title: Ectoedemia amani

text:
Ectoedemia amani là một loài bướm đêm thuộc họ Nepticulidae. Nó được tìm thấy ở miền nam Na Uy, miền nam Thuỵ Điển, Đan Mạch (Bornholm và Falster), Áo (vùng Viên), và Macedonia.

Sải cánh dài 7.8-9.8 mm. Con trưởng thành đã được bắt trong tháng 6 và tháng 7.
Ấu trùng ăn các loài Ulmus.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Fauna Europaea
A Taxonomic Revision Of The Western Palaearctic Species Of The Subgenera Zimmermannia Hering And Ectoedemia Busck s.str. (Lepidoptera, Nepticulidae), With Notes On Their Phylogeny

Ectoedemia
Côn trùng châu Âu


title: Khám phá dòng Mississippi

text:
Khám phá Mississippi là một bức tranh do William Henry Powell thực hiện vào năm 1847. Bức tranh nói về cảnh chinh tướng Hernando de Soto đang cưỡi một con ngựa trắng nhìn ra sông Mississippi. De Soto người châu Âu đầu tiên nhìn thấy sông Mississippi vào năm 1541.

Tham khảo

William Henry Powell
Tranh sơn dầu


title: Arandas, Ain

text:
Arandas là một xã ở tỉnh Ain, vùng Auvergne-Rhône-Alpes thuộc miền đông nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Ain

Tham khảo

Xã của Ain


title: Khảo cổ học

text:
Khảo cổ học (tiếng Hán , bính âm, tiếng Hy Lạp cổ đại  archaiologia, , arkhaios "cổ", , -logia, "khoa học") là ngành khoa học nghiên cứu hoạt động của con người trong quá khứ, thường bằng cách tìm kiếm, phục chế, sắp xếp và nghiên cứu những chi tiết văn hóa và dữ liệu môi trường mà họ để lại, bao gồm vật tạo tác, kiến trúc, hiện vật sinh thái và phong cảnh văn hóa. Khảo cổ học được coi là một Khoa học xã hội và Nhân văn, tại Hoa Kỳ, khảo cổ học được coi là một phân ngành của Nhân học nhưng tại châu Âu, nó được coi là một ngành khoa học riêng biệt.

Khảo cổ học nghiên cứu về thời Tiền sử và lịch sử loài người từ khi tạo nên công cụ đá đầu tiên Đông Phi 4 triệu năm trước cho đến vài thập niên gần đây  (Khảo cổ không bao gồm Cổ sinh vật học). Khảo cổ đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong việc nghiên cứu về xã hội nguyên thủy, từ thời Đồ đá cũ cho đến khi chữ viết xuất hiện, chiếm tới 99% lịch sử loài người nhưng không có văn bản nào để nghiên cứu. Khảo cổ học có rất nhiều mục đích, từ tìm hiểu Sự tiến hóa của loài người đến Sự phát triển của văn hóa.

Nghiên cứu trên một phạm vi rộng lớn, khảo cổ sử dụng những thành quả và tác động lên nhiều ngành học khác nhau như: Nhân học, Lịch sử, Lịch sử nghệ thuật, Học thuật cổ điển, Dân tộc học, Địa lý, Địa chất học, Ngôn ngữ học, Ký hiệu học, Vật lý, Hóa học, Khoa học thông tin, Khoa học thống kê, Cổ sinh thái học, Cổ sinh vật học, Cổ động vật học, Cổ thực vật học và Cổ dân tộc thực vật học.

Phát triển từ Antiquarius ở châu Âu trong thế kỉ 19, ngày nay khảo cổ học đã được nghiên cứu và ứng dụng rộng rãi khắp thế giới. Từ buổi sơ khai, khảo cổ đã có nhiều phân ngành khác nhau, được ứng dụng những phương pháp khoa học và kĩ thuật tiên tiến vào nghiên cứu. Những vấn đề mà các nhà khảo cổ phải đối mặt hiện nay là: giả khảo cổ, hư hỏng, mất mát hiện vật, sự thiếu quan tâm của xã hội và sai lầm khi khai quật.

Lịch sử

Sơ khai
Ban đầu, Khảo cổ học xuất phát từ Sử học và những người ham mê nghiên cứu về quá khứ. Herodotus (c. 484-c. 425 TCN) là học giả đầu tiên nghiên cứu khảo cổ có hệ thống. Ông được biết đến với bộ sách 9 cuốn có tên , "Historiai", trong đó ông viết về mọi hiện vật được tìm thấy ở nhiều vùng khác nhau. Từ đó, ông có thể tìm thấy nguyên nhân và diễn biến của một số sự kiện lịch sử như Chiến tranh Hy Lạp - Ba Tư. Tuy nhiên các học giả đã tìm thấy một số lỗi trong ghi chép của Herodotus, ví dụ như ông đã không đi xa về phía nam dòng Nile như ông viết.

Khảo cổ học sau đó gắn với Antiquarius: là học thuật về lịch sử, có sự quan tâm về việc nghiên cứu những hiện vật, tư liệu cùng với di tích lịch sử. Các học giả cũng dùng những dấu hiệu được kiểm chứng để hiểu quá khứ. Nhà cổ học thế kỉ 18 Richard Colt Hoare nói "Chúng ta nói từ sự thật, không phải giả thuyết". Những thử nghiệm để hệ thống hóa, dần đưa khảo cổ trở thành một khoa học diễn ra vào Kỉ nguyên ánh sáng ở châu Âu trong thế kỉ 17 và 18.

Sự quan tâm học thuật về phần còn lại của nền văn minh Hy - La và những cuộc tái khám phá văn hóa cổ điển bắt đầu từ cuối thời kì Trung Cổ. Nhà sử học nhân văn Phục Hưng Ý Flavio Biondo đã tiến hành cuộc khám phá có hệ thống các phế tích và nghiên cứu Cổ địa hình vào đầu thế kỉ 15. Ông được coi là một trong những người sáng lập Khảo cổ học. Các nhà cổ học như John Leland và William Camden khảo sát vùng nông thôn nước Anh, vẽ, mô tả và giải thích những di tích mà họ phát hiện được.

Những cuộc khai quật đầu tiên

Những địa điểm được tiến hành khai quật đầu tiên là Stonehenge và những di tích cự thạch khác ở Anh. John Aubrey, một nhà khảo cổ tiên phong đã ghi nhận nhiều cự thạch và những di tích lộ thiên khác ở miền Nam nước Anh. Ông là người đi trước thời đại qua việc phân tích những kết quả khám phá. Ông cố gắng sắp xếp theo thời gian và loại sự tiến hóa của văn bản, kiến trúc, trang phục và hình lá chắn.

Những cuộc khai quật khác cũng được tiến hành tại hai thành phố cổ Pompeii và Herculaneum, nơi từng bị chôn vùi bởi dung nham sau vụ phun trào núi Vesuvius năm 79. Pompeii được khai quật từ năm 1748 trong khi Herculaneum được khám phá từ 1738. Việc tìm thấy toàn bộ thành phố cùng với dụng cụ, phần cơ thể người và những bức bích họa dưới lòng đất gây ảnh hưởng mạnh mẽ trên toàn châu Âu.

Tuy nhiên, trước khi kĩ thuật khảo cổ hiện đại ra đời, công việc khai quật còn kém hiệu quả. Sự quan trọng của nhận thức về phân tầng và đơn vị địa tầng bị bỏ qua.

Sự phát triển của phương pháp khảo cổ

Cha đẻ của kĩ thuật khai quật hiện đại là William Cunnington (1754–1810). Với sự tài trợ của Richard Colt Hoare, ông đã tiến hành một số cuộc khai quật tại Wiltshire trong năm 1798. Ông ghi nhận tỉ mỉ về nấm mồ thời Đá mới và Đồ đồng, những khái niệm mà ông sử dụng để phân loại và mô tả vẫn được dùng bởi các nhà khảo cổ hiện đại.

Một trong những thành tựu quan trọng trong thế kỉ 19 là việc sử dụng và phát triển khái niệm địa tầng. Ý tưởng về các tầng đá được sử dụng từ những nghiên cứu mới về địa chất học và cổ sinh vật học của một số học giả như William Smith, James Hutton và Charles Lyell. Với các cuộc khai quật di chỉ thời Tiền sử và Đồ đồng, địa tầng đã trở thành một khái niệm căn bản của khảo cổ học. Vào những thập niên cuối thế kỉ 19, các nhà khảo cổ như Jacques Boucher de Perthes và Christian Jürgensen Thomsen đã sắp xếp những hiện vật phát hiện được theo thứ tự thời gian. Khái niệm niên đại địa chất cũng được đưa ra trong thời gian này, phá vỡ thành kiến của mọi người cho rằng tuổi Trái Đất khá thấp.

Trước khoảng giữa thế kỉ 19, khảo cổ vẫn được coi là hoạt động thêm của các học giả. Nhân vật quan trọng đưa khảo cổ trở thành một khoa học hoàn chỉnh là Augustus Pitt Rivers, sĩ quan quân đội và nhà dân tộc học người Anh. Ông tiến hành khai quật trên lãnh địa của mình từ thập niên 1880. Phương pháp tiếp cận, sắp xếp hiện vật theo tính chất vật lý và thứ tự thời gian làm nổi bật sự tiến hóa của loài người và không loại trừ bất kì hiện vật nào của ông rất tiên tiến so với thời bấy giờ (trước đó, những hiện vật đẹp và độc đáo mới được thu thập và phân loại). Ông là người đầu tiên được coi là nhà khảo cổ học thực thụ.

Một nhà khoa học khác được coi như Cha đẻ Khảo cổ học là William Flinders Petrie, người đầu tiên khảo sát Kim tự tháp Kheops một cách khoa học, nhờ đó ông đã khám phá ra cách xây dựng Kim tự tháp. Petrie đã xây dựng hệ thống phân loại hiện vật, làm cách mạng hóa nền móng của Ai Cập học, đồng thời tạo dựng nên các nhà Ai Cập học tiêu biểu, trong đó có Howard Carter, người khám phá hầm mộ của Pharaon Tutankhamun.

Cuộc khai quật di chỉ Hissalirk, một phần của thành Troy tiến hành bởi Heinrich Schliemann, Frank Calvert, Wilhelm Dörpfeld và Carl Blegen vào thập niên 1870, là cuộc khai quật đầu tiên được biết đến rộng rãi. Họ đã tìm thấy 9 di chỉ văn hóa khác nhau, từ thời Tiền sử đến thời kỳ Hy Lạp hóa. Cùng thời gian, cuộc khai quật ở Knossos trên đảo Crete do Author Evans tổ chức đã phát hiện nền văn minh Minoan.

Khảo cổ học hiện đại
Một thành tựu quan trọng khác là sự ra đời của phương pháp Wheeler-Kenyon do Mortime Wheeler sáng lập và Kathleen Kayon, học trò của ông phát triển trong nửa đầu thế kỉ 20. Nó đánh dấu sự tiến bộ của phương pháp khai quật, làm khảo cổ phát triển nhanh chóng.

Khảo cổ trở thành một ngành chuyên nghiệp từ nửa đầu thế kỉ 20 và bắt đầu trở thành một bộ môn tại trường đại học, thậm chí các cấp học thấp hơn. Vào cuối thế kỉ 20, hầu hết các nhà khảo cổ chuyên nghiệp đều được đào tạo và có chứng chỉ. Khảo cổ tiếp tục phát triển mạnh mẽ nhờ có thêm ứng dụng và kĩ thuật hiện đại: Định tuổi bằng đồng vị cacbon 14C, kĩ thuật không ảnh và ảnh vệ tinh, GIS, bộ cảm biến ánh sáng (LIDAR), bộ cảm ứng dưới lòng đất và kĩ thuật phân tích DNA.

Mục đích
Mục đích của khảo cổ học là nghiên cứu về sự tiến hóa của loài người và hoạt động của con người trong quá khứ. Gần như toàn bộ lịch sử loài người nằm trong thời nguyên thủy. Nhiều bước tiến vĩ đại diễn ra trong thời kì này như: sự tiến hóa từ vượn cổ phương Nam đến người hiện đại, những tiến bộ kĩ thuật và tiến bộ về xã hội, nhưng không có văn bản nào để nghiên cứu. Chúng ta không thể hiểu được thời đại này nếu không dùng đến những phương pháp khảo cổ.

Không chỉ thời Tiền sử, mà thời kì con người đã có lịch sử và văn hóa vẫn cần đến khảo cổ học, thông qua phân ngành khảo cổ học lịch sử. Vì nhiều nền văn minh như Hy Lạp cổ đại hay Lưỡng Hà, văn bản thường chưa hoàn thiện và có sự thiên vị. Học vấn trong nhiều xã hội rất hạn chế, thường chỉ giới hạn ở tầng lớp quý tộc và tăng lữ. Thị hiếu và thế giới quan của nhóm người này khác biệt rất lớn với phần còn lại của xã hội. Văn bản đại diện cho quan điểm và nhận thức chung của xã hội rất hiếm, hầu như không được lưu trữ. Bởi vậy, văn bản không được tin cậy như nguồn nghiên cứu độc nhất.

Học thuyết

Không có một phương pháp tiếp cận nào được tất cả nhà khảo cổ tán thành. Khi khảo cổ mới được hoàn thiện cuối thế kỉ 19, phương pháp tiếp cận đầu tiên là khảo cổ lịch sử - văn hóa, chú trọng giải thích nguyên nhân văn hóa thay đổi và thích nghi nhiều hơn là tìm sự thật về những gì đã diễn ra, vì vậy nó nhấn mạnh chủ nghĩa cá biệt lịch sử, cho rằng các nền văn hóa có thể đến cùng một đích qua nhiều con đường khác nhau. Đầu thế kỉ 20, các nhà khảo cổ dùng phương pháp tiếp cận trực tiếp lịch sử, khảo sát di tích từ thời Tiền sử đến hiện đại.

Vào thập niên 60 thế kỉ 20, trào lưu khảo cổ mới xuất hiện bởi các nhà khảo cổ Mĩ, tiêu biểu là Lewis Binford và Kent Flannery, đối nghịch lại khảo cổ lịch sử - văn hóa. Khảo cổ mới được coi là khoa học hơn, nhân học hơn với sự sử dụng giả thuyết và các phương pháp nghiên cứu khoa học hiện đại. Đến thập niên 80, trào lưu hậu khảo cổ mới xuất hiện dưới sự lãnh đạo của các nhà khảo cổ Anh Michael Shanks, Christopher Tilley, Daniel Miller  và Ian Hodder , đặt dấu hỏi cho khảo cổ mới về sức hấp dẫn của chủ nghĩa thực chứng và tính khách quan và nó nhấn mạnh quy luật nhân quả. Tuy nhiên các nhà khảo cổ mới cho rằng hậu khảo cổ mới thiếu tính khoa học cần thiết, tính đúng đắn của khảo cổ mới và hậu khảo cổ mới vẫn còn được tranh cãi.

Ngày nay, lý thuyết khảo cổ chịu ảnh hưởng từ rất nhiều học thuyết như thuyết Tân Darwin, thuyết hiện tượng, thuyết hậu hiện đại, thuyết can thiệp, khoa học nhận thức, thuyết chức năng, khảo cổ các học giả tính, khảo cổ học nữ quyền và thuyết hệ thống.

Phương pháp
Một cuộc khảo sát khảo cổ bao gồm nhiều giai đoạn khác nhau, mỗi giai đoạn cần đến nhiều phương pháp. Trước khi cuộc khảo sát bắt đầu, di tích cần được làm rõ và được sự nhất trí giữa các nhà khảo cổ. Sau đó, họ tiến hành thăm dò thực địa để tìm kiếm vị trí xác thực nhất của di tích. Di tích được khai quật và thu thập tất cả những hiện vật phát hiện được. Thông tin từ cuộc khai quật được phân tích, nghiên cứu và đánh giá để đạt được mục đích nghiên cứu ban đầu. Sau đó, kết quả khảo cổ được coi là có thể công khai và trở thành nguồn tư liệu cho sử gia và các nhà khảo cổ khác, nhưng nó vẫn bị bác bỏ trong một số trường hợp.

Quan sát từ xa
Trước khi tiến hành khai quật, di tích được tìm kiếm bằng kĩ thuật ảnh vệ tinh trên một vùng rộng lớn.

Thăm dò thực địa

Dự án được tiếp tục (hay bắt đầu) bằng cuộc thăm dò thực địa. Thăm dò khu vực là xác định vị trí di chỉ trên một vùng, trong khi thăm dò di chỉ là xác định những di vật có trong một di chỉ, ví dụ: nhà cửa hay hầm mộ. Hai kiểu thăm dò này sử dụng rộng rãi những phương pháp giống nhau.

Thời gian đầu, các nhà khảo cổ vẫn chưa ứng dụng rộng rãi thăm dò thực địa. Họ xác định di chỉ nhờ dân địa phương và chỉ khai quật khi có thể nhìn thấy tận mắt. Gordon Willey, người đi tiên phong, đã tiến hành thăm dò toàn bộ khu vực thay vì khảo sát từng di chỉ trong cuộc khảo sát thung lũng Viru, Peru năm 1949. Từ đó, thăm dò thực địa ngày càng tiến bộ cùng với sự ra đời của lý thuyết khảo cổ mới vài năm sau đó.

Thăm dò có nhiều lợi ích khi nó được tiến hành như một cuộc tập dượt trước khai quật. Thời gian ngắn, chi phí thấp do không phải đào một khối lượng khổng lồ đất đá để tìm hiện vật (tuy nhiên các nhà khảo cổ dùng phương pháp lấy mẫu để tìm kiếm trong một khu vực rộng lớn, khi thăm dò trở nên đắt đỏ). Ngoài ra, thăm dò còn ngăn ngừa sự tàn phá của con người đối với di chỉ và là cách duy nhất để thu thập một vài dạng thông tin như điểm dân cư. Thông tin thăm dò thường được ghi lại dưới dạng bản đồ, nhờ đó nhà khảo cổ có thể dễ dàng xác định các vị trí cần thiết.

Phương pháp thăm dò đơn giản nhất là thăm dò bề mặt, được thực hiện bằng cách lùng tìm những di chỉ, hiện vật có thể quan sát bằng mắt thường trên mặt đất. Nhà khảo cổ thường đi bộ hay sử dụng một số phương tiện giao thông và dùng những công cụ khai quật đơn giản như khoan, xẻng khai quật và dụng cụ lấy lõi. Nếu không phát hiện được vật gì, vùng thăm dò bị coi là trống rỗng.

Thăm dò từ trên không được thực hiện bằng cách gắn camera trên các phương tiện bay như máy bay, khinh khí cầu hay diều. Phương pháp này giúp xác định được hiện vật ẩn dưới lòng đất, nhờ tính chất của thực vật khi mọc trên các loại đất khác nhau. Kĩ thuật thăm dò từ trên không còn bao gồm sử dụng tia cực tím, tia hồng ngoại, LIDAR, cảm ứng nhiệt.

Thăm dò địa vật lý là phương pháp tốt nhất để dò tìm những vật dưới lòng đất, bằng việc sử dụng một số phương pháp như radar quét (GPR), từ trường, điện từ cảm ứng,... có thể thấy được sự khác biệt giữa hiện vật với đất và các hiện vật khác nhau. Đo radar quét 3D có thể dựng lại hình ảnh khu vực bị chôn vùi do bùn hay tro núi lửa.

Trong khảo cổ dưới mặt nước, một số công cụ dùng để thăm dò là: từ kế hải dương, sonar quét sườn, sonar quét đáy.

Khai quật

Khai quật được bắt đầu khi di chỉ vẫn chưa được đi sâu và phần lớn thông tin còn nằm dưới lòng đất, điều này thường thấy ở đa số dự án khảo cổ. Khai quật đem lại những thứ mà thăm dò không thể phát hiện như địa tầng, cấu trúc không gian và đơn vị địa tầng được thẩm định trước.

Kĩ thuật khảo cổ hiện đại yêu cầu nguồn gốc của di tích và các vật thể liên quan phải được ghi nhận. Các nhà khảo cổ xác định vị trí cụ thể trong không gian của từng hiện vật trong di tích, tìm mối liên hệ và tổ chức giữa chúng để tiếp tục phân tích. Nhờ đó, họ xác định được chính xác thông tin cần tìm hiểu về di tích. Ví dụ: Vật thể có niên đại nhỏ hơn thường nằm phía trên vật thể có niên đại lớn.

Khai quật là công đoạn tốn nhiều chi phí nhất trong dự án. Khai quật mang tính phá hủy và đi kèm một số tác động tiêu cực của con người. Vì thế rất ít di tích được khám phá toàn bộ. Hiệu suất khai quật phổ biến trong khoảng 90%, phụ thuộc vào điều kiện tự nhiên, xã hội và phương pháp làm việc. Máy xúc được sử dụng rộng rãi để đào tầng đất mặt, tuy nó được cảnh báo về sự nguy hiểm đối với di tích. Sau khi đào xong tầng mặt, khu đất mới phát lộ được làm sạch bằng phương pháp thủ công như dùng bay hay cuốc để đảm bảo tất cả vật thể cần tìm kiếm đều xuất hiện.

Nhiệm vụ tiếp theo là thiết lập bản vẽ của di tích để quyết định phương pháp cho công đoạn khai quật sau. Người ta đào bới thủ công tầng đất tự nhiên để tạo ra khung cảnh thích hợp cho việc ghi nhận thông tin, thường là hố hay hào. Những khung cảnh này gồm 2 phần cắt và lấp. Cắt là đường bao của khung cảnh còn lấp là cái bao phủ nó trước khi khai quật, hơi khác với đất tự nhiên. Chúng cùng với hiện vật được thu thập được đo đạc, vẽ, chụp ảnh và ghi chú cẩn thận. Thông tin này được coi như chứng cứ vĩnh viễn để nghiên cứu di tích.

Sau khai quật

Di tích cùng với những thứ liên quan cần được nghiên cứu chính xác ngay sau khi khai quật để thu thập nhiều thông tin nhất có thể. Công đoạn này gọi là phân tích sau khai quật, tốn nhiều thời gian nhất trong toàn dự án. Những di tích lớn cần hàng năm liền để hoàn tất kết quả nghiên cứu.

Cách phân tích giản đơn nhất là làm sạch, lập danh mục, so sánh với kết quả nghiên cứu trước đó, phân loại và tìm kiếm di tích có cùng hiện vật. Những phương pháp phức tạp hơn được khảo cổ khoa học nghiên cứu. Nhờ đó, ta có thể biết mọi thứ liên quan đến những mẩu xương, lá cây hay phấn hoa bị chôn vùi từ hàng ngàn năm trước (cùng với công cụ của Cổ động vật học, Cổ dân tộc thực vật học và Phấn hoa học) hay giải nghĩa các văn tự cổ đại.

Điện tử và tự động hóa
Khoảng năm 1995, các nhà khảo cổ bắt đầu sử dụng đồ họa máy tính để thiết lập mô hình 3D của di tích, ví dụ như phòng ngai của cung điện La Mã cổ đại, bằng cách sưu tập hình ảnh kết hợp với công nghệ đồ họa. Thậm chí, họ còn thiết lập được điều kiện sống và môi trường xung quanh thời đó hay cách các loài cây cổ đại mọc, sự liên hệ đối với các hiện tượng thiên văn như nhật thực.

Máy bay không người lái đang dần thay thế máy bay, khinh khí cầu và diều trong việc thăm dò. Nó có giá khoảng 650 bảng nhưng bay cao từ 3000-4000m và có thể thiết lập mô hình 3D thay vì bản đồ phẳng, việc đó tiết kiệm rất nhiều thời gian so với trước đây - vài ngày, vài tuần thay vì hàng tháng hoặc hàng năm. Trong năm 2013, máy bay không người lái đã bay trên ít nhất 6 điểm khảo cổ tại Peru, trong đó có thị trấn thời thuộc địa Machu Llacta cao 4000m trên mực nước biển. Máy bay không người lái góp phần giải quyết vấn đề độ cao trên dãy Andes. Tháng 9 năm 2014, máy bay không người lái được dùng để thiết lập mô hình 3D của phế tích thành phố Hi Lạp cổ đại Aphrodisias. Dữ liệu được phân tích tại Học viện khảo cổ Áo, Viên.

Phân ngành

Giống với những cách phân ngành học thuật khác, các phân ngành của khảo cổ học được phân chia theo phương pháp nghiên cứu, loại đối tượng (phân tích công cụ đá, khảo cổ học thực vật), vị trí địa lý (Khảo cổ học Cận Đông) hay thời gian (Khảo cổ học Trung Cổ) và một số chủ đề khác (khảo cổ học chiến trường, khảo cổ học phong cảnh) đặc biệt là khảo cổ văn hóa và nền văn minh (Ai Cập học, Ấn Độ học)

Khảo cổ học lịch sử

Khảo cổ học lịch sử nghiên cứu văn hóa với một số dạng văn tự.

Khảo cổ học dân tộc
Khảo cổ học dân tộc ứng dụng phương pháp của dân tộc ký để nghiên cứu khảo cổ học.

Khảo cổ học thí nghiệm

Khảo cổ học thí nghiệm sử dụng những phương pháp thực nghiệm khoa học để thử nghiệm và chứng minh những giả thuyết khảo cổ, nâng cao kết quả nghiên cứu. Với việc thử nghiệm những kiến trúc, hiện vật được phục chế, nó làm tăng tính khoa học và nhận thức khảo cổ.

Khảo cổ khoa học
Khảo cổ khoa học ứng dụng những phương pháp khoa học vào phân tích sau khai quật, trợ giúp việc xác định niên đại hiện vật.

Quản lý di sản văn hóa

Vấn đề khảo cổ

Công cộng

Giả khảo cổ

Giả khảo cổ là những hoạt động được tuyên bố như nghiên cứu khảo cổ học nhưng thực tế là chống lại khoa học khảo cổ. Nó bao gồm tiểu thuyết khảo cổ hay một số hoạt động thực tế có liên quan.

Mất mát hiện vật

Mất mát hiện vật là một vấn đề cổ xưa.

Hậu duệ

Hồi hương và chôn lại hiện vật

Khảo cổ học trong văn hóa đại chúng

Xem thêm

Tham khảo

Nhân loại học
Bảo tàng học
Khoa học bổ trợ của lịch sử


title: Tourteron

text:
Tourteron  là một xã ở tỉnh Ardennes, thuộc vùng Grand Est ở phía bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Ardennes

Tham khảo

Xã của Ardennes


title: Rhyacophila similis

text:
Rhyacophila similis là một loài Trichoptera trong họ Rhyacophilidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Động vật khu vực sinh thái Indomalaya
Rhyacophila


title: Batrachoseps wrightorum

text:
Batrachoseps wrightorum (tên tiếng Anh: Oregon Slender Salamander) là một loài kỳ giông trong họ Plethodontidae.

Phân bố
The Oregon Slender Salamander is đặc hữu của the tây bắc Hoa Kỳ.

Môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng ôn hòa of moist Douglas fir, cây thích, và red cedar woodlands ở Oregon, to .

Conservation
The Oregon Slender Salamander hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống, it là một Sách Đỏ IUCN Vulnerable species.

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài

IUCN Red List treatment: Batrachoseps wrightorum - Oregon Slender Salamander
IUCN: all species searchpage

Batrachoseps
Động vật tây bắc Hoa Kỳ
Động vật sắp nguy cấp Hoa Kỳ
Động vật lưỡng cư Mỹ

en:Oregon Slender Salamander
es:Batrachoseps wrightorum
fr:Batrachoseps wrightorum
pt:Batrachoseps wrightorum


title: Đa Nhĩ Cổn

text:
Đa Nhĩ Cổn (Phồn thể: 多爾袞; giản thể: 多尔衮; ; 17 tháng 11 năm 1610– 31 tháng 12 năm 1650), Ái Tân Giác La, còn gọi Duệ Trung Thân vương (睿忠親王), là một chính trị gia, Hoàng tử và là một Nhiếp Chính vương có ảnh hưởng lớn trong thời kì đầu nhà Thanh.

Từ khi Đại Thanh nhập quan, ông giữ ngôi vị Đại Thanh Hoàng phụ Nhiếp Chính vương (大清皇父摄政王), toàn quyền nhiếp chính triều chính dưới thời Thanh Thế Tổ Thuận Trị Hoàng đế, có được vinh hạnh miễn quỳ lạy khi diện kiến. Bằng tài năng vượt trội của mình, ông đã giúp quân Thanh thuận lợi vào Sơn Hải quan tấn công quân Lý Tự Thành và đánh dẹp các thế lực nhà Nam Minh, đặt nền móng vững chắc cho triều đại nhà Thanh thống nhất Trung Hoa. Vì ảnh hưởng quá lớn, sau khi chết ông thậm chí được truy tặng thụy hiệu Nghĩa Hoàng đế (義皇帝), khiến Thuận Trị Đế phải lạy 3 lạy trước mộ phần.

Đồng thời, Đa Nhĩ Cổn là 1 trong 2 vị Nhiếp Chính vương của triều Thanh, bên cạnh Tái Phong, thân phụ của Tuyên Thống Đế Phổ Nghi.

Thân thế
Đa Nhĩ Cổn sinh giờ Dần, ngày 25 tháng 10 (âm lịch) năm Vạn Lịch thứ 40 (1612), tại Hách Đồ A Lạp, Mãn Châu (nay là Tân Tân, tỉnh Liêu Ninh). Ông là con trai thứ 14 của thủ lĩnh người Nữ Chân Nỗ Nhĩ Cáp Xích, và là con thứ hai của ông với A Ba Hợi, Ô Lạp Na Lạp thị, con gái Bối lặc Mãn Thái, một trong những sủng thiếp của Nỗ Nhĩ Cáp Xích. Ông có hai người anh em ruột là A Tế Cách (anh trai, thứ 12) và Đa Đạc (em trai, thứ 15). Hoàng Thái Cực, người mà sau này trở thành Hoàng đế, là anh trai thứ 8 và là người anh cùng cha khác mẹ của Đa Nhĩ Cổn. Như những người anh em của mình, Đa Nhĩ Cổn bắt đầu dùng họ Ái Tân Giác La vào khoảng năm 1616, khi cha ông lên ngôi Đại Hãn Hậu Kim. Mẹ ông tuy khởi đầu chỉ là một Trắc Phúc tấn, nhưng lại rất được Nỗ Nhĩ Cáp Xích sủng ái. Cả ba anh em Đa Nhĩ Cổn đều có được sự ưu ái đặc biệt của Đại Hãn.

Năm Thiên Mệnh thứ 5 (1620), tháng 9, Nỗ Nhĩ Cáp Xích phế truất vị trí Trữ quân của Đại Bối lặc Đại Thiện, thay vào đó ông ra phong A Mẫn, Mãng Cổ Nhĩ Thái, Hoàng Thái Cực, Đức Cách Loại, Nhạc Thác, Tế Nhĩ Cáp Lãng, A Tế Cách, Đa Đạc và Đa Nhĩ Cổn làm Hòa Thạc Ngạch chân (和硕额真), cùng nhau thảo luận quốc chính. Cùng sự kiện ấy, Kế phi Cổn Đại bị tố cáo quan hệ ái muội với Đại Thiện mà bị hưu bỏ, Trắc phi A Ba Hợi vào khoảng thời gian này được lập làm Chính phi, sử thường gọi Thanh Thái Tổ Đại phi. Trong khi đó, Đại Thiện bị dèm pha tư thông mẹ kế, lại còn nghe lời vợ thứ mà ngược đãi con trai Thạc Thác, cũng liền trở thành đề tài công kích của phe chống đối, khiến địa vị của ông ta trong lòng Nỗ Nhĩ Cáp Xích càng thấp.

Vào thời điểm này, Đa Nhĩ Cổn chỉ mới 8 tuổi, nhưng nắm được 15 Tá lĩnh (mỗi Tá lĩnh có 300 hộ). Trong chư vị Thai cát khi ấy, Đa Nhĩ Cổn thuộc diện nắm thực lực nhiều nhất. Tuy nhiên vì chưa thành niên, lại không phải con trai út, những chuyển biến chính trị thời Thiên Mệnh đều không có bóng dáng Đa Nhĩ Cổn. Như năm đầu Thiên Mệnh, A Tế Cách cùng Đa Đạc có thể diện kiến Nỗ Nhĩ Cáp Xích dâng lễ mừng, thì Đa Nhĩ Cổn lại không tham dự. Cũng trong khoảng thời gian trước khi Nỗ Nhĩ Cáp Xích qua đời, Đa Nhĩ Cổn được phong Bối lặc, nhưng thời điểm cụ thể không rõ ràng.

Thời kỳ Hoàng Thái Cực

Hậu Kim đại tướng
Năm Thiên Mệnh thứ 11 (1626), Nỗ Nhĩ Cáp Xích chết nhưng chưa kịp chỉ định người kế vị. Ông ta chỉ mới kịp giao cho người vợ A Ba Hợi sủng ái của mình quyền lãnh đạo 3 kỳ trực tiếp lãnh đạo để chia cho 3 người con của bà, lần lượt là A Tế Cách cùng Đa Nhĩ Cổn ở Chính Hoàng kỳ, một phần Tương Hoàng kỳ cho Đa Đạc. Bằng những thủ đoạn chính trị, vị Hoàng tử thứ 8 Hoàng Thái Cực đã tranh thủ được sự ủng hộ của các thủ lĩnh bộ lạc lên ngôi Đại hãn. Tương truyền, ngay sau khi lên ngôi, Hoàng Thái Cực đã hợp cùng với các vị Đại Bối lặc lớn tuổi, bức Đại phi A Ba Hợi phải tự sát với lý do theo di chúc của cha, muốn tuẫn táng cùng bà. Các anh em Đa Nhĩ Cổn lúc này còn quá nhỏ, bất lực trước tình hình, xem như mất hẳn quyền kế vị. Tuy nhiên, ông xác định tạm nén mình ẩn nhẫn, dùng chiến công để xây dựng lại thế lực, chờ thời cơ để đoạt lại ngôi vị Đại hãn. Chính thái độ ẩn nhẫn của Đa Nhĩ Cổn đã giúp ông thoát khỏi hàng loạt vụ thanh trừng của anh mình.

Năm Thiên Thông thứ 2 (1628), khoảng 2 năm sau khi cha mẹ đều chết, Đa Nhĩ Cổn tùy giá Hoàng Thái Cực tiến công bộ tộc Sát Cáp Nhĩ của Mông Cổ. Trong trận này, Đa Nhĩ Cổn lập đại công, phá cường địch ở Ngao Mục Lăng (敖穆楞), được Hoàng Thái Cực ban mỹ hiệu Mặc Nhĩ Căn Đại Thanh (墨爾根代青, , nghĩa là "thông minh cơ trí", "tháo vát").

Năm thứ 3 (1629), Đa Nhĩ Cổn lại cùng Hoàng Thái Cực đột nhập Long Tỉnh quan của nhà Minh, cùng Bối lặc Mãng Cổ Nhĩ Thái đánh hạ thành Hán Nhi Trang (汉儿庄), tiến quân đến Thông Châu, áp sát Bắc Kinh. Bên cạnh đó, Đa Nhĩ Cổn còn đánh bại Viên Sùng Hoán và Tổ Đại Thọ ở Quảng Cừ môn, tiêu diệt quân Minh tiếp viện từ Sơn Hải quan ở Kế Châu.

Năm thứ 5 (1631), tháng 7, Hoàng Thái Cực theo triều Minh thiết lập Lục bộ, Đa Nhĩ Cổn được mệnh chưởng quản công việc bộ Lại. Cũng trong năm đó, Đa Nhĩ Cổn tham gia Trận Đại Lăng Hà, dẫn đến toàn thắng của quân Hậu Kim. Truyền thuyết kể lại, Đa Nhĩ Cổn tự mình đấu tranh anh dũng, Tổ Đại Thọ tính toán cho dâng Cẩm Châu hòa hoãn, nhưng Đa Nhĩ Cổn cùng A Ba Thái giả vờ thua, dụ quân Minh xuất thành tiêu diệt, từ đó đánh tan tác quân Minh. Liền sang năm sau (1632), Đa Nhĩ Cổn tòng chinh, tiếp tục tiến đánh Sát Cáp Nhĩ.

Năm thứ 6 (1633), Hoàng Thái Cực trưng cầu ý kiến của các đại thần về việc đánh Minh triều, Triều Tiên, Sát Cáp Nhĩ, nên đánh địa phương nào trước. Đa Nhĩ Cổn đã kiến nghị đánh Minh trước, và ý kiến đó của Đa Nhĩ Cổn nhanh chóng được anh trai đồng ý. Nhưng khi ấy, trong chư bộ Mông Cổ thần phục Hậu Kim, duy có Sát Cáp Nhĩ của Lâm Đan hãn vẫn thường chống đối. Để thực sự lấy được Minh triều, nay nghe Lâm Đan hãn qua đời, Hoàng Thái Cực quyết tâm tiêu diệt Sát Cáp Nhĩ. Thế là năm Thiên Thông thứ 9 (1635), Đa Nhĩ Cổn suất tinh binh vạn người, chiêu an bộ thuộc Sát Cáp Nhĩ. Lần này tiến quân, tiến triển thuận lợi, trước sau chiêu hàng được Na Mộc Chung - Phúc tấn góa phụ của Lâm Đan hãn. Khi xưa, Lâm Đan hãn từng có được Ngọc tỷ truyền quốc từ nhà Nguyên, trên có khắc 4 chữ ["Chế cáo chi bảo"; 制诰之宝]. Đa Nhĩ Cổn đem ngọc tỷ về dâng cho Hoàng Thái Cực, quần thần liền xin Hoàng Thái Cực theo các Đại hãn triều Nguyên tiến hành quân lâm thiên hạ, đăng cơ trở thành Hoàng đế.

Đại Thanh Thân vương
nhỏ|trái|Chân dung không rõ danh tính, được cho là Đa Nhĩ Cổn.
Năm Thiên Thông thứ 10 (1636), tháng giêng, Đa Nhĩ Cổn suất chư Bối lặc vào, thỉnh Hoàng Thái Cực xưng Đế. Năm ấy, Hoàng Thái Cực xưng Đế ở Thịnh Kinh, đổi quốc hiệu thành Đại Thanh, sửa niên hiệu thành Sùng Đức.

Luận công hành phong, Đa Nhĩ Cổn xứng vào hàng thứ nhất. Tuy vậy, nhằm đề phòng ảnh hưởng của anh em Đa Nhĩ Cổn, Hoàng Thái Cực thu lại quyền lãnh đạo 2 Hoàng kỳ vốn rất trung thành với Nỗ Nhĩ Cáp Xích đang thuộc quyền lãnh đạo của anh em Đa Nhĩ Cổn, với lý do đây là những Kỳ thuộc quyền Hoàng đế. Để xoa dịu, ông ta đổi lại 2 Bạch kỳ vốn trung thành với mình và phong cho Đa Nhĩ Cổn làm Hòa Thạc Duệ Thân vương (和碩睿親王), là hàng thứ 3 trong Lục vương. Năm ấy, Đa Nhĩ Cổn 24 tuổi. Phong hiệu "Duệ" này, có Mãn văn là 「mergen」, ý là "Thông tuệ", "Hiền triết". Nhận thấy thời cơ vẫn chưa chín muồi, Đa Nhĩ Cổn đành nuốt hận. Ông nhẫn nhịn theo phò Hoàng đế tiến hành Nam chinh Bắc chiến, thu phục Triều Tiên, chinh phạt Mông Cổ, nhiều lần đem quân đánh nhà Minh. Sau đó, A Tế Cách vì một số tội nhỏ mà bị đoạt binh quyền ở Tương Bạch kỳ, kỳ quyền cũng bị giảm đi đáng kể, Đa Nhĩ Cổn một mình làm đại Kỳ chủ của Tương Bạch kỳ.

Năm Sùng Đức thứ 2 (1637), tháng giêng, Hoàng Thái Cực lệnh Đa Nhĩ Cổn công đánh đảo Giang Hoa, bắt giam Triều Tiên quốc vương là Triều Tiên Nhân Tổ cùng người nhà. Cùng năm tháng 4, Đa Nhĩ Cổn áp giải Chiêu Hiến Thế tử Lý Uông cùng vợ, Phụng Lâm đại quân Lý Hạo cùng vợ, và 182 tùy tùng quan viên, người nhà, đều đến Thịnh Kinh.

Năm thứ 3 (1638), Hoàng Thái Cực thảo phạt Khách Nhĩ Khách, Đa Nhĩ Cổn được mệnh bảo vệ Thịnh Kinh. Trong thời gian đó, Đa Nhĩ Cổn tu sửa thành Liêu Đông, lại xây dựng đại đạo từ Thịnh Kinh đến Liêu Hà. Ngày 23 tháng 8 cùng năm, Hoàng Thái Cực mệnh Duệ Thân vương Đa Nhĩ Cổn làm ["Phụng mệnh Đại tướng quân"], Nam chinh Minh triều, lần này Nam chinh vây hãm 36 tòa thành, chiêu hàng 6 tòa thành, thắng 17 trận và thu được người-vật đến 260.000. Khoảng năm thứ 6 đến thứ 7 (1641 - 1642), xảy ra Trận Tùng Cẩm (松锦之战), hai bên Minh-Thanh hội quân đại chiến. Thanh quân khởi điểm lấy Đa Nhĩ Cổn, Tế Nhĩ Cáp Lãng dẫn quân cầm đầu, sau Hoàng Thái Cực tự mình dẫn quân chi viện. Quân Minh gần 2 năm cầm cự phải vỡ trận, Hồng Thừa Trù cùng Tổ Đại Thọ phải dâng thành đầu hàng. Từ trận chiến này, Thanh triều đã có đà về sau chinh phạt Đại Minh.

Sau khi lập liên tiếp quân công, Đa Nhĩ Cổn cũng chú ý gầy dựng thế lực của mình. Do được giao quản lý bộ Lại, Đa Nhĩ Cổn tiến cử nhiều tâm phúc, như Hi Phúc (希福), Phạm Văn Trình, Bào Thừa Tiên (鲍承先). Căn cứ Đa Nhĩ Cổn kiến nghị, Hoàng Thái Cực lại đối với chính thể lần nữa làm một đại cải cách, áp dụng Bát nha quan chế. Ngoài ra, văn thần võ tướng, tập tước giáng tước, hay việc chư bộ Mông Cổ thay dòng đổi duệ, tất cả đều rơi vào tay Đa Nhĩ Cổn xử lý. Thời điểm Hoàng Thái Cực vừa qua đời, hai Bạch kỳ do anh em ông lãnh đạo đã mở rộng dần từ 50 Tá lĩnh (tức khoảng 15.000 người) lên đến 65 Tá lĩnh (khoảng 19.500 người), chiếm hơn 31% quân số của Bát kỳ.

Thời kỳ Thuận Trị

Phò tá Ấu Đế
Năm Sùng Đức thứ 8 (1643), ngày 9 tháng 8 (tức ngày 21 tháng 9 dương lịch), Hoàng Thái Cực đột ngột qua đời ở Thịnh Kinh. Sinh thời, ông ta chưa chỉ định ai làm Trữ quân, và điều này gây nên tranh đấu Hoàng vị trong hoàng thất Đại Thanh.

Ngày 14 tháng 8 (âm lịch) cùng năm, Lễ Thân vương Đại Thiện, Trịnh Thân vương Tế Nhĩ Cáp Lãng, Dự Thân vương Đa Đạc cùng Duệ Thân vương Đa Nhĩ Cổn đến Sùng Chính điện, tiến hành thảo luận xem ai sẽ kế vị. Cuối cùng mâu thuẫn tập trung ở hai phe, Đa Nhĩ Cổn và Túc Thân vương Hào Cách - con trưởng của Hoàng Thái Cực. Vào thời điểm đó, Lễ Thân vương Đại Thiện tuy vẫn còn sống, song thế lực hai Hồng kỳ của ông đã sớm suy yếu. Ông ta tuổi tác cao, sớm đã không hỏi triều chính, bên cạnh đó hai đứa con trai có tài là Nhạc Thác cùng Tát Cáp Lân đều qua đời, còn lại Thạc Thác không được Đại Thiện yêu, còn út Mãn Đạt Hải tuy có chớm nở tài hoa nhưng thế lực quá yếu. Về tư cách lẫn vấn đề người kế vị, Đại Thiện không được số đông ủng hộ.

Trong khi đó với thế lực lớn, uy vọng cao, lại có sự ủng hộ của hai Bạch kỳ mà mình làm chủ, Đa Nhĩ Cổn trở thành một ứng viên lớn cho ngôi vị Hoàng đế. Bên cạnh đó, Hào Cách tuy là người thiếu quyết đoán lại nóng nảy, thế lực chỉ gồm 61 Tá lĩnh, nhưng lại có được sự ủng hộ của hai vị Đại Bối lặc khác là Đại Thiện và Tế Nhĩ Cáp Lãng. Lực lượng của 3 người hợp lại có khoảng 145 Tá lĩnh, gồm 43.500 người. Cộng thêm ảnh hưởng do công lao của Hoàng Thái Cực quá lớn và bị phản đối bởi các đại thần của hai Hoàng kỳ lúc bấy giờ là Sách Ni, Đồ Nhĩ Cách, Ngao Bái và Át Tất Long. Sở dĩ các đại thần của hai Hoàng kỳ duy trì ủng lập Hào Cách, là để triều Thanh sau đó có thứ tự cha truyền con nối, cũng duy trì được địa vị hai Hoàng kỳ trong Bát kỳ. Tuy vậy, trong Chính Hồng kỳ, Chính Lam kỳ cùng Chính Hoàng kỳ cũng có người ủng hộ Đa Nhĩ Cổn, khiến cho ông như hổ thêm cánh. Còn có một người cũng không thể không nói đến, là Trịnh Thân vương Tế Nhĩ Cáp Lãng, kỳ chủ của Tương Lam kỳ.

Tuy Tế Nhĩ Cáp Lãng là dòng dõi Viễn chi Tông thất (cha là Thư Nhĩ Cáp Tề, em của Nỗ Nhĩ Cáp Xích), không có khả năng tranh Đế vị, song uy tín và thế lực của Tế Nhĩ Cáp Lãng, cộng thêm địa vị của Tương Lam kỳ cũng khiến ông ta có tiếng nói lớn, trường hợp Tế Nhĩ Cáp Lãng ngả về ai thì người đó sẽ có khả năng cao kế vị. Trước tình thế đó, Quận vương A Đạt Lễ, Bối tử Thạc Thác khuyên Đa Nhĩ Cổn tự lập làm Hoàng đế. Tuy có thế lực lớn, nhưng Đa Nhĩ Cổn không có quyền kế vị vì hai Hoàng kỳ đại thần cực liệt phản đối. Để duy trì và chùn bước, Đa Nhĩ Cổn đành chấp nhận giải pháp thỏa hiệp là phò lập con thứ 9 của Hoàng Thái Cực mới 6 tuổi là Phúc Lâm lên ngôi Hoàng đế, lấy niên hiệu là Thuận Trị. Duệ Thân vương Đa Nhĩ Cổn và Trịnh Thân vương Tế Nhĩ Cáp Lãng đồng phụ chính.

Trên thực tế, dù là "Đồng phụ chính", nhưng Trịnh Thân vương Tế Nhĩ Cáp Lãng dù là một tướng lĩnh quân sự tài giỏi nhưng lại không quan tâm nhiều đến chính trị, ông có xu hướng thỏa hiệp và ôn hòa hơn là nắm triều chính, do đó Đa Nhĩ Cổn ngày càng độc quyền, khi viết chiếu thư cũng để tên Đa Nhĩ Cổn lên trước. Để bảo tồn thể diện cũng như chừa đường lui, Đa Nhĩ Cổn lập tức giết hai người khuyên mình tự lập, là A Đạt Lễ và Thạc Thác. Bên cạnh đó, Đa Nhĩ Cổn cũng theo đà trừ bỏ phe phái của Hào Cách, làm rộng đường thực hiện quyền cai trị của mình thông qua vị Hoàng đế nhỏ tuổi.

Chinh phạt Trung Nguyên
Năm Thuận Trị nguyên niên (1644), Tổng binh Sơn Hải quan là Ngô Tam Quế đề nghị quân Thanh liên minh nhằm đánh lại quân Lý Tự Thành, người thông qua khởi nghĩa nông dân đánh bại nhà Minh. Nhận thấy đây là một cơ hội ngàn vàng để thâm nhập Trung nguyên, Đa Nhĩ Cổn hồi đáp lại lời kêu gọi. Tháng 4, Thuận Trị Đế lâm ngự Đốc Cung điện, bái Đa Nhĩ Cổn làm Đại tướng quân, ban cho Đại tướng quân sắc ấn, Đa Nhĩ Cổn chỉ huy quân Thanh tiến vào quan ải, hợp binh với Ngô Tam Quế đánh bại Lý Tự Thành.

Lý Tự Thành lúc này mới biết tình thế nghiêm trọng, tự mình dẫn quân đến Sơn Hải quan đánh Ngô Tam Quế. Khi đó, Ngô Tam Quế đã phái ra sứ giả đến gặp Đa Nhĩ Cổn cầu viện, nhưng nội dung bức thư là mượn quân đánh lại, chứ tuyệt nhiên không đả động việc hàng quân Thanh. Trước tình thế đó, Đa Nhĩ Cổn ngoài mặt đồng ý triệu tập đại thần mưu sĩ thương nghị, một mặt phái sứ giả về Thịnh Kinh điều binh chủ lực. Bên cạnh đó, Đa Nhĩ Cổn lại một phương diện cố ý trì hoãn tốc độ tiến quân, bức bách Ngô Tam Quế phải thỏa hiệp điều kiện chiêu hàng. Bởi vì chuyện quá khẩn cấp, Ngô Tam Quế chỉ phải đáp ứng yêu cầu của Đa Nhĩ Cổn.

Ngày 21 tháng 4 năm ấy, Lý-Ngô xảy ra Đại chiến Sơn Hải quan (山海关大战). Đa Nhĩ Cổn trước tình thế đó không vội vàng, để cho quân Ngô gần như vỡ trận, liên tục phái sứ giả hỏi xin quân Thanh viện trợ, thì ông mới phát binh tiến vào Sơn Hải quan. Khi tiến vào chiến trận, Đa Nhĩ Cổn yêu cầu quân Ngô phải đánh với quân Lý, để hai bên suy yếu, mới bắt đầu đồng ý cho quân Bát kỳ tràn vào truy sát. Như vậy, quân Lý tan tác chạy về Bắc Kinh, quân Ngô chỉ còn thoi thóp quy hàng quân Thanh vô điều kiện, Đa Nhĩ Cổn không hề tốn công sức gì, lợi dụng nội loạn ở Trung nguyên khiến Đại Thanh có lợi lớn nhất trong cục diện. Tháng 5 năm ấy, quân Thanh tiến vào Bắc Kinh.

Sau khi chiếm được thành Bắc Kinh, Đa Nhĩ Cổn nghiêm cấm đánh cướp, đình chỉ cạo đầu, bên cạnh đó còn cho phát tang Sùng Trinh Đế, do đó thu được hảo cảm từ sĩ phu người Hán. Tháng 6 năm ấy, Đa Nhĩ Cổn nhanh chóng thương nghị các Vương, Đại thần, đề nghị dời đô từ Thịnh Kinh đến Bắc Kinh. Sự kiện Thanh triều dời đô đến Bắc Kinh đã đánh dấu tính hợp pháp của triều đình này với người Hán, tiến gần đến quá trình thống nhất Trung Nguyên, hùng bá Cửu Châu.

Ngày 20 tháng 8 năm ấy, bắt đầu tiến hành quá trình dời đô, đến tháng 9 là đến Bắc Kinh. Ngay khi đến Tử Cấm Thành, Thuận Trị Đế tôn Đa Nhĩ Cổn làm Hoàng thúc phụ Nhiếp Chính vương (皇叔父攝政王), ban thưởng mặc Mãng Triều y bằng lông chồn, lại lệnh cho Lễ bộ vì Đa Nhĩ Cổn mà chế sách bảo, ngoài ra còn đặc ban một mũ lông chồn màu đen có 13 viên Đông châu. Khi làm lễ đăng quan ở Hoàng Cực môn (皇極門), Thuận Trị Đế cho soạn bia ghi công tích của Đa Nhĩ Cổn tuyên cáo thiên hạ, sách ban tước hiệu ["Nhiếp Chính vương"], từ đó địa vị của Đa Nhĩ Cổn áp đảo chư Vương trong triều Thanh, hơn xa người đồng phụ chính là Tế Nhĩ Cáp Lãng, người được ban tôn hiệu ["Phụ Chính vương"].

Bên cạnh đó, với lý do thiên hạ còn chưa yên, Đa Nhĩ Cổn sai các tướng nhà Minh tiếp tục đi đánh dẹp các thế lực nhà Nam Minh và quân khởi nghĩa chống Thanh dưới sự kiểm soát của ông, điều này cho thấy Đa Nhĩ Cổn rất khôn khéo trong việc "dùng Hán trị Hán", không tốn công của người Bát kỳ mà vẫn nắm được thiên hạ một cách gắt gao nhất. Giao ước liên minh thực chất bị xóa bỏ, không lâu sau, khi các thế lực chống Thanh bị dẹp yên về cơ bản, ông phong các tướng lĩnh nhà Minh đầu hàng chức quan của nhà Thanh, buộc cạo nửa đầu thắt bím, hợp thức hóa quyền thống trị của nhà Thanh trên toàn cõi Trung Hoa. Cũng với biện pháp này, ông buộc tất cả mọi người dân Hán dưới quyền kiểm soát của nhà Thanh đều phải cạo đầu thắt bím, tuần tự đồng hóa với người Mãn. Những nơi chống đối, ông cho thực hiện những biện pháp tàn sát để buộc người dân phải quy phục. Uy quyền của Đa Nhĩ Cổn trở nên tột đỉnh, khi ông chỉ cần lợi dụng một thế cờ mà dễ dàng lấy được cả giang sơn Trung Hoa về cho nhà Thanh.

Hoàng phụ của Đại Thanh
nhỏ|280px|Một "Lệnh chỉ" do Đa Nhĩ Cổn ban ra trong thời kỳ đỉnh cao quyền lực.
Từ khi trở thành Hoàng thúc phụ Nhiếp Chính vương, Đa Nhĩ Cổn nhận được các ân điển vượt mức Thân vương thông thường. Bên cạnh ["Nghi trượng"; 儀仗] tùy giá có người dẫn đường cùng một số lượng lớn quan viên riêng, còn hễ khi Nhiếp Chính vương đi săn, xuất sư nghênh chiến, Vương công quý tộc đều quy phục chờ chỉ, lại còn "Liệt ban quỳ đưa". Nếu hồi Vương phủ, tất cả đều phải đưa đến tận phủ môn. Mỗi phùng Tết Nguyên Đán, hay các dịp có lễ Triều hạ long trọng trong cung, các vương công đại thần sau khi triều bái Thuận Trị Đế, thì đều đến triều bái Đa Nhĩ Cổn. Khi đến triều, Đa Nhĩ Cổn có thể ngồi kiệu vào trong Ngọ Môn rồi mới xuống, trong khi các vị Vương công Bối lặc khác theo thông lệ đều phải dừng ngoài Ngọ Môn.

Năm Thuận Trị thứ 3 (1646), tháng 5, Đa Nhĩ Cổn cho rằng Thuận Trị Đế giữ Tỉ thụ trong cung, mỗi khi mình cần việc quân gấp lại phải vào cung hỏi đến Tỉ thụ rất là không tiện, do đó thu Hoàng đế tỉ thụ vào phủ của mình. Từ đấy, các chủng loại, nghi thức của Đa Nhĩ Cổn đều y hệt Hoàng đế, đều là 20 loại, chỉ khác một chút ở số lượng, trong khi đó nghi thức của Phụ chính vương Tế Nhĩ Cáp Lãng chỉ 15 loại, cũng chứng minh khoảng cách của Đa Nhĩ Cổn đã trên Tế Nhĩ Cáp Lãng nhiều và rất gần với Hoàng đế.

Từ năm thứ 4 (1647), quan viên trong thư tấu phải xưng đầy đủ [Hoàng thúc phụ Nhiếp Chính vương], nếu còn xưng "Cửu vương gia" hoặc lược đi ngắn gọn thì đều bị khiển trách. Bên cạnh đó, Đa Nhĩ Cổn cũng từ năm này vào triều hạ đã không còn hành lễ quỳ bái với Thuận Trị Đế nữa. Với thế lực lớn mạnh này của mình, ông từng bước thâu tóm độc quyền, nhân đó hạch tội Tế Nhĩ Cáp Lãng từng ủng hộ Túc Thân vương Hào Cách, lệnh đình chỉ phụ chính.

Năm thứ 5 (1648), ông được gia phong trở thành Hoàng phụ Nhiếp Chính vương (皇父攝政王). Từ đây, nghi lễ, cận vệ mà Đa Nhĩ Cổn sử dụng, tất cả đều lấy quy chuẩn của Hoàng đế. Vì danh xưng ["Hoàng phụ"] này, người đời tương truyền ông đã cưới Hiếu Trang Văn Hoàng Hậu - sinh mẫu của Thuận Trị Đế và khi ấy đang là Hoàng thái hậu. Thuyết pháp này xuất phát từ nhà thơ thời Thanh sơ là Trương Hoàng Ngôn (张煌言) khi ông ta đề cập trong 10 đầu thơ "Kiến di cung từ" (建夷宫词), trong đó có 1 bài nói: ["Thượng thọ thương vi hợp nhi tôn, Từ Ninh cung lí lạn doanh môn. Xuân cung tạc nhật tân nghi chú, thái lễ cung phùng Thái hậu hôn"] (Nguyên văn: 上寿觞为合而尊，慈宁宫里烂盈门。春宫昨日新仪注，太礼恭逢太后婚). Tuy nhiên giả thuyết này vẫn còn được tranh cãi, trở thành một trong 4 bí ẩn lớn của nhà Thanh.

Năm thứ 7 (1650), tháng 8, Đa Nhĩ Cổn truy tôn người mẹ đẻ Đại phi Na Lạp thị làm Hiếu Liệt Vũ Hoàng hậu, phối hưởng cùng Nỗ Nhĩ Cáp Xích ở Thái Miếu.

Qua đời
Năm thứ Thuận Trị thứ 7 (1650), ngày 9 tháng 12 (âm lịch), giờ Tuất, Đa Nhĩ Cổn đột ngột qua đời trong một chuyến đi săn tại Khách Lạt thành (nay là Thừa Đức, tỉnh Hà Bắc), khi 39 tuổi. Thuận Trị Đế nghe tin, đích thân mặc phục tang, đứng ngoài Đông Trực môn (東直門) khoảng 5 dặm mà nghênh đón di thể Đa Nhĩ Cổn về.

Với địa vị và quyền lực của mình, Đa Nhĩ Cổn được quần thần đế nghị Thuận Trị Đế tôn phong thụy hiệu lẫn miếu hiệu như một Hoàng đế dù không phải là tổ tiên trực hệ của nhà vua hay trưởng bối ở hàng thừa kế cao hơn, và điều này chỉ xảy ra duy nhất một lần ở nhà Thanh. Miếu hiệu của ông là Thành Tông (成宗), còn thụy hiệu của ông là Mậu Đức Tu Viễn Quảng Nghiệp Định Công An Dân Lập Chính Thành Kính Nghĩa Hoàng đế (懋德修遠廣業定功安民立政誠敬義皇帝). Ngay cả Thuận Trị Đế đã phải lạy ba lần trước mộ phần của Đa Nhĩ Cổn. Đa Nhĩ Cổn 15 tuổi chứng kiến mẹ ruột bị bức tử, bị tước mất quyền kế vị Đại Hãn. Cả đời ông luôn nhẫn nhịn để tìm cách đoạt lại ngôi vị Hoàng đế nhưng chưa thực hiện được thì đã qua đời. Dù vậy, khi trở thành Nhiếp chính vương và chiếm được Bắc Kinh, ông đã tự cho phép mình sử dụng những nghi vệ long trọng, vốn chỉ danh cho Hoàng đế. Tất cả những điều này làm cho vị vua trẻ Thuận Trị Đế hết sức không hài lòng. Vì vậy, chỉ 1 năm sau khi ông qua đời (1651), những thế lực chống lại Đa Nhĩ Cổn, đứng đầu là cựu đồng phụ chính vương, Trịnh Thân vương Tế Nhĩ Cáp Lãng, vốn bị Đa Nhĩ Cổn tước quyền Phụ chính, đã liên hệ các Vương, đại thần chống đối Đa Nhĩ Cổn để từng bước hạch tội ông. Đầu tiên, là xét A Tế Cách tội trạng, sau đó khôi phục địa vị của các đại thần thuộc hai Hoàng kỳ, những người chống đối Đa Nhĩ Cổn.

Sau đó, Tế Nhĩ Cáp Lãng liên kết cùng 3 vị Thân vương khác, là Tốn Thân vương Mãn Đạt Hải, Đoan Trọng Thân vương Bác Lạc (博洛) và Kính Cẩn Thân vương Ni Kham cùng tiến cung, đồng thời trình cho Thuận Trị Đế một danh sách dài các tội của Đa Nhĩ Cổn, bao gồm 14 điều, là: bí mật may Hoàng bào (tuyệt đối chỉ dùng cho Hoàng đế); bày mưu cướp ngai vàng; tự phong làm Hoàng phụ; hãm hại và chiếm đoạt thê thiếp của Hào Cách... Sau khi suy tính, tờ cáo trạng này được tung ra, chiếu cáo khắp thiên hạ, Đa Nhĩ Cổn từ vị trí tôn quý nhất đột nhiên rơi xuống vực thẳm.

Thượng sớ tâu hạch tội ghi đại lược:

Nhiều người tin rằng Đa Nhĩ Cổn đã sắp đặt cuộc chiến giành quyền lực với Thuận Trị khi Hoàng đế đã sang tuổi trưởng thành, nên khi các thế lực chống Đa Nhĩ Cổn giành được quyền lực, Thuận Trị Đế đã tước mọi danh hiệu của Đa Nhĩ Cổn và còn đánh vào cả quan tài. Bản thân Đa Nhĩ Cổn không có hậu duệ, thừa tự là lấy Đa Nhĩ Bác - con trai thứ 5 của người em Đa Đạc mà kế thừa, sau khi Đa Nhĩ Cổn bị hạch tội thì Đa Nhĩ Bác bị cưỡng chế quy tông tịch.

Năm Càn Long thứ 30 (1765), Thanh Cao Tông đã quyết định truy phục Đa Nhĩ Cổn, xóa bỏ mọi tố cáo và phục nguyên tước Hòa Thạc Duệ Thân vương, việc này chính thức hiệu lực vào năm Càn Long thứ 43 (1778), và Đa Nhĩ Cổn được truy phục Hòa Thạc Duệ Thân vương, thụy là Trung (忠), phối hưởng thần vị vào Thái Miếu như một đại công thần của triều Thanh. Con cháu thừa tự khi trước của ông, hậu duệ Đa Nhĩ Bác, được mệnh thừa tước Duệ Thân vương, với người đầu tiên là Thuần Dĩnh. Hiện nay, mộ của ông được gọi là Cửu vương mộ (九王墳), nằm ở ngoài Đông Trực môn, Bắc Kinh. Mộ có diện tích 200.000 mét vuông, hướng Bắc-Nam, phía Nam có một cây cầu, có tường vây và Hưởng điện, đều theo quy chuẩn của một Thân vương. Từ năm 1954, mặt bằng của mộ phần đã bị san bằng.

Gia quyến

Thê thiếp
Đa Nhĩ Cổn khi còn sống cưới và nạp nhiều thê thiếp. Xã hội Nữ Chân thời Hậu Kim, thịnh hành chế độ "Một chồng, nhiều vợ, nhiều thiếp", nên những vị [Kế Phúc tấn] đều như cách gọi "Vợ kế" ở Việt Nam, đều là chính thất, nhưng không phải sau khi vợ cả mất mới gọi như vậy, mà gần như là một dạng Bình thê. Bên cạnh đó, Ý Tĩnh Đại Quý phi sau khi tái giá Hoàng Thái Cực, có nuôi dưỡng một nữ tử Mông Cổ [Thục Sài; 淑侪] (cũng có thể là con gái của Lâm Đan hãn) được hứa gả cho Đa Nhĩ Cổn. Hai người ở Sùng Đức năm thứ 5 (1640) thành hôn, nhưng sau đó Thục Sài không được ghi lại cụ thể nữa, không rõ đã bỏ hay mất sớm mà không lưu lại trên danh sách thê thiếp Đa Nhĩ Cổn.

Hậu duệ
 Trưởng nữ: Đông Nga (東莪), do Trắc Phúc tấn Lý thị sinh ra, con gái thân sinh độc nhất.
 Dưỡng tử: Đa Nhĩ Bác (多爾博), con trai thứ năm của Đa Đạc, mẹ là Kế Phúc tấn Đạt Triết - chị/em gái của Kính Hiếu Nghĩa Hoàng hậu. Năm 1650 tập tước Duệ Thân vương, 1 năm sau cách tước quy tông. Năm 1657 phong làm Đa La Bối lặc.

Trong văn hoá đại chúng

Xem thêm
 Quý tộc nhà Thanh
 Hiếu Trang Văn Hoàng hậu
 Tế Nhĩ Cáp Lãng
 Nhiếp chính

Chú thích

Tham khảo

.

.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.
.

. In two volumes.
.
.
.
.
.
.
.

Sinh năm 1612
Mất năm 1650
Hoàng tử nhà Thanh
Nhân vật quân sự nhà Thanh
Nhiếp chính nhà Thanh
Duệ Thân vương
Người Mãn Châu Chính Bạch kỳ
Nghị chính Bối lặc


title: Athous hajeki

text:
Athous hajeki là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Platia & Gudenzi miêu tả khoa học năm 2005.

Chú thích

Tham khảo

Athous


title: Olímpia

text:
Olímpia là một đô thị ở bang São Paulo của Brasil. Đô thị này nằm ở vĩ độ 20º44'14" độ vĩ nam và kinh độ 48º54'53" độ vĩ tây, trên khu vực có độ cao 506 m. Dân số đô thị này theo ước tính năm 2008 là 50.215 người. Capital nacional do folclore.

Địa lý
Đô thị này có diện tích 803,509 km².

Thông tin nhân khẩu
Dữ liệu dân số theo điều tra dân số năm 2000

Tổng dân số: 46.013
 Dân số thành thị: 42.643
 Dân số nông thôn: 3.370
 Nam giới: 22.784
 Nữ giới: 23.229
Mật độ dân số (người/km²): 57,27

Tỷ lệ tử vong trẻ sơ sinh dưới 1 tuổi (trên một triệu người): 11,83

Tuổi thọ bình quân (tuổi): 73,53

Tỷ lệ sinh (số trẻ trên mỗi bà mẹ): 1,92

Tỷ lệ biết đọc biết viết: 91,37%

Chỉ số phát triển con người (HDI-M): 0,815
 Chỉ số phát triển con người - Thu nhập: 0,752
 Chỉ số phát triển con người - Tuổi thọ: 0,809
 Chỉ số phát triển con người - Giáo dục: 0,885
(Nguồn: IPEADATA)

Sông ngòi
 Rio Turvo
 Sông Cachoeirinha
 Ribeirão dos Olhos d'Água

Các xa lộ
 SP-322
 SP-425

Liên kết ngoài
 Trang mạng của đô thị
 Olímpia trên WikiMapia

Tham khảo

Đô thị bang São Paulo


title: Moulineaux

text:
Moulineaux là một xã thuộc tỉnh Seine-Maritime trong vùng Normandie miền bắc nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Seine-Maritime
Seine-Maritime
Normandy

Tham khảo
INSEE

Liên kết ngoài
Photos of the château de Robert le Diable
Moulineaux on the Quid website

Xã của Seine-Maritime


title: Palacios de Sanabria

text:
Palacios de Sanabria là một đô thị trong tỉnh Zamora, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 322 người.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Portal de Turismo de Sanabria
Anuncios Clasificados en Sanabria

Đô thị ở Zamora


title: Polypedates insularis

text:
Polypedates insularis là một loài ếch trong họ Rhacophoridae. Chúng là loài đặc hữu của Ấn Độ.

Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng ẩm ướt đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và đầm nước ngọt có nước theo mùa. Loài này đang bị đe dọa do mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo

Động vật lưỡng cư Ấn Độ
Ếch Ấn Độ
I


title: Pseudopanurgus subrugosus

text:
Pseudopanurgus subrugosus là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Timberlake mô tả khoa học năm 1973.

Chú thích

Tham khảo

Pseudopanurgus
Động vật được mô tả năm 1973


title: Cusino

text:
Cusino là một comune (thành phố tự trị) thuộc tỉnh Como, vùng Lombardy, nằm vào khoảng  phía Bắc của Milan và  phía Bắc của Como, Ý. Vào thời điểm 31 tháng 12 năm 2004, dân số là 247 và có diện tích 9.7 km².

Cusino tiếp giáp với các thành phố: Carlazzo, Garzeno, Grandola ed Uniti, và San Bartolomeo Val Cavargna.

Sự phát triển dân số

Chú thích

Thành phố và thị trấn ở Lombardia
Đô thị tỉnh Como


title: Jujubinus vexationis

text:
Jujubinus vexationis là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Trochidae, họ ốc đụn.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Jujubinus


title: Auliepterix

text:
Auliepterix là một chi bướm đêm nguyên thủy nhỏ màu kim loại đã tuyệt chủng, thuộc họ Micropterigidae. Chi này có hai loài, Auliepterix mirabilis trong loạt Karabastau của thế Jura trên ở Kazakhstan (gần Aulye) và Auliepterix minima trong các đá tuổi Jura thượng-Creta hạ gần Khotont Somon ở Mông Cổ.

Chú thích

Tham khảo

Micropterigidae
Lepidoptera hóa thạch


title: Chevillard, Ain

text:
Chevillard là một xã ở tỉnh Ain, vùng Auvergne-Rhône-Alpes thuộc miền đông nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Aisne

Tham khảo

Xã của Ain


title: Teinobasis laglaizei

text:
Teinobasis laglaizei là một loài chuồn chuồn kim trong họ Coenagrionidae.

Teinobasis laglaizei được Selys miêu tả khoa học năm 1878.

Chú thích

Tham khảo

Teinobasis


title: Gertrude

text:
Gertrude  có thể đề cập đến:
Gertrude Stein
Gertrude B. Elion

Xem thêm

Trang định hướng nhân danh
Trang định hướng địa danh


title: Pleodendron macranthum

text:
Pleodendron macranthum (được gọi là chupacallos, chupagallos, hoặc chupa gallo) là một loài thực vật thuộc họ Canellaceae. Đây là loài đặc hữu của Puerto Rico.

Chú thích

Tham khảo

Thực vật Puerto Rico
Pleodendron


title: Murgisa

text:
Murgisa là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Erebidae


title: Số gần hoàn thiện dư

text:
Trong toán học một số gần hoàn thiện dư n là số mà tổng các ước số của nó bằng 2n + 1. Cho đến nay vẫn chưa có số gần hoàn thiện dư nào được tìm ra.

Người ta ước lượng nếu có số này thì nó phải là số chính phương lẻ lớn hơn 1035 và phải phân tích ra thành ít nhất 7 thừa số nguyên tố riêng biệt.

Tham khảo

Vấn đề chưa được giải quyết trong toán học
Hàm ước số


title: 25520 Deronchang

text:
25520 Deronchang (tên chỉ định: 1999 XV102) là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi dự án Nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất Lincoln ở Socorro, New Mexico ngày 7 tháng 12 năm 1999. Nó được đặt theo tên Deron Chang, giám khảo vòng chung kết ở Cuộc thi tìm kiếm Tài năng Khoa học trẻ Intel năm 2009.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 25001–26000

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1999


title: Acrolophidae

text:
Acrolophidae (Burrowing webworm moths) là một họ bướm đêm thuộc bộ Lepidoptera. Có khoảng 300 loài thuộc họ này, chủ yếu sống ở Tân Thế giới.

Các chi
Acrolophus
Amydria
Drastea
Exoncotis
Ptilopsaltis

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Acrolophidae
 Tree of Life


title: Polystira lindae

text:
Polystira lindae là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Turridae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Polystira


title: Anhalt-Zerbst

text:
Anhalt-Zerbst là một huyện cũ ở Saxony-Anhalt, Đức. Các đơn vị giáp ranh (từ phía bắc theo chiều kim đồng hồ) là:  các huyện Potsdam-Mittelmark (Brandenburg) và Wittenberg, thành phố Dessau và các huyện Köthen, Schönebeck và Jerichower Land.

Lịch sử

Huyện như ngày nay được lập vào năm 1994 thông qua việc sáp nhập các huyện Zerbst và Roßlau với một số khu vực của huyện Gräfenhainichen. Ranh giới gần trùng với công quốc cổ.

Các thị xã và đô thị

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang mạng chính thức  (tiếng Đức)
Map of Saxony and Anhalt in 1789

Khởi đầu thập niên 1600 ở Đế quốc La Mã Thần thánh


title: Meriania campii

text:
Meriania campii là một loài thực vật có hoa trong họ Mua. Loài này được Wurdack mô tả khoa học đầu tiên năm 1967.

Chú thích

Liên kết ngoài

Meriania
Thực vật được mô tả năm 1967
Thực vật Ecuador


title: Trung tâm Thúy Nga

text:
Thúy Nga Paris còn được biết đến dưới cái tên chính thức là Thúy Nga Productions hoặc Trung tâm Thúy Nga là một trong những nhà tổ chức biểu diễn và sản xuất các sản phẩm băng đĩa ca múa nhạc lớn nhất của người Việt hải ngoại. Sản phẩm nổi tiếng nhất của Trung tâm Thúy Nga là các chương trình ca vũ nhạc kịch tổng hợp (đại nhạc hội) Paris by Night và các live show.

Lịch sử hình thành và phát triển

Thời kỳ trong nước
Nguyên thủy Trung tâm Thúy Nga được thành lập tại Sài Gòn (nay là Thành phố Hồ Chí Minh) năm 1972 sản xuất băng nhạc. Cửa hiệu của Thúy Nga nằm trong Thương xá Tam Đa (Crystal Palace) trên đường Lê Thánh Tôn. Những tên tuổi do Thúy Nga phát hành khi còn trong nước là Khánh Ly, Thái Thanh, Thanh Tuyền... Ngoài tân nhạc Thúy Nga còn cho ra băng cải lương. Chủ nhân là ông Tô Văn Lai.

Trung tâm Thúy Nga là đơn vị phát hành những bài hát của các ca sĩ nhạc vàng trước năm 1975 và khá thành công như Thanh Tuyền, Khánh Ly...

Ra hải ngoại
Năm 1975, khi chính quyền Sài Gòn sụp đổ thì Trung tâm Thúy Nga ngưng hoạt động. Gia đình Tô Văn Lai vượt biên và được sang Pháp tị nạn vào cuối năm 1976. Lúc đầu ông Lai đi bơm xăng, vợ ông-bà Thúy mở một cửa hàng băng đĩa nhỏ trong ngõ hẹp ở Paris và sinh nhai bằng việc in sang các băng đĩa cũ một cách thủ công để đem đi bán, rồi từ từ sản xuất các chương trình ca nhạc. Lúc đó các chương trình của Thúy Nga được sản xuất và phát hành tại Paris, nội dung là những tuồng cải lương, sau đó mới dần phát triển thành chương trình ca nhạc kịch múa tổng hợp Paris By Night như được biết sau này.

Sản phẩm thành công nhất của Thúy Nga là loạt chương trình ca nhạc Paris by Night. Paris được ghi nhận trong tên của chương trình vì chính đó là nơi khởi lập đưa Thúy Nga lên con đường thành công rực rỡ. Paris by Night là một chương trình theo thể loại "đại nhạc hội" bao gồm hầu hết các thể loại tân nhạc, nhạc vàng, cổ nhạc, múa, sau bổ túc thêm hài kịch, phóng sự, nhạc chủ đề... Hai MC nổi tiếng và đã gắn bó lâu năm với chương trình là Nguyễn Ngọc Ngạn và Nguyễn Cao Kỳ Duyên. Nguyễn Ngọc Ngạn là một trong những nhà văn nổi tiếng với nhiều cuốn sách bán chạy, còn Nguyễn Cao Kỳ Duyên được biết đến trước hết là con gái của cựu Thủ tướng và Phó tổng thống Việt Nam Cộng hòa Nguyễn Cao Kỳ.

Thúy Nga Paris sang thế kỷ 21, không như tên gọi nguyên thủy, nay đặt trụ sở chính ở Westminster, California (Hoa Kỳ). Trung tâm này còn có chi nhánh hoạt động ở Paris (Pháp); Toronto (Ontario, Canada); Bankstown (Sydney, Australia). Chi nhánh Australia sau đó đóng cửa. Năm 2014, chi nhánh tại Paris chính thức đóng cửa, cùng với đó là trang bán hàng online thuynga.fr

Các sản phẩm

Các tác phẩm trình diễn
Các chương trình Paris By Night do Trung tâm Thúy Nga thường dàn dựng là những chương trình tạp kỹ bao gồm nhiều thể loại nhạc để có thể tiếp cận sở thích âm nhạc đại đa số khán giả. Trong các chương trình biểu diễn, có một số nhạc phẩm của các nhạc sĩ hiện sinh sống trong nước được đưa vào chương trình. Tuy nhiên một số nhạc sĩ nổi tiếng trong nước thường có nhiều sáng tác bán độc quyền cho Thúy Nga như Châu Kỳ, Nguyễn Ánh 9, Lê Hựu Hà, Quốc Dũng, Phú Quang và gần đây các nhạc sĩ nhạc trẻ như Thái Thịnh, Minh Khang, Lê Quang, Hoài An, Võ Hoài Phúc, Nguyễn Đức Cường, Lương Bằng Quang,...

Các xung đột và tranh cãi
Là một cơ sở văn hóa hải ngoại, Thúy Nga phục vụ chủ yếu cộng đồng người Việt tị nạn. Nhiều chương trình Paris by Night của Thúy Nga đã gây ra tranh cãi trong cộng đồng người Việt hải ngoại.

Paris By Night 40 với chủ đề Mẹ đặc biệt gây tranh cãi trong cộng đồng người Việt hải ngoại. Chương trình được phát hành nhân dịp Vu lan năm 1997, có một đoạn phim cho bài hát "Ca dao mẹ" của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn. Đoạn phim minh họa gồm một đoạn phim tài liệu trong đó có cảnh máy bay pháo kích dân thường đang chạy trốn tại miền Nam Việt Nam. Nhiều người tức giận và cho rằng Thúy Nga đã bêu xấu Quân lực Việt Nam Cộng hòa nhằm để lấy tiếng tốt với chính phủ Việt Nam.

Nhiều người đã viết thư đến các tòa soạn kêu gọi tẩy chay Thúy Nga và đã biểu tình trước trụ sở Thúy Nga. Thúy Nga cho rằng đây chỉ là một trường hợp nhầm lẫn do một người biên tập phim chưa thành thạo (đạo diễn Lưu Huỳnh). Cả hai ông Tô Văn Lai và Nguyễn Ngọc Ngạn phải viết thư xin lỗi cộng đồng trong các tờ báo lớn.

Tại Việt Nam
Tại Việt Nam, các băng đĩa của Thúy Nga không được phép lưu hành chính thức, nhưng băng đĩa lậu không khó mua. Một số ca sĩ quốc nội trình diễn cho Thúy Nga cũng đã từng bị cấm hoạt động sau khi về nước.

Các báo chí trong nước cũng thường xuyên chỉ trích nội dung của Paris by Night và cho rằng Thúy Nga đang "thực hiện các chiến dịch tâm lý chiến chống phá quê hương đất nước". Tuy nhiên, từ năm 2004, sau thành công của vở kịch Con sáo sang sông, Thúy Nga bắt đầu phát hành các sản phẩm của Sân khấu kịch Nụ cười mới ra hải ngoại. Và từ năm 2010 về sau, một số chương trình của Thúy Nga được chính quyền Việt Nam đánh giá cao, tiêu biểu là chương trình "Paris By Night 99 - Tôi là người Việt Nam", Paris By Night 106 - Lụa.

Giai đoạn 2008 - nay các đài truyền hình trong nước đã và đang hợp tác với Thúy Nga để sản xuất chương trình cũng như cung cấp tư liệu, chẳng hạn như THVL hay VTC9 - Let's Viet. Từ ngày 19/4/2010, Thuý Nga hợp tác với Lasta để sản xuất 60% nội dung kênh VTC9 - Let's Viet và hòa âm cho các nhạc phim, nhạc hiệu các chương trình của Công ty này.

Những năm gần đây, với sự đổi mới của Thúy Nga, cùng với sự thông thoáng trong chính sách quản lý của chính phủ Việt Nam, nhiều ca sĩ trong nước đã và đang hợp tác với Thúy Nga như Cẩm Ly, Đan Trường, Quang Dũng, Hoài Lâm,....cũng như các ca sĩ của Thúy Nga đã về Việt Nam trình diễn như Thanh Hà, Ý Lan, Quang Lê, Mạnh Quỳnh, Phi Nhung...và mới nhất, năm 2018 là nữ ca sĩ nổi tiếng Như Quỳnh đã trở về thực hiện một loạt các live show và làm Huấn luyện viên cho chương trình Thần tượng Bolero. Các sản phẩm của Trung tâm Thúy Nga hiện tại tuy vẫn không được bày bán công khai nhưng cũng dễ dàng có thể mua được ở Việt Nam.

Vấn đề bản quyền - Vì vấn đề giấy phép và kiểm duyệt, Thúy Nga chưa phát hành chính thức trong nước Việt Nam. Tuy nhiên, tổng số đĩa của trung tâm này hàng năm tiêu thụ ở Việt Nam là rất lớn và cái tên của trung tâm này khá quen thuộc với nhiều người dân, song đại đa số là các đĩa in sang lậu.
Ở hải ngoại, tình trạng sang băng lậu và lưu truyền trên internet cũng làm các trung tâm điêu đứng, tạo khó khăn tài chính, đến nỗi Nguyễn Ngọc Ngạn phải nói thẳng thắn "Khán giả phụ Thúy Nga, chứ Thúy Nga không phụ lòng khán giả!..."

Thúy Nga được tiếng là thanh toán tiền tác quyền khá sòng phẳng, tuy nhiên đôi khi vẫn có vài khiếu nại như vụ kiện của Hoàng Tuấn, ông bầu ca sĩ Đan Trường, vụ nghệ sĩ Kim Cương kiện Hương Lan. Ngược lại, Thúy Nga không thể khởi kiện khi ca khúc độc quyền bị sử dụng trong nước cũng như vụ Nhà xuất bản Văn học sử dụng trái phép truyện ma do Trung tâm Thúy Nga sản xuất vì các trở ngại pháp lý giữa hai nước Hoa Kỳ và Việt Nam.

PBN TỪNG BỊ KIỆN LÀ PBN LÁ SẦU RIÊNG - 2006

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài
Diễn đàn Thúy Nga chính thức
Thuy Nga's European web site
Thuy Nga's United States web site
 Kênh video chính thức của TT Thúy Nga tại Youtube
Đài truyền hình VietFace TV của Trung tâm Thúy Nga
Miratunes (Download & Listen to music, interviews and more of your favourite singers from Thuy Nga
A case of Copyright infringement by Thuy Nga
 Nguyễn Ngọc Ngạn, Trông Lại Một Chặng Đường , nhân Kỉ niệm 25 năm Paris By Night, 2008
Thúy Nga Paris có thể đóng cửa

Công ty giải trí Việt Nam
Hãng ghi hình

Âm nhạc Việt Nam
Nhà sản xuất thu âm Mỹ
Nhãn hiệu Mỹ
Nhãn hiệu Việt Nam
Khởi đầu năm 1984 ở Pháp
Hãng ghi âm Mỹ


title: Đại Ngộ

text:
Đại Ngộ (chữ Hán giản thể:大悟县) là một huyện thuộc địa cấp thị Hiếu Cảm, tỉnh Hồ Bắc, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Huyện này có diện tích 1978,9 ki-lô-mét vuông, dân số năm 2004 là 620.000 người. Về mặt hành chính, huyện này được chia thành 14 trấn, 3 hương.
Trấn: Thành Quan, Dương Bình, Phương Phán, Tân Thành, Hạ Điếm, Lưu Tập, Hà Khẩu, Tứ Cô, Lữ Vương, Hoàng Trạm, Tuyên Hóa, Phong Điếm, Đại Tân, Tam Lý.
Hương: Đông Tân, Cao Điếm, Bành Điếm.

Tham khảo

Hiếu Cảm
Đơn vị cấp huyện Hồ Bắc


title: Maylandia pyrsonotos

text:
Maylandia pyrsonotos là một loài cá thuộc họ Cichlidae. Nó là loài đặc hữu của Malawi. Môi trường sống tự nhiên của chúng là hồ nước ngọt.

Nguồn
 Kasembe, J. 2005. tháng 5landia pyrsonotos. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 4 tháng 8 năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

Động vật Malawi
Maylandia


title: 25695 Eileenjang

text:
25695 Eileenjang (tên chỉ định: 2000 AD125) là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi dự án Nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất Lincoln ở Socorro, New Mexico, ngày 5 tháng 1 năm 2000. Nó được đặt theo tên Eileen Kao Jang, an American high school student whose environmental science project won second place ở the 2009 Giải thưởng Khoa học và Kỹ thuật Intel.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 25001–26000

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thiên thể phát hiện năm 2000


title: Liroetis flavipennis

text:
Liroetis flavipennis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Bryant miêu tả khoa học năm 1954.

Chú thích

Tham khảo

Liroetis


title: Meugliano

text:
Meugliano là một đô thị ở tỉnh Torino trong vùng Piedmont, có vị trí cách khoảng 45 km về phía bắc của Torino. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 96 người và diện tích là 4,5 km².

Meugliano giáp các đô thị: Traversella, Brosso, Trausella, Castellamonte, Alice Superiore, Rueglio, Vico Canavese, và Lugnacco.

Quá trình biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Torino
Thành phố và thị trấn ở Piemonte


title: Cerophysa nodicornis

text:
Cerophysa nodicornis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Wiedemann miêu tả khoa học năm 1823.

Chú thích

Tham khảo

Cerophysa


title: Ceratina speculifrons

text:
Ceratina speculifrons là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1920.

Chú thích

Tham khảo

Ceratina
Động vật được mô tả năm 1920


title: Hyposmocoma tigrina

text:
Hyposmocoma tigrina là một loài bướm đêm thuộc họ Cosmopterigidae. Nó là loài đặc hữu của Maui. Loài địa phương ở Haleakala.

It được khám phá on koa trees.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Insects of Hawaii. Volume 9, Microlepidoptera

Hyposmocoma
Loài đặc hữu của Hawaii


title: Rheocles sikorae

text:
The zona (Rheocles sikorae) là một loài cá in the Bedotiidae family. It is đặc hữu to Madagascar. Its natural habitat is rivers.

Nguồn

Chú thích

Tham khảo

Rheocles


title: Gonomyia gratilla

text:
Gonomyia gratilla là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Gonomyia
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Trecase

text:
Trecase là một đô thị ở tỉnh Napoli ở vùng Campania, cách khoảng 15 km về phía đông nam của Napoli. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 9.117 người và diện tích là 6,1 km².

Trecase giáp các đô thị: Boscotrecase, Ercolano, Ottaviano, Torre Annunziata, Torre del Greco.

Biến động dân số

Tham khảo

Comune của tỉnh Napoli
Thành phố và thị trấn ở Campania


title: Nathan Bedford Forrest

text:
Nathan Bedford Forrest (13 tháng 7 năm 1821 – 29 tháng 10 năm 1877) là thiếu tướng của quân đội Liên minh miền Nam trong thời Nội chiến Hoa Kỳ. Ông nổi tiếng với tài chỉ huy kỵ binh với chiến thuật thần tốc và du kích, chuyên đem quân khinh kỵ đánh nhanh và rất bất ngờ, tiêu diệt hay làm rối loạn hậu quân của đối phương.

Nhưng sau thời chiến Forrest trở thành một trong các lãnh tụ nhóm bạo động kỳ thị chủng tộc Ku Klux Klan.

Forrest bị nhiều người tố cáo là đã gây tội ác chiến tranh trong trận đồn Pillow khi ông ra lệnh cho binh sĩ tàn sát tù binh da đen đã buông súng đầu hàng.

Chú thích

Nội chiến Hoa Kỳ
Trung tướng Hoa Kỳ
Chết vì tiểu đường
Người từ quận Marshall, Tennessee
Mất năm 1877


title: Megachile palmensis

text:
Megachile palmensis là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Mitchell mô tả khoa học năm 1934.

Chú thích

Tham khảo

P
Động vật được mô tả năm 1934


title: Họ Thú mỏ vịt

text:
Họ Thú mỏ vịt (Ornithorhynchidae) là một trong hai họ còn sinh tồn trong Bộ Đơn huyệt (Monotremata), và chỉ gồm loài thú mỏ vịt và họ hàng tuyệt chủng của chúng. Họ còn lại là Họ Tachyglossidae (thú lông nhím). Trong Họ Thú mỏ vịt là các chi Monotrematum, Obdurodon và Ornithorhynchus:

 Họ Ornithorhynchidae
 Chi † Monotrematum
 †Monotrematum sudamericanum
 Chi †Obdurodon — một nhánh cổ đại của Họ Thú mỏ vịt
 †Obdurodon dicksoni
 †Obdurodon insignis
 †Obdurodon tharalkooschild
 Chi Ornithorhynchus
Ornithorhynchus anatinus (thú mỏ vịt ngày nay)

Hai chi, Steropodon và Teinolophos, ban đầu được cho là thuộc họ này. Tuy nhiên, cả hai đều được đặt vào một họ mới, Họ Steropodontidae. Quyết định này được đưa ra dựa trên sự khác biệt về bộ răng hàm được phục hồi từ hệ tầng Griman Creek, Lightning Ridge, New South Wales ở Úc. Bộ răng hàm này là kiểu mẫu cho chi Steropodon, do đó thiếu thông tin dẫn đến việc phân loại sai lúc đầu. Nghiên cứu sâu hơn về chi Teinolophos đã thực sự cho thấy chúng là một loài động vật khác nhiều so với các loài Họ Thú mỏ vịt (thiếu mỏ, sở hữu bộ răng động vật có vú hoàn chỉnh hơn và giữ lại đôi tai nguyên thủy nối với hàm như ở những động vật có vú đơn giản hơn.)

Loài Ornithorhynchus maximus đã tuyệt chủng từng được đưa vào chi Ornithorhynchus, nhưng sau đó được đặt vào Họ Thú lông nhím (Tachyglossidae) với tên gọi mới là Waplossus robustus.

Tham khảo

Colin Groves (16-11-2005). trong Wilson D. E. và Reeder D. M. (chủ biên): Mammal Species of the World, ấn bản lần thứ 3, Nhà in Đại học Johns Hopkins, trang 2. ISBN 0-801-88221-4.


title: Fischer Assay

text:
Fischer Assay là một thí nghiệm tiêu chuẩn để xác định lượng sinh dầu từ đá phiến dầu, được dùng để đánh giá hiệu quả của các quá trình chiết tách dầu từ đá phiến. Cho 100 gram mẫu đá phiến dầu nghiền đến kích thước hạt <2,38 mm vào một bình chưng cất cổ cong bằng nhôm nung đến nhiệt độ  với tốc độ tăng nhiệt độ 12 °C/phút (22 °F/phút), và giữ ở nhiệt độ trên trong khoảng thời gian 40 phút. Hơi dầu, khí và hơi nước từ quá trình chưng cất được đưa qua một bình ngưng tụ và được làm lạnh bằng nước đá trong một ống nghiệm ly tâm. Dầu sinh ra từ các quá trình công nghệ khác thường được tính theo tỷ lệ so với dầu sinh ra trong thí  nghiệm này.

Thí nghiệm Fischer Assay ban đầu được tiến hành trong đề kiện nhiệt độ thấp trong quá trình chưng cất than đá, do Franz Joseph Emil Fischer và Hans Schrader nghiên cứu. Thí nghiệm này được phát triển phù hợp với việc đánh giá khả năng sinh dầu của đá phiến dầu năm 1949 bởi K. E. Stanfield và I. C. Frost.

Xem thêm
 Fischer-Tropsch process

Tham khảo

Công nghệ đá phiến dầu
Phản ứng hóa học
Quá trình hóa học
Kỹ thuật hóa học
Sơ khai năng lượng


title: Engina janowskyi

text:
Engina janowskyi là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Buccinidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Engina


title: Jolie (định hướng)

text:
Jolie có thể là:

Người
Tên
 Angelina Jolie, nữ diễn viên điện ảnh
 Jenaveve Jolie, nữ diễn viên phim khiêu dâm
 Jolie Christine Rickman, một nhà hoạt động xã hội nữ
 Jolie Gabor, còn được biết đến như là "Mama Jolie", mẹ của Zsa Zsa Gabor, Eva Gabor và Magda Gabor
 Justine Joli, nữ diễn viên phim khiêu dâm
 Ruud Adrianus Jolie, tay guitar chính của ban nhạc Hà Lan, Within Temptation

Biệt danh
 "Jolie", biệt danh của Al Jolson
 "Jolie", biệt danh của Angelina Pivarnick, một thành viên trong ê-kíp thực hiện Jersey Shore của MTV

Khác
 Jolie (tạp chí), một tạp chí thời trang của Đức
 Jolie, nhân vật hư cấu trong loạt sách Incarnations of Immortality
 Jolie & The Wanted, một ban nhạc đồng quê của Mỹ
 Jolie Brise, một con thuyền buồm


title: Ngọc Lâm (định hướng)

text:
Ngọc Lâm có thể là:

Địa danh

Việt Nam

 Phường Ngọc Lâm, quận Long Biên, thành phố Hà Nội
 Xã Ngọc Lâm, thị xã Mỹ Hào, tỉnh Hưng Yên
 Xã Ngọc Lâm, huyện Thanh Chương, tỉnh Nghệ An

Trung Quốc
 Địa cấp thị Ngọc Lâm thuộc Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây

Tên người
 Mạc Thị Ngọc Lâm, phong hiệu Phúc Thành Công chúa, con vua Mạc Thái Tông.
 Công chúa Ngọc Lâm, tên húy là Nguyễn Phúc Dĩ Ngu, con vua Đồng Khánh.


title: Khanty-Mansiysk

text:
Khanty-Mansiysk (tiếng Nga: Ханты-Мансийск) là một thị xã ở Nga, trung tâm lịch sử, hành chính, văn hoá, thể thao của Khu tự trị Khanty-Mansi, Nga. Nó nằm trên sông Irtysh, cách 15 km (9 dặm) tại chỗ hợp lưu của nó với sông Obi. Đây là một đô thị có ngành công nghiệp dầu mỏ bùng nổ ở Nga. Dân số theo điều tra năm 2002 là 53.953. Tại đây có sân bay Khanty-Mansiysk.

Khí hậu
Khanty-Mansiysk có khí hậu cận Bắc Cực (phân loại khí hậu Köppen Dfc), với mùa đông dài và rất lạnh trong khi mùa hè ngắn và ấm. Lượng mưa ở mức trung bình và cao hơn đáng kể trong mùa hè. Tốc độ gió trung bình là , còn độ ẩm trung bình là 77%.

Địa vị hành chính
Trong khuôn khổ các đơn vị hành chính, Khanty-Mansiysk được hợp nhất thành thành phố trực thuộc khu tự trị Khanty-Mansiysk, một đơn vị hành chính có địa vị ngang bằng với các huyện. Là một đơn vị đô thị, thành phố trực thuộc khu tự trị Khanty-Mansiysk được hợp thành Okrug đô thị Khanty-Mansiysk.

Thành phố đối tác

  Yerevan, Armenia (từ năm 2014)

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Trang web chính thức của Khanty-Mansiysk
 Danh mục công ty tại Khanty-Mansiysk
 Trang web của Cúp cờ vua thế giới 2009
 Cổng thông tin lớn nhất của Khanty-Mansiysk
 Thư viện ảnh

Thành phố của Nga
Thành phố Liên Xô


title: Aregha

text:
Aregha là một chi bướm đêm thuộc họ Gelechiidae.

Tham khảo

Gelechiidae


title: Amblycerus pictus

text:
Amblycerus pictus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bruchidae. Loài này được Sharp miêu tả khoa học năm 1885.

Chú thích

Tham khảo

Amblycerus


title: Swartzia nuda

text:
Swartzia nuda là một loài rau đậu thuộc họ Fabaceae.
Loài này chỉ có ở Panama.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo

 Mitré, M. 1998. Swartzia nuda. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 19 tháng 7 năm 2007.

nuda
Thực vật Panama


title: Verla

text:
Verla là một ngôi làng nhà máy nằm ở Jaala, Kouvola, phía nam Phần Lan, cách Helsinki khoảng 160 km. Nó có nhà máy xay gỗ làm giấy từ thế kỷ 19, được bảo quản tốt. Ngày nay, nhà máy xay gỗ và xưởng sản xuất giấy đã ngừng hoạt động và trở thành bảo tàng với đầy đủ máy móc, dụng cụ sản xuất. Nó đã được UNESCO công nhận là Di sản thế giới từ năm 1996.

Lịch sử
Năm 1872, Hugo Neuman thành lập một nhà máy xay gỗ ở làng Verla. Phần lớn sản phẩm được bán cho Nga. Năm 1876, nhà máy bị cháy và Neuman phải ngưng sản xuất vì không có kinh phí để phục hồi.

Năm 1882, hai doanh nhân người Áo là Gottlieb Kreidl và Louis Haenel thành lập một nhà máy xay bột gỗ mới lớn hơn, cùng với đó là một nhà máy sản xuất bột giấy. Một trong các cổ đông chính là viên lãnh sự Đan Mạch Wilhelm Dippell, là một doanh nhân giàu có ở Viborg. Năm 1892, các nhà máy lại trải qua một trận hỏa hoạn do khi đó nó vẫn được làm bằng gỗ. Sau đó, nhà máy được xây lại bằng gạch do kiến trúc sư Eduard Dippel, là em của Wilhelm Dippell thiết kế. Các nhà máy này xây bằng gạch đỏ có một ngọn tháp, trông giống như nhà thờ.

Khi Wilhelm Dippell qua đời vào năm 1906, Verla trở thành một công ty cổ phần dưới tên A.B. Verla Träsliperi och Pappfabrik. Việc sản xuất tiếp tục cho tới năm 1920, khi Kissakoski mua lại nhà máy này. Năm 1922, Kymi nắm các cổ phần (nay là hãng UPM-Kymmene Corporation). Các nhà máy còn tiếp tục vận hành trong 40 năm tiếp theo, dù rằng việc sản xuất đã suy giảm dần. Thập niên 1920, một nhà máy thủy điện được thiết lập và khai trương năm 1954.

Ngày 18 tháng 6 năm 1964, các nhà máy nói trên chấm dứt hoạt động vì các công nhân nghỉ hưu hoặc dời bỏ nhà máy. Cùng ngày, dây chuyền sản xuất của các nhà máy này đã được quay phim làm tài liệu về tiến trình sản xuất ở Verla. Ngày nay, nhà máy thủy điện vẫn tiếp tục cung cấp điện cho khu vực.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Official website

Di sản thế giới tại Phần Lan


title: Serpulorbis aotearoicus

text:
Serpulorbis aotearoicus là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Vermetidae.

Chú thích

Tham khảo

Thư mục
 Powell A. W. B., New Zealand Mollusca, William Collins Publishers Ltd, Auckland, New Zealand 1979 ISBN 0-00-216906-1

Serpulorbis


title: Eufriesea pulchra

text:
Eufriesea pulchra là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Smith mô tả khoa học năm 1854.

Chú thích

Tham khảo

Eufriesea
Động vật được mô tả năm 1854


title: Osmia simplex

text:
Osmia simplex là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Morawitz mô tả khoa học năm 1875.

Chú thích

Tham khảo

Osmia
Động vật được mô tả năm 1875


title: Frías de Albarracín

text:
Frías de Albarracín là một đô thị trong tỉnh Teruel, Aragon, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 164 người.

Tham khảo

Đô thị ở Teruel


title: Edalorhina nasuta

text:
Edalorhina nasuta là một loài ếch thuộc họ Leptodactylidae.
Đây là loài đặc hữu của Peru.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và đầm nước ngọt có nước theo mùa.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 Angulo, A., Salas, A. & Monteza, J.I. 2004. Edalorhina nasuta. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 7 năm 2007.

Edalorhina
Động vật lưỡng cư Peru
Động vật đặc hữu Peru


title: Lyces vulturata

text:
Lyces vulturata là một loài bướm đêm thuộc họ Notodontidae. Nó được tìm thấy ở high-altitudes in Peru

It is involved in Müllerian mimicry with the arctiid Crocomela flammifera.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Species page at Tree of Life project


title: Bivetiella cancellata

text:
Bivetiella cancellata là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Cancellariidae.

Miêu tả
Loài này có kích thước giữa 20mm và 50 mm.

Phân bố
Loài này phân bố ở vùng biển châu Âu, Địa Trung Hải và ở Đại Tây Dương dọc theo quần đảo Canaria, Cabo Verde, West Africa và Angola.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo
 Verhecken A. (2007). Revision of the Cancellariidae (Mollusca, Neogastropoda, Cancellarioidea) of miền đông Atlantic (40°N-40°S) and the Mediterranean. Zoosystema: 29(2): 281-364

Liên kết ngoài
 Gastropods.com: Cancellaria (Cancellaria) cancellata; accessed: 29 tháng 10 năm 2010

Bivetiella


title: Pataudi

text:
Pataudi là một thị xã của quận Gurgaon thuộc bang Haryana, Ấn Độ.

Địa lý
Pataudi có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 240 mét (787 feet).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Pataudi có dân số 16.064 người. Phái nam chiếm 53% tổng số dân và phái nữ chiếm 47%. Pataudi có tỷ lệ 57% biết đọc biết viết, thấp hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 65%, và tỷ lệ cho phái nữ là 48%. Tại Pataudi, 17% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Haryana


title: Huy

text:
Địa danh
Huyện Huy thuộc địa cấp thị Lũng Nam, tỉnh Cam Túc, Trung Quốc.
Thành phố Huy ở tỉnh Liège, Bỉ.
Huyện Huy của tỉnh Liège, Bỉ.
Xã Huy, huyện Harz, bang Sachsen-Anhalt, Đức.

Nhân vật
Amenhotep-Huy, tể tướng thời kỳ Ai Cập cổ đại.
Amenhotep Huy, phó vương của Kush thời kỳ Ai Cập cổ đại.
Bonnie Huy (1935 – 2013), chính trị gia người Mỹ.
Wolf-Dietrich Huy (1917 – 2003), phi công người Đức.


title: Cá hoàng đế

text:
Cá hoàng đế là một số loài cá nước ngọt thuộc chi Cichla có bản địa ở lưu vực sông Amazon ở Nam Mỹ.

Tổng quan
Đây là một loại cá thường sống ở Nam Mỹ. Con đực thường có một cái u trên đầu, còn con cái thì không.

Phân loài
Tên tiếng Anh loài cá này là peacock bass. Cá hoàng đế chia thành 5 loài:
Cichla temensis (speckled peacock bass)
Cichla ocellaris (butterfly peacock bass)
Cichla intermedia (royal peacock bass)
Cichla orinocensis
Cichla monoculus
Tên loài cá này có nhiều cách gọi khác nhau tùy theo nơi như Brasil (tucunaré), Việt Nam (cá hoàng đế)

Kích thước
Con trưởng thành lớn nhất có thể lên tới 99 centimet (3 foot, 4 inch)

Thức ăn
Đây là loài cá ăn thịt. Khác với các loài cá săn mồi khác, chúng săn các con cá nhỏ bằng tốc độ bơi nhanh của nó. Đây là một mối hiểm họa, vì nhiều nơi, người ta nuôi loài cá này rồi sau đó, chúng tấn công tất cả các loài cá bản địa.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài

Hoàng đế

Cá Malaysia

Cá ăn được

Họ Cá hoàng đế


title: Hoài Hương

text:
Hoài Hương là một phường thuộc thị xã Hoài Nhơn, tỉnh Bình Định, Việt Nam.

Địa lý
Phường Hoài Hương nằm ở phía đông thị xã Hoài Nhơn, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp Biển Đông và xã Hoài Hải
Phía tây giáp phường Hoài Thanh và phường Hoài Xuân
Phía nam giáp xã Hoài Mỹ
Phía bắc giáp phường Hoài Thanh.

Phường Hoài Hương có diện tích 10,74 km², dân số năm 2019 là 16.775 người, mật độ dân số đạt 1.562 người/km².

Đây là nơi sông Lại Giang đổ ra biển ở cửa biển An Dũ, là vùng nước lợ giàu dinh dưỡng

Hành chính
Phường Hoài Hương được chia thành 11 khu phố: Ca Công, Ca Công Nam, Nhuận An, Nhuận An Đông, Phú An, Thạnh Xuân, Thạnh Xuân Bắc, Thạnh Xuân Đông, Thiện Đức, Thiện Đức Bắc, Thiện Đức Đông.

Lịch sử
Sau năm 1975, Hoài Hương là một xã thuộc huyện Hoài Nhơn.

Ngày 11 tháng 7 năm 1994, tách thôn Kim Giao của xã Hoài Hương để thành lập xã Hoài Hải.

Ngày 22 tháng 4 năm 2020, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 932/NQ-UBTVQH14 về việc thành lập thị xã Hoài Nhơn và các phường thuộc thị xã Hoài Nhơn (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 6 năm 2020). Theo đó, thành lập phường Hoài Hương thuộc thị xã Hoài Nhơn trên cơ sở toàn bộ 10,74 km² diện tích tự nhiên và 16.775 người của xã Hoài Hương.

Kinh tế
Đặc sản nổi tiếng nhất ngoài cá tươi là "nước mắm truyền thống làng nghề An Dũ" lâu đời nổi tiếng. Ngoài ra còn có một số hộ hoạt động sản xuất các mặt hàng thủ công mỹ nghệ như: giá võng, vỉ cá, vỉ mực bằng chất liệu cây tầm vông. Cuộc sống người dân chủ yếu dựa vào nghề đánh bắt cá xa bờ.

Chú thích

Xem thêm


title: Ostallgäu

text:
Ostallgäu là một huyện ở bang Bayern, Đức. Huyện này giáp các huyện (từ phía tây theo chiều kim đồng hồ): Oberallgäu, Unterallgäu, Augsburg, Landsberg, Weilheim-Schongau và Garmisch-Partenkirchen và bang của Áo Tyrol. Thành phố Kaufbeuren nằm ở trong huyện này nhưng về mặt hành chính không thuộc huyện..

Huyện đã được lập năm 1972 thông qua việc sáp nhập các huyện cũ Kaufbeuren, Marktoberdorf và Füssen.

Xã và đô thị

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang mạng chính thức (tiếng Đức)
 The online reference book about the »East-Allgaeu«  (tiếng Đức)
 Orchids in Allgäu

Huyện của bang Bayern

Schwaben


title: Hylaeus sejunctus

text:
Hylaeus sejunctus là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Snelling mô tả khoa học năm 1970.

Chú thích

Tham khảo

S
Động vật được mô tả năm 1970


title: Oan hồn (phim 2004)

text:
Oan hồn (tựa tiếng Anh: Spirits) là tên của một cuốn phim thuộc thể loại tâm lý, kinh dị do Victor Vũ đạo diễn, được phát hành vào năm 2004. Báo chí Mỹ nói về tính Đông phương của phim này, còn Victor Vũ thú nhận chịu ảnh hưởng truyện ma kiểu truyện Liêu trai chí dị nghe kể trong gia đình.

Tóm tắt truyện phim

Lộc (Tuấn Cường đóng) là một nhà văn đi tìm chỗ thanh tịnh hoang vắng để sáng tác. Lộc tìm tới một căn nhà ba gian ở nhà quê, chỉ có người con gái chủ nhà tên Hoa (Kathy Uyên đóng). Lộc hỏi thuê phòng, rồi dọn vào nhà trọ mới. Được Hoa phục vụ tận tâm, Lộc đâm ra thích thú, và thấy Hoa đúng kiểu phụ nữ lý tưởng dưới hai mắt phong kiến của mình, Lộc bắt đầu quyến rũ Hoa. Cuộc tình mới chớm nở, thì một hôm Lộc bắt gặp Hoa nằm bất tỉnh giữa sàn, mình đầy vết roi, Lộc đã chăm sóc ân cần và hôm đó Lộc đã qua đêm với Hoa. Hôm sau, bắt gặp ông Huy (Đặng Hùng Sơn đóng) - bố của Hoa lảng vảng gần nhà, Lộc tố cáo ông hành hung con gái, thì ông này kể cho Lộc về Hoa, rằng do dính vào cờ bạc mà ông đã phải gả con gái cho chủ nợ để gán nợ. Một tháng gần đây mất tích nên ông ta đi tìm con gái. Lộc tìm hiểu và phát hiện Hoa đã bị chồng đánh chết và giấu xác còn hắn ta thì bỏ chốn.

Biết mình đã làm tình với ma, Lộc hốt hoảng ngã bệnh. Cô gái trẻ đẹp tên Linh (Kathleen Lương đóng) đến săn sóc cho Lộc và mời nhiều pháp sư đến trừ khử nhưng không được. Linh yêu Lộc, nhưng vẫn có những tâm sự thầm kín không tiết lộ được. Những oan hồn rồi ra chỉ được giải thoát khi chính Lộc tìm ra lý do tại sao oan hồn cứ lẩn vẩn quanh ngôi nhà ấy.

Diễn viên
Tuấn Cường vai Lộc
Kathleen Lương vai Linh
Kathy Uyên vai Hoa
Catherine Thúy Ái vai Bà Lan
Đặng Hùng Sơn vai Ông Huy
Becky B. Vũ vai Bà Kim
Michael Minh vai Bảo

Tại các đại hội điện ảnh
Phim được chọn tham gia tại nhiều đại hội điện ảnh (liên hoan phim) quốc tế trong đó có: Đại hội Điện ảnh Quốc tế Bangkok, Đại hội Điện ảnh Quốc tế Hawaii, Đại hội Điện ảnh Quốc tế Singapore, Đại hội Điện ảnh Quốc tế Fantasia tại Montréal, Canada.

Chuyện bên lề
 Truyện phim diễn ra tại làng quê Việt Nam, nhưng được quay ở sân sau một căn nhà ở Santa Ana, California. Một căn nhà ba gian kiểu miền Bắc Việt Nam được dựng trong vườn sau nhà này.
 Nhạc sĩ Christopher Wong cho tới nay đã viết nhạc phim cho cả ba cuốn phim của Victor Vũ và nhiều phim của nhiều đạo diễn người Mỹ gốc Việt khác.
 Tài tử Đặng Hùng Sơn xuất hiện trong cả ba cuốn phim của Victor Vũ: Buổi sáng đầu năm, Oan hồn và Thế giới huyền bí, Tập 1: Tình yêu bất diệt (Mysterious World, Episode 1: Love Never Dies).
 Đồng tác giả kịch bản Nguyễn Hoàng Nam là em ruột thi sĩ Nguyễn Tất Nhiên.

Ý kiến / Phê bình
 "Oan hồn" là một cuốn phim kinh dị nhẹ nhàng, không khiến ngưới xem run sợ bởi những cảnh ghê rợn thường có trong phim ma của Mỹ, cũng không bị giật thót hoảng loạn vì tiếng động bất thình lình của máy móc trong nhà, hay phải bò xuống gầm giường xem có ma trốn ở đó không. Ngược lại, phim "Oan hồn" giữ nhiều nét dân dã Việt Nam. Nó diễn đạt được một số nét văn hóa, phong tục cổ xưa của người Việt. Đạo diễn Victor Vũ lột tả "Oan hồn" qua ba chuyện ma khác nhau, trong cùng một bối cảnh (3 chuyện ma độc lập, nhưng vẫn có sự gắn kết với tổng thể vì nó thể hiện những khoảng thời gian và không gian sống khác nhau của nhân vật chính - nhà văn Lộc) để đưa đến một đoạn kết sâu xa: biểu tượng của nhân quả từ đời đời kiếp kiếp mà con người chúng ta sớm muộn sẽ phải trả. Theo Victor Vũ: "Chuyện ma Việt Nam không chỉ làm người ta sợ, mà còn gây xúc cảm và tạo một lối nhìn về triết học và tâm linh cho cuộc sống… Tôi muốn thực hiện một phim ma với những chuyện ma hoàn toàn Việt Nam, một cuốn phim hồi hộp và hấp dẫn như những chuyện ma được truyền khẩu từ thế hệ này qua thế hệ khác của người Việt chúng ta!" - Vân Trinh, Người Viễn Xứ 21/04/2005

Chú thích

 Lê Thùy Lan, Đi xem phim "Oan hồn" , Vietnamese American Television, 21 tháng 11 năm 2004
Nữ diễn viên Kathleen Lương với "Oan hồn"  Người Viễn Xứ 21/04/2005

Liên kết ngoài
Spirits trên Internet Movie Database

Phim năm 2004
Phim tiếng Việt
Phim kinh dị Mỹ
Phim tâm lý Mỹ
Phim tâm lý kinh dị
Phim ma
Phim do Victor Vũ đạo diễn
Điện ảnh hải ngoại


title: Microrhopala columbica

text:
Microrhopala columbica là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Weise miêu tả khoa học năm 1911.

Chú thích

Tham khảo

Microrhopala


title: Sanchez Mira

text:
Sanchez-Mira là một đô thị hạng 4 ở tỉnh Cagayan, Philippines. Theo điều tra dân số năm 2000, đô thị này có dân số 21.475 người trong 4.139 hộ.

Các khu phố (barangay)

Sanchez-Mira được chia thành 18 khu phố (barangay).

Tham khảo

Liên kết ngoài
Mã địa lý chuẩn Philipin
Thông tin điều tra dân số Philipin năm 2000

Đô thị của Cagayan


title: Carabus nemoralis

text:
Carabus nemoralis là một loài bọ cánh cứng đất phổ biến ở Trung và Nam Âu. Nó cũng được du nhập và mở rộng phạm vi phân bố ở Bắc Mỹ.
Carabus nemoralis ăn những loài vật gây hại nông nghiệp như Deroceras reticulatum lúc con mồi ở giai đoạn trứng hoặc còn non.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài
Picture gallery

Động vật được mô tả năm 1764
nemoralis
Bọ cánh cứng châu Âu


title: Molophilus clavistylus

text:
Molophilus clavistylus là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Molophilus
Limoniidae ở vùng Palearctic


title: Solenispa

text:
Solenispa là một chi bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae.
Chi này được miêu tả khoa học năm 1905 bởi Weise.

Các loài
Các loài trong chi này gồm:
 Solenispa angustata (Guérin-Méneville, 1844)
 Solenispa angusticollis (Waterhouse, 1881)
 Solenispa bicolor Pic, 1931
 Solenispa bifoveolata Weise, 1910
 Solenispa claripes Pic, 1923
 Solenispa germaini Pic, 1926
 Solenispa impressicollis Weise, 1905
 Solenispa laetifica Weise, 1910
 Solenispa leptomorpha (Baly, 1885)

Chú thích

Tham khảo

Cephaloleiini


title: 8121 Altdorfer

text:
8121 Altdorfer (2572 P-L) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 24 tháng 9 năm 1960 bởi Cornelis Johannes van Houten, Ingrid van Houten-Groeneveld và Tom Gehrels ở Đài thiên văn Palomar.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 8121 Altdorfer

Thiên thể phát hiện năm 1960
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Oxythyrea funesta

text:
Oxythyrea funesta là một loài bọ cánh cứng trong họ Scarabaeidae, phân họ Cetoniinae.

Loài này có mặt ở khắp châu Âu, vùng Đông miền Cổ bắc và Cận Đông. Ấu trùng dài 30 mm, và chúng ăn rễ cây và có thể ngủ trong đất cho đến mùa xuân năm sau.

Phân loài
 Oxythyrea funesta var. consobrina Villa
 Oxythyrea funesta var. deleta Mulsant

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

 Biolib
 Fauna europaea

Động vật được mô tả năm 1761
F
Bọ cánh cứng châu Âu


title: Trox contractus

text:
Trox contractus là một loài bọ cánh cứng trong họ Trogidae.

Chú thích

Tham khảo

Trox


title: Bửu Hòa

text:
Bửu Hòa là một phường thuộc thành phố Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai, Việt Nam.

Địa lý

Phường Bửu Hòa nắm ở phía tây nam thành phố Biên Hòa, giáp sông Đồng Nai, cách trung tâm thành phố 2 km, có Quốc lộ 1K, Đường tỉnh 743 và đường sắt Bắc - Nam đi qua. Địa giới hành chính phường Bửu Hòa:
Phía đông giáp phường Hiệp Hòa
Phía đông bắc giáp phường Quyết Thắng qua sông Đồng Nai
Phía tây và tây bắc giáp phường Hóa An
Phía nam giáp phường Bình An, thành phố Dĩ An, tỉnh Bình Dương và phường Tân Vạn.
Phường có diện tích 4,17 km2, dân số là 23.238 người, mật độ dân số đạt 5.573 người/km2.

Hành chính
Phường Bửu Hòa chia làm 5 khu phố: 1, 2, 3, 4, 5.

Tham khảo


title: Capelica

text:
Egone là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Liên kết ngoài

en:Capelica


title: Stibaera

text:
Stibaera là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Loài
 Stibaera albisparsana Hampson, 1926
 Stibaera costiplaga Walker, 1857
 Stibaera curvilineata Hampson, 1924
 Stibaera dentilineata Hampson, 1926
 Stibaera hersilia (Druce, 1889)
 Stibaera minor Draudt & Gaede, 1944
 Stibaera myrina (Möschler, 1880)
 Stibaera thyatiroides (Barnes & Benjamin, 1924)

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database
Stibaera at funet

Hadeninae


title: Karamay

text:
Karamay (Khắc Lạp Mã Y, 克拉玛依市) là một địa cấp thị thuộc Khu tự trị dân tộc Uyghur, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Địa khu này có diện tích 9252 ki-lô-mét vuông, dân số 290.000 người (năm 2002).

Các đơn vị hành chính
Địa khu này gồm các đơn vị cấp huyện sau:
Quận Karamay (Khắc Lạp Mã Y, 克拉玛依区)
Quận Độc Sơn Tử (独山子区)
Quận Bạch Thiêm Than (白碱滩区)
Quận Urho (Ô Nhĩ Hoà, 乌尔禾区)

Tham khảo

Karamay


title: 707

text:
Năm 707 trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất
 8 tháng 7: Lý Trọng Tuấn, Hoàng thái tử nhà Đường trong lịch sử Trung Quốc, con trai của Đường Trung Tông Lý Hiển
 7 tháng 8: Võ Tam Tư, đại thần, ngoại thích dưới thời nhà Đường và nhà Võ Chu
 23 tháng 9: Giáo hoàng Gioan VII, Giáo hoàng thứ 86 của Giáo hội Công giáo Rôma
 18 tháng 10: Thiên hoàng Monmu, Thiên hoàng thứ 42 của Nhật Bản

Tham khảo


title: Pleurotomella chariessa

text:
Pleurotomella chariessa là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Pleurotomella
Động vật được mô tả năm 1881


title: 21331 Lodovicoferrari

text:
21331 Lodovicoferrari (1997 BO) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 17 tháng 1 năm 1997 bởi P. G. Comba ở Prescott.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 21331 Lodovicoferrari

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1997


title: Gynoplistia paradisea

text:
Gynoplistia paradisea là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Gynoplistia
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Đại học Nation

text:
Đại học Nation là một trường đại học tại Lampang, Thái Lan. Trường được thành lập năm 1988 với tên gọi Cao đẳng Yonok và được nâng cấp thành đại học năm 2006. Hiện trường cung cấp 9 chương trình đào tạo đại học và cao học ngành quản trị kinh doanh và giáo dục.

Xem thêm
 Danh sách các trường đại học tại Thái Lan

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Website

Trường đại học và cao đẳng Thái Lan
Tỉnh Lampang


title: All for You (bài hát của Janet Jackson)

text:
"All for You" là một bài hát của nghệ sĩ thu âm người Mỹ Janet Jackson nằm trong album phòng thu thứ bảy cùng tên của cô (2001). Nó được phát hành trên sóng phát thanh vào ngày 13 tháng 3 năm 2001, như là đĩa đơn đầu tiên trích từ album bởi Virgin Records. Được viết lời và sản xuất bởi Jackson và bộ đôi Jimmy Jam & Terry Lewis, "All for You" là một bản dance-pop với nội dung nói về việc tán tỉnh một ai đó trên sàn nhảy. Nó nhận được những đánh giá tích cực từ các nhà phê bình âm nhạc, trong đó họ đánh giá cao quá trình chuyển đổi của nữ ca sĩ với những giai điệu tươi sáng và lạc quan hơn so với album phòng thu trước, The Velvet Rope (1997).

Jackson đã được phong tặng danh hiệu "Nữ hoàng Radio" bởi MTV sau khi bài hát đã làm nên lịch sử sóng phát thanh, trở thành đĩa đơn đầu tiên được thêm vào danh sách phát sóng của mọi trạm phát thanh thuộc nhạc pop, rhythmic, và urban ngay trong tuần đầu tiên phát hành. Nó cũng thiết lập kỷ lục là bài hát có thứ hạng tuần đầu cao nhất, mà không được phát hành thương mại ở cả Hoa Kỳ và Pháp. Bài hát đạt vị trí số một trên bảng xếp hạng Billboard Hot 100 trong 7 tuần, trở thành đĩa đơn quán quân thứ mười của Jackson tại Hoa Kỳ. Trên thị trường quốc tế, nó đạt ngôi vị quán quân ở Brazil, Canada và Nhật Bản, và lọt vào top 5 và top 10 trên nhiều bảng xếp hạng trên toàn thế giới.

"All for You" được xem là một trong bài hát thành công nhất trong sự nghiệp của Jackson, và chiến thắng một giải Grammy cho Thu âm nhạc dance xuất sắc nhất, Giải thưởng ASCAP cho Bài hát của năm, và Giải Sự lựa chọn của Giới trẻ cho Đĩa đơn xuất sắc nhất. Nó đã xuất hiện trong hai album tuyển tập của Jackson, Number Ones (2009) and Icon: Number Ones (2010). Video ca nhạc của bài hát đã nhận được nhiều lời khen ngợi từ giới phê bình, và nhận nhiều đề cử tại Giải Video âm nhạc của MTV năm 2001, bao gồm Video của năm.

Danh sách bài hát

Đĩa CD tại Úc(7243 8 97487 2 7)
"All for You" (bản radio) – 4:24
"All for You" (DJ Quik Remix) – 4:06
"All for You" (Thunderpuss Club Mix) – 10:28
"All for You" (Rockwilder Mix) – 7:20
"All for You" (DJ Premier Mix) – 4:06

Đĩa CD quảng cáo tại châu Âu (VSCDJ1801)
"All for You" (bản radio) – 4:23

Đĩa CD maxi tại Anh quốc (7243 8 97487 0 3)
"All for You" (bản radio) – 4:24
"All for You" (DJ Premier Mix) – 4:06
"All for You" (Thunderpuss Club Mix) – 10:28
"All for You" (Video)

Đĩa CD maxi tại Mỹ (DPRO-16172)
"All for You" (bản radio) – 4:23
"I Get Lonely" – 5:17

Đĩa CD tại Mỹ (V25D97522)
"All for You" (bản radio) – 4:23
"All for You" (Video Mix) – 4:33

Đĩa CD tại Pháp (7243897488-2)
"All for You" (bản radio) – 4:23
"All for You" (DJ Premier Remix) – 4:06

Đĩa CD promo tại Nhật (JJ-0001)
"All for You" (bản radio) – 4:23

Đĩa CD tại Đài Loan, Malaysia (724389748727)
"All for You" (bản radio) – 4:23
"All for You" (DJ Quik Remix) – 4:29
"All for You" (Thunderpuss Club Mix) – 10:28
"All for You" (Rockwilder Mix) – 7:20
"All for You" (DJ Premier Remix) – 4:06

Đĩa quảng cáo đôi 12" tại Anh quốc (VSTDJX 1801)
A. "All for You" (Thunderpuss Club Mix) – 10:28
B. "All for You" (Thunderdub) – 10:31
C. "All for You" (bản gốc) – 6:31
D. "All for You" (Thunderpuss Tribeapella) – 6:48

Đĩa 12" tại Anh quốc (VST1801)
European 12" single (7243 8 97487 6 5)
A. "All for You" (Thunderpuss Club Mix) – 10:28
B1. "All for You" (DJ Premier Remix) – 4:06
B2. "All for You" (bản radio) – 4:24

Đĩa quảng cáo 12" tại châu Âu (VSTDJY 1801)
A1. "All for You" (DJ Premier Remix) – 4:06
A2. "All for You" (DJ Premier Remix không lời) – 4:05
B1. "All for You" (Rockwilder Mix) – 7:20
B2. "All for You" – 6:31

Đĩa 12" tại Mỹ (7243 8 97522 1 2)
"All for You" (Thunderpuss Club Mix) – 10:28
"All for You" (bản album) – 6:31
"All for You" (DJ Quik Remix) – 4:29
"All for You" (DJ Premier Mix) – 4:06
"All for You" (Rockwilder Mix) – 7:20

Đĩa quảng cáo 12" remix tại Mỹ (SPRO-16157)
Đĩa 12" remix tại Mỹ (7087 6 16157 1 5)
A1. "All for You" (DJ Quik Remix) – 4:29
A2. "All for You" (Rockwilder Mix) – 7:20
A3. "All for You" (DJ Premier Remix) – 4:06
B1. "All for You" (DJ Quik Remix không lời) – 4:29
B2. "All for You" (Rockwilder Mix không lời) – 7:21
B3. "All for You" (DJ Premier Remix không lời) – 4:05

Đĩa quảng cáo đôi 12" tại Mỹ (SPRO-16155)
A1. "All for You" (Thunderpuss Club Mix) – 10:28
A2. "All for You" (Radio Mix) – 4:23
B1. "All for You" (Change It Up Mix) – 10:35
B2. "All for You" (Change It Up Radio Mix) – 3:47
C1. "All for You" (bản album) – 6:31
C2. "All for You" (Thunderdub) – 10:31
D1. "All for You" (không lời) – 6:31
D2. "All for You" (Change It Up Dub) – 7:19

Đĩa quảng cáo 12" tại Mỹ (SPRO-16153)
A. "All for You" (bản album) – 6:31
B. "All for You" (không lời) – 6:31

Danh sách phiên bản chính thức

 Bản gốc – 6:29
 Bản album – 5:30
 Bản radio – 4:24
 Bản video – 4:33
 Bản không lời – 6:19
 Thunderpuss Club Mix – 10:28
 Thunderdub – 10:32
 Thunderpuss Drumapella – 6:49
 Thunderpuss Change It Up Mix – 10:34
 Thunderpuss Change It Up bản Chỉnh sửa – 6:10
 Thunderpuss Change It Up bản Radio – 3:47
 Thunderpuss Change It Up Dubstrumental – 7:19
 Thunderpuss Radio Mix – 4:26
 Thunderpuss Radio TV #1 – 4:21
 Thunderpuss Radio TV #2 – 4:22
 Thunderpuss Radio không lời – 4:21
 Thunderpuss Military Dub – 8:37
 Thunderpuss Military Dubstrumental – 8:37

 DJ Quik Remix – 4:32
 DJ Quik không lời – 4:32
 Rockwilder Mix – 7:22
 Rockwilder Radio Mix – 4:26
 Instrumental Rockwilder Mix – 7:22
 Dance Rockwilder Mix – 7:22
 DJ Premier Mix (radio) – 4:03
 DJ Premier TV Mix (chính) – 4:03
 DJ Premier không lời – 3:56
 Phats & Small Remix – 6:05
 Call Out Hook #1 – 0:24
 Call Out Hook #2 – 0:21

Xếp hạng

Xếp hạng tuần

Xếp hạng cuối năm

Xếp hạng thập niên

Chứng nhận

Billboard đã trao chứng nhận Vàng tại Mỹ khi giới thiệu trao giải cho Jackson.

Xem thêm
Danh sách đĩa đơn quán quân Hot 100 năm 2001 (Mỹ)

Tham khảo

Liên kết ngoài

Bài hát năm 2001
Đĩa đơn năm 2001
Bài hát của Janet Jackson
Bài hát sáng tác bởi Janet Jackson
Đĩa đơn quán quân Billboard Hot 100
Đĩa đơn quán quân Billboard Hot Dance Club Songs
Đĩa đơn quán quân Billboard Pop Songs
Đĩa đơn quán quân Billboard Hot R&B/Hip-Hop Songs
Đĩa đơn quán quân tại Canada
Đĩa đơn quán quân tại Ba Lan
Giải Grammy cho Thu âm nhạc dance xuất sắc nhất
Bài hát nhạc dance-pop
Video âm nhạc do Dave Meyers đạo diễn
Bài hát về tình dục
Đĩa đơn quán quân Billboard Mainstream Top 40 (Pop Songs)
Đĩa đơn của Virgin Records


title: Bouchy-Saint-Genest

text:
Bouchy-Saint-Genest  là một xã thuộc tỉnh Marne trong vùng Grand Est đông nam nước Pháp. Xã nằm ở khu vực có độ cao trung bình 84 mét trên mực nước biển.
Sông Aubetin chảy theo hướng tây bắc qua phía nam xã và tạo thành ranh giới phía đông.

Tham khảo

Bouchysaintgenest


title: Ommatospila

text:
Ommatospila là một chi bướm đêm thuộc họ Crambidae. Chúng có thể thấy ở miền nam Hoa Kỳ, Nam Mỹ và một số quần đảo Caribe, như Antilles và Jamaica.

Các loài
Ommatospila decoralis (Guenée, 1854)
Ommatospila descriptalis (Walker, 1866)
Ommatospila narcaeusalis (Walker, 1859)

Chú thích

Tham khảo

 Natural History Museum Lepidoptera genus database
Species info và Photo
Species info
Ommatospila at funet

Hydririni


title: Oliva richeri

text:
Oliva richeri là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Olividae, họ ốc gạo hoa.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Oliva

en:Oliva richeri


title: Orimarga griseipennis

text:
Orimarga griseipennis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Orimarga
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Bùi Quốc Khái

text:
Bùi Quốc Khái (chữ Hán: 裴國愾 1141-1234) là người đỗ đầu khoa thi Tiến sĩ năm Trinh Phù thứ 10 (Ất Tỵ, 1185) dưới thời vua Lý Cao Tông (ở ngôi: 1176-1210) nước Đại Việt.

Cuộc đời
Bùi Quốc Khái sinh năm Tân Dậu (1141) tại làng Bình Lãng, phủ Thượng Hồng (nay là thôn Bình Phiên, xã Ngọc Liên, huyện Cẩm Giàng, tỉnh Hải Dương).

Theo sử liệu thì ông là người có tài, nhưng vì chán công danh nên không xin thi cử. Mãi đến năm Trinh Phù thứ 10 (1185), khi tuổi đã 45, ông mới đi ứng thí và đã đỗ đại khoa trong số 30 người trúng tuyển.

Sách Đại Việt sử ký toàn thư chép:
Ất Tỵ [Trinh Phù] năm thứ 10 [1185]. Mùa xuân, tháng Giêng, sĩ nhân trong cả nước, người nào từ 15 tuổi trở lên, mà thông thạo thi thư thì được vào hầu học ở Ngự điện. (Sau) lấy đỗ bọn Bùi Quốc Khái, Đặng Nghiêm (tổng cộng) 30 người, còn thì đều ở lại học.

Sau khi đỗ đạt, ông được vua bổ nhiệm chức Nhập thị Kinh diên, giữ nhiệm vụ dạy Thái tử và hầu vua học.
Ông làm quan ba triều: Lý Cao Tông, Lý Huệ Tông và Lý Chiêu Hoàng, trải đến chức Đô ngự sử. Sách Từ điển nhân vật lịch sử Việt Nam chép: Bùi Quốc Khái một lòng trung nghĩa, dày công giúp nước an dân. Gặp lúc triều chính đổ nát, gian thần lộng quyền, ông treo ấn từ quan, rồi xuất gia đầu Phật ở chùa Thiên Niên (gần Hồ Tây, Hà Nội)...

Ngày 18 tháng 1 năm Giáp Ngọ (1234) ông mất, thọ 93 tuổi.

Thương tiếc ông, người dân tạo tượng thờ ông ở chùa Thiên Niên, và ghi danh ông trên "Thanh Bằng thịnh sự bia" (bia nói về sự thịnh vượng của làng Bằng Liệt ), khắc ngày 18 tháng 2 năm Giáp Thìn, niên hiệu Cảnh Hưng thứ 45 (1784).

Công bố mới
Quê quán
Quê quán của ông, sách Đại Việt sử ký toàn thư không ghi. Còn Lịch triều hiến chương loại chí, Khâm định Việt sử thông giám cương mục đều cho biết Bùi Quốc Khái là người Bình Lãng huyện Cẩm Giàng.

Tuy nhiên, theo TS Bùi Xuân Đính, thì tấm bia ở Văn chỉ làng Bằng Liệt, xã Hoàng Liệt, huyện Thanh Trì (nay đổi thành phường thuộc quận Hoàng Mai, thành phố Hà Nội) được lập trước hai cuốn sách trên khá lâu đã khẳng định Bùi Quốc Khái là người làng Bằng Liệt. Như vậy, có nhiều khả năng ông quê gốc ở đây nhưng về sau chuyển xuống làng Bình Lãng, và khi đi thi thì ông làm hồ sơ tại nơi ở hiện tại.

Tiến sĩ khai khoa
Và theo nội dung tấm bia này, thì Bùi Quốc Khái chỉ đỗ thứ hai trong kỳ thi Đình khoa Ất Tỵ (1185). Trích văn bia: lúc đầu, hội tư văn mua một khu đất ở xóm Vĩnh Phúc dựng Từ chỉ làm nơi cúng tế lâu dài. Vị trùm trưởng cùng các thành viên trong hội xuất ruộng tư làm ruộng tế điền của hội để lưu truyền mãi mãi. Hàng năm cho người cày cấy lấy tiền lợi tức cúng tế. Cứ vào 12 tháng 2 chuẩn bị lễ vật dâng tế lên Từ chỉ cáo tế các chi vị: Tiến sĩ cập đệ, Đệ nhất giáp, Đệ nhị danh, Bảng nhãn Khoa Ất Tỵ, chức Ngự sử đài, Đô ngự sử Bùi tướng công (Quốc Khái) cùng các vị chức sắc trúng trường, viên mục, các hương sắc trên dưới cùng được phối hưởng, để khí thiêng hun đúc, nối dài thờ tự muôn ngàn vạn năm, mãi mãi trường tồn cùng trời đất. Nhân đó khắc lên bia đá để truyền về sau.
Mặc dù có khác biệt nhỏ về thứ hạng, nhưng căn cứ vào các sử liệu đã nêu trên và nội dung văn bia ở làng Bằng Liệt, TS Bùi Xuân Đính đã kết luận rằng Bùi Quốc Khái mới chính là vị khai khoa của Thăng Long Hà Nội, chứ không phải Chu Văn An, người đã đỗ Thái học sinh (như Tiến sĩ sau này) vào khoảng đời Trần Hiến Tông (1329-1341)''

Tháng 12-2020, Ủy ban Nhân dân thành phố Hà Nội quyết định gắn biển "Phố Bùi Quốc Khái" cho một con phố ở Quận Hoàng Mai.

Ghi chú

Người Hải Dương
Quan lại nhà Lý
Thái học sinh nhà Lý
Người Hà Nội