title: Jessica Alba

text:
Jessica Marie Alba ( ; sinh ngày 28 tháng 4 năm 1981) là một nữ diễn viên và nữ doanh nhân người Mỹ. Cô bắt đầu xuất hiện trên truyền hình và điện ảnh ở tuổi 13 trong Camp Nowhere và The Secret World of Alex Mack (1994), và nổi lên ở tuổi 19 với tư cách là nữ diễn viên chính của bộ phim truyền hình Dark Angel (2000–2002), cô đã nhận được đề cử Quả cầu vàng.

Bước đột phá trên màn ảnh rộng của cô là trong Honey (2003). Cô sớm khẳng định mình là một nữ diễn viên Hollywood, và đã đóng vai chính trong rất nhiều thành công phòng vé trong suốt sự nghiệp của mình, bao gồm Fantastic Four (2005), Fantastic Four: Rise of the Silver Surfer (2007), Good Luck Chuck (2007), The Eye ( 2008), Valentine's Day (2010), Little Fockers (2010), và Mechanic: Resurrection (2016).  Cô là cộng tác viên thường xuyên của đạo diễn Robert Rodriguez, từng đóng phim Sin City (2005), Machete (2010), Spy Kids: All the Time in the World (2011), Machete Kills (2013) và Sin City: A Dame to Kill For (2014). Từ năm 2019 đến năm 2020, Alba đóng vai chính trong loạt phim tội phạm hành động Spectrum LA's Finest.

Năm 2011, Alba đồng sáng lập The Honest Company, một công ty hàng tiêu dùng chuyên bán các sản phẩm trẻ em, cá nhân và gia dụng. Các tạp chí bao gồm Men's Health, Vanity Fair và FHM đã đưa cô vào danh sách những phụ nữ đẹp nhất thế giới.

Những năm đầu đời
Jessica Marie Alba sinh tại Pomona, California vào ngày 28 tháng 4 năm 1981, là con gái của Catherine Louisa (nhũ danh Jensen) và Mark David Alba. Mẹ của cô có tổ tiên là Đan Mạch, xứ Wales, Đức, Anh và Pháp, trong khi ông bà nội của cô, những người sinh ra ở California, đều là con của những người nhập cư Mexico. Cô có một người em trai, Joshua. Người anh họ thứ ba của cô, một khi đã bị loại bỏ, là nhà văn Gustavo Arellano. Sự nghiệp Không quân của cha cô đưa gia đình đến Biloxi, Mississippi và Del Rio, Texas , trước khi định cư trở lại Claremont, California , khi cô chín tuổi. Alba đã mô tả gia đình cô là một "gia đình rất bảo thủ - một gia đình truyền thống, Công giáo, Mỹ Latinh" và bản thân cô rất tự do; cô ấy nói rằng cô ấy đã tự nhận mình là một "nhà nữ quyền" ngay từ khi mới 5 tuổi.

Cuộc đời đầu tiên của Alba được đánh dấu bằng vô số căn bệnh về thể chất. Trong thời thơ ấu, cô bị viêm phổi 4-5 lần mỗi năm và hai lần bị xẹp phổi một phần cũng như ruột thừa bị vỡ và u nang amidan. Cô cũng bị hen suyễn từ khi còn là một đứa trẻ. Alba trở nên bị cô lập với những đứa trẻ khác ở trường vì cô ấy thường xuyên phải ở trong bệnh viện vì bệnh tật đến nỗi không ai hiểu rõ về cô ấy để kết bạn với cô ấy. Cô nói rằng việc gia đình cô thường xuyên di chuyển cũng góp phần khiến cô bị cô lập với các bạn cùng lứa tuổi.  Alba tốt nghiệp trường trung học Claremontở tuổi 16 và sau đó theo học tại Atlantic Theater Company.

Sự nghiệp

1992–1999: Bắt đầu

Alba bày tỏ niềm yêu thích diễn xuất từ năm 5 tuổi. Năm 1992, cô bé 11 tuổi Alba thuyết phục mẹ đưa cô đến tham gia một cuộc thi diễn xuất ở Beverly Hills, nơi có giải thưởng lớn là các lớp học diễn xuất miễn phí. Alba đã giành được giải thưởng lớn và tham gia những bài học diễn xuất đầu tiên. Một đại lý đã ký hợp đồng với Alba 9 tháng sau đó. Lần đầu tiên cô xuất hiện trên phim là một vai nhỏ trong bộ phim điện ảnh Camp Nowhere với vai Gail năm 1994. Ban đầu cô được thuê trong hai tuần nhưng vai trò của cô đã trở thành công việc kéo dài hai tháng khi một trong những nữ diễn viên nổi bật bỏ học.

Alba xuất hiện trong hai quảng cáo truyền hình quốc gia cho Nintendo và JC Penney khi còn nhỏ. Sau đó cô đã được xuất hiện trong một số bộ phim độc lập. Cô lấn sân sang lĩnh vực truyền hình vào năm 1994 với vai diễn định kỳ là Jessica vô ích trong ba tập của loạt phim hài Nickelodeon The Secret World of Alex Mack .  Sau đó cô diễn vai Maya trong hai mùa đầu tiên của bộ phim truyền hình Flipper năm 1995. Dưới sự dạy dỗ của mẹ là nhân viên cứu hộ, Alba đã học bơi trước khi biết đi và cô ấy là một thợ lặn có bình dưỡng khí được chứng nhận bởi PADI, những kỹ năng đã được đưa vào sử dụng trong chương trình, được quay ở Úc.

Năm 1998, cô xuất hiện với vai Melissa Hauer trong tập đầu tiên của bộ phim tội phạm Brooklyn South của Steven Bochco , với vai Leanne trong hai tập của Beverly Hills, 90210, và vai Layla trong một tập của Love Boat: The Next Wave. Năm 1999, cô xuất hiện trong bộ phim hài Randy Quaid PUNKS. Sau khi Alba tốt nghiệp trung học, cô học diễn xuất với William H. Macy và vợ anh, Felicity Huffman, tại Atlantic Theater Company, được phát triển bởi Macy và nhà viết kịch kiêm đạo diễn phim, đoạt giải Pulitzer ,David Mamet. Alba trở nên nổi tiếng hơn ở Hollywood vào năm 1999 sau khi xuất hiện với tư cách là thành viên của một nhóm trung học hợm hĩnh hành hạ một biên tập viên sao chép không an toàn trong bộ phim hài lãng mạn Never Been Kissed , đối diện với Drew Barrymore, và với vai nữ chính trong bộ phim kinh dị hài hước ít được xem Idle Hands, cùng với Devon Sawa.

2000–2006: Được công nhận trên toàn thế giới
Bước ngoặt lớn của cô đến khi James Cameron chọn Alba từ hơn một nghìn ứng cử viên cho vai siêu chiến binh biến đổi gen, Max Guevara , trong loạt phim truyền hình khoa học viễn tưởng Dark Angel của FOX. Loạt phim kéo dài hai mùa cho đến năm 2002 và nhận được sự đánh giá cao của giới phê bình Alba, đề cử Quả cầu vàng , Giải thưởng Teen Choice cho Nữ diễn viên chính xuất sắc nhất và Giải Saturn cho Nữ diễn viên chính xuất sắc nhất .  Vai diễn của cô được coi là một nhân vật nữ quyền và được coi là biểu tượng của sự trao quyền cho phụ nữ. Viết cho Đại học Melbourne, Bronwen Auty coi Max là "anh hùng nữ quyền hiện đại nguyên mẫu — một phụ nữ trẻ được trao quyền sử dụng cơ thể của mình một cách chủ động để đạt được mục tiêu", trích dẫn việc Max từ chối sử dụng súng và thay vào đó sử dụng võ thuật và kiến thức làm vũ khí để góp phần vào việc này trạng thái. Năm 2004, Max được xếp ở vị trí thứ 17 trong danh sách "25 huyền thoại khoa học viễn tưởng vĩ đại nhất" của TV Guide. Vai diễn của cô trong Dark Angel đã dẫn đến những phần quan trọng trong các bộ phim, cô đã có bước đột phá trên màn ảnh rộng vào năm 2003, khi cô đóng vai một vũ công kiêm biên đạo múa đầy tham vọng trong Honey. Rotten Tomatoes đồng thuận phê bình là: "Một Jessica Alba hấp dẫn và những điệu nhảy tràn đầy năng lượng giúp nâng tầm cho bộ phim ngô nghê và công thức này". Kinh phí 18 triệu đô la Mỹ, tuy nhiên, bộ phim đã thu về 62,2 triệu đô la Mỹ.

Tiếp theo, Alba vào vai vũ công kỳ lạ Nancy Callahan , là một phần của dàn diễn viên dài tập, trong bộ phim tuyển tập tội phạm Sin City (2005), do Robert Rodriguez và Frank Miller viết kịch bản, sản xuất và đạo diễn. Nó dựa trên tiểu thuyết đồ họa cùng tên của Miller. Cô chưa nghe nói về cuốn tiểu thuyết trước khi tham gia vào bộ phim, nhưng rất háo hức được làm việc với Rodriguez. Bộ phim là một tác phẩm được giới phê bình yêu thích và thu về 158,8 triệu đô la Mỹ. Cô đã nhận được Giải thưởng MTV Movie cho Màn trình diễn gợi cảm nhất.
trái|nhỏ|Alba tại buổi chiếu phim The Eye (2008).
Alba đã thể hiện nhân vật Invisible Woman của Marvel Comics trong Fantastic Four (cũng năm 2005), cùng với Ioan Gruffudd, Chris Evans, Michael Chiklis và Julian McMahon. The Guardian , trong bài đánh giá cho bộ phim, lưu ý: "Những người ủng hộ nữ quyền và phi nữ quyền đều phải tiếp thu nghịch lý rắc rối nhất của Fantastic Four: được nhận vào câu chuyện vì vẻ đẹp của cô ấy, siêu năng lực của [Alba] là vô hình”. Bộ phim thành công về mặt thương mại bất chấp những đánh giá tiêu cực, thu về 333,5 triệu đô la Mỹ trên toàn thế giới. Tại lễ trao giải MTV Movie năm 2006, cô đã giành được đề cử cho Anh hùng xuất sắc nhất và Đội trên màn ảnh xuất sắc nhất. Bộ phim cuối cùng của cô năm 2005 là phim kinh dị Into the Blue, trong đó Alba thể hiện, cùng với Paul Walker, một nửa của một cặp vợ chồng gặp rắc rối với một trùm ma túy sau khi họ bắt gặp hàng hóa bất hợp pháp trên một chiếc máy bay bị chìm. Phim đạt doanh thu phòng vé vừa phải, với tổng doanh thu toàn cầu là 44,4 triệu đô la Mỹ. Cô tổ chức Lễ trao giải MTV Movie năm 2006 và thực hiện các bản phác thảo giả mạo các bộ phim King Kong, Mission: Impossible III và The Da Vinci Code.

2007–2010: Phim hài lãng mạn
Alba đã thể hiện lại vai diễn của mình trong Fantastic Four: Rise of the Silver Surfer, phát hành vào tháng 6 năm 2007. Theo Alba, dưới sự chỉ đạo của Tim Story trong một cảnh tình cảm gần như khiến cô ấy bỏ diễn. "[Anh ấy nói với tôi] 'Trông thật quá. Trông đau quá. Bạn có thể xinh hơn khi khóc không? Khóc xinh đi Jessica." Anh ấy nói: "Đừng làm điều đó với khuôn mặt của bạn. Chỉ cần làm cho nó phẳng. Chúng tôi có thể CGI cho những giọt nước mắt trong đó." "Theo Alba, trải nghiệm này khiến cô ấy tự nghi ngờ: "Và sau đó tất cả khiến tôi suy nghĩ : Có phải tôi không đủ tốt? Bản năng và cảm xúc của tôi không đủ tốt? Mọi người ghét họ đến mức họ không muốn tôi trở thành một người? Tôi không được phép trở thành một người trong công việc của mình? Và vì vậy tôi chỉ nói, "Chết tiệt. Tôi không quan tâm đến việc kinh doanh này nữa." Phim thu về 290 triệu đô la Mỹ trên toàn cầu.

Trong Good Luck Chuck (cũng 2007), Alba đã thể hiện tình yêu của một nha sĩ lăng nhăng. Cô ấy chụp một trong những áp phích sân khấu của Good Luck Chuck nhại lại trang bìa Rolling Stone nổi tiếng do Annie Leibovitz chụp có John Lennon và Yoko Ono trong những tư thế tương tự. Mặc dù bộ phim bị giới phê bình chỉ trích dữ dội, nhưng nó đã kiếm được gần 60 triệu đô la Mỹ khi phát hành. Phương tiện đóng vai chính thứ ba của cô trong năm 2007 là bộ phim kinh dị tâm lý Awake, miêu tả bạn gái của một người đàn ông tỷ phú sắp được cấy ghép tim. Các bài đánh giá khá ấm áp, nhưng Roger Ebertkhen ngợi diễn xuất của cô, và kinh phí khoảng 8 triệu đô la Mỹ, bộ phim đã thu về 32,7 triệu đô la Mỹ.

Vào tháng 2 năm 2008, cô đã tổ chức Giải thưởng Khoa học và Kỹ thuật của Viện Hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật Điện ảnh. Alba chuyển sang diễn xuất của cô ấy sang thể loại kinh dị trong bộ phim The Eye, một phiên bản làm lại của bản gốc Hồng Kông, trong đó cô ấy nhận được vai một nghệ sĩ vĩ cầm cổ điển thành công, người được cấy ghép mắt cho phép cô ấy nhìn thấy siêu nhiên. thế giới.  Mặc dù bộ phim không được các nhà phê bình đón nhận, bản thân diễn xuất của cô đã nhận được nhiều đánh giá trái chiều. Cô đã giành được một giải thưởng Lựa chọn dành cho thanh thiếu niên cho Nữ diễn viên điện ảnh được lựa chọn: Horror – Thriller  và một đề cử Giải Mâm xôi vàng cho Nữ diễn viên tệ nhất (được chia sẻ với The Love Guru). Năm 2008, cô cũng đóng vai một nhân viên bán hàng trong bộ phim hài lãng mạn độc lập Meet Bill, cùng với Logan Lerman và Elizabeth Banks, và đóng vai chính trong bộ phim hài The Love Guru, trong vai một người phụ nữ kế thừa đội khúc côn cầu Toronto Maple Leafs, đối diện với Mike Myers và Justin Timberlake. Mick LaSalle, của San Francisco Chronicle, lưu ý rằng cô ấy "nổi bật" trong phim, cảm thấy rằng cuối cùng cô ấy "có vẻ thoải mái trước máy quay". The Love Guru là một thất bại về mặt thương mại và phê bình.

Trong khi Alba không có bất kỳ bộ phim nào được phát hành trong năm 2009, năm bộ phim nổi tiếng được phát hành trong suốt năm 2010 đều có sự góp mặt của cô trong những vai diễn quan trọng. Vai diễn đầu tiên trong năm của cô là gái điếm trong The Killer Inside Me, chuyển thể từ cuốn sách cùng tên, đối diện với Kate Hudson và Casey Affleck, được công chiếu tại Liên hoan phim Sundance trước phản ứng trái chiều từ giới phê bình. Bộ phim tiếp theo của cô là bộ phim hài lãng mạn Valentine's Day, trong đó cô đóng vai bạn gái của một người bán hoa như một phần của dàn diễn viên dài tập bao gồm Jessica Biel, Bradley Cooper, Taylor Lautner và Julia Roberts, trong số những người khác. Bất chấp những đánh giá tiêu cực, bộ phim vẫn thành công về mặt thương mại, với tổng doanh thu toàn cầu là 216,5 triệu đô la Mỹ. Trong bộ phim hành động Machete, Alba tái hợp với đạo diễn Robert Rodriguez, đảm nhận vai một nhân viên nhập cư bị giằng xé giữa việc thực thi luật pháp và làm những gì phổ biến trong mắt gia đình cô. Machete đã kiếm được hơn 44 triệu đô la Mỹ trên toàn cầu.

Bộ phim truyền hình An Invisible Sign of My Own mà Alba quay vào cuối năm 2008, được công chiếu lần đầu tại Liên hoan phim Hamptons. Trong đó, cô miêu tả một phụ nữ trẻ rút lui đầy đau đớn.  Bộ phim cuối cùng năm 2010 của cô là bộ phim hài Little Fockers, trong đó cô đóng vai một đại diện ma túy hướng ngoại, đoàn tụ với Robert De Niro, người cũng ở Machete. Bất chấp những đánh giá tiêu cực từ giới phê bình, bộ phim đã thu về hơn 310 triệu đô la Mỹ trên toàn thế giới. Với tất cả các vai diễn năm 2010, cô đã nhận được Giải Mâm xôi vàng cho Nữ diễn viên phụ tồi nhất.

2011–nay: Các sản phẩm hành động và truyền thông độc lập
Năm 2011, Alba làm việc lần thứ ba với Robert Rodriguez trong bộ phim Spy Kids: All the Time in the World , miêu tả một điệp viên đã nghỉ hưu được gọi trở lại hành động. Để gắn kết với những đứa con riêng mới của mình, cô mời chúng đi cùng.  Phim giảm sút về doanh thu phòng vé so với các phim trước trong loạt phim, nhưng vẫn là một thành công vừa phải, thu về 85 triệu đô la Mỹ trên toàn cầu.  Tiếp theo, Alba xuất hiện cùng với Adam Scott , Richard Jenkins , Jane Lynch , Mary Elizabeth Winstead và Catherine O'Hara trong bộ phim hài ACOD (2013), miêu tả những gì Washington Postđược mô tả như một "đứa con của cuộc ly hôn", người mà nhân vật của Scott gần như "lừa dối" bạn gái của cô. Nhà phê bình Ben Kendrick của ScreenRant đã viết: "[Winstead] và [Alba] cũng mang đến những đóng góp của họ - mặc dù cả hai nhân vật của họ chủ yếu được thiết kế để trở thành tấm gương để Carter kiểm tra cuộc sống và lựa chọn của chính mình." ACOD nhận được một suất chiếu giới hạn ở Bắc Mỹ. Năm 2013, Alba cũng tham gia lồng tiếng trong bộ phim hoạt hình khá thành công Escape from Planet Earth.

Alba một lần nữa làm việc với đạo diễn Rodriguez trong hai phần tiếp theo của bộ phim. Cô đã thể hiện lại vai diễn Viên chức Nhập cư, trong một lần xuất hiện khách mời không được công nhận, trong Machete Kills (2013), bộ phim thu hút các nhà phê bình và khán giả, và vai diễn vũ công thoát y Nancy Callahan lớn tuổi hơn nhiều, tìm cách trả thù cho người bảo vệ quá cố của cô, trong Sin City: A Dame to Kill For, được phát hành vào tháng 8 năm 2014, dưới định dạng 2D và 3D. Không giống như bộ phim đầu tiên, A Dame to Kill For là một thất bại về mặt thương mại, thu về 39 triệu đô la Mỹ so với kinh phí sản xuất 65 triệu đô la Mỹ, và nhận được nhiều đánh giá trái chiều từ các nhà phê bình phim. Variety cảm thấy đó là một "nỗ lực muộn màng, khập khiễng để biến nhân vật của Alba từ một nhân vật bị lợi dụng thành một nhân vật được trao quyền".  Tiếp theo, cô đảm nhận vai một nghệ sĩ biểu diễn chương trình tạp kỹ trong phim điện ảnh Dear Eleanor (2014), bạn gái lực lưỡng của một giáo sư người Anh thành đạt và được kính trọng trong bộ phim hài lãng mạn Some Kind of Beautiful (2014), một nhân viên lễ tân tại một công ty xe limo trong phim kinh dị Stretch (cũng năm 2014), một kẻ buôn vũ khí dễ bị tổn thương về mặt cảm xúc trong bộ phim hài tội phạm Barely Lethal (2015) và của một nhà làm phim tài liệu trong phim kinh dị The Veil (2016); tất cả các phim đều được phát hành tại rạp giới hạn và VOD.

Trong bộ phim hành động Mechanic: Resurrection (2016), cùng với Jason Statham, Alba vào vai bạn gái của một sát thủ đã nghỉ hưu. Cô ấy đã nhờ Krav Maga để định hình cho bộ phim, và bị thu hút bởi sức mạnh mà nhân vật của cô ấy thể hiện, nhận xét: "Tôi nghĩ rằng đối với những loại phim này, bạn không thường thấy loại nữ chính lãng mạn. mông. Ý tôi là, thường là cô ấy được cứu bởi anh chàng, và vì vậy thật tuyệt khi tôi đến bàn với một sự cứng rắn và một trái tim thực sự". Phim kiếm được 125,7 triệu đô la Mỹ trên toàn thế giới.

Cô sẽ đóng vai chính và điều hành sản xuất một loạt phim tài liệu mới cho Disney + mang tên "Nuôi dạy con không biên giới" (tựa đề làm việc) sẽ tập trung vào các gia đình trên khắp thế giới cũng như tín ngưỡng và văn hóa của họ.

Hình ảnh trong cộng đồng
Alba luôn xuất hiện với một hình ảnh gợi cảm và duyên dáng. Không phải chỉ bạn, mà ngay cả chính Jessica cũng nói rằng, cô thấy mình là một người phụ nữ có cá tính rất mạnh.

Vào năm 2001, cô xếp thứ nhất trong danh sách Nóng bỏng 100 của tờ Maximvà được bầu chọn trên AskMen.com là người phụ nữ được khao khát nhiều nhất trong danh sách "99 Most Desiable Women" năm 2006. Trong năm 2007, Jessica cũng dẫn đầu vị trí Người phụ nữ gợi cảm nhất do FHM bầu chọn. Cô nói "Tôi phải dùng tình dục có hạn chế cho lợi thế của cô, và muốn mọi người nghĩ những gì cô muốn". Vào năm 2005, Alba được xếp vào danh sách 50 Người đẹp của tờ People.

Alba đã tham gia vào vụ kiện tụng chống lại Playboy cho việc sử dụng các hình ảnh của mình (từ một shot quảng cáo cho Into the Blue) mà không cần sự đồng ý của cô, mà cô cho rằng cô đã đặc trưng trong các vấn đề về việc "khỏa thân bằng hình ảnh". Nhưng sau đó cô đã bỏ vụ kiện vì chủ tich của Playboy đã xin lỗi.

Tuy là ngôi sao gợi cảm trong làng giải trí nhưng cô luôn mong muốn được coi như một diễn viên thực thụ. Alba đã từng từ chối khỏa thân trong bộ phim Sin City. Khi chụp hình cho tạp chí GQ, Jessica cũng nhất định không để lộ phần ngực của mình.

Alba sợ rằng sẽ bị gắn danh hiệu sex-kitten, bình luận rằng, "Bằng cách nào đó, tôi không hiểu tại sao nó lại không xảy ra với Natalie Portman". Cô cũng cho thêm quyền không khỏa thân vào các hợp đồng phim. Cô được đề nghị khỏa thân trong phim Sin City bởi đạo diễn, nhưng cô từ chối nói ràng "Tôi không làm khỏa thân. Điều đó làm tôi trở thành nữ diễn viên xấu. Làm tôi không được thuê vào các phim khác. Nhưng tôi có quá nhiều lo ngại".

Cuộc sống riêng tư
Khi quay bộ phim Dark Angel, Alba từng có một mối tình kéo dài đến 4 năm với nam diễn viên Michael Weatherly. Mối tình này gây ra nhiều tranh cãi khi Weatherly hơn Alba đến 12 tuổi. Sau đó hai người đường ai nấy đi. Alba từng trả lời phỏng vấn về cuộc chia tay này là do mình còn quá trẻ còn Weatherly thì lại quá già dặn.

Alba gặp Cash Warren, con trai của diễn viên Michael Warren khi làm phim Fantastic Four năm 2004. Mối tình này cũng tốn nhiều giấy mực của báo chí khi có những lúc cuộc tình của họ tưởng chừng như không có hồi kết. Nhưng cuối cùng, hạnh phúc đã đến với họ khi Alba kết hôn với Warren tại L.A vào tháng 5 năm 2008. Vào tháng 6 năm 2008, Alba sinh một bé gái tên Honor Marie Warren. Sau đó, cô và Cash quyết định tổ chức lễ cưới lần thứ hai vào cuối năm 2008. Lần này, Jessica mặc váy cưới còn lần đầu tiên do bụng đã khá to nên cô đã không mặc lễ phục.

Ngoài hoạt động trong làng giải trí, Alba còn là một nhà từ thiện tích cực. Trong cuộc bầu cử tổng thống năm 2008, cô đã vận động chiến dịch Declare Yourself, một sáng kiến phi lợi nhuận, phi đảng phái của những cử tri trẻ tuổi, để vận động mạnh mẽ những người trẻ tuổi đăng ký và bỏ phiếu cho cuộc bầu cử. Với ý chí của một người trẻ, Alba nói: "Nếu bạn không đăng ký và tham gia bỏ phiếu để tạo ra một sự khác biệt, để thay đổi những điều tồi tệ đang xảy ra ở đất nước chúng ta, có nghĩa bạn đã tự "khóa miệng" và cấm đoán quyền tự do ngôn luận của chính mình" .

Ngoài ra Alba cũng là người yêu thể thao, trong đó có bóng đá. Cô là fan của Hamburger SV, một câu lạc bộ nổi tiếng tại Đức.

Đứng thứ 5 trong danh sách 99 người đẹp được thèm muốn nhất của tạp chí Askmen năm 2010.

Danh sách phim

Điẹn ảnh

Truyền hình

Music videos

Video games

Đề cử và giải thưởng

Chú thích

Liên kết ngoài

Nữ diễn viên điện ảnh Mỹ
Nữ diễn viên Mỹ thế kỷ 20
Nữ diễn viên Mỹ thế kỷ 21
Nữ diễn viên truyền hình Mỹ
Nữ diễn viên thiếu nhi Mỹ
Nữ doanh nhân Hoa Kỳ
Người Mỹ gốc Anh
Người Mỹ gốc Đức
Nhà hoạt động quyền LGBT Mỹ
Nữ diễn viên Texas
Người Mỹ theo chủ nghĩa nữ giới
Người Mỹ gốc Đan Mạch
Doanh nhân Los Angeles
Nữ diễn viên Mississippi
Người sáng lập công ty Mỹ
Người Mỹ gốc Do Thái


title: Clavatula diadema

text:
Clavatula diadema là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Clavatulidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Clavatula


title: Plombières-les-Bains

text:
Plombières-les-Bains là một xã trong vùng Grand Est, thuộc tỉnh Vosges, quận Épinal, tổng Plombières-les-Bains. Tọa độ địa lý của xã là 47° 58' vĩ độ bắc, 06° 27' kinh độ đông. Plombières-les-Bains nằm trên độ cao trung bình là 456 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 335 mét và điểm cao nhất là 576 mét. Xã có diện tích 27,20 km², dân số vào thời điểm 1999 là 1906 người; mật độ dân số là 70 người/km².

Thông tin nhân khẩu

Nhân vật nổi tiếng
 François-Louis Français (1814-1897)

Tham khảo

Xã của Vosges


title: Wettolsheim

text:
Wettolsheim là một xã trong tỉnh Haut-Rhin, vùng Grand Est ở đông bắc Pháp. Xã này có diện tích 8,86 km², dân số năm 1999 là 1750 người. Khu vực này có độ cao 220 mét trên mực nước biển.

Xem thêm
Thị trấn của tỉnh Haut-Rhin

Tham khảo
INSEE

Xã của Haut-Rhin


title: Perdita swezeyi

text:
Perdita swezeyi là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Timberlake mô tả khoa học năm 1958.

Chú thích

Tham khảo

Perdita
Động vật được mô tả năm 1958


title: Saint-Jeures

text:
Saint-Jeures là một xã thuộc tỉnh Haute-Loire trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes ở nam trung bộ nước Pháp. Khu vực này có độ cao trung bình 1040 mét trên mực nước biển. Theo điều tra dân số năm 1999 của INSEE có dân số 782 người.

Sông Lignon du Velay chảy qua thị trấn.

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintjeures


title: (9763) 1991 RU17

text:
{{DISPLAYTITLE:(9763) 1991 RU17}}

(9763) 1991 RU17 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Henry E. Holt ở Đài thiên văn Palomar ở Quận San Diego, California, ngày 13 tháng 9 năm 1991.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 9001–10000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1991
Được phát hiện bởi Henry E. Holt
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Luperosoma koepckei

text:
Luperosoma koepckei là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Bechyne & Bechyne miêu tả khoa học năm 1962.

Chú thích

Tham khảo

Luperosoma


title: Saint-Agnant-de-Versillat

text:
Saint-Agnant-de-Versillat  là một xã thuộc tỉnh Creuse trong vùng Nouvelle-Aquitaine miền trung nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 302 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintagnantdeversillat


title: Melanotus parallelus

text:
Melanotus parallelus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Blatchley miêu tả khoa học năm 1920.

Chú thích

Tham khảo

Melanotus


title: Wikipedia tiếng Cebu

text:
Wikipedia tiếng Cebu () là phiên bản tiếng Cebu, một ngôn ngữ tại Philippines của Wikipedia, có mã là ceb.

Ngày 11 tháng 6 năm 2013, Wikipedia tiếng Cebu có 460.000 bài viết và 14.029 thành viên đăng ký, đứng thứ 14 trong các ngôn ngữ hỗ trợ của Wikipedia.

Đến ngày 24 tháng 8 năm 2015, nó đã có 1.211.032 bài, leo lên đứng thứ 9 trong các phiên bản Wikipedia.

Ngày 29 tháng 5 năm 2016, nó đã đạt 2.451.551 bài viết, lớn thứ 3 trong các phiên bản hỗ trợ của Wikipedia.

Sự tăng trưởng của Wikipedia tiếng Cebu một phần là do một bot tên Lsjbot.

Hiện giờ, Wikipedia này đang có khoảng  bài viết và  thành viên đăng ký, chỉ đứng sau Wikipedia tiếng Anh.

Tham khảo

ceb
Bách khoa toàn thư trực tuyến
Ngôn ngữ tại Philippines
Sơ khai Wikimedia


title: Auzata

text:
Auzata là một chi bướm đêm thuộc phân họ Drepaninae.

Chú thích

Tham khảo

Drepanidae


title: Diagrapta

text:
Diagrapta là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Erebidae


title: Le Dézert

text:
Le Dézert là một xã thuộc tỉnh Manche trong vùng Normandie tây bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 38 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Dezert


title: Villardeciervos

text:
Villardeciervos là một đô thị trong tỉnh Zamora, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 515 người.

Tham khảo

Đô thị ở Zamora


title: Krüssau

text:
Krüssau là một đô thị thuộc huyện Jerichower Land, bang Sachsen-Anhalt, Đức. Đô thị Krüssau có diện tích 21,59 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 253 người.

Tham khảo


title: Trentepohlia estella

text:
Trentepohlia estella là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Trentepohlia
Limoniidae ở vùng Afrotropic


title: Nam Định

text:
Nam Định là một tỉnh nằm ở phía Nam đồng bằng Bắc Bộ, Việt Nam,

Năm 2022, Nam Định là đơn vị hành chính Việt Nam đứng thứ 13 về số dân, xếp thứ 35 về Tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP), xếp thứ 31 về GRDP bình quân đầu người, đứng thứ 11 về tốc độ tăng trưởng GRDP. Với 1.880.000 người dân, GRDP đạt 92.101 tỉ Đồng (tương ứng với 4 tỉ USD), GRDP bình quân đầu người đạt 49 triệu đồng (tương ứng với 2.130 USD), tốc độ tăng trưởng GRDP đạt 9,07%.

Lịch sử

Thời tiền sử
Trên đất Nam Định, dấu tích con người ở thời kỳ này còn lưu lại ở các dãy núi thuộc huyện Vụ Bản và huyện Ý Yên nằm về phía tây bắc của tỉnh. Tại đây đã tìm thấy những chiếc rìu đá có vai mài lưỡi, các hòn nghè, chày đá và bàn nghiền. Đó là những dấu tích của những cư dân thuộc thời kỳ đồ đá mới hoặc sơ kỳ đồ đồng đã từ vùng rừng núi tiến xuống khai phá vùng đồng bằng ven biển để sinh sống và dần dần tiến tới lập các làng xóm. Vào lúc cực thịnh của thời kỳ đồ đá, ở tỉnh Nam Định cũng như nhiều địa điểm khác trên đất nước, đã nở rộ những nền văn hoá nguyên thủy. Ngoài kinh tế hái lượm những sản phẩm sẵn có trong tự nhiên, người nguyên thủy trên đất Nam Định đã bắt đầu sản xuất nông nghiệp, chăn nuôi gia súc, gia cầm.

Thời dựng nước
Nằm trong cương vực nước Văn Lang của các vua Hùng trải dài từ miền trung du đến miền đồng bằng ven biển, vùng đất Nam Định khi ấy tương đương với đất các huyện Vụ Bản, Ý Yên, Mỹ Lộc, thành phố Nam Định và phần phía bắc của huyện Nam Trực hiện nay. Theo ngọc phả đền thờ Tam Bành ở thôn Bảo Ngũ, xã Quang Trung thì vào thời Hùng Vương, huyện Vụ Bản có tên là huyện Bình Chương thuộc bộ Lục Hải, là một trong 15 bộ của nước Văn Lang. Huyện Bình Chương lúc đó nằm sát biển. Tại đây có cửa biển Côi Sơn (núi Gôi) mà dấu vết còn lại đến ngày nay là địa danh cồn Dâu, cồn Cói ở các vùng quanh chân núi.

Cùng với các nghề trồng lúa nước, trồng rau củ và hoa quả thì những ngành kinh tế khai thác vẫn giữ vai trò quan trọng. Tại di chỉ núi Hổ, trong các di vật tìm được có nhiều mũi tên bằng đá và xương động vật. Cách đó không xa tại hang Lồ (núi Lê) cũng tìm thấy khá nhiều các loại xương thú khác nhau. Săn bắn bổ sung nguồn thức ăn nhiều dinh dưỡng cho con người, đồng thời cung cấp da, xương, sừng cho một số nghề thủ công như chế tạo đồ trang sức, đồ dùng, vũ khí.

Năm 1963, tại núi Mai Độ (còn gọi là núi Hình Nhân) thuộc xã Yên Tân, huyện Ý Yên đã phát hiện một số hiện vật đồng có giá trị. Núi có 4 đỉnh, đỉnh cao nhất cao 52m. Đây là núi đá có lẫn đất, không có cây cao, trên mặt chỉ phủ một lớp cỏ mỏng. Sườn phía đông có một khoảng đất tương đối bằng phẳng, rộng độ 2 sào, nguyên trước có một kiến trúc tôn giáo không biết của đời nào vì đã bị phá hủy từ lâu. Cách chân núi về phía Tây 400m là thôn Mai Độ, phía Đông là thôn Mai Sơn, xung quanh núi là cánh đồng chiêm. Các hiện vật đồng được phát hiện gồm có dao, giáo và rìu.

Thời Bắc thuộc
Sau khi nước Nam Việt bị nhà Tây Hán đánh chiếm vào năm 111 TCN, đất nước bước vào một thời kỳ Bắc thuộc kéo dài hơn một nghìn năm. Nam Định lúc đó nằm trong quận Giao Chỉ. Do điều kiện thuận lợi cho nghề trồng lúa nước, vùng đất Nam Định trở thành một trung tâm nông nghiệp từ rất sớm.

Trên cơ sở một nền văn hoá bản địa vững chắc thể hiện bản lĩnh, cá tính, lối sống và truyền thống mà cốt lõi là ý thức độc lập, tự chủ và tinh thần yêu quê hương, đất nước, cư dân Nam Định cổ đã tiếp thu những yếu tố văn hoá mới, làm phong phú thêm văn hoá truyền thống. Tuy nhiên, nét bao trùm lên lịch sử thời kỳ Bắc thuộc trên đất Nam Định vẫn là cuộc đấu tranh chống lại ách đô hộ và âm mưu đồng hoá của phong kiến ngoại bang, mà tiêu biểu là nhân dân Nam Định nói chung và đặc biệt là phụ nữ, đã hăng hái tham gia và nhanh chóng đứng dưới ngọn cờ nghĩa của Hai Bà Trưng (Đầu năm 40) chống lại ách đô hộ của nhà Đông Hán. Theo tư liệu lịch sử hiện có, Nam Định có tới 20 tướng lĩnh cả nam lẫn nữ tham gia cuộc khởi nghĩa này. Dấu tích về các tướng lĩnh tham gia khởi nghĩa tập trung nhiều ở huyện Vụ Bản, như: Lê Thị Hoa ở Phú Cốc, Chu Liên Hoa ở làng Vậy, Dung Nương và Phương Dung ở làng Cựu, Trần Cao Đạo ở làng Riềng, Trần Công Mẫn ở xã Trung Thành...

Năm 542, Lý Bí nổi dậy khởi nghĩa chống lại ách đô hộ của nhà Lương. Sau bốn năm chiến đấu anh dũng, cuộc khởi nghĩa giành được thắng lợi, Lý Bí lên ngôi, xưng Hoàng Đế, xây dựng nước Vạn Xuân độc lập. Đóng góp vào cuộc khởi nghĩa này, Nam Định có tướng quân Hoàng Tề ở làng Lập Vũ (nay thuộc xã Hợp Hưng, huyện Vụ Bản). Ông được Lý Bí phong chức Túc vệ tướng quân, ban gươm báu và luôn cho hầu bên mình. Khi Lý Bí qua đời, Hoàng Tề theo Triệu Quang Phục.

Thời Ngô - Đinh - Tiền Lê
Sau khi Ngô Quyền mất, vùng hạ lưu sông Hồng khi đó chịu sự chi phối của sứ quân Trần Lãm. Đất Nam Định dần trở thành nơi hội tụ và đối đầu quyết liệt của hào khí bốn phương, trong danh sách 12 sứ quân, rất nhiều vị tướng nhà Đinh và các sứ quân như: Trần Lãm, Lã Đường, Ngô Nhật Khánh, Nguyễn Khoan, Phạm Bạch Hổ được thờ ở đây. Đinh Bộ Lĩnh – người anh hùng "tài năng sáng suốt hơn người, dũng cảm mưu lược nhất đời", tự nhận về mình sứ mệnh thiêng liêng dẹp loạn 12 sứ quân, thống nhất đất nước – không thể không tìm về vùng đất duyên hải cửa sông này.

Thời Lý - Trần
Dưới thời Lý, Trần, Nam Định không những là một cửa ngõ của cả vùng châu thổ sông Hồng mà còn là một trung tâm kinh tế quan trọng. Các vua Lý đã dành sự quan tâm đặc biệt cho vùng đất này. Qua các tư liệu lịch sử, ta biết trên đất Nam Định xưa, nhà Lý đã cho xây ít nhất hai hành cung làm nơi cho vua dừng chân nghỉ lại trong những lần đi kinh lý vùng đất này. Vào thời Trần, Thiên Trường được coi như kinh đô thứ hai. Vị trí ứng với khu vực tháp Phổ Minh và Đền Trần ngày nay. Nơi đây còn có dấu tích của cung Trùng Quang và cung Trùng Hoa.

Do vị trí trọng yếu, Nam Định trở thành một trong những nơi giao tranh quyết liệt. Năm 1203, quân nổi loạn do Phí Lang và Bảo Lương cầm đầu từ miền Đại Hoàng (Ninh Bình) xuôi theo sông Đáy đến đất Nam Định, mở rộng hoạt động ra vùng hạ lưu. Sự rối loạn lên đến cực điểm vào năm 1208, khi trong nước "người chết đói nằm chồng chất lên nhau". Đúng lúc triều Lý bất lực trong việc điều hành đất nước, vùng đất Nam Định lại là nơi hưng khởi của nhà Trần, một triều đại đầy sức sống đã đưa quốc gia Đại Việt phát triển hưng thịnh và ba lần đánh thắng quân Nguyên - Mông.
Đời Trần được gọi là lộ Thiên Trường, sau lại chia làm ba lộ: Kiến Xương, An Tiêm, Hoàng Giang.

Thời thuộc Minh
Tháng 5-1407, Minh Thành Tổ hạ chiếu đổi nước ta làm quận Giao Chỉ - như một địa phương của quốc gia phong kiến nhà Minh. Bằng hành động này, nhà Minh đã bộc lộ rõ ý đồ không chỉ chiếm đóng mà còn vĩnh viễn xóa bỏ nước ta, sáp nhập hẳn vào đế quốc Minh như tên gọi và đơn vị hành chính mà các đế chế đô hộ phương Bắc đã dùng từ nửa thiên niên kỷ trước.

Dưới quận, nhà Minh chia ra làm 15 phủ. Phần đất Nam Định lúc ấy thuộc hai phủ Kiến Bình và Phụng Hóa.
Phủ Phụng Hóa tương đương với phủ Thiên Trường cuối thể kỷ XIV, gồm bốn huyện là Mỹ Lộc, Tây Chân, Giao Thủy và Thận Uy. Bốn trong số chín huyện thuộc phủ Kiến Bình thuộc về đất Nam Định là Ý Yên, An Bản, Vọng Doanh và Đại Loan. Cả hai phủ thuộc tỉnh Nam Định đều bị nhà Minh đổi tên. Kiến Hưng đổi thành Kiến Bình với ý nghĩa xây dựng, kiến lập sự yên ổn, vững chắc, Thiên Trường đổi thành Phụng Hóa hàm ý tuân theo sự giáo hóa, cải hóa của nhà Minh.

Thời Hậu Lê
Đời Lê, thuộc xứ Sơn Nam, đến niên hiệu Cảnh Hưng thứ 2 năm 1741, vùng đất này thuộc lộ Sơn Nam Hạ.

Nhà nước thời Lê sơ rất quan tâm đến việc nông trang nói chung, công cuộc khai hoang mở rộng diện tích canh tác nói riêng bằng hàng loạt chính sách, nhất là dưới thời Hồng Đức. Cùng với hoạt động khẩn hoang tự nguyện của những người nông dân, chính quyền trung ương nhà Lê cũng đặc biệt chú trọng đến việc tổ chức khẩn hoang dưới hình thức đồn điền ở phía Nam khu vực sông Hồng, trong đó có Nam Định. Khó có thể thống kê, khảo sát, xác định được đầy đủ những đồn điền thời Lê sơ đã từng có ở Nam Định. Ngoài lý do thời gian đã quá lâu, còn có nhiều nguyên nhân chủ quan, khách quan khác. Cư dân đầu tiên của các đồn điền này trước hết và chủ yếu là các binh lính, tù binh, tội nhân. Họ ít và khó có điều kiện ghi chép để truyền lại cho đời sau về lịch sử khai hoang lập làng. Tuy nhiên căn cứ vào các nguồn tài liệu chính thống của nhà nước phong kiến như chính sử, điền bạ... Có thể thấy vùng Nam Định tập trung khá nhiều đồn điền như:

Sở Vĩnh Hưng (thuộc vùng của tổng Cổ Nông, Trực Ninh)
Sở Đông Hải (nơi có các thôn Đắc Sở, Thượng Đồng, Hạ Đồng thuộc Trực Ninh)
Sở Hoa Diệp (thuộc vùng Phượng Để, Cổ Lễ, Trực Ninh)
Sở Vọng Doanh (nằm trong vùng các xã Yên Quang, Yên Bằng, Yên Khang thuộc Ý Yên).

Sự trù mật của các đồn điền ở ven cửa biển vùng Giao Thủy, bên đê sông Hồng, sông Đáy tự đã làm nổi bật lên vị trí và vai trò đặc biệt quan trọng của vùng đất phủ Thiên Trường với nhà nước thời Lê sơ, với quốc gia Đại Việt nửa sau thế kỷ XV. Nửa sau thế kỷ XV, trên vùng ven biển Nam Định chứng kiến một công trình kết tinh thành quả lao động to lớn của nhân dân Đại Việt. Đó là việc khởi công và hoàn thành đê Hồng Đức, một con đê ngăn nước mặn có quy mô lớn đầu tiên của vùng châu thổ. Với sự đầu tư, quan tâm của trung ương và địa phương như vậy, công cuộc đắp đê ở vùng biển Nam Định, Ninh Bình thời Lê sơ đã được tiến hành với tốc độ nhanh quy mô lớn. Trên địa bàn Nam Định qua những dấu tích còn lại thì thấy đê Hồng Đức kéo dài từ cửa Đại An, qua phần bắc Nghĩa Hưng, rồi Hải Hậu về đến Hội Khê. Nhiều đoạn gần trùng với con đường 56 hiện nay.

Cùng với sự phát triển nho học của cả nước, giáo dục Nho học ở Nam Định thế kỷ XV có bước phá triển mới. Ngay sau khi kết thúc chiến tranh, vào năm 1428, nhà Lê đã cho mở các trường học ở phủ, lộ. Điều đáng chú ý là trong thời Lê sơ, sự phát triển của nho học ở Nam Định không chỉ diễn ra trên các vùng đất cổ như Ý Yên, Vụ Bản hay tại vùng xung quanh ấp thang mộc của nhà Trần như Lộc Vượng, mà còn ở cả địa bàn ven biển, nơi các làng mạc mới được hình thành. Trong vòng 100 năm của thời Lê sơ, Nam Định có đến 22 tiến sĩ, đại bộ phận số đại khoa này đều đỗ vào nửa sau thế kỷ XV, cho nên có thể nói Nho học ở Nam Định đã thực sự có bước phát triển mới từ sau khi Lương Thế Vinh đỗ trạng nguyên (1463). Ngoài con số các trạng nguyên tiến sĩ kể trên là biểu hiện quan trọng của thành tựu giáo dục nho học vùng Nam Định, điều đáng nói ở chỗ không ít vị đại khoa đã trở thành những nhân vật tiêu biểu cho trí tuệ, tài năng của Đại Việt thế kỷ XV nói riêng, lịch sử dân tộc nói chung.

Thời Nguyễn

Dưới triều Nguyễn, năm 1822 (Minh Mạng thứ 3) đổi tên trấn Sơn Nam Hạ thành trấn Nam Định. Đến năm Minh Mạng 13 (1832) đổi trấn Nam Định thành tỉnh Nam Định (tỉnh Nam Định được thành lập), với 4 phủ, 18 huyện, bao gồm phần đất tỉnh Thái Bình hiện nay. Năm 1890, Thái Bình tách ra thành tỉnh riêng và một phần phía bắc Nam Định tách ra để cùng một phần phía nam Hà Nội lập thành tỉnh Hà Nam. Chữ Hà là từ Hà Nội và Nam là từ Nam Định. Điều này cũng lý giải cho việc vì sao chuối ngự thường được gọi là chuối ngự Nam Định bởi cho đến 1890 vùng Lý Nhân vẫn thuộc Nam Định. Từ năm 1890 Nam Định còn lại 2 phủ và 9 huyện. Công sứ Pháp đầu tiên ở Nam Định vào năm 1890 là Neynet.

Thời kỳ độc lập (1945-nay)
Sau Cách mạng tháng Tám năm 1945, các đơn vị hành chính trong tỉnh luôn có sự thay đổi.

Có một giai đoạn ngắn nơi đây gồm: tỉnh Nam Định, tỉnh Bùi Chu và thành phố Nam Định. Tỉnh lị Nam Định đặt ở Hành Thiện, Xuân Trường. Sau Bùi Chu nhập với Nam Định mang tên tỉnh Nam Định.

Ngày 3.9.1957 thành phố Nam Định, trước đó là thành phố trực thuộc Trung ương, sáp nhập vào tỉnh Nam Định.Thành phố Nam Đinh là tỉnh lị của tỉnh Nam Định từ đó.

Năm 1953, 7 xã ở phía Bắc sông Đào thuộc huyện Nghĩa Hưng được cắt nhập vào huyện Ý Yên. Đồng thời, 3 huyện: Mỹ Lộc, Vụ Bản, Ý Yên của tỉnh Nam Định nhập vào tỉnh Hà Nam.

Đến tháng 4 năm 1956, 3 huyện này lại được cắt trả cho Nam Định.

Tháng 5 năm 1965, tỉnh Nam Định được hợp nhất với tỉnh Hà Nam thành tỉnh Nam Hà.

Ngày 13 tháng 6 năm 1967, 2 huyện Giao Thủy và Xuân Trường hợp thành huyện Xuân Thủy; thành phố Nam Định được mở rộng thêm trên cơ sở sáp nhập huyện Mỹ Lộc..

Ngày 26 tháng 3 năm 1968, 7 xã phía Nam sông Ninh Cơ thuộc huyện Trực Ninh nhập với huyện Hải Hậu, 2 huyện Trực Ninh và Nam Trực nhập thành huyện Nam Ninh.

Năm 1975, Nam Hà hợp nhất với tỉnh Ninh Bình thành tỉnh Hà Nam Ninh.

Đến ngày 12 tháng 8 năm 1991, lại chia tách thành 2 tỉnh như cũ là Nam Hà và Ninh Bình.

Ngày 6 tháng 11 năm 1996, tách tỉnh Nam Hà để tái lập 2 tỉnh mới có tên là Nam Định và Hà Nam. Khi tách ra, tỉnh Nam Định có 7 đơn vị hành chính gồm thành phố Nam Định và 6 huyện: Hải Hậu, Nam Ninh, Nghĩa Hưng, Vụ Bản, Xuân Thủy, Ý Yên.

Ngày 26 tháng 2 năm 1997, tái lập huyện Mỹ Lộc từ một số xã của thành phố Nam Định; chia huyện Xuân Thủy thành hai huyện Xuân Trường và Giao Thủy; chuyển 7 xã phía Nam sông Ninh Cơ thuộc huyện Hải Hậu về huyện Nam Ninh và chia huyện Nam Ninh thành hai huyện Nam Trực và Trực Ninh.

Ngày 29 tháng 9 năm 1998, thành phố Nam Định được công nhận là đô thị loại 2.

Ngày 28 tháng 11 năm 2011, thành phố Nam Định được công nhận là đô thị loại 1.

Địa lý

Vị trí địa lý
Tỉnh Nam Định trải dài từ 19°54′B đến 20°40′B và từ 105°55′Đ đến 106°45′Đ.

Trung tâm hành chính của tỉnh là thành phố Nam Định, cách trung tâm thủ đô Hà Nội khoảng 90 km về phía tây bắc, cách trung tâm thành phố Hải Phòng khoảng 90 km về phía đông bắc, có vị trí địa lý:

Phía bắc giáp tỉnh Hà Nam
Phía tây giáp tỉnh Ninh Bình
Phía đông và đông bắc giáp tỉnh Thái Bình
Phía nam giáp Vịnh Bắc Bộ.

Các điểm cực của tỉnh Nam Định:
 Điểm cực bắc tại: Xóm Trung Lễ, xã Mỹ Hà, huyện Mỹ Lộc.
 Điểm cực đông tại: khu vực Vườn quốc gia Xuân Thủy gần cửa Ba Lạt, xã Giao Thiện, huyện Giao Thủy.
 Điểm cực tây tại: Xóm Hòa Bình, xã Yên Thọ, huyện Ý Yên.
 Điểm cực nam tại: Xóm 8, xã Nam Điền, huyện Nghĩa Hưng.

Tỉnh Nam Định có diện tích là 1.668 km² và dân số năm 2020 là 1.780.033 người.

Điều kiện tự nhiên

Địa hình
Địa hình Nam Định có thể chia thành 3 vùng:
 Vùng đồng bằng thấp trũng: gồm các huyện Vụ Bản, Ý Yên, Mỹ Lộc, Nam Trực, Trực Ninh, Xuân Trường. Đây là vùng có nhiều khả năng thâm canh phát triển nông nghiệp, công nghiệp dệt, công nghiệp chế biến, công nghiệp cơ khí và các ngành nghề truyền thống.
 Vùng đồng bằng ven biển: gồm các huyện Giao Thủy, Hải Hậu và Nghĩa Hưng; có bờ biển dài 72 km, đất đai phì nhiêu, có nhiều tiềm năng phát triển kinh tế tổng hợp ven biển.
 Vùng trung tâm công nghiệp – dịch vụ thành phố Nam Định: có các ngành công nghiệp dệt may, công nghiệp cơ khí, công nghiệp chế biến, các ngành nghề truyền thống, các phố nghề... cùng với các ngành dịch vụ tổng hợp, dịch vụ chuyên ngành hình thành và phát triển từ lâu. Thành phố Nam Định là đô thị loại 1 trực thuộc tỉnh Nam Định, một trong những trung tâm công nghiệp dệt, công nghiệp nhẹ của cả nước và cũng là trung tâm thương mại-dịch vụ phía Nam của đồng bằng sông Hồng.

Nam Định có bờ biển dài 72 km có điều kiện thuận lợi cho chăn nuôi và đánh bắt hải sản. Ở đây có khu bảo tồn thiên nhiên quốc gia Xuân Thủy (huyện Giao Thủy) và có 4 cửa sông lớn: cửa Ba Lạt sông Hồng, cửa Đáy sông Đáy, cửa Lạch Giang sông Ninh Cơ và cửa Hà Lạn sông Sò.

Khu dự trữ sinh quyển thế giới
Tỉnh Nam Định có 2 trong số 5 khu vực đa dạng sinh học được UNESCO công nhận là khu dự trữ sinh quyển thế giới châu thổ sông Hồng đầu tiên của Việt Nam theo công ước RAMSA, 2 khu vực còn lại thuộc Thái Bình và Ninh Bình.

Khu dự trữ sinh quyển châu thổ sông Hồng nằm trên địa bàn các xã ven biển thuộc 3 tỉnh Thái Bình, Nam Định và Ninh Bình đã được UNESCO công nhận là khu dự trữ sinh quyển thế giới từ năm 2004 với những giá trị nổi bật toàn cầu về đa dạng sinh học và có ảnh hưởng lớn đến sự sống của nhân loại. Khu dự trữ sinh quyển châu thổ sông Hồng là một trong 8 khu dự trữ sinh quyển thế giới ở Việt Nam.

Tại Nam Định, phạm vi do UNESCO công nhận gồm 2 tiểu vùng nằm ở cửa Ba Lạt và cửa Đáy.
 Vườn quốc gia Xuân Thủy thuộc các xã Giao Thiện, Giao An, Giao Lạc, Giao Xuân của huyện Giao Thủy.
 Rừng phòng hộ ven biển Nghĩa Hưng thuộc các xã: Phúc Thắng, Nghĩa Hải, Nghĩa Lợi, thị trấn Rạng Đông, xã Nam Điền của huyện Nghĩa Hưng.

Khí hậu
Khí hậu của Nam Định mang tính chất nhiệt đới gió mùa. Nhiệt độ không khí trung bình tăng dần từ bắc xuống nam (mùa đông), vùng ven biển mùa đông ấm hơn vùng trong nội địa, tháng 1 bình quân từ 16-18 độ (thành phố nam định 16.4 độ, Thịnh Long 17.2 độ)  tháng 7 trên 29 độ.
Lượng mưa trung bình trong năm từ 1.650 – 1.800 mm, chia làm 2 mùa rõ rệt: mùa mưa từ tháng 5 đến tháng 10, mùa ít mưa từ tháng 11 đến tháng 2 năm sau. Số giờ nắng trong năm: 1.600 – 1.700 giờ. Độ ẩm tương đối trung bình: 80 – 90 %.

Mặt khác, do nằm trong vùng ven biển vịnh Bắc Bộ nên hàng năm Nam Định thường chịu ảnh hưởng của bão hoặc áp thấp nhiệt đới, bình quân từ 4 – 6 cơn/năm. Thủy triều tại vùng biển Nam Định thuộc loại nhật triều, biên độ triều trung bình từ 1,6 – 1,7 m; lớn nhất là 3,31 m và nhỏ nhất là 0,11 m.

Hành chính

Tỉnh Nam Định có 10 đơn vị hành chính cấp huyện, bao gồm 1 thành phố và 9 huyện với 226 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc, bao gồm 188 xã, 22 phường và 16 thị trấn. Tỉnh lỵ là thành phố Nam Định.

Trong đó, huyện Mỹ Lộc có diện tích nhỏ nhất và dân số thấp nhất tỉnh.

Kinh tế

Tổng quan
Năm 2021, Nam Định là đơn vị hành chính Việt Nam xếp thứ 35 về Tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP), xếp thứ 31 về GRDP bình quân đầu người, đứng thứ 11 về tốc độ tăng trưởng GRDP. Với GRDP đạt 84.097 tỉ Đồng (tương ứng với 3,66 tỉ USD), GRDP bình quân đầu người đạt 45,8 triệu đồng (tương ứng với 1.982 USD), tốc độ tăng trưởng GRDP đạt 7,7%.

Cơ cấu kinh tế của tỉnh năm 2021: Khu vực nông, lâm nghiệp và thủy sản chiếm tỷ trọng 20,8%; khu vực công nghiệp và xây dựng chiếm 41,86%; khu vực dịch vụ chiếm 34,26%. Tổng thu ngân sách Nhà nước ước đạt 6.219 tỷ đồng. Tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu trong năm ước đạt 4,08 tỉ USD, trong đó: giá trị hàng xuất khẩu ước đạt 2,63 tỉ USD, tăng 25,5% so với cùng kỳ năm trước. Giá trị hàng hoá nhập khẩu ước đạt 1,45 tỉ USD, tăng 22,3%. Theo Sở Kế hoạch và đầu tư, trong năm 2021 có 882 doanh nghiệp đăng ký thành lập mới, với tổng số vốn đăng ký 23.388 tỉ đồng, tăng 9,0%; bên cạnh đó có 421 doanh nghiệp quay trở lại hoạt động, tăng 60,1% so với năm trước.

Cũng trong năm 2021, hoạt động vận tải có chuyển biến tích cực so với năm trước. Doanh thu vận tải tăng 5,1%, khối lượng hàng hóa luân chuyển tăng 10,5%. Tuy vậy, khối lượng hành khách luân chuyển giảm 9,7% so với cùng kỳ năm trước.

Trong 6 tháng đầu năm 2023, tình hình kinh tế - xã hội của Nam Định tiếp tục ổn định, phát triển. Đặc biệt, kinh tế duy trì mức tăng trưởng khá, hầu hết các chỉ tiêu chủ yếu tăng so với cùng kỳ. Theo đó, kinh tế  6 tháng đầu năm 2023 ước đạt 27.221 tỷ đồng, tăng 8,5% so với cùng kỳ và đứng thứ 6 cả nước về tốc độ tăng trưởng. Tổng thu ngân sách Nhà nước ước đạt 17.833 tỷ đồng, tăng 20,2% so với cùng kỳ.

Nông - lâm - ngư nghiệp
Tính chung năm 2021, diện tích trồng lúa đạt 144.911 ha, giảm 0,3%. Năng suất lúa bình quân cả năm đạt 60,67 tạ/ha, giảm 0,1%. Sản lượng thóc đạt 879.226 tấn, giảm 0,5% so với năm 2020. Rau màu và cây hàng năm các loại gieo trồng 29.926 ha, giảm 2,4% so với năm trước.

Tổng đàn trâu là 7.726 con, tăng 0,6% so với năm 2020; đàn bò 28.011 con, giảm 1,5%; đàn lợn (không tính lợn con chưa tách mẹ) ước tính là 641.050 con, tăng 0,1%; sản lượng thịt lợn hơi xuất chuồng cả năm đạt 150.470 tấn, tăng 0,2% so với năm 2020. Tổng đàn gia cầm là 9.467 nghìn con, tăng 6,1%; sản lượng thịt gia cầm các loại ước đạt 32.361 tấn.

Năm 2021, ngành Lâm nghiệp tỉnh đã tăng cường trồng rừng, trồng cây phân tán để có vành đai xanh bảo vệ, phòng chống bão lũ, cải tạo môi trường sinh thái, ứng phó biến đổi khí hậu với 31,11 ha rừng và trồng 1,6 triệu cây phân tán các loại. Sản lượng gỗ khai thác ước đạt 4.578 m3 , tăng 2,6%.

Sản lượng thủy sản ước đạt 178.572 tấn, tăng 4,7% so với năm trước; trong đó, sản lượng thủy sản nuôi trồng 121.131 tấn; khai thác 57.441 tấn, tăng 1,9%.

Công nghiệp
Chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) năm 2021 ước tăng 13,30% so với năm trước. Trong đó, ngành chế biến, chế tạo tăng 13,51%, đóng góp 13,05 điểm phần trăm vào mức tăng chung; ngành sản xuất và phân phối điện tăng 5,07%, đóng góp 0,12 điểm phần trăm; ngành cung cấp nước, hoạt động quản lý và xử lý rác thải, nước thải tăng 9,26%, đóng góp 0,14 điểm phần trăm; riêng ngành khai khoáng giảm 3,27%, làm giảm 0,01 điểm phần trăm.

Dịch vụ
Năm 2021, tổng mức bán lẻ hàng hóa và dịch vụ ước đạt 52.712 tỷ đồng, tăng 11,9% so với năm trước. Xét theo ngành hoạt động: Doanh thu hoạt độngthương nghiệp ước đạt 47.087 tỷ đồng, chiếm 89,3% tổng mức, tăng 13,1% so với năm 2020; doanh thu dịch vụ lưu trú, ăn uống đạt 2.787 tỷ đồng, giảm 1,7%; doanh thu du lịch lữ hành là 7 tỷ đồng, giảm 32,8%; doanh thu dịch vụ đạt 2.831 tỷ đồng, tăng 7,8%.

Xã hội

Dân cư
Theo điều tra dân số ngày 1/4/2019, Nam Định có khoảng 1.780.393 người với mật độ dân số 1.078 người/km² tức là cao hơn mật độ các thành phố Đà Nẵng và Cần Thơ. Trong đó 27,1% dân số sống ở đô thị và 72,9% dân số sống ở nông thôn.

Tính đến ngày 1 tháng 4 năm 2019, toàn tỉnh có 9 tôn giáo khác nhau đạt 533.378 người, nhiều nhất là Công giáo có 476.960 người, tiếp theo là Phật giáo có 55.940 người, đạo Tin Lành có 470 người. Còn lại các tôn giáo khác như Hồi giáo có 3 người, Phật giáo Hòa Hảo, đạo Cao Đài, Minh Lý đạo, Tứ Ân Hiếu Nghĩa và Bửu Sơn Kỳ Hương mỗi tôn giáo chỉ có 1 người.

Nam Định là nơi bảo tồn nhiều giá trị văn hóa truyền thống của nền văn minh lúa nước với ẩm thực đặc trưng, các làng nghề, lễ hội, đình, chùa, thánh đường. Nam Định là trung tâm của văn hóa xứ Sơn Nam, cũng như vùng Sơn Nam Hạ. Nam Định có 2359 di tích, trong đó có 384 di tích được xếp hạng gồm 85 di tích cấp quốc gia, 2 di tích quốc gia đặc biệt, 297 di tích cấp tỉnh; tỉnh có 5 bảo vật quốc gia.

Giáo dục

Giao thông
Có  : quốc lộ 10,  : quốc lộ 21A,  : quốc lộ 37B,  : quốc lộ 38B,  : đường cao tốc Cầu Giẽ – Ninh Bình,  : đường cao tốc Ninh Bình – Hải Phòng đi qua.

Văn hóa

Truyền thống văn hóa

 Chợ Viềng ở huyện Vụ Bản mỗi năm có một phiên vào ngày 8 tháng Giêng âm lịch hằng năm. Chợ Viềng Nam Giang (thị trấn Nam Giang, Nam Trực) vào ngày 7 tháng Giêng âm lịch hằng năm.
 Sơn mài Cát Đằng (xã Yên Tiến, huyện Ý Yên).
 Lễ khai ấn Đền Trần vào đêm ngày 14 tháng giêng âm lịch.
 Nhà hát Chèo Nam Định là một trung tâm văn hóa lớn của tỉnh, nằm trên đường Nguyễn Du, cạnh nhà văn hóa 3/2 thành phố Nam Định.
 Nhà văn hóa 3/2 là nơi tổ chức những sự kiện văn hóa lớn của cả tỉnh cạnh Quảng trường Vị Xuyên.

Di tích lịch sử

 Hành cung Thiên Trường xây dựng thời Trần
 Tháp chuông chùa Phổ Minh ngày trước có vạc Phổ Minh là một trong An Nam tứ đại khí.
 Thành Nam Định xây dựng thời Nguyễn.
 Cột cờ Nam Định xây thời Nguyễn, cùng với thành cổ Nam Định.

Làng Tức Mặc, phường Lộc Vượng, thành phố Nam Định xưa là phủ Thiên Trường là quê hương của các vua nhà Trần, một trong những triều đại lừng danh nhất trong lịch sử Việt Nam với chiến tích 3 lần chiến thắng Nguyên Mông.

Di sản tôn giáo, tín ngưỡng
 Đền Trần là khu đền thờ các vị vua đời Trần nằm trên địa phận phường Lộc Vượng, thành phố Nam Định. Nơi đây vào đúng giờ Tý rằm tháng Giêng âm lịch có lễ Khai Ấn. Tương truyền các vua Trần nghỉ tết âm lịch hàng năm đến rằm tháng Giêng thì Khai Ấn trở lại quốc sự. Lễ Khai Ấn hàng năm rất nhiều khách các tỉnh về Nam Định dự và xin lộc vua Trần.
 Đền An Lá (còn gọi là đình Cả), nằm trên mảnh đất rộng hơn 3000 m², xung quanh là cánh đồng thuộc thôn An Lá, xã Nghĩa An, huyện Nam Trực, cách trung tâm thành phố Nam Định gần 4 km theo tỉnh lộ 490C (quốc lộ 55 cũ). Đền thờ ông Nguyễn Tấn, một danh tướng thời Đinh. Lễ hội hàng năm tổ chức vào ngày 9-12/3 (ÂL) hàng năm. Lễ hội chính vào ngày 10-3 âm lịch.

 Phủ Dầy thờ Thánh Mẫu Liễu Hạnh là một trong Tứ bất tử được xếp hàng cao nhất tục thờ Mẫu trong cộng đồng thờ hàng Mẫu với tín ngưỡng người Việt.
 Đền Bảo Lộc thờ Trần Hưng Đạo và An sinh vương Trần Liễu.
 Chùa Keo Hành Thiện: Cách Hà Nội 108 km về phía nam, thẳng cầu Đò Quan 18 km, đến làng Hành Thiện, Xã Xuân Hồng, huyện Xuân Trường, tỉnh Nam Định. Ở đây có một di tích lịch sử được xếp hạng của Bộ văn hóa là Chùa Keo (Hành Thiện) – "Thần Quang Tự" được xây dựng năm 1062 vào thờ nhà Lý. Ngoài ra còn có khu nhà ở của bác Trường Chinh.
 Chùa Cổ Lễ nơi thiền sư Nguyễn Minh Không trụ trì (cùng với các thiền sư Từ Đạo Hạnh và Giác Hải là Nam thiền tam tổ).
 Phủ Quảng Cung (Phủ Nấp) thờ Thánh Mẫu Liễu Hạnh, giáng sinh lần thứ nhất ở xã Yên Đồng, Ý Yên.
 Di tích thờ 12 sứ quân có rất nhiều ở Nam Định cùng với các tướng nhà Đinh. Trong số các vị được thờ có rất nhiều vị đến đây từ các vùng đất khác nhau. Những dấu tích cho thấy ở đây chính là vùng chịu sự ảnh hưởng và địa bàn gây dựng lực lượng của nhiều sứ quân hay các vị "hùng trưởng" khác như Phạm Bạch Hổ, Kiều Công Hãn, Lã Đường, Ngô Nhật Khánh, Nguyễn Khoan, Trần Lãm...dần dần trở thành nơi hội tụ và đối đầu quyết liệt của hào kiệt bốn phương.
 Quần thể di tích thờ Vua Đinh ở Nam Định gồm Đền Vua Đinh (Yên Thắng), đền Thượng, đình Thượng Đồng, đình Cát Đằng ở xã Yên Tiến, đình Viết ở xã Yên Chính, Ý Yên và đền vua Đinh ở làng Việt cổ Bách Cốc, Vụ Bản.
 Chùa Vọng Cung.
 Ở tỉnh Nam Định có nhiều di tích tín ngưỡng thờ quốc sư Minh Không thời Lý như: chùa Cổ Lễ (Trực Ninh), chùa Xuân Trung (Xuân Trường). Ở Ý Yên, Thánh tổ nghề đúc đồng Nguyễn Minh Không được thờ ở đình Cổ Hương xã Yên Phương; đình Phúc Thọ xã Yên Thành và đền Tống Xá xã Yên Xá. Ông còn được phối thờ cùng Lý Thần Tông và Giác Hải tại chùa Nghĩa Xá ở xã Xuân Ninh Xuân Trường. Lễ hội chợ Viềng hàng năm gắn liền với việc thờ ông Nguyễn Minh Không, ông tổ đúc đồng, nên trước đình ông Khổng, người dân thường bày bán đồ đồng, đồ sắt.

Di sản văn hóa, nghệ thuật

 Phố cổ Thành Nam là khu vực gồm các phố xá buôn bán nằm giữa sông Vị Hoàng xưa và hai mặt tường thành phía Đông và phía Nam của thành Nam Định thời Nguyễn, vốn hình thành từ thời Lê sơ.
 Mộ Tam Nguyên Yên Đổ Nguyễn Khuyến, tại núi Phương Nhi, xã Yên Lợi phía bắc huyện Ý Yên.
 Mộ nhà thơ Tú Xương, tại Công viên Vị Xuyên, thành phố Nam Định.

Đặc sản ẩm thực

Khái quát
Nam Định có nhiều đặc sản nổi tiếng như: Gạo tám xoan Hải Hậu và Chuối ngự là hai vật phẩm dùng để tiến vua thời phong kiến. Gỏi nhệch, gỏi sứa, cá nướng thơm Hải Hậu. Giò truyền thống với đa dạng các loại giò lụa, giò xào. Ngoài ra còn có gạo nếp cái hoa vàng Hải Hậu. Thịt cầy, tiểu hổ Nam Trực, Phở bò Nam Định, Bánh gai, Bánh chưng Bà Thìn - Hải Hậu, kẹo dồi (được cho là xuất phát từ ngôi làng trong tác phẩm Tắt đèn của Ngô Tất Tố), bánh đậu xanh, bánh nhãn - Hải Hậu, Kẹo Sìu Châu (là kẹo lạc Nam Định. Nguyên lò nấu kẹo nổi tiếng đầu tiên nằm gần một hội quán của người Triều Châu, nên có tên dân gian là kẹo Sìu Châu); bún chả Thành Nam, nem nắm Giao Thủy, nem Chạo Giao Xuân - Giao Thủy, gỏi.

Nem chạo Giao Xuân - Giao Thủy. Các đặc sản biển Hải Hậu, Giao Thủy là món ăn nổi tiếng toàn quốc nhất là khu vực phía nam, không những thế du khách thế giới cũng rất ưa thích. Với các món ăn trên người Nam Định thường dùng với rượu Bỉnh Ri - Giao Thịnh nổi tiếng xưa nay được lên men từ loại gạo nếp thơm ngon của huyện Giao Thủy.

Thể dục - Thể thao

Nam Định có nhiều trung tâm thể thao lớn là Sân vận động Thiên Trường (tên cũ là Sân vận động chùa Cuối), Nhà thi đấu Trần Quốc Toản, các trận bóng đá và bóng chuyền được tổ chức tại đây. Hai trung tâm này nằm trên đường Hùng Vương, Hàn Thuyên, Trường Chinh của thành phố Nam Định.

Năm 2014, tỉnh Nam Định đã khánh thành và đưa vào sử dụng Cung thể thao tỉnh Nam Định gồm nhà thi đấu đa năng 4000 chỗ ngồi và bể bơi có mái che đạt chuẩn quốc tế để phục vụ Đại hội thể dục thể thao toàn quốc lần thứ VII do Nam Định đăng cai làm chủ nhà. Ngoài ra còn có rất nhiều sân thể thao mini phục vụ phong trào thể thao quần chúng với các môn thể thao phổ biến là cầu lông, bóng đá, bóng chuyền.

Bóng đá Nam Định đã hai lần đoạt chức vô địch Đông Dương trong tên gọi Đội Cotonkin năm 1941, 1945, vô đich quốc gia năm 1985, lúc đó mang tên đội bóng Công nghiệp Hà Nam Ninh, với danh thủ Nguyễn Văn Dũng . Năm 2001, đội Nam Định về nhì giải vô địch quốc gia. Năm 2007, đội bóng đá Nam Định với tên gọi Đạm Phú Mỹ Nam Định đoạt Cúp Quốc gia lần đầu tiên.

Danh nhân
Nam Định là quê hương của nhiều chính khách và học giả nổi tiếng. Dưới đây là một số cá nhân tiêu biểu cho đất và người nơi đây:

Thời phong kiến

Chính trị - Quân sự
 Trần Thái Tông (1218 - 1277): vị vua đầu tiên của nhà Trần, người đã trực tiếp lãnh đạo cuộc kháng chiến chống quân Mông Cổ xâm lược vào năm 1258.
 Trần Nhân Tông (1258 - 1308): vị vua thứ 3 của nhà Trần. Ông đã có nhiều đóng góp cho sự phát triển bền vững của Đại Việt cuối thế kỷ XIII, cũng như việc bảo vệ nền độc lập và mở rộng lãnh thổ đất nước. Ngoài ra, ông cũng là một thiền sư lớn của Phật giáo Việt Nam thời trung đại.
Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn (1231 - 1300): là một nhà chính trị, nhà quân sự, tôn thất hoàng gia Đại Việt thời Trần. Ông được biết đến trong lịch sử Việt Nam với việc chỉ huy quân đội đánh tan hai cuộc xâm lược của quân Nguyên – Mông năm 1285 và năm 1288.
Chiêu Minh Vương Trần Quang Khải (1241 - 1294): là một nhà chính trị, quân sự, tôn thất hoàng gia Đại Việt thời Trần. Ông làm đến chức Thừa tướng, giữ vai trò nổi bật trong trận phòng thủ Thanh Hóa, Nghệ An và trận đánh tan quân Nguyên tại Chương Dương độ.
Chiêu Văn Vương Trần Nhật Duật (1255 - 1330): là một nhà chính trị, quân sự, nhà ngoại giao tài ba thời Trần. Ông là người có công lớn trong trận Hàm Tử.

Trạng Nguyên
Nguyễn Hiền (1234 - 1256): người làng Dương A huyện Nam Trực. Trạng nguyên thời Nhà Trần, là trạng nguyên trẻ nhất trong lịch sử khoa cử Việt Nam, khi mới 13 tuổi. Cuộc đời ông gắn với nhiều giai thoại dân gian Việt Nam còn lưu truyền đến nay.
Đào Sư Tích (1348 - 1396): người làng Cổ Lễ huyện Trực Ninh. Trạng nguyên thời Nhà Trần. Sau khi qua đời dân làng Cổ Lễ thờ ông làm thành hoàng, được nhiều triều đại vua chúa ban sắc cho làm thượng đẳng thần.
Vũ Tuấn Chiêu (1426 - ?): người làng Cổ Da huyện Nam Trực. Trạng Nguyên thời Nhà Lê sơ.
Lương Thế Vinh (1441 - 1496): còn được gọi là Trạng Lường, người làng Cao Hương huyện Vụ Bản. Trạng Nguyên thời Nhà Lê sơ. Ông là một nhà toán học, Phật học, Chính trị gia và là nhà giáo tâm huyết
Trần Văn Bảo (1524 - 1611): người làng Cổ Chử huyện Nam Trực. Trạng Nguyên thời Nhà Mạc. Khi nhà Lê trung hưng, vời ông ra làm quan nhưng ông đã từ chối, giữ lòng trung với nhà Mạc, theo truyền thống của kẻ sĩ không thờ hai triều.

Thời Cận đại - Hiện đại

Chính trị

 Trường Chinh (1907 - 1988): Nguyên Tổng Bí thư, nguyên Chủ tịch Hội đồng nhà nước, nguyên Chủ tịch Quốc hội, nguyên Cố vấn Ban Chấp hành Trung ương Đảng
 Lê Đức Thọ (1911 - 1990): Nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, Nguyên Trưởng ban Tổ chức Trung ương, nguyên Cố vấn Ban Chấp hành Trung ương Đảng
Đinh Đức Thiện (1914 - 1986): nguyên Chủ nhiệm Tổng cục Hậu cần, nguyên Bộ trưởng Bộ Giao thông Vận tải, nguyên Thứ trưởng Bộ Quốc phòng.
Đặng Việt Châu (1914 - 1987): nguyên Bộ trưởng Bộ Tài chính, nguyên Phó Thủ tướng Chính phủ, nguyên Bộ trưởng Bộ Ngoại thương, nguyên Tổng giám đốc Ngân hàng Nhà nước.
Đinh Thị Vân (1916 - 1995): Bà là một điệp viên nổi tiếng trong Chiến tranh Việt Nam, được Nhà nước Việt Nam phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
Song Hào (1917 - 2004): nguyên Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị, nguyên Bộ trưởng Bộ Thương binh và Xã hội, nguyên Thứ trưởng Bộ Quốc phòng.
Nguyễn Văn Vịnh (1918 - 1978): nguyên Trưởng phái đoàn Quân đội nhân dân Việt Nam bên cạnh Ủy ban Quốc tế thi hành hiệp định Geneve tại Sài Gòn, nguyên Chủ nhiệm Tổng cục Cán bộ, Bộ Quốc phòng - Tổng Tư lệnh, nguyên Chủ nhiệm Ủy ban Thống nhất Trung ương.
Nguyễn Cơ Thạch (1921 - 1998): nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Phó Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng, nguyên Bộ trưởng Bộ Ngoại giao
 Mai Chí Thọ (1922 - 2007): nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Bộ trưởng Bộ Nội vụ, nguyên Bí thư Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh, Đại tướng CAND Đầu tiên.
Trần Xuân Bách (1924 - 2006): nguyên Ủy Viên Bộ Chính trị, nguyên Trưởng ban chỉ đạo bộ máy hành chính Campuchia, nguyên Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương.
Đặng Quốc Bảo (sinh 1927): nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, Trưởng ban Khoa giáo Trung ương, nguyên Bí thư Thứ nhất Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh.
 Hồng Hà (1928 - 2011): nguyên Tổng biên tập Báo Nhân dân, nguyên Trưởng ban Đối ngoại Trung ương, nguyên Chánh Văn Phòng Trung ương Đảng.
 Đặng Hồi Xuân (1929 - 1988): nguyên Bộ trưởng Bộ Y tế
Nguyễn Văn An (sinh 1937): nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Chủ tịch Quốc hội nước CHXHCN Việt Nam
 Đặng Vũ Chư (sinh 1940): nguyên Bộ trưởng bộ Công Nghiệp
 Ngô Xuân Lộc (sinh 1940): nguyên Phó Thủ tướng Chính phủ, nguyên Bộ trưởng Bộ Xây dựng
Vũ Xuân Thiều (1945–1972): Thượng úy Quân đội nhân dân Việt Nam, anh hùng cảm tử đã lao vào tiêu diệt máy bay Boeing B-52 Stratofortress của Không quân Hoa Kỳ.
Đinh Thế Huynh (sinh 1953): nguyên Tổng biên tập Báo Nhân Dân, nguyên Thường trực Ban Bí thư, nguyên Trưởng ban Tuyên giáo Trung ương.
Vũ Văn Ninh (sinh 1955): nguyên Phó Thủ tướng Chính phủ, nguyên Bộ trưởng Bộ Tài chính.
Cao Đức Phát (sinh 1956): nguyên Phó Trưởng ban Thường trực Ban Kinh tế Trung ương, nguyên Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn
Phạm Hồng Hà (sinh 1958): nguyên Bộ trưởng Bộ Xây dựng
 Phạm Bình Minh (sinh 1959): nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ, nguyên Bộ trưởng Bộ Ngoại giao
 Đinh La Thăng (sinh 1960): cựu Chủ tịch HĐQT Tổng công ty Sông Đà, cựu Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Việt Nam, cựu Bí thư Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh. cựu Bộ trưởng Bộ Giao thông Vận tải từ năm 2011 - 2016.
 Phan Văn Giang (sinh 1960): Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Bí thư Quân ủy Trung ương, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng
Trần Văn Sơn (sinh 1961): Bộ trưởng Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ.
Đặng Đình Quý (sinh 1961): nguyên Giám đốc Học viện Ngoại giao, nguyên Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Việt Nam, nguyên Trưởng phái đoàn Đại diện thường trực Việt Nam tại Liên Hợp Quốc
Nguyễn Xuân Ký (sinh 1972): Bí thư Tỉnh ủy - Chủ tịch HĐND tỉnh Quảng Ninh
Đoàn Hồng Phong (sinh 1963): Tổng Thanh tra Chính phủ Việt Nam
 Nguyễn Thanh Long (sinh 1966): Cựu Bộ trưởng Bộ Y tế, Phó Trưởng Ban Thường trực Ban Chỉ đạo Quốc gia phòng chống dịch Covid-19.

Văn học
 Tú Xương (1870 - 1907): nhà thơ.
Đoàn Văn Cừ (1913 - 2004): nhà thơ.
Vũ Khiêu (1916 - 2021): Giáo sư, học giả nghiên cứu về văn hóa Việt Nam, Viện trưởng đầu tiên của Viện Xã hội học Việt Nam, nguyên Phó Giám đốc Thông tấn xã Việt Nam, nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học Xã hội (nay là Viện Khoa học Xã hội Việt Nam).
 Nguyên Hồng (1918 - 1982): nhà văn.
Nguyễn Bính (1918 -1966): nhà thơ.
 Trần Dần (1926 - 1997): nhà thơ, nhà văn.
 Nguyễn Khải (1930 - 2008): nhà văn.

Nghệ thuật
 Hà Thị Cầu (1928 - 2013): nghệ nhân hát Xẩm. Bà được xem là nghệ nhân hát xẩm cuối cùng của thế kỷ 20 và từng được mệnh danh là "báu vật nhân văn sống".
Đặng Thế Phong (1918 - 1982): là một nhạc sĩ thuộc thế hệ tiên phong của tân nhạc Việt Nam, một trong những gương mặt tiêu biểu nhất cho giai đoạn âm nhạc tiền chiến.
 Trần Lập (1974 - 2016): là một nhạc sĩ, ca sĩ Việt Nam thuộc thể loại nhạc rock.
 Hoàng Bách (sinh 1980): là một nhạc sĩ, ca sĩ tài năng.
 Đinh Tiến Dũng (sinh 1981): là một diễn viên, MC, nổi tiếng với vai diễn GS. Cù Trọng Xoay trong chương trình Thư giãn cuối tuần. Dẫn chương trình Ai là triệu phú, Nhập gia tùy tục (VTV3).
Nhật Thủy (sinh 1991): Quán quân cuộc thi Việt Nam Idol (mùa 5); Á quân chương trình Gương mặt thân quen (mùa 3) và Quán quân chương trình Gương mặt thân quen (mùa 7).
 Nguyễn Cao Kỳ Duyên (sinh 1996): là một người mẫu và hoa hậu người Việt Nam. Cô là Hoa hậu Việt Nam 2014.

Giáo dục
 Nguyễn Ngọc Ký (sinh 1947): là một nhà giáo Việt Nam. Từ năm lên 4 tuổi, ông bị bệnh và bị bại liệt cả hai tay, nhưng ông đã cố gắng vượt qua số phận của mình, rèn luyện đôi chân thay cho bàn tay và trở thành nhà giáo ưu tú, lập kỷ lục Việt Nam "Người thầy đầu tiên của Việt Nam dùng chân để viết".
Vũ Hà Văn (sinh 1970): Giáo sư Toán học, hiện đang giảng dạy tại Đại học Yale (Hoa Kỳ).

Thể thao
Vũ Như Thành (sinh 1981): huấn luyện viên bóng đá, cựu tuyển thủ Đội tuyển quốc gia Việt Nam, hiện đang dẫn dắt câu lạc bộ Phú Thọ thi đấu tại V.League 2. Thời còn là cầu thủ, anh được coi là một trong những trung vệ xuất sắc nhất lịch sử của bóng đá Việt Nam khi cùng đội tuyển Việt Nam đăng quang ngôi vô địch AFF Suzuki Cup 2008, qua đó được bình chọn vào top 10 vận động viên tiêu biểu toàn quốc.
Đinh Thị Bích (sinh 1997): vận động viên điền kinh Quốc gia đã xuất sắc mang về tấm HCV nội dung chạy 800m nữ cho đoàn thể thao Việt Nam tại SEA Games 30 năm 2019.

Tỉnh kết nghĩa
  Mỹ Tho (cũ)
  Oudomxay (Lào)

Hình ảnh

Xem thêm

 Danh sách các dân tộc Nam Định theo số dân
 Xe buýt nội tỉnh Nam Định
 117 Thánh tử đạo Việt Nam
Di sản tôn giáo, tín ngưỡng:
 Chùa Keo Hành Thiện
 Chùa Cổ Lễ
 Chùa Phổ Minh
 Đền Trần (Nam Định)
 Quần thể di tích thờ Vua Đinh ở Nam Định
 Di tích thờ tướng nhà Đinh và 12 sứ quân
 Phủ Dầy
 Phủ Quảng Cung
Di tích lịch sử thời Trần:
 Hành cung Thiên Trường
 Tháp Phổ Minh
Di tích lịch sử thời Nguyễn:
 Thành Nam Định
 Cột cờ Nam Định
Di sản văn hóa khác:
 Phố cổ Thành Nam
 Chợ Viềng

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Trang tin điện tử của UBND tỉnh Nam Định

Vùng duyên hải Bắc Bộ

Tỉnh ven biển Việt Nam


title: Andrena prunorum

text:
Andrena prunorum là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1896.

Chú thích

Tham khảo

P
Động vật được mô tả năm 1896


title: Monolepta fulvonigra

text:
Monolepta fulvonigra là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Medvedev miêu tả khoa học năm 2005.

Chú thích

Tham khảo

Monolepta


title: Rau bợ

text:
Rau bợ hay Rau bợ nước, cỏ bợ, cỏ chữ điền (danh pháp hai phần: Marsilea quadrifolia L) là loài cây thuộc họ Rau bợ (Marsileaceae), đó là rau dại mọc khắp nơi, tập trung nhiều ở ao, rãnh, mương, hồ và đầm lầy.

Đặc điểm sinh học
Rau bợ là cây thảo thuộc loại cỏ bán thủy sinh, rất giống loài me đất, thân rễ mảnh bò ngang mặt bùn, có thân bò dưới đất, mảnh, chia thành nhiều mấu, mỗi mấu mang rễ và 2 lá có cuống dài. Lá có 4 thuỳ chéo chữ thập. Bào tử quả là cơ quan mang bào tử, mọc 2-3 cái một ở gốc các cuống lá, các bào tử quả này có lông dày. Mùa sinh sản tháng 5-6. Rau bợ ăn bùi, ngọt như rau ngót, có vị hơi chua của me, tanh giống diếp cá.

Giá trị
Rau bợ tuy là rau dại nhưng giá trị dinh dưỡng cao và là một dược liệu quý. Dân một số địa phương ở miền Bắc Việt Nam thu hái rau bợ quanh năm để làm rau sống, nấu canh ăn hằng ngày hoặc phơi khô dùng như trà thuốc có tác dụng giải nhiệt cơ thể, trị ngứa, rôm sảy mùa hè. Trong 100 g rau bợ có 4,6% protid, 1,6% glucid, 0,72% caroten vitamin C và cyclolaudenol, rau bợ có vai trò rất lớn trong phòng và trị bệnh đồng thời là nguồn nguyên liệu để chế biến nhiều món ăn ngon như rau bợ nấu với cá rô đồng.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Rau
Q
Thực vật châu Á
Thực vật châu Âu
Thực vật thủy sinh
Thực vật Afghanistan
Thực vật được mô tả năm 1753


title: Oenopota kinkasanensis

text:
Oenopota kinkasanensis là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Conidae, họ ốc cối.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Oenopota
Động vật được mô tả năm 1977


title: Cussolenis mutabilis

text:
Cussolenis mutabilis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Bonvouloir miêu tả khoa học năm 1875.

Chú thích

Tham khảo

Cussolenis


title: Protocoelocrania

text:
Protocoelocrania là một chi bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae.
Chi này được miêu tả khoa học năm 1931 bởi Laboissiere.

Các loài
Chi này gồm các loài:
 Protocoelocrania facialis (Jacoby, 1899)

Chú thích

Tham khảo

Luperini


title: Madrigueras

text:
Madrigueras là một đô thị ở tỉnh Albacete nằm ở cộng đồng tự trị Castile-La Mancha của Tây Ban Nha. Đô thị Vilagrassa có diện tích là ki-lô-mét vuông, dân số năm 2009 là người với mật độ người/km². Đô thị Vilagrassa có cự ly km so với tỉnh lỵ Albacete.

Tham khảo

Đô thị ở Albacete


title: Fontenay-sur-Loing

text:
Fontenay-sur-Loing là một xã trong tỉnh Loiret, vùng Centre-Val de Loire bắc trung bộ nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao từ 70-109 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Fontenaysurloing


title: Tipula accumulatrix

text:
Tipula accumulatrix là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Matabuena

text:
Matabuena là một đô thị ở tỉnh Segovia, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số năm 2004 của Viện thống kê quốc gia Tây Ban Nha, đô thị này có dân số 224 người.

Tham khảo

Đô thị ở Segovia


title: Kokrajhar

text:
Kokrajhar là một thành phố và là nơi đặt ban đô thị (municipal board) của quận Kokrajhar thuộc bang Assam, Ấn Độ.

Địa lý
Kokrajhar có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 38 mét (124 feet).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Kokrajhar có dân số 31.152 người. Phái nam chiếm 52% tổng số dân và phái nữ chiếm 48%. Kokrajhar có tỷ lệ 79% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 84%, và tỷ lệ cho phái nữ là 74%. Tại Kokrajhar, 10% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Assam


title: Paralimnophila fuscoabdominalis

text:
Paralimnophila fuscoabdominalis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Paralimnophila
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Leptocerus febris

text:
Leptocerus febris là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Chú thích

Leptocerus


title: Núi Trà Phương

text:
Núi Trà Phương còn được gọi là Núi Trà Sơn, thuộc thôn Trà Phương, huyện Kiến Thụy, thành phố Hải Phòng cách huyện Nghi Dương, Kiến Thụy, tỉnh Hải Dương 7 km về phía Tây. Núi cao 52 mét. Núi Trà Phương được nhắc tới chi tiết trong cuốn sách "Đại Nam nhất thống chí". Trong quanh núi bao phủ bởi ao, hồ, đầm nước. Dưới chân núi có chỗ để thờ thần Linh Quy.

Di tích lịch sử
Ngày 17 tháng 11 năm 1965, nhân dân hai xã Thuận Thiên và Thụy Hương đã núp đã núi này và bắn hạ được máy bay AD 6 của Hoa Kỳ.

Chú thích

Đọc thêm
thông tin chi tiết của núi Trà Phương

Hải Dương


title: Việt Nam (định hướng)

text:
Việt Nam có thể chỉ chính thể hiện tại Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam hoặc nằm trong tên gọi của các chính thể cận đại trước đây:
 Việt Nam Dân chủ Cộng hòa (1945-1976)
 Việt Nam Cộng hòa (1956-1975)
 Cộng hòa Miền Nam Việt Nam (1969-1976)
 Quốc gia Việt Nam (1949-1955)
 Nam Việt một quốc gia được lãnh đạo bởi nhà Triệu tồn tại trong giai đoạn 203 TCN – 111 TCN
Đế quốc Việt Nam (1945)

Đại Việt

 Các tên gọi của nước Việt Nam


title: Chrysocramboides

text:
Chrysocrambus là một chi bướm đêm thuộc họ Crambidae.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Crambini

en:Chrysocramboides


title: 14134 Penkala

text:
14134 Penkala (1998 RP42) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 14 tháng 9 năm 1998 bởi nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 14134 Penkala

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1998


title: Sphinx sequoiae

text:
Sphinx sequoiae là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae. Nó được tìm thấy ở Oregon phía nam through California, Nevada, và tây nam Utah to Arizona và further phía nam into miền bắc Baja California.

Sải cánh dài 48–68 mm.

There là một one generation per year con trưởng thành bay từ tháng 5 đến tháng 8. Chúng ăn mật nhiều loài hoa khác nhau, bao gồm Prunus virginiana var. demissa và Aesculus californica.

Ấu trùng ăn Juniperus californica, Juniperus osteosperma và có lẽ là cả Calocedrus decurrens.

Chú thích

Tham khảo

Sphinx
Lịch sử tự nhiên Nevada
Côn trùng México
Động vật California


title: Erla

text:
Erla là một đô thị ở tỉnh Zaragoza, Aragon, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 của Viện thống kê Tây Ban Nha (INE), đô thị này có dân số là 438 người. Diện tích đô thị này là 19 ki-lô-mét vuông.Đô thị này nằm ở độ cao 466 m trên mực nước biển.

Biến động dân số
Dữ liệu dân số Erla giai đoạn 1842 và 2001:

Tham khảo

Đô thị ở Zaragoza


title: Higashi, Okinawa

text:
là một ngôi làng thuộc huyện Kunigami, tỉnh Okinawa, Nhật Bản. Tính đến ngày 1 tháng 10 năm 2020, dân số ước tính ngôi làng là 1.598 người và mật độ dân số là 20 người/km². Tổng diện tích ngôi làng là 81,79 km².

Tham khảo

Liên kết ngoài

Làng ở Okinawa


title: Reino

text:
Reino là một đô thị ở tỉnh Benevento trong vùng Campania, có vị trí khoảng 70 km về phía đông bắc của Napoli và khoảng 15 km về phía bắc của Benevento. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 1.344 người và diện tích là 23,6 km².

Reino giáp các đô thị: Circello, Colle Sannita, Fragneto l'Abate, Pesco Sannita, San Marco dei Cavoti.

Quá trình biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Benevento
Thành phố và thị trấn ở Campania


title: Scalptia scalata

text:
Scalptia scalata là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Cancellariidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Scalptia


title: Leioproctus laticeps

text:
Leioproctus laticeps là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Friese mô tả khoa học năm 1906.

Chú thích

Tham khảo

Leioproctus
Động vật được mô tả năm 1906


title: La Roche-Derrien

text:
La Roche-Derrien () là một xã của tỉnh Côtes-d’Armor, thuộc vùng Bretagne, tây bắc Pháp.

Dân số
Người dân ở La Roche-Derrien được gọi là Rochois.

Xem thêm
Xã của tỉnh Côtes-d’Armor

Tham khảo

Liên kết ngoài
Official website
French Ministry of Culture list for La Roche-Derrien

Rochederrien


title: Osteopilus dominicensis

text:
Osteopilus dominicensis (tên tiếng Anh: Hispaniolan Common Treefrog) là một loài ếch thuộc họ Nhái bén.
Loài này có ở Cộng hòa Dominica và Haiti.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng khô nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, vùng cây bụi ẩm khu vực nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, đầm nước, hồ nước ngọt, hồ nước ngọt có nước theo mùa, đầm nước ngọt, đầm nước ngọt có nước theo mùa, đất canh tác, vùng đồng cỏ, các đồn điền, vườn nông thôn, các vùng đô thị, rừng trước đây suy thoái nghiêm trọng, khu vực trữ nước, ao, đất có tưới tiêu, đất nông nghiệp có lụt theo mùa, và kênh đào và mương rãnh.

Hình ảnh

Tham khảo

 Hedges, B., Inchaustegui, S. & Hernandez, M. 2004. Osteopilus dominicensis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 7 năm 2007.

Liên kết ngoài

Osteopilus
Động vật được mô tả năm 1838


title: Reinsdorf, Kyffhäuser

text:
Reinsdorf là một đô thị ở huyện Kyffhäuser, ở bang Thüringen, Đức. Đô thị này có diện tích 11,12 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 880 người.

Tham khảo


title: Dorndorf

text:
Dorndorf là một đô thị trong huyện Wartburg ở bang Thüringen, Đức. Đô thị này có diện tích 12,12 km².

Tham khảo


title: Oreofraga morrisiana

text:
Oreofraga morrisiana là một loài thực vật có hoa thuộc họ Apiaceae.
Loài này chỉ có ở Yemen.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng nhiều đá.

Tham khảo

 Miller, A. 2004. Oreofraga morrisiana. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 7 năm 2007.

Oreofraga
Thực vật Yemen
Thực vật dễ tổn thương
Chi thực vật đơn loài


title: Oreina plagiata

text:
Oreina plagiata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Suffrian miêu tả khoa học năm 1861.

Chú thích

Tham khảo

Oreina


title: Chalonnes-sur-Loire

text:
Chalonnes-sur-Loire là một xã trong vùng hành chính Pays de la Loire, thuộc tỉnh Maine-et-Loire, quận Angers, tổng Chalonnes-sur-Loire. Tọa độ địa lý của xã là 47° 21' vĩ độ bắc, 00° 45' kinh độ đông. Chalonnes-sur-Loire nằm trên độ cao trung bình là 28 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 10 mét và điểm cao nhất là 99 mét. Xã có diện tích 38,56 km², dân số vào thời điểm 2005 là 5884 người; mật độ dân số là 153 người/km².

Thông tin nhân khẩu

Các thành phố kết nghĩa
  Tecklenburg Đức

Tham khảo

Liên kết ngoài
INSEE, Populations légales 2012 de la commune (fr)

Xã của Maine-et-Loire


title: Aristaria

text:
Aristaria là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae. Nó chỉ có một loài, Aristaria theroalis, được tìm thấy ở Hoa Kỳ và Costa Rica.

Chú thích

Tham khảo

Erebidae


title: Bulbophyllum sambiranense

text:
Bulbophyllum sambiranense là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

sambiranense]]

S


title: HMS Prince of Wales

text:
Tám tàu chiến của Hải quân Hoàng gia Anh từng được đặt tên HMS Prince of Wales, theo tước vị Hoàng tử xứ Wales:

 HMS Prince of Wales (1765) là một tàu chiến tuyến hạng ba 74 khẩu pháo, nguyên dự định đặt tên là HMS Hibernia nhưng được đổi tên trước khi hạ thủy năm 1765, và được tháo dỡ năm 1783
 HMS Prince of Wales (1794) là một tàu chiến tuyến hạng hai 90 khẩu pháo hạ thủy năm 1794 và tháo dỡ năm 1822
 HMS Prince of Wales (1795) là một tàu vận chuyển 38 khẩu pháo mua năm 1795 và hoạt động cho đến năm 1801
 HMS Prince of Wales (1805) là một tàu xà-lúp 14 khẩu pháo hạ thủy năm 1805 nhưng số phận không rõ
 HMS Prince of Wales (1860) là một tàu chiến tuyến hạng nhất 121 khẩu pháo hạ thủy năm 1860, cải biến thành tàu huấn luyện và đổi tên thành HMS Britannia năm 1869, bị tháo dỡ năm 1916
 HMS Prince of Wales (1902) là một thiết giáp hạm lớp Formidable hạ thủy năm 1902 và bị bán để tháo dỡ năm 1920.
 HMS Prince of Wales (53) là một thiết giáp hạm lớp King George V thứ hai hạ thủy năm 1939 và bị máy bay Nhật đánh chìm năm 1941
 HMS Prince of Wales (CVF) sẽ là chiếc tàu sân bay thứ hai của lớp tàu sân bay Queen Elizabeth dự định đưa vào phục vụ sau năm 2020

Tham khảo
 Colledge, J. J.; Warlow, Ben (1969). Ships of the Royal Navy: the complete record of all fighting ships of the Royal Navy (Rev. ed.). London: Chatham. ISBN 978-1-86176-281-8. OCLC 67375475.

Tên gọi tàu chiến Hải quân Hoàng gia Anh


title: 4434 Nikulin

text:
4434 Nikulin (1981 RD5) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 8 tháng 9 năm 1981 bởi L. V. Zhuravleva ở Nauchnyj.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser 4434 Nikulin

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1981


title: Marginella gemmula

text:
Marginella gemmula là một loài ốc biển rất nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Marginellidae, họ ốc mép.

Phân bố
Loài này thường gặp ở Angola

Chú thích

Tham khảo

 photo

Marginella


title: Acronicta connecta

text:
Acronicta connecta (tên tiếng Anh: Connected Dagger Moth) là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Nó được tìm thấy ở vùng Ngũ Đại Hồ tới miền trung New England, phía nam đến Florida, phía tây đến Texas và Utah.

Sải cánh dài 30–40 mm. Con trưởng thành bay từ tháng 5 đến tháng 8 tùy theo địa điểm.

Ấu trùng ăn lá các loài Salix.

Phụ loài
Acronicta connecta connecta
Acronicta connecta albina

Liên kết ngoài
Bug Guide

Chú thích

Acronicta


title: Narsapur

text:
Narsapur là một thành phố và khu đô thị của quận West Godavari thuộc bang Andhra Pradesh, Ấn Độ.

Địa lý
Narsapur có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 349 mét (1145 feet).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Narsapur có dân số 58.508 người. Phái nam chiếm 49% tổng số dân và phái nữ chiếm 51%. Narsapur có tỷ lệ 75% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 78%, và tỷ lệ cho phái nữ là 71%. Tại Narsapur, 11% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Andhra Pradesh


title: Ernsthofen

text:
Ernsthofen là một thị trấn ở huyện Amstetten trong bang Niederösterreich ở nước Áo. Đô thị này có diện tích 19,2 km², dân số năm 2001 là người.

Tham khảo

Đô thị của Niederösterreich


title: Lawar NP

text:
Lawar NP là một thị xã và là một nagar panchayat của quận Meerut thuộc bang Uttar Pradesh, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Lawar NP có dân số 18.050 người. Phái nam chiếm 53% tổng số dân và phái nữ chiếm 47%. Lawar NP có tỷ lệ 45% biết đọc biết viết, thấp hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 55%, và tỷ lệ cho phái nữ là 34%. Tại Lawar NP, 19% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Uttar Pradesh


title: Ibros

text:
Ibros là một đô thị tại tỉnh Jaén ở phía tây của cộng đồng tự trị Andalusia, phía nam Tây Ban Nha. Đô thị này có diện tích là 55,74 ki-lô-mét vuông, dân số năm 2009 là 3122 người với mật độ 56,01 người/km². Đô thị này có cự ly 54 km so với Jaén.

Tham khảo

Đô thị ở Jaén


title: Andrena opacifovea

text:
Andrena opacifovea là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Hirashima mô tả khoa học năm 1952.

Chú thích

Tham khảo

O
Động vật được mô tả năm 1952


title: Anomoeotes instabilis

text:
Anomoeotes instabilis là một loài bướm đêm thuộc họ Anomoeotidae. Loài này có ở Cameroon.

Chú thích

Tham khảo

Anomoeotes
Côn trùng Cameroon


title: Hydroporus apenninus

text:
Hydroporus apenninus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Pederzani & Rocchi miêu tả khoa học năm 2005.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Hydroporus


title: Aloeides maluti

text:
The Maluti Copper (Aloeides maluti) là một bướm ngày thuộc họ Lycaenidae. Loài này có ở Nam Phi, chủ yếu ở vùng đồng cỏ núi cao ở Lesotho, nhưng cũng có ở vùng đồi lân cận ở Orange Free State và East Cape.

Sải cánh từ 21–26 mm đối với con đực và 23–27 mm đối với con cái. Cá thể trưởng thành mọc cánh từ tháng 12 tới tháng 2. Mỗi năm loài này có một thế hệ.

Chú thích

Tham khảo

Aloeides


title: Cardiophorus proprius

text:
Cardiophorus proprius là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Platia & Gudenzi miêu tả khoa học năm 2002.

Chú thích

Tham khảo

Cardiophorus


title: Hypnoidus gibbus

text:
Hypnoidus gibbus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Gebler miêu tả khoa học năm 1847.

Chú thích

Tham khảo

Hypnoidus


title: Isayev

text:
Isayev (tiếng Nga: Исаев) là một bộ phim trinh thám của đạo diễn Sergey Ursulyak, ra mắt lần đầu năm 2009.

Phần 1: Không cần khẩu lệnh (Пароль не нужен)Phần 2: Kim cương dành cho chuyên chính vô sản (Бриллианты для диктатуры пролетариата)

Nội dung
Phỏng theo các tác phẩm "Không cần khẩu lệnh", "Kim cương dành cho chuyên chính vô sản", "Sự dịu dàng" của nhà văn Yulian Semyonov, bộ phim là câu chuyện về những điệp vụ của nhân vật Isayev trong thời kỳ sau Cách mạng Tháng Mười.

Diễn viên

Ê-kíp

Xem thêm
 Thông tin trên Website KinoPoisk
 Thông tin trên Website Kino-Teatr
 Mười sáu khoảnh khắc thu - Kommersant

Tham khảo

Phim của Trung tâm Hợp tác
Phim truyền hình Nga
Phim về Nội chiến Nga
Phim tâm lý
Phim trinh thám
Phim dựa theo tác phẩm của nhà văn
Phim năm 2009


title: Osséja

text:
Osséja là một xã ở tỉnh Pyrénées-Orientales trong vùng Occitanie, phía nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 1247 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
INSEE

Xã của Pyrénées-Orientales


title: Eleutherodactylus eremitus

text:
Eleutherodactylus eremitus là một loài ếch trong họ Leptodactylidae.
Nó được tìm thấy ở Colombia và Ecuador.
Môi trường sống tự nhiên của nó là các khu rừng vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới. Loài này đang bị đe dọa do mất môi trường sống.

Nguồn
 Castro, F., Herrera, M.I., Ron, S., Coloma, L.A., Cisneros-Heredia, D., Lynch, J. & Yánez-Muñoz, M. 2004. Eleutherodactylus eremitus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 7 năm 2007.

Tham khảo

eremitus


title: Lambis

text:
Lambis là một chi ốc biển trong họ Strombidae, họ ốc nhảy.

Các loài
Các loài trong chi Lambis gồm có:

 Lambis adamii (Bozzetti & Cossignani, 2003)
 Lambis arachnoides Shikama, 1971
 Lambis chiragra (Linnaeus, 1758)
 Lambis cristinae Bozzetti, 1999
 Lambis crocata (Link, 1807)
 Lambis digitata (Perry, G., 1811)
 Lambis lambis (Linnaeus, 1758)
 Lambis millepeda (Linnaeus, 1758)
 Lambis robusta (Swainson, 1821)
 Lambis scorpius (Linnaeus, 1758)
 Lambis truncata (Humphrey, 1786)
 Lambis violacea (Swainson, 1821)

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài

Họ Ốc nhảy


title: Beautiran

text:
Beautiran  là một xã thuộc tỉnh Gironde trong vùng Aquitaine khu vực tây nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 8 mét trên mực nước biển

Tham khảo

Xã của Gironde


title: Bà Rịa – Vũng Tàu

text:
Bà Rịa – Vũng Tàu (viết tắt BRVT) là một tỉnh ven biển thuộc vùng Đông Nam Bộ, Việt Nam.

Nằm trong Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam, ở vị trí cửa ngõ ra Biển Đông của các tỉnh trong khu vực miền Đông Nam Bộ, Bà Rịa – Vũng Tàu kết nối với Thành phố Hồ Chí Minh và các địa phương khác bằng đường bộ, đường không và đường thủy.

Vũng Tàu, thành phố du lịch biển và là trung tâm của hoạt động khai thác dầu mỏ phía Nam, đã từng là trung tâm hành chính của tỉnh. Từ ngày 2 tháng 5 năm 2012, trung tâm hành chính tỉnh chuyển đến thành phố Bà Rịa. Đây cũng là tỉnh đầu tiên của Đông Nam Bộ có 2 thành phố trực thuộc tỉnh.

Năm 2018, Bà Rịa – Vũng Tàu là đơn vị hành chính Việt Nam đông thứ 38 về số dân, xếp thứ bảy về Tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP), xếp thứ ba về GRDP bình quân đầu người, đứng thứ 47 về tốc độ tăng trưởng GRDP. Với 1.112.900 người dân, GRDP đạt 149.574 tỷ đồng (tương ứng với 6,4961 tỷ USD), GRDP bình quân đầu người đạt 134,4 triệu đồng (tương ứng với 5.837 USD), tốc độ tăng trưởng GRDP đạt 7,20%, không tính về ngành dầu khí theo quy định của Tổng cục Thống kê (Việt Nam).

Theo số liệu năm 2004 của Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc tại Việt Nam, Bà Rịa – Vũng Tàu là tỉnh đứng đầu cả nước về GDP bình quân đầu người (đạt 10.543 USD tính theo sức mua tương đương) và về chỉ số phát triển con người HDI (0,828). Tỉnh có tỷ lệ đô thị hóa cao, 61.9%.

Tự nhiên

Vị trí

 Phía bắc giáp tỉnh Đồng Nai.
 Phía tây giáp Thành phố Hồ Chí Minh.
 Phía đông giáp tỉnh Bình Thuận và Biển Đông.
 Phía nam giáp Biển Đông.

Khí hậu
Bà Rịa – Vũng Tàu có khí hậu nhiệt đới gió mùa, phân thành hai mùa rõ rệt trong năm. Mùa mưa kéo dài từ tháng 5 đến tháng 10, với gió mùa Tây Nam. Mùa khô diễn ra từ tháng 11 đến tháng 4 năm sau, với gió mùa Đông Bắc.

Nhiệt độ trung bình hàng năm là 27 °C, với mức thấp nhất khoảng 26,8 °C và mức cao nhất khoảng 28,6 °C. Bà Rịa – Vũng Tàu có lượng nắng rất lớn, trung bình hàng năm khoảng 2.400 giờ. Lượng mưa trung bình là 1.500 mm. Vùng này ít bị ảnh hưởng bởi cơn bão.

Địa hình
Bà Rịa – Vũng Tàu có 7 đơn vị hành chính nằm trên đất liền và một đơn vị hành chính hải đảo là huyện Côn Đảo. Địa hình tỉnh có thể chia làm 4 vùng: bán đảo, hải đảo, vùng đồi núi bán trung du và vùng thung lũng đồng bằng ven biển. Bán đảo Vũng Tàu dài và hẹp, diện tích 82,86 km², độ cao trung bình 3–4 m so với mặt biển. Hải đảo bao gồm quần đảo Côn Lôn và đảo Long Sơn. Vùng đồi núi bán trung du nằm ở phía Bắc và Đông Bắc tỉnh phần lớn ở thị xã Phú Mỹ và các huyện Châu Đức, Xuyên Mộc. Ở vùng này có vùng thung lũng đồng bằng ven biển bao gồm một phần đất của thị xã Phú Mỹ và các huyện Long Điền, Bà Rịa, Đất Đỏ. Khu vực này có những đồng lúa nước, xen lẫn những vạt đôi thấp và rừng thưa có những bãi cát ven biển. Thềm lục địa rộng trên 100.000 km².

Hành chính

Tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu có 8 đơn vị hành chính cấp huyện trực thuộc, bao gồm 2 thành phố, 1 thị xã và 5 huyện với 82 đơn vị hành chính cấp xã, bao gồm 29 phường, 6 thị trấn và 47 xã.

Dân số

Tính đến ngày 1 tháng 4 năm 2019, dân số toàn tỉnh đạt 1.148.313 người, mật độ dân số đạt 556 người/km². Dân số nam đạt 576.228 người, trong khi đó nữ chỉ đạt 572.085 người. Tỷ lệ tăng tự nhiên dân số phân theo địa phương tăng 1‰ 60,8% dân số sống ở đô thị và 29,2% dân số sống ở nông thôn.

Theo thống kê của Tổng cục Thống kê Việt Nam, tính đến ngày 1 tháng 4 năm 2009, trên địa bàn toàn tỉnh có 28 dân tộc và người nước ngoài cùng sinh sống. Trong đó, người Kinh đông nhất với 972.095 người, tiếp sau đó là người Hoa có 10.042 người, đông thứ ba là người Chơ Ro với 7.632 người, người Khơ Me có 2.878 người, người Tày có 1.352 người, cùng một số dân tộc ít người khác như người Nùng có 993 người, người Mường có 693 người, người Thái có 230 người, ít nhất là các dân tộc như người Xơ Đăng, người Hà Nhì, người Chu Ru, người Cờ Lao, mỗi dân tộc chỉ có một người, người nước ngoài thì có 59 người.

Tính đến ngày 1 tháng 4 năm 2019, toàn tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu có 13 tôn giáo khác nhau, nhiều nhất là Công giáo có 270.996 người, Phật giáo có 220.336 người, Đạo Cao Đài có 23.600 người, các tôn giáo khác như Tin Lành có 4.077 người, Bửu Sơn Kỳ Hương có 1.424 người, Tịnh độ cư sĩ Phật hội Việt Nam có 1.168 người, Phật giáo hòa hảo có 468 người, Hồi giáo 169 người, Minh Sư Đạo có 12 người, Bahá'í có năm người, Đạo Tứ Ân Hiếu Nghĩa có bốn người, Bà-la-môn có ba người, còn lại là Minh Lý Đạo có hai người.

Lịch sử

Năm 1658, chúa Hiền Nguyễn Phúc Tần đưa 2.000 quân đánh thành Mô Xoài của Chân Lạp (thuộc vùng đất Bà Rịa ngày nay). Lý do của cuộc chinh phạt này được chúa Nguyễn đưa ra là để bảo vệ những cư dân người Việt đã vào đây làm ăn sinh sống. Trận này, chúa Nguyễn bắt được vua Chân Lạp là Nặc Ông Chân. Chân Lạp xin được làm chư hầu và triều cống hàng năm. Năm Giáp Tuất, Thái Tông thứ 27 (1674), Chúa Hiền lại sai Nguyễn Dương Lâm và Nguyễn Diên đem quân đánh lũy Bô Tâm của Chân Lạp ở xứ Mô Xoài mà về sau người Việt gọi là Lũy cũ Phước Tứ (vùng thị trấn Long Điền ngày nay).

Tỉnh Bà Rịa được thành lập tháng 12 năm 1899 trên địa bàn phủ Phước Tuy của tỉnh Biên Hòa.

Tháng 10 năm 1956, chính quyền Việt Nam Cộng hòa lập tỉnh Phước Tuy gồm địa bàn tỉnh Bà Rịa và quần đảo Trường Sa.

Từ tháng 3 năm 1963 đến tháng 12 năm 1963 và từ tháng 11 năm 1966 đến tháng 10 năm 1967, chính quyền Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam sáp nhập tỉnh Bà Rịa với tỉnh Biên Hòa và tỉnh Long Khánh thành tỉnh Bà Biên.

Từ tháng 2 năm 1976 sáp nhập vào tỉnh Đồng Nai.

Từ ngày 30 tháng 5 năm 1979, thành lập Đặc khu Vũng Tàu – Côn Đảo trên cơ sở sáp nhập thị xã Vũng Tàu, xã Long Sơn thuộc huyện Châu Thành, tỉnh Đồng Nai và huyện Côn Đảo thuộc tỉnh Hậu Giang.

Ngày 12 tháng 8 năm 1991, thành lập tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu từ Đặc khu Vũng Tàu – Côn Đảo vừa giải thể và 3 huyện: Châu Thành, Long Đất và Xuyên Mộc thuộc tỉnh Đồng Nai. Đồng thời, thành lập thành phố Vũng Tàu và huyện Côn Đảo trên cơ sở đặc khu vừa giải thể.

Khi mới thành lập, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu gồm thành phố Vũng Tàu (tỉnh lỵ) và 4 huyện: Châu Thành, Côn Đảo, Long Đất, Xuyên Mộc.

Ngày 2 tháng 6 năm 1994, chia huyện Châu Thành thành thị xã Bà Rịa và 2 huyện: Châu Đức, Tân Thành.

Ngày 9 tháng 12 năm 2003, chia huyện Long Đất thành 2 huyện Long Điền và Đất Đỏ.

Ngày 2 tháng 5 năm 2012, tỉnh lỵ của tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu được chuyển từ thành phố Vũng Tàu về thị xã Bà Rịa (nay là thành phố Bà Rịa).

Ngày 22 tháng 8 năm 2012, chuyển thị xã Bà Rịa thành thành phố Bà Rịa.

Ngày 12 tháng 4 năm 2018, chuyển huyện Tân Thành thành thị xã Phú Mỹ.

Tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu có 2 thành phố, 1 thị xã và 5 huyện như hiện nay.

Giáo dục & Y tế

Giáo dục

Giáo dục phổ thông. Tính đến thời điểm ngày 8 tháng 9 năm 2015, trên địa bàn toàn tỉnh có 505 trường học ở cấp phổ thông trong đó có trung học phổ thông có 31 trường, trung học cơ sở có 92 trường, tiểu học có 184 trường, bên cạnh đó còn có 198 trường mẫu giáo. Hệ thống trường học này đã góp phần giảm thiểu nạn mù chữ trong địa bàn tỉnh.

Giáo dục bậc đại học. Hiện nay trên địa bàn tỉnh có một trường đại học là Trường Đại học Bà Rịa – Vũng Tàu, được thành lập vào năm 2006 theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ, đào tạo đa ngành. Năm 2019, Trường có tên trong bảng xếp hạng đại học thế giới Hiện nay Trường đào tạo 05 ngành trình độ thạc sĩ (Quản trị Kinh doanh, Lý luận và phương pháp dạy học bộ môn tiếng Anh, Đông phuơng học, Công nghệ thông tin, Kỹ thuật hóa học) 48 ngành/chuyên ngành trình độ đại học (trong đó có các ngành: Marketing, Tài chính – Ngân hàng, Kinh doanh quốc tế, Quản lý công nghiệp, Kế toán, Logistics và Quản lý chuỗi cung ứng, Quản lý vận tải, Luật, Luật kinh tế, Đông phương học, Ngôn ngữ Trung Quốc, Ngôn ngữ Anh, Tâm lý học, Quan hệ công chúng, Công nghệ thông tin, Công nghệ kỹ thuật điện, điện tử, Công nghệ kỹ thuật công trình xây dựng, Công nghệ kỹ thuật cơ khí, Công nghệ kỹ thuật ô tô, Công nghệ kỹ thuật hóa học, Công nghệ thực phẩm, Công nghệ sinh học, Thú y, Nông nghiệp, Quản trị dịch vụ du lịch và Lữ hành, Quản trị khách sạn, Quản trị nhà hàng và dịch vụ ăn uống, Điều dưỡng).

Y tế
Theo thống kê về y tế năm 2011, trên địa bàn toàn tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu có 98 cơ sở khám chữa bệnh trực thuộc Sở Y tế. Trong đó có 10 bệnh viện, 6 phòng khám đa khoa khu vực và 82 trạm y tế phường xã, với 1.445 giường bệnh và 480 bác sĩ, 363 y sĩ, 644 y tá và khoảng 261 nữ hộ sinh.

Kinh tế

Bà Rịa – Vũng Tàu thuộc Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam. Hoạt động kinh tế của tỉnh trước hết phải nói về tiềm năng dầu khí. Trên thềm lục địa Đông Nam Bộ, tỉ lệ các mũi khoan thăm dò, tìm kiếm gặp dầu khí khá cao, tại đây đã phát hiện các mỏ dầu có giá trị thương mại lớn như: Bạch Hổ (lớn nhất Việt Nam), Rồng, Đại Hùng, Rạng Đông. Đương nhiên xuất khẩu dầu đóng góp một phần quan trọng trong GDP của Bà Rịa – Vũng Tàu.

Bà Rịa – Vũng Tàu là nơi hội tụ nhiều tiềm năng để phát triển như: có 93% tổng trữ lượng dầu mỏ và 16% tổng trữ lượng khí thiên nhiên của cả nước, được nhà nước tập trung đầu tư xây dựng hệ thống cảng biển quốc gia và quốc tế hiện đại, nằm trong vùng trọng điểm của Chương trình du lịch quốc gia.

Ngoài lĩnh vực khai thác dầu khí, Bà Rịa – Vũng Tàu còn là một trong những trung tâm năng lượng, công nghiệp nặng, du lịch, cảng biển của cả nước. Trung tâm điện lực Phú Mỹ và nhà máy điện Bà Rịa chiếm 40% tổng công suất điện năng của cả nước (trên 4.000 MW trên tổng số gần 10.000 MW của cả nước). Công nghiệp nặng có: sản xuất phân đạm (800.000 tấn/năm), sản xuất polyetylen (100.000 tấn/năm), sản xuất clinker, sản xuất thép (hiện tại tỉnh có hàng chục nhà máy lớn đang hoạt động gồm VinaKyoei, Pomina, Thép miền Nam (South Steel), Bluescopes, Thép Việt, Thép Tấm (Flat Steel), Nhà máy thép SMC và Posco Vietnam đang thi công nhà máy thép cán nguội.

Về lĩnh vực cảng biển, kể từ khi chính phủ có chủ trương di dời các cảng tại nội ô Thành phố Hồ Chí Minh, Bà Rịa – Vũng Tàu trở thành trung tâm cảng biển chính của khu vực Đông Nam Bộ, thuộc nhóm cảng biển số 05 bao gồm: TP. Hồ Chí Minh, Đồng Nai và Bà Rịa – Vũng Tàu. Các cảng lớn tập trung chủ yếu trên sông Thị Vải. Cảng Sài Gòn và nhà máy Ba Son đang di dời và xây dựng cảng biển lớn tại đây. Sông Thị Vải có luồng sâu 15 m đảm bảo các tàu container trên 100.000 tấn đã có thể cập cảng Bà Rịa – Vũng Tàu đi thẳng sang các nước châu Âu, châu Mỹ. Tính đến nay, toàn tỉnh có 24/52 cảng đã đi vào hoạt động, các cảng còn lại đang trong quá trình quy hoạch và xây dựng. Tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu là cửa ngõ giao thương của khu vực miền Nam, và Việt Nam (nằm gần đường hàng hải quốc tế và là tỉnh có nhiều cảng biển nhất Việt Nam).
Về lĩnh vực du lịch, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu là một trong những trung tâm du lịch hàng đầu của cả nước. Nổi tiếng đẹp nhất thành phố Vũng Tàu là bãi biển Thuỳ Vân hay còn gọi là Bãi Sau nằm ở đường Thuỳ Vân. Dọc bờ biển Long Hải, Xuyên Mộc có nhiều bãi biển đẹp và khu du lịch lớn: Hồ Tràm MGM, Vietso resort... Các khu du lịch có khu du lịch Biển Đông, khu du lịch Nghinh Phong... Các khách sạn có khách sạn Pullman, khách sạn Imperial, khách sạn Thuỳ Vân, khách sạn Sammy, khách sạn Intourco Resort, khách sạn DIC...
Tính đến nay trên địa bàn tỉnh đang có 301 dự án FDI với tổng vốn đăng ký 27 tỷ USD và 450 dự án đầu tư trong nước với tổng vốn đăng ký hơn 244.000 tỷ đồng.

GDP bình quân đầu người năm 2010 không tính dầu thô và khí đốt ước đạt 5.872 đô la Mỹ (tăng 2,28 lần so với năm 2005).
Tổng giá trị GRDP đứng thứ 3 cả nước, sau TP. Hồ Chí Minh, Hà Nội.
Trong những năm gần đây, tỉnh luôn đứng trong tốp những địa phương thu hút nhiều vốn đầu tư nước ngoài nhất tại Việt Nam. Nằm ở vị trí thứ 3 về việc đóng góp ngân sách nhà nước, sau TP. Hồ Chí Minh, Hà Nội.
Cơ cấu kinh tế Bà Rịa – Vũng Tàu (năm 2012): công nghiệp – xây dựng 69,7%; dịch vụ 24,5% và nông lâm ngư nghiệp 5,8%.
Tỉnh đã phê duyệt Quy hoạch phát triển nhân lực giai đoạn 2011–2020. Tỷ lệ lao động qua đào tạo đạt 61%, cao hơn tỷ lệ của cả nước là 46%. Tỷ lệ hộ nghèo theo chuẩn quốc gia ước đạt 1,7%, thấp hơn nhiều so với cả nước. 100% xã, huyện đạt phổ cập trung học cơ sở, phổ cập tiểu học đúng độ tuổi. Tỷ lệ huy động số cháu đi mẫu giáo trong độ tuổi đạt 87,7% và tỉnh đang phấn đấu hoàn thành phổ cập mầm non cho trẻ 5 tuổi vào cuối năm 2013. Tỷ lệ dân số nông thôn được dùng nước sạch đạt 96%. 93% gia đình đạt chuẩn văn hóa.
Phấn đấu đến năm 2015, trở thành tỉnh công nghiệp và cảng biển, đạt tốc độ tăng trưởng GDP bình quân 14%/năm, kể cả dầu khí bình quân 10,8%/năm. GDP bình quân đầu người đạt 11.500 USD, kể cả dầu khí đạt 15.000 USD . Về cơ cấu kinh tế, công nghiệp xây dựng 62%, dịch vụ 35%, nông nghiệp 3%. Giảm tỷ lệ hộ nghèo theo chuẩn tỉnh từ 21,69% xuống dưới 2,35% (theo chuẩn mới), cơ bản không còn hộ nghèo theo chuẩn quốc gia. Mức hưởng thụ văn hóa đạt 42 lần/người/năm; 92% gia đình đạt chuẩn gia đình văn hóa; 92% thôn, ấp đạt chuẩn văn hóa; 99% dân số nông thôn được sử dụng điện và nước hợp vệ sinh.
Định hướng đến năm 2020 trở thành thành phố cảng, đô thị cảng lớn nhất cả nước cùng với Hải Phòng, trung tâm logistics và công nghiệp hỗ trợ, trung tâm công nghiệp quan trọng của cả nước. Theo đó, GDP bình quân đầu người dự báo đạt 27.000 USD/người/năm (tương đương thu nhập của các nước phát triển).

Năm 2019, tỉnh có tăng trưởng kinh tế khá, GRDP (trừ dầu khí) đạt 7,65%. Ngành công nghiệp đóng góp chủ yếu, sản xuất công nghiệp tăng 9,12%. Khai thác khoáng sản và chế biến tăng 9,8–9,9%. Dịch vụ cảng và logistics tăng 4,8%. Du lịch phát triển tốt, doanh thu lưu trú tăng 17,85%, khách nước ngoài tăng 17,92%. Bán lẻ tăng 13,98%, xuất khẩu (trừ dầu khí) tăng 14,02%. Nông nghiệp tăng 3,45%, ngư nghiệp tăng 4,21%...

Khu công nghiệp

Tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu hiện có các Khu Công nghiệp sau

KCN Long Sơn
KCN Hòa Long
KCN Sonadezi Châu Đức
KCN Phú Mỹ III
KCN Đá Bạc
KCN Phú Mỹ I
KCN Đông Xuyên
KCN Mỹ Xuân A
KCN Mỹ Xuân A2

KCN Mỹ Xuân B1 – CONAC
KCN Cái Mép
KCN Phú Mỹ II
KCN Mỹ Xuân B1 – Tiến Hùng
KCN Mỹ Xuân B1 – Đại Dương
KCN Long Hương
KCN Đất Đỏ 1
Tổ hợp lọc hóa dầu Long Sơn

Ngoài ra, tỉnh đã quy hoạch 29 cụm công nghiệp tại các huyện, thành phố trong tỉnh và đang quy hoạch thêm các khu công nghiệp ở huyện Đất Đỏ.

Đối ngoại
Tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu đã xây dựng mối quan hệ hợp tác về nhiều mặt với nhiều tỉnh thành trong cả nước và quốc tế. Tính đến tháng 9 năm 2015, tỉnh đã ký xác lập quan hệ đối tác kết nghĩa với các địa phương sau đây:

Giao thông vận tải
Đường bộ: Tỉnh có hệ thống giao thông khá hoàn chỉnh nối các huyện thị với nhau. Quốc lộ 51A (8 làn xe) chạy qua tỉnh dài gần 50 km. Trong những năm tới sẽ có đường cao tốc Biên Hòa – Vũng Tàu quy mô 6 làn xe song song với quốc lộ 51A, đường vành đai 4 quy mô 6-8 làn xe kết nối vào cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu tại khu vực thị xã Phú Mỹ, quốc lộ 56 từ Long Khánh đi Bà Rịa, quốc lộ 55A từ Hàm Tân đi Bà Rịa.
Đường sông: Hệ thống các cảng biển như nêu trên. Từ Vũng Tàu có thể đến Thành phố Hồ Chí Minh bằng tàu cánh ngầm đến bến Bạch Đằng thuộc Quận 1 hoặc bằng phà biển kết nối đến huyện Cần Giờ.
Hàng không: Tỉnh hiện có 2 sân bay đang hoạt động gồm một sân bay chuyên dùng là Sân bay Vũng Tàu tại trung tâm thành phố Vũng Tàu chủ yếu phục vụ cho máy bay trực thăng thăm dò khai thác dầu khí, cùng một sân bay lưỡng dụng là Sân bay Cỏ Ống tại huyện đảo Côn Đảo. Tỉnh cũng đang triển khai kế hoạch di dời sân bay Vũng Tàu sang đảo Gò Găng thuộc ngoại thành Vũng Tàu và xây dựng Sân bay Gò Găng thành sân bay lưỡng dụng vừa phục vụ hàng không dân dụng kết hợp với phục vụ hoạt động bay thăm dò và khai thác dầu khí, vừa phục vụ nhiệm vụ quốc phòng an ninh. Trong tương lai, Sân bay Quốc tế Long Thành được xây dựng cách Vũng Tàu 70 km, ranh giới tỉnh khoảng 20 km.
 Đường sắt: Hiện tại chưa có đường sắt đến tỉnh. Theo quy hoạch đến năm 2015 của ngành đường sắt, một đường sắt đôi cao tốc khổ rộng 1,435 m sẽ được xây dựng nối TP. HCM và Vũng Tàu, tốc độ thiết kế: trên 300 km/h nhưng hiện chưa có bất kỳ thông tin về việc triển khai.

Xe buýt
04: Bình Châu – Phước Bửu – Đất Đỏ – Long Điền – Bà Rịa – Vũng Tàu.
08: Bình Châu – La Gi (Bình Thuận).
15: Dầu Giây – Long Khánh – Sông Ray – Bàu Lâm – Xuyên Mộc – Hòa Hiệp.
22: Long Khánh – Ngãi Giao – Bà Rịa – Vũng Tàu.
606: Xuân Trường – Ông Đồn – Sông Ray – Bàu Lâm – Hòa Bình – Ngãi Giao – Bà Rịa – Long Hải.
611: Ngã Tư Vũng Tàu (Biên Hòa) – Long Thành – Phú Mỹ – Bà Rịa – Vũng Tàu.

Văn hóa
Điều đặc biệt nhất của tỉnh là Bà Rịa – Vũng Tàu có 10 đền thờ cá voi, nhiều nhất ở miền Nam. Đương nhiên lễ hội Nghinh Ông, hay Tết của biển, là một sự kiện quan trọng trong đời sống văn hóa và tâm linh của dân chài nơi đây.

Tỉnh có ngày lễ Dinh Cô (Long Hải) từ 10/2 đến 12/2 âm lịch để thờ cúng Mẫu – Nữ thần và kết hợp cúng thần biển.

Bên cạnh đó vào ngày giỗ ông Trần 20 tháng 2 (âm lịch) và tết trùng cửu 9 tháng 9 (âm lịch) tại Nhà Lớn Long Sơn có tổ chức lễ hội long trọng thu hút hàng chục ngàn người từ các nơi về tham dự.

Người nổi tiếng
Các danh nhân sinh ra và cư trú tại Bà Rịa – Vũng Tàu gồm:

Nhân vật lịch sử
Nguyễn Thị Rịa (1665–1759), người có công khai hoang lập ấp vùng đất Mô Xoài trước đây.
Huỳnh Tịnh Của (1834–1907), nhà văn hóa và ngôn ngữ học.
Ông Trần (1855–1935), tên thật là Lê Văn Mưu, nghĩa quân chống Pháp, người khai sáng Đạo Ông Trần, nhà doanh điền lập nên xã đảo Long Sơn.
Dương Bạch Mai (1904–1964), chính trị gia, nhà ngoại giao.
Lê Thành Duy (1922–1946), công an nhân dân, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân (có một công viên ở đường CMT8, Bà Rịa mang tên ông).
Hoàng Việt (1928–1967), tên thật là Lê Chí Trực, nhạc sĩ.
Nguyễn Văn Tàu (sinh năm 1928), đại tá tình báo Quân đội Nhân dân Việt Nam.
Võ Thị Sáu (1933–1952), nữ chiến sĩ thời chống Pháp, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
Nguyễn Thanh Đằng (1945–1971), Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
Giám mục Tôma Nguyễn Văn Trâm (sinh năm 1945), Giám mục tiên khởi của Giáo phận Bà Rịa.

Người làm nghệ thuật, doanh nhân, người dẫn chương trình...
 Lý Nhã Kỳ, doanh nhân, diễn viên.
 Trần Nam Thư, diễn viên.
 Chi Bảo, diễn viên, doanh nhân.
 Trúc Nhân, ca sĩ.
 Kiều Minh Tuấn, diễn viên điện ảnh.
 Nguyễn Tuyết Ngân, người dẫn chương trình của Đài Truyền hình Việt Nam (VTV).
 Diễn viên - ca sĩ Hà Trí Quang

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài

Báo Bà Rịa – Vũng Tàu
Cổng thông tin du lịch Bà Rịa – Vũng Tàu
Cổng thông tin Sở Giáo dục & Đào tạo Bà Rịa – Vũng Tàu
Bà Rịa có gì vui

Đông Nam Bộ
Tỉnh ven biển Việt Nam


title: Setia fusca

text:
Setia fusca là một loài ốc biển nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Rissoidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Setia
Động vật được mô tả năm 1841