title: Súng máy hạng nặng Type 97

text:
LMG Shiki 97 (九七式車載重機関銃, Kyūnana-shiki Shasai-jūkikanjū) là một trong những loại súng máy tiêu chuẩn sử dụng trên các xe tăng hoặc xe thiết giáp của Lục quân Đế quốc Nhật Bản trong chiến tranh thế giới thứ hai và cũng được sử dụng bởi bộ binh Nhật. Nó được xem là súng máy hạng trung.

Phát triển
Ban đầu LMG Shiki 11 được sửa đổi bởi Văn phòng công nghệ vũ khí của Lục quân Đế quốc Nhật Bản để có thể gắn trên các loại xe tăng và xe thiết giáp, kết quả của việc sửa đổi này là loại súng được biết dưới tên "Súng máy cơ giới Shiki 97". Tuy nhiên việc phát triển loại súng này dựa trên thiết kế của LMG Shiki 11 nên nó mang gần như tất cả điểm yếu của Shiki 11 kể cả việc nó sẽ kẹt đạn khi hoạt động trong môi trường nhiều bụi bặm và bùn đất, với tỷ lệ sát thương thấp và sử dụng loại đạn không có khả năng xuyên thủng cao 6.5x50mm Arisaka.

Trong giai đoạn đầu của Chiến tranh Trung-Nhật quân đội Nhật Bản đã thu giữ được một số lượng lớn những khẩu ZB vz. 26 của quân đội Trung Hoa Dân Quốc. Những khẩu ZB 26 này đã được đem đi nghiên cứu và làm nền tảng để thiết kế Shiki 96. Một số được thay đổi sửa chữa để gắn trên các xe thiết giáp cho đến năm 1940 khi quân đội Nhật chuyển sang sử dụng loại đạn không có vành 7.7 mm. Thiết kế cuối cùng đã cho loại LMG Shiki 97.

Thiết kế
Shiki 97 về hoạt động rất giống ZB vz. 26. Nó chỉ khác ZB 26 ở phần báng súng và cò súng. Nó có một hộp đạn thẳng gắn phía trên chứa 20 viên đạn và sử dụng loại đạn 7.7 mm sử dụng ở súng trường Arisaka. Nòng của mẫu này rất dễ trở nên quá nhiệt khi bắn liên tục ở tốc độ bắn cao. Chính vì thế mà các xạ thủ phải bắn một cách cẩn thận vào các mục tiêu đã chọn nếu không nòng súng sẽ bị nổ tung hoặc bị thổi văng ra ngoài (do khi quá nóng kim loại sẽ giãn nở khiến cho nòng súng không còn vừa với viên đạn).

Khi được gắn trên xe tăng một ống ngắm 2.5x được gắn thêm vào với góc chếch khoảng 30 độ. Để ngăn việc các xạ thủ bị thương một miếng cao su dày được gắn ở phần cuối ống ngắm và có một lỗ nhỏ để các xạ thủ có thể nhìn.

Khi được sử dụng bởi bộ binh Shiki 97 có thể được gắn trên chân chống chữ V. Khi không có chân chống thì súng nặng khoảng 11,25 kg (24,8 lb).

Hoạt động
Shiki 97 được đưa vào phục vụ năm 1937 và được sử dụng bởi tất cả cả các lực lượng xe tăng và xe thiết giáp cho đến kết thúc chiến tranh. Tuy nhiên với bộ binh Nhật thì Shiki 97 không phổ biến bằng các mẫu súng máy hạng nhẹ dành riêng cho bộ binh khác. Hải quân Đế quốc Nhật Bản cũng trang bị loại súng này trên các phương tiện cơ giới của mình như xe thiết giáp nặng Jyu-Sokosha Shiki 92.

Tham khảo

 Bishop, Chris (eds) (1998). The Encyclopedia of Weapons of World War II. Barnes & Nobel. ISBN 0-7607-1022-8.
 Mayer, S.L. (1984). The Rise and Fall of Imperial Japan. The Military Press. ISBN 0-517-42313-8.
 Morse, D.R. (1996). Japanese Small Arms of WW2; Light Machine Guns Models 11, 96, 99 97 & 92. Firing Pin Enterprizes. ASIN: B000KFVGSU.
 Popenker, Maxim (2008). Machine Gun: The Development of the Machine Gun from the Nineteenth Cntury to the Present Day. Crowood. ISBN 1-84797-030-3.
 Rottman, Gordon L. (2005). Japanese Infantryman 1937-1945. Osprey Publishing. ISBN 1-84176-818-9.
 US Department of War (1994 reprint). Handbook on Japanese Military Forces, TM-E 30-480 (1945). Louisiana State University Press. ISBN 0-8071-2013-8.
 Bishop, The Encyclopedia of Weapons of World War II

Liên kết ngoài
 US Technical Manual E 30-480
 Dragonsoffire.com
 Giới thiệu sơ Shiki 97
 Shiki 97 đang bắn thử

Súng máy
Súng Nhật Bản
97


title: Verrières, Puy-de-Dôme

text:
Verrières  là một xã ở tỉnh Puy-de-Dôme trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes miền trung nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Puy-de-Dôme

Tham khảo
INSEE

Xã của Puy-de-Dôme


title: Megachile grisescens

text:
Megachile grisescens là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Morawitz mô tả khoa học năm 1875.

Chú thích

Tham khảo

G
Động vật được mô tả năm 1875


title: Caloptilia metadoxa

text:
Caloptilia metadoxa là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Ấn Độ (Meghalaya).

Chú thích

Tham khảo

Caloptilia


title: Oiketicus abbotii

text:
Abbot's Bagworm Moth (Oiketicus abbotii) là một loài bướm đêm thuộc họ Psychidae. Nó được tìm thấy ở tây nam North-America, bao gồm Florida và Louisiana.
Có quá trình lưỡng tính mạnh mẽ ở con trưởng thành. Con cái không có cánh.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Bug Guide
Images

Oiketicus


title: Đình Lạc Giao

text:
Đình Lạc Giao là một ngôi đình thờ thành hoàng theo tập quán người Việt và là một di tích lịch sử đã được xếp hạng di tích lịch sử cấp quốc gia tại thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk, Việt Nam. Là nơi sinh hoạt văn hóa tâm linh, tế lễ xuân, thu nhị kỳ, là nơi thờ cụ Đào Duy Từ, vị Thần Hoàng bản thổ, thờ cụ Phan Hộ vị tiền hiền, người có công khởi xướng thành lập làng Lạc Giao và thờ các vị Vua Hùng của dân tộc.

Địa điểm
Đình nằm tại ngã tư giữa đường Phan Bội Châu và đường Điện Biên Phủ, thành phố Buôn Ma Thuột, tỉnh Đắk Lắk. Lối vào chính điện được trang hoàng hai câu đối, hai bên chính điện là hai dãy nhà. Phía dãy nhà bên trái là điện thờ thành hoàng, trong đó có thờ các Linh nam, linh nữ. Phía dãy nhà bên phải là nơi tiếp khách, trưng bày chứng tích.

Tên gọi
Lạc Giao có nghĩa là ngày đầu lên Buôn Ma Thuột ông Phan Hộ gặp gỡ giao lưu với người Êđê bản địa rất vui vẻ, tình cảm, ông đã đặt luôn tên đình. Lạc Giao nghĩa là "giao lưu, buôn bán vui vẻ với người Thượng". Còn nhà viết sử về Đắk Lắk Nguyễn Triệu Miện thì cho rằng: "Lạc Giao có nghĩa là những người lưu lạc giao tiếp với nhau, tập hợp lại".

Lịch sử

Trong những năm 1918-1930, người Pháp đưa người miền trung Annam (Trung kỳ) lên Ban Mê Thuột và Tây Nguyên dạy người Ê-đê (Rhade) các phương thức trồng trọt, chăn nuôi,... mục đích giúp người Pháp khai thác thuộc địa, từ việc bắt bớ người dân tộc làm cu-li ở các đồn điền. Trước năm 1918 ông Phan Hộ người lập làng người Kinh đầu tiên tại Buôn Ma Thuột. Ông người làng Đại Cát, xã Ninh Xuân, huyện Ninh Hòa, tỉnh Khánh Hòa và một số thương nhân, lúc đi ngựa, có lúc đi voi vẫn tìm cách đi lại, buôn bán, trao đổi hàng hóa với người Êđê được. Qua gặp gỡ giao lưu với các già làng Êđê, ông Phan Hộ đã làm quen với nhiều người và gây được những thiện cảm tốt. Điểm đặc biệt, thấy Ban Ma Thuột là vùng đất rộng, bằng phẳng, màu mỡ rất thuận tiện cho việc chăn nuôi, trồng trọt, phát triển đời sống. Đến năm 1918, ông quay về Khánh Hòa rủ thêm gần chục người là anh em, họ hàng, con cháu đến Ban Mê Thuột thành lập làng, xây dựng mái đình lấy tên là "Lạc Giao" (đến bây giờ ở Buôn Ma Thuột chỉ còn vài người cháu ông Phan Hộ). Năm 1918, ông Phan Hộ xin lập làng người Kinh lấy tên là Lạc Giao để lập nghiệp lâu dài với đồng bào Thượng, ông xin chính quyền làm một cái đình bằng tre nứa lá lấy tên là Đình Lạc Giao. Vì chưa có vị nào để thờ nên xin Triều đình Huế sắc phong cho thờ một vị Thần Hoàng. Vị khai quốc công thần nhà Nguyễn, Đào Duy Từ trở thành vị Thần Hoàng Bản Thổ của làng Lạc Giao. Kế tiếp, chính quyền lúc đó lập hương lý bộ để cai quản người Kinh (gọi là Ngũ Hương). Dần dần người Kinh và phu đồn điền tới nhập cư, làng ngày càng đông. Làng có quy ước đặt ra ngày lễ hội - 17/1 Âm lịch (ÂL) là ngày tế Xuân đầu năm (lễ cầu an đầu năm) và tế Thu (thu hoạch, lễ tạ Thần Linh) vào ngày 17/8 (ÂL) tưởng nhớ đồng bào và hơn 100 chiến sĩ đã hy sinh, tử nạn trong kháng chiến chống Pháp (ngày 27 - 10 - 1945). Qua thăng trầm lịch sử, Đình Lạc Giao cũng theo đó bị giặc ngoại xâm đánh bom, tàn phá nhưng vẫn giữ được kiến trúc vẫn nguyên vẹn. Năm 1990, Đình Lạc Giao được Nhà nước công nhận là di tích lịch sử quốc gia.

Tham khảo

Buôn Ma Thuột
Đình tại Đắk Lắk


title: Saint-Palais, Allier

text:
Saint-Palais là một xã ở tỉnh Allier thuộc miền trung nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Allier

Tham khảo

‘‘Dựa trên bài ở Wikipedia tiếng Pháp.’’

Saintpalais


title: Rustica nigrops

text:
Rustica nigrops là một loài bướm đêm thuộc họ Erebidae. Nó được tìm thấy ở vùng núi của central Sri Lanka.

Sải cánh dài 12–14 mm.

Tham khảo

  2008: Revision of the Micronoctuidae (Lepidoptera: Noctuoidea). Part 2, Taxonomy of the Belluliinae, Magninae và Parachrostiinae. Zootaxa, 1867: 1-136. Abstract & excerpt

Rustica


title: Gonomyia horrifica

text:
Gonomyia horrifica là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Gonomyia
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Baphia kirkii

text:
Baphia kirkii là một loài rau đậu thuộc họ Fabaceae.
Loài này có ở Mozambique, Tanzania, và có thể cả Kenya.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất nơi sống.

Chú thích

Tham khảo

 Lovett, J. & Clarke, G.P. 1998. Baphia kirkii. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 18 tháng 7 năm 2007.

kirkii
Thực vật Mozambique
Thực vật Tanzania
Thực vật dễ tổn thương


title: Vadans, Jura

text:
Vadans là một xã của tỉnh Jura, thuộc vùng Bourgogne-Franche-Comté, miền đông nước Pháp.

Dân số
Điều tra dân số năm 1999, xã này có dân số là 268.Ước lượng dân số năm 2004 là 273.

Xem thêm
Xã của tỉnh Jura

Tham khảo

INSEE
IGN

Xã của Jura


title: Melanodrymia

text:
Melanodrymia là một chi ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biểns trong family Melanodrymiidae.

Các loài
Các loài trong chi Melanodrymia gồm có:

 Melanodrymia aurantiaca Hickman, 1984
 Melanodrymia brightae Warén & Bouchet, 1993
 Melanodrymia galeronae Warén & Bouchet, 2001

Chú thích

Tham khảo

Melanodrymiidae


title: Vincenzo Iaquinta

text:
Vincenzo Iaquinta  (; sinh ngày 21 tháng 11 năm 1979) là một cựu cầu thủ bóng đá Ý thi đấu ở vị trí tiền đạo. Trước khi gia nhập Juventus năm 2007, anh thi đấu cho một số câu lạc bộ nhỏ, sau đó chuyển tới Udinese năm 2000, có bảy mùa giải, trong đó có một mùa tại UEFA Champions League. Vào tháng 1 năm 2012, anh được Juventus cho A.C. Cesena mượn; anh rời Juventus vào năm 2013.

Iaquinta có 40 trận đấu cho Đội tuyển bóng đá quốc gia Ý từ 2005 tới 2010, ghi được 6 bàn. Anh cùng đội tuyển Ý vô địch Giải vô địch bóng đá thế giới 2006, tham dự Giải vô địch bóng đá thế giới 2010, và ghi bàn tại cả hai giải đấu này; anh cũng tham dự Cúp Liên đoàn các châu lục 2009.

Sự nghiệp câu lạc bộ

Khởi đầu
Iaquinta sinh tại Cutro, một tỉnh tại vùng Crotone của nước Ý. Như những ngườ Calabri thời kỳ thập niên 80, bố mẹ anh di cư đến Emilia-Romagna, một vùng ở miền Bắc nước Ý để tìm kiếm một việc làm tốt hơn. Trước khi gia nhập câu lạc bộ Udinese năm 2000, anh chơi bóng cùng người anh trai tại các giải đấu thấp hơn Serie A cho các câu lạc bộ Reggiolo (1996-97), Padova (1998), và Castel di Sangro (1998-2000).

Anh ghi một cú hattrick cho đội bóng ngay trong mùa giải đầu tiên dự Cup UEFA mùa 2005/2006 cho Udinese. Sau đó anh gia hạn hợp đồng lúc đó với Udinese thêm 3 năm, đến năm 2010.

Juventus

Juventus mua anh với giá 11.3 triệu bảng vào tháng 6 năm 2007 sau một mùa giải xuống chơi tại Serie B vì hậu quả của vụ Calciopoli nổi tiếng. Anh là bản hợp đồng đầu tiên của Juventus khi trở lại Serie A mùa hè năm 2007.

Suốt mùa giải đầu ở Juventus, anh chỉ được xuất hiện rất ít, chủ yếu ngồi dự bị cho cặp tiền đạo kỳ cựu Del Piero - David Trezeguet. Cơ hội thi đấu của anh càng giảm khi mùa giải sau đó, Juventus có thêm một tiền đạo nữa là Amauri Carvalho de Oliveira. Dường như không thể tránh khỏi việc Iaquinta rời Juventus. Nhưng điều đó đã không xảy ra, anh vẫn ở lại để tìm kiếm một vị trí trên hàng công Juve. Mùa giải 2008/2009, khi mà cả Amauri và Trezeguet chấn thương, anh có cơ hội đá cặp cùng Del Piero. Ngay sau đó, anh đã ghi một bàn thắng rất đẹp vào lưới câu lạc bộ Chelsea tại vòng knock-out đầu tiên của giải đấu Champions League năm đó. Tuy nhiên, trận đấu kết thúc với tỷ số hòa 2-2 và
Juventus bị loại do trước đó đã để thua Chelsea 0-1 tại Stamford Bridge (sân nhà của Chelsea). Và kể từ đó, anh liên tục ghi bàn cho Juventus ở nửa sau mùa giải tại Serie A. Tuy nhiên, mùa đó Juventus chỉ về thứ 3 tại Serie A.

Đầu mùa giải 2009/2010, Iaquinta tiếp tục là chủ công của Juventus và ghi những bàn thắng quan trọng cho câu lạc bộ. Tuy nhiên, một chấn thương đầu gối của anh vào tháng 10 năm 2009 đã khiến anh nghỉ thi đấu khá lâu, chỉ trở lại thi đấu vào tháng 3 năm 2010.

Sự nghiệp quốc tế
Anh là thành viên của đội tuyển bóng đá Ý vô địch World Cup 2006. Tại giải đấu này anh ghi một bàn cho đội tuyển Ý trong chiến thắng 2-0 trước đội tuyển bóng đá Ghana. Người kiến tạo cho anh cũng là người ghi bàn thắng đầu tiên của trận đấu - Andrea Pirlo. Anh không dự Euro 2008 vì bị chấn thương.

Bàn thắng quốc tế

1. 12/06, 2006 tại Hanover, Germany, Ý thắng Ghana 2–0 2006 FIFA World Cup

2. 01/04, 2009 tại Bari, Italy, Ý hòa Cộng hòa Ailen 1–1 Vòng loại World Cup 2010

3. 10/06, 2009 tại Pretoria, Nam Phi, Ý thắng New Zealand 4–3. Giao hữu

4. 10/06, 2009 tại Pretoria, Nam Phi, Ý thắng New Zealand 4–3 Giao hữu

5.09/09, 2009 tại Torino, Ý thắng Bulgaria 2–0. Vòng loại World Cup 2010.

Tham khảo

Liên kết ngoài

FootballDatabase.com
Lega Serie A
FIGC

Sinh năm 1979
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá Juventus
Cầu thủ bóng đá Ý
Tiền đạo bóng đá
Cầu thủ bóng đá Serie A
Cầu thủ bóng đá Udinese
Cầu thủ đội tuyển bóng đá trẻ quốc gia Ý
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 2006
Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Ý
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 2010


title: Arctopsyche lobata

text:
Arctopsyche lobata là một loài Trichoptera trong họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Arctopsyche


title: Tetralonia fraterna

text:
Tetralonia fraterna là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Friese mô tả khoa học năm 1911.

Chú thích

Tham khảo

Tetralonia
Động vật được mô tả năm 1911


title: Eisleben

text:
Eisleben là một thị trấn nằm ở bang Sachsen-Anhalt, Đức. Nó nổi tiếng là quê hương của Martin Luther, do đó, tên chính thức của nó là Lutherstadt Eisleben. Tính đến năm 2015, Eisleben có dân số 24.198 người. Nó nằm trên tuyến đường sắt Halle–Hann. Münden.

Eisleben được chia thành hai phần cũ và mới (Altstadt và Neustadt). Neustadt do các thợ mỏ của Eisleben lập ra trong thế kỷ thứ 14. Eisleben là thủ phủ của huyện Mansfelder Land và là nơi đặt trụ sở của "đô thị kết hợp" Lutherstadt Eisleben bao gồm Burgsdorf, Hedersleben và Eisleben.

Lịch sử
Eisleben lần đầu tiên được nhắc đến vào năm 997 với tên gọi cũ là Islebia khi đó là một khu chợ và trở thành một thị trấn vào năm 1180. Các bá tước Mansfeld cai quản khu vực này cho đến thế kỷ 18. Trong cuộc Cải cách Tin lành, bá tước Hoyer VI của Mansfeld-Vorderort (1477–1540) vẫn trung thành với đức tin Công giáo của mình nhưng các nhánh Mittelort và Hinterort của gia tộc đã đứng về phía Martin Luther, người cuối cùng đã qua đời ở Eisleben. Chiến tranh Nông dân Đức tàn phá khu vực này, khoảng một thế kỷ trước khi Chiến tranh Ba Mươi Năm nổ ra. Bá tước Albrecht VII của Mansfeld-Hinterort (1480–1560) đã ký tuyên bố Augsburg theo đạo Tin lành vào năm 1530 và tham gia Liên minh Schmalkalden, một liên minh phòng thủ của các hoàng tử theo đạo Tin lành cuối cùng đã thua trong chiến tranh Schmalkaldischer ở Sachsen trước các lực lượng của Karl V nhưng Giáo hội Luther đã được thừa nhận là một tôn giáo chính thức trong Đế quốc La Mã Thần thánh, cho phép các hoàng tử xác định tôn giáo chính thức trong vùng đất của họ.

Hòa ước Augsburg năm 1555, nữ bá tước của Mansfield là Agnes von Mansfeld-Eisleben, một giáo chủ Tin lành tại Tu viện Gerresheim đã cải đạo cho Gebhard Truchsess von Waldburg, tổng giám mục-tuyển đế hầu Köln sang chủ nghĩa Calvin. Cuộc hôn nhân của họ và tuyên bố về sự bình đẳng tôn giáo của ông trên khắp các vùng đất của mình đã gây ra một cuộc chiến tranh tôn giáo khác, Chiến tranh Köln. Cặp đôi đã bỏ trốn nhiều lần qua các bang khác nhau của Đức trước khi Gerhard từ bỏ yêu sách của mình vào năm 1588. Ông qua đời và được chôn cất tại Strasbourg vào năm 1601, thất bại trong nỗ lực chuyển đổi hội đồng bầu cử của mình thành một triều đại. Phu nhân của ông (người không thể trở lại tu viện) dưới sự bảo vệ của Công tước Württemberg và qua đời vào năm 1601, chấm dứt nhánh Mittelort của gia tộc Mansfeld.

Năm 1574, những người còn sống sót của Mansfeld gồm Hans Hoyer, Hans Georg, Hans Albrecht và Bruno đã ký một thỏa thuận với tuyển đế hầu Sachsen để trả các khoản nợ lớn của gia đình, nhưng một số tài sản đã bị tịch thu vào năm 1579. Các thành viên của nhánh Hinterort đã lần lượt chết vào năm 1666, nhưng Mansfeld-Vorderort vẫn tồn tại cho đến năm 1780, khi bị diệt vong và Eisleben trực thuộc khu vực bầu cử Sachsen. Sau khi Chiến tranh Napoléon kết thúc, Đại hội Viên giao Eisleben cho Vương quốc Phổ vốn từ lâu đã liên minh với nhà Welf, những người nắm giữ công quốc Magdeburg và sau khi hoàn tục hóa vào năm 1680, nó được quản lý bởi Tuyển đế hầu Brandenburg.

Tỉnh Sachsen của Phổ trở thành một phần của Nhà nước Tự do Phổ sau Chiến tranh thế giới lần thứ nhất.  Đây là nơi diễn ra các cuộc giao tranh trong Hành động Tháng Ba năm 1921. Sau Chiến tranh thế giới lần thứ hai, Eisleben trở thành một phần của bang Sachsen-Anhalt mới (với Magdeburg là thủ phủ), một phần của Cộng hòa Dân chủ Đức cho đến khi nước Đức thống nhất vào năm 1990.

Martin Luther

Nhà Cải cách Tin lành Martin Luther sinh ra ở Eisleben vào ngày 10 tháng 11 năm 1483. Cha của ông, Hans Luther là một thợ mỏ như nhiều người khác ở Eisleben. Gia đình Luther chuyển đến Mansfeld khi ông mới một tuổi và ông sống ở Wittenberg phần lớn cuộc đời. Có vẻ như một sự tình cờ Luther đã thuyết giảng bài giảng cuối cùng của mình và qua đời ở Eisleben vào năm 1546.

Eisleben đã thực hiện các bước để bảo tồn các đài tưởng niệm Luther từ năm 1689 và đi tiên phong trong lĩnh vực "du lịch di sản". Nhà thơ Đan Mạch Hans Christian Andersen đến Eisleben trong khi nghiên cứu các mối liên kết Luther cũng như lưu diễn qua Sachsen và Dãy núi Harz vào năm 1831.

Năm 1997, Nhà nơi sinh và nơi mất của Martin Luther tại Eisleben đã được UNESCO công nhận là Di sản thế giới. Ngoài ra, Luther đã được rửa tội tại Nhà thờ thánh Phêrô và Phaolô, nơi Luther được rửa tội (bồn nước rửa tội ở nhà thờ này vẫn còn y nguyên) và Nhà thờ thánh Andreas, nơi ông thuyết giáo lần cuối cùng trước khi qua đời.

Các nhân vật nổi tiếng

Gertrude the Great (1256–1301), thuyết thần bí, vị thánh của Giáo hội Công giáo
Martin Luther (1483–1546), nhà cải cách Tin lành, tác giả và giáo sư thần học
Johannes Agricola (1494–1566), nhà cải cách Tin lành
Caspar Schütz (khoảng 1540–1594) sử gia
Friedrich Koenig (1774–1821), thợ in
Ludwig Geyer (1779–1833), họa sĩ, nhà viết kịch và diễn viên
Friedrich August von Quenstedt (1809–1889), nhà địa chất và cổ sinh vật học
Max Schneider (1875–1967), sử gia âm nhạc
Hermann Lindrath (1896–1960), chính trị gia và bộ trưởng CDU
Egbert Hayessen (1913–1944), thiếu tá, nhân vật chủ chốt kháng chiến
Werner Rataiczyk (1921–2021), họa sĩ
Ute Starke (sinh 1939), vận động viên thể dục dụng cụ
Gudrun Berend (1955–2011), vận động viên vượt rào
Thomas Lange (sinh 1964), vận động viên chèo thuyền, hai lần vô địch Olympic
Timo Hoffmann (sinh 1974), võ sĩ quyền Anh

Thành phố kết nghĩa
Eisleben kết nghĩa với các thành phố:
 Herne, Đức
 Memmingen, Đức
 Raismes, Pháp
 Weinheim, Đức

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Official homepage
 Luther Sites in Eisleben

Di sản thế giới tại Đức
Martin Luther
Mansfeld-Südharz


title: Chadeleuf

text:
Chadeleuf là một xã ở tỉnh Puy-de-Dôme trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes miền trung nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 459 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
INSEE

Xã của Puy-de-Dôme


title: Chiến tranh Liên Xô–Afghanistan (1979–1989)

text:
Chiến tranh Liên Xô tại Afghanistan, hay còn được gọi là Xung đột Afghanistan - Liên Xô và Chiến tranh Afghanistan là cuộc xung đột kéo dài 10 năm giữa các lực lượng quân sự Mujahideen chiến đấu nhằm lật đổ chính quyền Cộng hòa Dân chủ Afghanistan của Đảng Dân chủ Nhân dân Afghanistan (PDPA) theo chủ nghĩa cộng sản  chống lại lực lượng Mujahideen được sự hỗ trợ của Hồng quân Liên Xô. Liên bang Xô viết ủng hộ chính phủ trong khi phe đối lập (Mujahideen) nhận được sự ủng hộ từ nhiều phía gồm Hoa Kỳ, Pakistan và các quốc gia Hồi giáo khác trong bối cảnh cuộc Chiến tranh Lạnh. Cuộc xung đột xảy ra đồng thời với Cách mạng Iran năm 1979 và Chiến tranh Iran-Iraq, ảnh hưởng tới sự trỗi dậy của lực lượng Mujahideen tại Trung Á.

Tập đoàn quân số 40 Liên Xô bắt đầu triển khai tại Afghanistan ngày 25 tháng 12 năm 1979. Vào giữa thập niên 1980 quân số quân đội Liên Xô tăng lên tới 108.800 lính và chiến tranh lan ra khắp lãnh thổ Afghanistan. Vào giữa năm 1987, Liên Xô dưới sự lãnh đạo của Mikhail Gorbachev tuyên bố là sẽ rút quân. Việc rút quân bắt đầu ngày 15 tháng 5 năm 1988, và chấm dứt hoàn toàn ngày 15 tháng 2 năm 1989.

Chỉ riêng thường dân, ước tính từ 850.000 đến 1,5 triệu người đã bị chết trong cuộc chiến và hàng triệu người Afghanistan đã chạy ra khỏi nước tị nạn, hầu hết tới Pakistan và Iran.

Cuộc chiến tranh được xem như là một phần của cuộc chiến tranh lạnh. Vì đó là một cuộc chiến tranh dai dẳng nên nó thỉnh thoảng được ví như là cuộc "chiến tranh Việt Nam của Liên Xô" hay "cái bẫy gấu" bởi báo chí Phương Tây vì họ cho rằng Hoa Kỳ có thể đã tạo điều kiện để Liên Xô can thiệp sâu vào cuộc chiến này và kết quả là nước này bị "sa lầy" tại Afghanistan trong suốt 10 năm.  Cuộc chiến này đã có những tác động rất lớn đối với Liên bang Xô viết và thường được nhắc đến như là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến sự sụp đổ của Liên Xô vào năm 1991.

Bối cảnh
Vùng ngày nay được gọi là Afghanistan từng là một quốc gia đa số là người Hồi giáo từ năm 882. Những vùng núi non và sa mạc hầu như không thể vượt qua đã để lại ảnh hưởng trong sự đa dạng sắc tộc và ngôn ngữ tại nước này. Người Pashtun là nhóm sắc tộc lớn nhất, cùng với người Tajik, người Hazara, người Aimak, người Uzbek, người Turkmen và và các nhóm chủng tộc nhỏ khác.

Sự can thiệp quân sự Nga tại Afghanistan có một lịch sử lâu dài, từ thời những cuộc bành trướng dưới chế độ Nga hoàng trong cái gọi là "Great Game" bắt đầu trong thế kỷ XIX, như Vụ xô xát Panjdeh. Sự dính líu quyền lợi này vào khu vực tiếp tục kéo dài suốt thời kỳ Xô viết.

Tháng 2 năm 1979, cuộc Cách mạng Hồi giáo đã lật đổ chính quyền Shah được Hoa Kỳ hỗ trợ tại Iran, nước láng giềng của Afghanistan. Tại Liên bang Xô viết, nước láng giềng phía bắc của Afghanistan, hơn hai mươi phần trăm dân số là người Hồi giáo. Nhiều người Hồi giáo Xô viết tại Trung Á có quan hệ bộ tộc cả tại Iran và Afghanistan. Liên bang Xô viết cũng đã lo lắng trước thực tế từ tháng 2 Hoa Kỳ đã triển khai hai mươi tàu chiến, gồm cả hai tàu sân bay, và những mối đe dọa chiến tranh giữa Hoa Kỳ và Iran.

Tháng 3 năm 1979 cũng là thời điểm hiệp ước hòa bình giữa Israel và Ai Cập do Mỹ hậu thuẫn được ký kết. Giới lãnh đạo Liên bang Xô viết coi hiệp ước hòa bình giữa Israel và Ai Cập là một bước lớn trong sự phát triển quyền lực Hoa Kỳ trong vùng. Trên thực tế, báo chí Liên Xô đã bình luận rằng Israel và Ai Cập khi ấy đã trở thành "những tên sen đầm của Lầu năm góc". Người Liên Xô coi hiệp ước đó không chỉ là sự chấm dứt các hành động thù địch giữa hai nước mà còn là thỏa thuận thành lập một liên minh quân sự. Ngoài ra, người Liên Xô khám phá việc hơn năm nghìn quả tên lửa Hoa Kỳ đã được bán cho Ả Rập Xê Út và nước này cũng đang hỗ trợ cho lực lượng kháng chiến Yemen trong cuộc chiến đấu chống lại các nhóm cộng sản. Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa, hợp tác cùng CIA, đã bán các Type 69 RPG cho lực lượng Mujahideen. Tương tự, những mối quan hệ vốn tốt đẹp trước kia của Liên bang Xô viết với Iraq cũng bắt đầu giảm sút. Tháng 6 năm 1978 Iraq bắt đầu mua các vũ khí do Pháp và Ý chế tạo trước sự phản đối của Liên Xô. Tuy nhiên, sự hỗ trợ của phương Tây cho các lực lượng phiến loạn chống Liên Xô bị tranh cãi. Một số đảng coi đây là hành động nhằm hạn chế ảnh hưởng của Liên Xô.

Cách mạng Saur

Vua Mohammad Zahir Shah lên ngôi và cai trị từ 1933 tới 1973. Anh/em họ của Zahir, Mohammad Daoud Khan, làm Thủ tướng từ 1953 tới 1963. Đảng PDPA Mác xít hình thành và phát triển mạnh mẽ trong thời gian đó. Năm 1967, PDPA chia thành hai phe, phe Khalq (Masses) do Nur Muhammad Taraki và Hafizullah Amin lãnh đạo, còn phe Parcham (Banner) do Babrak Karmal cầm đầu.

Cựu thủ tướng Daoud nắm quyền lực sau một cuộc đảo chính quân sự hầu như không đổ máu ngày 17 tháng 7 năm 1973 vì tình trạng tham nhũng và đình trệ kinh tế. Daoud chấm dứt chế độ quân chủ nhưng những nỗ lực của ông nhằm cải cách kinh tế xã hội không mang lại thành công. Sự chống đối ngày càng gia tăng từ phía hai phe PDPA bắt nguồn từ sự đàn áp dành cho họ của chính phủ Daoud. Với mục tiêu lật đổ chế độ Daoud, hai phe PDPA tái hợp nhất.

Ngày 27 tháng 4 năm 1978, PDPA lật đổ chính quyền và giết Daoud cùng các thành viên gia đình ông. Nur Muhammad Taraki, Tổng thư ký PDPA, trở thành Tổng thống của Hội đồng Cách mạng và Thủ tướng của nhà nước Cộng hòa Dân chủ Afghanistan mới thành lập.

Cộng hòa Dân chủ Afghanistan

Các phe phái bên trong PDPA
Sau cuộc cách mạng, Taraki nắm chức Tổng thống, Thủ tướng và Tổng thư ký PDPA. Thực tế, chính phủ bị chia rẽ theo các phe phái trong đảng, với Tổng thống Taraki và Phó thủ tướng Hafizullah Amin thuộc phái Khalq chống lại các lãnh đạo Parcham như Babrak Karmal và Mohammad Najibullah. Những sự xung đột dẫn tới các hành động trục xuất, thanh trừng và hành quyết bên trong PDPA.

Trong 18 tháng cầm quyền đầu tiên, PDPA áp dụng các biện pháp cải cách theo đường lối Mác xít. Các nghị định quy định những thay đổi trong phong tục cưới hỏi và cải cách ruộng đất bị dân chúng phản đối mạnh mẽ vì chúng đi ngược truyền thống và Hồi giáo. Hàng ngàn thành viên giai cấp cao truyền thống, tôn giáo và giới trí thức bị hành quyết.

Tới giữa năm 1978, một cuộc nổi dậy bắt đầu tại vùng Nuristan phía đông Afghanistan và nội chiến lan tràn khắp nước. Tháng 9 năm 1979, Phó thủ tướng Afghanistan Hafizullah Amin lên nắm quyền sau một cuộc đảo chính nội bộ, dẫn tới cái chết của Tổng thống Taraki. Hơn hai tháng hỗn loạn khiến chế độ của Amin lung lay khi ông quay sang chống lại các đối thủ bên trong PDPA và cuộc nổi dậy ngày càng nghiêm trọng.

Quan hệ Liên Xô-Afghanistan
Sau thắng lợi của Cách mạng Nga, ngay từ năm 1919, chính phủ Liên Xô đã cung cấp các khoản viện trợ không hoàn lại cho Afghanistan dưới hình thức hàng triệu rúp vàng, vũ khí cầm tay, đạn dược và một số máy bay để hỗ trợ cuộc kháng chiến của người Afghanistan chống lại quân đội Anh.

Năm 1924, Liên bang Xô viết một lần nữa lại cung cấp viện trợ quân sự cho vương quốc Afghanistan. Họ cung cấp các loại vũ khí cầm tay và máy bay cùng lúc tiến hành huấn luyện tại Tashkent cho các sĩ quan tham mưu trong Quân đội Afghanistan. Quan hệ quân sự giữa Liên Xô và vương quốc Afghanistan bắt đầu phát triển từ năm 1956 khi hai nước ký kết một thỏa thuận khác. Từ đó Bộ Quốc phòng Liên Xô chịu trách nhiệm huấn luyện các sĩ quan tham mưu cho Afghanistan.

Năm 1972, tới 100 cố vấn và chuyên gia kỹ thuật Liên Xô được gửi tới Afghanistan để huấn luyện các lực lượng vũ trang nước này. Tháng 5 năm 1978, hai chính phủ ký kết một thỏa thuận quốc tế khác, gửi 400 cố vấn quân sự Liên Xô tới Cộng hòa Dân chủ Afghanistan.

Tháng 12 năm 1978, Moskva và Kabul ký một hiệp ước hữu nghị và hợp tác song phương cho phép quân đội Liên Xô triển khai trong trường hợp có sự yêu cầu từ phía Cộng hòa Dân chủ Afghanistan. Viện trợ quân sự Liên Xô gia tăng và chế độ PDPA dần lệ thuộc vào các thiết bị quân sự và cố vấn Liên Xô.

Khi Afghanistan rơi vào tình trạng bất ổn với những cuộc tấn công từ phía quân nổi dậy được nước ngoài viện trợ, Liên bang Xô viết đã triển khai Quân đoàn 40 theo yêu cầu chính thức của chính phủ Cộng hòa Dân chủ Afghanistan Tập đoàn quân 40(40th Army - Army với nghĩa là 1 hình thức biên chế là 1 tập đoàn quân, không phải quân đoàn), dưới sự chỉ huy của Nguyên soái Sergei Leonidovich Sokolov, gồm 3 quân đoàn bộ binh cơ giới, 1 sư đoàn không quân, một quân đoàn xe tăng, hai lữ đoàn pháo tự hành và 5 trung đoàn pháo binh cơ giới độc lập. Tổng cộng, lực lượng Liên Xô gồm khoảng 1.800 chiếc xe tăng T-62, 80.000 người và 2.000 Phương tiện Thiết giáp Chiến đấu (AFV).

Chính phủ Afghanistan (thân Liên Xô) nhiều lần yêu cầu các lực lượng Liên Xô triển khai tại nước này trong mùa xuân và mùa hè năm 1979. Họ hy vọng quân đội Liên Xô sẽ giúp tăng cường an ninh và gia tăng tính hiệu quả của cuộc chiến chống quân Mujahideen. Ngày 14 tháng 4 chính phủ Afghanistan yêu cầu Liên bang Xô viết gửi 15 tới 20 máy bay trực thăng cùng phi hành đoàn tới Afghanistan, vào ngày 16 tháng 6 chính phủ Liên Xô đáp ứng và gửi 1 biệt đội xe tăng, xe thiết giáp (BMP) cùng binh lính tới bảo vệ chính phủ Afghanistan tại Kabul và  đồn trú tại các căn cứ không quân Bagram và Shindand.

Đáp ứng yêu cầu này, 1 tiểu đoàn không quân, dưới sự chỉ huy của Trung tá A. Lomakin, đã tới phi trường Bagram ngày 7 tháng 7. Họ tới chỉ với tư cách các chuyên gia kỹ thuật, không mang theo vũ khí chiến đấu và hoạt động như đội cận vệ cho Taraki. Lính dù trực tiếp thuộc quyền chỉ huy của cố vấn quân sự Liên Xô cao cấp và không can thiệp vào chính trị Afghanistan.

Sau một tháng, những yêu cầu của Cộng hòa Dân chủ Afghanistan không còn đơn giản chỉ là các chi đội riêng biệt nữa, mà là nhiều trung đoàn và các đơn vị đông đảo. Ngày 19 tháng 7, chính phủ Afghanistan yêu cầu Liên Xô gửi 2 sư đoàn pháo cơ giới tới Afghanistan. Ngày hôm sau, họ tiếp tục yêu cầu 1 sư đoàn không quân. Trong nhiều tháng sau đó Afghanistan liên tục nhắc lại yêu cầu cho tới tận tháng 12 năm 1979. Tuy nhiên, chính phủ Xô viết đã không vội vã đáp ứng chúng.

Sự khởi đầu của tình trạng hỗn loạn
Tháng 6 năm 1975, những chiến binh đảng Hồi giáo Jamiat tìm cách lật đổ chính phủ quân chủ của Thủ tướng Daoud. Họ khởi động phong trào phản kháng tại thung lũng Panjshir, khoảng 100 kilômét phía bắc Kabul, và tại một số tỉnh khác trong nước. Tuy nhiên, các lực lượng chính phủ dễ dàng đàn áp và một số lớn nổi dậy đã phải chạy tị nạn tại Pakistan nơi họ nhận được sự hỗ trợ của chính phủ của Thủ tướng Zulfikar Ali Bhutto, chính phủ Pakistan từng lo lắng trước nỗ lực hồi sinh vấn đề Pashtunistan của Daoud.

Cuộc nổi dậy bắt đầu trở thành nghiêm trọng từ năm 1978, sau một loạt những sáng kiến cải cách của chính phủ của Tổng thống Taraki Cộng hòa Dân chủ Afghanistan với mục tiêu "nhổ rễ chế độ phong kiến" trong xã hội Afghanistan. Những biện pháp cải cách đó mang lại một số thay đổi tiến bộ, nhưng chúng được thực hiện theo cách thức tàn bạo và vụng về. Xã hội nông thôn Afghanistan phần lớn vẫn tuân theo truyền thống, và những cuộc cải cách ruộng đất đang đe dọa những nền móng của nó; tương tự việc cải cách giáo dục và tăng quyền tự do cho phụ nữ bị coi là hành động tấn công Đạo Hồi. Vì thế, sự phản kháng chống lại những cuộc cải cách mang đầy tính bạo lực, và phần lớn đất nước dễ dàng rơi vào tay quân nổi dậy. Cuộc nổi dậy bắt đầu từ tháng 10 bên trong các bộ lạc Nuristani tại thung lũng Kunar, và nhanh chóng lan tràn tới các bộ nhóm sắc tộc khác, gồm cả cộng đồng đa số người Pashtun. Tình trạng đào ngũ, tinh thần chiến đấu thấp trong Quân đội Cộng hòa Dân chủ Afghanistan cho thấy họ không có khả năng dẹp yên cuộc nổi dậy. Tới mùa xuân năm 1979, 24 trong số 28 tỉnh đã bùng phát bạo lực. Quân nổi dậy bắt đầu chiếm các thành phố: tháng 3 năm 1979 tại Herat quân lính Afghanistan dưới sự chỉ huy của Ismail Khan đã làm binh biến và thảm sát khoảng 100 cố vấn Liên Xô. PDPA trả thù bằng một chiến dịch ném bom giết chết 24.000 người dân trong thành phố. Dù đã áp dụng những biện pháp quyết liệt đó, tới cuối năm 1980, trong số hơn 90.000 binh sĩ, hơn một nửa hoặc đã đảo ngũ hay gia nhập phe nổi dậy.

Tương tự nhiều phong trào chống cộng ở thời điểm đó, quân phiến loạn nhanh chóng có được sự ủng hộ từ phía Hoa Kỳ. Như cựu giám đốc CIA và Bộ trưởng Quốc phòng hiện nay Robert Gates đã viết trong cuốn hồi ký From the Shadows (Từ những bóng tối), các cơ quan tình báo Mỹ đã bắt đầu giúp đỡ phe đối lập tại Afghanistan 6 tháng trước khi quân đội Liên Xô triển khai. Ngày 3 tháng 7 năm 1979, Tổng thống Hoa Kỳ Jimmy Carter đã ký một chỉ thị cho phép CIA tiến hành các chiến dịch tuyên truyền bí mật chống lại chính quyền cộng sản thân Liên Xô.

Cố vấn của Tổng thống Hoa Kỳ Carter là Zbigniew Brzezinski đã viết "Theo lịch sử chính thức, CIA đã bắt đầu giúp Mujahadeen từ năm 1980, có nghĩa sau khi quân đội Liên Xô tiến vào Afghanistan ngày 24 tháng 12 năm 1979. Trên thực tế, hiện vẫn chưa được giải mật, hoàn toàn trái ngược." Chính Brzezinski đã đóng vai trò rất quan trọng trong việc hoạch định chính sách của Mỹ, và thậm chí cả Mujahideen cũng không được biết tới, chính sách này chính là một phần trong chiến lược "xui khiến sự can thiệp quân sự của Liên Xô." Trong một cuộc phỏng vấn năm 1998 với tờ Le Nouvel Observateur, Brzezinski nhớ lại:

"Chiến dịch bí mật đó là một ý tưởng tuyệt vời. Nó xui khiến người Liên Xô tiến vào cái bẫy Afghanistan..." [...]" Ngày người Liên Xô chính thức tràn qua biên giới, tôi đã viết cho tổng thống Carter. Hiện chúng ta đã có cơ hội để trao cho Liên bang Xô viết cuộc Chiến tranh Việt Nam của họ."

Tổng thống Mỹ Jimmy Carter đã rất ngạc nhiên trước cuộc đổ bộ của Liên Xô, nguyên nhân đến từ sự đồng thuận của cộng đồng tình báo Hoa Kỳ trong suốt hai năm 1978 và 1979 là Moskva sẽ không can thiệp vào việc ngay cả khi có vẻ như chính phủ Khalq sắp sửa sự sụp đổ. Thực tế, nhật ký của Carter từ tháng 11 năm 1979 cho đến khi cuộc tấn công của Liên Xô vào cuối tháng 12 diễn ra chỉ có hai tài liệu tham khảo ngắn về Afghanistan, và thay vào đó họ đang bận tâm với cuộc khủng hoảng con tin đang diễn ra ở Iran. Ở phương Tây, chiến dịch quân sự của Liên Xô ở Afghanistan đã được coi là một mối đe dọa đối với an ninh toàn cầu và nguồn cung dầu mỏ của Vịnh Ba Tư.

Sự triển khai quân đội Liên Xô

Quyết định can thiệp
Liên bang Xô viết đã quyết định cung cấp viện trợ cho Afghanistan nhằm giữ vững chính quyền cách mạng. Các lãnh đạo Liên Xô, dựa trên thông tin từ KGB, cảm thấy rằng Tổng thống Hafizullah Amin đã làm mất ổn định tình hình tại Afghanistan. Trụ sở KGB tại Kabul đã đưa ra cảnh báo sau cuộc đảo chính đầu tiên của Amin lật đổ và giết hại Taraki rằng sự lãnh đạo của ông sẽ dẫn tới "những cuộc đàn áp đẫm máu, và vì thế, dẫn tới sự nổi dậy và đoàn kết của lực lượng đối lập.". Sau khi nắm quyền, Tổng thống Hafizullah Amin công khai yêu cầu Liên Xô rút cố vấn quân sự về nước càng sớm càng tốt.

Người Liên Xô đã thành lập một ủy ban đặc biệt về Afghanistan gồm chủ tịch KGB Yuri Vladimirovich Andropov, Ponomaryev từ Ủy ban Trung ương và Dmitriy Fyodorovich Ustinov, Bộ trưởng quốc phòng. Cuối tháng 10 họ đã báo cáo rằng Tổng thống Hafizullah Amin đang thanh trừng các đối thủ, gồm cả những người có cảm tình Liên Xô; sự trung thành của ông với Moskva là điều giả dối; và rằng ông đang tìm các mối liên kết ngoại giao với Pakistan và có thể cả Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa.

Những cuộc tranh cãi cuối cùng dẫn tới sự ra đi của Amin là thông tin KGB có được từ các mật vụ của mình tại Kabul; có lẽ hai trong số vệ sĩ của Amin đã giết cựu tổng thống Nur Muhammad Taraki bằng một cái gối, và Amin bị cho là một nhân viên chìm của CIA. Tuy nhiên, giả thiết thứ hai vẫn đang bị tranh cãi: Amin luôn bày tỏ tình hữu nghị chính thức với Liên bang Xô viết và vị tướng Liên Xô Vasily Zaplatin, một cố vấn chính trị ở thời điểm đó, và cho rằng bốn vị bộ trưởng trẻ tuổi trong chính quyền Taraki chịu trách nhiệm về tình trạng bất ổn. Tuy nhiên Zaplatin không thể nhấn mạnh điều đó .

Cuộc tấn công của Liên Xô

Ngày 22 tháng 12, các cố vấn Liên Xô bên trong Các lực lượng vũ trang Afghanistan đã đề xuất tiến hành việc bảo dưỡng xe tăng và nhiều khí cụ quan trọng khác. Trong lúc ấy, các đường liên lạc với những vùng bên ngoài rất kém cỏi khiến thủ đô bị cô lập. Với tình hình an ninh ngày càng xấu đi, một phần lớn thành viên các lực lượng không quân Liên Xô đã bắt đầu tới và đóng quân tại Kabul. Đồng thời, Tổng thống Hafizullah Amin dời các văn phòng chính phủ tới cung Tajbeg, tin rằng việc này sẽ giúp chính phủ an toàn các mối đe dọa có thể xảy ra. Giới truyền thông đưa tin, sau một thời gian nghiên cứu các khả năng, cuối cùng Moskva đã quyết định đưa quân vào Afghanistan bằng cách điều lính đặc nhiệm tập kích bất ngờ, kiểm soát thủ đô Kabul để vô hiệu hóa Tổng thống Amin.

Ngày 12/12/1979, Bộ chỉ huy tiền phương do Thứ trưởng thứ nhất Bộ Quốc phòng Liên Xô, Tướng Tukharinov làm Tổng Tư lệnh chiến dịch đã được thông qua và đóng đại bản doanh ở Sherbergan, một thị trấn nằm trên đường biên giới Liên Xô – Afghanistan. Theo kế hoạch đã được duyệt, lính đặc nhiệm bắt đầu tiến vào Afghanistan theo đường bộ từ ngày 16 đến ngày 18/12/1979. Ngày 20/12/1979, lính dù bắt đầu hành quân và 2 cánh quân này gặp nhau tại cửa ngõ thủ đô Kabul, trước khi tấn công cung điện Palace Tajbeg.

Ngày 27 tháng 12 năm 1979, 700 lính đặc nhiệm và lính dù Liên Xô trong trang phục lính Afghanistan, gồm cả các lực lượng đặc biệt OSNAZ của KGB và GRU SPETSNAZ từ Alpha Group và Zenit Group với sự yểm trợ của 45 xe tăng T-62, 35 xe tăng T-72 và 5 xe bọc thép cùng pháo tự hành, đã chiếm các cơ sở chính phủ, quân đội và thông tin trọng yếu tại Kabul, và cả mục tiêu hàng đầu - Cung Tổng thống Tajbeg.

Chiến dịch này bắt đầu lúc 7:00 tối khi Zenith Group phá vỡ cổng thông tin của Kabul, làm tê liệt mạng lưới chỉ huy quân đội Afghanistan. Lúc 7:15, cuộc tấn công ồ ạt vào Cung Tajbeg bắt đầu, với mục tiêu rõ ràng là phế truất và tiêu diệt Tổng thống Hafizullah Amin. Đồng thời, các mục tiêu khác cũng bị chiếm (như Bộ nội vụ lúc 7:15). Lực lượng bảo vệ Cung điện Tajbeg bao gồm một tiểu đoàn không chống cự nổi binh lính Liên Xô được xe tăng và xe bọc thép yểm trợ do họ không có vũ khí hạng nặng và súng chống tăng. Chiến dịch hoàn thành vào sáng ngày 28 tháng 12.

Bộ chỉ huy quân sự Liên Xô tại Termez, nước cộng hoà Uzbekistan, đã thông báo trên Đài truyền thanh Kabul rằng Afghanistan đã được "giải phóng" khỏi ách thống trị của Amin. Theo Bộ chính trị Liên Xô, họ đã hành động phù hợp với Hiệp ước Hữu nghị, Hợp tác và Láng giềng thân thiện năm 1978 và rằng Amin "đã bị hành quyết bởi một tòa án vì các tội ác của ông ta".

Một bản tin được cho là phát đi từ Đài phát Kabul nhưng sau đó được xác định là từ một cơ sở Liên Xô tại Uzbekistan đã thông báo việc hành quyết Hafizullah Amin được tiến hành bởi Ủy ban Trung ương Cách mạng Afghanistan. Rằng uỷ ban sau đó đã chọn cựu Phó thủ tướng chính phủ Babrak Karmal, người từng bị hạ cấp xuống làm đại sứ tại Tiệp Khắc sau khi Khalq lên nắm quyền lực, lên làm chủ tịch và ủy ban này đã yêu cầu sự trợ giúp quân sự từ phía Liên Xô<ref>{{Chú thích web |url=http://isd.georgetown.edu/Afghan_1_WR_group.pdf |ngày truy cập=2007-04-11 |tựa đề=The Soviet Invasion of Afghanistan in 1979: Failure of Intelligence or of the Policy Process? - Page 7 |archive-date = ngày 25 tháng 3 năm 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090325144233/http://isd.georgetown.edu/Afghan_1_WR_group.pdf |url-status=dead }}</ref>.

Các lực lượng mặt đất Liên Xô, dưới sự chỉ huy của Thống chế Sergei Leonidovich Sokolov, tiến vào Afghanistan từ hướng bắc ngày 27 tháng 12. Vào buổi sáng, sư đoàn dù Vitebsk đã đổ bộ vào sân bay tại Bagram và việc triển khai quân đội Liên Xô tại Afghanistan bắt đầu diễn ra. Trong vòng hai tuần, tổng cộng năm sư đoàn Liên Xô đã tới Afghanistan: Sư đoàn không vận 105 tại Kabul, Lữ đoàn cơ giới 66 tại Herat, Sư đoàn pháo cơ giới 357 tại Kandahar, Sư đoàn pháo cơ giới 16 đóng căn cứ ở phía bắc Badakshan và Sư đoàn cơ giới 306 tại thủ đô. Chỉ riêng trong tuần thứ hai, máy bay Liên Xô đã tiến hành tổng cộng 4.000 chuyến bay tới thủ đô Kabul.

 Các chiến dịch của Quân đội Liên Xô

Lực lượng Liên Xô đầu tiên tiến vào Afghanistan gồm ba sư đoàn cơ giới (gồm cả Sư đoàn 201), một trung đoàn pháo cơ giới biệt lập, một sư đoàn không quân, Lữ đoàn không quân tấn công biệt lập số 56, và một trung đoàn không vận. Sau khi đã triển khai, quân đội Liên Xô không thể thành lập chính quyền bên ngoài kabul. Tới 80% vùng nông thôn vẫn nằm ngoài tầm kiểm soát của chính phủ. Nhiệm vụ đầu tiên, bảo vệ các thành phố và các cơ sở chiến lược, được mở rộng sang cả chiến đấu với các lực lượng Mujahideen chống cộng, chủ yếu dùng các lính dự bị Liên Xô.

Những báo cáo quân sự đầu tiên cho thấy khó khăn mà Quân đội Liên Xô phải đối mặt khi chiến đấu tại những vùng đồi núi. Quân đội Liên Xô không quen với những trận đánh kiểu đó, không được huấn luyện chống nổi loạn, và vũ khí cùng trang thiết bị quân sự của họ, đặc biệt là xe thiết giáp và xe tăng, thỉnh thoảng không thể hoạt động hay hoạt động kém hiệu quả tại những vùng núi non. Pháo binh hạng nặng được sử dụng rất nhiều trong chiến đấu với các lực lượng chống đối.

Người Liên Xô đã sử dụng nhiều loại máy bay trực thăng (gồm cả loại máy bay trực thăng vũ trang Mil Mi-24 Hind) làm lực lượng tấn công trên không hàng đầu, với sự hỗ trợ của các máy bay chiến đấu-ném bom và máy bay ném bom, cùng bộ binh và các lực lượng đặc biệt.

Sự vô phương của Liên bang Xô viết trong việc phá vỡ thế bế tắc quân sự, lôi cuốn sự ủng hộ của người dân Afghanistan, hay trong việc tái xây dựng Quân đội Afghanistan, khiến họ phải trực tiếp sử dụng lực lượng của mình trong những trận đánh với quân Mujahideen. Binh lính Liên Xô thường rơi vào cảnh chiến đấu với những người dân thường Afghanistan vì chiến thuật chiến tranh du kích của quân nổi dậy. Họ đã lặp lại những sai lầm của Mỹ trong chiến tranh Việt Nam khi giành ưu thế trong phần lớn các trận đánh quy ước nhưng lại thua trong việc kiểm soát vùng nông thôn.

 Phản ứng của thế giới
Tổng thống Hoa Kỳ Jimmy Carter đã chỉ ra rằng cuộc tấn công Afghanistan của Liên Xô là "mối đe dọa nghiêm trọng nhất tới hòa bình kể từ sau Chiến tranh thế giới thứ hai." Carter sau này đã áp đặt một lệnh cấm vận đối với các mặt hàng như lương thực, kỹ thuật cao Hoa Kỳ với Liên Xô. Căng thẳng gia tăng, cũng như mối quan ngại ở phương Tây về quân số đông đảo của Liên Xô cũng như khoảng cách địa lý gần gũi với khu vực Vùng Vịnh nhiều dầu mỏ nhanh chóng đặt dấu chấm hết cho tình hình chính trị lắng dịu trên thế giới.

Chính phủ Babrak Karmal ngay từ đầu đã thiếu sự hỗ trợ quốc tế. Hội đồng Bảo an Liên hiệp quốc không thể hành động vì Liên Xô có quyền phủ quyết, nhưng Đại hội đồng Liên hiệp quốc thường xuyên thông qua các nghị quyết phản đối sự chiếm đóng của Liên Xô. Các bộ trưởng ngoại giao của Tổ chức Hội nghị Hồi giáo đã lấy làm tiếc và yêu cầu quân đội Liên Xô rút quân tại kỳ họp khẩn cấp lần thứ 6 tại Islamabad từ ngày 10 tháng 1–14 tháng 1 năm 1980. Đại hội đồng Liên hiệp quốc với tỷ lệ phiếu thuận 104 trên 18 (với 18 nước không tham gia bỏ phiếu) thông qua nghị quyết (A/ES-6/2, GA/6172) trong đó "mạnh mẽ phê phán" "sự can thiệp quân sự gần đây" tại Afghanistan và kêu gọi "rút hoàn toàn quân đội nước ngoài" khỏi nước này "cho phép nhân dân (Afghanistan) khả năng tự quyết số phận của họ mà không có sự can thiệp hay ép buộc từ bên ngoài.". Tuy nhiên, nghị quyết này đã bị Leonid Ilyich Brezhnev và các lãnh đạo khác của Liên Xô bác bỏ bởi cái gọi là sự can thiệp vào công việc nội bộ của Afghanistan được họ cho là hợp lý theo Điều 51 của Hiến chương Liên hiệp quốc. Họ cho rằng chỉ chính phủ Afghanistan có quyền quyết định tình trạng của quân đội Liên Xô. Lập trường này bị phe phản đối hành động can thiệp coi là giả nhân giả nghĩa bởi Tổng thống Hafizullah Amin không thể muốn chính mình bị hạ bệ và hành quyết, và rằng những lời tuyên bố khác yêu cầu sự can thiệp chỉ là từ phía chính phủ bù nhìn Afghanistan do người Liên Xô dựng lên.
Phong trào Không Liên kết đã bị chia rẽ sâu sắc giữa những nước tin việc triển khai quân Liên Xô là hợp pháp và những nước coi hành động này là một cuộc xâm lược. Đáng chú ý là Ấn Độ, một đồng minh thân cận của Liên Xô trong Chiến tranh lạnh, đã ủng hộ chiến dịch của Liên Xô và cung cấp hỗ trợ tình báo và tiếp vận quan trọng cho quân đội Liên Xô. Trong các quốc gia Khối Warszawa, chỉ có România lên tiếng chỉ trích Liên Xô.

 Cuộc nổi dậy tại Afghanistan

Tới giữa thập niên 1980, phong trào kháng chiến Afghanistan, với sự hỗ trợ của Hoa Kỳ, Vương quốc Anh, Trung Quốc, Ả Rập Xê Út, Pakistan và nhiều nước khác đã khiến Moskva phải chịu nhiều tổn thất quân sự cũng như buộc nước này rơi vào tình trạng căng thẳng trong quan hệ quốc tế. Du kích quân Afghanistan được huấn luyện chủ yếu bởi Hoa Kỳ và Pakistan. Hoa Kỳ coi cuộc xung đột tại Afghanistan là một phần trong toàn bộ cuộc Chiến tranh Lạnh, và CIA Mỹ đã viện trợ cho các lực lượng chống Liên Xô qua Cơ quan Tình báo (ISI) Pakistan, trong một chương trình được gọi là Chiến dịch gió lốc. Một phong trào tương tự cũng xuất hiện trong thế giới Hồi giáo, với những đạo quân của cái gọi là Những người Ả Rập Afghanistan (được Tổng thống Hoa Kỳ Ronald Reagan gọi với cái tên "những chiến binh tự do"), những chiến binh nước ngoài được tuyển mộ từ Thế giới Hồi giáo để tiến hành cuộc thánh chiến (jihad) chống lại những người cộng sản. Nổi tiếng trong số họ là một người Ả Rập Xê Út tên Osama bin Laden, nhóm Ả Rập của ông ta sau này đã dính dáng tới Al-Qaeda. Sự trợ giúp của chính phủ Hoa Kỳ cho nhóm Mujahideed Afghanistan bản xứ không nhiều, và sự tham dự của Osama bin Laden vào cuộc xung đột không liên quan tới các chương trình của CIA. Dù vậy, chương trình của họ đã thúc đẩy những hệ thống gây quỹ tương tự trong toàn thế giới Ả Rập.

Một hành động viện trợ rất quan trọng là việc Mỹ cung cấp các hệ thống tên lửa FIM-92 Stinger chống máy bay do họ chế tạo, việc này khiến con số thiệt hại máy bay của Không quân Liên Xô tăng lên. Một số nhà phân tích quân sự cho rằng nó là một "kẻ thay đổi cuộc chơi" và đã đưa ra thuật ngữ có tên "hiệu ứng Stinger" để mô tả nó. Theo Dân biểu Hoa Kỳ Charlie Wilsonngười đã từng tài trợ cho các tên lửa Stingers cho người Mujahideen nói rằng: "trước khi có Stinger người Mujahideen không bao giờ giành được một trận chiến với Soviet, nhưng sau khi nó được giới thiệu, Mujahideen không bao giờ phải chịu thua một lần nữa."

Nhiều nhà phân tích quân sự phương Tây tin rằng Stinger có tỷ lệ tiêu diệt máy bay khoảng 70% và đã bắn hạ máy bay của chính phủ Liên Xô bị bắn hạ trong hai năm cuối của chiến tranh. Tuy nhiên, con số này dựa trên số liệu tự báo cáo của quân Mujahedin, vốn không thể xác nhận độ tin cậy. Selig Harrison dẫn lời một tướng Nga nói rằng phương Tây đã phóng đại hiệu quả của Stinger. Theo số liệu của Liên Xô, trong 2 năm 1987-1988, chỉ có 35 máy bay và 63 trực thăng các loại của họ bị rơi do mọi nguyên nhân. Quân đội Pakistan đã phóng 28 quả Stinger nhắm vào máy bay Liên Xô mà không bắn trúng một chiếc nào. Theo Alan J. Kuperman, Stinger đã có hiệu quả vào ban đầu, nhưng trong vòng vài tháng sau đó, máy bay Liên Xô đã được cài đặt các thiết bị phóng pháo sáng gây nhiễu để làm mất phương hướng các tên lửa Stinger, cùng với việc hoạt động ban đêm và các chiến thuật khác đã làm hiệu quả của Stinger sụt giảm rõ ràng. Đến năm 1988, Kuperman tuyên bố lính Mujahideen đã ngừng sử dụng Stinger do không còn hiệu quả nữa. Một nguồn tin khác (từ Jonathan Steele) cho biết Stingers đã buộc máy bay trực thăng và máy bay ném bom của Soviet phải bay ở các độ cao cao hơn khiến chúng tấn công với độ chính xác thấp hơn, tuy nhiên Stinger không hạ được nhiều máy bay hơn so với súng máy hạng nặng của Trung Quốc hoặc các vũ khí kém tinh vi hơn

Các lãnh đạo Mujahideen rất chú trọng tới các chiến dịch phá hoại. Hành động thường thấy nhất là tấn công các đường dẫn năng lượng, ống dẫn dầu, các đài phát thanh, các trụ sở cơ quan chính phủ, sân bay, khách sạn, rạp chiếu phim, và tương tự. Từ năm 1985 tới năm 1987, hơn 1.800 hành động khủng bố đã được ghi nhận. Tại vùng biên giới với Pakistan, quân Mujahideen thường phóng 800 quả rocket mỗi ngày. Giữa tháng 4 năm 1985 và tháng 1 năm 1987, họ đã tiến hành hơn 23.500 lần bắn pháo vào các mục tiêu của chính phủ. Quân Mujahideen thường nghiên cứu kỹ các mục tiêu tấn công bởi họ luôn có mặt gần các làng bên trong tầm bắn của pháo binh Liên Xô. Họ đặt người dân thường vào mối nguy hiểm từ cuộc bắn pháo trả đũa của Liên Xô. Quân Mujahideen cũng thường xuyên sử dụng mìn. Họ thu nhận các thường dân địa phương và cả trẻ em vào lực lượng của mình.

Họ tập trung vào việc phá hoại cầu cống, đường sá, phục kích các đoàn xe, phá huỷ hệ thống dẫn điện và sản xuất công nghiệp, tấn công các đồn cảnh sát, các đồn lính và căn cứ không quân Liên Xô. Họ ám sát các quan chức chính phủ và các thành viên PDPA. Họ bao vây các trại lính nhỏ ở vùng nông thôn. Tháng 3 năm 1982, một quả bom phát nổ tại Bộ giáo dục, làm hư hại nhiều toà nhà. Cùng tháng ấy, tình trạng thiếu điện lan rộng tại Kabul khi một cột điện cao thế dẫn từ nhà máy điện Naghlu bị đặt mìn phá huỷ. Tháng 6 năm 1982 một đội khoảng 1.000 đảng viên trẻ được gửi tới làm việc tại thung lũng Panjshir đã bị phục kích ngay 20 dặm ngoài Kabul, với thiệt hại nhân mạng to lớn. Ngày 4 tháng 9 năm 1985, quân nổi dậy bắn hạ một máy bay nội địa thuộc hãng Bakhtar Airlines khi nó cất cánh từ sân bay Kandahar, giết hại 52 người trên khoang.

Các nhóm du kích Mujahideen thường từ ba tới năm người. Sau khi nhận nhiệm vụ giết hại một ai đó trong chính phủ, họ bỏ nhiều thời gian nghiên cứu thói quen và các chi tiết về đời sống của người đó để tìm ra phương pháp hoàn thành nhiệm vụ thích hợp nhất. Họ ám sát từ trên ô tô, bắn vào ô tô, đặt mìn tại các cơ sở hay toà nhà chính phủ, dùng thuốc độc, và đặt mìn trên các phương tiện vận tải.

Cơ quan Tình báo (ISI) và Nhóm nhiệm vụ đặc biệt (SSG) Pakistan dính líu sâu vào cuộc xung đột này, và họ hợp tác với CIA cùng Các lực lượng đặc biệt Hoa Kỳ trong việc hỗ trợ lực lượng nổi dậy chống lại quân Liên Xô.

Tháng 5 năm 1985, bảy tổ chức nổi dậy chính đã thành lập Liên minh Bảy Đảng Mujahideen để phối hợp các chiến dịch chống quân đội Liên Xô của họ. Cuối năm 1985, các nhóm hoạt động mạnh trong và ngoài Kabul, tung ra các cuộc tấn công rocket và các chiến dịch du kích chống lại chính phủ cộng sản.

Tới giữa năm 1987 Liên bang Xô viết thông báo việc rút quân. Sibghatullah Mojaddedi được lựa chọn làm lãnh đạo Nhà nước Hồi giáo Lâm thời Afghanistan, trong một nỗ lực nhằm lên tiếng chống lại chế độ Kabul được Moskva hậu thuẫn. Mojaddedi, với tư cách lãnh đạo Chính phủ Lâm thời Afghanistan, đã gặp gỡ với Tổng thống Hoa Kỳ khi ấy là George H. W. Bush, đây được coi là một thắng lợi ngoại giao quan trọng của quân du kích Hồi giáo Mujahideen.

 Sự dính líu quốc tế và viện trợ cho lực lượng Hồi giáo Afghanistan

Sự triển khai quân đội Liên Xô tại Afghanistan đã cản trở những nỗ lực của Pakistan nhằm gây ảnh hưởng tại Afghanistan. Tổng thống Hoa Kỳ Jimmy Carter đã chấp nhận quan điểm rằng chiến dịch quân sự của Liên Xô không thể được coi là hành động riêng biệt nhằm gây ảnh hưởng địa lý hạn chế mà có thể coi là một mối đe doạ cho vùng Vịnh Ba Tư. Sự không chắc chắn về mục tiêu cuối cùng của Moskva trong cuộc tiến quân bất ngờ của họ về phía nam khiến sự đánh cuộc của Hoa Kỳ vào một nước Pakistan độc lập càng thêm phần quan trọng.

Sau khi quân đội Liên Xô triển khai, nhà độc tài quân sự Pakistan là tướng Muhammad Zia-ul-Haq bắt đầu chấp nhận viện trợ tài chính từ các cường quốc phương Tây để hỗ trợ cho quân du kích Mujahideen. Hoa Kỳ, Anh Quốc và Ả Rập Xê Út trở thành những quốc gia viện trợ tài chính hàng đầu cho Tướng Zia - người với tư cách người đứng đầu một quốc gia láng giếng, đóng vai trò rất quan trọng qua việc đảm bảo lực lượng nổi dậy Afghanistan sẽ được huấn luyện và tài trợ tốt.

Cơ quan Tình báo và Nhóm Công tác Đặc biệt Pakistan khi ấy dính líu trực tiếp vào cuộc xung đột chống các lực lượng Liên Xô. Sau khi Ronald Reagan trở thành tổng thống mới của Hoa Kỳ năm 1981, viện trợ cho Mujahideen thông qua chính quyền Zia tại Pakistan tăng lên rõ rệt. Để trả đũa, KHAD, dưới quyền lãnh đạo của Mohammad Najibullah, tiến hành (theo tài liệu của Mitrokhin và các nguồn khác) nhiều chiến dịch chống Pakistan, nước cũng đang phải chống chọi trước làn sóng vũ khí và ma tuý tràn vào Afghanistan.

Trong thập niên 1980, với tư cách một quốc gia ở hàng đầu trận tuyến chống quân Liên Xô, Pakistan đã nhận được nhiều nguồn viện trợ từ Mỹ và trở thành nơi trú ngụ cho hàng triệu người tị nạn Afghanistan (chủ yếu là Pashtun) bỏ chạy khỏi đất nước. Dù những người tị nạn bị dồn vào bên trong tỉnh Balochistan lớn nhất Pakistan, dưới tình trạng thiết quân luật của Tướng Rahimuddin Khan, làn sóng người tị nạn - được cho là lớn nhất trên thế giới - vào nhiều khu vực khác cũng để lại hậu quả cho Pakistan và những ảnh hưởng của nó vẫn còn lại đến ngày nay. Dù vậy, Pakistan đã đóng vai trò tối quan trọng dẫn tới sự rút quân cuối cùng của Liên Xô khỏi Afghanistan.

 Sự rút quân Liên Xô khỏi Afghanistan

Những phí tổn nhân mạng, nguồn tài nguyên kinh tế và sự ủng hộ ngày càng suy giảm trong nước dần khiến làn sóng chỉ trích chủ nghĩa chiếm đóng bên trong Liên bang Xô viết tăng lên. Leonid Ilyich Brezhnev qua đời năm 1982, và sau hai đời Tổng bí thư kế nhiệm ngắn ngủi, Mikhail Sergeyevich Gorbachyov lên nắm quyền lãnh đạo tháng 3 năm 1985. Khi Gorbachyov tiến hành mở cửa trong nước, dần dần mong muốn tìm một đường rút lui trong danh dự khỏi Afghnistan của người Liên Xô trở nên rõ ràng.

Chính phủ của Tổng thống Karmal, được thành lập năm 1980 và bị nhiều người coi là một chính phủ bù nhìn, hầu như không thể hoạt động hiệu quả. Nó bị suy yếu bởi tình trạng phe phái bên trong PDPA và với phái Parcham, và những nỗ lực của họ nhằm có được sự ủng hộ hơn nữa cả trong và ngoài nước chỉ là vô vọng.

Moskva bắt đầu coi sự lựa chọn Karmal là một sai lầm và lên án ông về các vấn đề đang xảy ra. Nhiều năm sau, khi sự bất lực của Karmal trong việc củng cố chính phủ đã trở thành hiển nhiên, Gorbachyov, khi ấy là Tổng bí thư Đảng Cộng sản Liên Xô, đã nói:"Lý do chính khiến sự đoàn kết quốc gia không thể diễn ra bởi Đồng chí Karmal đang hy vọng tiếp tục tại vị ở Kabul với sự giúp đỡ của chúng ta."Tháng 11 năm 1986, Mohammad Najibullah, cựu chỉ huy cảnh sát mật Afghanistan (KHAD), được lựa chọn làm tổng thống và một hiến pháp mới được thông qua. Năm 1987 ông này đưa ra chính sách "hoà giải quốc gia," được các chuyên gia của Đảng Cộng sản Liên Xô tán thành, và sau này đem ra sử dụng ở những vùng khác trên thế giới. Dù được kỳ vọng nhiều, chính sách mới không khiến chính quyền Kabul được Moskva hậu thuẫn thu hút được lòng dân, và cũng không thuyết phục được các phe phái kháng chiến đàm phán với chính phủ cầm quyền.

Những cuộc đàm phán không chính thức về việc rút quân đội Liên Xô khỏi Afghanistan đã được tiến hành từ năm 1982. Năm 1988, chính phủ Pakistan và Afghanistan, với Hoa Kỳ và Liên bang Xô viết là bên bảo lãnh, đã ký kết một thoả thuận dàn xếp các vấn đề chủ chốt giữa hai nước, được gọi là Hiệp ước Genève. Liên hiệp quốc thành lập một Phái đoàn đặc biệt để giám sát quá trình. Theo cách này, Najibullah đã ổn định được vị thế chính trị của mình, đủ để đáp ứng những động thái rút quân của Moskva. ngày 20 tháng 7 năm 1987, sự rút lui của quân đội Liên Xô được công bố. Cuộc rút lui này được Đại tướng Boris Vsevolodovich Gromov, người ở thời điểm ấy là chỉ huy Tập đoàn quân 40, phác thảo.

Trong số những quy định, Hiệp ước Genève xác định Hoa Kỳ và Liên Xô không được can thiệp vào công việc nội bộ của Pakistan và Afghanistan và một thời gian biểu cho việc rút quân toàn bộ của Liên Xô. Thoả thuận rút quân đã được tuân thủ, vào ngày 15 tháng 2 năm 1989, người lính Liên Xô cuối cùng rút lui theo đúng lịch trình khỏi Afghanistan.

 Quân số và thương vong của Liên Xô

Từ ngày 25 tháng 12 năm 1979 tới 15 tháng 2 năm 1989 tổng cộng 620.000 binh sĩ đã phục vụ trong các lực lượng tại Afghanistan (dù trong từng thời điểm chỉ có từ 80.000-104.000 người tại Afghanistan). Có 525.000 lính trong quân đội, 90.000 lính biên phòng và các đơn vị nhỏ của KGB, 5.000 người thuộc các đội MVD (Bộ nội vụ) và cảnh sát và 21.000 nhân viên khác hoạt động cùng quân đội Liên Xô trong thời gian đó với tư cách nhân viên cổ cồn trắng và phục vụ các công việc chân tay khác.

Tổng cộng số thiệt hại nhân mạng trong các lực lượng vũ trang Liên Xô, quân biên phòng và các lực lượng bộ nội vụ là 14.453 người. Quân đội Liên Xô, các đơn vị thuộc tổng hành dinh mất 13.833 người, các đơn vị nhỏ của KGB 572 người, các đơn vị MVD mất 28 người và các bộ, sở khác mất 20 người. Trong giai đoạn này 417 quân nhân đã mất tích trong khi làm nhiệm vụ hoặc bị bắt làm tù binh; 119 người sau này đã được trả tự do, trong số đó 97 người quay trở về nước, 22 người đi ra nước ngoài.

Có 469.685 người ốm và bị thương, trong số đó 53.753 người hay 11,44%, bị thương tật hay chấn động tâm lý và 415.932 người (88,56%) bị ốm. Một tỷ lệ rất cao những trường hợp bị thương sau này sẽ bị ốm. Nguyên nhân của nó là khí hậu địa phương và các điều kiện y tế không đảm bảo, tới mức bệnh dịch lan tràn nhanh chóng trong quân đội. Có 115.308 trường hợp nhiễm bệnh viêm gan, 31.080 người bị sốt thương hàn và 140.665 người bị những bệnh dịch khác. Trong số 11.654 người giải ngũ sau khi bị thương, bệnh tật hay bị bệnh nghiêm trọng, có 92%, hay 10.751 người đã bị tàn tật.

Thiệt hại vật chất gồm:

 118 máy bay phản lực
 333 trực thăng
 147 xe tăng
 1.314 IFV/APC
 433 pháo và súng cối
 1.138 bộ radio và xe chỉ huy
 11.369 xe tải và xe chở dầu
 510 xe kỹ thuật

 Nội chiến Afghanistan (1989-1992)

Cuộc nội chiến tiếp tục ở Afghanistan sau khi Liên Xô rút quân. Sự rút lui của người Liên Xô để lại nỗi sợ hãi sâu sắc bên trong giới chức tại Kabul. Quân du kích Afghanistan chủ động tấn công các thị trấn, thành phố và cuối cùng là cả thủ đô Kabul, khi cần thiết.

Chế độ Najibullah, dù không thể chiếm được sự ủng hộ của nhân dân, lãnh thổ, hay sự công nhận quốc tế vẫn giữ được quyền lực cho tới năm 1992. Kabul trở thành nơi trưng bày sự yếu kém chính trị, quân sự của Mujahedin. Trong gần bảy năm, chính phủ Najibullah đã thành công trong việc tự bảo vệ trước những cuộc tấn công của quân Mujahedin, những phe phái bên trong chính phủ cũng đã tự tìm lấy những mối liên lạc riêng với các đối thủ của mình. Theo nhà nghiên cứu người Nga Andrey Karaulov, lý do chính dẫn tới sự mất quyền lực của Najibullah là sự từ chối bán các sản phẩm nhiên liệu cho Afghanistan năm 1992 của Nga vì các lý do chính trị (chính phủ mới của Nga không muốn ủng hộ những người cộng sản cũ) và hành động này đã thật sự dẫn tới một cuộc phong toả.

Sự đào ngũ của tướng Abdul Rashid Dostum và đội du kích người Uzbekistan của ông ta vào tháng 3 năm 1992, làm tổn hại nghiêm trọng tới quyền kiểm soát quốc gia của Najibullah. Vào tháng 4, Kabul cuối cùng cũng rơi vào tay Mujahedin vì các phe phái trong chính phủ đã thực sự xé tan nó.

Ngày 18 tháng 3, Najibullah ngay lập tức mất quyền kiểm soát nội bộ sau khi ông thông báo ý định từ chức nhằm mở đường cho một chính phủ trung lập chuyển tiếp. Trớ trêu thay, cho tới khi bị tình trạng bè phái trong hàng ngũ tướng lĩnh cao cấp làm mất tinh thần chiến đấu, Quân đội Afghnistan đã đạt được mức độ thành công mà ngay cả với sự hiện diện của Quân đội Liên Xô họ cũng chưa từng đạt được.

Sản xuất lương thực giảm trung bình 3.5% một năm trong giai đoạn 1978 - 1990 vì tình trạng chiến tranh, bất ổn tại các vùng nông thôn, hạn hán kéo dài, và cơ sở hạ tầng bị tàn phá. Những nỗ lực của Liên Xô nhằm tàn phá năng lực sản xuất tại các vùng thuộc quyền kiểm soát của phe phiến loạn cũng góp phần vào việc này. Hơn nữa, những cố gắng của Liên Xô nhằm tập trung hóa nền kinh tế dưới quyền sở hữu và kiểm soát của nhà nước, cùng với việc hợp nhất đất đai vào các hợp tác xã lớn cũng là nguyên nhân dẫn tới tình trạng này.

Trong thời gian quân đội Liên Xô rút đi, những khu vực khai thác khí tự nhiên tại Afghanistan bị cho ngừng hoạt động để tránh bị phá hoại. Việc khôi phục sản xuất khí gas đã bị cản trở bởi các cuộc tranh giành trong nội bộ và tình trạng hỗn loạn ở đối tác thương mại truyền thống sau sự giải tán Liên bang Xô viết.

Tham khảo

 Đọc thêm
 Xuất bản phẩm
 The Sword and the Shield: The Mitrokhin Archive and the Secret History of the KGB, Christopher Andrew and Vasili Mitrokhin, Basic Books, 1999, ISBN 0-465-00310-9
 Kurt Lohbeck, introduction by Dan Rather, Holy War, Unholy Victory: Eyewitness to the CIA's Secret War in Afghanistan, Regnery Publishing (November, 1993), hardcover, ISBN 0-89526-499-4
 Stephane Courtois, Le livre noir du Communisme, hardcover, ISBN 0-674-07608-7
 George Crile, Charlie Wilson's War: the extraordinary story of the largest covert operation in history, Atlantic Monthly Press 2003, ISBN 0-87113-851-4
 Robert D. Kaplan, Soldiers of God: With Islamic Warriors in Afghanistan and Pakistan, ISBN 1-4000-3025-0
 Lester W. Grau, The Soviet-Afghan War: How a Super Power Fought and Lost, ISBN 0-7006-1186-X
 John Prados, Presidents' Secret Wars, ISBN 1-56663-108-4
 Kakar, M. Hassan, Afghanistan: The Soviet Invasion and the Afghan Response, 1979-1982, Berkeley: University of California Press, 1995. (free online access courtesy of UCP)
 Borovik, Artyom, The Hidden War: A Russian Journalist's Account of the Soviet War in Afghanistan, ISBN 0-8021-3775-X

 Truyền thông và Văn hóa đại chúng
 Cuộc chiến tranh Xô viết tại Afghanistan trong văn hóa đại chúng
 Con Quái vật'' (phim)

Liên kết ngoài

 The Art of War project, dedicated to the soldiers of the recent wars, set up by the veterans of the Afghan war
 "Afganvet" (Russian: "Афганвет") - Cộng đồng các Cựu chiến binh của cuộc chiến
 Thống kê về số lượng thương vong trong cuộc chiến
 U.N resolution A/RES/37/37 over the Intervention in the Country
 Điều tra về tình hình Afghanistan (số liệu năm 1985)
 The Take-Down of Kabul: An Effective Coup de Main

Xem thêm
 Chiến tranh Afghanistan-Anh thứ nhất
 Chiến tranh Anh-Afghanistan lần thứ hai
 Chiến tranh Anh–Afghanistan lần thứ ba
 Chiến tranh Afghanistan (2001–nay)

Bài Nga chọn lọc
Bài Afghanistan chọn lọc
Nội chiến Afghanistan
Xung đột trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh
Chiến tranh liên quan tới Afghanistan
Chiến tranh liên quan tới Liên Xô
Chiến tranh liên quan tới Pakistan
Chiến tranh liên quan tới Iran
Xung đột thập niên 1980
Xung đột năm 1979
Cuộc chiến tranh du kích
Chủ nghĩa Hồi giáo Afghanistan
Chiến tranh ủy nhiệm
Xâm lược Afghanistan


title: Grais

text:
Grais là một chi bướm ngày thuộc họ Bướm nâu.

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Erynnini


title: 5249 Giza

text:
5249 Giza (1983 HJ) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 18 tháng 4 năm 1983 bởi Thomas, N. G. ở Flagstaff.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1983


title: Calliobasis

text:
Calliobasis là một chi ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Seguenziidae.

Các loài
Các loài trong chi Calliobasis gồm có:

 Calliobasis lapulapui Poppe, Tagaro & Dekker, 2006
 Calliobasis magellani Poppe, Tagaro & Dekker, 2006

Chú thích

Tham khảo

Seguenziidae


title: Warneckea wildeana

text:
Warneckea wildeana là một loài thực vật thuộc họ Melastomataceae. Loài này có ở Cameroon và Gabon.

Chú thích

Tham khảo

 World Conservation Monitoring Centre 1998. Warneckea wildeana. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 24 tháng 8 năm 2007.

Warneckea
Thực vật dễ tổn thương


title: Cryptocephalus sagittimaculatus

text:
Cryptocephalus sagittimaculatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Tang miêu tả khoa học năm 1992.

Chú thích

Tham khảo

S


title: Alleshausen

text:
Alleshausen là một đô thị ở huyện Biberach ở bang Baden-Württemberg thuộc nước Đức. Đô thị này có diện tích 11,3 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2020 là 534 người.

Tham khảo


title: Curiel de Duero

text:
Curiel de Duero là một đô thị trong tỉnh Valladolid, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 98 người.

Tham khảo

Đô thị ở Valladolid


title: Lycoperdon radicatum

text:
Lycoperdon radicatum là một loài nấm puffball trong chi Lycoperdon. Loài này được miêu tả vào năm 1848 bởi nhà thực vật học người Pháp Michel Charles Durieu de Maisonneuve và Camille Montagne.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Lycoperdon
Nấm châu Âu


title: Yamoussoukro

text:
Yamoussoukro là thủ đô của Bờ Biển Ngà. Thành phố này có 200.659 dân vào thời điểm năm 2005, cách Abidjan 240 km về phía bắc. Tổng diện tích là 3.500 km². Tổng thống Houphouët-Boigny đã tuyên bố Yamoussoukro làm thủ đô quốc gia này năm 1983. Thành phố đã nhanh chóng phát triển hạ tầng và tiện ích công cộng. Do nền kinh tế Bờ Biển Ngà giảm sút kể từ đầu thập niên 1980, công cuộc xây dựng thành phố này để làm thủ đô bị trì hoãn và hiện vẫn chưa hoàn thiện để chuyển chính phủ đến. Abidjan vẫn là nơi đóng các cơ quan chính quyền.

Tham khảo

Khu dân cư ở Bờ Biển Ngà
Yamoussoukro
Thủ đô châu Phi


title: Santo Antônio do Aracanguá

text:
Santo Antônio do Aracanguá là một đô thị ở bang São Paulo của Brasil. Đô thị này nằm ở vĩ độ 20º56'12" độ vĩ nam và kinh độ 50º29'44" độ vĩ tây, trên khu vực có độ cao 385 m. Dân số năm 2004 ước tính là 6 891 người. Đô thị này có diện tích 1.309,7 km².

Thông tin nhân khẩu

Dữ liệu dân số theo điều tra dân số năm 2000

Tổng dân số: 6.929
Đô thị: 4.536
Nông thôn: 2.393
Nam giới: 3.606
Nữ giới: 3.323

Mật độ dân số (người/km²): 5,31

Tỷ lệ tử vong trẻ sơ sinh dưới 1 tuổi (trên một triệu người): 19,31

Tuổi thọ bình quân (tuổi): 69,48

Tỷ lệ sinh (số trẻ trên mỗi bà mẹ): 2,22

Tỷ lệ biết đọc biết viết: 85,99%

Chỉ số phát triển con người (HDI-M): 0,754
Chỉ số phát triển con người - Thu nhập: 0,665
Chỉ số phát triển con người - Tuổi thọ: 0,741
Chỉ số phát triển con người - Giáo dục: 0,856
(Nguồn: IPEADATA)

Sông ngòi

 Sông Tietê
 Ribeirão Macaúbas

Các xa lộ

 SP-463

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang mạng của đô thị

Đô thị bang São Paulo


title: Lý Thúc Hiến

text:
Lý Thúc Hiến () là một thủ lĩnh địa phương, cát cứ Giao Châu, tự trị với chính quyền phong kiến phương Bắc trong lịch sử Việt Nam thời Bắc thuộc lần 2.

Cầm quyền ở Giao châu
Cũng như anh họ Lý Trường Nhân, các nguồn sử liệu không ghi chép lại về thân thế cũng như năm sinh, năm mất của ông.

Năm 468, nhân Thứ sử Giao Châu là Lý Mục chết, ông cùng anh họ Lý Trường Nhân tụ tập dân chúng Giao Châu nổi dậy, giết hết các "bộ khúc", thuộc hạ của thứ sử cũ, cùng quan quân đô hộ và những người lưu ngụ từ phương Bắc sang, tự lập chính quyền riêng. Dù Lưu Tống Minh đế không đồng ý, nhiều lần cử quan viên sang làm Thứ sử nhưng đều bị anh em Lý Thúc Hiến đánh bại, nên đành phải phong cho Lý Trường Nhân chức Thứ sử.

Sau khi Lý Trường Nhân mất, Lý Thúc Hiến lên thay quyền thống lĩnh ở Giao Châu, tự xưng Thứ sử. Năm 477, nhà Lưu Tống cử Tả thái thú Nam Hải là Thẩm Hoán sang Giao Châu làm Thứ sử; chỉ công nhận cho Lý Thúc Hiến làm Ninh Viễn Tư mã, lĩnh Thái thú hai quận Vũ Bình và Tân Xương. Thúc Hiến không chấp nhận mệnh của triều đình nhà Lưu Tống, lại được lòng người theo phục, bèn đem quân giữ nơi hiểm, không chịu thu nạp Thẩm Hoán. Thẩm Hoán phải ở lại Uất Lâm rồi chết.

Tháng 7 năm 479, Nam Tề Cao đế lên ngôi, "xá tội" cho Giao Châu, sai sứ sang tuyên dương Lý Thúc Hiến là "văn võ toàn tài" và công nhận Thúc Hiến làm Thứ sử Giao Châu.

Mặc dù vậy, nhà Nam Tề vẫn muốn Giao Châu quy thuận. Đầu năm 485, Nam Tề Vũ đế sai Đại tư nông Lưu Khải làm Thứ sử Giao Châu, chỉ huy quân đội các quận Hiến Khang, Lư Lăng và Thủy Hưng sang đàn áp Lý Thúc Hiến và phong trào tự trị. Lý Thúc Hiến sai sứ sang Tề tâu xin bãi binh và theo lệ vài năm lại dâng 20 cỗ mũ đầu mâu toàn bằng bạc và dải lụa bằng lông công, nhưng vua Tề không nghe. Trước sức ép đó, Thúc Hiến phải sang đầu hàng nhà Tề, chấm dứt chính quyền tự trị gần 20 năm của anh em Lý Trường Nhân.

Tham gia Bắc tiến
Về Kiến Khang hàng nhà Tề, Lý Thúc Hiến vẫn giữ chức hư vị Thứ sử Giao châu. Năm 500, xảy ra xung đột giữa Nam Tề và Bắc Nguỵ, do Thứ sử Dự châu Bùi Thúc Nghiệp của Nam Tề sợ bị vua Tề là Tiêu Bảo Quyển thanh trừng, bèn dâng Dự châu hàng Bắc Nguỵ. Nhà Nguỵ sai Bành Thành vương Nguyên Hiệp đi tiếp quản Dự châu, trong khi Nam Tề điều quân đánh chiếm lại. Lý Thúc Hiến tham gia chiến dịch này dưới quyền Thứ sử Dự châu mới được phong là Tiêu Ý. Khi đó ông vẫn giữ chức Thứ sử Giao châu, được sai cầm quân đi đóng ở Hợp Phì.

Quân Tề vây đánh Thọ Dương, Nguyên Hiệp bên Bắc Nguỵ cố thủ. Ít lâu sau tướng Nguỵ là Hề Khang Sinh mang quân cứu viện. Hai bên quân Nguỵ sáp đánh, quân Tề đại bại. Sau đó quân Bắc Nguỵ tiến đánh Hợp Phì, Lý Thúc Hiến bại trận bị bắt sống.

Sau đó không rõ kết cục của Lý Thúc Hiến.

Chú thích

Tham khảo
 Trần Quốc Vượng (Chủ biên), Lịch sử quân sự Việt Nam - Tập 2: Đấu tranh giành độc lập tự chủ (từ năm 179 TCN đến năm 938), Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia, 2001
 Tư Mã Quang (chủ biên), Tư trị thông giám, tập 9, Phạm Thành Long dịch, NXB Văn học, 2022

Nhân vật lịch sử Việt Nam
Khởi nghĩa Việt Nam thời Bắc thuộc lần 2
Tướng nhà Nam Tề


title: Cerura vinula

text:
Cerura vinula là một loài bướm đêm thuộc họ Notodontidae.

Nó có thể được tìm thấy ở châu Âu và Bắc Phi. Sải cánh dài 58 to 75 mm. Loài này qua mùa đông dưới dạng nhộng trong cái kén dính vào một cây hay cột.

The host plants of the moth are the liễu và the dương, đặc biệt là aspen. Con bướm sinh sống ở rừng rậm.

Chú thích

Tham khảo

Động vật được mô tả năm 1758
Cerura
Côn trùng châu Âu


title: (91034) 1998 EH21

text:
{{DISPLAYTITLE:(91034) 1998 EH21}}

(91034) 1998 EH21 là một tiểu hành tinh nằm ở rìa trong của vành đai chính. Nó được phát hiện qua chương trình tiểu hành tinh Beijing Schmidt CCD ở trạm Xinglong ở tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc ngày 1 tháng 3 năm 1998.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 91001–92000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1998
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Psylliodes insularis

text:
Psylliodes insularis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Nadein miêu tả khoa học năm 2006.

Chú thích

Tham khảo

Psylliodes


title: Albas, Aude

text:
Albas là một xã của Pháp des Corbières, nằm ở tỉnh Aude trong vùng Occitanie.

Người dân địa phương trong tiếng Pháp gọi là Albassiens.

Hành chính

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Albas trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia
 Albas trên trang mạng của Insee

Albas


title: T-Shirt (bài hát)

text:
"T-Shirt" là đĩa đơn solo đầu tiên của ca sĩ người Barbados Shontelle từ album của cô, Shontelligence. Nó là đĩa đơn thứ hai được ra mắt sau đĩa đơn chính thức đầu tiên "Roll It" được ra mắt năm 2007 chỉ ở các nước châu Âu.

Các định dạng và bài hát
Download số ở Hoa Kỳ
 "T-Shirt" (Chỉnh sửa Radio)[3.12]

Đĩa đơn Liên hiệp Anh (CD và các bài hát download)/ CD nhập khẩu ở Đức
 "T-Shirt" (Chỉnh sửa Radio ở Liên hiệp Anh) [3.12]
 "T-Shirt" (Bimbo Jones Vocal Remix) [5.39]
 "T-Shirt" (Crazy Cousinz Vocal Remix) [5.35]
 "Blaze It Up" [3.53]

Diễn biến trên các bảng xếp hạng
"T-Shirt" bước lên các bảng xếp hạng vào tháng 1 năm 2009. Vài tuần sau, nó đạt vị thứ 6 trên UK Singles Chart và Hit40UK. Trên UK R&B Chart nó đạt vị trí quán quân. Trên Hot Dance Club Play nó cũng đạt vị trí đầu bảng.

Xếp hạng

Thành công trên các bảng xếp hạng

Liên kết ngoài
 (Vevo)

Chú thích

Đĩa đơn năm 2008
Bài hát của Shontelle
Đĩa đơn quán quân Billboard Hot Dance Club Songs
Bài hát năm 2008


title: Puigpelat

text:
Puigpelat là một đô thị trong ‘‘comarca’’ Alt Camp, Tarragona, Catalonia, Tây Ban Nha.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị ở Tarragona
Alt Camp


title: Copelatus coxalis

text:
Copelatus coxalis là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Sharp miêu tả khoa học năm 1882.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Copelatus


title: Vexillum antonellii

text:
Vexillum antonellii là một loài ốc biển nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Costellariidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Vexillum


title: Đặng Văn Việt

text:
Đặng Văn Việt (1920 - 25 tháng 9 năm 2021) là một trung tá Quân đội nhân dân Việt Nam. Ông nguyên là trung đoàn trưởng đầu tiên của Trung đoàn 174 - một trong 3 trung đoàn chủ lực đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam. Ông từng được người Pháp mệnh danh là "Hùm xám đường 4" do thành tích chỉ huy Trung đoàn 174 giành được nhiều chiến tích trong Chiến dịch Biên giới thu đông 1950.

Thân thế
Đặng Văn Việt sinh năm 1920, là người làng Nho Lâm, xã Diễn Thọ, huyện Diễn Châu, tỉnh Nghệ An. Gia đình ông có nhiều người nổi tiếng. Tổ tiên ông là danh tướng Đặng Tất, Đặng Dung thời Hậu Trần. Ông nội của ông là Đình nguyên Hoàng giáp Đặng Văn Thụy (khoa Giáp Thìn - 1904), từng làm Tế tửu Quốc tử Giám. Bà nội của ông là bà Cao Thị Bích, con gái của Đông các Đại học sĩ Cao Xuân Dục. Cha ông là Phó bảng Đặng Văn Hướng (khoa Kỷ Mùi 1919), Tham tri Bộ Hình triều đình nhà Nguyễn, Tổng đốc Nghệ An thuộc chính phủ Trần Trọng Kim. Từ năm 1947, ông Hướng là Quốc vụ khanh đặc trách công tác ở 3 tỉnh Thanh- Nghệ - Tĩnh trong Chính phủ Hồ Chí Minh. Mẹ của ông là bà Hoàng Thị Hiến, con gái đầu của cụ Hoàng Đạo Phương, cụ Phương là anh ruột học giả Hoàng Đạo Thúy. Hai người dì đều lấy những nhân vật nổi tiếng như bà Hoàng Thị Hảo lấy ông Trịnh Văn Bính (từng giữ chức Thứ trưởng Bộ Tài chính) hay bà Hoàng Thị Minh Hồ lấy thương gia Trịnh Văn Bô, chủ ngôi nhà 48 Hàng Ngang, nơi Chủ tịch Hồ Chí Minh viết bản Tuyên ngôn độc lập.

Ông còn là cậu bên vợ của nhà tình báo, Thiếu tướng Nguyễn Đình Ngọc.

Tham gia hoạt động cách mạng
Thuở nhỏ, do truyền thống và điều kiện gia đình, ông theo học trường Quốc học Huế, nơi cha ông làm quan tại đây. Một thời gian, khi cha ông sang Pháp công tác, ông theo học 4 năm tại trường Lycée de la Providence. Sau khi về nước, ông học thêm 4 năm nữa tại trường Trung học Khải Định. Sau khi đỗ tú tài toàn phần năm 1942, ông ra Hà Nội học Trường Cao đẳng Y khoa Đông Dương.

Tuy nhiên, tháng 3 năm 1945, Nhật đảo chính Pháp tại Đông Dương, trường Y khoa phải đóng cửa. Ông cùng một số bạn hữu trở về Huế, sau đó tham gia các khóa huấn luyện của Đoàn Thanh niên tiền tuyến của Phan Anh, tham gia tổ Việt Minh bí mật trong lớp học. Nhiều vị tướng tương lai của Quân đội nhân dân Việt Nam là bạn học của ông tại đây như Cao Văn Khánh, Cao Pha, Phan Hàm, Võ Quang Hồ, Đào Văn Liêu, Nguyễn Thế Lâm, Đoàn Huyên...

Ngày 17 tháng 8 năm 1945, ông cùng người bạn học Cao Pha được giao nhiệm vụ treo cờ Việt Minh trước cửa Ngọ Môn, đánh dấu việc Mặt trận Việt Minh lãnh đạo khởi nghĩa cướp chính quyền thành công tại Huế.

Trở thành chỉ huy quân sự
Ngay sau khi Pháp tái chiến Đông Dương, ông tham gia quân đội và trở thành một trong những chỉ huy đầu tiên do nền tảng kiến thức tổng quát và quân sự cơ bản được đào tạo. Ông được chỉ định làm Phân đội trưởng Phân đội 1 (gồm 36 người) của Giải phóng quân, trấn giữ tại cửa Thuận An. Tại đây, ông đã chỉ huy bao vây chiếc tàu đầu tiên của Pháp định quay lại chiếm Huế, bắt sống một Đại úy Pháp, Đại đội trưởng thuộc Trung đoàn do tướng Alessandri chỉ huy.

Khi quân Pháp chiếm Huế, ông được cử làm Chỉ huy trưởng Mặt trận đường số 9 (Hạ Lào 1945), rồi Chỉ huy trưởng Mặt trận đường số 7 (Thượng Lào 1946), thực hiện nhiều cuộc giao chiến làm giảm sức tiến công của quân Pháp. Sau đó, ông được điều ra Việt Bắc làm lãnh đạo Ban nghiên cứu trực thuộc Bộ Tổng tham mưu. Một thời gian ngắn ông được cử làm Chủ nhiệm Quân y.

Hùm xám đường 4
Năm 1947, ông được cử làm Chỉ huy trưởng Mặt trận đường 4. Năm 1948, ông kiêm chức Trung đoàn trưởng Trung đoàn 28. Ông đã chỉ huy quân đội Việt Minh hoạt động dọc tuyến đường số 4, tổ chức nhiều trận phục kích và công đồn, gây rất nhiều khó khăn cho lực lượng quân Pháp đồn trú tại đây, phần nào giảm bớt áp lực của quân Pháp ở chiến khu Việt Bắc. Do những chiến tích lẫy lừng trên đường số 4, đặc biệt với các trận phục kích trên đèo Bông Lau từ năm 1947 đến 1949, tiêu diệt hơn 100 xe giới quân sự Pháp, nhân dân vùng Cao-Bắc-Lạng xưng tụng ông là "Đệ tứ lộ Đại vương", còn các binh sĩ Pháp gọi ông với nhiều biệt danh khác nhau như "Hùm xám đường số 4" (le Tigre gris de la RC4), "tiểu tướng Napoléon" (mon petit Napoléon)...

Khi Trung đoàn 174 chủ lực được thành lập ngày 19 tháng 8 năm 1949, trên cơ sở hợp nhất lực lượng của 3 trung đoàn thuộc 3 tỉnh: Trung đoàn 74 (Cao Bằng), Trung đoàn 72 (Bắc Cạn), Trung đoàn 28 (Lạng Sơn); ông được cử làm Trung đoàn trưởng đầu tiên và Chu Huy Mân làm chính ủy đầu tiên.

Ngày 16 tháng 9 năm 1950, ông chỉ huy trung đoàn 174, phối hợp với trung đoàn 209, chủ động đánh chiếm cứ điểm Đông Khê, mở đầu Chiến dịch Biên giới thu đông 1950, sau đó bao vây cô lập Cao Bằng, uy hiếp cứ điểm Thất Khê và phá thế trận phòng thủ của quân Pháp trên đường số 4. Chỉ trong vòng 1 tháng, chiến dịch kết thúc với thắng lợi rực rỡ của Quân đội nhân dân Việt Nam, trong đó có phần không nhỏ của Đặng Văn Việt và Trung đoàn 174 do ông chỉ huy.

Sau chiến dịch Biên giới, ông tiếp tục chỉ huy Trung đoàn tham gia nhiều chiến dịch lớn khác như chiến dịch Tây Bắc (1952), chiến dịch Hòa Bình, phá hủy căn cứ đồng bằng Bắc bộ của quân Pháp (1952)...

Rời khỏi quân ngũ
Ngày 19 tháng 12 năm 1953, Luật Cải cách Ruộng đất được thông qua. Đầu năm 1954, gia đình ông bị nông dân địa phuơng đấu tố tại quê nhà. Cha ông là cụ Đặng Văn Hướng bị đội giảm tô đấu tố là thành phần phong kiến áp bức vì từng làm quan lớn trong triều Nguyễn, mặc dù khi ấy cụ đang đương chức là Quốc vụ khanh đặc trách công tác ở 3 tỉnh Thanh- Nghệ - Tĩnh trong Chính phủ Hồ Chí Minh. Lúc bấy giờ, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã truyền lệnh cho địa phương không được đấu tố cụ Đặng Văn Hướng nhưng không kịp (Đặng Văn Việt trả lời phỏng vấn của nhà báo Pháp Dominique de Miscault ngày 5 tháng 3 năm 2009). Bản thân ông phải rời khỏi chức vụ Trung đoàn trưởng, người thay thế ông là Nguyễn Hữu An, một thuộc cấp được ông đào tạo trở thành cán bộ chỉ huy. Ông được điều sang Trung Quốc làm công tác Trưởng phòng Huấn luyện của Trường Lục quân Việt Nam, không còn được nắm vị trí chỉ huy các đơn vị chiến đấu của quân đội.

Năm 1954, ông trở về Việt Nam, tiếp tục làm Trưởng phòng Huấn luyện ở Trường Lục quân. Năm 1958, ông được phong quân hàm trung tá. Năm 1960, ông xuất ngũ và được điều sang làm Cục phó Cục Vật liệu xây dựng, rồi Cục phó Cục Xây dựng cơ bản thuộc ngành Thủy sản đến khi nghỉ hưu.

Văn nghiệp cuối đời
Sau khi về hưu, cuộc sống ông có lúc lao đao phải đạp xe đưa bánh kẹo kiếm sống. Tuy nhiên, với tính lạc quan và cộng với nền tảng giáo dục của gia đình, ông có tinh thần học tập và phát triển kiến thức tốt. Ông nói thành thạo tiếng Pháp, tiếng Anh và đọc được cả hai cổ ngữ là chữ Latin và chữ Hy Lạp cổ. Thời gian công tác trong ngành Xây dựng, ông còn học thêm bằng kỹ sư.

Từ năm 1985, ông bắt đầu bước vào sự nghiệp văn chương. Do từng là một trong những sĩ quan cao cấp thời kỳ đầu và từng có thời gian gắn bó với chiến trường đường số 4, ông đã viết và dịch nhiều hồi ký liên quan đến con đường lịch sử này. Đặc biệt, với hồi ký "Đường số 4 rực lửa", ông đã được tặng giải thưởng cao nhất của Ủy ban toàn quốc Liên hiệp Văn học nghệ thuật Việt Nam vào năm 1999. Hồi ký được chính Đại tướng Võ Nguyên Giáp đích thân viết lời tựa, và Đại tướng Hoàng Văn Thái viết lời giới thiệu. Một số tác phẩm của mình được ông dịch ngược qua tiếng Pháp hoặc tiếng Anh để giới thiệu ra quốc tế.

Một số tác phẩm của ông:
 Một phác thảo lịch sử quân sự. Chủ biên: Đặng Văn Việt. chưa xuất bản
 Tóm tắt và đối chiếu lịch sử quân sự Việt Nam với lịch sử quân sự thế giới: Từ cổ đại tới hiện đại. Nhà xuất bản Thanh Niên, Hà Nội, 1998.
 Con đường tử địa (La Route Morte). Tác giả: Charles Henry de Pirey, dịch giả: Đặng Văn Việt.
 Sự mù quáng của tướng de Gaulle đối với cuộc chiến ở Đông Dương (L’Aveuglement, De Gaulle face à l’Indochine). Tác giả: Pierre Quatreponit, dịch giả: Đặng Văn Việt.
 Người lính già Đặng Văn Việt - chiến sĩ đường số 4 anh hùng (Hồi ức) (tác giả: Đặng Văn Việt). Nhà xuất bản Trẻ. 2003
 Đường số 4, con đường lửa (tác giả: Đặng Văn Việt), 1985.
 Les mémoires du vieux soldat.
 Souvenirs d'un colonel Vietminh, Indo Éditions, Paris, 2006 - .
 De la RC 4 à la N 4: la campagne des frontières, Editions Le Capucin, 2000.

Do tuổi cao, sức yếu, ông đã từ trần vào ngày 25 tháng 9 năm 2021, hưởng thọ 101 tuổi. Lễ tang của ông được tổ chức vào ngày 27 tháng 9 tại Nhà tang lễ Bộ Quốc phòng, số 5 Trần Thánh Tông, Hà Nội.

Gia đình
Sau cuộc đấu tố năm 1954, hầu hết người thân trong gia đình ông đã ly tán ra nước ngoài. Ông có một người chị là Đặng Thị Lý - vợ của Thủ tướng VNCH Phan Huy Quát, các em Đặng Thị Tâm, Giáo sư Tiến sĩ ngành Tâm lý trẻ em tại Illinois (Hoa Kỳ), Giáo sư Đặng Văn Ký đang dạy ở Polytechnique (Pháp) và bà chị gái sống ở Sydney (Úc).

Ông từng lập gia đình với một dược sĩ. Bà vốn là một hội viên Hội chữ thập đỏ, được đào tạo để công tác trong quân đội. Sau năm 1954, bà làm việc tại Bộ Y tế, và từng giữ chức Giám đốc một nhà máy dược phẩm. Bà qua đời năm 1998. Ông bà có với nhau 2 người con: 1 trai 1 gái.

Ông có một người cháu gọi ông là chú là Nhà Giáo Đặng Bảo Hòa, nguyên hiệu trưởng trường THPT Chuyên Lý Tự Trọng, Cần Thơ.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Người lính Đặng Văn Việt và hồi ký 'Con đường tử địa'
 Tháng 10 đến, nhớ Đường số 4
 Thư góp ý của Đặng Văn Việt
 Người lính già với những ngày thăm đất Mỹ
 Entretien avec Dang Van Viet

Người Nghệ An
Trung tá Quân đội nhân dân Việt Nam
Sinh năm 1920
Mất năm 2021
Dòng họ Cao Xuân
Chỉ huy quân sự Việt Nam (Chiến tranh Đông Dương)
Người thọ bách niên Việt Nam


title: Afrixalus laevis

text:
Afrixalus laevis là một loài ếch trong họ Hyperoliidae.

Nó được tìm thấy ở Cameroon, Cộng hòa Dân chủ Congo, Guinea Xích Đạo, Gabon, Uganda, có thể cả Cộng hòa Trung Phi, có thể cả Cộng hòa Congo, có thể cả Nigeria, và có thể cả Rwanda.
Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng ẩm ướt đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và sông. Loài này đang bị đe dọa do sự hủy hoại môi trường sống của chúng trong các khu rừng.

Tham khảo

 Schiøtz, A., Amiet, J.-L. & Fretey, T. 2004. Afrixalus laevis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 7 năm 2007.

Afrixalus


title: Quang Trung, Phủ Lý

text:
Quang Trung là một phường thuộc thành phố Phủ Lý, tỉnh Hà Nam, Việt Nam.

Địa lý
Phường Quang Trung có vị trí địa lý:
Phía đông giáp các phường Lương Khánh Thiện, Minh Khai, Lam Hạ
Phía tây giáp xã Phù Vân
Phía nam giáp phường Hai Bà Trưng
Phía bắc giáp xã Tiên Tân.

Phường có diện tích 2,62 km², dân số năm 2000 là 6.266 người, mật độ dân số đạt 2.395 người/km².

Lịch sử
Phường được thành lập vào năm 2000 trên cơ sở một phần diện tích xã Lam Hạ và các phường Lương Khánh Thiện, Minh Khai.

Chú thích

Tham khảo

Đơn vị hành chính Việt Nam đặt tên theo tên người


title: Laye

text:
Laye là một xã của tỉnh Hautes-Alpes, thuộc vùng Provence-Alpes-Côte d’Azur, đông nam nước Pháp.

Tham khảo

Xã của Hautes-Alpes


title: Microgaza konos

text:
Microgaza konos là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Solariellidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Microgaza


title: Calleagris

text:
Calleagris là một chi bướm ngày thuộc họ Bướm nâu.

Các loài
Calleagris hollandi (Butler, 1897)
Calleagris jamesoni (Sharpe, 1890)
Calleagris kobela (Trimen, 1864)
Calleagris krooni Vári, 1974
Calleagris lacteus (Mabille, 1877)
Calleagris landbecki (Druce, 1910)

Hình ảnh

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Liên kết ngoài
Calleagris at funet

Tagiadini


title: Saccharomyces

text:
Saccharomyces là một chi nấm men được sử dụng rộng rãi trong ngành thực phẩm như làm bánh mì, sản xuất cồn. Saccharomyces có nghĩa là nấm đường và là loại vi sinh vật duy nhất được sản xuất với quy mô rất lớn trên thế giới. Nguyên liệu chính dùng để sản xuất men là mật rỉ, ngoài ra một số hóa chất khác sẽ được cung cấp trong quá trình nuôi cấy men để bổ sung các chất dinh dưỡng mà mật rỉ không đủ. Quá trình nuôi dưỡng men Saccharomyces là quá trình hiếu khí vì vậy người ta phải thổi vào bồn lên men một lượng khí rất lớn.

Trong quá trình nuôi cấy nấm men người ta phải kiểm soát lượng mật rỉ nạp vào bồn lên men theo lượng cồn có trong môi trường lên men. Nếu lượng mật nạp vào nhiều quá nấm men sẽ không sinh sản mà sẽ thực hiện quá trình lên men tạo ra cồn khiến nồng độ cồn tăng cao và năng suất men sẽ giảm, nhưng nếu lượng mật nạp vào quá ít nấm men sẽ thiếu chất dinh dưỡng cho sinh trưởng.

Chất lượng của nấm men phụ thuộc vào công dụng của nó. Nếu sản xuất men bánh mì thì năng lực sinh khí trong bột (hoạt tính) là thông số cần kiểm soát, nếu nấm men dùng cho công nghiệp cồn thì khả năng sản xuất cồn, khả năng chịu nồng độ cồn cao là quan trọng.

Hiên nay nhờ vào tiến bộ của công nghệ gen nên người ta có thể tạo ra các chủng nấm men phù hợp với các công dụng của nó và cho năng suất cao (dựa trên 1 kg nguyên liệu chính). Tuy nhiên công nghệ kiểm soát quá trình lên men vẫn đóng vai trò quan trọng để sản xuất các mẻ men chất lượng và sản lượng cao

Quy trình sản xuất nấm men có thể tóm tắt như sau:

Nuôi cấy trong phòng thí nghiệm --> Nuôi cấy men giống trong nhà máy --> Ly tâm men giống --> Nuôi cấy men thương mại --> Ly tâm men thương mại --> Lọc men --> Đóng gói sản phẩm men tươi hoặc sấy khô để có sản phẩm men khô.

Sản phẩm men tươi có thời hạn sử dụng ngắn chỉ vài tuần và phải trữ lạnh, sản phẩm men khô có thời hạn sử dụng dài hơn, thường trên 1 năm nếu được hút chân không và được trữ trong điều kiện thường.

Quá trình sản xuất men sẽ tiêu tốn rất nhiều nước và thải ra môi trường một lượng lớn nước thải với hàm lượng COD và BOD cao đòi hỏi các nhà máy phải trang bị một hệ thống xử lý nước thải.

Phân loại men
Men lạt: Men dùng cho sản xuất bánh mỳ lạt (Hàm lượng đường thấp). Những chủng men này chỉ sống và phát triển tốt trong môi trường có nồng độ đường thấp (nhỏ hơn 20%)
Men ngọt: Men dùng cho sản xuất bánh mỳ ngọt (Hàm lượng đường cao). Những chủng men này chỉ sống và phát triển tốt trong môi trường có nồng độ đường cao (cao hơn 20%)

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Nấm túi
Nấm men

Saccharomycetaceae


title: Saint-Hilaire-du-Rosier

text:
Saint-Hilaire-du-Rosier là một xã của tỉnh Isère, thuộc vùng Rhône-Alpes, đông nam nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
 Xã của tỉnh Isère

Tham khảo
 INSEE commune file

Sainthilairedurosier


title: Thiếc oxide

text:
Thiếc oxide là các oxide của thiếc. Có các loại thường gặp sau:
Thiếc(II) oxide
Thiếc(IV) oxide, hay thiếc dioxide.

Hợp chất thiếc
Oxide


title: Unchon

text:
Unchon (Hán Việt: Ngân Tuyền là một huyện thuộc tỉnh Hwanghae Nam tại Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên. Huyện giáp cửa sông Đại Đồng tại Hoàng Hải ở phía bắc, Unryul ở phía tây, Anak ở phía nam, Hwangju của tỉnh Hwanghae Bắc ở phía đông. Năm 2008, dân số toàn huyện là 95.597 người (44.864 nam và 50.733 nữ), trong đó, dân số thành thị là 20.164 người (21,1%) và dân số nông thôn là 75.433 người (78,9%).

Xem thêm
Phân cấp hành chính Bắc Triều Tiên

Tham khảo

Hwanghae Nam


title: 1019 Strackea

text:
1019 Strackea là một tiểu hành tinh nằm trong vành đai tiểu hành tinh chính. Tiểu hành tinh này thuộc họ tiểu hành tinh Hungaria. Nó được phát hiện bởi Karl Wilhelm Reinmuth ngày 3 tháng 3 năm 1924. Tên ban đầu của nó là 1924 QM. Nó được đặt theo tên Gustav Stracke, một nhà thiên văn học Đức.

Tham khảo

001019
Được phát hiện bởi Karl Wilhelm Reinmuth
19240303
001019
Tiểu hành tinh được đặt tên


title: Ampedus johannae

text:
Ampedus johannae là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Zeising & Sieg miêu tả khoa học năm 1992.

Chú thích

Tham khảo

Ampedus


title: Pouze

text:
Pouze  là một xã thuộc tỉnh Haute-Garonne trong vùng Occitanie tây nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 240 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Haute-Garonne


title: Chimarra guentheri

text:
Chimarra guentheri là một loài Trichoptera trong họ Philopotamidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Tham khảo

Chimarra


title: Pietrosella

text:
Pietrosella  là một xã của tỉnh Corse-du-Sud, thuộc vùng Corse, trên đảo Corse ở Pháp.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Corse-du-Sud

Tham khảo

Xã của Corse-du-Sud


title: Sativasur

text:
Sativasur là một thị xã và đô thị ở Departamento Boyacá, thuộc phân vùng Northern Boyacá.

Tham khảo

Đô thị của Boyacá
Khu dân cư ở tỉnh Boyacá


title: Vulcaniella anatolica

text:
Vulcaniella anatolica là một loài bướm đêm thuộc họ Cosmopterigidae. Nó được tìm thấy ở Thổ Nhĩ Kỳ.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Microlepidoptera of Europe. Volume 5: Momphidae, Batrachedridae, Stathmopodidae, Agonoxenidae, Cosmopterigidae, Chrysopeleiidae

Vulcaniella
Động vật đặc hữu Thổ Nhĩ Kỳ


title: Phạm Thị Trân

text:
Phạm Thị Trân (926 - 976, hiệu Huyền Nữ) là một nữ nghệ sĩ thời nhà Đinh của Việt Nam. Bà được tôn vinh là bà tổ của nghệ thuật hát chèo, đồng thời cũng là vị tổ nghề đầu tiên của ngành sân khấu Việt Nam. Bà cũng là người phụ nữ đầu tiên được phong làm quan trong thời đại phong kiến ở Việt Nam.

Quê quán
Trong sách "Đả cố lục" có ghi:
"Phạm Thị Trân sinh ở Hồng Châu, vùng đất này thuộc các huyện Cẩm Giàng, Bình Giang, Tứ Kỳ, Gia Lộc, Ninh Giang, Thanh Miện (phía tây tỉnh Hải Dương) và Yên Mỹ, Văn Lâm, Mỹ Hào (phía bắc tỉnh Hưng Yên ngày nay)".

Vùng đất Hồng Châu nằm ở trung tâm đồng bằng Bắc Bộ, giữa tứ giác nước tạo bởi sông Thái Bình với các sông Hồng, sông Đuống và sông Luộc. Nơi đây hình thành nên chiếng chèo xứ Đông nổi tiếng trong không gian nghệ thuật chèo đồng bằng sông Hồng.

Sự nghiệp
Sự nghiệp của bà được phát triển và biết đến kể từ khi được một viên quan tiến cử vào kinh đô Hoa Lư để tham gia múa hát, truyền dạy cho cung nữ và binh lính của triều đình.

Theo sử sách ghi lại thì bà Phạm Thị Trân sống vào thời Đinh Tiên Hoàng, từ thuở nhỏ bà đã tham gia vào các nhóm, các đoàn đi múa hát và làm trò. Bà là một người thông tuệ, có tài sắc và rất được các quan khách ca ngợi.
Đến khi trưởng thành, bà là người phụ nữ nhan sắc, xinh đẹp. Tài múa hát của bà mỗi ngày càng thêm điêu luyện khiến tiếng đồn rộng lan khắp cả một vùng. Bà là người nổi tiếng nhất trong đám hý phường ở Hồng Châu. Lời ca tiếng hát của bà đã được dân gian ca ngợi cả thành thơ:

Múa hát như muốn hát bàn đào
Hát giục mây bay, giục gió ào
Tiếng hát kinh hồn quân bạc ác
Lời than làm nhỏ lệ đồng bào

Chức quan "Ưu Bà"
Theo Hý phường phả lục của Trạng nguyên Lương Thế Vinh (1441-1496), Khoảng niên hiệu Thái Bình (970-979), khi biết tin vua Đinh Tiên Hoàng ban chiếu lệnh tìm người giỏi ca múa, viên quan trấn giữ địa phương Hồng Châu đã tiến cử Phạm Thị Trân với triều đình Hoa Lư:
“Bà Phạm Thị Trân, hiệu là Huyền Nữ, người Hồng Châu, phong tư mỹ lệ, giỏi về ca hát, múa và làm trò, nổi tiếng trong các hí phường đương thời. Khoảng năm Thái Bình, quan Cai hạt đưa tiến bà vào cung. Bà được vua Đinh phong chức Ưu bà, chuyên dạy múa hát trong quân ngũ”.

Vua Đinh Tiên Hoàng đã cho mời bà về kinh đô Hoa Lư và phong cho bà chức Ưu Bà, chịu trách nhiệm dạy quân lính múa hát, đánh trống, gẩy đàn, diễn các tích trò, lúc đó gọi là hát trò nhời hay gọi là hát chèo. Vì thế sau này bà được tôn là tổ nghề của nghệ thuật hát chèo

Đóng góp cho nghệ thuật hát chèo
Cách rước trống chèo thời nhà Đinh của bà Phạm Thị Trân có sức cổ vũ lớn đối với tinh thần chiến đấu của quân sĩ. Nghệ thuật hát chèo bắt đầu hình thành từ thời đó. Cũng vì lẽ đó, cả vùng quê rộng lớn phía Bắc Việt Nam rất phát triển về hát chèo.

Đặc biệt, cùng với việc kết hợp chủ trương của vua Đinh, bà Phạm Thị Trân đã sáng tạo ra phép đánh trống rất hào hùng, mạnh mẽ vừa dùng khi biểu diễn, vừa dùng trong chiến trận mà đến nay vẫn còn lưu truyền. Cụ thể như phép đánh tiếng trống rước, hoặc tiếng trống chèo dùng mô tả khi lâm trận:

"Nam chinh sát Bắc tướng, diệt Bắc tướng. Nam thiên sinh vương, Nam thiên sinh vương thánh, thánh Đinh vương xưng đế" (Quân Nam giết tướng Bắc, diệt tướng Bắc, trời Nam sinh vương, trời Nam sinh vương thánh, thánh Đinh vương xưng đế).

Khi bà mất, nhân dân đã tôn bà là Bà tổ hát chèo. Trong các nhà thờ, chùa của các làng chèo bài vị thờ bà thường đặt chính giữa. Tại Ninh Bình, Bà Phạm Thị Trân được thờ ở 2 di tích là Phủ Chợ thuộc Quần thể di tích Cố đô Hoa Lư và đền Vân Thị bên cạnh nhà hát Chèo Ninh Bình.

Để tưởng nhớ những đóng góp của bà cho nghệ thuật hát chèo, những người hoạt động trong ngành sân khấu Chèo Việt Nam và các chiếu Chèo, làng Chèo cổ đều tổ chức: "Lễ giỗ Bà tổ của nghề hát chèo" hàng năm vào ngày 12 tháng 8 âm lịch.. Từ năm 2011, Nhà nước Việt Nam đã lấy ngày 12 tháng 8 (âm lịch) hằng năm là “Ngày Sân khấu Việt Nam”.

Hát chèo từ lâu đã giữ một vai trò quan trọng, và là linh hồn không thể thiếu được trong các ngày hội của nhân dân vùng châu thổ sông Hồng. Cũng chính từ những lễ hội này, đã có nhiều nghệ nhân giỏi của nghề hát chèo đã được phát hiện.).

Đền thờ

Nơi chính thờ bà tổ ngành chèo Phạm Thị Trân hiện nay là đền Vân Thị nằm cùng khuôn viên với Nhà hát Chèo Ninh Bình và Nhà văn hóa Ninh Bình. Một nơi khác ở Ninh Bình thờ bà là Phủ Chợ, thuộc quần thể di tích Cố đô Hoa Lư nằm gần chợ Cầu Đông, xã Trường Yên, huyện Hoa Lư.

Đình làng Hoàng Quan và một số di tích ở các xã Đông Phương, Đông Phong, Đông Cường trên địa bàn huyện Đông Hưng, Thái Bình cũng thờ bà đào nương Phạm Thị Trân - bà tổ của nghệ thuật hát chèo ở Việt Nam.

Xem thêm
 Tổ nghề
 Chèo
 Nhà Đinh
 Cố đô Hoa Lư
 Phạm (họ)

Chú thích

Liên kết ngoài
Người phụ nữ đầu tiên được phong làm quan
Những bà tổ nghề Việt Nam
Lịch sử nghề hát chèo trên trang Bộ VHTTDL
Ninh Bình, một miền văn hóa dân gian
Rẽ lối trăm năm đi tìm tổ nghề
Tôn vinh các ngành nghề, tưởng nhớ các tổ nghề

Nữ giới thời Đinh - Lê
Nữ quan Việt Nam
Người Hải Dương
Người Hưng Yên
Nghệ sĩ chèo
Sinh năm 926
Mất năm 976
Chèo


title: Siêu cúp bóng ném nữ châu Âu

text:
Siêu cúp bóng ném nữ châu Âu (tiếng Anh: EHF Women's Champions Trophy), là một giải tranh cúp của Liên đoàn bóng ném châu Âu dành cho các câu lạc bộ nữ. Giải này được tổ chức hàng năm, bắt đầu từ năm 1994. Cho tới năm 2007, giải này gọi là "Giải vô địch câu lạc bộ nữ châu Âu" (Women's European Club Championship) hoặc "Siêu cúp" (Supercup).

Giải này tranh giữa 4 đội câu lạc bộ, giữa các đội đoạt giải Hạng vô địch nữ Liên đoàn bóng ném châu Âu, Cúp EHF nữ, Cúp các đội nữ đoạt cúp Liên đoàn bóng ném châu Âu và một đội câu lạc bộ nữ được mời.

Bảng tổng kết

Tính theo nước

Tham khảo

Giải đấu của Liên đoàn bóng ném châu Âu


title: Saint-Georges-de-Bohon

text:
Saint-Georges-de-Bohon  là một xã thuộc tỉnh Manche trong vùng Normandie tây bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 14 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintgeorgesdebohon


title: Unity (mô-đun ISS)

text:
Unity, còn một cái tên kỹ thuật khác là Node 1, là module đầu tiên hoàn toàn của Mỹ trên ISS. Module này là một khoang để kết nối các khu vực khác nhau của trạm ISS với 6 cổng kết nối ở 6 mặt khác nhau của nó.

Lịch sử
Được xây dựng bởi hãng Boeing ở một nhà máy sản xuất tại Trung tâm chuyến bay không gian Marshall (Marshall Space Flight Center) ở Huntsville, Alabama. Unity là module kết nối đầu tiên trong 3 module kết nối tương tự của ISS. Mang lên quỹ đạo bởi tàu con thoi Endeavour trong nhiệm vụ STS-88, Unity đã được lắp ghép với Zarya, một module khác được phóng lên trước đó. STS-88 cũng là chuyến bay con thoi đầu tiên tham gia vào việc lắp ráp trạm ISS.

Chức năng
Unity đặt nền tảng cho tất cả các module của Mỹ trên trạm với 6 cổng kết nối, mỗi cổng trên mỗi mặt. Trong đó, một cổng để kết nối với Zarya, các cổng còn lại để kết nối với các bộ phận và module của Mỹ trên trạm như phòng thí nghiệm Destiny, Node 3, Quest Joint Airlock, giàn Z1. Các nguồn tài nguyên quan trọng trên trạm không gian như chất lỏng, hệ thống hỗ trợ sự sống và kiểm soát môi trường, hệ thống điện và dữ liệu được dẫn qua Unity để phục vụ cho các khu vực làm việc và sinh hoạt trên trạm.

Kỹ thuật
Node 1 dài 5,5 m, đường kính 4,6 m, nhỏ hơn một chút so với Node 2 và Node 3, 2 module có chức năng tương tự được lắp ghép vào trạm sau này. Unity được chế tạo bằng nhôm. Hơn 50.000 thiết bị cơ học, 216 đường dây dẫn chất lỏng và khí, và 121 đường dây cáp điện chạy bên trong cũng như bên ngoài sử dụng khoảng 9,7 km đường dây đã được lắp đặt bên trong Unity. Ngoài ra, 2 thiết bị kết nối (docking adapter) hình nón cũng được lắp vào mỗi đầu của Unity trước khi nó được phóng lên trên tàu Endeavour. Các thiết bị này, được gọi là thiết bị kết nối điều áp (pressurized mating adapter - PMA), cho phép hệ thống kết nối sử dụng bởi tàu con thoi cũng như các module của Nga lắp ghép vào các cửa cũng như các cơ cấu nối kết (berthing mechanism) của Node 1. Một trong các thiết bị hình nón trên được dùng để gắn kết Unity với Zarya trong khi cái còn lại được dùng như một "bến đậu" (docking port) cho các tàu con thoi. Unity cùng với hai thiết bị kết nối kể trên dài khoảng 36 feet và nặng khoảng 25.600 pound. Gắn vào bên ngoài của thiết bị kết nối giữa Unity với Zarya là các máy tính, các bộ điều biến - giải điều biến (multiplexer - demultiplexer) giúp cung cấp sự ra lệnh và điều khiển ban đầu của Unity.

Tham khảo

 pages/station/structure/elements/node1.html Unity module - NASA page
 OVR/element2.htm Unity module - Shuttlepresskit
 UNITY CONNECTING MODULE: CORNERSTONE FOR A HOME IN ORBIT

Thành phần của trạm vũ trụ quốc tế