title: Baganuur

text:
Baganuur (, Hồ Nhỏ) là một trong chín düüreg (quận) của thủ đô Ulaanbaatar, Mông Cổ. Baganuur được chia thành bốn khoroo (phường).

Baganuur trên thực tế là một thành phố độc lập, nằm tách biệt và có diện tích 620 km² tại ranh giới giữa hai tỉnh Töv và Khentii. Baganuur ban đầu nguyên là một căn cứ quân sự của Liên Xô. Sau đó, nhà nước Xô viết đã hình thành lên một mỏ than lộ thiên lớn nhất Mông Cổ tại đây. Thành phố Baganuur là một trong những nơi sản xuất công nghiệp lớn nhất tại Mông Cổ, và có thể đứng trong danh sách mười thành phố lớn nhất đất nước. Hiện có một nỗ lực để nhằm biến nơi đây trở lại thành một đô thị độc lập.

Giao thông
Baganuur là điểm cuối một tuyến nhánh của đường sắt Xuyên Mông Cổ, và được nối với nhánh chính tại Bagakhangai. Do chi phí cao, đường sắt Mông Cổ đã dừng khai thác tuyến hành khách UB-Baganuur-UB, mặc dù vậy các đoàn tàu chở hàng như vận chuyển than tới thủ đô và các đô thị khác vẫn hoạt động. Từ trung tâm thủ đô, có thể đến Baganuur trên một tuyến đường 138 mới được hoàn thành năm 2004.
lice Raid]</ref>

Tham khảo

Quận Ulaanbaatar


title: Leptotarsus bulburinensis

text:
Leptotarsus bulburinensis là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở miền Australasia.

Tham khảo

Leptotarsus


title: Wormaldia carinata

text:
Wormaldia carinata là một loài Trichoptera trong họ Philopotamidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Wormaldia


title: Kottaiyur

text:
Kottaiyur là một thị xã panchayat của quận Sivaganga thuộc bang Tamil Nadu, Ấn Độ.

Địa lý
Kottaiyur có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 77 mét (252 feet).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Kottaiyur có dân số 10.595 người. Phái nam chiếm 49% tổng số dân và phái nữ chiếm 51%. Kottaiyur có tỷ lệ 75% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 79%, và tỷ lệ cho phái nữ là 71%. Tại Kottaiyur, 10% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Tamil Nadu


title: Nickelback

text:
Nickelback là một ban nhạc Alternative Rock được thành lập tại Hanna, Alberta gồm có Chad Kroeger, Mike Kroeger, Ryan Peake và tay trống Brandon Kroeger (Brandon sau đó được thay thế bởi Mitch Guindon, và tiếp tục được thay thế bởi Ryan Vikedal, gần đây nhất là Daniel Adair, tay trống hiện tại của Nickelback). Đây là một trong những ban nhạc hiện đại nổi tiếng nhất với dòng nhạc post-grunge, cùng với các ban nhạc như 3 Doors Down và Daughtry, trình diễn với một phong cách thân thiện hơn khác với kỷ nguyên nhạc grunge của những năm 1990. Tính đến 2009, đã có 30 triệu đĩa của họ bán ra trên toàn thế giới.
Hiện nay toàn bộ ban nhạc sống và làm việc ở Vancouver, British Columbia, Canada.

Danh sách đĩa hát

Curb (1996)
The State (2000)
Silver Side Up (2001)
The Long Road (2003)
All the Right Reasons (2005)
Dark Horse (2008)
 Here and Now (2011)
 No Fixed Address (2014)
 Feed the Machine (2017)
 Get Rollin' (2022)

Giải thưởng

Tham khảo

Liên kết ngoài

Trang chính thức

Trang web chính thức
Nickelback trong Roadrunner Records

Phỏng vấn
Nickelback on The Hour, June 11th, 2007

Music video
Nickelback Music Videos at GetSomeVideos.com

Ban nhạc thành lập năm 1995
Ban nhạc thập niên 1990
Ban nhạc thập niên 2000
Ban nhạc rock
Ban nhạc Canda
Nghệ sĩ của Atlantic Records
Nghệ sĩ của Republic Records
Ban nhạc từ Alberta
Bộ tứ âm nhạc


title: Socovos

text:
Socovos là một đô thị ở tỉnh Albacete nằm ở cộng đồng tự trị Castile-La Mancha của Tây Ban Nha. Đô thị Socovos có diện tích là 138,61 ki-lô-mét vuông, dân số năm 2009 là 2001 người với mật độ 14,44 người/km². Đô thị Socovos có cự ly 109 km so với tỉnh lỵ Albacete.

Tham khảo

Đô thị ở Albacete


title: Foulenay

text:
Foulenay là một xã của tỉnh Jura, thuộc vùng Bourgogne-Franche-Comté, miền đông nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Jura

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Jura


title: Quế (định hướng)

text:
Quế có thể là tên gọi của:

Các loài thực vật thuộc chi Cinnamomum
Một thị trấn thuộc huyện Kim Bảng, Hà Nam: Quế (thị trấn).
Họ người Á Đông: Quế (họ người)


title: Polyergus lucidus

text:
Polyergus lucidus là một loài côn trùng thuộc họ Formicidae. Đây là loài đặc hữu của Hoa Kỳ.
Đây là loài đặc hữu của miền đông Hoa Kỳ. Nó là một loài ký sinh xã hội bắt buộc, không thể tự kiếm ăn hoặc chăm sóc con của chúng và phải dựa vào kiến của một loài khác thuộc giống Formica để đảm nhận những nhiệm vụ này.

Chú thích

Tham khảo
 Social Insects Specialist Group 1996. Polyergus lucidus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 10 tháng 8 năm 2007.

Động vật Mỹ
Polyergus


title: Aetheomorpha nigrifrons

text:
Aetheomorpha nigrifrons là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Medvedev miêu tả khoa học năm 2000.

Chú thích

Tham khảo

Aetheomorpha


title: 26293 Van Muyden

text:
26293 Van Muyden (tên chỉ định: 1998 SD110) là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi dự án Nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất Lincoln ở Socorro, New Mexico, ngày 16 tháng 9 năm 1998. Nó được đặt theo tên David Van Muyden, an American educator ở Davis, California.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 26001–27000

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thiên thể phát hiện năm 1998


title: 11509 Thersilochos

text:
11509 Thersilochos (1990 VL6) là một thiên thể Troia của Sao Mộc, trong nhóm Troia, được phát hiện vào ngày 15 tháng 11 năm 1990 bởi E. W. Elst tại trạm thiên văn miền nam Châu Âu.

Link ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 11509 Thersilochos

Thiên thể Troia của Sao Mộc (nhóm Troia)
Được phát hiện bởi Eric Walter Elst
Thiên thể phát hiện năm 1990


title: Beaulieu, Hérault

text:
Beaulieu là một xã thuộc tỉnh Hérault trong vùng Occitanie in the region of Occitanie ở phía nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 90 mét trên mực nước biển. Dân số thời điểm năm 1999 là 1400 người.

Tham khảo

 INSEE commune file

Xã của Hérault


title: Trügleben

text:
Trügleben là một đô thị ở huyện Gotha, ở bang Thüringen, Đức. Đô thị này có diện tích 6,07 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 369 người.

Tham khảo

Làng ở Thüringen
Sachsen-Coburg và Gotha


title: Tylotiella papilio

text:
Tylotiella papilio là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Drilliidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Tylotiella


title: Internet Explorer 8

text:
Internet Explorer 8 là phiên bản mới để thay thế  Internet Explorer 7 phát triển bởi Microsoft trong dòng trình duyệt web Internet Explorer. Trình duyệt này được phát hành vào ngày 19 tháng 3 năm 2009 cho Windows XP, Windows Server 2003, Windows Vista và Windows Server 2008, và Windows 7. Tương thích với hai bản 32-bit và 64-bit. Đây là trình duyệt tiếp nối Internet Explorer 7, phát hành năm 2006, và là trình duyệt web mặc định của hệ điều hành Windows 7 và Windows Server 2008 R2 ngoại trừ ở Châu Âu. Thị trường toàn cầu của IE8 ước tính 17%.

Theo Microsoft, tính bảo mật, dễ dùng, và sự cải tiến về RSS, CSS, và Ajax đã khiến Internet Explorer 8 được chào đón và ủng hộ.
Vào tháng 8 2009, Internet Explorer 8 có một lỗi bảo mật chưa được vá, được bắt đầu báo cáo vào thời Internet Explorer 7 và được đánh giá là "ít nghiêm trọng" bởi Secunia..

Tham khảo

Internet Explorer
Phần mềm năm 2009
Thành phần Windows

cs:Internet Explorer#Verze 8
th:อินเทอร์เน็ตเอกซ์พลอเรอร์#อินเทอร์เน็ตเอกซ์พลอเรอร์ 8


title: Calamagrostis hillebrandii

text:
Calamagrostis hillebrandii là một loài cỏ thuộc họ Poaceae.
Loài này chỉ có ở Hoa Kỳ.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là đầm lầy.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo

 Bruegmann, M.M. & Caraway, V. 2003. Calamagrostis hillebrandii. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 7 năm 2007.

Chi Hòa mây
Thực vật Hoa Kỳ
Thực vật đặc hữu Hawaii


title: Megachile luteohirta

text:
Megachile luteohirta là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Pasteels mô tả khoa học năm 1973.

Chú thích

Tham khảo

L
Động vật được mô tả năm 1973


title: Aphthona gracilipes

text:
Aphthona gracilipes là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Ogloblin miêu tả khoa học năm 1926.

Chú thích

Tham khảo

Aphthona


title: San Giuliano di Puglia

text:
San Giuliano di Puglia là một thị trấn và comune ở tỉnh Campobasso, vùng Molise, Ý.

Tham khảo

Đô thị tỉnh Campobasso
Disasters in Italy


title: Cylindroderus indutus

text:
Cylindroderus indutus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1863.

Chú thích

Tham khảo

Cylindroderus


title: (17719) 1997 XV1

text:
{{DISPLAYTITLE:(17719) 1997 XV1}}

(17719) 1997 XV1 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Yoshisada Shimizu và Takeshi Urata ở đài thiên văn Nachi-Katsuura ở Nachikatsuura, Wakayama, Nhật Bản, ngày 2 tháng 12 năm 1997.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 17001–18000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1997
Được phát hiện bởi Takeshi Urata
Được phát hiện bởi Yoshisada Shimizu
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Xyamelit

text:
Xyamelit là một chất rắn màu trắng dạng vô định hình (HNCO)x và nó là sản phẩm trùng hợp  (hay polyme hóa)của axít xyanic cùng với tam phân vòng của nó là axít xyanuric.

Tham khảo

G. Fischer, J. Geith, T. Klapoetke, B. Krumm; Z. Naturforschung 57b (2002)

Hợp chất hữu cơ
Polyme hữu cơ


title: Teen Choice Awards

text:
Teen Choice Awards (tạm dịch: Giải thưởng Lựa chọn Thiếu niên) là giải thưởng hằng năm được phát sóng trên kênh truyền hình Fox nhằm vinh danh những thành tựu nổi bật nhất trong năm ở các lĩnh vực âm nhạc, điện ảnh, thể thao, truyền hình, thời trang,... được bầu chọn bởi các khán giả nằm trong độ tuổi teen (tức 13 đến 19 tuổi). Người thắng cuộc nhận được một chiếc ván lướt sóng có trang trí họa tiết đại diện cho lễ trao giải của năm đó. Chương trình có sự góp mặt của nhiều ngôi sao tên tuổi trong làng giải trí.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Giải thưởng âm nhạc Mỹ
Giải thưởng điện ảnh Mỹ
Giải thưởng truyền hình Mỹ
Giải thưởng thành lập năm 1999


title: Hydrotrupes palpalis

text:
Hydrotrupes palpalis là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Sharp miêu tả khoa học năm 1882.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Hydrotrupes


title: Chazeuil, Nièvre

text:
Chazeuil là một xã của tỉnh Nièvre, thuộc vùng Bourgogne-Franche-Comté, miền trung nước Pháp.

Dân số
Theo điều tra dân số 1999 có dân số là 51. Vào ngày 1 tháng 1 năm 2006, dân số ước tính là 68 người.

Xem thêm
Xã của tỉnh Nièvre

Tham khảo

 INSEE commune file

Xã của Nièvre


title: Eulophia alta

text:
Eulophia alta là một loài phong lan, được gọi là the Wild Coco.

Synonyms
Limodorum altum L. (1767) is the basionym. Other synonyms include:

Bletia alta (L.) Hitchc.
Cypripedium epidendricum Vell.
Cyrtopera alta (L.) Stehlé
Cyrtopera amazonica Barb.Rodr.
Cyrtopera longifolia (Kunth) Rchb.f.
Cyrtopera longifolia var. amazonica (Barb.Rodr.) Cogn.
Cyrtopera longifolia var. pachystelidia Rchb.f.
Cyrtopera vellosiana Barb.Rodr.
Cyrtopera woodfordii Sims
Cyrtopodium woodfordii Sims
Dendrobium longifolium Kunth
Eulophia alta f. flavescens (Schltr.) F. Barros
Eulophia alta f. pallida P.M.Br.
Eulophia alta f. pelchatii P.M.Br.
Eulophia alta var. alba L.C. Menezes
Eulophia alta var. pachystelidia (Rchb.f.) G.A. Romero
Eulophia longifolia (Kunth) Schltr.
Eulophia longifolia var. amazonica (Barb.Rodr.) Cogn.
Eulophia longifolia var. flavescens Schltr.
Eulophia woodfordii (Sims) Rolfe
Lissochilus amazonicus Barb.Rodr.
Maxillaria longifolia (Kunth) Lindl.
Paphiopedilum epidendricum (Vell.) Pfitzer
Platypus altus (L.) Small
Platypus papilliferus Small
Xylobium longifolium (Kunth) Lindl. ex Spreng.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

alta
Thực vật được mô tả năm 1767


title: Tàu điện ngầm Bắc Kinh

text:
Tàu điện ngầm Bắc Kinh là một mạng lưới đường sắt vận chuyển nhanh phục vụ các quận nội thành và ngoại thành của thành phố Bắc Kinh, Trung Quốc. Tuyến đầu tiên của hệ thống tàu điện ngầm này khai trương vào năm 1971, và mạng lưới hiện nay có 22 tuyến đường, 391 trạm nhà ga và 636,8 km đường ray hoạt động. Đây là tàu điện ngầm cổ nhất ở Trung Quốc, và xếp thứ hai chiều dài và số lượt chuyến sau Metro Thượng Hải. Ngày 30 tháng 4 năm 2010, các tàu điện ngầm đã vận chuyển mức kỷ lục 6,4 triệu người. Ngày 30 tháng 12 năm 2010, tuyến số 15, Xương Bình, Phòng Sơn, Diệc Trang, và Đại Hưng được khai trương để hoạt động. Các mạng tuyến đường hiện tại vẫn có thể không đủ đáp ứng vận tải công cộng của thành phố, nhu cầu và đang trải qua mở rộng nhanh chóng. Nhìn chung, theo kế hoạch thì sẽ có hơn 700 km đường sắt hoạt động năm 2015 và 1.000 km vào năm 2020. Chương trình kích thích kinh tế Trung Quốc 4 ngàn tỷ RMB đã tăng tốc xây dựng hệ thống tàu điện ngầm. Mạng lưới này sẽ kéo dài 420 km vào năm 2012.

Các tuyến đường đang sử dụng

Tham khảo

Liên kết ngoài

Trang chủ Tàu điện ngầm Bắc Kinh
Trang chủ MTR Bắc Kinh

Bắc Kinh

Tàu điện ngầm Trung Quốc
B


title: Aulamorphoides

text:
Aulamorphoides là một chi bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae.
Chi này được Laboissiere miêu tả khoa học năm 1926.

Các loài
Chi này gồm các loài:
 Aulamorphoides pectinicornis Laboissiere, 1926

Chú thích

Tham khảo

Sermylini


title: Đông Cảng, Đan Đông

text:
Đông Cảng (chữ Hán giản thể: 东港市, Hán Việt: Đông Cảng thị) Là một thành phố cấp huyện trực thuộc địa cấp thị Đan Đông, tỉnh Liêu Ninh, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Thành phố Đông Cảng nằm ở đông nam của Liêu Ninh, nguyên là huyện Đông Câu và được nâng thành thành phố cấp huyện ngày 18 tháng 6 năm 1993. Thành phố này có diện tích 2496 km2, dân số 640.000 người. Mã số bưu chính của Đông Cảng là 118300. Chính quyền nhân dân thành phố Đông Cảng đóng ở nhai đạo Đại Đông. Thành phố Đông Cảng được chia thành 3 nhai đạo biện sự xứ, 15 trấn và 1 hương dân tộc. Các đơn vị này lại được chia thành 245 ủy ban thôn, 17 uỷ ban xã khu cư.
Nhai đạo biện sự xứ: Đại Đông, Tân Thành, Tân Hưng, Thập Tự.
Trấn: Cô San, Tiền Dương, Trường Sơn, Bắc Tỉnh Tử, Ỷ Khuyên, Hoàng Thổ Khảm, Mã Gia Điếm, Bồ Tát Miếu, Long Vương Miếu, Tiểu Miếu Tử, Trường An, Thang Trì, Tân Nông, Hắc Câu.
Hương dân tộc Mãn Hợp Long

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện Liêu Ninh
Đan Đông


title: Couvonges

text:
Couvonges  là một xã thuộc tỉnh Meuse trong vùng Grand Est đông nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 284 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Meuse


title: Baliosus dentipes

text:
Baliosus dentipes là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Weise miêu tả khoa học năm 1910.

Chú thích

Tham khảo

Baliosus


title: Saales

text:
Saales () là một xã thuộc tỉnh Bas-Rhin trong vùng Grand Est đông bắc Pháp.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Bas-Rhin

Tham khảo

 INSEE commune file

Xã của Bas-Rhin


title: Schwartziella

text:
Schwartziella là một chi ốc biển nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Rissoidae.

Các loài
Các loài trong chi Schwartziella gồm có:

 Schwartziella abacocubensis Espinosa & Ortea, 2002
 Schwartziella abundata Rolán & Luque, 2000
 Schwartziella africana (Dautzenberg, 1912)
 Schwartziella angularis Rolán & Luque, 2000
 Schwartziella bouryi (Desjardin, 1949)
 Schwartziella bryerea (Montagu, 1803)
 Schwartziella cancapae Rolán & Luque, 2000
 Schwartziella catesbyana (d’Orbigny, 1842)
 Schwartziella chesnelii (Michaud, 1830)
 Schwartziella congenita (E. A. Smith, 1890)
 Schwartziella corrugata Rolán & Luque, 2000
 Schwartziella crassior (Dautzenberg, 1912)
 Schwartziella depressa Rolán & Luque, 2000
 Schwartziella fischeri (Desjardin, 1949)
 Schwartziella floridana (Olsson & Harbison, 1953)
 Schwartziella fulgida Rolán & Luque, 2000
 Schwartziella gibbera Rolán & Luque, 2000
 Schwartziella gradata Rolán & Luque, 2000
 Schwartziella helenae (E. A. Smith, 1890)
 Schwartziella hoenselaari Rolán & Luque, 2000
 Schwartziella inscripta Rolán & Luque, 2000
 Schwartziella irregularis Rolán & Luque, 2000
 Schwartziella luisalvarezi Rolán & Fernández-Garcés, 2010
 Schwartziella luisi Rolán & Luque, 2000
 Schwartziella mellissi (E. A. Smith, 1890)
 Schwartziella minima Rolán & Luque, 2000
 Schwartziella minor (C. B. Adams, 1850)
 Schwartziella nicaobesa Rolán & Fernández-Garcés, 2010
 Schwartziella obesa Rolán & Luque, 2000
 Schwartziella paradoxa Rolán & Luque, 2000
 Schwartziella paucicostata Rolán & Luque, 2000
 Schwartziella pavita Rolán & Luque, 2000
 Schwartziella peregrina Gofas, 2007
 Schwartziella puncticulata Rolán & Luque, 2000
 Schwartziella rarilineata Rolán & Luque, 2000
 Schwartziella rectilinea Rolán & Luque, 2000
 Schwartziella robusta Rolán & Luque, 2000
 Schwartziella sanmartini Rolán & Luque, 2000
 Schwartziella sculpturata Rolán & Luque, 2000
 Schwartziella similiter Rolán & Luque, 2000
 Schwartziella sulcostriata Rolán & Luque, 2000
 Schwartziella turtoni (E. A. Smith, 1890)
 Schwartziella typica Rolán & Luque, 2000
 Schwartziella vanpeli (De Jong & Coomans, 1988)
 Schwartziella yoguii Rolán & Fernández-Garcés, 2010
 Schwartziella yragoae Rolán & Hernández, 2003

Chú thích

Tham khảo
 Rolán E., 2005. Malacological Fauna From The Cape Verde Archipelago. Part 1, Polyplacophora and Gastropoda

Rissoidae


title: Andrena scheuchli

text:
Andrena scheuchli là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Dubitzky mô tả khoa học năm 2006.

Chú thích

Tham khảo

S
Động vật được mô tả năm 2006


title: Monteverdi Marittimo

text:
Monteverdi Marittimo là một đô thị ở tỉnh Pisa trong vùng Toscana thuộc Ý, có cự ly khoảng 80 km về phía tây nam của Florence và khoảng 60 km về phía đông nam của Pisa. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 731 người và diện tích là 98,7 km².

Đô thị Monteverdi Marittimo có các frazioni (các đơn vị trực thuộc, chủ yếu là các làng) Canneto, Gualda, và Pratella.

Monteverdi Marittimo giáp các đô thị: Bibbona, Castagneto Carducci, Montecatini Val di Cecina, Monterotondo Marittimo, Pomarance, Sassetta, Suvereto.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 www.comune.monteverdi-marittimo.pi.it/

Đô thị tỉnh Pisa


title: Propsephus rugosissimus

text:
Propsephus rugosissimus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Fleutiaux miêu tả khoa học năm 1935.

Chú thích

Tham khảo

Propsephus


title: Ptygmatophora

text:
Ptygmatophora là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

 Natural History Museum Lepidoptera genus database

Trichopterygini


title: Megachile kasiana

text:
Megachile kasiana là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Pasteels mô tả khoa học năm 1965.

Chú thích

Tham khảo

K
Động vật được mô tả năm 1965


title: Spermophagus termaculatus

text:
Spermophagus termaculatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bruchidae. Loài này được Montrouzier miêu tả khoa học năm 1860.

Chú thích

Tham khảo

Spermophagus


title: Quận Charlevoix, Michigan

text:
Quận Charlevoix một quận thuộc tiểu bang Michigan, Hoa Kỳ. Quận lỵ đóng ở Charlevoix. Theo điều tra dân số năm 2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2000, quận có dân số 26.090 người.

Địa lý
Hồ Charlevoix, với diện tích  và chiều dài bờ , là cảnh quan nổi bật của quận. Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có diện tích , trong đó  (hay 29,97%) là diện tích đất và  (hay 70,03%) là diện tích mặt nước.

Xa lộ

Quận giáp ranh
Quận Mackinac (bắc)
Quận Cheboygan & Quận Emmet (đông bắc)
Quận Otsego (đông nam)
Quận Antrim (nam)
Quận Leelanau (tây nam)
Quận Schoolcraft (tây bắc)

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của Michigan


title: Agriotes passosi

text:
Agriotes passosi là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Giuseppe & Serrano miêu tả khoa học năm 2002.

Chú thích

Tham khảo

Agriotes


title: Hệ đôi (thiên văn học)

text:
Hệ đôi trong thiên văn học là hai thiên thể gắn bó với nhau do tác động lực hấp dẫn lẫn nhau (thường là hai sao- sao đôi, hai hành tinh-hành tinh đôi hay hai tiểu hành tinh- tiểu hành tinh đôi) bay quanh trọng tâm chung. Tùy vào chênh lệch khối lượng của các thành phần trong hệ đôi, khối tâm của hệ đôi có thể nằm ngoài cả hai khối thiên thể hay nằm trong lòng thiên thể chiếm phần khối lượng lớn hơn.

Sao đôi

Một hệ đa sao cũng giống như một hệ sao đôi nhưng nó gồm ba hay nhiều ngôi sao hơn.
Các nhà thiên văn đã khám phá rằng hơn 40% sao trong vòng 5 pc trở lại là các ngôi sao nằm trong hệ sao đôi hay hệ đa sao.
Ví dụ: hệ sao đôi gần nhất là Alpha Centauri, bao gồm hai ngôi sao Alpha Centauri A và Alpha Centauri B, cách hệ Mặt Trời 4,36 năm ánh sáng.

Hành tinh đôi lùn
Ví dụ: hành tinh đôi lùn Sao Diêm Vương và hành tinh lùn đồng hành Charon trong vành đai Kuiper.

Tham khảo

Astronomy: A Visual Guide by Mark A. Garlick

Cơ học thiên thể
Thuật ngữ thiên văn học


title: Sulcobruchus siamensis

text:
Sulcobruchus siamensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Bruchidae. Loài này được Anton miêu tả khoa học năm 1999.

Chú thích

Tham khảo

Sulcobruchus


title: Paracardiophorus octavus

text:
Paracardiophorus octavus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1878.

Chú thích

Tham khảo

Paracardiophorus


title: Pseudoanthidium scapulare

text:
Pseudoanthidium scapulare là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Latreille mô tả khoa học năm 1809.

Chú thích

Tham khảo

Pseudoanthidium
Động vật được mô tả năm 1809


title: Lophiotoma capricornica

text:
Lophiotoma capricornica là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Turridae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Lophiotoma


title: Tumansky R-195

text:
R-195 là loại động cơ máy bay tuốc bin phản lực do Liên Xô phát triển vào năm 1986 dựa trên động cơ R-95Sh. Hiệp hội công nghiệp động cơ Ufa đã tiến hành sản xuất loại động cơ này từ năm 1987 và trang bị trên các máy bay Su-25T, Su-25TK, Su-25UB và Su-39.

Động cơ được thiết kế với dạng khối với 8 phần để dễ dàng tháo ráp, bảo trì và sửa chữa. Vì mục đích sử dụng của loại động cơ này là dành cho máy bay chiến đấu nên nó được gia cố để có thể chịu được việc bị các viên đạn 23 mm đánh trúng.

Liên kết ngoài
 Р-195 на сайте "Уголок неба".
http://www.roe.ru/cataloque/air_craft/aircraft_70-73.pdf

Động cơ máy bay
Động cơ tuốc bin phản lực


title: Cục Công viên Quốc gia Hoa Kỳ

text:
Cục Công viên Quốc gia, cũng gọi là Sở Công viên hay Sở Lâm viên (tiếng Anh: National Park Service hay viết tắt là NPS) là một cơ quan liên bang Hoa Kỳ đặc trách việc quản lý tất cả các công viên quốc gia, nhiều tượng đài quốc gia và các tài sản lịch sử khác. Nó được Quốc hội Hoa Kỳ thành lập ngày 25 tháng 8 năm 1916 qua Đạo luật Tổ chức Cục Công viên Quốc gia.

Đây là một cơ quan phụ thuộc của Bộ Nội vụ Hoa Kỳ, một bộ hành pháp liên bang do Bộ trưởng Nội vụ Hoa Kỳ lãnh đạo. Bộ trưởng được Tổng thống Hoa Kỳ đề cử nhưng phải được Thượng viện Hoa Kỳ biểu quyết xác nhận. Đa số công việc quản lý trực tiếp Cục Công viên Quốc gia được Bộ trưởng Nội vụ giao cho Giám đốc Cục Công viên Quốc gia và người này cũng phải được Thượng viện Hoa Kỳ biểu quyết xác nhận.

21.989 nhân viên của Cục Công viên Quốc gia trông coi 394 đơn vị trong số đó có 58 đơn vị được liệt kê là công viên quốc gia.

Lịch sử

Ban đầu các công viên quốc gia và tượng đài quốc gia tại Hoa Kỳ được quản lý riêng rẻ dưới sự trợ giúp của Bộ Nội vụ Hoa Kỳ. Phong trào yêu gọi thành lập một cơ quan độc lập để trông coi các vùng đất liên bang này được nhà hoạt động bảo tồn thiên nhiên kiêm trùm thương mại Stephen Mather cũng như J. Horace McFarland dẫn đầu. Với sự giúp đỡ của nhà báo Robert Sterling Yard, Mather mở một cuộc vận động rình rang với Bộ Nội vụ Hoa Kỳ. Họ viết vô số bài viết ca ngợi chất lượng quang cảnh của những công viên và sự khả dĩ của chúng đối với lợi ích giải trí, cảm hứng và giáo dục. Chiến dịch này đạt được kết quả là việc thành lập một Cục Công viên Quốc gia. Ngày 15 tháng 8 năm 1916, Tổng thống Hoa Kỳ Woodrow Wilson ký một đạo luật thành lập một cơ quan "để bảo tồn cảnh quang, vật thể lịch sử và tự nhiên và đời sống hoang dã nằm bên trong..." Mather trở thành giám đốc đầu tiên của Cục Công viên Quốc gia mới thành lập.

Ngày 3 tháng 3 năm 1933, Tổng thống Herbert C. Hoover ký Đạo luật Tái tổ chức 1933. Đạo luật cho phép tổng thống tái tổ chức ngành hành pháp của chính phủ Hoa Kỳ. Cho đến cuối mùa hè năm đó tân tổng thống Franklin D. Roosevelt mới sử dụng quyền lực này. Phó giám đốc Horace M. Albright đề nghị với Tổng thống Roosevelt rằng những địa danh lịch sử từ Nội chiến Hoa Kỳ nên để cho Cục Công viên Quốc quản lý hơn là Bộ Chiến tranh Hoa Kỳ. Tổng thống Roosevelt đồng ý và chỉ thị bằng các lệnh hành pháp để thực hiện việc này. Hai lệnh hành pháp không chỉ thuyên chuyển tất cả những địa danh lịch sử của Bộ Chiến tranh sang cho Cục Công viên Quốc gia mà còn có các tượng đài quốc gia do Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ quản lý và những công viên bên trong và xung quanh thủ đô Washington D.C. vốn được một văn phòng độc lập điều hành trước đó.

Năm 1951, Conrad Wirth trở thành giám đốc Cục Công viên Quốc gia và tiến hành làm việc để nâng các cơ sở vật chất công viên lên tiêu chuẩn mà công chúng mong đợi. Nhu cầu công viên sau Chiến tranh thế giới thứ hai đã khiến cho các công viên quá tải không thể đáp ứng được nhu cầu. Năm 1952, với sự ủng hộ của Tổng thống Dwight D. Eisenhower, ông bắt đầu Sứ mệnh 66, đó là một nỗ lực dài 10 năm nâng cấp và mở rộng các cơ ngơi công viên để kỷ niệm 50 Cục Công viên. Những công viên mới được đưa vào để bảo tồn những tài nguyên độc đáo. Các cơ ngơi công viên hiện có được nâng cấp và mở rộng.

Năm 1966, khi Cục Công viên tròn 50 tuổi, công việc được tập trung nhắm đến là: chuyển từ bảo tồn quang cảnh tuyệt với và vĩ đại với những nét tự nhiên độc đáo của chúng sang việc tạo cơ hội thuận tiện cho công chúng có thể dễ dàng đến được các công viên (thí dụ mở đường và xây lối vào các khu rừng công viên). Giám đốc George Hartzog bắt đầu tiến hành thành lập các bờ hồ quốc gia sau đó đến các Khu giải trí Quốc gia Hoa Kỳ. Đến cuối thế kỷ 20, vô số Các khu Di sản Quốc gia Hoa Kỳ trải rộng khắp đất nước, bảo tồn những công viên địa phương cho người dân địa phương.

Các giám đốc

Hệ thống công viên quốc gia

Hệ thống Công viên Quốc gia là thuật ngữ diễn tả tập hợp tất cả các đơn vị được Cục Công viên Quốc gia Hoa Kỳ quản lý. Tên gọi hay từ chỉ định một đơn vị không cần phải có thuật từ park (công viên); thật vậy, đa số không có thuật từ này. Hệ thống bao gồm khoảng 84,4 triệu mẫu Anh (338.000 km²) trong đó hơn 4,3 triệu mẫu Anh (17.000 km²) thuộc sở hữu tư nhân. Đơn vị lớn nhất là Khu bảo tồn và Công viên Quốc gia Wrangell-St. Elias ở tiểu bang Alaska. Với 13.200.000 mẫu Anh (53.000 km²), nó chiếm trên 16 % toàn hệ thống. Đơn vị nhỏ nhất trong hệ thống là Đài tưởng niệm Quốc gia Thaddeus Kosciuszko ở tiểu bang Pennsylvania, chỉ chiếm 0,02 mẫu Anh (80 m²).

Hệ thống Công viên Quốc gia Hoa Kỳ (NPS) gồm có tất cả những tài sản được Cục Công viên Quốc gia Hoa Kỳ quản lý. Toàn bộ hệ thống được xem là một kho tàng quốc gia của Hoa Kỳ. Một số các đài tưởng niệm và công viên quốc gia nổi tiếng hơn thì đôi khi được ví như "châu báu đế vương".

Ngoài việc quản lý những đơn vị và các tài sản khác, Cục Công viên Quốc gia Hoa Kỳ cũng cung cấp hỗ trợ tài trợ và kỹ thuật cho một số "khu vực liên kết" mà Quốc hội cho phép. Khu vực liên kết lớn  nhất là Khu bảo tồn Quốc gia Rừng thông New Jersey với 1.164.025 mẫu Anh (4711 km²). Khu nhỏ nhất là Đài tưởng niệm Quốc gia Benjamin Franklin với ít nhất 0,01 mẫu Anh.

Mặc dù tất cả đơn vị của Hệ thống Công viên Quốc gia tại Hoa Kỳ là trách nhiệm của một cơ quan đơn độc nhưng tất cả được quản lý dưới những mảng luật pháp ủy quyền riêng biệt, hoặc trong trường hợp của những đài tưởng niệm quốc gia được thành lập dựa theo Đạo luật Antiquities, là đạo luật cho phép tổng thống ban hành lệnh hành pháp cho từng đài tưởng niệm. Thí dụ, vì những điều khoản bên trong luật thẩm quyền của chúng khác biệt nên Công viên Quốc gia Congaree gần như hoàn toàn là khu hoang dã trong khi đó Công viên Quốc gia Yosemite cho phép có những khu vực phát triển riêng biệt như Khu trượt tuyết Badger Pass và Đập O'Shaughnessy bên trong ranh giới của nó. Công viên Quốc gia Death Valley có hầm mỏ còn hoạt động được luật pháp cho phép trong ranh giới của nó. Những sự bất thường như thế không thể tìm thấy ở các công viên khác trừ khi được luật tạo ra chúng nêu rõ.

Nhiều công viên thu lệ phí vào cổng từ 3 đến 25 US$ mỗi tuần. Du khách có thể mua vé tham quan liên-cơ quan liên bang trọn năm, được biết đến với cái tên là "America the Beautiful – National Parks and Federal Recreational Lands Pass" (tạm dịch là vé thông hành tham quan tất cả khu giải trí liên bang, công viên quốc gia - nước Mỹ xinh đẹp), cho phép vào cửa vô giới hạn tại những khu vực thu phí liên bang (Cục Kiểm lâm Hoa Kỳ, Cục Công viên Quốc gia Hoa Kỳ, Cục Hoang dã và Cá Hoa Kỳ, Cục Quản lý Đất Hoa Kỳ, và Cục Quản lý Nguồn nước Hoa Kỳ) với giá $80 một năm. Vé thông hành này chỉ áp dụng vào cổng mà thôi. Những lệ phí khác như cắm trại, vào khu vực phía sau miền quê vẫn phải trả thêm. Các công dân Mỹ trên 62 tuổi có thể mua mẫu vé tương tự với giá giảm là $10, và công dân tàn tật có thể nhận được vé miễn phí.

Các công viên quốc gia

Từ khi được thành lập vào năm 1916, Cục Công viên Quốc gia Hoa Kỳ đã và đang quản lý từng công viên quốc gia của Hoa Kỳ, và số lượng công viên quốc gia ngày càng gia tăng theo năm tháng lên đến 58.

Công viên Quốc gia Yellowstone là công viên quốc gia đầu tiên trên thế giới. Năm 1872, không có chính quyền tiểu bang nào quản lý nó, vì vậy chính phủ liên bang Hoa Kỳ nhận quyền kiểm soát trực tiếp. Công viên Quốc gia Yosemite khởi đầu là một công viên tiểu bang; khu vực đất của công viên được chính phủ liên bang trao tặng cho tiểu bang California năm 1864 để cùng nhau bảo tồn. Yosemite sau đó được giao trở về liên bang quản lý.

Đầu tiên, mỗi công viên quốc gia được quản lý một cách độc lập với một mức độ thành công khác nhau. Tại Yellowstone, ban nhân sự thuộc giới dân sự được thay thế bởi Lục quân Hoa Kỳ năm 1886. Vì có những sự bất thường trong việc quản lý những kho tàng quốc gia này nên Stephen Tyng Mather đã thỉnh cầu chính phủ liên bang Hoa Kỳ cải thiện tình hình. Để đáp lại lời thỉnh cầu đó, Bộ trưởng Nội vụ Hoa Kỳ Franklin K. Lane thách thức ông vận động hành lang để thành lập một cơ quan mới, Cục Công viên Quốc gia, để quản lý tất cả các công viên quốc gia và một số tượng đài quốc gia. Mather thành công khi Đạo luật Tổ chức Cục Công viên Quốc gia Hoa Kỳ được thông qua năm 1916. Sau đó, cơ quan này được phép quản lý đối với các khu vực bảo vệ khác.

Tài sản nắm giữ của Cục Công viên Quốc gia Hoa Kỳ
Để biết những chi tiết hiện tại và đa thông tin, xin xem Phần nói về Các dữ liệu tóm lược trong website của Cục Công viên Quốc gia Hoa Kỳ.

Tiêu chuẩn
Các công viên quốc gia tại Hoa Kỳ chỉ được thành lập bằng một đạo luật của Quốc hội Hoa Kỳ. Tuy nhiên tổng thống có thể ấn định và bảo vệ các khu vực thành các Tượng đài Quốc gia bẳng lệnh hành pháp theo Đạo luật Antiquities. Đa số được thành lập theo một đạo luật của Quốc hội Hoa Kỳ với sự xác nhận của tổng thống bằng cách ký đạo luật thành luật. Không kể phương thức nào được sử dụng, tất cả các công viên phải có tầm quan trọng quốc gia.

Một công viên tiềm năng phải hội đủ tất cả bốn tiêu chuẩn sau đây:
 Nó là một mẫu hình nổi bật về một loại tài nguyên đặc biệt.
 Nó có giá trị hay chất lượng vượt bậc trong việc minh họa hay diễn giải về đề tài văn hóa hay thiên nhiên của di sản quốc gia.
 Nó mang lại những cơ hội tột bực cho giải trí, cho công chúng sử dụng và thưởng thức, hoặc cho nghiên cứu khoa học.
 Nó vẫn giữ được mức độ nguyên vẹn cao như một mẫu hình tài nguyên thật sự, chính xác và tương đối không bị xâm hại.

Ấn định tên gọi đặc biệt

Các khu hoang dã được quản lý bởi Hệ thống Bảo tồn Hoang dã Quốc gia Hoa Kỳ, đây là cơ quan bảo vệ những vùng đất hoang sơ của liên bang quản lý. Những khu hoang dã này được thiết lập theo Đạo luật Wilderness (Công luật Hoa Kỳ 88-577) vào năm 1964. Ban đầu Hệ thống Bảo tồn Hoang dã Quốc gia Hoa Kỳ tạo ra hàng trăm vùng hoang dã bên trong những tài sản đã được liên quan quản lý và bảo vệ với tổng số diện tích lên trên 9 triệu mẫu Anh (36.000 km²).

Các khu vực biển được bảo vệ (Hoa Kỳ) (Marine Protected Areas hay viết tắt là MPAs) tại Hoa Kỳ bắt đầu bằng Lệnh hành pháp 13158 vào tháng 5 năm 2000 khi MPAs chính thức được thành lập lần đầu tiên. Danh sách ban đầu của "các khu vực biển được bảo vệ" ra mắt vào năm 2010, gồm có những khu vực đã được thành lập dưới các đạo luật khác. Cục Công viên Quốc gia Hoa Kỳ có 19 đơn vị công viên được ấn định là MPAs. Những khu vực này là:

 Tượng đài Quốc gia Buck Island Reef
 Tượng đài Quốc gia Cabrillo
 Bờ biển Quốc gia Canaveral
 Bờ biển Quốc gia Cape Cod
 Bờ biển Quốc gia Cape Hatteras
 Bờ biển Quốc gia Cape Lookout
 Bờ biển Quốc gia Fire Island
 Khu Giải trí Quốc gia Gateway
 Khu Giải trí Quốc gia Golden Gate
 Bờ hồ Quốc gia Indiana Dunes
 Khu bảo tồn và Công viên Lịch sử Quốc gia Jean Lafitte
 Công viên Lịch sử Quốc gia Kalaupapa
 Công viên Lịch sử Quốc gia Kaloko-Honokahau
 Công viên Quốc gia Samoa thuộc Mỹ
 Công viên Quốc gia Olympic
 Bờ hồ Quốc gia Pictured Rocks
 Khu bảo tồn Sinh thái và Công viên Lịch sử Quốc gia Salt River Bay
 Công viên Lịch sử Quốc gia San Juan Island
 Bờ hồ Quốc gia Sleeping Bear Dunes

Xem thêm
Nhân vật
 Ansel Franklin Hall, chuyên gia trưởng tự nhiên học kiêm trưởng ban đặt trách rừng của Cục Công viên Quốc gia Hoa Kỳ
 Harry Yount, ông tổ ngành kiểm lâm hiện đại của Hoa Kỳ
 William Kent (đại biểu Quốc hội Hoa Kỳ), tặng đất rừng công viên đầu tiên cho chính phủ.
 John F. Lacey, đại biểu quốc hội từ California.
 Nhân viên kiểm lâm quốc gia Hoa Kỳ

Các khu vực
 Danh sách các khu vực trong Hệ thống Công viên Quốc gia Hoa Kỳ
 Danh sách các đơn vị chính thức trong Hệ thống Công viên Quốc gia Hoa Kỳ
 Khu Di sản Quốc gia
 Đài tưởng niệm Quốc gia Hoa Kỳ

Chú thích

Tham khảo
 Albright, Horace M. (as told to Robert Cahn). The Birth of the National Park Service. Salt Lake City: Howe Brothers, 1985.
 Albright, Horace M, and Marian Albright Schenck. Creating the National Park Service: The Missing Years. Norman: University of Oklahoma Press, 1999.
 Dilsaver, Lary M., ed. America's National Park System: The Critical Documents. Lanham, MD: Rowman & Littlefield, 1994.
 Everhardt, William C. The National Park Service. New York: Praeger, 1972.
 Foresta, Ronald A. America's National Parks and Their Keepers. Washington: Resources for the Future, 1985.
 Freemuth, John. Islands Under Siege: National Parks and the Politics of External Threats. Lawrence: University of Kansas Press, 1991.
 Garrison, Lemuel A;. The Making of a Ranger. Salt Lake City: Howe Brothers, 1983.
 Gartner, Bob; Exploring Careers in the National Parks. New York: The Rosen Publishing Group, Inc. 1993
 Hartzog, George B. Jr; Battling for the National Parks; Moyer Bell Limited; Mt. Kisco, New York; 1988
 Ise, John. Our National Park Policy: A Critical History. Baltimore: Johns Hopkins Press, 1961.
 Lee, Ronald F.; Family Tree of the National Park System; Eastern National Parks, Philadelphia, Pennsylvania, 1972
 Lowery, William. Repairing Paradise: The Restoration of Nature in America's National Parks. Washington: Brookings, 2009
 Mackintosh, Barry. The National Parks: Shaping the System. Washington: National Park Service, 1991.
 National Parks for the 21st Century; The Vail Agenda; The National Park Foundation, 1991
 National Park Service Almanac, Edited and Compiled by Ben Moffett and Vickie Carson: Rocky Mountain Region, National Park Service, 1991, revised 2006
 The National Parks: Shaping The System; National Park Service, Washington D.C. 1991.
 Rettie, Dwight F.; Our National Park System; University of Illinois Press; Urbana, Illinois; 1995
 Ridenour, James M. The National Parks Compromised: Pork Barrel Politics and America's Treasures. Merrillville, IN: ICS Books, 1994.
 Rothman, Hal K. Preserving Different Pasts: The American National Monuments. Urbana: University of Illinois Press, 1989.
 Runte, Alfred. National Parks, the American Experience, Lincoln, Nebraska: University of Nebraska Press, 1987.
 Sellars, Richard West. Preserving Nature in the National Parks: A History. New Haven: Yale University Press, 1997.
 Shankland, Robert; Steve Mather of the National Parks; Alfred A. Knopf, New York; 1970
 Sontag, William H. National Park Service: The First 75 Years. Philadelphia: Eastern National Park & Monument Assn., 1991.
 Sutter, Paul. 2002. Driven Wild: How the Fight against Automobiles Launched the Modern Wilderness Movement. Seattle: University of Washington press. ISBN 978-0-295-98219-9.
 Swain, Donald. Wilderness Defender: Horace M. Albright and Conservation. Chicago: University of Chicago Press, 1970.
 Udall, Stewart L., The Quiet Crisis. New York: Holt, Rinehart & Winston, 1963.
 Wirth, Conrad L. Parks, Politics, and the People. Norman, Oklahoma: University of Oklahoma Press, 1980.

Liên kết ngoài
 NPS official website
 NPS Research Links/Reference Desk
 NPS Library Information Center
 NPS Focus Digital Library & Research Station
 NPS Historic Photograph Collection
 NPS B-Roll Video (public domain)
 NPS Digital Image Archives (public domain)
 NPS Civil War Soldiers and Sailors System (CWSS)
 Community Assistance Available from the National Park Service
 Criteria for inclusion in the National Park System
 Designation of National Park System Units (national monument vs national park, etc.)
 National Park System Timeline
 The National Parks: America's Best Idea from the National Park Service Archeology Program
 National Park Service Records available in the Archival Research Catalog of the National Archives and Records Administration

Nguồn khác
 Gallery of all US National Parks  (does not include National Park System units of any other designation)
 Gallery of National Park "Welcome" Signs
 National Park Service Meeting Notices and Rule Changes  from The Federal Register RSS Feed
 Records of the National Park Service, including an administrative history and a list of regional offices of the National Park Service up to 1988
 National Park Foundation, the Congressionally chartered national charitable partner of America's National Parks
 DOI Law Enforcement Jobs: Park Ranger (Series 0025)

Bảo tồn tại Hoa Kỳ
Các cơ quan thi hành pháp luật Hoa Kỳ


title: 1996 Adams

text:
1996 Adams là một tiểu hành tinh được phát hiện ngày ở Đài thiên văn Goethe Link gần Brooklyn, Indiana bởi Chương trình tiểu hành tinh Indiana. Nó được đặt tên cho John Couch Adams.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1961


title: Oxythemis

text:
Oxythemis là một chi chuồn chuồn ngô thuộc họ Libellulidae. Nó gồm các loài:
 Oxythemis phoenicosceles

Chú thích

Tham khảo

Libellulidae

en:Oxythemis


title: 312 Pierretta

text:
312 Pierretta là một tiểu hành tinh ở vành đai chính. Nó được Auguste Charlois phát hiện ngày 28.8.1891 ở Nice. Không biết rõ nguồn gốc tên của nó.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 312 Pierretta - baneparametre hos JPL Solar System Dynamics

Tiểu hành tinh được đặt tên
312
Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1891


title: Aplogompha

text:
Aplogompha là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Các loài
 Aplogompha angusta  Dyar, 1914
 Aplogompha argentilinea  Schaus, 1911
 Aplogompha argentilinearia
 Aplogompha aurifera  Thierry-Mieg, 1904
 Aplogompha auripunctaria
 Aplogompha chotaria  Schaus, 1898
 Aplogompha costimaculata  (Warren, 1900)
 Aplogompha frena  Dognin, 1899
 Aplogompha joevinaria  (Schaus, 1923)
 Aplogompha laeta  Warren, 1905
 Aplogompha lafayi  (Dognin, 1889)
 Aplogompha noctilaria  (Schaus, 1901)
 Aplogompha obscura
 Aplogompha oppletaria
 Aplogompha opulenta  (Thierry-Mieg, 1892)
 Aplogompha riofrio  (Dognin, 1889)
 Aplogompha saumayaria  (Schaus, 1923)
 Aplogompha yerna  Dognin, 1899

Chú thích

Tham khảo

Geometridae
Ennominae


title: Hyla helenae

text:
Hyla helenae là một loài ếch thuộc họ Nhái bén.
Đây là loài đặc hữu của Guyana.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, sông ngòi, đầm nước ngọt, và đầm nước ngọt có nước theo mùa.

Chú thích

Tham khảo
 Reynolds, R., Hoogmoed, M., MacCulloch, R. & Gaucher, P. 2004. Hyla helenae. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 7 năm 2007.

Hyla
Động vật đặc hữu Guyana


title: Kizugawa, Kyoto

text:
là một thành phố thuộc phủ Kyōto, Nhật Bản.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thành phố phủ Kyōto


title: Saint-Pierre-de-Belleville

text:
Saint-Pierre-de-Belleville là một xã thuộc tỉnh Savoie trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes ở đông nam nước Pháp.

Xem thêm
Commune của tỉnh Savoie

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Savoie


title: Cardiophorus riedeli

text:
Cardiophorus riedeli là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Platia & Gudenzi miêu tả khoa học năm 2000.

Chú thích

Tham khảo

Cardiophorus


title: 120 (số)

text:
120 (một trăm hai mươi) là một số tự nhiên ngay sau 119 và ngay trước 121.

Đặc tính:
 Là tích của năm số tự nhiên đầu tiên: 120 = 1 × 2 × 3 × 4 × 5
 Là tổng của bốn số nguyên tố liền nhau: 120 = 23 + 29 + 31 + 37
 Là tổng của bốn lũy thừa bậc liên tiếp của cơ số 3: 120 = 31 + 32 + 33 + 34
 Là tích của hai phép tính cho số 10 và tổng của hai phép tính cộng cho 5: 120 = (5 + 5) + (5 + 5) + (10 × 5) + (10 × 5)

Tham khảo

Số chẵn


title: Peter Drucker

text:
Peter Ferdinand Drucker (19 tháng 11 năm 1909 – 11 tháng 11 năm 2005) là chuyên gia hàng đầu thế giới về tư vấn quản trị. Ông được coi là cha đẻ của ngành Quản trị kinh doanh hiện đại, là tác giả nhiều cuốn sách quản lý nổi tiếng, trong đó có cuốn Những thách thức của quản lý trong thế kỷ 21.
Những đóng góp của ông được đánh giá rất cao, tạp chí Financial Times (Thời báo Tài chính) đã bình chọn ông là một trong 4 nhà Quản lý bậc thầy của mọi thời đại (cùng với Jack Welch, Philip Kotler và Bill Gates)

Tiểu sử
Ông sinh tại thủ đô Viên của Áo, lấy bằng tiến sĩ luật quốc tế tại Đại học Frankfurt (Đức). Trong thời gian từ năm 1931 đến 1939, ông cùng gia đình phải chạy trốn khỏi Đức Quốc xã.
Peter Drucker làm rất nhiều nghề và từng là nhà báo tại Luân Đôn, sau đó nhập cư vào Mỹ năm 1940.
Là một bậc thầy về kinh tế học, ông còn nghiên cứu về các khoa học khác. Trong quá trình truyền đạt kinh nghiệm quản lý của mình, ông áp dụng cách truyền đạt những bài học qua những phương pháp thuật học khác nhau như sử học, tâm lý học, xã hội học, vật lý học, văn hóa, tôn giáo...
Ông nắm giữ 25 chứng chỉ học vị tiến sĩ các loại của các trường Đại học từ Hoa Kỳ, Bỉ, Czech, Anh, Tây Ban Nha cho đến Thụy Sĩ.

Sự nghiệp
Hai cuốn sách đầu tiên của ông "Kết cuộc của con người kinh tế" (1939) và "Tương lai con người công nghiệp" (1942) đã tạo ra 1 bước ngoặt mới, giúp ông tiếp cận với một trong những tập đoàn lớn nhất thế giới lúc đó là General Motors(GM). Cuốn sách tiếp theo của ông "Khái niệm công ty" đã nhanh chóng trở thành best seller, và vẫn còn được tái bản tới ngày nay. Nội dung sách viết về những điều ông rút ra được trong quá trình làm cố vấn cho GM, đồng thời chỉ ra những khái niệm mới về "phân cấp", "phân quyền"... đã trở thành phong trào trong quản trị hiện đại. Là nhà viết sách, nhà tư vấn quản lý và giáo sư đại học, ông đã viết 35 cuốn sách trong đó 15 cuốn về quản lý, 16 cuốn về các vấn đề kinh tế, chính trị, xã hội, 2 cuốn tiểu thuyết và 1 cuốn tự truyện.

Trước tác
 1939: The End of Economic Man (New York: The John Day Company)
 1942: The Future of Industrial Man (New York: The John Day Company)
 1946: Concept of the Corporation (New York: The John Day Company)
 1950: The New Society (New York: Harper & Brothers)
 1954: The Practice of Management (New York: Harper & Brothers)
 1957: America's Next Twenty Years (New York: Harper & Brothers)
 1959: The Landmarks of Tomorrow (New York: Harper & Brothers)
 1964: Managing for Results (New York: Harper & Row)
 1967: The Effective Executive (New York: Harper & Row)
 1969: The Age of Discontinuity (New York: Harper & Row)
 1970: Technology, Management and Society (New York: Harper & Row)
 1971: The New Markets and Other Essays (London: William Heinemann Ltd.)
 1971: Men, Ideas and Politics (New York: Harper & Row)
 1971: Drucker on Management (London: Management Publications Limited)
 1973: Management: Tasks, Responsibilities, Practices''' (New York: Harper & Row)
 1976: The Unseen Revolution: How Pension Fund Socialism Came to America (New York: Harper & Row)
 1977: People and Performance: The Best of Peter Drucker on Management (New York: Harper's College Press)
 1978: Adventures of a Bystander (New York: Harper & Row)
 1980: Managing in Turbulent Times (New York: Harper & Row)
 1981: Toward the Next Economics and Other Essays (New York: Harper & Row)
 1982: The Changing World of Executive (New York: Harper & Row)
 1982: The Last of All Possible Worlds (New York: Harper & Row)
 1984: The Temptation to Do Good (London: William Heinemann Ltd.)
 1985: Innovation and Entrepreneurship (New York: Harper & Row)
 1986: The Frontiers of Management: Where Tomorrow's Decisions are Being Shaped Today (New York: Truman Talley Books/E.D. Dutton)
 1989: The New Realities: in Government and Politics, in Economics and Business, in Society and World View (New York: Harper & Row)
 1990: Managing the Nonprofit Organization: Practices and Principles (New York: Harper Collins)
 1992: Managing for the Future (New York: Harper Collins)
 1993: The Ecological Vision (New Brunswick, NJ and London: Transaction Publishers)
 1993: Post-Capitalist Society (New York: HarperCollins)
 1995: Managing in a Time of Great Change (New York: Truman Talley Books/Dutton)
 1997: Drucker on Asia: A Dialogue between Peter Drucker and Isao Nakauchi (Tokyo: Diamond Inc.)
 1998: Peter Drucker on the Profession of Management (Boston: Harvard Business School Publishing)
 1999: Management Challenges for 21st Century (New York: Harper Business)
 1999: Managing Oneself (Boston: Harvard Business School Publishing) [published 2008 from article in Harvard Business Review]
 2001: The Essential Drucker (New York: Harper Business)
 2002: Managing in the Next Society (New York: Truman Talley Books/St. Martin's Press)
 2002: A Functioning Society (New Brunswick, NJ and London: Transaction Publishers)
 2004: The Daily Drucker (New York: Harper Business)
 2008 (posthumous): The Five Most Important Questions (San Francisco: Jossey-Bass)

Các công bố khác

Các công trình bằng tiếng Đức không xuất bản
 1932: The Justification of International Law and the Will of the State (doctoral dissertation)
 1933: Friedrich Julius Stahl, Conservative Political Theory and Historical Development (Tübingen: Mohr)
 1936: The Jewish Question in Germany (Wien: Gsur)

Đồng tác giả
 1961: Power and Democracy in America (Westport, Connecticut: Greenwood Press Publishers)
 1969: Preparing Tomorrow's Business Leaders Today (Englewood Cliffs, NJ: Prentice Hall)
 1979: Song of the Brush: Japanese Painting from Sanso Collection (Seattle: Seattle Art Museum)
 1988: Handbook of Management by Objectives with Bill Reddin and Denis Ryan (Published by Tata McGraw-Hill in New Delhi).
 1991: The Rise of NEC (Blackwell Business)

Khác
 1977: An Introductory View of Management (New York: Harper & Row)
 1977 (revised edition, 2009): Management Cases (New York: Harper & Row)
 2006: The Effective Executive In Action with Joseph A. Maciariello (New York: HarperCollins)
 2006: Classic Drucker (Boston: Harvard Business Review Press)
 2008 (posthumous): Management: Revised'' with Sujog Arya (New York: HarperCollins)

Tham khảo

Người Viên
Người đoạt Huy chương Tự do Tổng thống
Phi tập trung hóa


title: Cá ba sa

text:
Cá ba sa, tên khoa học Pangasius bocourti, còn có tên gọi là cá giáo, cá sát bụng, barca là loại cá da trơn trong họ Pangasiidae có giá trị kinh tế cao, được nuôi tập trung tại nhiều nước trên thế giới. Loài này là loài bản địa ở Đồng bằng sông Cửu Long tại Việt Nam và lưu vực sông Chao Phraya ở Thái Lan. Loài cá này là thực phẩm quan trọng ở thị trường quốc tế. Chúng thường được gắn nhãn ở Bắc Mỹ và Úc với tên là "cá ba sa" hay "bocourti".

Phân loại
Theo hệ thống phân loại Tyson Roberts, cá ba sa thuộc họ Pangasiidae, chi Pangasius, loài P. bocourti. Trước đây cá ba sa được định danh là Pangasius pangasius (Hamilton) (Mai Đình Yên et al., 1992; Trương Thủ Khoa, Trần Thị Thu Hương, 1993), Pangasius nasutus (Blecker) (Kawamoto et al., 1972).

Đặc điểm sinh học

Về ngoại hình, cá ba sa rất dễ phân biệt đối với các loài khác trong họ Cá tra. Thân ngắn hình thoi, hơi dẹp bên, lườn tròn, bụng to tích lũy nhiều mỡ, chiều dài tiêu chuẩn bằng 2,5 lần chiều cao thân. Đầu cá ba sa ngắn hơi tròn, dẹp đứng. Miệng hẹp, chiều rộng của miệng ít hơn 10% chiều dài chuẩn, miệng nằm hơi lệch dưới mõm. Dải răng hàm trên to rộng và có thể nhìn thấy được khi miệng khép lại, có 2 đôi râu, râu hàm trên bằng ½ chiều dài đầu; râu hàm dưới bằng 1/3 chiều dài đầu. Răng trên xương khẩu cái là một đám có vết lõm sâu ở giữa và hai đám răng trên xương lá mía nằm hai bên. Có 40-46 lược mang trên cung mang thứ nhất, vây hậu môn có 31-36 tia vây. Răng vòm miệng với dải răng trên xương khẩu cái ở giữa và răng trên xương lá mía ở 2 bên. Chiều cao của cuống đuôi hơn 7% chiều dài chuẩn. Mặt lưng có màu nâu, mặt bụng có màu trắng.

Phân bố

Cá ba sa phân bố rộng ở Myanma, Java, Thái Lan, Campuchia, Việt Nam. Cá sống chủ yếu ở những sông rộng nước chảy mạnh (Mai Đình Yên và ctv, 1992). Đây là đối tượng nuôi nước ngọt có sản lượng xuất khẩu lớn nhất hiện nay. Nghề nuôi cá ba sa trong bè rất phát triển trên thế giới dưới mô hình nuôi mang tính công nghiệp với mật độ cao, năng suất trung bình 130–150 kg/m³/năm. Hiện nay có khoảng 4.000 bè nuôi, sản xuất trên 40.000 tấn/năm. Cá sống đáy ăn tạp thiên về động vật. Tỉ lệ Li/L (chiều dài ruột/chiều dài toàn thân) nhỏ thay đổi theo loại thức ăn từ 1,78 trong tự nhiên đến 2,36 khi nuôi bè.

Cá giống thả nuôi trong bè cỡ 80-150 g/con, được nuôi với khẩu phần cho loài ăn tạp (50% cám, 30% rau, 20% cá và bột cá) sau 10-11 tháng đạt trọng lượng 800-1500 g/con (Phillip). Cá tăng trưởng nhanh trong tự nhiên, một năm tuổi 0,7 kg, hai năm tuổi 1,2 kg (Lý Kế Huy), kích cỡ tối đa khoảng gần 1 m, trọng lượng 15–18 kg.

Cá ba sa ở Việt Nam

Ở Việt Nam, hai họ chính trong bộ cá trơn được nghiên cứu là họ Pangasiidae và Clariidae. Họ Pangasiidae có 21 loài thuộc 2 chi: chi Pangasius có 19 loài và chi Helicophagus có 2 loài. Có một loài sống trong nước lợ, 2 loài sống ở biển. Tính ăn của các loài trong họ Pangasiidae thay đổi tùy theo giai đoạn phát triển của cá thể.

Trong họ Pangasiidae 2 loài cá ba sa và cá tra là cá nuôi kinh tế của đồng bằng sông Cửu Long, đặc biệt trong hình thức nuôi tăng sản. Hằng năm nghề nuôi cá bè cung cấp hàng ngàn tấn cá ba sa cho thị trường trong nước, thêm vào đó là hàng ngàn tấn nguyên liệu cho thức ăn gia súc. Nếu trong năm 1993 sản lượng nuôi bè ở miền Nam Việt Nam ước lượng vào khoảng 17400 tấn hầu hết là từ các bè nuôi sông Mê Kông, thì chỉ riêng cá ba sa đã chiếm ¾ sản lượng này (13400 tấn). Trong năm 1996 sản lượng loài cá này khoảng 15000 tấn (Phillip Cacot).

Năm 2011 Việt Nam dự tính xuất cảng khoảng 1,2-1,3 triệu tấn cá tra, trị giá khoảng 1.45-1.55 tỷ US$.

Tiêu thụ
Riêng năm 2013, người Đức tiêu thụ khoảng 40 ngàn tấn cá này.

Chú thích

Tham khảo

 Kulabtong, Sitthi. "Biology and Culture Techniques of Bocourti Catfish, Pangasius bocourti Sauvage, 1880 in Thailand" . Veridian E-Journal, Silpakorn University, 5(3): 411–419, 2012.

B
Cá ăn được
Cá lưu vực Mê Kông
Cá Campuchia
Cá Lào
Cá Thái Lan
Cá Việt Nam
Cá thương mại
Động vật được mô tả năm 1880


title: Đầm phá

text:
Đầm phá ven bờ biển (tiếng Anh: coastal lagoon) là một loại hình thủy vực ven bờ, nước lợ, mặn hoặc siêu mặn, thường có hình dáng kéo dài, được ngăn cách với biển bởi hệ thống đê cát dạng cồn đụn và có cửa (inlet) thông với biển. Đầm phá ven bờ (coastal lagoons) khác với các vụng biển (lagoon) nằm giữa các rạn san hô vòng ngoài khơi.

Phân loại
Đầm phá có thể có một hoặc nhiều cửa biển, đóng mở thường xuyên hoặc định kỳ về mùa mưa lũ, có khi trên mặt đất thì đóng kín nhưng nước đầm vẫn luân lưu với nước biển phía ngoài nhờ thẩm thấu qua thân đê cát chắn. Đầm phá ven bờ có mặt ở nhiều nơi, chiếm khoảng 13% chiều dài đường bờ đại dương thế giới. Theo hình thái - động lực, đầm phá ven bờ được phân thành 4 kiểu - đầm phá dạng cửa sông (estuarine lagoon), dạng mở (open lagoon), dạng kín từng phần (partly closed lagoon) và dạng kín (closed lagoon).

Việt Nam
Ở Việt Nam, các đầm phá tập trung ở miền Trung, nơi giàu nguồn bồi tích cát ven bờ, động lực sóng mạnh và thủy triều không lớn. Từ Thừa Thiên Huế tới Ninh Thuận, có 12 đầm phá tiêu biểu với tổng diện tích khoảng 458 km vuông, phân bố trên khoảng 21% chiều dài bờ biển Việt Nam. Hệ đầm phá Tam Giang-Cầu Hai ở Thừa Thiên-Huế dài 70 km, rộng 216 km2 thuộc loại lớn nhất Đông Á và loại lớn trên thế giới . Hầu hết các tên gọi đầm, phá ở Miền Trung ứng với thuật ngữ lagoon trong tiếng Anh, nhưng có trường hợp không phải. Ví dụ, đầm Nha Phu ở Khánh Hoà không phải là một lagoon, mà là một vịnh biển nhỏ (small bay) có đáy bị bồi cạn đáng kể.

Đầm phá ven bờ ven bờ Miền Trung Việt Nam là hệ sinh thái có năng suất sinh học cao, là nơi lưu giữ nguồn giống sinh vật thủy sinh, đa dạng kiểu sinh cư, như vùng cửa sông, đầm lầy, thảm cỏ nước, bãi lầy có thực vật ngập mặn, đáy bùn lòng chảo, lạch triều, bãi triều cát, vùng triều đá, nên đa dạng sinh học cao. Đặc biệt, các cửa sông, đầm lầy và thảm cỏ nước trong đầm phá là nơi rất giàu dinh dưỡng, nguồn giống, nguồn lợi thủy sản và là nơi tập trung chim di trú tạo thành các sân chim lớn như ở cửa sông Ô Lâu trong phá Tam Giang trước đây.

Đầm phá rạn san hô vòng
Đầm phá rạn san hô vòng hình thành khi rặn san hô mọc lên trên trong khi quần đảo bị bao quanh bởi rặn san hô chìm xuống, cho đến khi chỉ còn lại rạn san hô trên mực nước biển. Đầm phá rạn san hô vòng có những nơi có độ sâu lớn hơn 20 m.

Hình ảnh

Tham khảo

Địa lý học
Vùng nước
Địa mạo đại dương và duyên hải
Thuật ngữ hải dương học

fa:مرداب


title: Spathodus marlieri

text:
Spathodus marlieri là một loài cá thuộc họ Cichlidae. Nó được tìm thấy ở Burundi và Cộng hòa Dân chủ Congo. Môi trường sống tự nhiên của chúng là hồ nước ngọt.

Tham khảo

 Bigirimana, C. 2005. Spathodus marlieri. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 5 tháng 8 năm 2007.

Spathodus


title: Chorwon

text:
Chorwon (Hán Việt: Thiết Nguyên) là một huyện thuộc tỉnh Kangwon tại Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên. Một phần lãnh thổ của huyện cùng với huyện Cheorwon tại Hàn Quốc từng là một đơn vị duy nhất; nhiều phần lãnh thổ của huyện hiện nay được cắt từ các huyện khác vào năm 1956.

Huyện có địa hình đồi núi ở phía bắc, nhưng dần bằng phẳng hơn ở phía nam. Dãy núi Masikryong chạy ngang huyện với điểm cao nhất là Taewangdoksan (대왕덕산). Dòng sông chính là Rimjin. Xấp xỉ 54% diện tích huyện là đất rừng.

Ngành kinh tế chính của huyện là nông nghiệp. Các loại ngũ cốc chính bao gồm ngô, đậu tương, lúa mì và lúa mạch. Ngoài ra, trên địa bàn còn có ngành khai mỏ, nuôi tằm và trồng cây ăn quả. Huyện cũng có các tài nguyên quặng sắt, than đá, man-hê-tít và mangan.

Năm 2008, dân số toàn huyện Chorwon là 62.418 người (29.483 nam và 32.935 nữ), trong đó, dân cư đô thị là 13.461 người (21,6%) và dân số nông thôn là 48.957 người (78,4%).

Xem thêm
Phân cấp hành chính Bắc Triều Tiên

Tham khảo

Kangwon


title: Bún bung

text:
Bún bung là một món ăn dân dã của người Hà Nội, Thái Bình. Món ăn này gồm "bún" (bún rối hoặc bún lá) và "bung" là một món nước dùng để chan. Nước dùng này được nấu bằng sườn lợn, dọc mùng, mỡ nước, hành hoa, mẻ và các gia vị mắm muối. Ở Thái Bình người ta nấu bún bung hoa chuối.

Cách làm
Nguyên liệu (2 người ăn)
 Sườn sụn hoặc giò heo hoặc sườn non 200gr
 Chuối xanh 2 trái nhỏ, lột vỏ thái vừa ăn
 Cà chua 2 trái, bỏ hột thái vừa ăn
 Tía tô, thái nhỏ
 Bạc hà một nhánh, lột vỏ, thái vừa ăn
 Bột Nghệ 1 muỗng nhỏ
 Dừa nạo 100gr, vắt lấy nước khoảng 800gr
 Hành tím phi vàng với 2 muỗng canh dầu ăn
 Mắm tôm
 Bún tươi 500gr

Hầm 40 phút gồm: nước cốt dừa, sườn sụn/ giò heo/ sườn non, chuối xanh, cà chua, bột nghệ, dầu ăn phi hành tím, mắm tôm, đường, bột ngọt, muối, tiêu… Gần ăn cho tía tô và bạc hà. (Không cần mẻ vì đã có cà chua)

Chú thích

Tham khảo

Ẩm thực Hà Nội
Ẩm thực Thái Bình
Bung


title: Chantemerle-lès-Grignan

text:
Chantemerle-lès-Grignan  là một xã thuộc tỉnh Drôme trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes đông nam nước Pháp. Xã Chantemerle-lès-Grignan nằm ở khu vực có độ cao từ 99-351 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Chantemerlelesgrignan


title: Afranthidium jocosum

text:
Afranthidium jocosum là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Pasteels mô tả khoa học năm 1984.

Chú thích

Tham khảo

Afranthidium
Động vật được mô tả năm 1984


title: Hopliteccopsis

text:
Hopliteccopsis là một chi bướm đêm thuộc phân họ Olethreutinae, họ Tortricidae Tortricidae.

Các loài
Hopliteccopsis amemorpha Diakonoff, 1963
Hopliteccopsis crocostoma Diakonoff, 1992
Hopliteccopsis maura Diakonoff, 1983

Xem thêm
Danh sách các chi của Tortricidae

Chú thích

Tham khảo

 tortricidae.com

Olethreutini


title: Polyplectropus puerilis

text:
Polyplectropus puerilis là một loài Trichoptera trong họ Polycentropodidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Tham khảo

Polyplectropus


title: Calais (quận)

text:
Quận Calais là một quận của Pháp, nằm ở tỉnh Pas-de-Calais, ở vùng Hauts-de-France. Quận này có 5 tổng và 28 xã.

Các đơn vị hành chính

Các tổng
Các tổng của quận Calais là:
 Calais-Centre
 Calais-Est
 Calais-Nord-Ouest
 Calais-Sud-Est
 Guînes

Các xã
Các xã của quận Calais, và mã INSEE là:

Tham khảo

Liên kết ngoài
Calais trên trang Viện quốc gia Pháp và Nghiên cứu kinh tế (INSEE, tiếng Pháp)

Calais


title: Pollein

text:
Pollein là một đô thị ở thung lũng Aosta, Ý. Đô thị này có diện tích 15 km², dân số 1397 người.
Đô thị này giáp các đô thị sau: Aoste, Brissogne, Charvensod, Quart, Saint-Christophe.

Biến động dân số

Tham khảo

Pollein


title: 419 Aurelia

text:
419 Aurelia là một tiểu hành tinh rất lớn ở vành đai chính. Nó được xếp loại tiểu hành tinh kiểu F.

Tiểu hành tinh này do Max Wolf phát hiện ngày 7.9.1896 ở Heidelberg. Không biết rõ nguồn gốc tên của nó.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Orbital simulation from JPL (Java) / Ephemeris

Tiểu hành tinh vành đai chính
Tiểu hành tinh kiểu F (Tholen)
Thiên thể phát hiện năm 1896
Được phát hiện bởi Max Wolf


title: Maser

text:
Maser là tên viết tắt của cụm từ Microwave Amplification by Stimulation Emission of Radiation và có nghĩa là "Khuếch đại sóng vi ba bằng phát xạ kích thích". Maser và laser có cơ chế hoạt động giống nhau, chỉ khác là maser hoạt động với tần số photon ở vùng vi sóng còn laser hoạt động trong phổ cực tím, ánh sáng hay hồng ngoại.

Lịch sử
Những bài báo đầu tiên về maser được công bố vào năm 1954, gồm những kết quả thực nghiệm vào cùng một thời điểm nhưng độc lập bởi Charles Townes cùng đồng nghiệp tại trường Đại học Columbia ở Thành phố New York, và tiến sĩ Basov cùng tiến sĩ Prochorov ở viện Lebedev thành phố Moskva. Cả ba nhà khoa học này đều nhận giải thưởng Nobel năm 1964 cho những đóng góp của họ.

Nguyên lý cơ bản dẫn đến sự ra đời của maser (hay laser) chính là khái niệm phát xạ kích thích, lần đầu được đưa ra bởi Albert Einstein năm 1917. Khái niệm này được bắt nguồn từ những hiện tượng gần gũi trong thế giới vật chất và bức xạ, đó là hấp thụ và phát xạ tức thời.

Kĩ thuật
Có nhiều loại maser. Nhìn chung có thể tóm thành hai loại như maser chất khí và maser chất rắn, chỉ chưa có lý thuyết về maser chất lỏng. Trong mỗi loại có nhiều loại nhỏ hơn; ví dụ, maser chất rắn có nhiều loại khác nhau như hai mức rắn và ba mức khuếch tán.

Trong khi hoạt động, nhiều loại maser sử dụng heli lỏng để làm lạnh nhiệt độ xuống tới 4 K, Điều này làm giảm tiếng ồn tạo ra bởi sự rung động của electron, hạt nhân và các hạt khác.

Có một số chất hóa học có khả năng khuếch tán. Trong đó có nước, base, amonia (NH3), metanol (CH3OH), formon (CH2O), monoxit silic (SiO) và ion hiđrô. Các maser khí trơ là ví dụ cho môi trường khuếch tán không phân cực.

Phân loại
Có hai loại maser, đó là maser nhân tạo và maser tự nhiên.

Maser nhân tạo
Trong maser nhân tạo, các chuỗi nguyên tử hoặc phân tử được kích thích để hình thành nên phản ứng dây chuyền. Để đạt được các bước sóng cần thiết cho việc hình thành phản ứng dây chuyền, người ta đưa dòng điện vào một khoang chứa đầy các nguyên tử hoặc phân tử, dẫn đến quá trình phát xạ, làm cho các nguyên tử từ trạng thái ban đầu được đẩy lên trạng thái kích thích, rồi từ trạng thái kích thích ngắn chuyển sang trạng thái không ổn định dài. Dần dần, các nguyên tử này được tích lũy ở cùng một vị trí và có cùng một trạng thái. Dòng maser, phát xạ kích thích, xuất hiện khi tất cả các nguyên tử tích lũy đó đồng thời tạo một bước chuyển pha, rơi xuống trạng thái ban đầu và giải phóng năng lượng với bước sóng của bức xạ sóng vi ba. Dòng bức xạ này sẽ tương tác với các nguyên tử còn chưa rơi khác, kích thích chúng giải phóng thêm photon cùng pha, cùng tần số và cùng hướng bay, dẫn đến phản ứng dây chuyền.

Maser tự nhiên
Maser tự nhiên hình thành ở các vì sao trong vũ trụ. Ví dụ, các phân tử nước ở vùng đang hình thành sao, sau khi trải qua quá trình nghịch chuyển, bức xạ với tần số 22 GHz, tạo ra các vạch phổ được cho là sáng nhất trong số các sóng radio đến từ vũ trụ.

Ứng dụng
Dòng Maser rất tập trung và liền mạch, nên nó được sử dụng rộng rãi trong khoa học và kỹ thuật.
 Kính thiên văn maser
 Thiết bị chống bạo động trong quân sự
 Trong y học

Tham khảo

Xem thêm
 Laser

Liên kết ngoài

Vật lý hiện đại
Dụng cụ quang học
Phát minh của Hoa Kỳ
Công nghệ mới nổi


title: Ismail II

text:
Ismail II là vua của triều đại Safavid nước Ba Tư, cầm quyền từ năm 1576 đến 1578.

Mặc dù thường được lịch sử ghi nhận là người kế vị của phụ vương Tahmasp I, Ismail không được kế vị trực tiếp sau khi Tahmasp I băng hà. Người em của Ismail, Heydar Mirza được tôn xưng làm quốc vương. Nhưng ít lâu sau, Heydar bị ám sát và sau sự kiện này, thủ lĩnh của bộ lạc Afshar đã đưa Ismail lên ngôi quốc vương và cai trị trong một thời gian ngắn. Người ta cho rằng Ismail II đã tuyên bố là sẽ giết chết tất cả các hoàng tử nhà Safavid trong số đó có cả hoàng đệ Mohammed Khodabanda, người đang sống ở Shiraz khi đó. Nhưng trước khi thi hành giết các hoàng đệ, Ismail II qua đời và Mohammed Khodabanda lên ngôi.

Tham khảo

Vua nhà Safavid
Mất năm 1577
Sinh năm 1537


title: Kỷ lục của UK Singles Chart

text:
Dưới đây là danh sách các kỷ lục của UK Singles Chart, bảng xếp hạng đĩa đơn chính thức của thị trường âm nhạc Liên hiệp Anh.

Ca khúc

Nghệ sĩ

Xem thêm
 Các kỷ lục của bảng xếp hạng Billboard Hot 100

Tham khảo

Trang chính thức của UK Singles Chart
Music Week Top 75
ChartsPlus  Top 200
 Top 40

Đĩa đơn quán quân tại Vương quốc Liên hiệp Anh
Bảng xếp hạng thu âm Vương quốc Liên hiệp Anh


title: Hinojosa de Duero

text:
Hinojosa de Duero là một đô thị ở tỉnh Salamanca, phía tây Tây Ban Nha, cộng đồng tự trị Castile-Leon. Đô thị này có cự ly 105 kilômét so với thành phố tỉnh lỵ Salamanca và có dân số 796 người.

Địa lý
Đô thị này có diện tích 92,98 km².
Đô thị này nằm ở khu vực có độ cao 601 mét trên mực nước biển. Kinh tế chủ yếu là nông nghiệp.

Tham khảo

Đô thị ở Salamanca


title: Platyptilia kozanica

text:
Platyptilia kozanica là một loài bướm đêm thuộc họ Pterophoridae. Nó được tìm thấy ở Thổ Nhĩ Kỳ.

Sải cánh dài khoảng 21 mm.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Federmotten aus der Mongolei, Russland, der Türkei, der Balkanhalbinsel und Afrika, mit Beschreibung neuer Arten (Microlepidoptera: Pterophoridae)

Platyptilia
Động vật đặc hữu Thổ Nhĩ Kỳ


title: Cardiophorus bellus

text:
Cardiophorus bellus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Platia & Gudenzi miêu tả khoa học năm 2000.

Chú thích

Tham khảo

Cardiophorus


title: Freyja

text:
Freya (hay Freyja, Freja, Freia) là một nữ thần chính trong thần thoại Bắc Âu, và là một phần trong thần thoại Đức, bà là nữ thần của tình yêu, sắc đẹp, sự sinh sôi nảy nở của muôn loài, phép thuật và chiến trận. Tóc vàng, mắt xanh, và xinh đẹp, Freyja được mô tả là nữ thần đẹp nhất trong số các nữ thần, và con người cầu nguyện bà để đạt được hạnh phúc trong tình yêu. Bà còn được cầu nguyện để trợ giúp sự sinh sản, và những ngày mùa tốt đẹp.

Freyja còn có liên hệ với chiến tranh, chiến trận, ma thuật, những lời sấm truyền, và sự giàu có; các bộ tộc người Đức và Bắc Âu cổ xưa tin rằng linh hồn của những dũng sĩ chết trận sẽ được các Valkyrie đưa lên Asgard, nơi mà họ sẽ trở thành chiến binh của các vị thần và giúp chống lại bọn khổng lồ. Odin, vua của các vị thần, sở hữu một nửa các linh hồn chiến binh này (Einherjar), còn một nửa thuộc về Freya. Những phụ nữ quý tộc cũng tin rằng họ sẽ được đến lâu đài của Freya để phục vụ.

Tên của Freya có nguồn gốc từ chữ fráujo trong tiếng Gothic và có nghĩa là "công nương"; ngày nay gốc đó còn tồn tại trong từ Frau của tiếng Đức, Frue của tiếng Đan Mạch, Fru của tiếng Thụy Điển... có nghĩa là "quý bà, cô, phụ nữ" bởi theo nhà sử học Snorri Sturluson, tên của Freya đã được dùng như một danh hiệu cao quý để gọi các phụ nữ quý tộc.

Truyện về Freyja

Theo truyện kể của Snorri Sturluson và Viktor Rydberg, Freya là hình mẫu của sự thủy chung với chồng mình là Ódr. Họ đã lạc mất nhau sau khi Ódr chu du đến các miền đất xa xôi và không thấy trở về. Freya khóc không ngừng và nước mắt của vị nữ thần khi rơi xuống đất thì trở thành vàng, khi rơi xuống biển thì trở thành hổ phách. Freya nhiều lần rời bỏ thiên đình để đi tìm Ódr, người dân ở mỗi vùng đất bà đi qua đặt cho vị nữ thần một cái tên khác nhau. Cuối cùng, Freya cũng tìm được Ódr, nhưng ông đã biến thành một con quái vật ở biển. Freya ở cạnh người chồng quái vật để chăm sóc ông, nhưng một hôm khi bà đi vắng, có người đi ngang qua và hạ sát con quái vật. Thông cảm trước nỗi đau của Freya, các vị thần cho phép Ódr được hồi sinh và trở lại thiên đàng. Họ có hai người con gái là Hnoss và Gersemi, cũng cực kỳ xinh đẹp nên tên của họ được dùng để gọi những vật quý giá như châu báu và vàng ngọc.

Trong những bài thơ cổ ở Iceland, Freya có một chiếc áo choàng làm bằng lông chim ó, khi khoác vào có thể biến thành các loại chim khác nhau. Freya cũng thường cưỡi trên một cỗ xe kéo bởi hai con mèo cực lớn, hay trên một con lợn rừng chiến trận có lông bằng vàng. Vùng đất thiêng của Freya được gọi là Folkvang (chiến trường), nơi đặt tòa lâu đài Sessumnir (tòa sảnh có nhiều ghế ngồi). Tại nơi đây, hàng ngày Freya sắp đặt chỗ ngồi cho các chiến binh. Trong ngày tận thế của các vị thần (Ragnarok), Odin cùng các vị thần khác như Thor, Heimdall, Tyr và cả anh trai của Freya là Freyr đều chết bởi tay bọn khổng lồ được dẫn đầu bởi Loki và con sói quỷ Fenrir. Freya và Frigg duy nhất còn sót lại trong số các vị thần quan trọng, và những phong tục hiến tế cổ xưa được tiếp tục dâng lên cho Freya.

Freya và Frigg
Ở các bộ tộc miền nam nước Đức ngày xưa, người ta không phân biệt Freya và Frigg, vợ của Odin, và họ được xem là một. Nhưng ở miền bắc, Freya và Frigg là khác nhau. Họ là hai vị nữ thần chính và được sùng bái nhiều nhất.

Trong 12 nữ thần phụ được nhắc đến trong cuốn Edda bằng văn xuôi của Snorri Sturluson thì Sjöfn, Lofn và Vár được xem là phụ tá của Freya trong khi 9 người còn lại là của Frigg (Saga, Fir, Gefiun, Fulla, Vör, Syn, Hlín, Snotra và Gná).

Ảnh hưởng đến văn hóa hiện đại

Ngày nay, Freya (và những dạng khác của tên này) đã trở thành một tên thông dụng dành cho nữ ở các nước Bắc Âu và Anh Quốc.

Theo các ngôn ngữ thuộc nhóm German (tiếng Đức, tiếng Thụy Điển, Đan Mạch, Na Uy, Hà Lan...) ngày thứ Sáu được có nghĩa là "Ngày của Freya" (tiếng Đức là Freitag, tiếng Đức cổ là Friiatag).

Người Bắc Âu xem mèo và cây tầm gửi là linh thiêng và có liên quan tới Freya, nữ thần tình yêu. Họ thường cầu nguyện đến Freya để được hạnh phúc trong tình yêu, cho mèo ăn no trước lễ cưới và đặt ra tục lệ hôn nhau dưới nhánh tầm gửi. Ngày nay ở Bắc Mỹ và châu Âu, người ta vẫn có phong tục hôn nhau vào lễ Giáng sinh dưới một nhánh cây tầm gửi.

Freya còn được biết đến dưới rất nhiều tên khác, nhưng trong đó nổi tiếng nhất là Vanadis (Nữ thần của tộc Vanir). Vanir là một trong hai chủng tộc của các vị thần Bắc Âu, họ là chúa của người Elf (tiên), được mô tả như những người xinh đẹp và yêu hòa bình. Chủng tộc còn lại là Æsir, những vị thần ưa chiến tranh. Cái tên Vanadis sau này được dùng để đặt tên cho nguyên tố hóa học Vanadium bởi Nils Gabriel Sefström, nhà hóa học Thụy Điển đã phát hiện ra nó vào năm 1830.

Freya cũng là một nhân vật trong vở opera Der Ring des Nibelungen (Chiếc nhẫn của Nibelung) của nhà soạn kịch người Đức Richard Wagner. Vở opera này được viết dựa trên một bài thơ cổ của Đức là Nibelungenlied (Bài ca của Nibelung), nhưng nó có ảnh hưởng rất lớn đối với văn học thế giới hiện đại, và bộ truyện The Lord of the Rings (Chúa tể của những chiếc nhẫn) sau này của nhà văn người Anh J. R. R. Tolkien cũng vay mượn nhiều chi tiết từ đó. Freya cũng xuất hiện trong loạt trò chơi điện tử của hãng tri-Ace của Nhật Bản là Valkyrie Profile.

Các tên gọi khác
 Vanadís
 Mardöll
 Hörn
 Gefn
 Sýr
 Froijenborg (Bài hát dân ca Thụy Điển)
 Valfreyja (Là 1 tước hiệu, có nghĩa là "Nữ chủ nhân của những linh hồn chết trận")

Các dạng của tên "Freya"
 Freya
 Freyja - Tiếng Iceland
 Freja - Tiếng Đan Mạch và Thụy Điển
 Freia - Tiếng Đức
 Frea - Tên theo cuốn "Lịch sử của người Langobards"
 Reija - Tiếng Phần Lan
 Freo
 Frowa - Tiếng Anglo-Saxon
 Froya - Tiếng Na Uy
 Frøya
 Fröa
 Fröe
 Frīa - Ghi trong "Bài ca Merseburg" (Bản thứ 2: chữa thương cho ngựa của Wodan)
 Friia
 Frija

Những mốt liên hệ tiềm tàng

Khổng

Frigg là nữ thần tối cao của Æsir, trong khi Freyja là nữ thần tối cao của Vanir. Có rất nhiều sự tranh luận có cả ủng hộ lẫn cả phản đối rằng Frigg và Freyja là một, người này là hiện thân của người kia.

Và lý lẽ dựa vào sự phân tích ngôn ngữ, những lý lẽ khác dựa vào một thực tế rằng Freyja không được biết tới ở Nam Đức, chỉ được biết tới ở phía Bắc Đức, và ở một vài nơi hai nữ thần được cho là một, và nơi khác thì hai người được cho là hoàn toàn riêng biệt.

Gefjun

Vài học giả hiện đại nghĩ rằng nữ thần Gefjun là hiện thân của Frigg hoặc Freyja vì họ có rất nhiều điểm giống nhau.

Gullveig

Dựa vào nhiều điểm giống nhau, tác giả Gabriel Turville-Petre đưa ra giả thiết rằng Gullveig, một nhà tiên tri trong Völuspá là tên khác của Freyja.

Tham khảo

Edda bằng văn xuôi (Snorra Edda) và Heimskringla của Snorri Sturluson
Our Fathers' Godsaga của Viktor Rydberg

Xem thêm
 Blót
 Hörgr

Liên kết ngoài
 Northvegr Foundation  Trang web giáo dục có rất nhiều tư liệu về thần thoại Bắc Âu

Các vị thần Bắc Âu


title: Hydroporus crinitisternus

text:
Hydroporus crinitisternus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Shaverdo & Fery miêu tả khoa học năm 2001.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Hydroporus


title: Pseudoauricularia papuana

text:
Pseudoauricularia là một chi nấm trong họ Agaricaceae. Đây là chi đơn loài, chứa một loài Pseudoauricularia papuana.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Pseudoauricularia at Index Fungorum

Pseudoauricularia


title: Pseudomugil mellis

text:
Pseudomugil mellis là một loài cá thuộc họ Pseudomugilidae. Nó là loài đặc hữu của Úc.
Nó có màu mật ong nhạt, con trưởng thành dại 3 cm. Con cái có vây trong.

Nguồn
 Wager, R. 1996. Pseudomugil mellis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 4 tháng 8 năm 2007.
 Honey Blue-eye - Pseudomugil mellis

Chú thích

Tham khảo

M
Cá Úc


title: Benissanó

text:
Benisanó là một đô thị ở comarca Camp de Túria cộng đồng Valencia, Tây Ban Nha. Đô thị này có diện tích 2,28 km², dân số thời điểm năm 2006 là 2004 người.

Tham khảo

Đô thị ở Valencia
Camp de Túria


title: Coelioxys octodenticulata

text:
Coelioxys octodenticulata là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Friese mô tả khoa học năm 1935.

Chú thích

Tham khảo

O
Động vật được mô tả năm 1935


title: Dircema rufipenne

text:
Dircema rufipenne là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Jacoby miêu tả khoa học năm 1880.

Chú thích

Tham khảo

Dircema


title: Siglé

text:
Siglé là một tổng của tỉnh Boulkiemdé ở miền trung Burkina Faso. Dân số năm 2005 là 31.279 người. Thủ phủ của tổng này là thị xã Siglé.

Các thị xã và các làng
Thị xã SigléBaloghoBologoBoukouDacisséDaurnogomdéKouriaLalléMakoula
NafougoPalagréPalilgogoSéguédinSemtengaTemnaoréTiaTioYargo

Tham khảo

Tổng của Burkina Faso
Tỉnh Boulkiemdé


title: Pittosporum gatopense

text:
Pittosporum gatopense là một loài thực vật thuộc họ Pittosporaceae. Đây là loài đặc hữu của New Caledonia.

Tham khảo

 Jaffré, T. et al. 1998. Pittosporum gatopense. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Nouvelle-Calédonie
Pittosporum


title: Hydrovatus crassicornis

text:
Hydrovatus crassicornis là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được H.J.Kolbe miêu tả khoa học năm 1883.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Hydrovatus


title: Propebela cassis

text:
Propebela cassis là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae, họ ốc cối.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Propebela
Động vật được mô tả năm 1989


title: Fitchia tahitensis

text:
Fitchia tahitensis là một loài thực vật có hoa thuộc họ Asteraceae.
Loài này chỉ có ở Polynésie thuộc Pháp.

Chú thích

Tham khảo
 Florence, J. 1998. Fitchia tahitensis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 7 năm 2007.

Fitchia
Thực vật Polynésie thuộc Pháp
Thực vật dễ tổn thương


title: 89 TCN

text:
Năm 89 TCN là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 89 TCN


title: Thiara (chi ốc nước ngọt)

text:
Thiara là một chi ốc nước ngọt, là động vật chân bụng sống dưới nước động vật thân mềm trong family Thiaridae.

Các loài
Species with accepted name withtrong genus Thiara gồm có:
 Thiara rodericensis (Smith, 1876)

According to the website Shell-bearing Mollusca, the following species are gồm cód withtrong genus Thiara
 Thiara amarula C. Linnaeus, 1758 - Africa, Australia, Ấn Độ
 Thiara baldwini C. F. Ancey, 1899 - quần đảo Hawaiian
 Thiara balonnensis T. A. Conrad, 1850 - Australia
 Thiara cancellata P. F. Röding, 1798 - hải vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương
 Thiara indefinita I. & H. C. Lea, 1851 - quần đảo Hawaiian
 Thiara kauaiensis W. H. Pease, 1870 - quần đảo Hawaiian
 Thiara lineata Gray, 1828 - Ấn Độ
 Thiara lirata C. T. Menke, 1843 - Australia
 Thiara paludomoidea Nevill, 1884 - Ấn Độ
 Thiara prashadi Ray, 1947 - Ấn Độ
 Thiara punctata J. B. Lamarck, 1822 - Ấn Độ
 Thiara rudis I. Lea, 1850 - Ấn Độ
 Thiara scabra O. F. Müller, 1774 - hải vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương
 Thiara scabra lyriformis I. Lea, 1850 - Japan
 Thiara scabra pagoda I. Lea, 1850 - Japan
 Thiara scabra subplicatula Smith, 1878 - Japan
 Thiara speciosa A. Adams, 1854
 Thiara torulosa Bruguière, 1789 I- ndia
 Thiara verrauiana I. Lea, 1856 - quần đảo Hawaiian
 Thiara winteri von Dem Busch, 1842 - hải vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương: spiky trumpet snail

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Thiaridae


title: Lý thuyết hỗn loạn

text:
Thuyết hỗn loạn hay thuyết hỗn mang (chaos theory) là một lĩnh vực nghiên cứu trong toán học và được ứng dụng vào các ngành khoa học khác như vật lý, cơ khí, kinh tế, sinh học, triết học...

Thuyết hỗn loạn nghiên cứu hành vi của các hệ thống động lực (dynamical system) nhạy cảm với điều kiện ban đầu, chúng là những hệ thống phi tuyến tính (non-linear) hoặc có số chiều không gian không giới hạn. Những hệ thống này được đặc trưng bởi tính chất "hỗn loạn" và sự nhạy cảm của các hệ thống đó thường được nhắc đến như là hiệu ứng cánh bướm (butterfly effect) - một hiện tượng được tìm ra bởi Edward Lorenz. Với đặc tính này, những biến đổi quan sát được của các hệ thống vật lý có biểu hiện hỗn loạn trông có vẻ ngẫu nhiên, dù mô hình mô tả của hệ thống là 'xác định' theo nghĩa là được định nghĩa chính xác và không chứa những tham số ngẫu nhiên. Những biến đổi này có thể được dự đoán trước bằng những phương trình tất định đơn giản (simple deterministic equation).

Về mặt ngữ nghĩa, từ "hỗn loạn" (chaos từ tiếng Hy Lập χάους) trong ngữ cảnh khoa học mang nghĩa khác với thông thường được sử dụng là trạng thái lộn xộn, thiếu trật tự. Từ hỗn loạn trong thuyết hỗn loạn ám chỉ một hệ thống có vẻ như không có trật tự nào hết nhưng lại tuân theo một quy luật hoặc nguyên tắc nào đó.

Một vài ví dụ của những hệ thống nhạy cảm với điều kiện ban đầu là khí quyển Trái Đất, hệ mặt trời, kiến tạo học, đối lưu chất lỏng, kinh tế, tăng trưởng dân số...

Mô tả về thuyết hỗn loạn

Định nghĩa
Một hệ thống động lực  là hỗn loạn nếu như tồn tại một hàm  bất biến trên tập , nghĩa là  và , thì . Hàm  phải thỏa mãn các tính chất sau:
  nhạy cảm với điều kiện các ban đầu của
  là hàm chuyển trạng thái topo trên  thỏa mãn điều kiện:Giả sử có các tập mở (open set)  với , tồn tại một  sao cho .
 Các quỹ đạo tuần hoàn của  là trù mật trên

Hoặc bằng cách diễn giải thông thường, ta nói một hệ thống động lực là hỗn loạn nếu nó mang các tính chất sau đây:

 nhạy cảm với điều kiện ban đầu (hay phải đáp ứng được hiệu ứng cánh bướm);
 quỹ đạo chuyển động tuần hoàn của hệ thống phải trù mật (dense);
 hòa lẫn nhau theo nghĩa topo (topologically mixing).

Sự vận động mỏ hỗ
Sự nhạy cảm với các điều kiện ban đầu nghĩa là hai điểm trong một hệ như vậy có thể di chuyển trên những quỹ đạo hoàn toàn khác biệt nhau trong không gian pha của chúng ngay cả nếu như sự khác nhau trong cấu hình ban đầu của chúng là rất nhỏ. Hệ này hành xử hoàn toàn giống nhau nếu như cấu hình ban đầu của chúng là giống nhau một cách chính xác. Một ví dụ về độ nhạy cảm như vậy là hiện tượng gọi là "hiệu ứng bướm", khi mà vẫy cánh của một con bướm được tưởng tượng là tạo ra những thay đổi nhỏ trong khí quyển mà sau một quãng thời gian đủ lớn sẽ tạo nên những thay đổi lớn như là một cơn bão có thể xảy ra. Cái vẫy cánh của con bướm biểu diễn một thay đổi nhỏ trong trạng thái ban đầu của hệ tạo ra một chuỗi các sự kiện để dẫn đến những hiện tượng ở phạm vi rộng lớn hơn như là một cơn bão. Nếu như một con bướm đã không vẫy cánh, quỹ đạo của hệ có thể rất khác xa. Các ví dụ phổ biến khác của các chuyển động hỗn loạn là sự pha trộn của thuốc nhuộm và các dòng khí chuyển động hỗn loạn.

Sự nhạy cảm đối với điều kiện ban đầu liên quan đến hàm mũ Lyapunov.

Hòa trộn topo

Hòa trộn topo (topological mixing) hay chuyển trạng thái topo (topological transitivity) nghĩa là khi ta áp dụng phép biến đổi lên bất kì một đoạn bất kì  sẽ làm nó mở rộng ra cho đến khi đó chồng lên với một đoạn cho trước bất kì .

Tính hòa lẫn nhau, các điểm tuần hoàn trù mật, và sự nhạy cảm đối với điều kiện ban đầu có thể mở rộng ra bất kì không gian metric nào.

Vùng thu hút

Một cách để nhìn thấy các chuyển động hỗn loạn, hay bất kì một thứ chuyển động nào, là vẽ sơ đồ pha của chuyển động đó. Trong một sơ đồ như vậy thời gian không được biểu diễn và mỗi trục đại diện cho một chiều của trạng thái. Chẳng hạn, ta có thể vẽ vị trí của một con lắc so với vận tốc của nó. Con lắc ở điểm dừng sẽ được vẽ bằng 1 điểm và một con lắc tuần hoàn lắc lư qua lại sẽ được vẽ bằng một đường cong khép kín. Khi một sơ đồ làm thành một đường cong khép kín, đường cong đó được gọi là một quỹ đạo. Con lắc của chúng ta có vô số quỹ đạo, tạo thành một vết các hình ellip lồng vào nhau xung quanh gốc tọa độ.

Thông thường thì các sơ đồ pha sẽ cho thấy rằng đa số các quỹ đạo trạng thái sẽ quấn quanh và tiến đến một giới hạn chung nào đó. Hệ thống này cuối cùng sẽ có một chuyển động giống nhau cho tất cả các trạng thái ban đầu trong một vùng xung quanh chuyển động, như thể như là hệ thống bị hút vào đó. Một chuyển động thu hút như vậy được gọi là một vùng thu hút của hệ thống và rất phổ biến cho các hệ thống có lực tiêu tán dần.

Phạm vi của các sự hấp dẫn

năm 1090

Lịch sử

Lý thuyết toán học
Các nhà toán học đã tìm ra nhiều cách bổ sung để đưa ra các phát biểu định lượng về lý thuyết hỗn loạn, trong đó bao gồm:

 Kích thước fractal của điểm hấp dẫn
 Số mũ Lyapunov
 Biểu đồ lặp lại
 Bản đồ Poincaré
 Sơ đồ chia đôi
 Toán tử chuyển đổi

Cực tiểu sự phức tạp của một hệ thống hỗn loạn
Nhiều hệ đơn giản có thể tạo ra sự hỗn loạn mà không phụ thuộc vào các phương trình vi phân, ví dụ như bản đồ Logistic, là một phương trình sai phân tuyến tính có liên hệ lặp lại, mô tả sự gia tăng dân số theo thời gian

Ngay cả với hệ thống rời rạc như là ô tô tự động, có thể phụ thuộc nhiều vào những điều kiện ban đầu. Stephen Wolfram đã nghiên cứu một ô tô tự động với các tính chất này, được ông gọi là "Quy tắc 30"

Các ví dụ khác về các hệ thống hỗn loạn
 Double pendulum
 Logistic map
 Hénon map
 Lorenz model
 Smale horseshoe
 Dynamical billiards

Xem thêm
 Anosov diffeomorphism
 Bifurcation theory
 Complexity
 Hệ thống phi tuyến
 Hệ thống động lực
 Phân dạng
 Benoit Mandelbrot
 Tập Mandelbrot
 Tập Julia
 Edge of chaos
 Mitchell Feigenbaum
 Predictability
 Sensitive dependency on initial conditions

Tham khảo

Sách tham khảo có tính kỹ thuật

 "Wave Propagation in Ray-Chaotic Enclosures: Paradigms, Oddities and Examples", Vincenzo Galdi, et. al., IEEE Antennas and Propagation Magazine, tháng 2 năm 2005, p. 62

Các sách phổ thông ít có tính kỹ thuật
 The Beauty of Fractals, by H.-O. Peitgen and P.H. Richter
 Chance and Chaos, by David Ruelle
 Computers, Pattern, Chaos, and Beauty, by Clifford A. Pickover
 Fractals, by Hans Lauwerier
 Fractals Everywhere, by Michael Barnsley
 Order Out of Chaos, by Ilya Prigogine and Isabelle Stengers
 Chaos and Life, by Richard J Bird
 Does God Play Dice?, by Ian Stewart
 The Science of Fractal Images, by Heinz-Otto Peitgen and Dietmar Saupe, Eds.
 Explaining Chaos, by Peter Smith
 Chaos, by James Gleick
 Complexity, by M. Mitchell Waldrop
 Chaos, Fractals and Self-organisation, by Arvind Kumar
 Chaotic Evolution and Strange Attractors, by David Ruelle
 Sync: The emerging science of spontaneous order, by Steven Strogatz
 The Essence of Chaos, by Edward Lorenz
 Deep Simplicity, by John Gribbin

Phim ảnh
 Ian Malcolm, a character from the movie and book Jurassic Park, was a chaos theory mathematician.

Các liên kết ngoài

 http://www.nbi.dk/ChaosBook/
 Chaos Theory and Education
 Chaos Theory: A Brief Introduction
 Linear and Nonlinear Dynamics and Vibrations Laboratory at the University of Illinois
 The Chaos Hypertextbook. An introductory primer on chaos and fractals.
 Chaos Theory in the Social Sciences, edited by L Douglas Kiel, Euel W Elliott.
 Emergence of Chaos

Xác suất và thống kê
Hệ phi tuyến tính


title: Giraffatitan

text:
Giraffatitan, nghĩa là "hươu cao cổ khổng lồ", là một chi Sauropoda thuộc họ Brachiosauridae sống vào cuối kỷ Jura (Kimmeridgia-Tithonia). Nó ban đầu được đặt tên như một loài Brachiosaurus (B. brancai) tại châu Phi. Giraffatitan là một trong những động vật lớn nhất từng bước đi trên Trái Đất.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Khủng long châu Phi
Khủng long kỷ Jura
Họ Uyển long
Dự án Khủng long/Theo dõi


title: Agrypnus lacrymosus

text:
Agrypnus lacrymosus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1874.

Chú thích

Tham khảo

Agrypnus