title: Symplecta colombiana

text:
Symplecta colombiana là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Symplecta
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Quirnbach, Kusel

text:
Quirnbach là một đô thị ở huyện Kusel, bang Rheinland-Pfalz, phía tây nước Đức. Đô thị Quirnbach, Kusel có diện tích 6,11 km².

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Kusel


title: Địa lý Hoa Kỳ

text:
Hoa Kỳ là một quốc gia ở Tây Bán cầu. Hoa Kỳ gồm 50 tiểu bang tiếp giáp nhau trên lục địa Bắc Mỹ; Alaska, một bán đảo tạo thành phần cực tây bắc của Bắc Mỹ và đảo Hawaii, một quần đảo ở Thái Bình Dương. Quốc gia này cũng có nhiều lãnh thổ thuộc Mỹ ở Thái Bình Dương và vùng Caribbean. Hoa Kỳ có chung biên giới với Canada và México và một vùng nước giáp với Nga.

Diện tích
Theo tổng diện tích bao gồm cả diện tích mặt nước, Hoa Kỳ hơi lớn hơn hoặc nhỏ hơn Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa, khiến Hoa Kỳ là quốc gia có diện tích lớn thứ tư trên thế giới. Tuy nhiên vị trí này còn tùy thuộc vào việc hai vùng lãnh thổ do Ấn Độ tuyên bố chủ quyền nhưng do Trung Quốc quản lý và được tính vào diện tích của Trung Quốc. Cả Trung Quốc và Hoa Kỳ đều xếp sau Canada và Nga về tổng diện tích. Tính theo diện tích đất, Hoa Kỳ là quốc gia lớn thứ ba thế giới, sau Nga và Canada. Tính theo tổng diện tích, Hoa Kỳ:
3/10 kích thước châu Phi
1/2 kích thước Nam Mỹ
1/2 kích thước của Nga
Gần như bằng Trung Quốc
Hơi nhỉnh hơn Brasil
Hơi hơn 1 và ¼ kích thước Úc
2 và ½ kích thước của Tây Âu
Xấp xỉ hơn 14 lần kích thước Pháp
Xấp xỉ 39 lần kích thước Anh Quốc

Ghi chú

Địa lý Hoa Kỳ


title: Thời kỳ Azuchi-Momoyama

text:
ở vào cuối thời Chiến quốc ở Nhật Bản, khi sự thống nhất chính trị trước khi Mạc phủ Tokugawa thành lập. Nó kéo dài từ khoảng năm 1568 đến 1603, khi Oda Nobunaga và người kế thừa ông, Toyotomi Hideyoshi, áp đặt trật tự lên sự hỗn loạn tràn lan từ khi Mạc phủ Ashikaga sụp đổ. Tên của thời kỳ này được lấy theo tên lâu đài của Nobunaga, thành Azuchi, ngày ngay nằm ở thị trấn Azuchi, quận Shiga và lâu đài của Hideyoshi, lâu đài Momoyama (còn được gọi là lâu đài Fushimi), ở Kyoto.

Theo nghĩa rộng, thời kỳ này bắt đầu với việc Nobunaga tiến vào Kyoto năm 1568, khi ông dẫn quân mình đến thủ đô để đặt Ashikaga Yoshiaki lên ngôi vị Shogun thứ 15 của Mạc phủ Ashikaga, cho đến khi Tokugawa Ieyasu nắm quyền sau chiến thắng trước những người trung thành với gia tộc Toyotomi trong trận Sekigahara năm 1600.

Giai đoạn Oda Nobunaga nổi lên ở khu vực quanh kinh đô
Trong nửa cuối thế kỷ 16, một loạt các lãnh chúa Đại danh khác nhau có đủ sức mạnh để vừa điều khiển Mạc phủ Muromachi cho lợi ích của mình, vừa có thể lật đổ họ. Một nỗ lực để lật đổ Mạc phủ diễn ra năm 1560 bởi Imagawa Yoshimoto, người tiến quân đến thủ đô và có một kết cục đầy nhục nhã trong tay Oda Nobunaga ở trận Okehazama. Năm 1565, liên minh giữa Matsunaga và gia tộc Miyoshi làm phản bằng cách ám sát Ashikaga Yoshiteru, Shogun Ashikaga thứ 13. Tuy vậy, đấu đá nội bộ đã cản trở hành động nhanh chóng để hợp pháp hóa việc tuyên bố quyền lực, và cho đến tận năm 1568, họ mới chọn được cháu của Yoshiteru, Ashikaga Yoshihide, làm Shogun tiếp theo. Thất bại trong việc tiến vào Kyoto và được triều đình công nhận, tuy vậy, làm việc thừa kế không còn chắc chắn, và một nhóm những thuộc hạ của Mạc phủ dẫn đầu bởi Hosokawa Fujitaka đàm phán với Nobunaga để ủng hộ em trai của Yoshiteru là Yoshiaki.

Nobunaga, người đã chuẩn bị trong nhiều năm chỉ để có cơ hội này bằng cách lập liên minh với nhà Azai ở phía Bắc tỉnh Ōmi và sau đó xâm lược tỉnh láng giềng Mino, nay hành quân đến Kyoto. Sau khi đánh bại nhà Rokkaku ở phía Nam Ōmi, Nobunaga ép Rokkaku đầu hàng và nhà Miyoshi rút lui khỏi Settsu. Ông sau đó tiến vào thủ đô, nơi ông thành công trong việc có được sự công nhận của Nhật hoàng với Yoshiaki, người trở thành Shogun Ashikaga thứ 15.

Nobunaga, tuy vậy, không có ý định phục vụ Mạc phủ Muromachi, và thay vào đó giờ đây chuyển sự chú ý sang việc kiểm soát vùng Kinai. Sự kháng cự từ các đại danh thù địch, các nhà sư không thỏa hiệp, và các thương gia đối nghịch bị đánh bại nhanh chóng và tàn nhẫn, và Nobunaga nhanh chóng bị coi là tàn bạo, độc ác với đối thủ. Để tiếp sức cho những bước đi chính trị và quân sự, ông tiến hành cải cách kinh tế, phá bỏ các rào cản thương mại bằng cách vô hiệu hóa những sự độc quyền truyền thống bởi đền thờ và phường hội và đề xuất các sáng kiến bằng cách thiết lập các chợ tự do được gọi là rakuichi-rakuza.

Năm 1573, ông tiêu diệt liên minh nhà Azai và Asakura đe dọa sườn phía Bắc, xóa sạch quân đội của các nhà sư Thiên Thai tông đặt đầu não ở núi Hiei gần Kyoto, và cũng tránh một cuộc đối đầu tiềm tàng với Takeda Shingen, người bất ngờ bị ốm và qua đời khi quân đội của ông sắp tiêu diệt nhà Tokugawa và xâm nhập lãnh địa nhà Oda trên đường đến Kyoto.

Kể cả sau cái chết của Shingen, vẫn còn vài đại danh hùng mạnh chống lại Nobunaga, nhưng không ai ở đủ gần Kyoto để có thể đe dọa ông về chính trị, và việc thống nhất dưới ngọn cờ nhà Oda chỉ còn là vấn đề thời gian.

Kẻ thù của Nobunaga không chỉ là những  đại danh  khác mà còn có tín đồ của Tịnh độ chân tông - một giáo phái Phật giáo đã tham dự Ikkō-ikki, do Kennyo lãnh đạo. Kennyo chống cự các cuộc tấn công của Nobunaga vào pháo đài của mình trong mười năm. Nobunaga đã trục xuất Kennyo vào năm thứ mười một, nhưng thông qua một cuộc bạo loạn do Kennyo gây ra mà lãnh thổ của Nobunaga đã nhận phần lớn thiệt hại. Cuộc chiến dài này được gọi là Cuộc chiến Thạch Sơn.

Nobunaga rất quan tâm đến các nền văn hóa nước ngoài, đặc biệt là các nước Tây Âu. Một lượng đáng kể văn hóa Kitô giáo phương Tây đã được giới thiệu đến Nhật Bản bởi các nhà truyền giáo từ Châu Âu. Từ sự tiếp xúc này, Nhật Bản đã nhận được các loại thực phẩm mới, một phương pháp vẽ mới, thiên văn học, địa lý, khoa học y tế và các kỹ thuật in mới. Quan trọng nhất, thương mại với châu Âu đã cung cấp cho quân đội của Nobunaga những vũ khí mới, trong số đó có súng trường matchlock hoặc arquebus.

Nobunaga quyết định giảm sức mạnh của các tu viện Phật giáo và bảo vệ Kitô giáo dù ông không bao giờ cải đạo sang Ki-tô giáo. Ông đã tàn sát nhiều nhà sư Phật giáo đã chống lại ông và đốt cháy chùa của họ.

Hoạt động của các thương nhân châu Âu và các nhà truyền giáo Công giáo (Alessandro Valignano, Luís Fróis, Gnecchi-Soldo Organtino và nhiều nhà truyền giáo khác) ở Nhật Bản không kém gì hoạt động của người Nhật ở nước ngoài, đã đưa đến một thời kỳ phảng phất hương vị quốc tế.

Trong thời gian từ 1576 đến 1579, Nobunaga xây dựng bên bờ hồ Biwa ở Azuchi (ngày nay là quận Shiga) lâu đài Azuchi, một lâu đài bảy tầng tráng lệ với ý định không chỉ là một pháo đài không thể đánh chiếm mà còn là dinh thự xa hoa và tồn tại như một biểu tượng của sự thống nhất.

Đã nắm chặt được vùng Kinai, Nobunaga nay đã đủ mạnh để cử các tướng của mình đi chinh phục các tỉnh xa. Shibata Katsuie được giao nhiệm vụ xâm chiếm gia tộc Uesugi ở Etchū, Takigawa Kazumasu đối đầu với nhà Takeda ở Kai, và Hashiba Hideyoshi được giao nhiệm vụ ghê gớm là đối mặt với nhà Mori ở vùng Chūgoku ở phí Tây đảo Honshū.

Năm 1575, Nobunaga giành được một chiến thắng quan trọng trước gia tộc Takeda trong Trận Nagashino. Bất chấp danh tiếng lẫy lừng của kỵ binh samurai của Takeda, Oda Nobunaga với công nghệ tương đối mới của arquebus, đã gây ra một thất bại nặng nề cho gia tộc Takeda. Trận chiến này được xem là một cuộc cách mạng trong cách thức tiến hành chiến tranh của Nhật Bản.

Năm 1582, sau một chiến dịch dài hơi, Hideyoshi yêu cầu Nobunaga tăng viện để đè bẹp sự kháng cự. Nobunaga, dừng chân ở Kyoto trên đường hành quân về phía Tây với chỉ có một số nhỏ lính theo hầu, bị tấn công và sát hại bởi một trong những tướng quân bất mãn với mình, Akechi Mitsuhide.

Hideyoshi hoàn thành việc thống nhất
Tiếp sau đó là sự tranh giành giữa các thuộc hạ hùng mạnh nhất của Nobunaga để báo thù cho chủ và sau đó thiết lập địa vị thống trị bằng cách thương thuyết tái tổ chức lại gia tộc Oda. Tình hình ngày càng trở nên gay cấn khi họ biết rằng con trưởng và người thừa kế của Nobunaga là Nobutada bị giết, khiến cho nhà Oda không còn người thừa kế chắc chắn nữa.

Nhanh chóng ký hòa ước với gia tộc Mori trước khi họ kịp biết đến cái chết của Nobunaga, Hideyoshi đưa quân đội của mình hành quân thẳng đến kẻ thù của mình và tiêu diệt hắn ở trận Yamazaki, chưa đến hai tuần sau.

Mặc dù là một người bình dân đi lên từ lính trơn, Hideyoshi nay ở vị trí thách thức hầu hết những thuộc hạ của nhà Oda, và đề xuất đứa con còn thơ bé của Nobutada, Sanpōshi (sau này là Oda Hidenobu), được đặt làm người kế vị thay vì con thứ ba của Nobunaga là Nobutaka, người được Shibata Katsuie phò trợ. Đã có được sự ủng hộ của vài thuộc hạ cao cấp khác, bao gồm Niwa Nagahide và Ikeda Itsuoki, Sanpōshi được làm người thừa kế và Hideyoshi nhận nhiệm vụ Nhiếp chính.

Tuy vậy, các âm mưu chính trị tiếp diễn cuối cùng dẫn đến sự đối đầu. Sau khi đánh bại Shibata trong trận Shizugatake năm 1583 và chịu tổn thất lớn nhưng vẫn có lợi thế với Tokugawa Ieyasu ở trận Komaki và Nagakute năm 1584, Hideyoshi đã ổn định được việc kế vị, và hoàn toàn nắm quyền kiểm soát ở Kyoto, và trở thành người thống trị không thể bàn cãi được trên các lãnh địa cũ của nhà Oda. Ông được gia tộc Fujiwara nhận làm con nuôi, và lấy họ là Toyotomi, được phong tước Kanpaku kiểm soát toàn bộ mọi việc dân sự và quân sự ở Nhật Bản. Năm sau đó, ông thắt chặt liên minh với 9 đại danh hùng mạnh và phát động cuộc chiến thống nhất Shikoku và Kyūshū. Năm 1590, dẫn đầu đạo quân 200.000 người, Hideyoshi đánh bại nhà Hōjō, kẻ thù ghê gớm cuối cùng ở phía Đông Honshū trong cuộc vây hãm Odawara. Các đại danh còn lại nhanh chóng đầu hàng, và việc tái thống nhất Nhật Bản bằng vũ trang đã hoàn tất.

Nhật Bản dưới sự lãnh đạo của Hideyoshi

Khảo sát đất đai
Khi tất cả Nhật Bản đã nằm dưới quyền kiểm soát của Hideyoshi, một thiết chế mới được định hình. Đất nước nay đã được thống nhất dưới một lãnh đạo duy nhất, nhưng quyền thống trị người dân vẫn còn phân tán. Đơn vị tính quyền lực giữa các vùng đất được tính bằng số hộc gạo có thể sản xuất được. Năm 1598, việc đo đạc trên toàn quốc được bắt đầu và ước định được sản lượng gạo toàn quốc là 18,5 triệu hộc, với 2 triệu trực tiếp dưới quyền quản lý của Hideyoshi. Ngược lại, Tokugawa Ieyasu, người đã được Hideyoshi chuyển đến vùng Kanto, giữ 2,5 triệu hộc.

Việc đo đạc này được Hideyoshi tiến hành trước và sau khi ông nhận danh hiệu Taiko, do đó được gọi là "Cuộc đo đạc Taikō" (Taikō kenchi). Hideyoshi tiến hành đo đạc đất đai ở những nơi ông chinh phục được và nắm chặt những nơi đó làm cơ sở thống nhất đất nước. Đo đạc Taikō được tiến hành trên quy mô toàn quốc với phương pháp đo đạc thống nhất, từ đó điều chỉnh các loại quan hệ sở hữu đất đai phức tạp trước đó, đổi mới hoàn toàn chế độ ruộng đất. Từ đó, chế độ trang viên cũ hoàn toàn sụp đổ. Ngoài ra, ông còn cho thống nhất thước đo.

Các biện pháp kiểm soát
Một số các cải cách trong việc quản lý để khuyến khích giao thương và ổn định xã hội. Để cải thiện giao thông, các trạm thu phí và trạm kiểm soát được dựng lên dọc đường phần lớn bị dẹp đi cũng như các pháo đài quân sự không cần thiết. Các phương pháp thực sự phân biệt đẳng cấp được thiết lập, bao gồm cả việc yêu cầu rằng các tầng lớp khác nhau phải sống tách biệt trong các khu vực khác nhau ở thành phố và bị cấm hay sở hữu vũ khí. Hideyoshi ra lệnh trưng thu vũ khí trong một cuộc "thu kiếm" quy mô lớn (katanagari).

Thống nhất
Hideyoshi củng cố địa vị của mình bằng cách sắp xếp lại đất đai của các daimyo theo cách có lợi cho mình. Đặc biệt là ông bổ nhiệm gia đình Tokugawa đến vùng Kanto, cách xa thủ đô và được vây quanh bởi lãnh địa của các chư hầu đáng tin cậy. Ông cũng tạo ra một hệ thống con tin theo đó vợ và con của các daimyo phải ở lại lâu đài Osaka.

Ông cũng cố tổ chức cho việc thừa kế được suôn sẻ bằng cách tự xưng là Taikō, hay "Kanpaku về hưu" năm 1591 và chuyển chức vụ Nhiếp chính cho cháu trai đồng thời là con nuôi của mình là Toyotomi Hidetsugu. Sau này ông mới chính thức hóa sự cân bằng quyền lực bằng cách thành lập một nhóm những người cai quản. Điều này bao gồm Hội đồng Ngũ Nguyên lão, những người thề sẽ giữ hòa bình và ủng hộ nhà Toyotomi, năm thành viên của hội đồng này nắm quyền chi phối mọi hoạt động của quốc gia.

Các chiến dịch ở Triều Tiên

Tham vọng lớn cuối cùng của Hideyoshi là xâm lược nhà Minh ở Trung Quốc. Vào tháng 4 năm 1592, sau khi bị từ chối việc mượn đường qua Triều Tiên, một vương triều hưng thịnh vốn liên minh với nhà Minh, ông mang 200.000 quân đến xâm lược và tiến qua lãnh thổ Triều Tiên bằng vũ lực. Trong Những cuộc xâm lược Triều Tiên của Nhật Bản (1592-1598), người Nhật đánh chiếm được Seoul tháng 5 năm 1592, và trong vòng ba tháng đã tiến đến Bình Nhưỡng cùng với một số lượng đông đảo những người Triều Tiên hợp tác với họ, những người ban đầu xem người Nhật như những người giải phóng chống lại chế độ độc tài tham.

Vua của nhà Joseon cầu viện Trung Quốc, và quân đội Nhật buộc phải rút lui xa về phía Nam đến tận Seoul vào tháng 1 năm 1593. Trong khi người Nhật vẫn thắng như chẻ tre trên đất liền thì hai đô đốc Triều Tiên là Won Gyun và Yi Eok-gi bị hải quân Nhật Bản giết chết. Bởi vậy, Hoàng đế Trung Hoa gửi đô đốc Trần Lân đến. Đô đốc Triều Tiên Yi Sun-shin tấn công thành công tàu tiếp tế của quân Nhật, cắt đứt đường tiếp vận. Sự can thiệp của Trung Quốc và thắng lợi của hải quân Triều Tiên đã dẫn đến việc Nhật Bản đề nghị việc đàm phán hòa bình.

Trong suốt cuộc hội đàm, Hideyoshi yêu cầu việc phân chia Triều Tiên, thương mại tự do và một công chúa Trung Quốc để làm thiếp của Hoàng đế Nhật. Tuy vậy, người Trung Quốc chẳng thấy lý do gì để đối xử ngang hàng với những kẻ xâm lược, và những nỗ lực hòa bình lâm vào ngõ cụt. Cuộc xâm lược lần thứ hai bắt đầu năm 1597, nhưng không thành công như lần trước vì người Nhật gặp phải sự kháng cự mạnh mẽ từ phía Triều Tiên và cuối cùng kết thúc đột ngột với cái chết của Hideyoshi năm 1598, khi các chỉ huy của quân Nhật nhanh chóng thoái lui về nước để phân định ngôi Tướng quân.

Trận Sekigahara và sự kết thúc triều đại Toyotomi
Hideyoshi khi ở trên giường bệnh đã chỉ định một nhóm các daimyo hùng mạnh nhất Nhật Bản—Tokugawa, Maeda, Ukita, Uesugi, Mōri—trở thành Hội đồng Ngũ Nguyên lão cho đến khi đứa con còn nhỏ của ông, Hideyori, đến tuổi trưởng thành. Một nền hòa bình giả tạo kết thúc cùng cái chết của Maeda Toshiie năm 1599. Sau đó, Ishida Mitsunari buộc tội Ieyasu không trung thành với gia tộc Toyotomi, vội vàng tạo ra một cuộc khủng hoảng dẫn đến trận Sekigahara. Nói chung đây được coi là trân đánh lớn cuối cùng của thời Azuchi-Momoyama và sengoku-jidai, chiến thắng của Ieyasu ở Sekigahara đã đánh dấu sự kết thúc của triều đại Toyotomi. Ieysasu nhận tước hiệu Seii Taishogun, và thiết lập Mạc phủ Tokugawa, tồn tại cho đến cuộc Minh Trị Duy Tân năm 1868.

Phát triển văn hóa và xã hội trong thời Azuchi-Momoyama
Thời kì Momoyama là thời kỳ Nhật Bản tích cực giao lưu với thế giới bên ngoài, thời kỳ này cũng chứng kiến sự phát triển của các đô thị rộng lớn và sự đi lên của tầng lớp thương nhân. Kiến trúc lâu đài lộng lẫy và trang hoàng ở bên trong tô điểm bằng sơn và bàng lá phản ánh quyền lực của một daimyo nhưng cũng thể hiện một quan điểm thẩm mỹ mới bằng sự từ bỏ phong cách trang trí u ám và đơn điệu trong suốt thời Muromachi. Một thể loại đặc biệt nữa bùng nổ trong thời đại này được gọi là phong cách Namban—những bức họa từ nước ngoài vào qua tay các nhà truyền giáo châu Âu, thương nhân và những người "dã man phương Nam."

Nghệ thuật trà đạo cũng hưng thịnh trong thời đại này, với cả Nobunaga và Hideyoshi không tiếc tiền bạc và thời gian sưu tầm các bát uống trà và các vật dụng khác, tài trợ cho các sự kiện xã hội hoang phí, tài trợ cho các trà sư bậc thầy như Sen no Rikyū.

Hideyoshi xâm chiếm Nagasaki năm 1587, và sau đó cố kiểm soát giao thương với thế giới và điều chỉnh lại mọi liên hệ với thế giới bên ngoài đều qua thương cảng này. Mặc dù Trung Quốc cản trở nỗ lực của ông bằng cách thắt chặt việc nhượng quyền giao thương, các sứ mệnh thương mại của Hideyoshi đến những vùng đất nay là Malaysia, Philippines, và Thái Lan trên các Châu Ấn Thuyền vẫn thành công. Ông cũng nghi ngờ những người theo đạo Thiên Chúa ở Nhật Bản, theo ông thì họ có âm mưu lật đổ mình nên đã có vài nhà truyền giáo bị xử tử dưới thời ông.

Bài thơ senryū nổi tiếng
Tính cách tương phản của ba vị lãnh đạo có công lớn nhất trong việc thống nhất Nhật Bản—Nobunaga, Hideyoshi, and Ieyasu—gói gọn trong seri ba câu thơ senryū nổi tiếng đến nay vẫn được dạy cho học sinh Nhật Bản:
 Nakanunara, koroshiteshimae, hototogisu (Nếu con chim cúc cu không hót, hãy giết nó)
 Nakanunara, nakashitemiseyou, hototogisu (Nếu con chim cúc cu không hót, hãy vuốt ve nó)
 Nakanunara, nakumadematou, hototogisu (Nếu con chim cúc cu không hót, hãy đợi nó.)

Nobunaga, nổi tiếng với sự dã man của mình, là chủ đề của câu thứ nhất; Hideyoshi với tài tháo vát của mình chính là câu thứ hai; và Ieyasu là câu thứ ba với tính kiên nhẫn nổi tiếng.

Các sự kiện chính
 1568: Nobunaga tiến vào Kyoto, mở đầu thời kỳ Azuchi-Momoyama
 1571: Ohama Kagetaka bắt đầu việc cướp biển ở Vịnh Ise, phục vụ như một tướng hải quân cho Takeda Shingen và sau đó là Tokugawa Ieyasu
 1573: Nobunaga lật đổ Mạc phủ Muromachi và thiết lập quyền thống trị ở miền Trung Nhật Bản
 1575: Nobunaga đánh bại gia tộc Takeda trong trận Nagashino
 1580: Các nhà sư Ikkō-ikki cuối cùng đầu hàng ở pháo đài Ishiyama Honganji trước Nobunaga, sau 11 năm vây hãm.
 1582: Nobunaga bị Akechi Mitsuhide ám sát, sau đó Akechi bị Toyotomi Hideyoshi đánh bại trong trận Yamazaki.
 1584: Hideyoshi giao chiến bất phân thắng bại với Tokugawa Ieyasu trong trận Komaki và Nagakute.
 1586: Lâu đài Osaka được Toyotomi Hideyoshi xây dựng.
 1590: Hideyoshi đánh bại gia tộc Hōjō, thực sự thống nhất được Nhật Bản.
 1591: Sen no Rikyū bị Hideyoshi buộc phải tự sát.
 1592: Hideyoshi xâm lược Triều Tiên.
 1593: Toyotomi Hideyori ra đời.
 1595: Hideyoshi chuyển chức vụ nhiếp chính cho cháu trai Toyotomi Hidetsugu và lệnh cho cháu phải cam kết thực hiện seppuku.
 1597: Cuộc xâm lược Triều Tiên lần hai.
 1598: Hideyoshi qua đời.
 1599: Maeda Toshiie chết.
 1600: Ieyasu chiến thắng trong trận Sekigahara, đánh dấu sự kết thúc của thời đại Azuchi-Momoyama.

Tham khảo

< Thời kỳ Sengoku | Thời kỳ Azuchi-Momoyama | Thời kỳ Edo >

Phong kiến Nhật Bản
Lịch sử Nhật Bản


title: Inverigo

text:
Inverigo là một đô thị ở tỉnh Como trong vùng Lombardia, có cự ly khoảng  về phía bắc của Milano và khoảng  về phía đông nam của Como. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 8.209 người và diện tích là 10 km².

Đô thị Inverigo có các frazioni (các đơn vị trực thuộc, chủ yếu là các làng) Cremnago, Villa Romanò, và Romanò.

Inverigo giáp các đô thị: Alzate Brianza, Arosio, Brenna, Briosco, Carugo, Giussano, Lambrugo, Lurago d'Erba, Nibionno, Veduggio con Colzano.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Como
Thành phố và thị trấn ở Lombardia


title: Giáo hoàng Grêgôriô III

text:
Grêgôriô III  (tiếng Latinh: Gregorius III) là vị giáo hoàng thứ 90 của Giáo hội Công giáo. Ông là người kế nhiệm Giáo hoàng Gregorius II. Ông đã được giáo hội suy tôn là Thánh và được kính nhớ vào ngày 10 tháng 12. Theo niên giám tòa thánh năm 1861 thì ông đắc cử Giáo hoàng vào năm 731 và ở ngôi Giáo hoàng trong 10 năm 9 tháng. Niên giám tòa thánh năm 2003 xác định triều đại của vị Giáo hoàng này kéo dài từ ngày 18 tháng 3 năm 731 cho tới tháng 11 năm 741. Ông là giáo hoàng cuối cùng nhận chức với sự phê chuẩn từ quan Tổng đốc Ravenna của Đế quốc Đông La Mã.

Giáo hoàng Gregorius III sinh tại Syria. Ông được dân Rôma mến mộ. Đối với Constantinople ông theo đường lối của vị tiền nhiệm. Cuốn 265 Đức Giáo hoàng cho rằng ông là một Giám mục gốc Phênêxi.

Trở thành Giáo hoàng
Truyện kể lại rằng: Một linh mục người Syria đến giáo triều Roma dự đám tang Đức Giáo hoàng Gregory II. Gregory III đến Roma như một khách bàng quan lạc lõng giữa hàng giáo phẩm cao cấp.

Là một nhà thông thái và hùng biện nổi danh, ông ước muốn được đọc diễn từ trong đám tang để nói về sự sống lại mà đấng Kitô đã hứa, nhưng chẳng dược ai chú ý mời hỏi. Là một linh mục thánh thiện, ông cầu xin cho Đức Gregory II và tất cả mọi người hiện diện tìm được an lạc trong tay Chúa sau khi đã qua đời.

Không một ai nhận biết vị linh mục thánh thiện nổi danh này giữa đám đông. Nhưng bất thình lình giữa đám tang họ nhận biết ông và họ đem ra riêng và bầu ông lên kế vị Đức Gregory II. Mọi sự thay đổi bất ngờ, cuộc sống của ông không còn đứng bàng quan suy tư chiêm niệm mà phải hành động và bắt tay ngay vào công việc.

Triều Giáo hoàng

Vị tân Giáo hoàng được bầu có biệt danh là "bạn của những người nghèo khó và những kẻ khốn cùng". Ông nổi bật về nhân đức và văn hóa. Ông khởi đầu triều Giáo hoàng của mình bằng cách tăng thêm gấp bội những mối quan hệ với các thủ lĩnh tinh thần và dân sự.

Việc tôn kính ảnh tượng
Sau khi vừa mới lên ngôi Giáo hoàng với danh hiệu Gregory III, Hoàng đế Leo II chống đối việc tôn kính các ảnh tượng vì cho đó là 'thờ lạy' ảnh tượng trái với điều răn Thiên Chúa, nên ra lệnh hủy bỏ và đập phá tất cả mọi tượng ảnh. Vào năm 730, hoàng đế ban hành một sắc lệnh cấm Kitô Hữu không được sùng kính ảnh tượng, dù là ảnh Đức Kitô hay các thánh. Mặc dù đây là phần quan trọng trong đời sống tâm linh của Kitô Hữu Đông Phương, Leo II cho rằng việc kính bái ảnh tượng là trái với Kinh Thánh, do đó ông ra lệnh phá hủy tất cả các ảnh tượng.

Gregory III liền triệu tập ngay Thượng Hội đồng đưa ra những biện pháp mạnh chống lại những ai đòi hủy bỏ tượng ảnh. Gregory III chủ tọa một công đồng ở Vatican. Công đồng có sự tham dự của 193 Giám mục. Công đồng đã lên án thái độ của hoàng đế đối với các ảnh tượng mà ông đã ra lệnh phá hủy.

Một trong những quyết định quan trọng nhất là phạt vạ tuyệt thông những kẻ làm biến dạng ảnh tượng Đức Kitô, Maria, các Tông đồ và các thánh. Giáo hoàng Grêgôriô từng viết, "Hình ảnh là sách của giáo dân," vì đa số dân chúng thời ấy không có học. Trong khi vị đặc ủy của Giáo hoàng đi Constantinople để trao cho hoàng đế sắc lệnh của Giáo hoàng thì ông bị quân đội Byzantin bắt và bỏ vào ngục. Các vị đặc ủy khác cũng chịu chung số phận.

Thái độ tiêu cực của hoàng đế đối với các ảnh tượng kéo theo sự nhập cư vào Rô-ma của các nghệ sĩ. Chính vì vậy mà nghệ thuật Byzantin đã lan tràn ở Tây phương, đặc biệt ở Rôma, nơi nó được cổ vũ bởi Giáo hoàng và các thẩm quyền giáo hội nói chung.

Hoàng đế Leo II nghĩ đến việc phải dùng sức mạnh mới có thể hạ bệ Đức Gregory III được mà thôi, nên đã gởi ngay một hạm đội chiến thuyền đến bắt Đức Gregory III để đưa về Constantinople trị tội. Nhiều nhóm ở Roma cũng muốn dựa thời cơ tìm cách bứng ông đi, nhưng ông vẫn đứng vững. Một cơn bão lớn đã đánh chìm tất cả chiến thuyền của Hoàng đế Leo. Sau đó điều mà Leo có thể làm được là đánh chiếm một ít đất đai của Tòa Thánh Roma. Ông này nắm lấy các tài sản của Giáo hội trong các thành phố Sicilia, Calbêria và các nơi khác. Ông cũng mở rộng quyền của Thượng phụ Constantinople trên tất cả các miền của Nam nước Italia và chỉ để cho Giáo hoàng miền bắc, vùng mà những người Lombardi không ngừng tấn công.

Đương đầu với Liutprand
Kế hoạch của Giáo hoàng là dùng người Franc để chống quân Lombarđô. Năm 739, Đức Giáo hoàng Grêgôriô III–lo lắng trước ý đồ tiến công Roma của vua Pavia là Liutprand–đã kêu gọi Carôlô Búa: "Nhân danh Thiên Chúa và sự phán xét kinh khủng của Người chớ chê chở bỏ lời ta kêu xin, đừng bịt tai trước lời ta yêu cầu, thì vị Thủ Lãnh Các Tông Đồ cũng sẽ không từ chối Nước Trời đối với ngài"

Nhưng Carôlô Búa - kẻ chiến thắng Hồi Giáo ở Poitiers - vẫn tỏ ra lạnh lùng, vì thế giữa người Lombarđô và người Franc lúc đó đang hữu nghị Binh đội Lombarđô vừa giúp người Franc thắng quân Ả Rập hải tặc. Đức Giáo hoàng chẳng nhận được gì cả, ngoại trừ nhiều quà tặng quý giá và nhiều dấu hiệu tôn kính suông! Vả lại Carôlô Búa là quân nhân thuần tuý, sử dụng búa rất giỏi, nhưng ông không linh cảm được hậu quả lớn lao của việc liên minh với Lamã.

Gregorius III đã phải đương đầu với Liutprand, vua của dân Longobard, người này đã khởi sự xâm lăng và cướp bót các vùng của Ducato, là khu vực hạt nhân đầu tiên của Lãnh Địa Giáo hoàng sau này. Ông cầu viện vua nước Pháp, Charles Hammer, chống lại quân Lombard. Sự kiện này dẫn tới việc các hoàng đế Pháp nhận danh xưng "Kitô hữu tối ưu". Các tiền bác ái góp về được gọi là "những đồng xu của Thánh Phêrô".

Tim mừng nước Đức
Roma tiếp tục quan tâm tới việc tin mừng hóa nước Đức, Giáo hoàng Grêgôriô III, là người kế vị Đức Grêgôriô II vẫn tiếp tục tỏ lòng tin cậy Bônifaciô. Cử chỉ đầu tiên của vị tân Giáo hoàng là gửi tặng Bônifaciô dây Pallium, huy hiệu của chức vụ Tổng Giám mục. Không những vậy, ông còn tổ chức hàng giáo phẩm, phân lãnh thổ Đức thành nhiều địa phận:mỗi Giám mục mang trách nhiệm một vùng nhất định, và từ này giáo dân trực thuộc hàng giáo phẩm địa phương. Giáo hoàng Grêgôriô III qua đời ngày 27 tháng 11 năm 741. Ông được mừng lễ vào ngày 28 tháng 11.

Chú thích

Tham khảo

 265 Đức Giáo hoàng, Thiên Hựu Nguyễn Thành Thống, Nhà xuất bản Văn hóa Thông tin, xuất bản tháng 5 năm 2009.
 Các vị Giáo hoàng của giáo hội toàn cầu, hội đồng Giám mục Việt Nam
 Tóm lược tiểu sử các Đức Giáo hoàng, Đà Nẵng 2003,Jos. TVT chuyển ngữ từ Tiếng Anh.
 Ngày 10 tháng 12: Kính Thánh Gregory III, Phó Tế J.B. Huỳnh Mai Trác .

Giáo hoàng
Mất năm 741
Năm sinh thiếu


title: Cephaloleia palmarum

text:
Cephaloleia palmarum là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Pic mô tả khoa học năm 1923.

Chú thích

Tham khảo

Cephaloleia


title: Gopchang

text:
Gopchang()là một món ăn trong ẩm thực Triều Tiên, được chế biến từ tràng non của lợn hay bò nướng. So với các món ăn làm từ thịt bò và lợn, gopchang giàu chất sắt và vitamin. Món này tương đối rẻ tiền và có một hương vị đặc trưng và dễ khoái khẩu do cảm giác nhai mang tới. Vì vậy, nó được sử dụng trong nhiều món ăn Hàn Quốc như gui (món nướng) hoặc bokkeum (món xào). Nó tương tự như makchang, ngoại trừ việc nó được chuẩn bị từ tràng non.

Tham khảo

Ẩm thực Triều Tiên


title: Vaiano Cremasco

text:
Vaiano Cremasco là một đô thị ở tỉnh Cremona, vùng Lombardia của Italia, có vị trí cách khoảng 35 km về phía đông nam của Milan và khoảng 45 km về phía tây bắc của Cremona. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 3.811 người và diện tích là 6,3 km².

Vaiano Cremasco giáp các đô thị: Bagnolo Cremasco, Crespiatica, Monte Cremasco, Palazzo Pignano, Trescore Cremasco.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 www.comunevaianocremasco.it

Đô thị tỉnh Cremona
Thành phố và thị trấn ở Lombardia


title: Dicranomyia neorepanda

text:
Dicranomyia neorepanda là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Dicranomyia
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Ordes

text:
Ordes là một đô thị của Tây Ban Nha ở tỉnh A Coruña trong cộng đồng tự trị của Galicia.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Concello de Ordes

Đô thị ở A Coruña


title: Glinzendorf

text:
Glinzendorf là một thị trấn ở huyện Gänserndorf thuộc bang Niederösterreich nước Áo. Đô thị  có diện tích 10,44 km², dân số năm 2001 là 255 người.

Tham khảo

Đô thị của Niederösterreich


title: Isaias Afewerki

text:
Isaias Afwerki (sinh 2 tháng 2 năm 1946) (tiếng Tigrinya: ኢሳይያስ ኣፈወርቂ) là Tổng thống Eritrea đầu tiên và đương nhiệm, ông có được chức vụ này sau khi lãnh đạo Mặt trận Giải phóng Nhân dân Eritrea đi đến thắng lợi vào tháng 5 năm 1991, kết thúc 30 năm Chiến tranh Độc lập Eritrea từ Ethiopia.

Tiểu sử
Isaias sinh ngày 3 tháng 2 năm 1946 tại Asmara, Eritrea. Isaias gia nhập Mặt trận Giải phóng Eritrea (ELF) vào năm 1966, và trong những năm sau đó ông được cử đến Trung Quốc để đào tạo quân sự. Bốn năm sau ông được bổ nhiệm làm chỉ huy của đội quân ELF. Tuy nhiên, cho rằng không thể hòa hợp về ý thức hệ và sách lược khác nhau, ông và một nhóm nhỏ binh sĩ đã ly khai khỏi ELF và thành lập một mặt trận khác gọi là Mặt trận Giải phóng Nhân dân Eritrea (EPLF). Sau đó EPLF đã liên minh với hai nhóm ly khai khỏi ELF từ trước đó là: PLF1, do Osman Saleh Sabbe lãnh đạo, và nhóm còn lại là OBEL. Năm 1976, EPLF chia tách khỏi lực lượng của Sabbevà sau đó đã ký một thỏa thuận thống nhất với ELF (Thỏa thuận Khartoum). Isaias Afwerki giữ chức lãnh đạo của EPLF trong suốt 30 năm chiến đấu đòi độc lập.

Vào tháng 4 năm 1993, Liên Hợp Quốc đã giám sát một cuộc trưng cầu dân ý với kết quả là Eritrea đã tuyên bố độc lập. EPLF đổi tên thành Mặt trận Nhân dân vì Dân chủ và Công lý (PFDJ) vào tháng 2 năm 1994. Tuy nhiên, do thực tế là Eritrea giành được độc lập dựa vào chiến tranh nên sau đó xung đột biên giới đã tiếp tục xảy ra với Ethiopia từ năm 1998, bản dự thảo Hiến pháp Eritrea và các điều khoản bổ sung vẫn chưa được chính thức áp dụng. Như vậy, PFDJ vẫn tiếp tục độc quyền kiểm soát Eritrea. Năm 2001, một nhóm khoảng 15 viên chức chính phủ cấp cao, thường được gọi là G-15, đã gửi một lá thư phê phán chính quyền của Isaias Afworki là "bất hợp pháp và vi hiến" và kêu gọi thực hiện đầy đủ bản dự thảo Hiến pháp Eritrea. Tuy nhiên, lời kêu gọi của họ đã không thành công và trong số 15 thành viên, 11 người giờ vẫn bị cầm tù tại Eritrea trong khi vẫn chưa bị buộc tội.

Sau khi độc lập

Sau khi Eritrea độc lập trên thực tế vào năm 1991 và trên pháp lý vào năm 1993 sau khi một cuộc trưng cầu, Isaias đã trở thành nguyên thủ quốc gia. Trong những năm đầu cầm quyền, ông đã cải cách chế độ quản lý. Điều này bao gồm việc tái cấu trúc tổ chức chính quyền theo điều khoản là sẽ được Tòa án Công cộng Etrea lựa chọn để phát triển hệ thống giáo dục ở những vùng có thể. Tháng 11 năm 1993, Tổng thống đã ra lệnh tống giam các thương binh đã phản đối về điều kiện sống khó khăn trong doanh trại quân đội. Tổ chức nhân quyền độc lập duy nhất đã bị đóng cửa. Năm 1997 Tổng thống đã đơn phương ra lệnh đóng cửa tất cả các cơ quan phát triển quốc tế hoạt động tại Eritrea. Cuộc bầu cử tổng thống dự kiến tổ chức vào năm 1997 đã không bao giờ trở thành hiện thực và Eritrea vẫn là một nhà nước độc đảng, Mặt trận Nhân dân vì Dân chủ và Công lý là đảng duy nhất được hoạt động. Tháng 5 năm 2008 Afewerki công bố rằng cuộc bầu cử sẽ được hoãn lại sau "ba hoặc bốn thập kỷ" hoặc lâu hơn bởi vì chúng gây ra "phân cực xã hội". Cũng trong năm 1998 một cuộc xung đột biên giới với nước láng giềng Ethiopia đã biến thành một cuộc chiến tranh toàn diện; Afwerki từ chối một số giải pháp hòa bình Vào tháng 9 năm 2001 Afwerki ra lệnh bắt giữ mười một thành viên cao cấp nhất của chính quyền của ông, nhiều người trong số họ là bạn bè gần gũi nhất của ông và các những người đã chiến đấu bên cạnh ông ta trong gần bốn thập kỷ. Họ bị bắt vì "nghi ngờ phản quốc", bị trừng phạt bởi cái chết vì đã kêu gọi cải cách dân chủ.

Tất cả các dạng của phương tiện truyền thông hiện đều do chính phủ kiểm soát. Eritrea là quốc gia châu Phi duy nhất không có phương tiện truyền thông tin tức thuộc sở hữu tư nhân. Trong năm 2009, Phóng viên Không Biên giới xếp hạng Eritrea ở dưới cùng của quốc gia có Chỉ số tự do báo chí, chỉ đứng trước Bắc Triều Tiên

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Official website of the Ministry of Information of Eritrea
 Official website of the Ministry of Education of Eritrea
 Isaias Afwerki's Biography With Rare Photos of His early Childhood
 Tokyo International Conference on African Development (TICAD-IV), 2008.
 New Internationalist feature on Isaias Afewerki
 Parade 2010- World's Worst Dictators

Nhà hoạt động độc lập


title: Scutiger jiulongensis

text:
Scutiger jiulongensis, tiếng Anh thường gọi là Juilong Cat-eyed Toad, là một loài lưỡng cư thuộc họ Megophryidae.
Đây là loài đặc hữu của Trung Quốc.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, sông ngòi, đầm nước, và đầm nước ngọt.

Chú thích

Tham khảo
 Liang, F. & Pipeng, L. 2004. Scutiger jiulongensis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

]]

Scutiger
Động vật lưỡng cư Trung Quốc


title: Otog

text:
Otog có thể đề cấp đến:
Kỳ Otog, địa cấp thị Ordos, Nội Mông Cổ, Trung Quốc
Tiền kỳ Otog, địa cấp thị Ordos, Nội Mông Cổ, Trung Quốc


title: Kirchgellersen

text:
Kirchgellersen là một đô thị của huyện Lüneburg, bang Niedersachsen, Đức. Đô thị này có diện tích 19,99 km².

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Lüneburg


title: Amylofungus

text:
Amylofungus là một chi nấm thuộc họ Stereaceae.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Index Fungorum

Stereaceae


title: Toxorhina scita

text:
Toxorhina scita là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Toxorhina
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Dolceacqua

text:
Dolceacqua là một đô thị ở tỉnh Imperia trong vùng Liguria, tọa lạc khoảng 120 km về phía tây nam của Genova và khoảng 35 km về phía tây của Imperia, on the border with France. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 1.998 người và diện tích là 20,2 km².

Dolceacqua giáp các đô thị sau: Airole, Apricale, Breil-sur-Roya (France), Camporosso, Isolabona, Perinaldo, Rocchetta Nervina, San Biagio della Cima, và Ventimiglia.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 www.dolceacqua.it

Đô thị tỉnh Imperia


title: Theloderma lateriticum

text:
Ếch cây sần đỏ (danh pháp hai phần: Theloderma lateriticum là một loài ếch trong họ Rhacophoridae.
Nó được các nhà khoa học từ Viện Sinh thái và tài nguyên sinh vật (thuộc Viện Khoa học công nghệ VN), các nhà khoa học Mỹ và VN phát hiện một loài ếch cây sần mới có giá trị phục vụ nghiên cứu khoa học ở vùng núi cao Hoàng Liên thuộc tỉnh Lào Cai.
Loài ếch mới được các nhà khoa học đặt tên là ếch cây sần đỏ Theloderma lateriticum Bain, Nguyen & Doan 2009. Ếch cây sần đỏ có kích cỡ nhỏ với chiều dài thân chỉ đạt 23,5mm, màng nhĩ rất rõ, màng bơi ở chân và tay tiêu giảm, da lưng có những nốt sần nhỏ và nổi bật với màu đỏ gạch, cá thể đực không có túi kêu và sống trong rừng thường xanh ở độ cao khoảng 1.300-1.400m so với mực nước biển.

Chú thích

Tham khảo

L
Động vật lưỡng cư Việt Nam


title: Psilotreta excavata

text:
Psilotreta excavata là một loài Trichoptera trong họ Odontoceridae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Động vật khu vực sinh thái Indomalaya
Psilotreta


title: Sphecodes nigricorpus

text:
Sphecodes nigricorpus là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Mitchell mô tả khoa học năm 1956.

Chú thích

Tham khảo

Sphecodes
Động vật được mô tả năm 1956


title: Downesia bambusae

text:
Downesia bambusae là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Maulik miêu tả khoa học năm 1933.

Chú thích

Tham khảo

Downesia


title: Willencourt

text:
Willencourt là một xã ở tỉnh Pas-de-Calais, vùng Hauts-de-France của Pháp.

Địa lý
Willencourt có cự ly khoảng  phía tây Arras, tại giao lộ của các tuyến đường D118 và đường D118E, hai bên bờ sông river Authie, biên giới với tỉnh Somme.

Dân số

Địa điểm nổi bật
 Nhà thờ St.Maurice, thế kỷ 19.
 Lâu đài thế kỷ 19.

Tham khảo
INSEE
IGN

Liên kết ngoài
 Willencourt on the Quid website

Xã của Pas-de-Calais


title: Agonischius collaris

text:
Agonischius collaris là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Schwarz miêu tả khoa học năm 1902.

Chú thích

Tham khảo

Agonischius


title: Belval-sous-Châtillon

text:
Belval-sous-Châtillon  là một xã thuộc tỉnh Marne trong vùng Grand Est đông nam nước Pháp. Xã nằm ở khu vực có độ cao trung bình 189 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Belvalsouschatillon


title: Andon, Alpes-Maritimes

text:
Andon là một xã ở tỉnh Alpes-Maritimes, vùng Provence-Alpes-Côte d’Azur ở đông nam nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Alpes-Maritimes

Tham khảo

Xã của Alpes-Maritimes


title: Aedes polynesiensis

text:
Aedes polynesiensis (hay muỗi vằn Polynesia) chỉ được tìm thấy ở Nam Thái Bình Dương trên các đảo thuộc quần đảo Austral, quần đảo Cook, quần đảo Ellice, quần đảo Fiji, quần đảo Hoorn, quần đảo Marquesas, quần đảo Pitcairn, quần đảo Samoa, quần đảo Society, quần đảo Tokelau, quần đảo Tuamotu. Nó là vật chủ trung gian truyền virus Dengue và lymphatic filariasis.

Chú thích

Tham khảo

Aedes
Động vật được mô tả năm 1951


title: Karlstetten

text:
Karlstetten là một thị xã thuộc huyện Sankt Pölten-Land trong bang Niederösterreich.

Weblinks
Karlstetten
Statistik Austria

Chú thích

Tham khảo

Đô thị của Niederösterreich


title: Calliostoma tranquebaricum

text:
Calliostoma tranquebaricum là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Calliostomatidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

T


title: Sa la

text:
Cây Sala (Danh pháp khoa học: Shorea robusta) là một loài thực vật có hoa trong họ Dầu. Loài này được Gaertn. miêu tả khoa học đầu tiên năm 1805. Tương truyền trong Phật giáo, Hoàng hậu Māyā của Sakya đã sinh ra Gautama Buddha dưới một gốc cây Sala. Theo phong tục, hoàng hậu phải trở về quê nhà cho việc sinh nở. Trên đường, bà ra khỏi kiệu và đi bộ dưới bóng cây Sala, trong khu vườn hoa rực rỡ ở vườn Lâm-Tỳ-Ni, Nepal. Hoàng hậu Maya rất thích khu vườn và hạ sinh thái tử khi đang đứng và giữ một cành cây Sala.

Phân bố

Loài cây này là loài bản địa Tiểu lục địa Ấn Độ, nằm ở phía nam Himalaya, từ Myanmar ở phía đông đến Nepal, Ấn Độ và Bangladesh. Ở Ấn Độ, nó kéo dài từ Assam, Bengal, Orissa và Jharkhand về phía tây đến đồi Shivalik ở Haryana, phía đông của Yamuna. Phạm vi cũng kéo dài qua Ghats Đông và đến phía đông Vindhya và Satpura của miền trung Ấn Độ. Nó thường là cây chiếm ưu thế trong các khu rừng nơi nó xảy ra. Ở Nepal, nó được tìm thấy chủ yếu ở khu vực terai từ đông sang tây, đặc biệt, ở dãy Churia (Đồi Shivalik Phạm vi Churia) ở vùng khí hậu cận nhiệt đới. Có nhiều khu vực được bảo vệ, chẳng hạn như vườn quốc gia Chitwan, vườn quốc gia Bardiya vườn quốc gia Bardia, vườn quốc gia Shuklaphanta, v.v., nơi có những rừng cây rậm rạp khổng lồ. Loài cây này cũng được tìm thấy ở vành đai dưới của vùng đồi núi và terai bên trong.

Miêu tả
Sal có tốc độ phát triển từ trung bình đến chậm và có thể đạt chiều cao từ 30 đến 35 m và đường kính thân lên tới 2-2,5 m. lá dài 10–25 cm và rộng 5–15 cm. Trong các khu vực ẩm ướt hơn, nó là thường xanh; ở những vùng khô hơn, đó là mùa khô rụng lá, rụng hầu hết các lá vào giữa tháng Hai đến tháng Tư, lại ra lá vào tháng Tư và tháng Năm.

Tôn giáo

Theo truyền thống Hindu, cây sala được cho là được ưa chuộng bởi Vishnu.

Nhầm lẫn
Ở châu Á, cây sa la thường bị nhầm lẫn với cây đầu lân (Couroupita guianensis), một loài cây từ vùng nhiệt đới Nam Mỹ được người Anh du nhập vào châu Á vào thế kỷ 19. Kể từ đó, cây đầu lân đã được trồng tại các địa điểm tôn giáo Phật giáo và Ấn Độ giáo ở châu Á với niềm tin rằng nó là cây trong kinh Phật. Ở Sri Lanka, Thái Lan và các quốc gia theo Phật giáo Nguyên thủy khác, loài cây này đã được trồng tại các chùa Phật giáo và các địa điểm tôn giáo khác. Ở Ấn Độ, cây đầu lân đã được trồng tại các đền thờ Shiva và được gọi là Shiv Kamal hoặc Nagalingam vì hoa của nó được cho là giống mũ trùm đầu của thần Naga bảo vệ thần linh Shiva. Một ví dụ về đầu lân được đặt tên nhầm là 'cây sala' là ở chùa ở Cung điện Hoàng gia Campuchia ở Phnôm Pênh, Campuchia.

Ở Thái Lan phần lớn người dân đều gọi cây đầu lân và sala bằng cái tên chung là sala.
Ngoài ra, cây sala cũng thường bị nhầm lẫn với cây vô ưu (Saraca asoca), thuộc chi Saraca.

Hình ảnh

Xem thêm
 Yakshini
 Vô ưu
 Đầu lân

Chú thích

Tham khảo

Haryana Online: Sal

Liên kết ngoài

R
Thực vật Nepal
Thực vật Myanmar
Thực vật Bangladesh
Thực vật Ấn Độ
R
Thực vật được mô tả năm 1805


title: Oldenico

text:
Oldenico là một đô thị ở tỉnh Vercelli trong vùng Piedmont thuộc Ý, có cự ly khoảng 70 km về phía đông bắc của Torino và khoảng 10 km về phía tây bắc của Vercelli. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 236 người và diện tích là 6,5 km².

Oldenico giáp các đô thị: Albano Vercellese, Caresanablot, Collobiano, Quinto Vercellese, San Nazzaro Sesia, và Villata.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Vercelli
Thành phố và thị trấn ở Piemonte


title: Halictus semiticus

text:
Halictus semiticus là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Blüthgen mô tả khoa học năm 1955.

Chú thích

Tham khảo

Halictus
Động vật được mô tả năm 1955


title: Platyxantha impressa

text:
Platyxantha impressa là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Weise miêu tả khoa học năm 1909.

Chú thích

Tham khảo

Platyxantha


title: Pseudaeolus bimaculatus

text:
Pseudaeolus bimaculatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Carter miêu tả khoa học năm 1939.

Chú thích

Tham khảo

Pseudaeolus


title: Parabrachylomia

text:
Parabrachylomia là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Noctuidae


title: Groß Boden

text:
Groß Boden là một đô thị thuộc huyện Lauenburg, trong bang Schleswig-Holstein, nước Đức. Đô thị Groß Boden có diện tích 2,7 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2006 là 210 người.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Herzogtum Lauenburg


title: Tegyrius

text:
Tegyrius là một chi bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae.
Chi này được miêu tả khoa học năm 1887 bởi Jacoby.

Các loài
Chi này gồm các loài:
 Tegyrius piceus Kimoto, 2001

Chú thích

Tham khảo

Alticini


title: Oxychora

text:
Oxychora là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Geometridae


title: Caymanabyssiidae

text:
Caymanabyssiidae là một họ ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển in the nhánh Vetigastropoda (theo hệ thống phân loại các loài Gastropoda của Bouchet & Rocroi, 2005).

Họ này không chia thành các phân họ.

Các chi
 Amphiplica Haszprunar, 1988
 Caymanabyssia L.I. Moskalev, 1976
 Colotrachelus Marshall, 1986
 Yaquinabyssia Haszprunar, 1988

Chú thích

Tham khảo

Lepetelloidea


title: Polyplectropus cardinis

text:
Polyplectropus cardinis là một loài Trichoptera trong họ Polycentropodidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Động vật khu vực sinh thái Indomalaya
Polyplectropus


title: Hydropsyche gautamittra

text:
Hydropsyche gautamittra là một loài Trichoptera trong họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Hydropsyche


title: Meningococcus

text:
Neisseria meningitidis, tên gọn meningococcus, là một loài vi khuẩn gram âm xếp dạng song cầu được biết đến nhiều vì vai trò của nó trong bệnh viêm màng não và nhiều dạng bệnh do meningococcus như nhiễm khuẩn máu (meningococcemia). N. meningitidis còn là tác nhân chính gây ra nhiều bệnh nguy hiểm đến tính mạng ở trẻ em các nước phát triển và là nguyên nhân của các trận dịch ở châu Phi và châu Á.

Xấp xỉ 2500 đến 3500 ca nhiễm N meningitidis xảy ra hằng năm ở Hoa Kỳ, với tỉ lệ là 1 trên 100.000 người. Tỉ lệ này ở vùng cận Sahara châu Phi dao động trong khoảng từ 1 trên 1000 đến 1 trên 100 người. Trẻ em nhỏ hơn 5 tuổi có nguy cơ mắc bệnh cao nhất, theo sau là lứa tuổi vị thành niên ở phổ thông.

Anton Weichselbaum là người đầu tiên phát hiện bệnh nhân bị nhiễm meningocci.

Meningococci chỉ có khả năng lây nhiễm cho người và chưa bao giờ phân lập từ động vật bởi vì vi khuẩn này không thể lấy chất sắt từ bất kỳ nguồn nào khác trừ con người (transferrin và lactoferrin).

Vi khuẩn hiện diện trong hệ vi khuẩn thường trú tại mũi hầu ở 5-15% người lớn. Thể viêm màng não là thể duy nhất có thể gây thành dịch.

Vi khuẩn lây nhiễm qua nước bọt của người và các chất tiết của đường hô hấp qua các động tác như ho, hôn và cắn đồ chơi trẻ em. Triệu chứng sớm của bệnh là mệt mỏi, rồi chuyển biến đột ngột sang sốt, nhức đầu cứng cổ dẫn đến hôn mê và cuối cùng là tử vong. Những triệu chứng này dễ bị nhầm lẫn với các bệnh viêm màng nào do các tác nhân sinh vật khác như Hemophilus influenzae hay Streptococcus pneumoniae. Tỉ lệ tử vong là khoảng 10% số ca mắc. Những người có hệ miễn dịch suy yếu đặc biệt có nguy cơ cao nhiễm meningococcus (ví dụ người bị suy thận hay bị cắt bỏ lách;do đó vaccine được tiêm phòng cho những người có lách không hoạt động hay phải cắt bỏ).

Những trường hợp nghi nhiễm meningitis là một trường hợp cấp cứu y khoa và cần phải can thiệp y khoa ngay lập tức. Hướng dẫn hiện tại dành cho các bác sĩ ở Vương quốc Anh đối với trường hợp nghi nhiễm meningococcus hay nhiễm khuẩn máu là nên tiêm tĩnh mạch kháng sinh (penicillin hay Cefotaxime) và cho người bệnh nhập viện. Điều này cũng đồng nghĩa với việc xác định Neisseria meningitidis ở phòng thí nghiệm sẽ khó khăn hơn khi mà kháng sinh sẽ giảm thiểu số lượng vi khuẩn hiện diện trong cơ thể. Hướng dẫn này dựa trên ý kiến cho rằng khả năng xác định sự hiện diện của vi khuẩn ít có giá trị hơn việc giảm thiểu tỉ lệ tử vong.

Nhiễm khuẩn máu gây ra bởi Neisseria meningitidis ít nhận được sự chú ý của công chúng hơn là viêm màng não do meningococcus ngay cả khi nhiễm khuẩn máu là một nguyên nhân gây tử vong cho trẻ sơ sinh. Nhiễm khuẩn máu do Meningococcus gây ra thường có triệu chứng điển hình là xuất hiện các nốt phát ban lan rộng và không bị mất màu khi ta ấn bằng vật thủy tinh và không gây ra các triệu chứng điển hình như viêm màng não. Điều đó có nghĩa là triệu chứng ban đầu này dễ bị bỏ qua và nguy cơ tử vong lên đến gần 50% chỉ sau vài giờ từ những dấu hiệu ban đầu này. Nhiều Hiệp hội sức khỏe đưa ra lời khuyên những người thấy xuất hiện các nốt ban ấn không mất màu cần đi đến phòng cấp cứu càng sớm càng tốt. Cần lưu ý rằng không phải tất cả trường hợp phát ban lan rộng đều là nhiễm khuẩn máu do meningococcus; Các khả năng khác cũng cần được xem xét (ví dụ ITP một bệnh của tiểu cầu hay Ban xuất huyết Henoch-Schönlein).

Các biến chứng của bệnh bao gồm hội chứng Waterhouse-Friderichsen (sự xuất huyết rất nặng thông thường là ở cả hai tuyến thượng thận gây ra bởi nhiễm khuẩn máu do meningococcus cấp tính), suy tuyến thượng thận, và đông máu nội mạch lan tỏa .

Độc tố
Độc tố của N. meningitidis là nội độc tố do chất lipopolysaccharide (LPS) là thành phần của thành tế bào vi khuẩn. Các độc tố khác là polysaccharide của nang có nhiệm vụ ngăn chặn sự thực bào của đáp ứng miễn dịch của cơ thể ký chủ; và chiên mao có vai trò giúp cho vi khuẩn bám vào tế bào biểu mô của mũi-họng.

Gần đây một dòng sản sinh siêu độc tố được khám phá ở Trung Quốc. Tác động của độc tố này đang được xác định.

Cơ chế xâm nhập
N. meningitidis là một mầm bệnh gây ra nhiễm khuẩn máu và viêm màng não. Giống như phần lớn các mầm bệnh do vi khuẩn, N. meningitidis lợi dụng hệ thống thụ thể của tế bào chủ để xâm nhập và phát triển trong tế bào chủ. Loài N.meningitidis không có hệ thống chế tiết protein tuýp III hay tuýp IV. Việc bám dính vào tế bào ký chủ được đảm nhiệm chủ yếu bởi pili tuýp IV. Các nhung mao cấu tạo bởi protein tuýp IV giúp cho sự xâm nhập của vi khuẩn bằng việc thành lập các cấu trúc vi nhung mao tại nơi tiếp giáp giữa hai tế bào. Những vi nhung mao này khởi động sự xâm nhập của vi khuẩn vào tế bào ký chủ. Kết quả cuối cùng của việc này là sự sắp xếp lại bộ khung xương actin của tế bào dẫn đến việc hình thành chỗ lồi ra của màng tế bào chứa đầy các vi khuẩn rồi tách ra khỏi tế bào ký chủ. Để xâm nhập có hiệu quả N. meningitidis cũng cần hoạt hóa các kênh tín hiệu trên màng tế bao dẫn đến việc hoạt hóa thụ thể tyrosine kinase ErbB2. Bên cạnh pili IV, các protein ngoài tế bào khác cũng liên quan đến cơ chế xâm nhập của vi khuẩn.

Chẩn đoán

Tiêu chuẩn vàng để chẩn đoán là phân lập N. meningitidis từ dịch vô trùng của cơ thể. Mẫu dịch não tủy khi được lấy cần phải đem đến xét nghiệm để xác định vi khuẩn ngay lập tức. Việc chẩn đoán bệnh dựa vào phương phán nuôi cấy trên môi trường thạch sô-cô-la agar. Các xét nghiệm khác để phân lập khác bao gồm oxidase (tất cả Neisseria cho phản ứng dương tính) và lên men các carbohydrates như maltose, sucrose, và glucose Trong đó N. meningitidis có khả năng tổng hợp glucose và maltose. Phương pháp huyết thanh học được dùng để xác định nhóm vi khuẩn gây bệnh đã được phân lập.

Nếu vi khuẩn đã xâm nhập vào hệ tuần hoàn, nên dựa vào nuôi cấy máu để xác định vi khuẩn.

Quintain NS và Trường Đại học RMIT đã phát triển một phương pháp xét nghiệm nhanh chóng bệnh do meningococcus, cho ra kết quả chỉ trong vòng 15 phút.

Các xét nghiệm lâm sàng hiện tại được dùng để chẩn đoán bệnh do meningococcus mất từ 2 đến 48 giờ để cho ra kết quả và thường dựa trên việc nuôi cấy vi khuẩn từ mẫu máu hay dịch não tủy (CSF). Tuy nhiên, phản ứng polymerase chain reaction có thể được dùng để xác định vi khuẩn ngay cả khi đã dùng kháng sinh để giảm sự lây lan của vi khuẩn. Vì nguy cơ tử vong của bênh lên đến 15% trong vòng 12 giờ sau khi bị lây nhiễm, vấn đề sống còn là phải cho kết quả xét nghiệm càng nhanh càng tốt chứ không phải đợi kết quả trước khi dùng kháng sinh.

Quintain hiện đang làm việc với công ty company Charlwood Design đặt trụ sở tại Melbourne, để tạo ra mẫu dụng cụ lâm sàng có thể thao tác an toàn và dễ sử dụng. Kế hoạch được trông đợi sẽ hoàn tất trong vòng 2 hay 3 năm nữa, đồng lời là nền tảng cho việc chẩn đoán một loạt các bệnh lâm sàng một cách nhanh chóng về sau.

Điều trị

Bệnh nhân khi được chẩn đoán nhiễm N. meningitidis nên được nhập viện ngay lập tức và chữa trị bằng kháng sinh (penicillin G, ceftriaxone, và cefotaxime) và săn sóc hỗ trợ. Các nghiên cứu chỉ ra rằng việc sử dụng corticosteroids không mang lại kết quả.

Phòng ngừa

Tất cả những người có liên hệ với bệnh nhân 7 ngày trước khi khởi bệnh nên được dùng kháng sinh (rifampin, ceftriaxone, hay ciprofloxacin) để ngăn chặn sự lây nhiễm. Đặc biệt là trong trường hợp trẻ em và người giữ trẻ hay bảo mẫu có liên hệ với bệnh nhân, cũng như bất kì ai có khả năng bị phơi nhiễm thông qua các hành động nguy cơ cao như hôn, dùng chung đồ dùng sinh hoạt, hay các can thiệp y khoa như hô hấp nhân tạo. Bất cứ người nào thường xuyên ăn, ngủ hay ở nhà bệnh nhân trong vòng 7 ngày trước khi khởi bệnh hay người ngồi cạnh bệnh nhân trên chuyến bay dài 8 giờ hoặc hơn đều nên được uống thuốc phòng ngừa.

Hiện tại có hai vaccine chính được sử dụng ở Mỹ để phòng ngừa bệnh do meningococcus. Vaccine đôi (MCV4) được cấp phép ở Mỹ năm 2005. Vaccine này được dùng cho người từ 2 đến 55 tuổi. Vaccine polysaccharide (MPSV4) đã được lưu hành từ thập niên 1970 và được sử dụng nếu MCV4 không có hiệu quả, và dành cho người trên 55 tuổi. Thông tin về nhóm người cần được tiêm phòng có ở Trung tâm kiểm soát và phòng ngừa bệnh tật (CDC).

Xem thêm
 Meningitis
 Meningococcemia

Chú thích

Liên kết ngoài
EpiscanGIS - Online Monitoring Invasive Meningococcal Disease in Germany
Main symptoms of meningitis and septicaemia  from Meningitis Research Foundation

Proteobacteria


title: Vif, Isère

text:
Vif là một xã thuộc tỉnh Isère, trong vùng Rhône-Alpes ở đông nam nước nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 312 mét trên mực nước biển. Theo điều tra dân số năm 1999 của INSEE, xã có dân số 8050 người.

Tham khảo

Xã của Isère


title: Saint-Maurice-sur-Fessard

text:
Saint-Maurice-sur-Fessard là một xã của tỉnh Loiret, thuộc vùng Centre-Val de Loire, miền trung nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Loiret

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintmauricesurfessard


title: Quận Grant, Kansas

text:
Quận Grant là một quận thuộc tiểu bang Kansas, Hoa Kỳ.
Quận này được đặt tên theo. Theo điều tra dân số của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2006, quận có dân số 7552 người. Quận lỵ đóng ở Ulysses.

Tham khảo

Quận của Kansas


title: Tinodes consuetus

text:
Tinodes consuetus là một loài Trichoptera trong họ Psychomyiidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Chú thích

Tham khảo

Trichoptera miền Tân bắc
Tinodes


title: Horsfieldia nervosa

text:
Horsfieldia nervosa là một loài thực vật thuộc họ Myristicaceae. Đây là loài đặc hữu của Malaysia.

Chú thích

Tham khảo
 World Conservation Monitoring Centre 1998. Horsfieldia nervosa. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Malaysia
nervosa
Thực vật dễ tổn thương


title: Vexillum mccauslandi

text:
Vexillum mccauslandi là một loài ốc biển nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Costellariidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Vexillum
Động vật được mô tả năm 2005


title: Großpaschleben

text:
Großpaschleben là một đô thị thuộc huyện Anhalt-Bitterfeld, bang Saxony-Anhalt, Đức.

Tham khảo


title: Antsiranana (tỉnh)

text:
Tỉnh Antsiranana là một tỉnh của Madagascar với diện tích 43.406 km². Dân số thời điểm tháng 1 năm 2001 là 1.188.425 người. Tỉnh lỵ là is Antsiranana.

Tỉnh Antsiranana giáp các tỉnh:
 Toamasina - đông nam
 Mahajanga - tây nam

Đơn vị hành chính

 1. Ambanja
 2. Ambilobe
 3. Andapa
 4. Antalaha
 5. Antsiranana (nông thôn)
 6. Antsiranana (đô thị)
 7. Nosy-Be
 8. Sambava
 9. Iharana

Tham khảo

Tỉnh của Madagascar

mg:Antsiranana


title: Taraka hamada

text:
Forest Pierrot (Taraka hamada) là một loài bướm ngày nhỏ được tìm thấy ở Ấn Độ, thuộc họ Bướm xanh.

Phân bố
Nó phân bố ở Ấn Độ từ Sikkim đến Assam và đến Myanmar và phía nam đến Chittagong Hill Tracts. Chúng cũng có mặt ở miền tây và trung Trung Quốc, Vân Nam, bán đảo Mã Lai, Sumatra, Borneo, Java và có thể ở Bali và Lombok.

Hình ảnh

Tham khảo

H
Bướm tại Ấn Độ
Động vật được mô tả năm 1875


title: Pseudeuchromia

text:
Pseudeuchromia là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Hypochrosini


title: Sevenair

text:
Sevenair, (mã IATA = UG, mã ICAO = SEN) tên cũ là Tuninter () là hãng hàng không của Tunisia, trụ sở tại Tunis. Căn cứ của hãng ở Sân bay quốc tế Tunis-Carthage.

Lịch sử

Hãng được thành lập ngày 1.8.1991 dưới tên "Tuninter", do Tunisair làm chủ và bắt đầu hoạt động từ tháng 3/1992 với các tuyến đường quốc nội. Từ năm 2000, hãng được phép mở các tuyến đường quốc tế. Ngày 7.7.2007 hãng đổi tên thành "Senenair".

Các nơi đến
(Tháng 5/2007):

 Ý
 Palermo
 Catania
 Libya
 Tripoli
 Malta
 Malta
 Tunisia
 Djerba
 Gafsa
 Monastir
 Sfax
 Tabarka
 Tozeur
 Tunis base

Tai nạn

Ngày 6.8.2005, một máy bay ATR-72 của Tuninter chở khách thuê bao từ Bari (Ý) tới Djerba (Tunisia) đã phải đáp khẩn cấp xuống biển, cách bờ biển Sicili 18 dặm. Trên máy bay có 35 hành khách người Ý và 4 nhân viên phi hành. 14 hành khách bị tử thương và 3 bị mất tích.

Có thể nghe diễn tiến 5 phút cuối cùng được ghi lại trong hộp đen của máy bay ở http://www.liveleak.com/view?i=7911667eca

Đội máy bay

(Tháng 6/2008:

 1 ATR 42-300
 1 ATR 72-202
 1 ATR 72-500
 1 Bombardier CRJ-900
 1 Beechcraft 1900

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Sevenair
 Đội máy bay của Sevenair
 Aviation Safety Network summary

Hãng hàng không Tunisia


title: Tipula hexacantha

text:
Tipula hexacantha là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng Indomalaya.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Farmington, Minnesota

text:
Farmington, Minnesota là một thành phố nằm ở quận Dakota thuộc tiểu bang Minnesota, Hoa Kỳ. Thành phố có diện tích km2, dân số theo ước tính năm 2008 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ là 12.365 người.

Tham khảo

Thành phố của Minnesota


title: Cephaloleia recondita

text:
Cephaloleia recondita là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Pic mô tả khoa học năm 1923.

Chú thích

Tham khảo

Cephaloleia


title: 1572 Posnania

text:
1572 Posnania (1949 SC) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 22 tháng 9 năm 1949 bởi Andrzej Kwiek và Jerzy Dobrzycki ở Poznan, Ba Lan.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 1572 Posnania

Tiểu hành tinh vành đai chính
Science và technology in Ba Lan
Thiên thể phát hiện năm 1949


title: Tonna maculosa

text:
Tonna maculosa là một loài ốc biển lớn, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Tonnidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Tonna


title: Nguyễn Thị Bích Châu

text:
Chế Thắng phu nhân (chữ Hán: 制胜夫人), còn gọi Bà Bích Châu (婆碧珠) hay Cung phi Bích Châu (宮妃碧珠), là một nhân vật truyền thuyết Việt Nam, tương truyền là một phi tần rất được sủng ái của Trần Duệ Tông. Khi Trần Duệ Tông mở chiến dịch vào Chiêm Thành, bà đã đi theo và qua đời do dâng mình cho vị thần biển. Không lâu sau cái chết của bà, Trần Duệ Tông cũng tử trận trong chiến dịch này.

Theo truyền thuyết, bà có nhan sắc và mưu lược, tuy nhiên có kết cục bi thảm khi bị hiến tế cho thần biển. Tính xác thực về hành trạng của bà chung quy vẫn còn là bí ẩn, vì những ghi chép về bà chỉ tồn tại ở những cuốn sách truyền kỳ cũng như thần phả.

Câu chuyện

Cung phi được sủng ái
Cứ theo Truyền kỳ tân phả của bà Đoàn Thị Điểm, một tác phẩm thuộc thể loại truyện truyền kỳ chứ không phải là lịch sử, có một câu chuyện về "Chế Thắng phu nhân", một phi tần của Trần Duệ Tông đã hi sinh cho thần biển. Bà quê ở huyện Hải Hậu, tỉnh Nam Định con gái đại thần Nguyễn Tướng Công, sinh vào khoảng năm Thiệu Phong thứ 15 (1356) dưới thời Trần Dụ Tông. Bà được cha mẹ nâng niu đặt tên Nguyễn Thị Bích Châu (阮氏碧珠), biểu tự là Bích Lưu (碧琉), cái tên này ngụ ý con gái của ông bà quý giá sánh với ngọc châu và lưu ly ở trên đời. Bà sớm nổi tiếng thông tuệ, hiểu văn chương, biết thi phú, thạo âm luật, lại có dung mạo xinh đẹp, nên rất nổi tiếng trong vùng.

Năm Long Khánh thứ 1 (1373), bà được Trần Duệ Tông tuyển làm cung nhân. Lúc đàn ca, khi ngâm vịnh, bà được Hoàng đế rất đỗi thương yêu, gọi là Nguyễn Cơ (阮姬).

Một hôm, nhân tết Trung thu, bà bày tiệc nhỏ trên gác tía, chung quanh treo đèn lồng sắc trắng chen đủ màu rất đẹp. Duệ Tông tỏ vẻ hài lòng hết ngắm trăng lại ngắm đèn, bỗng Hoàng đế cao hứng ra câu đối:"Trời thu gác tía treo đèn bạc, quế đỏ trong trăng". Hàng quan dự tiệc đều buông đũa suy nghĩ. Họ đang mải miết tìm vần thì bà đã chắp tay, cất tiếng:"Sắc xuân đài trang mở gương báu, phù dung đáy nước"

Hoàng đế đắc ý khen hay và thưởng cho đôi "ngọc long kim nhĩ" (hoa tai vàng cẩn ngọc hình rồng nổi) và nhân đó lại đặt biệt hiệu cho bà là Phù Dung (芙蓉).

Sau một thời gian, Bích Châu nhận thấy Hoàng đế tính nóng nảy, lại lo dồn hết tâm huyết chinh phạt Chiêm Thành, nên triều chính đang có nguy cơ rạn nứt suy sụp. Bích Châu đăm chiêu chú tâm soạn thảo bản điều trần dâng Hoàng đế ngự lãm, nhan đề: "Kê minh thập sách" - nêu 10 kế sách trị nước an dân. Đại ý mượn tiếng gà gáy sáng để thức tỉnh Hoàng đế, với những lời tâm huyết được trải ra từng câu, ví như:

Xem xong bản điều trần của Bích Châu, Hoàng đế cảm kích vỗ trán thốt lên:"Không ngờ ái phi lại thông tuệ đến thế? May cho trong cung của trẫm xuất hiện một bậc Từ phi". Nhưng sau đó, bản điều trần ấy không được Hoàng đế quan tâm đến.

Kết cục
Năm Long Khánh thứ 4 (1376), tháng 5, Chiêm Thành đến cướp Hóa Châu. Tháng 6, Trần Duệ Tông giận dữ xuống chiếu ngự giá thân chinh đi dẹp giặc. Bích Châu bồn chồn lo lắng dâng biểu khuyên can. Rồi bà lại viết tiếp đoạn ngắn nhắc nhở Hoàng đế: "Việc trị đạo nước trước gốc sau ngọn, xin nghỉ binh cho dân chúng yên lành. Trị cái rắn nên dùng cái mềm, phục rợ xa cốt lất đức… Đó là thượng sách, xin quan gia xét đoán cho minh."

Bài biểu dâng lên cũng không lay chuyển nổi Hoàng đế. Cung phi Bích Châu buồn lo than thở: "…Nghĩa lớn là vua tôi, ái tình là vợ chồng. Vậy mà không giỏi khuyên can để giữ nền bình trị, không biết khéo lời để ngăn lòng hiếu chiến, như thế ta đã là người vô dụng chăng?". Biết Hoàng đế nhất định không chịu nghe, bà đành xin đi theo hộ giá.

Cái chết của bà được mô tả rất hoành tráng:

Có một truyền thuyết khác về cái chết của bà:

Nghi vấn
Khoảng nửa đầu thế kỷ XVIII, trong tác phẩm Truyền kỳ tân phả của mình, Hồng Hà nữ sĩ Đoàn Thị Điểm đã dành nhiều tâm huyết để viết thiên truyện "Đền thiêng ở Hải Khẩu"; đó là câu chuyện về Cung phi Nguyễn Thị Bích Châu của Trần Duệ Tông, và từ đây chính là bắt nguồn người đời đặt nghi vấn tính tồn tại của Bích Châu.

Phó giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Đăng Na trong một công trình nghiên cứu công phu và có nhiều phát hiện về "Truyện ngắn trong sự phát triển của văn xuôi tự sự Việt Nam thời trung đại", đã đối chiếu các tình tiết trong trục chính của cốt truyện với chính sử Việt Nam (Đại Việt sử ký toàn thư), phần Trần Duệ Tông và phần Lê Thánh Tông, và đi đến một nhận xét rằng: “Mọi chi tiết trong truyện Đền thiêng cửa bể của Đoàn phu nhân đầu thế kỷ XVIII đều “khớp” với lịch sử, chính xác đến từng năm, từng tháng và kể cả thời tiết... của thế kỷ XIV - XV”. Một đoạn đánh giá có nói:

Như vậy, do là nhân vật được sáng tác ở thời sau, nên độ chính xác về thông tin sự kiện hoàn toàn lý giải được, nhưng ta có thể thấy rằng có khả năng cao Chế Thắng phu nhân chỉ là nhân vật truyền thuyết, được tô dày qua rất nhiều thần tích và câu chuyện truyền miệng, từ đó được phong thần, thờ cúng.

Truy phong
Năm Hồng Đức (1471), Lê Thánh Tông đi đánh Chiêm Thành, qua chỗ bà Bích Châu đã trầm mình. Bà hiện lên báo mộng cho vua Lê và xin làm lễ giải thoát. Biết chuyện bà Bích Châu, hôm sau, nhà vua liền viết một tờ hịch hạch tội Nam Minh đô đốc, sai thả xuống biển. Truyền thuyết kể lập tức vị này bị chém chết, xác nổi lên mặt nước.

Sau khi thắng trận trở về, vua hạ chiếu lập đền, cấp ruộng tế và người trông coi, sắc phong cho bà là Chế Thắng, nên đền được gọi là Chế Thắng Phu Nhân. Hàng năm, vào 12 tháng 2 âm lịch là ngày giỗ. Đến nay, tại xã Kỳ Ninh và làng Hải Phong, Kỳ Lợi vẫn còn thờ bà Bích Châu.

Lê Thánh Tông còn làm một bài thơ điếu bà Bích Châu:

Sáu câu đầu Lê Thánh Tông ca tụng đức xả thân cứu nước của bà Bích Châu, hai câu kết có ngụ ý chê Trần Duệ Tông và tự đề cao mình. Có lẽ hương linh của bà Bích Châu không vui, vì chạm vào tình cảm kính trọng chồng. Vì thế, khi Lê Thánh Tông thắng trận, lúc khải hoàn qua đây, bà lại báo mộng, tạ ơn Hoàng đế đã cứu mình, với lời van xin: "Bài thơ nhà vua đề ở Đền lời ý đều hay, duy hai câu kết có ý phẩm bình chuyện cũ, khiến lòng thiếp không được yên!"

Hoàng đế tỉnh dậy, sửa ngay hai câu kết thành: "Cương thường vạn cổ ưng vô quý/ từ hạ thư cưu hý thủy văn". Dịch rằng: "Vạn cổ cương thường lòng chẳng thẹn/ Thư cưu giỡn sóng dưới chân đền".

Ngoài ra, còn một bài thơ trong tập Minh lương cẩm tú, mang tên “Nghỉ lại ở cửa biển Hà Hoa” (Hà Hoa hải môn lữ thứ) cũng đề cập đến bà và ngôi đền. Bài thơ như sau:

Bài thơ có một lời nguyên chú ghi được hai mẩu chuyện truyền tụng trong dân gian về Đầm Thủy Tiên và Chế Thắng phu nhân rằng:"Bên trái cửa biển có núi Bàn Độ (Thiên Nam dư hạ chép là Bàn Khánh), dưới chân núi có đầm nước từ các nơi đổ về, dân địa phương thường thấy hai tiên nữ từ trong đầm đi ra, lên núi chơi ở chỗ bàn đá. Chế Thắng là cung nữ của vua Trần Duệ Tông. Nhà vua Nam chinh, tới Kỳ Hoa gặp gió to, thuyền không qua được, nhà vua bèn trai giới bí mật cầu đảo, đặt người cung nữ ấy lên chiếc mâm vàng, để trôi trên mặt nước dâng cho thủy thần. Do có chuyện báo ơn đó, nên thường linh ứng. Người dân bèn lập đền thờ ở bên trái cửa biển. Nay trong Tự điển là Thượng đẳng thần. Vũng dưới gọi là Vũng Nàng (Loan Nương)."

Tác phẩm
Toàn bộ bài "Kê minh thập sách" được trình bày như sau:

PGS.TS. Nguyễn Đăng Na, trong tài liệu đã dẫn cho rằng:“... bài Kê minh thập sách của cung nữ Bích Châu thời Trần Duệ Tông (1373-1377) thế kỷ XIV cũng dường như được sao chép từ "Thập điều khải" của Thái thường Tự khanh Bùi Sĩ Tiêm dâng vua Lê Duy Phường năm 1731, thế kỷ XVIII”. Tuy nhiên khi so sánh có vài chỗ không thực sự giống dù khá tương đồng về kết cấu.

Bài "Thập điều khải" của Bùi Sĩ Tiêm như sau:

Chú thích

Giai thoại về Chế Thắng phu nhân
Đền Chế thắng phu nhân Nguyễn Thị Bích Châu
Nguyên mẫu Chế Thắng phu nhân
Ly kỳ giai thoại 'hà bá' đòi mỹ nhân, vua 'mất' vợ yêu

Sinh năm 1356
Mất năm 1377
Người Nam Định
Phi tần nhà Trần


title: Euphorbia socotrana

text:
Euphorbia socotrana là một loài thực vật thuộc họ Euphorbiaceae. Đây là loài đặc hữu của Yemen. Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng khô nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và vùng cây bụi khô khu vực nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.

Chú thích

Tham khảo
 Miller, A. 2004. Euphorbia socotrana. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Yemen
S
Thực vật dễ tổn thương


title: Trường Sĩ quan Phòng hóa

text:
Trường Đại học Sĩ quan Phòng hóa (HGH) trực thuộc Binh chủng Hóa học của Bộ Quốc phòng đào tạo sĩ quan chỉ huy kỹ thuật hóa học trình độ đại học quân sự, cao đẳng và trung cấp chuyên nghiệp.

 Thành lập vào: 21/9/1976.
 Trụ sở: xã Sơn Đông, thị xã Sơn Tây, thủ đô Hà Nội.

Lịch sử
Để đáp ứng yêu cầu xây dựng Quân đội trong tình hình mới, ngày 21 tháng 9 năm 1976, Thượng tướng Hoàng Văn Thái - Thứ trưởng Bộ Quốc phòng, Phó Tổng tham mưu trưởng Quân đội nhân dân Việt Nam, ký Quyết định số 213/QĐ - TM thành lập Trường Sĩ quan Hoá học (nay là Trường Đại học Sĩ quan Phòng hoá). Nhà trường có nhiệm vụ: Đào tạo cán bộ sơ cấp hoá học; đào tạo hạ sĩ quan và nhân viên CMKT Hoá học; tập huấn bổ túc cán bộ trung, sơ cấp hoá học; đào tạo cán bộ hoá học cho Quân đội Nhân dân Lào và Quân đội Hoàng gia Campuchia...

Ngày 14 tháng 10 năm 1994 Bộ Giáo dục và Đào tạo đã có Quyết định 2954/GD- ĐT công nhận Trường Đại học Sĩ quan Phòng hoá chuyển lên đào tạo sĩ quan chỉ huy kỹ thuật Phòng hoá bậc cao đẳng.

Ngày 21 tháng 9 năm 1998 Thủ tướng Chính phủ ký Quyết định 180/QĐ - TT giao Trường Đại học Sĩ quan Phòng hoá nhiệm vụ đào tạo sĩ quan chỉ huy kỹ thuật Phòng hoá bậc đại học.

Về cơ cấu tổ chức Đảng, để kiện toàn cơ quan lãnh đạo của Nhà trường, ngày 08 tháng 01 năm 1977, Đảng ủy Binh chủng Hóa học ra Quyết nghị số 23/QN, chuyển Đảng bộ Đoàn huấn luyện 902, thành Đảng bộ TSQ Hoá học trực thuộc Đảng ủy Binh chủng, chuyển cấp ủy cũ của Đoàn huấn luyện 902 thành Đảng ủy TSQ Hoá học cho đến khi tổ chức đại hội; Đảng ủy gồm 5 đồng chí; Đồng chí Bùi Vinh, Phó Chính ủy, giữ chức Bí thư Đảng ủy.

Đại hội đại biểu Đảng bộ lần thứ I, tiến hành từ  ngày 03 đến ngày 04 tháng 8 năm 1977, dự Đại hội có 41 đại biểu. Đại hội đã bầu Đảng ủy gồm 5 đồng chí; Đồng chí Bùi Vinh, Phó Chính ủy, được bầu làm Bí thư Đảng ủy.

Đại hội đại biểu Đảng bộ lần thứ II, tiến hành từ  ngày 25 đến ngày 26 tháng 10 năm 1979, dự đại hội có 65 đại biểu thay mặt cho 290 đảng viên. Đại hội bầu Ban Chấp hành Đảng bộ nhiệm kỳ mới gồm 9 đồng chí, Đồng chí Ngô Văn Quyền, Chính ủy, được bầu làm Bí thư Đảng ủy.

Đại hội đại biểu Đảng bộ lần thứ III, tiến hành từ  ngày 14 đến ngày 15 tháng 6 năm 1981, dự Đại hội có 78 đại biểu, thay mặt cho 309 đảng viên. Đại hội đã bầu Ban Chấp hành Đảng bộ nhiệm kỳ mới gồm 9 đồng chí, Đồng chí Lý Mộng Hồng, Phó Chính ủy, được bầu làm Bí thư Đảng ủy.

Đại hội đại biểu Đảng bộ lần thứ IV, tiến hành vào ngày 07, 08 tháng 9 năm 1986, dự Đại hội có 89 đại biểu, thay mặt cho 307 đảng viên. Đại hội đã bầu Ban Chấp hành Đảng bộ nhiệm kỳ mới gồm 9 ủy viên chính thức và 2 ủy viên dự khuyết, Đồng chí Hoàng Thạch, Phó Hiệu trưởng về Chính trị, được bầu làm Bí thư Đảng ủy.

Đại hội đại biểu Đảng bộ lần thứ V, tiến hành vào ngày 20, 21 tháng 4 năm 1989, dự Đại hội có 113 đại biểu, thay mặt cho 358 đảng viên. Đại hội bầu Ban Chấp hành Đảng bộ nhiệm kỳ mới, gồm 8 ủy viên chính thức và 01 ủy viên dự khuyết, Đồng chí Hoàng Thạch, Phó Hiệu trưởng về Chính trị, được bầu làm Bí thư Đảng ủy.

Đại hội đại biểu Đảng bộ lần thứ VI, tiến hành từ ngày 20 đến ngày 21 tháng 10 năm 1991; dự Đại hội có 88 đại biểu, thay mặt cho 232 đảng viên. Đại hội đã bầu Ban Chấp hành Đảng bộ nhiệm kỳ mới gồm 9 đồng chí; Đồng chí Nguyễn Tất Thể, Phó Hiệu trưởng về Chính trị, được bầu làm Bí thư Đảng ủy.

Đại hội đại biểu Đảng bộ lần thứ VII, tiến hành từ ngày 07 đến ngày 09 tháng 02 năm 1996; dự Đại hội có 87 đại biểu, thay mặt cho 223 đảng viên. Đại hội đã bầu Ban Chấp hành Đảng bộ nhiệm kỳ mới gồm 9 đồng chí; Đồng chí Nguyễn Tất Thể, Phó Hiệu trưởng về Chính trị, được bầu làm Bí thư Đảng ủy.

Đại hội đại biểu Đảng bộ lần thứ VIII được tiến hành từ ngày 24 đến ngày 25 tháng 10 năm 2000; dự Đại hội có 99 đại biểu thay mặt cho 284 đảng viên. Đại hội đã bầu Ban Chấp hành Đảng bộ nhiệm kỳ mới gồm 9 đồng chí; Đồng chí  Nguyễn Đức Vỹ, Hiệu trưởng, được bầu làm Bí thư Đảng ủy.

Đại hội đại biểu Đảng bộ lần thứ IX, tiến hành từ ngày 28 đến ngày 30 tháng 9 năm 2005, dự Đại hội có 78 đại biểu thay mặt cho hơn 300 đảng viên. Đại hội đã bầu Ban Chấp hành  Đảng bộ nhiệm kỳ mới gồm 9 đồng chí; Đồng chí Hoàng Trung Thành, Phó Hiệu trưởng về Chính trị, được bầu làm Bí thư Đảng ủy.

Đại hội đại biểu Đảng bộ lần thứ X, tiến hành từ ngày 19 đến ngày 21 tháng 7 năm 2010, dự Đại hội có 96 đại biểu, đại diện cho 304 đảng viên. Đại hội đã bầu Ban chấp hành Đảng bộ nhiệm kỳ mới gồm 13 đồng chí; Đồng chí Phùng Quốc Dụng, Chính ủy, được bầu giữ chức Bí thư Đảng ủy.

Đại hội đại biểu Đảng bộ Trường Đại học Sĩ quan Phòng hóa lần thứ XI, tiến hành từ ngày 21 đến 23 tháng 7 năm 2015, dự Đại hội có 119 đại biểu đại diện cho 325 đảng viên. Đại hội đã bầu Ban Chấp hành Đảng bộ Nhà trường nhiệm kỳ mới gồm 13 đồng chí;  Đồng chí Nguyễn Đức Thành, Chính ủy, được bầu làm Bí thư Đảng ủy.

Trong những năm xây dựng, phát triển, trưởng thành với truyền thống “Trung thành, kiên định, chủ động, sáng tạo, đoàn kết, quyết thắng” Nhà trường đã tổ chức được 272 khoá huấn luyện, với 9.921 học viên đã tốt nghiệp với các chức danh chuyên ngành khác nhau; Nhà trường đã mở nhiều lớp tập huấn cán bộ, nhân viên kỹ thuật hóa học, cùng 24 khoá đào tạo cán bộ hoá học cho Quân đội Nhân dân Lào, 13 khoá đào tạo cán bộ hoá học cho Quân đội Hoàng gia Campuchia.

Tính đến thời điểm hiện tại, Nhà trường đã có 100% giảng viên đạt trình độ đại học và sau đại học ( trong đó trình độ tiến sỹ 6,10%, trình độ thạc sỹ 43,9%), 02 Nhà giáo Ưu tú, 147 lượt đồng chí giáo viên đạt danh hiệu giáo viên dạy giỏi các cấp, trong đó có 133 lượt  đồng chí đạt danh hiệu giáo viên dạy giỏi cấp trường, 14 lượt đồng chí đạt danh hiệu giáo viên dạy giỏi cấp toàn quân, 47 học viên đạt  "Học viên giỏi"; 01 đồng chí  đạt danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Với những thành tích đã đạt được trong suốt thời gian qua, Nhà trường đã được Chủ tịch nước tặng thưởng 3 Huân chương Chiến công, 1 Huân chương Quân công hạng nhì, 3 Huân chương Bảo vệ Tổ quốc (hạng Nhất, Nhì, Ba)  và nhiều bằng khen, cờ thi đua của Chính phủ, Bộ Quốc phòng, Bộ Giáo dục - đào tạo, UBND thành phố Hà Nội, UBND Tỉnh Hà Tây, Trung ương Đoàn TNCS  Cộng sản Hồ Chí Minh; 58 lượt đơn vị được tặng thưởng danh hiệu Đơn vị quyết thắng; 3375 lượt cán bộ, học viên, chiến sĩ, công nhân viên được tặng Bằng khen, Giấy khen, danh hiệu Chiến sĩ thi đua, Chiến sĩ tiên tiến, Lao động tiên tiến…

Ban giám hiệu
 Hiệu trưởng: Đại tá, TS Vũ Văn Năm
 Chính ủy: Đại tá, ThS Bùi Quốc Quyền
 Phó Hiệu trưởng đào tạo: Đại tá, ThS Hoàng Văn Hoán
 Phó Hiệu trưởng: Đại tá CN Trần Văn Hạnh
 Phó Chính ủy: Đại tá, CN Nguyễn Văn Lư

Đội ngũ giảng viên
 Hiện nay, 100% giảng viên có trình độ cử nhân, kỹ sư và trên đại học; hầu hết đã có thời gian rèn luyện thực tế tại các đơn vị; có hai đồng chí đạt danh hiệu "Nhà giáo ưu tú", nhiều đồng chí đạt danh hiệu Nhà giáo Bộ Quốc phòng.

Mục tiêu
Mục tiêu phát triển của Trường Đại học Sĩ quan Phòng hóa là xây dựng, phát triển nguồn nhân lực hóa học quân sự, không ngừng nâng cao khả năng sẵn sàng chiến đấu và tham gia có hiệu quả nhiệm vụ xây dựng kinh tế, bảo vệ môi trường sinh thái bền vững của Quân đội Nhân dân Việt Nam.

Đào tạo

Đào tạo đại học
 Đào tạo cử nhân quân sự chuyên ngành Chỉ huy kỹ thuật Hóa học.
 Hoàn thiện sĩ quan Chỉ huy kỹ thuật Hóa học trình độ đại học.
 Đào tạo Cử nhân quân sự chuyên ngành Chỉ huy kỹ thuật Hóa học cho Quân đội Nhân dân Lào.
 Đào tạo Sĩ quan Chỉ huy Kỹ thuật Hóa học trình độ cao đẳng cho Quân đội Hoàng gia Cam-pu-chia.
 Liên kết đào tạo Kỹ sư công nghệ hóa học với Học viện Kỹ thuật quân sự.
 Đào tạo Chủ nhiệm Hóa học quân khu, quân đoàn, tỉnh, thành phố.

Đào tạo trung học chuyên nghiệp
 Đào tạo kỹ thuật viên các chuyên ngành:
 Nhân viên Sửa chữa khí tài Hóa học;
 Nhân viên Hóa nghiệm.

Các phòng, ban chức năng
 Phòng Đào tạo - Trưởng phòng Thượng tá, ThS Lại Hồng Sơn
 Phòng Chính trị - Chủ nhiệm Chính trị: Đại tá, CN Ngô Văn Chiến
 Phòng Tham mưu - Hành chính - Trưởng phòng: Thượng tá, CN Nguyễn Hữu Mười
 Phòng Kỹ thuật - Chủ nhiệm Kỹ thuật: Thượng tá, CN Đặng Trần Chiến
 Phòng Hậu cần - Chủ nhiệm Hậu cần: Thượng tá, CN Hà Văn Mây
 Ban Tài chính - Trưởng ban: Trung tá, Lê Đình Ước
 Ban Quân lực - Trưởng ban: Đại uý, CN Nguyễn Văn Kiều
 Ban Khảo thí & Đảm bảo chất lượng giáo dục - đào tạo - Trưởng ban: Đại tá, ThS Nguyễn Minh Tuấn.

Các khoa
 Khoa Cơ bản - Chủ nhiệm khoa: Trung tá, TS Bùi Đức Cương
 Khoa Khoa học Xã hội và Nhân văn - Chủ nhiệm khoa: Đại tá, TS Nguyễn Văn Biên
 Khoa Quân sự chung - Chủ nhiệm khoa: Đại tá, CN Phan Văn Hùng
 Khoa Chiến thuật - Chủ nhiệm khoa: Đại tá, TS Nguyễn Trọng Mạnh
 Khoa Phòng hoá - Chủ nhiệm khoa: Đại tá, ThS Nguyễn Văn Phước
 Khoa Xe máy Hóa học - Chủ nhiệm khoa: Đại tá, TS Lê Tuấn Quỳnh

Các tiểu đoàn quản lý học viên
 Tiểu đoàn 1: Tiểu đoàn trưởng: Thiếu tá, CN Lê Ngọc Minh
 Tiểu đoàn 2: Tiểu đoàn trưởng: Thượng tá, CN Nguyễn Sỹ Nguyên
 Tiểu đoàn 3: Tiểu đoàn trưởng: Thượng tá, CN Lương Anh Dũng

Tham khảo

Phòng hóa
Binh chủng Hóa học, Quân đội nhân dân Việt Nam
Phòng hóa
Đại học và cao đẳng công lập tại Việt Nam


title: Koyaga

text:
Koyaga là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Acontiinae


title: Aulacophora tristis

text:
Aulacophora tristis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Medvedev miêu tả khoa học năm 2001.

Chú thích

Tham khảo

Aulacophora


title: Câu chuyện Khatyn

text:
Câu chuyện Khatyn (tiếng Belarus: Хатынская аповесьць) là một cuốn tiểu thuyết của nhà văn Ales Adamovich, khai thác đề tài vụ thảm sát Khatyn. Tác phẩm được viết từ 1966 đến 1971 và trở nên nổi tiếng, nhất là từ sau khi bộ phim Đến mà xem ra đời.

Nội dung

Nhân vật

Đón nhận

Chuyển thể
 Đến mà xem (phim, 1985)

Xem thêm

 «Хатынская повесть» — Библиотека Альдебаран
 «Хатынская повесть» — Публичная Библиотека
 «Хатынская повесть» — Bookz.ru
 «Хатынская повесть» — FictionBook.lib
 «Хатынская аповесць» Алесь Адамовіч. Хатынская аповесць (аўдыёзапіс, 1974 г.)

Tiểu thuyết Liên Xô
Tiểu thuyết Belarus
Tác phẩm về Chiến tranh Vệ quốc


title: Aegoceropsis

text:
Aegoceropsis là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Các loài
 Aegoceropsis affinis Druce, 1883
 Aegoceropsis brevivitta Hampson, 1901
 Aegoceropsis ferrugo Jordan, 1926
 Aegoceropsis fervida Walker, 1854
 Aegoceropsis geometrica Hampson, 1910
 Aegoceropsis obliqua Mabille, 1893
 Aegoceropsis rectilinea Boisduval, 1836
 Aegoceropsis tricolora Bethune-Baker, 1909

Tham khảo

 Aegoceropsis at funet.fi
 Natural History Museum Lepidoptera genus database

Agaristinae


title: 28 tháng 1

text:
Ngày 28 tháng 1 là ngày thứ 28 trong lịch Gregory. Còn 337 ngày trong năm (338 ngày trong năm nhuận).

Sự kiện
1077 – Giáo hoàng Công giáo La Mã bãi bỏ Vạ tuyệt thông đối với Hoàng đế La Mã Thần thánh Heinrich IV.
1005 – Sứ giả Khiết Đan đem thệ thư dâng cho triều đình Bắc Tống, tức Thiền Uyên chi minh, hai bên không còn chiến tranh trong hơn 100 năm sau đó, tức ngày Ất Mùi (16) tháng 12 năm Giáp Thìn
1115 – Thủ lĩnh tộc Nữ Chân Hoàn Nhan A Cốt Đả xưng đế tại Hội Ninh, đặt quốc hiệu là Đại Kim, tức ngày Nhâm Thân (1) tháng 1 năm Ất Mùi.
1393 – Quốc vương Charles VI của Pháp gần như thiệt mạng khi trang phục của một số vũ công bắt lửa.
1547 – Edward VI mới chín tuổi khi trở thành quốc vương của Anh, ông là quân chủ Tin Lành đầu tiên của Anh.
1724 – Sa hoàng Pyotr I cho thành lập Viện Hàn lâm Khoa học Sankt-Peterburg, tiền thân của Viện Hàn lâm Khoa học Nga.
1813 – Tiểu thuyết Kiêu hãnh và định kiến của Jane Austen được phát hành lần đầu tại Anh Quốc.
1868 – Chiến tranh Mậu Thìn: Quân Mạc phủ giành chiến thắng trong Hải chiến Awa, tức 4 tháng 1 năm Mậu Thìn.
1871 – Chiến tranh Pháp-Phổ: Cuộc vây hãm Paris kết thúc với thất bại của Pháp, Pháp và Phổ đình chiến.
1887 – Tháp Eiffel được khởi công xây dựng theo thiết kế và chỉ đạo của kỹ sư người Pháp Alexandre Gustave Eiffel.
1915 – Một đạo luật của Quốc hội Hoa Kỳ thiết lập Tuần duyên Hoa Kỳ với địa vị là một nhánh của Quân đội Hoa Kỳ.
1918 – Nội chiến Phần Lan: Phiến quân chiếm giữ thủ đô Helsinki.
 1918 – Hội đồng Uỷ viên nhân dân của Cộng hòa Xô viết Nga quyết định thành lập Hồng Quân với nòng cốt là Hồng vệ binh, tức ngày 15 tháng 1 theo lịch Julius.
1935 – Iceland là quốc gia đầu tiên mở đầu tiên hợp thức hoá việc nạo phá thai.
1941 – Hồ Chí Minh trở về nước tại Pác Bó (Cao Bằng) sau 30 năm bôn ba nước ngoài.
1945 – Chiến tranh thế giới thứ hai: Chiến dịch tấn công Memel kết thúc khi quân Đức triệt thoái và quân Liên Xô làm chủ thành phố.
1955 – Người Pháp thành lập quân chủng vận tải và trinh sát trên không quy mô nhỏ Hàng không Lào, tiền thân của Không quân Hoàng gia Lào.
1965 – Nghị viện Canada thông qua một đạo luật lựa chọn mẫu thiết kế quốc kỳ hiện tại của quốc gia.
1985 – Ca khúc We Are the World được thu âm tại Henson Recording Studios, Los Angeles, Hoa Kỳ.
1986 – Tàu con thoi Challenger bị phá hủy sau khi bắt đầu sứ mệnh thứ 10, khiến 7 thành viên phi hành đoàn thiệt mạng.

Sinh
1457 – Henry VII, quốc vương của Anh (m. 1509)
1600 – Giáo hoàng Clêmentê IX (m. 1669)
1712 – Tokugawa Ieshige, tướng quân của Nhật Bản, tức 21 tháng 12 năm Tân Mão (m. 1761)
1717 – Mustafa III, sultan của Đế quốc Ottoman (m. 1774)
1829 – Gustav von Arnim, tướng lĩnh Phổ (m. 1909)
1833 – Charles George Gordon, tướng lĩnh và quản trị viên người Anh Quốc (m. 1885)
1838 – James Craig Watson, nhà thiên văn học người Canada-Mỹ (m. 1880)
1846 – Wilhelm von Kanitz, tướng lĩnh Phổ (m. 1912)
1853 – José Martí, nhà báo, nhà thp và nhà lý luận người Cuba (m. 1895)
1853 – Vladimir Solovyov, triết gia người Nga, tức 16 tháng 1 theo lịch Julius (m. 1900)
1887 – Arthur Rubinstein, nghệ sĩ dương cầm người Ba Lan-Mỹ (m. 1982)
1890 – Hoàng Thị Cúc, hoàng thái hậu của triều Nguyễn (m. 1980)
1912 – Jackson Pollock, họa sĩ người Mỹ (m. 1956)
1921 - Nhạc sĩ Xuân Tiên
1929 – Edith M. Flanigen, nhà hóa học người Mỹ
1934 – Mitr Chaibancha, diễn viên người Thái Lan (m. 1970)
1940 – Carlos Slim Helú, doanh nhân người Mexico
1944 – John Tavener, nhà soạn nhạc người Anh Quốc (m. 2013)
1948 – Charles Taylor, chính trị gia người Liberia, tổng thống của Liberia
1954 – Bruno Metsu, cầu thủ và nhà quản lý bóng đá người Pháp (m. 2013)
 1954 – Rick Warren, mục sư và tác gia người Mỹ
1955 – Nicolas Sarkozy, chính trị gia người Pháp, tổng thống của Pháp
1962 – Abdelkader Aamara, chính trị gia người Maroc
1968 – Sarah McLachlan, ca sĩ, nghệ sĩ dương cầm, nhà sản xuất người Canada
1978 – Sheamus, đô vật và diễn viên người Ireland
 1978 – Gianluigi Buffon, cầu thủ bóng đá người Ý
 1978 – Jamie Carragher, cầu thủ bóng đá người Anh Quốc
1980 – Nick Carter, ca sĩ, nhà sản xuất, vũ công, diễn viên người Mỹ (Backstreet Boys)
1982 – Lee Yoo-ri, diễn viên người Hàn Quốc
1985 – Phạm Trưởng, ca sĩ người Việt Nam
1994 – Nguyễn Thị Mai Hưng, kỳ thủ cờ vua người Việt Nam
2001 - Vũ Minh Trọng

Mất
419 – Tư Mã Đức Tông, tức Tấn An Đế, hoàng đế của triều Đông Tấn, tức ngày Mậu Dần (17) tháng 12 năm Mậu Ngọ (s. 382)
814 – Charlemagne, hoàng đế La Mã (s. 742)
929 – Cao Quý Hưng, quân chủ nước Kinh Nam, tức ngày Bính Thìn (15) tháng 12 năm Mậu Tý
1547 – Henry VIII của Anh (s. 1491)
1621 – Giáo hoàng Phaolô V (s. 1550)
1864 – Benoit Clapeyron, nhà vật lý học và kỹ sư người Đức (s. 1799)
1889 – Đồng Khánh, hoàng đế triều Nguyễn, tức ngày 27 tháng 12 năm Mậu Tý (s. 1864)
1891 – Felipe Poey, nhà động vật học người Cuba (s. 1799).
1929 – Hans von Plessen, tướng lĩnh và giáo sĩ Phổ (s. 1841)
1939 – William Butler Yeats, nhà thơ người Ireland, đoạt giải Nobel (s. 1865)
1953 – James Scullin, chính trị gia người Úc, thủ tướng của Úc (s. 1876)
1968 – Ngô Lập Chi, nhà giáo, nhà cổ văn học người Việt Nam (s. 1888)
1975 – Antonín Novotný, chính trị gia người Tiệp Khắc, chủ tịch nước Tiệp Khắc (s. 1904)
1983 – Frank Forde, chính trị gia người Úc, thủ tướng của Úc (s. 1890)
1986 – Gregory Jarvis, Christa McAuliffe, Ronald McNair, Ellison Onizuka, Judith Resnik, Dịck Scobee, Michael J. Smith
1996 – Joseph Brodsky, nhà thơ người Nga-Mỹ, đoạt giải Nobel (s. 1940)
2001 – Vũ Bá Oai, võ sư người Việt Nam (s. 1903)
2002 – Astrid Lindgren, tác gia người Thụy Điển (s. 1907)
2002 – Ayşe Nur Zarakolu, tác gia và nhà hoạt động người Thổ Nhĩ Kỳ (s. 1946)
2007 – Hứa Vĩ Luân, diễn viên người Đài Loan (s. 1978)
2007 – Karel Svoboda, nhà soạn nhạc người Séc (s. 1938)
2010 – Đàm Thị Loan, sĩ quan người Việt Nam (s. 1926)
2021 – Cicely Tyson, diễn viên West Indies-Mỹ (s. 1924)

Những ngày lễ và kỉ niệm
 1918, thành lập lực lượng Hồng Quân

Tham khảo

Tháng một
Ngày trong năm


title: Itaitubana lineatipennis

text:
Itaitubana lineatipennis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Jacoby miêu tả khoa học năm 1886.

Chú thích

Tham khảo

Itaitubana


title: Agrippina con

text:
Julia Agrippina, còn gọi là Agrippina Minor, tức Agrippina nhỏ (tiếng Latin: IVLIA•AGRIPPINA; từ năm 50 gọi là IVLIA•AVGVSTA•AGRIPPINA, tiếng Hi Lạp: η Ιουλία Αγριππίνη, sinh 6 tháng 11 năm 15 mất khoảng 19 tháng 3-23 tháng 3 năm 59), là Hoàng hậu Đế quốc La Mã. Bà là cháu cố của Hoàng đế Augustus; cháu họ Hoàng đế Tiberius và được ông nhận làm cháu gái; là em gái của Hoàng đế Caligula; vợ của Hoàng đế Claudius, và là mẹ của Hoàng đế Nero.

Các sử gia cổ đại và đương đại miêu tả bà là người "hiểm độc, tham vọng, tàn bạo, và độc đoán." Tuy nhiên, bà là một phụ nữ đẹp và có nhiều người ngưỡng mộ. Nhiều sử gia cổ đại cáo buộc Agrippina đầu độc Hoàng đế Claudius dù những ký thuật của họ không đồng nhất.

Thiếu thời

Gia đình

Agrippina là con thứ tư nhưng là con gái đầu của Agrippina mẹ với Germanicus. Bà mang tên của mẹ. Agrippina mẹ là một phụ nữ nhu mì nhưng quả cảm, bà là con của Julia mẹ và Marcus Vipsanius Agrippa. Cha của Julia là Hoàng đế Augustus. Julia là con duy nhất của Augustus trong cuộc hôn nhân với Scribonia, một hậu duệ của tướng Pompey và nhà độc tài Lucius Cornelius Sulla.

Cha của Agrippina là một tướng lĩnh và chính trị gia được lòng dân. Mẹ ông là Antonia em, cha ông là tướng Nero Claudius Drusus. Antonia là con gái của Octavia em trong cuộc hôn nhân thứ hai của bà với Mark Antony. Octavia là chị ruột của Augustus. Cha của Germanicus, Nero Claudius Drusus, là con trai thứ hai của Nữ hoàng Livia Drusilla trong cuộc hôn nhân thứ nhất của bà với pháp quan Tiberius Nero (về sau bà là vợ thứ ba của Augustus); Drusus là em trai của Hoàng đế Tiberius và là con kế của Augustus. Năm 9, Augustus ra lệnh cho Tiberius nhận Germanicus làm con nuôi và là người kế vị. Luôn được ông bác sủng ái, Germanicus hi vọng sẽ nối ngôi Tiberius.

Agrippina sinh tại Oppidum Ubiorum, một tiền đồn của Đế quốc La Mã (nay là Köln, Đức). Cùng với song thân, cô rong ruổi khắp đế quốc cho đến năm 18, cô và anh chị em (ngoại trừ Caligula) trở về La Mã sống với bà nội. Cha mẹ cô đến Syria. Một năm sau Germanicus chết đột ngột ở Antioch (nay là Antakya, Thổ Nhĩ Kỳ).

La Mã đau buồn vì cái chết của Germanicus, mẹ cô trở về mang theo tro cốt của chồng. Agrippina lớn lên ở Đồi Palatine trong sự chăm sóc của mẹ và bà cố Livia, cả hai đều là những mệnh phụ đầy quyền lực và có nhiều ảnh hưởng ở La Mã. Tiberius là chủ của đại gia đình.

Sau sinh nhật thứ 13 của Agrippina vào năm 28, Tiberius gả cô cho Gnaeus Domitius Ahenobarbus, cháu ngoại của Octavia em và là anh họ Agrippina. Hôn lễ tổ chức tại Capital ở La Mã. Domitius thuộc một gia đình danh giá. Dòng họ bên nội của Domitius có người từng giữ chức chấp chính. Qua mẹ của ông, Antonia chị, Domitius có họ hàng với hoàng gia. Là chị của Antonia em, Antonia là con gái của Octavia con với Mark Antonhy (Augustus là cậu của bà). Domiticus là người giàu có nhưng ti tiện và xảo trá. Năm 32, ông làm quan chấp chính. Agrippina và chồng sống tại một địa điểm giữa Antium (nay là Anzio) và La Mã. Người ta không biết gì nhiều về mối quan hệ giữa hai người.

Triều đại Caligula

Ngày 16 tháng 3 năm 37, Tiberius băng hà tại Misenum, Caligula nối ngôi. Agrippina, em gái của tân vương, cũng có thêm quyền thế.

Agrippina cùng các em gái Julia Drusilla và Julia Livilla được anh ban tặng các đặc ân:
 Những quyền dành cho các nữ tư tế thần Vesta (như được dự khán các trận đấu từ hàng ghế cao trên khán đài).
 Phát hành tiền đồng khắc hình Caligula và các em gái, là điều chưa từng có trước đây.
 Caligula thêm tên các em gái của mình vào lời tuyên thệ trung thành: "Tôi xem sự an toàn của Hoàng đế và các em gái của người là quan trọng hơn mạng sống của tôi và con cái tôi", và "Vạn tuế Hoàng đế và các em gái của người."

Agrippina mang thai, Domitius nhận mình là cha đứa bé. Tại Antium, sáng sớm ngày 15 tháng 12 năm 37, Agrippina sinh hạ một con trai đặt tên Lucius Domitius Ahenobarbus theo tên người cha quá cố của Domitius. Đứa bé lớn lên trở thành Hoàng đế Nero.

Có những cáo buộc cho rằng Caligula có quan hệ loạn luân với các cô em gái. Người ta tin rằng trong các đại yến, Caligula quan hệ loạn luân với các em gái, và cho phép bạn bè quan hệ với họ ngay trong lâu đài hoàng cung. Ngày 10 tháng 6 năm 38, Drusilla qua đời, từ đó mối quan hệ giữa Caligula với Agrippina và Livilla cũng không còn như trước. Không còn tình yêu cuồng nhiệt hoặc sự tôn trọng nào Caligula dành cho họ.

Năm 39, Agrippina, Livilla và Marcus Aemilius Lepidus, chồng của Drusilla, dính líu vào vụ mưu sát Caligula để đưa Lepidus lên ngôi hoàng đế. Lepidus, Agrippina và Livilla có quan hệ tình cảm với nhau. Khi Lepidus bị đem ra xét xử, Caligula cáo giác họ là những kẻ ngoại tình, và công bố những lá thư viết tay về âm mưu sát hại ông.

Lepidus bị xử tử, Agrippina và Livilla bị đày đến đảo Pontine. Caligula cho bán toàn bộ tài sản, châu báu, nô lệ, tôi tớ của họ và buộc họ phải mò tìm hải miên để sống. Có lẽ Agrippina trở nên tay bơi giỏi trong giai đoạn này. Lucius phải đến sống với cô Domitia Lepida sau khi bị Caligula tước quyền thừa kế. Tháng 1 năm 40, Domitius chết vì bệnh phù tại Pyrgi. Ngày 21 tháng 1 năm 41, Caligula, vợ và con gái bị giết chết. Chú ruột của Caligula, Claudius, trở thành hoàng đế La Mã.

Triều đại Claudius

Hồi hương

Claudius xóa án lưu đày cho Agrippina và Livilla. Livilla về với chồng, Agrippina sum họp với cậu con trai còn xa lạ với mẹ. Sau khi người chồng đầu tiên qua đời, Agrippina tìm cách tiếp cận với Galba (sau này là hoàng đế) mặc dù Galba chung thủy với vợ và chẳng quan tâm gì đến Agrippina. Có một lần, trước sự chứng kiến của nhiều phụ nữ đã kết hôn, mẹ vợ của Galba đã nhục mạ và tát vào mặt Agrippina.

Claudius phục hồi quyền thừa kế của Lucius và sắp xếp cho Gaius Sallustius Crispus Passienus ly dị Domitia (cô của Lucius) để Crispus có thể kết hôn với Agrippina. Crispus trở thành chồng thứ hai của Agrippina và là cha kế của Lucius. Crispus là người quyền thế, giàu có, khôn khéo, nổi tiếng, có nhiều ảnh hưởng, và đã hai lần nhận chức chấp chính. Tuy nhiên, người ta không biết gì nhiều về mối quan hệ của hai người.

Trong năm đầu trị vì, Claudius kết hôn với Valeria Messalina. Messalina là một phụ nữ nhiều tai tiếng và có quan hệ họ hàng với Agrippina. Khi ấy, địa vị thấp hèn của Agrippina không cho bà có cơ hội vào hoàng cung.

Nhận biết con trai của Agrippina là mối đe dọa cho con trai mình, Messalina cho người đến siết cổ Lucius đang trong giấc ngủ trưa. Sát thủ kinh hãi bỏ trốn khi thấy một con rắn phóng ra từ dưới gối của Nero – thật ra đó chỉ là một lớp da rắn trên giường, gần gối của Nero.

Năm 47, Cripus qua đời. Ngay trong đám tang có lời tiếng cho rằng Agrippina đã đầu độc Crispus để chiếm đoạt lãnh địa của chồng. Sau khi mất người chồng thứ hai, Agrippina trở thành một góa phụ rất giàu có. Cũng trong năm ấy, vào một dịp lễ hội tôn giáo có sự tham dự của Messalina cùng con trai, Britannicus, và hai mẹ con Agrippina và Lucius. Đám đông chào đón Agrippina và Lucius nồng nhiệt hơn chào đón Messalina và Britannicus. Nhiều người tỏ ra thương cảm Agrippina vì những bất hạnh trong cuộc đời bà. Agrippina cũng viết một cuốn hồi ký thuật lại những đau thương của gia đình.

Vươn đến quyền lực
Năm 48, sau khi Messalina qua đời, Claudius tính đến chuyện kết hôn lần thứ tư. Lúc ấy, Agrippina đang là người tình của một trong những cố vấn của Claudius tên Pallas. Pallas khuyên Claudius cưới Agrippina với lập luận con trai của Agrippina là cháu nội của người anh em quá cố của hoàng đế, Germanicus; như thế cuộc hôn nhân giữa Claudius và Agrippina sẽ kết hợp hai nhánh của nhà Claudius. Tuy nhiên, trong xã hội La Mã, hôn phối giữa chú và cháu bị xem là loạn luân.

Agrippina và Claudius kết hôn vào ngày đầu tiên năm của 49. Cuộc hôn nhân gây ra nhiều bất bình, nhưng đây là một phần trong kế hoạch của Agrippina đưa con trai của bà lên ngai hoàng đế. Bà ra tay triệt hạ đối thủ, cũng là người họ hàng xa Lollia Paulina, từng là người có triển vọng trở thành vợ của Claudius. Năm 49, Agrippina cáo buộc Paulina tội phù thủy. Không có cơ hội biện hộ, bị tước đoạt tài sản và bị lưu đày, Paulina tự tử.

Trước lúc Agrippina kết hôn với Claudius, phán quan Lucicus Junius Silanus Torquatus, cũng là anh em họ với bà, đã đính hôn với Claudia Octavia, con gái của Claudius. Nhưng đến năm 48 hôn ước này bị đổ vỡ khi Agrippina mưu tính với quan chấp chính Lucius Vitellius vu cáo Silanus có quan hệ tình cảm với em gái, Junia Calvina, với ý định sẽ cho con trai bà kết hôn với Octavia. Claudius hủy hôn ước và buộc Silanus phải từ chức. Silanus tự sát đúng vào ngày Agrippina kết hôn với Claudius, còn Calvina bị lưu đày. Cuối năm 54, Agrippina ra lệnh giết anh cả của Silanus, Marcus Junius Silanus Torquatus, vì Marcus mưu trả thù cho em trai.

Hoàng hậu La Mã
Kết hôn với người chồng thứ ba, Agrippina trở thành người phụ nữ quyền thế nhất Đế quốc La Mã. Bà là mẹ kế của Claudia Antonia (con gái và là con duy nhất của Claudia với Aelia Paetina), Claudia Octavia và Britannicus, hai người con của Claudia với Messalina. Agrippina trừ khử bất cứ ai bà cho là trung thành với Messalina. Bà cũng triệt hạ bất cứ ai bà tin sẽ là mối đe dọa cho địa vị của bà và tiền đồ của con trai bà (một trong những nạn nhân của Agrippina là cô của Lucius và là mẹ của Messalina, Domitia Lepida).

Năm 50, Agrippina nhận danh hiệu Augusta (chưa có phụ nữ nào trong đế quốc được ban danh hiệu này khi chồng còn sống). Cũng trong năm ấy, Claudius thành lập một thuộc địa La Mã mệnh danh Colonia Claudia Ara Agrippinensis, còn gọi là Agrippinensium, đặt theo tên Agrippina. Đây là nơi bà sinh.

Agrippina thuyết phục Claudius nhận con trai của bà làm nghĩa tử và là người kế vị. Năm 50, Lucius Domitius Ahenobarbus được ông chú và là cha kế, Claudius, nhận làm con và là người kế vị, đổi tên thành Nero Claudius Caesar Drusus Germanicus. Agrippina và Claudius sắp đặt cho Nero đính hôn với Octavia, đem Seneca từ nơi lưu đày về làm thầy giáo cho Nero. Agrippina tước quyền thừa kế của Britannicus và cô lập cậu trong mối quan hệ với cha. Năm 51, Agrippina ra lệnh giết Sosibius, thầy giáo của Britannicus, bởi vì Sosibius dám đối đầu với Agrippina và giận dữ khi thấy Claudius nhận Nero làm con và là người kế vị thay vì chọn con trai của mình Britannicus làm người nối ngôi.

Ngày 9 tháng 6 năm 53, Nero thành hôn với Octavia. Sau đó, khi ân hận về quyết định cưới Agrippina và nhận Nero làm con, Claudius quay sang trọng vọng Britannicus và chuẩn bị đưa con trai lên ngai. Agrippina quyết định trừ khử Claudius. Người ta tin rằng Agrippina đã đầu độc Claudius bằng một đĩa nấm nhân một đại tiệc tổ chức trong ngày 13 tháng 10 năm 54, nhờ đó Nero mau chóng trở thành hoàng đế. Tuy nhiên, bởi vì có nhiều chi tiết khác nhau liên quan đến sự kiện này nên cũng có thể Claudius chết không phải do đầu độc.

Triều đại Nero

Tranh chấp Quyền lực

Agrippina nhận danh hiệu nữ tư tế trong nghi thức cúng tế Claudius khi ấy đã được phong thần. Bà được phép đến dự các kỳ họp của nguyên lão nghị viện, quan sát và lắng nghe các bàn luận đằng sau một bức màn.

Trong những tháng đầu tiên của triều Nero, Agrippina kiểm soát con trai và đế quốc. Tuy nhiên, khi Nero bắt đầu dan díu với một phụ nữ tự do tên Claudia Acte mà Agrippina kịch liệt phản đối, thì bà bị mất quyền lực. Agrippina quay sang ủng hộ Britannicus và tìm cách đưa ông lên ngôi. Tháng 2 năm 55, Britannicus bị đầu độc theo lệnh của Nero. Đây là thời điểm khởi đầu cuộc tranh chấp quyền lực giữa Agrippina và con trai của bà.

Từ năm 55 đến 58, Agrippina tỏ ra hết sức dè dặt và chăm chú quan sát mọi hành vi của Nero. Agrippina bị con trai tước bỏ quyền lực và mọi danh hiệu, kể cả đội cận vệ người La Mã và đội cận vệ người Đức của bà. Pallas bị loại khỏi triều đình. Sự thật sủng của Pallas và sự chống đối của Burrus và Seneca được xem là do Agrippina mất quyền kiểm soát.

Đến năm 57, Agrippina bị trục xuất khỏi hoàng cung, và bị đưa đến một lãnh địa ven sông tại Misenum. Khi Agrippina sống ở Misenum với những chuyến viếng thăm ngắn ngủi đến La Mã, bà luôn bị người của Nero đến quấy nhiễu. Tuy nhiên, bà rất được lòng dân, nhờ đó vẫn duy trì được ảnh hưởng.

Qua đời
Tình huống xung quanh cái chết của Agrippina là không rõ ràng do sự mâu thuẫn trong các chứng cứ lịch sử và do khuynh hướng chống Nero. Tất cả các câu chuyện kể về cái chết của Agrippina còn lưu truyền đến ngày nay đều mâu thuẫn và thường có nhiều thêm thắt.

Theo Tacitus, năm 58 Nero dan díu với một phụ nữ quý tộc tên Poppaea Sabina. Tìm ra lý cớ để ly dị vợ, Octavia, và kết hôn với Poppaea khi Agrippina còn sống là điều bất khả về mặt chính trị, nên Nero quyết định giết Agrippina. Song, mãi đến năm 62 Nero mới cưới Poppaea nên luận cứ này cũng bị đặt nghi vấn. Hơn nữa, Suetonius cho thấy Nero chỉ trừ khử Otho, chồng của Poppaea sau khi Agrippina chết năm 59, do đó khó có thể tin rằng Poppaea áp lực Nero làm điều này. Theo luận cứ của một số sử gia hiện đại, Nero quyết định giết Agrippina do bà âm mưu đưa Gaius Rubellius Plautus (anh em họ bên ngoại của Nero) lên ngôi vua.<ref>Rogers, Robert. Heirs and Rivals to Nero, Transactions and Proceedings of the American Philological Association, Vol. 86. (1955), p. 202. Silana accuses Agrippina of plotting to bring up Plautus in 55, Tacitus, Annals XIII.19; Silana is recalled from exile after Agrippina's power waned, Tacitus, Annals' XIV.12; Plautus is exiled in 60, Tacitus, Annals XIV.22</ref>

Tacitus cho rằng Nero tính chuyện đầu độc hoặc đâm chết mẹ, nhưng thấy những phương pháp này khó thực hiện mà dễ bị lộ nên quyết định dàn dựng một vụ đắm thuyền. Dù vẫn luôn dè chừng, Agrippina đã lên thuyền, suýt chết vì trần thuyền làm bằng chì đổ sập lên bàn, chỉ nhờ chiếc sofa che chở. Các thủy thủ đánh chìm chiếc thuyền nhưng Agrippina kịp bơi vào bờ. Khi nghe tin Agrippina còn sống, Nero sai ba sát thủ đến đâm chết bà.

Còn theo Suetonius, Nero bối rối vì mẹ luôn cẩn trọng nên ba lần cố đầu độc bà, nhưng bà kịp dùng thuốc giải nên thoát chết. Nero dàn cảnh trần nhà đổ để giết bà trong phòng ngủ nhưng không thành công. Ông bèn cho chế tạo một chiếc thuyền để bị đánh đắm, rồi cho một chiếc thuyền khác đâm vào chiếc thuyền này khi có Agrippina. Nhưng Agrippina lại thoát chết nên Nero ra lệnh giết bà rồi dàn cảnh thành một vụ tự sát.

Câu chuyện của Cassius Dio có nhiều chi tiết khác, bắt đầu với Poppaea như là nguyên cớ của vụ mưu sát. Nero cho thiết kế một chiếc tàu có đáy mở. Agrippina bị đưa lên tàu, sàn tàu mở ra, bà bị rơi xuống biển, nhưng bơi được vào bờ, Nero sai một sát thủ dến giết bà, rồi tuyên bố Agrippina mưu sát ông rồi tự tử. Agrippina bảo sát thủ đâm vào bụng bà, ngụ ý muốn sát thủ hủy phá phần này của thân thể nơi bà từng mang nặng "đứa con trai đáng kinh tởm."

Nero đến xem xác mẹ và khen bà đẹp biết bao, rồi cho hỏa táng ngay trong đêm. Đêm đó, Nero thẫn thờ, câm lặng và khiếp đảm. Khi tin tức về cái chết của Agrippina được loan ra, quân đội La Mã, nguyên lão nghị viện và nhiều người gửi thư chúc mừng Nero.

 Trong Nghệ thuật
Hình ảnh Agrippina được tiểu thuyết hoá để hình thành phần chính vở opera Agrippina của Handel. Tính cách của Agrippina được các diễn viên thể hiện trong những xuất phẩm điện ảnh hoặc trong các bộ phim truyền hình, trong đó có Gloria Swanson trong phim Nero’s Mistress (1956), Barbara Young trong loạt phim truyền hình của BBC TV Claudius dựa trên tiểu thuyết của Robert Graves, Ava Gardner trong A. D. Anno Domini, Frances Barber trong kiệt tác kịch nghệ Boudica (2003), và Laura Morante trong loạt phim truyền hình năm 2004 Imperium: Nero.

 Phổ hệ

 Chú thích

 Đọc thêm

 Tacitus, Annales xii.1-10, 64-69, xiv.1-9 Suetonius, De vita Caesarum - Claudis v.44 and Nero vi.5.3, 28.2, 34.1-4

Đế quốc La Mã
Nữ hoàng La Mã
Sinh năm 15
Mất năm 59


title: (14936) 1995 BU2

text:
{{DISPLAYTITLE:(14936) 1995 BU2}}

(14936) 1995 BU2 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Yoshisada Shimizu và Takeshi Urata ở Đài thiên văn Nachi-Katsuura ở Nachikatsuura, Wakayama, Nhật Bản, ngày 27 tháng 1 năm 1995.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 14001–15000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1995
Được phát hiện bởi Takeshi Urata
Được phát hiện bởi Yoshisada Shimizu
Tiểu hành tinh vành đai chính