title: Tráng sinh Hướng đạo

text:
Ngành Tráng sinh Hướng đạo (Rover Scouting) là một phân ngành của Hướng đạo dành cho thanh niên, và tại một số quốc gia cũng có phụ nữ tham gia. Một nhóm Tráng sinh tương đương với một 'Scout Troop' (một đoàn Thiếu sinh Hướng đạo) thì được gọi là 'crew' trong tiếng Anh (tiếng Việt gọi là Tráng đoàn)

Ngành Tráng bắt đầu vào năm 1922 theo sau sự phát triển của phong trào Hướng đạo, và có ý định là cung cấp một chương trình Hướng đạo dành cho các thanh niên đã trưởng thành ngoài lứa tuổi của ngành Thiếu sinh chính quy. Ngành Tráng nhanh chóng được nhiều tổ chức Hướng đạo quốc gia khắp thế giới áp dụng trong đó có Hướng đạo Việt Nam.

Từ khi ngành Tráng sinh bắt đầu, nó trải qua nhiều thay đổi. Một số tổ chức Hướng đạo quốc gia không còn giữ chương trình Tráng sinh nguyên thủy nhưng đã thay thế nó bởi các chương trình khác. Tuy nhiên cũng còn nhiều tổ chức Hướng đạo vẫn duy trì chương trình ban đầu. Mặc dù có sự khác biệt trong các chương trình nhưng tất cả các tổ chức vẫn tiếp tục cung ứng một chương trình Hướng đạo dành cho thanh niên và đôi khi cho phụ nữ trong lứa tuổi đầu 20.

Nguyên tắc

Ngành Tráng mang đến các hoạt động thú vị mà kết hợp phát triển cá nhân với phục vụ có ý nghĩa. Một Tráng đoàn tự trị chính mình nhưng thường có một người lớn tuổi hơn làm cố vấn gọi là 'Crew Advisor' hay 'Rover Scout Leader' (Tráng đoàn trưởng). Người sáng lập ra ngành Tráng là Nam tước Robert Baden-Powell đã gọi ngành Tráng là một "brotherhood of open air and service." (Hội thân hữu mở rộng và phục vụ)

Mục tiêu của ngành Tráng là:
 Đem phục vụ đến Phong trào Hướng đạo
 Đem phục vụ đến cộng đồng
 Phát triển cá nhân bằng việc học hỏi thêm nhiều các kỹ năng
 Hưởng được các hoạt động thân hữu, xã hội, ngoài trời và văn hoá

Ngành Tráng cung ứng những kinh nghiệm làm cho cuộc đời phong phú trong những cách sau:
 Đức tính và thông thái
 Thủ công và kỹ năng
 Sức khỏe và cường tráng
 Phục vụ người khác
 Tính công dân tốt

Mỗi một yếu tố này từ đức tính đến phục vụ có thể thấy được trong các hoạt động của Tráng đoàn.

Baden-Powell có ý định rằng ngành Tráng không có giới hạn tuổi tối đa; tuy nhiên sau khi ông mất vào năm 1941, độ tuổi tiêu biểu chuyển sang từ 18 – 25 tuổi. Các tổ chức Hướng đạo truyền thống như Liên hội Hướng đạo sinh Độc lập Thế giới, Hướng đạo sinh Baden-Powell, Hội Tráng sinh Hướng đạo (Rover Explorer Scouts Association), Pathfinder Scouts Association (PSA), The Rover Scouts Association (RSA), và Tráng sinh Hướng đạo Hoa Kỳ tiếp tục vinh danh ý định của người sáng lập bằng cách không giới hạn tuổi tối đa.

"Ngành Tráng Hướng đạo là một sự chuẩn bị vào đời, và cũng là một sự theo đuổi cuộc đời."
 - Baden-Powell, 1928.

Hướng đạo Việt Nam
Lúc mới thành lập, Hướng đạo Việt Nam chỉ có ba ngành là Ấu, Thiếu và Tráng tương đương với ba ngành đầu tiên mà Robert Baden-Powell phát triển. Ngành Tráng nguyên thủy do B-P phát triển không có giới hạn tuổi phần trên, chỉ ghi là từ 18 tuổi trở lên. Xem bảng so sánh dưới đây.

Nhưng vì có một khoảng cách chênh lệch tuổi khá xa giữa Thiếu và Tráng nên sau này vào tháng 12 năm 1965 Hội nghị Trưởng Hướng đạo Toàn quốc nhóm họp tại Gia Định quyết định lập thêm ngành Kha xem giữa ngành Thiếu và Tráng dành cho lứa tuổi từ 15 đến 18. Hiện tại Hướng đạo Việt Nam có các ngành được ghi dưới đây (trừ Hướng đạo Việt Nam ở Hoa Kỳ có thêm một ngành nhỏ tuổi nữa gọi là ngành Nhi cho các trẻ em dưới 7 tuổi):
 Ấu: từ 7 đến 11 tuổi
 Thiếu: từ 11 đến 15 tuổi
 Thanh (có khi gọi là Kha): từ 15 đến 18 tuổi
 Tráng: từ 18 đến 25 tuổi

Tráng sinh Hướng đạo Việt Nam mang khăn quàng màu đỏ  chỉ lòng hăng say, đầy nhiệt huyết và sự chiến thắng.

Tráng sinh tại Úc

Tráng sinh Úc bao gồm các thanh niên và phụ nữ tuổi từ 17 đến 25. Nó có thể là một ngành nhỏ của Hội Hướng đạo Úc, nhưng nó cung cấp một nguồn hỗ trợ huynh trưởng và phục vụ lớn cho hội. Ngành chống lại các mưu toan bãi bỏ nó và biện minh trong bản báo cáo của Ủy ban "Kiểu mẫu cho tương lai" năm 1970 (không như đồng nhiệm Vương quốc Anh giải tán Tráng sinh ngay sau Báo cáo "Advance Party" trong giữa thập niên 1960) nhưng đã hiện đại hóa trong những thập niên sau đó. Ngành Tráng Úc nhận phụ nữ vào năm 1974.

Bước lớn kế tiếp là tự trị xảy ra trong cuối thập niên 1970. Các Tráng sinh chứng tỏ rằng họ có thể tự trị khi các huynh trưởng rút lui ra phía sau để trở thành các Cố vấn Tráng sinh. Các Tráng sinh nhận thử thách và ngành Tráng đã phát triển tốt đẹp.

Các Tráng sinh Úc cung cấp sự phục vụ của mình cho ngành Kha (14 đến 17 tuổi) cũng như các ngành Nhi (Joey Scouts), ngành Ấu (Cub Scout) và ngành Thiếu (Boy Scout). Phục vụ cộng đồng cũng được nhiều chi nhánh Châu Tráng sinh (Branch Rover Councils) ở mỗi tiểu bang và lãnh thổ đánh giá cao và tặng thưởng hàng năm đến các Tráng đoàn đã phục vụ vượt bậc cho cộng đồng và cho Hướng đạo.

Một đặc điển nổi bật khác của ngành Tráng Úc là sự hiện hữu của các Tráng đoàn "đơn lập" tại một số tiểu bang, có thành viên gia nhập từ các vùng nông thôn của nước Úc hay các Tráng sinh không thể làm thành viên của các Tráng đoàn chính quy vì chuyển việc làm hay nhiều lý do khác. Họp mặt được tổ chức qua thư từ liên lạc với cơ hội tụ họp lại với nhau ở một trại Tráng đoàn hàng năm và các hoạt động lớn của Tráng sinh cấp quốc gia hay tiểu bang.

Trại Họp bạn Tráng sinh Quốc gia được tổ chức ba năm một lần tại Úc và lần kế tiếp sẽ được tổ chức gần Sydney trong mùa hè 2007-08 (mùa hè ở Úc là giữa mùa thu và đông ở nhiều nước). Năm 2008, ngành Tráng đã đánh dấu sinh nhật lần thứ 90 cùng với sinh nhật lần thứ 100 năm Hướng đạo tại Úc.

Tráng sinh tại Canada

Tráng sinh (nam và nữ tuổi từ 18 đến 26) là một phần thuộc chương trình của Hội Hướng đạo Canada. Chương trình Tráng sinh là giai đoạn cuối cùng trong sinh hoạt Hướng đạo Canada sau chương trình Kha sinh (Venture Scout) tuổi từ 14-17. Giống như các chương trình khác của Hội Hướng đạo Canada, ngành Tráng mở cho cả nam và nữ.

Sinh hoạt ngoài trời là một phần thiết yếu của chương trình Tráng sinh. Các Tráng sinh thường tham gia vào các hoạt động thám du như leo núi, đi thuyền vượt thác. Các Tráng sinh cũng giúp các cộng đồng địa phương bằng việc điều hành các hoạt động phục vụ như thu gom thực phẩm cứu đói, dọn dẹp vệ sinh công viên, và trồng cây. Các Tráng sinh họp thành nhóm gọi là "crew" (Tráng đoàn).  Các Tráng sinh phát triển và điều hành chương trình riêng của họ dưới sự chỉ dẫn của một cố vấn có uy tín.  Các Tráng sinh gắn chặt vào một lời hứa và chăm ngôn.

Tráng sinh tại Vương quốc Anh
Ngành Tráng với tên gọi tiếng Anh là Rover Scouts không còn hoạt động nữa trong Hội Hướng đạo và nó được thay thế bởi chương trình Kha sinh (Venture Scout) nhưng đến lượt chương trình này bị thay thế bởi ngành Kha mới (Explorer Scouts) và ngành Tráng mới (Scout Network). Có các tổ chức Hướng đạo khác (chủ yếu là Hội Hướng đạo Baden-Powell và Hội Tráng sinh Hướng đạo) không liên kết với Tổ chức Phong trào Hướng đạo Thế giới tiếp tục chương trình Tráng sinh nguyên thủy.

Ngành Tráng bắt đầu năm 1918 tại Vương quốc Anh, mười năm sau khi phong trào Hướng đạo khởi sự. Sau khi khởi sự gian nan ban đầu phần nhiều vì hậu quả của Chiến tranh thế giới thứ nhất, chương trình Tráng sinh bắt đầu phát triển.

Vào năm 1931, ngành Tráng đã tự thiết lập rộng khắp thế giới đến tầm mức đã có một Trại Họp bạn Tráng sinh Hướng đạo Thế giới đầu tiên được tổ chức năm 1931 tại Kandersteg, Thụy Sĩ.

Khởi đầu ngành Tráng không có giới hạn tuổi phần trên (từ 18 trở lên). Năm 1956 nó được ấn định tuổi giới hạn là không quá 24 tưổi. Hội Hướng đạo chấm dứt chương trình Tráng sinh nguyên thủy giữa năm 1967 và 1970 và ngành Kha (Venture Scouts) dành cho lứa tuổi 16 đến 21 được giới thiệu. Năm 2003, ngành Kha (Venture Scouts) bị giải tán và được thay thế bởi ngành Kha mới (Explorer Scouts) cho lứa tuổi từ 14 đến 18 và ngành Tráng mới (Scout Network) cho lứa tuổi từ 18 đến 25

Tráng sinh tại Hoa Kỳ

Lúc ban đầu
Tại Hoa Kỳ, ngành Tráng từ từ xuất hiện khi các Châu Hướng đạo địa phương, huynh trưởng và Hướng đạo sinh làm việc với nhau để đối mặt với vấn đề các cậu bé lớn tuổi. Đó là việc tìm cách cho Hướng đạo tiếp tục vào lứa tuổi thanh niên. Đầu năm 1928 có vài Tráng đoàn được nghe nói đến ở Seattle, Detroit, Toledo và các nơi khác. Đặc biệt chương trình đã phát triển nhanh tại New England khoảng năm 1929 nhờ những nỗ lực của Robert Hale người đã cho ra đời một quyển sách nhỏ Tráng sinh Hướng đạo đầu tiên. Vào năm 1932, có 36 Tráng đoàn thí nghiệm chính thức trong đó 27 đoàn ở 15 Châu Hướng đạo vùng New England. Cuối cùng vào tháng 5 năm 1933 Ban Hành chánh Quốc gia chấp thuận chương trình và khởi sự các kế hoạch phát triển các văn hóa phẩm và hỗ trợ các huynh trưởng. Một số Trại Họp bạn Hướng đạo Tráng sinh cũng được tổ chức trong thời kỳ này.

Để đẫy mạnh hỗ trợ sự khởi đầu ngành Tráng trong Hội Nam Hướng đạo Mỹ (BSA), khóa Bằng Rừng đầu tiên được tổ chức tại Hoa Kỳ là một khóa Bằng Rừng Tráng sinh Hướng đạo được huynh trưởng Anh là John Skinner Wilson hướng dẫn.

Ngành Tráng là để phục vụ ngành lớn tuổi nhất trong Hướng đạo, là giai đoạn cuối của huấn luyện Hướng đạo mà khởi đầu là ngành Ấu tiếp theo là ngành Thiếu và đạt được kết quả sau khi qua ngành Tráng này.

Suy yếu
Chương trình chưa bao giờ lan rộng lắm trong Hội Nam Hướng đạo Mỹ (BSA). Văn phòng Quốc gia cũng không có quảng bá nhiều về nó mà chỉ chú trọng vào việc thúc đẩy các chương trình lớn tuổi khác như Hải Hướng đạo và Kha sinh (Explorer Scouts sau đó đổi tên thành Venturers). Nếu nói hết về ngành Tráng này (Rovers) thì chỉ cần vài đoạn ngắn hoặc 1 trang hoặc hai. Khi Chiến tranh thế giới thứ nhất làm chậm sự khởi đầu của ngành Tráng tại Vương quốc Anh,Chiến tranh thế giới thứ hai gây nhiều khó khăn tương tự cho ngành Tráng tại Hoa Kỳ khi nhiều thanh niên độ tuổi Tráng sinh phải chiến đấu cho quốc gia của họ ở hải ngoại. Nền kinh tế trì trệ trong Đại Khủng hoảng cũng gây cản trở đến sự phát triển của ngành Tráng.

Vào thời gian tái đặt khái niệm về Hướng đạo lớn tuổi năm 1949, Hội Nam Hướng đạo Mỹ chỉ công nhận 1.329 Tráng sinh.  Năm 1952, Hội Nam Hướng đạo Mỹ quyết định ngưng không cho đăng ký thêm Tráng đoàn mới nào nữa.  Năm 1953, chi có 691 Thiếu sinh được chính thức công nhận là Tráng sinh; sau năm đó, Tráng sinh được đếm chung với Kha sinh (Explorers). Năm 1965, khi có các thay đổi khác xảy ra trong các chương trình dành cho lớn tuổi, Văn phòng Quốc gia ngưng tái đăng ký các Tráng đoàn. Các Tráng đoàn tiếp tục tồn tại là vì họ tái đăng ký như Kha đoàn (Exploring) nhưng tiếp tục sử dụng chương trình của ngành Tráng.

Trong số các Tráng đoàn nổi tiếng nhất là Tráng đoàn B-P có nhiều ảnh hưởng tại Glasgow, Kentucky đã tiếp tục chương trình Tráng sinh Hướng đạo từ thập niên 1950 đến năm 2000. Tráng đoàn B-P là công cụ khởi sự các Tráng đoàn khác như Tráng đoàn Kudu ở Bardstown, Kentucky và Tráng đoàn Diamond Willow ở Melrose Park (Vùng Chicago), Illinois. Tráng đoàn B-P cũng tổ chức Trại Họp bạn Tráng sinh được quốc tế đáng giá tốt từ năm 1953 đến 1999. Tráng đoàn Diamond Willow tổ chức ba kỳ họp mặt Tráng sinh, lần đầu tại Herrick Lake, Illinois và lần vừa qua tại Trại To Pe Ne Be gần Michigan City, Indiana. Các lần họp mặt Tráng sinh có sự tham gia của các Tráng sinh nguyên thủy (Rovers), Kha sinh Hoa Kỳ (Venturers), và Kha sinh Canada (Explorer) từ Illinois, Kentucky, Wisconsin, Indiana, Ontario, và Quebec.

Hiện nay, Tráng sinh nguyên thủy ở Hoa Kỳ đang tập họp lại trong hình thức Hội Tráng sinh Hoa Kỳ và không liên hiệp với Hội Nam Hướng đạo Mỹ. Nhóm Hướng đạo sinh Mỹ này tận tụy cống hiến để làm sống dậy lịch sử và truyền thống ngành Tráng nguyên thủy.  Cũng có một số Kha đoàn (Venture Crews) của Hội Nam Hướng đạo Mỹ theo chương trình Tráng nguyên thủy và nhiệt tâm trong các hoạt động thám hiểm cao cấp ngoài trời và Hướng đạo quốc tế.

Tráng sinh tại các quốc gia

Ngành Tráng nguyên thủy vươn tới các quốc gia khác sau khi được khởi sự tại Vương quốc Anh năm 1918 mặc dù hiện nay nó không còn tồn tại ở Vương quốc Anh - được thay thế bằng ngành Kha (Explorers) và một ngành Tráng mới (Explorer Network). Ngày nay, ngành Tráng vẫn còn là một phần quan trọng của Hướng đạo tại nhiều quốc gia châu Âu, các nước trong Khối Thịnh vượng chung Anh như Canada, Úc, New Zealand, Nam Phi, Ấn Độ, Singapore và Hồng Kông, khắp Trung Mỹ và Nam Mỹ, Trung Đông và tại nhiều quốc gia khác như Ái Nhĩ Lan, Nhật Bản, Trung Hoa Dân Quốc,Thái Lan và Triều Tiên. Đặc biệt là Tráng sinh New Zealand tổ chức Trại Họp bạn Tráng sinh Quốc gia hàng năm vào cuối tuần Lễ Phục sinh và tiếp đón trọng thể các đoàn Tráng sinh quốc tế đến tham dự.

Ngành Tráng Hướng đạo tiếp tục trong các binh sĩ thời Chiến tranh thế giới thứ hai, thậm chí ngay trong trại Tù binh Chiến tranh. Các dấu vết còn lại của Tráng đoàn tại Changi (Singapore) gồm có cờ đoàn đã được cất giữ; hiện nay các kỷ vật đó được giữ tại Trung tâm Di sản Hướng đạo của Hội Hướng đạo Úc ở Victoria.

Họp bạn quốc tế
Trong khi ngành Thiếu sinh có Trại Họp bạn Hướng đạo Thế giới, ngành Tráng có Trại Họp bạn Tráng sinh Hướng đạo Thế giới. Lần đầu được tổ chức tại Trung tâm Hướng đạo Kandersteg, Thụy Sĩ năm 1931.

 Trại Họp bạn Tráng sinh Thế giới lần thứ 1     1931   Kandersteg, Thụy Sĩ
 Trại Họp bạn Tráng sinh Thế giới lần thứ 2     1935   Ingaro, Thụy Điển
 Trại Họp bạn Tráng sinh Thế giới lần thứ 3     1939   Monzie, Scotland
 Trại Họp bạn Tráng sinh Thế giới lần thứ 4     1949   Skjak, Na Uy
 Trại Họp bạn Tráng sinh Thế giới lần thứ 5     1953   Kandersteg, Thụy Sĩ
 Trại Họp bạn Tráng sinh Thế giới lần thứ 6     1957   Sutton Coldfield, Vương quốc Anh
 Trại Họp bạn Tráng sinh Thế giới lần thứ 7     tháng 12 năm 1961 đến tháng 1 năm 1962   Melbourne, Úc
 Trại Họp bạn Tráng sinh Thế giới lần thứ 8     tháng 12 năm 1990 đến tháng 1 năm 1991   Melbourne, Úc
 Trại Họp bạn Tráng sinh Thế giới lần thứ 9     tháng 7 năm 1992   Kandersteg, Thụy Sĩ
 Trại Họp bạn Tráng sinh Thế giới lần thứ 10    tháng 7 năm 1996   Ransåter, Thụy Điển
 Trại Họp bạn Tráng sinh Thế giới lần thứ 11    tháng 7 năm 2000   Mexico
 Trại Họp bạn Tráng sinh Thế giới lần thứ 12    tháng 7 đến tháng 8 năm 2004   Hualien, Đài Loan
 Trại Họp bạn Tráng sinh Thế giới lần thứ 13    ??

Xem thêm

 Trại Họp bạn Tráng sinh Hướng đạo Thế giới
 Hội Nam Hướng đạo Mỹ
 Bằng Rừng

Tham khảo

Liên kết ngoài
 New Zealand Rovers

  describes Rover Crews in POW camps during World War II

Úc:
 Rovers Australia
 AussieMoot

Canada:
 Scouts Canada
 Toronto Police Rovers
 Opemikon Rover Crew

Hoa Kỳ:
 History of Senior Scout Program of the BSA

Hướng đạo


title: Colletes neoqueenensis

text:
Colletes neoqueenensis là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Friese mô tả khoa học năm 1910.

Chú thích

Tham khảo

Colletes
Động vật được mô tả năm 1910


title: Flamanville, Seine-Maritime

text:
Flamanville là một xã thuộc tỉnh Seine-Maritime trong vùng Normandie miền bắc nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Seine-Maritime
Seine-Maritime
Normandy

Tham khảo
INSEE

Liên kết ngoài
Flamanville on the Quid website

Xã của Seine-Maritime


title: Geffosses

text:
Geffosses  là một xã thuộc tỉnh Manche trong vùng Normandie tây bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 21 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Manche


title: Thornton, Colorado

text:
Thornton, Colorado là một thành phố thuộc quận, tiểu bang Colorado, Hoa Kỳ. Thành phố có diện tích km², dân số thời điểm năm 2000 theo điều tra của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ là người.

Tham khảo

Thành phố của Colorado
Thành phố ở quận Adams, Colorado
Thành phố ở quận Weld, Colorado


title: Nebrioporus croceus

text:
Nebrioporus croceus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Angus, Fresneda & Fery miêu tả khoa học năm 1992.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Nebrioporus


title: Roßtal

text:
Roßtal là một thị xã thuộc huyện Fürth, Bayern, nước Đức. Đô thị Roßtal có diện tích 44,4 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2006 là 9953 người.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Trang mạng chính thức


title: Demetrios II của Ấn Độ

text:
Demetrios II của Ấn Độ (tiếng Hy Lạp: ) là một vị vua Hy Lạp-Bactria có thể đã cai trị trong thế kỷ thứ 2 trước Công nguyên. Ít thông tin được biết về ông và có những quan điểm khác nhau về niên đại cai trị của ông. Trước đó tác giả như Tarn và Narain cho rằng ông là một con trai và người kế vị của Demetrios I, nhưng quan điểm này bây giờ bị loại bỏ.

Osmund Bopearachchi đã gợi ý rằng ông đã cai trị ở Bactria và Arachosia khoảng năm 175-170 TCN, nhưng điều này đã không được thừa nhận bởi các tác giả sau này. RC Senior thay vào đó xác định niên đại của ông là vào khoảng năm 175-140 trước Công nguyên, và điều này được ủng hộ bởi LM Wilson, ông ta cũng đưa ra giả thuyết này từ những manh mối tiền xu và bức chân dung của Demetrios II và có liên quan đến Eucratides Đại đế. Niên đại của vị vua được hỗ trợ bởi bằng chứng đó là không có bất cứ đồng tiền xu nào của Demetrios II được tìm thấy trong đống đổ nát của Ai Khanoum, vốn được cho là bị phá hủy trong thời kỳ cai trị của Eucratides I.

Sự bí ẩn của "Demetrios, vua của người Ấn Độ"
Lịch sử ghi lại một tham chiếu tới một vua Demetrios đương thời với Eucratides, và tham chiếu này là rất khó giải quyết.

Sử gia La Mã Justin đã ghi lại vị vua "Demetrios, vua của người Ấn Độ", một người là kẻ thù của Eucratides Đại đế. Demetrios của Justin đã bao vây vị vua Eucratides hiếu chiến với một đội quân 60.000 người chống lại một đội quân đồn trú chỉ còn có 300 - thông tin này có thể đã bị phóng đại - cuối cùng ông đã bị đánh bại. Sự việc này xảy ra vào cuối triều đại của Eucratides, do đó cho thấy thời điểm Demetrios mất theo Justin là vào khoảng năm 150 trước Công nguyên. Demetrios của Justin có thể là một người có họ hàng với vua Ấn Độ Apollodotos I hoặc là một hoàng tử đào tẩu của triều đại Euthydemos.

Tuy nhiên, vị vua theo các ghi chép của Justin không phải dễ dàng phù hợp với những bằng chứng tiền xu. Bopearachchi (1991) đã chọn ra ba vị vua tên là Demetrios. Demetrios I trị vì khoảng năm 200-185 TCN, trước khi có sự nổi lên của Eucratides, và Demetrios III là một vị vua người Ấn Độ được cho là đã trị vì sau này, khoảng 100 trước Công nguyên. Và Demetrios II được Bopearachchi cho là đã trị vì vầo khoảng năm 170 trước Công nguyên.

Bopearachchi tiếp tục xác định Demetrios II như là Demetrios của Ấn Độ theo ghi chép của Justin, bất chấp thực tế rằng ghi chép này của Justin có thể là một triều đại sau này. Hơn nữa, Demetrios II của Bopearachchi trị vì ở Bactria và không cai trị ở Ấn Độ, bởi vì ông không đúc đồng xu nào với truyền thuyết Ấn Độ. Do đó, danh tính Demetrios của Justin, vua của người Ấn Độ, vẫn còn không chắc chắn. Các giả thuyết sau đây có thể được xem xét:

Ghi chép của Justin, vốn sao chép lại từ một nguồn khác, là một sự mơ hồ. Hoặc là Demetrios II không phải là vua của Ấn Độ nhưng lại là vua của Bactria, hoặc những ghi chép về cuộc chiến tranh này đã lẫn lộn, hoặc là tên của nhà vua đã bị sai, Justin đã lẫn lộn tên của một vị vua Ấn-Hy Lạp khác với tên của Demetrios I.
Demetrios III của Bopearachchi có thể đã cai trị vào thời điểm trước đó - đồng tiền của vị vua này rất ít và khá đặc biệt - và Demetrios III mới thực sự là Demetrios của Justin, vị vua đã cai trị một nửa thế kỷ trước.

Tiền xu của Demetrios II
Demetrios II chỉ ban hành tiền xu bằng bạc và hầu hết là loại tetradrachms, một đặc điểm mà ông có chung với các vua Bactria cuối cùng. Mặt chính là một bức chân dung đội vương miện, cùng với hình ảnh Pallas Athene đang đứng và cầm một cây giáo ở mătj sau của đồng tiền. Không giống như hầu hết các vị vua cùng thời, ông không có tước hiệu. Demetrios II đã được miêu tả là một người trẻ tuổi, mặc dù hình tượng của ông hơi khác nhau một cách đáng kể trên những đồng tiên xu được ban hành.

Xem thêm
Vương quốc Ấn-Hy Lạp
Đế chế Seleucid
Hy Lạp-Phật giáo
Ấn-Scythia
Vương quốc Ấn-Parthia
Vương triều Quý Sương

Tham khảo
 "The Greeks in Bactria and India", W.W. Tarn, Cambridge University Press.

Chú thích

Mất năm 170 TCN
Vua Ấn Độ
Năm sinh không rõ
Vua Ấn-Hy Lạp
Năm 170 TCN
Mất thập niên 170 TCN


title: Atarba flava

text:
Atarba flava là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Atarba
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Hoàng đế La Mã

text:
Hoàng đế La Mã là danh hiệu mà giới sử học dùng để gọi những người cai trị La Mã trong thời đại đế chế. Về mặt từ nguyên, từ "hoàng đế" (tiếng Anh:Emperor, tiếng Pháp:Empereur) bắt nguồn từ danh hiệu "Imperator" trong tiếng Latin, có nghĩa là "người cai trị đế quốc". Người được xem là hoàng đế La Mã đầu tiên, Augustus, luôn tuyên bố mình là một công dân của nền Cộng hòa chứ không phải một vị vua theo kiểu phương Đông. Giống ông, những Hoàng đế sau đó coi danh hiệu của mình là một chức trách của nguyên thủ quốc gia-công dân thứ nhất, đồng thời là tổng chỉ huy quân đội và trong nhiều trường hợp là cả vai trò trong tôn giáo nhà nước.

Vì lý do trên, danh hiệu hoàng đế La Mã không thực sự là cha truyền con nối ít ra là trên danh nghĩa. Tuy nhiên từ thời Diocletianus, nền cai trị càng lúc càng trở nên có tính cách quân chủ. Đế quốc La Mã bị phân chia làm đôi từ thế kỷ IV và từ đó, trong khi đế quốc Tây La Mã nhanh chóng lụn bại, vị hoàng đế cuối cùng của Roma, Romulus Augustus phải thoái vị năm 476 thì đế quốc Đông La Mã hấp thu các yếu tố Đông phương trong đó có việc quân chủ hóa nền cai trị. Các vị Hoàng đế Byzantine tập trung quyền lực tối cao vào bản thân, gồm cả các yếu tố thần quyền, và tiếp tục trị vì cho tới năm 1453.

Thống kê
Từ năm 27 trước Công nguyên đến năm 395 sau Công nguyên (năm mà hoàng đế cuối cùng của Đế chế La Mã thống nhất, Theodosius I, qua đời), Đế chế La Mã được cai trị bởi 75 vị hoàng đế. Trong suốt 422 năm, trung bình mỗi hoàng đế chỉ trị vì được khoảng 5,6 năm. Tới 56/75 hoàng đế La Mã chết vì những nguyên nhân phi tự nhiên: bị ám sát (37%), bị giết trong chiến tranh (12%), bị hành quyết (11%), buộc phải tự sát (8%), hoặc bị đầu độc (3%). Hoàng đế Gordian I (lên ngôi năm 238) đã treo cổ tự vẫn bằng thắt lưng sau khi nhận được tin quân đội của mình thất bại, giữ ngôi chỉ được 21 ngày. Một hoàng đế La Mã (Valerian) đã bị xử tử ở Ba Tư. Chỉ có 19 hoàng đế La Mã chết vì những nguyên nhân tự nhiên (thậm chí một số trong đó có thể đã bị ám sát nhưng không có chứng cứ). Sở dĩ việc làm Hoàng đế La Mã nguy hiểm đến vậy vì các nguy cơ đến từ khắp nơi: bị quân đội lật đổ, bị người thân ám sát, các cuộc nội chiến liên miên, hoặc phải cầm quân giao chiến với quân đội nước ngoài...

Trong thời kỳ Tứ đầu chế, một hệ thống đồng cai trị được thiết lập bởi Hoàng đế Diocletian, Đế chế La Mã có 4 hoàng đế cùng một lúc. Trong các cuộc nội chiến La Mã, nhiều người tự tuyên bố mình là hoàng đế vào cùng một thời điểm:
 Năm 69 được gọi là "Năm của bốn Hoàng đế", sau khi Hoàng đế Nero bị buộc phải tự sát.
 Năm 193 được gọi là "Năm của Năm Hoàng đế", sau vụ ám sát Hoàng đế Commodus.
 Năm 238 được gọi là "Năm của sáu Hoàng đế", sau khi Hoàng đế Maximinus Thrax bị sát hại.

Xem thêm
Danh sách Hoàng đế La Mã
Vua La Mã

Liên kết ngoài
 De Imperatoribus Romanis
 Rulers of Rome
 "Decadence, Rome and Romania, and the Emperors Who Weren't", by Kelley L. Ross, Ph.D.
 UNRV.com
 The Roman Law Library

Chức vụ có thẩm quyền


title: Heikertingerella pusilla

text:
Heikertingerella pusilla là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Savini miêu tả khoa học năm 1999.

Chú thích

Tham khảo

Heikertingerella


title: Oliva buelowi

text:
Oliva buelowi là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Olividae, họ ốc gạo hoa.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Oliva


title: Socrates (định hướng)

text:
Socrates có thể là một trong những nhân vật sau:

 Socrates thành Constantinopolis, sử gia Hy Lạp thường được gọi là "Học giả Socrates" (sinh khoảng 380)
 Socrates, triết gia Hy Lạp cổ đại (sinh khoảng 470)
 Sócrates, cầu thủ bóng đá người Brasil
 José Sócrates, thủ tướng Bồ Đào Nha


title: Megachile cypricola

text:
Megachile cypricola là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Mavromoustakis mô tả khoa học năm 1938.

Chú thích

Tham khảo

C
Động vật được mô tả năm 1938


title: Svastrina subapicalis

text:
Svastrina subapicalis là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Brèthes mô tả khoa học năm 1910.

Chú thích

Tham khảo

Svastrina
Động vật được mô tả năm 1910


title: Eufriesea opulenta

text:
Eufriesea opulenta là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Mocsáry mô tả khoa học năm 1908.

Chú thích

Tham khảo

Eufriesea
Động vật được mô tả năm 1908


title: Phakic IOL

text:
Kính nội nhãn (Phakic IOL) là một thấu kính được cấy ghép vào mắt người, thường là thay thế các thấu kính hiện có bởi vì nó đã mờ do đục thủy tinh thể, hoặc như một hình thức phẫu thuật khúc xạ thay đổi công suất quang học của mắt. Nó thường bao gồm một thấu kính nhỏ với các thanh hình móc câu, được gọi là haptics, để giữ ống kính ở vị trí cố định bên trong mắt.

Phần lớn IOLs được trang bị hiện nay có tiêu cự cố định, gọi là monofocal phù hợp với tầm nhìn xa. Tuy nhiên, các loại khác, chẳng hạn như IOLs multifocal đa tiêu (nhiều tiêu cự) cung cấp cho bệnh nhân tập trung vào thị lực ở khoảng cách xa và đọc sách, và IOLs thích ứng cung cấp cho bệnh nhân với thị lực nhìn gần.

Đặt kính nội nhãn để điều trị đục thủy tinh thể (TTT) hiện nay là phổ biến nhất. Phẫu thuật này được thực hiện khi gây tê tại chỗ, bệnh nhân tỉnh táo trong suốt hoạt động. Việc sử dụng một IOL được triển khai để đưa vào vị trí thông qua một đường rạch rất nhỏ (micro-incision ), do đó tránh được sử dụng các mũi khâu và thời gian thực hiện phẫu thuật này thường mất ít hơn 30 phút với bác sĩ phẫu thuật nhãn khoa có kinh nhiệm (trên 2000 ca ).

Thời gian phục hồi là khoảng 2-3 tuần. Sau khi phẫu thuật, bệnh nhân nên tránh tập thể dục gắng sức hoặc các hoạt động khác làm tăng huyết áp và nên đến bác sĩ nhãn khoa thường xuyên trong nhiều tháng để theo dõi việc cấy ghép.

Đặt kính IOL có thể xảy ra một số rủi ro chẳng hạn như nhiễm trùng , nới lỏng của ống kính, xoay vòng, viêm ống kính, và các quầng sáng ban đêm. Tuy nhiên theo một vài nghiên cứu đã xác định rằng phẫu thuật đặt kính IOL an toàn hơn so với điều trị thông thường mắt bằng tia laser. Nhưng hạn chế của việc đặt kính IOLs là hầu hết các bệnh nhân vẫn còn phụ thuộc vào kính cho các hoạt động nhất định, chẳng hạn như đọc sách báo, nhìn gần.

Lịch sử
Ngày 29 tháng 11 năm 1949, Sir Harold Ridley là người đầu tiên thành công trong việc cấy ghép một ống kính nội nhãn trên mắt, tại Bệnh viện St Thomas ở London. Đó là ống kính nội nhãn đầu tiên được sản xuất bởi công ty Rayner của Brighton (Anh) từ Polymethylmethacrylate Perspex CQ (PMMA) của ICI (Imperial Chemical Industries).

Các ống kính nội nhãn đã được chấp nhận rộng rãi trong phẫu thuật đục thủy tinh thể cho đến khi những năm 1970 thì phát triển hơn nữa trong thiết kế ống kính và các kỹ thuật phẫu thuật. Vào thế kỷ 21, hơn một triệu IOLs được cấy hàng năm tại Hoa Kỳ.

Acrylic MICS-IOL
Polymethylmethacrylate (PMMA) là vật liệu đầu tiên được sử dụng thành công trong ống kính nội nhãn. Bác sĩ nhãn khoa người Anh Sir Harold Ridley quan sát thấy rằng các phi công, Không quân Hoàng gia đã bị thương mắt trong chiến tranh thế giới thứ II liên quan đến vật liệu kính chắn gió PMMA nhưng không hiển thị bất kỳ từ chối hoặc phản ứng phụ nào trên cơ thể. Suy luận rằng các vật liệu này hữu ích cho việc cấy ghép vào mắt và Ridley được thiết kế cũng như cấy ghép các ống kính nội nhãn trong mắt người.

Các tiến bộ trong công nghệ đã mang lại việc sử dụng silicon và acrylic, cả hai đều là vật liệu mềm có thể xếp lại. Điều này cho phép các ống kính được gấp lại và đưa vào mắt qua một đường rạch nhỏ hơn. PMMA và các ống kính acrylic cũng có thể được sử dụng với đường rạch nhỏ và là một sự lựa chọn tốt hơn trong những người có tiền sử viêm màng bồ đào, có bệnh lý võng mạc tiểu đường hoặc có nguy cơ cao về chứng bong võng mạc.

Sự phê duyệt của FDA
FDA đã được phê duyệt cấy ghép ống kính nội nhãn đa tiêu cho phép các bệnh nhân sau phẫu thuật đục thủy tinh thể lợi thế về tầm nhìn . Các tiến bộ mới nhất bao gồm IOLs với thiết kế vuông cạnh, không chói cạnh thiết kế và nhuộm màu vàng được bổ sung vào các IOL.

Tiến sĩ Patrick H. Benz Benz Nghiên cứu và Phát triển tạo ra các vật liệu IOL đầu tiên để kết hợp cùng UV-A màu ngăn chặn và lọc tia cực tím trong thủy tinh thể của con người.

IOLs multifocal – giúp bệnh nhân đồng thời nhìn gần và nhìn xa . Tuy nhiên một số bệnh nhân phản ánh có ánh sáng chói, quầng sáng vào ban đêm khi đặt kính.

Để kết hợp những thế mạnh của từng loại IOL, một số bác sĩ phẫu thuật mắt khuyên bạn nên sử dụng một IOL đa tiêu ở một mắt để nhấn mạnh tầm nhìn và đọc gần và một IOL chứa trong con mắt còn lại cho tầm nhìn tầm trung hơn nữa .

IOLs khác bao gồm
 Blue Light Lọc IOLs lọc tia UV và năng lượng cao màu xanh hiện diện trong ánh sáng tự nhiên và nhân tạo, cả hai đều có thể gây ra vấn đề tầm nhìn, tuy nhiên quá nhiều lọc ánh sáng màu xanh có thể làm tăng trầm cảm, đặc biệt là trong những tháng mùa đông
 Toric IOLs (1998) chỉnh loạn thị.
 Phakic, aphakic và pseudophakic IOLs
 Phakia là sự hiện diện của thủy tinh thể tự nhiên.
 Aphakia là sự vắng mặt của thủy tinh thể tự nhiên, hoặc do các nguyên nhân tự nhiên hay vì nó đã được gỡ bỏ.
 Pseudophakia là thay thế thủy tinh thể tự nhiên với một ống kính tổng hợp.
 IOLs Pseudophakic được sử dụng trong phẫu thuật đục thủy tinh thể.

Ống kính nội nhãn đã được sử dụng từ năm 1999 để sửa chữa lỗi lớn hơn trong cận thị, viễn thị và loạn thị. Đây là loại IOL cũng được gọi là PIOL (Phakic IOL ống kính nội nhãn) và thủy tinh thể không được gỡ bỏ.

IOLs aphakic được cấy qua chiết xuất thấu kính và thay thế phẫu thuật tương tự như phẫu thuật đục thủy tinh thể:
 Cả hai đều liên quan đến việc thay thế ống kính
 Gây tê tại chỗ
 Kéo dài khoảng 30 phút
 Phẫu thuật thực hiện một đường rạch nhỏ trong con mắt để chèn ống kính vào.
 Thời gian hồi phục sau phẫu thuật từ 1-7 ngày sau phẫu thuật.

Trong thời gian này nên tránh tập thể dục gắng sức hoặc bất cứ hoạt động gì khác làm tăng huyết áp. Bệnh nhân cũng nên đến bác sĩ nhãn khoa thường xuyên trong nhiều tháng để theo dõi việc cấy ghép IOL.

Tỷ lệ thành công 90% (nguy cơ rò rỉ vết thương, nhiễm trùng, viêm, và loạn thị). Phẫu thuật chỉ có thể được thực hiện trên các bệnh nhân tuổi từ 40 tuổi trở lên. Điều này là để đảm bảo rằng sự tăng trưởng mắt, phá vỡ IOL ống kính, sẽ không xảy ra sau phẫu thuật.

Ưu điểm đặt IOLS
 Thay thế cho phẫu thuật Lasik khi bệnh nhân có tật khúc xạ quá cao.
 IOL cấy ghép có hiệu quả cũng hoàn toàn loại bỏ sự cần thiết của thấu kính

Tuy nhiên là khả năng điều tiết của mắt thường giảm, tùy thuộc vào loại ống kính cấy.

Rủi ro với phẫu thuật PIOL
PIOLs có được chấp thuận bởi FDA, nhưng có một số các rủi ro mà FDA đã được tìm thấy là:
 0,6% nguy cơ bong võng mạc
 một tổn thất hàng năm là 1,8% của các tế bào nội mô
 0,6% nguy cơ của đục thủy tinh thể (các nghiên cứu khác đã chỉ ra một nguy cơ 0,5 - 1,0%), và
 0,4% nguy cơ sưng giác mạc.

Các rủi ro khác
 0,03 - 0,05% nguy cơ nhiễm trùng mắt, mà trong trường hợp xấu nhất có thể dẫn đến mù lòa. Nguy cơ này tồn tại trong tất cả các thủ thuật phẫu thuật mắt, và không phải là duy nhất cho IOLs.
 Bệnh tăng nhãn áp
 Loạn thị
 Việc quay của ống kính bên trong mắt trong vòng một hoặc hai ngày sau khi phẫu thuật.

Một trong những nguyên nhân của những rủi ro trên là ống kính có thể xoay bên trong mắt, bởi vì PIOL là quá ngắn, hoặc vì các khe có hình dạng hơi bầu dục (chiều cao là hơi nhỏ hơn chiều rộng).

Các loại IOLS
Phakic IOLS (PIOLs) có thể sử dụng cho mắt loạn thị. Sự khác biệt là PIOLs toric phải được lắp vào một góc cụ thể, hoặc loạn thị sẽ không được hoàn toàn sửa chữa, hoặc thậm chí có thể trở nên tồi tệ hơn.
 PIOLs Góc hỗ trợ: những IOLs được đặt trong khoang phía trước. Nó nổi tiếng với tác động tiêu cực đối với niêm mạc nội mô giác mạc, đó là quan trọng cho việc duy trì một giác mạc khỏe mạnh khô.
 PIOLs hỗ trợ đồng tử: loại này là phổ biến hơn và nhiều hơn nữa. Các IOL là kèm theo móng vuốt giữa mống mắt ngoại vi bởi một kỹ thuật được gọi là enclavation. Nó được cho là có ảnh hưởng ít hơn vào nội mô giác mạc.
 PIOLs có nhiều rãnh: những IOLS được đặt trong buồng sau ở phía trước của thủy tinh thể tự nhiên. Nó có vòm đặc biệt như vậy là không được tiếp xúc với các ống kính bình thường. Các biến chứng chính với loại này là xu hướng gây đục thủy tinh thể và/hoặc phân tán sắc tố.

Điều tiết IOLs
Một trong những nhược điểm chính của IOLs thông thường là chủ yếu tập trung cho tầm nhìn từ xa, hoặc thay đổi trọng tâm từ gần đến xa, xa đến gần, và khoảng cách ở giữa. IOLs điều tiết tương tác với các cơ lông mi và zonules, sử dụng bản lề ở cả hai đầu để "chốt" và di chuyển về phía trước

Trong một thử nghiệm tháng chín FDA năm 2004 với 325 bệnh nhân:
 100% có thể nhìn thấy ở khoảng cách trung gian (24 đến 30 inches) mà không cần đeo kính, khoảng cách đối với hầu hết các hoạt động của cuộc sống
 98,4% có thể nhìn thấy cũng đủ để đọc các tờ báo và cuốn sách điện thoại mà không cần kính.
 Một số bệnh nhân tầm nhìn đã được phục hồi đến 20/40 hoặc tốt hơn
 Trong tổng thể FDA kết quả lâm sàng trên tầm nhìn hai mắt chưa được sửa chữa ở 124 bệnh nhân, 92% có thị lực 20/25 hoặc tốt hơn, 98% có tầm nhìn trung gian 20/25 hoặc tốt hơn, và 73% đã có gần tầm nhìn của 20 / 25 hoặc tốt hơn từ 11 đến 15 tháng sau khi phẫu thuật.
 Ngoài ra, 73,5% hoặc đã không đeo kính hoặc đeo không có thời gian.

Những vấn đề lưu ý
 Các mối quan tâm chính với IOLs là có không có nghiên cứu dài hạn, quy mô lớn
 Mặc dù là rất hiếm, các biến chứng tiềm năng bao gồm co thắt túi vỏ và opacification viên sau gây khó khăn hơn để cấy ghép một IOL và thời gian phục hồi có thể kéo dài hơn so với một tiêu chuẩn IOL.
 Bệnh nhân nên mong đợi rằng khả năng hồi phục của mình sẽ không được phục hồi chức năng hoàn hảo. Mặc dù tầm nhìn được cải thiện đáng kể, mức độ cải thiện sẽ không được giống nhau cho tất cả và một số sẽ vẫn cần kính sau phẫu thuật.
 IOLs điều tiết rất tốn kém. Công ty bảo hiểm không chi trả bao gồm những IOLs công nghệ tiên tiến này bởi vì hiệu quả lâu dài vẫn chưa xác định được.
 Bệnh nhân lớn tuổi có thể không có sức đề kháng để phù hợp với các IOL.

Điều kiện phù hợp đặt kính nội nhãn
Nói chung, bệnh nhân trên 50 với các vấn đề và bệnh đục thủy tinh thể mắt không nghiêm trọng là những ứng viên tốt cho phẫu thuật.

Bệnh nhân phải có chức năng cơ lông mi hoặc zonules haptics định vị. Ngoài ra, đồng tử phải làm giãn đầy đủ, như IOL sẽ gây chói sáng trong môi trường ánh sáng yếu nếu đồng tử làm giãn quá lớn. IOLs điều tiết có lợi không chỉ đối với bệnh nhân bị đục thủy tinh thể mà còn có lợi cho những người muốn giảm sự phụ thuộc vào kính và những người mắc tật khúc xạ: cận thị và viễn thị.

Chăm sóc hậu phẫu là tương tự như của IOLs bình thường . Tuy nhiên, bệnh nhân phải có bài tập nhãn khoa như các câu đố và trò chơi chữ là một phần của chế độ hàng ngày của họ để tập lên các cơ lông mi và đạt được lợi ích tối đa từ các ống kính. Những bài tập này nên được thực hiện liên tục trong 3-6 tháng và hoạt động của bệnh nhân được giám sát bởi các chuyên gia chăm sóc mắt của họ.

Các phẫu thuật khúc xạ
 Lasik
 Lasek
 PRK
 Femtosecond Laser

Tham khảo

Y học
Phẫu thuật
Chuyên ngành y khoa
Mắt
Nhãn khoa


title: Dactylolabis pemetica

text:
Dactylolabis pemetica là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Dactylolabis
Limoniidae ở vùng Nearctic


title: Chailly-en-Bière

text:
Chailly-en-Bière là một xã ở tỉnh Seine-et-Marne, thuộc vùng Île-de-France ở miền bắc nước Pháp.

Dân số
Người dân ở đây được gọi là Chaillotins.

Điều tra dân số năm 1999, xã này có dân số là 2,129 people residing in the town.

Xem thêm
Xã của tỉnh Seine-et-Marne

Tham khảo

Liên kết ngoài
1999 Land Use, from IAURIF (Institute for Urban Planning and Development of the Paris-Île-de-France région
French Ministry of Culture list for Chailly-en-Bière
Map of Chailly-en-Bière on Michelin

Xã của Seine-et-Marne


title: Apsilochorema excisum

text:
Apsilochorema excisum là một loài Trichoptera trong họ Hydrobiosidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Chú thích

Apsilochorema


title: Zafrona pulchella

text:
Zafrona pulchella là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Columbellidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Zafrona


title: Chassiers

text:
Chassiers là một xã ở tỉnh Ardèche, vùng Auvergne-Rhône-Alpes ở đông nam nước Pháp.

Tham khảo

Xã của Ardèche


title: Lanelater ereptus

text:
Lanelater ereptus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1874.

Chú thích

Tham khảo

Lanelater


title: Bréhémont

text:
Bréhémont là một xã thuộc tỉnh Indre-et-Loire trong vùng Centre-Val de Loire ở miền trung nước Pháp.

Xem thêm
Commune của tỉnh Indre-et-Loire

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Indre-et-Loire


title: Erythrorchis

text:
Erythrorchis là một chi thực vật có hoa trong họ, Orchidaceae.

Xem thêm
Danh sách các chi Phong lan

Tham khảo

Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (1999). Genera Orchidacearum 1. Oxford Univ. Press.
Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (2001). Genera Orchidacearum 2. Oxford Univ. Press.
Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (2003). Genera Orchidacearum 3. Oxford Univ. Press
Berg Pana, H. 2005. Handbuch der Orchideen-Namen. Dictionary of Orchid Names. Dizionario dei nomi delle orchidee. Ulmer, Stuttgart

Danh sách các chi phong lan
Erythrorchis
Vanilleae


title: Catocala conjuncta

text:
Catocala coniuncta là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Nó được tìm thấy ở Địa Trung Hải. Trước đây nó được xem là phân loài của Catocala delilah.
Loài bướm này phân bố khắp Nam Âu, Bắc Phi và đến Trung Đông. Ấu trùng ăn loài sồi Quercus ilex.

Hình ảnh

Tham khảo
 UK Lepidoptera

Liên kết ngoài

Chú thích

Catocala
Côn trùng châu Âu


title: Frain

text:
Frain là một xã, nằm ở tỉnh Vosges trong vùng Grand Est của Pháp. Xã này có diện tích 7,54 km², dân số năm 1999 là 147 người. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 357 m trên mực nước biển.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Frain trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia

Xã của Vosges


title: Mancera de Abajo

text:
Mancera de Abajo là một đô thị ở tỉnh Salamanca, phía tây Tây Ban Nha, cộng đồng tự trị Castile-Leon. Đô thị này có cự ly 48 kilômét so với thành phố tỉnh lỵ Salamanca và có dân số 332 người.

Địa lý
Đô thị này có diện tích 23.47 km².

Đô thị này nằm ở khu vực có độ cao 898 metres trên mực nước biển.

Mã số bưu chính là 37315.

Tham khảo

Đô thị ở Salamanca


title: Saint-Barnabé

text:
Saint-Barnabé () là một xã của tỉnh Côtes-d’Armor, thuộc vùng Bretagne, tây bắc Pháp.

Dân số
Người dân ở Saint-Barnabé được gọi là Barnabéens.

Xem thêm
Xã của tỉnh Côtes-d’Armor

Tham khảo
INSEE
IGN

Liên kết ngoài
French Ministry of Culture list for Saint-Barnabé

Xã của Côtes-d'Armor


title: Lá giang

text:
Lá giang hay còn gọi dây dang, giang chua, Chu-mon (dân tộc Mường) lá vón vén, lá sủm lum (dân tộc Thái) lá sủm phát ( dân tộc Kinh ) (danh pháp hai phần: Aganonerion polymorphum), là một loài cây thuộc họ La bố ma (Apocynaceae).

Lá giang là cây mọc hoang dại, họ dây leo, dây leo dài 1,5-4m, nhẵn, có mủ trắng. Lá đơn, mọc đối. Lá có phiến mỏng, hình trái xoan ngọn giáo, chóp nhọn sắc, gốc hình tim hoặc tù ở gốc, mặt trên có màu sáng hơn, dài 3,5–10 cm, rộng 2–5 cm. Hoa đỏ hoặc trắng, xếp 2-5 bông một thành chùm xim ở ngọn. Các cánh hoa đều nhaum đài hoa hình ống, tràng hoa hình chuông, nhị ngắn và có nhiều noãn. Hoa thường ra vào khoảng tháng 5 âm lịch. Quả gồm hai quả đại hình dải, thẳng hay cong, rẽ đôi, màu đen đen, khía rãnh dọc. Hạt dài 3-4mm, màu nâu, thuôn, có mào lông mềm màu hung ở đỉnh.

Là một loài cây có dược tính cao, chất saponin trong lá giang có tính kháng sinh với các chủng khuẩn Salmonella typhi và Klebsiella.

Lá giang  là loài đặc hữu của Campuchia, Lào, Thái Lan, Việt Nam. Ở Việt Nam nó mọc hoang ở ven rừng vùng núi trong các quần hệ thứ sinh, đồi cây bụi các tỉnh miền Trung và vùng đồng bằng sông Cửu Long. Thường được thu hái làm rau, nấu canh chua.

Sử dụng
Người ta có thể dùng lá giang để nấu canh hoặc xào với thịt gà, cá nước ngọt, thịt bò.... Canh chua lá giang là một món ăn ngon.khi nấu ta có thể dùng lá nấu và ăn như rau, cũng có thể nấu xong vớt bỏ phần xác chỉ lấy vị chua thôi.Nấu canh chua lá giang với thịt gà, trái điều chín (đã được thu hoạch hạt) ăn rất ngon.

Có nơi dùng dây dang phối hợp với lá khoai lang giã vắt lấy nước uống chữa ngộ độc sắn mì.

Lưu ý
Nấu lá giang, cũng như các loại canh chua khác không nên sử dụng nồi nhôm mà nên dùng các loại nồi như inox, tráng men không rỉ. Nếu dùng nồi nhôm, phải nấu nhanh và ăn ngay do chất chua có thể ăn mòn nhôm và làm nồng độ nhôm trong canh chua tăng cao, có thể gây ngộ độc. Nói tóm lại khi nấu canh lá giang trong một số nồi kim loại thì nên múc ra dùng ngay khi canh chín.

Chú thích

Tham khảo

Ẩm thực Tây Nguyên
Cây thuốc
P
Thực vật được mô tả năm 1906
Ẩm thực Việt Nam


title: Charly (tổng)

text:
Tổng Charly-sur-Marne là một tổng ở tỉnh Aisne trong vùng Hauts-de-France.

Địa lý
Tổng này được tổ chức xung quanh Charly-sur-Marne thuộc quận Château-Thierry. Độ cao thay đổi từ 54 m (Crouttes-sur-Marne) đến 222 m (Nogent-l'Artaud) với độ cao trung bình 121 m.

Hành chính

Các đơn vị cấp dưới
Tổng Charly gồm 19 xã với dân số là 13 712 người (điều tra năm 1999, dân số không tính trùng)

|-
| Bézu-le-Guéry || align="right" | 204 || align="right" | 2310 || align="right" | 02084
|-
| La Chapelle-sur-Chézy || align="right" | 218 || align="right" | 2570 || align="right" | 02162
|-
| Charly-sur-Marne || align="right" | 2 769 || align="right" | 2310 || align="right" | 02163
|-
| Chézy-sur-Marne || align="right" | 1 323 || align="right" | 2570 || align="right" | 02186
|-
| Coupru || align="right" | 144 || align="right" | 2310 || align="right" | 02221
|-
| Crouttes-sur-Marne || align="right" | 628 || align="right" | 2310 || align="right" | 02242
|-
| Domptin || align="right" | 530 || align="right" | 2310 || align="right" | 02268
|-
| L'Épine-aux-Bois || align="right" | 231 || align="right" | 2540 || align="right" | 02281
|-
| Essises || align="right" | 370 || align="right" | 2570 || align="right" | 02289
|-
| Lucy-le-Bocage || align="right" | 166 || align="right" | 2400 || align="right" | 02443
|-
| Montfaucon || align="right" | 165 || align="right" | 2540 || align="right" | 02505
|-
| Montreuil-aux-Lions || align="right" | 1 197 || align="right" | 2310 || align="right" | 02521
|-
| Nogent-l'Artaud || align="right" | 2 049 || align="right" | 2310 || align="right" | 02555
|-
| Pavant || align="right" | 753 || align="right" | 2310 || align="right" | 02596
|-
| Romeny-sur-Marne || align="right" | 419 || align="right" | 2310 || align="right" | 02653
|-
| Saulchery || align="right" | 661 || align="right" | 2310 || align="right" | 02701
|-
| Vendières || align="right" | 123 || align="right" | 2540 || align="right" | 02777
|-
| Viels-Maisons || align="right" | 962 || align="right" | 2540 || align="right" | 02798
|-
| Villiers-Saint-Denis || align="right" | 842 || align="right" | 2310 || align="right" | 02818
|}

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Tổng Charly trên trang mạng của Insee
 plan du canton de Charly sur Mapquest
 Vị trí của tổng Charly trên một bưu thiếp của Pháp
 Site officiel de la Commune de Charly-sur-Marne

Charly-sur-Marne]]

Tổng của Aisne


title: MBA

text:
Thạc sĩ quản trị kinh doanh (tiếng Anh: Master of Business Administration - MBA) là bằng thạc sĩ bắt nguồn từ nước Mỹ vào đầu thế kỷ 20 khi các nước phát triển cũng như các doanh nghiệp tìm cách áp dụng bộ môn khoa học quản trị.

Các khóa học chính trong chương trình MBA bao gồm các lĩnh vực khác nhau của quản trị kinh doanh như kế toán, thống kê ứng dụng, nguồn nhân lực, giao tiếp kinh doanh, đạo đức kinh doanh, luật kinh doanh,  chiến lược kinh doanh, tài chính, kinh tế quản lý, quản lý, tinh thần kinh doanh, tiếp thị, quản lý chuỗi cung ứng và quản lý hoạt động theo cách phù hợp nhất với quản lý phân tích và chiến lược.

Hầu hết các chương trình cũng bao gồm môn học tự chọn và tập trung để nghiên cứu sâu hơn trong một lĩnh vực cụ thể, ví dụ, kế toán, tài chính và tiếp thị. Các chương trình MBA ở Hoa Kỳ thường yêu cầu hoàn thành khoảng bốn mươi đến sáu mươi tín chỉ, cao hơn nhiều so với ba mươi tín chỉ thường được yêu cầu đối với các bằng cấp bao gồm một số tài liệu tương tự như Thạc sĩ kinh tế, Thạc sĩ tài chính, Thạc sĩ kế toán, Thạc sĩ Khoa học về Tiếp thị và Thạc sĩ Khoa học về Quản lý.

Trong số các chương trình MBA, các chương trình MBA của Trường Kinh doanh Harvard, Trường Kinh doanh INSEAD, Trường Kinh doanh Stanford và Trường Wharton thuộc Đại học Pennsylvania thường được đánh giá là top 4 chương trình danh giá nhất trên thế giới.

Tại Việt Nam, Chương trình MBA cấp cao VEMBA được Trường Kinh doanh Shidler Đại học tổng hợp Hawaii (Mỹ) thực hiện đào tạo trực tiếp hàng năm trong suốt hơn 20 năm qua (bắt đầu từ năm 2001 ở Hà Nội.) VEMBA được AACSB kiểm định và được coi là hình mẫu về đào tạo quản lý chất lượng cao tại Việt Nam.

Lịch sử
Trường kinh doanh đầu tiên ở Hoa Kỳ là Trường Wharton thuộc Đại học Pennsylvania được thành lập vào năm 1881 thông qua khoản tài trợ từ Joseph Wharton  [4] . Năm 1900, Trường Kinh doanh Tuck được thành lập tại Đại học Dartmouth trao bằng cấp cao đầu tiên trong lĩnh vực kinh doanh, cụ thể là bằng Thạc sĩ Khoa học Thương mại, là chương trình tiền nhiệm của chương trình MBA tại đây.

Trường Kinh doanh Harvard thành lập chương trình MBA đầu tiên vào năm 1908, với 15 giảng viên, 33 sinh viên chính quy và 47 sinh viên đặc biệt. Chương trình giảng dạy năm đầu tiên của trường dựa trên quản lý khoa học của Frederick Winslow Taylor. Số lượng sinh viên MBA tại Harvard tăng nhanh chóng, từ 80 vào năm 1908, hơn 300 vào năm 1920 và 1.070 vào năm 1930. Vào thời điểm này, chỉ có các trường đại học Mỹ cung cấp MBA. Các quốc gia khác ưu tiên đào tạo kinh doanh qua công việc.

Các mốc quan trọng khác bao gồm:
 Năm 1930: Chương trình giáo dục về quản lý và lãnh đạo đầu tiên dành cho các giám đốc điều hành và các nhà quản lý có kinh nghiệm trung bình (Chương trình Nghiên cứu sinh Sloan tại Học viện Công nghệ Massachusetts).
 1943: Chương trình MBA điều hành đầu tiên (EMBA) dành cho các chuyên gia đang làm việc tại Trường Kinh doanh của Đại học Chicago. Chicago cũng là trường kinh doanh đầu tiên thành lập các cơ sở thường trú tại ba lục địa ở Chicago (Hoa Kỳ), Barcelona (Châu Âu) và Singapore (Châu Á). Hầu hết các trường kinh doanh ngày nay cung cấp một thành phần toàn cầu cho MBA điều hành của họ. Kể từ khi chương trình được thành lập, trường đã chuyển cơ sở của mình và hiện có trụ sở tại Chicago, London, và Hong Kong.
 Năm 1946: MBA đầu tiên tập trung cho Quản lý Cấp cao toàn cầu được thành lập tại tại Thunderbird School of Global Management.
 1950: MBA đầu tiên bên ngoài Hoa Kỳ, tại Canada (Trường Kinh doanh Ivey tại Đại học Western Ontario),, tiếp theo là Đại học Pretoria ở Nam Phi năm 1951.
 Năm 1955: Chương trình MBA đầu tiên được cung cấp tại một trường châu Á thuộc Viện Quản trị Kinh doanh Karachi thuộc Đại học Karachi ở Pakistan, với sự cộng tác của Trường Wharton của Đại học Pennsylvania.
 1957: Chương trình MBA tại INSEAD được thành lập bởi Giáo sư Trường Kinh doanh Harvard Georges Doriot và các học trò của ông, trở thành chương trình MBA đầu tiên tại Châu Âu.
 1963: Chương trình MBA đầu tiên do Trường Kinh doanh Đại học Hàn Quốc (KUBS) cấp tại Hàn Quốc.
 1986: Chương trình MBA đầu tiên yêu cầu mỗi sinh viên phải có một máy tính xách tay trong lớp học tại Trường Kinh doanh Sau đại học Roy E. Crummer tại Rollins College (Florida). Bắt đầu từ năm học 1992–1993, Trường Kinh doanh Columbia yêu cầu tất cả sinh viên sắp nhập học phải mua một máy tính xách tay với phần mềm tiêu chuẩn, trở thành trường kinh doanh đầu tiên làm như vậy.
 1994: Chương trình MBA điều hành trực tuyến đầu tiên tại Đại học Athabasca (Canada).

Bằng MBA đã được các trường đại học trên toàn thế giới ở cả các nước phát triển và đang phát triển chấp nhận.

Nội dung đào tạo của MBA
Nội dung đào tạo của các chương trình MBA rất đa dạng, phong phú, gắn liền với mọi vấn đề trong kinh doanh. Nó cung cấp cho người học những kiến thức và kĩ năng chuyên nghiệp có thể đáp ứng được công việc quản lý kinh doanh đầy phức tạp. Nội dung của chương trình học MBA là sự cân bằng giữa giáo dục kinh doanh chính thức và giải quyết các vấn đề trong cuộc sống hàng ngày.

- Các môn học, gồm có môn học bắt buộc và môn học tự chọn.

Các môn học bắt buộc như: kế toán, kinh tế học, tài chính, marketing, quản trị nhân lực, hoạt động tổ chức, phân tích định lượng, kế hoạch chiến lược, quản lý hoạt động, luật kinh doanh, đạo đức kinh doanh, kết cấu công ty và quản lý tổ chức, Luật.

Các môn tự chọn: tùy vào nhu cầu học tập thực tế của mình, các học viên được tự do lựa chọn một số môn học. Các môn tự chọn phổ biến là: Kĩ thuật và thương mại điện tử, Tư vấn, Quản lý chung, Lãnh đạo, Chiến lược tập thể, Đạo đức kinh doanh, Các vấn đề về kinh tế và tài chính, Quản lý kinh doanh nhỏ, Quản trị nhân lực trong hình thức kinh doanh nhỏ, Quản lý và sinh thái học…

- Trong môi trường kinh doanh toàn cầu hóa ngày nay, nền kinh tế của một quốc gia chính là một bộ phận của nền kinh tế toàn cầu. MBA hướng người ta tới việc quản lý hoạt động của một bộ phận kinh tế toàn cầu đó, vì vậy nội dung môn học thường được nêu thành các chủ đề có ý nghĩa rất sâu và rộng mở. Đó thường là những vấn đề mang tính toàn cầu chứ không chỉ hạn hẹp trong phạm vi một quốc gia hay một thị trường cụ thể nào. Chẳng hạn khi học về đạo đức kinh doanh, chủ đề đặt ra là trách nhiệm của các doanh nghiệp đối với vấn đề khí hậu toàn cầu hay vấn đề khan hiếm lương thực trên thế giới. Điều đó giúp học viên có được một tầm nhìn rộng mở, bao quát

Xếp hạng các chương trình MBA trên thế giới
Có nhiều tổ chức uy tín đưa ra các danh sách xếp hạng các chương trình MBA. Lâu đời và được sử dụng nhiều nhất là xếp hạng của Financial Times. Theo xếp hạng của Financial Times, trong 5 năm qua, có 4 trường kinh doanh luôn nằm trong top 5 trường tốt nhất toàn cầu là Trường Kinh doanh Harvard,  Trường Kinh doanh INSEAD, Trường cao học về Kinh doanh Stanford và Trường Wharton thuộc Đại học Pennsylvania. Ngoài ra, các trường luôn năm trong top 10 còn bao gồm Trường Kinh doanh Booth của Đại học Chicago, Trường Kinh doanh Columbia thuộc Đại học Columbia và Trường Kinh doanh London

Ngoài Financial Times, có nhiều tổ chức khác như The Economist, Bloomberg, US News and World Reports, Business Insider hay Forbes cũng đưa ra các xếp hạng của riêng mình, tuy nhiên trọng số của các tiêu chí thành phần chênh lệch nhau khá nhiều. Trong các bảng xếp hạng đó, Financial Times và Bloomberg đặt khoảng 40% tỷ trọng vào lương sau khi tốt nghiệp trong khi The Economist chỉ tính 20% số điểm. Trên khía cạnh về chất lượng giảng viên, Financial Times tính 15% tỷ trọng trong khi The Economist chỉ tính có 8.8%. Forbes chỉ quan tâm đến 1 tiêu chí là lợi suất sinh lời từ chi phí cho việc học. US News and World Reports có tính đến cả khảo sát ý kiến lãnh đạo các trường kinh doanh đánh giá chéo nhau.

Thứ hạng của các chương trình MBA đã được thảo luận trong các bài báo và trên các trang web học thuật. Các nhà phê bình về phương pháp xếp hạng cho rằng bất kỳ bảng xếp hạng nào đã xuất bản đều nên được xem xét một cách thận trọng vì những lý do sau:
 Các bảng xếp hạng cho thấy sự thiên vị, thậm chí lựa chọn có chủ ý vì chúng giới hạn mẫu khảo sát ở một số lượng nhỏ các chương trình MBA và bỏ qua phần lớn các trường, nhiều trường có chất lượng xuất sắc.
 Phương pháp xếp hạng có thể phụ thuộc vào thành kiến cá nhân và phương pháp thống kê thiếu sót (đặc biệt là các phương pháp dựa trên phỏng vấn chủ quan của người quản lý tuyển dụng, sinh viên hoặc giảng viên).
 Xếp hạng không sử dụng thước đo khách quan về chất lượng chương trình.
 Cùng trường có thể xuất hiện trong mỗi bảng xếp hạng với một số khác biệt về thứ hạng, vì vậy một trường được xếp hạng số 1 trong một danh sách này có thể đứng số 17 trong một danh sách khác.
 Bảng xếp hạng có xu hướng tập trung vào việc đại diện cho chính các trường MBA, nhưng một số trường cung cấp các chương trình MBA có chất lượng khác nhau và xếp hạng sẽ chỉ dựa trên thông tin từ chương trình toàn thời gian (ví dụ: một trường có thể sử dụng giảng viên có uy tín cao để dạy chương trình ban ngày, nhưng sử dụng giảng viên hỗ trợ trong chương trình buổi tối hoặc có tiêu chí tuyển sinh thấp hơn đáng kể cho chương trình buổi tối so với chương trình ban ngày).
 Thứ hạng cao trong một ấn phẩm quốc gia có xu hướng trở thành một lời tiên tri tự ứng nghiệm.
 Một số trường kinh doanh hàng đầu bao gồm Harvard, INSEAD, Wharton và Sloan cung cấp hợp tác hạn chế với các ấn phẩm xếp hạng nhất định do họ cho rằng xếp hạng bị lạm dụng.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Quản trị kinh doanh


title: Eois

text:
Eois là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Các loài
 Eois argentifilata (Felder & Rogenhofer, 1875)
 Eois atrostrigata (Warren, 1894)
 Eois bifilata (Warren, 1895)
 Eois cedon (Druce, 1892)
 Eois cobardata (Dognin, 1893)
 Eois contracta (Walker, 1861)
 Eois cymatodes (Meyrick, 1886)
 Eois flavotaeniata (Warren, 1895)
 Eois gemellaria (Guenée, 1857)
 Eois gratalaria (Walker, 1861)
 Eois heliadaria (Guenée, 1857)
 Eois hyperythraria (Guenée, 1857)
 Eois insolens (Warren, 1905)
 Eois lunulosa (Moore, 1887)
 Eois memorata (Walker, 1861)
 Eois plicata (Moore, 1888)
 Eois plumbacea (Warren, 1894)
 Eois russearia Hübner, 1818
 Eois sanguilinea (Warren, 1895)
 Eois sanguilineata (Warren, 1901)
 Eois trinotata (Warren, 1895)
 Eois unilineata (Warren, 1895)

Chú thích

Tham khảo

 Eois at funet.fi
 Natural History Museum Lepidoptera genus database

Asthenini
Eois


title: Monolepta rubrofulva

text:
Monolepta rubrofulva là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Medvedev miêu tả khoa học năm 2005.

Chú thích

Tham khảo

Monolepta


title: 5014 Gorchakov

text:
5014 Gorchakov (1974 ST) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 19 tháng 9 năm 1974 bởi L. I. Chernykh ở Đài vật lý thiên văn Crimean.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 5014 Gorchakov

Thiên thể phát hiện năm 1974
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Không gian (định hướng)

text:
Khái niệm không gian trong tiếng Việt được sử sụng để chỉ:
 Không gian (vật lý)
 Không gian (toán học)
 Khoảng không vũ trụ (Outer space) nằm phía ngoài tầng ngoài khí quyển trái đất


title: Tipula uluguruensis

text:
Tipula uluguruensis là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Đường tỉnh 827

text:
Đường tỉnh 827 hay Tỉnh lộ 827 là tên gọi chung của các con đường đi qua các huyện Châu Thành, Tân Trụ, Cần Đước, Cần Giuộc đều thuộc tỉnh Long An.

Lộ trình

Đường tỉnh 827A (Trục chính)
Đường tỉnh 827A là trục giao thông chính đi qua Thành phố Tân An và huyện Châu Thành.

Đường tỉnh 827A là trục giao thông chính của huyện Châu Thành, tỉnh Long An, bắt đầu từ cuối đường Nguyễn Đình Chiểu (giáp kênh Vành đai), thành phố Tân An rồi qua các xã, phường: Phường 7, Xã Bình Tâm,  xã An Vĩnh Ngãi của thành phố Tân An; các xã, thị trấn: Hoà Phú, Vĩnh Công, Hiệp Thạnh, Tầm Vu (thị trấn), An Lục Long, Thanh Phú Long, Thuận Mỹ, Thanh Vĩnh Đông, điểm cuối là bến đò Thanh Vĩnh Đông.

Thông tin tuyến đường
Chiều dài: 27,92 km.
Quy mô:
 Đoạn từ kênh vành đai (đầu tuyến) – đường Trần Văn Ngà: 4 làn xe (14–16m).
 Đoạn từ đường Trần Văn Ngà – Km6+345: 4 làn xe (18-20 m).
 Đoạn từ Km6+345 – đầu Lộ Ông Nhạc: 2 làn xe (11 – 12 m)
Xây mới tuyến tránh thị trấn Tầm Vu (nối từ ngã 4 Bình Cách đến ngã 4 Cầu Vuông), với quy mô: 2 làn xe (11 m)
Đoạn từ Ngã 4 Cầu Vuông – Cầu Phú Lộc: 9m, đến 2025 mở rộng lên 2 làn xe (11m)
Đoạn từ cầu Phú Lộc – hết tuyến: 7–9m, đến 2030 mở rộng lên 11m.
Cầu trên tuyến: cầu Vĩnh Công, cầu Thầy Sơn, cầu Tầm Vu, cầu Phú Lộc, cầu Phủ Cung, cầu 30/04.

Đường tỉnh 827B
Đường tỉnh 827B đi qua các xã của huyện Châu Thành: Bình Quới, Phú Ngãi Trị, Phước Tân Hưng, Thanh Phú Long.

Đường tỉnh 827B là một nhánh của tỉnh lộ 827A. Khởi đầu tại cống Bình Tâm và kết thúc tại Rạch Tràm (cận ranh Tiền Giang), giao cắt với tỉnh lộ 827A tại ngã tư Thanh Phú Long (thuộc xã Thanh Phú Long), đi qua địa phận các xã: Bình Quới, Phú Ngãi Trị, Phước Tân Hưng, Thanh Phú Long của huyện Châu Thành.
Chiều dài: 15,76 km.
Quy mô: 7–9 m đến năm 2030 mở rộng đạt tiêu chuẩn đường cấp III 2 làn xe (11 m).
Trên tuyến có các đập ngăn mặn (còn gọi là: cống) như: cống Kỳ Son, cống Tầm Vu, cống Eo Đéc, cống Chợ Giữa, cầu 30–4.

Đường tỉnh 827C
Đường tỉnh 827C là một nhánh của Đường tỉnh 827A đi qua các xã, thị trấn của huyện Châu Thành: Thị trấn Tầm Vu, Dương Xuân Hội, Long Trì.

Đường tỉnh 827C là một nhánh của tỉnh lộ 827A khởi đầu tại vòng xoay Tầm Vu (ngã ba huyện) Châu Thành ở Tầm Vu liền với tỉnh lộ 827A chạy dài qua các xã, thị trấn Tầm Vu, Dương Xuân Hội, Long Trì, điểm cuối giáp ranh với tỉnh lộ 879C huyện Chợ Gạo, Tiền Giang.
Chiều dài: 3,95 km.
Quy mô: 7–10 m.
Trên tuyến có cầu Dựa và cống Cầu Đồn.

Đường tỉnh 827D
Đường tỉnh 827D đi qua các huyện Châu Thành, Tân Trụ và Cần Đước.

Đường tỉnh 827D là khởi đầu tại ngã 3 Rạch Kiến kết thúc tại cầu Bình Cách tiếp giáp đường tỉnh 879B của Tiền Giang. Đi qua các huyện Cần Đước, Tân Trụ, Châu Thành.
Chiều dài: 20,8 km
Quy mô: 5,5m đến 2030 mở rộng đạt tiêu chuẩn đường cấp IV (7 m).
Trên tuyến đường có cầu Bình Cách và 2 bến phà bắc qua sông Vàm Cỏ Đông và Vàm Cỏ Tây.

Chú thích

Giao thông Long An
Tỉnh lộ Việt Nam


title: 128

text:
Năm 128 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 128


title: Harchéchamp

text:
Harchéchamp là một xã, nằm ở tỉnh Vosges trong vùng Grand Est của Pháp. Xã này có diện tích 7,41 km², dân số năm 1999 là 110 người. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 310 m trên mực nước biển.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Harchéchamp trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia

Harchechamp


title: Almadrones

text:
Almadrones là một đô thị trong tỉnh Guadalajara, Castile-La Mancha, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 109 người.

Tham khảo

Đô thị ở Guadalajara


title: Fusimorphus

text:
Fusimorphus là một chi bọ cánh cứng trong họ
Elateridae.
Chi này được miêu tả khoa học năm 1942 bởi Fleutiaux.

Các loài
Chi này có các loài:
 Fusimorphus submetallicus (Fleutiaux, 1924)

Chú thích

Tham khảo

Hemirhipini


title: Solana del Pino

text:
Solana del Pino là một đô thị thuộc Ciudad Real, Castile-La Mancha, Tây Ban Nha.

Tham khảo

Đô thị ở Ciudad Real


title: Pseudotetralobus capucinus

text:
Pseudotetralobus capucinus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1882.

Chú thích

Tham khảo

Pseudotetralobus


title: Teschenmoschel

text:
Teschenmoschel là một đô thị thuộc thuộc huyện Donnersberg, Đức. Đô thị Teschenmoschel có diện tích 3,73 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 123 người.

Tham khảo

Xã của bang Rheinland-Pfalz
Xã và đô thị ở huyện Donnersberg


title: Đại chiến Bắc Âu

text:
Đại chiến Bắc Âu là tên các sử gia gọi cuộc chiến từ năm 1700 đến năm 1721 giữa Thụy Điển với liên minh của Nga, Đan Mạch, Sachsen (Đức) và Ba Lan; từ năm 1715 có thêm vương quốc Phổ và Hannover (Đức). Anh và Hà Lan cũng can dự tuy không trực tiếp tham gia chiến đấu. Cuộc chiến tranh này còn được gọi là Chiến tranh Bắc Âu lần thứ ba, sau chiến tranh Bắc Âu lần thứ hai (1655 - 1660).

Hai nước tranh chấp chính với nhau là Nga và Thụy Điển. Trong 20 năm, hai nước liên tục chiến đấu với nhau để cuối cùng quyết định số phận của cả hai đế quốc. Trong những năm đầu, từ 1700 đến 1709, Nga ở vào thế phòng thủ trong khi chuẩn bị xây dựng tiềm lực quân sự và cải tổ. Sau trận Poltava, Nga lật ngược thế cờ, nhưng hai nước vẫn tiếp tục chiến đấu với nhau: một bên bị vướng víu trong những liên minh bất lực, bên kia muốn rửa hận và phục hồi đế quốc của mình đang tan rã. Cuối cùng vua Thụy Điển Karl XII bị giết tại Na Uy, và Nga đã bắt buộc Thụy Điển phải ký hòa ước để chính thức chấm dứt chiến tranh.

Nguyên nhân
Mầm mống của Đại chiến Bắc Âu phát xuất từ những lý do lịch sử và kinh tế cũng như lòng khát khao của Nga hoàng Pyotr Đại đế trong việc muốn mở đường biển cho nước Nga. Nước Nga đã đối đầu với Thụy Điển trong nhiều thế kỷ để tranh giành vùng ven bờ vịnh Phần Lan. Kết quả cuối cùng là Đế quốc Thụy Điển chiếm được nhiều vùng đất: Karelia và Ingria ở phía bắc và nam của sông Neva, thêm Hồ Ladoga và các pháo đài Nöteborg, Narva và Riga. Hòa ước Nga – Thụy Điển năm 1664 ký kết giữa Nga hoàng Aleksey I và Quốc vương Thụy Điển Karl XI xác nhận các vùng đất này thuộc Đế quốc Thụy Điển.

Tuy thế, trong ý nghĩ của Pyotr Đại đế, đấy là những lãnh thổ của Nga, và nước Nga đang chịu thiệt hại đáng kể về kinh tế khi những vùng đất này nằm trong tay nước ngoài. Hàng hóa của nước Nga tuôn ra các cửa khẩu Riga, Reval và Narva bị Thụy Điển thu thuế quan nặng nề, trong khi Nga chỉ có duy nhất, cảng Arkhangelsk, hoạt động 6 tháng mỗi năm. Chung quy là do Nga thiếu đường biển, từ đó không thể phát triển mậu dịch quốc tế cũng như quân chủng hải quân để tạo uy thế trên chính trường quốc tế. Pyotr Đại đế cảm thấy khó cưỡng lại cơ hội gây chiến với quân vương thiếu niên của Thụy Điển qua liên minh với Ba Lan và Đan Mạch.

Ý tưởng khởi động cuộc chiến là do vua August II của Ba Lan, tức Tuyển hầu tước Friedrich Augustus xứ Sachsen, đề nghị với Sa hoàng Pyotr Đại đế của Nga hợp lực với Ba Lan để cùng tấn công Thụy Điển, nhờ đó Ba Lan và Nga sẽ có lối thông ra Biển Baltic. Vua August muốn lợi dụng cơ hội Karl XI qua đời, để lại ngai vàng cho con trai mới lên 15 tuổi là vua Karl XII để tấn công Thụy Điển.

Chiến sự khơi mào

Chiến tranh có thể đã không xảy ra nếu không có người khơi mào, đó là Johann Reinhold von Patkul, nhà yêu nước vô tổ quốc. Ông thuộc giới quý tộc gốc Đức của Livonia, nhưng công quốc này đã rơi vào tay Ba Lan, rồi kế đến thuộc về Thụy Điển, bị tước mất quyền tự trị cha truyền con nối cho dù Karl XI của Thụy Điển đã hứa công nhận quyền lợi của công quốc này. Livonia cử phái bộ đến kinh thành Stockholm để kêu nài. Patkul là thành viên của phái bộ này. Ông không những bị bác bỏ, mà còn bị kết án tử hình vắng mặt.

Khi Karl XI qua đời, Patkul nghĩ cơ hội đã đến. Ông thuyết phục August II đánh Thụy Điển, sau đó ông hứa sẽ đặt Công quốc Livonia dưới sự bảo trợ của Ba Lan. Ngoài ra, Ba Lan còn có đường thông ra biển. Patkul cũng đến gặp vua Frederik IV của Đan Mạch và nhận được sự ủng hộ, vì Đan Mạch cũng muốn giành lại phần đất bị Thụy Điển chiếm. Kết quả là Đan Mạch và Ba Lan đồng ý hợp lực để đánh Thụy Điển bằng hai gọng kìm. Kế tiếp, Patkul đề nghị nên mời Nga tham gia cùng tấn công Thụy Điển. Qua nỗ lực vận động của Patkul, Pyotr ký một hiệp ước theo đó Nga cam kết sẽ tấn công Thụy Điển. Pyotr Đại đế đã cẩn thận không nêu ra ngày cụ thể, và có một điều khoản ghi rằng Nga sẽ tấn công chỉ sau khi đã ký với Đế quốc Ottoman hiệp định đình chiến.

Trong khi nước Nga đang lo đạt hòa bình với Đế quốc Ottoman, hai đồng minh của Nga đã tấn công Thụy Điển như trù định. Tháng 2 năm 1700, quân Sachsen tấn công Livonia và công hãm Riga nhưng bị quân Thụy Điển đánh bật lại. Tháng 2 năm 1700, quân Đan Mạch cũng công hãm thị trấn Tonning.

Sau khi ký kết hiệp ước đình chiến với Đế quốc Ottoman, ngày 9 tháng 8 năm 1700, Nga tuyên chiến với Thụy Điển, giải thích mục đích của cuộc chiến tranh là để chiếm lại hai tỉnh Ingria và Karelia. Gộp lại với nhau, hai tỉnh này tạo một cửa ngõ đủ thoáng cho Nga thông ra Biển Baltic. Narva, một thị trấn và thành trì nằm trong Estonia kế biên giới Ingria, không phải là mục tiêu ban đầu của Nga; nó là một phần của lãnh thổ mà Patkul và Augustus đã chỉ định cho Ba Lan. Tuy nhiên, Pyotr thấy rằng cách đảm bảo nhất để chiếm đóng Ingria là kiểm soát thị trấn này. Vì vậy, ông điều quân đi đánh Narva, bắt đầu công hãm pháo đài này từ ngày 4 tháng 10 năm 1700.

Cuộc chiến giữa Thụy Điển và Đan Mạch
Ngày 16 tháng 4 năm 1700, Karl XII mang hạm đội Thụy Điển gồm 38 chiến hạm hợp lực với 25 chiến hạm của Anh và Hà Lan cùng 14 nghìn quân tinh nhuệ đánh thần tốc đến Đan Mạch. Trong lúc này, vua Frederik IV của Đan Mạch đang kéo quân đi đánh lãnh thổ Thụy Điển ở miền nam, nên quân Đan Mạch như rắn mất đầu. Khi trở về, vua Frederik IV đành phải nhanh chóng nhận điều kiện đầu hàng.

Ngày 18 tháng 8 năm 1700, hai bên ký Hòa ước Travendal, theo đó Đan Mạch trả lại cho Thụy Điển xứ Holstein-Gottorp vừa chiếm và cam kết từ bỏ cuộc chiến chống Thụy Điển. Thế là chiến dịch đầu tiên của Karl đã thành công chớp nhoáng và gần như không bị đổ máu. Chỉ trong vòng hai tuần chinh chiến, Karl XII đã phục hồi lãnh thổ Thụy Điển bị chiếm và loại khỏi vòng chiến một kẻ địch.

Thụy Điển đánh bại Nga ở Trận Narva

Vua Karl XII định kéo quân đánh Ba Lan, nhưng lúc đó vua Nga đã gửi thư tuyên chiến và Augustus II đã ngưng chiến dịch mà rút về trú đông. Karl XII quyết định thân chinh kéo hơn 1 vạn quân tinh nhuệ giải vây cho pháo đài Narva lúc đó đang bị 4 vạn quân Nga tấn công.

Vào ngày 20 tháng 10 năm 1700, đoàn quân đến Narva, và vua Karl XII ra lệnh tấn công ngay chứ không tổ chức phòng thủ hoặc thiết lập doanh trại trước. Quân Nga hoàn toàn bị bất ngờ, tan rã hàng ngũ mà trốn chạy. Quân Thụy Điển bị mất 31 sĩ quan và 646 binh sĩ, 1.205 bị thương. Bên Nga, ít nhất 16 nghìn quân tử trận hoặc bị thương, và người bị thương không có mấy hy vọng đi về đến quê nhà qua quãng đường dài đã đóng băng. Mười tướng lĩnh của Nga, 10 đại tá và 34 sĩ quan cấp thấp hơn bị bắt cùng 17 nghìn quân, 180 khẩu pháo và 230 lá quân kỳ.

Tin tức về trận chiến Narva gây ấn tượng mạnh toàn Tây Âu, nhưng khiến cho Karl xem nhẹ Pyotr Đại đế và khinh thường nước Nga.

Cuộc chiến giữa Thụy Điển và Ba Lan
Karl XII quyết định tập trung lực lượng để tận diệt August II trước khi tiến công nước Nga. Năm này sang năm khác, Thụy Điển tiếp tục thắng trên vũng lầy Ba Lan, nhưng chiến thắng cuối cùng mới đến vào năm 1704. Vào tháng 2 năm 1704, Nghị viện Ba Lan quyết định truất phế vua August II của họ. Karl chọn ứng viên lên ngai vàng là Stanisław Leszczyński, nhà quý tộc 27 tuổi, có trí thông minh khiêm tốn và trung thành kiên định với Karl XII.

Hòa ước Altranstädt được Ba Lan và Thụy Điển ký vào ngày 13 tháng 10 năm 1706, trong đó có một điều khoản Ba Lan phải giao cho Thụy Điển mọi "kẻ phản quốc" Thụy Điển đang ẩn náu ở xứ Sachsen. Tên của Patkul đứng đầu danh sách này, sau đó ông bị giao vào tay Thụy Điển. Đến tháng 10 năm 1707, ông đứng trước tòa án quân sự của Thụy Điển vốn đã nhận lệnh của Karl là phải xử cho thật nặng. Tòa án ngoan ngoãn tuân theo, xử tội hành hình bằng cách đánh gậy, chặt đầu rồi chặt cơ thể ra làm bốn. Sau cuộc hành hình, cái đầu của ông được bêu lên một cây cột dựng bên một con đường cái.

Nga xâm chiếm vùng Baltic của Thụy Điển
Trong khi quân Thụy Điển đang sa lầy ở Ba Lan, quân Nga được rảnh tay đi đánh những lãnh thổ của Thụy Điển dọc bờ Biển Baltic.

Pyotr Đại đế phái tướng Boris Petrovich Sheremetev kéo quân đến đánh xứ Livonia, được 7 nghìn quân Thụy Điển bảo vệ dưới quyền chỉ huy của tướng Wolmar Anton von Schlippenbach. Tháng 1 năm 1702, Sheremetev có một chiến thắng quan trọng, đánh đuổi quân Thụy Điển ra khỏi doanh trại mùa đông, và còn gây 1 nghìn quân thương vong theo như phía Thụy Điển nhìn nhận (phía Nga tuyên bố gây thương vong 3 nghìn và nhìn nhận bị thiệt hại 1 nghìn). Quan trọng hơn theo ý nghĩa tượng trưng, quân Nga bắt được 350 tù binh Thụy Điển và giải họ về thành Moskva. Tinh thần của toàn quân Nga, đã xuống thấp từ chiến bại thê thảm tại Narva, từ đó bắt đầu lên.

Mùa hè kế tiếp, tháng 7 năm 1702, Sheremetev lại tấn công Schlippenbach ở Livonia, và lần này 5 nghìn quân Thụy Điển bị đánh gần như tan tành: 2.500 thương vong, 300 bị bắt cùng với pháo và cờ xí. Bên Nga bị mất 800 người. Sau trận này, quân cơ động của Schlippenbach không còn xuất hiện, và cả vùng Livonia xem như bỏ ngỏ ngoại trừ các căn cứ cố định Riga, Pärnu và Dorpat. Quân dưới quyền Sheremetev tự do tung hoành khắp nơi, đốt phá làng mạc và thị trấn của Thụy Điển.

Trong lúc đó, Pyotr Đại đế cho đóng loại thuyền nhỏ trên hồ Ladoga, hồ lớn nhất châu Âu, để đánh đuổi hải quân Thụy Điển. Quân Nga áp dụng cùng chiến thuật trên hồ Peipus. Kế tiếp, Nga chiếm lấy pháo đài Thụy Điển ở Nöteborg, nơi ồ Ladoga chảy vào sông Neva, đổi tên của pháo đài thành Schlüsselburg, từ schlüssel trong tiếng Đức có nghĩa là "chìa khóa", cũng có ý nghĩa pháo đài là chìa khóa mở ra Biển Baltic. Sự thất thủ của Nöteborg/Schlüsselburg là thất bại nặng nề cho Thụy Điển vì họ đã mất đi bức tường chắn Nga tiến ra Neva và cả tỉnh Ingria.

Mùa xuân năm sau, 1703, trong khi Karl XII vẫn còn ở Ba Lan, Pyotr Đại đế dứt khoát "không để mất thời giờ mà Thiên Chúa đã ban," tấn công trực diện để tạo dựng miền đất Nga trên bờ Biển Baltic. Cuối cùng, Nga kiểm soát toàn chiều dài sông Neva, và Pyotr Đại đế cho xây dựng thành phố Sankt-Peterburg ở cửa sông Neva.

Năm 1704, Nga giành quyền kiểm soát hai thị trấn then chốt của Estonia là Dorpat và Narva. Việc này giúp củng cố chân đứng của Nga ở Ingria và ngăn chặn Thụy Điển tiến về Sankt-Peterburg từ phía tây. Chiến thắng Narva có tầm quan trọng về tâm lý cũng như chiến lược: không những che chắn cho Sankt-Peterburg ở mặt tây, mà còn chuộc lại nỗi nhục nhã bốn năm trước cũng chính ở Narva.

Thụy Điển tấn công Nga
Việc truất phế August II của Ba Lan đã loại ra bên thứ hai trong số liên minh ba bên chống Thụy Điển. Bây giờ, bị đơn độc phải đối mặt với Karl, Pyotr Đại đế tăng cường nỗ lực để dàn hòa với Karl XII.

Karl nhất quyết từ chối xem xét việc đàm phán với Nga. Trong giai đoạn Pyotr Đại đế đề xuất các điều kiện hòa bình và Karl bác bỏ các đề xuất này, có sự cách biệt giữa đôi bên không thể nào hòa giải được: Sankt-Peterburg. Pyotr có thể từ bỏ mọi thứ miễn là được giữ Sankt-Peterburg để có lối cho Nga thông ra biển. Karl không muốn từ bỏ thứ gì khi chưa đánh gục quân đội Nga. Vì thế, chiến tranh tiếp tục trên danh nghĩa Sankt-Peterburg – lúc này chỉ mới là một số ngôi nhà gỗ, một pháo đài xây bằng đất và một bến cảng thô sơ.

Từ tháng 1 năm 1707, Pyotr Đại đế ra lệnh lập một vành đai tàn phá hầu tạo khó khăn cho quân Thụy Điển. Ở vùng tây Ba Lan nơi quân Thụy Điển sẽ đi qua trước khi vào Nga, kỵ binh đã nhận lệnh đi tàn phá: đốt cháy thị trấn Ba Lan, phá dỡ cầu, san thành bình địa làng mạc và thị trấn.

Ngày 27 tháng 8 năm 1707, Karl XII kéo quân ra khỏi rời xứ Sachsen (Đức) để bắt đầu một cuộc phiêu lưu lớn lao nhất trong đời ông. Đầu năm 1708, quân tinh nhuệ Thụy Điển đặt chân lên bờ đông của sông Vistula.

Pyotr ra lệnh tiếp tục tàn phá một vùng rộng lớn của chính đất Nga để Thụy Điển không thể thu hoạch được gì bất kể họ tiến quân theo hướng nào. Dọc mọi con đường dẫn từ doanh trại Thụy Điển hướng về bắc, đông hoặc tây, quân Nga tạo một vòng đai vườn không nhà trống dài gần 200 kílômét từ Pskov cho đến Smolensk. Trong vành đai này, mọi nhà cửa, mọi mẩu thức ăn cho người hoặc ngựa phải bị đốt trụi ngay khi Karl tiến quân.

Karl XII tự chỉ huy có 35 nghìn quân. Cánh quân 12 nghìn binh sĩ của Adam Ludwig Lewenhaupt đã được lệnh đến điểm hẹn với đại quân, còn cánh quân 14 nghìn binh sĩ của Lybecker từ Phần Lan đã nhận lệnh di chuyển xuống Sankt-Peterburg. Nếu thành công, lực lượng này có thể chiếm Sankt-Peterburg, nếu không cũng có thể làm nghi binh để cầm chân một số quân của Pyotr.

Lực lượng của Nga đông hơn nhiều. Tổng cộng trên đường vòng cung chặn hướng tiến của Thụy Điển, Pyotr Đại đế chỉ huy khoảng 57.500 quân. Ngoài ra, Fyodor Matveyevich Apraksin chỉ huy 24.500 quân trấn giữ Sankt-Peterburg, và tướng Bauer nắm 16 nghìn quân đóng ở Dorpat để ngăn chặn Lewenhaupt ở Riga. Các lực lượng này sẵn sàng đối phó với những động thái khác nhau của Thụy Điển. Một lực lượng khác gồm 12 nghìn quân dưới quyền Hoàng thân Mikhail Mikhailovich Golitsyn trấn đóng gần Kiev để đón đầu địch quân tiến về Ukraina.

Nga có tổng cộng 11 vạn quân so với 62 nghìn quân của Thụy Điển. Sự khác biệt này không có ý nghĩa nhiều ngoại trừ yếu tố là trong cuộc chiến dằng dai, bên Nga có thể thay thế dễ dàng số thương vong.

Trong chuỗi tiến công của Thụy Điển, quân Nga luôn tạo một lá chắn giữa quân Thụy Điển và đường dẫn đến kinh thành Moskva. Các trận đánh nổi tiếng là trận Golovchin ngày 3 tháng 7 năm 1708, trận Molyatychy ngày 9 tháng 7 năm 1708, và trận Lesnaya ngày 28 tháng 9 năm 1708. Trong trận đánh tại Golovchin, vua Karl XII đánh tan tác quân Nga đông đảo hơn. Nhưng đây là trận thắng lừng lẫy cuối cùng của ông. Trong trận đánh tại Lesnaya, mỗi bên có khoảng 12 nghìn quân giao chiến; Nga bị tổn thất khoảng một phần ba, nhưng Thụy Điển mất phân nửa. Sau này, Nga hoàng Pyotr gọi là trận Lesnaya "Bà Mẹ của Trận Poltava."

Trận đánh lớn quyết định là trận Poltava ngày 28 tháng 6 năm 1709 giữa hai đoàn quân hùng hậu. Tổng cộng, lực lượng tinh nhuệ Thụy Điển tung ra để tấn công 42 nghìn quân Nga chỉ có 19 nghìn binh sĩ. Riêng trong cuộc giáp lá cà, 5 nghìn bộ binh Thụy Điển mệt mỏi vì đói kém và bệnh tật, không có pháo, giao chiến với 24 nghìn quân tinh nhuệ Nga có 70 khẩu pháo. Thụy Điển bị tổn thất 1 vạn quân, gồm 6.901 tử trận và bị thương, 2.760 bị bắt làm tù binh. Trong tổng số 42 nghìn quân Nga, 1.345 chết và 3.290 bị thương. Số thương vong và kết quả đều đảo ngược tất cả các trận đánh trước đó giữa Thụy Điển và Nga.

Với chiến bại này, những năm tháng huy hoàng của vua Karl XII chấm dứt. Với sự truy kích của quân Nga, ngày 1 tháng 7 Lewenhaupt mang 14.288 người và 34 khẩu pháo ra đầu hàng mà không chống cự gì cả.

Rồi quân Nga tiếp tục truy kích đường rút lui của vua Karl XII lúc ấy đang cố tẩu thoát qua Đế quốc Thổ Ottoman. Thêm một trận tàn sát, để rồi cuối cùng ông chỉ còn có 600 quân sĩ khi đi vào Ottoman xin ẩn náu.

Nga khai thác thành quả
Mùa xuân năm 1710, nước Nga gặt hái thành quả của chiến thắng Poltava. Không còn bị quân Thụy Điển ngáng trở, quân tinh nhuệ Nga tung hoành khắp các tỉnh vùng Baltic của Thụy Điển. Trong khi Bá tước Boris Petrovich Sheremetev công hãm Riga, Đại tướng-Đô đốc Fyodor Matveyevich Apraksin công phá Vyborg ở miền bắc. Thị trấn này là một pháo đài quan trọng và là điểm tập kết cho quân Thụy Điển để đe dọa Sankt-Peterburg.

Ngày 13 tháng 6 năm 1710, thị trấn Vyborg rơi vào tay Apraksin. Sau đó, việc càn quét và chiếm đóng cả Eo đất Karelian đã tạo nên một vùng đệm sâu 160 kilômét cho Sankt-Peterburg, có nghĩa là thành phố này không còn sợ bị Thụy Điển tấn công bất ngờ từ phía bắc.

Kế tiếp, mọi thành trì của Thụy Điển dọc bờ nam của Biển Baltic đều đầu hàng trong mùa hè 1710. Ngày 10 tháng 7, thành phố Riga rộng lớn rơi vào tay Sheremetev sau cuộc công hãm kéo dài 8 tháng.

Mặc dù Nga đã ký hiệp ước với Ba Lan quy định Livonia và Riga thuộc về Ba Lan, bây giờ Pyotr Đại đế cho rằng Nga đã đổ máu để chiếm lấy tỉnh và thành phố này trong giai đoạn August II không còn là vua của Ba Lan và đồng minh của Nga, vì vậy các lãnh thổ này phải thuộc về Nga.

Ba tháng sau khi Riga thất thủ, Reval – thành quả cuối cùng của Poltava – cũng đầu hàng. Nga hoàng Pyotr I vui mừng tột độ:

Sự xâm chiếm của quân Nga đã khiến cho cư dân Phần Lan địa phương gọi thời kỳ Nga thống trị là thời kỳ Greater Wrath-Đại Hận. 5 nghìn người Phần Lan bị giết và hơn 1 vạn người khác bị bắt làm nô lệ. Hàng ngàn người khác đã không bao giờ còn trở về nữa.

Chiến tranh Nga - Thổ Nhĩ Kỳ (1710-1711)

Vào tháng 12 năm 1710, Đế quốc Thổ Nhĩ Kỳ Ottoman tuyên chiến với nước Nga. Do đó, Nga hoàng Pyotr Đại Đế lúc đang chinh phạt các tỉnh vùng Baltic của Thụy Điển lại phải chú tâm sang chuyện khác. Quân Thổ Nhĩ Kỳ tham chiến trong cuộc Đại chiến Bắc Âu do nhận được lời cầu cứu từ vua Karl XII. Mùa Xuân năm sau, vua Thổ Nhĩ Kỳ sai quan Khâm sai Đại thần kéo 16 vạn đại quân Thổ - Tartar đến biên giới Ba Lan. Vào tháng 6 năm 1711, Nga hoàng kéo 38 nghìn quân Nga tới xứ Moldavia, họp binh với lãnh chúa xứ này. Ông kêu gọi các tín đồ Chính Thống giáo tại Đế quốc Thổ Nhĩ Kỳ Ottoman phất cờ khởi nghĩa, nhưng thất bại. Cuối tháng đó, quân Thổ giáp mặt với quân Nga tại sông Pruth gần Jassy, xứ Moldavia. Quân Nga đều đói, do đó Nga hoàng không dám mở trận trong vòng hai tuần. Trận Pruth bùng nổ, quân Nga bị đánh tan tác và phải đầu hàng quân Thổ Nhĩ Kỳ. Vua Thổ tiến hành đàm phán, Nga hoàng buộc phải trả lại pháo đài Azov.

Không những thế, Nga hoàng cũng phải chịu nhiều điều khoản bất lợi sau chiến bại thảm hại tại sông Pruth. Nhưng ông tỏ ra chậm chạp trong việc làm theo các điều khoản. Do đó, trong các năm 1711 - 1713, vua Thổ Nhĩ Kỳ lại tuyên chiến với nước Nga. Những cuộc chiến tranh không đổ máu đó kết thúc với Hòa ước Adrianople vào tháng 6 năm 1713, theo đó Nga hoàng Pyotr Đại Đế phải thừa nhận những điều khoản hết sức bất lợi mà vua Thổ đã đề xướng.

Nga - Thụy Điển tái chiến
Đêm 10 tháng 11 năm 1714, Karl XII từ Otroman về đến thị trấn Stralsund. Sau 5 năm đi vắng, vua Thụy Điển đã trở về lãnh thổ thuộc Thụy Điển. Ông vẫn muốn tiếp tục chiến tranh. Vào mùa hè 1715 liên quân Phổ – Đan Mạch – Sachsen gồm 55 nghìn quân tinh nhuệ tấn công Stralsund. Vào ngày 22 tháng 12 năm 1715, Stralsund phải đầu hàng. Trước đó, Karl đã được đưa về chính quốc. Bốn giờ sáng ngày 24 tháng 12 năm 1715, sau 5 năm và 3 tháng vắng bóng, nhà vua Thụy Điển đặt chân trở lại trên đất nước của ông.

Karl tạo dựng một đoàn quân mới rồi dẫn đi đánh Đan Mạch. Vì một cơn giông làm mặt băng bị vỡ, ông chuyển hướng đi đánh miền nam Na Uy, lúc này còn là một tỉnh của Đan Mạch. Ông chiếm được thành phố Kristiania (hiện nay là thủ đô Oslo của Na Uy), nhưng phải rút quân về vì thiếu hàng hậu cần.

Mùa thu 1716, trong khi liên minh Anh, Hà Lan, Đan Mạch và Nga chuẩn bị đánh Thụy Điển bằng hải quân, Karl chia quân ra trấn giữ và củng cố các pháo đài. Nhưng ngày 17 tháng 9, Pyotr tuyên bố bãi bỏ cuộc tiến công vì cho rằng đã quá muộn, phải hoãn đến năm sau.

Trong mùa hè 1718, hai bên Thụy Điển và Nga mở nhiều vòng đàm phán nhằm chất dứt chiến tranh, nhưng Karl không hề có ý định hòa hoãn với Nga. Đối với Karl đàm phán chỉ là để kéo dài thời gian nhằm đảm bảo Nga sẽ không tấn công chính quốc Thụy Điển, để ông rảnh tay hành quân nơi khác. Karl nhận ra rằng Nga quá mạnh, nên ông không thể trực diện đánh bật Nga ra khỏi các lãnh thổ đã bị Nga chiếm. Ông muốn đánh gục Đan Mạch trước qua ngả Na Uy, rồi sẽ tính đến Bắc Đức. Từ vị trí được củng cố này, ông định thân chinh mang quân đi đánh Nga lần nữa.

Trong khi đàm phán đang tiếp tục, vào đêm 30 tháng 11 năm 1718, Karl XII tử trận khi đang kéo quân công hãm pháo đài Frederiksten ở Na Uy. Sau khi đã đi vắng khỏi chính quốc Thụy Điển trong 8 năm, cuối cùng Karl đã vĩnh viễn trở về nước.

Vương quốc Anh can dự
Với cái chết của Karl, Anh quốc thấy một tình hình hoàn toàn mới mẻ ở vùng Baltic. Vua George I của Anh hoạch định một kế sách nhằm duy trì thế lực của Thụy Điển đủ mạnh để Nga không trở nên quá hùng mạnh ở Baltic. Phương cách của ông là thay đổi mối liên minh gồm Nga, Ba Lan, Đan Mạch, Hannover và Phổ đang chống lại Thụy Điển.

Qua đường lối ngoại giao khôn khéo của Anh, từng đồng minh của Nga lần lượt được thuyết phục, mua chuộc hoặc chịu áp lực mà phải hòa hoãn với Thụy Điển và quay lưng với Nga:

 Hannover ký hòa ước chính thức với Thụy Điển, qua đó tiếp nhận Bremen-Verden sau khi trả cho Thụy Điển một khoản tiền.
 Sau đó, George I ký liên minh với Thụy Điển cam kết mỗi năm điều một hạm đội hỗ trợ Thụy Điển ở Biển Baltic và giúp Thụy Điển đạt một hòa ước thuận lợi với Nga.
 Vua Friedrich Wilhelm I của Phổ bị cám dỗ – rồi cuối cùng ngả theo – với lời hứa chiếm được vĩnh viễn cảng Stettin giúp mở đường thông thương cho vương quốc của ông ra biển, cộng thêm một phần đất Pomerania của Thụy Điển.
 Đan Mạch bị dẫn dụ hòa hoãn với Thụy Điển vì Thụy Điển đồng ý trả phí cho tàu của Thụy Điển đi qua hải phận Đan Mạch và thôi ủng hộ Holstein-Gottop, là vùng đất đang tranh chấp giữa hai nước.
 Kế tiếp, vua August II ký hòa ước với Thụy Điển, được công nhận tước vị vua của Ba Lan.

Phương tiện chính yếu để thực hiện sách lược chống Nga của Anh là một hạm đội hùng hậu Anh hiện diện trên Biển Baltic. Lẽ tự nhiên là Nga tỏ ra nghi ngờ và lo ngại về động thái của hạm đội Anh. Để tỏ lộ nỗi bất mãn, Sa hoàng ra lệnh hai đại sứ Anh và Hannover rời khỏi Sankt-Peterburg.

Nga đánh phá chính quốc Thụy Điển
Trong khi các tấn trò ngoại giao khúc mắc của Anh đang diễn ra sau lưng mình và các vòng đàm phán giữa Nga và Thụy Điển không đi đến kết quả nào, Pyotr xúc tiến việc đánh bại Thụy Điển trên chiến trường.

Mùa hè năm 1719, hạm đội Nga đánh phá vùng bờ biển phía đông của Thụy Điển, đốt phá thị trấn, nhà máy và xưởng lọc sắt, bắt giữ một số tàu của Thụy Điển chở quặng sắt rồi mang số tàu này về Nga, tịch thu được 300 khẩu pháo. Thêm một cuộc tấn công của Nga vào Stockholm, nhưng lại bị đánh bật ra. Cùng lúc, một lực lượng khác của Nga đánh phá và gây tổn thất tương tự cho vùng bờ biển của Thụy Điển phía bắc, phá hủy nhà máy, kho tàng, và đốt phá 3 thị trấn.

Mùa xuân năm 1720, trong khi hạm đội Anh đang biểu dương lực lượng ngoài khơi, đội thuyền ga-lê của Apraksin đã đi vòng và một lần nữa tiến đánh bờ biển Thụy Điển. Một lực lượng gồm 8 nghìn quân, kể cả người Cossack đổ bộ và xâm nhập vào đất liền đến 45 kilômét mà không gặp sức kháng cự nào, thỏa sức đốt phá thị trấn và làng mạc Thụy Điển.

Vào giữa mùa hè 1720, chính sách chống Nga của George I ở trên bờ vực thất bại. Tư lệnh hạm đội Anh chỉ huy những chiến hạm lớn không muốn chạm trán với thuyền ga-lê của Nga trong vùng biển cạn. Vì vậy, trong khi chiến hạm của Anh tuần tiễu ngời khơi Biển Baltic hoặc trú đóng trong các cảng của Thụy Điển, thuyền ga-lê của Nga vẫn chèo lên xuống dọc bờ biển Thụy Điển, đổ quân lên đốt phá và cướp bóc tùy thích.

Cuối cùng, vào tháng 9 năm 1720, khả năng của Anh can dự mạnh mẽ về quân sự ở vùng Baltic bị tiêu tán bởi cuộc khủng hoảng kinh tế ở Anh. Sir Robert Walpole, thường được gọi là "Thủ tướng đầu tiên" của Anh, chủ trương tránh chiến tranh, khuếch trương thương mại, cho rằng cái trò nửa chiến tranh nửa hòa bình với Nga là nguy hiểm cho tương lai phồn vinh của Anh. Vua George I phiền lòng, nhưng cũng thấy rằng chính kế hoạch của mình chống Nga không đạt hiệu quả.

Hòa ước chấm dứt chiến tranh
Chẳng bao lâu, vua Frederik I của Thụy Điển nhận ra tình thế mới. Thất vọng vì sự hỗ trợ bất lực của George I và nhận ra rằng nếu tiếp tục tình trạng chiến tranh thì Nga sẽ tiếp tục đánh phá chính quốc Thụy Điển, Frederik I phải chấp nhận thực tế là Thụy Điển đã chiến bại. Frederik I thông báo với Sa hoàng là ông sẵn sàng mở lại cuộc đàm phán, và hai bên gặp nhau ngày 28 tháng 4 năm 1721. Nhưng vòng đàm phán đầu bị bế tắc vì tranh cãi về lãnh thổ.

Một lần nữa Sa hoàng ra lệnh tấn công dọc bờ biển Thụy Điển. Nhiều thị trấn và hàng trăm làng mạc bị tàn phá dọc bờ biển dài hơn 600 kilômét. Dù cuộc tấn công này có mức độ nhỏ hơn năm trước, Thụy Điển không thể tiếp tục chịu đựng được nữa. Frederik I cuối cùng nhượng bộ. Hòa ước Nystad giữa Nga và Thụy Điển được chính thức ký kết ngày 10 tháng 9 năm 1721.

Hòa ước Nystad nhượng cho Pyotr các lãnh thổ mà Pyotr Đại đế đã ước muốn từ lâu. Livonia, Ingria và Estonia được nhượng vĩnh viễn cho Nga, cùng với Karelia kéo dài đến Vyborg. Phần còn lại của Phần Lan được trả lại cho Thụy Điển. Nga đồng ý trả một khoản tiền để bồi thường cho Livonia, và Thụy Điển được mua nông sản ở Livonia mà không phải trả thuế. Mọi tù binh của hai bên đều được trả tự do. Sa hoàng cam kết không can dự vào nội bộ của Thụy Điển, do đó công nhận Frederik I là vua của Thụy Điển.

Đánh giá
Đại chiến Bắc Âu tạo nên bước ngoặt cực kỳ quan trong cho châu Âu nói riêng và cho cả thế giới nói chung. Là một ông vua - chiến binh liều lĩnh, những cuộc chinh chiến của vua Karl XII đã mang lại thảm họa cho đất nước ông: từ một đế quốc hùng mạnh, Thụy Điển bị giảm uy thế rất nhiều, bị mất tất cả đất đai trên lục địa châu Âu. Chính vì ông quá thèm khát sự huy hoàng, vinh dự mà ông đã không thể là một chính khách vĩ đại, và đại văn hào Pháp Voltaire có kết luận:

Ngược lại, nước Nga từ vị trí dường như tụt hậu cả trăm năm so với Tây Âu, vươn mình lên hàng cường quốc. Đại chiến Bắc Âu đã tạo cho Sa hoàng Pyotr I cơ hội xây dựng nên thành phố Sankt-Peterburg, trong 200 năm tiếp theo đó là kinh đô của Đế quốc Nga. Không những thế, trong suốt những năm tháng chinh chiến, ông đã lợi dụng triệt để tình hình mâu thuẫn nội bộ của Ba Lan, và biến nước này thành chư hầu của Đế quốc Nga.

Trận Poltava là trận đánh quyết định kết quả chung cuộc về sau của Đại chiến Bắc Âu, và là tiếng sấm đầu tiên báo hiệu với thế giới rằng một nước Nga mới đã được khai sinh. Ngay sau Hòa ước Nystad giữa Nga và Thụy Điển được ký kết, Sa hoàng Pyotr I được chính thức tôn vinh là Pyotr Đại đế, và những quân vương Nga từ lúc đó cho đến Cách mạng Nga năm 1917 đều xưng là hoàng đế, ngang hàng với những đế quốc hùng mạnh như Trung Hoa, Ba Tư, Ottoman, Thánh chế La Mã, và Pháp.

Cuộc chiến tranh Bắc Âu lần thứ ba cũng chính là cuộc chinh chiến cuối cùng trong một loạt cuộc chiến tranh Bắc Âu. Trong những năm về sau, các chính khách Tây Âu – vốn chỉ để tâm đến những sự vụ của Sa hoàng hơn một chút so với Hoàng đế Ba Tư hoặc Đại vương Ấn Độ – biết rằng phải cân nhắc cẩn thận sức mạnh và quyền lợi của Đế quốc Nga. Cán cân quyền lực mới – được thiết lập từ thời Đại chiến Bắc Âu – sẽ được tiếp nối và phát triển suốt các thế kỷ 18, 19 và 20.

Đọc thêm
 Trận Poltava
 Karl XII của Thụy Điển
 Pyotr Đại đế

Chú thích

Tham khảo

 Christopher Duffy, The military experience in the age of reason, Routledge, 1987. ISBN 0-7102-1024-8.
 Christopher Duffy, Fire and stone: the science of fortress warfare, 1660-1860, David and Charles, 1975.
 Jay Luvaas, Frederick the Great on the Art of War, Da Capo Press, 1999. ISBN 0-306-80908-7.
 Gerhard Ritter, Frederick the Great: a historical profile, University of California Press, 1968.
 Nikolai Tolstoy, The Tolstoys: twenty-four generations of Russian history, Quill, 1986. ISBN 0-688-06674-7.
 Gerhard Ritter, The Sword and the Scepter: The Prussian tradition, 1740-1890, University of Miami Press, 1969.
 Robert I. Frost, The northern wars: war, state, and society in northeastern Europe, 1558-1721, Longman, 2000. ISBN 0-582-06430-9.

 William Young, International Politics and Warfare in the Age of Louis XIV and Peter the Great: A Guide to the Historical Literature, iUniverse, 2004. ISBN 0-595-32992-6.

Đọc thêm
 Bain, R. Nisbet. Charles XII and the Collapse of the Swedish Empire, 1682–1719 (1899) online

 Englund, Peter. Battle That Shook Europe: Poltava & the Birth of the Russian Empire (2003,

 Hatton, Ragnhild M. "Charles XII and the Great Northern War." in J.S. Bromley, ed., New Cambridge Modern History VI: The Rise of Great Britain and Russia 1688–1725 (1970) pp 648–80.
 Lisk, Jill. The struggle for supremacy in the Baltic, 1600–1725 (1968).
 Lunde, Henrik O. A Warrior Dynasty: The Rise and Decline of Sweden as a Military Superpower (Casemate, 2014).
 McKay, Derek, and H. M. Scott. The Rise of the Great Powers 1648–1815 (1983) pp 77–93.
 Moulton, James R. Peter the Great and the Russian Military Campaigns During the Final Years of the Great Northern War, 1719–1721 (University Press of America, 2005).
 Oakley, Stewart P. War and Peace in the Baltic, 1560–1790 (Routledge, 2005).

 Stiles, Andrina. Sweden and the Baltic 1523–1721 (Hodder & Stoughton, 1992).
 Wilson, Derek. "Poltava: The battle that changed the world." History Today 59.3 (2009): 23.

Ngôn ngữ khác

 Baskakov, Benjamin I. (1890) . The Northern War of 1700–1721. Campaign from Grodno to Poltava 1706–1709 at Runivers.ru in DjVu and PDF formats

Văn học và sách

 Бобылёв В. С. Внешняя политика России эпохи Петра I. — М.: Изд-во Университета дружбы народов, 1990. — ISBN 5-209-00234-9
 Галларт Л. Н. Подробное описание осады города Нарвы и сражения под сим городом в 1700 году. Отрывок из Истории Петра Великого, сочинённой генералом Аллартом. Рукопись  // Северный архив, 1822. — Ч. 1. — № 1. — С. 3-28; № 2. — С. 117—143.
 Гельмс И. А. Достоверное описание замечательных событий при осаде города Риги и того, что случилось со дня её блокады, а также во время жестокой бомбардировки и обстреливания её в 1709 г., до сдачи её в 1710 г., изо дня в день замечено и опиcaнo Иоакимом Андреем Гельмсом, который лично выдержал эту тяжкую осаду и из одиннадцати лиц своего дома один остался в живых  // Сборник материалов и статей по истории Прибалтийского края. — Т. 2. — Рига, 1879. — С. 405—440.
 Гилленкрок А. Сказание о выступлении его величества короля Карла XII из Саксонии и о том, что во время похода к Полтаве, при осаде её и после случилось  / Пер. с нем., введ. и примеч. Я. Турунова // Военный журнал, 1844. — № 6. — С. 1-105.
 Гротиан И. Г. Выселение жителей Дерпта в 1708 году  (Статья, составленная по запискам дерптского пастора Иоанна Генриха Гротиана и напечатанная в «Dorptsche Zeitung» 1873 года в ном. 162—163) // Сборник материалов и статей по истории Прибалтийского края. — Т. 2. — Рига, 1879. — С. 478—490.
 Записка о войне шведской, в царствование Петра Великаго ведённой, и о сражении с Левенгауптом, найденная в делах того времени  // Военный журнал, 1833. — № 3. — С. 41—53.
 Иванюк С. А. Полтава — «Крепость ничтожная»: фортификационные сооружения Полтавской крепости периода Великой Северной войны (1700—1721 гг.) // История военного дела: исследования и источники. — 2012. — Т. I. — С. 258—286.
 История Северной войны 1700—1721 гг. / Отв. ред. И. И. Ростунов. — М.: Наука, 1987. — 214 с. — Указ. геогр. назв.: с. 209—213. — Библиография: с. 188—201.

 Кротов П. А. Битва при Полтаве (К 300-летней годовщине). — М.: Историческая иллюстрация, 2009. — ISBN 978-5-89566-082-9
 Куракин Б. И. Военная хитрость царя Петра Алексеевича под Нарвою 8-го июня 1704 г. Рассказ очевидца князя Б. И. Куракина  // Архив кн. Ф. А. Куракина. — Кн. 3. — СПб., 1892. — С. 152—153.
 Куракин Б. И. Русско-шведская война. Записки. 1700—1710  // Архив кн. Ф. А. Куракина. — Кн. 1. — СПб., 1890. — С. 291—328.
 Лебедев А. А. К походу и бою готовы? Боевые возможности корабельных эскадр русского парусного флота XVIII — середины XIX вв. с точки зрения состояния их личного состава. — СПб., 2015. — ISBN 978-5-904180-94-2
 Неплюев С. П. Бой со шведами у местечка Клецка, журнал С. П. Неплюева, 19-го апреля 1706 г.  / Публ. и извлеч. Н. Н. Оглоблина // Русская старина, 1891. — Т. 72. — № 10. — С. 25—32.
 Мегорский Б. В. Штурм Эльбинга в 1710 г. // История военного дела: исследования и источники. — 2012. — Т. I. — С. 216—232.
 Мегорский Б. В. «Подробное описание полков, занятых в осаде Нарвы» 1704 года // История военного дела: исследования и источники. — 2012. — Т. I. — С. 391—420.
 Мельнов А. В. Действия русских войск на подступах к Выборгу в 1710 г. // История военного дела: исследования и источники. — 2012. — Т. I. — С. 464—486.

 Описание сражения, происходившего 8-го июня 1704 года, между русским и шведами под Нарвою  // Походный журнал 1704 года, СПб., 1854. — С. 121—126.
 Павленко Н. И.. Пётр Великий. — М.: Мысль, 1990. — ISBN 5-244-00560-X.
 Пенской В. В., Пенская Т. М. Первые годы существования Белгородского пехотного полка (1697—1705) // История военного дела: исследования и источники. — 2012. — Т. II. — С. 431—455.
 Славнитский Н. Р. Тактика действий русских гарнизонов в обороне крепостей Северо-Запада, 1704—1707 гг. // История военного дела: исследования и источники. — 2012. — Т. III. — С. 370—380.
 Пипер Г. А. Извлечение из записок прапорщика Густава Абрама Пипера впоследствии генерал-майора и губернатора  // Грот Я. К. Труды Я. К. Грота из русской истории. — СПб., 1901. — С. 122—156. — В ст.: Грот Я. К. О пребывании пленных шведов в России при Петре Великом.
 Подмётное воззвание Левенгаупта. 1708 г.  / Сообщ. Н. Н. Мурзакевич // Русская старина, 1876. — Т. 16. — № 5. — С. 172—173.

 Северная война 1700—1721 гг.: Сборник документов. Т. 1 (1700—1709). — М.: ОР МВД РФ; Кучково поле, 2009. — 528 с. — ISBN 978-5-9950-0053-2
 Седерберг Г. Бывшего полкового священника, магистра Генриха Седерберга, заметки о религии и нравах русского народа во время пребывания его в России с 1709 по 1718 год  / Пер. по рукописи со швед. А. А. Чумикова // Чтения в Императорском обществе истории и древностей российских, 1873. — Кн. 2. — Отд. 4. — С. I—II, 1—38.
 Секретные письма серьёзных людей о замечательных предметах государственного и учёного мира, состоящие из двенадцати различных почт, на 1701  / Перевод и коммент. Ф. Витберга // Русская старина, 1893. — Т. 79. — № 8. — С. 268—286. — Под загл.: Мнения иностранцев-современников о великой Северной войне.
 Сенявин Н. А. Морские журналы Наума Акимовича Сенявина, 1705-12 годов  // Записки Гидрографического департамента Морского министерства. — Ч. 10. — СПб., 1852. — С. 326—359.

 Тарле Е. Русский флот и внешняя политика Петра I. — СПб.: БРАСК, Морской исторический сборник, 1994. — ISBN 5-85089-029-7

 Шаменков С. И. Венгерское платье пехотных полков армии Петра Великого // История военного дела: исследования и источники. — 2012. — Т. I. — С. 421—463.
 Шаменков С. И. Гренадеры шведской армии Карла XII: обмундирование, снаряжение, вооружение // История военного дела: исследования и источники. — 2012. — Т. II. — С. 84—126.
 А. Б. Широкорад. Северные войны России. — М.: ACT; Мн.: Харвест, 2001.
 Шишов А. В. Сто великих военачальников. — М.: Вече, 2002. — ISBN 5-7838-0781-8

 Щукина Е. С. Серия медалей Ф. Г. Мюллера на события Северной войны в собрании Эрмитажа. — СПб.: Гос. Эрмитаж, 2006. — ISBN 5-93572-197-X

 Баскаков В. И. Северная война 1700—1721 гг. Кампания от Гродна до Полтавы 1706—1709 гг. — СПб., 1890.

Liên kết ngoài
 Dòng thời gian Đại chiến Bắc Âu

Chiến tranh
Lịch sử Thụy Điển
Lịch sử Nga
Lịch sử Đan Mạch
Lịch sử Na Uy
Lịch sử Ba Lan
Lịch sử Đức
Chiến tranh phương Bắc
Xung đột thế kỷ 18
Chiến tranh liên quan tới Nga
Chiến tranh liên quan tới Thụy Điển
Chiến tranh liên quan tới Cộng hòa Hà Lan


title: Baeoura convoluta

text:
Baeoura convoluta là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Tham khảo

Baeoura
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Bạc chloride

text:
Bạc chloride là một hợp chất vô cơ màu trắng, dẻo, nóng chảy (có thể màu nâu vàng) và sôi không phân hủy có công thức hóa học AgCl. AgCl rất ít tan trong nước, không tạo nên tinh thể ngậm nước (hydrat hóa). Nó không bị axit mạnh phân hủy, nhưng nó phản ứng với kiềm đặc, amonia. Nó tan được nhờ sự tạo phức chất. AgCl có mặt tự nhiên trong khoáng vật clorargyrit.

Điều chế
Bạc chloride có thể được điều chế bằng cách cho bạc và clo tác dụng với nhau.
2Ag + Cl2 → 2AgCl (150÷200 ℃)
Đơn giản hơn, có thể dễ dàng tạo ra AgCl bằng cách cho bạc nitrat tác dụng với muối chloride tan. Phản ứng này được dùng để nhận biết ion Cl−.
AgNO3 + NaCl → AgCl↓ + NaNO3

Sử dụng
Bạc chloride được dùng để làm giấy ảnh do nó phản ứng với các photon để tạo ra ảnh ẩn và thông qua khử bằng ánh sáng.
Điện cực bạc chloride là điện cực tham chiếu phổ biến trong điện hóa học.
Độ hòa tan rất kém của bạc chloride làm cho nó trở thành phụ gia hữu ích cho các men sứ để tạo ra "ánh Inglaze".
Bạc chloride từng được dùng làm thuốc giải ngộ độc thủy ngân, có tác dụng hỗ trợ trong việc loại bỏ nguyên tố này.
Bạc chloride thường được dùng trong mắt kính của kính đổi màu, do nó có thể chuyển hóa thuận nghịch thành bạc kim loại và ngược lại dưới tác động của ánh sáng.
Bạc chloride thường được dùng để tạo ra các sắc thái màu vàng, hổ phách và nâu trong sản xuất kính màu.
Bạc chloride được dùng trong băng gạc và các sản phẩm làm lành vết thương.

Hợp chất khác
AgCl còn tạo một số hợp chất với NH3, như:
AgCl·2NH3 là chất rắn màu trắng, ở , nó sẽ bị mất toàn bộ amonia;
AgCl·3NH3 là tinh thể không màu, không bị ảnh hưởng bởi ánh sáng.
AgCl còn tạo một số hợp chất với N2H4, như AgCl·⅓N2H4 là tinh thể hình kim không màu.

AgCl còn tạo một số hợp chất với CS(NH2)2, như AgCl·2CS(NH2)2 là tinh thể hình kim không màu, nóng chảy ở  tạo ra chất lỏng trong suốt, đến  thì bị phân hủy thành bạc sulfide. Khối lượng riêng của nó là D = 2,21 g/cm³.

AgCl còn tạo một số hợp chất với CSN3H5, như AgCl·CSN3H5 là tinh thể không màu, D = 2,58 g/cm³.

AgCl còn tạo một số hợp chất với CSe(NH2)2, như AgCl·2CSe(NH2)2 là tinh thể hình kim màu trắng.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Silver Chloride Data Sheet
Science Lab.com MSDS cho bạc clorua
Salt Lake Metals.com MSDS cho bạc clorua
Độ hòa tan của bạc clorua  trong các dung môi – plus Lab Notes

Chloride
Hợp chất bạc
Muối chloride
Muối halogen của kim loại


title: Thiên Chúa giáo

text:
Trong tiếng Việt, từ Thiên Chúa giáo theo suy nghĩ của nhiều người thì họ cho rằng Thiên Chúa giáo là nhắc tới Công giáo La Mã. Nhưng khi xét về mặt ngữ nghĩa thì cụm từ Thiên Chúa giáo có thể đề cập đến tất cả các tôn giáo độc thần (monotheismus) và những tôn giáo đó đều tôn thờ Thiên Chúa là cha hoặc là Thiên Chúa duy nhất. Những tôn giáo này có thể có quan điểm,tư tưởng,giáo lý hay cách gọi Thiên Chúa (Thượng đế) khác nhau, ví dụ như trong số các tôn giáo khởi nguồn từ Abraham có:
 Ki-tô giáo: gồm các nhánh chính là Công giáo Rôma, Chính thống giáo Đông phương, Chính thống giáo Cổ Đông phương, Kháng Cách và Anh giáo đều thờ Thiên Chúa Ba Ngôi.
 Do Thái giáo: thờ Thiên Chúa mang danh hiệu là  Yahweh.
 Hồi giáo: thờ Thượng Đế được gọi là Allah.
 Bahá'í giáo: Thờ Thượng Đế và  tin rằng các tôn giáo lớn trên thế giới đều có nguồn gốc thiêng liêng chung, và tất cả đều do Thượng đế mặc khải ở những thời đại khác nhau tùy theo nhu cầu và khả năng tiến hóa của loài người. Vì vậy, sứ giả của Thượng đế như Moses, Chúa Giê-xu và Muhammad đã được gửi vào các thời điểm khác nhau trong lịch sử với giáo lý khác nhau để phù hợp với nhu cầu thay đổi xã hội, nó còn đem lại cơ tin nhắn cùng.
 Đạo Cao Đài: thành lập năm 1926, là một tôn giáo mới, dung hợp nhiều yếu tố từ các tôn giáo lớn, gồm cả Phật giáo, Đạo giáo, Nho giáo, Hồi giáo, Cơ Đốc giáo, Thần Đạo và cả một số tôn giáo đa thần thời cổ đại, thể hiện qua Ngũ Chi Đại Đạo. Thậm chí tôn giáo này còn thờ phụng một số nhà chính trị, nhà văn cận đại mà họ gọi là "Tam thánh đứng đầu Bạch Vân Động".

Bên cạnh đó còn có các tôn giáo khác cũng thờ Thượng Đế:
 Sikh giáo: Xuất phát ở Ấn Độ, tổng hợp từ Ấn Độ giáo và Hồi giáo.

Tại Việt Nam, từ Thiên Chúa giáo thường được dùng để gọi Công giáo. Đây là hệ phái tôn giáo thờ Thiên Chúa được truyền bá vào Việt Nam sớm nhất, từ thế kỷ 16 và phát triển mạnh từ thế kỷ 17. Đây cũng là tôn giáo đầu tiên và chủ yếu dùng thuật từ Thiên Chúa để đề cập đến thần linh tối cao và duy nhất, theo thuật từ trong tiếng Hán: 天主 (pinyin: Tiānzhǔ, âm Hán Việt: Thiên Chủ, âm Hán Nôm-hóa: Thiên Chúa) do các nhà truyền giáo Dòng Tên tại Trung Hoa sử dụng từ thế kỷ 16. Các (hệ phái) tôn giáo khác tại Việt Nam ít dùng từ Thiên Chúa mà thường dùng từ Đức Chúa Trời, hoặc Thượng Đế. Tiếng Trung Quốc cho tới ngày nay vẫn gọi Công giáo là Thiên Chúa giáo. Còn trong tiếng Việt, từ Thiên Chúa giáo gần đây được mở rộng ra cho cả Kitô giáo, và các tôn giáo độc thần nói chung.

Chú thích

Tham khảo
Đạo Thiên Chúa, đạo Gia Tô, đạo Cơ Đốc, đạo Công giáo? Nên gọi thế nào cho chính danh? , Trần Văn Toàn (2003)
Đạo Thiên Chúa hay đạo Công giáo?, Phanxicô Xaviê Ngô Tôn Huấn (2011)
Catholic: Công giáo hay Thiên Chúa giáo?, Lữ Giang (2011)

Thuật ngữ tôn giáo


title: Quận Hillsdale, Michigan

text:
Quận Hillsdale một quận thuộc tiểu bang Michigan, Hoa Kỳ. Quận lỵ đóng ở. Theo điều tra dân số năm 2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2000, quận có dân số người.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có diện tích km2, trong đó có km2 là diện tích mặt nước.

Xa lộ

Quận giáp ranh

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của Michigan


title: Soulles

text:
Soulles  là một xã thuộc tỉnh Manche trong vùng Normandie tây bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 104 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Manche


title: Quận Wood

text:
Quận Wood có thể chỉ:
Quận Wood, Wisconsin
Quận Wood, Tây Virginia
Quận Wood, Ohio
Quận Wood, Texas