title: Văn minh lúa nước

text:
Văn minh lúa nước là một nền văn minh cổ đại xuất hiện từ cách đây khoảng 13.000 năm tại châu Á, mà theo các nha khoa học thì có thể là vùng sông Dương Tử hoặc Đông Nam Á. Nền văn minh này đã đạt đến trình độ đủ cao về các kỹ thuật canh tác lúa nước, thủy lợi, phát triển các công cụ và vật nuôi chuyên dụng; đảm bảo sự thặng dư thực phẩm phục vụ cho một xã hội dân cư đông đúc và thúc đẩy các yếu tố khác của một nền văn minh ra đời. Chính sự phát triển của nền văn minh lúa nước đã tạo điều kiện thuận lợi cho sự ra đời của những nền văn hoá đương thời như Văn hóa Hà Mỗ Độ (ven sông Dương Tử - Trung Quốc ngày nay), Văn hóa Đông Sơn, Văn hóa Hòa Bình (đồng bằng miền Bắc Việt Nam ngày nay) v.v... Cũng có những ý kiến cho rằng, chính nền văn minh lúa nước là chiếc nôi để hình thành cộng đồng cư dân có lối sống định cư định canh và các giá trị văn hoá phi vật thể kèm theo, đó chính là văn hóa làng xã.

Lịch sử

Trước đây, các nhà khoa học như A.G. Haudricourt & Louis Hedin (1944), E. Werth (1954), H. Wissmann (1957), Carl Sauer (1952), Jacques Barrau (1965, 1974), Soldheim (1969), Chester Gorman (1970)... đã lập luận và đưa ra những giả thuyết cho rằng vùng Đông Nam Á là nơi khai sinh nền nông nghiệp đa dạng sớm nhất của thế giới. Theo họ, từ Đông Nam Á, nghề trồng lúa được du nhập vào Trung Quốc, rồi lan sang Nhật Bản, Hàn Quốc, những nơi mà cư dân chỉ quen với nghề trồng lúa mạch.

Tuy nhiên, các nghiên cứu gần đây lại xác định quê hương của lúa nước là vùng đồng bằng sông Dương Tử (Trung Quốc). Dựa trên bằng chứng  di truyền học, khảo cổ và ngôn ngữ,  các nhà khoa học xác định rằng lúa được thuần hóa lần đầu tiên ở lưu vực sông Dương Tử ở Trung Quốc Dựa trên việc nghiên cứu các gen của cây lúa nước, chỉ số quan trọng khi nghiên cứu quá trình thuần hóa ngũ cốc, Vaughan (năm 2008) xác định tất cả các giống lúa nước ngày nay đều có tổ tiên là một giống lúa nước cổ Điều này được hỗ trợ bởi một nghiên cứu di truyền vào năm 2011 cho thấy rằng tất cả các dạng lúa nước châu Á, gồm cả indica (lúa Ấn Độ) và japonica (lúa Nhật Bản), đều phát sinh từ một sự kiện thuần hóa duy nhất đã xảy ra cách đây khoảng 13.500 đến 8.200 năm ở Trung Quốc, từ giống lúa hoang Oryza rufipogon.

Vết tích bữa cơm tiền sử nấu với gạo từ lúa mọc hoang xưa nhất thế giới, niên đại 13.000 năm trước, được một nhóm khảo cổ Mỹ-Trung Hoa tìm thấy trong hang Diaotonghuan phía nam sông Trường Giang (bắc tỉnh Giang Tây). Cư dân sống trong vùng này đã biết thử nghiệm các giống lúa và cách trồng trong thời gian dài tiếp theo đó. Điều này đă được nhóm khảo cổ chứng minh qua sự tăng độ lớn phytolith của lúa (phần thực vật hoá thạch, tồn tại nhờ giàu chất silica) lắng trong những lớp trầm tích theo thời gian. Tin này đã được đăng trên tạp chí khoa học Science vào năm 1998. Các nhà khoa học nghiên cứu về phytoliths (thạch thể lúa) này đã chứng minh rằng từ 9.000 năm trước, dân cư ở vùng đó đã ăn nhiều lúa nước trồng hơn là lúa hoang. Nhóm cư dân bản địa này cũng bắt đầu làm đồ gốm thô xốp bằng đất trộn trấu. Kinh nghiệm về trồng lúa tích tụ tại đấy trong mấy ngàn năm đã đưa đến nghề trồng lúa trong toàn vùng nam sông Dương Tử. Di tích xưa thứ hai, 9.000 năm trước, là Pengtou, gần hồ Động Đình phía nam sông Dương Tử. Hơn bốn mươi chỗ có di tích lúa cổ hàng ngàn năm đă được tìm thấy ở vùng nam Trường Giang. Gần cửa biển nam Trường Giang, di tích Văn hóa Hà Mỗ Độ cho thấy văn minh lúa nước trong vùng lên đến trình độ rất cao vào khoảng 7.000 năm trước, sớm hơn cả di tích làng trồng kê Bán Pha xưa nhất ở phía Bắc Trung Quốc.

Văn hóa Hà Mỗ Độ (5000 TCN - 4500 TCN) đã có những ngôi làng với vài trăm người sống trên nhà sàn trong vùng đầm lầy ở cửa sông Tiền Đường. Dân Hà Mỗ Độ đã trồng lúa nước, ăn cơm, để lại lớp rơm và trấu dày 25–50 cm, có nơi dày đến cả mét, trên diện tích 400 mét vuông. Có thể đó là lớp rác để lại trên sân đập lúa. Di chỉ thực vật củ ấu, củ năng, táo và di cốt động vật hoang hươu, trâu, tê giác, cọp, voi, cá sấu... cho thấy khí hậu vùng Nam sông Trường Giang bấy giờ thuộc loại nhiệt đới, hoàn toàn thích hợp với việc canh tác lúa nước. Sau văn hoá Hà Mỗ Độ, hàng loạt văn hoá lúa nước khác đã sinh ra dọc lưu vực sông Trường Giang khoảng 4.000 - 5.000 năm trước, như Lương Chử, Mã Gia Banh, Quinshanyang, Khuất Gia Lĩnh, Đào Tự, Songze, Dadunze.

Năm 2007, di chỉ thành phố cổ diện tích hơn 2,9 km2, niên đại hơn 5.000 năm đã được tìm thấy trong vùng lõi của di tích văn hóa Lương Chử (3.300 - 2.300 TCN). Dấu vết kho lương thực chứa được khoảng 15 tấn gạo. Từ vị trí, sự bố trí và đặc điểm cấu trúc của thành cổ được phát hiện, các chuyên gia tin rằng có những cung điện dành cho giới quý tộc. Năm 2017, các nhà khảo cổ học lại phát hiện một hệ thống thủy lợi có niên đại tới 5.100 năm, quy mô khổng lồ và cổ xưa nhất trên thế giới tính đến thời điểm hiện nay. Công trình dẫn nước quy mô 5.100 tuổi thậm chí còn lâu đời hơn cả phát hiện hệ thống thủy lợi 4.900 năm trước đây của Văn minh Lưỡng Hà. Đây là công trình thủy lợi khổng lồ, có diện tích hơn 300.000 m2, được xây đắp nhân tạo của hoàng thổ dày tới 10,2 mét. Những cư dân cổ đại được cho là đã di dời khoảng 3,3 triệu mét khối đất để xây nên công trình này. Đây là một hệ thống thủy lợi rất phức tạp, gồm nhiều đập nước cao, đập nước thấp, mương, rạch, hào lớn và đê điều để ngăn ngừa lũ lụt, dự trữ nước để tưới tiêu mùa màng trong những đợt hạn hán. Kỹ thuật và quy mô rộng lớn của nó vào loại hiếm trên thế giới.

Từ lưu vực sông Trường Giang, lúa nước dần dần được đưa về phía bắc, tới những người nông dân trồng kê ở nền văn hóa Đại Vấn Khẩu, thông qua tiếp xúc mua bán - trao đổi với văn hóa Long Sơn, văn hóa Mã Gia Banh, văn hóa Hà Mỗ Độ. Vào khoảng 4.000 đến 3.800 trước Công nguyên, chúng là một loại cây trồng phụ thường xuyên trong các nền văn hóa Trung - Tạng ở miền bắc Trung Quốc. Nó không thay thế được kê, phần lớn là do điều kiện môi trường khác nhau ở miền bắc Trung Quốc, nhưng nó được trồng cùng với kê ở ranh giới phía nam của các vùng trồng kê. Ngược lại, cây kê cũng được đưa vào các vùng trồng lúa.

Tại Việt Nam

Các cuộc khảo cổ gần đây đã chứng minh sự tồn tại của con người trên lãnh thổ Việt Nam từ thời Đồ đá cũ. Vào thời kỳ Đồ đá mới, các nền văn hoá Hoà Bình - Bắc Sơn đã chứng tỏ sự xuất hiện của nông nghiệp và chăn nuôi, có thể là cả nghệ thuật trồng lúa nước.

Các nhà khảo cổ tìm thấy trong lớp đất bên dưới khu khảo cổ thuộc Văn hóa Hòa Bình những hạt thóc hóa thạch khoảng 9.260-7.620 năm trước. Nhưng theo nhiều nhà khảo cổ, cũng như đa số di tích, di vật về văn minh lúa nước tìm thấy ở Thái Lan, khi định tuổi lại thì thấy những hạt thóc này có niên đại muộn hơn nhiều so với tuổi ước tính ban đầu, chỉ vào khoảng 4.000 năm trước. Một nghiên cứu đa ngành sử dụng phân tích trình tự bộ gen cây lúa nước chỉ ra rằng lúa nước đã được lan truyền vào Đông Nam Á từ miền nam Trung Quốc, sau một sự kiện nguội lạnh toàn cầu (sự kiện 4,2k) xảy ra khoảng 4.200 năm trước Sự kiện này đã gây ra biến đổi khí hậu ở miền nam Trung Quốc, rất có thể đã khiến mất mùa và buộc cư dân trồng lúa nước ở đây phải di cư tới các vùng khác, bao gồm Đông Nam Á, và khi di cư thì họ cũng mang theo kỹ thuật trồng lúa nước.

Văn hoá Phùng Nguyên và văn hóa Đông Sơn (có niên đại khoảng 4.000 năm) ở miền Bắc Việt Nam ngày nay có những điểm gần giống với nền Văn hoá Hà Mỗ Độ tồn tại ở sông Dương Tử cách đây 7.000 năm trước. Cư dân vùng nam Trung Hoa lúc ấy có lẽ gần với cư dân Bắc Việt Nam về mặt chủng tộc và văn hoá hơn cư dân miền bắc Trung Hoa. Khuôn mặt đắp từ sọ người trong văn hóa Hà Mỗ Độ trưng bày ở Viện Bảo tàng Hà Mỗ Độ cho thấy họ giống người thuộc chủng Nam Mongoloid, tức là gần với chủng người Việt Nam từ thời Đông Sơn về sau.

Điều kiện đồng bằng sông Hồng là nơi rất thích hợp cho lúa hoang và sau này là lúa nước trồng. Người Việt trong cộng đồng chủng Nam Mongoloid là một bộ phận của văn minh lúa nước.

Điều kiện tự nhiên

Môi trường
Lượng mưa hàng năm ở vào khoảng từ 2.000 - 2.500 mm,
Vào thời kỳ tăng trưởng cần một lượng mưa vào khoảng 125 mm trong một tháng,
Thời kỳ thu hoạch cần nhiều nắng (ruộng khô càng tốt),
Nhiệt độ môi trường thích hợp nhất, khoảng 21 - 27 °C,
Cư dân phải có kinh nghiệm trong việc tưới và tiêu (thủy lợi)

Yếu tố khác
Khu vực canh tác phải có độ bằng phẳng rất cần thiết để duy trì mực nước từ 100 mm đến 150 mm giúp cho cây lúa tăng trưởng và kết hạt tốt.
Chính vì vậy, những khu vực đồng bằng và các lưu vực các con sông chảy qua các miền nhiệt đới nhiều mưa sẽ là môi trường thận lợi cho cây lúa nước phát triển. Ví dụ như đồng bằng sông Hồng, lưu vực sông Dương Tử... thích hợp cho cây lúa nước.
Thời vụ là yếu tố cũng quan trọng không kém cho cây lúa nước, điều này thúc đẩy việc sáng chế ra lịch tính ngày, tháng, năm và các mùa trong năm của các cư dân trồng lúa nước.
Giống lúa cũng là một yếu tố tăng năng suất và phẩm chất cho cây lúa nước mà các cư dân trồng lúa nước đặc biệt coi trọng.

Nông cụ

Trong di chỉ khảo cổ cho ta một bộ sưu tập các lưỡi cày bằng đồng phong phú, vào giữa và cuối thời kỳ Đông Sơn đã xuất hiện khá nhiều đồ sắt và đồ đồng đã chuyển sang các loại vật dụng trang trí và tinh xảo hơn.

Ở giai đoạn đầu, Văn hóa Phùng Nguyên, công cụ bằng đá còn chiếm ưu thế, nền kinh tế còn mang tính chất nguyên thủy. Sang đến giai đoạn Đồng Đậu, Gò Mun và nhất là Đông Sơn, nhiều loại hình công cụ bằng đồng ra đời và ngày càng phong phú như lưỡi cuốc, lưỡi cày, lưỡi thuổng, xẻng, lưỡi rìu, v.v. Mỗi loại hình công cụ sản xuất cũng có các kiểu dáng khác nhau. Trong khoảng 200 chiếc lưỡi cày bằng đồng có tới 4 kiểu dáng, đó là lưỡi cày hình tam giác có họng tra cán to khoẻ được phân bố ở dọc sông Thao; lưỡi cày cánh bầu dục, hình thoi được phân bố ở vùng đồng bằng Bắc Bộ Việt Nam, lưỡi cày hình thoi được phân bố tập trung ở vùng sông Mã, lưỡi cày hình xẻng vai ngang phân bố ở vùng làng Vạc. Cuốc bao gồm lưỡi cuốc có lỗ tra cán, cuốc hình tam giác, cuốc có vai, cuốc chữ U, cuốc hình quạt, v.v. Rìu có rìu chữ nhật, rìu tứ diện lưỡi xoè, rìu hình lưỡi xéo, hình bàn chân, rìu lưỡi lệch. Ngoài ra còn có lưỡi liềm đồng, công cụ lao động bằng sắt. Sự tiến bộ của công cụ sản xuất đã thúc đẩy nền kinh  tế                                                           ngày càng phát triển, đạt đến một trình độ khá cao. Nền kinh tế bao gồm nhiều ngành, nghề, trong đó nông nghiệp trồng lúa nước chiếm địa vị chủ đaọ, phổ biến rộng rãi khắp lãnh thổ từ trung du đến đồng bằng, ven biển.

Với việc chế tạo ra lưỡi cày và nông nghiệp dùng cày đã thay thế cho nền nông nghiệp dùng cuốc, đánh dấu bước phát triển mới, mạnh mẽ trong nền kinh tế thời Hùng Vương. Với việc ra đời nhiều loại hình công cụ sản xuất bằng đồng còn chứng tỏ bước tiến về kỹ thuật canh tác của cư dân bấy giờ. Nông nghiệp dùng cày là nguồn cung cấp lương thực chính nuôi sống xã hội, trở thành cơ sở chủ yếu của mọi hoạt động khác.

Những di cốt trâu, bò nhà, tìm thấy trong cùng một di tích văn hóa Đông Sơn, hình bò khắc hoạ trên mặt trống đồng chứng tỏ cư dân thời Hùng Vương đã sử dụng trâu, bò làm sức kéo trong nông nghiệp. Những dấu tích thóc, gạo, những công cụ gặt hái tìm thấy ở các di chỉ thuộc văn hóa Đông Sơn. Di tích thóc, gạo tìm thấy ở làng Vạc gồm 2 nồi gốm trong đó có nhiều hạt thóc, vỏ trấu tìm thấy trong thạp đồng. Các công cụ gặt hái có liềm, dao gặt, nhíp. Nhiều thư tịch cổ cũng ghi chép về sự hiện diện của nghề nông trồng lúa nước thời Hùng Vương như các sách Di vật chí của Dương Phù thời Đông Hán, Thủy Kinh Chú của Lịch Đạo Nguyên, thời Bắc Nguỵ, Vân đài loại ngữ của Lê Quý Đôn, v.v. chứng tỏ sự phổ biến và phát triển mạnh mẽ của nghề trồng lúa nước thời Hùng Vương.

Thủy lợi

Yếu tố nước trong việc trồng lúa nước là điều kiện bắt buộc để hình thành văn minh lúa nước. Có lẽ người nguyên thủy lúc đầu phát hiện ra sự khác nhau về năng suất của lúa nương, một loại lúa mọc trên các triền đất khô ẩm và lúa nước mọc ở khu vực ngập nước của lưu vực các con sông lớn là hoàn toàn khác nhau. Cây lúa nước chỉ có thể phát triển tốt khi sống ở những khu vực khí hậu phù hợp như các vùng nhiệt đới, và đặc biệt tốt, năng suất cao khi hàng năm các con sông lớn như sông Hồng, sông Mã... mang theo một lượng phù sa mới, bồi đắp hàng năm vào các mùa nước lũ.

Nhưng nước để trồng lúa phải đủ và cũng vừa để cây lúa sinh trưởng. Việc đảm bảo đủ nước và không thừa, để làm ngập úng đã buộc các cư dân trồng lúa nước phải làm thủy lợi - cân bằng lượng nước cần thiết.

Thủy lợi tự nhiên và đơn giản nhất là đắp bờ ruộng và dẫn nước theo các con kênh vào ruộng và khống chế lượng nước bằng độ cao của lối thoát nước. "Con kênh" lớn nhất của cư dân trồng lúa nước chính là hệ thống đê điều hai bên sông lớn để khống chế nước tràn vào ruộng và mùa lũ lụt hàng năm.

Đánh giá
Trong một cuốn sách năm 1952, Sauer viết như sau: Về cái nôi của nền nông nghiệp đầu tiên, tôi xin thưa rằng ở Đông Nam Á. Nơi này quy tụ đầy đủ những điều kiện khác nhau cần thiết về vật lý thể chất, hóa học hữu cơ, khí hậu ôn hòa với cả hai vụ gió mùa, với chu kỳ mùa mưa ẩm ướt và mùa khô tạnh ráo, sông nước tiện cho viêc đánh cá, đất này là trung tâm điểm giao thương cả đường biển lẫn đường bộ của Cựu thế giới. Không có nơi nào mà vị trí lại thích hợp và có đủ yếu tố cung cấp cho sự phát triển nền văn minh hỗn hợp giữa nông và ngư nghiệp tốt hơn nữa. Tôi sẽ chứng minh rằng ở trong vùng đất này, ngay từ khi khởi thủy, nông nghiệp đã gắn chặt với ngư nghiệp; rằng ở đây người ta gia súc hóa loài vật trước hết và đúng nghĩa, phải là trung tâm chính của thế giới về kỹ thuật trồng cây và cải biến thảo mộc để gia tăng rau trái. Tôi chấp nhận tiên đề quen thuộc là loài người học hỏi cách trồng cây trước khi biết làm mùa với cách gieo hạt giống.

Một số nhà khoa học khác không công nhận Đông Nam Á là trung tâm phát sinh nông nghiệp lúa nước mà chỉ xếp hạng nó vào trung tâm thứ yếu. Một số khá đông các nhà nghiên cứu khác cho rằng Nam Trung Hoa là trung tâm chính yếu phát sinh trồng lúa nước song song với các trung tâm khác ở Trung Đông và Ấn Độ. Các phân tích di truyền học gần đây đã xác nhận cây lúa nước được trồng đầu tiên ở vùng ven sông Trường Giang (miền nam Trung Quốc hiện nay).

Vì địa thế và khí hậu, cũng như chủng tộc, miền châu thổ sông Hồng có nguồn gốc gần với các nền văn minh thời tiền sử ở Nam Trung Hoa. Việc có liên hệ về văn hóa, buôn bán, di cư... với khoảng cách vài trăm km trong một thời kỳ dài vài ngàn năm là điều hoàn toàn có thể xảy ra.

Đến nay, vẫn còn có nhiều sự bất đồng trong giới khoa học về các trung tâm sơ khởi nông nghiệp. Tuy vậy, các Ông Burkill và Sauer đều rất tự tin; họ đưa ra các chứng cớ rằng Á Đông chính là nguồn gốc của các thứ khoai, củ. Sau đó theo đường hàng hải, khoai Á Đông được phân tán đi các đảo ngoài Thái Bình Dương, châu Phi và châu Mỹ.

Chú thích

Liên kết ngoài
 Hành trình về cội nguồn Việt Nam
 Văn  minh cổ và nguồn gốc dân tộc Việt Nam
 Sơ lược lịch sử Việt Nam
 Nghề trồng lúa Việt Nam

Văn hóa cổ Việt Nam
Sông Hồng|Văn minh sông Hồng


title: Douglas A-20 Havoc

text:
Chiếc Douglas A-20/DB-7 Havoc là một họ bao gồm máy bay cường kích, máy bay ném bom hạng nhẹ và máy bay tiêm kích bay đêm trong Thế chiến II, phục vụ cho không lực của nhiều nước Đồng Minh chủ yếu là Liên Xô, Anh Quốc và Hoa Kỳ. Chiếc DB-7 cũng được không lực các nước Australia, Nam Phi, Pháp, và Hà Lan sử dụng trong chiến tranh, và Brazil sử dụng sau chiến tranh. Chiếc máy bay này được gọi là Boston trong không lực các nước Khối Thịnh vượng chung, trong khi phiên bản tiêm kích bay đêm được gọi là Havoc. Không lực Lục quân Hoa Kỳ đặt tên cho kiểu DB-7 là "A-20" và cho nó cái tên thông dụng là "Havoc", dựa theo cách phân loại của Không quân Hoàng gia Anh.

Thiết kế và phát triển

Vào tháng 3 năm 1937, một nhóm thiết kế dưới sự lãnh đạo của Donald Douglas, Jack Northrop và Ed Heinemann đã đề xuất một kiểu máy bay ném bom hạng nhẹ cung cấp động lực bởi một cặp động cơ Pratt & Whitney R-985 Wasp Junior công suất 450 mã lực (340 kW) gắn trên kiểu cánh gắn cao. Nó được ước lượng có thể mang tải trọng bom 450 kg (1000 lb) ở tốc độ 400 km/h (250 dặm mỗi giờ). Các báo cáo về tính năng của máy bay trong Nội chiến Tây Ban Nha cho thấy rằng thiết kế này trang bị động cơ không đủ mạnh và sau đó bị hủy bỏ.

Vào mùa Thu cùng năm đó, Không lực Lục quân Hoa Kỳ phát hành bản tiêu chuẩn kỹ thuật của một chiếc máy bay cường kích của riêng họ. Nhóm thiết kế Douglas, giờ đây dưới sự lãnh đạo của Heinemann, đã sử dụng lại thiết kế Kiểu 7A và nâng cấp nó với kiểu động cơ Pratt & Whitney R-1830 S3C3-G Twin Wasp công suất 1.100 mã lực (820 kW), tham dự thầu cạnh tranh dưới tên gọi Kiểu 7B. Nó phải cạnh tranh cùng các kiểu North American NA-40, Stearman X-100 và Martin 167F. Kiểu 7B có độ cơ động tốt và bay nhanh, nhưng không thu hút được những đơn đặt hàng tại Mỹ.

Tuy nhiên, kiểu máy bay này lại thu hút được sự chú ý của một Ủy ban Mua sắm Pháp đang viếng thăm Hoa Kỳ. Người Pháp lẵng lặng tham gia các cuộc bay thử nghiệm để không thu hút sự phản đối từ phía những người Mỹ theo chủ nghĩa cô lập, nhưng sự việc đã không thể giữ kín được sau khi chiếc 7B bị rơi vào ngày 23 tháng 1 năm 1939 trong khi biểu diễn bay với một động cơ. Người Pháp vẫn còn đủ ấn tượng về kiểu máy bay này nên đã đặt mua 100 chiếc máy bay, và đơn đặt hàng được tăng lên 270 chiếc sau khi Thế Chiến II bùng nổ.

Cho dù không phải là chiếc máy bay nhanh nhất hay tầm bay xa nhất trong hạng của nó, loạt máy bay Douglas DB-7 lại chứng tỏ là kiểu máy bay chiến đấu chắc chắn, tin cậy và đạt được sự ngưỡng mộ cao nhờ tốc độ lộn vòng và độ cơ động tốt. Trong một báo cáo đến Cơ quan Thử nghiệm Hàng không và Vũ khí (AAEE: Aeroplane and Armament Experimental Establishment) tại Boscombe Down, các phi công thử nghiệm đã mô tả tóm tắt kiểu máy bay này như là "không có khuyết điểm và rất dễ cất cánh và hạ cánh... Chiếc máy bay tiêu biểu cho sự tiến bộ rõ ràng trong việc điều khiển bay... rất dễ chịu để lái và cơ động." Các cựu phi công thường xem nó là máy bay ưa thích của họ trong chiến tranh vì có khả năng lượn qua lại như một chiếc máy bay tiêm kích.. Ảnh hưởng thực tế là chiếc máy bay ném bom/tiêm kích bay đêm của Douglas đã trở nên cực kỳ linh hoạt và có thể đảm nhận mọi vai trò tại mọi mặt trận của cuộc chiến, và là một máy bay được các phi công ưa chuộng.

Khi việc sản xuất loạt máy bay DB-7 kết thúc vào ngày 20 tháng 9 năm 1944, đã có 7.098 chiếc được Douglas chế tạo cùng với 380 chiếc chế tạo bởi Boeing.

Lịch sử hoạt động

Đơn đặt hàng của Pháp yêu cầu một số cải biến, và tên gọi của phiên bản mới là DB-7 (Douglas Bomber 7) được áp dụng. Nó có một thân máy bay hẹp và sâu hơn, trang bị động cơ Pratt & Whitney R-1830-SC3-G bố trí hình tròn công suất 1000 mã lực (750 kW), các khẩu súng do Pháp chế tạo và các thiết bị bay tính theo hệ mét. Trong quá trình giao hàng, động cơ được nâng cấp lên kiểu Pratt & Whitney R-1830-S3C4-G công suất 1100 mã lực (820 kW). Người Pháp đặt tên cho kiểu này là DB-7 B-3 (ký hiệu B-3 nhấn mạnh "máy bay ném ba chỗ ngồi").

Những chiếc DB-7 được chuyên chở từng cụm rời đến Casablanca để được lắp ráp và phục vụ tại Pháp và Bắc Phi thuộc Pháp. Khi Đức tấn công Pháp và các nước vùng đất thấp Tây Bắc Âu ngày 10 tháng 5 năm 1940, 64 chiếc DB-7 hiện hữu đã được bố trí để chống lại cuộc tiến công của các lực lượng xe tăng Đức. Trước khi Hiệp ước đình chiến được ký kết, chúng được di tản sang Bắc Phi để tránh bị lực lượng Đức chiếm giữ. Tại đây chúng lọt vào quyền kiểm soát của Chính phủ Vichy, nhưng trong thực tế không tham gia hoạt động chống lại các lực lượng Đồng Minh ngoại trừ một giai đoạn ngắn trong Chiến dịch Torch. Sau khi lực lượng Pháp tại Bắc Phi quay sang phe Đồng Minh, những chiếc DB-7 được sử dụng như những máy bay huấn luyện và được thay thế trong các đơn vị hoạt động tại tuyến đầu bởi những chiếc B-26 Marauder. Vào đầu năm 1945, một số ít chiếc DB-7 được gửi trở về Pháp nơi chúng hoạt động chống lại những ổ đề kháng cô lập lẻ tẻ tại bờ biển phía Tây.

Các phiên bản

Boston I & II Không quân Hoàng gia Anh đã đồng ý nhận lấy số máy bay còn lại trong đơn đặt hàng của Pháp mà giờ đây đã đầu hàng và chuyển số máy bay này đến Anh. Chúng được đặt tên là Boston Mk I hay Mk II tùy theo kiểu động cơ được trang bị đờiđầu hay đời sau.

Havoc I Chiếc máy bay không thực sự phù hợp để sử dụng trong Không quân Hoàng gia Anh do tầm bay xa quá giới hạn không thể đảm trách vai trò ném bom ban ngày trên lãnh thổ Đức. Nhiều chiếc thuộc phiên bản Boston Mk II, cùng một số chiếc phiên bản Mk I được trang bị lại động cơ, được cải biến để đảm trách vai trò hoạt động ban đêm, cả như máy bay xâm nhập với 1.100 kg (2.400 lb) bom, hoặc như máy bay tiêm kích bay đêm trang bị radar AI Mk IV. Chúng được gọi chung dưới tên gọi Havoc Mk I. Có tổng cộng 181 chiếc Boston được cải biến thành Havoc. Trong các cuộc tấn công can thiệp, những chiếc máy bay xâm nhập Havoc đã gây thiệt hại đáng kể cho các mục tiêu Đức.

Havoc-Pandora Hai mươi chiếc Havoc được cải biến thành máy bay "xâm nhập", sử dụng một kiểu "mìn trên không tầm xa" (LAM: Long Aerial Mine), một gói thuốc nổ được kéo đi trên một sợi cáp dài nhắm vào đường bay của những chiếc máy bay đối phương nhằm hy vọng nổ trúng đích. Các cuộc thử nghiệm được tiến hành với một chiếc Handley Page Harrow tiến hành thả những trái LAM xuống đội hình những chiếc máy bay ném bom Đức đã không thành công; nên sau đó những chiếc Havoc được cải biến lại theo cấu hình Mk I.

Havoc I Turbinlite Có thêm 31 chiếc Havoc được trang bị những đèn pha công suất 2,7 tỉ candela (2.7 Gcd) trước mũi. Chúng không được vũ trang và được dự định để chiếu sáng mục tiêu cho những chiếc máy bay tiêm kích Hurricane bay kèm theo, nhưng trong thực tế chúng chỉ là những mục tiêu rực rỡ tốt đẹp ban đêm dành cho các xạ thủ Đức.

DB-7A / Havoc II Ủy ban Mua sắm Pháp đã đặt hàng thêm 200 chiếc máy bay ném bom trang bị động cơ Wright R-2600-A5B Double Cyclone công suất 1600 mã lực (1195 kW). Phiên bản này được Douglas đặt tên là DB-7A. Tuy nhiên không có chiếc nào được giao trước khi nước Pháp thua trận, và chúng phục vụ như là máy bay tiêm kích bay đêm cho Không quân Hoàng gia Anh dưới tên gọi Havoc Mk II. Chúng đạt được tốc độ tối đa rất ấn tượng 550 km/h (344 mph) ở tầm cao. Có 39 chiếc trong số này được sử dụng trong một thời gian ngắn dưới vai trò Turbinlite.

DB-7B / Boston III Phiên bản DB-7B mới là lô đầu tiên của loạt máy bay được Anh Quốc đặt hàng vào tháng 2 năm 1940. Được cung cấp động lực bằng cùng kiểu động cơ như của chiếc DB-7A, với vỏ giáp tốt hơn và chủ yếu là các thùng nhiên liệu lớn hơn, cuối cùng nó là kiểu máy bay phù hợp cho người Anh sử dụng trong vai trò máy bay ném bom hạng nhẹ. Đây là lô máy bay đầu tiên của loạt được đặt tên là "Boston", nhưng vì những chiếc máy bay DB-7 được trưng dụng đưa vào hoạt động sớm hơn, lô này được biết đến dưới tên gọi Boston Mk III. Trong số các hoạt động đã thực hiện, chúng từng tham gia tấn công các tàu thiết giáp-tuần dương Scharnhorst, Gneisenau và Prinz Eugen của Đức trong Trận chiến Eo biển Anh Quốc (Chiến dịch Cerberus) và trận tấn công Dieppe (Chiến dịch Jubilee) đáng hổ thẹn. Có 300 chiếc đã được giao và một số được cải biến sang vai trò máy bay xâm nhập và máy bay tiêm kích bay đêm.

DB-73 Một phiên bản của Pháp gần như tương tự với phiên bản DB-7B, cũng được chuyển hướng giao hàng sang Anh dưới tên gọi Boston Mk III. Nhiều chiếc được chế tạo theo giấy phép nhượng quyền bởi Boeing. Những sự kiện tiếp diễn sau đó sau khi Đức tấn công vào Liên Xô và Trận chiến Trân Châu Cảng, nên nhiều chiếc Boston được gửi sang Liên Xô và thêm nhiều chiếc được Không lực Lục quân Hoa Kỳ giữ lại để sử dụng cho riêng họ. Có 22 chiếc được Anh Quốc chuyển cho Không quân Hoàng gia Australia.

DB-7C Một phiên bản dành cho Hà Lan được sdự định để sử dụng tại Đông Ấn thuộc Hà Lan, nhưng phía Nhật Bản đã xâm chiếm nơi này trước khi chúng được giao. Đơn đặt hàng này được chuyển cho Liên Xô trong chương trình Cho thuê-Cho mượn vốn đã nhận được 3.125 chiếc Douglas DB-7 ở nhiều phiên bản khác nhau. Khi việc vận chuyển đến Anh Quốc cuối cùng được tái tục, chúng được giao theo chương trình Cho thuê-Cho mượn. Những chiếc máy bay này được trang bị lại theo tiêu chuẩn A-20C và được gọi là Boston IIIA.

A-20 Phiên bản nguyên thủy dành cho Hoa Kỳ không khác biệt gì so với chiếc Kiểu 7B đã bị vượt qua bởi những cải tiến dành cho Pháp và Anh, nên Không lực Lục quân Hoa Kỳ đã đặt hàng hai phiên bản: chiếc A-20 để ném bom tầm cao và chiếc A-20A hoạt động ở tầm thấp. Cả hai đều tương tự như phiên bản DB-7B, chiếc A-20 được trang bị kiểu động cơ Wright R-2600-7 có turbo siêu tăng áp, nhưng chúng tỏ ra cồng kềnh và chiếc nguyên mẫu bị ảnh hưởng những vấn đề làm mát động cơ, nên số còn lại được hoàn tất với kiểu động cơ R-2600-11 không có tăng áp. Có 59 chiếc được chế tạo như phiên bản máy bay tiêm kích P-70 và ba chiếc như là máy bay trinh sát F-3. Một chiếc A-20 được Hải quân Mỹ đánh giá dưới tên gọi BD-1, trong khi Thủy quân Lục chiến Mỹ sử dụng tám chiếc dưới tên gọi BD-2.

A-20A Lục quân Mỹ đã đặt hàng 123 chiếc A-20A trang bị kiểu động cơ R-2600-3, và thêm 20 chiếc với kiểu động cơ R-2600-11 mạnh mẽ hơn. Chúng được đưa vào hoạt động từ mùa Xuân năm 1941. Lục quân đã ưa chuộng kiểu máy bay A-20A này vì nó có tính năng bay xuất sắc cũng như không có các tác động phụ khi điều khiển. Chín chiếc đã được gửi đến Australia vào năm 1943. Tên gọi "Havoc" của người Anh đã được đặt cho chiếc A-20A.

A-20B Kiểu A-20B nhận được đơn đặt hàng đáng kể đầu tiên từ Không lực Mỹ với 999 chiếc. Nó giống phiên bản DB-7A hơn là kiểu DB-7B, với vỏ giáp nhẹ và mũi máy bay thành bậc thay cho kiểu mũi máy bay nghiêng bằng kính. Trong thực tế, có 665 chiếc được xuất khẩu sang Liên Xô, nên chỉ có ít chiếc hoạt động cùng Không lực Mỹ.

A-20C Phiên bản A-20C này là một nỗ lực nhằm chuẩn hóa một phiên bản chung dành cho cả Anh Quốc và Hoa Kỳ, được sản xuất từ năm 1941. Nó quay lại kiểu mũi máy bay nghiêng bằng kính và loại động cơ RF-2600-23, các thùng nhiên liệu tự hàn kín và vỏ giáp được tăng cường. Chúng được trang bị để có thể mang một ngư lôi hải quân 900 kg (2.000 lb) bên ngoài. Có tổng cộng 948 chiếc được chế tạo cho Anh Quốc và Liên Xô, nhưng nhiều chiếc đã được giữ lại cho Không lực Mỹ sau vụ Trân Châu Cảng. Những chiếc A-20 Xô Viết thường trang bị những tháp súng được họ tự thiết kế trong nước.

A-20G Chiếc A-20G, được giao từ tháng 2 năm 1943, trở thành phiên bản có số lượng nhiều nhất với 2.850 chiếc được chế tạo. Mũi máy bay bằng kính được thay bằng mũi kim loại chứa bốn khẩu pháo Hispano HS.404 20 mm và hai súng máy Browning M2 12,7 mm (0,50 in), làm cho chiếc máy bay hơi dài hơn so với các phiên bản trước đây. Sau lô đầu tiên 250 chiếc, những khẩu pháo kém tin cậy được tháo bỏ thay bằng nhiều khẩu súng máy hơn. Một số có thân rộng hơn để trang bị một tháp súng vận hành bằng điện. Nhiều chiếc A-20G được giao đến Liên Xô. Động cơ trang bị là kiểu R-2600-23 công suất 1.600 hp (1.200 kW). Những chiếc A-20G Hoa Kỳ được sử dụng trong các phi vụ tầm thấp ở chiến trường New Guinea.

A-20H Chiếc A-20H tương tự như phiên bản A-20G, được trang bị động cơ R-2600-29 công suất 1.700 mã lực (1.270 kW). Trọng lượng cất cánh tối đa được nâng lên 10.960 kg (24.170 lb). Có 412 chiếc được chế tạo.

A-20J / Boston IV Chiếc A-20J có thêm một sĩ quan ném bom ngồi trong khoang mũi kéo dài bằng kính acrylic. Phiên bản này được dự định sẽ dẫn đầu đội hình những máy bay ném bom, khi những chiếc A-20 thông thường bay theo sau sẽ thả bom theo hiệu lệnh của chiếc dẫn đầu. Có tổng cộng 450 chiếc được chế tạo, trong đó 169 chiếc dành cho Không quân Hoàng gia Anh và được người Anh đặt tên là Boston Mk IV từ mùa Hè năm 1944.

A-20K / Boston V Chiếc A-20K là phiên bản sản xuất cuối cùng của loạt A-20. Chúng tương tự như phiên bản A-20J ngoại trừ được gắn động cơ R-2600-29 thay cho R-2600-23.

P-70 Vào tháng 10 năm 1940, Không lực Mỹ cảm thấy cần có một kiểu máy bay tiêm kích tầm xa hơn là một kiểu máy bay ném bom-cường kích, nên một số máy bay A-20 sản xuất được cải biến thành phiên bản tiêm kích tầm xa P-70 và phiên bản tiêm kích bay đêm P-70A. Chúng được trang bị radar SCR-540 (một phiên bản của kiểu radar AI Mk IV Anh Quốc), mũi máy bay bằng kính thường được sơn đen để giảm phản chiếu và che giấu các chi tiết của bộ radar bên trong, và có bốn khẩu pháo 20 mm bắn hướng ra trước trong một khay ở khoang bom dưới bụng. Những chiếc phiên bản P-70 tiếp theo sau được sản xuất từ những khung thuộc phiên bản A-20C, G và J. Chiếc nguyên mẫu duy nhất P-70B-1 (cải biến từ kiểu A-20G) và những chiếc P-70B-2 tiếp nối (cải biến từ kiểu A-20G và J) được trang bị radar của Mỹ tần số centi-mét (SCR-720 hoặc SCR-729). Những chiếc P-70 và P-70A chỉ tham gia hoạt động chiến đấu cùng Không lực Mỹ tại Mặt trận Thái Bình Dương trong Thế Chiến II. Những chiếc P-70B-1 và P-70B-2 không tham gia chiến đấu nhưng phục vụ như là máy bay huấn luyện cho các đội bay tiêm kích bay đêm tại Florida và sau đó là tại California. Mọi chiếc P-70 đều được cho nghỉ hưu vào năm 1945.

F-3A Phiên bản cải biến 46 chiếc A-20 kiểu J và K thành máy bay trinh sát bay đêm (F-3 là tên gọi một số ít chiếc máy bay cải biến từ phiên bản A-20 nguyên thủy). Phiên bản này được sử dụng tại Mặt trận châu Âu bởi Phi đội Trinh sát Ban đêm 155, nguyên là Phi đội Tiêm kích Ban đêm 423. Phi đội này được chuyển đổi sang nhiệm vụ trinh sát hình ảnh một phần là do kiến thức về chiến thuật chiến đấu ban đêm vốn sẽ được sử dụng để phòng thủ chống lại các máy bay Đức. Cho dù trang bị vũ khí được tháo bỏ, đội bay vẫn bao gồm ba người: phi công, trinh sát viên và hoa tiêu. Chiếc máy bay Đồng Minh đầu tiên hạ cánh xuống Itazuke, Nhật Bản sau khi Nhật Bản đầu hàng vào tháng 8 năm 1945 là một chiếc F-3A.

Các nước sử dụng

Đặc điểm kỹ thuật (DB-7B Boston Mk III)

Đặc tính chung
 Đội bay: 2-3 người
 Chiều dài: 14,5 m (47 ft 6 in)
 Sải cánh: 18,7 m (61 ft 4 in)
 Chiều cao: 5,4 m (17 ft 7 in)
 Diện tích bề mặt cánh: 43,2 m² (465 ft²)
 Trọng lượng không tải: 6.827 kg (15.051 lb)
 Trọng lượng cất cánh tối đa: 9.215 kg (20.320 lb)
 Động cơ: 2 x động cơ Wright R-2600-A5B "Double Cyclone" bố trí hình tròn, công suất 1.600 mã lực (1.200 kW) mỗi động cơ

Đặc tính bay
 Tốc độ lớn nhất: 544 km/h (294 knot, 338 mph) ở 3.800 m (12.500 ft)
 Tầm bay tối đa: 1.690 km (912 nm, 1.050 mi)
 Trần bay: 8.400 m (27.600 ft)
 Tốc độ lên cao: 10,2 m/s (2.000 0 ft/min)

Vũ khí
 4 x súng máy Browning M1919 7,7 mm (0,303 in) gắn cố định trước mũi
 2 x súng máy Browning M1919 7,7 mm (0,303 in) gắn di động trên lưng
 1 x súng máy Vickers K 7,7 mm (0,303 in) gắn di động dưới bụng
 900 kg (2.000 lb) bom

Tham khảo

 Gann, Harry. The Douglas A-20 (7A to Boston III). London: Profile Publications, 1971.
 Green, William. War Planes of the Second World War, Volume Four: Fighters. London: MacDonald & Co. (Publishers) Ltd., 1961 (Sixth impression 1969). ISBN 0-356-01448-7.
 Green, William and Swanborough, Gordon. WW2 Aircraft Fact Files: US Army Air Force Fighters, Part 2. London: Macdonald and Jane's Publishers Ltd., 1978. ISBN 0-354-01072-7.
 Mesko, Jim. A-20 Havoc in action. Carrollton, Texas: Squadron/Signal Publications, 1983. ISBN 0-89747-131-8.
 Taylor, John W.R. "Douglas DB-7, A-20 Havoc, and Boston (Bombers) and Douglas DB-7, Havoc, P-70 (Fighters)." Combat Aircraft of the World from 1909 to the present. New York: G.P. Putnam's Sons, 1969. ISBN 0-425-03633-2.
 Winchester, Jim, ed. "Douglas A-20 Boston/Havoc." Aircraft of World War II (The Aviation Factfile). Kent, UK: Grange Books plc, 2004. ISBN 1-84013-639-1.

Liên kết ngoài
Douglas DB-7
A photograph of the Douglas P-70 39-736

Nội dung liên quan

Máy bay liên quan
 A-26 Invader
 Boeing Y1B-20

Máy bay tương tự
 Bristol Beaufighter
 Bristol Blenheim
 Junkers Ju 88
 Martin B-26 Marauder
 Martin Baltimore
 Messerschmitt Me 210
 North American B-25 Mitchell
 Petlyakov Pe-2

Trình tự thiết kế
 Trình tự Lục quân A (cường kích): A-17 - A-18 - YA-19 - A-20 - XA-21 - A-22 - A-23
 Trình tự Lục quân (trinh sát): YO-50 - YO-51 - O-52 - O-53 - YO-54 - YO-55 - O-56
 Trình tự Hải quân: BD - BTD - BT2D
 Trình tự Douglas: DB-4 - DB-5 - DB-6 - DB-7 - DB-8

Danh sách liên quan
 Danh sách máy bay chiến đấu
 Danh sách máy bay quân sự Hoa Kỳ
 Danh sách máy bay trong Chiến tranh Thế giới II
 Danh sách máy bay tiêm kích
 Danh sách máy bay của RAAF
 Danh sách máy bay của RAF
 Danh sách máy bay của Armée de l'Air, Chiến tranh Thế giới II
 Danh sách máy bay quân sự của Liên Xô và CIS

A-20 Havoc
Máy bay quân sự Hoa Kỳ thập niên 1930
Máy bay tiêm kích Hoa Kỳ
Máy bay ném bom
Máy bay cường kích
Máy bay trinh sát
Máy bay hai động cơ cánh quạt
Máy bay cánh trên


title: Neaux

text:
Neaux là một xã trong tỉnh Loire miền trung nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Loire

Tham khảo

Xã của Loire


title: 8234 Nobeoka

text:
8234 Nobeoka (1997 VK8) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 3 tháng 11 năm 1997 bởi T. Seki ở Geisei.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 8234 Nobeoka

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1997


title: La Rioja (tỉnh Argentina)

text:
La Rioja là một tỉnh nằm ở phía tây Argentina. Tỉnh này giáp ranh với các tỉnh Catamarca, Córdoba, San Luis và San Juan. Tỉnh cũng có đường biên giới với vùng Atacama của Chile ở phía tây.

Chú thích

Liên kết

 Gobierno de La Rioja Official website

Tỉnh của Argentina


title: Voiteur

text:
Voiteur là một xã của tỉnh Jura, thuộc vùng Bourgogne-Franche-Comté, miền đông nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Jura

Tham khảo

INSEE
IGN

Xã của Jura


title: Opselater

text:
Opselater là một chi bọ cánh cứng trong họ
Elateridae.
Chi này được miêu tả khoa học năm 1975 bởi Costa.

Các loài
Các loài trong chi này gồm:
 Opselater costae Rosa, 2004
 Opselater hebes (Germar, 1841)
 Opselater helvolus (Germar, 1841)
 Opselater lucens (Illiger, 1807)
 Opselater melanurus (Candèze, 1863)
 Opselater pyrophanus (Illiger, 1807)
 Opselater pyrophanus (Illiger, 1807)
 Opselater quadraticollis (Blanchard, 1843)
 Opselater succinus Costa, 1980

Chú thích

Tham khảo

Pyrophorini


title: Propsephus stanleyi

text:
Propsephus stanleyi là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1889.

Chú thích

Tham khảo

Propsephus


title: Hydroporus scalesianus

text:
Hydroporus scalesianus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Stephens miêu tả khoa học năm 1828.

Hình ảnh

Chú thích

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Hydroporus


title: Perdita flavicornis

text:
Perdita flavicornis là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Timberlake mô tả khoa học năm 1980.

Chú thích

Tham khảo

Perdita
Động vật được mô tả năm 1980


title: Geumjeongsan

text:
Geumjeongsan (hay núi Geumjeong) là một ngọn núi tại thành phố Busan, Hàn Quốc. Ngọn núi này chiếm một diện tích lớn và trải rộng đến Dongnae-gu về phía nam, Buk-gu về phía tây, Geumjeong-gu về phía đông và thành phố Yangsan về phía bắc. Đỉnh núi cao nhất của Geumjeongsan cũng là đỉnh núi cao nhất vùng Busan, cao 801,5 m đồng thời là ranh giới giữa hai thành phố Busan và Yangsan.

Geumjeongsan là một địa điểm yêu thích cho môn đi bộ đường dài của người dân Busan, nhất là vào những dịp cuối tuần.

Geumjeongsan còn nổi tiếng với ngôi đền Beomeosa về mạn đông bắc của ngọn núi.

Tham khảo

Núi Hàn Quốc
Quận Geumjeong


title: Fleutiauxellus echigoanus

text:
Fleutiauxellus echigoanus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Kishii miêu tả khoa học năm 1976.

Chú thích

Tham khảo

Fleutiauxellus


title: Kay Kāvus

text:
Kay Kāvus (; ) là một ông vua thần thoại của Iran và là nhân vật trong thiên sử thi Shāhnāmeh. Ông là con của Kay Qobād và là cha của hoàng tử Seyāvash. Kāvus cai trị Iran trong 150 năm, do người anh hùng nổi tiếng Rostam phò tá. Ông được kế vị bởi người cháu nội là Kai Khosrow.

Ngai vàng biết bay
Trong huyền thoại, Ngai vàng biết bay của Kay Kāvus là một vật dụng được buộc vào đại bàng được Kay Kāvus làm nên, đã chở nhà vua tới Trung Quốc.

Chú thích

Xem thêm
Perses (con của Andromeda và Perseus)

Liên kết bên ngoài
 Stories of Kay Kāvus and his Flying Throne
 Unmuseum on the Flying Throne of Kay Kāvus

Thần thoại Ba Tư
Shahnameh characters
Sơ khai Iran
Nhân vật trong Shahnameh


title: Tri giác

text:
Trong ngành tâm lý học và các khoa học nhận thức, tri giác là quá trình thu thập, giải nghĩa, lựa chọn và tổ chức các thông tin từ giác quan. Các phương pháp nghiên cứu tri giác trải dài từ các cách tiếp cận theo hướng sinh học hay sinh lý học, qua các cách tiếp cận tâm lý học tới triết học tinh thần và trong nhận thức luận kinh nghiệm chủ nghĩa, chẳng hạn của David Hume, John Locke, George Berkeley, hay như trong khẳng định của Merleau Ponty rằng tri giác là cơ sở của khoa học và tri thức.

Tham khảo

Khái niệm nhận thức luận
Khái niệm trong luân lý học
Khái niệm logic
Quan niệm trong siêu hình học
Khoa học nhận thức
Tư duy phản biện
Lý thuyết trừu tượng của tâm trí
Bản thể học
Triết học tinh thần
Triết lý tâm lý
Thực tế
Hệ giác quan
Nguồn tri thức
Kinh nghiệm chủ quan
Tư duy
Chân lý


title: Chūbu

text:
Vùng Chubu hay Vùng Trung Bộ (tiếng Nhật: 中部地方 Chūbu-chihō) là một trong chín vùng địa phương của Nhật Bản. Vùng này bao gồm chín tỉnh trên đảo Honshu là: Aichi, Fukui, Gifu, Ishikawa, Nagano, Niigata, Shizuoka, Toyama, và Yamanashi. Địa hình của vùng này đặc trưng bởi núi cao hiểm trở. Đỉnh núi cao nhất toàn vùng và cũng là toàn Nhật Bản chính là núi Fuji.

Vùng Chubu lại gồm ba tiểu vùng là Hokuriku (giáp biển Nhật Bản), Chuokogen (cao nguyên ở trung tâm đất nước), và Tokai (giáp Thái Bình Dương).

Tham khảo


title: 11067 Greenancy

text:
11067 Greenancy (1992 DC3) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 25 tháng 2 năm 1992 bởi Spacewatch ở Kitt Peak.

Liên kết ngoài
 JPL Small-Body Database Browser ngày 11067 Greenancy

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1992


title: Gymnopilus edulis

text:
Gymnopilus edulis là một loài nấm thuộc họ Cortinariaceae. Nó được nhà nghiên cứu về nấm người Mỹ Murrill đặt tên vào năm 1917.

Xem thêm

Danh sách các loài Gymnopilus

Tham khảo

Liên kết ngoài
Gymnopilus edulis at Index Fungorum

edulis


title: Cúp Volpi

text:
Cúp Volpi (tiếng Ý: Coppa Volpi) là một cúp của Liên hoan phim Venezia trao cho các nam nữ diễn viên được bầu chọn là xuất sắc nhất. Cúp được thiết lập từ năm 1935 và mang tên này để vinh danh bá tước Count Volpi di Misurata, người sáng lập Liên hoan phim Venezia. Giữa thập niên 1990, cúp này cũng trao cho các nam nữ diễn viên phụ xuất sắc nhất. Riêng năm 1993 cúp cũng được trao cho toàn bộ vai diễn của một phim.

Cúp Volpi cho nam diễn viên xuất sắc nhất
 1935 Pierre Blanchard phim Crime Et Châtiment
 1936 Paul Muni phim The Story of Louis Pasteur
 1937 Emil Jannings phim Der Herrscher
 1938 Leslie Howard phim Pygmalion
 1941 Ermete Zacconi phim Don Buonaparte
 1942 Fosco Giachetti phim Bengasi
 1947 Pierre Fresnay phim Monsieur Vincent
 1948 Ernst Deutsch phim Der Prozess
 1949 Joseph Cotten phim Portrait of Jennie
 1950 Sam Jaffe phim The Asphalt Jungle
 1951 Jean Gabin phim La Nuit est Mon Royaume
 1952 Fredric March phim Death of a Salesman
 1953 Henri Vilbert phim Le Bon Dieu Sans Confession
 1954 Jean Gabin phim L'air De Paris & Touchez Pas au Grisbi
 1955 Curd Jürgens phim Les Héros Sont Fatigués
 1955 Kenneth More phim The Deep Blue Sea
 1956 Bourvil phim La Traversée de Paris
 1957 Anthony Franciosa phim A Hatful of Rain
 1958 Alec Guinness phim The Horse's Mouth
 1959 James Stewart phim Anatomy of a Murder
 1960 John Mills phim Tunes of Glory
 1961 Toshiro Mifune phim Yojimbo
 1962 Burt Lancaster phim Birdman of Alcatraz
 1963 Albert Finney phim Tom Jones (phim)
 1964 Tom Courtenay phim King and Country
 1965 Toshiro Mifune phim Akahige
 1966 Jacques Perrin phim Un Uomo a Metà & La busca
 1967 Ljubisa Samardzic phim Jutro
 1968 John Marley phim Faces (phim)
 1983 Mitchell Litschenstein, Matthew Modine, Michael Wright, David Alan Grier, Guy Boyd & George Dzundza phim Streamers
 1984 Naseeruddin Shah phim Paar
 1985 Gérard Depardieu phim Police
 1986 Carlo Delle Piane phim Regalo di Natale
 1987 Hugh Grant & James Wilby phim Maurice
 1988 Don Ameche & Joe Mantegna phim Things Change
 1989 Marcello Mastroianni & Massimo Troisi phim Che Ora È?
 1990 Oleg Borisov phim Edinstvenijat Suidetel
 1991 River Phoenix phim My Own Private Idaho
 1992 Jack Lemmon phim Glengarry Glen Ross
 1993 Fabrizio Bentivoglio phim Un' Anima Divisa in Due
 1994 Xia Yu phim Yangguang Canlan de Rizi
 1995 Götz George phim Michael Collins
 1997 Wesley Snipes phim One Night Stand
 1998 Sean Penn phim Hurlyburly
 1999 Jim Broadbent phim Topsy-Turvy
 2000 Javier Bardem phim Before Night Falls
 2001 Luigi Lo Cascio phim Luce Dei Miei Occhi
 2002 Stefano Accorsi phim Un Viaggio Chiamato Amore
 2003 Sean Penn phim 21 Grams
 2004 Javier Bardem phim Mar Adentro
 2005 David Strathairn phim Good Night, and Good Luck
 2006 Ben Affleck phim Hollywoodland
 2007 Brad Pitt phim The Assassination of Jesse James by the Coward Robert Ford
 2008 Silvio Orlando phim Giovanna's Father
 2009 Colin Firth phim A Single Man
 2010 Vincent Gallo phim Essential Killing
 2011 Michael Fassbender phim Shame

Cúp Volpi cho nữ diễn viên xuất sắc nhất
 1935 Paula Wessely phim Episode
 1936 Annabella phim Veille D'armes
 1937 Bette Davis phim Kid Galahad & Marked Woman
 1938 Norma Shearer phim Marie Antoinette
 1941 Luise Ullrich phim Annelie
 1942 Kristina Soderbaum phim Die Goldene Stadt
 1947 Anna Magnani phim L'onorevole Angelina
 1948 Jean Simmons phim Hamlet
 1949 Olivia de Havilland phim The Snake Pit
 1950 Eleanor Parker phim Caged
 1951 Vivien Leigh phim A Streetcar Named Desire
 1953 Lilli Palmer phim The Four Poster
 1956 Maria Schell phim Gervaise
 1957 Dzidra Ritenberga phim Malva
 1958 Sophia Loren phim The Black Orchid
 1959 Madeleine Robinson phim À Double Tour
 1960 Shirley Maclaine phim The Apartment
 1961 Suzanne Flon phim Tu ne Tueras Point
 1962 Emmanuelle Riva phim Thérèse Desqueyroux
 1963 Delphine Seyrig phim Muriel
 1964 Harriet Andersson phim Att Alska
 1965 Annie Girardot phim Trois chambres à Manhattan
 1966 Natalya Arinbasarova phim Pervyj Uchitel
 1967 Shirley Knight phim Dutchman
 1968 Laura Betti phim Teorema
 1983 Darling Legitimus phim Rue Cases Negres
 1984 Pascale Ogier phim Les Nuits de la pleine lune
 1986 Valeria Golino phim Storia d'amore
 1987 Kang Soo-yeon phim Contract Mother
 1988 Shirley Maclaine phim Madame Sousatzka
 1988 Isabelle Huppert phim Une Affaire De Femmes
 1989 Peggy Ashcroft & Geraldine James phim She's Been Away
 1990 Gloria Münchmeyer phim La Luna en el Espejo
 1991 Tilda Swinton phim Edward II
 1992 Gong Li phim Qiu Ju Da Guan Si
 1993 Juliette Binoche phim Trois Coleurs: Bleu
 1994 Maria de Medeiros phim Três Irmãos
 1995 Sandrine Bonnaire & Isabelle Huppert phim La Cérémonie
 1996 Victoire Thivisol phim Ponette
 1997 Robin Tunney phim Niagara, Niagara
 1998 Catherine Deneuve phim Place Vendôme
 1999 Nathalie Baye phim Une Liaison Pornographique
 2000 Rose Byrne phim The Goddess of 1967
 2001 Sandra Ceccarelli phim Luce Dei Miei Occhi
 2002 Julianne Moore phim Far from Heaven
 2003 Katja Riemann phim Rosenstrasse
 2004 Imelda Staunton phim Vera Drake
 2005 Giovanna Mezzogiorno phim The Beast in the Heart
 2006 Helen Mirren phim The Queen
 2007 Cate Blanchett phim I'm Not There
 2008 Dominique Blanc phim L’Autre
 2009 Kseniya Rappoport phim The Double Hour
 2010 Ariane Labed phim Attenberg
 2011 Deanie Ip phim A Simple Life

Cúp Volpi cho nam diễn viên phụ xuất sắc nhất
 1993 Marcello Mastroianni phim Un, Deux, Trois, Soleil
 1994 Roberto Citran phim Il toro
 1995 Ian Hart phim Nothing Personal
 1996 Chris Penn phim The Funeral

Cúp Volpi cho nữ diễn viên phụ xuất sắc nhất
 1993 Anna Bonaiuto phim Dove siete? Io sono qui
 1994 Vanessa Redgrave phim Little Odessa
 1995 Isabella Ferrari phim Romanzo di un giovane povero

Cúp Volpi cho toàn bộ vai diễn xuất sắc nhất
 1993 Short Cuts: Andie MacDowell, Bruce Davison, Jack Lemmon, Julianne Moore, Lane Cassidy, Matthew Modine, Anne Archer, Fred Ward, Jennifer Jason Leigh, Chris Penn, Josette Maccario, Lili Taylor, Robert Downey Jr., Madeleine Stowe, Tim Robbins, Cassie Friel, Dustin Friel, Austin Friel, Lily Tomlin, Tom Waits, Frances McDormand, Peter Gallagher, Lyle Lovett, Buck Henry & Huey Lewis

Tham khảo

Liên kết ngoài
The Venice Film Festival at the IMDb

Liên hoan phim Venezia
Cúp Volpi


title: Gastonia mauritiana

text:
Polyscias maraisiana là một loài thực vật thuộc họ Araliaceae. Đây là loài đặc hữu của Mauritius.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo
 Page, W. 1998. Gastonia mauritiana. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 8 năm 2007.

Liên kết ngoài

Thực vật Mauritius
m
Chi Đinh lăng


title: Trigonisca extrema

text:
Trigonisca extrema là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Albuquerque & Camargo mô tả khoa học năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

Trigonisca
Động vật được mô tả năm 2007


title: Cessières

text:
Cessières là một xã ở tỉnh Aisne, vùng Hauts-de-France thuộc miền bắc nước Pháp.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Aisne

Tham khảo

Cessieres


title: Đàn môi (Việt Nam)

text:
Đàn môi (Hán Việt: Khẩu huyền, 口弦, Bính âm:kǒu xián) để chỉ một loại nhạc cụ làm bằng tre hay kim loại, phổ biến hầu hết trong các cộng đồng dân tộc trên thế giới với nhiều tên gọi khác nhau. Người Trung Quốc gọi là khẩu huyền. Nó được sử dụng rộng rãi ở châu Á (đặc biệt là Đông Nam Á, Nam Á và Bắc Á), Châu Mỹ, Châu Đại Dương và Châu Âu, và có tương đối ít tài liệu ghi chép ở Châu Phi.

Lịch sử

Hình vẽ sớm nhất về một người nào đó chơi khẩu huyền là một bức vẽ của Trung Quốc từ thế kỷ thứ 3 trước Công nguyên, và những chiếc xương động vật cong được phát hiện ở Thạch Mão, tỉnh Thiểm Tây, Trung Quốc được cho là bằng chứng sớm nhất về sự tồn tại của nó, có từ trước đây Năm 1800 trước Công nguyên . Các phát hiện khảo cổ học về các mẫu vật còn sót lại ở châu Âu đã được khẳng định là gần như cũ, nhưng những niên đại đó đã bị thách thức cả về kỹ thuật khai quật và việc thiếu văn bản hoặc hình ảnh đương đại đề cập đến nhạc cụ.

Đàn môi của người Do Thái có thể được phân loại là idioglot hoặc heteroglot (dù khung và âm giai có đồng nhất với nhau hay không); bởi hình dạng của khung (que hoặc mảng bám); theo số lượng ô và liệu các ô được gảy, gõ khớp hay kéo dây.

Tại Việt Nam, xuất phát từ  đàn môi của người Hmông, đàn môi  là tên gọi chung của một loại nhạc cụ truyền thống được sử dụng rộng rãi trong các dân tộc thiểu số ở Việt Nam (bao gồm cả "Rang Leh" của người Gia Rai.).

Từ nguyên
Có nhiều giả thiết cho nguồn gốc của cái tên nghĩa đen cho đàn môi là jew's harp (tức đàn hạc Do Thái). Việc đề cập rõ ràng đến người Do Thái hoặc dân tộc Do Thái, đặc biệt gây hiểu lầm vì nó "không liên quan gì đến dân tộc Do Thái; nó cũng không giống một cây đàn hạc trong cấu trúc và hình dáng". Trong tiếng Sicily, nó được dịch là Marranzanu hoặc Mariolu; cả hai đều là những thuật ngữ xúc phạm người Do Thái và cũng được tìm thấy trong tiếng Ý  và tiếng Tây Ban Nha.  Trong tiếng Đức, nó được gọi là Maultrommel, tạm dịch là trống miệng. Theo Từ điển tiếng Anh Oxford, tên gọi này xuất hiện sớm nhất trong tác phẩm của Walter Raleigh là Khám phá Guiana năm 1596, đánh vần là "Iewes Harp". Biến thể "hàm" được chứng thực ít nhất là sớm nhất là vào năm 1774  và 1809,  biến thể "juice" chỉ xuất hiện vào cuối thế kỷ 19 và 20.

Người ta cũng cho rằng cái tên này bắt nguồn từ tiếng Pháp jeu-trompe có nghĩa là 'kèn đồ chơi'. Trong tiếng Pháp, jeu, phát âm giống như jew với chữ "j" / "zh" mềm, có nghĩa là trò chơi. Từ tiếng Pháp hiện tại cho nhạc cụ là guimbarde. Wedgwood, một nhà từ nguyên học người Anh, đã viết vào năm 1855 rằng nguồn gốc từ jeu harpe phản đối thành ngữ tiếng Pháp, trong đó "nếu hai danh từ cơ bản được kết hợp với nhau, danh từ định tính luôn là danh từ cuối cùng. Cả hai giả thiết — rằng cái tên đó là sự thay đổi của  hàm  hoặc  - được OED mô tả là "thiếu bất kỳ bằng chứng hỗ trợ nào."  OED nói rằng, "ít nhiều lý do thỏa đáng có thể được phỏng đoán: ví dụ như nhạc cụ thực sự được làm, bán hoặc nhập khẩu vào Anh bởi người Do Thái, hoặc có ý định như vậy; hoặc nó được cho là do người Do Thái, gợi ý về những con át chủ bài và đàn hạc được đề cập trong Kinh thánh, và do đó được coi là một cái tên thương mại hay". OED cũng tuyên bố rằng "sự liên kết của nhạc cụ với người Do Thái xảy ra, cho đến nay được biết, chỉ bằng tiếng Anh."   Tuy nhiên, thuật ngữ này cũng được sử dụng trong tiếng Đan Mạch với tên jødeharpe

Phân loại
Khẩu huyền Trung Quốc có thể bao gồm nhiều chiếc được ghép lại với nhau ở một đầu và lan truyền trong một chuỗi hình quạt. Chúng có thể được làm từ tre hoặc hợp kim kim loại, chẳng hạn như đồng thau. Khẩu huyền hiện đại có ba hoặc nhiều chiếc có thể được điều chỉnh theo một vài âm đầu tiên của thang ngũ giác nhỏ.

Khẩu huyền có khả năng bắt nguồn từ châu Á. Mặc dù được chơi trên khắp Trung Quốc, nhưng nó đặc biệt phổ biến trong các nhóm dân tộc không phải người Hán ở Tây Nam Trung Quốc, như Vân Nam, Quảng Tây và Quý Châu. Khẩu huyền của Trung Quốc có nhiều tên địa phương được đặt cho nhạc cụ này; một tên khác gọi là hoho.

Gọi đàn môi là do thói quen gọi lâu ngày ở Việt Nam. Thật ra nhạc cụ chưa hẳn là đàn, bởi vì các nhà nghiên cứu phân tích nó theo nhiều cách khác nhau. Người Trung Quốc cho rằng, đàn môi là nhạc cụ dây vì có lưỡi là dây rung, khoang miệng là bộ phận tăng âm. Vốn dĩ gọi theo nghĩa đen theo chữ Hán, trong đó khẩu (口 - chỉ cái miệng) và huyền (弦- tức dây đàn). Cũng có cá nhân cho rằng đàn môi là nhạc cụ hơi vì chiếc lưỡi làm nhiệm vụ lưỡi gà như trong khèn hay sênh. Quan điểm thứ 3 cho rằng nó là nhạc cụ tự thân vang, nguồn âm thanh xuất phát từ chiếc lưỡi rung toàn thân.

Nếu chấp nhận đàn môi là nhạc cụ dây thì ta có quyền gọi nó là đàn.

Cấu tạo
Đàn môi Việt Nam thường làm bằng 1 miếng đồng dát mỏng hay mảnh tre vót mỏng tạo dáng chiếc lá tre. Người ta cắt một chiếc lưỡi dài theo chiều thân đàn, phần đầu lưỡi rời ra chỉ còn phần gốc dính vào thân đàn. Chiếc lưỡi này là bộ phận rung của nhạc cụ. Phần cuối thân đàn có buộc 1 sợi dây hay có 1 tay cầm.

Sử dụng
Các nhà nghiên cứu dân tộc học suy đoán từ truyền thuyết rằng nó xuất hiện vào cuối thời kỳ đồ đá mới. Thời kỳ Tiền Tần gọi là "Thi kinh-Tiểu nhã: Xảo ngôn như hoàng". Trong triều đại nhà Đường và nhà Tống, có "trúc hoàng", "thiết hoàng", "thiết diệp hoàng". Tên được gọi trong triều đại nhà Minh và nhà Thanh và bây giờ thường được gọi là "khẩu huyền". Nó được phổ biến rộng rãi ở các vùng dân tộc thiểu số của Trung Quốc, và các nhóm dân tộc khác nhau có tên gọi khác nhau.

Đàn môi (khẩu huyền) là một trong những nhạc cụ của của các dân tộc thiểu số, thường được dùng làm vật giao duyên cho nam nữ thanh niên. Khẩu huyền  thường được đựng trong một ống tre nhỏ với hoa văn tinh tế trên bề mặt ống tre có thể mang theo để chơi ở những nơi cần thiết.

Tương tự
Trên thế giới nhiều nước cũng có đàn môi với tên gọi khác và chất liệu làm đàn cũng khác so với loại đàn môi ở Việt Nam hay khẩu huyền của Trung Quốc, một ví dụ là Jew's harp, phổ biến ở Châu Âu.

Tham khảo

Nhạc cụ Việt Nam
Nhạc cụ dân gian Việt Nam


title: Rạch Giá (tỉnh)

text:
Rạch Giá là tỉnh cũ ở miền Tây Nam Bộ thuộc khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, Việt Nam, tiếp giáp với vịnh Thái Lan và là một trong những tỉnh có diện tích lớn nhất vùng lúc bấy giờ. Tỉnh Rạch Giá được thành lập vào ngày 1 tháng 1 năm 1900 và bị mất tên gọi đơn vị hành chính cấp tỉnh từ tháng 2 năm 1976 cho đến nay.

Lịch sử

Thời Pháp thuộc
Trước khi thực dân Pháp xâm chiếm tất cả sáu tỉnh ở Nam Kỳ vào năm 1867, vùng đất tỉnh Rạch Giá cũ chính là huyện Kiên Giang của tỉnh Hà Tiên vốn thuộc Nam Kỳ lục tỉnh vào thời nhà Nguyễn độc lập. Huyện Kiên Giang có diện tích lớn nhất trong số 3 huyện trực thuộc tỉnh Hà Tiên (bao gồm Kiên Giang, Long Xuyên và Hà Châu) lúc bấy giờ.

Ngày 15 tháng 6 năm 1867, sau khi chiếm xong tỉnh Hà Tiên, thực dân Pháp cho thành lập hạt Thanh tra Kiên Giang trên địa bàn huyện Kiên Giang thuộc tỉnh Hà Tiên cũ, với lỵ sở hạt đặt ngay tại Rạch Giá. Ngày 1 tháng 8 năm 1867, Pháp thấy vùng đất Cà Mau còn vắng vẻ nên đã bãi bỏ hạt thanh tra Long Xuyên (được lập đồng thời cùng với hạt Thanh tra Kiên Giang trước đó), sáp nhập địa bàn này tức vùng đất Cà Mau vào hạt thanh tra Kiên Giang và coi luôn vùng đất huyện Long Xuyên cũ.

Ngày 16 tháng 8 năm 1867, thực dân Pháp chính thức đổi tên gọi tất cả các địa danh cấp tỉnh và hạt thanh tra theo tên gọi địa điểm nơi đặt lỵ sở của hạt thanh tra. Các tên gọi mới này chính là tục danh bằng tên Nôm của các thôn xã nơi đặt lỵ sở hạt thanh tra vốn trước đây vào thời nhà Nguyễn độc lập lại không được dùng chính thức trong các văn bản hành chính. Như vậy, cũng kể từ đây, chính quyền thực dân Pháp đã dần dần chính thức hóa các tên gọi địa danh bằng tiếng Nôm này bằng những văn bản hành chính. Vào thời điểm này, hạt Thanh tra Rạch Giá được thành lập do đổi tên từ hạt Thanh tra Kiên Giang trước đó.

Hạt thanh tra Rạch Giá ban đầu bao gồm 6 tổng và 110 thôn:
Tổng Kiên Định gồm 14 thôn
Tổng Thanh Giang gồm 11 thôn
Tổng Kiên Hảo gồm 26 thôn
Tổng Giang Ninh gồm 11 thôn
Tổng Long Thủy gồm 25 thôn
Tổng Quảng Xuyên gồm 13 thôn

Ngày 5 tháng 6 năm 1871, thời Chủ tỉnh Benoist (1871 - 1872) - thực dân Pháp tách vùng Cà Mau ra khỏi hạt Rạch Giá để nhập vào hạt Sóc Trăng. Ngày 18 tháng 12 năm 1871, Pháp lại nhập vùng đất Cà Mau vào hạt Rạch Giá như cũ. Ngày 5 tháng 1 năm 1876, dưới thời Chủ tỉnh E. Granier (1875 - 1878) - thực dân Pháp chia Nam Kỳ thành 4 khu vực hành chính lớn, mỗi khu vực hành chính lại chia nhỏ thành các tiểu khu hay hạt tham biện (arrondissement administratif) thì tỉnh Hà Tiên cũ bị chia thành hai hạt tham biện là Hà Tiên và Rạch Giá, đồng thời các thôn cũng đổi thành các làng.

Ngày 18 tháng 7 năm 1882, thực dân Pháp thiết lập hạt tham biện Bạc Liêu (đầu tiên là Chủ tỉnh Lamothe de Carrier) trên cơ sở tách 3 tổng Quảng Long, Quảng Xuyên và Long Thủy của hạt tham biện Rạch Giá (thời Chủ tỉnh Rạch Giá Nansot) hợp với 2 tổng Thạnh Hòa và Thạnh Hưng tách từ hạt tham biện Sóc Trăng (thời Chủ tỉnh Sóc Trăng de Bequigny) chuyển sang. Lỵ sở Bạc Liêu thuộc địa bàn tổng Thạnh Hòa vốn trước đó thuộc hạt tham biện Sóc Trăng. Ngày 12 tháng 8 năm 1888, hạt tham biện Rạch Giá bị giải thể, nhập vào hạt tham biện Long Xuyên. Ngày 27 tháng 12 năm 1892, thực dân Pháp lại tái lập hạt tham biện Rạch Giá với 4 tổng:
Tổng Giang Ninh có 16 làng
Tổng Kiên Định có 14 làng
Tổng Kiên Hảo có 25 làng
Tổng Thanh Giang có 18 làng

Ngày 26 tháng 1 năm 1894, chính quyền thực dân Pháp hợp nhất 4 làng Vĩnh Lạc, Vĩnh Hòa, Thanh Lương và Vân Tập thành một làng mới lấy tên là làng Vĩnh Thanh Vân, đồng thời vẫn là nơi đặt lỵ sở của hạt tham biện Rạch Giá như trước đó.

Theo Nghị định ngày 20 tháng 12 năm 1899 của Toàn quyền Đông Dương đổi tên tất cả các hạt tham biện thành tỉnh thì từ ngày 1 tháng 1 năm 1900 hạt tham biện Rạch Giá trở thành tỉnh Rạch Giá. Viên chủ tỉnh Pháp đầu tiên là L. Rivet. Tỉnh lỵ Rạch Giá đặt tại làng Vĩnh Thanh Vân thuộc địa bàn tổng Kiên Hảo.

Ngày 25 tháng 5 năm 1900, lập tổng Kiên Tường và tổng Thanh Bình. Ngày 31 tháng 12 năm 1907, thời chủ tỉnh Rach Giá L'Helgouach, Pháp lập thêm tổng An Ninh và tổng Thanh Biên. Năm 1910, thời chủ tỉnh Le Marchant de Trigon, tỉnh Rạch Giá gồm 8 tổng, 73 làng:

Ngày 6 tháng 1 năm 1916, lại lập thêm tổng Thanh Tuyên và tổng Thanh Yên.

Ngày 20 tháng 5 năm 1920, thực dân Pháp cho thành lập ở tỉnh Rạch Giá 5 quận trực thuộc: Châu Thành, Giồng Riềng, Gò Quao, Long Mỹ và Phước Long. Tên các quận này vốn được lấy theo tên làng hoặc tên chợ nơi đặt quận lỵ. Riêng quận Châu Thành được thành lập trên địa bàn một số tổng thuộc khu vực nơi đặt tỉnh lỵ Rạch Giá và các vùng phụ cận. Cụ thể như sau:
Quận Châu Thành gồm 2 tổng: Kiên Hảo và Kiên Tường. Quận lỵ: Rạch Giá (thuộc làng Vĩnh Thanh Vân)
Quận Giồng Riềng gồm 1 tổng: Giang Ninh. Quận lỵ: Giồng Riềng (thuộc làng Thạnh Hòa);
Quận Gò Quao gồm 2 tổng: Kiên Định và Thanh Biên. Quận lỵ: Gò Quao (thuộc làng Vĩnh Phước);
Quận Long Mỹ gồm 3 tổng: An Ninh, Thanh Giang, Thanh Tuyền. Quận lỵ: Long Mỹ (thuộc làng Thuận Hưng);
Quận Phước Long gồm 2 tổng: Thanh Bình và Thanh Yên. Quận lỵ: Phước Long (thuộc làng Phước Long).

Ngày 24 tháng 11 năm 1925, chuyển tổng Thanh Biên sang quận Phước Long, quận Gò Quao còn lại tổng Kiên Định. Ngày 1 tháng 1 năm 1936, thực dân Pháp lập đại lý hành chánh An Biên thuộc tỉnh Rạch Giá, trụ sở đặt tại chợ Thứ Ba, gồm 1 tổng có tên là Thanh Biên trên cơ sở tách đất từ quận Phước Long trước đó. Ngày 1 tháng 8 năm 1939, Toàn quyền Đông Dương ban hành Nghị định nâng lên thành quận An Biên, đặt dưới quyền một quan chức người Pháp.

Thời kỳ 1945-1954
Sau Cách mạng tháng Tám 1945, Ủy ban Kháng chiến Hành chánh Nam bộ chủ trương bỏ cấp tổng, bỏ đơn vị làng, thống nhất gọi là xã, đồng thời bỏ danh xưng quận, gọi thay thế bằng huyện. Chính quyền Việt Nam Cộng hòa đến năm 1956 cũng thống nhất dùng danh xưng là xã, tuy nhiên vẫn gọi là quận cho đến năm 1975. Lúc bấy giờ, Rạch Giá là một trong 21 tỉnh ở Nam Bộ.

Năm 1947, quận Phước Long được chính quyền thực dân Pháp giao cho tỉnh Bạc Liêu. Cũng trong năm này, chính quyền kháng chiến của lực lượng Việt Minh quyết định đổi tên huyện Phước Long thành huyện Hồng Dân, ban đầu thuộc tỉnh Rạch Giá, do lấy theo tên người chiến sĩ cộng sản Trần Hồng Dân (1916 - 1946) đã hy sinh tại địa phương trước đó. Năm 1951, huyện Hồng Dân được chính quyền Việt Minh giao về cho tỉnh Bạc Liêu.

Năm 1951, chính quyền Việt Minh quyết định giải thể tỉnh Rạch Giá, sáp nhập địa bàn vào các tỉnh Bạc Liêu, Cần Thơ và Sóc Trăng. Trong đó, thị xã Rạch Giá và các huyện Châu Thành, Long Mỹ, Gò Quao, Giồng Riềng được giao về cho tỉnh Cần Thơ, các huyện Hồng Dân và An Biên được giao về cho tỉnh Bạc Liêu. Bên cạnh đó, một phần nhỏ đất đai tỉnh Rạch Giá cũng được giao về cho tỉnh Sóc Trăng quản lý.

Tuy nhiên, việc giải thể tỉnh Rạch Giá cũng như đổi tên gọi huyện Phước Long thành huyện Hồng Dân lại không được phía chính quyền Quốc gia Việt Nam thân Pháp của Bảo Đại và sau này là chính quyền Việt Nam Cộng hòa công nhận. Đến năm 1954, chính quyền Việt Minh lại quyết định tái lập tỉnh Rạch Giá. Tháng 10 năm 1954, các huyện Hồng Dân và Long Mỹ cũng trở lại thuộc tỉnh Rạch Giá. Sau năm 1956, chính quyền Cách mạng lại quyết định giao huyện Hồng Dân cho tỉnh Sóc Trăng và giao huyện Long Mỹ cho tỉnh Cần Thơ quản lý trở lại như cũ.

Ngày 29 tháng 12 năm 1952, chính quyền Quốc gia Việt Nam thân Pháp quyết định công nhận đô thị tỉnh lỵ Rạch Giá trở thành thị xã hỗn hợp (commune mixte) thị xã Rạch Giá trực thuộc tỉnh Rạch Giá.

Giai đoạn 1954-1976
Ban đầu, chính quyền Quốc gia Việt Nam và sau đó là Việt Nam Cộng hòa vẫn duy trì tên gọi tỉnh Rạch Giá như thời Pháp thuộc.

Ngày 15 tháng 2 năm 1955, Thủ hiến Nam Việt của chính quyền Quốc gia Việt Nam (tiền thân của Việt Nam Cộng hòa) quyết định tạm sáp nhập vùng Chắc Băng và quận An Biên thuộc tỉnh Rạch Giá vào tỉnh Sóc Trăng. Ngày 24 tháng 5 năm 1955, quyết định sáp nhập ba quận An Biên, Phước Long và Chắc Băng để thành lập đặc khu An Phước thuộc tỉnh Sóc Trăng, nhưng không lâu sau lại cho giải thể đặc khu này. Sau đó, quận An Biên và vùng Chắc Băng lại trở về thuộc tỉnh Rạch Giá như cũ.

Ngày 22 tháng 10 năm 1956, Tổng thống Việt Nam Cộng hòa Ngô Đình Diệm ký Sắc lệnh 143/VN để " thay đổi địa giới và tên Đô thành Sài Gòn – Chợ Lớn cùng các tỉnh và tỉnh lỵ tại Việt Nam". Lúc này, tỉnh Rạch Giá và tỉnh Hà Tiên được nhập lại để thành lập tỉnh mới có tên là tỉnh Kiên Giang. Tỉnh lỵ tỉnh Kiên Giang đặt tại Rạch Giá và vẫn giữ nguyên tên là "Rạch Giá". Sau năm 1956, thị xã Rạch Giá bị chính quyền Việt Nam Cộng hòa giải thể, tuy nhiên đến ngày 20 tháng 11 năm 1970 lại tái lập thị xã Rạch Giá.

Tuy nhiên, chính quyền Mặt trận dân tộc giải phóng miền Nam Việt Nam (sau này là Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa Miền Nam Việt Nam) và Việt Nam Dân chủ Cộng hòa vẫn giữ nguyên tên gọi tỉnh Rạch Giá từ năm 1956 cho đến năm 1976, đồng thời vẫn duy trì thị xã Rạch Giá trực thuộc tỉnh Rạch Giá trong suốt giai đoạn này.

Năm 1957, chính quyền Cách mạng quyết định giải thể tỉnh Hà Tiên, đổi thành huyện Hà Tiên và huyện Phú Quốc cùng trực thuộc tỉnh Rạch Giá. Tỉnh Rạch Giá khi đó gồm thị xã Rạch Giá và các huyện: Châu Thành, Gò Quao, Giồng Riềng, An Biên, Hà Tiên và Phú Quốc. Về sau, chính quyền Cách mạng lại cho thành lập thêm huyện Tân Hiệp trên cơ sở tách đất từ huyện Châu Thành và huyện Giồng Riềng. Bên cạnh đó, huyện Châu Thành cũng được chia thành huyện Châu Thành A và huyện Châu Thành B cùng thuộc tỉnh Rạch Giá.

Năm 1964, chính quyền Cách mạng thành lập huyện Vĩnh Thuận trên cơ sở tách ra từ huyện An Biên. Huyện Vĩnh Thuận thuộc tỉnh Rạch Giá có địa giới hành chính trùng với quận Kiên Long thuộc tỉnh Kiên Giang của chính quyền Việt Nam Cộng hòa. Năm 1965, giao huyện Hà Tiên và huyện Phú Quốc cho tỉnh An Giang quản lý. Đến năm 1967 lại trả hai huyện Hà Tiên và Phú Quốc về cho tỉnh Rạch Giá như trước. Tuy nhiên, năm 1971 khi Trung ương Cục miền Nam quyết định thành lập tỉnh Châu Hà, tách ra từ tỉnh An Giang, trên phần đất tỉnh Châu Đốc và tỉnh Hà Tiên trước đó thì huyện Hà Tiên, huyện Phú Quốc cùng với huyện Châu Thành A của tỉnh Rạch Giá lại được giao về cho tỉnh Châu Hà quản lý. Đến năm 1974 ba huyện này lại cùng thuộc tỉnh Long Châu Hà.

Sau khi đã bàn giao huyện Châu Thành A về cho tỉnh Châu Hà và sau đó là tỉnh Long Châu Hà quản lý, huyện Châu Thành B cũng được đổi tên lại thành huyện Châu Thành thuộc tỉnh Rạch Giá như cũ. Từ đó cho đến năm 1976, tỉnh Rạch Giá còn lại thị xã Rạch Giá và các huyện: Châu Thành, Gò Quao, Giồng Riềng, An Biên, Tân Hiệp, Vĩnh Thuận.

Sau ngày 30 tháng 4 năm 1975, chính quyền quân quản Cộng hòa miền Nam Việt Nam ban đầu vẫn duy trì tỉnh Rạch Giá như trước đó cho đến đầu năm 1976. Lúc này, chính quyền Cách mạng cũng bỏ danh xưng "quận" có từ thời Pháp thuộc và lấy danh xưng "huyện" (quận và phường dành cho các đơn vị hành chánh tương đương khi đã đô thị hóa).

Ngày 20 tháng 9 năm 1975, Bộ Chính trị ra Nghị quyết số 245-NQ/TW về việc bỏ khu, hợp tỉnh trong toàn quốc "nhằm xây dựng các tỉnh thành những đơn vị kinh tế, kế hoạch và đơn vị hành chính có khả năng giải quyết đến mức cao nhất những yêu cầu về đẩy mạnh sản xuất, tổ chức đời sống vật chất, văn hóa của nhân dân, về củng cố quốc phòng, bảo vệ trị an, và có khả năng đóng góp tốt nhất vào sự nghiệp chung của cả nước". Theo Nghị quyết này, địa bàn tỉnh Rạch Giá sẽ được chia ra vào sáp nhập vào các tỉnh mới, tên gọi tỉnh mới cùng với nơi đặt tỉnh lỵ sẽ do địa phương đề nghị lên. Cụ thể như sau:

 Tỉnh Cà Mau, tỉnh Bạc Liêu và hai huyện Vĩnh Thuận, An Biên (ngoại trừ 2 xã Đông Yên và Tây Yên) của tỉnh Rạch Giá sẽ hợp nhất lại thành một tỉnh.
 Phần còn lại của tỉnh Rạch Giá cùng với toàn bộ diện tích tỉnh Long Châu Hà và huyện Thốt Nốt của tỉnh Cần Thơ sẽ hợp nhất lại thành một tỉnh.

Nhưng đến ngày 20 tháng 12 năm 1975, Bộ Chính trị lại ra Nghị quyết số 19/NQ điều chỉnh lại việc hợp nhất tỉnh ở miền Nam Việt Nam cho sát với tình hình thực tế, theo đó tỉnh Rạch Giá cũ (bao gồm cả ba huyện Hà Tiên, Phú Quốc, Châu Thành A hiện cùng thuộc tỉnh Long Châu Hà nhưng trước năm 1971 lại cũng đều thuộc tỉnh Rạch Giá) vẫn để thành một tỉnh riêng biệt.

Sau năm 1976
Tháng 2 năm 1976, Chính phủ Việt Nam quyết định tái lập tỉnh Kiên Giang trên cơ sở toàn bộ diện tích tỉnh Rạch Giá và ba huyện: Châu Thành A, Hà Tiên, Phú Quốc vốn thuộc tỉnh Long Châu Hà trước đó. Lúc này, huyện Châu Thành A bị giải thể và sáp nhập trở lại vào huyện Châu Thành như trước. Tỉnh Kiên Giang lúc đó gồm thị xã Rạch Giá và các huyện: Châu Thành, Tân Hiệp, Gò Quao, Giồng Riềng, An Biên, Vĩnh Thuận, Hà Tiên và Phú Quốc. Tỉnh lỵ là thị xã Rạch Giá, đơn vị hành chính cấp huyện trực thuộc tỉnh Kiên Giang.

Địa bàn tỉnh Rạch Giá cũ ngày nay tương ứng với các huyện Châu Thành, Tân Hiệp, Gò Quao, Giồng Riềng, An Biên, An Minh, Vĩnh Thuận, U Minh Thượng, Hòn Đất và Thành phố Rạch Giá cùng thuộc tỉnh Kiên Giang. Tuy nhiên, cũng có thời kỳ toàn bộ diện tích tỉnh Kiên Giang ngày nay đều thuộc tỉnh Rạch Giá, bao gồm cả các vùng Hà Tiên và Phú Quốc, tương ứng với thành phố Hà Tiên và các huyện Kiên Lương, Giang Thành, Kiên Hải và Phú Quốc ngày nay.

Hiện nay, địa danh "Rạch Giá" chỉ còn được dùng để chỉ Thành phố Rạch Giá, đơn vị hành chính cấp huyện trực thuộc tỉnh Kiên Giang và là tỉnh lỵ của tỉnh Kiên Giang.

Phân chia hành chính

Năm 1897
Toàn tỉnh Rạch Giá được chia thành 4 tổng:
Tổng Giang Ninh có 15 làng: An Bình, An Lợi, Áp Lục, Cao Môn, Hỏa Lựu, Hương Phù, Hương Thọ, Phương Lang, Lộc Ninh, Lương Tâm, Thủy Liễu, Vị Thủy, Xà Phiên, Thuận An, Vị Thanh
Tổng Kiên Định 11 làng: An Hòa, Hòa Thuận, Lại Sơn, Long Thạnh, Tân Hội, Ngọc Hòa, Thạnh Hòa, Hòa Hưng, Vĩnh An, Vĩnh Hòa Đông, Vĩnh Thạnh
Tổng Kiên Hảo 24 làng: Bàn Thạch, Bình Kha, Cù Hóa, Đồng Đăng, Giục Tượng, Hóa Quảng, Lạc Thổ, Mỹ Lâm, Tham Định, Thanh Gia, Thanh Lang, Thiệp Ngạc, Minh Lương, Mỹ Phú, Mong Thọ, Ngọc Chúc, Ngọc Giải, Phi Kinh, Phong Hóa, Sóc Sơn, Thổ Sơn, Thông Chữ, Tuy Đằng, Vĩnh Niên
Tổng Thanh Giang 19 làng: Đông Tặc, Đông Thái, Tây Tặc, Thới An, Vân Khánh Đông, Vĩnh Hòa, Long Mỹ, Long Phú, Thuận Hòa, Vĩnh Hưng, Vĩnh Lộc, Vĩnh Phước, Vĩnh Quới, Vĩnh Thuận, Vĩnh Thuận Đông, Vĩnh Tuy, Vĩnh Hòa Hưng, Vĩnh Thanh Vân, Vĩnh Tường

Năm 1939
Tỉnh Rạch Giá có 6 quận:

1. Quận Châu Thành có 2 tổng với 17 làng:
Tổng Kiên Hảo có 8 làng: An Hòa, Lại Sơn, Mỹ Lâm, Sóc Sơn, Tân Hội, Thổ Sơn, Phi Thông Vĩnh, Thanh Vân
Tổng Kiến Tường có 9 làng Bình An, Bàn Tân Định, Giục Tượng, Mong Thọ, Minh Lương, Hòa Thạnh Lợi, Tân Hiệp, Vĩnh Hòa Hiệp

2. Quận Long Mỹ có 3 tổng với 17 làng:
Tổng An Ninh có 6 làng: Hòa An, Hỏa Lựu, Long Bình, Vị Thủy, Vĩnh Thuận Đông, Vĩnh Tường
Tổng Thanh Tuyền gồm 5 làng: Lương Tâm, Thuận Hưng, Vĩnh Tuy, Vĩnh Viễn, Xà Phiên
Tổng Thanh Giang có 6 làng: An Lợi, Long Phú, Phương Bình, Phương Phú, Tân Long, Long Trị

3. Quận Phước Long có 2 tổng với 15 làng:
Tổng Thanh Bình có 8 làng: Hương Phú, Mỹ Quới, Ninh Hòa, Ninh Quới, Vĩnh Hưng, Vĩnh Lợi, Vĩnh Phú, Vĩnh Quới
Tổng Thanh Yên có 7 làng: Lộc Ninh, Ninh Thạnh Lợi, Phước Long, Vĩnh Bình, Vĩnh Lộc, Vĩnh Phong, Vĩnh Thuận

4. Quận Gò Quao có 1 tổng Kiên Định với 9 làng: Định Hòa, Hòa Quản, Định An, Long Thạnh, Thới An, Thủy Liễu, Vĩnh Phước, Vĩnh Thạnh, Vĩnh Hòa Hưng

5. Quận An Biên có 1 tổng Thanh Biên với 7 làng: Đông Hòa, Đông Hưng, Đông Thạnh, Đông Thái, Đông Yên, Tân Yên, Vân Khánh

6. Quận Giồng Riềng có 1 tổng Giang Ninh với 8 làng: Hòa Hưng, Hòa Thuận, Ngọc Chúc, Ngọc Hòa, Thạnh Hòa, Thạnh Lợi, Thạnh Hưng, Vị Thanh

Chú thích

Tỉnh cũ Việt Nam
R


title: Vương cung thánh đường Thánh Remi (Reims)

text:
Nhà thờ Saint-Remi (tiếng Pháp: Basilique Saint-Remi) là một nhà thờ và tu viện có niên đại từ khoảng thế kỉ 10 ở Reims, Pháp. Đây là nhà thờ quan trọng thứ hai ở Reims, sau Nhà thờ chính tòa Đức Bà Reims. Đây là nơi lưu giữ thánh tích của Thánh Remigio (Giám mục thành Reims), người đã làm lễ rửa tội cho vua Clovis. Nhà thờ này đã được ban tước hiệu vương cung thánh đường. Năm 1991, quần thể kiến trúc tôn giáo Reims gồm nhà thờ Đức Bà, Cung điện Tau và nhà thờ Saint-Remi đã được UNESCO công nhận là Di sản thế giới.

Lịch sử
Năm 496, Thánh Remigio đã làm lễ rửa tội cho Clovis, vua của người Francs sau trận Tolbiac. Vị Giám mục này qua đời ở tuổi 96 vào năm 533. Để lưu giữ hài cốt của ông, người ta đã cho xây một nhà nguyện nhỏ. Khoảng năm 750 - 760, tổng Giám mục Turpin đã cho thành lập một cộng đoàn tu sĩ ở khu vực này. Khoảng giữa thế kỉ 9, tổng Giám mục Hincmar, đã quyết định cho xây dựng một nhà thờ lớn có kiến trúc kiểu La Mã thay thế cho nhà nguyện nhỏ. Công trình này được hoàn thành năm 1049 và được đích thân Giáo hoàng Leo IX làm lễ rửa tội.

Năm 1162, tu viện trưởng Pierre de Celle quyết định thay thế phần cổng theo kiến trúc La Mã bằng phần xây dựng mới theo kiến trúc Gothic. Các phần khác của nhà thờ cũng được thay thế dần trong các cuộc sửa chữa vào năm 1181, đầu thế kỉ 16 và thế kỉ 17. Trong thời gian Cách mạng Pháp diễn ra nhà thờ bị hủy hoại khá nhiều, mãi đến thế kỉ 19 thì tháp phía Bắc và phần hành lang mới được tu sửa. Năm 1991, quần thể kiến trúc tôn giáo Reims gồm nhà thờ Đức Bà, Cung điện Tau và nhà thờ Saint-Remi đã được UNESCO công nhận là Di sản thế giới.

Kiến trúc
Gian giữa và cánh ngang của nhà thờ là phần cổ nhất với kiến trúc kiểu La Mã, các phàn còn lại có kiến trúc mới hơn. Các bức điêu khắc có giá trị bên trong nhà thờ đã bị cướp phá khá nhiều trong thời gian Cách mạng Pháp. Phần còn nguyên vẹn nhất có lẽ là các cửa kính màu có niên đại từ thế kỉ 12 ở phần hậu cung nhà thờ cũng như các tấm thảm kể lại câu chuyện về saint Remi do Robert de Lenoncourt hiến tặng.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Trang web kỉ niệm 1000 năm nhà thờ
 Trang web của giáo phận Reims

Di sản thế giới tại Pháp
Reims
Vương cung thánh đường tại Pháp
Nhà thờ ở Marne
Danh lam thắng cảnh ở Pháp
Công trình xây dựng ở Reims


title: Mangelia attenuata

text:
Mangelia attenuata là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae, họ ốc cối.

mô tả
Loài này có kích thước giữa 5 mm and 13 mm

Phân bố
Chúng phân bố ở đông bắc Đại Tây Dương, in các vùng nước thuộc châu Âu và in Địa Trung Hải

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

 Gastropods.com: Mangelia (Mangelia) attenuata; truy cập: 19 tháng 12 năm 2010

Động vật được mô tả năm 1803
attenuata


title: Psylliodes puncticollis

text:
Psylliodes puncticollis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Rosenhauer miêu tả khoa học năm 1856.

Chú thích

Tham khảo

Psylliodes


title: Ypsolopha amoenella

text:
Ypsolopha amoenella là một loài bướm đêm thuộc họ Ypsolophidae. Nó được tìm thấy ở Nhật Bản, Hàn Quốc, đông bắc Trung Quốc và Nga.

Sải cánh dài 18–20 mm.

Ấu trùng ăn Acer mono.

Chú thích

Tham khảo

Ypsolopha


title: Quận Vernon, Missouri

text:
Quận Vernon là một quận thuộc tiểu bang Missouri, Hoa Kỳ. Theo điều tra dân số năm 2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có dân số người . Quận lỵ đóng ở

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có tổng diện tích km2, trong đó có km2 là diện tích mặt nước.

Xa lộ

Quận giáp ranh

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của Missouri


title: Airbus A350

text:
Airbus A350 XWB là dòng máy bay chở khách thân rộng, hai động cơ, một tầng, hai lối đi, tầm xa được phát triển bởi nhà sản xuất máy bay Airbus. A350 là thế hệ máy bay Airbus đầu tiên trên thế giới sử dụng vật liệu polymer gia cường bằng sợi carbon (carbon-fiber-reinforced polymer) cho thiết kế cả thân và cánh máy bay. A350 có khả năng mang 250 đến 350 hành khách với cấu hình 3 hạng ghế,và có thể mang theo tối đa 440 hành khách,tùy biến thể. A350 ra đời kế thừa cho hai dòng A330 và A340, trở thành đối thủ cạnh tranh của Boeing 787 Dreamliner và dòng Boeing 777-300ER.
A350XWB sở hữu động cơ thế hệ mới giúp tiết kiệm nhiên liệu, giảm các loại khí NOx, HC, CO, khói thải trong quá trình vận hành. Máy bay trang bị hệ thống điện tử có khả năng giảm tiếng ồn, sử dụng vật liệu, công nghệ cấu trúc 4 lớp giúp đốt cháy nhiên liệu tốt hơn, trọng lượng nhẹ, ít khí thải CO2.

Thiết kế cabin Airspace hiện đại của A350XWB mang lại trải nghiệm bay thoải mái, nhất là với các đường bay dài xuyên Thái Bình Dương. Cụ thể, khoang hành khách trên A350-1000 rộng rãi, yên tĩnh, không gian cá nhân rộng, không khí trong lành, nhiệt độ, độ ẩm phù hợp giúp giảm thiểu hiện tượng jetlag. Thiết bị kết nối tích hợp sẽ giúp hành khách không bị mất kết nối khi đang ở trên không, thoải mái thưởng thức hệ thống giải trí trên máy bay thế hệ mới. Năm 2004, Ý tưởng ban đầu cho A350 là thiết kế một máy bay mới với thiết kế động lực học mới và động cơ nằm bên trong thân dựa trên cơ sở của A330.Nhưng ý tưởng này bị từ chối bởi những khách hàng đầu tiên. Năm 2006, Airbus tái thiết kế máy bay mới và đổi tên A350 XWB (Thân mở rộng - extra wide body). Qatar Airways là khách hàng đầu tiên mở hàng cho A350,với đơn đặt hàng 80 chiếc cho cả ba loại.Tuy nhiên phiên bản A350-800 đã bị hủy bỏ và Vietnam Airlines là khách hàng thứ hai của loại máy bay này với đơn đặt hàng là 14 chiếc.Chi phí phát triển dự án khoảng €12 tỷ Euro (US$15 tỷ Đôla hoặc £10 tỷ Bảng). , Airbus đã nhận được đơn đặt hàng 812 chiếc từ 39 khách hàng trên toàn thế giới. Mẫu A350 thử nghiệm thực hiện chuyến bay thử đầu tiên vào 14 tháng 6 năm 2013 từ Toulouse, France. A350 nhận được chứng nhận từ Cơ quan an toàn hàng không châu Âu, tháng 9 năm 2014 và FAA hai tháng sau. Chiếc A350 đầu tiên giao cho hãng hàng không Qatar Airways vào tháng 12 năm 2014 và sau đó là Vietnam Airlines tháng 6 năm 2015, Airbus nhận đơn hàng từ Tam Airlines, và đưa vào lộ trình phục vụ thương mại tháng 1 năm 2015., Thái Dương Airbus Cambodia - đường Cộng Hòa , Tân Bình

Thiết kế

Tổng quát
Airbus dự kiến có chi phí bảo dưỡng thân máy bay thấp hơn 10% so với thiết kế ban đầu của A350 và có trọng lượng rỗng (chưa lắp ghế) thấp hơn 14% so với Boeing 777. Việc định hình thiết kế cho A350-900 đã được thực hiện vào tháng 12/2008.

Vật liệu
Khung máy bay Airbus A350 được làm từ 53% vật liệu tổng hợp: nhựa gia cố sợi carbon cho hộp cánh ngoài và trung tâm (bề mặt cánh, dầm, xà cánh), thân máy bay (vỏ, khung, dầm dọc và thân sau) và phần đuôi máy bay (đuôi đứng và đuôi ngang); 19% nhôm và hợp kim nhôm-liti cho khung sườn, dầm sàn và buồng càng; 14% titan cho càng đáp, giá treo và các phụ kiện; 6% thép; và 8% các loại vật liệu khác. Đối thủ của Airbus A350, Boeing 787 có 50% vật liệu tổng hợp, 20% nhôm, 15% titan, 10% thép và 5% vật liệu khác.

Thân máy bay
Thân máy bay có chiều rộng không đổi từ cửa 1 đến cửa 4, không giống như các máy bay Airbus trước đây, nhằm mang lại thể tích sử dụng tối đa. Mặt cắt ngang thân máy bay có tiết diện hình oval có đường kính ngoài tối đa là 5,97m, so với 5,64m của A330 / A340. Chiều rộng bên trong của cabin là 5,61m ở chỗ để tay so với 5,49 m của Boeing 787 và 5,87 m ở Boeing 777. Bố trí cấu hình ghế  2–4–2 ở hạng phổ thông cao cấp, với bề rộng ghế là 49,5 cm giữa phần kê tay rộng 5 cm. Airbus tuyên bố rằng ghế sẽ rộng hơn 1,3 cm so với ghế Boeing 787 ở cấu hình tương đương. Hạng Thương Gia sẽ có cấu hình ghế 1-2-1 (dạng xương cá hoặc dạng thẳng tùy theo thiết kế của mỗi hãng). Hạng phổ thông sẽ có cấu hình ghế là 3-3-3 rộng 45 cm, rộng hơn 1,27 cm so với ghế ở cách bố trí tương đương trong 787 và rộng hơn 3,9 cm so với ghế ở Airbus A330.

Phần đầu của Airbus A350 có cấu hình bắt nguồn từ Airbus A380 với buồng càng trước và 6 tấm kính chắn gió trên buồng lái. Điều này về cơ bản khác với cách bố trí bốn cửa sổ trong thiết kế ban đầu. Phần đầu mới, được làm bằng nhôm, cải thiện tính khí động học và cho phép các khu vực nghỉ ngơi của phi hành đoàn được lắp đặt xa hơn về phía trước và loại bỏ bất kỳ sự xâm phạm nào trong khoang hành khách. Kính chắn gió mới đã được sửa đổi để cải thiện tầm nhìn bằng cách giảm chiều rộng của trụ giữa. Bán kính vỏ trên của phần mũi đã được tăng lên.

Hệ càng đáp chính
Airbus đã áp dụng một triết lý mới cho việc gắn hệ càng đáp chính của A350 như một phần của việc chuyển đổi sang cấu trúc cánh tổng hợp. Mỗi càng của hệ càng chính được gắn vào dầm sau cánh ở phía trước và với dầm càng ở phía sau, để chính nó được gắn vào cánh và thân máy bay. Để giúp giảm bớt tải tác động lên cánh, một cấu hình hai bên đã được áp dụng. Giải pháp này giống với thiết kế của Vickers VC10.

Airbus đã nghĩ ra triết lý thiết kế càng chính ba nhánh bao gồm cả bốn bánh và sáu bánh để luôn ở trong giới hạn tải của đường băng. A350-900 có bốn bánh trong khoang càng dài 4,1m. Trong khi đó A350-1000 sử dụng sáu bánh với khoang càng 4,7m. Messier-Dowty có trụ sở tại Pháp cung cấp phần càng chính cho biến thể A350-900 và Hệ thống Hàng không Vũ trụ UTC cung cấp cho biến thể A350−1000. Càng mũi được cung cấp bởi Liebherr Aerospace.

Cánh
Cánh của Airbus A350 làm bằng vật liêu composite mới với sải cánh giống với các biến thể được đề xuất. Sải cánh dài 64,75m nằm trong giới hạn 65m của Tổ chức Mã tham chiếu sân bay ICAO code E như A330 / A340 và Boeing 777. Cánh của A350 có góc vát 31,9 ° cho tốc độ hành trình Mach 0,85 và có tốc độ vận hành tối đa Mach 0,89.

Cánh A350-900 có diện tích 442m2 nằm giữa cánh 436,8 m2 của chiếc Boeing 777-200LR / 300ER hiện tại và cánh 466,8 m2 của chiếc Boeing 777X đang trong quá trình phát triển. Tuy nhiên, Boeing và Airbus không sử dụng cùng một phép đo. Cánh A350-1000 lớn hơn 22,3m2 so với A350-900 thông qua phần mở rộng 30 cm về phía gốc cánh của mép sau cánh cố định.

Một thiết bị cánh nâng có mép sau mới đã được áp dụng với một bản lề thả tiên tiến tương tự như của A380, cho phép thu hẹp khoảng cách giữa mép sau cánh và cánh tà sau bằng cánh cản lưng. Đó là một kiểu cánh biến hình giới hạn với các tính năng thích ứng để liên tục tối ưu hóa tải trọng của cánh nhằm giảm lượng tiêu thụ nhiên liệu: độ cong của cánh thay đổi để kiểm soát tải theo chiều dọc nơi mà các cánh tà phía trong và phía ngoài lệch cùng nhau và các khác biệt trong việc thiết lập vị trí cánh tà để kiểm soát tải trọng ngang khi các cánh tà bên trong và bên ngoài lệch khác nhau.

Nhà sản xuất đã sử dụng rộng rãi ứng dụng tính toán máy tính về động lực học chất lỏng và cũng đã thực hiện hơn 4.000 giờ thử nghiệm trong hầm gió ở tốc độ thấp và tốc độ cao để tinh chỉnh thiết kế khí động học. Cấu hình cuối cùng của cánh và cánh nhỏ đã đạt được vào ngày 17/12/2008. Thiết bị đầu cánh cong lên trên 4,4m cuối cùng. Đôi cánh được sản xuất tại Nhà máy phía Bắc trị giá 400 triệu bảng Anh (641 triệu USD) của Airbus Broughton, sử dụng 650 công nhân, trong một cơ sở chuyên dụng được xây dựng với 29 triệu bảng Anh hỗ trợ từ Chính phủ xứ Wales.

Buồng lái và thiết bị điện tử

Thiết kế sửa đổi của buồng lái bằng kính của A350 đã loại bỏ màn hình kích thước A380 và sử dụng màn hình tinh thể lỏng 38 cm. Cấu hình sáu màn hình mới bao gồm hai màn hình trung tâm được gắn một bên trên màn hình kia (màn hình thấp hơn phía trên cần đẩy) và một màn hình điều hướng / chuyến bay chính (cho mỗi phi công), với một màn hình hệ thống thông tin trên máy bay liền kề. Airbus cho biết thiết kế buồng lái cho phép đưa những tiến bộ trong tương lai về công nghệ định vị lên màn hình, đồng thời mang lại sự linh hoạt và khả năng tải lên phần mềm mới cũng như kết hợp dữ liệu từ nhiều nguồn và cảm biến để quản lý chuyến bay và điều khiển hệ thống máy bay. Một màn hình hiển thị head-up cũng có trong buồng lái.

Hệ thống điện tử là sự phát triển tiếp theo của khái niệm điện tử hàng không môđun tích hợp (IMA) được tìm thấy trên A380. IMA của A350 sẽ quản lý tới 40 chức năng (so với 23 chức năng của A380) như nâng hạ gầm, nhiên liệu, khí nén, hệ thống môi trường cabin và phát hiện cháy. Airbus tuyên bố rằng những lợi ích bao gồm việc giảm bảo trì và giảm trọng lượng vì IMA thay thế nhiều bộ xử lý và LRU với ít hơn khoảng 50% mô-đun máy tính tiêu chuẩn được gọi là mô-đun có thể thay thế dòng. IMA chạy trên mạng 100 Mbit/s dựa trên tiêu chuẩn AFDX, như được sử dụng trong A380, thay cho kiến trúc được sử dụng trên A330/A340.

Động cơ
Năm 2005, GE là động cơ ra mắt chiếc A350, nhằm mục đích giao hàng trong năm 2010, trong khi Rolls-Royce cung cấp Trent 1700. Đối với A350, GE đã cung cấp GEnx-3A87 87.000 lbf (390 kN) cho A350-800/900, nhưng không phải là phiên bản lực đẩy cao hơn cần thiết cho A350-1000, cạnh tranh với Boeing 777-200LR được cung cấp độc quyền với GE90-115B. Vào tháng 12/2006, Rolls-Royce được chọn làm động cơ khởi động A350 XWB.

Rolls-Royce Trent XWB có đường kính đĩa quạt 300 cm và thiết kế dựa trên những phát triển tiên tiến của Airbus A380 Trent 900 và Boeing 787 Trent 1000. Nó có bốn mức lực đẩy để cung cấp năng lượng cho các biến thể A350: 75.000 lbf (330 kN) và 79.000 lbf (350 kN) cho các biến thể của A350-900 trong khi dòng cơ sở có tiêu chuẩn 84.000 lbf (370 kN) và 97.000 lbf (430 kN) cho A350-1000. Phiên bản có lực đẩy cao hơn sẽ có một số sửa đổi đối với môđun quạt, nó sẽ có cùng đường kính nhưng sẽ chạy nhanh hơn một chút và có thiết kế cánh quạt mới và chạy ở nhiệt độ cao hơn cho phép theo công nghệ vật liệu mới từ nghiên cứu của Rolls-Royce.

Rolls-Royce Trent XWB cũng có thể được hưởng lợi từ hệ thống ống dẫn động cơ tán xạ chế độ âm thanh giảm thế hệ tiếp theo (RAMSES), một ống hút âm thanh của động cơ tĩnh lặng và thiết kế mang theo của ống hút khí "không mối nối" của Airbus được phát triển cho A380. Một lựa chọn xếp hạng "nóng và cao" cho khách hàng Trung Đông Qatar Airways, Emirates và Etihad Airways giữ cho lực đẩy của nó có sẵn ở nhiệt độ và độ cao cao hơn.

Airbus nhắm đến việc chứng nhận A350 có khả năng ETOPS trong 350 phút khi đi vào hoạt động. Con số đó có thể đạt 420 phút sau đó, mặc dù Airbus đã đạt được xếp hạng ETOPS 370 phút vào ngày 15/10/2014, bao phủ 99,7% bề mặt Trái đất. Bộ đảo chiều động cơ và nacelles được cung cấp bởi Hệ thống Hàng không Vũ trụ UTC có trụ sở tại Hoa Kỳ.

Hệ thống
Honeywell cung cấp khối công suất phụ HGT1700 1.700 mã lực (1.300 kW) với mật độ công suất lớn hơn 10% so với TPE331 mà nó được phát triển và hệ thống quản lý không khí: không khí tràn, kiểm soát môi trường, kiểm soát áp suất cabin và hệ thống làm mát bổ sung. Airbus nói rằng thiết kế mới mang lại bầu không khí trong cabin tốt hơn với độ ẩm 20%, độ cao cabin điển hình là dưới 6.000 ft và hệ thống quản lý luồng không khí giúp điều chỉnh luồng không khí trong cabin phù hợp với tải trọng của hành khách với sự lưu thông không khí không có gió lùa.

Tuabin không khí ram, có khả năng tạo ra 100 kilovolt-ampe, được cung cấp bởi Hamilton Sundstrand và nằm ở bề mặt dưới của thân máy bay. Do các vấn đề về pin của 787 Dreamliner vào tháng 2/2013, Airbus đã quyết định chuyển từ lithium-ion sang công nghệ nickel-cadmium đã được kiểm chứng mặc dù chương trình bay thử nghiệm sẽ tiếp tục với các hệ thống pin lithium-ion. Cuối năm 2015, 24 chiếc đã được giao với pin Saft Li-ion nhẹ hơn 80 kg và vào tháng 6/2017, 50 chiếc A350 đã bay cùng chúng và được hưởng lợi từ lịch bảo trì hai năm thay vì 4 đến 6 tháng của NiCd.

Parker Hannifin cung cấp gói nhiên liệu hoàn chỉnh: hệ thống trơ, hệ thống đo lường và quản lý nhiên liệu, thiết bị cơ khí và máy bơm nhiên liệu. Hệ thống làm trơ thùng nhiên liệu có các mô-đun tách không khí để tạo ra không khí được làm giàu nitơ nhằm giảm khả năng bắt lửa của hơi nhiên liệu trong thùng. Parker cũng cung cấp hệ thống sản xuất và phân phối năng lượng thủy lực: bình chứa, ống góp, bộ tích lũy, điều khiển nhiệt, cách ly, phần mềm và các thiết kế máy bơm điều khiển bằng động cơ và động cơ điện mới. Parker ước tính các hợp đồng sẽ tạo ra doanh thu hơn 2 tỷ đô la Mỹ trong suốt thời gian của chương trình.

Biến thể

A350-900

A350-900 là mẫu A350 đầu tiên, có tải trọng 280 tấn, sức chứa 325 hành khách và có tầm bay lên đến 15.000 km. Airbus cho biết mỗi chỗ ngồi, Boeing 777-200ER có mức tiêu thụ nhiên liệu khối cao hơn 30% và chi phí vận hành bằng tiền mặt cao hơn 25% so với A350-900. A350−900 được thiết kế để cạnh tranh với Boeing 777-200ER/LR và Boeing 787-10, đồng thời thay thế Airbus A340-300 và Airbus A340-500.

Một biến thể tầm bay mở rộng của A350−900R được đề xuất là có sức đẩy động cơ cao hơn, kết cấu được tăng cường và thiết bị hạ cánh của A350-1000 nặng 308 tấn để có tầm bay xa hơn 1.500 km. Một chuyên cơ chở hàng A350−900F có tầm bay 9.300 km, trọng tải và khối lượng tương tự với máy bay McDonnell Douglas MD-11 nặng 91,7 tấn nên được nghiên cứu sau khi A350-1000 được hoàn thiện, tùy thuộc vào nhu cầu thị trường.

Giá thuê trung bình của những chiếc A350-900 đầu tiên được sản xuất vào năm 2014 là 1,1 triệu USD mỗi tháng, chưa bao gồm dự phòng bảo dưỡng lên tới 18 triệu USD sau 10–12 năm và giảm xuống còn 940.000 đô la mỗi tháng vào năm 2018 trong khi một chiếc A350-900 mới được cho thuê với giá 1,2 triệu đô la mỗi tháng và nội thất của nó có thể trị giá 12 triệu USD. Đến năm 2018, một bản xây dựng năm 2014 được định giá 108 triệu USD giảm xuống còn 74,5 triệu USD vào năm 2022 trong khi một bản dựng mới được định giá 148 triệu USD, chi phí kiểm tra 6 đến 12 năm là 3 triệu USD và bảo trì động cơ 4–6,5 triệu USD.

A350-900ULR

Trọng lượng cất cánh tối đa cuả A350-900ULR đã được tăng lên 280 tấn và dung tích nhiên liệu của nó tăng từ 141.000 lên 165.000 lít (37.000 đến 44.000 gal) trong các thùng nhiên liệu hiện có, cho phép các chuyến bay kéo dài tới 19 giờ với tầm bay đạt được 18.000 km. Trọng lượng cất cánh tối đa được tăng thêm 5 tấn so với biến thể 275 tấn đã được chứng nhận trước đó. Do mức tiêu thụ nhiên liệu của A350-900 là 5,8 tấn/giờ, nó cần thêm 24 tấn nhiên liệu để bay 19 giờ thay vì 15 giờ tiêu chuẩn: trọng lượng cất cánh tối đa tăng và trọng tải thấp hơn sẽ cho phép công suất nhiên liệu lớn hơn. Các chuyến bay thẳng có thể kéo dài hơn 20 giờ. Chiếc A350−900ULR đầu tiên đã được tung ra mà không có động cơ vào tháng 2/2018 để thử nghiệm trên mặt đất. Các chuyến bay thử nghiệm sau khi lắp đặt động cơ đã kiểm tra dung tích nhiên liệu lớn hơn và đo lường các cải tiến hiệu suất từ các cánh nhỏ mở rộng. Nó thực hiện chuyến bay đầu tiên vào ngày 23/4/2018.

ACJ350
Phiên bản máy bay ACJ350 có nguồn gốc từ A350-900ULR. Do dung tích nhiên liệu tăng lên từ A350-900ULR, ACJ350 có tầm bay tối đa 20.000 km. Không quân Đức sẽ là khách hàng đầu tiên nhận ACJ350 sau khi đặt hàng 3 chiếc thay thế cho 2 chiếc Airbus A340-300.

A350 Tầm trung
Sau khi ra mắt Boeing 787-10 tại Triển lãm Hàng không Paris 2013, Airbus đã thảo luận với các hãng hàng không về một chiếc A350-900 khả thi bay tầm trung với trọng lượng cất cánh tối đa giảm xuống còn 250 tấn. Lực đẩy động cơ sẽ được giảm xuống 70.000–75.000 lbf (310–330 kN) từ 85.000 lbf (380 kN) tiêu chuẩn và biến thể sẽ được tối ưu hóa cho các đường bay lên đến 12.600 km với chỗ ngồi cho tối đa 360 hành khách trong cùng một cấu hình ghế. A350 tầm trung dự kiến sẽ được Etihad Airways và Singapore Airlines đặt hàng. Kể từ năm 2013, không có thông báo nào thêm về biến thể này.

A350F
Một chuyên cơ chở hàng A350-900 được đề cập lần đầu tiên vào năm 2007, cung cấp sức chở tương tự như McDonnell Douglas MD-11F với tầm bay 9.250 km, sẽ được phát triển sau phiên bản chở khách. Vào đầu năm 2020, Airbus đã đề xuất một chiếc A350F trước khi ra mắt. Chuyên cơ vận tải được đề xuất sẽ có kích thước dài hơn một chút so với A350-900 và Airbus sẽ cần 50 đơn đặt hàng để khởi động chương trình trị giá 2–3 tỷ USD. Chiều dài 70,1m và được trang bị động cơ Rolls-Royce Trent XWB-97. Phía đầu máy bay là khu vực nghỉ ngơi của phi hành đoàn với 10 ghế. Cửa gầm hàng nằm phía sau cánh cùng với khoang chính kích thước lớn giúp nó có thể chứa tới 6 động cơ hoặc những kiện hàng đặc biệt như: động vật, xe cộ, dược phẩm. Phiên bản này còn giúp giảm 40% nhiên liệu tiêu thụ cũng như lượng phát thải khí Co2. Nó có thể được đưa vào sử dụng vào năm 2025 nếu biến thể này được tung ra vào năm 2021.

A350-1000

A350-1000 là biến thể lớn nhất của dòng A350 với chiều dài 74 mét. Nó có sức chứa 350-410 hành khách trong cách bố trí ba hạng ghế với tầm bay đạt được 16.100 km. Nó được thiết kế để thay thế Airbus A340-600 và cạnh tranh với Boeing 777-300ER và Boeing 777-9. Airbus ước tính chiếc A350-1000 366 chỗ ngồi sẽ có trọng lượng rỗng vận hành nhẹ hơn 35 tấn so với Boeing 777-9 398 chỗ ngồi, chi phí chuyến đi thấp hơn 15%, chi phí chỗ ngồi thấp hơn 7% và tầm bay xa hơn 740 km. So với một chiếc Boeing 777-300ER với 360 chỗ ngồi, Airbus tuyên bố lợi thế đốt cháy nhiên liệu trên mỗi ghế là 25% đối với một chiếc A350-1000 với 369 chỗ ngồi. Phần mở rộng 7 m có thể chứa thêm 40 hành khách với diện tích cao cấp hơn 40%. A350-1000 có thể phù hợp với hơn 40 chỗ ngồi của Boeing 777-9 bằng cách tăng 10 chỗ ngồi nhưng giảm bớt sự thoải mái.

A350-1000 có khoảng kéo dài 11 khung so với A350−900 và thiết kế cánh lớn hơn một chút so với các kiểu A350−800/900 với phần mở rộng cạnh sau làm tăng diện tích của nó lên 4%. Điều này sẽ mở rộng các thiết bị nâng cao và các dây dẫn, làm cho hợp âm lớn hơn khoảng 16 inch, tối ưu hóa hiệu suất nâng cánh cũng như hiệu suất hành trình. Thiết bị hạ cánh chính là một bộ 6 bánh, được đặt trong một khung dài hơn. Lực đẩy của động cơ Rolls-Royce Trent XWB được tăng lên 97.000 lbf (430 kN). Những nâng cấp này và các nâng cấp kỹ thuật khác là cần thiết để mẫu A350−1000 duy trì tầm hoạt động.

Quá trình lắp ráp các bộ phận chính của thân máy bay đầu tiên bắt đầu vào tháng 9/2015. Vào tháng 2/2016, quá trình lắp ráp cuối cùng bắt đầu tại nhà máy dây chuyền lắp ráp cuối cùng ở Toulouse. Ba máy bay thử nghiệm đã được lên kế hoạch đưa vào hoạt động vào giữa năm 2017. Chiếc máy bay đầu tiên hoàn thành phần thân vào ngày 15/4/2016. Chuyến bay đầu tiên diễn ra vào ngày 24/11/2016.

Chương trình bay thử nghiệm A350-1000 dự kiến kéo dài 1.600 giờ bay; 600 giờ trên chiếc máy bay đầu tiên trên MSN59 để kiểm tra vỏ máy bay, hệ thống và động cơ; 500 giờ trên MSN71 cho các chuyển đổi lạnh và ấm, kiểm tra thiết bị hạ cánh và kiểm tra độ cao; và 500 giờ trên MSN65 để chứng minh lộ trình và đánh giá ETOPS, với cách bố trí nội thất để phát triển và chứng nhận cabin. Trong hành trình ở tốc độ Mach 0,854 (911,901 km/h) và độ cao 35.000 ft, dòng nhiên liệu của nó ở tốc độ 259 t là 6,8 tấn mỗi giờ trong chuyến bay thử nghiệm sớm 10.000 km, dài 11 tiếng rưỡi. Các cuộc thử nghiệm bay cho phép nâng trọng lượng cất cánh tối đa từ 308 lên 316 tấn, tăng 8 tấn cho tầm bay xa hơn 830 km. Airbus sau đó đã hoàn thành kiểm tra chức năng và độ tin cậy.

A350-1000 được cấp giấy chứng nhận do EASA trao vào ngày 21/11/2017, cùng với chứng nhận của FAA. Đơn vị nối tiếp đầu tiên đã nằm trên dây chuyền lắp ráp cuối cùng vào đầu tháng 12. Sau chuyến bay đầu tiên vào ngày 7/12, việc giao hàng cho khách hàng Qatar Airways đã giảm xuống đầu năm 2018. Sự chậm trễ là do vấn đề lắp đặt ghế hạng Thương gia. A350-1000 được giao vào ngày 20/2 và chính thức đi vào hoạt động thương mại trên đường bay Doha đến London Heathrow của Qatar Airways vào ngày 24/2.

Phiên bản kéo dài
Airbus đã khám phá khả năng mở rộng thêm 45 chỗ ngồi. Một đoạn dài 4m sẽ vẫn nằm trong giới hạn lối ra của bốn cặp cửa và mức tăng trọng lượng cất cánh tối đa khiêm tốn từ 308 tấn lên 319 tấn sẽ chỉ cần thêm 3% lực đẩy, trong khả năng của Rolls-Royce Trent XWB-97 và sẽ cho phép tầm bay đạt được 14.100 km để cạnh tranh với Boeing 777-9.

Biến thể này là sự thay thế cho 747-400, tạm gọi là A350-8000, A350-2000 hoặc A350-1100.

A350neo
Vào tháng 11 năm 2018, Airbus đang thuê ở Toulouse và Madrid để phát triển một chiếc A350neo sử dụng động cơ mới. Mặc dù việc ra mắt của nó không được đảm bảo, nhưng nó sẽ được giao vào giữa những năm 2020, sau A321XLR và A320neo, có khả năng cạnh tranh với máy bay tầm trung mới của Boeing. Mục nhập dịch vụ sẽ được xác định bởi các phát triển động cơ có tỷ số vòng cực cao do Pratt & Whitney theo đuổi, thử nghiệm nâng cấp. Động cơ máy bay Safran, thử nghiệm máy bay trình diễn trên mặt đất từ năm 2021 và Rolls-Royce, nhắm đến việc gia nhập dịch vụ Ultrafan năm 2025. Mục tiêu sản xuất là 20 chiếc A350neo hàng tháng, tăng từ 10 chiếc.

Tháng 11/2019, General Electric đã cung cấp động cơ GEnx-1 tiên tiến với hệ thống khí nén và những cải tiến từ GE9X, được phát triển cho chiếc Boeing 777X để cung cấp năng lượng cho chiếc A350neo được đề xuất từ giữa những năm 2020.

Đơn đặt hàng và giao hàng

Đến nay, Airbus đã nhận 935 đơn hàng cố định từ 50 khách hành trên toàn cầu, trong đó 44% đơn hàng đến từ khi vực châu Á - Thái Bình Dương. Hiện tại, tàu bay bàn giao cho 34 hãng hàng không trên toàn thế giới, gồm 16 hãng tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương.

Có 470 máy bay A350 đang hoạt động với 38 nhà khai thác :

Thông số kỹ thuật

Tham khảo

Máy bay hai động cơ phản lực
Máy bay Airbus


title: Đại học Liverpool

text:
Đại học Liverpool là một trường đại học giảng dạy và nghiên cứu tọa lạc ở thành phố Liverpool, Anh. Đó là một thành viên của Nhóm Russell của các trường đại học nghiên cứu chuyên sâu lớn và Nhóm N8 cho sự hợp tác nghiên cứu. Được thành lập vào năm 1881 (là một universit college) cũng là một trong sáu trường đại học dân sự "gạch đỏ" ban đầu. Trường này có tám người đoạt Giải Nobel và cung cấp hơn 230 khóa học văn bằng đầu tiên trên 103 môn học. Nó có doanh thu hàng năm 340 triệu bảng Anh, bao gồm 123 triệu bảng Anh cho nghiên cứu.
Trường đại học này được thành lập vào năm 1881 với tên Đại học Liverpool, tiếp nhận các sinh viên đầu tiên của nó vào năm 1882. Năm 1884, nó trở thành một phần của trường Đại học liên bang Victoria. Năm 1894 Oliver Lodge, một giáo sư tại trường Đại học, thực hiện truyền tải radio công cộng đầu tiên trên thế giới và hai năm sau đó đã thực hiện tia X phẫu thuật đầu tiên tại Vương quốc Anh. Báo Đại học Liverpool được thành lập vào năm 1899, là tờ báo đại học cổ thứ ba ở Anh. Học sinh trong giai đoạn này đã được trao bằng bên ngoài trường Đại học London.

Sau khi Hiến chương Hoàng gia và Đạo luật của Quốc hội năm 1903, nó đã trở thành một trường đại học độc lập với quyền trao văn bằng riêng của mình gọi là trường Đại học Liverpool. Những năm tiếp theo phát triển tại trường đại học, bao gồm phát hiện của Sir Charles Sherrington về các khớp thần kinh và giáo sư William Blair-Bell làm việc hóa trị trong điều trị ung thư. Trong những năm 1930 đến năm 1940 giáo sư Sir James Chadwick và Sir Joseph Rotblat, đã có những đóng góp lớn cho sự phát triển của quả bom nguyên tử. Từ năm 1943 - 1966, Giáo sư vi trùng là Allan Downie đã tham gia vào sự diệt trừ bệnh đậu mùa.

Năm 1994, các trường đại học là thành viên sáng lập của Nhóm Russell, một sự hợp tác của hai mươi hàng đầu các trường đại học nghiên cứu chuyên sâu, cũng như một thành viên sáng lập của Tập đoàn năm 2004 N8. Trong các nhà vật lý thế kỷ 21, các kỹ sư và kỹ thuật viên từ các trường Đại học Liverpool đã tham gia trong xây dựng Large Hadron Collider tại CERN, làm việc trên hai trong bốn máy dò trong LHC.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 University of Liverpool
 University of Liverpool in London
 Liverpool Guild of Students'

Đại học Liverpool
Nhóm Russell
Khởi đầu năm 1903 ở Anh
Các trường đại học ở Anh Quốc


title: 21075 Heussinger

text:
21075 Heussinger là một tiểu hành tinh vành đai chính với chu kỳ quỹ đạo là 1376.5911817 ngày (3.77 năm).

Nó được phát hiện ngày 12 tháng 9 năm 1991.

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1991


title: Molophilus stylifer

text:
Molophilus stylifer là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Molophilus
Limoniidae ở vùng Neotropic