title: Lã Mông

text:
Lã Mông (chữ Hán: 吕蒙, 176 - 220), tên tự là Tử Minh (子明), được xưng tụng là Lữ Hổ Uy (呂虎威), là danh tướng cuối thời Đông Hán trong lịch sử Trung Quốc.

Ông vốn xuất thân nghèo khổ, nên thuở nhỏ cũng rất ít được đi học. Do có người anh rể là Đặng Đương làm bộ hạ cho thủ lĩnh miền Giang Đông là Tôn Sách nên Lã Mông cũng trở thành tướng dưới trướng của họ Tôn. Kể từ đó ông liên tiếp lập được nhiều chiến công, góp phần giúp Tôn Sách chinh phục và ổn định miền Giang Đông. Sau khi Tôn Quyền lên kế vị Tôn Sách, đã chú ý tới ông nên tìm cách khuyến khích Lã Mông nỗ lực trao dồi thêm kiến thức. Không bao lâu sau thì ông đã nhanh chóng thông thạo binh lược, trở thành một đại tướng quân uy dũng của Đông Ngô. Về sau ông được phong chức Thái thú ở Nam quận, trở thành một vị tướng giỏi giúp Tôn Quyền canh giữ miền tiền tuyến. Năm 216, Lã Mông được phong lên làm Đại đô đốc, chức quan cao nhất ở Đông Ngô thời bấy giờ.

Đến năm 219, Lã Mông sử dụng kế sách áo trắng sang sông và chiếm miền tây Kinh châu, đánh bại danh tướng của Lưu Bị là Quan Vũ, lập được một đại chiến công uy chấn cả Trung Quốc, tuy nhiên không bao lâu sau thì ông đột ngột qua đời. Trước khi mất, ông dặn dò người nhà làm tang lễ đơn giản, và đem hết vàng bạc của cải được ban thưởng trước đó trả lại cho Tôn Quyền.

Thời niên thiếu
Lã Mông sinh vào năm 178 thời Hán Linh Đế tại Nhữ Nam (nay là đông nam huyện Phụ Nam, tỉnh An Huy). Khi Lã Mông còn nhỏ, gia đình do chiến loạn đã di cư đến vùng phía nam sông Dương Tử, thuộc Giang Đông. Từ nhỏ Lã Mông sống trong cảnh nghèo khổ, khi lớn lên ông nương nhờ người anh rể là Đặng Dương, vốn là tướng dưới quyền của Tôn Sách, thủ lĩnh ở Giang Đông. Năm 16 tuổi, Lã Mông giấu gia đình, bí mật theo Đặng Dương chinh phạt quân Sơn Việt.

Sau này, Đặng Dương phát hiện ra Lã Mông làm lính trong quân của mình nên đem việc này nói với mẹ ông khiến bà rất tức giận, mắng ông và không cho ông tòng quân nữa. Nhưng Lã Mông giải thích với mẹ rằng:"Chúng ta không thể sống nghèo khổ mãi, nếu có thể tự chứng tỏ bản thân qua những công việc khó khăn, thì sự giàu sang mới có thể đến với mình. Nếu không vào hang hổ thì làm sao mà có thể bắt được hổ con".

Bà mẹ nghe lời giải thích của ông cũng rất cảm động, nên không giận nữa vì đồng ý cho ông đi theo con đường của mình.

Tuy nhiên sau này có tên thủ hạ của Đặng Dương cảm thấy Lã Mông nhỏ tuổi nên thường tỏ ra khinh thị, thường mắng chửi nhục mạ ông. Lã Mông vô cùng tức giận nhưng viên lại đó vẫn tiếp tục chọc phá ông. Không kiềm được tức giận, Lã Mông bèn giết chết viên lại đó. Do tội giết người đó nên ông buộc phải chạy trốn vào nhà ở huyện Đồng, sau đó lại nương nhờ Giáo úy Viên Hùng. Viên Hùng đưa ông đến gặp Tôn Sách. Sau một hồi gặp gỡ, Tôn Sách bắt đầu mên phục Lã Mông, bèn xá tội cho làm tùy tùng bên cạnh mình.

Về sau Đặng Dương qua đời, đại thần Trương Chiêu bèn tiến cử Lã Mông thay thế chức vụ ấy. Do vậy ông được phong làm Biệt bộ tư mã.

Năm 200, Tôn Sách qua đời, em là Tôn Quyền lên kế nhậm đại quyền ở Giang Đông. Tôn Quyền thấy Lã Mông không có điều kiện học hành nhiều, chủ yếu tiến thân bằng võ nghiệp đánh trận chém giết nên khuyên Lữ Mông dù việc quân có bận rộn đến đâu thì cũng nên giành ít thời gian đọc sách để có kiến thức, biết chữ nghĩa. Lã Mông ngẫm thấy có lý nên nghe theo, nhưng không ngờ ông học nhanh hiểu rộng, nhanh chóng trở thành một bậc tướng quân đại tài. Chính điều này khiến cho Lỗ Túc, người trước đây rất coi thường Lã Mông đã phải thay đổi cách nhìn. Thây vậy, Lã Mông cười nói
Kẻ sĩ ba ngày không gặp nhau thì nên rửa mắt mà nhìn

Tham gia trận chiến Giang Hạ

Năm 204, Tôn Quyền đưa quân tiêu diệt thái thú Giang Hạ là Hoàng Tổ, thuộc tướng của Lưu Biểu, đánh bại thủy quân của Hoàng Tổ, lấy được ba quận Đan Dương, Dự Chương, Lư Lăng và dẹp yên các bộ tộc Sơn Việt, giành chiến thắng trở về. Lã Mông cũng tham gia trong trận chiến này. Khi quân Tôn Quyền về đến Dự Chương, Tôn Quyền lại phái Chinh Lỗ tướng quân Lã Phạm bình định miền Bà Dương và Trình Phổ bình định Nhạc An, Kiến Xương Đô úy là Thái Sử Từ đến đảm nhận vùng Hải Hôn. Sau đó Tôn Quyền lại phong cho Lã Mông cùng với Biệt bộ tư mã Hoàng Cái, Hàn Đương và Chu Thái trấn giữ các nơi hiểm yếu để đề phòng sự xâm lấn của bọn Sơn Việt. Ông theo lời của Tôn Quyền, dùng vũ lực và nhanh chóng đánh bại các bộ tộc Sơn Việt. Do chiến công này, Lã Mông được phong làm Bắc Bình đô úy và Quảng Đức trưởng.

Năm 208, Tôn Quyền nghe theo ý kiến của bộ tướng Cam Ninh, phát binh tiến công Hạ Khẩu. Đây là lần công kích thứ ba của Tôn quyền vào Giang Hạ. Lã Mông đi theo Tôn Quyền, giao chiến với Hoàng Tổ. Quân Tôn Quyền đánh bại quân thủy của Hoàng Tổ, giết tướng Trương Thạc. Hoàng Tổ cả sợ, sai Trần Tựu phong tỏa lối vào Miện Khẩu bằng các chiến thuyền lớn, lại sai quân lên mỏm núi, ném đá và lửa xuống thuyền của quân Ngô nhằm phong tỏa đường tiến quân của Tôn Quyền. Tôn Quyền bèn sai Đổng Tập và Tư Mã Lăng dẫn 100 quân cảm tử mặc 2 lần áo giáp, xông qua mưa tên đạn từ trên núi của quân Giang Hạ mà nổi lửa đốt các Mông xung bên Hoàng Tổ. Các Mông xung bị đánh chìm, quân Giang Hạ tan vỡ. Tướng Trần Tựu bị giết, Hoàng Tổ bại trận vội bỏ trốn. Tôn Quyền thừa thắng cho quân đuổi theo.

Thấy Tôn Quyền sắp đuổi kịp mình, Hoàng Tổ sai Thủy quân đô đốc Trần Tựu suất binh phản kích, Lã Mông được lệnh dẫn một đội quân tiên phong ra đánh. Ông nhanh chóng đánh tan quân của Trần Tựu và tự tay chém chết họ Trần. Nhờ đó quân Tôn Quyền nhanh chóng bao vây và chiếm thành Hạ Khẩu. Hoàng Tổ tìm đường bỏ trốn nhưng chẳng thoát và bị bắt đem chém đầu. Do chiến công chém tướng Trần Tựu, Lã Mông được thăng tới chức Trung Lang tướng và được thưởng nhiều vàng bạc.

Hiến kế đánh Giang Lăng và Di Lăng

Cùng năm đó, Lã Mông cùng Chu Du, Trình Phổ... tham gia trận Xích Bích, đánh tan quân của Tào Tháo ở phía bắc. Tào Tháo thoát chết, rút quân về phía bắc, cho Tào Nhân ở lại trấn thủ Giang Lăng. Thừa thắng, Tôn Quyền hợp quân với Lưu Bị tiến công Giang Lăng, cử Chu Du, Trình Phổ tiến quân đánh thành Giang Lăng. Sau Chu Du dâng biểu lên Tôn Quyền xin cho Lã Mông cai quản thay vùng Tập Túc đang quản trị nhưng Lã Mông từ chối. Tôn Quyền nghe theo lời đề nghị này của ông.

Tào Nhân thủ thành rất vững, Chu Du đánh hơn một năm không hạ, bèn phải cầu viện Lưu Bị, mời Quan Vũ, Trương Phi đem quân đến ngăn cản viện quân Lý Thông. Thoát khỏi nan đề viện quân, Chu Du có thể dùng tập trung nhiều binh lực và tướng lĩnh đánh Giang Lăng. Để phân tán sự chú ý của Tào Nhân, Chu Du phái Cam Ninh tiến đánh thành Di Lăng bên cạnh Giang Lăng. Quân Tào trong thành yếu ớt, Cam Ninh nhanh chóng đánh chiếm được thành Di Lăng, uy hiếp Giang Lăng. Tào Nhân bèn cử đại quân tiến đánh hòng chiếm lại Giang Lăng. Cam Ninh bị công đánh quyết liệt, gửi thư cầu cứu Chu Du. Lã Mông thấy thế bèn hiến kế cho Chu Du, khuyên Chu Du chia một nửa quân cho Lăng Thống và để Thống ở lại Giang Lăng vây áp Tào Nhân, để đích thân Chu Du mang quân tới giải vây thành Di Lăng. Chu Du nghe theo, kéo tới đánh bại quân Tào đang vây bức Di Lăng, giải vây cho Cam Ninh.

Chu Du kéo đến trước thành Di Lăng. Lã Mông lại hiến kế bảo Chu Du hãy phái 300 người dùng gỗ cây để chặn ngay con đường rút của quân Tào khi chúng bỏ chạy. Nhờ vào mưu kế đó, Chu Du nhanh chóng giải vây cho Di Lăng, giết hơn một nửa quân Tào. Bộ binh quân Tào bỏ chạy thì gặp phải gỗ cây ở trên đường, buộc chúng phải bỏ ngựa. Nhân đó Chu Du và Lã Mông cho quân xuất kích, bắt được 300 con chiến mã.

Sau khi giải vây cho Di Lăng, Chu Du nhanh chóng hạ được Giang Lăng và các huyện phụ cận. Tôn Quyền vô cùng hài lòng, cho Chu Du kiêm chức thái thú Nam Quận và Lã Mông làm Thiên tương quân, kiêm chức Tầm Dương lệnh.

Bày mưu đối phó Tào Tháo

Sau khi mất Giang Lăng, Tào Tháo nhiều lần cho người Lư Giang là Tạ Kì quân xâm phạm vào biên giới Đông Ngô. Lã Mông nhiều lần phái người đến dụ hàng đều không được. Do đó ông tập hợp đại quân tiến đánh tập kích nhiều lần, khiến chúng nhiều lần thua trận phải chịu hàng.

Năm 213, Tào Tháo đích thân đem 10 vạn quân đánh Tôn Quyền, tiến đến Nhu Tu Khầu, phá doanh trại của Tôn Quyền ở Giang Tây và bắt sống được đô đốc Công Tôn Dương. Lã Mông theo lệnh của Tôn Quyền, thống lĩnh 7 vạn quân chống trả. Ông nhiều lần lập kế đẩy lui quân Tào. Sau đó, ông khuyên Tôn Quyền lập các thuyền ổ ở của Giáp Thủy, còn tự mình bố trí lực lượng phòng bị. Về sau Tào Tháo thấy quân đội của Tôn Quyền bố trí nghiêm ngặt nên không dám khinh suất, bèn rút quân về.

Trận chiến Hoàn Thành

Sau khi Tào Tháo rút quân đã lệnh cho Chu Quang làm thái thú Lư Giang, đóng quân ở Hoàn Thành, chiêu dụ đạo tặc địa phương cùng giúp mình chống Tôn Quyền. Lã Mông thấy vậy bèn khuyên Tôn Quyền nên mau chóng tiến đánh Hoàn Thành, không nên để lâu sẽ bất lợi. Tôn Quyền đồng ý, đích thân dẫn binh tiến đánh Hoàn Thành. Riêng ý kiến của Lã Mông trái ngược với các tướng còn lại, ông cho rằng trận này phải tốc chiến tốc thắng để không làm giảm nhuệ khí của quân sĩ và tránh quân Tào ở nơi khác đến tiếp viện. Tôn Quyền đồng ý với đề xuất này. Lã Mông sau đó lại tiến cử Cam Ninh làm Thăng thành đốc, đốc công tiền tuyến, còn ông tự mình đem quân tinh nhuệ đóng phía sau. Khi quân Ngô bắt đầu tiến công thì Lã Mông tự mình đánh trống, khiến tinh thần quân sĩ lên cao, không bao lâu sau thì công phá được thành.

Nghe tin Hoàn Thành nguy cấp, tướng giữ Hợp Phì là Trương Liêu sai quân cứu Viện, vừa tới Giáp Thạch thì nhận được tin Hoàn Thành đã mất đành dẫn quân về. Trong trận chiến này, Lã Mông lập được công đầu, vì thế Tôn Quyền phong cho ông làm thái thú Lư Giang.

Sau khi nhận thưởng, Lã Mông trở về Tầm Dương. Lúc bấy giờ ở Lư Lăng có đám giặc cướp thường đem quân quấy nhiễu dân chúng, Tôn Quyền lại phái ông đem quân đánh dẹp. Với tài trí của ông, chẳng mấy chốc đám giặc cướp bị dẹp tan. Ông ra lệnh giết chết tên đầu sỏ, còn lại tha cho về làm lương dân.

Lập kế thu phục Hác Phổ
Cùng năm 214, Lưu Bị sang thu phục Tây Xuyên, để Quan Vũ ở lại trấn thủ Kinh Châu (đang là vùng đất tranh chấp với Đông Ngô). Tôn Quyền tức giận, lại phái Lã Mông cùng Tiên Vu Đan, Từ Trung, Tôn Quy đem 20000 quân tiến đánh các quận Trường Sa, Linh Lăng, Quế Dương thuộc Kinh Châu.

Lã Mông gửi thư cho ba quận dụ hàng. Thái thú Quế Dương Triệu Vân đang ở Xuyên, các quan viên dưới quyền nhanh chóng hàng phục. Thái thú Trường Sa Liêu Lập bỏ trốn. Chỉ riêng có thái thú Linh Lăng là Hác Phổ không chịu, kiên quyết chống trả. Lã Mông bèn bố trí phòng bị ở Trường Sa và đến Linh Lăng, giữa đường thì gặp người bạn cũ của Hác Phổ là Đặng Huyền Chi. Ông bèn khuyên Đặng Huyền Chi giúp mình bảo Hác Phổ đầu hàng.

Cùng lúc đó, thấy Tôn Quyền đánh Kinh Châu, Lưu Bị lập tức sai Quan Vũ dẫn 3 vạn quân tiến vào Ích Dương nhằm lấy lại ba quận. Tôn Quyền lúc đó đang ở Lục Khẩu, sai Lỗ Túc đem quân chống cự trước và dụ Lã Mông bỏ Linh Lăng, mau chóng sang cứu viện cho Lỗ Túc.

Lã Mông nhận được lệnh của Tôn Quyền bèn triệu tập các tướng bàn kế sách. Sau cùng ông quyết định phải mau chóng đoạt Linh Lăng trước, bèn sai Đặng Huyền Chi phao tin với Hác Phổ rằng Lưu Bị và Quan Vũ đang bị nguy khốn, thành Linh Lăng trơ trọi một mình không giữ được lâu. Hác Phổ nghe tin hoảng sợ, vội đem Linh Lăng theo về với Lã Mông. Lã Mông cho bốn tướng và 100 quân tiễn Hác Phổ ra khỏi thành, và nhân đó đưa quân vào thành. Khi Hác Phổ ra thành thì gặp Lã Mông. Sau một hồi trò chuyện, Lã Mông đưa bức thư của Tôn Quyền gửi cho mình trao cho Hác Phổ xem, vô tình khiến ông ta biết mình đã bị lừa. Hác Phổ vô cùng tức giận, dự định sẽ báo thù Lã Mông.

Sau đó, Lã Mông để Tôn Hà ở lại giữ Linh Lăng, còn mình về hợp quân cùng Lỗ Túc, còn mình trở về Ích Dương cùng Lỗ Túc, Tôn Hiệu và Phan Chương đối phó với Quan Vũ. Tuy nhiên về sau hai bên giảng hòa với nhau, Tôn Quyền trả Linh Lăng cho Lưu Bị rồi phong Lã Mông hai huyện Tầm Dương, Dương Tân làm thực ấp.

Trận chiến Nhu Tu Khẩu

Không bao lâu sau trận Ích Dương, đến năm 215, Lã Mông lại theo Tôn Quyền xuất quân tấn công Hợp Phì của Tào Tháo nhân lúc Tháo đánh Hán Trung. Trong trận chiến này, Tôn Quyền xuất chinh bất lợi, bị tướng của Tào Tháo là Trương Liêu truy kích, tình thế bất lợi. Lã Mông cùng với Cam Ninh cố sức chống giữ, cuối cùng giúp Tôn Quyền trốn thoát.

Năm 217, sau khi chiếm được Hán Trung và lên ngôi Ngụy vương, Tào Tháo một lần nữa suất quân phạt Ngô, tiến vào vùng đất Cư Sào. Tôn Quyền lại phái Lã Mông làm đô đốc, đem quân chống Tào ở cửa Nhu Tu. Ông cho cố thủ thành nghiêm ngặt để chống cự, buộc Tào Tháo không đánh nổi phải lui quân. Sau trận này, Lã Mông được thăng lên chức Tả Hộ quân, Hổ Uy tướng quân.

Kế nhậm chức Đại đô đốc

Năm 217, Lỗ Túc lâm bệnh qua đời, Lã Mông lên kế nhiệm chức Đại đô đốc, tiếp nhận hơn vạn quân mã của Đông Ngô. Sau Tôn Quyền phái ông làm Hán Xương thái thú, trấn thủ vùng tiếp giáp Kinh Châu của Quan Công. Quan Công vốn là người kiêu hùng dũng mãnh, có ý đồ xâm chiếm và bành trướng lãnh thổ của mình. Thời Lỗ Túc làm Đại đô đốc chủ trương hòa hoãn và nhân nhượng vì còn kẻ thù ở phía bắc là Tào Tháo. Đến khi nhận chức, Lã Mông lại khuyên Tôn Quyền phải chiếm Kinh Châu

Sau khi nghe sự phân tích của Lã Mông, Tôn Quyền hạ quyết tâm giành Kinh Châu để khống chế hoàn toàn miền phía nam sông Trường Giang. Lúc đầu Quyền muốn lấy Từ châu nhưng Lã Mông không đồng ý và đề xuất chiếm Kinh châu vì địa thế vùng đất ấy quan trọng hơn, hơn nữa thế lực của Tào Tháo còn lớn. Mà muốn đánh Kinh châu thì trước tiên phải tranh thủ liên kết lấy lòng và làm cho Quan Vũ nảy sinh lơ là phòng bị. Tôn Quyền chấp nhận chính sách này, sai Lã Mông đến Lục Khẩu đốc thúc. Từ đó, Lã Mông lên thay Lỗ Túc, tích cực chuẩn bị tập kích Kinh châu. Ông dùng chính sách ân cần và lấy lòng với Quan Vũ, chuẩn bị cho hành động quân sự trong tương lai.

Đoạt Kinh châu, lưu danh sử sách

Về sau, mối quan hệ giữa Đông Ngô và Kinh châu lại rạn nứt, Quan Vũ ỷ thế có Kinh châu, tỏ ra khinh thường và sỉ nhục Tôn Quyền. Năm 219, Quan Vũ đưa quân lên phía bắc, tấn công Tào Nhân ở Phàn Thành, chỉ để Mi Phương và Phó Sĩ Nhân ở lại giữ Kinh châu. Lã Mông lại trình bày kế sách lên Tôn Quyền, tự cáo ốm để Quan Vũ chủ quan ở mặt phía đông, và giả vờ xin về Kiến Nghiệp an dưỡng, Tôn Quyền bèn cho Lục Tốn ra thay chức Đại đô đốc.

Quan Vũ nghe tin Lã Mông về Kiến Nghiệp, tỏ ra coi thường nguy cơ từ hậu phương vì Lã Mông không còn nên điều thêm quân từ Công An và Giang Lăng lên phía bắc. Quan Vũ vốn hay yêu quý sĩ tốt nhưng lại coi thường các sĩ phu. Vì vậy hai tướng My Phương và Phó Sĩ Nhân vẫn bất mãn với ông.

Quan Vũ tập trung đánh Phàn Thành. Tướng Ngụy là Vu Cấm mang quân chống cự, cứu viện Tào Nhân, bị Quan Vũ  đánh bại. Nhân lúc Quan Vũ còn ở phía bắc, Tôn Quyền lại sai Lã Mông trở lại làm Đại đô đốc, Chinh Lỗ tướng quân Tôn Kiểu làm hậu kế, đem quân ra đánh Kinh châu.

Mấy tháng sau, Lã Mông đưa quân vào Tầm Dương. Để tiến quân thuận lợi, Lã Mông ra lệnh quân sĩ mặc đồ trắng, cải trang thành thương nhân qua sông, đồng thời cử tinh binh mai phục trong các thuyền nhỏ, do đó nhanh chóng vượt qua các chốt phòng thủ gần bờ sông của Quan Vũ, vượt sông tiến vào vùng Kinh châu (bạch y độ giang). Quan Vũ hiện ở phía bắc, chưa biết gì về hành động bất ngờ của Lã Mông. Trong khi đó Lã Mông nhanh chóng đoạt được Nam quân, rồi sai Ngu Phiên đến thuyết hàng hai tướng Phó Sĩ Nhân và Mi Phương. Hai tướng này vốn bất mãn với Quan Vũ nên đồng ý, đầu hàng, dâng Giang Lăng và thành Công An cho Tôn Quyền. Lã Mông lại dùng chính sách Hoài Nhu, ra lệnh cho quân lính không được cướp đoạt và chém giết bách tính vô tội. Lúc đó có người đồng hương với Lã Mông (quận Nhữ Nam) ăn bớt vật tư, bị sĩ tốt phát hiện. Lã Mông không vì nể tình riêng, ra lệnh xử quyết người đó. Quân sĩ rất khâm phục ông. Ngoài ra, Lã Mông còn tìm cách lấy lòng dân chúng, thăm hỏi người già, tặng thuốc cho người bệnh,... Đối với tài sản của Quan công, Lã Mông cho phong bế lại và đưa lên Tôn Quyền, không cắt xén chút nào.

Ít lâu sau, Quan Vũ trở về Kinh châu, đồng thời phái người đến gặp Lã Mông. Lã Mông cho dùng hậu lễ tiếp đãi. Trước mặt sứ giả, ông tỏ ra bình thường, chu du trong thành, giả vờ hỏi han về gia cảnh của các sĩ tốt hay gửi thư về nhà để tránh sự chú ý của hắn. Khi sứ của Quan công về, ông cho quân sĩ hỏi han về tình hình của Quan công. Sứ giả không biết gì cứ nói một mực ra hết. Từ đó Lã Mông dò xét được binh tình của Quan Vũ.

Quan Vũ sau khi biết chuyện Kinh châu đã mất, không còn đường về khi đã mất căn cứ, vội vã chạy về Mạch Thành. Quân tướng của Quan công sợ hãi, lần lượt ra hàng Tôn Quyền. Tôn Quyền lại sai Phan Chương, Chu Nhiên chặn đường chạy về phía tây của Quan công. Cuối cùng đến ngày 2/1/220, cha con Quan công bị bắt, toàn bộ Kinh châu thuộc về Tôn Quyền. Phần lớn công lao trong chiến dịch này thuộc về Lã Mông.

Trận Kinh châu là đỉnh cao nhất trong sự nghiệp cầm quân của Lã Mông.

Thần chết, chúa lo

Sau khi lập đại công trong việc chiếm Kinh châu, Lã Mông ngay lập tức được Tôn Quyền thăng lên chức Nam quận thái thú, tước Sàn Lăng hầu, ban 5.000 cân hoàng kim. Lã Mông cáo ốm không nhận nhưng Tôn Quyền nhất quyết không đồng ý, vẫn phong chức cho Lã Mông, làm lễ long trọng, lại ban cho của cải quý ở hai quận Nam quận, Lư Giang.

Tuy nhiên không bao lâu sau đó, Lã Mông đột nhiên lâm bệnh nặng qua đời, hưởng thọ 43 tuổi. Khi Lã Mông mắc bệnh, Tôn Quyền tỏ ra vô cùng lo lắng, xây nội điện cho ông nghỉ ngơi và tặng nhiều vàng bạc mời danh y đến chữa trị, đồng thời rất quan tâm đến bệnh tình của ông, phái tiểu đồng vào phủ quan sát. Khi Lã Mông thèm ăn và ăn được thì Tôn Quyền tỏ ra vui mừng, còn khi bệnh tình chuyển biến nghiêm trọng thì Tôn Quyền rất lo lắng. Khi thấy tình trạng bệnh của ông có cải thiện, Quyền mới lại triệu tập quần thần. Điều này chứng tỏ Tôn Quyền rất xem trọng Lã Mông.

Tuy nhiên đến một hôm, bệnh tình trở nên nghiêm trọng, thập tử nhất sinh. Tôn Quyền lo lắng đến mức phái đạo sĩ cầu phúc cho ông. Khi biết mình khó qua khỏi, Lã Mông khuyên Tôn Quyền rằng trọng trách sau này có thể giao cho Lục Tốn hay Chu Nhiên. Không lâu sau thì ông qua đời. Trước lúc mất, ông sai đem những vàng bạc của cải của Tôn Quyền giao tặng trả lại hết, và dặn dò làm lễ tang chỉ nên giản đơn.

Hậu duệ

Sau khi Lã Mông qua đời, con trai ông là Lã Bá kế tập tước hầu, được ban lộc 300 hộ, ruộng đất 50 khoảnh. Sau khi Lã Bá chết, anh Lã Mông là Lã Tông nối tước hầu. Sau Lã Tông chết, em Lã Mông là Lã Mục trở thành Sàn Lăng hầu.

Gia đình
Cha: Lã Hợp Huy
Mẹ: Lã Hợp Châu
Anh chị em
Lã thị, chị Lã Mông, lấy Đặng Dương
Lã Tông, anh Lã Mông, sau này nối chức Sàn Lăng hầu
Lã Mục, nối chức Sàn Lăng hầu sau khi Lã Tông chết
Con cái
Lã Bá

Đánh giá

Bình luận của người đương thời

Tài năng quân sự của Lã Mông được nhiều tướng lĩnh và nhà quân sự đương thời đánh giá cao. Tại Tam Quốc chí, quyển 54 (Chu Du Lỗ Túc Lã Mông truyện), Trần Thọ khen ông là người mưu dũng song toàn, có nhiều mưu kế giỏi và kì diệu như dụ hàng Hác Phổ, bắt Quan Vũ... song cũng có lời bình rằng lúc trẻ Lã Mông cũng là người khinh quả vọng sát, đến sau này mới có được cái độ lượng của quốc sĩ mà làm nên nghiệp đại tướng. Đại đô đốc trước Lã Mông là Lỗ Túc, trước từng chê cười Lã Mông, sau cũng phải có lời tán dương Lã Mông vượt qua cảnh nghèo và có ý học hỏi, tự cho mình không biết hết khả năng ông. Tôn Quyền từng khuyên Lã Mông cố gắng học hỏi để có thêm chút kiến thức, đến lúc thấy được thành quả của ông cũng rất khâm phục ý chí này của Lã Mông. Sự khâm phục này của Tôn Quyền còn kèm theo sự tin tưởng về tài năng và phẩm chất, như việc nhất quyết cử Lã Mông dẹp loạn giặc cướp trong khi các tướng có tước quyền cao hơn ông vào thời điểm đó ông thể nào làm được. Khi đàm luận về Chu Du, Lỗ Túc và Lã Mông, Tôn Quyền và Lục Tốn cũng rất khen ngợi ông là ngươi dũng cảm và mưu trí.

Bình luận của hậu thế

Các sử sách sau thời Tam Quốc cũng có những lời đánh giá rất cao về nhân vật Lã Mông, hoan nghênh và tỏ thái độ khâm phục đối với ông, so sánh Lã Mông với ba vị đô đốc nổi tiếng khác là Chu Du, Lỗ Túc hay Lục Tốn. Ngoài ra, Tấn thư còn dẫn lời của Đặng Thiết bình luận với Cam Trác về Lã Mông, khen ông là một vị tướng tài.

Đến Cựu Đường thư vẫn thấy rất nhiều lời khen ngợi Lã Mông. Trong phần tuyện Ngụy Nguyên Trung, tác giả có chép lại lời nhận xét của Ngụy Nguyên Trung khen ngợi những vị văn thần võ tướng xuất thân bần tiện nhưng có ý chí, sau cùng làm nên đại nghiệp, trong đó có Lã Mông. Còn Tống sử thì cho rằng tài năng của Lã Mông có một phần là do sự khuyến khích của Tôn Quyền. Ngoài ra trong phần Nho lâm truyện ở Tống sử còn có ghi nhận lời tôn vinh danh tiếng của các vị tướng của Đông Ngô và Thục Hán, trong đó có Lã Mông.

Đến cả những nhân vật chính trị thời hiện đại cũng không ngớt khen ngợi Lã Mông. Tháng 9 năm 1959, trong chuyến công tác tại An Huy, Mao Trạch Đông đã có lời khen ngợi đối với Lã Mông, cho ông là người kiêu hùng dũng lược và chí khí và đánh giá cao những thành tích của ông. Ông cùng với Chu Du, Lỗ Túc và Lục Tốn được hậu thế xưng tụng là Đông Ngô tứ đại đô đốc (bốn vị đô đốc Đông Ngô), đều nắm toàn quyền cai quản quân đội.

Về sau, đời nhà Đường, lễ nghi sử Nhan Chân Khanh từng dâng biểu lên vua Đường xin truy phong cho các 64 tướng lĩnh thời xưa, trong đó có Trương Liêu, Đặng Ngải, Quan Vũ, Trương Phi, Chu Du, Lục Tốn, Lục Kháng và Lã Mông, trong đó ông được phong làm Ngô vũ uy tướng quân nam quận thái thú Sàn Lăng hầu Lã Mông và được lập miếu thờ. Sang thời nhà Tống, năm thứ năm niên hiệu Tuyên Hòa, Lã Mông được liệt vào hàng 72 danh tướng thời cổ đại và được lập miếu thờ.

Giai thoại

Lòng ham học

Như đã nói ở trên, Lã Mông lúc còn trẻ rất ít học, mãi về sau này nghe lời khuyến khích của Tôn Quyền mới bắt đầu trao dồi học vấn. Lúc đầu ông lấy lý do bận quân vụ để chối từ nhưng Tôn Quyền vẫn ra sức động viên, rằng dù gì đi nữa cũng phải biết một ít chữ nghĩa. Tuy nhiên sự cần cù và ý chí của ông thì ai cũng phải khâm phục. Với tài trí và lòng kiên trì của mình, chỉ trong vòng mấy năm, Lã Mông từ một kẻ dốt nát đã trở thành một học giả siêu việt, vị tướng văn võ song toàn, trụ cột đắc lực của Đông Ngô, đến cả Lỗ Túc cũng phải khâm phục. Có lần Lã Mông hỏi Lỗ Túc về cách đối phó với Quan Vũ, Lỗ Túc chỉ trả lời sẽ tùy cơ ứng biến. Lã Mông lại hiến cho Lỗ Túc năm sách lược khiến Lỗ Túc cực kì khen ngợi.

Cách đối xử với mọi người

Thời trẻ, do mâu thuẫn với hiệu úy của anh rể Đặng Dương mà ông đã tự tay giết chết hắn, khiến bản thân suýt bị tội nặng. Về sau khi đã trở thành đại tướng, Lã Mông lại nảy sinh ra xung đột với một vị tướng khác là Cam Ninh, một người hiếu sát. Giai thoại như sau: Có một lần thuộc tướng của Cam Ninh phạm tội, sợ bị Ninh giết bèn trốn sang theo Lã Mông. Ông sợ Cam Ninh giết hắn nên không giao trả ngay. Sau đó nhân lúc Cam Ninh dâng lễ vật biếu mẹ Lã Mông, ông mới đem người thuộc hạ đó giao lại cho Cam Ninh, nhưng khuyên Ninh đừng giết hắn ta. Cam Ninh ban đầu nhận lời, nhưng khi về trại thì lập tức dùng cung bắn chết người này. Lã Mông biết việc cực kì tức giận, đem thuyền và quân đánh Cam Ninh, định giết ông ta. Nhưng khi đi đến giữa đường, Lã Mông chợt nhớ lại lời người mẹ căn dặn mình trước đây, đại ý rằng Tôn Quyền đối xử với ông như cốt nhục, phó thác việc cho ông, nên ông phải hết lòng mà thờ, không thể vì thù riêng mà gây ra hiềm khích trong nội bộ. Vì thế ông từ bỏ ý định đó, chạy đến thuyền Cam Ninh và chỉ bảo rằng mẹ mình mời Ninh đến dự tiệc, và hai người hòa giải với nhau

Việc Cam Ninh nóng tính thích giết người, nhiều lần trái ý của Tôn Quyền làm cho Tôn Quyền tức giận. Lã Mông thường khuyên Quyền rằng thiên hạ vẫn chưa định nên vẫn phải chịu đựng tính khí của Cam Ninh. Từ đó, Tôn Quyền hết lòng hậu đãi Ninh để Ninh trung thành với mình.

Giai thoại trên cho thấy Lã Mông là một vị tướng rất có hiếu biết quan tâm tới đồng liêu. Còn có một lần khác, Lã Mông cùng các tướng Thành Đường, Tống Định, Từ Cố đánh các vùng lân cận, ba tướng chết trận, con cháu của họ còn nhỏ. Tôn Quyền thấy vậy, định lấy thực ấp và binh quyền của ba tướng giao cho Lã Mông nhưng ông cho rằng ba vị tướng kia lập được công lao, cho dù con cháu còn nhỏ vẫn không thể phế hết tập ấm của họ được. Sau ba lần dâng biểu, cuối cùng Tôn Quyền đành phải chấp thuận. Về sau Lã Mông được cử đi dạy bảo cho người thừa tự của ba vị tướng này.

Nhiều lần, Lã Mông còn giải được mối hiềm khích giữa vua quan Đông Ngô, góp phần giải quyến nhiều mâu thuẫn trong nội bộ. Có lần Ngu Phiên khuyên can Tôn Quyền mà lời lẽ quá mạnh, bị Quyền đầy đi xa. Sau khi Lã Mông từ Kinh châu về Kiến Nghiệp biết được việc ấy, bèn
tha cho Ngu Phiên và cho đi theo mình.. Lại một lần, Lăng Thống oán hận Cam Ninh giết cha mình là Lăng Thao, thường xảy ra xung đột. Khi Lã Mông mở yến tiệc trong nhà có cả hai người tới dự, Lăng Thống cầm đao múa kiếm định đâm Cam Ninh, Cam Ninh cũng múa kiếm đáp lại. Sợ không thể cứu vãn tình thế, cũng rút đao xông ra múa giữa hai người để cản. Vì thế, trận chém giết này mới không xảy ra.

Lã Mông cũng tỏ ra là người công minh, không vì thù riêng mà làm lỡ đến việc nước. Lúc đầu khi chưa được học, mỗi khi cần trình quân vụ gì thì Lã Mông đều tùy tiện dùng ký hiệu trong thư. Việc làm này bị thái thú Gian Hạ Thái Di khinh thường. Lúc thái thú Dự Chương Cố Thiệu mất, Tôn Quyền hỏi về người sẽ kế thừa chức ấy, Lã Mông không ngần ngại tiến cử Thái Di. Tôn Quyền khen ông và so sánh ông với tướng quốc của nước Tấn thời xưa là Kì Hề và trọng dụng Thái Di.

Trong trận Phàn Thành, khi Quan Vũ đánh Tào Nhân, tướng Ngụy là Vu Cấm dẫn quân đi cứu, bị Quan Công đánh bại. Tôn Quyền bèn sai Lã Mông cùng với Chinh Lỗ tướng quân Tôn Kiểu làm đại đốc, đánh vào Nam Quận nhân lúc Quan Vũ không có ở đó. Ông cho rằng như vậy không thỏa đáng, vì hai người cùng đảm nhậm một chức sẽ dễ gây tranh chấp như Chu Du và Trình Phổ trước đây, do đó Quyền cho Lã Mông một mình giữ chức Đại đốc.

Trong văn học, điện ảnh

Trong tiểu thuyết Tam Quốc diễn nghĩa

Trong tác phẩm Tam Quốc diễn nghĩa, nhân vật Lã Mông xuất hiện từ hồi 38 đến hồi 77. Do tư tưởng đứng về phe Thục Hán nên La Quán Trung đã xây dựng hình tượng nhân vật này có phần không giống như sách sử. Tam quốc diễn nghĩa còn đề cập đến một người vì quá tôn sùng Quan Vũ nên sinh ra oán hận đối với Lã Mông qua việc chê cười và mạt sát tài năng của ông. Lần đầu tiên xuất hiện, hồi 38, Lã Mông đang làm Bắc Bình đô úy cho Tôn Quyền, và sau đó là các việc làm của ông cho phe Đông Ngô như cùng Tôn Quyền đánh Hoàng Tổ, giết tướng Trần Tựu, tiến cử Cam Ninh, dụ hàng Hác Phổ, chiếm Kinh Châu... Tiểu thuyết này cũng đề cập nhiều đến sự phấn đấu trong việc học tập và nhãn quang quân sự xuất sắc của Lã Mông. Tuy nhiên ở những hồi về sau thì hình tượng nhân vật Lã Mông ít nhiều bị biến dạng, do ông là người gây ra cái chết của Quan Vũ. Ở hồi 77, tác giả mô tả việc Lã Mông bị Quan Vũ hiện về đòi mạng, nhập vào người của ông rồi đẩy Tôn Quyền, ngồi lên ngai, tự xưng là Quan Công, sau đó thì ông ngã lăn xuống đất chết.

Trong các tác phẩm văn học khác

Nhân vật Lã Mông còn được nhắc đến trong các tác phẩm văn học sau này như ở Toàn Đường thi, Thái Bình Quảng kí, Dịch Kinh... và quyển tiểu thuyết Đông mạn du hí...

Trong phim ảnh

Nhân vật Lã Mông xuất hiện trong một số các tác phẩm của điện ảnh Trung Quốc như
Tân Tam Quốc Diễn Nghĩa (sản xuất 2010), do Thường Thành thủ vai Lã Mông
Chung cực Tam quốc (2009), diễn viên đóng vai Lã Mông là Sùng Thiệu Bách...

Câu nói nổi tiếng

Xem thêm
Tôn Quyền
Lỗ Túc
Quan Vũ
Trận Tương Dương-Phàn Thành
Đông Ngô tứ đại đô đốc
Lục Tốn
Tam quốc

Tham khảo
Tam quốc chí, các quyển 46, 47, 54,55, 58...
Tân Đường thư, quyển 15
Tống sử, quyển 105
Tư trị thông giám, quyển 66, 67, 68, 69
Tấn thư, quyển 54, 70
Lê Đông Phương (2007), Kể chuyện Tam Quốc, Nhà xuất bản Đà Nẵng

Chú thích

Nhân vật Tam quốc diễn nghĩa
Sinh năm 178
Mất năm 219
Nhân vật quân sự Đông Ngô
Nhân vật được tiểu thuyết hóa
Mất năm 220
Người An Huy
Viên chức chính quyền ở An Huy
Viên chức chính quyền ở Hồ Bắc


title: Crestot

text:
Crestot  là một xã thuộc tỉnh Eure trong vùng Normandie miền bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Eure

Tham khảo

Xã của Eure


title: Prochoristis

text:
Prochoristis là một chi bướm đêm thuộc họ Crambidae.

Chú thích

Tham khảo

 Natural History Museum Lepidoptera genus database

Glaphyriinae


title: Mỹ Hiệp (định hướng)

text:
Mỹ Hiệp có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Xã Mỹ Hiệp, huyện Chợ Mới, An Giang.
 Xã Mỹ Hiệp, huyện Phù Mỹ, Bình Định.
 Xã Mỹ Hiệp, huyện Cao Lãnh, Đồng Tháp.


title: SMS Westfalen

text:
SMS Westfalen là một trong bốn thiết giáp hạm dreadnought đầu tiên thuộc lớp Nassau được chế tạo cho Hải quân Đế quốc Đức. Westfalen được đặt lườn tại xưởng tàu AG Weser ở Bremen vào ngày 12 tháng 8 năm 1907, được hạ thủy một năm sau đó vào ngày 1 tháng 7 năm 1908, và được đưa ra hoạt động cùng Hạm đội Biển khơi Đức vào ngày 16 tháng 11 năm 1909. Con tàu được trang bị dàn pháo chính bao gồm mười hai khẩu pháo  bố trí trên sáu tháp pháo nòng đôi theo một sự sắp xếp hình lục giác khá bất thường.

Westfalen đã phục vụ cùng với các con tàu chị em cùng lớp trong hầu hết Chiến tranh Thế giới thứ nhất, hoạt động rộng rãi tại Bắc Hải, nơi nó tham gia nhiều cuộc xuất kích của hạm đội. Chúng lên đến đỉnh điểm trong Trận Jutland vào ngày 31 tháng 5-1 tháng 6 năm 1916, nơi mà Westfalen phải chiến đấu trong một trận chiến đêm ác liệt chống lại một lực lượng hạng nhẹ Anh. Westfalen đã dẫn đầu hàng chiến trận Đức trong hầu hết buổi chiều tối và sang ngày hôm sau, cho đến khi hạm đội quay về đến Wilhelmshaven. Trong một đợt tiến quân khác của hạm đội vào tháng 8 năm 1916, con tàu bị hư hại do trúng phải ngư lôi từ một tàu ngầm Anh.

Westfalen cũng tham gia nhiều hoạt động tại biển Baltic chống lại Hải quân Nga. Đợt đầu tiên là trong Trận chiến vịnh Riga vào năm 1915, khi nó hỗ trợ một lực lượng hải quân tấn công vịnh Riga. Westfalen được phái quay trở lại Baltic vào năm 1918 hỗ trợ phe Bạch vệ trong cuộc Nội chiến Phần Lan. Con tàu đã ở lại Đức trong khi hầu hết hạm đội bị chiếm giữ tại Scapa Flow sau khi chiến tranh kết thúc. Vào năm 1919, sau vụ Đánh chìm Hạm đội Đức tại Scapa Flow, Westfalen được chuyển cho Đồng Minh như là một sự thay thế cho các con tàu bị đánh chìm. Nó được gửi đến xưởng tháo dỡ tại Anh Quốc, nơi công việc tháo dỡ được tiến hành vào năm 1924.

Thiết kế và chế tạo

Hải quân Đế quốc Đức đặt hàng Westfalen dưới cái tên tạm thời Ersatz Sachsen như là chiếc nhằm thay thế cho chiếc Sachsen dẫn đầu lớp tàu frigate bọc thép Sachsen. Đế quốc Đức (Reichstag) đã bí mật chấp thuận và cung cấp ngân sách cho việc chế tạo Nassau và Westfalen vào cuối tháng 3 năm 1906, nhưng việc chế tạo Westfalen bị trì hoãn trong khi vũ khí và vỏ giáp được đặt mua. Nó được đặt lườn vào ngày 12 tháng 8 năm 1907 tại xưởng tàu AG Weser ở Bremen. Giống như chiếc tàu chị em Nassau, việc chế tạo được tiến hành một cách nhanh chóng và bí mật; binh lính được phân công bảo vệ cho chính xưởng đóng tàu cũng như cho các nhà thầu cung cấp vật liệu chế tạo, ví dụ như hãng Krupp. Con tàu được hạ thủy vào ngày 1 tháng 7 năm 1908, được tiếp tục trang bị, và đến giữa tháng 9 năm 1909 được chuyển đến Kiel bởi một thủy thủ đoàn gồm những công nhân xưởng tàu cho những công việc hoàn thiện sau cùng. Tuy nhiên, mực nước sông Weser thấp vào thời điểm này trong năm, nên sáu ụ nổi được cho gắn vào lườn tàu để giảm bớt mớn nước. Dù vậy, con tàu cần cố gắng đến hai lần mới ra khỏi sông.

Westfalen có chiều dài , mạn thuyền rộng  và độ sâu của mớn nước là . Nó có trọng lượng choán nước tiêu chuẩn , và lên đến  khi đầy tải, cùng 16 ngăn kín nước. Westfalen giữ lại loại động cơ hơi nước ba buồng bành trướng đặt dọc đã lạc hậu công suất 22.000 mã lực thay vì áp dụng kiểu động cơ turbine hơi nước tiên tiến hơn. Hơi nước được cung cấp cho động cơ bằng 12 nồi hơi đốt than, được bổ sung thêm việc phun dầu vào lò đốt vào năm 1915. Loại động lực này đã được chọn theo yêu cầu của cả Đô đốc Alfred von Tirpitz lẫn Bộ phận Thiết kế Hải quân; cơ quan này vào năm 1905 đã khẳng định "bản thân việc sử dụng động cơ turbine cho tàu chiến hạng nặng không được khuyến cáo."

Westfalen mang theo mười hai khẩu pháo  SK L/45 bố trí theo một hình lục giác khá bất thường. Dàn pháo hạng hai bao gồm mười hai khẩu pháo SK  L/45 và mười sáu khẩu pháo SK  L/45 gắn trên các tháp pháo ụ. Con tàu cũng được trang bị sáu ống phóng ngư lôi chìm ; một ống trước mũi, một ống khác phía đuôi, và hai ống bên mỗi mạn tàu về phía cuối vách ngăn chống ngư lôi.

Lịch sử hoạt động
Ngày 16 tháng 10 năm 1909, trước khi Westfalen chính thức hoạt động cùng hạm đội, nó tham gia lễ khánh thành bộ cửa âu tàu thứ ba của kênh đào Kaiser Wilhelm tại Kiel. Đúng một tháng sau, Westfalen được đưa ra hoạt động chạy thử máy, vốn bị ngắt quãng bởi cuộc thực tập huấn luyện hạm đội vào tháng 2 năm 1910. Sau khi hoàn tất việc chạy thử vào ngày 3 tháng 5, Westfalen được bổ sung vào Hải đội Thiết giáp I của Hạm đội Biển khơi Đức; và hai ngày sau, nó trở thành soái hạm của hải đội, thay thế cho chiếc thiết giáp hạm tiền-dreadnought Hannover. Hải quân dự định điều con tàu sang Hải đội Thiết giáp II, nhưng kế hoạch này bị hủy bỏ sau khi Chiến tranh Thế giới thứ nhất nổ ra vào tháng 7 năm 1914.

Chiến tranh Thế giới thứ nhất
Westfalen tham gia hầu hết các đợt tiến quân của hạm đội vào Bắc Hải trong suốt cuộc chiến. Chiến dịch đầu tiên được tiến hành chủ yếu bởi các tàu chiến-tuần dương dưới quyền Chuẩn Đô đốc Franz von Hipper; các con tàu đã tiến hành bắn phá Scarborough, Hartlepool và Whitby vào ngày 15-16 tháng 12 năm 1914. Một hạm đội chiến trận Đức với 12 thiết giáp hạm dreadnought, trong đó có Westfalen và ba chiếc tàu chị em với nó, cùng tám thiết giáp hạm tiền-dreadnought, đã lên đường hỗ trợ cho các tàu chiến-tuần dương. Chiều tối ngày 15 tháng 12, chúng đã tiếp cận ở khoảng cách  với một hải đội biệt lập Anh chỉ bao gồm sáu thiết giáp hạm. Tuy nhiên, các cuộc đụng độ lẻ tẻ trong đêm tối giữa hai lực lượng tàu khu trục hộ tống đối địch đã khiến cho vị Tư lệnh hạm đội Đức, Đô đốc Friedrich von Ingenohl, tin rằng toàn bộ Hạm đội Grand đã được bố trí đối diện với lực lượng của ông. Theo chỉ thị của Kaiser Wilhelm II không mạo hiểm hạm đội một cách không cần thiết, von Ingenohl rút ra khỏi cuộc chiến và quay hạm đội trở về Đức. Đến cuối tháng 3 năm 1915, con tàu trải qua đợt bảo trì định kỳ trong ụ tàu.

Trận chiến vịnh Riga

Vào tháng 8 năm 1915, Hải quân Đức tìm cách quét sạch vịnh Riga do Nga chiếm giữ, tạo điều kiện cho Lục quân Đức chiếm Riga. Kế hoạch của Đức dự định đánh đuổi hoặc tiêu diệt lực lượng Hải quân Nga trong vịnh, bao gồm chiếc thiết giáp hạm tiền-dreadnought Slava cùng một số pháo hạm và tàu khu trục. Hạm đội Đức còn có một số tàu quét mìn và tàu rải mìn tháp tùng, với nhiệm vụ quét sạch các bãi mìn Nga và rải một loạt các bãi mìn ở lối ra vào phía Bắc của vịnh nhằm ngăn lực lượng hải quân Nga tăng cường tiến vào khu vực. Hạm đội được tập trung để tấn công bao gồm bao gồm Westfalen và ba chiếc tàu chị em, bốn chiếc thuộc lớp Helgoland, các tàu chiến-tuần dương Von der Tann, Moltke và Seydlitz cùng nhiều. Lực lượng hoạt động dưới quyền chỉ huy của Franz von Hipper, vốn vừa được thăng lên Phó Đô đốc. Tám chiếc thiết giáp hạm làm nhiệm vụ hỗ trợ cho lực lượng đối đầu cùng chi hạm đội Nga. Nỗ lực đầu tiên vào ngày 8 tháng 8 đã bị bỏ dỡ, vì đã mất quá lâu trong việc dọn sạch các bãi mìn Nga nhằm cho phép Deutschland rải bãi mìn của chính nó.

Vào ngày 16 tháng 8, một nỗ lực thứ hai được thực hiện nhằm tìm cách xâm nhập vào vịnh: Nassau và Posen cùng với bốn tàu tuần dương hạng nhẹ và 31 tàu phóng lôi đã vượt qua vòng phòng thủ vịnh. Vào ngày tấn công đầu tiên, tàu quét mìn Đức T 46 cùng tàu khu trục V 99 bị đánh chìm. Sang ngày 17 tháng 8, Nassau và Posen tham gia vào cuộc đấu pháo với Slava, bắn trúng ba phát vào con tàu Nga buộc nó phải rút lui. Sau ba ngày, các bãi mìn Nga được vớt sạch, và phân hạm đội tiến vào vịnh ngày 19 tháng 8, nhưng những báo cáo về sự xuất hiện của tàu ngầm Đồng Minh trong khu vực đã buộc lực lượng Đức rút khỏi vịnh một ngày sau đó.

Đô đốc Hipper sau này cho rằng:"Giữ những con tàu quý báu trong một thời gian đáng kể tại một khu vực giới hạn, mà hoạt động của tàu ngầm đối phương ngày càng gia tăng, với nguy cơ bị hư hại và mất mát tương ứng, chính là theo đuổi một canh bạc không cân xứng với ưu thế có được do chiếm được vịnh Riga trước khi thực sự chiếm được Riga về phía đất liền." Thực ra, tàu chiến-tuần dương Moltke đã bị đánh ngư lôi sáng hôm đó.

Quay trở lại Bắc Hải
Vào cuối tháng 8, Westfalen cùng phần còn lại của Hạm đội Biển khơi quay trở về nơi neo đậu tại Bắc Hải. Hoạt động tiếp theo được tiến hành là một cuộc càn quét Bắc Hải vào ngày 11-12 tháng 9, cho dù nó kết thúc mà không mang lại kết quả. Một chuyến đi khác được tiếp nối vào ngày 23-24 tháng 10, trong đó Hạm đội Đức không chạm trán với bất kỳ lực lượng Anh nào; và một cuộc tiến quân vô sự vào Bắc Hải diễn ra vào ngày 21-22 tháng 4 năm 1916. Một nhiệm vụ bắn phá được tiếp nối hai ngày sau đó: Westfalen tham gia lực lượng thiết giáp hạm hỗ trợ cho các tàu chiến-tuần dương của Hipper khi chúng bắn phá Yarmouth và Lowestoft vào ngày 24-25 tháng 4. Trong chiến dịch này, chiếc tàu chiến-tuần dương Seydlitz bị hư hại do trúng phải một quả thủy lôi Anh và phải quay trở về cảng sớm. Do tầm nhìn kém, chiến dịch nhanh chóng bị triệu hồi trước khi hạm đội Anh có thể can thiệp.

Trận Jutland

Đô đốc Reinhard Scheer, người thay thế cho các đô đốc von Ingenohl và Hugo von Pohl làm Tư lệnh Hạm đội, lập tức vạch kế hoạch cho một chiến dịch tấn công bờ biển Anh khác, nhưng việc Seydlitz bị hư hại cùng vấn đề bộ ngưng tụ trên nhiều chiếc dreadnought thuộc Hải đội Thiết giáp III đã trì hoãn chiến dịch cho đến cuối tháng 5 năm 1916. Hạm đội chiến trận Đức khởi hành từ Jade lúc 03 giờ 30 phút ngày 31 tháng 5. Westfalen được phân về Đội II của Hải đội Thiết giáp I, dưới quyền chỉ huy của Chuẩn Đô đốc W. Engelhardt. Westfalen là chiếc cuối cùng trong đội hình của đội, theo sau ba con tàu chị em. Đội II là đơn vị dreadnought sau cùng của hạm đội; chỉ được iếp nối bởi các thiết giáp hạm tiền-dreadnought cũ kỹ thuộc Hải đội Thiết giáp II.

Từ 17 giờ 48 phút đến 17 giờ 52 phút, mười một chiếc dreadnought Đức bao gồm Westfalen đã đối đầu và nổ súng vào Hải đội Tuần dương nhẹ 2 của Anh, nhưng khoảng cách xa và tầm nhìn kém khiến cho hỏa lực không hiệu quả, và đã nhanh chóng ngừng bắn. Đến 18 giờ 05 phút, Westfalen lại khai hỏa; lần này mục tiêu là một chiếc tàu tuần dương hạng nhẹ Anh, rất có thể là chiếc Southampton. Cho dù chỉ ở tầm ngắn, khoảng , Westfalen không bắn trúng phát nào. Vào lúc này, Scheer ra lệnh mở tốc độ tối đa săn đuổi các con tàu Anh; Westfalen đạt đến tốc độ . Đến 19 giờ 30 phút, khi Scheer ra lệnh "về phía Tây", hạm đội Đức phải đối mặt với Hạm đội Grand được tung ra một lần thứ hai, và bị buộc phải quay mũi. Bằng cách này, thứ tự của hàng chiến trận Đức sẽ được đảo ngược; đưa Hải đội Thiết giáp II lên dẫn đầu, nhưng Thuyền trưởng Redlich chỉ huy Westfalen nhận ra Hải đội II đã ở ngoài vị trí nên bắt đầu quay mũi ngay lập tức, chiếm lấy vị trí dẫn đầu.

Vào khoảng 21 giờ 20 phút, Westfalen và các tàu chị em bắt đầu đụng độ với các tàu chiến-tuần dương của Hải đội Tàu chiến-tuần dương 3 Anh Quốc. Nhiều phát đạn pháo hạng nặng nổ tung hai bên mạn tàu, tung một cơn mưa mảnh đạn lên sàn tàu. Không lâu sau đó, cảnh báo đưa ra nhìn thấy hai quả ngư lôi đang tiến đến, nhưng thực ra chỉ do tưởng tượng. Các con tàu bị buộc phải chạy chậm lại nhằm để các tàu chiến-tuần dương của Lực lượng Tuần tiễu I vượt qua. Vào khoảng 22 giờ 00, Westfalen và Rheinland phát hiện một lực lượng hạng nhẹ không xác định được trong bóng đêm. Sau khi tín hiệu đèn pha không được trả lời thích đáng, hai con tàu quay mũi sang mạn phải để lẩn tránh các quả ngư lôi có thể đã được phóng; phần còn lại của Hải đội Thiết giáp I đã nối gót theo chúng. Trong cuộc đối đầu ngắn ngũi, Westfalen đã bắn bảy phát đạn pháo 28 cm trong vòng hai phút rưỡi. Westfalen lại chiếm lấy vị trí dẫn đầu hạm đội, lần này là do Đô đốc Scheer muốn các con tàu dẫn đầu phải có được sự bảo vệ chống ngư lôi tốt hơn những chiếc thiết giáp hạm tiền-dreadnought.

Lúc khoảng 00 giờ 30 phút, các đơn vị dẫn đầu của hàng chiến trận Đức đụng độ với các tàu tuần dương và tàu khu trục Anh. Một cuộc đấu pháo ác liệt ở tầm ngắn diễn ra; Westfalen nổ súng vào tàu khu trục Tipperary với các khẩu pháo 15 cm và 8,8 cm ở cự ly khoảng , loạt đạn đầu tiên của nó đã phá hủy cầu tàu và dàn pháo phía trước của Tipperary. Trong vòng năm phút, Westfalen đã bắn 92 phát đạn pháo 15 cm và 45 phát đạn pháo 8,8 cm nhắm vào Tipperary trước khi quay 90° sang mạn phải để lẩn tránh các quả ngư lôi có thể đã được phóng. Nassau cùng nhiều tàu tuần dương và tàu khu trục tham gia vào cuộc tấn công Tipperary; nhanh chóng biến nó thành một xác tàu bùng cháy. Chiếc tàu khu trục tuy vậy vẫn tiếp tục bắn với các khẩu pháo phía đuôi và phóng hai quả ngư lôi bên mạn phải. Một trong các tàu khu trục Anh bắn một phát đạn pháo  trúng cầu tàu của Westfalen, làm hai người thiệt mạng và tám người bị thương; Thuyền trưởng Redlich bị thương nhẹ. Lúc 00 giờ 50 phút, Westfalen phát hiện Broke và giao chiến trong một lúc với dàn pháo hạng hai; trong khoảng 45 giây nó đã bắn 13 phát đạn pháo 15 cm và 13 phát đạn pháo 8,8 cm trước khi chuyển hướng. Broke cũng chịu đựng hỏa lực từ các tàu chiến Đức khác, kể cả tàu tuần dương Rostock; nó bị bắn trúng ít nhất bảy phát với 42 người thiệt mạng, sáu mất tích và 34 người khác bị thương. Một sĩ quan trên tàu tuần dương hạng nhẹ Southampton mô tả Broke như "một địa ngục thực sự." Cho dù bị hư hại nghiêm trọng, Broke vẫn xoay xở rút lui khỏi trận chiến và quay về đến cảng. Ngay sau 01 giờ 00, đèn pha của Westfalen rọi trúng tàu khu trục Fortune, vốn bị bắn trúng và bốc cháy trong vòng vài giây bởi hỏa lực của Westfalen và Rheinland.

Mặc cho sự ác liệt của trận chiến đêm, Hạm đội Biển khơi Đức đã đi xuyên qua lực lượng tàu khu trục Anh và đến được Horns Reef lúc 4 giờ 00 ngày 1 tháng 6. Với Westfalen dẫn đầu, Hạm đội Đức về đến Wilhelmshaven vài giờ sau đó, nơi chiếc thiết giáp hạm cùng hai trong số các tàu chị em chiếm lấy vị trí phòng thủ ở vũng tàu phía ngoài. Trong quá trình trận chiến, nó đã bắn 51 quả đạn pháo 28 cm, 176 quả đạn pháo 15 cm và 106 quả đạn pháo 8,8 cm. Công việc sửa chữa được tiến hành ngay lập tức tại Wilhelmshaven, và được hoàn tất vào ngày 17 tháng 6.

Cuộc bắn phá ngày 18–19 tháng 8

Một cuộc tiến quân khác của hạm đội được tiếp nối từ ngày 18 đến ngày 22 tháng 8, trong đó các tàu chiến-tuần dương thuộc Lực lượng Tuần tiễu I dự định bắn phá thị trấn duyên hải Sunderland với ý định thu hút nhằm tiêu diệt các tàu chiến-tuần dương của Đô đốc Beatty. Do chỉ có hai trong số bốn tàu chiến-tuần dương Đức ở trong tình trạng sẵn sàng chiến đấu, ba thiết giáp hạm dreadnought được điều về Lực lượng Tuần tiễu cho chiến dịch: Markgraf, Großer Kurfürst và chiếc Bayern vừa mới đưa vào hoạt động. Hạm đội Biển khơi, bao gồm Westfalen, được bố trí phía sau hàng chiến trận sẽ theo sau để bảo vệ. Tuy nhiên, lúc 06 giờ 00 ngày 19 tháng 8, Westfalen trúng phải ngư lôi phóng từ tàu ngầm Anh E23 ở khoảng  về phía Bắc Terschelling. Con tàu bị ngập khoảng  nước, nhưng các vách ngăn chống ngư lôi đã giữ vững. Ba chiếc tàu phóng lôi được cho tách ra khỏi hạm đội để hộ tống con tàu bị hư hại quay trở về cảng; Westfalen đạt được tốc độ  trong chuyến quay trở về. Việc sửa chữa Westfalen đã kéo dài cho đến ngày 26 tháng 9.

Sau khi được sửa chữa, Westfalen đi đến biển Baltic một thời gian ngắn để huấn luyện trước khi quay trở lại Bắc Hải vào ngày 4 tháng 10. Hạm đội đã tiến quân đến tận Dogger Bank vào ngày 19-20 tháng 10. Con tàu ở lại cảng trong hầu hết thời gian của năm 1917; nó đã không tham gia vào Chiến dịch Albion tại biển Baltic, mặc dù nó được bố trí ngoài khơi Apenrade ngăn ngừa khả năng lực lượng Anh xâm nhập vào khu vực này.

Viễn chinh Phần Lan

Ngày 22 tháng 2 năm 1918, Westfalen và Rheinland được phân công như hạt nhân của một Đơn vị Đặc biệt biển Baltic (Sonderverband Ostsee), và được giao nhiệm vụ đi đến Phần Lan hỗ trợ cho các đơn vị Lục quân Đức được bố trí đến đây. Phần Lan đang ở trong một cuộc nội chiến: phe Bạch vệ tìm kiếm một chính phủ bảo thủ không bị ảnh hưởng bởi Liên Xô vừa mới thành lập, trong khi phe Cận vệ Đỏ ưa chuộng chế độ Cộng sản theo kiểu Xô Viết. Ngày 23 tháng 2, Tiểu đoàn Tác chiến 14 được chuyển lên hai con tàu, và vào sáng sớm ngày 24 tháng 2 chúng lên đường hướng đến quần đảo Åland, vốn được chuẩn bị như một căn cứ hoạt động tiền phương, từ đó cảng Hanko sẽ được củng cố, rồi tiếp nối bằng một cuộc tấn công vào chính thủ đô Helsingfors (ngày nay là Helsinki). Lực lượng đặc nhiệm tiến đến quần đảo Åland vào ngày 5 tháng 3, nơi chúng bắt gặp các hải phòng hạm Sverige, Thor và Oscar II của Thụy Điển. Các cuộc thương lượng diễn ra, cho phép đổ bộ lực lượng Đức lên Åland vào ngày 7 tháng 3; sau đó Westfalen quay trở về Danzig.

Westfalen ở lại Danzig cho đến ngày 31 tháng 3, khi nó lên đường đi Phần Lan cùng với Posen. Các con tàu đi đến Russarö, là tuyến phòng thủ vòng ngoài của Hanko, vào ngày 3 tháng 4. Quân Đức nhanh chóng chiếm cảng, và lực lượng đặc nhiệm tiếp tục hướng đến Helsingfors. Đến ngày 9 tháng 4, Westfalen hiện diện ngoài khơi Reval, tổ chức lại lực lượng tấn công. Hai ngày sau, con tàu tiến vào cảng Helsingfors và cho đổ bộ lực lượng; nó hỗ trợ cuộc tấn công bằng dàn pháo hạng nặng; phe Cận vệ Đỏ thất bại ba ngày sau đó. Con tàu tiếp tục ở lại Helsingfors cho đến ngày 30 tháng 4, khi mà chính quyền Bạch vệ đã nắm quyền một cách chắc chắn.

Sau chiến dịch, Westfalen quay trở lại Bắc Hải nơi nó gia nhập Hải đội Thiết giáp I. Vào ngày 11 tháng 8, Westfalen, Posen, Kaiser và Kaiserin lên đường đi Terschelling hỗ trợ các cuộc tuần tra của Đức tại khu vực này. Trên đường đi, Westfalen bị hư hại nghiêm trọng nồi hơi, làm giảm tốc độ của nó xuống còn . Sau khi quay trở về cảng, nó được xuất biên chế và sử dụng như một tàu huấn luyện pháo binh.

Số phận
Sau khi Đức thua trận vào tháng 11 năm 1918, một phần đáng kể Hạm đội Biển khơi bị chiếm giữ tại Scapa Flow theo những điều khoản của Thỏa thuận Ngừng bắn. Westfalen và ba chiếc tàu chị em, vốn là những thiết giáp hạm dreadnought cũ nhất của Hải quân Đức, không nằm trong danh sách những con tàu bị lưu giữ, và tiếp tục ở lại các cảng Đức. Đang khi bị chiếm giữ, một bản in của báo The Times đã cung cấp thông tin cho Tư lệnh của Hạm đội Đức, Chuẩn Đô đốc Ludwig von Reuter, rằng Thỏa thuận Ngừng bắn sẽ hết hiệu lực vào giữa trưa ngày 21 tháng 6 năm 1919, thời hạn cuối mà Đức phải ký vào Hiệp định hòa bình. Von Reuter tin rằng người Anh sẽ tìm cách chiếm hữu các con tàu Đức sau khi Thỏa thuận Ngừng bắn hết hiệu lực. Để ngăn cản điều này, ông quyết định đánh đắm các con tàu của mình vào cơ hội thuận tiện đầu tiên có được. Sáng ngày 21 tháng 6, Hạm đội Anh rời Scapa Flow tiến hành thực tập huấn luyện; và đến 11 giờ 20 phút Reuter truyền mệnh lệnh này đến các con tàu của mình.

Do hậu quả của việc đánh đắm các con tàu tại Scapa Flow, các cường quốc Đồng Minh đòi hỏi sự thay thế cho những chiếc đã bị đánh đắm. Westfalen được rút khỏi Đăng bạ Hải quân Đức vào ngày 5 tháng 11 năm 1919, và sau đó được giao cho các nước Đồng Minh dưới hợp đồng "D" vào ngày 5 tháng 8 năm 1920. Con tàu được gửi đến xưởng tháo dỡ tại Birkenhead, Anh Quốc, nơi công việc tháo dỡ được tiến hành vào năm 1924.

Tham khảo

Ghi chú

Chú thích

Thư mục

Lớp thiết giáp hạm Nassau
Thiết giáp hạm của Hải quân Đức
Thiết giáp hạm trong Thế Chiến I


title: Crudia scortechinii

text:
Crudia scortechinii là một loài của rau đậu thuộc họ Fabaceae.
Loài này chỉ có ở Malaysia. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Nguồn
 Chua, L.S.L. 1998. Crudia scortechinii. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 19 tháng 7 năm 2007....

Tham khảo

Liên kết ngoài
 IUCN threatened species

scortechinii
Thực vật Malaysia
Thực vật dễ tổn thương
Thực vật đặc hữu Malaysia bán đảo
Cây Malaysia bán đảo


title: Chu trình tiềm tan

text:
Chu trình tiềm tan hay Tiềm sinh virus (tiếng Anh là lysogeny hoặc lysogenic cycle) là một pha (phase) trong chu kỳ sinh sản của virus. Pha này bổ sung với pha tan (lytic phase), xảy ra sau giai đoạn xâm nhiễm của virus động vật.

Chu kỳ tiềm tan bao gồm các giai đoạn sau:
virus tiêm bộ gen (genome) vào tế bào vật chủ.
bộ gen của virus gắn xen/chèn vào nhiễm sắc thể của vật chủ.
khi bộ gen tế bào vật chủ nhân đôi trong nguyên phân thì sẽ đồng thời nhân cả bộ gen của virus và truyền virus qua các thế hệ tế bào tiếp theo.
khi được "kích hoạt", bộ gen của virus sẽ tách ra khỏi DNA vật chủ và chuyển sang pha tan. Nghĩa là bộ gen của virus sẽ được khuếch đại và phiên mã tạo ra hạt virus. Virus sẽ thực hiện động tác đóng gói và phá vỡ màng tế bào vật chủ để tự giải phóng.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Virus học
Vi khuẩn học


title: Valle de Losa

text:
Valle de Losa là một đô thị trong tỉnh Burgos, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 621 người.

Tham khảo

Đô thị ở Burgos


title: Legio III Gallica

text:
Legio tertia Gallica (quân đoàn Gallia thứ ba) là một quân đoàn La Mã được thành lập bởi Julius Caesar vào khoảng năm 49 trước Công nguyên, nó được sử dụng cho cuộc nội chiến của ông chống lại phe cộng hòa bảo thủ đứng đầu là Pompey. Một giả thuyết được đưa ra cho tên gọi Gallica của nó là việc tuyển quân ban đầu đến từ tỉnh Gaul của La Mã. Quân đoàn vẫn còn hoạt động ở Ai Cập trong những năm đầu thế kỷ thứ 4. Biểu tượng của quân đoàn là một con bò.

Quân đoàn đã tham gia tất cả các chiến dịch của Julius Caesar chống lại kẻ thù của ông, bao gồm cả các trận Pharsalus và Munda. Sau cái chết của Caesar, III Gallica được hợp nhất vào quân đội của Marcus Antonius, thành viên của chế độ tam hùng lần thứ hai, và tham gia các chiến dịch của ông chống lại người Parthia. Họ cũng có mặt trong vào quân đội của Fulvia và Lucius Antonius (vợ và em trai của Antonius) để chống đối Octavian, nhưng kết thúc với việc đầu hàng tại Perugia, trong mùa đông năm 41 trước Công nguyên. Sau trận Actium và Antonius tự sát, III Gallica đã được phái đến phía Đông một lần nữa, nơi họ đồn trú ở tỉnh Syria.

III Gallica được sử dụng trong chiến dịch chống lại Parthia của tướng Gnaeus Domitius Corbulo nhằm giành quyền kiểm soát Armenia (58-63). Sau này, III Gallica được chuyển tới tỉnh Moesia bên sông Danube.

Trong năm tứ hoàng đế, năm 69, quân đoàn và phần còn lại của quân đội ở khu vực sông Danube, đầu tiên đứng về phe với Otho, sau đó với Vespasianus. Họ là tác nhân chính trong thất bại cuối cùng của Vitellius trong trận Bedriacum lần thứ hai và sự kế vị ngai vàng của nhà Flavia. Quân đoàn trong thời gian phục vụ của mình tại Syria đã phát triển tục lệ chào mặt trời mọc, và khi bình minh lên tại Bedriacum họ quay về phía đông để làm như vậy. Phe Vitellius nghĩ rằng họ đang chào đón quân tiếp viện từ phía đông và đã mất tinh thần. Trong những năm này, một trong những quan bảo dân quân đội của III Gallica là Pliny trẻ.

Sau khi cuộc nội chiến này, quân đoàn một lần nữa được phái đến Syria, họ đã chiến đấu chống lại cuộc khởi nghĩa ở Judea trong thế kỷ thứ 2. Họ cũng tham gia vào các chiến dịch của Lucius Verus (161-166) và Septimius Severus (197-198) chống lại đế chế Parthia, nhưng không có thành công nào đáng chú ý.

III Gallica đóng một vai trò trung tâm vào đầu triều đại của Elagabalus. Năm 218, dưới triều đại Macrinus, Julia Maesa đã đi tới Raphana, Syria, nơi mà quân đoàn đã đóng quân ở đó dưới sự chỉ huy của P. Valerius Comazon Eutychianus. Bà đã hào phóng ban tặng cho các quân đoàn, mà đổi lại tuyên bố cháu trai của Julia Maesa, Elagabalus mới mười bốn tuổi, là hoàng đế vào buổi bình minh của ngày 16 tháng 5. Ngày 08 tháng 6, năm 218 gần Antioch, Gannys, gia sư của Elagabalus, đã đánh bại Macrinus và con trai của ông, với sự giúp đỡ của III Gallica cùng quân đoàn khác của phương Đông. Valerius Comazon tham gia vào triều đình của Elagabalus, trở thành chỉ huy của Lực lượng cận vệ Hoàng đế và chấp chính quan trong năm 220.

Năm 219, quân đoàn, vốn kiệt sức bởi sự thái quá của Elagabalus, đã quay ra ủng hộ vị tướng của mình, nguyên lão Verus, người đã tự xưng hoàng đế. Elagabalus sau đó hành quyết Verus, và phân tán quân đoàn. Quân đoàn đã bị đổi tên thành III Augusta, và nó đóng quân ở các tỉnh châu Phi. Tuy nhiên, vị hoàng đế tiếp theo, Alexander Severus, tái lập lại quân đoàn và tái triển khai nó trở lại Syria.

Những ghi chép về III Gallica sau đó trở nên hiếm hoi. Ít thông tin về nơi ở của quân đoàn, nhưng, vào năm 323, họ vẫn còn ở Syria.

Một trong những thành viên đáng chú ý của III Gallica là đội trưởng Lucius Artorius Castus.

Xem thêm
Danh sách quân đoàn La Mã

Chú thích

Liên kết ngoài
livius.org account of Legio III Gallica

1st-century BC establishments
219 disestablishments
03 Gallica


title: Tân Thị

text:
Tân Thị có thể chỉ:
 Quận Tân Thị ở địa cấp thị Bảo Định, Hà Bắc, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa.
 Quận Tân Thị ở Ürümqi, Tân Cương, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa.


title: Nymphius lydius

text:
Nymphius lydius là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Weise miêu tả khoa học năm 1886.

Chú thích

Tham khảo

Nymphius


title: Anthemurgus passiflorae

text:
Anthemurgus passiflorae là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Robertson mô tả khoa học năm 1902.

Chú thích

Tham khảo

Anthemurgus
Động vật được mô tả năm 1902
Côn trùng thụ phấn


title: Köwerich

text:
Köwerich là một xã thuộc trong huyện Trier-Saarburg thuộc bang Rheinland-Pfalz, phía tây nước Đức. Xã này có diện tích 2,31 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 337 người.

Tham khảo

Xã của bang Rheinland-Pfalz
Xã và đô thị ở huyện Trier-Saarburg


title: Rossomyrmex minuchae

text:
Rossomyrmex minuchae là một loài côn trùng thuộc họ Formicidae. Đây là loài đặc hữu của Tây Ban Nha.

Chú thích

Tham khảo

 Social Insects Specialist Group 1996. Rossomrymex minuchae. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 10 tháng 8 năm 2007.

Rossomyrmex
Động vật được mô tả năm 1981
Động vật Tây Ban Nha
Côn trùng châu Âu
Động vật cánh màng châu Âu


title: Liên Chiểu

text:
Liên Chiểu là một quận nội thành thuộc thành phố Đà Nẵng, Việt Nam.

Địa lý
Quận Liên Chiểu nằm ở phía tây bắc nội thành của thành phố Đà Nẵng, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp quận Thanh Khê, quận Cẩm Lệ và biển Đông (vịnh Đà Nẵng)
Phía tây và phía nam giáp huyện Hòa Vang
Phía bắc giáp huyện Phú Lộc, tỉnh Thừa Thiên Huế.
Liên Chiểu là một quận công nghiệp trẻ, nằm dọc theo Quốc lộ 1 và có đường sắt Bắc Nam đi qua. Quận có vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên, thuận lợi phát triển giao thông vận tải, du lịch và là nơi tập trung 2 khu công nghiệp lớn của Đà Nẵng.

Lịch sử
Liên Chiểu xưa là tên một làng thuộc tổng Thái Hòa, huyện Hòa Vang. Làng Liên Chiểu nằm ở chân đèo Hải Vân, nay thuộc phường Hòa Hiệp Bắc. Tên gọi Liên Chiểu có nghĩa là "ao sen". Về sau, tên làng được đặt cho ga tàu lửa, chợ, kho xăng dầu và nay là tên quận.

Ngày 23 tháng 1 năm 1997, Chính phủ ban hành Nghị định số 07/1997/NĐ-CP. Theo đó, thành lập quận Liên Chiểu trên cơ sở toàn bộ diện tích và dân số của 3 xã Hòa Hiệp, Hòa Khánh và Hòa Minh thuộc huyện Hòa Vang.

Sau khi thành lập, quận có 7.572 ha diện tích tự nhiên và 52.279 người với 3 phường trực thuộc, gồm các phường: Hòa Hiệp, Hòa Khánh và Hòa Minh.

Ngày 2 tháng 3 năm 2005, Chính phủ ban hành Nghị định 24/2005/NĐ-CP. Theo đó:
Chia phường Hòa Hiệp thành hai phường Hòa Hiệp Bắc và Hòa Hiệp Nam
Chia phường Hòa Khánh thành hai phường Hòa Khánh Bắc và Hòa Khánh Nam.

Quận Liên Chiểu có 5 phường trực thuộc như hiện nay.

Hành chính
Quận Liên Chiểu bao gồm 5 phường: Hòa Hiệp Bắc, Hòa Hiệp Nam, Hòa Khánh Bắc, Hòa Khánh Nam và Hòa Minh.

Xây nhà trái phép tại núi Hải Vân
Sáng 4-2-2015, UBND quận Liên Chiểu (Đà Nẵng) đã xử phạt thiếu tướng Phan Như Thạch (nguyên giám đốc Công an tỉnh Quảng Nam) và ông Ngô Văn Quang (giám đốc Công ty TNHH vàng Phước Minh) mỗi người 22,5 triệu đồng vì việc xây dựng công trình trái phép của hai ông tại khu vực núi Hải Vân ở P. Hòa Hiệp Bắc, Q. Liên Chiểu.
Ông Thạch đã cho xây dựng một biệt thự ba tầng bất hợp pháp. Ông Quang ngoài công trình biệt thự của mình còn bị phạt tiền 15 triệu đồng về hành vi tự ý chuyển đổi mục đích sử dụng đất rừng đặc dụng, đất rừng phòng hộ, đất rừng sản xuất mà không được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép, tự ý xây dựng công trình trên đất rừng với diện tích 1.411m2 với các công trình khác. Ngoài ra ông còn bị buộc phải khôi phục lại tình trạng ban đầu trong vòng 35 ngày kể từ ngày nhận được quyết định. Tuy nhiên, sau 7 năm công trình biệt thự của ông Quang vẫn chưa được tháo dỡ xong.

Đường phố

Âu Cơ
Bắc Sơn
Bạch Thái Bưởi
Bùi Chát
Bùi Hiển
Chúc Động
Đà Sơn
Đàm Quang Trung
Đàm Văn Lễ
Đặng Chất
Đặng Chiêm
Đặng Dung
Đặng Huy Tá
Đặng Huy Trứ
Đặng Minh Khiêm
Đặng Tất
Đào Công Soạn
Đào Doãn Địch
Đào Nghiễm
Đào Ngọc Chua
Đào Nguyên Phổ
Đào Sư Tích
Đinh Đức Thiện
Đỗ Năng Tế
Đỗ Nhuận
Đoàn Phú Tứ
Đoàn Trần Nghiệp
Đoàn Văn Cừ
Đồng Kè
Đồng Xoài
Dũng Sĩ Thanh Khê
Dương Cát Lợi
Dương Đức Hiền
Hà Hồi
Hà Văn Tính
Hồ Bá Ôn
Hồ Quý Ly
Hồ Sĩ Đống
Hồ Tùng Mậu
Hoàng Minh Thảo
Hoàng Tăng Bí
Hoàng Thị Loan
Hoàng Trung Thông
Hoàng Văn Thái
Hồng Thái
Huỳnh Dạng
Huỳnh Thị Bảo Hòa
Kiều Oánh Mậu
Kinh Dương Vương
Lạc Long Quân
Lâm Quang Thự
Lê A
Lê Công Kiều
Lê Doãn Nhạ
Lê Hiến Mai
Lê Sao
Lê Thạch
Lê Thiệt
Lê Thương
Lê Trọng Tấn
Lê Tự Nhất Thống
Lê Văn Miến
Lê Văn Sĩ
Lê Văn Thịnh
Lương Khánh Thiện
Lương Trúc Đàm
Lý Chính Thắng
Lý Thái Tông
Mai Văn Ngọc
Mê Linh
Mẹ Suốt
Nam Cao
Nam Trân
Ngô Chân Lưu
Ngô Đức Kế
Ngô Sĩ Liên
Ngô Thì Nhậm
Ngô Tử Hạ
Ngô Văn Sở
Ngô Xuân Thu
Ngọc Hồi
Nguyễn An Ninh
Nguyễn Bá Phát
Nguyễn Bính
Nguyễn Cảnh Chân
Nguyễn Cảnh Dị
Nguyễn Chánh
Nguyễn Chích
Nguyễn Chơn
Nguyễn Chu Sĩ
Nguyễn Công Triều
Nguyễn Đình Trọng
Nguyễn Đình Tứ
Nguyễn Đỗ Cung
Nguyễn Hàng Chi
Nguyễn Huy Tưởng
Nguyễn Khắc Nhu
Nguyễn Khuyến
Nguyễn Kiều
Nguyễn Lương Bằng
Nguyễn Mậu Kiến
Nguyễn Minh Chấn
Nguyễn Minh Không
Nguyễn Mộng Tuân
Nguyễn Như Hạnh
Nguyễn Nhược Pháp
Nguyễn Phước Chu
Nguyễn Quyền
Nguyễn Sinh Sắc
Nguyễn Tất Thành
Nguyễn Thái Bình
Nguyễn Thị Cận
Nguyễn Thị Thập
Nguyễn Thúy
Nguyễn Tường Phổ
Nguyễn Văn Cừ
Nguyễn Viết Xuân
Nguyễn Xí
Ninh Tốn
Phạm Đình Hổ
Phạm Như Xương
Phạm Thị Lam Anh
Phạm Văn Ngôn
Phạm Văn Tráng
Phan Đình Giót
Phan Nhu
Phan Thị Nể
Phan Văn Đạt
Phan Văn Định
Phan Văn Thuật
Phan Văn Trường
Phùng Chí Kiên
Phùng Hưng
Quách Xân
Sử Hy Nhan
Suối Lương
Tạ Quang Bửu
Tân Trào
Thân Công Tài
Thanh Nghị
Thanh Tịnh
Thích Quảng Đức
Tô Hiệu
Tôn Đức Thắng
Tống Duy Tân
Tốt Động
Trần Anh Tông
Trần Bích San
Trần Đăng
Trần Đình Nam
Trần Đình Tri
Trần Đức
Trần Minh Tông
Trần Nguyên Đán
Trần Quang Long
Trần Quý Khoách
Trần Tấn
Trần Triệu Luật
Trần Văn Kỷ
Trịnh Khắc Lập
Trương Công Huấn
Trương Văn Đa
Trương Vân Lĩnh
Tự Đức
Tú Quỳ
Võ Duy Dương
Vũ Huy Tấn
Vũ Lập
Vũ Ngọc Phan

Tài nguyên
Liên Chiểu có bờ biển dài 26 km, với nhiều bãi tắm tự nhiên đẹp như Nam Ô, Xuân Thiều, Bắc Ninh, bờ biển uốn lượn chạy vòng cung ôm dọc theo tuyến đường Nguyễn Tất Thành - một trong những con đường đẹp nhất của thành phố, thuận lợi cho khai thác và phát triển du lịch. Ngoài ra còn có tiềm năng phát triển ngành nuôi trồng và đánh bắt hải sản.

Quận còn có lợi thế về tài nguyên rừng, trong đó rừng đặc dụng Hải Vân, diện tích 3418,7 ha. Nơi có đường hầm đèo Hải Vân, một trong những đường hầm dài nhất Đông Nam Á xuyên qua lòng núi. Rừng ở đây phong phú các loại tài nguyên động thực vật, là tiềm năng để phát triển du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng lý tưởng được hình thành bởi quần thể sinh thái như sông Cu Đê, Làng Vân, đường đèo Hải Vân và thắng cảnh thiên nhiên Nam Ô.

Hạ tầng
Kết cấu hạ tầng của quận đang ngày càng hoàn thiện, công tác chỉnh trang, đô thị hoá diễn ra nhanh, nhiều dự án lớn của Thành phố và Trung ương đã và đang triển khai trên địa bàn làm cho công tác quy hoạch, chỉnh trang đô thị được thực hiện đều khắp và đồng bộ, tạo ra diện mạo đô thị trẻ ngày càng sầm uất, hấp dẫn.

Quận Liên Chiểu có 2 khu công nghiệp: KCN Liên Chiểu và KCN Hòa Khánh. Ngoài ra KCN Hoà Khánh đang được mở rộng. Đây là nơi tập trung trên 200 nhà máy, xí nghiệp công nghiệp lớn của thành phố, trung ương và các nhà đầu tư trong và ngoài nước với lượng công nhân trên 30.000 người. Với một chính sách thông thoáng, cởi mở tạo điều kiện thuận lợi, hỗ trợ cho các nhà đầu tư từ các cấp chính quyền, các nhà đầu tư đến đây yên tâm làm ăn.

Giáo dục

Một số trường Đại học, Cao đẳng đóng trên địa bàn quận Liên Chiểu như:

•  Đại học Bách khoa Đà Nẵng.

• Đại học Sư phạm Đà Nẵng

• Đại học Xây dựng miền Trung

• Đại học Duy Tân (trường Công nghệ).

• Đại học Duy Tân (trường Y Dược).

• Cao đẳng Giao thông Vận tải Trung ương V

• Cao đẳng Kinh tế - Kế hoạch Đà Nẵng.

Hiện nay đã thu hút trên 32.000 học sinh, sinh viên cả nước lưu trú và học tập, đây cũng là nguồn nhân lực chất xám dồi dào cung cấp đội ngũ kỹ sư, cán bộ, công nhân thạo việc, có tay nghề đáp ứng nhu cầu của các nhà tuyển dụng để phát triển quận và thành phố.

Y tế

Một số bệnh viện đóng trên địa bàn quận Liên Chiểu như:

• Bệnh viện Ung bướu Đà Nẵng.

• Bệnh viện Giao thông vận tải Đà Nẵng.

• Bệnh viện Tâm thần Đà Nẵng.

Kinh tế
Trên địa bàn quận có chợ Hoà Khánh và các chợ khác như chợ Thanh Vinh, Nam Ô, Hoà Mỹ... và nhiều đại lý bán sỉ và lẻ các mặt hàng phong phú đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng. Ngoài ra, Bến xe Trung tâm thành phố đóng trên địa bàn quận đã tạo điều kiện thuận lợi để luân chuyển hàng hoá và đón đưa khách từ các tỉnh thành khác đến với Đà Nẵng. Trong công tác đầu tư hạ tầng cơ sở, quận đã chú trọng đến hệ thống giao thông, điện, nước sinh hoạt, chợ, trường học và bệnh viện. Hiện nay với hơn 60 dự án quy hoạch khu dân cư như dự án Trung tâm đô thị mới Tây Bắc, Khu đô thị sinh thái Quan Nam - Thủy Tú, Dự án nâng cấp và mở rộng Xí nghiệp Dây và cáp điện Tân Cường Thành, đường DT 606 (lên khu du lịch nghỉ dưỡng Bà Nà), mở rộng và nâng cấp đường Hoàng Văn Thái... sẽ tạo nên bộ mặt đô thị ngày càng khang trang, hiện đại.

Nền kinh tế quận phát triển theo cơ cấu: Công nghiệp - Dịch vụ - Nông nghiệp. Trong đó CN - TTCN giữ vai trò chủ đạo, TM - DV giữ vị trí quan trọng, nông nghiệp sẽ giảm dần tỷ trọng đến mức ổn định. Mục tiêu trong những năm đến là "Xây dựng quận Liên Chiểu trở thành đô thị lớn phía Tây Bắc của thành phố, là trọng điểm phát triển công nghiệp, du lịch và dịch vụ; là cửa ngõ phía Bắc, đầu mối giao thông quan trọng; một trong những trung tâm giáo dục - đào tạo, triển khai các tiến bộ khoa học kỹ thuật trong sản xuất; là địa bàn giữ vị trí chiến lược quan trọng về quốc phòng, an ninh của thành phố" như Kết luận số 24-KL/TU ngày 06/10/2004 của Ban Thường vụ Thành ủy Đà Nẵng.

Hiện nay trên địa bàn quận Liên Chiểu đã và đang hình thành một số khu đô thị cao cấp như: Căn hộ cao cấp Asiana Da Nang (ngay bãi tắm Nam Ô)  khu đô thị Phúc Lộc Viên, khu đô thị Phước Lý, khu đô thị Quang Thành 3B, khu đô thị Aurora Da Nang City, khu đô thị Phùng Hưng, khu đô thị Bulova, khu đô thị Sun Bay Đà Nẵng, khu đô thị Hòa Minh 5, khu đô thị Luxury Beach, khu đô thị Golden Hills City...

Chú thích

Tham khảo


title: 20307 Johnbarnes

text:
20307 Johnbarnes (1998 FH106) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 31 tháng 3 năm 1998 bởi Nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 20307 Johnbarnes

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1998


title: 26197 Bormio

text:
26197 Bormio (1997 FN1) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 31 tháng 3 năm 1997 bởi F. Manca và P. Sicoli ở Sormano.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 26197 Bormio

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1997


title: Bulbophyllum maskeliyense

text:
Bulbophyllum maskeliyense là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

maskeliyense]]

M


title: Lacroix-Falgarde

text:
Lacroix-Falgarde  là một xã thuộc tỉnh Haute-Garonne trong vùng Occitanie tây nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 154 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Lacroixfalgarde