title: Phiên bản thay thế của Robin

text:
Robin là một nhân vật hư cấu, một siêu anh hùng trong các ấn phẩm từ DC Comics. Robin từ lâu đã được cố định trong các truyện tranh Batman là trợ tá của Batman. Từ năm 1940, một số thanh niên khác nhau đã xuất hiện như là Robin. Trong mỗi hiện thân, màu sắc rực rỡ của vẻ và năng lượng trẻ tuổi của Robin đã phục vụ như là một sự tương phản đến phong cách tối và người lớn của Batman.

Đây là danh sách các phiên bản khác của Robin trong truyện tranh, bao gồm cả DC Comics, đa vũ trụ DC, Elseworlds, và các nguồn khác.
Trong dòng liên tục chính thống của truyện tranh
Dick Grayson là Robin gốc. Mặc dù sau này anh sử dụng danh tính Nightwing trong truyện tranh,  Grayson là phiên bản phổ biến nhất được mô tả trong các phương tiện truyền thông khác. Grayson hiện nay là Batman mới.
Một cậu bé tên là '''Lance Bruner trải qua yếu tố chính của câu chuyện nguồn gốc của Robin (trở thành một đứa trẻ mồ côi, nhận nuôi bởi Bruce Wayne, khám phá Batcave, và mặc trang phục Robin để chống lại tội phạm) trước khi bị giết chết trong The Brave and the Bold #83 (tháng 4–tháng 5 năm 1969). Đối với hầu hết câu chuyện, cậu tuy nhiên lại là một "hạt giống xấu", "đứa con xấu xa", người đã sắp xếp vụ bắt cóc của mình và thậm chí cố gắng giết Batman và Robin (Dick Grayson, người vẫn là Robin thực sự trong suốt câu chuyện).Jason Todd trở thành Robin sau Grayson, mặc dù sự nghiệp anh hùng của cậu kết thúc bằng cái chết không đúng lúc của mình dưới bàn tay của Joker. Todd sau đó sống lại và  sử dụng danh tính Red Hood, và sau đó là Red Robin. Trong một thời gian ngắn anh cố gắng chiếm lấy vị trí của Batman, trước khi Dick Grayson dường như gây ra cái chết rõ ràng của Todd; hiện nay Todd làị trở thành Red Hood một lần nữa.Tim Drake trở thành Robin sau Todd, nhưng phải từ bỏ theo yêu cầu của cha mình. Sau khi người thay thế anh là Stephanie Brown được cho là đã chết, Drake lấy lại danh tính Robin. Batman (Dick Grayson) truyền danh hiệu Robin cho Damian Wayne sau khi các sự kiện củaBattle for the Cowl. Drake thì miễn cưỡng, trở thành Red Robin.Bruce Wayne trong một thời gian ngắn đảm nhận vai trò khi bị giảm tuổi trong Sins of Youth.Stephanie Brown, bạn gái của Drake người trước đây là nữ anh hùng Spoiler, trong một thời gian ngắn làm Robin ở vị trí của Drake, trở thành phiên bản nữ đầu tiên của nhân vật. Hiện tại cô là Batgirl.Damian Wayne, con trai của Bruce Wayne và Talia Al Ghul, trở thành Robin sau các sự kiện của Battle for the Cowl.

Trước Crisis on Infinite Earths, rất nhiều Robin sống trên các "Trái Đất" khác nhau trong đa vũ trụ ban đầu (đã bị phá hủy trong Crisis).

Trong một câu chuyện Batman từ những năm 1950, Bruce Wayne giả định danh tính của Robin. Richard Grayson của Earth-Two sử dụng danh hiệu Robin của mình cho đến khi trưởng thành. Sau 52, một đa vũ trụ hữu hạn hoàn toàn mới được phát hiện và tạo ra, và như vậy, một số Robins có thể tồn tại trên các Trái Đất thay thế khác. Trong một khung hình của số cuối cùng của 52, một Earth-2 được mô tả, cùng với một nhân vật tương tự như Robin người lớn của Earth-2 gốc. Cho dù là nhân vật hay không được nhìn thấy, vì Earth-2 này là không giống với một Trái Đất tồn tại trước Crisis on Infinite Earths. Trong trường hợp khác, Talon tương tự như Robin, đến từ Earth-3 mới nơi mà nhân vật này có quan hệ với Owlman tượng tự như quan hệ Batman và Robin trong các vũ trụ chính và duy trì một mối quan hệ lãng mạn với  Duela Dent. Batman #666 mô tả một tương lai trong đó người con trai sinh học của Batman là Damian Wayne trở thành Batman, vốn trước đó phục vụ như là Robin.

Phiên bản thay thế
Dick Grayson (Earth Two)Robin của Earth-Two là một phiên bản song song của Robin, người được giới thiệu sau khi DC Comics tạo ra Earth-Two, một thế giới song song là hồi tố thành lập như là nhà của các nhân vật được công bố trong Golden Age của Truyện tranh. Điều này cho phép các nhà sáng tạo xuất bản sách truyện tranh với Robin trong khi có thể bỏ qua những câu chuyện Golden Age, giải quyết một phi lý, như Robin đã được công bố như là một hóa thân liên tục kể từ khi thành lập.

Nguồn gốc và lịch sử bắt đầu của Robin tương tự như phiên bản cổ điển, ngoại trừ khoảng thời gian xảy ra trong Detective Comics #38 in năm 1940

Cha me của Richard Grayson bị giết bởi Anthony Zucco.
Sau một thời gian huấn luyện, Dick Grayson trẻ tuổi trở thành Robin. Câu chuyện in đầu tiên của anh là "Robin, the Boy Wonder."
Robin tham gia All Star Squadron trong thời gian chiến tranh. Anh em họ xa của anh là Charles Grayson, trợ lý khoa học của Robotman.

Phiên bản này của Dick Grayson không còn tồn tại sau Crisis on Infinite Earths. Anh bị giết bởi Shadow Demons là Anti-Monitor trong khi cố gắng giải cứu thường dân cùng với Kole của Earth-1 và con gái của Batman Earth-Two, Huntress (Helena Wayne).

Khi Đa vũ trụ được tái tạo lại trong sự kiện của Vũ trụ DC là Infinite Crisis, một Earth-Two mới  được sinh ra, với một Dick Grayson tương tự như Grayson của Earth-Two gốc. Nó được thành lập rằng Earth-Two này không giống cái tồn tại trước Crisis on the Infinite Earths .

Để biết thêm thông tin về một khái niệm tương tự, hãy coi Damian Wayne, con trở thành Batman với Damien phục vụ như là Robin mới.

Robert Chang
Trong câu chuyện kỹ thuật số Batman: Batman: Digital Justice, James Gordon và là cháu trai của người trùng tên với mình, Ủy viên Gordon, trở thành Batman. Một nhân vật tên là Robert Chang, người có một phần gợi nhớ đến Jason Todd trước Crisis on Infinite Earths, trở thành Robin.
Deathwing
Giới thiệu như là một thay thế của Dick Grayson từ dòng thời gian khi đồng đội Titan của anh, Donna Troy, có một người con trai bị hóa điên và biến thành Lord Chaos và chinh phục thế giới của anh. Phiên bản này của Dick sử dụng danh tính Nightwing và giúp đào tạo một nhóm thanh thiếu niên có siêu năng lực được biết đến như là Teen Titans. Anh tham gia với một Titan trẻ tuổi hơn, Mirage, trong thời gian này. Nightwing thay thế trong tương lai này đi ngược thời gian và trong một thời gian ngắn gia nhập Team Titans khi nhiệm vụ của nhóm đưa họ tới quá khứ, hiện tại của chúng ta. Phiên bản này của Nightwing, bị tấn công và tha hóa bởi một phiên bản đen tối của Raven trong một thời gian ngắn ngay khi anh trở về quá khứ, thay đổi tên của mình thành Deathwing, và phục vụ như là trợ lý của cô. Anh trở nên vô cùng độc ác, dò tìm và hãm hiếp người mà anh từng yêu là Mirage, và hãm hiếp cô. Cô mang thai và có một đứa con tên Julienne.

Trong sự kiện Zero Hour, hồi tố này bị xóa khỏi dòng thời gian, Mirage, Terra và Deathwing tồn tại. Sau này thiết lập rằng họ là đến từ dòng thời gian hiện tại, và đã bị đẩy qua dòng thời gian và được cho những kỷ niệm sai bởi Time Trapper, những người muốn sử dụng họ như các đặc vụ ngủ chống lại nhân vật phản diện du lịch thời gian,Extant.

Điều này không được tiết lộ cho đến khi một trong những người điều hành sau này của Teen Titans không phải là Dick Grayson, mà trên thực tế danh tính thật của Deathwing không bao giờ được phát hiện ra. Sau câu chuyện này, phiên bản này của Nightwing không được nhìn thấy kể từ đó.

 Red Robin

Trong Kingdom Come (Earth-22 sau Infinite Crisis) một Dick Grayson trung niên lấy lại danh hiệu Robin và trở thành Red Robin, những không ở bên cạnh người thầy cũ của mình là Batman, mà là với Superman League. Trang phục của ông là gần với các của Batman trong thiết kế, chứ không phải là giống với bất kỳ đồng phục Robin nào trước đó. Tuổi tác không làm chậm lại ông, khi ông sở hữu tất cả kỹ năng chiến đấu và bí mật của Batman. Trong câu chuyện này, ông có một con gái với Starfire; Mar'i Grayson (Nightstar). Starfire đã chết trong dòng thời gian của câu chuyện, theo S! Elliot Maggin tiểu thuyết của Elliot S! Maggin, và Nightstar gọi Bruce Wayne là "Ông", mặc dù không có mối quan hệ máu mũ. Vào cuối của bộ truyện tranh và tiểu thuyết, Bruce và Dick đã hòa giải.

Red Robin lại xuất hiện trong tài liệu quảng cáo cho sự kiện Countdown  của DC; Cuối cùng, nó đã được tiết lộ rằng điều Red Robin này không phải là Dick Grayson, mà là Jason Todd . Trang phục của Red Robin của Todd mang tính biểu tượng nhiều hơn trang phục được lựa chọn, Jason vẫn là Red Hood và Robin, được thể hiện như Red Robin.

Tuy nhiên, trong Countdown to Final Crisis #17, Jason có một bộ áo Red Robin được treo trong "Bat Bunker" (phiên bản Earth-51 của Batcave) khi anh và Batman của Earth-51 tham gia cuộc chiến dữ dội trên Trái Đất phía trên Bat Bunker. Jason giữ bộ áo và danh tính mới của mình cho phần còn lại của nhiệm kỳ của anh như là "Challenger của Unknown" và chỉ loại bỏ nó khi anh trở về Trái Đất Moi81 và quay trở lại quần áo "Red Hood" đường phố của mình.

Trong tựa truyện Scattered Pieces dẫn đến Batman R.I.P., một Red Robin mới xuất hiện nhưng chỉ bắt chước Robin (Tim Drake) và bị nghi ngờ là đã đánh cắp một túi tiền từ Penguin. Tim ban đầu nghi ngờ Jason Todd sử dụng lại tính cách Red Robin. Tuy nhiên, Jason tuyên bố vô tội, đoán rằng ai đó có thể đã đánh cắp trang phục của anh khi anh loại bỏ nó trước đó. Red Robin mới phá vỡ một vụ xô xát giữa Tim và Jason, và sau đó được tiết lộ là  Ulysses Armstrong. Armstrong sau đó thay đổi trang phục khi hắn tự bộc lộ mình la Anarky mới, và sau khi bị bỏng nặng trong một vụ nổ, Tim Drake mặc một trang phục ít tiết lộ của Red Robin để che giấu vết thương của mình. Sau đó Todd trở lại trang phục tiêu chuẩn của mình.

Năm 2009, một loạt truyện mới được gọi là Red Robin được phát hành. Red Robin mới được tiết lộ là Tim Drake / Wayne.

Robin của Stan Lee
DC tạo ra một phiên bản của Robin cho dòng truyện tranh Just Imagine... của Stan Lee, trong đó nhân vật của DC Comics đã được tưởng tượng bởi Stan Lee của Marvel Comics. Robin là một đứa trẻ mồ côi bị Reverend Darkk, nhân vật phản diện chính của loạt truyện, bắc trở thành một tên trộm và một kẻ giết người. Anh gặp Batman khi Darkk giao Robin nhiệm vụ giết Batman. Batman sống sót cuộc tấn công và ngược lại cho Robin thấy bộ mặt thật của Darkk. Robin gia nhập mặt tốt trong một thời gian, nhưng trong số khủng hoảng đã tiết lộ rằng Robin trong thực tế đã làm việc với Darkk toàn bộ thời gian; cuối cùng ông được chuyển hóa thành một Hawkman, trước khi được tái sinh thông qua Yggdrasil như la Atom.

 DC One Million
Trong thế kỷ 853, Batman hiện tại được hỗ trợ bởi một người máy gọi là Robin the Toy Wonder. Cha mẹ của Batman la bảo vệ trên hành tinh nhà tù của Sao Diêm Vương và qua đời trong một cuộc bạo loạn. Robin này được Batman  lập trình với tính cách như một cậu bé và hoạt động như một tái ngược/nguồn gốc của quan điểm để anh sẽ không bị hấp thụ bởi bóng tối trong nhiệm vụ của mình cho công lý. Robin này tin rằng đây là lý do Bruce Wayne đưa Dick Grayson vào cuộc sống của mình.

 Dick Grayson (Earth-43)
Trong vũ trụ này, như được thiết lập trong Batman & Dracula: Red Rain và phần tiếp theo của nó, Flying Graysons bị giết bởi Batman ma cà rồng, như thể hiện trong DC Infinite Halloween Special. Dick phát triển để trở thành một thợ săn ma cà rồng bị ám ảnh, nhưng được biến đổi bởi Batman trong The Search for Ray Palmer: Red Rain, và trở thành đối tác của Batman.

 Dick Grayson (Earth-50)
Trong Vũ trụ Wildstorm, Dick Grayson là một đặc vụ Planetary  tại thành phố Gotham, hợp tác với một người đàn ông tên là Jasper người tương tự như Joker. Anh xuất hiện trong Planetary/Batman: Night on Earth, trước khi  Planetary  thay đổi vũ trụ với Batman.

Robin của Vũ trụ Dark Knight
Những câu chuyện này được thiết lập trong Vũ trụ Dark Knight của Frank Miller va không được xem là kinh điển. Miller đã tuyên bố rằng Vũ trụ Dark Knight bao gồm: Batman: Year One (cuốn sách duy nhất kinh điển trong DCU), All Star Batman and Robin, Spawn/Batman đang chéo, The Dark Knight Returns, The Dark Knight Strikes Again và sắp tới là Holy Terror, Batman!. Holy Terror, Batman! là tách ra từ Batman.

Trong phiên bản này, Batman coi các trợ tá của mình như nhân viên chứ không phải là người thực tập (mặc dù ông đề cập đến Robin như người thực tập trong All Star Batman and Robin #9), những người mà ông đe dọa sẽ "sa thải" từ "công việc" của họ và thậm chí là cả làm điều đó trong một trường hợp với một trong số họ.
Dick Grayson
Trong Vũ trụ Dark Knight của Frank Miller, nguồn gốc của Grayson là khác biệt với vũ trụ DC Comics chính thức. Như đã thấy trong tiêu đề All Star Batman and Robin, Grayson là một cậu bé 1 tuổi, người biểu diễn trong rạp xiếc với cha mẹ, là Flying Graysons. Bruce Wayne đã đến buổi diễn nhiều lần để xem anh thực hiện các pha nguy hiểm. Một đêm, trong khi Wayne xem buổi biểu diễn với phóng viên Vicki Vale, Graysons thực hiện một kỳ công tuyệt vời. Khi khán giả bắt đầu cổ vũ và vỗ tay thì đột nhiên một người đàn ông đến và bắn cha mẹ Grayson vào đầu.

Batman đánh bại được tay súng trong khi một số sĩ quan cảnh sát tha hóa của thành phố Gotham bắt giữ Dick Grayson. Họ đưa cậu đến một nơi bên ngoài thành phố Gotham, vào một đoạn rừng vắng, nơi họ bị tra tấn và/hoặc tử hình người dân, nhưng Batman đã đến giải cứu kịp lúc.

Batman mang Dick vào Batmobile và yêu cầu cậu tham gia với mình trong cuộc thập tự chinh chống lại tội phạm trong thành phố Gotham. Dick đồng ý tham gia cuộc thập tự chinh. Khi đến Batcave, Batman có ý định cho Dick tồn tại trong hang động mà không cần bất kỳ giúp đỡ. Tuy nhiên Alfred Pennyworth thương hại Dick và cho cậu thực phẩm và một nơi phong nha để ngủ. Batman là không hài lòng, vì ông muốn Dick trải qua những điều tương tự như mình, cho dù Dick có thích hay không.

Sau đó, Batman mang kẻ giết cha mẹ Dick, một người đàn ông được gọi là Jocko-boy Vanzetti. Batman nói với Grayson rằng mặc dù Vanzetti giết cha mẹ cậu, nhưng có ai đó đã thuê anh ta làm như vậy. Batman trao cho Grayson, người vào thời điểm đó mang một cái rìu, sự lựa chọn của việc có nên giết Jocko-boy hay không. Grayson cắt băng dáng miệng của Vanzetti và hỏi anh ta tên người thuê giết chết cha mẹ của cậu. Câu trả lời phần nhiều khiến Batman cảm thấy ghê tởm, Joker.

Batman lệnh cho Grayson tự làm cho mình một bộ trang phục. Cậu làm như vậy bằng cách sử dụng Robin Hood là nguồn cảm hứng. Cậu trở thành một cung thủ và mặc một áo choàng với mũ trùm và do đó tự gọi mình là Hood. Batman, khi nhìn thấy điều này, kéo mũ trùm xuống, nói với cậu rằng bất cứ ai cũng có thể làm được điều đó. Khi nghe lời khuyên này, Grayson bỏ mũ trùm và quyết định gọi mình là Robin. Với cái tôi mới của mình được khẳng định, cậu đi kèm với Batman khi anh đối đầu với Green Lantern, như là Batman và Green Lantern nói chuyện với nhau trong một ngôi nhà an toàn của Batman được Robin sơn màu vàng để ngăn không cho Hal Jordan sử dụng chiếc nhẫn sức mạnh của mình.

Sau một cuộc thảo luận dài, trong đó Jordan mất sự điềm tĩnh của mình và tấn công Batman, Jordan cáo buộc Batman bắt cóc Grayson và mặc quần áo cho cậu như là trợ tá. Batman nói với Jordan rằng Robin không phải là Grayson, nhưng trong thực tế là một cậu bé mà anh đã gặp sáu năm trước đây trên một chuyến đi đến Istanbul. Cuối cùng, Batman thu lại lời nói dối và chỉ đơn thuần là đảm bảo với Jordan rằng Grayson không phải là Robin. Robin sau đó tiết lộ cậu đã lấy nhẫn sức mạnh của Jordan và sau một cuộc chiến ngắn, Robin vô tình đánh vào cổ họng của Jodam, cắt đứt nguồn cung cấp khí của anh ta. Batman sau đó đánh Grayson để làm cho cậu bình tĩnh, sau đó cởi mặt nạ và phẫu thuật khí quản để cứu lấy mạng sống của Jordan. Sau này, Batman phản ánh về sự kiện này, nói rằng ông đã làm một việc không tốt trong lúc giảng dạy Robin và sau đó mang Robin đến mộ cha mẹ của cậu để thương tiếc, tuyên bố đó là nơi mà nó bắt đầu. Dick khóc và đấm vào bia mộ, sau đó Batman chia sẻ nỗi đau buồn của cậu.

Miller tuyên bố rằng những sự kiện này là trước The Dark Knight Returns (DKR) và phần tiếp theo của nó là Batman: The Dark Knight Strikes Again.. Trong các loạt truyện này, đó là tiết lộ rằng Batman đã sa thải Grayson sau khi anh chứng minh là không đạt yêu cầu. Trong DKR, Batman gọi tên Grayson trong khi mê sảng, ngụ ý một cảm giác của tình cha con với Grayson. Sau đó, ông giả cái chết của mình và lại xuất hiện để chống lại một chế độ tham nhũng của Lex Luthor.

Grayson tái xuất hiện như một siêu phản diện biến đổi gen. Anh dường như đã gia nhập lực lượng với các nhân vật phản diện cấp cao như Luthor, và trải qua thao tác mở rộng gen để đạt được khả năng tự chữa thương và biến hình. Với những khả năng này, anh có thể làm thay đổi diện mạo của mình theo ý thích và đưa vào tính cách của Joker (người đã tự sát trong DKR). Sau khi tấn công và giết chết một số nhân vật DC nổi tiếng, (chẳng hạn Guardian, Creeper và Martian Manhunter), anh truy tìm Carrie Kelly, đối tác mới của Bruce và có ý định giết cô để trả thù Batman. Kế hoạch của anh bị thất bại  khi Batman đến giải cứu Catgirl và cuối cùng giết chết Grayson, kích hoạt hệ thống tự hủy của han và thả Grayson vào hố nham thạch dưới hang động, hoàn toàn làm tan rã Grayson.

Trong phiên bản này, Batman cho thấy không có sự cảm thông nào cho Grayson bất chấp lời cầu xin của anh; khi Grayson rằng anh có thể làm bất cứ điều gì cho Batman, Bruce chỉ đơn giản nói rằng Grayson không thể cắt nó, và không e ngại gì, giết anh. Tuy nhiên, trong cả Dark Knight Returns và sau đó là All Star Batman and Robin The Boy Wonder,, Batman có dấu hiệu của tình yêu của người cha về phía Grayson, nhưng quyết định che giấu chúng. Grayson được gọi là "Joker Boy'" bởi một số người bao gồm Oliver Queen.

Carrie Kelly
xem Carrie KellyRichie Grayson
Trong loạt truyện Trinity, thực tế bị thay đổi, loại bỏ Superman, Batman, Wonder Woman từ dòng thời gian này. Trong thế giới thay thế này, "Richie" Grayson là một thành viên của băng Zucco .

Elseworlds

Alfred Pennyworth
Alfred là một nhân vật quen thuộc trong các sách về Batman như là quản gia già của Bruce Wayne. Tuy nhiên, trong Batman: Dark Allegiances, thiết lập trong thời kỳ chiến tranh thế giới thứ II, Batman, Catwoman, và Alfred được tuyển dụng để chiến đấu đằng sau phòng tuyến của Đức quốc xã trong mùa đông năm 1940. Alfred được trao cho tên mã là Robin.

Superman & Batman: Generations
Trong Superman & Batman: Generations, Dick Grayson là Robin cho đến khi anh đi học đại học. Vai trò này sau đó được dùng bởi con trai của Batman, Bruce Wayne Junior, chống lại mong muốn của mẹ mình. Tuy nhiên, anh từ bỏ vai trò khi Dick bị giết để trở thành Batman. Vài năm sau đó, Clark Wayne, con trai sinh học của Joel Kent và con trai nuôi của Bruce Wayne Jr,đảm nhận vai trò của Robin, trước khi trở thành Knightwing.

Richart Graustark
Thiết lập vào những năm 1960, Thrillkiller được viết và vẽ bởi Howard Chaykin và Dan Brereton và xuất bản trong năm 1997-98. Nó có Bruce Wayne là một thám tử Cảnh sát Gotham sau khi gia đình của anh bị hủy hoại bởi cuộc Đại suy thoái. Biệt thự Wayne do đó được sử dụng bởi Barbara Gordon, con gái của Ủy viên cảnh sát James Gordon, một phụ nữ có cá tính nổi loạn, và một chút điên rồ. Sống cùng với bạn trai là Richart Graustark, người sử dụng cái tên của "Dick Grayson", có lẽ là để che đậy nguồn gốc Đức của anh (chiến tranh thế giới thứ II vẫn còn khá mới mẻ trong tâm trí của người dân vào thời điểm đó).

Barbara và Graustark cùng nhau chống tội phạm như là Batgirl và Robin, mặc dù, trong phong cách thực chống thành lập những năm 1960, mục tiêu chính của họ là những cảnh sát tham nhũng, đặc biệt là những người dẫn đầu bởi Thanh tra Duell - người giống Two-Face - và Bianca Steeplechase, một người khá giống Joker nhưng lại nữ tính.

Trong phiên bản này, gia đình Grayson vẫn biểu diễn nhào lộn trong rạp xiếc, nhưng cái chết của họ được tạo ra như là kết quả của các hoạt động như Robin chứ không phải là những cách truyền thống khác. Grayson bị chiếm hữu dần bởi sự đau buồn và giận dữ, cuối cũng dẫn đến cái chết của anh.

Grayson được thay thế như là đối tác của Barbara bởi Thám tử Bruce Wayne, người sử dụng nhân dạng của Batman, nhưng những ký ức về Grayson thậm chí còn khiến Barbara bị tâm thần và cô sử dụng chiêu bài Robin như là một phần của tìm kiếm trả thù.

Robin Drake
Nhân vật chính trong JLA: The Riddle of the Beast, Robin Drake trẻ tuổi tập hợp tất cả những anh hùng của Thế giới để chống lại Beast (Etrigan).

Rochelle Wayne
Trong Batman: Reign of Terror lấy bối cảnh của cuộc Cách mạng Pháp, em gái của Bruce Wayne biết được danh tính bí mật của anh, và thiết kế một bộ trang phục Robin để hỗ trợ Bruce.

"Rodney"Batman: Dark Knight Dynasty có tính năng ba thế hệ của Waynes là quá khứ, hiện tại và tương lai. Trong phần tương lai, Brenna Wayne được hỗ trợ bởi một con khỉ được tăng cường trí thông minh trong trang phục Robin, có cái tên là 'Rodney'.

Redbird
Trong The Blue, The Gray and the Bat lấy bối cảnh thời Nội chiến Mỹ, đại ý  Bruce Wayne được hỗ trợ bởi một người Mỹ bản địa có tên là Redbird. Gia đình của Redbird bị giết bởi những người đàn ông da trắng, và, cho đến khi ông trả thù được, đã bôi sơn chiến tranh trong một thiết kế tương tự như một mặt nạ domino.

Robin 3000
Trong Robin 3000 tương lai, Trái Đất được điều khiển bởi người ngoài hành tinh chuyên chế. Batman (Bruce Wayne thứ 20) bị giết khi cố gắng để ngăn chặn chúng, nhưng nhiệm vụ của ông được tiếp tục bởi cháu trai của mình, Tom (Thomas) Wayne. Câu truyện này ban đầu được tạo ra bởi P. Russell Craig vào năm 1986 như Tom Swift 3000 , nhưng sau đó viết lại trong năm 1992 như là một câu chuyện Robin khi kế hoạch ban đầu đã không thành công.

Tengu
Trong Elseworlds Robin năm 1996, một chiến binh trẻ tuổi vô danh ở Nhật Bản thế kỷ 16, được nuôi dạy bởi Samurai-Bat, và có biệt danh là Tengu bởi một Cat-Ninja nữ. Tengu mất người thầy của mình trong trận chiến. Tengu sau đó đã được tiết lộ là người thừa kế hợp pháp lên ngôi hoàng đế, và người cướp ngôi (tin rằng Tengu biết điều này và âm mưu chống lại mình) đã cố gắng để giết anh. Tengu buộc phả giết người cướp ngôi để tự vệ, nhưng do anh đã tuyên thệ trung thành với người này nên buộc phải tự tử như là một kết quả của sự ô nhục này.

Robin Redblade
Trong Detective Comics 1996 Elseworlds hàng năm (Batman: Leatherwing), một đứa trẻ mồ côi trên đường phố của Kingston vào thế kỷ 17, Kingston, người trở thành người phục vụ cho tay cướp biển Leatherwing.

Tris Plover
Trong Robin 1998 Legends of The Dead Earth hàng năm, nhân lại cố gắng để đến được các thế giới khác bằng tàu thế hệ. Trên một trong những con tàu, một nhóm được gọi là Proctors nắm quyền kiểm soát và những người khác là nô lệ sẽ bị xử tử vào ngày sinh nhật thứ 30 của họ để bảo tồn nguồn tài nguyên của con tàu.

Tris Plover,  một nô lệ 29 tuổi, nổi loạn chống lại các Proctors. Cô gặp một nổi loạn khác, được gọi là Batman, người dặt cho cô danh tính Robin. Với cái giá là mạng sống của họ, họ thành công trong việc đánh bại các Proctors và Robin đặt hành trình cho con tàu đến hành tinh New Gotham.

Bird Dark
Đây là tên của cộng sự của Batman trong truyện ngụ ngôn phần nào bị cắt xén nói về một thế giới thuộc địa khác, như trong Legends of the Dead Earth" Batman Annual #20 (1996). Trong khi tên của nhân vật là dựa trên Nightwing, trang phục là màu sắc của Robin.

Tiny Titans
Tiny Titans là một loạt truyện cho trẻ em dựa trên Teen Titans (và các nhân vật DCU), như là trẻ em đi học tại trường dành cho các trợ tá siêu anh hùng. Dick Grayson là một nhân vật chính trong loạt truyện, và thường cố gắng để hành động như là nhà lãnh đạo, mặc dù phần còn lại của Tiny Titans hiếm khi nghe lời cậu. Cậu tạm thời bắt đầu mặc một phiên bản trẻ em của trang phục Nightwing đầu tiên của mình, nhưng sau đó đã trở lại là Robin. Jason Todd và Tim Drake cũng được giới thiệu vào loạt truyện này là trẻ mới biết đi có Barbara Gordon là vú em. Cả Jason và Dick đều mặc các trang phục Robin ban đầu, trong khi Tim mặc trang phục Robin trong "One Year Later" năm 2006.

Batman: Year 100
Một phiên bản khác của Robin xuất hiện trong loạt hạn chế Batman: Year 100'' của Paul Pope. Robin này là một thiếu niên da màu hoạt động như là cộng sự của Batman cũng như là thợ cơ khí cho "Batmobile", một chiếc xe máy công nghệ cao. Rất ít sự tiết lộ về cốt truyện của Robin này trừ việc anh dường như được nhận nuôi bởi Batman ở độ tuổi trẻ, và Robin là tên thật chứ không phải là một bí danh. Không giống như các phiên bản lặp đi lặp lại khác của nhân vật, Robin trong "Year 100" không mặc một bộ trang phục.

Chú thích

Phiên bản thay thế của nhân vật truyện tranh
Danh sách Batman
Nhân vật Batman


title: Aleksandr Ilyich Yegorov

text:
Aleksandr Ilyich Yegorov (tiếng Nga: Александр Ильич Егоров) (13 tháng 10 năm 1883 – 22 tháng 2 năm 1939), là một Nguyên soái Liên bang Xô viết được phong ngày 20 tháng 11 năm 1935.

Ông bị xử bắn cuối tháng 2 năm 1939 trong chiến dịch Đại thanh trừng của Stalin. Được minh oan 14 tháng 3 năm 1956.

Xuất thân và binh nghiệp
Yegorov sinh ra gần Samara, miền trung nước Nga. Ông gia nhập quân đội của Đế quốc Nga năm 1902 và đủ tiêu chuẩn là một sĩ quan vào năm 1905. Là một sĩ quan quân đội, ông đã giúp dập tắt cuộc Cách mạng năm 1905. Trong Chiến tranh thế giới thứ nhất, ông được thăng cấp bậc Trung tá và bị thương năm lần. Năm 1904, ông gia nhập Đảng Cách mạng Xã hội chủ nghĩa, nhưng sau khi những người Bolshevik nắm quyền trong Cách mạng Tháng Mười (1917), ông chấp nhận chế độ mới và trở thành một chỉ huy trong Hồng quân.

Yegorov chỉ huy Phương diện quân Tây Nam trong Chiến tranh Ba Lan-Liên Xô (Stalin là chính ủy phương diện quân). Trong cuộc chiến này, tuy cánh quân do Yegorov chỉ huy đã có một thành tích quan trọng là chiếm được Kiev từ tay quân Ba Lan và đánh bật đối phương khỏi Podillia và Galicia, nhưng lại không chiếm được Lviv và đặc biệt là Yegorov đã ỷ vào Stalin mà không tuân lệnh Tổng tham mưu trưởng Kamenev về việc điều quân chi viện cho Phương diện quân Tây của Mikhail Nikolayevich Tukhachevsky khiến cho cánh quân này bị quân Ba Lan bao vây và chịu tổn thất nghiêm trọng.

Mặc dù thất bại trong các chiến dịch chống Ba Lan, Yegorov đã thể hiện tính chuyên nghiệp lãnh đạo quân sự cao, và nếu không có sự thất bại của Tukhachevsky, ông ta đã có thể chiếm được Lviv. Vào tháng 2 năm 1921, ông đã được trao tặng một khẩu súng ngắn  danh dự làm lưu niệm cho chiến tích này.

Sau Chiến tranh Ba Lan-Liên Xô, Yegorov được cử làm cố vấn quân sự cho Trung Quốc (1925-1926). Năm 1927, ông trở thành chỉ huy của Quân khu Belarussia. Năm 1931, Yegorov được bổ nhiệm làm Phó Chính ủy Quốc phòng kiêm Tổng Tham mưu trưởng Hồng quân. Năm 1934, ông trở thành ứng cử viên của Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Liên Xô. Năm 1935, ông trở thành một trong năm Nguyên soái đầu tiên của Liên Xô khi cấp bậc này được tạo ra.

Do mối quan hệ cũ của ông với Stalin và Budyonny (một chỉ huy cấp cao nữa của Hồng quân ở phương diện quân Tây Nam trong Chiến tranh Ba Lan - Liên Xô), Yegorov dường như được an toàn trước làn sóng bắt giữ tràn qua Hồng quân vào năm 1937 khi cuộc Đại thanh trừng đang diễn ra.

Ông chính thức được đưa vào danh sách một trong những thẩm phán tại phiên tòa xét xử Tukhachevsky vào tháng 6 năm 1937. Nhưng vào cuối năm 1937, ông bị giáng chức xuống chỉ huy của Quân khu Ngoại Kavkaz, sau đó bị bắt vào tháng 2 năm 1938 và các tác phẩm quân sự của ông bị cấm. Sự sụp đổ của ông dường như bắt đầu từ một lá thư vào mùa xuân năm 1937 từ lữ đoàn trưởng Fedor Sudakov của Học viện Quân sự Frunze gửi cho Stalin chất vấn về hiệu suất của Yegorov; một lá thư tương tự được lữ đoàn trưởng Yan Zhigur gửi cho nguyên soái Voroshilov vào ngày 20 tháng 7, và Yegorov bị tổn hại thêm bởi những lời thú tội được trích từ các sĩ quan bị bắt trong cuộc thanh trừng của quân đội. Yegorov bị xử bắn vào ngày 23 tháng 2 năm 1939. Sau khi Stalin mất vào năm 1953, Nikita Khrushchev đã phục hồi cấp bậc cho Yegorov.

Tham khảo

Nạn nhân Đại thanh trừng
Quân nhân Nga Thế chiến thứ nhất


title: Melanotus afghanicus

text:
Melanotus afghanicus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Gurjeva miêu tả khoa học năm 1990.

Chú thích

Tham khảo

Melanotus


title: (59427) 1999 GM6

text:
{{DISPLAYTITLE:(59427) 1999 GM6}}

(59427) 1999 GM6 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện qua chương trình tiểu hành tinh Beijing Schmidt CCD ở trạm Xinglong ở tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc ngày 14 tháng 4 năm 1999.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 59001–60000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1999
Tiểu hành tinh vành đai chính


Giải của Hiệp hội phê bình phim Los Angeles cho phim tài liệu hay nhất là một giải của Hiệp hội phê bình phim Los Angeles dành cho phim tài liệu được bầu chọn là hay nhất trong năm. Giải này được lập từ năm 1988.

Các phim đoạt giải

Thập niên 1980

Thập niên 1990

Thập niên 2000

Tham khảo

Giải thưởng của Hiệp hội phê bình phim Los Angeles


title: Vòng loại giải vô địch bóng đá U-16 châu Á 2008

text:
Đây là trang chi tiết về vòng loại Giải vô địch bóng đá U-16 châu Á 2008 do Liên đoàn bóng đá châu Á tổ chức. Vòng loại diễn ra từ ngày 17 tháng 10 đến ngày 28 tháng 10 năm 2007.

Thể thức
Hai đội nhất và nhì các bảng từ A-G cùng với đội nhất bảng H sẽ vào thi đấu ở vòng chung kết. Ngoài ra đội chủ nhà (chưa xác định) cũng được vào thẳng vòng chung kết.
Ngày 18 tháng 2 uỷ ban kỷ luật của AFC đã ra quyết định loại ,  và  ra khỏi vòng chung kết Giải vô địch bóng đá U-16 châu Á 2008 do dùng cầu thủ quá tuổi quy định.
Đội chủ nhà được xác định là  và lễ bốc thăm diễn ra ngày 1 tháng 4 năm 2008. Vòng chung kết sẽ diễn ra từ  4 tháng 10 đến 19 tháng 10

Ký hiệu

Bảng A
Tất cả các trận đấu diễn ra ở Doha, Qatar

22 tháng 10 năm 2007

25 tháng 10 năm 2007

27 tháng 10 năm 2007

30 tháng 10 năm 2007

2 tháng 11 năm 2007

Bảng B
Tất cả các trận đấu diễn ra ở Tehran, Iran

17 tháng 10 năm 2007

19 tháng 10 năm 2007

21 tháng 10 năm 2007

23 tháng 10 năm 2007

25 tháng 10 năm 2007

Bảng C
Tất cả các trận đấu diễn ra ở Ả Rập Xê Út

27 tháng 10 năm 2007

30 tháng 10 năm 2007

1 tháng 11 năm 2007

4 tháng 11 năm 2007

7 tháng 11 năm 2007

Bảng D
Tất cả các trận đấu diễn ra ở UAE

17 tháng 10 năm 2007

20 tháng 10 năm 2007

22 tháng 10 năm 2007

25 tháng 10 năm 2007

28 tháng 10 năm 2007

Bảng E
Tất cả các trận đấu diễn ra ở Trung Quốc

1 tháng 10 năm 2007

3 tháng 10 năm 2007

5 tháng 10 năm 2007

7 tháng 10 năm 2007

9 tháng 10 năm 2007

Bảng F
Tất cả các trận đấu diễn ra ở Lebak Bulus, Indonesia

24 tháng 10 năm 2007

26 tháng 10 năm 2007

28 tháng 10 năm 2007

30 tháng 10 năm 2007

1 tháng 11 năm 2007

3 tháng 11 năm 2007

5 tháng 11 năm 2007

Bảng G
Tất cả các trận đấu diễn ra ở Singapore

17 tháng 10 năm 2007

19 tháng 10 năm 2007

21 tháng 10 năm 2007

Bảng H
Tất cả các trận đấu diễn ra ở  Băng Cốc, Thái Lan

17 tháng 10 năm 2007

19 tháng 10 năm 2007

21 tháng 10 năm 2007

24 tháng 10 năm 2007

26 tháng 10 năm 2007

28 tháng 10 năm 2007

Các đội tham gia vòng chung kết

(chủ nhà)

Chú thích

Liên kết ngoài
Trang chính thức vòng loại Giải vô địch bóng đá U-16 châu Á 2008
Kết quả vòng loại Giải vô địch bóng đá U-16 châu Á 2008 trên trang Goalzz.

Giải vô địch bóng đá U-16 châu Á


title: Phụ lưu

text:
Phụ lưu là một dòng sông đổ nước vào dòng sông chính hoặc hồ nước . Vùng đổ nước này gọi là cửa sông, cũng là nơi kết thúc của phụ lưu đó, còn điểm chung với sông chính thì gọi là điểm hợp lưu.

Việc phân biệt đâu là phụ lưu và sông chính thì không có quy tắc nào, do phải kế thừa từ việc người dân từ xa xưa đã đặt tên các đoạn sông theo ý riêng của họ. Nói chung thì sông hẹp hơn, ngắn hơn, lưu lượng nhỏ hơn được coi là phụ lưu. Song cũng có lúc, sông dài hơn và lưu lượng lớn lại vẫn bị coi là phụ lưu. Tính phần trước khi hai sông hợp vào nhau, sông Missouri dài hơn và có lưu lượng lớn hơn sông Mississippi, nhưng Missouri lại bị coi là phụ lưu của Mississippi. Hay như sông Rhine và sông Aere, tuy lưu lượng của Rhine lớn hơn, song xét chiều dài từ đầu nguồn tới chỗ hai sông gặp nhau thì Aere lại dài hơn. Người ta vẫn coi Aere là phụ lưu của Rhine.

Việc gọi đâu là sông chính và đâu là phụ lưu là do khi môn địa lý học ra đời thì sông nào có cửa sông đổ ra biển hay ra dòng sông lớn hơn khác được gọi là sông chính, và từ đó truy ngược theo tên sông lên thượng nguồn. Những sông khác có cửa sông đổ vào sông này gọi là phụ lưu cấp 1, còn sông đổ vào phụ lưu cấp 1 gọi là phụ lưu cấp 2,...

Thuật ngữ
Các thuật ngữ dùng để chỉ vị trí tương đối của các chi lưu/phụ lưu nằm ở phía bên trái hay bên phải của sông chính gọi là tả ngạn hay hữu ngạn, khi được nhìn xuôi theo dòng chảy của sông chính. Hợp lưu là khái niệm để chỉ nơi dòng chảy của 2 hay nhiều hơn các con sông gặp nhau.

Bậc và đánh số

Trong sơn văn học, các phụ lưu được xếp theo bậc từ những phụ lưu gần nhất với đầu nguồn của sông chính tới những phụ lưu gần nhất với cửa sông.

Bậc sông suối Strahler sắp xếp các phụ lưu theo cấu trúc thứ bậc theo kiểu bậc một, bậc hai, bậc ba v.v, với các phụ lưu bậc càng thấp thì kích thước và quy mô càng nhỏ. Chẳng hạn, một phụ lưu bậc hai có thể bao gồm 2 hay nhiều hơn các phụ lưu bậc một kết hợp với nhau để trở thành phụ lưu bậc hai. Theo kiểu sắp xếp này thì khoảng 80% sông suối trên thế giới là bậc một hay bậc hai. Sông có cấp bậc cao nhất "bậc mười hai" là sông Amazon.

Tham khảo

Xem thêm
 Chi lưu
 Chủ lưu

Liên kết ngoài

Sông
Dòng nước
Địa lý học tự nhiên

ja:流路形状#支川


title: Parectopa clethrata

text:
Parectopa clethrata là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Nam Úc.

Chú thích

Tham khảo

Parectopa


title: Cryptocephalus impressipygus

text:
Cryptocephalus impressipygus là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Ogloblin miêu tả khoa học năm 1956.

Chú thích

Tham khảo

I


title: Dolophilodes caligula

text:
Dolophilodes caligula là một loài Trichoptera trong họ Philopotamidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Dolophilodes


title: Osterwald

text:
Osterwald là một đô thị thuộc Cộng đồng chung (Samtgemeinde) Neuenhaus ở huyện Grafschaft Bentheim trong bang Niedersachsen. Cộng đồng này bao gồm các trung tâm Osterwald, Alte Piccardie và Hohenkörben (Veldhausen parish).

Các đơn vị giáp ranh: Veldhausen, Neuenhaus, Grasdorf, Georgsdorf, Esche, Hohenkörben và Bimolten.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang mạng Cộng đồng chung

Xã và đô thị ở huyện Grafschaft Bentheim


title: Coelioxys heterozona

text:
Coelioxys heterozona là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1939.

Chú thích

Tham khảo

H
Động vật được mô tả năm 1939


title: 4274 Karamanov

text:
4274 Karamanov (1980 RZ3) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 6 tháng 9 năm 1980 bởi N. S. Chernykh ở Nauchnyj.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 4274 Karamanov

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1980


title: Calliopsis mendocina

text:
Calliopsis mendocina là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Jörgensen mô tả khoa học năm 1912.

Chú thích

Tham khảo

Calliopsis
Động vật được mô tả năm 1912


title: Cerithiopsis lata

text:
Cerithiopsis lata là một loài ốc biển, động vật chân bụng trong họ Cerithiopsidae, được tìm thấy ở Biển Caribe và Vịnh Mexico. It was originally được mô tả by C.B. Adams năm 1850.

mô tả
Độ dài vỏ lớn nhất ghi nhận được là 3.3 mm.

Môi trường sống
Độ sâu nhỏ nhất ghi nhận được là 0 m. Độ sâu lớn nhất ghi nhận được là 44 m.

Chú thích

Tham khảo

Cerithiopsis
Động vật được mô tả năm 1850


title: Cheilotrichia alicia

text:
Cheilotrichia alicia là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Tham khảo

Cheilotrichia
Limoniidae ở vùng Nearctic


title: Kapfenberg

text:
Kapfenberg là một thành phố ở bang Steiermark nước Áo, gần Bruck an der Mur. Công trình nổi bật ở đô thị này là Burg Oberkapfenberg. Đơn vị sử dụng lao động chính ở Kapfenberg là nhà máy chế tạo thép Böhler.

Tham khảo

Liên kết ngoài

  Trang mạng chính thức

Đô thị của Steiermark


title: Guillaume Budé

text:
Guillaume Budé () (26 tháng 1 năm 1467 – 23 tháng 8 năm 1540) là một học giả người Pháp.

Ông sinh tại Paris nhưng học luật tại Đại học Orléans

Tham khảo

 Loys Leroy (or Regius),, Vita G. Budaei (1540)
 D. Rebitté, G. Budé, restaurateur des études grecques en France (1846)
 E. de Budé, Vie de G. Budé (1884), who refutes the idea of his ancestor's Protestant views
 D'Hozier, La Maison de Budé
 L. Delaruelle, Études sur l'humanisme français (1907)
 D. McNeil, Guillaume Budé and Humanism in the Reign of Francis I (1975)

Sinh năm 1467
Mất năm 1540
Nhà văn Pháp
Nhà triết học Pháp
Học giả Pháp
Người Paris
Nhà văn từ Paris


title: Eudiaptomus chappuisi

text:
Eudiaptomus chappuisi là một loài động vật giáp xác thuộc họ Diaptomidae. Đây là loài đặc hữu của Maroc.

Chú thích

Tham khảo

 Reid, J.W. 1996. Eudiaptomus chappuisi. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 9 tháng 8 năm 2007.

Eudiaptomus
Động vật giáp xác nước ngọt châu Phi
Động vật đặc hữu Maroc
Động vật được mô tả năm 1926
Động vật Maroc


title: Autrécourt-sur-Aire

text:
Autrécourt-sur-Aire là một xã thuộc tỉnh Meuse trong vùng Grand Est đông nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 205 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Autrecourtsuraire


title: Conus submarginatus

text:
Conus submarginatus là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae, họ ốc cối.

Giống như tất cả các loài thuộc chi Conus, chúng là loài săn mồi và có nọc độc. Chúng có khả năng "đốt" con người, do vậy khi cầm chúng phải hết sức cẩn thận.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

 The Conus Biodiversity website

S
Động vật được mô tả năm 1870


title: Quái vật biển

text:
Quái vật biển thường được coi là huyền thoại và có nhiều truyền thuyết về các sinh vật khổng lồ cư ngụ dưới biển sâu (nhưng có vẻ cũng giống quái vật hồ). Quái vật biển có thể có nhiều dạng: rồng biển, rắn biển, quái vật nhiều chân tay, nhầy nhụa hoặc có vẩy, thường phun ra các tia nước. Người ta hay vẽ quái vật biển đang tấn công tàu, thuyền.

Khái quát
Các bức vẽ trang trí huy hiệu cá heo, cá voi và quái vật biển luôn được sử dụng trong lịch sử để minh họa khung bản đồ. Dù sao, thậm chí ngày nay có nhiều nhân chứng ghi chép về các con quái vật biển trên khắp thế giới.

Nhân chứng nhìn thấy quái vật biển đến từ mọi văn hoá. Ví dụ, Avienus đã kể cuộc thám hiểm của Himilco như "đó là những con quái vật sống dưới đáy biển sâu, những con thú bơi giữa các con tàu đi chậm". Sir Humphrey Gilbert khẳng định rằng mình đã chạm trán một con quỷ giống sư tử với đôi "mắt sáng trừng trừng" trong chuyến hành trình trở về từ Newfoundland. Một báo cáo khác về việc chạm trán quái vật biển vào tháng 7 năm 1734, Hans Egede, một người truyền giáo Đan Mạch/Na Uy ghi nhận trong chuyến đi tới Gothaatb/Nuuk ở bờ biển phía tây của Greenland:
(Ở đó) xuất hiện một con quái vật biển khủng khiếp, nổi cao trên mặt nước, và đầu nó gần với tới bệ ở phía trên đầu của cột buồm chính của chúng tôi. Nó có một cái mũi dài, nhọn, phun nước giống như một con cá heo, nó có chân chèo lớn, và cơ thể, có lẽ được bao bọc bởi lớp da cứng, rất nhăn nheo và gồ ghề, hơn nữa, phần chìm dưới nước giống như một con rắn, và khi nó lại nổi lên mặt nước, nó quăng mình về phía sau, và nổi đuôi lên mặt nước, bằng chiều dài một con tàu. Tối hôm đó, thời tiết rất xấu.

Một vài báo cáo khác đến từ Thái Bình Dương, Ấn Độ Dương và Đại dương phía Nam.

"Quái vật" biển gây tranh luận trong thời hiện đại có thể là cá mập, mực khổng lồ, thủy triều giả và cá heo. Ví dụ Eliis (1999) đề xuất rằng quái vật biển thực tế có thể là mực khổng lồ. Có thể còn có mối liên quan khác tới bò sát khổng lồ dưới biển kỷ Jura (Jurassic) và kỷ Phấn trắng (Cretaceous) như ngư long cũng như loài cá heo đã tuyệt chủng Basilosaurus.

Tham khảo

Văn hóa dân gian hàng hải
Sinh vật biển truyền thuyết


title: Stefanaconi

text:
Stefanaconi () là một đô thị ở tỉnh Vibo Valentia trong vùng Calabria, có cự ly khoảng 50 km về phía tây namcủa Catanzaro và khoảng 3 km về phía đông của Vibo Valentia. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 2.477 người và diện tích là 23,2 km².

Đô thị Stefanaconi có các frazione (đơn vị trực thuộc) Morsillara.

Stefanaconi giáp các đô thị: Francica, Gerocarne, Pizzoni, Sant'Onofrio, Soriano Calabro, Vazzano, Vibo Valentia.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 www.comuneweb.it/StefanaconiHome/

Đô thị tỉnh Vibo Valentia


title: Chiến dịch Thập Vạn Đại Sơn

text:
Chiến dịch Thập Vạn Đại Sơn là một chiến dịch quân sự diễn ra trong thời gian từ tháng 6 đến tháng 10 năm 1949 do liên quân Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc và Quân đội Nhân dân Việt Nam thực hiện tại biên khu Việt – Quế (Quảng Đông – Quảng Tây) chống lại quân của Trung Quốc Quốc dân Đảng. Mục tiêu của chiến dịch là mở rộng vùng kiểm soát tại khu vực dãy núi Thập Vạn Đại Sơn tại 3 huyện Ung Châu, Long Châu và Khâm Châu giáp biên với vùng Đông Bắc Bộ của Việt Nam, tạo điều kiện phát triển lực lượng phối hợp với đại quân của Giải phóng quân Nhân dân Trung Quốc khi đó đang tiến về phía Nam.

Lực lượng
Lực lượng của Giải phóng quân Nhân dân Trung Quốc gồm 3 tiểu đoàn quân địa phương, do Trần Minh Giang chỉ huy. Lực lượng Quân đội Nhân dân Việt Nam tham gia chiến dịch gồm một số đơn vị thuộc 3 trung đoàn 28, 174, 95, do Lê Quảng Ba chỉ huy. Lực lượng Quốc dân Đảng Trung Quốc gồm 5 trung đoàn, không rõ chỉ huy.

Lực lượng Việt Minh tham gia liên quân là theo đề nghị của phía Trung Quốc. Năm 1949, theo đề nghị của đại diện Đảng Cộng sản Trung Quốc, Tư lệnh Biên khu Việt – Quế (Quảng Đông – Quảng Tây), Chủ tịch Hồ Chí Minh và Bộ Tổng tư lệnh Quân đội Nhân dân Việt Nam phái một lực lượng vũ trang sang giúp Trung Quốc "xây dựng một khu giải phóng ở vùng Ung–Long – Khâm liền với biên giới Đông Bắc ta, thông ra bể, tạo điều kiện khuếch trương lực lượng, đón Đại quân Nam Hạ" (Mệnh lệnh của Bộ Tổng tư lệnh Quân đội nhân dân Việt Nam, ngày 23-4-1949).

Diễn biến
Chiến dịch có hai hướng: Khâm Châu và Long Châu.

Trên hướng Long Châu, Quân đội Nhân dân Việt Nam đánh chiếm Bằng Tường, Thủy Khẩu (ngày 12 tháng 6), Hạ Đống (ngày 13 tháng 6). Ngày 18 tháng 6, diệt viện binh Quốc dân Đảng từ Long Châu xuống và tiến đánh Ninh Minh.

Trên hướng Khâm Châu, trong thời gian từ ngày 3 đến ngày 9 tháng 7, liên quân Trung – Việt đánh thị trấn Trúc Sơn (trên đường Đông Hưng – Phòng Thành) nhưng không thành. Ngày 25 tháng 7, liên quân Trung – Việt chuyển sang tấn công quân Quốc dân Đảng tại Voòng Chúc, Mào Lêng, rồi tiến sát Phòng Thành. Quân Quốc dân Đảng phải rút khỏi các đồn bốt nhỏ, tập trung về các thị trấn Long Châu, Nà Lương, Phòng Thành, Đông Hưng.

Chiến dịch kết thúc vào tháng 10 khi cánh quân từ phía bắc của Quân Giải phóng Trung Quốc đánh chiếm Nam Ninh. Đến đây, liên quân Trung – Việt đã chiếm được 10 trên 12 vị trí thuộc 3 huyện Long Châu, Khâm Châu, Phòng Thành, mở rộng vùng kiểm soát, tạo điều kiện thuận lợi cho Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc đánh chiếm biên khu Việt – Quế.

Tưởng niệm

Đài tưởng niệm và nghĩa trang liệt sĩ Việt-Trung tại Đông Hưng
Để ghi công và tưởng nhớ các chiến binh đã tử trận trong chiến dịch Thập Vạn Đại Sơn, tại thị trấn Đông Hưng (Trung Quốc) có một đài liệt sĩ trên khắc song song hai hàng chữ Việt – Hán: "Đài kỷ niệm liệt sĩ cách mạng nhân dân Việt – Trung". Trên bệ có khắc một bia bằng tiếng Việt "Nhân dân Việt Nam đời đời nhớ ơn các chiến sĩ đã hy sinh vì sự nghiệp giải phóng dân tộc và tình hữu nghị giữa các dân tộc. 1956, Đảng Lao động và Mặt trận Tổ quốc, Ủy ban hành chính huyện Hải Ninh".

Hài cốt của các tử sĩ Việt Nam và Trung Quốc được quy tập và mai táng dưới chân đài.

Nghĩa trang liệt sĩ Trung-Việt tại Thủy Khẩu
Trong chiến dịch, tại Thủy Khẩu (thị trấn cửa khẩu thuộc huyện Long Châu, Trung Quốc, đối diện cửa khẩu Tà Lùng, Cao Bằng, Việt Nam) có một trận đánh kéo dài 2 ngày đêm của liên quân Trung – Việt chống lại 6 trung đoàn quân Quốc dân Đảng, trong số những người tử trận có Chủ tịch huyện Long Tân Ngu Khắc Hàn và 22 chiến sĩ Việt Nam.

Để tưởng nhớ liệt sĩ của hai nước, các hài cốt đã an táng tại Khiếu Lâm, La Hồi, và Hạ Đông được cải táng về Thủy Khẩu, lấy tên là "Nghĩa trang Liệt sĩ Trung Việt tại Thủy Khẩu Long Châu" (龙州水口中越烈士陵园 – Long Châu Thủy Khẩu Trung Việt Liệt sĩ Lăng Viên). Đây là một trong các địa điểm du lịch của Long Châu.

Chú thích

T
T
Lịch sử Quảng Tây


title: Hồng Hoa Cương

text:
Hồng Hoa Cương (chữ Hán giản thể: 红花岗区, bính âm: Hónghuāgǎng Qū, âm Hán Việt: Hồng Hoa Cương khu) là một quận thuộc địa cấp thị Tuân Nghĩa, tỉnh Quý Châu, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Quận này có diện tích 595 ki-lô-mét vuông, dân số năm 2002 là 470.000 người. Mã số bưu chính của quận Hồng Hoa Cương là 563000. Chính quyền huyện đóng ở đại lộ Hải Nhĩ. Về mặt hành chính, quận Hồng Hoa Cương được chia thành 7 nhai đạo, 5 trấn.
Nhai đạo: Trung Hoa Lộ, Vạn Lý Lộ, Duyên An Lộ, Lão Thành, Trung Sơn Lộ, Nam Môn Quan và Bàn Thủy Kiều.
Trấn: Trường Chinh, Nam Quan, Trung Trang, Hải Long và Cảng Khẩu.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang mạng Hồng Hoa Cương

Tuân Nghĩa
Đơn vị cấp huyện Quý Châu


title: Chézy, Allier

text:
Chézy là một xã ở tỉnh Allier thuộc miền trung nước Pháp.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Allier

Tham khảo

‘‘Dựa trên bài ở Wikipedia tiếng Pháp.’’

Chezy


title: Craon, Mayenne

text:
Craon là một xã thuộc tỉnh Mayenne trong vùng Pays de la Loire tây bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 40 mét trên mực nước biển.
Sông Oudon chảy qua xã Craon.

Tham khảo

Xã của Mayenne


title: Loubédat

text:
Loubédat  là một xã thuộc tỉnh Gers trong vùng Occitanie tây nam nước Pháp. Xã này có độ cao trung bình 150 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Gers


title: Antocha decussata

text:
Antocha decussata là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Tham khảo

Antocha
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Andonectes meridensis

text:
Andonectes meridensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được García miêu tả khoa học năm 2002.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Andonectes


title: Gonomyia furcillata

text:
Gonomyia furcillata là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Gonomyia
Limoniidae ở vùng Afrotropic


title: 5833 Peterson

text:
5833 Peterson (1991 PQ) là một tiểu hành tinh nằm phía ngoài của vành đai chính được phát hiện ngày 5 tháng 8 năm 1991 bởi H. E. Holt ở Palomar.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 5833 Peterson

Thiên thể phát hiện năm 1991
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Senven-Léhart

text:
Senven-Léhart () là một xã của tỉnh Côtes-d’Armor, thuộc vùng Bretagne, tây bắc Pháp.

Dân số
Người dân ở Senven-Léhart được gọi là Senvennois.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Côtes-d’Armor

Tham khảo

Liên kết ngoài
 French Ministry of Culture list for Senven-Léhart

Senvenlehart


title: Saint-Christophe-en-Bresse

text:
Saint-Christophe-en-Bresse là một xã ở tỉnh Saône-et-Loire trong vùng Bourgogne-Franche-Comté nước Pháp.

Thông tin nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 1999, xã này có dân số 811.Dân số năm 2004 ước khoảng 910 người.

Xem thêm
Xã của tỉnh Saône-et-Loire

Tham khảo

INSEE
IGN

Xã của Saône-et-Loire


title: Cassida mysorensis

text:
Cassida mysorensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Borowiec & Swietojanska miêu tả khoa học năm 1996.

Chú thích

Tham khảo

Cassida


title: Bulbophyllum dickasonii

text:
Bulbophyllum dickasonii là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

dickasonii]]

D


title: Turbinicarpus pseudopectinatus

text:
Turbinicarpus pseudopectinatus là một loài thực vật thuộc họ Cactaceae. Đây là loài đặc hữu của México. Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ôn đới và sa mạc nóng.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo
 Anderson, E.F., Fitz Maurice, W.A. & Fitz Maurice, B. 2002. Turbinicarpus pseudopectinatus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

Liên kết ngoài

Thực vật México
Turbinicarpus


title: Xenopus tropicalis

text:
Xenopus tropicalis là một ếch thuộc họ Pipidae, tiếng Anh thường gọi là Tropical clawed frog hoặc  Silurana tropicalis. Đây là loài duy nhất thuộc chi Xenopus to have a diploid genome. Hệ gen của nó đã được sắp xếp theo trình tự, làm cho nó một ý nghĩa mô hình sinh vật di truyền bổ sung các loài có liên quan Xenopus laevis, một mô hình động vật có xương sống được sử dụng rộng rãi cho kinh học phát triển. X. tropicalis cũng có một số ưu điểm hơn X. laevis trong nghiên cứ, như thời gian thế hệ ngắn hớn (<5 tháng, kích cỡ nhỏ hơn (4–6 cm chiều dài cơ thể), và số trứng mỗi lứa nhiều hơn.

Loài này có ở Bénin, Burkina Faso, Cameroon, Bờ Biển Ngà, Guinea Xích Đạo, Gambia, Ghana, Guinea, Guinea-Bissau, Liberia, Nigeria, Senegal, Sierra Leone, Togo, và có thể cả Mali.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, xavan ẩm, sông ngòi, sông có nước theo mùa, đầm nước, hồ nước ngọt, hồ nước ngọt có nước theo mùa, đầm nước ngọt, đầm nước ngọt có nước theo mùa, vườn nông thôn, rừng trước đây suy thoái nghiêm trọng, khu vực trữ nước, ao, ao nuôi trồng thủy sản, và kênh đào và mương rãnh.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo
 Tinsley, R., Rödel, M.-O. & Measey, J. 2004. Silurana tropicalis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.
Xenbase  Xenopus model organism database

Xenopus
Model organisms
Sinh vật mô hình
Động vật được mô tả năm 1864


title: Ngũ vị thiền

text:
Ngũ vị thiền (五味禪) chỉ năm phương pháp tu thiền do Thiền sư Khuê Phong Tông Mật phân chia ra trong tác phẩm Thiền nguyên chư thuyên tập đô tự (禪源諸詮集都序):
Phàm phu thiền (凡夫禪, ja. bompu-zen): Cách thiền của phàm phu, những người không theo đạo mà chỉ muốn thân thể, tâm trạng được khoẻ mạnh.
Ngoại đạo thiền (外道禪; ja. gedō-zen): Chỉ những phương pháp thiền nằm ngoài Phật giáo.
Nhị thừa thiền (二乘禪) hay Tiểu thừa thiền (小乘禪; ja. shōjō-zen): Thiền theo những phương pháp được nêu ra trong kinh sách Phật giáo Nam truyền. Cách thiền này dẫn đến Diệt tận định, và nếu hành giả ở trong trạng thái này khi chết thì không tái sinh nữa, thoát khỏi Luân hồi (sa. saṃsāra).
Đại thừa thiền (大乘禪; ja. daijō-zen): Mục đích chính ở đây là Kiến tính (見性; ja. kenshō), Giác ngộ. Kinh nghiệm giác ngộ cho thấy rằng, ta chính là vạn vật mà vạn vật không khác ta và từ kinh nghiệm này, những hành động hằng ngày sẽ là những hành động cứu độ tất cả chúng sinh.
Tối thượng thừa thiền (最上乘禪; ja. saijōjō-zen): Trong dạng thiền này, đường đi và mục đích trở thành một. Thiền không phải là một phương pháp để đạt giác ngộ nữa mà trở thành một sự biểu hiện trực tiếp của Phật tính (ja. busshō). Kinh sách viết rằng, đây là cách thiền của các chư Phật và là cách thiền tuyệt đỉnh (vô thượng, tối thượng, không còn cách nào hơn được) trong Phật pháp.

Quan niệm thường gặp như Đại thừa thiền là Thiền của tông Lâm Tế và Tối thượng thừa thiền là Thiền của tông Tào Động không đúng lắm bởi vì hai dạng Thiền trên bổ sung lẫn nhau mặc dù người ta chú trọng hơn đến kinh nghiệm Kiến tính trực tiếp và phương pháp dẫn đến kinh nghiệm này trong tông Lâm Tế; còn trong tông Tào Động thì phương pháp Chỉ quản đả toạ (只管打坐, ja. shikantaza) được xếp ở hàng đầu.

Tham khảo

Fo Guang Ta-tz'u-tien 佛光大辭典. Fo Guang Ta-tz'u-tien pien-hsiu wei-yuan-hui 佛光大辭典編修委員會. Taipei: Fo-kuang ch'u-pan-she, 1988. (Phật Quang Đại Từ điển. Phật Quang Đại Từ điển biên tu uỷ viên hội. Đài Bắc: Phật Quang xuất bản xã, 1988.)
Das Lexikon der Östlichen Weisheitslehren, Bern 1986.

Thuật ngữ và khái niệm Phật giáo
Triết lý Phật giáo
Phật học
Thiền tông
5 (số)


title: Euphorbia grandidieri

text:
Euphorbia grandidieri là một loài thực vật thuộc họ Euphorbiaceae. Đây là loài đặc hữu của Madagascar. Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng bờ biển nhiều cát. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Chú thích

Tham khảo

 Haevermans, T. 2004. Euphorbia grandidieri. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Madagascar
G
Thực vật dễ tổn thương


title: Rhyacophila tsongkhapa

text:
Rhyacophila tsongkhapa là một loài Trichoptera trong họ Rhyacophilidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Động vật khu vực sinh thái Indomalaya
Rhyacophila


title: Libnotes majorina

text:
Libnotes majorina là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Libnotes
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Artagnan

text:
Artagnan  là một xã thuộc tỉnh Hautes-Pyrénées trong vùng Occitanie tây nam nước Pháp. Khu vực này có độ cao trung bình 210 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
INSEE

Xã của Hautes-Pyrénées


title: Semiotus juvenilis

text:
Semiotus juvenilis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1874.

Chú thích

Tham khảo

Semiotus


title: Rajella caudaspinosa

text:
Rajella caudaspinosa là một loài cá thuộc họ Rajidae. Chúng được tìm thấy ở Namibia và Nam Phi. Môi trường sống tự nhiên của chúng là biển mở.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

 Smale, M.J. 2004. Rajella caudaspinosa. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 3 tháng 8 năm 2007.

C
Động vật được mô tả năm 1923


title: Polyplectropus bumerangiformis

text:
Polyplectropus bumerangiformis là một loài Trichoptera thuộc họ Polycentropodidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Động vật khu vực sinh thái Indomalaya
Polyplectropus


title: Uruguay

text:
Uruguay, tên chính thức: Cộng hòa Đông Uruguay (tiếng Tây Ban Nha: República Oriental del Uruguay); là một quốc gia có chủ quyền ở khu vực phía nam của châu Mỹ. Phía bắc tiếp giáp với Brasil, phía tây giáp với Argentina (qua sông Uruguay là biên giới tự nhiên), phía tây nam là Río de la Plata và phía đông nam hướng ra biển Đại Tây Dương. Đây là quốc gia độc lập có diện tích nhỏ thứ 2 ở Nam Mỹ, chỉ lớn hơn Suriname.

Colonia del Sacramento - khởi nguồn của Uruguay, là một trong số những khu định cư lâu đời nhất ở Nam Mỹ của người châu Âu được thành lập bởi Đế quốc Bồ Đào Nha. Sau này, Đế quốc Tây Ban Nha đánh chiếm và xây dựng tại vùng đất mà ngày nay là thủ đô Montevideo vào đầu thế kỷ XVIII. Người Uruguay nổi dậy đấu tranh giành độc lập vào những năm 1811-1828 từ 3 nước Tây Ban Nha, Argentina và Brasil, hình thành nên quốc gia riêng biệt và xây dựng một nền dân chủ lập hiến kết hợp dân chủ trực tiếp hoàn chỉnh với Tổng thống là người đồng thời giữ cả 2 vai trò đứng đầu Nhà nước và Chính phủ.

Ngày nay, Uruguay là một trong số những nền kinh tế phát triển nhất ở khu vực Nam Mỹ với GDP cùng thu nhập bình quân đầu người đều cùng ở mức cao. Theo Tổ chức Minh bạch quốc tế, Uruguay là nước ít tham nhũng nhất ở châu Mỹ Latinh (cùng với Chile). Uruguay đứng đầu ở Mỹ Latinh về các chỉ số dân chủ, chỉ số hòa bình, chính phủ điện tử, đây cũng là nước đứng đầu ở Nam Mỹ về tự do báo chí, chất lượng cuộc sống của tầng lớp trung lưu và mức độ thịnh vượng. Tính theo bình quân đầu người. Quân đội Uruguay là lực lượng có đóng góp số lượng binh lính lớn nhất cho các sứ mệnh gìn giữ hòa bình trên toàn cầu của Liên Hợp Quốc và cũng đồng thời nhiều hơn bất kỳ quốc gia nào khác trên thế giới. Quốc gia này cũng xếp hạng thấp nhất ở Nam Mỹ về chỉ số khủng bố. Ngoài ra, Uruguay cũng đứng thứ 2 trong khu vực về mức độ tự do kinh tế, bình đẳng thu nhập, thu nhập bình quân đầu người và dòng vốn FDI. Uruguay xếp thứ 3 châu lục về chỉ số phát triển con người (HDI), tốc độ tăng trưởng GDP hàng năm, tốc độ đổi mới cùng chất lượng cơ sở hạ tầng. Đây là một quốc gia có thu nhập cao theo phân loại của Liên Hợp Quốc. Uruguay là một nhà xuất khẩu quan trọng trên toàn cầu về một số mặt hàng quan trọng như: len, gạo, đậu nành, thịt bò đông lạnh, mạch nha và sữa. Gần 95% sản lượng điện năng của Uruguay được sản xuất từ năng lượng tái tạo, chủ yếu là từ các công trình thủy điện và điện gió. Uruguay là thành viên sáng lập của Liên Hợp Quốc, OAS, Mercosur, UNASUR và NAM.

Uruguay được coi là một trong những quốc gia tiên tiến tiến nhất về xã hội ở Mỹ Latinh. Năm 2007, Uruguay là nước đầu tiên ở châu Mỹ Latinh thực hiện kết hợp dân sự cho những người thuộc cộng đồng LGBT. Vào năm 2013, quốc gia này đã trở thành nước đầu tiên trên thế giới hợp pháp hóa hoàn toàn việc sản xuất, mua bán và tiêu thụ cần sa.

Từ nguyên

Từ tiếng Tây Ban Nha República Oriental del Uruguay dịch sang tiếng Việt là Cộng hoà Đông Uruguay. Đó là do nước này có vị trí địa lý ở phía đông sông Uruguay. Vì Uruguay trong tiếng Guaraní nghĩa là con sông nơi mà loài chim đang sống nên thời Việt Nam Cộng hòa Uruguay được gọi là Điểu Hà. Địa danh này vẫn được cộng đồng người Việt hải ngoại dùng để chỉ nước Uruguay trong những trận túc cầu.

Lịch sử

Tây Ban Nha chinh phục

Khi người Tây Ban Nha đến khai phá Uruguay vào đầu thế kỷ 16 thì bị thổ dân chống đối. Người Bồ Đào Nha lúc bấy giờ đã chiếm được Brasil cũng kéo xuống đòi chủ quyền khiến Uruguay trở thành chiến trường giữa hai đế quốc, Bồ Đào Nha và Tây Ban Nha. Khoảng năm 1669 - 1671, Bồ Đào Nha lập đồn lũy ở Colonia del Sacramento hầu kiểm soát khu vực này. Trong khi đó Tây Ban Nha cũng tìm cách đưa dân đến lập nghiệp để củng cố chủ quyền vì biên giới giữa Phó vương quốc Río de la Plata và Brasil không được ấn định. Năm 1680 quân Tây Ban Nha chiếm được dải đất phía đông sông La Plata mà họ gọi là Banda Oriental nhưng lại hoàn lại cho Brasil năm 1681 sau hòa ước giữa hai nước. Quân Tây Ban Nha lại tiến chiếm mấy đợt nữa: 1705-18, 1762, đến năm 1777 Tây Ban Nha chiếm ưu thế. Triều đình Tây Ban Nha cho xây tòa thành lớn ở Montevideo dùng đó làm căn cứ quân sự và phát triển thành hải cảng lớn. Tầm vóc của Montevideo dần ngang ngửa với Buenos Aires bên Argentina. Vào những năm 1806 - 1807, trong khi bên Âu châu Anh và Pháp lâm chiến thì ở Nam Mỹ cuộc chiến chống Napoleon cũng cuốn Anh, Bồ Đào Nha và Tây Ban Nha vào vòng binh lửa. Vì Tây Ban Nha là đồng minh của Pháp nên hải quân Anh khai hỏa, tấn công Montevideo lẫn Buenos Aires. Cả hai thị trấn thất thủ; quân Anh chiếm được Montevideo vào năm 1807 nhưng không bao lâu thì quân Tây Ban Nha tái chiếm được.

Đấu tranh giành độc lập khỏi Tây Ban Nha (1811-1814)

Năm 1811, José Gervasio Artigas, dấy binh chống lại chính quyền thuộc địa Tây Ban Nha. Hai bên giao chiến. Ngày 18 tháng 5, 1811 quân của Artigas thắng lớn trong trận Las Piedras; quân triều đình do kinh lược sứ Francisco Javier de Elío chỉ huy tuy thua trên bộ nhưng vẫn còn đường biển nên gửi thư mời quân Bồ Đào Nha tham chiến dẹp quân phiến loạn. Nghe tin thấy quân Bồ sắp vào, phe cách mạng ở Buenos Aires sợ hai mặt thụ địch nên giảng hòa với Elío, chấp nhận cho Elío cai trị Banda Oriental. Artigas giận lắm vì bị phản bội nên rút quân về Entre Ríos.

Chính phủ cách mạng sau đó nhóm họp ở Buenos Aires để chọn quốc hội lập hiến. Artigas thì tranh đấu đòi lập thể chế liên bang để mỗi vùng như Banda Oriental có quyền tự trị về chính trị và kinh tế. Tuy nhiên nhóm Buenos Aires không chịu cho đại biểu của Banda Oriental tham gia và chỉ chấp nhận một thể chế trung ương đơn nhất, tập trung quyền lực vào một nơi.

Tranh chấp giữa các liên bang & độc lập
Không được nhìn nhận, Artigas rút khỏi Buenos Aires và kéo quân về vây Montevideo vẫn do Elío chỉ huy; chẳng bao lâu thành Montevideo thất thủ, Artigas lên nắm quyền, đó là năm 1815. Artigas tuyên bố chính phủ tự trị và lập Liga Libre tức Liga de los Pueblos Libres (Liên đoàn dân tự do) gồm sáu tỉnh ở hạ lưu sônng Uruguay.

Trong khi đó thấy tình hình rối loạn một vạn quân Bồ Đào Nha kéo vào chiếm lấy Banda Oriental năm 1816, lập ra xứ Cisplatina thuộc Brasil. Thành Montevideo thất thủ Tháng Giêng 1817. Quân của Artigas phải rút về thôn quê hoạt động. Mấy phe lâm chiến đều phái quân vào khu vực: quân của chính phủ Trung ương Buenos Aires (Liên hiệp các tỉnh Río de la Plata), quân địa phương của Artigas và quân Bồ nhưng bất phân thắng bại. Cuộc chiến dai dẳng đến năm 1822 thì Brasil độc lập, lập ra Đế quốc Brasil. Quân Bồ rút đi thay thế bởi quân Brasil; chiến cuộc vẫn tiếp diễn.

Ba năm sau ngày 25 Tháng Tám 1825, Juan Antonio Lavalleja lãnh tụ của nhóm quân địa phương dưới tên 33 Oriental tuyên bố xứ Banda Oriental độc lập, lại được phe Liên hiệp các tỉnh Río de la Plata ở Buenos Aires ủng hộ nên chiến tuyến thu hẹp thành hai phe rõ rệt: quân Brasil và quân độc lập. Hai bên giao chiến gần hai năm (chiến tranh Cisplatina) nhưng tình hình quân sự vẫn không dứt khoát. Vương quốc Anh vốn muốn tình hình ổn định để việc buôn bán được phát đạt bèn đứng làm trung gian giảng hòa để hai bên ký kết Hiệp ước Montevideo năm 1828. Theo đó khai sinh nước Uruguay độc lập. Cả hai thế lực Brasil và Argentina lui binh. Ngày 18 Tháng Bảy 1830 tân chính phủ Uruguay ban hành hiến pháp mới.

Đại chiến "Guerra Grande" 1839–1852

Về mặt đối ngoại Uruguay đã được các nước lân bang công nhận nhưng chính trị quốc nội bị chia rẽ trầm trọng. Bên bảo thủ, tục gọi là phe Blanco (tiếng Tây Ban Nha nghĩa là "trắng") và phe cấp tiến, tục gọi là Colorado ("đỏ") kình nhau trên chính trường suốt gần 100 năm.

Fructuoso Rivera lúc bấy là lãnh tụ phe Colorado, chủ yếu được giới thương gia ở Montevideo ủng hộ; bên Blanco thì có Manuel Oribe làm thủ lãnh, phần lớn do dân quê hậu thuẫn. Mỗi bên đeo băng vải ở tay màu trắng hay màu đỏ để nhận ra nhau. Tình hình bên Argentina cũng tương tự giữa bên cấp tiến và bảo thủ, lôi cuốn luôn chính trị ở Uruguay; mỗi nhóm tìm cách liên kết với đảng phái ngoại bang mà diệt đối thủ quốc nội.

Lúc đảng cấp tiến của Argentina là Unitaria thất thế, nhiều đảng viên phải lưu vong bỏ chạy sang Uruguay. Tổng thống Uruguay lúc bấy giờ là Manuel Oribe thuộc phe bảo thủ Blanco thì lại liên minh với lãnh tụ bảo thủ của Argentina là Manuel de Rosas. Đảng Colorado quốc nội không chấp nhận nên nhân đó nổi loạn ngày 15 Tháng Sáu, 1838 lật đổ Oribe; Oribe chạy thoát được sang Argentina tá túc. Lãnh tụ của đảng Colorado là Rivera lên cầm quyền rồi tuyên chiến với Argentina năm 1839, mở đầu cuộc chiến 13 năm dài. Sử gia Uruguay gọi đó cuộc Đại chiến "Guerra Grande".

Năm 1843, quân Argentina vượt biên giới vào Uruguay để đưa Oribe về nước. Liên minh quân bảo thủ vây hãm thủ đô Montevideo suốt chín năm trời. Phe cấp tiến Colorado của Rivera liền cầu cứu bên Âu châu. Pháp và Ý phê thuận và sửa soạn binh thuyền sang tham chiến. Giuseppe Garibaldi lúc bấy giờ đang lưu vong ở Montevideo được bổ làm chủ tướng của đoàn quân Ý.. Tình hình quân sự càng hỗn loạn. Việc ra vào sông La Plata bị gián đoạn khiến nước Paraguay ở thượng nguồn bị cắt đứt không liên lạc được. Anh và Pháp vốn nắm địa vị thương mại then chốt trong khu vực bị thiệt hại nhiều nên lập liên minh trên danh nghĩa tái lập trật tự nhưng đúng ra là chống lại lãnh tụ Rosas của Argentina. Argentina cũng tuyên chiến với cựu thù Brasil. Chiến thuyền hai nước Anh Pháp cùng với quân Uruguay kéo vào cửa biến phong tỏa hải cảng Buenos Aires. Brasil cũng điều quân tham chiến tiến sâu vào lãnh thổ Argentina.

Bị dồn vào bước đường cùng Rosas phải xin hòa, ký thỏa thuận với Anh (1849) và Pháp (1850), theo đó quân Argentina phải triệt thoái khỏi Uruguay không ủng hộ Oribe nữa. Oribe phải tự cầm quân cố đánh lấy Montevideo. Năm 1851 tình hình bỗng xáo trộn vì Justo José de Urquiza, sĩ quan Argentina đột nhiên bỏ Rosas mà ủng hộ bọn cấp tiến Unitaria, kéo quân sang Uruguay đánh tập hậu đoàn binh của Oribe, giải vây Montevideo. Quân cấp tiến Colorado trong thành Montevideo ăn mừng. Urquiza sau đó lại liên minh với Uruguay và Brasil kéo quân trở về Argentina, đánh quân của Rosas trong trận Caseros ngày 3 Tháng 2 năm 1852. Rosas thua to phải bỏ Argentina mà lưu vong sang Anh. Hòa bình tái lập với phe cấp tiến cầm quyền ở cả hai nước Argentina và Uruguay.

Nội chiến và Chiến tranh Tam Đồng minh 1863-70
Tình hình quốc nội Uruguay chưa yên thì thế cuộc lại đẩy Uruguay vào cuộc chiến nữa. Nguyên là năm 1863 Bernardo Prudencio Berro thuộc đảng bảo thủ Blanco đắc cử lên nắm quyền. Đảng cấp tiến Colorado của Venancio Flores bất bình rồi nổi loạn, lật đổ Berro. Flores lại liên kết với Brasil còn Berro thì cầu viện Argentina. Để có thêm hậu thuẫn, Berro mời Francisco Solano López lãnh tụ Paraguay vốn sẵn có hiềm khích với Brasil để giúp đỡ đảng Blanco chống Brasil ở Uruguay.

Quân Brasil tràn vào Uruguay năm 1864 giúp đảng Colorado và Flores giữ được địa vị nhưng mất đến 90% lực lượng. Berro phải rút lui. Paraguay nhân danh đồng minh với chính phủ Berro tuyên chiến với Uruguay của Flores luôn. Vì muốn mở đường tiếp viện từ Paraguay xuống Uruguay, López phải mượn đường cho quân đội Paraguay băng qua lãnh thổ của Argentina. Argentina không thuận cho. López nổi giận đòi gây hấn với Argentina luôn. Thế là tình hình thay đổi toàn diện, chiến cuộc chuyển từ nội chiến Uruguay với hai thế lực Argentina và Brasil đứng sau lưng, nay dồn sang Paraguay với ba nước Uruguay, Brasil và Argentina cùng liên minh đánh Paraguay, sử gọi là chiến tranh Tam Đồng minh. Paraguay đại bại phải cắt đất hàng chục nghìn cây số vuông nhường cho Argentina và Brasil và chịu bồi thường binh phí.

Ở Uruguay oái oăm thay tuy thuộc phe chiến thắng, chính phủ Flores không thu hoạch được gì rồi chính Flores bị ám sát ăm 1868, cùng ngày với cựu thù Berro.

Thỏa hiệp chia quyền giữa hai đảng Colorado và Blanco
Quốc gia tan hoang vì quá mệt mỏi, hai đảng cấp tiến Colorado và bảo thủ Blanco đành thỏa hiệp năm 1872 chung sống nhưng chia vùng ảnh hưởng: đảng cấp tiến Colorado kiểm soát thủ đô Montevideo và dải duyên hải. Sâu trong lục địa thì đảng bảo thủ Blanco độc quyền ở bốn trong số 13 tỉnh bộ: Canelones, San José, Florida và Cerro Largo. Đảng Blanco cũng được cam đoan một số ghế tối thiểu trong quốc hội.
Ngoài ra đảng Blanco cũng được trả khoản bồi thường nửa triệu Mỹ kim để bù đắp việc rút khỏi thủ đô. Tình hình chính trị bớt bạo động nhưng mầm mống chia rẽ vẫn tồn tại âm ỉ, chi phối chính trường quốc nội vì hiềm khí giữa hai đảng vẫn không bớt. Đảng Colorado lợi dụng đợt cải cách hành chánh thập niên 1890 để giảm uy thế của đảng Blanco nhưng thất bại. Số tỉnh bộ tăng lên từ 13 lên 16 và lần này đảng Blanco được toàn quyền trong sáu tỉnh và 1/3 ghế trong quốc hội.

Chế độ quân phiệt: Phát triển xã hội và kinh tế hậu bán thế kỷ 19
Năm 1875 trong khi hai đảng Colorado và Blanco còn xung đột thì nội bộ đảng Colorado phân hóa thành hai phe: principista và neto. Nhóm principista sẵn sàng hợp tác với đảng Blanco nhưng nhóm neto thì nhất quyết không chịu đứng chung chấp chính. Thủ lĩnh đảng Blanco là Aparicio Saravia lợi dụng tình thế đó mà liên kết với nhóm tướng lãnh lật đổ tổng thống Pedro Varela mới lên chấp nhiệm được hai tháng. Nhóm quân nhân sau đó lần lượt thay nhau lên nắm quyền, không lập chính phủ dân sự.
 Lorenzo Latorre (1876–1880),
 Francisco Antonino Vidal (1880–1882),
 Maximo Santos (1882–1886),
 Francisco Antonino Vidal (1886)
 Maximo Santos (1886)
 Máximo Tajes (1886–1890)

Nhưng cũng chính vì giới quân nhân lên nắm quyền, dẹp bỏ tranh chấp chính trị giữa hai đảng Blanco và Colorado mà Uruguay tiến vào thời kỳ phát triển vững vàng, lập nền móng cho một nền kinh tế thịnh vượng. Ý kiến của các nhà kỹ nghệ và đại điền chủ đều được hính phủ quan tâm thực hiện. Với khí hậu ôn hòa, đất rộng người thưa, Uruguay xoay sang chiêu mộ di dân từ Âu châu sang lập nghiệp, đại đa số xuất phát từ Ý và Tây Ban Nha. Tỷ lệ di dân nhập cư tăng mạnh từ 48% dân số (1860) lên 68% (1868). Sang thập niên 1870, khoảng 100.000 người Âu châu đã tìm sang Uruguay sinh sống. Tính đến năm 1879 thì chỉ trong hai thập niên Uruguay đã đón nhận 438.000 người. Hơn 100.000 người mới tới lập nghiệp luôn ở thủ đô Montevideo, mang nếp sống Âu Tây cho đô thị non trẻ.

Về mặt kinh tế, ngân hàng đầu tiên khai trương ở Uruguay năm 1857. Tiếp theo là hệ thống đường sắt, điện lực, điện tín tỏa ra nối liền mọi miền thành thị và nông thôn.
Ngành chăn nuôi phát triển mạnh nhất, góp phần cho ngành xuất cảng nổi trội. Các đàn mục súc như chiên cừu nhảy vọt từ ba triệu lên 17 triệu do phương pháp cải tiến chăn nuôi của những dân Âu châu nhập cư.

Montevideo biến thành trung tâm kinh tế lớn vì vị trí thiên nhiên với thương cảng thuận tiện ở cửa sông La Plata. Khác với Buenos Aires, Montevideo không bị nạn cát bồi nghẽn cửa sông nên thương thuyền hàng hải có thể ra vào dễ dàng. Montevideo hiển nhiên trở thành trạm trung chuyển hàng hóa cho cả ba nước: Argentina, Brasil và Paraguay. Các thị trấn Paysandú và Salto dọc sông Uruguay cũng hưởng lợi, phát triển nhanh chóng.

Đầu thế kỷ 20: tái lập chính phủ dân sự
Uruguay tiếp tục phát triển vào đầu thế kỷ 20 với diện tích chăn nuôi mở rộng. Hàng rào kẽm gai giúp nhà nông kiểm soát đàn mục súc, chủ yếu là cừu và bò, thay vì thả rong phải chăn thành đàn như xưa. Các nông phẩm như da bò và len tăng đáng kể, dẫn đầu các mặt hàng xuất cảng kể từ năm 1884 trở đi. Kỹ thuật đông lạnh và đóng hộp thúc đẩy việc xuất cảng thịt bò. Các nhà kỹ nghệ nhất là người Anh bỏ vốn ra canh tân đường sắt và thương cảng Montevideo để thu lời. Vì chính trị đã tương đối ổn định, tình hình an ninh cũng cải thiện cho dù vấn nạn tham nhũng vẫn đeo đuổi nước Uruguay.

Năm 1890 đảng Colorado trở lại chấp chính khi phe quân nhân rút lui. Tổng thống Juan Idiarte Borda thuộc đảng Colorado không may bị ám sát năm 1897, bỏ trống ghế hành pháp. Đảng Blanco do Aparicio Saravia lãnh đạo đòi đảng Colorado phải nhường quyền nhưng không thành. Năm 1903 đảng Colorado đưa José Batlle y Ordóñez lên làm tổng thống nhưng không lâu sau đó đảng Blanco lại nổi loạn, cả vùng nông thôn bị cuốn vào cơn khói lửa kéo dài tám tháng. Chuỗi bạo động chỉ bị dập tắt khi chủ tịch đảng Blanco là Saravia tử trận. Đảng Colorado lại chiếm ưu thế và đến năm 1905 mở cuộc tổng tuyển cử, đưa nền chính trị Uruguay vượt qua một chặng khủng hoảng lớn.

Batlle là lãnh đạo đảng Colorado, chủ trương dồn hết nỗ lực vào việc phát triển kinh tế. Chính phủ mở rộng tầm kiểm soát và kích thích mọi ngành kể cả xuất công quỹ đầu vốn cho vùng nông thôn nơi Blanco nắm ưu thế. Chính phủ cũng đề ra nhiều cải cách về giáo dục, an ninh xã hội, lao động, và hình sự như hủy bỏ án tử hình và hộ sự như cho phép phụ nữ đứng đơn ly dị. Địa vị của Giáo hội Công giáo La Mã giảm dần, nhường chỗ cho một xã hội dân sự tự do hơn.

Batlle chấp chính hai nhiệm kỳ (1903-1907 và 1911-1915) nhưng cũng lo ngại là bao nhiêu cải cách ông thực hiện sẽ bị đảo ngược trong nay mai nếu tình hình chính trị giữ nguyên công thức hiện hữu, tức là hai đảng Colorado và Blanco tiếp tục đối đầu. Muốn thay đổi toàn diện, Batlle đề nghị soạn hiến pháp mới, trong đó điều khoản quan trọng là lập cơ chế hành pháp tập thể gọi là colegiado để phân quyền. Tổng thống trông coi ngoại giao, quốc phòng và an ninh quốc gia. Phụ tá tổng thống là Consejo Nacional de Administración, tức Hội đồng quốc gia hành chánh, thường gọi là colegiado có chín người, đảm nhiệm những thành phần khác như y tế, kỹ nghệ, lao động, nông nghiệp, giáo dục. Hội đồng này cũng sẽ lãnh phần soạn ngân sách. Sáu trong chín ghế thuộc đảng cầm quyền, ba ghế còn lại do đảng đối lập giữ. Colegiado đầu tiên nhóm họp năm 1919.

Với cơ chế hành pháp phân quyền, Uruguay bước vào thời kỳ ổn định lâu dài. Cuộc Đại khủng hoảng kinh tế toàn cầu thập niên 1920-30 gây ra không ít khó khăn nhưng quốc gia vẫn phát triển về mọi mặt.

Năm 1930, Uruguay là nước tiên phong đăng cai tổ chức World Cup túc cầu. Kỳ đó Uruguay đánh bại đối thủ không ai khác hơn là nước lân bang Argentina với tỷ số 4-2. Uruguay đi vào lịch sử thế giới năm 1930 với sự kiện đó. Hai mươi năm sau Uruguay lần nữa lại đoạt giải vô địch túc cầu năm 1950, lần này chiến thắng đội Brasil.

1950-1985: Suy thoái và chế độ quân phiệt lần thứ nhì
Vào cuối thập niên 1950, kinh tế Uruguay phải đối diện với nền kinh tế suy giảm. Ngành xuất cảng yếu dần trong khi lạm phát và tỷ lệ thất nghiệp gia tăng kéo theo bất ổn xã hội: sinh viên và công nhân thường xuống đường phản đối. Phong trào du kích Tupamaros thì theo đuổi đường lối bạo động, chủ trương cướp tiền các cơ quan tài chánh cùng ngân hàng rồi phát lại cho người nghèo. Chính phủ liệt nhóm này vào thành phần khủng bố nên nhất quyết không thương lượng. Tupamaros càng gia tăng hoạt động như bắt cóc và thủ tiêu những công chức họ cho là tham nhũng.

Tình hình suy thoái khiến Tổng thống Jorge Pacheco phải tuyên bố thiết quân luật năm 1968, hạn chế quyền tự do dân sự. Năm 1972 Tổng thống Juan María Bordaberry kế nhiệm theo đuổi chính sách cứng rắn hơn, ra tay diệt các nhóm du kích thiên tả như Movimiento liberación nacional - Tupamaros (viết tắt: MLN-T) tức Phong trào giải phóng quốc gia Tupamaros. Bordaberry cũng ra lệnh giải tán quốc hội. Phe quân nhân từ đó nằm quyền hành pháp từ năm 1973 đến 1985; họ thẳng tay đàn áp các nhóm đối lập. Số tù nhân chính trị lên cao.

Đầu thập niên 1980 phe quân phiệt xúc tiến mở cuộc trưng cầu dân ý thông qua hiến pháp mới để dễ bề tham chính nhưng thất bại. Họ đành phải mở đường nhường quyền lại cho chính phủ dân sự và tổ chức tổng tuyển cử năm 1984. Lãnh tụ đảng Colorado là Julio María Sanguinetti đắc cử tổng thống với nhiệm kỳ 1985-1990, chấm dứt thời kỳ quân phiệt. Thay vì tìm cách truy tố phe quân nhân, Sanguinetti chủ trương hòa giải, thông qua đạo luật ân xá "Ley de Amnistia", khép lại trang sử cũ để thống nhất lòng người.

Tái lập dân chủ

Sanguinetti xúc tiến cải cách kinh tế, tập trung vào việc thu hút thương mại và vốn nước ngoài. Kết quả đạt được một số thành công, triển vọng kinh tế sáng sủa hơn. Chính sách hòa giải của Sanguinetti tuy bị chống đối nhưng cuối cùng được thông qua.

Năm 1989 đảng Quốc gia Blanco của Luis Alberto Lacalle đắc cử, lãnh nhiệm kỳ 1990-1995. Lacalle theo đuổi chính sách mở rộng kinh tế, sáng lập Khối thị trường chung Nam Mỹ (MERCOSUR) năm 1991 cho bốn nước: Uruguay, Argentina, Brasil và Paraguay. Lacalle còn muốn tư hữu hóa nhiều xí nghiệp quốc doanh để giảm nợ công nhưng đề nghị của ông bị triệt hạ trong cuộc trưng cầu dân ý năm 1992.

Trong cuộc bầu cử năm 1994, cựu Tổng thống Sanguinetti lại ra tranh cử và thắng ghế tổng thống (1995-2000). Vì không đảng nào nắm đa số tại quốc hội, đảng Blanco liên minh với đảng Colorado đứng ra lập chính phủ. Những chính sách then chốt cùng hợp tác là cởi mở kinh tế, hội nhập MERCOSUR và soạn hiến pháp mới; bản hiến pháp này ban hành năm 1996.

Đến kỳ tổng tuyển cử năm 1999 thì Uruguay áp dụng phương thức mới với các đảng tổ chức bầu cử sơ bộ cho mỗi chính đảng vào Tháng Tư, đến Tháng 10 thì bầu cử toàn quốc chọn tổng thống và dân biểu. Trước kia thì chỉ bầu hết một lượt. Người đắc cử hành pháp phải chiếm hơn 50% số phiếu. Vì không đạt được túc số, Uruguay phải tổ chức bầu cử vòng nhì. Đảng Blanco lại liên danh với đảng Colorado chọn Jorge Batlle, đánh bại Tabare Vázquez thuộc Mặt trận Quảng đại (Frente Amplio).

Hai đảng Colorado và Blanco tiếp tục liên danh tại quốc hội chống lại Mặt trận Quảng đại nhưng đến Tháng 11 năm 2002, thì đảng Blanco rút khỏi nội các trước hiện tình kinh tế suy thoái. Khủng hoảng kinh tế bên Brasil (1999) và Argentina (2001) kéo luôn Uruguay vào vòng bất trắc lại thêm nạn dịch lở mồm long móng gây thiệt hại nhiều cho ngành chăn nuôi. Tỷ số thất nhiệp lên ngót 20% trong khi lạm phát kéo giá sinh hoạt quá tầm tay người dân trung bình ở Uruguay, đẩy ngưỡng số dân nghèo lên 40%. Chính phủ đề nghị tiếp tục tư hữu hóa các xí nghiệp quốc doanh như ngành dầu khí nhưng bị dân chúng phản đối.

Đảng thiên tả nắm quyền, hai đảng truyền thống Blanco và Colorado bị loại

Năm 2004 cử tri Urugauy xoay sang ủng hộ phe đối lập của Tabaré Vázquez thuộc Mặt trận Quảng đại (Frente Amplio). Mặt trận này gồm những tổ chức khuynh tả kể cả cộng sản và Tupamaros. Vázquez đòi truy tố các nhân vật thuộc thời kỳ quân phiệt 1950-1985: Juan Maria Bordaberry và Gregorio Alzarez đều bị tống giam.

Mặt trận Quảng đại lại đắc cử lần nữa năm 2009. Ứng cử viên là José Mujica lên làm tổng thống. Với biệt danh "El Pepe", Mujica trước kia là cựu du kích quân. Thời Vázquez, Mujica làm Bộ trưởng Bộ Chăn nuôi, Nông nghiệp, Thủy sản (2005-2008), sau được bầu vào thượng viện. Mujica chủ trương nhiều chính sách theo đường lối xã hội chủ nghĩa.

Địa lý

Lãnh thổ của Uruguay bao gồm 176.220 km² đất liền và 142.999 km 2 sông, hồ. So với các nước Nam Mỹ châu thì Uruguay là có diện tích nhỏ thứ nhì sau Suriname. Địa hình chủ yếu là bình nguyên đồng cỏ và một số đồi thấp. Điểm cao nhất là đỉnh Cerro Catedral đo được 514 m trong dải đồi Sierra Carapé.

Khí hậu

Khí hậu Uruguay là khí hậu ôn đới gần giống với khí hậu Việt Nam vì có đủ bốn mùa: xuân, hạ, thu, đông. Tuy nhiên, gió lạnh từ Nam cực chi phố mùa đông còn mùa hè thì luồng khí nóng từ miền nhiệt đới Brasil dồn về. Vì địa hình tương đối bằng phẳng, không có núi non ngăn cản nên thời tiết dễ thay đổi đột ngột.

Các tỉnh của Uruguay

Uruguay bao gồm 19 tỉnh. Các tỉnh đầu tiên được thành lập từ năm 1816 và gần đây nhất Flores được thành lập vào năm 1885.

Kinh tế

Uruguay là nền kinh tế chủ yếu dựa vào thương mại, đặc biệt là xuất khẩu nông sản, khiến cho trong nước dễ bị biến động giá cả hàng hóa.

Chăn nuôi bò, cừu trở thành ngành kinh tế chủ yếu thúc đẩy phát triển các ngành công nghiệp chế biến để xuất khẩu (len, hàng dệt, thịt và ngành da thú). Ngành trồng trọt gồm có: ngũ cốc, mía, cây ăn quả.

Kinh tế gặp nhiều khó khăn do nợ nước ngoài chồng chất. Là nước thành viên của tổ chức Mercosur, Uruguay bị lấn át bởi hai nước láng giềng khổng lồ Brasil và Argentina. Thâm hụt cán cân mậu dịch gia tăng.

Mặc dù nông nghiệp chỉ chiếm 9% GDP, nhưng nông phẩm chiếm hơn 50% hàng xuất khẩu. Uruguay đứng đầu Mỹ Latinh và thứ 6 thế giới về xuất khẩu lúa gạo. Công nghiệp chủ yếu là chế biến nông sản (thịt, sản phẩm da thuộc, len…). Từ giữa thập kỷ 80 của thế kỷ XX, Uruguay theo mô hình kinh tế tự do mới, giảm được lạm phát và thâm hụt ngân sách, cân đối xuất nhập khẩu. Uruguay là một trong những nước có điều kiện và chính sách lao động tự do nhất ở châu Mỹ.

Từ năm 1999, kinh tế Uruguay suy thoái, một nguyên nhân lớn là do tác động của việc phá giá tiền tệ của Brasil làm giảm sức cạnh tranh của hàng hoá Uruguay và ảnh hưởng của khủng hoảng kinh tế Argentina. Tháng 6 năm 2002, chính phủ quyết định thả nổi đồng pê xô, đồng đô la Mỹ tăng giá 60% so với nội tệ, giúp cho hàng hoá xuất khẩu của Uruguay tăng sức cạnh tranh nhưng cũng gây ra đổ vỡ tín dụng, khủng hoảng hệ thống ngân hàng, làm giảm sức mua của người tiêu dùng và tăng lạm phát từ 4% (2001) lên tới 26% (2002).

Uruguay có môi trường đầu tư tốt, hệ thống pháp lý mạnh và thị trường tài chính mở cửa. Chiến lược của chính phủ hiện nay là kích thích tăng trưởng dựa trên việc đẩy mạnh xuất khẩu sang các nước bạn hàng truyền thống trong khối Mercosur, EU và Bắc Mỹ. Với châu Á, Uruguay có quan hệ thương mại với Nhật Bản, Trung Quốc, Hàn Quốc, Singapore, Malaysia và Indonesia... Uruguay xuất hàng truyền thống như thịt bò, lúa gạo, len, cá, da thuộc và đồ da; nhập khẩu máy móc, hoá chất, nhiên liệu, hàng tiêu dùng, quần áo...

Tính đến năm 2016, GDP của Uruguay đạt 54.374 USD, đứng thứ 79 thế giới và đứng thứ 14 khu vực Mỹ Latin.

Nông nghiệp
Năm 2010, ngành nông nghiệp định hướng xuất khẩu của Uruguay đóng góp 9,3% GDP và sử dụng 13% lực lượng lao động. Số liệu thống kê chính thức từ Bộ Nông nghiệp và Chăn nuôi Uruguay cho biết chăn nuôi thịt và cừu ở Uruguay chiếm 59,6% diện tích đất. Tỷ lệ tăng thêm lên 82,4% khi chăn nuôi gia súc gắn với các hoạt động nông nghiệp khác như sữa, thức ăn gia súc và luân canh với các loại cây trồng như gạo.

Dựa theo FAOSTAT, Uruguay là một trong những nước sản xuất nhiều nhất đậu tương (9th), len trơn (12th), thịt ngựa (14th), sáp ong (14th) và mộc qua (17th). Hầu hết trang trại (25,500 trong số 39,120) được quản lý quy mô gia đình; thịt bò và len là hoạt động chính và nguồn thu nhập chính cho 65% trong số đó, tiếp đến là nông nghiệp rau đạt 12%, chăn nuôi bò sữa đạt 11%, lợn đạt 2% và gia cầm cũng ở mức 2%. Thịt bò là mặt hàng xuất khẩu chính của quốc gia, với tổng trị giá hơn 1 tỷ USD năm 2006.

Chính trị

Uruguay là một nền cộng hòa dân chủ. Tổng thống giữ cả hai vai trò đứng đầu nhà nước và chính phủ. Tổng thống giữ quyền hành pháp. Quốc hội, gồm thượng viện và hạ viện giữ quyền lập pháp. Bộ tư pháp nắm quyền tư pháp.

Đảng Colorado và các đảng khác đã đấu tranh giành quyền lực trong suốt phần lớn lịch sử Uruguay. Tuy nhiên, vào cuộc bầu cử năm 2004, một mặt trận rộng đã được thành lập gồm liên minh của Tupamaros, cộng sản, Đảng Dân chủ Thiên chúa giáo trong số những người được bầu vào quốc hội. Tabare Vazquez được bầu làm Tổng thống.

Hiến pháp đầu tiên của Uruguay được thông qua vào năm 1830, sau Hiệp ước Montevideo theo đó thành lập nhà nước Uruguay.

Uruguay là nước đứng thứ 25 trong Chỉ số nhận thức tham nhũng.

Hiến pháp Uruguay cho phép sử dụng trưng cầu dân ý để thay đổi luật pháp và hiến pháp.

Giao thông vận tải

Đường bộ
Đường quốc lộ kết nối Montevideo và các thành phố lớn khác trong nước. Đường cao tốc chính dẫn tới những vùng biên giới. Những con đường nhỏ khác không được trải nhựa nối các trang trại và thị trấn nhỏ. Đường sá phát triển mạnh sau khi Khối thị trường chung Nam Mỹ được thành lập vào những năm 1990. Hầu hết hàng hóa vận chuyển trong nước được chuyên chở bằng đường bộ chứ không phải đường sắt.

Đường sắt
Mạng lưới đường sắt hầu hết đều đã cũ (mua của Anh từ Chiến tranh thế giới thứ nhất) trừ một đường nhỏ chạy từ Montevideo đi San José de Mayo, qua các thành phố Las Piedras và Canelones.

Đường thủy
Cảng biển chủ yếu ở Montevideo, Tàu thuyền di chuyển trong nội địa có các kích thước khác nhau, một dịch vụ tàu cánh ngầm kết nối Buenos Aires với Montevideo và Colonia del Sacramento qua Rio de Plata.

Hàng không
Một sân bay quốc tế nằm gần khu nghỉ mát bãi biển Carrasco một khoảng 21 km từ trung tâm thành phố Montevideo. Các hãng hàng không thuộc sở hữu của chính phủ, Primeras Líneas Uruguayas de Navegación Aérea (PLUNA), liên kết các điểm đến Montevideo với một số sân bay quốc tế.

Xã hội

Nhân khẩu

Các thành phố lớn

Ngôn ngữ

Tôn giáo

Uruguay không có tôn giáo chính thức của nhà nước, nhà thờ và nhà nước được chính thức tách ra, và tự do tôn giáo được đảm bảo. Một cuộc khảo sát năm 2008 của Viện Nacional de Estadística của Uruguay cho thấy Công giáo Rôma là tôn giáo chính, với 45,7% dân số tin theo, 9,0% là Kitô hữu khác ngoài Công giáo, 0,6% là Thuyết duy linh hoặc Umbandists (một tôn giáo bản địa), và 0,4% là người Do Thái giáo, 30,1% cho biết họ có tin tưởng vào một vị thần, nhưng không thuộc tôn giáo nào, trong khi 14% là người vô thần hoặc bất khả tri.

Giới quan sát chính trị xem Uruguay quốc gia thế tục nhất ở châu Mỹ. Uruguay thế tục hóa bắt đầu với vai trò tương đối nhỏ của nhà thờ trong thời kỳ thuộc địa, so với các bộ phận khác của đế quốc Tây Ban Nha. Sau khi độc lập, ý tưởng chống đối ảnh hưởng của tôn giáo đối với chính quyền lan rộng tới Uruguay, đặc biệt là từ Pháp, tiếp tục làm xói mòn ảnh hưởng của nhà thờ đối với chính phủ. Năm 1837, hôn nhân dân sự đã được công nhận và năm 1861 nhà nước tiếp quản các hoạt động của các nghĩa trang nhân dân vốn do nhà thờ đảm trách. Trong năm 1907, ly hôn đã được hợp pháp hóa và năm 1909, tất cả các chương trình giáo dục giảng dạy tôn giáo đã bị cấm tại tất cả các trường công lập nhà nước. Dưới ảnh hưởng của các cải cách tự do, do nhà lãnh đạo Colorado José Batlle y Ordóñez (1903-1911) đề xướng, một bản Hiến pháp mới đã được ban hành năm 1997 đã tách hoàn toàn ảnh hưởng của nhà thờ đối với nhà nước.

Theo khảo sát chính thức gần đây nhất khoảng 58,1% dân số Uruguay xác định mình là Kitô giáo (47% Công giáo La Mã, Tin Lành 11,1%), và khoảng 40,89% dân số không xưng tôn giáo (23,2% "tin vào Thiên Chúa nhưng không có tôn giáo", 17,2% là người vô thần), 0,6% là tín đồ của các tôn giáo châu Phi khác, 0,5% là người Do Thái giáo, và 0,4% theo tôn giáo khác.

Có khoảng 2,3 triệu người Công giáo Rôma trong cả nước. Có 9 giáo phận trực thuộc tổng giáo phận Montevideo; Chủ tịch Hội đồng Giám mục Uruguay hiện nay lag Tổng giám mục Nicolas Cotugno Fanizzi, người được bổ nhiệm vào tháng 12 năm 1998. Các vị thánh bảo trợ của Uruguay là Maria, hiện được tôn kính tại Vương cung thánh đường Nhà thờ Florida.

Hồi giáo ở Uruguay ước tính có từ 300 đến 400 người, đại diện cho 0,01 phần trăm dân số. Có hai trung tâm Hồi giáo, tại Montevideo.

Hiện nay, có từ 20.000-25.000 người Do Thái giáo sống ở Uruguay, với 95% cư trú tại Montevideo. Có một cộng đồng nhỏ ở Paysandú. Khoảng 75% trong số đó là nhánh Do Thái giáo Ashkenazi và 11% thuộc nhánh Sephardi. Đến năm 2003, có 20 giáo đường Do Thái, nhưng chỉ có sáu trong số đó tổ chức các buổi lễ Shabbat hàng tuần.

Đức tin Bahá'í được truyền bá đến Uruguay bởi Abdu'l-Baha, một trong những người đứng đầu tôn giáo này trong năm 1916. Hội đồng tin thần Bahá'í địa phương đầu tiên tại Montevideo được bầu vào năm 1942. Năm 1961, Hội đồng tinh thần Bahá'í Uruguay được thiết lập và tới năm 1963 đã có ba Hội đồng tinh thần Bahá'í địa phương. Năm 2001 có khoảng 4.000 tín đồ Baha'is tại Uruguay và đến năm 2005, đã tăng lên 7.300 người.

Giáo dục

Y tế

Văn hóa

Nghệ thuật thị giác

Âm nhạc

Văn học

José Enrique Rodó (1871 - 1917) nhà văn thuộc chủ nghĩa hiện đại, được coi là biểu tượng văn học nổi bật nhất của Uruguay. Tác phẩm Ariel (1900) của ông đặt vấn đề gìn giữ các giá trị tâm linh trong khi theo đuổi vật chất và tiến bộ kĩ thuật.

Truyền thông

Thể thao

Bóng đá là môn thể thao phổ biến nhất ở Uruguay. Trận bóng đá quốc tế đầu tiên được tổ chức ngoài đảo Anh là giữa Uruguay và Argentina tại Montevideo tháng Bảy năm 1902 Uruguay tham dự Thế vận hội từ năm 1924 và đoạt huy chương Vàng Bóng đá tại hai kì Thế vận hội liên tiếp 1924 tại Paris và 1928 tại Amsterdam.

Đội tuyển bóng đá quốc gia Uruguay từng vô địch FIFA World Cup 2 lần: lần thứ nhất tại sân nhà và là kì World Cup đầu tiên năm 1930 và lần thứ hai đánh bại Brazil tại trận chung kết ngay tại sân của họ năm 1950. Số lượng chức vô địch của Uruguay tại Copa América lớn hơn bất kì nước nào khác: Chức vô địch năm 2011 đánh giấu lần thứ 15 đăng quang của họ trên đấu trường bóng đá châu lục. Uruguay còn là quốc gia ít dân nhất từng vô địch World Cup. Mặc dầu Uruguay đạt được những thành công ban đầu, họ bỏ lỡ 3 trong 4 kì World Cup từ 1994 đến 2006. Uruguay có màn trình diễn đáng được biểu dương ở FIFA World Cup 2010 khi họ vào tới vòng bán kết sau 40 năm chờ đợi. Trong giải đấu này, cầu thủ Diego Forlán được trao giải Quả bóng vàng cho cầu thủ xuất sắc nhất giải.

Liên kết ngoài
 Chính phủ Uruguay Portal

Tham khảo

Uruguay

Quốc gia và vùng lãnh thổ nói tiếng Tây Ban Nha
Quốc gia Nam Mỹ
Quốc gia thành viên của Liên Hợp Quốc
Cựu thuộc địa Tây Ban Nha
Quốc gia thành viên Liên minh các Quốc gia Nam Mỹ
Quốc gia thành viên Mercosur
Mercosur


title: Rhypholophus arapaho

text:
Rhypholophus arapaho là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Tham khảo

<references>

Liên kết ngoài

Rhypholophus
Limoniidae ở vùng Nearctic


title: Oreomela yangi

text:
Oreomela yangi là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Lopatin miêu tả khoa học năm 2005.

Chú thích

Tham khảo

Oreomela


title: Calosopsyche cubana

text:
Calosopsyche cubana là một loài Trichoptera trong họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Calosopsyche


title: Aphthonoides pubipennis

text:
Aphthonoides pubipennis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Wang miêu tả khoa học năm 1992.

Chú thích

Tham khảo

Aphthonoides


title: Trống cái

text:
Trống cái là nhạc cụ bộ gõ, chi gõ, không định âm, có kích thước lớn, xuất hiện ở khắp Việt Nam từ hàng ngàn năm nay. Dù ở đồng bằng hay miền núi người ta đều nhận ra sự có mặt của trống cái. Nó không chỉ đơn thuần là một nhạc cụ mà đã trở thành một dụng cụ thông tin trong trường học, quân đội, lễ hội... từ xưa đến nay.

Cấu tạo
Loại trống này có hình trụ khum với hai mặt trống bịt da trâu, bò có đường kính từ 50, 60 cm trở lên. Tang trống bằng gỗ, thân trống có một quai xách để treo trống. Nếu không sử dụng quai này người ta có thể đặt trống trên giá gỗ hay kim loại.

Trống cái không có kích thước chuẩn mực, loại trống nào người ta thấy có đường kính từ 50 cm trở lên thì có thể gọi là trống cái (trống lớn) để phân biệt với loại trống nhỏ có kích thước trung bình và loại trống nhỏ (dùng làm đồ chơi như trống bỏi.

Âm thanh
Âm thanh trống trầm và vang xa. Người ta có thể dùng một hoặc hai dùi gỗ để đánh trống (tùy theo tính chất của công việc). Cách đánh trống có nhiều cách: đánh giữa mặt trống, rìa mặt trống hay tang trống,... Mỗi cách đều tạo âm sắc riêng. Có thể đánh nhanh hoặc chậm tùy trường hợp.

Sử dụng
Là nhạc cụ hòa tấu dùng trong sinh hoạt tín ngưỡng, trong biểu diễn nghệ thuật và thông tin trong cộng đồng (báo động, điểm giờ, cổ động...). Nghi lễ đánh trống khai giảng năm học mới đã trở thành một phần không thể thiếu trong văn hóa Việt Nam ngày nay.

Vào thế kỷ 15 và 16 trống cái đã xuất hiện trong các dàn nhạc như Đường thượng chi nhạc và Nhã nhạc. Đến thế kỷ 18 người ta nhận thấy sự có mặt của nó trong dàn nhạc lễ và trong các ban nhạc sân khấu như tuồng, chèo để tạo không khí kịch tính. Tại Tây Nguyên, trống cái tham gia hòa tấu với dàn nhạc cồng chiêng, còn ở Tây Bắc nó xuất hiện trong đám múa sư tử, điệu xòe hoa (của người Thái).

Chú thích

Nhạc cụ dân gian Việt Nam
Nhạc cụ kích phát
Trống


title: Massello

text:
Massello là một đô thị ở tỉnh Torino trong vùng Piedmont, có vị trí cách khoảng 50 km về phía tây của Torino. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 66 người và diện tích là 38.9 km².

Massello giáp các đô thị: Pragelato, Roure, Fenestrelle, Perrero, và Salza di Pinerolo.

Quá trình biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Torino
Thành phố và thị trấn ở Piemonte


title: Biermannia

text:
Biermannia là một chi thực vật có hoa trong họ, Orchidaceae.

Mô tả

Các loài và phân bổ
Biermannia arunachalensis A.N.Rao - Arunachal Pradesh
Biermannia bigibba (Schltr.) Garay - Sumatra
Biermannia bimaculata (King & Pantl.) King & Pantl. - Bhutan, Assam
Biermannia calcarata Aver. - Quảng Tây, Việt Nam
Biermannia ciliata (Ridl.) Garay - Thái Lan, Malaysia
Biermannia flava (Carr) Garay - Pahang
Biermannia jainiana S.N.Hegde & A.N.Rao - Arunachal Pradesh
Biermannia laciniata (Carr) Garay - Malaysia
 Biermannia longicheila
Biermannia quinquecallosa King & Pantl. - Assam
Biermannia sarcanthoides (Ridl.) Garay - Johor
Biermannia sigaldii Seidenf. - Việt Nam

Xem thêm
Danh sách các chi Phong lan

Tham khảo

Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (1999). Genera Orchidacearum 1. Oxford Univ. Press.
Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (2001). Genera Orchidacearum 2. Oxford Univ. Press.
Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (2003). Genera Orchidacearum 3. Oxford Univ. Press
Berg Pana, H. 2005. Handbuch der Orchideen-Namen. Dictionary of Orchid Names. Dizionario dei nomi delle orchidee. Ulmer, Stuttgart

Danh sách các chi phong lan


title: Macroglossum buruensis

text:
Macroglossum buruensis là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae, chi Macroglossum.

Tham khảo

 Pinhey, E (1962): Hawk Moths of Central và Southern Africa. Longmans Southern Africa, Cape Town.

Macroglossum


title: Falsilunatia carcellesi

text:
Falsilunatia carcellesi là một loài ốc biển săn mồi, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Naticidae, họ ốc Mặt Trăng.

Phân bố

Miêu tả
Chiều dài tối đa của vỏ ốc được ghi nhận là 31.3 mm.

Môi trường sống
Độ sâu tối thiểu được ghi nhận là 18 m. Độ sâu tối đa được ghi nhận là 771 m.

Chú thích

Tham khảo

Falsilunatia


title: Quận Jackson, Indiana

text:
Quận Jackson là một quận thuộc tiểu bang Indiana, Hoa Kỳ.
Quận này được đặt tên theo. Theo điều tra dân số của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2000, quận có dân số người. Quận lỵ đóng ở.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có diện tích km2, trong đó có km2 là diện tích mặt nước.

Các xa lộ chính

Quận giáp ranh

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của Indiana


title: Giáo hoàng Fêlix III

text:
Fêlix III (Tiếng Anh: Felix III) là người kế nhiệm giáo hoàng Simpliciô và là vị Giáo hoàng thứ 48. Ông đã được suy tôn là thánh của nhà thờ công giáo. Theo niên giám tòa thánh năm 1806 thì ông đắc cử vào năm 482 (483) và ở ngôi trong 9 năm. Niên giám tòa thánh năm 2003 xác định triều đại của ông kéo dài từ ngày 13 tháng 3 năm 483 cho tới ngày 1 tháng 3 năm 492.

Theo Danh lục các giáo hoàng (Liber Pontificalis) thì Fêlix III sinh tại Rôma trong gia đình quý tộc Anicia. Ông là một người góa vợ và là người cha của một gia đình (ông có hai con). Ông là con trai của một linh mục và là ông cố của Giáo hoàng Grêgôriô Cả. Tên của ông đáng lẽ phải đặt tên là Fêlix II và các vị Giáo hoàng kế vị sau này có cùng tên phải được ghi số thứ tự thích hợp. Sai sót này do đã có những bảng liệt kê đã đưa xen vào tên của Thánh Fêlix ở Roma, tử vì đạo.

Theo một truyền thuyết thì: Grêgôriô viết rằng khi người cô của ông, thánh Tarsila, đang hấp hối thì Giáo hoàng Fêlix III hiện ra với cô. Ông đã vẫy tay chào cô rồi về Thiên đàng. Vào đêm trước của ngày Giáng sinh, Tarsila qua đời và đã thấy Đức Giêsu hiện ra và vẫy tay.

Fêlix đã đạt đến ngai Phêrô với sự ủng hộ của vua dân Hêrulê là Ôđôacrô. Năm 488, Fêlix III gặp phải sự xâm lược nước Ý do Thêôđôricô cả và sự sụp đổ của người bảo vệ cũ của ông. Tại Phi châu, những người Vandal, theo thuyết Ariô, khởi động một cuộc bách hại dữ dội chống người Công giáo.

Vì những giáo huấn sai lầm mà nhiều nhóm người trong Giáo hội đã tự phân chia. Những nhân tố liên quan đến chính trị đã gây khó khăn rắc rối cho sứ vụ của vị Giáo hoàng này. Nhưng Felix III vẫn một mực tỏ ra can đảm trong việc bảo vệ các chân lý Đức tin và quyền lợi của Giáo hội Roma. Mặc dù do Ođôacrô đẩy lên và là bạn của Hoàng đế Đông Phương Zênôn nhưng không bao giờ ông để cho những vị đó khống chế, trái lại còn hãnh diện đòi "Giáo hội có quyền tiến triển theo luật riêng của mình".

Vào năm 484, hoàng đế Zenon đã ban hành chiếu chỉ Henotikos (sắc chỉ hiệp nhất) nhằm dung hòa hai công thức của công đồng Cacledonia và giáo lý của Thuyết Monophysisme bằng một công thức "trung lập" làm ngơ đi đạo lý của Giáo hoàng Lêô I. Giáo hoàng Fêlix III đã phản đối và lên án công thức này. Ông cũng truất phế và tuyệt thông Acaciô – Giáo chủ thành Constantinôpôli từ 471 đến 489 (chính sắc lệnh này của ông mà Đức thượng phụ Acaciô đã mang sau lưng long trọng tiến vào nhà thờ. Vị tu sĩ chơi trát bị hành quyết…) Được các tu sĩ và đa số nhân dân thủ đô–vốn ghét Hoàng Đế Zênon–ủng hộ, chính thống đông phương đã bạo dạn đương đầu với kẻ tiếm vị. Acaciô được Hoàng Đế thúc đẩy, đã công khai chống đối. Ông đã bôi tên Đức Giáo hoàng trên bảng đá, đặt trên bàn thờ, để kính nhớ thường xuyên vị thủ lĩnh Giáo hội trong thánh lễ.

Thế là nổ ra vụ ly khai Hy Lạp đầu tiên: vụ ly khai của Acaciô. Ly giáo Acace (schisme d’Acace) này đã tách rời khối Đông phương theo phái Nhất tính ra khỏi Rôma trong ba mươi lăm năm (483-518). Sự thống nhất của Giáo hội đã chỉ được lập lại sau khi Acace chết, nhờ Hoàng đế Justinianô I.

Tuy nhiên, Feelix III với sự giúp đỡ của Dênô I là người ký một cuộc hưu chiến với dân Vandal, đạt đến chỗ kết thúc những cuộc bách hại người Công giáo Phi châu. Lúc bấy giờ ông lại gặp phải những vấn đề về người Công giáo đã theo thuyết Ariô dưới thời bách hại của Gênsêricô và Hunêricô nay lại ước mong trở lại thành người Công giáo. Những người này vẫn kiên vững trong niềm tin của mình dưới thời bách hại đã từ chối sự trở về này và Feelix III phải gửi một bức thư cho các Giám mục Phi châu đưa ra những điều kiện để các giám mục có thể nhận vào Giáo hội những "con chiên lạc" này. Fêlix III trải qua chín năm trong đời Giáo hoàng và qua đời năm 492. Ông được chôn tại Vương cung thánh đường Thánh Phaolô trên đường Ostian.

Chú thích

Tham khảo

 265 Đức Giáo hoàng, Thiên Hựu Nguyễn Thành Thống, Nhà xuất bản Văn hóa Thông tin, xuất bản tháng 5 năm 2009.
 Felix III, Các vị Giáo hoàng của giáo hội toàn cầu, hội đồng giám mục Việt Nam
 Tóm lược tiểu sử các Đức Giáo hoàng, Đà Nẵng 2003,Jos. TVT chuyển ngữ từ Tiếng Anh.
 Trích Tin Mừng Net "Các Thánh" Susan Helen Wallace, Fsp / Phúc Lộc, CMC chuyển ngữ; Nhóm Tinh Thần nhuận chính lại theo Patron Saint và Santi-Beati-Testimoni.
 Lịch sử Giáo hội Công giáo, Linh mục O.P Bùi Đức Sinh – giáo sư sử học, Tập I và II, Nhà xuất bản Chân Lý, Giấy phép số: 2386 BTT/PHNT Sài Gòn ngày 28 tháng 7 năm 1972.

Thánh Kitô giáo
F
Mất năm 492
Năm sinh không rõ
Giáo hoàng người Ý