title: The Purple Piano Project

text:
"The Purple Piano Project" (tạm dịch: "Dự án đàn Piano màu tím") là tập phim công chiếu mùa 3 của sê-ri phim truyền hình Mỹ Glee và đồng thời cũng là tập phim thứ 45 của chương trình. "Dự án đàn Piano màu tím" được viết bởi người đồng sáng lập của sê-ri là Brad Falchuk, đạo diễn bởi Eric Stoltz, và được trình chiếu lần đầu tiên vào ngày 20 tháng 9 năm 2011 trên kênh Fox tại Mỹ. Tập phim kể về ngày đầu tiên của năm học mới tại trường trung học McKinley cũng như của đội hát New Directions. Một số thành viên trong nhóm đã rời bỏ, vì vậy cả nhóm đang tìm kiếm những thành viên mới để tăng số lượng người trong đội. Blaine Anderson (Darren Criss), bạn trai của Kurt Hummel (Chris Colfer) đã chuyển từ học viện Dalton đến trường trung học McKinley, còn Mercedes Jones (Amber Riley) thì có một người bạn trai mới. Trong khi đó, Sue Sylvester (Jane Lynch) trở thành ứng cử viên tham gia Đại hội.

Tập phim nhận được những đánh giá trung lập đến tích cực từ những nhà phê bình, chủ yếu khen ngợi sê-ri đã tập trung đổi mới trong việc chú trọng vào các nhận vật cốt lõi nhưng tổng thể thì vẫn thiếu sự hứng thú như vài bài nhận xét có nói. Cốt truyện phụ giữa Kurt và Rachel Berry (Lea Michele), và phần giới thiệu nhân vật mới, Harmony (Lindsay Pearce), nhận được nhiều khen ngợi dành cho cả ba diễn viên. Phần trình diễn các ca khúc đồng thời cũng dành nhiều đánh giá tích cực, liên khúc "Anything Goes" / "Anything You Can Do" của Pearce nhận rất nhiều khen ngợi từ giới phê bình. Năm bản cover (trình diễn lại) đã được phát hành dưới dạng đĩa đơn, trong đó, ba ca khúc lọt vào bảng xếp hạng Billboard Hot 100 và Canadian Hot 100. Kể từ khi phát sóng, tập phim thu hút 9.21 triệu người xem tại Mỹ và nhận được 4.0/11 đánh giá/chia sẻ của Nielsen trong nhóm tuổi 18-49. Dù vậy, lượng người xem này có dấu hiệu thấp hơn so với tập phim trước, "New York".

Nội dung
Vào năm học mới của trường McKinley, người chỉ đạo của đội hát New Directions Will Schuester (Matthew Morrison) và giáo viên tâm lý Emma Pillsbury (Jayma Mays) nay sống chung một căn hộ và cùng nằm chung giường. Sue Sylvester (Jane Lynch), huấn luyện viên của đội cổ vũ Cheerios đang trở thành ứng cử viên của Đại hội nhưng lại nhận khá ít số phiếu bầu. Thành viên của nhóm, Mike Chang (Harry Shum, Jr.) nay trở thành sinh viên năm cuối, còn hai thành viên khác là Tina Cohen-Chang (Jenna Ushkowitz) và Artie Abrams (Kevin McHale) vẫn là sinh viên năm dưới. Đồng đội trưởng của câu lạc bộ và đồng thời cũng là sinh viên năm cuối, Finn Hudson (Cory Monteith) hiện tại vẫn chưa có quyết định gì cho tương lai của mình. Mercedes Jones (Amber Riley) thì có một người bạn trai mới (LaMarcus Tinker); bạn trai cũ của cô, Sam Evans (Chord Overstreet) thì đã chuyển sang một bang khác. Ba thành viên của đội New Directions đã rời khỏi nhóm là: Sam, Lauren Zizes (Ashley Fink), người đồng thời cũng chia tay với Puck (Mark Salling), và bạn gái cũ của Sam, Quinn Fabray (Dianna Agron), người đã hoàn toàn thay đổi lại ngoại hình của mình khi nhuộm tóc thành màu hồng, đeo khuyên mũi và có một hình xăm; cô đồng thời cũng bắt đầu hút thuốc và làm bạn với một nhóm bạn cá biệt được gọi là Skanks. Sau đó, cô cũng đã từ chối lời mời tham gia lại nhóm Cheerios cũng như New Directions.

Nhằm tìm kiếm những tài năng mới, Will đã đặt những cây đàn piano màu tím ở khắp trường và khuyến khích cả đội đến hát khi nhìn thấy một trong những cây đàn này. Khi Mike và Tina đang đánh đàn trên hành lang, Sue đã cắt những sợi dây đàn bằng một cây kéo cắt cáp, sau đó, cô còn nhận được sự ủng hộ của một giáo viên ghét nghệ thuật (Barbara Tarbuck), người đã hứa rằng sẽ bỏ phiếu cho cô. Sue sau đó đã xuất hiện trên truyền hình và hứa rằng, nếu cô đã trúng cử, cô sẽ cắt hết tất cả quỹ tài trợ cho các chương trình nghệ thuật tại trường đến khi nào mọi học sinh chịu đọc sách theo cấp học của mình hay nâng cao. Cô sau đó đã quyết định chọn Santana Lopez (Naya Rivera) và Becky Jackson (Lauren Potter) trở thành đội trưởng Đội cổ vũ, dù vậy cả đều gây gổ với nhau cũng như cùng cam kết rằng sẽ giúp cô phá hoại đội hát. Sau khi nhóm New Directions trình diễn bài hát "We Got the Beat" tại căn-tin, Becky đã khơi mào một cuộc chiến thức ăn nhằm nhắm vào cả đội. Sau đó, Sugar Motta (Vanessa Lengies) đã đến đăng ký vào nhóm, dù vậy, cô lại hát không đúng giai điệu. Will sau đó đã buồn bã từ chối Sugar nhưng lại đồng ý chấp nhận thành viên mới là bạn trai của Kurt Hummel (Chris Colfer), Blaine Anderson (Darren Criss) khi anh vừa chuyển từ học viện Dalton sang trường McKinley theo lời khuyên của Kurt.

Kurt và Rachel sau đó đã đến gặp cô Emma để nói về dự định của họ đến ghi danh tại trường đại học ở thành phố New York. Cô sau đó đã giới thiệu cho hai người về một ngôi trường hàng đầu về nghệ thuật nhạc kịch tại đây và khuyên cả hai nên đến tham gia buổi họp mặt ở Ohio dành cho những học sinh có hi vọng nhập học tại trường. Họ đã tập hát bài "Ding-Dong! The Witch Is Dead" với hi vọng rằng những thành viên khác tại buổi họp mặt sẽ kinh ngạc với màn trình diễn của họ, dù vậy, họ đã bị đe dọa bởi liên khúc "Anything Goes" và "Anything You Can Do" trình bày bởi thành viên Harmony (Lindsay Pearce). Cả hai đều khá buồn bã nhưng vẫn tự hứa rằng sẽ cùng nhau kiên trì.

Blaine sau đó đã tiếp tục trình diễn ca khúc "It's Not Unusual" trước một đám đông học sinh lớn trong sân trường, trong khi đó, một số lớn nữ cổ vũ của nhóm Cheerious, chỉ đạo bởi Santana, trở thành vũ công phụ họa của bài hát. Sau khi phần trình diễn kết thúc, nhóm Cheerios đã bao quanh chiếc đàn tím và rưới dầu hỏa lên. Quinn sau đó đã ném chiếc bật lửa của mình vào cây piano, khiến cây đàn bốc cháy. Will sau đó đã cấm cửa Santana khỏi nhóm New Directions vì hành động phá hoại câu lạc bộ của cô. Rachel cuối cùng đã kết thúc kết cục đáng tiếc của buổi diễn bằng việc trình diễn phần mở đầu của bài hát "You Can't Stop the Beat", sau đó, cả đội đã cùng nhau trình diễn ca khúc này trong thính phòng trong khi Quinn đang bí mật xem buổi diễn bên trên.

Sản xuất

Ngày quay đầu tiên của tập phim là ngày 9 tháng 8 năm 2011, dù một vài thành viên trong đoàn làm phim đã được gọi điện trước một ngày để thu âm các ca khúc cho các màn trình diễn nhạc kịch. Murphy sau đó đã nhận ra rằng á quân của chương trình The Glee Project có thể thủ vai một nhân vật đã được viết trước trong tập phim này, nhưng việc ghi hình cần phải được thực hiện trước khi tập cuối cùng của The Glee Project được trình chiếu vào ngày 21 tháng 8 năm 2011, lúc mà kết quả được tiết lộ rằng cô có cơ hội được xuất hiện trong hai tập phim của Glee. Dù vậy, họ "liên tục trì hoãn" buổi quay, và "giấu [cô] trong phòng thu hình để chắc chắn mọi người không nhận ra cô." Chính vì vậy, tên của cô đã bị bỏ qua trong thông cáo báo chí của kênh Fox về tập phim. Một khi Murphy đã đưa Pearce vào bộ phim, anh muốn giúp cho màn trình diễn của cô đã nên công phu hơn. Theo Lea Michele, ngày quay cuối cùng của tập phim là ngày 19 tháng 8 năm 2011.

Những nhân vật phụ của bộ phim đã trở lại trong tập này gồm thành viên cũ của đội hát, Lauren Zizes (Ashley Fink), Thầy hiệu trưởng Figgins (Iqbal Theba), huấn luyện viên bóng bầu dục Shannon Beiste (Dot-Marie Jones), cổ động viên Becky Jackson (Lauren Potter), phóng viên báo của trường Jacob Ben Israel (Josh Sussman), và hai người bình luận tin tức là Rod Remington (Bill A. Jones) và Andrea Carmichael (Earlene Davis). Ba nhân vật phụ mới đồng thời cũng đã được giới thiệu gồm: cầu thủ bóng bầu dục Shane (LaMarcus Tinker), người đồng thời cũng là bạn trai mới của Mercedes Jones (Amber Riley), Sugar Motta (Lengies) và Pearce trong vai Harmony. Ngoài ra, hai cựu diễn viên khách mời là Harry Shum, Jr. trong vai Mike Chang cùng Darren Criss trong vai Blaine Anderson đã tham gia vào dàn diễn viên chính, trong khi đó, hai diễn viên là Jessalyn Gilsig và Mike O'Malley, người thủ vai vợ cũ của Will, Terri Schuester và cha của Kurt, Burt Hummel đã không còn xuất hiện trong danh sách diễn viên chính. Gilsig đã từng xuất hiện trong dàn diễn viên chính trong hai mùa đầu tiên, sự thay đổi của cô đã được thông báo từ trước. Vai của O'Malley thì không được thông báo trước, nhưng anh vẫn xuất hiện trong thông cáo báo chí của kênh Fox với tư cách là ngôi sao khách mời của tập phim thứ hai, trước đây, anh đã được ghi danh vào mùa đầu tiên. Barbara Tarbuck sau đó đã xuất hiện với vai diễn khách mời tên Nancy Bletheim, một giáo viên dạy hình học tại trưởng McKinley.

Tại San Diego Comic-Con International năm 2011 vào ngày 24 tháng 7, nhà sáng lập sê-ri Brad Falchuk đã chia sẻ rằng trong tập đầu tiên của mùa ba, "Phần mở đầu sẽ kể về việc mọi thành viên muốn làm gì khi họ lớn lên, vì thế bạn có thể nhìn thấy sự lo âu của họ." Anh đồng thời cũng cho rằng, "Đến tập phim đầu tiên, mọi người sẽ biết được sinh viên năm nhất và năm cuối là ai."

Tập phim đồng thời cũng bao gồm bảy tiết mục cover (hát lại). Trong đó, hai bài hát xuất hiện trong bản mash-up (liên khúc) gồm "Anything Goes" từ vở nhạc kịch cùng tên của Cole Porter và "Anything You Can Do" từ Annie Get Your Gun của Irving Berlin, được hát chính bởi Pearce. Năm ca khúc khác gồm "You Can't Stop the Beat" từ vở Hairspray và "We Got the Beat" trình bày bởi nhóm The Go-Gos, cả hai đều được hát bởi nhóm New Directions; "Ding-Dong! The Witch Is Dead" từ bộ phim Phù thủy xứ Oz (hát bởi Barbra Streisand và Harold Arlen trích từ album của Streisand, Duets), được trình diễn do Michele và Colfer; ca khúc của ca sĩ Tom Jones, "It's Not Unusual" được trình diễn bởi Criss; còn "Big Spender" từ vở nhạc kịch Sweet Charity, được Lengies đảm nhiệm vai trò hát chính. Tất cả các ca khúc, trừ "Big Spender," đều được phát hành dưới dạng đĩa đơn tải kỹ thuật số.

Tiếp nhận

Khán giả
"The Purple Piano Project" được phát sóng lần đầu tiên vào ngày 20 tháng 9 năm 2011 tại Mỹ trên kênh Fox. Tập phim đã được nhận được 4.0/11 đánh giá/chia sẻ của Nielsen trong nhân khẩu học 18–49, và thu hút tổng cộng 9.21 triệu người xem tại Mỹ trong lần phát sóng đầu tiên. Tập phim đã bị đánh bại bởi những bộ phim cùng giờ phát sóng như buổi công chiếu của NCIS trên kênh CBS, nhận được 4.3/12 đánh giá/chia sẻ trong nhân khẩu học 18-49 cũng như buổi trình chiếu của bộ phim truyền hình mới New Girl theo sau Glee trên kênh Fox, thu hút 4.8/12 đánh giá/chia sẻ và 10.27 triệu lượt xem. Số lượng người xem của tập phim đã giảm xuống 25% so với tập đầu tiên của mùa hai, "Audition", thu hút 12.45 triệu người xem tại Mỹ và 5.6/16 đánh giá/chia sẻ, cũng như giảm xuống hẳn so với tập phim cuối cùng của mùa hai, "New York", thu hút 11.80 triệu người xem và 4.6/11 đánh giá/chia sẻ. Dù vậy, theo lượng người xem DVR, lượng người xem của tập này lên đến 12.21 triệu người và 5.3/11 đánh giá/chia sẻ trong nhân khẩu học 18-49.

Tại Anh, buổi công chiếu của "The Purple Piano Project" trên kênh truyền hình truyền hình cáp kỹ thuật số Sky1 thu hút số lượng trung bình sau một đêm là 639,000 người xem (2.8%), xuống hẳn 50% so với tập cuối của mùa hai, "New York", được phát sóng trên kênh E4. Số lượng khán giả cuối cùng của Glee lên tới 1.17 triệu người xem, trở thành chương trình thứ 9 thu hút trên truyền hình cáp của tuần, xuống 55% so với tập "New York" và 61% so với tập "Audition", cả hai tập này đều giúp bộ phim trở thành chương trình thu hút nhất của tuần sau khi phát sóng. Buổi phát sóng ở Úc thu hút 760,000 người xem, giúp Glee trở thành chương trình thu hút thứ 25 của ngày, dù vậy, khán giả vẫn bị cắt giảm gần 30% so với số lượng 987,000 từ tập "New York". Tại Canada, 2.10 triệu khán giả đã theo dõi tập phim, nơi sê-ri trở thành chương trình thu hút nhất trong giờ phát sóng của mình và hơn 183% trong nhân khẩu học 18-49 so với đối thủ gần nhất của tập phim. Chương trình đồng thời còn trở thành chương trình thu hút thứ 10 của tuần, xuống ba hạng nhưng số khán giả vẫn lên đến 16% so với tập "New York".

Mạng xã hội
Vào buổi tối tập phim trình chiếu, một vài chủ đề liên quan đã xuất hiện trên top 10 trào lưu trên Twitter. Trong đó, thành viên của Glee Kevin McHale đã tweet rằng "5 TT's! Woo woo!", nhằm ám chỉ rằng 5 vị trí trong top 10 là chủ đề liên quan của Glee. Trong bài báo của nói về ảnh hưởng trực tuyến của chương trình từ tờ The Hollywood Reporter, họ cho rằng chỉ có 4 trong 10 chủ đề được xuất hiện trong buổi công chiếu gồm: "#gleek", "Kurt và Rachel", "Sue Sylvester" và "Warblers".

Twitter đồng thời cũng được sử dụng để quảng cáo chương trình. Nhằm quảng bá cho tập mở đầu của mùa 3 và việc chuyển sang trình chiếu trên kênh truyền hình mới, kênh Sky đã trở thành công ty đầu tiên sử dụng quảng cáo nhấn mạnh tại Anh với một "trào lưu được quảng bá" xuất hiện vào ngày 22 tháng 9 năm 2011, ngày mà Glee chính thức công chiếu trên kênh Sky1.

Đánh giá chuyên môn
"The Purple Piano Project" nhận được những phản hồi trung lập đến tích cực từ những nhà phê bình. Jenna Mullins của E! Online gọi tập phim là "một khởi đầu hoàn hảo cho mùa phim mới trong một tập phim". Nhà đánh giá từ The Atlantic, Kevin Fallon đánh giá cao việc tập phim đã giải quyết một số vấn đề lớn nhất của chương trình, điển hình như sự thừa thải của những nhân vật trọng tâm và việc họ không có tuổi trước đây. Anh đồng thời cũng rất hài lòng khi thấy tập phim tập trung vào cuộc sống phức tạp tại trường trung học hơn là những nhân vật người lớn hoặc những vấn đề nghiêm trọng khác. Bobby Hankinson từ Houston Chronicle tán thành việc "hướng đi rõ ràng" cũng đã được đặt ra cho các nhân vật, nhấn mạnh rằng anh đang nhìn về phía trước để dõi theo những cốt truyện của họ được phát triển. Dù nhà phê bình của AOLTV, Crystal Bell lo sợ rằng việc làm rõ tuổi tác của những thanh thiếu niên sẽ dẫn đến việc những nhân vật trẻ tuổi trông già hơn trong tương lai, nhưng cô vẫn rất vui mừng khi thấy buổi công chiếu của chương trình đã trở lại theo chính nguồn gốc của mình: "những người bị thua thiệt, những màn trình diễn nhạc kịch và Sue Sylvester". Một ý kiến khác khá tương tự từ Amy Reiter của tờ Los Angeles Times, người hi vọng rằng sự đổi mới trong việc chú tâm vào những nhân vật cốt lõi sẽ giúp mùa 3 thành "một năm học tuyệt vời". Viết cho tờ The Huffington Post, Amy Lee quan sát thấy "Glee có một xu hướng dao động giữa sự khờ dại đến khó chịu, đôi khi không có lời cảnh báo nào", và cho rằng "The Purple Piano Project" có vẻ cân bằng hơn so với tập đầu của mùa hai. Anthony Benigno của The Faster Times coi tập phim là "một sự đơn giản đáng ngưỡng mộ" khi sê-ri không bị hoen ố bởi những mối quan hệ tình cảm cũng như sự không nhất quán, hai điều đã cản trở những tập phim trước của chương trình. Dù vậy, những lời khen ngợi của anh bài đánh giá đã không kéo dài, nhưng anh vẫn chia sẻ rằng, "Tôi sẽ không đi quá xa và gọi tập phim này là tốt được, nó quá kỳ quặc và không mang tính thực tế, cốt truyện dường như không hề có thực ở một vài phân đoạn. Nhưng tập phim vẫn mang cảm giác rằng chương trình đang tái khám phá bản thân, nhưng, tất cả đã được sắp đặt từ trước, Ryan Murphy và công ty sản xuất đảm đương công việc của mình khá tốt."

James Poniewozik từ tạp chí Time thì lại cho một ý kiến trái chiều. Anh viết rằng "The Purple Piano Project" "rõ ràng không phải là một tập phim hay của Glee", một phần là do sự cản trở của hàng loạt nhân vật trọng tâm, "nhưng chương trình ít ra cũng dẫn đến nơi mà mùa phim thứ ba có thể tìm thấy những câu chuyên cốt lõi, và đồng thời... có nhiều khả năng chương trình sẽ bị lạc hướng sang sự nực cười trớ trêu." Todd VanDerWerff từ The A.V. Club chấm tập phim điểm "D+", nhận xét rằng tập phim gồm "một nắm phần trình diễn bình thường, gồm một hay hai câu kịch bản khá hay, và sau đó là một đống sự tệ hại". Erica Futterman cùng bài đánh giá trên tạp chí Rolling Stone khen ngợi sự hài hước cũng như việc khai triển nội dung của tập phim, nhưng nhận xét rằng nó "chưa đánh tới những bậc thang cảm xúc nào mà Glee có khả năng thực hiện được." Robert Canning của IGN chấm tập phim một con điểm "tốt" là 6.5 trên 10 điểm và thấy rằng "vẫn còn thiếu vắng một vài tiếng cười", nhưng cảm thấy tập phim bị lặp lại, điển hình như sự thù ghét của Sue với đội hát và vấn đề tuyển chọn thành viên của nhóm New Directions đã được khai thác triệt để trước đây. Nhà phê bình của The Dallas Morning News, Samantha Urban nhận thấy rằng Murphy đã thất bại trong việc thực hiện lời hứa của mình rằng anh sẽ phát triển hai nhân vật là Mercedes và Tina cũng như cô cũng không thể chấp nhận việc Sue được cho phép để quảng bá chiến dịch bầu cử Quốc hội của mình trên chương trình tin tức địa phương, dù vậy, tổng quan thì tập phim vẫn "khá ấn tượng", được cô gọi là "một tập phim mạnh mẽ của Glee giúp [cô] cảm thấy để ý một cách lạc quan hơn về mùa phim mới sắp tới." Lisa Respers France từ CNN chỉ tóm tắt lại tập phim cùng một từ: "Meh" (nghĩa là xoàng, không có gì nổi bật).

Câu chuyện giữa Rachel và Kurt thu hút khá nhiều đánh giá tích cực. Fallon gọi đó là "một trong những cốt truyện mạnh mẽ nhất của tập phim", còn Matt Zoller Seitz của trang Salon.com coi cốt truyện này trong tập phim là "thành công và hiệu quả nhất." Bell cho rằng Rachel và Kurt là cặp đôi yêu thích của cô trong Glee, còn Futterman cho rằng "tình bạn [của họ] đã lớn lên từ một thứ gì đó dễ thương trở thành một thứ gì đó thành thực tương tự như những màn trình diễn ca kịch đầy tham vọng trong những khán giả xem Glee." Dù có nhận xét khá tiêu cực về tập phim, VanDerWerff cho rằng cảnh quay tại buổi họp mặt trường NYADA "gồm một trong những màn trình diễn hay nhất của Chris Colfer và Lea Michele đã đóng góp cho chương trình." Ngược lại, cốt truyện của những nhân vật người lớn lại nhận được nhiều phản hồi tiêu cực. Zoller Seitz cho rằng mối quan hệ giữa Will và Emma khá tẻ nhạt, còn Abby West từ Entertainment Weekly không thích việc mùa phim mới bắt đầu khi họ trong mối quan hệ đã được xây dựng từ trước: "Tôi cảm giác như tôi đã lỡ mất bước nhảy vọt khá lớn của Emma và chúng tôi cần được biết đến việc này." Fallon thì miệt thị Will rằng anh đang trở nên "không thể chịu đựng được" bởi "nhân vật cứng nhắc của Will, kịch bản có qua loa và một lý do minh bạch tầm thường mà nhân vật này mang đến cho chương trình". Cốt truyện của Sue được mô tả là "vô lý" do VanDerWerff, người viết rằng cô "đã quyết định vận động chống đối đội hát đến số đông khán giả bầu cử Quốc hội, vì, đúng là cô đã trở thành nhân vật nổi tiếng nhất ở mùa đầu tiên và cô ấy vẫn sẽ mãi như vậy, thông qua quyền lực của mình, nếu cần thiết." Reiter vẫn thấy Sue là một "khuôn mẫu hoàn hảo trong tập phim này, không quá độc ác và không quá mơ hồ", cũng như thưởng thức cốt truyện của cô.

Phần giới thiệu hai nhân vật mới là Harmony và Sugar nhận được khen ngợi từ giới phê bình. VanDerWerff cho rằng họ "có lẽ là những nhân vật mới tuyệt vời nhất", nhà phê bình của TVLine, Michael Slezak cho rằng Pearce đã mang "sự tuyệt vời đến cuộc sống", còn Fallon thì cảm giác rằng sự xuất hiện trước của cô là một phần giới thiệu khá tốt cho những thí sinh chung kết từ The Glee Project. Anh cho rằng "cô đã mang đến, điều mà nhân vật mới xuất sắc thường làm, sự mới mẻ và thần sắc phấn khởi trong nhóm người dẫn đầu của chương trình." Zoller Seitz mô tả Sugar là "một cái khịt mũi nhỏ vô danh", nhưng dù sao vẫn là "một nhân vật tuyệt vời", và anh vẫn hi vọng sẽ được gặp cô nhiều hơn. West đồng thời cũng khen ngợi màn trình diễn của Lengies và cho rằng Sue nếu không được chiếm đóng, "thì [cô] chính là người hoàn hảo ngồi trên ngôi vàng cũng như trở thành cái gai của đội hát." Dù vậy, không phải ai cũng ngộp thở với sự xuất hiện của Sugar, VanDerWerff gọi nhân vật của cô là "kinh khủng".

Âm nhạc và những màn trình diễn
Những màn trình diễn âm nhạc của tập phim nhận được nhiều phản hồi khá tốt. Hankinson đánh giá cao việc họ mang "cảm giác phù hợp", điều mà màn trình diễn "quá đà" của mùa phim trước đây còn thiếu. Dù Benigno chỉ trích việc lựa chọn bài hát đang trở nên quá chú trọng vào những ca khúc Broadway, điều mà anh cảm thấy sẽ gây giới hạn cho những khán giả trẻ, thì Urban lại gọi sự lựa chọn ca khúc là "xuất chúng" còn VanDerWerff nhận xét rằng phạm vi rộng lớn ấy được đại diện từ quá trình tiến bộ của mùa phim thứ 2. Anh cho rằng không có màn trình diễn nào mà anh không thích, nhưng một vài trong số đó lại có "những lý do minh bạch bất ngờ đến vô lý để làm động cơ cho sự kịch tính". Canning rất thích các ca khúc về cả hai mặt là giọng hát và trực quan: "Tất cả mọi thứ đều có giai điệu nhanh hơn, quen thuộc và vui nhộn. Phần vũ đạo thì mang tính giải trí cao còn nhiều màn trình diễn nhóm thì thêm thắt vào những hình ảnh trực quan tinh tế."

"We Got the Beat" nhận được khen ngợi về màn trình diễn vũ đạo của Brittany và Mike từ Lee, dù vậy, cô cho rằng giọng hát của họ đã bị AutoTune, một bình luận tương tự của Futterman cho rằng anh không vui vẻ khi thấy Brittany và Rachel "khớp với giọng thật của Santana". Slezak và Benigno khá hài lòng khi Morris và Rivera đảm nhiệm phần hát chính, trong đó, người đầu tiên cho rằng tiết mục này là một khởi đầu nhạc kịch tuyệt vời của mùa phim và chấm cho tiết mục điểm "A", còn người thứ hai lại thấy tiết mục khó để phân biệt giữa bản cover của Glee và bản gốc, cho rằng bài hát đã thất bại trong việc khai triển nội dung phim cũng như chấm ca khúc điểm "B". Respers France lại hoàn toàn thất vọng về màn trình diễn. Đối với cô, cảnh phim của Sugar sau tiết mục này là một trong vài cảnh nổi bật của tập phim, dù cô có mô tả Sugar là người có "một giọng hát kinh khủng".

Bản song ca của Rachel và Kurt, "Ding-Dong! The Witch Is Dead", được Rae Votta từ Billboard mong rằng họ có thể trình diễn thêm nhiều thể loại khác. Dù vậy, tiết mục này bao gồm tất cả những gì Futterman mong muốn trong một bản song ca giữa cả hai; cô cho rằng "bài hát rất uyển chuyển, hấp dẫn, đầy sức mạnh của giọng hát ca kịch còn Rachel thì vươn lên cấp độ của Barbra Streisand". Lee thì cho rằng tiết mục là một sự lựa chọn kỳ dị khi muốn khai thác tài năng của họ, còn Slezak chấm tiết mục điểm "B" và so sánh một cách tiêu cực tiết mục với những bản song ca trước của cả hai. West nhận xét rằng bài hát quá không có tính thực tế và chấm điểm "B-". Điểm số của cao nhất của ca khúc là "A–", đến từ Benigno, người lưu ý rằng tiết mục trở nên vô nghĩa so với nội dung phim và ước rằng phần trình diễn không nên quá mạnh mẽ thuộc về Michele, nhưng vẫn gọi đó là một "tiết mục vui nhộn, gây nghiện."

Màn trình diễn "It's Not Unusual" của Criss thu hút những ý kiến so sánh với các tiết mục trong The Fresh Prince of Bel Air về cách biểu diễn hài hước của anh, nhưng lại nhận được điểm "A" từ West. Fallon cho rằng ca khúc khá "thú vị một cách xấu hổ" và khen ngợi sự hiện diện của Criss, còn Benigno thì gọi đây là một "tiết mục tuyệt vời", nhưng lại cảm giác rằng ca khúc bị cản trở bởi sự đơn giản trong việc sắp xếp và chấm một điểm "B+". Futterman và Slezak đều thích Blaine trong tư cách là giọng nam chính, nhưng cảm giác ca khúc không phải là phần trình diễn hay nhất của anh: Futterman cho rằng "một vài bố cục gây căng thẳng còn năng lượng thì mang một chút gượng gạo", Slezak thì dành cho bài hát điểm "B-".

Liên khúc "Anything Goes" / "Anything You Can Do" nhận được khá nhiều khen ngợi. Respers France gọi tiết mục của Pearce là khoảnh khắc tuyệt vời nhất trong tập phim và cho rằng nhân vật này làm cô nhớ lại một cách tích cực về "Glee hồi xưa". Ca khúc đồng thời cũng được yêu thích bởi Lee, người viết rằng sức mạnh của nữ diễn viên hoàn toàn phù hợp với cách bố trí nhân vật. West, Slezak và Benigno cho ca khúc một điểm "A"; người đầu tiên gọi đó là một "màn trình diễn ngoạn mục" khiến anh "có cảm giác ca khúc thuộc về một sân khấu lớn hay một bộ phim ca kịch", trong khi đó cả hai nhà phê bình sau lại khen ngợi tài năng về giọng hát của cô, điều được Benigno xem là vô song trong Glee. Futterman và Bell cho rằng Harmony một đối thủ khá ghê gớm của Rachel về mặt giọng hát, và háo hức mong đợi về cuộc chiến của họ trong tương lai. Urban gọi màn trình diễn của Pearce chỉ vọn vẹn một từ là "có ích". Dù cô nghĩ rằng diễn xuất là một điểm yếu của cô, nhưng cô đã so sánh Pearce một cách tích cực với ngôi sao khách mời của mùa hai, Charice, cũng như khen ngợi giọng hát của cô. Một lời chỉ trích đến từ nhà phê bình của New York, Lindy West, người không thể hiểu được sự xấu hổ của Rachel trong khi New Directions "hát chau chuốt hơn rất nhiều và có tài năng ngang bằng thường được sắp xếp bốn đến năm lần trong một tập phim". Cô nói thêm, "Đây chính là điều làm tôi tức tối về Glee. Với tư cách là một khán giả, tôi không thể biết được tiết mục nào 'hay' như 'Anything Goes,' hoặc 'tệ' như 'We've Got the Beat,' cho đến khi Rachel bắt đầu khóc lóc hay một vài cổ vũ viên bắt đầu ném mỳ Ý."

"You Can't Stop the Beat" thì được Mullins gọi là "kết thúc hoàn hảo cho một buổi công chiếu mùa phim". Futterman mô tả đây tương tự như "một tập kết thúc mùa phim tiêu chuẩn của Glee, tràn ngập nguồn cảm hứng, mang tính trọng đại trong tương lai cũng như hấp dẫn đến chết người." Slezak rất thích phần mở đầu nhạc nhẹ của Rachel, cho rằng toàn bộ màn trình diễn "mang cảm giác như một Glee trong sáng, vui vẻ của ngày xưa" cũng như tặng ca khúc điểm "A-" giống như Benigno, người thấy đây là một tiết mục trình diễn phức tạp nhưng lại thiếu sự hào hứng vì đã quá quen thuộc. Điểm thất vọng duy nhất của Votta trong màn trình diễn này là "phần song ca dễ thương" giữa Kurt và Artie (có xuất hiện trong đĩa đơn) lại không xuất hiện trên phiên bản trình chiếu trên truyền hình.

Lịch sử xếp hạng

Ba trong năm bản cover được phát hành dưới dạng đĩa đơn xuất hiện trên bảng xếp hạng Billboard Hot 100: "It's Not Unusual" tại vị trí 65 cùng 40,000 bản được bán, "You Can't Stop The Beat" ở vị trí 67, và "We've Got the Beat" ở vị trí 83. Trên bảng xếp hạng Canadian Hot 100, "You Can't Stop The Beat" leo lên vị trí 65, "It's Not Unusual" nằm tại vị trí 75 còn "We've Got the Beat" cũng xuất hiện ở vị trí 83. Dù vậy cả hai ca khúc "Ding-Dong! The Witch Is Dead" và liên khúc "Anything Goes" / "Anything You Can Do" không giành một vị trí nào trên bảng xếp hạng Hot 100 cũng như những quốc gia khác, dù vậy, mỗi bài hát đều bán được 21,000 bản kỹ thuật số và nằm tại vị trí thứ 2 và thứ 3 trên bảng xếp hạng Hot 100 "Bubbling Under". Tổng số bán tại Mỹ cho năm bản cover là 149,000 bản, ít hơn khá nhiều so với 409,000 đĩa đơn được bán trong tuần đầu tiên trích từ tập phim mở màn mùa 2, "Audition"; trong tập phim này, tất cả các đĩa đơn đều xuất hiện trên bảng Hot 100 với vị trí từ 21 đến 51.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 "The Purple Piano Project"  trên Fox.com
 "The Purple Piano Project" trên Internet Movie Database
 "The Purple Piano Project"  trên TV.com

Tập phim truyền hình năm 2011
Các tập phim của Glee (phim truyền hình)


title: Emirates Office Tower

text:
Emirates Office Tower, hay Emirates Tower One, là một nhà chọc trời cao 54 tầng nằm trên đường Sheikh Zayed ở thành phố Dubai thuộc Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất. Tòa nhà này nối liền với cao ốc Khách sạn Jumeirah Emirates Towers tạo thành tổ hợp nhà chọc trời Emirates Towers. Emirates Office Tower có chiều cao tổng cộng 354,6 m trong đó chiều cao đến mái là 311 m; với chiều cao này, hiện nay tòa nhà xếp thứ 53 trong danh sách các tòa nhà cao nhất thế giới.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Emirates Office Tower trên Emporis
Emirates Office Tower trên Skyscraperpage

Nhà chọc trời Dubai
Tháp đôi
Kiến trúc Hậu Hiện đại


title: Saint-Jacques, Alpes-de-Haute-Provence

text:
Saint-Jacques là một xã ở tỉnh Alpes-de-Haute-Provence, vùng Provence-Alpes-Côte d’Azur ở đông nam nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Alpes-de-Haute-Provence

Tham khảo

Saintjacques


title: Carmenta welchelorum

text:
Carmenta welchelorum là một loài bướm đêm thuộc họ Sesiidae. Nó được Duckworth và Eichlin miêu tả năm 1977. Nó được tìm thấy ở south-miền trung Texas.

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài
mothphotographersgroup

Carmenta


title: Weichering

text:
Weichering là một đô thị thuộc huyện Neuburg-Schrobenhausen bang Bayern nước Đức

Tham khảo


title: Volvarina nuriae

text:
Volvarina nuriae là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Marginellidae, họ ốc mép.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Volvarina


title: 23779 Cambier

text:
23779 Cambier là một tiểu hành tinh vành đai chính với chu kỳ quỹ đạo là 1530.8278104 ngày (4.19 năm).

Nó được phát hiện ngày 17 tháng 8 năm 1998.

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1998


title: Coelioxys floridana

text:
Coelioxys floridana là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Cresson mô tả khoa học năm 1878.

Chú thích

Tham khảo

F
Động vật được mô tả năm 1878


title: 602 Marianna

text:
602 Marianna

602 Marianna là một tiểu hành tinh ở vành đai chính. Nó được Joel Hastings Metcalf phát hiện ngày 16.2.1906 ở Taunton, Massachusetts (Hoa Kỳ). Không biết rõ nguồn gốc tên của nó.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Orbital simulation from JPL (Java) / Ephemeris
 Phát hiện Circumstances: Numbered Minor Planets

Tiểu hành tinh được đặt tên
602
Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1906


title: (27767) 1991 TP

text:
(27767) 1991 TP là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Robert H. McNaught ở Đài thiên văn Siding Spring ở Coonabarabran, New South Wales, Australia, ngày 1 tháng 10 năm 1991.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 27001–28000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1991
Được phát hiện bởi Robert H. McNaught
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Quận 1, Paris

text:
Quận 1 của Paris (còn có tên quận Louvre) là một trong những khu phố cổ nhất của Paris: khu phố Halles từ thời Trung Đại. Quận 1 được bao quanh bởi Quận 7 và Quận 6 ở phía nam, Quận 8 ở phía ở phía tây, Quận 2 ở phía bắc và các quận 3 và 4 ở phía đông. Nằm ở bờ phải sông Seine, Quận 1 bao gồm cả phần phía đông của Île de la Cité.

Dân số
Theo cuộc điều tra dân số năm 1999, dân số của quận là 16.888 người trên diện tích 1.83 km², tức mật độ dân số 9.228 dân/km². Dân số quận chiếm 0,8% dân số Paris.

Dân số các phường
Số liệu điều tra dân số năm 1999

Hành chính

Thị trưởng của quận là ông Jean-François Legaret (thuộc đảng UMP), nhậm chức từ tháng 3 năm 2001.

Các điểm tham quan chính

Địa điểm lịch sử
 Ngân hàng quốc gia Pháp
 Quảng trường Vendôme
 Cây cột Vendôme
 Khải hoàn môn Carrousel
 Cour des comptes
 Nhà thờ Saint-Eustache
 Nhà thờ Saint-Germain-l'Auxerrois
 Halles de Paris
 Hôtel des Postes
 Bộ Tư pháp Pháp
 Viện bảo tàng Louvre
 Viện bảo tàng Orangerie
 Palais de justice
 Palais-Royal
 Nhà hát Châtelet
 Khách sạn Ritz Paris

Đường phố
 Đại lộ Opéra
 Phố Rivoli

Cầu
 Pont Neuf
 Pont des Arts

Tham khảo

Quận nội thị của Pháp


title: Geranomyia carunculata carunculata

text:
Geranomyia carunculata là một phân loài ruồi của loài Geranomyia carunculata trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Chú thích

Tham khảo

Geranomyia
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: El Torno

text:
El Torno là một đô thị trong tỉnh Cáceres, Extremadura, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2005 (INE), đô thị này có dân số là 938 người.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị ở Cáceres


title: Airuno

text:
Airuno là một đô thị trong tỉnh Lecco, trong vùng Lombardia của Ý, cự ly khoảng 35 km về phía đông bắc của Milan và khoảng 11 km về phía nam của Lecco. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 2.749 người và diện tích là 4,3 km².

Airuno giáp các đô thị: Brivio, Colle Brianza, Olgiate Molgora, Olginate, Valgreghentino.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Lecco
Thành phố và thị trấn ở Lombardia


title: Elephantomyia multisignata

text:
Elephantomyia multisignata là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Elephantomyia
Limoniidae ở vùng Afrotropic


title: Nhuận (định hướng)

text:
Nhuận trong tiếng Việt có thể là:
Sự thêm ngày hay tháng vào trong lịch để đảm bảo sự đồng bộ tương đối của lịch với các sự thay đổi theo mùa.
Sự thêm các giây (đơn vị đo thời gian) thừa vào để đảm bảo đồng bộ thời gian phổ biến rộng rãi của ngày (dựa vào UTC) đồng bộ với thời gian mặt trời trung bình (phụ thuộc vào sự tự quay của Trái Đất). Thông thường các giây nhuận được thêm vào sau 23 giờ 59 phút 59 giây của ngày 31 tháng 12 hoặc ngày 30 tháng 6.
Trong các từ ghép như:
Nhuận tràng hay nhuận trường: (Y học) Chỉ sự đảm bảo cho việc đại tiện được dễ dàng hay thuốc có tác dụng làm điều đó.


title: 6473 Winkler

text:
6473 Winkler (1986 GM) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 9 tháng 4 năm 1986 bởi E. Bowell ở Anderson Mesa.

Nó được đặt theo tên Ron Winkler (1954-), a digital engineer ở the Goldstone deep space communications complex operated by NASA, who is particularly noted for his work ngày radar observation of near-Earth asteroids.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 JPL Small-Body Database Browser ngày 6473 Winkler

Thiên thể phát hiện năm 1986
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Marilia fusca

text:
Marilia fusca là một loài Trichoptera trong họ Odontoceridae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Tham khảo

Marilia


title: 10189 Normanrockwell

text:
10189 Normanrockwell (1996 JK16) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 15 tháng 5 năm 1996 bởi Spacewatch ở Kitt Peak. Nó được đặt theo tên American artist Norman Rockwell.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 JPL Small-Body Database Browser ngày 10189 Normanrockwell

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1996
Norman Rockwell


title: Chạy đua vào không gian

text:
Cuộc chạy đua vào vũ trụ hay cuộc chạy đua vào không gian là cuộc cạnh tranh thám hiểm vũ trụ gay gắt giữa Hoa Kỳ và Liên Xô, kéo dài từ năm 1955 đến năm 1991. Nó liên quan đến một loạt các nỗ lực thám hiểm không gian bằng vệ tinh nhân tạo và việc đưa con người vào vũ trụ và lên Mặt Trăng.

Mặc dù bắt nguồn từ các vấn đề về kỹ thuật tên lửa và không khí chính trị quốc tế căng thẳng theo sau Chiến tranh thế giới thứ hai, cuộc chạy đua vào vũ trụ chỉ chính thức bắt đầu sau khi Liên Xô phóng vệ tinh Sputnik 1 lên quỹ đạo vào ngày 4 tháng 10 năm 1957. Cuộc chạy đua này giống như cuộc chạy đua vũ trang. Cuộc tranh đua này đã trở thành một phần quan trọng của cạnh tranh về văn hóa, kỹ thuật và ý thức hệ giữa Hoa Kỳ và Liên Xô trong Chiến tranh Lạnh. Kỹ thuật vũ trụ đã trở thành một khía cạnh quan trọng trong cuộc đối đầu này, bởi các ứng dụng quân sự cũng như tác động tâm lý đối với công chúng.

Bối cảnh
Tên lửa đã là niềm say mê của các khoa học gia cũng như các tay chơi nghiệp dư trong nhiều thế kỷ. Người Trung Quốc đã sử dụng chúng như một loại vũ khí từ thế kỷ 11, và các vũ khí tên lửa làm bằng sắt, đơn giản, không chính xác đã được sử dụng trên tàu chiến cũng như đất liền vào thế kỷ 19. Nhà khoa học người Nga, Konstantin Eduardovich Tsiolkovsky đã đưa ra mô hình lý thuyết về tên lửa nhiều tầng sử dụng nhiên liệu lỏng trong thập niên 1880 có thể đạt đến độ cao vũ trụ và thiết lập nền tảng cho khoa học tên lửa. "Phương trình tên lửa" của ông để tính ra vận tốc bay của tên lửa vẫn đang được sử dụng trong quá trình thiết kế các tên lửa hiện đại. Tsiolkovsky cũng là người đầu tiên vẽ ra mô hình lý thuyết của vệ tinh nhân tạo.

Vào năm 1926, Robert Goddard, người Mỹ đã thiết kế một tên lửa sử dụng nhiên liệu lỏng. Nghiên cứu về tên lửa của Goddard ít được cộng đồng khoa học cũng như công chúng quan tâm. Sau khi chiến tranh nổ ra, nghiên cứu tên lửa trở nên một ngành khoa học quan trọng. Điều đó báo hiệu rằng, bản chất khoa học và hòa bình của các cuộc chạy đua vào không gian luôn đi kèm với các tham vọng quân sự của các nước tham gia.

Đóng góp của người Đức
Vào giữa thập niên 1920, các nhà khoa học Đức đã bắt đầu những thí nghiệm các tên lửa đẩy, dùng nhiên liệu lỏng có khả năng đạt được độ cao và tầm xa khá lớn. Vào năm 1932, các lãnh đạo của Reichswehr, tiền thân của Wehrmacht, đã muốn dùng tên lửa để phục vụ cho các loại pháo tầm xa. Nhà khoa học tên lửa Wernher von Braun đã tham gia vào các nỗ lực phát triển các loại vũ khí cho Đức Quốc xã, sử dụng trong Chiến tranh thế giới thứ hai. Von Braun dựa vào nhiều ý tưởng ban đầu của Robert Goddard đã nghiên cứu và cải tiến các loại tên lửa của Goddard.

Tên lửa A-4 của Đức, phóng vào năm 1942, đã trở thành tên lửa đầu tiên đạt đến không gian. Vào năm 1943, Đức bắt đầu sản xuất loại kế tiếp của nó. Tên lửa V-2 đạt tầm xa 300 km (185 dặm), mang theo đầu đạn nặng 1.000 kg (2.200 lb). Wehrmacht đã phóng hàng ngàn tên lửa V-2 vào các quốc gia Đồng Minh, gây nhiều tổn thất và thương vong cho đối phương. Tuy thế, V-2 còn gây nhiều tử vong đối với những người lao động khổ sai trong các nhà máy chế tạo vũ khí như ở nhà máy chế tạo bom tại Trại tập trung Mittelbau Dora nhiều hơn là số người bị chết bởi các vụ tấn công.

Khi Chiến tranh thế giới thứ hai gần kết thúc, quân đội Hoa Kỳ, Anh và Liên Xô tranh giành công nghệ cũng như các kỹ thuật viên của chương trình tên lửa của Đức ở Peenemünde. Quân đội Anh và Liên Xô có một vài thành công, nhưng Hoa Kỳ hưởng lợi nhiều nhất. Hoa Kỳ đã mang đi một số lượng lớn các nhà nghiên cứu tên lửa; nhiều người là đảng viên Đảng Quốc xã, trong đó Von Braun cũng được sang Hoa Kỳ trong Chiến dịch Kẹp giấy (tiếng Anh: Operation Paperclip). Các khoa học gia Mỹ đã cải tiến các tên lửa Đức và phát triển thêm một số khác. Các khoa học gia sau chiến tranh, kể cả von Braun, sử dụng tên lửa để nghiên cứu các điều kiện nhiệt độ và áp suất ở thượng tầng của khí quyển Trái Đất, tia vũ trụ và nhiều đề tài khác.

Chiến tranh Lạnh
Sau Chiến tranh thế giới thứ hai, Hoa Kỳ và Liên Xô bắt đầu tham gia vào Chiến tranh Lạnh với các vụ do thám và tuyên truyền. Thám hiểm không gian và kỹ thuật vệ tinh có thể cung cấp cho Chiến tranh Lạnh ở cả hai mặt trận này. Các thiết bị đặt trên vệ tinh có thể do thám các quốc gia khác, trong khi các thành công trong vũ trụ được dùng để đánh bóng cho sự phát triển khoa học ở nước đó cũng như các ứng dụng vào quân sự. Tên lửa có khả năng đưa người vào vũ trụ hay hạ xuống một điểm nào đó trên Mặt Trăng cũng có thể mang bom hạt nhân tới một thành phố của đối phương. Các phát triển kĩ thuật phục vụ du hành vũ trụ có thể được ứng dụng trực tiếp vào các tên lửa thời chiến như tên lửa liên lục địa (ICBM). Cùng với các khía cạnh khác của chạy đua vũ trang, phát triển trong khoa học không gian là dấu hiệu của sự thống trị về kĩ thuật và kinh tế, biểu hiện dấu hiệu của siêu cường quốc. Nghiên cứu không gian có hai mục đích: phục vụ hòa bình và đóng góp vào các mục tiêu quân sự.

Các vệ tinh nhân tạo

Sputnik

Vào 4 tháng 10 năm 1957, Liên Xô đã phóng thành công Sputnik 1, vệ tinh nhân tạo đầu tiên vào quỹ đạo Trái Đất, khởi đầu cuộc chạy đua vào vũ trụ. Vì các tiềm năng quân sự và kinh tế, Sputnik đã gây nên hoảng sợ và các tranh luận về chính trị ở Hoa Kỳ, làm cho chính quyền Eisenhower đưa ra một số chương trình, trong đó có cả việc thành lập NASA. Cùng lúc đó, sự kiện Sputnik được nhìn nhận tại Liên Xô như một dấu hiệu quan trọng về khả năng khoa học kỹ thuật của quốc gia.

Ở Liên Xô, vụ phóng Sputnik và chương trình thám hiểm vũ trụ kế tiếp đã thu hút được sự ủng hộ của công chúng. Đối với một đất nước chỉ vừa hồi phục sau chiến tranh đó là một điều quan trọng và đầy khích lệ để thấy được sức mạnh khoa học kĩ thuật trong thời đại mới.

Trước sự kiện Sputnik, người Mỹ tin rằng Hoa Kỳ là vượt trội trong mọi lĩnh vực kĩ thuật. Để đáp lại Sputnik, Hoa Kỳ đã bắt đầu một cố gắng vượt bậc để lấy lại thế thượng phong về khoa học kĩ thuật, kể cả việc cải cách chương trình giáo dục. Các thành công của Liên Xô trong việc đưa lên không gian một vệ tinh viễn thông nặng 184 pound và ngay một tháng sau, một tên lửa nặng nửa tấn mang theo chó Laika lên vũ trụ đã buộc Hoa Kỳ phải hành động ở tầm cỡ quốc gia. Chỉ trong một năm, Quốc hội Hoa Kỳ thông qua Đạo luật Giáo dục Quốc phòng (National Defense Education Act), một chương trình giáo dục liên bang có tầm ảnh hưởng sâu rộng nhất trong lịch sử của quốc gia này. Đạo luật này đã cho phép chi ra hơn một tỷ đô la cho các cải cách giáo dục khác nhau, bao gồm việc xây dựng thêm nhiều trường mới, các học bổng và các khoản tiền cho mượn để các học sinh giỏi có thể học lên cao hơn, những cố gắng mới trong giáo dục ngành nghề để đáp ứng những nhu cầu về nhân lực của ngành công nghiệp quốc phòng, và nhiều chương trình khác. Phản ứng này ngày nay được biết đến với tên gọi khủng hoảng Sputnik.

Gần bốn tháng sau vụ phóng Sputnik 1, Hoa Kỳ đã tiến hành phóng vệ tinh đầu tiên Explorer I. Một số vụ phóng tại Cape Canaveral đã thất bại.

Những vệ tinh đầu tiên đã được sử dụng cho các mục đích khoa học. Sputnik đã giúp cho việc xác định mật độ của thượng tầng khí quyển, và dữ liệu của Explorer I dẫn đến việc khám phá ra vành đai Van Allen bởi James Van Allen.

Vệ tinh viễn thông
Vệ tinh viễn thông đầu tiên của Mỹ, Project SCORE, được phóng vào 18 tháng 12 năm 1958, đã giúp chuyển đi lời chúc mừng Giáng sinh từ Tổng thống Dwight D. Eisenhower ra toàn cả thế giới. Các ví dụ khác của liên lạc vệ tinh sản sinh từ Cuộc đua vũ trụ bao gồm:
1962: Telstar: vệ tinh liên lạc "chủ động" đầu tiên (vượt đại dương)
1972: Anik 1: vệ tinh liên lạc nội địa đầu tiên (Canada)
1974: Westar: vệ tinh liên lạc nội địa đầu tiên của Mỹ
1976: Marisat: vệ tinh liên lạc di động đầu tiên

Hoa Kỳ đã phóng vệ tinh địa tĩnh (geosynchronous) đầu tiên, Syncom-2, vào 26 tháng 7 năm 1963. Thành công của loại vệ tinh này nghĩa là một ăngten đĩa vệ tinh đơn giản không cần phải theo dõi quỹ đạo của vệ tinh vì vệ tinh là đứng yên so với Trái Đất.

Sinh vật sống vào vũ trụ

Động vật vào vũ trụ

Ruồi giấm đã được phóng thử bởi Hoa Kỳ trên tên lửa V-2 của Đức vào năm 1946 và được xem là động vật đầu tiên vào vũ trụ cho việc nghiên cứu khoa học. Động vật đầu tiên vào quỹ đạo Trái Đất, con chó tên là Laika (tiếng Anh, "Barker"), du hành trong vệ tinh Sputnik 2 của Liên Xô vào năm 1957. Con chó đã chết vì quá tải và nhiệt độ quá cao ngay khi đạt đến vũ trụ. Vào năm 1960 hai chú chó Liên Xô khác Belka và Strelka bay vòng quanh Trái Đất và trở về an toàn. Chương trình không gian của Hoa Kỳ đã nhập khẩu vượn từ châu Phi và gửi lên ít nhất là hai con vào không gian trước khi phóng lên nhà du hành đầu tiên vào quỹ đạo. Liên Xô phóng lên rùa vào năm 1968 trên Zond 5, trở thành những động vật đầu tiên bay quanh Mặt Trăng.

Con người vào vũ trụ

Nhà du hành vũ trụ Liên Xô Yuri Alekseievich Gagarin trở thành con người đầu tiên vào vũ trụ khi ông vào quỹ đạo Trái Đất trên con tàu Vostok 1 của Liên Xô vào 12 tháng 4 1961, ngày này bây giờ trở thành một ngày lễ ở Nga và một số nước. Ông bay vòng quanh Trái Đất trong 108 phút. 23 ngày sau đó, trên phi vụ Freedom 7, Alan Shepard là người Mỹ đầu tiên bay vào không gian (nhưng chưa vào quỹ đạo Trái Đất), và John Glenn, trong Friendship 7, trở thành người Mỹ đầu tiên bay vòng quanh quỹ đạo Trái Đất, bay được 3 vòng vào ngày 20 tháng 2 năm 1962.

Chuyến bay đầu tiên có hai người lái cũng bắt nguồn từ Liên Xô, vào 11 tháng 8 - 15 tháng 8 năm 1962. Valentina Vladimirovna Tereshkova của Liên Xô trở thành người phụ nữ đầu tiên trong vũ trụ vào ngày 16 tháng 6 năm 1963 trên tàu Vostok 6. Sergey Pavlovich Korolyov ban đầu đã lên kế hoạch cho các phi vụ Vostok dài ngày hơn, nhưng theo sau công bố về Chương trình Apollo, Tổng bí thư Khrushchyov yêu cầu trước tiên là thêm người ở mỗi chuyến bay. Chuyến bay đầu tiên với hơn một phi hành gia là Voskhod 1, một cải tiến của tàu Vostok, bay lên vào 12 tháng 10 năm 1964 mang theo Vladimir Mikhailovich Komarov, Konstantin Petrovich Feoktistov và Boris Borisovich Yegorov. Chuyến bay này cũng là chuyến bay đầu tiên một phi hành gia không cần mặc áo phi hành gia.

Aleksei Arkhipovich Leonov, từ Voskhod 2, phóng lên bởi Liên Xô vào 18 tháng 3 năm 1965, đã tiến hành cuộc đi bộ trong vũ trụ đầu tiên. Phi vụ này gần như đã kết thúc với thảm họa; Leonov suýt nữa thì không về lại được tàu vũ trụ và, vì tên lửa đẩy lùi khai hỏa yếu, con tàu đã hạ cánh chệch đi 1.600 km (1.000 dặm) khỏi mục tiêu định trước. Vào thời điểm đó Khrushchyov rời nhiệm sở, và lãnh đạo Liên Xô mới không muốn cố gắng hạ cánh lên Mặt Trăng.

Các phi vụ lên Mặt Trăng

Mặc dù các thành công bởi cả Hoa Kỳ và Liên Xô đã đem nhiều niềm hãnh diện lớn đến cho hai quốc gia, không khí cạnh tranh của Cuộc đua vũ trụ vẫn tiếp tục cho đến khi người đầu tiên bước đi trên Mặt Trăng. Trước khi đạt được điều đó, các tàu không người lái phải thám hiểm Mặt Trăng bằng không ảnh trước và chứng tỏ là có thể hạ cánh an toàn lên đó.

Tàu thám hiểm không người lái
Theo sau thành công của Liên Xô đặt vệ tinh đầu tiên vào quỹ đạo, người Mỹ tập trung sức lực vào việc gửi một tàu thám hiểm lên Mặt Trăng. Họ gọi cố gắng đầu tiên là Chương trình Pioneer. Chương trình thám hiểm Mặt Trăng của Liên Xô đi vào hoạt động với vụ phóng Luna 1 vào 4 tháng 1 năm 1959, và Luna 1 trở thành tàu thám hiểm đầu tiên đạt đến vùng lân cận của Mặt Trăng. Tàu đầu tiên hạ cánh lên bề mặt Mặt Trăng là Luna 2, phóng lên vào 12 tháng 9 năm 1959. Thêm vào chương trình Pioneer, có thêm 3 chương trình của Mỹ: chương trình Ranger, chương trình Lunar Orbiter và chương trình Surveyor với các robot tự động, với mục tiêu những địa điểm hạ cánh cho Apollo trên Mặt Trăng.

Hạ cánh lên Mặt Trăng

Sau các thành công của Liên Xô, đặc biệt là chuyến bay của Gagarin, Tổng thống Hoa Kỳ John F. Kennedy và Phó tổng thống Lyndon B. Johnson đi tìm một chương trình của Mỹ có thể thu hút được trí tưởng tượng của dân chúng. Chương trình Apollo đạt được tất cả những mục đích này và sẽ thỏa mãn được các nhà chính trị cánh tả (thường ủng hộ các chương trình xã hội) và cánh hữu (ủng hộ các chương trình quân sự). Lợi thế của chương trình Apollo:
 lợi ích kinh tế cho một số tiểu bang quan trọng trong bầu cử kế tiếp;
 đóng lại "khoảng cách tên lửa" tuyên bố bởi Kennedy trong bầu cử 1960 thông qua tính hai mặt của ứng dụng kỹ thuật;
 các lợi ích khoa học kỹ thuật phát sinh từ chương trình.

Trong một cuộc nói chuyện với giám đốc của NASA lúc đó là James E. Webb, Kennedy nói:
Tất cả những gì chúng ta làm phải liên quan chặt chẽ tới việc đi tới Mặt Trăng trước người Nga... nếu không chúng ta không nên tiêu mất số tiền đó, bởi vì tôi không hứng thú với vũ trụ... Lý lẽ duy nhất (cho khoản chi phí) là bởi chúng ta hy vọng đánh bại Liên Xô để chứng minh rằng thay vì ở sau họ vài năm, nhờ Chúa, chúng ta đã vượt qua họ.

Kennedy và Johnson đã thành công trong việc tranh thủ công chúng: Tới năm 1965, 58% người Mỹ ủng hộ Apollo, tăng từ 33% trong năm 1963. Sau khi Johnson trở thành Tổng thống vào năm 1963, các ủng hộ của ông ta giúp cho chương trình thành công.

Liên Xô tỏ vẻ mập mờ về các chuyến bay có người lái lên Mặt Trăng. Khrushchyov chẳng muốn "thất bại" bởi siêu cường khác, nhưng cũng không muốn tiêu tốn quá nhiều tiền cho một dự án như vậy. Vào tháng 10 năm 1963 ông nói Liên Xô "vào thời điểm hiện tại không dự định đưa phi hành gia lên Mặt Trăng", trong khi thêm rằng họ vẫn chưa muốn chịu thua trong cuộc đua vũ trụ. Một năm trôi qua trước khi Liên Xô thử một vụ hạ cánh xuống Mặt Trăng.

Vào tháng 12 năm 1968, Hoa Kỳ lại dẫn đầu trong Cuộc đua vũ trụ khi James Lovell, Frank Borman và Bill Anders bay vòng quanh Mặt Trăng. Họ trở thành những người đầu tiên ăn mừng Giáng sinh trong không gian và vài ngày sau đó hạ cánh an toàn.

Kennedy đề nghị các chương trình hợp tác, chẳng hạn như hạ cánh xuống Mặt Trăng bởi phi hành gia Mỹ và Liên Xô và cải tiến các vệ tinh theo dõi thời tiết. Khrushchyov, nhận thấy đó là cố gắng đoạt lấy kỹ thuật vũ trụ của Nga, đã từ chối những ý tưởng đó. Sergey Pavlovich Korolyov, công trình sư trưởng của Cơ quan vũ trụ Nga, người thiết kế tên lửa R-7 đã đưa Sputnik vào quỹ đạo, bắt đầu cổ vũ cho tàu Soyuz và hệ thống tên lửa phóng N1 có khả năng đưa người lên Mặt Trăng. Khrushchyov ra lệnh cho cơ quan của Korolyov trước tiên là đi xa hơn nữa vào không gian bằng cách cải tiến kỹ thuật của Vostok, trong khi một đội thứ hai bắt đầu việc thiết kế một tên lửa và một tàu vũ trụ hoàn toàn mới, tên lửa đẩy Proton và tàu vũ trụ Zond, cho các chuyến bay quanh Mặt Trăng có người lái vào năm 1966. Vào năm 1964 lãnh đạo mới của Liên Xô đã ủng hộ Korolyov cho các cố gắng hạ cánh lên Mặt Trăng và các dự án có người lái khác do ông lãnh đạo. Với cái chết của Korolyov và thất bại của chuyến bay Soyuz đầu tiên vào năm 1967, việc tổ chức chương trình hạ cánh lên Mặt Trăng của Liên Xô nhanh chóng lung lay. Chọn lựa đầu tiên của Korolyov cho hạ cánh lên Mặt Trăng là Vladimir Mikhailovich Komarov, nhưng với cái chết của Komorov trên tàu Soyuz 1 vào năm 1967, Yuri Alekseyevich Gagarin và Aleksei Arkhipovich Leonov trở thành các ứng cử viên chắc chắn. Tuy nhiên, với cái chết của Gagarin và các thất bại sau đó của vụ phóng tên lửa đẩy N1 vào năm 1969, các dự án hạ cánh lên Mặt Trăng ban đầu bị đình trệ sau đó bị hủy bỏ.

Trong khi các tàu thám hiểm không người lái của Liên Xô đã lên tới Mặt Trăng trước bất kì tàu nào của Hoa Kỳ, người Mỹ Neil Armstrong trở thành người đầu tiên bước trên bề mặt của Mặt Trăng vào 21 tháng 7 năm 1969, sau khi hạ cánh ngày hôm trước đó. Chỉ huy trưởng của phi vụ Apollo 11, Armstrong nhận sự trợ giúp của phi công module chỉ huy Michael Collins và phi công module Mặt Trăng Buzz Aldrin trong một sự kiện được theo dõi bởi 500 triệu người khắp thế giới. Những bình luận viên xã hội đều công nhận hạ cánh lên Mặt Trăng là một trong những khoảnh khắc định hình của thế kỉ 20, và lời của Armstrong khi đầu tiên bước lên Mặt Trăng đã được ghi vào lịch sử:
"Đây là bước chân nhỏ bé của một người, nhưng là bước tiến khổng lồ của nhân loại"

Không giống như những cạnh tranh quốc tế khác, Cuộc đua vũ trụ không bắt nguồn từ các tham vọng mở rộng lãnh thổ. Sau khi hạ cánh thành công lên Mặt Trăng, Hoa Kỳ tuyên bố rõ ràng là không sở hữu một phần đất nào trên Mặt Trăng.

Các thành công khác

Các phi vụ lên các hành tinh khác

Liên Xô lần đầu tiên gửi lên các tàu vũ trụ liên hành tinh lên cả Sao Kim và Sao Hỏa vào năm 1960. Tàu đầu tiên thành công trong việc bay gần Sao Kim là Mariner 2 của Mỹ, vào 14 tháng 12 năm 1962. Nó gửi về các thông tin kinh ngạc về nhiệt độ bề mặt khá cao và mật độ không khí đậm đặc của Sao Kim. Vì nó không có máy ảnh, những khám phá này không được công chúng chú ý lắm vì những ảnh từ các tàu vũ trụ vượt khỏi khả năng của bất kì viễn vọng kính nào đặt trên Trái Đất.

Tàu Venera 7 của Liên Xô, phóng vào năm 1971, trở thành tàu đầu tiên hạ cánh trên Sao Kim. Venera 9 sau đó gửi về những bức ảnh đầu tiên từ bề mặt của một hành tinh khác. Những thành công này đại diện cho hai trong chuỗi các tàu Venera; một số tàu vũ trụ Venera trước đó chỉ bay ngang qua và cố gắng hạ cánh. Bảy tàu Venera đã hạ cánh sau đó.

Hoa Kỳ phóng lên Mariner 10, bay ngang qua Sao Kim trên đường bay tới Sao Thủy, vào năm 1974. Nó trở thành tàu vũ trụ duy nhất bay ngang qua Sao Thủy.

Mariner 4, phóng năm 1965 bởi Hoa Kỳ, trở thành tàu vũ trụ đầu tiên bay ngang qua Sao Hỏa; nó gửi về những hình ảnh không ai ngờ tới. Tàu vũ trụ đầu tiên hạ cánh lên Sao Hỏa, Mars 3, phóng vào năm 1971 bởi Liên Xô, đã không gửi về ảnh nào cả. Tàu Viking hạ cánh năm 1976 đã gửi về những ảnh đầu tiên.

Phóng lên/Lắp ghép
Hai chuyến bay Gemini 7 và Gemini 6 của Mỹ thực hiện phi vụ lắp ghép của hai phi thuyền có người điều khiển đầu tiên vào ngày 15 tháng 12 năm 1965. Hai phi thuyền tiến sát cách nhau chỉ 1 mét và đứng yên so với nhau trong một vài vòng bay trên quỹ đạo.

Phi thuyền Gemini 8 của Mỹ, tiến hành lắp ghép trên quỹ đạo lần đầu tiên vào 16 tháng 3 năm 1966. Cuộc lắp ghép tự động đầu tiên nối 2 tàu Cosmos-186 và Cosmos-188 của Liên Xô(hai chuyến của phi thuyền Soyuz) không người lái vào 30 tháng 10 năm 1967.

Vụ phóng lên từ mặt biển đầu tiên là với tên lửa Scout B của Mỹ, vào 26 tháng 4 năm 1967. Trạm không gian đầu tiên, trạm Salyut 1 của Liên Xô, bắt đầu hoạt động vào 7 tháng 6 năm 1971.

Cạnh tranh về quân sự
Ít được biết đến, nhưng cũng là một cuộc cạnh tranh không kém khốc liệt, là các phát triển kỹ thuật không gian cho mục tiêu quân sự. Rất lâu trước khi phóng Sputnik 1, cả Hoa Kỳ và Liên Xô bắt đầu phát triển các vệ tinh do thám. Vệ tinh Zenit, được thiết kế với hai mục đích sử dụng bởi Sergey Pavlovich Korolyov cuối cùng trở thành tàu vũ trụ Vostok, bắt đầu như là một vệ tinh chụp ảnh từ trên không. Nó cạnh tranh với chuỗi vệ tinh Discoverer của Không quân Hoa Kỳ. Discoverer XIII thực hiện phi vụ chuyên chở từ không gian về lại Trái Đất lần đầu tiên vào tháng 8 năm 1960—một ngày trước chuyến tương tự của Liên Xô.

Cả Hoa Kỳ và Liên Xô đều phát triển các chương trình quân sự trong không gian, thông thường là Hoa Kỳ chỉ hoàn thành mô hình trước khi chương trình kết thúc, trong khi Liên Xô đã đóng, hoặc là bay luôn vào quỹ đạo những thiết kế của họ:
 Tên lửa siêu thanh liên lục địa có điều khiển (Supersonic Intercontinental Cruise Missile): Navaho (chương trình thử nghiệm bị dừng lại) vs. tên lửa điều khiển Buran (dự tính)
 Phi thuyền cánh nhỏ (Small Winged Spacecraft): X-20 Dyna-Soar (mô hình) vs. MiG-105 (bay thử)
 Vệ tinh trinh thám (Satellite Inspection Capsule): Blue Gemini (mô hình) vs. vệ tinh đánh chặn Soyuz(dự tính)
 Trạm không gian quân sự (Military Space Station) MOL (dự tính) vs. Almaz (cải tiến và phóng lên như là Salyut 2, 3, và 5)
 Tàu quân sự với khoang bảo vệ nhiệt (Military Capsule with hatch in heat shield): Gemini B (bay thử không người lái) vs. VA TKS, cũng được biết như là phi thuyền Merkur (bay thử không người lái như là một phần của TKS)
 Phà vận chuyển lên Trạm không gian quân sự (Ferry to Military Space Station) Gemini Ferry (plan) vs. TKS (bay không người trong không gian, lắp ghép với Salyut)

"Kết thúc" của Cuộc đua vũ trụ

Trong khi vụ phóng Sputnik 1 có thể được gọi là bắt đầu của Cuộc đua vũ trụ, kết thúc của nó có nhiều tranh cãi. Cạnh tranh khốc liệt nhất là trong thập niên 1960, Cuộc đua vũ trụ tiếp tục cho đến cuộc đổ bộ lên Mặt Trăng của Apollo vào năm 1969. Mặc dù họ tiếp theo Apollo 11 với thêm 5 lần đổ bộ lên Mặt Trăng, các nhà khoa học không gian của Mỹ chuyển sang nghiên cứu các lãnh vực khác. Skylab để thu thập dữ liệu, và tàu con thoi được thiết kế để tàu vũ trụ có thể quay lại nguyên vẹn sau chuyến bay vào vũ trụ. Người Nga nói rằng bằng cách gửi người đầu tiên vào không gian họ đã thắng trong "cuộc đua" không chính thức, tuy nhiên người Mỹ nói rằng bằng cách đưa người lên Mặt Trăng họ đã chiến thắng. Trong bất kì sự kiện nào, khi Chiến tranh Lạnh không còn, và khi các quốc gia khác bắt đầu phát triển chương trình không gian của riêng họ, khái niệm về "cuộc đua" giữa hai siêu cường trở nên ít thực tế hơn.

Cả hai quốc gia đều phát triển các chương trình quân sự trong không gian có người điều khiển. Không quân Mỹ đã đề nghị sử dụng tên lửa phóng Titan để phóng lên Dyna-Soar hypersonic glider dùng để đánh chặn vệ tinh của kẻ thù. Dự định của Phòng thí nghiệm có người lái trên quỹ đạo (Manned Orbiting Laboratory, sử dụng thiết bị dự trên chương trình Gemini để tiến hành các phi vụ do thám) đã bao gồm cả Dyna-Soar, nhưng chương trình này cũng bị hủy bỏ. Liên Xô cũng cho thi hành chương trình Almaz với các trạm không gian quân sự tương tự, sau hợp nhất với chương trình Salyut.

Cuộc đua vũ trụ đã chậm lại sau cuộc đổ bộ của Apollo, mà nhiều quan sát viên cho đó là cực đỉnh hay là điểm kết thúc. Những người khác, kể cả sử gia chuyên về vũ trụ Carole Scott và Florin Pop tác giả Cold War Project, cảm thấy kết thúc rõ ràng hơn với sự hợp tác của phi vụ Apollo-Soyuz vào năm 1975. Tàu Soyuz 19 của Liên Xô đã gặp và lắp ghép với tàu Apollo, cho phép phi hành gia của hai quốc gia đối nghịch nhau đi vào tàu của nhau và tham gia vào các cuộc thí nghiệm chung. Mặc dù cố gắng về không gian của mỗi quốc gia vẫn duy trì, họ đi theo các hướng khác nhau, và khái niệm về cuộc đua giữa hai quốc gia là lỗi thời sau Apollo-Soyuz.

Tuy nhiên, lãnh đạo Liên Xô cảnh giác khi thấy Không quân Hoa Kỳ có tham gia chương trình tàu con thoi và bắt đầu chương trình Buran và Energia. Vào đầu những năm 1980 việc bắt đầu Sáng kiến phòng thủ chiến lược (Strategic Defense Initiative) đã làm cạnh tranh tăng lên và chỉ tan đi sau sự sụp đổ của Đông Âu vào năm 1989.

Niên biểu (1957-1975)

Tổ chức, ngân sách và ảnh hưởng kinh tế
Ngân sách khổng lồ và hệ thống hành chính cần thiết để tổ chức thám hiểm vũ trụ thành công đã dẫn đến việc thành lập các cơ quan vũ trụ quốc gia. Hoa Kỳ và Liên Xô đều phát triển những chương trình tập trung vào các yêu cầu khoa học và công nghiệp cho các cố gắng này.

Vào 29 tháng 7 năm 1958, Tổng thống Eisenhower ký Đạo luật vũ trụ và không gian quốc gia (National Aeronautics and Space Act), thiết lập ra một cơ quan quản trị hàng không và không gian quốc gia (National Aeronautics and Space Administration) thường được gọi là NASA). Khi bắt đầu hoạt động vào 1 tháng 10 năm 1958, NASA chỉ gồm có 4 phòng thí nghiệm vào khoảng 8000 nhân viên nhà nước của cơ quan nghiên cứu không gian với 46 tuổi đời National Advisory Committee for Aeronautics (NACA). Tổ chức tiền thân NACA chỉ hoạt động với ngân sách 5 triệu đô la hàng năm, ngân sách cho NASA đã tăng nhanh lên đến 5 tỷ đô la hàng năm, bao gồm luôn cả số tiền khổng lồ để thuê mướn các công ty hợp đồng từ khu vực kinh tế tư nhân. Chuyến hạ cánh lên Mặt Trăng của Apollo 11, đỉnh cao của thành công của NASA, tốn kém vào khoảng 20 đến 25 tỷ đô la.

Thiếu các thống kê chính xác đã làm khó so sánh khoảng chi tiêu cho chương trình vũ trụ của Mỹ và của Liên Xô, đặc biệt là trong những năm dưới thời Khrushchyov. Tuy nhiên vào năm 1989, Chánh văn phòng Quân đội Liên Xô (Chief of Staff of the Soviet Armed Services), Tướng Mikhail Moiseyev, báo cáo rằng Liên Xô để tiêu tốn khoảng 6.9 tỷ rúp (khoảng US$ 4 tỷ) cho chương trình vũ trụ của họ. Các quan chức Liên Xô khác ước tính tổng số tiền đó đã được tiêu tốn trong suốt toàn chương trình, với một số ước tính không chính thức là khoảng 4.5 tỷ rúp. Thêm vào sự mập mờ của các con số, các so sánh cũng cần phải tính thêm đến hiệu ứng tuyên truyền của Liên Xô, làm cho Liên Xô có vẻ vững mạnh và làm rối các phân tích của phương Tây.

Các vấn đề tổ chức, đặc biệt là tranh đấu trong nội bộ, cũng ảnh hưởng đến cố gắng của Liên Xô. Liên Xô không có cơ quan tương ứng với NASA (Cơ quan hàng không và vũ trụ Nga chỉ thành lập trong những năm 1990). Quá nhiều vấn đề chính trị trong khoa học và quá nhiều ý kiến cá nhân đã làm chậm đi tiến bộ của Liên Xô. Mỗi tổng công trình sư Liên Xô phải bảo vệ ý tưởng riêng của họ, tìm kiếm người bảo trợ trong Đảng Cộng sản Liên Xô. Vào năm 1964, giữa các công trình sư khác nhau, Liên Xô phát triển khoảng 30 chương trình khác nhau cho các tên lửa phóng và thiết kế các tàu vũ trụ. Theo sau cái chết của Korolyov, chương trình không gian của Liên Xô ít hoạt động hơn, chỉ cố gắng để cân bằng với Hoa Kỳ. Vào năm 1974 Liên Xô tổ chức lại chương trình không gian của họ, tạo ra chương trình Energia để cạnh tranh với chương trình tàu con thoi của Mỹ với tàu con thoi Buran.

Liên Xô cũng hoạt động với các bất lợi về kinh tế. Mặc dù kinh tế Liên Xô lớn thứ hai trên thế giới, kinh tế Mỹ vẫn là lớn nhất trên thế giới. Cuối cùng thì cách tổ chức không hiệu quả và việc thiếu ngân sách đã làm họ mất đi lợi thế ban đầu trong cuộc chạy đua. Một số quan sát viên cho rằng giá thành của cuộc chạy đua vũ trụ, cùng với cuộc chạy đua vũ trang cũng hết sức đắt, cuối cùng đã làm hệ thống kinh tế Liên Xô rơi vào khủng hoảng cuối thập niên 1970 và thập niên 1980 và là một trong những yếu tố dẫn tới sự sụp đổ của Liên Xô.

Mốc thời gian đáng nhớ

Những cái chết
Khi tàu Apollo 15 của Hoa Kỳ rời khỏi Mặt Trăng, các phi hành gia đã để lại một đài tưởng niệm các phi hành gia của cả hai quốc gia đã hy sinh trong các cố gắng đạt tới Mặt Trăng. Ở Hoa Kỳ, những phi hành gia đầu tiên đã hy sinh trong quá trình du hành hãy chuẩn bị vào không gian là của Apollo 1: phi công chỉ huy "Gus" Grissom, phi công Ed White và phi công Roger Chaffee. Cả ba người này hy sinh trong một thử nghiệm trên mặt đất vào 27 tháng 1 năm 1967.

Các chuyến bay của Soyuz 1 và Soyuz 11 của Liên Xô cũng kết thúc với sự hy sinh của các phi hành gia. Soyuz 1, phóng lên quỹ đạo vào 23 tháng 4 năm 1967, mang theo duy nhất một phi hành gia, đại tá Vladimir Mikhailovich Komarov, ông đã hy sinh khi tàu vũ trụ rơi xuống mặt đất vì dù không mở ra. Vào năm 1971, các phi hành gia Soyuz 11 là Georgi Timofeyevich Dobrovolski, Viktor Ivanovich Patsayev và Vladislav Nikolaevich Volkov asphyxiated trong quá trình tái nhập lại vào khí quyển. Từ năm 1971, chương trình vũ trụ của Liên Xô không bị tổn thất nào nữa.

Các phi hành gia khác đã tử nạn trong các phi vụ liên quan, bao gồm bốn người Mỹ hy sinh khi máy bay T-38 của họ bị rơi. Yuri Alekseyevich Gagarin, con người đầu tiên vào vũ trụ, hy sinh một cách tương tự khi máy bay chiến đấu MiG-15 'Fagot' của ông bị rơi vào năm 1968.

Nhiều người tin rằng thảm họa tồi tệ nhất của ngành tên lửa là thất bại R-16 vào năm 1960 của Liên Xô, khi các thủ tục điều khiển và đóng van không đúng cách trong các sửa chữa vội vã trên bệ phóng đã làm tầng thứ hai của tên lửa khai hỏa và phóng thẳng vào bình chứa nhiên liệu của tầng thứ nhất vẫn còn dính vào bệ phóng. Nhiên liệu độc hại và lửa đã giết 100 kỹ thuật viên và sĩ quan cao cấp của quân đội Liên Xô, kể cả nguyên soái Nedelin.

Tiến bộ trong kỹ thuật và giáo dục
Kỹ thuật, đặc biệt là kỹ thuật vũ trụ và ngành điện tử viễn thông, đã tiến bộ vượt bậc trong giai đoạn này. Các hiệu ứng của cuộc đua vũ trụ đã vượt khỏi khoa học tên lửa, vật lý và thiên văn. "Kỹ thuật thời đại không gian" đã mở rộng tới tất cả các ngành khác nhau như kinh tế gia đình và nghiên cứu việc đốn phá rừng, và quyết tâm chiến thắng cuộc đua đã làm thay đổi cách học sinh học các môn khoa học.

Hoa Kỳ lo sợ sẽ tụt hậu sau Liên Xô trong cuộc đua vũ trụ đã đẩy tới việc các nhà lập pháp và các nhà giáo dục đặt nặng toán và các khoa học vật lý trong các trường học ở Mỹ. Đạo luật Giáo dục quốc phòng ở Mỹ năm 1958 đã tăng ngân sách cho những mục tiêu đó từ giáo dục phổ thông đến giáo dục sau đại học. Cho đến nay trên 1.200 trường trung học Mỹ có planetarium (phòng triển lãm mô phỏng Thái Dương Hệ) riêng, một tình huống không giống bất kì nước nào trên thế giới và là kết quả trực tiếp của cuộc đua vũ trụ.

Ngày nay trên một ngàn vệ tinh nhân tạo đang bay vòng quanh Trái Đất, trung chuyển dữ liệu thông tin vòng quanh hành tinh và làm việc theo dõi thời tiết, hoa quả và di chuyển của con người dễ dàng hơn. Thêm vào đó, các kỹ thuật vi mạch ngày nay được sử dụng trong đồng hồ điện tử và các máy nghe nhạc là kết quả của các nghiên cứu từ thời cuộc đua vũ trụ.

Và với những tiến bộ từ thời Sputnik được phóng lên, tên lửa R-7 của Liên Xô trước đây, đánh dấu bắt đầu của cuộc đua vũ trụ, vẫn còn được sử dụng tới hôm nay, để tải hàng lên Trạm vũ trụ quốc tế.

Các sự kiện gần đây
Mặc dù nhịp độ đã chậm lại, thám hiểm không gian vẫn tiếp tục tiến tới sau giai đoạn chạy đua vào vũ trụ. Hoa Kỳ đã phóng lên tàu vũ trụ có thể tái sử dụng đầu tiên (tàu con thoi) kỉ niệm 20 năm chuyến bay của Gagarin, 12 tháng 4 năm 1981. Vào 15 tháng 11 năm 1988, Liên Xô phóng tàu con thoi Buran, tàu vũ trụ tái sử dụng đầu tiên của họ. Các quốc gia khác tiếp tục phóng lên những tàu thám hiểm, vệ tinh đủ các loại, và các kính viễn vọng không gian khổng lồ.

Khả năng của cuộc đua vũ trụ thứ hai ở mức độ quốc tế xảy ra vào cuối thế kỉ 20, với việc cơ quan vũ trụ châu Âu (ESA) đã dẫn đầu trong việc phóng tên lửa thương mại với Ariane 4, và cạnh tranh các phi vụ thám hiểm vũ trụ không người lái với NASA. Các cố gắng của ESA đã dồn vào các dự án đầy tham vọng như Aurora Programme dự định đưa người lên Sao Hỏa không quá năm 2030 và đặt ra nhiều phi vụ khác nhau để đạt tới mục đích này. Tổng thống Mỹ George W. Bush cũng đưa ra tuyên bố tương tự vào năm 2004, đưa ra một thời gian biểu cho việc đóng Crew Exploration Vehicle (để quay lại Mặt Trăng vào sau đó lên Sao Hỏa trước năm 2030), hai cơ quan vũ trụ lớn cũng có những dự tính tương tự. Cơ quan ESA hợp tác với Nga. Họ có thể sẽ cùng cung cấp ngân sách để phát triển phiên bản riêng của Crew Exploration Vehicle, với tên gọi Kliper, dự tính sẽ phóng vào năm 2011, nhiều năm sớm hơn đối thủ Mỹ, đang ở trong giai đoạn vẽ bản thiết kế. Cho tới 2006 cơ quan ESA vẫn chưa cấp tiền nghiên cứu Kliper.

Các quốc gia khác cũng có khả năng tăng cường tính cạnh tranh trong thám hiểm không gian, đáng kể nhất là Nhật, Trung Quốc, và Ấn Độ. Mặc dù ngân sách của Trung Quốc không nhiều như của ESA hay NASA, với những chuyến bay có người lái thành công của Shenzhou 5 và Shenzhou 6 và các dự án cho một trạm vũ trụ bởi chương trình không gian Trung Quốc đã chứng tỏ Trung Quốc có khả năng đạt được điều đó. Quân đội Hoa Kỳ rõ ràng là theo dõi các tham vọng không gian của Trung Quốc, với việc Bộ Quốc phòng Hoa Kỳ đưa ra một bản báo cáo năm 2006 đưa ra chi tiết quan tâm về sự lớn mạnh của khoa học không gian Trung Quốc. Vào đầu năm 2007 Trung Quốc phóng lên một tên lửa liên lục địa để tiêu diệt một vệ tinh nhân tạo, đã làm nản lòng các quan sát viên vì điều này đã vi phạm một thỏa thuận chung là không tiến hành những thử nghiệm mang tính quân sự như vậy trên không gian. Điều này chứng tỏ là cuộc đua vũ trụ vẫn không bao giờ chấm dứt mà nó thực ra là mở rộng thêm. Thêm vào Trung Quốc, Ấn Độ cũng có những chương trình không gian khá mạnh, với cơ quan không gian của Ấn Độ, ISRO, dự tính phóng một tàu vũ trụ tự động lên Mặt Trăng, Chandrayaan-1, đầu năm 2008. India cũng có dự tính cho các chuyến bay vào vũ trụ có người lái và những chuyến bay không người lái tới Sao Hỏa vào năm 2012.

Cuộc đua vào vũ trụ mang tính thương mại
Một kiểu cuộc đua khác có thể về bản chất là khác cuộc cạnh tranh Xô-Mỹ, bởi vì nó xảy ra giữa các công ty thương mại về kỹ thuật không gian. Những cố gắng ban đầu thường được gọi là du lịch vào không gian, để tổ chức những chuyến du lịch có tính thương mại đầu tiên vào không gian, nổi bật là vào 28 tháng 4 năm 2001, khi người Mỹ Dennis Tito trở thành du khách trả tiền đầu tiên khi ông ta viếng thăm Trạm Vũ trụ Quốc tế trên tàu Soyuz TM-32 của Nga. Giải thưởng Ansari X, một giải thưởng cho những phi thuyền tư nhân bay vào quỹ đạo thấp, cũng đã phát động một cuộc đua vũ trụ khác giữa các công ty tư nhân. Cuối năm 2004, nhà tài chính người Anh Richard Branson tuyên bố thành lập Virgin Galactic, một công ty sẽ sử dụng kỹ thuật SpaceShipOne với hy vọng đưa lên những chuyến bay quỹ đạo thấp vào trước năm 2008.

Ghi chú

Chú thích
 An Unfinished Life: John F. Kennedy, 1917-1963, Robert Dallek (2003). ISBN 0-316-17238-3
 Arrows to the Moon: Avro's Engineers and the Space Race , Chris Gainor (2001). ISBN 1-896522-83-1
 Fallen Astronauts: Heroes Who Died Reaching for the Moon, Colin Burgess, Kate Doolan, Bert Vis (2003). ISBN 0-8032-6212-4
 Light This Candle: The Life & Times of Alan Shepard--America's First Spaceman, Neal Thompson (2004). ISBN 0-609-61001-5
 The New Columbia Encyclopedia, Col. Univ.Press (1975).
 The Right Stuff, Tom Wolfe (pbk ed. 2001). ISBN 0-553-38135-0 ISBN 0-613-91667-0
 Russia in Space: The Failed Frontier?, Brian Harvey (2001). ISBN 1-85233-203-4
 The Soviet Space Race With Apollo, Asif A. Siddiqi (2003). ISBN 0-8130-2628-8
 Soyuz: A Universal Spacecraft, Rex Hall, David J. Shayler (2003). ISBN 1-85233-657-9
 Space for Women: A History of Women With the Right Stuff, Pamela Freni (2002). ISBN 1-931643-12-1
 Space Exploration, Carole Scott, Eyewitness Books, 1997
 Sputnik and the Soviet Space Challenge, Asif A. Siddiqi (2003). ISBN 0-8130-2627-X
 Stages to Saturn: A Technological History of the Apollo/Saturn Launch Vehicles, Roger E. Bilstein (2003). ISBN 0-8130-2691-1
 Yeager: An Autobiography, Chuck Yeager (1986). ISBN 0-553-25674-2

Liên kết ngoài
CORE/NSF  Arrows to the Moon synopsis
 Artwork representing the cold war in space
 The 1st and 2nd Space Races Compared: Bi vs. Multi-polarity Jagiellonian University, 2006
 Cuộc chạy đua vào vũ trụ, triển lãm tại Viện bảo tàng Hàng không Vũ trụ Quốc gia Smithsonian
 TheSpaceRace.com – Mercury, Gemini, and Apollo space programs
 Timeline of the Space Race to the Moon 1960 - 1969
 570Kb PDF file containing a scan of a letter from Wernher Von Braun to Vice President Johnson, dated 29 tháng 4 1961, responding to a memorandum from President Kennedy to Johnson.  Von Braun provides a personal assessment (rather than an official view in his then-capacity as director of NASA's Marshall Space Flight Center) of United States and Soviet capability. The analysis includes the opinion that the U.S. has "an excellent chance" of beating the Russians to a manned lunar landing, adding "with an all-out crash program I think we could accomplish this objective in 1967/68."
Communications Satellites article by NASA
Vì sao Liên Xô thua cuộc trong cuộc chạy đua vào vũ trụ? Pravda Online, ngày 3 tháng 12 năm 2002
Những bóng đen trong thời đại vũ trụ Xô Viết, Paul Lucas
Lịch trình cuộc chạy đua lên Mặt Trăng
Buzz Aldrin's Race Into Space: a game that simulates the Space Race

Chiến tranh Lạnh
Lịch sử khoa học và công nghệ Hoa Kỳ
Thám hiểm không gian
Khoa học và công nghệ tại Liên Xô
Cạnh tranh địa chính trị
Quan hệ Hoa Kỳ-Liên Xô
Chính sách không gian
Chiến dịch cái kẹp giấy
Nhiệm kỳ tổng thống Dwight D. Eisenhower
Nhiệm kỳ tổng thống John F. Kennedy
Nhiệm kỳ tổng thống Richard Nixon
Nhiệm kỳ tổng thống Lyndon B. Johnson
Nhiệm kỳ tổng thống Gerald Ford


title: Selatosomus persimilis

text:
Selatosomus persimilis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Dolin miêu tả khoa học năm 1982.

Chú thích

Tham khảo

Selatosomus


title: Servigny-lès-Raville

text:
Servigny-lès-Raville là một xã trong vùng Grand Est, thuộc tỉnh Moselle, quận Metz-Campagne, tổng Pange. Tọa độ địa lý của xã là 49° 04' vĩ độ bắc, 06° 27' kinh độ đông. Servigny-lès-Raville nằm trên độ cao trung bình là 300 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 229 mét và điểm cao nhất là 344 mét. Xã có diện tích 14,2 km², dân số vào thời điểm 1999 là 343 người; mật độ dân số là 24 người/km².

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Xã của Moselle


title: Không gian xanh Paris

text:
Toàn thành phố Paris, ngoài hai khu rừng Boulogne và Vincennes nằm ở cực Tây và cực Đông, còn có tổng cộng khoảng 20 công viên, hơn 400 vườn và khoảng không gian xanh nhỏ cùng 32 lối đi dạo được trồng cây.

Một số khu vườn của Paris được tạo ra từ rất lâu như Tuileries, Luxembourg, Vườn bách thảo đều trước Đệ nhị đế chế. Năm 1860, thành phố Paris được sáp nhập thêm một số xã xung quanh và thành phố được cải tạo lại. Một số công viên Buttes-Chaumont, Monceau, Montsouris được bố trí thêm. Hai khu rừng Boulogne và Vincennes tuy rất ít dân cư và nằm ở phía ngoài nội ô nhưng vẫn thuộc về địa giới của thành phố. Cuối thế kỷ 20, đầu thế kỷ 21, một số không gian vốn mang chức năng khác tiếp tục được cải tạo thành công viên và vườn.

Rừng Boulogne nằm ở phía Tây thành phố, rộng 995 hecta. Bên trong rừng còn có công viên Bagatelle, vườn Shakespeare và Pré-Catelan và một vườn trồng các cây du nhập từ nơi khác. Tương tự, rừng Vincennes ở phía đông với 995 hecta cũng có một công viên hoa, vườn cây gỗ École Du Breuil dành cho nghiên cứu, một lối đi dạo 65 hecta cùng một vườn nhiệt đới.

Tham khảo

 Trang chính thức của Thành phố Paris

Liên kết ngoài

 Jardins, site de la ville de Paris
 Jardins, site réalisé par des étudiants
 Parcours parcs & jardins à Paris
 Paris, jardin extraordinaire  Ina Archives Télé

Quy hoạch đô thị Paris
Công trình xây dựng Paris
Danh sách công viên
Kiến trúc cảnh quan
Danh sách về Paris


title: Pleurodema bufoninum

text:
Pleurodema bufonina (tên tiếng Anh: Sapo De Cuatro Ojos Grandes) là một loài ếch thuộc họ Leptodactylidae.
Loài này có ở Argentina và Chile.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng cận Nam cực, rừng ôn đới, vùng cây bụi cận Nam cực, vùng cây bụi ôn đới, vùng cây bụi khô khu vực nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, đồng cỏ cận Nam cực, vùng đồng cỏ ôn đới, sông có nước theo mùa, đầm nước, đầm nước ngọt có nước theo mùa, đất canh tác, vườn nông thôn, ao, và hố lộ thiên.

Tham khảo

 Úbeda, C., Veloso, A., Núñez, H., Lavilla, E. & Blotto, B. 2004. Pleurodema bufonina. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 7 năm 2007.

Pleurodema
Động vật lưỡng cư Argentina
Động vật lưỡng cư Chile
Động vật được mô tả năm 1843
Động vật lưỡng cư Patagonia


title: Lyø

text:
Lyø là 1 đảo nhỏ của Đan Mạch ở phía nam đảo Fyn. Đảo có diện tích 6 km² với 140 cư dân, phần lớn cư ngụ trong 1 làng ở giữa đảo. Cách làng chừng 1 km, có 1 cảng vừa là cảng du thuyền vừa là bến tàu phà. Trên đảo có 1 nhà thờ xây bằng đá thô từ thời Cải cách (sang đạo Tin Lành), tới thập niên 1640 đã sửa chữa, và sau đó sửa lại nhiều lần nữa.

Về hành chính, Lyø thuộc thị xã Faaborg-Midtfyn (nam đảo Fyn) và Vùng Nam Đan Mạch.

Về giao thông, có tuyến tàu phà tới đảo từ thành phố Faaborg (nam đảo Fyn) và Avernakø.

Điểm độc đáo

Đảo có 1 hầm mộ bằng đá từ hàng ngàn năm trước. Khi gõ vào các tảng đá này, sẽ có âm vang lên như tiếng nhạc. Có truyền thuyết cho rằng khi ta ước nguyện điều gì mà gõ vào đá, nếu đá kêu vang thì ước nguyện đó sẽ thành.

Nguồn tham khảo
Achton Friis: De Danskes øer, ISBN 87-429-4262-4

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Website của Lyø
 Lyø, en turistmæssig beskrivelse - fra Ø-riget
 Hình ảnh về đảo Lyø

Đảo Đan Mạch


title: Calpoparia

text:
Calpoparia là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Các loài
 Calpoparia imparepunctata (Oberthür, 1890)

Tham khảo

 Calpoparia at funet.fi
 Natural History Museum Lepidoptera genus database

Noctuidae


title: Galerucella pici

text:
Galerucella pici là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Laboissiere miêu tả khoa học năm 1913.

Chú thích

Tham khảo

Galerucella


title: Québec

text:
Québec (phát âm là Kê-béc trong tiếng Pháp và Kuy-béc trong tiếng Anh), là tỉnh bang có diện tích gần 1,5 triệu km² - tức là gần gấp 3 lần nước Pháp, 7 lần xứ Anh, 2 lần Liên bang Đông Dương và 4 lần Việt Nam - là tỉnh bang lớn nhất của Canada tính theo diện tích. Québec có tư cách là một quốc gia trực thuộc Canada, với ngôn ngữ, văn hoá và thể chế chính trị riêng.

Về phía tây của Québec là tỉnh bang Ontario và vịnh Hudson (Hắt-xơn), về phía đông là tỉnh bang New Brunswick và vùng Labrador (phần đất nội địa của tỉnh bang Newfoundland và Labrador), về phía nam là các tiểu bang Maine, New Hampshire, Vermont và New York của Hoa Kỳ. Hơn 90% diện tích của Québec nằm trên một nền đá lớn gọi là Canadian Shield.

Chữ québec có nguồn gốc từ chữ gepèèg của người thổ dân Mi'kmaq. Gepèèg có nghĩa là "eo biển", dùng để ám chỉ chỗ thắt nhỏ lại của sông Saint-Laurent gần Thành phố Québec (tiếng Pháp: Ville de Québec, tiếng Anh: Quebec City).

Vào năm 2004, hơn 7,5 triệu người đang sinh sống tại Québec (tỉnh bang đứng thứ nhì Canada về dân số, chỉ sau Ontario), trong đó 80% tập trung ở các trung tâm đô thị nằm dọc theo sông Saint-Laurent (tiếng Anh: Saint Lawrence). Thành phố Montréal (tiếng Anh: Montreal), với dân số khoảng 3 triệu người, là một hòn đảo khá lớn nằm giữa sông Saint-Laurent và rất nổi tiếng về lịch sử, kiến trúc và các hoạt động văn hoá. Cho đến đầu thập niên 1980, Montréal vẫn còn là thành phố nổi tiếng nhất và đông dân nhất của Canada. Nằm ngay phía bắc của Montréal là thành phố đông dân thứ hai của Québec: Laval. Thành phố Québec, nằm cách 300 km về phía đông bắc của Montréal là thủ phủ của tỉnh bang và là thành phố lớn thứ ba.

Lịch sử
Người Âu Châu đầu tiên đến Québec là nhà thám hiểm người Pháp Jacques Cartier, khi ông đi thuyền ngược trên sông Saint-Laurent đến một ngôi làng nhỏ có tên là Stadacona (một địa điểm trong Thành phố Québec hiện nay) của thổ dân Iroquois vào khoảng năm 1535. Tiếp sau đó là nhà thám hiểm Samuel de Champlain đến khoảng năm 1608. Từ đó, Québec thành thuộc địa của Đế quốc Pháp, dưới thời vua Louis XII, và được đặt tên là Nouvelle-France (tiếng Pháp:"Tân Pháp"; sang đến 1663 thì vua Louis XIV sắc phong Nouveau France thành một tỉnh (province) của Pháp.

Năm 1763, Pháp thua Anh và vua Louis XV phải nhượng xứ Québec cho Đế quốc Anh. Phần đất từ đó chính thức mang tên Quebec. Người Anh cai trị Québec nhưng vẫn cho phép dân chúng giữ các phong tục và luật lệ của người Pháp kể cả việc cho họ đạo Giáo hội Công giáo Rôma hoạt động mà không bắt dân đổi sang Anh giáo. Khi 13 thuộc địa tại châu Mỹ nổi lên chống Đế quốc Anh để giành độc lập từ thập niên 1770 cho đến thập niên 1780, một số người trung thành với Đế quốc Anh bỏ Mỹ chạy sang Québec. Để giúp đỡ nhóm Trung Dân này định cư dễ dàng, Đế quốc Anh ra một đạo luật vào năm 1791 chia Québec làm hai phần: Upper Canada ở phía tây theo luật lệ của Anh (Common Law) và Lower Canada ở phía đông theo luật lệ của Pháp (la Codes civiles).

Đến năm 1837, một số người Pháp tại Lower Canada nổi lên chống lại Đế quốc Anh. Sau khi Anh dẹp tan cuộc nổi loạn này, người Anh lại sáp nhập Upper Canada và Lower Canada trở lại thành một thuộc địa gọi là Tỉnh Canada (Province of Canada) vào năm 1841. Sang đến năm 1867 thì ba thuộc địa Canada, New Brunswick và Nova Scotia gia nhập với nhau thành một liên bang gọi là Canada. Sau khi liên bang được thành lập, mỗi thuộc địa được gọi là một tỉnh bang (province) và được giữ tên cũng như luật lệ cũ. Riêng Tỉnh Canada thì lại một lần nữa bị chia làm hai: tỉnh bang Québec theo luật Pháp và tỉnh bang Ontario theo luật Anh.

Văn hoá
Ảnh hưởng của văn hóa Pháp và đạo Công giáo làm cho Québec trở thành một vùng đặc thái nhất của Canada, hay có thể nói là của tất cả Bắc Mỹ. Trong tổng số hơn 7,5 triệu dân Québec, trên năm triệu có gốc Pháp; tiếng Pháp là tiếng mẹ đẻ của 82% dân số. Từ năm 1970 trở đi, dân nhập cư đã góp một phần quan trọng trong bình diện kinh tế và văn hoá của tỉnh bang này. Từ năm 1986 đến 1991, 78% lợi ích trong dân ở Québec là do những người không phải là Pháp, Anh hay dân bản xứ mang lại.

Ngày 23 tháng 11 năm 2006, Chính phủ Canada đã đưa ra bản đề nghị công nhận Québec là một quốc gia trong Canada (a nation within Canada) nhằm ngăn chặn việc ly khai  .

Chính phủ và chính trị

Quebec được quản lý dựa trên hệ thống Westminster, và theo chế độ dân chủ tự do cũng như quân chủ lập hiến với hệ thống nghị viện. Người đứng đầu chính phủ tại Quebec là thủ tướng ('premier ministre' trong tiếng Pháp và 'premier' trong tiếng Anh), và đây là người đứng đầu đảng lớn nhất trong Quốc hội (), và Quốc hội bổ nhiệm Hội đồng Hành chính Quebec. Tỉnh trưởng (lieutenant governor) đại diện cho Quốc vương Canada và giữ vai trò là người đứng đầu nhà nước trong tỉnh.

Quebec có 78 nghị viên trong Hạ viện Canada. Họ được bầu ra trong các cuộc bầu cử liên bang. Tại Thượng viện Canada, Quebec có 24 nghị viên, họ được bổ nhiệm theo khuyến nghị của thủ tướng Canada. Quebec có một mạng lưới gồm ba văn phòng để đại diện cho tỉnh và bảo vệ lợi ích của tỉnh bên trong Canada; nhiệm vụ của các văn phòng này là đảm bảo sự hiện diện theo thể chế của Chính phủ Quebec gần các chính phủ khác tại Canada và cho phép Quebec tương tác hiệu quả với các tỉnh khác.

Chính phủ Quebec có độc quyền tài phán trong một số lĩnh vực hành chính và cảnh sát. Conseil du trésor (Ban Ngân khố) hỗ trợ các bộ trưởng trong Hội đồng hành chính trong việc quản lý nhà nước. Một số đảng tại Quebec là Liên minh Tương lai Quebec (CAQ), Đảng Tự do Québec (PLQ), Đoàn kết Québec (QS) và Đảng Quebec (PQ). Quebec có 22 chính đảng chính thức.

Hành chính
Lãnh thổ Quebec được chia thành 17 vùng hành chính như sau:

Bas-Saint-Laurent
Saguenay–Lac-Saint-Jean
Capitale-Nationale
Mauricie
Estrie
Montréal
Outaouais
Abitibi-Témiscamingue
Côte-Nord
Nord-du-Québec
Gaspésie–Îles-de-la-Madeleine
Chaudière-Appalaches
Laval
Lanaudière
Laurentides
Montérégie
Centre-du-Québec

Ngoài ra tỉnh còn bao gồm:
4 lãnh thổ (Abitibi, Ashuanipi, Mistassini và Nunavik) từng là Quận Ungava
36 quận tư pháp
73
125 khu vực bầu cử

Đối với mục đích quản lý địa phương, Quebec gồm có:
1.117 khu tự quản địa phương với nhiều hình thức:
11 tập hợp đô thị () bao gồm 42 khu tự quản
45 khu phố () thuộc 8 trong số các khu tự quản
89 khu tự quản cấp vùng hay RCMs ()
2 cộng đồng vùng đô thị ()
Cơ quan hành chính cấp vùng Kativik
Các lãnh thổ chưa được tổ chức

Tham khảo

Liên kết ngoài

Tỉnh bang của Canada
Canada
Quốc gia và vùng lãnh thổ nói tiếng Pháp
Đông Canada


title: Legarda

text:
Legarda là một đô thị trong tỉnh và cộng đồng tự trị Navarre, Tây Ban Nha. Đô thị này có diện tích là 8,3 ki-lô-mét vuông, dân số năm 2007 là người với mật độ người/km²

Tham khảo

Đô thị ở Navarre


title: Hypsiboas stenocephalus

text:
Hypsiboas stenocephalus là một loài ếch thuộc họ Nhái bén.
Đây là loài đặc hữu của Brasil.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là xavan ẩm và sông ngòi.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 Caramaschi, U. & Gonçalves da Cruz, C.A. 2004. Hypsiboas stenocephalus . 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 7 năm 2007.

stenocephalus
Động vật đặc hữu Brasil


title: Rạn san hô vòng

text:
Rạn san hô vòng (còn gọi là rạn vòng, a-tôn hoặc ám tiêu san hô vòng; tiếng Anh: atoll) là loại rạn san hô có hình dạng vòng đai bao quanh một đầm nước lặng (gọi là vụng biển). Theo Charles Darwin, rạn vòng hình thành khi đảo núi lửa chìm xuống đại dương và để lại vòng san hô đã phát triển xung quanh đảo núi lửa từ trước đó. Một hay nhiều phần trên đới mặt bằng rạn của rạn vòng có thể nổi khỏi mặt nước và từ đó trở thành một hay nhiều đảo. Rạn vòng có thể mất từ 100.000 đến 30.000.000 năm để hình thành hoàn chỉnh.

Từ nguyên
Trong tiếng Anh, thuật ngữ atoll xuất phát từ chữ atholhu (, ) trong tiếng Dhivehi (một ngôn ngữ Ấn-Arya được nói ở quần đảo Maldives). Charles Darwin là người có công lao phổ biến rộng rãi thuật ngữ này ngay từ chương đầu tác phẩm The Structure and Distribution of Coral Reefs xuất bản lần đầu năm 1842.. Trong tiếng Việt, rạn san hô vòng được gọi bằng nhiều tên gọi khác nhau như rạn san hô vòng hay ám tiêu san hô vòng. Một số tài liệu sử dụng khái niệm "đảo san hô vòng", nhưng đảo san hô (nếu có) chỉ là một phần trong tổng thể rạn san hô. Cần chú ý là rạn vòng có thể có hoặc không có phần đất nổi (đảo). Trong nhiều trường hợp, bản thân rạn vòng là đối tượng địa lý chính còn phần đất nổi chỉ là phụ.

Phân loại và đặc điểm

Phân loại
Rạn vòng có thể được chia làm hai loại:
 Rạn vòng hở: là loại rạn vòng có vụng biển thông với bên ngoài qua nhiều lạch cắt ngang vành san hô.
 Rạn vòng kín: là loại rạn vòng có vụng biển tách biệt với đại dương bên ngoài nhờ được bao bọc bởi vành san hô khép kín. Tuy nhiên, khi thủy triều lên thì vành san hô có thể ngập chìm dưới nước khiến vụng biển thông với bên ngoài.

Đặc điểm
Tương tự các rạn san hô nói chung, hình thái của rạn san hô vòng có thể được phân đới thành một số thành phần chính (từ ngoài vào trong) gồm mặt trước rạn (reef front hay fore-reef, trong đó có sườn dốc hay fore-reef slope), mào rạn (reef crest) và mặt bằng rạn (reef flat, gồm mặt bằng rạn phía ngoài và mặt bằng rạn phía trong.). Bên trong vành san hô là một vùng nước gọi là vụng biển (có tài liệu gọi là đầm nước).
 Mặt trước rạn: sườn dốc, có thể dốc xuống 4.000 mét dưới mặt biển.
 Mào rạn: gồm những gờ rộng được bao phủ bởi san hô hay tảo san hô, phát triển mạnh ở hướng có gió của rạn vòng.
 Mặt bằng rạn: nông cạn, thường rộng từ 100 đến 1.000 m, có thể bị cắt ngang bởi các lạch nước dâng, đáy gồm đá, cát và mảnh vụn san hô.
 Vụng biển: sâu trung bình 40 m nhưng dao động từ vài mét đến khoảng 150 m. Độ sâu của nhiều rạn vòng phụ thuộc vào đường kính của rạn. Trong vụng biển có thể có các rạn khối (patch reef) phát triển.

Các đảo san hô thuộc rạn vòng nhìn chung là những đảo thấp. Thống kê tại các rạn san hô vòng Thái Bình Dương cho thấy chỉ có dưới 8% số đảo san hô đạt độ cao trên 3 m so với mực nước biển trung bình. Các đảo san hô thuộc rạn vòng hình thành từ các loại trầm tích giàu calci nguồn gốc từ sinh vật sống ở rạn san hô như san hô, tảo san hô, động vật thân mềm và trùng lỗ.

Các giả thuyết về sự hình thành

Giả thuyết Darwin về sụt lún

Trong tác phẩm The Structure and Distribution of Coral Reefs, Darwin giải thích về sự hình thành các rạn san hô vòng trong vùng Nam Thái Bình Dương dựa vào các quan sát mà ông đã thực hiện trong chuyến đi kéo dài năm năm (từ 1831 đến 1836) trên tàu HMS Beagle. Theo ông, tiến trình hình thành và phát triển của ba loại rạn san hô là rạn san hô viền bờ, rạn san hô chắn bờ và rạn san hô vòng gắn liền với sự sụt lún của một núi lửa đại dương. Trước tiên, san hô phát triển bao quanh đảo núi lửa tạo thành rạn san hô viền bờ. Khi đảo núi lửa từ từ lún xuống biển, san hô tiếp tục phát triển nhưng bị ngăn cách với đảo núi lửa bởi một vụng biển, tạo thành rạn san hô chắn bờ. Ở giai đoạn cuối, đảo núi lửa nay đã chìm hoàn toàn, bỏ lại vành san hô và vụng biển. Đó chính là rạn san hô vòng.

Năm 1951, người ta đã chứng minh giả thuyết của Darwin bằng cách khoan hai lỗ sâu lần lượt là 1.267 m và 1.405 m vào lớp đá núi lửa bên dưới rạn san hô vòng Enewetak (quần đảo Marshall). Người ta nhận thấy rằng phần đá vôi thu được có nguồn gốc hình thành tại vùng nước nông, từ đó chứng tỏ có sự sụt lún của rạn vòng và sự phát triển hướng lên của san hô ở vùng nước nông từ Eocen.

Điểm Darwin
"Điểm Darwin" là một ngưỡng mà ở đó "tốc độ bồi tụ canxin cácbônát tạo thành từ san hô tạo rạn về hướng mặt biển không còn theo kịp mực nước biển tương đối". Nếu sự phát triển hướng lên của san hô tạo rạn không theo kịp tốc độ sụt lún của đảo núi lửa, tốc độ xâm thực sinh học hay tốc độ dâng lên của nước biển thì rạn san hô bị chìm và đảo núi lửa khi đó trở thành núi ngầm chóp phẳng (guyot). Nếu sự phát triển của san hô tạo rạn bắt kịp tốc độ diễn tiến của các hiện tượng trên thì rạn san hô vòng sẽ tồn tại.

Theo Grigg (1982), có một điểm Darwin nằm tại vĩ tuyến 29°B đánh dấu giới hạn phía bắc của quần đảo Hawaii (phía bắc rạn san hô vòng Kure). Vượt qua rạn vòng Kure về phía tây bắc thì không còn rạn san hô vòng nào mà chỉ còn một chuỗi núi ngầm gọi là chuỗi núi ngầm Thiên Hoàng. Grigg (1982) cho rằng trên thế giới có thể còn có những điểm Darwin khác nhưng "hầu như chắc chắn" là không cùng vĩ độ với điểm Darwin ở Hawaii do có sự khác biệt về điều kiện sinh thái, thành phần chủng loài san hô, diện tích đảo, tốc độ xói mòn và lịch sử kiến tạo địa chất.

Giả thuyết Daly về khống chế sông băng
Lý thuyết "khống chế sông băng" được đúc rút từ các nghiên cứu và bài giảng của Reginald Aldworth Daly trong giai đoạn 1910 - 1948 kể từ sau chuyến thăm Hawaii của ông vào năm 1909. Theo đó thì trong thời kì băng hà ở thế Pleistocen, mực nước biển và nhiệt độ nước mặt giảm kết hợp với tác động của sóng đã giết chết phần lớn san hô tạo rạn. Khi này bờ đảo núi lửa chẳng những không còn được rạn san hô che chắn mà còn phải chịu tác động mạnh của hiện tượng xói mòn và phong hóa khiến đảo núi lửa và nền đá vôi cổ hơn bị bào phẳng và biến thành những nền có gờ nghiêng ở rìa. Trong giai đoạn sau, nhiệt độ gia tăng làm sông băng tan chảy khiến mực nước biển dâng cao. San hô khi này phát triển trở lại chủ yếu trên các rìa nền - nơi có điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của san hô - dẫn đến sự hình thành vành san hô biểu hiện qua hình thái rạn chắn bờ và rạn vòng.

Xem thêm
 Ám tiêu
 Rạn san hô
 Đảo san hô

Chú thích

Tham khảo

Thư mục

Liên kết ngoài

 Sự hình thành các rạn san hô Bermuda, coexploration.org

Phá
Địa mạo đại dương và duyên hải
Đảo


title: Chiến tranh xứ Gallia

text:
Chiến tranh xứ Gallia là một chuỗi những chiến dịch quân sự được thực hiện bởi các Quân đoàn Lê dương La Mã dưới sự chỉ huy của Julius Caesar vào xứ Gallia, theo sau sự trỗi dậy của các bộ lạc xứ Gallia. Ngoài ra, người La Mã còn tấn công cả Britannia và Germania, nhưng các cuộc viễn chinh này chẳng bao giờ thành công hoàn toàn cả. Cuộc chiến tranh Gallic được quyết định trong Trận đánh Alesia vào năm 52 TCN, nơi mà chiến thắng đã ấn định cho La Mã.

Mặc dù Caesar đã miêu tả đây là một cuộc chiến phòng thủ, nhưng hầu hết các sử gia đều nhìn nhận chiến tranh là yếu tố quyết định giúp Caesar trong sự nghiệp chính trị, và giúp ông thanh toán các khoản nợ khổng lồ của mình. Tuy nhiên, không thể xem nhẹ vị trí quân sự quan trọng của xứ Gallia đối với La Mã, khi mà La Mã đã từng bị rất nhiều bộ lạc Gallia tấn công trước đó. Chinh phục xứ Gaalli giúp cho La Mã đảm bảo an ninh cho khu vự biên giới sông Rhein.

Cuộc chiến này được ghi lại một cách cẩn thận bởi chính Julius Caesar trong cuốn sách Commentarii de Bello Gallico, (cuốn sách này hiện vẫn là một tư liệu lịch sử quan trọng). Ngoài ra, cuốn sách này còn là một tư liệu tuyên truyền chính trị quan trọng, điều mà Caesar vẫn thường dùng để lôi kéo các độc giả của ông tại Roma.

Tiền đề chính trị
Năm 58 TCN, Caesar kết thúc nhiệm kỳ quan chấp chính của mình tại Roma, và mang theo những khoản nợ nặng nề. Bên cạnh đó, vì đang là thành viên của Chế độ tam đầu chế đầu tiên, Ceasar đảm bảo cho mình chức Thái thú hai tỉnh là Cisalpine Gaul và Illyricum. Vì Metellus Celer, thống đốc tỉnh Transalpine Gaul chết bất ngờ, tỉnh này cũng được giao luôn cho Caesar. Thời gian chấp chính của ông kéo dài đến 5 năm.

Dước sự chỉ huy trực tiếp của Caesar có 4 Quân đoàn bộ binh Lê dương La Mã: Lê Dương XII, Lê Dương XIII, Lê Dương IX xứ Hispana, Lê dương X. Các Quân đoàn này hầu hết đều quen thuộc Caesar vì ông đã từng chỉ huy họ ở tỉnh Hispania Ulterior và cùng với họ có các chiến dịch thành công chống người Lusitan. Ngoài ra Caesar còn có quyền tuyển thêm quân và các đơn vị hậu cần khác.

Mục tiêu của Caesar có thể nhận thấy rõ ràng là chinh phục và thu chiến lợi phẩm nhưng ban đầu Gallia không phải là mục tiêu của ông. Mục tiêu của Caesar là tấn công vùng Balkans chống lại vương quốc Dacia

Các bộ lạc xứ Gallia/Celt, man rợ và hầu như đã bị chia rẽ hoàn toàn. Vài bộ lạc khi buôn bán với La Mã đã bị ảnh hưởng bởi nền văn hóa La Mã, một vài bộ lạc trong số đó đã chuyển từ thể chế công xã bộ lạc sang Cộng hòa.

Người La Mã rất ngại những bộ lạc xứ Germania và Gallia kể trên. Chỉ chừng 50 năm trước, Ý đã từng bị các bộ lạc này tấn công, và chỉ được cứu sau hàng loạt cuộc chiến đẫm máu và tốn kém dưới sự chỉ huy của Gaius Marius. Và gần đây bộ tộc Suebi xứ Germania di chuyển vào xứ Gallia với lãnh đạo của họ là Ariovistus. Trông có vẻ các bộ lạc trên sẽ một lần nữa di chuyển, và điều này sẽ một lần nữa có thể sẽ đe dọa La Mã.

Diễn biến

Chiến dịch chống bộ lạc Helvetii - Chiến tranh bắt đầu
Năm 61 TCN, bộ tộc Helvetii bắt đầu một cuộc di trú lớn, mà lãnh đạo là Orgetorix. Trong khoảng thời gian này bộ tộc Helvetii rất là không hài lòng với lãnh thổ mà mình đang có, bị bao quanh bởi các bộ tộc Germania, bộ tộc Celt Sequani và người La Mã tại Gallia Narbonensis. Một mối quan hệ ngoại giao được Qrgetorix thiết lập với hai bộ tộc là Sequani và Aeduians. Ngoài ra, Orgetorix còn có mối quan hệ ngoại giao và cá nhân với bộ tộc Casticus và Dumnorix.

Thông qua một cuộc tranh luận tại hội đồng,thủ lĩnh của người Helvetic là Orgetorix thực hiện các cuộc đàm phán với người Sequani đầy tham vọng và người La Mã thống trị Aeduians.

Chiến dịch chống bộ lạc Suebi xứ Germania

Những cuộc viễn chinh

Sự thống nhất và các cuộc bạo loạn

Phân tích về cuộc chiến

Chiến tranh xâm lược xứ Gallia trong các nền văn hóa

Chú thích

Tham khảo
 The conquest of Gaul, ISBN 0-14-044433-5, by Gaius Julius Caesar, translated by S. A. Handford and revised by Jane F. Gardner
 "De Bello Gallico" and Other Commentaries at Project Gutenberg.
 Fuller, J. F. C. Julius Caesar: Man, Soldier, and Tyrant. London, England: Eyre & Spottiswoode, 1965.
 Gilliver, Kate. Caesar's Gallic Wars 58–50 BC. London: Osprey Publishing, 2002. ISBN 0-415-96858-5
 Goldsworthy, Adrian. Caesar. London, England: Orion Books Ltd, 2007.
 Goldsworthy, Adrian. In the name of Rome. ISBN 0-7538-1789-6
 Grant, Michael. Julius Caesar. London, England: Weidenfeld and Nicolson, 1969.
 Holland, Tom. Rubicon. ISBN 0-385-50313-X
 Matyszak, Philip. The enemies of Rome. ISBN 0-500-25124-X
 Walter, Gérard. Caesar: A Biography. Translated by Emma Craufurd. New York: Charles Scribner’s Sons, 1952.
 Wyke, Maria.Caesar: A Life in Western Culture. Chicago: University of Chicago Press, 2008.

Lịch sử quân sự Pháp


title: Villanueva de Carazo

text:
Villanueva de Carazo là một đô thị trong tỉnh Burgos, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 25 người.

Tham khảo

Đô thị ở Burgos


title: Dhupguri

text:
Dhupguri là một thị trấn thống kê (census town) của quận Jalpaiguri thuộc bang Tây Bengal, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Dhupguri có dân số 37.998 người. Phái nam chiếm 53% tổng số dân và phái nữ chiếm 47%. Dhupguri có tỷ lệ 73% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 78%, và tỷ lệ cho phái nữ là 67%. Tại Dhupguri, 12% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang West Bengal