title: Lương tối thiểu tại Việt Nam

text:
Lương tối thiểu theo quy định của Bộ Luật lao động do Quốc hội Việt Nam ban hành là mức lương thấp nhất được trả cho người lao động làm công việc giản đơn nhất trong điều kiện lao động bình thường nhằm bảo đảm mức sống tối thiểu của người lao động và gia đình họ, phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế - xã hội.

Năm 1996
Quyết định Số: 385/LĐTBXH-QĐ   của  Bộ trưởng Bộ lao động - Thương binh và xã hội về mức lương tối thiểu đối với người lao động Việt Nam làm việc trong các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, tổ chức quốc tế tại Việt Nam, có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 07 năm 1996. Mức lương tối thiểu đối với người lao động Việt Nam làm công việc giản đơn nhất (không qua đào tạo) với điều kiện lao động, môi trường lao động bình thường trong các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, các cơ quan, tổ chức nước ngoài, tổ chức quốc tế đóng trên lãnh thổ Việt Nam có thuê mướn lao động là người Việt Nam được quy định và áp dụng như sau:

 Mức lương tối thiểu không thấp hơn 45 USD/tháng áp dụng đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, cơ quan, tổ chức nước ngoài, tổ chức quốc tế đóng trên địa bàn thành phố Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh;
 Mức lương tối thiểu không thấp hơn 40 USD/tháng áp dụng đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, cơ quan, tổ chức nước ngoài, tổ chức quốc tế đóng trên địa bàn thành phố loại II (gồm: thành phố Hải Phòng, Vinh, Huế, Đà Nẵng, Biên Hoà, Cần Thơ) và thành phố Hạ Long, Nha Trang, Vũng Tàu;
 Mức lương tối thiểu không thấp hơn 35 USD/tháng áp dụng đối với các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, cơ quan, tổ chức nước ngoài, tổ chức quốc tế đóng trên địa bàn các tỉnh còn lại hoặc các doanh nghiệp sử dụng nhiều lao động giản đơn thuộc các ngành: nông nghiệp, lâm nghiệp, nuôi trồng thủy sản.
 Mức lương tối thiểu từ 30 USD/tháng đến dưới 35 USD/tháng (ba mươi lăm đôla Mỹ/tháng) được áp dụng đối với một số doanh nghiệp đóng trên địa bàn khó khăn, hạ tầng cơ sở kém, sử dụng nhiều lao động, sản xuất kinh doanh gặp khó khăn, sau khi các doanh nghiệp này có công văn đề nghị và Bộ trưởng Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội cho phép được áp dụng.

Năm 1997
Theo Nghị định 06/CP  ngày 21-1-1997, từ ngày 01 tháng 01 năm 1997 điều chỉnh mức lương tối thiểu và trợ cấp như sau:
 Nâng mức lương tối thiểu từ 120.000 đồng/tháng theo quy định tại Nghị số 05/CP  ngày 26 tháng 01 năm 1994 của Chính phủ lên 144.000 đồng/tháng áp dụng đối với công chức, viên chức hành chính, sự nghiệp, Đảng, đoàn thể, người nghỉ hưu, nghỉ mất sức lao động, lực lượng vũ trang; cán bộ y tế xã, phường hưởng lương; Tăng mức trợ cấp 20% đối với đối tượng hưởng trợ cấp hàng tháng theo chế độ bảo hiểm xã hội.
 Nâng 20% mức sinh hoạt phí hàng tháng đối với cán bộ xã, phường đang công tác và đã nghỉ hưu so với quy định tại Nghị định số 50/CP  ngày 26 tháng 7 năm 1995 của Chính phủ về chế độ sinh hoạt phí của cán bộ xã, phường, thị trấn.
 Nâng mức trợ cấp, phụ cấp đối với một số đối tượng có công với cách mạng:
 Nâng mức trợ cấp từ 144.000 đồng/tháng lên 200.000 đồng/tháng đối với thân nhân có hai liệt sĩ;
 Trợ cấp thêm 20.000 đồng/tháng đối với thương binh, bệnh binh mất sức lao động từ 81% trở lên. Riêng thương binh, bệnh binh mất sức lao động từ 81% trở lên có vết thương, bệnh tật đặc biệt nặng được nâng mức trợ cấp thêm theo khoản c, Điều 1, Quyết định số 201/TTg  ngày 09 tháng 4 năm 1996 của Thủ tướng Chính phủ từ 20.000 đồng/tháng lên 40.000 đồng/tháng;
 Nâng 20% mức phụ cấp hàng tháng đối với người phục vụ thương binh, bệnh binh mất sức lao động từ 81% trở lên;
 Điều chỉnh mức trợ cấp đối với bệnh binh mất sức lao động từ 61% trở lên hưởng trợ cấp hàng tháng theo khoản 1, Điều 46, Nghị định số 28/CP  ngày 29 tháng 4 năm 1995 của Chính phủ như sau:
Mức độ mất sức lao động Mức trợ cấp hàng tháng
 Từ 61% đến 70% sức lao động 65% mức lương quy định = 163.800 đồng
 Từ 71% đến 80% sức lao động 75% mức lương quy định = 189.000 đồng
 Từ 81% đến 90% sức lao động 90% mức lương quy định = 226.800 đồng
 Từ 91% đến 100% sức lao động100% mức lương quy định = 252.000 đồng
FJDSJFJSDFJSP

Năm 2000
Theo Nghị định Chính phủ số 175/1999/NĐ-CP  ngày 15-12-1999 và Nghị định 10/2000/NĐ-CP  ngày 27/3/2000, nâng mức tiền lương tối thiểu từ 144.000 đồng/tháng theo quy định tại Nghị định số 06/CP  ngày 21 tháng 01 năm 1997 của Chính phủ lên 180.000 đồng/tháng từ ngày 01-01-2000.

Năm 2001
Theo Nghị định Chính phủ số 77/2000/NĐ-CP  ngày 15-12-2000, nâng mức lương tối thiểu từ 180.000 đồng/tháng theo quy định tại Nghị định số 175/1999/NĐ-CP ngày 15 tháng 12 năm 1999 và Nghị định số 10/2000/NĐ-CP ngày 27 tháng 3 năm 2000 của Chính phủ lên 210.000 đồng/tháng áp dụng đối với các đối tượng hưởng lương, phụ cấp từ nguồn kinh phí thuộc ngân sách nhà nước và người lao động trong các doanh nghiệp từ ngày 01-01-2001.

Năm 2003
Theo Nghị định Chính phủ số 03/2003/NĐ-CP  ngày 15-0102003, từ 01 tháng 01 năm 2003 điều chỉnh mức lương tối thiểu, mức trợ cấp và sinh hoạt phí đối với các đối tượng hưởng lương, phụ cấp, trợ cấp và sinh hoạt phí như sau:

1. Nâng mức lương tối thiểu từ 210.000 đồng/tháng theo quy định tại Nghị định số 77/2000/NĐ-CP ngày 15 tháng 12 năm 2000 của Chính phủ lên 290.000 đồng/tháng áp dụng đối với các đối tượng hưởng lương và phụ cấp từ nguồn kinh phí thuộc ngân sách nhà nước và người lao động trong các doanh nghiệp (trừ doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam).

2. Tăng thêm mức sinh hoạt phí hàng tháng đối với cán bộ xã, phường, thị trấn đang công tác và đã nghỉ hưu quy định tại Nghị định số 77/2000/NĐ-CP ngày 15 tháng 12 năm 2000 của Chính phủ tương ứng với mức tăng lương tối thiểu từ 210.000 đồng/tháng lên 290.000 đồng/tháng.

3. Tăng thêm lương hưu và trợ cấp xã hội hàng tháng so với quy định tại Nghị định số 77/2000/NĐ-CP ngày 15 tháng 12 năm 2000 của Chính phủ như sau:

a) Tăng thêm 46% lương hưu đối với những người nghỉ hưu theo Nghị định số 218/CP  ngày 27 tháng 12 năm 1961 của Chính phủ, Nghị định số 161/CP ngày 30 tháng 10 năm 1964 của Chính phủ và các văn bản sửa đổi, bổ sung ban hành trước ngày 18 tháng 9 năm 1985.

b) Tăng thêm 42% lương hưu đối với những người nghỉ hưu theo Nghị định số 236/HĐBT  ngày 18 tháng 9 năm 1985 của Hội đồng Bộ trưởng (nay là Chính phủ).

c) Tăng thêm 38,1% lương hưu đối với những người nghỉ hưu theo Nghị định số 43/CP  ngày 22 tháng 6 năm 1993, Nghị định số 66/CP ngày 30 tháng 9 năm 1993, Nghị định số 12/CP  ngày 26 tháng 01 năm 1995 và Nghị định số 45/CP ngày 15 tháng 7 năm 1995 của Chính phủ.

d) Tăng thêm 38,1% trợ cấp mất sức lao động, trợ cấp bảo hiểm xã hội đối với những người hưởng trợ cấp bảo hiểm xã hội.

4. Tăng thêm 38,1% quỹ trợ cấp, phụ cấp ưu đãi người có công so với quỹ hiện hành (đối tượng của năm 2003) tính theo quy định tại Nghị định số 77/2000/NĐ-CP ngày 15 tháng 12 năm 2000 của Chính phủ.

Năm 2004
Theo Nghị định Chính phủ số 203/2004/NĐ-CP ngày 14-12-2004, mức lương tối thiểu chung là 290.000 đồng/tháng được thực hiện từ ngày 01 tháng 10 năm 2004.

1.Mức lương tối thiểu chung quy định tại Nghị định này được dùng làm căn cứ tính các mức lương trong hệ thống thang lương, bảng lương, mức phụ cấp lương trong khu vực nhà nước, tính các mức lương ghi trong hợp đồng lao động đối với các doanh nghiệp xây dựng thang lương, bảng lương theo quy định của pháp luật lao động và thực hiện một số chế độ khác cho người lao động theo quy định của pháp luật.

2. Mức lương tối thiểu chung quy định tại Nghị định này áp dụng đối với:

a) Cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp, lực lượng vũ trang, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội;

b) Công ty hoạt động theo Luật Doanh nghiệp nhà nước, gồm: công ty nhà nước; công ty thành viên hạch toán độc lập của Tổng công ty do Nhà nước quyết định đầu tư và thành lập;

c) Công ty, doanh nghiệp hoạt động theo Luật Doanh nghiệp;

d) Các hợp tác xã, tổ hợp tác, trang trại, hộ gia đình, cá nhân và tổ chức khác có thuê mướn lao động.

3. Mức lương tối thiểu chung quy định tại khoản 2, Điều 1 Nghị định này còn được áp dụng để tính khoản trợ cấp thôi việc cho số năm làm việc từ năm 2003 trở đi đối với lao động dôi dư theo Nghị định số 41/2002/NĐ-CP ngày 11 tháng 4 năm 2002 của Chính phủ về chính sách đối với lao động dôi dư do sắp xếp lại doanh nghiệp nhà nước, Nghị định số 155/2004/NĐ-CP ngày 10 tháng 8 năm 2004 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung Nghị định số 41/2002/NĐ-CP và đối với người thôi việc do tinh giản biên chế theo Nghị quyết số 16/2000/NQ-CP ngày 18 tháng 10 năm 2000 của Chính phủ về việc tinh giản biên chế trong các cơ quan hành chính, đơn vị sự nghiệp, Nghị quyết số 09/2003/NQ-CP ngày 28 tháng 7 năm 2003 của Chính phủ về sửa đổi, bổ sung Nghị quyết số 16/2000/NQ-CP (số năm làm việc từ năm 2002 trở về trước được tính theo hướng dẫn trước ngày 01 tháng 01 năm 2003).

Năm 2005
Theo Nghị định Chính phủ số 118/2005/NĐ-CP ngày 15-9-2005, từ ngày 01 tháng 10 năm 2005 nâng mức lương tối thiểu chung từ 290.000 đồng/tháng theo quy định tại Khoản 2 Điều 1 Nghị định số 203/2004/NĐ-CP ngày 14 tháng 12 năm 2004 của Chính phủ quy định mức lương tối thiểu lên 350.000 đồng/tháng.

Mức lương tối thiểu chung quy định tại Nghị định này được dùng làm cơ sở điều chỉnh lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội và tính trợ cấp thôi việc, các khoản trích, các chế độ được hưởng tính theo lương tối thiểu chung như sau:

1. Tăng 20,7% trên mức lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội hàng tháng được điều chỉnh theo quy định tại Nghị định số 117/2005/NĐ-CP ngày 15 tháng 9 năm 2005 của Chính phủ đối với người hưởng lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội trước ngày 01 tháng 10 năm 2005.

2. Tăng 20,7% trên mức trợ cấp của tháng 9 năm 2005 đối với người hưởng trợ cấp bảo hiểm xã hội hàng tháng tính theo mức lương tối thiểu chung.

3. Tính trợ cấp thôi việc cho số tháng làm việc kể từ ngày 01 tháng 10 năm 2005 trở đi đối với lao động dôi dư theo Nghị định số 41/2002/NĐ-CP ngày 11 tháng 4 năm 2002 của Chính phủ về chính sách đối với lao động dôi dư do sắp xếp lại doanh nghiệp Nhà nước, Nghị định số 155/2004/NĐ-CP ngày 10 tháng 8 năm 2004 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung Nghị định số 41/2002/NĐ-CP và đối với người thôi việc do tinh giản biên chế theo Nghị quyết số 16/2000/NQ-CP ngày 18 tháng 10 năm 2000 của Chính phủ về việc tinh giản biên chế trong các cơ quan hành chính, đơn vị sự nghiệp, Nghị quyết số 09/2003/NQ-CP ngày 28 tháng 7 năm 2003 của Chính phủ về sửa đổi, bổ sung Nghị quyết số 16/2000/NQ-CP (số năm làm việc từ ngày 30 tháng 9 năm 2005 trở về trước được tính theo hướng dẫn trước ngày 01 tháng 10 năm 2005).

4. Các khoản trích và các chế độ được hưởng tính theo lương tối thiểu chung được tính lại tương ứng.

Thủ tướng Chính phủ cũng ký Nghị định 117 về việc điều chỉnh lương hưu và trợ cấp bảo hiểm xã hội. Từ ngày 1-10-2005 đến ngày 30-9-2006, mức lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội hàng tháng đối với các đối tượng hưởng lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội hàng tháng được điều chỉnh như sau: đối với cán bộ, công chức, công nhân, viên chức nghỉ hưu, tăng 10% trên mức lương hưu hiện hưởng đối với người có mức lương trước khi nghỉ hưu dưới 390 đồng/tháng; tăng 8% trên mức lương hưu hiện hưởng đối với người có mức lương trước khi nghỉ hưu từ 390 đồng/tháng trở lên, tăng 10% trên mức trợ cấp hiện hưởng đối với người đang hưởng trợ cấp mất sức lao động hàng tháng; người hưởng trợ cấp hàng tháng; công nhân cao su đang hưởng trợ cấp hàng tháng; cán bộ xã, phường, thị trấn đang hưởng lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội hàng tháng...

Năm 2006
Ngày 11.9, Văn phòng Chính phủ đã công bố Nghị định 94/2006/NĐ-CP của Chính phủ được Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng ký trước đó 4 ngày (7.9) điều chỉnh mức lương tối thiểu chung. Theo Nghị định này, kể từ ngày 1.10.2006, mức lương tối thiểu chung hiện hành (được quy định tại Nghị định số 118/2005/NĐ-CP ngày 15.9.2005 của Chính phủ) từ 350.000 đồng/tháng lên 450.000 đồng/tháng.

Năm 2008
Chính phủ ban hành ba Nghị định 166, 167 và 168/2007/NĐ-CP, ngày 16/11/2007 về mức lương tối thiểu chung cho người lao động. Từ 1-1-2008, người lao động thuộc khối cơ quan nhà nước, lực lượng vũ trang, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội sẽ được hưởng mức lương tối thiểu là 540.000 đồng/tháng (tăng 20% so với mức lương tối thiểu là 450.000 đồng).

Đối với lao động Việt Nam làm việc cho doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI), cơ quan, tổ chức nước ngoài, tổ chức quốc tế và cá nhân người nước ngoài tại Việt Nam, Chính phủ cũng có nghị định điều chỉnh mức lương tối thiểu theo hướng tăng lên.
Cụ thể, tăng lên:

Mức 1 triệu đồng/tháng đối với doanh nghiệp hoạt động trên địa bàn các quận thuộc TP Hà Nội, TP.HCM.

Mức 900.000 đồng/tháng áp dụng đối với doanh nghiệp hoạt động trên địa bàn các huyện thuộc TP Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh; các quận thuộc TP Hải Phòng; TP Hạ Long thuộc tỉnh Quảng Ninh; TP Biên Hòa, thị xã Long Khánh, các huyện Nhơn Trạch, Long Thành, Vĩnh Cửu và Trảng Bom thuộc tỉnh Đồng Nai; thị xã Thủ Dầu Một, các huyện Thuận An, Dĩ An, Bến Cát và Tân Uyên thuộc tỉnh Bình Dương; TP Vũng Tàu thuộc tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu (tạm gọi vùng 2).

Mức 800.000 đồng/tháng áp dụng đối với doanh nghiệp hoạt động trên các địa bàn còn lại.

Đối với người lao động làm việc ở công ty, doanh nghiệp, hợp tác xã, tổ hợp tác, trang trại, hộ gia đình, cá nhân và các tổ chức khác của Việt Nam có thuê mướn lao động, Chính phủ quy định:

Mức 620.000 đồng/tháng áp dụng đối với doanh nghiệp hoạt động trên địa bàn các quận thuộc TP Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh.

Mức 580.000 đồng/tháng áp dụng đối với doanh nghiệp hoạt động trên địa bàn vùng 2.

Mức 540.000 đồng/tháng áp dụng đối với doanh nghiệp hoạt động trên các địa bàn còn lại.

Chính phủ khuyến khích các doanh nghiệp thực hiện mức lương tối thiểu cao hơn mức lương tối thiểu vùng mà Chính phủ quy định. Riêng với người lao động đã qua học nghề (kể cả lao động do doanh nghiệp tự dạy nghề), Chính phủ yêu cầu phải trả mức lương cho họ cao hơn ít nhất 7% so với mức lương tối thiểu vùng đã quy định...

Năm 2009
Chiều 13/10, Bộ LĐ - TB và XH họp báo giới thiệu nội dung, từ ngày 1/1/2009, mức lương tối thiểu vùng được thực hiện theo Nghị định số 110/2008/NĐ-CP ngày 10/10/2008 và Nghị định số 111/2008/NĐ-CP quy định mức lương tối thiểu vùng đối với người lao động làm việc ở các doanh nghiệp trong nước và doanh nghiệp FDI.
Doanh nghiệp trong nước đó là các công ty, doanh nghiệp, hợp tác xã, tổ hợp tác, trang trại, hộ gia đình, cá nhân và các tổ chức khác của Việt Nam có thuê mướn lao động.

Doanh nghiệp FDI là các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, cơ quan, tổ chức nước ngoài, tổ chức quốc tế và cá nhân người nước ngoài tại Việt Nam của Chính phủ.

Theo đó, các mức lương tối thiểu vùng được áp dụng như sau:

Vùng I: Đối với doanh nghiệp trong nước là 800.000 đồng/tháng; Đối với doanh nghiệp FDI là 1.200.000 đồng/tháng.

Vùng II: Đối với doanh nghiệp trong nước là 740.000 đồng/tháng; Đối với doanh nghiệp FDI là 1.080.000 đồng/tháng.

Vùng III: Đối với doanh nghiệp trong nước là 690.000 đồng/tháng; Đối với doanh nghiệp FDI là 950.000 đồng/tháng.

Vùng IV: Đối với doanh nghiệp trong nước là 650.000 đồng/tháng; Đối với doanh nghiệp FDI là 920.000 đồng/tháng.

Ngày 6/4, Chính phủ đã ban hành Nghị định 33/2009/NĐ-CP quy định mức lương tối thiểu chung thực hiện từ ngày 1/5/2009 là 650.000 đồng/ tháng.

Mức lương tối thiểu chung này được áp dụng đối với bốn loại hình cơ quan, đơn vị, tổ chức, bao gồm:
- Các cơ quan nhà nước, lực lượng vũ trang, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội;

- Các đơn vị sự nghiệp của Nhà nước, đơn vị sự nghiệp của tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, đơn vị sự nghiệp ngoài công lập được thành lập và hoạt động theo quy định của pháp luật;

- Các công ty được thành lập, tổ chức quản lý và hoạt động theo Luật Doanh nghiệp nhà nước.

- Các công ty TNHH một thành viên do Nhà nước sở hữu 100% vốn điều lệ được tổ chức quản lý và hoạt động theo Luật Doanh nghiệp.

Mức lương tối thiểu chung được dùng làm cơ sở để tính các mức lương trong hệ thống thang lương, bảng lương, mức phụ cấp lương và thực hiện một số chế độ khác theo quy định của pháp luật ở bốn loại hình cơ quan, đơn vị tổ chức trên; cũng như được dùng để tính trợ cấp kể từ ngày 1/5/2009 đối với lao động dôi dư theo Nghị định số 110/2007/NĐ-CP ngày 26/6/2007 của Chính phủ về chính sách đối với người lao động dôi dư do sắp xếp lại công ty nhà nước và tính các khoản trích và các chế độ được hưởng tính theo lương tối thiểu chung.
Từ ngày 1/5/2009, lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội và trợ cấp hàng tháng sẽ được tăng thêm 5% đối với 5 nhóm đối tượng, bao gồm:
-Cán bộ, công chức, công nhân, viên chức và người lao động; quân nhân, công an nhân dân và người làm công tác cơ yếu đang hưởng lương hưu hàng tháng.
-Cán bộ xã, phường, thị trấn quy định tại Nghị định số 121/2003/NĐ-CP ngày 21/10/2003 của Chính phủ và Nghị định số 09/1998/NĐ-CP ngày 23/1/1998 của Chính phủ đang hưởng lương hưu và trợ cấp hàng tháng.
-Người đang hưởng trợ cấp mất sức lao động hàng tháng; người đang hưởng trợ cấp hàng tháng theo Quyết định 91/2000/QĐ-TTg ngày 4/8/2000 của Thủ tướng Chính phủ; công nhân cao su đang hưởng trợ cấp hàng tháng.
-Cán bộ xã, phường, thị trấn đang hưởng trợ cấp hàng tháng theo Quyết định số 130/CP ngày 20/6/1975 của Hội đồng Chính phủ và Quyết định số 111-HĐBT ngày 13/10/1981 của Hội đồng Bộ trưởng.
-Quân nhân đã phục viên, xuất ngũ đang hưởng chế độ chợ cấp hàng tháng quy định tại Quyết định số 142/2008/QĐ-TTg ngày 27/10/2008 của Thủ tướng Chính phủ.

Các địa phương thuộc vùng II, III, IV

Vùng II: Một số huyện, thị xã ngoại thành Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, các quận, huyện thuộc TP Hải Phòng, Đà Nẵng, Cần Thơ, TP Hạ Long, Quảng Ninh, TP Biên Hòa, thị xã Long Khánh và các huyện Nhơn Trạch, Long Thành, Vĩnh Cửu, Trảng Bom thuộc tỉnh Đồng Nai; thị xã Thủ Dầu Một và các huyện Thuận An, Dĩ An, Bến Cát, Tân Uyên thuộc tỉnh Bình Dương; TP Vũng Tàu, thị xã Bà Rịa và thị xã Phú Mỹ thuộc tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu.

Vùng III: Các TP trực thuộc tỉnh, các huyện còn lại thuộc Hà Nội; thị xã Từ Sơn và các huyện Quế Võ, Tiên Du, Yên Phong (Bắc Ninh); các huyện Việt Yên, Yên Dũng thuộc Bắc Giang; huyện Hoành Bồ, Quảng Ninh; Thị xã Hưng Yên và các huyện Mỹ Hào, Văn Lâm, Văn Giang, Yên Mỹ thuộc tỉnh Hưng Yên; các huyện Cẩm Giàng, Nam Sách, Chí Linh, Kim Thành, Kinh Môn, Gia Lộc, Bình Giang, Tứ Kỳ thuộc tỉnh Hải Dương; thị xã Phúc Yên, huyện Bình Xuyên thuộc Vĩnh Phúc; các huyện còn lại thuộc TP Hải Phòng; các thị xã Uông Bí, Cẩm Phả thuộc Quảng Ninh; các huyện Điện Bàn, Đại Lộc thuộc Quảng Nam; thị xã Bảo Lộc thuộc tỉnh Lâm Đồng; thị xã Cam Ranh, Khánh Hòa; huyện Trảng Bàng, Tây Ninh; thị xã Đồng Xoài và các huyện Chơn Thành, Đồng Phú thuộc tỉnh Bình Phước; các huyện còn lại thuộc tỉnh Bình Dương; các huyện còn lại thuộc tỉnh Đồng Nai; TP Tân An và các huyện Đức Hòa, Bến Lức, Cần Đước, Cần Giuộc thuộc Long An; các huyện thuộc TP Cần Thơ; các huyện Châu Đức, Long Điền, Đất Đỏ, Xuyên Mộc thuộc tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu.

Vùng IV là những địa phương còn lại.

Năm 2010

01/01/2010
Chính phủ đã ban hành Nghị định 97/2009/NĐ-CP quy định mức lương tối thiểu vùng đối với doanh nghiệp trong nước và Nghị định 98/2009/NĐ-CP quy định mức lương tối thiểu vùng đối với lao động Việt Nam làm việc cho doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, cơ quan, tổ chức nước ngoài, tổ chức quốc tế và cá nhân nước ngoài tại Việt Nam, áp dụng từ ngày 01/01/2010.

Nghị định 97, các đối tượng chịu điều chỉnh là người lao động làm việc ở công ty, doanh nghiệp, hợp tác xã, tổ hợp tác, trang trại, hộ gia đình, cá nhân và các tổ chức khác của Việt Nam. Mức lương tối thiểu sẽ chia thành 4 vùng, sát với mức tiền công, tiền lương và mức sống tại vùng đó. Cụ thể: vùng I là 980.000 đồng/tháng; vùng II: 880.000 đồng/tháng; vùng III: 810.000 đồng/ tháng; vùng IV: 730.000 đồng/tháng. Tại Nghị định 98, lao động tại doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài được quy định: vùng I là 1.340.000 đồng/ tháng; vùng II: 1.190.000 đồng/tháng; vùng III: 1.040.000 đồng/tháng; vùng IV: 1.000.000 đồng/tháng.

Lúc trước, mức lương tối thiểu vùng đang áp dụng đối với doanh nghiệp trong nước lần lượt theo từng vùng là 800.000; 740.000; 690.000; 650.000 đồng /tháng và đối với doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài là 1.200.000; 1.080.000; 950.000; 920.000 đồng/tháng.

01/05/2010
Ngày 25.3; Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng ký Nghị định số 28/2010/NĐ-CP quy định mức lương tối thiểu chung. Ngày 1.5.2010 tăng từ 650.000 lên 730.000 đ/tháng, tăng 80.000đ.

Lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội và trợ cấp hàng tháng cũng được tăng thêm 12,3%.

Mức lương này được áp dụng đối với: Cơ quan nhà nước, lực lượng vũ trang, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội; đơn vị sự nghiệp của Nhà nước, đơn vị sự nghiệp của tổ chức chính trị - xã hội, đơn vị sự nghiệp ngoài công lập; công ty được thành lập, tổ chức quản lý và hoạt động theo Luật Doanh nghiệp Nhà nước (DNNN) và công ty TNHH 1 thành viên do Nhà nước sở hữu 100% vốn điều lệ được tổ chức quản lý và hoạt động theo Luật Doanh nghiệp và hoạt động theo quy định của pháp luật.

Nó còn được dùng làm cơ sở để tính các mức lương trong hệ thống thang lương, bảng lương, mức phụ cấp lương và thực hiện một số chế độ khác theo quy định của pháp luật...

Đồng thời, được dùng để tính trợ cấp từ ngày 1/5/2010 đối với lao động dôi dư do sắp xếp lại công ty nhà nước theo Nghị định 110/2007/NĐ-CP ngày 26/6/2007; ngoài ra, dùng để tính các khoản trích và các chế độ được hưởng tính theo lương tối thiểu chung.

Theo Nghị định số 29/2010/NĐ-CP ngày 25/3/2010, từ ngày 1/5/2010, lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội (BHXH) và trợ cấp hàng tháng sẽ được tăng thêm 12,3% đối với 5 nhóm đối tượng:Cán bộ, công chức, công nhân, viên chức, người lao động; quân nhân, công an nhân dân và người làm công tác cơ yếu đang hưởng lương hưu hàng tháng.

Cán bộ xã, phường, thị trấn quy định tại Nghị định 92/2009/NĐ-CP ngày 22/10/2009, Nghị định 121/2003/NĐ-CP ngày 21/10/2003 và Nghị định 09/1998/NĐ-CP ngày 23/1/1998 đang hưởng lương hưu và trợ cấp hàng tháng.

Người đang hưởng trợ cấp mất sức lao động hàng tháng; người đang hưởng trợ cấp hàng tháng theo Quyết định 91/2000/Đ-TTg ngày 4/8/2000; công nhân cao su đang hưởng trợ cấp hàng tháng.

Cán bộ xã, phường, thị trấn đang hưởng trợ cấp hàng tháng theo Quyết định số 130/CP ngày 20/6/1975 của Hội đồng Chính phủ và Quyết định số 111-HĐBT ngày 13/10/1981 của Hội đồng Bộ trưởng.

Quân nhân đang hưởng chế độ trợ cấp hàng tháng quy định tại Quyết định số 142/2008/QĐ-TTg ngày 27/10/2008.

Kinh phí thực hiện tăng lương hưu, trợ cấp được Ngân sách Nhà nước và Quỹ BHXH bảo đảm.

Năm 2011
Ngày 29 tháng 10 năm 2010 Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đã ký Nghị định số 108/2010/NĐ-CP về việc quy định mức lương tối thiểu vùng đối với người lao động làm việc ở công ty, doanh nghiệp, hợp tác xã, tổ hợp tác, trang trại, hộ gia đình, cá nhân và các tổ chức khác của Việt Nam có thuê mướn lao động. Mức lương tối thiểu vùng cụ thể: Mức 1.350.000 đồng/tháng áp dụng với các doanh nghiệp hoạt động trên địa bàn thuộc vùng I. Mức 1.200.000 đồng/tháng áp dụng với các doanh nghiệp hoạt động trên địa bàn thuộc vùng II. Mức 1.050.000 đồng/tháng áp dụng với các doanh nghiệp hoạt động trên địa bàn thuộc vùng III. Mức 830.000 đồng/tháng áp dụng với các doanh nghiệp hoạt động trên địa bàn thuộc vùng IV.

Nghị định Số: 22/2011/NĐ-CP Quy định mức lương tối thiểu chung thực hiện từ ngày 01 tháng 5 năm 2011 là 830.000 đồng/tháng, áp dụng đối với cán bộ, công chức, viên chức, các đối tượng thuộc lực lượng vũ trang và người lao động làm việc ở các cơ quan, đơn vị, tổ chức:
 Cơ quan nhà nước, lực lượng vũ trang, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội.
 Đơn vị sự nghiệp của Nhà nước; đơn vị sự nghiệp của tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội.
 Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên do Nhà nước làm chủ sở hữu được tổ chức quản lý và hoạt động theo Luật Doanh nghiệp.
Nghị định này có hiệu lực thi hành kể từ ngày 19 tháng 5 năm 2011.
Các quy định nêu tại Nghị định này được tính hưởng từ ngày 01 tháng 5 năm 2011. Bãi bỏ Nghị định số 28/2010/NĐ-CP ngày 25 tháng 3 năm 2010 của Chính phủ quy định mức lương tối thiểu chung. Các công ty, tổ chức quy định tại khoản 3, Điều 6 Nghị định số 108/2010/NĐ-CP ngày 29 tháng 10 năm 2010 của Chính phủ được áp dụng mức lương tối thiểu chung quy định tại Nghị định này để tính đơn giá tiền lương, trong đó nếu bảo đảm các điều kiện quy định tại Điều 4 Nghị định số 206/2004/NĐ-CP ngày 14 tháng 12 năm 2004 của Chính phủ thì được áp dụng hệ số điều chỉnh tăng thêm không quá 1,1 lần so với mức lương tối thiểu chung; trường hợp bảo đảm các điều kiện quy định tại Điều 4 Nghị định số 206/2004/NĐ-CP và có lợi nhuận kế hoạch cao hơn từ 5% trở lên so với lợi nhuận thực hiện của năm trước liền kề thì áp dụng hệ số điều chỉnh tăng thêm tối đa không quá 1,7 lần so với mức lương tối thiểu chung.

Năm 2012
Nghị định 31/2012/NĐ-CP quy định mức lương tối thiểu chung thực hiện từ ngày 01 tháng 5 năm 2012 là 1.050.000 đồng/tháng, áp dụng đối với cán bộ, công chức, viên chức, các đối tượng thuộc lực lượng vũ trang và người lao động làm việc ở các cơ quan, đơn vị, tổ chức:
 Cơ quan nhà nước, lực lượng vũ trang, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội.
 Đơn vị sự nghiệp của Nhà nước; đơn vị sự nghiệp của tổ chức chính trị, tổ chức chính trị - xã hội.
 Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên do Nhà nước làm chủ sở hữu được tổ chức quản lý và hoạt động theo Luật doanh nghiệp.
Nghị định này có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01 tháng 6 năm 2012. Các quy định nêu tại Nghị định này được tính hưởng từ ngày 01 tháng 5 năm 2012. Bãi bỏ Nghị định số 22/2011/NĐ-CP ngày 04 tháng 4 năm 2011 của Chính phủ quy định mức lương tối thiểu chung.

Năm 2013

Theo Nghị định 66/2013/NĐ-CP về mức lương cơ sở, mức lương tối thiểu chung sẽ chính thức tăng 100.000 đồng từ ngày 1/7/2013.

Như vậy, tiền lương làm căn cứ trong các cơ quan, đơn vị nhà nước và tiền lương làm căn cứ đóng BHYT sẽ thực hiện theo mức 1.150.000 đồng/tháng.

Nghị định 66 thay thế Nghị định 31/2012/NĐ-CP về lương tối thiểu chung.

Năm 2014
Chính phủ vừa ban hành Nghị định 182/2013/NĐ-CP quy định mức lương tối thiểu vùng đối với người lao động làm việc ở doanh nghiệp, hợp tác xã, tổ hợp tác, trang trại, hộ gia đình, cá nhân và các cơ quan, tổ chức có thuê mướn lao động, thay thế Nghị định 103/2012/NĐ-CP  ngày 4-12-2012.

Đối tượng áp dụng gồm: Doanh nghiệp thành lập, tổ chức quản lý và hoạt động theo Luật Doanh nghiệp (kể cả doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam); hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã, tổ hợp tác, trang trại, hộ gia đình, cá nhân và các tổ chức khác của Việt Nam có thuê mướn lao động; cơ quan, tổ chức nước ngoài, tổ chức quốc tế và cá nhân người nước ngoài tại Việt Nam có thuê mướn lao động (trừ trường hợp điều ước quốc tế mà Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên có quy định khác với quy định của Nghị định này).

Mức lương tối thiểu vùng áp dụng đối với doanh nghiệp từ ngày 1-1-2014 tới đây như sau: Vùng I: 2.700.000 đồng/tháng; vùng II: 2.400.000 đồng/tháng; vùng III: 2.100.000 đồng/tháng; vùng IV: 1.900.000 đồng/tháng.

Nghị định cũng nêu rõ, mức lương tối thiểu vùng như trên là cơ sở để doanh nghiệp và người lao động thỏa thuận tiền lương, bảo đảm mức tiền lương tính theo tháng trả cho người lao động chưa qua đào tạo làm công việc đơn giản nhất trong điều kiện lao động bình thường, bảo đảm đủ thời giờ làm việc bình thường trong tháng và hoàn thành định mức lao động hoặc công việc đã thỏa thuận không được thấp hơn mức lương tối thiểu vùng.

Mức lương thấp nhất trả cho người lao động đã qua học nghề (kể cả lao động do doanh nghiệp tự dạy nghề) phải cao hơn ít nhất 7% so với mức lương tối thiểu vùng.

Căn cứ vào mức lương tối thiểu vùng nêu trên, doanh nghiệp xác định, điều chỉnh các mức lương trong thang lương, bảng lương của doanh nghiệp và mức lương ghi trong hợp đồng lao động của người lao động cho phù hợp với quy định của pháp luật lao động.

Cũng theo Nghị định, khuyến khích các doanh nghiệp thỏa thuận, trả lương cho người lao động cao hơn mức lương tối thiểu vùng quy định.

Nghị định 182/2013/NĐ-CP có hiệu lực thi hành từ ngày 31-12-2013. Mức lương tối thiểu vùng quy định tại Nghị định này được áp dụng từ ngày 1-1-2014.

Năm 2015
Ngày 11/11/2014, Chính phủ ban hành Nghị định số 103/2014/NĐ-CP quy định về mức lương tối thiểu vùng mới đối với NLĐ làm việc ở DN, HTX, tổ hợp tác, trang trại, hộ gia đình, cá nhân và các cơ quan tổ chức có thuê mướn lao động. Theo đó, mức lương tối thiểu vùng áp dụng đối với doanh nghiệp từ ngày 1/1/2015 tới đây như sau: Vùng I: 3.100.000 đồng/tháng; vùng II: 2.750.000 đồng/tháng; vùng III: 2.400.000 đồng/tháng; vùng IV: 2.150.000 đồng/tháng.

Năm 2016
Ngày 14 tháng 11 năm 2015, Chính phủ ban hành Nghị định số số 122/2015/NĐ-CP quy định mức lương tối thiểu vùng đối với người lao động làm việc ở doanh nghiệp, liên hiệp hợp tác xã, hợp tác xã, tổ hợp tác, trang trại, hộ gia đình, cá nhân và các cơ quan, tổ chức có sử dụng lao động theo hợp đồng lao động. Theo đó, mức lương tối thiểu áp dụng từ 01/01/2016 được quy định như sau:

- Mức 3.500.000 đồng/tháng, áp dụng đối với doanh nghiệp hoạt động trên địa bàn thuộc vùng I.

- Mức 3.100.000 đồng/tháng, áp dụng đối với doanh nghiệp hoạt động trên địa bàn thuộc vùng II.

- Mức 2.700.000 đồng/tháng, áp dụng đối với doanh nghiệp hoạt động trên địa bàn thuộc vùng III.

- Mức 2.400.000 đồng/tháng, áp dụng đối với doanh nghiệp hoạt động trên địa bàn thuộc vùng IV.

Năm 2017
Ngày 14 tháng 11 năm 2016, Chính phủ ban hành Nghị định số số 153/2016/NĐ-CP quy định mức lương tối thiểu vùng áp dụng đối với người lao động làm việc theo hợp đồng lao động. Cụ thể, mức lương tối thiểu áp dụng từ 01/01/2017 được quy định như sau:

- Mức 3.750.000 đồng/tháng, áp dụng đối với doanh nghiệp hoạt động trên địa bàn thuộc vùng I.

- Mức 3.320.000 đồng/tháng, áp dụng đối với doanh nghiệp hoạt động trên địa bàn thuộc vùng II.

- Mức 2.900.000 đồng/tháng, áp dụng đối với doanh nghiệp hoạt động trên địa bàn thuộc vùng III.

- Mức 2.580.000 đồng/tháng, áp dụng đối với doanh nghiệp hoạt động trên địa bàn thuộc vùng IV.

Năm 2018
Ngày 7 tháng 12 năm 2017, Chính phủ ban hành Nghị định số số 141/2017/NĐ-CP quy định mức lương tối thiểu vùng áp dụng đối với người lao động làm việc theo hợp đồng lao động. Cụ thể, mức lương tối thiểu áp dụng từ 01/01/2018 được quy định như sau:

- Mức 3.980.000 đồng/tháng, áp dụng đối với doanh nghiệp hoạt động trên địa bàn thuộc vùng I.

- Mức 3.530.000 đồng/tháng, áp dụng đối với doanh nghiệp hoạt động trên địa bàn thuộc vùng II.

- Mức 3.090.000 đồng/tháng, áp dụng đối với doanh nghiệp hoạt động trên địa bàn thuộc vùng III.

- Mức 2.760.000 đồng/tháng, áp dụng đối với doanh nghiệp hoạt động trên địa bàn thuộc vùng IV.

Năm 2019
Ngày 16 tháng 11 năm 2018, Chính phủ ban hành Nghị định số số 157/2018/NĐ-CP quy định mức lương tối thiểu vùng áp dụng đối với người lao động làm việc theo hợp đồng lao động. Cụ thể, mức lương tối thiểu áp dụng từ 01/01/2019 được quy định như sau:

- Mức 4.180.000 đồng/tháng, áp dụng đối với doanh nghiệp hoạt động trên địa bàn thuộc vùng I;

- Mức 3.710.000 đồng/tháng, áp dụng đối với doanh nghiệp hoạt động trên địa bàn thuộc vùng II;

- Mức 3.250.000 đồng/tháng, áp dụng đối với doanh nghiệp hoạt động trên địa bàn thuộc vùng III;

- Mức 2.920.000 đồng/tháng, áp dụng đối với doanh nghiệp hoạt động trên địa bàn thuộc vùng IV.

Năm 2020
Ngày 15 tháng 11 năm 2019, Chính phủ ban hành Nghị định số số 90/2019/NĐ-CP quy định mức lương tối thiểu vùng áp dụng đối với người lao động làm việc theo hợp đồng lao động. Cụ thể, mức lương tối thiểu áp dụng từ 01/01/2020 được quy định như sau:

- Mức 4.420.000 đồng/tháng, áp dụng đối với doanh nghiệp hoạt động trên địa bàn thuộc vùng I;

- Mức 3.920.000 đồng/tháng, áp dụng đối với doanh nghiệp hoạt động trên địa bàn thuộc vùng II;

- Mức 3.430.000 đồng/tháng, áp dụng đối với doanh nghiệp hoạt động trên địa bàn thuộc vùng III;

- Mức 3.070.000 đồng/tháng, áp dụng đối với doanh nghiệp hoạt động trên địa bàn thuộc vùng IV.

Năm 2021
Ngày 28 tháng 08 năm 2020, Hội đồng Tiền lương Quốc gia đã có Báo cáo số 06/BC-HĐTLQG khuyến nghị Chính phủ tiếp tục duy trì đến hết năm 2021 áp dụng mức lương tối thiểu theo tháng hiện hành (chưa điều chỉnh mức lương tối thiểu hiện hành tại Nghị định số Nghị định 90/2019/NĐ-CP  ngày 15 tháng 11 năm 2019 của Chính phủ). Cụ thể, mức lương tối thiểu áp dụng cho năm 2021 như sau:

Năm 2022
Ngày 12/6/2022, Chính phủ ban hành Nghị định 38/2022/NĐ-CP quy định mức lương tối thiểu đối với người lao động làm việc theo hợp đồng lao động được áp dụng từ ngày 01/7/2022:

Mức lương tối thiểu vùng chính thức tăng thêm 6% đáp ứng mong mỏi sau hơn hai năm chưa được điều chỉnh của người lao động. Tuy nhiên, trong bối cảnh giá cả, lạm phát tăng cao, các chuyên gia nhận định, đời sống của người lao động sẽ tiếp tục khó khăn.

Nhận xét
Lương tối thiểu tại Việt Nam, theo Đại biểu Quốc hội Trần Thanh Hải, Chủ tịch Liên đoàn Lao động TPHCM: "Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam đã có khảo sát, với mức lương hiện tại mới chỉ đáp ứng được 65-70% mức sống tối thiểu của người lao động." (14.06.2013)

Chú thích

Liên kết ngoài

Kinh tế học lao động
Kinh tế Việt Nam
Lương bổng


title: 5402 Kejosmith

text:
5402 Kejosmith (1989 UK2) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 27 tháng 10 năm 1989 bởi E. F. Helin ở Palomar.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 5402 Kejosmith

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1989


title: Kajang

text:
Kajang là thành phố ở bang Selangor, Malaysia. Thành phố Kajang có diện tích ki lô mét vuông, dân số thời điểm năm 2010 là 448.243 người.
Đây là thành phố đông dân thứ 13 Malaysia theo dân số.

Tham khảo

Selangor

Thành phố của Malaysia


title: Acompsia cinerella

text:
Acompsia cinerella là một loài bướm đêm nhỏ thuộc họ Gelechiidae. Nó là loài đặc trưng của chi Acompsia, từng được đề xuất đặt trong phân họ "Anacampsinae" (tại đây bao gồm trong Gelechiinae), nhưng nhìn chung được xếp vào Dichomeridinae.

Nó được tìm thấy ở hầu hết châu Âu, trừ Bồ Đào Nha và Iceland.

Sải cánh dài 16–19 mm. Con trưởng thành bay từ tháng 6 đến tháng 7.
Ấu trùng có lẽ ăn rêu dưới gốc cây.

Tham khảo

Liên kết ngoài
UKmoths
Fauna Europaea

Động vật được mô tả năm 1759
Acompsia


title: Oncidium incurvum

text:
Oncidium incurvum là một loài phong lan đặc hữu của México (Veracruz tới Chiapas).

Hình ảnh

I
Thực vật đặc hữu Mexico


title: Quận Wallowa, Oregon

text:
Quận Wallowa là một quận nằm trong tiểu bang Oregon. Theo sách Địa danh Oregon, nguồn gốc tên của quận thì không rõ ràng, giải thích khả dỉ nhất là nó có nguồn gốc từ thuật từ tiếng Nez Perce để chỉ một cái đăng bắt cá. Một giải thích khác là Wallowa được lấy từ một từ tiếng Nez Perce có nghĩa là "nước chảy uốn khúc". Nhật ký Cuộc hành trình thám hiểm Lewis và Clark có ghi tên Sông Wallowa là Wil-le-wah.

Năm 2000, dân số của quận là 7.226. Quận lỵ là Enterprise6.

Địa lý
Quận Wallowa là quận cận đông bắc nhất của Oregon. Nó có tổng diện tích là 3.152 dặm vuông (8.163 km²) trong đó đất chiếm 3.145 dặm vuông (8.146 km²) và nước chiếm 6 dặm vuông (16 km²) hay 0,20%.

Hồ Wallowa và Dãy núi Wallowa hấp dẫn du khách đến vùng này. Hồ là một hình thể băng hà tự nhiên, ba phía có băng tích nổi bật. Vi khí hậu có đặt tính nào đó khác biệt những khu vực xung quanh và cung cấp một nơi nghỉ mát trong mùa hè.

Các quận giáp ranh
 Quận Umatilla, Oregon - (tây)
 Quận Union, Oregon - (tây)
 Quận Baker, Oregon - (nam)
 Quận Adams, Idaho - (đông nam)
 Quận Idaho, Idaho - (đông)
 Quận Nez Perce, Idaho - (đông bắc)
 Quận Asotin, Washington - (bắc)
 Quận Garfield, Washington - (bắc)
 Quận Columbia, Washington - (bắc)

Lịch sử

Năm 1871, những người định cư da trắng đầu tiên đến vùng này, băng qua các dãy núi để tìm chỗ nuôi gia súc trong Thung lũng Wallowa. Quận được thành lập ngày 11 tháng 2 năm 1887 từ phần phía đông của Quận Union. Ranh giới với Quận Union được điều chỉnh lại vào năm 1890, 1900, và 1915.

Năm 1877, Tù trưởng trẻ Joseph của bộ lạc Nez Perce, nổi giận vì chính phủ tìm cách đuổi dân của ông ra khỏi Thung lũng Wallowa, đã từ chối dời đến một khu dành riêng cho người bản thổ ở Idaho. Vài trung đoàn quân đội Hoa Kỳ được gởi đến để cưỡng bách ông vào khu dành riêng. Sau nhiều trận đánh và hành quân 2000 dặm về nơi ẩn náo gần biên giới Canada, Tù trưởng Joseph bắt buộc phải đầu hàng tại Montana, các biên giới Canada 40 dặm. Ông và một số người sống sót trong toán quân của ông bị giam tại Oklahoma, và sau đó được đưa đến Khu dành riêng cho người bản thổ Colville ở tiểu bang Washington. Khoảng phân nửa số người sống sót được đưa đến Khu dành riêng cho người bản thổ Nez Perce tại Idaho.

Quận Wallowa có lẽ là nơi xảy ra sự kiện bạo lực tồi tệ nhất chống người Hoa tại Oregon khi vào tháng 5 năm 1887 một nhóm băng đảng đã sát hại 34 người Trung Hoa đào vàng tại Hells Canyon. Trong số 7 côn đồ và học sinh được tin là có liên quan đến vụ án này, chỉ có ba bị mang ra xét xử tại Enterprise. Tuy nhiên một bồi thẩm đoàn đã xét rằng họ không có tội vào ngày 1 tháng 9 năm 1888. Một lời đề nghị tưởng niệm sự kiện này trên những bản đồ chính thức đã bị bác bỏ vào tháng 6 năm 2004; một lý do là rằng những gia đình địa phương nổi bật có quan hệ họ hàng với những kẻ giết người.

Phó thẩm phán Tối cao Pháp viện Hoa Kỳ William O. Douglas là một du khách mùa hè nổi tiếng của Quận Wallowa. Ông có xây một nhà chòi nghỉ hè trên Đường Lostine River năm 1939.

Tháng 12 năm 2003, một nhà phát triển thông báo một lời đề nghị mua một khu đất 62-mẫu Anh gần Hồ Wallowa, và xây 11 ngôi nhà trên đó. Khu đất này cận kề bên khu đất có ngôi mộ của Tù trưởng già Joseph là cha của tù trưởng trẻ Joseph. Lời đề nghị này đã tạo ra sự phản đối của nhóm người địa phương cũng như người của các bộ lạc Nez Perce, Colville, và Umatilla.

Các cộng đồng

Các thành phố hợp nhất
Enterprise
Joseph
Lostine
Wallowa

Các cộng đồng chưa hợp nhất
Flora
Imnaha
Minam
Troy

Những điểm hấp dẫn
Thành phố Enterprise trong Quận Wallowa là nơi có rạp hát xưa nhất tại Oregon. Rạp hát này xây dựng năm 1918 nhưng phải trì hoãn việc mở cửa cho đến mùa xuân năm 1919 vì Dịch bệnh Tây Ban Nha 1918.

Tham khảo

Quận của Oregon


title: Saint-Ouen-la-Thène

text:
Saint-Ouen là một xã trong tỉnh Charente-Maritime trong vùng Nouvelle-Aquitaine, tây nam nước Pháp. Xã Saint-Ouen, Charente-Maritime nằm ở khu vực có độ cao trung bình 80 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintouen


title: Rouilly-Sacey

text:
Rouilly-Sacey là một xã ở tỉnh Aube, thuộc vùng Grand Est ở phía bắc miền trung nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
 Xã của tỉnh Aube

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Rouilly-Sacey sur le site de l'Institut géographique national

Rouilly-Sacey


title: .ca

text:
.ca là tên miền Internet quốc gia (ccTLD) dành cho Canada. Các thực thể đăng ký tên miền dưới.ca phải đáp ứng các Điều kiện Có mặt Canada được định rõ bởi sở đăng ký. Các ví dụ thực thể hợp lệ bao gồm:

công dân Canada đã đến tuổi thành niên,
cư dân thường trực tại Canada,
tổ chức được nhận chính thức bởi Canada,
người Inuit, Dân tộc Đầu tiên, Métis hay thuộc dân bản xứ khác của Canada,
Đoàn thể Thổ dân được định rõ trong Đạo luật Bản xứ Canada,
cư trú ngoại quốc đang ở Canada giữ nhãn hiệu đăng ký tại Canada
Cơ quan Chính phủ, hoặc
Tâu Hoàng hậu Nữ hoàng Elizabeth II.

Có thể đăng ký tên miền ở cấp hai (Ví dụ example.ca) hay ở cấp ba dưới một trong những tên miền địa lý ở cấp hai được định rõ bởi sở đăng ký (Ví dụ example.ab.ca ở Alberta).

Tên miền này mới đầu được Jon Postel, người hành chính IANA, đưa cho John Demco của Đại học British Columbia (UBC) năm 1988.

Năm 1997, ở hội nghị hàng năm về Internet của Canada tại Halifax, Nova Scotia, cộng đồng Internet của Canada, vì muốn mở rộng quá trình đăng ký và cải tiến thời hạn bốc dỡ, quyết định cải cách Sở Đăng ký.ca.

Ủy quyền Đăng ký Internet tại Canada (CIRA/ACEI) là công ty bất vụ lợi Canada có trách nhiệm hoạt động tên miền Internet quốc gia (ccTLD) ngày nay. Nó nhận trách nhiệm hoạt động tên miền.ca ngày 1 tháng 12 năm 2000 từ UBC.

Mỗi đăng ký dưới.ca phải được đặt theo sở đăng ký được chứng nhận.

Tham khảo

ca
Canada
ac
Tên miền quốc gia cấp cao nhất
Thành viên CENTR

he:סיומת אינטרנט#טבלת סיומות המדינות
sv:Toppdomän#C


title: Akutagawa Ryūnosuke

text:
(1892-1927) là nhà văn cận đại Nhật Bản nổi tiếng với thể loại truyện ngắn, là thủ lĩnh của văn phái Tân hiện thực (shingenjitsushugi) Nhật Bản, một khuynh hướng dung hòa được những tinh hoa lý trí của chủ nghĩa tự nhiên (shizenshugi) và sắc màu lãng mạn phóng túng của chủ nghĩa duy mỹ (tanbishugi), thể hiện một phong cách riêng biệt hòa trộn giữa hiện thực và huyền ảo bằng bút pháp hoa mỹ mà súc tích. Akutagawa cũng đồng thời là cây bút chủ đạo của tạp chí Tân tư trào (Shinshichō) cùng những cộng sự như Kikuchi Kan, Kume Masao, Yamamoto Yuzō, Toyoshima Yoshio, một tạp chí với tôn chỉ và hành động nhằm thúc đẩy việc thiết lập chế độ dành mọi ưu tiên về tự do và no ấm cho giai cấp bình dân.

Đầu đời
Akutagawa Ryūnosuke sinh ra tại Tokyo vào ngày 1 tháng 3 năm Minh Trị thứ 25 (1892), là con thứ ba của cha Niihara Toshizō và mẹ Niihara Fuku (nhũ danh Akutagawa), trong một gia đình người Nhật vẫn giữ nguyên nề nếp gia phong cũ thời Tokugawa, xa lạ với những đổi thay theo mô hình phương Tây đang là trào lưu của xã hội Nhật Bản đương thời. Tên gọi Ryūnosuke được đặt cho ông có chữ Ryū (龍, Long), do ông sinh vào giờ Thìn, ngày Thìn, tháng Thìn và năm Thìn. Mới 9 tháng tuổi, mẹ đẻ của ông mắc bệnh tâm thần, ông được người bác bên họ mẹ ở miền Tây nước Nhật là Akutagawa Dōshō nhận nuôi và mang họ Akutagawa, và từ đây ông đã lớn lên trong một môi trường thủ cựu còn ham chuộng Nho giáo, văn hóa Trung Quốc hơn những tiến bộ khoa học kỹ thuật châu Âu.

Thời tiểu học của nhà văn được thấm đẫm trong văn chương Nhật Bản và Trung Quốc cổ điển và cận đại với những tác giả như Ikkyu, Suikoden, Saiyu-ki, Chikamatsu Monzaemon, Izumi Kyoka v.v. Học xong tiểu học, vào trung học ông đã tỏ rõ sở trường của bản thân là sự am hiểu sâu sắc về văn hóa cổ điển Hoa-Nhật, có đủ trình độ để đọc được nguyên tác thơ văn của Trung Quốc. Tuy nhiên, dần dần sự hiểu biết văn chương cận đại của ông ngày càng mở rộng với việc tiếp cận tác phẩm của những nhà văn Nhật Bản đương thời như Mori Ogai (1862-1922), Natsume Soseki (1867-1916) và các nhà văn Tây phương như Anatole France, Baudelaire, Strindberg v.v.

Ông vào học trường Trung học số 1 năm 1910, và bắt đầu phát triển quan hệ với những bạn học như Kikuchi Kan, Kume Masao, Yūzō Yamamoto và Bunmei Tsuchiya, tất cả những người này sau đó đều trở thành nhà văn. Năm 1913, Akutagawa Ryūnosuke vào học Đại học Văn học Tokyo ban văn học Anh.

Khi còn đang là sinh viên, ông đã dự định kết hôn cùng người bạn thời thơ ấu của mình, Yoshida Yayoi, nhưng không được gia đình chấp thuận. Năm 1916, Akutagawa đính hôn cùng Tsukamoto Fumi và kết hôn vào năm 1918. Họ có ba đứa con: Akutagawa Hiroshi (1920–1981), một diễn viên; Akutagawa Takashi (1922–1945), bị giết khi đang là học viên phục vụ trong quân đội ở Myanmar và Akutagawa Yasushi (1925–1989), một nhạc sĩ.

Trong năm 1916, Akutagawa tốt nghiệp cử nhân văn chương và đi dạy tiếng Anh tại trường Kĩ thuật Cơ khí Hải quân, trước khi từ bỏ công việc và dấn thân vào nghiệp văn chương.

Sự nghiệp
Từ năm 1914 những hoạt động văn nghệ của ông manh nha với việc dịch tác phẩm của Anatole France và Yeats, đồng thời bắt đầu xuất hiện trên văn đàn qua những tác phẩm viết cho tạp chí Shinshichō. Truyện ngắn đầu tiên của ông được đăng trên tạp chí này là Tuổi già (Ronen, 1914). Liền sau đó, ông xuất hiện với hai tác phẩm mang lại cho ông tiếng tăm lớn, được nhà văn Natsume Soseki mà tên tuổi đã lừng danh trong những cây bút trẻ giai đoạn này ca ngợi hết sức, truyện Lã Sinh Môn (Rashomon, 1915) và Cái mũi (Hana, 1916). Cảm hứng và năng khiếu viết văn bột phát với một loạt tác phẩm được ông đăng liên tiếp sau đó như Một cảnh địa ngục quạnh hiu, Cháo khoai (Imogayu, 1916), Chiếc khăn tay,...

Trong năm 1916, sau khi tốt nghiệp và đi dạy, vì không thích công việc này nên Akutagawa chuyển sang cộng tác với tờ Osaka Mainichi và trong năm 1921 ông được tòa báo phái đi Trung Quốc. Ở đây, ông đã có những chuyến viễn du đến rất nhiều nơi trong lục địa. Những năm này ông cho đăng nhiều tác phẩm, trong đó hay nhất là những truyện Ảo thuật (Majutsu, 1919), Tấm lòng trinh bạch của Otomi, Sợi tơ nhện (Kumo no ito, 1918), Phong cảnh núi thu (Shuzanzu, 1921), Trong rừng trúc (Yabu no naka, 1922).

Sức khỏe suy sụp với rất nhiều bệnh tật như suy nhược thần kinh có lẽ ảnh hưởng di truyền từ người mẹ đã được chẩn đoán bị điên, bệnh ung thư dạ dày, bệnh đường ruột, bệnh tim,... nhưng Akutagawa vẫn thể hiện một bút lực mạnh mẽ. Từ năm 1923 giọng văn của ông thay đổi, chuyển hướng từ khuynh hướng lấy đề tài và tài liệu trong quá khứ với sáng tác chủ yếu do trí tưởng tượng của ông làm sống lại sang khuynh hướng hiện thực sát với đời sống, và thường là tự truyện như Cuốn sổ tay của Yasukichi, Một mảnh đất, Cuộc sống đầu đời của Daidōji Shinsuke (Daidōji Shinsuke no hansei, 1925).

Trong năm 1926, Akutagawa Ryūnosuke viết ít và thay đổi chỗ ở thường xuyên để an dưỡng. Năm 1927 ông như bừng dậy với sức sáng tạo mạnh mẽ khi viết Cuộc đời một kẻ ngốc (Aru ahō no isshō, 1927), Mùa thu (Aki, 1927), Biệt thự Genkaku (Genkaku sanbo, 1927) và truyện vừa trào phúng nổi danh Kappa viết về loài thủy nhân không có thật Kappa, nhưng chủ yếu ngầm ý nhằm đả kích mặt trái của xã hội chủ nghĩa dạng bầy đàn và chính sách kiểm duyệt mà xã hội này thực thi.

Vào cuối cuộc đời của mình, mệt mỏi với nỗi bất an thường trực do dao động trước những biến cố xã hội dưới sức ép chủ nghĩa Marx ảnh hưởng sâu rộng trong giới trí thức Nhật Bản đương thời, phần do sức khỏe suy sụp vì suy nhược thần kinh, Akutagawa bắt đầu bị ảo giác thị giác và rơi vào lo lắng vì nỗi sợ hãi rằng ông đã thừa hưởng chứng rối loạn tâm thần của mẹ mình. Năm 1927, ông đã cố gắng tìm tới cái chết cùng với một người bạn của vợ mình nhưng không thành. Ông cuối cùng đã tự tử bằng cách uống quá liều Veronal, một loại thuốc ngủ được Mokichi Saitō đưa cho ông, vào rạng sáng ngày 24 tháng 7 cùng năm, khi mới chỉ 35 tuổi. Những lời cuối cùng trong di chúc của ông nói rằng ông cảm thấy một sự  về tương lai. Ông để lại một loạt những di cảo như Những thư gửi cho một người bạn thâm giao, Bộ bánh xe răng cưa (Haguruma, được xuất bản sau khi ông mất), Người phương Tây. Cái chết của ông ít nhiều phản ánh thân phận bi thảm của giới trí thức trong xã hội Nhật Bản đầy bất trắc đương thời, gây xúc động sâu xa trong giới văn học. Hàng loạt bài trên trang nhất các tờ báo Nhật Bản đã đăng tin về cái chết của ông.

Thành tựu nghệ thuật

Là một cây bút kiệt xuất với trên 140 tác phẩm thuộc thể loại truyện ngắn và các bài phê bình, trong khoảng mười năm trước khi tự tử ở tuổi 35, Akutagawa đã đưa ra những sáng tác hiện thực mà sự đa dạng về nội dung và hình thức của chúng lớn hơn bất cứ tác phẩm của nhà văn nào cùng thời với ông, phản ánh sự nhạy cảm nội tâm và chiều sâu tri thức của một người am hiểu sâu sắc văn học Nhật Bản truyền thống, văn học Trung Hoa cổ điển và tư tưởng phương Tây hiện đại. Những sáng tác của Akutagawa trải rộng đề tài trên rất nhiều bình diện xã hội:

 Cái mũi (Hana, 1916), Tuổi già (Ronen, 1914), Bức bình phong địa ngục (Jigokuhen, 1918), Cháo khoai (Imogayu, 1916), và truyện ngắn sau này chuyển thể thành kịch bản điện ảnh cùng tên La Sinh Môn (Rashomon, 1915) lấy bối cảnh và đề tài từ truyền thống;
 Tiệc khiêu vũ (Butokai, 1920), Con nộm (Hina, 1923) nói về sự tiếp thu văn minh Âu Tây thời kỳ Minh Trị;
 Cái chết của một con chiên (Hōkyonin no shi, 1918), Truyện thánh Christopher (Kirishitohoro shōninren, 1919) viết về thời người ngoại quốc đến truyền giáo;
 Hứng sáng tác (Gesaku sammai, 1917), Cánh đồng khô (Karenoshō, 1918) tái họa đời sống sáng tạo của các nghệ sĩ;
 Tập truyện Sợi tơ nhện (Kumo no ito, 1918), Cậu bé Đỗ Tử Xuân (Toshishun, 1920) mượn đề tài Phật giáo Ấn Độ và Trung Hoa thời nhà Đường;
 Tiểu thuyết trào phúng Kappa (Kappa, 1927), truyện ngắn Ngôn từ của người lùn (Shuju no kotoba, 1923-1925) phê phán các chính sách kiểm soát báo giới của nhà cầm quyền đương thời;
 Cuộc sống đầu đời của Daidōji Shinsuke (Daidōji Shinsuke no hansei, 1925), Cuộc đời một kẻ ngốc (Aru ahō no isshō) sử dụng phong cách tự thuật,...

Những sáng tác trên, với khả năng trực giác nhạy bén, phạm vi quan tâm rộng lớn, phần lớn mang văn phong mỉa mai và gợi tả sâu sắc theo khuynh hướng tân hiện thực, phản ánh tinh thần chống chủ nghĩa quân phiệt, chủ nghĩa quốc gia và tự do chủ nghĩa của tác giả. Sau khi ông mất, những nhà văn kế tục sự nghiệp của văn phái, đã dần hướng những sáng tác tân hiện thực đến những thành tựu mới, quan tâm sâu sắc hơn đến những người cần lao, góp phần hình thành khuynh hướng văn học Nhật Bản vị nhân sinh ở giai đoạn sau.

Giải thưởng Akutagawa Ryunosuke
Năm 1935, một người bạn của Akutagawa Ryūnosuke, nhà văn kiêm chủ xuất bản tạp chí Shinshichō tên là Kikuchi Kan (1888-1948), đã sáng lập ra giải thưởng văn học thường niên mang tên Akutagawa Ryūnosuke trao cho các nhà văn trẻ tuổi sáng tác được những tác phẩm có giá trị văn học cao. Giải thưởng mang tên ông từ hơn 50 năm nay vẫn là một danh dự tối cao đối với người cầm bút Nhật Bản.

Tham khảo

Đọc thêm
 Lời tựa, trong cuốn Lã Sinh môn, bản dịch của Vũ Minh Thiều, Nhà sách Gió bốn phương, Sài Gòn 1967.

Liên kết ngoài

 Akutagawa Ryunosuke trên aozora.gr.jp (hoàn chỉnh văn bản với furigana)
 Con số văn chương từ Kamakura
 Mộ Akutagawa Ryunosuke
 Tiểu sử của Petri Liukkonen

Nhà văn Nhật Bản
Nhà văn từ Tokyo
Mất năm 1927


title: Leioproctus alloeopus

text:
Leioproctus alloeopus là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Maynard mô tả khoa học năm 1991.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Leioproctus
Động vật được mô tả năm 1991


title: Hòa ước Teschen

text:
Hòa ước Teschen () là một hòa ước được ký vào ngày 13 tháng 5 năm 1779 ở Cieszyn (Teschen), Schlesien thuộc Áo giữa Áo và Phổ và được Hoàng đế Joseph II chuẩn y vào ngày 8 tháng 3 năm 1780. Hòa ước này chính thức chấm dứt cuộc Chiến tranh Kế vị Bayern (bùng nổ sau khi Tuyển hầu Maximilian III Joseph qua đời). Ban đầu, Đại Công nương của Áo là Hoàng hậu Đế quốc La Mã Thần thánh Maria Theresa - lo sợ một thế lực thứ ba sẽ nổi lên ở Đức - phản đối việc trao quyền kế vị cho người anh em họ của Maximilian thuộc gia tộc Wittelsbach là Bá tước Pfalz Karl Theodor; tuy nhiên với sự tham chiến của quân đội Phổ trong cuộc chiến tranh này, Maria Theresa phải nhượng bộ, cho dầu quân Áo và quân Phổ chưa hề đánh nhau một trận lớn nào. Hòa ước được ký kết với sự dàn xếp và chứng thực của hai nước Nga và Pháp.

Theo Hòa ước, Đại Công quốc Áo (cụ thể là phần Công quốc Thượng Áo) sẽ nhận được phần đất của Bayern nằm phía Đông sông Inn mang tên là "phần tư Inn" (Innviertel), kéo dài từ Giáo phận Công giáo Rôma của Passau tới biên giới phía Bắc của Đại Giáo phận Salzburg. Đổi lại, Áo phải thừa nhận quyền kế vị của Phổ đối vối hai lãnh địa thuộc nhóm Franken là Ansbach và Bayreuth; hai lãnh địa này sẽ được cai trị bởi Bá tước Karl Alexander thuộc gia tộc Hohenzollern của Phổ (đến năm 1791 thì hai lãnh địa này được sáp nhập vào Phổ). Tuyển hầu quốc Sachsen sẽ được nhận phần thưởng 6 triệu guilder vì công lao trong cuộc chiến tranh này. Và với việc thừa nhận Karl Theodor là người kế vị hợp pháp của Bayern, các Tuyển hầu quốc Bayern và Pfalz (tức phần lãnh thổ Pfalz nằm ở sông Rhine và vùng Thượng Pfalz) được thống nhất dưới sự cai trị của gia tộc Wittelsbach. Còn phần tư Inn thì vĩnh viễn được sáp nhập vào Áo cho đến ngày hôm nay - hiện nay nó là một trong bốn "phần tư" của bang Thượng Áo.

Như vậy, gia tộc Wittelsbach đã nắm vững quyền thống trị xứ Bayern, sau này họ sẽ còn lên ngôi vua xứ này vào năm 1806. Trong khi ấy, uy danh của nước Phổ càng thêm gia tăng tại Đức. Vốn hai bên tham chiến không đánh một trận lớn nào trong cuộc Chiến tranh Kế vị Bayern thế mà Áo đã phải nhượng bộ cho Phổ, điều ấy thể hiện sự khiếp sợ của người đối với lực lượng Quân đội Phổ hùng mạnh, nhất là sau khi nước Áo bại trận trong các cuộc Chiến tranh Kế vị Áo và Chiến tranh Bảy Năm. Ngoài ra, từ lúc này các tiểu quốc ở Đức tôn vinh nhà vua nhà vua Friedrich II Đại đế nước Phổ như người bảo vệ nguyên trạng của Đế quốc La Mã Thần thánh chống lại sự hung hăng của dòng họ Habsburg thời bấy giờ. Năm 1785, con trai và là người kế vị của Maria Theresa là Joseph II thực hiện một nỗ lực nữa nhằm sáp nhập Bayern vào lãnh thổ của mình - thậm chí ông còn định nhường cả phần Hà Lan thuộc Áo cho Karl Alexander để đổi lấy Bayern. Tuy nhiên nỗ lực của ông đã thất bại bởi vua Friedrich II Đại đế, người đã cùng Liên minh các Vương hầu đồng loạt phản đối hành động này. Sau cuộc chiến tranh Bảy năm và cuộc chiến tranh kế vị Bayern, dòng họ Habsburg của Áo không còn có thể thực thi quyền lực của mình lên sự phản kháng của Phổ nữa - điều này báo trước ngày tàn của Đế quốc La Mã Thần thánh mà dòng họ Habsburg nắm quyền thống trị suốt gần 3 thế kỷ. Một hệ quả khác của Hòa ước Teschen là sự trỗi dậy của Đế quốc Nga trong nền ngoại giao của mình, can thiệp và bảo vệ nguyên trạng của Đức.

Xem thêm
 Chủ nghĩa nhị nguyên Đức
 Danh sách các hòa ước

Chú thích

Tham khảo

Teschen
Teschen
History of Silesia
History of Bavaria
History of Saxony
Cieszyn Silesia
1779 in Austria
1779 treaties
Treaties of the Habsburg Monarchy
Treaties of the Kingdom of Prussia


title: Oreopanax raimondii

text:
Oreopanax raimondii là một loài thực vật thuộc họ Araliaceae. Đây là loài đặc hữu của Peru.

Chú thích

Tham khảo
 World Conservation Monitoring Centre 1998. Oreopanax raimondii. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Peru
Oreopanax
Thực vật dễ tổn thương


title: Stigmella ebbenielseni

text:
Stigmella ebbenielseni là một loài bướm đêm thuộc họ Nepticulidae. Nó là loài duy nhất được tìm thấy ở Guam, Tinian và Alamagan.

Ấu trùng ăn Pipturus argenteus. Chúng ăn lá nơi chúng làm tổ.

Tham khảo

Liên kết ngoài
A new Stigmella feeding on Urticaceae from Guam: first records of Nepticulidae (Lepidoptera) from Micronesia và Polynesia

E


title: Troissy

text:
Troissy  là một xã thuộc tỉnh Marne trong vùng Grand Est đông nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 67 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Marne


title: Smicridea fuscifurca

text:
Smicridea fuscifurca là một loài Trichoptera thuộc họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Smicridea


title: Bárcabo

text:
Bárcabo là một đô thị trong tỉnh Huesca, Aragon, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2018 (INE), đô thị này có dân số là 105 người.
Đô thị này có diện tích 88,08 km², nằm trên độ cao 713 m trên mực nước biển và cách tỉnh lỵ 66 km.

Tham khảo

Đô thị ở Huesca


title: Tetraloniella ruficornis

text:
Tetraloniella ruficornis là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Fabricius mô tả khoa học năm 1804.

Chú thích

Tham khảo

Tetraloniella
Động vật được mô tả năm 1804


title: Arbusigny

text:
Arbusigny  là một xã trong tỉnh Haute-Savoie thuộc vùng Auvergne-Rhône-Alpes đông nam Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Haute-Savoie

Tham khảo
INSEE

Xã của Haute-Savoie


title: (27842) 1994 QJ

text:
(27842) 1994 QJ là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Robert H. McNaught ở Đài thiên văn Siding Spring ở Coonabarabran, New South Wales, Australia, ngày 28 tháng 8 năm 1994.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 27001–28000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1994
Được phát hiện bởi Robert H. McNaught
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Thanh Phong, Thanh Chương

text:
Thanh Phong là một xã của huyện Thanh Chương, tỉnh Nghệ An, Việt Nam.

Địa lý
Xã Thanh Phong có vị trí địa lý:
Phía nam giáp xã Thanh Đồng và Thanh Ngọc
Phía tây giáp xã Đại Đồng
Phía bắc sang đông giáp các xã Xuân Sơn, Minh Sơn và Nhân Sơn thuộc huyện Đô Lương.
Trung tâm của xã là chợ Nông cách thị trấn Dùng 5 km về phía nam, cách thị trấn Đô Lương 13 km về phía tây bắc.

Lịch sử, văn hóa
Khởi thủy với tên gọi xa xưa là Nông Xá, đến thời nhà Nguyễn xếp vào tổng Đại Đồng, phủ Đức Quang. Tên gọi xã Thanh Phong bắt đầu từ năm 1954 khi UBKCHC Liên Khu IV của Việt Minh chia huyện Thanh Chương thành 41 xã để quản lý.

Người dân nơi đây có truyền thống hiếu học, tính tình thẳng thắn, bộc trực nhưng tình nghĩa xóm làng, nền nếp.

Trải qua hai biến cố Xô viết Nghệ Tĩnh 1930-1931 và Cải cách ruộng đất 1953-1956 thì các chùa chiền miếu mạo đã bị Việt Minh phá hủy, duy nhất còn nhà thờ giáo họ Thanh Bang thuộc giáo phận Vinh.

Ngày nay Thanh Phong in đậm văn hóa họ tộc với các dòng họ lớn như: Nguyễn Hữu,Nguyễn Cảnh, Nguyễn Duy, Trần Duy, Nguyễn Đình, Trần Quốc, Trịnh Xuân, Trần Văn, Phan Văn, Nguyễn Trọng...

Xã có những di tích nổi tiếng lâu đời như: Cầu Làng, Chợ Nông, Cây Sui. Đặc biệt là hệ thống hầm ẩn nấp Rú Trè được xây dựng những năm 1960s dài hơn 300m có thể che giấu hơn 1000 người trong núi.

Nơi đây có những vị học cao như: PGS. TS Nguyễn Trọng Bằng; PGS. TS Nguyễn Trọng Phượng; PGS. TS Nguyễn Cảnh Nam; PGS.TS Nguyễn Duy Hiếu...

Hành chính
Xã gồm 4 làng chính: Phong Hòa, Phong Diên, Phong Bang, Phong Phú.

Năm 1490 nhà Lê lập phủ Đức Quang, xứ Nghệ An

Năm 1831 vua Minh Mạng tách huyện Thanh Chương nhập vào phủ Anh Sơn, tỉnh Nghệ An

Năm 1919 chính quyền thực dân Pháp bỏ cấp phủ, chia tổng Đại Đồng thành xã Đại Đồng và Đồng Văn.

Năm 1954 chính quyền VNDCCH chia xã Đại Đồng thành 5 xã: Thanh Hưng, Thanh Văn, Thanh Tường, Thanh Đồng và Thanh Phong.

Năm 1985, chính quyền CHXHCNVN cho xã Thanh Phong chuyển đổi cơ cấu sản xuất từ kinh tế hợp tác xã tập trung bao cấp sang khoán đất cho dân với 2 hợp tác xã và 17 xóm.

Kể từ năm 2019, Thanh Phong được sắp xếp hành chính lại và chia làm 7 thôn xóm.

Kinh tế
Xã Thanh Phong thuần túy về kinh tế nông nghiệp như trồng lúa, ngô, khoai, sắn.

Do là xã miền núi có địa hình phức tạp, thổ nhưỡng cằn cỗi, khí hậu thất thường, bão lũ xảy ra thường xuyên nên người dân nơi đây phải chịu nhiều cảnh mất mát tài sản và mùa màng thất thu. Cũng chính vì vậy mà Thanh Phong là một trong những xã nghèo nhất huyện Thanh Chương dù nơi đây có vị trí chiến lược quan trọng, thuận lợi về giao thông.

Tham khảo

 Đại Việt Sử ký Toàn thư
 Khâm định Việt sử Thông giám cương mục
 Thanh Chương Đất và Người
 Nghệ An kí

Ghi chú

 http://gtvt.nghean.gov.vn/wps/portal/huyenthanhchuong

2. https://thukyluat.vn/vb/quyet-dinh-124-2004-qd-ttg-bang-danh-muc-ma-so-don-vi-hanh-chinh-viet-nam-cc68.html

3. https://thuvienphapluat.vn/van-ban/Xay-dung-Do-thi/Thong-tu-03-2014-TT-BTNMT-Danh-muc-dia-danh-dan-cu-son-van-thuy-van-kinh-te-xa-hoi-Nghe-An-221544.aspx


title: Étaing

text:
Étaing là một xã của tỉnh Pas-de-Calais, thuộc vùng Hauts-de-France, miền bắc nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
 Xã của tỉnh Pas-de-Calais

Tham khảo
 INSEE
 IGN

Liên kết ngoài
 Étaing on the Quid website

Etaing


title: Callohesma picta

text:
Callohesma picta là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Smith mô tả khoa học năm 1854.

Chú thích

Tham khảo

Callohesma
Động vật được mô tả năm 1854


title: Crassiclava layardi

text:
Crassiclava layardi là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Turridae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Crassiclava


title: Rémering

text:
Rémering là một xã trong tỉnh Moselle, vùng Grand Est đông bắc nước Pháp.

Xem thêm
Commune của tỉnh Moselle

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Moselle


title: Klein-Neusiedl

text:
Klein-Neusiedl là một đô thị thuộc huyện Wien-Umgebung trong bang Niederösterreich, Áo.

Tham khảo

Đô thị của Niederösterreich


title: Actenicerus yaku

text:
Actenicerus yaku là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Nakane & Kishii miêu tả khoa học năm 1958.

Chú thích

Tham khảo

Actenicerus


title: Núi lửa hình khiên

text:
Núi lửa hình khiên (tiếng Anh: shield volcano) là một núi lửa lớn có các sườn phẳng và độ dốc thấp. Tên gọi này có nguồn gốc từ việc phiên dịch từ "Skjaldbreiður", tên gọi một núi lửa hình khiên ở Iceland mà nghĩa của nó là "khiên rộng" vì hình thù của nó giống như một cái khiên của chiến binh thời xưa. Núi lửa hình khiên do các dòng chảy dung nham có độ nhớt thấp (dung nham dễ trôi) hình thành. Kết quả là một núi lửa có hình dáng rộng được hình thành theo thời gian sau các dòng chảy nối tiếp nhau của dung nham bazan tương đối lỏng xuất ra từ các miệng núi lửa hay các vết nứt trên bề mặt núi lửa. Nhiều núi lửa lớn nhất trên Trái Đất là núi lửa hình khiên. Núi lửa hình khiên lớn nhất là núi lửa Mauna Loa trên Đại Đảo (Big Island) của Hawaii; tất cả các núi lửa trong Quần đảo Hawaii là núi lửa hình khiên. Núi lửa hình khiên có thể rất lớn đến nỗi chúng đôi khi được xem như một dãy núi, Ví dụ như dãy núi Ilgachuz và dãy núi Rainbow ở Canada. Các núi lửa hình khiên này được hình thành khi mảng Bắc Mỹ (địa tầng Bắc Mỹ) dịch chuyển phía trên một điểm nóng tương tự như điểm nóng của Quần đảo Hawaii có tên là Điểm nóng Anahim. Các ví dụ khác về núi lửa hình khiên có thể tìm được thấy tại Washington, Oregon, và Quần đảo Galapagos. Piton de la Fournaise trên Đảo Réunion là một trong các đảo hình khiên còn hoạt động mạnh nhất trên địa cầu mà mỗi năm trung bình có một lần phun trào.

Độ nhớt của macma khi tới mặt đất lệ thuộc vào cấu tạo hỗn hợp và nhiệt độ của nó. Các núi lửa hình khiên tại Quần đảo Hawaii phun trào chất macma nóng đến 1.200 °C (2.200 °F) so với 850 °C (1.560 °F) đối với đa số các núi lửa lục địa thường có hỗn hợp dung nham axit. Do độ lỏng của dung nham nên sự phun trào của núi lửa hình khiên thường không gây ra tiếng nổ. Tiếng nổ dữ dội nhất sẽ xảy ra nếu nước lọt vào bên trong miệng núi lửa mặc dù hơi giãn nở trong macma có thể tạo ra dòng dung nham có độ nhớt thấp.

Núi lửa hình khiên được biết là có trên các hành tinh khác. Núi được biết lớn nhất trong hệ Mặt Trời là Olympus Mons trên sao Hoả. Nó là một núi lửa hình khiên được cho rằng đã tắt. Các núi lửa hình khiên trên Sao Hỏa thì cao hơn và to hơn những núi lửa như thế trên Trái Đất. Điều này có thể được giải thích là vì thiếu các mảng kiến tạo trên sao Hoả.

Trên Trái Đất, do địa tầng kiến tạo, các núi lửa điểm nóng dần dần dịch chuyển khỏi các nguồn macma của chúng và vì vậy các núi lửa nhỏ hơn khi so với trường hợp nó không bị dịch chuyển. Các núi lửa hình khiên thường hình thành dọc theo phân giới lệch đi hay các điểm nóng. Tuy nhiên, vô số các núi lửa hình vòng lớn của Dãy núi Cascade tại Bắc California và Oregon thì nằm trong một môi trường khá phức tạp hơn.

Các núi lửa hình khiên trên thế giới

 Núi Edziza (British Columbia, Canada)
 Mauna Kea (Hawaii, Hoa Kỳ)
 Mauna Loa (Hawaii, Hoa Kỳ)
 Dãy núi Ilgachuz (British Columbia, Canada)
 Dãy núi Cầu vòng (British Columbia, Canada)
 Itcha Range (British Columbia, Canada)
 Kilauea (Hawaii, Hoa Kỳ)
 Menengai (Mengenai, Ethiopia)
 Núi lửa Medicine Lake (California, Hoa Kỳ)
 Vòm Lunar (Mặt Trăng)
 Núi Moulton (Vùng đất Marie Byrd, Nam Cực)
 Núi Andrus (Vùng đất Marie Byrd, Nam Cực)
 Indian Heaven (Washington, Hoa Kỳ)
 Núi Warning (hay Núi lửa Tweed), (New South Wales, Úc)
 Verkhovoy (Kamchatka, Nga)
 Olympus Mons (Sao Hỏa)
 Dãy Level Mountain (British Columbia, Canada)
 Đảo Lord Howe (Thái Bình Dương, Úc)
 Núi Sanford (Alaska, Hoa Kỳ)
 Núi Elgon (Uganda/Kenya)
 Three Fingered Jack (Oregon, Hoa Kỳ)
 Kohala (Hawaii, Hoa Kỳ)

Tham khảo

 List of shield volcanoes
 Photo glossary of volcano terms - USGS
 Shield volcanoes - USGS Cascades Volcano Observatory
 Shield Volcanoes - Volcano World

Địa mạo núi lửa


title: Polylepis racemosa

text:
Polylepis racemosa là một loài thực vật thuộc họ Rosaceae. Đây là loài đặc hữu của Peru. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo
 World Conservation Monitoring Centre 1998. Polylepis racemosa. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Peru
Polylepis
Thực vật dễ tổn thương


title: Chimarra alleni

text:
Chimarra alleni là một loài Trichoptera trong họ Philopotamidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Chimarra


title: Babelomurex diadema

text:
Babelomurex diadema là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Muricidae, họ ốc gai.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Babelomurex
Động vật được mô tả năm 1854


title: Solariella amabilis

text:
Solariella amabilis là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Solariellidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

 Friele H., 1877: Preliminary report on the Mollusca from the Norwegian North Atlantic Expedition in 1876; Nyt Magazin for Naturvidenskaberne 23: 1–10, 1 pl.
 Warén, A. (1993). New and little known mollusca from Iceland and Scandinavia, Part 2. Sarsia. 78: 159–201.
 Gofas, S.; Le Renard, J.; Bouchet, P. (2001). Mollusca, in: Costello, M.J. et al. (Ed.) (2001). European register of marine species: a check-list of the marine species in Europe and a bibliography of guides to their identification. Collection Patrimoines Naturels, 50: pp. 180–213

 Jeffreys J. G., 1862–1869: British Conchology London, van Voorst; Vol. 1: pp. CXIV + 341 [1862]. Vol. 2: pp. 479 [1864] Il frontrespizio reca la data 1863 ma in effetti pubblicato nel 1864. Vol. 3: pp. 394 (1865). Vol. 4: pp. 487 (1867). Vol. 5: pp. 259 (1869)
 Jeffreys, J. G. (1883). On the Mollusca procured during the 'Lightning' and 'Porcupine' expeditions 1868-70. (Part VI). Proceedings of the Zoological Society of London. 1882: 88-115, pl. 19, 20.
 Williams S.T., Smith L.M., Herbert D.G., Marshall B.A., Warén A., Kiel S., Dyal P., Linse K., Vilvens C. & Kano Y. (2013) Cenozoic climate change and diversification on the continental shelf and slope: evolution of gastropod diversity in the family Solariellidae (Trochoidea). Ecology and Evolution 3(4): 887–917
 Fischer, P. (1882-1883). Diagnoses d'espèces nouvelles de mollusques recueillis dans le cours des expéditions scientifiques de l'aviso "Le Travailleur" (1880 et 1881). Journal de Conchyliologie. 30: 49-53
 Friele H. (1877) Tungebevæbningen hos de Norske Rhipidoglossa. Archiv for mathematik og naturvidenskab, 2: 199-317, pl. 1-5
 Gofas, S.; Luque, Á. A.; Templado, J.; Salas, C. (2017). A national checklist of marine Mollusca in Spanish waters. Scientia Marina. 81(2) : 241-254, and supplementary online material
 Williams S.T., Kano Y., Warén A. & Herbert D.G. (2020). Marrying molecules and morphology: first steps towards a reevaluation of solariellid genera (Gastropoda: Trochoidea) in the light of molecular phylogenetic studies. Journal of Molluscan Studies. 86(1): 1–26

A
Động vật được mô tả năm 1865


title: Agriotes anatolicus

text:
Agriotes anatolicus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Platia miêu tả khoa học năm 2003.

Chú thích

Tham khảo

Agriotes


title: Limnophila benguetana

text:
Limnophila benguetana là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Limnophila (chi ruồi)
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Argia garrisoni

text:
Argia garrisoni là một loài chuồn chuồn kim trong họ Coenagrionidae.

Loài này được xếp vào nhóm Loài ít quan tâm trong sách Đỏ của IUCN năm 2007, de trend van de populatie is volgens de IUCN stabiel.

Argia garrisoni được miêu tả khoa học năm 1991 bởi Daigle.

Chú thích

Tham khảo

Argia


title: Horistonotus discoideus

text:
Horistonotus discoideus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Champion mô tả khoa học năm 1895.

Chú thích

Tham khảo

Horistonotus


title: Ốc gai dài lược

text:
Ốc gai dài lược (tên khoa học Murex troscheli), là một loài ốc biển săn mồi cỡ lớn, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Ốc gai Muricidae.

Loài này cũng tồn tại ở biển Việt Nam.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

T
Động vật được mô tả năm 1868
Ốc Việt Nam


title: Dervio

text:
Dervio là một đô thị trong tỉnh Lecco, trong vùng Lombardia của Ý, located on the eastern shore of Lake Como, about  về phía bắc của Milan và khoảng  về phía tây bắc của Lecco. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 2.743 người và diện tích là 11.7 km².

Đô thị Dervio có các frazione (subdivision) Corenno Plinio.

Dervio giáp các đô thị: Bellano, Cremia, Dorio, Introzzo, Pianello del Lario, San Siro, Sueglio, Tremenico, Vendrogno, Vestreno.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 www.dervio.org/

Đô thị tỉnh Lecco
Thành phố và thị trấn ở Lombardia


title: Scea circumscripta

text:
Scea circumscripta là một loài bướm đêm thuộc họ Notodontidae. Nó được tìm thấy ở Nam Mỹ, bao gồm và có thể limited to Colombia.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Species page at Tree of Life project


title: Tiến sĩ Hội Thánh

text:
Danh hiệu Tiến sĩ Hội Thánh (tiếng Latinh từ chữ docere, giảng dạy) trong Giáo hội Công giáo Rôma dành cho các vị Thánh mà các bài viết được toàn thể Giáo hội công nhận là có ảnh hưởng và lợi ích lớn, cũng như "sự hiểu biết nổi bật" và "sự thánh thiện rộng lớn" đã được tuyên bố bởi Giáo hoàng hoặc một bởi một Công đồng đại kết. Vinh dự này ít được trao ban, chỉ người ấy đã chết và đã được tuyên thánh. Chưa có một Công đồng đại kết nào sử dụng đặc quyền để tuyên bố tước hiệu Tiến sĩ Hội Thánh. Một vài Giáo hội khác cũng dùng danh hiệu này, với nghĩa gần tương tự nhưng thường không đưa ra danh sách chính thức nào như Giáo hội Công giáo.

Thánh Ambrôsiô, Thánh Augustinô, Thánh Giêrônimô và Thánh Giáo hoàng Ghêgôriô là những vị được phong Tiến sĩ Hội Thánh tiên khởi vào năm 1298. Các ngài được biết đến như các Đại Tiến sĩ Hội Thánh của Giáo hội Tây phương. Bốn Đại Tiến sĩ Hội Thánh của Giáo hội Đông phương - Thánh Gioan Kim Khẩu, Thánh Basiliô Cả, Thánh Ghêgôriô thành Nadiandô và Thánh Athanasiô - được tuyên bố tước hiệu vào năm 1568 bởi Thánh Giáo hoàng Piô V.

Tính đến năm 2015, Giáo hội Công giáo có 36 Tiến sĩ Hội Thánh, trong số đó có 17 người qua đời trước khi cuộc Đại Ly giáo năm 1054 diễn ra (được đánh dấu * trong bảng dưới đây) cũng được tôn kính trong Chính thống giáo Đông phương (Grêgôriô thành Narek thuộc Giáo hội Tông truyền Armenia khi đó không còn hiệp thông với Kitô giáo Chalcedon). Trong số 36 vị đó có 27 người từ Tây phương và 9 người từ Đông phương; có 4 phụ nữ; 02 Giáo hoàng (Thánh Ghêgôriô Cả và Thánh Lêô Cả)

· 01 Hồng y (Thánh Bônaventura)

· 01 Tổng Giám mục (Thánh Anselmô)

· 16 Giám mục (các Thánh: Albertô Cả, Anphongsô, Ambrôsiô, Athanasiô, Augustinô, Basiliô, Kirilô thành Alexandria, Kirilô thành Giêrusalem, Ghêgôriô Nazian, Gioan Kim Khẩu, Hilariô, Isiđôrô, Phanxicô Salê, Phêrô Kim Ngôn, Phêrô Đamianô và Rôbertô Bellarminô)

· 11 Linh mục (các Thánh: Antôniô thành Pađua, Bêđa Khả Kính, Bernađô, Gioan Đamascênô, Gioan Thánh Giá, Giêrônimô, Laorensô đệ Brinđisi, Phêrô Canisiô và Tôma Aquinô, Gioan Avila, Ghêgôriô làng Narek)

· 01 vị Phó Tế (Thánh Épraem)

· 03 Nữ tu (Thánh Têrêsa thành Avila, Thánh Nữ Têrêsa Hài Đồng Giêsu và Thánh Hinđêgađi thành Bingen)

. 01 Giáo dân (Thánh Catarina thành Siêna).

Danh sách các tiến sĩ

Tham khảo

Thánh Công giáo Rôma
Thuật ngữ Kitô giáo


title: Guanajay

text:
Guanajay là một thị xã ở tỉnh La Habana phía tây Cuba, cự ly khoảng  về phía tây nam La Habana. Thị xã nằm trong khu vực đồi. Xung quanh là khu vực trồng mía và thuốc lá.

Thông tin nhân khẩu
Năm 2004, đô thị Guanajay có dân số 28.429 người. Diện tích là , với mật độ dân số là .

Xem thêm
Đô thị Cuba
Danh sách thành phố Cuba

Tham khảo

Thành phố của Cuba
Đô thị tỉnh La Habana


title: Alando, Haute-Corse

text:
Alando là một xã ở tỉnh Haute-Corse trên đảo Corse, Pháp. Xã này có diện tích 3,95 km², dân số năm 1999 là 23 người. Khu vực này có độ cao 660 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Haute-Corse


title: Sparganothina

text:
Sparganothina là một chi bướm đêm thuộc phân họ Tortricinae của họ Tortricidae.

Các loài
Sparganothina alta Landry, in Landry & Powell, 2001
Sparganothina amoebaea Walsingham, 1913
Sparganothina anopla Landry, in Landry & Powell, 2001
Sparganothina beckeri Landry, in Landry & Powell, 2001
Sparganothina cristata Landry, in Landry & Powell, 2001
Sparganothina cultrata Landry, in Landry & Powell, 2001
Sparganothina flava Razowski & Wojtusiak, 2006
Sparganothina irregularis Landry, in Landry & Powell, 2001
Sparganothina lutea Landry, in Landry & Powell, 2001
Sparganothina nana Landry, in Landry & Powell, 2001
Sparganothina neoamoebaea Landry, in Landry & Powell, 2001
Sparganothina pollicis Landry, in Landry & Powell, 2001
Sparganothina setosa Landry, in Landry & Powell, 2001
Sparganothina spinulosa Landry, in Landry & Powell, 2001
Sparganothina tena Landry, in Landry & Powell, 2001
Sparganothina ternaria Landry, in Landry & Powell, 2001
Sparganothina trispinosa Landry, in Landry & Powell, 2001
Sparganothina veracruzana Landry, in Landry & Powell, 2001
Sparganothina volcanica Landry, in Landry & Powell, 2001
Sparganothina xanthista Walsingham, 1913

Xem thêm
Danh sách các chi của Tortricidae

Chú thích

Tham khảo

 tortricidae.com

Sparganothini


title: Nguyễn Nho Túy

text:
Nguyễn Nho Tuý (12 tháng 1 năm 1898 – 30 tháng 6 năm 1977) hiệu Hàm Quan, là nghệ nhân tuồng Việt Nam, nguyên Trưởng Ban nghiên cứu tuồng thuộc Vụ Nghệ thuật sân khấu Bộ Văn hóa. Ông từng là Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa 3 và là đại biểu Quốc hội đầu tiên của sân khấu tuồng cách mạng. Nguyễn Nho Túy là học trò ưu tú của ông Nguyễn Hiển Dĩnh, một nghệ sĩ tuồng xuất sắc nhất miền trung thời kỳ đó.

Cuộc đời và sự nghiệp
Nguyễn Nho Túy tên khai sinh là Nguyễn Thủ, bí danh Thuần Chi, sinh tại Điện Minh, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam, là nơi nổi danh về tuồng Quảng Nam. Lúc còn trẻ ông được gọi là Kép Thủ, về sau được gọi là Đội Tảo. Cha ông là Bốn Quảng, cũng là một kép hát trong cung đình triều Nguyễn. Ngay từ nhỏ ông đã yêu thích hát bội, có giọng hát tốt. Năm 13 tuổi, ông được cha dạy diễn tuồng. Năm 14 tuổi, ông đóng vai Hồ Nguyệt Cô trong vở Võ Tám Tư trảm Nguyệt Cô. Ngoài ra, ông còn học chơi đàn bầu.

Năm 15 tuổi, ông vào trường hát tuồng của Nguyễn Hiển Dĩnh, tham gia diễn các vai đào như đào chiến, đào trào, đào phiên... Năm 23 tuổi, ông đóng các vai kép, điêu luyện trong việc sử dụng đôi hia và ngọn giáo. Năm 28 tuổi, ông nhận bằng phó ca của triều đình Huế. Với sự ham học hỏi và tìm tòi của mình, ông đã đóng thành công Địch Thanh, Đổng Kim Lân, Quan Công, Tạ Ngọc Lân, Ngạn Quang ... Ông được chọn vào một trong Ngũ mỹ (năm người đóng tuồng giỏi nhất) của tỉnh Quảng Nam: Lão văn ông Phẩm (Chánh Phẩm, tức Nguyễn Phẩm), lão vẽ ông Độ, kép ông Tảo, nịnh ông Lai (Sáu Lai, tức Nguyễn Lai), tướng ông Thùy, và được ca ngợi là "Con rồng trên sân khấu"

Kháng chiến bùng nổ, ông tham gia kháng chiến, rồi gia nhập Đoàn Tuồng liên khu V do Hoàng Châu Ký thành lập năm 1952, cùng các nghệ nhân Nguyễn Lai, Phó Sơn, Ngô Thị Liễu, Nguyễn Phẩm ... xây dựng đoàn. Ông đóng thành công vai ông Bảng trong vở Chị Ngộ (Nguyễn Lai), một vở tuồng hiện đại. Sau năm 1954, hoà bình lập lại, ông đem tài nghệ của mình xây dựng Đoàn Tuồng Bắc, tham gia giảng dạy, đào tạo nhiều thế hệ diễn viên tuồng.

Nguyễn Nho Tuý là một diễn viên xuất sắc, đã có nhiều đóng góp trong việc bảo tồn, phát triển sân khấu tuồng hiện đại. Sau ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng (1975), ông về công tác tại Đà Nẵng, tiếp tục giảng dạy cho các diễn viên trẻ trong đoàn tuồng Quảng Nam - Đà Nẵng, là người thầy đã trực tiếp đào tạo nhiều NSND, NSƯT, như: Võ Sĩ Thừa, Minh Ngọc, Tiến Thọ, Đình Bôi, Trần Đình Sanh, Đinh Quả, Vĩnh Phô, Hưng Quang, Quang Hạnh, Nguyễn Kiểm... Ông dành phần lớn thời gian trong quãng đời hoạt động nghệ thuật của mình cho công tác giảng dạy, đạo tạo diễn viên trẻ. Ông còn là ủy viên Ban chấp hành Hội liên hiệp Văn học Nghệ thuật Việt Nam và được Chính phủ tặng thưởng Huân chương Lao động hạng Nhất. Ông mất vào ngày 30 tháng 6 năm 1977, sau khi mất, năm 1984, ông được truy tặng danh hiệu Nghệ sĩ nhân dân đợt đầu tiên.

Ghi chú

Tham khảo

Nguồn

Nghệ sĩ tuồng
Người Quảng Nam
Nghệ sĩ nhân dân Việt Nam
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa III
Nam diễn viên sân khấu Việt Nam
Nam diễn viên Việt Nam thế kỷ 20


title: Deinopa

text:
Deinopa là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae.

Loài
Deinopa angitia (Druce, 1891)

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Erebidae


title: Maguilla

text:
Maguilla là một đô thị trong tỉnh Badajoz, Extremadura, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2005 (INE), đô thị này có dân số là 1132 người.

Tham khảo

Đô thị ở Badajoz


title: Nuh

text:
Nuh là một thị xã của quận Gurgaon thuộc bang Haryana, Ấn Độ.

Địa lý
Nuh có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 199 mét (652 feet).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Nuh có dân số 11.038 người. Phái nam chiếm 53% tổng số dân và phái nữ chiếm 47%. Nuh có tỷ lệ 54% biết đọc biết viết, thấp hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 63%, và tỷ lệ cho phái nữ là 44%. Tại Nuh, 20% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Haryana


title: Saint-Martin-du-Mont, Saône-et-Loire

text:
Saint-Martin-du-Mont là một xã ở tỉnh Saône-et-Loire trong vùng Bourgogne nước Pháp.

Thông tin nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 1999, xã này có dân số 146.Con số ước tính năm 2005 là 151 người.

Xem thêm
Xã của tỉnh Saône-et-Loire

Tham khảo

INSEE
IGN

Xã của Saône-et-Loire


title: Kortesjärvi

text:
Kortesjärvi là một đô thị của Phần Lan.

Vị trí ở tỉnh Tây Phần Lan trong vùng Nam Ostrobothnia. Đô thị này có dân số 2.450 người (năm 2003) và diện tích 336,11 km² trong đó có 8,29 km² là diện tích mặt nước. Mật độ dân số là 7,3 người trên mỗi km².

Dân đô thị này chỉ sử dụng tiếng Phần Lan

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang mạng Kortesjärvi

Đô thị của vùng Nam Ostrobothnia


title: Hellinsia aldabrensis

text:
Hellinsia aldabrensis là một loài bướm đêm thuộc họ Pterophoridae. Nó được biết đến ở Seychelles.

Chú thích

Tham khảo

Hellinsia
Động vật Seychelles


title: Megachile gratiosella

text:
Megachile gratiosella là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1935.

Chú thích

Tham khảo

G
Động vật được mô tả năm 1935


title: Adrastus maurus

text:
Adrastus maurus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Gurjeva miêu tả khoa học năm 1976.

Chú thích

Tham khảo

Adrastus


title: Dicranomyia flavocincta

text:
Dicranomyia flavocincta là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Dicranomyia
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Drasterius

text:
Drasterius là một chi bọ cánh cứng trong họ
Elateridae.
Chi này được miêu tả khoa học năm 1829 bởi Eschscholtz.

Các loài
Các loài trong chi này gồm:
 Drasterius aegyptiacus Buysson, 1905
 Drasterius aethiopicus Candeze
 Drasterius agnatus (Candèze, 1873)
 Drasterius amplicollis (Fleutiaux, 1933)
 Drasterius apicalis (Candèze, 1878)
 Drasterius atricapillus (Germar, 1824)
 Drasterius bimaculatus (Rossi, 1790)
 Drasterius brahminus Candèze, 1859
 Drasterius brevipennis Candeze
 Drasterius cambodiensis Fleutiaux, 1889
 Drasterius candezei (Fleutiaux, 1918)
 Drasterius caneparii Platia & Gudenzi, 1997
 Drasterius capensis Candèze, 1889
 Drasterius collaris Candèze, 1859
 Drasterius confusus Platia & Gudenzi, 1997
 Drasterius cruciatus Candèze, 1900
 Drasterius csorbai Platia & Gudenzi, 1997
 Drasterius fleutiauxi Platia & Gudenzi, 1997
 Drasterius fouqueti Fleutiaux, 1918
 Drasterius gibbulus Candèze, 1900
 Drasterius illinitus (Candèze, 1889)
 Drasterius insularis (Candèze, 1875)
 Drasterius makrisi Preiss & Platia, 2003
 Drasterius mimus Candeze
 Drasterius nigellus (White, 1846)
 Drasterius niger (Laurent, 1974)
 Drasterius nigricollis (Fleutiaux, 1918)
 Drasterius nimbanus (Girard, 1991)
 Drasterius nodieri (Fleutiaux, 1918)
 Drasterius occidentalis Girard, 1991
 Drasterius okinawensis (Ôhira, 2000)
 Drasterius perroti (Fleutiaux, 1933)
 Drasterius philippinus Platia & Gudenzi, 1997
 Drasterius prosternalis Candèze, 1878
 Drasterius schatzmayri Binaghi, 1941
 Drasterius scotti Fleutiaux, 1935
 Drasterius severus Candèze, 1897
 Drasterius suarezi Cobos, 1964
 Drasterius sulcatulus Candèze, 1859
 Drasterius thiollayi Girard, 1971
 Drasterius thoracicus Fleutiaux, 1919
 Drasterius umbrosus Erichson
 Drasterius varians Fleutiaux
 Drasterius werneri Platia & Gudenzi, 1997

Chú thích

Tham khảo

Conoderini


title: Pseudopanurgus didirupa

text:
Pseudopanurgus didirupa là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1908.

Chú thích

Tham khảo

Pseudopanurgus
Động vật được mô tả năm 1908


title: Coenyropsis natalii

text:
Coenyropsis natalii là một loài bướm ngày thuộc họ Nymphalidae. Nó được tìm thấy ở Nam Phi.

Sải cánh dài 34–38 mm đối với con đực và 36–38 mm đối với con cái. Con trưởng thành bay từ cuối tháng 10 đến tháng 5 (nhiều nhất vào giữa summer). There là một single extended generation per year.

Ấu trùng có thể ăn Poaceae grasses.

Phụ loài
Coenyropsis natalii natalii
Coenyropsis natalii poetulodes Vári, 1971 (Strydpoortberg và Waterberg ở tỉnh Limpopo)

Chú thích

Tham khảo

Coenyropsis


title: Gonomyia melanorhyncha

text:
Gonomyia melanorhyncha là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Gonomyia
Limoniidae ở vùng Palearctic


title: Saint-Mamet-la-Salvetat

text:
Saint-Mamet-la-Salvetat là một xã ở tỉnh Cantal, thuộc vùng Auvergne-Rhône-Alpes ở miền trung nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Cantal

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Saint-Mamet-la-Salvetat sur le site de l'Institut géographique national

Saint-Mamet-la-Salvetat


title: Agrypnus eximius

text:
Agrypnus eximius là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1857.

Chú thích

Tham khảo

Agrypnus


title: Erioptera bievexa

text:
Erioptera bievexa là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Erioptera
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Vườn quốc gia Chư Yang Sin

text:
Vườn quốc gia Chư Yang Sin là một khu rừng đặc dụng của Việt Nam. Được thành lập theo quyết định số 92/2002/QĐ-TTg ngày 12 tháng 7 năm 2002 của Thủ tướng chính phủ Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam.

Điều kiện tự nhiên

Vị trí địa lý
Vườn quốc gia Chư Yang Sin nằm trên địa bàn các xã: Yang Mao, Cư Drăm, Cư Pui, Hoà Phong, Hoà Lễ, Hoà Sơn, Khuê Ngọc Điền thuộc huyện Krông Bông và các xã: Yang Tao, Bông Krang, Krông Nô, Đắk Phơi thuộc huyện Lắk, tỉnh Đắk Lắk. Tại đây có đỉnh núi Chư Yang Sin (2.442 mét) cao nhất hệ thống núi cao cực Nam Trung Bộ. Phía Đông: dọc sông Krông Bông đến ngã ba suối Ya Brô đến đường phân thủy sông Krông Ana. Phía Tây: từ suối Đắk Cao đến ngã ba suối Đắk Kial và đến đường phân thủy giữa Đắk Cao và Đắk Phơi. Phía Nam: dọc sông Krông Nô, ranh giới Đắk Lắk và Lâm Đồng. Phía Bắc: bắt đầu từ thác Krông Kmar qua dãy Chư Ju - Chư Jang Bông đến suối Ea Ktuor.

Toạ độ địa lý:

Từ 12°14′16″ đến 13°30′58″ vĩ bắc

Từ 108°17′47″ đến 108°34′48″ kinh đông

Diện tích

Tổng diện tích là: 58.947 ha

Trong đó gồm:

Phân khu bảo vệ nghiêm ngặt: 19.401 ha

Phân khu phục hồi sinh thái: 39.526 ha

Phân khu hành chính, dịch vụ: 20 ha

Diện tích vùng đệm của Vườn quốc gia Chư Yang Sin là 183.479 ha, nằm trên địa bàn các huyện Lạc Dương, Lâm Hà thuộc tỉnh Lâm Đồng và các huyện Krông Bông, Lắk thuộc tỉnh Đắk Lắk.

Mục tiêu, nhiệm vụ

Bảo vệ mẫu chuẩn các hệ sinh thái rừng trên núi cao Tây Nguyên, bảo tồn các loài động, thực vật hoang dã, đặc biệt là các loài đặc hữu và quý hiếm.

Nghiên cứu khoa học, giáo dục môi trường, phát triển du lịch sinh thái,...

Góp phần phát triển kinh tế, xã hội địa phương.

Bảo vệ rừng đầu nguồn sông Serepôk, Mê Kông, điều hoà và cung cấp nguồn nước cho sản xuất nông nghiệp.

Đa dạng sinh học
Có 876 loài thực vật (143 loài đặc hữu Việt Nam, 54 có tên trong sách đỏ Việt Nam); 203 loài chim; 46 loài thú được ghi nhận có mặt ở đây.

Hình ảnh

Tham khảo

Chư Yang Sin
Rừng đặc dụng Đắk Lắk
Krông Bông
Lắk
Du lịch Đắk Lắk
IUCN Loại II


title: Gali

text:
Gali (bắt nguồn từ từ tiếng Pháp gallium (/ɡaljɔm/)), còn được viết là ga-li, là một nguyên tố hóa học có ký hiệu Ga và số nguyên tử 31. Là một kim loại yếu màu bạc ánh kim, gali cứng và giòn ở nhiệt độ thấp nhưng hóa lỏng rất dễ dàng, chỉ cao hơn nhiệt độ phòng một chút (29,8 °C) và vì thế nó sẽ nóng chảy khi nằm trong lòng bàn tay của người. Nó xuất hiện dưới dạng dấu vết trong bauxite và quặng kẽm. Ứng dụng quan trọng nhất của nó có lẽ là để tạo ra các hợp chất như gali nitride và gali(III) arsenide, được dùng như là các chất bán dẫn, chủ yếu trong các diode phát quang (đèn LED). Gali có nguồn gốc là tên gọi kỉ niệm nước Pháp do chữ "Gallia" là tên cổ xưa của nước Pháp.

Đặc trưng
Gali dạng nguyên tố không có trong tự nhiên, nhưng dễ dàng thu được từ việc nung chảy quặng chứa nó. Gali kim loại cực tinh khiết có màu trắng bạc và đứt gãy concoit khi ở trạng thái rắn của nó là tương tự như thủy tinh. Gali kim loại nở ra khoảng 3,1% khi rắn lại (tỷ trọng khi nóng chảy là 6.095 kg/m³ trong khi ở 25 °C là 5.950 kg/m³), và vì thế việc lưu giữ nó trong các bình chứa bằng thủy tinh hay kim loại cần nên tránh, do khả năng bình chứa bị phá vỡ là cao khi thời tiết lạnh. Gali chia sẻ trạng thái tỷ trọng cao hơn khi nóng chảy với một vài chất liệu khác như germani, bismuth, antimon và nước.

Gali cũng ăn mòn phần lớn các kim loại khác bằng cách khuếch tán vào trong lưới tinh thể kim loại của chúng. Ví dụ, gali khuếch tán vào các ranh giới hạt của hợp kim Al/Zn hay thép, làm cho chúng trở nên rất giòn. Ngoài ra, gali kim loại cũng dễ dàng tạo ra hợp kim với các kim loại khác và nó đã từng được dùng với số lượng nhỏ trong lõi của quả bom nguyên tử đầu tiên với mục đích hỗ trợ sự ổn định của cấu trúc tinh thể plutoni.

Điểm nóng chảy khoảng 30 °C cho phép nó nóng chảy ngay trong tay người. Kim loại này có xu hướng siêu lạnh rất mạnh dưới điểm nóng chảy/điểm đóng băng của nó, vì thế cần phải có mầm nhằm kết tinh khi hóa rắn nó. Gali là một trong số các kim loại (cùng caesi, rubidi, franci và thủy ngân) ở trạng thái lỏng ở nhiệt độ gần với nhiệt độ phòng, và vì thế có thể sử dụng trong các nhiệt kế đo nhiệt độ cao kiểu kim loại trong thủy tinh. Nó cũng đáng chú ý như là một trong số các kim loại có khoảng rộng nhiệt độ ở trạng thái lỏng, và (khác với thủy ngân) nó có áp suất hơi rất thấp ở các khoảng nhiệt độ khá cao. Không giống như thủy ngân, gali kim loại lỏng thấm ướt da và thủy tinh, làm cho nó trở thành khó thu dọn hơn về mặt cơ học (mặc dù nó ít độc hại hơn thủy ngân và cũng không cần phải quá nhiều biện pháp phòng ngừa). Vì lý do này cũng như vấn đề nhiễm bẩn vào các kim loại khác cùng sự nở ra khi đông đặc, nên các mẫu vật gali kim loại nói chung cần bảo quản trong các túi polyetylen trong ruột các bình chứa khác.

Gali không kết tinh theo bất kỳ kiểu cấu trúc tinh thể đơn giản nào khác ngoài pha ổn định trong các điều kiện thông thường là trực thoi với 8 nguyên tử trong mỗi đơn vị kết tinh thông thường. Mỗi nguyên tử chỉ có một nguyên tử hàng xóm nằm gần nhất (cách 244 pm) và 6 nguyên tử láng giềng khác trong phạm vi xa hơn nữa khoảng 39 pm. Nhiều trạng thái ổn định và cận ổn định khác cũng được tìm thấy dưới tác động của nhiệt độ và áp suất.

Liên kết giữa các nguyên tử gần nhau nhất có đặc trưng cộng hóa trị, vì thế các nhị trùng Ga2 được nhìn nhận như là các khối nền tảng xây dựng ra tinh thể. Hợp chất với arsenic (gali(III) arsenide) là một chất bán dẫn nói chung hay được sử dụng trong các đèn LED.

Gali kim loại có độ tinh khiết cao bị ăn mòn từ từ bởi các acid vô cơ.

Lịch sử
Gali (tiếng La tinh Gallia nghĩa là "Gaul," là tên gọi của khu vực ngày nay về cơ bản là nước Pháp; và tiếng La tinh gallus nghĩa là "gà trống") được Lecoq de Boisbaudran phát hiện bằng phương pháp quang phổ năm 1875 nhờ các vạch phổ đặc trưng của nó (hai vạch màu tím) khi khảo sát blenđơ kẽm thu được từ khu vực Pyrenees. Trước khi phát hiện ra nó thì phần lớn các tính chất của nó đã được D. I. Mendeleev dự đoán và miêu tả (ông gọi nguyên tổ giả thuyết của mình là "eka-aluminium" (eka-alumini hay eka-nhôm) trên cơ sở vị trí của nó trong bảng tuần hoàn của ông. Sau này, năm 1875, Boisbaudran đã thu được kim loại tự do bằng cách điện phân Hydroxide của nó trong dung dịch Kali hydroxide(KOH). Ông gọi nguyên tố này là "gallia" theo tên gọi của quê hương mình (Pháp). Sau này, trong một trong các trò chơi chữ đa ngôn ngữ trong thế kỷ XIX, người ta còn cho rằng ông đã đặt tên gali theo họ của chính mình, do họ của ông, "Lecoq," trong tiếng Pháp có nghĩa là "gà trống," và tên gọi trong tiếng La tinh cho "gà trống" thì là "gallus". Tuy nhiên, trong bài báo viết năm 1877 thì Lecoq đã phủ nhận phỏng đoán này.

Trong tự nhiên
Gali không tồn tại dưới dạng tự do trong tự nhiên, mà cũng không có khoáng chất nào có hàm lượng gali đủ cao để có thể coi là nguồn chủ yếu trong việc tách chiết nó hay các hợp chất của nó. Tuy nhiên, gali tồn tại dưới dạng dấu vết và được tách ra từ Bô xít, than đá, diaspore (quặng chứa chủ yếu là α-AlO(OH)), germanit và sphalerit. Cục Khảo sát Địa chất Hoa Kỳ (USGS) ước tính trữ lượng gali dựa trên hàm lượng 50 ppm theo trọng lượng trong cáctrữ lượng boxide và quặng kẽm đã biết. Một số bụi khói từ quá trình cháy của than đá cũng chứa lượng nhỏ gali, thông thường dưới 1% theo trọng lượng.

Phần lớn gali được tách ra từ dung dịch Nhôm hydroxide thô trong công nghệ Bayer để sản xuất nhôm và oxide nhôm. Các pin thủy ngân dùng trong điện phân và thủy phân hỗn hống với Natri hydroxide (NaOH) dẫn tới galat natri. Quá trình điện phân tiếp theo sinh ra gali kim loại. Để dùng làm chất bán dẫn, quá trình làm tinh khiết tiếp theo được thực hiện theo phương pháp nóng chảy khu vực hoặc tách tinh thể đơn từ gali nóng chảy (công nghệ Czochralski).Độ tinh khiết tới 99,9999% cũng đã thu được và có sẵn ở quy mô thương mại.

Giá hiện tại của 1 gam gali độ tinh khiết 99,9999% vào khoảng cỡ $1,886
Có bán hộp 15g Gali 99,9999% khoảng 27,99 $

Ứng dụng
Trong công nghiệp bán dẫn và điện tử nó được sử dụng khá rộng rãi do giá thành của kim loại có độ tinh khiết cao (99,9999+%) là không quá cao.
Thành phần trong chất bán dẫn Gali(III) arsenide, trong các mạch tích hợp (IC) và trong các thiết bị quang điện như điốt laze và đèn LED.
Gali được sử dụng rộng rãi như là chất liệu thêm vào các chất bán dẫn để sản xuất các thiết bị như transistor.
Gali là thành phần hiếm nhất trong các phức chất quang điện mới như (sulfide/selenide) đồng (indi/gali) [Cu(In, Ga)(Se, S)2], mới được các nhà khoa học Nam Phi thông báo gần đây để sử dụng trong các tấm pin mặt trời như là giải pháp thay thế cho tinh thể sillic hiện tại không đủ nguồn cung cấp.

Trong vai trò tác nhân thấm ướt và cải thiện tính chất của hợp kim:
Do tính chất thấm ướt thủy tinh hặc đồ sứ nển gali có thể sử dụng để tạo ra các gương rất rõ nét.
Gali dễ dàng tạo ra hợp kim với phần lớn các kim loại, đã từng được sử dụng trong việc sản xuất các hợp kim có nhiệt độ nóng chảy thấp. Plutoni dùng trong các lõi của vũ khí hạt nhân được gia công bằng cách tạo hợp kim với gali để ổn định các thù hình của nó.
Gali được thêm vào tới 2% trong các loại que hàn để cải thiện tính thấm ướt và khả năng nóng chảy.

Cơ chế lưu trữ năng lượng:
 Nhôm là kim loại có độ hoạt động hóa học đủ mạnh để khử nước thành hiđrô và bị oxy hóa thành oxide nhôm. Tuy nhiên, oxide nhôm tạo thành lớp mỏng trên bề mặt nhôm có tính năng bảo vệ không cho nhôm bị oxy hóa tiếp. Khi gali được thêm vào để tạo hợp kim với nhôm thì lớp vỏ bảo vệ không được tạo ra, vì thế hợp kim có thể là tiềm năng trong việc tạo ra nguồn cung cấp ở dạng rắn cho hiđrô dùng trong các mục đích vận tải, nó có thể là thuận tiện hơn so với việc nén hiđrô trong các bình chứa. Việc nấu chảy lại oxide nhôm và hỗn hợp gali thành nhôm và gali kim loại và tái tạo chúng thành các điện cực có thể chiếm phần lớn năng lượng đầu vào cho hệ thống, trong khi điện năng sản xuất bởi các tế bào nhiên liệu hiđrô chiếm phần lớn năng lượng đầu ra. Hiệu quả nhiệt động lực học của quá trình nấu chảy nhôm là khoảng 50%. Vì thế, không quá một nửa năng lượng cần để nấu chảy nhôm có thể được phục hồi lại từ các tế bào nhiên liệu.

Hợp kim lỏng:
Người ta cũng gợi ý rằng hợp kim lỏng của gali với thiếc có thể sử dụng để làm mát các chip máy tính thay cho nước. Nó dẫn nhiệt cao hơn nước tới khoảng 65 lần và vì thể khả năng làm mát của nó cũng cao hơn, điều này làm cho nó trở thành một chất làm mát có ưu thế hơn.
Gali lỏng còn dùng trong một số nhiệt kế đo nhiệt độ cao.

Ứng dụng y sinh học:
Hợp kim có điểm eutecti lỏng thấp của gali, indi, thiếc được sử dụng rộng rãi trong một số nhiệt kế y học để thay thế cho nhiệt kế thủy ngân. Hợp kim này, với tên thương mại Galinstan (với "-stan" để chỉ thiếc), có nhiệt độ nóng chảy/đông đặc là −20 °C.
Các muối của gali như gali citrat và Gali(III) nitrat đã từng được dùng như là tác nhân dược phẩm phóng xạ trong chiếu chụp y học hạt nhân. Trong các ứng dụng này, đồng vị phóng xạ như Ga67 được sử dụng. Cơ thể con người tích tụ ion Ga3+ tương tự như việc tích tụ sắt, và vì thế nó tích lũy trong các khu vực viêm nhiễm hay khu vực có sự phân chia tế bào nhanh. Điều này cho phép khu vực đó được chụp lại nhờ các kỹ thuật chụp cắt lớp hạt nhân (xem thêm: chụp cắt lớp bằng gali). Việc sử dụng này đã được thay thế phần lớn bằng florodeoxyglucoza (FDG) trong chụp cắt lớp bằng bức xạ positron (chụp cắt lớp "PET").
Nitrat gali, bằng đường miệng và đường da, được dùng trong điều trị viêm khớp.
Phần lớn các nghiên cứu đều khuyến cáo bêb dùng các hợp kim của gali để thay thế cho hỗn hống nha khoa chứa thủy ngân, nhưng các hợp kim này vẫn chưa được dùng rộng rãi.
Các nghiên cứu đang được tiến hành để xác định xem liệu gali có thể sử dụng được hay không trong phòng chống nhiễm khuẩn ở những người bị xơ nang. Gali về kích thước là tương tự như sắt, thành phần dinh dưỡng cốt yếu cho hô hấp. Khi vi khuẩn, như Pseudomonas, hấp thụ nhầm phải gali thì khả năng hô hấp của chúng bị cản trở và chúng bị tiêu diệt. Cơ chế đằng sau điều này là sắt là nguyên tố hoạt hóa về mặt oxy hóa-khử, cho phép nó vận chuyển các electron trong quá trình hô hấp, trong khi gali lại là nguyên tố không hoạt hóa về mặt oxy hóa khử.

Khác:
Gallat magnesi chứa tạp chất (như ion Mn2+), được sử dụng trong bột phosphor hoạt hóa cực tím.
Phát hiện neutrino. Có lẽ lượng gali nguyên chất lớn nhất được chứa đựng tại một chỗ là máy dò neutrino GALLEX, hoạt động từ đầu thập niên 1990 tại một đường hầm trong núi tại Ý. Cỗ máy này chứa 12,2 tấn gali-71 lỏng. Các neutrino từ Mặt Trời có thể làm cho một số nguyên tử Ga-71 trở thành Ge-71 có tính phóng xạ và từ đó phát hiện được sự có mặt của chúng. Luồng neutrino Mặt Trời được suy ra từ đó hụt so với lý thuyết tới 40%. Điều này vẫn chưa giải thích được cho đến khi người ta chế ra các máy dò neutrino Mặt Trời tốt hơn và / hoặc xây dựng các lý thuyết mới (xem SNO).
Làm nguồn ion kim loại lỏng cho chùm ion hội tụ.

Phòng ngừa
Trong khi được coi là không độc hại, nhưng các dữ liệu về gali là chưa đưa ra kết luận cuối. Một số nguồn cho rằng nó có thể gây ra viêm da do phơi nhiễm kéo dài; nhưng các thử nghiệm khác lại không có phản ứng dương tính. Giống như phần lớn các kim loại khác, gali dạng bột cực mịn mất độ bóng láng của mình mà có màu xám.

Xem thêm
 Hợp chất của gali

Tham khảo

Nguyên tố hóa học
Kim loại yếu
Chất làm mát
Từ gốc Pháp


title: Ibaraki

text:
là một tỉnh của Nhật Bản, thuộc vùng Kantō trên đảo Honshū. Thủ phủ là thành phố Mito.

Địa lý

Tỉnh Ibaraki nằm ở phần phía Đông Bắc của vùng Kantō, trải dài giữa tỉnh Tochigi và biển Thái Bình Dương và giáp ranh về phía Bắc và Nam với tỉnh Fukushima và tỉnh Chiba. Giáp ranh với tỉnh Gunma và tỉnh Saitama về phía Tây Nam. Đa số phần phía Bắc của tỉnh là núi, nhưng phần lớn diện tích tỉnh là đồng bằng với nhiều hồ.

Lịch sử

Tỉnh Ibaraki trước đây được biết đến là tỉnh Hitachi. Năm 1288, tỉnh Hitachi bị hoàng tử Subaru xâm chiếm. Đến năm 1871 thì tỉnh đổi tên thành Ibaraki.

Hành chính

Kinh tế

Vùng có công nghiệp điện, đặc biệt là điện nguyên tử, công nghiệp sản xuất, hóa chất, công nghiệp cơ khí chính xác. Công ty Hitachi được thành lập tại thành phố Ibaraki.

Văn hóa

Giáo dục

Thể thao
Các đội thể thao được liệt kê dưới đây có trụ sở tại Ibaraki.

Bóng đá
 Kashima Antlers (Kashima)
 Mito HollyHock (Mito)
 Đại học Ryutsu Keizai (Ryūgasaki)
Bóng chuyền
 Hitachi Sawa Rivale (Hitachinaka)

Kinh tế ibaraki
Vùng có công nghiệp điện, đặc biệt là điện nguyên tử, công nghiệp sản xuất, hóa chất, công nghiệp cơ khí chính xác. Công ty Hitachi được thành lập tại thành phố Ibaraki.

Tập đoàn Hitachi được thành lập năm 1910 bởi kỹ sư Namihei Odaira. Hitachi còn có khoảng 956 công ty trên toàn thế giới, phạm vi kinh doanh rộng lớn từ điện gia dụng, thiết bị tự động, năng lượng, công nghiệp đến y khoa. Cái tên Hitachi có nghĩa là mặt trời mọc - thể hiện triết lý nền tảng của công ty là góp phần phục vụ cho cộng đồng và xã hội thông qua công nghệ kỹ thuật cao. Mỗi năm Hitachi đã đầu tư hàng ngàn đô la vào các công trình nghiên cứu công nghệ và phát triển sản phẩm mới.

Du lịch:
•    Công viên Kairakuen:   Kairakuen là một trong ba khu vườn lớn và nổi tiếng nhất ở Nhật Bản. Kairakuen đẹp nhất vào đầu mùa xuân với hơn 3000 cây mơ có hoa đang nở rộ. Có hơn 100 giống mơ khác nhau ở Kairakuen

Kể từ khi nó được thành lập bởi Tokugawa Nariaki vào năm 1842, Kairakuen có nghĩa đen là "công viên dành cho tất cả mọi người", kể từ đó nó được công chúng đón nhận. Ngoài việc là một vườn cảnh Nhật Bản, Kairakuen còn có các trò chơi như một công viên hiện đại. Nhưng người dân Nhật cũng như khách tham quan đến Kairakuen chủ yếu để ngắm hoa mơ nở (mùa hoa mơ đến trước mùa hoa anh đào và thông thường là tháng ba). Những nét đặc trưng khác của Kairakuen còn bao gồm một khu rừng tùng, tre, hoa anh đào và đỗ quyên.

•    Núi Tsukuba: là một ngọn núi cao 877 m toạ lạc gần Tsukuba, Nhật Bản. Đây là một trong các núi nổi tiếng nhất của Nhật Bản, đặc biệt nổi tiếng với hai đỉnh của nó, Nyotai-san 877m và Nantai-san 871m. Nhiều người leo "núi tím" mỗi năm để ngắm nhìn toàn cảnh đồng bằng Kantō từ đỉnh núi. Vào những ngày trời quang, quang cảnh trung tâm Tōkyō, hồ Kasumigaura và thậm chí cả núi Fuji có thể thấy từ đỉnh núi này. Phần lớn núi ở Nhật Bản là núi lửa nhưng núi Tsukuba thì lại bao gồm các khu vực đá không núi lửa như đá granite và gabbro. Khu vực xung quanh núi là nơi sản xuất đá granite đẹp.
  ******@@*****

• Công viên Hitachi,hay công viên ven biển Hitachi (国営ひたち海浜公園, Kokuei Hitachi Kaihinkōen?) là một công viên công cộng ở Hitachinaka, Ibaraki, Nhật Bản. Nó có diện tích khoảng 190 ha, với tính năng của công viên hoa nở quanh năm.[1] Công viên đã trở thành một địa điểm nổi tiếng để đi bộ ngắm các loài hoa, với 4,5 triệu bông hoa Baby xanh vào mùa xuân. Ngoài ra, hàng năm công viên có 1 triệu bông hoa Thủy tiên vàng cùng 170 loài hoa tulip và nhiều loại hoa khác. Công viên bao gồm những con đường mòn dành cho người đi xe đạp và đi bộ cùng một công viên giải trí nhỏ có một vòng đu quay lớn.

Đây là nơi tổ chức Festival nhạc Rock tại Nhật Bản, là một sự kiện thường niên được tổ chức vào đầu tháng 8.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Website chính thức của tỉnh(tiếng Anh).
 Báo E-Ibaraki: bài viết và bình luận của người nước ngoài sống ở Ibaraki
 Du lịch Ibaraki

Kanto
Tỉnh của Nhật Bản


title: Avrillé-les-Ponceaux

text:
Avrillé-les-Ponceaux là một xã thuộc tỉnh Indre-et-Loire trong vùng Centre-Val de Loire ở miền trung nước Pháp.

Xem thêm
Commune của tỉnh Indre-et-Loire

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Indre-et-Loire


title: Hyposmocoma empetra

text:
Hyposmocoma empetra là một loài bướm đêm thuộc họ Cosmopterigidae. Nó là loài đặc hữu của Oahu. Loài địa phương ở núi Koolau

Tham khảo

Liên kết ngoài
Insects of Hawaii. Volume 9, Microlepidoptera

Hyposmocoma
Loài đặc hữu của Hawaii