title: Khách sạn Sofitel Metropole

text:
Khách sạn Sofitel Legend Metropole Hanoi (trước đây là Grand Métropole Hotel), mở cửa năm 1901 tại Hà Nội, thủ đô Liên bang Đông Dương là khách sạn năm sao sang trọng mang trong mình dòng chảy của thời gian. Ngày nay đây là một trong không nhiều công trình kiến trúc quý hiếm thời Pháp thuộc còn sót lại. Khách sạn có một bề dày lịch sử và một truyền thống lâu đời tiếp đón các vị khách quan trọng, trong đó phải kể đến các đại sứ, nguyên thủ quốc gia và những nhân vật nổi tiếng của giới giải trí. Hiện khách sạn có 364 phòng.

Lịch sử khách sạn

Được xây dựng năm 1901 bởi 2 nhà đầu tư người Pháp, Sofitel Legend Metropole Hanoi là khách sạn 5 sao đầu tiên và đồng thời là khách sạn lâu đời nhất ở Hà Nội.

1900

Năm 1899, Gustave-Émile Dumoutier đệ đơn xin chuyển đổi các tòa nhà trên mảnh đất tại góc đại lộ Henri-Rivière của ông thành khách sạn. Vốn bổ sung 500.000 francs do doanh nhân André Ducamp đóng góp. Grand Métropole Hotel được khai trương vào tháng 8 năm 1901 bởi André Ducamp và Gustave-Émile Dumoutier, và được điều hành bởi công ty bất động sản Cie Française Immobilière. Ngày 2 tháng 8 năm 1904, Gustave-Émile Dumoutier, cộng sự của André Ducamp, qua đời. Từ đó, khách sạn được quản lý bởi nhà điều hành chuyên nghiệp người Pháp, ông Edouard Lion. Khách sạn được các du khách đánh giá là một nơi ở sang trọng, mặc dù đắt tiền.

1916

Năm 1916, những thước phim điện ảnh đầu tiên ở Đông Dương được chiếu tại Metropole.

Thập niên 20

Năm 1923, Somerset Maugham dừng chân tại khách sạn trong chuyến viễn du châu Á, lấy tư liệu cho cuốn The Gentleman in the Parlour của ông.

Năm 1925, chủ Hôtel Métropole ông André Ducamp trở thành Phó Chủ tịch Phòng Thương mại Hà Nội, đồng thời là Phó Chủ tịch Ban Quản lý Hội chợ Thương mại Hà Nội.

Thập niên 30

Từ 1930 đến 1934, suy thoái kinh tế toàn cầu tấn công thuộc địa. Vào thời điểm đó, công ty bất động sản Pháp Métropole Française Immobilière đã phát triển thành một chuỗi khách sạn hoạt động ở Tam Đảo (Hôtel de la Cascade d’Argent), và Đồ Sơn (Grand Hôtel de Doson). Nhà hàng Toa ăn trên các chuyến tàu chạy thẳng từ Hà Nội tới Vinh – Huế – Tourane, Grand Hôtel de Chapa (ở độ cao 1.750m, cách Hà Nội 325 km, được coi là "Pyrénées ở Bắc Bộ") và Hôtel des Trois Maréchaux tại Lạng Sơn (Bắc Bộ) cũng nằm trong chuỗi khách sạn này.

Năm 1936 công chúng tập trung trước cửa Khách sạn để đón chào Charlie Chaplin và vợ của ông Paulette Goddard tới Hôtel Métropole hưởng tuần trăng mật, sau đám cưới bí mật của họ ở Thượng Hải.

Thập niên 40

Năm 1946 những người chủ Pháp của Métropole đã bán khách sạn cho một doanh nhân người Hoa, ông Giu Sinh Hoi. Ngày 19 tháng 12 năm 1946, lúc 20:00 cuộc chiến tranh Đông Dương bắt đầu. Vào khoảng năm 1950, tất cả các gia đình Pháp sơ tán khỏi Hà Nội. Sự sụp đổ của thành phố có thể nhìn thấy trước.

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nhiều lần lấy Metropole làm địa điểm gặp gỡ. Năm 1946 Bác đã tiếp Tướng Etienne Valui và Lãnh tụ Đảng Việt Cách Nguyễn Hải Thần tại phòng họp của khách sạn, nay trở thành một phần của quán bar ở sảnh. Bác cũng từng sử dụng nơi này cho những cuộc gặp mặt chính thức khác vào năm 1960.

Thập niên 50

Sau ngày hòa bình lập lại, năm 1954, Métropole được đổi tên thành Khách sạn Thống Nhất và trở thành nơi tiếp đón chính thức các vị khách của chính phủ Việt Nam.

Trong lần đến Hà Nội đầu tiên vào khoảng năm 1954, Graham Greene đã nghỉ tại Métropole. Ông đã ghi lại những trải nghiệm này trong cuốn The Quiet American – Người Mỹ trầm lặng của mình.

Thập niên 60

Năm 1964, trước việc Hoa Kỳ sẽ oanh tạc Hà Nội, ban quản lí quyết định xây dựng một hầm tránh bom để bảo vệ khách lưu trú tại sân trong của khách sạn. Hầm có trần bằng bê-tông dày 1 mét và có thể chứa 30 – 40 người. Trong thời gian này, nhân viên khách sạn được tham gia các khóa huấn luyện quân sự.

Từ 1969 đến 1981, Khách sạn Thống Nhất là trụ sở và nơi ở của nhiều sứ quán và nhân viên sứ quán (do hầu hết các tòa nhà sứ quán tại Hà Nội phải xây dựng lại, khách sạn trở thành nơi cư trú của nhiều đại diện ngoại giao).

·        Sứ quán Thụy Điển (1970 – 1971): Phòng 105

·        Sứ quán Úc (1973 – 1976): Phòng 225–229

·        Sứ quán Thụy Sĩ (1973 – 1976). Phòng 220

·        Sứ quán Nhật Bản (9/1973)

·        Sứ quán Ý (1975 – 1981): Phòng: 216 & 218

·        Sứ quán Đức (04/1976 – 12/80) Phòng: 231

·        Sứ quán Israel (04/1994 – 08/1995): Phòng 111 & 113

·        Sứ quán Na Uy (1996 – 2005) ngày nay tấm biển kỷ niệm vẫn còn được gắn trên tầng 7 của tòa Opera Wing

·        Sứ quán Luxembourg (01/2004 – 02/ 2007)

·        Sứ quán Phần Lan

·        Sứ quán Hà Lan

Các cơ quan Liên hiệp quốc được đặt tại Metropole:

·        UNHCR/ Cao ủy Tị nạn Liên Hợp Quốc (03/1975 – 7/1979)

·        UNDP/ Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (1977 – 1980)

·        FAO / Tổ chức Nông Lương Liên Hợp Quốc (1978 – 1980)

Các nhà ngoại giao được nhận biết bằng chiếc xe đạp có gắn biển ngoại giao (NG là viết tắt của Ngoại Giao) và bãi đỗ xe ưu tiên.

Năm 1972, Jane Fonda từng nghỉ tại một phòng trên tầng hai của khách sạn. Hành động ở lại Việt Nam của bà để phản đối chiến tranh của chính phủ Mỹ đã gây nên rất nhiều tranh cãi.

Cuộc ném bom rải thảm B-52 12 ngày đêm của Mỹ bắt đầu vào cuối năm 1972, ngày 18 tháng 12. Có khoảng 15 vị khách, phần đông là nhà báo đang lưu trú tại khách sạn trong thời gian đó. Khách sạn không bị ảnh hưởng bởi bom đạn.

Nữ ca sĩ người Mỹ Joan Baez ghé thăm Hà Nội vào tháng 12 năm 1972 cùng một phái đoàn Mỹ. Cô nghỉ tại Khách sạn Hòa Bình nhưng vẫn lui tới Metropole, lúc đó là Khách sạn Thống Nhất và bị tắc ở đây trong một cuộc không kích dịp Giáng sinh. Cô đã ghi âm bài hát Where Are You Now, My Son? của mình trong phòng khách sạn giữa trận oanh tạc, tiếng đạn bom xen lẫn giọng ca của cô trong bản ghi âm.

Thập niên 80

Sau khi Chiến tranh Việt Nam kết thúc, chính phủ đã xem xét các ý tưởng khởi động lại hoạt động kinh doanh du lịch và khách sạn. Năm 1987, công ty quản lý chuỗi Pullman Hotels đã liên doanh với chính phủ Việt Nam để cải tạo và nâng cấp khách sạn theo tiêu chuẩn quốc tế.

Thập niên 90

Khách sạn được xây dựng lại hoàn toàn, mang tên cũ Metropole và mở cửa lại vào ngày 8 tháng 3 năm 1992, chính thức được gọi là Hotel Metropole. Sau đó khách sạn được chuyển giao cho chuỗi Sofitel và cuối cùng giữ vị trí lá cờ đầu trong nhóm Legend độc nhất vô nhị, với tên gọi Sofitel Legend Metropole Hanoi.

Tòa Opera Wing gồm 135 phòng được xây dựng bổ sung từ năm 1994 đến 1996, cùng khối văn phòng cho thuê Metropole Center. Các tầng văn phòng được chuyển đổi thành phòng khách sạn vào năm 2008.

Sofitel Metropole đồng ý gia nhập The Most Famous Hotels in the World (nhóm các Khách sạn Nổi tiếng nhất Thế giới) năm 1996. Cũng trong năm này, Metropole chính thức được xếp hạng khách sạn năm sao đầu tiên ở Việt Nam.

Thập niên 2000

Khách sạn nhận được nhiều giải thưởng và xếp hạng danh giá, trong đó phải kể đến bình chọn 100 khách sạn HÀNG ĐẦU thế giới của độc giả tạp chí du lịch Mỹ Travel&Leisure (2003).

Trong năm 2005, khách sạn đã tiến hành một cuộc đại tu sửa bao gồm các phòng nghỉ bên tòa Metropole Wing, lối vào chính và sảnh của tòa nhà này.

Năm 2007, khách sạn thuộc sở hữu của một liên doanh bình đẳng giữa Tổng công ty Hanoitourist và Công ty cổ phần tư nhân Indotel Limited.

Sofitel Metropole được bình chọn là Khách sạn tốt nhất Việt Nam và là một trong hai khách sạn Việt Nam duy nhất lọt vào danh sách "Các khách sạn tốt nhất Thế giới" của tạp chí Condé Nast Traveler (2007).

Năm 2009, khai trương Le Spa du Metropole.

Sofitel Legend Metropole Hanoi được Forbes xếp hạng 5 sao năm 2019 và lọt vào danh sách một trong những Khách sạn tốt nhất châu Á của tạp chí Condé Nast Traveler (2018), và có tên trong Bảng vàng: những nơi lưu trú tốt nhất thế giới năm 2016, 2017, 2018.

Năm 2011, hầm tránh bom của khách sạn được tìm thấy bên dưới khu vực Bamboo Bar. Những bóng đèn tù mù và những bức tường ố vàng vẫn còn đó sau nhiều thập kỷ ngập trong lớp nước ngầm. Chúng được khôi phục lại để phục vụ du khách tới thăm quan.

Năm 2012 hầm tránh bom trở thành một phần không thể tách rời trong lịch trình khám phá khách sạn qua dòng chảy thời gian.

Năm 2013 dự án "Tìm lại hầm tránh bom của khách sạn Sofitel Legend Metropole Hanoi, Vietnam" đã nhận được "Phần thưởng Danh dự" trong lễ Trao giải Châu Á Thái Bình Dương cho chương trình Bảo tồn Di sản Văn hóa của UNESCO năm 2013.ath of History /

Khách sạn luôn là nơi hội tụ các nhà lãnh đạo thế giới, trong đó phải kể đến cuộc gặp gỡ của Tổng thống Mỹ Donald Trump và vị Lãnh đạo Tối cao Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên Kim Jong-un vào ngày 27 và 28 tháng 2 năm 2019.

Phòng nghỉ & Suites

Khách sạn có 364 phòng, được phân bổ ở hai tòa nhà. Tòa Metropole Wing lịch sử có tuổi đời từ năm 1901 được lấy cảm hứng từ phong cách kiến trúc Pháp cổ điểm xuyết nét đẹp truyền thống Việt Nam: sàn lát gỗ, cửa sổ có mái che, quạt trần cổ, đồ gỗ hàng trăm năm tuổi và đèn trang trí bằng sứ. Tòa Metropole Wing có 106 phòng và 3 Legendary Suites – mang tên những vị khách nổi tiếng đã ghé thăm và lưu trú tại khách sạn: Graham Greene, Charlie Chaplin, Somerset Maugham. Du khách được mời tận hưởng kỳ nghỉ của mình trong những không gian vô cùng độc đáo đậm đà bản sắc và hơi thở lịch sử này.

Tòa Opera Wing phong cách tân cổ điển sở dĩ mang tên Opera bởi nó nằm cách Nhà hát Lớn Hà Nội chỉ vài bước chân. Tòa nhà kết tinh những yếu tố lịch sử và hiện đại của khách sạn, đồng thời luôn được chăm chút để bảo tồn nét đẹp di sản của khu vực trong khi bổ sung thêm công nghệ tiên tiến. Toàn bộ 236 phòng và 19 suites ở tòa Opera Wing đều được trang bị nội thất riêng theo phong cách tân cổ điển với chất liệu vải tinh tế và ba màu đỏ, đen, trắng hài hòa. Phòng Grand Prestige Suite, với diện tích trên 170m2, gồm một phòng khách lớn, một phòng ngủ và phòng khách liền kê, một spa nhỏ xinh riêng biệt, hai phòng tắm và một phòng ăn rộng rãi.

Tầng năm, sáu và bảy, các tầng Club Metropole, là nơi quy tụ các phòng Grand Premium, sáu Prestige Suites và Grand Prestige Suite – với các dịch vụ và tiện nghi sang trọng độc quyền như quản gia riêng, trà chiều và cocktail buổi tối.

Nhà hàng & Bar

Ẩm thực là một trong những niềm tự hào của khách sạn Metropole Hà Nội. Khách sạn có ba nhà hàng và ba quầy bar.

Mở cửa năm 1901, Le Beaulieu nổi tiếng bởi sự tinh tế của ẩm thực Pháp – được thể hiện một cách hoàn hảo trong cả hương vị lẫn cách trình bày – hơn một thế kỷ qua nhà hàng từng đạt nhiều giải thưởng Le Beaulieu luôn là điểm đến của những đêm tiệc rực rỡ và những bữa trưa chủ nhật tuyệt vời. Khách quen của nhà hàng phải kể đến các chính trị gia, các doanh nhân, nhà ngoại giao và phóng viên chiến trường – như Graham Greene và Lucien Bodart.

angelina, quầy bar pha chế cocktail theo yêu cầu của khách, hay nhà hàng và phòng rượu whisky là nơi thưởng thức những loại cocktail thủ công ngon nhất thành phố cũng như những loại rượu được tuyển chọn kỹ càng. Cả một danh sách rượu whisky tuyệt vời đang chờ đón bạn. Các đầu bếp angelina phục vụ những món ăn tiện lợi, đơn giản lấy cảm hứng từ ẩm thực châu Âu và Tân Thế giới, kết hợp với những nguyên liệu tươi ngon nhất theo mùa.

Spices Garden đích thực là nơi khám phá một khái niệm mới về ẩm thực Việt Nam truyền thống. Thực khách được mời tham gia vào cuộc phiêu lưu hương sắc tại Spices Garden với những hương vị lạ lẫm đến từ ẩm thực đường phố Hà Nội, với món phở, món thịt nướng cay, món hải sản tinh tế và các loại rau xanh, rau thơm, gia vị của vườn nhà. Hãy tận hưởng một thực đơn đầy cảm xúc theo phong cách từ trang trại tới bàn ăn tại nhà hàng Việt cao cấp hàng đầu Hà Nội trong khi thả hồn vào màu xanh mát mắt của vườn cây và bể bơi bên ngoài.

Trong không gian quyến rũ còn vẹn nguyên nét yên bình và thanh lịch thời thuộc địa những năm 1920, Le Club mang đến cảm giác tự tin, thoải mái với cách bài trí được thay đổi theo các khung thời gian trong ngày. Một điểm đến tiện nghi và thoáng mát mang đậm tinh thần vui nhộn của các quán bia kiểu Pháp, với nhiều loại đồ uống kinh điển của Pháp và các món ăn được phục vụ theo ngày. Le Club còn nổi tiếng với tiệc trà chiều say đắm lòng người; trà ngon thưởng thức cùng nhiều loại sô-cô-la hấp dẫn, gợi nhớ các Phòng Trà nổi tiếng ở Paris. Khi ngày chuyển dần sang đêm, không gian thay đổi và Club Bar trở nên ấm cúng và thân mật hơn, phù hợp cho những bữa tối hoặc bữa uống đêm khi đắm mình trong những bản jazz được biểu diễn từ 8h tối đến khuya từ thứ ba đến chủ nhật hàng tuần.

Bamboo Bar, với mái lợp mộc mạc kiểu Việt Nam và sàn gỗ là nơi lý tưởng để thư giãn bên bể bơi cùng ly cocktail thơm mát.

La Terrasse du Metropole, được lấy cảm hứng từ những quán cà phê Paris nổi tiếng, là nơi du khách thả mình vào một Hà Nội thị thành náo nhiệt.

Các tiện ích khác
Chăm sóc sức khỏe và giải trí

Được thiết kế hài hòa với cảnh quan xung quanh, Le Spa du Metropole là một không gian dễ chịu hướng tầm nhìn ra sân vườn xanh mát và hồ bơi. Le Spa bao gồm nhiều khu trị liệu riêng biệt, phòng spa lớn, nhiệt trị liệu với phòng xông hơi ướt, phòng xông hơi khô và vòi sen. Phòng tập SoFIT được trang bị đầy đủ các thiết bị hỗ trợ tim mạch tiên tiến cũng như máy chạy bộ cao cấp, máy tập chữ thập và máy leo thang. Ngoài ra, Metropole còn tổ chức các lớp Thái Cực Quyền vào buổi sáng (theo mùa) và Yoga miễn phí trên khu vườn treo Le Balcon.

Tiệc cưới, hội nghị và hội thảo

Khách sạn có tổng cộng chín phòng họp và một trung tâm hỗ trợ công việc văn phòng với đầy đủ các dịch vụ và những phòng họp sang trọng có thể chứa tới 150 khách. Nghệ thuật tiếp đón đạt đỉnh cao kết hợp với sự pha trộn hài hòa giữa sự khéo léo của người Pháp và sự duyên dáng truyền thống của Việt Nam đã biến nơi đây thành điểm đến ưa chuộng cho những sự kiện đầy phong cách trong thành phố. Nhiều thế hệ nhân viên đã tiếp nối truyền thống của người đi trước trong việc tổ chức những sự kiện mang tính huyền thoại nhất của Hà Nội – vừa sang trọng, vừa sống động với độ chính xác cao. Đội ngũ chuyên gia tổ chức sự kiện và nhân viên hỗ trợ tại sảnh luôn sẵn lòng tư vấn khách với các lựa chọn khác nhau – từ bài trí phòng, ánh sáng, âm thanh và trang trí đến công nghệ trình bày, thực đơn phục vụ tiệc và sắp xếp phương tiện đi lại.

Con đường lịch sử và hầm tránh bom
Con đường Lịch sử® là triển lãm về lịch sử Hà Nội và khách sạn Metropole. Các chuyến thăm quan có hướng dẫn viên đi theo khách suốt hành trình triển lãm, bao gồm cả hầm tránh bom của Metropole. Sau chiến tranh chống Mỹ, hầm tránh bom này bị đóng cửa và bỏ quên cho đến khi được bộ phận kỹ thuật của khách sạn tìm lại trong quá trình cải tạo Bamboo Bar vào năm 2011. Hầm được mở cửa trở lại vào tháng 5 năm 2012 để tôn vinh những nỗ lực phi thường của nhân viên trong suốt thời kỳ kháng chiến gian khổ. Ngày nay, không gian này được coi như đài tưởng niệm cho lòng dũng cảm và sự kiên trì của họ, cũng như để ghi nhớ những thời khắc không bao giờ quên. Dòng chữ ở lối vào được sáng tác bởi nhà văn Andreas Augustin: "HÃY NHỚ - HÃY THA THỨ - MÃI MÃI".

Một nhóm các "Đại sứ Lịch sử" đã được nhà sử học Carola và Andreas Augustin đào tạo để hướng dẫn khách thăm quan triển lãm và mang họ đến hầm tránh bom để đích thân trải nghiệm bầu không khí của cuộc không kích Hà Nội năm xưa. Đến năm 2018, Con đường Lịch sử đã vượt mốc 25.000 lượt khách.

Các vị khách ghé thăm và lưu trú nổi tiếng

 Nhà văn Somerset Maugham và Graham Greene.
 Các chính trị gia:
 François Mitterrand, Jacques Chirac, François Hollande (Pháp), George Bush (cha), Bill Clinton (Mỹ), Vladimir Putin (Nga), Fidel Castro (Cuba), John Kerry, John McCain, Michael D. Higgins, Ban Ki-Moon, Erna Solberg, Vương hậu Hà Lan Máxima
 Donald Trump và Kim Jong-un (tham dự Hội nghị thượng đỉnh Triều Tiên - Hoa Kỳ tại Hà Nội năm 2019)
 Diễn viên:
 Charlie Chaplin và Paulette Goddard nghỉ tuần trăng mật tại khách sạn
 Robert De Niro, Catherine Deneuve, Michael Caine
 Ca sĩ Joan Baez và Jane Fonda
Tifany Young

Các Giám đốc trong Lịch sử

 1901 Edouard Lion,
 1905 Perrichel,
 1933 Jean Boeuf,
 1936 Brunelière,
 1940 Louis Blouet,
 1942–46 Jean Melandré,
 1946 Giu Sinh Hoi,
 1954 Cam,
 1955 Luu Dinh Dien,
 1969–1972 Luu Thien Ly,
 1991 Ricardo Perran,
 1996 Richard Kaldor,
 2000 Franck Lafourcade,
 2005 Philippe Bissig,
 2005 Gilles Cretallaz,
 2008 Kai Speth,
 2013 Franck Lafourcade,
 2017 William J. Haandrikman,

Văn học

 Augustin, Andreas, Hotel Metropole Hanoi (1998), The history of; 160 pages, Classic Edition: The Most Famous Hotels in the World
 Augustin, Andreas, The Amazing Tale of the Fabulous Hotel Metropole – the Sofitel Legend of Hanoi (2019) ISBN 978-3-900692-21-6
 William Warren, Jill Gocher (2007). Asia's legendary hotels: the romance of travel. Singapore: Periplus Editions. ISBN 978-0-7946-0174-4.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Trang chủ

 3D model of metropole Ha Noi:

Sofitel Metropole
Công trình kiến trúc Pháp tại Hà Nội


title: Quận Sevier, Utah

text:
Quận Sevier là một quận thuộc tiểu bang Utah, Hoa Kỳ. Quận lỵ đóng ở , Utah. Quận được đặt tên theo. Dân số theo điều tra năm 2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ là người.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận này có diện tích km2, trong đó có km2 là diện tích mặt nước.

Các quận giáp ranh

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của Utah
Khu dân cư thành lập năm 1865
Quận Sevier, Utah


title: Ancistrosyrinx clytotropis

text:
Ancistrosyrinx clytotropis là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Turridae.

Miêu tả

Phân bố
các vùng nước thuộc châu Âu

Chú thích

Tham khảo

Ancistrosyrinx


title: Pityolita

text:
Pityolita là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae. Hiện tại nó được coi là đồng nghĩa của Polypogon.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Erebidae


title: Cardiophorus obliteratus

text:
Cardiophorus obliteratus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Dolin & Sausa miêu tả khoa học năm 1997.

Chú thích

Tham khảo

Cardiophorus


title: Pseudoips prasinana

text:
Pseudoips prasinana là một loài bướm đêm thuộc họ Nolidae. Nó được tìm thấy ở châu Âu.

Sải cánh dài 30–35 mm. Con trưởng thành bay từ tháng 6 đến tháng 7 tùy theo địa điểm.

Ấu trùng ăn Oak và Birch.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài
Green Silver-lines on UKmoths

Động vật được mô tả năm 1758
Pseudoips
Côn trùng châu Âu


title: Chiến dịch Nizhni Dnieprovsk

text:
Chiến dịch Nizhni Dnieprovsk (còn gọi là Chiến dịch Hạ Dniepr) là hoạt động quân sự lớn do Phương diện quân Ukraina 4 (Liên Xô) tiến hành chống lại Tập đoàn quân 6 (tái lập) và một phần Tập đoàn quân 17 của quân đội Đức Quốc xã, diễn ra từ ngày 26 tháng 9 đến ngày 20 tháng 12 tại khu vực hạ lưu sông Dniepr trên chính diện Zaporizhia qua Melitopol đến hồ Molochnoye sát biển Azov; chiều sâu chiến dịch đạt đến tuyến Zhaporizhia - Gornostaevka - Kakhovka - Kherson, dọc theo tả ngạn đoạn hạ lưu sông Dniepr.

Sau gần 3 tháng chiến đấu, Phương diện quân Ukraina 4 (Liên Xô) đã đánh bại Tập đoàn quân 6 (Đức), thu hồi toàn bộ vùng tả ngạn hạ lưu sông Dniepr và chuẩn bị cho Chiến dịch Hữu ngạn Ukraina, loại khỏi vòng chiến đấu 5 sư đoàn Đức; trong đó, có Sư đoàn bộ binh 11 (Đức) bị tiêu diệt hoàn toàn. Kết thúc chiến dịch, Phương diện quân Ukraina 4 (Liên Xô) còn chiếm giữ bốn căn cứ đầu cầu quan trọng tại khúc cong lớn của sông Dniepr ở phía đông Maganets, Nikopol và Berislav, Tsyurupinsk phía cửa sông, làm bàn đạp triển khai chiến dịch giải phóng Krivoy Rog và Nikolayev cuối năm 1943 đầu năm 1944.

Bối cảnh
Đến cuối tháng 9 năm 1943, tất cả các Phương diện quân Liên Xô đều đã tiến đến bờ trái sông Dniepr, một số tập đoàn quân đã chiếm được các căn cứ đầu cầu bên hữu ngạn Dniepr. Riêng Phương diện quân Ukraina 4 vẫn phải dừng lại trên tuyến sông Molochnaya do vấp phải hệ thống phòng ngự vững chắc của hai tập đoàn quân 6 (Đức) và 3 (Romania) tái lập của đối phương. Trong 4 phương diện quân tham gia Chiến dịch sông Dniepr, Phương diện quân Ukraina 4 được giao chiều sâu nhiệm vụ lớn hơn cả (đến 490 km); địa hình tác chiến chủ yếu là các vùng đất thấp đồng lầy, chỉ có vùng hạ Donbas (ở giai đoạn đầu của chiến dịch) là tương đối thuận lợi.

Địa bàn hạ lưu sông Dniepr có tầm quan trọng rất lớn khộng chỉ đối với toàn bộ phòng tuyến Panther-Wotan của quân đội Đức Quốc xã mà còn có tầm quan trọng đặc biệt đối với Tập đoàn quân 17 (Đức) đóng tại Krym bởi vùng này nằm trên con đường rút lui trên bộ duy nhất của Tập đoàn quân 17 khỏi bán đảo Krym. Vùng hạ lưu sông Dniepr cũng là một trong hai địa bàn quan trọng vây bọc quanh khu công nghiệp Nikopol - Krivoy Rog, khu công nghiệp cuối cùng tại Nam Ukraina còn nằm trong tay quân Đức. Mặt khác, vùng cửa sông Dniepr rất gần với Odessa, một căn cứ hải quân quan trọng ở Biển Đen. Mất căn cứ này và các căn cứ hải quân khác ở bán đảo Krym, hải quân Đức Quốc xã sẽ không còn hy vọng lập được ưu thế trên Biển Đen, điều mà quân đội Đức Quốc xã chưa bao giờ đạt được.

Binh lực và kế hoạch

Quân đội Liên Xô
Trực tiếp tham gia chiến dịch là Phương diện quân Nam (từ ngày 20 tháng 10 năm 1943 đổi thành Phương diện quân Ukraina 4) do thượng tướng F. I. Tonbukhin chỉ huy, trung tướng S. S. Biryuzov làm tham mưu trưởng, thượng tướng E. A. Shadenko làm ủy viên hội đồng quân sự. Đội hình ở thời điểm khai trận gồm có:
Tập đoàn quân 51 do trung tướng Ya. G. Kreyzer chỉ huy, trong biên chế có:
Quân đoàn bộ binh 10 gồm các sư đoàn bộ binh 216, 257, 263 và 346; Trung đoàn cơ giới cận vệ 2; Trung đoàn pháo tầm xa 647; Trung đoàn lựu pháo cận vệ 85 và Trung đoàn pháo chống tăng 746.
Quân đoàn bộ binh 54 gồm các sư đoàn bộ binh 91, 126 và 315; Trung đoàn cơ giới cận vệ 67; Trung đoàn pháo tầm xa 1105; Trung đoàn lựu pháo 331; Trung đoàn pháo chống tăng 14 và Trung đoàn phòng không 126.
Quân đoàn bộ binh 55 gồm các sư đoàn bộ binh 87, 347 và 387; Trung đoàn cơ giới trinh sát 512; các trung đoàn pháo chống tăng 1246 và 1250 và Trung đoàn súng cối 125.
Các đơn vị trực thuộc gồm Lữ đoàn xe tăng cận vệ 6; các tiểu đoàn bộ binh trinh sát 25, 30 và 33; Sư đoàn pháo binh cận vệ 2; các sư đoàn phòng không 15 và 18.
Tập đoàn quân cận vệ 2 do thượng tướng G. F. Zakharov chỉ huy, trong biên chế có:
Quân đoàn bộ binh cận vệ 1 gồm các sư đoàn bộ binh cận vệ 33, 86 và sư đoàn bộ binh 295; Trung đoàn cơ giới cận vệ 19; Trung đoàn pháo tầm xa 377 và Trung đoàn pháo chống tăng cận vệ 113.
Quân đoàn bộ binh cận vệ 13 gồm các sư đoàn bộ binh cận vệ 3, 49 và 87; Trung đoàn pháo tầm xa 1095; Trung đoàn súng cối 483; Trung đoàn phòng không 1530.
Các đơn vị trực thuộc gồm: Sư đoàn bộ binh cận vệ 1 và Tiểu đoàn trinh sát 116.
Tập đoàn quân xung kích 5 do thượng tướng V. D. Tsvetayev chỉ huy, trong biên chế có:
Quân đoàn bộ binh cận vệ 3 gồm các sư đoàn bộ binh cận vệ 50, 54 và 96; Trung đoàn cơ giới cận vệ 48; Trung đoàn pháo tầm xa 1162; Lữ đoàn pháo chống tăng 7 và Trung đoàn súng cối 489.
Quân đoàn bộ binh 63 gồm các sư đoàn bộ binh 118 và 267; Trung đoàn xe tăng trinh sát cận vệ 14; các trung đoàn pháo chống tăng 507 và 521; các trung đoàn súng cối 484 và 485 và Trung đoàn phòng không 1617.
Các đơn vị trực thuộc gồm Lữ đoàn xe tăng 238; Trung đoàn phòng không cận vệ 270 và Tiểu đoàn bộ binh trinh sát 28.
Tập đoàn quân 28 do thiếu tướng V. F. Gerasimenko chỉ huy, trong biên chế có:
Quân đoàn bộ binh 9 gồm các sư đoàn bộ binh 61, 230 và 301; Lữ đoàn pháo tầm xa cận vệ 4; Trung đoàn lựu pháo 880; Trung đoàn pháo phản lực 274 và Trung đoàn pháo chống tăng 530.
Quân đoàn bộ binh cận vệ 10 gồm các sư đoàn bộ binh cận vệ 24, 109 và sư đoàn bộ binh 77; Trung đoàn cơ giới cận vệ 25; Lữ đoàn pháo tầm xa cận vệ 6; Lữ đoàn pháo phản lực cận vệ 92 sử dụng BM-13; Trung đoàn lựu pháo 1101 và Trung đoàn súng cối cận vệ 133.
Các đơn vị trực thuộc gồm Sư đoàn bộ binh 320; Trung đoàn phòng không cận vệ 607 và các tiểu đoàn xe tăng trinh sát 34, 40.
Tập đoàn quân 44 do thiếu tướng V. A. Khomenko chỉ huy; đến tháng 10 năm 1943, sáp nhập vào Tập đoàn quân xung kích 5; trong biên chế có:
Quân đoàn bộ binh 3 gồm các sư đoàn bộ binh 9, 60, 155; Lữ đoàn cơ giới 13; Lữ đoàn pháo chống tăng 15; Trung đoàn pháo binh cận vệ 4; Lữ đoàn súng cối 19 và Trung đoàn phòng không 1485.
Quân đoàn kỵ binh cận vệ 4 gồm các sư đoàn kỵ binh cận vệ 9, 10, Sư đoàn kỵ binh 30; Trung đoàn pháo tự hành 1815; Trung đoàn pháo chống tăng cận vệ 152; Trung đoàn súng cối cận vệ 68; Trung đoàn cơ giới cận vệ 12; Trung đoàn cơ giới trinh sát cận vệ 4 và các trung đoàn phòng không 223, 416.
Tập đoàn quân không quân 8 do trung tướng T. T. Khryukin chỉ huy.

Quân đội Đức Quốc xã
Quân đội Đức Quốc xã trấn giữ phòng tuyến sông Molochnaya ban đầu gồm Tập đoàn quân 6 (tái lập) của tướng Karl-Adolf Hollidt, từ ngày 22 tháng 11 năm 1943, tướng Maximilian de Angelis chỉ huy tập đoàn quân này. Bên sườn trái Tập đoàn quân 6 là Tập đoàn quân xe tăng 1 của tướng Eberhard von Mackensen và từ ngày 29 tháng 10 do tướng Hans-Valentin Hube chỉ huy. Từ tháng 11 năm 1943, Tập đoàn quân Romania 3 (tái lập) tham gia phòng thủ vùng của sông Dniepr thay cho Quân đoàn bộ binh 44 rút về Krym phòng thủ trong đội hình Tập đoàn quân 17. Bố trí binh lực của Quân đội Đức Quốc xã từ phía Nam Zaporizhia đến cửa sông Dniepr trên bờ Biển Đen gồm có:
Tập đoàn quân xe tăng 1 có hai quân đoàn bộ binh tham chiến trong khu vực:
Quân đoàn bộ binh 17 do các tướng Erich Brandenberger và Hans Kreysing (từ ngày 1 tháng 11 năm 1943) chỉ huy; ban đầu gồm các sư đoàn bộ binh 294, 302 và 306, đến tháng 12 năm 1943, sư đoàn bộ binh 294 chỉ còn 1/3 quân số (1 trung đoàn), các sư đoàn 302 và 306 bị thiệt hại nặng, được rút ra củng cố và thay thế bằng các sư đoàn bộ binh 124, 125.
Quân đoàn bộ binh 30 của tướng Maximilian Fretter-Pico, gồm các sư đoàn bộ binh 46, 257, 387 và sư đoàn cơ giới 16; đến đầu tháng 12 được tăng cường hai sư đoàn bộ binh 302 và 306 sau khi đã thay thế, bổ sung quân số.
Tập đoàn quân 6 (tái lập) do các tướng Karl-Adolf Hollidt và Maximilian de Angelis lần lượt chỉ huy, trong biên chế có:
Quân đoàn bộ binh 4 (tái lập) của tướng Friedrich Mieth; ban đầu gồm các sư đoàn bộ binh 258, sư đoàn mô tô cơ giới 101, sư đoàn xe tăng 17, sư đoàn đổ bộ đường không 5 và sư đoàn kỵ binh 3; đến tháng 12 năm 1943 được tăng cường thêm sư đoàn bộ 79, một trung đoàn của sư đoàn bộ binh 335 và sư đoàn xe tăng 24, sư đoàn xe tăng 17 chuyển thành sư đoàn bộ binh 17.
Quân đoàn bộ binh 29 của tướng Anton-Reichard Freiherr von Mauchenheim und Bechtolsheim; gồm các sư đoàn bộ binh 111, 294, 336, sư đoàn đổ bộ đường không 15.
Tập đoàn quân 3 (Romania) có 5 sư đoàn bộ binh.
Một phần Tập đoàn quân không quân 4 (Đức) có các căn cứ đóng tại Nikolayev, Kirovograd, Kishinev, Kherson và Feodosiya trên bán đảo Krym, không quân Romania và Bulgaria thuộc quyền điều hành của Tập đoàn quân này.

Diễn biến

Chiến dịch Melitopol
Melitopol là đô thị loại trung bình nằm ở hạ lưu, gần cửa sông Molochnaya. Sau khi quân đội Liên Xô thu hồi vùng Donbas, tuyến sông Molochnaya được quân đội Đức Quốc xã sử dụng như một chướng ngại phòng thủ thiên nhiên ngăn chặn quân đội Liên Xô tiến đến vùng cửa sông Dniepr, ngăn chặn nguy cơ quân đội Liên Xô cô lập Tập đoàn quân 17 (Đức) tại bán đảo Krym. Trong đó, thành phố Melitopol được quân đội Đức Quốc xã coi là một khu vực phòng thủ quan trọng, một cụm cứ điểm then chốt trên tuyến sông Molochnaya. Muốn tiến ra cửa sông Dniepr, tạo thế bao vây các lực lượng Đức tại khu vực Nikolayev - Krivoy Rog từ phía Nam và cô lập Tập đoàn quân 17 (Đức) ở bán đảo Krym, Phương diện quân Ukraina 4 (Liên Xô) phải vượt qua cửa ải này. Nhiệm vụ tấn công Melitopol được tướng F. I. Tolbukhin giao cho Tập đoàn quân 28 (ở phía Nam) và Tập đoàn quân cận vệ 2 (ở phía Bắc). Cả hai tập đoàn quân đều phải vượt sông Molochnaya mà không có các căn cứ đầu cầu được chuẩn bị trước.

Ngày 26 tháng 9, Tập đoàn quân 44 (Phương diện quân Ukraina 4) và Tập đoàn quân xung kích 5 (Phương diện quân Ukraina 3) bắt đầu tiến hành một chiến dịch đệm ở khu vực eo đất giữa sông Molochnaya và khúc cong lớn của sông Dniepr. Quân đội Đức Quốc xã huy động Quân đoàn bộ binh 17 phản kích vào sườn trái Tập đoàn quân 44. Tập đoàn quân xung kích 5 cũng bị Quân đoàn bộ binh 30 (Đức) chặn lại trên hữu ngạn sông Molochnaya. Ngày 30 tháng 8, Tập đoàn quân 28 vượt sông Molochnaya ở phía Nam Melitopol, đánh bọc hậu cụm quân Đức tại Melitopol. Lợi dụng lúc Tập đoàn quân 6 (Đức) san sẻ lực lượng xuống giữ phía Nam Melitopol, ngày 6 tháng 9, Tập đoàn quân cận vệ 2 vượt sông Molochnaya, hình thành mũi tấn công thứ hai hợp vây Quân đoàn bộ binh 4 (Đức) tại cụm cứ điểm Melitopol.

Quân đội Đức Quốc xã chống trả kịch liệt tại Melitopol trong 20 ngày. Các đơn vị xe tăng và cơ giới Liên Xô bị ngập trong bùn lầy quanh khu vực hồ Molochnaya và cửa sông dưới những trận mưa dai dẳng cuối thu. Tập đoàn quân 44 bị thiệt hại đáng kể khi vấp phải đòn phản kích bằng xe tăng của Sư đoàn xe tăng 17 và Sư đoàn cơ giới 101 (Đức) trong khu vực giữa Mikhailovka và Gendelberg (Novogorovka). Các căn cứ đầu cầu mới chiếm được của các Tập đoàn quân xung kích 5 và cận vệ 2 vẫn không thể mở rộng do các đòn phản kích liên tục của Tập đoàn quân 6 (Đức). Ngày 1 tháng 10, Bộ Tổng tư lệnh Liên Xô tăng cường cho Phương diện quân Ukraina 4 Quân đoàn xe tăng 19 và Quân đoàn kỵ binh 4. Tuy nhiên, vì không đảm bảo được cơ số đạn dược theo quy định nên Nguyên soái A. M. Vasilevsky yêu cầu Tổng tư lệnh tối cao hoãn cuộc tấn công lại từ 5 đến 6 ngày cho đến khi có đủ từ 1 đến 1,5 cơ số đạn dược, kể cả đạn pháo cho xe tăng.

Tại cửa sông Dniepr và cửa ngõ Krym
Cùng với cuộc rút lui của toàn bộ Cụm tập đoàn quân Nam (Đức), ngày 22 tháng 9 năm 1943, cánh nam của Cụm tập đoàn quân Nam (Đức) đã phải rút sang hữu ngạn sông Dniepr trên địa đoạn Dniepropetrovsk đến Zaporozhye. Ở cực nam mặt trận Xô-Đức, Phương diện quân Ukraina 4 đã tiến đến phía Nam cái gọi là "Lũy Phương Đông" (hay còn gọi là "Tuyến Panther-Wotan") trên tuyến sông Molochnaya khi kết thúc Chiến dịch Donbass. Với việc đánh chiếm Chernigov ngày 21 tháng 9, Phương diện quân Trung tâm (Liên Xô) đã tạo điều kiện cho Phương diện quân Tây Nam chuyển sang tiến công trên hướng Kiev. Phương diện quân Thảo Nguyên và Phương diện quân Voronezh cũng tận dụng được thời cơ này để áp sát Cherkasy và Kremenchuk. Trước đó, ngày 16 tháng 9, quân đội Đức Quốc xã đã bị tiêu diệt phần lớn tại bán đảo Taman và phải rút chạy sang bán đảo Krym. Nhiệm vụ đặt ra cho Phương diện quân Ukraina 4 (nguyên là Phương diện quân Nam) là vượt qua phòng tuyến sông Molochnaya, phối hợp với Phương diện quân Ukraina 3 áp sát phòng tuyến Panther-Wotan, tiến đến hạ lưu sông Dniepr; cô lập quân Đức tại bán đảo Krym.

Tư lệnh Cụm tác chiến Cụm tác chiến Hollidt bố trí phòng ngự trên các điểm cao trong các khu vực Chtrokahnovka (???) - Novo Mykokayevka (phía Bắc đầm lầy Shivat) và khu vực Veliky Kopany - Podo Kalynovka - Nova Mayachka; hình thành hai lớp phòng thủ từ các điểm cao phía trước vịnh Shivat và bên tả ngạn hạ lưu sông Dniepr. Ở tuyến đầu, có hai đến ba lớp hào chống tăng có chiều sâu phòng ngự từ 3 đến 6 km. Tập đoàn quân 6 và Sư đoàn sơn chiến 4 của Quân đội Đức Quốc xã là lực lượng phòng ngự chủ yếu trên tuyến này. Ngoài ra, còn có tàn quân của Tập đoàn quân 3 (Romania). Tập đoàn quân 17 (Đức) đóng tại Krym và bán đảo Taman do phải bố trí quân chủ lực vào hướng Taman nên chỉ để một sư đoàn bộ binh phòng ngự trên bờ Nam vịnh Shivat.

Ngày 26 tháng 9 năm 1943, dưới sự chỉ đạo của A. M. Vasilevsky, cánh Nam của Phương diện quân Nam bắt đầu tấn công. Các sư đoàn pháo binh 2 và 26, lữ đoàn pháo phản lực M31, 8 trung đoàn pháo phản lực M-13 và toàn bộ không quân của Phương diện quân yểm hộ cho 5 tập đoàn quân chia làm hai mũi đột kích chính. Mũi phía Bắc gồm Tập đoàn quân Cận vệ 2, Tập đoàn quân xung kích 5 và Tập đoàn quân 44 tấn công các vị trí phòng thủ của Tập đoàn quân 6 (Đức) trên tuyến Orlyansk - Mikhailovka - Novaya Bogdanovka. Sau hai ngày tấn công, Cụm cơ động của tướng A. G. Selivanov gồm 3 lữ đoàn xe tăng và 2 trung đoàn pháo tự hành được đưa vào cửa đột phá, mở đường cho Tập đoàn quân Cận vệ 2 phát triển đến Kakhovka - Tsyurupinsk, đối diện với thành phố Kherson trên cửa sông Dniepr. Mũi phía Nam gồm các tập đoàn quân 28 và 51 đột kích từ Melitopol vào tuyến phòng thủ cánh phải của Tập đoàn quân 6 (Đức). Ngày 1 tháng 10, Quân đoàn xe tăng 11 nằm trong cụm cơ động của tướng N. Ya. Kiritsenko đã đánh chiếm tuyến Askanya Nova - Armyansk - Ishun. Ngày 8 tháng 10, Tập đoàn quân 51 đánh chiếm các thị trấn Perekop và Gromovka, Tập đoàn quân 28 đánh chiếm các đầu mối giao thông Genichesk và Chongar, cắt đứt con đường sắt từ Krym lên phía Bắc. Tập đoàn quân 17 (Đức) hoàn toàn bị cô lập tại bán đảo Krym.

Tư lệnh Tập đoàn quân 17 (Đức), tướng Erwin Jaenecke phải rút Quân đoàn bộ binh 49 từ bán đảo Kerch và điều nó đến phòng thủ tại phía nam eo đất Perekop và vịnh lầy Shivat. Lợi dụng cơ hội này, Tập đoàn quân độc lập Duyên hải (nguyên là Cụm tác chiến Biển Đen - Liên Xô) đã đổ bộ lên phía đông bắc bán đảo Kerch và chiếm được một căn cứ bàn đạp rộng từ 10 đến 12 km, sâu 5 đến 7 km, uy hiếp Tập đoàn quân 17 (Đức) từ phía Đông.

Ngày 20 tháng 10, Phương diện quân Nam do thượng tướng F. I. Tolbukhin chỉ huy được đổi tên thành Phương diện quân Ukraina 4. Ngày 4 tháng 11, các tập đoàn quân Liên Xô đã giải phóng hoàn toàn vùng tả ngạn hạ lưu sông Dniepr và bước vào chuẩn bị cho các chiến dịch vượt sông đánh sang Hữu ngạn Ukraina.

Kết quả, đánh giá và ảnh hưởng

Kết quả
Tập đoàn quân 6 (Đức) sau lần tái lập vẫn không tránh khỏi chuỗi thất bại trong 2 năm liên tiếp. Cuối năm 1942, đầu năm 1943, Tập đoàn quân này đã bị xóa sổ trong Trận Stalingrad. Được tái lập vào mùa hè năm 1943, tập đoàn quân 6 (mới) được đưa vào đội hình Cụm tác chiến Hollidt, chịu trách nhiệm phòng thủ ở cánh Nam của Cụm tậm đoàn quân Nam (Đức) bên cạnh Tập đoàn quân 17. Trong các chiến dịch Hạ Dniepr tại Melitopol và Kakhovka, Tập đoàn quân này đã bị tổn thất nặng nề. Riêng sư đoàn bộ binh 73 bị tổn thất hơn 340 sĩ quan và hạ sĩ quan. Các sư đoàn bộ binh 11 và 336 bị mất đến 4/5 quân số trong các trận đánh từ ngày 28 tháng 9 đến ngày 12 tháng 10 năm 1943.

Thương vong của các đơn vị trên bộ của quân đội Liên Xô tuy không lớn nhưng cũng là đáng kể. Tập đoàn quân xung kích 5 sau mười ngày đột phá đã vấp phải căn cứ bàn đạp vững chắc của cánh phải Tập đoàn quân xe tăng 1 (Đức) trên tuyến Maganets - Nokopol - Gornostaevka tại tả ngạn sông Dniepr và bị tổn thất nặng. Tướng F. I. Tolbukhin phải điều Tập đoàn quân 28 từ phía Nam lật cánh lên phía Bắc để bảo vệ hai bên sườn cho Tập đoàn quân xung kích 5 nhưng vẫn không thủ tiêu được căn cứ bàn đạp của quân Đức. Hạm đội Biển Đen cũng chịu thiệt hại với 3 chiến hạm lớn bị pháo bờ biển Đức đánh đắm khi tiến hành một chiến dịch độc lập nhằm vào cửa sông Molochnaya ngày 7 tháng 10.

Đánh giá

Thất bại nhanh chóng của Tập đoàn quân 6 (Đức) đã đẩy Tập đoàn quân 17 (Đức) vào thế bị cô lập. So với đầu năm 1942, vai trò của hai bên đã đảo ngược. Cả một tập đoàn quân Đức bị giam chân tại Krym và chỉ còn có thể liên lạc được với các tập đoàn quân Đức khác bằng đường biển trong khi Hải quân Liên Xô vẫn duy trì một hạm đội mạnh ở Biển Đen và Phân hạm đội Azov để phong tỏa bán đảo này. Khả năng tiếp tế cho Tập đoàn quân 17 (Đức) chỉ còn dựa chủ yếu vào đường không. Sự thụ động của Tập đoàn quân 17 (Đức) là một trong những nguyên nhân đáng kể dẫn đến thất bại của Tập đoàn quân 6 (Đức) trước Phương diện quân Nam (Liên Xô). Do bị hút vào các trận đánh trên bán đảo Taman và cố gắng đẩy Tập đoàn quân độc lập Duyên hải (Liên Xô) khỏi căn cứ bàn đạp ở đông bắc Kerch và chia bớt một phần lực lượng để phòng thủ Sevastopol, tướng Erwin Jaenecke không đủ quân để hỗ trợ cho Tập đoàn quân 6. Cũng giống như hồi cuối năm 1942, đầu năm 1943, Hitler tiếp tục ra lệnh cấm rút lui khỏi Krym mặc dù thế trận của Tập đoàn quân 6 (Đức) đã hoàn toàn đổ vỡ sau khi Phương diện quân Nam (Liên Xô) đột phá qua Melitopol về phía Tây. Cũng như ở Trận Stalingrad, sự cố chấp của Hitler đã tiếp tục đẩy thêm một tập đoàn quân Đức nữa (Tập đoàn quân 17) vào thế bị bao vây, cô lập.

Ảnh hưởng

Thắng lợi của Phương diện quân Nam (Liên Xô) đã tạo điều kiện cho cuộc đổ bộ thành công của Tập đoàn quân độc lập Duyên Hải (nguyên là Cụm tác chiến Biển Đen) lên căn cứ đầu cầu ở Kerch, mở một mặt trận thứ hai đánh vào sau lưng Tập đoàn quân 17 (Đức). Tuy nhiên, cũng phải mất đến nửa năm sau, quân đội Liên Xô mới làm chủ hoàn toàn bán đảo Krym sau khi tiêu diệt phần lớn Tập đoàn quân 17 (Đức).

Với việc đánh chiếm tả ngạn vùng hạ lưu sông Dniepr, quân đội Liên Xô đã đặt tập đoàn quân xe tăng 1 và các đơn vị còn lại của Tập đoàn quân 6 (Đức) đang phòng ngự trong khu vực Dniepropetrovsk, Zhaporozh, Kirovograd, Nikolayev, Krivoy Rog vào thế phải đối đầu trên ba mặt Bắc, Đông và Nam. Cho dù giữ được bàn đạp trên tả ngạn sông Dniepr tại khu vực Nikopol một thời gian nhưng với những lực lượng dự trữ bị dàn mỏng, lại bị rút bớt lên phía Bắc để giữ Kiev thì cánh Nam của cụm tập đoàn quân Nam (Đức) đã đứng trước nguy cơ sụp đổ ngay trong mùa đông 1943-1944.

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Bản đồ chiến dịch Nizhni Dnieprovsk

Chiến tranh liên quan tới Đức
Chiến tranh liên quan tới Liên Xô
Trận sông Dniepr


title: Osmia foxi

text:
Osmia foxi là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Cameron mô tả khoa học năm 1901.

Chú thích

Tham khảo

Osmia
Động vật được mô tả năm 1901


title: (28028) 1998 DS8

text:
{{DISPLAYTITLE:(28028) 1998 DS8}}

(28028) 1998 DS8 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện qua chương trình tiểu hành tinh Beijing Schmidt CCD ở trạm Xinglong ở tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc ngày 22 tháng 2 năm 1998.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 28001–29000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1998
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Panurgus cyrenaikensis

text:
Panurgus cyrenaikensis là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Warncke mô tả khoa học năm 1972.

Chú thích

Tham khảo

Panurgus
Động vật được mô tả năm 1972


title: Sainte-Marie-sur-Ouche

text:
Sainte-Marie-sur-Ouche  là một xã ở tỉnh Côte-d'Or trong vùng Bourgogne, phía đông nước Pháp. Khu vực này có độ cao trung bình 288 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
 INSEE commune file

Xã của Côte-d'Or


title: Zosimus

text:
Zosimus là một chi cua biển trong họ gíap xác Xanthidae.

Các loài
Chi này gồm các loài sau:

 Zosimus actaeoides (A. Milne Edwards, 1867)
 Zosimus aeneus (Linnaeus, 1758)
 Zosimus fissa (Henderson, 1893)
 Zosimus hawaiiensis (Rathbun, 1906)
 Zosimus laevis Dana, 1852
 Zosimus maculatus (Linnaeus, 1758)
 Zosimus sculptus (De Man, 1888)

Chú thích

Tham khảo

Xanthidae


title: Kiểm lỗi hệ thống

text:
kiểm lỗi hệ thống (tiếng Anh: System testing) là việc kiểm lỗi tiến hành trên 1 hệ thống đã tích hợp đầy đủ để đánh giá sự tương hợp với những yêu cầu đã được đặc tả cho hệ thống. Kiểm lỗi hệ thống nằm trong phạm vi của kiểm lỗi theo phương pháp hộp đen (black box testing) và vì vậy không đòi hỏi việc phải biết thiết kế bên trong của mã hoặc logic chương trình.

Như một quy tắc, việc kiểm lỗi hệ thống sẽ dùng tất cả những bộ phận cấu thành phần mềm đã được kiểm lỗi thành công trong giai đoạn kiểm lỗi tích hợp và chính bản thân phần mềm đã được tích hợp với những hệ thống phần cứng khả dĩ đối với nó để làm đầu vào. Mục đích của kiểm lỗi tích hợp là để phát hiện bất cứ sự không nhất quán nào đó giữa những đơn vị phần mềm đã được tích hợp với nhau (gọi là assemblages) hoặc là giữa những đơn vị tích hợp đó với phần cứng. Việc kiểm lỗi hệ thống là một dạng kiểm lỗi có phần hạn chế hơn; nó tìm kiếm những thiếu sót cả bên trong việc liên kết các đơn vị tích hợp và cả bên trong toàn thể hệ thống.

Kiểm lỗi toàn bộ hệ thống

Kiểm Lỗi Hệ thống thực sự được tiến hành trên toàn bộ hệ thống ứng với các Đặc tả yêu cầu chức năng (FRS) và/hoặc cácĐặc tả yêu cầu hệ thống (SRS). Hơn thế nữa việc Kiểm Lỗi Hệ thống là 1 giai đoạn kiểm lỗi mang tính điều tra do ta tập trung hầu như vào thái độ mang tính phá hoại và kiểm tra không những là việc thiết kế mà còn là những hành vi và những trông đợi giả định của khách hàng. Kiểm Lỗi Hệ thống cũng được cho là phải kiểm cho đến hoặc vượt hơn những phạm vi được định nghĩa trong đặc tả yêu cầu phần cứng/phần mềm.

Ta có thể coi việc kiểm lỗi Hệ thống như là giai đoạn kiểm lỗi mang tính phá hoại cuối cùng trước Kiểm lỗi chấp thuận

Tham khảo
  Từ điển Máy tính Tiêu chuẩn của Học viện các Kỹ sư điện và điện tử; IEEE; New York, NY.; 1990.

Kiểm tra phần mềm

de:Softwaretest#Systemtest


title: Enceladus (vệ tinh)

text:
Enceladus (phiên âm ) là vệ tinh lớn thứ sáu của Sao Thổ. Nó được nhà thiên văn học William Herschel phát hiện vào năm 1789. Trước năm 1980 (thời điểm 2 tàu vũ trụ Voyager bay ngang qua Enceladus), người ta biết rất ít về Enceladus ngoài việc trên bề mặt vệ tinh này có nước. Enceladus có đường kính khoảng 500km, bằng 1/10 kích thước của Titan, vệ tinh lớn nhất của Sao Thổ. Vệ tinh này được bao phủ bởi một lớp băng, là một trong những thiên thể phản xạ ánh sáng mạnh nhất trong hệ Mặt trời khiến cho nhiệt độ bề mặt của nó khi Mặt Trời lên thiên đỉnh chỉ là −198°C (−324°F), lạnh hơn nhiều so với khi hấp thụ ánh sáng. Tàu Voyager 1 phát hiện thấy quỹ đạo của Enceladus nằm trong vùng dày nhất của vành đai phân tán E. Người ta cho rằng vành đai này được hình thành từ vật chất phun lên từ cực Nam của Enceladus. Tàu Voyager 2 cho thấy vệ tinh này mặc dù rất nhỏ nhưng lại có một địa hình phức tạp: từ những vùng cổ xưa nhiều miệng hố thiên thạch cho đến những vùng trẻ mới được kiến tạo. Một số vùng có lớp bề mặt mới được tạo ra trong khoảng 100 triệu năm trước đây.

Tàu thám hiểm Cassini–Huygens quay quanh Sao Thổ đã cung cấp cho chúng ta thêm nhiều dữ liệu mới về Enceladus. Trong năm 2005, Cassini đã bay rất gần Enceladus, chụp ảnh và phân tích chi tiết bề mặt cũng như môi trường trên Enceladus. Một số dữ liệu thu thập được đã giúp chúng ta trả lời những câu hỏi đã đặt ra sau lần khám phá đầu tiên bởi tàu Voyager, một số lại khiến chúng ta đặt ra những câu hỏi mới. Cụ thể, Cassini phát hiện thấy những cột vật chất chứa nước phun lên từ cực nam của vệ tinh. Cùng với việc phát hiện thấy sự thất thoát nhiệt và sự tồn tại của bề mặt mịn và ít hố thiên thạch ở vùng cực nam, người ta khẳng định được rằng Enceladus hiện vẫn có những hoạt động địa chất. Điều này có thể giải thích được bởi Enceladus là vệ tinh của một gas giant (hành tinh khí khổng lồ). Những hành tinh như vậy thường có một hệ thống vệ tinh với quỹ đạo phức tạp. Một số trong các vệ tinh này cộng hưởng quỹ đạo với nhau, chúng không ổn định hoặc có độ dẹt quỹ đạo nhất định. Vì vậy lực hấp dẫn của hành tinh lên các vệ tinh này luôn luôn thay đổi, khiến cho các tầng bề mặt của vệ tinh co giãn theo chu kì quỹ đạo, tạo ra nhiệt lượng.

Enceladus là một trong ba thiên thể (ngoài Trái Đất) có hiện tượng phun trào vật chất (cùng với vệ tinh Io của Sao Mộc và Triton của Sao Hải Vương. Phân tích khí thoát ra từ các vụ phun trào này cho thấy chúng bắt nguồn từ một lớp nước phía dưới bề mặt của vệ tinh. Cùng với những chất hoá học cũng được tìm thấy trong các vụ phun trào nói trên, người ta cho rằng Enceladus là một thiên thể đặc biệt rất quan trọng cho việc nghiên cứu sinh học vũ trụ. Hiện tượng nói trên cũng củng cố cho giả thuyết vành đai E bắt nguồn từ vật chất trên Enceladus đã được nêu ra trước đó.

Tên gọi

Vệ tinh Enceladus được đặt tên theo tên của vị thần khổng lồ Enceladus trong Thần thoại Hy Lạp, một trong số các vị thần Gigant, con của thần đất Gaia với những giọt máu và tinh dịch của Uranus. Nó còn được gọi theo cách khác là Saturn II hoặc là SII Enceladus. Giống như các vệ tinh khác trong số 7 vệ tinh đầu tiên của Sao Thổ được phát hiện, tên gọi trên được John Herschel (con trai của người phát hiện William Herschel) đề xuất năm 1847 trong tác phẩm Results of Astronomical Observations made at the Cape of Good Hope (Kết quả các quan trắc thiên văn tại mũi Hảo Vọng) của mình. Trong tác phẩm này, ông đã sử dụng tên các vị thần khổng lồ Hy Lạp, tức là các anh chị em của thần Cronos (hay Kronos). Cronos là vị thần trong thần thoại Hy Lạp tương đương với thần Saturn trong thần thoại La Mã. Hai dạng tính từ trong tiếng Anh là Enceladean và Enceladan.

Những địa danh trên Enceladus được Hiệp hội thiên văn quốc tế IAU đặt theo tên các nhân vật và địa danh của tập truyện Ả rập nổi tiếng Nghìn lẻ một đêm. Các hố thiên thạch được đặt tên theo các nhân vật, còn các cấu trúc địa hình khác như rãnh, rặng núi, đồng bằng... được đặt tên theo các địa danh. 57 địa danh đã được IAU đặt tên chính thức, 22 trong số đó được đặt tên vào năm 1982 dựa trên kết quả quan sát của tàu Voyager. 35 địa danh khác được đặt vào tháng 11 năm 2006 dựa trên kết quả quan sát của tàu Cassini. Một vài ví dụ như là vùng rãnh Samarkand (Samarkand Sulci), hố thiên thạch Aladdin, đồng bằng Sarandib (Sarandib Planitia)...

Lịch sử khám phá

Nhà thiên văn học Fredrick William Herschel phát hiện ra Enceladus vào ngày 28 tháng 8 năm 1789, khi lần đầu tiên sử dụng kính thiên văn lớn nhất thế giới lúc bấy giờ có đường kính 1,2m. Ông đã quan sát vệ tinh này vào năm 1787 nhưng với kính thiên văn nhỏ đường kính 16,5cm ông không thể nhận thấy nó. Do Enceladus có độ trưng biểu kiến nhỏ (+11,7m) và rất gần với Sao Thổ cũng như các vành đai sáng hơn nhiều lần, để quan sát được vệ tinh này cần sử dụng kính viễn vọng có đường kính 15 – 30cm trong điều kiện khí quyển tốt và không bị ảnh hưởng bởi các nguồn sáng gây nhiễu. Giống như nhiều vệ tinh khác của Sao Thổ được phát hiện trước kỷ nguyên vũ trụ, Enceladus được quan sát lần đầu khi nó đi cắt ngang qua vành đai Sao Thổ vào lúc phân điểm. Lúc này ta nhìn thấy vành đai Sao Thổ từ bên rìa của nó. Ánh sáng phản xạ từ vành đai sẽ là tối thiểu giúp cho việc quan sát thấy chuyển động của vệ tinh dễ dàng hơn.

Trước khi tàu Voyager bay qua Enceladus, con người không biết gì nhiều về vệ tinh này. Bắt đầu từ một điểm sáng được Herchel quan sát, sau một thời gian dài người ta chỉ xác định được đặc điểm quỹ đạo của nó và ước lượng được khối lượng, mật độ và suất phản chiếu.

Hai tàu Voyager là những tàu vũ trụ đầu tiên đến gần và chụp ảnh Enceladus. Voyager 1 bay qua trước, cách vệ tinh 202.000km vào ngày 12/11/1980. Do khoảng cách khá xa, các bức ảnh chụp được có độ phân giải không cao, nhưng cho thấy Enceladus có một vùng bình nguyên có độ phản xạ mạnh và không có hố thiên thạch. Đó là đặc điểm của một bề mặt trẻ với tuổi địa chất thấp. Voyager 1 còn khẳng định việc Enceladus nằm trong khu vực dày đặc nhất của vành đai E (một vành đai nằm phía ngoài của Sao Thổ). Từ 2 đặc điểm trên, các nhà khoa học cho rằng vành đai E được tạo ra do vật chất bắt nguồn từ bề mặt của Enceladus.

Tàu Voyager 2 tới gần Enceladus hơn (ở khoảng cách 87.010km) vào ngày 26/8/1981. Ở khoảng cách này, các bức ảnh được chụp có độ phân giải cao hơn. Chúng cho thấy phần lớn bề mặt của Enceladus là bề mặt trẻ, có ít hố thiên thạch. Cũng có những vùng khác cổ xưa hơn với nhiều hố thiên thạch nằm trong khoảng từ vĩ độ trung bình đến vĩ độ cao của bán cầu bắc và một vùng ở gần xích đạo cũng có số lượng hố thiên thạch tương đối. Sự khác biệt về mặt địa hình của Enceladus hoàn toàn trái ngược với Mimas, vệ tinh nhỏ hơn của Sao Thổ có bề mặt cổ xưa đồng nhất và rất nhiều hố thiên thạch. Những khu vực có tuổi địa chất thấp trên Enceladus là một phát hiện rất đáng ngạc nhiên cho giới khoa học. Họ không nghĩ đến việc phát hiện thấy những đặc điểm này ở một vệ tinh nhỏ và lạnh như Enceladus (nếu so sánh với vệ tinh Io của Sao Mộc cũng có hoạt động địa chất). Tuy nhiên tàu Voyager 2 không thể giúp các nhà khoa học trả lời chắc chắn rằng Enceladus hiện có còn hoạt động địa chất không và liệu nó có phải là nguồn cung cấp bụi và vật chất cho vành đai E hay không.

Những câu hỏi này đã phải đợi hơn 20 năm để tìm ra một phần các câu trả lời. Tàu Cassini được phóng lên ngày 15 tháng 10 năm 1997 đã bay vào quỹ đạo của Sao Thổ và trở thành vệ tinh của nó vào ngày 01 tháng 7 năm 2004. Dựa vào kết quả của tàu Voyager 2, những người thực hiện dự án Cassini–Huygens đã xác định mục tiêu chủ chốt là nghiên cứu vệ tinh Enceladus. Họ đã lập kế hoạch để cho Cassini bay đến gần Enceladus trong khoảng cách dưới 1500km nhiều lần. Bên cạnh đó, trong quỹ đạo của mình Cassini cũng đã vài lần bay tới gần Enceladus với khoảng cách dưới 100.000km. Từ đó, Cassini đã cung cấp những dữ liệu cực kì quan trọng về bề mặt của vệ tinh này. Nó đã phát hiện thấy hơi nước và các hợp chất hydrocarbon phức tạp thoát ra từ vùng cực nam của Enceladus. Những phát hiện này đã khiến cho các nhà khoa học thay đổi quỹ đạo của Cassini cho phép nó đến gần Enceladus hơn (nó đã 2 lần cách Enceladus khoảng 50km và một lần thậm chí chỉ cách 25km trong năm 2008). Trong năm 2009 và 2010, Cassini sẽ còn vài lần nữa tiếp cận bề mặt của Enceladus.

Những phát hiện mà Cassini mang lại đã khiến Enceladus trở thành đích ngắm cho những dự án trong tương lai. Năm 2007, NASA đưa ra ý tưởng về một tàu vũ trụ quay quanh Enceladus và thực hiện xem xét kĩ lưỡng hơn cột bụi bốc lên từ cực nam của nó. Tuy nhiên ý tưởng này không được chấp thuận nghiên cứu tiếp. Cơ quan hàng không châu Âu ESA gần đây cũng có dự án phóng một tàu thám hiểm kết hợp nghiên cứu Enceladus và Titan.

Dự án Nhiệm vụ hệ Sao Thổ-Titan (Titan Saturn System Mission) TSSM là một dự án liên kết giữa 2 trung tâm NASA và ESA nhằm nghiên cứu các vệ tinh của Sao Thổ, trong đó có cả Enceladus. Dự án này và dự án Nhiệm vụ hệ Sao Mộc-Europa (Europa Jupiter System Mission) EJSM đã phải cạnh tranh nhau để được ưu tiên thực hiện trước do vấn đề tài chính. Tháng 2 năm 2009, dự án EJSM đã được xếp ở mức ưu tiên cao hơn, tuy nhiên dự án TSSM vẫn được tiếp tục nghiên cứu thêm.

Quỹ đạo

Enceladus là một vệ tinh lớn nằm ở nhóm trong của các vệ tinh Sao Thổ. Tính theo khoảng cách từ tâm Sao Thổ, Enceladus là vệ tinh thứ 14. Nó nằm trong khu vực dày đặc nhất của vành đai E, vành đai nằm ngoài cùng trong những vành đai của Sao Thổ. Vành đai này bắt đầu từ quỹ đạo của Mimas và kéo dài đến gần quỹ đạo của Rhea, chứa các hạt băng và bụi rất nhỏ.

Enceladus cách tâm và bề mặt Sao Thổ lần lượt là 238.000km và 180.000km (bề mặt tính từ tầng khí quyển cao nhất của Sao Thổ). Quỹ đạo của nó nằm ở giữa quỹ đạo của Mimas và Tethys. Nó quay một vòng hết 32,9 tiếng, đủ nhanh để người quan sát từ mặt đất có thể quan sát chuyển động của nó chỉ trong 1 đêm. Enceladus và Dione tạo với nhau cộng hưởng quỹ đạo tỉ lệ 2:1 (Enceladus quay hết 2 vòng trong khi Dione quay hết 1 vòng quanh Sao Thổ). Hiện tượng cộng hưởng khiến cho quỹ đạo của Enceladus duy trì được độ dẹt tương đối (tâm sai 0,0047) tạo nguồn nội nhiệt cho các hoạt động địa chất của nó.

Giống như các vệ tinh lớn hơn của Sao Thổ, Enceladus luôn chỉ quay một mặt về phía Sao Thổ. Không giống như Mặt trăng, Enceladus không dao động xung quanh trục quay (ít nhất là không dao động nhiều hơn 1,5°). Mặc dù vậy, phân tích hình dạng của Enceladus vẫn cho thấy tại một số thời điểm, Enceladus có các dao động quay thứ cấp cưỡng bức 1:4. Dao động này cùng với cộng hưởng quỹ đạo cùng với Dione, tăng thêm nhiệt năng cho Enceladus.

Tương tác với vành đai E của Sao Thổ
Vành đai E là vành đai nằm ngoài cùng và là vành đai rộng nhất trong các vành đai của Sao Thổ. Nó kéo dài từ quỹ đạo của Mimas đến gần quỹ đạo của Rhea. Một số quan sát còn cho rằng vành đai E thậm chí còn trải rộng đến quỹ đạo của Titan, tức là rộng 1.000.000km. Mặc dù rất rộng nhưng vật chất trong vành đai rất loãng, gồm có bụi và băng hiển vi. Vì quá loãng và trải rộng nên vành đai rất không ổn định. Nếu không có nguồn cung cấp thay thế, vành đai E sẽ nhanh chóng biến mất trong khoảng từ 10.000 đến 1.000.000 năm. Enceladus nằm trong dải hẹp nhất và dày đặc vật chất nhất của vành đai nên trước đây người ta đã giả thiết rằng vật chất thoát ra từ Enceladus đã hình thành nên vành đai. Giả thuyết này đã được củng cố từ những tư liệu của tàu Cassini.

Enceladus có 2 cơ chế để cung cấp vật chất cho vành đai. Cơ chế thứ nhất, và có thể là quan trọng nhất, là sự phát tán các hạt vật chất từ các cột bụi tạo ra do các lỗ phun trào nhiệt độ thấp (cryovolcanic) ở vùng cực nam của vệ tinh. Trong khi phần lớn vật chất sau khi phun trào trở lại bề mặt của vệ tinh thì một số ít có vận tốc lớn hơn vận tốc vũ trụ cấp 2 trên Enceladus (khoảng 866km/h) thoát ra khỏi trọng trường vệ tinh và bay vào quỹ đạo quanh Sao Thổ. Cơ chế thứ 2 là sự bắn phá của thiên thạch trên Enceladus có thể đã hất tung các hạt bụi trên bề mặt vệ tinh lên quỹ đạo. Cơ chế này không chỉ áp dụng cho Enceladus mà còn đúng cho mọi vệ tinh trong vành đai E nói chung.

Đặc điểm

Kích cỡ và hình dáng

Enceladus là một trong những vệ tinh nhỏ nhất có đủ khối lượng để có dạng hình cầu. Đường kính trung bình của vệ tinh là khoảng 505km, bằng 1/7 mặt trăng. Vệ tinh này nhỏ tới mức nó có kích thước tương đương với Vương quốc Anh. Khi đem so sánh có thể thấy Enceladus dễ dàng chui vừa trong những bang như Arizona hay Colorado của Mỹ. Diện tích bề mặt của vệ tinh là khoảng 800.000km², gấp gần 2 lần rưỡi diện tích Việt Nam.

Enceladus là vệ tinh có kích thước và khối lượng đứng thứ 6 trong các vệ tinh của Sao Thổ, sao Titan (5.150km), Rhea (1.530km), Iapetus (1.440km), Dione (1.120km) và Tethys (1.050km). Mimas là vệ tinh có hình cầu duy nhất nhỏ hơn Enceladus trong số các vệ tinh của Sao Thổ (ngoài ra còn có vệ tinh Miranda của Sao Thiên Vương nhỏ hơn Enceladus cũng có hình cầu).

Enceladus có hình dạng elipsoid hơi dẹt, các chiều của nó theo tính toán từ các bức ảnh được chụp từ bộ phận chụp ảnh ISS của Cassini là 513(a)×503(b)×497(c) km, trong đó (a) tương ứng là khoảng cách giữa 2 giao điểm của trục tâm Sao Thổ - tâm Enceladus với bề mặt Enceladus; (b) là khoảng cách giữa 2 cực trên bề mặt hướng theo chiều quay và bề mặt hướng theo chiều ngược lại; (c) là khoảng cách giữa 2 cực bắc và nam. Như vậy vệ tinh quay xung quanh trục ngắn, còn trục dài định hướng theo trục hướng tâm.

Bề mặt

Tàu Voyager 2 là tàu vũ trụ đầu tiên đến gần bề mặt của Enceladus và chụp ảnh vệ tinh này ở mức độ tương đối chi tiết. Từ những bức ảnh này người ta đã nhận thấy ít nhất 5 kiểu địa hình trên bề mặt của Enceladus, gồm có những vùng nhiều hố thiên thạch, những bình nguyên bằng phẳng mới được hình thành bao bởi địa hình rặng núi. Thêm vào đó là các vết nứt xếp tuyến tính và các sườn băng. Các vùng bình nguyên bằng phẳng không có hố thiên thạch được hình thành gần đây, trong khoảng vài trăm triệu năm. Khi đó người ta đã nhận thấy rằng chắc chắn Enceladus cho đến gần đây phải có các hoạt động địa chất như sự phun trào của băng hay nước hoặc các quá trình khác làm thay đổi bề mặt. Lớp băng mới không lẫn bụi trên các vùng bề mặt của Enceladus khiến cho nó phản xạ ánh sáng rất mạnh (có thể là mạnh nhất trong hệ Mặt trời) với suất phản xạ hình học là 1,38 và suất phản xạ Bond là 0,99 (phản xạ 99% năng lượng điện từ). Do phản xạ hầu hết ánh sáng mặt trời nên nhiệt độ bề mặt vệ tinh rất thấp (khoảng −198 °C), có thể là thấp nhất trong các vệ tinh của Sao Thổ.

Những hình ảnh quan sát Enceladus từ tàu Cassini trong những ngày 17/2, 9/3 và 14/7 năm 2005 đã cung cấp những chi tiết rõ ràng hơn nhiều về bề mặt vệ tinh. Vùng bình nguyên bằng phẳng được quan sát bởi tàu Voyager 2 khi quan sát kĩ hơn gồm những miền phẳng không có hố thiên thạch xen kẽ với nhiều rặng núi nhỏ và các dốc băng. Cassini cũng cho thấy có nhiều vết đứt gãy ở vùng nhiều hố thiên thạch. Điều đó cho thấy khi bị thiên thạch bắn phá, Enceladus đã bị biến dạng rất nhiều. Nhiều vùng bình nguyên trẻ cũng đã được phát hiện ở những khu vực trước đây Voyager chụp ảnh không được rõ nét, như vùng cực nam.

Hố thiên thạch

Các hố thiên thạch rất thường xuất hiện trên bề mặt các thiên thể của hệ Mặt trời. Bề mặt của Enceladus cũng được bao phủ bởi các hố thiên thạch với mật độ và độ thoái hóa khác nhau tùy theo khu vực. Từ những quan sát của Voyager 2, có thể nhận thấy 3 kiểu địa hình hố thiên thạch khác nhau dựa trên mật độ hố. Kiểu ct1 và ct2 là các vùng gồm các hố thiên thạch rộng từ 10 – 20 km, khác nhau ở mức độ thoái hóa. Kiểu cp là các bình nguyên ít hố thiên thạch hơn. Sự khác biệt về mật độ thiên thạch (cũng như tuổi của các vùng bề mặt) cho thấy Enceladus đã trải qua nhiều thời kì thay đổi bề mặt trong lịch sử hình thành.

Những quan sát của Cassini đã cung cấp cái nhìn chi tiết hơn về các kiểu địa hình ct2 và cp. Những bức ảnh như hình bên cho thấy đa phần các hố thiên thạch của Enceladus đã bị biến dạng do các đứt gãy và do sự giảm độ kết dính trong kết cấu miệng hố. Sự giảm độ kết dính là hiện tượng sau một thời gian dài, các cấu trúc băng bị biến dạng bởi lực hấp dẫn. Điều này khiến cho các miệng hố thiên thạch và các cấu trúc khác trên Enceladus đã bị thoái hóa và dần dần trở nên biến mất. Tốc độ thoái hóa của các hố thiên thạch phụ thuộc vào nhiệt độ của băng: băng có nhiệt độ càng cao càng mềm và dễ biến dạng hơn. Các hố thiên thạch bị thoái hóa sẽ dần dần tự làm đầy miệng hố. Khi đó chỉ còn phần vành hố hình tròn còn sót lại (hình phải cho thấy một vành hố như thế ở phía dưới đường phân sáng tối). Dunyazad, một miệng hố thiên thạch lớn là một ví dụ tiêu biểu về kiểu hố thiên thạch bị thoái hóa do sự giảm độ kết dính băng của Enceladus. Có thể thấy ở băng đã sụt xuống làm đáy hố gồ lên. Ngoài ra nhiều hố thiên thạch trên Enceladus còn bị biến dạng do các đứt gãy địa tầng. Hố thiên thạch rộng 10 km nằm ở phía dưới hố Dunyazad bị một vết đứt gãy rộng từ khoảng vài trăm mét đến 1 km cắt ngang qua miệng hố và làm nó biến dạng. Gần như tất cả các hố thiên thạch Cassini đã chụp ảnh được trong vùng ct2 đều bị biến dạng. Hai kiểu biến dạng trên cho thấy hầu hết mọi hố thiên thạch của Enceladus đều đang trong giai đoạn thoái hóa ở các mức độ khác nhau.

Các địa hình kiến tạo

Voyager 2 đã tìm thấy nhiều kiểu địa hình kiến tạo trên bề mặt Enceladus, bao gồm các địa hình lòng máng, dốc băng, các vùng nhiều đường rãnh hay rặng núi. Những kết quả mới từ tàu Cassini cho thấy sự biến động lớp vỏ ngoài cùng là kiểu biến dạng chính của Enceladus. Một trong những kiểu địa hình đáng chú ý nhất là các hẻm vực. Chúng có thể dài tới 200 km, rộng từ 5 đến 10 km và sâu 1 km. Hình bên phải cho thấy một hẻm đứt gãy lớn đặc trưng của Enceladus. Nó cắt ngang qua một vùng già hơn và đã bị biến dạng do các hoạt động kiến tạo. Trong hình 9 là một vết nứt khác (nằm ở dưới đáy bức ảnh). Những hẻm vực này tương đối trẻ, chúng đè lên trên các kiến tạo khác. Bên cạnh đó, chúng có một địa hình rõ nét với những vỉa đá trồi ra trên bề mặt hai bên vách đá.

Một ví dụ khác của hoạt động kiến tạo trên Enceladus là những vùng bề mặt bị cắt xẻ. Chúng gồm nhiều đường cong tuyến tính tạo bởi các rãnh hoặc rặng núi. Thông thường chúng phân chia các vùng bình nguyên bằng phẳng và các vùng nhiều hố thiên thạch. Một ví dụ của kiểu địa hình này được chỉ ra trong hình 8 và hình dưới bên phải (vùng Samarkand Sulci). Những khu vực bề mặt bị cắt xẻ như Samarkand Sulci tương đối giống với những khu vực tương tự của Ganymede. Mặc dù vậy, về mặt cấu tạo chi tiết, những vùng này trên Enceladus phức tạp hơn nhiều. Không phải chỉ là những đường song song, các rãnh và rặng tại khu vực này của Enceladus thường được sắp xếp rối rắm, hoặc đan chéo vào nhau theo hình chữ V. Tại một số vùng, chúng như bị bẻ cong lên phía trên với các đường rãnh và rặng núi chạy dọc theo chiều dài. Những quan sát của Cassini cho thấy tại Samarkand Sulci có một loạt các điểm tối màu rất đáng chú ý (rộng 125 x 500 m), chạy song song với những vết nứt hẹp. Có thể giải thích các hố tối màu này là các hố sụp hình thành giữa các rặng núi.

Bên cạnh các hẻm vực và các vùng bề mặt bị cắt xẻ, Enceladus còn có nhiều kiểu địa hình kiến tạo khác. Trong hình bên trái ta có thể thấy các đứt gãy hẹp (mặc dù vẫn rộng khoảng vài trăm mét) được tàu Cassini tìm thấy. Những vết nứt này nằm trong các dải cắt ngang qua bề mặt vùng nhiều hố thiên thạch. Chúng chỉ cắt sâu xuống vỏ vệ tinh khoảng vài trăm mét. Đa phần các vết nứt này đều đã bị biến dạng trong suốt quá trình hình thành bởi sự bắn phá của thiên thạch lên lớp vỏ yếu ở ngoài cùng của Enceladus. Một kiểu địa hình khác là các đường rãnh tuyến tính được tìm thấy bởi tàu Voyager 2 và được quan sát kĩ hơn bởi tàu Cassini. Chúng ta có thể thấy kiểu địa hình này trên hình dưới bên phải. Các đường rãnh song song chạy từ phía bắc (giữa mép trên bức ảnh) xuống phía nam rồi đổi hướng về phía tây nam. Những đường rãnh này đôi khi còn cắt qua các kiểu địa hình khác, như vùng bề mặt bị cắt xẻ đã nói ở trên. Giống như các khe nứt lớn, các rãnh này là kết quả của những kiến tạo mới nhất trên bề mặt Enceladus. Tuy vậy, ở một số rãnh cũng quan sát được hiện tượng xói mòn và thoái hóa như các hố thiên thạch. Các rãnh này có tuổi lớn hơn. Các rặng núi trên Enceladus không lớn và ấn tượng như các rặng núi của Europa. Chúng ta có thể thấy ở góc dưới bên trái của hình trên bên phải có một đám các rặng núi đan vào nhau. Chúng không quá dài và chỉ cao chưa tới 1 km. Ngoài ra người ta còn tìm thấy 1 đỉnh núi vòm cao khoảng 1 km.

Như vậy, các hoạt động kiến tạo trên bề mặt Enceladus là yếu tố chính hình thành nên địa hình địa chất của vệ tinh này.

Các bình nguyên

Tàu Voyager 2 đã quan sát thấy 2 kiểu bình nguyên chính trên Enceladus. Đây là các vùng thấp, bằng phẳng, có rất ít hố thiên thạch, và do đó, được hình thành gần đây. Ở vùng Sarandib Planitia không có một hố thiên thạch nào đủ lớn để hiện ra dưới độ phân giải của các thiết bị quang học trên tàu Voyager. Một vùng khác nằm ở phía tây nam vùng Sarandib có nhiều địa hình lòng máng và dốc băng. Tàu Cassini đã quan sát các vùng bình nguyên như Sarandib Planitia và Diyar Planitia với các thiết bị tốt hơn và có độ phân giải cao hơn. Các vùng bình nguyên nói trên hiện ra với rất nhiều các rặng núi thấp và các kẽ nứt nhỏ. Chúng có thể là kết quả của sự dịch chuyển các mảng địa tầng ở vỏ ngoài của vệ tinh. Cassini cũng cho thấy vùng Sarandib Planitia cũng có một số các hố thiên thạch nhỏ. Từ số lượng hố thiên thạch, người ta ước đoán tuổi của vùng bề mặt này dựa trên ước đoán thời điểm bề mặt Enceladus bị thiên thạch bắn phá. Có 2 giá trị được đưa ra khác rất xa nhau là 170 triệu năm và 3,7 tỉ năm.

Những bức ảnh chụp bởi Cassini với độ bao phủ rộng hơn, độ phân giải cao hơn đã cho phép người ta xác định được thêm một số vùng bình nguyên nữa, đặc biệt là ở bán cầu dẫn của Enceladus (bán cầu luôn hướng về phía trước theo chiều chuyển động của vệ tinh trong quỹ đạo xung quanh Sao Thổ). Thay vì được bao phủ bởi những rặng núi thấp, vùng này gồm nhiều lòng máng và rặng núi xen kẽ nhau tương tự như địa hình của vùng cực nam. Các bình nguyên mới phát hiện này nằm đối diện với các bình nguyên Sarandib Planitiae và Diyar Planitiae. Đây có thể là kết quả của lực hấp dẫn Sao Thổ đã làm biến dạng Enceladus một cách đối xứng.

Vùng cực nam

Những bức ảnh được Cassini chụp ngày 14/7/2005 tại phía nam Enceladus cho thấy đây là một khu vực khác biệt đã bị biến dạng do kiến tạo địa chất. Khu vực này kéo dài đến vĩ độ 60° nam, có nhiều các đường đứt gãy và các rặng núi. Tại đây có rất ít hố thiên thạch cỡ trung bình, cho thấy đây có thể là vùng bề mặt trẻ nhất của Enceladus nói riêng và các vệ tinh băng có kích thước trung bình nói chung. Các mô hình về sự bắn phá thiên thạch trên bề mặt vệ tinh cho thấy một vài vùng ở cực nam Enceladus có thể chỉ mới được tạo ra cách đây 500.000 năm hay thậm chí trẻ hơn. Ở trung tâm của khu vực này là 4 đường đứt gãy nằm xen kẽ với các rặng núi ở 2 bên tạo thành một hình ảnh gọi là sọc hổ. Những đường nứt này có thể là địa hình trẻ nhất trong khu vực. Chúng được bao quanh bởi băng nước hạt thô có màu xanh bạc hà. Kiểu băng này có thể được nhìn thấy ở vách của một số kẽ nứt hoặc vỉa đá trên Enceladus. Nhìn trên hình bên phải (màu sai), các dải sọc hiện lên dưới màu xanh da trời nổi bật trên một vùng bằng phẳng. Do vùng này không bị bao phủ bởi những tinh thể băng hạt nhỏ rơi xuống từ vành đai E, nó phải được hình thành rất gần đây. Những kết quả từ thiết bị đo quang phổ tia hồng ngoại và khả kiến (VIMS) cho thấy các vật liệu có màu xanh lá cây ở các sọc hổ là các chất hóa học không thể tìm thấy ở các vùng khác trên vệ tinh. VIMS đã tìm thấy các tinh thể băng trong các vết nứt. Chúng có thể được hình thành gần đây (dưới 1.000 năm) hoặc băng ở bề mặt vệ tinh đã bị biến đổi do nhiệt. Ngoài ra, VIMS còn tìm thấy các chất hữu cơ đơn giản tại vùng sọc da hổ. Trên Enceladus, những chất hóa học như vậy chỉ có thể tìm thấy được ở khu vực này mà thôi.

Trong lần bay qua Enceladus ngày 14/7, Cassini đã quan sát chi tiết một vùng băng màu xanh và cho thấy nó bị biến dạng mạnh do các hoạt động kiến tạo và có những nơi được bao phủ bởi những tảng đá đường kính từ 10 đến 100 m.

Ranh giới của vùng cực nam là một đám các rặng núi và thung lũng được xếp song song theo hình chữ Y hoặc chữ V. Hình dáng, hướng và vị trí của các rặng núi và thung lũng này cho thấy chúng là kết quả của sự biến dạng trên quy mô toàn bộ vệ tinh. Hiện tại có 2 giả thuyết về sự biến đổi hình dạng của Enceladus. Giả thuyết thứ nhất cho rằng quỹ đạo của Enceladus đã dịch chuyển vào phía trong khiến cho tốc độ quay của vệ tinh tăng lên. Sự dịch chuyển này có thể khiến cho trục quay của vệ tinh phẳng lại. Giả thuyết thứ 2 cho rằng sự gia tăng các vật chất ấm và có khối lượng riêng thấp trong lõi Enceladus đã khiến cho vùng trước đây nằm trong vĩ độ trung bình ở bán cầu nam bị dịch chuyển và trở thành vùng cực nam. Sau đó, do vệ tinh đã được định hướng lại, hình dáng của Enceladus cũng bị thay đổi cho phù hợp với các trục mới.

Một kết quả của giả thuyết thứ nhất (thuyết làm phẳng trục quay) là cả hai vùng cực sẽ có lịch sử biến dạng kiến tạo tương tự nhau. Tuy nhiên trên thực tế điều đó không đúng. Vùng cực bắc của Enceladus là một khu vực có rất nhiều hố thiên thạch, và do đó có tuổi địa chất nhiều hơn nhiều so với cực nam. Sự khác biệt về độ dày của thạch quyển có thể là nguyên nhân dẫn đến sự trái ngược này. Hiện nay cũng có nhiều dữ liệu chỉ ra sự thay đổi về độ dày thạch quyển của Enceladus tùy theo vùng. Đó là mối tương quan giữa các điểm gián đoạn hình chữ Y cũng như các đỉnh nhọn hình chữ V ở biên của vùng cực nam và vùng sát với vùng cực nam có tuổi tương tự. Các điểm gián đoạn đấu vào các đường nứt theo chiều bắc nam. Kiểu địa hình như vậy phù hợp với một địa tầng trẻ và thạch quyển mỏng. Các đỉnh nhọn hình chữ V nằm kề với vùng nhiều tuổi và có nhiều hố thiên thạch hơn.

Lỗ phun trào nhiệt độ thấp

Từ sau khi tàu Voyager bay qua Enceladus vào những năm đầu thập niên 80, các nhà khoa học đã phỏng đoán rằng vệ tinh này vẫn đang có các hoạt động địa chất do nó có bề mặt trẻ, phản xạ mạnh cũng như vị trí nằm trong vùng lõi của vành đai E. Mối quan hệ giữa Enceladus và vành đai E khiến cho người ta tin rằng vật chất như bụi và hơi nước từ trong lòng vệ tinh là nguồn chính tạo ra vành đai. Mặc dù vậy thì những dữ liệu từ 2 tàu Voyager không đủ làm bằng chứng xác đáng để khẳng định những giả thuyết trên.

Những dữ liệu được các thiết bị của tàu Cassini thu thập năm 2005 đã cho thấy sự tồn tại của các lỗ phun trào nhiệt độ thấp (hay còn gọi là núi lửa băng, mặc dù cách gọi này không chính xác). Không giống như núi lửa trên Trái Đất thường là các miệng núi phun ra magma là đất đá ở nhiệt độ nóng chảy, núi lửa băng chỉ là các lỗ (hay khe) phun ra nước và các chất dễ bay hơi khác. Bức hình đầu tiên về một đám bụi các hạt băng thoát ra từ cực nam của Enceladus được chụp bởi dụng cụ chụp ảnh khoa học ISS vào tháng 1 và tháng 2 năm 2005. Mặc dù vậy để tránh trường hợp các thiết bị có sai lầm, các nhà khoa học đã hoãn lại việc công bố phát hiện. Tiếp đó, ngày 17/2/2005 dữ liệu từ dụng cụ đo từ trường đã phát hiện thấy các bằng chứng về khí quyển trên Enceladus, từ đó chứng thực sự tồn tại các hố phun. Cụ thể, máy đo từ trường đã quan sát thấy sự gia tăng năng lượng của các sóng cyclotron ion gần Enceladus. Các sóng này được tạo thành do sự va đập của các hạt bị ion hóa và từ trường. Tần số của sóng được sử dụng để xác định cấu tạo của hạt, mà ở đây là hơi nước bị ion hóa. 2 lần đến gần vệ tinh tiếp theo của Cassini, thiết bị đo này đã khẳng định rằng các khí trong khí quyển của Enceladus chủ yếu tập trung ở vùng cực nam. Các nơi khác mật độ khí quyển thấp hơn rất nhiều. Máy chụp ảnh quang phổ tia cực tím (UVIS) đã khẳng định lại kết quả trên khi Enceladus che khuất mặt trời khỏi tầm quan sát của Cassini vào các ngày 17/2 và 14/7. Không giống như thiết bị đo từ trường, UVIS không phát hiện thấy khí quyển ở khu vực xích đạo vào lần bay qua tháng 2 nhưng lại phát hiện thấy hơi nước khi quan sát khu vực cực nam vào lần bay qua tháng 7.

Có một điều may mắn là trong lần bay qua ngày 14 tháng 7, tàu Cassini đã xuyên qua đám mây khí. Điều này cho phép các thiết bị như Máy quang phổ khối lượng trung tính và ion (INMS) và Máy phân tích bụi vũ trụ (CDA) lấy mẫu vật chất trong đám khói bụi. INMS đã tính toán thành phần của đám mây khí và phát hiện thấy phần lớn là hơi nước, cộng thêm một số chất khác như nitơ phân tử, mêtan và CO2. CDA thì nhận thấy sự gia tăng đột ngột mật độ vật chất trong khu vực xung quanh Enceladus. Phân tích các kết quả của CDA và INMS cho thấy Enceladus là nguồn chính cho vật chất của vành đai E và cột khói bụi Cassini bay qua vào tháng 7 chính là vật chất (chủ yếu là nước) phun ra từ một hố phun nhiệt độ thấp gần cực nam.

Những hình ảnh xác nhận sự tồn tại của đám bụi được chụp vào tháng 11 năm 2005. ISS đã chụp được hình ảnh những hạt băng bị phun ra từ vùng cực nam Enceladus. Như đã nói ở trên, đám bụi đã được chụp hình vào tháng 1 và tháng 2 năm 2005. Nhưng cần có những bức ảnh chụp vào thời điểm Mặt trời ở ngay phía sau Enceladus và so sánh chúng với những bức ảnh chụp các vệ tinh khác của Sao Thổ ở cùng vị trí để khẳng định hình ảnh của đám bụi. Những bức ảnh chụp tháng 11 đã cho thấy rõ cấu trúc của nó. Đám bụi gồm nhiều cột bụi (có thể được phun ra từ nhiều hố phun khác nhau) nằm trong một vùng bụi lớn và mờ trải rộng tới khoảng cách 500 km từ bề mặt. Như vậy, Enceladus trở thành thiên thể thứ 4 có hoạt động của núi lửa, bên cạnh Trái Đất, vệ tinh Triton của Sao Hải Vương và Io của Sao Mộc. Bộ phận UVIS của Cassini tháng 10 năm 2007 cũng quan sát được vị trí các lỗ phun khí trong đám mây bụi trùng với vị trí các lỗ phun bụi băng đã được ISS tìm thấy.

Những quan sát của tàu Cassini ngày 12 tháng 3 năm 2008 đã cung cấp thêm nhiều dữ liệu về các chất hóa học có mặt trong đám bụi khí. Chúng gồm có một số hydrocarbon đơn và phức như prôpan, êtan và acetylene. Những phát hiện mới gợi mở khả năng tồn tại sự sống bên dưới bề mặt của Enceladus. Theo tính toán của thiết bị INMS, cấu tạo của đám bụi khí tương tự như cấu tạo bụi khí của các sao chổi.

Phân tích dữ liệu từ các bức ảnh, thiết bị quang phổ khối lượng và thiết bị đo từ trường đưa ra giả thuyết đám bụi khí được phun lên từ một khoang nằm dưới bề mặt Enceladus dưới áp lực cao, tương tự như cấu trúc các suối nước nóng trên Trái Đất. Do các thiết bị INMS và UVIS không phát hiện thấy amonia trong đám bụi khí, một chất đóng vai trò chất chống đông, khoang áp suất cao dưới bề mặt Enceladus phải chứa nước gần như nguyên chất ở dạng lỏng, nhiệt độ ít nhất là 270 K (−3 °C) (xem hình trên bên trái). Nước nguyên chất cần nhiều năng lượng (đến từ các nguồn nội năng do biến dạng hoặc từ phân rã phóng xạ) hơn để tan chảy so với hợp chất nước - amonia.

Một giả thuyết thứ 2 cho rằng đám bụi khí sinh ra do sự thăng hoa của băng. Ngày 14 tháng 7 năm 2005, thiết bị quang phổ hồng ngoại đa hợp (CRIS) đã tìm thấy một vùng băng ấm ở gần cực nam. Nhiệt độ ở vùng này nằm trong khoảng 85 đến 90 K, một vùng nhỏ có nhiệt độ lên tới 157 K (−116 °C). Do ánh sáng mặt trời không đủ làm băng có nhiệt độ như vậy, nhiệt lượng làm ấm vùng băng này chỉ có thể xuất phát từ bên trong của Enceladus. Với nhiệt độ đó, băng có thể thăng hóa và hình thành đám mây bụi băng. Giả thuyết đưa đến kết luận một lớp băng nhão có cấu tạo từ amonia và nước ở nhiệt độ chỉ 170 K (−103 °C) có thể làm nóng băng ở bề mặt và hình thành nên đám mây bụi khí, như vậy là không cần nhiều năng lượng như ở giả thuyết đầu. Mặc dù vậy, do đám mây bụi khí có lượng vật chất dồi dào, giả thuyết thứ nhất có tính thuyết phục cao hơn nhiều so với giả thuyết thứ 2.

Bên cạnh đó, Kieffer và một số người khác cho rằng đám mây bụi khí được hình thành từ các phân tử ngậm nước dạng mạng lưới. carbon điôxit, mêtan và nitơ từ các phân tử này được giải phóng khi chúng tiếp xúc với chân không thông qua các kẽ nứt sọc hổ. Giả thuyết thứ 3 này thậm chí không cần sự cung cấp của nhiệt lượng để làm tan chảy băng, và có thể giải thích sự vắng mặt của amôniăc trong đám bụi khí.

Cấu tạo lỗ phun

Năm 2009, các nhà khoa học thuộc dự án Cassini đã phát hiện thấy các muối của natri trong băng ở vành đai E của Sao Thổ. Do vành đai E chủ yếu chứa vật chất từ Enceladus, người ta nghĩ ngay đến khả năng tồn tại của nước ở dạng lỏng dưới bề mặt vệ tinh. Frank Postberg, một nhà khoa học của dự án phát biểu:

Các nhà khoa học cũng kết luận rằng cần có nước ở trạng thái lỏng để hòa tan một lượng muối khoáng như lượng muối khoáng đã được tìm thấy. Những giả thuyết khác về hiện tượng hình thành đám mây bụi như giả thuyết băng thăng hoa không thể nào giải thích sự tồn tại của lượng muối khoáng nói trên.
Ngoài ra, các nhà khoa học còn tìm thấy sự tồn tại của các hợp chất cacbonat kiểu như sôđa. Mặc dù vậy, các nhà khoa học tại các trạm quan sát mặt đất không hề phát hiện thấy natri trong đám khí bụi mặc dù natri là thành phần quan trọng của muối. Vì thế người ta cho rằng lượng natri thoát ra từ Enceladus là thấp hơn so với mức độ để có thể phát hiện từ Trái Đất.

Với những dữ liệu như trên, các nhà khoa học đã phân tích 5 mô hình cấu trúc các lỗ phun tại vùng cực nam Enceladus:

Ở mô hình A-"Near-surface Geyser", nước muối sôi ngay lập tức khi trạm bề mặt của Enceladus khi gặp môi trường chân không của vũ trụ. Mô hình này không hợp lý do nếu nước muối nhanh chóng sôi và bay hơi thì sẽ có một khối lượng natri lớn trong đám mây khí bụi. Điều này không phù hợp với những quan sát thực tế vì các quan sát từ Trái Đất không cho thấy sự tồn tại của natri, tức là lượng natri nếu có phải rất ít. Bên cạnh đó, nếu mô hình A đúng, gần như mọi hạt băng trong đám khí bụi phải có chứa muối, trái với thực tế là băng mà Cassini thu được chỉ có một phần nhỏ chứa muối.

Ở mô hình B-"Evaporation in a Narrow Fissure", nước muối bốc hơi từ từ trong các đường dẫn hẹp, tạo ra hơi nước đi lên bề mặt và hình thành nên đám khí bụi. Mô hình này cũng có vẻ không chính xác do cặn muối còn sót lại sẽ nhanh chóng bịt kín các đường dẫn. Bên cạnh đó, do các đường dẫn hẹp nên không có đủ nhiệt lượng để duy trì nước ở trạng thái lỏng bù đắp cho nhiệt lượng mất do hiện tượng bay hơi. Vì thế nước sẽ nhanh chóng đóng băng trong các đường dẫn.

Ở mô hình C-"Solid-State Sublimation", băng ấm bốc hơi trực tiếp để tạo ra đám bụi khí thông qua quá trình thăng hoa. Các phân tử muối tìm thấy trong đám bụi khí có thể được tạo bởi nước ở trạng thái lỏng trong thời kì đầu của vệ tinh và được giữ lại ở lớp băng bề mặt cho đến tận ngày nay. Chúng sẽ được đưa lên đám bụi khí cùng với hơi nước được thăng hoa. Mô hình này không thể bị loại bỏ mặc dù nó cũng không thật sự hợp lý vì thật khó để có thể đưa các hạt băng cổ ra ngoài từ các kẽ nứt trên Enceladus.

Ở mô hình D-"Salt-Poor Meltwater", nước ở dạng lỏng do băng gần bề mặt tan chảy chứ không xuất phát từ các biển nước muối trong lòng Enceladus. Ban đầu nước chỉ chứa một lượng muối rất nhỏ, nhưng sau đó lượng muối tăng dần khi một phần nước bị bay hơi. Như vậy, trong mô hình này các băng chứa muối mà tàu Cassini đã phát hiện được là từ nước chứa ít muối lúc đầu. Mô hình này có thể xảy ra nhưng vẫn chưa được xem xét kĩ lưỡng.

Ở mô hình E-"Pressurized Saltwater Chamber", nước lúc đầu chứa muối, có thể xuất phát từ một đại dương ở phía dưới bề mặt Enceladus. Đại dương này có thể tiếp xúc với lớp lõi đá của vệ tinh. Nước bốc hơi từ từ lên một phòng áp suất cao, từ đây hơi nước và các hạt băng, trong đó có các hạt băng chứa muối, thoát ra bề mặt thông qua các đường dẫn hẹp. Một vùng bề mặt rộng trong phòng áp suất sẽ tránh việc muối tích tụ làm bịt các đường dẫn cũng như có thể cung cấp đủ nhiệt lượng để nước duy trì trạng thái lỏng. Mô hình này là mô hình đơn giản và có tính khả dĩ nhất trong 5 mô hình cấu tạo lỗ phun.

Tuy nhiên, đám bụi khí của Enceladus không chắc đã là kết quả của mô hình E. Nó có thể xuất phát từ một vài kiểu mô hình lỗ phun khí trong các mô hình đã nêu ra ở trên.

Cấu tạo bên trong.

Trước khi có dự án Cassini, người ta không biết gì nhiều về phần bên trong của Enceladus. Nhờ có những dữ liệu được tàu Cassini thu thập mới đây, các nhà khoa học đã có đủ thông tin để xây dựng mô hình cấu tạo bên trong của vệ tinh. Chúng bao gồm các dữ liệu về khối lượng cũng như hình dạng chính xác, hình ảnh chi tiết về bề mặt và những hiểu biết mới về địa hóa học của Enceladus.

Những tính toán của tàu Voyager về khối lượng Enceladus cho thấy vệ tinh này chứa hầu hết là băng của nước. Mặc dù vậy, dựa trên tác động của lực hấp dẫn giữa Enceladus và tàu Cassini, khối lượng của vệ tinh đã được tính toán lại chính xác hơn. Giá trị này cao hơn giá trị đo được bởi Voyager rất nhiều, khối lượng riêng của vệ tinh lên tới 1.61 g/cm³. Khối lượng này lớn hơn các vệ tinh băng cỡ trung bình khác của Sao Mộc, cho thấy Enceladus chứa một lượng tương đối silic và sắt (chiếm khoảng 57%). Với lõi cấu tạo bởi các chất trên, Enceladus có thể đã nhận được một nhiệt lượng tương đối từ hoạt động phân rã phóng xạ.

Nhóm của Castillo năm 2005 đã phát hiện thấy Iapetus, một vệ tinh băng khác của Sao Thổ, được hình thành nhanh chóng sau sự hình thành của đám tinh vân Sao Thổ (đám tinh vân hình thành nên Sao Thổ và các vệ tinh của nó). Lúc đó Iapetus giàu các chất phóng xạ có tốc độ phân rã cao (SLRS). Chúng gồm những chất như nhôm-26 và sắt-60 có chu kỳ bán rã ngắn và tạo ra năng lượng cho lõi của Iapetus một cách nhanh chóng và Enceladus cũng vậy. Đối với các vệ tinh lớn hơn, các chất phóng xạ có tốc độ phân rã thấp (LLRS) đã làm ấm phần lõi trong một thời gian dài từ 500 đến 800 triệu năm, làm cho phần quyển đá dày thêm khoảng vài trăm km. Do giàu SLRS, Enceladus lại có kích thước nhỏ với tỉ lệ đá lớn, cộng thêm sự có mặt của 26Al và 60Fe, Enceladus bị phân lớp thành 2 phần rõ ràng là phần lõi đá và phần vỏ băng. Sau đó nhiệt năng phóng xạ và nhiệt năng do biến dạng đã tăng nhiệt độ phần lõi của Enceladus lên trên 1000 K, làm cho phần vỏ băng phía trong bị tan chảy. Mặc dù vậy, để cho Enceladus vẫn còn có hoạt động địa chất như hiện tại, một phần của lõi cũng phải bị tan chảy, hình thành nên một hồ magma ở trong lõi bị cong gập lại dưới lực hút của Sao Thổ. Cho đến tận ngày nay, năng lượng sinh ra do biến dạng dưới tác động của lực hấp dẫn, chẳng hạn như do cộng hưởng quỹ đạo với Dione, có thể vẫn tiếp tục duy trì nhiệt độ cho hồ magma và từ đó gây ra các hoạt động địa chất.

Bên cạnh việc nghiên cứu khối lượng và mô hình địa hóa học của vệ tinh, các nhà khoa học còn nghiên cứu hình dáng của Enceladus để xem vệ tinh này có bị phân lớp hay không. Porco và các đồng sự năm 2006 sử dụng phương phức đo quầng để xác định hình dáng Enceladus, cho rằng vệ tinh này ở trong cân bằng thủy tĩnh, tương ứng với một cấu trúc không phân lớp. Điều này trái ngược với các kết quả địa hóa học và địa chất. Mặc dù vậy, với hình dáng như hiện nay, Enceladus vẫn có thể không cân bằng thủy tĩnh và có cấu trúc phân lớp. Ở một vài thời điểm trong quá khứ, nó có thể đã quay nhanh hơn hiện tại.

Khả năng tồn tại biển

Cuối năm 2008, các nhà khoa học đã phát hiện thấy hơi nước bốc lên từ bề mặt Enceladus. Điều đó chứng tỏ rằng trên vệ tinh này có nước, và từ đó có thể có sự sống. Candice Hansen, một nhà khoa học của Phòng thí nghiệm tên lửa đẩy NASA tại California đã dẫn đầu một nhóm các nhà khoa học nghiên cứu về đám bụi khí trên Enceladus. Trước đó, họ đã tính toán được tốc độ phun của đám bụi khí là xấp xỉ 2.189 km/giờ. Tốc độ này là lớn một cách bất thường và có thể có liên quan đến nước. Họ đã quyết định nghiên cứu kĩ về thành phần cấu tạo của đám bụi khí.

Những chứng cứ từ tàu Cassini chỉ ra rằng ở dưới lớp băng bề mặt của Enceladus có thể là một đại dương bao phủ khắp vệ tinh. Các tinh thể băng được tàu Cassini phân tích đã cho thấy đó là băng của nước muối. Theo người ta ước đoán, nước muối như vậy chỉ có thể xuất hiện trong một thể tích nước rất lớn. Vì thế Enceladus trở thành một địa điểm tốt để xuất hiện sự sống ngoài Trái Đất. Ngoài ra còn có giả thuyết cho rằng nguồn nước trên xuất phát từ một hang lớn chứa nước dưới bề mặt Enceladus.

Sự sống trên Enceladus

Cho dù người ta đã xây dựng nhiều mô hình khác nhau cho cấu trúc địa hóa học của Enceladus, có một sự thật khó có thể chối cãi rằng ở đâu đó dưới lớp bề mặt của Enceladus là nước tồn tại ở thể lỏng. Như vậy, trên Enceladus đã hội đủ những điều kiện tiên quyết cho sự sống, hay chí ít là các tiền sinh chất. Đó là nước ở dạng lỏng, các chất hữu cơ và nhiệt lượng. Môi trường cho sự sống trên Enceladus có thể tương tự với môi trường xuất hiện tại các địa tầng núi lửa trên Trái Đất. Tại đó người ta đã phát hiện thấy các vi sinh vật hấp thụ hydro hoặc CO2, thải ra khí mêtan hoặc hydro hoặc các muối sulfat. Sự sống tồn tại ở trạng thái như vậy không cần đến năng lượng mặt trời mà chỉ cần nhiệt lượng từ bản thân thiên thể mà thôi.

Xem thêm
 Danh sách các yếu tố địa chất trên Enceladus

Tham khảo

Liên kết ngoài

Tư liệu
 Hồ sơ Enceladus  của Bộ phận nghiên cứu hệ Mặt trời của NASA
 Trang Enceladus của Calvin Hamilton
 Hành tinh thứ 9: Enceladus
 Hiệp hội hành tinh: Thông tin về Enceladus
 Enceladus: Ocean Moon Trang về nhiệm vụ nghiên cứu Enceladus của Cassini. Chứa catalog các bức ảnh chụp Enceladus của Cassini lưu trữ
 Cassini-Huygens Analysis and Results from the Mission trang CHARM: Các phân tích và kết quả từ dự án Cassini-Huygens, với các kết quả nghiên cứu Enceladus gần đây

Hình
 Ảnh Enceladus chụp bởi Cassini
 Catalog các bức ảnh chụp Enceladus của NASA
 Enceladus Ảnh chụp của Voyager và Cassini
 Atlas các thiên thể nhỏ trong Hệ mặt trời: Enceladus. Trang của Phil Stooke về Enceladus gồm có catalog các bức ảnh chụp Enceladus của Voyager và bản đồ vệ tinh dựng dựa trên ảnh

Vệ tinh của Sao Thổ
Bài viết thiên văn chọn lọc
Thiên thể phát hiện năm 1789
Được phát hiện bởi William Herschel
Enceladus


title: Smerinthus jamaicensis

text:
Sphinx hai chấm (Smerinthus jamaicensis) là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae. Nó phân bố rộng rãi khắp Bắc Mỹ ngoại trừ nửa phía nam của tây California. Nó phân bố phía bắc đến tận Yukon.

Sải cánh dài 1 3/4 - 3 1/4 inch (4.5 - 8.3 cm).

Ấu trùng ăn Apple (Malus sylvestris), Prunus species (such as plums và peach), Ash (Fraxinus), Elm (Ulmus), Poplar (Populus), Birch (Betula) and Willow (Salix).

Xem thêm
Smerinthus cerisyi
Smerinthus saliceti

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo
  (2001): Diel flight periodicity and the evolution of auditory defences in the Macrolepidoptera. Animal Behaviour 62(2): 349–368. PDF fulltext

Liên kết ngoài
Twin-spotted sphinx  Butterflies and Moths of North America

Động vật được mô tả năm 1773
Smerinthus


title: Neolimnophila perreducta

text:
Neolimnophila perreducta là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Neolimnophila
Limoniidae ở vùng Palearctic


title: 638

text:
Năm 638 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 638


title: Assé-le-Bérenger

text:
Assé-le-Bérenger là một xã thuộc tỉnh Mayenne trong vùng Pays de la Loire tây bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao từ 122-290 mét trên mực nước biển.
Diện tích xã là 11,68 km2.

Tham khảo

Asseleberenger


title: Bảo Quốc (định hướng)

text:
Bảo Quốc có thể là:
Nghệ sĩ Bảo Quốc, một danh hài của Việt Nam
Nghệ sĩ Tiểu Bảo Quốc, một danh hài của Việt Nam
Bảo quốc Huân chương, là huân chương cao quý nhất của Quốc gia Việt Nam Cộng hòa, dành để tưởng thưởng cho các quân nhân hay người dân có thành tích đặc biệt xuất sắc.


title: Monolepta mafrasensis

text:
Monolepta mafrasensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Wilcox miêu tả khoa học năm 1904.

Chú thích

Tham khảo

Monolepta


title: Cellole

text:
Cellole là một đô thị ở tỉnh Caserta trong vùng Campania của Ý, có vị trí cách khoảng 50 km về phía tây bắc của Napoli và khoảng 45 km về phía tây bắc của Caserta. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 7.560 người và diện tích là 35.0 km².

Đô thị Cellole có các frazioni (các đơn vị cấp dưới, chủ yếu là các làng) Baia Domitia, Baia Felice, Casamare, và Centore.

Cellole giáp các đô thị: Sessa Aurunca.

Quá trình thay đổi dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Caserta
Thành phố và thị trấn ở Campania


title: Speiredonia simplex

text:
Speiredonia simplex là một loài bướm đêm thuộc họ Erebidae. Nó được tìm thấy ở quần đảo Loyalty, Vanuatu, Fiji và Tonga.

Liên kết ngoài
 An Overview Of The Chi Speiredonia With Description Of Seven New Species

Chú thích

Speiredonia


title: Cindy Breakspeare

text:
Cynthia Jean Cameron Breakspeare sinh ngày 24 tháng 10 năm 1954 được biết đến nhiều hơn bởi tên Cindy Breakspeare, một ca sĩ nhạc nhạc Jazz người Jamaica và từng làm một người mẫu. Cô từng là Hoa hậu Thế giới 1976 và là mẹ của nhạc sĩ đạt giải Grammy Damian Marley.

Tiểu sử
Breakspeare được sinh ra tại Toronto, Canada có cha là Louis Breakspeare, một người Jamaica
và mẹ là Marguerite Cochrane, một người Canada. Cindy có hai người anh là Steven Breakspeare và John Spence. Cô dọn đến Jamaica sinh sống khi mới bốn tuổi và trong lứa tuổi thanh thiếu niên cô đã tham dự các cuộc thi sắc đẹp. Cô có dịp đến Luân Đôn khi trở thành đại diện của Jamaica tại cuộc thi Hoa hậu Thế giới 1976 diễn ra tại Luân Đôn ngày 19/11/1976 và trở thành người Jamaica thứ hai chiến thắng tại cuộc thi này.

Con trai cô là Damian Marley sinh năm 1978, là con của Bob Marley người đã viết ca khúc "Turn Your Lights Down Low" khi đang có quan hệ tốt đẹp với cô.

Cô kết hôn với thượng nghĩ sĩ đồng thời là luật sự Tom Tavares-Finson và có một con trai Christian (1982) và con gái Leah (1986). Breakspeare và Tavares-Finson ly dị vào năm 1995. Christian học luật tại Anh còn Leah học tại Canada.

Breakspeare bây giờ là kết hôn với Rupert Bent II, một phi công và tay guitar. Cô cùng chồng tham gia trình diễn chung trong nhiều chương trình âm nhạc tại Jamaica và ngoài ra cô còn làm việc như một nhà trang trí nội thất

Tham khảo

Hoa hậu Thế giới
Sinh năm 1954
Nhân vật còn sống


title: Atlantis: Đế chế thất lạc

text:
Atlantis: Đế chế thất lạc (Tiếng Anh: Atlantis: The Lost Empire) là bộ phim hoạt hình thứ 41 của hãng hoạt hình Walt Disney công chiếu ngày 14 tháng 6 năm 2001 và là bộ phim khoa học viễn tưởng đầu tiên của hãng. Đây là bộ phim được đạo diễn bởi Gary Trousdale và Kirk Wise, từng được biết tới với những phim như Người đẹp và quái vật và Thằng gù nhà thờ Đức Bà.

Nội dung
8000 năm trước, thành phố Atlantis chìm xuống đáy biển do một cơn sóng thần mà người dân vô tình gây ra. Vợ của vua Atlantis đã được chọn làm người bảo vệ cho thành phố. Bà được nhấc bổng lên không và một từ trường năng lượng được tạo ra, bảo vệ thành phố không bị nguy hại khi chìm xuống. Và Atlantis mất tích, chẳng để lại gì ngoài một cuốn sách.
Năm 1914, Milo James Thatch, một nhà ngôn ngữ học trẻ đầy nhiệt huyết làm việc tại phòng hơi của viện nghiên cứu Smithsonian tại Washiton D.C tin rằng Cuốn sách của Shepherd sẽ chỉ đường tới thành phố huyền thoại Atlantis. Yêu cầu thám hiểm của anh bị viện từ chối, nhưng một người bạn cũ của ông nội Milo, triệu phú Preston B. Whitmore lại đồng ý tài trợ cho anh. Ông nội Milo đã tìm được cuốn sách, và nhờ Whitmore đưa nó cho anh.
Ông Whitmore đưa Milo tới con tàu ngầm sẽ đi Atlantis. Toàn bộ nhóm đồng hành cùng anh đã có mặt trên thuyền. Milo gặp tổng chỉ huy Rourke, phó chỉ huy Helga Sinclair, chuyên gia thuốc nổ Vincenzo "Vinny" Santorini, nhà địa chất học Gaetan "Mole" Molière, bác sĩ Joshua Sweet, cô thợ máy Audrey Ramirez, ông đầu bếp Jebidiah Allerdyce "Cookie" Farnsworth và bà đưa tin báo lão luyện, hay giễu cợt Wilhelmina Packard.

Con tàu bị thủy quái Leviathan bảo vệ thành phố Atlantis đánh chìm, nhưng cả đội trốn thoát. Sau quãng đường đi theo số phận sắp đặt, họ đã tìm ra đường vào Atlantis. Và cả đội rất ngạc nhiên vì Atlantis vẫn tồn tại trong một khoảng không lớn nằm bên dưới lòng đất. Họ gặp công chúa Kida, con gái của vua Atlantis. Kida phát hiện ra rằng Milo có thể đọc tiếng Atlantis mà chính người dân của cô đã quên đi từ lâu. Họ lặn xuống nơi ghi lịch sử Atlantis và tìm hiểu được về "Trái tim của Atlantis", thứ năng lượng đã bảo vệ thành phố và cũng là viên pha lê họ đeo. Khi quay lại mặt nước, Rourke và cả đội đã chờ hai người, thay đổi thái độ và đang cố tìm viên đá. Cả đội tìm thấy Trái tim ở dưới hồ trong lâu đài của nhà vua. Kida đã được Trái tim chọn làm người bảo vệ và hòa vào làm một với Trái tim.

Rourke định đưa Kida về đất liền, nhưng rời Trái tim, người Atlantis sẽ chết. Trừ Helga và Rourke, những thành viên còn lại trong đội đều không đồng tình với Rourke, vì thế nên hắn bỏ mọi người lại Atlantis. Đức vua bị Rourke đả thương nặng, đã đưa Milo viên pha lê của mình và nói anh cứu lấy Atlantis và công chúa Kida con gái ông. Milo, bạn anh và những người Atlantis đã dùng viên pha lê để khởi động cỗ máy vận chuyển cổ từ lâu không dùng tới và đuổi theo Rourke. Rourke có ý định rời khỏi núi lửa cổ, con đường đã đưa cả đội vào Atlantis. Một trận hỗn chiến xảy ra khi Milo và bạn anh đuổi kịp Rourke. Rourke hất cẳng Helga từ trên không xuống đất khi khinh khí cầu không chở đủ người. Còn Rourke, hắn bị Milo dùng mảnh kính từ chiếc hộp đựng Kida cứa vào tay, hắn biến thành một sinh vật hết sức kỳ dị và bị cánh quạt khí cầu làm cho tan xác. Milo đưa Kida trở lại Atlantis. Cô đã trở thành người bảo vệ thành phố, như mẹ của cô khi xưa đã bảo vệ Atlantis khi nó bị chìm xuống đáy biển. Khi trở lại bình thường, trong tay Kida vẫn cầm chiếc vòng khi xưa mẹ cô đã mang theo.

Milo ở lại cùng Kida với mong muốn đưa Atlantis trở về thời huy hoàng xưa kia. Những người còn lại trong đội đã trở lại đất liền với vô số vàng bạc, báu vật. Với công chúng, họ luôn kể rằng họ chẳng thấy gì, và những người chết thì biến thành mất tích.

Milo đã gửi tặng ông Whitmore một viên pha lê của người Atlantis. Đó là tâm nguyện cả đời của nhà triệu phú, mong muốn có một bằng chứng để chứng tỏ rằng bạn ông không phải người điên như Viện nghiên cứu nghĩ. Ông đã từng muốn đưa bằng chứng cho viện xem, nhưng cuối cùng, ông giữ nó như món quà quý giá của người cháu trai mình.

Lồng tiếng
 Michael J.Fox - Milo J.Thatch
 Cree Summer - Kidagakash "Kida" Nedakh
 James Garner - Lyle Tiberius Rourke
 Corey Burton - Gaetan "Mole" Moliére
 Don Novello - Vincenzo "Vinny" Santorini
 Phill Morris - Bác sĩ Joshua Strongbear Sweet

Chuyện hậu trường
Để thực hiện những cảnh quay trong lòng đất trên đường tới Atlantis, đoàn làm phim của hãng Walt Disney đã có chuyến thực tế xuống dưới lòng đất hơn 800 foot từ hang động Carlsbad ở New Mexico. Nhà làm phim cũng đã tới những viện bảo tàng quân sự để có hình phác thảo vũ khí, phương tiện thời chiến tranh thế giới lần thứ nhất năm 1914, chính là bối cảnh diễn ra bộ phim. Thành phố Atlantis là sự kết hợp của văn hóa cổ xưa từ ba vùng Trung Quốc, Nam Mỹ và Trung Đông

Tham khảo

Phim hoạt hình năm 2001
Phim tưởng tượng dành cho trẻ em của Mỹ
Phim hãng Walt Disney
Phim phiêu lưu thập niên 2000
Phim của Walt Disney Animation Studios
Phim của Walt Disney Pictures
Phim hoạt hình Mỹ
Phim lấy bối cảnh ở Đại Tây Dương
Phim phiêu lưu Mỹ
Phim tiếng Anh
Phim về tuổi mới lớn của Mỹ
Phim hoạt hình Mỹ thập niên 2000
Phim năm 2001
Phim Mỹ
Phim phiêu lưu kỳ ảo
Phim lấy bối cảnh năm 1914
Phim lấy bối cảnh ở quốc gia giả tưởng
Phim khoa học kỳ ảo
Kịch bản phim của Joss Whedon
Phim kỳ ảo thập niên 2000
Phim hài thập niên 2000
Phim khoa học viễn tưởng thập niên 2000
Phim hài hoạt hình
Nhạc nền phim của James Newton Howard


title: Telmatobius ceiorum

text:
Telmatobius ceiorum là một loài ếch thuộc họ Leptodactylidae.
Đây là loài đặc hữu của Argentina.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và sông ngòi.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Tham khảo

 Lavilla, E. 2004. Telmatobius ceiorum. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 7 năm 2007.

Telmatobius
Động vật lưỡng cư Argentina
Động vật đặc hữu Argentina


title: Quần đảo Hawaii

text:
Quần đảo Hawaii (tiếng Anh: Hawaiian Islands, đã từng có tên Sandwich Islands, còn có tên tiếng Việt là Hạ Uy Di) là quần đảo gồm 19 đảo và đảo san hô, nhiều đảo nhỏ và núi ngầm trải theo hướng Tây Bắc - Đông Nam, ở vùng Bắc Thái Bình Dương giữa các vĩ tuyến 19° và 29° Bắc. Tên của quần đảo được lấy theo tên của hòn đảo lớn nhất trong nhóm là Hawaii . Quần đảo kéo dài từ đảo Hawaiʻi ở phía Nam cho tới đảo san hô Kure ở phía Bắc. Đảo lớn thứ 2 là Oahu trong đó có thủ phủ Honolulu, đảo thứ 3 là Maui.

Ngoài quần đảo Midway, là một lãnh thổ đặc biệt (unincorporated territory) của Hoa Kỳ, quần đảo Hawaii tạo thành tiểu bang Hawaiʻi của Hoa Kỳ. Hawaii trở thành tiểu bang thứ 50 của Hoa Kỳ vào ngày 21 tháng 8 năm 1959, vị trí tại vùng Bắc Thái Bình Dương cách đất liền 3700 km ở 21°18'41" độ vĩ bắc 157°47'47"độ kinh đông.

Các đảo trong quần đảo Hawaii

Honolulu là thành phố lớn cực nam của Hoa Kỳ. Mặc dù cái tên "Honolulu"là khu vực đô thị trên bờ biển đông nam của đảo Oahu, thành phố và chính quyền quận được hợp nhất như thành phố và quận Honolulu, bao gồm toàn bộ hòn đảo. Đối với mục đích thống kê, Cục điều tra dân số Mỹ thừa nhận một phần đô thị của Honolulu là nơi điều tra dân số một định.
Đảo Honolulu là một trung tâm tài chính lớn của các đảo Thái Bình Dương, và tây nam thành phố lớn nhất Hoa Kỳ '. Dân số của CDP được 371.657 tại điều tra dân số năm 2000, trong khi dân số của thành phố và quận được 909.863, làm cho nó là 57 vùng đô thị lớn ở Hoa Kỳ. Honolulu cũng là thủ phủ tiểu bang đông dân nhất liên quan đến dân số của tiểu bang. Trong ngôn ngữ Hawaii, Honolulu nghĩa là "vịnh tạm" hoặc "nơi trú ẩn".
Đảo Honolulu là thủ đô của quần đảo Hawaii từ năm 1845 và được công nhận di tích lịch sử sau cuộc tấn công của Nhật vào Trân Châu Cảng gần thành phố ngày 07 tháng 12 năm 1941.

Tham khảo

Địa chất Hawaii
Quần đảo Hoa Kỳ
Hawaii
Vùng phân chia
Đảo của Hawaii
Hawaii
Địa lý Polynesia
Hải dương học vật lý


title: Pachyprosopis hackeri

text:
Pachyprosopis hackeri là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1916.

Chú thích

Tham khảo

Pachyprosopis
Động vật được mô tả năm 1916


title: Tân Hợi

text:
Tân Hợi (chữ Hán: 辛亥) là kết hợp thứ 48 trong hệ thống đánh số Can Chi của người Á Đông. Nó được kết hợp từ thiên can Tân (Kim âm) và địa chi Hợi (lợn). Trong chu kỳ của lịch Trung Quốc, nó xuất hiện trước Nhâm Tý và sau Canh Tuất.

Các năm Tân Hợi

Giữa năm 1700 và 2200, những năm sau đây là năm Tân Hợi (lưu ý ngày được đưa ra được tính theo lịch Việt Nam, chưa được sử dụng trước năm 1967):

1731
1791
1851
1911 (30/01/1911 - 17/02/1912)
1971 (27/01/1971 - 14/02/1972)
2031 (23/01/2031 - 10/02/2032)
2091 (18/02/2091 - 06/02/2092)
2151

Sự kiện năm Tân Hợi
1911 - Cách mạng Tân Hợi ở Trung Quốc
1911 - Bác Hồ ra đi tìm đường cứu nước
1971 - Thượng Sanh Cao Hoài Sang, chức sắc Hội thánh Cao Đài Tòa Thánh Tây Ninh quy thiên hưởng thọ 71 tuổi.

Tham khảo

Can Chi