title: Liên hiệp Pháp

text:
Liên hiệp Pháp () là một thực thể chính trị do Chính phủ Đệ tứ Cộng hòa Pháp thành lập để thay thế hệ thống thuộc địa và danh xưng Đế quốc Pháp đồng thời bỏ thể chế "bản xứ" (indigène). Nó được thành lập theo Chương VIII Hiến pháp ngày 27 tháng 10 năm 1946 (Đệ tứ Cộng hòa). Việc thành lập Liên hiệp Pháp làm thay đổi tình trạng của các thuộc địa. Đế quốc thực dân Pháp trở thành Liên hiệp Pháp. Các thuộc địa trở thành các tỉnh và vùng lãnh thổ tự trị. Khung pháp lý này bãi bỏ indigénat - đặc trưng của lao động cưỡng bức và công lý bản địa đặc biệt - và khiến các thuộc địa Pháp có hình thức gần với Khối thịnh vượng chung của Anh. Khối Liên hiệp Pháp chỉ tồn tại được 12 năm, tới năm 1958 thì tan rã do phong trào nổi dậy giành độc lập tại các nước thuộc địa của Pháp.

Thành lập
Liên hiệp Pháp được chủ trương thành lập từ Hội nghị Brazzaville năm 1944. Theo đó, hội nghị này đề xuất thực hiện cải cách trên các mặt xã hội, kinh tế và hành chính và tổ chức chính trị khác ở các thuộc địa. Nó đã được quyết định mở công việc "lớn hơn và lớn hơn" cho dân bản địa, tuy nhiên, người Pháp vẫn nắm giữ vị trí điều hành tại một số cơ quan bản địa, đồng thời đề xuất sự bình đẳng giữa người châu Âu và người bản địa, và đưa các khái niệm về tự do kết hôn, để thúc đẩy sự tự do của phụ nữ. Phát triển giáo dục, chấm dứt lao động cưỡng bức và tạo ra một hệ thống phúc lợi xã hội đầy đủ là một trong những đề xuất quan trọng nhất trên bình diện xã hội. Trong lĩnh vực kinh tế hội nghị nhấn mạnh, "cần phải khuyến khích sự phát triển công nghiệp của vùng lãnh thổ thuộc địa". Trong khu vực hành chính, xem xét những biện pháp tổ chức lại khác nhau, nhưng không làm suy giảm sức mạnh của các nhà lãnh đạo thuộc địa.

Trên mặt trận chính trị, hội nghị có nhiều thận trọng hơn đối với các tổ chức chính trị của đế quốc Pháp. Văn bản cuối cùng, dự thảo phù hợp với mong muốn của tướng de Gaulle, tuy nhiên, bác bỏ ý tưởng về giải phóng thuộc địa, toàn bộ ý tưởng là sự tự chủ của thuộc địa. Các văn bản khuyến cáo rằng "các thuộc địa có một sự tự do hành chính và kinh tế lớn. Chúng tôi cũng muốn các dân tộc thuộc địa cảm thấy mình tự do và trách nhiệm đang dần hình thành và cao để họ có liên quan đến việc quản lý các vấn đề công cộng của đất nước của họ." Nó đề nghị thành lập một cơ quan mới, Liên hiệp, trong khi tôn trọng sự tự do của vùng lãnh thổ địa phương, "khẳng định và bảo đảm sự thống nhất không thể phá vỡ của thế giới chính trị Pháp".

Chủ trương này nhằm khẳng định chủ quyền Pháp ở các thuộc địa cũ, nhưng bảo đảm sự tự do dân chủ lớn hơn. Tuy nhiên Liên hiệp Pháp thành lập năm 1946 đã mở rộng hơn cơ chế so với tuyên bố tại Hội nghị Brazzaville.

Liên hiệp này tồn tại từ năm 1946 đến năm 1958 thì bị thay thế bởi tổ chức Cộng đồng Pháp do Charles de Gaulle đề xướng.

Tổ chức
Liên hiệp Pháp dùng Khối thịnh vượng chung Anh làm mẫu.

Theo lời mở đầu của Hiến pháp Cộng hòa Pháp năm 1946: "Hình thái của người Pháp, bao gồm người các lãnh thổ hải ngoại, là một cộng đồng trên cơ sở bình đẳng về quyền và nghĩa vụ, không phân biệt chủng tộc hay tôn giáo (điều 16). Liên hiệp Pháp bao gồm các quốc gia và các dân tộc mà chia sẻ hoặc phối hợp các nguồn lực và nỗ lực để phát triển nền văn minh của họ, làm tăng hạnh phúc của họ và đảm bảo an toàn của họ (điều 17). Đúng với trách nhiệm truyền thống, Pháp sẽ dẫn dắt nhân dân bảo đảm sự tự do để họ tự quản và quản lý công việc của mình một cách dân chủ, loại bỏ hệ thống thuộc địa dựa trên sự tùy tiện, để đảm bảo cho tất cả được hưởng các dịch vụ công cộng và thực hành quyền tự do cá nhân và tập thể đã được thiết lập hoặc xác nhận.(điều 18)".

Điều 60 Hiến pháp quy định: Liên hiệp Pháp gồm cộng hòa Pháp bao gồm cả chính quốc Pháp, các tỉnh và vùng lãnh thổ hải ngoại, cộng thêm các vùng lãnh thổ và quốc gia hội viên.

Vùng lãnh thổ hội viên được định nghĩa là "vùng lãnh thổ được uỷ thác" (territoires sous mandat), và "quốc gia hội viên" (États associés), "quốc gia bảo hộ" (États sous protectorat).

Liên hiệp Pháp gồm có những thành viên:

 Chính quốc Pháp cùng người Pháp ở lãnh thổ hải ngoại,
 Những vùng lãnh thổ do Liên Hợp Quốc tín thác cho Pháp (trường hợp Cameroon),
 Những xứ thuộc địa cũ của Pháp, và
 Những xứ do Pháp bảo hộ cũ.

Các xứ (nước) thuộc địa cũ và bảo hộ cũ sẽ ký một hiệp ước mới với nhà nước Pháp, trở thành các tỉnh hải ngoại, lãnh thổ hải ngoại,... Quốc gia hội viên đã độc lập cũng sẽ ký một hiệp ước tương tự, và không dùng cụm từ "bảo hộ"; tương tự là các vùng lãnh thổ hội viên khác.

Theo hiến chương của tổ chức này thì mục đích chính là phát triển văn hóa và quyền lợi nước Pháp nhưng những thành viên kia cũng được quyền tự trị.

Tổng thống Liên hiệp Pháp là tổng thống Pháp do Nghị viện Pháp gồm Quốc hội và Hội đồng cộng hòa bầu.

Hội đồng tối cao của Liên hiệp Pháp bao gồm một đoàn đại biểu của chính phủ Pháp và đại diện của các nước liên kết. Chức năng của nó là để hỗ trợ chính phủ trong việc điều hành chung của liên hiệp.

Quốc hội của Liên hiệp Pháp bao gồm số lượng bằng nhau của các thành viên đại diện cho Pháp, và một nửa số thành viên đại diện các tỉnh và vùng lãnh thổ ở nước ngoài và các quốc gia hội viên.

Tổng thống Liên hiệp có chức năng đại diện, chủ tọa Hội đồng tối cao, triệu tập Quốc hội theo yêu cầu của trên một nửa số thành viên Quốc hội.

Hội đồng tối cao Liên hiệp gồm Tổng thống Pháp là Chủ tịch Hội đồng đương nhiên Tổng thống Liên hiệp, một phái đoàn của Chính phủ Cộng hòa Pháp; và đại diện mỗi quốc gia liên kết có quyền chỉ định vào cương vị Tổng thống Liên hiệp. Phái đoàn của chính phủ của nước Cộng hòa Pháp bao gồm:
Sáu thành viên theo pháp luật, bao gồm Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng và năm bộ trưởng Bộ Ngoại giao, Bộ Nội vụ, các lực lượng vũ trang, Tài chính và Kinh tế Xã hội, Bộ người Pháp ở nước ngoài;
Các thành viên có thể có, cụ thể là: Bộ trưởng khác theo nghị định của Hội đồng Bộ trưởng được bổ nhiệm trong cuộc họp của Hội đồng tối cao.

Đối với các đại diện của các quốc gia hội viên đến Hội đồng tối cao, đại diện các đoàn chính phủ của mỗi nước hội viên là kết quả của thỏa thuận giữa Cộng hòa Pháp và các nước thành viên trong một phần hoạt động xác định mối quan hệ với Cộng hoà Pháp.

Thành phần của Quốc hội Liên hiệp, không giống như Hội đồng tối cao, không dựa trên sự khác biệt giữa các quốc gia thành viên Liên hiệp - Cộng hòa Pháp và các quốc gia liên quan - mà là ở chính quốc và các vùng lãnh thổ bên ngoài. Cơ sở của nó là địa lý chứ không phải là quy phạm pháp luật. Cách thức bầu cử các nghị sĩ không giống nhau.

Chiếu theo Hiến pháp Đệ tứ Cộng hòa Pháp thì công dân mọi xứ đều bình đẳng như công dân Pháp.

Thu nhỏ
Liên hiệp Pháp dần thu nhỏ lại khi ba nước Đông Dương rút khỏi liên hiệp vào năm 1954. Hai năm sau thì Maroc và Algérie giành được độc lập năm 1956. Năm 1958 thì Cộng đồng Pháp khai sinh và Liên hiệp Pháp chấm dứt tồn tại.

Xem thêm
Đế quốc Thực dân Pháp
 Đế quốc Pháp

Tham khảo

Chấm dứt năm 1958
Cựu quốc gia châu Á
Cựu quốc gia châu Âu
Cựu quốc gia châu Phi
Liên bang Đông Dương
Tây Phi thuộc Pháp
Tổ chức không còn tồn tại có trụ sở tại Pháp
Cựu liên minh quốc gia


title: Camoensia

text:
Camoensia là một chi Đậu trong họ Fabaceae, phân họ Faboideae, bản địa của Vịnh Guinea, Châu Phi.

Các loài
Camoensia brevicalyx Benth.
Camoensia scandens (Welw.) J.B. Gillett - Synonym: Camoensia maxima.

C. scandens được trồng như một loại cây cảnh, những bông hoa đậu lớn nhất có thể lên đến 20 cm.

Hình ảnh

Tham khảo

Tham khảo
Mabberley, D.J.(1997):The Plant-Book, 2nd Ed., Cambridge University Press, UK ISBN 0-521-41421-0
ILDIS/LEGUMEWEB


title: Büddenstedt

text:
Büddenstedt là một đô thị của huyện Helmstedt, bang Niedersachsen, Đức. Đô thị này có diện tích 19,54 km². Đô thị này có cự ly khoảng6 km về phía nam của Helmstedt.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Helmstedt


title: Lasioglossum sanctivincenti

text:
Lasioglossum sanctivincenti là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Ashmead mô tả khoa học năm 1900.

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1900


title: Glyphonyx housaii

text:
Glyphonyx housaii là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Kishii miêu tả khoa học năm 1991.

Chú thích

Tham khảo

Glyphonyx


title: Ectoedemia arcuatella

text:
Ectoedemia arcuatella là một loài bướm đêm thuộc họ Nepticulidae. Loài này có ở hầu hết châu Âu, except bán đảo Iberia, phía đông đến và the Volga và Ural regions of Nga.

Sải cánh dài khoảng 5 mm. Con trưởng thành bay từ tháng 6 đến tháng 7.

Ấu trùng ăn Fragaria moschata, Fragaria vesca, Fragaria viridis, Potentilla erecta và Potentilla sterilis. Chúng ăn lá nơi chúng làm tổ.

Tham khảo

Liên kết ngoài
bladmineerders.nl
Nepticulidae from the Volga và Ural region

Ectoedemia
Côn trùng châu Âu


title: A Cinderella Story

text:
Chuyện nàng Lọ Lem (tiếng Anh: A Cinderella Story) là một phim hài lãng mạn dành cho tuổi teen với các diễn viên Hilary Duff và Chad Michael Murray do Leigh Dunlap viết kịch bản. Bộ phim này kể về thời hiện đại chuyển thể từ câu truyện cổ điển về nàng Lọ Lem, nội dung phim liên quan đến một chiếc điện thoại di động bị thất lạc, chứ không phải là chiếc hài bằng thủy tinh truyền thống. Được Mark Rosman đạo diễn, bộ phim còn có các diễn viên khác như Jennifer Coolidge, Dan Byrd, Regina King, Julie Gonzalo và Lin Shaye. Một số bài hát nổi bật trong phim gồm có "Now You Know", do Kara DioGuardi soạn và biểu diễn và Our Lips Are Sealed do Hilary và Haylie Duff hát lại. Bài hát chính của bộ phim do Hilary Duff trình bày. Bộ phim nhận được rất nhiều lời chê bai từ những nhà phê bình, nhưng vẫn thành công về doanh thu tại các rạp chiếu phim với lợi nhuận 66 triệu USD trên toàn cầu.

Diễn viên
 Hilary Duff vai Samantha "Sam" Montgomery
 Chad Michael Murray vai Austin Ames
 Jennifer Coolidge vai Fiona
 Dan Byrd vai Carter Farrell
 Regina King vai Rhonda
 Julie Gonzalo vai Shelby Cummings
 Madeline Zima vai Brianna
 Andrea Avery vai Gabriella
 Lin Shaye vai Mrs. Wells
 Whip Hubley vai Hal Montgomery
 Kevin Kilner vai Andy Ames
 Brad Bufanda vai David
 John Billingsley vai Mr. Rothman
 Mary Pat Glevaion vai Eleanor
 Hannah Robinson vai Sam lúc trẻ
 Rory Thost vai Carter lúc trẻ
 Carlie Westerman vai Brianna lúc trẻ
 Lilli Babb vai Gabriella lúc trẻ

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang web chính thức

California

Phim năm 2004
Phim hài Mỹ
Phim tâm lý Mỹ
Phim hài Canada
Phim tâm lý Canada
Phim lãng mạn Mỹ
Phim tình cảm Canada
Phim tiếng Anh
Phim teen
Chuyển thể Cô bé lọ lem
Phim của Warner Bros.
Phim hài lãng mạn Mỹ
Phim hài lãng mạn thập niên 2000
Phim thiếu nhi Mỹ
Nhạc nền phim của Christophe Beck
Phim lấy bối cảnh ở Los Angeles
Phim Mỹ
Phim thiếu niên Mỹ
Phim lấy bối cảnh năm 1994
Phim lấy bối cảnh năm 2002
Phim hài thập niên 2000
Phim lãng mạn thập niên 2000


title: Knokke-Heist

text:
Knokke-Heist là một đô thị tọa lạc ở tỉnh Tây Flanders. Đô thị này gồm các thị trấn Heist-aan-Zee, Knokke, Duinbergen, Ramskapelle và Westkapelle. Tại thời điểm ngày 1 tháng 1 năm 2006, Knokke-Heist có dân số 34.063 người. Tổng diện tích là 56,44 km² với mật độ dân số là 603 người trên mỗi km².  Knokke-Heist nằm trên một khu đất lấn biển ở biên giới Bỉ với Hà Lan.
Khu vực này có nhiều khu nghỉ mát biển.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Trang mạng chính thức - Thông tin sẵn có bằng tiếng Hà Lan, tiếng Pháp, tiếng Anh và tiếng Đức
 Sincfala museum - Lịch sử vùng Zwin bằng tiếng Hà Lan

Xã của West-Vlaanderen


title: Guyencourt-sur-Noye

text:
Guyencourt-sur-Noye là một xã ở tỉnh Somme, vùng Hauts-de-France, Pháp.

Địa lý
Thị trấn này tọa lạc trên đường D116, bên hai bờ sông Noye, khoảng 10 dặm Anh về phía nam của Amiens.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Somme

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Guyencourt-sur-Noye trên trang mạng của INSEE
 Guyencourt-sur-Noye trên trang mạng của Quid

Xã của Somme


title: Kurtziella atrostyla

text:
Kurtziella atrostyla là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae, họ ốc cối.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

atrostyla


title: Cổ Am

text:
Cổ Am là một xã thuộc huyện Vĩnh Bảo, thành phố Hải Phòng, Việt Nam.

Địa lý
Xã Cổ Am nằm ở tận cùng phía đông nam huyện Vĩnh Bảo, nơi giáp ranh với huyện Thái Thụy, tỉnh Thái Bình, có diện tích 337ha, là nơi sinh sống của hơn một nghìn hộ dân.

Tên sơ khai của Cổ Am là thôn Úm Mạt (xóm, thôn nhỏ ven sông), tên Nôm là Mét, rồi Kẻ Am. Xã Cổ Am do phù sa hai con sông lớn là sông Thái Bình và sông Hóa bồi đắp thành.

Cổ Am nổi tiếng bởi là nơi sinh ra nhiều nhân tài và học giả lớn của Việt Nam. Nơi đây từ xa xưa đã có câu "Đông Cổ Am, Nam Hành Thiện" để nói về Cổ Am và Hành Thiện là hai vùng đất khoa bảng nổi tiếng.

Lịch sử
Cổ Am có từ cuối thời Trần thuộc lộ Hồng, rồi sau đổi thành lộ Hải Đông.  Đến thời kỳ nhà Minh (1407 – 1427) đô hộ, thuộc địa bàn phủ Tân An (Tân Yên), trong thời gian này xuất hiện đơn vị hành chính huyện Đồng Lợi.  Thời Quang Thuận (1460 - 1469) thuộc huyện Vĩnh Lại, phủ Hạ Hồng thừa tuyên Nam Sách, sau thuộc trấn Hải Dương. Từ năm 1838 thuộc huyện Vĩnh Bảo. Từ cuối 1952, huyện Vĩnh Bảo cắt về tỉnh Kiến An. . Từ cuối năm 1962 Kiến An sát nhập vào thành phố Hải Phòng.

Thủy tổ của họ Trần Cổ Am là Trần Khắc Trang, quê Hà Nam đến khai khẩn mảnh đất rừng Mét vào năm 1407 và người có công lớn xây dựng chùa Mét.

Mảnh đất này có hai tiến sỹ là Trần Công Bật (1636 - ?) và Trần Công Hân 91702 - ?) và một phó bảng Lê Huy Thái (1813 - ?)

Cổ Am vào thời nào cũng có hào kiệt. Vương Quốc Chính (? - 1898), đời nhà Nguyễn năm 1879 lập Tín nghĩa hội, chủ trương bình Tây phục quốc, từng đem nghĩa quân đến tận thành Hà Nội tập kích quân Pháp. Đầu năm 1930, Trần Quang Diệu, Đào Vãn Thê (1909 - 1936) khởi nghĩa chống Pháp, giết tri phủ, đánh chiếm huyện lỵ. Robin, thống sứ Bắc Kỳ, đã cho máy bay ném xuống Cổ Am đến 57 quả bom, một con số kinh hoàng vào thời đó, để đàn áp các cuộc nổi dậy.

Truyền thống hiếu học
Trong các thư tịch cổ, văn bia, tộc phả để lại thì ngay từ buổi sơ khai, những người về Cổ Am lập làng đã là người có học thức sâu rộng: những người cáo quan về ở ẩn, những thầy đồ bất đắc chí và cả những người có tài nhưng không muốn ra làm quan. Cổ Am vô tình trở thành điểm dừng chân của các hiền nhân, kẻ sĩ giúp nền học vấn ở Cổ Am phát triển nhanh chóng. Người ta dạy học theo kiểu cha truyền con nối mà không phải mất tiền để thuê thầy về nhà dạy học như ở các làng khác.

Theo thống kê của các nhà chép sử địa phương, Cổ Am có tới 28 dòng họ. Trong đó, họ Trần và họ Đào là hai dòng họ lớn nhất đồng thời cũng là hai dòng họ có nhiều người đỗ đạt nhất.

Một số tên tuổi nổi bật của họ Trần bao gồm:
 Cụ tổ họ Trần: Tiến sĩ Trần Lương Bật, đỗ đệ tam giáp đồng tiến sĩ khoa Giáp Thân (1664). Ông làm quan tới chức Hữu thị lang bộ binh.
 Trần Công Hân, đỗ tiến sĩ năm Quý Sửu (1733) khi mới 32 tuổi. Ông là một trong Tràng An tứ hổ, được coi là một trong những người có học vấn uyên thâm bậc nhất thời bấy giờ. Ông làm tới chức Thị chế viện hàn lâm..
 Đến những năm đầu thế kỷ 20, hai cây bút lừng danh của đất Cổ Am là văn sĩ Trần Tiêu và nhà văn Khái Hưng (Trần Khánh Dư), cây bút trụ cột của nhóm Tự lực văn đoàn.
 Thứ trưởng Trần Dương - Bộ Nội thương (Nay là Bộ Thương mại) - Cán bộ lão thành cách mạng, người được nhận Huân Chương Lao động Hạng 1 do Chủ tịch nước ký tặng
Phó Giáo sư Trần Trọng Hựu -  cố Phó chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật Quốc hội.
 Giáo sư Trần Bảng, Vụ trưởng vụ nghệ thuật chèo, nghệ sĩ Trần Lực... và còn nhiều các giáo sư, tiến sĩ tiêu biểu khác cũng được sinh ra tại nơi đây.

Nhưng dòng họ có nhiều người đỗ đạt nhất Cổ Am thời nay là họ Đào. Từ năm 1075 đến năm 1919 cả xã Cổ Am chỉ có 2 Đệ tam đồng tiến sỹ xuất thân và 1 Phó bảng.

 Đào Trọng Kỳ (cụ nội của nguyên chủ tịch Ủy ban nhân dân huyện Vĩnh Bảo, Đào Trọng Giao) làm Tổng đốc Hà Nội, Ninh Bình... Hiệp biện đại học sĩ.
 Giáo sư, tiến sĩ Đào Trọng Thi, Ủy viên Trung ương Đảng, Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội, giáo sư Đào Nguyên Cát, Tổng biên tập Thời báo kinh tế Việt Nam, Nhà giáo Đào Mạnh Thuật, Vụ trưởng vụ đào tạo; TS.Đào An, nguyên chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Hải Phòng, Nhà giáo Đào Trọng Côn, nguyên hiệu trưởng Đại học nông nghiệp Huế... và một số giáo sư, tiến sĩ khác đang đảm nhiệm những trọng trách quan trọng khác.
 Thời phong kiến Cổ Am có 2 tiến sỹ Nho học, 1 Phó bảng, 75 cử nhân, 77 tú tài trong đó có 4 người hàm thứ trưởng, tổng đốc tỉnh, 4 tướng lĩnh, 8 quan chức cục vụ trưởng, 14 tri huyện và còn lại là các trưởng phòng trở lên.  Từ sau ngày hòa bình lập lại tới năm 2019, Cổ Am có 22 Viện sỹ, Giáo sư, Phó Giáo sư, Tiến sỹ khoa học và 62 tiến sỹ cùng 136 thạc sỹ ở đủ các ngành nghề từ địa phương tới trung ương và ở cả các nước G20, trong đó gồm 6 người có chức vụ từ Phó chủ tịch tỉnh đến thứ trưởng, 54 chủ tịch huyện hay chức tương đương trở lên, 4 hiệu trưởng các trường đại học – cao đẳng, 4 tướng lĩnh, 12 nhà giáo – thầy thuốc – nghệ sỹ ưu tú trở lên.

Đặc sản và nghề thủ công
Cổ Am nổi tiếng với nghề dệt chiếu cói. Tuy nhiên, nghề này hiện đã mai một dần do sự xuất hiện của các loại chiếu sản xuất công nghiệp như chiếu ni-lông, chiếu tre, chiếu gỗ.

Đặc sản nổi tiếng nhất của Cổ Am là thuốc lào. Cây thuốc lào ở đây được đánh giá rất cao về chất lượng, mùi thơm cũng như hương vị, được coi là một trong những vùng đất sản xuất thuốc lào tốt nhất Việt Nam

Tham khảo

 Đất Trạng "Nở hoa Trạng nguyên"
 Làng Cổ Am - Hải Phòng
 Cổ Am - mảnh đất giàu nguyên khí


title: Paranapuã

text:
Paranapuã là một đô thị ở bang São Paulo của Brasil. Đô thị này nằm ở vĩ độ 21º46'05" độ vĩ nam và kinh độ 50º46'18" độ vĩ tây, trên khu vực có độ cao 474 m. Dân số năm 2004 ước tính là 3.563 người.
Đô thị này có diện tích 128,32 km².

Thông tin nhân khẩu

Dữ liệu dân số theo điều tra dân số năm 2000

Tổng dân số: 3.632
Dân số thành thị: 3.029
Dân số nông thôn: 603
 Nam giới: 1.849
 Nữ giới: 1.783

Mật độ dân số (người/km²): 28,40

Tỷ lệ tử vong trẻ sơ sinh dưới 1 tuổi (trên một triệu người): 10,39

Tuổi thọ bình quân (tuổi): 74,45

Tỷ lệ sinh (số trẻ trên mỗi bà mẹ): 2,10

Tỷ lệ biết đọc biết viết: 83,47%

Chỉ số phát triển con người (HDI-M): 0,775
 Chỉ số phát triển con người - Thu nhập: 0,687
 Chỉ số phát triển con người - Tuổi thọ: 0,824
 Chỉ số phát triển con người - Giáo dục: 0,814

(Nguồn: IPEADATA)

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang mạng của đô thị

Đô thị bang São Paulo


title: Hưng Đạo, Dương Kinh

text:
Hưng Đạo là một phường thuộc quận Dương Kinh, thành phố Hải Phòng, Việt Nam.

Phường Hưng Đạo có diện tích 6,27 km², dân số năm 2007 là 10265 người, mật độ dân số đạt 1637 người/km².

Địa giới hành chính phường Hưng Đạo: Đông giáp phường Anh Dũng; Tây giáp phường Đa Phúc; Nam giáp huyện Kiến Thụy; Bắc giáp quận Lê Chân.

Phường Hưng Đạo chính là xã Hưng Đạo và trung tâm của khu vực 5 xã phía bắc huyện Kiến Thụy (thường gọi là khu vực Chợ Hương), năm 2007 cùng với 5 xã khác của huyện Kiến Thụy được tách ra để thành lập quận Dương Kinh.

Phường Hưng Đạo, cách trung tâm thành phố Hải Phòng 16 km, cách trung tâm quận Kiến An 7 km và cách trung tâm huyện Kiến Thụy 6 km. Trên địa bàn phương có nhiều khu công nghiệp của thành phố và có Chợ Hương, chợ lớn nhất quận Dương Kinh và là chợ lớn thứ ba của huyện Kiến thụy trước đây.

Chú thích

Tham khảo
Nghị định số 145/2007/NĐ-CP của Chính phủ Việt Nam

Đơn vị hành chính Việt Nam đặt tên theo tên người


title: Phủ Lý

text:
Phủ Lý là thành phố tỉnh lỵ của tỉnh Hà Nam, Việt Nam.

Địa lý

Vị trí địa lý
Thành phố Phủ Lý nằm ở vị trí cửa ngõ phía nam thủ đô Hà Nội, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp huyện Bình Lục
Phía tây giáp huyện Kim Bảng
Phía nam giáp huyện Thanh Liêm
Phía bắc giáp thị xã Duy Tiên.

Thành phố Phủ Lý có diện tích là 87,64 km², dân số năm 2019 là 158.212 người, mật độ dân số đạt 1.805 người/km².

Thành phố Phủ Lý nằm trên Quốc lộ 1, bên 2 bờ sông Đáy. Phủ Lý cách Thủ đô Hà Nội 60 km về phía Nam, cách thành phố Nam Định 30 km về phía Tây Bắc và cách thành phố Ninh Bình 33 km về phía Bắc. Phủ Lý nằm trên Quốc lộ 1 có tuyến đường sắt Bắc Nam đi qua, là nơi gặp gỡ của ba con sông: Sông Đáy, Sông Châu Giang và Sông Nhuệ tiện lợi về giao thông thủy bộ.

Điều kiện tự nhiên
Phủ Lý nằm ở vùng đồng bằng sông Hồng và ven núi nên địa hình của Thành phố chia làm nhiều khu vực hai bên bờ các con sông, Phủ Lý nằm trong vùng khí hậu cận nhiệt đới ẩm:
Lượng mưa trung bình hàng năm: 1.800 mm - 2000 mm
Nhiệt độ trung bình: 23-24 °C
Số giờ nắng trong năm: 1.300-1.500 giờ
Độ ẩm tương đối trung bình: 85%.

Tài nguyên thiên nhiên
Tài nguyên đất: Thành phố Phủ Lý có tiềm năng đất xây dựng khá lớn. Ngoài một số đất nông nghiệp kém hiệu quả có thể chuyển sang mục đích xây dựng, Phủ Lý còn khả năng mở rộng hàng trăm ha đất xây dựng ở các xã Phù Vân, Châu Sơn, Thanh Châu và một số khu vực dọc đường Quốc lộ 1, đường 21... Đây là nguồn lực rất quan trọng để Phủ Lý đẩy nhanh tốc độ đô thị hóa và phát triển kinh tế theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Đất nông nghiệp của Phủ Lý tuy không nhiều, nhưng có chất lượng tốt và còn nhiều khả năng thâm canh tăng vụ, tạo điều kiện để chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi theo hướng sản xuất hàng hóa.
Tài nguyên nước: Nằm ở ngã ba sông Đáy, sông Nhuệ, sông Châu Giang và có nhiều ao, hồ nên Phủ Lý có nguồn nước mặt dồi dào, là điều kiện thuận lợi cho phát triển kinh tế và dân sinh. Tuy nhiên, do lưu lượng dòng chảy dao động lớn nên việc khai thác sử dụng gặp nhiều khó khăn. Ngoài ra, Phủ Lý nằm ở hạ lưu nên nguồn nước có nguy cơ dễ bị ô nhiễm do sản xuất công nghiệp ở thượng nguồn Hà Nội, Hà Đông,.... Tài nguyên nước ngầm phong phú nhưng chất lượng không cao nên việc khai thác sử dụng bị hạn chế.
 Tài nguyên khoáng sản: Do nằm liền kề khu vực có nguồn vật liệu xây dựng lớn như đá vôi, xi măng Bút Sơn (Kim Bảng), Kiện Khê, Thanh Tân (Thanh Liêm); đá xây dựng Kiện Khê (Thanh Liêm); đất sét sản để xuất xi măng và đất sét để sản xuất gạch ngói Khả Phong, Ba Sao (Kim Bảng) và các nguồn vật liệu xây dựng khác... nên Phủ Lý có nhiều cơ hội tận dụng lợi thế này để phát triển đa dạng các ngành nghề công nghiệp- tiểu thủ công nghiệp ở địa phương.

Tôn giáo
Trên địa bàn thành phố Phủ Lý có hai tôn giáo chính là Phật giáo và Thiên Chúa giáo. 8,8% dân số theo đạo Thiên Chúa.

Hành chính
Thành phố Phủ Lý có 21 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc, bao gồm 11 phường: Châu Sơn, Hai Bà Trưng, Lam Hạ, Lê Hồng Phong, Liêm Chính, Lương Khánh Thiện, Minh Khai, Quang Trung, Thanh Châu, Thanh Tuyền, Trần Hưng Đạo và 10 xã: Đinh Xá, Kim Bình, Liêm Chung, Liêm Tiết, Liêm Tuyền, Phù Vân, Tiên Hải, Tiên Hiệp, Tiên Tân, Trịnh Xá.

Lịch sử
Dưới thời Lê vào khoảng năm 1624, Thượng thư Nguyễn Khải đã cho chuyển thủ phủ Trấn Sơn Nam từ thôn Tường Lân (xã Trác Văn), huyện Duy Tiên đến đóng ở thôn Châu Cầu thuộc tổng Phù Đạm, huyện Kim Bảng, phủ Lỵ Nhân, trấn Sơn Nam Thượng. Đến năm 1832, vua Minh Mạng quyết định bỏ đơn vị trấn thành lập đơn vị hành chính tỉnh, phủ Lỵ Nhân được đổi là phủ Lý Nhân thuộc tỉnh Hà Nội.

Đến tháng 10 năm 1890 (năm Thành Thái thứ 2), chính quyền thực dân Pháp thành lập tỉnh Hà Nam. Năm 1891, tỉnh lỵ chuyển đến xã Lam Cầu (huyện Duy Tiên), năm 1901 chuyển về Nga Khê (huyện Lý Nhân), đến khoảng năm 1907 mới chuyển trở lại Phủ Lý.

Trước năm 1934, Phủ Lý là thị trấn nằm trong huyện Thanh Liêm. Năm 1934, thị xã Phủ Lý được thành lập, bao gồm 4 phố: Châu Cầu, Quy Lưu, Tân Khai, Bảo Thôn. Đến năm 1965, tỉnh Hà Nam sáp nhập với tỉnh Nam Định thành tỉnh Nam Hà, thị xã Phủ Lý đổi tên thành thị xã Hà Nam thuộc tỉnh Nam Hà. Cuối năm 1975, tỉnh Nam Hà lại sáp nhập với tỉnh Ninh Bình thành tỉnh Hà Nam Ninh.

Ngày 27 tháng 4 năm 1977, thị xã Hà Nam sáp nhập với hai huyện Kim Bảng và Thanh Liêm thành huyện Kim Thanh, Hà Nam trở thành thị trấn huyện lỵ huyện Kim Thanh.

Ngày 9 tháng 4 năm 1981, thị xã Hà Nam được tái lập, gồm 4 phường: Hai Bà Trưng, Lương Khánh Thiện, Minh Khai, Trần Hưng Đạo (được thành lập trên cơ sở giải thể thị trấn Hà Nam cũ).

Ngày 17 tháng 12 năm 1982, sáp nhập hai xã Thanh Châu và Liêm Chính thuộc huyện Thanh Liêm vào thị xã Hà Nam.

Ngày 12 tháng 8 năm 1991, thị xã Hà Nam thuộc tỉnh Nam Hà vừa tái lập.

Ngày 6 tháng 11 năm 1996, Quốc hội ban hành nghị quyết chia lại tỉnh Nam Hà thành hai tỉnh Nam Định và Hà Nam, thị xã trở lại là tỉnh lỵ tỉnh Hà Nam và được đổi lại tên cũ là thị xã Phủ Lý.

Ngày 25 tháng 9 năm 2000, Chính phủ ban hành Nghị định 53/2000/NĐ-CP. Theo đó:
 Chuyển hai xã Phù Vân, Châu Sơn thuộc huyện Kim Bảng; xã Liêm Chung thuộc huyện Thanh Liêm và xã Lam Hạ thuộc huyện Duy Tiên về thị xã Phủ Lý quản lý
 Thành lập phường Lê Hồng Phong trên cơ sở điều chỉnh một phần diện tích và dân số của xã Châu Sơn
 Thành lập phường Quang Trung trên cơ sở điều chỉnh một phần diện tích và dân số của các phường Lương Khánh Thiện, Minh Khai và xã Lam Hạ
 Điều chỉnh địa giới hành chính các phường Hai Bà Trưng, Lương Khánh Thiện, Minh Khai, Trần Hưng Đạo và các xã Liêm Chính, Phù Vân, Thanh Châu.

Sau khi điều chỉnh địa giới hành chính, thị xã Phủ Lý có 3.424,87 ha diện tích tự nhiên và 70.495 người với 12 đơn vị hành chính trực thuộc, gồm 6 phường và 6 xã.

Năm 2006, thị xã Phủ Lý được công nhận là đô thị loại III.

Ngày 9 tháng 6 năm 2008, Chính phủ ban hành Nghị định 72/2008/NĐ-CP về việc thành lập thành phố Phủ Lý thuộc tỉnh Hà Nam trên cơ sở toàn bộ diện tích và dân số của thị xã Phủ Lý.

Đến cuối năm 2012, thành phố Phủ Lý có 12 đơn vị hành chính trực thuộc, gồm 6 phường: Hai Bà Trưng, Lê Hồng Phong, Lương Khánh Thiện, Minh Khai, Quang Trung, Trần Hưng Đạo và 6 xã: Châu Sơn, Lam Hạ, Liêm Chính, Liêm Chung, Phù Vân, Thanh Châu.

Ngày 23 tháng 7 năm 2013, Chính phủ ban hành Nghị quyết 89/NQ-CP. Theo đó:
 Chuyển ba xã Tiên Tân, Tiên Hiệp, Tiên Hải thuộc huyện Duy Tiên; hai xã Đinh Xá, Trịnh Xá thuộc huyện Bình Lục; ba xã Liêm Tuyền, Liêm Tiết, Thanh Tuyền thuộc huyện Thanh Liêm; xã Kim Bình và một phần xã Thanh Sơn thuộc huyện Kim Bảng về thành phố Phủ Lý quản lý
 Điều chỉnh phần diện tích và dân số của xã Thanh Sơn, huyện Kim Bảng vào phường Lê Hồng Phong
 Thành lập 5 phường: Châu Sơn, Lam Hạ, Liêm Chính, Thanh Châu và Thanh Tuyền trên cơ sở 5 xã có tên tương ứng.

Sau khi điều chỉnh địa giới hành chính, thành phố Phủ Lý có 8.787,30 ha diện tích tự nhiên và 136.654 người với 21 đơn vị hành chính trực thuộc, gồm 11 phường và 10 xã.

Ngày 4 tháng 12 năm 2018, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 1678/QĐ-TTg công nhận thành phố Phủ Lý là đô thị loại II trực thuộc tỉnh Hà Nam.

Kinh tế - xã hội

Công nghiệp
Thành phố có 2 cụm công nghiệp bắc Thanh Châu và Châu Sơn. Nền sản xuất nông nghiệp ở Phủ Lý theo hướng nông nghiệp sạch, nông nghiệp sinh thái có hiệu quả cao và bảo vệ môi trường. Phát triển kinh tế trang trại và các mô hình sản xuất VAC, nhất là trong chăn nuôi, coi đây là khâu đột phá để thúc đẩy sản xuất nông nghiệp hàng hóa.

Thương mại - dịch vụ - du lịch
Phủ Lý có lợi thế là đầu mối giao thông, gần thủ đô Hà Nội và vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ, đủ điều kiện để phát triển tổng hợp ngành kinh tế dịch vụ theo hướng đa dạng hóa các loại hình dịch vụ phục vụ sản xuất và đời sống, đưa ngành dịch vụ thành ngành kinh tế quan trọng của Phủ Lý.

Cho tới năm 2010, thành phố có nhiều dự án làm thay đổi đáng kể bộ mặt thành phố, trong đó có dự án khu thương mại dịch vụ một bên là bờ sông Đáy một bên là Quốc lộ 1. Khu thương mai dịch vụ này với nhiều tòa nhà cao tầng hiện đại (cao nhất là dự án chung cư và văn phòng cho thuê 25 tầng). Khu thương mại này là một điểm nhấn về tính hội nhập và hiện đại của thành phố.

Cơ sở hạ tầng
Cơ sở hạ tầng của Thành phố Phủ Lý được xây dựng đồng bộ và ngày càng hoàn chỉnh nhất là về giao thông đô thị, cấp thoát nước, xử lý nước thải, rác thải, xây dựng công viên cây xanh và các công trình phúc lợi công cộng.

Hiện nay trên địa bàn thành phố có tổng số 122 dự án, công trình đã và đang được đầu tư xây dựng với tổng số vốn đầu tư trên 2.046,8 tỷ đồng. Đẩy mạnh tiến độ thực hiện các dự án đầu tư xây dựng các khu đô thị mới như: Khu đô thị mới Nam Lê Chân (diện tích 68,7 ha, quy mô dân số 8.000 người); Khu đô thị Nam Trần Hưng Đạo (diện tích 21,3 ha, quy mô dân số 5.000 người); Khu đô thị Đông sông Đáy (từ cầu Hồng Phú đến cầu Đọ Xá, diện tích 75 ha); Khu đô thị Liêm Chung dọc hai bên đường 21A diện tích 100 ha; Khu đô thị Bắc Thanh Châu (diện tích 19,8 ha, quy mô dân số 3.500 người); Khu đô thị Liêm Chính (diện tích 89,7 ha); Khu đô thị Bắc Châu Giang Lam Hạ, diện tích 652 ha; Khu đô thị Quang Trung – Lam Hạ diện tích 252 ha; Khu đô thị Châu Sơn diện tích 41 ha; khu đô thị River Silk City Lam Hạ diện tích 126 ha.

Một số dự án lớn góp phần xây dựng phát triển cơ sở hạ tầng đô thị như: Dự án sân vận động trung tâm, Hành lang Quốc lộ 1 và Đông, Tây sông Đáy, dự án hệ thống thoát nước và xử lý nước thải, dự án nâng cấp hè đường, điện chiếu sáng và cây xanh trong khu đô thị cũ, dự án kè hồ Chùa Bầu, dự án cải tạo hệ thống cáp quang, cải tạo hệ thống lưới điện,.... đã và đang được thực hiện theo quy hoạch đầu tư, làm chuyển biến bộ mặt đô thị, khang trang hiện đại hơn, trật tự đô thị có những bước chuyển biến tích cực.

Xã hội

Giáo dục
Phủ Lý có đầy đủ các cấp học từ mầm non đến THPT, THCN, Cao đẳng, Đại học được đầu tư xây dựng theo hướng chuẩn quốc gia.
Trường Đại học Công nghiệp Hà Nội (cơ sở Hà Nam)

Trường Đại học Thương mại (cơ sở Hà Nam)

Trường Đại học Sư phạm Hà Nội (cơ sở Hà Nam)

Trường Cao đẳng Y tế Hà Nam
Trường Cao đẳng Phát thanh - Truyền hình TW1.
Trường Cao đẳng Thủy Lợi Bắc Bộ
Trường Cao đẳng Dạy nghề Hà Nam
Trường Trung học phổ thông chuyên Biên Hoà
Trường THPT A Phủ Lý
Trường THPT B Phủ Lý
Trường THPT C Phủ Lý
Trường THCS & THPT Nguyễn Tất Thành (cơ sở Hà Nam).

Y tế
Trên địa bàn thành phố có các bệnh viện: Bệnh viện Đa Khoa Tỉnh Hà Nam, Bệnh viện Y học Cổ truyền, Bệnh viện Lao Phổi, Bệnh viện Phong- Da liễu, Bệnh viện Đa khoa Thành phố, Bệnh viện Mắt và Trung tâm y tế dự phòng, nay là Trung tâm kiểm soát bệnh tật tỉnh Hà Nam (CDC Hà Nam).

Năm 2016, Bộ Y tế đầu tư xây dựng Bệnh viện Bạch Mai cơ sở 2 và Bệnh viện Hữu nghị Việt-Đức cơ sở 2 đặt tại xã Liêm Tuyền, TP Phủ Lý. Vì nhiều lý do, trong đó có Đại dịch COVID-19 nên tiến độ xây dựng bị chậm lại 3 năm. Bộ Y tế đã báo cáo và được Thủ tướng Chính phủ cho phép phê duyệt điều chỉnh thời gian hoàn thành dự án đến hết năm 2022.

Văn hóa

Cơ sở tôn giáo

Chùa Bầu (Thiên Bảo Tự)
Chùa Bầu tên chữ là Thiên Bảo Tự, toạ lạc tại đường Nguyễn Văn Trỗi, phường Hai Bà Trưng, thành phố Phủ Lý, tỉnh Hà Nam. Là nơi địa linh danh thắng, chốn linh thiêng lâu đời của vùng đất rộng lớn.

Với diện tích 4.000 m². Với khung cảnh thiên nhiên hài hoà trước mặt chùa là một hồ nước sâu và rộng, hồ thông với sông Đáy tạo nên mĩ quan đẹp và tô điểm thêm sự tĩnh lặng cho chùa. Theo thuyết âm dương ngũ hành. Trước một ngôi chùa nào thường phải có một hồ nước vì theo truyền thuyết. chùa thì tượng trưng cho dương, hồ tượng trưng cho âm. Dương và âm tạo nên thế cân bằng hài hoà trong trời đất và theo thuyết phong thủy thì chốn chùa chiền là nơi tôn nghiêm, thành kính. Hồ nước trước chùa như muốn nhắc nhở con người ta đến nơi này cần phải rửa sạch tay chân cho hết bụi trần để thành tâm vào bái lễ. Như vậy nét văn hoá tâm linh nơi đây không khác xa so với những ngôi chùa khác.

Điểm mới ở đây là ngôi chùa này mới được trùng tu và tôn tạo lại trên diện tích 4.000 m² của chùa Bầu cũ với thời gian xây dựng trong vòng 3 năm, với lối kiến trúc cổ truyền của dân tộc với kiến trúc mới của thời đại và cũng là sự kết hợp giữa đạo pháp dân tộc và thời đại. Theo tài liệu cũ, chùa Bầu đã có trên 1.000 năm tuổi nằm trong quần thể làng Bầu, vực Bầu và chợ Bầu ngày nay. Đây là nơi sinh hoạt văn hoá tâm linh của nhiều thế hệ, của phật tử xã Châu Cầu (xưa) và thành phố Phủ Lý – Hà Nam (ngày nay). Với lối kiến trúc cổ truyền của dân tộc với kiến trúc mới của thời đại. Chùa Bầu vẫn lưu giữ nhiều hiện vật quý giá từ triều Vĩnh Thịnh năm thứ 6 (1663) với 28 đạo sắc phong về Đức Pháp Vân Phật và đạo sắc phong cuối cùng vào năm thứ 9 vua Khải Định và là nơi lưu giữ một quả chuông với kích thước 0,95 m, đường kính 0,57 m được đúc vào mùa xuân năm thứ 3 Hoàng triều Minh Mệnh (1822) và một tấm bia đá xanh cao 1,25 m và rộng 0,8 m.

Cùng với các nhà thờ, chùa chiền trên địa bàn thành phố, chùa Bầu là một ngôi chùa có rất nhiều nét kiến trúc cũng như trang trí nội thất mang phong cách truyền thống và hiện đại. Điều đó càng chứng tỏ rằng, mặc dù các hạng mục kiến trúc ở Hà Nam không có khác biệt lớn về phong cách so với kiến trúc cùng loại ở các vùng dân cư khác, nhưng vẫn có thể nhận ra những nét rất riêng của chùa Bầu ở các công trình kiến trúc này.

Trước hết, các kiến trúc này đều chiếm lĩnh những khoảng không gian rộng rãi, cảnh quan khoáng đãng và tọa lạc gần công viên Nguyễn Khuyến, chứ không chen chúc nhau trong những khoảng không gian chật hẹp ở các vùng đô thị, và luôn tạo cảm giác thanh tịnh và yên tĩnh nơi thành phố ồn ào.

Nghệ thuật

Nhà hát Chèo Hà Nam
Nhà hát Chèo Hà Nam là đơn vị hoạt động nghệ thuật chèo của tỉnh Hà Nam. Nhà hát Chèo Hà Nam đóng tại đường Lý Thái Tổ - Phường Lê Hồng Phong - thành phố Phủ Lý được thành lập trên cơ sở nâng cấp Đoàn nghệ thuật chèo Hà Nam. Đây là một nhà hát Chèo của chiếng Chèo xứ Sơn Nam.

Vùng đất Hà Nam nằm cách trung tâm Hà Nội hơn 50 km, là cửa ngõ phía Nam của Thủ đô, phía Đông giáp Hưng Yên và Thái Bình, phía Nam giáp Nam Định và Ninh Bình, phía Tây giáp Hòa Bình. Hà Nam theo cách nói của cố giáo sư Trần Quốc Vượng là một địa phương nằm trong vùng " tứ giác nước" đồng bằng châu thổ sông Hồng - một trong những cái nôi lớn nhất của nghệ thuật chèo Việt Nam.

Hà Nam là tỉnh tiên phong trong việc lập hồ sơ đệ trình UNESCO công nhận nghệ thuật hát Chèo là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại Đây là chủ trương được cụ thể trong theo Quyết định này Quy hoạch phát triển văn hoá, thể dục thể thao tỉnh Hà Nam đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030.

Tiền thân của nhà hát Chèo Hà Nam là Đoàn chèo Hà Nam được thành lập từ 1958. Mười năm sau, 1968 được sáp nhập với Đoàn chèo Nam Định thành Đoàn chèo Nam Hà, rồi Đoàn chèo Hà Nam Ninh. Tuy nhiên, hành trình đổi mới của Đoàn chèo Hà Nam được đánh dấu bằng sự kiện tỉnh Hà Nam Ninh tách thành hai tỉnh Nam Định và Hà Nam. Ba tháng sau, tức tháng 4 năm 1997, Đoàn chèo Hà Nam có quyết định tái thành lập. Khi đó toàn đoàn chỉ có 12 người trên đủ các lĩnh vực cải lương, ca múa, kịch nói, chèo, được tập hợp và với một cơ sở vật chất quá nghèo nàn… Nòng cốt của đoàn khi mới tái lập chỉ có ba người đã từng là diễn viên chèo: Lương Duyên, Huy Toàn, Tuyết Lan. Các diễn viên khác chỉ hoặc là biết diễn kịch, hoặc là hát mới, hoặc là biết ca cải lương và chưa từng biết hát chèo, diễn chèo.

Những năm gần đây, đoàn đã có một trụ sở làm việc khá khang trang gồm 2 tầng, tầng 1 là trụ sở làm việc, tầng 2 là sàn tập của diễn viên, nhạc công đồng thời cũng là nơi biểu diễn chiếu chèo Hà Nam. Năm 2010, đội ngũ của đoàn cũng mới chỉ có 27 biên chế, 7 hợp đồng và một lớp học sinh trung cấp gồm 20 em.

Thể thao
Các khu vui chơi, tập luyện TDTT, sinh hoạt văn hóa cũng được quan tâm trong quy hoạch và triển khai thực hiện. Thành phố có sân vận động, nhà thi đấu TDTT, nhà văn hóa thiếu nhi, có rạp chiếu phim, thư viện, công viên, điểm sinh hoạt văn hóa TDTT phường, xã và các tổ dân phố, thôn.

Phủ Lý có Sân vận động tỉnh Hà Nam với sức chứa 20.000 chỗ ngồi, sân bóng đá tiêu chuẩn quốc gia, đường pit 8 làn chạy cùng nhiều công trình phụ trợ khác. Đây là "sân nhà" của CLB bóng đá nữ Phong Phú Hà Nam, từng đoạt 1 chức vô địch quốc gia (2018), 1 Cup quốc gia (2019) 3 giải vô địch vô địch U19 quốc gia (2010, 2011, 2016) và 1 giải vô địch U16 quốc gia (2015).

Giao thông
Toàn thành phố có 119,7 km đường giao thông, trong đó 83,5% được kiên cố bê tông hoặc trải nhựa, toàn Thành phố không còn đường đất. Khu vực nội thị có 31 tuyến đường trục chính, các trục đường chính đô thị dài 70,1 km.

Đặc biệt, Thành phố sẽ đầu tư xây dựng trục đường Đông Tây, Bắc Nam, đường vành đai 1, đường nối cầu Ba Đa với đường cao tốc, cầu vượt sông Châu nối khu đô thị trung tâm với khu đô thị Lam Hạ, 2 cầu vượt sông Đáy, trên cơ sở hình thành mạng lưới giao thông liên hoàn giữa các khu đô thị, các khu công nghiệp với Quốc lộ 1, 21A và đường cao tốc Cầu Giẽ - Ninh Bình.

Đường Quốc lộ qua:
 Quốc lộ 1 đi Hà Nội hoặc Ninh Bình, đã được nâng cấp từ năm 2009 với 4 làn xe ô tô và 2 làn xe thô sơ, có giải phân cách giữa.
 Quốc lộ 21B xuôi đi Nam Định với 2 làn xe ô tô và 2 làn xe thô sơ.
 Quốc lộ 21A đi Hòa Bình và nối với đường mòn Hồ Chí Minh, với 4 làn xe ô tô.
 Quốc lộ 21B ngược lên các huyện thuộc tỉnh Hà Tây cũ, đi chùa Hương, 2 làn xe ô tô.

Đường Quốc lộ đang thi công: Quốc lộ 1 mới với 6 làn xe ôtô phía đông thành phố.

Đường Quốc lộ dự kiến:
 Đường nối Hà Nam - Thái Bình dự kiến 6 làn xe ở phía đông thành phố.
 Đường nối Quốc lộ 1 mới với Quốc lộ 5, dự kiến 6 làn xe, tại phía đông thành phố.
 Đường nối từ chùa Bái Đính qua tỉnh lộ 477B đi thị trấn Ba Sao, chùa Hương tới đại lộ Thăng Long.
 Đường nội đô thuận tiện với nhiều đường lớn (đường nhựa từ 2 tới 4 làn xe ôtô) kết nối tới tất cả các thị trấn của tỉnh Hà Nam.
đường sắt Bắc-Nam và dự án đường sắt cao tốc qua phía đông thành phố.

Đường thủy trên sông Đáy, sông Châu, đang cải tạo Âu thuyền nối giữa sông Châu và sông Đáy. Khi dự án này hoàn thành giao thông đường Thủy thuận tiện hơn do tàu thuyền có thể từ sông Đáy qua Âu thuyền này dọc sông Châu, qua cống Liên Mạc và đi vào sông Hồng một cách thuận tiện.
Đường hàng không: Không có sân bay cũng như không có dự án. Sân bay quốc tế gần nhất là Nội Bài 100 km.

Đường phố
Một số đường phố chính: Trần Phú, Trần Hưng Đạo, Lê Hoàn, Lê Lợi, Biên Hòa, Trường Chinh, Lý Thái Tổ, Lý Thường Kiệt, Lê Công Thanh, Nguyễn Viết Xuân, Nguyễn Văn Trỗi, Quy Lưu, Châu Cầu, Phạm Tất Đắc, Hàng Chuối, Kim Đồng, Xuân Diệu, Hồ Xuân Hương, Trần Quang Khải, Trần Nhật Duật, Trần Bình Trọng, Trần Tử Bình, Tân Khai, Lê Chân, Lạt Sơn, Phạm Ngọc Thạch,...

Biển số xe
 Biển số xe máy: 90 - B1 - B2 - B3 - A1 -D1; AB, FA (dưới 50 cc), biển 4 số: F1 đến F9, H1 đến H9, T1 và K1.
 Biển số ô tô: 90A, 90B, 90C, 90D, 90T, 90M, 90R, 90LD, 90LA, 90F, 90H,90E

Hình ảnh

Thành phố kết nghĩa
  Thành phố Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai

Chú thích

Liên kết ngoài

 Nghị định số 53/2000/NĐ-CP của Chính phủ Việt Nam về việc điều chỉnh địa giới hành chính, mở rộng thị xã Phủ Lý, tỉnh Hà Nam.
 Thành lập thành phố Phủ Lý
 hanam.gov.vn/vi-vn/phuly

Tỉnh lỵ Việt Nam
Đô thị Việt Nam loại II


title: Dipseudopsis wittei

text:
Dipseudopsis wittei là một loài Trichoptera trong họ Dipseudopsidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Tham khảo

Trichoptera ở vùng nhiệt đới châu Phi
Dipseudopsis


title: Charleville-Mézières (quận)

text:
Quận Charleville-Mézières là một quận của Pháp, nằm ở tỉnh Ardennes, ở vùng Grand Est. Quận này có 17 tổng và 160 xã.

Các đơn vị hành chính

Các tổng
Các tổng của quận Charleville-Mézières là:
 Charleville-Centre
 Charleville-La Houillère
 Flize
 Fumay
 Givet
 Mézières-Centre-Ouest
 Mézières-Est
 Monthermé
 Nouzonville
 Omont
 Renwez
 Revin
 Rocroi
 Rumigny
 Signy-l'Abbaye
 Signy-le-Petit
 Villers-Semeuse

Các xã
Các xã của quận Charleville-Mézières, và mã INSEE là:

Tham khảo

Liên kết ngoài
Charleville-Mézières trên trang Viện quốc gia Pháp và Nghiên cứu kinh tế (INSEE, tiếng Pháp)

Charleville-Mézières


title: Leptotarsus lustralis

text:
Leptotarsus lustralis là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Leptotarsus


title: Echinolittorina wallaceana

text:
Echinolittorina wallaceana là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Littorinidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Echinolittorina


title: Cajarc

text:
Cajarc là một xã trong vùng Occitanie, thuộc tỉnh Lot, quận Figeac, tổng Cajarc. Tọa độ địa lý của xã là 44° 29' vĩ độ bắc, 01° 50' kinh độ đông. Cajarc nằm trên độ cao trung bình là 160 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 140 mét và điểm cao nhất là 394 mét. Xã có diện tích 25,10 km², dân số vào thời điểm 1999 là 1114 người; mật độ dân số là 44 người/km².

Thông tin nhân khẩu

Nhân vật nổi tiếng
 Françoise Sagan, nhà văn nữ

Tham khảo

Xã của Lot


title: Peyruis (tổng)

text:
Tổng Peyruis là một tổng ở tỉnh Alpes-de-Haute-Provence trong vùng Provence-Alpes-Côte d'Azur.
Tổng này được tổ chức xung quanh Peyruis ở quận Forcalquier. Độ cao từ 332 m (La Brillanne) đến 740 m (Peyruis) với độ cao trung bình là 466 m.

Hành chính

Các đơn vị hành chính
Tổng Peyruis gồm 4 xã với dân số 3 420 người (điều tra năm 1999, dân số không tính trùng)

|-
| La Brillanne || align="right" | 765 || align="right" | 04700 || align="right" | 04034
|-
| Ganagobie || align="right" | 91 || align="right" | 04310 || align="right" | 04091
|-
| Lurs || align="right" | 347 || align="right" | 04700 || align="right" | 04106
|-
| Peyruis || align="right" | 2 217 || align="right" | 04310 || align="right" | 04149
|}

Thông tin nhân khẩu

Xem thêm
 Alpes-de-Haute-Provence
 Quận của Alpes-de-Haute-Provence
 Tổng của Alpes-de-Haute-Provence
 Xã của Alpes-de-Haute-Provence
 Danh sách các tổng ủy viên hội đồng của Alpes-de-Haute-Provence

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Tổng Peyruis trên trang mạng của Insee
 plan du canton de Peyruis sur Mapquest
 Vị trí của tổng Peyruis trên bản đồ nước Pháp

Peyruis


title: Molophilus christine

text:
Molophilus christine là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Molophilus
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Đại thoại Tây du

text:
Tân Tây du ký hay Đại thoại Tây du (大話西遊, tiếng Anh: A Chinese Odyssey) là một cặp hai phim Hồng Kông của đạo diễn Lưu Trấn Vĩ phỏng theo bộ tiểu thuyết kinh điển Tây du ký của nhà văn Ngô Thừa Ân, cả hai bộ phim đều được công chiếu năm 1995 và nhận được phản ứng tích cực từ cả công chúng và giới phê bình.

Phần một

Phần một của cặp phim có tựa đề Tây du ký phần 1: Nguyệt quang bảo hạp (西遊記第壹佰零壹回之月光寶盒, tiếng Anh: A Chinese Odyssey Part One: Pandora's Box). Phần một xoay quanh nhân vật Chí Tôn Bảo (Châu Tinh Trì), hậu thân của Tôn Ngộ Không, trong một lần tình cờ anh ta có được "nguyệt quang bảo hợp", một bảo vật giúp đưa con người trở về quá khứ, nhờ bảo vật này anh ta dần nhận ra số phận kiếp trước của mình là Tôn Ngộ Không bị Quan Âm trừng phạt vì bội nghĩa thầy trò với Đường Tăng.

Nhân vật
 Châu Tinh Trì trong vai Chí Tôn Bảo, hậu thân của Tôn Ngộ Không và là bang chủ bang Lưỡi búa
 Ngô Mạnh Đạt trong vai Nhị Đương Gia, hậu thân của Trư Bát Giới và là thủ hạ của bang chủ bang Lưỡi búa
 La Gia Anh trong vai Đường Tam Tạng
 Lam Khiết Anh trong vai Xuân Tam Thập Nương hay Yêu nhền nhện, sư tỉ của Bạch Tinh Tinh
 Mạc Văn Úy trong vai Bạch Tinh Tinh hay Bạch Cốt Tinh, người đem lòng yêu Tôn Ngộ Không
 Lục Thụ Minh trong vai Ngưu Ma Vương, anh kết nghĩa của Tôn Ngộ Không
 Lưu Trấn Vĩ trong vai Bồ Đề Lão Tổ

Nội dung
500 năm trước, Tôn Ngộ Không có âm mưu để Ngưu Ma Vương ăn thịt Đường Tăng và đánh cắp "nguyệt quang bảo hạp" nên bị Quan Âm trừng phạt. 500 năm sau, hậu thân của Ngộ Không là Chí Tôn Bảo trở thành bang chủ bang Lưỡi búa, băng cướp chuyên hành nghề tại vùng sa mạc. Trong một lần tình cờ Tôn Bảo gặp hai chị em yêu tinh Xuân Tam Thập Nương-Bạch Tinh Tinh và bị hai người bắt về Động Bàn Tơ cùng với thủ hạ của Tôn Bảo là Nhị Đương Gia. Tại đây Tôn Bảo nhặt được "nguyệt quang bảo hạp", bảo vật của Bàn Tơ Đại Tiên và quay trở lại quá khứ 500 năm trước.

Phần hai

Phần hai của cặp phim có tựa đề Tây du ký phần kết: Tiên lý kì duyên (西遊記大結局之仙履奇緣, tiếng Anh: A Chinese Odyssey Part Two: Cinderella). Phần hai xoay quanh những sự kiện xảy ra với Chí Tôn Bảo sau khi anh ta trở về 500 năm trước bằng "nguyệt quang bảo hợp" và dần trở thành Tôn Ngộ Không thực sự.

Nhân vật
 Châu Tinh Trì trong vai Chí Tôn Bảo và Tôn Ngộ Không
 Ngô Mạnh Đạt trong vai Trư Bát Giới
 La Gia Anh trong vai Đường Tam Tạng
 Giang Ước Thành trong vai Sa Tăng
 Chu Nhân trong vai Tử Hà tiên tử hay Bàn Tơ Đại tiên kiêm vai chị gái Tử Hà tiên tử là Thanh Hà tiên tử
 Lam Khiết Anh trong vai Xuân Tam Thập Nương hay Yêu nhền nhện
 Mạc Văn Úy trong vai Bạch Tinh Tinh hay Bạch Cốt Tinh
 Lục Thụ Minh trong vai Ngưu Ma Vương
 Thái Thiếu Phân trong vai Thiết Phiết công chúa, vợ của Ngưu Ma Vương
 Ngô Giác Cẩn trong vai Hương Hương công chúa, em gái của Ngưu Ma Vương
 Lưu Trấn Vĩ trong vai Bồ Đề đại ca

Nội dung
Sau khi trở về quá khứ, Chí Tôn Bảo phát hiện ra rằng mình đang đứng trước Thủy Liêm Động, tại đây anh gặp Tử Hà tiên tử, một tiên nữ vi phạm phép tắc trên thiên giới nên bị đày xuống trần, cô có lời thề là bất cứ ai rút được thanh kiếm của mình thì sẽ trở thành chồng của cô. Tử Hà tiên tử quyết định đổi tên động thành Bàn Tơ Động, còn bản thân cô trở thành Bàn Tơ đại tiên. Dần dần Tôn Bảo nhận ra rằng mình chính là hóa thân của Tôn Ngộ Không và phải cùng Trư Bát Giới và Sa Ngộ Tĩnh tham gia bảo vệ Đường Tăng thoát khỏi Ngưu Ma Vương đi lấy kinh.

Đánh giá
Sau khi công chiếu Tân Tây du ký đã nhận được đánh giá cao từ giới phê bình, tại Giải thưởng Điện ảnh Hồng Kông lần thứ 15, bộ phim có một số đề cử trong đó có hạng mục kịch bản và vai nam chính (cho Châu Tinh Trì) tuy nhiên tác phẩm đã không giành được bất cứ giải thưởng nào. Mặc dù vậy, Châu Tinh Trì đã giành giải Vai nam chính xuất sắc nhất của Hiệp hội Phê bình Điện ảnh Hồng Kông, đây là một trong những giải thưởng diễn xuất đầu tiên của ngôi sao phim hài này. Năm 2005 bộ phim đã được bình chọn xếp thứ 19 trong danh sách 100 phim tiếng Hoa hay nhất trong lịch sử.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Phim năm 1995
Phim Hồng Kông
Phim tiếng Quảng Đông
Phim hài Hồng Kông
Phim hành động Hồng Kông
Phim võ thuật Hồng Kông
Phim cổ trang Hồng Kông
Phim của Châu Tinh Trì
Tây du ký
Phim dựa theo tác phẩm của nhà văn
Phim dựa trên tiểu thuyết
Phim đề tài du hành thời gian
Phim lấy bối cảnh ở hoang mạc
Phim lấy bối cảnh ở Trung Quốc
Phim hài thập niên 1990
Phim hành động thập niên 1990


title: Phyllonorycter obsoleta

text:
Phyllonorycter obsoleta là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Loài này có ở Hoa Kỳ (Massachusetts).

Sải cánh dài khoảng 8 mm.

Chú thích

Tham khảo

Phyllonorycter
Bướm đêm Bắc Mỹ


title: Sự sống nhân tạo

text:
Sự sống nhân tạo một khái niệm còn khá mới mẻ, so với trí tuệ nhân tạo dường như ít được sự quan tâm của giới khoa học chưa có một định nghĩa rõ ràng để miêu tả đầy đủ khái niệm này. Ranh giới giữa trí tuệ nhân tạo và sự sống nhân tạo rất khó xác định. Được hiểu là một khái niệm liên quan giữa khoa học máy tính và sinh học.
Liên ngành này được đặt tên bởi Christopher Langton, một nhà khoa học máy tính người Mỹ năm 1986. Có ba loại sự sống nhân tạo chính, được đặt tên theo cách tiếp cận:  mềm, từ phần mềm; cứng, từ phần cứng máy tính; và ướt, trong hóa sinh. Sự sống nhân tạo bắt chước sinh học truyền thống bằng cách cố gắng "tạo ra"  một số khía cạnh nào đó của các hiện tượng sinh học.  Thuật ngữ "trí tuệ nhân tạo" thỉnh thoảng cũng được xem là sự sống mềm.

Lịch sử
Một thành tựu lớn gần đây của giới khoa học Craig Venter và các cộng sự của ông tổng hợp nhiễm sắc thể nhân tạo từ hóa chất trong phòng thí nghiệm chứa 318 gen và 580.000 cặp liên kết đôi. Nó được cấy vào để kiểm soát tế bào vi khuẩn sống, hình thành thực thể sống nhân tạo đầu tiên trên thế giới. Như vậy, tế bào này không hoàn toàn nhân tạo mà có một phần sự sống tự nhiên, và có khả năng nhân bản.

Phản ứng
Giới chuyên môn đánh giá thành tựu này không khác nào "con dao hai lưỡi", một mặt có thể giúp ích cho con người trong việc phát triển các loại thuốc mới chữa nhiều bệnh hiểm nghèo như tiểu đường, ung thư, các bệnh thần kinh..., nhưng mặt khác cũng có thể trở thành "cơn ác mộng tồi tệ nhất đối với nhân loại" một khi bị dùng vào mục đích xấu như phát triển vũ khí sinh học. Mặc dù vậy, thành tựu mới của Tiến sĩ Venter vẫn được công nhận là bước ngoặt lớn trong lịch sử nghiên cứu khoa học. Trong một tương lai xa khi khoa học máy tính mô phỏng các hệ thống sống phức tạp sau đó xuất hiện sự sống nhân tạo cùng với đó cho ra đời các rô bốt thông minh suy nghĩ giống con người. Điều đó có thực sự xảy ra hay không. Còn quá nhiều câu hỏi cần lời giải đáp.

Chú thích

Sự sống nhân tạo
Mô hình hóa khoa học


title: 16797 Wilkerson

text:
16797 Wilkerson (1997 CA17) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 7 tháng 2 năm 1997 bởi A. Boattini và L. Tesi ở San Marcello Pistoiese.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 16797 Wilkerson

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1997


title: Tân Thanh, Y Xuân

text:
Tân Thanh (chữ Hán giản thể: 新青区, âm Hán Việt: Tân Thanh khu) là một quận thuộc địa cấp thị Y Xuân, tỉnh Hắc Long Giang, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Quận Tân Thanh có diện tích 1181 km², dân số 50.000 người. Mã số bưu chính của Tân Thanh là 153036. Quận Tân Thanh được chia thành các đơn vị hành chính gồm 3 nhai đạo: Tân Thanh, Thiết Mộc, Hưng An.

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện Hắc Long Giang
Y Xuân


title: Nguyễn Huy Hổ

text:
Nguyễn Huy Hổ (chữ Hán: 阮輝琥, 1783 - 1841), tự Cách Như (革如), hiệu Liên Pha (聯坡), Hi Thiệu (熙紹), là một thi sĩ sống ở thời Nguyễn sơ.

Tiểu sử
Nguyễn Huy Hổ vốn có tên cúng cơm là Nhậm (壬), sinh ngày 17 tháng 9 năm Quý Mão (1783) ở thôn Trường Lưu, xã Lai Thạch, tổng Lai Thạch, huyện La Sơn, phủ Đức Quang, trấn Nghệ An (nay là xã Trường Lộc, huyện Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh) của xứ Đàng Ngoài. Ông là thứ nam của một dòng tộc có truyền thống khoa hoạn lừng danh. Thân phụ ông danh sĩ Nguyễn Huy Tự và thân mẫu là bà Nguyễn Thị Đài (con gái của quan Tham tụng Nguyễn Khản, theo vai vế phải gọi danh sĩ Nguyễn Du bằng chú). Nguyễn Huy Hổ sau còn cưới bà Lê Thị Hậu vốn là cháu gái của vua Lê Hiển Tông.

Sống ở cái thời khắc nhiều biến chuyển và tao loạn, dẫu học rất giỏi nhưng ông không thể nối nghiệp lều chõng của dòng tộc và cũng khó ra làm quan được.

Năm 1790 cha đẻ là Nguyễn Huy Tự qua đời tại Phú Xuân.

Vào năm 1823, vua Minh Mạng biết tiếng Nguyễn Huy Hổ giỏi nghề thuốc và thông tường thiên văn địa lý, mới triệu ông vào kinh đô Huế làm chức ngự y, lại kiêm Linh đài lang ở Khâm Thiên giám.

Đại Nam thực lục có chép lại một sự kiện nhỏ vào năm 1826, vua có chỉ dụ ban khen Nguyễn Huy Hổ vì tìm được đất tốt.

Ngày 20 tháng 9 năm Tân Sửu (1841), Nguyễn Huy Hổ mất. Ông để lại cho đời ít nhất một tác phẩm là sử thi Mai đình mộng ký.

Xem thêm

 Nguyễn Huy Oánh
 Nguyễn Huy Tự

Tham khảo

 Hoàng Hữu Yên, Văn học thế kỷ 19. Nhà xuất bản Khoa học Xã hội, Hà Nội, 2004.
 Nguyễn Lộc, mục từ "Mai đình mộng ký" trong Từ điển văn học (bộ mới). Nhà xuất bản Thế giới, 2004.
 Nguyễn Quyết Thắng & Nguyễn Bá Thế, mục từ "Nguyễn Huy Hổ" trong Từ điển nhân vật lịch sử Việt Nam. Nhà xuất bản Khoa học Xã hội, Hà Nội, 1992.

Sinh năm 1783
Mất năm 1841
Người Hà Tĩnh
Quan lại nhà Nguyễn
Nhà thơ Việt Nam thời Nguyễn
Bác sĩ Việt Nam
Dòng họ Nguyễn Huy ở Trường Lưu


title: Paridea biplagiata

text:
Paridea biplagiata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Fairmaire miêu tả khoa học năm 1889.

Chú thích

Tham khảo

Paridea


title: Urocalpe

text:
Urocalpe là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Geometridae


title: Testergus gerhardi

text:
Testergus gerhardi là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Lopatin miêu tả khoa học năm 1979.

Chú thích

Tham khảo

Testergus


title: Hyperolius laticeps

text:
Hyperolius laticeps là một loài ếch thuộc họ Hyperoliidae.
Đây là loài đặc hữu của Togo.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là sông ngòi, đầm nước, đầm nước ngọt, và đầm nước ngọt có nước theo mùa.

Chú thích

Tham khảo

 Schiøtz, A. & Rödel, M.-O. 2004. Hyperolius laticeps. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 7 năm 2007.

Hyperolius
Động vật đặc hữu Togo


title: Quận Dixon, Nebraska

text:
Quận Dixon là một quận thuộc tiểu bang Nebraska, Hoa Kỳ.
Quận này được đặt tên theo. Theo điều tra dân số của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2000, quận có dân số người. Quận lỵ đóng ở.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có diện tích km2, trong đó có km2 là diện tích mặt nước.

Các xa lộ chính

Quận giáp ranh

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của Nebraska


title: Creney-près-Troyes

text:
Creney-près-Troyes  là một xã ở tỉnh Aube, thuộc vùng Grand Est ở phía bắc miền trung nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Aube

Tham khảo

Creneyprestroyes


title: Meltina

text:
Mölten tiếng Ý: Meltina) là một đô thị ở tỉnh Bolzano-Bozen trong vùng Trentino-Alto Adige/Südtirol của Ý, có vị trí cách khoảng 60 km về phía bắc của Trento và khoảng 12 km về phía tây bắc của Bolzano. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 1.523 người và diện tích là 36,9 km².

Đô thị Mölten có các frazioni (các đơn vị cấp dưới, chủ yếu là các làng) Salonetto-Frassineto and Vallesina.

Mölten giáp các đô thị: Gargazon, Burgstall, Jenesien, Sarntal, Terlan và Vöran.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị Nam Tirol


title: Trichaltica

text:
Trichaltica là một chi bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae.
Chi này được miêu tả khoa học năm 1876 bởi Harold.

Các loài
Chi này gồm các loài:
 Trichaltica xantholimbia Bechyne, 1997

Chú thích

Tham khảo

Alticini


title: Hilscheid

text:
Hilscheid là một đô thị ở huyện Bernkastel-Wittlich, trong bang Rheinland-Pfalz, Đô thị Hilscheid có diện tích 18,07 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 268 người.

Tham khảo

Xã của bang Rheinland-Pfalz
Xã và đô thị ở huyện Bernkastel-Wittlich


title: Megachile umatillensis

text:
Megachile umatillensis là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Mitchell mô tả khoa học năm 1927.

Chú thích

Tham khảo

U
Động vật được mô tả năm 1927


title: Vriesea roberto-seidelii

text:
Vriesea roberto-seidelii là một loài thuộc chi Vriesea. Đây là loài đặc hữu của Brasil.

Chú thích

Tham khảo

BROMELIACEAE DA MATA ATLÂNTICA BRASILEIRA  truy cập 22 tháng 10 năm 2009

Thực vật Brasil
roberto-seidelii


title: Mất tháng 12 năm 2011

text:
Dưới đây là danh sách những cái chết đáng chú ý trong tháng 12 năm năm 2011.

Tháng 12 năm 2011

31
Murray Barnes, 57, cầu thủ Australia.
Glenn Lord, 80, biên tập viên Mỹ.
Jerzy Kluger, 92, doanh nhân Ba Lan, bệnh viêng cuống phổi.
Milton Wong, 72, doanh nhân Canadian, ung thư tụy.

30
Dezső Garas, 77, diễn viên Hungary.
Muhammad Hamidullah Khan, 74, chính trị gia Bangladesh.
Kim Geun-tae, 64, chính trị gia Hàn Quốc, bệnh não.
Ricardo Legorreta, 80, kiến trúc sư Mexico.   (tiếng Tây Ban Nha)
Vasily Starodubtsev, 80, chính trị gia Nga.
Mirko Tremaglia, 85, chính trị gia Ý.

29
*Aamir Hayat Khan Rokhri, 55, chính trị gia Pakistan, nhồi máu cơ tim.
Tyron Perez, 26, diễn viên Philippines, bị bắn.
Amichand Rajbansi, 69, chính trị gia Nam Phi.

28
 Don Mueller, 84, cầu thủ bóng chày Mỹ.
 Kaye Stevens, 79, ca sĩ, diễn viên Mỹ, ung thư vú và nghẽn mạch máu.
 Teruo Sugihara, 74, golf thủ Nhật, ung thư tuyến tiền liệt.

27
 Catê, 38, cầu thủ Brazil, tai nạn ô tô.
Julia Sampson Hayward, 77, vận động viên quần vợt Mỹ.
 Ante Čedo Martinić, 51, diễn viên Croatia (Ruža vjetrova), ung thư.  (Croatian)
 Dennis Utter, 72, chính trị gia Hoa Kỳ.

26
Pedro Armendáriz, Jr., 71, diễn viên Mexico, ung thư.
Sarekoppa Bangarappa, 79, chính trị gia Ấn Độ.
Fred Fono, 49, chính trị gia Quần đảo Solomon.

25
Giorgio Bocca, 91, nhà báo, người viết luận Ý.  (tiếng Ý)
Sue Carroll, 58, nhà báo Anh, ung thư tụy.
Gideon Doron, 66, nhà khoa học chính trị Israel, lãnh đạo HaYisraelim.  (tiếng Hebrew)
Satyadev Dubey, 75, diễn viên, đạo diễn, nhà viết kịch bản Ấn Độ.

24
Sergio Buso, 61, cầu thủ bóng đá Ý.
Johannes Heesters, 108, diễn viên, ca sĩ Hà Lan, đột quỵ.
Zsuzsi Mary, 64, ca sĩ nhạc pop Hungary, tự sát.  (tiếng Hungary)
Vitaly Tseshkovsky, 67, đại kiện tướng cờ vua Nga.   (tiếng Nga)

23
Cees van Dongen, 79, tay đua motor Hà Lan.  (tiếng Hà Lan)
Bill Klatt, 64, cầu thủ khúc côn cầu trên băng Mỹ (Minnesota Fighting Saints), bệnh bạch cầu.
Aydın Menderes, 65, chính trị gia Thổ Nhĩ Kỳ, con trai của Adnan Menderes.
Abdur Razzaq, 69, chính trị gia Bangladesh.

22
Richard Bessière, 88, tác gia Pháp.  (French)
Bettye Danoff, 88, golf thủ Mỹ, thành viên sáng lập LPGA.
Vasant Ranjane, 74, cầu thủ cricket Ấn Độ.
*Marion Segal Freed, 77, nhà sản xuất phim, nhà biên tập, người viết kịch bản Mỹ.

21
Robert Simons, 89, cầu thủ cricket Anh (Hertfordshire).
Roberto Szidon, 70, nhạc công piano cổ điển Brazil, nhồi máu cơ tim.  (tiếng Bồ Đào Nha)
Umanosuke Ueda, 71, đô vật chuyên nghiệp, diễn viên Nhật, suy đường hô hấp.  (tiếng Nhật)
Jean-Pierre Urkia, 93, giám mục sinh tại Pháp.

20
Hana Andronikova, 44, nhà viết kịch Séc, ung thư.
Iván Heyn, 34, nhà kinh tế học, chính trị gia Argentina.
Yoshimitsu Morita, 61, đạo diễn phim người Nhật (The Family Game), suy gan cấp.
Tushar Ranganath, 37, đạo diễn phim người Ấn Độ (Gulama), nhồi máu cơ tim.
Václav Zítek, 79, ca sĩ opera Séc.

19
Luciano Magistrelli, 73, cầu thủ Ý  (tiếng Ý)
Héctor Núñez, 75, cầu thủ Uruguay, bệnh kéo dài.  (tiếng Tây Ban Nha)
Horst-Eberhard Richter, 88, nhà phân tâm học, triết gia xã hội, lãnh đạo phong trào hòa bình người Đức  (tiếng Đức)

18
Alice Glenn, 90, chính trị gia Ireland.
Václav Havel, 75 tuổi, nhà văn, nhà viết kịch Séc, tổng thống Tiệp Khắc cuối cùng và tổng thống Séc đầu tiên.
Ralph MacDonald, 67, người viết bài hát Mỹ.
Don Sharp, 89, đạo diễn phim Anh sinh tại Australia.

17
Sérgio Britto, 88, diễn viên Brazil, suy tim.  (tiếng Bồ Đào Nha)
Cesária Évora, 70, ca sĩ Cape Verdean, suy tim.
Kim Chính Nhật, 69 tuổi, tổng bí thư đảng Lao động Triều Tiên, Ủy viên trưởng Hội đồng Quốc phòng Triều Tiên.
Cesária Évora, 70 tuổi, nữ danh ca người Cabo Verde.

16
Chubee Kagita, 54, chính trị gia Nhật, suy tim.  (tiếng Nhật)
Khadzhimurad Kamalov, 46, nhà báo Nga, bị bắn.  (tiếng Nga)
Mark Kopytman, 82, nhà soạn nhạc Israel.   (tiếng Hebrew)
Bert Muhly, 88, chính trị gia Mỹ, suy tim.
*Slim Dunkin, 24, rapper Mỹ (1017 Brick Squad), bị bắn.

15
Graham Booth, 71, chính trị gia Anh.
Christopher Hitchens, 62, nhà văn, nhà bình luận Anh (God Is Not Great), ung thư thực quản.
Guy Ignolin, 75, tay đua xe đạp chyên nghiệp Pháp.  (tiếng Pháp)
Mario Tovar González, 78, vận động viên đấu vật Mexico, biến chứng đường hô hấp.  (tiếng Tây Ban Nha)

14
Boris Chertok, 99, nhà thiết kế tên lửa Nga sinh tại Ba Lan.  (tiếng Nga)
Mark Francis Schmitt, 88, giám mục Mỹ.
Billie Jo Spears, 74, ca sĩ nhạc đồng quê Mỹ ("Blanket on the Ground"), ung thư.

13
Juan Calderón, 75, nhà báo Mexico.   (tiếng Tây Ban Nha)
Kabir Chowdhury, 88, nhà văn Bangladesh.
Russell Hoban, 86, nhà văn Mỹ.
*Park Tae Joon, 84, doanh nhân Hàn Quốc, bệnh phổi.
Klaus-Dieter Sieloff, 69, cầu thủ Đức.  (tiếng Đức)

12
Sunday Bada, 42, vận động viên điền kinh Nigeria.
Predrag Ćeramilac, 67, diễn viên Serbia, tự sát.  (tiếng Croatia)
Alberto de Mendoza, 88, diễn viên Argentina.
Mălina Olinescu, 37, ca sĩ Rumani (Eurovision Song Contest 1998), tự sát.  (tiếng Rumani)

11
 Ahmed Bahgat, 79, nhà văn, nhà báo Ai Cập.
 Rodolfo Bottino, 52, diễn viên Brazil.   (tiếng Bồ Đào Nha)
Phillip Cottrell, 43, nhà báo Scotland (BBC Scotland, Radio New Zealand).
Hans Heinz Holz, 84, triết gia Mác-xít Đức.  (tiếng Đức)

10
Cary D. Allred, 64, chính trị gia Mỹ.
Hamilton Bobby, 44, cầu thủ Ấn Độ.
Vida Jerman, 72, diễn viên Croatia, ung thư phổi.  (tiếng Croatia)
Karryl Smith, rapper Mỹ (The Conscious Daughters).

9
Davida Karol, 94, diễn viên Israel.  (tiếng Hebrew)
Len Phillips, 89, cầu thủ Anh.
Myra Taylor, 94, ca sĩ nhạc jazz Mỹ.

8
Minoru Miki, 81, nhà soạn nhạc Nhật.   (tiếng Nhật)
Andrew Pataki, 84, giám mục Mỹ.
Nakdimon Rogel, 86, nhà báo Israel.
Roman Simakov, 27, boxer Nga.

7
Josip Barković, 94, nhà văn Croatia.   (tiếng Croatia)
Peter Croker, 89, cầu thủ Anh.
Đơn Dương, 54, diễn viên Mỹ gốc Việt (We Were Soldiers), biến chứng từ phẫu thuật sau đột quỵ.
Harry Morgan, 96, diễn viên Mỹ.

6
Dobie Gray, 71, ca sĩ Mỹ ("The 'In' Crowd", "Drift Away").
Paul Ramírez, 25, cầu thủ Venezuela, đột quỵ.  (tiếng Tây Ban Nha)
Lawrie Tierney, 52, cầu thủ Scotland.

5
Gennady Logofet, 69, cầu thủ Nga.  (tiếng Nga)
Joe Lonnett, 84, cầu thủ bóng chày Mỹ.
Darrell K. Sweet, 77, nghệ sĩ Mỹ.
Violetta Villas, 73, ca sĩ, diễn viên người Ba Lan.

4
Ambika Charan Choudhury, 81, nhà văn Ấn Độ.
Adam Hanuszkiewicz, 87, diễn viên Ba Lan.   (tiếng Ba Lan)
Alamein Kopu, 68, chính trị gia New Zealand.
Andrey Tverdokhlebov, 70, nhà bất đồng chính kiến Xô viết.  (tiếng Nga)

3
Dev Anand, 88, diễn viên Ấn Độ (Ziddi), tim ngừng đập.
Louky Bersianik, 81, tiểu thuyết gia Canadia.  (tiếng Pháp)
Philip "Fatis" Burrell, 57, nhà sản xuất thu âm Jamaica, đột quỵ.
Julia Marichal, 67, Mexican actress.  (thi thẻ được tìm thấy ngày này)

2
Branimir Koštan, 32, DJ Croatia, ung thư.  (tiếng Croatia)
Christopher Logue, 85, nhà thơ Anh.
Artur Quaresma, 94, cầu thủ Bồ Đào Nha.  (tiếng Bồ Đào Nha)
Patrick Sheridan, 89, giám mục Mỹ.
Howard Tate, 72, ca sĩ nhạc soul Mỹ.

1
Mamoru Uchiyama, 62, họa sĩ manga Nhật (The Ultraman).  (tiếng Nhật)
Hippolyte van den Bosch, 85, cầu thủ bóng đá Bỉ.  (tiếng Hà Lan)
Christa Wolf, 82, nhà văn Đức.

Tham khảo

2011-12


title: Dicranoptycha paralivescens

text:
Dicranoptycha paralivescens là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Dicranoptycha
Limoniidae ở vùng Palearctic


title: Ferschweiler

text:
Ferschweiler là một đô thị thuộc huyện Bitburg-Prüm, bang Rhineland-Palatinate, Đức.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Bitburg-Prüm


title: Morés

text:
Morés là một đô thị ở tỉnh Zaragoza, Aragon, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 của Viện thống kê Tây Ban Nha (INE), đô thị này có dân số là 425 người. Diện tích đô thị này là 21 ki-lô-mét vuông. Đô thị này nằm ở độ cao 436 m trên mực nước biển.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị ở Zaragoza


title: Ankylosaurus

text:
Ankylosaurus (, "thằn lằn hợp nhất") là một chi khủng long bọc giáp từng sống ở khu vực ngày nay là miền tây Bắc Mỹ. Các thành hệ địa chất mà hóa thạch chi này được tìm thấy có niên đại cuối kỷ Phấn Trắng, khoảng 68-66 triệu trăm trước đây, làm cho nó trở thành một trong những giống khủng long phi điểu cuối cùng trên Trái Đất trước khi sự kiện tuyệt chủng Phấn Trắng-Cổ Cận xảy ra. Định danh bởi Barnum Brown vào năm 1908 với loài duy nhất là A. magniventris ("bụng lớn"), cho tới nay vẫn chưa tìm thấy bộ xương nào hoàn chỉnh ngoại trừ một số hóa thạch rải rác. Tuy vậy, Ankylosaurus vẫn thường được xem là nguyên mẫu của phân bộ Ankylosauria (giáp long), dù cho nó có một số đặc điểm khác thường và dù cho các chi khác trong phân bộ có hóa thạch hoàn chỉnh hơn.

Có lẽ là thành viên lớn nhất trong họ Ankylosauridae (giáp long đuôi chùy), Ankylosaurus được ước tính dài từ  và nặng từ . Đi bằng bốn chân, cá thể chi này có một thân hình mập mạp, chắc nịch, đầu to, sát đất với hai sừng mọc từ sau hộp sọ chĩa về phía sau và hai sừng khác dưới hai sừng này bẻ về sau và dưới. Khác với các giáp long khác, lỗ mũi của Ankylosaurus hướng về hai bên thay vì đằng trước. Phía trước hàm có một cái mỏ che các hàng răng nhỏ hình lá ở trong miệng. Toàn thân được phủ dưới những phiến giáp gọi là vảy xương, cổ cũng được bọc bởi những nửa vòng xương, và ở chóp đuôi, xương kết lại thành một cái chùy lớn. Các xương ở sọ và một số phần khác của cơ thể đều kết lại với nhau, làm tăng khả năng chịu lực tác động từ bên ngoài. Tên chi ("thằn lằn hợp nhất") cũng từ đó mà ra.

Ankylosaurus có lẽ là một động vật chậm chạp. Tuy nhiên, nó có thể thực hiện những động tác nhanh khi cần. Cái mõm to cho thấy đây là một chi gặm bừa. Các xoang và khoang ở mũi có thể để cân bằng nhiệt và nước hoặc đóng vai trò nào đó trong việc phát âm. Cái chùy lớn ở cuối đuôi có lẽ được dùng để tự vệ trước kẻ thù ăn thịt hoặc để đánh nhau. Hóa thạch Ankylosaurus được tìm thấy ở thành hệ Hell Creek, Lance, Scollard, Frenchman và Ferris. nhưng có vẻ như chi này hiếm gặp trong môi sinh lúc bấy giờ. Dù sống cùng thời với các giáp long xương kết, phạm vi và ổ sinh thái của hai họ này có vẻ không trùng nhau, với Ankylosaurus chuộng cao nguyên còn họ còn lại ưa những vùng đất thấp. Đương thời, Ankylosaurus sống cùng với các khủng long khác nhưTyrannosaurus, Triceratops và Edmontosaurus. Bà con gần nhất của nó trên phương diện tiến hóa có khả năng là Anodontosaurus và Euoplocephalus.

Mô tả hóa thạch

Trong phân họ Ankylosaurinae, Ankylosaurus lớn nhất, thậm chí có lẽ là lớn nhất trong họ Ankylosauridae. Vào năm 2004, nhà cổ sinh người Mỹ Kenneth Carpenter ước tính chiều dài cá thể có hộp sọ lớn nhất hiện nay (CMN8880, dài , rộng ) có thể đạt tới  và cao  đo tại hông. Mẫu sọ nhỏ nhất (AMNH5214, dài , rộng ) theo Carpenter thuộc cá thể dài  và cao khoảng . Năm 2017, dựa trên so sánh với những mẫu ankylosaurine khác hoàn chỉnh hơn, hai nhà cổ sinh người Canada Victoria Arbour và Jordan Mallon ước tính chiều dài  cho CMN8880 và  cho AMNH5214. Dù AMNH 5214 là mẫu Ankylosaurus nhỏ nhất, sọ của nó vẫn lớn hơn của tất cả ankylosaurine khác. Chỉ có một vài giáp long là có thể đạt đến chiều dài . Dựa trên quan sát thấy các đốt sống của AMNH 5214 không lớn hơn mấy so với các ankylosaurine khác, Arbour và Mallon nghĩ chiều dài tối đa gần  mà họ ước lượng cho một con Ankylosaurus to là quá lớn và nhắm khoảng  là hợp lý hơn. Về khối lượng, Arbour và Mallon ước chừng  cho AMNH5214 và (một cách không chắc chắn)  cho CMN8880. Benson và các đồng nghiệp năm 2014 cũng ước tính  cho cá thể mẫu AMNH 5214.

Sọ

Có ba mẫu sọ Ankylosaurus được biết, đều ít nhiều khác nhau, có thể là do bị biến dạng bởi quá trình phân hủy và hóa thạch, cũng có thể đơn giản do tính dị hình giữa các cá thể. Sọ dẹp, hình tam giác, ngang nhiều hơn dài, gáy bè ra và dẹp. Trên xương tiền hàm là một cái mỏ to. Ổ mắt nửa tròn nửa oval, không thực sự hướng hẳn về hai bên do hộp sọ thon về trước. Nắp sọ ngắn như thấy ở các ankylosaurine khác. Có tổng cộng bốn sừng. Hai sừng trên có dạng kim tự tháp, cắm vào vị trí xương vảy sau sọ, dính với các chỗ lồi trên hố mắt, chĩa ra phía sau và sang hai bên. Sừng và các chỗ lồi này có lẽ đã từng tách rời nhau khi còn non như ở các chi bà con Pinacosaurus và Euoplocephalus. Dưới các sừng trên là các sừng ở xương gò má, chĩa về sau và xuống dưới. Tiền thân của sừng có thể là các vảy xương. Hoa văn dạng vảy trên bề mặt sọ (gọi là các "ô lợp"  - "caputegulae") là kết quả của sự định hình và tái cấu trúc xương sọ theo thời gian. Điều này làm xóa các ranh giới giữa các phần xương trên sọ, một đặc điểm thường thấy ở các cá thể trưởng thành. Kiểu và cách sắp xếp các ô lợp tùy vào từng cá thể, tuy nhiên vẫn có một số điểm chung: phía trước mõm, ở giữa hai lỗ mũi là một ô lợp khá lớn hình lục giác; trên mỗi ổ mắt, phía trước và sau đều có một ô lợp; và ở đằng sau gáy thì có một đường các ô lợp chạy dài.

Vùng mỏm của Ankylosaurus là độc nhất trong các loài ankylosaur, và đã trải qua các biến đổi "cực kì lớn" so với họ hàng. Mõm cong và ngắn ở phía trước, lỗ mũi hình ê-líp và chĩa xuống ra xa, khác hẳn so với các ankylosaurid cõ mõm chĩa chéo lên trên. Ngoài ra, lỗ mũi không thể được quan sát ở phía trước bởi các xoang mở rộng sang hai bên của xương tiền hàm trên, rộng hơn hẳn so với các ankylosaur khác. Caputegulae lớn nằm giữa mắt và lỗ mũi (gọi là vùng lore)—các vảy xương hai bên mõm hình đai lưng—bao phủ hoàn toàn lỗ mũi của chúng, cho chúng hình dạng hình củ hành. Các lỗ mũi bên trong có vách, tách biệt đường ông khí khỏi các xoang. Mỗi bên mõm có năm xoang,bốn trong số đó mở rộng thành xương hàm trên. Các khoang mũi của Ankylosaurus được kéo dài và tách biệt bởi một vách trung gian, chia mõm thành hai nửa đối xứng. Vách có hai lỗ mở, bao gồm lỗ mũi sau (lỗ mũi bên trong mũi).

Hàm trên rộng theo chiều ngang, trông giống một núm lồi, có thể là do các xoang bên trong xương. Xương hàm trên có một gờ tạo chỗ cho thịt má bám vào; sự hiện diện của má ở các loài khủng long hông chim vẫn đang bị bàn cãi, nhưng vài loài ankylosaur nodosaurid sở hữu các tấm giáp bảo vệ má, có thể đã gắn chặt luôn vào thịt. Mẫu vật AMNH 5214 có từ 34–35 ổ răng ở hàm trên và nhiều hơn hẳn các loài ankylosaurid họ hàng. Hàm răng trên của mẫu này dài khoảng . Mỗi ổ răng lại có một lỗ mở ở bên gần nơi một răng thay thế có thể được nhìn thấy.

So với các ankylosaur, xương hàm dưới của Ankylosaurus rất thấp tương đối với chiều dài của nó, khi nhìn từ bên, hàm răng thẳng chứ không cong. Hàm dưới chỉ được tìm thấy từ một mẫu nhỏ nhất (AMNH 5214) và dài khoảng . Hàm dưới không hoàn chỉnh của mẫu lớn (CMN 8880) dài tương tự. AMNH 5214 có 35 ổ răng ở xương răng trái và 36 ở bên phải, tổng cộng 71, nhiều nhất trong số các ankylosaurid. Xương tiền hàm dưới hiện chưa được tìm thấy. Hàm răng tương đối ngắn. Giống các ankylosaur, Ankylosaurus sở hữu các răng nhỏ hình lá, dẹt theo chiều ngang. Răng cao nhưng không rộng, và rất bé; do kích cỡ của chúng so với đầu, hàm có thể chứa nhiều răng hơn các họ hàng của chúng. Răng của con Ankylosaurus với sọ lớn nhỏ hơn cả các mẫu có sọ nhỏ. Một số răng sâu hơn vào trong cong vào trong, và vòng đỉnh răng phẳng ở một bên so với bên còn lại. Răng của Ankylosaurus diagnostic và có thể phân biệt với các ankylosaurid dựa trên bề mặt bên. Các cạnh răng cưa khá lớn, từ 6 đến 8 ở phía trước răng, và từ 5 đến 7 ở phía sau răng.

Bộ xương sau sọ

Cấu trúc phần lớn bộ xương Ankylosaurus, bao gồm phần lớn khung chậu, đuôi và chân, hiện vẫn chưa được biết. Ankylosaurus đi bằng bốn chân với hai chi sau dài hơn chi trước. Ở mẫu AMNH5895, xương vai dài  dính liền với xương quạ (đoạn xương hình chữ nhật nối với phần dưới xương vai); tại đây có thể thấy bề mặt tiếp xúc gân-xương (nơi mà trước kia đã từng có gân bám vào). Xương cánh tay mẫu AMNH5214 thì ngắn và rất rộng, dài khoảng . Xương đùi, cũng của mẫu AMNH5214, rất chắc khỏe, dài khoảng . Dù hiện nay vẫn chưa tìm thấy chân Ankylosaurus, chân sau nó có lẽ có ba ngón, ngoại suy từ những giáp long đuôi chùy khác.

Gai thần kinh đốt sống cổ Ankylosaurus to bành, gai sau cao hơn gai trước. Bề mặt tiếp xúc gân-xương ở phần trước những gai này rất phát triển, một đặc điểm thường thấy ở các khủng long trưởng thành, cho thấy ở đây từng có các dây chằng lớn, giúp nâng và hỗ trợ cho một cái đầu to. Các đốt sống lưng nằm khít nhau, làm chuyển động còng xuống bị hạn chế. So với chiều rộng thì thân các đốt sống này khá ngắn. Gai thần kinh của chúng cũng thon và ngắn, trên có các gân đã hóa xương bám vào, một số nằm chồng lên các đốt sống. Xương sườn bốn đốt sống lưng cuối dính lại với nhau; bề ngang lồng ngực tại đây rất rộng. Trên xương sườn có thể thấy các vết thẹo, chỉ tích những nơi trước đây từng có cơ bắp gắn vào. Hai bên đốt sống đuôi thì đều lõm vào trong - "lưỡng lõm".

Bộ giáp

Một đặc điểm trội ở Ankylosaurus chính là chiếc áo giáp, bào gồm các khối núm và lớp phiến làm từ xương gọi là vảy xương (osteoderm hoặc scute), nằm trong da. Chúng chưa được tìm thấy trong trạng thái gắn liền, do vậy chưa thể biết chỗ gắn thật sự, dù vậy chúng vẫn có thể được suy đoán từ các loài liên quan, và nhiều kiểu phục dựng đã được đề xướng. Các vảy xương có đường kính dao động từ  tới , và hình dạng phong phú. Vảy xương của Ankylosaurus nhìn chung mỏng và rỗng ở mặt dưới. So với Euoplocephalus, các vảy của Ankylosaurus mịn màng hơn. Các vảy nhỏ và các xương nhỏ có thể nằm giữa các vảy to. Vảy bao quát cơ thể rất phẳng, dù có vảy la ký (keel, vảy có đường chỉ ở giữa giống cái sống thuyền của tàu bè) ở một mép. Trái lại, loài nodosaurid Edmontonia có các vảy la ký trải dài từ mép này sang mép kia ở đường giữa vảy xương. Ankylosaurus có các vảy xương nhỏ hơn với đường sống chạy dọc ở giữa.

Giống các ankylosaurid, Ankylosaurus sở hữu các tấm giáp quanh cổ, nhưng ta hiện mới tìm được các mảnh nhỏ sót lại, khiến cho việc xác định vị trí của chúng trên cơ thể là bất khả thi. Carpenter gợi ý rằng khi nhìn từ trên xuống, các tấm sừng phải đi theo cặp, tạo hình chữ V ngược ở cổ, với phần giữa cổ có các vảy xương nhỏ tròn tạo khoảng cách để di chuyển cổ. Ông tin rằng vành đai giáp quá rộng để chỉ bao phủ cái cổ, và rằng vành này sẽ kéo dài đến tận vai. Arbour và Philip J. Currie không đồng ý với giả thuyết của Carpenter vào năm 2015 và chỉ ra rằng các mảnh vảy xương cổ của mẫu AMNH 5895 không khít vào nhau như ý kiến của Carpenter (có thể là do gãy vỡ). Họ thay vào đó cho rằng các mảnh này là các phần của cùng một vảy cổ, chúng sẽ tạo thành hai lớp áo giáp bán nguyệt theo tiết diện bao trùm phần trên cổ, giống ở các chi Anodontosaurus và Euoplocephalus. Arbour và Mallon miểu tả hình dạng của các vảy này như là "hình chữ U giống cái ách liên tục" ở phần trên cổ, và đề xuất rằng Ankylosaurus có 6 vảy la ký với hình oval trên mỗi tấm giáp cổ. Các ankylosaurid thường có các vảy xương nhỏ bao quanh các cái to hơn.

Vảy xương đầu tiên sau tấm giáp cổ thứ hai sẽ có hình thù giống những cái ở trong giáp cổ, và các vảy xương ở trên lưng sẽ có đường kính giảm đi dần dần khi càng về sau. Các vảy lớn nhất có khả năng được sắp xếp thành hàng theo phương ngang và dọc trên phần lớn cơ thể, với 4 đến 5 hàng ngang chia tách bởi các nếp gấp da. Các vảy ở sườn bên có chu vi vuông vắn hơn những cái ở lưng. Đã có thể có 4 hàng dọc ở bên sườn. Khác các ankylosaur nguyên thủy và hầu hết các nodosaur, ankylosaurid dường như không sở hữu các lá chắn khung chậu đồng hóa thạch trên hông. Vài vảy xương không có vảy la ký có thể đã hiện diện trên hông của các Ankylosaurus, giống với Euoplocephalus. Ankylosaurus có thể đã có 4 đến 4 hàng ngang vảy xương tròn trên phần khung chậu, nhỏ hơn các vảy khác trên cơ thể, giống với Scolosaurus. Các vảy xương tam giác nhỏ hơn có thể nằm ở phần bên khung chậu. Các phiến sừng nhọn, phẳng giống ở đuôi của Saichania. Vảy với vảy la ký hình oval có thể nằm ở phần trên đuôi hoặc ở cạnh bên đuôi. Các vảy dẹt tam giác được tìm thấy cùng với các mẫu Ankylosaurus thường được đặt ở bên hông hoặc đuôi. Các vảu hình quả trứng, lật úp hình giọt lệ được biết là của Ankylosaurus, và vị trí có thể nằm ở chi trước, giống Pinacosaurus, ta không biết liệu chúng có vảy ở chi sau hay không.

Đuôi chùy của Ankylosaurus gồm hai vảy xương khổng lồ, với một hàng vảy nhỏ chạy dọc giữa, và hai vảy xương nhỏ ở đầu cuối; chúng che đi mất đốt sống đuôi cuối. Chỉ riêng chùy của mẫu AMNH 5214 được khai quật, đặc điểm phân biệt ở mức cá thể của đuôi không được biết. Đuôi chùy AMNH 5214 dài , rộng , và cao . Đuôi của mẫu lớn nhất có thể sẽ rộng . Chùy của Ankylosaurus mang hình bán nguyệt khi nhìn từ trên, giống đuôi của Euoplocephalus và Scolosaurus nhưng khác biệt với đuôi chùy mang vảy nhọn hoắt của Anodontosaurus hay cái đuôi hẹp, kéo dài của Dyoplosaurus. 7 đốt đuôi trên tạo thành phần "tay cầm" của cái chùy. Các đốt sống đuồi này tiếp xúc, không có sụn ở giữa, thường hóa thạch, khiến chúng bất cử động. Dây chằng hóa cứng gắn vào đốt sống ngay trước chùy, và các đặc điểm này củng cố sức mạnh đuôi. Các mỏm khớp (zygapophyses) và gai thần kinh của các đốt tay cầm có hình chữ U khi nhìn từ trên, các ankylosaurid thì có hình chữ V, có thể là do tay cầm của Ankylosaurus rộng hơn. Chiều rộng sẽ khiến đuôi Ankylosaurus ngắn hơn tỉ lệ với kích cỡ cơ thể hơn các đuôi của ankylosaurid họ hàng, hoặc có chùng tỉ lệ nhưng chùy nhỏ hơn.

Lịch sử khai quật

Năm 1906, trong một chuyến khảo sát của bảo tàng Lịch sử Tự nhiên Hoa Kỳ dẫn đầu bởi nhà cổ sinh Barnum Brown, người ta tìm thấy mẫu chuẩn của Ankylosaurus magniventris (AMNH 5895) tại thành hệ Hell Creek, gần Gilbert Creek, bang Montana. Mẫu này (phát hiện bởi nhà sưu tập Peter Kaisen) gồm phần trên hộp sọ, hai cái răng, một phần đai vai, các đốt sống hông, cổ và đuôi, xương sườn và hơn ba mươi vảy xương. Dựa vào đó, Brown miêu tả khoa học giống khủng long này vào năm 1908. Tên chi là sự kết hợp giữa từ Hy Lạp cổ /ankulos ('bẻ cong' hoặc 'còng'), ám chỉ đến thuật ngữ ngành y "ankylosis" (chứng cứng khớp), một bệnh lý tạo ra bởi sự dính liền các xương ở thân và hộp sọ, và /sauros ('thằn lằn'), có thể dịch nôm na thành "thằn lằn hợp nhất", "thằn lằn cứng cáp" hoặc "thằn lằn cong". Tên loài điển hình magniventris dựa trên từ  ('lớn') và venter ('bụng'), ám chỉ tới bề ngang rộng rãi của thân mình con vật.

Biểu đồ phân nhánh

Brown thấy Ankylosaurus có những đặc điểm riêng biệt đáng để ông tạo  một họ mới (Ankylosauridae - giáp long đuôi chùy) với nó là chi điển hình. Họ này đặc trưng bởi hộp sọ hình tam giác lớn, cổ ngắn, thân mình chắc nịch được bao bọc bởi các vảy xương. Chi Palaeoscincus (chỉ được biết qua hóa thạch răng), và Euoplocephalus (khi đó chỉ được biết qua vảy xương và một phần hộp sọ) cũng được Brown xếp vào họ này. Vì tính rời rạc, chắp vá của các hóa thạch còn sót lại, Brown không thể hoàn toàn phân biệt Euoplocephalus và Ankylosaurus. Với những mẫu không hoàn chỉnh của một vài thành viên trong họ, Brown xếp lầm họ này vào phân bộ Stegosauria (kiếm long). Năm 1923 Osborn tạo phân bộ riêng cho họ này, lấy tên là Ankylosauria (giáp long).

Ankylosauria và Stegosauria hiện nay nằm trong nhánh Thyreophora (khủng long bọc giáp). Nhánh này xuất hiện lần đầu vào tầng Sinemur kỷ Jura và tồn tại suốt 135triệu năm cho đến tầng Maastricht kỷ Phấn Trắng thì biến mất. Chúng có một vùng phân bố rộng rãi thuộc nhiều môi trường khác nhau. Theo thời gian, với việc tìm thấy nhiều mẫu vật hoàn thiện hơn và nhiều chi mới được đặt tên, các giả thuyết về mối quan hệ phân loại học giữa các giáp long ngày càng trở nên phức tạp và thường bị thay đổi từ nghiên cứu này sang nghiên cứu khác. Ngoài Ankylosauridae, Ankylosauria còn được chia thành họ Nodosauridae (giáp long xương kết) và ở một số nghiên cứu còn chia nhỏ hơn nữa thành phân họ Polacanthidae nữa; các giáp long trong họ/phân họ này không có đuôi chùy. Nằm trong phân họ Ankylosaurinae, Ankylosaurus có vẻ có quan hệ gần gũi nhất với Anodontosaurus và Euoplocephalus trên phương diện phân loại học. Biều đồ phân nhánh dưới đây dựa trên phân tích phát sinh chủng loại bởi Arbour và Currie vào năm 2015:

Với việc nhóm chung Ankylosaurus và những giáp long đuôi chùy Bắc Mỹ thế Phấn Trắng muộn khác với những bà con châu Á của chúng trong một tộc đặt tên là Ankylosaurini, Arbour và Currie đưa ra giả thuyết rằng các giáp long đuôi chùy Bắc Mỹ trước đó đã tuyệt chủng vào tầng Alba hoặc Cenoman giữa kỷ Phấn Trắng. Sau này những giáp long đuôi chùy châu Á lại trở về Bắc Mỹ vào tầng Champagne hoặc Turon thế Phấn Trắng muộn và ở đó chúng phân hóa lần nữa, tạo nên các chi như Ankylosaurus, Anodontosaurus và Euoplocephalus. Điều này giải thích cho khoảng trống 30 triệu năm trong di chỉ hóa thạch giáp long đuôi chùy Bắc Mỹ giữa các tầng này.

Đặc điểm cổ sinh

Chế độ dinh dưỡng

Như những khủng long hông chim khác, Ankylosaurus là động vật ăn thực vật. Cái mõm to của nó thích hợp cho việc ăn hỗn tạp các loại thực vật tầng thấp, dù so với một số bà con gần, đặc biệt là Euoplocephalus, nó vẫn còn kén chọn hơn. Các khám phá gần đây cho thấy dù giáp long có lẽ không ăn thực vật có sợi và có gỗ, khẩu phần ăn của chúng có vẻ không chỉ có thực vật mềm như người ta nghĩ trước đây mà còn gồm lá cứng và trái có nhiều thịt. Thức ăn của Ankylosaurus có khả năng là những bụi cây thấp và dương xỉ, những loại thực vật có rất nhiều thời đó. Nếu là động vật nội nhiệt thì Ankylosaurus sẽ cần khoảng  dương xỉ mỗi ngày, tương đương với lượng thực vật khô mà một con voi to sẽ cần. Nhu cầu dinh dưỡng này sẽ được đáp ứng tốt hơn nếu nó cũng ăn trái cây, điều mà dạng răng nhỏ, nhọn cũng như cái mõm hẹp hơn của nó (so với các giáp long đuôi chùy khác như Euoplocephalus) có vẻ thích ứng hơn. Dạng răng này cũng thích hợp cho việc ăn một số loài không xương sống nhỏ; vậy nên thi thoảng chắc nó cũng ăn loại động vật này để bổ sung dinh dưỡng.

Thân răng Ankylosaurus bị mòn ở mặt thay vì đỉnh như ở giáp long xương kết. Vào năm 1982, Carpenter gán cho hai mẫu răng hóa thạch rất nhỏ, dài 3,2 và 3,3mm, đào từ thành hệ Lance và Hell Creek, là của Ankylosaurus con. Qua việc mẫu 3,2mm bị mòn rất dữ, Carpenter nghĩ các giáp long đuôi chùy hoặc chí ít là con non của chúng không nuốt chửng thức ăn mà có nhai theo một cách nào đó. Vì Ankylosaurus trưởng thành ít nhai, việc kiếm thức ăn của chúng sẽ ít chiếm thời gian trong ngày hơn là voi hiện đại. Với lồng ngực rộng, Ankylosaurus có khả năng đã tiêu hóa các thức ăn không nhai này qua quá trình lên men chót ruột phôi, tương tự như ở các loài thằn lằn ăn cỏ hiện đại có nhiều khoang trong ruột già lớn.

Vào năm 1969, nhà cổ sinh người Áo Georg Haas nhận xét dù có hộp sọ lớn, hệ cơ ở đấy của giáp long đuôi chùy khá là yếu. Theo ông, chuyển động hàm chi này bị giới hạn theo chiều lên và xuống, thành ra chúng chỉ có thể ăn thực vật mềm không nhám. Các nghiên cứu sau này về Euoplocephalus cho thấy chuyển động hàm về hai bên cũng như về phía trước là có thể và hộp sọ của chúng cũng có thể chịu được lực đáng kể. Một nghiên cứu năm 2016 về tiếp xúc mặt nhai của các mẫu giáp long đuôi chùy cho thấy khả năng chuyển động hàm về phía sau (dật lùi) được tiến hóa một cách độc lập ở các dòng giáp long đuôi chùy khác nhau, bao gồm những chi khủng long thời Phấn trắng muộn ở Bắc Mỹ như Ankylosaurus và Euoplocephalus.

Paraglossalia (phần xương/sụn hình tam giác trong lưỡi) ở một mẫu Pinacosaurus (một chi giáp long khác) cho thấy dấu hiệu của sự căng cơ, được cho là một đặc điểm phổ biến ở các giáp long. Những nhà khoa học làm việc với mẫu này nhận định giáp long phụ thuộc chủ yếu vào cái lưỡi chắc khỏe và xương móng-mang (xương lưỡi) của mình khi ăn, vì răng của chúng thì khá nhỏ và tốc độ thay răng cũng khá chậm. Một số loài kỳ giông hiện đại cũng có dạng xương lưỡi tương tự và lưỡi của chúng thì có thể cuộn lại để lấy thức ăn. Vị trí chếch về phía sau của lỗ mũi, tương tự như ở thằn lằn giun đào hang và rắn mù, có thể là dấu chỉ cho tập tính sục đất, mặc dù Ankylosaurus có lẽ không phải là động vật đào hang. Những đặc điểm này, cộng với việc tốc độ tạo răng thấp ở các giáp long so với những khủng long hông chim khác, cho thấy Ankylosaurus có thể là động vật ăn tạp. Ankylosaurus cũng đã có lẽ (hoặc thay vào đó) thọc đầu vào đất để tìm củ và rễ cây.

Chuyển động chi

Năm 1978, qua tái dựng hệ cơ chi trước của các giáp long, Coombs nhận định chi trước chịu phần lớn trọng lượng cơ thể và có khả năng tạo lực mạnh, có thể để lấy thức ăn. Theo Coombs, các giáp long có thể là những tay đào bới giỏi, mặc dù với cấu trúc dạng móng guốc ở bàn chân trước, hành vi này là không thường xuyên. Giáp long có thể là những động vật chậm chạp và cục mịch, nhưng chúng có khả năng chuyển động nhanh khi cần thiết..

Đặc điểm cổ sinh thái

Tồn tại vào giai đoạn cuối của kỷ Phấn Trắng: tầng Maastricht (khoảng 68 đến 66 triệu năm trước đây), Ankylosaurus là một trong những chi khủng long cuối cùng trên Trái Đất trước khị sự kiện tuyệt chủng Phấn Trắng-Cổ Cận xảy ra. Vết tích còn sót lại của Ankylosaurus (mẫu gốc trong thành hệ Hell Creek, Montana; các mẫu khác thuộc thành hệ Lance, Ferris, Wyoming, thành hệ Scollard, Alberta và thành hệ Frenchman, Saskatchewan) đều có niên đại cuối kỷ Phấn Trắng. Cách phân bố những hóa thạch này cũng như việc hiếm khi tìm thấy chúng trong lớp trầm tích của các thành hệ kể trên (dù xương dễ hóa thạch hơn ở khu vực này) cho thấy Ankylosaurus có vẻ thích sống ở vùng đất cao hơn là những vùng duyên hải thấp. Cũng có thể về phương diện sinh thái, Ankylosaurus là một chi hiếm gặp. Trong các thành hệ kể trên, người ta còn tìm thấy một giống giáp long khác, một loại giáp long xương kết tạm gán tên là Edmontonia sp. Theo Carpenter, vùng phân bố của nó không trùng với Ankylosaurus. Cho đến nay, chưa tìm thấy hóa thạch nào của hai chi này mà nằm tương đối gần nhau. So với Ankylosaurus, giống Edmontonia sp. này có vẻ thích sống ở những nơi đất thấp. Ngoài ra, cái mõm hẹp hơn cho thấy nó có một khẩu phần ăn kén chọn hơn Ankylosaurus, càng củng cố cho giả thuyết phân chia tổ sinh thái, bất kể vùng phân bố hai chi có trùng hay không.

Với trọng tâm cơ thể thấp, Ankylosaurus không có khả năng đốn cây như ở voi hiện đại. Nó cũng như không thể tuốt và nhai vỏ cây. Đặc điểm này cùng với việc khi trưởng thành chúng không tụ tập thành nhóm (dù một số giáp long có tụ tập với nhau khi chúng còn non) cho thấy Ankylosaurus ít có khả năng thay đổi diện mạo của hệ sinh thái mà nó đang sống theo kiểu voi hiện đại làm, dù nó cũng là một động vật lớn ăn thực vật với nhu cầu dinh dưỡng tương đương. Thay vào đấy, vai trò "kỹ sư hệ sinh thái" kiểu như vậy được đảm nhiệm bởi các khủng long mỏ vịt.

Từ giữa cho đến cuối kỷ Phấn Trắng, Bắc Mỹ bị ra làm hai bởi vùng biển nội hải Western Interior: Laramidia ở phía Tây và Appalachia ở phía Đông. Các thành hệ Hell Creek, Lance và Scollard thuộc bờ Tây của đường biển này. Đây là một vùng đồng bằng duyên hải rộng lớn, trải dài từ ven biển cho tới dãy núi Rocky mới hình thành. Đá bùn và sa thạch là thành phần chủ yếu, kết quả của môi sinh bãi bồi. Vùng mà Ankylosaurus và các chi giáp long kỷ Phấn Trắng muộn khác được tìm thấy có khí hậu ôn đới/cận nhiệt gió mùa, thi thoảng có mưa, bão nhiệt đới và cháy rừng. Thành hệ Hell Creek có nhiều loại thực vật phát triển, chủ yếu là thực vật có hoa, xen lẫn là các loại thực vật ngành thông, dương xỉ và thực vật lớp tuế. Sự giàu có về hóa thạch lá tại hàng tá vị trí khác nhau cho thấy khu vực này được phủ phần lớn bởi cây nhỏ. Ankylosaurus sống cạnh nhiều loại khủng long khác như chuẩn giác long Triceratops, Torosaurus, thescelosaurid Thescelosaurus, khủng long mỏ vịt Edmontosaurus, khủng long đầu dày Pachycephalosaurus, khủng long chân thú Struthiomimus, Ornithomimus, Troodon, Tyrannosaurus cùng một giống giáp long xương kết chưa xác định khác.

Xem thêm
Khủng long bạo chúa
Pachycephalosaurus
Danh sách khủng long

Chú thích

Biểu đồ phân nhánh

Liên kết ngoài

Khủng long kỷ Phấn Trắng
Giáp long đuôi chùy
Khủng long Bắc Mỹ
Khủng long Creta muộn Bắc Mỹ
Ankylosauridae


title: Melanotus beckeri

text:
Melanotus beckeri là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Platia & Schimmel miêu tả khoa học năm 2001.

Chú thích

Tham khảo

Melanotus


title: Acanthagrion aepiolum

text:
Acanthagrion aepiolum là một loài chuồn chuồn kim trong họ Coenagrionidae.

Acanthagrion aepiolum được miêu tả khoa học năm 2004 bởi Tennessen.

Chú thích

Tham khảo

Acanthagrion


title: Manto (bướm)

text:
Manto là một chi bướm ngày thuộc họ Lycaenidae.

Các loài
 Manto birminia
 Manto hypoleuca
 Manto mamerta
 Manto yojana

Chú thích

Tham khảo

 Funet

Iolaini


title: Tipula helvocincta

text:
Tipula helvocincta là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng sinh thái Nearctic.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Hưng Khánh, Trấn Yên

text:
Hưng Khánh là một xã thuộc huyện Trấn Yên, tỉnh Yên Bái, Việt Nam.

Địa lý
Xã Hưng Khánh nằm trên trục đường Quốc lộ 37 nối liền thành phố Yên Bái và thị xã Nghĩa Lộ, nằm ở độ cao 600m so với mặt nước biển, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp xã Hưng Thịnh
Phía tây giáp xã Hồng Ca
Phía nam giáp huyện Văn Chấn
Phía bắc giáp xã Lương Thịnh.

Xã Hưng Khánh có diện tích 29,09 km², dân số năm 2019 là 6.567 người, mật độ dân số đạt 226 người/km².

Dân cư trong xã chủ yếu là dân tộc Tày, phần còn lại là dân tộc Kinh.

Hành chính
Xã Hưng Khánh được chia thành 11 thôn: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11.

Chú thích

Tham khảo


title: Sparganothis

text:
Sparganothis là một chi bướm đêm thuộc phân họ Tortricinae của họ Tortricidae.

Các loài
Sparganothis acerivorana MacKay, 1952
Sparganothis albicaudana Busck, 1915
Sparganothis bistriata Kearfott, 1907
Sparganothis cana (Robinson, 1869)
Sparganothis caryae (Robinson, 1869)
Sparganothis chambersana (Kearfott, 1907)
Sparganothis daphnana McDunnough, 1961
Sparganothis demissana (Walsingham, 1879)
Sparganothis diluticostana (Walsingham, 1879)
Sparganothis directana (Walker, 1863)
Sparganothis distincta (Walsingham, 1884)
Sparganothis ferreana Busck, 1915
Sparganothis flavibasana (Fernald, 1882)
Sparganothis illustris Razowski, 1975
Sparganothis karacana (Kearfott, 1907)
Sparganothis lamberti Franclemont, 1986
Sparganothis lycopodiana (Kearfott, 1907)
Sparganothis matsudai Yasuda, 1975
Sparganothis niveana (Walsingham, 1879)
Sparganothis pettitana (Robinson, 1869)
Sparganothis pilleriana ([Denis & Schiffermuller], 1775)
Sparganothis praecana (Kennel, 1900)
Sparganothis pulcherrimana (Walsingham, 1879)
Sparganothis reticulatana (Clemens, 1860)
Sparganothis rubicundana (Herrich-Schffer, 1856)
Sparganothis salinana McDunnough, 1961
Sparganothis saracana (Kearfott, 1907)
Sparganothis senecionana (Walsingham, 1879)
Sparganothis striata (Walsingham, 1884)
Sparganothis sulfureana (Clemens, 1860)
Sparganothis taracana Kearfott, 1907
Sparganothis tristriata Kearfott, 1907
Sparganothis tunicana (Walsingham, 1879)
Sparganothis umbrana Barnes & Busck, 1920
Sparganothis unifasciana (Clemens, 1864)
Sparganothis violaceana (Robinson, 1869)
Sparganothis vocaridorsana (Kearfott, 1905)
Sparganothis xanthoides (Walker, 1863)

Xem thêm
Danh sách các chi của Tortricidae

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

 tortricidae.com

Sparganothini


title: Braunsapis unicolor

text:
Braunsapis unicolor là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Smith mô tả khoa học năm 1854.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Braunsapis
Động vật được mô tả năm 1854


title: Sumitrosis minuta

text:
Sumitrosis minuta là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Pic mô tả khoa học năm 1932.

Chú thích

Tham khảo

Sumitrosis


title: Trichotheca elongata

text:
Trichotheca elongata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Tan miêu tả khoa học năm 1988.

Chú thích

Tham khảo

Trichotheca


title: 6837 Bressi

text:
6837 Bressi (1994 XN4) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 8 tháng 12 năm 1994 bởi Spacewatch ở Kitt Peak.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 6837 Bressi

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1994


title: Phyllonorycter viburni

text:
Phyllonorycter viburni là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Loài này có ở Nhật Bản (Honsyu, Sikoku và Kyusyu).

Sải cánh dài 6.5-8.5 mm.

Ấu trùng ăn Viburnum dilatatum, Viburnum erosum và Viburnum wrightii. Chúng ăn lá nơi chúng làm tổ. The mine is ptychonomous và located on the space between two veins of the lower surface of the leaf.

Chú thích

Tham khảo

Phyllonorycter


title: Mèo cá

text:
Mèo cá (danh pháp hai phần: Prionailurus viverrinus) là một loài mèo hoang cỡ vừa thuộc chi Prionailurus trong họ Mèo. Mèo cá phân bố ở Nam Á và Đông Nam Á. Năm 2008, IUCN xếp loài này vào nhóm loài bị đe dọa do chúng chỉ tập trung phân bố chủ yếu ở khu vực ngập nước. Loài này được mô tả bởi Bennett vào năm 1833. Trong thập kỷ qua, quần thể loài này ở phần lớn khu vực phân bố châu Á đã giảm sút nghiêm trọng. Giống như loài mèo báo có quan hệ gần, loài mèo cá sống dọc các sông, suối và đầm lầy. Chúng bơi giỏi và biết bắt các loại động vật nhỏ dưới nước.

Mèo cá trưởng thành dài khoảng từ 60–78 cm, đuôi dài khoảng 25 cm, thường sống trong những rừng cây ven sông, suối hoặc trong rừng ngập mặn. Chúng chủ yếu ăn tôm cá, ếch nhái, chuột,... Mèo cái mang thai trong 71 ngày.

Tham khảo

V
Động vật có vú Ấn Độ
Động vật có vú Bangladesh
Động vật có vú Đông Nam Á
Động vật có vú Nepal
Động vật có vú Sri Lanka
Động vật được mô tả năm 1833
Động vật Pakistan
Động vật có vú Nam Á
Động vật có vú Thái Lan


title: Belenois gidica

text:
Belenois gidica (tên tiếng Anh African Veined White hoặc Pointed Caper) là một loài bướm thuộc họ Pieridae. Chúng được tìm thấy ở vùng sinh thái châu Phi nhiệt đới.

Sải cánh dài 40–55 mm đối với con đực và 40–53 mm đối với con cái. Loài bướm này bay quanh năm.

Ấu trùng ăn các loài Boscia, Capparis, và Maerua.

Phụ loài
Các phụ loài sau được công nhận:
 B. g. gidica
 B. g. hypoxantha
 B. g. abyssinica

Hình ảnh

Tham khảo

Pierini


title: 771

text:
Năm 771 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 771


title: Gossel

text:
Gossel là một đô thị ở huyện Ilm, bang Thüringen, Đức. Đô thị này có diện tích 13,52 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2006 là 523 người.

Tham khảo


title: Arnfels

text:
Arnfels (Slovene: Arnež) là một đô thị thuộc huyện Leibnitz trong bang Steiermark, nước Áo. Đô thị Arnfels có diện tích 4,21 km², dân số cuối năm 2005 là 317 người.

Tham khảo


title: Boris Godunov (kịch)

text:
Boris Godunov (tiếng Nga: Борис Годунов), hay Câu chuyện bi tráng, tấn hài kịch về nỗi thống khổ của xứ Muscovy, của Sa hoàng Boris, và của Grishka Otrepyev (tiếng Nga: Драматическая повесть, Комедия o настоящей беде Московскому государству, o царе Борисе и о Гришке Отрепьеве) là một vở bi kịch lịch sử của A.S.Pushkin, được viết năm 1825 khi nhà thơ bị quản thúc ở trại ấp Mikhailovskoye.

Nội dung

Nhân vật

Ảnh hưởng
Năm 1869, nhạc sĩ Modest Mussorgsky đã chuyển thể tác phẩm này thành một vở opera cùng tên.

Trong sự nghiệp sáng tác của mình, nhà văn Aleksey Konstantinovich Tolstoy đã cố gắng tiếp thu một số quan điểm nghệ thuật của Pushkin trong Boris Godunov để xây dựng nên bộ ba bi kịch lịch sử: Cái chết của Ivan Hung đế (1865), Sa hoàng Fyodor Ivanovich (1868), Sa hoàng Boris (1870).

Chuyển thể
 Boris Godunov (phim, 1954)
 Boris Godunov. Những bối cảnh từ tấn bi kịch (phim truyền hình, 1970)
 Boris Godunov (phim, 1986)
 Boris Godunov (phim, 2012)

Xem thêm

 Về việc xuất bản sách "Pushkin. Moskva. Năm 1826
 Thông tin trên Website SVClub

Aleksandr Sergeyevich Pushkin
Kịch Nga


title: Diesen

text:
Diesen là một xã trong vùng Grand Est, thuộc tỉnh Moselle, quận Forbach, tổng Saint-Avold-1. Tọa độ địa lý của xã là 49° 10' vĩ độ bắc, 06° 40' kinh độ đông. Diesen nằm trên độ cao trung bình là 250 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 213 mét và điểm cao nhất là 270 mét. Xã có diện tích 5,47 km², dân số vào thời điểm 1999 là 1144 người; mật độ dân số là 209 người/km².

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Xã của Moselle


title: Hyposmocoma adjacens

text:
Hyposmocoma adjacens là một loài bướm đêm thuộc họ Cosmopterigidae. Nó là loài đặc hữu của Kauai.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Insects of Hawaii. Volume 9, Microlepidoptera

Hyposmocoma
Loài đặc hữu của Hawaii


title: Chi Dầu

text:
Chi Dầu (danh pháp khoa học: Dipterocarpus) là một chi thực vật có hoa và là chi điển hình của họ Dầu (Dipterocarpaceae). Chi này có khoảng 70 loài, có mặt ở khu vực Đông Nam Á. Chúng là thành phần quan trọng của các rừng dầu. Tên khoa học của nó phát sinh từ tiếng Hy Lạp và có nghĩa là "quả hai cánh".

Chi này chứa một số loài cây lấy gỗ quan trọng, mặc dù không quan trọng bằng chi Shorea.

Các loài
 Dipterocarpus acutangulus
 Dipterocarpus alatus - Dầu rái
 Dipterocarpus applanatus
 Dipterocarpus artocarpifolius - Dầu mít
 Dipterocarpus baudii - Dầu bao
 Dipterocarpus borneensis
 Dipterocarpus caudatus
 Dipterocarpus caudiferus
 Dipterocarpus chartaceus
 Dipterocarpus confertus
 Dipterocarpus conformis
 Dipterocarpus coriaceus
 Dipterocarpus cornutus
 Dipterocarpus costatus - Dầu cát
 Dipterocarpus costulatus
 Dipterocarpus crinitus
 Dipterocarpus duperreanus - Dầu đỏ
 Dipterocarpus dyeri - Dầu song nàng
 Dipterocarpus elongatus
 Dipterocarpus eurynchus
 Dipterocarpus fusiformis
 Dipterocarpus geniculatus
 Dipterocarpus glabrigemmatus
 Dipterocarpus globosus
 Dipterocarpus gracilis - Dầu thanh
 Dipterocarpus grandiflorus - Dầu đọt tím
 Dipterocarpus hasseltii - Dầu hassel
 Dipterocarpus humeratus
 Dipterocarpus intricatus - Dầu chai
 Dipterocarpus jourdanii - Dầu rái, Dầu nước
 Dipterocarpus kerrii - Dầu cà luân
 Dipterocarpus kunstleri
 Dipterocarpus lowii
 Dipterocarpus mundus
 Dipterocarpus oblongifolius
 Dipterocarpus obtusifolius - Dầu trà beng
 Dipterocarpus palembanicus
 Dipterocarpus pilosus - Chò lông
 Dipterocarpus retusus - Chò nâu
 Dipterocarpus rigidus
 Dipterocarpus sarawakensis
 Dipterocarpus semivestitus
 Dipterocarpus sublamellatus
 Dipterocarpus tempehes
 Dipterocarpus tonkinensis - Chò nâu
 Dipterocarpus tuberculatus - Dầu sơn
 Dipterocarpus turbinatus
 Dipterocarpus validus
 Dipterocarpus verrucosus
 Các loài khác.

Xem thêm

 Chò nâu
 Dầu thanh

Chú thích

Tham khảo


title: Hyposmocoma kaikuono

text:
Hyposmocoma kaikuono là một loài bướm đêm thuộc họ Cosmopterigidae. Nó là loài đặc hữu của Molokai. Loài địa phương ở Honouli, Malo’o Bay.

Sải cánh dài 10.1–13.2 mm.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Three new species of Hyposmocoma (Lepidoptera, Cosmopterigidae) from the Hawaiian Islands, based on morphological và molecular evidence

Hyposmocoma
Loài đặc hữu của Hawaii


title: Saint-Sauveur-de-Flée

text:
Saint-Sauveur-de-Flée là một xã thuộc tỉnh Maine-et-Loire trong vùng Pays de la Loire phía tây nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 80 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintsauveurdeflee


title: Laurabuc

text:
Laurabuc là một xã của Pháp, nằm ở tỉnh Aude trong vùng Occitanie.

Người dân địa phương trong tiếng Pháp gọi là Laurabuciens.

Hành chính

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Laurabuc trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia

Laurabuc


title: Teinobasis imitans

text:
Teinobasis imitans là một loài chuồn chuồn kim trong họ Coenagrionidae.

Teinobasis imitans được Lieftinck miêu tả khoa học năm 1987.

Chú thích

Tham khảo

Teinobasis


title: Anrosey

text:
Anrosey  là một xã thuộc tỉnh Haute-Marne trong vùng Grand Est đông bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 236 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Haute-Marne


title: Saint-Molf

text:
Saint-Molf là một xã thuộc tỉnh Loire-Atlantique, trong vùng Pays de la Loire ở phía tây nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 15 mét trên mực nước biển. Theo điều tra dân số năm 1999 của INSEE, xã có dân số 1501 người.

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintmolf


title: Dicranomyia limbinervis

text:
Dicranomyia limbinervis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Dicranomyia
Limoniidae ở vùng Neotropic