title: Men gốm

text:
Men gốm là một lớp thủy tinh có chiều dày từ 0,15–0,4 mm phủ lên bề mặt xương gốm. Lớp thủy tinh này hình thành trong quá trình nung và có tác dụng làm cho bề mặt sản phẩm trở nên sít đặc, nhẵn, bóng.

Công thức, nguyên liệu

Men gốm tuy bản chất là thủy tinh nhưng phối liệu không hoàn toàn giống, bởi thủy tinh thông thường khi nấu có thể chứa trong bể khuấy cho đồng nhất và khử bọt. Men khi nóng chảy phải đồng nhất mà không cần một sự trợ giúp cơ học nào, nên phối liệu phải không có vật chất nào không thể tạo pha thủy tinh. Do đó, điều cần thiết đầu tiên là phải tạo được một hỗn hợp chảy lỏng đồng nhất ở nhiệt độ mong muốn.

Trong quá trình nóng chảy và ngay sau đó, các oxide trong men phản ứng với bề mặt xương gốm để tạo nên một lớp trung gian. Phản ứng này rất quan trọng vì nó ảnh hưởng đến độ bền cơ học của men, nó không chỉ phụ thuộc thành phần hóa học chung của men mà còn phụ thuộc từng oxide riêng. Do đó, điều cần thiết thứ hai là thành phần hóa của men phải gần giống thành phần hóa của xương gốm.

Quá trình làm nguội (giảm nhiệt) xảy ra ngược với quá trình nung (tăng nhiệt). Nếu hệ số giãn nở nhiệt của men và xương không phù hợp nhau sẽ gây ra bong hoặc nứt men. Do đó, điều cần thiết thứ ba là hệ số giãn nở nhiệt của men và xương phải phù hợp nhau.

Men nung xong phải cứng, nhẵn, bóng (ngoại trừ men mat). Bên cạnh đó, tính trong suốt, không màu, tính sáng bóng của men không phải lúc nào cũng như mong muốn. Nếu xương gốm có màu thì phải dùng men đục để che lấp màu của xương, ngoài ra có thể chế tạo men mat (bề mặt như sáp), men kết tinh và vô số men màu khác. Do đó, điều cần thiết thứ tư là thành phần hóa của men phải được điều chỉnh sao cho men có được các tính chất cơ-lý-hoá-quang mong muốn.

Công thức
Trong công nghiệp thủy tinh thường dùng thành phần % các cấu tử để so sánh, nhưng trong công nghiệp gốm sứ, người ta hay dùng tỷ lệ phân tử và tất nhiên có thể chuyển đổi qua lại giữa hai công thức này. Seger đã đưa ra cách sắp xếp các oxide có trong thành phần men thành 3 nhóm chính: oxide base, oxide acid và oxide lưỡng tính. Các nhóm này được sắp xếp theo trình tự sau và tập hợp này được gọi là công thức Seger của men:

R là biểu hiện cho các kim loại sau: Pb, K, Na, Ca, Mg, Ba, Li, Zn. Đối với men màu có thể là Co, Ni, Cu, Mn, Fe.

Oxide lưỡng tính nằm xen kẽ giữa oxide base và oxide acid, nhóm này chủ yếu là Al2O3. Oxide acid bao gồm SiO2 là chính, ngoài ra có thể có thêm B2O3.

Các mol thành phần của oxide acid và oxide lưỡng tính được tính quy đổi theo chuẩn của oxide base. Tổng các mol thành phần của các oxide base luôn quy về bằng 1.

Nguyên liệu
Men gốm là một hệ phức tạp gồm nhiều oxide như Li2O, Na2O, K2O, PbO, B2O3, CaO, ZnO, MgO, Al2O3, Fe2O3, SiO2... được đưa vào dưới các dạng sau:

Nguyên liệu dẻo (plastic): gồm có cao lanh (kaolin), đất sét (clay), bột talc (steatit), betonit...
Nguyên liệu không dẻo (nonplastic) dưới dạng khoáng: gồm có trường thạch, đôlômít, đá vôi, cát...
Nguyên liệu không dẻo dưới dạng hóa chất công nghiệp: BaCO3, Na2CO3, K2CO3, borax (dân gian gọi là hàn the), acid boric, Cr2O3, ZnO... hoặc các loại frit.

Xem thêm trang Matrix-Additional Materials Lists  để biết danh sách các nguyên liệu sản xuất men gốm

Sản xuất

Phương pháp cổ điển
Phương pháp này có thể áp dụng cho hầu hết các loại men sống và xuất phát từ rất lâu. Phương pháp này đơn giản chỉ là nghiền phối liệu trong máy nghiền bi gián đoạn đến khi độ mịn qua hết sàng 10.000 lỗ/cm2 (hoặc còn lại dưới 0,5%). Trong quá trình nghiền, cần khống chế độ mịn thích hợp vì nếu như nghiền quá mịn men sẽ bị cuốn hoặc bong men, nếu men quá thô sẽ gây nhám bề mặt và tăng nhiệt độ nung một cách đáng kể. Đối với men trắng (đục) và men trong hoặc men cho sứ cách điện, sau khi nghiền cần thiết phải đưa qua máy khử từ để loại bỏ sắt và sắt oxit (có trong nguyên liệu hoặc do sự mài mòn của máy nghiền). Thông thường men dễ bị lắng làm cho các cấu tử trong men phân bố không đều và gây lỗi sản phẩm, để hạn chế phải dùng các biện pháp như:

Làm cho men đặc lên (hàm ẩm nhỏ hơn)
Giảm bớt độ nghiền mịn (men không quá mịn)
Thêm đất sét, cao lanh hoặc bentonit để tăng độ huyền phù và làm men đặc hơn
Thêm một ít tinh bột đextrin, keo glutin, keo xenlulô hoặc thêm vào một ít NH3, amon oxalat hoặc một acid yếu...

Phương pháp frit

Phương pháp frit có thể khắc phục được tất cả những nhược điểm của phương pháp cổ truyền, mà quan trong nhất là khắc phục (giảm thiểu) được yếu tố độc hại của những nguyên liệu đưa vào men (như PbO có thể gây ung thư), đồng thời giải quyết bài toán thay thế nguyên liệu khi nguyên liệu khai thác không ổn định về chất lượng và một số nguyên liệu đang có nguy cơ cạn kiệt. Phương pháp này cho phép công nghệ sản xuất men gốm có thể đa dạng hoá trong việc sử dụng nguyên liệu để cho ra những sản phẩm tinh xảo, hạn chế rủi ro trong sản xuất và, hơn thế nữa, có thể cho ra đời những sản phẩm công nghiệp đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thế giới. Phương pháp này bao gồm 2 công đoạn chính:

Frit hoá: Phối liệu được nấu cho chảy lỏng ở 1300-1450⁰C ở lò quay hoặc lò bể (tương tự lò nấu thủy tinh) để hỗn hợp nguyên liệu chuyển hoàn toàn sang pha thủy tinh, sau đó làm lạnh rất nhanh để phá vỡ kết cấu khối thủy tinh chảy đó. Trong khi tính phối liệu cần lưu ý:
Trong các loại frit, tỷ lệ oxide base và SiO2 ít nhất là 1:1 và cao nhất là 1:3.
Đối với frit kiềm, ứng với 1 mol kiềm phải đưa vào 2,5 mol SiO2 và thường phải đưa thêm CaO hoặc PbO vào để các frit trở thành các chất không tan trong nước.
Tốt hơn cả là đưa thêm B2O3 theo tỷ lệ sao cho SiO2/B2O3 > 2/1. Nếu frit ngoài SiO2, PbO và B2O3 mà còn có kiềm thì tỷ lệ SiO2/B2O3 thường 1/(1,1-1,5). Nếu nhiều kiềm hơn nữa, cần phải đưa thêm Al2O3 đến mức sao cho không ảnh hưởng đến men cần tạo.
Thành phần hoá của frit (sau khi nấu) phụ thuộc nhiều vào kiểu lò, thời gian nấu và phụ thuộc lớn vào bản chất nguyên liệu đưa vào phối liệu.
Nghiền men: Một frit có thể có thành phần hoá đáp ứng yêu cầu và có thể coi đó là một men thành phẩm, nhưng nếu nó không đáp ứng đủ thì cần phải có biện pháp bù (tính cấp phối lần 2). Trong quá trình nghiền, cần bổ sung chất tạo huyền phù, chống lắng...

Tính chất

Trạng thái lỏng

Tính chảy lỏng

Men phải chảy lỏng hoàn toàn ở nhiệt độ mong muốn. Kreidl và Weyl đã rút ra những nguyên lý về sự thay đổi dựa trên cấu trúc để men dễ chảy hơn bao gồm 4 yếu tố, trong sản xuất thường những yếu tố này để điều chỉnh sự chảy lỏng của men:

Giảm oxide kiềm và cho thêm acid boric, men sẽ dễ chảy hơn, từ đó giảm hệ số giãn nở nhiệt và hạ thấp nhiệt độ nóng chảy của men.
Tăng oxide kiềm và giảm SiO2 sẽ làm cho men dễ chảy hơn.
Thay SiO2 bởi TiO2 hoặc PbO sẽ làm giảm điểm nóng chảy.
Thay K+ bằng Na+ hoặc Li+ sẽ làm cho men dễ chảy hơn.
Thay các anion có hóa trị 1 (như Cl-; F-;Br-) bởi các anion có hóa trị 2 sẽ làm yếu cấu trúc men, do đó sẽ làm giảm nhiệt độ nóng chảy.

Kiến thức về hỗn hợp eutecti của hỗn hợp chứa oxide nhôm là rất quan trọng vì oxide nhôm được xem như là một cấu tử chính của men, thế nhưng oxide nhôm lại là một chất chịu lửa. Khi thêm oxide nhôm vào men, ban đầu nhiệt độ nóng chảy giảm xuống cho đến điểm eutecti nhưng sau đó lại tăng lên, vì thế cần cho thành phần oxide nhôm sao cho hỗn hợp gần điểm eutecti nhất.

Kiến thức về nhiệt độ nóng chảy thấp nhất của một hệ (điểm eutecti) không chỉ hữu dụng trong việc sản xuất men nhiệt độ thấp mà còn hữu dụng trong việc tìm ra một men không bị hoá mềm trong khoảng nhiệt độ mà sản phẩm sẽ được sử dụng.

Nhiệt độ nóng chảy
Nhiệt độ nóng chảy của men phụ thuộc thành phần phối liệu và các oxide có mặt trong men. Nhiệt độ nóng chảy của men sẽ thay đổi nếu như có một yếu tố thay đổi, nhưng một số yếu tố sau sẽ dẫn đến sự thay đổi lớn, đó là:

Thay đổi tỷ lệ oxide kiềm/SiO2 (tỷ lệ càng lớn, nhiệt độ men càng giảm)
Thay đổi hàm lượng Al2O3 (tăng Al2O3, nhiệt độ nung sẽ tăng)
Bản chất các oxide kiềm (thí dụ đưa vào frit silicat kiềm men sẽ dễ chảy hơn là đưa SiO2 và kiềm)
Hàm lượng các oxide kiềm càng lớn, nhiệt độ càng giảm
Phụ thuộc tỷ lệ B2O3/SiO2 (tỷ lệ càng lớn, nhiệt độ men càng giảm)
Phụ thuộc độ nghiền mịn của men, men càng mịn, nhiệt độ nóng chảy càng giảm, và
Phụ thuộc thành phần khoáng của phối liệu (thí dụ Na2O cho vào ở dạng Na2CO3 thì men có nhiệt độ thấp và hoạt tính cao hơn là cho vào dưới dạng trường thạch).

Để xác định khoảng nhiệt độ nóng chảy của men, có thể dùng công thức tính gần đúng hoặc dùng phương pháp thực nghiệm:
Công thức xác định khoảng nóng chảy của men: có dạng sau
K=

Trong đó:

, ...: là hằng số nóng chảy đối với các oxide dễ chảy
, ...: là hàm lượng các oxide dễ chảy, tính theo % trọng lượng
, ...: là hằng số nóng chảy đối với các oxide khó chảy
, ...: là hàm lượng các oxide khó chảy, tính theo % trọng lượng.

Hằng số nóng chảy của oxide hoặc hợp chất dễ nóng chảy:

Hằng số nóng chảy của oxide hoặc hợp chất khó nóng chảy:

Bảng tra cứu nhiệt độ nóng chảy (°C) của men theo hệ số K:

Xác định khoảng nóng chảy của men bằng phương pháp thực nghiệm: có hai phương pháp.
Nung men ở nhiều vùng có nhiệt độ khác nhau, theo dõi kết quả bề mặt men bằng cách đối chiếu men mẫu và thử nghiệm cơ-lý-hoá, đồng thời căn cứ côn Seger để xác định nhiệt độ vùng nung tương ứng.
Nung men đồng thời quan sát bằng kính hiển vị chịu nhiệt độ cao, nhiệt độ nung xác định bởi hoả kế.

Độ nhớt
Men gốm không có điểm nóng chảy xác định mà chỉ có sự thay đổi từ trạng thái dẻo quánh sang trạng thái chảy lỏng. Do vậy độ nhớt cũng sẽ thay đổi theo nhiệt độ, nhiệt độ tăng thì độ nhớt giảm và ngược lại. Độ nhớt của men là một tính chất quan trọng chủ yếu quyết định sự thành công của nhiều giai đoạn được thực hiện ở các nhiệt độ khác nhau.

Giá trị của nó ở nhiệt độ nóng chảy chỉ rõ men nào có khả năng chảy tràn khỏi bề mặt sản phẩm khi nung và men nào thì không. Độ nhớt trong quá trình hình thành men cũng cho biết sự thoát khí xảy ra (do các phản ứng hoá học) có dễ dàng hay không trong quá trình nung. Qua thực nghiệm, có thể rút ra kết luận rằng: các oxide sau làm tăng độ nhớt của men: SiO2, Al2O3, ZrO2, Cr2O3, SnO2, MgO, CaO. B2O3 đưa vào dưới 12% sẽ làm tăng độ nhớt, nhưng nếu lớn hơn sẽ làm giảm độ nhớt. SrO đưa vào men với hàm lượng nhỏ có tác dụng làm giảm độ nhớt nhưng nếu trên 20% sẽ làm tăng độ nhớt.

Sức căng bề mặt
Sức căng bề mặt là ứng suất căng tác dụng lên bề mặt lỏng theo chiều hướng thu nhỏ diện tích bề mặt lỏng nếu chất lỏng nằm tự do trong không khí. Morey cho biết đối với các pha silicat nóng chảy, sức căng bề mặt nằm trong khoảng 300 dyn/cm nhưng nó sẽ dao động trong khoảng 150-500 dyn/cm. Sức căng bề mặt thường có khuynh hướng thu nhỏ ranh giới tiếp xúc của pha lỏng. Tại ranh giới giữa pha rắn-lỏng-khí sẽ hình thành sức căng bề mặt, điều này đóng vai trò quan trọng trong quá trình thấm ướt. Một số men khi chảy lỏng có khuynh hướng tự co lại thành hình cầu, do đó, nếu muốn tráng 2 men chồng lên nhau, và muốn có ranh giới tiếp xúc sắc nét thì 2 men phải có sức căng bề mặt bằng nhau, nếu không, men có sức căng lớn hơn sẽ co lại và men có sức căng nhỏ hơn sẽ kéo giãn ra.

Một men có sức căng bề mặt lớn thường gây ra khuyết tật cho sản phẩm như phồng men, rộp men, cuộn men...Trong thực tế, có thể điều chỉnh sức căng bề mặt mà không cần thay đổi thành phần hoá bằng cách thay đổi nhiệt độ nung nhưng để làm điều này điều này nhất thiết phải điều chỉnh phối liệu xương. Để xác định sức căng bề mặt men có thể dùng công thức cộng tính hoặc có thể dùng những phương pháp tương tự thủy tinh:

Phương pháp cộng tính: Số liệu để tính sức căng bề mặt của men ở 900 °C (Lưu ý: cứ tăng 100 °C thì xi giảm 0,04 đơn vị.):

Công thức tính sức căng bề mặt có dạng:
 =  fi.xi

Trong đó:

:sức căng bề mặt (dyn/cm).
fi:hàm lượng % cấu tử i.(0≤xi<100)
xi:trị số tính sức căng bề mặt tương ứng oxide i (số liệu tra theo bảng trên).

Phương pháp thực nghiệm: Cân trọng lượng một giọt men, nung chảy, sau đó:
 So sánh bề mặt thấm ướt của giọt men đó đối với mẫu đã biết trên một bề mặt phẳng, hoặc
 Xác định góc thấm ướt bằng cánh đo ranh giới trong quá trình nóng chảy bằng kính hiển vi nhiệt độ cao.

Trạng thái rắn

Hệ số giãn nở nhiệt

Trong công nghiệp gốm sứ, sự giãn nở nhiệt được biểu diễn theo hệ số giãn nở nhiệt toàn phần và tính bằng % từ 20 °C đến nhiệt độ tới hạn (thông thường khoảng 500-550 °C). Sự chênh lệch hệ số giãn nở của men và mộc trong phạm vi hẹp không gây khuyết tật vì men có khả năng đàn hồi trong một phạm vi nhất định. Trong các trường hợp thì độ bền cơ học của sản phẩm tăng nếu men ở trạng thái bị nén do đó cần sử dụng men có hệ số giãn nở nhỏ hơn hệ số giãn nở của xương gốm một ít. Tuy nhiên, nếu chênh lệch quá nhiều, ứng lực sinh ra lớn hơn độ bền thì sẽ có hiện tượng nứt hoặc bong men.

Hệ số giãn nở nhiệt của men được xác định bằng đilatômét hoặc tính toán bằng công thức. Có nhiều công thức tính, trong đó công thức của Winkelman và Schott được sử dụng nhiều. Winkelman và Schott cho rằng hệ số giãn nở nhiệt của men là quan hệ cộng tính giữa các oxide thành phần. Công thức tính:
a =  pi.xi

Trong đó:
a: hệ số giãn nở nhiệt của men(1/°C)
pi: hàm lượng oxide i trong men, tính theo % trọng lượng
xi.(10-6): hệ số thực nghiệm đặc trưng cho sự dãn nở của các oxide trong men.

Kết quả trung bình tính toán chính xác ±5%, trị số các số liệu tính toán hệ số giãn nở nhiệt của men dùng ở 400–500 °C được thể hiện trong bảng sau:

Độ cứng
Để xác định độ cứng của men phải dùng phương pháp tương ứng với từng loại sản phẩm, mỗi thông số của độ cứng ứng với một phương pháp kiểm tra. Đối với sản phẩm sứ dân dụng như (chén, bát, đĩa...); gạch men ốp tường; sứ kỹ thuật...người ta xác định độ cứng thông qua độ bền chống lại đường vạch (vết xước) và độ bền lún sản phẩm, còn đối với sản phẩm là gạch lát nền, ống dẫn, các loại trang trí bên ngoài...xác định chủ yếu là đo độ bền chống bào mòn. Cách xác định như sau:

Xác định độ bền chống rạch: Dùng kim cương hoặc những vật liệu có độ cứng theo thang Mohs. Xác định một trọng lực cần thiết của mũi kim cương vạch một chiều rộng (hay sâu) lên mẫu cần đo, sau đó đối chiếu với vật liệu trong thang Mohs đã xác định trước có vết xước cũng được tạo theo cách trên.
Độ bền lún: Được đo bằng cách ấn một lực xác định xuống một hình nón bằng kim cương xuống bề mặt của men, khi rút lên để lại một lỗ. Đối chiếu, so sánh với mẫu chuẩn.
Độ bền chống bào mòn: Được biểu thị bằng độ hao mòn trọng lượng sau khi mài. Có thể mài bằng các phương pháp mài cát (SiO2) hay corunđum. Thông thường người ta dùng phương pháp Scett tức dội cát lên bề mặt sản phẩm ứng với độ cao nhất định và trong một thời gian nhất định. Độ bền chống bào mòn không chỉ biệu hiện cho độ cứng mà còn liên quan đến tính đàn hồi, độ sít đặc và tính dòn của sản phẩm.

Tính cách điện
Những sản phẩm gốm sứ dùng trong lĩnh vực điện và điện tử ngoài có tiêu chuẩn cao hơn so với các loại gốm khác, đó là hệ số giãn nở nhiệt của xương rất thấp (4,5-6,5.10−5/°C) và yêu cầu độ cách điện cao theo đó, những loại men được sử dụng cần phải đáp ứng. Ảnh hưởng của các oxide có mặt trong pha thủy tinh (men) đến độ cách điện tăng theo dãy sau:
CaO < BaO < B2O3 < PbO < Fe2O3 < MgO < ZnO < SiO2

Còn các oxide sau làm giảm điện trở: Al2O3, K2O và Al2O3.

Quan trọng hơn, men ngoài việc phải bảo đảm tính cách điện, tránh các hiện tượng bong và nứt men khi các chi tiết đó làm việc (nhiệt độ, tần số...) còn phải có tính cản trở được sự tạo vỏ nước đọng lại trên men. Có thể sắp xếp các chất tạo thủy tinh theo tứ tự tăng như sau: CaO, BaO, B2O3, Al2O3, Fe2O3, MgO, ZnO, PbO, SiO2..., những oxide này cản trở sự tạo với nước tương ứng với từng điểm tối ưu của nó. Còn K2O và Na2O thì lại thuận lợi cho việc tạo vỏ nước.

Khả năng dẫn điện của men gốm là do ảnh hưởng của kiềm, men có hàm lượng kiềm cao càng có độ dẫn điện lớn, theo Hinz, điều này ứng với sự dao động của các ion kiềm trong mạng lưới thủy tinh. Có thể sử dụng PbO để hạn chế điều này, khi hàm lượng PbO cao thì sự dao động của các ion kiềm bị đình trệ. Tốt hơn hết là không nên dùng kiềm cho sứ cách điện.

Độ bền hoá
Yêu cầu về khả năng bền hóa của men phụ thuộc vào lĩnh vực sử dụng chúng: men mỹ nghệ phải có khả năng chống lại sự tàn phá của môi trường và phải chịu được sự rửa không thường xuyên; chén, bát, sản phẩm lát ngoài trời, trong phòng thí nghiệm... phải chịu được sự ăn mòn acid và kiềm ở nhiệt độ sử dụng tới hạn. Độ bền hóa của men liên quan đến cấu trúc của nó và nhiệt độ nung, tuy nhiên không hẳn là vậy, một men có nhiệt độ nung thấp không hẳn có độ bền hóa cao hơn các men nung ở nhiệt độ cao.

Kreidl và Weyl miêu tả hai cơ chế khác nhau mà các chất hoá học có thể tấn công men:

Sự tấn công bởi acid: H+ của các acid có thể thay thế các ion kiềm ở trong mạng (men), dần dần hydrat hóa chúng. Cấu trúc chung của men vẫn không thay đổi nhưng sự thay đổi thành phần làm giảm chỉ số khúc xạ của men, gây nên sự nhiễu màu.
Trong trường hợp này, nên thay Na bởi K hoặc Li; thay kiềm có hoá trị 1 bởi kiềm có hoá trị 2 như CaO, SrO, BaO, MgO, PbO và tốt hơn hết nên thay Zn cho các kim loại có hoá trị 1 và 2.
Sự tấn công bởi kiềm: đầu tiên, HF và một số hoá chất khác có thể tạo nên những hỗn hợp hoà tan silicat sẽ hoà tan men, sau đó kiềm sẽ tấn công, sự hấp phụ OH- vào O của cầu nối Si-O-Si dẫn đến ảnh hưởng lớn đến thành phần bề mặt cũng như cấu trúc men.
Trong trường hợp này, vấn đề phức tạp hơn nhiều vì phụ thuộc vào sự kết hợp giữa các cấu tử chính và phụ trong men. Oxide nhôm có thể giải quyết được vấn đề này, tuy nhiên nó thường làm tăng nhiệt độ nóng chảy của men.

Mellor theo dõi phản ứng của nước và những nhân tố ăn mòn chung nhận thấy men có độ phức tạp càng cao thì càng bền, men nhiều kiềm thường kém bền, ảnh hưởng của các oxide khác theo thứ tự tăng độ bền như sau:

Li < Na < BaO < CaO < PbO < MgO < ZnO < Al2O3 < ZrO2...

Mellor cũng kết luận rằng nếu một men được khử ứng suất sẽ có độ bền hoá cao hơn cũng men đó nhưng không khử.

Lớp trung gian

Tất cả các loại men trong quá trình nung đều có gắn ít hoặc nhiều đối với xương sản phẩm. W.Sterger cho rằng khi nung men cần phải tạo ra giữa xương và men một lớp trung gian hay lớp quá độ. Lớp này trong một chừng mực nào đó góp phần điều hòa ứng lực xuất hiện giữa xương và men và có tác dụng làm giảm ứng lực. Lớp trung gian này càng dày thì xương và men càng phù hợp nhau. Về mặt hóa lý, đây là một quá trình phúc tạp bao gồm các phản ứng hóa học do bản chất khác nhau giữa xương và men (tính kiềm của men lớn hơn xương và tính acid ngược lại). Song song quá trình phản ứng hóa học còn có quá trình hòa tan, thấm ướt giữa pha lỏng và pha rắn và quá trình kết tinh.

Sự hình thành lớp trung gian phụ thuộc thành phần xương và men, nhiệt độ nung sản phẩm, thời gian lưu mẫu ở nhiệt độ nung cao nhất, độ xốp của xương sản phẩm cũng như độ tan của từng loại oxide có trong men. Để tạo lớp trung gian, người ta thường cho thêm vào men acid boric, hoặc các chất kiềm khác, tuy nhiên cần lưu ý hệ số giãn nở nhiệt có thể tăng do các loại oxide kiềm gây nên.

Trong các nguyên liệu thì CaCO3, volatonit, đôlômit là những phụ gia trung gian vì nó có tác dụng chống nứt men. Nhưng CaCO3 là tốt hơn cả vì ngoài vai trong tạo lớp trung gian, nó còn cản trở sự trương nở của xương và làm cho các vết nứt sít đặc trở lại.

Màu sắc
Màu sắc của men, giống như màu sắc của mọi đồ vật, là do khả năng hấp phụ và phản xạ của men đối với ánh sáng trong vùng nhìn thấy. Màu của men ứng với các bước sóng được men phản xạ trở lại. Nếu men phản xạ mọi bước sóng ánh sáng, nó có màu trắng; nếu men hấp phụ hoàn toàn mọi bước sóng, không phản xạ lại bước sóng nào, nó sẽ có màu đen. Sự hấp thụ và phản xạ ánh sáng, do đó màu sắc, của men phụ thuộc vào thành phần hoá học của men và đặc biệt là số phối trí của các chất cho các màu khác nhau, gọi là các chất tạo màu men.

Oxide/muối kim loại
aa Oxide hoặc muối của kim loại có thể làm chất tạo màu cho men. Cách này tương tự thủy tinh màu nên thường tạo men trong có màu, cường độ mùa tuỳ thuộc vào hàm lượng (%) oxide gây màu đưa vào và bản chất men. Những oxide màu hoặc muối của chúng khi đưa riêng vào men gốm sẽ cho màu thông thường là:

CoO, Co2O3, Co3O4, Co(OH)2: cho màu xanh.
NiCO3: cho màu vàng bẩn.
CuO, Cu2O: cho màu xanh khi nung trong môi trường oxy hóa, màu đỏ trong môi trường khử.
Cr2O3: Cho màu lục.
Sb2O3, Sb2O5 cho màu vàng.
FeO, Fe2O3, Fe3O4: cho màu đỏ vang, vàng và nâu khi nung trong môi trường oxy hóa; xanh xám đến xanh đen trong môi trường khử.
MnCO3: cho màu đen, tìm hoặc đen.
SnO2: cho màu trắng (men đục).
ZrO2: cho màu trắng (men đục).
TiO2: cho màu vàng.

Chất tạo màu bền nhiệt

Các chất tạo màu bền nhiệt là các chất tạo màu hầu như không tan trong men nóng chảy mà lại phân tán rất đều trong men. Kiểu này thường tạo màu đục gọi là chất tạo màu nhuộm màu men, tạo men trắng đục thường hay dùng cách này. Phương pháp sản xuất các chất màu này như sau:

Phối liệu tạo màu được trộn và nghiền mịn trong máy nghiền bi ướt hoặc khô (màu dưới men) hoặc tách các kết tủa của các hỗn hợp kim loại sau khi hoàn tan nó vào nước (màu trên men).
Nung phối liệu trên đến nhiệt độ thích hợp cho sự phát màu.
Các tảng màu hình thành được nghiền mịn và rửa sạch.
Pha thêm vào chất màu 30-40% men sứ sẽ được màu vẽ dưới men hoặc 5-10% đất sét dẻo sẽ được màu trên men hoặc pha thêm chất trợ chảy để có màu trong men.

Công thức phối liệu màu dưới men
Màu lam: SnO2.2,5CoO (xanh lam đậm); Al2O3.0,5CoO.0,5ZnO (xanh trời); Al2O3.0,7CoO.0,3NiO (xanh xám)
Màu lục: Al2O3.0,8CoO.0,2Cr2O3
Màu xanh lá non: hỗn hợp Cr2O3, CaCO3 và B2O3
Màu đỏ: được tạo qua việc tạo chất màu hồng, là hỗn hợp SnO2, SiO2, CaO, B2O3 và một ít Cr2O3
Màu tím đỏ: AuCl3 và caolanh trộn theo tỷ lệ 1/9
Màu vàng: ZnO.TiO2 hoặc 0,8.0,2Fe2O3.TiO2

Công thức phối liệu màu vẽ trong men
Loại này có công thức Seger giống nhau: 0,5R2O. 0,5 Oxide màu. 1-1,5 SiO2

Công thức phối liệu màu trên men
Màu xanh nước biển: 0,25CoO.0,35ZnO.0,1B2O3.0,4PbO.0,5SiO2
Màu xanh da trời: (15-30)% hỗn hợp (Co.Al2O3) + (85-70)% trợ chảy (PbO.0,5SiO2)
Màu nâu: 20% hỗn hợp (Fe2O3.Cr2O3) + 80% trợ chảy (PbO.0,5SiO2)
Màu đỏ vang: (17-20)% Fe2O3 + (83-80)% trợ chảy (PbO.0,5SiO2)
Màu cam: 18% hỗn hợp (Fe2O3.Al2O3) + 82% trợ chảy (PbO.0,78SiO2.0,24B2O3)

Xem thêm trang Rock-team và Bảng mã màu-thành phần hoá-nhiệt độ sử dụng các màu của Rock-team .

Phân loại
Có nhiều cách để phân loại men, đó là:

Theo thành phần
Men chì: có hai loại nhỏ:
Men có PbO và B2O3 và
Men có PbO mà không có B2O3
Men không chứa chì: có hai loại:
Men chứa B2O3, và
Men không chứa B2O3 có hàm lượng kiềm cao và men không chứa B2O3 có hàm lượng kiềm thấp.

Theo cách sản xuất
Men sống: là loại men được tạo từ những nguyên liệu khoáng như đất sét, cao lanh, trường thạch... và các chất chảy, ngoài ra có thể có các oxide mang màu. Men này có thể chứa PbO hoặc không và thường thuộc loại nhóm có hàm lượng kiềm thấp.
Men frit: là loại men đã được nấu chảy (frit hoá) trước đó.
Men muối: là men được tạo thành do các chất bay hơi và bám lên bề mặt sản phẩm tạo thành một lớp men, men muối cũng thuộc nhóm men có hàm lượng kiềm thấp.
Men tự tạo: là phối liệu xương trong quá trình nung tự hình thành trên bề mặt sản phẩm một lớp tương đối nhẵn và bóng.

Theo nhiệt độ nung
Men khó chảy: là những loại men có nhiệt độ nóng chảy cao (1.250-1.450 °C), có độ nhớt lớn và thường là men kiềm thổ, men trường thạch hoặc men đá vôi. Loại men này có hàm lượng SiO2 cao và hàm lượng kiềm thấp. Nguyên liệu thường dùng để sản xuất loại men này là: cát, trường thạch, pegmatit, đá vôi, đá phấn, đôlômít, talc, cao lanh, đất sét... đó cũng là những nguyên liệu không tan trong nước nên phương pháp sản xuất các loại men này gọi là cách sản xuất men sống. Thành phần của các loại men này có giới hạn như sau:
1RO.0,35-0,5Al2O3.3,5-4,5SiO2 (men có nhiệt độ nung 1.230-1.350 °C).
1RO.0,5-1,2Al2O3.5,0-6,2SiO2 (men có nhiệt độ nung 1.350-1.435 °C).
Men dễ chảy: là những loại men có nhiệt độ nóng chảy thấp hơn 1.250 °C. Đây là những loại men nghèo SiO2 nhưng giàu kiềm và các oxide kim loại khác. Men loại này có thể là men chì hoặc không chì, trong trường hợp men chì hoặc men chứa những hợp chất dễ chảy nhưng có khả năng hoà tan trong nước thì phải frit hoá trước. Thành phần của các loại men này có giới hạn như sau:
1RO.0,1-0,4Al2O3.1,5SiO2.(0-0,5)B2O3 (men có nhiệt độ nung 900-1.100 °C) hoặc
1RO.0,1-(0-0,25)Al2O3.(0,6-3)SiO2.(0,1-0,725)B2O3 (men có nhiệt độ nung 1.000-1.080 °C)...
Men muối có thành phần như sau: 1Na2O.0,5Al2O3.2,8SiO2 hay là 1Na2Al2O3.5,5SiO2.

Theo thẩm mỹ

Về mặt mỹ thuật, men được sử dụng như là một hình thức trang trí, các sản phẩm được trang trí bởi hình thức này là những bình gốm, chậu hoa, các loại tượng.
Men chảy: thường được trang trí lên sản phẩm gốm mịn. Khi nung dó đặc tính men (độ nhớt và sức căng bề mặt) của lớp men nền và lớp men phủ khác nhau, thường thì lớp men phủ có độ nhớt thấp hơn, sức căng bề mặt bé nên chảy mạnh và (thậm chí) hoà trộn một phần vào lớp men nền. Ở nhiệt độ nung, men chảy phủ lên lớp men nền tạo một bề mặt sản phẩm với màu sắc hoặc sự kết tinh từng mảng.
Để nhận được men này, pha thêm vào men khoảng 25% chất trợ chảy (PbO.SiO2) và một lượng oxide màu hoặc chất màu.
Men rạn: Nếu chủ động tính toán cấp phối sao cho hệ số giãn nở nhiệt của men và xương chênh lệch nhau, bề mặt lớp men sẽ có sự rạn nhất định (rạn chân chim, rạn hạt vừng). Với men rạn, lớp men càng dày thì độ rạn càng sâu và càng đảm bảo. Để có sự chênh lệch hệ số giãn nở nhiệt của men và xương phải giảm bớt lượng SiO2; CaO của xương (và) hoặc tăng lượng các oxide có hệ số giãn nở riêng phần lớn của men (tăng Na2O, K2O... và giảm Al2O3).
Men rạn, màu xanh Thổ Nhĩ Kỳ (turquoise) được thể chế tạo bằng cách thêm 3% CuO vào men 0,7Na2O.0,3CaO.3SiO2.
Men rạn, mờ nhiệt độ nung 1.060-1.100 °C có thành phần: 0,4Li2O.0,16Na2O.0,44CaO.0,22Al2O3.2,6SiO2.
Men kết tinh: Nếu thành phần men có những cấu tử gây mầm kết tinh, khi làm nguội nếu độ nhớt của men đủ nhỏ để các mầm kết tinh tự lớn lên sẽ nhận được men kết tinh. Quá trình kết tinh diễn ra 2 giai đoạn: đầu tiên là giai đoạn tạo mầm (ứng với khoảng nhiệt độ tạo ra số mầm kết tinh nhiều nhất) và giai đoạn mầm tinh thể lớn lên (khoảng nhiệt độ làm mầm tinh thể phát triển kích thước lớn nhất).
Chất tạo mầm phổ biến nhất là impfen có công thức 2ZnO.SiO2 được tạo bằng cách trộn ZnO và SiO2 theo tỷ lệ trên, đồng thời thêm vào 10%Pb3O4 hoặc 20% oxide kiềm. Khi nấu chảy thu được frit đục với các mầm tinh thể 2ZnO.SiO2.
Men sần (matt): Khi thêm vào men gốc (bóng) một số oxide khó chảy, hay oxide màu như Cr2O3, CuO, Fe2O3, TiO2.. (10-30%) hoặc SnO2 (10%) ta được men sần. Ở nhiệt độ nóng chảy men gốc, các oxide trên phân bố đều trên mặt men nhưng không nóng chảy và không tan lẫn với men gốc, khi làm nguội các phần tử khó chảy đó tạo nên lớp sần sùi, bề mặt nhám.
Men co: Là loại men khi nóng chảy thì co cụm lại dẫn đền bề mặt men chỗ dày, chỗ mỏng, thậm chí để lại khoảng trống không men trên bề mặt sản phẩm. Thành phần men này phải chức các oxide có sức căng bề mặt lớn như Al2O3, MgO, ZnO, CaO, SnO2, NiO, V2O5 hoặc Cr2O3.
Ở nhiệt độ nung 1.040 °C, nếu thêm 8-10% màu vàng ZrO2-V2O5 vào gốc men 0,5PbO.0,2CaO.0,2ZnO.0,1MgO.0,18Al2O3.1,7SiO2 sẽ nhận được một men co đẹp.
Men khử: Nhận được bằng cách dùng môi trường lúc nung (nung hoàn nguyên) và chủ yếu lúc làm nguội sản phẩm để khử các oxide màu đến trạng thái kim loại. Tuỳ bản chất nguyên tố kim loại được pha vào men và tuỳ thuộc điều kiện thừa hay thiếu CO của môi trường nung mà mặt men có sắc thái khác nhau.
Men ngũ sắc: là loại men có bề mặt được tạo bởi một lớp mỏng kim loại màu khi nhìn vào thấy giống hiện tượng vết dầu loang trên mặt nước. Để có men ngũ sắc đẹp thường sử dụng các muối kim loại của Co, Cu, Fe, Ag, Bi...
Men celadon (hay men ngọc): chính là màu xanh của Fe2+ (của Fe0 và có thể bị khử một phần về Fe. Thực tế màu men Seladon ít đồng nhất mà thường biến đổi từ lục xám nhẹ đến lục ngả vàng. Có thể nhận màu Seladon giả nhưng đồng nhất bằng cách tạo chất màu Seladon trước, sau đó phun màu lên sản phẩm và tráng thêm một lớp men trong.
Men đỏ huyết dụ (hay đỏ đồng): có bản chất chính là men khử do CuO chuyển về dạng kim loại ở dang keo đồng và phân bố đều trong men. Cơ chế tạo ra keo đồng theo phản ứng:
SnO + CuO = Cu +SnO2

CuO+CO = Cu+CO2.

Hàm lượng chất khử, thời gian khử phải thực nghiệm để rút ra thông số kỹ thuật chính xác. Khi môi trường khử quá đậm, thời gian khử quá dài, sản phẩm sẽ chuyển một phần sang nâu hoặc xám đen.

Tham khảo

Industrial Ceramics-Felix Singer and Sonja S. Singer; Chapman Hall Ltd. Luân Đôn (1963). Xem chương 6: Glazes, trang 525-660.
Kỹ thuật sản xuất gốm sứ-Tô Đông Hải.

Xem thêm
 Thủy tinh
 Gốm
 Gạch men
 Gạch bông

Liên kết ngoài

Trang web Công ty TNHH Frit Huế
Thành phần hoá học một số loại men Frit
Trang web Fritta
Trang web của Glazura s.r.o-Cộng hòa Séc

Gốm
Phối màu
Kỹ thuật gốm
Ứng dụng thủy tinh
Kỹ thuật nghệ thuật
Đồ gốm


title: Sarah Harding

text:
Sarah Nicole Harding (tên khai sinh Sarah Nicole Hardman; sinh ngày 17 tháng 11 năm 1981 - mất 5 tháng 9 năm 2021) là một ca sĩ-nhạc sĩ, kiêm diễn viên và người mẫu ảnh nước Anh và là một thành viên của nhóm nhạc pop Girls Aloud, cô cùng với nhóm nhạc được chương trình truyền hình thực tế Popstars:The Rivals  từ đó đã trở thành một trong những ngôi sao giải trí đạt được thành công liên tục và tích lũy một tài sản lên đến 25 triệu bảng Anh vào tháng 5 năm 2009. Năm 2010, cô bắt đầu bước vào sự nghiệp hát solo.

Tiểu sử

Thiếu thời
Harding sinh ra ở vùng Ascot, Berkshire. Cô lớn lên, cùng với hai anh em và cư trú ở Staines, Surrey, sau đó đến Stockport, Manchester. Cô sinh trưởng trong một gia đình có truyền thống âm nhạc, cha cô là John Adam Hardman, người đã giới thiệu cô đến phòng thu khi còn nhỏ. Lúc lên 15 tuổi, cha cô ly thân, cha mẹ sau đó đã ly dị và cô không còn liên lạc với cha. Cô lớn lên và làm nhiều công việc, Sarah cũng từng đi lưu diễn Tây Bắc nước Anh biểu diễn tại các quán rượu, các hộp đêm, công viên để kiếm sống.

Thành công

Năm 2002, cô quyết định thử giọng cho Popstars, sau đó cùng với 04 thành viên nữ khác thành lập nhóm Girls Aloud, từ đó liên tiếp gặt hái nhiều thành công. Sarah Harding có một vẻ đẹp cá tính và quyến rũ và là "quả bom" tóc vàng nổi nhất của Girls Aloud với thân hình gợi cảm và có một mái tóc vàng quyến rũ, cô từng được bầu chọn là một trong 10 phụ nữ quyến rũ nhất hành tinh của FHM và trở thành gương mặt mới cho hãng đồ lót danh tiếng Ultimo. Sarah sẽ xuất hiện trong bộ sưu tập đồ lót thu đông bao gồm các mẫu thiết kế nội y mới nhất và các trang phục mặc nhà dành cho lứa tuổi từ 16 tới 30. Sau đó cô đã chuẩn bị và bước ra hát solo, đây cũng là một phần nguyên nhân làm cho nhóm nhạc này tan rã.

Về phần đời tư, cô kiên quyết khẳng định không lao vào vòng xoáy rắc rối như ca sĩ Britney Spears (đang có tai tiếng trong giai đoạn này), cô tự tin rằng mình có đủ khả năng kiểm soát cuộc sống của mình. Đến nay cô vẫn chưa lập gia đình.

Sự nghiệp solo
Từ năm 2009, Sarah Harding đã có kế hoạch tách ra khỏi nhóm để khởi nghiệp solo, cô đang bắt tay cộng tác cùng Filthy Dukes trong bản soundtrack của bộ phim sắp ra mắt "Wild Child" Bộ soundtrack của "Wild Child" là một album hay với sự góp mặt của nhiều tên tuổi lớn như Rihanna, Robbie Williams và Nelly Furtado. Và Sarah Harding cũng không phải thành viên duy nhất trong nhóm đang có những kế hoạch hợp tác bên ngoài. Cheryl Cole trong giai đoạn này cũng đang hợp tác với nam ca sĩ William trong track Heartbreaker trong khi Nadine Coyle cũng có ý định tách ra hát solo. Và đến năm 2010, cô đã có bước phát triển mới trong sự nghiệp solo.

Chú thích

Xem thêm
 Girls Aloud
 Cheryl Cole

Ca sĩ Vương quốc Liên hiệp Anh
Sinh năm 1981
Nhân vật còn sống


title: Apaustis

text:
Apaustis là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Các loài
 Apaustis rupicola (Denis & Schiffermüller, 1775)
 Apaustis theophila (Staudinger, 1866)

Tham khảo

 Apaustis at funet.fi
 Natural History Museum Lepidoptera genus database

Acronictinae


title: Phrixosceles hydrocosma

text:
Phrixosceles hydrocosma là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Ấn Độ (Meghalaya).

Chú thích

Tham khảo

Phrixosceles


title: Wilzenberg-Hußweiler

text:
Wilzenberg-Hußweiler là một đô thị thuộc huyện Birkenfeld, trong bang Rheinland-Pfalz, phía tây nước Đức. Đô thị Wilzenberg-Hußweiler có diện tích 6,46 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 313 người.

Tham khảo

Xã của bang Rheinland-Pfalz
Xã và đô thị ở huyện Birkenfeld


title: Cung điện Buckingham

text:
Điện Buckingham là một dinh thự của Vua (hoặc Nữ vương) Vương quốc Anh ở Luân Đôn, nơi ở chính thức và cũng là nơi làm việc chính của Vương thất Anh. Cung điện này được xây dựng từ năm 1703 cho công tước Buckingham và được ba công viên bao bọc, trong đó có Công viên Hyde nổi tiếng. Nó được xây dựng để phục vụ cho các sự kiện đặc biệt của đất nước và cho hoàng gia.

Cung điện Buckingham được xây dựng trên một địa điểm đã được sở hữu tư nhân ít nhất 150 năm. Nó từng được mua lại bởi vua George III vào năm 1761 để tặng cho Vương hậu Charlotte. Đến thế kỷ thứ 19, nó được mở rộng, chủ yếu là do kiến trúc sư John Nash và Edward Blore. Nơi này chính thức trở thành nơi ở của Hoàng thất Anh khi Nữ vương Victoria lên ngôi năm 1837.

Cung điện Buckingham là một biểu tượng và nhà của chế độ quân chủ Anh, một phòng trưng bày nghệ thuật và thu hút hấp đẫn được nhiều khách du lịch. Nó là một địa điểm quy tụ của người Anh trong những thời điểm ăn mừng của đất nước cũng như khi đất nước rơi vào khủng hoảng. Nữ vương Anh và các thành viên khác trong Vương tộc sẽ tiếp đãi khách, và tổ chức những nghi lễ long trọng tại đây.

Nhà của quốc vương
Điện được xây dựng bởi John Sheffield, công tước Buckingham và Normandy thứ 1, năm 1703 là một ngôi nhà phố (nơi thường trú ở Luân Đôn). Nó đã được mua bởi vua George III năm 1761, và trở thành nhà chính thức của gia đình hoàng thất Anh ở Luân Đôn vào năm 1837. Nó thuộc sở hữu của Nhà nước.

Nội thất
Điện Buckingham có diện tích sàn 77.000 mét vuông (828.821 dặm vuông). Một tranh cãi tuyên bố là cung điện làm việc lớn nhất thế giới, bất chấp diện tích sàn nhỏ hơn của nó.

Cung điện có tất cả 19 phòng khách, 52 phòng ngủ dành cho khách và các thành viên trong hoàng gia, 78 phòng tắm, 188 phòng dành cho nhân viên của cung điện, 92 phòng làm việc.

Vườn tại Điện Buckingham
Vườn Buckingham là khu vườn tư nhân lớn nhất tại Luân Đôn. Vào mùa xuân, cả cung điện tràn ngập hoa thủy tiên vàng, loài hoa đặc trưng của đồng quê nước Anh.

Từ năm 2001, phần hoa viên của cung điện được mở cửa để đón khách tham quan. Thiết kế của hoa viên khá đặc biệt có thể đưa mọi người ngược thời gian trở về những năm 1852, khi cung điện bắt đầu là nơi ở của Hoàng gia.

Hồ trung tâm của cung điện có diện tích rộng hơn 3 mẫu Anh. Vào thời Vua George VI và Nữ vương Elizabeth II, người ta đã thay đổi rừng cây kiểu Victoria thành vườn hoa. Đấy còn là nhà của hơn 30 ngàn loài chim. Một con đường dài gần nửa cây số đến thẳng hồ trung tâm. Phía Nam của hồ là thế giới của những loài động vật hoang dã. Nơi đây còn được ví là trái tim của thành phố Luân Đôn, vì nó đã tạo nên quang cảnh tuyệt đẹp cho thành phố. Khi đi từ cửa cung điện đến hồ trung tâm, du khách có thể ngắm nhìn rất nhiều loại hoa dại, có tất cả 350 loại và cuộc sống của hầu hết các loài động vật, nhất là các loài chim. Hồ trung tâm là nơi yên tĩnh và đẹp nhất điện Buckingham.

Tham quan công cộng
Vào năm 2004, kỷ niệm 50 năm lên ngôi của Nữ vương Elizabeth II, người ta đã tổ chức chiêu đãi hơn 500 trẻ em trong tổ chức từ thiện của Nữ vương ở hoa viên cung điện. Chăm sóc trẻ em nghèo là một trong những việc làm từ thiện mà Nữ vương quan tâm. Người ta còn tổ chức cho các em đi dạo quanh hoa viên trong cung điện.

Xung quanh, phía ngoài cung điện có nhiều lính canh gác, họ không bao giờ tỏ một thái độ biểu cảm nào, dù chỉ một khóe cười.

Các phòng nhà nước, được sử dụng cho công chức nhà nước và giải trí, được mở cửa cho công chúng mỗi năm cho hầu hết của tháng Tám và tháng Chín, như là một phần của mùa hè mở cửa.

Các cung điện còn sở hữu các văn phòng của Hoàng gia và là nơi làm việc của 450 người.

Chú thích

Liên kết ngoài

 Buckingham Palace , official site
 Account of Buckingham Palace, with prints of Arlington House and Buckingham House , from Edward Walford, Old and New London, Vol 4, Chap. VI (1878)
 Account of the acquisition of the Manor of Ebury , from F.H.W. Sheppard (ed.), Survey of London, vol. 39, "The Grosvenor Estate in Mayfair", part 1 (1977)

Cung điện Anh
Công trình xây dựng tại Thành phố Westminster
Điểm tham quan ở Thành phố Westminster


title: Scheuern

text:
Scheuern là một đô thị ở huyện Bitburg-Prüm, trong bang Rheinland-Pfalz, phía tây nước Đức. Đô thị Scheuern có diện tích 6,51 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 52 người.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Bitburg-Prüm


title: Zamia poeppigiana

text:
Zamia poeppigiana là một loài thực vật thuộc họ Zamiaceae. Loài này có ở Colombia, Ecuador, và Peru. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo

 Donaldson, J.S. 2003. Zamia poeppigiana. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 24 tháng 8 năm 2007.

poeppigiana


title: Santibáñez de Ecla

text:
Santibáñez de Ecla là một đô thị trong tỉnh Palencia, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 87 người.

Tham khảo

Đô thị ở Palencia


title: Conoderus paryphus

text:
Conoderus paryphus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1859.

Chú thích

Tham khảo

Conoderus


title: Nicole Scherzinger

text:
Nicole Scherzinger (sinh 29 tháng 6 năm 1978 tại Honolulu, Hawaii) là một ca sĩ Mỹ.

Tiểu sử và sự nghiệp
Cô mang trong mình 3 dòng máu: Nga, Hawaii (Mỹ) và Philipin. Mẹ cô, Rosemary, chỉ mới 18 tuổi khi sinh cô, đã li thân với người cha Philippin của cô. Sau đó họ chuyển đến Louisville, Kentucky, sống với người cha dượng Gary Scherzinger.

Nicole bắt đầu sự nghiệp biểu diễn ở Louisville, tham gia vào trường Biểu diễn Nghệ thuật Tuổi trẻ thuộc Trường Trung hoc phổ thông DuPont và biểu diễn cùng Nhà hát Diễn viên Louisville. Cô tập trung về chuyên ngành nhà hát tại đại học Wright State nhưng sau đó đã ngừng việc học để hát vocal phụ cho ban nhạc rock "Days of the New".
Năm 1999, cô xuất hiện trong album thứ hai của nhóm "Days of the New". Cô cũng thu 2 bài hát với Barry Drake: F.O.B.

Năm 2001, Nicole chiến thắng trong cuộc thi truyền hình Popstars, và nhanh chóng kiếm được một vị trí trong ban nhạc nữ Eden's Crush. Cô trở thành một trong những ca sĩ hát chính quan trọng của nhóm. Đĩa đơn "Get Over Yourself" của nhóm đạt lượng bán ra cao nhất và nằm trong top ten của Billboard Hot 100."Love this way", đĩa đơn thứ hai của nhóm cũng đạt thành công rực rỡ. Và vào tháng 11 năm 2002, cô chính thức rút khỏi nhóm nhạc này.
Sau đó, cô cũng vài lần biểu diễn solo với cái tên Nicole Kea, và đã cộng tác với một số ca sĩ, nghệ sĩ khác.

Tháng 5 năm 2003, Nicole đầu quân cho nhóm nhạc nữ The Pussycat Dolls, một nhóm nhạc ít người biết đến thời bấy giờ. Cô trở thành người hát chính trong nhóm kiêm nhóm trưởng nhóm nhạc hấp dẫn này. Sau khi thành công rực rỡ với hit "Don't cha", Pusycat Dolls đánh bật Spice Girls, trở thành nhóm hợp ca nữ sexy và nổi tiếng nhất Hoa Kỳ. Tiếp tục thăng hoa với "Buttons", "Stickwitu" đứng đầu bảng xếp hạng tại Mĩ, Anh, Canada... Nicole hầu như là người hát chính trong tất cả các bài hát của nhóm. Album "PCD" có số lượng bán ra khổng lồ tại Mĩ và các nước khác.

Hiện tại Nicole quyết định phát triển cả sự nghiệp solo và đã ra album của riêng mình mang tên: "Her name is Nicole" với bài hát "Baby love" làm chủ đạo.
Năm 2008, nhóm cho ra mắt hit "When I grow up" nằm trong album "Doll Domination" phát hành vào ngày 16/9.

Điện ảnh

Truyền hình

 Popstars (2001)
 My Wife and Kids (2002)
 Half & Half (2002)
 Wanda at Large (2003)
 The Pussycat Dolls Present (2007–08)
 The X Factor (UK) (2007, 2010, 2012–13, 2016–17)
 Dancing with the Stars (2010)
 How I Met Your Mother (2011)
 The X Factor (US) (2011)
 I Can Do That (2015)
 Best Time Ever with Neil Patrick Harris (2015)
 Bring the Noise (2015)
 The Masked Singer (2019)

Phim

 Chasing Papi (2003)
 Love Don't Cost a Thing (2003)
 Men in Black 3 (2012)
 Moana (2016)
 Dirty Dancing (2017)
 Ralph Breaks the Internet (2018)

Tham khảo

Liên kết

Sinh năm 1978
Nữ ca sĩ Mỹ
Nhân vật còn sống
Nữ ca sĩ nhạc pop Mỹ
Nữ diễn viên điện ảnh Mỹ
Nhà tạo mẫu Mỹ
Người Mỹ gốc Philippines
Người Mỹ gốc Nga
Nhà từ thiện Mỹ
Nhà sản xuất thu âm Mỹ
Nhạc sĩ nhạc dance Mỹ
Nữ ca sĩ-người viết bài hát Mỹ
Nhạc sĩ nhạc synthpop
Nghệ sĩ của A&M Records
Nghệ sĩ của Interscope Records
Tín hữu Công giáo La Mã Hoa Kỳ
Nữ vũ công Mỹ
Người viết bài hát từ Kentucky
Ca sĩ nhạc synthpop
Nữ diễn viên Louisville, Kentucky
Nicole Scherzinger
Nhân cách truyền hình từ Louisville, Kentucky
Nữ ca sĩ thế kỷ 21
Nhà hoạt động quyền LGBT Mỹ


title: Bayog, Zamboanga del Sur

text:
Bayog là một đô thị cấp ba ở tỉnh Zamboanga del Sur, Philippines.

Các đơn vị hành chính

Bayog is subdivided into 29 khu phố (barangay).

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Official Website of the Đô thị Bayog
 Mã địa lý chuẩn Philipin
 2000 Thông tin điều tra dân số Philipin
 Official Website of the Province of Zamboanga del Sur

Đô thị của Zamboanga del Sur


title: Wangerooge

text:
Wangerooge là một trong 32 hòn đảo thuộc quần đảo Frisia ở Biển Bắc nằm gần bờ biển Hà Lan, Đức và Đan Mạch. Đây cũng là một đô thị thuộc huyện Friesland trong bang Niedersachsen thuộc Đức. Đô thị này có diện tích 4,97 km².

Hòn đảo này thu hút du khách nhờ các bãi biển, các tiện nghi nghỉ dưỡng.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 – Trang mạng chính thức
Lịch trình phà

Đảo của Đức
Quần đảo Frisia
Xã và đô thị ở huyện Friesland


title: Solanum lanuginosum

text:
"Solanum lanuginosum" là một thực vật có hoa loài thuộc họ cà (Solanaceae). Có lẽ nó cùng với các loài trước đây xếp vào Solanum nhưng đã xếp lại sang chi Lycianthes, tuy vậy định danh chính xác vẫn còn chưa rõ.

Đây là loài đặc hữu của Ecuador, nhưng có thể đã gần như tuyệt chủng do mất môi trường sống.

Ghi chú

Tham khảo

  [2008]: "Solanum lanuginosum". Truy cập 2008-SEP-29.

Lycianthes
Thực vật Ecuador
Thực vật cực kỳ nguy cấp


title: Longitarsus angorensis

text:
Longitarsus angorensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Gruev & Kasap miêu tả khoa học năm 1985.

Chú thích

Tham khảo

Longitarsus
Động vật đặc hữu Thổ Nhĩ Kỳ


title: Asbecesta congoensis

text:
Asbecesta congoensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Laboissiere miêu tả khoa học năm 1929.

Chú thích

Tham khảo

Asbecesta


title: Ville-sur-Cousances

text:
Ville-sur-Cousances  là một xã thuộc the tỉnh Meuse trong vùng Grand Est đông bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 231 mét trên mực nước biển. Dân số theo điều tra năm 1999 của INSEE là 108 người.

Tham khảo

Villesurcousances


title: Baeoura taprobanes

text:
Baeoura taprobanes là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Baeoura
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Hydrochroa

text:
Hydrochroa là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Geometridae


title: Ocnerostoma piniariella

text:
Ocnerostoma piniariella là một loài bướm đêm thuộc họ Yponomeutidae. Nó được tìm thấy ở châu Âu. The species closely resembles Ocnerostoma friesei.

Sải cánh dài ca. 9 mm. Con trưởng thành bay làm một đợt từ tháng 6 đến tháng 8. .

Ấu trùng ăn Scots Pine.

Ghi chú
Mùa bướm bay ở đây là ở Bỉ và Hà Lan. Ở các khu vực phân bố khác có thể khác.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Ocnerostoma piniariella at UK Moths

Ocnerostoma
Côn trùng châu Âu


title: Hylarana montivaga

text:
Hylarana montivaga là một loài ếch trong chi Hylarana. Nó được tìm thấy ở Thái Lan, Việt Nam, có thể có ở Campuchia và Lào.

Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng ẩm ướt đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, các khu rừng vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, và sông. Loài này đang bị đe dọa do mất môi trường sống.

Hình ảnh

Tham khảo

Rana
Động vật lưỡng cư Việt Nam
Động vật lưỡng cư Thái Lan


title: Uroplata nebulosa

text:
Uroplata nebulosa là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Baly miêu tả khoa học năm 1885.

Chú thích

Tham khảo

Uroplata


title: Garhshanker

text:
Garhshanker là một thành phố và là nơi đặt hội đồng đô thị (municipal council) của quận Hoshiarpur thuộc bang Punjab, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Garhshanker có dân số 15.094 người. Phái nam chiếm 52% tổng số dân và phái nữ chiếm 48%. Garhshanker có tỷ lệ 73% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 76%, và tỷ lệ cho phái nữ là 70%. Tại Garhshanker, 11% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Punjab


title: Colletes roborovskyi

text:
Colletes roborovskyi là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Friese mô tả khoa học năm 1913.

Chú thích

Tham khảo

Colletes
Động vật được mô tả năm 1913


title: HMS Dragon (D46)

text:
HMS Dragon (D46) là một tàu tuần dương hạng nhẹ thuộc lớp Danae của Hải quân Hoàng gia Anh Quốc. Trong Chiến tranh Thế giới thứ hai, nó được chuyển cho Hải quân Ba Lan và hoạt động dưới tên gọi ORP Dragon, cho đến khi bị hư hại nặng bởi một ngư lôi có người lái của Đức vào ngày 7 tháng 7 năm 1944. Nó không được sửa chữa, thay vào đó nó được cho đánh chìm như một đê chắn sóng nhằm hỗ trợ cho các hoạt động đổ bộ Normandy.

Thiết kế và chế tạo
Một trong những con tàu được chế tạo nhanh nhất vào thời đó, Dragon được đặt lườn vào ngày 24 tháng 1 năm 1917 tại Glasgow. Nó được hạ thủy vào ngày 29 tháng 12 cùng năm; tuy nhiên, mãi cho đến ngày 16 tháng 8 năm 1918 nó cuối cùng mới được đưa ra hoạt động cùng Hải quân Hoàng gia dưới tên gọi HMS Dragon.

Lịch sử hoạt động

Giữa hai cuộc thế chiến
Được trang bị sáu khẩu pháo 152 mm (6 inch), chiếc tàu tuần dương hạng nhẹ được đưa ra hoạt động quá trễ để có thể tham gia Chiến tranh Thế giới thứ nhất. Nó đã từng đưa Hoàng tử xứ Wales (Vua Edward VIII tương lai) đến Canada vào tháng 8 năm 1919 trong chuyến viếng thăm lãnh thổ này.

Sau đó Dragon tham gia cuộc Nội chiến Nga trong thành phần lực lượng đặc nhiệm can thiệp nhằm trợ giúp cho các nước độc lập Latvia và Estonia chống lại các lực lượng Bolsheviks và Đức trong tháng 10 và tháng 11 năm 1919. Vào ngày 17 tháng 10 năm 1919, Dragon bị bắn trúng ba phát đạn pháo từ một khẩu đội duyên hải trong khi tham gia các hoạt động chống lại lực lượng Đức tấn công Riga, làm thiệt mạng chín người và bị thương năm người khác.

Vào năm 1924, con tàu được bố trí vào Hải đội Đặc nhiệm cùng với các tàu chiến-tuần dương HMS Hood và HMS Repulse, các tàu tuần dương HMS Delhi, HMS Danae và HMS Dauntless cho một chuyến đi vòng quanh thế giới. Dragon đã ghé qua Zanzibar, Ceylon, New Zealand, Fiji, Canada và Jamaica cũng như viếng thăm hữu nghị Hoa Kỳ, Antilles thuộc Hà Lan và Australia. Đến năm 1928 nó được rút khỏi hoạt động thường trực và trải qua một cuộc tân trang lớn tại Anh. Trong số các thay đổi, hầm chứa thủy phi cơ của nó được tháo dỡ.

Giai đoạn mở màn chiến tranh
Trong Chiến tranh Thế giới thứ hai, Dragon thoạt tiên được sáp nhập vào Hải đội Tuần dương 7 thuộc lực lượng tuần tra phía Bắc chống lại tàu ngầm U-boat của Đức tại khu vực Shetland. Vào tháng 11 năm 1939 nó tham gia vào việc săn đuổi thiết giáp hạm bỏ túi Admiral Graf Spee. Đến tháng 2 năm 1940, HMS Dragon băng qua Địa Trung Hải và quay trở về Đại Tây Dương. Vào ngày 16 tháng 9 năm 1940, nó ghi được chiến công đầu tiên khi bắt giữ được tàu khu trục Pháp Touareg. Vào ngày 23 tháng 9, nó đi đến khu vực cảng Dakar, nơi nó tham gia Chiến dịch Menace chống lại hạm đội Pháp đặt căn cứ tại đây. Cùng với HMS Inglefield và HMS Foresight nó đã đánh chìm tàu ngầm Pháp Persée và bản thân nó cũng tham gia việc bắn phá cảng. Sau hạt động này, nó di chuyển đến Freetown, nơi nó hoạt động chống lại thiết giáp hạm bỏ túi Đức Admiral Scheer trong tháng 12.

Cho đến tháng 11 năm 1941 Dragon phục vụ như là tàu hộ tống cho nhiều đoàn tàu vận tải vượt Đại Tây Dương, trước khi được chuyển sang Á Châu. Vào ngày 20 tháng 1 năm 1942, nó nhận được lệnh phối thuộc vào một lực lượng đặc nhiệm để hoạt động tại Hoàng hải; nhưng sau khi Singapore thất thủ, nó được sáp nhập cùng với HMS Caledon và tàu tuần dương Hà Lan HNLMS Jacob van Heemskerk để hoạt động tại Ceylon. Đến tháng 5 nó di chuyển đến Madagascar. Trong tháng tiếp theo, thủy thủ đoàn của nó lên bờ và được chuyển sang đơn vị khác, trong khi Dragon bắt đầu chuyến hành trình của nó quay trở về Anh để tân trang. Vì thủy thủ đoàn được rút gọn của nó không thể hoạt động con tàu một cách độc lập, nó phải được cho sáp nhập vào nhiều oàn tàu vận tải khác nhau, và phải mất gần nữa năm trước khi cuối cùng về đến Liverpool ngang qua Cape Town, Chatham và Durban.

Chuyển cho Hải quân Ba Lan
Vào ngày 15 tháng 1 năm 1943, Dragon được chuyển giao cho Hải quân Ba Lan, được đổi tên thành ORP Dragon và được vận hành bởi một thủy thủ đoàn người Ba Lan. Cho dù tên của con tàu vẫn như nhau, nó mang một ý nghĩa mới. Trong tiếng Anh dragon có nghĩa là rồng, nhưng "rồng" trong tiếng Ba Lan là smok, trong khi "dragon" lại có nghĩa là long kỵ binh, một binh chủng bộ binh di chuyển trên ngựa, mặc dù từ ngữ sau này cũng xuất phát từ lối nói quanh co của "rồng". Được hiện đại hóa tại xưởng tàu của Cammell Laird ở Birkenhead, nó được tái trang bị với máy phát điện mới, radar và vũ khí. Việc tân trang con tàu hoàn tất vào ngày 23 tháng 8 năm 1943 và nó di chuyển đến Scapa Flow, nơi nó hoạt động trong thành phần nhiều đoàn tàu vận tải. Ngày 20 tháng 2 năm 1944 nó được tháp tùng bởi HMS Berwick và HMS Jamaica để hộ tống đoàn tàu vận tải JW.57 đi đến Murmansk; rồi hộ tống cho đoàn RA.57 trong chuyến quay về. Sau khi quay trở về, nó phối hợp với nhiều tàu chiến lớn khác để huấn luyện đổ bộ trước trận Normandy. Cuối cùng vào ngày 2 tháng 6 nó được phân về một hải đội bao gồm HMS Ramillies, HMS Warspite, HMS Mauritius, HMS Frobisher, HMS Arethusa, Danae và 24 tàu chiến nhỏ khác để cùng hướng đến Normandy.

Dragon đã có mặt trong cuộc đổ bộ Normandy khi tham gia Chiến dịch Neptune, bắn phá các khẩu đội pháo duyên hải Đức tại Colleville-sur-Orne và tại Trouville (bãi Sword) từ khoảng cách 4 km. Một quả đạn pháo  từ một khẩu đội Đức trên bờ bắn suýt trúng đã làm bị thương ba thủy thủ. Nó rút lui dưới sự bảo vệ của Ramillies và HMS Roberts, mà hỏa lực của chúng đã tiêu diệt khẩu đội này. Chiều tối ngày D, nó di chuyển đến khu vực bãi Juno để hỗ trợ cho lực lượng đổ bộ tiến quân. Ngày hôm sau, nó bắn phá các vị trí của quân Đức tại và chung quanh thị trấn Caen. Tuy nhiên, vào ngày 8 tháng 6, một trục trặc trong hệ thống liên lạc đã khiến nó không thể tiếp tục hoạt động bắn phá, và chỉ cho đến đêm nó mới có thể khai hỏa trở lại nhắm vào Sư đoàn xe tăng 21 Đức gần Varaville. Ngày hôm sau, nó tham gia vào một cuộc đấu pháo tay đôi với một khẩu đội pháo trên bờ tại Houlgate, rồi sau đó nó quay trở về Portsmouth để tiếp nhiên liệu và bổ sung tiếp liệu. Từ ngày 12 đến ngày 17 tháng 6 nó lại nả pháo xuống các vị trí của quân Đức gần Caen, Gouneville, Lébisey và Varaville. Trong thời gian này nó từng tránh được một cuộc tấn công từ một tàu ngầm đối phương không thể xác định. Vào ngày 18 tháng 6 nó hướng về Portsmouth hộ tống cho chiếc thiết giáp hạm HMS Nelson vốn đã trúng phải một quả thủy lôi.

Hư hỏng và bị đánh chìm
Vào ngày 7 tháng 7 năm 1944, Dragon quay trở lại khu vực ngoài khơi Caen, nơi nó tham gia vào việc bắn pháo chuẩn bị cuối cùng nhằm chiếm thị trấn này sau cuộc phong tỏa kéo dài một tháng. Ngày hôm sau, lúc 5 giờ 40 phút, ở tọa độ , trong lúc chờ đợi mệnh lệnh để khai hỏa, Dragon bị một quả ngư lôi có người lái Đức Neger do Walther Gerhold điều khiển đánh trúng với tổn thất 26 người. Một tài liệu khác cho rằng chiến công này là của một hoa tiêu tên Potthast.

Vụ nổ đã gây ra một đám cháy ở hầm đạn số 3, buộc phải cho làm ngập nước. Ngoài ra, phòng động cơ số 3 cũng bị đánh trúng, và con tàu bắt đầu bị chìm qua mạn trái; độ nghiêng của con tàu đạt đến 9°, nhưng thuyền trưởng đã ổn định cân bằng con tàu bằng cách ra lệnh cho mọi tháp pháo xoay sang mạn phải. Cho dù có thêm 11 thủy thủ bị tử thương, tình hình được ổn định, và con tàu di chuyển đến một vùng nước nông chờ đợi con nước thủy triều rút. Sau khi nước được bơm khỏi phòng động cơ bị ngập, người ta khám phá là lườn tàu bị thủng trải rộng suốt hai ngăn, và lỗ thủng có kích thước khoảng 5 × 15 mét.

Mặc dù vẫn còn nổi và có thể sửa chữa được, người ta vẫn quyết định bỏ con tàu. Nó được kéo đến Mulberry "B", nơi mà vào ngày 10 tháng 7, tàu đổ bộ LST-494 trợ giúp vào việc chuyển thủy thủ đoàn còn lại của Dragon, 17 sĩ quan và 320 thủy thủ rời tàu quay trở về Anh Quốc. Đến ngày 15 tháng 7, các vũ khí trên tàu được tháo dỡ. Hai xác thủy thủ tiếp tục được phát hiện trên tàu và họ được an táng trên biển. Ngày 16 tháng 7 nó chính thức được cho ngừng hoạt động, và đến ngày 20 tháng 7, nó bị đánh đắm để tạo thành dãi chắn sóng nhân tạo gần Courseulles. Vào ngày 4 tháng 10 năm 1944 vai trò phục vụ của nó trong Hải quân Ba Lan được thay thế bởi chiếc ORP Conrad, nguyên chính là con tàu chị em HMS Danae cùng lớp.

Chú thích

Tham khảo
 Colledge, J. J.; Warlow, Ben (1969). Ships of the Royal Navy: the complete record of all fighting ships of the Royal Navy (Rev. ed.). London: Chatham. ISBN 978-1-86176-281-8. OCLC 67375475.
 Jane's Fighting Ships of World War One (1919), Jane's Publishing Company

Liên kết ngoài
U-boat.net

Lớp tàu tuần dương Danae
Tàu tuần dương của Hải quân Hoàng gia Anh
Tàu tuần dương của Hải quân Ba Lan
Tàu tuần dương trong Thế Chiến I
Tàu tuần dương trong Thế Chiến II
Đổ bộ Normandy
Xác tàu đắm trong Thế Chiến II tại eo biển Anh Quốc
Sự cố hàng hải năm 1944


title: Homalispa signata

text:
Homalispa signata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Pic mô tả khoa học năm 1926.

Chú thích

Tham khảo

Homalispa


title: Alen

text:
Alen là dạng cụ thể của một gen, có chức năng di truyền nhất định. Đây là một trong những khái niệm quan trọng hàng đầu trong Di truyền học, vốn được phiên âm từ thuật ngữ "allele" của tiếng Anh. Khái niệm "alen" và khái niệm "gen" nhiều khi có thể dùng thay cho nhau, nhưng thực ra là khác nhau.

Một allele (UK: / ˈæliːl /, / əˈliːl /; US: / əˈliːl / hình thành từ tiếng Hy Lạp(ἄλλος állos, "một cái khác"), được định nghĩa những trạng thái khác nhau của cùng 1 gen, cùng tồn tại ở 1 locus xác định trên nhiễm sắc thể.

Ví dụ, nhóm máu ABO được kiểm soát bởi gen ABO, gen này có sáu alen chung. Gần như mọi kiểu hình (phenotype) của con người là một số tổ hợp của sáu alen này.

Nó cũng có thể để cập đến các biến thể khác nhau ở vài trăm cặp base hoặc nhiều vùng của đoạn gen mã hóa cho một protein. Các allel có thể có kích thước rất khác nhau. Ở kích thước thấp nhất có thể, một allel có thể là đa hình đơn nucleotide (SNP). Ở kích thước cao hơn, nó có thể dài tới vài nghìn cặp base. Hầu hết các allel dẫn đến sự thay đổi ít hoặc không quan sát được trong chức năng của protein mà gen mã hóa.

Thời Việt Nam Cộng hòa danh từ này được  Ủy ban Quốc gia Soạn thảo Danh từ Chuyên môn dịch là di thể tương hình hay di thể đối vị.

Hình ảnh

Nguồn trích dẫn

Di truyền học


title: Bulbophyllum unitubum

text:
Bulbophyllum unitubum là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

Liên kết ngoài

unitubum]]

U


title: Hán học

text:
Hán học (chữ Hán: 漢學) hay Trung Quốc học (chữ Hán: 中國學) là ngành khoa học chuyên nghiên cứu về Trung Quốc, bao gồm lịch sử, chính trị, xã hội, triết học, kinh tế, thậm chí nghiên cứu cả về cộng đồng người Hoa ở nước ngoài. Đây là khái niệm do người nước ngoài đặt ra, tiếng Anh gọi môn khoa học này là Sinology hay Chinese Studies, còn người Trung Quốc gọi khoa học nghiên cứu về Trung Quốc là Quốc học 國學.

Lịch sử
Ban đầu Hán học chỉ nghiên cứu về văn hoá cổ đại Trung Quốc, chủ yếu nghiên cứu cổ văn, triết học, văn học, hầu như không bao quát hết xã hội Trung Quốc hiện đại. Sau Chiến tranh thế giới thứ hai, Hán học mới bắt đầu nghiên cứu đến Trung Quốc hiện đại.

Hán học thường được chia làm hai thời kỳ là Hán học cổ đại và Hán học hiện đại. Thời gian phân chia hai thời kỳ này không thống nhất, có ý kiến lấy năm 1850 (thời kỳ Trung Quốc suy yếu) hoặc năm 1911 (Cách mạng Tân Hợi) hoặc năm 1949 (Cộng hoà nhân dân Trung Hoa thành lập) từ về trước là Hán học cổ đại, các nghiên cứu sau này thuộc về Hán học hiện đại.

Các nhà Hán học

Hán học, Hoa học và Sinology

Theo nhận định của học giả Trung Quốc Trương Kỳ Quân, thì danh từ Sinology mà người phương Tây thường dùng là chỉ Hoa học chứ không phải Hán học. Nhiều học giả phương Tây còn đề xướng Tạng học (nghiên cứu về Tây Tạng), Mãn học (nghiên cứu về Mãn Châu), theo quan điểm của các học giả Đại lục là phá hoại sự thống nhất của Trung Quốc. Theo đó thì Hoa học không phải là nghiên cứu về Trung Quốc mà chủ yếu nghiên cứu về các dân tộc thiểu số Trung Quốc.

Tham khảo
Tiếng Anh:

 Barrett, Timothy Hugh, Singular Listlessness: A Short History of Chinese Books and British Scholars (London: Wellsweep, 1989). 125p. "Published in its original form in F. Wood, ed., British Library Occasional papers, 10: Chinese studies [1988], p. 9-53.".
Cayley, John & Ming Wilson ed., Europe Studies China: Papers from an International Conference on the History of European Sinology, London: Han-Shan Tang Books, 1995.
 Honey, David B., Incense at the Altar: Pioneering Sinologists and the Development of Classical Chinese Philology, New Haven: American Oriental Society, 2001. (See also E.G. Pulleyblank's review of the work in the Journal of the American Oriental Society, Vol. 122, No. 3 (Jul.-Sep., 2002), pp. 620–624, available through JSTOR).
Mungello, David E., Curious Land: Jesuit Accommodation and the Origins of Sinology, Stuttgart: F. Steiner Verlag Wiesbaden, 1985.
 Yang Liansheng, Excursions in Sinology (Cambridge, MA: Harvard University Press, 1969).
 Zurndorfer, Harriet Thelma, China Bibliography: A Research Guide to Reference Works about China Past and Present, Leiden: Brill Publishers, 1995. ISBN 9004102787.

Tiếng Trung:

 Hạ Thiên Nhược, Hán học gia đàm Hán học, Báo Thanh niên Trung Quốc, 12/1/2005
 Xu thế và thiên hướng của Hán học quốc tế thế kỷ 20

Hán học
Đông phương học
Châu Á học


title: Agabus morosus

text:
Agabus morosus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được LeConte miêu tả khoa học năm 1852.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Agabus


title: Krusdorf

text:
Krusdorf là một đô thị ở huyện Feldbach trong bang Steiermark, nước Áo. Đô thị  có diện tích 5,95 km², dân số cuối năm 2005 là 407 người.

Tham khảo


title: Dercetina celebensis

text:
Dercetina celebensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Jacoby miêu tả khoa học năm 1886.

Chú thích

Tham khảo

Dercetina


title: Aria, Navarre

text:
Aria là một đô thị trong tỉnh và cộng đồng tự trị Navarre, Tây Ban Nha. Đô thị này có diện tích là 8,18 ki-lô-mét vuông, dân số năm 2007 là 61 người.

Đô thị nằm ở độ cao m trên 853 mực nước biển.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 ARIA in the Bernardo Estornés Lasa - Auñamendi Encyclopedia (Euskomedia Fundazioa)

Đô thị ở Navarre


title: Ráfales

text:
Ráfales là một đô thị trong tỉnh Teruel, Aragon, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 181 người.

Tham khảo

Đô thị ở Teruel


title: Lanistes bicarinatus

text:
Lanistes bicarinatus là một loài ốc nước ngọt cỡ lớn, là động vật chân bụng sống dưới nước động vật thân mềm có mang và nắp (động vật chân bụng)|nắp ốc thuộc họ Ampullariidae, the apple snails.

Nó là loài đặc hữu của Cộng hòa Dân chủ Congo.

Chú thích

Lanistes
Động vật đặc hữu Cộng hòa Dân chủ Congo


title: Polyalthia malabarica

text:
Polyalthia malabarica là một loài thực vật thuộc họ Annonaceae. Nó được  Richard Henry Beddome mô tả năm 1869 dưới danh pháp Phaeanthus malabaricus. Năm 2015, Ian Mark Turner chuyển nó sang chi Polyalthia.

Phân bố
Nó là loài đặc hữu của Ấn Độ. Loài này hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chủng
Gồm 2 chủng như dưới đây:
 Polyalthia malabarica var. malabarica
 Polyalthia malabarica var. longipedicellata

Chú thích

Tham khảo

M
Thực vật Ấn Độ
Thực vật được mô tả năm 1869


title: Thais herberti

text:
Thais herberti là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Muricidae, họ ốc gai.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Thais
Động vật được mô tả năm 1998


title: Termignon

text:
Termignon là một xã thuộc tỉnh Savoie trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes ở đông nam nước Pháp.

Xem thêm
Commune của tỉnh Savoie

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Savoie


title: Tipula absconsa

text:
Tipula absconsa là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng sinh thái Palearctic.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Digama

text:
Digama là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae, though it và related genera were formerly placed ở Arctiidae.

Các loài
Digama abietis Leech, 1889
Digama africana Swinhoe, 1907
Digama aganais Felder, 1874
Digama budonga Bethume-Baker, 1913
Digama burmana Hampson, 1892
Digama costimacula Swinhoe, 1907
Digama culta Hübner, 1825
Digama daressalamica Strand, 1911
Digama fasciata Butler, 1877
Digama hearseyana Moore, 1859
Digama insulana Felder, 1868
Digama lithosioides Swinhoe, 1907
Digama malgassica Toulgoët, 1954
Digama marchalii Guerin, 1843
Digama marmorea Butler, 1877
Digama meridionalis Swinhoe, 1907
Digama nepheloptera Hampson, 1910
Digama ostentata Distant, 1899
Digama pandaensis Romieux, 1935
Digama plicata Pinhey, 1952
Digama rileyi Kiriakoff, 1958
Digama sagittata Gaede, 1926
Digama septempuncta Hampson, 1910
Digama serratula Talbot, 1932
Digama sinuosa Hampson, 1905
Digama spilleri Bethune-Baker, 1908
Digama spilosoma Felder, 1874
Digama spilosomoides Walker, 1865
Digama strabonis Hampson, 1910

Digama elongata Swinhoe, 1907 is now Galtara elongata.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera generic names catalog

Erebidae
Aganainae


title: Walloon Brabant

text:
Walloon Brabant (tiếng Pháp: Brabant-Wallon, tiếng Hà Lan: , ) là một tỉnh trong vùng Wallonia, Bỉ. Tỉnh này giáp với (từ phía bắc theo chiều kim đồng hồ): tỉnh Flemish Brabant (vùng Flemish) và các tỉnh Liège, Namur cũng như tỉnh Hainaut (Wallonia). Tỉnh lỵ là Wavre. Tỉnh có diện tích 1.093 km² và gồm 1 huyện với 27 đô thị.

Walloon Brabant đã được lập năm 1995 khi tỉnh Brabant được tách thành 3 phần: hai tỉnh mới Walloon Brabant và Flemish Brabant, vùng thủ đô Brussels.

Tại thời điểm tháng 1 năm 1999, tỉnh này có dân số 347.423 người, mật độ dân số 318 người / km²

Các đô thị
 Beauvechain (Bevekom)
 Braine-l'Alleud (Eigenbrakel)
 Braine-le-Château (Kasteelbrakel)
 Chastre
 Chaumont-Gistoux
 Court-Saint-Etienne
 Genappe
 Grez-Doiceau
 Hélécine (Heilissem)
 Incourt
 Ittre
 Jodoigne (Geldenaken)
 La Hulpe (Terhulpen)
 Lasne
 Mont-Saint-Guibert
 Nivelles (Nijvel)
 Orp-Jauche (Gete)
 Ottignies-Louvain-la-Neuve
 Perwez
 Ramillies
 Rebecq
 Rixensart
 Tubize (Tubeke)
 Villers-la-Ville
 Walhain
 Waterloo
 Wavre (Waver)

Ghi chú

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang mạng chính thức

Brabant
Vùng phân chia
Vùng cấp hai Liên minh châu Âu
Tỉnh Wallonie


title: Nguyễn Văn Bảy (A)

text:
Nguyễn Văn Bảy (2 tháng 2 năm 1936 – 22 tháng 9 năm 2019), còn gọi Bảy A, tên khai sinh Nguyễn Văn Hoa, là Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân, sĩ quan cao cấp của lực lượng Không quân Nhân dân Việt Nam, cấp bậc Đại tá. Ông nguyên là Phó Tham mưu trưởng Quân chủng Phòng không – Không quân Việt Nam, là một trong mười chín phi công Việt Nam đạt cấp "Ách" (Aces) trong Chiến tranh Việt Nam, với thành tích lái MiG-17 bắn rơi 7 máy bay các loại của Mỹ. Ông cũng là phi công lái chiếc MiG-17 - loại máy bay bắn rơi nhiều máy bay đối phương nhất trong thời kì chiến tranh Việt Nam. Ông còn được biết đến với câu nói nổi tiếng: "Ở Việt Nam, ra ngõ là gặp anh hùng".

Tiểu sử và binh nghiệp
Nguyễn Văn Bảy sinh ngày 2 tháng Hai năm 1936, tên thật là Nguyễn Văn Hoa, là con thứ bảy trong gia đình. Do người Nam Bộ hay gọi theo thứ tự nên dần cái tên Nguyễn Văn Bảy thành tên chính. Ông sinh tại huyện Lai Vung, tỉnh Sa Đéc (nay là tỉnh Đồng Tháp).

Khoảng năm 1953, do không chịu lấy vợ theo ý gia đình, ông bỏ theo bộ đội, trở thành du kích khi 17 tuổi. Năm 1954, ông tại ngũ trong đơn vị Quân đội nhân dân Việt Nam tập kết ra miền Bắc.

Năm 1960, ông được chuyển binh chủng từ bộ binh sang không quân, theo học lớp lái máy bay phản lực ở Liên Xô. Trước đó, do học chưa hết lớp 3, phải học ở Trường bổ túc văn hóa Lạng Sơn và được phổ cập từ lớp 4 lên lớp 10. Ban đầu ông học lái máy bay Yak-52, sau đó chuyển dần lên Mig-15, Mig-17. Tháng 4 năm 1965, lớp đào tạo hoàn thành tốt nghiệp trở về nước, đáp máy bay xuống sân bay Gia Lâm.

Trong thời gian 1965-1968, ông Bảy tham chiến trên mặt trận không đối không và bắn hạ tổng cộng bảy máy bay Mỹ gồm hai chiếc F-105 và năm chiếc F-4, được xếp hạng "Ách". Ngoài ra được kết nạp Đảng viên Đảng Lao động Việt Nam. Tháng 4 năm 1966, ông tổ chức đám cưới với bà Trần Thị Niên là đồng hương, học sinh miền Nam tập kết ở sân bay Cát Bi. Sau đám cưới 45 phút thì chú rể lại lên máy bay xuất kích.

Ngày 1 tháng 1 năm 1967, ông được tuyên dương Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân Việt Nam. Khi được tuyên dương, ông mang cấp bậc Thượng úy, Đại đội phó Đại đội 1 Không quân, thuộc Trung đoàn Không quân Tiêm kích 923, Bộ Tư lệnh Phòng không – Không quân.

Thời gian sau đó, ông dần được thăng lên hàm Đại tá và giữ nhiều chức vụ trong Quân chủng như Trung đoàn trưởng Trung đoàn Không quân 937, Phó Tư lệnh Sư đoàn 372 Không quân, Phó tham mưu trưởng Không quân nhân dân Việt Nam.

Năm 1975, ông chỉ huy tiếp quản sân bay Cần Thơ và tham gia điều hành các sân bay khác ở miền Nam như Tân Sơn Nhất, Biên Hòa, Cần Thơ và chỉ huy không quân làm nhiệm vụ tại Campuchia.

Năm 1986, máy bay trực thăng chở ông gặp tai nạn khi viên phi công bất cẩn va phải một ngọn cây gần sân vận động Bạc Liêu. Đó là dịp Tết, ông thay mặt Quân chủng dùng trực thăng chở đào Nhật Tân tặng cho các đơn vị Phòng không – Không quân phía Nam.

Năm 1989, nghỉ hưu, ông làm Trưởng ban liên lạc cựu chiến binh Không quân tại Thành phố Hồ Chí Minh. Năm 1990, ông chuyển về xã Tân Phú Đông, thị xã Sa Đéc, sống cảnh đoàn viên cùng gia đình. Đến năm 2009, thì gia đình ông chuyển về quê là ấp Hậu Thành, xã Tân Dương, huyện Lai Vung, tỉnh Đồng Tháp làm nghề nông.

Năm 2010, ông ra Hà Nội dự Đại lễ nghìn năm Thăng Long, tham dự chương trình Thăng Long hồn thiêng sông núi – Hồ Chí Minh đẹp nhất tên Người.

Năm 2011, ông lại được lên báo khi trồng được củ khoai mỳ nặng 22,5 kg và được người dân trong vùng vui mừng nói: Anh hùng không quân bắn máy bay Mỹ và trồng khoai mỳ cũng anh hùng. Cuối năm 2015, ông có cuộc gặp gỡ với Thiếu tá phi công hải quân Charlie Plumb, người từng đụng độ với ông tại Quảng Yên ngày 24 tháng 4 năm 1967.

Các cuộc không chiến

Lần đầu xuất trận
10h ngày 19 tháng 6 năm 1965, biên đội Mig-17 của Nguyễn Văn Bảy cất cánh. 10h10 thì Không quân Việt Nam phát hiện máy bay Mỹ trên bầu trời Yên Thế và quyết định tấn công. Lực lượng Mỹ dựa vào số đông phản kích. Trận này máy bay của ông bị trúng 1 quả tên lửa nổ gần, thân máy bay bị 82 (có nguồn nói 84 ) vết thủng, có những vết thủng lớn hơn cả bàn tay, nhưng ông vẫn cố gắng điều khiển máy bay hạ cánh an toàn. Đây được xem là kỳ tích khi hiếm có phi công tiêm kích phản lực nào trên thế giới mà máy bay bị thương gần nát khúc đuôi vẫn còn bình tĩnh và tự tin đưa nó về hạ cánh an toàn.

Chiến thắng đầu tiên
Ngày 21 tháng 6 năm 1966, biên đội bốn chiếc Mig-17 của Trung đoàn không quân tiêm kích 923 phát hiện một máy bay trinh sát RF-8A được hộ tống bởi F-8 Crusader (Hiệp sĩ thánh chiến) của phi đội 211 Hoa Kỳ. Trận này biên đội Mig-17 bị bắn rơi hai chiếc, phía Hoa Kỳ lại bị hạ một chiếc F-8E và một chiếc RF-8A. Chiếc F-8E do Cole Black điều khiển bị bắn hạ với sự góp sức của ông. Còn chiếc RF-8A do Leonard Eastman lái thì bị biên đội trưởng Phan Thành Trung tiêu diệt. Phi công Cole Black bị bắt làm tù binh, giam giữ tại trại giam Hỏa Lò, Hà Nội.

Võ Nhai
Ngày 24 tháng 6 năm 1966, trên bầu trời Võ Nhai (Bắc Thái), phát hiện hai máy bay Không lực Hoa Kỳ đang bám đuổi máy bay của Không quân Nhân dân Việt Nam. Ông Bảy cùng một đồng chí bất ngờ lao thẳng vào đội hình đối phương và bám riết nổ súng, một máy bay Mỹ bốc cháy, rớt tại chỗ. Trận này biên đội của ông bắn rớt hai máy bay Mỹ, riêng ông hạ một chiếc, đó là chiếc F-4C của thiếu tá Mỹ John Roberton.

Việt Trì
Ngày 29 tháng 6 năm 1966, trên bầu trời Việt Trì (Vĩnh Phú), biên đội máy bay Việt Nam bị máy bay Mỹ với số lượng đông hơn nhiều lần bám đuổi. Nguyễn Văn Bảy quay lại đối đầu và bắn hạ một máy bay.

Đức Giang
Ngày 29 tháng 6 năm 1966, đơn vị Nguyễn Văn Bảy không chiến với tốp Thần sấm F-105D đang đánh vào kho xăng Đức Giang (Hà Nội). Trận này Nguyễn Văn Bảy hạ chiếc chỉ huy của Thiếu tá Murphy Neal Jones.

Nam Hà
Ngày 5 tháng 9 năm 1966, tại vùng trời khu vực Cầu Giẽ – Phủ Lý giáp ranh giữa Hà Tây và Nam Hà, phát hiện thấy hai máy bay F-8 sau khi ném bom định lẫn vào mây mù bỏ trốn. Phi công Nguyễn Văn Bảy và Võ Huy Mẫn đuổi theo hạ hai chiếc này. Sau trận này, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã trao tặng huy hiệu cho hai phi công.

Chí Linh
Ngày 16 tháng 9 năm 1966, mười sáu máy bay F-4 và F-105 tiến vào vùng trời Chí Linh (Hải Dương), chia nhiều tốp, nhiều tầng, nhiều hướng bao vây biên đội bốn máy bay Việt Nam. Trong trận chiến này, cả biên đội Việt Nam hạ ba chiếc F-4 trong đó ông Nguyễn Văn Bảy hạ một chiếc, hạ cánh an toàn.

Kiến An
Mờ sáng 21 tháng 9 năm 1966, biên đội bốn chiếc Mig-17 do Nguyễn Văn Bảy chỉ huy đã được lệnh chuyển từ Gia Lâm xuống sân bay Kiến An. Theo phương án, không quân Mỹ sẽ đánh đường số 1 từ biển bay vào hướng Quảng Ninh, Bắc Giang, MiG-17 cất cánh bí mật tiếp cận. Sau đó mười sáu chiếc F-105 cộng với tám chiếc F-4 tiêm kích bao vây Nguyễn Văn Bảy và Võ Huy Mẫn, còn Đỗ Huy Hoàng bị bắn rơi nhảy dù, chiếc Mig còn lại lạc đường.

Phát hiện chiến thuật của quân Mỹ, ông Bảy thông báo với Võ Huy Mẫn hai chiếc F-4 bay úp và Võ Huy Mẫn nhanh chóng hạ một chiếc. Ngay lúc đó, một chiếc F-105 bắn tên lửa vào chiếc MiG-17 của Võ Huy Mẫn trong khi phía trước chiếc MiG-17 là 1 chiếc F-4. Nguyễn Văn Bảy ra lệnh cho MiG-17 của Võ Huy Mẫn ra khỏi tầm ảnh hưởng, hai quả tên lửa của Mỹ lao rất nhanh vào chiếc F4 phía trước, chiếc F4 của Mỹ gãy đôi.

Hải Phòng
Ngày 24 tháng 4 năm 1967, từ sân bay dã chiến Kiến An, đơn vị Nguyễn Văn Bảy chiến đấu với tốp máy bay Mỹ đánh cảng Hải Phòng. Chiếc Mig-17 của ông tiếp cận và bắn hạ chiếc F-8C do Thiếu tá hải quân E.J.Tucker lái. Khi những máy bay hộ tống quay lại định trả thù, thì ông Bảy bay ngoặt tránh đòn lao máy bay hạ gục một chiếc F-4H.

Số 7 gắn liền với cuộc đời
MiG-17 là loại máy bay đã rất lạc hậu vào thời điểm đó: không có radar và tên lửa, vận tốc tối đa chỉ đạt Mach 0,9, nó không thể sánh được với loại MiG-21 hoặc các tiêm kích đời mới của Hoa Kỳ. Song nhờ chiến thuật hợp lý, Nguyễn Văn Bảy đã giành được những thắng lợi đáng kể. Trong hai năm 1966–1967, ông đã lái chiếc MiG-17 xuất kích 94 lần, 13 lần nổ súng và bắn rơi 7 máy bay Mỹ. Không có phi công MiG-17 nào đã bắn rơi nhiều máy bay hơn ông, và ông cũng chưa bị bắn rơi lần nào.

Sau năm 1967, theo chính sách giữ gìn phi công giàu kinh nghiệm, ông không tiếp tục chiến đấu mà được rút về làm công tác huấn luyện, đào tạo và truyền thụ kinh nghiệm cho lớp phi công mới.

Ông từng kể rằng: Tao toàn gặp số bảy: Tên Bảy, con thứ 7, đi bộ đội lúc 17 tuổi, học văn hóa 7 ngày lên 7 lớp, 7 lần bắn rơi 7 máy bay Mỹ bằng máy bay Mig 17, được phong Anh hùng năm 1967...

Nhầm lẫn
Một số báo chí thường nhầm lẫn phi công Bảy A là người đã tham gia trận chiến không đối hải với chiến hạm Highbee của Hải quân Hoa Kỳ. Người tham gia trận chiến đó cũng là một phi công tên là Nguyễn Văn Bảy quê ở Cà Mau, tức Bảy B, hy sinh năm 1972.

Qua đời
Ngày 16 tháng 9 năm 2019 ông phải nhập viện vì đột quỵ trong lúc đang làm vườn tại quê nhà, được gia đình đưa vào bệnh viện Sa Đéc (Đồng Tháp) và được chuyển thẳng lên Bệnh viện Quân y 175 (TP. Hồ Chí Minh).

Theo tin từ Bệnh viện Quân y 175 tại Thành phố Hồ Chí Minh, Anh hùng phi công Nguyễn Văn Bảy (A) đã từ trần hồi 21 giờ ngày 22 tháng 9 năm 2019, hưởng thọ 83 tuổi. Lễ tang của ông được hàng ngàn người tiễn đưa, trong đó có Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư thư Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh Nguyễn Thiện Nhân đến viếng và chia buồn, cùng đại diện nhiều lãnh đạo diện các cơ quan trung ương và địa phương. "Vô cùng thương tiếc Anh hùng lực lượng vũ trang đại tá Nguyễn Văn Bảy, nguyên Phó tham mưu trưởng Quân chủng Không quân, Huy hiệu 55 năm tuổi Đảng, người sĩ quan và đảng viên suốt đời chiến đấu, hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc, tấm gương sáng về đạo đức cách mạng cho các thế hệ” – ông Nguyễn Thiện Nhân viết trong sổ tang.

Ông được an táng tại quê nhà ấp Hậu Thành, xã Tân Dương, huyện Lai Vung, Đồng Tháp.

Tưởng nhớ
Tên ông đã được đặt cho con đường vuông góc với đường Lê Hồng Phong (phường Phước Long, thành phố Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa) từ hơn 10 năm trước. Hầu hết các báo đến hết năm 2018 vẫn ghi nhầm anh hùng La Văn Cầu là người duy nhất còn sống được đặt tên đường.

Chú thích

Liên kết ngoài
 Anh hùng phi công huyền thoại bắn rơi 7 máy bay Mỹ: Kỳ tích chưa biết đi xe đạp đã học lái máy bay
 Cuộc đời huyền thoại của Anh hùng phi công Nguyễn Văn Bảy

Người Đồng Tháp
Phi công Quân đội nhân dân Việt Nam
Đại tá Quân đội nhân dân Việt Nam
Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân
Huân chương Chiến công
Huân chương Hồ Chí Minh
Người Thành phố Hồ Chí Minh
Phi công Ách Việt Nam
Tử vong do đột quỵ


title: Clavus wilmeri

text:
Clavus wilmeri là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Drilliidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Clavus


title: Rochessauve

text:
Rochessauve  là một xã ở tỉnh Ardèche, vùng Auvergne-Rhône-Alpes ở đông nam nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Ardèche

Tham khảo

Xã của Ardèche


title: Frigiliana

text:
Frigiliana là một đô thị trong tỉnh Málaga, cộng đồng tự trị Andalusia Tây Ban Nha. Đô thị này có diện tích là ki-lô-mét vuông, dân số năm 2009 là người với mật độ người/km². Đô thị này có cự ly km so với tỉnh lỵ Málaga.

Tham khảo

Đô thị ở Málaga


title: Callhistia

text:
Callhistia là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Các loài
 Callhistia grandis Druce, 1882

Chú thích

Tham khảo

 Callhistia at funet.fi
 Natural History Museum Lepidoptera genus database

Boarmiini
Ennominae


title: Gastrotheca zeugocystis

text:
Gastrotheca zeugocystis là một loài ếch trong họ Hemiphractidae. Chúng là loài đặc hữu của Peru.
Môi trường sống tự nhiên của nó là các khu rừng vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới. Loài này đang bị đe dọa do mất môi trường sống.

Nguồn
 Stuart, S.N. 2006. Gastrotheca zeugocystis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 7 năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

Chi Nhái túi
Động vật lưỡng cư Peru
Động vật lưỡng cư Andes


title: Ylitornio

text:
Ylitornio (tiếng Sami Bắc: Badje-Duortnus; tiếng Thụy Điển: Övertorneå) là một đô thị của Phần Lan.

Đô thị này nằm ở tỉnh Lapland. Dân số là 5.314 người (2003) với diện tích là 2.207,18 km² trong đó 183,69 km² là diện tích mặt nước. Mật độ dân số là 2,6 người mỗi km².

Đây là đô thị chỉ sử dụng tiếng Phần Lan.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Ylitornio - Trang mạng chính thức
Ylitornio-Övertorneå  - Tourist site

Đô thị vùng Lapland


title: Xanthostemon glaucus

text:
Xanthostemon glaucus là một loài thực vật thuộc họ Myrtaceae. Đây là loài đặc hữu của New Caledonia.

Tham khảo

 Jaffré, T. et al. 1998. Xanthostemon glaucus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 24 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Nouvelle-Calédonie
Xanthostemon


title: Euphorbia decorsei

text:
Euphorbia decorsei là một loài thực vật thuộc họ Euphorbiaceae. Đây là loài đặc hữu của Madagascar. Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng khô nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 Haevermans, T. 2004. Euphorbia decorsei. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Madagascar
D


title: Kiến Hồ

text:
Kiến Hồ (chữ Hán phồn thể:建湖縣, chữ Hán giản thể: 建湖县) là một huyện thuộc địa cấp thị Diêm Thành, tỉnh Giang Tô, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Huyện này có diện tích 1113 ki-lô-mét vuông, dân số 790.000 người. Mã số bưu chính 224700. Chính quyền huyện đóng ở trấn Cận Hồ. Về mặt hành chính, huyện này được chia ra các đơn vị gồm 14 trấn: Cận Hồ, Kiến Dương, Tương Doanh, Hằng Tế, Nhan Đơn, Duyên Hà, Lô Câu, Khánh Phong, Thượng Cương, Cương Đông, Thảo Yển Khẩu, Cương Tây, Chung Trang, Bảo Tháp, Cao Tác.

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện Giang Tô
Diêm Thành


title: 5068 Cragg

text:
5068 Cragg (1990 TC) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 9 tháng 10 năm 1990 bởi McNaught, R. H. ở Siding Spring.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 5068 Cragg

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Robert H. McNaught
Thiên thể phát hiện năm 1990


title: Cá thu

text:
Cá thu là tên thông thường áp dụng cho một số loài cá khác nhau chủ yếu là thuộc họ Cá thu ngừ. Chúng sinh sống cả ở các vùng biển nhiệt đới và biển ôn đới. Phần lớn các loại cá thu sống xa bờ ở môi trường đại dương nhưng có một số, ví dụ Cá thu Tây Ban Nha (tiếng Anh: Spanish mackerel, tên khoa học Scomberomorus maculatus) vào gần bờ và có thể tìm thấy ở gần các cầu và cầu tàu. Loại cá thu lớn nhất là Cá thu Vua (tên khoa học Scomberomorus cavalla) có thể dài tới 1,68 m. Đặc điểm chung của các loại cá thu là thân dài, thon (khác với cá ngừ đại dương là loài có thân bầu), có nhiều vây nhỏ nằm sau các vây lớn ở lưng và bụng. Cá thu nếu có vẩy thì cũng rất nhỏ.

Cá thu được ưa thích và đánh bắt nhiều bởi cho nhiều thịt và nhiều dầu cá; chúng cũng được biết đến là loài có khả năng chiến đấu. Cá thu là đối tượng quan trọng trong ngư nghiệp công nghiệp và ngành câu cá giải trí. Thịt của cá thu dễ hư thối, chóng bị phân hủy, nhất là trong môi trường nhiệt đới nóng ẩm, và vì thế có thể gây ngộ độc nếu ăn phải cá ươn. Trừ khi được xử lý và bảo quản kỹ, cá thu phải được chế biến thành thức ăn ngay trong ngày. Bởi lý do này, chỉ có duy nhất cá thu xưa nay vẫn được bán ở London kể cả ngày Chủ nhật và đó cũng là loại cá duy nhất phải tẩm muối khi làm món sushi.

Xem thêm
 Họ Cá thu ngừ

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thu, cá

Cá thương mại

br:Brezhel
nl:Makreel (dier)
pl:Makrela


title: Mã hiệu

text:
Trong truyền thông liên lạc, một mã hiệu - hay còn gọi là mã số hoặc chỉ đơn thuần là mã - là một công thức để biến đổi một mẩu thông tin (chẳng hạn, một ký tự, một từ, hoặc một thành ngữ) sang một hình thức hoặc một tượng trưng khác, không nhất thiết đồng dạng với mẩu thông tin gốc. Trong truyền thông liên lạc và trong công nghệ xử lý thông tin (information processing), mã hóa (encoding) là một quá trình một nguồn (source) (đối tượng) biến đổi thông tin thành dữ liệu, sau đó truyền gửi dữ liệu tới một máy thu (observer), tương tự như một hệ thống xử lý dữ liệu. Giải mã (decoding) là một quá trình biến đổi dữ liệu ngược lại. Nó biến đổi các dữ liệu được một nguồn gửi đến thành các thông tin mà máy thu (hoặc người nhận) có thể hiểu được. (Xin xem thêm Các phương pháp giải mã). Codec là một phần mềm thực hiện công thức (hoặc thuật toán) để giải quyết cả hai chức năng, mã hóa và giải mã, chẳng hạn MP3 là một codec mà người ta có thể thực hiện trong phần cứng hay trong phần mềm. Nó còn có thể bao gồm cả chức năng nén dữ liệu nữa.

Một trong những nguyên nhân mã hóa được dùng là nó cho phép người ta giao thông liên lạc tại những nơi mà ngôn ngữ viết và nói thông thường trở nên khó khăn hoặc hoàn toàn không dùng được. Chẳng hạn, một mã điện tín thay thế các chữ (ví dụ: tàu hoặc hóa đơn) thành những chữ ngắn hơn, cho phép nguyên văn bản thông tin được truyền gửi với số ký tự ít hơn, truyền được tin nhanh hơn, và quan trọng hơn cả, rẻ tiền hơn. Một ví dụ khác nữa là ví dụ dùng tín hiệu cờ. Sự bố trí của các lá cờ, do người đánh tín hiệu cầm, hoặc do các cánh tay của một đài tín hiệu cờ giữ, được dùng để mã hóa từng phần của thông điệp mà người ta muốn gửi. Mỗi cách bố trí là dấu hiệu của một chữ, hoặc của một con số. Một người khác, đứng ở một nơi xa, thông dịch các tín hiệu cờ và tái tạo lại các chữ đã gửi.

Trong lịch sử mật mã học, một thời, cách dùng mã hiệu để đảm bảo tính tin cẩn (confidentiality) trong truyền thông liên lạc đã trở thành thông dụng, song hiện nay, người ta dùng mật mã (cipher) thay thế. (Xem thêm bài mã hiệu (mật mã học)).

Tính vắn tắt của mã hiệu khi được dùng trong giao thông liên lạc
Mã hiệu có thể được dùng để làm vắn tắt thông điệp. Khi thông điệp điện báo (telegraph messages) đã trở thành đỉnh cao của kỹ thuật (state of the art) trong việc truyền thông liên lạc nhanh chóng giữa những địa điểm cách nhau xa, các mã hiệu thương mại phức tạp có thể mã hóa một tổ hợp từ (thành ngữ) thành chỉ một chữ (thường là những nhóm 5 ký tự) đã được xây dựng, hầu cho các chuyên viên điện báo có thể thuộc lòng và trở nên thông thạo với các "chữ" như BYOXO ("Are you trying to weasel out of our deal?" - Có phải ông đang định né tránh cuộc thỏa thuận buôn bán của chúng ta phải không?), LIOUY ("Why do you not answer my question?" - Tại sao ông không trả lời câu hỏi của tôi?), BMULD ("You're a skunk!" - Mày là một thằng đê tiện!) hay AYYLU ("Not clearly coded, repeat more clearly." - Mã hiệu đánh không rõ ràng, đề nghị nhắc lại rõ hơn.). Các từ mã (code word) được chọn lọc bởi nhiều lý do khác nhau. Có thể là vì chiều dài, vì khả năng phát âm v.v. Nghĩa của chúng được chọn lọc để phù hợp với những nhu cầu mà người ta nghĩ đến như trong các thương lượng về buôn bán, những thuật ngữ trong luật ngoại giao, bất cứ và tất cả những gì trên đây đối với những quy tắc hoạt động tình báo v.v. Số lượng sổ mật mã và nhà xuất bản sổ mật mã tăng nhanh, kể cả một cơ quan hoạt động như một cái vỏ bên ngoài cho cơ quan Black Chamber của Mỹ, lãnh đạo bởi Herbert Yardley trong thời kỳ giữa Thế chiến thứ nhất và Thế chiến thứ hai. Mục đích của những mã hiệu này là nhằm tiết kiệm phí tổn trên đường dây. Việc mã hóa dùng trong công nghệ nén dữ liệu đã có từ trước thời kỳ của máy tính; một ví dụ trước đây là mã Morse điện báo, trong đó những chữ thường dùng được viết ngắn lại. Những kỹ thuật như Mã hóa Huffman hiện được dùng trong những thuật toán vi tính để nén những tập tin có số lượng dữ liệu lớn, thành những cái có hình thể gọn nhẹ hơn, để lưu trữ lại hoặc để truyền thông.

Một ví dụ: bảng mã ASCII
Hiện nay, ASCII có thể được coi là một loại mã dùng trong giao thông liên lạc dữ liệu (còn được gọi là "đại diện ký tự", hay chỉ đơn thuần "ký hiệu") phổ biến nhất. Hoặc trong phiên bản này hoặc trong phiên bản khác (phần nào tương thích), bảng mã ASCII hiện được dùng trong hầu hết các máy tính cá nhân (PC), các thiết bị đầu cuối, các máy in, và các thiết bị giao thông liên lạc khác. Phiên bản gốc của ASCII chỉ bao gồm 128 ký tự dùng 7 bit nhị phân—có nghĩa là dùng một chuỗi 7 ký tự bao gồm các số 1 và 0 mà thôi. Trong bảng mã ASCII, chữ "a" thường lúc nào cũng có giá trị là 1100001, và chữ "A" hoa luôn luôn có giá trị là 1000001, vân vân. Các bản kế thừa sau này của ASCII bao gồm bản dùng 8-bit để biểu đạt các ký tự (có cả các ký tự trong các ngôn ngữ của châu Âu, và những ký hiệu khác như các ký hiệu trong bài tú lơ khơ (♠,♣,♥,♦)), và sau này bản phát triển trọn vẹn nhất bao gồm tất cả các nét chữ trong các hệ thống chữ viết trên toàn thế giới (Xin xem bài Unicode và bài về Bob Bemer).

Các mã số dùng để phát hiện và sửa lỗi (như trong lưu trữ dữ liệu và trong truyền thông)
Các mã số (hay mã hiệu) cũng còn được dùng để đại diện cho dữ liệu, dưới một hình thức tốt hơn để giúp vào việc chống các lỗi lầm xảy ra trong khi truyền thông hay trong việc lưu trữ dữ liệu. Loại "mã" này được gọi là mã sửa lỗi (error-correcting code), và nó làm việc bằng cách cho thêm những giá trị thừa đã được tính toán một cách khôn khéo vào trong dữ liệu lưu trữ (hay dữ liệu được truyền thông). Ví dụ như:
Mã Hamming
Mã Reed-Solomon
Mã Reed-Muller
Mã của ông Bose-Chaudhuri-Hochquenghem
Mã Turbo
Mã Golay
Mã Goppa
Mã kiểm tra chẵn lẽ mật độ thấp (Low-density parity-check code) của Robert G. Gallager
Mã phân khoảng thời gian (space–time code)

Các mã dùng để sửa lỗi đều được tối ưu hóa để phát hiện chùm lỗi đột phát (burst errors) và các lỗi ngẫu nhiên.

Mã hiệu và các từ bằng chữ đầu
Các từ bằng chữ đầu (Acronyms) và các từ viết tắt cũng có thể được coi là các mã hiệu, hay nói cách khác, tất cả các ngôn ngữ và hệ thống chữ viết là các mã hiệu của tư duy nhân loại. Thỉnh thoảng người ta thấy một từ mã chiếm lĩnh được quyền tồn tại độc lập (cả về tổ chức của nhóm từ và về ý nghĩa) trong khi câu thành ngữ gốc của nó dần dần bị lãng quên đi, hoặc ở mức độ tối thiểu, câu thành ngữ không còn ý nghĩa chính xác mà mã hiệu tượng trưng nữa. Chẳng hạn con số "86" đã từng một thời là mã hiệu trong các hiệu ăn với nghĩa là "We're out of the requested item" (Món ăn yêu cầu đã hết). Hiện nay, mã hiệu "86" này lại thường được dùng với cái nghĩa là sự tẩy trừ (removal) hoặc sự hủy bỏ (destruction) của cái gì đó. Số 30 từng được dùng phổ biến trong giới báo chí với cái nghĩa là "end of story" (hết truyện), và đôi khi được dùng trong các ngữ cảnh khác để biểu thị chữ "the end" (Hết).

Mã Gödel
Trong toán học, mã Gödel là nền tảng cho chứng minh Định lý bất toàn của nhà toán học Kurt Gödel. Mục đích của định lý này là liên kết ký hiệu toán học với một số tự nhiên (số Gödel).

Ghi chú
 Lỗi ngẫu nhiên là các lỗi xảy ra thất thường, không theo một chu kỳ nhất định.
 Số 86 thường được dùng trong các cửa hàng ăn ám chỉ một món ăn hay một thứ nào đó đã bán hết, song có nguồn tin nói rằng chữ này bắt nguồn từ "brass-pounder short code" - các ký hiệu viết tắt của nhân viên điện báo - với cái nghĩa là "bỏ qua thông điệp đã gửi trước", hay "hủy diệt cái gì đi". Chữ brass (đồng thau) được dùng chỉ các thiết bị điện báo được làm bằng đồng thau; chữ pounder (người giã, máy giã) chỉ người điều hành các thiết bị điện báo này vì họ thường "giã các thông điệp sang mã Morse" (pounded out the messages in Morse code).

Xem thêm
Danh sách các thuật ngữ dùng trong ngành mã hóa

Mã hóa
Xử lý tín hiệu


title: La Roche-Canillac

text:
La Roche-Canillac  là một xã thuộc tỉnh Corrèze trong vùng Nouvelle-Aquitaine miền trung Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Corrèze

Tham khảo

Rochecanillac


title: Pregarten

text:
Pregarten là một đô thị ở huyện Freistadt bang Oberösterreich, nước Áo. Đô thị này có diện tích 27,8 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2005 là 4854 người..

Tham khảo


title: Andrena limbata

text:
Andrena limbata là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Eversmann mô tả khoa học năm 1852.

Chú thích

Tham khảo

L
Động vật được mô tả năm 1852


title: Orchis brancifortii

text:
Orchis brancifortii là một loài lan đặc hữu của Sardinia, Sicilia và southern Italy.

Hình ảnh

Tham khảo

brancifortii
Flora of Italy


title: Sân bay Pau Pyrénées

text:
Sân bay Pau – Pyrénées mã sân bay IATA: PUF, mã sân bay ICAO: LFBP) là một sân bay phục vụ thành phố Pau, sân bay có cự ly 10 km về phía tây bắc Pau trong tỉnh Pyrénées-Atlantiques thuộc vùng của Pháp. Sân bay có đường băng bằng asphalt dài 2500 mét.

Hãng hàng không và tuyến bay

Tham khảo

Liên kết ngoài
Sân bay Pau Pyrénées
Aéroport Pau Pyrénées
Aéroport de Pau – Pyrénées (Union des Aéroports Français)

Sân bay Nouvelle-Aquitaine
Công trình xây dựng Pyrénées-Atlantiques
Pau, Pyrénées-Atlantiques


title: Võ Xuân Cẩn

text:
Võ Xuân Cẩn (武春謹, 1772 - 1852), là một đại thần nhà Nguyễn trong lịch sử Việt Nam. Ông là cha vợ của vua Tự Đức, con gái ông là hoàng hậu Võ Thị Duyên, là một trong 3 người phụ nữ hoàng tộc cao quý đương thời được sách sử triều Nguyễn gọi là "Tam cung".

Trong quãng đời làm quan của ông, có hai việc làm nổi bật, đó là: Xin phép thực hiện việc quân điền tại Bình Định; dâng sớ xin gia ơn cho con cháu thái tử Nguyễn Phúc Cảnh và xin bổ dùng con cháu Nguyễn Văn Thành, Lê Văn Duyệt, Lê Chất.

Thân thế và sự nghiệp
Võ Xuân Cẩn là người huyện Lệ Thủy tỉnh Quảng Bình.

Lúc nhỏ, ông rất chăm học, thi đỗ hương cống (cử nhân), nhưng ở ẩn suốt thời Tây Sơn.

Gia Long năm thứ nhất (1802), nhà vua lấy lại kinh thành Phú Xuân, Võ Xuân Cẩn vào yết kiến, được bổ vào viện Hàn Lâm.

Năm 1803, ông được cử ra làm tham hiệp trấn Hưng Hóa, rồi làm cai bạ Bình Định.

Năm đầu Minh Mạng (1820), Võ Xuân Cẩn làm hiệp trấn Sơn Nam, sau về kinh đô Huế làm tả tham tri bộ Hình.

Năm 1824, ông làm hiệp trấn Nghệ An, rồi vì một lỗi nhỏ, bị giáng làm tuyên phủ phủ Hoài Đức (gần Hà Nội). Sau, chuyển ông làm Hình tả Bắc Thành hữu tham tri bộ Lại, rồi thăng thượng thư bộ Công.

Năm 1833, bổ Võ Xuân Cẩn làm tổng đốc Bình Phú (Bình Định và Phú Yên). Tại đây, năm 1835, ông được vua Minh Mạng khen rằng:
Tổng đốc Bình Phú Võ Xuân Cẩn từ khi nhậm chức tới nay thì Nam Kỳ luôn năm có việc. Địa hạt y trấn nhậm ở ngay khoảng đường trung độ, việc gọi lính và tải lương rất bận rộn, thế mà mọi việc đều được chu đáo. Trước đã thăng Thự hiệp biện Đại học sĩ, nay đặc cách gia hàm Thái tử Thiếu bảo và lại gia một cấp trác dị.
Một lần khác, ông lại được nhà vua khen là biết chọn quân ngũ, đàn hặc kẻ a dua trái phép.

Tháng 11 (âm lịch) năm 1838, ông đề nghị việc quân điền, tức lấy một số ruộng của người giàu ở Bình Định chia lại cho người nghèo.

Năm 1839, Võ Xuân Cẩn lĩnh chức thượng thư bộ Hình kiêm quản viện Đô Sát sung Thực lục tổng tài, chủ trì việc biên soạn bộ sử Thực Lục.

Thiệu Trị năm thứ nhất (1841), thăng ông thự Đông các đại học sĩ, lĩnh Hình bộ thượng thư như trước, rồi gia hàm thái tử thái bảo. Lấy cớ là tuổi đã quá 70, ông dâng sớ xin nghỉ việc, nhưng nhà vua không cho.

Năm 1842, nhà vua đi tuần tra Bắc Kỳ, sung Võ Xuân Cẩn làm khâm sai đốc lý lo việc tra biện các vụ án.

Năm 1846, gặp kỳ Khánh tiết, nhà vua ban thêm cho ông chức ngự tiền đại thần.

Năm Tự Đức thứ nhất (1848), Võ Xuân Cẩn dâng sớ xin gia ơn cho con cháu Anh Duệ thái tử (tức Nguyễn Phúc Cảnh); lại dâng sớ xin bổ dùng con cháu Nguyễn Văn Thành, Lê Văn Duyệt, Lê Chất, và đều được nhà vua nghe theo. Thấy ông tuổi già đức cao, nhà vua cho ông kiêm lĩnh chức Sư bảo các hoàng thân.

Năm 1850, nhân ngày lễ, nhà vua thưởng cho ông một chiếc kim khánh có chữ Túc đức nguyên lão.

Năm 1851, ông thọ 80 tuổi, được vua Tự Đức ban cho hai bài thơ mừng thọ.

Năm 1852, Võ Xuân Cẩn lại lấy cớ tuổi già cố xin về, vua y cho. Tháng 4 (âm lịch) năm ấy, ông mất tại quê nhà.

Thương tiếc, vua Tự Đức sai quan đến tế, ban tên thụy là Văn Đoan. Ngoài ra, nhà vua còn sai bộ Lễ đem bài thơ và bài minh do mình làm có nhan đề là Tứ triều nguyên lão (có nghĩa là đại thần có đức vọng lớn ở bốn triều) khắc lên bia đá dựng tại làng ông.

Năm 1858, nhà vua cho thờ ông trong đền Hiền Lương tại Kinh đô Huế.

Việc làm nổi bật

Thi hành phép quân điền tại Bình Định
Năm Mậu Tuất (1838), Tổng đốc Bình Phú Võ Xuân Cẩn tâu:
Tỉnh Bình Định ít ruộng công mà ruộng tư nhiều gần đến gấp bốn lần, kẻ cường hào giàu có kiêm tính cả, mà người nghèo không trông nhờ vào đâu...Nay phàm ruộng tư cứ 5 mẫu làm hạn, còn thừa bao nhiêu thời làm ruộng công, phân cấp cho dân, để làm lương điền khẩu phân. Nhà vua dụ: Việc ấy chắc nhiều người không bằng, e khó làm được.

Năm sau, ông về Kinh triều yết, nhà vua lại hỏi tới việc chia ruộng đã trình bày trước, ông thưa rằng: Tỉnh Bình Định đất tốt, nhà làm một năm gặt hai mùa, nhưng phần nhiều bị kiêm tính cả, người nghèo không có một thước, một tấc ruộng nào, nay nếu kiểm xét lấy ruộng của người giàu ra, chỉ để lại cho 1, 2 phần làm thế nghiệp, số còn thừa ra, lấy cấp cho nhân dân, thì họ nghèo có chỗ trông nhờ, mà lợi của đất mới được đều vậy.

Lần này, nhà vua giao xuống cho bộ Hộ bàn kỹ lại... Tháng 7 (âm lịch), sau khi đọc lời nghị của đình thần, vua Minh Mạng sai ông và tham tri bộ Hộ Doãn Uẩn đi đến Bình Định làm phép quân điền. Đến tháng 10 (âm lịch) năm ấy thì việc xong, Võ Xuân Cẩn được nhà vua khen thưởng một cấp trác dị.

Đề cập đến việc làm này của ông, nhà nghiên cứu Nguyễn Đình Đầu viết: Quân điền ở Bình Định quả là sự nghiệp "trác dị" của Võ Xuân Cẩn, song cũng là công trình tập thể của vua quan – những người lãnh đạo đương thời. Quân điền ở Bình Định coi như ổn định từ 1840 đến 1945, mặc dầu có phải sửa sai, vì đôi chỗ còn kiện cáo tranh tụng.Dâng sớ xin gia ơn
Năm Tự Đức thứ nhất (1848), tháng 3 (âm lịch) Võ Xuân Cẩn dâng sớ xin gia ơn cho con cháu Anh Duệ thái tử (tức Nguyễn Phúc Cảnh), lại dâng sớ xin bổ dùng con cháu Nguyễn Văn Thành, Lê Văn Duyệt, Lê Chất. Trong sớ có câu rằng: Cứ theo án đã thành, thì tội không thể chối được, nhưng xét về nguyên nhân phải tội, thì tình còn có thể thương được.Vua nghe rất cảm động, và đều cho thi hành cả.

Gia đình
Võ Xuân Cẩn có 2 vợ, vợ chính là họ Bạch, vợ thứ là họ Trần. Bà họ Trần sinh ra con gái thứ là Võ Thị Duyên, sau này làm vợ vua Tự Đức tức Lệ Thiên Anh hoàng hậu (tước hiệu được phong sau khi mất).

Năm Ất Dậu (1885), vua Đồng Khánh gia phong Võ Xuân Cẩn làm  Lệ Quốc công. Tổ tiên ông (4 đời) và hai vợ ông đều được phong tước. Ngoài ra, bốn con trai ông đều được bổ chức quan.

 Trong văn hoá đại chúng
{| class="wikitable" style="width:100%;"
|- style="background:gold; color:black; text-align:center;"
|Năm||Tác Phẩm||Diễn Viên||Nhân Vật'''
|-
| style="text-align:center;"|2020 || style="text-align:center;"|《Phượng khấu》|| style="text-align:center;"| Trọng Hiếu || style="text-align:center;"| Võ Xuân Cẩn
|}

 Chú thích

Sách tham khảo chính
Quốc sử quán triều Nguyễn, Đại Nam chính biên liệt truyện. Nhà xuất bản Văn học, 2004.
Quốc sử quán triều Nguyễn, Quốc triều chính biên toát yếu. Nhà xuất bản Văn học, 2002.
Nguyễn Q. Thắng- Nguyễn Bá Thế, Từ điển nhân vật lịch sử Việt Nam''. Nhà xuất bản Khoa học Xã hội, Hà Nội, 1992.

Người Quảng Bình
Quan lại nhà Nguyễn
Tổng tài Quốc sử quán triều Nguyễn


title: Erioptera subfurcifer

text:
Erioptera subfurcifer là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Erioptera
Limoniidae ở vùng Nearctic


title: Deuterocopus devosi

text:
Deuterocopus devosi là một loài bướm đêm thuộc họ Pterophoridae. Nó được tìm thấy ở New Guinea.

Sải cánh dài khoảng 10 mm. Con trưởng thành bay vào tháng 3 và tháng 11.

Nguồn gốc tên gọi
Loài này được đặt tên theo một trong số những nhà sưu tập về nó và là một nhà nghiên cứu say mê về nhóm các loài bướm nhỏ Microlepidoptera, ngài R. de Vos.

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài
Papua Insects

Deuterocopus


title: Lithosomus longicollis

text:
Lithosomus longicollis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Dolin in Dolin, Panfilov, Ponomarenko & Pritykina miêu tả khoa học năm 1980.

Chú thích

Tham khảo

Lithosomus


title: Saelices de Mayorga

text:
Saelices de Mayorga là một đô thị trong tỉnh Valladolid, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 179 người.

Tham khảo

Đô thị ở Valladolid


title: Molophilus fagetorum

text:
Molophilus fagetorum là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Tham khảo

Molophilus
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Altenbeken

text:
Altenbeken () là một đô thị ở huyện Paderborn, trong Nordrhein-Westfalen, Đức.

Altenbeken tọa lạc ở Eggegebirge, khoảng 15 km về phía đông bắc của Paderborn.

Altenbeken có 3 khu vực dân cư:
 Altenbeken
 Buke
 Schwaney

Thành phố kết nghĩa
  Betton (gần Rennes), (Pháp)

Chú thích

Tham khảo
 Trang mạng chính thức


title: Rhyacophila nyerpa

text:
Rhyacophila nyerpa là một loài Trichoptera trong họ Rhyacophilidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Động vật khu vực sinh thái Indomalaya
Rhyacophila


title: Jennifer Connelly

text:
Jennifer Lynn Connelly (sinh ngày 12 tháng 12 năm 1970) là nữ diễn viên điện ảnh người Mỹ. Dù cô đã đóng phim từ thuở niên thiếu và nhận được chú ý qua các vai diễn trong phim Labyrinth hay Career Opportunities nhưng mãi đến năm 2000 cô mới nổi tiếng qua diễn xuất trong phim Requiem for a Dream. Năm 2001 cô được trao Giải Oscar nữ Diễn viên phụ hay nhất nhờ vai diễn trong phim A Beautiful Mind, cùng Giải Quả cầu vàng Golden Globe và Giải BAFTA cũng cho vai diễn trong phim này.

Tiểu sử

Thuở nhỏ
Connelly sinh tại Catskill Mountains, Bang New York. Cô là con của ông Gerard Connely chuyên buôn bán quần áo và bà Ilene làm nghề bán đồ cổ. Năm lên mười tuổi cô bắt đầu thực hiện quảng cáo trên các báo và tạp chí nhờ một người bạn của cha cô làm trong ngành quảng cáo giới thiệu, rồi sau đó cô chuyển sang lĩnh vực quảng cáo trên truyền hình. Những việc này giúp ích cô ít nhiều khi nhận vai diễn đầu tiên trong đời, một vai phụ trong phim Once Upon a Time in America quay năm 1982 khi cô mới 12 tuổi. Cô còn xuất hiện trong phim Phenomena (1985) của đạo diễn Dario Argento, và phim Seven Minutes in Heaven.

Khởi đầu sự nghiệp
Connelly khởi đầu con đường trở thành một ngôi sao từ vai Sarah trong phim giả tưởng Labyrinth (1986). Cô lần lượt xuất hiện trong vài phim nhỏ như Etoile (1988), Some Girls (1988). Cô đóng phim The Hot Spot (1990) do Dennis Hopper đạo diễn nhưng phim này không thành công cả về nghệ thuật lẫn thương mại.

Connelly học ngành Ngữ văn Anh tại Đại học Yale, sau đó hai năm cô chuyển sang học ở Đại học Stanford.

Năm 1991 cô tham gia một phim của hãng Disney có ngân sách lớn là The Rocketeer nhưng phim này thất bại.

Bước đột phá vào thập niên 2000
Conelly có bước tiến quan trọng trong sự nghiệp khi cô xuất hiện cùng các diễn viên Jared Leto và Marlon Wayans trong phim Requiem for a Dream năm 2000 trong vai con nghiện heroin, và cũng chính phim này đã giúp cô được công nhận là một ngôi sao thực thụ. Năm 2001 cô vào vai Alicia Nash trong phim A Beautiful Mind; nhân vật này là vợ của nhà toán học bị tâm thần được Giải Nobel John Forbes Nash, Jr. do Russell Crowe thủ vai. Phim này rất thành công trên cả hai phương diện nghệ thuật và thương mại, và đã mang về cho Connelly nhiều giải thưởng danh giá trong đó có Giải Oscar cho Diễn viên phụ hay nhất.

Năm 2006, Connelly vào vai nhà báo Maddy Bowen trong phim Blood Diamond khá hay, nói về nạn buôn kim cương lậu và cảnh nội chiến tại Sierra Leone, châu Phi. Cô diễn chung với nam diễn viên Leonardo DiCaprio trong phim này đóng vai một tay buôn lậu kim cương tên Danny Archer.

Đời sống riêng tư
Connelly là người ăn chay. Cô quen diễn viên Paul Bettany khi họ cùng đóng phim A Beautiful Mind, sau đó họ kết hôn. Họ đặt tên cho con trai sinh năm 2003 là Stellan, lấy theo tên của nam diễn viên Stellan Skarsgård.

Các phim đã đóng

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Jennifer Connelly Blood Diamond interview  with Leonardo DiCaprio

Sinh năm 1970
Nhân vật còn sống
Nữ diễn viên đến từ New York
Nữ diễn viên điện ảnh Mỹ
Nữ diễn viên Mỹ thế kỷ 20
Nữ diễn viên Mỹ thế kỷ 21
Nữ diễn viên truyền hình Mỹ
Cựu sinh viên Đại học Yale
Người giành giải BAFTA cho Nữ diễn viên phụ xuất sắc nhất
Người mẫu nhí Hoa Kỳ
Nữ diễn viên thiếu nhi Mỹ
Người Mỹ gốc Na Uy
Người đoạt giải BAFTA
Phim và người giành giải Oscar cho nữ diễn viên phụ xuất sắc nhất
Người Mỹ gốc Ireland
Nữ diễn viên lồng tiếng Mỹ
Cựu sinh viên Đại học Stanford
Phim và người giành giải Quả cầu vàng cho Nữ diễn viên phụ xuất sắc nhất
Người Brooklyn
Nữ diễn viên đến từ thành phố New York
Người ăn chay


title: Pachygnathesis

text:
Pachygnathesis là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Hadeninae


title: Montaquila

text:
Montaquila là một đô thị ở tỉnh Isernia, vùng Molise miền nam Ý. Các đô thị giáp ranh: Colli a Volturno, Filignano, Monteroduni, Pozzilli

Biến động dân số

Liên kết ngoài
Montaquila