Sint-Pieters-Leeuw
 Steenokkerzeel
 Ternat
 Vilvoorde
 Wemmel
 Wezembeek-Oppem
 Zaventem
 Zemst

Tham khảo

Flemish Brabant
Halle-Vilvoorde


title: (52400) 1993 SG14

text:
{{DISPLAYTITLE:(52400) 1993 SG14}}

(52400) 1993 SG14 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Henri Debehogne và Eric Walter Elst ở Đài thiên văn La Silla ở Chile ngày 16 tháng 9 năm 1993.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 52001–53000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1993
Được phát hiện bởi Eric Walter Elst
Được phát hiện bởi Henri Debehogne
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Copelatus freudei

text:
Copelatus freudei là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Guignot miêu tả khoa học năm 1955.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Copelatus


title: Fresnes (tổng)

text:
Tổng Fresnes là một tổng thuộc tỉnh Val-de-Marne trong vùng Île-de-France. Tổng này thuộc quận L'Haÿ-les-Roses. Dân số năm 1999 là 25.213 người.

Các xã

|-
| Fresnes || align="right" | 25 213 || align="right" | 94 260 || align="right" | 94 034
|}

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang mạng của tổng hội đồng Val-de-Marne

Fresnes


title: 10943 Brunier

text:
10943 Brunier (1999 FY6) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 20 tháng 3 năm 1999 bởi Khảo sát tiểu hành tinh OCA-DLR ở Caussols. Nó đã được đặt tên cho Serge Brunier, một nhà văn và nhà nhiếp ảnh nghiên cứu về vũ trụ.

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1999


title: Chiến tranh Tây Sơn – Chúa Nguyễn, 1787–1802

text:
Chiến tranh Tây Sơn – Chúa Nguyễn (1787 – 1802) là giai đoạn 2 của Chiến tranh Tây Sơn-Chúa Nguyễn. Giai đoạn này bắt đầu khi Nguyễn Ánh trở về tái chiếm Gia Định (1787) và kết thúc khi ông đánh bại hoàn toàn lực lượng của nhà Tây Sơn năm 1802, thống nhất hoàn toàn Việt Nam để trở thành vị vua đầu tiên của nhà Nguyễn là Hoàng đế Gia Long.

Hoàn cảnh

Tình hình chính trị, xã hội trong nước vào đầu triều Tây Sơn (năm 1785) mới được ổn định hoàn toàn từ Đàng Trong ra tới Đàng Ngoài, tức là từ Trung Việt trở ra Bắc Việt. Còn miền Nam Việt bấy giờ thuộc Đông Định Vương Nguyễn Lữ nhưng đang có chiến tranh với quân chúa Nguyễn (Nguyễn Ánh) nên Việt Nam vẫn chưa được thống nhất hoàn toàn. Riêng về đất đai thuộc ảnh hưởng của Nguyễn Huệ vào năm 1785 (khi đó chưa lên ngôi hoàng đế) thì thực tế chỉ từ Thuận Hóa ra Bắc.

So sánh lực lượng đôi bên

Dựa theo các nguồn tư liệu của Pháp, nhiều nhất có chưa tới 100 người Pháp tại Nam Kỳ trước năm 1792, và chỉ có ít người ở lại sau thời điểm đó – có lẽ khoảng 12 sĩ quan và một vài người lính. Trong thời khoảng từ 1799 đến 1802, khi mà sự giao tranh mãnh liệt nhất đã xảy ra trước khi có sự chinh phục Việt Nam của Nguyễn Ánh, chỉ có bốn sĩ quan hải quân là còn có mặt tại Cochinchina (Đàng Trong). Vì thế không thể nào nói rằng các sĩ quan Pháp đã trực tiếp làm thay đổi diễn biến của các sự việc. Tuy nhiên, họ đã huấn luyện quân đội của Nguyễn Ánh về các kỹ thuật mới và đã chia sẻ các kỹ thuật chiến đấu, giúp cho quân lính và thủy thủ của Nguyễn Ánh cân bằng được ưu thế với quân đội Tây Sơn.

Pháp trợ giúp Nguyễn Ánh
Kể từ năm 1787, với sự giúp đỡ mạnh mẽ hơn của người Pháp thông qua giám mục Pigneau de Béhaine (tức Bá Đa Lộc), Nguyễn Ánh quay trở lại Gia Định. Trước đó, ngày 25 tháng 1 năm 1787, Bá Đa Lộc (giáo sĩ người Pháp làm cố vấn cho Nguyễn Ánh) đã thay mặt Nguyễn Ánh ký Hiệp ước Versailles (1787) với Pháp. Theo đó, vua Pháp đồng ý cử sang 4 chiếc tàu chiến và một đạo binh: 1.200 lục quân, 200 pháo binh, 250 lính da đen ở Phi châu (Cafres) và đủ các thứ súng ống thuốc đạn để đánh Tây Sơn. Ngược lại, sau khi chiến thắng, Nguyễn Ánh phải nhường đứt cho nước Pháp cửa Hội An (Faifo) và đảo Côn Lôn (Poulo-Condore), chủ quyền các vùng đất đó sẽ vĩnh viễn thuộc về nước Pháp ngay lúc quân đội Pháp chiếm đóng hòn đảo nói trên. Đúng lúc đó thì nước Pháp xảy ra Cách mạng, vua Pháp không thực hiện Hiệp ước nhưng Bá Đa Lộc đã kêu gọi các thương nhân người Pháp trợ giúp cho Nguyễn Ánh.

Các hoạt động quyên góp tiền sau này hay xây dựng, sửa sang thành Gia Định, Vĩnh Long, Châu Đốc, Hà Tiên, Biên Hòa, Bà Rịa, huấn luyện cơ đội pháo thủ, tổ chức bộ binh và rèn luyện tập binh lính theo lối châu Âu, trung gia mua tàu chiến và vũ khí... đều có sự góp sức của những người Pháp mà do Bá Đa Lộc chiêu mộ, kêu gọi. Việc củng cố Gia Định cộng thêm sự giúp đỡ của người Pháp đã giúp cho thế lực của Nguyễn Ánh ngày càng mạnh, có thể đối đầu với Tây Sơn.

Nhà nghiên cứu Maybon, trong cuốn sách "La Relation Bissachère và Histoire moderne du pays d’Annam", in năm 1920 tổng kết công trạng của những người Pháp do Bá Đa Lộc chiêu mộ trong việc trợ giúp Nguyễn Ánh chống Tây Sơn như sau:
"Vai trò của nhóm người can đảm đếm trên đầu ngón tay này, trong sự thiếu vắng thông tin mong đợi, không thể xác định được một cách chi tiết. Nhưng không thể chối cãi được rằng họ đã góp phần lớn lao vào chiến thắng của Nguyễn Ánh. Ấy là chưa kể đến phần của họ trong những trận đánh quan trọng như trận tiêu diệt hạm đội của Tây Sơn năm 1792 và những trận dẫn đến chiến thắng Huế năm 1801. Người ta không khỏi khâm phục công trình tạo mà họ đã thực hiện trong những điều kiện không mấy thuận lợi: họ đã xây dựng một nền hải quân theo lối Tây phương và thành lập đội ngũ thủy binh; họ đã huấn luyện quân đội, họ đã đưa kỷ luật vào quân đội, thành lập những cấp chỉ huy; họ đã đúc đại bác, dạy cho người An Nam cách dùng trái phá, họ đã tạo ra đội ngũ pháo binh lưu động mà sự di chuyển đã khiến quân Tây Sơn khiếp vía; họ đã xây dựng những thành đài"

Quân chúa Nguyễn tái chiếm Gia Định
Vì tranh giành quyền nên anh em Nguyễn Huệ - Nguyễn Nhạc đã không có điều kiện kiểm soát đến các xứ thuộc Đàng Trong nhất là từ Quy Nhơn (Bình Định) trở vào, lợi dụng thời cơ đó, Nguyễn Ánh đã cùng với các bộ tướng cũ, tháng 9 năm Đinh Mùi (1787) trở về nước. Chúa Nguyễn đã được dân miền Nam giúp đỡ rất nhiều, có nhiều tướng giỏi đến phò như Võ Tánh, nên chẳng mấy chốc lực lượng Nguyễn Ánh đã lớn mạnh.

Tháng 7 năm Đinh Vị (1787) quân Nguyễn đánh vào Long Xuyên có kết quả. Nguyễn Ánh mạo một bức thơ để Nguyễn Lữ hiểu lầm thái độ của viên Trấn thủ Sài Côn là Phạm Văn Tham, lợi dụng sự nghi ngờ của tướng Tây Sơn, Nguyễn Vương chiếm Sa Đéc, Vĩnh Long rồi đóng quân ở Mỹ Tho dùng nơi này làm căn cứ.

Ngày 7- 9-1788 quân Nguyễn đánh được Gia Định đuổi được tướng Phạm Văn Tham đang giữ thành này. Từ giờ này trở về sau thành Gia Định nằm dưới sự kiểm soát của họ Nguyễn.

Tháng 9-1788, các tàu Dryade, Garonne, Đại úy Cook và Moyse mang nhiều vũ khí đến Sài Côn và một số sĩ quan Pháp là: Olivier, Dayot, Vannier, Laurent André Barisy, De Forsans phần nhiều sở trường về hải quân và tổ chức các ngành quân đội theo lối Âu châu. Từ giai đoạn này quân Gia Định của chúa Nguyễn mỗi ngày một mạnh bởi được chỉnh bị và cải tổ theo Tây phương về chiến thuật cũng như về chiến lược.

Năm Canh tuất (1790) quân Nguyễn chiếm lại Bình Thuận.

Tháng 3 năm Quý Sửu (1793) Nguyễn Phúc Cảnh được lập làm Đông Cung lãnh chức coi Tả quân.

Nguyễn Ánh cai quản Gia Định

Chúa Nguyễn Ánh thi hành cai trị nghiêm khắc ở Gia Định. Việc cờ bạc, đàng điếm, mê tín nhảm nhí đều cấm ngặt. các ngạch thuế khóa được đặt ra để lấy ngân sách duy trì quân đội và việc khẩn hoang, trồng trọt được thúc đẩy mạnh. Mười hai Điền Tuấn quan trong đó có Trịnh Hoài Đức, Ngô Tùng Châu, Lê Quang Định được cử ra để quản lý dân làm ăn cầy cấy.

Nhà nước cấp trâu bò và nông cụ cho ai quá nghèo rồi các thứ này được trả bằng thóc vào ngày mùa. Chúa Nguyễn còn tổ chức các đồn điền ở những vùng cao nguyên. Khai khẩn ở đây là những đội gồm quân lính và dân chúng gọi là đồn điền đội, mỗi người phải nộp đồng niên 6 hộc thóc. Dân mộ được 10 người trở lên đi làm đồn điền tì́ cho làm cai trại và miễn sưu dịch. Nhờ có sự khôn khéo này Nam Kỳ xưa kia hoang vu dần dần trở nên trù phú, đông đảo và vui vẻ. Người ngoại quốc ra vào buôn bán tấp nập. Bấy giờ Nguyễn Vương chú ý rất nhiều đến việc mua các đồ đồng, sắt, gang, thép để làm quân khí và trả bằng ngũ cốc cùng đường cát.

Để có chi phí cho các hoạt động quân sự chống lại nhà Tây Sơn, Nguyễn Ánh áp mức thuế và lao dịch rất nặng lên người dân. Theo ý kiến của một nhà nghiên cứu phương Tây hiện đại là Georges Dutton, người dân vùng Gia Định dưới sự cai trị của Nguyễn Ánh trong thời kỳ này phải chịu mức thuế khóa và lao dịch rất nặng, khiến họ trở nên chán ghét Nguyễn Ánh
"...Những người dân đang sống dưới quyền kiểm soát chính trị của chính thế lực nhà Nguyễn ở sâu trong miền nam... mong đợi được giải thoát khỏi họ. Đến cả Pigneau de Behaine (Bá Đa Lộc), ủng hộ viên người Âu nhiệt tình nhất của Nguyễn Ánh, vào năm 1791, cũng đề cập đến điều này, khi ông viết về tình cảnh ngày càng không chịu đựng nổi của những người dân Việt sống trong vùng nhà Nguyễn kiểm soát."
"... sau đó (khi họ Nguyễn lại kiểm soát Nam Bộ), hoàn cảnh sống của người dân dưới chính thể nhà Nguyễn vẫn chẳng hề được cải thiện; điều này được mô tả trong thư của một nhà truyền giáo người Pháp khác, rằng "hai năm vừa qua, mọi người đều phải đi làm việc công ích, và [người ta] không bận tâm với bất kì điều gì khác ngoài việc tìm cách để sống sót, đau khổ đã trở nên đến cực điểm"."

Trong thư gửi cho M. Létondal ngày 14/9/1791, giám mục Bá Đa Lộc viết:
“… Ông ta (Nguyễn Ánh) bắt dân đóng thuế và làm dịch vụ nặng nề, và lúc này, dân chúng bị nạn đói đe dọa nên họ có vẻ mong quân Tây Sơn đến. Trong tình trạng hiện thời, nếu chúng (Tây Sơn) quả quyết đến tấn công, thì nhà vua khó có thể đương đầu lại được..."

Các chiến dịch theo mùa của cả hai phe
Được Gia Định làm căn cứ có đủ thóc gạo nuôi quân, ngay năm sau là tháng 4 năm Canh Tuất (1790) Nguyễn Ánh cho Lê Văn Quân là Chưởng Tiền đem 5.000 quân thủy bộ ra đánh thành Bình Thuận. Võ Tánh và Nguyễn Văn Thành về Gia Định. Lê Văn Quân ở lại giữ Phan Rí nhưng vị Tây Sơn vây đánh phải về lại Gia Định. Sau việc thất bại này Quân lấy làm xấu hổ nên uống thuốc độc mà chết.

Những việc xuất quân của Gia Định trên đây xét ra không lợi. Bấy giờ là tháng 7, gió Bắc thổi mạnh phải đợi gió Nam thủy quân mới đi đánh nhau được. Tuy vậy, năm 1792, quân Nguyễn Ánh vẫn đánh và phá hủy nhiều tàu chiến của Tây Sơn ở biển Thị Nại.

Sau khi chiến thắng quân Thanh, vua Quang Trung chuẩn bị phối hợp với Nguyễn Nhạc đem quân vào Nam đánh Gia Định nhằm triệt để đánh bại thế lực của Nguyễn Ánh, thu phục miền Nam bộ và thống nhất đất nước. Quang Trung dự định phát động chiến dịch rất lớn, huy động hơn 20-30 vạn quân thủy bộ, chia làm ba đường. Chính các giáo sĩ Pháp giúp Nguyễn Ánh lúc đó cũng rất lo lắng và dự liệu Nguyễn Ánh khó lòng chống lại được Tây Sơn trận này. Trong thư gửi cho M. Létondal ngày 14/9/1791, giám mục Bá Đa Lộc viết:
“… Nhà vua đã không biết lợi dụng cơ hội mà ông ta có được để đánh bại kẻ thù, mà lại để chúng có thì giờ hoàn hồn và chúng thấy rõ tất cả những đồn đại về việc người Âu đến giúp chỉ là chuyện hão. Ông ta (Nguyễn Ánh) bắt dân đóng thuế và làm dịch vụ nặng nề, và lúc này, dân chúng bị nạn đói đe dọa nên họ có vẻ mong quân Tây Sơn đến. Trong tình trạng hiện thời, nếu chúng quả quyết đến tấn công, thì nhà vua khó có thể đương đầu lại được... Tôi rất sợ không đi kịp trước khi tai họa xảy ra cho nhà vua, nếu có sự ấy".

Tuy nhiên năm Nhâm Tý (1792) vua Quang Trung đột ngột qua đời, con là Quang Toản lên ngôi mới 10 tuổi, vì thế Vương nghiệp triều Tây Sơn nhanh chóng rơi vào suy vong. Quang Toản lên ngôi vua, dùng cậu là Bùi Đắc Tuyên làm thái sư giám quốc trông coi mọi việc trong ngoài. Vì Quang Toản còn nhỏ quá, Bùi Đắc Tuyên ngày càng chuyên quyền nên trong ngoài đều oán, đại thần trong triều ngoài trấn nghi kỵ lẫn nhau. Nguyễn Ánh còn dò biết được mâu thuẫn giữ Nguyễn Nhạc và Quang Toản nên rất quyết tâm đánh Tây Sơn.

Được tin vua Quang Trung băng hà, Nguyễn Ánh rất vui mừng, ông đẩy mạnh việc chuẩn bị đánh Tây Sơn. Dưới trướng Nguyễn Vương lúc bấy giờ có nhiều sĩ quan người nước ngoài (chủ yếu là Pháp) như Dayot (Ông Trí), Philippe Vannier (Ông Chấn), Guilloux, Laurent Barisy (Ông Mân), De Forcant (Ông Lăng), Jean Baptiste Chaigneau, Olivier de Puymanel (Ông Tín), Theodore Lebuen. Những quan chức nầy là những cố vấn kỹ thuật cho Nguyễn Vương trong lãnh vực quân sự, vũ khí, đắp thành, v.v...

Năm Nhâm tý (1792) chúa Nguyễn tự thân đi đánh Quy Nhơn nhưng cũng không thành công.

Từ đấy hằng năm cứ đến mùa gió nồm, Nguyễn Phúc Ánh cho quân tiến ra đánh các tỉnh miền Trung, khi gió bấc nổi lên ông lại rút quân về Gia Định. Dân chúng vùng Thuận - Quảng (miền Trung ngày nay), sau nhiều năm mệt mỏi bởi chiến sự liên tục, nay lại thấy vua Quang Trung mất đột ngột, nhà Tây Sơn bị lục đục nội bộ nên cũng mâu thuẫn trong việc nên ủng hộ Nguyễn Ánh hay Tây Sơn. Một số quay sang ủng hộ Nguyễn Ánh, trong dân gian lưu truyền một câu ca dao lục bát: "Lạy trời cho cả gió nồm,/Để cho chúa Nguyễn kéo buồm thẳng ra". Số khác thì vẫn ủng hộ nhà Tây Sơn, thể hiện qua câu ca dao: "Lạy trời cho cả gió lên,/Cho cờ vua Định phất trên kinh thành" (Định ở đây là Bình Định, nơi phát tích nhà Tây Sơn, và kinh thành ở đây là Phú Xuân - Huế). Việc tồn tại 2 câu ca dao trái ngược nhau cho thấy lòng dân khi đó khá mâu thuẫn về việc nên ủng hộ bên nào

Chiến dịch gió mùa đầu tiên, trong năm 1792, đưa đến một sự triệt hạ gần như hoàn toàn hải quân của Tây Sơn tại Thị Nại, hải cảng ở Quy Nhơn. Tại đó người anh của Hoàng Đế, Nguyễn Nhạc, đã thả neo một hạm đội các chiến thuyền vừa mới xây dựng xong để chuẩn bị cho một cuộc đánh xuống miền nam. Khi tin tức về chiến dịch chủ định của họ đến tai Nguyễn Phúc Ánh, ông đã phát động một cuộc viễn chinh của chính mình dưới sự chỉ huy của hai người Pháp. Với chiều gió thuận lợi cho nó, lực lượng này đã mau chóng tiến tới cửa Thị Nại, nhận thấy các chiến thuyền Tây Sơn đậu kín tại hải cảng, và đã tiến vào bến tàu, nơi binh sĩ tức thì đổ bộ và chiếm giữ các đồn lũy. Viên tướng Tây Sơn và lực lượng của ông ta đã bỏ chạy, để lại đằng sau các chiến thuyền và vũ khí của mình. Trong số các thuyền tham dự trận đánh này có 40 chiếc thuyền hải tặc được tuyển mộ bởi Hoàng Đế Quang Trung. Ba trong số các thuyền này bị bắt giữ bởi phe chúa Nguyễn, cùng với 75 chiến thuyền khác từ hạm đội mới của Nguyễn Nhạc.

Chiến thuật này đã nhanh chóng làm suy yếu Tây Sơn bởi đánh vào các điểm yếu của đội quân này là hậu cần, khả năng tác chiến trên toàn lãnh thổ Việt Nam, duy trì mạng lưới thủy quân dọc theo duyên hải miền trung và điều phối giữ quân thủy bộ, cuối cùng dẫn đến trận Thị Nại 1801 làm thay đổi tương quan lực lượng hai bên có lợi cho Nguyễn Ánh.

Sự biến Phú Xuân

Chiến sự ở Quy Nhơn

Cuộc thất trận tệ hại nhất vẫn chưa xảy ra. Trong tháng Bảy, các lực lượng phe chúa Nguyễn, sau khi giành được lối tiếp cận với tòa thành, trận hạ thành Quy Nhơn đã chinh phục được thành Hoàng Đế và phủ Quy Nhơn, nơi họ đặt tên lại là Bình Định. Họ ở lại đó cho đến tháng 11 năm 1799, khi mà sự từ trần của vị cố vấn quân sự từ lâu của Nguyễn Phúc Ánh, đức giám mục Adran, Pigneau de Behaine, đã buộc họ phải gửi lực lượng chủ yếu về lại miền nam. Một hạm đội dưới quyền Tổng Binh Võ Tánh đã được lưu lại phòng vệ hải cảng ở đó, cửa Thị Nại, để chống lại hải tặc Tây Sơn.

Bình Định ở vị trí lẻ loi khó tiếp viện, nên mùa thu năm đó quân Tây Sơn vây thành và chận đường tiếp viện phía nam. Nhờ Võ Tánh giỏi cố thủ nên thành không bị mất. Năm Canh Thân (1800) chúa Nguyễn tự thân đi cứu viện đánh nhau nhiều phen với quân Tây Sơn nhưng không giải được vây.

Chúa Nguyễn lấy lại Phú Xuân và xưng Đế

Từ năm 1800, triều sóng chiến trận đã từ từ trở nên bất lợi cho phía Tây Sơn. Lần đầu tiên Nguyễn Phúc Ánh, thay vì trở về miền nam, đã ở lại Quy Nhơn, khi đó đang dưới sự bao vây. Sau gần một năm không có các kết quả quyết định, ông ta lựa chọn việc chuyển hướng tấn công vào Phú Xuân.

Từ ngày giữ chức Đại nguyên soái đến lúc này trải qua 25 năm, Nguyễn Ánh được 40 tuổi, nhiều phen ông vào sinh ra tử mới thu phục lại được Kinh đô cũ.

Đến tháng 4 năm Nhâm Tuất (1802), Nguyễn Phúc Ánh cho sửa chữa Hoàng Thành, qua ngày mồng một tháng 5 cho lập đàn ở xã An ninh (nay là Kim Long, Hương Trà, Thừa Thiên) hiệp tế trời đất về việc đặt niên hiệu, hôm sau ngày mồng hai tháng 5 (1.6.1802) vua ngự ở điện nhận lễ triều hạ, đặt niên hiệu Gia Long, ban lệnh đại xá khắp nước. Sau đó cho dựng Thái Miếu ở bên trái Hoàng Thành. Lên Ngôi Hoàng đế rồi, ngài sai Trịnh Hoài Đức, Ngô Nhân Tĩnh đem phẩm vật và những ấn sách của nhà Thanh đã phong cho Tây Sơn, sang nạp cho Thiên Triều và xin cho mình làm An Nam Quốc Vương thay thế Tây Sơn.

Đoàn sứ thần của vua Gia Long đi trên 2 thuyền Bạch Yến và Hoàng Hạc vượt biển tới cửa Hổ Môn thuộc Quảng Đông đem theo cả bọn hải tặc Tây Sơn để nộp. Tổng đốc nhà Thanh là Ái Tân Cát Khánh đem việc này chuyển lên Gia Khánh. Gia Khánh vốn ghét giặc Tây Sơn vô đạo, chiêu nạp bọn Mạc Quan Phù cho cướp bóc, đã lâu ngăn trở ở ngoài biển, nay được tin báo nên rất vui lòng, khoản đãi sứ thần rất hậu và đưa các tướng lãnh hải tặc Tây Sơn ra giết hết.

Vua Tây Sơn chạy ra Bắc
Sau khi Nguyễn Ánh chiếm được Phú Xuân vào năm 1801 thì vua tôi Tây Sơn chạy ra Băc Hà. Đầu năm 1802 Nguyễn Ánh lên ngôi lấy hiệu là Gia Long. Đến khoảng vào mùa thu năm 1802 Nguyễn Ánh cho quân đánh thẳng ra Thăng Long, bắt sống vua Quang Toản ở Xương Giang.

Chiến sự ở Trấn Ninh

Trận chiến tại Kỳ Sơn

Những trận đánh cuối cùng
Nhà Tây Sơn tới đây là dứt. Quang Toản lên ngôi vua nǎm 1793, đến nǎm 1802 thì bị giết ở tuổi 20, ở ngôi được 9 nǎm. Như vậy triều Tây Sơn kể từ vua Thái Đức Nguyễn Nhạc đến hết Cảnh Thịnh tồn tại được 24 nǎm (1778 – 1802).

Đến tháng 6 cùng năm thì vua Gia Long đã thống nhất được sơn hà, chấm dứt cuộc chiến tranh kéo dài gần 300 năm. Trận đánh cuối cùng của vua Gia Long và tàn quân Tây Sơn là tại đảo Giang Bình thuộc tỉnh Quảng Tây, Trung Quốc tháng 7/1802. Quân chúa Nguyễn đã chém đầu Đại Tư Mã Trịnh Thất – một hải tặc Trung Hoa trong hàng ngũ Tây Sơn-và kết thúc hoàn toàn cuộc nội chiến đã kéo dài suốt gần 30 năm.

Tháng Giêng năm Giáp tý (1804), Gia Long làm lễ nhận tuyên phong của nhà Thanh, qua tháng 2 đổi quốc hiệu là Việt Nam và mãi đến năm Bính Dần (1806) vua Gia Long mới chính thức làm lễ lên ngôi Hoàng Đế ở điện Thái Hòa.

Hoán đổi lực lượng hai bên
 Đào Văn Lương trước theo Tây Sơn, sau hàng chúa Nguyễn năm 1793.
 Đoàn Văn Cát trước theo Tây Sơn, sau sang hàng chúa Nguyễn năm 1798, kết cục không rõ.
 Đoàn Trọng Viễn trước theo Tây Sơn, sau sang hàng chúa Nguyễn năm 1790.
 Đỗ Nhàn Trập trước theo chúa Nguyễn, sau chủ tướng bị Nguyễn Ánh giết nên bỏ sang Tây Sơn năm 1782?
 Hoàng Công Thành trước theo Tây Sơn, sau hàng chúa Nguyễn năm 1793, ốm chết ở Quy Nhơn năm 1799.
 Hoàng Đăng Lý trước theo Tây Sơn, sau hàng chúa Nguyễn năm 1793.
 Hoàng Tú Chung trước theo Tây Sơn, sau sang hàng chúa Nguyễn.
 Hộ bộ Lãnh (hoặc Hộ bộ Bá) trước theo chúa Nguyễn, sau chủ tướng bị Nguyễn Ánh giết nên bỏ sang Tây Sơn năm 1782?, kết cục sau không rõ.
 Lý Tài trước theo Tây Sơn, năm 1775 về hàng chúa Nguyễn, sau bị tướng Đỗ Thanh Nhơn của chúa Nguyễn giết chết năm 1777.
 Lê Danh Phong trước theo Tây Sơn, sau chịu hàng chúa Nguyễn năm 1801?
 Lê Chất trước theo Tây Sơn, sau sang hàng chúa Nguyễn năm 1799.
 Lê Văn Hoan trước theo Tây Sơn, sau hàng chúa Nguyễn năm 1799.
 Lê Văn Niệm trước theo Tây Sơn, sau hàng chúa Nguyễn năm 1799.
 Lê Văn Thanh trước theo Tây Sơn, sau bị bao vây rồi đầu hàng quân Nguyễn, rồi trốn về lại với Tây Sơn, khi Tây Sơn thua lại ra hàng quân Nguyễn năm 1801.
 Lê Xuân Giác trước theo chúa Nguyễn, khi Nguyễn Ánh cầu viện quân Xiêm thì bỏ theo Tây Sơn, kết cục sau không rõ.
 Ngô Đình Giới trước theo Tây Sơn, sau sang hàng chúa Nguyễn năm 1801.
 Ngô Văn Sở trước theo Tây Sơn, sau sang hàng chúa Nguyễn, bị buộc tội rồi chết thời Gia Long.
 Nguyễn Bảo, con trưởng Nguyễn Nhạc, vì muốn tranh giành ngôi vua Cảnh Thịnh nên sang hàng chúa Nguyễn, sau bị quân Cảnh Thịnh giết chết năm 1798.
 Nguyễn Công Thái trước theo Tây Sơn, sau hàng chúa Nguyễn năm 1793, cáo lão hồi hương và chết năm 1806.
 Nguyễn Đức Thành trước theo chúa Nguyễn, bị bắt theo Tây Sơn năm 1783, sau bỏ trốn về lại với chúa Nguyễn năm 1787.
 Nguyễn Đăng Vân, con nuôi của Nguyễn Huệ, sau theo chúa Nguyễn, bị Phạm Văn Sâm bắt và hành quyết năm 1788.
 Nguyễn Đức Thiện trước theo Tây Sơn, sau hàng chúa Nguyễn.
 Nguyễn Huỳnh Đức trước theo chúa Nguyễn, bị bắt theo Tây Sơn năm 1783, sau bỏ trốn về lại với chúa Nguyễn năm 1786.
 Nguyễn Hữu Thận trước theo Tây Sơn, sau sang hàng chúa Nguyễn năm 1801.
 Nguyễn Kế Nhuận trước theo Tây Sơn, sau hàng chúa Nguyễn năm 1787.
 Nguyễn Tăng Long trước theo chúa Nguyễn, sau theo Tây Sơn năm 1783.
 Nguyễn Tử Châu trước theo Tây Sơn, sau hàng chúa Nguyễn năm 1800.
 Nguyễn Văn Điểm trước theo Tây Sơn, sang hàng chúa Nguyễn năm 1799, rồi về lại với Tây Sơn năm 1800.
 Nguyễn Văn Phát trước theo Tây Sơn, sau hàng chúa Nguyễn năm 1793, ốm chết ở Quy Nhơn năm 1799.
 Nguyễn Văn Thiệu trước theo Tây Sơn, sau sang hàng chúa Nguyễn năm 1798, kết cục không rõ.
 Nguyễn Văn Toản trước theo Tây Sơn, sau sang hàng chúa Nguyễn năm 1801.
 Nguyễn Văn Trí trước theo Tây Sơn, sau hàng chúa Nguyễn năm 1799.
 Nguyễn Văn Trương trước theo phò Nguyễn Lữ, sau về hàng chúa Nguyễn năm 1787.
 Nguyễn Văn Tứ trước theo Tây Sơn, sau hàng chúa Nguyễn năm 1793.
 Nguyễn Văn Xuân trước theo Tây Sơn, sau sang hàng chúa Nguyễn năm 1801.
 Nguyễn Viết Ưng trước theo Tây Sơn, sau sang hàng chúa Nguyễn năm 1801.
 Phan Văn Đức trước theo Tây Sơn, sau sang hàng chúa Nguyễn, chết năm 1805.
 Phạm Văn Điềm theo Tây Sơn, trá hàng quân chúa Nguyễn khi thành Hoàng Đế thất thủ, rồi về lại với Tây Sơn.
 Trần Hiếu Liêm trước theo Tây Sơn, sau sang hàng chúa Nguyễn năm 1779.
 Trần Hữu Thiên trước theo Tây Sơn, sau sang hàng chúa Nguyễn năm 1799.
 Trần Văn Chạc trước theo chúa Nguyễn, bị bắt theo Tây Sơn, sau bỏ trốn về lại với chúa Nguyễn năm 1799.
 Trần Văn Thái trước theo Tây Sơn, sau hàng chúa Nguyễn năm 1793.
 Trương Thúc Phượng trước theo Tây Sơn, sau hàng chúa Nguyễn năm 1801.
 Từ Văn Chiêu trước theo Tây Sơn, chạy sang chúa Nguyễn năm 1795, sau về lại Tây Sơn năm 1800.
 Từ Văn Tú theo phò Nguyễn Văn Bảo nên chịu theo hàng quân Nguyễn, sau bị quân Cảnh Thịnh giết chết cùng Nguyễn Văn Bảo năm 1798.
 Vũ Đình Giai trước theo Tây Sơn, sau sang hàng chúa Nguyễn năm 1799, theo Lê Chất giữ Hoa An và tử trận năm 1801.
 Vũ Đình Duyên trước theo Tây Sơn, sau sang hàng chúa Nguyễn năm 1799, chết ở trong quân.

Các tướng tử trận hoặc bị sát hại
Đây là danh sách các tướng lĩnh tử trận hoặc bị sát hại trong cuộc nội chiến Tây Sơn – Chúa Nguyễn từ 1771 đến 1802.

Tây Sơn
 Chưởng tiền Bảo tử trận khi giao chiến với quân Xiêm năm 1784
 Bùi Thị Nhạn hộ giá vua Cảnh Thịnh chạy ra Bắc Hà, bị quân Nguyễn bắt, không chịu nhục bà tự sát năm 1802
 Bùi Thị Xuân tận lực giúp nhà Tây Sơn đến phút cuối, sau khi nhà Tây Sơn sụp đổ, bà bị Nguyễn Ánh xử tử năm 1802
 Đặng Xuân Bảo quyết chí đánh trả Nguyễn Ánh, bị quân Nguyễn bắt, sau tuyệt thực đến chết năm 1801
 Đào Công Giản tận trung với nhà Tây Sơn, bị quân Nguyễn bắt rồi sau bệnh chết năm 1801
 Đào Văn Hổ tử trận khi giao chiến với quân Nguyễn năm 1793?
 Hồ Văn Tự bị bắt khi quân Nguyễn đánh ra quãng ngãi năm 1801?
 Huỳnh Thị Cúc tử trận khi giao chiến với quân Nguyễn năm 1802
 Lê Trung bị vua Cảnh Thịnh sai Mân Ứng Hầu giết năm 1798 vì tội mưu phản. Ông bị chặt đầu, chặt hết tay chân, xác bị đốt thành tro
Lê Văn Hưng bị vua Cảnh Thịnh nghe lời Thái sư giết hại vì nghi kỵ năm 1798 (tuy nhiên có nguồn thông tin cho biết Lê Văn Hưng thoát chết và sau này tử chiến với quân Nguyễn đến phút cuối, sau bị Nguyễn Ánh xử tử)
 Nguyễn Học tử trận năm 1782
 Nguyễn Văn Điểm bị quân Nguyễn bắt và xử tử trong lễ hiến phù năm 1802
 Nguyễn Hữu Chỉnh được Nguyễn Huệ cho làm trấn thủ Nghệ An, nhưng sau tỏ ý chuyên quyền, bị Vũ Văn Nhậm nghe lệnh Nguyễn Huệ giết chết năm 1787
 Nguyễn Văn Duệ theo Nguyễn Nhạc,Duệ muốn tái chiếm quảng nam cho Nguyễn Nhạc nhưng thất bại, sau bị Nguyễn Huệ giết năm 1786
 Nguyễn Văn Danh bị quân Nguyễn bắt và xử tử trong lễ hiến phù năm 1802
 Nguyễn Văn Huấn bị vua Cảnh Thịnh giết năm 1798 vì tội ông bênh vực vụ tư lệ Lê Trung
 Nguyễn Văn Tuyết tận lực giúp nhà Tây Sơn đến phút cuối, Ông là bề tôi yêu của nhà tây sơn giữ chức vụ trấn thủ Hải Dương. Năm 1802 ông bị quân Nguyễn bắt ở Quảng Ninh vua Gia Long cho rằng ông là tướng vô danh nên thả ông không giết hại
 Nguyễn Thị Dung ở lại cản quân Nguyễn để vua Cảnh Thịnh chạy trốn, bị quân Nguyễn bắt, không chịu nhục bà tự sát năm 1802. Bà là em ruột của Đại Đô Đốc Nguyễn Văn Xuân
 Nguyễn Quang Thùy con vua Quang Trung, bị quân Nguyễn vây đuổi, thắt cổ tự vẫn năm 1802
 Ngô Văn Sở bị dìm chết vì bị cho là thông đồng với quyền thần Bùi Đắc Tuyên năm 1795
 Phạm Văn Trị bị bắt và xử tử năm 1801
 Phạm Ngạn tử trận khi giao chiến với tướng chúa Nguyễn Trần Công Chương năm 1782
 Phạm Văn Tham bị Nguyễn Ánh giết chết năm 1789
 Phạm Văn Điềm bị bắt rồi xử tử trong lễ hiến phù năm 1802
 Từ Văn Chiêu bị bắt rồi bệnh ốm. Nguyễn Ánh ra lệnh giết ông trước khi mang ra làm lễ hiến phù
 Trần Quang Diệu tận lực giúp nhà Tây Sơn đến phút cuối, sau khi nhà Tây Sơn sụp đổ ông bị Nguyễn Ánh dụ hàng nhưng không theo, rồi bị xử tử năm 1802
 Trần Văn Kỷ tận trung với nhà Tây Sơn. Sau trận Phú Xuân thất thủ năm 1801 ông ra hàng, sau đó ông tìm cách liên lạc với vua Cảnh Thịnh, bị phát hiện Nguyễn Ánh ra lệnh giết ông rồi tịch biên gia sản
 Trịnh Nhất vốn là hải tặc Trung Hoa, bị Nguyễn Ánh chém đầu năm 1802
 Vũ Văn Nhậm theo lệnh Nguyễn Huệ ra Bắc Hà diệt Nguyễn Hữu Chỉnh, nhưng sau lại kiêu căng, bị Nguyễn Huệ giết năm 1788
 Vũ Văn Dũng tận lực giúp nhà Tây Sơn đến phút cuối, bị Nguyễn Ánh bắt và xử tử năm 1802
 Vũ Văn Thành tử chiến tới phút cuối với quân Nguyễn tại Trận Thị Nại năm 1801
 Võ Đình Tú tử chiến với quân Nguyễn, trúng đạn rồi hy sinh năm 1799

Chúa Nguyễn
 Châu Văn Tiếp bị quân Tây Sơn đâm trọng thương rồi qua đời năm 1784
 Cao Phước Trí nghe lệnh Nguyễn Ánh sang Xiêm La cầu viện, nhưng giữa đường gặp quân Chân Lạp hợp tác với Tây Sơn giết chết năm 1782
 Đỗ Bảng tướng tâm phúc của Đỗ Thanh Nhơn, trước theo chúa Nguyễn, sau dấy binh chống lại Nguyễn Ánh trả thù cho chủ, sau bị quân Nguyễn Ánh giết chết năm 1780
 Dương Công Trừng bị quân Tây Sơn bắt sống, sau bị Nguyễn Nhạc xử chém năm 1783
 Đặng Văn Lượng bị tướng Tây Sơn Nguyễn Văn Kim chém chết khi cùng quân Xiêm tiến vào Nam Hà năm 1784
 Đỗ Thành Nhơn bị Nguyễn Ánh cho người sát hại năm 1781
 Hồ Công Siêu tử trận năm 1782
 Lý Tài bị Đỗ Thanh Nhơn giết năm 1777
 Lâm Đồ nghe lệnh chúa Nguyễn đem chở gạo ra giúp quân Thanh nhưng bị bão làm đắm chết năm 1789?
 Lê Danh Phong trước theo Tây Sơn nhưng sau chịu hàng chúa Nguyễn nhưng rồi bị nghi ngờ và sát hại (có thông tin ông vốn trung thành với nhà Tây Sơn và chỉ giả vờ hàng để phá quân Nguyễn nhưng chưa kịp thì bị giết)
 Lê Văn Quân lục đục với nội bộ chúa Nguyễn, sau uất hận uống thuốc độc tự vẫn năm 1791
 Lê Phước Điển hy sinh mặc áo ngữ cho Nguyễn Ánh chạy trốn, bị quân Tây Sơn giết vì tưởng là Nguyễn Ánh năm 1783
 Lục Côn tướng quân Xiêm tử trận khi giao chiến với quân Tây Sơn năm 1784
 Mạc Tử Dung theo lệnh chúa Nguyễn đi sứ sang Xiêm, bị vua Xiêm bắt giết năm 1780
 Mạc Tử Sanh tử trận năm 1788
 Manuel (Mạn Hòe) cai cơ người Pháp bị Nguyễn huệ giết năm 1782
 Nguyễn Kim Phẩm bị tướng nổi loạn Trần Hưng sát hại năm 1783
 Nguyễn Phúc Thuần chúa Nguyễn thứ 9, bị Nguyễn Huệ bắt giết năm 1777
 Nguyễn Phúc Dương chúa Nguyễn thứ 10, vốn do quân Tây Sơn lập ra làm chúa bù nhìn để tranh thủ lòng dân, bỏ trốn vào Gia Định, sau bị Nguyễn Lữ bắt giết năm 1777
 Nguyễn Phước Mân tử trận năm 1782
 Nguyễn Văn Hiền bị Nguyễn Huệ bắt giết năm 1777
 Nguyễn Văn Oai tử trận khi cùng quân Xiêm đánh Tây Sơn năm 1784
 Ngô Tùng Châu tử thủ thành Quy Nhơn với Võ Tánh, liệu chống không nổi quân Tây Sơn nên uống thuốc độc chết theo thành năm 1801
 Tống Viết Phước bị quân Tây Sơn phục kích và bắt sống, sau bị tướng Tây Sơn Từ Văn Chiêu chém đầu năm 1801
 Tống Phước Nghĩa bị tướng Tây Sơn Nguyễn Quang Huy chém chết năm 1799
 Tống Phước Hiệp chống lại quân Nguyễn Lữ thì lâm bệnh qua đời năm 1776
 Tống Phước Hòa cố gắng cứu Nguyễn Phúc Thuần và Nguyễn Phúc Dương nhưng không thành, rồi tự sát năm 1777
 Tống Phước Thiêm bị thuộc hạ của Đỗ Thanh Nhơn giết chết để báo thù năm 1782
 Tống Văn Khôi bị Nguyễn Huệ bắt giết năm 1777
 Tống Văn Phước tử trận khi đánh dẹp thuộc hả của Đỗ Thanh Nhơn năm 1781?
 Trần Đĩnh lục đục nội bộ với tướng Tôn Thất Cốc nên bị sát hại năm 1783
 Trần Văn Thức bị Nguyễn Nhạc bắt giết năm 1777
 Trần Xuân Trạch nghe lệnh Nguyễn Ánh sang Xiêm La cầu viện, nhưng giữa đường gặp quân Chân Lạp hợp tác với Tây Sơn giết chết năm 1782
 Võ Nhàn tướng tâm phúc của Đỗ Thanh Nhơn, trước theo chúa Nguyễn, sau dấy binh chống lại Nguyễn Ánh trả thù cho chủ, sau bị quân Nguyễn Ánh giết chết năm 1780
 Võ Tánh tử thủ thành Quy Nhơn chống lại Trần Quang Diệu của Tây Sơn, tuẫn tiết theo thành năm 1801
 Võ Di Nguy tử trận khi giao chiến với quân Tây Sơn tại trận Thị Nại năm 1801

Chú thích

Quân sự Việt Nam thời Tây Sơn
Chúa Nguyễn
Nhà Tây Sơn
Chiến tranh Tây Sơn – Chúa Nguyễn


title: Igor Vyacheslavovich Sutyagin

text:
Igor V. Sutyagin (tiếng Nga: Игорь Сутягин; sinh 17 tháng một, 1965) là một chuyên gia kiểm soát vũ khí và chuyên gia vũ khí hạt nhân Nga. Năm 1998 ông trở thành người đứng đầu các phân bộ chính sách quân sự-kỹ thuật và kinh tế-quân sự tại Viện nghiên cứu Hoa Kỳ và Canada của Viện Hàn lâm Khoa học Nga ở Moscow, nơi ông làm việc trước khi ông bị bắt vì tội phản quốc, mặc dù ông không có quyền truy cập vào tài liệu hướng dẫn phân loại như là một nhà nghiên cứu dân sự.

Với một văn bằng về vật lý cũng như lịch sử, Sutyagin làm việc về các chủ đề liên quan đến phát triển, triển khai và kiểm soát hạt nhân Mỹ và Nga và ông là một đồng tác giả của một cuốn sách có uy tín về các chiến lược của các lực lượng hạt nhân Nga.

Trong tháng 10 năm 1999, Cục An ninh Liên bang Nga bắt giữ Sutyagin và buộc tội ông làm gián điệp. Họ cho rằng Sutyagin thông qua thông tin mật cho một công ty trụ sở tại London, Alternative Futures. Sutyagin thừa nhận làm việc với công ty, nhưng ông nói rằng tất cả thông tin về tàu ngầm nguyên tử, ông tiết lộ là dựa trên các tài liệu trong các tài liệu mở, và không có một giải phóng mặt bằng bảo ông không bao giờ được tiếp cận với nguồn phân loại.

Năm 2004, sau thời gian thử thách, một bồi thẩm đoàn ở Moskva đã nhất trí kết luận rằng Sutyagin phạm tội gián điệp. Thẩm phán đã chứng minh rằng Sutyagin đã tiết lộ tài liệu mật cho các điệp viên CIA Shaun Kidd và Nadya Lokk, và ông đã được trả tiền cho việc này. Tòa kết tội ông 15 năm tù giam. Tháng 12 năm 2005, Sutyagin đã được chuyển đến nhà tù ở Kholmogory gần Arkhangelsk.

Tham khảo

Nhà vật lý Nga


title: Bruchidius hoffmanni

text:
Bruchidius hoffmanni là một loài bọ cánh cứng trong họ Bruchidae. Loài này được Tempere miêu tả khoa học năm 1954.

Chú thích

Tham khảo

H


title: Sumitrosis annulipes

text:
Sumitrosis annulipes là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Pic mô tả khoa học năm 1932.

Chú thích

Tham khảo

Sumitrosis


title: Navghar-Manikpur

text:
Navghar-Manikpur là một thành phố và là nơi đặt hội đồng đô thị (municipal council) của quận Thane thuộc bang Maharashtra, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Navghar-Manikpur có dân số 116.700 người. Phái nam chiếm 53% tổng số dân và phái nữ chiếm 47%. Navghar-Manikpur có tỷ lệ 83% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 85%, và tỷ lệ cho phái nữ là 81%. Tại Navghar-Manikpur, 11% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Maharashtra

sv:Navghar-Manikpur


title: Quận Terry, Texas

text:
Quận Terry (tiếng Anh:Terry County) là một quận trong tiểu bang Texas, Hoa Kỳ. Quận lỵ đóng ở thành phố Brownfield. Theo kết quả điều tra dân số năm  2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có dân số 12.761 người.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có tổng diện tích 891 dặm vuông (2.308 km ²), trong đó, 890 dặm vuông (2.305 km ²) là đất và dặm 1 vuông (3 km ²) của nó (0,12%) là diện tích mặt nước.

Thông tin nhân khẩu
Theo điều tra dân số  năm 2000, đã có dân số 12.761 người, 4.278 hộ, và 3.247 gia đình sống trong quận. Mật độ dân số là 14 người cho mỗi dặm vuông (6/km ²). Có 5.087 đơn vị nhà ở với mật độ trung bình là 6 mỗi dặm vuông (2/km ²). Cơ cấu chủng tộc của quận là 76,55% người da trắng, 5,00% da đen hay Mỹ gốc Phi, 0,53% người Mỹ bản xứ, 0,22% người châu Á, 0,02% người đảo Thái Bình Dương, 14,28% từ các chủng tộc khác, và 3,40% từ hai hoặc nhiều chủng tộc. 44,09% dân số là người Hispanic hay Latino thuộc chủng tộc nào.

Có 4.278 hộ, trong đó 35,80% có trẻ em dưới 18 tuổi sống chung với họ, 59,70% là các cặp vợ chồng sống với nhau, 11,90% có chủ hộ là nữ không có mặt chồng, và 24,10% là không lập gia đình. 22,10% của tất cả các hộ gia đình đã được tạo thành từ các cá nhân và 12,30% có người sống một mình 65 tuổi trở lên đã được người. Bình quân mỗi hộ là 2,76 và cỡ gia đình trung bình là 3,23.

Trong quận, tuổi dân số là 28,40% ở độ tuổi dưới 18, 9,50% 18-24, 27,00% 25-44, 20,60% 45-64, và 14,60% người 65 tuổi hoặc cũ. Tuổi trung bình là 35 năm. Cứ mỗi 100 nữ có 108,00 nam giới. Cứ mỗi 100 nữ 18 tuổi trở lên, đã có 109,50 nam giới.

Thu nhập trung bình cho một hộ gia đình trong quận là 28.090 USD, và thu nhập trung bình cho một gia đình là $ 33.339. Nam giới có thu nhập trung bình $ 24.321 so với 20.131 $ cho phái nữ. Thu nhập trên đầu cho các quận được $ 13.860. Giới 19,20% gia đình và 23,30% dân số sống dưới mức nghèo khổ, trong đó có 32,50% những người dưới 18 tuổi và 13,90% có độ tuổi từ 65 trở lên.

Tham khảo

Quận của Texas


title: Bad Großpertholz

text:
Bad Großpertholz là một thị trấn ở huyện Gmünd thuộc bang Niederösterreich nước Áo. Đô thị Bad Großpertholz có diện tích 82,4 km², dân số năm 2001 là 1526 người.

Tham khảo

Đô thị của Niederösterreich


title: Osmanabad

text:
Osmanabad là một thành phố và là nơi đặt hội đồng đô thị (municipal council) của quận Osmanabad thuộc bang Maharashtra, Ấn Độ.

Địa lý
Osmanabad có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 647 mét (2122 feet).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Osmanabad có dân số 80.612 người. Phái nam chiếm 52% tổng số dân và phái nữ chiếm 48%. Osmanabad có tỷ lệ 74% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 80%, và tỷ lệ cho phái nữ là 67%. Tại Osmanabad, 14% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Maharashtra


title: Orthaltica orientalis

text:
Orthaltica orientalis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Konstantinov miêu tả khoa học năm 1995.

Chú thích

Tham khảo

Orthaltica


title: Bão Chanthu (2010)

text:
Bão Chanthu là một cơn bão phát triển từ một áp thấp nhiệt đới hình thành vào sáng sớm ngày 17 tháng 7 năm 2010.

Cấp bão
Cấp bão (Việt Nam): cấp 13 - bão cuồng phong.

Cấp bão (Nhật Bản): 70 hải lý / 1 giờ - bão cuồng phong. Áp suất:970 mbar (hPa)

Cấp bão (Hoa Kỳ): 80 hải lý / 1 giờ - bão cuồng phong cấp 1.

Lịch sử khí tượng

Cơ quan Khí tượng Nhật Bản (JMA) đã báo cáo rằng áp thấp nhiệt đới đã phát triển tại vị trí 220 km về phía đông bắc Manila, Philippines. Cuối ngày 17 tháng 7 năm 2010, JTWC thông báo rằng áp thấp đã có trung tâm lưu thông mức thấp với vùng đối lưu sâu về phía đông bắc của tâm. Ngày 18 tháng 7, áp thấp nhiệt đới đã chuyển thành bão nhiệt đới sau khi đã gặp điều kiện thuận lợi xoáy nghịch nhiệt đới. Ngày 20 tháng 7 năm 2010, bão Chanthu đã có vị trí cách quần đảo Hoàng Sa khoảng 380 m, mạnh cấp 8 theo thang bão Việt Nam và có khả năng còn mạnh thêm.

Trung tâm dự báo khí tượng thủy văn trung ương, dự báo trong hai ngày 21 và 22 tháng 7 năm 201, bão Chanthu đi theo hướng tây bắc, tốc độ 10–15 km mỗi giờ và còn mạnh lên, đến sáng sớm 21 tháng 7, bão sẽ cách đảo Hải Nam khoảng 370 km về phía đông bắc, mạnh thành cấp 10 theo cấp bão Việt Nam. Vùng gió mạnh nguy hiểm của bão bán kính khoảng 250 km.
Cơ quan này cũng dự báo trong hai ngày 21 và 22 tháng 7, bão Chanthu chủ yếu đi theo hướng tây bắc, hướng vào bờ biển Trung Quốc, duy trì tốc độ 10–15 km và có khả năng mạnh thêm. Đến sớm ngày 22/7, tâm bão sẽ có vị trí cách bờ biển tỉnh Quảng Đông khoảng 100 km về phía đông nam, mạnh cấp 10-11 theo thang bão Việt Nam.

Ảnh hưởng

Philippines
Ở Luzon, mưa lớn đã gây ra lũ lụt phá hủy ít nhất một ngôi nhà và mắc kẹt hàng ngàn người. Tám người đã thiệt mạng ở Philippines.

Trung Quốc
Tại Trung Quốc, tin tức nhà nước Tân Hoa Xã cho biết hai người đã bị giết bởi những bức tường bị thổi bay bởi những cơn gió mạnh. Cơn bão đổ bộ gần thành phố Wuchuan. Truyền hình nhà nước phát hình ảnh những con sóng lớn đâm vào bờ Quảng Đông, cây cối bị gió và cột điện đổ sập xuống đường dưới mưa lớn. Sau đó, lũ lụt đã cuốn trôi một người đàn ông 50 tuổi tại một ngôi làng ở Hồng Kông. Các tỉnh miền nam Trung Quốc là Quảng Đông và Hải Nam đã chuẩn bị sẵn sàng, trước khi đổ bộ dự kiến của Typhoon Chanthu. Cơ quan khí tượng Quảng Đông, đã đưa ra mức độ ứng phó thảm họa cao nhất. Tổng cộng, 9 người đã thiệt mạng ở Nam Trung Quốc, và tổng thiệt hại kinh tế được tính là 5,54 tỷ CNY (817,7 triệu USD).

Hồng Kông
Khi các dải mưa của Chanthu đi qua Hồng Kông, những cơn mưa lớn đã gây ra lũ lụt nghiêm trọng trên toàn lãnh thổ. Tín hiệu Mưa Đen được phát ra. Hai người bị chết đuối và được tìm thấy đã chết, và hai người vẫn đang mất tích.

Xem thêm

 Bão Conson (2010)
 Bão Megi (2010)

Mùa bão Tây Bắc Thái Bình Dương 2010
Bão tại Việt Nam
Bão tại Philippines
Bão tại Trung Quốc


title: Erioptera tahanensis

text:
Erioptera tahanensis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Erioptera
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Cephaloleia leucoxantha

text:
Cephaloleia leucoxantha là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Baly miêu tả khoa học năm 1885.

Chú thích

Tham khảo

Cephaloleia


title: Glaucopsyche alexis

text:
The Green-Underside Blue (Glaucopsyche alexis) là một loài bướm ngày thuộc họ Bướm xanh. Nó được tìm thấy ở châu Âu.

Chúng bay từ tháng 4 đến tháng 7 tùy theo địa điểm.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Động vật được mô tả năm 1761
alexis
Côn trùng châu Âu


title: Brennania belkini

text:
Brennania belkini là một loài ruồi thuộc họ Tabanidae. Loài này có ở México và Hoa Kỳ.

Tham khảo

 World Conservation Monitoring Centre 1996. Brennania belkini. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 9 tháng 8 năm 2007.

Brennania
Động vật được mô tả năm 1966
Động vật California


title: Danh sách tập phim Angel Beats!

text:
13 tập bộ anime truyền hình Nhật Bản Angel Beats! được xây dựng dựa trên ý tưởng gốc của Maeda Jun với sự thiết kế nhân vật của Na-Ga; cả Maeda và Na-Ga đều đến từ hãng visual novel Key (hãng từng sản xuất các tác phẩm Kanon, AIR, và CLANNAD). Bộ phim do Kishi Seiji làm đạo diễn, và do hãng hoạt hình P.A. Works và công ty Aniplex phối hợp sản xuất. Các ca khúc trong phim được Maeda sáng tác, hòa tấu bởi nhóm Anant-Garde Eyes, sản xuất bởi Aniplex với sự tham gia của đạo diễn âm thanh Iida Satoki. Họa sĩ chính Hirata Katsuzō cũng tham gia thiết kế nhân vật và kịch bản do Maeda sáng tác. Cốt truyện xảy ra ở thế giới bên kia và xoay quanh Otonashi, một nam sinh bị mất trí nhớ sau khi rơi vào thế giới này. Anh theo học trong một ngôi trường kì lạ và được một cô gái tên là Yuri mời gia nhập SSS () — một tổ chức do cô đứng đầu để lật đổ Thượng đế. Thành viên của SSS đang chiến đấu chống lại vị Hội trưởng Hội học sinh và cũng là kẻ thù duy nhất của họ, Thiên sứ, một cô gái có nhiều năng lực siêu nhiên.

Bộ anime được phát sóng trong khoảng từ ngày 3 tháng 4 đến ngày 26 tháng 6 năm 2010 trên kênh CBC tại Nhật Bản. Và sau đó được phát sóng bởi các kênh BS11, MBS, RKB, TBS và TUT. Tập phát sóng đầu tiên giới thiệu ngày 22 tháng 3 năm 2010 để thăm dò và thu thập các ý kiến của khán giả trong tháng để quyết định nên phát sóng bộ anime nào trước cho tháng sau. Bộ đĩa BD (đĩa Blu-ray)/DVD đầu tiên phát hành ngày 23 tháng 6 năm 2010 dưới dạng bản giới hạn và thông thường, các bộ đĩa giới hạn sẽ có thêm các đĩa drama CD do Maeda chắp bút biên kịch và được thể hiện bởi toàn bộ ê-kíp làm phim. Bộ BD/DVD thứ hai và ba phát hành vào ngày 21 tháng 7 và 25 tháng 8. Đĩa drama CD khác cũng được thêm vào phiên bản giới hạn của bộ BD/DVD thứ tư được phát hành vào ngày 22 tháng 9 năm 2010. Bộ BD/DVD thứ năm và sáu phát hành ngày 27 tháng 10 và ngày 24 tháng 11 năm 2010; đĩa drama CD thứ ba được đính kèm với phiên bản giới hạn của bộ thứ sáu. Bộ BD/DVD thứ bảy – bộ đĩa cuối cùng của loạt anime hiện tại – được phát hành vào ngày 22 tháng 12 năm 2010 chứa thêm một tập OVA, cùng một phụ phim ngắn được xem là lời bạt khác cho sê-ri. Tập OVA thứ hai nằm hộp đĩa Blu-ray, ra mắt tại Nhật Bản vào ngày 24 tháng 6 năm 2015. Sentai Filmworks là đơn vị được cấp phép chiếu bộ anime, cùng với hãng phân phối anime Section23 Films; hai hãng này đã cho phát hành tác phẩm trên băng BD/DVD vào ngày 26 tháng 7 năm 2011. Siren Visual là đơn vị được cấp phép chiếu anime tại hai thị trường Úc và New Zealand. Ngoài ra tác phẩm còn được Manga Entertainment cấp phép chiếu tại Anh Quốc.

Anime sử dụng hai bản nhạc làm nhạc chủ đề: Một để mở đầu và một để kết thúc. Bài nhạc mở đầu là My Soul, Your Beats! do Lia trình bày và bản thu âm lại của nó tiếp tục được LiSA thể hiện trong tập bốn. Bài hát kết thúc là bài Brave Song được trình bày bởi Tada Aoi. Nhiều bản nhạc phụ được trình bày bởi ban nhạc trong anime là Girls Dead Monster cũng được thực hiện với các ca sĩ lồng tiếng là Marina và LiSA. Các bài hát của nhóm Girls Dead Monster gồm có: "Crow Song" (tập đầu), "Alchemy" và "My Song" (tập ba), "Thousand Enemies" (tập năm) cùng "Shine Days" và  (tập mười). "My Most Precious Treasure" cũng được sử dụng trong tập 13 với sự trình bày của Karuta và hòa tấu piano.

Danh sách tập phim

Chú thích

Liên kết ngoài
Website chính thức của Angel Beats!

Danh sách tập phim anime
Danh sách tập phim
Key (công ty)


title: Monolepta collaris

text:
Monolepta collaris là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Medvedev miêu tả khoa học năm 2005.

Chú thích

Tham khảo

Monolepta


title: Sangatte

text:
Sangatte là một xã trong vùng Hauts-de-France, thuộc tỉnh Pas-de-Calais, quận Calais, tổng Calais-Nord-Ouest. Tọa độ địa lý của xã là 50° 56' vĩ độ bắc, 01° 45' kinh độ đông. Sangatte nằm trên độ cao trung bình là 4 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 0 mét và điểm cao nhất là 151 mét. Xã có diện tích 14,28 km², dân số vào thời điểm 1999 là 4046 người; mật độ dân số là 283 người/km².

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Xã của Pas-de-Calais


title: 7169 Linda

text:
7169 Linda (1986 TK1) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 4 tháng 10 năm 1986 bởi E. Bowell ở trạm Anderson Mesa thuộc Đài thiên văn Lowell.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 7169 Linda

Thiên thể phát hiện năm 1986
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Nomada sutepensis

text:
Nomada sutepensis là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1929.

Chú thích

Tham khảo

Nomada
Động vật được mô tả năm 1929


title: Chu Huệ Công

text:
Chu Huệ Công trong Tiếng Việt có thể là những vị quán chủ nước Chu sau:

Danh sách Chu Huệ Công (邾惠公)
Tiểu Chu Huệ công Tào Nhan, quân chủ nước Tiểu Chu thời Tây Chu và Xuân Thu, còn gọi là Nghê Huệ Công hoặc Tiểu Trâu Huệ Công

Danh sách Chu Huệ Công (周惠公)
Tây Chu Huệ công Cơ Triều, quân chủ đầu tiên của nước Tây Chu thời Chiến Quốc
Đông Chu Huệ công Cơ Căn/Cơ Ban, quân chủ đầu tiên của nước Đông Chu thời Chiến Quốc

Xem thêm
Chu Huệ Vương
Huệ công
Cung Huệ công
Tề Huệ Công
Tần Huệ công
Chu Định công
Chu Văn công
Chu Vũ công
Chu Hoàn Công
Chu Mục Công

Thụy hiệu


title: Maesaipsyche stengeli

text:
Maesaipsyche stengeli là một loài Trichoptera trong họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

S


title: Heuchelheim bei Frankenthal

text:
Heuchelheim bei Frankenthal là một đô thị thuộc bang Rhein-Pfalz-Kreis, bang Rheinland-Pfalz, Đức. Đô thị này có diện tích 6 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2006 là 1236 người.

Tham khảo

Xã của bang Rheinland-Pfalz
Xã và đô thị ở huyện Rhein-Pfalz


title: Gymnastes demeijerei

text:
Gymnastes demeijerei là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Gymnastes
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Mallur

text:
Mallur là một thị xã panchayat của quận Salem thuộc bang Tamil Nadu, Ấn Độ.

Địa lý
Mallur có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 293 mét (961 feet).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Mallur có dân số 9796 người. Phái nam chiếm 52% tổng số dân và phái nữ chiếm 48%. Mallur có tỷ lệ 60% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 66%, và tỷ lệ cho phái nữ là 53%. Tại Mallur, 11% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Tamil Nadu


title: Anthophora andicola

text:
Anthophora andicola là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Schrottky mô tả khoa học năm 1911.

Chú thích

Tham khảo

Anthophora
Động vật được mô tả năm 1911


title: Cymothoe alcimeda

text:
Cymothoe alcimeda là một loài bướm ngày thuộc họ Nymphalidae. Nó được tìm thấy ở Nam Phi và Zimbabwe.

Sải cánh dài 40–50 mm đối với con đực và 45–55 mm đối với con cái. Con trưởng thành bay quanh năm, but mainly in summer từ tháng 10 onwards. Peaks occur in tháng 11 và from tháng 2 đến tháng 4.

Ấu trùng ăn Kiggelaria africana.

Phụ loài
Cymothoe alcimeda alcimeda (West Cape đến Knysna)
Cymothoe alcimeda trimeni Aurivillius, 1912 (đông Cape dọc theo Drakensberg escarpment đến KwaZulu-Natal midlands)
Cymothoe alcimeda clarki Stevenson, 1940 (dãy Amatola của East Cape)
Cymothoe alcimeda rhodesiae Stevenson, 1934 (đông Zimbabwe (dãy núi Vumba))
Cymothoe alcimeda marieps Rydon, 1994 (phía nam của sông Olifants từ Mariepskop đến Barberton ở Mpumalanga)
Cymothoe alcimeda transvaalica Rydon, 1994 (Limpopo Province escarpment)

Chú thích

Tham khảo

Cymothoe


title: Dicogaster coronada

text:
Dicogaster coronada là một loài bướm đêm thuộc họ Lasiocampidae. Nó được tìm thấy ở Arizona.

Sải cánh dài 70–130 mm. Con trưởng thành bay từ tháng 6 đến tháng 8.

Ấu trùng ăn Quercus oblongifolia và Quercus emoryi.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Images
Bug Guide

Lasiocampinae


title: Safenwil

text:
Safenwil là một đô thị ở huyện Zofingen, bang Aargau, Thụy Sĩ.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Official website


title: Acrocercops niphocremna

text:
Acrocercops niphocremna là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Maharashtra, Ấn Độ. Nó được miêu tả bởi Edward Meyrick năm 1932. Ấu trùng ăn Terminalia chebula.

Chú thích

Tham khảo

Acrocercops


title: Hygrotus sellatus

text:
Hygrotus sellatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được LeConte miêu tả khoa học năm 1866.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Hygrotus


title: Xanthorhoe quadrifasciata

text:
Xanthorhoe quadrifasiata (tên tiếng Anh: Large Twin-spot Carpet) là một loài bướm đêm thuộc họ Geometridae. Nó được tìm thấy ở hầu hết châu Âu (ngoại trừ Bồ Đào Nha, Ireland, Iceland và Hy Lạp), phía đông đến Cận Đông và phần phía đông của miền Cổ bắc.

Sải cánh dài 29–32 mm. Con trưởng thành bay từ tháng 6 đến tháng 7. Có một lứa một năm.

Ấu trùng ăn various low-growing plants, bao gồm Ribes rubrum và Galium mollugo.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài
Fauna Europaea
UKmoths

Xanthorhoe
Động vật được mô tả năm 1759
Côn trùng châu Âu


title: Ecnomus veratus

text:
Ecnomus veratus là một loài Trichoptera trong họ Ecnomidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Tham khảo

Ecnomus


title: Dolophilodes dilatata

text:
Dolophilodes dilatata là một loài Trichoptera trong họ Philopotamidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Trichoptera miền Cổ bắc
Dolophilodes


title: Anarsia molybdota

text:
Anarsia molybdota là một loài bướm đêm thuộc họ Gelechiidae. Nó được tìm thấy ở Úc.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Anarsia
Bướm Úc