title: Đại bi (thực vật)

text:
Đại bi hay từ bi xanh (danh pháp hai phần: Blumea balsamifera) là loài thực vật có hoa thuộc chi Đại bi (Blumea), họ Cúc (Asteraceae). Cây được dùng làm thuốc, lấy tinh dầu và làm hoa khô trang trí.

Tinh dầu đại bi thu được từ lá, chủ yếu chứa camphor và limonen, ngoài ra còn có vết borneol, saponin, sesquiterpene và tannin.

Hình ảnh

Mô tả thực vật
Đại bi là một cây nhỏ, cao từ 1–2 m, thân có khía rãnh phân cành ở ngọn. Lá mọc so le, phiến lá hình bầu dục, dài 8–30 cm, rộng 3–6 cm, gân lá chằng chịt thành mạng lưới rất rõ ở hai mặt lá, mặt trên có màu lục sẫm có ít lông, mặt dưới có màu trắng nhạt và có lông nhạt. Mép lá gần như nguyên hay xẻ thành răng cưa và ở gốc lá thường có 2, 4 hay 6 thùy nhỏ do phiến lá dưới bị xẻ quá sâu. Vò lá ta sẽ thấy mùi thơm dễ chịu của băng phiến. Cụm hoa gồm nhiều đầu màu vàng, trên hoa có nhiều lông tơ, họp thành ngù ở kẽ lá và đầu cành, đầu có đường kính 8–10 mm, có cuống ngắn, lá bắc xếp thành nhiều hàng, không đều nhau, trong đầu có nhiều hoa cái ở xung quanh, phần giữa là hoa lưỡng tính, mào lông có màu gỉ sắt, tràng hoa cái hình ống có 3 răng, tràng hoa lưỡng tính gần như có hình trụ, 5 răng, 5 nhị, bầu hình trụ, hơi có lông Quả bế, có chùm lông ở đỉnh. Toàn cây có lông trắng mềm và thơm như long não. Mùa hoa quả vào tháng 3-5.

Phân bố sinh thái
Cây đại bi phân bố ở nhiều nước như Trung Quốc, Việt Nam và các nước nhiệt đới Nam Á, từ Ấn Độ qua Malaysia, Inđônêxia, Philippin… Ở nước ta cây mọc hoang khắp nơi ở trung du, đồng bằng, thường gặp ven đường, quanh làng, trên các đồng cỏ... Cây đại bi thường mọc ở những đồi núi đã phát quang có nhiều ánh sáng, không thấy trong rừng sâu, thường mọc thành bãi khá rộng, vì chưa có sự khai thác nên chưa thống kê được trữ lượng.

Tính vị và công năng
Ở Việt Nam theo kinh nghiệm dân gian, cây đại bi được dùng để chữa trị rất nhiều bệnh: cảm cúm, ho, viêm họng, long đờm, sổ mũi, đau răng, chân răng loét, đau ngực, đau bụng, đau dạ dày, trị co thắt, sản hậu, đau lưng, đau bụng sau khi sinh, đau bụng kinh, cảm mạo, đau dạ dày, đầy bụng chứng khó tiêu, tiêu chảy, dùng ngoài chữa vết thương, chấn thương, chữa đinh nhọt, viêm mủ da, ngứa da, tan máu bầm, chữa ngất hôn mê... Lá cây đại bi có tính kháng khuẩn, chống nấm, giải nhiệt, hạ sốt và làm giảm đau. Ngoài ra thuốc đắp từ lá cây đại bi giã nhỏ còn được dùng để điều trị bệnh trĩ. Giã nhỏ lá cây, trộn chung với rượu còn được dùng để xoa bóp cho trường hợp đau cơ, đau khớp. Lá cây đại bi còn dùng để tắm cho em bé và phụ nữ sau khi sinh. Nước sắc từ lá và rễ dùng để giảm sốt và đau dạ dày. Ở Ấn Độ, người ta dùng đại bi làm thuốc chữa trạng thái tâm thần bị kích thích, chữa chứng mất ngủ và bệnh cao huyết áp. Liều dùng 6-12 g lá, 15-30 g rễ hoặc dùng toàn thân sắc uống. Dùng ngoài lấy lá giã hoặc nấu lấy nước tắm có thể làm thuốc ngâm rượu để xoa bóp chỗ đau... Ở Philippin, cây đại bi (Sambong) được biết đến như là thuốc lợi tiểu, dùng để điều trị sỏi thận, dùng giảm huyết áp, điều trị tiêu chảy, bệnh lỵ và còn làm thuốc long đờm. Lá của cây đại bi cũng được dùng như trà tại Philippin. Sau đây là một số bài thuốc theo đông y để chữa bệnh bằng cây đại bi:

- Chữa viêm họng mãn tính, viêm amidan: mai hoa phiến 1g, phèn chua phi khô 2,5g, hoàng bá đốt thành than 2,0 g, đăng tâm thảo đốt thành 3,0 g, tất cả tán nhỏ, mỗi lần dùng 3-4 g thổi vào cổ họng.[38] Chữa chứng phong cấm khẩu, hôn mê: mai hoa phiến xát mạnh vào chân răng.

- Chữa ho: lá đại bi 200 g, lá chanh 50 g, rễ cà gai leo 100 g, rễ thủy xương bồ 100 g, củ sả 100 g, trần bì 50 g, tất cả phơi khô, cắt nhỏ nấu với nước 2 lần để được 700 ml dung dịch, lọc, rồi thêm 300 ml xi rô để được 1 lít cao. Ngày uống 40 ml, chia làm 2 lần.

- Chữa cảm ngất không tỉnh, phong thấp hoặc bị thương đau nhứt, đau bụng lạnh da, đi ngoài: dùng 20-30 g lá sắc uống hoặc dùng tinh dầu mỗi lần uống 6 giọt, uống 3-4 lần.

- Chữa bị thương sưng đau, lở ngứa: dùng lá đại bi nấu nước ngâm rửa chỗ đau và giã nát lá đắp vào chỗ đau.

- Chữa cảm mạo, ho, nóng sốt: dùng 5-12 g lá đại bi nấu nước uống. Có thể nấu nước xông, dùng riêng hay phối hợp với các loại lá khác có tinh dầu. Dùng lá phối hợp với một số dược liệu khác có tinh dầu lá chanh, lá bưởi, lá sả mỗi thứ một nắm. Tất cả cho vào nồi nước đun sôi rồi xông. Khi xông cần ngồi nơi kín gió. Dùng khăn trùm kín cả người và nồi nước xông, hơi nước có chất thơm bốc lên làm ra mồ hôi. Xông xong dùng khăn lau khô hết mồ hôi, bệnh nhân cảm thấy dễ chịu ngay, hoặc chữa ho theo cách sau: lá đại bi 200 g, lá chanh 50 g, rễ cà gai leo 100 g, rễ thủy xương bồ 100 g, củ sả 100g, trần bì 50 g, tất cả phơi khô, cắt nhỏ nấu với nước 2 lần để được 700 ml dung dịch, lọc, rồi thêm 300 ml xi rô để được 1 lít cao. Ngày uống 40 ml, chia làm 2 lần.

- Chữa bệnh đau chân răng thối loét: mai hoa băng phiến và phèn phi mỗi lượng bằng nhau rắc vào chỗ đau.

- Chữa long đờm: lá đại bi giã nát với lá câu đằng đắp.

- Chữa đau bụng kinh: dùng rễ đại bi 30 g, ích mẫu 15 g sắc uống.

- Chữa ghẻ: lá đại bi tươi và lá hồng bì dại, mỗi thứ một nắm, rửa sạch, giã nát lấy nước đặc bôi.

- Chữa cảm cúm, nhức đầu: lá quýt và những loại lá thơm khác như sả, cúc tần, đại bi, hương nhu, lá bưởi, lá chanh..., đun nước uống và xông cho ra mồ hôi.

- Chữa cảm cúm bằng cách xông, nồi nước xông gồm: lá tre, lá bưởi, lá sả, cúc tần, hương nhu mỗi thứ 20 g, tỏi 2-3 nhánh, đập giập. Tùy theo hoàn cảnh sẵn có của từng nơi, có thể thay thế bằng nhiều loại lá thơm khác như bạc hà, chanh, tràm, bạch đàn, đại bi, long não. Tất cả nấu với nước đến sôi, rồi xông từ từ cho hơi nước tỏa khắp thân thể cho ra mồ hôi trong 5-10 phút. Nằm nghỉ, đắp chăn tránh gió lạnh.

- Chữa thấp khớp: đại bi (thân, rễ) khô 20 g, ké đầu ngựa 10 g, bạch chỉ 20 g, thiên niên kiện 20 g: sắc uống ngày 1 thang.

Chú thích

Tham khảo

B
Thực vật châu Á
Cây thuốc
Thực vật được sử dụng trong Đông y


title: Aspilatopsis

text:
Aspilatopsis là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Geometridae
Ennominae


title: Trương Nữu

text:
Trương Nữu (737-791) người trang Du Lễ (nay thuộc xã Du Lễ, huyện Kiến Thụy, thành phố Hải Phòng) là tướng khởi nghĩa có công trong cuộc nổi dậy của Bố Cái Đại Vương Phùng Hưng chống lại ách đô hộ hà khắc của nhà Đường dưới thời Bắc thuộc. Khởi nghĩa thắng lợi, ông được Phùng Hưng phong làm Đại tư mã uy trung và giao trọng trách tiếp tục công cuộc giữ nước sau khi Phùng Hưng mất. Quân Đường kéo sang báo thù với lực lượng hùng mạnh. Biết khó đương đầu lâu dài với sức địch, Trương Nữu đã rút quân lên núi để tìm cách gây dựng lực lượng nhưng ông mất vì bệnh khi hoài bão phục quốc còn dang dở.

Tiểu sử và sự nghiệp
Trương Nữu sinh ra và lớn lên trên một vùng đất có truyền thống sản sinh nhiều võ tướng tài giỏi trong lịch sử Việt Nam dưới thời phong kiến. Sau Trương Nữu còn có những vị tướng như Vũ Hải, Mạc Đăng Dung, Vũ Hộ tên tuổi cũng được ghi nhận trong sử sách các triều đại.

Tương truyền, thuở nhỏ ông đã có sức khoẻ hơn người, lại được cha truyền dạy cả văn lẫn võ. Lớn lên thấy cảnh đất nước lầm than dưới ách đô hộ của nhà Đường, ông nuôi chí đánh đuổi quân cai trị phương Bắc khỏi bờ cõi. Đúng lúc đó Phùng Hưng ở làng Đường Lâm dấy cờ khởi nghĩa kêu gọi mọi người đánh giặc cứu nước. Biết tiếng Trương Nữu, Phùng Hưng đã tìm về trang Du Lễ (nay là xã Du Lễ thuộc huyện Kiến Thuỵ - Hải Phòng) kết nghĩa huynh đệ đồng lòng đánh giặc. Khi khởi nghĩa giành thắng lợi ông được phong làm Đại tướng quân và sau nhiều lần đánh thắng quân Đường ông được phong làm Đại tư mã uy trung. Sau khi Phùng Hưng mất, Trương Nữu được ủy thác sứ mệnh phò tá Phùng An tiếp tục đương đầu với quân xâm lược nhà Đường kéo sang báo thù. Trước thế giặc quá mạnh, quân của Phùng An bị thất trận còn Trương Nữu đem một cánh quân lên núi Vũ Ninh hòng tìm kế gây dựng lực lượng chống địch lâu dài nhưng ông đã lâm bệnh và qua đời tại đó.

Đời sau tưởng nhớ
Các đời vua sau này có chỉ dụ phong ông là Thái Vương Trương Nữu đại tướng quân để ghi nhận lòng yêu nước và trung nghĩa của ông. Trương Nữu và Vũ Hải được nhân dân trang Du Lễ (xã Du Lễ, huyện Kiến Thụy, thành phố Hải Phòng ngày nay) xem là hai người con anh hùng của quê hương. Bởi vậy để ghi nhớ công lao của hai ông, người dân đã lập hai ngôi miếu để thờ hai vị tướng và gọi tên là miếu Đông và miếu Đoài, trong đó miếu Đoài là nơi thờ phụng Trương Nữu.

Trương Nữu cũng được hậu thế tôn vinh tại di tích nhà thờ họ Trương Việt Nam thuộc thị trấn Thiên Tôn, huyện Hoa Lư, Ninh Bình. Đền Trương là nơi thờ những người họ Trương đã khuất tại ban thờ công đồng, trong hậu cung có tượng thờ Ngọc Hoàng Thượng đế (Trương Hữu Nhân) và 14 danh nhân họ Trương tiêu biểu nhất thời phong kiến ở 3 miền Việt Nam gồm: Ban văn thờ Thái phó Trương Hán Siêu, Trạng nguyên Trương Hanh, Trạng nguyên Trương Xán, Thượng thư Trương Công Giai, Thái sư Trương Đăng Quế, Đông các học sĩ Trương Quốc Dụng, Thượng thư Trương Công Hy. Ban võ thờ Tướng Trương Hống, Tướng Trương Hát, Tướng Trương Nữu, Tăng lục võ sư Trương Ma Ni, Tướng Trương Chiến, Đại tướng quân Trương Minh Giảng và Anh hùng Trương Công Định.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Quần thể di tích lịch sử xã Du Lễ
 Nghi Dương - nơi hội tụ khí thiêng muôn thuở (GS. Vũ Khiêu)
 Về miền đất Dương Kinh

Tướng của Phùng Hưng
Công thần triều Bố Cái Đại Vương
Khai quốc công thần
Người Hải Phòng
Người họ Trương tại Việt Nam


title: Nhựa nhiệt rắn

text:
Khái niệm
Nhựa nhiệt rắn hay còn gọi là chất dẻo nhiệt rắn, là hợp chất cao phân tử có khả năng chuyển sang trạng thái không gian 3 chiều dưới tác dụng của nhiệt độ hoặc phản ứng hóa học. Nhựa nhiệt rắn không thể nóng chảy hay hòa tan trở lại được nữa, không có khả năng tái chế lại (do nhiệt độ nóng chảy cao)., Nhựa nhiệt rắn hóa rắn ngay sau khi được ép dưới áp suất, nhiệt độ gia công. Ví dụ như: PF, MF,... (tay cầm chảo, tay cầm xoong, tay cầm nồi, vỏ bút máy, công tắc...)

Đặc điểm
Mức độ liên kết ngang cao nên cứng hóa học. Vì vậy khi phản ứng không thể xảy ra ngược lại, do cấu trúc của polymer cố định, nếu gia nhiệt lần 2 nó sẽ bị phá hủy hơn là nóng chảy.
Có độ cứng và giòn
Là loại chịu được nhiệt độ cao, có độ bền cao, nhẹ, không dẫn điện,nhiệt.
Không thể tái chế lại được nữa

Một số loại nhựa nhiệt rắn
Ure formandehit [UF]:, nhựa epoxy,  phenol focmadehyt [PF], nhựa melamin, polyeste không no...

Tham khảo

Hoàn toàn không có nguồn tham khảo
Nhiệt rắn
ar:لدائن صلبة بالحرارة
ca:Plàstic termostable
cs:Reaktoplast
de:Duroplast
en:Thermosetting plastics
es:Plástico termoestable
fa:ترموست
fr:Thermodurcissable
ko:열경화성 플라스틱
it:Polymeri termoindurenti
ml:തെർമോസെറ്റിങ് പ്ലാസ്റ്റിക്
nl:Thermoharder
ja:合成樹脂#熱硬化性樹脂
pl:Duromery
pt:Termofixos
ru:Реактопласты
simple:Duroplast
sv:Härdplast
tr:Termosetler
zh:热固性聚合物


title: Pseudexentera

text:
Pseudexentera là một chi bướm đêm thuộc phân họ Olethreutinae trong họ Tortricidae.

Các loài
Pseudexentera costomaculana (Clemens, 1860)
Pseudexentera cressoniana (Clemens, 1864)
Pseudexentera faracana (Kearfott, 1907)
Pseudexentera habrosana (Heinrich, 1923)
Pseudexentera haracana (Kearfott, 1907)
Pseudexentera hodsoni Miller, 1986
Pseudexentera kalmiana McDunnough, 1959
Pseudexentera knudsoni Miller, 1986
Pseudexentera mali Freeman, 1942
Pseudexentera maracana (Kearfott, 1907)
Pseudexentera oregonana (Walsingham, 1879)
Pseudexentera oreios Miller, 1986
Pseudexentera senatrix (Heinrich, 1924)
Pseudexentera sepia Miller, 1986
Pseudexentera spoliana (Clemens, 1864)
Pseudexentera vaccinii Miller, 1986
Pseudexentera virginiana (Clemens, 1864)

Xem thêm
Danh sách các chi của Tortricidae

Chú thích

Tham khảo

 tortricidae.com

Eucosmini


title: 798

text:
Năm 798 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 798


title: Phasianella variegata

text:
Phasianella variegata là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Phasianellidae.

Miêu tả

Phân bố

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Phasianella


title: Megachile acutiventris

text:
Megachile acutiventris là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Friese mô tả khoa học năm 1903.

Chú thích

Tham khảo

A
Động vật được mô tả năm 1903


title: Nikolay Kiselyov

text:
Nikolay Yakovlevich Kiselyov (gần 1913, Bashkiria — 1974, Moskva) — chính trị viên Liên Xô, sau là chỉ huy đội du kích «Người trả thù» ở Belarus, cứu sống 218 cư dân Do thái của làng Dolginovo, đưa họ ra khỏi chiến tuyến vào tháng 8 năm 1942.

Tham khảo

Họ tên


title: Thập niên 1590

text:
Thập niên 1590 là thập niên diễn ra từ năm 1590 đến 1599.

Chính trị và chiến tranh

Chiến tranh

Xung đột

Thuộc địa hóa

Các sự kiện chính trị nổi bật

Thiên tai

Hiệp hội

Công nghệ

Khoa học

Kinh tế

Văn hóa đại chúng

Văn học và nghệ thuật

Thể thao

Âm nhạc

Kiến trúc

Thời trang

Khác

Tiểu thuyết và phim

Nhân vật

Lãnh tụ thế giới

Tham khảo


title: Senez

text:
Senez là một xã ở tỉnh Alpes-de-Haute-Provence, vùng Provence-Alpes-Côte d’Azur ở đông nam nước Pháp.

Xem thêm
 Senez Cathedral

Tham khảo

Xã của Alpes-de-Haute-Provence


title: Tebing Tinggi

text:
Tebing Tinggi là một thành phố (kota) thuộc tỉnh Bắc Sumatra, Indonesia. Thành phố này có diện tích km2, dân số theo điều tra năm 2000 là người.

Tham khảo

Thành phố của Indonesia
Bắc Sumatra


title: Thành Thang

text:
Thành Thang (chữ Hán: 成湯; 1847 TCN - 1760 TCN), thường được gọi là Thương Thang (商湯), Vũ Thang (武湯), Thiên Ất (天乙), Đại Ất (大乙) hay Cao Tổ Ất (高祖乙), là vị vua sáng lập triều đại nhà Thương trong lịch sử Trung Quốc. Ông trị vì từ năm 1790 TCN - 1760 TCN, khoảng 30 năm; trong đó 17 năm là thủ lĩnh bộ lạc, 13 năm làm quân chủ nhà Thương.

Ông nổi tiếng trong lịch sử là người quân chủ hiền minh, được sự trợ giúp của hai đại thần Y Doãn và Trọng Hủy, đã khởi binh lật đổ Hạ Kiệt tàn bạo, người cai trị cuối cùng của nhà Hạ.

Người đời sau ngưỡng mộ công tích sự nghiệp và đức độ của ông, cùng với Đại Vũ và Chu Vũ vương hợp xưng làm Tam vương (三王). Người đời đều nêu cao sự nghiệp của những người đã tạo ra 3 triều đại lớn là nhà Hạ, nhà Thương và nhà Chu. Tam vương thường được hợp xưng với Nghiêu, Thuấn được gọi chung là Nhị đế Tam vương (二帝三王).

Tên gọi và nguồn gốc
Thương Thang họ Tử (子), tên thật là Lý (履), xuất thân từ bộ tộc người Thương, có mối quan hệ với Hữu Sân. Bộ tộc người Thương sinh sống ở lưu vực hạ lưu sông Hoàng Hà, dòng họ Thương Thang đã nhiều đời làm thủ lĩnh bộ tộc. Tổ tiên 14 đời của ông là Tử Tiết, có công giúp Đại Vũ nhà Hạ trị thủy.

Một trong những tổ tiên khác của ông được xác định là Ất Lý (乙履), người kết hôn với Giản Địch (簡狄), con gái của Cao Tân thị (高辛氏). Ất Lý có một người con là Tiết, làm Tư đồ cho Nghiêu, được bổ nhiệm làm chư hầu của vua nhà Hạ vì những đóng góp của ông cho người dân.

Tiết→ Chiêu Minh(昭明)→ Xương Nhược(昌若) → Tào Ngữ(曹圉)→ Tướng Thổ(相土) → Minh(冥) → ? → Hợi → Thượng Giáp Vi → Báo Ất(報乙) → Báo Bính(報丙) → Báo Đinh(報丁) → Chủ Nhâm(主壬) → Chủ Quý(主癸) → Thành Thang

Củng cố thực lực
Khi Thương Thang lên làm thủ lĩnh, bộ tộc Thương có kinh tế phát triển khá mạnh và là một trong các vương quốc dưới quyền bá chủ của nhà Hạ trong 17 năm. Trong khi đó, triều đình nhà Hạ dưới quyền của vua Kiệt tàn bạo ngày càng mất lòng người. Nhiều bộ tộc nổi dậy chống lại. Thấy nước Thương của Thành Thang giàu mạnh, Kiệt sợ Thương chống lại nên lệnh triệu Thương Thang đến kinh đô rồi bắt và giam cầm ông ở Hạ Đài.

Sau một thời gian, Hạ Kiệt tha cho Thương Thang, thả để ông về bộ tộc. Thương Thang quyết tâm phát triển lực lượng để lật đổ sự cai trị của Hạ Kiệt.

Ông giành được sự ủng hộ từ hơn 40 vương quốc nhỏ hơn. Thương Thang công nhận rằng Kiệt ngược đãi người dân của mình và sử dụng điều này để thuyết phục những người khác. Trong 1 bài phát biểu, Thương Thang nói rằng tạo ra sự hỗn loạn không phải là điều ông muốn, nhưng với sự tàn bạo của Kiệt, ông phải tuân theo thiên mệnh và sử dụng cơ hội này để lật đổ Kiệt. Là một lợi thế, ông chỉ ra rằng thậm chí các tướng của Kiệt cũng không chấp hành mệnh lệnh của ông ta.

Vào năm thứ 15 đời vua Kiệt, Thang dời đô từ đất Lý (履) sang đất Bạc (亳). Tính từ đời tổ tiên ông là Tiết đến đời ông đã dời đô 8 lần trong 8 đời. Việc thiên đô sang đất Bạc có tác dụng lớn giúp đời sống xã hội trong bộ tộc được ổn định, đẩy mạnh phát triển nông nghiệp. Trình độ làm nghề nông của bộ tộc Thương khá cao, ông còn cho người sang giúp bộ tộc Cát cày cấy.

Sau đó, Thương Thang chú trọng thu dụng nhân tài, sửa sang nội chính. Ông đã mời được Y Doãn về giúp cho mình. Sử ký Tư Mã Thiên nêu ra những thuyết khác nhau về việc Y Doãn đến với Thành Thang. Có thuyết cho rằng thời đó có một bộ lạc là Hữu Sằn gả con gái cho Thang, đi theo hầu có một người hầu là Y Doãn. Thấy Y Doãn có tài, Thương Thang liền cho làm hữu tướng. Tuy nhiên, Sử ký cũng dẫn thuyết khác cho rằng, Y Doãn là ẩn sĩ, Thành Thang nghe tiếng sai người đến mời 5 lần, Y Doãn mới nhận lời ra giúp.

Sau đó, Thang còn thu dụng một người ở bộ lạc khác đến là Trọng Huỷ, cho làm tả tướng. Ông giao cho Y Doãn và Trọng Huỷ giúp mình xử lý công việc trong bộ lạc. Việc trọng dụng những người ngoài bộ lạc trong chính quyền của ông đã phá vỡ thông lệ nhiều đời chỉ bó hẹp quyền hành trong tay những người nội tộc.

Trong một thời gian, Y Doãn đã bỏ Thương sang làm quan cho Hạ Kiệt, nhưng sau đó thấy Kiệt hoang dâm tàn bạo, khinh rẻ chư hầu nên Y Doãn trở lại với Thành Thang. Thành Thang vẫn một lòng kính trọng và trọng dụng Y Doãn. Có ý kiến trong giới sử học Trung Quốc căn cứ vào Trúc thư kỉ niên, một cuốn biên niên sử cổ của nước Ngụy thời Chiến Quốc được phát hiện đời Tây Tấn cho rằng: Y Doãn thực chất được Thành Thang cử sang làm gián điệp bên nhà Hạ hai năm sau khi dời đô, lợi dụng sự bất mãn của nàng Muội Hỷ khi nàng không còn được Hạ Kiệt sủng ái để lấy tin tức về tình hình Hạ Kiệt. Sau khi nắm được nội tình nhà Hạ, Y Doãn trở về với Thành Thang sau 3 năm.

Liên minh chống Hạ
Để làm yếu nhà Hạ, ông hình thành liên minh chống Hạ Kiệt trên mặt trận ngoại giao. Trong khi hạ Kiệt đã có tiếng tàn bạo, ông ra sức tuyên truyền về đường lối nhân đức của mình để thu phục lòng người. Đồng thời, ông thi hành chính sách hôn nhân để liên kết với các bộ lạc khác. Bộ lạc của Trọng Huỷ từng phục vụ cho nhà Hạ nhưng sau đó đã quay sang thân với Thương hơn. Sau một thời gian, nhiều bộ lạc miền hạ lưu sông Hoàng Hà đã liên minh với Thương để chống Hạ.

Trong năm thứ 26 đời vua Kiệt, Thang chinh phục nước Ôn (温). Hai năm sau, Thang bị tấn công bởi Côn Ngô (昆吾) và nhiều năm chiến tranh giữa hai bên liên tục nổ ra. Mặc cho bước lùi này, Thang tiếp tục mở rộng trên nhiều mặt trận, thu thập quân chư hầu tại Cảnh Bạc (景亳).

Sau khi có được sự ủng hộ của nhiều bộ tộc khác, Thang bắt đầu thực hiện việc thanh trừ các bộ tộc còn thân với nhà Hạ. Khi đó bộ tộc Cát ở gần Bạc đô vẫn liên minh với nhà Hạ, thủ lĩnh là Cát Bá là người tàn bạo, không giữ lễ nghĩa. Sau vài lần dùng lễ qua lại để cho thiên hạ biết sự nhẫn nại của mình đối với Cát Bá nhưng Cát Bá không sửa đổi, Thương Thang ra quân diệt Cát Bá.

Sau khi diệt Cát Bá, ông còn ra quân thực hiện 10 cuộc chinh phạt khác với các bộ lạc là vây cánh của Hạ Kiệt như Bình Chướng Vi, Côn Ngô, Mật Tu (密須), Hoạt (韋), Phạm (顧). Trong khi đó Hạ Kiệt vẫn say mê tửu sắc, không quan tâm tới chính sự. Cũng trong thời gian này, nhà sử họ Chung Cổ (终古) của Kiệt bỏ Hạ sang Thương.

Tiêu diệt nhà Hạ
Theo kế sách của Y Doãn, Thương Thang bắt đầu khiêu chiến với nhà Hạ. Ông bỏ không nộp cống cho Hạ Kiệt. Hạ Kiệt nổi giận điều động binh mã 9 bộ tộc phía đông trước sau đánh vào bộ lạc Thương. Ông bèn sai người đến nộp cống. Thấy Thang thuần phục, Kiệt lại bằng lòng cho lui quân.

Thang tranh thủ thời gian tìm cách liên minh và chia rẽ 9 bộ tộc giúp quân cho Hạ Kiệt. Sang năm sau, ông lại bỏ cống nạp. Hạ Kiệt lại tổ chức hội các bộ lạc phụ thuộc ở Hữu Nhung đánh Thương, nhưng lần này các bộ lạc không nghe theo. Bộ lạc Mân lên tiếng phản đối trước tiên. Hạ Kiệt nổi giận bèn mang quân đánh Mân trước. Nhân dân phải phục dịch cho cuộc chiến nặng nề càng oán hận Kiệt hơn trước.

Thấy Kiệt bị sa lầy vào cuộc chiến với tộc Mân, Thang quyết định ra quân diệt Hạ. Ông bố cáo các tội trạng của Hạ Kiệt cho thiên hạ biết và để khích lệ mọi người, ông ban bố lời động viên còn được bảo lưu trong sách Thượng thư:

Năm 1773 TCN, Thương Thang quyết chiến với Hạ Kiệt tại Minh Điều (鳴條) trong một cơn bão sét, kết quả là quân Hạ đại bại. Kiệt trốn thoát và chạy đến thuộc quốc trung thành cuối cùng của Hạ là Tam Tông (三朡). Quân của Thang do tướng Mậu Tử (戊子) chỉ huy truy đuổi Kiệt đến nước Thành (郕) và bắt giữ ông ta ở Tiêu Môn (焦門), khiến nhà Hạ chấm dứt từ đó. Sau đó Hạ Kiệt bị đày ra Nam Sào (南巢)  và cuối cùng chết vì bệnh.

Trị vì
Sau khi nghe Y Doãn báo cáo tình hình các chư hầu đã quy phục, Thương Thang trở về đất Thái Quyển, sai Trọng Huỷ làm bản cáo mệnh bố cáo việc diệt Hạ và khuyên nhân dân chú trọng việc cày cấy. Ông chính thức lên ngôi vua, lập ra nhà Thương. Thành Thang ổn định lại xã hội sau thời kỳ chiến tranh, tiến hành giảm thuế và các nghĩa vụ quân sự của binh lính. Ảnh hưởng của ông lan rộng đến sông Hoàng Hà, và nhiều bộ lạc xa xôi hẻo lánh, chẳng hạn các tộc người Đê (Thị) (氐), người Khương (羌) ở xa cũng đến tiến cống và xưng thần. Ông cũng chọn An Dương là thủ đô mới của Trung Quốc.

Thành Thang cho xây dựng một cung điện gọi là Hạ Xã (夏社) để ghi nhớ nhà Hạ.

Trong năm đầu tiên của triều đại của ông, có những đợt hạn hán. Thang đã ra lệnh đúc các đồng tiền vàng và phân phối cho các gia đình nghèo bị buộc phải bán con của họ vì hạn hán. Ông dự định để họ sử dụng tiền này để mua con của họ lại.

Trong năm thứ 9 của triều đại của ông, ông chuyển Cửu đỉnh làm ra bởi Hạ Vũ đến cung điện của nhà Thương.

Qua đời
Năm 1760 TCN, Thương Thang qua đời, khoảng 87 tuổi. Ông làm trưởng tộc Thương từ năm 1790 TCN, chính thức làm vua thay nhà Hạ từ năm 1773 TCN, ở ngôi được 13 năm. Triều đại nhà Thương do ông sáng lập tồn tại được 644 năm, lâu thứ hai trong lịch sử Trung Quốc (sau nhà Chu).

Do con trưởng Thành Thang là Thái Đinh (太丁) mất sớm nên con thứ của ông là Ngoại Bính (外丙) lên nối ngôi.

Xem thêm
 Nhà Hạ
 Nhà Thương
 Vua Kiệt nhà Hạ
 Y Doãn

Tham khảo
 Sử ký Tư Mã Thiên - Những điều chưa biết, Bùi Hạnh Cẩn và Việt Anh dịch (2007), Nhà xuất bản Văn hóa thông tin, các thiên:
 Ân bản kỷ
 Hạ bản kỷ
 Chu Mục, Trần Thâm chủ biên (2003), 365 truyện cổ sử chọn lọc Trung Quốc, tập 1, Nhà xuất bản Thanh niên
 Tiêu Lê (2000), Những ông vua nổi tiếng trong lịch sử Trung Quốc, tập 1, Nhà xuất bản Đà Nẵng
 Trình Doãn Thắng, Ngô Trâu Cương, Thái Thành (1998), Cố sự Quỳnh Lâm, Nhà xuất bản Thanh Hoá

Chú thích

Tiên công tộc Thương
Vua nhà Thương
Năm sinh thiếu
Năm mất thiếu


title: Trachyaphthona mindanaica

text:
Trachyaphthona mindanaica là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Medvedev miêu tả khoa học năm 1993.

Chú thích

Tham khảo

Trachyaphthona


title: Erioptera fuscipennis

text:
Erioptera fuscipennis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Erioptera
Limoniidae ở vùng Palearctic


title: Penia stictica

text:
Penia stictica là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1880.

Chú thích

Tham khảo

Penia


title: Ceratina punctulata

text:
Ceratina punctulata là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Spinola mô tả khoa học năm 1841.

Chú thích

Tham khảo

Ceratina
Động vật được mô tả năm 1841


title: Elater lecontei

text:
Elater lecontei là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Horn miêu tả khoa học năm 1871.

Chú thích

Tham khảo

Elater


title: Notovoluta gerondiosi

text:
Notovoluta gerondiosi là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Volutidae, họ ốc dừa.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Notovoluta


title: Dakshin Rajyadharpur

text:
Dakshin Rajyadharpur là một thị trấn thống kê (census town) của quận Hugli thuộc bang Tây Bengal, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Dakshin Rajyadharpur có dân số 9303 người. Phái nam chiếm 52% tổng số dân và phái nữ chiếm 48%. Dakshin Rajyadharpur có tỷ lệ 77% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 81%, và tỷ lệ cho phái nữ là 72%. Tại Dakshin Rajyadharpur, 10% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang West Bengal


title: Calliopsis yalea

text:
Calliopsis yalea là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Shinn mô tả khoa học năm 1967.

Chú thích

Tham khảo

Calliopsis
Động vật được mô tả năm 1967


title: Thủ Dầu Một

text:
Thủ Dầu Một là thành phố tỉnh lỵ tỉnh Bình Dương, Việt Nam.

Thành phố Thủ Dầu Một hiện là đô thị loại I, là trung tâm kinh tế, văn hóa, giáo dục, chính trị của tỉnh Bình Dương và một trong những trung tâm kinh tế của vùng Đông Nam Bộ, nằm trong vùng kinh tế trọng điểm phía Nam.

Địa lý

Vị trí địa lý
Thành phố Thủ Dầu Một nằm ở phía tây nam tỉnh Bình Dương, có sông Sài Gòn chảy men theo ở phía tây và có vị trí địa lý:
 Phía đông giáp thành phố Tân Uyên
 Phía tây giáp huyện Củ Chi, Thành phố Hồ Chí Minh
 Phía nam giáp thành phố Thuận An
 Phía bắc giáp thị xã Bến Cát

Thành phố Thủ Dầu Một có diện tích tự nhiên 118,91 km², dân số năm 2021 là 336.705 người, mật độ dân số đạt 2.832 người/km².

Thủ Dầu Một cách trung tâm Thành phố Hồ Chí Minh khoảng 30 km về phía bắc, có vị trí tương đối thuận lợi cho việc giao lưu với các huyện, thị trong tỉnh và cả nước qua quốc lộ 13 và đường Mỹ Phước – Tân Vạn.

Khí hậu

Hành chính
Thành phố Thủ Dầu Một có 14 phường trực thuộc: Chánh Mỹ, Chánh Nghĩa, Định Hòa, Hiệp An, Hiệp Thành, Hòa Phú, Phú Cường, Phú Hòa, Phú Lợi, Phú Mỹ, Phú Tân, Phú Thọ, Tân An, Tương Bình Hiệp.

Hiện nay, Thủ Dầu Một là 1 trong 7 thành phố thuộc tỉnh không có xã trực thuộc (cùng với Bắc Ninh, Dĩ An, Đông Hà, Sóc Trăng, Từ Sơn và Vĩnh Long).
{| class="mw-collapsible" align="center" cellspacing="6" cellpadding="0" style="background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; margin-top: 16px"
! colspan="3" style="background: #E6E6FA; font-size: 95%;" |Danh sách các đơn vị hành chính trực thuộc thành phố Thủ Dầu Một
|-
| valign="top" width="50%" style="background: #f9f9f9;" |
{| class="sortable" width="100%" cellspacing="1" cellpadding="1" style="background: #f9f9f9; font-size: 90%; text-align: right;"
! align="left" style="border-bottom: 2px solid #CCCCFF; padding-left: 10px; white-space:nowrap" |Tên
! style="border-bottom: 2px solid #CCCCFF;" |Diện tích (km²)
! style="border-bottom: 2px solid #CCCCFF;" |Dân số (người)
|-
| colspan="3" align="left" style="background: #F5F5DC; padding-left: 30px;" |Phường (14)
|- bgcolor="#F5F5F5"
| align="left" style="padding-left: 6px; white-space:nowrap" |Phú Hòa
|6,57
|          43.807
|-
| align="left" style="padding-left: 6px; white-space:nowrap" |Hòa Phú
|28,49
|            36.745
|- bgcolor="#F5F5F5"
| align="left" style="padding-left: 6px; white-space:nowrap" |Hiệp Thành
|5,87
|34.143
|-
| align="left" style="padding-left: 6px; white-space:nowrap" |Phú Lợi
|7,13
|33.031
|- bgcolor="#F5F5F5"
| align="left" style="padding-left: 6px; white-space:nowrap" |Chánh Nghĩa
|4,76
|28.376
|-
| align="left" style="padding-left: 6px; white-space:nowrap" |Phú Cường
|2,45
|25.203
|-
| align="left" style="padding-left: 6px; white-space:nowrap" |Phú Mỹ
|6,30
|24.360
|-
| align="left" style="padding-left: 6px; white-space:nowrap" |Hiệp An
|6,81
|19.038
|-
| align="left" style="padding-left: 6px; white-space:nowrap" |Phú Thọ
|4,90
|18.162
|-
| align="left" style="padding-left: 6px; white-space:nowrap" |Định Hòa
|7,93
|17.466
|-
| align="left" style="padding-left: 6px; white-space:nowrap" |Tân An
|10,22
|16.833
|-
| align="left" style="padding-left: 6px; white-space:nowrap" |Tương Bình Hiệp
|5,21
|16.188
|-
| align="left" style="padding-left: 6px; white-space:nowrap" |Phú Tân
|15,38
|16.095
|-
| align="left" style="padding-left: 6px; white-space:nowrap" |Chánh Mỹ
|6,89
|12.163
|-
|colspan="14" style="text-align: center; font-size:90%;"|Nguồn: Dân số cấp xã thuộc thành phố Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương năm 2021
|}
|}

Lịch sử
 Nguồn gốc tên gọi
Trước đây cũng có những tác giả cho rằng tên Thủ Dầu Một có nguồn gốc từ tiếng Campuchia. Nhưng phần đông tác giả khác đều nghĩ Thủ Dầu Một là một cụm từ tiếng Việt được hình thành từ sự kết hợp giữa hai thành tố Thủ (có nghĩa là giữ) Dầu Một là tên đất, được cấu tạo theo cách Tên một loài thảo mộc đồng thời là từ chỉ số lượng. Theo truyền khẩu vì đồn binh canh giữ tại huyện lỵ Bình An nằm trên ngọn đồi có cây dầu lớn người ta quen gọi là Thủ Dầu Miệt, trong đó Thủ là “giữ”, còn “miệt” là vùng đất (giống như miệt xứ) nên tên gọi Thủ Dầu Một ra đời.

 Lịch sử hành chính
Dưới thời nhà Nguyễn, vùng đất Thủ Dầu Một ngày nay là trung tâm huyện Bình An, phủ Phước Long, tỉnh Biên Hòa. Lỵ sở huyện Bình An khi đó đặt tại thôn Phú Cường thuộc tổng Bình Điền.

Đến thời Pháp thuộc, huyện Bình An tách khỏi tỉnh Biên Hòa để thành lập tỉnh Thủ Dầu Một. Tỉnh Thủ Dầu Một được chia thành 3 quận: Châu Thành, Hớn Quản, Bù Đốp. Lúc này, làng Phú Cường vừa đóng vai trò là quận lỵ quận Châu Thành và tỉnh lỵ tỉnh Thủ Dầu Một. Dân số vào thập niên 1930 là 6.700 người.

Tháng 8 năm 1948, Ủy ban kháng chiến hành chính Nam Bộ quyết định tách 2 xã Chánh Hiệp và Phú Cường thuộc huyện Châu Thành để thành lập thị xã Thủ Dầu Một. Thị xã được chia thành 3 hộ trung tâm và 2 xã.

Năm 1956, chính quyền Việt Nam Cộng hòa chia tỉnh Thủ Dầu Một thành 3 tỉnh Bình Dương, Bình Long và Phước Long. Tỉnh lỵ tỉnh Bình Dương đặt tại Thủ Dầu Một nhưng lúc này đổi tên thành Phú Cường, về mặt hành chính thuộc xã Phú Cường, quận Châu Thành.

Tháng 2 năm 1976, 3 tỉnh: Bình Dương, Bình Long và Phước Long hợp nhất thành tỉnh Sông Bé. Thị xã Thủ Dầu Một trở thành tỉnh lỵ của tỉnh Sông Bé, ban đầu, thì thị xã Thủ Dầu Một gồm có 5 đơn vị hành chính cấp xã, bao gồm 3 phường: Chánh Nghĩa, Hiệp Thành, Phú Cường và 2 xã: Chánh Mỹ, Phú Thọ.

Ngày 11 tháng 3 năm 1977, Hội đồng chính phủ ban hành quyết định số 55-CP.Theo đó, sáp nhập 5 xã: Định Hòa, Phú Hòa, Phú Mỹ, Tân An và Tương Bình Hiệp thuộc huyện Châu Thành vừa giải thể về thị xã Thủ Dầu Một quản lý.

Ngày 6 tháng 11 năm 1996, ngay sau khi tỉnh Sông Bé được thành ra thành 2 tỉnh: Bình Phước và Bình Dương, thì thị xã Thủ Dầu Một đã trở lại là tỉnh lỵ của tỉnh Bình Dương.

Ngày 28 tháng 5 năm 1997,Chính phủ ban hành Nghị định 54-CP.Theo đó:
Thành lập phường Phú Thọ trên cơ sở toàn bộ diện tích và dân số của xã Phú Thọ, phường Phú Thọ có 504 ha diện tích tự nhiên và 10.163 nhân khẩu.
Thành lập phường Phú Hoà trên cơ sở toàn bộ diện tích và dân số của xã Phú Hoà, phường Phú Hoà có 1.503 ha diện tích tự nhiên và 15.386 nhân khẩu.

Ngày 10 tháng 12 năm 2003, Chính phủ ban hành Nghị định số 156/2003/NĐ-CP. Theo đó:
Điều chỉnh 24 ha diện tích tự nhiên và 1.211 nhân khẩu của phường Phú Thọ về phường Phú Hoà quản lý.
Điều chỉnh 53 ha diện tích tự nhiên và 861 nhân khẩu của phường Phú Hoà về phường Phú Thọ quản lý.
Điều chỉnh 78 ha diện tích tự nhiên và 1.006 nhân khẩu của xã Định Hoà về xã Tương Bình Hiệp quản lý.
Thành lập phường Phú Lợi trên cơ sở 735 ha diện tích tự nhiên và 13.927 nhân khẩu của phường Phú Hoà.
Thành lập xã Hiệp An trên cơ sở 144 ha diện tích tự nhiên với 3.571 nhân khẩu của xã Tương Bình Hiệp và 352 ha diện tích tự nhiên với 3.420 nhân khẩu của xã Tân An, xã Hiệp An có 496 ha diện tích tự nhiên và 6.991 nhân khẩu.
Sau khi điều chỉnh địa giới hành chính:
Phường Phú Thọ có 526 ha diện tích tự nhiên và 13.833 nhân khẩu.
Phường Phú Hoà còn lại 569 ha diện tích tự nhiên và 12.774 nhân khẩu.
Xã Định Hoà còn lại 1.411 ha diện tích tự nhiên và 8.402 nhân khẩu.
Xã Tương Bình Hiệp còn lại 587 ha diện tích tự nhiên và 11.343 nhân khẩu.
Xã Tân An còn lại 1.150 ha diện tích tự nhiên và 11.254 nhân khẩu.

Ngày 23 tháng 1 năm 2007, thị xã Thủ Dầu Một được Bộ Xây dựng công nhận là đô thị loại III theo quyết định số 115/QĐ-BXD.

Ngày 9 tháng 6 năm 2008, Chính phủ ban hành Nghị định số 73/2008/NĐ-CP.Theo đó:
Điều chỉnh địa giới hành chính của một số phường, xã như sau:
Điều chỉnh 83,083 ha diện tích tự nhiên và 2.093 nhân khẩu của xã Tân An về xã Tương Bình Hiệp quản lý.
Điều chỉnh 35,4 ha diện tích tự nhiên và 2.381 nhân khẩu của phường Phú Thọ về phường Chánh Nghĩa quản lý.
Điều chỉnh 53,44 ha diện tích tự nhiên của xã Phú Mỹ về phường Phú Lợi quản lý.
Thành lập phường Hiệp An trên cơ sở toàn bộ 569,37 ha diện tích tự nhiên với 13.032 nhân khẩu của xã Hiệp An và 138,738 ha diện tích tự nhiên với 3.305 nhân khẩu của xã Tương Bình Hiệp, phường Hiệp An có 708,108 ha diện tích tự nhiên và 16.377 nhân khẩu.
Thành lập phường Định Hòa trên cơ sở toàn bộ 1.427,49 ha diện tích tự nhiên và 12.347 nhân khẩu của xã Định Hòa.
Thành lập phường Phú Mỹ trên cơ sở toàn bộ 1.287,67 ha diện tích tự nhiên và 11.345 nhân khẩu của xã Phú Mỹ.
Sau khi điều chỉnh địa giới hành chính và thành lập một số phường:
Xã Tân An còn lại 1.014,857 ha diện tích tự nhiên và 11.757 nhân khẩu.
 Xã Tương Bình Hiệp còn lại 520,464 diện tích tự nhiên và 12.717 nhân khẩu.
Phường Phú Thọ còn lại 475,04 ha diện tích tự nhiên và 19.681 nhân khẩu.
Phường Chánh Nghĩa có 476,95 ha diện tích tự nhiên và 22.116 nhân khẩu.
Phường Phú Lợi có 697,67 ha diện tích tự nhiên và 21.541 nhân khẩu.

Thị xã Thủ Dầu Một có 8.787,65 ha diện tích tự nhiên và 199.543 nhân khẩu với 12 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc, bao gồm 9 phường: Phú Cường, Hiệp Thành, Phú Hòa, Chánh Nghĩa, Phú Thọ, Phú Lợi, Hiệp An, Định Hòa, Phú Mỹ và 3 xã: Tân An, Tương Bình Hiệp, Chánh Mỹ.

Ngày 11 tháng 8 năm 2009, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 36/NQ-CP. Theo đó:
Điều chỉnh địa giới hành chính của 2 huyện:Tân Uyên và Bến Cát để mở rộng thị xã Thủ Dầu Một:
Mở rộng địa giới hành chính thị xã Thủ Dầu Một trên cơ sở điều chỉnh 2.014,40 ha diện tích tự nhiên và 5.338 nhân khẩu của huyện Tân Uyên (gồm toàn bộ 989 ha diện tích tự nhiên với 3.469 nhân khẩu của xã Phú Chánh, 229,63 ha diện tích tự nhiên với 452 nhân khẩu của xã Tân Hiệp và 795,77 ha diện tích tự nhiên và 1.417 nhân khẩu của xã Tân Vĩnh Hiệp), 1.079,15 ha diện tích tự nhiên với 1.487 nhân khẩu của xã Hòa Lợi thuộc huyện Bến Cát và 4.700 nhân khẩu của khu liên hợp công nghiệp – dịch vụ - đô thị.
Thành lập phường Hòa Phú trên cơ sở điều chỉnh 1.079,15 ha diện tích tự nhiên với 1.487 nhân khẩu của xã Hòa Lợi (sau khi phần diện tích và nhân khẩu của xã Hòa Lợi thuộc huyện Bến Cát được điều chỉnh), 785,10 ha diện tích tự nhiên với 3.469 nhân khẩu của xã Phú Chánh (sau khi phần diện tích và nhân khẩu của xã Phú Chánh thuộc huyện Tân Uyên được điều chỉnh), 634,50 ha diện tích tự nhiên với 196 nhân khẩu của phường Định Hòa, 350 ha diện tích tự nhiên với 250 nhân khẩu của phường Phú Mỹ và 1.500 nhân khẩu của khu Liên hợp công nghiệp – dịch vụ - đô thị, phường Hòa Phú có 2.848,75 ha diện tích tự nhiên và 6.902 nhân khẩu.
Thành lập phường Phú Tân trên cơ sở điều chỉnh 310,30 ha diện tích tự nhiên với 551 nhân khẩu của phường Phú Mỹ, 203,90 ha diện tích tự nhiên của xã Phú Chánh (sau khi phần diện tích còn lại của xã Phú Chánh thuộc huyện Tân Uyên được điều chỉnh); 795,77 ha diện tích tự nhiên và 1.417 nhân khẩu của xã Tân Vĩnh Hiệp (sau khi phần diện tích và nhân khẩu của xã Tân Vĩnh Hiệp thuộc huyện Tân Uyên được điều chỉnh), 229,63 ha diện tích tự nhiên với 452 nhân khẩu của xã Tân Hiệp (sau khi phần diện tích với nhân khẩu của xã Tân Hiệp thuộc huyện Tân Uyên được điều chỉnh) và 3.200 nhân khẩu của khu Liên hợp công nghiệp – dịch vụ - đô thị. Phường Phú Tân có 1.539,60 ha diện tích tự nhiên và 5.620 nhân khẩu.
Sau khi điều chỉnh địa giới hành chính và mở rộng địa giới hành chính:
Phường Phú Mỹ còn lại 627,37 ha diện tích tự nhiên và 10.544 nhân khẩu.
Phường Định Hòa còn lại 792,99 ha diện tích tự nhiên và 12.151 nhân khẩu.

Thị xã Thủ Dầu Một có 11.881,20 ha diện tích tự nhiên và 211.068 nhân khẩu với 14 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc, bao gồm 11 phường: Phú Mỹ, Định Hòa, Hiệp An, Phú Cường, Hiệp Thành, Chánh Nghĩa, Hòa Phú, Phú Thọ, Phú Lợi, Phú Hòa, Phú Tân và 3 xã: Chánh Mỹ, Tương Bình Hiệp, Tân An.

Ngày 2 tháng 5 năm 2012, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 11/NQ-CP. Theo đó, thành lập thành phố Thủ Dầu Một trên cơ sở toàn bộ diện tích tự nhiên và dân số của thị xã Thủ Dầu Một.

Thành phố Thủ Dầu Một có diện tích tự nhiên 11.866,61 ha và 244.277 nhân khẩu với 14 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc, bao gồm 11 phường: Phú Mỹ, Định Hòa, Hiệp An, Phú Cường, Hiệp Thành, Chánh Nghĩa, Hòa Phú, Phú Thọ, Phú Lợi, Phú Hòa, Phú Tân và 3 xã: Chánh Mỹ, Tương Bình Hiệp, Tân An.

Ngày 29 tháng 12 năm 2013, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 136/NQ-CP.Theo đó:
Thành lập phường Chánh Mỹ trên cơ sở toàn bộ 690,37 ha diện tích tự nhiên và 10.715 nhân khẩu của xã Chánh Mỹ.
Thành lập phường Tương Bình Hiệp trên cơ sở toàn bộ 520,46 ha diện tích tự nhiên và 13.352 nhân khẩu của xã Tương Bình Hiệp.
Thành lập phường Tân An thành phố Thủ Dầu Một trên cơ sở toàn bộ 1.014,85 ha diện tích tự nhiên và 13.374 nhân khẩu của xã Tân An.

Như vậy, đến thời điểm này, thì thành phố Thủ Dầu Một có 11.886,61 ha diện tích tự nhiên và 244.277 nhân khẩu với 14 đơn vị hành chính cấp xã với phường, bao gồm 14 phường: Phú Cường, Hiệp Thành, Chánh Nghĩa, Phú Hòa, Phú Thọ, Phú Lợi, Chánh Mỹ, Phú Mỹ, Tương Bình Hiệp, Tân An, Định Hòa, Hiệp An, Hòa Phú và Phú Tân đều giữ ổn định như hiện nay.

Ngày 8 tháng 7 năm 2014, thành phố Thủ Dầu Một được Thủ tướng Chính phủ công nhận là đô thị loại II theo Quyết định số 1120/QĐ-TTg.

Ngày 6 tháng 12 năm 2017, thành phố Thủ Dầu Một được Thủ tướng Chính phủ công nhận là đô thị loại I trực thuộc tỉnh Bình Dương theo Quyết định số 1959/QĐ-TTg.

Như vậy, thì tính đến thời điểm này, thành phố Thủ Dầu Một là đô thị loại I thứ ba của khu vực Đông Nam Bộ, sau Vũng Tàu và Biên Hòa.

Tên đường của Thủ Dầu Một trước 1975
Bến Thủ tướng Thinh và Bạch Đằng nay là đường Bạch Đằng.
Đường Châu Văn Tiếp nay là đường Nguyễn Văn Tiết.
Quốc lộ 13 cũ nay là đường Cách Mạng Tháng 8.
Đường Đồ Chiểu nay là đường Nguyễn Đình Chiểu.
Đại lộ Gambetta và Đỗ Hữu Vị nay là đường Trần Tử Bình.
Đường Phan Thanh Giản nay là đường Điêu Ông.
Đường Trưng Vương nay là đường Hai Bà Trưng.
Đường Võ Tánh nay là đường Văn Công Khai.
Đường Trương Vĩnh Ký và Chùa Tô nay là đường Bàu Bàng.
Đường Lê Văn Duyệt nay là đường Trừ Văn Thố.
Đường Phan Văn Hùm nay là đường Nguyễn An Ninh.
Đường Huyện Thi nay là đường Võ Thành Long.
Đường Hội đồng Mân nay là đường Thích Quảng Đức.
Đường Chùa Long Tho nay là đường Phan Đình Giót.
Đường Thái Lập Thành nay là đường Nguyễn Thái Học.
Đường Bác sĩ Yersin vẫn giữ nguyên cho đến nay.

 Giao thông
Có quốc lộ 13 và đường vành đai 3 vùng đô thị TP.HCM (đoạn đường này đi trùng với một đoạn đường Mỹ Phước – Tân Vạn) đi qua.

 Kinh tế - xã hội
Kinh tế

Thành phố Thủ Dầu Một cùng với thành phố Dĩ An và Thuận An là những đô thị nằm ở phía Nam của tỉnh có nền kinh tế phát triển mạnh nhất. Tổng thu ngân sách nhà nước của thành phố năm 2020 đạt hơn 7.000 tỷ đồng, là một trong những thành phố thuộc tỉnh có mức thu ngân sách hàng năm trong top đầu cả nước.

Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ năm 2020 đạt trên 191.000 tỷ đồng, TM - DV chiếm tỷ trọng lớn trên địa bàn thành phố Thủ Dầu Một, là đô thị trung tâm với định hướng phát triển thương mại dịch vụ chất lượng cao với các khu vực nổi tiếng sầm uất như đường Đại Lộ Bình Dương nơi tập trung hàng loạt trụ sở chi nhánh ngân hàng và được ví như là phố Wall của Bình Dương, khu vực mua sắm, giải trí, tham quan, du lịch, tổ chức lễ hội quanh khu vực Ngã Sáu, chợ Thủ Dầu Một, con đường mua sắm thời trang Yersin, khu ăn uống, nhà hàng, khách sạn, dịch vụ giải trí quanh đường Thích Quảng Đức, khu dân cư Chánh Nghĩa, khu nhà hàng khách sạn cao cấp quanh tòa nhà Becamex Tower.

Hiện nay trên địa bàn có 04 trung tâm thương mại, 05 siêu thị lớn (01 siêu thị Big C, 02 siêu thị Co.opMart, 01 siêu thị MM MEGA MARKET, 01 siêu thị Aeon CitiMart), 13 chợ đang hoạt động, hàng chục siêu thị mini (Bách Hóa Xanh, FamilyMart, Vinmart+, Co.op Food...) trải rộng khắp địa bàn phục vụ tốt đời sống sinh hoạt hàng ngày của người dân thành phố.

Hiệp hội Trung tâm Thương mại Thế giới (WTCA) chấp thuận Trung tâm Thương mại Thế giới Thành phố mới Bình Dương trở thành thành viên chính thức của hiệp hội này với vai trò kết nối và giúp các doanh nghiệp địa phương phát triển giao thương quốc tế, phát triển Bình Dương trở thành một khu vực năng động có đa dạng dịch vụ chuyên nghiệp, phát triển nhân lực có khả năng phát triển thương mại toàn cầu và tăng sức hút cho các dự án bất động sản trong khu vực.

Về phát triển công nghiệp: thành phố Thủ Dầu Một hiện có 07 khu công nghiệp, giá trị sản xuất công nghiệp năm 2019 gần 36.000 tỷ đồng, các khu công nghiệp này tập trung chủ yếu ở phía Bắc của thành phố và nằm trong Khu liên hợp công nghiệp – dịch vụ – đô thị Bình Dương gồm: VSIP II, Sóng Thần 3, Phú Tân, Kim Huy, Đại Đăng, Đồng An 2, Mapletree Bình Dương.

Về phát triển đô thị: Thủ Dầu Một được công nhận là đô thị loại I năm 2017, hiện nay trên địa bàn thành phố Thủ Dầu Một hình thành nhiều khu đô thị lớn và khu dân cư được quy hoạch bài bản với cơ sở hạ tầng hoàn thiện như khu đô thị Thành phố mới Bình Dương (quy mô 1.000 ha), khu đô thị Becamex City Center, khu nhà ở TM DV Phú Mỹ, khu dân cư Chánh Nghĩa, khu dân cư Phú Hòa 1, khu dân cư Hiệp Thành III, khu dân cư Phú Thuận, các khu tái định cư trên địa bàn các phường Hòa Phú, Phú Tân thuộc Khu liên hợp công nghiệp – dịch vụ – đô thị Bình Dương. Ngoài việc phát triển những khu đô thị mới, thành phố còn tập trung chỉnh trang những khu đô thị hiện hữu như tăng tỷ lệ đường được bê tông, nhựa hóa, hệ thống chiếu sáng ngõ hẻm, cải tạo vỉa hè, mở rộng đường theo quy hoạch, xây dựng công viên cây xanh tại các khu đất công.

Về phát triển hạ tầng giao thông: Thủ Dầu Một có các trục đường chính như quốc lộ 13 hay còn gọi là Đại Lộ Bình Dương (lộ giới 36m, quy mô 06 làn xe) kết nối TP.HCM và các tỉnh Tây Nguyên, đường Mỹ Phước - Tân Vạn (đã mở rộng 32m, quy mô 06 làn xe, lộ giới quy hoạch 64m) là con đường vận chuyển hàng hóa huyết mạch của tỉnh Bình Dương kết nối TP.HCM và các KCN của tỉnh, đường Phạm Ngọc Thạch - Hùng Vương (quy 08 - 10 làn xe) kết nối khu đô thị hiện hữu và khu đô thị thành phố Mới. Ngoài ra còn hệ thống các đường tỉnh như ĐT 741 (Nguyễn Văn Thành), ĐT 742 (Huỳnh Văn Lũy), ĐT 743 (Phú Lợi), ĐT 744 (Nguyễn Chí Thanh), quy mô từ 04 - 06 làn xe kết nối các huyện, thị lân cận và hệ thống các đường nội thị được đầu tư cơ sở hạ tầng hoàn thiện. Các tuyến đường quy hoạch trong tương lai: đường cao tốc TP.HCM - Thủ Dầu Một - Chơn Thành, đường sắt Dĩ An - Lộc Ninh đi qua khu vực TP Mới, tuyến xe buýt nhanh BRT từ thành phố mới Bình Dương kết nối với Suối Tiên, metro kết nối TP.HCM và thành phố mới Bình Dương thông qua Trung Tâm thương mại Thế giới WTC BDNC.

Định hướng phát triển kinh tế của thành phố Thủ Dầu Một từ nay đến năm 2020 là dịch vụ - công nghiệp và nông nghiệp với tỷ trọng tương ứng là 60,89% - 39,07 - 0,04%, trước mắt thành phố tích cực phối hợp với các sở, ngành của tỉnh đẩy nhanh triển khai các dự án đầu tư theo hình thức xã hội hóa, đối tác tư - công; tiếp tục kêu gọi nhà đầu tư xây dựng chợ Thủ Dầu Một, chợ Hàng Bông và chợ Bình Điềm theo hướng văn minh, hiện đại.

Trong giai đoạn 2021-2025, TP.Thủ Dầu Một tiếp tục xây dựng các tiêu chí "thành phố xanh", "thành phố công viên" và "các tuyến hẻm văn minh đô thị". Phấn đấu hoàn thành chỉ tiêu là thành phố có 120 công viên, hoa viên; có ít nhất 9 phường đạt chuẩn văn minh đô thị; tỷ lệ khu phố văn hóa đạt 97%, gia đình văn hóa đạt 98%, tỷ lệ hộ nghèo theo tiêu chí mới của tỉnh còn dưới 1%, tỷ lệ chất thải rắn sinh hoạt thu gom đạt 100%, tỷ lệ cơ sở sản xuất, kinh doanh đạt tiêu chuẩn về môi trường đạt 100%, 100% cơ quan đơn vị trường học thực hiện mô hình "Bảo vệ môi trường", "Xây dựng trường học xanh sạch đẹp", "lớp học xanh", "Cổng trường em sạch đẹp, an toàn"; 100% các tuyến hẻm được mặt trận và đoàn thể phụ trách thực hiện tiêu chí tuyến hẻm văn minh.

 Giáo dục
Thành phố Thủ Dầu Một là nơi đặt nhiều trường Đại học, Cao đẳng, THPT, trường quốc tế, trong đó có 01 trường chuyên duy nhất của tỉnh Bình Dương và 01 trường đại học công lập trực thuộc UBND tỉnh Bình Dương:

Danh sách trường Đại học:

Đại học Thủ Dầu Một (TDMU)
Đại học Bình Dương (BDU)
Đại học Kinh Tế - Kỹ Thuật Bình Dương (BETU)
Đại học quốc tế Miền Đông (EIU)
Đại học mở Thành phố Hồ Chí Minh (HCMOU)
Đại học Ngô Quyền (Trường Sĩ quan Công binh)
Đại học Việt Đức (VGU)

Danh sách trường Cao đẳng:

 Trường Cao đẳng Việt Nam - Hàn Quốc Bình Dương
 Trường Cao đẳng Y tế Bình Dương
 Trường Cao đẳng Nghề Kỹ thuật Thiết Bị Y tế Bình Dương
Trường Cao đẳng Nghề Công nghệ Kỹ thuật TP. HCM - Cơ Sở Bình Dương

Danh sách trường THPT:

Trường Trung học phổ thông chuyên Hùng Vương, Bình Dương, phường Hiệp Thành
THPT Võ Minh Đức, phường Chánh Nghĩa
THPT Nguyễn Đình Chiểu, phường Hiệp Thành
THPT Bình Phú, phường Định Hòa
THPT An Mỹ, phường Phú Mỹ
Trường TH-THCS-THPT Pétrus Ký (tư thục), phường Hiệp Thành
Trường TH-THCS-THPT Ngô Thời Nhiệm (tư thục), phường Hòa Phú
Trường Trung học Cơ sở và Trung học Phổ thông Nguyễn Khuyến (tư thục), phường Hòa Phú
Trường TH-THCS-THPT Hàn Thuyên (nay là trường Marie Curie, tư thục) tại phường Hiệp An

Danh sách trường Quốc tế:

Trường Quốc tế Singapore KinderWorld
Trường Quốc tế Việt Hoa

 Y tế
Danh sách các bệnh viện, cơ sở khám chữa bệnh trên địa bàn thành phố Thủ Dầu Một:

Bệnh viện đa khoa tỉnh Bình Dương, phường Hiệp Thành (hiện tại đang xây bệnh viện mới có quy mô 1500 giường tại phường Định Hòa, dự kiến đưa vào hoạt động trong năm 2021)
Bệnh viện đa khoa Vạn Phúc, phường Tương Bình Hiệp
Bệnh viện Đa khoa Tư nhân Bình Dương (Bệnh viện Cây Dừa), phường Chánh Mỹ
Bệnh viện YHCT tỉnh Bình Dương, phường Phú Cường
Bệnh viện Đa Khoa Medic Bình Dương, phường Phú Cường
Bệnh viện đa khoa Sài Gòn Bình Dương, phường Tương Bình Hiệp
Phòng khám Đa khoa Châu Thành, phường Hiệp Thành
Bệnh viện đa khoa Phương Chi, phường Định Hòa

 Sân vận động
 Sân vận động Gò Đậu (sân nhà của CLB Becamex Bình Dương)

Văn hóa
Di tích và danh thắng
 Chùa Hội Khánh.
 Chùa Bà Thiên Hậu.
Nhà thờ Chánh Tòa Phú Cường.
 Miếu Thanh An (Chùa Ông Ngựa).
 Chùa Tây Tạng.
 Đình Phú Cường (Đình Bà Lụa).
 Nhà tù Phú Lợi.
 Chợ Thủ Dầu Một.
 Ủy ban Nhân dân phường Phú Cường.
 Nhà cổ Đốc Phủ Đẩu.
Đình Tân An.
 Đình thần Tương Bình Hiệp
 Lạc Cảnh Đại Nam Văn Hiến.
Tòa nhà Trung Tâm Hành chính tỉnh Bình Dương.

Làng nghề truyền thống
 Làng gốm sứ Lò Chén (phường Chánh Nghĩa).
 Làng sơn mài Tương Bình Hiệp.
Lễ hội
 Lễ hội Chùa Bà Thiên Hậu (còn gọi ngắn là Lễ hội Chùa Bà): là một lễ hội được tổ chức hàng năm tại Chùa Bà Thiên Hậu ở thành phố Thủ Dầu Một. Lễ hội thu hút hàng trăm ngàn người đến từ các tỉnh, nhưng an ninh trật tự vẫn được đảm bảo rất tốt. Lễ hội được người dân tại tỉnh chuẩn bị rất tốt từ trước một tháng. Tại lễ hội, người dân cũng như các thanh niên tình nguyện sẽ phát đồ ăn, khăn lạnh miễn phí cho du khách, thêm vào đó là cả giá xe và dịch vụ xe ôm miễn phí,... Chính vì điều này làm lễ hội Chùa Bà Thủ Dầu Một trở thành một lễ hội độc đáo nhất của tỉnh Bình Dương, cũng như các tỉnh thành xung quanh về sự thân thiện của người dân Bình Dương.
 Lễ hội Nhật Bản: là lễ hội do Tokyu Group cùng công ty Becamex đồng tài trợ diễn ra tại khu vực thành phố mới Bình Dương, nơi mà cư dân từ các nước Nhật Bản, Đài Loan, Hàn Quốc đang sinh sống và làm việc. Lễ hội bao gồm các sự kiện ẩm thực, trải nghiệm văn hóa, và sân khấu.

Thủ Dầu Một trong thơ ca

 {{cquote|Thủ Dầu Một cảnh rất xinh thay,
Xứ tốt gỗ cây khéo thợ thầy.Chánh bố công đường cao mát mẻ,
Phú Cường hội quán tiếng xưa nay.Đờn bà nghĩa khí nhiều tay lịch,
Hương chứa thanh cần trữ dạ ngay.Chùa miễu anh linh phong thủy đẹp,
Thanh tươi quả phẩm ít nơi tày.
}}

Một số bài hát liên quan đến Thủ Dầu Một như Thủ Dầu Một Yêu Thương (Huỳnh Nguyễn Công Bằng), Bình Dương Quê Em (Ngọc Kiều Anh), hay Sức Trẻ Thành phố Thủ Dầu Một (nhiều tác giả), v.v.

Thành phố kết nghĩa
Lào Cai, Lào Cai, Việt Nam
Daejeon, Hàn Quốc
Quảng Đông, Trung Quốc
 Yamaguchi, Nhật Bản
Eindhoven, Hà Lan
Emmen, Hà Lan

Hình ảnh

Tham khảo

Chú thích
Nguồn: Nguyễn Liên Phong, Nam Kỳ phong tục nhơn vật diễn ca, tập 1, Libraire Imprimeur, Saigon, 1909.

Liên kết ngoài

 Trang chủ chính thức UBND thành phố Thủ Dầu Một

Đô thị Việt Nam loại I
Tỉnh lỵ Việt Nam


title: Joanópolis

text:
Joanópolis - là một đô thị ở bang São Paulo của Brasil, trong tiểu vùng Bragança Paulista. Đô thị này nằm ở vĩ độ 22º55'49" độ vĩ nam và kinh độ 46º16'32" độ vĩ tây, trên khu vực có độ cao 906 m. Dân số năm 2004 ước tính là 11.550 người. Đô thị này có diện tích 374,6 km². Mật độ dân số là 30,76 người/km².
Các đô thị giáp ranh gồm Extrema và về phía bắc, São José dos Campos về phía đông, Igaratá về phía đông nam, Piracaia về phía nam và Vargem về phía tây.

Thông tin nhân khẩu

Dữ liệu dân số theo điều tra dân số năm 2000

Tổng dân số: 10.409
Dân số thành thị: 10.409
Dân số nông thôn: 0
 Nam giới: 5.306
 Nữ giới: 5.103
Mật độ dân số (người/km²): 27,79

Tỷ lệ tử vong trẻ sơ sinh dưới 1 tuổi (trên một triệu người): 16,80

Tuổi thọ bình quân (tuổi): 70,73

Tỷ lệ sinh (số trẻ trên mỗi bà mẹ): 2,29

Tỷ lệ biết đọc biết viết: 86,63%

Chỉ số phát triển con người (HDI-M): 0,766
 Chỉ số phát triển con người - Thu nhập: 0,711
 Chỉ số phát triển con người - Tuổi thọ: 0,762
 Chỉ số phát triển con người - Giáo dục: 0,824
(Nguồn: IPEADATA)

Sông ngòi

 Usina Jaguari
 Rio Cachoeira
 Sông Jaguari

Các xa lộ

 SP-36

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang mạng của đô thị

Đô thị bang São Paulo


title: Bannoncourt

text:
Bannoncourt là một xã thuộc tỉnh Meuse trong vùng Grand Est đông nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 219 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Meuse


title: Bellefontaine, Jura

text:
Bellefontaine là một xã trong vùng hành chính Franche-Comté, thuộc tỉnh Jura, quận Saint-Claude, tổng Morez. Tọa độ địa lý của xã là 46° 33' vĩ độ bắc, 06° 03' kinh độ đông. Bellefontaine nằm trên độ cao trung bình là 1036 mét trên mặt nước biển, có điểm thấp nhất là 760 mét và điểm cao nhất là 1311 mét. Xã có diện tích 24.71 km², dân số vào thời điểm 2006 là 534 người; mật độ dân số là 22 người/km².

Thông tin nhân khẩu

Xem thêm
Xã của tỉnh Jura

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Jura


title: Saint-Augustin, Seine-et-Marne

text:
Saint-Augustin là một xã ở tỉnh Seine-et-Marne, thuộc vùng Île-de-France ở miền bắc nước Pháp.

Dân số
Người dân ở Saint-Augustin được gọi là Saint-Augustinois.

Điều tra dân số năm 1999, xã này có dân số là .

Xem thêm
Xã của tỉnh Seine-et-Marne

Tham khảo

Liên kết ngoài
1999 Land Use, from IAURIF (Institute for Urban Planning and Development of the Paris-Île-de-France région
French Ministry of Culture list for Saint-Augustin
Map of Saint-Augustin on Michelin

Xã của Seine-et-Marne


title: Stenopodius martini

text:
Stenopodius martini là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Blaisdell miêu tả khoa học năm 1939.

Chú thích

Tham khảo

Stenopodius


title: Hespera elegans

text:
Hespera elegans là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Medvedev miêu tả khoa học năm 1993.

Chú thích

Tham khảo

Hespera


title: Saint-Antoine, Gers

text:
Saint-Antoine là một xã của tỉnh Gers, thuộc vùng Occitanie, tây nam nước Pháp.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Gers

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintantoine


title: Ormosia parviala

text:
Ormosia parviala là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Ormosia (chi ruồi)
Limoniidae ở vùng Nearctic


title: Eugenia haematocarpa

text:
Eugenia haematocarpa là một loài thực vật thuộc họ Myrtaceae. Đây là loài đặc hữu của Puerto Rico.

Chú thích

Tham khảo
 World Conservation Monitoring Centre 1998. Eugenia haematocarpa. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Downloaded 21 tháng 8 năm 2007.

Liên kết ngoài

Thực vật Puerto Rico
H
Thực vật được mô tả năm 1963


title: Hospital de Órbigo

text:
Hospital de Órbigo là một đô thị trong tỉnh León, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 1.080 người.

Tham khảo

Đô thị ở León


title: Anthurium exstipulatum

text:
Anthurium exstipulatum là một loài thực vật thuộc họ Araceae. Đây là loài đặc hữu của Ecuador. Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 Benavides, G. & Pitman, N. 2003. Anthurium exstipulatum. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Ecuador
E


title: Saint-Jean-de-la-Neuville

text:
Saint-Jean-de-la-Neuville là một xã thuộc tỉnh Seine-Maritime trong vùng Normandie miền bắc nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Seine-Maritime
Seine-Maritime
Normandy

Tham khảo
INSEE

Liên kết ngoài
Saint-Jean-de-la-Neuville on the Quid website

Xã của Seine-Maritime


title: Cá diêu hồng

text:
Cá diêu hồng hay cá điêu hồng hay còn gọi là cá rô phi đỏ (danh pháp khoa học: Oreochromis sp.) là một loài cá nước ngọt thuộc họ Cá rô phi (Cichlidae) có nguồn gốc hình thành từ lai tạo. Thuật ngữ diêu hồng hay điêu hồng được xuất phát từ việc dịch từ tiếng Trung Quốc. Ở Việt Nam, người dân bản xứ còn gọi cá diêu hồng là cá rô vì chúng có hình dạng và màu sắc giống nhau. Cá diêu hồng thực chất là "con lai" của cá rô phi đen, thịt của hai con cá này có thành phần chất dinh dưỡng như nhau. Cá diêu hồng được người Trung Quốc phát hiện và phổ biến ở Việt Nam đặc biệt là được nuôi khá phổ biến ở vùng đồng bằng sông Cửu Long và được nhiều người tiêu dùng ưa chuộng nên giá bán cao hơn cá rô phi đen.

Nguồn gốc
Xuất xứ của cá diêu hồng là từ Đài Loan. Năm 1968, người ta phát hiện một số cá bột rô phi cỏ (Oreochromis mosambicus) có màu đỏ, do bị đột biến "bạch tạng" không hoàn toàn. Người ta tiếp tục cho lai O. mosambicus đột biến bạch tạng với loài O. niloticus (rô phi vằn) được thế hệ F1 có 30% là rô phi màu đỏ (diêu hồng), những cá thể này có những chấm đen ở hai bên cơ thể gần như đối xứng nhau. Những cá thể F1 đỏ này tiếp tục được sinh sản và đã nâng được tỷ lệ đỏ lên 80%. Dòng cá này có thể đạt 500 – 600 gam hoặc hơn sau 5 tháng nuôi, đạt 1.200 gam trong 18 tháng.

Năm 1975, xuất hiện một cá cái rô phi đỏ có màu sáng và nặng 1.200 gam trong vòng 18 tháng. Cho lai con này với con rô phi đỏ khác thì được 4 nhóm: đỏ, nâu, đen, trắng nhạt. Dòng đỏ và trắng nhạt hoàn toàn không còn chấm đen. Cho dòng đỏ này sinh sản thì có tỷ lệ màu đỏ của F1 cao và màu đỏ rất ổn định. Vì dòng cá này có hình dạng và màu đỏ rất giống cá tráp đỏ ở biển nên mới có tên "Diêu hồng" hay "Điêu hồng" (tráp đỏ - chính xác phải gọi là "hồng điêu" theo tiếng Trung Quốc)

Người ta còn lai rô phi màu đỏ (diêu hồng) với dòng O.aureus cho ra được F1 có 65% màu đỏ toàn là đực, 35% màu đen thì có 7 - 8% là cá cái. Cá F1 lớn nhanh nhất là con đực, có thể đạt cỡ 2 – 3 kg. Khi lai cá diêu hồng với dòng O. urolesis hornorum thì cho ra F1 có 65% đỏ, 35% đen và 100% là cá đực. Ở Việt Nam, trường Đại học Cần Thơ đã nhập 1 đàn cá diêu hồng từ AIT (năm 1990) và thử nghiệm nuôi, nghiên cứu về sinh học, khả năng chịu đựng của cá diêu hồng với độ mặn, pH, nhiệt độ,... Từ năm 1997, cá diêu hồng được nhập về để nuôi thương phẩm. Hiện nay Việt Nam đã phát triển tốt trong điều kiện khí hậu bản địa và là đối tượng nuôi có giá trị kinh tế.

Như vậy, cá diêu hồng về bản chất cũng chỉ là cá rô phi có màu đỏ. Sau khi đã có dòng cá rô phi đỏ, người Đài Loan phát triển mạnh nuôi dòng cá này với cá được xử lý hoặc lai cho cá toàn là đực. Nuôi rô phi đỏ đơn tính đực đã xuất phát từ Đài Loan và đã nuôi ổn định từ những thập niên 80 của thế kỷ trước. Rô phi đỏ từ Đài Loan đã được du nhập sang nhiều nước trong khu vực Đông Á và Đông Nam Á và cũng được phát triển với các hình thức nuôi thâm canh hoặc quảng canh. Hiện nay, cá diêu hồng được phát triển rộng rãi ở các nước khác nhau ở Châu Á với các dòng khác nhau qua lai tạo và cách thức nuôi khác nhau.

Đặc điểm sinh học

Những đặc điểm sinh học cơ bản trong điều kiện thả nuôi được xác định như sau:

Môi trường
Cá diêu hồng là một loài cá nước ngọt, được hình thành qua quá trình chọn lọc nhân tạo nên môi trường sống chủ yếu là nuôi nhốt. Cá thích hợp với nguồn nước có độ pH: 6,2–7,5, khả năng chịu phèn kém nhưng có thể phát triển tốt ở vùng nước nhiễm mặn nhẹ 5–12%o cá sống trong mọi tầng nước. Cá thịt có thể nuôi trong ao hoặc lồng bè. Thời gian cá đạt 800-900g/con chỉ từ 4–4,5 tháng và tỷ lệ hao hụt thấp.

Tập tính ăn
Đây là loài cá ăn tạp, thức ăn thiên về nguồn gốc thực vật như cám, bắp xay nhỏ, bã đậu, bèo tấm, rau muống và các chất như mùn bã hữu cơ, tảo, ấu trùng, côn trùng, do đó nguồn thức ăn cho cá rất đa dạng, bao gồm các loại cám thực phẩm, khoai củ, ngũ cốc,... Cá điêu hồng có thể ăn nhiều loại thức ăn khác nhau, đây là đặc điểm thuận lợi cho nuôi thâm canh. Ngoài ra có thể tận dụng các nguyên liệu phụ phẩm từ các nhà máy chế biến thủy sản (như vỏ tôm, râu mực, đầu cá,....) hay các phấn phẩm lò giết mổ gia súc để chế biến thành các nguồn thức ăn phụ cung cấp cho cá nuôi. Mặt khác có thể chọn loài ốc bươu vàng làm nguồn thức ăn tươi sống để cho cá ăn.

Trong ao nuôi hoặc bằng bè, cá ăn thức ăn tự chế từ các phụ phẩm nông nghiệp, thức ăn viên (đạm từ 20 – 25%). Nhưng do thả cá nuôi trong vèo với mật độ cao, nên cần thiết phải sử dụng thức ăn dạng viên để dễ dàng kiểm soát lượng thức ăn thừa và hạn chế sự thất thoát thức ăn cũng như kiểm soát được chất lượng nước ao nuôi. Thức ăn công nghiệp được sản xuất cần có đầy đủ thành phần cơ bản bao gồm các chất dinh dưỡng cần thiết như đạm, vitamin, lipid....

Sinh sản
Cá diêu hồng là loài mắn đẻ, đẻ quanh năm, ấp trứng trong miệng. Có thể ương cá con trong ao hoặc trong chậu, lồng. Khi ương trong ao cần bón phân gây thức ăn tự nhiên để nuôi cá bột, còn khi ương trong lồng, chậu thì không cần bón phân nhưng phải thường xuyên vệ sinh chập, lồng. Môi trường nuôi chủ yếu trong ao hoặc lồng bè. Trong ao, sau 1 năm nuôi, cá đạt 200–500g/cn; khi nuôi bè cá lớn nhanh hơn (đạt trọng lượng 200–500g/con chỉ 7–8 tháng) và tỷ lệ hao hụt thấp.

Hiện nay ở Việt Nam có 3 phương pháp chính để có cá diêu hồng đơn tính đực:
 1. Phương pháp thủ công: dùng mắt thường phân biệt và tách riêng cá đực và cá cái lúc cá đã phân rõ đực cái bằng phần phụ sinh dục: cá đực có 2 lỗ huyệt, cá cái có 3 lỗ. Cách này dùng cho những ao nuôi nhỏ, có nhiều người cùng làm một lúc. Nhưng hạn chế khi cần có số lượng giống lớn
 2. Phương pháp di truyền: Bằng phương pháp lai khác loài (khi nuôi chung cá cái loài này với cá đực loài khác hoặc ngược lại) sẽ tạo được cá lai đơn tính hoặc bất thụ, Ví dụ:
 * Cá đực lai với Cá cái
 * Rô phi cỏ O. mosambicus x Rô phi vằn O. niloticus
 * Rô phi O. hornorum x Rô phi đỏ
 * Rô phi O. aureus x Rô phi đỏ
 Người ta còn tạo ra rô phi siêu đực (có nhiễm sắc thể YY), khi thả ghép cá siêu đực với cá cái bình thường sẽ cho ra đàn cá có tỷ lệ đực rất cao (lý thuyết là 100%)
3. Phương pháp hóa sinh: cho cá bột ăn thức ăn có trộn hormone 17a methyltestosterone (viết tắt là MT) hoặc 17a ethynyltestosterone (ET) trong 21 ngày tuổi đầu tiên. Rất nhiều nước trên thế giới đã áp dụng công nghệ này.
 Ở Thái Lan đã phát triển công nghệ từ những thập niên 90, ở Đài Loan từ những năm 80 của thế kỷ 20. Ở Việt Nam, từ 1993 cũng đã áp dụng chuyển đổi giới tính cá diêu hồng bằng MT ở nhiều cơ sở sản xuất cá giống.

Giá trị kinh tế

Cá diêu hồng là một loại cá có chất lượng thịt thơm ngon, thịt cá diêu hồng có màu trắng, trong sạch, các thớ thịt được cấu trúc chắc và đặc biệt là thịt không quá nhiều xương. Đặc biệt là cá có hàm lượng mỡ cao nên ăn rất béo. Cá diêu hồng thường được chế biến thành các món ăn ngon và hấp dẫn như: Cá diêu hồng chưng tương, cá diêu hồng nấu riêu, cá diêu hồng chiên, lẩu cá diêu hồng, cá diêu hồng nướng lá sen. Ngoài ra còn cá diêu hồng được sử dụng để làm các món ăn thông dụng khác như các món hấp, luộc, chiên, rán, kho.

Có một số thông tin cho rằng một số con cá diêu hồng mập một cách khác thường là do trong thức ăn của cá có chất gây béo phì. Tuy vậy, theo các nhà khoa học, không riêng gì cá mà các vật nuôi khác khi nuôi công nghiệp cũng sẽ phát triển nhanh, lượng mỡ tích tụ trong cơ thể vật nuôi nhiều, đối với cá thì trở nên béo ú, điều đó là bình thường. Có thể vì vậy, chất lượng thịt của cá tuy không ngon bằng nuôi thả tự nhiên nhưng vẫn bảo đảm các thành phần dinh dưỡng, không hề có hóa chất độc hại nào tồn dư trong cá. Vì vậy, không ảnh hưởng đến sức khỏe của người tiêu dùng. Hiện nay giá cá điêu hồng đã khá rẻ là do ngày càng có nhiều người nuôi, năng suất khá cao.

Cá diêu hồng được chăn nuôi chủ yếu ở miền Nam bộ mà tập trung ở đồng bằng sông Cửu Long, nơi có những điều kiện về thổ nhưỡng, thủy lưu thích hợp nhất cho loài cá này. Trước đây, người dân ở đồng bằng sông Cửu Long nuôi cá diêu hồng chủ yếu là thả tự nhiên trong ao, thức ăn đơn giản chỉ là rau, cám. Cá lớn lên trong môi trường tự nhiên nên thời gian nuôi kéo dài, trung bình 6-7 tháng mới thu hoạch. Trọng lượng và chất lượng cá vì thế cũng không đồng đều. Cá diêu hồng là một loại cá đang được thị trường ưa chuộng và là một trong những loại cá được nuôi phổ biến nhất ở đồng bằng sông Cửu Long. Sau khi nuôi thử nghiệm và phát triển đại trà thời gian gần đây ở vùng đồng bằng sông Cửu Long, cá điêu hồng chủ yếu được tiêu thụ ở nội địa, chưa có thị trường xuất khẩu nên đã ảnh hưởng đến việc mở rộng quy mô nuôi loại cá này.

Hình ảnh

Chú thích

O
Chi Cá rô phi


title: (8840) 1989 WT

text:
(8840) 1989 WT là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Seiji Ueda và Hiroshi Kaneda ở Kushiro, Hokkaidō, Nhật Bản, ngày 20 tháng 11 năm 1989.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 8001–9000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1989
Được phát hiện bởi Hiroshi Kaneda
Được phát hiện bởi Seiji Ueda
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Sablonceaux

text:
Sablonceaux là một xã ở tỉnh Charente-Maritime thuộc vùng Nouvelle-Aquitaine tây nam nước Pháp.

Xã của tỉnh Charente-Maritime

Tham khảo

Xã của Charente-Maritime


title: Leislau

text:
Leislau là một đô thị thuộc huyện Burgenland, bang Sachsen-Anhalt, Đức. Đô thị Leislau có diện tích 7,46 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 264 người.

Tham khảo

it:Leislau


title: Thái miếu

text:
Thái miếu dưới các triều đại phong kiến phương Đông, là nơi thờ các vị vua đã qua đời của một triều đại.

Thái miếu như vậy là miếu thờ của quốc chủ, là miếu thờ vào bậc quan trọng nhất của một triều đại phong kiến. Các vua xây dựng thái miếu để thờ tổ tiên của mình.

Từ thời nhà Chu tại Trung Quốc đã có thái miếu thờ các tiên vương từ Chu Văn vương, theo sử thì là nơi đặt Cửu đỉnh. Các triều đại tại Trung Quốc đều lập thái miếu để thờ tổ tiên. Thái miếu thể hiện tính chính thống của hoàng gia, nên triều đại sau sẽ bỏ thái miếu của triều đại trước mà dựng thái miếu của mình.

Tại Trung Quốc hiện nay, tại Bắc Kinh có Thái miếu nhà Minh và nhà Thanh, đặt trong Tử Cấm Thành (Bắc Kinh, Trung Quốc). Xem: Thái miếu (Bắc Kinh).

Tại Việt Nam, thái miếu ngoài lập ở kinh đô, còn có thể lập ở quê gốc của hoàng gia:
 Thái miếu nhà Trần ở Đông Triều, Quảng Ninh.
 Thái miếu nhà Hậu Lê được dựng ở Lam Kinh (Thanh Hóa).
 Thái miếu nhà Mạc ở Kiến Thụy, Hải Phòng.
 Thái miếu nhà Nguyễn ở Huế. Xem: Thái Tổ miếu (Hoàng thành Huế).
 Thái miếu nhà Đinh ở xã Gia Phương, Gia Viễn, Ninh Bình.
Xem thêm Thế miếu, Hưng miếu, Triệu miếu nhà Nguyễn.

Tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên
Công trình tôn giáo
Miếu


title: Cardiophorus candezei

text:
Cardiophorus candezei là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Koenig miêu tả khoa học năm 1889.

Chú thích

Tham khảo

Cardiophorus


title: Đêm cuối cùng của Scheherazade

text:
Đêm cuối cùng của Scheherazade (tiếng Nga: Новые сказки Шахерезады) là phần tiếp theo của bộ phim Những câu chuyện mới của Scheherazade, ra mắt lần đầu năm 1988. Truyện phim phỏng theo tuyển tập Nghìn lẻ một đêm của nhà văn Antoine Galland.

Nội dung

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Thông tin trên Website Kino-Teatr

Phim năm 1987
Phim do Tahir Sabirov đạo diễn
Phim của Tajikfilm
Phim thiếu nhi Liên Xô
Phim dựa theo truyện cổ tích
Nghìn lẻ một đêm


title: Vườn quốc gia Uluru-Kata Tjuta

text:
Vườn quốc gia Uluru-Kata Tjuta là một vườn quốc gia, di sản thế giới UNESCO ở Lãnh thổ Bắc Úc của Úc. Nó nằm 1.431 km về phía nam Darwin bằng đường bộ và 440 km về phía tây nam của Alice Springs và dọc theo xa lộ Lasseter. Vườn quốc gia này có diện tích 1.398 km vuông và bao gồm có núi đá đỏ Uluru Ayers, và 40 km về phía tây của nó, Kata Tjuta / Mount Olga và được phục vụ bởi các chuyến bay từ các thành phố vốn nhất nước Úc.

Uluru là biểu tượng tự nhiên được nhận biết nhiều nhất của Úc. Các núi đơn sa thạch nổi tiếng thế giới có chiều cao 348 mét, với số lượng lớn đá của nó nằm dưới mặt đất. Các thổ dân Úc tin rằng các thần linh biến thành Uluru là từ thần linh rùa. Kata Tjuta, có nghĩa là 'nhiều người đứng đầu, là một nhóm 36 vòm đá có niên đại 500 triệu năm. Cả hai Uluru và Kata Tjuta có rất ý nghĩa văn hóa cho các chủ đất truyền thống Anangu.

Hoạt động du lịch

Sự phát triển của cơ sở hạ tầng du lịch tiếp giáp với chân núi Uluru bắt đầu vào những năm 1950 đã sớm tạo ra các tác động xấu về môi trường. Đầu thập niên 1970, người ta đã quyết định loại bỏ tất cả các cơ sở lưu trú du lịch liên quan và thiết lập lại chúng bên ngoài vườn quốc gia. Năm 1975, một trạm quan sát có khả năng quan sát 104 km vuông đất ngoài ranh giới phía bắc của vườn quốc gia, cự ly 15 km so với Uluru, đã được chấp thuận cho sự phát triển của các cơ sở hạ tầng du lịch và sân bay, gọi là Yulara. Các khu cắm trại trong khu vực vườn quốc gia đã được đóng vào năm 1983 và các nhà nghỉ cuối cùng đóng cửa vào cuối năm 1984, trùng hợp với việc mở cửa khu nghỉ mát Yulara.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Uluru-Kata
Uluru-Kata
Uluru-Kata


title: Bánh da lợn

text:
Bánh da lợn là một loại bánh dùng để tráng miệng của Việt Nam, đặc biệt là ở Nam Bộ (loại bánh tương tự với nhiều lớp màu sắc gọi là Bánh chín tầng mây ở Miền Bắc). Bánh được làm từ bột năng, đường trắng, dừa nạo, va ni hay lá dứa và một số gia vị khác. Nhân bánh được làm từ đậu xanh, khoai môn nghiền mịn hoặc bào sợi hấp chín và bột gạo, đường.Khi làm bánh những người thợ khéo tay còn xay sầu riêng trộn chung với nhân bánh để tạo mùi vị hấp dẫn hơn. Bánh được hấp trong những khuôn nhỏ hình tim, hoa lá hoặc trong khuôn lớn rồi cắt nhỏ thành miếng khi ăn.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Cách làm bánh da lợn trên Vnexpress.net
Cách làm bánh da lợn trên Nguoivienxu.vietnamnet.vn

Da Lợn
Ẩm thực miền Nam Việt Nam
Ẩm thực Sài Gòn
Ẩm thực Việt Nam
Bánh ngọt


title: 17651 Tajimi

text:
17651 Tajimi (1996 VM1) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 3 tháng 11 năm 1996 bởi T. Mizuno và T. Furuta ở Tajimi.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 17651 Tajimi

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1996


title: Hormizd VI

text:
Hormizd VI là hoàng đế thứ 28 của nhà Sassanid Ba Tư, là một trong những viên quan trở thành hoàng đế Ba Tư sau khi hoàng đế Khosrau II (590-628) bị ám sát năm 628. Ông ở ngôi được 2 năm (630-632), hùng cứ ở quận Nisibis.

Ông này cũng chính là hoàng đế tự phong Hormizd V. Ông cai trị trong một thời gian ngắn năm 628.

Tham khảo

Vua nhà Sasan
Năm sinh không rõ
Mất năm 631


title: Fiano Romano

text:
Fiano Romano là một đô thị trong tỉnh Roma, vùng Lazio, Ý. Đô thị này có diện tích 41 km2, dân số thời điểm năm 2001 là 8313 người. Fiano Romano có cự ly km về phía so với thủ đô Roma.

Tham khảo

Đô thị tỉnh Roma
Đô thị Thành phố trung tâm Thủ đô Roma


title: Neolithocolletis pentadesma

text:
Neolithocolletis pentadesma là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Loài này có ở Indonesia (Java), Malaysia (Sarawak, Selangor), Philippines (Luzon) và Seychelles.

Sải cánh dài 4.4–5 mm.

Ấu trùng ăn Pterocarpus indicus và Pterocarpus javanicus. Chúng ăn lá nơi chúng làm tổ.

Chú thích

Tham khảo

Neolithocolletis


title: Bombus novus

text:
Bombus novus là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Frison mô tả khoa học năm 1933.

Chú thích

Tham khảo

N
Động vật được mô tả năm 1933


title: Megachile bruneri

text:
Megachile bruneri là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Mitchell mô tả khoa học năm 1934.

Chú thích

Tham khảo

B
Động vật được mô tả năm 1934


title: Dipropus brevicollis

text:
Dipropus brevicollis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Steinheil miêu tả khoa học năm 1875.

Chú thích

Tham khảo

Dipropus


title: Biển nhớ

text:
"Biển nhớ" là một ca khúc trữ tình do Trịnh Công Sơn sáng tác năm 1962 lúc ông 23 tuổi (sau bài Hạ trắng và Diễm xưa). Bài hát này đã được rất nhiều ca sĩ thể hiện, thành công nhất là: Khánh Ly - Lệ Thu - Tuấn Ngọc - Hồng Nhung - Quang Dũng.

"Biển nhớ" kể lại những nỗi lòng của người con trai thương nhớ người yêu đã đi xa. Có giả thuyết là câu chuyện và nỗi lòng trong bài hát được lấy cảm hứng từ tâm trạng thật của tác giả Trịnh Công Sơn nhiều đêm ngồi trên bãi biển Quy Nhơn để nhớ về một cô gái tên là Bích Khê, theo đó, cụm từ Sơn Khê (nghĩa chung là núi và sông) cần viết hoa để tạo nghĩa riêng là Trịnh Công Sơn và Bích Khê.

Hoàn cảnh sáng tác
Ngô Quang Cảnh - một đồng môn của Trịnh Công Sơn tại Trường Sư phạm Quy Nhơn có kể lại câu chuyện về Biển nhớ:
"Hồi đó tôi còn trẻ lắm (19 tuổi) còn anh Sơn (23 tuổi). Có dịp là tôi bay về Huế với gia đình. Tôi không biết anh Sơn đã trầm tư bao đêm trên bãi biển Quy Nhơn để nhớ về người ấy, cô Tôn nữ đài các, quý phái ấy để cuối cùng kết tinh thành "Biển nhớ", một tình khúc nổi tiếng trong suốt gần nửa thế kỷ qua. Tôi chân thành xin lỗi Bích Khê nghe, vì bài viết cần sự chính xác, không gian thật, người thật, việc thật nên đã đưa vào bài viết này hình ảnh của cô búp bê Nhật Bản xinh xắn, nhỏ nhắn, quý phái. Bích Khê ơi! Bạn còn đó không sau gần nửa thế kỷ bọn mình không gặp nhau? Bích Khê còn nhớ những lần anh Sơn và mình đến chơi, để được Khê cho hút những điếu Rugby thơm ngát lấy ra từ hộc bàn và cùng nhau xoa mạt chược? Mình nghĩ linh hồn anh Sơn linh thiêng chắc cũng có lần về thăm nơi ấy, căn nhà ở đầu đường Cường Để nhìn ra phi trường Quy Nhơn, nơi đã chứng kiến biết bao kỷ niệm vui buồn của anh Sơn, của Bích Khê. Hồi đó Khê cũng như mình hay về nhà khi có dịp để cho người nhớ, biển nhớ.

Sau khi "Biển nhớ" xuất bản mình hay ghẹo anh Sơn và hát:

"Ngày mai Khê đi, biển nhớ tên Khê gọi về … Trời cao níu bước Sơn Khê..."
Khi in ấn, có lẽ nhà xuất bản sẽ in hai chữ Sơn Khê bằng chữ thường vì sơn là núi, khê là con suối nhỏ, hai danh từ chung mà, có gì phải viết hoa. Nhưng trong thâm tâm của anh Sơn, của Bích Khê của những người trong cuộc và là chứng nhân, đó phải là hai danh từ riêng và phải được trân trọng viết hoa để đánh dấu một "cuộc tình thánh thiện". Hồi đó mình trẻ quá, non nớt quá, mình biết anh Sơn mến Khê lắm … nhưng bây giờ, sau gần nửa thế kỷ, hồi tưởng lại mình thấy tình cảm giữa anh Sơn và Khê là cái gì đó không có tên gọi nhưng nó còn cao cả trên cả tình yêu."

Chú thích

Liên kết ngoài

Nhạc Trịnh Công Sơn
Bài hát tình khúc 1954–1975
Bài hát tiếng Việt


title: 21728 Zhuzhirui

text:
21728 Zhuzhirui (1999 RH136) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 9 tháng 9 năm 1999 bởi Nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 21728 Zhuzhirui

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1999


title: Duyên hải Nam Trung Bộ

text:
Duyên hải Nam Trung Bộ (cũng được gọi là Nam Trung Bộ) là vùng địa phương ven biển của phía nam thuộc Trung Bộ Việt Nam, với thành phố trọng điểm và lớn nhất là thành phố Đà Nẵng.

Vị trí
Vùng Duyên hải Nam Trung Bộ tiếp giáp Đông Nam Bộ ở phía nam, thuận lợi trong giao lưu phát triển kinh tế và chịu ảnh hưởng mạnh mẽ của Đông Nam Bộ trong quá trình phát triển; giáp với Tây Nguyên và là cửa ngõ ra biển của Tây Nguyên, Campuchia, Thái Lan, thuận lợi giao lưu phát triển kinh tế và hình thành nền kinh tế mở.

Vùng Duyên hải Nam Trung Bộ có vị trí địa lý kinh tế rất thuận lợi, nằm trên các trục giao thông đường bộ, đường sắt, đường hàng không và đường biển, gần khu tam giác kinh tế trọng điểm miền Đông Nam Bộ; cửa ngõ của Tây Nguyên, của Đường Xuyên Á ra biển nối với đường hàng hải quốc tế.

Các tỉnh thuộc Duyên hải Nam Trung Bộ
Mục dân số và diện tích ghi theo số liệu của Tổng cục Thống kê Việt Nam trên trang Wikipedia của các tỉnh thành Việt Nam.

Lịch sử hình thành và phát triển
Nguồn: Tổng cục Thống kê Việt Nam.
Theo cách chia Trung Bộ thành 4 phần Bắc, Trung, Nam và Tây Nguyên thì Duyên hải Nam Trung Bộ gồm 3 tỉnh: Khánh Hòa, Ninh Thuận, Bình Thuận. Thành phố Đà Nẵng và các tỉnh Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định, Phú Yên cùng với các tỉnh Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên Huế hợp thành vùng (Duyên hải) Trung Trung Bộ. Thành phố trung tâm và lớn nhất là thành phố Đà Nẵng.

Hiện nay, hầu hết các đô thị vốn trước đây là thị xã tỉnh lỵ của các tỉnh trong vùng đều đã trở thành các thành phố trực thuộc tỉnh (ngoại trừ Đà Nẵng trực thuộc trung ương từ đầu năm 1997). Trong đó, tỉnh Quảng Nam có 2 thành phố là Tam Kỳ và Hội An, tỉnh Khánh Hòa có 2 thành phố là Nha Trang và Cam Ranh.

Trong suốt thời kỳ từ sau năm 1975 cho đến năm 1986, toàn vùng Nam Trung Bộ chỉ có 2 thành phố là Đà Nẵng và Nha Trang. Từ năm 1986 đến nay, lần lượt các thị xã được nâng cấp trở thành các thành phố trực thuộc tỉnh.

Các thành phố trước năm 1986:
Đà Nẵng: lập ngày 19 tháng 7 năm 1888 theo Sắc lệnh của Tổng thống Pháp
Nha Trang: thành lập thị xã ngày 7 tháng 5 năm 1937 theo Sắc lệnh của Toàn quyền Đông Dương. Tháng 3 năm 1977, nâng cấp lên thành phố trực thuộc tỉnh Khánh Hòa. Hiện nay là đô thị loại 1, và là một trong các trung tâm lớn của vùng.
Các thành phố từ năm 1986 đến nay:
Quy Nhơn: thành lập thị xã ngày 20/10/1898, dưới triều Thành Thái, đến ngày 3 tháng 7 năm 1986 nâng cấp lên thành phố theo Nghị định số 81/HĐBT. Hiện nay là đô thị loại 1, và là một trong các trung tâm lớn của vùng.
Phan Thiết: thành lập thị xã theo chỉ dụ của nhà Nguyễn năm 1898. Đến ngày 25 tháng 8 năm 1999 thành lập thành phố theo Nghị định số 81/1999/NĐ-CP.
Tuy Hòa: lập ngày 5 tháng 1 năm 2005 theo Nghị định số 03/2005/NĐ-CP.
Thành phố Quảng Ngãi: lập ngày 26 tháng 8 năm 2005 theo Nghị định số 112/2005/NĐ-CP.
Tam Kỳ: lập ngày 29 tháng 9 năm 2006 theo Nghị định số 113/2006/NĐ-CP.
Phan Rang – Tháp Chàm: lập ngày 8 tháng 2 năm 2007 theo Nghị định số 21/2007/NĐ-CP.
Hội An: lập ngày 29 tháng 1 năm 2008 theo Nghị định số 10/2008/NĐ-CP.
Cam Ranh: lập ngày 23 tháng 12 năm 2010 theo Nghị định số 65/NQ-CP.
Hiện nay, ở vùng Duyên hải Nam Trung Bộ có 3 đô thị loại I: thành phố Đà Nẵng (trực thuộc Trung ương), Quy Nhơn (thuộc tỉnh Bình Định), Nha Trang (thuộc tỉnh Khánh Hòa). Các thành phố là đô thị loại II: Tam Kỳ (thuộc tỉnh Quảng Nam), Quảng Ngãi (thuộc tỉnh Quảng Ngãi), Tuy Hòa (thuộc tỉnh Phú Yên), Phan Rang – Tháp Chàm (thuộc tỉnh Ninh Thuận), Phan Thiết (thuộc tỉnh Bình Thuận). Các thành phố còn lại hiện nay đều là các đô thị loại III trực thuộc tỉnh.

Tài nguyên
Địa hình: Các vùng gò, đồi thuận lợi chăn nuôi bò, dê, cừu. Đồng bằng Tuy Hòa màu mỡ thuận lợi sản xuất lương thực thực phẩm.

Tài nguyên lớn nhất của vùng là kinh tế biển. Kinh tế biển ở đây bao gồm: Nguồn lợi hải sản (chiếm gần 20% sản lượng đánh bắt của cả nước) và nuôi trồng thủy sản, nhất là các loại đặc sản (tôm, tôm hùm, cá mú, ngọc trai...) với diện tích có thể nuôi trồng là 60.000 ha trên các loại thủy vực: mặn, ngọt, lợ. Vận tải biển trong nước và quốc tế. Chùm cảng nước sâu đảm bảo tàu có trọng tải lớn vào được, có sẵn cơ sở hạ tầng và nhiều đất xây dựng để xây dựng các khu công nghiệp tập trung gắn với các cảng nước sâu và với vị trí địa lý của mình có thể chọn làm cửa ngõ ra biển cho đường "xuyên Á". Có triển vọng về dầu khí ở thềm lục địa.

Vùng Duyên hải Nam Trung Bộ nằm trong khu vực có tiềm năng về khoáng sản của Việt Nam, đáng chú ý là sa khoáng nặng, cát trắng (cho phép vùng trở thành trung tâm phát triển công nghiệp thủy tinh, kính quang học), đá ốp lát, nước khoáng, vàng...

Vùng Duyên hải Nam Trung Bộ có nhiều sân bay quốc tế và có nhiều cảng biển nước sâu có thể đón được các loại tàu biển có trọng tải lớn như cảng Cam Ranh, Khánh Hòa, một trong những cảng biển nước sâu lớn nhất cả nước. Đồng bằng Quảng Ngãi rộng khoảng 1.200 km² bao gồm cả thung lũng sông Trà Khúc và sông Vệ cũng được cấu tạo tương tự đồng bằng Quảng Nam. Nhưng vào mùa khô sông Trà Khúc và sông Vệ đều cạn nước đến mức người ta có thể lội qua, hiện nay trên sông Trà Khúc đã có công trình thủy nông Thạch Nham ngăn sông, xây dựng hệ thống kênh mương chuyển nước phục vụ sản xuất cho nhiều huyện.
Khí hậu: có hai mùa mưa khô tương phản rõ rệt. Mùa mưa kéo dài từ tháng 9 đến tháng 12. Lượng mưa trung bình năm khoảng 900-1000 mm

Du lịch
Du lịch biển, đảo và di tích lịch sử văn hóa dân tộc là nguồn lực quan trọng, là một trong 3 trung tâm du lịch của cả nước (ngoài thủ đô Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh), trong đó nổi bật là dải Đà Nẵng - Hội An, Quy Nhơn - Phú Yên, Nha Trang - Cam Ranh - Ninh Chử, và Mũi Né. Sân bay quốc tế Đà Nẵng và Cam Ranh là 2 sân bay lớn trong vùng, đón lượng lớn khách du lịch nước ngoài cũng như trong nước. Bên cạnh đó, sân bay Phù Cát ở Bình Định cũng tăng trưởng liên tục về lượng khách thông quan trong nhiều năm qua, hiện đang đúng thứ 3 về lưu lượng khai thác. Và đang mở thêm các đường bay mới trong nước cũng như ra quốc tế (đến Hàn Quốc, Trung Quốc, Thái Lan).

Kinh tế
Có nhiều bãi tôm, bãi cá, đặc biệt ở vùng cực Nam Trung Bộ. Có ngư trường lớn ở Hoàng Sa (Đà Nẵng) và Trường Sa (Khánh Hòa).

Sản lượng đánh bắt hải sản năm 2006 đã hơn 624.000 tấn, trong đó sản lượng cá chiếm 420.000 tấn.

Trong vùng có nhiều vũng, vịnh, đầm phá... có lợi cho việc nuôi trồng thủy sản. Nuôi tôm hùm, tôm sú đang phát triển mạnh, nhất là ở Phú Yên và Khánh Hòa.

Tương lai ngành thủy hải sản sẽ giải quyết được vấn đề lương thực của vùng và cung cấp được nhiều sản phẩm giúp chuyển dịch cơ cấu nông thôn ven biển.

Tuy nhiên, việc khai thác hợp lý và bảo vệ nguồn lợi thủy sản (nhất là Hoàng Sa - Trường Sa) là rất cấp bách.

Du lịch hàng hải
Duyên hải Nam Trung Bộ là vùng có nhiều điều kiện thuận lợi nhất để xây dựng các cảng nước sâu do bờ vịnh khúc khuỷu, nhiều vịnh nước sâu.

Hiện tại có một số cảng lớn do Trung ương quản lý như: Đà Nẵng, Quy Nhơn (sản lượng hàng hoá lớn thứ 3 cả nước), Cam Ranh..., cảng nước sâu Dung Quất. Ở vịnh Vân Phong sẽ hình thành cảng trung chuyển quốc tế lớn nhất nước, và cạnh tranh với các cảng lớn trong khu vực.

Ngành du lịch phát triển mạnh nhờ có nhiều bãi biển lý tưởng, thắng cảnh đẹp, di tích lịch sử, văn hóa đa dạng.

Đà Nẵng và Quy Nhơn là một trong những đầu mối giao thông đường biển quan trọng nhất của cả nước.

Dân cư
Vùng Duyên hải Nam Trung Bộ có số dân là 9.385.214 người. 3 tỉnh Quảng Nam, Bình Thuận và Bình Định có dân số đông nhất, dân số của riêng 3 tỉnh này chiếm gần một nửa dân số của vùng (45,2%).

Có khoản 3,9 triệu người (38% dân số) sinh sống ở các thành phố và khu dân cư. Đà Nẵng, Khánh Hòa, Bình Định và Bình Thuận là 4 địa phương có đa số dân cư sống ở thành thị. Trong khi đó đa số dân cư Quảng Nam, Quảng Ngãi lại sống ở nông thôn.

Từ năm 2000 đến 2017, tỉ lệ tăng dân số trung bình hằng năm của vùng là 1,22%. Trong đó Đà Nẵng là địa phương tăng nhanh nhất - khoảng 1,95%; Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định tăng chậm nhất - khoảng 1%. Bốn tỉnh còn lại có tốc độ tăng từ 1,26% (Khánh Hòa) đến 1,59% (Ninh Thuận).

Như các vùng khác, dân tộc chiếm đa số của vùng là dân tộc Kinh. Có một vài dân tộc thiểu số, trong đó đáng chú ý là dân tộc Chăm. Họ sống chủ yếu ở xung quanh thành phố Phan Rang - Tháp Chàm (tỉnh lị Ninh Thuận) và phía bắc tỉnh Bình Thuận. Họ cũng sống rải rác ở một số nơi khác, như phía nam tỉnh Bình Định. Những dân tộc thiểu số khác sống ở phần đồi núi phía tây của vùng Duyên hải Nam Trung Bộ. Vùng sinh sống của đồng bào dân tộc thiểu số chiếm hơn một nửa diện tích của tỉnh Quảng Nam, Quảng Ngãi.

Đô thị
Tính đến ngày 19 tháng 5 năm 2022, vùng Duyên hải Nam Trung Bộ có:
1 thành phố đô thị loại I trực thuộc trung ương: Đà Nẵng
2 thành phố đô thị loại I trực thuộc tỉnh: Quy Nhơn, Nha Trang.
5 thành phố đô thị loại II gồm 5 thành phố trực thuộc tỉnh: Tam Kỳ, Quảng Ngãi, Tuy Hòa, Phan Rang – Tháp Chàm, Phan Thiết.
4 đô thị loại III gồm 2 thành phố trực thuộc tỉnh: Hội An, Cam Ranh và 2 thị xã: Sông Cầu, La Gi.
11 đô thị loại IV gồm 6 thị xã: Điện Bàn, Đức Phổ, Hoài Nhơn, An Nhơn, Đông Hòa, Ninh Hòa; 2 huyện Núi Thành, Diên Khánh và 3 thị trấn: Phú Phong, Vạn Giã, Phan Rí Cửa.

Xem thêm
Tây Nguyên
Bắc Trung Bộ
Tây Bắc Bộ
Đông Nam Bộ
Đông Bắc Bộ
Đồng bằng sông Hồng
Đồng bằng sông Cửu Long
Vùng kinh tế trọng điểm Trung bộ

Chú thích

Liên kết ngoài

N
Địa lý Việt Nam


title: Locarn

text:
Locarn () là một xã của tỉnh Côtes-d’Armor, thuộc vùng Bretagne, tây bắc Pháp.

Dân số
Người dân ở Locarn được gọi là Locarnois hoặc Locarnais.

Xem thêm
Xã của tỉnh Côtes-d’Armor

Tham khảo

Liên kết ngoài
French Ministry of Culture list for Locarn

Xã của Côtes-d'Armor


title: Macello

text:
Macello là một đô thị ở tỉnh Torino trong vùng Piedmont, có vị trí cách khoảng 35 km về phía tây nam của Torino. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 1.150 người và diện tích là 14,1 km².

Macello giáp các đô thị: Pinerolo, Buriasco, Vigone, Garzigliana, và Cavour.

Quá trình biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Torino
Thành phố và thị trấn ở Piemonte


title: Peralada

text:
Peralada (tiếng Tây Ban Nha: Perelada) là một đô thị trong comarca Alt Empordà, Girona, Catalonia, Tây Bna Nha.

Peralada cách Figueres 6,5 km về phía tây, Roses 13.6 km về phía đông nam.

Tham khảo

Alt Empordà
Đô thị ở Girona
Khu dân cư ở Alt Empordà


title: Bích Liên

text:
Bích Liên (sinh 14 tháng 7 năm 1944) là một ca sĩ nhạc đỏ người Việt Nam, hoạt động chủ yếu trong giai đoạn Chiến tranh Việt Nam. Vào năm 1984, bà đã được nhà nước xét tặng danh hiệu Nghệ sĩ ưu tú đợt đầu tiên.

Tiểu sử
Bích Liên, tên đầy đủ là Nguyễn Bích Liên, sinh ngày 14 tháng 7 năm 1944 tại Phủ Thường Tín, tỉnh Hà Đông cũ (nay thuộc thành phố Hà Nội). Nguyên quán của bà ở huyện Thuận Thành, Bắc Ninh. Ngay từ khi mới 14 tuổi, bà đã tham gia vào "Đội Sơn ca" do Đoàn Ca nhạc Đài Tiếng nói Việt Nam thành lập, bên cạnh Thanh Huyền. Sau khi nhập học và tốt nghiệp khoa thanh nhạc Nhạc viện Hà Nội, bà công tác tại Nhà hát ca múa nhạc Việt Nam.

Trong những năm Chiến tranh Việt Nam, Bích Liên đã trình diễn nhiều ca khúc cách mạng gây được ấn tượng sâu sắc với người nghe cả ở Việt Nam lẫn quốc tế. Ngoài là ca sĩ nổi bật nhất hoạt động trong Dàn nhạc giao hưởng Việt Nam, bà còn được mệnh danh là "chim sơn ca" của Đài Tiếng nói Việt Nam qua hàng trăm bài nhạc phát trên đài. Bích Liên cũng thường xuyên xuất hiện tại nơi chiến trường để hát những bài hát mới cho binh sĩ nghe. Các nhạc phẩm nổi bật mà bà từng thể hiện trong giai đoạn này gồm "Tiếng hát giữa rừng Pác Bó" của Nguyễn Tài Tuệ (1959), "Bài ca năm tấn" của Nguyễn Văn Tý (1967), "Chào anh giải phóng quân, chào mùa xuân đại thắng" của Hoàng Vân (1968), "Tình ca Tây Bắc" của Bùi Đức Hạnh (1957), v.v..

Bích Liên đã được nhiều nhạc sĩ "chọn mặt gửi vàng" làm người đầu tiên hát các sáng tác của mình. Bà là ca sĩ đầu thể hiện thành công bài "Biết ơn chị Võ Thị Sáu" của nhạc sĩ Nguyễn Đức Toàn năm 1958. Năm 1967, bà đã trình bày ca khúc "Nổi lửa lên em" do nhạc sĩ Huy Du viết, lần đầu qua Đài Tiếng nói Việt Nam và được khán giả cả nước yêu thích, giúp bài hát sau này nằm trong những nhạc phẩm để đời của cố nhạc sĩ. Vào tháng 9 năm 1969, sau khi Hồ Chí Minh qua đời, bà được đích thân nhạc sĩ Chu Minh đến tận nhà để mời hát bài "Người là niềm tin tất thắng" ông vừa sáng tác, mà đã được chọn làm ca khúc phát trong lễ truy điệu Hồ Chí Minh trên sóng phát thanh quốc gia. Trong khi hát, bà bật khóc nức nở vì không nén được cảm xúc và phải có Chu Minh bên cạnh động viên để giúp hoàn thành nốt nhiệm vụ. Bích Liên sau đó cũng thể hiện bài hát trong đêm trình diễn tại Nhà hát Lớn Hà Nội cùng tháng; tiết mục của bà thành công đến mức khán giả vỗ tay mãi và yêu cầu nữ ca sĩ hát lại một lần nữa.

Bích Liên đã kết hôn với nghệ sĩ piano Hoàng My và có với nhau một người con gái. Năm 1984, nữ ca sĩ cùng chồng được trao tặng danh hiệu Nghệ sĩ ưu tú đợt I. Từ 1975, bà ly hôn chồng và di cư vào Nam, sinh sống tại Thành phố Hồ Chí Minh cũng như làm hội viên của Hội Nhạc sĩ thành phố. Sau khoảng 20 năm hoạt động âm nhạc, bà đã chuyển ngành và không còn tiếp tục sự nghiệp ca hát; điều này lý giải vì sao Bích Liên không được xét duyệt lên danh hiệu Nghệ sĩ nhân dân như các ca sĩ cùng thời khác do chưa đủ thời gian theo tiêu chuẩn.

Đánh giá
Bích Liên sở hữu chất giọng lirico soprano nổi tiếng trong thời gian hoạt động âm nhạc, với một giọng hát khỏe vang và trong sáng, âm vực rộng, phù hợp với tính chất của thể loại nhạc cách mạng. Chất giọng của nữ ca sĩ được đánh giá là dễ nhớ và để lại ấn tượng sâu trong thính giả. Cũng vì vậy mà bà đã được liệt kê vào trong số những ca sĩ nhạc đỏ "lừng danh" nhất và hát hay nhất, bên cạnh các nghệ sĩ khác qua từng thời kỳ.

Tham khảo

Nguồn

Liên kết ngoài

Người Hà Nội
Nghệ sĩ ưu tú Việt Nam
Nhân vật còn sống
Ca sĩ nhạc đỏ Việt Nam


title: Andrena sylvatica

text:
Andrena sylvatica là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Morawitz mô tả khoa học năm 1877.

Chú thích

Tham khảo

S
Động vật được mô tả năm 1877


title: Casanova Lonati

text:
Casanova Lonati là một đô thị ở tỉnh Pavia trong vùng Lombardia của Ý, có cự ly khoảng 40 km về phía nam của Milan và khoảng 11 km về phía đông nam của Pavia. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 455 người và diện tích là 4,6 km².

Casanova Lonati giáp các đô thị sau: Albaredo Arnaboldi, Barbianello, Mezzanino, Pinarolo Po, Verrua Po.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Pavia
Thành phố và thị trấn ở Lombardia


title: Vombatiformes

text:
Phân bộ Gấu túi (Danh pháp khoa học: Vombatiformes) là một trong 3 phân bộ của bộ thú có túi Diprotodontia. 5 trong 7 loài đã được biết đến trong các họ của phân họ này đã tuyệt chủng; chỉ có các họ Phascolarctidae, gấu túi bạch đàn (Koala), và Vombatidae, với 3 loài còn sống thuộc họ gấu túi mũi trần (wombat). Trong số các họ tuyệt chủng là Diprotodontidae, bao gồm diprotodon, nhiều người tin rằng nó tạo nguồn cảm hứng cho bunyip. "Vombatiformes" là tên tiếng neo-Latnin của "wombat-shaped things", và là tên của họ đặc trưng.

Phân bộ Gấu túi (Vombatiformes), cùng với các loài có quan hệ mật thiết và hình dáng nhỏ gọn, khác với các loài thuộc hai bộ Diprotodont còn lại, Phân bộ Chuột túi (Macropodiformes): kangaroo, wallabies và quokka; và phân bộ Phalangeriformes: possum, bao gồm gliders like the wrist-winged glider. Koala và wombat được các nhà sinh học cho rằng chúng có cùng tổ tiên và được phân nhánh chỉ trong thời gian gần đây thuộc Cenozoic.

Phân loại

Phân bộ Vombatiformes

 Họ Phascolarctidae: Koala (1 modern species)
 Chi †Cundokoala
 Chi †Perikoala
 Chi †Madakoala
 Chi †Koobor
 Chi †Litokoala
 Chi †Nimiokoala
 Chi Phascolarctos
 Họ Vombatidae: wombats (3 modern species)
 Chi †Rhizophascolomus
 Chi Vombatus
 Chi †Phascolonus
 Chi †Warendja
 Chi †Ramasayia
 Chi Lasiorhinus
 Họ †Ilariidae
 Chi †Kuterintja
 Chi †Ilaria
 Họ †Palorchestidae
 Chi †Palorchestes
 Chi †Propalorchestes
 Chi †Ngapakaldia
 Chi †Pitikantia
 Liên họ †Diprotodontoidea
 Chi †Alkwertatherium
 Họ †Zygomaturidae
 Chi †Silvabestius
 Chi †Neohelos
 Chi †Raemeotherium
 Chi †Plaisiodon
 Chi †Zygomaturus
 Chi †Kolopsis
 Chi †Kolopsoides
 Chi †Hulitherium
 Chi †Maokopia
 Họ †Diprotodontidae
 Chi †Bematherium
 Chi †Pyramios
 Chi †Nototherium
 Chi †Meniscolophus
 Chi †Euryzygoma
 Chi †Diprotodon
 Chi †Euowenia
 Chi †Stenomerus

 Họ Maradidae
 Chi Marada

Tham khảo


title: Vebron

text:
Vebron là một xã ở tỉnh Lozère trong vùng Occitanie, phía nam nước Pháp.

Tham khảo

 INSEE commune file

Xã của Lozère


title: Ngân Hải

text:
Ngân Hải (银海区) là một quận của thành phố Bắc Hải, Quảng Tây, Trung Quốc. Quận này có 5 trấn và 39 làng.
 Diện tích: 423 km²
 Dân số: 130.000
 Huyện lỵ: Dân Châu Đại Đạo (明珠大道)

Các đơn vị hành chính
Năm trấn
 Cao Đức (高德)
 Tây Đường (西塘)
 Hàm Điền (咸田)
 Kiều Cảng (侨港)
 Phúc Thành (福成)

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Website chính thức  (tiếng Trung)
 Bản đồ

Đơn vị cấp huyện Quảng Tây
Bắc Hải, Quảng Tây


title: Dalbergia glomerata

text:
Dalbergia glomerata là một loài rau đậu thuộc họ Fabaceae.
Loài này chỉ có ở México.

Chú thích

Chú thích

Tham khảo

 World Conservation Monitoring Centre 1998. Dalbergia glomerata. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 19 tháng 7 năm 2007.

G
Thực vật México
Thực vật dễ tổn thương


title: Aubenton

text:
Aubenton là một xã ở tỉnh Aisne, vùng Hauts-de-France thuộc miền bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Aisne

Tham khảo

Xã của Aisne


title: Hemipyxis macularis

text:
Hemipyxis macularis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Medvedev miêu tả khoa học năm 1993.

Chú thích

Tham khảo

Hemipyxis


title: Windia

text:
Windia là một chi bướm ngày thuộc họ Bướm nâu.

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Carcharodini


title: Roccasecca dei Volsci

text:
Roccasecca dei Volsci là một đô thị tại tỉnh Latina trong vùng Lazio, có vị trí khoảng 80 km về phía đông nam của Roma và khoảng 25 km về phía đông của Latina.

Roccasecca dei Volsci giáp các đô thị: Amaseno, Priverno, Prossedi, Sonnino.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Latina


title: Guérard

text:
Guérard là một xã trong vùng hành chính Île-de-France, thuộc tỉnh Seine-et-Marne, quận Meaux, tổng Canton de Coulummieres. Tọa độ địa lý của xã là 48° 49' vĩ độ bắc, 2° 58' kinh độ đông. Xã có diện tích 19,80 km², dân số vào thời điểm 2004 là 2103 người; mật độ dân số là 106 người/km².

Dân số
Người dân ở đây được gọi là Guérardais.

Điều tra dân số năm 1999, xã này có dân số là 106.

Xem thêm
Xã của tỉnh Seine-et-Marne

Tham khảo

Liên kết ngoài
1999 Land Use, from IAURIF (Institute for Urban Planning and Development of the Paris-Île-de-France région
Map of Guérard on Michelin

Xã của Seine-et-Marne


title: Rana kampeni

text:
Rana kampeni là một loài ếch trong họ Ranidae. Chúng là loài đặc hữu của Indonesia.

Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng ẩm ướt đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, các khu rừng vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, và sông. Loài này đang bị đe dọa do mất môi trường sống.

Hình ảnh

Tham khảo

 Iskandar, D. & Mumpuni 2004. Rana kampeni. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

Liên kết ngoài

Động vật lưỡng cư Indonesia
Rana
Động vật đặc hữu Indonesia


title: Gallerucida gansuica

text:
Gallerucida gansuica là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Chen miêu tả khoa học năm 1942.

Chú thích

Tham khảo

Gallerucida