title: Lapland (Phần Lan)

text:
Lapland (; ; ) là vùng lớn nhất thuộc Phần Lan. Các đô thị nơi đây được quản lý bởi Hội đồng khu vực. Lapland giáp với Bắc Ostrobothnia về phía Nam; ngoài ra, nó còn tiếp giáp với vịnh Bothnia, hạt Norrbotten (Thụy Điển), hạt Finnmark và hạt Troms (Na Uy), Murmansk Oblast và cộng hòa Karelia của Nga. Ở một số nơi trên thế giới, điển hình như Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland, và ngay cả tại Phần Lan, nhiều người vẫn thường cho Lapland là quê nhà của ông già Noel.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Văn phòng tỉnh Lapland  - Trang chính thức
 Hội đồng vùng Lapland - Trang chính thức
 Lapland Finland Portal  - from not-for-profit Lapland Tourism Organization (in 6 languages)
 Holidays in Lapland - visit Lapland
 http://www.experiencelapland.tv/  Kemi-Tornio University of Applied Sciences - video portal. Videos about Lapland experiences and lifestyle.

Tỉnh Phần Lan
Vùng của Phần Lan

Tỉnh Phần Lan (1917-1997)
Tỉnh Phần Lan (1997-2009)
Sápmi


title: Ăn

text:
Ăn là hành vi nạp năng lượng bằng thức ăn nhằm duy trì sự sống và tăng trưởng của động vật nói chung, trong đó có con người.

Ăn ở con người
Con người thông thường ăn ba bữa vào các thời điểm sáng, trưa và tối, tuy nhiên vì nhiều lý do có thể có người ăn nhiều hay ít hơn con số này, chẳng hạn người có dạ dày kém thường ăn nhiều bữa để tránh gánh nặng tiêu hóa giúp dung nạp thức ăn tốt hơn. Ăn có tính hướng đối tượng rất cao, tức là tùy thuộc vào thể trạng, mức độ hoạt động. Trẻ em, thanh niên, trung niên và người già đều có nhu cầu dinh dưỡng hết sức khác nhau về cả mặt chất và lượng. Như tất cả các hành vi khác, ăn cũng cần phải có phương pháp.

Ăn ở động vật

Động vật hoang dã thông thường sẽ đi kiếm ăn vào 1 thời điểm trong ngày, ngoài việc ăn đủ no, chúng còn biết cách dự trữ thức ăn cho con cái, hoặc dự trữ theo mùa. Ví dụ như chúng sẽ kiếm ăn vào mùa thu nhiều hơn để dự trữ cho mùa đông khan hiếm thức ăn. Có một số những động vật đặc biệt một chút, chúng có khả năng không ăn gì mà vẫn có thể sống sót: ấy là loài gấu Bắc cực, chúng ăn 1 lượng đủ dùng trong mùa thu để tích mỡ và năng lượng, khi mùa đông đến, chúng sẽ chỉ ở một chỗ không đi đâu và không làm gì, thường chúng ta hay nói "gấu ngủ đông".

Ăn đúng cách

Ăn đúng giờ
Ăn đúng giờ có nghĩa là ăn vào một giờ nhất định không phải lúc nào thích ăn thì ăn, hoàn toàn cảm hứng mà không dựa vào nhu cầu của cơ thể. Ăn đúng giờ đem lại hiệu quả tiêu hóa cao nhất bởi vì khi đồng hồ sinh học đã được thiết lập thì trong khoảng thời gian đó cơ thể chuẩn bị đầy đủ nhất cho việc tiêu hóa.

Ăn chậm
Ăn chậm là cụm từ nhằm thể hiện sự trái ngược với cách ăn uống có hại là ăn nhanh. Một người ăn nhanh là khi không nhai kỹ, vội vã và không cảm nhận được hương vị của thức ăn. Tác hại của việc này cũng dễ dàng nhận thấy, khi nhai không đủ nghiền nát thức ăn thì dạ dày buộc phải làm việc nặng nề hơn, nước bọt do vậy mà cũng mất đi chức năng của nó. Việc không cảm nhận được nhiều cũng được cho là đã đánh mất đi một niềm vui trong cuộc sống. Nguyên nhân của ăn nhanh thì có nhiều nhưng chủ yếu là vì hầu hết cảm thấy thiếu thời gian, thúc đẩy thói quen xấu này còn có sự phụ trợ của thức ăn nhanh (fast food), và để hãm lại hành vi này thậm chí người ta đã phải nói đến loại thức ăn chậm (slow food). Khi ăn quá nhanh người ta còn khó cảm thấy mình đã ăn đủ hay chưa điều này có thể dẫn đến 2 tình trạng tiêu cực, thứ nhất là ăn thiếu, hai là ăn quá no.

Ăn đa dạng
Điều này chỉ tới việc ăn nhiều loại thức ăn, một cách cụ thể hơn có nghĩa là bữa ăn không được có quá ít món và các bữa khác nhau cần có những món khác nhau. Ăn đa dạng làm cho cơ thể phát triển tốt hơn vì nó được cung cấp đầy đủ các yếu tố dinh dưỡng vốn phân tán ở rất nhiều loại thức ăn, ngoài ra ăn cũng thấy ngon miệng hơn vì được thay đổi cảm giác.

Ăn tập trung
Đó là việc hạn chế tối đa sự phân tán trong khi ăn, một thói quen thường thấy hiện nay là vừa xem tivi hoặc nghe nhạc, xem báo... vừa ăn. Hành vi này sở dĩ có hại là vì thứ nhất sự phân tán làm giảm cường độ tiêu hóa, máu lúc này vừa phải dồn lên cả não và dạ dày với lưu lượng lớn, thứ hai là ăn phụ thuộc nhiều vào cảm xúc, các loại hình giải trí nghe nhìn thì lại làm chúng ta dễ dao động.

Chỉ ăn khi tâm trạng thoải mái
Có nghĩa là tránh ăn khi cảm xúc thái quá, không chỉ buồn quá mà ngay cả vui quá mà ăn cũng rất có hại, nguyên nhân là vì cơ thể lúc này hoàn toàn chú ý vào cảm xúc việc tiêu hóa bị xếp vào hàng thứ hai. Một thực tế mà nhiều người đã từng trải qua đó là khi giận dữ rất khó để ăn ngon miệng được.

Không ăn quá no
Quá mức trong vấn đề gì thường cũng không tốt và ăn cũng không nằm ngoài quy luật này, ăn quá no làm chức năng tiêu hóa của dạ dày giảm đi, thời gian để lấy lại hoạt động bình thường lâu, cơ thể nặng nề, đồng thời lượng thức ăn chưa kịp tiêu hóa tiết sẽ tiết ra độc tố, việc lên men làm cho dạ dày phình to, kích thích dạ dày tăng tiết dịch vị dẫn đến viêm dạ dày. Thường xuyên ăn quá no dẫn đến cung cấp thừa năng lượng cho cơ thể sinh ra béo phì và nhiều bệnh nguy hiểm khác. Ăn quá no có nhiều nguyên nhân nhưng thường xuất phát từ ham muốn được thưởng thức tiếp thức ăn do thức ăn chế biến ngon, hấp dẫn, đôi khi ăn no cũng do việc ép bị ăn, điều hay xảy ra ở trẻ nhỏ hoặc ở người lớn khi tham gia tiệc tùng.

Ăn kiêng
Đây là cụm từ được dùng rất nhiều khi nói về việc giảm cân nhằm chỉ đến việc hạn chế ăn một số loại thực phẩm nào đó. Tuy nhiên thì hành vi ăn kiêng còn áp dụng cho nhiều đối tượng khác, điển hình là những người mắc bệnh, người trong thời kỳ mang thai và các vận động viên thể thao.

Cho người bị bệnh
Người mắc bệnh phải tránh ăn một số thực phẩm bởi việc ăn chúng có thể dẫn đến bệnh nặng thêm hoặc xung khắc với các hóa chất trong thuốc ví dụ như bệnh như tim, thận, huyết áp cao, phải kiêng muối hoặc ăn ít muối, đề phòng bị phù nề; các bệnh xơ cứng động mạch, nhiều mỡ trong máu thì kiêng các thức ăn có nhiều cholesterol như thịt mỡ, cá, lòng đỏ trứng, phủ tạng động vật để tránh tăng huyết áp và làm xơ cứng động mạch. Thuốc Aspirin có tác dụng giảm đau, giảm xót và giảm viêm nhưng có thể gây kích thích dạ dày. Tránh dùng với rượu cũng không nên uống thuốc với nước hoa quả vì sẽ có cảm giác nôn nao.

Cho phụ nữ có thai
Còn phụ nữ trong thời kỳ mang thai do nhu cầu dinh dưỡng biến đổi nhiều nên nếu không cân nhắc thì có thể dẫn đến giảm sức khỏe của đứa trẻ sau này, nhưng không nên hiểu lầm, việc ăn kiêng ở phụ nữ mang thai không phải là hạn chế ăn nói chung như người béo phì, ngược lại họ phải ăn nhiều hơn bình thường và tích cực ăn đa dạng các loại thực phẩm để cung cấp đủ dinh dưỡng cho đứa trẻ. Trong suốt thời kỳ có thai, người mẹ cần tǎng được từ 10 kg đến 12 kg và không nên tăng quá 18 kg, ngoài ra thì số lượng cân nên tăng còn phụ thuộc vào việc trước đó người phụ nữ có thiếu cân hay không. Ngụ ý trong từ ăn kiêng cho bà bầu ở đây là hướng đến việc loại trừ tất cả các loại thực phẩm tác động tiêu cực đến thai nhi, trong đó có:
Rượu và thuốc lá kể cả việc hút thuốc thụ động.
Thực phẩm chế biến sẵn: Thường chứa chất bảo quản, phẩm màu và thiếu vitamin.
Cà phê, trà và các chất kích thích nói chung như hạt tiêu, ớt, tỏi.
Muối: Phụ nữ có thai nên ăn ít muối, vì khi lạm dụng muối có thể dẫn tới chứng phù, tiền sản giật và các triệu chứng tim hồi hộp, làm buồn bực khó chịu.

Rối loạn tâm lý

Một số rối loạn tâm lý có liên quan đến hành vi ăn uống, chẳng hạn chán ăn tâm thần là căn bệnh do cảm nhận sai lạc về ngoại hình cơ thể tự cho rằng mình quá béo mà ăn rất ít dẫn đến việc suy dinh dưỡng trầm trọng và có khả năng dẫn đến tử vong. Ngược lại là ăn quá độ thường gặp ở nam giới trong các bữa nhậu nhẹt hoặc trong giai đoạn tập luyện thể thao nhằm gia tăng cơ bắp. Tất cả chúng đều có đặc điểm chung là phải ép buộc mình để ăn hoặc không ăn chứ không phải căn cứ trên nhu cầu tự nhiên của cơ thể. Nói chung thì việc ăn uống thất thường, ăn không ngon là yếu tố cảnh báo cho rất nhiều rối loạn liên quan đến tâm lý trong đó có trầm cảm, rối loạn lo âu, trầm cảm sau sinh.

Theo Phật giáo
Nói chung thì Phật giáo khuyên ăn chay và hạn chế tối đa ăn mặn, điều này bắt nguồn chủ yếu từ việc giới cấm sát sinh và tránh mọi khổ đau cho chúng sinh ở tôn giáo này. Tuy nhiên để không quá cứng nhắc thì tín đồ tại gia có thể chỉ phải ăn chay một số ngày được quy định trong tháng (còn gọi là ăn chay kỳ, ngược lại ăn chay dài ngày thì gọi là ăn chay trường). Người xuất gia (tỉ-khưu) thì vẫn có thể ăn thịt nếu nó thỏa mãn tiêu chuẩn gọi là tam tịnh nhục (tịnh nhục nghĩa đen là thịt thanh tịnh):
 Không thấy con vật đó bị giết
 Không nghe tiếng con vật kêu la khi bị giết
 Người ta giết con vật ấy không phải vì mình
Thêm vào đó thì thịt con vật tự chết hoặc thịt còn dư của động vật ăn thịt bỏ lại cũng ăn được (ngũ tịnh nhục). Ngoài ra, có 10 loại thịt đặc biệt khác mà các vị Tỉ khưu không được sử dụng. Đó là thịt người, voi, ngựa, chó, rắn, sư tử, cọp, báo, gấu và linh cẩu. Đức Phật cũng khuyên không nên ăn sau giờ ngọ tức 12 giờ trưa, còn gọi là "không ăn phi thời", lý giải được đưa ra là để cơ thể được nhẹ nhàng, thân tâm an tĩnh dễ thiền định và ngủ ngon hơn. Về số lượng thức ăn đưa vào cơ thể quan điểm là ăn để đủ sống chứ không nhằm mục đích gì khác, nguyên nhân thì có nhiều trong đó có việc tránh giết các loài thực vật một cách vô ích (về cơ bản đạo Phật tôn trọng hết thảy các hình thức sống kể cả của thực vật, việc phải ăn chúng để sống đối với người Phật tử chân chính cũng chỉ là việc bất đắc dĩ mà thôi), tránh lãng phí và tránh dư thừa năng lượng có thể dẫn đến nảy sinh dục vọng.

Xem thêm
Bữa ăn
Rối loạn ăn uống
Chán ăn

Chú thích

Liên kết ngoài

Sức khỏe
Ăn uống
Ẩm thực
Sinh lý học
Tư thế con người
Hành vi ăn uống


title: Ramila

text:
Ramila là một chi bướm đêm thuộc họ Crambidae.

Các loài
Ramila acciusalis (Walker, 1859)
Ramila angustifimbrialis (Warren in Swinhoe, 1890)
Ramila marginella Moore, [1868]
Ramila minima Chen & Wu, 2014
Ramila ruficostalis Hampson, 1893
Ramila thectopetina (West, 1931)

Chú thích

Tham khảo

 Natural History Museum Lepidoptera genus database

Schoenobiinae


title: Kurtzia aethra

text:
Kurtzia aethra là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae, họ ốc cối.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Kurtzia


title: Oxydactyla coggeri

text:
Oxydactyla coggeri là một loài ếch trong họ Nhái bầu. Chúng là loài đặc hữu của Papua New Guinea.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.

Nguồn
 Richards, S. & Menzies, J. 2004. Oxydactyla coggeri. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

Oxydactyla
Động vật lưỡng cư Papua New Guinea


title: Cassagnoles, Hérault

text:
Cassagnoles là một xã thuộc tỉnh Hérault trong vùng Occitanie ở phía nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 430 mét trên mực nước biển. Dân số thời điểm năm 1999 là 79 người.

Tham khảo

Xã của Hérault


title: Saint-Laurent-en-Caux

text:
Saint-Laurent-en-Caux là một xã thuộc tỉnh Seine-Maritime trong vùng Normandie miền bắc nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Seine-Maritime
Seine-Maritime
Normandy

Tham khảo
INSEE

Liên kết ngoài
Saint-Laurent-en-Caux on the Quid website

Xã của Seine-Maritime


title: Plougoumelen

text:
Plougoumelen () là một xã ở tỉnh Morbihan trong vùng Bretagne tây bắc Pháp. Xã này có diện tích 21,3 km², dân số năm 1999 là 1762 người. Khu vực này có độ cao từ 0-56 mét trên mực nước biển.
Cư dân của Plougoumelen trong tiếng Pháp gọi là Plougoumelenois.

Tham khảo

 Các thị trưởng của Hiệp hội Morbihan
 Hồ sơ của thị trấn trên trang mạng INSEE

Liên kết ngoài
French Ministry of Culture list for Plougoumelen
Bản đồ của Plougoumelen trên Michelin

Xã của Morbihan


title: Alaus angulicollis

text:
Alaus angulicollis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Schwarz miêu tả khoa học năm 1902.

Chú thích

Tham khảo

Alaus


title: Aspella acuticostata

text:
Aspella acuticostata là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Muricidae, họ ốc gai.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Aspella


title: Fouqueure

text:
Fouqueure là một xã thuộc tỉnh Charente trong vùng Nouvelle-Aquitaine tây nam nước Pháp. Xã nay có độ cao trung bình 70 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Charente


title: Wormaldia rhynchophysa

text:
Wormaldia rhynchophysa là một loài Trichoptera trong họ Philopotamidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Động vật khu vực sinh thái Indomalaya
Wormaldia


title: Typhlomangelia nivalis

text:
Typhlomangelia nivalis là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Borsoniidae.

mô tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

nivalis
Động vật được mô tả năm 1846


title: Clavicornaltica longsheng

text:
Clavicornaltica longsheng là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Konstantinov & Duckett miêu tả khoa học năm 2005.

Chú thích

Tham khảo

Clavicornaltica


title: 5350 Epetersen

text:
5350 Epetersen (1989 GL1) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 3 tháng 4 năm 1989 bởi Elst, E. W. ở La Silla.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 5350 Epetersen

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1989


title: Dypsis decipiens

text:
Dypsis decipiens là loài thực vật có hoa thuộc họ Arecaceae. Loài này được (Becc.) Beentje & J.Dransf. mô tả khoa học đầu tiên năm 1995.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Chi Cau tua
Thực vật được mô tả năm 1995
Thực vật Madagascar
Thực vật dễ tổn thương


title: Mécringes

text:
Mécringes  là một xã thuộc tỉnh Marne trong vùng Grand Est đông nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 200 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Marne


title: Morula funiculata

text:
Morula funiculata là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Muricidae, họ ốc gai.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Morula


title: Oestlundorchis

text:
Oestlundorchis là một chi thực vật có hoa trong họ, Orchidaceae.

Xem thêm
Danh sách các chi Phong lan

Tham khảo

Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (1999). Genera Orchidacearum 1. Oxford Univ. Press.
Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (2001). Genera Orchidacearum 2. Oxford Univ. Press.
Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (2003). Genera Orchidacearum 3. Oxford Univ. Press
Berg Pana, H. 2005. Handbuch der Orchideen-Namen. Dictionary of Orchid Names. Dizionario dei nomi delle orchidee. Ulmer, Stuttgart

Danh sách các chi phong lan
Phân họ Lan


title: Sân bay Rostov-na-Donu

text:
Sân bay Rostov-na-Donu ()  là một sân bay quốc tế nằm cách Rostov-na-Donu 9 km về phía đông, ở miền nam Nga. Sân bay này đã phục vụ 727.900 lượt khách và 3428 tấn hàng hóa năm 2006.

Tất cả các chuyến bay thường xuyên và thuê bao đã được chuyển đến sân bay quốc tế Platov trước ngày 7 tháng 12 năm 2017 11:00. Hiện tại, sân bay đang bị đóng cửa để phá hủy thêm, vào ngày 1 tháng 3 năm 2018, sân bay cũ đã được lên kế hoạch để chính thức đóng cửa.

Các hãng hàng không và các tuyến điểm trước đây
Air Malta (Malta) theo mùa
Alrosa Mirny Air Enterprise (Mirny)
Armavia (Yerevan)
Austrian Airlines (Vienna)
Czech Airlines (Prague)
Kogalymavia (Surgut)
Lufthansa (Frankfurt)
Rossiya (Saint Petersburg)
S7 Airlines (Moscow-Domodedovo)
Scat Air (Aktyubinsk, Almaty, Aqtau, Astana, Shymkent)
Sky Express (Moscow-Vnukovo)
Turkish Airlines (Istanbul-Ataturk)
UTair Aviation (Samara, Surgut)
Uzbekistan Airways (Tashkent)

Tham khảo

Liên kết ngoài
  Trang mạng chính thức của Sân bay Rostov-on-Don
World Aero Data -Information for URRR

Sân bay Nga
Sân bay Rostov Oblast
Sân bay xây dưới thời Liên Xô


title: Lakhonepheng

text:
Lakhonepheng (tiếng Lào: ເມືອງລະຄອນເພັງ) là một huyện (muang, mường) thuộc tỉnh Saravane ở hạ Lào .

Hành chính

Tham khảo

Xem thêm
 Địa lý Lào

Liên kết ngoài

Huyện thị Lào
Sơ khai địa lý Lào
Saravane


title: Potamyia pallidipennis

text:
Potamyia pallidipennis là một loài Trichoptera trong họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Động vật khu vực sinh thái Indomalaya
Potamyia


title: Nyctyciomorpha

text:
Nyctyciomorpha là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Cuculliinae


title: Rhyzobius

text:
Rhizobius là một genus in the fungi kingdom (see Disease resistance in fruit và vegetables), as well as an obsolete name for the aphid genus Pemphigus.

Rhyzobius là một chi bọ cánh cứngs trong họ Coccinellidae

Các loài
Some species của Rhyzobius are:
 Rhyzobius acceptus (Broun, 1880)
 Rhyzobius bassus
 Rhyzobius bipartitus
 Rhyzobius chrysomeloides (Herbst, 1792)
 Rhyzobius consors
 Rhyzobius fagus (Broun, 1880)
 Rhyzobius forestieri (Mulsant, 1853)
 Rhyzobius litura (Fabricius, 1787)
 Rhyzobius lophanthae
 Rhyzobius minutulus
 Rhyzobius oculatissimus
 Rhyzobius rarus (Broun, 1880)
 Rhyzobius suffusus
 Rhyzobius tristis
 Rhyzobius ventralis – Black Lady Beetle, Gumtree Scale Ladybird

Hình ảnh

Ghi chú

Tham khảo

  (2002): Prospects for extending the use of Australian lacewings in biological control. Acta Zool. Acad. Sci. Hung. 48(Supplement 2): 209–216. PDF fulltext

Họ Bọ rùa


title: Pseudopanurgus arctiventris

text:
Pseudopanurgus arctiventris là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Timberlake mô tả khoa học năm 1975.

Chú thích

Tham khảo

Pseudopanurgus
Động vật được mô tả năm 1975


title: Danh sách quốc gia và vùng lãnh thổ theo tỷ suất sinh

text:
Đây là danh sách quốc gia và vùng lãnh thổ theo tỷ suất sinh.

Xếp hạng UN TFR

Xếp hạng UN TFR là một danh sách quốc gia theo Tổng tỷ suất sinh (TFR): con số trẻ em được cho là sẽ được sinh ra trên mỗi phụ nữ trong thời kỳ có thể mang thai của cô ta. Các con số được lấy từ bản sửa đổi năm 2006 của Báo cáo Triển vọng Dân số Thế giới của Liên hiệp quốc, cho giai đoạn 2000-2005 và 2005-2010, sử dụng con số giả định trung bình. Chỉ các quốc gia/vùng lãnh thổ với dân số 100.000 người hay lớn hơn năm 2007 được gộp vào. Xếp hạng dựa trên con số 2005-2010.

Bảng Danh sách nước và vùng lãnh thổ theo tỷ suất sinh từ các nguồn:
 Liên Hợp Quốc 2012.
 World Bank Data, đăng tải 2013.
 CIA World Factbook 2014, 2017

{|class="wikitable sortable" style="text-align:right"
! rowspan="2"|Nước/Vùng lãnh thổ!!colspan="2"|LHQ 2012 !!colspan="2"|WB 2013 !!colspan="2"|CIA FB 2014!!colspan="2"|CIA FB 2017
|-
! Tỷ suất/Phụ nữ !! BậcTS !! Tỷ suất/Phụ nữ !! BậcTS !! Tỷ suất/Phụ nữ !! BậcTS !! Tỷ suất/Phụ nữ !! BậcTS
|- style="background:#fafada"
|align=center |Mức sinh thay thế ||2.10 ||0 ||2.10 ||0 ||2.10 ||0||2.10 ||0
|- style="background:#ccddff"
|align=center | ||2.50 ||0 ||2.50||0 ||2.50||0 ||2.40||0
|-
|style= "text-align:left" |  || 5 || 17 || 5.1 || 14 || 5.43 || 9 || 5.12 || 10
|-
|style= "text-align:left" |  || 1.79 || 154 || 1.8 || 146 || 1.5 || 191 || 1.51 || 195
|-
|style= "text-align:left" |  || 2.82 || 74 || 2.8 || 69 || 2.78 || 69 || 2.70 || 66
|-
|style= "text-align:left" |  || || || || || 1.38 || 210 || 1.40 || 212
|-
|style= "text-align:left" |  || 5.9 || 10 || 6 || 8 || 5.43 || 10 || 6.16 || 2
|-
|style= "text-align:left" |  || 2.1 || 117 || 2.1 || 111 || 2.03 || 120 || 2.00 || 119
|-
|style= "text-align:left" |  || 2.18 || 114 || 2.2 || 108 || 2.25 || 97 || 2.26 || 93
|-
|style= "text-align:left" |  || 1.74 || 157 || 1.8 || 147 || 1.64 || 177 || 1.64 || 177
|-
|style= "text-align:left" |  || 1.88 || 143 || 1.9 || 126 || 1.77 || 160 || 1.77 || 156
|-
|style= "text-align:left" |  || 1.47 || 179 || 1.4 || 172 || 1.43 || 201 || 1.47 || 201
|-
|style= "text-align:left" |  || 1.93 || 136 || 2 || 123 || 1.91 || 139 || 1.89 || 137
|-
|style= "text-align:left" |  || 1.89 || 140 || 1.9 || 130 || 1.97 || 130 || 1.94 || 128
|-
|style= "text-align:left" |  || 2.1 || 116 || 2.1 || 112 || 1.81 || 153 || 1.75 || 164
|-
|style= "text-align:left" |  || 2.2 || 109 || 2.2 || 104 || 2.45 || 83 || 2.17 || 100
|-
|style= "text-align:left" |  || 1.85 || 146 || 1.8 || 133 || 1.68 || 174 || 1.68 || 175
|-
|style= "text-align:left" |  || 1.48 || 178 || 1.6 || 154 || 1.47 || 195 || 1.48 || 199
|-
|style= "text-align:left" |  || 1.85 || 145 || 1.8 || 143 || 1.65 || 176 || 1.78 || 155
|-
|style= "text-align:left" |  || 2.7 || 77 || 2.7 || 71 || 3.02 || 55 || 2.85 || 59
|-
|style= "text-align:left" |  || 4.89 || 24 || 4.9 || 21 || 5.04 || 16 || 4.77 || 17
|-
|style= "text-align:left" |  || 2.26 || 107 || 2.3 || 101 || 2.02 || 121 || 1.90 || 135
|-
|style= "text-align:left" |  || 3.25 || 58 || 3.3 || 55 || 2.8 || 67 || 2.63 || 73
|-
|style= "text-align:left" |  || 1.28 || 198 || 1.3 || 191 || 1.26 || 218 || 1.30 || 217
|-
|style= "text-align:left" |  || 2.64 || 79 || 2.7 || 74 || 2.37 || 87 || 2.56 || 77
|-
|style= "text-align:left" |  || 1.82 || 150 || 1.8 || 138 || 1.69 || 172 || 1.75 || 163
|-
|style= "text-align:left" |  || 2.01 || 126 || 2 || 120 || 1.82 || 152 || 1.78 || 154
|-
|style= "text-align:left" |  || 1.53 || 169 || 1.5 || 166 || 1.44 || 200 || 1.46 || 202
|-
|style= "text-align:left" |  || 5.65 || 13 || 5.7 || 12 || 5.93 || 6 || 5.71 || 6
|-
|style= "text-align:left" |  || 6.08 || 5 || 6.1 || 5 || 6.14 || 3 || 5.99 || 4
|-
|style= "text-align:left" |  || 2.33 || 100 || 2.3 || 96 || 2.34 || 91 || 2.24 || 96
|-
|style= "text-align:left" |  || 2.88 || 73 || 2.9 || 67 || 2.66 || 74 || 2.52 || 78
|-
|style= "text-align:left" |  || 4.81 || 27 || 4.9 || 24 || 4.82 || 20 || 4.64 || 21
|-
|style= "text-align:left" |  || 1.66 || 162 || 1.6 || 155 || 1.59 || 180 || 1.60 || 183
|-
|style= "text-align:left" |  || 4.41 || 38 || 4.5 || 35 || 4.46 || 31 || 4.30 || 28
|-
|style= "text-align:left" |  || 6.31 || 4 || 6.4 || 4 || 4.68 || 24 || 4.34 || 27
|-
|style= "text-align:left" |  || 1.83 || 147 || 1.8 || 134 || 1.84 || 149 || 1.80 || 152
|-
|style= "text-align:left" |  || 1.66 || 161 || 1.7 || 152 || 1.55 || 186 || 1.60 || 182
|-
|style= "text-align:left" |  || 2.3 || 103 || 2.3 || 97 || 2.07 || 115 || 2.00 || 122
|-
|style= "text-align:left" |  || 4.74 || 30 || 4.8 || 26 || 3.76 || 42 || 3.34 || 46
|-
|style= "text-align:left" |  || 5.98 || 7 || 6 || 6 || 4.8 || 22 || 4.39 || 24
|-
|style= "text-align:left" |  || 5 || 18 || 5 || 15 || 4.73 || 23 || 4.59 || 22
|-
|style= "text-align:left" |  || 1.81 || 151 || 1.8 || 139 || 1.91 || 138 || 1.89 || 139
|-
|style= "text-align:left" |  || 4.92 || 23 || 4.9 || 22 || 3.63 || 43 || 3.38 || 45
|-
|style= "text-align:left" |  || 1.49 || 176 || 1.5 || 164 || 1.45 || 199 || 1.40 || 211
|-
|style= "text-align:left" |  || 1.45 || 184 || 1.5 || 170 || 1.46 || 196 || 1.71 || 171
|-
|style= "text-align:left" |  || 1.46 || 180 || 1.5 || 168 || 1.46 || 198 || 1.47 || 200
|-
|style= "text-align:left" |  || 1.55 || 166 || 1.5 || 171 || 1.43 || 203 || 1.45 || 203
|-
|style= "text-align:left" |  || 1.88 || 142 || 1.7 || 148 || 1.73 || 168 || 1.73 || 167
|-
|style= "text-align:left" |  || 3.42 || 53 || 3.5 || 49 || 2.47 || 82 || 2.31 || 89
|-
|style= "text-align:left" |  || || || || || 2.05 || 119 || 2.03 || 115
|-
|style= "text-align:left" |  || 2.5 || 85 || 2.5 || 82 || 2.36 || 89 || 2.29 || 92
|-
|style= "text-align:left" |  || 2.58 || 82 || 2.6 || 78 || 2.29 || 94 || 2.19 || 99
|-
|style= "text-align:left" |  || 2.79 || 75 || 2.8 || 70 || 2.87 || 62 || 3.47 || 44
|-
|style= "text-align:left" |  || 2.2 || 110 || 2.2 || 103 || 1.95 || 133 || 1.87 || 144
|-
|style= "text-align:left" |  || 4.89 || 25 || 4.9 || 20 || 4.66 || 26 || 4.39 || 25
|-
|style= "text-align:left" |  || 4.74 || 29 || 4.8 || 25 || 4.14 || 35 || 3.99 || 36
|-
|style= "text-align:left" |  || 1.59 || 164 || 1.6 || 160 || 1.46 || 197 || 1.60 || 181
|-
|style= "text-align:left" |  || 3.36 || 55 || 3.4 || 51 || 2.88 || 61 || 2.69 || 68
|-
|style= "text-align:left" |  || 4.59 || 33 || 4.6 || 30 || 5.23 || 14 || 4.99 || 15
|-
|style= "text-align:left" |  || 2.61 || 80 || 2.6 || 76 || 2.51 || 81 || 2.41 || 83
|-
|style= "text-align:left" |  || 1.85 || 144 || 1.8 || 141 || 1.73 || 167 || 1.75 || 162
|-
|style= "text-align:left" |  || 1.98 || 131 || 2 || 122 || 2.08 || 112 || 2.07 || 109
|-
|style= "text-align:left" |  || 4.12 || 41 || 4.1 || 39 || 4.49 || 30 || 4.39 || 23
|-
|style= "text-align:left" |  || 5.78 || 11 || 5.8 || 10 || 3.85 || 41 || 3.52 || 43
|-
|style= "text-align:left" |  || 1.81 || 152 || 1.8 || 137 || 1.77 || 159 || 1.76 || 158
|-
|style= "text-align:left" |  || 1.42 || 186 || 1.4 || 180 || 1.43 || 202 || 1.45 || 205
|-
|style= "text-align:left" |  || 3.89 || 46 || 3.9 || 43 || 4.09 || 37 || 4.00 || 34
|-
|style= "text-align:left" |  || 1.52 || 170 || 1.3 || 182 || 1.42 || 204 || 1.43 || 208
|-
|style= "text-align:left" |  || 2.18 || 112 || 2.2 || 106 || 2.09 || 109 || 2.02 || 117
|-
|style= "text-align:left" |  || 3.82 || 49 || 3.8 || 44 || 2.99 || 56 || 2.77 || 63
|-
|style= "text-align:left" |  || 4.95 || 22 || 5 || 17 || 4.93 || 18 || 4.77 || 19
|-
|style= "text-align:left" |  || 4.96 || 21 || 5 || 18 || 4.3 || 32 || 4.09 || 32
|-
|style= "text-align:left" |  || 2.55 || 83 || 2.6 || 77 || 2.14 || 106 || 2.00 || 121
|-
|style= "text-align:left" |  || 3.18 || 60 || 3.2 || 56 || 2.79 || 68 || 2.72 || 64
|-
|style= "text-align:left" |  || 3.03 || 67 || 3.1 || 62 || 2.86 || 64 || 2.67 || 70
|-
|style= "text-align:left" |  || 1.41 || 189 || 1.3 || 183 || 1.42 || 206 || 1.45 || 204
|-
|style= "text-align:left" |  || 2.08 || 119 || 2 || 117 || 1.88 || 142 || 2.00 || 120
|-
|style= "text-align:left" |  || 2.5 || 86 || 2.5 || 83 || 2.51 || 80 || 2.43 || 81
|-
|style= "text-align:left" |  || 2.35 || 97 || 2.4 || 93 || 2.18 || 103 || 2.11 || 105
|-
|style= "text-align:left" |  || 1.93 || 134 || 1.9 || 127 || 1.85 || 146 || 1.97 || 124
|-
|style= "text-align:left" |  || 4.06 || 43 || 4.1 || 41 || 3.41 || 46 || 4.00 || 35
|-
|style= "text-align:left" |  || 2 || 128 || 2 || 121 || 2 || 125 || 1.97 || 125
|-
|style= "text-align:left" |  || 2.91 || 71 || 3 || 63 || 2.62 || 75 || 2.64 || 71
|-
|style= "text-align:left" |  || 1.48 || 177 || 1.4 || 179 || 1.42 || 205 || 1.44 || 206
|-
|style= "text-align:left" |  || 2.27 || 106 || 2.3 || 100 || 2.05 || 118 || 1.96 || 126
|-
|style= "text-align:left" |  || 1.41 || 190 || 1.4 || 178 || 1.42 || 208 || 1.41 || 209
|-
|style= "text-align:left" |  || 3.27 || 57 || 3.3 || 53 || 3.16 || 52 || 3.19 || 49
|-
|style= "text-align:left" |  || 2.44 || 89 || 2.6 || 79 || 2.34 || 92 || 2.25 || 94
|-
|style= "text-align:left" |  || 4.41 || 37 || 4.5 || 34 || 3.54 || 45 || 2.98 || 56
|-
|style= "text-align:left" |  || 2.98 || 69 || 3 || 65 || 2.56 || 77 || 2.39 || 85
|-
|style= "text-align:left" |  || 2 || 129 || 2 || 124 || 1.98 || 129 || 1.95 || 127
|-
|style= "text-align:left" |  || 1.32 || 196 || 1.3 || 187 || 1.25 || 220 || 1.26 || 219
|-
|style= "text-align:left" |  || || || 2.2 || 107 || || || ||
|-
|style= "text-align:left" |  || 2.6 || 81 || 2.6 || 75 || 2.53 || 79 || 2.40 || 84
|-
|style= "text-align:left" |  || 3.1 || 61 || 3.1 || 59 || 2.68 || 73 || 2.61 || 76
|-
|style= "text-align:left" |  || 3.05 || 66 || 3.1 || 57 || 2.9 || 60 || 2.70 || 67
|-
|style= "text-align:left" |  || 1.59 || 165 || 1.4 || 173 || 1.35 || 211 || 1.51 || 196
|-
|style= "text-align:left" |  || 1.51 || 171 || 1.5 || 167 || 1.74 || 166 || 1.72 || 169
|-
|style= "text-align:left" |  || 3.07 || 64 || 3.1 || 60 || 2.78 || 70 || 2.63 || 74
|-
|style= "text-align:left" |  || 4.83 || 26 || 4.9 || 23 || 4.81 || 21 || 5.06 || 14
|-
|style= "text-align:left" |  || 2.38 || 95 || 2.4 || 90 || 2.07 || 114 || 2.04 || 114
|-
|style= "text-align:left" |  || || || 1.5 || 165 || 1.69 || 173 || 1.69 || 174
|-
|style= "text-align:left" |  || 1.51 || 173 || 1.6 || 156 || 1.29 || 216 || 1.59 || 185
|-
|style= "text-align:left" |  || 1.67 || 160 || 1.6 || 159 || 1.77 || 157 || 1.62 || 178
|-
|style= "text-align:left" |  || 1.44 || 185 || 1.4 || 174 || 1.59 || 181 || 1.60 || 180
|-
|style= "text-align:left" |  || 4.5 || 35 || 4.5 || 32 || 4.28 || 33 || 4.03 || 33
|-
|style= "text-align:left" |  || 5.42 || 14 || 5.5 || 13 || 5.66 || 8 || 5.49 || 9
|-
|style= "text-align:left" |  || 1.98 || 130 || 2 || 126 || 2.58 || 76 || 2.50 || 80
|-
|style= "text-align:left" |  || 2.29 || 104 || 2.3 || 99 || 1.76 || 162 || 1.73 || 168
|-
|style= "text-align:left" |  || 6.86 || 2 || 6.9 || 2 || 6.16 || 2 || 6.01 || 3
|-
|style= "text-align:left" |  || 1.36 || 194 || 1.4 || 175 || 1.54 || 188 || 1.55 || 190
|-
|style= "text-align:left" |  || || || || || 3.22 || 51 || 3.03 || 54
|-
|style= "text-align:left" |  || 4.7 || 31 || 4.7 || 28 || 4.07 || 39 || 3.86 || 39
|-
|style= "text-align:left" |  || 1.51 || 172 || 1.4 || 176 || 1.77 || 158 || 1.75 || 160
|-
|style= "text-align:left" |  || 2.2 || 111 || 2.2 || 102 || 2.29 || 95 || 2.24 || 95
|-
|style= "text-align:left" |  || 3.33 || 56 || 3.3 || 52 || 2.55 || 78 || 2.41 || 82
|-
|style= "text-align:left" |  || 1.46 || 182 || 1.5 || 169 || 1.56 || 184 || 1.57 || 187
|-
|style= "text-align:left" |  || || || || || 1.52 || 190 || 1.53 || 193
|-
|style= "text-align:left" |  || 2.44 || 90 || 2.4 || 86 || 2.22 || 100 || 2.09 || 107
|-
|style= "text-align:left" |  || 1.67 || 159 || 1.7 || 151 || || || ||
|-
|style= "text-align:left" |  || 2.78 || 76 || 2.7 || 72 || 2.15 || 105 || 2.11 || 104
|-
|style= "text-align:left" |  || 5.22 || 16 || 5.3 || 13 || 5.27 || 12 || 5.08 || 11
|-
|style= "text-align:left" |  || 1.95 || 133 || 2 || 124 || 2.18 || 102 || 2.17 || 101
|-
|style= "text-align:left" |  || 3.08 || 62 || 3.1 || 58 || 2.25 || 98 || 3.29 || 47
|-
|style= "text-align:left" |  || || || || || 2.93 || 59 || 2.80 || 62
|-
|style= "text-align:left" |  || 2.32 || 101 || 2.4 || 92 || 2.3 || 93 || 2.12 || 103
|-
|style= "text-align:left" |  || 1.77 || 155 || 1.7 || 149 || 1.78 || 156 || 1.78 || 153
|-
|style= "text-align:left" |  || 2.05 || 124 || 2.1 || 116 || 2.05 || 117 || 2.02 || 116
|-
|style= "text-align:left" |  || 2.52 || 84 || 2.5 || 80 || 1.99 || 128 || 1.89 || 138
|-
|style= "text-align:left" |  || 7.58 || 1 || 7.6 || 1 || 6.89 || 1 || 6.49 || 1
|-
|style= "text-align:left" |  || 6 || 6 || 6 || 7 || 5.25 || 13 || 5.07 || 13
|-
|style= "text-align:left" |  || 1.93 || 135 || 1.9 || 132 || 1.86 || 145 || 1.85 || 145
|-
|style= "text-align:left" |  || 2.91 || 70 || 2.9 || 68 || 2.86 || 63 || 2.82 || 60
|-
|style= "text-align:left" |  || 3.22 || 59 || 3.3 || 54 || 2.86 || 65 || 2.62 || 75
|-
|style= "text-align:left" |  || || || || || 1.71 || 170 || 1.71 || 170
|-
|style= "text-align:left" |  /Gaza Strip || 4.05 || 45 || 4.1 || 42 || 4.24 || 34 || 4.13 || 31
|-
|style= "text-align:left" |  /West Bank || || || || || 2.83 || 66 || 3.27 || 48
|-
|style= "text-align:left" |  || 2.48 || 88 || 2.5 || 84 || 2.38 || 84 || 2.30 || 90
|-
|style= "text-align:left" |  || 3.81 || 50 || 3.8 || 45 || 3.24 || 50 || 3.03 || 53
|-
|style= "text-align:left" |  || 2.89 || 72 || 2.9 || 66 || 1.96 || 131 || 1.90 || 134
|-
|style= "text-align:left" |  || 2.43 || 91 || 2.4 || 85 || 2.22 || 101 || 2.12 || 102
|-
|style= "text-align:left" |  || 3.07 || 65 || 3.1 || 61 || 3.06 || 53 || 3.02 || 55
|-
|style= "text-align:left" |  || 1.41 || 191 || 1.3 || 186 || 1.33 || 213 || 1.35 || 215
|-
|style= "text-align:left" |  || 1.32 || 195 || 1.3 || 190 || 1.52 || 189 || 1.53 || 192
|-
|style= "text-align:left" |  || 2.05 || 121 || 2 || 118 || 1.92 || 136 || 1.90 || 133
|-
|style= "text-align:left" |  || 1.41 || 188 || 1.5 || 162 || 1.32 || 214 || 1.35 || 214
|-
|style= "text-align:left" |  || 1.53 || 168 || 1.6 || 157 || 1.61 || 179 || 1.61 || 179
|-
|style= "text-align:left" |  || 4.56 || 34 || 4.6 || 31 || 4.62 || 27 || 3.87 || 38
|-
|style= "text-align:left" |  || || || || || 1.78 || 155 || 1.77 || 157
|-
|style= "text-align:left" |  || 1.92 || 137 || 1.9 || 125 || 1.77 || 161 || 1.75 || 161
|-
|style= "text-align:left" |  || 2.01 || 127 || 2 || 119 || 1.84 || 151 || 1.80 || 151
|-
|style= "text-align:left" |  || 4.16 || 39 || 4.2 || 36 || 2.94 || 58 || 2.70 || 65
|-
|style= "text-align:left" |  || || || 1.3 || 192 || 1.49 || 193 || 1.50 || 198
|-
|style= "text-align:left" |  || 4.1 || 42 || 4.1 || 38 || 4.67 || 25 || 4.25 || 30
|-
|style= "text-align:left" |  || 2.68 || 78 || 2.7 || 73 || 2.17 || 104 || 2.09 || 106
|-
|style= "text-align:left" |  || 4.98 || 19 || 5 || 19 || 4.52 || 29 || 4.28 || 29
|-
|style= "text-align:left" |  || 1.37 || 193 || 1.3 || 185 || 1.42 || 207 || 1.44 || 207
|-
|style= "text-align:left" |  || 2.18 || 113 || 2.4 || 91 || 1.88 || 141 || 1.85 || 146
|-
|style= "text-align:left" |  || 4.75 || 28 || 4.8 || 27 || 4.83 || 19 || 4.73 || 20
|-
|style= "text-align:left" |  || 1.28 || 197 || 1.3 || 188 || 0.8 || 224 || 0.83 || 224
|-
|style= "text-align:left" |  || 1.39 || 192 || 1.3 || 181 || 1.39 || 209 || 1.41 || 210
|-
|style= "text-align:left" |  || 1.5 || 175 || 1.6 || 158 || 1.33 || 212 || 1.36 || 213
|-
|style= "text-align:left" |  || 4.06 || 44 || 4.1 || 40 || 3.36 || 47 || 3.16 || 50
|-
|style= "text-align:left" |  || 6.61 || 3 || 6.7 || 3 || 6.08 || 4 || 5.80 || 5
|-
|style= "text-align:left" |  || 2.4 || 93 || 2.4 || 89 || 2.23 || 99 || 2.29 || 91
|-
|style= "text-align:left" |  || 1.5 || 174 || 1.3 || 184 || 1.48 || 194 || 1.50 || 197
|-
|style= "text-align:left" |  || 2.35 || 98 || 2.3 || 95 || 2.13 || 107 || 2.07 || 111
|-
|style= "text-align:left" |  || 4.46 || 36 || 4.5 || 33 || 3.92 || 40 || 3.57 || 42
|-
|style= "text-align:left" |  || 4.97 || 20 || 5 || 16 || 5.43 || 11 || 5.07 || 12
|-
|style= "text-align:left" |  || 2.28 || 105 || 2.3 || 98 || 2.01 || 124 || 1.93 || 131
|-
|style= "text-align:left" |  || 1.92 || 139 || 1.9 || 128 || 1.88 || 143 || 1.88 || 141
|-
|style= "text-align:left" |  || 1.53 || 167 || 1.5 || 163 || 1.54 || 187 || 1.56 || 189
|-
|style= "text-align:left" |  || 3 || 68 || 3 || 64 || 2.68 || 72 || 2.50 || 79
|-
|style= "text-align:left" |  || || || || || 1.11 || 222 || 1.13 || 222
|-
|style= "text-align:left" |  || 3.85 || 47 || 3.8 || 46 || 2.76 || 71 || 2.63 || 72
|-
|style= "text-align:left" |  || 5.24 || 15 || 5.3 || 12 || 4.95 || 17 || 4.77 || 18
|-
|style= "text-align:left" |  || 1.41 || 187 || 1.4 || 177 || 1.5 || 192 || 1.52 || 194
|-
|style= "text-align:left" |  || 5.91 || 8 || 5.3 || 11 || 5.11 || 15 || 4.79 || 16
|-
|style= "text-align:left" |  || 4.68 || 32 || 4.7 || 29 || 4.53 || 28 || 4.38 || 26
|-
|style= "text-align:left" |  || 3.79 || 51 || 3.8 || 47 || 3.36 || 48 || 3.10 || 51
|-
|style= "text-align:left" |  || 1.8 || 153 || 1.8 || 142 || 1.71 || 169 || 1.71 || 172
|-
|style= "text-align:left" |  || 2.02 || 125 || 2.2 || 109 || 2 || 126 || 2.23 || 97
|-
|style= "text-align:left" |  || 2.05 || 122 || 2.1 || 114 || 2.08 || 113 || 2.01 || 118
|-
|style= "text-align:left" |  || 2.34 || 99 || 2.4 || 94 || 2.1 || 108 || 2.07 || 110
|-
|style= "text-align:left" |  || || || || || 3.03 || 54 || 2.95 || 58
|-
|style= "text-align:left" |  || 5.91 || 9 || 6 || 9 || 5.97 || 5 || 5.71 || 7
|-
|style= "text-align:left" |  || 1.46 || 183 || 1.5 || 161 || 1.3 || 215 || 1.54 || 191
|-
|style= "text-align:left" |  || 1.82 || 149 || 1.8 || 135 || 2.36 || 88 || 2.32 || 87
|-
|style= "text-align:left" |  || 1.88 || 141 || 1.9 || 129 || 1.9 || 140 || 1.88 || 142
|-
|style= "text-align:left" |  || 1.97 || 132 || 1.9 || 131 || 2.01 || 123 || 1.87 || 143
|-
|style= "text-align:left" |  || 2.05 || 123 || 2.1 || 115 || 1.84 || 148 || 1.80 || 150
|-
|style= "text-align:left" |  || 2.32 || 102 || 2.5 || 81 || 1.8 || 154 || 1.76 || 159
|-
|style= "text-align:left" |  || 3.41 || 54 || 3.4 || 50 || 3.36 || 49 || 3.07 || 52
|-
|style= "text-align:left" |  || 2.4 || 94 || 2.4 || 88 || 2.35 || 90 || 2.32 || 88
|-
|style= "text-align:left" |  || 1.75 || 156 || 1.8 || 144 || 1.85 || 147 || 1.81 || 149
|-
|style= "text-align:left" |  (Sahrawi) || 2.38 || 96 || || || 4.07 || 38 || 3.86 || 40
|-
|style= "text-align:left" |  || 4.15 || 40 || 4.2 || 37 || 4.09 || 36 || 3.63 || 41
|-
|style= "text-align:left" |  || 5.71 || 12 || 5.7 || 11 || 5.76 || 7 || 5.63 || 8
|-
|style= "text-align:left" |  || 3.51 || 52 || 3.6 || 48 || 3.56 || 44 || 3.98 || 37
|-
|style= "text-align:left" |  (UK) || || || || || 1.75 || 164 || 1.74 || 165
|-
|style= "text-align:left" |  (Hà Lan) || 1.68 || 158 || 1.7 || 150 || 1.84 || 150 || 1.83 || 148
|-
|style= "text-align:left" |  (UK) || || || 1.8 || 145 || 1.95 || 134 || 1.93 || 129
|-
|style= "text-align:left" |  (UK) || || || || || 1.86 || 144 || 1.85 || 147
|-
|style= "text-align:left" |  (New Zeeland) || || || || || 2.27 || 96 || 2.19 || 98
|-
|style= "text-align:left" |  (Hà Lan) || 1.92 || 138 || 2.2 || 105 || 2.09 || 111 || 2.04 || 113
|-
|style= "text-align:left" |  (Đan Mạch) || || || || || 2.38 || 85 || 2.35 || 86
|-
|style= "text-align:left" |  (UK) || || || || || 1.92 || 137 || 1.90 || 136
|-
|style= "text-align:left" |  (Đan Mạch) || || || 2 || 125 || 2.06 || 116 || 1.99 || 123
|-
|style= "text-align:left" |  (Pháp) || 2.08 || 118 || || || || || ||
|-
|style= "text-align:left" |  (USA) || 2.42 || 92 || 2.4 || 87 || 2.38 || 86 || 2.96 || 57
|-
|style= "text-align:left" |  (UK) || || || || || 1.55 || 185 || 1.56 || 188
|-
|style= "text-align:left" |  (UK) || 1.46 || 181 || || || 1.66 || 175 || 1.66 || 176
|-
|style= "text-align:left" |  || 3.08 || 63 || || || || || ||
|-
|style= "text-align:left" |  || 1.13 || 199 || 1.3 || 189 || 1.17 || 221 || 1.19 || 221
|-
|style= "text-align:left" |  (UK) || || || || || 1.94 || 135 || 1.92 || 132
|-
|style= "text-align:left" |  || 1.07 || 200 || 1.1 || 193 || 0.93 || 223 || 0.95 || 223
|-
|style= "text-align:left" |  (Pháp) || 1.83 || 148 || || || || || ||
|-
|style= "text-align:left" |  (Pháp) || 3.83 || 48 || || || || || ||
|-
|style= "text-align:left" |  (UK) || || || || || 1.29 || 217 || 1.33 || 216
|-
|style= "text-align:left" |  (Pháp) || 2.13 || 115 || 2.1 || 110 || 1.99 || 127 || 1.93 || 130
|-
|style= "text-align:left" |  (USA) || || || || || 2.01 || 122 || 2.80 || 61
|-
|style= "text-align:left" |  || 2.07 || 120 || 2.1 || 113 || 1.95 || 132 || 1.88 || 140
|-
|style= "text-align:left" |  (USA) || 1.64 || 163 || 1.6 || 153 || 1.64 || 178 || 1.22 || 220
|-
|style= "text-align:left" |  (Pháp) || 2.24 || 108 || || || || || ||
|-
|style= "text-align:left" |  (UK) || || || || || 1.58 || 182 || 1.59 || 184
|-
|style= "text-align:left" |  (Pháp) || || || || || 1.56 || 183 || 1.57 || 186
|-
|style= "text-align:left" |  || || || || || 2.98 || 57 || 2.68 || 69
|-
|style= "text-align:left" |  (Hà Lan) || || || || || 2.09 || 110 || 2.05 || 112
|-
|style= "text-align:left" |  (UK) || || || || || 1.7 || 171 || 1.70 || 173
|-
|style= "text-align:left" |  || || || || || 1.25 || 219 || 1.29 || 218
|-
|style= "text-align:left" |  || 2.49 || 87 || 1.8 || 140 || 1.75 || 165 || 2.08 || 108
|-
|style= "text-align:left" |  (Pháp) || || || || || 1.76 || 163 || 1.73 || 166
|}

 Xếp hạng CIA TFR

Xếp hạng CIA TFR là một danh sách quốc gia theo Tổng tỷ suất sinh (TFR): con số trẻ em được cho là sẽ được sinh ra bởi mỗi phụ nữ trong thời kỳ sinh đẻ, dựa trên dữ liệu tỷ suất sinh theo độ tuổi 2008. Chỉ Quốc gia có chủ quyền được xếp hạng. Một số nước có thể không được liệt kê bởi không được công nhận hoàn toàn ở thời điểm lập.

CIA đăng tải tư liệu tại The CIA World Factbook .Ghi chú: Quốc gia độc lập và được công nhận duy nhất không có trong danh sách này là Thành Vatican.Ghi chú: Macau và Hong Kong không phải là quốc gia''.
 Nguồn:

Xem thêm
 Lists of countries and territories
 Tỷ suất sinh
 Tăng dân số
 Tỷ suất sinh dưới mức thay thế
 Danh sách các nước theo tỷ lệ sinh
 Danh sách các quốc gia theo tốc độ tăng trưởng dân số
 Danh sách các nước theo tuổi trung bình
 Danh sách các quốc gia theo tỉ lệ tử vong
 Mang thai ngoài ý muốn
 Châu Âu già
 Nhật Bản già

Tham khảo

Liên kết ngoài

Tỷ suất sinh
Địa lý loài người
Dân số
Sinh sản
Kinh tế nhân khẩu
Địa lý nhân văn
Nhân khẩu học


title: Turris torta

text:
Turris torta là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Turridae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Turris


title: Taurasi

text:
Taurasi là một đô thị (comune) thuộc tỉnh Avellino trong vùng Campania của Ý. Taurasi có diện tích km2, dân số là người (thời điểm ngày 1/5/2009).

Tham khảo

Đô thị tỉnh Avellino
Thành phố và thị trấn ở Campania


title: 9 tháng 9

text:
Ngày 9 tháng 9 là ngày thứ 252 (253 trong năm nhuận) trong lịch Gregory. Còn 113 ngày trong năm.

Sự kiện
9 – Tù trưởng Arminius lãnh đạo sáu bộ lạc Germain tiến hành phục kích và tiêu diệt binh đoàn La Mã của Publius Quinctilius Varus trong trận rừng Teutoburg.
337 – Constantinus II, Constantius II và Constans I kế vị cha họ là Constantinus Đại đế với tư cách là các đồng hoàng đế. Đế quốc La Mã bị phân chia giữa ba Augustus.
1087 – William Rufus trở thành quốc vương của Anh, lấy hiệu là William II.
1418 – Lý Tạo kế vị quốc vương của Triều Tiên, tức Triều Tiên Thế Tông, tôn phụ vương Thái Tông là thượng vương.
1488 – Anne trở thành nữ công tước xứ Bretagne, là một nhân vật trung tâm trong tranh chấp ảnh hưởng vốn dẫn đến việc hợp nhất Bretagne và Pháp.
1543 – Mary Stuart đăng quang ngôi nữ vương của Scotland khi mới 9 tháng tuổi.
1791 – Thủ đô Hoa Kỳ được đặt tên theo Tổng thống George Washington.
1850 – California trở thành bang thứ 31 của Hoa Kỳ với vị thế một bang tự do, bác bỏ mở rộng chế độ nô lệ đến Duyên hải Thái Bình Dương.
1886 – Công ước Bern về bảo hộ các tác phẩm văn học và nghệ thuật được ký kết.
1892 – Nhà thiên văn học người Mỹ Edward Emerson Barnard phát hiện ra vệ tinh Amalthea.
1944 – Với sự hỗ trợ của Liên Xô, Mặt trận Tổ quốc Bulgaria tiến hành nổi dậy vũ trang nhằm lật đổ chính phủ Bulgaria đương quyền.
1945 – Chiến tranh Trung-Nhật kết thúc, Nhật Bản đầu hàng vô điều kiện.
1948 – Nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên được thành lập tại miền bắc bán đảo Triều Tiên, Kim Nhật Thành nhậm chức thủ tướng nội các.
1949 – Đại diện của Ấn Độ và người nhiếp chính của Tripura là Vương hậu Kanchanprabha Devi ký kết Hiệp định hợp nhất Tripura, theo đó Tripura sẽ trở thành một bộ phận của Ấn Độ.
 1965 – Bộ Gia cư và Phát triển Đô thị Hoa Kỳ thành lập.
 1977 – Nhà kỷ niệm Mao Chủ tịch Bắc Kinh hoàn thành xây dựng.
 1991 – Tajikistan tuyên bố độc lập từ Liên Xô.
 1993 – Tổ chức Giải phóng Palestine chính thức công nhận Israel như một nhà nước hợp pháp.

Sinh
214 – Aurelianus, hoàng đế La Mã (m. 275)
384 – Honorius, hoàng đế La Mã (m. 423)
1585 – Richelieu, giáo chủ người Pháp (m. 1642)
1737 – Luigi Galvani, bác sĩ và nhà vật lý học người Ý (m. 1798)
1800 – Nguyễn Tri Phương, tướng lĩnh người Việt Nam (m. 1873)
1828 – Lev Nikolayevich Tolstoy, tác gia và nhà soạn kịch người Nga (m. 1910)
1842 – Elliott Coues, nhà điểu học người Mỹ (m. 1899)
1872 – Phan Châu Trinh, chí sĩ, nhà văn, nhà thơ người Việt Nam (m. 1926)
1890 – Harland Sanders, doanh nhân người Mỹ, sáng lập KFC (m. 1980)
1900 – James Hilton, tác gia và nhà kịch bản người Anh-Mỹ (m. 1954)
1908 – Hằng Phương, nhà thơ người Việt Nam (m. 1983)
1911 – John Gorton, sĩ quan và chính trị gia người Úc, Thủ tướng Úc thứ 19 (m. 2002)
1918 – Oscar Luigi Scalfaro, chính trị gia người Ý, Tổng thống Ý thứ 9 (m. 2012)
1922 – Hans Georg Dehmelt, nhà vật lý học người Đức-Mỹ, đoạt giải Giải Nobel Vật lý (m. 2017)
1927 – Nguyễn Đức Bình, chính trị gia người Việt Nam (m. 2019)
1930 – Nguyễn Bá Cẩn, thủ tướng Việt Nam Cộng hòa (m. 2009)
1937 – Hoàng Phủ Ngọc Tường, nhà văn người Việt Nam (m. 2023)
1941:
Otis Redding, ca sĩ và nhà sản xuất người Mỹ (m. 1967)
Dennis Ritchie, nhà khoa học máy tính người Mỹ, tạo ra ngôn ngữ lập trình C (m. 2011)
1943 – Phan Nhật Nam, nhà thơ người Việt Nam
1949 – Susilo Bambang Yudhoyono, tướng quân và chính trị gia người Indonesia, Tổng thống Indonesia thứ 6
1957 – Trịnh Du Linh, diễn viên người Hồng Kông
1959 – Tạ Duy Anh, nhà văn người Việt Nam
1963 – Roberto Donadoni, cầu thủ bóng đá người Ý
1966 – Adam Sandler, diễn viên, ca sĩ người Mỹ
1967 – Akshay Kumar, diễn viên, võ sĩ người Ấn Độ
1970:
Như Quỳnh, ca sĩ người Việt-Mỹ
Hồng Xương Long, nhạc sĩ người Việt Nam
Phạm Tất Thắng, chính trị gia Việt Nam
1975 – Michael Bublé, ca sĩ và diễn viên người Canada
1976:
Juan A. Baptista, người mẫu và diễn viên người Venezuela
Emma de Caunes, diễn viên người Pháp
1977 – Chae Jung-an, diễn viên và ca sĩ người Hàn Quốc
1981 – Hồ Định Hân, diễn viên và ca sĩ người Hồng Kông
1983 – Kim Jung-hwa, người mẫu và diễn viên người Hàn Quốc
1985 – Luka Modrić, cầu thủ bóng đá người Croatia
1987:
Afrojack, DJ và nhà sản xuất âm nhạc người Hà Lan
Alexandre Song, cầu thủ bóng đá người Cameroon
Jung Il Woo, diễn viên người Hàn Quốc
1991:
Dương Dương, diễn viên người Trung Quốc
Oscar dos Santos Emboaba Júnior, cầu thủ bóng đá người Brasil
1992 – Damian McGinty, ca sĩ và diễn viên người Ireland

Mất
1087 – William I, quốc vương của Anh (s. 1028)
1289 – Nhất Biến, cao tăng người Nhật Bản, tức 23 tháng 8 năm Kỷ Sửu (s. 1239)
1487 – Minh Hiến Tông của Trung Quốc, tức 22 tháng 8 năm Đinh Mùi (s. 1447)
1513 – James IV của Scotland (s. 1473)
1569 – Pieter Bruegel il Vecchio, họa sĩ người Hà Lan (s. 1525)
1693 – Ihara Saikaku, tác gia người Nhật Bản, tức ngày 10 tháng 8 năm Quý Dậu (s. 1642)
1841 – Augustin Pyramus de Candolle, nhà sinh vật học người Thụy Sĩ (s. 1778)
1891 – Jules Grévy, chính trị gia người Pháp, Tổng thống Pháp thứ 4 (s. 1813)
1901 – Henri de Toulouse-Lautrec, họa sĩ người Pháp (s. 1864)
1976 – Mao Trạch Đông, chính trị gia người Trung Quốc (s. 1893)
1978 – Jack Warner, nhà sản xuất phim người Canada, đồng sáng lập Warner Bros. (s. 1892)
1981 – Jacques Lacan, nhà phân tâm học và bác sĩ người Pháp (s. 1901)
1983 – Luis Monti, cầu thủ bóng đá người Argentina-Ý (s. 1901)
1985 – Neil Davis, nhiếp ảnh gia và ký giả người Úc (s. 1934)
1985 – Paul Flory, nhà hóa học và kỹ sư người Mỹ, đoạt Giải Nobel hóa học (s. 1910)
1988 – Đặng Hồi Xuân, Bộ trưởng Bộ Y tế Việt Nam (s. 1929)
2001 – Ahmed Shah Masoud, sĩ quan và chính trị gia người Afghanistan (s. 1953)
2003 – Edward Teller, nhà vật lý học người Hungary-Mỹ (s. 1908)

Những ngày lễ và kỷ niệm
  Tết Trùng cửu

Tham khảo

Tháng chín
Ngày trong năm


title: Arthur Auwers

text:
Arthur Auwers tên khai sinh là Georg Friedrich Julius Arthur von Auwers (12 tháng 9 năm 1838 - 24 tháng 1 năm 1915) là nhà thiên văn học người Đức. Auwers sinh tại Göttingen.

Cuộc đời và Sự nghiệp
Auwers theo học trường tại Đại học Göttingen rồi làm việc ở Đại học Königsberg. Ông chuyên về khoa trắc lượng học thiên thể, đã thực hiện các việc đo đạc rất chính xác các vị trí và chuyển động của các ngôi sao. Ông đã dò ra cặp sao Sao Thiên Lang và Procyon từ tác động của chúng trên sự chuyển động của ngôi sao chính, trước khi có kính viễn vọng đủ mạnh để quan sát chúng cách rõ ràng.

Từ năm 1866 ông là thư ký của Viện Hàn lâm Khoa học Phổ, và chỉ đạo các đoàn thiên văn đo sự đi qua của Sao Kim, để đo khoảng cách từ Trái Đất tới Mặt Trời được chính xác hơn, và từ đó có thể tính toán chính xác hơn các kích thước của Hệ Mặt Trời. Ông bắt đầu làm một dự án để thống nhất mọi bản đồ bầu trời, một việc bắt đầu từ danh mục các tinh vân mà ông xuất bản năm 1862.

Ông từ trần ở Berlin. Mộ của ông được bảo quản ở Friedhof I der Jerusalems- und Neuen Kirchengemeinde (Nghĩa trang số I của giáo đoàn Nhà thờ Jerusalem và Nhà thờ mới) ở khu Kreuzberg Berlin, phía nam của trạm xe điện ngầm Hallesches Tor.

Con trai ông - Karl von Auwers - trở thành nhà hóa học nổi tiếng, đã khám phá ra Auwers synthesis (chất tổng hợp Auwers).

Vinh dự
Giải thưởng
 Hội Viên Nước Ngoài Danh Dự của Viện Hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật Hoa Kỳ(1880)
 Huy chương vàng của Hội Thiên văn học Hoàng gia  (1888)
 Huy chương James Craig Watson (1891)
 Huy chương Bruce (1899)
 Hố Auwers trên Mặt Trăng được đặt theo tên ông

Đọc thêm

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Bruce Medal page
 Awarding of Bruce Medal
 Awarding of RAS Gold Medal

Sơ lược tiểu sử người chết
 AN 200 (1915) 185/186 (in German)
 MNRAS 76 (1916) 284
 Obs 38 (1915) 177

Sinh năm 1838
Mất năm 1915
Cựu sinh viên Đại học Göttingen
Giảng viên Đại học Königsberg
Hội viên nước ngoài Hội Hoàng gia Luân Đôn
Người nhận Huy chương Bruce
Người nhận Huy chương vàng của Hội Thiên văn học Hoàng gia
Nhà thiên văn học Đức thế kỷ 19
Thành viên của Viện Hàn lâm Khoa học Phổ
Thành viên Học viện Mỹ thuật và Khoa học Mỹ
Viện sĩ thông tấn Viện Hàn lâm Khoa học Sankt-Peterburg


title: Michelia ingrata

text:
Michelia ingrata là một loài thực vật thuộc họ Magnoliaceae. Đây là loài đặc hữu của Trung Quốc.

Chú thích

Tham khảo
 Sun, W. 1998. Michelia ingrata. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 8 năm 2007.

Chi Ngọc lan
Thực vật đặc hữu Trung Quốc


title: Ikoma, Nara

text:
là một thành phố thuộc tỉnh Nara, Nhật Bản.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Trang web chính thức

Thành phố tỉnh Nara


title: Thyreus himalayensis

text:
Thyreus himalayensis là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Radoszkowski mô tả khoa học năm 1893.

Chú thích

Tham khảo

Thyreus
Động vật được mô tả năm 1893


title: Acrocercops homalacta

text:
Acrocercops homalacta là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở đảo Guadalcanal và đảo Rennell ở quần đảo Solomon, cũng như Samoa. Nó được miêu tả bởi Edward Meyrick năm 1927.

Chú thích

Tham khảo

Acrocercops


title: Diarsia florida

text:
Diarsia florida (tên tiếng Anh: Fen Square-spot) là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Nó được tìm thấy ở miền tây châu Âu, Đan Mạch, miền nam Na Uy và miền nam Thuỵ Điển, phía đông to România và Xibia. Subspecies perturbata được tìm thấy ở tây nam Thổ Nhĩ Kỳ.

Sải cánh dài khoảng 34 mm. Con trưởng thành bay từ tháng 6 đến tháng 7. Có một lứa một năm.

Ấu trùng ăn các loài Athyrium, Betula, Calluna, Caltha, Lamium, Primula, Rubus, Rumex, Scrophularia, Struthiopteryx, Vaccinium và Urtica.

Phụ loài
Diarsia florida florida
Diarsia florida perturbata (tây nam Thổ Nhĩ Kỳ)

Liên kết ngoài
UKmoths

Chú thích

Diarsia
Côn trùng châu Âu


title: Turritella knysnaensis

text:
Turritella knysnaensis là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Turritellidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Turritella


title: Mahur

text:
Mahur là một thị xã và là nơi đặt ủy ban khu vực thị xã (town area committee) của quận North Cachar Hills thuộc bang Assam, Ấn Độ.

Địa lý
Mahur có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 727 mét (2385 feet).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Mahur có dân số 5485 người. Phái nam chiếm 55% tổng số dân và phái nữ chiếm 45%. Mahur có tỷ lệ 76% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 80%, và tỷ lệ cho phái nữ là 71%. Tại Mahur, 13% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Assam


title: Megalorhipida vivax

text:
Megalorhipida vivax là một loài bướm đêm thuộc họ Pterophoridae. Nó được tìm thấy ở Nam Phi và Gambia.

Chú thích

Tham khảo

Megalorhipida
Côn trùng châu Phi
Động vật Gambia


title: Nhi khoa

text:
Nhi khoa là một ngành của Y học chịu trách nhiệm chăm sóc sức khỏe cho trẻ em từ lúc mới sinh cho đến 14-21 tuổi, tùy thuộc vào mỗi Quốc gia. Ở Việt Nam Nhi khoa chăm sóc sức khỏe cho trẻ em từ sơ sinh đến dưới 15 tuổi. Bác sĩ thực hành trong lĩnh vực này được gọc là bác sĩ Nhi khoa.

Sự khác biệt giữa Y học người lớn và Nhi khoa
Nhi khoa khác biệt với Y học người lớn về nhiều lĩnh vực. Sự khác biệt về kích thước cơ thể tương ứng sự khác biệt về sự trưởng thành. Cơ thể nhỏ của một trẻ em hoặc một trẻ sơ sinh khác biệt cơ bản về mặt sinh lý so với người lớn. Các dị tật bẩm sinh, khác biệt về di truyền và các vấn đề về sự phát triển là những vấn đề được các bác sĩ Nhi khoa quan tâm nhiều hơn so với các bác sĩ của người lớn.

Các bệnh lý di truyền thường được các bác sĩ Nhi khoa điều trị hơn so với các bác sĩ của người lớn. Ví dụ như các bệnh Thalassemia, thiếu máu hồng cầu hình liềm và bệnh xơ nang (cystic fibrosis). Các vấn đề liên quan các bệnh nhiễm trùng và miễn dịch thường được các Bác sĩ Nhi khoa giải quyết đầu tiên.
Thời kỳ thơ ấu là thời kỳ các hệ thống cơ quan của cơ thể có sự trưởng thành và phát triển nhanh nhất.

Điều trị cho trẻ em không giống điều trị bệnh cho một người lớn thu nhỏ. Sự khác biệt lớn giữa Nhi khoa và y học người lớn là trẻ em còn nhỏ và trong hầu hết các trường hợp không thể tự quyết định. Phải luôn luôn quan tâm đến các biện pháp bảo vệ, sự riêng tư, trách nhiệm pháp lý và sự tán thành bằng văn bản trong mọi thủ thuật Nhi khoa. Bác sĩ Nhi khoa thường phải đối xử với cha mẹ của bệnh nhân và thỉnh thoảng với gia đình của bệnh nhân hơn là chính đứa trẻ.

Các chuyên ngành của Nhi khoa
Các bác sĩ Nhi khoa chuyên ngành phải được đào tạo thêm về các chuyên khoa. Hành nghề chuyên khoa trong Nhi khoa tương tự như một số lĩnh vực hành nghề các chuyên khoa của người lớn, nhưng có sự khác biệt lớn về mô hình bệnh tật. Điển hình, các bệnh thường thấy ở trẻ em thì hiếm thấy ờ người lớn (ví dụ: viêm tiểu phế quản, nhiễm trùng rotavirus) và các bệnh thường thấy ở người lớn thì hiếm thấy ở trẻ em (ví dụ bệnh động mạch vành, huyết khối tĩnh mạch sâu). Cũng vậy, bác sĩ tim mạch nhi giải quyết các bệnh tim của trẻ em, đặc biệt các dị tật tim bẩm sinh và các bác sĩ ung thư Nhi thường hay điều trị các loại bệnh ung thư tương đối phổ biến ở trẻ em (ví dụ một số bệnh bạch cầu cấp, U lympho và các loại sarcome) nhưng hiếm gặp ở người lớn. Mọi chuyên ngành của Y học người lớn hầu như đều có trong Nhi khoa.
Một chuyên khoa lớn chỉ có trong Nhi khoa đó là sơ sinh: chăm sóc sức khỏe cho các trẻ sơ sinh từ 0 đến 28 ngày tuổi.

Tham khảo

Nhi khoa
Trẻ em
Chuyên ngành y khoa
Bác sĩ theo chuyên môn


title: Lignicida

text:
Lignicida là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Erebidae


title: Palamedu

text:
Palamedu là một thị xã panchayat của quận Madurai thuộc bang Tamil Nadu, Ấn Độ.

Địa lý
Palamedu có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 227 mét (744 feet).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Palamedu có dân số 8187 người. Phái nam chiếm 50% tổng số dân và phái nữ chiếm 50%. Palamedu có tỷ lệ 62% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 69%, và tỷ lệ cho phái nữ là 54%. Tại Palamedu, 12% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Tamil Nadu


title: Pilatoporus

text:
Pilatoporus là một chi nấm thuộc họ Fomitopsidaceae.

Chú thích

Tham khảo
Pilatoporus at Index Fungorum

Fomitopsidaceae


title: Angiola lineata

text:
Angiola lineata là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Planaxidae.

Phân bố

Miêu tả
Độ dài vỏ lớn nhất ghi nhận được là 10 mm.

Môi trường sống
Độ sâu nhỏ nhất ghi nhận được là 0 m. Độ sâu lớn nhất ghi nhận được là 48 m.

Chú thích

Tham khảo

Angiola


title: Penion cuvieranus

text:
Penion cuvieranus là một loài very large predatory ốc biển]], là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Buccinidae.

Phụ loài
The following subspecies have been named:
 Penion cuvieranus jeakingsi

Chú thích

Tham khảo

Đọc thêm

 Powell A. W. B., New Zealand Mollusca, William Collins Publishers Ltd, Auckland, New Zealand 1979 ISBN 0-00-216906-1

Penion
Động vật chân bụng New Zealand


title: Kraja, Nordhausen

text:
Kraja là một đô thị ở huyện Nordhausen, trong bang Thüringen, Đức. Đô thị Kraja, Nordhausen có diện tích 4,37 km².

Tham khảo


title: Grypopalpia iridescens

text:
Grypopalpia iridescens là một loài bướm đêm thuộc họ Sesiidae. Nó được tìm thấy ở Nam Phi.

Chú thích

Tham khảo

Grypopalpia


Chất điều tiết truyền tín hiệu protein G (Regulators of G protein signaling - RGS) là các vực protein có vai trò hoạt hóa tính chất GTPase của tiểu đơn vị α của thể dị tam tụ của protein G.

RGS là một vực protein đa chức năng và có vai trò đẩy nhanh hoạt tính của các enzyme GTPase, nhờ đó xúc tiến quá trình thủy phân GTP thành GDP bởi tiểu đơn vị alpha của protein G, vì thế protein G bị bất hoạt và quá trình truyền tín hiệu của thụ thể bắt cặp với protein G (GPCR) cũng chịu số phận tương tự. Hoạt động của protein RGS nhanh chóng xử lý GTP đang bám vào tiểu đơn vị alpha của protein G bằng cách ổn định trạng thái chuyển tiếp của G.

Tất cả các RGS bao hàm một hộp RGS hay vực RGS, thành phần này cần thiết cho protein điều tiết này. Một số RGS có kích thước nhỏ như RGS1 và RGS4 chỉ bao hàm hộp RGS cộng thêm một số thành phần không đáng kể khác, trong khi các RGS lớn bao hàm thêm một số vực protein nhằm giúp bổ trợ thêm chức năng của protein này.

Các vực RGS có thể được tìm thấy nằm cùng trong một protein với các vực khác, bao hàm: DEP có chức năng tác động vào màng sinh chất (), PDZ để bám vào GPCR (), PTB để bám vào phosphotyrosine (), RBD để bám vào Ras (), môtíp GoLoco để hoạt hóa chất ức chế nucleotide guanine (), PX để bám vào phosphatidylinositol (), PXA đi kèm với PX (), PH để kích thích sự trao đổi nucleotide guanine (), và GGL nhằm bám vào tiểu đơn vị beta của protein G (). Các RGS bao hàm GGL có thể tương tác với tiểu đơm vị beta của G để hình thành các thể dị nhị tụ mới và phức hợp tiểu đơn vị alpha của G, nhờ đó ngăn chặn sự hình thành của thể tam tụ.

Một số protein người bao hàm RGS:
 ADRBK1, ADRBK2, AXIN1, AXIN2
 GRK1, GRK4, GRK5, GRK6, GRK7,
 RGS1, RGS2, RGS3, RGS4, RGS5, RGS6, RGS7, RGS8, RGS9, RGS10, RGS11, RGS12, RGS13, RGS14, RGS16, RGS17, RGS18, RGS19, RGS20, RGS21
 RK
 SNX13

Xem thêm
Chất điều tiết protein bám vào GTP:
 Nhân tố trao đổi nucleotide guanine (Guanine nucleotide exchange factor -GEF)
 Protein hoạt hóa GTpase (GTPase-activating protein -GAP)

Chú thích

Tham khảo

 Structure of RGS4 bound to AlF4—activated G(i alpha1): stabilization of the transition state for GTP hydrolysis. Tesmer JJ, Berman DM, Gilman AG, Sprang SR; Cell 1997;89:251-261.

Liên kết ngoài
 Thông tin về RGS trong PROSITE

G proteins
Protein domains
Peripheral membrane proteins


title: 11679 Brucebaker

text:
11679 Brucebaker (1998 DE11) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 25 tháng 2 năm 1998 Nhóm truy vết thiên thạch gần Trái Đất (NEAT) ở Haleakala, Maui, HI.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 11679 Brucebaker

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1998
Tiểu hành tinh được đặt tên


title: 13389 Stacey

text:
13389 Stacey (1999 AG24) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 10 tháng 1 năm 1999 bởi J. V. McClusky ở Fair Oaks Ranch.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 13389 Stacey

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1999


title: Campos dos Goitacazes

text:
Campos dos Goytacazes () là một khu tự quản và thành phố Brasil. Thành phố Campos dos Goitacazes thuộc bang Rio de Janeiro. Dân số theo điều tra năm 2010 của Viện Địa lý và Thống kê Brasil là 434.008 người. Đây là thành phố đông dân thứ 45 của Brasil. Thành phố có diện tích 4.031,910 km² là khu tự quản lớn nhất bang. Khu vực này có độ cao 14 mét.

Tham khảo

Campos dos Goitacazes
Bang Rio de Janeiro
Thành phố của Brasil


title: Thomas Savery

text:
Thomas Savery (/ˈseɪvəri/;. C 1650-1715) là một nhà phát minh và kỹ sư người Anh, sinh tại Shilstone, một dinh thự gần Modbury, Devon, Anh. Ông đã phát minh ra thiết bị chạy bằng hơi nước được sử dụng thương mại đầu tiên, một máy bơm hơi nước thường được gọi là "động cơ". "Động cơ" của Savery là một phương pháp bơm nước mang tính cách mạng, giải quyết vấn đề thoát nước mỏ và cung cấp nước công cộng rộng rãi

Sự nghiệp
Savery sớm trơ thành một kỹ sư trong quân đội, tăng tới cấp bậc đại úy vào năm 1702.Trong khoảng thời gian này, ông đã dành nhiều khoảng thời gian để thực hiện các thí nghiệm thực tế về cơ khí. Năm 1696 ông đã đạt được bằng sáng chế cho chiếc  máy đánh bóng ly, cốc và một chiếc máy khác giúp việc chèo thuyền và thám hiểm trờ nên dễ dàng hơn bằng việc sử dụng bánh xe chèo thuyền được điều khiển bằng một chiếc tời, thứ sau đó đã bị bác bỏ bởi báo cáo tiêu cực do điều tra viên của Hải quân - Edmund Dummer thực hiên.

Savery cũng làm việc cho ủy ban chăm sóc sức khoe của Hải quân, trực tiếp ký kết hợp đồng cung cấp thuốc cho công ty cổ phần Hải quân, đồng thơi kết nối với hiệp hội dược sĩ. Nhiệm vụ là người đại diện đã đưa ông đến với Dartmouth, có lẽ là cách ông  tiếp xúc với Thomas Newcomen.

Cơ chế động cơ hơi nước đầu tiên

Vào ngày mùng 2 tháng 7 năm 1698, Savery được cấp bằng sáng chế cho một động cơ hơi nước sơ khởi đầu tiên, " Một phát mình mới dung trong việc bơm nước và xay gỗ bằng việc sử dụng lực phát động  của ngọn lửa, thứ sẽ rất hữu dụng trong việc thoát nước mỏ, cung cấp nước cho các thị trấn và các nhà máy nơi họ không có lợi về nước hay gió. Ông đã trình diễn nó trước hội đồng hoàng gia vào ngay 14 tháng 7 năm 1699. Tuy bằng sang chế không có hình minh họa hay thậm chí là mô tả bằng chữ, nhưng đến năm 1702 Savery đã mô tả cố máy trong cuốn sách "Người bạn của thợ mỏ" hay "  An Engine to Raise Water by Fire", trong đó ông đã tuyên bố rằng nó có thể bơm nước ra khỏi mỏ.

Động cơ của Savery không có pít- tông và không có bộ phận nào chuyển động ngoại trừ vòi. Thiết bị được vận hành bằng cách tang hơi nước trong lò hơi, hơi nước sau đó sẽ đi vào một một trong những bình đựng nước đang làm việc, cho phép nó đẩy nước lên cao. Khi hệ thống đủ nóng và đầy hơi nước, vòi giữa lò hơi và bình đựng nước sẽ đóng lại (nếu cần thì bên ngoài bình sẽ được làm mát). Điều này dẫn đến hơi nước bên trong bị ngưng tụ lại, tạo ra một phần chân không và áp suất khí quyển sẽ đẩy nước lên cao. Tại thời điểm này vòi bên dưới bình đựng nước đóng lại, vòi giữa nó và ông dẫn nước phía trên mở ra, và  nhiều hơi nước được tiếp nhận thêm. Khi áp suất của hơi nước tăng lên, nó buộc nước từ bình đi theo ống dẫn lên tới đỉnh của mỏ.

Tuy vậy, động cơ của Savery có 4 vấn đề nghiêm trọng. Đầu tiên, mỗi khi nước được đưa vào bình làm việc, phần lớn nhiệt bị lãng phí trong việc làm nóng nước đang được bơm. Thứ hai, ở giai đoan 2 yêu cầu áp suất hơi nước cao để đấy nước lên, khiến mối hàn hiếm khí chịu được và cần phải được sửa chữa, bảo dưỡng thường xuyên. Thứ ba, mặc dù động cơ sử dụng áp lực hơi nước để đẩy nước ra khỏi động cơ (với không có giới hạn lý thuyết về độ cao mà nước có thể được nâng lên bằng một động cơ duy nhất) từ thực tiễn về các điều kiện an toàn, để dọn sạch nước ở sâu dưới mỏ sẽ cần một chuỗi các động cơ áp suất vừa phải được đặt từ đáy  mỏ lên tới bề mặt mỏ. Thứ tư, nước được đẩy lên động cơ chỉ bằng áp suất khí quyển (hoạt động bên cạnh khoảng không hơi nước ngưng tụ), do đó động cơ phải cao hơn mực nước khoảng 30 feet (9,1 m) - yêu cầu nó phải được cài đặt, vận hành và duy trì ở xa phía dưới các mỏ tối.

Đạo luật động cơ lửa
Bằng sang chế gốc của Savery  được cấp vào tháng 7 năm 1698 có thời gian bảo hộ là 14 năm, nhưng ngay năm 1699, quốc hội đã thông qua nghị quyết tăng thời gian bảo hộ lên đến   21 năm. Nghị quyết được biết đến như là " đạo luật về động cơ lửa". Bằng  sáng chế của ông bao gồm tất cả các động cơ đẩy nước lên bẳng lửa. Điều này đã đóng vai trò quan trọng trong việc định hình ban đầu cho sự phát triển của máy hơi nước ở quần đảo Anh.

Kiến trúc sư James Smith of Whitehill đã mua lại quyền sử dụng động cơ Savery cho Scotland. Vào năm 1699 ông đã bắt đầu những cuộc đàm phán với Savery và đến năm 1701 đã bảo vệ bằng sang chế của mình trước nghị viện Scotland, một phiên bản được mô hình hóa từ động cơ của Savery. Smith tuyên bố rằng chiêc máy có thể bơm nước từ độ sâu lên tới 84 feet.

Ở Anh, với việc Savery đã đạt được bằng sáng chế khiến  Thomas Newcomen buộc phải hợp tác với Savery và đến năm 1712, họ đã cho ra đời một phiên bản cải tiến hơn từ động cơ cũ, thêm vào đó các bể chứa nước và thanh bơm để có thể hoạt động ở các mỏ sâu hơn. Động cơ của Newcomen hoạt động hoàn toàn bằng áp suất khí quyển, tránh được những nguy hiểm từ áp suất của hơi nước. Chiếc máy này cũng sử dụng pít- tông được phát minh vào năm 1690 bởi  Denis Papin để sản xuất máy hơi nước đầu tiên có khả năng nâng nước từ các mỏ sâu.

Sau cái chết của Savery vào năm 1715, bằng sang chế của ông cùng với Đạo luật nghị viện được trao cho công ty có tên là The Proprietors of the Invention for Raising Water by Fire. Công ty này đã cấp giấy phép sử dụng cho những người khác để xây dựng và vận hành động cơ Newcomen, với mức phí là £420 mỗi năm. Một vài công ty đã chấp nhận trả 200 bảng mỗi năm cùng với một nửa lợi nhuận ròng để  đổi lấy việc vận hành và duy trì động cơ.

Đạo luật động cơ lửa hết hạn vào năm 1733, bốn năm sau cái chết của Newcomen.

Ứng dụng của động cơ
Một tờ báo vào tháng 3 năm 1702 tuyên bố rằng các động cơ của Savery đã sẵn sàng để sử dụng và có thể được nhìn thấy vào các buổi chiều thứ Tư và thứ Bảy tại nhà làm việc của ông ở Tòa án Salisbury, London, cạnh Old Playhouse.

Một trong những động cơ của ông đã được thiết lập tại Tòa nhà York ở London. Theo các mô tả sau này, hơi nước này tạo ra hơi nước mạnh hơn tám hoặc mười lần so với không khí thông thường '(tức là 8 khí quyển 10),

Một cái khác được chế tạo để kiểm soát việc  cung cấp nước tại Hampton Court, trong khi một cái khác tại Campden House ở Kensington hoạt động được 18 năm.

Vào năm 1705, một vài động cơ Savery đã được thử trong các mỏ, nhưng đã không thành trong việc làm sạch nước từ một hồ bơi có tên Broad Waters ở Wednesbury (nay là Staffordshire) và các mỏ than gần đó. Nơi này đã bị ngập bởi một vụ phun trào nước vài năm trước. Tuy nhiên, động cơ không thể được 'đưa ra câu trả lời'. Lượng hơi nước bốc lên lớn đến mức 'thuê toàn bộ máy thành từng mảnh'. Cuối cùng kế hoạch này đã bị loại bỏ bởi tính không thực tế của nó.

Động cơ khác đã được đề xuất vào năm 1706 bởi George Sparrow ở Newbold gần Chesterfield, nơi một chủ đất đã gặp khó khăn trong việc có được sự đồng ý của người hàng xóm của mình cho một cái cống thoát than của mình. Không có gì xảy ra cả, có lẽ là động cơ Broad Waters phát nổ. Cũng có thể một động cơ đã được thử tại Wheal Vor, một mỏ đồng ở Cornwall.

So sánh với động cơ của Newcomen
Động cơ Savery có chi phí thấp hơn nhiều so với động cơ Newcomen, với động cơ Savery 2 đến 4 mã lực có giá từ 150-200 GBP. Nó cũng có phiên bản nhỏ hơn,1 mã lực.Đông cơ của Newcomen và động cơ sử dụng áp suất hơi nước cao đời đầu đều có điểm chung là to lớn và đắt tiền. Điều này xảy ra là do động cơ hơi nước piston rất kém hiệu quả ở kích cỡ nhỏ, ít nhất là cho đến khi động cơ piston 2 mã lực ra đời vào năm 1900. Động cơ Savery tiếp tục được sản xuất cho tới cuối tế kỷ 18.

Cảm hứng về sau
Một số hệ thống bơm sau này có thể dựa trên máy bơm của Savery. Ví dụ, máy bơm hơi xung áp kế buồng đôi là sự phát triển thành công của nó.

Xem thêm

 Lịch sử của động cơ hơi nước
 Bộ sưu tập hơi nước Hollycombe
 Jerónimo de Ayanz y Beaumont

Ghi chú

Đọc thêm

 There are countless modern day reprints: , , .
 Reprinted in Appendix B of:

Liên kết ngoài

 Sơ đồ bơm Savery

Người trong cách mạng công nghiệp
Nhà phát minh Anh
Kỹ sư Anh
Mất năm 1715
Sinh thập niên 1650


title: Mueang Nakhon Phanom (huyện)

text:
Mueang Nakhon Phanom () là huyện thủ phủ (amphoe mueang) của tỉnh Nakhon Phanom, đông bắc Thái Lan.

Địa lý
Các huyện giáp ranh (từ phía nam theo chiều kim đồng hồ) là: That Phanom, Renu Nakhon of tỉnh Nakhon Phanom, Kusuman của tỉnh Sakon Nakhoni, Pla Pak và Tha Uthen của tỉnh Nakhon Phanom. Về phía đông bên kia sông Mekong là tỉnh Khammouan của Lào.

Hành chính
Huyện được chia ra thành 15 phó huyện (tambon), các đơn vị này lại được chia thành 165 làng (muban). Thị xã (thesaban mueang) Nakhon Phanom nằm trên toàn bộ tambon Nai Mueang, Nong Saeng và một phần tambon At Samat và Nong Yat. Có 13 Tổ chức hành chính tambon.

Tham khảo

Mueang Nakhon Phanom


title: Pont-d'Ain

text:
Pont-d'Ain là một xã ở tỉnh Ain, vùng Auvergne-Rhône-Alpes thuộc miền đông nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Ain

Tham khảo

Pontdain


title: Dư Hàng (định hướng)

text:
Dư Hàng có thể là tên gọi của:

Quận Dư Hàng, thành phố Hàng Châu, tỉnh Chiết Giang, Trung Quốc
Phường Dư Hàng, quận Lê Chân, thành phố Hải Phòng, Việt Nam
Chùa Dư Hàng ở Hải Phòng
Hồ Dư Hàng, Hải Phòng

Xem thêm
Dư Hàng Kênh


title: Hexatoma roraimella

text:
Hexatoma roraimella là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Hexatoma
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: (90942) 1997 TS24

text:
{{DISPLAYTITLE:(90942) 1997 TS24}}

(90942) 1997 TS24 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện qua chương trình tiểu hành tinh Beijing Schmidt CCD ở trạm Xinglong ở tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc ngày 9 tháng 10 năm 1997.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 90001–91000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1997
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Copelatus apicalis

text:
Copelatus apicalis là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Fairmaire miêu tả khoa học năm 1898.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Copelatus


title: Callispa kalshoveni

text:
Callispa kalshoveni là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Uhmann miêu tả khoa học năm 1955.

Chú thích

Tham khảo

Callispa


title: Zeiraphera canadensis

text:
The Spruce Bud Moth (Zeiraphera canadensis) là một loài bướm đêm thuộc họ Tortricidae. Nó được tìm thấy ở Canada.

Ấu trùng ăn Picea glauca.

Tham khảo

Zeiraphera
Động vật được mô tả năm 1967


title: Vierville, Eure-et-Loir

text:
Vierville  là một xã thuộc tỉnh Eure-et-Loir trong vùng Centre-Val de Loire ở bắc trung bộ nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 150 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Eure-et-Loir


title: Macrocoma divisa

text:
Macrocoma divisa là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Wollaston miêu tả khoa học năm 1864.

Chú thích

Tham khảo

Macrocoma


title: Hồng Việt (định hướng)

text:
Hồng Việt có thể là:

Địa danh
 Xã Hồng Việt, huyện Hòa An, tỉnh Cao Bằng.
 Xã Hồng Việt, huyện Đông Hưng, tỉnh Thái Bình.

Nhân danh
 Trần Hồng Việt sinh 1952, đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa 11 (2011-2016) đoàn Cần Thơ.
 Nguyễn Hồng Việt sinh 1989, cầu thủ bóng đá, ở Câu lạc bộ bóng đá Thành phố Hồ Chí Minh


title: Anisocentropus annulicornis

text:
Anisocentropus annulicornis là một loài Trichoptera thuộc họ Calamoceratidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Anisocentropus


title: Afrixalus orophilus

text:
Afrixalus orophilus là một loài ếch thuộc họ Hyperoliidae.
Loài này có ở Burundi, Cộng hòa Dân chủ Congo, Rwanda, và Uganda.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, đồng cỏ nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới vùng đất cao, và đầm nước.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Tham khảo

 Drewes, R. & Schiøtz, A. 2004. Afrixalus orophilus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 7 năm 2007.

Afrixalus


title: Bellprat

text:
Bellprat là một đô thị trong comarca Anoia, Catalonia, Tây Ban Nha. Dân số 89 người và diện tích 30.98 km². Thị trưởng là Carles Pol i Gual (UpB-AM). Mã bưu chính 43421.

Bầu cử

Tham khảo

Liên kết ngoài
Official website
Information - Generalitat de Catalunya
Statistical information - Institut d'Estadística de Catalunya

Đô thị ở Barcelona
Anoia


title: Vàng lồ

text:
Vàng lồ, hoàng lồ hay mỏ quạ (danh pháp hai phần: Maclura cochinchinensis) là loài thực vật thuộc họ Dâu tằm. Loài này phân bố từ Trung Quốc, qua Đông Nam Á đến Australia.

Hình ảnh

Chú thích

Liên kết ngoài

C
Thực vật Việt Nam
Thực vật New South Wales
Thực vật Queensland
Thực vật đảo Giáng Sinh


title: Lasioglossum circinatum

text:
Lasioglossum circinatum là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Vachal mô tả khoa học năm 1904.

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1904


title: Coralliophila sertata

text:
Coralliophila sertata là một loài ốc biển cỡ trung bình, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc phân họ Coralliophilinae, họ Muricidae, họ ốc gai.

Chú thích

Tham khảo

 Powell A. W. B., New Zealand Mollusca, William Collins Publishers Ltd, Auckland, New Zealand 1979 ISBN 0-00-216906-1

Động vật được mô tả năm 1903
Động vật chân bụng New Zealand
Coralliophila
Động vật chân bụng Úc


title: Cheilotrichia brachyclada

text:
Cheilotrichia brachyclada là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Cheilotrichia
Limoniidae ở vùng Palearctic


title: Bulbophyllum elachanthe

text:
Bulbophyllum elachanthe là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

elachanthe]]

E


title: Ceromitia indigna

text:
Ceromitia indigna là một loài bướm đêm thuộc họ Adelidae. Loài này có ở Nam Phi.

Chú thích

Tham khảo

Ceromitia
Động vật đặc hữu Nam Phi


title: Athous ineptus

text:
Athous ineptus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1860.

Chú thích

Tham khảo

Athous


title: Le Bonhomme

text:
Le Bonhomme  là một xã thuộc tỉnh Haut-Rhin trong vùng Grand Est, đông bắc Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Haut-Rhin

Tham khảo
 INSEE commune file

Xã của Haut-Rhin


title: Nîmes

text:
Nîmes là một thành phố cổ nằm ở Đông-Nam nước Pháp. Đây là tỉnh lỵ của tỉnh Gard, thuộc vùng Occitanie. Nằm trên trục Avignon, Arles, Marseille - Montpellier, Perpignan, cách Paris 715 km, Nîmes có dân số khoảng 143 000 người, nhưng thêm rất nhiều khách du lịch vào mùa hè. Trong tiếng Pháp, người dân của Nîmes được gọi là Nîmois (đối với đàn ông) và Nîmoises (đối với đàn bà). Tên của thành phố xuất phát từ từ Nemausus trong tiếng La Tinh, trong ngôn ngữ miền Nam nước Pháp Địa Trung Hải thành Nimes hoặc Nemze.

"Nằm tại nơi gặp nhau của lịch sử và sự giao lưu của loài người" (Christian Liger), Nîmes có một nguồn gốc cổ xưa. La Mã, Tây Ban Nha, Camargue, Cévennes, Provence và Languedoc, Nîmes có văn hóa, lịch sử phong phú và đặc thù, một thành phố có những nét đặc biệt riêng. Từ năm 2001, một tuyến đường tàu siêu tốc TGV, mất khoảng 3 giờ từ Paris, đã đem lại sự năng động mới cho thành phố, góp phần cho sự phát triển phồn vinh về kinh tế và dân số. Nîmes được coi là thành phố của nghệ thuật và lịch sử.

Địa lý

Điểm cao nhất của thành phố trên những quả đồi phía bắc là 215 mét (trong vùng đô thị là 116 m) và điểm thấp nhất là 21 m ở Vistre (30 m trong vùng đô thị). Nîmes nằm trong một khu vực trũng - nơi nhiệt độ cao vào mùa hè và thường xuyên ngập lụt (thảm kịch nhất vào ngày 3 tháng 10 năm 1988) - giữa bảy quả đồi (trên thực tế chỉ có ba quả đồi lớn), giống Roma. Vì đặc thù này, cộng với lịch sử La Mã nổi bật, Nîmes được gọi là Roma của Pháp. Nằm trên đường viền của truông Địa Trung Hải, hẻm Costières, nơi đây là một điểm nhìn địa lý lý tưởng, cách biển Địa Trung Hải 35 km, 20 km từ Camargue, 40 km từ Cévennes và 20 km từ Rhône. Nó đánh dấu biên giới giữa Provence (cực Tây) và Languedoc (cực Đông). Nîmes cũng năm không xa các thành phố lớn khác: Arles (27 km), Avignon (44 km), Alès (46 km), Montpellier (52 km), rồi Orange (65 km), Sète (84 km), Aix-en-Provence (95 km) et Marseille (110 km).

Nîmes là thành phố rộng thứ 28 của nước Pháp (tính nguyên lãnh thổ chính quốc) 161,85 km².

Đường giao thông
Nîmes nằm ở gần quốc lộ số 113 (Bordeaux - Marseille) và quốc lộ 86 (Lyon - Avignon).
Đường ô tô tới Nîmes là A9 (Orange - Espagne) và A54 (Nîmes - Salon-de-Provence).

Bình đồ và hình vệ tinh
.

Khí hậu
Thành phố được hưởng một khí hậu ưu đãi với nhiệt độ ổn định quanh năm và nhiều nắng mặt trời. Có gió mistral vào mùa đông. Mùa hè, với vị trí địa lý của mình, Nîmes chỉ đôi khi chịu nắng nóng lớn.

 Thời gian có nắng: 2 670 giờ/năm (trung bình của nước Pháp: 1973 giờ/năm)
 Mưa: 760 mm/năm (trung bình của nước Pháp: 770 mm/năm)
 Tuyết: 3 ngày/năm (trung bình của nước Pháp: 14 ngày/năm)
 Giông: 24 ngày/năm (trung bình của nước Pháp: 22 ngày/năm)
 Sương mù: 11 ngày/năm (trung bình của nước Pháp: 40 ngày/năm)

Nhiệt độ trung bình là 6,5° vào mùa đông và 23,5° vào mùa hè (cao hơn 1° so với trung bình của nước Pháp). Ngày nóng đặc biệt lên tới hơn 35°.

Dân số
Nîmes là thành phố đông dân thứ 20 của Pháp với dân số nội thành là 143 000 người. Tổng cộng dân cư của Nîmes, gồm 23 xã, là 206 616 người.

 Thay đổi dân số từ 1990 đến 1999: + 4 935 người
 Tăng tự nhiên từ 1990 đến 1999: + 4 365 người
 Tăng do di dân từ 1990 đến 1999: + 588 người
 Tỵ lệ tăng dân số hằng năm từ 1990 đến 1999: + 0,4%
 Diện tích: 161,85 km²
 Mật độ: 824 người/km²

Lịch sử

Biểu tượng

Đô thị

Kinh tế

Hành chính

Ẩm thực

Văn hóa và giải trí

Giáo dục

Những người con của thành phố
 Louis Alphonse Bonhoure (1864–1909), Thống đốc (Lieutenant Gouverneur) người Pháp ở Nam Kỳ
 Jean Carrière, nhà văn (1932-2005)
 Édouard Daladier, chính trị gia (1884-1970)
 Jean Gaston Darboux, nhà toán học
 Alphonse Daudet, nhà văn
 Émile Doumergue,nhà thần học
 Anne-Marguerite Petit DuNoyer, nữ nhà báo
 François Pierre Guillaume Guizot, (1787-1874), chính trị gia und nhà văn
 Pierre Michel d'Ixnard, kỹ sư xây dựng
 Bernadette Lafont, nữ diễn viên
 Marguerite Long, nữ nghệ sĩ dương cầm
 Charles Joseph Natoire, họa sĩ (1700-1777)
 Jean Nicot, (1530-1604)
 Jean-François Remésy, chơi golf chuyên nghiệp
 Jean-Paul Rabaut Saint-Étienne, chính trị gia trong thời kỳ Cách mạng Pháp
 Paul Soleillet, (1842-1886)

Thư viện ảnh

Tham khảo

Gard
Xã của Gard
Thành phố ở Languedoc-Roussillon
Địa điểm khảo cổ ở Pháp


title: Palaeorhiza denticauda

text:
Palaeorhiza denticauda là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1910.

Chú thích

Tham khảo

Palaeorhiza
Động vật được mô tả năm 1910


title: Tillandsia arequitae

text:
Tillandsia arequitae là một loài thuộc chi Tillandsia. Đây là loài bản địa của Brasil.

Giống
 Tillandsia 'Mystic Rainbow'
 Tillandsia 'Mystic Rainbow Peach'
 Tillandsia 'Mystic Rainbow Pink'

Chú thích

Tham khảo

BROMELIACEAE DA MATA ATLÂNTICA BRASILEIRA  truy cập 22 tháng 10 năm 2009
BSI Cultivar Registry  Truy cập 11 tháng 10 năm 2009

A
Thực vật Brasil
Thực vật Uruguay
Thực vật được mô tả năm 1893


title: Pseudomonas

text:
Pseudomonas là một chi vi khuẩn xuất hiện ở mọi nơi trong môi trường. Sự biến dưỡng dễ thay đổi và linh động của chúng làm cho chúng có thể sống ở nhiều môi trường khác nhau như nước, đất, trên cây và trong các động vật. Trong số những loài Pseudomonas này, có những loài tiêu biểu có thể được sử dụng trong công nghệ sinh học.

Đặc điểm hình thái học chung cho Pseudomonas là Gram âm, tế bào hình que, di động nhờ roi ở đầu và không có bào tử.Các đặc điểm sinh lý là dị dưỡng, không lên men, linh hoạt về dinh dưỡng, không quang hợp hoặc cố định nitrogen.

Ứng dụng của một số loài Pseudomonas khác

Trong sản xuất
 Sự tích lũy polyester polyhydroxybutyrate (PHB) dự trữ là một đặc tính quan trọng của các Pseudomonas hiếu khí. PHA (polyhydroxyalkanoate) được tạo ra chủ yếu từ Pseudomonas oleovorans và Alcaligenes eutropus.
 Một loại amylase dùng sản xuất các maltooligosaccharide từ tinh bột.
 Trifluoromethylbenzene bị hydroxyl hóa thành diol tương ứng nhờ Pseudomonas putid. Diol được tạo ra từ toluene được dung để sản xuất các chất trung gian chiral prostaglandin.
 Một số chủng dùng sản xuất công nghiệp acrylamide.
 Sản xuất vitamin B12 trong công nghiệp do các chủng vi khuẩn Propionibacterium shermanii hoặc Pseudomonas denitrificans. Các chủng đột biến sản sinh một lượng sản phẩm lớn hơn rất nhiều so với nhu cầu của tế bào, thậm chí lớn hơn nhiều lần khối lượng khô của nó. Pseudomonas denitrificans sinh ra vitamin B12 gấp 100.000 lần nhu cầu của nó.
 Protease ngoại bào được tiết ra từ Bacillus polymyxa, Bacillus megaterium, Pseudomonas marinoglutinosa và Acromonas hydrophila có thể cố định trong calci alginat để thực hiện các phản ứng liên tục thu được sản lượng cao trong các phản ứng thủy phân thịt cá.

Trong nông nghiệp

Một trong những nhóm vi khuẩn hữu ích cho cây lúa cần được khai thác là vi khuẩn pseudomonas sinh huỳnh quang bởi chúng được coi là tác nhân sinh học tiềm năng trong phòng chống vi nấm gây bệnh cây trồng. Các chủng pseudomonad sinh huỳnh quang vùng rễ cây lúa đã được phân lập và chọn lọc theo khả năng đối kháng Fusarium oxysporum, tác nhân gây bệnh khô vằn cây lúa

Atrazine là một chất độc diệt cỏ (herbicid) hầu như hoàn toàn không tan trong nước (33 mg/lít), nhưng nồng độ cho phép trong nước là 0,2 mg/lít. Một số chủng vi sinh như Pseudomonas sp. strain ADP có khả năng chuyển hoá atrazine. Chủng này tiết ra Atrazine chlorohydrolase xúc tác phản ứng chuyển hoá atrazine. Như vậy, bằng phản ứng Atrazine chlorohydrolase, atrazine độc, không tan có thể chuyển hoá các sản phẩm tan được và không độc.

Enzyme parathiohydrolase do Pseudomonas SP. tổng hợp có khả năng phân hủy tới 94-98% dư thuốc trừ sâu paraythion. Hoạt độ của enzyme này phụ thuộc vào cấu trúc, độ ẩm và dung đệm của đất...

Trong công nghệ môi trường
Một số Pseudomonas có thể chuyển hóa các chất ô nhiễm hóa học trong môi trường, và có thể được sử dụng để xử lý sinh học:
 Pseudomonas alcaligenes có thể làm suy giảm các hydrocarbon thơm đa vòng.
 Pseudomonas mendocina có khả năng làm suy giảm toluene.
 Pseudomonas pseudoalcaligenes có thể sử dụng cyanide là một nitơ nguồn.
 Pseudomonas resinovorans có thể làm suy giảm cacbazol.
 Pseudomonas veronii đã được chứng minh là làm giảm một loạt các đơn giản thơm hợp chất hữu cơ.

Phân giải tinh bột

Trong rác bể ủ có nhiều loại vi sinh vật có khả năng phân giải tinh bột. Một số vi sinh vật có khả năng tiết ra môi trường đầy đủ các loại enzym trong hệ enzym amilaza. Ví dụ như một số vi nấm bao gồm một số loại trong các chi Aspergillus, Fusarium, Rhizopus. Trong nhóm vi khuẩn có một số loài thuộc chi Bacillus, Cytophaza, Pseudomonas... Xạ khuẩn cũng có một số chi có khả năng phân hủy tinh bột. Đa số các vi sinh vật không có khả năng tiết đầy đủ hệ enzym amilaza phân hủy tinh bột. Chúng chỉ có thể tiết ra môi trường một hoặc một vài men trong hệ đó. Các nhóm này cộng tác với nhau trong quá trình phân hủy tinh bột thành đường. Trong sản xuất người ta thường sử dụng các nhóm vi sinh vật có khả năng phân hủy tinh bột. Ví dụ trong chế biến rác thải hữu cơ người ta cũng sử dụng những chủng vi sinh vật có khả năng phân hủy tinh bột để phân hủy tinh bột có trong thành phần rác hữu cơ.

Phân giải phosphat

Trong rác ủ, phospho tồn tại ở nhiều dạng hợp chất khác nhau. Phospho được tích luỹ trong rác khi động thực vật chết đi, những hợp chất phospho hữu cơ này được vi sinh vật phân giải tạo thành các hợp chất phospho vô cơ khó tan. Do đó phospho tồn tại ở hai dạng: phospho hữu cơ và phospho vô cơ.

Vi sinh vật phân giải lân hữu cơ chủ yếu thuộc hai chi: Bacillus và Pseudomonas. Các loài có khả năng phân giải mạnh là Bacillus megaterium, Bacillus mycoides và Pseudomonas sp.

Vi sinh vật phân giải lân vô cơ bao gồm các loại vi khuẩn có khả năng phân giải mạnh là Bacillus megaterium, Bacillus butyricus, Bacillus mycoides. Pseudomonas radiobacter, Pseudomonas gracilis...

Các loài tiêu biểu

Nhóm P. aeruginosa
P. aeruginosa
P. alcaligenes
P. anguilliseptica
P. argentinensis
P. borbori
P. citronellolis
P. flavescens
P. mendocina
P. nitroreducens
P. oleovorans
P. pseudoalcaligenes
P. resinovorans
P. straminea

Nhóm P. chlororaphis
P. agarici
P. asplenii
P. aurantiaca
P. aureofaciens
P. chlororaphis
P. corrugata
P. fragi
P. lundensis
P. taetrolens

Nhóm P. fluorescens
P. antarctica
P. azotoformans
'P. blatchfordae'
P. brassicacearum
P. brenneri
P. cedrina
P. corrugata
P. fluorescens
P. gessardii
P. libanensis
P. mandelii
P. marginalis
P. mediterranea
P. meridianaP. migulaeP. mucidolensP. orientalisP. panacisP. proteolyticaP. rhodesiaeP. synxanthaP. thivervalensisP. tolaasiiP. veroniiNhóm P. pertucinogenaP. denitrificansP. pertucinogenaNhóm P. putidaP. cremoricolorataP. fulvaP. monteiliiP. mosseliiP. oryzihabitansP. parafulvaP. plecoglossicidaP. putidaNhóm P. stutzeriP. balearicaP. luteolaP. stutzeriNhóm P. syringaeP. amygdaliP. avellanaeP. caricapapayaeP. cichoriiP. coronafaciensP. ficuserectae'P. helianthi'P. meliaeP. savastanoiP. syringae'P. tomato'P. viridiflavaNhóm incertae sedisP. abietaniphilaP. acidophilaP. agariciP. alcaliphilaP. alkanolyticaP. amyloderamosaP. aspleniiP. azotifigensP. cannabinaP. coenobiosP. congelansP. costantiniiP. cruciviaeP. delhiensisP. excibisP. extremorientalisP. frederiksbergensisP. fuscovaginaeP. gelidicolaP. grimontiiP. indicaP. jesseniiP. jinjuensisP. kilonensisP. knackmussiiP. koreensisP. liniP. luteaP. moraviensisP. otitidisP. pachastrellaeP. palleronianaP. papaverisP. peliP. perolensP. poaeP. pohangensisP. protegensP. psychrophilaP. psychrotoleransP. rathonis
P. reptilivora
P. resiniphila
P. rhizosphaerae
P. rubescens
P. salomonii
P. segitis
P. septica
P. simiae
P. suis
P. thermotolerans
P. toyotomiensis
P. tremae
P. trivialis
P. turbinellae
P. tuticorinensis
P. umsongensis
P. vancouverensis
P. vranovensis
P. xanthomarina

Chú thích

Tham khảo
 Nhập môn công nghệ sinh học - Phạm Thành Hổ - Nhà xuất bản GD
 http://nhantainhanluc.com/Themes/nhantainhanluccom/Common/contents.aspx?lang=vn&tid=359&iid=2454&AspxAutoDetectCookieSupport=1
 http://www.hcmbiotech.com.vn/news_detail.php?cateid=11&id=540


title: MESSENGER

text:
Tàu thăm dò MESSENGER (viết tắt từ các chữ tiếng Anh MErcury Surface, Space ENvironment, GEochemistry and Ranging - Bề mặt Sao Thủy, môi trường không gian, địa hóa học và du hành) là một tàu vũ trụ của NASA, phóng lên vào ngày 3 tháng 8 năm 2004 để nghiên cứu về đặc tính và môi trường của Sao Thủy từ quỹ đạo. Cụ thể hơn, sứ mệnh của nó là mô tả đặc điểm hợp chất hóa học của bề mặt Sao Thủy, lịch sử địa chất, bản chất của từ trường, kích thước và trạng thái của lõi, tóm tắt linh hoạt tại các điểm cực, và bản chất của phần bên ngoài khí quyển và quyển từ với sứ mệnh trên quỹ đạo ảo trong vòng một năm Trái Đất.

Sứ mệnh này là sứ mệnh đầu tiên thám hiểm Sao Thủy trong hơn 30 năm qua; tàu vũ trụ trước đây đã từng đi qua Sao Thủy là Mariner 10, hoàn thành sứ mệnh vào tháng 3 năm 1975. MESSENGER đã cải tiến khả năng dò quét lên rất nhiều, với máy quay phim có thể phân giải các đặc điểm bề mặt xuống chỉ cần 60 feet (18 m) bắt chéo so với độ phân giải một dặm (1,61 km) của Mariner 10. MESSENGER cũng sẽ có thể chụp lại toàn bộ hành tinh; Mariner 10 chỉ có thể quan sát một bán cầu được chiếu sáng trong quỹ đạo bay.

Ngoài việc đóng vai trò như một từ đồng âm dị nghĩa (messenger trong tiếng Anh là sứ giả), MESSENGER đã được chọn làm tên của phi thuyền do thần Mercury là vị sứ giả của các thần trong thần thoại La Mã.

Tàu thăm dò đã được phóng lên vào ngày 03 Tháng 8 năm 2004. Trên đường thâm nhập vào bên trong hệ mặt trời, tàu đã nhiều lần bay ngang qua Trái Đất, sao Kim và sao Thủy, vào ngày 18 Tháng Ba năm 2011 tại lần bay ngang qua Mercury lần thứ tư, với một 15- phút phanh cơ động tàu đã vào trong quỹ đạo quanh hành tinh này. Sau Mariner 10, đây là tàu thăm dò thứ hai đã bay ngang sao Thủy, và lần đầu tiên đi vào quỹ đạo vòng quanh hành tinh này. Nhiệm vụ kết thúc vào ngày 30 Tháng 4 năm 2015 khi tàu thăm dò sau khi sử dụng hết nhiên liệu đã rơi vào sao Thủy.

Nhiệm vụ này được dẫn dắt bởi Phòng thí nghiệm Vật lý ứng dụng (Applied Physics Laboratory APL) của Đại học Johns Hopkins, cũng là nơi đã xây dựng tàu. Các công cụ được cung cấp bởi cả APL và Trung tâm không gian Goddard của NASA, từ Đại học Michigan và Đại học Colorado. Các chi phí của nhiệm vụ, bao gồm cả tàu vũ trụ và các thiết bị, dàn tên lửa khởi động cũng như việc thực hiện nhiệm vụ và phân tích dữ liệu đến lúc kết thúc nhiệm vụ chính vào tháng 3 năm 2012 lên đến khoảng 427 triệu USD.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 MESSENGER Web Site - official site.
 MESSENGER Mission Page - official information regarding the mission on the nasa.gov website.
 MESSENGER Mission Profile  by NASA's Solar System Exploration
 Video from MESSENGER as it departs Earth.
 Mercury Flyby 1 Visualization Tool  - see simulated views of the instrument observations planned during the flyby.
 NSSDC Master Catalog entry.

Tàu vũ trụ đến Sao Thủy
Tàu thăm dò vũ trụ NASA
Chương trình khai phá
Đại học Johns Hopkins
Tàu vũ trụ đang hoạt động ngoài khí quyển
NASA


title: Beaumont, Corrèze

text:
Beaumont là một xã thuộc tỉnh Corrèze trong vùng Nouvelle-Aquitaine miền trung Pháp.

Tham khảo

Xã của Corrèze


title: Taketa, Ōita

text:
là một thành phố thuộc tỉnh Ōita, Nhật Bản. Thành phố được thành lập ngày 31 tháng 3 năm 1954.

Đến năm 2003, dân số thành phố là 16.807 người trên diện tích 200,83 km², mật độ 83,69 người/ km².

Tham khảo

Liên kết ngoài

  Taketa official website

Thành phố tỉnh Ōita


title: Cheumatopsyche hasalaka

text:
Cheumatopsyche hasalaka là một loài Trichoptera thuộc họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Cheumatopsyche


title: Asamangulia wakkeri

text:
Asamangulia wakkeri là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Zehntner miêu tả khoa học năm 1896.

Chú thích

Tham khảo

Asamangulia


title: Cidariplura

text:
Cidariplura là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Erebidae


title: Tương Phố

text:
Tương Phố tên thật: Đỗ Thị Đàm (1896 - 1973), là nhà thơ nữ Việt Nam, thuộc thế hệ văn học 1913 - 1932.

Tên tuổi của Tương Phố gắn liền với phong trào "Nữ lưu và văn học", và bà đã có những tác phẩm được đánh giá cao như "Giọt lệ thu" (văn xuôi có xen thơ, 1923), "Tái tiếu sầu ngâm" (thơ, 1930), "Khúc thu hận" (thơ, 1931)...

Cuộc đời
Tương Phố sinh tại đồn Đầm, tỉnh Bắc Giang, nhưng nguyên quán của bà ở xã Bối Khê, tổng Cẩm Khê, phủ Khoái Châu, tỉnh Hưng Yên.

Bà là con của ông Đỗ Duy Phiên và bà Nguyễn Thị Yểm. Vừa lớn lên, bà ra Hà Nội học ở trường Nữ hộ sinh, sau bỏ dở, để theo học Trường Nữ Sư phạm, nhưng khi tốt nghiệp, bà không đi dạy. Bà có một cô em gái tên là Đỗ Song Khê, chính là người đã viết bài "Muốn ăn rau sắng chùa Hương" dưới bút danh Đỗ Tang Nữ nhắn gửi thi sĩ Tản Đà năm 1923.

Trong khoảng thời gian ở Hà Nội, bà gặp Thái Văn Du (em ruột Thượng thư Thái Văn Toản), một sinh viên trường thuốc, rồi họ thành vợ chồng năm 1915.

Một năm sau (1916), Tương Phố sinh con trai là Thái Văn Châu, thì chồng bà (khi ấy đã là Y sĩ Đông Dương) phải qua Pháp tham chiến trong cuộc chiến tranh Pháp-Đức (1914-1918). Khoảng cuối năm 1919, chồng bà bị bệnh phổi phải trở về Huế, rồi mất vào mùa thu năm 1920 (ngày 25 tháng 7) khi bà còn đang học ở trường Nữ Sư phạm Hà Nội.

Tương Phố thuộc hàng nữ lưu tân tiến những năm 20 của thế kỷ 20. Bà bắt đầu làm thơ vào khoảng những năm ông Du phải đi xa, và số thơ này đều có chủ đề chung là nỗi nhớ mong chồng.

Sau khi chồng mất, năm 1923 (hoặc 1922) bà viết một bài văn xuôi có xen 8 đoạn thơ lục bát và song thất lục bát, mang tên là "Giọt lệ thu", được đăng báo năm 1928. Đây là tác phẩm gây được tiếng vang trên văn đàn thời bấy giờ và cũng đã khơi dòng văn chương lãng mạn sầu não trong văn học Việt Nam hiện đại. Bởi nội dung bài là tiếng khóc thê thiết của một người vợ trẻ (Tương Phố) chờ chồng suốt ba năm, nhưng khi chồng (Thái Văn Du) về tới Huế, chẳng bao lâu thì mất. Đầu những năm 30, bài văn này đã được một nữ dịch giả người Pháp dịch ra tiếng Pháp, được một số nhà phê bình Pháp chú ý.

Sau đó bà tiếp tục viết những bài văn thơ cùng loại, đăng báo Nam Phong, về sau được tập hợp thành các tập: Giọt lệ thu, Mưa gió sông Tương, Trúc mai... Bà cũng từng làm thơ xướng họa với nhà chí sĩ Phan Bội Châu, thi sĩ Đông Hồ.

Năm Ất Sửu (1925), bà tái giá với Tuần phủ Phạm Khắc Khánh ở Phúc Yên (nay thuộc tỉnh Vĩnh Phúc).

Sau năm 1945, Tương Phố vào sống ở Nha Trang rồi mất ở Đà Lạt vào ngày 8 tháng 11 năm 1973, thọ 77 tuổi. Bà được an táng tại đồi Tương Sơn, TP. Đà Lạt. Hiện nay, ở thành phố cao nguyên này có một đường phố mang tên bà.

Tác phẩm
Tương Phố chính thức bước vào làng văn từ những năm 1927, 1928 và nổi tiếng qua bài "Giọt lệ thu" đang trên tạp chí Nam Phong số 131 (tháng 7 năm 1928).

Các tác phẩm của bà đã xuất bản (chưa được thống kê đầy đủ), gồm:
Giọt lệ thu (tập thơ, 1952)
Mưa gió sông Tương (tập thơ, xuất bản thời Việt Nam Cộng hòa năm 1960)
Trúc Mai (truyện dài bằng thơ)
Ngoài ra, bà còn viết một số tác phẩm, như: Nhờ rừng xanh (?), Tình quê (?), Chia phôi (?) Liên xóm Bàng (truyện, ?), Một giấc mộng (truyện, tạp chí Nam Phong số 133, tháng 9 năm 1928), Mối thương tâm của người bạn gái (truyện, tạp chí Nam Phong số 135, tháng 11 năm 1928), Bức thư rơi (truyện, 1929), Tặng bạn chán đời (truyện, 1929)... Và một số bài tiểu luận cũng đăng trên tạp chí này.

Nhận xét
Đánh giá sự nghiệp văn chương của Tương Phố, các nhà nghiên cứu đã viết như sau:

Nguyễn Vỹ:
Tôi yêu thơ Tương Phố từ hồi 11 tuổi. Tình yêu thơ mộng hồn nhiên và viển vông còn mãi trong tâm trí. Lớn lên tưởng tình yêu đó đã chết, không ngờ nó cũng lớn lên với tôi....

Nguyễn Tấn Long & Nguyễn Hữu Trọng:
Chỉ trong thời gian ba năm, đôi vợ chồng trẻ đã làm một cuộc tạm biệt rồi vĩnh biệt nhau. Đau khổ, Tương Phố đã đem nỗi bi thương của mình trải trên những dòng thơ và tạo thành áng văn trác tuyệt về tình...Nó không hề vay mượn của ai, nó hề không gò bó, gượng ép hay giả tạo...Đó chính là nét độc đáo của Tương Phố.

Vũ Ngọc Phan:
Gần đây, thơ mà âm điệu du dương, nhưng tính tình lại thấm thía và gần gũi với người đời, trước hết phải kể thơ của Tương Phố...Và bài "Giọt lệ thu" có thể coi là một bài mở đầu cho lối thơ thê lương, ảo não...Trong thi phẩm này, Tương Phố hay kể lể, hay dùng chữ cổ đượm những màu xưa…nên ngày nay chắc nhiều người cho là lôi thôi (đúng là những lời kể lể của người đàn bà trong khi khóc chồng), là cổ, nhưng nó thật là lối văn đặc biệt...vẫn có cái sức cảm người ta về âm điệu trước, về ý sau...Nếu đem so sánh Đông Hồ với Tương Phố, người ta thấy Đông hồ là tay thợ thơ, còn Tương Phố mới thật có tâm hồn thi sĩ. Cái tâm hồn này lại là một tâm hồn đặc Việt Nam, không chịu ảnh hưởng một cái học ngoại lai nào cả...Nhìn chung, thơ của Tương Phố réo rắt và cảm động, nhưng văn xuôi của bà lại kém phần chân thật.

Phạm Thế Ngũ:Chỉ từ khi bài "Giọt lệ thu" đăng trên tạp chí Nam Phong (tháng 7 năm 1928), cái tên Tương Phố mới ra đời. Nhưng mãi đến 1930, sau khi bài "Khúc thu hận" và bài "Tái tiếu sầu ngâm" đăng trên Nam Phong, thì nữ sĩ mới thật sự chiếm được một ghế thi gia vững vàng trên thi đàn, và đủ làm cho ngây ngất cả một thế hệ vốn ôm sẵn chữ "thu" trong lòng. Hơn mười năm sau, mấy vần réo rắt ấy vẫn còn được Vũ Ngọc Phan tán tụng. Song đối với chúng ta ngày nay, cái giọng gọi hồn, cái tiếng khóc đám ma ấy đã giảm nhiều hấp lực. Có thể khen là tác giả có ý thành thật, song nó sáo, sáo quá...Còn truyện của bà, đa phần là những ký sự, hồi ký cá nhân. Cách kết cấu của chúng (trừ "Giọt lệ thu") đều sơ sài, cốt truyện có khi rất giả tạo, hình như tác giả viết cốt để giảng luân lý, để giãi bày những tư tưởng của mình về nhân sinh, về thời thế.

Thanh Lãng:
Ba nhà viết truyện ngắn tiêu biểu ở thời kỳ này (1913-1932) là Nguyễn Bá Học, Phạm Duy Tốn và Tương Phố. Xét kỹ về kỹ thuật, không ai giống ai...Cả hai ông đều quan niệm truyện là một sự tập trung, một sự đổ dồn có giàn xếp để đi đến chỗ chng kết, nhưng truyện của Tương Phố thì không. Hình như nó chủ ý không có kết cấu...Văn thơ của bà xét chung là thứ văn nhịp nhàng cân đối. Tuy nhiên, hồi đầu với Giọt lệ thu, lời lẫn ý đều rất thơ, và thường điệp ngữ…Về sau, văn của Tương Phố nhẹ nhàng hơn, gần với tiếng nói hàng ngày hơn. Lối dùng điệp ngữ chỉ thỉnh thoảng mới thấy...
Về mặt tư tưởng, có lẽ Tương Phố là người đã phối kết đầy đủ hơn hết (trong một tổng hợp đầy mâu thuẫn) tất cả đặc tính của thế hệ. Cùng với Trần Tuấn Khải, Đông Hồ, Hoàng Ngọc Phách; Tương Phố là hiện thân của tình cảm lãng mạn. Nghĩa là, tất cả mọi sầu thảm của thế hệ (cảnh đất nước điêu linh, cảnh hàng mấy trăm ngàn thanh niên bị bó buộc đầu quân sang Pháp…) như cô đúc lại trong người thiếu phụ sông Thương, ấy là chưa nói đến thân phận góa bụa ở lứa tuổi 20…Nhìn chung, tài năng thực sự của Tương Phố là ở thi ca, chứ không phải ở địa hạt tiểu thuyết.

Nguyễn Huệ Chi và Lê Trí Dũng:
Tương Phố đã góp vào bộ phận văn chương Việt hợp pháp 30 năm đầu thế kỷ 20 một tiếng khóc ảo não, ít nhiều có làm sống lại tâm trạng người chinh phu trong văn học quá khứ... Nhưng nỗi đau xót vì hạnh phúc chóng tan của bà có nhiều sầu thảm, vô vọng hơn, và cũng nhuốm màu sắc hiện đại hơn. Vì trong đó, không chỉ có nỗi đau riêng, mà còn gói cả một "trời sầu" của thế hệ thanh niên tiểu tư sản thành thị Việt Nam những năm sau Đại chiến I. Chính căn bệnh thời đại này đã đẻ ra một loạt những sáng tác kiểu Giọt lệ thu (Tương Phố), Linh Phượng (Đông Hồ), Bể thảm (Đoàn Như Khuê)... Đó là những tiếng nói lãng mạn, yếu ớt đầu mùa, nặng tính chất thoát ly, nhưng cũng còn bị cột trong khá nhiều thành kiến luân lý cổ. Về sau, tuy Tương Phố còn sáng tác, nhưng trong tác phẩm của bà chỉ rặt những "ý mòn, lời sáo", nên không còn được ai chú ý nữa. Nói khác hơn, ngòi bút của bà đã lạc lõng với thời đại.
Về mặt nghệ thuật, văn xuôi của bà là thứ văn có đối, có vần, có sự pha tạp giữa ký, tạp ký, luận thuyết với thể truyện. Tuy chúng có lâm ly réo rắt nhưng từ ngữ thì sáo mòn như phần đông các cây bút văn xuôi buổi đầu thế kỷ 20. Thơ bà, trước sau chỉ quanh quẩn trong hai thể loại là lục bát và song thất, thỉnh thoảng có đôi bài Đường luật, với lời lẽ sầu thảm như văn xuôi...

Giới thiệu thơ

Chú thích

Sách tham khảo
Vũ Ngọc Phan, Nhà văn hiện đại (trọn bộ). Nhà xuất bản Sống Mới, Sài Gòn, 1959.
Nguyễn Vỹ, Văn thi sĩ tiền chiến. Nhà xuất bản Văn học in lại năm 2007.
Nhiều người soạn, Từ điển Văn học (bộ mới). Nhà xuất bản Thế giới, 2004.
Thanh Lãng, Bảng lược đồ văn học Việt Nam (quyển hạ). Nhà xuất bản Trình Bày, Sài Gòn (sách không ghi năm xuất bản).
Nguyễn Tấn Long & Nguyễn Hữu Trọng, Việt Nam thi nhân tiền chiến (quyển thượng). Nhà xuất bản Sống Mới, Sài Gòn, 1968.
Phạm Thế Ngũ, Việt Nam văn học sử giản ước tân biên (quyển 3). Quốc học tùng thư, Sài Gòn, 1965.

Liên kết ngoài

Nhà thơ Việt Nam
Người Bắc Giang
Sinh năm 1896
Mất năm 1973


title: Cacographis

text:
Cacographis là một chi bướm đêm thuộc họ Crambidae.

Chú thích

Tham khảo

Midilini


title: Thái Lan Quốc dân Đảng

text:
Đảng Chart Thai ( phak chaat thai), hay còn gọi là Thái Lan Quốc dân Đảng hoặc Đảng nước Thái, là một chính đảng bảo thủ ở Thái Lan.

Trong cuộc bầu cử năm 2001, Chart Thai giành được 41 ghế và đã tham gia một liên minh đa số với đảng lớn nhất, Đảng Thai Rak Thai. Đảng này đánh mất một số phiếu trong cuộc bầu cử năm 2005, dù có sự ủng hộ của tay tài phiệt massage và chính trị Chuwit Kamolvisit. Đảng này đã giành được 11,4% phiếu bầu phổ thông và giành được 27/438 ghế. Đảng này đã đoàn kết với 2 đảng đối lập chính để tẩy chay cuộc bầu cử tháng 4 năm 2006 với hy vọng chính phủ mới không thể thành lập được. Lãnh đạo hiện nay của đảng này là Banharn Silpa-Archa.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang web chính thức

Đảng phái chính trị Thái Lan
Đảng bảo thủ


title: Uroplata rudis

text:
Uroplata rudis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Uhmann miêu tả khoa học năm 1937.

Chú thích

Tham khảo

Uroplata