Hiến pháp nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam  là văn bản pháp luật có giá trị cao nhất trong hệ thống pháp luật của Việt Nam. Bản Hiến pháp đang có hiệu lực là bản của năm 2013, là bản Hiến pháp của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam được Quốc hội Việt Nam khóa XIII, kỳ họp thứ 6 thông qua vào sáng ngày 28 tháng 11 năm 2013, có hiệu lực vào ngày 1 tháng 1 năm 2014.

Hiến pháp hiện hành
Hiến pháp hiện hành năm 2013 gồm lời mở đầu và 11 chương:

Chương I: Chế độ chính trị
Chương II: Quyền con người, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân
Chương III: Kinh tế, xã hội, văn hóa, giáo dục, khoa học, công nghệ và môi trường
Chương IV: Bảo vệ Tổ quốc
Chương V: Quốc hội
Chương VI: Chủ tịch nước
Chương VII: Chính phủ
Chương VIII: Toà án nhân dân, Viện kiểm sát nhân dân
Chương IX: Chính quyền địa phương
Chương X: Hội đồng bầu cử quốc gia, Kiểm toán nhà nước
Chương XI: Hiệu lực của Hiến pháp và việc sửa đổi Hiến pháp

Nội dung tiêu biểu

Chế độ chính trị
Điều 1 Hiến pháp khẳng định nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam là một nước độc lập, thống nhất có chủ quyền đầy đủ đối với toàn bộ vùng lãnh thổ và vùng lãnh hải..

Ai làm chủ nhà nước?

Hiến pháp cũng khẳng định nhà nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam là nhà nước của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân (điều 2). Nhân dân là toàn thể các dân tộc cùng sinh sống hòa bình trên lãnh thổ Việt Nam (điều 5). Nhân dân làm chủ nhà nước bằng cách sử dụng quyền lực Nhà nước thông qua Quốc hội và Hội đồng nhân dân là những cơ quan đại diện cho ý chí và nguyện vọng của nhân dân, do nhân dân bầu ra và chịu trách nhiệm trước nhân dân (điều 6).

Ngoài ra, Điều 8 cũng quy định rằng "Các cơ quan Nhà nước, cán bộ, viên chức Nhà nước có nghĩa vụ phải tôn trọng nhân dân, tận tụy phục vụ nhân dân, liên hệ chặt chẽ với nhân dân, lắng nghe ý kiến và chịu sự giám sát của nhân dân; kiên quyết đấu tranh chống mọi biểu hiện quan liêu, hách dịch, cửa quyền, tham nhũng"

Lực lượng lãnh đạo nhà nước

Tuy nhiên, một nhà nước luôn cần một tổ chức chính trị để lãnh đạo. Xuất phát từ điều kiện lịch sử của nước Việt Nam, đảng Cộng sản Việt Nam , đại biểu trung thành quyền lợi của giai cấp công nhân, nhân dân lao động và của cả dân tộc, lấy chủ nghĩa Marx-Lenin và tư tưởng Hồ Chí Minh làm tư tưởng chủ đạo để lãnh đạo nhà nước và xã hội. Nói như thế không có nghĩa là Đảng là tổ chức đứng trên tất cả vì mọi hoạt động của các tổ chức Đảng đều phải tuyệt đối tuân theo pháp luật. Đây là một trong những nguyên tắc căn bản của nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa.

Đảng thể hiện vai trò lãnh đạo trực tiếp và toàn diện bằng cách bổ nhiệm, bố trí Đảng viên giữ các chức vụ chủ chốt, lãnh đạo trong Chính phủ, trong lực lượng an ninh và quân đội, trong Mặt trận Tổ quốc, trong Quốc hội, trong Tòa án và trong Viện kiểm sát. Trong cơ quan lập pháp là Quốc hội, số lượng đại biểu ngoài Đảng là 49 (chiếm 10% tổng số 493 đại biểu Quốc hội năm 2008). Tỷ lệ 10% xuất phát từ thỏa thuận nhân sự "cơ cấu đại biểu QH" bởi Đảng trong vai trò lãnh đạo.

Bên cạnh đó Mặt trận tổ quốc và công đoàn cũng là những tổ chức chính trị xã hội trong hệ thống tổ chức chính trị của Việt Nam. Các lãnh đạo Mặt trận phải là Đảng viên.

Vai trò của nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam

Điều 3: Khẳng định nhà nước bảo đảm và phát huy không ngừng trước hết là vai trò làm chủ của nhân dân sau là bảo vệ và nghiêm trị mọi hành động xâm phạm lợi ích của Tổ quốc và của nhân dân nhằm thực hiện mục tiêu xây dựng đất nước giàu mạnh, thực hiện công bằng xã hội, mọi người có cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc, có điều kiện phát triển toàn diện.

Chế độ kinh tế
Điều 51

1.Hiến pháp 2013 xác định: "Nền kinh tế Việt Nam là nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa với nhiều hình thức sở hữu, nhiều thành phần kinh tế; kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ đạo."

2. Các thành phần kinh tế đều là bộ phận cấu thành quan trọng của nền kinh tế quốc dân. Các chủ thể thuộc các thành phần kinh tế bình đẳng, hợp tác và cạnh tranh theo pháp luật.

3. Nhà nước khuyến khích, tạo điều kiện để doanh nhân, doanh nghiệp và cá nhân, tổ chức khác đầu tư, sản xuất, kinh doanh; phát triển bền vững các ngành kinh tế, góp phần xây dựng đất nước. Tài sản hợp pháp của cá nhân, tổ chức đầu tư, sản xuất, kinh doanh được pháp luật bảo hộ và không bị quốc hữu hóa.

Quyền công dân
Quyền công dân được Hiến pháp 1992 quy định trong chương 5: "Quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân" từ điều 49 đến điều 82. Theo điều 50, các quyền con người về chính trị, dân sự, kinh tế, văn hóa và xã hội được tôn trọng, thể hiện ở các quyền công dân và được quy định trong Hiến pháp và luật.

Có người đánh giá rằng bản hiến pháp này hạn chế những quyền tự do cơ bản của con người bằng cách thêm vào dòng "theo quy định của pháp luật". Việc hạn chế này là đảm bảo cho việc thực hiện tự do của người này không ảnh hưởng và vi phạm đến tự do của người khác.

Bản hiến pháp này coi trọng quyền tiếp cận tri thức cho công dân. Điều 59 ghi "Bậc tiểu học là bắt buộc, không phải trả học phí", "Học sinh có năng khiếu được Nhà nước và xã hội tạo điều kiện học tập để phát triển tài năng" và "Nhà nước và xã hội tạo điều kiện cho trẻ em tàn tật được học văn hóa và học nghề phù hợp". Điều 60 ghi "Công dân có quyền nghiên cứu khoa học, kỹ thuật, phát minh, sáng chế, sáng kiến cải tiến kỹ thuật, hợp lý hóa sản xuất, sáng tác, phê bình văn học, nghệ thuật và tham gia các hoạt động văn hóa khác. Nhà nước bảo hộ quyền tác giả, quyền sở hữu công nghiệp."

Bản hiến pháp này cũng bảo vệ một số quyền của công dân nước ngoài. Điều 82 ghi "Người nước ngoài đấu tranh vì tự do và độc lập dân tộc, vì chủ nghĩa xã hội, dân chủ và hòa bình, hoặc vì sự nghiệp khoa học mà bị bức hại thì được Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam xem xét việc cho cư trú."

Tổ chức bộ máy Nhà nước

Sự lãnh đạo của Đảng Cộng Sản Việt Nam
Điều 4 Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khẳng định sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam tại Việt Nam.

Quốc hội
Điều 6 quy định "Nhân dân sử dụng quyền lực Nhà nước thông qua Quốc hội và Hội đồng nhân dân là những cơ quan đại diện cho ý chí và nguyện vọng của nhân dân, do nhân dân bầu ra và chịu trách nhiệm trước nhân dân.

Quốc hội, Hội đồng nhân dân và các cơ quan khác của Nhà nước đều tổ chức và hoạt động theo nguyên tắc tập trung dân chủ."

Điều 7 nói "Việc bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân tiến hành theo nguyên tắc phổ thông, bình đẳng, trực tiếp và bỏ phiếu kín.

Đại biểu Quốc hội bị cử tri hoặc Quốc hội bãi nhiệm và đại biểu Hội đồng nhân dân bị cử tri hoặc Hội đồng nhân dân bãi nhiệm khi đại biểu đó không còn xứng đáng với sự tín nhiệm của nhân dân."
Điều 83
Quốc hội là cơ quan đại biểu cao nhất của nhân dân, cơ quan quyền lực Nhà nước cao nhất của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.
Quốc hội là cơ quan duy nhất có quyền lập hiến và lập pháp.
Quốc hội quyết định những chính sách cơ bản về đối nội và đối ngoại, nhiệm vụ kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh của đất nước, những nguyên tắc chủ yếu về tổ chức và hoạt động của bộ máy Nhà nước, về quan hệ xã hội và hoạt động của công dân. Quốc hội thực hiện quyền giám sát tối cao đối với toàn bộ hoạt động của Nhà nước.

Chủ tịch nước
"Chủ tịch nước là người đứng đầu Nhà nước, thay mặt nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam về đối nội và đối ngoại" (điều 101). Ngoài ra Chủ tịch nước còn có quyền đề cử, giới thiệu với Quốc hội để bầu các vị trí quan trọng của nhà nước.

Điều 102, Chủ tịch nước do Quốc hội bầu trong số đại biểu Quốc hội.
Chủ tịch nước chịu trách nhiệm và báo cáo công tác trước Quốc hội. Nhiệm kỳ của Chủ tịch nước theo nhiệm kỳ của Quốc hội. Khi Quốc hội hết nhiệm kỳ, Chủ tịch nước tiếp tục làm nhiệm vụ cho đến khi Quốc hội khóa mới bầu Chủ tịch nước mới.

Điều 104, Hội đồng quốc phòng và an ninh gồm Chủ tịch, Phó Chủ tịch, các ủy viên. Chủ tịch nước đề nghị danh sách thành viên Hội đồng quốc phòng và an ninh trình Quốc hội phê chuẩn. Thành viên Hội đồng quốc phòng và an ninh không nhất thiết là đại biểu Quốc hội. Hội đồng quốc phòng và an ninh động viên mọi lực lượng và khả năng của nước nhà để bảo vệ Tổ quốc.

Trong trường hợp có chiến tranh, Quốc hội có thể giao cho Hội đồng quốc phòng và an ninh những nhiệm vụ và quyền hạn đặc biệt. Hội đồng quốc phòng và an ninh làm việc theo chế độ tập thể và quyết định theo đa số.

Điều 105, Chủ tịch nước có quyền tham dự các phiên họp của Uỷ ban Trung ương và Quốc hội và Chính phủ.

Điều 106, Chủ tịch nước ban hành lệnh, quyết định để thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn của mình.

Chính phủ
Điều 109 đã ghi "Chính phủ là cơ quan chấp hành của Quốc hội, cơ quan hành chính Nhà nước cao nhất của nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam."

Điều 110 đã ghi "Chính phủ gồm có Thủ tướng, các Phó Thủ tướng, các Bộ trưởng và các thành viên khác. Ngoài Thủ tướng, các thành viên khác của Chính phủ không nhất thiết là đại biểu Quốc hội."

Các biểu tượng
Điều 13 của Hiến pháp năm 2013 quy định:

 Quốc kỳ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam hình chữ nhật, chiều rộng bằng hai phần ba chiều dài, nền đỏ, ở giữa có ngôi sao vàng năm cánh.
 Quốc huy nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam hình tròn, nền đỏ, ở giữa có ngôi sao vàng năm cánh, xung quanh có bông lúa, ở dưới có nửa bánh xe răng và dòng chữ Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.
 Quốc ca nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là nhạc và lời của bài Tiến quân ca.
 Quốc khánh nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là ngày Tuyên ngôn độc lập 2 tháng 9 năm 1945.
 Thủ đô nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là Hà Nội.

Sửa đổi hiến pháp
Điều 146: Hiến pháp nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam là luật cơ bản của Nhà nước, có hiệu lực pháp lý cao nhất. Mọi văn bản pháp luật khác phải phù hợp với Hiến pháp.

Điều 147: Chỉ Quốc hội mới có quyền sửa đổi Hiến pháp. Việc sửa đổi Hiến pháp phải được ít nhất là hai phần ba tổng số đại biểu Quốc hội biểu quyết tán thành

Hiến pháp Việt Nam qua các thời kì
Trước năm 1945, Việt Nam không có Hiến pháp. Từ sau khi thành lập nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, lịch sử Việt Nam ghi nhận năm bản Hiến pháp đã được ra đời, trong các năm 1946, 1959, 1980, 1992 (được sửa đổi vào năm 2001), 2013 (được sửa đổi vào năm 2013).

Hiến pháp 1946

Hiến pháp 1946 là bản hiến pháp đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa được soạn thảo và được Quốc hội thông qua vào ngày 9 tháng 11 năm 1946 với 240 phiếu tán thành (trên 242 phiếu).

Ủy ban dự thảo Hiến pháp được thành lập theo Sắc lệnh số 34-SL ngày 20 tháng 9 năm 1945 gồm có 7 thành viên: Hồ Chí Minh, Vĩnh Thụy, Đặng Thai Mai, Vũ Trọng Khánh, Lê Văn Hiến, Nguyễn Lương Bằng, Đặng Xuân Khu (Trường Chinh).

Bản dự án Hiến pháp đã được soạn thảo và công bố vào tháng 11 năm 1945.

Ban dự thảo Hiến pháp (Tiểu ban Hiến pháp) được Quốc hội bầu ra ngày 2 tháng 3 năm 1946 gồm có 11 thành viên: Trần Duy Hưng, Tôn Quang Phiệt, Đỗ Đức Dục, Cù Huy Cận, Nguyễn Đình Thi, Huỳnh Bá Nhung, Trần Tấn Thọ, Nguyễn Cao Hách, Đào Hữu Dương, Phạm Gia Đỗ, Nguyễn Thị Thục Viên. Ban này tiếp tục nghiên cứu dự thảo hiến pháp.

Trong phiên họp ngày 29 tháng 10 năm 1946, Tiểu ban Hiến pháp được mở rộng thêm 10 đại biểu đại diện cho các nhóm, các vùng và đồng bào thiểu số để tu chỉnh dự thảo hiến pháp và trình ra Quốc hội ngày 2 tháng 11 năm 1946 để Quốc hội thảo luận, sửa chữa và thông qua.

Hiến pháp năm 1946 bao gồm lời nói đầu và 7 chương, 70 điều.

Lời nói đầu đã xác định ba nguyên tắc cơ bản của Hiến pháp.

 Đoàn kết toàn dân không phân biệt giống nòi, gái, trai, giai cấp, tôn giáo.
 Đảm bảo các quyền tự do dân chủ.
 Thực hiện chính quyền mạnh mẽ và sáng suốt của nhân dân.

Toàn bộ 7 chương của Hiến pháp đều được xây dựng dựa trên ba nguyên tắc cơ bản đã nói trên. Chính ba nguyên tắc này đã thể hiện ba đặc điểm cơ bản của Hiến pháp 1946.

Hiến pháp Việt Nam Dân chủ Cộng hòa 1959
Hiến pháp 1959 gồm có Lời nói đầu và 112 điều chia làm 10 chương. Nguyên nhân sửa đổi: "Trong giai đoạn mới của cách mạng, Quốc hội ta cần sửa đổi bản Hiến pháp năm 1946 cho thích hợp với tình hình và nhiệm vụ mới" (Lời nói đầu, Hiến pháp 1959). Giai đoạn mới của cách mạng được nhắc đến là giai đoạn Chiến tranh Việt Nam, miền Bắc xây dựng phục hồi kinh tế và tiếp tục đấu tranh chống Việt Nam Cộng hòa và Mỹ. Đây cũng là bản Hiến pháp xác nhận Việt Nam Dân chủ Cộng hòa là nhà nước xã hội chủ nghĩa.

Hiến pháp Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam 1980
Lần đầu tiên đưa vào khái niệm: "Sở hữu toàn dân" về đất đai.

So sánh những bản hiến pháp thì Hiến pháp 1980 dựa trên mẫu hiến pháp năm 1977 của Liên Xô với cơ chế Quốc hội bầu ra Hội đồng Nhà nước với cơ quan này lãnh trách nhiệm hành chính làm ban thường vụ của Quốc hội. Hội đồng Nhà nước có chức năng vừa nắm quyền hành pháp lẫn lập pháp. Hội đồng này có bảy thành viên, đứng đầu là chủ tịch, có một số phó chủ tịch trợ giúp cùng với một tổng thư ký. Hội đồng Nhà nước có quyền tuyên chiến, ra lệnh tổng động viên, thông qua hiệp ước quốc ngoại và giám sát Hội đồng Bộ trưởng.

Nguyên nhân sửa đổi: "Nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam cần có một bản Hiến pháp thể chế hóa đường lối của Đảng cộng sản Việt Nam trong giai đoạn mới. Đó là Hiến pháp của thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội trong phạm vi cả nước. Kế thừa và phát triển Hiến pháp năm 1946 và Hiến pháp năm 1959, Hiến pháp này tổng kết và xác định những thành quả đấu tranh cách mạng của nhân dân Việt Nam trong nửa thế kỷ qua, thể hiện ý chí và nguyện vọng của nhân dân Việt Nam, bảo đảm bước phát triển rực rỡ của xã hội Việt Nam trong thời gian tới" (Lời nói đầu, Hiến pháp 1980).

Hiến pháp Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam 1992

Trưởng ban biên tập là Bộ trưởng Tư pháp Nguyễn Đình Lộc

Hiến pháp 1992 bao gồm lời nói đầu, 147 điều trong 12 chương.

Trong lời nói đầu, lịch sử Việt Nam được ghi chép lại sơ lược và nguyên nhân sửa đổi được trình bày.

Thiếu sót nghiêm trọng nhất là không ghi nhận và không công bố các ý đồ của những nhà thiết kế biên soạn bản hiến pháp 1992 để làm nền tảng cho việc giải thích hiến pháp hay giải thích luật dựa trên hiến pháp về sau. Ý đồ của các cá nhân và tập thể biên soạn hiến pháp sẽ giúp tòa án hay cơ quan chính phủ diễn giải hiến pháp đảm bảo tính thống nhất của hiến pháp và phù hợp với tinh thần của các nhà soạn thảo. Sự thiếu sót này khiến hiến pháp có thể bị suy diễn và diễn dịch tùy tiện trong công tác làm luật hay giải quyết các tranh chấp liên quan đến hiến pháp. Từ đó dẫn đến việc bản hiến pháp chỉ phục vụ được một thời kỳ lịch sử nào đó rồi hết giá trị và phải làm cái khác. Xã hội pháp trị dựa trên luật pháp; luật pháp dựa trên hiến pháp; cho nên sự ổn định của xã hội và của chế độ có thể nói là dựa trên tính ổn định của hiến pháp.

Hiến pháp 1992 tiếp tục khẳng định "Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là Nhà nước của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân. Tất cả quyền lực Nhà nước thuộc về nhân dân mà nền tảng là liên minh giai cấp công nhân với giai cấp nông dân và tầng lớp trí thức" (điều 2). Trong chương V, các quyền cơ bản của công dân được quy định, trong đó bao gồm quyền tự do ngôn luận (điều 69), quyền tự do tôn giáo (điều 79), quyền bất khả xâm phạm về thân thể (điều 71), quyền tự do đi lại và cư trú (điều 68), quyền tự do kinh doanh (điều 57), quyền tác giả (điều 60), và các quyền khác. Trong chương V cũng ghi rõ rằng: Công dân phải trung thành với Tổ quốc. Phản bội Tổ quốc là tội nặng nhất" (điều 76).

Hiến pháp 1992 được bổ sung vào ngày 25 tháng 12 năm 2001.

Về mặt cơ cấu, Hiến pháp 1992 xóa bỏ Hội đồng Nhà nước, quy chức vị vào một cá nhân là Chủ tịch nước. Ngoài ra Hiến pháp 1992 giảm số đại biểu Quốc hội từ khoảng 500 xuống còn 400.

Nguyên nhân sửa đổi: "Từ năm 1986 đến nay, công cuộc đổi mới toàn diện đất nước do Đại hội lần thứ VI của Đảng cộng sản Việt Nam đề xướng đã đạt được những thành tựu bước đầu rất quan trọng. Quốc hội quyết định sửa đổi Hiến pháp năm 1980 để đáp ứng yêu cầu của tình hình và nhiệm vụ mới" (Lời nói đầu)

Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam 2013

Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 2013 là bản Hiến pháp của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam được Quốc hội Việt Nam khóa XIII, kỳ họp thứ 6 thông qua vào sáng ngày 28 tháng 11 năm 2013. Đến sáng ngày 8 tháng 12 năm 2013, Chủ tịch nước Việt Nam Trương Tấn Sang đã ký Lệnh công bố Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam và Nghị quyết quy định một số điểm thi hành Hiến pháp, ngày 09 tháng 12 năm 2013, Văn phòng Chủ tịch nước công bố Lệnh của Chủ tịch nước công bố Hiến pháp và Nghị quyết của Quốc hội quy định một số điểm thi hành Hiến pháp. Hiến pháp 2013 tổng cộng có 11 Chương với 120 Điều trong đó nhấn mạnh tới vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam.

Các lần sửa đổi Hiến pháp

Lần sửa đổi Hiến pháp năm 2001
Nghị quyết số 51/2001/QH10 ngày 25 tháng 12 năm 2001 về việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (nghị quyết này được ban hành ngày 7 tháng 1 năm 2002). Quốc hội khoá X là Quốc hội của thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Quốc hội khoá X có trọng trách tiếp tục thể chế hóa cương lĩnh và chiến lược của Đảng; cụ thể hóa đường lối, chính sách mà Đại hội Đảng lần thứ VIII và lần thứ IX đề ra. Trong 5 năm qua, Quốc hội khoá X tiếp tục xây dựng và hoàn thiện tổ chức của Quốc hội và đổi mới hoạt động lập pháp: Phân định phạm vi thẩm quyền lập pháp của Quốc hội, lập và quyết định chương trình xây dựng luật, pháp lệnh, đổi mới thủ tục, trình tự ban hành văn bản quy phạm pháp luật, góp phần tích cực thực hiện thắng lợi các Nghị quyết Đại hội lần thứ VIII và Đại hội lần thứ IX của Đảng, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. (trích nguồn Quốc hội Việt Nam khóa X )

Xem thêm
Sửa đổi hiến pháp
Chế định Chủ tịch nước Việt Nam

Tham khảo

Liên kết ngoài
:Thể loại:Hiến pháp Việt Nam ở Wikisource
Hiến pháp Việt Nam Dân chủ Cộng hòa năm 1946
Hiến pháp Việt Nam Dân chủ Cộng hòa năm 1959
Hiến pháp Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam năm 1980
Hiến pháp Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam năm 1992
Dự thảo online

Chính phủ Việt Nam
V
Luật năm 1992
Việt Nam năm 1992
Hiến pháp theo quốc gia
Pháp luật Việt Nam


title: Symplocos pyriflora

text:
Symplocos pyriflora là một loài thực vật thuộc họ Symplocaceae. Đây là loài đặc hữu của Malaysia.

Chú thích

Tham khảo
 Chua, L.S.L. 1998. Symplocos pyriflora. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Malaysia
P


title: Thảm sát München

text:
Thảm sát München là tên gọi thường được gán cho vụ tấn công xảy ra tại Thế vận hội Mùa hè 1972 ở München, Bayern, phía nam Tây Đức, khi 11 thành viên đội tuyển Olympic Israel bị bắt làm con tin và cuối cùng bị giết hại, cùng với một sĩ quan Đức, bởi nhóm tháng Chín Đen Palestine. Ngay sau khi cuộc khủng hoảng diễn ra, những kẻ bắt con tin đã yêu cầu thả 234 tù nhân bị giam giữ trong các nhà tù tại Israel, và thả những người sáng lập (Andreas Baader và Ulrike Meinhof) phái Hồng quân Đức, những người bị giam giữ trong nhà tù của Đức. Tháng 9 Đen gọi chiến dịch này là "Ikrit và Biram", theo tên hai ngôi làng Thiên Chúa giáo Palestine nơi những cư dân đã bị trục xuất bởi Haganah năm 1948.

Rõ ràng những kẻ tấn công đã được sự hỗ trợ hậu cần của những kẻ phát xít mới ở Đức. Năm trong tám thành viên tháng 9 Đen đã bị cảnh sát tiêu diệt trong nỗ lực giải cứu. Ba tên còn sống bị bắt giữ, nhưng sau này đã được Tây Đức thả ra sau khi tháng Chín Đen cướp một chiếc máy bay chở khách của Lufthansa. Israel phản ứng với việc những tên giết người được thả bằng cách tung ra chiến dịch mùa xuân tuổi trẻ và chiến dịch sự phẫn nộ của Chúa trời, trong đó tình báo và các lực lượng đặc biệt của Israel đã theo dõi và tiêu diệt một cách có hệ thống những người Palestine bị nghi có liên quan tới vụ thảm sát.

Mở đầu
Ở thời điểm diễn ra vụ bắt cóc con tin, Olympics München năm 1972 bắt đầu đi vào tuần thứ hai. Ủy ban Tổ chức Olympic Tây Đức khuyến khích một không khí cởi mở và thân thiện bên trong Làng Olympic, để xóa đi những kỷ niệm quân phiệt về nước Đức thời chiến tranh và, đặc biệt là về Olympics Berlin năm 1936, sự kiện đã bị trùm Phát xít Adolf Hitler lợi dụng cho những mục đích tuyên truyền.
Bộ phim tài liệu One Day in September cho rằng an ninh trong làng của các vận động viên được thả lỏng có chủ đích và rằng các vận động viên thường vào và ra mà không cần phải trình giấy tờ chuẩn.
Nhiều vận động viên không đi qua cửa chính, mà trèo qua rào bao quanh làng.

Sự vắng mặt của những nhân viên vũ trang đã làm trưởng đoàn Israel là Shmuel Lalkin lo ngại thậm chí trước khi đoàn của ông tới Munich. Trong những cuộc phỏng vấn sau này với các nhà báo Serge Groussard và Aaron Klein, Lalkin nói rằng ông cũng đã bày tỏ lo ngại với những cơ quan liên quan về nơi ở của đoàn mình. Đoàn Israel được bố trí trong một phần khá tách biệt tại Làng Olympic, tại tầng một của một tòa nhà nhỏ gần cổng, mà Lalkin thấy khiến đoàn mình rất dễ bị tấn công từ bên ngoài. Chính quyền Đức rõ ràng đã thuyết phục Lalkin rằng an ninh sẽ được cử tới để bảo vệ đoàn Israel, nhưng Lalkin nghi ngờ rằng những biện pháp an ninh tăng cường này không bao giờ được thực hiện.

Những nhà tổ chức Olympic đã yêu cầu chuyên gia tâm lý tội phạm Georg Sieber đặt ra 26 tình huống khủng bố để giúp họ lập kế hoạch an ninh. "Tình huống 21" của ông đã dự báo chính xác việc những người Palestine có vũ trang xông vào nơi ở của đoàn Israel, giết người và bắt con tin, và yêu cầu Israel thả tù nhân và một máy bay để rời Đức. Những người tổ chức đã không chịu chuẩn bị cho Tình huống 21 cũng như các kịch bản khác, bởi việc tăng cường canh gác cho sự kiện có thể trái với mục tiêu "Carefree Games" mà không cần an ninh.

Nhận thức của Đức về vụ tấn công
Tờ báo Đức Der Spiegel đã viết một câu chuyện trang đầu trong năm 2012 rằng chính quyền Đức đã nhận được một lời cảnh báo từ một nguồn tin Palestine ở Beirut ba tuần trước vụ thảm sát. Nguồn tin nói với Đức rằng người Palestine đang lập kế hoạch cho một "vụ việc" tại Olympic và Bộ ngoại giao tại Bonn coi lời cảnh báo này là đủ nghiêm trọng để chuyển nó cho cảnh sát mật tại Munich và hối thúc rằng cần thực hiện "mọi biện pháp an ninh cần thiết". Tuy nhiên, theo Der Spiegel, chính quyền đã không phản ứng trước tin này, và đã không bao giờ thừa nhận nó trong 40 năm sau đó. Tờ báo còn thêm rằng đây chỉ là một phần của vụ che giấu dài 40 năm của chính quyền Đức về việc xử lý kém trong vụ thảm sát.

Bắt giữ con tin

Buổi tối ngày 4 tháng 9, các vận động viên Israel vừa có buổi đi chơi bên ngoài, xem một cuộc trình diễn Fiddler on the Roof và ăn tối với ngôi sao trong vở diễn, nghệ sĩ người Israel Shmuel Rodensky, trước khi quay về Làng Olympic. Trên chuyến xe buýt trở về, Lalkin từ chối cho phép cậu con trai 13 tuổi, vốn đã làm quen với vận động viên cử tạ Yossef Romano và đô vật Eliezer Halfin, được ở qua đêm trong căn hộ của họ — một sự từ chối vô tình có lẽ đã giúp cậu bé giữ được tính mạng. Lúc 4:30 sáng giờ địa phương ngày 5 tháng 9, khi các vận động viên đang ngủ, tám thành viên tháng 9 Đen mặc quần áo trùm rộng mang theo các túi đồ đựng súng tấn công AKM, súng lục Tokarev pistols, và lựu đạn trèo qua hàng rào cao hai mét với sự giúp đỡ của những vận động viên không hề nghi ngờ họ là những kẻ đột nhập vào Làng Olympic. Các vận động viên này ban đầu bị xác định là người Mỹ, nhưng nhiều thập kỷ sau đã được xác định là người Canada. Khi đã vào trong, họ dùng chìa khóa ăn trộm để vào hai tòa nhà nơi đội tuyển Israel đang ở tại 31 Connollystraße.

Yossef Gutfreund, một trọng tài môn vật, bị đánh thức bởi một âm thanh như tiếng cào nhẹ vào cánh cửa Căn hộ 1, nơi các huấn luyện viên và quan chức đoàn Israel ở. Khi tới xem, ông thấy cánh cửa bắt đầu mở và những người đàn ông đeo mặt nạ mang súng đứng phía bên kia. Ông hét lên cảnh báo cho những bạn cùng phòng và dùng thân mình nặng tới 300 lb. (135 kg) để chắn cửa trong cố gắng vô ích chặn những kẻ xâm nhập bước vào. Hành động của Gutfreund giúp người bạn cùng phòng của ông, huấn luyện viên cử tạ Tuvia Sokolovsky, có đủ thời gian đập vỡ một cánh cửa sổ và thoát ra. Huấn luyện viên vật Moshe Weinberg đánh nhau với những kẻ đột nhập. Ông bị bắn xuyên má và sau đó bị buộc phải giúp những kẻ đột nhập tìm thêm các con tin khác. Dẫn những kẻ đột nhập qua Căn hộ 2, Weinberg nói dối với họ rằng những người sống trong đó không phải người Israel. Thay vào đó, Weinberg dẫn chúng tới Căn hộ 3, nơi các tay súng bắt được sáu vận động viên vật và cử tạ khác làm con tin. Có lẽ Weinberg hy vọng rằng những vận động viên khỏe mạnh này sẽ có cơ hội lớn hơn trong việc chống trả những kẻ tấn công, nhưng tất cả họ đều bị bất ngờ vì còn đang ngủ.

Khi những vận động viên từ Căn hộ 3 bị đưa về căn hộ của các huấn luyện viên, Weinberg đang bị thương một lần nữa lại tấn công những tay súng, cho phép một trong những vận động viên vật, Gad Tsobari, bỏ chạy qua gara ngầm dưới đất. Weinberg vạm vỡ hạ bất tỉnh một kẻ đột nhập và chém tên kia bằng một con dao gọt hoa quả trước khi bị bắn chết. Vận động viên cử tạ Yossef Romano, một cựu chiến binh trong cuộc chiến tranh sáu ngày, cũng tấn công và làm bị thương một trong những kẻ đột nhập trước khi bị bắn chết.

Các tay súng còn lại với chín con tin. Gồm, ngoài Gutfreund, huấn luyện viên bắn súng Kehat Shorr, huấn luyện viên điền kinh Amitzur Shapira, trưởng bộ môn đánh kiếm Andre Spitzer, trọng tài môn cử tạ Yakov Springer, các vận động viên vật Eliezer Halfin và Mark Slavin, và các vận động viên cử tạ David Berger và Ze'ev Friedman. Berger là một người Mỹ có hai quốc tịch; Slavin, 18 tuổi con tin trẻ nhất, chỉ mới tới Israel từ Liên Xô bốn tháng trước khi Olympics bắt đầu. Về thể chất Gutfreund là người to lớn nhất trong các con tin, bị trói vào một chiếc ghế (Groussard miêu tả ông bị trói giống như một xác ướp); những người còn lại được xếp thành hai hàng bốn người trên hai chiếc giường trong phòng của Springer và Shapira, và bị trói ở cổ tay và khuỷu tay rồi lại bị trói vào nhau. Thân thể bị bắn của Romano bị bỏ dưới chân các đồng đội của mình để đe dọa.

Trong số các thành viên đoàn Israel, Giáo sư Shaul Ladany môn đi bộ đã tỉnh giấc trong Căn hộ 2 bởi những tiếng thét của Gutfreund và trốn thoát bằng cách nhảy qua ban công sau đó chạy qua sân sau tòa nhà. Bốn người khác trong Căn hộ 2 (các xạ thủ Henry Hershkowitz và Zelig Stroch, và các vận động viên đấu kiếm Dan Alon và Yehuda Weisenstein), cùng Trưởng đoàn Shmuel Lalkin cùng hai bác sĩ, đã trốn được và sau đó chạy thoát khỏi tòa nhà. Hai thành viên nữ trong đội tuyển Olympic Israel, vận động viên chạy nước rút và vận động viên chạy vượt rào Esther Shahamorov và vận động viên bơi lội Shlomit Nir, được bố trí ở nơi khác trong Làng Olympic. Ba thành viên khác của đội tuyển Olympic Israel, hai thủy thủ và huấn luyện viên của họ trú tại Kiel,  từ Munich.

Những kẻ giết người sau đó thông báo chúng là một bộ phận của fedayeen Palestine từ các trại tị nạn ở Liban, Syria, và Jordan. Chúng được xác định gồm Luttif Afif (Issa), chỉ huy (ba trong các anh em của Issa được cho là các thành viên của tháng 9 Đen, hai trong số đó đang ở trong các nhà tù của Israel), phó chỉ huy Yusuf Nazzal (Tony), và các thành viên khác Afif Ahmed Hamid (Paolo), Khalid Jawad (Salah), Ahmed Chic Thaa (Abu Halla), Mohammed Safady (Badran), Adnan Al-Gashey (Denawi), và anh/em họ của hắn Jamal Al-Gashey (Samir). Theo tác giả Simon Reeve, Afif, Nazzal và một trong những kẻ đồng mưu đều đã làm việc trong nhiều cơ sở trong Làng Olympic, và đã bỏ vài tuần trinh sát mục tiêu của chúng. Một thành viên của đoàn Olympic Uruguay, cùng sống trong tòa nhà với những người Israel, tuyên bố đã thấy Nazzal bên trong 31 Connollystraße chưa tới 23 giờ trước vụ tấn công, nhưng lúc đó hắn được coi là một công nhân trong làng. Các thành viên khác trong nhóm vào Munich bằng tàu hỏa và máy bay vài ngày trước vụ tấn công. Tất cả các thành viên của đội tuyển Olympic Uruguay và Hồng Kông, cùng ở chung tòa nhà với những người Israel, được thả và không bị thương tích gì trong vụ việc.

Phản ứng quốc tế
Ngày 5 tháng 9, Golda Meir, thủ tướng Israel ở thời điểm đó, đã kêu gọi các quốc gia khác "cứu các công dân của chúng tôi và lên án những hành động tội ác kinh khủng." Vua Hussein của Jordan — lãnh đạo duy nhất của một quốc gia Ả rập công khai lên án vụ tấn công — gọi nó là một "tội ác man rợ chống lại thường dân ... do những kẻ bệnh hoạn tiến hành."

Những cuộc đàm phán
Những kẻ bắt giữ con tin yêu cầu thả và cho di chuyển an toàn sang Ai Cập 234 người Palestine và người phi Ả rập đang ở trong các nhà tù của Israel, cùng với hai tên khủng bố người Đức đang bị giam giữ tại Đức, Andreas Baader và Ulrike Meinhof, những người sáng lập phái Hồng quân. Những kẻ bắt giữ con tin ném thi thể Weinberg ra ngoài cửa trước để chứng minh sự kiên quyết của mình. Câu trả lời của Israel là lập tức và kiên quyết: sẽ không có đàm phán. Chính sách chính thức của Israel ở thời điểm đó là từ chối đàm phán với những kẻ khủng bố trong bất kỳ hoàn cảnh nào, bởi theo chính phủ Israel những cuộc đàm phán như vậy sẽ khuyến khích các cuộc tấn công trong tương lai. Đã có thông tin rằng chính quyền Đức, dưới sự lãnh đạo của Thủ tướng Willy Brandt và Bộ trưởng nội vụ Hans-Dietrich Genscher, từ chối đề xuất của Israel gửi một đơn vị lực lượng đặc biệt tới Đức. Bộ trưởng nội vụ bang Bayern Bruno Merk, người đồng chỉ huy trung tâm khủng hoảng với Genscher và cảnh sát trưởng Munich Manfred Schreiber, bác bỏ việc có một đề xuất như vậy từ phía Israel.

Theo nhà báo John K. Cooley, vụ bắt cóc con tin đặt ra một tình thế chính trị khó khăn cho người Đức bởi các con tin là người Do thái. Cooley đã thông báo rằng người Đức đã đề nghị cho người Palestine một lượng tiền không hạn chế để họ thả các vận động viên, hoặc thay thế các con tin bằng những quan chức cao cấp người Đức. Tuy nhiên, những kẻ bắt cóc con tin từ chối cả hai đề xuất trên.

Cảnh sát trưởng Munich Manfred Schreiber và Bruno Merk, Bộ trưởng nội vụ vùng Bavaria, đàm phán trực tiếp với những kẻ bắt giữ con tin, lặp lại đề xuất về một số tiền không hạn chế. Theo Cooley, câu trả lời là "tiền không có ý nghĩa gì với chúng tôi; mạng sống của chúng tôi cũng không có ý nghĩa gì." Magdi Gohary và Mohammad Khadif, cả hai đều là các cố vấn người Ai Cập tại Liên đoàn Ả rập, và A.D. Touny, một thành viên người Ai Cập thuộc Ủy ban Olympic Quốc tế (IOC) cũng giúp tìm cách thuyết phục những kẻ bắt cóc con tin nhượng bộ, nhưng không thành. Tuy nhiên, những nhà đàm phán rõ ràng đã thuyết phục được fedayeen rằng các yêu cầu của chúng đang được xem xét, bởi Issa đã năm lần lùi thời hạn chót. Ở những nơi khác trong làng, các vận động viên vẫn tiếp tục như bình thường, dường như không biết tới các sự kiện đang xảy ra gần đó. Cuộc thi Olympic tiếp tục diễn ra cho tới khi áp lực ngày càng tăng của IOC buộc nó ngừng lại 12 giờ sau khi vận động viên đầu tiên bị giết hại. Vận động viên marathon người Mỹ Frank Shorter, quan sát các sự kiện đang diễn ra từ căn hộ anh ta đang ở gần đó, được cho là đã nói, "Hãy tưởng tượng những con người tội nghiệp đang ở đó. Mỗi năm phút một thằng điên với súng máy lại nói, 'Giết chúng đi,' và một người nào khác lại nói, 'Không, hãy đợi thêm chút nữa.' Bạn có thể chịu đựng điều đó trong bao lâu?"

Ở một thời điểm trong vụ khủng hoảng, những nhà đàm phán đã yêu cầu tiếp xúc trực tiếp với các con tin để biết rõ rằng họ vẫn còn sống. Huấn luyện viên đấu kiếm Andre Spitzer, người nói thành thạo tiếng Đức và huấn luyện viên bắn súng Kehat Shorr, thành viên cao cấp trong đoàn Israel, đã có một cuộc nói chuyện ngắn với các quan chức Đức từ cửa sổ tầng hai tòa nhà đang bị phong tỏa, với hai kẻ bắt con tin chĩa súng vào người họ. Khi Spitzer cố trả lời một câu hỏi, vị huấn luyện viên đánh bằng báng súng AK-47 trước sự chứng kiến của toàn bộ các phóng viên quốc tế và bị kéo khỏi cửa sổ. Vài phút sau, Hans-Dietrich Genscher và Walter Tröger, thị trưởng Làng Olympic, được cho phép vào các căn hộ một thời gian ngắn để nói chuyện với các con tin. Tröger nói mình rất cảm động trước thái độ đàng hoàng của những người Israel và rằng họ dường như sẽ cam chịu số mệnh. Ông cũng lưu ý rằng nhiều con tin, đặc biệt là Gutfreund, cho thấy có những dấu hiệu bị tra tấn trong tay những kẻ bắt cóc, và rằng David Berger đã bị bắn vào vai trái. Khi được đội giải quyết khủng hoảng thẩm vấn, Genscher và Tröger nói rằng họ đã thấy "bốn hay năm " kẻ tấn công bên trong căn hộ. Con số đó đã được chấp nhận coi là đúng.
Khi Genscher và Tröger nói chuyện với các con tin, Kehat Shorr đã nói với họ rằng những người Israel sẽ không phản đối việc bay sang một quốc gia Ả rập, với điều kiện có những biện pháp đảm bảo an ninh chặt chẽ cho họ từ phía Đức và bất kỳ quốc gia nào họ sẽ tới.

Lúc 04.30 tối, một nhóm nhỏ cảnh sát Đức được phái tới Làng Olympic. Mặc trang phục Olympic và mang theo súng máy hạng nhẹ, họ là những thành viên của cảnh sát biên phòng Đức, với kế hoạch thâm nhập theo đường ống thông gió và giết những kẻ khủng bố. Các cảnh sát vào vị trí và chờ đợi mật hiệu "Ánh nắng", và ngay khi nghe thấy nó, họ bắt đầu tấn công. Cùng lúc, những đội truyền hình quay lại những hành động của họ từ các căn hộ Đức, và phát sóng trực tiếp trên vô tuyến. Vì thế, những kẻ khủng bố đã thấy được cảnh sát chuẩn bị tấn công. Cảnh phim cho thấy một trong những kẻ bắt cóc con tin nhòm ra từ cửa ban công trong khi một trong các cảnh sát đứng trên mái chỉ cách đó chưa tới 6 foot . Cuối cùng, sau khi Issa đe dọa giết hai con tin, cảnh sát rút lui khỏi tòa nhà.
Lúc 6 chiều giờ Munich, những người Palestine đưa ra một tuyên bố mới, yêu cầu được đưa tới Cairo.

Giải cứu thất bại

Kế hoạch phục kích
Chính quyền đã vờ đồng ý với yêu cầu di chuyển tới Cairo, (dù Thủ tướng Ai Cập Aziz Sedki đã nói với chính quyền Đức rằng người Ai Cập không muốn dính dáng tới vụ khủng hoảng con tin), và vào lúc 10:10 tối một chiếc xe buýt cho các con tin và những kẻ khủng bố từ 31 Connollystraße tới hai chiếc trực thăng quân sự Bell UH-1, để chuyển họ tới Fürstenfeldbruck, một căn cứ không quân của NATO gần đó. Ban đầu, kế hoạch của những kẻ khủng bố là đi tới Riem, sân bay quốc tế gần Munich, nhưng những nhà đàm phán thuyết phục chúng rằng đi tới Fürstenfeldbruck sẽ dễ dàng hơn. Những người giải cứu con tin, đi trước các con tin và bọn khủng bố tháng 9 Đen trong một trực thăng khác, đã có một động thái bí mật: họ bố trí một đội tấn công vũ trang tại sân bay.

Năm tay súng bắn tỉa Đức được lựa chọn để phục kích những kẻ bắt cóc con tin đã được chọn bởi họ đã có kết quả tốt trong cuộc cạnh tranh vào cuối tuần. Trong một cuộc điều tra sau đó của Đức, một sĩ quan được gọi là "Tay súng số 2" đã nói: "Theo ý tôi, tôi không phải là một thiện xạ." Năm tay súng bắn tỉa được bố trí quanh sân bay — ba trên mái tháp điều khiển, một nấp sau xe tải dịch vụ và một sau một tháp tín hiệu nhỏ ngang tầm mặt đất — nhưng không ai trong số họ từng được huấn luyện đặc biệt. Các thành viên đội giải quyết khủng hoảng — Schreiber, Genscher, Merk và người phó của Schreiber là Georg Wolf — chỉ huy và quan sát nỗ lực giải cứu từ tháp điều khiển sân bay. Cooley, Reeve và Groussard và lãnh đạo Mossad Zvi Zamir và Victor Cohen, một trong các trợ lý cấp cao của Zamir cũng có mặt, nhưng chỉ ở vị trí quan sát. Zamir đã nhắc đi nhắc lại trong những cuộc phỏng vấn sau đó rằng ông chưa từng được người Đức tư vấn vào bất kỳ lúc nào trong nỗ lực giải cứu và rằng ông nghĩ sự có mặt của mình chỉ làm những người Đức cảm thấy không thoải mái.

Một chiếc phản lực Boeing 727 đậu trên đường băng với năm hay sáu cảnh sát vũ trang Đức ăn mặc như những thành viên phi hành đoàn. Hai bên thỏa thuận rằng Issa và Tony sẽ kiểm tra máy bay. Kế hoạch là người Đức sẽ ra tay khi chúng lên máy bay, giúp cho những tay súng bắn tỉa có cơ hội giết những kẻ khủng bố còn lại tại các máy bay trực thăng. Những kẻ còn lại được cho sẽ chỉ gồm hai hay ba tên, theo những điều mà Genscher và Tröger đx quan sát thấy bên trong 31 Connollystraße. Tuy nhiên, trong quá trình chuyển từ xe buýt sang trực thăng, đội giải quyết khủng hoảng thấy thực tế chúng có tám tên.

Thất bại
Vào phút cuối cùng, khi các máy bay đang tới Fürstenfeldbruck, cảnh sát Đức trên máy bay đồng ý hủy bỏ sứ mệnh, mà không tư vấn với trung tâm chỉ huy. Điều này khiến chỉ có năm tay súng bắn tỉa phải trấn áp số lượng khủng bố lớn hơn và được vũ trang mạnh hơn. Vào thời điểm đó, Đại tá Ulrich Wegener, trợ lý cao cấp của Genscher và sau này là người thành lập đơn vị chống khủng bố chuyên nghiệp của Đức GSG 9, nói "Tôi chắc rằng nó sẽ làm nổ tung cả vụ!"

Các máy bay trực thăng hạ cánh ngay sau 10:30 tối và bốn phi công cùng sáu tên bắt cóc xuất hiện. Trong khi bốn tên khủng bố tháng 9 Đen chĩa súng vào các phi công (phá vỡ lời hứa trước đó rằng chúng sẽ không bắt con tin Đức nào), Issa và Tony đi kiểm tra chiếc máy bay, và thấy nó trống rỗng. Nhận ra mình bị lừa vào tròng, chúng chạy lại phía các máy bay trực thăng. Khi chúng chạy qua tháp không lưu, Tay súng số 3 có cơ hội cuối cùng và hạ Issa, khiến nhóm khủng bố không còn kẻ chỉ huy. Tuy nhiên, vì ánh sáng kém, anh ta khó thấy mục tiêu và bắn trượt vào bắp đùi của Tony. Cùng lúc đó, chính quyền Đức ra lệnh cho các tay súng bắn tỉa xung quanh nổ súng, sự việc diễn ra khoảng lúc 11:00 tối.

Trong tình trạng hỗn loạn sau đó, hai trong những kẻ khủng bố (Ahmed Chic Thaa và Afif Ahmed Hamid) đang giữ các phi công trực thăng bị bắn hạ, và các tay súng còn lại (một hay hai tên trong số đó có thể đã bị thương) trườn tới nơi an toàn, bắn trả từ phía sau và bên dưới chiếc trực thăng, ngoài tầm bắn của các tay súng bắn tỉa, bắn hỏng nhiều bóng đèn ở sân bay. Một cảnh sát Đức tại tháp điều khiển, Anton Fliegerbauer, thiệt mạng. Các phi công trực thăng bỏ chạy: các con tin, bị trói bên trong máy bay không thể thoát ra. Trong cuộc đấu súng, các con tin đã tìm cách nới lỏng dây trói và người ta đã thấy các vết răng trên một số dây trói sau khi cuộc đấu súng chấm dứt.

Thảm sát
Người Đức không bố trí các xe bọc thép chở quân từ trước và tới lúc đó họ mới gọi xe để phá vỡ tình huống bế tắc. Bởi các con đường tới sân bay chưa được giải tỏa, các xe bọc thép bị tắc đường và cuối cùng tới được sau nửa đêm. Khi chúng xuất hiện, những kẻ bắt cóc con tin cảm thấy tình huống đang xấu đi cho chúng, và có thể đã sợ hãi với ý nghĩ chiến dịch đã không thành công. Bốn phút sau nửa đêm ngày 6 tháng 9, một trong số chúng (có lẽ là Issa) quay về phía các con tin ở chiếc trực thăng phía đông và bắn thẳng vào họ bằng súng AK. Springer, Halfin và Friedman bị bắn chết lập tức; Berger, bị dính hai viên đạn vào chân, được cho là còn sống sau vụ tấn công lần đầu (bởi việc mổ tử thi sau này cho thấy ông bị chết vì ngạt khói). Những kẻ tấn công sau đó rút chốt một quả lựu đạn và ném nó vào buồng lái; vụ nổ sau đó đã phá hủy chiếc trực thăng và thiêu cháy những người Israel bị trói bên trong.

Sau đó Issa chạy qua đường băng và bắt đầu bắn vào cảnh sát, họ bắn trả và giết chết hắn. Một tên khác, Khalid Jawad, tìm cách chạy trốn và bị một tay súng bắn tỉa khác bắn hạ. Điều xảy ra với các con tin còn lại vẫn còn bị tranh cãi. Một cuộc điều tra của cảnh sát Đức cho thấy một trong những tay súng bắn tỉa và vài con tin có thể đã bị bắn bởi cảnh sát. Tuy nhiên, một cuộc tái hiện bản báo cáo của công tố viên Bavaria bị ngăn chặn từ lâu của tạp chí Time Magazine cho thấy một tên khủng bố thứ ba (Reeve xác định là Adnan Al-Gashey) đứng ở cửa chiếc trực thăng phía tây và đã dùng súng máy bắn cả năm con tin còn lại; Gutfreund, Shorr, Slavin, Spitzer và Shapira bị bắn trung bình bốn lần mỗi người. Trong các con tin ở chiếc trực thăng phía đông, chỉ thi thể Ze'ev Friedman là khá nguyên vẹn; ông bị vụ nổ đẩy bắn ra ngoài chiếc trực thăng. Trong một số trường hợp, rất khó xác định nguyên nhân chính xác của cái chết của các con tin ở chiếc trực thăng phía đông bởi phần còn lại của thi thể đã bị đốt cháy tới mức khó nhận dạng trong vụ nổ và vụ cháy diễn ra sau đó.

Ba tên khủng bố còn lại nằm trên mặt đất, một trong số chúng giả chết, và đã bị cảnh sát bắt giữ. Jamal Al-Gashey đã bị bắn vào cổ tay phải, và Mohammed Safady bị thương ở chân. Adnan Al-Gashey hoàn toàn không bị thương. Tony bỏ chạy khỏi đó nhưng đã bị những chú chó cảnh sát phát hiện 40 phút sau trong khu đỗ xe của sân bay. Bị bao vây và tấn công bằng hơi cay, hắn bị bắn chết sau một trận đấu súng ngắn. Tới khoảng 1:30 sáng vụ việc kết thúc.

Hậu quả
Những tin tức báo cáo ban đầu, được truyền đi khắp thế giới, nói rằng các con tin còn sống, và rằng tất cả những kẻ khủng bố đã bị tiêu diệt. Chỉ sau đó một đại diện của Ủy ban Olympic Quốc tế (IOC) cho rằng "những báo cáo ban đầu quá lạc quan." Jim McKay, đang đưa tin về Olympics năm đó cho ABC, đã nhận việc đưa tin về các sự kiện khi Roone Arledge đưa anh ta tai nghe của mình. Lúc 3:24 sáng, McKay nhận được xác nhận chính thức:

Chỉ trích
Tác giả Simon Reeve, cùng những người khác, viết rằng vụ đấu súng với những thành viên tháng 9 Đen được huấn luyện tốt đã cho thấy sự thiếu chuẩn bị nghiêm trọng từ phía chính quyền Đức. Họ không được chuẩn bị để đối đầu với kiểu tình huống như vậy. Bài học đắt giá này đã trực tiếp dẫn tới việc thành lập, trong chưa tới hai tháng sau đó, lực lượng cảnh sát chống khủng bố GSG 9.

Các tác giả cho rằng chính quyền Đức đã phạm một số sai lầm. Đầu tiên, bởi những giới hạn do hiến pháp Tây Đức thời hậu chiến, quân đội không được tham gia vào các nỗ lực giải cứu, bởi các lực lượng vũ trang Đức không được phép hoạt động bên trong nước Đức vào thời bình. Trách nhiệm hoàn toàn nằm trong tay cảnh sát Munich và chính quyền bang Bavaria.

Nửa giờ trước khi các con tin và những kẻ bắt giữ tới Fürstenfeldbruck mọi người đã biết số lượng chúng lớn hơn con số ước tính ban đầu. Dù có thông tin mới này, Schreiber vẫn quyết định thực hiện chiến dịch giải cứu như kế hoạch ban đầu và thông tin đó không được báo cho các tay súng bắn tỉa bởi họ không có liên lạc bộ đàm. Một yêu cầu cơ bản của các chiến dịch bắn tỉa là phải có đủ tay súng (ít nhất hai cho mỗi mục tiêu đã biết, hay như trong trường hợp này tối thiểu là mười) được triển khai để vô hiệu hóa càng nhiều càng tốt những kẻ tấn công ngay từ loạt đạn đầu.
Tập phim Seconds From Disaster năm 2006 của National Geographic Channel về vụ thảm sát nói rằng các máy bay trực thăng được cho là sẽ đỗ ngang và ở phía tây tháp điều khiển, một cách bố trí sẽ cho phép các tay súng bắn tỉa tầm ngắm rộng khi những kẻ bắt cóc con tin mở cửa trực thăng. Nhưng, các máy bay này lại đỗ đối diện với tháp điều khiển và ở giữa sân bay. Việc này không chỉ giúp những kẻ khủng bố có chỗ nấp sau khi cuộc đấu súng bắt đầu, mà còn khiến Tay súng 1 và 2 nằm trong tầm bắn của ba tay súng bắn tỉa kia trên tháp điều khiển. Hai tay súng bắn tỉa đã không có cơ hội bắn tốt vì vị trí đỗ của những chiếc trực thăng, khiến chỉ còn ba tay súng chống lại tám tên khủng bố được trang bị tốt.

Cũng theo chương trình này, ủy ban giải quyết khủng hoảng quyết định cách thức xử lý vụ việc gồm Bruno Merk (Bộ trưởng nội vụ bang Bavaria), Hans-Dietrich Genscher (Bộ trưởng nội vụ Tây Đức) và Manfred Schreiber (Cảnh sát trưởng Munich); nói cách khác, gồm hai chính trị gia và một chiến thuật gia. Chương trình nói rằng một năm trước Olympics, Schreiber đã tham gia vào việc giải quyết một cuộc khủng hoảng con tin khác (một vụ cướp nhà băng không thành) trong đó ông ta đã ra lệnh một người mang mặt nã bắn một thủ phạm, nhưng hắn chỉ bị thương. Vì thế, những tên cướp đã bắn chết một phụ nữ vô tội và Schreiber đã bị kết tội giết người không chủ đích. Một cuộc điều tra sau đó đã kết luận ông không mắc sai lầm nào, nhưng chương trình cho rằng vụ việc trước đó đã ảnh hưởng tới những quyết định của ông ở cuộc khủng hoảng con tin tại Olympic sau đó.

Như đã được đề cập ở trên, năm tay súng bắn tỉa Đức tại Fürstenfeldbruck không liên hệ radio với nhau (cũng không có liên hệ với trung tâm chiến dịch giải cứu) và vì thế không thể phối hợp hành động. Tiếp xúc duy nhất của những tay súng bắn tỉa với chỉ huy chiến dịch là qua Georg Wolf, người nằm bên cạnh ba tay súng bắn tỉa trên tháp không lưu với những mệnh lệnh trực tiếp cho họ. Hai tay súng nằm dưới mặt đất đã nhận được những mệnh lệnh mơ hồ để nổ súng khi những tay súng khác bắt đầu bắn, và nói chung chỉ tự lo liệu được cho họ.

Ngoài ra, các tay súng bắn tỉa không có trang bị thích hợp cho chiến dịch giải cứu như kiểu này. Các khẩu súng tấn công Heckler & Koch G3 được sử dụng bị nhiều chuyên gia coi là không đủ khoảng cách hoạt động cho tầm bắn của các tay súng. G3, súng tiêu chuẩn của Bundeswehr ở thời điểm đó có nòng súng ; ở các khoảng cách các tay súng phải bắn, nòng súng đảm bảo chính xác phải là . Không tay súng bắn tỉa nào được trang bị ống ngắm hồng ngoại hay ống ngắm xa. Ngoài ra, không ai được trang bị mũ sắt hay áo chống đạn. Không có xe bọc thép nào tại Fürstenfeldbruck, và chúng chỉ được gọi tới sau khi vụ đấu súng đã diễn ra.

Cũng có rất nhiều sai lầm về chiến thuật. Như đã đề cập ở trên, "Tay súng số 2", nằm phía sau tháp tín hiệu, thẳng với đường bắn của các đồng đội trên tháp điều khiển, mà không có thiết bị bảo vệ và các cảnh sát khác cũng không biết về vị trí của anh ta. Vì thế, "Tay súng số 2" đã không bắn một phát nào cho tới gần cuối cuộc đấu súng, khi kẻ bắt con tin Khalid Jawad tìm cách bỏ chạy bộ qua trước anh ta. "Tay súng số 2" đã tiêu diệt tên này nhưng lại bị thương nặng bởi đạn từ một cảnh sát, người không hề biết rằng mình đang nổ súng vào đồng đội. Một trong các phi công trực thăng, Gunnar Ebel, nằm cạnh "Tay súng số 2" và cũng bị thương do hỏa lực thân thiện. Cả Ebel và tay súng bắn tỉa đều bình phục.

Không sĩ quan cảnh sát nào được giao đóng giả phi hành đoàn chiếc Boeing 727 bị truy tố hay khiển trách vì bỏ vị trí. Nhiều sĩ quan cảnh sát và biên phòng được tiếp xúc phỏng vấn bởi đội phóng viên thực hiện chương trình One Day in September đã bị đe dọa sẽ mất các chế độ hưu trí nếu nói chuyện với đoàn làm phim. Nhiều sai lầm của người Đức trong chiến dịch giải cứu sau này đã được Heinz Hohensinn liệt kê chi tiết, ông đã tham gia vào chiến dịch, nhưng nghỉ hưu sớm và không có chế độ hưu trí gì để mất.

Hậu quả

Thi thể của năm kẻ sát nhân người Palestine — Afif, Nazzal, Chic Thaa, Hamid và Jawad — bị giết trong trận đấu súng tại Fürstenfeldbruck được chuyển về Lybia, nơi họ được tổ chức tang lễ như những anh hùng và được chôn cất với đầy đủ các nghi lễ danh dự của quân đội. Ngày 8 tháng 9, các máy bay của Israel đã đánh bom mười trại của PLO tại Syria và Liban để trả đũa cho vụ thảm sát. Tới 200 người đã bị thiệt mạng.

Ngày 29 tháng 9, những kẻ không tặc một chiếc máy bay phản lực chở khách của hãng Lufthansa Tây Đức đã yêu cầu thả ba tay súng còn sống sót, những kẻ bị bắt giữ sau vụ đấu súng tại Fürstenfeldbruck và đang bị giam giữ chờ xét xử. Safady và hai anh em Al-Gashey lập tức được Tây Đức thả, và được chào đón ầm ỹ khi về tới Libya và (như trong phim One Day in September) và kể lại chi tiết về chiến dịch của mình tại một cuộc họp báo được truyền đi khắp thế giới.

Vụ thảm sát đã lập tức khiến nhiều quốc gia châu Âu thành lập các lực lượng chống khủng bố chuyên nghiệp và thường trực, hay tổ chức lại những đơn vị đã có cho mục đích đó. Vụ thảm sát cũng khiến các công ty thiết kế và sản xuất vũ khí tạo ra những kiểu vũ khí mới thích hợp hơn cho mục đích chống khủng bố.

Ảnh hưởng tới sự kiện
Ngay sau vụ bắt giữ con tin, cuộc thi đấu lần đầu tiên bị ngừng lại trong lịch sử Olympic hiện đại. Ngày 6 tháng 10, một cuộc tưởng niệm với sự tham dự của 80,000 người cùng 3,000 vận động viên đã được tổ chức tại Olympic Stadium. Chủ tịch IOC Avery Brundage không hề đề cập tới các vận động viên đã bị giết hại trong một bài phát biểu ca ngợi sức mạnh của phong trào Olympic và so sánh vụ tấn công vào các vận động viên Israel với những tranh cãi mới diễn ra về sự vi phạm vào tính chuyên nghiệp và việc không cho phép Rhodesia tham gia Olympic khiến thính giả la ó. Gia đình các nạn nhân có các đại diện gồm vợ góa của Andre Spitzer là Ankie, mẹ của Moshe Weinberg và một người anh/em họ của Weinberg, Carmel Eliash. Trong buổi lễ tưởng niệm, Eliash đã ngã khụy và chết vì bệnh tim.

Nhiều người trong số 80,000 người trong Olympic Stadium chờ đợi theo dõi trận bóng đá giữa Tây Đức và Hungary mang theo nhiều vật dụng ầm ỹ và vẫy cờ, nhưng khi nhiều khán giả giăng biểu ngữ có dòng chữ "17 cái chết, đã lãng quên sao?" các nhân viên an ninh đã thu biểu ngữ và trục xuất những người mang nó ra khỏi sân. Trong buổi lễ tưởng niệm, lá cờ Olympic được treo rủ, cùng với những lá cờ của hầu hết các quốc gia tham dự theo yêu cầu của Willy Brandt. Mười quốc gia Ả rập từ chối hạ cờ để vinh danh những người Israel đã bị giết hại; những lá cờ của họ được đưa về vị trí cũ hầu như ngay lập tức.

Willi Daume, chủ tịch ủy ban tổ chức Munich, ban đầu tìm cách hủy bỏ phần còn lại của Olympic, nhưng vào buổi chiều Brundage và những người khác muốn sự kiện được tiếp tục đã thắng thế, nói rằng họ không thể để vụ việc cản trở Olympic. Brundage tuyên bố "Olympic phải tiếp tục, và chúng ta phải làm như vậy ... và chúng ta phải tiếp tục những nỗ lực của mình nhằm giữ nó trong sạch, tinh khiết và chân thật." Quyết định này được chính phủ Israel và trưởng đoàn Olympic Israel Shmuel Lalkin đồng ý.

Ngày 6 tháng 9, sau lễ tưởng niệm, các thành viên còn lại của đội tuyển Israel rút khỏi Olympic và rời Munich. Tất cả các vận động viên người Do thái đều được bảo vệ chặt chẽ. Mark Spitz, ngôi sao bơi lội người Mỹ đã hoàn thành các cuộc thi của mình, rời Munich trong vụ khủng hoảng con tin (mọi người sợ rằng vì là một người Do thái nổi tiếng, Spitz có thể trở thành mục tiêu bắt cóc). Đội tuyển Ai Cập rời Olympic ngày 7 tháng 9, tuyên bố rằng họ sợ bị trả đũa. Các đội tuyển Philippine và Algeria cũng rời khỏi Olympic, tương tự là một số thành viên của đội tuyển Hà Lan và Na Uy. Vận động viên chạy marathon người Mỹ Kenny Moore, người đã tường thuật về vụ việc cho Sports Illustrated, đã trích dẫn lời vận động viên chạy người Hà Lan Jos Hermens nói "Khá là đơn giản. Chúng ta đã được mời tới một bữa tiệc, và nếu ai đó đến bữa tiệc và bắn mọi người, làm sao bạn có thể ở lại?" Nhiều vận động viên, bàng hoàng trước thảm kịch, cũng cảm thấy nhiệt tình thi đấu đã biến mất, dù vẫn ở lại.

Bốn năm sau tại Olympics mùa hè năm 1976 ở Montreal, đội tuyển Israel đã tưởng niệm vụ thảm sát: khi đi vào sân vận động ở lễ khai mạc, lá cờ quốc gia Israel đã được treo một dải băng đen.

Gia đình của một số nạn nhân đã yêu cầu IOC thành lập một lễ tưởng niệm thường trực cho các vận động viên. IOC đã từ chối, nói rằng việc ám chỉ trực tiếp tới các nạn nhân có thể "khiến các thành viên khác của cộng đồng Olympic cảm thấy xa lãnh," theo BBC. Alex Gilady, motọ quan chức IOC người Israel, đã nói với BBC: "Chúng ta phải xem xét việc đó sẽ ảnh hưởng thế nào tới các thành viên của các đoàn có thái độ thù địch với Israel." IOC đã từ chối một chiến dịch quốc tế ủng hộ cho một phút im lặng tại lễ khai mạc Olympics London năm 2012 để vinh danh các nạn nhân Israel nhân kỷ niệm bốn mươi năm ngày diễn ra vụ thảm sát.

Có một đài tưởng niệm bên ngoài sân vận động Olympic tại Munich dưới hình thức một tấm bảng đá tại cây cầu nối sân vận động với làng Olympic cũ. Cũng có một tấm bảng tưởng niệm những nạn nhân bên ngoài cửa trước nơi ở cũ của họ tại 31 Connollystraße. Ngày 15 tháng 10 năm 1999 (gần một năm trước Olympics Sydney năm 2000), một tấm bảng tưởng niệm được khai trương tại một trong những tháp đèn lớn nhất (Tháp 14) bên ngoài sân vận động Olympic Sydney.

Trả đũa của Israel

Golda Meir và Ủy bản Quốc phòng Israel đã ra lệnh cho Mossad truy tìm và tiêu diệt những người bị cho là chịu trách nhiệm về vụ thảm sát Munich, một tuyên bố đã bị Zvi Zamir, người miêu tả phi vụ như là "chấm dứt kiểu khủng bố đã xảy ra" (tại châu Âu), bác bỏ. Để thực hiện điều này Mossad đã lập ra một số đội đặc biệt để định vị và tiêu diệt các fedayeen đó, với sự hỗ trợ của các văn phòng của tổ chức này tại châu Âu.

Trong một cuộc phỏng vấn tháng 2 năm 2006, cựu lãnh đạo Mossad Zvi Zamir đã trả lời các câu hỏi trực tiếp:

Phi vụ của Israel sau này được gọi là Chiến dịch sự phẫn nộ của Chúa trời hay Mivtza Za'am Ha'El. Reeve trích dẫn lời Tướng Aharon Yariv — người, ông viết, là người chỉ đạo chung của chiến dịch — nói rằng sau vụ Munich chính phủ Israel cảm thấy họ không có lựa chọn nào khác mà chỉ đòi hỏi công lý.

Benny Morris viết rằng một danh sách mục tiêu đã được lập ra từ các thông tin có được từ những nhân vật PLO "quay đầu" và các cơ quan tình báo đồng minh ở châu Âu. Khi danh sách đã xong, một làn sóng những vụ ám sát nhằm vào các nhân vật Tháng 9 Đen bị tình nghi bắt đầu trên khắp châu Âu.

Ngày 9 tháng 4 năm 1973, Israel tung ra Chiến dịch mùa xuân tuổi trẻ, một chiến dịch kết hợp giữa Mossad và IDF tại Beirut. Các mục tiêu gồm Mohammad Yusuf al-Najjar (Abu Yusuf), lãnh đạo nhánh tình báo của Fatah, điều hành Tháng 9 Đen, theo Morris; Kamal Adwan, người lãnh đạo cái gọi là Khu vực phía Tây của PLO, điều hành hoạt động của PLO bên trong Israel; và Kamal Nassir, người phát ngôn của PLO. Một nhóm biệt kích Sayeret được đưa lên 9 tàu tên lửa và một hạm đội nhỏ tàu tuần tra tới một bãi biển vắng người tại Liban, trước khi được đưa bằng hai chiếc xe vào khu trung tâm Beirut, nơi họ tiêu diệt Najjar, Adwan và Nassir. Hai nhóm lính biệt kích khác làm nổ tung trụ sở của PFLP tại Beirut và một xưởng chế tạo bom của Fatah. Lãnh đạo nhóm biệt kích tiến hành các chiến dịch đó là Ehud Barak.

Ngày 21 tháng 7 năm 1973, trong cái gọi là vụ Lillehammer, một đội điệp viên Mossad đã giết nhầm Ahmed Bouchiki, một người Maroc không liên quan tới vụ tấn công ở Munich, tại Lillehammer, Na Uy, sau khi một nguồn tin thông báo nhầm Bouchiki là Ali Hassan Salameh, lãnh đạo Force 17 và là một lãnh đạo của Tháng 9 Đen. Năm điệp viên Mossad, gồm hai nữ, bị chính quyền Na Uy bắt giữ, trong khi những người khác đào thoát thành công. Năm người bị kết tội giết người và bị tống giam, nhưng đã được thả và cho quay về Israel năm 1975. Sau này Mossad phát hiện Ali Hassan Salameh tại Beirut và giết ông ta ngày 22 tháng 1 năm 1979 bằng một vụ đánh bom xe điều khiển từ xa. Vụ tấn công làm thiệt mạng bốn người đi ngang qua và làm bị thương 18 người khác. Theo sĩ quan CIA Duane "Dewey" Claridge, lãnh đạo chiến dịch của Phái bộ cận Đông CIA từ năm 1975 tới năm 1978, vào giữa năm 1976, Salameh đã đề nghị giúp đỡ và bảo vệ người Mỹ với lời đảm bảo của Arafat trong vụ rút đại sứ quán Mỹ khỏi Beirut để tránh tình trạng hỗn loạn ngày càng tăng trong cuộc nội chiến Liban. Có một cảm giác chung rằng không thể tin cậy người Mỹ. Tuy nhiên, tình trạng hợp tác bất thần chấm dứt sau vụ ám sát Salameh. Người Mỹ nói chung bị lên án là bên trợ giúp chính cho Israel.

Simon Reeve viết rằng các chiến dịch của Israel còn tiếp tục trong hơn 20 năm nữa. Ông liệt kê các vụ ám sát tại Paris năm 1992 nhằm vào Atef Bseiso, lãnh đạo tình báo của PLO, và nói rằng một vị tướng Israel đã xác nhận có một sự liên quan tới vụ Munich. Reeve cũng viết rằng tuy các quan chức Israel đã phát biểu Chiến dịch sự phẫn nộ của Chúa trời được dự định là sự trả thù chính xác cho những gia đình các vận động viên thiệt mạng trong vụ Munich, "ít người thân của họ muốn một sự bạo lực như thế với những người Palestine." Reeve nói rằng thay vào đó các gia đình nạn nhân muốn biết sự thực những sự kiện bao quanh vụ khủng bố Munich. Reeve vạch ra những điều ông ta coi là một sự che đậy từ lâu của chính quyền Đức nhằm dấu đi sự thực. Sau 20 năm đấu tranh với chính quyền Đức, các gia đình nạn nhân, dẫn đầu là Ankie Spitzer và Ilana Romano (hai góa phụ của huấn luyện viên đấu kiếm Andre và vận động viên cử tạ Yossef), đã yêu cầu những tài liệu chính thức chứng minh mức độ của sự che giấu. Sau một cuộc chiến pháp lý dài dằng dẵng, năm 2004 các gia đình nạn nhân vụ Munich đã đạt được một thỏa thuận dàn xếp trị giá €3 triệu với chính phủ Đức.

Nghi ngờ về sự che giấu của Đức
Một bài báo trang nhất của tạp chí Đức Der Spiegel đa thông báo rằng đa số thông tin liên quan tới việc xử lý kém vụ thảm sát đã bị chính quyền Đức che giấu trong những thập kỷ qua. Trong 20 năm, Đức đã từ chối đưa ra bất kỳ thông tin nào về vụ tấn công và đã không nhận trách nhiệm vụ việc. Tờ tạp chí cho biết rằng chính phủ đã che giấu 3,808 hồ sơ, với hàng chục nghìn tài liệu. Der Spiegel nói họ có được những bản báo cáo mật của chính quyền, các điện tín của sứ quán, và nhiều biên bản cuộc họp nội các cho thấy sự kém chuyên nghiệp của các quan chức Đức trong việc xử lý vụ thảm sát. Tờ báo cũng viết rằng chính quyền Đức đã được thông báo rằng người Palestine đã đang lên kế hoạch một "vụ việc" tại Olympics ba tuần trước khi vụ thảm sát xảy ra nhưng đã không thực hiện những biện pháp an ninh cần thiết, và những sự thực đó đã bị che giấu khỏi các tài liệu chính thức của chính phủ Đức.

Tháng 8 năm 2012, Der Spiegel thông báo rằng sau vụ thảm sát, Đức bắt đầu các cuộc gặp bí mật với Tháng 9 Đen, với chỉ thị của chính phủ Đức, vì e ngại rằng Tháng 9 Đen có thể tiến hành những vụ tấn công khủng bố khác tại Đức. Chính phủ đã đề xuất một cuộc gặp bí mật giữa Ngoại trưởng Đức Walter Scheel và một thành viên của Tháng 9 Đen để tạo ra một "cơ sở tin cậy mới." Đổi lại với một vị thế chính trị cho Tổ chức Giải phóng Palestine, PLO sẽ ngừng các vụ tấn công khủng bố trên lãnh thổ Đức. Khi cảnh sát Pháp bắt giữ Abu Daoud, một trong những kẻ tổ chức hàng đầu của vụ thảm sát Munich và yêu cầu dẫn độ hắn về Đức, bộ trưởng tư pháp Đức Alfred Seidl đã đề xuất Đức không nên đưa ra hành động nào, khiến Pháp phải thả Abu Daoud và chế độ Assad đã cho hắn cư trú tới khi chết trong một bệnh viện tại Damascus năm 2010.

Những tay súng còn sống sót
Hai trong ba tay súng còn sống sót, Mohammed Safady và Adnan Al-Gashey, được cho là đã bị Mossad tiêu diệt như một phần của Chiến dịch sự phẫn nộ của Chúa trời. Al-Gashey được cho là đã bị định vị sau khi liên hệ với một người anh/em họ tại một quốc gia vùng Vịnh, và Safady đã bị phát hiện vì vẫn giữ liên hệ với gia đình tại Liban. Lời tường thuật này đã bị nghi ngờ trong một cuốn sách của Aaron Klein, người cho rằng Al-Gashey đã chết vì bệnh tim trong thập kỷ 1970, và rằng Safady hoặc bị những người Phalangists Thiên chúa giáo giết tại Liban trong những năm đầu thập kỷ 1980, hoặc, theo một quan chức PLO thân cận với Safady, vẫn còn sống (ở thời điểm năm 2005).

Jamal Al-Gashey
Một quan điểm được nhiều người chấp nhận là Jamal Al-Gashey là tay súng duy nhất còn sống sót, ở thời điểm năm 2012, trốn tránh tại Bắc Phi hay tại Syria, vì vẫn sợ bị Israel báo thù. Ông ta là tay súng còn sống duy nhất đồng ý tham gia phỏng vấn từ năm 1972, và đã thực hiện một cuộc phỏng vấn năm 1992 với một tờ báo Palestine, và đã xuất hiện một thời gian ngắn năm 1999 để tham gia vào cuộc phỏng vấn cho bộ phim One Day in September, trong đó ông cải trang và khuôn mặt bị làm mờ.

Abu Daoud
Trong số những người bị nghi ngờ tham gia lên kế hoạch vụ thảm sát, chỉ Abu Daoud, người tuyên bố vụ thảm sát là ý tưởng của mình, được biết đã chết vì những lý do tự nhiên. Những tài liệu lịch sử được mật vụ Đức cung cấp cho Der Spiegel cho thấy rằng cảnh sát Dortmund đã biết về sự hợp tác giữa Abu Daoud và nhật vật Phát xít mới Willi Pohl bảy tuần trước vụ tấn công. Tháng 1 năm 1977, Abu Daoud bị cảnh sát Pháp chặn ở Paris khi đang trên đường từ Beirut dưới một cái tên giả. Dưới sự phản đối của PLO, Iraq, và Libya, với lý lẽ rằng Abu Daoud đang đi tới lễ tang một nhân vật trong PLO nên ông ta phải được nhận quyền miễn trừ ngoại giao, chính phủ Pháp đã từ chối một yêu cầu dẫn độ của Tây Đức với lý do những thủ tục đã không được tiến hành một cách chính xác, và đưa ông ta lên một máy bay tới Algeria trước khi Đức có thể nộp một yêu cầu dẫn độ khác. Ngày 27 tháng 7 năm 1981, ông ta đã bị bắn 5 lần từ khoảng cách khoảng hai mét trong một quán cà phê thuộc khách sạn Warsaw Victoria (hiện là Sofitel) nhưng sống sót sau vụ tấn công, đuổi theo kẻ đã bắn mình ra tới cửa quán cà phê trước khi ngã gục;

Abu Daoud được phép di chuyển tự do qua Israel năm 1996 để ông ta có thể tham gia một cuộc họp của PLO được tổ chức tại Dải Gaza cho mục đích bãi bỏ một điều khoản trong hiến chương của tổ chức này kêu gọi xóa bỏ nhà nước Israel. Trong tự truyện của mình, From Jerusalem to Munich, lần đầu được xuất bản tại Pháp năm 1999, và sau này trong một cuộc phỏng vấn với Sports Illustrated, Abu Daoud đã viết rằng nguồn tiền cho vụ Munich đã được cung cấp bởi Mahmoud Abbas, Chủ tịch PLO từ 11 tháng 11 năm 2004 và Chủ tịch của Chính quyền Quốc gia Palestine từ 15 tháng 1 năm 2005.

Dù ông ta tuyên bố mình không biết tiền sẽ được chi vào đâu, từ lâu quan chức Fatah là Mahmoud Abbas, còn gọi là Abu Mazen, chịu trách nhiệm cung cấp tài chính cho vụ tấn công tại Munich.

Abu Daoud tin rằng nếu người Israel biết rằng Mahmoud Abbas là người cung cấp tài chính cho chiến dịch, thỏa thuận Oslo năm 1993 sẽ không thể đạt được, trong đó Mahmoud Abbas xuất hiện trong tấm ảnh tại Nhà Trắng.

Abu Daoud, người sống với vợ bằng lương bổng do Chính quyền Palestine cung cấp, nói rằng "chiến dịch Munich đã được sự tán thành của Arafat," dù Arafat không liên quan tới việc lập kế hoạch hay tiến hành vụ tấn công." Trong tự truyện của mình, Abu Daoud viết rằng Arafat đã tiễn đội đi thực hiện phi vụ với những lời "Chúa trời bảo vệ các bạn."

Ankie Spitzer, quả phụ của huấn luyện viên đấu kiếm Andre, đã từ chối nhiều lời đề nghị gặp gỡ với Abu Daoud, nói rằng nơi duy nhất bà muốn gặp ông ta là ở trong phòng tòa án. Theo Spitzer, "Ông ta (Abu Daoud) đã không phải trả giá cho việc mình làm." Năm 2006 trong khi bộ phim Munich của Steven Spielberg được công chiếu, Der Spiegel đã phỏng vấn Abu Daoud về vụ thảm sát Munich. Ông ta được trích dẫn đã nói: "Tôi không hối tiếc điều gì. Bạn chỉ có thể tưởng tượng ra việc tôi sẽ xin lỗi."

Ông ta chết ngày 3 tháng 7 năm 2010 tại Damascus, Syria, vì suy thận ở tuổi 73.

Danh sách thương vong
Bị bắn trong vụ tấn công đầu tiên
 Moshe Weinberg (huấn luyện viên vật)
 Yossef Romano (vận động viên cử tạ)
Bị bắn và chết do lựu đạn trong chiếc trực thăng D-HAQO
D-HAQO là chiếc trực thăng ở phía đông.
Theo thứ tự ngồi, từ trái sang phải:
 Ze'ev Friedman (vận động viên cử tạ)
 David Berger (vận động viên cử tạ)
 Yakov Springer (trọng tài môn cử tạ)
 Eliezer Halfin (đô vật)
Bị bắn trong trực thăng D-HAQU
D-HAQU là chiếc trực thăng ở phía tây.
Theo thứ tự ngồi, từ trái sang phải:
 Yossef Gutfreund (trọng tài môn vật)
 Kehat Shorr (huấn luyện viên bắn súng)
 Mark Slavin (đô vật)
 Andre Spitzer (huấn luyện viên đấu kiếm)
 Amitzur Shapira (huấn luyện viên điền kinh)
Bị bắn trên sân bay
 Anton Fliegerbauer (Sĩ quan cảnh sát Đức)
Những người Palestine bị cảnh sát Đức tiêu diệt
 Luttif Afif (Issa)
 Yusuf Nazzal (Tony)
 Afif Ahmed Hamid (Paolo)
 Khalid Jawad (Salah)
 Ahmed Chic Thaa (Abu Halla)

Tưởng niệm

Truyền thông
 1972, của Sarah Morris
 Munich
 Munich: Mossad's Revenge
 One Day in September
 National Geographic Seconds From Disaster episodes
 Sword of Gideon

Xem thêm

 Thảm sát sân bay Lod
 Thương vong của Israel trong chiến tranh
 Bạo lực chính trị Palestine
 Một phút mặc niệm

Tham khảo

Đọc thêm
 Calahan, A. B. (1995 Thesis) "The Israeli Response to the 1972 Munich Olympic Massacre and the Development of Independent Covert Action Teams"
 Cooley, John K. (London 1973), Green March Black September: The Story of the Palestinian Arabs ISBN 0-7146-2987-1
 Dahlke, Matthias (Munich 2006), Der Anschlag auf Olympia '72. Die politischen Reaktionen auf den internationalen in Deutschland Martin Meidenbauer ISBN 3-89975-583-9 (German text)
 Daoud, Abu, (New York, 2002), Palestine: a history of the resistance movement by the sole survivor of Black September ISBN 1-55970-429-2
 Groussard, Serge (New York, 1975), The Blood of Israel: the massacre of the Israeli athletes, the Olympics, 1972 ISBN 0-688-02910-8
 Jonas, George. (New York, 2005), Vengeance: The True Story of an Israeli Team., Simon & Schuster
 Khalaf, Salah (Abu Iyad) (Tel Aviv, 1983) Without a Homeland: Conversations with Eric Rouleau
 Klein, A. J. (New York, 2005), Striking Back: The 1972 Munich Olympics Massacre and Israel's Deadly Response, Random House ISBN 1-920769-80-3
 Large, David Clay (Lanham, MD, 2012), Munich 1972, Rowman & Littlefield ISBN 978-0-7425-6739-9
 Morris, Benny. (New York, 1999 and 2001), Righteous Victims: A History of the Zionist–Arab conflict, 1881–2000, Vintage Books edition ISBN 0-679-74475-4
 Reeve, Simon. (New York, 2001), One Day in September: the full story of the 1972 Munich Olympic massacre and Israeli revenge operation "Wrath of God" ISBN 1-55970-547-7
 Tinnin, David B. & Dag Christensen. (1976), The Hit Team ISBN 0-440-13644-X
 Yossi Melman, (ngày 17 tháng 2 năm 2006), Interview with former Head of Mossad, Zvi Zamir "Preventive measures", Haaretz
 Mohammad Daoud Odeh (August 2008), interview with NOX magazine, "Rings Of Fire"

Phim

Liên kết ngoài

 The Israeli Response to the 1972 Munich Massacre – Includes an extensive overview of the Munich massacre
 A Tribute to the 1972 Israeli Olympic Athletes – Includes biographies and photographs for each of the 11 Israeli athletes killed
 Time Magazine , ngày 4 tháng 12 năm 2005
 Ankie Spitzer speech
 Overview of Israeli retaliation actions
 NY Times articles on the massacre
 Special Publication of Israel State Archives: The Fortieth Anniversary of the Massacre of the Israeli Athletes in Munich

Giết người hàng loạt năm 1972

Tranh cãi Thế vận hội
Thảm sát tại Đức
Vụ khủng bố năm 1972
Tử vong tại Thế vận hội
Quan hệ Đức-Israel
Chính trị và thể thao
Lịch sử Israel
Lịch sử München
Khủng bố ở Đức
Lịch sử Tây Đức
Xung đột Ả Rập-Israel


title: Metacinia

text:
Physula là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Noctuidae

en:Metacinia


title: Esenyurt

text:
Esenyurt là một thành phố Thổ Nhĩ Kỳ. Đây là thành phố lớn thứ ba tỉnh Istanbul. Dân số theo điều tra năm 2007 là
253.084 người, năm 2008 là 263.837 người. Thành phố có diện tích km², mật độ dân số là người/km².
Khu vực này có độ cao trung bình 130 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Liên kết ngoài
[Trang mạng chính thức http://www. Esenyurt.gov.tr]

Thành phố của Thổ Nhĩ Kỳ
Tỉnh Istanbul
Huyện thuộc tỉnh İstanbul
Làng Thổ Nhĩ Kỳ theo tỉnh


title: Sinh vật phù du

text:
Sinh vật phù du là những sinh vật nhỏ bé, thường là thức ăn của các loài cá lớn, nhỏ như cá nhám voi và cá tráo.

Từ nguyên
Tên gọi của chúng bắt nguồn từ tiếng Hy Lạp πλαγκτoν - có nghĩa là "kẻ du mục hay những tên sống trôi nổi". Khoa học nghiên cứu về plankton được gọi là Planktology.

Đặc điểm

Vì rằng các loài trong nhóm plankton chỉ có thể di chuyển theo chiều thẳng đứng tới vài trăm mét trong một ngày (một tập tính được gọi là di cư theo chiều thẳng đứng) nên việc dịch chuyển theo phương nằm ngang của plankton phụ thuộc hoàn toàn vào sự chuyển động của dòng nước chứa chúng. Điều này khác với các sinh vật tự bơi (Nekton), những sinh vật này thường lớn hơn, ví dụ mực, cá và các loài thú biển và có thể kiểm soát được sự di chuyển theo chiều ngang cũng như bơi ngược dòng nước.

Plankton là những sinh vật khá nhạy cảm với những thay đổi về các tính chất lý hóa của nước.

Phân loại

Theo đời sống

Plankton có thể được chia thành Holoplankton và Meroplankton:
 Holoplankton: là những sinh vật dành toàn bộ vòng đời của nó sống trôi nổi; ví dụ: Copepods, Salps krill hay jellyfish.
 Meroplankton: Là bọn chỉ có một giai đoạn nhất định trong vòng đời sống trôi nổi (thường là trạng thái ấu trùng) ví dụ: sao biển, giáp xác, giun biển và hầu hết cá.

Theo kích thước

Nếu dựa theo kích thước thì có thể chia Plankton thành các nhóm:
 Megaplankton, 2×10−1→2×100 m (20–200 cm)
 Macroplankton, 2×10−2→2×10−1 m (2–20 cm)
 Mesoplankton, 2×10−4→2×10−2 m (0.2 mm-2 cm)
 Microplankton, 2×10−5→2×10−4 m (20-200 μm)
 Nanoplankton, 2×10−6→2×10−5 m (2-20 μm)
 Picoplankton, 2×10−7→2×10−6 m (0.2-2 μm), chủ yếu là vi khuẩn
 Femtoplankton, < 2×10−7 m, (< 0.2 μm, nhỏ hơn 0,2 μm), bao gồm một vài loài virus biển

Tuy nhiên, một vài thuật ngữ trên có thể được sử dụng tương đối linh hoạt, đặc biệt là ở những nhóm có kích thước lớn. Sự tồn tại và tầm quan trọng của nhóm Nano- hay thậm chí những loài nhỏ hơn mới chỉ được phát hiện từ những năm 1980. Nhưng người ta cho rằng đây là nhóm chiếm một tỷ lệ lớn nhất về số lượng thành viên cũng như về sự đa dạng trong số các nhóm plankton.

Theo nguồn gốc phân loại

Nếu dựa theo chức năng thì có thể phân chia Plankton thành các nhóm sau:
 Phytoplankton (từ gốc Hy Lạp phyton là thực vật), bao gồm các nhóm tảo sống gần mặt nước nơi có đầy đủ ánh sáng cho quá trình quang hợp.
 Zooplankton (từ gốc Hy Lạp zoon là động vật), bao gồm các động vật nguyên sinh, giáp xác và rất nhiều các động vật nhỏ khác mà chúng cũng có thể sử dụng các plankton khác làm thức ăn. Zooplankton cũng bao gồm trứng và ấu trùng của một số loài động vật lớn như cá, giáp xác, giun đốt...
 Bacterioplankton, gồm có vi khuẩn và archaea, chúng giữ một vai trò quan trọng trong việc hấp thụ các chất dinh dưỡng hòa tan trong nước.

Phân bố

Sinh vật phù du sống trong các môi trường như đại dương, biển, hồ, ao. Sự dồi dào theo cấp địa phương của chúng thay đổi theo phương ngang (một lớp), phương đứng (độ sâu) và theo mùa. Nguyên nhân cơ bản của sự thay đổi này do do ảnh sự thay đổi của ánh sáng. Tất cả các hệ sinh thái của sinh vật phù du chịu ảnh hưởng bởi năng lượng mặt trời (xem hóa tổng hợp), làm cho chúng chủ yếu phát triển ở các thể nước trên mặt, và đối với các vùng địa lý và mùa có nhiều ánh sáng mặt trời.

Yếu tố làm thay đổi thứ hai là sự biến động về dinh dưỡng. Mặc dù những khu vực rộng lớn trên các đại dương thuộc vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới có nhiều ánh sáng, nhưng chúng ít phát triển do chúng được cung cấp ít chất dinh dưỡng như nitrat, phosphat và silicat. Điều này là kết quả của sự tuần hoàn của các dòng hải lưu và sự phân tầng các lớp nước theo chiều thẳng đứng. Ở các vùng như thế, sự sinh sản sơ cấp thường diễn ra ở các độ sâu lớn hơn, mặc dù có sự suy giảm về cấp độ (do sự suy giảm ánh sáng mặt trời).

Mặc dù các hàm lượng chất dinh dưỡng đáng kể nhưng một số khu vực của đại dương được xem là không có hiệu quả (cũng được gọi là các vùng HNLC). Vi chất dinh dưỡng sắt thiếu ở những vùng này, và việc bổ sung nó có thể tạo nên sự nở hoa của một số loài thực vật phù du.

Vai trò sinh địa hóa

Ngoài việc chúng nằm trong các cấp bên dưới của chuỗi thức ăn có vai trò quan trọng trong công nghiệp thủy sản, các hệ sinh thái sinh vật phù du còn đóng một vai trò trong các chu trình sinh địa hoá của các nguyên tố hóa học quan trọng, bao gồm cả chu trình cacbon của đại dương.

Thực vật phù du, động vật phù du chủ yếu cung cấp carbon cho mạng lưới thức ăn thông qua, hoặc là chúng hô hấp để cung cấp năng lượng trao đổi chất, hoặc lúc chết chúng cấp cấp sinh khối hoặc ở dạng mảnh vụn thức ăn cho các sinh vật khác. Thông thường khi chúng nặng hơn nước biển, các vật liệu hữu cơ có xu hướng chìm xuống. Trong hệ sinh thái đại dương mở cách xa bờ biển, sự vận chuyển carbon này sẽ từ bề mặt nước xuống các phần biển sâu hơn. Quá trình này được gọi là bơm sinh học, và là một trong những lý do mà các đại dương tạo thành bể chứa cacbon lớn nhất trên Trái Đất.

Có thể là tăng sự hấp thu khí carbon dioxide do các hoạt động của con người trong đại dương bằng cách kích thích tăng sản xuất sinh vật phù du thông qua việc cung cấp vi chất dinh dưỡng sắt như là một loại hạt giống. Tuy nhiên, kỹ thuật này có thể không được thực hiện ở quy mô lớn. Sự cạn kiệt oxy trong đại dương và sự sản sinh ra các sản phẩm metan (do sản xuất dư thừa sự tái khoáng hóa ở dưới sâu) là một trong những nhược điểm tiềm ẩm của phương pháp này.

Xem thêm
 Tảo

Tham khảo

 Omori, M. and Ikeda, T. (1992).  Methods in Marine Zooplankton Ecology, Krieger Publishing Company, Malabar, USA.

Liên kết ngoài

 Ocean Drifters – Short film narrated by David Attenborough about the varied roles of plankton
 Plankton Chronicles  – Short documentary films and photos
 COPEPOD: The Global Plankton Database – Global coverage database of zooplankton biomass and abundance data
 Plankton*Net – Taxonomic database of images of plankton species
 Guide to the marine zooplankton of south eastern Australia  – Tasmanian Aquaculture and Fisheries Institute
 Sir Alister Hardy Foundation for Ocean Science – Continuous Plankton Recorder Survey
 Australian Continuous Plankton Recorder Project  – Integrated Marine Observing System
 Sea Drifters – BBC Audio slideshow
 Aquaparadox: the diversity of planktonic microorganisms – Images of planktonic microorganisms
 Plankton, planktic, planktonic  – Essays on nomenclature
 Journal of Plankton Research – Scientific periodical devoted to plankton
Động vật phù du và thực vật phù du - bioaqua

P
Thủy sinh thái học
Phiêu sinh vật học


title: Nomada annulata

text:
Nomada annulata là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Smith mô tả khoa học năm 1854.

Chú thích

Tham khảo

Nomada
Động vật được mô tả năm 1854


title: Nani

text:
Luís Carlos Almeida da Cunha (sinh ngày 17 tháng 11 năm 1986 tại Amadora, Bồ Đào Nha), thường gọi là Nani hay Luis Nani, là cầu thủ bóng đá người Bồ Đào Nha gốc Cabo Verde thi đấu ở vị trí tiền vệ cánh cho câu lạc bộ Adana Demirspor tại Süper Lig và là cựu tuyển thủ đội tuyển Bồ Đào Nha. Anh ấy đã đại diện cho Bồ Đào Nha ở các đấu trường quốc tế, chơi 112 lần cho đội tuyển quốc gia.

Nani bắt đầu sự nghiệp của mình với Sporting CP, gia nhập đội trẻ vào năm 2003 trước khi có trận ra mắt đội một vào năm 2005. Trong nhiệm kỳ hai năm ở Bồ Đào Nha, Nani đã giành được Cúp Bồ Đào Nha trong mùa giải 2006–07. Trước mùa giải 2007–08, màn trình diễn của Nani đã thu hút sự chú ý của câu lạc bộ Anh Manchester United, người đã có được sự phục vụ của anh ấy vào tháng 7 năm 2007. Anh ấy đã giành được vị trí đội một gần như ngay lập tức và giành được bốn chức vô địch Premier League và UEFA Champions League 2007–08, cùng với FIFA Club World Cup 2008, hai League Cup và ba Community Shield. Sau khi trở lại Sporting cho mượn, trong đó anh ấy đã giành được Cup Bồ Đào Nha, anh ấy đã được ký hợp đồng với Fenerbahçe của Thổ Nhĩ Kỳ vào năm 2015, và một năm sau đó anh ấy đã ký hợp đồng với Valencia ở Tây Ban Nha. Anh gia nhập Sporting vào năm 2018, trước khi chuyển sang đội bóng của giải Major League Soccer, Orlando City, đội mà anh đã đội trưởng trong ba mùa giải trước khi rời đi vào cuối năm 2021. Vào tháng 1 năm 2022, anh chuyển đến Venezia, sau đó là Melbourne Victory ở Úc.

Nani ra mắt quốc tế Bồ Đào Nha vào năm 2006, ghi bàn thắng đầu tiên trong quá trình này; anh ấy kể từ đó đã tự xác lập mình là thành viên chủ chốt của họ. Anh ấy đã đại diện cho đất nước của mình tại 4 giải đấu lớn, bao gồm ba kỳ UEFA Euro 2008, 2012 và 2016, vô địch Euro 2016; anh ấy cũng đã tham gia FIFA World Cup 2014. Anh ấy đã có 112 lần ra sân quốc tế và ghi được 24 bàn thắng cho đến lần khoác áo cuối cùng vào năm 2017. Anh ấy nổi tiếng với màn ăn mừng ghi bàn đặc sắc khi anh ấy nhảy lên không trung và hét lên "Feliz Pascuas!"

Tiểu sử
Năm lên 5, bố đẻ của Nani là ông Domingos trở về quê cũ Cape Verde, từ đó anh không còn được gặp lại ông, cũng không biết ông sống chết ra sao. Lên lớp 6, mẹ anh, bà Maria, bỏ sang Hà Lan lấy chồng mới. Từ đó, anh sống cùng với người dì cùng với 10 anh chị em ruột và 6 người anh họ tại thị trấn Santa Filomena. Cái tên Nani là do chị gái của anh đặt để dễ giao tiếp hơn so với tên gọi quá dài khi xưa Luís Carlos Almeida da Cunha. Gia đình Nani di cư từ Praia đến Bồ Đào Nha rất sớm. Anh được nuôi dưỡng bởi người dì ở quận Amadora, thủ đô Lisbon. Khi còn thơ ấu anh thường chơi bóng với người bạn Manuel Fernandes, hiện đang là cầu thủ đang thi đấu ở vị trí tiền vệ cho CLB Fenerbahçe.

Sự nghiệp thi đấu

Lúc còn nhỏ
Nani đam mê bóng đá từ khi còn nhỏ và anh thường chơi bóng đá ngoài đường phố sau mỗi giờ đi học về. Lúc đó, anh được các trẻ nhỏ ở đó ngưỡng mộ với kĩ thuật cá nhân điêu luyện và tốc độ chạy đáng khen. Anh trưởng thành từ lò đào tạo F.C. Porto, và anh đã chơi cho đội trẻ trong một thời gian dài trước khi gia nhập CLB Sporting Lisbon.

"Khi còn rất trẻ tôi thường tới quảng trường địa phương, nơi chúng tôi vẫn thường chơi bóng và tập luyện một mình. Đôi khi tôi còn dành cả buổi chiều ở đó để tập sút bằng chân phải, sau đó là với chân trái. Tôi cũng tập cách sút bóng sao cho thật căng và xoáy. Tôi luôn muốn trau dồi khả năng của bản thân. Và bây giờ những nỗ lực của tôi đã được đền đáp", Nani cho biết trên trang chủ của Man United.

Tại câu lạc bộ

Sporting
Nani gia nhập Sporting vào mùa giải 2005-06. Ở mùa giải đầu tiên anh thi đấu được 29 trận và đóng góp 4 bàn thắng. Ở mùa giải thứ hai, anh cũng thi đấu 29 trận và ghi 5 bàn thắng. Anh cũng thi đấu 6 trận ở đấu trường châu Âu, ghi được 1 bàn thắng.

Manchester United
Nani chuyển sang thi đấu cho Manchester United với giá chuyển nhượng không được tiết lộ, nhưng nằm trong khoảng từ 14 đến 17 triệu bảng. Nani đã vượt qua kỳ kiểm tra y tế vào ngày 6 tháng 6 năm 2007, và sau đó ký hợp đồng thi đấu 5 năm với Manchester United

Nani đã ghi bàn ngày trong trận đấu giao hữu trước mùa giải với CLB Thân Hoa Thượng Hải, trận đấu mà M.U chiến thắng với tỷ số 6-0. Anh cũng ghi bàn thắng ngay trận sau đó. Sir Alex Ferguson không hài lòng với màn ăn mừng bằng cách lộn Santo vì cho rằng sẽ gây chấn thương cho Nani. Nhưng anh không đồng ý và cho rằng "Ông ấy (Ferguson) không nên khuyên tôi, và tôi tiếp tục sẽ ăn mừng như thế nếu ghi được bàn thắng".

Nani có trận đấu chính thức đầu tiên vào ngày 5 tháng 8 năm 2007 sau khi vào sân từ băng ghế dự bị trong trận Siêu cúp nước Anh với CLB Chelsea. Anh đã có danh hiệu đầu tiên khi Quỷ đỏ giành chiến thắng 3-0 trên chấm luân lưu, sau khi 2 đội hòa nhau 1-1 suốt 120 phút.

Nani có trận đấu đầu tiên ở Premier League, khi được vào sân thay cho Wayne Rooney, sau khi Rooney bị chấn thương bàn chân trong cuộc đối đầu với Reading vào ngày 12 tháng 8. Vào ngày 26 tháng 8 năm 2007, anh có bàn thắng chính thức đầu tiên từ cú sút từ khoảng cách 30m trong cuộc đối đầu với Tottenham. Anh cũng quay trở lại câu lạc bộ cũ trong khuôn khổ Champions League vào tháng 9. Trong trận đấu này người đồng đội của anh là Cristiano Ronaldo cũng là người cũ của CLB Sporting Lisbon đã ghi bàn thắng duy nhất của trận đấu.

Vào ngày 21 tháng 5 năm 2008, anh đã có danh hiệu Champions League cùng với Manchester sau khi đánh bại Chelsea trong trận chung kết sau những loạt penalty căng thẳng. Cũng trong năm này Nani còn giành chức vô địch Premier League cùng với Manchester United.Mùa giải 2010–11, Nani là một trong những chân sút và là người chuyền bóng tốt nhất của M.U. Tuy nhiên, ở giai đoạn cuối của mùa giải, tiền vệ người Bồ Đào Nha không thể có được một vị trí chính thức trong đội hình của M.U bởi sự trở lại của Valencia sau chấn thương.

Ở mùa hè này, với sự có mặt của tân binh Ashley Young, giới chuyên môn đánh giá cơ hội ra sân đá chính của Nani thậm chí còn nhỏ đi rất nhiều. Đã xuất hiện một số thông tin về khả năng ra đi của tiền vệ 24 tuổi. Song như những tuyên bố trước đó về việc sẽ ở lại và cạnh tranh một vị trí chính thức, Nani đang từng bước chứng tỏ mình. Ở trận đấu cuối cùng của M.U trong chuyến du đấu trên đất Mỹ, chính anh là người góp công lớn giúp "Quỷ đỏ" có chiến thắng 2-1 trước Barcelona.

Trong bài phát biểu của mình, huấn luyện viên Ferguson tin rằng Nani đã có những bước tiến bộ kể từ giữa mùa bóng năm ngoái để dần trở thành một trong những gương mặt quan trọng nhất trong đội hình Manchester United vào thời điểm này và sẽ sớm thay thế được người đồng hương Cristiano Ronaldo.

"Tôi không cần phải dành cho Nani những lời khen ngợi khi mà báo chí đã nói đến khá nhiều về sự tiến bộ của cậu ấy. Năm nay mới 24 tuổi, Nani hoàn toàn có đủ thời gian và điều kiện để sớm trở thành một ngôi sao lớn trong thời gian không xa".

Mùa 2010–11
Ngày 22 tháng 8 năm 2010, Nani đã bỏ lỡ một quả phạt đền ở phút thứ 87 với Fulham, và họ bị gỡ hòa sau đó hai phút sau đó bởi Brede Hangeland và trận đấu kết thúc với tỷ số 2-2. Sáu ngày sau đó trong một chiến thắng ở sân nhà 3-0 trước West Ham United, Nani ghi bàn thắng đầu tiên của mùa giải sau đương kiến tạo của Dimitar Berbatov và trở thành cầu thủ xuất sắc nhất trận. Nani ghi bàn và kiến tạo cho Michael Owen trong trân hòa với Bolton Wanderers vào ngày 26 tháng 9. Ngày 16 tháng 10, Nani ghi bàn thứ 2 cho United trong trận hòa 2-2 với West Bromwich Albion ở sân nhà. Bốn ngày sau đó, Nani ghi bàn đầu tiên trong trận Champions League của mùa giải, giành chiến thắng trên sân nhà 1-0 trước Bursaspor. Nani ghi một bàn thắng gây tranh cãi thứ hai khi United đã đánh bại Tottenham Hotspur 2-0 tại sân nhà vào ngày 30 tháng 10. Nani ghi bàn vào lưới trống sau khi đoat lấy bóng của thủ môn Heurelho Gomes của Tottenham, sau khi anh này định lăn bóng ra ngoài để phát bóng lên. Tuy nhiên, trọng tài Mark Clattenburg đã không thổi còi trước đó và tại thời điểm Nani ngã trước đó va bàn thắng được công nhận. Ngày 27 tháng 11, Nani ghi bàn thắng thứ 5 cho United trong chiến thắng 7-1 trên sân nhà trước Blackburn Rovers. Nani ghi bàn thắng đầu tiên của năm 2011 khi anh ghi bàn thắng quyết định 2-1 trước Stoke City vào ngày 4 tháng 1 bằng cú xa ngoài vòng cấm. Ngày 22 tháng 1, Nani ghi bàn thắng cuối cùng của đội nhà trong chiến thắng 5-0 trước Birmingham City. Nani ghi bàn thắng duy nhất cho United trong trận đầu tiên của lượt 2 Ngoại hạng Anh, tuy nhiên đã phải nhận thất bại 2-1 trước Wolves vào ngày 05 tháng 2. Bảy ngày sau đó, Nani ghi bàn mở tỷ số trong trận derby Manchester, trong chiến thắng 2-1 trước Manchester City ở sân nhà. Ngày 06 tháng 3, Trong trận làm khách của MU trước Liverpool tại Anfield, Nani đã bị chấn thương sau pha vào bóng vô cùng ác ý của Jamie Carragher trong hiệp một. Nani đã rơi nước mắt sau khi chấn thương bởi nghỉ rằng anh sẽ phải xa rời sân cỏ trong thời gian dài. Sau trận đấu theo báo chí Manchester United, người ta tin Nani đã bị gãy chân. Tuy nhiên rất may điều này không xảy ra và anh bắt đầu tập luyện vào tuần sau đó. Người ta cho rằng Nani sẽ phải xa sân cỏ đến ba tuần và sẽ chỉ trở lại vào tháng 4, Tuy nhiên, sau một thời gian ngắn anh đã phục hồi và chơi tới phút 61 trong trận thắng 2-1 trước Marseille ngày 15 tháng 3. Trước phong độ ấn tượng của Nani, anh đã được tiết lộ như là một ứng cử viên cầu thủ xuất sắc nhất của Hiệp hội cầu thủ chuyên nghiệp (PFA), cầu thủ trẻ của năm giải thưởng cùng với đồng đội Javier Hernández vào ngày 08 tháng 4. Tuy nhiên, nhiều người, bao gồm cả Nani, bày tỏ sự ngạc nhiên của họ mà anh không được đề cử cho giải thưởng chính, và nhiều người đã coi đây là một giải vớ vẩn.Sau đề cử, anh kiến tạo 2 lần trong chiến thắng 2-0 trên sân nhà trước Fulham vào ngày 09 tháng 4. Nani bị Jack Wilshere giành mất danh hiệu cầu thủ trẻ của PFA của năm vào ngày 18 Tháng Tư, nhưng anh đã được đưa vào đội hình PFA Premier League của năm cho lần đầu tiên. Anh được trao giải thưởng cho mùa giải xuất sắc của mình và anh được bình chọn là cầu thủ chơi của năm tại đêm trao giải của câu lạc bộ vào ngày 18 tháng 5.

Mùa 2011–12
Nani đã bắt đầu mùa giải mới bằng cách ghi 2 bàn trong trận Community Shield 2011 với đối thủ không đội trời chung Manchester City, bàn quyết định váo phút ̣94 sau sai lầm ngớ ngẩn của Vincent Kompany bên Manchester City, ấn định kết quả giành chiến thắng 3-2 vào ngày 7 tháng 8 năm 2011. Anh ghi bàn thắng đầu tiên của mùa giải 2011-12 bằng bàn thắng thứ 5 cho United trong chiến thắng 8-2 trước Arsenal vào ngày 28 tháng 8. Nani đã đánh dấu cột mốc 100 trận tại Premier League bằng một màn trình diễn siêu việt. M.U hạ gục kình địch Chelsea 3-1 để bảo toàn thành tích toàn thắng từ đầu mùa, còn tiền vệ người Bồ Đào Nha cống hiến cho người xem một tuyệt tác thực sự trong một trận đấu có tới 4 bàn thắng và vô số cơ hội bị bỏ lỡ một cách vô cùng ngớ ngẩn, pha ghi bàn của Nani ở phút thứ 37 thực sự là một điểm sáng về cách thức thực hiện cũng như ý nghĩa. Sau pha đi bóng đầy quyết đoán từ bên cánh phải vào trung lộ, "số 17" đã tung một cú duỗi mu cực kỳ căng và hiểm hóc đưa trái bóng vượt hẳn ra ngoài tầm với của Petr Cech và bay vào góc xa khung thành M.U. Hàng phòng ngự Chelsea cũng có phần lơ là khi không áp sát Nani một cách sớm hơn, nhưng thành thực mà nói, họ không nghĩ rằng tiền vệ người Bồ lại có thể tung ra một cú dứt điểm hiểm hóc đến như thế. Trong trận đấu sau đó của United tại sân vận động Britannia, Nani ghi bàn thắng thứ ba trong mùa giải trong trận hòa 1-1 với Stoke City sau pha phối hợp với Darren Fletcher. Nani ra sân chính thức trong trận đấu với đối thủ cùng thành phố Manchester City, nơi anh và các đồng đội đã chịu thảm bại 1-6, đây là trận thảm bại nhất trong lịch sử MU. Ngày 1 tháng 11, Nani đã lọt vào danh sách uy tín FIFA Ballon d'Or, trong đó chỉ bốn cầu thủ Premier League như Luis Suárez, Sergio Aguero và đồng đội tại Manchester United Wayne Rooney. Ngày 10 tháng 12, trận đấu đầu tiên sau khi MU bị loại khỏi UEFA Champions League, Nani lập một cú đúp trước Wolves. Anh mở tỉ số ở phút 17, sau cú sút xa vào phía góc trái. Anh ghi bàn thắng thứ hai của mình ở phút 56, Nani sút ghi bàn vào chính giữa khung thành từ đường chuyền bóng chéo cánh của Antonio Valencia nâng tỉ số lên 3-1. Anh sau đó đã được thay thế Ashley Young và trận dấu kết thúc với tỉ số 4-1 cho đội chủ nhà. Nani đánh đầu ghi bàn vào góc thấp bên trái khung thành từ đường chuyền bóng chéo cánh sau quả phạt góc của Ryan Giggs vào ngày 21 tháng 12. Nani đã kiến tạo cho Danny Welbeck ghi bàn đường chuyền bóng chéo cánh. Sau đó Nani kiến tạo cho Ryan Giggs sau đường chuyền của mình. Nani bị chấn thương bàn chân từ một pha vào bóng của hậu vệ Arsenal Laurent Kolscielny ở phút 75 và được thay thế bởi cầu thủ chạy cánh Ashley Young trong trận đấu của United với Arsenal vào ngày 22 tháng 1, mà kết quả là chiến thắng 2-1. Nani sợ rằng anh có thể đã bị gãy xương bàn chân, do đó không thể chơi trong 2 tháng. Nani trở lại bóng đá vào ngày 15 tháng 4 tại trận đấu của Man United với Aston Villa để thay thế Ashley Young bên cánh trái. Anh đã ghi một bàn thắng trong phút bù giờ (phút 90+3) từ đường chuyền bóng của Jonny Evans, ấn định kết quả chiến thắng 4-0 trước Villa. Nani sau đó, ghi một bàn khác trong một trận hòa 4-4 tại Old Trafford với Everton.

Mùa 2012–13
Đây là mùa giải cuối cùng mà Sir Alex Ferguson tại vị và cũng được coi là mùa giải cuối cùng mà Nani đạt đỉnh cao phong độ tại Manchester United. Trong trận gặp Real Madrid tại lượt về vòng 1/8 UEFA Champions League, anh có một tình huống cao chân đối với hậu vệ Álvaro Arbeloa của đối phương. Tuy nhiên anh lại bị trọng tài Cüneyt Çakır rút thẻ đỏ truất quyền thi đấu một cách đầy oan nghiệt. Tấm thẻ đỏ ấy gần như đã chấm dứt hoàn toàn sự nghiệp chơi bóng đỉnh cao của Nani tại Manchester United.

Mùa 2013–14
Vào ngày 5 tháng 9 năm 2013, Nani gia hạn hợp đồng với Manchester United cho đến năm 2018. Anh bắt đầu trận đấu đầu tiên của mùa giải 2013–14 gặp Liverpool tại League Cup. Mặc dù vậy, Nani đã dành phần lớn mùa giải để chống chọi với chấn thương và cố gắng tìm lại phong độ. Anh ghi bàn duy nhất 1 lần trong mùa giải.

Cho mượn tại Sporting CP
Vào ngày 19 tháng 8 năm 2014, Sporting CP thông báo đưa Nani trở lại câu lạc bộ dưới dạng cho mượn dài hạn từ Manchester United, như một phần của thỏa thuận đưa trung vệ Marcos Rojo đến United. Nani được trao chiếc áo số 77.

Nani đã trở lại Estádio José Alvalade trong trận đấu tại Primeira Liga với Arouca, 4 ngày sau khi ký hợp đồng. Anh đã bỏ lỡ một quả phạt đền, nhận một thẻ vàng và bị thay ra ở phút 77 khi trận đấu kết thúc với chiến thắng 1–0 cho Sporting. Anh ghi bàn thắng đầu tiên vào ngày 17 tháng 9, mở ra trận hòa 1-1 trên sân của Maribor trong trận đấu đầu tiên của vòng bảng UEFA Champions League 2014–15, anh cũng được bầu chọn là cầu thủ hay nhất trận. Nani ghi bàn thắng đầu tiên ở giải đấu cho câu lạc bộ 4 ngày sau đó trong chiến thắng 4–0 trước Gil Vicente. Vào ngày 3 tháng 1 năm 2015, Nani đã bị đuổi khỏi sân trong chiến thắng 3–0 trước Estoril. Nani đã ghi bàn trong chiến thắng trên chấm luân lưu của Sporting trước Braga trong trận chung kết Cúp quốc gia Bồ Đào Nha năm 2015, mang về cho câu lạc bộ chiếc cúp đầu tiên kể từ năm 2008.

Fenerbahçe

Vào ngày 6 tháng 7 năm 2015, Nani gia nhập câu lạc bộ Thổ Nhĩ Kỳ Fenerbahçe trong 3 năm với phí chuyển nhượng 4,25 triệu bảng. Anh cùng đồng đội cũ ở Man United, Robin van Persie, ra mắt 22 ngày sau trong trận hòa không bàn thắng trên sân nhà trước Shakhtar Donetsk ở vòng sơ loại thứ 3 Champions League 2015-16. Anh ghi 2 bàn thắng, trong đó có bàn thắng ấn định tỷ số 2-1 từ một pha đá phạt trực tiếp ở hiệp 2 với Antalyaspor vào ngày 30 tháng 8.

Vào ngày 26 tháng 5 năm 2016, Nani đã bị đuổi khỏi sân trong trận chung kết Cúp quốc gia Thổ Nhĩ Kỳ vì đã vỗ tay mỉa mai trọng tài sau trận thua 0-1 trước đối thủ Galatasaray.

Valencia
Vào tháng 7 năm 2016, Nani ký hợp đồng với Valencia theo hợp đồng 3 năm, với việc Valencia trả một khoản phí không được tiết lộ - được cho là 7,2 triệu bảng - để hoàn tất vụ chuyển nhượng.

Nani đã bị treo giò trong trận mở màn mùa giải của Valencia trước Las Palmas vì chưa chấp hành án treo giò từ trận cuối cùng cho Fenerbahçe. Anh ra mắt vào ngày 27 tháng 8 trong trận thua 0-1 trước Eibar. Vào ngày 25 tháng 9, trong trận đấu thứ 500, anh đã ghi bàn đầu tiên cho Valencia với bàn thắng thứ 100 để ấn định chiến thắng 2-1 trước Leganés. Trong 1 mùa giải ở Mestalla, anh đã bị 4 chấn thương cơ trong suốt mùa - trái ngược với năm trước của anh ấy ở Thổ Nhĩ Kỳ, nơi anh ấy chơi 64 trận cho câu lạc bộ và quốc gia.

Cho mượn tại Lazio
Vào ngày 31 tháng 8 năm 2017, Lazio thông báo việc ký hợp đồng với Nani theo dạng cho mượn kéo dài 1 mùa giải. Anh ghi bàn thắng đầu tiên cho Lazio vào ngày 29 tháng 10, bàn thắng cuối cùng trong chiến thắng 5–1 trên sân khách trước Benevento.

Trở lại Sporting CP
Vào ngày 11 tháng 7 năm 2018, Sporting thông báo Nani sẽ trở lại câu lạc bộ. Anh ghi 2 bàn trong chiến thắng 2-1 trên sân nhà trước Vitória Setúbal vào ngày 18 tháng 8. Trong một trong những trận đấu cuối cùng của anh ấy vào ngày 26 tháng 1, trận chung kết Taça da Liga 2019 ở Braga, anh đã ghi bàn thắng cuối cùng của Sporting khi họ đánh bại Porto 3-1 trên chấm 11m sau trận hòa 1-1.

Orlando City
Vào ngày 18 tháng 2 năm 2019, Nani chuyển đến Orlando City theo hợp đồng 3 năm theo thỏa thuận Cầu thủ được chỉ định. Anh ra mắt câu lạc bộ vào ngày 2 tháng 3, vào sân thay người ở phút thứ 70 trong trận hòa 2–2 trên sân nhà trước New York City FC; Nani ghi một đường kiến tạo vào bàn gỡ hòa của Dom Dwyer. Anh ghi bàn thắng đầu tiên cho đội vào ngày 6 tháng 4 năm 2019, khi ghi 2 bàn trong chiến thắng 4–3 trên sân nhà trước Colorado Rapids, bao gồm cả quả phạt đền ở phút 89.

Vào ngày 31 tháng 7 năm 2020, anh đá hỏng quả phạt đền trước Los Angeles FC trong trận tứ kết MLS is Back Tournament nhưng sau đó đã kiến tạo để gỡ hòa vào phút cuối và ghi bàn thắng quyết định trong loạt đá luân lưu. Orlando City cuối cùng đã kết thúc ở vị trí á quân của giải đấu khi để thua Portland Timbers trong trận chung kết.

Vào ngày 26 tháng 11 năm 2021, Nani thông báo anh sẽ rời Orlando City sau khi hết hạn hợp đồng.

Venezia
Sau khi hết hạn hợp đồng với Orlando City cuối năm 2021, Nani nhận lời gia nhập Venezia theo dạng chuyển nhượng tự do. Bản giao kèo giữa đôi bên có thời hạn 18 tháng, đến hết mùa 2022-2023. Tại đây, Nani sẽ khoác áo số 20. Tuy nhiên, vào tháng 7 năm 2022, đội bóng này đã chấm dứt hợp đồng với Nani trước thời hạn.

Melbourne Victory
Sau khi rời khỏi Venezia, Nani gia nhập Melbourne Victory với bản hợp đồng có thời hạn 2 năm, kết thúc vào giữa 2024. Số áo của Nani trở lại là 17.

Tại đội tuyển quốc gia

Nani là thành viên trẻ nhất của đội U21 Bồ Đào Nha tại giải U21 vô địch châu Âu. Anh khoác áo đội tuyển quốc gia Bồ Đào Nha đầu tiên vào ngày 1 tháng 6 năm 2006 trong trận giao hữu thua 2-4 trước Đan Mạch, trận đấu mà anh góp công vào 1 bàn thắng

Sau đó anh cũng đã có 2 bàn thắng trông trận thắng 2-1 trước đội tuyển Bỉ. Phong độ tuyệt vời của anh đã được Luiz Felipe Scolari gọi vào đội tuyển tại Euro 2008 cùng với người đồng đội tại câu lạc bộ Manchester là Cristiano Ronaldo. Ở giải đấu này phong độ của anh không được tốt cũng một phần lý do anh chỉ là dự bị ít được vào sân.

Năm 2016, anh cùng đội tuyển Bồ Đào Nha giành chức vô địch Euro đầu tiên trong lịch sử sau khi vượt qua đội tuyển Pháp ở trận chung kết.

Năm 2017, sau Cúp Liên đoàn các châu lục 2017, anh chính thức từ giã tuyển Bồ Đào Nha, khép lại sự nghiệp thi đấu trong màu áo đội tuyển quốc gia của anh. Tổng cộng anh đã thi đấu 112 trận và ghi được 24 bàn thắng, tham dự 1 kỳ World Cup duy nhất (2014) và 3 kỳ Euro (2008, 2012, 2016).

Cách ăn mừng
Nani thường ăn mừng với một cú nhảy mortal (Tiếng Anh: Leap of death - Cú nhảy của cái chết). Cách ăn mừng bàn thắng của anh được người ta nhắc đến nhiều. Bởi những cú nhào lộn như thế dễ gây chấn thương cho cầu thủ. Trong bóng đá những cầu thủ ăn mừng kiểu này cũng không ít, tiêu biểu như Obafemi Martins và Lomana LuaLua. Anh thường luyện tập ăn mừng lúc còn là cậu bé, vì thế đối với anh đó là động tác bình thường.

Thống kê sự nghiệp

Câu lạc bộ
.

Đội tuyển quốc gia
.

Bàn thắng quốc tế

Danh hiệu

Câu lạc bộ

Sporting CP
 Cúp quốc gia Bồ Đào Nha (3): 2006–07, 2014–15, 2018–19
 Cúp Liên đoàn Bồ Đào Nha (1): 2018-19

Manchester United
Premier League (4): 2007–08, 2008–09, 2010–11, 2012–13
EFL Cup (2): 2008–09, 2009–10
FA Community Shield (5): 2007, 2008, 2010, 2011, 2013
UEFA Champions League (1): 2007–08
FIFA Club World Cup (1): 2008

Quốc tế
UEFA Euro: 2016

Tham khảo

Liên kết ngoài

 ManUtd.com profile

 UEFA.com profile
 Goal.com profile

Cầu thủ bóng đá Bồ Đào Nha
Cầu thủ bóng đá Sporting Clube de Portugal
Cầu thủ bóng đá Manchester United F.C.
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá Premier League
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 2014
Sinh năm 1986
Nhân vật thể thao từ Praia
FIFA Century Club
Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Bồ Đào Nha
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Anh
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Ý
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Tây Ban Nha
Cầu thủ bóng đá Valencia CF
Cầu thủ bóng đá Serie A
Cầu thủ bóng đá nam Bồ Đào Nha ở nước ngoài
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Thổ Nhĩ Kỳ
Cầu thủ đội tuyển bóng đá U-21 quốc gia Bồ Đào Nha


title: El Pozuelo

text:
El Pozuelo là một đô thị trong tỉnh Cuenca, cộng đồng tự trị Castile-La Mancha Tây Ban Nha. Đô thị này có diện tích là 41,21 ki-lô-mét vuông, dân số năm 2009 là 92 người với mật độ 2,23 người/km². Đô thị này có cự ly 89 km so với tỉnh lỵ Cuenca.

Tham khảo

Đô thị ở Cuenca


title: ISO 3166-2:ES

text:
Cộng đồng tự trị (17) es:

Tỉnh (50) es:

Thành phố tự trị (2) es:

Tham khảo

2:ES
Tây Ban Nha

Vùng hành chính Tây Ban Nha
Tỉnh của Tây Ban Nha


title: Diabrotica boliviana

text:
Diabrotica boliviana là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Harold miêu tả khoa học năm 1877.

Chú thích

Tham khảo

B


title: Vườn quốc gia Davies Creek

text:
Vườn quốc gia Davies Creek là một vườn quốc gia ở bang Queensland, (Úc), cách thành phố Brisbane 1.392 km về phía tây bắc, cách thành phố Cairns 20 km về phía tây nam.

Vườn quốc gia này nằm ở cao nguyên Atherton Tableland, rất đẹp vì có các ụ đá granite nổi lên, thác Davies Creek và một rừng cây thưa. Davies Creek (lạch Davies) mọc lên từ Lamb Range và cuối cùng chảy vào sông Barron.

Vườn quốc gia này là nơi bảo tồn loài chuột túi, một loài thú có nguy cơ bị tuyệt vong.

Có khu picnic bên cạnh lạch Davies với các nhà vệ sinh. Cũng có một đường đi bộ dài 2 km ngược dòng lạch, dẫn tới thác Davies Creek.

Du khách có thể tới vườn này bằng đường Kennedy Highway 21 km tây nam thành phố Kuranda.

Dữ kiện
Diện tích: 4.86 km²
Tọa độ địa lý:
Ngày thành lập: 1971
Cơ quan quản lý: Queensland Parks and Wildlife Service
Loại IUCN: II

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Davies Creek National Park  Environmental Protection Agency/Queensland Park and Wildlife Service

Vườn quốc gia Úc
IUCN Loại II


title: Scaphiophryne verrucosa

text:
Scaphiophryne verrucosa là một loài ếch trong họ Nhái bầu. Chúng là loài đặc hữu của Madagascar.
Các môi trường sống tự nhiên của chúng là đầm nước ngọt có nước theo mùa.

Nguồn
 Glaw, F. & Vences, M. 2004. Scaphiophryne verrucosa. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

Scaphiophryne
Động vật lưỡng cư Madagascar


title: Caloptilia magnifica

text:
Caloptilia magnifica là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở miền nam Alps và Ba Tư cũ.

Sải cánh dài 10.5–11 mm.

The larvae of ssp. magnifica feed on Epimedium alpinum, while ssp. moriokensis feed on Epimedium grandiflorum var. thunbergianum. Chúng ăn lá nơi chúng làm tổ.

Phụ loài
Caloptilia magnifica magnifica (Europe)
Caloptilia magnifica moriokensis Kumata, 1982 (Nhật Bản (Honshū))

Chú thích

Tham khảo

Caloptilia
Côn trùng châu Âu


title: Tam Kỳ (định hướng)

text:
Tam Kỳ có thể là:

 Thành phố Tam Kỳ, tỉnh lỵ tỉnh Quảng Nam
 Xã Tam Kỳ, huyện Kim Thành, tỉnh Hải Dương
 Sông Tam Kỳ, một con sông ngắn chảy qua địa bàn thành phố Tam Kỳ và huyện Núi Thành, tỉnh Quảng Nam
 Huyện cũ Tam Kỳ thuộc tỉnh Quảng Nam - Đà Nẵng, nay tương ứng với địa bàn thành phố Tam Kỳ và các huyện Núi Thành, Phú Ninh thuộc tỉnh Quảng Nam.


title: Montviron

text:
Montviron  là một xã thuộc tỉnh Manche trong vùng Normandie tây bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 91 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Manche


title: Fissuria

text:
Fissuria là một chi ốc nước ngọt nhỏ, động vật thân mềm chân bụng có mài sống trong môi trường nước ngọt trong họ Hydrobiidae.

Các loài
Các loài thuộc chi Fissuria bao gồm:
 Fissuria bovi

Chú thích

Tham khảo
 Fauna Europea info

Hydrobiidae


title: Chaloem Phra Kiat, Saraburi

text:
Chaloem Phra Kiat () là một huyện (amphoe) ở phía bắc của tỉnh Saraburi, miền trung Thái Lan.

Lịch sử
Tambon Huai Bong, Ban Keng, Khao Din Phatthana, Phu Khae và Na Phra Lan đã được tách ra từ huyện Mueang Saraburi để lập huyện mới. Huyện mới chính thức thành lập vào ngày 5 tháng 12 năm 1996, là một trong năm huyện tên Chaloem Phra Kiat lập ra để kỷ niệm lần thứ 50 ngày lên ngôi của vua Bhumibol Adulyadej (Rama IX).

Địa lý
Các huyện giáp ranh (từ phía bắc theo chiều kim đồng hồ) là: Phattana Nikhom của tỉnh Lopburi, Kaeng Khoi, Mueang Saraburi, Sao Hai và  Phra Phutthabat của tỉnh Saraburi.

Hành chính
Huyện này được chia thành 6 phó huyện (tambon), các đơn vị này lại được chia ra thành 51 làng (muban). Na Phra Lan là thị trấn (thesaban tambon) và nằm trên một phần của tambon cùng tên. Mỗi một trong số 6 tambon được quản lý bởi một Tổ chức hành chính tambon.
{|
! STT.
! Tên
! Tên Thái
! Số làng
! Dân số
|-

Tham khảo

Liên kết ngoài
 amphoe.com

Huyện của Saraburi


title: Baleix

text:
Baleix là một xã thuộc tỉnh Pyrénées-Atlantiques trong vùng Nouvelle-Aquitaine ở tây nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 230 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
INSEE

Xã của Pyrénées-Atlantiques


title: Loboplusia

text:
Loboplusia là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Loài
 Loboplusia vanderweelei Roepke, 1941

Chú thích

Tham khảo

 Loboplusia at funet.fi
 Natural History Museum Lepidoptera genus database

Plusiinae


title: Japonitata lunata

text:
Japonitata lunata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Chen & Jiang miêu tả khoa học năm 1986.

Chú thích

Tham khảo

Japonitata


title: 178 (số)

text:
178 (một trăm bảy mươi tám) là một số tự nhiên ngay sau 177 và ngay trước 179.

Tham khảo

Số chẵn


title: Vayres, Haute-Vienne

text:
Vayres () là một xã của tỉnh Haute-Vienne, thuộc vùng Nouvelle-Aquitaine, miền trung nước Pháp.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Haute-Vienne

Tham khảo

 INSEE
 IGN

Xã của Haute-Vienne


title: Leptispa collaris

text:
Leptispa collaris là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Chen & Yu miêu tả khoa học năm 1961.

Chú thích

Tham khảo

Leptispa