title: Ách (phi công)

text:
Phi công ace (tiếng Anh: ace, đọc là "ây-xơ"), hay át, là thuật ngữ thông dụng trong hàng không quân sự dùng để chỉ các phi công đã bắn hạ từ 5 máy bay đối phương trở lên.

Tên gọi
Thuật ngữ flying ace hoặc fighter ace thực bắt nguồn đầu tiên từ trong tiếng Pháp as. Trước Chiến tranh thế giới thứ nhất, thuật ngữ đã được phổ biến rộng rãi trên báo chí Pháp khi đề cập đến các ngôi sao thể thao như cầu thủ bóng đá và xe đạp. Ngay trong Chiến tranh thế giới thứ nhất, khoảng giữa năm 1915, giới báo chí Pháp bắt đầu mô tả phi công Adolphe Pegoud là l'as, sau khi ông trở thành phi công đầu tiên hạ được 5 máy bay Đức. Từ đó, thuật ngữ ách (as trong tiếng Pháp và ace trong tiếng Anh) được sử dụng để chỉ các phi công bắn hạ máy bay đối phương (không bao gồm các thành tích đánh chìm tàu và tiêu diệt xe tăng).

Lịch sử

Chiến tranh thế giới thứ nhất

Phi công Pháp Adolphe Pegoud được xem là l'as đầu tiên được công nhận trong lịch sử vào khoảng giữa năm 1915, khi trở thành phi công Pháp đầu tiên hạ được 5 máy bay Đức. Tuy nhiên, không lâu sau, ngày 31 tháng 8 năm 1915, Adolphe Pegoud bị bắn hạ và cũng trở thành phi công ách đầu tiên tử trận.

Đế quốc Đức đã lập ra một giải thưởng là Pour le Mérite ("Der blaue Max"/"The Blue Max"), được xem là niềm vinh dự lớn nhất cho sự dũng cảm, ban đầu người phi công phải phá hủy 8 máy bay đồng minh. người Đức không sử dụng thuật ngữ "ace", nhưng phi công Đức nào bắn rơi 10 máy bay địch được gọi là Überkanonen (big guns) và công bố tên và chiến công của họ để nâng cao tinh thần chiến đấu của nhân dân. Và tiêu chuẩn Pour le Mérite đã lớn dần qua các giai đoạn chiến tranh.

Trong thời gian 1914–1916, Đế quốc Anh không có cơ quan hay văn phòng nào ghi nhận lại những chiến công trong không chiến; Thực tế, điều này được thực hiện bởi một đội máy bay duy nhất trong chiến tranh. Họ cũng không công bố về số liệu thống kê về thành tích cá nhân, mặc dù nhiều phi công đã trở nên nổi tiếng qua báo chí.

Chiến tranh Việt Nam

Chú thích

Tham khảo
 Hobson, Chris. Vietnam Air Losses, USAF, USN, USMC, Fixed-Wing Aircraft Losses in Southeast Asia 1961–1973. North Branch, Minnesota: Specialty Press, 2001. ISBN 1-85780-1156.
 Galland, Adolf The First and the Last London, Methuen, 1955 (Die Ersten und die Letzten Germany, Franz Schneekluth, 1953)
Johnson, J. E. "Johnnie", Group Captain, RAF. Wing Leader (Ballantine, 1967)
 Lake, John The Battle of Britain London, Amber Books 2000 ISBN 1-85605-535-3
 Robinson, Bruce (ed.) von Richthofen and the Flying Circus. Letchworth, UK: Harleyford, 1958.
Shores,Christoper Air Aces. Greenwich CT., Bison Books 1983 ISBN 0-86124-104-5
 Stenman, Kari and Keskinen, Kalevi. Finnish Aces of World War 2, Osprey Aircraft of the Aces, number 23. London: Osprey Publishing. 1998.  ISBN 952-5186-24-5.
Toliver & Constable. Horrido!: Fighter Aces of the Luftwaffe (Aero 1968)
Toperczer, Istvan. MIG-17 and MIG-19 Units of the Vietnam War. Osprey Combat Aircraft, number 25. (2001).
_. MIG-21 Units of the Vietnam War. Osprey Combat Aircraft, number 29. (2001).

Liên kết ngoài
AIR COMBAT INFORMATION GROUP WEBSITE
All aces of Korean air war

Quân nhân


title: Pseudeuchlora

text:
Pseudeuchlora là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

 Natural History Museum Lepidoptera genus database

Geometridae


title: Pseudadimonia hirtipes

text:
Pseudadimonia hirtipes là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Jiang miêu tả khoa học năm 1991.

Chú thích

Tham khảo

Pseudadimonia


title: Cúp Chủ tịch AFC 2008

text:
Cúp Chủ tịch AFC 2008 là giải đấu bóng đá Cúp Chủ tịch AFC lần thứ tư gồm 2 giai đoạn. Ở giai đoạn đấu bảng, mười một đội bóng chia vào ba bảng thi đấu tại Malaysia, Đài Loan và Sri Lanka, các đội đá vòng tròn 1 lượt chọn 3 đội xếp đầu ba bảng và 1 đội xếp nhì bảng có kết quả tốt nhất vào vòng chung kết diễn ra từ ngày 19 đến 21 tháng 9 năm 2008 ở Kyrgyzstan.

Vòng đấu bảng

Bảng A
Các trận đấu diễn ra vào tháng 6 năm 2008 ở Malaysia.

Bảng B
Các trận đấu diễn ra vào tháng 4 năm 2008 ở Đài Loan.

Bảng C
Các trận đấu diễn ra vào tháng 4 năm 2008 ở Sri Lanka.

Bán kết
Các đội vào vòng bán kết:
 Dordoi-Dynamo Naryn
 Regar-TadAZ Tursunzoda
 FC Asgabat
 Cảnh sát Mahendra

Chung kết

Vô địch

Liên kết ngoài
 Cúp Chủ tịch AFC 2008

Chú thích

Bóng đá châu Á năm 2008
2008
Giải đấu bóng đá quốc tế tổ chức bởi Kyrgyzstan


title: Hemicrepidius carbonatus

text:
Hemicrepidius carbonatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được LeConte miêu tả khoa học năm 1860.

Chú thích

Tham khảo

Động vật được mô tả năm 1860
Hemicrepidius


title: Hải Thượng Lãn Ông

text:
Hải Thượng Lãn Ông (chữ Hán: 海上懶翁, 10 tháng 11 năm 1720 - 18 tháng 3 năm 1791), tên thật là Lê Hữu Trác (黎有晫) là một lang y, được coi là ông tổ của ngành y học cổ truyền Việt Nam.

Tiểu sử
Lê Hữu Trác vốn có tên là Huân (薰), biểu tự Cận Như (瑾如), bút hiệu Quế Hiên (桂軒), Thảo Am (草庵), Lãn Ông (懶翁), biệt hiệu cậu Chiêu Bảy (舅招𦉱), sinh ngày 10 tháng 11 năm Canh Tý (1720) tại thôn Văn Xá, hương Liêu Xá, huyện Đường Hào, phủ Thượng Hồng, tỉnh Hải Dương, (nay là xã Liêu Xá, huyện Yên Mỹ, Hưng Yên). Tuy nhiên, cuộc đời ông phần nhiều (đặc biệt là từ năm 26 tuổi đến lúc mất) gắn bó với ở quê mẹ thôn Bàu Thượng, xã Tĩnh Diệm, huyện Hương Sơn, phủ Đức Quang, trấn Nghệ An (nay là xã Quang Diệm, huyện Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh). Ông là con thứ 7 của tiến sĩ Lê Hữu Mưu và phu nhân Bùi Thị Thưởng .

Dòng tộc ông vốn có truyền thống khoa bảng; ông nội, bác, chú (Lê Hữu Kiều), anh và em họ đều đỗ Tiến sĩ và làm quan to. Thân sinh của ông từng đỗ Đệ tam giáp Tiến sĩ, làm Thị lang Bộ Công triều Lê Dụ Tông, gia phong chức Ngự sử, tước Bá, khi mất được truy tặng hàm Thượng thư (năm Kỷ Mùi 1739). Khi ấy, Lê Hữu Trác mới 20 tuổi, ông phải rời kinh thành về quê nhà, vừa trông nom gia đình vừa chăm chỉ đèn sách, mong nối nghiệp gia đình, lấy đường khoa cử để tiến thân. Nhưng xã hội bấy giờ rối ren, các phong trào nông dân nổi dậy khắp nơi. Chỉ một năm sau (1740), ông bắt đầu nghiên cứu thêm binh thư và võ nghệ, "nghiên cứu trong vài năm cũng biết được đại khái, mới đeo gươm tòng quân để thí nghiệm sức học của mình" (tựa "Tâm lĩnh"). Chẳng bao lâu sau, ông nhận ra xã hội thối nát, chiến tranh chỉ tàn phá và mang bao đau thương, làm ông chán nản muốn ra khỏi quân đội, nên đã nhiều lần từ chối sự đề bạt. Đến năm 1746, nhân khi người anh ở Hương Sơn mất, ông liền viện cớ về nuôi mẹ già, cháu nhỏ thay anh, để xin ra khỏi quân đội, thực sự "bẻ tên cởi giáp" theo đuổi chí hướng mới.

Nghề thuốc
Lê Hữu Trác bị bệnh từ lúc ở trong quân ngũ, giải ngũ về phải gánh vác công việc vất vả "trăm việc đổ dồn vào mình, sức ngày một yếu" (Lời tựa "Tâm lĩnh"), lại sớm khuya đèn sách không chịu nghỉ ngơi, sau mắc cảm nặng, chạy chữa tới hai năm mà không khỏi. Sau nhờ lương y Trần Độc, người Nghệ An là bậc lão nho, học rộng biết nhiều nhưng thi không đỗ, trở về học thuốc, nhiệt tình chữa khỏi.

Trong thời gian hơn một năm chữa bệnh, nhân khi rảnh rỗi ông thường đọc "Phùng thị cẩm nang" và hiểu được chỗ sâu xa của sách thuốc. Ông Trần Độc thấy lạ, bèn đem hết những hiểu biết về y học truyền cho ông. Vốn là người thông minh học rộng, ông mau chóng hiểu sâu y lý, tìm thấy sự say mê ở sách y học, nhận ra nghề y không chỉ lợi ích cho mình mà có thể giúp người đời, nên ông quyết chí học thuốc.

Ở Hương Sơn, ông làm nhà cạnh rừng đặt tên hiệu "Hải Thượng Lãn Ông". "Hải Thượng" là hai chữ đầu của tỉnh Hải Dương và phủ Thượng Hồng quê cha và cũng là xứ Bầu Thượng quê mẹ. "Lãn Ông" nghĩa là "ông lười", ngụ ý lười biếng, chán ghét công danh, tự giải phóng mình khỏi sự ràng buộc của danh lợi, của quyền thế, tự do nghiên cứu y học, thực hiện chí hướng mà mình yêu thích gắn bó.

Mùa thu năm Bính Tý (1756), Lê Hữu Trác ra kinh đô mong tìm thầy để học thêm vì ông thấy y lý mênh mông nhưng không gặp được thầy giỏi, ông đành bỏ tiền mua một số phương thuốc gia truyền, trở về Hương Sơn "từ khước sự giao du, đóng cửa để đọc sách" (tựa "Tâm lĩnh"), vừa học tập và chữa bệnh. Mười năm sau tiếng tăm của ông đã nổi ở vùng Hoan Châu.

Sau mấy chục năm tận tụy với nghề nghiệp, Hải Thượng Lãn Ông đã nghiên cứu rất sâu lý luận Trung y qua các sách kinh điển: Nội kinh, Nam kinh, Thương hàn, Kim quỹ; tìm hiểu nền y học cổ truyền của dân tộc; kết hợp với thực tế chữa bệnh phong phú của mình, ông hệ thống hóa tinh hoa của lý luận Đông y cùng với những sáng tạo đặc biệt qua việc áp dụng lý luận cổ điển vào điều kiện Việt Nam, đúc kết nền y học cổ truyền của dân tộc. Sau hơn chục năm viết nên bộ "Y tôn tâm lĩnh" gồm 28 tập, 66 quyển bao gồm đủ các mặt về y học: Y đức, Y lý, Y thuật, Dược, Di dưỡng. Phần quan trọng nữa của bộ sách phản ánh sự nghiệp văn học và tư tưởng của Hải Thượng Lãn Ông.

Lai kinh
Ngày 12 tháng 1 năm Cảnh Hưng 43 (1782), ông nhận được lệnh chúa triệu về kinh. Lúc này ông đã 62 tuổi, sức yếu lại quyết chí xa lánh công danh, nhưng do theo đuổi nghiệp y đã mấy chục năm mà bộ "Tâm lĩnh" chưa in được, "không dám truyền thụ riêng ai, chỉ muốn đem ra công bố cho mọi người cùng biết, nhưng việc thì nặng sức lại mỏng, khó mà làm được" ("Thượng kinh ký sự"), ông hy vọng lần đi ra kinh đô có thể thực hiện việc in bộ sách. Vì vậy ông nhận chiếu chỉ của chúa Trịnh, từ giã gia đình, học trò rời Hương Sơn lên đường.

Ra kinh vào phủ chúa xem mạch và kê đơn cho thế tử Trịnh Cán, ông được Trịnh Sâm khen "hiểu sâu y lý" ban thưởng cho ông 20 xuất lính hầu, và bổng lộc ngang với chức quan kiểm soát bộ Hộ để giữ ông lại. Nhưng ông giả ốm không vào chầu, sau lại viện cớ tuổi già mắt hoa, tai điếc thường ốm yếu để được trọ ở ngoài. Bọn ngự y ghen tỵ với Lãn ông không chịu chữa theo đơn của ông, nên thế tử không khỏi, ông biết thế nhưng không hề thắc mắc với bọn thầy thuốc thiếu lương tâm này, kết quả để sớm thoát khỏi vòng cương tỏa của quyền thần, danh lợi.

Thời gian ở kinh đô, ông nhiều lần xin về thăm cố hương Hải Dương, nhưng mãi đến tháng 9 năm 1782, sau chúa Trịnh mới cho phép ông về. Không lâu sau, ông lại có lệnh triệu về kinh vì Trịnh Sâm ốm nặng. Về kinh ông chữa cho Trịnh Sâm khỏi và cũng miễn cưỡng chữa tiếp cho Trịnh Cán. Trịnh Sâm lại trọng thưởng cho ông. Ông bắt buộc phải nhận nhưng bụng nghĩ: "Mình tuy không phải đã bỏ quên việc ẩn cư, nhưng nay hãy tạm nhận phần thưởng rồi sau vứt đi cũng được" ("Thượng kinh ký sự").

Sau khi Trịnh Sâm chết vì bệnh lâu ngày sức yếu, Trịnh Cán lên thay, nhưng Trịnh Cán cũng ốm dai dẳng nên "khí lực khô kiệt", khó lòng khỏe được. Do nóng lòng trở về Hương Sơn, nhân có người tiến cử một lương y mới, Lê Hữu Trác liền lấy cớ người nhà ốm nặng rời kinh, ông rất vui mừng. Ngày 2 tháng 11 (năm 1782) Lãn ông về đến Hương Sơn.

Soạn sách
Năm 1783 ông viết xong tập "Thượng kinh ký sự" bằng chữ Hán tả quang cảnh ở kinh đô, cuộc sống xa hoa trong phủ chúa Trịnh và quyền uy, thế lực của nhà chúa - những điều Lê Hữu Trác mắt thấy tai nghe trong chuyến đi từ Hương Sơn ra Thăng Long chữa bệnh cho thế tử Trịnh Cán và chúa Trịnh Sâm. Tập ký ấy là một tác phẩm văn học vô cùng quý giá. Mặc dầu tuổi già, công việc lại nhiều: chữa bệnh, dạy học, nhưng ông vẫn tiếp tục chỉnh lý, bổ sung, viết thêm (tập Vân khí bí điển, năm 1786) để hoàn chỉnh bộ "Hải Thượng y tông Tâm lĩnh". Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác không chỉ là danh y có cống hiến to lớn cho nền y học dân tộc, ông còn là một nhà văn, nhà thơ, nhà tư tưởng lớn của thời đại.

Ông qua đời vào ngày 25 tháng Giêng năm Tân Hợi (1791) (nhằm ngày 18 tháng 3 năm 1791) tại Bầu Thượng, (nay là xã Sơn Quang, huyện Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh), hưởng thọ 67 hoặc 71 tuổi. Mộ ông nay còn nằm ở khe nước cạnh chân núi Minh Từ thuộc xã Sơn Trung, huyện Hương Sơn.

Lê Hữu Trác là đại danh y có đóng góp lớn cho nền y học dân tộc Việt Nam, trong đó có thuốc Nam, kế thừa xuất sắc sự nghiệp "Nam dược trị Nam nhân" của Tuệ Tĩnh thiền sư. Ông để lại nhiều tác phẩm lớn như Hải Thượng y tông tâm lĩnh gồm 28 tập, 66 quyển chắt lọc tinh hoa của y học cổ truyền, được đánh giá là công trình y học xuất sắc nhất trong thời trung đại Việt Nam và các cuốn Lĩnh Nam bản thảo, Thượng kinh ký sự không chỉ có giá trị về y học mà còn có giá trị văn học, lịch sử, triết học.

Câu nói nổi tiếng
Suốt đời, Hải Thượng Lãn Ông không vương vào vòng danh lợi. Ông có hai câu thơ tỏ chí của mình:

"Công danh trước mắt trôi như nước,

Nhân nghĩa trong lòng chẳng đổi phương."

Vinh danh
 Quần thể khu di tích Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác ở huyện Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh, trải dài trên một cung đường gần 8 km, bao gồm:  nhà thờ Lê Hữu Trác (xã Quang Diệm); chùa Tượng Sơn (xã Sơn Giang); mộ, tượng đài và khu du lịch sinh thái Hải Thượng (xã Sơn Trung). Năm 1990, Quần thể di tích lịch sử văn hoá Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác được Bộ Văn hoá, Thông tin xếp hạng là di tích lịch sử văn hoá cấp Quốc gia. Ngày 31 tháng 10 năm 2003 Bộ trưởng Bộ Y Tế đã quyết định phê chuẩn Dự án tu bổ, tôn tạo quần thể di tích gắn liền với cuộc đời và sự nghiệp của ông. Công trình được khởi công ngày 21 tháng 11 năm 2004. Đến nay các hạng mục công trình đã hoàn thành, được xây dựng rất khang trang và đưa vào sử dụng để đón các đoàn khách đến tham quan.

 Tên ông được đặt cho nhiều đường phố trên khắp Việt Nam như tại: Hà Nội có phố Lãn Ông (từ phố Hàng Đường đến phố Thuốc Bắc); thành phố Uông Bí (từ phố Tuệ Tĩnh đến phố Hữu Nghị), Thành phố Hồ Chí Minh (từ đường Võ Văn Kiệt đến Học Lạc),...
Ông được ca ngợi bởi tấm lòng nhân ái của mình, hết lòng quan tâm, giúp đỡ các bệnh nhân trong bài tập đọc "Thầy thuốc như mẹ hiền" - SGK lớp 5 tập 1.
 Tháng 6 năm 2011, Thủ tướng Chính phủ đã chính thức cho phép Học viện Quân y Việt Nam có thêm tên mới là Trường Đại học Y - Dược Lê Hữu Trác để sử dụng trong giao dịch dân sự và hợp tác quốc tế về đào tạo, nghiên cứu và điều trị. Viện bỏng quốc gia mang tên Lê Hữu Trác cũng thuộc Học viện Quân y.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Làng cổ Liêu Xá
Lê Hữu Trác- nhà y học, nhà văn, nhà thơ
Danh nhân Y học - Website Bộ Y tế

Bác sĩ Việt Nam
Người Hưng Yên
Nhà văn Việt Nam thời Lê trung hưng
Y học cổ truyền Việt Nam


title: Senodonia

text:
Senodonia là một chi bọ cánh cứng trong họ
Elateridae.
Chi này được miêu tả khoa học năm 1838 bởi Laporte.

Các loài
Các loài trong chi này gồm:
 Senodonia bengalensis Schimmel, 2006
 Senodonia bicoloris Vats & Chauhan, 1993
 Senodonia birmanica Schimmel & Platia, 1992
 Senodonia brancuccii Schimmel & Platia, 1992
 Senodonia emodi (Candèze, 1863)
 Senodonia fengshuiana Schimmel, 2006
 Senodonia flagellaris (Punam & Saini, 1996)
 Senodonia flava Schimmel & Platia, 1992
 Senodonia hiekei Schimmel & Platia, 1992
 Senodonia inconditus Schwarz, 1901
 Senodonia jeanvoinei Fleutiaux, 1936
 Senodonia kucerai Schimmel, 2006
 Senodonia laotica Schimmel, 2006
 Senodonia meghalayana Schimmel, 2006
 Senodonia montanus (Vats & Kashyap, 1992)
 Senodonia quadricollis (Laporte, 1838)
 Senodonia sculpticollis (Fairmaire, 1888)
 Senodonia shingalilana Schimmel, 2006
 Senodonia siamensis Schimmel, 1996

Chú thích

Tham khảo

Senodoniini


title: Shannonomyia ovaliformis

text:
Shannonomyia ovaliformis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Shannonomyia
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Machelen

text:
Machelen là một đô thị ở tỉnh Vlaams-Brabant. Đô thị này bao gồm các thị xã Diegem và Machelen. Tại thời điểm ngày 1 tháng 1 năm 2006, Machelen có tổng dân số 12.500 người. Tổng diện tích là 11,59 km² với mật độ dân số là 1.078 người trên mỗi km².

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang mạng chính thức  - Chỉ bằng tiếng Hà Lan

Đô thị của Vlaams-Brabant


title: Oriolo Romano

text:
Oriolo Romano là một đô thị ở tỉnh Viterbo trong vùng Latium của Ý, có cự ly khoảng 40 km về phía tây bắc của Roma và khoảng 30 km về phía nam của Viterbo. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 3.276 người và diện tích là 19,2 km².

Oriolo Romano giáp các đô thị: Bassano Romano, Bracciano, Canale Monterano, Manziana, Vejano.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Viterbo


title: Palaeorhiza melanura

text:
Palaeorhiza melanura là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1910.

Chú thích

Tham khảo

Palaeorhiza
Động vật được mô tả năm 1910


title: Osmia granulosa

text:
Osmia granulosa là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1911.

Chú thích

Tham khảo

Osmia
Động vật được mô tả năm 1911


title: Thysanodonta chesterfieldensis

text:
Thysanodonta chesterfieldensis là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Calliostomatidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Thysanodonta


title: Augochlora francisca

text:
Augochlora francisca là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Schrottky mô tả khoa học năm 1902.

Chú thích

Tham khảo

Augochlora
Động vật được mô tả năm 1902


title: Danh sách cuộc xâm lược

text:
Đây là danh sách các cuộc xâm lược theo thứ tự thời gian.

2000–nay

1946 - 1999
 1999: Hoa Kỳ xâm lược Panama
 1999: NATO ném bom Cộng hòa Liên bang Nam Tư
 1998: Eritrea xâm lược Ethiopia
 1994: Mỹ và một số nước xâm lược Haiti
 1990: Iraq xâm lược Kuwait nhưng bị lực lượng LHQ đánh bật
 1989: Mặt trận yêu nước Liberia từ Côte d'Ivoire phát động xâm chiếm Liberia
 1989: Mỹ xâm chiếm Panama
 1988: Trung Quốc xâm chiếm Trường Sa
 1987: Thái Lan xâm lược Lào
 1983: Mỹ tấn công Grenada.
 1982-1988: Việt Nam tiến qua biên giới Thái Lan để tấn công tàn quân Khmer Đỏ
 1982: Nhân dân và các lực lượng vũ trang Argentina tấn công quần đảo Falkland (do Anh kiểm soát trên thực địa).
 1980: Iraq xâm lược Iran
 1979: Liên Xô xâm lược Afghanistan
 1979-1990: Trung Quốc xâm lược Việt Nam
 1978: Tanzania và Uganda xâm lược lẫn nhau
 1978: Khmer Đỏ xâm lược Việt Nam
 1977: Somalia xâm lược Ethiopia
 1975-1978: Campuchia tấn công các đảo Thổ Chu, Phú Quốc và các tỉnh Tây Nam Bộ của Việt Nam
 1975: Indonesia đổ bộ lên Đông Timor
 1974: Trung Quốc xâm chiếm Hoàng Sa
 1974: Thổ Nhĩ Kỳ xâm lược đảo Síp
 1973: Ai Cập, Syria xâm lược Israel
 1971: Ấn Độ hỗ trợ Bangladesh độc lập khỏi Pakistan sau khi Ấn Độ bị Pakistan ném bom.
 1968: Sự kiện Tết Mậu Thân (Mặt trận Giải Phóng tấn công Việt Nam Cộng Hòa)
 1968: Khối Warsaw tấn công Tiệp Khắc

 1964: Hoa Kỳ bắt đầu ném bom miền bắc Việt Nam
 1956: Liên Xô đưa quân vào Hungary.
 1956: Pháp, Anh Quốc,và Israel xâm lược Ai Cập.
 1950: Bắc Triều Tiên tấn công Hàn Quốc, sau đó Hoa Kỳ và liên quân vượt qua vĩ tuyến 38, dồn Triều Tiên về phía biên giới với Trung Quốc.
 1950-1951:Trung Quốc xâm lược Tây Tạng.
 1948: Liban, Syria, Iraq, Ai Cập, Jordan và một số lực lượng khác xâm lược Israel.
 1947: Pakistan xâm chiếm Kashmir
 1946: Pháp tái chiếm Đông Dương.

Chiến tranh thế giới thứ hai (1939-1945)
Chiến tranh thế giới thứ hai (còn được nhắc đến với các tên gọi Đệ nhị thế chiến, Thế chiến II hay Đại chiến thế giới lần thứ hai) là một cuộc chiến tranh thế giới bắt đầu từ khoảng năm 1939 và chấm dứt vào năm 1945. Cuộc chiến có sự tham gia của đại đa số các quốc gia trên thế giới — bao gồm tất cả các cường quốc — tạo thành hai liên minh quân sự đối lập: Đồng Minh và Phe Trục. Trong diện mạo một cuộc chiến tranh toàn diện, Thế chiến II có sự tham gia trực tiếp của hơn 100 triệu nhân sự từ hơn 30 quốc gia. Các bên tham chiến chính đã dồn toàn bộ nguồn lực kinh tế, công nghiệp và khoa học cho nỗ lực tham chiến, làm mờ đi ranh giới giữa nguồn lực dân sự và quân sự. Chiến tranh thế giới thứ hai là cuộc xung đột đẫm máu nhất trong lịch sử nhân loại, gây nên cái chết của 70 đến 85 triệu người, với số lượng dân thường tử vong nhiều hơn quân nhân. Hàng chục triệu người đã phải bỏ mạng trong các vụ thảm sát, diệt chủng (trong đó có Holocaust), chết vì thiếu lương thực hay vì bệnh tật. Máy bay đóng vai trò quan trọng đối với tiến trình cuộc chiến, bao gồm ném bom chiến lược vào các trung tâm dân cư, và đối với sự phát triển vũ khí hạt nhân cũng như hai lần duy nhất sử dụng loại vũ khí này trong chiến tranh.

1918 - 1940
 Liên Xô xâm lược Phần Lan (1939)
 Liên Xô xâm lược Ba Lan
 Liên Xô xâm lược Ukraine
 Liên Xô xâm lược các nước Kavkaz (1920-1921)

Chiến tranh thế giới thứ nhất (1914 - 1918)

Áo-Hung tấn công Serbia

Nga tấn công Áo-Hung

Đức đối đầu liên minh Anh-Pháp

Nga tiến công Đức ở mặt trận phía Đông

Chiến trường phía Nam

1800 - 1915
Các cuộc xâm lược của đế quốc phong kiến châu Âu xâm lược các nước châu Á, Phi, Mỹ Latin. Tiêu biểu là cuộc xâm lược của Anh, Pháp, Hà Lan, Tây Ban Nha...

Đại chiến tranh Pháp (1792-1815)

1700 - 1792

 Chiến tranh 7 năm (1756 - 1763)

1600 - 1699

1500 - 1599

1300 - 1499

Các cuộc xâm lược của Timur

1200 - 1299

Các cuộc xâm lược của Mông Cổ
Người Mông Cổ đánh bại nhà Kim, Nam Tống, Tây Hạ sau đó thành lập nhà Nguyên. Quân Mông Cổ tiểp tục mở rộng lãnh thổ về phía Tây và chiếm được các vùng đất ở Trung Á, bán đảo Ả Rập, khu vực Levant, Tiểu Á, một phần Ba Lan, Nam Nga, Ukraina. Về phía Đông, Mông Cổ chiếm được Triều Tiên. Phía Nam mở rộng tới Ấn Độ. Người Mông Cổ thành lập các hãn quốc trên những vùng đất này. Đế chế Mông Cổ cũng lên kế hoạch xâm lược Nhật Bản và Đại Việt song bất thành.
 Mông Cổ xâm lược Khwarezmia
 Chinh phục Siberia
 Chinh phục Tây Liêu
 Bao vây Baghdad
 Chinh phục Caucasus và tiểu Á
 Xâm lược Syria
 Mông Cổ xâm lược Trung Quốc
 Mông Cổ xâm lược Cao Ly
 Mông Cổ xâm lược Đại Việt
 Mông Cổ xâm lược Nhật Bản
 Mông Cổ xâm lược Java
 Mông Cổ xâm lược Rus
 Mông Cổ xâm lược Croatia
 Mông Cổ xâm lược Hungary
 Mông Cổ xâm lược Ba Lan
 Mông Cổ xâm lược Bulgaria
 Mông Cổ xâm lược Áo
 Mông Cổ xâm lược Czech

900 - 1199

Cuộc xâm lược Anh của người Norman

Trước 900

Sự càn quét của Hồi Giáo

Các cuộc chiến tranh Punic

Các cuộc xâm lược của Macedonia

Các cuộc chiến tranh Peloponnesia

Bắc thuộc

Tham khảo

Xâm lược
Quân sự
Xâm


title: Sceloenopla maculata

text:
Sceloenopla maculata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Olivier miêu tả khoa học năm 1793.

Chú thích

Tham khảo

Sceloenopla


title: Tricholochmaea salicicola

text:
Tricholochmaea salicicola là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Gressitt & Kimoto miêu tả khoa học năm 1963.

Chú thích

Tham khảo

Tricholochmaea


title: Trichodezia

text:
Trichodezia là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Các loài
Listed alphabetically.
Trichodezia albofasciata (Grote, 1863)
Trichodezia albovittata (Guenée, 1857) – White-striped Black
Trichodezia californiata (Packard, 1871)Trichodezia haberhaueri (Lederer, 1864)Trichodezia kindermanni'' (Bremer, 1864)

Hình ảnh

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Liên kết ngoài
Trichodezia, BugGuide

Cidariini


title: Physalaemus gracilis

text:
Physalaemus gracilis là một loài ếch trong họ Leptodactylidae.
Nó được tìm thấy ở Argentina, Brasil, Uruguay, và có thể cả Paraguay.
Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng ẩm ướt đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, xavan ẩm, đồng cỏ khô nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới vùng đất thấp, đồng cỏ nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới vùng ngập nước hoặc lụt theo mùa, đầm nước ngọt có nước theo mùa, đất canh tác, vùng đồng cỏ, các đồn điền, vườn nông thôn, các vùng đô thị, các khu rừng trước đây bị suy thoái nặng nề, ao, đất có tưới tiêu, đất nông nghiệp có lụt theo mùa, và kênh đào và mương rãnh.

Tham khảo

 Lavilla, E., Kwet, A., Segalla, M.V., Langone, J. & Baldo, D. 2004. Physalaemus gracilis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 7 năm 2007.

Liên kết ngoài

Physalaemus


title: Haplochromis mento

text:
Haplochromis mento là một loài cá thuộc họ Cichlidae. Nó là loài đặc hữu của Tanzania.

Nguồn
 Kaufman, L. 1996. Haplochromis mento. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 4 tháng 8 năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

Động vật Tanzania
Haplochromis
Động vật đặc hữu Tanzania


title: Bathyfautor coriolis

text:
Bathyfautor coriolis là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Calliostomatidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Bathyfautor


title: Lasioglossum rufulum

text:
Lasioglossum rufulum là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Friese mô tả khoa học năm 1924.

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1924


title: Villegailhenc

text:
Villegailhenc là một xã của Pháp, nằm ở tỉnh Aude trong vùng Occitanie.

Người dân địa phương trong tiếng Pháp gọi là Villegailhencois.

Hành chính

Maire
Maire

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Villegailhenc trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia
 Villegailhenc trên trang mạng của Insee
 Villegailhenc trên trang mạng của Quid
 Vị trí của Villegailhenc trên bản đồ Pháp và các xã giáp ranh
 Plan de Villegailhenc sur Mapquest

Villegailhenc


title: Thysanomeros

text:
Thysanomeros là một chi bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae.
Chi này được miêu tả khoa học năm 2003 bởi Flowers.

Các loài
Chi này gồm các loài:
 Thysanomeros ulateae Flowers, 2003

Chú thích

Tham khảo

Họ Ánh kim


title: Schortens

text:
Schortens là một thị xã ở huyện Friesland trong bang Niedersachsen, Đức. Đô thị này có diện tích 68,67 kilômét vuông.

Đô thị này gồm các khu vực dân cư: Schortens, Heidmühle, Grafschaft, Accum, Sillenstede, Schoost, Roffhausen, Middelsfähr, Addernhausen, Oestringfelde, Ostiem và Upjever.

Năm 1933, Schortens đã được nhập với Cleverns và Sande để lập Đại đô thị Oestringen, tuy nhiên đơn vị này đã bị giải thể trong đệ nhị thế chiến.

Năm 1936, một căn cứ không quân ở Upjever đã được mở cửa.

Schortens nhận được tư cách đô thị vào ngày 21 tháng 1 năm 2005.

Tham khảo

Thành phố của bang Niedersachsen
Xã và đô thị ở huyện Friesland


title: Vũ Cẩn

text:
Vũ Cẩn hoặc Vũ Cận(1522-?), tự: Đôn Phu (hoặc Thuần Phu, Thuần Phủ) ; là danh thần triều Mạc và triều Lê Trung hưng trong lịch sử Việt Nam.

Tiểu sử
Vũ Cẩn sinh năm Nhâm Ngọ (1522) đời Lê Chiêu Tông (ở ngôi: 1516-1522) tại làng Lương Xá, huyện Lang Tài, tỉnh Bắc Ninh .

Năm Bính Thìn (1556) đời Mạc Phúc Nguyên (ở ngôi: 1546-1561), ông thi đỗ Tiến sĩ, được bổ chức quan, trải đến chức Tả thị lang bộ Hộ.

Tháng Chạp năm Canh Thìn (tháng 1 năm 1581) đời Mạc Mậu Hợp (ở ngôi: 1562-1592), ông được cử làm Phó sứ đi tuế cống nhà Minh (Trung Quốc). Khi về nước, ông được thăng Thượng thư bộ Hộ, tước Xuân Giang hầu .

Sau khi nhà Mạc chạy lên Cao Bằng, ông ở lại tiếp tục làm quan (vẫn được giữ nguyên chức tước cũ) dưới triều Lê Trung hưng .

Vũ Cẩn mất năm nào không rõ.

Ông là em ruột Đình nguyên Hoàng giáp Vũ Cảnh, và là chú ruột Trạng nguyên Vũ Giới .

Sự nghiệp văn chương
Vũ Cẩn để lại tập Tinh thiều kỷ hành (Ghi chép hành trình trên cỗ xe sứ giả), gồm 2 quyển, và 100 bài thơ chép trong Toàn Việt thi lục do Lê Quý Đôn biên tập.

Phần lớn thơ ông đều là những bài tức cảnh sinh tình trên còn đường đi sứ, giống như những thiên bút ký đường dài ghi lai tâm trạng tha hương của một sứ giả. Nhiều bài có cảm hứng mới mẻ, lời trang nhã, tình cảm thuần hậu .

Trích giới thiệu một bài:
{|valign="top"
|
Phiên âm Hán-Việt:
Kinh Lĩnh trung tác
Dịch biển vân: "Dũ lĩnh phân xuân", giáp đạo đa tùng thụ, tiền đáo Mai Quan thượng hữu Quải Giác tự, hữu Tức Kiên đình .

Dũ Lĩnh phân xuân thị Lĩnh Trung,
Phong cương tự cổ thuộc Nam Hùng .
Nhật hy tùng kính long âm dược,
Tuyết tễ Mai Quan mã tích thông.
Quải Giác tự cao lăng bách Hán,
Tức Kiên đình hạ dẫn thanh phong.
Việt thiên vạn lý hồi đầu vọng,
Phiếu diểu vân gian ngũ đóa hồng.
|
Dịch nghĩa:
Qua Lĩnh Trung cảm tác
Trạm có biên đề: "Dũ lĩnh phân xuân", có nghĩa là núi Dũ chia xuân, cạnh đường có nhiều cây thông, phía trước mai Quan có chùa Quải Giác và đình Tức Kiên.Chia xuân Dũ Lĩnh là Lĩnh Trung,
Bờ cõi từ xưa thuộc phủ Nam Hùng.Mặt trời soi vào đường thông như rồng bóng rồng nhảy rỡn,
Tuyết lạnh, dấu ngựa suốt Mai Quan.Chùa Quải Giác cao ngất trên tầng mây,
Dưới đình Tức Kiên gió hây hẩy thổi,Ngoảnh đầu lại trông về đất Việt xa vạn dặm,
Chỉ thấy năm đóa hồng trong làn mây thăm thẳm.
|}
Sách tham khảo
Trần Văn Giáp, Tìm hiểu kho sách Hán Nôm. Nhà xuất bản Khoa học xã hội, 2003.
Bùi Duy Tân, mục từ: "Vũ Cẩn" trong Từ điển văn học (bộ mới). Nhà xuất bản Thế giới, 2004.
Trần Thị Băng Thanh (chủ biên), Văn học thế kỷ XV-XVII'', mục từ: " Vũ Cẩn ". Nhà xuất bản Khoa học Xã hội, 2004.

Chú thích

Sinh năm 1522
Năm mất thiếu
Người Bắc Ninh
Nhà thơ Việt Nam thời Mạc
Nhà thơ Việt Nam thời Lê trung hưng
Quan lại nhà Mạc
Quan lại nhà Lê trung hưng
Tiến sĩ nhà Mạc


title: Actenicerus yamashiro

text:
Actenicerus yamashiro là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Kishii miêu tả khoa học năm 1998.

Chú thích

Tham khảo

Actenicerus


title: Cypa terranea

text:
Cypa terranea là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae. Loài này có ở Sundaland.

Chú thích

Tham khảo

Cypa


title: 8890 Montaigne

text:
8890 Montaigne (1994 PS37) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 10 tháng 8 năm 1994 bởi E. W. Elst ở Đài thiên văn Nam Âu.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 8890 Montaigne

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1994


title: Nhóm nguyên tố 6

text:
Nhóm nguyên tố 6 là nhóm gồm 4 nguyên tố crom (Cr), molypden (Mo), wolfram (W) và seaborgi (Sg) trong bảng tuần hoàn, nhóm này còn có tên gọi khác là nhóm crom.

Tham khảo

Bảng tuần hoàn
Nhóm nguyên tố hóa học


title: Osmia conjuncta

text:
Osmia conjuncta là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Cresson mô tả khoa học năm 1864.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Osmia
Động vật được mô tả năm 1864


title: Helicopsyche erigone

text:
Helicopsyche erigone là một loài Trichoptera trong họ Helicopsychidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Helicopsyche


title: Euglossa nigrosignata

text:
Euglossa nigrosignata là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Moure mô tả khoa học năm 1969.

Chú thích

Tham khảo

Euglossa
Động vật được mô tả năm 1969


title: Lestards

text:
Lestards  là một xã thuộc tỉnh Corrèze trong vùng Nouvelle-Aquitaine miền trung Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Corrèze

Tham khảo

Xã của Corrèze


title: Epeolus howardi

text:
Epeolus howardi là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Mitchell mô tả khoa học năm 1962.

Chú thích

Tham khảo

Epeolus
Động vật được mô tả năm 1962


title: Eudema

text:
Eudema là một chi thực vật có hoa thuộc họ Brassicaceae.
Chi này có các loài sau:
 Eudema nubigena

Tham khảo


title: Champasack

text:
Champasak  hay Champassak, Champasack (, IPA: , phiên âm tiếng Việt: Chăm-pa-sắc) là một tỉnh ở phía tây nam Lào, kề biên giới với Thái Lan và Campuchia. Đây là một trong ba lãnh địa nằm trên đất Lào, thuộc vương quốc Lan Xang. Theo cuộc tổng điều tra dân số năm 2015, đô thị này có dân số 694.023 người.
Tên tỉnh lấy từ tên Vương quốc Champasak với thủ phủ cũ là thị trấn Champasak. Tỉnh lị là Pakse.

Tỉnh Champasak có diện tích 15.415 km². Phía bắc giáp tỉnh Salavan, tỉnh Sekong về phía đông bắc, tỉnh Attapeu về phía đông, các tỉnh Preah Vihear và Stung Treng của Campuchia về phía Nam và tỉnh Ubon Ratchathani của Thái Lan phía tây. Sông Mê Kông là một phần của ranh giới với nước láng giềng Thái Lan; quần đảo Si Phan Don (bốn ngàn đảo) nằm ở phía nam của tỉnh, giáp biên giới với Campuchia.

Champasak đã đóng một vai trò trung tâm trong lịch sử của Siam và Lào, với những trận chiến thường diễn ra ở Champasak và các khu lân cận. Di sản văn hóa phong phú của nó bao gồm các di tích đền thờ cổ đại và kiến trúc thuộc địa Pháp. Champasak có khoảng 20 ngôi chùa, các chùa nổi tiếng là chùa Wat Phou, chùa Wat Luang, và chùa Wat Tham Fai. Cá heo nước ngọt Irrawaddy và nhiều thác của tỉnh là những điểm thu hút khách du lịch.

Lịch sử
Từ thế kỷ thứ 1 đến thế kỷ thứ 9 CE, tỉnh Champasak là một phần của Vương quốc Phù Nam và sau đó là các Vương quốc Chenla. Giữa thế kỷ 10 và 13, nó là một phần của Đế quốc Khmer. Năm 1354, vùng này nằm dưới quyền kiểm soát của vua Pha Ngum và đế chế Lan Xang. Đế chế Angkor đã bị suy thoái từ giữa thế kỷ XV và XV khi nó được sáp nhập vào Lan Xang. Vào năm 1707, Chamapasak trở thành một trong ba vương quốc phái sinh khi Đế chế [Lan Xang] tan rã. Trong thế kỷ 18, Lào trở thành một vương quốc độc lập. Vương quốc này chỉ có ba hoàng đế, Soi Sisamut (1713-1737), cháu của Suriya Vangas, Sainya Kuman (1737-1791) và cuối cùng là Fay Na (1791-1811).

Pakse, thủ phủ của tỉnh, được người Pháp thành lập vào năm 1905 với tư cách là tiền đồn hành chính ở ngã ba Xe Don (sông Don) và sông Mê Kông.

Địa lý
Tỉnh Champasak có diện tích 15.415 km². Sông Mê Kông là một phần của ranh giới với nước láng giềng Thái Lan và, phía cuối uốn cong hướng về phía tây, quay về phía đông và chảy theo hướng đông nam qua tỉnh sang Campuchia. Champasak có thể đến từ Thái Lan thông qua các đường bộ qua cửa khẩu Chong Mek, huyện Sirindhorn, đến cửa khẩu Vang Tao ở phía Lào, từ đó theo đường chính dẫn về hướng đông tới Pakse, thủ phủ của tỉnh. Thành phố này nằm trên đường cao tốc quan trọng nhất của Lào, Quốc lộ 13 (Lào), và di sản Pháp có thể được nhìn thấy trong kiến trúc của thành phố.

Si Phan Don (nghĩa là Bốn ngàn đảo) nằm trên một dải sông Mê Kông phía bắc giáp với Campuchia. Trong số những hòn đảo này, đảo Don Khong có diện tích lớn nhất và có một số ngôi làng nhỏ, đền thờ và hang động. Một cây cầu được xây dựng từ thời Pháp trên tuyến đường sắt bị bỏ hoang giúp liên kết với hai hòn đảo nhỏ là đảo Don Deth và đảo Don Khon.

Trong tỉnh có nhiều thác nước như thác Liphi ở đảo Don Khon về phía tây của Bản Khon. Dưới thác, dòng nước ôn hòa của sông Mê Kông có thể nhìn thấy cá heo nước ngọt Irrawaddy. Thác Khone Phapheng ở phía đông của đảo Don Khon, cũng trên sông Mê Kông, chảy dọc theo một miệng núi đá rộng theo hình cong cạp nón. Thác nước Tad Fane cao 120 m (hay còn gọi là hang Hua Sao) nằm ở Cao nguyên Bolaven là thác nước cao nhất của quốc gia. Nó được tạo ra bởi các dòng suối Champi và Prakkoot chảy từ thượng nguồn ở độ cao khoảng 1.000 m trên mực nước biển. Cao nguyên nằm ở phía đông của Pakse.

Các khu bảo tồn
Khu bảo tồn quốc gia Xe Pian (NBCA) nằm ở phía đông nam của tỉnh, trong khi Khu bảo tồn quốc gia hang Dong Hua Sao nằm ở khu vực phía đông. Trung tâm Bảo vệ và Bảo tồn cá heo nước ngọt Irrawaddy nằm trên biên giới Campuchia. Những con cá heo nước ngọt này người địa phương gọi là "Pà Ha" theo (tiếng Lào), và chỉ được tìm thấy trên đoạn sông Mê Kông này. Có thể thuê tàu để xem những con cá heo có nguy cơ tuyệt chủng này, tại Bản Khon hay Bản Veun Kham (phía nam đảo).

Dòng Mê cêng từ núi Phou Xiang Thong đến Siphandon là Tràm Chim Quan trọng (IBA) có quy mô 34.200 ha. Một phần của IBA (khoảng 10.000 hecta) chồng lấn với khu bảo tồn quốc gia 120.000 ha Phou Xieng Thong. IBA nẳm trên hai tỉnh, Champasak và Salavan. IBA có độ cao 40–50 m so với mực nước biển. Địa hình của nó bao gồm các bãi đất, các bãi đá, đảo đá, dải cát, các đảo thực vật thấp, các hòn đảo đá vôi, và các bãi cát. Các loài ốc sên cùng các loài chim đặc trưng của Lào là little tern, river lapwing, River tern (bird), small pratincole và wire-tailed swallow

Khu tràm chim Phou Xiang Thong IBA rộng 36.650 ha đồng thời là khu Bảo tồn Sinh học Quốc gia NBCA. Tràm chim IBA này nẳm trên hai tỉnh, Champasak và Salavan. Tràm chim có độ cao 40 –500 m. Địa hình bao gồm các đồi thấp, vùng đất thấp, sông ngòi, và suối theo mùa. Môi trường sống thuận lợi cho các khu rừng lá rộng nhiệt đới và cận nhiệt đới, các khu rừng lá to nhiệt đới và cận nhiệt đới, rừng nhiệt đới, rừng bán khô ráo, rừng nhiệt đới khô cằn, rừng rụng lá xen kẽ, và các mỏ đá savanna lộ thiên. Các loài chim chính bao gồm chim cút màu xám little tern, chim sồi xanh River tern (bird), chim cút cổ đỏ small pratincole, và chim Xiêm đuôi lửa wire-tailed swallow.

Các đơn vị hành chính
Tỉnh được tạo lập bởi các đơn vị hành chính cấp huyện sau:

Dân cư
Theo điều tra dân số tháng ba 2005, dân số của tỉnh là 607.333 người. Thành phần sắc tộc bao gồm chủ yếu là người Lào, ngoài ra còn có người Chieng, Inthi, Kaseng, Katang, Kate, Katu, Kien Lavai, Laven, Nge, Nyaheun, Oung, Salao, Suay và các tộc người Tahoy.

Kinh tế
Kinh tế của tỉnh chủ yếu dựa vào các sản phẩm nông nghiệp, đặc biệt là sản xuất cà phê, chè và mây. Đây là một trong những vùng sản xuất cà phê quan trọng nhất của Lào cùng với các tỉnh Salavan và Sekong. Pakse là tuyến thương mại và du lịch chính nối với Thái Lan, Campuchia và Việt Nam. Sau khi xây dựng cây cầu Lào Nippon qua sông Mê Kông tại Pakse năm 2002, thương mại với Thái Lan đã nhân lên gấp nhiều lần. Cây cầu nằm ở ngã ba đường giao thông tới cao nguyên Bolaven ở phía đông, phía tây là Thái Lan và Si Phan Don ở phía nam. Do đó, chợ Talat Dao Heung, gần cầu, đã trở thành một trong những trung tâm buôn bán lớn nhất ở Lào. Cơ sở hạ tầng được cải thiện cũng giúp thúc đẩy du lịch kể từ những năm 1990. Các trung tâm dệt may Bản Saphai và Bản Don Kho nằm cách Pakse 18 km. Hợp tác xã cà phê của nông dân Jhai, có trụ sở tại thủ phủ của tỉnh, hoạt động trồng trọt trên cao nguyên Bolaven. Cao nguyên Bolaven cũng nổi tiếng về cao su, thuốc lá, đào, dứa và sản xuất lúa gạo.

Các danh thắng

Champasak có khoảng 20 ngôi chùa. Các phế tích Đề chế Khmer của Wat Phou nằm ở trung tâm của huyện Champasak. Nó nằm trên sườn núi Phú Kao, cách Champasak khoảng 6 km và cách Pakse dọc theo sông Mê Kông khoảng 45 km về phía nam. Chùa Wat Phou được UNESCO công nhận là Di sản Thế giới vào ngày 14 tháng 12 năm 2001. Đây là khu vực thứ hai ở Lào được công nhận là Di sản Thế giớ. Khu phức hợp đền được xây dựng theo phong cách Khmer, nhìn ra sông Mê Kông và là một ngôi đền Hindu quan trọng của Đế chế Khmer. Tại cùng một vị trí là phế tích của các tượng đài tiền Angkor khác. Chùa Wat Phou Asa là một ngôi đền Hindu-Khmer cổ, được xây dựng trên đá phẳng của ngọn núi Phou Kao Klat Ngong thuộc huyện Pathoumphone. Có thể đến đây theo quốc lộ 13, phía nam Pakse, và sau đó đi bộ từ Bản Klat Ngong. Chùa được xây dựng bởi Khmers và đang ở trong tình trạng đổ nát, nhưng là một khu khảo cổ quan trọng. Chùa đang được trùng tu. Chùa Wat Wat Luang và chùa Wat Tham Fai được xây dựng vào năm 1935. Có một ngôi tu viện và một miếu thờ dấu chân phật Buddha nhỏ ở chủa Wat Pha Bhat và chùa Wat Tham Fai; các lễ hội tôn giáo được tổ chức trong một khu vực mở rộng lớn.

Tormor Rocky Channel là di sản quốc gia thứ 15 ở Lào; nó nằm cách chùa Wat Phou Champasak khoảng 11 km về phía đông nam bên bờ trái sông Mê Kông. Con đường tới tòa nhà được lót bằng các cột bằng đá sa thạch. Nó đang ở trong tình trạng đổ nát. Có một buồng lớn với các cửa ra vào ở phía trước, phía sau và cửa sổ hai bên. Chữ viết ngụ ý địa danh này có liên quan chặt chẽ đến chùa Wat Phou Champasak. Một khu khảo cổ học nằm ở Pu Asa trên đỉnh một ngọn núi. Bản Kiat Ngong nổi tiếng với các loài cây thuốc và lâm sản.

Bảo tàng Di sản Lịch sử Champasak ở Pakse cho cái nhìn sâu sắc về lịch sử của Lào cũng như di sản văn hoá và nghệ thuật của nó. Tại chùa Wat Amath, những kho báu có niên đại từ thời kỳ đồ đá có thể được nhìn thấy. Bảo tàng có ít hiện vật, nhưng nhiều tài liệu cũ, ba chiếc trống đồng Đồng Sơn, thế kỷ 7 (kiến trúc) Lintel được làm từ các bộ sưu tập đá sa thạch, dệt và đồ trang sức bao gồm cả các đồ như dây đeo mắt cá bằng sắt, khuyên tai ngà voi, dụng cụ âm nhạc, một stele bằng chữ Thái (từ thế kỷ 15 đến thế kỷ 18), bình nước từ thế kỷ 11 hoặc 12, Shiva nhổ, một mô hình của Wat Phu Champasak, các tượng Đức Phật Budda, và vũ khí của Mỹ. Tỉnh này là địa điểm của tuyến đường sắt đầu tiên của Lào, Đường sắt Don Det - Don Khon ở đảo Don Det và Don Khon.

Văn hóa
Trong tháng ba âm lịch (tháng hai dương lịch), các lễ hội tại đền Angkor diễn ra trước lễ hội truyền chùa Wat Phou của Champasack tại khu vực chùa đã bị đổ nát. Lễ hội nổi tiếng về đua voi, đấu bò, và các buổi biểu diễn văn hoá của âm nhạc truyền thống nhạc Lào và khiêu vũ.

Tham khảo

Tra cứu

Các đường link bên ngoài

Huyện thị Lào
Tỉnh của Lào


title: Nomada maculiventer

text:
Nomada maculiventer là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Swenk mô tả khoa học năm 1915.

Chú thích

Tham khảo

Nomada
Động vật được mô tả năm 1915


title: Pölitz

text:
Pölitz là một đô thị ở huyện Stormarn, bang Schleswig-Holstein, Đức. Đô thị này có diện tích 12,97 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2006 là 1175 người.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Stormarn


title: Bulgaria tại Thế vận hội Mùa hè 1896

text:
Ủy ban Thế vận hội Bulgaria chọn một vận động viên thể dục, Charles Champaud, tham dự cho quốc gia tại Thế vận hội Mùa hè 1896. Điều này làm Bulgaria thành một trong 14 quốc gia hiện diện tại Thế vận hội Mùa hè được khai mạc. Champaud, một giáo viên thể dục người Thụy Sĩ sống tại Sofia, thường được tính vào kết quả của Thụy Sĩ tại Thế vận hội 1896, trước khi các Ủy ban Olympic Quốc gia được thành lập.

Huy chương
Bungary không giành được huy chương nào.

Thể dục dụng cụ

Liên kết ngoài
Comité Olympique Bulgare

Tham khảo

Lampros, S.P.; Polites, N.G.; De Coubertin, Pierre; Philemon, P.J.; & Anninos, C., The Olympic Games: BC 776 - AD 1896, Athènes, Charles Beck, 1897 ( )
Mallon, Bill; & Widlund, Ture, The 1896 Olympic Games. Results for All Competitors in All Events, with Commentary, Jefferson, McFarland, 1998, ISBN 0-7864-0379-9 ( )

Quốc gia tại Thế vận hội Mùa hè 1896
1896
Bungary 1896


title: Chu Tự

text:
Chu Tự (chữ Hán: 朱序, ? – 393), tên tự là Thứ Luân, người Nghĩa Dương , tướng lĩnh nhà Đông Tấn trong lịch sử Trung Quốc.

Đánh dẹp nội loạn, tham gia Bắc phạt
Cha của ông là Chu Đảo, từng nhận chức Tây Man hiệu úy, Ích Châu thứ sử. Chu Tự bấy giờ cũng có tiếng tăm, được thăng đến chức Ưng Dương tướng quân, Giang Hạ tướng.

Lương Châu thứ sử Tư Mã Huân nhà Đông Tấn cai trị tàn bạo, các quan Trị trung, Biệt giá cùng cường hào ở châu bất đồng với ông ta đều bị chém đầu. Huân muốn cát cứ đất Thục, chỉ e dè Ích Châu thứ sử Chu Phủ. Tháng 6 năm Hưng Ninh 3 (365), Chu Phủ mất, triều đình để con trai Chu Sở thay chức. Tháng 10, Huân cử binh phản Tấn, châu biệt giá Ung Đoan và Tây Nhung tư mã Hy Túy ra sức khuyên ngăn, đều bị giết hại. Huân tự đặt hiệu là Lương, Ích 2 châu mục, Thành Đô vương, tháng 11 vào Kiếm Các , đánh phá huyện Phù , Tây Di hiệu úy Vô Khâu Đề bỏ thành chạy trốn. Sau đó, Huân tiến quân vây đánh Chu Sở ở Thành Đô.

Đại tư mã Hoàn Ôn nhà Đông Tấn tiến cử Chu Tự làm Chinh Thảo đô hộ, soái binh tăng viện Thành Đô. Tháng 5 năm Thái Hòa đầu tiên (366), Chu Tự cùng Chu Sở trong ngoài giáp kích, đánh cho Tư Mã Huân đại bại, bắt ông ta cùng bè đảng đưa về Kiến Khang  chém đầu. Chu Tự nhờ công được bái làm Chinh lỗ tướng quân, phong tước Tương Bình Tử.

Giữa những năm Thái Hòa (366 – 371), ông được thăng nhiệm làm Duyện Châu thứ sử, khi ấy có người Trường Thành là Tiền Hoằng tụ tập hơn trăm người, trốn tránh trong núi Nguyên Hương. Triều đình lấy Chu Tự làm Trung quân tư mã, Ngô Hưng thái thú. Ông đến quận, bình định Tiền Hoằng rồi trở về Duyện Châu.

Tháng 4 năm Thái Hòa thứ 4 (369), Chu Tự theo Hoàn Ôn bắc phạt Tiền Yên. Tháng 6, ông và Đặng Hà tại Lâm Chử  đánh bại tướng Yên Phó Nhan. Sau đó, quân Tấn bị 2 nước Yên, Tần liên hiệp công kích, cuối cùng thất bại.

Thất thủ Tương Dương, người Tần lòng Tấn
Năm Thái Nguyên thứ 2 (377), Hàn Khoát dâng biểu tiến cử Chu Tự làm Lương Châu thứ sử, trấn thủ Tương Dương .

Tháng 2 năm Thái Nguyên thứ 4 (379), vua Tiền Tần là Phù Kiên phái Chinh nam tướng quân, Đô đốc chinh thảo chư quân sự Trường Lạc công Phù Phi cùng Vũ vệ tướng quân Cẩu Trường, Thượng thư Mộ Dung Vi soái 7 vạn kỵ bộ tiến đánh Tương Dương, lấy Kinh Châu thứ lại Dương An làm tiên phong; Chinh lỗ tướng quân Thạch Việt soái 1 vạn tinh kỵ ra Lỗ Dương quan ; Kinh Triệu doãn Mộ Dung Thùy và Dương vũ tướng quân Diêu Trường soái 5 vạn ra Nam Hương  đánh Nam Dương; Lĩnh quân tướng quân Cẩu Trì, Hữu tướng quân Mao Đương, Cường nỗ tướng quân Vương Hiển soái 4 vạn người ra Vũ Đương , sau đó các cánh quân sẽ cùng đánh Tương Dương.

Tháng 4, quân Tần đến bờ bắc sông Miện, Chu Tự cho rằng quân Tần không có chiến thuyền, nên không tăng cường phòng bị. Đến khi tướng Tần Thạch Việt soái 5000 kỵ binh vượt qua Hán Thủy, ông vô cùng kinh sợ, bèn mệnh cho tướng sĩ canh giữ nghiêm ngặt thành trong của Tương Dương. Thạch Việt đánh chiếm thành ngoài, bắt được hàng trăm cỗ chiến hạm của quân Tấn. Phù Phi chỉ huy quân đội tấn công thành trong.

Từ đầu mẹ của Chu Tự là Hàn thị nghe tin quân Tần sắp đến, lên thành quan sát, phát hiện góc tường tây bắc không được chắc chắn, bèn động viên hơn trăm nữ tì và phụ nữ đắp 1 lớp tường mới bên trong tường cũ. Đến nay khi quân Tần đánh thành, góc tây bắc quả nhiên bị công phá, quân Tấn lui về sau lớp tường mới để phòng thủ, người Tương Dương gọi là "phu nhân thành".

Xa kỵ tướng quân Hoàn Xung nhà Đông Tấn soái lĩnh 7 vạn nhân mã đến cứu Chu Tự, nhưng lại sợ quân Tần, không dám tiến lên, dừng lại ở Thượng Minh . Phù Phi ban đầu muốn đánh gấp, sau đó nghe theo kiến nghị của Cẩu Trường, thay việc đánh mạnh bằng việc vây khốn lâu dài, cắt đứt đường giao thông, ngăn trở viện binh Tấn. Không lâu sau, Mộ Dung Thùy hạ được Nam Dương, đến hội quân với Phù Phi.

Tháng 12, Phù Kiên thấy Tương Dương mãi chưa bị hạ, phái Hoàng môn lang Vi Hoa đem cờ tiết đến gặp Phù Phi, ban cho ông ta 1 thanh kiếm, hẹn đến mùa xuân nếu không hạ được thành, lệnh cho ông ta phải tự sát. Ngày 15 tháng 1 năm sau, Phù Phi dưới sự bức bách của Phù Kiên, mệnh cho các cánh quân toàn lực đánh Tương Dương. Nhà Tấn phái Quan quân tướng quân Lưu Ba soái 8000 quân đến cứu Tương Dương, nhưng ông ta cũng khiếp sợ quân Tần, không dám tiến quân. Chu Tự nhiều lần ra thành chiến đấu, đánh phá quân Tần. Sau đó ông thấy quân Tần lui ra xa dần, bèn không tăng cường đề phòng nữa.

Tháng 2, bộ tướng Lý Bá Hộ của Chu Tự bí mật phái con trai đưa tin cho quân Tần xin làm nội ứng. Phù Phi vội lệnh cho các cánh quân gấp rút tấn công. Ngày 6 tháng 3, Tương Dương bị hạ, Chu Tự bị bắt.

Chu Tự bị áp giải đến Trường An, Phù Kiên chẳng những không trách mắng ông, ngược lại còn cho rằng Lý Bá Hộ bất trung, đem giết hắn ta. Chu Tự chỉ một lòng muốn trốn về Tấn, náu ở trong nhà của Hạ Quỹ. Phù Kiên căn cứ vào dấu vết mà suy đoán, bắt giam Hạ Quỹ. Chu Tự không đành lòng, bèn đến chỗ Phù Huy tự thú. Phù Kiên không hề trách cứ, còn lấy ông làm Độ chi thượng thư.

Phì Thủy dâng kế, sau trận phản Tần
Tháng 7 năm Thái Nguyên thứ 8 (383), Phù Kiên động viên 97 vạn đại quân tiến đánh Đông Tấn. Tháng 10, Phù Dung công phá Thọ Dương, Mộ Dung Thùy đánh hạ Vân Thành , tướng Tấn Hồ Bân lui về giữ Giáp Thạch . Phù Dung bắt được sứ giả của Hồ Bân cầu cứu đại quân nhà Tấn, lập tức thông báo cho Phù Kiên, nhận xét quân Tấn người ít, lương hết, nên thừa cơ phát động công kích. Phù Kiên nhận tin, bèn lưu đại quân lại Hạng Thành, tự lĩnh 8000 khinh kỵ theo đường nhỏ đến Thọ Dương gặp Phù Dung.

Vừa đến Thọ Dương, Phù Kiên lập tức phái Chu Tự đi trước đến doanh trại quân Tấn khuyên hàng. Lòng vẫn hướng về nhà Tấn, Chu Tự thừa cơ nói với Tạ Thạch: "Trăm vạn quân của Phù Kiên đến đây, (quân ta) không thể địch nổi; nhân lúc họ chưa hội họp, đánh ngay, thì có thể thắng được." . Các tướng Tấn đồng ý với kiến nghị của ông.

Tháng 11, quân Tần ở phía đông Thọ Dương, bờ tây Phì Thủy bày trận, quân Tấn tiến đến bờ đông Phì Thủy, đôi bên cách sông nhìn nhau. Tạ Huyền phái người đến nói với Phù Dung, yêu cầu quân Tần lùi lại một chút, để cho quân Tấn sang sông, sau đó đôi bên sẽ quyết thắng phụ. Tướng lĩnh nước Tần đều không đồng ý, nhưng Phù Kiên chủ trương đợi quân Tấn qua sông được một nửa, dùng thiết kỵ bất ngờ tập kích để giành chiến thắng, Phù Dung cũng tán đồng. Không ngờ, các tướng Tần không thể kiểm soát được hành động lui quân, Chu Tự thừa cơ ở sau trận địa quân Tần hô to lên rằng: "Quân Tần thua rồi! Quân Tần thua rồi!" Quân Tần cho là thật, tranh nhau bỏ trốn đến nỗi hàng vạn người chết vì bị giẫm đạp. Các tướng Tấn Tạ Huyền, Tạ Diễm, Hoàn Y soái lĩnh 8000 tinh binh vượt sông đánh mạnh, tướng Tần Phù Dung ngã ngựa bị giết, Tần đế Phù Kiên trúng tên bỏ chạy. Quân Tần tan rã, quân Tấn giành được toàn thắng. Chu Tự và Từ Nguyên Hỷ cùng vua Tiền Lương trước đây là Trương Thiên Tích chạy vào doanh trại quân Tấn.

Chu Tự nhờ công được nhậm chức Long tương tướng quân, Lang Tà nội sử, không lâu sau được làm Đốc Dương Châu, Dự Châu 5 quận chư quân sự, Dự Châu thứ sử, đóng quân ở Lạc Dương.

Đánh bại Địch Ngụy, đẩy lui Tây Yên
Tháng giêng năm Thái Nguyên thứ 11 (386), người bộ lạc Đinh Linh là Địch Liêu chiếm cứ Lê Dương , giết chết thái thú Đằng Điềm Chi. Chu Tự nghe tin, lập tức phái tướng quân Tần Ưng, Hồng Bân soái lĩnh quân đội các quận ở vùng Hoài, Tứ thảo phạt Địch Liêu, nhưng không thành công. Tháng 8, Địch Liêu đánh Tiếu, bị Chu Tự đánh bại.

Tháng giêng năm Thái Nguyên thứ 12 (387), nhà Tấn lấy Chu Tự làm Thanh, Duyện 2 châu thứ sử, thay Tạ Huyền giữ Bành Thành. Chu Tự xin được trấn thủ Hoài Âm, triều đình cho phép. Không lâu sau, Địch Liêu sai con trai Địch Quyên đánh Trần, Toán, Chu Tự sai Tần Ưng đánh bại Quyên, được thăng làm Chinh lỗ tướng quân.

Tháng giêng năm Thái Nguyên thứ 13 (388), Tạ Huyền qua đời, nhà Tấn lấy Chu Tự làm đô đốc Ti, Ung, Lương, Tần 4 châu chư quân sự, Ung Châu thứ sử, trấn thủ Lạc Dương. Vào tháng 2, Địch Liêu tự xưng Thiên vương, đặt quốc hiệu là Ngụy, sử gọi là Địch Ngụy.

Tháng giêng năm Thái Nguyên thứ 15 (390), vua Tây Yên là Mộ Dung Vĩnh soái quân bức đến Lạc Dương. Chu Tự từ Hà Âm  cùng bộ hạ của Vĩnh là Vương Thứ giao chiến, Vương Thứ thua chạy, bộ hạ của ông ta đều bị chém chết. Chu Tự xua quân đuổi đến núi Thái Hành, lại đánh bại Mộ Dung Vĩnh, Vĩnh chạy đến Thượng Đảng . Chu Tự đuổi đến nơi, cùng Vĩnh đối địch hơn 20 ngày ở Bạch Thủy, Thượng Đảng.

Gặp lúc Địch Liêu muốn thừa hư chiếm Lạc Dương, Chu Tự bèn chia quân làm 2, tự mình soái quân đánh Địch Quyên ở Thạch Môn , lại phái Triệu Phàn đại phá Địch Liêu ở huyện Hoài . Địch Liêu nghe tin, nhân đêm tối bỏ trốn, Chu Tự giành được toàn thắng.

Tháng 10 năm Thái Nguyên thứ 17 (392), Chu Tự lấy cớ tuổi già lắm bệnh, xin được từ chức. Năm sau, ông qua đời, được truy tặng Tả tướng quân, tán kỵ thường thị.

Tham khảo
 Tấn thư

Xem thêm
 Hoàn Ôn
 Tạ Huyền
 Trận Phì Thủy
 Địch Ngụy

Chú thích

Nhân vật quân sự nhà Tấn
Người Hà Nam (Trung Quốc)
Năm sinh thiếu
Mất năm 393


title: Hypsiboas latistriatus

text:
Hypsiboas latistriatus là một loài ếch thuộc họ Nhái bén.
Đây là loài đặc hữu của Brasil.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và sông ngòi.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 Stuart, S.N. 2006. Hypsiboas latistriatus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 7 năm 2007.

latistriatus
Động vật đặc hữu Brasil


title: Coelogyne pandurata

text:
Coelogyne pandurata (hay Phong lan đen) là một loài phong lan từ Borneo. Đây là loài cây cảnh được những người lai giống tìm kiếm do nó có cánh hoa màu đen.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Sample image of Coelogyne Pandurata

P
Thực vật Brunei


title: Athous monilicornis

text:
Athous monilicornis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Schwarz miêu tả khoa học năm 1897.

Chú thích

Tham khảo

Athous


title: Chaillé-sous-les-Ormeaux

text:
Chaillé-sous-les-Ormeaux là một xã ở tỉnh Vendée trong vùng Pays de la Loire, Pháp. Xã này có diện tích 17,5 kilômét vuông, dân số năm 2006 là 1124 người. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 60 mét trên mực nước biển.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Site de la commune
 Chaillé-sous-les-Ormeaux trên trang mạng Viện địa lý quốc gia

Chaillé-sous-les-Ormeaux


title: Niederalteich

text:
Niederalteich là một làng nằm bên sông Donau ở Bayern. Đức. Nó nổi tiếng là nơi tọa lạc của tu viện Niederaltaich.

Tham khảo


title: Uehlfeld

text:
Uehlfeld là một đô thị ở huyện Neustadt (Aisch)-Bad Windsheim bang Bayern thuộc nước Đức.

Tham khảo


title: Hàng không năm 1914

text:
Đây là danh sách các sự kiện hàng không nổi bật xảy ra trong năm 1914:

Các sự kiện

Tháng 1
 1 tháng 1 - St. Petersburg/Tampa Airboat Line bắt đầu hoạt động, trở thành công ty hàng không đầu tiên cung cấp các dịch vụ bay đều đặn, vởi phi công Anthony Jannus chuyên chở hành khách trên chiếc thủy phi cơ (thuyền bay) Benoist. A.C. Pheil là hành khách đầu tiên.

Tháng 2
 Sikorsky Ilya Muromets đã phá kỷ lục thế giới khi mang 16 người lên độ cao 2.000 mét (6.562 ft).
 8 tháng 2 - 10 - Berliner, Haase và Nikolai bay 3053 km trên chiếc khí cầu tự do từ Bitterfeld đến Perm. Kỷ lục này chỉ bị phá vỡ vào năm 1950.

Tháng 4
 16 tháng 4 - Quân đoàn hàng không Canada được thành lập.
 20 tháng 4 - 3 chiếc máy bay của Hải quân Hoa Kỳ rời khỏi Pensacola trên boong tàu USS Mississippi để hỗ trợ các đơn vị tại Vera Cruz, México. Họ thực hiện các chuyến bay trinh sát đến 12 tháng 5.
 April 20 - Howard Pixton chiến thắng trong Cúp Schneider tại Monaco. Pixton đạt vận tốc trung bình 139.66 km/h (86.78 mph) trong suốt cuộc đua trên chiếc máy bay Sopwith Schneider

Tháng 7
 10 tháng 7 - 11, Một người Đức tên là Reinhold Böhm đã bay trên chiếc máy bay 2 tầng cánh có tên gọi là Albatros trong 24 giờ và 12 phút mà không tiếp nhiên liệu và dừng lại. Phải đến năm 1927 một người đàn ông khác mới phá vỡ được kỷ lục này.
 28 tháng 7 - Chiến tranh thế giới I bùng nổ Hàng không đã thay đổi chiến tranh trong một hướng gấp đôi. Máy bay đã tạo ra một trận chiến mới với 20.000 phi công, hầu hết những phi công được huấn luyện đều chết. Máy bay loại trừ đi sự khác nhau giữa tiền tuyến và hậu phương, và dân cư ở những nơi cách xa mặt trận cũng trở thành mục tiêu của máy bay.
 30 tháng 7 - Trygve Gran thực hiện chuyến bay đầu tiên xuyên qua Biển Bắc trên một chiếc máy bay.

Tháng 8
 8 tháng 8 - Một người Pháp quan sát không trung đã bị thương bởi đạn bắn từ máy bay, anh ta trở thành người đầu tiên bị thương của nước Pháp do máy bay.
 13 tháng 8 - Royal Aircraft Factory BE.2 trở thành máy bay đầu tiên của Anh thành công ở Pháp trong chiến tranh.
 25 tháng 8 - Máy bay đầu tiên của người Đức bị bắn hạ.
 30 tháng 8 - Paris bị ném bom bởi các máy bay của Đức lần đầu tiên - một chiếc máy bay Etrich Taube được điều khiển bởi đại úy Ferdinand von Hiddessen.

Tháng 9
 27 tháng 9 - Một nhóm máy bay ném bom đầu tiên của Pháp được thành lập.

Tháng 10
 5 tháng 10 - Trung sĩ Joseph Frantz và hạ sĩ Louis Quenault thuộc đơn vị Escadrille VB24 đã lần đầu tiên bắn hạ máy bay trong một cuộc không chiến, họ đã bắn hạ một chiếc máy bay Đức loại Aviatik B.II bằng súng máy từ chiếc máy bay Voisin III của họ phía trên Jonchery, Reims.
 8 tháng 10 - Phi đội trưởng Charles Samson, sĩ quan của RNAS lập kế hoạch tiến hành cuộc không kích chiến lược đầu tiên vào các mục tiêu trên lãnh thổ Đức. 2 chiếc máy bay loại Sopwith Tabloid đã tấn công nhà kho chứa khí cầu Zeppelin tại Düsseldorf. Một chiếc máy bay tấn công nhà ga đường sắt ở Köln, những máy bay khác, được dẫn đầu bởi phi đội trưởng Reggie Marix đã tìm mục tiêu và phá hủy một nhà chứa khí cầu Z.IX.

Tháng 11
 21 tháng 11 - 3 chiếc máy bay của RNAS loại Avro 504 ném bom nhà kho chứa khí cầu Zeppelin tại Friedrichshafen.

Tháng 12
 21 tháng 12 - Vương quốc Anh bị máy bay Đức ném bom lần đầu tiên - một chiếc Taube đã ném bom gần Admiralty Pier, Kent.
 25 tháng 12 - HMS Empress, HMS Engadine và HMS Riviera thực hiện các cuộc tấn công bằng thủy phi cơ vào các nhà kho chứa khí cầu Zeppelin tại Cuxhaven. Sương mù đã ngăn cản máy bay đến được mục tiêu, và chỉ có 3 chiếc trong 9 chiếc máy bay quay trở về được tàu mẹ.

Chuyến bay đầu tiên

Tháng 1
 Sikorsky Ilya Muromets

Tháng 7
 Vickers F.B.5 Gunbus

Tham khảo

Hàng không năm 1914
Aviation


title: Lignorelles

text:
Lignorelles là một xã thuộc tỉnh Yonne trong vùng Bourgogne-Franche-Comté miền bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Yonne

Tham khảo
INSEE

Xã của Yonne


title: Cassida montana

text:
Cassida montana là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Borowiec miêu tả khoa học năm 1999.

Chú thích

Tham khảo

Cassida


title: Jess Cliffe

text:
Jess Cliffe (27 tháng 6 năm 1981) là nhà thiết kế trò chơi máy tính người Mỹ của hãng Valve Software và là người đồng sáng lập game Counter-Strike  với Lê Minh (nickname trên mạng là Gooseman), một nhà sản xuất trò chơi máy tính người Canada gốc Việt, ông được gọi là "tiếng nói của Counter-Strike" do đảm nhận thực hiện việc thiết kế mệnh lệnh qua radio và hiệu ứng âm thanh trong game.

Lúc nhỏ, Jess Cliffe sống tại bang New Jersey và học trường Trung học North Hunterdon ở Annandale, New Jersey, trước khi thi đậu vào học tại Đại học và Học viện Bách khoa bang Virginia từ năm 1999-2003. Sau khi tốt nghiệp, ông vào làm cho hãng Valve Software và hiện giờ là nhà thiết kế trò chơi của hãng, đồng thời ông còn thực hiện việc tạo các bản đồ (map) cho Half-Life: Deathmatch.

Trong suốt thời gian học Đại học, Cliffe đã lập một website riêng mang tên "Silo X" dành cho game Half-Life. Mục đích chính của trang web này là cho phép những nhà thiết kế bản đồ/cấp độ có thể đăng tải những bản đồ do họ tạo ra đến với những fan hâm mộ trên thế giới. Khi làm việc cùng với Lê Minh trong phiên bản Counter-Strike đầu tiên Jess Cliffe tuyên bố ngưng công việc trên trang web "Silo X" nối tiếp sau Tom Konings còn được biết đến với tên gọi HaLf-DeAd, một thành viên khá nổi tiếng trong cộng đồng Half-Life. Khi Half-Life đã trở nên lỗi thời thì trang web "Silo X" chính thức đóng cửa.

Vào cuối thập niên 1990, Cliffe còn là moderator và trưởng nhóm JKMAG (viết tắt của Jedi Knight Multiplayer Addon Group), một cộng đồng trực tuyến chuyên cung cấp các bản đồ tùy biến và các gói skin (lớp da nhân vật trong game) dành cho game Jedi Knight.

Từ tháng 5 năm 2007, Cliffe cho vận hành blog , một blog có độ phân giải cao nhằm dựng lại quá khứ của Seattle, "với mục tiêu là làm tài liệu lịch sử của thành phố bằng các bức ảnh cũ, bưu thiếp cũ, tấm quảng cáo, sơ lược tiểu sử các di tích lịch sử, v.v"

Các game của Jess Cliffe
Half-Life 2 (Mac, PC, Xbox)
Half-Life: Counter-Strike (Mac, PC, Xbox)
Half-Life 2: Deathmatch (Mac, PC)
Half-Life 2: Episode Two (Mac, PC)
Counter-Strike: Source (Mac, PC)
Day of Defeat: Source (Mac, PC)
Team Fortress 2 (Mac, PC)

Bị bắt giam
Ông bị bắt vào lúc 1h sáng ngày 1/2/2018 bởi cảnh sát Seattle vì các cáo buộc về Lạm dụng tình dục trẻ em
Theo dự kiến phiên tòa xét xử ông sẽ diễn ra vào ngày 9/2/2018

Tham khảo
Vargas, Jose Antonio, "Big Games Hunter." Washington Post. Số ra ngày 25 tháng 10 năm 2005.
Wallis, Alistair, "Is Modding Useful?" Game Developer. Số ra ngày 1 tháng 7 năm 2007.

Liên kết ngoài
http://www.vintageseattle.org/

Nhà thiết kế trò chơi máy tính người Mỹ
Năm sinh không rõ
Người Mỹ gốc Ý
Người Mỹ gốc Anh
Nhân vật còn sống


title: Heriades timberlakei

text:
Heriades timberlakei là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Michener mô tả khoa học năm 1938.

Chú thích

Tham khảo

Heriades
Động vật được mô tả năm 1938


title: Sách trực tuyến

text:
Sách trực tuyến là một quyển sách điện tử có thể sử dụng trực tuyến thông qua Internet, có thể phục vụ miễn phí hoặc theo các hình thức khác như được bán qua mạng, những tài liệu hạn chế chỉ thành viên của tổ chức đó mới đọc được. Sách trực tuyến khác với sách điện tử, vì một vài loại sách điện tử được phát hành ở dạng khác như các sách đưa vào đĩa CD.

Xem thêm
Sách
Dự án Gutenberg.
Thư viện công cộng trên Internet
Online Books Page

Web sách trực tuyến
Project Gutenberg's catalog on online books

Tham khảo

Trực tuyến
Xuất bản điện tử
Truyền thông mới
Truyền thông kỹ thuật số


title: Langeac

text:
Langeac là một xã thuộc tỉnh Haute-Loire trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes ở nam trung bộ nước Pháp. Khu vực này có độ cao từ 488-951 mét trên mực nước biển. Theo điều tra dân số năm 2006 của INSEE có dân số 3943 người.
Thị trấn có cự ly khoảng 30 km về phía tây Le Puy-en-Velay, và khoảng 100 km về phía tây nam Lyon.

 Communes of the Haute-Loire department

Tham khảo

Xã của Haute-Loire


title: Praiano

text:
Praiano là một đô thị (comune) thuộc tỉnh Salerno trong vùng Campania của Ý. Praiano có diện tích 2 km2, dân số là 2069 người (thời điểm 2009).

Tham khảo

Đô thị tỉnh Salerno
Thành phố và thị trấn ở Campania


title: Chimarra indigota

text:
Chimarra indigota là một loài Trichoptera trong họ Philopotamidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Tham khảo

Chimarra


title: Leptotes babaulti

text:
Babault's Zebra Blue (Leptotes babaulti) là một loài bướm ngày thuộc họ Lycaenidae. Nó được tìm thấy ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Sải cánh dài 22–29 mm đối với con đực và 26–30 mm đối với con cái. Con trưởng thành bay quanh năm, nhiều nhất vào từ tháng 11 đến tháng 4.

Chú thích

Tham khảo

Leptotes (bướm)
Leptotes (chi bướm)


title: Octhispa proba

text:
Octhispa proba là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Weise miêu tả khoa học năm 1905.

Chú thích

Tham khảo

Octhispa


title: Tả Thanh Oai

text:
Tả Thanh Oai là một xã thuộc huyện Thanh Trì, thành phố Hà Nội, Việt Nam.

Vị trí địa lý
Xã Tả Thanh Oai nằm ở phần phía Tây của huyện Thanh Trì, phía Bắc giáp xã Thanh Liệt của Thanh Trì, góc phía Tây Bắc giáp xã Tân Triều của Thanh Trì và phường Phúc La quận Hà Đông, phía Tây giáp xã Hữu Hòa của Thanh Trì (ranh giới là sông Nhuệ), phía Tây Nam và Nam giáp huyện Thanh Oai (các xã Cự Khê, Mỹ Hưng) ranh giới là sông Nhuệ. Phía Đông, Tả Thanh Oai tiếp giáp với các xã cùng huyện: Đại Áng (ở phía Đông Nam), Vĩnh Quỳnh (chính giữa phía Đông), Tam Hiệp (phía Đông Bắc). Tả Thanh Oai nằm bê bờ tả sông Nhuệ, phía Bắc có đường 70A Văn Điển-Hà Đông chạy qua, ngang qua chính giữa xã là tuyến đường sắt vành đai Văn Điển - Ba La - Phú Diễn chạy từ hướng xã Vĩnh Quỳnh sang xã Hữu Hòa.

Xã Tả Thanh Oai gồm các thôn làng: Tả Thanh Oai, Thượng Phúc, Nhân Hòa, Siêu Quần.

Lịch sử
Vào đầu thế kỷ 19, vùng đất Tả Thanh Oai ngày nay là các xã, thôn (làng) của 2 tổng Tả Thanh Oai (Tả Thanh Oai, Nguyễn Thượng, Ngũ Phúc-Hạ Thanh Oai) và Đại Định (Siêu Quần), đều của huyện Thanh Oai phủ Ứng Thiên (tức Ứng Hòa) trấn Sơn Nam Thượng. Năm 1831, thành lập tỉnh Hà Nội, các làng xã này cùng toàn bộ phủ Ứng Hòa nhập về tỉnh Hà Nội.

Ngày 21 tháng 4 năm 1965, xã Tả Thanh Oai cùng với các xã Liên ninh, Ngọc Hồi, Đại Áng chuyển về huyện Thường Tín thuộc tỉnh Hà Tây (hợp nhất 2 tỉnh Hà Đông và Sơn Tây).

Ngày 29 tháng 12 năm 1975, xã Tả Thanh Oai nằm trong huyện Thường Tín thuộc tỉnh Hà Sơn Bình do hợp nhất 2 tỉnh Hà Tây và Hòa Bình.

Ngày 29 tháng 12 năm 1978, 4 xã ở phía bắc huyện Thường Tín là: Đại Áng, Liên Ninh, Ngọc Hồi, Tả Thanh Oai được sáp nhập vào huyện Thanh Trì, TP Hà nội.

Làng Tả Thanh Oai

Làng Tả Thanh Oai (làng Tó hay Tó Tả) thuộc xã Tả Thanh Oai huyện Thanh Trì được cả nước biết đến là làng khoa bảng với 12 người đỗ đại khoa, gồm 4 Hoàng giáp và 8 Tiến sĩ, có họ Ngô với dòng Ngô gia văn phái và các danh nhân Ngô Thì Sĩ, Ngô Thì Nhậm, Nguyễn Văn Giáp đã đi vào lịch sử đất nước. Ngoài ra còn có 27 hương cống thời Lê, 10 cử nhân thời Nguyễn.

Những người đỗ đại khoa thuộc 4 họ: Nguyễn Khai Khoa, Ngô Vi, Ngô Thì và Nguyễn Thế. Họ Nguyễn Khai Khoa có 3 tiến sĩ là Nguyễn Chỉ (đỗ năm 1453), Nguyễn Khánh Dung (1478). Nguyễn Tông Trình (1754). Trước đây, đầu dịp hội làng (ngày 14 tháng giêng), quan viên trong làng phải ra lễ ở mộ tổ và ở nhà thờ họ này.

Họ Ngô Thì (Ngô Thời) có 6 tiến sĩ là: Ngô Tuấn Dị (đỗ năm 1688), Ngô Đình Thạc (1700), Ngô Đình Chất (em Đình Thạc, 1721), Ngô Thì Sĩ (Hoàng giáp, 1766), Ngô Thì Nhậm (1775) và Ngô Điền (Hoàng giáp, 1841).

Họ Ngô Vi là dòng họ lập ấp đầu tiên, có hai người đỗ là Ngô Vi Thực (Hoàng giáp, 1691) và Ngô Vi Nho (1694).

Những người đỗ đại khoa của làng Tó có Ngô Đình Thạc làm Tham tụng (Tể tướng), Ngô Đình Chất, Ngô Thì Nhậm làm Thượng thư, 2 người phụng mệnh đi sứ là Ngô Đình Thạc, Ngô Thì Nhậm (Chánh sứ sang nhà Thanh, có nhiều đóng góp cho việc ngoại giao của triều Tây Sơn). Ngô Thì Sĩ có nhiều công lao trong việc giữ yên và phát triển vùng biên giới Lạng Sơn. Ngô Đình Thạc là Trấn thủ Lạng Sơn, khi thành bị quân phỉ vây, ông chịu chết chứ không đầu hàng.

Đóng góp lớn nhất của các nhà khoa bảng làng Tó là về văn học, giáo dục. Hai cha con Ngô Thì Sĩ - Ngô Thì Nhậm là những danh nhân kiệt xuất, học vấn sâu rộng, làm rạng rỡ cho tông phái nhà Nho, vừa là quan văn, vừa là tướng, vừa là nhà sử học, nhà thơ, để lại nhiều tác phẩm có giá trị. Họ Ngô còn nổi tiếng với dòng Ngô gia văn phái, với thiên tiểu thuyết Hoàng Lê nhất thống chí có giá trị lớn về tư liệu lịch sử.

Cuối TK XIX, Họ Nguyễn Khai khoa sáng ngời trang sử  cứu Nước của Danh Nhân Nguyễn Văn Giáp (1837-1887)  một Thủ lĩnh xuất sắc của phong trào Cần vương chống thực dân Pháp trong cuộc khởi nghĩa Tây Bắc(Việt Nam) vua Hàm Nghi phong Hiệp Đốc Bắc kỳ quân vụ Đại thần,Phấn Trung tướng quân, Tổng đốc Sơn Hưng Tuyên  đã lãnh đạo nhân dân các dân tộc kiên cường chống Pháp.

Để có sự thành đạt về khoa bảng, làng Tả Thanh Oai chế độ khuyến học thỏa đáng. Làng dành 40 mẫu ruộng để làm học điền. Những người đỗ đạt được trọng vọng. Trong tâm thức của người làng, thế đất của làng phát đạt về mặt học hành nên có ý thức với việc học. Cuốn Lư sử điển yếu điều lệ (soạn năm 1791), viết: "Làng Tả Thanh Oai đất do sông Tô dẫn mạch, miếu do sông Nhuệ bồi cơ, danh đăng khoa giáp, thế phiết thi thư, quý mà không phú, phần nhiều là sĩ dân sính về đường học, coi là việc hàng đầu..."

Làng Tả Thanh Oai trước đây có 2 đình là đình Tổ Thị và đình Hoa Xá (nay chỉ còn đình Hoa Xá), thờ Lê Hoàn và Bà Chúa Hến – cô gái làng Tó được Lê Hoàn lấy làm phi trong dịp dẫn đại quân theo đường sông ra Bắc để tiêu diệt quân xâm lược Tống, ghé thăm làng (năm 981). Hội làng tổ chức trong 3 ngày: 13, 14, 15 tháng Giêng, có rước cỗ thờ và rước Giầu vàng từ đình Hoa Xá đến Minh Ngự Lâu (nhà Bà Chúa Hến) để kỉ niệm cuộc gặp gỡ tình duyên giữa Bà và Vua Lê Đại Hành. Ngoài ra còn các nghi lễ hát xướng ca ngợi công đức thành hoàng, cảnh đẹp, có đọc "Mục lục" đề cao truyền thống văn vật của làng, cầu chúc dân làng an khang thịnh vượng. Làng còn giữ được 4 chùa và đặc biệt là 4 nhà thờ của các dòng họ khoa bảng, nhà thờ các danh nhân Ngô Thì Sĩ, Ngô Thì Nhậm- các di tích phản ánh truyền thống hiếu học và khoa bảng của làng.

Làng Thượng Phúc
Làng Thượng Phúc nay là một thôn của xã Tả Thanh Oai (huyện Thanh Trì), vốn là hai làng Nguyễn Thượng và Ngũ Phúc (có tên Nôm là làng Hạ). Đầu thế kỷ XIX, hai làng này là hai thôn độc lập thuộc xã Hạ Thanh Oai, tổng Tả Thanh Oai, huyện Thanh Oai, phủ ứng Thiên, trấn Sơn Nam Thượng. Năm Minh Mạng thứ hai (1821), các quan trấn Bắc Thành đề nghị cho nhập hai thôn này thành một thôn mang tên Thượng Phúc. Đây là một làng đông dân (năm 1926, làng có 2092 nhân khẩu).

Theo "Lư sử điển yếu điều lệ" do Ngô Thì Nhậm soạn năm Cảnh Thịnh thứ hai (1794) thì làng được hình thành từ lâu, đến giữa thế kỷ XV, một bộ phận tù binh Chiêm Thành bị đày ra đây khai khẩn vùng đất trũng, mở mang làng xóm.

Thượng Phúc xưa kia là một làng nông nghiệp chiêm trũng. Đồng quanh năm trắng nước, việc cấy lúa rất vất vả, không chắc ăn. Vào năm 1939, chính quyền thuộc địa Pháp đã cho nắn đoạn sông Nhuệ, từ địa phận làng Siêu Quần xuống làng Đan Nhiễm, làm cho nước của con sông này thoát nhanh hơn vào mùa mưa lũ. Đồng ruộng của Thượng Phúc và 16 làng trong vùng tiêu nước dễ hơn, nạn úng lụt đã giảm đáng kể, việc làm ruộng thuận tiện hơn. Ngoài làm ruộng, dân làng còn khai thác nguồn thủy sản dồi dào trong đồng chiêm trũng, kết hợp buôn bán.

Làng Thượng Phúc có chùa Bảo Tháp, dân gian thường gọi là chùa Bồ Tát. Đây là ngôi chùa cổ, tương truyền do Nhà sư Lý Thầm - em trai Vua Lý Huệ Tông (1211 - 1224) dựng nên rồi tu hành tại đây. Điều này còn được minh chứng qua một số câu đối ở cột đồng trụ của Tam bảo chùa.

Đến gần cuối đời Trần, có một vị Cao tăng họ Hồ, dòng dõi hoàng thân quốc thích đã từ bỏ bổng lộc, quan tước về đây tu hành. Ngoài việc bỏ tiền của để tu tạo chùa, vị Cao tăng này còn chiêu tìm hàng trăm trẻ mồ côi, những người già nua không nơi nương tựa về nuôi dưỡng, trẻ em được cho ăn họ. Tiếng tăm của Hòa thượng đồn xa khắp mọi nơi. Biết ơn Hòa thượng, dân làng, nhất là những người cô quả đã tạc tượng sống Ngài. Khi Hòa thượng đắc đạo, được nhân dân và triều đình suy tôn là Bồ Tát và gọi chùa Bảo Tháp theo tên được tôn vinh của Ngài. Về sau, có vị Minh Từ Hoàng Thái hậu của Vua Trần về đây lánh nạn giặc Chiêm Thành tàn phá Kinh đô. Thấy Bà là người nhân đức, mộ đạo, Hòa thượng đã giao chùa cho Bà, rồi Ngài cho lập ngay hỏa đàn, trèo lên đàn tụng kinh và sai các đệ tử châm đàn. Lửa cháy rừng rực bốn bề mà Bồ Tát vẫn điềm nhiên đọc kinh Đại Tạng rồi toàn thân Ngài hóa thành than. Hôm đó là ngày 14 tháng Tư, nên hàng năm, dân làng và quanh vùng lấy ngày này làm ngày giỗ Tổ Chùa. Cho đến ngày nay, dân làng Thượng Phúc và trong vùng vẫn tế Bồ Tát bằng bài thơ Nôm thể lục bát.

Sau khi Bồ Tát hỏa thiêu, bà Hoàng Thái hậu trở thành Ni sư sớm hôm đèn nhang thờ Phật, trông nom và mở mang chùa. Dân làng Thượng Phúc kính phục Bà, xin được lập sinh từ ở mé trước chùa để thờ phụng sau này. Ba năm sau, có lệnh Bà phải về Kinh đô. Trước lúc về Kinh, Bà Thái hậu mở yến tiệc đãi dân làng vào ngày 16 tháng Hai. Tiệc đang vui thì Thái hậu trúng gió và qua đời.Vua Trần nghe tin, lệnh cho làng Thượng Phúc thờ Thái hậu làm Phúc thần cùng với Bồ Tát, tại cả chùa và đình (được lập về sau).

Đối chiếu với ghi chép trong chính sử (sách Đại Việt sử ký toàn thư) thì thấy, việc quân Chiêm Thành do Chế Bồng Nga chỉ huy vào tàn phá Kinh đô Thăng Long diễn ra vào năm Tân Hợi - 1371 dưới thời Vua Trần Nghệ Tông. Vì thế, bà Thái hậu về lánh nạn ở chùa Bảo Tháp làng Thượng Phúc chính là vợ Vua Nghệ Tông và là cô ruột của Hồ Quý Ly. Chút ít tư liệu này góp phần bổ sung lịch sử phong phú của Thăng Long- Hà Nội đời Trần.

Làng Nhân Hòa
Làng Nhân Hòa nay là một thôn của xã Tả Thanh Oai, huyện Thanh Trì. Lúc đầu gọi là trang Lữ Xuyên (hay Lữ Xuân); cuối thời Lê, đầu thời Nguyễn đổi tên thành Phú Điền và là một xã độc lập thuộc tổng Tả Thanh Oai, huyện Thanh Oai, trấn Sơn Nam Thượng. Thời Minh Mạng (1820 - 1841), làng được đổi tên thành Nhân Hòa, và thuộc tỉnh Hà Nội (năm 1902 đổi tên phần đất ngoại thành làm tỉnh Cầu Đơ, năm 1904 lại đổi làm tỉnh Hà Đông).

Trong kháng chiến chống Pháp, làng Nhân Hòa nhập với các làng Tả Thanh Oai, Siêu Quần, Thượng Phúc thành xã Đại Thanh thuộc huyện Thanh Oai, tỉnh Hà Đông. Năm 1965, xã Đại Thanh đổi tên thành Tả Thanh Oai thuộc tỉnh Hà Tây (từ cuối năm 1975 là tỉnh Hà Sơn Bình). Đầu năm 1979, xã được chuyển về huyện Thanh Trì (Hà Nội).

Theo cuốn "Lư sử điển yếu điều lệ" - sách chữ Hán do nhóm Ngô gia văn phái soạn vào năm Cảnh Thịnh thứ hai (1794), Tiến sĩ triều Lê Nguyễn Đăng Sớ viết lời tựa, hiện còn lưu ở đình làng Tả Thanh Oai thì trang Lữ Xuyên - làng Nhân Hòa do các tù binh Chiêm Thành bị bức ra đây từ thời Lý để khai thác vùng đất trũng - nơi hợp lưu của sông Tô Lịch và sông Nhuệ. Qua bao thế kỷ, di duệ của những người Chăm đã hòa huyết, hòa đồng với người Việt sở tại để tạo lập nên làng xóm trù phú. Dấu ấn Chăm Pa còn lại rất mờ nhạt. Cơ cấu tổ chức, các sinh hoạt văn hóa của dân làng mang đậm phong cách người Việt.

Nhân Hòa là một làng nhỏ, năm 1926 chỉ 462 nhân khẩu. Dân đinh trong làng được chia làm hai giáp: giáp Hậu và giáp Hữu. Dân làng sống chủ yếu bằng trồng lúa và khai thác các nguồn thủy sản trong đồng trũng.

Đình làng Nhân Hòa dựng vào thời Lê - Trịnh, thờ hai vị thành hoàng là: Phương Dung Hoàng Thái hậu thời Lý Triệu Thị Lã và Đông Hải đại vương Đoàn Thượng - một thế lực quân sự mạnh vào cuối thời Lý. Có ý kiến cho rằng, bà Phương Dung Hoàng Thái hậu Triệu Thị Lã là Nhũ mẫu của Vua Lý Huệ Tông (cuối thế kỷ XII) và có công giúp đỡ cả Đoàn Thượng. Tại đình làng hiện còn đôi câu đối nói về việc này. Hai vị thành hoàng được các triều vua phong 38 đạo sắc hiện còn lưu trong đình. Đạo sớm nhất vào năm Đức Long thứ tư (1632).

Làng Nhân Hòa có ngôi chùa Phúc Lâm khá khang trang. Giá trị nhất của chùa là còn lưu hai tấm bia gắn với sự nghiệp của Lê Thời Hiến - vị tướng tài thời Lê - Trịnh. Bia "Bảo Đức bi ký" soạn vào niên hiệu Bảo Thái (1720 - 1727), nói về đức độ, tài năng của Lê Thời Hiến và đóng góp của vợ ông - bà Quận chúa) với chùa. Tấm bia thứ hai "Phúc Lâm tự, khâm minh văn" soạn năm Vĩnh Thịnh thứ hai (1706) nói về đóng góp của dân làng, các quý tộc, trong đó có gia đình Lê Thì Hiến trong việc tu bổ chùa.

Cả đình và chùa Nhân Hòa đã được xếp hạng Di tích lịch sử văn hóa (năm 1992).

Làng Nhân Hòa còn một di tích là đền Nghĩa. Theo bia "Tân tạo Nghĩa điền kim bi" soạn năm Thịnh Đức thứ hai (1654), hai giáp Hữu và Hậu thuộc xã Lữ Xuyên dựng đền này để thờ Tín chủ là bà Nguyễn Thị Ngọc Quyến và Thượng tướng quân Đô Chỉ huy sứ ty Nguyễn Quý Công, tự Phúc Thuận đã hiến cho làng 4 mẫu 7 sào ruộng và vườn, chia đều cho 2 giáp cày cấy. Hàng năm 2 giáp cúng giỗ ông bà theo ghi trong văn bia.

Làng Siêu Quần

Làng Siêu Quần, đầu thế kỷ XIX là một xã thuộc tổng Đại Định, huyện Thanh Oai, phủ Ứng Thiên, trấn Sơn Nam Thượng (từ năm Minh Mạng thứ 12 - 1831 là tỉnh Hà Nội, năm đầu đời Thành Thái - 1889 là tỉnh Cầu Đơ, năm 1904 đổi thành tỉnh Hà Đông).

Trong kháng chiến chống Pháp, làng nhập với các làng Tả Thanh Oai, Nhân Hòa, Thượng Phúc thành xã Đại Thanh thuộc huyện Thanh Oai, tỉnh Hà Đông. Năm 1965, xã Đại Thanh đổi tên thành Tả Thanh Oai. Từ đầu năm 1979, xã được chuyển về huyện Thanh Trì thành phố Hà Nội.Làng Siêu Quần(超群) xưa là một trang có tên là Quần Cư (群居), tên nôm là kẻ Gùn

Quần Cư trang là một làng Việt cổ nằm bên dòng sông Nhuệ, xưa kia nơi đây là vùng đầm lầy, lau sậy, nước ngập mênh mông. Vùng đất này là nơi tụ hội của các hào kiệt sau các cuộc khởi nghĩa thất bại, trong thời kỳ chiến tranh Nam Bắc triều..., nhiều nghĩa sĩ và người dân đã phiêu dạt về đây lập nghiệp sinh nhai bằng nghề bắt cua cá, cấy trồng đến việc chặn đường ăn cướp. Do vậy có một thời người ta gọi đây là nơi "đất nghịch".

Theo truyền thuyết, lúc đầu, dân cư tập trung ở dọc bờ Bắc sông Nhuệ (nay là xứ đồng Hạ, dọc bờ sông Nhuệ, xưa kia tại đây có một ngôi miếu và 2 gốc gạo lớn). Sau một trận lũ lớn, nước ngập đến mái nhà, có một con chó mẹ tha đàn con đến một gò đất chếch về phía đông. Dân làng thấy đó là điềm tốt nên sau trận lũ đã chuyển đến gò đất đó sinh sống, tức trung tâm làng bây giờ. Sau đó, dân các nơi thấy đất này dễ làm ăn, con người thuần hậu nên kéo về ngày một đông, như bức đại tự "Siêu bạt quần luân - 超拔群倫" tại chùa làng hay câu ngạn ngữ "Lang bạt Siêu Quần, cao quan Kẻ Lủ" để chỉ việc này.

Làng là nơi dân cư từ nhiều địa phương tới sinh sống, trong đó một bộ phận lớn là từ Thanh Hóa và Thừa Thiên Huế chuyển ra từ đầu thời Lê Trung Hưng. Theo gia phả các dòng họ lớn như Lê, Nguyễn tại đây đã được 17-20 đời. Mặc cho gần 500 năm trôi qua nhưng người dân ở đây vẫn giữ được những âm gốc ở quê mình, chính điều này đã tạo nên nét văn hóa đặc sắc riêng biệt so với những vùng dân cư xung quanh.

Dân làng Siêu Quần xưa kia chủ yếu làm ruộng, song đa phần ruộng ở đây là chiêm trũng, hàng năm thường bị úng ngập bởi nước lũ sống Nhuệ nên năng suất lúa thấp và bấp bênh. Năm 1939, chính quyền thuộc địa Pháp cho nắn đoạn sông Nhuệ, từ địa phận của làng xuống làng Đan Nhiễm (huyện Thường Tín), làm cho đồng ruộng của làng cùng 16 làng khác trong vùng tiêu nước dễ hơn, nạn úng lụt đã giảm đáng kể. Đến năm 1942, người Pháp lại cho đào con máng từ gò Quán làng Vĩnh Thịnh (xã Đại Áng) xuống cống Hai Cửa giáp làng Siêu Quần, để hạn chế thêm nạn úng lụt.

Xã Siêu Quần thời Nguyễn được chia làm 4 thôn: thôn Thượng, thôn Trung, thôn Mỹ và thôn Hạ nay tương ứng với 4 xóm xóm Thượng, xóm Trung, xóm Mỹ (Me), xóm Hạ (Dõn).

Năm Tự Đức thứ 9 (1855), làng Siêu Quần được vua ban biển ngạch "Mỹ tục khả phong - 美俗可風" do có công quyên góp cứu tế bần nông (?).

Các di tích lịch sử:

 Đình làng Siêu Quần

Đình Siêu Quần hình thành từ thế kỷ 17, khoảng cuối thế kỷ 18 đình bị cháy (tại xứ Đình Đặng - 亭鄧處 đã thành nghĩa trang) và được dựng lại tại vị trí như hiện nay. Đình xây mặt quay hướng nam trên gò cao, phía trước là vùng đồng trũng (tức xứ đồng Đỗi 同隊) kéo dài dọc theo phía đông làng.

Tổng thể khuôn viên kiến trúc đình gồm: phía trước đình là ao sen, cây đa cổ thụ, ngoài sân gạch trong là đồng trụ tam quan, giếng hóa mã, hai dãy nội tảo mạc gồm 7 gian cùng đại đình 5 gian, hậu cung 3 gian 2 trái. Sau đình phía ngoài là ao, bên trong là sân gạch, ngoài ra còn có đàn Thần Nông lộ thiên sau nhà hữu mạc trước gốc đa phía tây đình.

Hiện nay kiến trúc đình mang phong cách thời Nguyễn với đợt trùng tu lớn vào tháng 7 năm Đinh Tỵ (1917) thời vua Khải Định (皇朝啓定嵗次丁己年孟秋重修) cùng đợt trùng tu năm 2001. Thời kỳ cải cách, các vị thành hoàng được rước lên chùa, đình được tận dụng làm nhà kho. Hai dãy tảo mạc 7 gian bị cắt bỏ còn 5 gian, cũng khoảng thời gian này một mảng kiến trúc gian hữu đại đình bị cháy, nay vẫn còn dấu tích. Sau thời kỳ đổi mới - khôi phục văn hóa, nhân dân lại rước các vị Thành hoàng từ chùa về đình thờ phụng và phục hồi lễ hội. Qua nhiều năm, một số kiến trúc đã mất đi và bị thay đổi, các đồ tế khí thờ tự, sắc phong, câu đối, đại tự,... giá trị bị mất trộm dần, nay đã được thay thế mới.

Điều đặc biệt ở đây là hai nhà tả hữu mạc đồng thời là nơi để thuyền (chải) đua nên khá dài, chiếm suốt cả chiều dài của tòa đại bái đến hết sân gạch. Mỗi nhà để hai chải, một chiếc đặt sát đất, một chiếc gác ở lưng chừng. Làng có 4 xóm: Thượng, Trung, Me, Dõn nên mỗi xóm có một chải bơi. Hồi kháng chiến chống Pháp (1946-1954) nhân dân đã dìm thuyền xuống sông cất giấu và bắc cầu qua sông Nhuệ bảo vệ an toàn căn cứ cách mạng. Tiếc thay thuyền đã ngâm quá lâu đã bị mục nát. Nhưng dựa vào chiều dài của nhà tảo mạc có thể đoán được chiều dài của chải (dài khoảng 14m, rộng hơn 1m).

Đình làng Siêu Quần thờ 2 vị thành hoàng cùng phối thờ 2 vị nữ thần.

- Đương Cảnh Tối Linh Thành Hoàng Hổ Lang Đại vương (虎狼大王) Thượng Đẳng Thần (Trịnh Khả 鄭可) và Diêu La công chúa (姚𡤢公主).

"Trịnh Khả (1403 - 1451) người làng Giang Đông, xã Vĩnh Hòa, huyện Vĩnh Lộc, tỉnh Thanh Hóa. Ông là một trong 18 người có mặt tại Hội thề Lũng Nhai của Lê Lợi (năm Bính Thân - 1416), sau lập được nhiều chiến công trong việc đánh đuổi giặc Minh. Khi Lê Lợi lên ngôi, ông được phong Hổ Vệ tướng quân, Thượng trụ quốc, Bình chương quân quốc trọng sự, khắc biển công thần. Do bị gian thần gièm pha, mùa thu, tháng 7, ngày 26 năm Tân Mùi 1451 ông và cả con trai là Trịnh Bá Quát bị giết. Đời Lê Thánh Tông được minh oan, trả lại quan tước, phong làm Phúc thần".

- Đương Cảnh Tối Linh Thành Hoàng Đông Hải Đại Vương (東海大王) Thượng Đẳng Thần (Nguyễn Phục 阮復) và Quý Minh công chúa (貴明公主).

"Nguyễn Phục (1434? - 1470), ông là người thôn Đông, xã Thanh Tùng, huyện Thanh Miện, tỉnh Hải Dương, đỗ Hoàng giáp khoa Quý Dậu niên hiệu Thái Hòa 11 (1453) đời vua Lê Nhân Tông, làm quan đến chức Hàn lâm viện kiêm Vương phó (thầy dạy các vương tử). Năm Canh Dần (1470), Lê Thánh Tông đi đánh Chiêm Thành, Nguyễn Phục được cử giữ chức Đốc lương lo việc vận chuyển lương thực. Không may trên đường đi bị bão, thuyền lương đến chậm, ông bị xử trảm theo quân luật. Sau vua biết ông bị oan, lấy làm hối, phong cho ông làm Phúc thần".

- Hai vị nữ thần "Diêu La Công Chúa" và "Quý Minh Phu Nhân Trung Đẳng Thần" được phối thờ nhưng không rõ thần tích. Trải qua các triều Lê Trung Hưng, Tây Sơn đến triều Nguyễn đều có các sắc phong cho 4 vị. Hiện nay toàn bộ số sắc phong đã bị mất trộm.

Hội làng Siêu Quần trước đây được tổ chức vào các dịp 10-2 (cầu Đinh); 12-5 (Kỳ phúc) và 10-8 (đại Kỳ phúc).

- Lễ Tế Xuân “Cầu đinh” ngày Đinh tháng 2, sáng ngày hôm trước các vị cao niên tế cáo yết ở đình, buổi chiều dắt trâu được chọn đã tắm sạch sẽ qua sân trình Thánh. Hôm sau đem mổ trâu rồi thui cả con dâng tế thần nông, riêng cái đuôi thì cắt rời chôn xuống đất để chìa lên một đoạn thể hiện mong muốn làng có nhiều "Đinh". Đây cũng là dịp làm lễ hạ điền, nên chiều ngày hôm đó sau khi tế tạ, cụ chủ tế chạy ra cánh đồng, dân làng chạy theo ném cây tre còn nguyên cành, lá. Nếu ném đúng người thì may mắn sẽ đên cả năm !

- Lễ "Kỳ phúc" 12 tháng 5 dân làng giết trâu, bò sửa lễ, năm mất mùa thì giảm lễ bằng gà, lợn. Hôm ấy, sau khi các cụ tế cáo yết xong, dân 4 xóm rưóc kiệu long đình đến nhà lý trưởng xin chúc văn rước ra đình. Ngày mở hội thi làm các loại bánh. Buổi chiều làm lễ tế tạ . Buổi tối mời phường chèo về diễn các tích cổ cho dân thưởng thức.

- Lễ “Đại kỳ phúc” được tổ chức 3 năm một lần đại hội với những năm được mùa hoặc theo lệ tế thường niên diễn ra vào ngày 10 tháng 8. Trước đó, sáng ngày 9 các vị cao niên tiến hành tế cáo yết như lễ "kỳ phúc tháng 5", dân của các giáp sửa lễ ra đình dâng Thánh, lễ vật gồm các loại bánh dày, bánh tẻ, bánh bột lọc,... đều là những thức từ lúa gạo quê hương, lễ vật được bày trên 2 dãy bàn dọc theo gian giữa toà đại bái chuẩn bị cho buổi lễ tối. Sát lúc lễ có việc “củ soát lễ vật” 2 vị cao niên trong ban tế được cử ra cắt bánh ở từng mâm đê chấm thi. Bánh của giáp nào thơm ngon đều được trao giải. Ngày 10 là chính hội, buổi sáng tiến hành tổ chức rước kiệu Thánh xung quanh làng để dân chúng chiêm ngưỡng. Đám rước xuất phát từ đình đến đầu làng thì quay về. Sau khi lễ tế Thánh hoàn tất, các giáp rước lễ của mình về thụ lộc và chuẩn bị cho hội thi bơi chải buổi chiều. Mỗi chải gồm 30 trai đinh phân nhiệm như sau: 1 lái nhất, 2 lái ba, 1 người tát nước và 26 trai bơi đều cởi trần, đóng khố, đầu quấn khăn nhiễu rồi lần lượt xuống thuyền. Riêng 4 ông lái nhất ngồi ở 4 góc chiếu hoa trải giữa sân đình. Giữa chiếu đặt cơi trầu và bơi chèo để 4 góc. Đợi 1 cụ cao niên đổ nước ngũ vị vào các thuyền rồi một tràng pháo nổ giòn giã, cụ nhất trong làng đánh trống cầm trịch, đến tiếng cuối cùng "các, tùng" thì bốn ông lái nhất cướp trầu cầm bơi chèo rồi chạy nhanh xuống chải của mình cho quân xuất phát. Mốc thi từ cửa đình đến cái gò đồng làng Vanh gọi là “nêu nhất”, nếu năm nước to mốc thi đến xứ Chùa Cũ được gọi là “nêu nhì” (chiều dài chừng 3km). Ngày 11 diễn ra 2 đợt thi nữa, khi trai xóm nào thi thì con gái xóm ấy lo trầu nước, đứng trên bờ cổ vũ. Ngày 12, sáng tế yên vị, đến chiều các trai bơi đưa thuyền lên cất vào hai bên tảo mạc. Giải nhất hội bơi chải là một cái nọng lợn và một buồng cau, giải nhì là cái cẳng giò nửa buồng cau, giải ba là ba quả cau với miếng thịt lợn. Có câu:"Lệ làng tháng tám thì bơi, trai thì thi sức gái thời thi hoan". hay câu ngạn ngữ "Thúng làng Sái, gái làng Hạ, mạ làng Nai, trai làng Gùn" nói việc trai tráng của làng khỏe mạnh, giỏi giang. Ngoài ra còn có thi làm bánh, đấu vật, các trò dân gian khác,...

- Hiện nay, lễ hội làng Siêu Quần được tổ chức vào ngày 10 tháng 2, dịp xuân về cũng là ngày kỷ niệm đón bằng công nhận "di tích lịch sử về kiến trúc - nghệ thuật" của Bộ Văn hóa thông tin (9/2/1996). Hội làng Siêu Quần ngày nay cách 2 năm một lần, song việc thi bơi chải không được như xưa. Lễ rước kiệu từ đình tới đầu làng rồi rước về. Ngoài dịp tế Trừ Tịch, tế Đinh tháng 2, Kỳ Phúc tháng 5 và tháng 8 các ngày tế lễ khác đã bỏ.
 Miếu giữa làng

Thần linh miếu, miếu thờ thần linh tại thôn Trung nay là xóm trung. Trước thời kì cải cách trong miếu vẫn còn 1 cây Sấu cổ thụ chu vi gốc hơn 3 người ôm, tuổi thọ trên 300 năm. Theo sách bản xã truyện vào những năm cuối thời Tự Đức miếu, đình, chùa đều được tu sửa do dột nát. Hiện nay còn lưu giữ được tấm bia "Kí niệm" năm Bảo Đại thứ 13 (1938) về việc tu tạo lại miếu. Đến thời kỳ cải cách việc thờ tự tại miếu bị lãng quên, nơi đây được tận dụng làm trường học, sau đó lại được người dân rước tượng từ chùa về và tạc thêm hệ thống tượng Phật mới để thờ tự. Từ đấy Miếu được chuyển thành chùa được gọi là "昔玉 - Tích ngọc", hiện nay còn 2 tấm bia hậu Phật làm năm 1952. Miếu hiện nay là chùa Tích Ngọc, hệ thống kiến trúc, tượng phật mới được xây dựng lại.

 Chùa làng Siêu Quần
Chùa có tên chữ là “Linh Ứng - 靈應”

Xưa kia chùa nằm ở đầu làng (khu vực đất chùa là xứ Chùa cũ - 㕑𬞺處 đã thành nghĩa trang), khoảng cuối thế kỷ 18 sau khi bị cháy chùa đã được chuyển về vị chí như ngày nay.

Chùa được xây dựng mặt hướng đông nam, phía đông là đồng ruộng (tức xứ Đầu Cầu 頭捄) phía tây giáp bên bờ sông Nhuệ. Kết cấu chính điện chữ đinh, phía trước có cổng tam quan, kế bên trái là sân gạch đến nhà tổ, phía sau là nhà mẫu. Hệ thống tượng phật và kiến trúc mang phong cách thời Nguyễn. Hệ thống tượng Phật và đồ thờ bị mất trộm dần hiện nay đã được thay thế mới. Trong chùa hiện còn lưu giũa ba tấm bia hậu khắc năm Tự Đức thứ 7 (1854), Bảo Đại thứ 4 (1929). và Bảo Đại thứ 7 (1932).

Tương truyền đây là nơi xưa từng dùng để giam lỏng những quan lại trái ý vua nhưng không thể xử tội (?).

Tham khảo

[[Thể loại:Tả thanh Oai
]]


title: Amegilla grisescens

text:
Amegilla grisescens là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Rayment mô tả khoa học năm 1931.

Chú thích

Tham khảo

Amegilla
Động vật được mô tả năm 1931


title: Alwal

text:
Alwal là một thành phố và khu đô thị của quận Rangareddi thuộc bang Andhra Pradesh, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Alwal có dân số 106.424 người. Phái nam chiếm 53% tổng số dân và phái nữ chiếm 47%. Alwal có tỷ lệ 76% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 82%, và tỷ lệ cho phái nữ là 69%. Tại Alwal, 11% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Andhra Pradesh


title: 2224 Tucson

text:
2224 Tucson (2528 P-L) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 24 tháng 9 năm 1960 bởi Cornelis Johannes van Houten, Ingrid van Houten-Groeneveld và Tom Gehrels ở Đài thiên văn Palomar.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 2224 Tucson

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1960


title: Shōkaku (lớp tàu sân bay)

text:
Lớp tàu sân bay Shōkaku gồm hai tàu sân bay hạm đội có trọng lượng rẽ nước 30.000 tấn của Hải quân Đế quốc Nhật Bản. Chỉ có hai chiếc trong lớp này được chế tạo: Shōkaku và Zuikaku, và cùng nhau hợp thành Hàng không chiến đội 5. Cả hai chiếc đều lần lượt bị đánh chìm trong Chiến tranh Thế giới thứ hai.

Những chiếc trong lớp

Tham khảo

Stille, Mark. Imperial Japanese Navy Aircraft Carriers 1921-45. Osprey Publishing, 2005. ISBN 1-84176-853-7.

Lớp tàu sân bay

Tàu sân bay của Hải quân Đế quốc Nhật Bản
Tàu sân bay trong Thế Chiến II


title: Stavelot

text:
Stavelot là một đô thị ở tỉnh Liège. Tại thời điểm ngày 1 tháng 1 năm 2006, Stavelot có tổng dân số 6.671 người. Tổng diện tích là 85.07 km² với mật độ dân số 78 người trên mỗi km².

Hình ảnh

Tham khảo

 Museum of the Stavelot-Malmedy Principality, Stavelot
 Philippe George, "Un moine est mort: sa vie commence" in Le Moyen Age, 2002/3–4 Abbot Poppon
 The Stavelot Reliquary
 Medieval Sourcebook: Abbey of Stavelot: corvée of labour

Đô thị của Liège
Khu dân cư ở Liège ̣̣(tỉnh)

Khu dân cư ở Bỉ


title: Maurs

text:
Maurs là một xã ở tỉnh Cantal, thuộc vùng Auvergne-Rhône-Alpes ở miền trung nước Pháp.La ville est aussi appelée Maurs-la-jolie.

Dân số

Tham khảo

Xem thêm

Xã của tỉnh Cantal

Liên kết ngoài
 Vue satellite de Maurs sur GoogleMaps
 Maurs sur le site de l'Institut géographique national
 Maurs sur le site de l'Insee
 Site internet de la Ville de Maurs
 Office de Tourisme de Maurs-la-Jolie
 Site internet du Lycée Agricole Privé Saint Joseph de Maurs-la-Jolie

Maurs


title: Podagricomela viridicyanea

text:
Podagricomela viridicyanea là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Medvedev & Sprecher-Uebersax miêu tả khoa học năm 1997.

Chú thích

Tham khảo

Podagricomela


title: Rhabdomastix otagana

text:
Rhabdomastix otagana là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Rhabdomastix
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Palaeomicroides caeruleimaculella

text:
Palaeomicroides caeruleimaculella là một loài bướm đêm thuộc họ Micropterigidae. Nó được Issiki miêu tả năm 1931. Nó được tìm thấy ở Đài Loan.

Chú thích

Tham khảo

Palaeomicroides


title: Sân bay Ängelholm-Helsingborg

text:
Sân bay Ängelholm-Helsingborg , tọa lạc cách Helsingborg 34 km và cách Ängelholm 7 km ở Thụy Điển.

Sân bay Ängelholm-Helsingborg là sân bay lớn thứ ba của phía Nam Thụy Điển (Götaland) và lớn thứ 10 quốc gia này. Năm 2005, sân bay này đã phục vụ khoảng 370.000 khách

Các hãng hàng không và các điểm đến
 Air Europa (Las Palmas [theo mùa])
 Gotlandsflyg, operated by Avitrans Nordic (Visby)
 Kullaflyg, operated by Golden Air (Sân bay Visby [theo mùa], Sân bay Stockholm-Bromma, Mora [theo mùa])
 Scandinavian Airlines (Sân bay Stockholm-Arlanda)
 TUIfly Nordic (Larnaca International Airport [theo mùa], Sân bay Palma de Mallorca [theo mùa])

Xem thêm
 Chuyến bay Linjeflyg 277

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang mạng chính thức

Sân bay Thụy Điển


title: La Liệt

text:
La Liệt (tên tiếng Anh: Lo Lieh, Law Lit; tên khai sinh là Vương Lập Đạt, 29 tháng 6 năm 1938 - 2 tháng 11 năm 2002) là một diễn viên điện ảnh người Hoa.

La Liệt Sinh ra ở Pematangsiantar vào ngày 29 tháng 6 năm 1939. Thời gian đầu, ông sống ở Indonesia nhưng sau đó cha mẹ gửi ông trở lại Trung Quốc và theo học trường diễn xuất ở Hồng Kông. Ông bắt đầu tập luyện võ thuật vào năm 1962 và gia nhập Hãng phim Shaw Brothers cùng năm. La Liệt và trở thành một trong những diễn viên nổi tiếng nhất trong các bộ phim võ thuật và Kung fu Hồng Kông vào cuối những năm 1960 và 1970.

Ông mất tại Hồng Kông vì bệnh tim.

Các phim đã đóng
Lồng hổ 2 - Đồng tiền đen
Long Hổ quyết đấu
Tinh Võ Môn 1995
...

Tham khảo

Liên kết ngoài

Sinh năm 1938
Mất năm 2002
Họ La
Diễn viên Trung Quốc
Diễn viên Hồng Kông
Người Indonesia gốc Hoa
Nam diễn viên điện ảnh Hồng Kông
Võ sĩ Trung Quốc


title: Nephrotoma evittata

text:
Nephrotoma evittata là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở het Palearctisch en Oriëntaals gebied.

Tham khảo

Nephrotoma


title: 850 Altona

text:
850 Altona

850 Altona là một tiểu hành tinh ở vành đai chính. Nó được Sergei Belyavsky phát hiện ngày 27.3.1916 ở Simeiz (Krym, Ukraina), và được đặt theo tên Altona, khu vực phía tây thành phố Hamburg (Đức), nơi có đài thiên văn mà H. C. Schumacher làm việc và bắt đầu xuất bản tờ báo thiên văn học Astronomische Nachrichten năm 1821.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Orbital simulation from JPL (Java) / Ephemeris.
 Phát hiện Circumstances: Numbered Minor Planets

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1916


title: Bouillé-Courdault

text:
Bouillé-Courdault là một xã ở tỉnh Vendée trong vùng Pays de la Loire, Pháp. Xã này có diện tích 9,73 km², dân số năm 2006 là 447 người. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 10 mét trên mực nước biển.

Danh xưng dân địa phương trong tiếng Pháp là Bouilletais (pour Bouillé) et les Courdelais (pour Courdault) .

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Bouillé-Courdault trên trang mạng Viện địa lý quốc gia
 Bouillé-Courdault

Bouille-Courdault


title: Hình (họ)

text:
Hình là một họ của người châu Á. Họ này có mặt ở Trung Quốc (chữ Hán: 邢, Bính âm: Xíng) và Triều Tiên (Hangul: 형, Romaja quốc ngữ: Hyeong). Trong danh sách Bách gia tính họ Hình xếp thứ 195; về mức độ phổ biến, theo thống kê năm 1990 họ này xếp thứ 90 nhưng trong thống kê năm 2006 thì họ này không còn nằm trong danh sách 100 họ phổ biến nhất.

Người Trung Quốc họ Hình
 Hình Đạo Vinh, tướng dưới quyền Lưu Độ thời Tam Quốc
 Hình Đôn Hành, tướng nhà Thanh tử trận ở Thăng Long, Đại Việt
 Hình Phi, nữ diễn viên Trung Quốc
 Hình Chiêu Lâm, nam diễn viên Trung Quốc

Chú thích

Họ người Trung Quốc
Họ người Triều Tiên
Họ người Việt Nam


title: Đồng Văn (thị trấn)

text:
Đồng Văn là thị trấn huyện lỵ của huyện Đồng Văn, tỉnh Hà Giang, Việt Nam.

Địa lý
Thị trấn Đồng Văn nằm ở trung tâm huyện Đồng Văn, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp huyện Mèo Vạc
Phía tây giáp xã Thài Phìn Tủng
Phía nam giáp huyện Mèo Vạc và các xã Thài Phìn Tủng, Tả Phìn, Tả Lủng
Phía bắc giáp Trung Quốc và xã Má Lé.

Thị trấn Đồng Văn có diện tích 27,65 km², dân số năm 2019 là 7.912 người, mật độ dân số đạt 286 người/km².

Hành chính
Thị trấn Đồng Văn có 22 thôn, tổ dân phố được chia thành 7 tổ dân phố: 1, 2, 3, 4, 5, 6 7 và 15 thôn.

Lịch sử
Ngày 31 tháng 3 năm 2009, Chính phủ ban hành Nghị định 11/NĐ-CP về việc:
Điều chỉnh 617,87 ha diện tích tự nhiên và 1.092 nhân khẩu của xã Đồng Văn về xã Thài Phìn Tủng quản lý
Thành lập thị trấn Đồng Văn trên cơ sở nguyên trạng 3.030,65 ha diện tích tự nhiên và 5.935 nhân khẩu còn lại của xã Đồng Văn sau khi đã điều chỉnh địa giới hành chính.

Sau khi thành lập, thị trấn Đồng Văn có 3.030,65 ha diện tích tự nhiên và 5.935 người.

Hình ảnh
Phố cổ Đồng Văn

Chú thích

Xem thêm
Danh sách thị trấn tại Việt Nam

Xã, phường, thị trấn biên giới Việt Nam - Trung Quốc
Huyện lỵ Việt Nam


title: Laussa

text:
Laussa là một đô thị thuộc huyện Steyr-Land thuộc bang Oberösterreich, Áo. Đô thị  có diện tích 34 km², dân số thời điểm năm 2006 là 1344 người.

Tham khảo


title: Phyllonorycter acanthus

text:
Phyllonorycter acanthus là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở scattered riparian habitats in otherwise generally arid, montane regions of the Trans-Mexican Volcanic Belt of Jalisco và Michoacan in México.

Chiều dài cánh trước là 2.7-3.6 mm. Con trưởng thành bay vào tháng 8 làm một đợt.

The larvae mostly feed on Salix bonplandiana. Chúng cuộn lá làm tổ.

Etymology
The specific name is derived from the Greek acanthus (thorny) in reference to the short, apomorphic spine cluster on the male valva.

Chú thích

Tham khảo

Phyllonorycter
Trans-Mexican Volcanic Belt
Côn trùng México


title: Colbusa

text:
Colbusa là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Catocalinae


title: Antipolia

text:
Antipolia là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Noctuidae
Noctuinae


title: Yahoo! Messenger

text:
Yahoo! Messenger (đôi khi được viết tắt là Y!M) là một ứng dụng nhắn tin tức thời có hỗ trợ quảng cáo và giao thức liên quan được cung cấp bởi Yahoo!. Yahoo! Messenger được cung cấp miễn phí và có thể tải xuống để sử dụng với một ID Yahoo chung, cho phép truy cập vào các dịch vụ khác của Yahoo!, như là Yahoo! Mail. Dịch vụ này cũng cung cấp VoIP, chức năng truyền tải tập tin, lưu trữ webcam, dịch vụ gửi tin nhắn văn bản và phòng chat theo nhiều chủ đề khác nhau.

Yahoo! Messenger bắt nguồn từ dịch vụ phòng chat công cộng Yahoo! Chat. Ứng dụng này, ban đầu được gọi là Yahoo! Pager, ra mắt vào ngày 9 tháng 3 năm 1998 và được đổi tên thành Yahoo! Messenger vào năm 1999. Dịch vụ phòng chat chính thức ngừng hoạt động vào năm 2012.

Ngoài các tính năng nhắn tin tức thời tương tự như ICQ, Yahoo! Messenger cũng cung cấp (trên Microsoft Windows) nhiều tính năng độc đáo như: IMVironments (tùy chỉnh giao diện cửa sổ tin nhắn tức thời, một số trong đó bao gồm những chủ đề được ủy quyền liên quan đến các bộ phim hoạt hình như Garfield hay Dilbert), tích hợp sổ địa chỉ và Custom Status Messages. Đây cũng là ứng dụng IM lớn đầu tiên mang đến tính năng BUZZing và trạng thái âm nhạc.

Một phiên bản Yahoo! Messenger mới đã được phát hành vào năm 2015, thay thế phiên bản cũ hơn. Yahoo! Messenger đã chính thức ngừng hoạt động vào ngày 17 tháng 7 năm 2018, được thay thế bằng dịch vụ mới có tên Yahoo! Together, chỉ để sau đó cũng bị đóng cửa vào năm 2019.

Tính năng và tiện lợi của Yahoo!

Yahoo! Voice

Yahoo! Voice is là dịch vụ gọi PC-PC, PC-Điện thoại và Điện thoại-PC thông qua giao thức VoIP, được cung cấp bởi Yahoo! thông qua ứng dụng nhắn tin nhanh Yahoo! Messenger.

Thư thoại và chia sẻ tập tin
Yahoo! đã thêm tính năng thư thoại và chia sẻ tập tin cho người dùng. Kích thước tập tin lớn nhất là 2GB.

Plug-in
Từ phiên bản 8.0, Yahoo! Messenger đã thêm khả năng tạo plug-in cho người dùng (thông qua việc sử dụng Yahoo! Messenger Plug-in SDK  miễn phí có sẵn), sau đó sẽ được sử dụng và hiển thị trong triển lãm Yahoo! Plug-in .

Tích hợp Yahoo! Mail

Vào ngày 9 tháng 11 năm 2007, Yahoo! đã có kế hoạch tích hợp Yahoo! Mail Beta vào Yahoo! Messenger. Những cuộc đối thoại sẽ được đóng gói và lưu trữ giống như email. Điều này cho phép người dùng tìm nội dung chat được lưu lại một cách dễ dàng, và lưu tập trung vào một chỗ bất kể họ dùng máy tính nào để nói chuyện.

Tin nhắn Offline
Tin nhắn offline, một tính năng đã có từ lâu của Yahoo!, cho phép người dùng trực truyến gửi tin nhắn đến bạn bè, ngay cả người đó không đăng nhập vào lúc đó. Liên hệ offline sẽ nhận được tin nhắn offline đó vào lần online sau của họ.

Hoạt động chung với Windows Live Messenger
Vào ngày 13 tháng 10 năm 2005, Yahoo! và Microsoft đã thông báo kế hoạch giới thiệu sự liên kết giữa hai trình tin nhắn, tạo nên lượng người dùng tin nhắn nhanh lớn thứ nhì thế giới: 40 phần trăm lượng người dùng (AIM hiện đang giữ 56 phần trăm). Thông báo này sau nhiều năm trời các hãng thứ ba đã thành công trong việc tích hợp (đáng chú ý nhất là Trillian, Pidgin) và những chỉ trích rằng những chương trình tin nhắn nhanh lớn đang "bế quan tỏa cảng". Microsoft cũng đã nói chuyện với AOL để nỗ lực giới thiệu tích hợp mạnh hơn, nhưng đến nay, AOL có vẻ không mặn mà trong việc gia nhập.

Bản liên kết giữa Yahoo! và Windows Live Messenger đã phát hành vào 12 tháng 7 năm 2006. Nó cho phép người dùng Yahoo! và Windows Live Messenger chat với nhau mà không cần phải tạo tài khoản trên dịch vụ bên kia, với điều kiện hai bên phải sử dụng phiên bản mới nhất. Đến nay, người dùng đã có thể nói chuyện bằng âm thanh với nhau.

Trò chơi
Có nhiều trò chơi và ứng dụng có sẵn dùng trên cửa sổ chat.

Status
Status (hiện trạng) cho phép người dùng có thể nêu hiện trạng của mình (busy, stepped out...) hoặc lời nhắn gửi. Có thể dùng chúng để dẫn liên kết link. Status hiện ngay gần ID của người chủ sau dấu gạch ngang (-). Các status không viết được Tiếng Việt (hoặc viết sẽ bị mã hoá). Khi muốn, phải có một phần mềm riêng.

Phiên bản mới nhất

 Windows - 11.0.0.2009  / 29 tháng 6 năm 2011
 Mac OS X - 3.0b1r2  / 13 tháng 7 năm 2006
 Có vài phần mềm bên thứ ba có thể kết nối vào mạng lưới Yahoo! Messenger, như, Fire, Adium và Proteus. Adium có thể vào phòng chat, những phần mềm khác chỉ có chức năng tin nhắn nhanh.
 Unix - 1.0.4  / tháng 9 năm 2003
 Phiên bản Unix trông khác với phiên bản Windows.
 Phiên bản 1.0.6.1 dùng cho Gentoo Linux (~x86).
 Ai cũng có thể tải về phiên bản 1.0.6 từ trang Unix Beta: http://public.yahoo.com/~mmk/
 Phần mềm mã nguồn mở nhiều tính năng cho Linux sử dụng Yahoo! Messenger như Pidgin và gyach.
 BlackBerry - Research In Motion Yahoo! đề nghị một chương trình Yahoo! Messenger miễn phí cho thiết bị BlackBerry hiện đại. Chú ý rằng nó không hỗ trợ cho mạng Cingular.

Tham khảo

Xem thêm
Danh sách các chương trình nhắn tin nhanh
So sánh các chương trình nhắn tin

Liên kết ngoài
 Yahoo! Messenger
 Bài viết Dân mạng VN "náo loạn" và "vô vọng" vì không có... YM đăng tại Vietnamnet
 Yahoo!Messenger trên web, không cần cài đặt
 So sánh Yahoo! và các phần mềm chat khác

Trình nhắn tin nhanh
Messenger
Phần mềm miễn phí
Phần mềm VoIP
Phần mềm BlackBerry
Phần mềm cho iOS


title: W. Mark Felt

text:
William Mark Felt (1913-2008), cựu nhân viên FBI (Cục Điều tra Liên bang Hoa Kỳ), người được mệnh danh là "nguồn tin giấu tên nổi tiếng nhất trong lịch sử Hoa Kỳ" trong vụ bê bối Watergate. Người đã tiết lộ các thông tin cho hai phóng viên tờ Washington Post điều tra và đưa ra ánh sáng vụ đột nhập gài máy nghe trộm ở khách sạn Watergate, khiến Tổng thống Hoa Kỳ Richard Nixon phải từ chức năm 1974. Trong vụ bê bối này Mark Felt mang mật danh bí mật là "Deep Throat".

Tiểu sử
W. Mark Felt sinh ngày 17 tháng 8 năm 1913.

Mark Felt ẩn trong vỏ bọc là nhân vật ẩn danh "Deep Throat" suốt trong và sau vụ việc Watergate bị đưa ra ánh sáng, cho mãi tới ngày 31 tháng 5 năm 2005.

Mark Felt là nguồn tin quan trọng nhất của loạt phóng sự điều tra về vụ Watergate đăng trên tờ Washington Post do các phóng viên Bob Woodward và Carl Bernstein thực hiện.

Ngày 18 tháng 12 năm 2008, Felt qua đời tại nhà riêng ở California, thọ 95 tuổi.

Tham khảo

Bài báo Đã biết ai là người tiết lộ vụ Watergate trên BBC Việt ngữ
Bài báo Những bí ẩn chưa có lời đáp về vụ Watergate trên vnexpress
Bài báo "Người báo tin nổi tiếng nhất lịch sử Mỹ" qua đời trên vnexpress

Nhân viên FBI
Vụ Watergate
Luật sư Mỹ


title: Leptotarsus helotus

text:
Leptotarsus helotus là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Leptotarsus