title: Hà Khẩu, Hồng Hà

text:
Huyện tự trị dân tộc Dao Hà Khẩu (; Tiếng Cáp Nê: ) là một huyện cửa khẩu của Trung Quốc nằm gần biên giới với Việt Nam, thuộc Châu tự trị dân tộc Cáp Nê, Di Hồng Hà, phía nam của tỉnh Vân Nam, giáp biên giới với tỉnh Lào Cai, Việt Nam. Huyện có diện tích 1.313 km² và có 80.000 dân (thống kê năm 2002), được biết đến nhiều nhất như là huyện có đường xe lửa từ Côn Minh đến Hà Nội.

Hành chính
Huyện lị là thị trấn Hà Khẩu (Hà Khẩu trấn), nhìn sang thành phố Lào Cai của Việt Nam qua sông Nậm Thi.

Huyện Hà Khẩu gồm 2 trấn và 4 hương, là các hương trấnː Liên Hoa Than (ghềnh Liên Hoa, 莲花滩乡), Dao Sơn (瑶山乡), Lão Phạm Trại (老范寨乡), Hà Khẩu (河口镇), Nam Khê (南溪镇), Kiều Đầu (桥头乡).

Lịch sử

Năm Điều Lộ thứ nhất (679), vua Cao Tông nhà Đường lập ra An Nam đô hộ phủ, đất huyện Hà Khẩu ngày nay thuộc An Nam đô hộ phủ thời đó. Vùng đất huyện Hà Khẩu châu Hồng Hà, một phần Kim Bình châu Hồng Hà và một phần huyện Mã Quan (châu Văn Sơn) ngày nay là là động Thất Quán (七綰洞), thuộc Lâm Tây Nguyên (林西原, Cao nguyên Lâm Tây, ngày nay là tỉnh Lào Cai Việt Nam). Đại Việt địa dư toàn biên của Nguyễn Văn Siêu chép rằngː "Lâm Tây nguyên ở phía tây Phong Châu, bên cạnh Lâm Tây Nguyên có động Thất Quán của người dân tộc thiểu số mà thủ lĩnh là Lý Do Độc (李猶獨), bộ thuộc có thêm các động như động Đào Hoa (桃花), tất cả đều giúp Trung Quốc canh phòng và thu thuế nơi biên ải với Nam Chiếu. Đường thư chép: Lâm Tây Nguyên trước có binh lính canh phòng cả vào mùa đông. Vào năm Đại Trung thứ tám (854) (thời vua Đường Tuyên Tông), Lý Trác, giữ chức đô hộ An Nam, đã bãi bỏ binh lính biên phòng và giao hết việc phòng biên cho thổ tù Lý Do Độc. Lý Do Độc ở vào thế cô lập không có đủ quân để canh phòng. Nhân đó, viên Thác Đông tiết độ sứ nước Nam Chiếu dụ dỗ mua chuộc ông ta theo về Nam Chiếu. Từ đó, An Nam bắt đầu bị Nam Chiếu xâm lấn. Tân Đường Thư chép rằngː An Nam Đô hộ phủ cai trị quản lĩnh châu Lâm Tây (林西州). Châu này có 2 huyện làː Lâm Tây và Cam Quất (甘橘)."  Động Đào Hoa về sau có thể là ải Lê Hoa, tức ải Liên Hoa, nằm trên biên giới Đại Việt và Trung Hoa, nay là hương Liên Hoa Than (Ghềnh Liên Hoa) của huyện Hà Khẩu. Cam Quất có thể là đất thị xã Cam Đường tỉnh Lào Cai Việt Nam ngày nay.

Sách Tân Đường thư cũng chépː "An Nam Đào Lâm nhân giả, cư Lâm Tây nguyên, Thất Quán động thủ lĩnh Lý Do Độc chủ chi, tuế tuế thú biên。Lý Trác chi tại An Nam, dã tấu bãi phòng đông binh lục thiên nhân, vị Do Độc khả đương nhất đội, át man chi nhập。Man tù dĩ nữ thê Do Độc tử, Thất Quán động cử phụ man, Vương Khoan bất năng chế。" . Dịch nghĩa làː Một người gốc Đào Lâm (桃林) ở An Nam, sống ở Lâm Tây Nguyên (林西原), là chúa Lý Do Độc (李由獨), thủ lĩnh của động Thất Quán (七綰洞), canh gác biên giới hàng năm. Lý Trác (李琢) cũng ở An Nam, tuyên bố rút bỏ 6000 binh lính phòng biên mùa đông, và bảo với Lý Do Độc hãy dùng đội thổ binh duy nhất thuộc quyền để mà kiềm chế sự xâm nhập của Nam Chiếu. Vua Nam Chiếu kết thông gia với Lý Do Độc. Độc đem toàn bộ động Thất Quán theo về Nam Chiếu, mà Vương Khoan (王寬) không thể kiểm soát được. (Vương Khoan làm đô hộ An Nam năm 861). Đại Việt sử ký tiền biên viết: "... Người Đào Lâm, Phong Châu, An Nam ở động Thất Quán [thuộc] Lâm Tây Nguyên, do thủ lĩnh Lý Do Độc làm chủ, hàng năm vẫn đóng thú biên giới gọi là phòng thủ binh, lại thường giúp Trác [thu] nộp tô thuế. Viên tri châu Phong Châu nói với Trác hãy xin bãi quân đóng thú, chuyên ủy cho Do Độc phòng giữ. Trác tâu xin bãi 6 nghìn người ở phòng thú binh và bảo Do Độc có thể tương đương một đội. Thế là Do Độc thế cô không tự lập được. Quan Thác đông tiết độ của Nam Chiếu viết thư mời Do Độc, rồi đem gả con gái cho con trai Độc, bổ làm Thác đông Thác nha (Thác đông là nói sẽ khai thác biên giới phía đông. Giao Chỉ ở phía đông Nam Chiếu cho nên đặt chức ấy). Từ đó An Nam bắt đầu có mối lo về người Man [Nam Chiếu]." Đất Hà Khẩu ngày nay, thuộc động Thất Quán thời kỳ (854-860) cũng theo về sáp nhập vào Thác Đông tiết độ sứ (拓東節度使) của Nam Chiếu.

Năm 860, Mông Thế Long lên ngôi vua Nam Chiếu sửa quốc hiệu thành Đại Lễ quốc (大禮國), và chia đôi Thác Đông tiết độ. Nửa phía Nam của Thác Đông tiết độ sứ, tiếp giáp An Nam đô hộ phủ của Đại Đường, lập thành Thông Hải đô đốc (通海都督). Đất Hà Khẩu cũng theo Thất Quán động thuộc vào Thông Hải đô đốc, nằm trên vùng biên giới đông nam của Nam Chiếu với An Nam.

Lần thứ hai, đất huyện Hà Khẩu được cho là thuộc lãnh thổ An Nam nhưng là An Nam Quốc, tức Đại Việt của Việt Nam, sớm nhất có thể là từ thời nhà Lý - Vương quốc Đại Lý (khoảng năm 1014-1037) và muộn nhất là thời nhà Minh - Nhà Lê trung hưng (khoảng năm 1644-1660). Đại Việt sử ký toàn thư chépː "Vào năm Quý Sửu, niên hiệu Thuận Thiên thứ tư (1013), mùa đông, tháng 10 âm lịch, châu Vị Long (渭龍) liên kết với man Nam Chiếu (vương quốc Đại Lý) nổi dậy chống nhà Lý. Vua Lý Thái Tổ tự dẫn quân đi đánh châu này. Thủ lĩnh châu Vị Long là Hà Yến Tuấn (何晏俊) sợ hãi, dẫn các thuộc hạ chạy vào rừng núi… Vào năm Giáp Dần  niên hiệu Thuận Thiên thứ năm (1014, tức năm Đại Trung Tường Phủ thứ bảy nhà Tống), mùa xuân, tháng Giêng âm lịch, các tướng nước Đại Lý là Dương Trường Huệ (楊長惠), Đoàn Kính Chí (段敬至)  dẫn 200000 quân Đại Lý vào cướp phá lãnh thổ Đại Cồ Việt, lập doanh trại ở bến Kim Hoa (金華步), đặt tên là Ngũ Hoa trại (五花寨). Châu mục châu Bình Lâm (平林) là Hoàng Ân Vinh (黃恩榮) đã báo cáo vụ việc cho nhà Lý. Vua sai Dực Thánh Vương (翊聖王) đưa quân đi đánh quân Đại Lý xâm lược, chặt đầu hàng nghìn người và bắt sống vô số binh lính và ngựa chiến. Vua ban chiếu cho các viên ngoại lang là Phùng Chân (馮真) và Lý Thạc (李碩) sang nước Tống báo tin thắng trận, và đem biếu 100 ngựa thu được của quân Đại Lý. Vua Tống ban chiếu cho nơi sở tại đưa các sứ nước Việt đến cửa khuyết và đón tiếp đầy đủ. Khi đến nơi, vua Tống cho mời đoàn của Phùng Chân vào yết kiến tại cung Sùng Đức, rồi theo thứ bậc ban thưởng mũ, áo, vải lụa… Vào năm Ất Mão, niên hiệu Thuận Thiên thứ sáu (1015), mùa xuân, … tháng 2 âm lịch, … Vua ban chiếu cho Dực Thánh Vương, Vũ Đức Vương (武德王) đi đánh các châu Đô Kim (都金), Vị Long (渭龍), Thường Tân (常新), Bình Nguyên (平原) , bắt được thủ lĩnh Hà Yến Tuấn đem về kinh sư, bêu đầu ở chợ Đông." "Năm Đinh Sửu niên hiệu Thông Thụy thứ 4 (1037), mùa xuân, ngày mồng 1 tháng 2, vua Lý Thái Tông thân đi đánh đạo Lâm Tây (林西道), sai Khai Hoàng Vương Nhật Tôn làm Đại nguyên soái đánh các châu Đô Kim, Thường Tân, Bình Nguyên, cho Phụng Càn Vương Nhật Trung làm Kinh sư lưu thủ. Quân đi từ Kinh sư đến đóng ở Lâm Tây, dẹp yên được. Tháng 3, vua từ đạo Lâm Tây về đến kinh."

Vào thời thuộc Minh và thời nhà Lê sơ của Đại Việt, đất huyện Hà Khẩu là một phần của châu/huyện Thủy Vĩ của Việt Nam. Địa đầu của Thủy Vĩ là ải Lê Hoa (梨花隘), sau được gọi là ải Liên Hoa (蓮花隘), nay thuộc địa phận hương Liên Hoa Than (Ghềnh Liên Hoa, ghềnh hoa sen) huyện Hà Khẩu châu Hồng Hà tỉnh Vân Nam Trung Quốc, là cửa ải biên giới giữa Đại Việt (Việt Nam) và Đại Minh (Trung Quốc). Trong chiến tranh Minh–Việt (1407–1414) và khởi nghĩa Lam Sơn, nhiều lần cánh quân Minh do Mộc Thạnh chỉ huy từ Vân Nam thường tiến vào Việt Nam qua cửa ải này. Tháng 3 năm 1427, Mộc Thạnh cùng tham tướng Từ Hanh và Đàm Trung, theo đường Vân Nam, tiến đánh cửa ải Lê Hoa. Quân của Mộc Thạnh cầm cự với quân do các tướng Phạm Văn Xảo và Trịnh Khả chỉ huy nhưng tới tháng 9 cùng năm nghe tin Liễu Thăng tử trận, phải rút quân. Trịnh Khả nhân đà đang sắc bén, tung quân ra đánh phá; chém hơn vạn thủ cấp, bắt được hơn 1.000 quân và hơn 1.000 ngựa. Mộc Thạnh chỉ kịp một người một ngựa chạy thoát. An Nam truyện trong Minh sử chép: 沐晟軍至水尾, 造船將進, 聞通已議和, 亦引退, 賊乘之, 大敗 (Mộc Thạnh quân chí Thủy Vĩ, tạo thuyền tương tiến, văn Thông dĩ nghị hòa, diệc dẫn thoái, tặc thừa chi, đại bại) nghĩa là "Mộc Thạnh kéo quân đến Thủy Vĩ, làm thuyền bè, sửa soạn để chực tiến quân. Được tin Thông đã nghị hòa, Thạnh cũng rút lui. Địch thừa thắng đổ ra đánh. Thạnh thua to.'''". Theo Minh thực lục, ngày 14 tháng 12 năm 1427, Mộc Thạnh cùng thuộc hạ chạy tới Cao Trại, Thủy Vĩ thì bị quân Lam Sơn phục kích cả trên sông lẫn trên bờ, phải vất vả làm lại thuyền mới đi tiếp được. Hiện nay, tại hương Đại Trại huyện Kim Bình châu Hồng Hà, (tiếp giáp hương Liên Hoa Than), có tồn tại các địa danh là Cao Gia trại (Gaojiazhai 高家寨) và Thủy Vĩ (Shuiwei 水尾).

Địa danh Lãnh Thủy Câu (suối nước lạnh, 冷水沟, Lengshuigou) đầu nguồn con suối chảy vào sông Hồng, thuộc Mạn Chương xã khu của trấn Hà Khẩu, nằm đối diện phía bắc đền Thượng Lào Cai (châu Thủy Vĩ xưa (水尾)), có thể là nơi diễn ra trận Lãnh Câu (冷溝) kết thúc thắng lợi khởi nghĩa Lam Sơn, được Nguyễn Trãi viết trong Bình Ngô đại cáoː (冷溝之血杵漂，江水為之嗚咽；) "Suối Lãnh Câu, máu chảy thành sông, nước sông nghẹn ngào tiếng khóc".
Đại Việt thông sử của Lê Quý Đôn viết: "... Sau khi Liễu Thăng thua trận, vua sai đem bốn tên chỉ huy, thiên hộ đã bắt được, và bằng sắc ấn tín của Liễu Thăng, đưa đến cho Mộc Thạnh. Quân sĩ của Thạnh quá kinh hãi tự tan rã. Các ông Phạm Văn Xảo liền tung quân vào đánh, phá tan đạo quân đó ở Lãnh Thủy Câu (冷水溝 [ngòi nước lạnh]) và Đan Xá, chém đầu hơn vạn tên và bắt sống được rất nhiều.''"

Các nhóm dân tộc
Theo số liệu năm 1994, các nhóm dân tộc ở Hà Khẩu bao gồm:
Người Dao
Người Tráng
Người Miêu
Người Lô Lô
Người Thái
Người Bố Y
Người Hán
Người Việt

Do nằm sát biên giới Việt Nam, đa số các chủ thể kinh doanh tại Hà Khẩu đều có người Việt hoặc người Trung biết tiếng Việt cơ bản. Tuy nhiên, một số cửa hàng chỉ có người Trung Quốc phục vụ và không sử dụng tiếng Anh.

Giao thông

Có tuyến xe buýt đến tất cả các điểm đến trong tỉnh Vân Nam, bao gồm cả dịch vụ xe chạy qua đêm từ Côn Minh. Nhiều điểm có thể đến được bằng cách trung chuyển ở Mông Tự.

Xa lộ
Có một đường cao tốc nối liền Xinjie, một thị trấn thuộc huyện Hà Khẩu, với tỉnh Lào Cai ở miền Bắc Việt Nam. Nó được khai trương vào tháng 2 năm 2008 và đánh dấu việc hoàn thành đường cao tốc đầu tiên nối Vân Nam với một quốc gia láng giềng thuộc Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN).

Đường cao tốc Xinhe 56,3 km, 3,58 tỷ nhân dân tệ là một trong nhiều dự án cơ sở hạ tầng sẽ tăng kết nối giữa Vân Nam và ASEAN và tạo điều kiện cho việc vận chuyển người và hàng hóa giữa hai khu vực, dự kiến sẽ thấy sự gia tăng lớn về du lịch và thương mại những năm tới.

Đường sắt
Tuyến đường sắt Hải Phòng - Vân Nam khổ hẹp, nối Côn Minh với thành phố cảng Hải Phòng, được thực dân Pháp mở cửa năm 1910, đi qua biên giới Trung Quốc-Việt Nam tại Hà Khẩu.

Vào tháng 12 năm 2014, phần cuối cùng (Mông Tự - Hà Khẩu) của tuyến đường sắt Côn Minh - Hà Khẩu tiêu chuẩn mới đã được hoàn thành. Nó kết thúc tại ga đường sắt Bắc Hà Khẩu mới, cũng được kết nối bằng đường ray hẹp đến đường sắt cũ, để tạo điều kiện cho việc di chuyển hàng hóa giữa Trung Quốc và Việt Nam.

Kinh tế
Tuy chỉ là một thị trấn nhỏ cạnh biên giới, nhưng Hà Khẩu khá tấp nập, nhộn nhịp với nhiều trung tâm thương mại, cửa hàng mua sắm lớn và các khu ẩm thực bao gồm nhà hàng, quán ăn phục vụ các món ăn Trung Hoa như bánh bao, sủi cảo, xá xíu, trà sữa. Trung tâm thương mại Bằng Hữu là trung tâm mua sắm lớn nhất tại Hà Khẩu. Các mặt hàng được bày bán chủ yếu ở đây là quần áo, trang sức và đồ điện tử.

Khu công nghiệp
Được thành lập lần đầu tiên vào năm 1992, Khu hợp tác kinh tế biên giới Hà Khẩu là khu vực biên giới được Hội đồng Nhà nước tại Trung Quốc phê duyệt nhằm thúc đẩy thương mại giữa Trung Quốc và Việt Nam. Nó có diện tích quy hoạch là 4,02 km2. Khu vực này đã thực hiện một số chính sách để phục vụ khách hàng của mình tại Trung Quốc từ các ngành và lĩnh vực khác nhau bao gồm đầu tư, thương mại, tài chính, thuế, nhập cư, v.v.

Du lịch
Hà Khẩu đang trở thành một điểm đến mới hấp dẫn cho những du khách Việt Nam muốn tham quan Trung Quốc trong ngày với chi phí phải chăng, do du khách chỉ cần làm sổ thông hành và không phải trải qua các thủ tục xin thị thực thông thường, cũng như vì tiền Việt Nam được chấp nhận ở Hà Khẩu. Sổ thông hành có thời hạn một tháng, nhưng du khách chỉ được phép di chuyển tự do trong bán kính 100 km thuộc phạm vị huyện Hà Khẩu. Du khách đi trong ngày cần về trước 23h (giờ Trung Quốc) tức 22h (giờ Việt Nam). Nếu ở lại qua đêm, cần xin vé ngủ tại khu thương mại tự do thí điểm tỉnh Vân Nam.

Một địa điểm hút khách đáng chú ý ở Hà Khẩu là công viên Sơn Lâm, một công viên nhân tạo được xây theo kiểu vườn Trung Hoa, nằm cách cửa khẩu khoảng 7 km.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Bản đồ Hà Khẩu
Thư viện ảnh
Tiền phong online - Buôn bán phụ nữ qua biên giới: Đường dây tội phạm

Đơn vị cấp huyện Vân Nam
Cửa khẩu Trung Quốc
Vân Nam
Biên giới Việt Nam-Trung Quốc


title: Takigawa Kazumasu

text:
(1525 – 1586), còn gọi là Sakonshōgen (左近将監, Tả Cận Tướng Giám), là một gia thần của Oda Nobunaga, và sau đó là Toyotomi Hideyoshi, sống vào thời kì Chiến Quốc (Sengoku) trong lịch sử Nhật Bản. Con ruột của ông là Toshimasu được Maeda Toshihisa nhận nuôi và sau đó về dưới trướng Nobunaga cùng với Kazumasu và chú nuôi của Toshimasu là Maeda Toshiie.

Xuất thân từ tỉnh Ōmi, Takigawa được Nobunaga phong chức Kantō-kanrei (Quản lãnh Quan Đông); lấy một phần tỉnh Kozuke làm lãnh địa, nhiệm vụ của ông là trông chừng gia tộc Hojo hùng mạnh. Dưới trướng Nobunaga, ông tham dự nhiều trận đánh lớn, bao gồm trận Anegawa năm 1570, và chiến dịch tấn công các nhà sư chiến binh Ikkō-ikki tại Nagashima (1571-4).

Sau cái chết của Nobunaga năm 1582, Takigawa cùng nhiều gia thần nhà Oda ban đầu chống lại Toyotomi Hideyoshi nhưng bị đánh bại. Sau trận đại bại năm 1584, Takigawa gác kiếm và đi tu. Ông qua đời năm 1586.

Cờ hiệu của Takigawa là ba vòng tròn màu đỏ xếp thẳng đứng.

Tham khảo

 Frederic, Louis (2002). Japan Encyclopedia, Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press.
 Sansom, George (1961). A History of Japan: 1334-1615, Stanford, California: Stanford University Press.
 Turnbull, Stephen (1998). The Samurai Sourcebook, London: Cassell & Co.

Daimyo
Gia thần nhà Oda
Người thời Sengoku


title: Cyclostrema tortuganum

text:
Cyclostrema tortuganum là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Liotiidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Cyclostrema


title: Atarba brevilyra

text:
Atarba brevilyra là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Atarba
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Les Éduts

text:
Les Éduts là một xã trong tỉnh Charente-Maritime trong vùng Nouvelle-Aquitaine, tây nam nước Pháp. Xã Les Éduts nằm ở khu vực có độ cao từ 105-156 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

 INSEE commune file

Xã của Charente-Maritime


title: Philautus erythrophthalmus

text:
Philautus erythrophthalmus là một loài ếch trong họ Rhacophoridae. Chúng là loài đặc hữu của Malaysia.

Môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới. Loài này đang bị đe dọa do mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo

 Inger, R., Iskandar, D., Das, I., Stuebing, R., Lakim, M., Yambun, P. & Mumpuni 2004. Philautus erythrophthalmus . 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.
Động vật lưỡng cư Malaysia
Động vật đặc hữu Malaysia
E


title: Jarilla (chi thực vật)

text:
Jarilla là danh pháp khoa học của một chi thực vật hạt kín trong họ Caricaceae thuộc bộ Brassicales.

Các loài
Chi Jarilla có 3 loài thực vật sinh sống tại châu Mỹ.
Jarilla chocola Standl.
Jarilla heterophylla (Cerv. ex La Llave) Rusby, đồng nghĩa: Carica caudata, Jarilla caudata, Mocinna heterophylla.
Jarilla nana (Benth.) McVaugh, đồng nghĩa: Carica nana.

Tên gọi phổ biến
Tên gọi phổ biến "Jarilla" tại Nam Mỹ lại là dành cho loài cây liên quan tới chi Larrea.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thực vật Bắc Mỹ
Thực vật Nam Mỹ
Họ Đu đủ
Thực vật Trung Mỹ


title: Cernotina laticula

text:
Cernotina laticula là một loài Trichoptera trong họ Polycentropodidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Cernotina


title: Karstädt

text:
Karstädt là một đô thị thuộc huyện Prignitz, bang Brandenburg, Đức.

Chú thích

Tham khảo


title: Shanghai Star

text:
Shanghai Star (上海英文星报, Thượng Hải Anh văn tinh báo) là một tuần báo tiếng Anh được phát hành tại Thượng Hải, Trung Quốc từ năm 1992 đến 2006. Cơ quan chủ quản của báo là China Daily có trụ sở tại Bắc Kinh.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Shanghai Star site

Báo chí được xuất bản ở Trung Quốc


title: Nhà hát Bến Thành

text:
Nhà hát Bến Thành là một nhà hát thuộc Trung tâm Văn hóa Quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh. Nhà hát được xây dựng nhằm phục vụ cho hoạt động biểu diễn đáp ứng yêu cầu của một trung tâm văn hóa cấp quận. Dù sau này được người Nhật tài trợ nâng cấp hệ thống kỹ thuật âm thanh nhưng nhà hát này vẫn ở mô hình là rạp hát nhỏ.
Đây cũng là nơi diễn ra hàng loạt các chương trình âm nhạc truyền hình đình đám không hề thua kém Kpop như "Thế Giới Vpop,Nhịp Cầu Âm Nhạc,Giai Điệu Tình Yêu" những năm 1999-2009. Sau 2009,gần như các chương trình âm nhạc truyền hình diễn ra tại đây gần như đã không còn tồn tại điển hình chương trình "Giai Điệu Tình Yêu" đã bị hủy bỏ. Riêng "Nhịp Cầu Âm Nhạc" được tổ chức tại Nhà Hát Truyền Hình HTV cho tới cuối năm 2015 trước khi chương trình này cũng bị "khai tử", còn "Thế Giới Vpop" được đổi địa điểm sang Sân Khấu Ca Nhạc Lan Anh và sau đó sự kiện này cũng đã bị hủy bỏ cho tới nay. Có thể nói Nhà Hát Bến Thành đã từng là cái nôi không hề thua kém thị trường Kpop.
Đây là một trong những nhà hát lớn của thành phố, các nhà hát kia là Nhà hát Hòa Bình, Nhà hát lớn Thành phố Hồ Chí Minh.

Tham khảo

Bến Thành
Quận 1


title: Sữa Ông Thọ

text:
Sữa Ông Thọ là nhãn hiệu sữa đặc hiện thuộc sở hữu của Công ty sữa Việt Nam (Vinamilk). Sữa Ông Thọ là một chế phẩm sữa rất phổ biến ở nội địa; ngoài chức năng chính là sữa đặc, nó còn là nguyên liệu được ưa chuộng để pha chế món cà phê sữa đá và cũng có thể dùng trực tiếp với món bánh mì như là một món ăn nhanh tiện lợi.

Lịch sử
Trước năm 1975, công ty sữa đa quốc gia Foremost có hoạt động kinh doanh tại Việt Nam Cộng hòa đã sản xuất sữa với nhãn hiệu Longevity mang hình ảnh một ông già cầm trái đào tiên, và gọi đó là sữa Ông Thọ một cách không chính thức để người Việt dễ hiểu. Sau năm 1975, các cơ sở sản xuất của Foremost bị nhà nước quốc hữu hóa rồi giao cho Vinamilk tiếp quản. Từ năm này đến năm 1990, Vinamilk sản xuất loại sữa đặc mang tên Ông Thọ kinh doanh tại Việt Nam, cũng với hình ảnh một ông già cầm quả đào tiên. Giai đoạn sau đó, Công ty Foremost quay lại Việt Nam đầu tư kinh doanh, họ quyết định đòi lại nhãn hiệu sữa với hình ảnh ông già cầm quả đào tiên từ tay Vinamilk. Vụ kiện kéo dài rồi được tòa án quốc tế tuyên rằng nhãn hiệu sữa ông già cầm quả đào tiên là của Foremost.

Sau khi thắng kiện, Công ty Foremost lại khuếch trương thương hiệu sữa này bằng tên gọi Longevity với ông già cầm quả đào tiên như đã từng làm tại miền Nam Việt Nam trước 1975, nhưng Foremost bị phản ứng ngược vì người Việt bây giờ đã quen với chữ Ông Thọ của Vinamilk rồi. Họ cho rằng Longevity là nhãn hiệu nhái với Ông Thọ nên sữa Ông Thọ lại càng được ưa chuộng và bán chạy nhiều hơn. Để vớt vát cho chiến lược sai lầm này, Foremost đã Việt hóa chữ Longevity thành chữ Trường Sinh, và nhãn hiệu sữa này vẫn tồn tại miễn cưỡng đến ngày nay.

Thư viện ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài

Ông Thọ
Sữa
Thương hiệu ẩm thực Việt Nam


title: Bruttig-Fankel

text:
Bruttig-Fankel là một xã thuộc huyện Cochem-Zell, bang Rheinland-Pfalz, Đức. Xã này có diện tích 14,38 ki-lô-mét vuông.

Tham khảo

Xã của bang Rheinland-Pfalz
Xã và đô thị ở huyện Cochem-Zell


title: Medan

text:
Medan, thành phố ở phía Tây Indonesia, thủ phủ của tỉnh Bắc Sumatra, nằm trên hòn đảo Sumatra. Medan toạ lạc tại hợp lưu của các sông Deli và sông Babura gần Belawan (cảng của Medan trên Eo biển Malacca). Thành phố này lớn nhất trên đảo Sumatra và là một trung tâm đường bộ ở vùng Deli. Thành phố được kế nối bằng đường sắt về phía Bắc và đường bộ về các khu nghỉ mát của khu vực hồ Toba. Medan là trung tâm sản xuất thuốc lá, chế biến chè, máy móc, sản phẩm sợi, gốm sứ, gạch ngói, xà phòng. Thành phố này là trung tâm mua bán các sản phẩm của khu vực này như: cao su, trà, dầu cọ, sợi, cà phê, và lâm sản. Các mỏ dầu cũng gần đấy. Cảng Belawan, hay Belawan Deli, là nơi chuyên chở cao su, thuốc lá, dầu cọ, gia vị, cùi dừa khô và sơij. Medan có Đại học Bắc Sumatra (1952), Đại học Hồi Giáo Bắc Sumatra (1952), cung điện và tư dinh của sultan (tiểu vương) Deli, một nhà thờ Hồi Giáo lớn và một trạm nghiên cứu thuốc lá.

Tham khảo

Thành phố của Indonesia
Tỉnh lỵ Indonesia
Khu dân cư ở Bắc Sumatra
Huyện lỵ Indonesia


title: Jequiá da Praia

text:
Jequiá da Praia là một đô thị ở bang Alagoas, Brasil.
Dân số năm 2004 ước tính là 12.916 người.

Tham khảo

Đô thị bang Alagoas


title: 5345 Boynton

text:
5345 Boynton (1981 EY8) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 1 tháng 3 năm 1981 bởi S. J. Bus ở Đài thiên văn Siding Spring trong khóa học thuộc Khảo sát tiểu hành tinh Schmidt-Caltech vương quốc Anh.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 JPL Small-Body Database Browser ngày 5345 Boynton

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Schelte J. Bus
Thiên thể phát hiện năm 1981


title: Adiscus laetus

text:
Adiscus laetus là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Medvedev miêu tả khoa học năm 2004.

Chú thích

Tham khảo

Adiscus


title: Arrhenophanidae

text:
Arrhenophanidae là một họ bướm đêm thuộc bộ Lepidoptera.

Các chi
 Arrhenophanes
 Cnissostages
 Dysoptus
 Notiophanes
 Palaeophanes

Chi Parameristis với loài Parameristis eremaea hiện được xem là thuộc họ Psychidae nằm trong chi Lamyristis.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Arrhenophanidae
Arrhenophanidae
In-depth study of the Arrhenophanidae family

Họ côn trùng


title: Deronectes hakkariensis

text:
Deronectes hakkariensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Wewalka miêu tả khoa học năm 1989.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Deronectes


title: Nam Sơn, Đô Lương

text:
Nam Sơn là một xã thuộc huyện Đô Lương, tỉnh Nghệ An, Việt Nam.

Xã Nam Sơn bao gồm các "làng cổ" như Trung Thịnh, Khả Phong thuộc miền "đồng bằng" và làng Xuân Chi thuộc "miền núi".

Xã Nam Sơn nằm về phía tây của thị trấn Đô Lương. Nam Sơn tiếp giáp với các xã Bắc Sơn, Đặng Sơn của huyện Đô Lương, xã Lĩnh Sơn của huyện Anh Sơn, Thanh Cát của huyện Thanh Chương, và nằm đối diện với xã Ngọc Sơn và Lưu Sơn huyện Đô Lương qua sông Lam.

Nam Sơn có các địa danh do người Pháp xây dựng như vòm Cóc (do vòm nằm cạnh rú Cóc), sông Đào (do người đào thành sông), cầu Sắt (cầu làm hoàn toàn bằng sắt mang từ Pháp sang nhưng trong chiến tranh bị máy bay Mỹ đánh sập, nay được làm lại bởi 2 chiếc cầu bê-tông vĩnh cửu đặt tên là cầu Khả Phong), hay Hàng Phượng (trước đây người Pháp trồng cây phượng vỹ ở hai bên đường quốc lộ số 7 đoạn giáp xã Lĩnh Sơn của huyện Anh Sơn, sau này do chiến tranh và mở rộng đường, tất cả các cây phượng vỹ do người Pháp trồng xưa kia đã bị mất hết nhưng địa danh Hàng Phương thì vẫn còn).

Với con đường quốc lộ số 7 sang Lào chạy qua xã ngày đêm nhộn nhịp người xe qua lại, con sông Lam uốn lượn ôm gần trọn 3 xã Nam Sơn, Bắc Sơn, Đặng Sơn có các bãi ngô dâu tốt tươi bốn mùa và các ngọn rú nhỏ (thường gọi là Hòn) như hòn Cóc (dáng con cóc ngồi), hòn Lả (ngày xưa thường có lửa lập lòe ban đêm), hòn Dài, hòn Xã, hòn Lách, hòn Yêm... soi bóng xuống dòng Lam tạo nên phong cảnh trông thật là hữu tình.

Xưa kia, khi mà giao thông đường bộ vẫn chưa phát triển như ngày nay thì con sông Lam thường ngày đầy ắp những con thuyền vận tải với những cánh buồm căng gió mỗi buổi ban mai hay chiều tà trông xa thật là thơ mộng. Những ngày trời trong xanh, nhất là tiết mùa Thu mà trèo lên đỉnh núi hòn Dài nhìn xuống làng quê Khả Phong, Trung Thịnh, Phú Cường (một làng thuộc xã Đặng Sơn nhưng liền kề làng Trung Thịnh của xã Nam Sơn) và xa xa là các dãy núi thuộc các xã Giang Sơn, Tràng Sơn v.v hay trèo lên đỉnh hòn Cóc nhìn xuống Bãi Vọt trải dài từ rú Cóc cho đến tận cầu Đặng Sơn cạnh dòng sông Lam lững lờ trôi và bờ bên kia là rặng cây Vải chạy dài theo bãi cát trắng trông đẹp không khác gì một bức tranh thủy mặc!
Xã Nam sơn gồm có 8 xóm, địa phận xóm 1, 2,3,4,8 là những xóm có địa hình đồi núi, nằm ở phía tây của xã, quốc lộ 7A chạy dọc theo chiều dài của hai xóm 5 va xóm 6,

Tham khảo


title: Centris angustifrons

text:
Centris angustifrons là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Snelling mô tả khoa học năm 1966.

Chú thích

Tham khảo

Centris
Động vật được mô tả năm 1966


title: Hispodonta janthina

text:
Hispodonta janthina là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Blanchard miêu tả khoa học năm 1853.

Chú thích

Tham khảo

Hispodonta


title: Cao Bình, Nam Sung

text:
Cao Bình (chữ Hán giản thể: 高坪区, chữ Hán phồn thể: 高坪區, âm Hán Việt: Cao Bình khu, bính âm: Gao píng Qu) hoặc Cao Bằng là một quận thuộc địa cấp thị Nam Sung, tỉnh Tứ Xuyên, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Quận Cao Bình có diện tích 812 ki-lô-mét vuông, dân số năm 555.100 người. Trong các hương trấn trực thuộc Cao Bình thì trấn Long Môn lớn nhất.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang web chính quyền quận Cao Bình

Đơn vị cấp huyện Tứ Xuyên
Nam Sung


title: Évans

text:
Évans là một xã của tỉnh Jura, thuộc vùng Franche-Comté, miền đông nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Jura

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Jura


title: Laccophilus gounellei

text:
Laccophilus gounellei là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Régimbart miêu tả khoa học năm 1903.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Laccophilus


title: Spulerina castaneae

text:
Spulerina castaneae là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Nhật Bản (Honshū) và vùng Viễn Đông Nga.

Sải cánh dài 8.5–9 mm.

Ấu trùng ăn Quercus và Castanea crenata. Chúng ăn cuốn lá nơi chúng làm tổ.

Chú thích

Tham khảo

Spulerina


title: Saint-Roman-de-Codières

text:
Saint-Roman-de-Codières là một xã trong vùng Occitanie. Xã Saint-Roman-de-Codières nằm ở khu vực có độ cao trung bình 630 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintromandecodieres


title: Alaus pantherinus

text:
Alaus pantherinus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1882.

Chú thích

Tham khảo

Alaus


title: Drymelater mjobergi

text:
Drymelater mjobergi là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Elston miêu tả khoa học năm 1930.

Chú thích

Tham khảo

Drymelater


title: Guarromán

text:
Guarromán là một đô thị trong tỉnh Jaén, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2006 (INE), đô thị này có dân số là 2904 người.

Tham khảo

Đô thị ở Jaén


title: Hiệp hội bóng đá Iceland

text:
Hiệp hội bóng đá Iceland (KSÍ) (tiếng Iceland: Knattspyrnusamband Íslands) là tổ chức quản lý, điều hành các hoạt động bóng đá ở Iceland. Hiệp hội quản lý đội tuyển bóng đá quốc gia nam và nữ, tổ chức các giải bóng đá như vô địch quốc gia và cúp quốc gia. Hiệp hội bóng đá Iceland gia nhập FIFA năm 1947 và UEFA năm 1954.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang chủ

Iceland
Bóng đá Iceland


title: .mw

text:
.mw là tên miền quốc gia cấp cao nhất (ccTLD) của Malawi. Vào năm 2002 IANA đã đề nghị nhà quản lý tên miền quốc gia sẽ được chuyển đến Malawi Sustainable Development Network Programme từ Computer Solutions LTD

Tên miền cấp 2
Ngoài việc đăng ký trực tiếp tên miền cấp 2, còn có thể đăng ký tên cấp 3 dưới một số tên sau:
 ac.mw - cơ quan học thuật
 co.mw - tổ chức thương mại
 com.mw - một thay thế khác cho tổ chức thương mại
 coop.mw - hiệp hội hợp tác
 edu.mw - học viện cấp bằng về giáo dục
 gov.mw - hạn chế cho chính phủ Malawi
 int.mw - các tổ chức theo hiệp ước quốc tế
 museum.mw - thư viện, lịch sử, văn bản hoặc tổ chức trưng bày
 net.mw - tổ chức mạng
 org.mw - tổ chức phi lợi nhuận

Liên kết ngoài
 IANA.mw whois information
 domain registration website

Tham khảo

M w
Mw

sv:Toppdomän#M


title: Andrena caroli

text:
Andrena caroli là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Pérez mô tả khoa học năm 1895.

Chú thích

Tham khảo

C
Động vật được mô tả năm 1895


title: (206462) 2003 TN10

text:
{{DISPLAYTITLE:(206462) 2003 TN10}}(206462) 2003 TN10 là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 15 tháng 10 năm 2003 bởi James Whitney Young ở Đài thiên văn Núi bàn gần Wrightwood, California.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 JPL Small-Body Database Browser ngày 206462 (2003 TN10).

Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Rimacola

text:
Rimacola là một chi thực vật có hoa trong họ, Orchidaceae.

Xem thêm
Danh sách các chi Phong lan

Tham khảo

Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (1999). Genera Orchidacearum 1. Oxford Univ. Press.
Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (2001). Genera Orchidacearum 2. Oxford Univ. Press.
Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (2003). Genera Orchidacearum 3. Oxford Univ. Press
Berg Pana, H. 2005. Handbuch der Orchideen-Namen. Dictionary of Orchid Names. Dizionario dei nomi delle orchidee. Ulmer, Stuttgart

Danh sách các chi phong lan
Diurideae
Thực vật New South Wales


title: Chalcosicya

text:
Chalcosicya là một chi bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae.
Chi này được Blake miêu tả khoa học năm 1930.

Các loài
Chi này gồm các loài:
 Chalcosicya metallica Medvedev, 1993

Chú thích

Tham khảo

Họ Ánh kim


title: Villers-la-Ville, Haute-Saône

text:
Villers-la-Ville là một xã ở tỉnh Haute-Saône trong vùng Franche-Comté phía đông Pháp. Xã có diện tích 5,87 km², dân số năm 2006 là 159 người. Khu vực này có độ cao từ 263-321 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
 INSEE

Xã của Haute-Saône


title: Chaillon

text:
Chaillon  là một xã thuộc tỉnh Meuse trong vùng Grand Est đông nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 262 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Meuse


title: Tưởng Kinh Quốc

text:
Tưởng Kinh Quốc (; POJ: ChiúⁿKeng-kok; phương ngữ Thượng Hải/phương ngữ Ninh Bá: tɕiã.tɕiŋ.ko?) (27 tháng 4 năm 1910 - 13 tháng 1 năm 1988) là một nhà chính trị người Đài Loan. Ông đã là tổng thống Trung Hoa Dân Quốc. Ông là con trai Tưởng Giới Thạch. Ông kế nhiệm cha làm Thủ tướng Trung Hoa Dân Quốc từ năm 1972 - 1978, rồi Tổng thống Trung Hoa Dân Quốc từ năm 1978 tới khi mất năm 1988. Dưới thời của ông, chính quyền Trung Hoa Dân Quốc, dù vẫn độc đảng, bắt đầu cởi mở hơn với các phong trào chính trị đối lập. Về cuối đời, Tưởng giảm bớt sự kiểm soát của chính quyền với các phương tiện truyền thông, cũng như cho phép người bản địa Đài Loan tham gia nắm quyền, như người kế nhiệm ông là Lý Đăng Huy.

Thời trẻ

Là con của Tưởng Giới Thạch và người vợ đầu Mao Phúc Mai, Tưởng Kinh Quốc sinh ra tại Phụng Hóa, Chiết Giang, tên tự là Kiến Phong (建豐). Ông có một người em trai nuôi là Tưởng Vĩ Quốc. Tên của hai anh em lấy cảm hứng từ một câu trong Quốc ngữ là "kinh vĩ khuông thời thế", để chỉ người có tài giúp đời, cai trị quốc gia.

Dù rất yêu thương mẹ và bà nội (vốn tin thờ đạo Phật), quan hệ của ông với cha rất nghiêm khắc, thực tế và thường là xung khắc. Tưởng Giới Thạch trong mắt cậu con trai là một nhân vật độc tài, đôi lúc nhẫn tâm. Thậm chí cả trong thư nhà gửi cho con trai, Tưởng Giới Thạch vẫn ra lệnh cho con trai phải rèn luyện thư pháp.

Từ năm 1916 – 1919, Tưởng Kinh Quốc học tại một trường trung học ở Ngô Sơn, Khê Khẩu. Đến năm 1920, cha ông mời gia sư về dạy Tứ thư cho ông. Ngày 4 tháng 6 năm 1921, bà nội của Kinh Quốc mất. Sau đó Tưởng Giới Thạch đưa gia đình đến Thượng Hải. Mẹ kế của ông là Diêu Di Thành, trong gia đình họ Tưởng gọi là "dì Thượng Hải", đi cùng với họ. Trong giai đoạn này, Tưởng Giới Thạch tập trung dạy dỗ rèn luyện Kinh Quốc, trong khi dành hết tình yêu thương cho Vĩ Quốc.

Tại Thượng Hải, Kinh Quốc bị cha quản lý rất nghiêm, mỗi tuần phải viết một bức thiếp (thư pháp) khoảng 200-300 chữ. Tưởng Giới Thạch cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của kinh điển Nho giáo và Anh ngữ, dù bản thân ông ta cũng chẳng thông thạo 2 lĩnh vực này. Ngày 20 tháng 3 năm 1924, Kinh Quốc trình bày với người cha nổi tiếng một kế hoạch phát triển Khê Khẩu. Tưởng Kinh Quốc dự định tạo điều kiện giáo dục miễn phí để mọi người đều có thể đọc và viết ít nhất 1000 chữ. Ông nói:

'Con có một kiến nghị về trường Ngô Sơn, dù con không biết cha có chấp thuận hay không. Con nghĩ trường nên thành lập một lớp học đêm cho những người không có điều kiện đi học ban ngày. Tại trường của con cũng có một lớp học đêm rất thành công. Con có thể cung cấp một vài thông tin về lớp học đêm này:

Tên: trường tư thục đại chúng Wuschua
Học phí: Miễn phí với dụng cụ học tập đi kèm
Giờ học: 7 - 9 giờ tối
Độ tuổi: 14 trở lên
Thời gian khóa học: 16 hoặc 20 tuần.

Khi tốt nghiệp, học viên có thể đọc và viết ở mức cơ bản. Họ sẽ được cấp chứng chỉ nếu họ qua được các bài kiểm tra. Sách giáo khoa cho họ do Nhà xuấn bản Thương mại ấn hành, có nhan đề "Một nghìn ký tự phổ thông."

Con không rõ liệu cha có đồng ý với kiến nghị của con. Nhưng nếu một lớp học đêm được thành lập tại Ngô Sơn, sẽ đem lại lợi ích to lớn cho nhân dân địa phương.

Cha ông chỉ phản ứng lạnh nhạt; Tưởng Giới Thạch nói rằng nông dân không có hứng thú và cũng không cần được giáo dục bài bản.

Đầu năm 1925, Tưởng Kinh Quốc vào học Đại học Phố Đông Thượng Hải, nhưng ngay sau đó Tưởng Giới Thạch quyết định cho ông đi Bắc Kinh do tình hình hỗn loạn tại Thượng Hải lúc đó. Tại Bắc Kinh, ông nhập học một trường tư thục của một người bạn của cha ông, Ngô Trĩ Huy (吳稚暉), một nhà học giả và ngôn ngữ nổi tiếng. Trường này kết hợp nền giáo dục truyền thống và hiện đại. Tại đó, Kinh Quốc bắt đầu tự nhận là một người cách mạng cấp tiến và tham gia nhóm Cộng sản trong trường. Ý tưởng du học Liên Xô nảy nở trong tâm trí chàng trai trẻ. Trong chương trình hỗ trợ của Liên Xô với các nước Đông Á có một trường huấn luyện mà về sau trở thành Đại học Tôn Trung Sơn Moscow. Các sinh viên được các ủy viên Đảng Cộng sản Liên Xô và Trung Hoa Quốc dân đảng, có sự tham vấn của Ủy ban Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc, lựa chọn.

Tưởng Kinh Quốc yêu cần Ngô Trĩ Huy tiến cử mình làm ứng cử viên của Quốc dân đảng. Dù không ngăn cản ông, Ngô là thành viên quan trọng trong phái "Hội nghị Tây Sơn" khuynh hữu chống cộng bên trong Quốc dân đảng, về sau tham gia trấn áp phe cộng sản và thúc đẩy Quốc dân đảng cắt đứt quan hệ với Moskva. Mùa hè năm 1925, Tưởng Kinh Quốc đến Hoàng Phố thảo luận với cha mình về kế hoạch du học tại Moskva.

Tưởng Giới Thạch không bằng lòng việc con trai sang Liên Xô du học, nhưng sau khi thảo luận với Trần Quả Phu (陳果夫) cuối cùng cũng đồng ý. Trong một cuộc phỏng vấn năm 1996, em trai Trần Quả Phu là Lập Phu khẳng định rằng nguyên nhân khiến Tưởng Giới Thạch chấp thuận là vì ông ta vẫn cần sự ủng hộ của Liên Xô trong giai đoạn quyền thống trị của ông ta bên trong Quốc dân đảng còn chưa vững chắc.

Moskva
Năm 1925, Tưởng Kinh Quốc sang Moskva học tại Đại học Trung Sơn Moskva. Tại Moskva, Kinh Quốc có tên tiếng Nga là Nikolai Vladimirovich Elizarov (Николай Владимирович Елизаров). Ông được đặt dưới sự giám sát của Karl Radek tại trường Đại học Lao động Cộng sản Phương Đông. Những bạn đồng khóa với ông đều là con cái trong những gia đình Trung Hoa có ảnh hưởng, đáng chú ý nhất là lãnh tụ Cộng sản Trung Hoa tương lai, Đặng Tiểu Bình. Kinh Quốc nhanh chóng đam mê chủ thuyết Cộng sản, nhất là Chủ nghĩa Trotsky; nhưng sau đó trong Đại thanh trừng, Joseph Stalin bí mật gặp riêng ông và ra lệnh cho ông công khai phê phán Chủ nghĩa Trotsky. Tưởng thậm chí còn nộp đơn xin gia nhập Đảng Cộng sản Liên Xô, nhưng bị từ chối.

Tuy nhiên, tháng 4 năm 1927, Tưởng Giới Thạch thanh trừng phái tả Quốc dân đảng và Đảng Cộng sản trong chính phủ trung ương, và trục xuất các cố vấn Xô viết. Sau vụ này, Tưởng Kinh Quốc viết một bài xã luận chỉ trích nặng nề hành động của cha mình, nhưng vẫn bị quản chế với tư cách một vị "khách" của Liên Xô mà thực tế là bị giam lỏng. Có giả thuyết về việc ông đã bị ép buộc phải viết bài xã luận đó, và người ta biết rằng vài năm trước đó, ông đã tận mắt chứng kiến những người bạn Trotskyist bị mật vụ Nga bắt giữ và hành quyết. Cùng với đó, Tưởng Kinh Quốc là một con át trong ván bài quan hệ Trung-Xô của Stalin. Thời gian này, Chính phủ Xô viết cho Tưởng Kinh Quốc đến lao động tại Nhà máy Cơ khí Ural, một nhà máy thép trên dãy Ural, Yekaterinburg, nơi ông gặp bà Faina Ipat'evna Vakhreva người Bạch Nga. Họ thành hôn ngày 15 tháng 3 năm 1935, bà về sau có tên tiếng Hoa là Tưởng Phương Lương. Tháng 12 cùng năm, con trai đầu của họ là Hiếu Văn ra đời. Con gái Hiếu Chương chào đời năm sau.

Tưởng Giới Thạch viết về tình hình này trong nhật ký, "Tôi không thể hi sinh lợi ích quốc gia vì con trai mình." Tưởng thậm chí còn từ chối trao đổi tù binh để đổi các lãnh tụ Đảng Cộng sản lấy con trai mình. Ông ta vẫn giữ thái độ kiên quyết không nhân nhượng đến tận năm 1937, và nói rằng "Tôi thà tuyệt hậu chứ không thể hi sinh lợi ích của quốc gia." Tưởng hoàn toàn không có ý định chấm dứt cuộc chiến chống cộng sản.

Stalin cuối cùng cũng cho phép Tưởng Kinh Quốc cùng người vợ Belarus và hai người con trở về Trung Hoa vào tháng 4 năm 1937 sau 12 năm sống tại Liên Xô. Lúc đó, phe Quốc dân dưới quyền Tưởng Giới Thạch và phe Cộng sản dưới quyền Mao Trạch Đông đã ký thỏa thuận ngừng bắn và thành lập Liên minh Quốc-Cộng lần thứ 2 để liên hợp kháng Nhật từ tháng 7. Stalin hi vọng người Trung Hoa sẽ giữ chân người Nhật khỏi vùng Viễn Đông Liên Xô, cũng như kết đồng minh cùng chống Nhật với Tưởng cha.

Sau khi trở về, cha ông cử cho ông một cố vấn, Từ Đạo Lâm, để giúp ông tái thích ứng với tình hình Trung Hoa. Tưởng Kinh Quốc đầu tiên được bổ nhiệm là chuyên viên tại tỉnh Giang Tây xa xôi, và có nhiều công lao trong việc huấn luyện quân đội cũng như chống tham nhũng, thuốc phiện và nạn mù chữ. Sau đó ông làm ủy viên Cán Nam (Hán tự: 贛南) từ năm 1939-1945; tại đó ông cấm hút thuốc, cờ bạc và mại dâm, quản lý hành chính, cũng như phát triển kinh tế xã hội địa phương. Những nỗ lực của ông được xem như một phép màu trong cuộc nội chiến tại Trung Hoa, có biệt danh là "Cán Nam tân chính" (贛南新政). Trong thời gian tại Cán Nam, từ năm 1940, ông thực hành một biện pháp gọi là "bàn thông tin công cộng", để dân chúng có thể đến gặp ông trực tiếp nếu họ có vấn đề gì, theo ghi chép, Tưởng Kinh Quốc đã tiếp tổng cộng 1,023 người trong năm 1942. Đối với lệnh cấm mại dâm và đóng cửa các nhà thổ, Tưởng cho những kỹ nữ trước đây vào làm công nhân trong nhà máy. Do lượng người tị nạn chiến tranh khổng lồ tại Cán Châu, hàng ngàn trẻ mồ côi phải sống trên đường phố; do đó vào tháng 6 năm 1942, Tưởng Kinh Quốc chính thức thành lập Làng trẻ em Trung Hoa (中華兒童新村) ở ngoại thành Cán Châu, với đầy đủ cơ sở vật chất như nhà trẻ, trường tiểu học, bệnh viện và trung tâm thể thao. Đó là những cải cách xã hội ông đã chứng kiến tại Liên Xô và cố gắng áp dụng chúng tại Trung Quốc. Cuối những năm 1930, ông gặp Vương Thăng, về sau trở thành cố vấn thân cận của ông trong suốt 50 năm.

Tổ chức bán quân sự "Đoàn thanh niên Tam Dân chủ nghĩa" do Tưởng kiểm soát. Tưởng cũng hay dùng cụm từ "bọn đại tư sản" với ý miệt thị khi nói về Khổng Tường Hy và Tống Tử Văn.

Tưởng và vợ có thêm hai con trai, Hiếu Vũ, sinh tại Trùng Khánh, và Hiếu Dũng, sinh tại Thượng Hải. Ông cũng có hai người con riêng với Chương Á Nhược năm 1941, là 2 anh em sinh đôi: Chương Hiếu Từ và Chương Hiếu Nghiêm. (Chú ý chữ Hiếu đại diện cho thế hệ đời con của Kinh Quốc, dù là con chính thức hay con riêng.)

Vấn đề con tin
Jung Chang và Jon Halliday khẳng định rằng Tưởng Giới Thạch để cho quân Cộng sản trốn thoát trong Vạn lý Trường chinh, vì ông muốn con trai Tưởng Kinh Quốc được Joseph Stalin thả về. Điều này trái ngược với hồi ký của Tưởng Giới Thạch, rằng "Tôi không thể hi sinh lợi ích quốc gia vì con trai mình." Tưởng thậm chí còn từ chối trao đổi tù binh để đổi các lãnh tụ Đảng Cộng sản lấy con trai mình. Năm 1937, ông ta một lần nữa khẳng định: "Tôi thà tuyệt hậu chứ không thể hi sinh lợi ích của quốc gia." Tưởng hoàn toàn không có ý định chấm dứt cuộc chiến chống cộng sản. Tưởng Giới Thạch thúc giục các tướng họ Mã ở Tây Bắc Trung Hoa chặn đánh quân Cộng sản, thậm chí còn cho phép Tỉnh trưởng Thanh Hải ở lại nhiệm sở vì ông ta có công tiêu diệt cả một quân đoàn Cộng sản.

Chang và Halliday cũng khẳng định rằng Tưởng Kinh Quốc bị "bắt cóc", trong khi thực tế là ông đi du học Liên Xô với sự chấp thuận của Tưởng Giới Thạch.

Các chính sách kinh tế tại Thượng Hải

Sau Chiến tranh Trung-Nhật và trong giai đoạn Nội chiến Trung Hoa, Tưởng Kinh Quốc từng đến Thượng Hải một thời gian, chịu trách nhiệm tiêu diệt nạn tham nhũng và siêu lạm phát. Ông ra tay rất kiên quyết vì lo sợ rằng Quốc dân đảng sẽ mất lòng dân do những tệ nạn này. Được giao nhiệm vụ bắt giữ những gian thương đầu cơ tích trữ lương thực để trục lợi, ông trấn an cộng đồng thương nhân rằng ông chỉ nhắm vào những phần tử đầu cơ đại quy mô.

Kinh Quốc áp dụng mô hình của Liên Xô, bắt đầu một cuộc cách mạng xã hội bằng cách tấn công vào tầng lớp thương nhân trung lưu. Ông cũng cho hạ thấp giá cả để tăng cường sự ủng hộ từ tầng lớp lao động.

Khi những cuộc bạo động của các chủ thương bị phá sản vì mất hết vốn tiết kiệm nổ ra, Kinh Quốc bắt đầu tấn công vào tầng lớp giàu có, tịch thu tài sản và ra lệnh bắt giữ họ. Con trai của trùm xã hội đen Đỗ Nguyệt Thăng cũng bị ông bắt giữ. Kinh Quốc ra lệnh cho các đặc vụ Quốc dân đảng tập kích vào các kho hàng của Tập đoàn phát triển Dương Tử của Khổng Tường Hy và Khổng gia, vì công ty này bị cáo buộc tàng trữ lương thực. Vợ Khổng là Tống Ái Linh là chị gái Tống Mỹ Linh, mẹ kế của Kinh Quốc. Con trai Khổng là David bị bắt. Họ Khổng đáp trả bằng cách đe dọa sẽ tiết lộ những thông tin mật của Tưởng. Cuối cùng David được thả, còn Kinh Quốc phải từ chức, chấm dứt giai đoạn hợp tác với giới thương gia Thượng Hải.

Sự nghiệp chính trị tại Đài Loan

Sau khi phe Quốc dân mất đại lục về tay phe Cộng sản, Tưởng Kinh Quốc theo cha mình sang Đài Loan. Ngày 8 tháng 11 năm 1949, thủ đô Trung Hoa Dân Quốc dời từ Thành Đô về Đài Bắc, và sáng ngày 10 tháng 12 năm 1949, lực lượng Cộng sản tiến chiếm Thành Đô, thành phố cuối cùng trên đại lục do Quốc dân đảng kiểm soát. Tại đây Tưởng Giới Thạch và con trai Tưởng Kinh Quốc đã đích thân chỉ huy phòng thủ thành phố từ Học viện Quân sự Trung ương Thành Đô, trước khi lên chiếc máy bay Mỹ Linh bay về Đài Loan; họ không bao giờ trở lại được đại lục.

Năm 1950, Tưởng cha bổ nhiệm Tưởng con làm Tư lệnh Cảnh vệ, ông giữ chức này tới năm 1965. Một kẻ thù của Tưởng gia là Ngô Quốc Trinh bị Tưởng Kinh Quốc loại khỏi chức Chủ tịch tỉnh Đài Loan và phải trốn sang Hoa Kỳ năm 1953. Được đào tạo tại Liên Xô, Tưởng Kinh Quốc tiến hành một cuộc cải tổ quân đội theo kiểu Xô viết bên trong Quân lực Trung Hoa Dân Quốc, tái tổ chức và Xô viết hóa các cơ cấu quân đội, các hoạt động và cơ cấu của Quốc dân đảng được đưa vào toàn thể quân đội. Người chống đối việc này là Tôn Lập Nhân, từng được đào tạo tại Học viện Quân sự Virginia tại Hoa Kỳ. Tưởng đạo diễn một phiên tòa gây tranh cãi và ra lệnh bắt giữ tướng Tôn Lập Nhân vào tháng 8 năm 1955, với cáo buộc âm mưu làm chính biến với sự hỗ trợ của CIA chống lại Tưởng Giới Thạch và Quốc dân đảng. Tướng Tôn là một anh hùng chiến tranh tại Mặt trận Miến Điện chống Nhật, nên chỉ bị giam lỏng tại nhà tới sau khi Tưởng Kinh Quốc mất năm 1988. Ông cũng cho phép tùy tiện bắt giữ và tra tấn tù nhân. Những hoạt động của Tưởng Kinh Quốc trong thời gian giữ chức Tư lệnh Cảnh vệ vẫn bị chỉ trích mạnh mẽ là mở màn một thời kỳ vi phạm nhân quyền kéo dài tại Đài Loan.

Từ năm 1955-1960, Tưởng giám sát việc hoàn thành hệ thống đường cao tốc tại Đài Loan. Tưởng cha thăng chức cho con trai lên Bộ trưởng Quốc phòng từ năm 1965-1969. Ông là Phó thủ tướng từ năm 1969-1972, từng thoát chết trong một vụ ám sát khi đang viếng thăm Hoa Kỳ vào năm 1970. Sau đó ông được bổ nhiệm Thủ tướng từ năm 1972-1978. Những năm cuối đời Tưởng Giới Thạch, Tưởng cha dần dần bàn giao quyền lực cho con, và khi ông chết vào tháng 4 năm 1975, chức Tổng thống được trao lại cho Nghiêm Gia Cam, còn Tưởng Kinh Quốc kế thừa vị trí lãnh đạo Quốc dân đảng (ông chọn chức danh "Chủ tịch" thay vì chức danh "Tổng tài" của cha ông).

Nhiệm kỳ Tổng thống

Tưởng chính thức được Quốc hội bầu làm Tổng thống Trung Hoa Dân Quốc kế nhiệm Nghiêm Gia Cam vào ngày 20 tháng 5 năm 1978. Ông tái đắc cử năm 1984. Luc đó, Quốc hội bao gồm toàn những nghị sĩ "muôn năm", từng được bầu ra trong giai đoạn 1947-48 trước khi đại lục thất thủ và được giữ ghế vô thời hạn.

Trong những năm đầu nhiệm kỳ, Tưởng duy trì hầu hết những chính sách độc tài của cha mình, tiếp tục cai trị Đài Loan bằng quân đội và luật lệ nghiêm khắc kể từ khi phe Quốc dân rút về đây. Trong một bước đi làm thay đổi những chính sách công nghiệp và kinh tế độc đoán của Tưởng cha, Kinh Quốc tiến hành "14 dự án xây dựng lớn", "10 dự án xây dựng lớn" và "12 dự án phát triển mới", góp phần tạo nên "Phép màu Đài Loan." Một trong những thành tựu lớn nhất của ông là thúc đẩy công nghiệp hóa, hiện đại hóa nền kinh tế, giúp Đài Loan tăng trưởng 13%/năm, có thu nhập đầu người $4,600, với dự trữ ngoại tệ lớn thứ hai thế giới. Những chính sách kinh tế của Tưởng Kinh Quốc cũng tương tự với những kế hoạch kinh tế của Stalin ở chỗ nhà nước tăng cường tiết kiệm để tập trung đầu tư vào cơ sở hạ tầng và những ngành công nghiệp quan trọng. Nhà nước đóng vai trò lớn trong việc khuyến khích và hỗ trợ khu vực tư nhân phát triển nhất là trong các ngành công nghiệp. Có thể ông đã học Stalin vì ông từng có thời gian dài sống ở Liên Xô tuy nhiên Tưởng Kinh Quốc khác Stalin ở chỗ ông đã kết hợp ưu điểm của kế hoạch và thị trường để tạo ra sự phát triển thần kỳ của Đài Loan.

Tuy nhiên, tháng 12 năm 1978, Tổng thống Hoa Kỳ Jimmy Carter tuyên bố rằng Hoa Kỳ sẽ ngưng thừa nhận Trung Hoa Dân Quốc là chính phủ hợp hiến của Trung Quốc. Theo Đại luật quan hệ Đài Loan, Mỹ vẫn tiếp tục bán vũ khí cho Đài Loan, nhưng đạo luật này lại cố tình nói mơ hồ về khả năng Mỹ bảo vệ Đài Loan trong trường hợp xảy ra xung đột. Hoa Kỳ cũng chấm dứt mọi liên lạc với chính phủ Tưởng và rút hết quân khỏi hòn đảo.

Trong một nỗ lực đưa thêm nhiều người gốc Đài Loan vào bộ máy hành chính, Tưởng Kinh Quốc đưa viên Tổng cục trưởng Tổng cục Quân chính đầy tham vọng là Tướng Vương Thăng, sang Paraguay làm Đại sứ (tháng 11 năm 1983) và đích thân lựa chọn Lý Đăng Huy làm Phó tổng thống Trung Hoa Dân Quốc (chính thức được bầu lên vào tháng 5 năm 1984), trở thành ứng cử viên số 1 thừa kế chức vụ Tổng thống.

Năm 1987, Tưởng cuối cùng cũng chấm dứt tình trạng thiết quân luật và cho phép dân Đài Loan viếng thăm người thân tại đại lục. Dưới thời ông, sự kiểm soát chính trị được dỡ bỏ và các đối thủ của Quốc dân đảng không còn bị cấm hội họp công khai hay xuất bản báo chí nữa. Các đảng phái đối lập, dù vẫn còn là bất hợp pháp, được cho phép hình thành mà không bị bắt bớ đàn áp. Khi Đảng Dân Tiến thành lập năm 1986, Tổng thống Tưởng bác bỏ những kiến nghị yêu cầu giải tán đảng này hay trừng phạt các lãnh tụ của đảng, nhưng các ứng cử viên của đảng vẫn phải tranh cử với tư cách độc lập trong phong trào Đảng ngoại.

Cái chết và di sản

Tưởng qua đời vì trụy tim và xuất huyết tại Đài Bắc ở tuổi 78. Cũng như cha mình, ông được quàn tạm tại trấn Đại Khê, huyện Đào Viên, nhưng một lăng mộ riêng được xây dựng tại Đầu Liêu, cách nơi chôn cất cha ông một dặm. Tưởng gia hi vọng chôn cất cả hai người tại Phụng Hóa một khi khôi phục được đại lục. Nhà soạn nhạc Hoàng Hữu Đệ (黃友棣) viết bài hát tưởng niệm Tưởng Kinh Quốc năm 1988. Tháng 1 năm 2004, Tưởng Phương Lương yêu cầu chôn cất 2 cha con tại Nghĩa trang quân đội Ngũ Chỉ Sơn, Tịch Chỉ, huyện Đài Bắc (nay là thành phố Tân Bắc). Một tang lễ cấp nhà nước được dự định tổ chức vào mùa xuân năm 2005, nhưng bị trì hoãn đến mùa đông cùng năm. Tang lễ bị trì hoãn vô thời hạn sau cái chết của con dâu cả của Tưởng Kinh Quốc, vốn tạm đứng đầu gia tộc họ Tưởng sau cái chết của Tưởng Phương Lương vào năm 2004. Tưởng Phương Lương và Tống Mỹ Linh đã đồng ý vào năm 1997 rằng Tưởng cha sẽ được chôn cất trước, nhưng về sau vẫn sẽ cải táng về đại lục.

Không giống cha mình là Tưởng Giới Thạch, Tưởng Kinh Quốc có tiếng tăm tốt với dân bản địa cho đến ngày nay. Quốc dân đảng thường khơi dậy những ký ức và hình ảnh của ông cho những chiến dịch tranh cử, vì người kế nhiệm Tưởng trên chức Tổng thống và Chủ tịch Quốc dân đảng là Lý Đăng Huy ủng hộ chủ thuyết Đài Loan của người Đài Loan. Tuy nhiên, chính Tưởng Kinh Quốc cũng công nhận rằng ông đã trở thành "người Đài Loan" sau khi rời khỏi đại lục năm 1949.

Trong phong trào Đảng ngoại và về sau là Liên minh Toàn Lam, những ý kiến về Tưởng Kinh Quốc rất trái ngược nhau. Trong khi những người ủng hộ tự do chính trị công nhận những nỗ lực chấm dứt chế độ độc tài của ông, họ cũng chỉ ra rằng Đài Loan vẫn duy trì chế độ độc tài trong suốt những năm đầu, và chỉ bắt đầu dân chủ hóa trong những năm cuối nhiệm kỳ của ông. Tuy nhiên, trong Liên minh Toàn Lục, những nỗ lực và sự cởi mở kinh tế của ông được công nhận.

Dưới thời Tổng thống Trần Thủy Biển, hình ảnh của Tưởng Kinh Quốc và cha ông dần biến mất khỏi các tòa nhà công cộng. AIDC, công ty phòng không Trung Hoa Dân Quốc, đặt tên cho chiếc AIDC F-CK Indigenous Defense Fighter là Kinh Quốc để tưởng nhớ ông.

Tất cả những người con của ông đều du học nước ngoài, 2 trong số họ kết hôn tại Hoa Kỳ. Chỉ có hai người con còn sống: John Chiang (Tưởng Hiếu Nghiêm) là một chính trị gia Quốc dân đảng quan trọng, và Tưởng Hiếu Chương cùng con cháu đang sống tại Mỹ.

Chú thích

Xem thêm
 Tưởng Giới Thạch
 Tống Mỹ Linh
 Lịch sử Trung Hoa Dân Quốc
 Tổng thống Trung Hoa Dân Quốc
 Chính trị Trung Hoa Dân Quốc
 Chiến tranh Trung-Nhật
 Quân đội Cách mạng Quốc dân
 Trung Quốc Quốc dân đảng

Liên kết ngoài

 ROC Government biography
 Tưởng nhớ Tưởng Kinh Quốc
 1981 GIO video: Hello, Mr. Tổng thống Tưởng Kinh Quốc và nhân dân của ông
 Website chính thức của Trung Quốc Quốc Dân đảng

|-

|-

Tổng thống Trung Hoa Dân Quốc
Tín hữu Kitô giáo Trung Quốc
Người cộng sản
Thượng tướng Trung Hoa Dân Quốc
Bộ trưởng Quốc phòng Trung Hoa Dân quốc
Thủ tướng Trung Hoa Dân Quốc
Chủ tịch Trung Quốc Quốc dân Đảng
Tử vong vì bệnh tim mạch


title: Callimormus

text:
Callimormus là một chi bướm ngày thuộc họ Bướm nâu.

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Moncini


title: Saint-Aubin-Montenoy

text:
Saint-Aubin-Montenoy là một xã ở tỉnh Somme, vùng Hauts-de-France, Pháp.

Địa lý
Thị trấn này có cự ly khoảng 14 dặm Anh về phía tây nam của Amiens, trên đường D153.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Somme

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Saint-Aubin-Montenoy trên trang mạng của INSEE

Xã của Somme


title: Cantallops

text:
Cantallops là một đô thị trong comarca Alt Empordà, Girona, Catalonia, Tây Bna Nha.

Biến động dân số

Tham khảo

 Panareda Clopés, Josep Maria; Rios Calvet, Jaume; Rabella Vives, Josep Maria (1989). Guia de Catalunya, Barcelona:Caixa de Catalunya. ISBN 84-ngày 83 tháng 1 năm 7135 (Spanish). ISBN 84-ngày 81 tháng 2 năm 7135 (Catalan).

Liên kết ngoài
Official website
Information - Generalitat de Catalunya
Statistical Information - Institut d'Estadística de Catalunya

Alt Empordà
Đô thị ở Girona
Khu dân cư ở Alt Empordà


title: Gueux, Marne

text:
Gueux là một xã thuộc tỉnh Marne trong vùng Grand Est đông nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 110 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Marne


title: Khu Merton của Luân Đôn

text:
Khu Merton của Luân Đôn (tiếng Anh: London Borough of Merton) là một khu tự quản Luân Đôn nằm ở tây nam Luân Đôn, Anh.

Khu tự quản được thành lập theo Đạo luật Chính phủ Luân Đôn vào năm 1965 bằng cách kết hợp nhiều khu tự quản đô thị. Tên gọi hiện có bắt nguồn từ thị xã lâu đời Merton từng nằm tại trung tâm của khu vực mà ngày nay là Nam Wimbledon. Merton đã được lựa chọn như một thỏa hiệp có thể chấp nhận được, sau một vụ tranh chấp giữa Wimbledon và Mitcham về tên gọi mới.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Hội đồng Khu tự quản Merton của Luân Đôn

Merton


title: Villecomtal-sur-Arros

text:
Villecomtal-sur-Arros  là một xã thuộc tỉnh Gers trong vùng Occitanie miền nam nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Gers

Tham khảo

Villecomtalsurarros


title: Demotina vietnamica

text:
Demotina vietnamica là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Eroshkina miêu tả khoa học năm 1992.

Chú thích

Tham khảo

Demotina


title: Synaptocochlea belmonti

text:
Synaptocochlea belmonti là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Trochidae, họ ốc đụn.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Synaptocochlea


title: Ataxocerithium

text:
Ataxocerithium là một chi ốc biển nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Cerithiidae.

Các loài

Các loài trong chi Ataxocerithium bao gồm:
 Ataxocerithium abbreviatum (Brazier, 1877)
 Ataxocerithium abnormale (Sowerby III, 1903)
 Ataxocerithium applenum Iredale, 1936
 Ataxocerithium beasleyi Cotton & Godfrey, 1938
 Ataxocerithium eximium Houbrick, 1987
 Ataxocerithium gemmulatum (Woolacott, 1957)
 Ataxocerithium huttoni Cossmann, 1895
 Ataxocerithium pullum
 Ataxocerithium pyramidale
 Ataxocerithium scruposum Iredale, 1936
 Ataxocerithium serotinum (Adams, 1855)
Các loài được đưa vào đồng nghĩa
 † Ataxocerithium perplexum Marshall & Murdoch, 1919: đồng nghĩa của Zeacumantus lutulentus (Kiener, 1842)

Chú thích

Tham khảo

Cerithiidae


title: Clathurella clathra

text:
Clathurella clathra là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Clathurellidae, họ ốc cối.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

clathra


title: Liotrichus ligneus

text:
Liotrichus ligneus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1879.

Chú thích

Tham khảo

Liotrichus


title: Tiếng Serbia-Croatia

text:
Tiếng Serbia-Croatia còn gọi là tiếng Serb-Croat, tiếng Serb-Croat-Bosna (SCB), tiếng Bosna-Croatia-Serbia (BCS) hay tiếng Bosna-Croatia-Montenegro-Serbia (BCMS), là một ngôn ngữ Nam Slav và là ngôn ngữ chính của Serbia, Croatia, Bosna và Hercegovina và Montenegro. Đây là một ngôn ngữ đa tâm với bốn dạng chuẩn có thể thông hiểu lẫn nhau.

Các phương ngữ Nam Slav về mặt lịch sử từng tạo nên một dãy phương ngữ. Bởi lịch sử của khu vực, nhất là bởi sự bành trướng của đế quốc Ottoman, đã dẫn đến sự xáo trộn về ngôn ngữ và tôn giáo tại đây. Do sự di cư, tiếng Shtokavia trở thành phương ngữ phổ biến nhất miền tây Balkan, mở rộng về phía tây, nơi mà Chakavia và Kajkavia từng chiếm giữ. Người Bosna, người Croat và người Serb khác biệt nhau về tôn giáo và về lịch sử từng thuộc những vùng văn hóa khác nhau, dù họ đã sống kế cạnh nhau trong một thời gian dài, dưới sự cai trị của những vị vua ngoại quốc.

Tiếng Serbia-Croatia được chuẩn hóa trong Hiệp định văn học Viên vào giữa thế kỷ 19 bởi những nhà văn và nhà ngữ văn Croatia và Serbia, nhiều thập kỷ trước khi nhà nước Nam Tư được thành lập. Có ít sự khác biệt giữa dạng chuẩn văn học tiếng Serbia và tiếng Croatia, cả hai đều dựa trên một tiểu phương ngữ của tiếng Shtokavia, là Đông Hercegovinia. Thế kỷ 20, tiếng Serbia-Croatia đóng vai trò ngôn ngữ chính thức của vương quốc Nam Tư (khi đó được gọi là "tiếng Serb-Croat-Slovenia") và sau đó là của Cộng hòa Liên bang Xã hội chủ nghĩa Nam Tư. Sự giải tán Nam Tư đã ảnh hưởng đến quan điểm ngôn ngữ của người dân, nên tiếng Serbia-Croatia bị phân chia theo ranh giới dân tộc và chính trị. Tiếng Bosna được chọn làm ngôn ngữ chính thức của Bosna và Hercegovina, còn tiếng Montenegro đang trong quá trình được chuẩn hóa. Tiếng Serbia-Croatia phân chia thành tiếng Serbia, tiếng Croatia, tiếng Bosna, tiếng Montenegro và đôi khi Bunjevac.

Giống những ngôn ngữ Nam Slav khác, tiếng Serbia-Croatia có hệ thống ngữ âm tương đối đơn giản, với 5 nguyên âm và 25 phụ âm. Ngữ pháp được thừa hưởng từ ngôn ngữ Slav nguyên thủy, với sự biến tố phức tạp, lưu giữ 7 cách ngữ pháp, thể hiện ở danh từ, đại từ và tính từ. Động từ được chia theo thể chưa hoàn thành và hoàn thành, với một hệ thống thì tương đối phức tạp. Tiếng Serbia-Croatia là một ngôn ngữ có xu hướng bỏ đại từ với cấu trúc câu mềm dẻo, chủ–động–tân là cấu trúc cơ sở. Nó có thể được viết bằng bảng chữ cái Kirin Serbia hoặc bảng chữ cái Latinh của Gaj.

Ghi chú

Tham khảo

Đọc thêm
Banac, Ivo: Main Trends in the Croatian Language Question, Yale University Press, 1984
Branko Franolić, Mateo Zagar: A Historical Outline of Literary Croatian & The Glagolitic Heritage of Croatian Culture, Erasmus & CSYPN, London & Zagreb 2008 ISBN 978-953-6132-80-5
Franolić, Branko: A Historical Survey of Literary Croatian, Nouvelles éditions latines, Paris, 1984.
Franolić, Branko: Language Policy in Yugoslavia with special reference to Croatian, Paris, Nouvelles Editions Latines 1988
Ivić, Pavle: Die serbokroatischen Dialekte, the Hague, 1958

Magner, Thomas F.: Zagreb Kajkavian dialect. Pennsylvania State University, 1966
Magner, Thomas F.: Introduction to the Croatian and Serbian Language (Revised ed.). Pennsylvania State University, 1991
Murray Despalatović, Elinor: Ljudevit Gaj and the Illyrian Movement. Columbia University Press, 1975.
Zekovic, Sreten & Cimeša, Boro: Elementa montenegrina, Chrestomatia 1/90. CIP, Zagreb 1991

Liên kết ngoài

 Ethnologue15th edition of the Ethnologue (released 2005) shows changes in this area:
 Previous Ethnologue entry for Serbo-Croatian
 Ethnologue 15th Edition report on western South Slavic languages .
 Integral text of Novi Sad Agreement (In Serbo-Croatian).
 IKI Translate: Translating between different dialects of Serbo-Croatian
 Serbian and Croatian alphabets at Omniglot.
 Serbian, Croatian, Bosnian, Or Montenegrin? Or Just 'Our Language'?, Radio Free Europe, ngày 21 tháng 2 năm 2009

Ngôn ngữ tại Serbia
Ngôn ngữ tại Vojvodina
Ngôn ngữ tại Kosovo
Ngôn ngữ tại Bosna và Hercegovina
Ngôn ngữ tại Croatia
Ngôn ngữ tại Slovenia
Ngôn ngữ tại Montenegro
Ngôn ngữ Nam Slav


title: Pollanisus calliceros

text:
Pollanisus calliceros là một loài bướm đêm thuộc họ Zygaenidae. Nó được tìm thấy ở Tasmania, Victoria và New South Wales.

Chiều dài cánh trước là 6.5–8 mm đối với con đực. There is one generation con trưởng thành bay vào giữa hè.

Phụ loài
Pollanisus calliceros calliceros Turner, 1926 (Tasmania, vùng núi của Victoria và southernmost New South Wales)
Pollanisus calliceros azurea Tarmann, 2005 (mountains of central và miền bắc New South Wales)

Tham khảo

Liên kết ngoài
Australian Faunal Directory
Zygaenid moths of Australia: a revision of the Australian Zygaenidae

Pollanisus


title: Phước Tiến (xã)

text:
Phước Tiến là một xã thuộc huyện Bác Ái, tỉnh Ninh Thuận, Việt Nam.

Địa lý
Xã Phước Tiến nằm ở phía tây huyện Bác Ái, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp các xã Phước Thắng và Phước Đại
Phía tây giáp xã Phước Tân
Phía nam giáp huyện Ninh Sơn
Phía bắc giáp xã Phước Tân và tỉnh Khánh Hòa.

Xã có diện tích 76,30 km², dân số năm 2019 là 4.171 người, mật độ dân số đạt 55 người/km².

Lịch sử
Trước đây, Phước Tiến là một xã thuộc huyện Ninh Sơn.

Ngày 28 tháng 11 năm 1983, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định 140-HĐBT. Theo đó, sáp nhập hai xã Phước Tân và Phước Tiến thành xã Trà Co.

Ngày 29 tháng 8 năm 1994, Chính phủ ban hành Nghị định số 104/CP. Theo đó, chia lại xã Trà Co thành hai xã Phước Tân và Phước Tiến.

Ngày 6 tháng 11 năm 2000, huyện Ninh Sơn được chia thành hai huyện Ninh Sơn và Bác Ái, xã Phước Tiến chuyển sang trực thuộc huyện Bác Ái.

Ngày 21 tháng 9 năm 2007, Chính phủ ban hành Nghị định 147/2007/NĐ-CP. Theo đó, điều chỉnh 3.259,39 ha diện tích tự nhiên của xã Phước Tiến để thành lập xã Phước Thắng mới.

Sau khi điều chỉnh địa giới hành chính, xã Phước Tiến còn lại 7.616,61 ha diện tích tự nhiên và 3.020 người.

Chú thích

Liên kết ngoài


title: Capistrano, Vibo Valentina

text:
Capistrano là một đô thị ở tỉnh Vibo Valentia trong vùng Calabria, có cự ly khoảng 35 km về phía tây namcủa Catanzaro và khoảng 20 km về phía đông của Vibo Valentia. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 1.147 người và diện tích là 21 km².

Đô thị Capistrano có các frazione (đơn vị trực thuộc) Nicastrello.

Capistrano giáp các đô thị: Chiaravalle Centrale, Filogaso, Maierato, Monterosso Calabro, San Nicola da Crissa, San Vito sullo Ionio, Torre di Ruggiero.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 web.tiscali.it/capistranovv/

Đô thị tỉnh Vibo Valentia


title: Münchenbernsdorf

text:
Münchenbernsdorf là một thị xã thuộc huyện Greiz, ở bang Thüringen, Đức. Đô thị này có diện tích km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là người. Đô thị này có khoảng cách khoảng 16 km về phía tây nam của Gera.

Tham khảo


title: We Made It

text:
"We Made It" là một đĩa đơn quảng bá của rapper Busta Rhymes hợp tác với ban nhạc rock người Mỹ Linkin Park. Bài hát nằm trong album phòng thu thứ 8 của Busta Rhymes, Back on My BS, nhưng sau đó đã bị xóa khỏi danh sách ca khúc vì album được phát hành thông qua một hãng đĩa khác, trong khi "We Made It" lại là bài hát cuối cùng của Busta Rhymes khi còn thuộc Interscope. Bài hát được sản xuất bởi Cool & Dre, với sự sản xuất bổ sung của Mike Shinoda và Brad Delson của Linkin Park. Bài hát được phát hành vào ngày 29 tháng 4 năm 2008. Đây là đĩa thu âm cuối cùng của Busta Rhymes với Aftermath Entertainment.

Bài hát ra mắt và đạt vị trí cao nhất trên bảng xếp hạng Billboard Hot 100 ở vị trí thứ 65.  Bài hát ra mắt ở vị trí thứ 14 trên UK Singles Chart (Bảng xếp hạng Đĩa đơn Vương quốc Anh), trở thành bản hit thứ 12 của Rhymes và thứ 10 của Linkin Park xếp hạng trong top 20 tại Vương quốc Anh. Đĩa đơn xếp hạng cao nhất ở vị trí thứ 10 và giữ nguyên vị trí đó sau khi phát hành bản vật lý. Đĩa đơn cũng đạt được thành công đáng kể ở Đức, xếp hạng cao nhất ở vị trí thứ 11 trên Bảng xếp hạng đĩa đơn Đức.

Hoàn cảnh
Dre ban đầu được dự định sẽ hát phần hook, cho đến khi Rhymes nghe beat và ý tưởng đưa Linkin Park vào đó cứ "xuất hiện trong đầu ông".

Bài hát được trình diễn lần đầu tiên vào ngày 2 tháng 5 năm 2008 trong buổi hòa nhạc của Busta tại Club Index ở Đức. Buổi biểu diễn đầu tiên với Linkin Park là tại phòng thu tập dượt của họ Third Encore vào ngày 25 tháng 5 năm 2008, trước một khán giả gồm 14 thành viên của câu lạc bộ người hâm mộ Linkin Park, những người đã được bất ngờ đưa đến đó.

Bài hát xuất hiện trong nhạc nền của Madden NFL 09 và nó được sử dụng làm bài hát chủ đề cho chương trình truyền hình giải NBA Western Conference Finals 2008. Đây là lần thứ 2 một bài hát của Shinoda được sử dụng trong trận play-off NBA, bài đầu tiên là "Remember the Name" của Fort Minor.

Trong lúc chứng kiến chiến thắng bầu cử Tổng thống năm 2008 của Barack Obama, Busta bắt đầu ăn mừng và hát đoạn điệp khúc "We Made It".

Video âm nhạc
Video âm nhạc được công chiếu cả ngày trên BET vào thứ Ba, ngày 29 tháng 4, cùng ngày với video cho đĩa đơn đầu tiên của album, "Don't Touch Me (Throw da Water on 'em)." Video cũng được công chiếu trong 24 giờ trên Yahoo! Music duy nhất ngày 29/4. Cùng ngày hôm đó, "We Made It" đã lên sóng các đài phát thanh trên toàn thế giới. Video cũng có sự xuất hiện của các khách mời từ Styles of Beyond, Bishop Lamont và Lamar Odom. Chris Robinson đạo diễn video.

Video này cũng đánh dấu một trong những lần xuất hiện đầu tiên của tai nghe Beats.

Danh sách ca khúc

Nhân sự

 Busta Rhymes - đọc rap
 Eddie "Crack Keys" Montilla - bàn phím
 Cool & Dre - tất cả các nhạc cụ khác
 Neil Pogue - kỹ sư phối âm
 Gina Victoria và Rande Johnson - kỹ sư thu âm

 Linkin Park

 Chester Bennington - ca sĩ
 Mike Shinoda - đọc rap, guitar
 Brad Delson - guitar

Xếp hạng

Bảng xếp hạng hàng tuần

Bảng xếp hạng cuối năm

Tham khảo

Bài hát sáng tác bởi Mike Shinoda
Bài hát của Linkin Park
Đĩa đơn năm 2008
Bài hát năm 2008
Bài hát sáng tác bởi Marcello Valenzano
Bài hát sáng tác bởi Dre (nhà sản xuất)
Bài hát alternative hip hop
Bài hát sáng tác bởi Busta Rhymes
Bài hát của Busta Rhymes
Video âm nhạc do Chris Robinson đạo diễn


title: 23054 Thomaslynch

text:
23054 Thomaslynch (1999 XE42) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 7 tháng 12 năm 1999 bởi Nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1999
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Burow

text:
Burow là một đô thị thuộc huyện Mecklenburgische Seenplatte (trước thuộc Vorpommern-Greifswald (trước thuộc Demmin)), bang Mecklenburg-Vorpommern, Đức. Đô thị Burow có diện tích 17,33 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 1129 người.

Tham khảo

Xã của bang Mecklenburg-Vorpommern
Xã và đô thị ở huyện Mecklenburgische Seenplatte


title: Valloriate

text:
Valloriate là một đô thị tại tỉnh Cuneo trong vùng Piedmont của Italia, vị trí cách khoảng 90 km về phía tây nam của Torino và khoảng 15 km về phía tây nam của Cuneo. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 158 người và diện tích là 16,9 km².

Valloriate giáp các đô thị: Demonte, Gaiola, Moiola, Monterosso Granavà Rittana.

Population history

Tham khảo

Đô thị tỉnh Cuneo
Thành phố và thị trấn ở Piemonte


title: Emotions (album)

text:
Emotions là album phòng thu thứ hai của nghệ sĩ thu âm người Mỹ Mariah Carey, phát hành ngày 17 tháng 9 năm 1991 bởi Columbia Records. Khác với album phòng thu đầu tay mang chính tên cô năm 1990, Carey được tham gia kiểm soát sáng tạo đối với những bản thu âm cô sản xuất và thu âm. Ngoài ra, Emotions còn bao gồm những ảnh hưởng từ một loạt các thể loại nhạc khác nhau như soul, R&B, phúc âm và dòng nhạc ballad thập niên 1950, 1960 và 1970. Carey đã làm việc với một loạt các nhà sản xuất và nhà soạn nhạc, bao gồm Walter Afanasieff, người duy nhất cô tiếp tục cộng tác từ album trước. Ngoài ra, Carey đã viết lời và sản xuất với Robert Clivillés và David Cole từ C+C Music Factory và Carole King, người đã cùng cô sáng tác một bài hát.

Sau khi phát hành, Emotions nhận được những đánh giá trái chiều từ các nhà phê bình âm nhạc đương đại. Nó đạt vị trí thứ 4 trên bảng xếp hạng Billboard 200, gây ngạc nhiên cho giới chuyên môn sau thành công đột phá từ album đầu tay của Carey, đạt vị trí quán quân trong 11 tuần. Ngoài ra, album cũng đạt được những thành công tương đối bên ngoài Hoa Kỳ, lọt vào top 10 tại Úc, Canada, Hà Lan, New Zealand, Na Uy và Vương quốc Anh. Nó đặc biệt thành công tại Nhật Bản, đạt doanh số tiêu thụ hơn một triệu bản tại đây. Album đã bán được 8 triệu bản trên toàn thế giới.

Ba đĩa đơn thương mại đã được phát hành từ album. Bài hát chủ đề, được chọn làm đĩa đơn đầu tiên, trở thành đĩa đơn quán quân thứ năm của Carey trên bảng xếp hạng Billboard Hot 100, giúp cô trở thành nghệ sĩ duy nhất trong lịch sử có 5 đĩa đơn đầu tay liên tiếp làm được điều này. Ngoài ra, nó cũng đạt hạng nhất tại Canada, và lọt vào top 10 ở Pháp, Hà Lan và New Zealand. "Can't Let Go" được phát hành như là đĩa đơn thứ hai từ Emotions vào ngày 23 tháng 10 năm 1991. Do không được Columbia đầu tư phát hành rộng rãi ở các cửa hàng để thúc đẩy doanh thu của album, nó đã thất bại để trở thành đĩa đơn quán quân thứ sáu của Carey tại Hoa Kỳ, chỉ có thể vươn đến vị trí thứ 2. Ngoài ra, bài hát cũng chỉ đạt thành công hạn chế ở những khu vực khác, lọt vào top 20 ở Canada và Vương quốc Anh. Điều đó cũng xảy ra tương tự với đĩa đơn thứ ba và cũng là cuối cùng từ album, "Make It Happen" đạt vị trí thứ 5 tại Hoa Kỳ, và không gặt hái nhiều thành tựu trên thị trường quốc tế, khiến Columbia ngừng lại tất cả những chiến dịch quảng bá cho album.

Sự ủng hộ và đón nhận
Emotions đã không nhận được sự ủng hộ đáng kể như album đầu tay, và Carey một lần nữa bị chỉ trích nặng nề khi từ chối đi lưu diễn. Sau khi nhóm nhạc Milli Vanilli mắc vào những vụ scandal trong thời gian đó, các nhà phê bình tiếp tục công kích Carey vì họ cho rằng cô chỉ là "ca sĩ phòng thu" không thể trình diễn trước công chúng, và những nốt cao nổi tiếng kia chẳng qua là nhờ kỹ thuật thu âm. Cuối cùng, Carey nói cô không có tour diễn vì đang phải đối mặt với sự thiếu tự tin và không vững tâm trong việc biểu diễn trước công chúng. Cô thanh minh vấn đề của mình khi phát biểu rằng đa số các ca sĩ đều vượt qua được sự lo lắng trong thời gian họ trình diễn sống trước khi có hợp đồng thu âm, nhưng cô không có được kinh nghiệm trình diễn như vậy.

Emotions lần đầu tiên xuất hiện và đứng thứ tư tại Mỹ trên Billboard 200 với 129,000 bản tiêu thụ ngay trong tuần đầu, một bất ngờ theo sau thành công vang dội Mariah Carey. Đĩa nhạc có 27 tuần nằm trong top 20 và tổng cộng 55 tuần trên Billboard 200. Đây là album đầu tiên trong 4 album phòng thu của Carey không dẫn đầu bảng xếp hạng Billboard 200 cũng là album bán chậm nhất trước Glitter (2001), nhưng vẫn được RIAA chứng nhận 4 lần bạch kim vào 30 tháng 1 năm 2003. Năm 2005, album đã bán được 3.57 bản tại Mỹ theo Nielsen SoundScan, với 600.000 bản Columbia House đã tiêu thụ. Đĩa này nhận được thứ hạng tốt hơn tại Anh so với đĩa Mariah Carey, nằm trong top 5 và hơn 4 tuần top 75, tổng cộng 40 tuần. Album cũng thành công tại Canada (top 5) và Úc (top 10), 2 lần bạch kim ở cả hai nước trên, nhưng tại Mỹ nó không được tốt như Mariah Carey. Tại Brasil, album chỉ nhận được đĩa vàng, và thành công của Carey vẫn ở mức trung bình tại châu Âu. Năm 2007 Emotions đạt đến con số 8 triệu bản trên toàn thế giới.

Các đĩa đơn từ Emotions không phải là hit lớn và giống như album đầu chỉ có track tiêu đề là thành công bên ngoài Bắc Mỹ. Single đầu tiên, "Emotions", trở thành đĩa đơn thứ năm liên tiếp quán quân của Carey tại Mỹ, biến cô là người duy nhất có 5 đĩa đơn đầu tiên nằm trong top Billboard Hot 100. Và cũng nằm trong top 5 của Canada, nhưng không thể vượt qua top 20 tại Anh và Úc. "Can't Let Go" đứng thứ 2 ở Mỹ, đã phá vỡ một dọc các đĩa đơn quán quân của Carey, và chỉ có vị trí khiêm tốn ở những nơi khác: mặc dù nằm trong top ten Canada nhưng bài hát vẫn vừa vặn trong top 20 tại Anh và cả thảy rớt khỏi top 40 tại Úc. "Make It Happen" thứ 5 tại Mỹ đồng thời là single đầu tiên nằm ngoài top 10 ở Canada, nhưng lại giành được vị trí trong phạm vi top 20 tại Anh và top 40 tại Úc. Đĩa đơn thứ tư, "Till the End of Time", phát trên sóng radio ở Costa Rica và México như một nỗ lực làm tăng doanh thu của album. Bởi ca khúc có được một vị trí rất nhỏ trên bảng xếp hạng airplay, và tạo đường để phát hành đĩa MTV Unplugged EP, nhưng đã không được quảng bá rộng rãi như là một đĩa đơn

Danh sách bài hát

Thành phần thực hiện
Thành phần thực hiện của Emotions được trích từ Allmusic.

 Sản xuất bởi Walter Afanasieff, Mariah Carey, David Cole & Robert Clivlles
 Phối khí: Dana Jon Chapelle, Mariah Carey & Bob Rosa
 Kỹ thuật: Bruce Calder, Dana Jon Chapelle, Lolly Grodner, Acar S. Key, John Mathias, Bruce Miller, Craig Silvery & M.T. Silvia
 Chỉ đạo: Bob Ludwig
 Điều hành sản xuất: Tommy Mottola
 Trống: Walter Afansieff, Robert Clivilles, Steve Smith
 Bass: Will Lee, Carl James
 Synth Bass: Walter Afansieff
 Guitars: Vernon "Ice" Black, Cornell Dupree, Michael Landau, Paul Pesco
 Guitar Synth: Walter Afanasieff
 Keyboards, Piano, Organ, Synthesizers: Walter Afanasieff, David Cole, Ren Klyce
 Horns: Louis DelGatto, Lawrence Feldman, Earl Gardner, Keith O'Quinn, George Young
 Horns Arranged By Louis DelGatto

Xếp hạng

Xếp hạng tuần

Xếp hạng cuối năm

Chứng nhận

!scope="row"|Toàn cầu
|
|8,000,000

Tham khảo

Album năm 1991
Album của Mariah Carey
Album của Columbia Records


title: Danh sách tiểu hành tinh: 3001–4000

text:
! colspan="5" style="background-color:silver;text-align:center;" id="001"| 3001–3100 [ sửa]

! colspan="5" style="background-color:silver;text-align:center;" id="101"| 3101–3200 [ sửa]

! colspan="5" style="background-color:silver;text-align:center;" id="201"| 3201–3300 [ sửa]

! colspan="5" style="background-color:silver;text-align:center;" id="301"| 3301–3400 [ sửa]

! colspan="5" style="background-color:silver;text-align:center;" id="401"| 3401–3500 [ sửa]

! colspan="5" style="background-color:silver;text-align:center;" id="501"| 3501–3600 [ sửa]

! colspan="5" style="background-color:silver;text-align:center;" id="601"| 3601–3700 [ sửa]

! colspan="5" style="background-color:silver;text-align:center;" id="701"| 3701–3800 [ sửa]

! colspan="5" style="background-color:silver;text-align:center;" id="801"| 3801–3900 [ sửa]

! colspan="5" style="background-color:silver;text-align:center;" id="901"| 3901–4000 [ sửa]

Tham khảo

Danh sách các tiểu hành tinh theo số


title: Pseudorupilia ruficollis

text:
Pseudorupilia ruficollis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Fabricius miêu tả khoa học năm 1775.

Chú thích

Tham khảo

Pseudorupilia


title: Els Omells de na Gaia

text:
Els Omells de na Gaia là một đô thị trong tỉnh Lleida, cộng đồng tự trị Cataluña Tây Ban Nha. Đô thị Els Omells de na Gaia có diện tích là 13,5 ki-lô-mét vuông, dân số năm 2009 là 144 người với mật độ 10,67 người/km². Đô thị Els Omells de na Gaia có cự ly km so với tỉnh lỵ Lleida.

Tham khảo

Đô thị ở Lérida


title: Crangonyx grandimanus

text:
Crangonyx grandimanus là một loài giáp xác thuộc họ Crangonyctidae. Nó là loài đặc hữu của Hoa Kỳ.

Nguồn
 Inland Water Crustacean Specialist Group 1996. Crangonyx grandimanus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 9 tháng 8 năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

Động vật Mỹ
Crangonyx
Động vật được mô tả năm 1963


title: Chào mừng bạn đến Sticks

text:
Chào mừng bạn đến Sticks (tiếng Pháp: Bienvenue chez les Ch'tis) là bộ phim hài điện ảnh Pháp, do Maxime Quoilin viết kịch bản và Dany Boon
đạo diễn. Chi phí của bộ phim là 11 triệu euro (khoảng 15.300.000 USD).

Phim công chiếu năm 2008. Phim thu hút 20.479.826 khán giả Pháp, đứng thứ hai khán giả (trong lịch sử điện ảnh Pháp) tại các phòng vé của Pháp, đứng sau Titanic (20.758.887 vé)- theo CNC.
Tính đến ngày 28 tháng 2 năm 2010, bộ phim có 20,5 triệu người xem trong 23 tuần, qua đó phá kỷ lục của Cuộc tản bộ vĩ đại (phát hành năm 1966). Bộ phim thu về 194.000.000 USD riêng tại Pháp và 245.000.000 USD trên toàn thế giới.

Tại Liên hoan phim hài Quốc tế lần thứ 11 tại Alpe d'Huez, giành giải thưởng đặc biệt của ban giám khảo. Tại Liên hoan phim châu Âu tại Seville năm 2008 giành giải đặc biệt của công chúng...Phim cũng được đề cử giải César 2009: cho kịch bản gốc xuất sắc nhất, Được đề cử: Phim hay nhất (giải thưởng khán giả) của Giải thưởng phim châu Âu.

Sau khi phim công chiếu, một phiên bản mới (copy) của Ý có tên Benvenuti al Sud, đã được sản xuất và phát hành bởi Medusa trong năm 2010.

Nội dung

Diễn viên
 Kad Merad as Philippe Abrams, Head of the local postoffice
 Dany Boon as Antoine Bailleul, postman and carillon performer
 Zoé Félix as Julie, spouse of Philippe Abrams
 Lorenzo Ausilia-Foret as Raphaël Abrams
 Anne Marivin as Annabelle Deconinck
 Philippe Duquesne as Fabrice Canoli
 Guy Lecluyse as Yann Vandernoout
 Patrick Bosso as Policeman on A7
 Zinedine Soualem as Momo
 Jérôme Commandeur as Inspector Lebic
 Line Renaud as Antoine's mother
 Michel Galabru as Julie's uncle
 Stéphane Freiss as Jean
 Alexandre Carrière as Tony
 Jenny Clève as The old lady who sings the P'tit quinquin (Northern French hymn)
 Fred Personne as M. Vasseur
 Christophe Rossignon
 Guillaume Morand

Xem thêm
100 phim ăn khách nhất tại Pháp

Tham khảo

Liên kết ngoài

  Site officiel

Phim của Pathé
Phim của TF1
Phim của Canal+
Phim của CNC
Phim hài Pháp
Phim năm 2008
Phim Pháp
Phim lấy bối cảnh ở Pháp
Phim quay tại Pháp
Phim tiếng Pháp
Phim hãng Pathé
Phim hài thập niên 2000


title: Sân bay Storuman

text:
Sân bay Storuman  là một sân bay có cự ly khoảng 35 km về phía tây đông của Storuman, Thụy Điển, ở làng Gunnarn.

Sân bay này được xây làm căn cứ không quân (tên là Gunnarn). Các chuyến bay thương mại bắt đầu từ năm 1993. Năm 2006, sân bay này đã phục vụ 12.753 lượt khách.

Các hãng hàng không và tuyến bay
Avion Express (Stockholm-Arlanda), máy bay SAAB 340.

Tham khảo

Sân bay Thụy Điển
Hạt Västerbotten


title: Conus planorbis

text:
Conus planorbis là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae, họ ốc cối.

Giống như tất cả các loài thuộc chi Conus, chúng là loài săn mồi và có nọc độc. Chúng có khả năng "đốt" con người, do vậy khi cầm chúng phải hết sức cẩn thận.

Miêu tả

Phân bố

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

 The Conus Biodiversity website

Động vật được mô tả năm 1778
P


title: Baksei Chamkrong

text:
Baksei Chamkrong là một ngôi đền Ấn Độ giáo nhỏ thờ thần Shiva và được dùng để lưu giữ một bức hình bằng vàng của thần. Đền này nằm ở bên trái Angkor Thom tại cổng nam. Đền này được vua Harsavarman xây để tưởng nhớ người cha là Yasovarman. Ngôi đền này được hoàn thành bởi Rajendravarman II (944-968).

Tham khảo

Siêm Riệp
Kiến trúc Khmer
Di tích Campuchia
Di tích Angkor


title: Rouvres-Saint-Jean

text:
là một xã trong tỉnh Loiret, vùng Centre-Val de Loire bắc trung bộ nước Pháp.

Xem thêm
Commune của tỉnh Loiret

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Loiret


title: Brancourt-en-Laonnois

text:
Brancourt-en-Laonnois là một xã ở tỉnh Aisne, vùng Hauts-de-France thuộc miền bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Aisne

Tham khảo

Brancourtenlaonnois


title: Triaenodes columbicus

text:
Triaenodes columbicus là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Chú thích

Tham khảo

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Triaenodes


title: San Gervasio Bresciano

text:
San Gervasio Bresciano là một đô thị trong tỉnh tỉnh Brescia thuộc vùng Lombardia, Ý. Đô thị này có diện tích 10 km², dân số 1476 người. Các đô thị giáp ranh gồm: Alfianello, Bassano Bresciano, Cigole, Manerbio, Milzano, Pontevico

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Brescia
Thành phố và thị trấn ở Lombardia


title: Pete Wilson

text:
Peter Barton "Pete" Wilson  (sinh ngày 23 tháng 8 năm 1933) là một nhà chính trị Hoa Kỳ ở California, ông là đảng viên Đảng Cộng hòa Hoa Kỳ. Pete Wilson là Thống đốc thứ 36 của tiểu bang California giai đoạn 1991-1999, kết quả của hơn ba thập kỷ trong lĩnh vực công bao gồm tám năm làm Thượng nghị sĩ Hoa Kỳ (1983-1991), mười một năm làm Thị trưởng San Diego (1971-1982) và bốn năm là Dân biểu Tiểu Bang California (1967-1971).

Tiểu sử thời trẻ
Peter Barton Wilson sinh ngày 23 tháng 8, năm 1933, ở Lake Forest, Illinois, một vùng ngoại ô phía bắc Chicago. Cha mẹ của ông là James Wilson Boone và Margaret Callaghan Wilson. Cha ông là một nhân viên bán hàng đồ trang sức người sau này trở thành một giám đốc quảng cáo thành công. Gia đình Wilson chuyển đến St Louis, Missouri khi Pete đang học trường trung học cơ sở. Ở đó, ông đã nhận học Trường St. Louis Country Day, trường trung học tư nhân độc quyền, nơi ông đã giành được một giải thưởng trong năm cuối cấp học bổng kết hợp, điền kinh, và quyền công dân. Vào mùa thu năm 1952, Pete Wilson ghi danh theo học tại Đại học Yale ở New Haven, Connecticut, nơi ông nhận được một học bổng ROTC Hải quân Mỹ (Marine Corps), học chuyên ngành bằng tiếng Anh, tốt nghiệp cử nhân.
Sau khi tốt nghiệp từ Yale, Wilson phục vụ ba năm trong Thủy quân lục chiến là một sĩ quan bộ binh, cuối cùng trở thành một trung đội trưởng. Sau khi hoàn thành của Thủy Quân Lục Chiến dịch vụ của mình, Wilson được một Juris Doctor (JD) mức độ từ Đại học California, Berkeley Trường Luật.

Trong năm 1962, trong khi làm việc cho các ứng cử viên thống đốc đảng Cộng hòa Richard M. Nixon, Wilson đã quen biết Herb Klein, một trong những phụ tá hàng đầu của Nixon. Klein cho rằng Wilson có thể làm tốt trong chính trị miền Nam California, vào năm 1963, Wilson chuyển đến San Diego.

Sau khi vượt qua kỳ thi luật sư lần thứ tư của mình, Wilson đã bắt hành nghề luật sư bào chữa hình sự ở San Diego, nhưng ông đã nhận thấy công việc này có thu nhập thấp và phản cảm cá nhân. Sau đó, ông nhận xét của Los Angeles Times, "Tôi nhận ra tôi không có thể là một luật sư lĩnh vực này - bởi vì hầu hết những người đến với bạn có tội" Wilson chuyển sang hành nghề luật sư thông thường hơn và tiếp tục hoạt động của mình trong chính trị địa phương, làm việc cho chiến dịch tổng thống Barry Goldwater không thành công vào năm 1964. Wilson thích chính trị và quản lý các chi hàng ngày của tiến trình chính trị đang phát triển. Ông đặt trong nhiều giờ cho các chiến dịch Goldwater, tìm kiếm tình hữu nghị của những người ủng hộ địa phương của đảng Cộng hòa cần thiết cho một sự nghiệp chính trị, và trong năm 1966, ở tuổi 33, ông chạy đua cuộc tranh cử và giành một ghế trong Thượng viện California, kế nhiệm Clair Burgener.
Wilson đã được tái bầu vào hội năm 1968 và 1970, và năm 1971 được bầu làm thị trưởng của San Diego

Tham khảo

Thống đốc California
Cựu sinh viên Đại học Yale
Sinh năm 1933
Nhân vật còn sống
Chính khách Mỹ thế kỷ 20


title: Cerithiopsis pickeringae

text:
Cerithiopsis pickeringae là một loài ốc biển, động vật chân bụng trong họ Cerithiopsidae. Nó được Jay and Drivas mô tả năm 2002.

Chú thích

Tham khảo

Cerithiopsis
Động vật được mô tả năm 2002


title: Xayabury

text:
Xayabury (, đọc là Xay-nhạ-bu-ly) là một tỉnh của Lào, nằm ở phía tây bắc của đất nước. Tỉnh Xayabury có diện tích 16.389 km2. Tỉnh có các tỉnh Bokeo và Oudomxai phía bắc, Luang Prabang và Viêng Chăn về phía đông, và (từ phía nam theo chiều kim đồng hồ) là các tỉnh của Thái Lan gồm các tỉnh Loei, Phitsanulok, Uttaradit, Nan và Phayao.

Xayabury là tỉnh duy nhất của Lào hoàn toàn về phía tây của sông Mê Công. (Tỉnh Champasak cũng có một số quận nằm phía tây sông Mê Công, bao gồm các huyện Mounlapamok, Soukama và Phontong). Tỉnh này khá dốc với dãy Luang Prabang chạy theo hướng bắc-nam và tạo đường biên giới tự nhiên với cao nguyên Thái Lan. Thị xã Xayabury là thủ phủ của tỉnh. Xayabury có số lượng voi lớn nhất ở Lào.

Tỉnh này giàu gỗ, than nâu, và được coi là vựa lúa của miền bắc Lào, vì hầu hết các tỉnh phía Bắc khác là miền núi không phù hợp với trồng lúa nước. Các loại cây trồng quan trọng khác bao gồm ngô, cam, bông, đậu phộng, vừng, mía và rau như dưa chuột, bắp cải, và đậu.

Lịch sử
Năm 1904, Thái Lan bị buộc phải nhượng địa khu của tỉnh cho thuộc địa Pháp Đông Dương. Năm 1941, nó được Thái Lan lấy lại và gọi tên là tỉnh Lan Chang, nhưng rồi lại bị trả về tình trạng thuộc địa thời kỳ trước chiến tranh vào năm 1946. Khu vực này được coi là điểm nóng về tình trạng quân đội tham gia vào việc buôn bán gỗ bất hợp pháp.

Do Xayabury bị sông Mê Công cô lập với các tỉnh của Lào cùng nơi có các bản người Hmong sinh sống, cuộc đấu tranh trong Chiến tranh Lạnh của người Hmong đã không  làm ảnh hưởng đến Xayabury. Hầu hết các làng người Hmong ở Xayabury không có bất kỳ cuộc đấu tranh nào. Houaysouy là một làng Hmong ở Xayabury. Nó không có cuộc nổi dậy nào trong Chiến tranh Lạnh, và Vang Pao không tuyển mộ bất cứ người nào từ bản này. Sau chiến tranh, Anne Fadiman, tác giả của cuốn sách The Spirit Catches You and You Fall Down, nói rằng làng này đã "rơi vào tình trạng cận chiến chính trị cùng với phần còn lại của đất nước". Vào năm 1979, khoảng 400 thành viên của Lee, Vang, Xiong và Yang đã tìm cách trốn thoát khỏi làng. Gia đình của Lia Lee, nhân vật trong cuốn The Spirit Catches You and You Fall Down, xuất thân từ bản Houaysouy.

Địa lý
Xayabuli là một trong những tỉnh của Lào, có hình chữ L lộn ngược. Nó có diện tích 16.389 km2. Tỉnh nằm ở phía tây bắc của đất nước, và chắn toàn bộ khu vực phía tây sông sông Mê Công. Tỉnh tiếp giáp với các tỉnh Bokeo và Oudomxai phía bắc, Luang Prabang và Viêng Chăn về phía đông, và (từ phía nam theo chiều kim đồng hồ) là các tỉnh của Thái Lan gồm Tỉnh Loei, Tỉnh Phitsanulok, Tỉnh Uttaradit, Tỉnh Nan và Tỉnh Phayao.

Tỉnh này có địa hình khá đồi núi với dãy Luang Prabang chạy theo hướng bắc-nam và tạo thành một ranh giới tự nhiên với cao nguyên Thái Lan. Vùng đất phẳng và nhiệt đới nhất của Lào là dải đất ven sông trải dài từ tỉnh Xayabuli đến tỉnh Champasak. Các đặc điểm khác bao gồm rặng núi Pak Kimin gần suối Nam Heung.

Tỉnh Xayabuli là nơi sinh sống của nhiều con voi Châu Á. Có khoảng 75% trong số 560 con voi thống kê được trên cả nước sống ở Xayabuli. Nhiệm vụ chính của chúng là phục vụ trong ngành công nghiệp khai thác gỗ, ngành này gây nguy hại lớn cho cả voi hoang dã và thuần chủng. Khu vực này ít được tuần tra nghiêm ngặt, khiến việc áp dụng các biện pháp bảo tồn trở nên khó khăn.

Tỉnh Xayabuli cũng là nơi tổ chức Lễ hội đua Voi hàng năm do Tổng cục Du lịch Quốc gia Lào tổ chức với sự hỗ trợ của Elefantasia, chính quyền tỉnh và huyện.

Các khu bảo tồn

Khu bảo tồn đa dạng sinh học quốc gia Nam Phouy, một khu vực được bảo vệ ở Lào với số lượng lớn voi rừng, nằm trong những dãy núi có rừng gần biên giới Thái Lan. NBCA nằm trong những ngọn núi có rừng bao phủ của dãy núi Luang Prabang gần biên giới với Thái Lan và là một phần của rừng mưa vùng núi Luang Prabang vùng sinh thái. Việc giám sát voi trong NBCA Nam Phouy cần được cải thiện. NBCA Nam Phouy, nằm hoàn toàn trong địa phận tỉnh, được đặt tên theo làng Nam Phouy (hoặc "Nam Phoun"). Nó được trải rộng trên diện tích 1.912 km2. Dãy đồi có độ cao cực đại 1.790 m và là một phần của rừng mưa núi Luang Prabang ở biên giới Thái Lan. Các thành tạo địa chất bao gồm Mesozoi, sa thạch và đá phiến sét. Môi trường sống được đặc trưng bởi rừng rụng lá hỗn tạp với sự phong phú của tre do cháy rừng thường xuyên. Afzelia hình thành ở tán dưới với gỗ tếch ở độ cao thấp. Ngoài những con voi hoang dã (khoảng 350 con), vượn, bò rừng, hổ, hố sâu, silvered langur, gấu đen lùn, và tê giác Sumatran là những loài sinh vật hoang dã được ghi nhận đang sinh sống trong khu vực được bảo vệ. Khu bảo tồn đã được Chính phủ Lào xác định trong cuộc họp bảo tồn voi quốc gia được tổ chức năm 2008 và Quỹ động vật hoang dã thế giới đã đi đầu trong nỗ lực bảo tồn từ năm 2005. Khu vực này không được tuần tra nhiều, điều này làm cho việc thực thi các biện pháp bảo tồn khó khăn. Giám sát voi cần phải được cải thiện.

Tràm Chim Quan Trọng Thượng Lào IBA rộng 10.980 ha trải dài qua các tỉnh Xayabury, Bokeo và Oudomxai. Nó nằm ở độ cao 300–400 m so với mực nước biển. Địa hình được đặc trưng bởi các dòng sông, lưu vực, bãi cát, vỉa sỏi, đảo, đá tảng lộ thiên, khu vực cây lúp xúp, và các dòng suối. Loài chim đáng chú ý bao gồm black-bellied tern (Sterna acuticauda), great cormorant (Phalacrocorax carbo), grey-headed lapwing (Vanellus cinereus), Jerdon's bushchat (Saxicola jerdoni), brown-throated martin (Riparia paludicola), river lapwing (Vanellus duvaucelii), small pratincole (Glareola lactea), và swan goose (Anser cygnoides).

Tràm Chim Quan Trọng IBA Sông Mê Công Thượng nguồn Vientaine rộng 18.230 ha bao gồm một khúc dài khoảng 300 km của Sông Mê Công về phía bắc thủ đô Viêng Chăn. Nó nằm ở hai tỉnh: Xayabury và Viêng Chăn. Đặc điểm địa hình là những con suối nhỏ, bụi rậm, sỏi, đụn cát chưa định hình, vỉa đá và bãi bồi. Các loài chim được nhận bao gồm wire-tailed swallow (Hirundo smithii), small pratincole (Glareola lactea), river lapwing (Vanellus duvaucelii), Jerdon's bush chat (Saxicola jerdoni), và loài great thick-knee (Esacus recurvirostris).

Các đơn vị hành chính trực thuộc
Tỉnh được tạo lập từ các đơn vị hành chính cấp huyện sau:

Dân cư
Các phương ngữ Bắc Lào chiếm ưu thế trên địa bàn tỉnh. Cư dân của Hongsa (dân số 6.000) chủ yếu là Tai Lue. Các dân tộc thiểu số khác là người Khmui, người Thái đen, người Phái, Kri, Akha; Người Malabri là tộc người thu nhặt và săn bắt cuối cùng ở Đông Nam Á cư trú trong khu rừng phía tây của tỉnh.

Kinh tế

Tỉnh Xayabury không có nhiều đường giao thông, ngoại trừ một tuyến đường Bắc-Nam kéo dài từ thủ phủ của tỉnh đến biên giới với tỉnh Loei của Thái Lan. Tỉnh này giàu gỗ, than nâu, và được coi là "túi tiền" của miền bắc Lào, vì hầu hết các tỉnh phía Bắc khác là miền núi và chỉ trồng đủ gạo ăn. Các loại cây trồng quan trọng khác bao gồm ngô,
cam, bông, đậu phộng, vừng, mía và rau như  dưa chuột, bắp cải, và đậu.

Danh thắng
Có một số ngôi chùa nổi tiếng. Chùa Wat Simungkhun ở Hongsa có một sảnh dẫn và và vòm xếp bằng đá phía trên một cái hố "dẫn tới nơi tận cùng của thế giới". Một tháp mạ vàng, Phật nằm, vườn, và những tàn tích bằng gạch của một ngôi chùa vào thế kỷ 14, sim được đặt ở chùa Wat Sibounheuang.

Các danh thắng khác nằm tại các huyện trong tỉnh là: Động Tam Hine, Chùa Wat Natonoy, Bản Yao và Thác Tad Chao thuộc huyện Xayabury; Thác Tad Namyal, Hang Tham Phaway, Phangoy, Phakeo và Pha Heua ở huyện Phiang; Thác Tad Namphong, chùa Wat Siphoun và hang Tham Seng Yeun ở huyện Kenethao; Tad Ham, Thác Tad Malou và thác Tad Fanh và Bản Leu thuộc huyện Betene; Thác Tad Itan và Bản Tha Xuang thuộc huyện Hồng Sa; và chùa Wat Xieng Ngeun, tháp Mat Mat và Khone - một làng dệt nằm ở huyện Ngeun. Điểm độc đáo đặc trưng tại những danh thằng này là các làng người Tai Lue, nơi các ngôi nhà truyền thống vẫn được xây dựng với những mái nhà có mái dốc cao, những ngôi chùa theo phong cách Tai Lue, chùa Vat Ban Khon, nơi lưu giữ những bức tranh tường và các chi tiết trang trí quí hiếm được khắc từ gỗ, chùa Si Phan Don nổi tiếng với tháp có hình kim cương, và các tòa nhà kiến trúc Pháp, nhà gỗ kiểu Lào truyền thống có thể được nhìn thấy ở thị trấn Pak Lay nằm bên bờ sông Mê Công nằm giữa tỉnh Vientiane và tỉnh Xayabury.

Xem thêm

Thai-Laotian Border War

Tham khảo

Tra cứu

Liên kết ngoài

Hongsa Elephant Festival
Map of Laos (physical)
Forest cover in Laos

Tỉnh của Lào


title: Lê Ngân

text:
Lê Ngân (chữ Hán: 黎銀, ?-1437) là công thần khai quốc nhà Lê sơ trong lịch sử Việt Nam, người xã Đàm Di, thuộc Lam Sơn, huyện Thọ Xuân, Thanh Hóa, Việt Nam.

Lê Ngân theo Lê Lợi lúc mới khởi binh, lập nhiều công lao, lúc bị vây ở Ai Lao, lúc hết lương ở Linh Sơn, lập chiến công ở trận Bồ Đằng, Khả Lưu, Nghệ An, Thuận Hóa, trận đánh Tây Việt, công khôi phục Đông Đô.

Thời vua Lê Thái Tông, ông cùng Lê Sát làm phụ chính. Khi nhà vua Lê Thái Tông bãi chức Lê Sát, ông được lên làm thủ tướng, phong làm Nhập nội đại đô đốc, phiêu kỵ thượng tướng quân ở trấn Quy Hóa, đặc tiến khai phủ nghi đồng tam ty, Thượng trụ quốc Quốc huyện thượng hầu. Về sau, vua Lê Thái Tông bắt ông tự chết và tịch thu gia sản vì tội thờ cúng tượng Phật và chứa của cải trong nhà.

Tham gia khởi nghĩa Lam Sơn

Tham gia khởi nghĩa và chiến công ở Lạc Thủy
Mùa xuân, tháng Giêng, Năm Mậu Tuất (1418), Bình Định vương Lê Lợi phát động khởi nghĩa Lam Sơn, Lê Ngân tham gia khởi nghĩa từ đầu.

Ngày 9, tháng Giêng, năm Mậu Tuất, nội quan nhà Minh là Mã Kỳ đem đại quân tới uy hiếp nghĩa quân Lam Sơn. Lê Lợi lui quân về Lạc Thủy, đặt quân mai phục chờ quân Minh. Ngày 13, quân của Mã Kỳ tới, Lê Lợi tung hết quân ra đánh, Lê Ngân cùng Lê Thạch, Đinh Bồ, Lê Lý làm tướng tiên phong đánh bại quân Minh, tiêu diệt 3000 quân địch, thu được quân tư, khí giới hàng ngàn, rồi Lê Lợi dời quân lên núi Chí Linh.

Trận Bồ Ải

Tháng 12, năm Giáp Thìn (1424), sau khi Cầm Bành đã đầu hàng, Lê Lợi chuẩn bị tiến quân ra vây thành Nghệ An, thì được tin Vinh Xương bá Trần Trí, nội quan Sơn Thọ đem quân Minh đến. Lê Lợi sai Đinh Liệt đi đường tắt giữ thế tranh tiên, giữ huyện Đỗ Gia, bản thân tự cầm đại quân giữ nơi hiểm yếu.

Ba, bốn hôm sau, Lê Lợi đánh bại quân Minh ở cửa Khả Lưu, quân Minh dựa vào núi, đắp lũy, cố thủ. Lê Lợi đốt doanh trại cũ, tiến quân ngược dòng sông, giả trốn đi, rồi quay lại theo đường tắt, ngầm đợi quân Minh đến. Quân Minh không nghi ngờ gì, đem quân đến đóng ở doanh trại cũ của nghĩa quân, Lê Lợi cho quân tinh nhuệ khiêu chiến, quân Minh đem quân ra đánh. Lê Lợi tung phục binh ra đánh. Lê Sát, Lê Lễ, Lê Vấn, Lê Nhân Chú, Lê Ngân, Lê Chiến, Lê Tông Kiều, Lê Khôi, Lê Bôi, Lê Văn An làm tướng tiên phong, tranh nhau giá trận, quân Minh tan vỡ, Đô đốc Chu Kiệt bị bắt sống, đô ty Hoàng Thành bị chém, bắt sống hàng nghìn người, vật tư, khí giới, thuyền bè không sao kể xiết.

Lê Lợi đuổi tới 3 ngày, tới tận thành Nghệ An, quân Minh rút vào thành cố thủ.

Đánh Tân Bình, Thuận Hóa

Tháng 7, năm Ất Tỵ (1425), nghĩa quân đã chiếm đất đai gần hết Nghệ An, quân Minh lui vào thành cố thủ. Lê Lợi cho rằng từ lâu Tân Bình, Thuận Hóa đã từ lâu không thông tin tức với Nghệ An, Đông Đô liền sai Tư đồ Trần Nguyên Hãn và Thượng tướng Lê Nỗ báo cho bọn Lê Đa Bồ đem hơn 1000 quân và 1 thới voi ra đánh các thành Tân Bình, Thuận Hoá và chiêu dụ nhân dân.

Cánh quân này đánh bại quân Minh ở sông Bố Chính , nhưng quân Minh còn đông bèn xin cấp thêm quân. Lê Lợi sai Lê Ngân, Lê Bôi, Lê Văn An đem 70 chiếc thuyền vượt biển đến đó, được tin thắng trận của Nỗ, liền thừa thắng đánh vào các xứ Tân Bình, Thuận Hóa. Quân dân các nơi đều quy thuận, quân Minh lui vào thành cố thủ, Tân Bình, Thuận Hóa đều thuộc về nghĩa quân.

Vây thành Nghệ An

Năm Bình Ngọ (1426), Lê Lợi sai 3 cánh quân tiến ra Bắc, cánh quân do Lý Triện, Đỗ Bí chỉ huy tiến tới sát thành Đông Quan, đánh thắng một trận ở Ninh Kiều. Tướng giữ thành Đông Quan là Trần Trí lo sợ, bèn gửi thư cho An Bình bá Lý An, Đô đốc đồng tri Phương Chính đang giữ thành Nghệ An về cứu Đông Quan. Hai tướng này đem quân vượt biển về Đông Quan, Lê Lợi đuổi theo gấp. Sai Lê Ngân, Lê Văn An, Lê Bôi, Lê Điền, Lê Lĩnh, Lê Văn Linh, Lê Quốc Hưng ở lại đóng dinh vây thành Nghệ An. Tháng Giêng, năm Đinh Mùi (1427), Lê Ngân đánh chiếm thành Nghệ An, bắt viên chỉ huy Thái Phúc, rồi kéo quân ra Đông Quan.

Phong thưởng

Tháng 5, năm thứ 2 Thuận Thiên, 1429, Lê Lợi ban biển ngạch công thần cho 93 viên, Lê Ngân được phong tước Á thượng hầu, tước này chỉ ban cho mỗi Lê Ngân, hàng thứ 2.

Tham dự triều chính

Triều vua Lê Thái Tổ
Năm 1428, năm Thuận Thiên thứ nhất, Lê Lợi lên ngôi vua, Lê Ngân được phong Suy trung Tán trị Hiệp mưu công thần, Nhập nội tư mã, tham dự triều chính.

Năm Thuận Thiên thứ 2, đời vua Lê Thái Tổ, Lê Ngân cùng 6 vị trọng thần khác được lệnh mang kim sách lập Quốc vương và Hoàng thái tử.

Triều vua Lê Thái Tông

Ngày 22, tháng 8, năm Thuận Thiên thứ 3, 1433, vua Lê Thái Tổ băng hà. Hoàng tử Nguyên Long kế vị, mới 11 tuổi, tức vua Lê Thái Tông.

Năm 1434, niên hiệu Thiệu Bình, Lê Ngân làm chức Tư khấu, Đô tổng quản hành quân ở Bắc đạo, cùng với Đại Tư đồ Lê Sát phụ chính.

Tháng 2, năm 1434, Đại tư đồ Lê Sát cùng Tư khấu Lê Ngân, Tư mã Lê Liệt, Lê Bôi tuyển đinh tráng các đạo làm lính.

Tháng 9, năm 1434, người cùng làng ông là Phạm Mấn tranh chấp ruộng với gia nô nhà ông. Gia nô của Lê Ngân đi mách chủ, nói rằng thời khởi nghĩa Lam Sơn, Mấn từng có lần giúp quân Minh. Việc ấy đưa lên vua. Thái Tông sai bắt Phạm Mấn và kết án. Tư đồ Lê Sát bèn can: Nay chúng ta có quyền thế, trả thù người làng, muốn làm gì chẳng được! Sau này lỡ ra thất thế, làm sao gỡ được tai họa đến con cháu mình? Lê Ngân không nghe, nói lớn tiếng: Nếu con cháu nó gây thù thì sao con cháu ta không biết báo thù? Về sau Mấn được giảm tội, chỉ bị đày đi châu xa. Sách Đại Việt thông sử đánh giá rằng tính ông cứng, xẵng và hẹp hòi

Cung năm 1434, ngôn quan Phan Thiên Tước dâng sớ hặc tội Tiền quân tổng quản Lê Thụ, nhà vua sai khám nhà Lê Thụ. Đô đốc Phạm Vấn, Tư mã Lê Ngân
cho Thụ là bậc thân huân, cố giải cứu hộ. Vua cũng tha các tội khác cho Thụ, chỉ tịch thu số 15 lạng vàng, 100 lạng bạc mua bán vụng trộm, lại lệnh cho người thiếp của Thụ là Trình thị phải rút khỏi hộ.

Năm Ất Mão, 1435, tức năm Thiệu Bình thứ 2, tháng 9, vua Lê Thái Tông tập cưỡi voi ở hậu điện, cho voi chạy đuổi nhau. Gặp lúc có người dâng sơn dương sống, vua cho voi đấu với sơn dương. Con sơn dương thế cùng, buộc phải dương sừng ra húc. Voi sợ hãi lùi lại, bị rơi xuống giếng chết. Phan Thiên Tước cùng Lê Sát, Lê Ngân can ngăn. Vua im lặng.

Năm Đinh Tỵ (1437), năm Thiệu Bình thứ 4, nhà vua đã lớn tuổi, có thể quyết đoán mọi việc. Lê Sát vẫn tham quyền cố vị nên vua càng ghét Sát, nhưng ngoài mặt vẫn tỏ vẻ bao dung. Sát không nhận ra điếu đó. Tháng 6, năm Đinh Tỵ, nhà vua nhận tờ tâu về việc Lê Sát chuyên quyền, cho Hình quan xét xử, Lê Văn Linh, Lê Ngân gỡ tội cho Sát, nhà vua không nghe. Vua Lê Thái Tông bãi chức của Lê Sát và hàng loạt đại thần cùng cùng với Lê Sát. Ban cho Lê Ngân lúc ấy giữ chức Nhập nộii tư khấu Bắc đạo hành quân đô tổng quản làm Nhập nội đại đô đốc Quy Hóa trấn phiêu kỵ thượng tướng quân đặc tiến khai phủ nghi đồng tam ty thượng trụ quốc, Quốc huyện thượng hầu và ban cho chế văn.

Tháng 7, 1437, Chiêu nghi Lê Nhật Lệ, con gái Đại đô đốc Lê Ngân, làm Huệ phi, phế Nguyên phi Ngọc Dao, con gái Lê Sát, làm thứ nhân.

Nhà vua muốn chém rao Lê Sát, Lê Ngân và Bùi Cầm Hổ can rằng:"Tội Sát đáng chết, nhưng Sát từng là đại thần, nếu đem xác đi rao để làm nhục thì sợ rằng để tiếng chê cười cho đời sau. Nhà vua cho tự tử ở nhà, vợ con, điền sản đều bị tịch thu.

Tháng 10, 1437, vua Lê Thái Tông bái yết Thái miếu vào buổi sáng, sau đó mang triều phục, áo cổn, mũ miện, ngự ở điện Hội Anh, Đại đô đốc Lê Ngân dẫn các quan mặc triều phục, làm lễ dâng biểu chúc mừng.

Cái chết
Tháng 11, 1437, có người cáo giác Đại đô đốc Lê Ngân thờ Phật Quan Âm trong nhà để cầu mong cho con gái mình là Huệ phi được vua yêu. Vua ngự ra ở cửa Đông thành, sai Thái giám Đỗ Khuyển dẫn 50 võ sĩ lục soát nhà Lê Ngân, bắt được tượng Phật và các thứ vàng bạc, tơ lụa. Ngày hôm sau, Lê Ngân vào chầu, bỏ mũ ra để tạ tội, tâu rằng: "Trước kia thần theo khởi nghĩa ở Lam Kinh, nay thần cũng nhiều bệnh, thầy bói bảo là trong chỗ nhà thần ở, trước đây có miếu thờ Phật, vì để ô uế, nên xảy ra tai họa. Cho nên thần làm lại để thờ cúng. Nhưng vì người vợ lẽ đã bị bỏ của thần là Nguyễn thị và người vợ lẽ của Lê Sát là Trần thị đã ban cho thần, cả hai đứa đều thù oán thần, cùng với đứa gia nô điêu ngoa của thần thêu dệt bày đặt cho ra chuyện đó. Tiên đế biết rõ lòng thần, thường vẫn ưu ái bao dung. Nay gân sức của thần đã mỏi mệt lắm rồi, xin cho được về quê để sống hết tuổi tàn còn lại. Nếu nghe những người xung quanh mà tra tấn người nhà của thần, khi bị đánh đau quá, nhất định chúng sẽ khai khác đi, thì thân thần sợ không giữ được, xin bệ hạ nghĩ lại cho."

Vua sai bắt nô tì nhà Lê Ngân để tra hỏi, bắt ông tự chết ở nhà, tịch thu gia sản, giáng Huệ phi Nhật Lệ, con gái Lê Ngân làm Tư dung. Mụ đồng Nguyễn thị bị đày ra châu xa. Thầy phù thủy Trần Văn Phương bị đồ làm lính ở phường nuôi voi.

Ghi công
Năm 1448, Lê Nho Tông là con Lê Ngân được nhiều đại thần thương, tâu với vua Lê Nhân Tông cho làm Đại đội trưởng quân Bảo Ứng.

Năm 1453, Lê Nhân Tông đại xá, cấp cho con cháu ông và con cháu Lê Sát, Lê Khả, Lê Khiêm, Trịnh Khắc Phục 100 mẫu ruộng quan điền.

Năm 1484, vua Lê Thánh Tông truy tặng ông chức Thái phó, Hoằng quốc công.

Tên của ông được đặt làm tên đường ở thành phố Thanh Hóa, thành phố Đà Nẵng và thành phố Hồ Chí Minh. Đường Lê Ngân, phố Đông Phát 1, phường Đông Vệ, thành phố Thanh Hóa; Đường Lê Ngân, quận Cẩm Lệ, thành phố Đà Nẵng và đường Lê Ngân, quận Tân Bình, thành phố Hồ Chí Minh.

Nhận định

Hậu thế ghi công
Đền Ngọc Lan thuộc quần thể khu di tích lịch sử Lam Kinh (căn cứ địa của cuộc khởi nghĩa Lam Sơn) cách thành phố Thanh Hoá 51 km về phía Tây Bắc, thuộc xã Xuân Lam, huyện Thọ Xuân, được bộ Văn hoá Thông tin (cũ) xếp hạng là khu di tích lịch sử cấp quốc gia vào năm 1962. Đền hiện thờ Công chúa Ngọc Lan và bảy vị Công thần Khai quốc của nhà Lê; đó là các vị đại thần Lưu Nhân Chú, Phạm Vấn, Lê Sát, Lê Ngân, Nguyễn Lý, Lê Văn Linh và Bùi Quốc Hưng.

Xem thêm
 Lê Lợi
 Khởi nghĩa Lam Sơn
 Lê Thái Tông
 Lê Sát

Tham khảo
 Đại Việt Sử ký Toàn thư, Nhà xuất bản khoa học xã hội Hà Nôi, 1993, Dịch giả Viện sử học Việt Nam.
 Đại Việt thông sử, Nhà xuất bản văn hóa thông tin, 1976, dịch giả Ngô Thế Long.
 Khâm định Việt sử Thông giám Cương mục

Chú thích

Võ tướng nhà Lê sơ
Người Thanh Hóa
Năm sinh thiếu
Mất năm 1437
Người tham gia Khởi nghĩa Lam Sơn (1418–1427)
Công thần khai quốc nhà Lê sơ
Công tước truy phong Việt Nam
Công tước nhà Lê sơ


title: Theretra alecto

text:
Theretra alecto là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae. Nó được tìm thấy ở miền Ấn Độ - Mã Lai và khu vực ấm áp của miền Cổ bắc, bao gồm cực tây Nam Âu.

Sải cánh dài 75–106 mm.

Ấu trùng ăn các loài Vitis và Parthenocissus.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài
Sphingidae of the Western Palearctic

Động vật được mô tả năm 1758
Theretra
Côn trùng châu Âu


title: Chimarra neofimbriata

text:
Chimarra neofimbriata là một loài Trichoptera trong họ Philopotamidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Chimarra