title: Ngọc tỷ truyền quốc

text:
Ngọc tỷ truyền quốc là Ấn triện Hoàng đế Trung Quốc, bắt đầu từ thời nhà Tần và được truyền qua nhiều triều đại và biến cố trong lịch sử Trung Quốc.

Ngọc tỷ (玉璽) của Hoàng đế là vật tượng trưng cho quyền lực tối thượng của chính bản thân Hoàng đế. Ngọc tỷ còn là được coi là Quốc bảo, nên được cất giữ tôn trọng truyền từ đời này sang đời khác. Muốn củng cố tư cách Hoàng đế của mình, các vua chúa dù là cướp ngôi hay được nhường ngôi, thường tìm cách chiếm cho được "Ngọc tỷ truyền quốc".

Ý nghĩa của Ấn triện trước khi có Ngọc tỷ
Ấn triện thực chất là một con dấu. Thời cổ đại, Ấn triện mang ý nghĩa là bằng chứng của quyền lực chính trị của người mang Ấn. Với mỗi chức quan hay tướng quân đội đều có Ấn và người cầm Ấn được coi là người có thực quyền trong tay. Không còn Ấn là không còn quyền. Viên quan nào bị tội phải bãi chức hay bị điều nhậm nơi khác thì phải trả lại Ấn cho triều đình.

Mỗi Ấn triện quy định quyền hạn theo lĩnh vực, quan văn có Ấn riêng và quan võ có Ấn riêng. Vua trao quân sĩ cho một người dưới quyền mình có kèm theo Ấn tướng quân và vị tướng này có toàn quyền chỉ huy quân đội. Chừng nào Ấn còn trong tay vị tướng thì vị tướng đó còn toàn quyền chỉ huy với đội quân đó; khi bị thu Ấn tức là không còn quyền chỉ huy. Trên nguyên tắc, quân sĩ luôn nghe theo người mang Ấn. Chính vì vậy trong thời Hán Sở tranh hùng, khi Lưu Bang bị Hạng Vũ đánh bại ở Thành Cao, phải bỏ trốn đến Tu Vũ với hai tướng dưới quyền là Hàn Tín và Trương Nhĩ. Vì sợ Hàn Tín không nghe mình nên Lưu Bang đã phải nhân lúc Hàn Tín ngủ mà lấy trộm Ấn tướng quân để ra lệnh cho quân sĩ. Hàn Tín và Trương Nhĩ tỉnh dậy mới biết Lưu Bang đã thay đổi hết nhân sự mà mình sắp đặt. Sự việc đó được sử sách gọi là "Lưu Bang cướp quân của Hàn Tín", hành động tượng trưng là việc cướp Ấn tướng.

Việc dùng Ấn làm bằng chứng bổ nhiệm quan lại thực hiện từ thời Đông Chu, gọi là Tỷ, có thể làm bằng kim loại hoặc bằng ngọc, gọi là Quan ấn (官印). Ấn của vua hoặc quan đóng lên văn thư gọi là Tỷ thư (璽書 - văn bản có đóng dấu triện).

Nguồn gốc Ngọc tỷ truyền quốc
Ngọc tỷ truyển quốc nguyên là Ngọc bích họ Hòa - Quốc bảo của nước Sở thời Chiến Quốc, sau lưu lạc các nước rồi mới được Thủy Hoàng Đế dùng để đẽo ngọc.

Khi Tần Thủy Hoàng diệt được 6 nước, thống nhất toàn bộ Trung Quốc (221 TCN), ông bắt đầu đặt ra quy định chặt chẽ về việc chế tạo, danh xưng, và sử dụng của Ấn.

Tần Thủy Hoàng quy định rằng " Tỷ" (璽) là từ dành riêng để gọi Ấn của Hoàng đế, và "Tỷ" phải được chế và khắc trên ngọc, vì thế nên được gọi là "Ngọc tỷ", còn Ấn ký Hoàng đế được gọi là "Tỷ thư". Từ đó "Tỷ thư" trở thành từ ngữ riêng để chỉ chiếu thư và sắc mệnh của Hoàng đế.

Theo quy định của Tần Thủy Hoàng, Ấn của quan lại (văn, võ) thì được chế bằng đồng.

Sau khi Tần Thủy Hoàng thống nhất Trung Quốc, làm chủ một lãnh thổ rộng chưa từng có trong các triều đại trước đó (Hạ, Thương, Chu). Để chứng tỏ quyền uy tối cao của mình, ông ra lệnh cho người thợ ngọc là Tôn Thọ dùng một loại ngọc quý nổi danh đương thời là loại ngọc họ Hòa, để tạo cho ông một "Ngọc tỷ" làm bảo vật truyền quốc, gọi là "Ngọc tỷ truyền quốc".

Ngọc họ Hòa là báu vật truyền từ thời Xuân Thu ở nước Sở. Đến khi vua Tần diệt nước Sở (223 TCN) thì nắm được ngọc họ Hòa. Tôn Thọ chế ra Ngọc tỷ vuông vức bốn tấc, phía trên khắc hình con rồng cuộn khúc, tinh xảo khéo léo, phía dưới khắc tám chữ triện. Tám chữ này do tay Thừa tướng Lý Tư viết, chiếu theo ý của Tần Thủy Hoàng:
受 命 於 天 既 壽 永 昌 (Phiên âm: Thụ mệnh ư thiên, ký thọ vĩnh xương)

Nghĩa là:
Nhận mệnh trời ban, tồn tại mãi mãi.
Đế vi Đế, thự thụ cự ký nhĩ chi chân.

Từ đó, "Ngọc tỷ truyền quốc" trở thành vật tượng trưng ngôi vị, quyền lực của các Hoàng đế. Ngôi Hoàng đế là do trời ban. Các vua mới lên ngôi, điều trước hết là cố tìm cách chiếm hữu để chứng minh tính cách thần thánh của mình với dân chúng, và mình là người "được mệnh trời ban".

Các Ấn triện của quan lại chỉ thay đổi về chất liệu là làm bằng đồng, còn ý nghĩa đối với quyền hạn, chức vụ của người được bổ nhiệm cầm Ấn thì vẫn như trước đây.

Ngọc tỷ qua các triều đại

Bị sứt góc
Nhà Tần truyền đến Tử Anh thì diệt vong. Theo Sử ký, gian thần Triệu Cao sau khi giết Tần Nhị Thế từng định mang ngọc tỷ để làm vua nhưng không được quần thần tin phục nên phải lập Tử Anh lên ngôi. Tử Anh giết được Triệu Cao lúc cơ nghiệp nhà Tần đã không thể cứu vãn.

Tháng 10 năm 206 TCN, khi Lưu Bang tiến quân vào Hàm Dương, Tử Anh dùng dây đeo ấn của mình buộc vào cổ, niêm phong ngọc tỷ và phù tiết, đứng ở quỹ đạo chờ dâng cho Lưu Bang để xin hàng. Ngọc tỷ truyền quốc từ nhà Tần chuyển sang nhà Hán (206 TCN).

Ngọc tỷ truyền quốc được nhà Hán coi là báu vật, giữ trong cung ở Trường An, tượng trưng hoàng quyền, còn khi sử dụng đóng công văn thì dùng sáu loại ngọc tỷ khác nhau: Hoàng đế Hành Tỉ (皇帝行璽), Hoàng đế Chi Tỉ (皇帝之璽), Hoàng đế Tín Tỉ (皇帝信璽), Thiên tử Hành Tỉ (天子行璽), Thiên tử Tín Tỉ (天子信璽), Thiên tử Chi Tỉ (天子之璽).

Năm 8, Hán Đế là Nhũ Tử Anh bị ngoại thích Vương Mãng cướp ngôi. Vương Mãng sai em là An Dương hầu Vương Thuấn vào trong hậu cung ép Thái hoàng Thái hậu Vương Chính Quân, mẹ của Hán Thành Đế và là cô ruột của Vương Mãng, trao Ngọc tỷ truyền quốc cho mình, nhưng Vương Chính Quân từ chối, mắng anh em họ Vương rồi cầm ngọc tỷ truyền quốc ném mạnh xuống đất, khiến cho viên ngọc tỷ này bị sứt một góc.

Sau Vương Mãng sai người dùng vàng để khảm lại chỗ sứt đó.

Lưu lạc qua biến loạn
Năm 23, Vương Mãng bị quân khởi nghĩa Lục Lâm đánh bại. Trước khi chết, ông đeo ngọc tỷ trên cổ. Một viên tướng của quân Lục Lâm giết Vương Mãng, đem dâng Ngọc tỷ cho chủ tướng.

Năm 25, Hoàng tộc họ xa của nhà Hán là Lưu Tú đánh bại các lực lượng khởi nghĩa và cát cứ, lập ra nhà Đông Hán, Ngọc tỷ truyền quốc lại trở về tay nhà Hán.

Cuối thời Đông Hán, xảy ra loạn "Thập thường thị" (hoạn quan) và Đổng Trác. Đổng Trác thao túng triều đình, làm nhiều điều ác, các chư hầu họp lại đánh. Năm 190, Đổng Trác bị quân các trấn đánh bại, bỏ kinh thành Lạc Dương, mang Hán Hiến Đế sang Trường An. Trước khi đi Trác đốt phá kinh thành cũ.

Tướng chư hầu là Tôn Kiên tiến vào Lạc Dương bắt được Ngọc tỷ trong giếng Chân Cung.

Các chư hầu chia phe phái đánh lẫn nhau. Năm 191, Tôn Kiên nghe lời Viên Thuật đem quân tiến đánh Kinh Châu, chinh phạt Lưu Biểu, bị tử trận. Con Tôn Kiên là Tôn Sách phải nương nhờ Viên Thuật. Thuật bèn nhân cơ hội vợ Tôn Kiên là Ngô thị đem quan tài chồng về quê, bắt giữ lại và cướp đoạt Ngọc tỷ rồi xưng Đế ở Thọ Xuân (Hoài Nam).

Viên Thuật bị Tào Tháo và Lã Bố đánh bại. Năm 199, Thuật ốm chết. Thủ hạ của Thuật là Từ Lục đem Ngọc tỷ truyền quốc dâng cho Tào Tháo - người đang nắm Hán Hiến Đế sau khi Đổng Trác bị giết.

Tào Tháo tuy nắm được Ngọc tỷ nhưng sợ mang tiếng cướp ngôi nhà Hán nên chỉ xưng Vương. Năm 220, con Tào Tháo là Tào Phi lên thay cha làm Nguỵ vương, ép vua Hiến Đế nhường ngôi, đến cung Hoàng hậu đòi ngọc tỷ. Hiến Mục Hoàng hậu cũng chính là em gái Tào Phi, ném ngọc tỷ mắng rằng ‘Trời không phù hộ nhà ngươi!’, đây là sự kiện ‘Ném tỷ trách huynh’.

Tào Phi lập ra nhà Tào Ngụy, Ngọc tỷ truyền quốc chính thức thuộc về họ Tào.

Năm 265, Tư Mã Viêm ép vua Nguỵ là Tào Hoán phải nhường ngôi, lập ra nhà Tấn, Quốc Ngọc tỷ lại rơi vào tay dòng họ Tư Mã.

Rời khỏi tay người Hán
Nhà Tây Tấn tồn tại 52 năm thì bị diệt vong (316), phải chạy xuống Giang Nam, gọi là Đông Tấn. Lưu Thông nước Hán Triệu của người Hung Nô diệt Tây Tấn, nắm được Ngọc tỷ. Sau đó Hậu Triệu của người Yết diệt Hán Triệu, Ngọc tỷ thuộc về Hậu Triệu của Thạch Lặc.

Năm 352, nước Nhiễm Ngụy diệt Hậu Triệu, Ngọc tỷ lại vào tay vua nước này là Nhiễm Mẫn (người Hán). Nhưng ngay năm đó Mẫn đi đánh Tiền Yên bị tử trận, Thái thú Bộc Dương của Nhiễm Ngụy là Đái Thi đem truyền Quốc Ngọc tỷ hiến cho hoàng đế nhà Đông Tấn. Ngọc tỷ trở về tay người Hán.

Năm 420, Lưu Dụ cướp ngôi nhà Đông Tấn, chiếm được Ngọc tỷ, lập ra nhà Lưu Tống. Từ đó Ngọc tỷ truyền quốc truyền qua các triều đại Nam triều thời Nam Bắc triều là Lưu Tống, Nam Tề, Lương, Trần. Bắc triều không có Ngọc tỷ.

Năm 589, nhà Trần bị nhà Tùy ở Trung nguyên tiêu diệt, Ngọc tỷ truyền quốc lọt vào tay nhà Tùy.

Năm 617, Tùy Dạng Đế bị Vũ Văn Hóa Cập phát động chính biến giết và chiếm được Ngọc tỷ truyền quốc. Vũ Văn Hóa Cập xưng Đế, lập ra nước Hứa, nhưng chính quyền này chỉ tồn tại có một năm sau bị Hạ vương Đậu Kiến Đức đánh bại, bắt và giết ở Liêu Thành.

Năm 621, Đậu Kiến Đức bị nhà Đường đánh bại, bị bắt giết ở Trường An, người vợ đem Ngọc tỷ truyền quốc dâng cho Đường Cao Tổ Lý Uyên. Từ đó Ngọc tỷ thuộc về nhà Đường.

Năm 907, Chu Ôn cướp ngôi nhà Đường lập ra nhà Hậu Lương, Ngọc tỷ lại rơi vào tay nhà Hậu Lương.

Qua thời Ngũ đại Thập quốc tới nhà Tống kế tục, Ngọc tỷ thuộc về nhà Tống. Năm 1127, hai vua Tống Huy Tông và Tống Khâm Tông bị quân Kim (người Nữ Chân) bắt đưa về Bắc Kinh, Ngọc tỷ rơi vào tay nhà Kim. Nhà Nam Tống của Triệu Cấu không có Ngọc tỷ truyền quốc.

Năm 1234, nhà Kim bị người Mông Cổ diệt, Ngọc tỷ rơi vào tay nhà Nguyên.

Năm 1368, Nguyên Thuận Đế bị Minh Thái Tổ đánh đuổi, cầm Ngọc tỷ chạy lên Mạc Bắc. Nhà Minh làm chủ Bắc Kinh nhưng không nắm được Ngọc tỷ truyền quốc.

Sau này, dòng dõi của Nguyên Thuận Đế là Lâm Đan Hãn chết, Ngọc tỷ được mang dâng cho vua Hậu Kim của người Nữ Chân là Hoàng Thái Cực – con Nỗ Nhĩ Cáp Xích. Từ đó đến khi Hậu Kim đổi thành nhà Thanh và tiến vào Trung nguyên diệt nhà Minh, Ngọc tỷ trong tay nhà Thanh.

Ngọc tỷ truyền quốc truyền đến vua cuối cùng nhà Thanh là Phổ Nghi. Sau Cách mạng Tân Hợi (1911), Phổ Nghi bị phế, Phùng Ngọc Tường lấy Ngọc tỷ giao lại cho một ủy viên cơ quan tiền thân của Bảo Tàng Cố cung.

Có ý kiến cho rằng Ngọc tỷ truyền quốc đã bị thiêu hủy khi Hậu Đường Mân Đế bị Thạch Kính Đường cướp ngôi năm 936 đã cầm Ngọc tỷ nhảy vào lửa tự thiêu và Ngọc tỷ truyền cho nhà Tống sau này chỉ là Ngọc tỷ giả

Chú thích

Xem thêm
Ngọc bích họ Hòa
Tần Thủy Hoàng

Tham khảo
Lê Đông Phương, Vương Tử Kim (2007), Kể chuyện Tần Hán, Nhà xuất bản Đà Nẵng
Sử ký Tư Mã Thiên, các thiên:
Tần Thủy Hoàng bản kỷ
Lý Tư liệt truyện

Liên kết ngoài
Phạm Xuân Hy - Ấn chương và truyền quốc ngọc tỷ

Nhà Tần
Lịch sử Trung Quốc
Di vật lịch sử
Biểu tượng quốc gia Trung Quốc


title: Người X (định hướng)

text:
Người X có thể là:
 Tên tiếng Việt của B't X, một truyện tranh sáng tác bởi Kurumada Masami
 Một trong các tiếng Việt của loạt truyện tranh X-Men cùng các phim điện ảnh và phim hoạt hình nói về các nhân vật trong truyện tranh này.


title: Augochlorella acarinata

text:
Augochlorella acarinata là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Coelho mô tả khoa học năm 2004.

Chú thích

Tham khảo

Augochlorella
Động vật được mô tả năm 2004


title: 1675 Simonida

text:
1675 Simonida (1938 FB) là một tiểu hành tinh vành đai chính được Milorad B. Protić phát hiện vào ngày 20 tháng 3, năm 1938 tại Belgrade, Vương quốc Nam Tư.

Nó được đặt theo tên nữ hoàng Simonida, vợ của đức vua Stefan Milutin thuộc Serbia vào thời trung cổ.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 JPL Small-Body Database Browser ngày 1675 Simonida

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1938


title: Beilschmiedia mayumbensis

text:
Beilschmiedia mayumbensis là một loài thực vật thuộc họ Lauraceae. Đây là loài đặc hữu của Cộng hòa Dân chủ Congo. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Tham khảo

 Ndjele, M.B. 1998. Beilschmiedia mayumbensis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Cộng hòa Dân chủ Congo
M
Thực vật dễ tổn thương


title: Sanchonuño

text:
Sanchonuño là một đô thị ở tỉnh Segovia, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số năm 2004 của Viện thống kê quốc gia Tây Ban Nha (Instituto Nacional de Estadística), đô thị này có dân số 824 người.

Tham khảo

Đô thị ở Segovia


title: Bộ Cá đuối điện

text:
Bộ Cá đuối điện (danh pháp khoa học: Torpediniformes) là một bộ cá sụn. Chúng được biết tới vì khả năng phát điện, với hiệu điện thế từ 8 đến 220 vôn, có thể dùng để làm bất tỉnh con mồi hay để tự vệ, tùy thuộc vào loài. Có 69 loài được chia ra hai họ.

Các thành viên được biết đến nhiều nhất thuộc chi Torpedo. Tên của chi này xuất phát từ tiếng Latin torpere, nghĩa là "làm tê liệt" hoặc "làm cứng đờ".

Với con người
Khả năng phát điện của cá đuối điện đã được biết đến từ thời cổ đại. Người Hy Lạp dùng cá đuối điện để làm tê sự đau đớn vì sinh con. Dòng điện của cá đuối điện thông thường đã được một thầy thuốc La Mã là Scribonius Largus ghi nhận có tác dụng chữa bệnh đau nhức đầu và gout trong cuốn sách của ông mang tựa Compositiones Medicae vào năm 46.

Phân loại
Khoảng 60 loài cá đuối điện được nhóm thành 12 chi trong 2 họ.
 Họ Narcinidae
 Phân họ Narcininae = Narcinidae sensu stricto
 Chi Benthobatis: 4 loài.
 Chi Diplobatis: 4 loài.
 Chi Discopyge: 2 loài.
 Chi Narcine: 20 loài.
 Phân họ Narkinae = Narkidae
 Chi Crassinarke: 1 loài (Crassinarke dormitor).
 Chi Electrolux: 1 loài (Electrolux addisoni).
 Chi Heteronarce: 4 loài.
 Chi Narke: 3 loài.
 Chi Temera: 1 loài (Temera hardwickii).
 Chi Typhlonarke: 2 loài.
 Họ Torpedinidae
 Phân họ Hypninae = Hypnidae
 Chi Hypnos: 1 loài (Hypnos monopterygius).
 Phân họ Torpedininae = Torpedinidae sensu stricto
 Chi Torpedo: 22 loài.

Một số loài cá đuối điện
Torpedo sinusperisici
Torpedo nobiliana
Torpedo californica
Narcine brasiliensis
Typhlonarke aysoni

Tại Việt Nam
Ở Việt Nam có các loài sau
 Narcine brevilabiata: Cá đuối điện mũi hếch.
 Narcine lingula: Cá nức.
 Narcine maculata: Cá đuối điện chấm.
 Narcine prodorsalis: Cá đuối điện.
 Narcine timlei: Cá thụt.
 Narke dipterygia: Cá đuối điện chấm trắng.
 Narke japonica
 Temera hardwickii: Cá đuối điện.

Loài cá đuối điện Bắc Bộ (Narcine tonkinensis) được ghi trong Sách đỏ Việt Nam, nhưng không thấy ghi nhận trong FishBase.

Xem thêm
 Cá điện
 Cá chình điện

Tham khảo

Liên kết ngoài
electric ray -- Britannica Concise Encyclopedia Online Article
List of Species called "electric ray"

Cá điện


title: Vương Hồng Văn

text:
Vương Hồng Văn (9 tháng 12 năm 1935 - 3 tháng 8 năm 1992) (tiếng Trung: 王洪文) là một nhà chính trị, đảng viên Đảng Cộng sản Trung Quốc. Ông là một trong 4 thành viên của nhóm Tứ nhân bang trong thời kỳ Cách mạng văn hóa (1966-1976) của Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa.Tháng 10 năm 1976, ông bị bắt và bị xử chung thân. Ông qua đời ngày 3 tháng 8 năm 1992 tại một bệnh viện ở Bắc Kinh vì bệnh ung thư.

Vương Hồng Văn sinh ra trong một ngôi làng ở ngoại ô Trường Xuân, tỉnh Cát Lâm. Vào đầu những năm 1950, ông tham gia Chiến tranh Triều Tiên. Ông gia nhập Đảng Cộng sản Trung Quốc năm 1953. Sau chiến tranh, ông được gửi đến Thượng Hải để làm việc tại Nhà máy dệt bông số 17 ở Thượng Hải với tư cách là người đứng đầu trung đoàn bảo vệ, nơi ông gặp Trương Xuân Kiều và tham gia vào nhóm Hồng Vệ Binh. Tại Đại hội toàn quốc lần thứ 9 của Đảng Cộng sản Trung Quốc, Vương Hồng Văn được bầu làm thành viên của Ủy ban Trung ương. Sau vụ việc Lâm Bưu, Vương Hồng Văn được giao trách nhiệm điều tra vụ án ở khu vực Thượng Hải, báo cáo trực tiếp cho Mao. Tại Đại hội toàn quốc lần thứ 10 của Đảng Cộng sản Trung Quốc. năm 1973, Vương Hồng Văn được thăng chức lên Phó Chủ tịch thứ hai trong Ủy ban Trung ương, và là thành viên của Ủy ban Thường vụ Bộ Chính trị, khiến ông trở thành thành viên cấp cao thứ ba của Đảng Cộng sản Trung Quốc. sau Mao Trạch Đông và Chu Ân Lai. Vương Hồng Văn được đồn đại sẽ được dự kiến trở thành Thủ tướng sau cái chết của Thủ tướng Chu Ân Lai vào tháng 1 năm 1976. Tuy nhiên, Hoa Quốc Phong, một nhân vật trung bình hơn, đã được chọn. Ông bị bắt vì sự tham gia của ông trong Tứ nhân bang trong cuộc Cách mạng Văn hóa vào tháng 10 năm 1976. Vương Hồng Văn đã bị xét xử và bị kết án tù chung thân vào năm 1981. Ông qua đời vì ung thư gan ở bệnh viện Bắc Kinh vào ngày 3 tháng 8 năm 1992 ở tuổi 56. Vương Hồng Văn là một trong những thành viên trẻ nhất của Ủy ban Thường vụ Bộ Chính trị trong Đảng Cộng sản sau giải phóng khi chỉ mới 37 tuổi.

Tham khảo

Người thời đại cách mạng Văn hóa
Chết vì ung thư gan


title: Ceraclea enodis

text:
Ceraclea enodis là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Tham khảo

Chú thích

Trichoptera miền Tân bắc
Ceraclea


title: Bouzel

text:
Bouzel là một xã ở tỉnh Puy-de-Dôme trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes miền trung nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 321 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
INSEE

Xã của Puy-de-Dôme


title: Chiến dịch Cái Vòng (định hướng)

text:
Chiến dịch Cái Vòng có thể là:

 Chiến dịch Cái Vòng (1943), giai đoạn cuối cùng của trận Stalingrad.
 Chiến dịch Cái Vòng (1991), một chiến dịch trong Chiến tranh Nagorno-Karabakh


title: Khu vực Đông, Fiji

text:
Khu vực Đông là một trong bốn khu vực ahnhf chính của Fiji. Khu vực gồm các tỉnh Kadavu, Lau, Lomaiviti và Rotuma.

Thủ phủ của khu vực là Levuka, trên đảo Ovalau. Các hòn đảo khác gồm Kadavu, Đảo Gau, Đảo Koro, Nairai, Đảo Moala, Đảo Matuku, Vatu Vara, Naitaba, Đảo Mago, Cicia, Tuvuca, Lakeba, Vanua Vatu, Oneata, Vuaqava, Kabara, Moce, và Fulaga.

Khu vực này có diện tích lớn nhất (gồm cả biển), nhưng nhỏ nhất nếu chỉ tính đất liền. Khu vực có ranh giới trên biển với Khu vực Trung tâm, Khu vực Bắc và Khu vực Tây.

Tham khảo

Khu vực của Fiji


title: Sống mãi với thủ đô (phim)

text:
Sống mãi với thủ đô là một phim chiến tranh cách mạng do Lê Đức Tiến và Nguyễn Thế Vĩnh đồng đạo diễn chính, xuất phẩm năm 1996 tại Hà Nội.

Lịch sử
Truyện phim dựa theo các di cảo Sống mãi với thủ đô và kịch Lũy hoa của tác giả Nguyễn Huy Tưởng.

Nội dung
Hà Nội bắt đầu từ tháng 12 năm 1946 đến tháng 2 năm 1947, những vụ khiêu khích giữa lính mũ đỏ Pháp với các toán tự vệ thành Hoàng Diệu ngày càng công nhiên. Trên bàn ngoại giao, cuộc đấu tranh giữa hai chính phủ Pháp-Việt dần đi tới hồi kết. Trong khi đó, những vụ gây rối của các chính đảng quốc gia dưới sự hậu thuẫn của quân Tàu Tưởng khiến tình hình mỗi lúc một vượt tầm kiểm soát.

Cứ thế, mỗi số phận con người nhỏ nhoi bám chặt lấy vận mệnh một đô thị đổ nát vì chiến sự leo thang. Có bi thương và nụ cười, có trượng nghĩa và phản bội, có hào hoa và hèn nhát... Người Hà Nội phải chọn giữa chết vinh và sống nhục, tản cư hay ở lại chiến đấu đến cùng. Phim không khắc họa nhân vật chính thứ để mô tả một lớp người đã hòa vào dòng chảy thời đại.
 Tập 1: Trước giờ nổ súng
Mùa đông năm 1946, sau khi các thỏa ước điều đình lâm thế bế tắc, bộ tư lệnh Quân viễn chinh Pháp tại Đông Dương đã cho các toán lính mũ đỏ nhảy dù vào Hà Nội cướp phá, giết chóc hòng khiêu khích chính phủ Việt Minh khơi chiến trước. Giáo sư Trần Văn hòa vào dòng người hàng phố náo loạn phải chọn tản cư hoặc ở lại xung phong vào tự vệ chiến đấu, phố xá ngổn ngang chướng ngại vật và cả xác người bị lính Tây vô cớ sát hại.
 Tập 2: Ngày 19 tháng 12 năm 1946
Thầy giáo Trần Văn xin vào tự vệ và được cử chức trưởng đội tự vệ khu phố tại Liên khu I. Trong lúc toàn thành nín thở đợi giờ nổ súng kháng chiến, Trần Văn lạc vào nhà công tử Tân, đắm mình trong bữa tiệc sinh nhật xa hoa và tưởng quên mất nhiệm vụ. Tân vốn bàng quan với thời cuộc, vì việc này, anh bị bạn nối khố Nhật Tân quở. Lúc Trần Văn khật khưỡng về tới trụ sở, thì khắp nơi đã sục sôi đánh trận đầu.
 Tập 3: Chiến lũy
Sau lời kêu gọi Toàn quốc kháng chiến của Hồ chủ tịch, dân hàng phố và anh chị em tự vệ thi đua dựng chướng ngại vật giữa đường cản chiến xa Pháp. Lãng tử Văn Việt dẫn đầu một toán nhận nhiệm vụ đột kích nhà sofa. Giữa lúc hốt hoảng vì pháo dồn dập và điện tắt, Thu Phong và Vũ Minh bàn nhau có nên tự tử để giữ khí tiết người Hà Nội nếu chẳng may sa vào tay quân Pháp hay không.
 Tập 4: Kinh thành khói lửa
Chiến trường Hà Nội dần thu hẹp về Liên khu I, toán công an xung phong bảo vệ Bắc Bộ Phủ cũng bị đánh tan tác. Tình cảnh ngày một cam go, chiến sĩ không dám bắn liều vì sợ giết lầm thường dân, cùng khi, có nhiều dấu hiệu cho thấy nguồn nước sinh hoạt bị đầu độc. Các toán Hồng Lưu, Văn Việt, Trần Văn, Vi Dân hẹn nhau một trận quyết đấu với chiến xa, rồi xộc vào nhà Morlière hòng lập công. Tới khi này, Tân quyết định hoàn toàn ngả theo kháng chiến.
 Tập 5: Lời thề quyết tử
Quân Pháp tăng cường phối hợp với các chính đảng quốc gia và Hoa kiều quấy rối rồi dồn tự vệ vào địa bàn Liên khu I, đường tiếp tế từ phía làng Ngọc Hà cũng bị nghẽn. Ngày 07 tháng 01 năm 1947, Bộ Tư lệnh Mặt trận Hà Nội quyết định thành lập Trung đoàn Thủ Đô trên cơ sở Trung đoàn Liên khu I và các toán tự vệ từ nơi khác rút về. Liên kiểm Pháp-Việt đạt thỏa thuận đình chiến ba ngày Tết Nguyên Đán, đồng thời cho phép thường dân và ngoại kiều rời nội thành ra vùng an toàn, lẫn trong dòng người có cả thương phế binh.
 Tập 6: Hẹn ngày trở lại
Đặc khu Trúc Lãng trở thành nút sống của Liên khu I, nơi không quân Pháp cấp tập dội bom nhất. Trần Văn bèn họp với Thu Phong, Vũ Minh tìm cách bắn rụng Spitfire hòng đe quân Pháp và gây sĩ khí cho Vệ quốc quân. Bộ chỉ huy Quân lực Pháp quyết tâm lập thế gọng kìm vây lấy Liên khu I. Trong tình thế không thể cầm cự thêm, ban chỉ huy Trung đoàn Thủ Đô quyết định triển khai kế hoạch vượt thoát ban đêm bí mật qua bờ Bắc sông Hồng dưới sự yểm trợ của Đội du kích Hồng Hà. Sự kiện này nằm ngoài dự tính của chính phủ kháng chiến Việt Minh, và nhờ vậy, Trung đoàn Thủ Đô trở thành nòng cốt kháng chiến quân suốt mấy năm đầu.

Nhân vật
 Trần Văn: Nhân vật xuất hiện nhiều nhất và đôi khi có vai trò dẫn tình tiết. Vốn là giáo sư lịch sử Việt Nam ở một trường tư nhỏ, sau thất bại trong mối tình với Trinh, anh dấn thân vào các hoạt động cách mạng. Khác tiểu thuyết, Trần Văn chỉ huy toán tự vệ phố Nhà Thờ. Nhờ bản tính ôn hòa và tư cách trí thức, Trần Văn đảm nhiệm cương vị đặc phái viên Liên khu I trong các cuộc giao thiệp với người Pháp, người Anh, người Ấn và nhất là Hoa kiều. Cuối phim, Trần Văn theo quân vượt sông Hồng để đoàn tụ với Trinh - người vẫn đợi anh ở trạm tiếp đón thương binh.
 Quốc Vinh: Chỉ là bí danh tiền khởi nghĩa. Phó chủ tịch Ủy ban Kháng chiến Liên khu I, có vợ chưa cưới là Phượng (chị gái Nhật Tân). Anh thường ho sù sụ vì nhiễm bệnh lao trong những năm nằm tù thực dân, là nhân vật nói ít nhưng có nhiều mưu lược, giàu tính quyết đoán.
 Nhật Tân: Vốn tên là Nhật, cựu chiến sĩ Nam tiến, có vợ chưa cưới là Hiền. Nhật Tân thích ăn mặc bụi bặm, mang súng lục và dắt con chó Lulu theo. Trong bất kì tình huống cận chiến, Nhật Tân luôn tỏ ra là kẻ liều lĩnh và giàu nhiệt tình nhất.
 Tân: Bạn nối khố của Nhật Tân, chỉ thạo ăn chơi và tìm mọi cách lánh xa chiến sự, tự coi mình là kẻ vô can trong mọi vấn đề cuộc sống. Khác tiểu thuyết, Tân được kết nạp vào Trung đoàn Thủ Đô rồi hi sinh trong một trận giáp lá cà lính mũ đỏ.
 Vi Dân: Xuất thân thợ nguội, chỉ huy một trung đội chuyên đánh chiến xa và thiết giáp xa. Dân có người yêu phương xa là cô Nhân, nhưng Nhân hi sinh khi cùng đội du kích Hồng Hà chặn lính Pháp cho Trung đoàn Thủ Đô rút.
 Hồng Lưu: Cựu lính khố đỏ, chỉ huy trung đội bảo vệ Bắc Bộ phủ. Khác tiểu thuyết, sau khi trung đội Bắc Bộ phủ bị đánh tan, Hồng Lưu rút sâu vào Liên khu I tìm cách họp các anh em lại, thường xuất hiện bất thần trong các trận đánh chiến xa hòng cứu nguy cho tự vệ vốn chưa tinh nhuệ.
 Oanh: Cán bộ hội phụ nữ, con ông chủ nhà in Phùng Gia Lộc. Oanh là vợ chưa cưới của Phúc - cậu cả nhà ông chủ hãng Quảng Xương Long. Khác tiểu thuyết, khi Liên khu I điều đình được với Pháp về một ngày ngưng chiến cho Hoa kiều tản cư, vì là cán bộ nòng nốt, Oanh được bộ chỉ huy mặt trận điều ra chiến khu để chuẩn bị trường kỳ kháng chiến.
 Hương: Em gái út của cậu Phúc, tính cách hồn nhiên và nhanh nhẹn. Khác tiểu thuyết, Hương cùng bạn thân là Hiền tham gia đội phụ nữ cứu thương, cả hai đều hi sinh, Hương có mối tình chớm nở với Văn Việt.
 Lý Trung Anh: Nhân vật không xuất hiện trong tiểu thuyết, đôi khi được gọi ông Lý. Hồi tiền chiến, nhà ông Lý cùng phố với nhà Trần Văn, nhưng giữa hai người ít có giao thiệp. Vì là Hoa kiều, Lý làm phụ tá ngài tổng lãnh sự Trung Quốc, có trách nhiệm đối thoại với phía Việt Minh và đại diện cho quyền lợi Hoa kiều phố cổ. Lý Trung Anh thường tìm cách lấy lòng Trần Văn để liên lạc được với cấp chỉ huy cao nhất của Liên khu I.

Kĩ thuật
Phim được sản xuất tại Hà Nội trong ba tháng đầu năm 1996 để chuẩn bị chào mừng lễ kỉ niệm 50 năm Toàn quốc kháng chiến và hưởng ứng chương trình Chấn hưng điện ảnh cấp nhà nước. Ngoại cảnh được dựng hầu như khớp thực sử tại các tuyến phố cổ Hà Nội trọng yếu. Để tạo hiệu ứng khói, các chuyên viên phải liên tục đốt nhang cho đượm.

Sản xuất

 Phó đạo diễn: Duy Thanh, Tuấn Dũng, Thanh Chi
 Bí thư đạo diễn: Đặng Thái Ninh, Trần Bích Ngọc, Trần Chí Thành
 Âm thanh: Trần Kim Thịnh, Thu Hương
 Âm nhạc: Hoàng Hà, Hoàng Lương
 Nhạc trưởng: Doãn Trường Nguyên (Đài Tiếng nói Việt Nam)
 Mĩ thuật: Phạm Quang Vĩnh, Nguyễn Dân Nam
 Đạo cụ: Nguyễn Văn Sinh, Trần Tuấn
 Phục trang: Trần Thị Tuyết, Nguyễn Thị Hồng, Nguyễn Thị Thu
 Hóa trang: Lan Anh
 Phối cảnh: Trịnh Trọng Sơn, Phạm Đức Mạnh, Nguyễn Ý
 Phối sáng: Hoàng Lược, Văn Lan, Phạm Sơn
 Khói lửa: Duy Với, Nguyễn Văn Đức
 Tiếng động: Minh Tâm, Minh Thu
 Cố vấn quân sự: Lê Trung Toản, Hoàng Phương, Phạm Văn Tánh
 Trợ lí quân sự: Đỗ Thành Phụ, Đoàn Lê Nghĩa
 Chỉ đạo ghép tiếng: Hương Dung
 Dựng phim: Nhật Ánh
 VTR: Duy Kiểm, Hồng Minh, Nguyễn Hưng
 Kịch vụ: Trần Bình Trọng
 Nhạc phim: Thủ đô khói lửa (Hoàng Hà), Chiến sĩ Việt Nam (Văn Cao), Scarborough fair

Diễn xuất

 Trung Hiếu... Trần Văn - giáo sư trường tư thục
 Phạm Cường... Nguyễn Quốc Vinh - phó chủ tịch Ủy ban Kháng chiến Liên khu I
 Khánh Huyền... Trinh
 Phú Thăng... Bao - chồng Trinh
 Hoàng Lan... Oanh
 Xuân Tùng... Vi Dân - thợ nguội
 Quách Thu Phương... Nhân
 Quang Đại... Nhật Tân
 Ngọc Thư... Phượng - chị Nhật Tân
 Bá Anh... Tân
 Anh Huy... Văn Việt
 Tuấn Hải... Thu Phong - nhạc sĩ
 Anh Quân... Vũ Minh - luật sinh
 Ngọc Thành... Hồng Lưu
 Tùng Dương... Phúc - giáo sư bình dân học vụ
 Thanh Bình... Loan - học sinh của Văn
 An Quý... Quyên
 Minh Thu... Hiền - vị hôn thê của Nhật Tân
 Hoa Thúy... Lan - Em gái Phúc
 Mai Thu Huyền... Hương - Em gái Phúc
 Quốc Trị... Long Đen - trai giang hồ
 Thu Hương... Tuyết - gái giang hồ
 Văn Quý... Mộng Xuân
 Đức Thịnh... Tu
 Thanh Dương... Sinh - tự vệ Liên khu I
 Hữu Độ... Phùng Gia Lộc - chủ nhà in
 Đức Trung... Cự Lâm - chủ tiệm buôn
 Cát Trần Tùng... Bảo
 Quỳnh Dương... Quý
 Việt Quân... Hai
 Tiến Cường... Lê Gia Đỉnh
 Quốc Anh... Toàn
 Việt Thắng... Đỗ
 Sĩ Tiến... Dung
 Đức Hiệp... Tự vệ đình Phất Lộc
 Đăng Khoa... Võ Nguyên Giáp
 Trung Anh... Lý Trung Anh
 Trần Văn Tự... Nguyễn Phúc Lai
 Hồng Minh... Bác sĩ Quán
 Duy Thanh... Bác sĩ Pha
 Tuyết Mai... Đẻ Trần Văn
 Tuyết Liên... Đẻ Nhật Tân
 Ngọc Lan... Đẻ Dung
 Dương Quảng... Chủ tiệm cà phê
 Thanh Chi... Phái viên trung ương
 Đức Sơn... Phái viên trung ương
 Trần Nhượng... Phái viên trung ương
 Đỗ Kỷ... Chủ tịch Ủy ban Kháng chiến Liên khu I
 Bình Trọng... Điện tín viên Liên khu I
 Tiến Hợi... Hồ chủ tịch
 Trần Đức
 Phát Triệu
 Hoàng Thắng
 Phương Nhi
 Thu Hà
 Xuân Thức
 Quế Phương
 Hồng Điệp
 Cao Thiên
 Quốc Khánh
 Hoàng Tùng
 Tuấn Anh
 Việt Chung
 Ngọc Anh
 Phương Anh

Hậu trường
Sống mãi với thủ đô đoạt Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn nghệ năm 1996. Cho đến năm 2019, sách Kỷ lục Việt Nam xác nhận đây là xuất phẩm điện ảnh Việt có số lượng diễn viên đông nhất và gồm nhiều quốc tịch nhất.

Khác tiểu thuyết, phim lược bớt bầu không khí ảm đạm tiền chiến và không khí tang thương sau vụ thảm sát ngã ba phố Hàng Bún - ngõ Yên Ninh, xuất thân các nhân vật cũng không được đề cập. Diễn biến được dẫn bằng phụ chú trên nền ảnh và nhạc, vốn là lối làm phim phổ biến thập niên 1990.

Vì vấn đề kiểm duyệt đương thời, bài Xuất quân của nhạc sĩ Phạm Duy rất phổ biến trong Vệ quốc đoàn mà tác giả Nguyễn Huy Tưởng đề cập đã không xuất hiện trong phim.
 «'Sống mãi với thủ đô' có thể xem là một 'bộ sưu tập' về Hà Nội, Nguyễn Huy Tưởng cùng lúc vẽ ra nhiều bức tranh Hà Nội: Hà Nội truyền thống, Hà Nội hào hoa, Hà Nội lầm than, Hà Nội khói lửa, Hà Nội đau khổ, Hà Nội anh hùng, Hà Nội của chính nhà văn và Hà Nội của nhiều người Hà Nội, nhiều người không phải ở Hà Nội. Nhưng quan trọng nhất là Hà Nội ở điểm thời gian khởi đầu: Khởi đầu của cuộc kháng chiến và khởi đầu của một năm mới. Lựa chọn biến cố Hà Nội trong đêm nổ súng mở đầu cuộc kháng chiến toàn quốc làm tâm điểm, Nguyễn Huy Tưởng đã dựng lại được cả một giai đoạn lịch sử bi tráng và lưu giữ được hình ảnh Hà Nội, không khí Hà Nội trong thời điểm cam go ấy của lịch sử» - Lê Thị Dương.

Xem thêm
 Chiến dịch Hà Nội đông xuân 1946-1947
 Hà Nội mùa đông năm 46 (phim)
 Lũy hoa (phim)

Tham khảo

 Hình ảnh trong phim: 1 2 3
 Sống mãi với thủ đô - Phim truyện đài Hà Nội
 15 bộ phim sống mãi với thời gian của Hãng phim truyện Việt Nam
 Những bộ phim về Hà Nội gợi cả một bầu trời tuổi thơ của thế hệ 8X
 Hình ảnh Hà Nội từ tiểu thuyết Sống mãi với thủ đô đến phim Hà Nội mùa đông năm 46
 Bản hùng ca Liên khu I
 Truyện người chiến sĩ quyết tử năm xưa

Lê Đức Tiến
Trịnh Thanh Nhã
Phim của Hãng phim truyện Việt Nam
Phim dựa theo tác phẩm của Nguyễn Huy Tưởng
Phim về Chiến tranh Đông Dương
Phim tuyên truyền Việt Nam
Phim Việt Nam thập niên 1990
Phim năm 1995


title: Conoderus menevillii

text:
Conoderus menevillii là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1859.

Chú thích

Tham khảo

Conoderus


title: Bulbophyllum thelantyx

text:
Bulbophyllum thelantyx là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

thelantyx]]

T


title: Nomada bolivari

text:
Nomada bolivari là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Dusmet y Alonso mô tả khoa học năm 1913.

Chú thích

Tham khảo

Nomada
Động vật được mô tả năm 1913


title: Helius verticillatus

text:
Helius verticillatus là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Helius
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Crambus perlella

text:
Crambus perlella là một loài bướm đêm thuộc họ Crambidae. Nó được tìm thấy ở châu Âu.

Sải cánh dài 19–28 mm. Con trưởng thành bay từ tháng 7 đến tháng 8 tùy theo địa điểm.

Ấu trùng ăn nhiều loại cỏ. Adults feed on the mật hoa của loài Leucanthemum.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Crambus perlella at UKmoths

Động vật được mô tả năm 1763
Crambus
Côn trùng châu Âu
Bướm đêm Châu Âu


title: Tiểu Ất

text:
Tiểu Ất (chữ Hán: 小乙, trị vì: 1352 TCN – 1325 TCN, tuy nhiên Hạ Thương Chu đoạn đại công trình lại xác định thời điểm kết thúc thời gian trị vì của ông là khoảng năm 1251 TCN, tức 74 năm muộn hơn), tên thật Tử Liễm (子敛), là vua thứ 21 nhà Thương trong lịch sử Trung Quốc.

Thân thế
Tiểu Ất là con thứ của Tổ Đinh (祖丁) - vua thứ 16 nhà Thương và là em của Dương Giáp (陽甲), Bàn Canh (盘庚) và Tiểu Tân (小辛) - các vua thứ 18, 19 và 20 nhà Thương. Khoảng năm 1353 TCN, Tiểu Tân qua đời, Tiểu Ất lên nối ngôi.

Trị vì
Trong năm thứ sáu sau khi lên ngôi, ông ra lệnh cho con trai của ông là Vũ Đinh (武丁) đến sống tại Hà (河) và học tập tại Cam Bàn (甘盘). Khoảng năm 1332 TCN, ông qua đời, ở ngôi tất cả 28 năm (có tài liệu ghi là 10 năm). Như vậy 4 anh em Dương Giáp lần lượt truyền ngôi cho nhau làm vua trong hơn 80 năm. Vũ Đinh do vậy lên nối ngôi .

Giáp cốt văn khai quật tại Ân Khư ghi ông là vua thứ 20 của nhà Thương .

Xem thêm
 Dương Giáp
 Bàn Canh
 Vũ Đinh
 Hạ Thương Chu đoạn đại công trình

Tham khảo
Sử ký Tư Mã Thiên - Những điều chưa biết, Bùi Hạnh Cẩn và Việt Anh dịch (2007), Nhà xuất bản Văn hóa thông tin, thiên:
Ân bản kỷ
 Trình Doãn Thắng, Ngô Trâu Cương, Thái Thành (1998), Cố sự Quỳnh Lâm, Nhà xuất bản Thanh Hoá

Chú thích

Vua nhà Thương


title: Ercé-en-Lamée

text:
Ercé-en-Lamée () là một xã của tỉnh Ille-et-Vilaine, thuộc vùng Bretagne, miền tây bắc nước Pháp.

Dân số
Người dân ở Ercé-en-Lamée được gọi là Ercéens.

Xem thêm
Xã của tỉnh Ille-et-Vilaine

Tham khảo

Mayors of Ille-et-Vilaine Association  ;
INSEE ;
IGN

Liên kết ngoài
French Ministry of Culture list for Ercé-en-Lamée

Xã của Ille-et-Vilaine


title: Carovilli

text:
Carovilli là một đô thị ở tỉnh Isernia trong vùng Molise, có cự ly khoảng 35 km về phía tây bắc của Campobasso và khoảng 14 km về phía đông bắc của Isernia. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 1.508 và diện tích là 41,6 km².

Đô thị Carovilli có các frazioni (các đơn vị cấp dưới, chủ yếu là các làng) Briccioso, Castiglione, Cerrosavino, Fontecurelli, và Pescorvaro.

Carovilli giáp các đô thị: Agnone, Miranda, Pescolanciano, Roccasicura, Vastogirardi.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Isernia


title: Brettnach

text:
Brettnach là một xã trong tỉnh Moselle, vùng Grand Est đông bắc nước Pháp.

Xem thêm
 Commune của tỉnh Moselle

Tham khảo
 INSEE
 IGN

Xã của Moselle


title: Craspedostethus flavescens

text:
Craspedostethus flavescens là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Chassain miêu tả khoa học năm 1979.

Chú thích

Tham khảo

Craspedostethus


title: Frévillers

text:
Frévillers là một xã của tỉnh Pas-de-Calais, thuộc vùng Hauts-de-France, miền bắc nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Pas-de-Calais

Tham khảo
INSEE
IGN

Liên kết ngoài
 Frévillers on the Quid website

Frevillers


title: Macrostemum uncatum

text:
Macrostemum uncatum là một loài Trichoptera trong họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Macrostemum


title: Du lịch Paris

text:
Du lịch Paris là một trong những ngành kinh tế quan trọng không chỉ của thành phố Paris mà còn cả nước Pháp vì Paris được mệnh danh là trung tâm châu Âu và cũng là niềm tự hào của Pháp. Với vị trí địa lý, trung tâm chính trị, kinh tế, văn hóa đã giúp Paris trở thành một điểm đến hấp dẫn từ rất lâu trong lịch sử. Cuối thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20, thành phố đã nhiều lần tổ chức các triển lãm thế giới, đánh dấu cho việc ngành du lịch bắt đầu trở nên quan trọng đối với nền kinh tế thành phố. Trong thời kỳ phồn vinh này, Paris cũng đã xây dựng thêm nhiều công trình, khách sạn, cửa hàng... góp phần cho sự phát triển của du lịch thành phố ngày nay.

Đón khoảng 30 triệu du khách mỗi năm, Paris là một trong những điểm đến thu hút nhất. Bên cạnh du lịch giải trí, thành phố còn là địa điểm thường xuyên của các hội nghị, cũng là nơi tổ chức nhiều hội chợ, triển lãm quan trọng. Những công trình kiến trúc nổi tiếng, các bảo tàng với những hiện vật giá trị, các khu phố in đậm dấu ấn lịch sử, văn hóa, những trung tâm mua sắm... tất cả đã khiến du khách không ngừng tìm đến với "kinh đô ánh sáng". Những công trình, địa điểm vùng ngoại ô cùng góp phần làm Paris thêm phần hấp dẫn.

Ngành du lịch thành phố hiện nay cũng phải đối mặt với sự canh tranh từ nhiều đô thị lớn khác, đặc biệt là London và Roma. Nhiều khách du lịch đánh giá Paris là một thành phố đắt đỏ và kém hiếu khách. Mặc dù vậy, trong một cuộc điều tra của Văn phòng du lịch Paris vào mùa hè năm 2008, hầu như tất cả các du khách được hỏi đều cho biết họ sẽ quay lại thành phố này trong tương lai.

Lịch sử

Từ nhiều thế kỷ, với vai trò một trong những trung tâm giáo dục, tôn giáo và kinh tế của châu Âu, Paris đã là điểm đến của rất nhiều thương nhân, sinh viên, nghệ sĩ... Những tấm biển nhà trọ, khách sạn được ghi nhận lần đầu ở Paris vào khoảng năm 1300. Năm 1323, cuốn sách chỉ dẫn du lịch đầu tiên về thành phố do Jean de Jandun biên soạn được xuất bản. Mặc dù vậy, phải đến cuối thập niên 1830, nhờ sự xuất hiện của đường sắt, du lịch với khái niệm hiện đại mới thực sự trở nên quan trọng đối với thành phố.

Trong giai đoạn từ giữa thế kỷ 19 đến đầu thế kỷ 20, các triển lãm thế giới được tổ chức tại Paris là dịp thành phố đón nhận một lượng lớn các du khách đến từ khắp nước Pháp và thế giới. Năm 1855, triển lãm lần đầu tại Paris, cũng là lần đầu tiên tại Pháp, diễn ra từ 15 tháng 5 tới 15 tháng 11, thành phố đã đón hơn 5 triệu du khách. Năm 1867, lần thứ hai Triển lãm thế giới tại Paris, lượng khách tăng lên tới con số 8,8 triệu. Trong những dịp triển lãm tiếp theo được tổ chức tại Paris, lượng khách tới thành phố liên tục tăng mạnh, 16,2 triệu khách vào năm 1878 và 32,3 triệu khách vào năm 1889. Triển lãm thế giới năm 1900, Paris, khi đó dân số khoảng hơn 2,5 triệu, đã đón 50,9 triệu du khách.

Dành cho những cuộc triển lãm này, thành phố Paris đã xây dựng thêm rất nhiều công trình quan trọng. Tháp Eiffel khánh thành năm 1889, Grand Palais, cầu Alexandre-III dành cho triển lãm 1900. Một số khác đã bị phá hủy để nhường chỗ cho các công trình mới, như Palais de l'Industrie hoàn thành năm 1855, phá hủy năm 1896 cho Petit Palais và Grand Palais. Palais du Trocadéro xây dựng cho triển lãm 1878, đến 1937 được thay thế bằng Palais de Chaillot. Bên cạnh đó, để đón lượng khách khổng lồ, rất nhiều khách sạn đã xuất hiện vào giai đoạn này. Belle Époque cũng là thời kỳ khai sinh của các đại cửa hàng Lafayette, Printemps... các cabaret nổi tiếng Moulin Rouge, Olympia... những thành tố góp phần vào sự phát triển của du lịch Paris ngày nay.

Thế nhưng cho tới đầu thế kỷ 20, du lịch Paris vẫn chưa đạt được độ ổn định, lượng khách chỉ tập trung vào những năm triển lãm thế giới được tổ chức. Năm mở cửa, tháp Eiffel đón gần 2 triệu khách nhưng con số tụt xuống ngay năm tiếp theo. Lượng khách chỉ tăng mạnh trở lại trong những dịp triển lãm khác vào 1900, 1931 và 1937. Phải tới sau Chiến tranh thế giới thứ hai, cùng sự phát triển chung của du lịch thế giới, ngành du lịch của Paris mới dần có sự phát triển ổn định.

Vai trò kinh tế

Paris vốn thuộc khu vực kinh tế thứ ba, không trực tiếp sản xuất mà thiên về các ngành dịch vụ, trong đó du lịch giữ một vai trò quan trọng. Theo thống kê vào năm 2007, du khách chiếm đến một nửa số người tới thăm các bảo tàng của Paris và du lịch cũng góp 8% trong doanh thu của công ty giao thông công cộng RATP, 10 đến 50% của ngành thương mại và 56% lượng khách đăng ký tại khách sạn.

Năm 2007, Paris có 156.250 người hưởng lương trực tiếp từ ngành du lịch, chiếm 12,5% lực lượng lao động của thành phố. Nếu so với lực lượng lao động ngành du lịch của cả vùng và quốc gia, Paris chiếm 43,9% của Île-de-France và 14% số người làm việc trong ngành du lịch của toàn bộ nước Pháp. Về số lượng công ty hoạt động trong lĩnh vực du lịch, với con số 15.101 cơ sở, Paris chiếm 43,8% của cả vùng và 8,7% của toàn nước Pháp. Cả hai con số này, lao động và công ty du lịch, đều tăng đáng kể trong 10 năm gần đây. Vào năm 1996, Paris chỉ có 119.970 lao động và 12.976 cơ sở thuộc ngành du lịch.

Trong ngành du lịch, hơn một nửa số lao động làm việc trong lĩnh vực nhà hàng, tiếp đó tới khách sạn, giao thông và chỉ khoảng 9% làm việc trong lĩnh vực giải trí. Tuy vậy tỷ lệ lượng lao động và doanh thu không hoàn toàn tương ứng. Ngành nhà hàng có lượng lao động gấp 2,4 lần so với khách sạn, doanh thu đạt 5,8 tỷ euro, trong khi đó các khách sạn cũng đạt tới 3,9 tỷ. Mặc dù Paris chỉ có 7 khách sạn 4* Luxe và 184 khách sạn 4*, tức khoảng hơn 10% tổng số khách sạn, nhưng doanh thu từ những phòng hạng sang này lên tới 2753,1 tỷ euro, tức khoảng 62% doanh thu của toàn bộ các khách sạn. Cũng con số của năm 2007, các hoạt động hội chợ và triển lãm đã thu về cho Paris 292 triệu euro. Riêng ngành giao thông, năm 2007, Aéroports de Paris đạt doanh thu 2,3 tỷ euro, RATP đạt 3,7 tỷ, Thalys đạt 364 triệu và Eurostar đạt 599 triệu euro.

Hệ thống nhà hàng, khách sạn

Nhà hàng

Thành phố Paris được công nhận rộng rãi như một trong những kinh đô của ẩm thực. Trên các bảng xếp hạng của tạp chí Restaurant hay sách chỉ dẫn du lịch Michelin, Paris có không ít nhà hàng xuất hiện ở những vị trí dẫn đầu. Nhiều đầu bếp nổi tiếng thế giới làm việc trong các nhà hàng, khách sạn ở nơi đây.

Năm 2006, toàn thành phố có hơn 10 ngàn nhà hàng, quán ăn. Dành cho những khách du lịch cao cấp, Paris có một số lượng không nhỏ những nhà hàng danh tiếng. Trong xếp hạng của Guide Michelin năm 2009, thành phố chiếm tới 10 trên tổng số 26 nhà hàng 3 sao của nước Pháp. Các khách sạn sang trọng như Plaza Athénée, Ritz, Bristol đều có những nhà hàng cao cấp với những đầu bếp danh tiếng phục vụ. Le Jules Verne trên tầng ba của tháp Eiffel hay Maxim's tại Quận 8 cũng nằm trong số những nhà hàng nổi tiếng của Paris.

Giống như những thành phố lớn khác trên thế giới, tại Paris có thể dễ dàng tìm thấy các hiệu ăn nhanh của McDonald's, Quick hay KFC. Bên cạnh đó, những hiệu bánh mỳ kebab, các cửa hàng ăn nhanh châu Á cũng có mặt khắp mọi nơi. Tại những khu phố du lịch như Montmartre hay Quận La Tinh tập trung rất nhiều những nhà hàng trung bình. Các khách du lịch sinh viên còn có thể dùng bữa trong các căng tin thuộc hệ thống nhà ăn sinh viên của thành phố.

Khách sạn

Để đón tiếp khoảng 30 triệu lượt khách mỗi năm, Paris có một hệ thống khách sạn, nhà nghỉ đặc biệt đa dạng, từ những phòng sang trọng bậc nhất cho tới các quán trọ sinh viên, khu cắm trại. Năm 2007, các phòng 2 sao của Paris có giá trung bình 88 euro một đêm, đứng thứ 17 trên 20 đô thị lớn của thế giới. Ngược lại, các phòng khách sạn sang trọng ở đây lại đắt thứ tư thế giới, trung bình 342 euro một đêm, sau London, Genève và Moskva.

Thành phố có bảy khách sạn được mệnh danh palace – đặc biệt sang trọng, gồm Bristol, Crillon, Fouquet's Barrière, George V, Meurice, Plaza Athénée và Ritz. Phần lớn trong số này đều mở cửa vào khoảng cuối thế kỷ 19, đầu thế kỷ 20 và đều nằm bên hữu ngạn. Fouquet's Barrière khánh thành cuối 2006 trở thành palace duy nhất mở cửa sau 1928 và cũng là palace duy nhất còn thuộc về một tập đoàn của Pháp. Dành cho cắm trại, Paris có một địa điểm ở rừng Boulogne. Trong nội ô Paris chỉ có hai Nhà trọ thanh niên (Youth hostel) ở đại lộ Jules-Ferry thuộc Quận 11 và phố Vitruve thuộc Quận 20, tổng cộng hơn 530 giường. Thuộc vành đai nhỏ, rất gần Paris, còn có hai Nhà trọ thanh niên khác với hơn 500 giường. Dự kiến năm 2012, nội ô thành phố sẽ có thêm Nhà trọ thanh niên thứ ba ở phố Pajol.

Năm 2007, Paris có 1.466 khách sạn với 152.358 giường và 62 cư xá du lịch với 12.500 giường. Số khách sạn của Paris chiếm khoảng 60% của cả vùng và phân bố không đồng đều giữa các quận. Trong khi Quận 9 chiếm tới 180 khách sạn, đứng cao nhất, thì ở các Quận 19 và 20 chỉ có 17 khách sạn. Số lượng phòng cũng tập trung chủ yếu vào các hạng 2 và 3 sao, chiếm 77% trong tổng số 76.179 phòng. Trong khoảng 15 năm gần đây, số lượng khách sạn của Paris chỉ tăng nhẹ, nhưng số phòng hạng sang lại tăng rất mạnh. Năm 2007, thành phố có 723 phòng 4 sao Luxe, tăng 233,2% so với năm 1997. Mặc dù có 7 khách sạn được mệnh danh palace, nhưng theo hệ thống phân loại chính thức, Paris lại có 7 khách sạn xếp 4 sao Luxe – tức 4 sao Xa xỉ, hạng cao nhất – là Fouquet’s Barrière, L’Hôtel, Plaza Athénée, Ritz Paris, Scribe Paris, Vendôme và Meurice.

Tuy là một thành phố đón khách du lịch trong suốt cả năm, nhưng có hai mùa lượng khách ở các khách sạn thấp hơn mức trung bình. Mùa thứ nhất từ giữa tháng 11 cho tới cuối tháng 2, đặc biệt trong tháng 1 và tháng 2, lượng khách tụt xuống ở mức thấp nhất. Khoảng thời gian từ giữa tháng 7 cho tới cuối tháng 8, lượng khách cũng giảm nhưng ở mức độ thấp hơn. Nếu tính riêng lượng khách người Pháp thì tháng 8 lại là tháng vắng vẻ nhất, còn với du khách ngoại quốc thì tháng 1 là khoảng thời gian kém nhất trong năm. Về giá cả, dù lượng khách trong năm không đồng đều, nhưng giá phòng các khách sạn Paris không có sự thay đổi lớn. Trong năm 2007, giá hai tháng cao điểm nhất là tháng 6 và tháng 10, thời điểm của triển lãm Paris Air Show và giải Vô địch bóng bầu dục thế giới, trung bình lên tới khoảng gần 180 euro cho một phòng. Trong khi đó những tháng còn lại chủ yếu dao động trong khoảng 130 đến 140 euro.

Trong năm 2007, các khách sạn Paris đón 15,4 triệu khách. Tổng số đêm các khách nghỉ trọ là 35,7 triệu, tức trung bình mỗi khách nghỉ 2,31 đêm ở khách sạn Paris. Lượng khách người Pháp chiếm 43,1%, nhưng tính số đêm nghỉ thì chỉ chiếm 34,5%. Trong số khách nước ngoài, người Mỹ và người Anh chiếm số đông nhất, tiếp theo tới Tây Ban Nha và Ý.

Các địa điểm thu hút du lịch

Công trình kiến trúc

Paris có một lịch sử hơn hai ngàn năm với nhiều biến động và các công trình kiến trúc chính là những minh chứng sống động nhất cho những bước thăng trầm của thành phố. Ngày nay Paris có 171 công trình tôn giáo, 219 nhà hát, 173 bảo tàng, 150 phòng hòa nhạc, 110 trung tâm chiếu phim. Phần lớn các di sản kiến trúc nổi tiếng của thành phố đều là những công trình tôn giáo, các cung điện, dinh thự hoàng gia hoặc các công trình xây dựng nhân dịp triển lãm thế giới.

Thời kỳ Lã Mã đã lùi quá xa và không để lại ở Paris nhiều dấu ấn, nhưng ngày nay vẫn có thể tìm thấy ở Đấu trường Lutetia hay Bảo tàng quốc gia Trung Cổ. Khi Paris dần trở thành một trung tâm của Cơ Đốc giáo cũng là khi các nhà thờ, tu viện dần mọc lên. Tu viện Saint-Germain-des-Prés nằm trong khu phố cùng tên là tu viện cổ nhất của thành phố, được xây dựng lần đầu vào thế kỷ 6. Nằm trên đảo Île de la Cité, Sainte-Chapelle và Nhà thờ Đức Bà là hai di sản tôn giáo quan trọng bậc nhất Paris, cũng là những công trình tiêu biểu cho kiến trúc gothic. Mang phong cách tân cổ điển, Nhà thờ Madeleine có vẻ bề ngoài khác với các nhà thờ Công giáo khác, nằm tại Quận 8, hoàn thành năm 1842. Sacré-Cœur, nhà thờ với mái vòm nổi tiếng xây dựng cuối thế kỷ 19, ngày nay là địa điểm thu hút du khách thứ hai của Paris, chỉ sau nhà thờ Đức Bà.

Là kinh đô của một trong những quốc gia lớn nhất châu Âu từ nhiều thế kỷ, các cung điện hoàng gia, dinh thự quý tộc hiện diện khắp Paris. Ngay tại trung tâm thành phố, bảo tàng Louvre vốn là cung điện của hoàng gia Pháp trước khi triều đình chuyển về lâu đài Versailles. Nằm kế bên, vườn Tuileries cũng từng là địa điểm của một cung điện nổi tiếng cùng tên, nhưng ngày nay không còn dấu vết. Không xa Louvre, Palais-Royal được xây dựng lần đầu năm 1622 cho vị Hồng y đầy quyền lực Richelieu, cùng giữ vai trò cung điện hoàng gia trong một thời gian ngắn. Trong những năm tháng huy hoàng của thời đại phong kiến, các quý tộc Paris đã xây dựng rất nhiều dinh thự. Với quá trình đô thị hóa, các công trình vốn thuộc ngoại ô, ngày nay đã nằm trong trung tâm thành phố. Và trải qua thời gian, các dinh thự quý tộc xa hoa phần lớn đã trở thành bảo tàng – như Carnavalet, Picasso, Rodin – hoặc công sở, dành cho các cơ quan quan trọng – như Điện Élysée, Dinh thự Matignon, Cung điện Luxembourg, Palais Bourbon... Bên cạnh các cung điện, dinh thự, thời kỳ quân chủ còn để lại ở Paris nhiều công trình tưởng niệm, nổi tiếng nhất trong số đó phải kể tới Khải Hoàn Môn, Điện Invalides và Điện Panthéon.

Khi nền quân chủ kết thúc, Paris bước vào thời kỳ Belle Époque và những công trình xây dựng nhân dịp triển lãm thế giới ghi dấu ấn của giai đoạn tươi đẹp này. Tháp Eiffel, biểu tượng của Paris, khánh thành nhân dịp triển lãm năm 1889, cũng là dịp kỷ niệm 100 năm Cách mạng Pháp. Năm 1900, khi triển lãm thế giới một lần nữa quay trở lại Paris, thành phố đã xây dựng Petit Palais, Grand Palais, cầu Alexandre-III... Palais de Chaillot, địa điểm chính để ngắm nhìn Tháp Eiffel, cũng được xây dựng nhân dịp triển lãm năm 1937, thay thế cho Palais du Trocadéro trước đó.

Cuối thế kỷ 20, kiến trúc Paris tiếp tục thêm đa dạng nhờ những công trình hiện đại do các kiến trúc sư nổi tiếng trên thế giới thiết kế. Khi Louvre được cải tạo lại vào thập niên 1980, Ieoh Ming Pei đã xây dựng Kim tự tháp kính nổi tiếng trên sân của bảo tàng. Viện Thế giới Ả Rập và Bảo tàng Quai Branly là hai trong số các tác phẩm của Jean Nouvel ở Paris. Nằm ở ngoại ô thành phố, Grande Arche, công trình nhân dịp 200 năm Cách mạng Pháp, là một thiết kế nổi tiếng của kiến trúc sư Đan Mạch Johann Otto von Spreckelsen.

Bên cạnh những công trình kiến trúc, các cây cầu Alexandre-III, Pont Neuf, Pont des Arts... các nghĩa trang Père-Lachaise, Montparnasse... cùng những khu vườn Tuileries, Luxembourg.. cũng là những địa điểm thu hút du khách của Paris.

Bảo tàng

Vai trò trung tâm văn hóa, nghệ thuật của Paris cũng được thể hiện rõ nét qua hệ thống bảo tàng đa dạng của thành phố. Ngày nay Paris có 173 bảo tàng, trong đó 14 bảo tàng thuộc hệ thống quốc gia, 14 thuộc về thành phố Paris, phần còn lại là các bảo tàng tư nhân hoặc thuộc các cơ quan khác. Bộ sưu tập hiện vật của các bảo tàng Paris gồm nhiều lĩnh vực đa dạng, trong đó đặc biệt phong phú về lịch sử, các nền văn minh cổ và nghệ thuật. Trong cuốn tiểu thuyết nổi tiếng Mật mã Da Vinci, nhà văn Dan Brown từng viết:

Bảo tàng Louvre của Paris ngày nay được xem như một trong những bảo tàng nổi tiếng nhất thế giới. Với những hiện vật giá trị về các nền văn minh cổ, nghệ thuật Hồi giáo và nghệ thuật châu Âu từ thế kỷ 13 cho tới giữa thế kỷ 19, hàng năm Louvre thu hút khoảng 8 triệu lượt khách viếng thăm. Bảo tàng nghệ thuật quan trọng tiếp theo là Orsay với bộ sưu tập nghệ thuật từ nửa sau thế kỷ 19 cho tới thời kỳ khai sinh trường phái Lập thể. Các họa phẩm Ấn tượng và Hậu ấn tượng cũng được trưng bày ở bảo tàng Orangerie, Marmottan Monet. Giai đoạn tiếp theo của nghệ thuật châu Âu được trưng bày ở Trung tâm Georges-Pompidou, Bảo tàng Nghệ thuật hiện đại thành phố Paris. Một bảo tàng nghệ thuật quan trọng khác là Petit Palais trưng bày các tác phẩm mỹ thuật từ Cổ đại tới cuối thế kỷ 19. Bên cạnh đó có thể kể tới một số bảo tàng dành riêng cho các nghệ sĩ nổi tiếng như bảo tàng quốc gia Eugène Delacroix, bảo tàng Rodin, bảo tàng Picasso.

Về Hồi giáo, ngoài Louvre, Viện thế giới Ả Rập nằm ở Quận 5 cũng là một địa điểm quan trọng về văn hóa Ả Rập. Nghệ thuật châu Á, Paris có hai bảo tàng Quai Branly và Guimet, nơi sở hữu những bộ sưu tập phong phú bậc nhất nằm ngoài châu Á. Lĩnh vực lịch sử còn có Bảo tàng Cluny trưng bày các hiện vật về thời Trung Cổ, Bảo tàng Carnavalet với các hiện vật về lịch sử Paris và Điện Invalides với bộ sưu tập về vũ khí. Ngoài ra có thể kể đến những bảo tàng đa dạng khác như Cité de la musique về âm nhạc, Cité des sciences et de l'industrie về khoa học và kỹ thuật, Bảo tàng lịch sử tự nhiên quốc gia, Bảo tàng sáp Grévin...

Năm 2007, trong 10 bảo tàng thu hút nhất thế giới, Paris có Louvre và Trung tâm Pompidou chiếm hai vị trí đầu cùng Orsay ở vị trí thứ 9. Bên cạnh các hiện vật trưng bày thường xuyên, những cuộc triển lãm cũng giữ vai trò quan trọng trong hoạt động của bảo tàng. Triển lãm Trésors d’Égypte (Kho báu Ai Cập) từ 10 tháng 12 năm 2006 tới 14 tháng 3 năm 2007 tại Grand Palais đã thu hút 730 ngàn lượt khách. De Cézanne à Picasso, chefs d’oeuvre de la galerie Vollard (Từ Cézanne tới Picasso, những kiệt tác của gallery Vollard) được tổ chức tại bảo tàng Orsay từ 19 tháng 6 tới 16 tháng 9 năm 2007 đã có 482.179 khách thăm.

Nhà hát, sân khấu

Trong lịch sử Paris có thể dễ dàng kể tên những tên tuổi lớn của âm nhạc và sân khấu như Molière, Georges Bizet, Frédéric Chopin, Sarah Bernhardt, Samuel Beckett... Truyền thống của những môn nghệ thuật trình diễn này vẫn được tiếp nối đến ngày nay và trở thành một trong những yếu tố thu hút du khách đến với thành phố. Với 3 nhà hát opera, 210 sân khấu, quán cà phê âm nhạc cùng 122 phòng trình diễn, có thể tìm thấy ở Paris nhiều chương trình biểu diễn phong phú.

Nằm ở một trong những khu vực đông đúc nhất của thành phố, Opéra Garnier với thích phòng gần hai ngàn chỗ ngồi là tác phẩm của kiến trúc sư Charles Garnier. Nhà hát opera nổi tiếng này từng là nơi trình diễn các tác phẩm kinh điển như Carmen của Georges Bizet, La Périchole của Jacques Offenbach hay Die lustige Witwe của Franz Lehár. Ngày nay, Opéra Garnier là nhà hát quan trọng nhất của Paris, cũng là một điểm hấp dẫn du khách nhờ kiến trúc lộng lẫy của công trình.

Saint-Germain-des-Prés ở Quận 6 là nơi được nhiều người yêu sân khấu tìm tới. Ở đây có thể thấy sự hiện diện của những nhà hát Babylone, Récamier hay Odéon. Tại trung tâm thành phố, nhà hát Châtelet với 2300 chỗ ngồi, được dành cho nhiều loại hình nghệ thuật, đặc biệt là opera và hòa nhạc, cũng là nơi tổ chức lễ trao giải César của môn nghệ thuật điện ảnh. Cách đó không xa, đoàn kịch danh tiếng Comédie-Française vẫn biểu diễn trong cung điện Palais-Royal.

Ở Paris còn có thể đến với những quán cabaret (tiệm hát), music hall (nhà hát ca nhạc) nổi tiếng. Moulin Rouge tại khu phố Pigalle được biết đến nhờ những điệu nhảy can can, những họa phẩm của Henri de Toulouse-Lautrec và là bối cảnh cho nhiều bộ phim. Các cabaret như Folies Bergère tại số 32 phố Richer, Le Lido trên đại lộ Champs-Élysées hay music hall Olympia ở số 28 đại lộ Capucines đều được rất nhiều du khách tìm đến. Trên khắp thành phố còn có thể thấy các câu lạc bộ nhạc jazz, các địa điểm dành cho nhạc pop, rock, các quán cà phê có biểu diễn... Các nhà thờ của Paris cũng là những điểm trình diễn quan trọng dành cho âm nhạc cổ điển.

Địa điểm mua sắm

Mặc dù Paris ngày nay phải cạnh tranh với nhiều thành phố lớn khác, nhưng nơi đây vẫn được mệnh danh là kinh đô của thời trang và là một trong những trung tâm mua sắm thu hút nhất. Mỗi năm Paris có hai mùa hạ giá, mỗi mùa khoảng 5 tuần. Mùa thứ nhất vào tháng 1 và tháng 2, tức sau Giáng sinh và tết Dương lịch. Mùa thứ hai vào tháng 6 và tháng 7, tức đầu mùa hè. Trong khoảng thời gian này, hàng hóa, đặc biệt là quần áo, được bán với giá hạ 30, 40 đến 50%. Vào tuần cuối cùng, giá một số mặt hàng có thể hạ tới 70%.

Hầu hết các khu vực thương mại quan trọng của Paris đều nằm bên hữu ngạn. Lý do này được hình thành từ nhiều thế kỷ trước. Tả ngạn là nơi tập trung các trường học, trở thành trung tâm của giáo dục. Còn hữu ngạn với chợ Les Halles, các phố Poissonniers, Saint-Honoré... trở thành trung tâm buôn bán. Tới thời kỳ Belle Epoque, các đại cửa hàng xuất hiện và cũng hầu hết nằm bên hữu ngạn. Ngày nay, các đại cửa hàng, gồm Galeries Lafayette, Printemps, Le Bon Marché, La Samaritaine và BHV, vẫn là những địa điểm mua sắm quan trọng của Paris. Vị trí của các đại cửa hàng cũng thường là các khu phố mua sắm lớn: Lafayette và Printemps ở khu Haussmann, La Samaritaine và BHV nằm trên phố Rivoli. Bên cạnh đó phải kể tới các trung tâm thương mại quan trọng hiện diện khắp thành phố như Italie 2 nằm bên cạnh quảng trường Italie, Maine-Montparnasse ở khu phố Montparnasse, Forum des Halles nằm ở trung tâm thành phố.

Paris cũng hình thành những con phố dành riêng cho xa xỉ phẩm. Phố Paix và quảng trường Vendôme tập trung nhiều hãng trang sức, đồng hồ nổi tiếng. Trên con phố Faubourg-Saint-Honoré hiện diện rất nhiều cửa hàng thời trang cao cấp. Các đại lộ Champs-Elysées, George-V và Montaigne hợp thành khu phố được mệnh danh Tam giác vàng (Triangle d'or), địa điểm của các khách sạn sang trọng và những hãng thời trang danh tiếng.

Bên cạnh thời trang, Paris còn là nơi có thể tìm mua các tác phẩm nghệ thuật, đồ cổ, đồ trang trí. Nhiều cửa hàng, gallery được mở cửa để phục vụ những người săn lùng đồ vật quý giá, như Louvre des antiquaires bên quảng trường Palais-Royal, Hôtel des ventes Drouot-Richelieu ở số 9 phố Drouot, Carré Rive-Gauche nằm ở giữa Saint-Germain-des-Prés và bảo tàng Orsay. Những nhà đấu giá nổi tiếng như Sotheby's, Christie’s cũng đều có mặt ở Paris. Khu phố Le Marais với các phòng tranh, gallery là nơi tìm tới của những khách hàng yêu nghệ thuật. Bên bờ sông Seine, trong khu phố La Tinh, những cửa hàng bán sách cũ đã trở thành một nét văn hóa của Paris. Một cửa hàng sách nổi tiếng nơi đây, Shakespeare and Company, từng là điểm yêu thích của những nhà văn nổi tiếng như Ernest Hemingway, F. Scott Fitzgerald hay James Joyce.

Ngày nay, mặc dù các siêu thị có mặt ở khắp mọi nơi, thành phố Paris vẫn duy trì những khu chợ truyền thống cũ. Gần quảng trường Bastille, cạnh cửa ô Montreuil, trên đại lộ Président-Wilson... những người bán hàng và các khách mua vẫn tìm đến gặp nhau vào những buổi sáng. Bên cạnh những mặt hàng thực phẩm như thịt, rau, pho mát, hoa quả... các khu chợ này còn bày bán cả quần áo, giày dép... Đôi khi, những chợ đồ cũ cũng được tổ chức tại các con phố của Paris, nơi mọi người bày bán những món đồ đã cũ thích hợp với những người sưu tập.

Các khu phố, Quảng trường

Vai trò trung tâm nghệ thuật của Paris không chỉ thể hiện ở những bảo tàng, nhà hát, sân khấu. Các khu phố cũng phản ánh lịch sử lâu đời và nền văn hóa đa dạng của thành phố. Paris từng là điểm đến của vô số danh nhân, nghệ sĩ nổi tiếng và chính các khu phố của Paris đã ghi lại những dấu ấn của họ. Nằm ở phía Bắc thành phố, đồi Montmartre từng là nơi tập trung rất nhiều họa sĩ lớn của cuối thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20. Nhiều du khách ngày nay tìm tới Montmartre để được tận mắt nhìn thấy xưởng vẽ Bateau-Lavoir, quán Lapin Agile, Moulin de la Galette. Trên đỉnh đồi, không xa nhà thờ Sacré-Cœur, quảng trường Tertre với các nhà hàng, quán cà phê bao quanh là nơi các họa sĩ vẽ chân dung cho khách du lịch. Dưới chân đồi Montmartre, Pigalle trở thành khu phố đèn đỏ của Paris, nơi tập trung các sex shop, các quán bar, quán cà phê. Khu phố về đêm này còn hấp dẫn nhờ các cabaret nổi tiếng như Moulin Rouge, Folies Bergère.

Bên tả ngạn, tương tự Montmartre, khu phố Montparnasse cũng từng ghi dấu chân của những họa sĩ nổi tiếng như Pablo Picasso, Amedeo Modigliani, Henri Matisse hay các nhà văn như Ernest Hemingway, F. Scott Fitzgerald. Các quán cà phê Les Deux Magots, Café Procope, Café de Flore của Saint-Germain-des-Prés từng thu hút những Voltaire, Diderot, d'Alembert, Benjamin Franklin, Jean-Paul Sartre, Simone de Beauvoir, ngày nay tiếp tục hấp dẫn các khách du lịch. Cách đó không xa, rất nhiều các nhà hàng, quán ăn Pháp, Ý, Mexico... nằm san sát trong những con phố nhỏ, khu vực đầu đại lộ Saint-Michel. Thuộc Quận 3 và Quận 4, Le Marais, nơi tập trung của những người đồng tính luyến ái, cũng là một khu vực hấp dẫn du khách nhờ các bảo tàng, quán bar, gallery nghệ thuật.

Nằm trên trục Axe historique, đại lộ Champs-Élysées là con phố nổi tiếng nhất của Paris, bắt đầu từ quảng trường Concorde và kết thúc ở quảng trường Étoile, địa điểm của Khải Hoàn Môn. Champs-Élysées trước đây là một khu vực sang trọng, nhưng ngày nay trở nên đại chúng với sự góp mặt của nhiều cửa hiệu, quán cà phê, hiệu ăn nhanh, nhà hàng... Đây cùng là nơi tổ chức lễ duyệt binh của ngày quốc khánh Pháp, chặng cuối của cuộc đua xe đạp Tour de France và là địa điểm người dân Paris cùng khách du lịch đón chào năm mới.

Các địa điểm ngoại ô

Do đặc điểm địa giới hành chính của Paris chỉ gồm 20 quận nên một số công trình nổi tiếng ở ngoại ô không thuộc về thành phố. Tuy vậy, những địa điểm này cũng vẫn góp phần thu hút du khách đến với Paris.

Nằm ở ngoại ô phía Tây thành phố, lâu đài Versailles là một trong những địa điểm du lịch quan trọng nhất của vùng Île-de-France. Công trình từng là biểu tượng của quyền lực hoàng gia ngày nay trở thành một trong những biểu tượng của nước Pháp. Với 700 phòng, tổng diện tích 51.210 mét vuông cùng bộ sưu tập 6.123 họa phẩm và 2.102 tác phẩm điêu khắc, lâu đài Versailles mỗi năm thu hút hơn 4 triệu du khách. Một cung điện hoàng gia khác cũng thuộc vùng Île-de-France là Fontainebleau. Công trình mang đậm dấu ấn Phục Hưng này được xây dựng chủ yếu dưới thời François I, vị vua đã mời nhiều nghệ sĩ người Ý nổi tiếng đến để trang hoàng cho cung điện. Với những giá trị về lịch sử và kiến trúc, Fontainebleau đã được UNESCO công nhận di sản thế giới vào năm 1981. Nằm bên cạnh Paris, lâu đài Vincennes, nơi cũng từng mang vai trò pháo đài, nhà tù, ngày nay trở thành điểm đến của không ít du khách. Một công trình lịch sử đặc biệt quan trọng khác là nhà thờ lớn Saint-Denis thuộc Seine-Saint-Denis, nơi an táng của phần lớn các vị vua và hoàng hậu Pháp kể từ thời Clovis I.

Thuộc Seine-et-Marne, cuối đường RER A, Disneyland Paris là công viên chủ đề thu hút nhất châu Âu và đứng thứ 5 thế giới với 14,5 triệu lượt khách vào năm 2007. Tính đến tháng 8 năm 2008, sau hơn 15 năm mở cửa, công viên chủ đề này đã đón tổng cộng 200 triệu lượt khách thăm. Không xa Disneyland, tại khu đô thị mới Val d'Europe có thể tìm thấy ngôi làng mua sắm La Vallée Village, nơi cửa hiệu của những hãng thời trang danh tiếng nằm trong các ngôi nhà nhỏ hai bên con phố lát gạch. Thuộc ngoại ô phía Tây Bắc Paris, khu đô thị hiện đại La Défense nằm trên đường kéo dài của trục Axe historique. Tại khu phố văn phòng này có thể thấy sự hiện diện của rất nhiều tòa nhà trọc trời, trong đó có Grande Arche nổi tiếng. Cũng ở phía Bắc thành phố, kế bên sân bay Le Bourget, bảo tàng hàng không lâu đời nhất thế giới Musée de l'Air et de l'Espace là điểm đến của khoảng 200 ngàn du khách mỗi năm.

Trong vùng Île-de-France còn có thể thấy rất nhiều lâu đài nằm rải rác, dù không nổi tiếng như những công trình ở Paris nhưng vẫn được không ít du khách tìm đến. Một trong số đó là lâu đài Vaux-le-Vicomte nằm cách trung tâm thành phố khoảng 50 km về hướng Đông Nam, thuộc Seine-et-Marne. Công trình mang phong cách kiến trúc baroque được xây dựng từ 1658 tới 1661 là tác phẩm của những nghệ sĩ danh tiếng bậc nhất thời kỳ đó: kiến trúc sư Louis Le Vau, họa sĩ trang trí Charles Le Brun và nhà thiết kế phong cảnh André Le Nôtre. Thuộc Rueil-Malmaison, lâu đài Malmaison từng là dinh của hoàng hậu Joséphine de Beauharnais, ngày nay trở thành bảo tàng quốc gia, nơi có thể tìm thấy họa phẩm Đệ nhất tổng tài vượt dãy Alpes trên đèo Grand-Saint-Bernard của Jacques-Louis David.

Các sự kiện, lễ hội

Hội chợ, triển lãm

Triển lãm thu hút nhất ở Paris ngày nay là Mondial de l’automobile (Thế giới xe hơi) được tổ chức hai năm một lần, vào mùa thu. Mở cửa rộng rãi cho tất cả công chúng, Mondial de l’automobile là một trong những triển lãm xe hơi quan trọng nhất, với nhiều hãng xe tham dự, trưng bày các sản phẩm mới cũng như những mẫu thiếp kế. Năm 2008, Mondial de l’automobile đã thu hút 362 nhãn hiệu xe hơi đến từ 25 quốc gia và đón tiếp 1.432.972 khách thăm. Một triển lãm lớn khác mang tên Foire de Paris (Hội chợ Paris), được tổ chức thường niên tại Khu triển lãm cửa ô Versailles vào cuối tháng 4, đầu tháng 5. Chung địa điểm với Foire de Paris, Salon international de l’agriculture (Triển lãm nông nghiệp quốc tế) mở cửa trong tháng 3 là hội chợ nông nghiệp quan trọng nhất của Pháp, đã đón 471.792 lượt khách vào năm 2006.

Cũng tổ chức hai năm một lần như Mondial de l’automobile nhưng vào các năm lẻ, Paris Air Show là một trong những triển lãm hàng không danh tiếng nhất, với sự tham gia của hầu hết các nhà sản xuất trên thế giới, gồm cả các hãng máy bay quân sự. Ngoài các triển làm mở cửa rộng rãi cho công chúng, một số khác chỉ dành riêng cho giới chuyên nghiệp, như Batimat về xây dựng, Sima với các máy móc nông nghiệp hay Sial về lĩnh vực thực phẩm.

Bắt đầu từ năm 1981, Salon du livre de Paris (Triển lãm sách Paris) được tổ chức vào mỗi mùa xuân hàng năm. Với các cuộc gặp gỡ giữa những nhà văn, tác giả kịch bản, nhà minh họa... cùng giới xuất bản, các độc giả, Salon du livre de Paris đã trở thành một sự kiện văn hóa quan trọng của thành phố. Một vài triển lãm độc đáo khác cũng thu hút nhiều khách viếng thăm như Salon du cheval (Triển lãm ngựa), Salon du chocolat (Triển lãm sô cô la).

Lễ hội

Là một thành phố lớn, Paris có những lễ hội riêng bên cạnh các lễ hội chung với nước Pháp và thế giới. Lịch sử cũng đã khiến thành phố hình thành một số địa điểm lễ hội truyền thống. Công viên Champ-de-Mars, dưới chân tháp Eiffel, là nơi tổ chức các buổi trình diễn ca nhạc lớn, cũng là điểm bắn pháo hoa mừng ngày quốc khách Pháp. Đại lộ Champs-Elysées và quảng trường Étoile với Khải Hoàn Môn nổi tiếng là nơi đoàn duyệt binh ngày 14 tháng 7 đi ngang qua để vào trung tâm thành phố. Các cổ động viên thể thao thường tìm đến Champs-Elysées trong những dịp ăn mừng chiến thắng và đại lộ danh tiếng này cũng là điểm truyền thống để mọi người cùng chờ đón thời khắc chuyển giao sang năm mới trong đêm giao thừa.

Hầu như tất cả các tháng trong năm Paris đều có lễ hội và với nhiều chủ đề khác nhau. Lễ hội âm nhạc (Fête de la musique) được tổ chức vào ngày 21 tháng 6 hàng năm, các ban nhạc chơi trên khắp các đường phố. Solidays, với mục đích chống lại căn bệnh SIDA diễn ra vào tháng 7 tại trường đua ngựa Longchamp, cũng là một ngày hội âm nhạc. Với điện ảnh, từ năm 2003, thành phố bắt đầu tổ chức Paris Cinéma, liên hoan phim với nhiều hoạt động dành cho công chúng. Paris cũng là địa điểm của nhiều sự kiện thể thao quan trọng. Marathon Paris được tổ chức vào tháng 4 với quãng đường chạy dài 42,195 km quanh các con phố Paris. Tháng 7, Champs-Élysées là chặng đích của cuộc đua xe đạp Tour de France. Riêng môn quần vợt, có hai giải đấu quan trọng được tổ chức ở Paris: Giải Paris mở rộng vào đầu tháng 11 ở cung thể thao Paris-Bercy và Roland-Garros vào cuối tháng 5, đầu tháng 6 tại sân vận động cùng tên.

Với sự giao thoa giữa các nền văn hóa, một số lễ hội du nhập cũng đã trở nên quan trọng ở Paris. Những người Ấn Độ đã mang tới thành phố lễ hội Ganesha, những người Hồi giáo mang tới tháng Ramadan và những người châu Á với Tết Nguyên Đán được tổ chức vào đầu năm ở khu phố Tàu, Quận 13. Những năm gần đây, thành phố Paris cũng tổ chức thêm những lễ hội mới. Paris-Plage (Paris-Bãi biển), bắt đầu từ mùa hè 2002, thay đổi một đoạn bờ sông Seine thành bãi biển nhân tạo với cát, ghế gập, dù che nắng. Nuit Blanche (Đêm trắng), cũng được tổ chức từ 2002, vào đêm ngày thứ 7 sang chủ nhật đầu tiên của tháng 10 với nhiều hoạt động văn hóa, nghệ thuật.

Du khách

Lượng khách thăm Paris

Với 81.9 triệu khách vào năm 2007, nước Pháp vẫn là quốc gia dẫn đầu về lượng khách du lịch quốc tế, bỏ xa Tây Ban Nha với 59.2 triệu ở vị trí thứ hai. Paris, với vai trò thủ đô nước Pháp và một trong những thành phố toàn cầu, trở thành điểm đến quan trọng bậc nhất của thế giới. Rất nhiều các thống kê cho thấy "kinh đô ánh sáng" chính là thành phố du lịch hấp dẫn nhất.

Mỗi năm Paris đón khoảng 30 triệu du khách. Các địa điểm du lịch của thành phố cũng giữ những vị trí cao nhất trong những bảng thống kê: tháp Eiffel là công trình thu phí thu hút nhất, Louvre và Trung tâm Pompidou là hai bảo tàng có lượng khách thăm đông nhất. Năm 2007, 50 địa điểm hàng đầu của thành phố đã thu hút 70,4 triệu lượt khách viếng thăm. Ý kiến của các du khách cho thấy Paris là thành phố đẹp nhất, hấp dẫn nhất, nhưng lại là thành phố kém hiếu khách và đắt đỏ. Trên tổng số 60 thành phố lớn, Paris xếp thứ 52 về chất lượng đón tiếp và thứ 55 về mức độ dễ chịu của giá cả.

Mặt khác, Paris cũng phải đối mặt với sự cạnh tranh của một số thành phố. Hai đối thủ lớn nhất của Paris ở châu Âu là London và Roma. Năm 2006, London đứng trên Paris về số đêm khách nghỉ tại khách sạn. Roma tuy xếp ở vị trí thứ ba, nhưng đã có bước tiến mạnh mẽ trong vài năm gần đây. Các thành phố du lịch quan trọng tiếp theo ở châu Âu như Dublin, Wien, Praha và Budapest, cũng có mức tăng trưởng đáng kể và một trong những lý do quan trọng là sự phát triển của các hãng hàng không giá rẻ.

Lý do đầu tiên khiến các du khách tìm đến Paris là những công trình kiến trúc và hệ thống bảo tàng của thành phố. Gần một nửa các du khách cũng cho biết họ tới đây để mua sắm. Với những khách du lịch công vụ, 54% có mặt tại Paris vì các cuộc gặp gỡ công việc, 23% tới tham dự hội thảo, tiếp đó tới các hội chợ, triển lãm. Paris còn là thành phố ẩn chứa những hấp dẫn khiến du khách không chỉ tới đây một lần. Cuộc điều tra mùa hè năm 2008 của Văn phòng du lịch Paris cho thấy trung bình các khách du lịch công vụ đến thành phố 19,8 lần, con số với những du khách giải trí bằng khoảng một nửa, 9,3 lần. Ngược lại, các khách du lịch đơn thuần có quãng thời gian lưu lại Paris lâu hơn. Hai phần ba số người được hỏi cho biết họ dành 7 đến 9 ngày cho Paris. Con số tương đương với các khách du lịch công vụ là 2 đến 3 ngày.

Chi tiêu của du khách

Theo cuộc điều tra năm 2008 của Văn phòng du lịch Paris, trung bình một ngày những du khách giải trí tiêu hết 167,9 euro và trong toàn bộ quãng thời gian lưu lại thành phố, họ chi tiêu tổng cộng 947,8 euro. Các khách du lịch công vụ có thời gian ở lại Paris ngắn hơn nhưng họ chi tiêu nhiều hơn, trung bình 236,4 euro một ngày và tổng cộng 1006,9 euro trong quãng thời gian tại đây.

Rất nhiều du khách tới Paris không trú tại khách sạn mà đến ở nhà bạn bè hoặc người thân. Với những khách du lịch công vụ, khoảng ba phần tư trong số họ chọn các khách sạn và phần lớn là 2 hoặc 3 sao. Còn các du khách giải trí, 41% tới nhà bạn bè hoặc người thân, trong đó với riêng những người Pháp, con số này lên đến 61,1%. Trung bình, các du khách công vụ chi trả 117,1 euro cho một đêm khách sạn, còn những khách du lịch giải trí thường chọn các khách sạn kém sang trọng hơn với giá trung bình 79,8 euro một tối. Một điều khác cũng rất tự nhiên, các du khách giải trí chọn các tiệm ăn nhanh thường xuyên hơn và số tiền dành cho bữa sáng, trưa và tối của họ cũng đều ít hơn so với các khách du lịch công vụ.

Sự khác biệt giữa hai nhóm du khách công vụ và du khách giải trí thể hiện rõ nhất ở các hoạt động của họ. Với những khách du lịch thông thường, bảo tàng và các công trình kiến trúc là những địa điểm hấp dẫn nhất. Những lựa chọn tiếp theo của họ là quán bar, tiệm rượu và đi thuyền trên sông Seine. Còn với những du khách công vụ, hoạt động giải trí của họ chủ yếu vào buổi tối nên tiệm rượu, quán bar là những lựa chọn số một. Mặc dù dù vậy, 42% trong số họ cũng dành thời gian đi thăm bảo tàng, triển lãm. Trung bình, các khách du lịch giải trí chi trả 72,4 euro cho tiền vé tham quan, còn với các du khách công vụ, con số này chỉ 48,9 euro.

Trong các khách du lịch giải trí, hai nhóm chi tiêu nhiều nhất đều đến từ châu Á: người Nhật trung bình 276 euro một ngày và người Trung Quốc trung bình 247,9 euro một ngày. Những du khách Nhật Bản và Trung Quốc cũng là những người mua sắm nhiều nhất. Trong khi mỗi ngày, những người Ý chỉ dành 16 euro cho việc mua sắm thì những du khách Nhật tiêu hết 85,6 euro trong các cửa hàng của Paris. Bên cạnh thời trang – sự lựa chọn hàng đầu của các du khách, sách, đĩa CD, DVD cũng nằm trong số những mặt hàng được du khách ưa thích.

Trong cuộc điều tra của Văn phòng du lịch Paris vào mùa hè năm 2008, bốn phần năm số người được hỏi cho rằng Paris là một thành phố đắt đỏ nhưng 99% trong số họ khẳng định sẽ quay lại đây trong tương lai.

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Trang thông tin du lịch chính thức của Paris
 Trang thông tin du lịch chính thức  của Île-de-France

Bài Pháp chọn lọc


title: Tuần Hóa

text:
Huyện tự trị dân tộc Salar-Tuần Hóa (, Hán Việt: Tuần Hóa Tát Lạp tộc tự trị huyện; Tiếng Salar: ) là một đơn vị hành chính của địa khu Hải Đông, tỉnh Thanh Hải, Trung Quốc. Diện tích của huyện khoảng 2.100 km² với dân số xấp xỉ 110.000 người vào năm 2002. Huyện có ranh giới với tỉnh Cam Túc ở phía đông. Mã bưu chính của huyện là 811100.

Tiếng Salar là một ngôn ngữ chính thức tại Tuần Hóa vì đây là huyện tự trị được chỉ định cho dân tộc này. Đến tháng 4 năm 2009, Tuần Hóa là nơi có một nhà thờ Hồi giáo có các bộ chép kinh Quran bằng tay cổ nhất tại Trung Quốc, được cho là giữa thế kỷ 8 và 13.

Dân tộc năm 2000

Trấn
 Tích Thạch (积石镇/Yazi gun), 128 km², 24.000 cư dân

Hương
 Nhai Tử (街子乡/Altüli gun), 62,1 km², 15.000 cư dân
 Thanh Thủy (清水乡/Señğer gun), 159 km², 8.000 cư dân
 Mạnh Đạt (孟达乡), 118 km², 3.000 cư dân
 Bạch Trang (白庄乡/Axır gun), 154,3 km², 18.000 cư dân
 Tra Hãn Đô Tư (查汗都斯乡/Çağandüz gun), 69,3 km², 12.000 cư dân
 Hương dân tộc Tạng Bêmdo (文都藏族乡), 218 km², 8.000 cư dân
 Hương dân tộc Tạng Garing (尕楞藏族乡), 226 km², 5.000 cư dân
 Hương dân tộc Tạng Gangca (岗察藏族乡), 402,5 km², 2.000 cư dân
 Hương dân tộc Tạng Dobi (道帏藏族乡), 562,9 km², 12.000 cư dân

Tham khảo

Liên kết ngoài

Đơn vị cấp huyện Thanh Hải
Hải Đông
Huyện tự trị Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa
Người Salar


title: Sphecodopsis capicola

text:
Sphecodopsis capicola là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Strand mô tả khoa học năm 1911.

Chú thích

Tham khảo

Sphecodopsis
Động vật được mô tả năm 1911


title: Bouillon

text:
Bouillon là một đô thị của Bỉ. Đô thị này nằm ở tỉnh Luxembourg, vùng Wallonie.

Đô thị, which covers 149,09 km², có dân số 5.477 dân với mật độ dân số 36,7 người trên mỗi km².
Đô thị này gồm có các làng: Bellevaux, Corbion, Dohan, La Cornette, Les Hayons, Muno, Poupehan, Rochehaut, Noirefontaine, Sensenruth, Ucimont, Vivy

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang mạng chính thức, bằng tiếng Pháp
Webpage about the fortifications
Bản đồ Luxembourg và Bouillon năm 1789

Đô thị của tỉnh Luxemburg
Bouillon
Công tước xứ Bouillon


title: Causse-de-la-Selle

text:
Causse-de-la-Selle là một xã thuộc tỉnh Hérault trong vùng Occitanie ở phía nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 257 mét trên mực nước biển. Dân số thời điểm năm 1999 là 291 người.

Tham khảo

Caussedelaselle


title: Epicampyla

text:
Epicampyla là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Geometridae
Oenochrominae


title: Charadra oligarchia

text:
Charadra oligarchia là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Nó là loài duy nhất được tìm thấy ở Guerrero Mill in the State của Hidalgo in México, ở đó nó was có ở 9000 foot elevation.
Chúng có thể sinh sống ở rừng sồi khô và khu vực cao hơn.

Liên kết ngoài
The North American species of Charadra Walker, with a revision of the Charadra pata (Druce) group (Noctuidae, Pantheinae)

Chú thích

Charadra
Pantheinae


title: IGBT

text:
IGBT (insulated-gate bipolar transistor): Transistor có cực điều khiển cách ly là một linh kiện bán dẫn công suất 3 cực được phát minh bởi Hans W. Beck và Carl F. Wheatley vào năm 1982. IGBT kết hợp khả năng đóng cắt nhanh của MOSFET và khả năng chịu tải lớn của transistor thường. Mặt khác IGBT cũng là phần tử điều khiển bằng điện áp, do đó công suất điều khiển yêu cầu sẽ cực nhỏ.

Cấu tạo, nguyên lý hoạt động
Về cấu trúc bán dẫn, IGBT rất giống với MOSFET, điểm khác nhau là có thêm lớp nối với collector tạo nên cấu trúc bán dẫn p-n-p giữa emiter (tương tự cực gốc) với collector (tương tự với cực máng), mà không phải là n-n như ở MOSFET. Vì thế có thể coi IGBT tương đương với một transistor p-n-p với dòng base được điều khiển bởi một MOSFET.

Dưới tác dụng của áp điều khiển Uge>0, kênh dẫn với các hạt mang điện là các điện tử được hình thành,
giống như ở cấu trúc MOSFET.Các điện tử di chuyển về phía collector vượt qua lớp tiếp giáp n-p như ở cấu trúc giữa base và collector ở transistor thường, tạo nên dòng collector.

Đặc tính đóng cắt của IGBT
Do cấu trúc n-p-n mà điện áp thuận giữa C và E trong chế độ dẫn dòng ở IGBT thấp hơn hẳn so với Mosfet. Tuy nhiên do cấu trúc này làm cho thời gian đóng cắt của IGBT chậm hơn so với Mosfet, đặc biệt là khi khóa lại. Trên hình vẽ thể hiện cấu trúc tương đương của IGBT với Mosfet và một transistor p-n-p. Ký hiệu dòng qua IGBT gồm hai thành phần: i1 dòng qua Mosfet, i2 dòng qua transistor. Phần Mosfet trong IGBT cs thể khóa lại nhanh chóng nếu xả hết được điện tích giữa G và E, do đó dòng i1= 0, tuy hiên i2 sẽ không suy giảm nhanh chóng được do lượng điện tích lũy trong (tương đươngvới base của cấu trúc p-n-p) chỉ có thể mất đi do quá trình tự trung hòa điện tích. Điều này xuất hiện vùng dòng điện kéo dài khi khóa IGBT.

Vùng làm việc an toàn (Safe Operating Area)
Vùng làm việc an toàn được thể hiện dưới dạng đồ thị quan hệ giữa điện áp và giá trị dòng điện lớn nhất mà phần tử có thể hoạt động được trong mọi chế độ, khi dẫn, khi khóa, cũng như trong các quá trình đóng cắt. SOA của IGBT được biểu diễn ở hình bên.

Ở hình đầu tiên biểu diễn khi điện áp đặt lên cực điều khiển và emitor là dương và hình thư hai thì điện áp này là âm. Khi điện áp điều khiển dương, SOA có dạng hình chữ nhật với góc hạn chế ở phía trên, bên phải, tương ứng với chế độ dòng điện và điện áp lớn. Điều này có nghĩa là khi chu kì đóng cắt càng ngắn, ứng với tần số làm việc càng cao thì khả năng đóng cắt công suất càng suy giảm. Khi đặt điện áp điều khiển âm lên cực điều khiển và emitor, SOA lại bị giới hạn ở vùng công suất lớn do tốc độ tăng điện áp quá lớn sẽ dẫn đến xuất hiện dòng điện lớn đưa vào vùng p của cực điều khiển, tác dụng giống như dòng điều khiển làm IGBT mở trở lại như tác dụng đối với cấu trúc của thyristor.
Tuy nhiên khả năng chịu đựng tốc độ tăng áp ở IGBT lớn hơn nhiều so với ở các phần tử bán dẫn công suất khác.

Giá trị lớn nhất của dòng cho phép collector cho phép Icm được chọn sao cho tránh được hiện tượng chốt giữ dòng, không khóa lại được, giống như ở thyristor. Hơn nữa, điện áp điều khiển lớn nhất Uge cũng phài được chọn để có thể giới hạn được dòng điện Ice trong giới hạn lớn nhất cho phép này trong điều kiện sự có ngắn mạch bằng cách chuyển đổi bắt buộc từ chế độ bão hòa sang chế độ tuyến tính. Khi đó dòng Ice được giới hạn không đổi, không phụ thuộc vào điện áp Uce lúc đó. Tiếp theo IGBT phải được khóa lại trong điều kiện đó, càng nhanh càng tốt để tránh phát nhiệt quá mạnh. Tránh được hiện tượng chốt giữ dòng bằng cách liên tục theo dõi dòng collector là điều cần thiết khi thiết kế IGBT.

Yêu cầu với tín hiệu điều khiển

Vấn đề bảo vệ IGBT
Thông thường IGBT được sử dụng trong những mạch đóng cắt tần số cao, từ 2 đến hàng chục kHz. Ở tần số đóng cắt cao như vậy, những sự cố có thể phá hủy phần tử rất nhanh và dẫn đến phá hỏng toàn bộ thiết bị. Sự cố thường xảy ra nhất là quá dòng do ngắn mạch từ phía tải hoặc từ các phần tử có lỗi do chế tạo hoặc lắp ráp.

Có thể ngắt dòng IGBT bằng cách đưa điện áp điều khiển về giá trị âm. Tuy nhiên quá tải dòng điện có thể đưa IGBT ra khỏi chế độ bão hòa dẫn đến công suất phát nhiệt tăng đột ngột, phá hủy phần tử sau vài chu kỳ đóng cắt. Mặt khác khi khóa IGBT lại trong một thời gian rất ngắn khi dòng điện rất lớn dấn đến tốc độ tăng dòng quá lớn, gây quá áp trên collector, emiter, lập tức đánh thủng phần tử. Trong sự cố quá dòng, không thể tiếp tục điều khiển IGBT bằng những xung ngắn theo quy luật như cũ, cũng không đơn giản là ngắt xung điều khiển để dập tắt dòng điện được.

Có thể ngăn chặn hậu quả của việc tắt dòng đột ngột bằng cách sử dụng các mạch dập RC (snubber circuit), mắc song song với các phần tử. Tuy nhiên các mạch dập có thể làm tăng kích thước và giảm độ tin cậy của thiết bị. Giải pháp tối ưu được đưa ra là làm chậm lại quá trình khóa của IGBT, hay còn gọi là khóa mềm (soft turn-off) khi phát hiện có sự cố dòng tăng quá mức cho phép.

Tham khảo

Xem thêm
 Transistor
 Linh kiện điện tử
 Các phần tử bán dẫn
 Ký hiệu điện tử
 Sơ đồ mạch điện

Liên kết ngoài
 Device physics information từ Đại học Glasgow
 Spice model for IGBT
 IGBT driver calculation

Transistor
Linh kiện bán dẫn
Linh kiện điện tử
Thiết bị điện
Kỹ thuật điện tử
Điện tử công suất


title: Dampleux

text:
Dampleux  là một xã ở tỉnh Aisne, vùng Hauts-de-France thuộc miền bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Aisne

Tham khảo

Xã của Aisne


title: Atopsyche neotropicalis

text:
Atopsyche neotropicalis là một loài Trichoptera trong họ Hydrobiosidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Chú thích

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Atopsyche


title: Montigny-lès-Condé

text:
Montigny-lès-Condé  là một xã ở tỉnh Aisne, vùng Hauts-de-France thuộc miền bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Aisne

Tham khảo

Montignylesconde