title: Psychophora sabini

text:
Psychophora sabini là một loài bướm đêm thuộc họ Geometridae. Nó được tìm thấy ở Bắc Âu, châu Á và miền bắc Bắc Mỹ, bao gồm Greenland. The habitat consists of rocky heath, mostly above 1,000 mét above sealevel.

Sải cánh dài 22–29 mm. Con trưởng thành bay vào tháng 7. Chúng hút mật hoa of various flowers, but mainly Silene acaulis.

Ấu trùng ăn Vaccinium myrtillus. Ấu trùng có thể tìm thấy từ tháng 8 đến tháng 6. Loài này qua đông dưới dạng ấu trùng.

Phụ loài
Psychophora sabini sabini (North America)
Psychophora sabini frigidaria (Guenee, 1858)
Psychophora sabini polaris Hulst, 1903

Tham khảo

Liên kết ngoài
Fauna Europaea

Psychophora
Côn trùng châu Âu
Động vật được mô tả năm 1824


title: Libnotes strigivena

text:
Libnotes strigivena là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai và miền Australasia.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Libnotes
Limoniidae ở vùng Indomalaya
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Wilson

text:
Wilson  có thể đề cập đến:
Woodrow Wilson, tổng thống thứ 28 của Hoa Kỳ
Owen Wilson, diễn viên người Mỹ
William Wilson (nhà thực vật học)
Alexander Wilson, nhà tự nhiên học, nhà nghiên cứu chim
Quận Wilson, Texas

Xem thêm


title: Quận Larimer, Colorado

text:
Quận Larimer là một quận thuộc tiểu bang Colorado, Hoa Kỳ.
Quận này được đặt tên theo William Larimer Jr., người lập ra Denver. Theo điều tra dân số của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2010, quận có dân số 299630 người. Quận lỵ đóng ở Fort Collins.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có diện tích 6822 km2, trong đó có 98 km2 là diện tích mặt nước.

Các xa lộ chính

Quận giáp ranh

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của Colorado

Lãnh thổ Colorado 1861
Khu dân cư thành lập năm 1861


title: Donzenac

text:
Donzenac  là một xã thuộc tỉnh Corrèze trong vùng Nouvelle-Aquitaine miền trung Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Corrèze

Tham khảo

Xã của Corrèze
Corrèze


title: Veltheim

text:
Veltheim là một đô thị ở huyện Wolfenbüttel, trong bang Niedersachsen, nước Đức. Đô thị Veltheim có diện tích 8,44 km².

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Wolfenbüttel


title: Diabrotica ianthe

text:
Diabrotica ianthe là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Baly miêu tả khoa học năm 1890.

Chú thích

Tham khảo

Diabrotica


title: Saléon

text:
Saléon là một xã của tỉnh Hautes-Alpes, thuộc vùng Provence-Alpes-Côte d’Azur, đông nam nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Hautes-Alpes

Tham khảo

Saleon


title: Số nguyên tố Fibonacci

text:
Một số nguyên tố Fibonacci là một số Fibonacci đồng thời là số nguyên tố.
Sau đây là một vài số nguyên tố Fibonacci

2, 3, 5, 13, 89, 233, 1597,...

Trừ trường hợp n = 4, nếu Fn là số nguyên tố thì n là số nguyên tố. Tuy nhiên mệnh đề đảo không đúng.

Khảo sát tính nguyên tố của 25 số Fibonacci đầu tiên

Fp là số nguyên tố với 8 số trong 10 số nguyên tố đầu tiên; trừ F2 = 1 và F19 = 4181 = 37 x 113. Tuy nhiên, các số nguyên tố Fibonacci là khá hiếm khi chỉ số tăng - Fp là số nguyên tố chỉ 25 số trong số 1.229 số nguyên tố p dưới 10.000.

Hiện tại, số nguyên tố Fibonacci lớn nhất được biết là F81839, với 17103 chữ số; số lớn nhất có khả năng là nguyên tố Fibonacci là F604711, với 126377 chữ số. Chưa biết chắc rằng có thể có vô hạn số nguyên tố Fibonacci không.

Tính chia hết của các số Fibonacci với chỉ số nguyên tố

Các số Fibonacci có chỉ số p nguyên tố không có ước chung lớn hơn 1 với các số
Fibonacci khác, đó là vì

ƯCLN(Fn, Fm) = FƯCLN(n,m).

Với n≥3, Fn chia hết Fm nếu n chia hết m.</sub>

Nếu ta biết rằng m, là một số nguyên tố p thì từ đẳng thức trên,
và n là nhỏ hơn p, rõ ràng rằng Fp, không thể có ước chung khác với bất kỳ số Fibonacci nào.

ƯCLN(Fp, Fn) = FƯCLN(p,n) = F1 = 1

Định lý Carmichael khẳng định rằng mọi số Fibonacci với chỉ số lớn hơn 12 có ít nhất một ước nguyên tố không là ước của các số Fibonacci nào đứng trước nó.

Tham khảo

Xem thêm
 Bảng số nguyên tố
 Số nguyên tố Lucas

Liên kết
 http://mathworld.wolfram.com/FibonacciPrime.html
 R. Knott Fibonacci primes
 Greatest common divisor of two Fibonacci numbers

Số nguyên tố
Số Fibonacci
Vấn đề mở trong lý thuyết số


title: Araux

text:
Araux (Araus trong tiếng Occitan) là một xã thuộc tỉnh Pyrénées-Atlantiques trong vùng Nouvelle-Aquitaine ở tây nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 120 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
INSEE

Xã của Pyrénées-Atlantiques


title: Rhyacophila neograndis

text:
Rhyacophila neograndis là một loài Trichoptera trong họ Rhyacophilidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Tham khảo

Trichoptera miền Tân bắc
Rhyacophila


title: Anopinella

text:
Anopinella là một chi bướm đêm thuộc họ Tortricidae.

Các loài
Anopinella albolinea  Brown & Adamski, 2003
Anopinella alshiana  Razowski & Pelz, 2003
Anopinella araguana  Brown & Adamski, 2003
Anopinella arenalana  Brown & Adamski, 2003
Anopinella aurea  Razowski & Becker, 2000
Anopinella boliviana  Brown & Adamski, 2003
Anopinella brasiliana  Brown & Adamski, 2003
Anopinella cafrosana  Brown & Adamski, 2003
Anopinella carabayana  Brown & Adamski, 2003
Anopinella cartagoa  Brown & Adamski, 2003
Anopinella choko  Brown & Adamski, 2003
Anopinella consecta  Razowski & Pelz, 2003
Anopinella cuzco  Brown & Adamski, 2003
Anopinella fana  Brown & Adamski, 2003
Anopinella holandia Brown & Adamski, 2003
Anopinella isodelta  Meyrick, 1912
Anopinella larana  Brown & Adamski, 2003
Anopinella macrosema  Brown & Adamski, 2003
Anopinella mariana  Brown & Adamski, 2003
Anopinella ophiodes  Walsingham, 1914
Anopinella panamana  Brown & Adamski, 2003
Anopinella parambana  Brown & Adamski, 2003
Anopinella perblanda  Razowski & Becker, 2000
Anopinella peruvensis  Brown & Adamski, 2003
Anopinella phillipsae Brown & Adamski, 2003
Anopinella porrasa  Brown & Adamski, 2003
Anopinella powelli  Brown & Adamski, 2003
Anopinella rastafariana  Brown & Adamski, 2003
Anopinella razowskii  Brown & Adamski, 2003
Anopinella rica  Brown & Adamski, 2003
Anopinella rigidana  Brown & Adamski, 2003
Anopinella shillanana Razowski & Wojtusiak, 2009
Anopinella styraxivora  Brown & Adamski, 2003
Anopinella sympatrica  Brown & Adamski, 2003
Anopinella tenebricosa  Razowski & Pelz, 2003
Anopinella tinalandana  Brown & Adamski, 2003
Anopinella transecta  Brown & Adamski, 2003
Anopinella triquetra  Walsingham, 1914
Anopinella tucki  Brown & Adamski, 2003
Anopinella yangana Razowski & Wojtusiak, 2009

Tham khảo

tortricidae.com
Systematic revision of Anopinella Powell (Lepidoptera: Tortricidae: Euliini) and phylogenetic analysis of the Apolychrosis group of genera

Euliini


title: (47019) 1998 VM5

text:
{{DISPLAYTITLE:(47019) 1998 VM5}}

(47019) 1998 VM5 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Yoshisada Shimizu và Takeshi Urata ở Đài thiên văn Nachi-Katsuura ở Nachikatsuura, Wakayama, Nhật Bản, ngày 8 tháng 11 năm 1998.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 47001–48000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1998
Được phát hiện bởi Takeshi Urata
Được phát hiện bởi Yoshisada Shimizu
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: L’Île-d’Yeu (tổng)

text:
Tổng L'Île-d'Yeu là một tổng, nằm ở tỉnh la Vendée trong vùng Pays de la Loire.

Các xã
Tổng L'Île-d'Yeu gồm xã sau
 L'Île-d'Yeu: 4 807 người (2005).

Tham khảo

Ile-d'Yeu


title: Semond

text:
Semond  là một xã thuộc tỉnh Côte-d’Or trong vùng Bourgogne-Franche-Comté miền đông nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Côte-d’Or

Tham khảo

Xã của Côte-d'Or


title: Chùa Tháp

text:
Chùa Tháp hay chùa tháp có thể dùng để nói:
 khái quát về các công trình kiến trúc Phật giáo gồm chùa và tháp, cũng dùng để chỉ một loại tháp chùa là stupa
 về tên gọi dân gian của chùa Phổ Minh và một số chùa khác
 về tên gọi của Campuchia trong văn chương (đất nước Chùa tháp)


title: Metalimnophila greyana

text:
Metalimnophila greyana là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Metalimnophila
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Arpajon

text:
Arpajon là một xã ở tỉnh Essonne thuộc vùng Île-de-France miền bắc nước Pháp.

Tham khảo

Mayors of Essonne Association
 INSEE commune file

Liên kết ngoài

Trang mạng chính thức
Arpajon and the surrounding area
Mérimée database - Cultural heritage
1999 Land Use (IAURIF)

Xã của Essonne


title: Nomia pavonura

text:
Nomia pavonura là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1912.

Chú thích

Tham khảo

Nomia
Động vật được mô tả năm 1912


title: Malaisemyia foliacea

text:
Malaisemyia foliacea là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Chú thích

Tham khảo

Malaisemyia
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Inzinzac-Lochrist

text:
Inzinzac-Lochrist là một xã ở tỉnh Morbihan trong vùng Bretagne tây bắc Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Morbihan

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Morbihan


title: Mitra nodulosa

text:
Mitra nodulosa, tên tiếng Anh: nodulose mitre, là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Mitridae, họ ốc méo miệng.

Miêu tả
Loài này có kích thước giữa 15 mm and 50 mm

Phân bố
Chúng phân bố ở Biển Caribe, the Gulf Of Mexico và Tiểu Antilles; ở Đại Tây Dương từ North Carolina, the Bermudas tới Brasil.

Chú thích

Tham khảo
 Rosenberg, G., F. Moretzsohn, và E. F. García. 2009. Gastropoda (Mollusca) of the Gulf of Mexico, Pp. 579–699 in Felder, D.L. and D.K. Camp (eds.), Gulf of Mexico–Origins, Waters, và Biota. Biodiversity. Texas A&M Press, College Station, Texas.

Liên kết ngoài
 Gastropods.com: Mitra (Nebularia) nodulosa; truy cập: 14 tháng 12 năm 2010

Mitra


title: Tipula palitans

text:
Tipula palitans là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Lypneana cyanipennis

text:
Lypneana cyanipennis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Medvedev miêu tả khoa học năm 2001.

Chú thích

Tham khảo

Lypneana


title: Pouteria aristata

text:
Pouteria aristata là một loài thực vật thuộc họ Sapotaceae. Đây là loài đặc hữu của Cuba.

Chú thích

Tham khảo
 Areces-Mallea, A.E. 1998. Pouteria aristata. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Cuba
aristata
Thực vật dễ tổn thương


title: Luperodes famelicus

text:
Luperodes famelicus là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Weise miêu tả khoa học năm 1910.

Chú thích

Tham khảo

Luperodes


title: Cao Viên Viên

text:
Cao Viên Viên (tiếng Trung: 高圆圆, bính âm: Gāo yuányuán; sinh ngày 5 tháng 10 năm 1979 tại quận Phong Đài, Bắc Kinh, Trung Quốc) là nữ diễn viên Trung Quốc được biết đến với vai Chu Chỉ Nhược trong phim truyền hình Ỷ Thiên Đồ Long Ký năm 2003 chuyển thể từ tiểu thuyết cùng tên của nhà văn Kim Dung.

Tiểu sử
Cao Viên Viên sinh ngày 15 tháng 8 âm lịch tại khu Vân Cương, quận Phong Đài, Bắc Kinh trong gia đình trí thức, có một anh trai. Ngày sinh âm lịch đúng vào dịp tết Trung Thu, vào ngày này mặt trăng tròn đầy đặn (nguyệt viên) mang ý nghĩa đoàn tụ, nên được đặt tên là Viên Viên.

Năm 1959, cha cô là ông Cao Tuấn Nhân (高俊仁), người gốc Đường Sơn, Hà Bắc lên Bắc Kinh theo học Đại học Thanh Hoa ngành điện tử còn mẹ cô học ngành vô tuyến điện. Sau đó tốt nghiệp, cha mẹ cô định cư tại thủ đô và đều công tác tại Cục Vũ trụ Quốc gia Trung Quốc. Công việc của cha mẹ rất bận rộn nên phần lớn thời thơ ấu của cô xoay quanh khoảng không gian của Viện Hàng không và Du hành vũ trụ (宇航局研究院). Sau khi nghỉ hưu, cha của Cao Viên Viên nhớ quê hương nên quay về sống tại Đường Sơn.

Cô theo học trường cấp 1 và cấp 2 Vân Cương, năm 1995 vào học trường trung học dạy nghề du lịch Hải Điến (海淀旅游职业高中). Một ngày năm 1996, khi cùng bạn học đến đường Vương Phủ Tỉnh mua sách, cô được Châu Khang Vũ, nhân viên công ty quảng cáo phát hiện. Sau đó cô tham gia đóng quảng cáo đầu tiên với thù lao 400 tệ. Kể từ đó, cô liên tiếp quay một số lượng lớn quảng cáo và trở thành một người mẫu nổi tiếng trong giới quảng cáo. Năm 2000, đoạn quảng cáo sản phẩm kẹo làm thơm miệng Qingzui mà cô đóng được rất nhiều người biết đến.

Sự nghiệp
Cao Viên Viên bắt đầu sự nghiệp là người mẫu đóng các quảng cáo thương mại. Năm 1997, cô chính thức ra mắt với phim điện ảnh Súp Gia Vị Tình Yêu.

Trong năm 2003, với bộ phim cổ trang Ỷ Thiên Đồ Long Ký, cô đã nhận được sự quan tâm rộng rãi. Năm 2005 với vai nữ chính trong phim điện ảnh Giấc Mơ Thượng Hải đã đạt giải Cành cọ vàng tại LHP Cannes và tên tuổi của Cao Viên Viên trong làng điện ảnh Hoa ngữ từ đó cũng được biết tới.

Năm 2006 với Kế Hoạch Baby cô nhận được đề cử cho gianh hiệu Nữ diễn viên xuất sắc nhất tại Giải Bách Hoa.

Vào năm 2007, nhờ bộ phim tình cảm Tình Yêu Chốn Thị Thành trong vai một giáo viên tận tụy Tần Tiêu, Cao Viên Viên đã giành giải tài năng mới tại Giải Kim Kê lần thứ 11.

Danh sách phim

Phim điện ảnh

Phim truyền hình

Kịch nghệ

Giải thưởng
 Năm 2001: Giải diễn viên mới xuất sắc nhất của LHP Bách Lâm Quốc tế cho vai diễn trong phim "Xe đạp 17 tuổi" (Beijing Cycle - Xe đạp Bắc Kinh)
 Năm 2003: Giải best scrip của LHP Bách Hoa cho phim "Khai vãng xuân thiên đích địa thiết" (Spring Subway)
 Năm 2005: Holland International Flower Bulb Center- Chinese First Miss Lily
 Năm 2006: Thập đại minh tinh thượng thịnh điển
 Năm 2007: Khúc Giang Tây An Diễn viên Điện ảnh và Truyền hình Gương mặt mới
 2007-09: Tài năng mới tại Giải thưởng Phượng Hoàng Vàng lần thứ 11 "Tình Yêu Chốn Thị Thành"
 Năm 2007:Beijing Television Film Festival Best Film Actress "Tình Yêu Chốn Thị Thành"
 Năm 2007: BQ 2006 "nhân khí"
 Năm 2008: Beijing News China 50 most beautiful people 2008 22/50
 2008-08: Nữ diễn viên xuất sắc nhất tại Giải Bách Hoa "Kế Hoạch Baby" (Đề cử)
 Năm 2009: BQ2009  Annual influence Actress
 Năm 2009: Star Shang Dadian pioneer idol
 Năm 2009: MTV Super Festival most style Mainland television actress

Đóng MV ca nhạc
 1997 Đêm không thể quên
 1997 Như vậy cũng tốt (这样也好) Nhậm Hiền Tề
 1998 Từng Bước Lên Cao (步步高) Lâm Y Luân,Cao Lâm Sanh,Cảnh Cương Sơn
 1999 Giờ tan trường (ban nhạc "Bông Hoa")
 1999 Bông Hoa (ban nhạc "Bông Hoa")
 1999 Nhận chân (Serious) (ban nhạc "Bông Hoa")
 2000 Hoa lửa (Pháo hoa) Uông Phong
 2001 Nịch ái Trịnh Quân
 2004 Without you (ban nhạc "Hắc Báo" - Báo đen)
 2008 Hý Nghiêm Khoan
 2012 Nếu Như Có Thể (如果可以) Lý Kiện

Chú thích

Liên kết ngoài

Cao Viên Viên Studio
Cao Viên Viên Weibo

Nhân vật còn sống
Họ Cao
Người Bắc Kinh
Người Trung Quốc
Diễn viên Trung Quốc
Nữ diễn viên Trung Quốc
Nữ người mẫu Trung Quốc
Người họ Cao tại Trung Quốc
Nữ diễn viên điện ảnh Trung Quốc
Nữ diễn viên truyền hình Trung Quốc


title: Bombus ladakhensis

text:
Bombus ladakhensis là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Richards mô tả khoa học năm 1928.

Chú thích

Tham khảo

L
Động vật được mô tả năm 1928


title: Vaux-sur-Somme

text:
Vaux-sur-Somme là một xã ở tỉnh Somme, Pháp. Đây là nơi mất của Manfred von Richthofen.

Dân số

Tham khảo

Xã của Somme


title: Pius Njawé

text:
Pius Njawé (4 tháng 3 năm 1957 – 12 năm 7 năm 2010) là nhà báo người Cameroon và là giám đốc nhật báo Le Messager cũng như tờ Le Messager Populi. Ông nổi tiếng là một trong những người đấu tranh mạnh mẽ nhất cho tự do báo chí ở châu Phi, bắt đầu bằng việc thiết lập tờ Le Messager năm 1979.

Sự nghiệp ban đầu
Ở tuổi 19, ông đã giúp tiết lộ tin về việc phát hiện ra dầu mỏ ở Cameroon. Việc này khiến ông bị bắt lần đầu tiên. Vài năm sau ông cho biết ông đã bị tra tấn vì đã viết bài về các kết quả nghèo nàn của các sinh viên ở Douala nơi ông sinh sống. Ông đã bị bắt và cầm tù 126 lần trong 30 năm chót của đời ông.

Njawé và tờ báo Le Messager
Tờ báo này trở nên nổi tiếng vì các bài chỉ trích tổng thống Paul Biya. Năm 1990 ông cho đăng một lá "thư ngỏ" gửi tổng thống Paul Biya, khiến cho ông lại bị bắt. Năm 1998 ông bị xử phạt 2 năm tù vì tờ báo này in một bài về sức khỏe của tổng thống Paul Biya, được cho là bị bệnh tim. Sau đó, án này được giảm xuống, vì áp lực của các tổ chức nhân quyền, ông được thả ra sau gần một năm ở tù. Trong thời gian này vợ ông đã bị sẩy thai, được cho là do việc đối xử của các người canh gác nhà tù. Vợ của Njawé – bà Jane – đã chết trong một tai nạn xe hơi ở Cameroon trong tháng 9 năm 2002.

Giải thưởng
Giải Tự do Báo chí Quốc tế (1991)
Giải Bút vàng Tự do (1993)

Từ trần
Ngày 12.7.2010, Njawé bị chết trong một tai nạn xe hơi ở Chesapeake, Virginia, Hoa Kỳ khi ông tới dự cuộc họp các lực lượng đối lập Cameroon ở đây.

Tham khảo

Nhà báo Cameroon
Nhà hoạt động dân chủ
Sinh năm 1957
Mất năm 2010
Giải thưởng tự do báo chí


title: Massalengo

text:
Massalengo là một đô thị ở tỉnh Lodi trong vùng Lombardia của Italia, cách khoảng 25 km về phía đông nam của Milano và khoảng 8 km west of Lodi. Tại thời điểm 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 3.320 người và diện tích là 8,5 km².

Massalengo giáp các đô thị: San Martino in Strada, Cornegliano Laudense, Pieve Fissiraga, Ossago Lodigiano, Villanova del Sillaro.

Quá trình biến động dân số

Tham khảo

Thành phố và thị trấn ở Lombardia
Đô thị tỉnh Lodi


title: Sorbollano

text:
Sorbollano  là một xã của tỉnh Corse-du-Sud, thuộc vùng Corse, trên đảo Corse ở Pháp.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Corse-du-Sud

Tham khảo

Xã của Corse-du-Sud


title: Hoàng liên bắc

text:
Hoàng liên bắc hay hoàng liên Trung Quốc (danh pháp hai phần: Coptis chinensis) là loài thực vật thuộc chi Hoàng liên, loài bản địa của Trung Quốc.

Các giống cây
Coptis chinensis Franch. var. chinensis
(syn. Coptis teeta Wallich var. chinensis Finet & Gagnepain)

Dược liệu
Củ hoàng liên Trung Quốc là một vị thuốc trong đông y, có chứa isoquinolin alkaloid berberine, palmatin, hydrastin, và coptisin.

Tại Việt Nam, hoàng liên Trung Quốc được xếp vào Danh mục các loài thực vật, động vật nghiêm cấm khai thác, sử dụng vì mục đích thương mại .

Chú thích

Liên kết ngoài
Complementary and Alternative Healing University (Chinese Herbology)
List of Chemicals in Coptis chinensis (Dr. Duke's Databases)

Cây thuốc
C
Thực vật được sử dụng trong Đông y


title: Cháo

text:
Cháo là một món ăn chủ yếu dùng gạo và nước khi nấu của nhiều dân tộc tại Đông Á và Đông Nam Á. Đối với người Việt cháo là một trong hai món ăn thường ngày nhất: cơm và cháo. Tại Trung Quốc cháo được gọi là 粥 (tiếng Phổ thông phát âm là "zhōu", tiếng Quảng Đông đọc "zuk"; âm Hán Việt là "chúc"); tại Nhật Bản cháo được viết dùng chung chữ 粥 nhưng phát âm là "kayu". Trong khi đó, Thái Lan gọi cháo là joke, Malaysia có tên bubur cho cháo, Campuchia dùng từ babar và Philippines dùng từ lugaw. Phiên bản tiếng Anh dành cho cháo là congee. Trong một số trường hợp món cháo được dịch sang tiếng Anh là porridge, có nghĩa là cháo đặc, ám chỉ các loại "cháo" nói chung của phương Tây lẫn phương Đông, sử dụng nguyên liệu từ gạo đến bột mì, yến mạch, sữa,...

Cách chế biến
Có nhiều cách thức để nấu cháo.
Nguyên liệu chính để nấu cháo là gạo và nước.
Để được thành cháo thường thì thể tích nước phải hơn gấp ba lần thể tích gạo và một cái nồi chỉ dành cho việc nấu cháo. Bắt đầu nấu thì cần ngọn lửa mạnh để hột gạo được nhào lộn trong nước sôi và nở bung ra, rồi giảm dần độ nóng để nấu cho đến khi hột gạo được chín nhừ, nấu càng lâu thì cháo càng đặc. Chỉ nấu cho đến khi hột gạo nở bung và chín trong nước thì gọi là cháo hoa để ăn với đường thẻ. Đôi khi người ta còn rang gạo trước khi nấu thì gọi là cháo khê để ăn với gỏi thịt gà. Dùng cơm nguội để nấu thì gọi là cháo tù thì lượng nước cần thiết sẽ ít hơn, loại cháo này thường được ăn chung với thịt kho hoặc cá kho là một loại thức ăn được lưu giữ trong vài ngày.
Ngoài cháo trắng ra, còn có cháo nấu chung với rất nhiều các loại nguyên liệu khác như các loại rau, củ, quả, các loại thịt và thủy hải sản, cùng các gia vị như tỏi, gừng, hành lá hoặc hành củ, v.v. Tùy theo cách nấu và các loại nguyên liệu mà người ta có thể nấu hàng trăm loại cháo khác nhau, ở mỗi vùng của Việt Nam thường có một loại cháo rất ngon riêng của mình được nấu bằng đặc sản của địa phương.
Cháo (các loại) thường được ăn chung với dầu cháo quẩy.

Một số loại cháo thông dụng

 Cháo thịt lợn (heo)
 Cháo hoa, cháo trắng
 Cháo hành
 Cháo lòng là cháo được chế biến với lòng heo, dồi heo và các gia vị khác tuỳ theo địa phương
 Cháo huyết
 Cháo gà
 Cháo vịt
 Cháo giải cảm
 Cháo Hồng Kông
 Cháo cá
 Cháo quẩy: cháo ăn kèm với quẩy
 Cháo ốc thập cẩm
 Cháo sen
 Cháo ngũ cốc

Ý nghĩa
Cháo có ý nghĩa phong phú trong cuộc sống của người Việt dùng làm thức ăn cho người bệnh, người già, trẻ em hay đơn giản là một món quà ăn. Cháo còn đi vào đời sống tinh thần của người Việt, trong tiếng Việt có rất nhiều thành ngữ liên quan đến từ cháo như: "ăn cháo đá bát", "ăn một bát cháo chạy ba quãng đồng", "nên cơm cháo", "nấu cháo điện thoại", "quần nước cháo, áo nước dưa", v.v.

Cháo tại các quốc gia
Cháo thường rất phổ biến tại nhiều quốc gia chấu Á như Trung Quốc, Thái Lan, Việt Nam, Bangladesh, Ấn Độ, Nhật, Hàn Quốc,... và vài quốc gia phương Tây như Bồ Đào Nha,...

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài

 'Thế giới' cháo ở Sài Gòn

Ẩm thực Việt Nam
Ẩm thực Đài Loan
Ẩm thực Nhật Bản
Ẩm thực Philippines
Ẩm thực Triều Tiên
Ẩm thực Trung Quốc
Thức ăn từ gạo
Ẩm thực Thái Lan
Các món cơm Nhật Bản
Món ăn Việt Nam làm từ gạo


title: Incurvaria oehlmanniella

text:
Incurvaria oehlmanniella là một loài bướm đêm thuộc họ Incurvariidae. Nó được tìm thấy ở châu Âu.

Sải cánh dài 12–16 mm. Con trưởng thành bay từ tháng 4 đến tháng 7 tùy theo địa điểm.

Ấu trùng ăn Bilberry, Cloudberry, Swida và Prunus.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài
 http://www.waarneming.nl/soort.php?id=10057
 Lepidoptera of Belgium
 Incurvaria oehlmanniella at UKmoths
 http://www.bladmineerders.nl/minersf/lepidopteramin/incurvaria/oehlmanniella/oehlmanniella.htm

Động vật được mô tả năm 1796
Incurvariidae
Côn trùng châu Âu


title: Cravera

text:
Cravera là một chi bướm ngày thuộc họ Bướm nâu.

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Hesperiini


title: Setodes prabhatajalaja

text:
Setodes prabhatajalaja là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Chú thích

Tham khảo

Động vật khu vực sinh thái Indomalaya
Setodes


title: Hylaeus sinensis

text:
Hylaeus sinensis là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Dathe mô tả khoa học năm 2005.

Chú thích

Tham khảo

S
Động vật được mô tả năm 2005


title: Utecht

text:
Utecht là một đô thị tại huyện Nordwestmecklenburg, bang Mecklenburg-Vorpommern, miền bắc nước Đức.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Nordwestmecklenburg


title: Nghi Thủy, Lâm Nghi

text:
Nghi Thủy (tiếng Trung: 沂水县, Hán Việt: Nghi Thủy huyện) là một huyện thuộc địa cấp thị Lâm Nghi, tỉnh Sơn Đông, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Huyện này có diện tích 2334,8, dân số 1,12 triệu người (2001). Huyện Nghi Thủy được chia thành các đơn vị hành chính gồm 19 trấn.

Tham khảo

hương

Lâm Nghi
Đơn vị cấp huyện Sơn Đông


title: Tipula lassenensis

text:
Tipula lassenensis là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng sinh thái Nearctic.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Đại học Pittsburgh

text:
Viện Đại học Pittsburgh, thường được gọi là Pitt, là một viện đại học thuộc hệ thống viện đại học công lập bang Pennsylvania   nằm ở Pittsburgh, bang Pennsylvania, Hoa Kỳ. Được thành lập với tên Học viện Pittsburgh vào năm 1787 ở khu vực lúc đó là biên giới Mỹ, Pitt là một trong những tổ chức giáo dục đại học liên tục được cấp điều lệ lâu đời nhất ở Hoa Kỳ. Pitt đã phát triển thành Trường đại học Tây Pennsylvania với một thay đổi điều lệ năm 1819, và khi di chuyển đến trường hiện tại của nó trong khu phố Pittsburgh Oakland vào năm 1908, trường đã nhận được biệt tên gọi iện nay, Đại học Pittsburgh. Đối với hầu hết lịch sử của nó, Pitt là một tổ chức tư nhân, cho đến khi nó trở thành một phần của hệ thống giáo dục đại học Khối thịnh vượng chung vào năm 1966.

Pitt đã được xếp vào nhóm các trường đại học nghiên cứu công lập hàng đầu Hoa Kỳ và trong các nhóm bao gồm các viện đại học hàng đầu nói chung 25, được xếp hạng bởi U.S. News & World Report là một trong những trường đại học công lập hàng đầu thế giới, đã được xếp hạng trong những trường tốt nhất cho chất lượng cuộc sống của sinh viên, đã được chọn là trường "giá trị tốt nhất" của các ấn phẩm xuất bản khác nhau, và đã xuất hiện trong bảng xếp hạng nhiều trường đại học hàng đầu trên thế giới.

Tham khảo

Đại học Pittsburgh


title: Chironitis

text:
Chironitis là một chi bọ cánh cứng thuộc họ Scarabaeidae.

Chú thích

Tham khảo

Họ Bọ hung


title: Tillandsia dura

text:
Tillandsia dura là một loài thuộc chi Tillandsia. Đây là loài đặc hữu của Brasil.

Chú thích

Tham khảo

BROMELIACEAE DA MATA ATLÂNTICA BRASILEIRA  truy cập 22 tháng 10 năm 2009

D
Thực vật Brasil


title: Stegea

text:
Stegea là một chi bướm đêm thuộc họ Crambidae.

Chú thích

Tham khảo

 Natural History Museum Lepidoptera genus database

Glaphyriinae


title: Aleksandr Valeryevich Khalifman

text:
Alexander Valeryevich Khalifman (; sinh 18 tháng 1 năm 1966 tại Leningrad) là một đại kiện tướng cờ vua người Liên Xô và Nga gốc Do Thái. Ông là cựu vô địch cờ vua thế giới của FIDE.

Tiểu sử và sự nghiệp

Khi mới lên 6 tuổi, Khalifman đã được cha mình dạy cờ. Ông đạt được danh hiệu đại kiện tướng vào năm 1990, trước khi giành chức vô địch giải cờ vua New York mở rộng cùng năm, vượt qua một loạt đối thủ mạnh.

Thành tích lớn nhất Khalifman đạt được trong sự nghiệp là giành chức vô địch thế giới của FIDE năm 1999. Vào lúc đó ông xếp hạng 44 trên thế giới , có sự chênh lệch khi so sánh với nhà vô địch thế giới "truyền thống" Garry Kasparov có Elo xếp thứ nhất. Khalifman phát biểu sau giải đấu: "Hệ thống Elo hoạt động tốt với các kì thủ chỉ tham gia vào các giải mời thi đấu vòng tròn. Tôi cho rằng phần lớn các kì thủ đó đều được đánh giá quá khả năng. Các nhà tổ chức mời một số kì thủ năm này qua năm khác bởi họ duy trì được hệ số Elo và xếp hạng của họ vẫn giữ ở mức cao"  khi trả lời về việc ông không thường xuyên được mời ở những giải đấu lớn. Có lẽ do phát biểu đó, Khalifman được mời tham dự giải Linares vào năm sau và đạt thành tích tốt (tuy xếp dưới Kasparov ở giải này) .

Ngoài chức vô địch thế giới, ông còn giành được những chức vô địch danh giá khác như vô địch Nga 1996, thành viên vô địch đồng đội thế giới 1997, Olympiad 2000. Khalifman đang giữ kỉ lục có chuỗi trận không thua tại giải cờ vua Aeroflot với 99 ván bất bại qua 11 giải đấu từ 2004 đến 2016.

Khalifman cùng với huấn luyện viên của mình Genadi Nesis mở một học viện cờ vua ở Sankt-Peterburg, lấy tên "Trường học cờ vua đại kiện tướng". Phương châm của trường là: "cờ vua = trí tuệ + tính cách".

Các danh hiệu đạt được

Cá nhân
 Vô địch thế giới FIDE: 1999
 Vô địch Nga: 1996
 Vô địch trẻ Liên Xô: 1982 , 1984
 Moskva: 1985, 1987
 Groningen: 1990
 New York: 1990
 Ter Apel: 1993
 Eupen mở rộng: 1994
 Sankt-Peterburg mở rộng: 1995
 Đại kiện tướng Sankt-Peterburg: 1997
 Aarhus: 1997
 Bad Wiessee: 1998
 Hoogenveen: 2000

Đồng đội
 Vô địch đồng đội thế giới (Luzern): 1997
 Vô địch Olympiad 2000

Một số ván đấu nổi tiếng
Bogdan Lalic thua Alexander Khalifman, giải Anibal mở rộng 1997, Gambit Benko: chấp nhận, biến thể Dlugy (A57)
Alexander Khalifman thắng Liviu Dieter Nisipeanu, giải vô địch thế giới 1999, khai cuộc Catalan: biến thể đóng (E01)
Alexander Khalifman thắng Evgeny Bareev, Corus 2002, phòng thủ Pháp: biến thể Rubinstein, phòng thủ Blackburne (C10)

Chú thích

Liên kết ngoài

Các thế cờ từ các ván đấu của Alexander Khalifman
Phỏng vấn Alexander Khalifman (2005)
Phỏng vấn Alexander Khalifman (2008)
Phỏng vấn Alexander Khalifman (2010) Phần 1 Phần 2

Đại kiện tướng cờ vua Liên Xô
Đại kiện tướng cờ vua Nga
Nhà vô địch cờ vua thế giới FIDE


title: Buôn Ma Thuột

text:
Buôn Ma Thuột (còn được viết là Ban Mê Thuột, Buôn Mê Thuột) là thành phố tỉnh lỵ của tỉnh Đắk Lắk, Việt Nam.

Đây là thành phố lớn nhất ở vùng Tây Nguyên và là đô thị miền núi có dân số đông nhất Việt Nam.

Tên gọi
Không có buôn nào có tên riêng là Buôn Ma Thuột trong cùng thời kỳ khi người Pháp xây dựng đô thị tại đây. Có nhiều luận chứng từ phía người Ê đê bản địa là ông ama Thuôt tên là Y- Druôt theo ghi chép của bà Linh Nga Niê Kdăm ghi lại từ già làng ở huyện C'mgar. Tư liệu Pháp được KTS. Nguyễn Thanh Hà tìm được, có ghi (*: Un très gros village se trouve préciément à 54 kilomètres de là occupé par les Rhadés Kpa sous les orders de Methuot, c’est à 700 mètres plus au Sud-Est de ce dernier, au bord de l’Ea-Tam) rồi tiến đến nơi đây thành lập đô thị, chứng tỏ ông Mê Thuôt có tồn tại nhưng ở Buôn Mê Thuột hay ở ngoài vùng thì không có thông tin đầy đủ. Theo KTS. Phạm Ngọc Cảnh là người đọc và dịch nội dung cơ bản trên 3 tấm bản đồ về Buôn Ma Thuột đồng ý về sự tồn tại này khớp với các từ như sông Mê Kông, trại tù Mé Wall của Pháp ở C'mgar (trại Mê Van), và một cô gái Mé Sao là vợ của chánh sứ Sarbatier theo một bài báo, ông là người Pháp từng quản lí ở Buôn Ma Thuột trong thời kì Pháp Thuộc. Nhưng tên thật của ông Mé Thuột là gì thì chưa có tài liệu nào minh chứng cụ thể, và ông sống ở đâu. Người nổi tiếng trong tờ bản đồ về Buôn Ma Thuột 1918 là Khunjunop tên thật là Y Thu K’Nul. Các thông tin về Mê Thuột vẫn còn trong bế tắc. Để làm rõ nghĩa nên tìm kiếm và giải nghĩa tương đồng của 4 từ Mé Kong - Mé Thuôt - Mé wall - Mé Sao (1 danh từ chỉ người 1 danh từ chỉ dòng sông lớn, 1 danh từ chỉ địa danh trại tù, Mé Thuôt=?) có liên quan nhiều đến vùng hạ Lào, thuộc bản đồ Đàng Trong - Đàng Ngoài thời Trịnh Nguyễn. Tập tục của người Rhade thì phụ nữ là người giữ của cải, nhà cửa, rồi đón chồng về ở nhà phụ nữ. Phân biệt Nam và nữ là Y và H trong thời buổi sau cách mạng giải phóng, nhiều khả năng Mé Thuột là một phụ nữ như người vợ Mé Sao của công sứ Sarbatier.

Ama Thuột có tên khai sinh là Y Mun H'Dơk. Y Mun H'Dơk sinh ra và lớn lên ở buôn Ky, nhưng lại được sắp đặt trong cương vị là khoa pin ea (người đứng đầu buôn) của buôn Ako Siêr, bởi vì, Y Mun H'Dơk đã được con gái của tù trưởng Ama Blơi (Y Ngut H'Dơk) mà thanh thế vang khắp vùng khi chưa có người Pháp đặt chân đến, cưới về làm chồng. Dòng họ H'Dơk của chàng ở buôn Ky cũng là chủ bến nước ở đây, nhưng luật tục không cho người con trai quyền thừa kế, nên Y Mun H'Dơk phải tuân theo luật tục của buôn làng và thế là chỉ có những người chị, em gái của chàng được thừa kế quyền đó. Thế nhưng, Y Mun H'Dơk vẫn là người mang trong mình dòng máu của dòng họ H'Dơk, giống như bố vợ và cũng là cậu của mình, khi về làm khoa pin ea cho dòng họ Niê Buôn Kmriêk của buôn Ako Siêr, thanh thế của những người đàn ông dòng họ H'Dơk trở nên lẫy lừng. Hai vợ chồng Y Mun không có con, không có người nối dõi, vì thế, họ đã nhận cháu mình là Y Thuột và H'tế thuộc dòng họ Niê Buôn Kmriêk của buôn Ako Siêr làm con nuôi, và cái tên Ama Y Thuột bắt đầu được dân làng gọi từ đây.

Những năm đầu Buôn Ma Thuột được xây dựng tại khu vực Buôn Kram, cạnh buôn Alê-A, Alê-B, ngày nay là thoải triền đồi khu vực ngõ cua đường Đinh Tiên Hoàng về nhánh suối Ea Tam. Thời kỳ Pháp đô hộ được đặt tên đô thị là Ban Mê Thuot, từ '' Ban'' bao hàm một nghĩa rộng, ví như ''Ban'' là đô thị các buôn, các buôn như khu khu vực nhỏ, ngang phường. Bản đồ thời kỳ 1905-1918-1930, ''Ban'' và ''Buôn'' được phân biệt rõ rệt qua tư liệu bản đồ lịch sử của người Pháp, qua thời Việt Nam Cộng hòa phiên âm thành Ban Mê Thuột, sau 1975 gọi thành Buôn Ma Thuột, nên nhiều người suy diễn là có vị tù trưởng ama Thuột, dẫn đến sự nhầm lẫn nghiêm trọng. Ngoài ra còn các cách gọi sai khác như Bản Mế Thuột - Bản Mế Thuật, Buôn Ma Thuộc - Buôn Ma Thuật, Ban Mê Thuộc - Ban Mê Thuật, đều là cách gọi sai lệch về thông tin của thành phố.

Từ những năm 2005, 1 số người có thói quen dùng từ BMT để nói về Buôn ma Thuột ! Càng về sau, từ bmt càng trở nên quen thuộc hơn, nói bmt là mọi người hiểu ngay đó là Buôn ma Thuột.

Lịch sử

Nguyên xưa, nơi đây là vùng đất cư trú của người Ê Đê, với nhiều nhà dài Ê Đê nằm dọc theo suối Ea Tam, xuôi theo dòng đổ ra sông (Sêrêpôk). Các buôn được điều hành bởi già làng cho mỗi buôn. Những buôn làng được ghi nhận đầu tiên trên địa bàn thành phố Buôn Ma Thuột ngày nay gồm có Buôn Kram, Buôn Alê, Buôn Păn Lăn, Buôn Kosier, Buôn Enao, Buôn Akõ Dhông, Buôn Dung.

Cuối thế kỷ 19 đầu thế kỷ 20, người Pháp tổ chức nhiều chuyến thám hiểm nhằm mục đích tiếp cận và tìm cách khai phá vùng cao nguyên phía Tây Việt Nam, quan trọng nhất với các chuyến thám hiểm của bác sĩ Alexandre Yersin và của Henri Maitre. Các chuyến thám hiểm đến vùng cao nguyên Darlac được tiếp cận theo hướng sông Mê Kông đi vào sông Sêrêpôk, tới Buôn Đôn. Nhờ các vị vua săn voi ở Buôn Đôn, người Pháp tìm được nhánh suối Eanao - EaTam, nơi các buôn làng người Ê Đê sinh sống với mật độ lớn và gần nhau.

Trước năm 1905, do các thương lái miền xuôi thường xuyên nhũng nhiễu, và bóc lột cạn kiệt vật phẩm của người Thượng dẫn đến người Thượng thường tràn xuống vùng Khánh Hòa ngày nay cướp lương thực. Do vậy người Pháp quyết định thành lập trung tâm hành chính Ban - Mê - Thuôt và tỉnh DarLac ở vùng Tây Nguyên. Dẫn đến việc hình thành một trung tâm hành chính mới với tên gọi Ban Mê Thuột, với lực lượng lao động chính là người Ê Đê bản địa, trong công cuộc khai thác thuộc địa thời kỳ đầu của người Pháp ở Darlac.

Năm 1905, bản đồ quy hoạch đầu tiên về Ban Mê Thuôt được ấn bản. Tư liệu này ngày nay vẫn còn để đối chiếu. Buôn đầu tiên được ghi nhận trong địa bàn thành phố ngày nay là buôn Kram. Cùng thời kỳ này các đồn điền được lập dựa theo sự phân bố dân cư tự nhiên của các dân tộc nơi đây ở trên toàn tỉnh Darlac. Các thầy giáo người Huế, người Bình Định, các công nhân người Phú Yên, Khánh Hòa, Nha Trang được thực dân Pháp đưa lên Tây Nguyên để hướng dẫn người Ê Đê các phương thức sản xuất cơ bản, như trồng lúa, trồng cây công - nông nghiệp, khai thác gỗ rừng...

Năm 1918, bản đồ thứ 2 được ấn bản. Xuất hiện ngôi làng An Nam (làng người Trung Kỳ) được bố trí bên cạnh buôn Kram tại Ban Mê Thuôt. Tư liệu hình ảnh ghi nhận đã có các ngôi trường dạy người Ê Đê các phương thức sản xuất mới. Thời kỳ này chữ quốc ngữ phiên âm theo tiếng Ê Đê được thực dân Pháp phổ biến dần trên Darlac, sử thi Đam San được ghi chép lại bởi công sứ Sabatier. Bản đồ 1918 ghi nhận thêm một buôn lớn về phía Tây Nam thành phố ngày nay là buôn Alê A và Alê B.

Năm 1930, ấn bản tờ bản đồ ghi nhận khu phố An Nam, khu phố của người Trung Kỳ riêng biệt, ngày nay là khu trung tâm của thành phố, nơi tọa lạc đình Lạc Giao, chùa Sắc Tứ Khải Đoan. Và khu phố Tây của người Pháp ở phía Đông thành phố nay là khu vực đường Nguyễn Công Trứ - Đinh Tiên Hoàng - Hùng Vương và khu bảo tàng, khu vực người Êđê cũng được tách riêng biệt không kết hợp vào khu người Trung Kỳ.

Cuối thời kỳ Pháp thuộc, Bảo Đại, vị hoàng đế cuối cùng của Việt Nam, thường xuyên cùng gia đình đến Tây Nguyên nghỉ mát. Tại Ban Mê Thuôt, các công trình được xây dựng gắn với tên tuổi ông như dinh Bảo Đại, Biệt thự hồ Lăk gắn với tên người vợ ông Nam Phương Hoàng Hậu, chùa Sắc Tứ Khải Đoan gắn với Đoan Huy Hoàng Thái Hậu. Trong thời kỳ Thế chiến thứ hai, quân Nhật tiến vào Đông Dương, nắm toàn quyền kiểm soát vùng đồng bằng Đông Dương dù vẫn duy trì bộ máy của thực dân Pháp. Tuy nhiên, do thiếu thốn nhân lực, người Nhật vẫn để vùng núi xa xôi ít dân, trong đó có cả đất Tây Nguyên, bao gồm cả vùng DarLac, cho người Pháp quản lý cho đến tận năm 1945, trước khi Nhật đảo chính Pháp tại Đông Đương.

Sau khi tái kiểm soát được phần lớn Đông Dương, người Pháp thành lập Quốc gia Việt Nam, đưa Bảo Đại lên làm Quốc trưởng. Riêng vùng đất Tây Nguyên, người Pháp đặt riêng thành Hoàng triều Cương thổ mà ở đó Bảo Đại vẫn giữ vị thế của một Hoàng đế trên danh nghĩa.

Với thất bại ở trận Điện Biên Phủ, người Pháp buộc phải ký kết Hiệp định Genève, 1954, chấm dứt quá trình thuộc địa Đông Dương. Tân thủ tướng Quốc gia Việt Nam là Ngô Đình Diệm, với sự hậu thuẫn mạnh mẽ của người Mỹ, tuyên bố phế truất vị quốc trưởng bù nhìn Bảo Đại, thành lập chính thể Việt Nam Cộng hòa trên phần lãnh thổ miền Nam Việt Nam, xóa bỏ Hoàng triều Cương thổ và sáp nhập vào lãnh thổ Việt Nam. Cơ cấu hành chính tỉnh Darlac bấy giờ được chia thành các quận, quận Lạc Thiện, quận Phước An, quận Buôn Hồ, quận Ban Mê Thuột, với thị xã là Lạc Giao (樂郊). Thời kỳ này các thị trấn thị tứ bước đầu được đô thị hóa ở Đarlac, các phương tiện cơ giới ở Darlac tăng vọt, không chỉ cơ giới ở phương tiện giao thông, mà các máy móc phục vụ nông nghiệp cũng xuất hiện, các sân bay được xây dựng, riêng Ban Mê Thuột có đến 2 sân bay trong thời kỳ này, một sân bay cho trực thăng gọi là phi trường Lạc Giao, một sân bay cho các máy bay lớn là phi trường Phụng Dực (phi trường này được xây từ các gói viện trợ của Mỹ cho Pháp trong trước năm 1950, nay là sân bay Buôn Ma Thuột) cũng trong thời kỳ này tổng thống Ngô Đình Diệm cũng xuất hiện nhiều ở Ban Mê Thuột, ông ăn tết ở Ban Mê Thuột năm 1957 và đồng thời tổ chức lễ hội kinh tế khi ông ăn tết ở đây.

Tết Mậu Thân năm 1968 đánh dấu các cuộc chiến tranh về cách mạng, quyền lợi, dân chủ trong sản xuất, cho người nông dân- công nhân, Ban Mê Thuột cũng chính thức nằm trong các vùng chiến sự. Cuộc chiến kéo dài đến ngày 10 tháng 3 năm 1975, Quân Giải Phóng Miền Nam chính thức kết thúc cuộc chiến tại Ban Mê Thuột, trong chiến dịch Hồ Chí Minh, giải phóng đất nước, đánh bại Quân lực Việt Nam Cộng hòa.

Sau năm 1975, thị xã đổi tên thành Buôn Ma Thuột, gồm 8 phường: Tân An, Tân Lập, Tân Thành, Tân Tiến, Thắng Lợi, Thành Công, Thống Nhất, Tự Do và 16 xã: Buôn Trấp, Cư ÊBur, Cư Jút, Cư Suê, Ea Bông, Ea Kao, Ea Nuôl, Ea Tam, Ea Tiêu, Ea Tu, Hòa Đông, Hòa Khánh, Hòa Phú, Hòa Thắng, Hòa Thuận, Hòa Xuân.

Năm 1977, UBND tỉnh ban hành các quyết định điều chỉnh lại địa giới hành chính một số phường, xã như sau:
Sáp nhập hai phường Tự Do và Tân An thành phường Tự An
Chia xã Buôn Trấp thành 4 xã Buôn Trấp, Ea Bông, Ea Na và Quảng Điền
Chuyển xã Cư Suê về huyện Krông Búk quản lý.

Ngày 23 tháng 10 năm 1978, thành lập xã Cuôr Knia tại vùng kinh tế mới Cuôr Knia.

Ngày 19 tháng 9 năm 1981, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định 75-HĐBT. Theo đó, tách 5 xã: Buôn Trấp, Ea Bông, Ea Na, Quảng Điền, Ea Tiêu để thành lập huyện Krông Ana.

Ngày 26 tháng 1 năm 1989, chia xã Cư Jút thành 3 xã: Nam Dong, Ea Pô và Ea T'Ling.

Ngày 14 tháng 9 năm 1989, chia xã Ea T'Ling thành 3 xã: Ea T'Ling, Tâm Thắng và Trúc Sơn.

Ngày 19 tháng 6 năm 1990, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định 227-HĐBT. Theo đó, tách 5 xã: Ea T’Ling, Tâm Thắng, Trúc Sơn, Ea Pô, Nam Dong thuộc thị xã Buôn Ma Thuột (gồm 36.400 ha diện tích tự nhiên và 18.379 người) và 35.100 ha diện tích tự nhiên (toàn bộ là đất lâm nghiệp) của xã Đắk Lao, huyện Đắk Mil để thành lập huyện Cư Jút.

Sau khi điều chỉnh địa giới hành chính, thị xã Buôn Ma Thuột còn lại 7 phường: Tân Lập, Tân Thành, Tân Tiến, Thắng Lợi, Thành Công, Thống Nhất, Tự An và 12 xã: Cư Êbur, Cuôr Knia, Ea Kao, Ea Nuôl, Ea Tam, Ea Tu, Hòa Đông, Hòa Khánh, Hòa Phú, Hòa Thắng, Hòa Thuận, Hòa Xuân.

Ngày 29 tháng 8 năm 1994, thành lập xã Ea Bar trên cơ sở tách một phần diện tích và dân số của các xã Cuôr Knia và Cư ÊBur.

Cuối năm 1994, thị xã Buôn Ma Thuột có 7 phường: Tân Lập, Tân Thành, Tân Tiến, Thắng Lợi, Thành Công, Thống Nhất, Tự An và 13 xã: Cư Êbur, Cuôr Knia, Ea Bar, Ea Kao, Ea Nuôl, Ea Tam, Ea Tu, Hòa Đông, Hòa Khánh, Hòa Phú, Hòa Thắng, Hòa Thuận, Hòa Xuân.

Ngày 21 tháng 1 năm 1995, Chính phủ ban hành Nghị định 08/CP. Theo đó:
 Chuyển thị xã Buôn Ma Thuột thành thành phố Buôn Ma Thuột
 Chuyển xã Ea Tam thành phường Ea Tam
 Thành lập phường Khánh Xuân trên cơ sở tách một phần diện tích và dân số của các xã Hòa Khánh và Hòa Xuân
 Chuyển 3 xã: Cuôr Knia, Ea Nuôl và Ea Bar về huyện Ea Súp quản lý (nay 3 xã này thuộc huyện Buôn Đôn)
 Chuyển 3 xã: Hòa Phú, Hòa Xuân và Hòa Khánh về huyện Cư Jút quản lý
 Chuyển xã Hòa Đông về huyện Krông Pắc quản lý.
 Thành phố Buôn Ma Thuột có 9 phường: Ea Tam, Khánh Xuân, Tân Lập, Tân Thành, Tân Tiến, Thắng Lợi, Thành Công, Thống Nhất, Tự An và 5 xã: Cư Êbur, Ea Kao, Ea Tu, Hòa Thắng, Hòa Thuận.

Ngày 18 tháng 11 năm 1996, Chính phủ ban hành Nghị định 71-CP. Theo đó:
 Chia phường Tân Lập thành 3 phường: Tân Lập, Tân Hòa và Tân An
 Chia phường Thắng Lợi thành 2 phường: Thắng Lợi và Tân Lợi
 Chia phường Thống Nhất thành 2 phường: Thống Nhất và Thành Nhất.

Ngày 26 tháng 11 năm 2003, Quốc hội ban hành Nghị quyết 22/2003/QH11 chia tỉnh Đắk Lắk thành hai tỉnh Đắk Lắk và Đắk Nông, thành phố Buôn Ma Thuột (tỉnh lỵ) của tỉnh Đăk Lăk, bao gồm 13 phường: Ea Tam, Khánh Xuân, Tân An, Tân Hòa, Tân Lập, Tân Lợi, Tân Thành, Tân Tiến, Thắng Lợi, Thành Công, Thành Nhất, Thống Nhất, Tự An và 5 xã: Cư Êbur, Ea Kao, Ea Tu, Hòa Thắng, Hòa Thuận.

Ngày 2 tháng 1 năm 2004, Chính phủ ban hành Nghị định 04/2004/NĐ-CP. Theo đó, sáp nhập 3 xã: Hòa Phú, Hòa Khánh và Hòa Xuân thuộc huyện Cư Jút (sau khi chuyển huyện Cư Jút về tỉnh Đắk Nông mới thành lập) trở lại thành phố Buôn Ma Thuột.

Thành phố Buôn Ma Thuột có 13 phường và 8 xã trực thuộc như hiện nay.

Ngày 28 tháng 2 năm 2005, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định 38/2005/QĐ-TTg công nhận thành phố Buôn Ma Thuột là đô thị loại II.

Ngày 9 tháng 2 năm 2010, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định 228/QĐ-TTg công nhận thành phố Buôn Ma Thuột là đô thị loại I.

Địa lý
Thành phố Buôn Ma Thuột nằm ở khu vực trung tâm của Tây Nguyên, độ cao trung bình 500 m, cách Hà Nội khoảng 1300 km, cách Thành phố Hồ Chí Minh 350 km, cách Đà Nẵng khoảng 647 km, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp huyện Krông Pắc
Phía đông nam giáp huyện Cư Kuin
Phía tây giáp huyện Cư Jút, tỉnh Đắk Nông
Phía nam giáp huyện Krông Ana
Phía bắc giáp các huyện Cư M'gar và Buôn Đôn.

Thành phố Buôn Ma Thuột có diện tích 377,18 km², dân số năm 2019 là 375.590 người, mật độ dân số đạt 996 người/km².

Khí hậu

Hành chính

Thành phố Buôn Ma Thuột có 21 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc, bao gồm 13 phường: Ea Tam, Khánh Xuân, Tân An, Tân Hòa, Tân Lập, Tân Lợi, Tân Thành, Tân Tiến, Thắng Lợi, Thành Công, Thành Nhất, Thống Nhất, Tự An và 8 xã: Cư Êbur, Ea Kao, Ea Tu, Hòa Khánh, Hòa Phú, Hòa Thắng, Hòa Thuận, Hòa Xuân.

Đặc biệt có 7 buôn (làng) nội thành với gần chục nghìn người Êđê, họ vẫn giữ kiến trúc nhà ở và lối sản xuất riêng ngay trong lòng thành phố.

Kết quả phân định 3 khu vực của thành phố Buôn Ma Thuột theo quyết định số 03/2009/QĐ-UBND của UBND Tỉnh Đắk Lắk ngày 13/01/2009 như sau:
Khu trung tâm, gồm 8 phường: Tân Tiến, Thắng Lợi, Thống Nhất, Thành Công, Tân Lợi, Tự An, Tân Lập, Tân Thành.
Khu cận trung tâm, gồm 4 phường:Tân Hòa, Thành Nhất, Ea Tam, Tân An;
Khu ven nội, gồm 9 phường, xã: Khánh Xuân, Cư Êbur, Hòa Thắng, Hòa Khánh, Hòa Thuận, Ea Tu, Ea Kao, Hòa Phú, Hòa Xuân.

Kinh tế - xã hội

Thủ phủ cà phê
Tuy cây cà phê đã được du nhập vào Việt Nam từ rất sớm (1870) nhưng được trồng đại trà ở Đắk Lắk chỉ từ những năm sau 1930 trong những đồn điền của những nhà tư bản Pháp như CADA,... nhưng do vùng đất đất đỏ bazan này đặc biệt phù hợp với việc canh tác cà phê nên việc phát triển diện tích trồng ở đây đã tăng lên; hiện tại, theo số liệu thống kê, Đắk Lắk có đến hơn 175.000 ha cà phê (thực tế có đến trên 200.000 ha vì một số diện tích không được tính do không trong quy hoạch). Đắk Lắk cũng chính là nơi được xem là nơi có năng suất cà phê thu hoạch cao nhất thế giới và góp phần chính trong việc đưa sản lượng cà phê Việt Nam lên vị trí số 2 (riêng cà phê robusta chiếm vị trí số 1) của những quốc gia xuất khẩu cà phê. Ở Đắk Lắk gần như huyện nào cũng có trồng cà phê, nhưng cà phê Buôn Ma Thuột vẫn luôn được đánh giá là có chất lượng cao nhất và có hương vị đặc trưng nhất, chính vì vậy thương hiệu Cà phê Buôn Ma Thuột được thế giới biết đến và địa danh Buôn Ma Thuột được nhiều người ví như "thủ phủ cà phê".

Buôn Ma Thuột đạt chuẩn một thị xã từ năm 1960 và công bố trên tư liệu bản đồ của lính Mĩ, hơn ba chục con đường nhựa tại khu Ngã 6 trung tâm được ghi chụp lại không ảnh trong những năm 1969.

Chợ được xếp loại chợ trung ương trong thời Việt Nam Cộng hòa, công nghiệp chưa có, ngành nông nghiệp với các cây công nghiệp, như cao su, cà phê đã phát triển rực rỡ và xuất khẩu đi các thị trường quốc tế từ những năm 1932.

Nay Buôn Ma Thuột đã trở thành thành phố năng động và phát triển nhanh nhất Tây Nguyên, năm 2010 trở thành đô thị loại 1 trực thuộc tỉnh. Buôn Ma Thuột được chính phủ công nhận là thành phố có quy hoạch tương đối tốt trong một thời gian ngắn.

Cùng với thành phố Bắc Ninh, Đà Lạt, Hòa Bình, Huế, Thái Nguyên, Sơn La, Vinh, Việt Trì, Hà Nội, Buôn Ma Thuột đã được chọn là 10 đô thị sạch trên cả nước và được tuyên dương trong lễ kỷ niệm Ngày đô thị Việt Nam (8/11/2009).
Tốc độ tăng trưởng hàng năm bình quân: 13.5% (2018)
Tổng thu ngân sách nhà nước: gần 2.500 tỷ đồng, trong đó thu ngân sách theo phân cấp: 1.502 tỷ đồng
Tổng chi ngân sách nhà nước: gần 1.183 tỷ đồng
Huy động tổng vốn đầu tư toàn xã hội: 9.086 tỷ đồng
Giá trị sản xuất công nghiệp - TTCN: 9.109 tỷ đồng
Thu nhập bình quân đầu người: 78 triệu /người/năm.
Tổng mức bán lẻ hàng hóa doanh thu dịch vụ: 37.191 tỷ đồng
Tỷ trọng các ngành: 44.87% công nghiệp-xây dựng, 49.81% thương mại-dịch vụ, 5.32% nông-lâm nghiệp.
Giao thông: 98% đường nội thành được nhựa hóa, là đầu mối giao thông cấp vùng và quốc gia.
Tỷ lệ hộ nghèo: 0.85%
Tỷ lệ cây xanh đô thị: 8.88 m²/người
Cấp điện: 100% đường phố chính và 80% đường hẻm đã được chiếu sáng
Cấp-thoát nước: 80% dân số được dùng nước sạch với định mức 137 lít/người/ngày. Ngoài ra Buôn Ma Thuột có hệ thống xử lý nước thải do chính phủ Đan Mạch tài trợ được đánh giá tiên tiến nhất Việt Nam hiện nay mà chưa có thành phố nào ở Việt Nam đạt được.
Văn hóa-giáo dục: đã có 21/21 xã, phường hoàn thành phổ cập trung học cơ sở. Bình quân cứ 2,5 người thì có một người đi học.Năm 2015 ngành giáo dục của thành phố tiếp tục được đầu tư một cách toàn diện cả về cơ sở vật chất và nguồn lực con người. 100% các trường học trên địa bàn được xây dựng kiên cố khang trang, gần 100 % số giáo viên có trình độ đạt chuẩn trong đó có 56% giáo viên có trình độ trên chuẩn. Chất lượng giáo dục toàn diện không ngừng được nâng lên.Tuy nhiên bạo lực học đường với nam và nữ sinh vẫn xảy ra, tỉ lệ bạo lực ở nữ sinh có xu hướng tăng mạnh. Toàn thành phố có 59 trường được công nhận chuẩn Quốc gia.
Y tế: 21/21 Xã, Phường đều đã có y, bác sĩ túc trực.
Tỷ lệ tăng dân số tự nhiên: 1,3%.

Thương mại
Trên địa bàn thành phố có nhiều hệ thống siêu thị và trung tâm thương mại lớn đến từ nhiều nơi khác nhau như Vincom, MM Mega, Go,Nguyễn Kim, Coopmart... đáp ứng như cầu mua sắm của người dân.

Hiện nay thành phố đang triển khai xây dựng khu đô thị Bắc Tân Lợi nằm trên địa bàn phường Tân Lợi.

Danh sách các Học viện trường Đại học - Cao đẳng tại Buôn Ma Thuột

 Trường Đại học Tây Nguyên
 Trường Đại học Y dược Buôn Ma Thuột
 Phân hiệu Trường Đại học Luật Hà Nội tại Đắk Lắk
 Trường Đại học Đông Á
 Cao đẳng FPT Polytechnic Tây Nguyên
 Học viện Hành chính Quốc gia khu vực Tây Nguyên

Cao đẳng Y tế Đắk Lắk
Cao đẳng Công nghệ Tây Nguyên
Cao đẳng Kỹ thuật Đắk Lắk
Cao đẳng Sư phạm Đắk Lắk
Cao đẳng Bách khoa Tây Nguyên
Cao đẳng Văn hóa - Nghệ thuật Đắk Lắk
Cao đẳng Công thương Việt Nam cơ sở Đắk Lắk

Năm 1994, Trường Trung học phổ thông chuyên Nguyễn Du, Đắk Lắk được thành lập. Đây là một trong những ngôi trường chuyên đầu tiên ở khu vực Tây Nguyên. Sau 25 năm xây dựng và phát triển, trường đã đạt nhiều thành tích nổi trội như: 4 năm liền dẫn đầu khu vực Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên trong kì thi Học sinh giỏi Quốc gia, luôn giữ được vị trí cao trong các cuộc thi Olympic 30/4, Olympic 10/3 (thuộc tỉnh nhà), Olympic chuyên Khoa học tự nhiên, Học sinh giỏi Quốc Gia, quốc tế và khu vực. Huân chương lao động hạng Nhì 3 lần, đạt Huân chương lao động hạng Nhất vào năm 2022,... Đóng vai trò quan trọng, đào tạo học sinh năng khiếu, góp phần vào công cuộc Công nghiệp hoá, hiện đại hóa của khu vực Tây Nguyên, cũng như chất lượng đào tạo mũi nhọn của tỉnh nhà nói riêng và khu vực Tây Nguyên nói chung.

Văn hóa - du lịch

Kho tàng văn hóa phi vật thể Tây Nguyên

Không gian văn hóa cồng chiêng Tây Nguyên được thể hiện qua ngôn ngữ, phong cách diễn tấu,... riêng biệt và độc đáo, chính vì thế đã được UNESCO công nhận là Kiệt tác truyền khẩu và Di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại.

Loại hình văn học dân gian truyền miệng cũng là di sản văn hóa phi vật thể phong phú của các dân tộc Tây Nguyên, trong đó sử thi Đam San.

Tượng gỗ dân gian Tây Nguyên, chủ yếu là tượng nhà mồ một yếu tố không thể thiếu trong đời sống tâm linh của người Ê Đê. Dù mang nhiều dáng vẻ nhưng chúng gặp nhau ở một điểm là đều lấy cảm hứng từ đời sống sinh hoạt, lao động sản xuất và đời sống tâm linh gắn với phong tục tập quán của mỗi tộc người.

Ngoài những giá trị tiêu biểu nêu trên, Tây Nguyên còn có kho tàng di sản văn hóa phi vật thể khác, đó là kiến trúc nhà dài truyền thống... của các dân tộc Bắc Tây Nguyên, kiến trúc nhà dài của dân tộc Êđê; nghề dệt và trang phục. Đồng bào Tây Nguyên có nhiều hình thức lễ hội liên quan đến chu kỳ canh tác nương rẫy; lễ nghi vòng đời người; lễ hội cộng đồng,...

Lễ hội Cà phê
Lễ hội Cà phê Buôn Ma Thuột, hay Buôn Ma Thuột cà phê Festival, là một lễ hội được tổ chức định kỳ 2 năm 1 lần ở thành phố Buôn Ma Thuột của tỉnh Đắk Lắk, đây là một lễ hội lớn ở Tây Nguyên . Nhằm tôn vinh cây cà phê, loài cây chiếm vị trí độc tôn trong cơ cấu cây trồng ở đây và chiếm đến 60% sản lượng cà phê của Việt Nam, loài cây đã đem lại sự ấm no, trù phú cho mảnh đất vùng cao này. Lễ hội mới chỉ bắt đầu được tổ chức từ năm 2005 trong chương trình quảng bá hình ảnh Thủ phủ cà phê Buôn Ma Thuột. Bên cạnh các hoạt động trao đổi về, quy trình, các thức, sản xuất, chế biến cà phê. Các hoạt động văn hóa, thể dục thể thao diễn ra sôi nổi. Hình thức giao dịch trực tuyến với thị trường thế giới.

Ngã 6 Ban Mê

Ngã 6 Ban Mê là trung tâm thành phố Buôn Ma Thuột. Ở đây có Tượng đài chiến thắng Buôn Ma Thuột được coi như biểu tượng của thành phố.

Trước đây, khi mới giải phóng nơi đây chỉ là một vòng xoay với một cột đèn ba ngọn. Sau này một tượng đài được dựng lên với điểm nhấn chính chiếc xe tăng bằng sắt thép đã mở đầu trận đánh vào Buôn Ma Thuột. Đến những năm cuối thế kỷ trước thì tượng đài chiến thắng đã được xây dựng hoàng tráng như hiện nay. Nơi đây từng có một chiếc xe tăng T-34 của Nga nhưng nó được đưa vào bảo tàng năm 1997 và thay thế vào đó là một chiếc xe mô hình.

Cây Kơnia còn sót lại

Cây Kơnia, hay còn gọi là Cốc, là một loài cây thân gỗ lớn, cao 15–30 m, đường kính 40–60 cm, tên khoa học là Irvingia malayana, thuộc họ Irvingiaceae. Loài cây này mang ý nghĩa tâm linh rất lớn đối với người đồng bào dân tộc thiểu số, họ coi chúng là nơi trú ngụ của thần thánh, của vong linh những người đã khuất, rất ít khi họ đụng chạm đến chúng, chặt phá chúng; vì vậy trên nương rẫy của đồng bào thường có các cây Kơ nia cổ thụ được sử dụng như cây che mát mỗi lúc nghỉ giải lao, nghỉ trưa. Do bài hát Bóng cây Kơ-nia nổi tiếng vì vậy du khách khi đến Buôn Ma Thuột luôn muốn tìm xem tận mắt cây Kơ Nia. Ở trung tâm thành phố Buôn Ma Thuột có một cây Kơ nia cổ thụ nằm trong khuôn viên sân sau nhà văn hóa trung tâm tỉnh, cách ngã 6 Ban Mê vài trăm mét.

Buôn AKô Đhông
Buôn AKô Đhông hay Buôn Cô Thôn, làng Ma Rin là một buôn làng người Ê Đê ở thành phố Buôn Ma Thuột, Đăk Lăk. AKô Đhông theo tiếng Ê Đê có nghĩa là buôn đầu nguồn vì nó ở đầu nguồn một con suối lớn ở Buôn Ma Thuột là suối Ea Nuôl. Ở đây nguồn suối bắt đầu cũng chính là bến nước cũ của buôn, một bến nước rất đẹp nhưng hiện tại không còn được sử dụng do bị ô nhiễm vì ở ngay trung tâm thành phố.

Buôn nằm ở cuối đường Trần Nhật Duật- thành phố Buôn Ma Thuột. Đây là một buôn được quy hoạch rất đẹp và giữ được nhiều giá trị truyền thống, hiện tại là một điểm du lịch hấp dẫn của thành phố. Nằm trong quy hoạch khu trưng bày lịch sử của Buôn Ma Thuột.

Danh lam thắng cảnh

Do Buôn Ma Thuột là nơi đầu tiên người Kinh lưu lạc đến lập nghiệp để xây dựng Đăk Lăk hôm nay nên ở đây tập trung hầu hết các di tích có ý nghĩa lịch sử của Đăk Lăk như:
Đình Lạc Giao
Chùa Sắc tứ Khải Đoan
Nhà đày Buôn Ma Thuột
Bia Lạc Giao
Khu Biệt điện Bảo Đại - hiện tại là Bảo tàng các dân tộc Việt Nam tại Đắk Lắk
Toà Giám mục tại Đắk Lắk

Đặc biệt, thành phố Buôn Ma Thuột có 05 di tích lịch sử, văn hoá được công nhận cấp quốc gia và cấp tỉnh, trong đó có 04 di tích cấp quốc gia, gồm: Nhà đày Buôn Ma Thuột, Đình Lạc Giao, Biệt Điện Bảo Đại số 04 Nguyễn Du, Bia tưởng niệm 100 chiến sỹ Nam tiến và 01 di tích cấp tỉnh là di tích Tượng đài Mậu thân 1968. Đây là những chứng tích hào hùng của truyền thống lịch sử lập nước, giữ nước của các dân tộc tỉnh Đắk Lắk nói chung và thành phố Buôn Ma Thuột nói riêng. Các di tích văn hoá lịch sử của thành phố Buôn Ma Thuột đều có giá trị phục vụ du lịch cao. Những di tích lịch sử văn hoá nêu trên, tuy chưa phải là tất cả, song cũng đủ để chứng minh rằng, giá trị nhân văn được thể hiện đậm nét qua các di tích lịch sử, văn hoá và có thể khai thác một cách có hiệu quả trong việc phục vụ du lịch của thành phố Buôn Ma Thuột .

Du khách cũng có thể đến với làng văn hóa buôn AKô Đhông, ngắm cây Kơ nia cổ thụ giữa lòng thành phố sát Ngã 6 Ban Mê, thưởng thức hương vị cà phê Ban Mê,...

Với vị trí trung tâm và giao thông thuận tiện Buôn Ma Thuột cũng chính là trung tâm du lịch lớn nhất của Đăk Lăk nối các điểm du lịch quan trọng trong tỉnh như Bản Đôn, Hồ Lắk, cụm thác Đray Sáp...Về cơ bản dịch vụ du lịch còn yếu kém và hạn chế, bên cạnh đó rừng bị tàn phá ồ ạt, phá vỡ cảnh quan chung.

Giao thông

Đường bộ

Đường bộ toàn tỉnh hiện có 397,5 km đường quốc lộ, trong đó:
Quốc lộ 14 nối về phía phía bắc đi Pleiku (195 km), đi Kon Tum (244 km), nối với Đà Nẵng, về phía nam đi ĐăkNông, Bình Phước, Bình Dương, Tp Hồ Chí Minh (350 km).
Quốc lộ 26 đi Ninh Hòa, Nha Trang (198 km).Hiện tại quốc lộ nhỏ và xuống cấp, tình trạng tai nạn giao thông nhiều và đều.
Quốc lộ 27 đi Đà Lạt (193 km).Hiện tại quốc lộ nhỏ và xuống cấp, tình trạng tai nạn giao thông nhiều và đều.
Quốc lộ 14C: từ ranh giới tỉnh Gia Lai đến ranh giới tỉnh Đăk Nông(68,5 km).
Quốc lộ 29: Bộ GT-VT đã có Quyết định chuyển 2 tuyến đường ĐT645 (Phú Yên) và ĐT633 (Đắk Lắk) thành quốc lộ (QL) 29. Tuyến ĐT645 xuất phát từ QL.1 qua các huyện: Đông Hòa, Tây Hòa và Sông Hinh (Phú Yên) lưu thông với ĐT633 (Đắk Lắk). QL 29 là QL thứ 2 nối các tỉnh Tây Nguyên (280 km)
Dự kiến quy hoạch xây dựng trên địa bàn thành phố Buôn Ma Thuột có 3 bến xe khách, 1 bến xe buýt ở trung tâm thành phố, hình thành mạng lưới các điểm đỗ xe buýt nội thị và đến các điểm ven đô, các huyện lân cận, 3 bãi đỗ xe tải các bãi đỗ xe con, xe du lịch ở những nơi tham quan, du lịch, khu vui chơi giải trí, trung tâm thương mại, chợ. Tại ở mỗi thị xã, mỗi huyện có từ 1- 2 bến xe khách.
Cuối năm 2019, Tỉnh uỷ Đắk Lắk đã đưa ra chủ trương xây dựng tuyến đường cao tốc Đắk Lắk - Khánh Hoà nhằm giảm thời gian di chuyển giữa hai tỉnh, đồng thời giúp phát triển kinh tế-xã hội cho toàn tỉnh.
Đây cũng là địa phương có hai dự án Đường cao tốc Buôn Ma Thuột – Gia Nghĩa và Đường cao tốc Liên Khương – Buôn Ma Thuột đi qua đang được triển khai đầu tư xây dựng.

Đường hàng không
Sân bay Buôn Ma Thuột (mã sân bay IATA: BMV, mã sân bay ICAO: VVBM) là một sân bay hỗn hợp dân sự và quân sự tại thành phố Buôn Ma Thuột. Trước năm 1975, sân bay này vốn là sân bay quân sự Hòa Bình hay còn gọi là Phi trường Phụng Dực do VNAF quản lý.
Sân bay có đường băng dài 3.000 m, rộng 45 m có thể tiếp nhận những máy bay tầm ngắn như ATR72, F70, tầm trung như A320, A321, B767 và có đèn chiếu sáng phục vụ bay đêm, trong khi đó công suất thiết kế nhà ga 1.900.000 lượt hành khách/năm. Đến năm 2030 phục vụ 3.000.000 hành khách/năm. Các tuyến bay gồm có:

Buôn Ma Thuột - Sân bay quốc tế Tân Sơn Nhất, Thành phố Hồ Chí Minh
 Buôn Ma Thuột - Sân bay quốc tế Đà Nẵng
 Buôn Ma Thuột - Sân bay quốc tế Nội Bài, Hà Nội
Buôn Ma Thuột - Sân bay quốc tế Vinh, Nghệ An
Buôn Ma Thuột - Sân bay Thọ Xuân, Thanh Hóa
Buôn Ma Thuột - Sân bay quốc tế Cát Bi, Hải Phòng
Buôn Ma Thuột - Sân bay Chu Lai, Quảng Nam.

Với tổng mức đầu tư khoảng 1.200 tỷ đồng, nhà ga hành khách Cảng hàng không Buôn Ma Thuột chính thức được khánh thành 24/12/2012. Nhà ga mới có công suất đáp ứng đến năm 2020 là 1,9 triệu hành khách/năm. Cảng hàng không Buôn Ma Thuột nằm tại địa bàn Thôn 8 xã Hòa Thắng, TP. Buôn Ma Thuột (tỉnh Đắk Lắk) - là một trong 8 cảng hàng không địa phương trực thuộc Tổng công ty Cảng hàng không miền Nam. Việc mở rộng nâng cấp cảng hàng không Buôn Ma Thuột là dự án cần thiết góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, bảo vệ an ninh quốc phòng khu vực Tây Nguyên. Theo như Quy hoạch chung thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk - tầm nhìn đến năm 2025, Cảng Hàng không Buôn Ma Thuột sẽ được nâng cấp lên Cảng Hàng không quốc tế, đẩy mạnh phát triển tỉnh Đắk Lắk nói riêng và khu vực Tây Nguyên nói chung.

Đường sắt
Dự án tuyến đường sắt Tuy Hòa - Buôn Ma Thuột đã được Xí nghiệp Tư vấn thiết kế công trình giao thông sắt bộ thuộc Công ty Tư vấn thiết kế giao thông vận tải phía Nam xây dựng hoàn chỉnh. Toàn tuyến đường sắt có chiều dài 160 km, đi qua 8 ga, xuất phát từ ga Phú Hiệp và điểm cuối là ga Buôn Ma Thuột. Nhưng đối với nền khoa học và kinh tế, cùng quản lý nước nhà thì đây chỉ là viễn cảnh định hướng đề ra không biết khi nào mới thành hiện thực (đã có chủ trương tạm hoãn, đưa ra khỏi quy hoạch).

Theo quy hoạch, Buôn Ma Thuột là trung tâm của hệ thống đường sắt Tây nguyên trong tương lai ; ga đầu mối nối các tuyến đi Gia Lai, Kon Tum, Đắk Nông và Lâm Đồng, phục vụ đắc lực cho công cuộc phát triển kinh tế và quốc phòng khu vực Tây nguyên rộng lớn.

Tên đường phố Buôn Ma Thuột trước 1975

Cường Để nay là Nguyễn Văn Trỗi
Võ Tánh nay là Nguyễn Thị Minh Khai
Hàm Nghi nay là Trần Phú
Ama Trang Long nay là Nơ Trang Long
Lê Lợi và Nguyễn Công Trứ nay là Nguyễn Công Trứ
Phan Đình Phùng nay là Phan Đình Giót
Nguyễn Du nay là Y Ngông
Cao Thắng nay là Ngô Đức Kế
Gia Long và Hùng Vương nay là Hùng Vương

Nguyễn Tri Phương nay là Mạc Thị Bưởi
Lê Văn Duyệt nay là Xô Viết Nghệ Tĩnh
Tôn Thất Thuyết và Ama Trang Gưh nay là Lê Hồng Phong
Nguyễn Thái Học nay là Điện Biên Phủ
Huyền Trân Công Chúa nay là Nguyễn Đức Cảnh
Tự Do, Thống Nhất và Độc Lập nay là Nguyễn Tất Thành
Yersin nay là Mai Hắc Đế

Ngoài việc thay đổi tên cho một số tuyến đường và các tên đường cũ bao gồm: Hàm Nghi, Lê Lợi, Phan Đình Phùng, Nguyễn Du, Cao Thắng, Nguyễn Tri Phương, Tôn Thất Thuyết và Nguyễn Thái Học vẫn được sử dụng để đặt tên cho các tuyến đường nhỏ và vừa ở các phường ở thành phố Buôn Ma Thuột.

Chú thích

Tham khảo

Đô thị Việt Nam loại I
Tỉnh lỵ Việt Nam


title: If I Never See Your Face Again

text:
"If I Never See Your Face Again" bài hát của Maroon 5 từ album phòng thu thứ hai của nhóm It Won't Be Soon Before Long. Bài hát do chính hai thành viên của nhóm, Adam Levine và James Valentine sáng tác. Một bản remix của bài hát đã được thu âm cùng với nữ ca sĩ Rihanna, và đã được phát hành làm đĩa đơn thứ tư từ album thay cho phiên bản gốc. Remix này cũng có mặt trong bản phát hành lại album It Won't Be Soon Before Long của Maroon 5 và bản phát hành lại Good Girl Gone Bad của Rihanna.

Ca khúc do Mike Elizondo, Mark "Spike" Stent và Maroon 5 sản xuất. Nó nhận được một đề cử giải Grammy hạng mục Best Pop Collaboration with Vocals tại Giải Grammy lần thứ 51.

Thành tích xếp hạng
"If I Never See Your Face Again" xuất hiện lần đầu trên Billboard Hot 100 Mỹ tại vị trí 57, tuy nhiên lại không thành công trong việc lọt vào top 50. Ngày 8 tháng 6 năm 2008, tuần Good Girl Gone Bad: Reloaded được phát hành, bài hát xếp hạng trên UK Singles Chart tại vị trí 29. Vị trí cao nhất của nó trên bảng xếp hạng này là 28, đạt được 2 tuần sau đó. Đây cũng là đĩa đơn đạt vị trí xếp hạng thấp nhất của Rihanna cho đến nay và là đĩa đơn đầu tiên của cô không lọt vào được top 20.

Danh sách track

Bảng xếp hạng và doanh số chứng nhận

Xếp hạng tuần

Lượng tiêu thụ

Tham khảo

Bài hát của Maroon 5
Bài hát của Rihanna
Đĩa đơn năm 2008
Bài hát năm 2007


title: Podeonius rufipes

text:
Podeonius rufipes là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Lewis miêu tả khoa học năm 1894.

Chú thích

Tham khảo

Podeonius


title: Laccophilus walkeri

text:
Laccophilus walkeri là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được J.Balfour-Browne miêu tả khoa học năm 1939.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Laccophilus


title: Bonneuil-en-Valois

text:
Bonneuil-en-Valois  là một xã thuộc tỉnh Oise trong vùng Hauts-de-France phía bắc Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 162 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

INSEE

Bonneuilenvalois


title: Grattery

text:
Grattery là một xã thuộc tỉnh Haute-Saône trong vùng Bourgogne-Franche-Comté phía đông nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Haute-Saône

Tham khảo
INSEE

Xã của Haute-Saône


title: Nguyên tố chu kỳ 5

text:
Chu kỳ nguyên tố 5 là hàng thứ 5 trong bảng tuần hoàn (tiêu chuẩn), tương tự chu kỳ 4 nó gồm 18 nguyên tố: 8 ở các nhóm chính, 10 trong nhóm phụ.

Tham khảo

Bảng tuần hoàn
Chu kỳ tuần hoàn


title: Epizeuxis (bướm đêm)

text:
Epizeuxis là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae, nó được nhiều học giả coi là đồng nghĩa của Idia, tuy nhiên một số học giả khác coi nó là chi riêng biệt. Nếu là chi riêng biệt, nó có ít nhất loài điển hình là Epizeuxis calvaria Denis & Schiffermüller, 1775.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Erebidae


title: Rhyacophila silinka

text:
Rhyacophila silinka là một loài Trichoptera trong họ Rhyacophilidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Rhyacophila


title: Coppenbrügge

text:
Coppenbrügge là một đô thị thuộc huyện Hamelin-Pyrmont, trong bang Niedersachsen, Đức. Đô thị này có diện tích 89,81 km², cách Hamelin khoảng 15 km về phía đông.

Đô thị này gồm các làng:
 Bäntorf
 Behrensen
 Bessingen
 Bisperode
 Brünnighausen
 Coppenbrügge
 Diedersen
 Dörpe
 Harderode
 Herkensen
 Hohnsen
 Marienau

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Hameln-Pyrmont


title: Fulgoraria daviesi

text:
Fulgoraria daviesi là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Volutidae, họ ốc dừa.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Fulgoraria


title: Cuộc bao vây Corinth

text:
Cuộc bao vây Corinth (hay còn gọi là Trận Corinth thứ nhất) là một trận đánh trong Nội chiến Hoa Kỳ diễn ra từ ngày 29 tháng 4 đến 30 tháng 5 năm 1862, tại Corinth, Mississippi.

Bối cảnh
Sau thắng lợi trong trận Shiloh, quân đội miền Bắc dưới quyền chỉ huy của thiếu tướng Henry W. Halleck—bao gồm binh đoàn sông Tennessee, binh đoàn Ohio và binh đoàn sông Mississippi—đã tiến công vào đầu mối đường xe lửa trọng yếu tại Corinth, Mississippi. Sau những tổn thất nặng nề gặp phải tại Shiloh, Halleck trở nên thận trọng và tiến hành một chiến dịch tấn công dài ngày theo kiểu chiến hào, tức là mỗi lần di chuyển lại cho quân dừng lại để đào hào củng cố. Cho đến ngày 25 tháng 5 năm 1862, sau khi đã đi được 5 dặm sau 3 tuần lễ, Halleck đã sẵn sàng tiến hành cuộc bao vây thị trấn.

Tinh thần quân lính miền Nam lúc này xuống thấp và Beauregard đang bị áp đảo 2 chọi 1 về quân số. Nguồn nước rất tồi tệ. Bệnh thương hàn và kiết lỵ đã hạ gục hàng ngàn người của ông. Trong một hội đồng quân sự, các sĩ quan miền Nam kết luận rằng họ không có khả năng giữ được giao lộ đường sắt này. Bệnh tật đã cướp đi sinh mạng của một số người gần bằng với tổn thất của quân miền Nam tại Shiloh.

Trận chiến
Tướng chỉ huy quân miền Nam P.G.T. Beauregard đã cứu thoát lực lượng của mình bằng cách đánh lừa đối phương. Một số quân lính được phát khẩu phần ăn trong 3 ngày và nhận lệnh chuẩn bị cho một cuộc tấn công. Đúng như mong đợi, có 1 hay 2 người đã đào ngũ sang phe đối phương cùng với thông tin này. Cuộc pháo kích chuẩn bị đã được bắt đầu, và quân đội miền Bắc đã được triển khai vào các vị trí. Trong đêm 29 tháng 5, quân miền Nam bắt đầu rút. Họ dùng tuyến đường xe lửa Mobile và Ohio để vận chuyển thương bệnh binh, pháo hạng nặng và hàng tấn đồ tiếp tế. Mỗi khi một đoàn tàu đến, quân đội lại hò reo như thể là có quân tăng viện. Họ còn cho dựng những khẩu súng đại bác giả bằng gỗ dọc theo các công sự phòng thủ. Lửa trại vẫn được đốt, lính thổi kèn đánh trống vẫn chơi như thường lệ. Toàn bộ lực lượng còn lại đã rút đi an toàn về đến Tupelo, Mississippi mà không bị phát hiện. Khi lính tuần tra miền bắc tiến vào Corinth sáng 30 tháng 5, họ mới phát hiện ra đối phương đã biến mất.

Trận Farmington
Trong chiến dịch này, viên tư lệnh bên cánh của Halleck là John Pope đã tỏ ra tích cực nhất. Pope chỉ huy cánh trái của đội quân, ở cách xa tổng hành dinh của Halleck nhất. Ngày 3 tháng 5, Pope đã tiến quân đánh chiếm thị trấn Farmington chỉ cách Corinth vài dặm đường. Thay vì thúc quân trung tâm của Don Carlos Buell tiến lên, Halleck lại ra lệnh cho Pope rút lui và chấn chỉnh lại cùng với Buell. Tướng Pierre G. T. Beauregard chỉ thị cho Earl Van Dorn tấn công cánh quân đi trước của Pope vào ngày 9 tháng 5. Pope đã rút lui thành công và hợp quân lại với Buell.

Kết quả
John Pope, với tính hiếu chiến vượt lên trên khả năng chiến lược của mình, đã nhận xét trong hồi ký rằng chiến dịch thận trọng của Halleck đã không tận dụng được ưu thế của lực lượng sĩ quan tài năng trong hàng ngũ quân miền Bắc, trong đó có "Grant, Sherman, Sheridan, Thomas, McPherson, Logan, Buell, Rosecrans và rất nhiều người khác mà tôi có thể kể ra."

Một đội quân miền Nam của thiếu tướng Earl Van Dorn đã cố gắng chiếm lại thành phố vào tháng 10 năm 1862, nhưng bị thất bại trong Trận Corinth thứ hai trước lực lượng miền Bắc do thiếu tướng William Rosecrans chỉ huy.

Xem thêm
 Trận Corinth thứ hai

Chú thích

Thư mục
 Kennedy, Frances H., ed. The Civil War Battlefield Guide. 2nd ed. Boston: Houghton Mifflin Co., 1998. ISBN 0-395-74012-6.
 Pope, John. The Military Memoirs of General John Pope. Edited by Peter Cozzens and Robert I. Girardi. Chapel Hill: University of North Carolina Press, 1998. ISBN 0-8078-2444-5.

 CWSAC Report Update

Các trận đánh trong Nội chiến Hoa Kỳ
Xung đột năm 1862


title: Diadasia patagonica

text:
Diadasia patagonica là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Brèthes mô tả khoa học năm 1910.

Chú thích

Tham khảo

Diadasia
Động vật được mô tả năm 1910


title: Cicindela puritana

text:
Cicindela puritana, commonly referred to as Puritan tiger beetle, là một endangered loài tiger beetle là đặc hữu của Hoa Kỳ.

Hình ảnh

Nguồn
 Gimenez Dixon, M. 1996. Cicindela puritana. 2006 IUCN Red List of Threatened Species. Truy cập ngày 9 tháng 8 năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

puritana


title: 2378 Pannekoek

text:
2378 Pannekoek (1935 CY) là một tiểu hành tinh vành đai chính được H. van Gent phát hiện vào ngày 13 tháng 2, năm 1935 ở Johannesburg (LS). Tiểu hành tinh này được đặt theo tên của Anton Pannekoek.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser 2378 Pannekoek

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1935


title: Sân bay Hamburg

text:
Sân bay Hamburg là một sân bay Đức. Sân bay này phục vụ cho thành phố Hamburg. Sân bay có 2 đường băng.
Sân bay ban đầu có diện tích 440.000 m². Kể từ đó, diện tích được mở rộng hơn mười lần đến 5,7 km² (2,2 sq mi). Apron chính gồm 320.000 m². Sân bay này có cự ly 8,5 km về phía bắc [2] của trung tâm của thành phố Hamburg trong quận Fuhlsbüttel. Sân bay Hamburg có 17 vị trí cầu dẫn nối với máy vay và 54 vị trí đỗ apron. Có nhà ga và một plaza nằm giữa hai nahf ga. Plaza gồm khu vực kiểm tra an ninh trung tâm cũng như các cửa hàng, nhà hàng, phòng chờ và dịch vụ tiện nghi khác. Trong tất tầng 1 là sảnh khởi hành, trong tầng 0 là sảnh đến. Sân bay có 14 đai truyền hành lý ở sảnh đến.

Đường băng, đường lăn và sân đỗ có thể phục vụ máy bay Airbus A380, mặc dù hiện không có tuyến bay nào dự kiến sử dụng A380. Hamburg sân bay là sân bay trệch cho Hamburg-Finkenwerder Airport (XFW), sân bay của nhà máy Airbus tại Hamburg, nơi mà tất cả A380 đang được sơn và nội thất được trang bị.

Trong năm 2008, sân bay Hamburg phục vụ 12.840.000 lượt hành khách và 173.500 lượt chuyến. Sân bay Hamburg là sân bay bận rộn thứ 5 về số lượt khách ở Đức. Các cổ đông của sân bay Hamburg là thành phố Hamburg (51%) và Hochtief AirPort GmbH. (49%).

Các hãng hàng không và các tuyến bay

Tham khảo

Sân bay Đức
Hamburg


title: Faucon, Vaucluse

text:
Faucon là một xã trong tỉnh Vaucluse thuộc vùng Provence-Alpes-Côte d’Azur ở đông nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 370 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
INSEE

Xã của Vaucluse


title: Võ Đình Tuấn

text:
Võ Đình Tuấn (sinh ngày 11 tháng 4 năm 1948) là một nhà khoa học, nhà sáng chế người Mỹ gốc Việt đã có 32 bằng phát minh và sáng chế trong các lĩnh vực môi trường, sinh học và y học tại Mỹ. Ông được Creators Synectics, một công ty tư vấn kinh doanh toàn cầu, đánh giá xếp hạng 43/100 trong danh sách "100 thiên tài đương thời thế giới", và được cơ quan Cơ quan Phát minh và Thương hiệu Hoa Kỳ công nhận là một trong 4 nhà khoa học gốc châu Á - Thái Bình Dương có phát minh lớn cho nước Mỹ nhân dịp tháng của người gốc châu Á - Thái Bình Dương.

Thời trẻ
Ông sinh ở Nha Trang, Việt Nam và, giống như nhiều nhà phát minh khác, bắt đầu tự làm các đồ chơi cho mình khi còn nhỏ. Dưới sự khuyến khích của cha, ông đi theo con đường học tập để trở thành một nhà khoa học.

Năm 17 tuổi, ông du học tại Thụy Sĩ và tốt nghiệp Cử nhân vật lý năm 1971 tại Trường Bách khoa liên bang Lausanne. Vào thời gian này, các cuộc biểu tình của sinh viên (hay được gọi là "cách mạng sinh viên") diễn ra mạnh mẽ ở châu Âu đã tác động mạnh đến ông, tạo cho ông sự hứng thú trong các lĩnh vực có liên quan đến sự sống. Ông tiếp tục học và đến năm 1975 ông lấy được bằng Tiến sĩ Lý Hóa Sinh tại Viện Kỹ thuật liên bang Zurich. Sau sự kiện 30 tháng 4 năm 1975, ông sang Hoa Kỳ định cư.

Sự nghiệp khoa học
Năm 1977, ông gia nhập Phòng thí nghiệm Quốc gia Oak Ridge (ORNL) tại Oak Ridge, Tennessee như là một khoa học gia đồng sự, và sau cùng là một khoa học gia chính (corporate fellow), một trong những vinh dự lớn nhất dành cho một khoa học gia tại ORNL, vào năm 1994 đồng thời được nhận danh hiệu Nhà phát minh (Inventor). Nhờ những thành tựu của mình trong lĩnh vực quan sinh học thời gian này, ông trở thành biên tập viên cho Tạp chí Quang Sinh học (Journal of Biomedical Optics). Ông tiếp tục làm việc và đến năm 2003, ông trở thành Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Lý Sinh Quang tử Nâng cao (Center for Advanced Biomedical Photonics) của (ORNL).

Cùng một thời gian ông còn giữ rất nhiều chức vụ ở nhiều đại học, biên tập viên cho nhiều tạp chí khoa học chuyên đề về quang học-sinh học và chủ tịch của nhiều tổ chức khoa học khác nhau.

Năm 2006, ông trở thành giám đốc Viện Quang Tử Fitzpatrick của Đại học Duke.

Thành tựu
Phát minh đầu tiên của Võ Đình Tuấn (1987) là một loại băng rất nhỏ và dễ sản xuất hàng loạt, dùng để gắn vào áo của công nhân khi họ làm việc trong những môi trường có nguy cơ cao, nhằm ghi lại các thông số của loại chất độc hại mà họ bị mắc phải trong quá trình lao động. Sau buổi lao động miếng băng dán này sẽ được quét qua kính quang học, nó chỉ cần 11 giây để báo cho biết ngay công nhân mang nó bị ngộ độc ở mức độ nào và chữa chạy ngay mà không cần phải đưa vào bệnh viện để tốn thêm thời gian lấy máu, nước tiểu để xét nghiệm. Trong lĩnh vực y tế, ông phát minh các hệ thống dò tìm các DNA bị thương tổn, tiểu đường và ung thư. Tất cả các phát minh của ông đều dựa vào phương pháp "Tia sáng đồng hành" (synchronous luminesence) mà ông đã nghiên cứu trước đó: bởi vì các dữ liệu về sức khỏe được ghi lại, được đọc qua tia lazer và sợi quang học: sức khỏe của bệnh nhân sẽ có thể được kiểm tra không cần các biện pháp y tế kinh điển như là lấy mẫu xét nghiệm, và được ghi nhận là có thể làm thay đổi hoàn toàn quy trình chẩn bệnh ung thư trước kia.

Các phát minh này đem về cho ông mười bằng sáng chế, tất cả đã được mua lại bởi nhiều công ty y tế và môi trường, được sử dụng bởi nhiều tổ chức nghiên cứu như là Viện Ung thư Quốc gia Hoa Kỳ và rất nhiều bệnh viện tại Hoa Kỳ.

Ông tiếp tục nghiên cứu, vào năm 1992, ông phát minh một hệ thống lưu trữ quang học (SERODS) dùng trong các bộ nhớ máy tính, cơ sở dữ liệu y tế và cả NASA cũng dùng hệ thống này cho vệ tinh nhân tạo của mình. Trong năm 1994, ông đạt một thành công rất lớn trong việc chế tạo một hệ thống phát hiện ung thư bằng quang học. Ông vẫn tiếp tục nghiên cứu và tới nay đã giữ 32 bằng sáng chế trong nhiều lĩnh vực khác nhau và một loạt các nghiên cứu khác. Gần đây nhất, ông được bầu chọn làm thành viên của Viện Kỹ thuật Y tế và Sinh học Hoa Kỳ.

Vinh dự
Ông có khá nhiều giải thưởng, đây là các giải thưởng đáng chú ý nhất là: ông đã đoạt năm giải thưởng nghiên cứu & phát triển (R&D) vào các năm 1981, 1987, 1992, 1994 và 1996.

Gần đây nhất, để ghi nhận những ảnh hưởng của các phát minh của ông, cơ quan Cơ quan Phát minh và Thương hiệu Hoa Kỳ công nhận là một trong 4 nhà khoa học gốc châu Á - Thái Bình Dương có phát minh lớn cho nước Mỹ nhân dịp tháng của người gốc châu Á - Thái Bình Dương và ông có tên trong danh sách "100 thiên tài đương thời thế giới" qua bầu chọn của công ty Creators Synectics.

Nghiên cứu

Xuất phẩm
Đây là những nghiên cứu đáng chú ý nhất trong hơn 300 nghiên cứu ông đã công bố
Vo-Dinh T., M. Panjehpour, B. F. Overholt, and P. Buckley, III, Laser-Induced Differential Fluorescence for Cancer Diagnosis Without Biopsy, Appl. Spectr. 51, 58 (1997).
Isola, N. R., Stokes, D. L.; Vo-Dinh, T., Surface-enhanced Raman Gene Probes for HIV Detection, Anal. Chem,70, 1352 (1998).
Zeisel, D., V. Deckert, R. Zenobi, and T. Vo-Dinh, "Near-Field Surface-Enhanced Raman Spectroscopy of Dye Molecules Adsorbed on Silver Island Films," Chem. Phys. Lett., 283, 381 (1998).
Vo-Dinh,T., "Surface-Enhanced Raman Spectroscopy Using Metallic Nanostructures," Trends in Anal. Chem., 17,557 (1998).
Vo-Dinh T., Development of a DNA Biochip: Principle and Applications, Sensors & Actuators, B 51, 52 (1998).
Vo-Dinh T., M. Panjehpour and B. F. Overholt, Laser-Induced Fluorescence for Esophageal Cancer Diagnosis, in Advances in Optical Biopsy and Optical Mammography, Alfano, R.R., Ed. Annals of the NY Acad. Sci., Vol 838, New York, pp. 116–122 (1998).
Vo-Dinh T., J.P. Alarie, N. Isola, D. Landis, A.L. Wintenberg and M.N. Erickson, DNA Biochip Using a Phototransistor Integrated Circuit, Anal. Chem., 71, 358 (1999).
Vo-Dinh T. and Mathur P.N., Optical Diagnostic and Therapeutic Technologies in Pulmonary Medicine, in Interventional Broncoscopy, Eds. C.T. Bolinger and P.N. Mathur, Kager, Basel, pp. 267–279 (1999)
Cullum, B.M., G.D. Griffin, G.H. Miller, and T. Vo-Dinh, Intracellular Measurements in Mammary Carcinoma Cells Using Fiber-optic Nanosensors, Anal. Biochem., 277, 25 (2000).
Vo-Dinh, T., J. P. Alaire, B. M. Cullum, G. D. Griffin, Antibody-based Nanoprobe for Measurements of a Fluorescent Analyte in a Single Cell, Nature Biotechnology, 18, July 2000.
Vo-Dinh T. B.M. Cullum, and D.L. Stokes, Nanosensors and Biochips: Frontiers in Biomolecular Diagnostics, Sensors and Actuators, B 74, 2 (2001).
T. Vo-Dinh,Nano-Biosensors: Probing the Sanctuary of Individual Living Cells." Journal of Cellular Biochemistry, Suppl. Vol. 39, 154 (2002).
M. Culha, D.L. Stokes, L. R. Allain, and T.Vo-Dinh, Surface-enhanced Raman scattering (SERS) Substrate Based on Self-assembled Monolayer (SAM) for Use in Gene Diagnostics, Anal. Chem., 75, 6196-6201 (2003).
T. Vo-Dinh, G.D. Griffin, D.L. Stokes and A. L. Wintenberg, Multi-functional Biochip for Medical Diagnostics and Pathogen Detection, Sensors and Actuators B, 90, 104 (2003)
P.M. Kasili, J. M. Song, and T. Vo-Dinh, Optical Sensor for the Detection of Caspase-9 Activity in a Single Cell, J. Am. Chem. Soc., 126, 2799-2806 (2004).

Sách
Vo-Dinh T., Room Temperature Phosphorimetry for Chemical Analysis, Wiley Interscience, New York (1984).
Vo-Dinh T., Editor, Chemical Analysis of Polycyclic Aromatic Compounds, Wiley, New York (1989).
Vo-Dinh T. and Eastwood D.L., Editors, Laser-Based Approaches in Luminescence Spectroscopy, ASTM Publishers, Philadelphia (1990).
Vo-Dinh T., Editor-in-chief, Biomedical Photonics Handbook, CRC Presss, Boca Raton, FL (2003).
Gauglitz G. and Vo-Dinh T., Editors, Handbook of Spectroscopy, Wiley-VCH, New York (2003).
Vo-Dinh T., Editor, Protein Nanotechnology, Humana Press, New York, (in press).

Phát minh
T. Vo-Dinh, "Dosimeter for Monitoring Vapors and Aerosols of Organic Compounds," U.S. Patent No. 4,680,165 (1987).
T. Vo-Dinh, "Practical Substrate and Apparatus for Static and Continuous Monitoring by Surface-Enhanced Raman Spectroscopy," U.S. Patent No. 4,674,878 (1987).
T. Vo-Dinh, "Surface-Enhanced Raman Optical Data Storage," U.S. Patent No. 4,999,810 (1991).
M. J. Sepaniak and T. Vo-Dinh, "Fiber Optic-Based Regenerable Biosensor," U.S. Patent No. 5,176,881 (1993).
T. Vo-Dinh, "Enhanced Photo Activated Luminescence for Screening Polychlorobiphenyls (PCBs) and Other Related Compounds," U.S. Patent 5,272,089 (1993).
T. Vo-Dinh, "Raman-Based System for DNA Sequencing, Mapping and Other Separations," U.S. Patent 5,306,403 (1994).
T. Vo-Dinh, "Improved Surface-Enhanced Raman Optical Data Storage System," U.S. Patent 5,325,342 (1994).
T. Vo-Dinh, "Apparatus and Methods for Detecting Chemical Permeation," US Patent 5,376,554 (1994).
T. Vo-Dinh, EPAL Apparatus for Screening Polychlorinated Biphenyls (PCBs), and Other Chlorinated Compounds," US Patent 5,318,751 (1994).
T. Vo-Dinh, "Surface-Enhanced Raman Scattering (SERS) Dosimeter and Probe," U.S. Patent 5,400,136 (1995).
T. Vo-Dinh, "Article of Protective Clothing Adapted for Detecting Chemical Permeation and Methods Therapy," US Patent 5,493,730 (1996).
T. Vo-Dinh, "Photo-activated Luminescence Sensor and Method for Detecting Trichloroethoplene and Related Volatile Organochloride Compounds," US Patent 5,525,520 (1996).
T. Vo-Dinh and P. Viallet, "Biosensor and Chemical Sensors Probes for Calcium and Other Metal Ions," US Patent 5,496,522 (1996).
T. Vo-Dinh, M. Panjehpour and B.F. Overholt, "Laser-Induced Differential Normalized Fluorescence Method for Cancer Diagnosis," US Patent 5,579,773 (1996).
T. Vo-Dinh, "Advanced Synchronous Luminescence System for Medical Diagnostics," US Patent 5,599,717 (1997).
T. Vo-Dinh, "Raman and Surface-Enhanced Raman Gene Probe and Detection System," US Patent 5,721,102 (1998).
T. Vo-Dinh, "Advanced Surface-Enhanced Raman Gene Probes and Method Thereof," US Patent 5,783,389 (1998)
T. Vo-Dinh, "Advanced Surface-Enhanced Raman Gene Probes and Method Thereof," US Patent 5,814,516 (1998).
T. Vo-Dinh, "Surface-Enhanced Raman Medical Probes and System for Disease Diagnostics and Drug Testing," US Patent 5,864,397 (1999).
T. Vo-Dinh, "Advanced Synchronous Luminescence System for the Detection of Biological Agents and Infectious Pathogens," US Patent 5,938,617 (1999).
T. Vo-Dinh, "Advanced Surface-enhanced Raman Gene Probe Systems and Methods thereof," US Patent 6,174,677 (2001).
T. Vo-Dinh, N. Erickson, and A.L. Wintenberg, "Integrated Circuit Biochip Microsystem Containing Lens," US Patent 6,197,503 (2001).
T. Vo-Dinh and S. Norton, "Method and apparatus of spectro-acoustically enhanced ultrasonic detection for diagnostics," US Patent 6,212,421 (2001).
T. Vo-Dinh, "Nanoprobe for surface-enhanced Raman spectroscopy in medical diagnostic and drug screening," US Patent 6,219,137 (2001).
T. Vo-Dinh and A. Sadana, "Fractal Analysis of Time Varying Data," US Patent 6,422,998 (2002).
T. Vo-Dinh, N. Erickson, and A.L. Wintenberg, "Integrated Circuit Biochip Microsystem" US Patent 6,448,064 B1 (2002)
T. Vo-Dinh "SERODS Optical Data Storage with Parallel Signal Transfer", US Patent 6,583,397 (2003).
T. Vo-Dinh "SERODS Optical Data Storage with Parallel Signal Transfer", US Patent 6,614,730 (2003).
T. Vo-Dinh "Multifunctional and Multispectral Biosensor and Methods of Use", US Patent 6,743,581 (2004).
T. Vo-Dinh and M.Hajaligol "Monitoring of Vapor Phase Polycyclic Aromatic Hydrocarbons", US Patent 6,744,503 (2004).
T. Vo-Dinh and A.L. Wintenberg "Integrated Tunable Optical System" (US Patent 6,965,431 (2004).
T. Vo-Dinh, "Advanced Synchronous Luminescence Imaging for Chemical and Medical Diagnostics", US Patent 7,103,402 (2006).

Chú thích

Liên kết ngoài
Tiếng Việt
100 thiên tài đương đại
 Võ Đình Tuấn, nhà bác học "top 4" của Hoa Kỳ
Tiếng Anh
Thông tin về Võ Đình Tuấn
Bio Tuan Vo-Dinh at Duke University.
Vo-Dinh Research Group
Bio
USPTO recognizes Asian Pacific American creativity during Asian Pacific American Heritage Month , May 2002
Inventor of the Week Archive: Tuan Vo-Dinh Massachusetts Institute of Technology, 1996
Dr. Tuan Vo-Dinh to serve on new international journal as editorial board member , Oak Ridge National Laboratory's Communications and External Relations.

Người Mỹ gốc Việt
Nhà phát minh Mỹ
Nhà sinh học Hoa Kỳ
Nhà vật lý Mỹ
Nhà khoa học kỹ thuật gốc Việt
Giáo sư gốc Việt
Sinh năm 1948
Người Khánh Hòa
Nhân vật còn sống
Nhà khoa học Việt Nam
Người Việt di cư tới Mỹ
Nhà hóa sinh Hoa Kỳ
Nhà khoa học Hoa Kỳ
Giảng viên Đại học Duke
Người Nha Trang
Nhà sinh học Việt Nam


title: Anomala binotata

text:
Anomala binotata là một loài bọ hung trong họ Scarabaeidae).

Chú thích

Tham khảo

B
Động vật được mô tả năm 1817


title: Hydroporus guernei

text:
Hydroporus guernei là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Régimbart miêu tả khoa học năm 1891.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Hydroporus


title: Đập Mạn Loan

text:
Đập Mạn Loan (; ; phiên âm Hán-Việt: Mạn Loan đại máng) là đập thủy điện lớn đầu tiên được hoàn thành trên sông Mê Kông. Đập này nằm ở huyện Vân, địa cấp thị Lâm Thương, tỉnh Vân Nam, Trung Quốc.

Đập cao 132 mét, dài 418 mét, ở cao độ 1.000 m, có thể tích 1.5484 tỷ mét khối. Con đập ngăn ngang sông Lan Thương (tên gọi sông Mê Kông trên lãnh thổ Trung Quốc) tạo ra hồ chứa nước có sức chứa 1.006 triệu mét khối, trong đó sức chứa hiệu quả là 257 triệu mét khối.

Đập và hồ chứa phục vụ cho nhà máy thủy điện Mạn Loan có công suất 1.750 MW tạo ra bởi 5 tổ máy. Giai đoạn 1 bắt đầu ngày 1 tháng 5 năm 1986 và hoàn thành ngày 5 tháng 6 năm 1995 có công suất 1.250 MW. Tổ máy đầu tiên phát điện tháng 6 năm 1993. Dự án mở rộng (giai đoạn 2) bắt đầu năm 2004 và hoàn thành năm 2007, nâng công suất thêm 250 MW.

Xem thêm
Danh sách các nhà máy thủy điện ở Trung Quốc

Tham khảo

 The Manwan Hydropower Station
 Manwan Hydropower Project
 DAMS ALONG THE MEKONG RIVER

Liên kết ngoài
 * Yu Xiaogang & Jia Jiguo: An Overview of Participatory Social Impact Assessment for Manwan Hydropower Station in Lancang River (Đánh giá tác động xã hội vùng của nhà máy thủy điện Mạn Loan trên sông Lan Thương) (pdf)

Mê Kông
Vân Nam
Đập tại Trung Quốc


title: Chứng khoán hóa

text:
Chứng khoán hóa là một quá trình tài chính cơ cấu, tại đó các tài sản thế chấp khác nhau của những người đi vay được tập hợp và đóng gói rồi được dùng làm đảm bảo để phát hành các trái phiếu (gọi chung là trái phiếu đảm bảo bằng tài sản). Tiền từ người mua các chứng khoán này sẽ được chuyển đến các tổ chức tài chính cho vay thế chấp để các tổ chức này cho người đem thế chấp tài sản vay tiền. Chứng khoán hóa chính là quá trình đưa các tài sản thế chấp sang thị trường thứ cấp nơi mà chúng có thể trao đi đổi lại. Nó đã biến các tài sản kém thanh khoản thành những chứng khoán thanh khoản cao.

Vai trò của chứng khoán hóa
Có bốn loại chủ thể kinh tế chủ yếu liên quan đến quá trình chứng khoán hóa, đó là: 1) người thế chấp và đi vay, 2) tổ chức tập hợp và đóng gói tài sản thế chấp rồi phát hành chứng khoán, 3) nhà đầu tư mua bán chứng khoán, và 4) tổ chức tín dụng cho vay. Với bốn loại chủ thể kinh tế thay vì hai loại là người thế chấp - đi vay và tổ chức tín dụng cho vay, rủi ro được chuyển từ tổ chức tài chính sang nhà đầu tư trái phiếu đảm bảo bằng tài sản. Việc gộp nhiều loại tài sản thế chấp khác nhau vào một tập hợp cũng là một hình thức phân tán rủi ro. Vì thế, đã có cách gọi các trung gian tài chính tham gia vào chứng khoán hóa là những người tạo ra và phân tán rủi ro. Hai loại chủ thể kinh tế trung gian giữa người đi vay và tổ chức tín dụng cho vay đóng vai trò trung gian-môi giới, nên giúp cho người vay và tổ chức tín dụng dễ "gặp nhau" hơn. Ngoài ra, chứng khoán hóa còn giúp giảm chi phí huy động tài chính. Dù người đi vay có mức xếp hạng tín nhiệm không cao nhưng với tài sản đem thế chấp tốt thì chứng khoán đảm bảo bằng tài sản này vẫn có thể được xếp hạng tín nhiệm cao và dễ bán. Chính vì thế, chứng khoán hóa tạo thuận lợi cho việc vay và cho vay có thế chấp.

Lịch sử
Chứng khoán hóa xuất hiện đầu tiên ở Hoa Kỳ vào năm 1970. Fannie Mae và Freddie Mac - hai công ty được chính phủ Mỹ bảo trợ - là những công ty đầu tiên và cho đến nay vẫn luôn là những công ty tích cực nhất trong hoạt động chứng khoán hóa. Hồi thập niên 1970, hai công ty này đã phát minh ra chứng khoán đảm bảo bằng tài sản thế chấp (hay MBS). Sau đó, các loại chứng khoán đảm bảo bằng tài sản khác ra đời, như giấy nợ đảm bảo bằng tài sản (hay CDO) và các thứ tương tự CDO. Nếu như MBS đóng gói các tài sản thế chấp thực thụ khác nhau lại, thì CDO, xuất hiện từ năm 1987 và chỉ thực sự phổ biến từ cuối thập niên 1990, thậm chí lại còn đóng gói MBS và một số tài sản khác. Nghiên cứu của Mason and Rosner (2007) cho biết vào năm 2005, có đến 81% tài sản đảm bảo cho CDO là từ MBS, tức là vào khoảng 200 tỷ dollar Mỹ. Do đó có quan điểm cho rằng CDO là sản phẩm tái chứng khoán hóa các loại chứng khoán khác. Thứ giấy nợ đảm bảo bằng tài sản này có thể có nhiều loại là sản phẩm chứng khoán hóa của việc đóng gói các loại tài sản có mức độ rủi ro khác nhau, và hướng tới các đối tượng nhà đầu tư khác nhau. Loại CDO từ tài sản có mức độ rủi ro thấp nhất có thể được các tổ chức đánh giá tín nhiệm xếp hạng cao nhất. Cùng với sự ra đời và phát triển của CDO là sự xuất hiện của những tổ chức cung cấp dịch vụ bảo hiểm cho nhà đầu tư CDO và của những tổ chức liên kết cung cấp hợp đồng hoán đổi tổn thất tín dụng (hay CDS).

Nhiều tổ chức tín dụng của Hoa Kỳ đã lập ra các công ty con, gọi là các bộ phận mục đích đặc biệt (hay SPV) để mua bán MBS và CDO. Điều này cho phép họ đặt MBS và CDO ngoài bảng cân đối tài sản, và vì thế giảm nguy cơ bị các cơ quan giám sát tài chính nhắc nhở. Citigroup là tổ chức đã phát minh ra cái gọi là công cụ đầu tư kết cấu (hay SIV) vào năm 1988 và các tổ chức khác đã theo gương cho ra đời hàng loạt SIV. Các SIV này được xem là hệ thống ngân hàng trong bóng tối. Họ đi vay bằng cách phát hành chứng khoán ngắn hạn lãi suất thấp rồi cho vay lại bằng cách mua các chứng khoán dài hạn, nhất là mua MBS và CDO, qua đó ăn chênh lệch. Tuy nhiên, khi lãi suất của chứng khoán dài hạn lại thấp hơn lãi suất chứng khoán ngắn hạn thì các SIV này bị lỗ. Theo Moody (2008), tại thời điểm tháng 7 năm 2008, giá trị tài sản của các SIV ước lên đến 400 tỷ dollar.

Tham khảo

Elmendorf, Douglas W. (2008), "Financial innovation and housing: implications for monetary policy," The Brookings Institution.
Mason, Joseph R. and Rosner, Joshua (2007). "How resilient are mortgage backed securities to collateralized debt obligation disruptions? " Hudson.
Moody’s Investor Services (2008), "Moody’s update on structured investment vehicles," International Structured Finance Special Report, January.

Xem thêm
Khủng hoảng tài chính Hoa Kỳ năm 2007

Chứng khoán
Thuật ngữ tài chính
Tài chính
Nợ
Phát minh của Hà Lan


title: Liège

text:
Liège (Tiếng Hà Lan Luik, tiếng Đức Lüttich, tiếng Wallonie Lîdje) là một thành phố nói tiếng Pháp của Bỉ.
Tháng 1 năm 2007, Liège có số dân là 188 907. Về số dân, Liège đứng thứ ba của Bỉ sau Bruxelles và Anvers, và đứng thứ 4 là Gand và Charleroi.
Thành phố nằm trong thung lũng của sông Meuse, gần biên giới phía đông của Bỉ với Hà Lan và Đức, nơi Meuse gặp sông Ourthe. Đó là sillon industriel cũ, là xương sống công nghiệp của Wallonia. Các thành phố Liège bao gồm các xã cũ của Angleur, Bressoux, Chênée, Glain, Grivegnée, Jupille-sur-Meuse, Rocourt, và Wandre.

Thành phố là trung tâm chính kinh tế và văn hóa của Wallonia. Liège là, với 194.054 cư dân thời điểm tháng 1 năm 2009, thành phố đông dân thứ hai ở Wallonia, sau Charleroi. Vùng đô thị, bao gồm cả khu vực đi lại bên ngoài, bao gồm diện tích 1.879 km2 và tổng dân số 749.110. 01 tháng 1 năm 2008, gồm gồm tổng cộng 52 khu tự quản, Herstal và Seraing, và được xếp vào hàng thứ ba đông dân nhất tại Bỉ, sau Brussels và Antwerp.

Lịch sử

Thời Tiền sử
Theo dấu tích còn lại từ năm 200 000 trước công nguyên đã cho thấy đã từng có người sống ở đó thời tiền sử.

Thời hiện đại
Vụ tấn công Liège 2011 diễn ra ở đây vào tháng 12 năm 2011.

Tham khảo

Thành phố Bỉ
Đô thị của Liège
Vùng cấp hai Liên minh châu Âu
Thành phố Wallonie
Khu dân cư ở Liège (tỉnh)
Thủ đô cựu quốc gia
Tỉnh lỵ Wallonie


title: Chevennes

text:
Chevennes là một xã ở tỉnh Aisne, vùng Hauts-de-France thuộc miền bắc nước Pháp.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Aisne

Tham khảo

Xã của Aisne


title: Kaeng Khro (huyện)

text:
Kaeng Khro () là một huyện (‘‘amphoe’’) ở phía đông tỉnh Chaiyaphum, đông bắc Thái Lan.

Lịch sử
Khu vực này ban đầu thuộc Phu Khiao và đã thành một huyện riêng ngày 13 tháng 8 năm 1959.

Tên gọi của huyện lấy theo tên con sông nhỏ chảy phía sau văn phòng huyện. Dọc theo bờ sông có nhiều cây Ta Khro (Schleichera oleosa Merr.) mọc. Do đó người ta đã đặt tên con sông này là Kaeng Khro (Kaeng แก่ง hay แก้ง có nghĩa sông nhỏ).

Địa lý
Các huyện giáp ranh (từ phía bắc theo chiều kim đồng hồ) là Phu Khiao và Ban Thaen của tỉnh Chaiyaphum, Mancha Khiri và Khok Pho Chai của tỉnh Khon Kaen, và Khon Sawan, Mueang Chaiyaphum và Kaset Sombun của tỉnh Chaiyaphum.

Hành chính
Huyện này được chia thành 10 phó huyện (tambon), các đơn vị này lại được chia thành 125 làng (muban).

Tham khảo

Kaeng Khro


title: Chiesanuova

text:
Chiesanuova là một đô thị ở tỉnh Torino trong vùng Piedmont, có vị trí cách khoảng 40 km về phía bắc của Torino, nước Ý. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 231 người và diện tích là 4,0 km².

Chiesanuova giáp các đô thị: Frassinetto, Pont-Canavese, Borgiallo, và Cuorgnè.

Quá trình biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Torino
Thành phố và thị trấn ở Piemonte


title: Quận Runnels, Texas

text:
Quận Runnels (tiếng Anh: Runnels County) là một quận trong tiểu bang Texas, Hoa Kỳ. Quận lỵ đóng ở thành phố Ballinger . Theo kết quả điều tra dân số năm  2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có dân số 11495 người.

Thông tin nhân khẩu
Theo điều tra dân số  năm 2000, quận đã có 11.495 người, 4.428 hộ, và 3.157 gia đình sống trong quận. Mật độ dân số là 11 người cho mỗi dặm vuông (4/km ²). Có 5.400 đơn vị nhà ở với mật độ trung bình là 5 cho mỗi dặm vuông (2/km ²). Cơ cấu dân tộc gồm 81,44% người da trắng, 1,40% da đen hay Mỹ gốc Phi, 0,53% người Mỹ bản xứ, 0,32% người châu Á, 0,02% người đảo Thái Bình Dương, 14,31% từ các chủng tộc khác, và 1,98% từ hai hoặc nhiều chủng tộc. 29,33% dân số là người Hispanic hay Latino thuộc chủng tộc nào.

Có 4.428 hộ, trong đó 31,40% có trẻ em dưới 18 tuổi sống chung với họ, 57,40% là các cặp vợ chồng sống với nhau, 9,60% có chủ hộ là nữ không có mặt chồng, và 28,70% là không lập gia đình. 26,70% của tất cả các hộ gia đình đã được tạo thành từ các cá nhân và 15,70% có người sống một mình 65 tuổi trở lên đã được người. Bình quân mỗi hộ là 2,53 và cỡ gia đình trung bình là 3,06.

Trong quận, độ tuổi dân cư với 26,90% ở độ tuổi dưới 18, 6,40% 18-24, 24,20% 25-44, 22,90% 45-64, và 19,50% người 65 tuổi trở lên. Tuổi trung bình là 39 năm. Cứ mỗi 100 nữ có 92,90 nam giới. Cứ mỗi 100 nữ 18 tuổi trở lên, đã có 87,10 nam giới.

Thu nhập trung bình cho một hộ gia đình trong quận đã được $ 27.806, và thu nhập trung bình cho một gia đình là $ 32,917. Nam giới có thu nhập trung bình $ 25.223 so với 18.988 $ cho phái nữ. Thu nhập trên đầu cho các quận được $ 13,577. Giới 14,90% gia đình và 19,20% dân số sống dưới mức nghèo khổ, trong đó có 25,10% những người dưới 18 tuổi và 19,00% có độ tuổi từ 65 trở lên.

Tham khảo

Quận của Texas


title: Thần Châu 8

text:
Thần Châu 8 (, Thần Châu bát hiệu) là một kế hoạch về một chuyến bay không người lái vào không gian nằm trong chương trình Thần Châu của Trung Quốc được lên kế hoạch phóng vào ngày 1 tháng 11 năm 2011. Thần Châu 8 sẽ rời bệ phóng tại Trung tâm Phóng vệ tinh Tửu Tuyền, tỉnh Cam Túc.

Theo Cục hàng không vũ trụ Trung Quốc (CNSA), tàu vũ trụ Thần Châu 8 sẽ được ghép nối với môđun không gian Thiên Cung 1 (được phóng từ ngày 29 tháng 9 năm 2011). Việc ghép nối này sẽ tạo tiền đề cho tàu vũ trụ Thần Châu 9 có người ở hoàn thành sứ mệnh vào năm 2012, được dự kiến sẽ thực hiện việc ghép nối có người điều khiển lần đầu tiên của Trung Quốc với mô đun Thiên Cung 1.

Lịch sử
Ngày 29 tháng 9 năm 2008, Trương Kiến Khải (), Phó giám đốc của công trình không gian có người lái Trung Quốc đã tuyến bố trong một cuộc phóng vấn với Đài truyền hình trung ương Trung Quốc  rằng Thiên Cung 1 sẽ được phóng vào năm 2010. Thần Châu 8, Thần Châu 9 và Thần Châu 10 đều được dự kiến là sẽ ghép nối với mô đun này.

Vào ngày 1 tháng 10 năm 2008, Cơ quan Không gian Thượng Hải, đơn vị tham gia vào việc phát triển Thần Châu 8, đã phát biểu rằng họ đã thành công trong các cuộc thí nghiệm mô phỏng ghép nối Thiên Cung 1 và Thần Châu 8.

Thần Châu 8 từng được lên kế hoạch phóng vào năm 2011. Tuy nhiên đến tháng 3 năm 2011, việc phóng tàu đã bị hoãn đến tháng 10 năm 2011.

Sứ mệnh
Sứ mệnh lần này của Thần Châu 8 được dự kiến là nhằm giúp Trung Quốc kiểm tra công nghệ lắp ghép trên quỹ đạo của một tàu vũ trụ với một mô-đun không gian. Và nếu sứ mệnh này thành công thì đến năm 2012, Trung Quốc sẽ tiếp tục phóng thêm ít nhất hai tàu vũ trụ nữa, trong đó có ít nhất một tàu có người lái để bay đến kết nối với Thiên Cung 1. Nếu việc kết nối giữa Thần Châu 8 và Thiên Cung 1 diễn ra trôi chảy, thì ngành khoa học vũ trụ Trung Quốc sẽ đạt được một bước tiến lớn giúp nước này có thể thâm nhập sâu hơn vào khoảng không vũ trụ

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Chuẩn bị cho việc thử nghiệm mặt đất tàu vũ trụ Thần Châu 8

Tàu vũ trụ Trung Quốc
Trung Quốc năm 2011
Chương trình Thần Châu


title: Bosaro

text:
Bosaro là một đô thị ở tỉnh Rovigo ở vùng Veneto của Ý, có khoảng cách khoảng 60 km về phía tây nam của Venezia và khoảng 8 km về phía nam của Rovigo. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 1.391 người và diện tích là 6,0 km².

Đô thị Bosaro có các frazioni (các đơn vị cấp dưới, chủ yếu là các làng) Balladore, Bosco del Monaco, Chiaviche Roncagalle, Gagliani, Gorghetto, và Passo.

Bosaro giáp các đô thị: Arquà Polesine, Guarda Veneta, Polesella, Pontecchio Polesine, Rovigo.

Quá trình biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Rovigo
Thành phố và thị trấn ở Veneto


title: Boretto

text:
Boretto là một đô thị ở tỉnh Reggio Emilia trong vùng Emilia-Romagna, có vị trí cách khoảng 80 km về phía tây bắc của Bologna và khoảng 25 km về phía tây bắc của Reggio Emilia. Tại thời điểm 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 4.920 và diện tích 19,2 km².

Boretto giáp các đô thị: Brescello, Castelnovo di Sotto, Gualtieri, Pomponesco, Poviglio, Viadana.

Quá trình thay đổi dân số

Liên kết ngoài
Official Comune Website

Tham khảo

Đô thị tỉnh Reggio Emilia


title: Foufflin-Ricametz

text:
Foufflin-Ricametz là một xã của tỉnh Pas-de-Calais, thuộc vùng Hauts-de-France, miền bắc nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Pas-de-Calais

Tham khảo
INSEE
IGN

Liên kết ngoài
 Foufflin-Ricametz on the Quid website

Foufflinricametz


title: Meandrusa gyas

text:
Meandrusa gyas là một loài bướm thuộc họ Papilionidae. Chúng thường được tìm thấy ở vùng Sikkim đến Assam và Thượng Burma, cho đến tận Thái Lan.

Phân loài
Meandrusa gyas gyas
Meandrusa gyas sukkiti Nakano, 1995 (Thái Lan)

Chú thích

Tham khảo

Meandrusa
Động vật được mô tả năm 1841


title: Valdastico

text:
Valdastico là một đô thị tại tỉnh Vicenza ở vùng Veneto, Ý.
Đô thị này có diện tích  km², dân số là người (thời điểm)

Chú thích

Tham khảo

Đô thị tỉnh Vicenza


title: Colletes subdilatatus

text:
Colletes subdilatatus là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Metz mô tả khoa học năm 1910.

Chú thích

Tham khảo

Colletes
Động vật được mô tả năm 1910


title: Candiolo

text:
Candiolo là một đô thị ở tỉnh Torino trong vùng Piedmont, có vị trí cách khoảng 14 km về phía tây nam của Torino, nước Ý. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 5.385 người và diện tích là 11,9 km².

Candiolo giáp các đô thị: Orbassano, Nichelino, None, Vinovo, và Piobesi Torinese.

Quá trình biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 www.comune.candiolo.torino.it/

Đô thị tỉnh Torino
Thành phố và thị trấn ở Piemonte


title: (8996) 1981 EC10

text:
{{DISPLAYTITLE:(8996) 1981 EC10}}

(8996) 1981 EC10 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Schelte J. Bus ở Đài thiên văn Siding Spring gần Coonabarabran, New South Wales, Úc, ngày 1 tháng 3 năm 1981.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 8001–9000

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser

Thiên thể phát hiện năm 1981
Được phát hiện bởi Schelte J. Bus
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Probaenia robusta

text:
Probaenia robusta là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Weise miêu tả khoa học năm 1911.

Chú thích

Tham khảo

Probaenia


title: Dicranomyia mascarensis

text:
Dicranomyia mascarensis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Dicranomyia
Limoniidae ở vùng Afrotropic


title: Dioclea schimpffii

text:
Dioclea schimpffii là một loài rau đậu thuộc họ Fabaceae.
Loài này chỉ có ở Ecuador.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.

Chú thích

Tham khảo
 Neill, D. & Pitman, N. 2004. Dioclea schimpffii. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 19 tháng 7 năm 2007.

Dioclea
Thực vật Ecuador


title: Magliano de' Marsi

text:
Magliano de' Marsi là một đô thị thuộc tỉnh L'Aquila trong vùng Abruzzo Ý. Đô thị này có diện tích 67 km², dân số 3534 người. Các làng trực thuộc: Marano, Rosciolo. Các đô thị giáp ranh gồm: Borgorose (RI), L'Aquila, Massa d'Albe, Rocca di Mezzo, Sante Marie, Scurcola Marsicana, Tagliacozzo

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh L'Aquila


title: Pico-

text:
Pico (viết tắt p) là một tiền tố được viết liền trước một đơn vị đo lường quốc tế để chỉ đơn vị nhỏ gấp 1012 hay 1.000.000.000.000 lần.

Độ lớn này được công nhận từ năm 1960. Theo tiếng Ý, pico nghĩa là nhỏ.

Xem thêm
 Tiền tố SI

Tham khảo

Liên kết ngoài
 BIPM website

Tiền tố SI


title: Versailles (định hướng)

text:
Versailles có thể là:

Địa danh
Versailles - một thị trấn gần Paris
Cung điện Versailles tại thị trấn trên
Hòa ước Versailles, ký tại Cung điện Versailles để chấm dứt Thế chiến thứ nhất
Một số các hiệp ước khác cùng tên, xem Hòa ước Versailles (định hướng)
Versailles, Illinois
Versailles, Indiana
Versailles, Kentucky
Versailles, Louisiana
Versailles, Missouri
Versailles, Ohio
Versailles, Pennsylvania
North Versailles, Pennsylvania
South Versailles, Pennsylvania

Âm nhạc
Versailles (ban nhạc Nhật), một ban nhạc rock Nhật
Versailles (ban nhạc Pháp), một ban nhạc rock Pháp
Bernie Versailles, chơi guitar cho ban nhạc Agent Steel


title: 16802 Rainer

text:
16802 Rainer (1997 SP3) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 25 tháng 9 năm 1997 bởi E. Meyer ở Davidschlag Observatory, Linz.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 16802 Rainer

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1997


title: Saint-Michel-de-Maurienne

text:
Saint-Michel-de-Maurienne là một xã thuộc tỉnh Savoie trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes ở đông nam nước Pháp.

Xem thêm
Commune của tỉnh Savoie

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Savoie