title: Phi kim

text:
Trong hóa học, phi kim (Tiếng Anh: nonmetal) là một nhóm nguyên tố hóa học mà tính kim loại của những nguyên tố này không chiếm ưu thế. Ở điều kiện tiêu chuẩn (298 K và 1 bar), trạng thái vật chất của phi kim đa dạng, từ khí không màu (như hydro) đến chất rắn ánh kim có nhiệt độ nóng chảy cao (như bor). Các electron trong phi kim hoạt động khác với các electron trong kim loại. Trừ một số ngoại lệ, thông thường, các electron của phi kim được cố định tại chỗ, do đó phi kim có tính dẫn nhiệt và dẫn điện kém và các phi kim ở trạng thái rắn thường giòn hoặc vỡ vụn. Còn electron trong kim loại nói chung chuyển động tự do và đây là lý do vì sao mà kim loại là chất dẫn điện tốt và hầu hết kim loại có thể dễ dàng kéo sợi. Các nguyên tử phi kim có độ âm điện từ trung bình đến cao; chúng có xu hướng nhận electron trong các phản ứng hóa học và tạo thành các hợp chất có tính acid.

Hai phi kim, hydro và heli, chiếm khoảng 99% vật chất thông thường trong vũ trụ quan sát được (tính theo khối lượng). Vỏ Trái Đất, khí quyển Trái Đất, đại dương và sinh quyển được cấu tạo phần lớn từ năm nguyên tố phi kim gồm hydro, carbon, nitơ, oxy và silic.

Hầu hết các phi kim có vai trò trong sinh học, công nghệ hoặc ngành nông nghiệp. Các sinh vật sống được cấu tạo gần như hoàn toàn từ các phi kim hydro, oxy, carbon và nitơ. Gần như tất cả các phi kim đều có những ứng dụng riêng trong y học và dược phẩm; laser và ánh sáng; đồ gia dụng trong gia đình.

Thuật ngữ phi kim loại (non-metallic) có từ ít nhất là năm 1566, cho đến nay chưa có định nghĩa chính xác nào được thống nhất rộng rãi về phi kim. Một số nguyên tố có sự pha trộn rõ rệt của tính chất kim loại và phi kim; các nguyên tố nằm giữa ranh giới phi kim–kim loại có thể xếp vào các nhóm khác nhau tùy thuộc vào tiêu chí phân loại. Có 14 nguyên tố luôn được công nhận là phi kim và có 9 nguyên tố nữa có thể xếp vào phi kim hay kim loại tùy thuộc vào tiêu chí xếp loại của bảng tuần hoàn.

Định nghĩa
Phi kim là một nguyên tố hóa học có khối lượng riêng tương đối thấp và độ âm điện từ trung bình đến cao. Nhìn chung, các nguyên tố này không có hoặc ít tính chất của một kim loại hơn như ánh kim, khả năng uốn dẻo kéo sợi, dẫn nhiệt và điện tốt, và độ âm điện thấp. Vì không có định nghĩa chặt chẽ về phi kim nên có thể gặp nhiều biến thể phân loại các nguyên tố là phi kim hay kim loại, phụ thuộc vào tính chất của nguyên tố và quan điểm tính chất đó được coi là biểu hiện của tính chất phi kim hoặc kim loại.

Năm 2020, mặc dù Steudel đã công nhận 23 nguyên tố là phi kim, nhưng vẫn còn nhiều quan điểm gây tranh cãi. 14 chất được chấp nhận một cách rộng rãi gồm hydro, oxy, nitơ, lưu huỳnh; các halogen như fluor, chlor, brom và iod; khí hiếm như heli, neon, argon, krypton, xenon và radon; (Larrañaga và cộng sự).  Các tác giả này công nhận carbon, phosphor và seleni là phi kim, tuy nhiên Vernon trước đó cho rằng ba nguyên tố này được tính là nguyên tố á kim. Các nguyên tố thường được công nhận là á kim gồm bor, silic, germani, arsenic, antimon và teluri do các tiêu chí được sử dụng để phân biệt giữa kim loại và phi kim không đủ để đưa đi đến kết luận. Dưới góc nhìn theo tính chất hóa học, các nguyên tố á kim nêu trên được xếp vào nguyên tố phi kim.

Trong số 118 nguyên tố đã biết, chỉ có 23 nguyên tố có thể được coi là phi kim. Astatin, halogen thứ năm, thường bị bỏ qua do tính hiếm và tính phóng xạ mạnh; Bằng chứng lý thuyết gián tiếp và bằng chứng thực nghiệm cho thấy astatin là một kim loại. Các nguyên tố siêu nặng như copernici (Z = 112) và oganesson (118) có thể là phi kim; nhưng quan điểm này chưa được xác nhận.

Tính chất chung

Tính chất vật lý
Khoảng một nửa số nguyên tố phi kim là khí có màu hoặc không màu; phần còn lại phần lớn là chất rắn có tính ánh kim. Brom là chất lỏng duy nhất dễ bay hơi đến nỗi khi đựng brom thì thường thấy lớp khói của nó bao phủ xung quanh. Lưu huỳnh là phi kim rắn có màu duy nhất. Các phi kim lỏng có tỷ trọng, nhiệt độ nóng chảy và nhiệt độ sôi rất thấp, và là chất dẫn nhiệt và dẫn điện kém. Các nguyên tố phi kim rắn có khối lượng riêng thấp, giòn hoặc dễ gãy, vỡ vụn với độ bền cơ học và cấu trúc thấp. Có thể dẫn điện kém, có thể dẫn điện tốt, tùy vào từng nguyên tố.

Cấu trúc đa dạng và sự sắp xếp liên kết của các phi kim giải thích sự khác biệt về trạng thái vật chất. Những nguyên tử tồn tại dưới dạng nguyên tử rời rạc (ví dụ: xenon) hoặc phân tử (ví dụ: oxy, lưu huỳnh, brom) có xu hướng có nhiệt độ nóng chảy và nhiệt độ sôi thấp khi chúng được giữ với nhau bởi lực phân tán London (London dispersion forces). Đây là một loại lực liên phân tử yếu tác dụng giữa các nguyên tử và phân tử  của chúng, do vậy ở nhiệt độ phòng, chúng là chất khí. Các phi kim tạo thành cấu trúc khổng lồ, chẳng hạn như chuỗi có tới 1.000 nguyên tử (ví dụ: seleni), dạng lớp (ví dụ: carbon) hoặc mạng lưới ba chiều (ví dụ: silic), có nhiệt độ nóng chảy và nhiệt độ sôi cao hơn, vì cần nhiều năng lượng hơn để phá vỡ liên kết cộng hóa trị giữa chúng; do vậy, ở nhiệt độ phòng, chúng đều là chất rắn. Những nguyên tố ở gần bên trái của bảng tuần hoàn, hoặc xa hơn một cột, thường có một số tương tác á kim yếu giữa các phân tử hay các nguyên tử với nhau, phù hợp với tính chất vừa kim loại, vừa phi kim của chúng, gồm bor,  carbon, phosphor,  arsen,  seleni, antimon, teluri, và iod.

Tính dẫn điện, dẫn nhiệt và tính dẻo của phi kim rắn cũng liên quan đến sự sắp xếp cấu trúc bên trong. Trong khi độ dẫn điện và độ dẻo thường liên quan đến sự hiện diện của các electron chuyển động tự do và phân bố đồng đều trong kim loại các electron của phi kim thường thiếu tính linh động như vậy. Các nguyên tố phi kim dẫn điện và dẫn nhiệt tốt chỉ có ở carbon, arsenic và antimon. Mặt khác, tính dẫn nhiệt tốt chỉ có ở các nguyên tố bor, silic, phosphor và germani, dựa trên độ dao động của tinh thể. Độ dẫn điện trung bình có ở nguyên tố bor, silic, phosphor, germani, seleni, teluri và iod. Tính dẻo có ở carbon, phosphor, lưu huỳnh, seleni và các á kim.

Sự khác biệt về tính chất vật lý giữa kim loại và phi kim là do từ các lực nguyên tử bên trong và bên ngoài. Bên trong, điện tích dương có nguồn gốc từ proton trong hạt nhân nguyên tử có tác dụng giữ các electron của vỏ nguyên tử tại chỗ. Bên ngoài, các electron chịu lực hấp dẫn từ proton trong các nguyên tử lân cận. Khi ngoại lực lớn hơn hoặc bằng nội lực, các electron bên ngoài sẽ chuyển động tự do giữa các nguyên tử và mang đặc tính của kim loại, nếu không xảy ra điều này thì nguyên tố sẽ mang đặc tính của phi kim.

Tính chất hóa học

Các phi kim có giá trị độ âm điện từ trung bình đến cao. Trong các phản ứng hóa học, các phi kim có xu hướng tạo thành các hợp chất có tính acid. Ví dụ, các phi kim rắn (bao gồm cả á kim) phản ứng với acid nitric để tạo thành một acid hoặc một oxide acid hoặc có tính acid chiếm ưu thế.

Chúng có xu hướng nhận hoặc chia sẻ electron khi chúng phản ứng, không giống như kim loại có xu hướng "tặng" electron. Cụ thể hơn, với sự ổn định của cấu hình electron của các khí hiếm (có lớp vỏ bên ngoài ổn định), các phi kim nói chung thu được một số electron đủ để tạo cho chúng cấu hình electron của khí hiếm trong khi các kim loại có xu hướng mất electron, nhưng như thế lại là đủ để giúp chúng có cấu hình electron của khí hiếm. Đối với các nguyên tố phi kim, xu hướng này được tóm tắt trong quy tắc nhị tử và quy tắc bát tử (và đối với kim loại thì quy tắc 18 electron ít được tuân thủ chặt chẽ hơn).

Về mặt định lượng, các phi kim hầu hết có năng lượng ion hóa, ái lực electron, giá trị độ âm điện và thế khử chuẩn hơn kim loại. Nói chung, các giá trị này càng cao thì nguyên tố đó càng có nhiều đặc tính của phi kim.

Sự khác biệt hóa học giữa kim loại và phi kim phần lớn phát sinh từ lực hút giữa các hạt proton mang điện tích dương trong hạt nhân của một nguyên tử riêng lẻ và các electron bên ngoài mang điện tích âm. Từ trái sang phải, qua mỗi chu kỳ của bảng tuần hoàn, điện tích hạt nhân tăng khi số proton trong hạt nhân nguyên tử tăng lên. Bán kính nguyên tử giảm dần và điện tích hạt nhân tăng dần sẽ tạo một lực kéo các electron bên ngoài lại gần hạt nhân hơn. Trong kim loại, ảnh hưởng của điện tích hạt nhân nói chung yếu hơn so với phi kim. Trong liên kết hóa học, kim loại có xu hướng cho electron và hình thành các ion mang điện tích dương, trong khi đó phi kim lại có xu hướng nhận electron do điện tích hạt nhân mạnh hơn và hình thành nên các ion mang điện tích âm.

Số lượng các hợp chất được tạo thành bởi phi kim là rất lớn. Trong tài liệu của Số đăng ký CAS ngày 2 tháng 11 năm 2021, trong bảng "top 20" các nguyên tố thường gặp nhất trong 895.501.834 hợp chất được liệt kê, 10 vị trí đầu tiên đều là phi kim. Hydro, carbon, oxy và nitơ được tìm thấy trong phần lớn các hợp chất (80%). Silic, một loại á kim, đứng ở vị trí thứ 11. Sắt là kim loại phổ biến nhất, chiếm 0,14%, đứng ở vị trí thứ 12 trong bảng xếp hạng. Một vài ví dụ về các hợp chất phi kim là: acid boric (), được sử dụng trong men gốm, selenocysteine (), acid amin, phosphor sesquisulfide (P4S3) có trong diêm, và teflon ()n), được sử dụng trong lớp phủ chống dính cho chảo và dụng cụ nấu nướng.

Các biến thể
Các phi kim ở hàng đầu tiên của mỗi khối trong bảng tuần hoàn có tính chất hóa học khá phức tạp. Những ngoại lệ này rất nổi bật ở hydro, bor (cho dù là phi kim hay á kim), carbon, nitơ, oxy và fluor. Ở các hàng sau, phi kim có xu hướng không đồng nhất khi đi dần xuống.

Chu kỳ 1
Chu kỳ 1 có nhiều khác biệt với các chu kỳ còn lại là do cấu hình electron của các nguyên tố. Hydro thường hình thành liên kết cộng hóa trị. Dung dịch có dung môi là nước, nguyên tử hydro mất electron độc thân để tồn tại dưới dạng ion hydro, để lại một proton trần có tính phân cực lớn. Do đó, ion hydro này tự gắn vào cặp electron không liên kết của nguyên tử oxy trong phân tử nước, hình thành nên tính chất của acid và base. Nguyên tử hydro trong phân tử có thể tạo liên kết hydro (một loại liên kết yếu), với nguyên tử hoặc nhóm nguyên tử trong phân tử khác. Sự liên kết như vậy "định hình tính đối xứng lục giác của bông tuyết, hình thành chuỗi xoắn kép của DNA; quy định cấu trúc 3 chiều của protein; và thậm chí còn làm tăng nhiệt độ sôi của nước lên đủ cao để pha một tách trà ngon".

Hydro, heli, và các nguyên tử từ bor đến neon trong bảng tuần hoàn có bán kính nguyên tử nhỏ bất thường. Nguyên nhân là do các phân lớp electron 1s và 2p không có phân lớp 0s và 1p và do đó chúng không chịu lực đẩy electron, không giống như các phân lớp 3p, 4p và 5p của các nguyên tố nặng hơn. Như một hệ quả, năng lượng ion hóa và độ âm điện của nguyên tố này cao bất thường. Bán kính nguyên tử của carbon, nitơ và oxy tạo điều kiện thuận lợi cho việc hình thành liên kết đôi hoặc liên kết ba.

Mặc dù trên cơ sở nhất quán về cấu hình electron thì vị trí của hydro và heli trong bảng tuần hoàn sẽ nằm trên vị trí của nguyên tố s. Đôi khi vị trí hydro ở trên flour, ở nhóm 17 (nhóm VIIA) hơn là trên lithi ở nhóm 1 (nhóm IA). Vị trí của nguyên tố heli thường ở trên neon ở nhóm 18 (nhóm VIIIA), thay vì trên beryl ở nhóm 2 (nhóm IIA).

Chu kỳ 2

Tham khảo

Thư mục

 Abbott D 1966, An Introduction to the Periodic Table, J. M. Dent & Sons, London
 Arblaster JW (ed.) 2018, Selected Values of the Crystallographic Properties of Elements, ASM International, Materials Park, Ohio,
 Atkins PA 2001, The Periodic Kingdom: A Journey Into the Land of the Chemical Elements, Phoenix, London,
 Atkins PA et al. 2006, Shriver & Atkins' Inorganic Chemistry, 4th ed., Oxford University Press, Oxford,
 Atkins PA & Overton T 2010, Shriver & Atkins' Inorganic Chemistry, 5th ed., Oxford University Press, Oxford,
Aylward G and Findlay T 2008, SI Chemical Data, 6th ed., John Wiley & Sons Australia, Milton,
 Bailar JC, Moeller T & Kleinberg J 1965, University Chemistry, DC Heath, Boston
 Bailar JC et al. 1989, Chemistry, 3rd ed., Harcourt Brace Jovanovich, San Diego,
 Barton AFM 2021, States of Matter, States of Mind, CRC Press, Boca Raton,
 Beach FC (ed.) 1911, The Americana: A universal reference library, vol. XIII, Mel–New, Metalloid, Scientific American Compiling Department, New York
 Benner SA, Ricardo A & Carrigan MA 2018, "Is there a common chemical model for life in the universe?", in Cleland CE & Bedau MA (eds.), The Nature of Life: Classical and Contemporary Perspectives from Philosophy and Science, Cambridge University Press, Cambridge,
 Berger LI 1997, Semiconductor Materials, CRC Press, Boca Raton,
 Bertomeu-Sánchez JR, Garcia-Belmar A & Bensaude-Vincent B 2002, "Looking for an order of things: Textbooks and chemical classifications in nineteenth century France", Ambix, vol. 49, no. 3,
 Berzelius JJ & Bache AD 1832, "An essay on chemical nomenclature, prefixed to the treatise on chemistry", The American Journal of Science and Arts, vol. 22
 Billing Metals & Manufacturing, Silicon, Large Collectors sample. Element 14., accessed May 2, 2023
 Bjerrum N 1936, Bjerrum's Inorganic Chemistry, Heinemann, London
 Bodner GM & Pardue HL 1993, Chemistry, An Experimental Science, John Wiley & Sons, New York,
 Bogoroditskii NP & Pasynkov VV 1967, Radio and Electronic Materials, Iliffe Books, London
 Bohlmann R 1992, "Synthesis of halides", in Winterfeldt E (ed.), Heteroatom manipulation, Pergamon Press, Oxford,
 Boise State University 2020, "Cost-effective manufacturing methods breathe new life into black phosphorus research", Micron School of Materials Science and Engineering, accessed July 9, 2021
 Borg RG & Dienes GJ 1992, The Physical Chemistry of Solids, Academic Press, Boston,
 Boyd R 2011, "Selenium stories", Nature Chemistry, vol. 3,
 Boysen B, Cristóbal J & Hilbig J 2020, "Economic and environmental assessment of water reuse in industrial parks: case study based on a Model Industrial Park", Journal of Water Reuse and Desalination, vol. 10, no. 4, pp. 475–489,
 Brady JE & Senese F 2009, Chemistry: The study of Matter and its Changes, 5th ed., John Wiley & Sons, New York,
 Brande WT 1821, A Manual of Chemistry, vol. II, John Murray, London
 Brodsky MH, Gambino RJ, Smith JE Jr & Yacoby Y 1972, "The Raman spectrum of amorphous tellurium", Physica Status Solidi B, vol. 52,
 Brown TL et al. 2014, Chemistry: The Central Science, 3rd ed., Pearson Australia: Sydney,
 Burford N, Passmore J & Sanders JCP 1989, "The preparation, structure, and energetics of homopolyatomic cations of groups 16 (the chalcogens) and 17 (the halogens)", in Liebman JF & Greenberg A (eds.), From atoms to polymers: isoelectronic analogies, VCH, New York,
 Cacace F, de Petris G & Troiani A 2002, "Experimental detection of tetranitrogen", Science, vol. 295, no. 5554,
 Cao C et al. 2021, "Understanding periodic and non-periodic chemistry in periodic tables", Frontiers in Chemistry, vol. 8, no. 813,
 Carapella SC 1968, "Arsenic" in Hampel CA (ed.), The Encyclopedia of the Chemical Elements, Reinhold, New York
 Carmalt CJ & Norman NC 1998, 'Arsenic, antimony and bismuth: Some general properties and aspects of periodicity', in Norman NC (ed.), Chemistry of Arsenic, Antimony and Bismuth, Blackie Academic & Professional, London, pp. 1–38,
 Challoner J 2014, The Elements: The New Guide to the Building Blocks of our Universe, Carlton Publishing Group,
 Chambers E 1743, in "Metal", Cyclopedia: Or an Universal Dictionary of Arts and Sciences (etc.), vol. 2, D Midwinter, London
 Chambers C & Holliday AK 1982, Inorganic Chemistry, Butterworth & Co., London,
 Chand H, Kumar A & Bhumla P 2022, "Scalable production of ultrathin boron nanosheets from a low-cost precursor", Advanced Materials Interfaces, vol. 9, no. 2,
 Charlier J-C, Gonze X, Michenaud J-P 1994, First-principles study of the stacking effect on the electronic properties of graphite(s), Carbon, vol. 32, no. 2, pp. 289–99,
 Chemical Abstracts Service 2021, CAS REGISTRY database as of November 2, Case #01271182
 Cherim SM 1971, Chemistry for Laboratory Technicians, Saunders, Philadelphia,
 Chung DD 1987, "Review of exfoliated graphite", Journal of Materials Science, vol. 22,
 Clugston MJ & Flemming R 2000, Advanced Chemistry, Oxford University Press, Oxford,
 Cockell C 2019, The Equations of Life: How Physics Shapes Evolution, Atlantic Books, London,
 Cook CG 1923, Chemistry in Everyday Life: With Laboratory Manual, D Appleton, New York
 Cotton A et al. 1999, Advanced Inorganic Chemistry, 6th ed., Wiley, New York,
 Cousins DM, Davidson MG & García-Vivó D 2013, "Unprecedented participation of a four-coordinate hydrogen atom in the cubane core of lithium and sodium phenolates", Chemical Communications, vol. 49,
 Cox AN (ed.) 2000, Allen's Astrophysical Quantities, 4th ed., AIP Press, New York,
 Cox PA 1997, The Elements: Their Origins, Abundance, and Distribution, Oxford University Press, Oxford,
 Cox T 2004, Inorganic Chemistry, 2nd ed., BIOS Scientific Publishers, London,
 Crawford FH 1968, Introduction to the Science of Physics, Harcourt, Brace & World, New York
 Crichton R 2012, Biological Inorganic Chemistry: A New Introduction to Molecular Structure and Function, 2nd ed., Elsevier, Amsterdam,
 Cressey D 2010, "Chemists re-define hydrogen bond ", Nature newsblog, accessed August 23, 2017
 Criswell B 2007, "Mistake of having students be Mendeleev for just a day", Journal of Chemical Education, vol. 84, no. 7, pp. 1140–1144,
 Dalakov P, Neuber E & Herzog R 2020, "Innovative neon refrigeration unit operating down to 30 K", MATEC Web of Conferences, vol. 324,
 Dalton L 2019, "Argon reacts with nickel under pressure-cooker conditions", Chemical & Engineering News, accessed November 6, 2019
 Daniel PL & Rapp RA 1976, "Halogen corrosion of metals", in Fontana MG & Staehle RW (eds.), Advances in Corrosion Science and Technology, Springer, Boston,
 de Clave E 1641, New Philosophical Light of True Principles and Elements of Nature, Olivier Devarennes, Paris, accessed February 24, 2022
 de L'Aunay L 1566, Responce au discours de maistre Iacques Grevin, docteur de Paris, qu'il a escript contre le livre de maistre Loys de l'Aunay, medecin en la Rochelle, touchant la faculté de l'antimoine (Response to the Speech of Master Jacques Grévin,... Which He Wrote Against the Book of Master Loys de L'Aunay,... Touching the Faculty of Antimony), De l'Imprimerie de Barthelemi Berton, La Rochelle
 Desai PD, James HM & Ho CY 1984, "Electrical resistivity of aluminum and manganese", Journal of Physical and Chemical Reference Data, vol. 13, no. 4,
 Dingle A 2017, The Elements: An Encyclopedic Tour of the Periodic Table, Quad Books, Brighton,
 Donohue J 1982, The Structures of the Elements, Robert E. Krieger, Malabar, Florida,
 Du Y, Ouyang C, Shi S & Lei M 2010, "Ab initio studies on atomic and electronic structures of black phosphorus", Journal of Applied Physics, vol. 107, no. 9, pp. 093718–1–4,
 Dupasquier A 1844, Traité élémentaire de chimie industrielle, Charles Savy Juene, Lyon
 Earl B & Wilford D 2021, Cambridge O Level Chemistry, Hodder Education, London,
 Edelstein NM & Morrs LR 2009, "Chemistry of the actinide elements", in Nagy S (ed.), Radiochemistry and Nuclear Chemistry: Volume II, Encyclopedia of Life Support Systems, EOLSS Publishers, Oxford, pp. 118–176,
 Edwards PP 2000, "What, why and when is a metal?", in Hall N (ed.), The New Chemistry, Cambridge University, Cambridge, pp. 85–114,
 Edwards PP et al. 2010, "... a metal conducts and a non-metal doesn’t", Philosophical Transactions of the Royal Society A, 2010, vol, 368, no. 1914,
 Edwards PP & Sienko MJ 1983, "On the occurrence of metallic character in the periodic table of the elements", Journal of Chemical Education, vol. 60, no. 9, ,
 Elatresh SF & Bonev SA 2020, "Stability and metallization of solid oxygen at high pressure", Physical Chemistry Chemical Physics, vol. 22, no. 22,
 Elliot A 1929, "The absorption band spectrum of chlorine", Proceedings of the Royal Society A, vol. 123, no. 792, pp. 629–644,
 Emsley J 1971, The Inorganic Chemistry of the Non-metals, Methuen Educational, London,
 Emsley J 2011, Nature's Building Blocks: An A–Z Guide to the Elements, Oxford University Press, Oxford,
 Encyclopædia Britannica 2021, Periodic table, accessed September 21, 2021
 Errandonea D 2020, "Pressure-induced phase transformations", Crystals, vol. 10,
 Evans RC 1966, An Introduction to Crystal Chemistry, 2nd ed., Cambridge University, Cambridge
 Faraday M 1853, The Subject Matter of a Course of Six Lectures on the Non-metallic Elements, (arranged by John Scoffern), Longman, Brown, Green, and Longmans, London
 Florez et al. 2022, From the gas phase to the solid state: The chemical bonding in the superheavy element flerovium, The Journal of Chemical Physics, vol. 157, 064304,
 Fortescue JAC 2012, Environmental Geochemistry: A Holistic Approach, Springer-Verlag, New York,
 Fox M 2010, Optical Properties of Solids, 2nd ed., Oxford University Press, New York,
 Fraps GS 1913, Principles of Agricultural Chemistry, The Chemical Publishing Company, Easton, PA
 Fraústo da Silva JJR & Williams RJP 2001, The Biological Chemistry of the Elements: The Inorganic Chemistry of Life, 2nd ed., Oxford University Press, Oxford,
 Gaffney J & Marley N 2017, General Chemistry for Engineers, Elsevier, Amsterdam,
 Gardner AJ & Menon DK 2018, "Moving to human trials for argon neuroprotection in neurological injury: A narrative review", British Journal of Anaesthesia, vol. 120, no. 4, pp. 453–468,
 Gargaud M et al. (eds.) 2006, Lectures in Astrobiology, vol. 1, part 1: The Early Earth and Other Cosmic Habitats for Life, Springer, Berlin,
 Glinka N 1958, General chemistry, Sobolev D (trans.), Foreign Languages Publishing House, Moscow
 Godfrin H & Lauter HJ 1995, "Experimental properties of 3He adsorbed on graphite", in Halperin WP (ed.), Progress in Low Temperature Physics, volume 14, Elsevier Science B.V., Amsterdam,
Godovikov AA & Nenasheva N 2020, Structural-chemical Systematics of Minerals, 3rd ed., Springer, Cham, Switzerland,
 Goodrich BG 1844, A Glance at the Physical Sciences, Bradbury, Soden & Co., Boston
 Government of Canada 2015, Periodic table of the elements, accessed August 30, 2015
 Greenwood NN & Earnshaw A 2002, Chemistry of the Elements, 2nd ed., Butterworth-Heinemann,
 Grochala W 2018, "On the position of helium and neon in the Periodic Table of Elements", Foundations of Chemistry, vol. 20, pp. 191–207,
 Gusmão R, Sofer Z & Pumera M 2017, "Black phosphorus rediscovered: From bulk material to monolayers", Angewandte Chemie International Edition, vol. 56, no. 28,
 Hampel CA & Hawley GG 1976, Glossary of Chemical Terms, Van Nostrand Reinhold, New York,
 Hanley JJ & Koga KT 2018, "Halogens in terrestrial and cosmic geochemical systems: Abundances, geochemical behaviours, and analytical methods" in The Role of Halogens in Terrestrial and Extraterrestrial Geochemical Processes: Surface, Crust, and Mantle, Harlov DE & Aranovich L (eds.), Springer, Cham,
 Hare RA & Bache F 1836, Compendium of the Course of Chemical Instruction in the Medical Department of the University of Pennsylvania, 3rd ed., JG Auner, Philadelphia
 Hein M & Arena S 2013, Foundations of College Chemistry, John Wiley & Sons,
 Hengeveld R & Fedonkin MA 2007, "Bootstrapping the energy flow in the beginning of life", Acta Biotheoretica, vol. 55,
 Herman ZS 1999, "The nature of the chemical bond in metals, alloys, and intermetallic compounds, according to Linus Pauling", in Maksić, ZB, Orville-Thomas WJ (eds.), 1999, Pauling's Legacy: Modern Modelling of the Chemical Bond, Elsevier, Amsterdam,
 Hermann A, Hoffmann R & Ashcroft NW 2013, "Condensed astatine: Monatomic and metallic", Physical Review Letters, vol. 111,
 Hérold A 2006, "An arrangement of the chemical elements in several classes inside the periodic table according to their common properties", Comptes Rendus Chimie, vol. 9, no. 1,
 Herzfeld K 1927, "On atomic properties which make an element a metal", Physical Review, vol. 29, no. 5,
 Hill G & Holman J 2000, Chemistry in Context, 5th ed., Nelson Thornes, Cheltenham,
 Hill G, Holman J & Hulme PG 2017, Chemistry in Context, 7th ed., Oxford University Press, Oxford,
 Holderness A & Berry M 1979, Advanced Level Inorganic Chemistry, 3rd ed., Heinemann Educational Books, London,
 Höll, Kling & Schroll E 2007, "Metallogenesis of germanium—A review", Ore Geology Reviews, vol. 30, nos. 3–4, pp. 145–180,
 Homberg W 1708, "Des essais de chimie", in Histoire de l'Académie Royale des Sciences: Avec les Memoires de Mathematique & de Physique, L'Académie, Paris
 Horvath AL 1973, "Critical temperature of elements and the periodic system", Journal of Chemical Education, vol. 50, no. 5,
 House JE 2008, Inorganic Chemistry, Elsevier, Amsterdam,
 Housecroft CE & Sharpe AG 2008, Inorganic Chemistry, 3rd ed., Prentice-Hall, Harlow,
 Howe-Grant MI (ed.) 1995, Fluorine Chemistry: A Comprehensive Treatment, John Wiley and Sons, New York, p. 17,
 Hu Z, Shen Z & Yu JC 2017, "Phosphorus containing materials for photocatalytic hydrogen evolution", Green Chemistry, vol. 19, no. 3, pp. 588–613,
 Hurlbut Jr CS 1961, Manual of Mineralogy, 15th ed., John Wiley & Sons, New York
 Hussain et al. 2023, "Tuning the electronic properties of molybdenum di-sulphide monolayers via doping using first-principles calculations", Physica Scripta, vol. 98, no. 2,
 IUPAC Periodic Table of the Elements, accessed October 11, 2021
 Janas D, Cabrero-Vilatela, A & Bulmer J 2013, "Carbon nanotube wires for high-temperature performance", Carbon, vol. 64, pp. 305–314,
 Jenkins GM & Kawamura K 1976, Polymeric Carbons—Carbon Fibre, Glass and Char, Cambridge University Press, Cambridge,
 Jentzsch AV & Matile S 2015, "Anion transport with halogen bonds", in Metrangolo P & Resnati G (eds.), Halogen Bonding I: Impact on Materials Chemistry and Life Sciences, Springer, Cham,
 Johnson D (ed.) 2007, Metals and Chemical Change, RSC Publishing, Cambridge,
 Johnson RC 1966, Introductory Descriptive Chemistry, WA Benjamin, New York
 Jolly WL 1966, The Chemistry of the Non-metals, Prentice-Hall, Englewood Cliffs, New Jersey
 Jones BW 2010, Pluto: Sentinel of the Outer Solar System, Cambridge University, Cambridge,
 Kaiho T 2017, Iodine Made Simple, CRC Press, e-book,
 Keeler J & Wothers P 2013, Chemical Structure and Reactivity: An Integrated Approach, Oxford University Press, Oxford,
 Kendall EA 1811, Pocket Encyclopædia, 2nd ed., vol. III, Longman, Hurst, Rees, Orme, and Co., London
 Kernion MC & Mascetta JA 2019, Chemistry: The Easy Way, 6th ed., Kaplan, New York,
 Khan N 2001, An Introduction to Physical Geography, Concept Publishing, New Delhi,
 Kim MG 2000, "Chemical analysis and the domains of reality: Wilhelm Homberg's Essais de chimie, 1702–1709", Studies in History and Philosophy of Science Part A, vol. 31, no. 1, pp. 37–69,
formation", Glass and Ceramics, vol. 17, no. 11,
 Siekierski S & Burgess J 2002, Concise Chemistry of the Elements, Horwood Press, Chichester,
</span>Strathern P 2000, Mendeleyev's dream: The Quest for the Elements, Hamish Hamilton, London,
 Su et al. 2020, "Advances in photonics of recently developed Xenes", Nanophotonics, vol. 9, no. 7,
 Suresh CH & Koga NA 2001, "A consistent approach toward atomic radii”, Journal of Physical Chemistry A, vol. 105, no. 24.
Journal of Propulsion and Power, vol. 36, no. 1, pp. Journal of Propulsion and Power,
 Yamaguchi M & Shirai Y 1996, "Defect structures", in Stoloff NS & Sikka VK (eds.), Physical Metallurgy and Processing of Intermetallic Compounds, Chapman & Hall, New York,
 Yang J 2004, "Theory of thermal conductivity", in Tritt TM (ed.), Thermal Conductivity: Theory, Properties, and Applications, Kluwer Academic/Plenum Publishers, New York, pp. 1–20, ,
 Yoder CH, Suydam FH & Snavely FA 1975, Chemistry, 2nd ed, Harcourt Brace Jovanovich, New York,
 Young JA 2006, "Iodine", Journal of Chemical Education, vol. 83, no. 9,
 Young et al. 2018, General Chemistry: Atoms First, Cengage Learning: Boston,
 Yousuf M 1998, "Diamond anvil cells in high-pressure studies of semiconductors", in Suski T & Paul W (eds.), High Pressure in Semiconductor Physics II, Semiconductors and Semimetals, vol. 55, Academic Press, San Diego,
 Zhao J, Tu Z & Chan SH 2021, "Carbon corrosion mechanism and mitigation strategies in a proton exchange membrane fuel cell (PEMFC): A review", Journal of Power Sources, vol. 488, #229434,
 Zhao Z, Zhang H, Kim D. et al. 2017, "Properties of the exotic metastable ST12 germanium allotrope", Nature Communications, vol. 8, article no. 13909, , ,
 Zhigal'skii GP & Jones BK 2003, The Physical Properties of Thin Metal Films, Taylor & Francis, London,
 Zhu W 2020, Chemical Elements In Life, World Scientific, Singapore,
 Zhu et al. 2014, "Reactions of xenon with iron and nickel are predicted in the Earth's inner core", Nature Chemistry, vol. 6, ,
 Zumdahl SS & DeCoste DJ 2010, Introductory Chemistry: A Foundation, 7th ed., Cengage Learning, Mason, Ohio,

Bảng tuần hoàn
Phi kim


title: Tạp chí Cửa Việt

text:
Cửa Việt là tạp chí của Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh Quảng Trị xuất bản sau khi tách khỏi tỉnh Bình Trị Thiên. Xuất hiện trong thời ký bắt đầu "Đổi Mới" và "Cởi Mở" tại Việt Nam, tạp chí này nhanh chóng quy tụ được nhiều cây bút có tư tưởng đổi mới có tên tuổi và được độc giả mến mộ, tìm đọc nhất trong nước lúc đó. Tuy nhiên, sau đó Cửa Việt bị tạm dừng hoạt động, số cuối của bộ đầu tiên là số 17 xuất bản tháng 10 năm 1992. Đến năm 1994, tạp chí Cửa Việt sáp nhập với tạp chí Văn hóa Quảng Trị để tái bản bộ mới và liên tục phát hành đến nay, định kỳ hàng tháng. Từ năm 2021, ngoài số báo hằng tháng, mỗi quý tạp chí xuất bản thêm một số tạp chí Cửa Việt chuyên đề khổ lớn 20x29.

Lịch sử hình thành và phát triển
Tháng 7 năm 1989, tỉnh Quảng Trị được tái lập. Cùng với việc hình thành đầy đủ các sở, ban ngành, đoàn thể của tỉnh, Sở Văn hoá Thông tin và Hội Văn học Nghệ thuật Quảng Trị cũng đã được thành lập. Đại hội Thành lập Hội Văn học Nghệ thuật Quảng trị đã được tổ chức tại Thị xã Quảng Trị. Ban Chấp hành lâm thời của Hội do Nhà văn Hoàng Phủ Ngọc Tường làm Tổng thư kí. Từ đây, văn nghệ sĩ Quảng Trị đã thật có được ngôI nhà chung để cùng nhau lao động sáng tạo.

Giai đoạn này cũng là thời điểm công cuộc đổi mới đất nước do Đảng khởi xướng và lãnh đạo đã bắt đầu thấm sâu vào đời sống xã hội. Trước yêu cầu bức thiết của đời sống văn hoá văn nghệ tỉnh nhà, tạp chí Cửa Việt đã ra đời. Đây là diễn đàn chính thức của Văn nghệ sĩ Quảng Trị và cũng là nơi ươm mầm cho nhiều tài năng sáng tạo lâu dài cho quê hương. Ngoài việc giới thiệu các sáng tác Văn học Nghệ thuật trên tất cả cấc chuyên ngành như văn học, sân khấu, hội hoạ, nhiếp ảnh, âm nhạc…tạp chí Cửa Việt còn đảm nhận chức năng sưu tầm. nghiên cứu, giới thiệu bản sắc văn hoá Quảng Trị đến với bạn đọc cả nước và quốc tế. Cửa Việt đã trở thành cửa ngõ giao lưu kết bạn với đội ngũ văn nghệ sĩ , các nhà nghiên cứu lich sử văn hoá trên khắp mọi miền dất nước.

Giai đoạn 1990 - 1992 (còn được gọi là Cửa Việt bộ cũ)

Chỉ một thời gian ngắn sau khi lập lại tỉnh Quảng Trị, UBND tỉnh đã có quyết định thành lập tạp chí Cửa Việt với tôn chỉ mục đích là diễn đàn văn học nghệ thuật của văn nghệ sĩ Quảng trị, nơi giao lưu, gặp gỡ cùng bạn bè văn nghệ cả nước và cũng là mảnh đất ươm tài năng cho sự nghiệp sáng tạo trên mảnh đất sâu nặng nghĩa tình.

Tạp chí Cửa Việt trực thuộc Hội VHNT Quảng Trị. Nhà văn Hoàng Phủ Ngọc Tường được bổ nhiệm làm Tổng biên tập. Nhà văn Nguyễn Quang Lập làm phó Tổng biên tập.

Trụ sở Tạp chí Cửa Việt đặt tại Thị xã Quảng Trị. Cửa Việt bộ cũ đã tồn tại gần 3 năm, xuất bản 17 số.

- Thời kỳ đầu, Cửa Việt xuất bản 2 tháng/ số với giấy phép tạm thời cấp theo từng số của Bộ Thông tin, sau đó là Bộ Văn hoá Thông tin, Thể thao và Du lịch. Năm 1990 xuất bản 5 số, khổ 16x24, 96 trang. Năm 1991: xuất bản 6 số.

- Năm 1992: xuất bản 6 số theo giấy phép thường xuyên của Bộ Văn hoá thông tin Thể thao và Du lịch với 1số/tháng.

Đình bản

Tháng 10/1992, sau khi số 17 được xuất bản, Tạp chi Cửa Việt tạm thời đình bản để củng cố tổ chức toà soạn. Đây là giai đoạn đầu của thời kỳ đổi mới nên nhiều vấn đề về tự do, dân chủ trong sáng tác văn nghệ cũng như trong đời sống xã hội đang mày mò, thể nghiệm cả đối với văn nghệ sĩ lẫn công chúng. Tạp chí Cửa Việt bị đình bản được coi như một “ tai nạn” nghề nghiệp, nó càng đúc rút thêm cho những người làm báo văn nghệ nhiều bài học bổ ích.

Chỉ với 17 số đầu tiên ra mắt bạn đọc, nhưng Cửa Việt ( bộ cũ) đã tạo được một dấu ấn rõ nét trong lòng bạn đọc cả nước. Với khát vọng đổi mới và mở cửa, Ban biên tập Cửa Việt đã cố gắng tập họp được một số bạn đọc, bạn viết có bản sắc, giọng nói riêng, tạo nên một tạp chí văn nghệ khá sôI động.

Giai đoạn 1994 – 1998 (Cửa Việt bộ mới)

Tháng 4/1994, UBND tỉnh đã có quyết định sáp nhập Tạp chí Cửa Việt và Tạp chí Văn hoá Quảng Trị thành một đơn vị lấy tên Tạp chí Cửa Viêt nhưng trực thuộc Sở Văn hoá Thông tin.

Nhà văn Xuân Đức (TBT tạp chí Văn hóa Quảng Trị) giữ chức Tổng biên tập.

Trụ sở Tạp chí Cửa Việt  bộ mới) ở 27 Trần Hưng Đạo, thị xã Đông Hà.

Tạp chí Cửa Việt (bộ mới) đã cố gắng duy trì và phát triển ngày càng rộng rãi đội ngũ cộng tác viên trong tỉnh cũng như cả nước, không ngừng nâng cao chất lượng bài vở và mỹ thuật trình bày, tìm nhiều giảI pháp phát hành với số lượng ổn định. Với định kỳ xuất bản 1 số/tháng, số lượng được duy tưồit 1500 đến 2000 bản/số, có thể khẳng định Tạp chí Cửa Viêt đã trở thành một tờ báo văn nghệ địa phương có số lượng phát hành lớn.

Đầu năm 1995, nhà văn Xuân Đức được bổ nhiệm làm Giám đốc Sở Văn hoá thông tin. Nhà thơ Lê thị Mây từ Tạp chí Sông Hương được mời chuyển về Quảng Trị để làm phó Tổng biên tập, rồi sau đó bổ nhiệm làm Tổng biên tập Tạp chí Cửa Việt thay nhà văn Xuân Đức.

Nhà văn Cao Hạnh được điều động từ Trung tâm Văn hoá thông tin về giữ chức phó Tổng biên tập.

Từ khi Cửa Việt (bộ mới) ra đời cho đến tháng 3/1998 trước khi chuyển chủ quản trở về Hội VHNT, đã xuất bản 47 số.

Giai đoạn 1998 đến nay.

Thể theo nguyện vọng của tất cả Hội viên Hội VHNT, căn cứ vào tình hình ổn định của đơn vị, ngày 11/3/1998, Tạp chí Cửa Việt được chuyển giao trách nhiệm chủ quản trở về Hội Văn học nghệ thuật tỉnh.

Nhà văn Cao Hạnh được bổ nhiệm Tổng biên tập. Nhà nghiên cứu Văn hoá dân gian Y Thi làm phó tổng biên tập.

Năm 2013, nhà văn Thùy Liên (Thư ký tòa soạn) được bổ nhiệm Tổng biên tập.

Năm 2020, nhà văn Đoàn Phương Nam được điều động từ Sở Thông tin và truyền thông Quảng Trị về và bổ nhiệm Tổng biên tập.

Tạp chí Cửa Việt đến nay (4/2022) đã xuất bản đến số 331 số hằng tháng, dung lượng 96 trang, kích thước 14x24cm. Số báo hằng quý Cửa Việt chuyên đề đã có 4 số phát hành, dung lượng 60 trang, kích thước 20x29.

Trụ sở hiện nay: 128 Trần Hưng Đạo, thành phố Đông Hà

Ban biên tập
Tạp chí hoạt động theo giấy phép của Bộ Thông tin Việt Nam (2 số đầu giấy phép số 83/BTT cấp ngày 15 năm 2 năm 1990, từ số 3 giấy phép số 25/BC-GPXB của Bộ Văn hóa-ThôngTin-Thể thao và Du lịch cấp ngày 17 năm 4 năm 1990), định kỳ 2 tháng một số. Số 1 được xuất bản tháng 2 năm 1990.

Ban biên tập bộ đầu tiên
được ghi ở trang bìa 2 như sau:
 Hoàng Phủ Ngọc Tường (Tổng biên tập)
 Nguyễn Quang Lập (Phó Tổng biên tập)
 Lê Anh
 Trương Bé
 Xuân Đàm
 Xuân Đức
 Sĩ Sô
 Hoàng Phủ Ngọc Phan (TP. Hồ Chí Minh)
 Nguyễn Trọng Tạo (Huế)
 Ngô Thảo (Hà Nội)
 Y Thi (Trưởng ban trị sự)
 Trình bày mỹ thuật: Nguyễn Trọng Tạo

Tổng biên tập xưa và nay
 Hoàng Phủ Ngọc Tường
 Lê Thị Mây
 Xuân Đức
 Cao Hạnh
 Thùy Liên
 Đoàn Phương Nam

Nhận định
Từ năm 1990 - 1992, chia lại tỉnh, Nhà văn Hoàng Phủ Ngọc Tường là Tổng Biên tập Tạp chí Cửa Việt. Tuy là Tạp chí văn nghệ của một tỉnh lẻ nơi miền Trung heo hút, thế mà Hoàng Phủ Ngọc Tường đã biến nó thành một tạp chí được độc giả mến mộ, tìm đọc nhất trong nước lúc đó. Vì Tạp chí đã thể hiện được một quan điểm sáng tác mới mẻ theo ý tưởng tự do sáng tạo, nói thẳng nói thật vì sự tiến bộ xã hội, vì văn minh đất nước. Rất nhiều những cây bút có tư tưởng đổi mới có tên tuổi từ Hà Nội, Sài Gòn, Paris như Hoàng Ngọc Hiến, Phạm Xuân Nguyên, Hoàng Cầm, Vương Trí Nhàn, Nguyễn Thị Hoàng, Lữ Phương, Trần Độ, Lê Bá Đảng, Bùi Minh Quốc, Phùng Quán đã gửi bài đăng tạp chí. Mới 17 số, Tạp chí Cửa Việt đã làm cho những người quản lý Văn nghệ theo lối cũ chưa đồng tình và yê cầu đình bản.

Thành tích
Tạp chí Cửa Việt đã nhận được nhiều bằng khen, giấy khen, giải thưởng của các cấp, các ngành.

Năm 2018: Bằng khen của Chính phủ.

Năm 2021: Giải khuyến khích bìa báo tết ấn tượng do Hội Nhà báo Việt Nam trao tặng.

Chú thích

Liên kết ngoài
 Website chính thức

Cửa Việt


title: Ceratina darwini

text:
Ceratina darwini là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Friese mô tả khoa học năm 1910.

Chú thích

Tham khảo

Ceratina
Động vật được mô tả năm 1910


title: Lyria lyraeformis

text:
Lyria lyraeformis là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Volutidae, họ ốc dừa.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Lyria
Volutidae


title: Chiến tranh Nga-Thổ Nhĩ Kỳ (1768–1774)

text:
Chiến tranh Nga-Thổ Nhĩ Kỳ (1768–1774) là một trong những cuộc chiến tranh giữa đế quốc Nga và đế quốc Ottoman vào thế kỷ 18. Nước Nga thắng trận và xâm lược miền Nam Ukraina, miền Bắc Kavkaz, buộc Hãn quốc Krym phải thần phục.

Bối cảnh lịch sử
Cuộc chiến tranh này xảy ra sau một loạt căng thẳng về vấn đề kế thừa Vương quốc Ba Lan. Tầng lớp quý tộc Ba Lan đã xung đột với vua Stanislaus Augustus Poniatowski, người tình cũ của Nữ hoàng Nga thời bấy giờ là Ekaterina II Đại đế (được mệnh danh là "Semiramis của phương Bắc"). Vị vua này là kẻ không có năng lực, ông phải dựa dẫm và sự trợ giúp về quân sự của chính phủ Nga hoàng.

Một chi đội Cossack trong Quân đội Nga hoàng đã tiến vào thị trấn Balta thuộc Đế quốc Ottoman, trong khi truy kích lực lượng Liên mang Bar của nhân dân Ba Lan. Triều đình Ottoman tố cáo chi đội này đã tàn sát thần dân Thổ tại thị trấn Balta, tuy nhiên, lời buộc tội ấy bị chính phủ Nga hoàng phủ nhận

Chiến tranh bùng nổ
Sau vụ xô xát tại biên giới Balta, Sultan Mustafa III tuyên chiến với nước Nga vào ngày 25 tháng 9 năm 1768. Nước Thổ thành lập liên minh với lực lượng khởi nghĩa "Liên minh Bar" của người Ba Lan. Trong khi đó, Vương quốc Anh đứng về phía Nga, họ gửi cố vấn đến giúp Hải quân Đế quốc Nga.

Tướng Aleksandr Vasilyevich Suvorov đã xua quân dập tắt phong trào khởi nghĩa Ba Lan. Sau đó, ông được chuyển đến chiến trường Thổ Nhĩ Kỳ. Tại đây, trong các năm 1773 - 1774, ông đánh tan nát quân Thổ trong nhiều trận chiến lớn nhỏ, tiếp nối chiến thắng vang dội của Nguyên soái - Bá tước Pyotr Aleksandrovich Rumyantsev trong những trận chiến tại Larga và Kagul.

Nhưng Hải quân Baltic trên Địa Trung Hải của người Nga, dưới sự chỉ huy của Aleksey Grigoryevich Orlov, còn giành những chiến thắng ngoạn mục hơn. Vào năm 1770, nhân dân Hy Lạp phất cờ khởi nghĩa chống triều đình Ottoman, Hải quân Nga cùng quân Cách mạng Hy Lạp tiêu diệt hoàn toàn Hải quân Thổ Nhĩ Kỳ trong trận chiến Chesma. Song, Quân đội Ottoman đã đàn áp được cuộc khởi nghĩa Hy Lạp. (Xem thêm: Chiến tranh giành độc lập Hy Lạp)

Mặc dù đại thắng trên biển, Quân đội Nga không thể chiếm được kinh đô Constantinopolis. Quân đội Thổ đã tăng cường phòng thủ trên vùng biển Dardanelles và Bosphorus, với sự trợ giúp của cố vấn quân sự người Pháp là François Baron de Tott.

Lập lại hoà bình
Vào ngày 21 tháng 7 năm 1774, Đế quốc Ottoman ký kết Hiệp ước Kuçuk Kainarji với Đế quốc Nga. Theo Hiệp ước này, Hãn quốc Krym chính thức giành độc lập, nhưng trên thực tế là nước chư hầu của Nga hoàng. Nước Nga nhận lấy chiến phí bao gồm 4.5 triệu rúp, cùng với hai cảng chủ chốt giúp họ mở rộng tầm nhìn ra Hắc Hải.

Chú thích

Xung đột thế kỷ 18
Hãn quốc Krym
Lịch sử Krym
Chiến tranh liên quan tới Ba Lan
Chiến tranh-Nga-Thổ Nhĩ Kỳ
Chiến tranh thời cận đại
Xung đột năm 1768
Xung đột năm 1769
Xung đột năm 1770
Xung đột năm 1771
Xung đột năm 1772
Xung đột năm 1773
Xung đột năm 1774


title: Bissières

text:
Bissières là một xã ở tỉnh Calvados, thuộc vùng Normandie ở tây bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Calvados

Tham khảo

Bissieres


title: Palaeorhiza sedlaceki

text:
Palaeorhiza sedlaceki là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Hirashima mô tả khoa học năm 1982.

Chú thích

Tham khảo

Palaeorhiza
Động vật được mô tả năm 1982


title: Tarbosaurus

text:
Tarbosaurus ( ; nghĩa là "thằn lằn khủng khiếp") là một chi khủng long chân thú (Theropoda) thuộc họ Tyrannosauridae từng phát triển mạnh ở châu Á trong khoảng 70 đến 65 triệu năm trước, vào Hậu Phấn trắng. Hoá thạch được tìm thấy tại Mông Cổ, và các mẩu hoá thạch rời rạc được tìm thấy xa hơn ở Trung Quốc. Mặc dù nhiều danh pháp loài đã được đặt ra, nhưng các nhà cổ sinh vật học hiện đại chỉ công nhận có một loài, T. bataar, là hợp lệ. Một số chuyên gia cho rằng loài này thực sự là một đại diện ở châu Á chi Tyrannosaurus, nếu đúng như vậy, điều này sẽ khiến Tarbosaurus không còn là một chi hợp lệ. Ngay cả khi không được coi là đồng nghĩa thì Tarbosaurus và Tyrannosaurus vẫn được coi là có quan hệ họ hàng gần. Một số tác giả cho rằng Alioramus, một chi cũng từng sinh sống ở Mông Cổ, có họ hàng gần gũi nhất với Tarbosaurus. Giống như hầu hết các loài Tyrannosauridae đã được phát hiện, Tarbosaurus là loài ăn thịt dữ dằn, nặng tới 6 tấn và có khoảng 60 chiếc răng lớn sắc nhọn. Nó có một cơ chế khóa độc đáo duy nhất ở hàm dưới của nó và tỷ lệ chi trước so với cơ thể nhỏ nhất trong số các loài thuộc họ Tyrannosauridae, nổi tiếng với các chi trước nhỏ bất cân xứng và có hai ngón.

Tarbosaurus sống ở nơi hay ngập lụt dọc theo các con sông. Trong môi trường này, nó là loài ăn thịt hàng đầu, nằm ở đỉnh của chuỗi thức ăn, có lẽ là săn bắt các loài khủng long lớn khác như Saurolophus (họ Hadrosauridae) hoặc khủng long chân thằn lằn (Sauropoda) như Nemegtosaurus (họ Nemegtosauridae). Tarbosaurus được thể hiện rõ ràng trong các hồ sơ hóa thạch, được biết đến từ hàng chục mẫu vật, bao gồm cả một số hộp sọ và bộ xương hoàn chỉnh. Các dấu tích này cho phép các nghiên cứu khoa học tập trung vào phát sinh chủng loài, cơ chế hộp sọ, và cấu trúc bộ não của nó.

Mô tả

Mặc dù có kích thước nhỏ hơn Tyrannosaurus nhưng Tarbosaurus vẫn là một trong những loài lớn nhất trong họ Tyrannosauridae. Kích thước lớn nhất được biết đến là vào khoảng 10 đến 12 mét (30 tới 40 ft). Khối lượng của một cá thể trưởng thành được coi là tương đương hoặc nhỏ hơn một chút so với khủng long bạo chúa.

Hộp sọ lớn nhất của loài Tarbosaurus được biết đến có kích thước hơn 1,3 m (4 ft), lớn hơn tất cả các loài khác trong họ Tyrannosauridae, ngoại trừ khủng long bạo chúa. Xương sọ cao, giống như khủng long bạo chúa, nhưng không rộng, đặc biệt là hướng về phía sau. Rìa hộp sọ không được mở rộng có nghĩa là mắt của Tarbosauruskhông phải đối mặt trực tiếp về phía trước, cho thấy rằng tầm nhìn của nó không bằng khủng long bạo chúa. Có nhiều lỗ hổng lớn trong hộp sọ làm giảm trọng lượng của nó. Với khoảng từ 58 cho đến 64 răng hàm, nhiều hơn một chút so với khủng long bạo chúa nhưng lại ít hơn so với vài loài Tyrannosauridae nhỏ hơn như Gorgosaurus và Alioramus. Hầu hết các răng của nó có hình bầu dục ở mặt cắt ngang, mặc dù những chiếc răng trước hàm ở mũi có mặt cắt ngang hình chữ D. Kiểu sắp xếp răng này là đặc trưng của họ. Răng dài nhất là thuộc hàm trên (xương hàm trên), với thân răng dài đến 85 mm (3,3 in). Ở hàm dưới, một chóp trên bề mặt ngoài của xương góc khớp nối với phía sau của xương răng cưa, tạo ra một kết cấu khóa duy nhất của Tarbosaurus và Alioramus. Nhiều loài Tyrannosauridae khác không có chóp răng này nhưng lại có sự linh hoạt hơn ở hàm dưới.

Tyrannosauridae có thay đổi nhỏ trong hình dáng cơ thể, và Tarbosaurus cũng không là ngoại lệ. Phần đầu được hỗ trợ bởi một đoạn cổ hình chữ S, trong khi phần còn lại của cột sống, bao gồm cả đuôi, được cấu trúc theo chiều ngang. Tarbosaurus có chi trước nhỏ, và có tỷ lệ kích thước cơ thể nhỏ nhất so với tất cả các thành viên khác trong họ. Tay có hai vuốt, cộng thêm thêm một xương bàn tay thứ ba được tìm thấy ở một số mẫu vật, tương tự như các chi khác có liên quan chặt chẽ. Holtz đã cho rằng Tarbosaurus cũng có một ngón tay IV-I như Khủng long chân thú "tiếp tục phát triển" hơn so với nhiều loài Tyrannosauridae khác. Xương bàn tay thứ hai trong số các mẫu Tarbosaurus được ông nghiên cứu có kích thước nhỏ hơn hai lần so với chiều dài của xương bàn tay đầu tiên (nhiều loài khác trong họ Tyrannosauridae cũng có xương bàn tay thứ hai có chiều dài gấp đôi chiều dài của xương bàn tày đầu tiên). Ngoài ra, xương bàn tay thứ ba của Tarbosaurus có tỷ lệ ngắn hơn so với các loài Tyrannosauridae khác; một vài loài khác trong họ Tyrannosauridae như Albertosaurus hay Daspletosaurus đều có xương bàn tay thứ ba dài hơn xương bàn tay thứ nhất, trong khi các mẫu vật Tarbosaurus được nghiên cứu bởi Holtz, xương bàn tay thứ ba đều ngắn hơn những cái trước.

Trái ngược với chi trước, chi sau của Tarbosaurus có ba ngón dài và dày, hỗ trợ cơ thể trong tư thế đứng bằng hai chân. Đuôi dài và nặng phục vụ như là một đối trọng với đầu, thân và đặt trọng tâm trên hông.

Phân loại và phương pháp phân loại

Tarbosaurus được phân loại là một loại khủng long chân thú trong phân họ Tyrannosaurinae thuộc họ Tyrannosauridae. Các thành viên khác bao gồm Tyrannosaurus và Daspletosaurus có trước đó, cả hai đều từ Bắc Mỹ, và cũng có thể là chi Alioramus ở Mông Cổ. Các loài trong phân họ này có quan hệ họ hàng gần với Tyrannosaurus hơn là với Albertosaurus và chúng được biết đến vì tầm vóc tráng kiện với các hộp sọ cân xứng lớn hơn và xương đùi dài hơn so với phân họ Albertosaurinae.

Tarbosaurus bataar ban đầu được mô tả như là một loài khủng long bạo chúa (Tyrannosaurus), một sự sắp xếp đã được hỗ trợ bởi một số nghiên cứu gần đây. Nhiều người khác thích xếp loài này vào một chi riêng biệt, trong khi vẫn công nhận việc phân loại chúng như là một chi chị em của khủng long bạo chúa. Một phân tích theo nhánh năm 2003 dựa trên các đặc trưng hộp sọ đã nhận định Alioramus là họ hàng gần gũi nhất đã biết của Tarbosaurus, do hai chi này chia sẻ các đặc điểm hộp sọ liên quan đến sự phân bố ứng suất không được tìm thấy ở các loài Tyrannosaurinae khác. Nếu được chứng minh, mối quan hệ này sẽ chống lại quan điểm trước đây cho rằng Tarbosaurus là từ đồng nghĩa của Tyrannosaurus và gợi ý rằng các dòng dõi Tyrannosaurinae tách biệt đã phát triển ở châu Á lẫn Bắc Mỹ. Hai mẫu vật được biết đến của Alioramus, thể hiện các đặc điểm con non, nhưng không có khả năng rằng chúng là những cá thể Tarbosaurus đang ở giai đoạn này vì số lượng răng của chúng nhiều hơn (76-78 răng) và một hàng bướu xương độc đáo duy nhất dọc theo đỉnh phần mõm của chúng.

Khám phá và đặt tên

Trong năm 1946, một cuộc thám hiểm chung Xô Viết-Mông Cổ tại sa mạc Gobi ở tỉnh Ömnögovi đã lật lên được một hộp xương sọ lớn và một vài đốt sống của khủng long chân thú trong thành hệ Nemegt. Trong năm 1955, Evgeny Maleev, một nhà cổ sinh vật học người Nga, đã dùng mẫu vật này làm mẫu gốc (PIN 551-1) cho một loài mới, mà ông gọi là Tyrannosaurus bataar. Tên định danh loài này xuất phát từ một lỗi chính tả trong tiếng Mông Cổ баатар/Baatar ("anh hùng"). Trong cùng năm đó, Maleev cũng đã miêu tả và đặt tên ba hộp sọ khủng long chân thú mới, mỗi tên đều gắn với các di cốt bộ xương được phát hiện bởi đoàn thám hiểm trong năm 1948 và năm 1949. Mẫu vật đầu tiên trong số này (PIN 551-2) được đặt tên là Tarbosaurus efremovi, một tên loài mới hợp thành từ tiếng Hy Lạp cổ đại ταρβος/tarbos (có nghĩa là "khủng bố", "báo động", "khủng khiếp", hoặc "tôn kính") và σαυρος/sauros ("thằn lằn"), và phần định danh loài được đặt theo tên của Ivan Yefremov, một nhà cổ sinh vật học Nga đồng thời là một tác giả khoa học viễn tưởng. Hai mẫu vật kia (PIN 553-1 và 552-2 PIN) cũng được đặt tên là loài mới và được gán vào chi có xuất xứ Bắc Mỹ là Gorgosaurus (tương ứng là G. lancinator và G. novojilovi). Cả ba mẫu vật này đều nhỏ hơn so với mẫu vật đầu tiên.

Một bài báo năm 1965 của A.K. Rozhdestvensky ghi nhận tất cả các mẫu vật của Maleev là cùng một loài nhưng ở những giai đoạn phát triển khác nhau, mà ông cho là khác biệt so với khủng long bạo chúa Bắc Mỹ. Ông đã tạo ra một tổ hợp mới, từ Tyrannosaurus bataar thành Tarbosaurus bataar, bao gồm tất cả các mẫu vật được mô tả vào năm 1955 cũng như các tài liệu mới hơn. Nhiều tác giả sau đó, bao gồm cả Maleev, cũng đồng tình với phân tích của Rozhdestvensky, mặc dù một số người sử dụng tên Tarbosaurus efremovi thay vì T. bataar. Nhà cổ sinh vật học người Mỹ, Kenneth Carpenter đã kiểm tra lại các mẫu vật vào năm 1992. Ông kết luận rằng nó thuộc về chi Khủng long bạo chúa, như dự đoán ban đầu được công bố bởi Maleev, và gộp tất cả các mẫu vật được phát hiện vào loài Tyrannosaurus bataar trừ phần di cốt mà Maleev đã đặt tên là Gorgosaurus novojilovi. Carpenter nghĩ rằng mẫu vật này đại diện cho một chi riêng biệt, nhỏ hơn của họ Tyrannosauridae, mà ông gọi là Maleevosaurus novojilovi. Trong khi đó, George Olshevsky lại tạo ra tên chung mới là Jenghizkhan (được đặt tên theo Thành Cát Tư Hãn) cho Tyrannosaurus bataar vào năm 1995, trong khi cũng công nhận Tarbosaurus efremovi và Maleevosaurus novojilovi, để tạo ra 3 chi khác biệt và đồng thời cho thành hệ Nemegt. Một cuộc nghiên cứu vào năm 1999 sau đó đã phân loại lại Maleevosaurus và sắp xếp nó như là Tarbosaurus đang tuổi trưởng thành. Tất cả các nghiên cứu được công bố từ năm 1999 chỉ công nhận một loài duy nhất, hoặc là Tarbosaurus bataar hoặc là Tyrannosaurus bataar.

Tiếp bước những cuộc thám hiểm Nga-Mông Cổ ban đầu trong thập niên 1940, những cuộc thám hiểm chung Ba Lan-Mông Cổ vào sa mạc Gobi đã được bắt đầu thực hiện vào năm 1963 và kéo dài cho đến năm 1971, đã khám phá và phục hồi nhiều hóa thạch mới, bao gồm các mẫu vật mới của Tarbosaurus từ thành hệ Nemegt. Những cuộc thám hiểm liên quan tới các nhà khoa học Nhật Bản và Mông Cổ được thực hiện từ năm 1993 đến năm 1998, cũng như những cuộc thám hiểm tư nhân được tổ chức bởi nhà cổ sinh vật người Canada, Phil Currie quanh những năm đầu thế kỷ 21, đã phát hiện và thu thập thêm tài liệu vệ Tarbosaurus. Cho đến nay, đã có hơn 30 mẫu vật được biết đến, bao gồm hơn 15 hộp sọ và một số bộ xương hậu hộp sọ hoàn chỉnh.

Những mẫu vật của Tarbosaurus hiện mới chỉ được phát hiện ở xung quanh khu vực sa mạc Gobi thuộc Mông Cổ và Trung Quốc, cả hai nước đều cấm xuất khẩu, mặc dù vẫn có một số mẫu vật bị đánh cắp bởi các nhà sưu tập tư nhân.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Hình ảnh:
 Skeletal image of Shanshanosaurus at The Grave Yard.
Comparison between Tarbosaurus skulls from specimens of different age group and size.

Các tài liệu có thể đọc:
 Discussion and specimen list  at The Theropod Database.
 Review of the Tyrannosauridae  by George Olshevsky (1995).
 Scienceblogs: Juvenile, 5 years old Tarbosaurus specimen found in Mongolia 2006 .

Khủng long kỷ Phấn Trắng
Khủng long châu Á
Tyrannosauridae
Dự án Khủng long/Theo dõi


title: Tetraloniella donata

text:
Tetraloniella donata là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Cresson mô tả khoa học năm 1878.

Chú thích

Tham khảo

Tetraloniella
Động vật được mô tả năm 1878


title: Opponitz

text:
Opponitz là một thị trấn ở huyện Amstetten trong bang Niederösterreich ở nước Áo. Đô thị này có diện tích 39,67 km², dân số năm 2001 là 1021 người.

Tham khảo

Đô thị của Niederösterreich


title: Ella

text:
Ella  có thể đề cập đến:
435 Ella
Ella Chen

Xem thêm


title: Turbo walteri

text:
Turbo walteri là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Turbinidae, họ ốc xà cừ.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Turbo


title: Danh sách nhân vật trong Death Note

text:
Sau đây là danh sách các nhân vật xuất hiện trong bộ manga và anime Death Note:

Kira và đồng bọn

Yagami Raito

 hay : Nhân vật chính trong loạt manga. Raito là một học sinh cấp 3 thông minh xuất chúng nhưng luôn thấy cuộc sống xung quanh mình buồn chán. Cậu chỉ tìm thấy niềm vui thực sự khi nhặt được cuốn sổ Death Note do một thần chết tên Ryuk đánh rơi có chủ ý xuống nhân gian. Sau vài lần thử nghiệm, Raito quyết định dùng cuốn sổ để trừng phạt tội ác trên toàn cầu, làm cho thế giới trở nên trong sạch và cậu sẽ trở thành vị Chúa mới của nhân loại. Biệt danh "Kira" được đặt bởi những kẻ sùng đạo, sợ hãi và tin rằng những cuộc thảm sát tội phạm xảy ra chính là sự trừng phạt của Chúa. Raito luôn biện hộ cho việc giết người của cậu rằng đó là những việc cần thiết, nhân danh công lý. Raito sở hữu trí thông minh của một thiên tài, do vậy, tất cả những hành động của cậu trước khi thực hiện đều được suy nghĩ, tính toán một cách công phu và vô cùng chi tiết.

Khi L cuối cùng cũng dồn được Raito vào chân tường, cậu đã lập ra một kế hoạch đánh lừa mọi người khi quyết định tạm thời rời bỏ quyền sở hữu Death Note để xóa sạch ký ức về việc bản thân là Kira và để chứng minh mình thực sự trong sạch. Theo chỉ dẫn của Raito, thần chết Rem đã trao Death Note cho Kyosuke Higuchi, một lãnh đạo trẻ nhưng đam mê quyền lực của Tập đoàn Yotsuba. Ban đầu L vẫn còn nghi ngờ Raito nhưng sau một thời gian dài thử thách, L đã tin vào sự vô tội của cậu và chấp nhận để đối thủ tham gia nhóm điều tra bí mật của mình. Nhờ sự phối hợp giữa L và Yagami, Higuchi bị bắt. Đúng như kế hoạch của Raito, cậu đã có cơ hội để chạm vào cuốn sổ và đã lấy lại được ký ức về Kira của mình. Rất nhanh sau đó, Raito đã giết Higuchi bằng một mẩu giấy được xé ra từ Death Note được giấu bí mật trong đồng hồ. Raito cũng đồng thời buộc Rem phải giết L để cứu Misa, tức là cũng tự giết chính bản thân bà. Trước khi chết, Rem đã phải công nhận sự thông minh của Raito, vì cậu là người trần đầu tiên có thể giết được một shinigami.

Sau cái chết của Watari và L, Raito được đề cử làm đội trưởng đội điều tra Kira và kế nhiệm cái tên của L. Lúc này, cậu đã lên đến đỉnh cao quyền lực khi vừa nắm trong tay hai cái tên L và Kira để tiếp tục mục đích tối thượng mà cậu đã đặt ra: tiêu diệt hết cái ác trên toàn cầu và trở thành Chúa của một "Thế giới mới". Tuy nhiên, việc L thật đã chết đã được phát hiện bởi hai nhóm đối đầu với Kira. Đó là một nhóm điều tra đặc biệt của chính phủ Hoa Kỳ mà đứng đầu là Near, người kế nhiệm thực sự của L, nhóm còn lại là một băng đảng mafia do Mello - đối thủ của Near ở ngôi trường dành cho những đứa trẻ tài năng - cầm đầu.

Sau cùng, một mình Raito đã không thể đối phó được cùng lúc với cả Near và Mello và buộc phải để lộ ra bộ mặt thật là Kira. Sau cuộc chiến quyết định với Near, Raito đã thất bại và đề nghị Ryuk giúp đỡ. Tuy nhiên, Ryuk nhắc lại rằng ông ta không thuộc phe nào và cuối cùng đã viết tên của Raito vào Death Note, cũng tức là kết liễu cuộc đời của người sở hữu nó.

Theo như những thông tin rải rác trong bộ manga, Yagami Raito sinh ngày 28 tháng 2 năm 1986. Cậu bị Ryuk ghi vào cuốn sổ thần chết ngày 28 tháng 1 năm 2010, chỉ một tháng trước sinh nhật lần thứ 24. Raito nổi bật ở cả trường phổ thông lẫn đại học và luôn được mọi người mến mộ vì thông minh, chơi thể thao giỏi và có ngoại hình ưa nhìn. Yagami đã từng nhiều năm liền vô địch giải quần vợt trẻ toàn Nhật Bản.

Yagami Raito được dịch ở các nước nói tiếng Anh là Light Yagami.

Amane Misa

Amane Misa (弥 海砂, My Hải Sa): Một người mẫu, ca sĩ, diễn viên nổi tiếng ở Nhật Bản, cô được hâm mộ vì phong cách ngây thơ và gu ăn mặc hợp thời trang. Cô là một người hâm mộ Kira nhiệt thành. Sau khi biết Raito là Kira, Misa trung thành tuyệt đối với cậu và sẵn sàng làm tất cả mọi thứ chỉ để Raito hài lòng và yêu mình, dù biết cậu chỉ hứng thú với quyền lực. Misa hay ghen với các cô gái mà Raito tiếp cận để lợi dụng cho mục đích của cậu. Mặc dù ban đầu Misa tỏ ra khá thông minh, nhưng càng về sau cô lại càng thường xuyên làm hỏng kế hoạch của Raito bằng cách làm những việc ngớ ngẩn với lí do là muốn giúp đỡ cậu. Misa có tính cách trẻ con, hồn nhiên và vô cùng hoạt ngôn, dẫn đến việc đôi khi cô trở nên rất phiền.

Misa quyết định trung thành với Raito vì cậu đã xử tội những tên cướp đã giết cha mẹ cô ngay trước mắt cô trước đây. Cô đã không thể tha thứ cho những tên giết người và đã muốn tự mình giết những kẻ đó. Theo tác giả Ohba, Raito coi Misa là một "kẻ xấu" vì đã giết những người vô tội. Vì thế, cậu luôn đối xử với cô vô cùng lạnh lùng và biến cô trở thành con rối của mình để lợi dụng. Raito và Misa ở bên nhau trong năm năm dưới cái tên Kira, cho tới khi cậu quyết định rằng quá nguy hiểm khi để Misa tiếp tục công việc của Kira và điều đó có thể khiến cậu bị nghi ngờ.

Thần chết đi theo Misa có tên là Rem. Misa đã đổi lấy Con mắt của thần chết hai lần làm tuổi thọ của cô cũng bị giảm đi một nửa tới hai lần: Một lần là với Rem, và lần thứ hai là với Ryuk. Tuy nhiên, có hai thần chết đã "chết" vì cô (Gelus và Rem), và vì thế mà tuổi thọ của họ lại được chuyển sang cho cô. Do Thần chết có tuổi thọ không giới hạn, nên tuổi thọ của Misa vẫn rất dài và việc trao đổi con mắt không làm thay đổi quá nhiều.

Theo Death Note 13: How to read, dù Misa đã đánh mất tất cả ký ức liên quan tới Death Note nhưng cô vẫn nhớ về tình yêu của mình với Raito. Sau khi Raito chết, Misa cũng đã tự vẫn.

Mikami Teru

Mikami Teru (魅上 照, Mị Thượng Chiếu): Người được Raito lựa chọn để trở thành Kira tiếp theo, khi bản thân cậu bắt đầu bị Mello và Near dồn vào thế bí. Raito đã ra lệnh cho Misa chuyển quyền sở hữu cuốn Death Note của cô cho Mikami. Mikami là một công tố viên nhưng cũng là người ủng hộ nhiệt thành của Kira. Cả hai công việc này đều xuất phát từ khao khát tìm thấy công lý thực sự của Mikami khi còn là một cậu học sinh thường xuyên bị bạn bè bắt nạt vì quá ngay thẳng.

Dù Raito và Mikami có những lí tưởng rất giống nhau, sự khác biệt vẫn quá rõ ràng khi Mikami giết những người chỉ mới có một tiền sử tội phạm, ngay cả những người vẫn chưa thực hiện một tội ác nào. Raito phản đối việc này vì nó quá mâu thuẫn với mục đích chính của Kira là răn đe mọi người trong tương lai. Trong khi Raito quan tâm đến việc làm cho tội phạm sợ hãi để ngăn chăn tội ác, Mikami lại quan tâm nhiều hơn đến việc báo thù. Cũng không giống Raito, Mikami không do dự mà chấp nhận hy sinh nửa tuổi thọ để đổi lấy "Đôi mắt của thần chết" từ Ryuk. Mikami nổi bật là một người thông minh và luôn tuân thủ theo một thời gian biểu hàng ngày vô cùng nghiêm ngặt, nhưng đó cũng là một điểm yếu của Mikami mà Near và các thành viên SPK đã dễ dàng nắm thóp. Càng sử dụng Death Note, tâm lý của Mikami lại càng không ổn định khi làm công việc của Kira. Mỗi lần viết tên tội phạm vào cuốn sổ, Mikami luôn không ngừng lẩm bẩm "xóa, xóa, xóa,..." và tập trung viết với một thái độ cuồng tín và điên loạn. Mikami cũng chính là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến sự bại lộ và cái chết của Kira/Raito. Khi Takada Kiyomi bị Mello bắt cóc, Mikami đã vội vã đi tìm Death Note để viết tên Takada vào đó vì lo sợ rằng đội điều tra sẽ buộc Takada phải nói ra sự thật. Mikami không lường trước được rằng chính việc này sẽ để lộ bí mật về Kira theo đúng dự tính của Near và Mello vì đây là một hành động khác thường so với lối sống quy củ hàng ngày của anh. Do nghĩ rằng Raito không có thời gian để giết Takada, Mikami đã lấy cuốn Death Note thật trong két sắt ở ngân hàng và viết tên Takada vào mà không biết rằng Raito cũng vừa viết tên cô ngay trước đó vào mảnh giấy giấu trong đồng hồ. Hành động bột phát này đã dẫn đến kết cục bi thảm cho Raito vì cuốn sổ mà Mikami sử dụng thực chất chỉ là một bản sao đã bị đánh tráo, và nó chỉ nhằm để chứng minh hành động giết người của Kira. Khi thấy Raito bị bắn, Mikami đã dùng cây bút bi đâm vào ngực mình để tự tử với mục đích giúp Raito chạy trốn khi mọi người đang chú ý vào mình. Tuy nhiên trong bản manga, Mikami bị tống giam nhưng đã chết một cách bí ẩn trong tù mười ngày sau đó.

Takada Kiyomi

Takada Kiyomi (高田 清美, Cao Điền Thanh Mĩ): Bạn cùng lớp và bạn gái của Raito hồi đại học. Ngay từ khi còn là sinh viên, Takada đã được mệnh danh là Hoa hậu Todai ("Todai" là tên tắt của Đại học To-Oh trong bộ truyện, và cũng là tên tắt của Đại học Tokyo nổi tiếng) hoặc là Seiso Takada - "cô gái khó lòng cưa đổ" vì nổi tiếng xinh đẹp, học giỏi và kiêu kỳ.

Raito chỉ gặp lại Takada rất lâu sau này, khi cô đã là phát thanh viên nổi tiếng của đài NHN (nhại theo đài NHK ngoài đời). Raito đã gợi ý cho Mikami, người đang thay cậu sở hữu cuốn Death Note lúc đó hãy chọn Takada làm người phát ngôn của Kira, qua đó có thể liên lạc gián tiếp với Mikami. Tin vào những lí tưởng của Kira, Takada trở thành người phát ngôn của Kira cho kênh News 6 của đài NHN. Vẻ đẹp và phong thái đĩnh đạc của Takada giúp cô trở nên vô cùng nổi tiếng với khán giả, những người đối xử với cô như một nữ thần vậy. Trong quá trình tiếp xúc, Raito nhận ra rằng Takada có thể sẽ rất có ích cho công việc của mình khi cô, giống như Misa, cũng đã rất say mê cậu và hoàn toàn trung thành với Kira. Vì vậy, Raito đã vờ như yêu mến Takada để chiếm được sự tin tưởng của cô và khiến cô làm theo mọi lời cậu nói.

Vì có sự tự mãn cho rằng mình sẽ trở thành nữ hoàng của "Thế giới mới" bên cạnh Kira một ngày nào đó, Takada khi biết được rằng Raito đang trong một mối quan hệ lâu dài với Misa, cô bắt đầu nổi cơn ghen và cho rằng Misa không xứng đáng với Raito. Điều này cũng đã dẫn đến sự cạnh tranh giữa hai người phụ nữ.

Khi Takada bị Mello bắt cóc, cậu đã bắt cô phải cởi bỏ hết quần áo để ngăn ngừa mọi loại thiết bị định vị nào, nhưng lại cho phép cô che người bằng một cái chăn. Takada vì thế có cơ hội lấy ra một tờ giấy được xé từ Death Note mà cô đã giấu trong áo lót từ trước, và viết tên Mello vào đó. Sau khi giết Mello, Takada đã gọi điện thoại cầu xin Raito đến cứu. Thế nhưng sau đó, cô đã tự vẫn và phóng hỏa cả tòa nhà mà mình đang ở đó sau khi bị Mikami viết tên vào Death Note khi nhận ra cô đang trong tình thế nguy hiểm.

L Lawliet

L (エル, romaji: Eru): Vị thám tử tài ba nhất thế giới, được Interpol nhờ giúp truy tìm và bắt được Kira. L cũng là một nhân vật chính trong bộ manga, cậu nổi tiếng với khả năng lần theo dấu vết tội phạm và suy luận xuất sắc. Tuy nhiên, L chỉ giao tiếp với thế giới thông qua người trợ lý Watari. Sau khi gặp đội điều tra Kira, L yêu cầu các thành viên trong lực lượng đặc nhiệm này gọi mình với cái tên Ryuzaki. Đội điều tra Kira không bao giờ biết được tên thật của cậu. Dù luôn xuất hiện trong bộ dạng khá nhếch nhác và gương mặt uể oải nhưng L luôn có sự suy luận và cái nhìn sâu sắc với mọi vấn đề. L có xu hướng suy đoán theo góc độ thứ hai với mọi thứ và luôn rất tỉ mỉ khi phân tích. L có rất nhiều thói quen cá nhân vô cùng đặc biệt như luôn ngồi xổm trên ghế, ăn rất nhiều đồ ngọt ngay cả trong khi họp bàn hoặc suy luận và có cách cầm các đồ vật chỉ với ngón cái và ngón trỏ. L thường sử dụng chiến thuật đột ngột, bất ngờ để làm mục tiêu phải bối rối và lộ diện. L coi Kira là đối thủ lớn nhất trong đời thám tử của cậu và sẵn sàng hy sinh cả tính mạng để bắt Kira. L cũng sử dụng rất nhiều tên giả để làm việc. Với cảnh sát toàn cầu cậu là L, khi là sinh viên ở trường đại học cậu lấy tên là Ryuga Hideki, còn khi lập kế hoạch để giải cứu Matsuda thì cậu lại dùng tên Asahi. Thậm chí, cả hai thám tử đứng thứ hai và thứ ba thế giới là Eraldo Coil và Denueve cũng đều là L.

Tuy sớm dồn được Raito vào chân tường nhưng L vẫn chưa tìm ra được bằng chứng và cách thức giết người của cậu. Sau nhiều lần thử nghiệm để buộc Raito lộ chân tướng thất bại, chính L cuối cùng đã mắc bẫy của Raito và bị thần chết Rem ghi tên vào Death Note để bảo vệ Misa. Trong manga thì trước khi chết, L vẫn kịp nói với Raito rằng cuối cùng thì cái chết của cậu đã chứng minh cho sự nghi ngờ Raito ngay từ đầu là chính xác.

Tuy L và Kira là hai đối thủ sinh tử của nhau, L lại chia sẻ rằng Raito là người bạn thân nhất của mình khi có nhiều điểm chung như trí thông minh xuất chúng, khiếu thể thao và đặc biệt là khát khao mang lại công lý đích thực. Death Note: How To Read đã tiết lộ tên thật của L là L Lawliet. Cậu sinh vào ngày Halloween năm 1979 và bị giết chết ngày 5 tháng 11 năm 2004, tức là khi chết L cũng 24 tuổi, bằng tuổi Raito khi cậu chết sau này. Mặc dù ăn rất nhiều đồ ngọt nhưng cậu không bao giờ bị tăng cân, mà theo như lời giải thích của L với Misa thì là do phần lớn năng lượng của mình đã được tiêu tốn cho việc suy luận và tính toán kế hoạch điều tra. Dáng ngồi xổm đặc biệt của L cũng được giải thích là để tăng khả năng suy luận, và nếu như ngồi bình thường thì khả năng ấy sẽ sụt giảm mất 40%.

L xuất thân là một đứa trẻ mồ côi và được nuôi dạy trong ngôi trường cho những đứa trẻ tài năng do Watari, phụ tá của L làm giám đốc. Trong ngôi trường đó còn có Near và Mello, hai đứa trẻ được coi là người sẽ kế nhiệm sự nghiệp của L nếu chẳng may anh qua đời.

Near

Near (ニア, romaji: Nia): Người kế nhiệm đích thực của L và cũng là người đứng đầu SPK (Secret Provision for Kira), một tổ chức được lập ra để theo đuổi vụ án Kira. Tên thật của Near là Nate River.

Near là người nhỏ tuổi hơn trong hai người kế nhiệm L xuất thân từ Wammy’s House, trại trẻ mồ côi của Watari dành cho những đứa trẻ tài năng. Trong hai người, Near luôn bình tĩnh hơn, thận trọng hơn khi phân tích tình huống, trong khi người kia, Mello, dễ xúc động và hành động nhanh hơn. Rất giống L, Near cũng có tác phong kỳ lạ. Cậu cũng thích ngồi khom người hơn là ngồi thẳng, thích chơi các loại đồ chơi khác nhau mà cậu thường dùng để dàn cảnh trong các giả thuyết của mình. Near cũng có thói quen thường dùng ngón tay cuốn xoăn một lọn tóc của mình khi suy luận. Near rất kính trọng L, khi cũng phá án theo cách của L, mặc dù có vẻ cậu theo đuổi những vụ án vì một nguyên nhân khác chứ không hẳn là để bảo vệ công lý. Near dùng chữ N để phân biệt với L của kẻ giả mạo (tức Raito).

Năm năm sau cái chết của L, Near đứng đầu tổ chức SKP (Special Provision for Kira) của Mỹ được thành lập để điều tra về Kira mà không cần tới sự trợ giúp của L. Cậu nhanh chóng xác định rằng Yagami Raito, người đang sử dụng cái tên "L", chính là Kira. Sau khi phát hiện ra Mikami Teru là lá chắn của Raito, tiếp theo là vụ bắt cóc Takada Kiyomi của Mello, Near đã đánh tráo cuốn Death Note của Mikami với một cuốn sổ giả, cho phép cậu đánh đòn cuối cùng để vạch trần chân tướng của Raito. Near đã nói rằng nếu chỉ có mình cậu hay Mello thì sẽ đều không thể vượt qua nổi L, nhưng khi hai người vô tình hợp sức thì họ đã làm được điều đó. Sau khi vụ Kira kết thúc, Near lấy lại cái tên "L" và giữ những thành viên còn sống sót của SPK làm cấp dưới của mình.

Tsugumi Ohba cho rằng Near càng lúc càng "bớt dễ thương" hơn so với lúc đầu, chẳng hạn như kế hoạch ma quỷ của cậu được lập ra nhằm lấy được cuốn sổ ở phần cuối truyện. Ông nói rằng sự thay đổi này xuất phát từ sự khác biệt về quan điểm của mỗi người và mọi người có thể coi Near như là một kẻ lừa bịp. Ông cũng nói thêm rằng những hành động "xấc xược" của Near, xen lẫn tính cách trẻ con của cậu có thể giải thích là để chọc giận đối phương.

Ohba đã tạo ra Mello cùng với Near khi L không thể đánh bại Kira. Ông cảm giác rằng nếu chỉ đưa ra một nhân vật thì cuộc chiến giữa L với Kira/Raito sẽ lặp lại, do đó ông đã tạo ra hai nhân vật mới và ba phe đối lập nhau. Ông đã để Obata tự thiết kế Near với yêu cầu là Near phải có một chút gì đó của L. Lúc đầu ông không quan tâm lắm tới tính cách của họ vì ông muốn "thể hiện" họ thông qua những hành động trong truyện. Ohba cũng tiết lộ rằng ông đã rất phân vân về độ tuổi của hai người và từng cân nhắc việc tạo ra hai nhân vật là con trai của L.

Ohba nói rằng sở thích xếp chồng đồ chơi của Near bắt nguồn từ thói quen chồng những viên đường lên nhau của L. Cái tên "Nate" có nguồn gốc từ từ "natural" (thiên bẩm) và "River" ngụ ý rằng tài năng của Near bắt nguồn từ L. Cái tên ấy có nghĩa rằng Near là "một thiên tài bẩm sinh được ban phước". Biệt danh "Near" tạo ra từ những chữ cái đầu tiên và cuối cùng của cái tên Nate River.

Mello

Mello (メロ, romaji: Mero): Người lớn tuổi hơn trong hai người kế nhiệm L được nuôi dạy ở Wammy’s House. Tên thật của Mello là Mihael Keehl.

Khi Mello được đề nghị làm việc cùng Near để bắt Kira, cậu đã từ chối và chỉ ra sự khác biệt giữa hai người. Không lâu sau đó, cậu rời trại mồ côi và gia nhập một băng đảng mafia. Dù là một thiên tài và có trí thông minh vượt trội hơn người khác, việc chỉ là người giỏi thứ hai sau Near đã làm dấy lên mặc cảm trong Mello. Điều này cũng đã định hình nên tính cách của cậu. Vì vậy, cậu đã gần như trở thành một người xấu trong nỗi ám ảnh trở thành người đánh bại được Kira và sẵn sàng làm được điều đó "bằng mọi giá", trong đó có việc bắt cóc con gái của Yagami Soichiro, người dẫn đầu cuộc điều tra Kira ở Nhật và dàn xếp các vụ ám sát phần lớn thành viên của SPK. Trong bản manga, sau khi đánh cắp thành công Death Note thì Mello thậm chí còn đe dọa Tổng thống Hoa Kỳ qua điện thoại, buộc ông phải cung cấp tiền và tài nguyên để săn đuổi Kira. Cậu nói rằng nếu những yêu cầu của mình không được thực hiện, cậu sẽ sử dụng Death Note để điều khiển Tổng thống và phóng đầu đạn hạt nhân của Mỹ với mục đích để gây ra Thế chiến III. Có thể, Mello không phải muốn đánh bại Kira vì "công lý" mà vì bắt được Kira sẽ chứng tỏ cho cả thế giới thấy rằng cậu mới chính là người kế nhiệm xứng đáng của L, với tư cách là vị thám tử bậc nhất thế giới chứ không đơn thuần chỉ là người về nhì sau Near. Giống như Mello đã diễn tả mục tiêu của mình, "Tôi sẽ trở thành số một!".

Tác giả Takeshi Obata cũng nói rằng sự ganh ghét của Mello đối với Near chỉ đến từ một phía, và Near thì "thực lòng thích Mello". Mello và Near có thể xem như một L bị chia ra làm hai, mỗi người lại có vài khả năng và đặc điểm của L mà người kia không có. Near thông minh hơn Mello, nhưng Mello tham vọng hơn. Kết quả là dù Near có suy luận tốt hơn Mello nhưng kỹ năng hành động của cậu lại không bằng được Mello. Ngược lại, người tiếp cận được với Kira trước là Mello, nhưng sự nóng nảy đã khiến cậu bị chệch hướng đưa ra những quyết định vội vàng khiến sự tình bị đảo lộn. Tuy nhiên, nhờ việc bắt cóc Takada Kiyomi của Mello mà Near đã biết được vị trí của cuốn Death Note thật và có cơ hội để lấy được nó. Ở trận chiến cuối cùng với Raito và Mikami, Near đã nhắc tới Mello như là người quan trọng nhất trong việc phơi bày kế hoạch của Kira và đã làm hắn thất bại. Đặc vụ Halle Lidner tin rằng Mello có thể đã đoán trước được Mikami và Raito định làm gì và đã dàn dựng cái chết của chính mình, biết rằng đó là cách duy nhất để tiết lộ ra vị trí thực sự của cuốn Death Note của Mikami.

Mello thực chất không xấu xa, dựa vào sự quan tâm và lời xin lỗi đối với cái chết của Matt - người bạn thân và cũng là cộng sự của cậu, cũng như đã xin lỗi Yagami Soichiro vì có trách nhiệm với vết thương nặng của ông, dẫn đến cái chết của Soichiro. Mello rất dễ bị xúc động và đôi khi bị cảm xúc của mình cản trở. Tác giả Tsugumi Ohba đã nói rằng Mello làm mọi thứ một cách chăm chỉ và hết sức mình, khác với Near, người mà trí tuệ vượt trội của cậu là thiên bẩm. Cũng giống như sự yêu thích đồ ngọt của L, Mello luôn ăn sô-cô-la, ngay cả khi đang nói chuyện.

Watari
Watari (ワタリ): Phụ tá của L trong việc quản lý cơ sở dữ liệu và việc liên lạc của nhóm điều tra. Watari có tên thật là Quillish Wammy, vốn là một nhà phát minh nổi tiếng và là người sáng lập một trường học ở Anh dành cho những trẻ mồ côi nhưng có khả năng đặc biệt xuất sắc. L, Near, Mello và Matt đều xuất thân từ ngôi trường này. Sử dụng số tài sản kiếm được từ các phát minh của mình, ông xây dựng một trại trẻ mồ côi để dạy những đứa trẻ có tài năng đặc biệt và đưa chúng ra với thế giới. Trước khi Tổ điều tra được thành lập, ông được biết là người duy nhất đã gặp L và có thể liên lạc trực tiếp với cậu. Ngay từ khi còn sống ở Wammy's House, Watari đã luôn giống như một người cha với L, dù trong vai trò là trợ lý của L thì ông đóng giả là một người quản gia. Watari được đào tạo bài bản trong việc gián điệp và kĩ năng thiện xạ.

Theo đúng kế hoạch do Raito sắp đặt, Watari sau đó bị Rem giết để bảo vệ tính mạng cho Misa. Trong cơn đau tim, ông đã kịp thời xóa tất cả dữ liệu tại trụ sở của Tổ điều tra. L đã bảo Watari làm việc này nếu có chuyện gì đó "kì lạ" xảy đến với ông.

Nhóm điều tra Kira ở Nhật Bản

Yagami Soichiro

Yagami Sōichirō (夜神 総一郎, Dạ Thần Tổng Nhất Lang): Cha của Yagami Raito và đồng thời là đội trưởng đội điều tra Kira của cảnh sát Nhật Bản dưới sự chỉ đạo của L. Ông Soichiro luôn tin rằng Raito không thể nào là một người độc ác như Kira.

Sau khi Giám đốc sở Cảnh sát Nhật Bản bị Mello bắt cóc, theo kế hoạch của Raito, Soichiro đã dẫn đầu một đoàn cảnh sát để tấn công vào nơi lẩn trốn của Mello và băng đảng mafia. Trước đó, ông đã nhận trách nhiệm sử dụng quyển Death Note do Misa gửi đến đội điều tra và thậm chí còn hy sinh nửa tuổi thọ để đổi lấy "đôi mắt của thần chết" từ Ryuk. Soichiro đã có cơ hội giết Mello khi đối mặt với cậu và biết được tên thật của cậu là Mihael Keehl. Tuy vậy, Soichiro đã bị một thành viên trong băng đảng mafia của Mello bắn trọng thương. Mello trốn thoát, Soichiro sau đó cũng chết ở bệnh viện. Cho đến giờ phút cuối cùng, ông vẫn tin tưởng con trai mình không thể là Kira vì vẫn nhìn thấy tuổi thọ của Raito.

Matsuda Tota

Matsuda Tōta (松田 桃太, Tùng Điền Đào Thái): Thành viên trẻ tuổi và hoạt ngôn nhất trong nhóm điều tra. Matsuda đã đóng vai trò quan trọng trong cuộc điều tra Tập đoàn Yotsuba sau khi tự đột nhập vào công ty mà không có bàn bạc trước với đồng đội.

Là người thẳng tính và nghĩ sao nói vậy, Matsuda luôn phản đối L trong việc kết tội Raito là Kira. Vì vậy, trong cuộc đấu trí cuối cùng giữa Raito và Near, Matsuda đã bị sốc khi biết rằng Raito chính là Kira, và nhận ra cả đội điều tra đã bị lừa trong rất nhiều năm bởi một Raito luôn tỏ vẻ hiền lành nhưng thực ra lại là tên Kira tàn ác. Matsuda sau đó đã dùng súng bắn vào tay Raito trong khi cậu đang lén viết tên thật của Near vào mảnh giấy của Death Note giấu trong đồng hồ.

Trong chương cuối, Matsuda đã nghi ngờ rằng chính Near đã dùng Death Note để kiểm soát hành động của Mikami, dẫn đến cái chết của Raito và sau đó là của chính Mikami để đảm bảo cho chiến thắng của mình. Nhưng Ide nói rằng đội điều tra không có bằng chứng gì để chứng minh được điều đó, và Matsuda nói như vậy rất có thể vì vẫn còn coi Raito là bạn.

Mogi Kanzo
Mogi Kanzō (模木 完造, Mô Mộc Hoàn Tạo): Một trong những thành viên tận tâm nhất của đội điều tra. Trái ngược với Matsuda, Mogi là người ít nói và luôn tỏ ra tin tưởng các thành viên trong đội. Tuy vậy, sau khi bị Near thuyết phục về khả năng Raito chính là Kira, Mogi đã giúp Near tìm ra nhiều thông tin quan trọng cho cuộc điều tra của nhóm SPK và dẫn đến cái chết cuối cùng của Raito.

Aizawa Shuichi
Aizawa Shūichi (相沢 周市, Tương Trạch Chu Thị): Người duy nhất của đội điều tra từng rời nhóm để trở về làm cảnh sát sau khi L đề nghị cả đội chọn lựa chỉ một trong hai công việc. Tuy vậy, sau đó Shuichi vẫn giúp đỡ đội điều tra, đặc biệt là trong việc bắt giữ Higuchi. Sau cái chết của L, Aizawa trở về đội điều tra làm việc dưới sự chỉ đạo của Raito. Cùng với Kanzo, Aizawa là người bắt đầu nghi ngờ Raito sau những bằng chứng mà Near đưa ra. Sau cái chết của Raito, Aizawa trở thành đội trưởng của đội điều tra.

Ukita Hirokazu
Ukita Hirokazu (宇生田 広数): Người đầu tiên của đội điều tra bị giết. Khi Ukita xông vào đài truyền hình Sakura để ngăn cản việc phát sóng cuộn băng của Kira, Misa đã nhìn thấy và giết chết anh.

Ide Hideki
Ide Hideki (伊出 英基, Y Xuất Anh Cơ): Một thành viên của đội điều tra từ sau khi L chết.

Shinigami
Shinigami (死神, Tử Thần): Những thần chết có nhiệm vụ viết tên những người đã hết tuổi thọ vào cuốn sổ Death Note. Ngoài việc viết tên những người phải chết vào Death Note, các shinigami cũng kéo dài được sự sống của họ. Các thần chết cũng có một thế giới riêng là Vương quốc của Cái chết, một nơi buồn chán. Các shinigami không thể bị giết bằng cách thông thường như bắn bằng súng hoặc đâm bằng dao. Yagami Raito là con người đầu tiên có thể giết chết một shinigami.

Ryuk

Ryūku (リューク): Shinigami sở hữu Death Note trước Raito. Buồn chán vì phải sống trong thế giới thần chết tẻ nhạt suốt hàng trăm năm, Ryuk đã lập kế để lấy được cuốn Death Note thứ hai và cố tình làm rơi nó xuống thế giới loài người với hy vọng ai đó sẽ nhặt được để xem trò vui. Hắn đã cân nhắc trước khi viết những chỉ dẫn trong cuốn sổ về tác dụng của nó (Ryuk viết bằng tiếng Anh vì hắn nghĩ rằng đó là ngôn ngữ phổ biến nhất của loài người) để người nhặt được nó có thể hiểu cách sử dụng. Khi Death Note rơi vào tay Yagami Raito, Ryuk đã tới gặp Raito và đi theo cậu để xem cách Raito sử dụng cuốn sổ. Ryuk coi tất cả những việc Raito làm chỉ như một trò đùa và rất thờ ơ với những vấn đề mà cậu gặp phải. Hắn cũng nói trước với Raito rằng hắn không về phe cậu hay ai hết. Ryuk thích quan sát cái cách mà Raito vượt qua những thách thức và luôn chờ đợi cho đến khi điều tồi tệ nhất sắp xảy ra thì mới tiết lộ một điều gì đó mới về Death Note rồi phá ra cười. Đôi khi hắn cũng giúp đỡ Raito nếu điều đó có lợi cho hắn, ví dụ như để được ăn táo hay để có thêm trò vui. Thế nhưng phần lớn, hắn sẽ hỏi Raito một cách chế giễu xem điều tiếp theo cậu định làm là gì hoặc bảo Raito giải thích một vấn đề nào đó.

Ryuk có màu da xám tím, chân tay dài hơn bình thường và đôi mắt to, lồi ra ngoài có màu vàng với tròng màu đen. Trong bản anime thì mắt Ryuk có màu đỏ.

Hắn rất thích ăn táo, cũng giống như loài người nghiện thuốc lá và rượu, và sẽ xuất hiện cảm giác thèm muốn nếu lâu không được ăn. Cảm giác ấy khiến cả người hắn xoắn lại và chỉ có thể giảm bớt ở tư thế trồng cây chuối. Hắn còn nói rằng mình thường hay xấu hổ trước các cô gái. Cùng với ăn táo thì Ryuk còn thích chơi game và từng rủ Raito chơi cùng.

Như những gì Ryuk đã giải thích khi gặp Raito lần đầu tiên, hắn chắc chắn sẽ lấy mạng cậu khi tới lúc. Ryuk đã làm điều đó sau khi Raito bị bắn vài phát bởi Matsuda. Cậu đã liều lĩnh cầu xin Ryuk viết tên của toàn bộ đội điều tra và các thành viên SPK vào Death Note, nhưng Ryuk chỉ viết tên của một mình Raito. Ryuk cho rằng hẳn Raito sẽ có thể tìm được cách nào đó để thoát khỏi hoàn cảnh đó, nhưng khi nhận ra rằng cậu đang cầu viện mình thực sự thì hắn quyết định trò chơi này đã tới lúc kết thúc. Xong việc, Ryuk trở về thế giới của thần chết.

Rem

Rem (レム, romaji: Remu): Shinigami đã đưa cho Amane Misa cuốn Death Note thứ hai. Giống như Ryuk, Rem cũng có hai cuốn Death Note. Tuy nhiên, Rem không dùng thủ đoạn để có được hai cuốn sổ. Gelus, một thần chết phải lòng Misa, đã tự hủy hoại mình khi cứu cô khỏi một vụ giết người đã được định sẵn bởi số mệnh. Sau khi cứu Misa, hắn đã tan thành tro và bỏ lại cuốn Death Note của mình. Xúc động bởi hành động ấy, Rem đã chuyển cuốn Death Note của hắn cho Misa.

Trong khi Ryuk thích thú với mọi thứ ở thế giới loài người, Rem hoàn toàn ngược lại. Bà nhìn phần lớn con người với sự khinh thường và coi shinigami là một chủng loài vượt trội hơn hẳn. Vì thế, khi Ryuk chơi nước đôi với những thành công và thất bại của Raito, bà lại toàn tâm giúp đỡ Misa và mang cuốn sổ của Gelus tới cho cô. Rem còn thậm chí sẵn sàng hy sinh cuộc sống của mình vì cô. Bằng chứng là Rem đã đe dọa sẽ giết chết Raito nếu Misa chết trước. Tuy nhiên vì tương lai của Misa, Rem buộc phải giúp đỡ Raito trong những âm mưu của cậu. Như đã được tiết lộ trong Death Note 13: How to Read, Rem là một shinigami nữ, trái ngược với những gì độc giả nghĩ ban đầu.

Raito đã buộc Rem phải giết L cho mình bằng cách tạo ra tình huống bất lợi cho Misa. Bà đã chết ngay sau khi khi viết tên của L vào Death Note. Dù Rem đã biến thành cát nhưng cảnh sát và Raito vẫn lo sợ về việc mình sẽ là nạn nhân tiếp theo.

Bề ngoài của Rem trông như một bộ xương với hai cánh tay dài trông như xương sống và làn da màu xám nhạt.

Jealous
Jealous (ジェラス, romaji: Jerasu): Gelus xuất hiện trong ký ức của Rem khi bà giải thích cách để giết một tử thần cho Misa. Hắn là một tử thần nhỏ như một con búp bê vải tồi tàn bị vá chằng chịt. Gelus chỉ có một mắt mặc dù có hai hốc mắt.

Trong đoạn hồi tưởng, Rem đã gặp Gelus, lúc này đang theo dõi một cô gái trẻ tên Amane Misa trong thế giới loài người. Biết rằng đó là ngày cuối cùng của Misa, bà đã theo dõi cùng Gelus. Vì có tình cảm với Misa, Gelus đã dùng Death Note để giết kẻ sắp sát hại cô và bỏ ngoài tai sự phản đối của Rem. Bị trừng phạt vì dám kéo dài tuổi thọ của con người, Gelus đã tan thành tro bụi và bỏ lại cuốn sổ của mình. Rem đã chuyển Death Note của hắn tới cho Misa.

Trong bản tiếng Nhật của Death Note 13: How to Read, tên của Gelus là Jealous, nhưng trong bản tiếng Anh đã đổi thành Gelus.

Shidoh
Shidoh (シドウ, romaji: Shidō):Tên thần chết bị Ryuk trộm mất cuốn Death Note. Khi hắn nhận ra điều này thì cuốn sổ đã qua tay nhiều người, cuối cùng là trong tay băng đảng mafia của Mello mà cụ thể là thuộc về Jack Neylon, cấp dưới của cậu. Sau nhiều lần đuổi theo Ryuk để đòi lại Death Note, Sidoh bám theo nhóm mafia đó để đòi lại sổ. Để lấy lại Death Note, Sidoh đồng ý giúp băng nhóm của Mello chống lại nhóm SPK của Near và đội điều tra của L/Raito/Kira. Hắn mặc một bộ đồ rất nặng nề với cái đầu quấn đầy băng.

Shidoh giống Mello khi cũng thích ăn sô-cô-la, cũng như Ryuk thích ăn táo. Hắn khá rụt rè, được thể hiện trong chi tiết khi Mello đe dọa Shidoh. Dù cậu chỉ là con người nhưng hắn vẫn cảm thấy sợ hãi trước Mello. Death Note 13: How to Read mô tả Shidoh là một tử thần không thông minh và có trí nhớ kém, rất hiếm khi nhớ được tên của những tử thần khác. Sau khi Raito lấy lại được Death Note từ Mello, cậu đã trả lại nó cho Sidoh để hắn không quấy rầy họ.

Xem thêm
 Death Note

Tham khảo

Death Note
Death Note


title: Kỳ Đông

text:
Kỳ Đông (chữ Hán giản thể: 祁东县, Hán Việt: Kỳ Đông huyện) là một huyện thuộc địa cấp thị Hành Dương, tỉnh Hồ Nam, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Huyện này có diện tích 1872 km2, dân số cuối năm 2001 là 918.600 người, trong đó dân số nông nghiệp là 806.000 người, phi nông nghiệp 266.200 người, bình quân mỗi hộ có 3,49 người.

Hành chính
Huyện Kỳ Đông có các đơn vị hành chính sau:
Trấn: Hồng Kiều, Lương Thị, Hà Châu, Quy Dương, Điểu Giang, Kim Kiều, Bạch Hạc Phô, Quá Thủy Bình, Song Kiều, Linh Quan, Phong Thạch Yển, Bạch Địa Thị, Chuyên Đường, Tưởng Gia Kiều, Thái Bình Đường.
Hương: Mã Đỗ Kiều, Thạch ĐÌnh Tử, Hoàng Thổ Phô, Quan Gia Chuỷ, Bộ Vân Kiều, Phượng Kỳ Bình, Thành Liên Vu, Tứ Minh Sơn.

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện Hồ Nam
Hành Dương


title: Strobiderus

text:
Strobiderus là một chi bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae.
Chi này được miêu tả khoa học năm 1884 bởi Jacoby.

Các loài
Các loài trong chi này gồm:
 Strobiderus aequatorialis Allard, 1890
 Strobiderus albescens (Motschulsky, 1866)
 Strobiderus brunneus Allard, 1889
 Strobiderus carayoni Berti, 1986
 Strobiderus excavatus Jacoby, 1884
 Strobiderus guiganus Yang, 1992
 Strobiderus impressus Laboissiere, 1919
 Strobiderus jacobyi Weise, 1902
 Strobiderus javenensis (Jacoby, 1886)
 Strobiderus laevicollis Allard, 1889
 Strobiderus nigripennis (Jacoby, 1900)
 Strobiderus orissaensis Basu & Halder, 1987
 Strobiderus pygidialis (Jacoby, 1896)
 Strobiderus rufus Allard, 1889
 Strobiderus xianganus Yang in Yang, 1992

Chú thích

Tham khảo

Luperini


title: Batrachedra lygropis

text:
Batrachedra lygropis là một loài bướm đêm thuộc họ Blastobasidae. Nó được tìm thấy ở Úc.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Australian Faunal Directory

Batrachedra


title: Sideroxylon acunae

text:
Sideroxylon acunae là một loài thực vật thuộc họ Sapotaceae. Đây là loài đặc hữu của Cuba.

Chú thích

Tham khảo

 World Conservation Monitoring Centre 1998. Sideroxylon acunae. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Cuba
Sideroxylon
Thực vật dễ tổn thương


title: Episannina flavicincta

text:
Episannina flavicincta là một loài bướm đêm thuộc họ Sesiidae. Nó được tìm thấy ở Ghana.

Chú thích

Tham khảo

Episannina
Côn trùng Tây Phi


title: Villers-le-Lac

text:
Villers-le-Lac là một xã của tỉnh Doubs, thuộc vùng Bourgogne-Franche-Comté, miền đông nước Pháp.

Geography
The commune lies in the Jura mountains on the Swiss border.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Doubs

Tham khảo

INSEE
IGN

Liên kết ngoài
Official website

Xã của Doubs


title: Tipula rabiosa

text:
Tipula rabiosa là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng sinh thái Nearctic.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Rhipidia thysbe

text:
Rhipidia thysbe là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Rhipidia
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Sân bay Turku

text:
Sân bay Turku , là một sân bay nằm cách Turku 8 km, Phần Lan. Sân bay này phục vụ khoảng 300.000 lượt khách mỗi năm, là sân bay có lượng khách đông thứ 5 Phần Lan. Sân bay này có một nhà ga thứ hai dành cho các hãng hàng không giá rẻ.

Các hãng vận tải hành khách (theo lịch trình)

Nội địa

 Finnair (Helsinki, Kittilä)
 Finncomm Airlines (Helsinki)
 Wingo xprs (Tampere, Oulu)
 Air Åland (Mariehamn)

Quốc tế

 Blue1 (stockholm, Copenhagen)
 Scandinavian Airlines Systems (Copenhagen)
 Wizz Air (Gdansk, Budapest)
 Ryanair (Barcelona-Girona, Brussel-Charleroi, London-Stansted, Malaga)
 Turku Air (Tallinn)

Các hãng và các tuyến trước đây

 Finnair (Tukholma, Oslo)
 Blue1 (Oulu, kopenhagen, marianhamn)
 ELK airways (Tallinn)

Các hãng vận tải hàng hóa
 Finnair
 SAS/Blue1
 DHL
 TNT Air Cargo
 EXEL

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Sân bay Turku (Trang mạng chính thức)

Sân bay Phần Lan
Turku


title: Blecua y Torres

text:
Blecua y Torres là một đô thị trong tỉnh Huesca, Aragon, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 189 người.

Tham khảo

Đô thị ở Huesca


title: Trần Văn Khê

text:
Trần Văn Khê (24 tháng 7 năm 1921 – 24 tháng 6 năm 2015), còn có nghệ danh Hải Minh, là một nhà nghiên cứu văn hóa, âm nhạc cổ truyền nổi tiếng ở Việt Nam. Ông là tiến sĩ ngành âm nhạc học người Việt Nam đầu tiên tại Pháp và từng là giáo sư tại Đại học Sorbonne, Pháp, thành viên danh dự Hội đồng Âm nhạc Quốc tế, UNESCO. Ông là người có bề dày trong hoạt động nghiên cứu, giảng dạy, có công trong quảng bá âm nhạc Việt Nam nói riêng, văn hóa Việt Nam nói chung ra thế giới.

Tiểu sử
Trần Văn Khê sinh ngày 24 tháng 7 năm 1921 tại làng Đông Hòa, tổng Thuận Bình, quận Châu Thành, tỉnh Mỹ Tho (nay là xã Vĩnh Kim, Châu Thành (Tiền Giang)) trong một gia đình có 4 đời làm nhạc sĩ, nên từ nhỏ ông đã làm quen với nhạc cổ truyền. Năm lên 6 tuổi ông đã được cô (Ba Viện) và cậu (Năm Khương) dạy đàn kìm, đàn cò, đàn tranh, biết đàn những bản dễ như "Lưu Thủy", "Bình Bán vắn", "Kim Tiền", "Long Hổ Hội". Ông nội ông là Trần Quang Diệm (Năm Diệm), cha ông là Trần Quang Chiêu (Bảy Triều), cô là Trần Ngọc Viện (tức Ba Viện, người đã sáng lập gánh cải lương Đồng Nữ ban), đều là những nghệ nhân âm nhạc cổ truyền nổi tiếng. Cụ cố ngoại ông là tướng quân Nguyễn Tri Phương. Ông ngoại ông là Nguyễn Tri Túc, cũng say mê âm nhạc, có ba người con đều theo nghiệp đờn ca. Một trong số đó Nguyễn Tri Khương, thầy dạy nhạc và nhà soạn tuồng cải lương nổi tiếng. Riêng mẹ ông là Nguyễn Thị Dành (Tám Dành), sớm tham gia cách mạng, gia nhập Đảng Cộng sản Việt Nam vào năm 1930 và bị thương rồi mất trong năm đó. Cha ông vì thương nhớ vợ nên qua đời năm 1931. Ông có một người anh họ ngoại (con ông Nguyễn Tri Lạc) là nhạc sĩ Nguyễn Mỹ Ca.

Mồ côi từ rất sớm, mẹ mất năm 9 tuổi, cha mất năm 10 tuổi, nên ông cùng với hai em là Trần Văn Trạch (về sau là một ca sĩ nổi tiếng, có biệt danh Quái kiệt) và Trần Ngọc Sương được cô Ba Viện nuôi nấng. Cô Ba Viện rất thương, cho anh em ông đi học võ, học đàn kìm.

Năm 10 tuổi, Trần Văn Khê đậu tiểu học, sang Tam Bình, Vĩnh Long nhờ người cô thứ năm nuôi. Đến đây Trần Văn Khê được học chữ Hán với nhà thơ Thượng Tân Thị. Trong kỳ sơ học năm 1934 tại Vĩnh Long được đậu sơ học có phần Hán Văn. Cả tỉnh chỉ có Trần Văn Khê và Nguyễn Trọng Danh được đậu bằng chữ Hán.

Năm 1934, ông vào trường Trung học Trương Vĩnh Ký, được cấp học bổng. Học rất giỏi, năm 1938 ông được phần thưởng là một chuyến du lịch từ Sài Gòn đến Hà Nội, ghé qua Phan Thiết, Đà Nẵng, Nha Trang, Huế. Nhờ đậu tú tài phần nhất năm 1940, thủ khoa phần nhì năm 1941, ông được đô đốc Jean Decoux thưởng cho đi viếng cả nước Campuchia xem Chùa Vàng, Chùa Bạc tại Nam Vang, viếng Đế Thiên Đế Thích. Khi về Việt Nam, nhờ thầy Phạm Thiều giới thiệu, ông được Đông Hồ tiếp đãi, dẫn đi chơi trong một tuần.

Thời gian này, ông cùng Lưu Hữu Phước, Võ Văn Quan lập dàn nhạc của trường, và dàn nhạc của học sinh trong câu lạc bộ học sinh mang tên là Scola Club của hội SAMIPIC. Ông là người chỉ huy hai dàn nhạc đó. Ngoài ra, ông sáng tác ca khúc "Cùng nhau hòa đàn".

Năm 1942, Trần Văn Khê ra Hà Nội học y khoa. Tại đây, cùng với Huỳnh Văn Tiểng, Lưu Hữu Phước, Mai Văn Bộ, Phan Huỳnh Tấng (nay đổi thành Phạm Hữu Tùng), Nguyễn Thành Nguyên, hoạt động trong khuôn khổ của Tổng hội Sinh viên. Do thể hiện một trình độ cảm nhạc xuất sắc, ông được cử làm nhạc trưởng của giàn nhạc trường, nhân giới thiệu những bài hát của Lưu Hữu Phước. Ông còn tham gia phong trào "Truyền bá quốc ngữ" trong ban của GS Hoàng Xuân Hãn, "Truyền bá vệ sinh" của các sinh viên trường Thuốc, và cùng các bạn Lưu Hữu Phước, Mai Văn Bộ, Huỳnh Văn Tiểng tổ chức những chuyến "đi Hội đền Hùng", và đi viếng sông Bạch Đằng, Ải Chi Lăng, đền Hai Bà Trưng.

Năm 1943, ông cưới bà Nguyễn Thị Sương, và sau đó có nhiều sự kiện làm Trần Văn Khê phải xin thôi học để trở về Nam Kỳ. Con trai đầu lòng của ông là Trần Quang Hải, sinh năm 1944, sau này cũng là một nhà nghiên cứu âm nhạc dân tộc Việt Nam danh tiếng. Sau Cách mạng Tháng Tám, ông tham gia kháng chiến cho tới đầu năm 1946, ông có thêm người con trai thứ hai đặt tên là Trần Quang Minh nên ông được tổ chức bố trí lùi về vùng Pháp kiểm soát cuối năm 1946. Năm 1946 cũng là năm ông sáng tác bản nhạc Đi Chơi Chùa Hương phổ nguyên văn toàn bộ bài thơ của Nguyễn Nhược Pháp. Năm 1948, bà Sương sanh tiếp cho ông cô con gái Trần Thị Thủy Tiên.

Ông sang Pháp du học từ năm 1949 nên chưa biết mặt cô con gái út Trần Thị Thủy Ngọc còn nằm trong bụng mẹ. Hè năm 1951, ông thi đậu vào trường Chính trị Khoa giao dịch quốc tế. Cho đến năm 1958, ông theo học khoa nhạc học và chuẩn bị luận án tiến sĩ dưới sự chỉ đạo của các Giáo sư Jacques Chailley, Emile Gaspardone và André Schaeffner. Tháng 6 năm 1958, ông đậu Tiến sĩ Văn khoa (môn Nhạc học) của Đại học Sorbonne. Luận văn của ông có tên: “LaMusique vietnamienne traditionnelle” (Âm nhạc truyền thống Việt Nam).

Từ năm 1963, ông dạy trong Trung tâm Nghiên cứu nhạc Đông phương, dưới sự bảo trợ của Viện Nhạc học Paris (Institut de Musicologie de Paris). Ông là thành viên của Viện Khoa học Pháp, Viện sĩ thông tấn Viện Hàn lâm châu Âu về Khoa học, Văn chương và Nghệ thuật cũng như nhiều hội nghiên cứu âm nhạc quốc tế khác; là Chủ tịch Hội đồng Khoa học của Viện quốc tế nghiên cứu âm nhạc bằng phương pháp đối chiếu của Đức (International Institute for Comparative Music Studies).

Ông đã đi 67 nước trên khắp thế giới để nói chuyện, giảng dạy về âm nhạc dân tộc Việt Nam.

Sau 50 năm nghiên cứu và giảng dạy ở Pháp, năm 2006, ông chính thức trở về sinh sống và tiếp tục sự nghiệp nghiên cứu và giảng dạy âm nhạc dân tộc tại Việt Nam. Ông cũng là người đã hiến tặng cho Thành phố Hồ Chí Minh 420 kiện hiện vật quý, trong đó có nhiều loại nhạc cụ dân tộc và tài liệu âm nhạc.

Năm 2009, ông là một trong những trí thức nổi tiếng ký vào thư phản đối dự án Boxit ở Tây Nguyên.

Sau một thời gian bị bệnh, ông qua đời vào khoảng 2 giờ sáng ngày 24 tháng 6 năm 2015 tại bệnh viện Nhân dân Gia Định, Thành phố Hồ Chí Minh.

Thực hiện di nguyện

Mâu thuẫn về nơi đặt di cốt

Theo di nguyện nói của ông Trần Văn Khê trước khi mất, hài cốt sẽ được mang về Vĩnh Kim (Tiền Giang), chôn bên cạnh mộ phần của cha mẹ ông và dòng tộc bao đời nay vẫn ở đó. Tuy nhiên, di nguyện văn bản hợp pháp sau cùng ông quyết định hỏa táng và để các con mình bàn bạc quyết định chỗ lưu tro cốt.

Ngày 26 tháng 12 năm 2015, con thứ của ông là Trần Quang Minh, người con duy nhất còn ở lại Việt Nam đã di cốt của cố giáo sư từ nhà riêng của ông tại Thành phố Hồ Chí Minh tới an vị tại Linh Hoa Tuệ Đàn thuộc Hoa viên Nghĩa trang Bình Dương. Hoa viên Nghĩa trang Bình Dương tài trợ toàn bộ kinh phí xây dựng một không gian thờ phượng và tưởng niệm cố giáo sư Trần Văn Khê tại một vị trí trang trọng, bao gồm cả các bộ bàn ghế tiếp khách và trang thiết bị truyền hình, âm thanh, nơi trưng bày các hiện vật, tranh ảnh… để phục vụ cho những cuộc giao lưu, những nghiên cứu âm nhạc dân tộc của ông. Đây là quyết định gây mâu thuẫn. Quyết định này được các con gái của ông Khê ủy nhiệm, nhưng lại không được con trưởng của ông là Trần Quang Hải tán thành.

Thành lập nhà lưu niệm
Di nguyện của ông Trần Văn Khê là sau khi ông mất, toàn bộ tiền phúng viếng sẽ để ra để thành lập Quỹ Trần Văn Khê và chuyển ngôi nhà 32 Huỳnh Đình Hai trở thành Trung tâm Trần Văn Khê.

Tuy nhiên, ngày 1 tháng 1 năm 2016, con trai trưởng Trần Quang Hải viết thư cho Ban tang lễ (ban được ông Khê ủy nhiệm cùng con trai trưởng để thực hiện di nguyện) xin từ bỏ ý định thực hiện di nguyện do một số lý do: Quỹ 700 triệu từ tiền phúng viếng không thể đủ để thành lập quỹ (theo quy định là 1 tỷ) và duy trì hoạt động sau này, ngôi nhà 32 Huỳnh Đình Hai thủ tục quá nhiêu khê và vẫn chưa được nhà nước cấp phép.

Gia đình
Ông Trần Văn Khê có người em trai là nhạc sĩ Trần Văn Trạch và em gái út là Trần Ngọc Sương. Nhạc sĩ Trần Văn Trạch là một trong những nhạc sĩ nổi tiếng ở Sài Gòn trước năm 1975. Trần Ngọc Sương sinh năm 1925, từng là ca sĩ lấy biệt hiệu là Ngọc Sương, sau đổi lại là Thủy Ngọc trong những năm 1948-50, và hiện sống tại Montreal, Canada.

Người vợ duy nhất của ông Trần Văn Khê là bà Nguyễn Thị Sương (1921–2014). Ông Trần Văn Khê có bốn người con với bà Sương: Trần Quang Hải (1944–2021) là nhà nghiên cứu nhạc dân tộc tại Paris, Trần Quang Minh, kiến trúc sư, hiện sống ở Thành phố Hồ Chí Minh, Trần Thị Thủy Tiên hiện sống tại Paris, và Trần Thị Thủy Ngọc, nhạc sĩ đàn tranh và làm việc cho một ban nghiên cứu Đông Nam Á của trung tâm quốc gia nghiên cứu khoa học ở Paris.

Khi ông Khê sang Pháp học năm 1949, do hoàn cảnh, ông và bà Sương không còn sống với nhau nữa. Năm 1960, bà Sương và ông ly dị, tuy nhiên sau này vẫn coi nhau là bạn. Sau đó ông có những người phụ nữ khác nhưng ông không kết hôn thêm lần nào nữa. Ông nói: "Đa tình thì có thể nhưng rất may là tôi không phải là người bạc tình và cũng chưa bao giờ cùng lúc có hai ba người. Chỉ có người này đi qua người khác đến. Cũng chưa có người phụ nữ nào oán trách tôi, khi chia tay chúng tôi đều giữ lại được tình bạn.". Mấy chục năm cuối đời ông sống một mình.

Khi ông Khê sang Pháp học năm 1949, người con gái út của ông là Trần Thị Thủy Ngọc còn nằm trong bụng mẹ chưa ra đời. Sau này, năm 1961 Trần Quang Hải (trưởng nam) sang Pháp, tới năm 1969 đến lượt Thủy Ngọc (con gái út) sang Pháp ở với cha. Còn Trần Quang Minh và Thủy Tiên ở lại Việt Nam, sống với mẹ. Đến 1986, Thủy Tiên qua Pháp định cư. Trần Quang Hải kết hôn với ca sĩ Bạch Yến và sống tại Paris. Trần Quang Minh có gia đình vẫn sống ở Thành phố Hồ Chí Minh cho đến nay.

Hội viên
Giáo sư Trần Văn Khê là thành viên của nhiều hội nghiên cứu âm nhạc trong nước Pháp, Mỹ, Trung Quốc và trên trường quốc tế:

Hội Nhà văn Pháp (Société des Gens de Lettres) (Pháp)
Hội Âm nhạc học (Société Française de Musicologie) (Pháp)
Hội Dân tộc Nhạc học Pháp (Société Française d'Ethnomusicologie) (Pháp)
Hội Âm nhạc học Quốc tế (Société Internationale de Musicologie)
Hội Dân tộc Nhạc học (Society for Ethnomusicology) (Mỹ)
Hội Nhạc học Á châu (Society for Asian Music) (Mỹ)
Hội Âm nhạc Á châu và Thái Bình Dương (Society for Asian and Pacific Music)
Hội Quốc tế Giáo dục Âm nhạc (International Society for Music Education)
Thành viên và chủ tịch hội đồng khoa học của Viện Quốc tế Nghiên cứu Âm nhạc với Phương pháp Đối chiếu (International Institute for Comparative Music Studies) (Đức)
Hội đồng Quốc tế Âm nhạc truyền thống (International Council for Traditional Music) nguyên phó chủ tịch (Mỹ)
Hội đồng Quốc tế Âm nhạc (International Music Council/UNESCO), nguyên uỷ viên ban chấp hành, nguyên phó chủ tịch, đương kim Chung sanh hội trưởng danh dự (Pháp)
Viện sĩ thông tấn, Hàn lâm viện châu Âu, Khoa Học, Văn chương, Nghệ thuật...

Giải thưởng
 1949: Giải thưởng nhạc cụ dân tộc tại Liên hoan Thanh niên Budapest.
 Huy chương bội tinh hạng nhứt của chính phủ Việt Nam Cộng hòa.
 Văn hoá bội tinh hạng nhứt của Bộ giáo dục Việt Nam Cộng hòa.
 1975: Tiến sĩ âm nhạc danh dự (Docteur en musique, honoris causa) của Đại học Ottawa (Canada).
 1981: Giải thưởng âm nhạc của UNESCO ở Hội đồng Quốc tế Âm nhạc (Prix UNESCO - CIM de la Musique).
 1991: Officier de l'Ordre des Arts et des Lettres, Ministère de la Culture et de l'Information du Gouvernement français (Huy chương về Nghệ thuật và Văn chương của Bộ Văn hoá Pháp).
 1993: Cử vào Hàn lâm viện châu Âu về Khoa học, Văn chương, Nghệ thuật; viện sĩ thông tấn.
 1998: Huy chương Vì Văn hoá Dân tộc của Bộ Văn hoá Việt Nam.
 1999: Huân chương Lao động hạng nhất do Chủ tịch Trần Đức Lương cấp.
 2005: Giải thưởng Đào Tấn do Trung tâm Nghiên cứu bảo tồn và phát huy văn hóa dân tộc trao tặng.
 2011: Giải thưởng Phan Châu Trinh về nghiên cứu

Chú thích

Tham khảo
 Tiểu sử ông Trần Văn Khê
 Giáo sư âm nhạc Trần Văn Khê và những nét độc đáo tiềm ẩn của bộ môn hát bội. RFA ngày 4 tháng 2 năm 2007
 "Bảo vệ tích cực" di sản âm nhạc  Hữu Trịnh, 29/08/2007 12:52:48
 Một số bài viết của ông
 Trao giải thưởng Đào Tấn cho Giáo sư Trần Văn Khê báo Tuổi Trẻ cập nhật 21/11/2005 15:29 GMT+7 theo TTXVN

Giáo sư gốc Việt
Nhà nghiên cứu gốc Việt
Nhà nghiên cứu âm nhạc cổ truyền Việt Nam
Giải thưởng Phan Châu Trinh
Sinh viên Đại học Sorbonne
Nhạc sĩ Việt Nam
Nhà văn Việt Nam
Người Mỹ Tho
Mất năm 2015
Tiến sĩ Việt Nam tốt nghiệp tại Pháp
Nghệ sĩ cải lương


title: Xanh berin

text:
Màu xanh berin hay xanh bi, xanh ngọc  là màu nằm giữa màu xanh lá cây và màu xanh lam.

Khoáng chất
Đây là màu được coi là một trong những màu phổ biến nhất của khoáng chất berin có thể sử dụng trong công nghiệp đá quý (Be3Al2(SiO3)6), rất gần với ngọc lục bảo.

Tọa độ màu
 Số Hex = #7FFFD4
 RGB    (r, g, b)    =  (127, 255, 212)
 CMYK   (c, m, y, k) =  (50, 0, 17, 0)
 HSV (h, s, v) =  (160, 50, 100)

Xem thêm
Danh sách màu
Danh sách khoáng chất

Tham khảo

Màu sắc

simple:Aquamarine


title: 2790 Needham

text:
2790 Needham (1965 UU1) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 19 tháng 10 năm 1965 bởi Đài thiên văn Tử Kim Sơn ở Nanking.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 2790 Needham

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1965