title: Luperocella albopilosa

text:
Luperocella albopilosa là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Jacoby miêu tả khoa học năm 1892.

Chú thích

Tham khảo

Luperocella


title: Quincy, Illinois

text:
Quincy là một thành phố ở tiểu bang Illinois, Hoa Kỳ. Thành phố này thuộc quận Adams. Thành phố có diện tích km2, dân số là 40.366 người (thời điểm năm 2000). Mùa thu năm 2010, Quincy đã được xếp thứ 8 trong 15 thành phố nhỏ có điều kiện sinh sống gia đình tốt ở Mỹ về các tiêu chí thời gian đi lại, giáo dục phổ thông, thu nhập bình quân họo và giá cả sinh họa, xếp hạng của tạp chí Forbes.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thành phố của Illinois

Khu dân cư trên Tuyến hỏa xa ngầm


title: Pro-Música Brasil

text:
Associação Brasileira dos Produtores de Discos (ABPD) (Tiếng Việt: Hiệp hội thu âm của các nhà sản xuất Brasil) là một cơ quan đại diện chính thức của hãng thu âm tại thị trường âm nhạc Brasil.

Lượng tiêu thụ

Nghệ sĩ Brazil
CD

DVD

Download
Vàng: 50.000
Bạch kim: 100.000
Bạc: 500.000

Nghệ sĩ quốc tế
CD

DVD

Download
Vàng: 50.000
Bạch kim: 100.000
Bạc: 500.000

Chú thích

Liên kết
 Official website

Tổ chức âm nhạc


title: Garaballa

text:
Garaballa là một đô thị trong tỉnh Cuenca, cộng đồng tự trị Castile-La Mancha Tây Ban Nha. Đô thị này có diện tích là 71,88 km², dân số năm 2009 là 117 người với mật độ 1,63 người/km². Đô thị này có cự ly km so với tỉnh lỵ Cuenca.

Tham khảo

Đô thị ở Cuenca


title: Caloptilia titanitis

text:
Caloptilia titanitis là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Nam Phi.

Chú thích

Tham khảo

Caloptilia


title: Montel-de-Gelat

text:
Montel-de-Gelat  là một xã ở tỉnh Puy-de-Dôme trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes miền trung nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 700 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
 INSEE commune file

Monteldegelat


title: Verosvres

text:
Verosvres là một xã thuộc tỉnh Saône-et-Loire trong vùng Bourgogne-Franche-Comté miền đông nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Saône-et-Loire

Tham khảo
INSEE

Xã của Saône-et-Loire


title: Vada

text:
Vada là một thị trấn thống kê (census town) của quận Thane thuộc bang Maharashtra, Ấn Độ.

Địa lý
Vada có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 38 mét (124 feet).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Vada có dân số 14.291 người. Phái nam chiếm 52% tổng số dân và phái nữ chiếm 48%. Vada có tỷ lệ 72% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 77%, và tỷ lệ cho phái nữ là 66%. Tại Vada, 12% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Maharashtra
Ẩm thực Sri Lanka


title: Scutiger muliensis

text:
Scutiger muliensis là một loài lưỡng cư thuộc họ Megophryidae.
Đây là loài đặc hữu của Trung Quốc.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, vùng cây bụi nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới vùng đất cao, đồng cỏ nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới vùng đất cao, và sông ngòi.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 Liang, F. & Changyuan, Y. 2004. Scutiger muliensis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

]]

Scutiger
Động vật lưỡng cư Trung Quốc


title: Quảng trường San Marco

text:
Quảng trường San Marco hay Quảng trường Thánh Máccô (tiếng Ý: Piazza San Marco) là quảng trường quan trọng nhất và nổi tiếng nhất của thành phố Venezia. Quảng trường dài 175 m, rộng 82 m và cùng với Piazzale Roma và Piazza di Rialto là ba quảng trường duy nhất trong thành phố được gọi là piazza. Các quảng trường khác của Venice được gọi một cách khiêm nhường hơn: campi. Alfred de Musset đã từng gọi quảng trường này là "salon của châu Âu". Vì không cao hơn mực nước biển là bao nhiêu nên quảng trường rất hay bị ngập lụt mỗi khi có bão cuốn theo nước ập vào từ mặt nhìn ra Kênh Lớn (Canal Grande) là khoảng không gian trống.

Quảng trường, cũng như toàn bộ thành phố Venezia, là khu vực dành riêng cho người đi bộ. "Đại sảnh lễ hội đẹp nhất châu Âu" này, như Napoléon đã từng gọi, bao giờ cũng tràn ngập du khách, nhiếp ảnh gia và chim bồ câu.

Lịch sử

Trong thế kỷ thứ 9 quảng trường xuất phát từ một diện tích trống trước ngôi Nhà thờ Thánh Mark vẫn còn khiêm nhường. Đây là nơi công bố và tiến hành nghi thức của hội đồng thành phố cũng như là nơi tổ chức lễ hội của thành phố như lễ hội hóa trang.

Quảng trường Thánh Máccô ngày nay là kết quả của nhiều đợt xây dựng kiến tạo cách xa nhau về thời gian, chủ yếu giữa 1200 và 1600.

Công trình đầu tiên là việc xây dựng ngôi nhà thờ cho hài cốt của Thánh Mark năm 829, dưới thời tổng trấn (doge) thứ 11 và 12. Theo truyền thuyết kể lại, hài cốt của vị thánh được đánh cắp từ thành phố Alexandria (Ai Cập) về đến Venice. Ngôi nhà thờ được xây dựng kế cạnh dinh tổng trấn thành phố. Năm 976 dinh, ngôi nhà thờ và tròn 300 căn nhà đã bị hỏa hoạn đốt cháy hoàn toàn. Nhân dịp này vị tổng trấn Pietro I Orseolo (928 – 987) đã cho tái tạo lại khu đất.

Quảng trường Thánh Máccô bắt đầu có kích thước như ngày nay khi nhánh sông của Rio Batario và bến cảng giữa quảng trường và Dinh Tổng trấn được đổ đất lấp đi. Giữa 1172 và 1178 tổng trấn Sebastiano Ziani cho mở rộng quảng trường này, và đến năm 1177 khi Hoàng đế Thánh chế La Mã Friedrich I đến viếng thăm thì đây đã là trung tâm tiêu biểu cho thành phố cộng hòa Venice. Từ năm 1723 quảng trường được lát bằng đá trachyte, có hoa văn hình học màu sáng trên nền sẫm màu hơn, tạo cảm giác cho thấy quảng trường dài hơn.

Công trình xây dựng

Bắt đầu từ Canal Grande, ngược chiều kim đồng hồ là Dinh Tổng trấn (Venezia), Porta della Carta (cổng đi vào Dinh tổng trấn), tháp đồng hồ (Torre dell'Orologio), dinh Procuratie Vecchie, cánh nhà Napoléon của Procuratie, dinh Procuratie Nouve, tháp chuông và Biblioteca Marciana, một trong các thư viện lớn nhất của Ý.

Porta della Carta là cổng vào Dinh Tổng trấn, còn được gọi là Cổng Vàng (porta aurea) do được mạ rất nhiều vàng, được xây giữa 1438 và 1442 dưới sự lãnh đạo của Giovanni và Bartolomeo. Bức tượng do Francesco Foscari cho xây được đặt bên cạnh cổng, miêu tả vị tổng trấn đang quỳ trước con sư tử có cánh là biểu tượng của Thánh Mark cũng như của thành phố Venice.

Toore dell'Orologio là một tháp đồng hồ do Mauro Codussi kiến tạo trong khoảng 1496-1499, tầng thứ ba do kiến trúc sư Giorgio Massari xây thêm năm 1755. Đây là một đồng hồ thiên văn học mô tả các chu kỳ Mặt Trăng, mặt trời và hoàng đạo. Hai tượng đồng khổng lồ gõ vào chuông đồng mỗi đầu giờ.

Các dinh thự Procuratie bao bọc phía bắc, nam và đông của quảng trường nguyên là các dãy nhà công sở hành chính của cộng hòa Venice. Dinh Procuratie Vecchie được xây dựng từ năm 1514 dưới sự lãnh đạo của Bartolomeo Buon. Dinh Procuratie Nouve được xây từ năm 1583 do Vincenzo Scamozzi lãnh đạo, và từ 1616 đến 1640 là Baldassare Longgena. Dinh này thay thế cho một dinh cũ đã bị hỏa hoạn đốt cháy. Bắt đầu từ thời điểm này, quảng trường có dạng hình thang thay vì là hình chữ nhật như trước đó. Cánh nhà nối kết – ala napoleonica – là một công trình xây dựng của thế kỷ 19. Người Pháp lúc đó đang chiếm giữ Venice đã ra lệnh giật sập Nhà thờ Thánh Gemigniano để tạo chỗ trống cho một kiến trúc mới phù hợp với hai dinh Procuratie. Trong tầng trệt là cửa hàng và quán cà phê, trong đó có hai quán cà phê nổi tiếng nhất Venice là Gran Caffe Quadri và Caffe Florian, khai trương trong năm 1683, là quán cà phê lâu đời nhất châu Âu. Trong các dinh thự Procuratie là Viện Bảo tàng Correr và Viện Bảo tàng Khảo cổ Venice.

Tháp chuông trên Quảng trường Thánh Máccô được xây trên nền của một công trình xây dựng cũ và được hoàn tất trong thế kỷ 12. Tháp này là dấu hiệu đất liền cho người đi biển, về đêm có thể đốt lửa như một ngọn hải đăng. Trong lịch sử tháp đã nhiều lần bị hư hại do động đất hay hỏa hoạn. Năm 1902 tháp được xây dựng lại như cũ sau khi đổ sập xuống.

Loggetta nằm cạnh tháp đồng hồ do Sansovino kiến tạo giữa 1537 và 1540, là hội trường của giới quý tộc thành phố. Hình nổi và tượng của công trình xây dựng này ca ngợi các đức tính của Cộng hòa Venice - tài năng trong chiến tranh và thương mại, hòa thuận trong chính trị, tài hùng biện – mô tả lòng yêu hòa bình và đặc biệt là sự bảo hộ của tông đồ Mark.

Phần giữa Dinh Tổng trấn, Biblioteca Marciana (Thư viện Thánh Máccô) và phá được gọi là Piazzetta die Leoncini, có hai cột cao mang hình tượng của Thánh Mark và Thánh Torado. Biblioteca Marciana hay Thư viện thánh Mark kết nối Piazzetta với Quảng trường Thánh Máccô.

Tham khảo
 * Cuốn Hỏa Ngục (Inferno) là một tiểu thuyết của tác giả người Mỹ Dan Brown cũng đề cặp nhiều về Quảng trường này từ Chương 72

 Reinhard Lebe, Als Markus nach Venedig kam - Venezianische Geschichte im Zeichen des Markuslöwen, 2006, ISBN 3-938047-18-6

Liên kết ngoài

 Venice ảo Quảng trường Thánh Mark.
 Ảnh vệ tinh của Google Maps

Venezia


title: Coelioxys oriplanes

text:
Coelioxys oriplanes là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Moure mô tả khoa học năm 1951.

Chú thích

Tham khảo

O
Động vật được mô tả năm 1951


title: Kerling-lès-Sierck

text:
Kerling-lès-Sierck là một xã trong vùng Grand Est, thuộc tỉnh Moselle, quận Thionville-Est, tổng Sierck-les-Bains. Tọa độ địa lý của xã là 49° 23' vĩ độ bắc, 06° 21' kinh độ đông. Kerling-lès-Sierck nằm trên độ cao trung bình là m mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 175 mét và điểm cao nhất là 311 mét. Xã có diện tích 17,82 km², dân số vào thời điểm 1999 là 439 người; mật độ dân số là 24 người/km².

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Xã của Moselle


title: Pratibha Patil

text:
Pratibha Devisingh Patil () (sinh ngày 19 tháng 12 năm 1934) là một chính trị gia người Ấn Độ, giữ chức tổng thống của Ấn Độ từ năm 2007 đến năm 2012; và là nữ giới đầu tiên đảm nhiệm chức vụ này. Bà tuyên thệ nhậm chức vào ngày 25 tháng 7 năm 2007, kế nhiệm Abdul Kalam sau khi đả bại đối thủ của bà là Bhairon Singh Shekhawat. Bà mãn nhiệm tổng thống vào năm 2012, người kế nhiệm là Pranab Mukherjee.

Patil là một đảng viên của Đảng Quốc Đại Ấn Độ (INC), được Liên minh Tiến bộ Thống nhất và phái Tả Ấn Độ đề cử làm ứng cử viên tổng thống.

Sinh hoạt ban đầu
Pratibha Devisingh Patil là con gái của Narayan Rao Patil. Bà sinh vào ngày 19 tháng 12 năm 1934 tại làng Nadgaon, nay thuộc huyện Jalgaon của bang Maharashtra, Ấn Độ. Ban đầu bà theo học tại RR Vidyalaya, Jalgaon và sau đó được trao bằng thạc sĩ về khoa học chính trị và kinh tế của Học viện Mooljee Jetha, Jalgaon (nay thuộc Đại học Pune), sau đó bà nhận được bằng cử nhân luật của Học viện Luật Chính phủ, Mumbai. Sau đó, Patil bắt đầu hành hành nghề pháp luật tại tòa án huyện Jalgaon, trong khi cũng quan tâm đến các vấn đề xã hội như cải thiện địa vị của phụ nữ Ấn Độ.

Patil kết hôn cùng Devisingh Ransingh Shekhawat vào ngày 7 tháng 7 năm 1965. Hai người có một con trai và một con gái.

Sự nghiệp chính trị
BBC miêu tả sự nghiệp chính trị của Patil trước khi nhậm chức tổng thống là "lâu dài và phần lớn là thứ yếu". Năm 1962, bà được bầu vào Nghị viện Maharashtra, là đại biểu của khu vực bầu cử Jalgaon. Sau đó, bà giành thắng lợi để đại diện cho khu vực bầu cử Muktainagar (trước là Edlabad) trong bốn nhiệm kỳ liên tiếp từ năm 1967 đến năm 1985, rồi trở thành nghị viên tại Rajya Sabha (Thượng nghị viện Ấn Độ) từ năm 1985 đến năm 1990. Trong tổng tuyển cử năm 1991, bà được bầu làm đại biểu cho khu vực bầu cử Amravati tại Lok Sabha (Hạ nghị viện Ấn Độ). Sau đó, trong cùng thập niên, bà tạm ngưng hoạt động trên chính trường.

Patil nắm giữ nhiều chức vụ khác nhau khi là nghị viên của Nghị viện Maharashtra, bà cũng giữ các chức vụ chính thức trong thời gian làm nghị viên của Rajya Sabha và Lok Sabha. Ngoài ra, bà từng giữ chức chủ tịch đơn vị bang Maharashtra tại Quốc hội, và giữ chức chủ nhiệm của Liên đoàn Quốc gia các ngân hàng hợp tác xã và hội tín dụng đô thị, và là một thành viên của Hội đồng quản trị Liên đoàn hợp tác xã Quốc gia Ấn Độ.

Ngày 8 tháng 11 năm 2004, bà được bổ nhiệm làm thống đốc thứ 24 của bang Rajasthan và là nữ giới đầu tiên giữ chức vụ này, và theo BBC có thành tích tầm thường khi đương nhiệm.

Nhiệm kỳ tổng thống

Bầu cử
Ngày 14 tháng 6 năm 2007, Patil được công bố là ứng cử viên tổng thống của Liên minh Tiến bộ Thống nhất. Bà xuất hiện với vị thế một ứng cử viên thỏa hiệp sau khi các đảng cánh tả không đồng ý đề cử cựu bộ trưởng Nội vụ Shivraj Patil hay Karan Singh.

Do chức vụ tổng thống phần lớn mang tính hình thức, việc lựa chọn ứng cử viên thường được thỏa thuận nhất trí giữa các chính đảng và ứng cử viên tranh cử mà không có đối thủ. Trái ngược với thường lệ, Patil phải đối diện với thách thức trong bầu cử. BBC mô tả tình hình là "tai họa mới nhất của nền chính trị ngày càng mang tính đảng phái trong nước và nó nêu bật điều được nhận định là một cuộc khủng hoảng nghiêm trọng của hàng ngũ lãnh đạo". Nó "suy thoái thành phỉ báng khó coi giữa đảng cầm quyền và đối lập". Người thách thức bà là Bhairon Singh Shekhawat, phó tổng thống tiền nhiệm và là một đảng viên kỳ cựu của Đảng Bharatiya Janata (BJP). Shekhawat ra ứng cử với tư cách là ứng cử viên độc lập, được Liên minh Dân chủ Quốc gia (NDA) do BJP lãnh đạo ủng hộ, song Đảng Shiv Sena trong thành phần NDA ủng hộ Patil do bà có nguồn gốc Marathi.

Patil giành thắng lợi trong cuộc bầu cử tổ chức vào ngày 19 tháng 7 năm 2007. Bà giành được gần hai phần ba số phiếu và trở thành nữ giới đầu tiên nhậm chức tổng thống của Ấn Độ vào ngày 25 tháng 7 năm 2007.

Các hoạt động

Nhiệm kỳ tổng thống của Pratibha Patil trải qua các tranh luận khác nhau. Chẳng hạn, Patil ân xá án tử hình cho 35 tử tù, đây là một kỷ lục và trong số này có những người bị kết tội là giết người hàng loạt, bắt cóc, hiếp dâm và sát hại trẻ em. Tuy nhiên, văn phòng tổng thống biện hộ cho điều này rằng Tổng thống quyết định khoan hồng cho những người nộp đơn sau khi khảo sát và thẩm tra khuyến nghị của Bộ Nội vụ. Pratibha Patil được mệnh danh là tổng thống khoan dung nhất trong 30 năm kể từ 1981.

Patil nổi tiếng do bà dành nhiều tiền cho các chuyến đi ra nước ngoài, và thực hiện nhiều chuyến đi nước ngoài hơn bất kỳ tổng thống nào trước đó. Trong các chuyến đi này, đại gia đình của bà sử dụng công quỹ đến các điểm du lịch. Tổng cộng có 22 chuyến đi, với chi phí 40 triệu USD. Bà bị cáo buộc lạm dụng tiền của chính phủ đẻ xây một dinh thự trên khu đất rộng 260.000 ft vuông (~24.000 m²), trên một vùng đất thuộc về các góa phụ chiến tranh. Hành động dùng tiền chính phủ để xây dinh thự hưu trí cho tổng thống là chưa có tiền lệ. Bà tiến hành tự thẩm định và công bố tăng lương 300% cho bản thân cùng phó tổng thống.

Chức vụ tổng thống có nhiệm kỳ 5 năm và Patil thôi giữ chức vụ này vào tháng 7 năm 2012.

Kinh doanh
Cùng với chồng mình, bà thiết lập Vidya Bharati Shikshan Prasarak Mandal, một viện giáo dục điều hành một chuỗi các trường học tại Amravati, Jalgaon và Mumbai. Bà cũng lập ra Quỹ Tín thác Shram Sadhana, là thể chế điều hành các ký túc xá cho các phụ nữ lao động tại New Delhi, Mumbai và Pune; và một học viện kỹ thuật tại làng Bambhori thuộc huyện Jalgaon. Bà cũng lập ra một nhà máy đường hợp tác Sant Muktabai Sahakari Sakhar Karkhana tại Muktainagar và một ngân hàng hợp tác mang tên Pratibha Mahila Sahakari, song ngừng giao dịch vào tháng 2 năm 2003.

Các chức vụ
Patil từng nắm giữ nhiều chức vụ trong sự nghiệp:

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Trang điện tử chính thức của Tổng thống Ấn Độ

Tổng thống Ấn Độ
Nữ nguyên thủ quốc gia
Sinh năm 1934
Nhân vật còn sống
Nữ chính khách Ấn Độ
Chính trị gia Ấn Độ thế kỷ 20


title: Hemiexarnis

text:
Hemiexarnis là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Các loài tiêu biểu
Hemiexarnis berezskii
Hemiexarnis moechilla (Püngeler, 1906)
Hemiexarnis nivea
Hemiexarnis peperida

Hình ảnh

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Liên kết ngoài

Noctuinae


title: Manuel Zelaya

text:
José Manuel Zelaya Rosales, cũng gọi là Mel Zelaya, (sinh ngày 20 tháng 9 năm 1952) là một nhà chính trị Honduras, là Tổng tống Honduras từ năm 2006 đến năm 2009 cho đến khi bị đảo chính trong cuộc khủng hoảng chính trị Honduras năm 2009 ngày 28 tháng 6 năm 2009.

Ông đã đánh bại ứng cử viên thuộc Đảng Dân tộc Porfirio Pepe Lobo trong cuộc bầu cử ngày 27 tháng 11 năm 2005 và nhậm chức ngày 27 tháng 1 năm 2006, thay thế Ricardo Maduro và trở thành tổng thống thứ 5 là đảng viên Đảng tự do.

Zelaya có lập trường thiên tả, ủng hộ Hugo Chavez của Venezuela.

Cố gắng của Zelaya trong việc tổ chức một cuộc trưng cầu dân ý về hiến pháp đã gây ra một cuộc khủng hoảng chính trị và dẫn đến ông bị quân đội lật đổ.

Tìm cách về nước
Ngày 23 tháng 7 năm 2009, Zelaya nói rằng ông sẽ đến biên giới phía Bắc của Nicaragua và sẽ vượt biên giới tiến vào lãnh thổ Honduras ngày sau đó, sau khi các cuộc thương thảo với trung gian quốc tế đã không đạt kết quả nào. Zelaya nói rằng những cuộc thương thảo có sự hậu thuẫn của Hoa Kỳ và do Tổng thống Costa Rica Oscar Arias làm trung gian đã thất bại vì "thành phần lãnh đạo cuộc đảo chánh hoàn toàn từ khước việc để tôi trở lại cầm quyền."

"Tôi sẽ trở về không võ khí, trong sự hòa hoãn, để Honduras có thể có được hòa bình và yên ổn," Zelaya nói trong cuộc họp báo vào chiều ngày 22 tháng 7 tại thủ đô Nicaragua, Managua. "Vợ và các con tôi sẽ đi cùng với tôi và quân đội Honduras phải chịu trách nhiệm về bất cứ điều gì xảy ra cho chúng tôi."

Quân đội Honduras đã ngăn chặn nỗ lực trở về lần đầu tiên của Zelaya ngày 5 tháng 7 bằng cách đậu xe trên phi đạo ở thủ đô Tegucigalpa. Chuyến bay này đã gây ra sự đụng độ giữa những người ủng hộ Zelaya và lực lượng an ninh ở phi trường, khiến ít nhất một người thiệt mạng. Tại Costa Rica, các cuộc thương thảo nhằm giải quyết tình hình ở Honduras đã đi vào bế tắc khi phía chính phủ lâm thời do ông Roberto Micheletti lãnh đạo nói sẽ bác bỏ đề nghị sau cùng của ông Arias. Arias đưa ra chương trình 11 điểm theo đó Zelaya sẽ trở lại nắm quyền trong hai ngày tới và ân xá cho những người đã tổ chức đảo chính ông.

Arias nói kế hoạch này là nỗ lực sau cùng của ông nhằm trung gian hòa giải hai bên, Zelaya và chính phủ lâm thời nên nhờ Tổ chức Các Quốc gia châu Mỹ kiếm một người trung gian khác nếu họ không chịu ký vào thỏa thuận ông đề nghị. Arias cảnh cáo cả hai bên rằng không còn nhiều thời giờ cho một giải pháp hòa bình và kêu gọi họ hãy tạo ra một tiền lệ bằng cách trở thành quốc gia đầu tiên trong lịch sử cận đại hủy bỏ kết quả một cuộc đảo chính qua thương thảo.

Thỏa hiệp để trở lại chức vụ
Zelaya và những người chống đối ông đạt thỏa thuận qua trung gian của Hoa Kỳ, theo đó Zelaya tin rằng sẽ trở lại nắm quyền trong vòng bốn tháng sau khi có một cuộc đảo chính chớp nhoáng khiến niềm tin vào các nền dân chủ trẻ trung ở châu Mỹ La Tinh bị lung lay. Thỏa thuận chia quyền đạt được vào ngày 29 tháng 10 kêu gọi Quốc hội Honduras quyết định là có đưa Zelaya vào lại chức vụ tổng thống hay không. Tuy Quốc hội bỏ phiếu ủng hộ việc lật đổ ông ngày 28 tháng 6, các nhà lãnh đạo tại Quốc hội cho không ngăn cản thỏa thuận giúp chấm dứt tình trạng cô lập ngoại giao của Honduras và hợp thức hóa cuộc bầu cử tổng thống dự trù diễn ra vào tháng 11 năm 2009.

"Chúng tôi sẵn sàng hợp tác tại Quốc hội với thỏa thuận này," theo lời Profirio Lobo, một nhà lập pháp thuộc đảng Quốc gia và là người được coi là sẽ thắng trong cuộc bầu cử ngày 29 tháng 11 năm 2009. Tuy giới hữu trách không nói rõ là thỏa thuận này có cho phép Zelaya trở lại nắm quyền trong ba tháng còn lại của nhiệm kỳ, ông ta khẳng định rằng đây là điều sẽ xảy ra trong những ngày tới và "đem lại hòa bình cho Honduras." Thỏa thuận này được coi là một chiến thắng ngoại giao quan trọng cho Tổng thống Barack Obama. Obama gửi một đặc sứ đến Honduras vào cuối tháng 10/2009 để áp lực cả hai phía phải giải quyết cuộc khủng hoảng sau nhiều tháng trời bế tắc.

Tham khảo

Tổng thống Honduras
Sinh năm 1952
Nhân vật còn sống


title: Tân Phước, Lai Vung

text:
Tân Phước là một xã thuộc huyện Lai Vung, tỉnh Đồng Tháp, Việt Nam.

Địa lý
Xã Tân Phước nằm ở phía tây bắc huyện Lai Vung, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp Long Hậu
Phía tây, nam giáp xã Tân Thành
Phía bắc giáp huyện Lấp Vò.

Xã có diện tích 16,6 km², dân số năm 2009 là 13.250 người, mật độ dân số đạt 798 người/km².

Lịch sử
Ngày 5 tháng 1 năm 1981, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định 4-CP, đổi tên huyện Lấp Vò thành huyện Thạnh Hưng, xã Phước Thành thuộc huyện Thạnh Hưng.

Ngày 27 tháng 9 năm 1988, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định 149-HĐBT, chia xã Phước Thành thành 2 xã lấy tên là xã Tân Phước và xã Tân Thành.

Theo Quyết định 77-HĐBT ngày 27 tháng 06 năm 1989, xã Tân Phước thuộc huyện Lai Vung.

Chú thích

Tham khảo


title: Jan III Sobieski

text:
Jan III Sobieski (17 tháng 8 năm 1629 - 17 tháng 6 năm 1696) là một trong những vị vua nổi tiếng nhất của Vương quốc Ba Lan và Đại Công quốc Litva, là vua Ba Lan và Đại vương công Lietuva từ năm 1674 tới khi qua đời vào năm 1696. Trước khi lên ngôi vua, ông từng là một vị anh hùng của Quân đội Ba Lan, ông thống lĩnh Quân đội Ba Lan đánh tan tác quân Thổ Ottoman trong trận Khotyn vào năm 1673. Là một lãnh tụ chính trị chín chắn và đầy kinh nghiệm, vào năm 1674, ông được tôn làm vua Ba Lan tại kinh đô Warszawa.

Triều đại kéo dài suốt 22 năm của vua Sobieski cho thấy sự thanh bình của Vương quốc Ba Lan và Đại Công quốc Litva sau khi một loạt các cuộc chiến tranh như Đại hồng thủy hay cuộc nổi loạn Khmelnysky kết thúc.

Không những là một vị Quân vương được lòng dân, ông còn là một thiên tài quân sự, và chiến thắng nổi tiếng nhất của ông là trận chiến chống quân Thổ Nhĩ Kỳ Ottoman tại thành Viên năm 1683. Sau nhiều chiến thắng oanh liệt của Quân đội Ba Lan trước Đế quốc Ottoman, ông được họ mệnh danh là "Hùng sư của dân Ba Lan", và được Giáo hoàng xem là vị cứu tinh của các quốc gia Ki-tô giáo của châu Âu.

Là một nhà chiến lược và nhà chính trị kiệt xuất, ông là vị Quốc vương vĩ đại cuối cùng trong lịch sử Ba Lan.

Thời trai trẻ
Jan Sobieski chào đời năm 1629 tại Olesko, Ukraina (một phần của vùng Ruthenia), là hậu duệ nổi tiêng của dòng họ Sobieski danh tiếng từ lâu đời của Khối thịnh vượng chung. Cha của ông, Jakub Sobieski, là Voivode của Ruthenia và Castellan của Kraków. Mẹ ông, bà Zofia Teofillia Daniłowicz là cháu gái của Hetman Stanisław Żółkiewski. Thời niên thiếu, Jan sống cùng với gia đình tại Żółkiew. Jan Sobieski tốt nghiệp ở Cao đẳng Nowodworski ở Krakow năm 1643, sau đó tốt nghiệp Đại học Jagiellonian năm 1646.

Sau khi tốt nghiệp đại học, Jan cùng anh trai là Marek Sobieski rời đất nước đi du lịch. Hai anh em nhà Sobieski đến thăm Leipzig, Antwerp, Paris, London, Leiden và The Hague; gặp mốt số quan chức như Louis II de Bourbon, Charles II của Anh và William II - hoàng thân xứ Orange, và học tiếng Pháp, tiếng Đức, Italia và tiếng Latinh

Cả hai anh em trở về nước năm 1648. Khi ấy, đất nước bị khủng hoảng do việc vua Władysław IV Vasa vừa qua đời và nổi loạn của Khmelnytsky đang diễn ra; hai anh em nhà Sobieski quyết định tham gia quân đội. Cả hai đều tham gia chiến đấu trong cuộc bao vây Zamość. Nhờ có tài năng về quân sự, hai anh em được cất nhắc làm chỉ huy của quân Cossack (hussars Ba Lan). Trong khi chiến sự diễn ra, một sự kiện bất ngờ làm thay đổi vận mệnh của Jan Sobieski: cha là Jakub giao chiến trong trận Zboriv, anh trai là Marek chết trong trận Batih với quân Tatars năm 1652; Jan ngay lập tức được nhà vua phong làm đại tá và chỉ huy quân đội đánh trận Berestechko. Nhằm tránh các cuộc giao tranh với quân Tatars, vua Jan II Casimir cử Jan Sobieski là một trong những phái viên trong phái bộ ngoại giao của Mikołaj Bieganowski tới Đế quốc Ottoman. Ở đế quốc Ottoman, Sobieski học ngôn ngữ Tatar và ngôn ngữ Thổ Nhĩ Kỳ và nghiên cứu truyền thống và chiến thuật quân sự của Ottoman. Nhờ học được các chiến thuật quân sự của Ottoman mà Sobieski vận dụng thành công trong trận chiến Okhmativ năm 1655.

Sau khi bắt đầu cuộc xâm lược Ba Lan của Thụy Điển, Jan Sobieski gia nhập Trung đoàn Ba Lan do Krzysztof Opaliński, Palatine của Poznań lãnh đạo tại Ujście, và thề trung thành với vua Karl X Gustav của Thụy Điển. Tuy nhiên, vào khoảng cuối tháng 3 năm 1656, ông đã từ bỏ phe Krzysztof Opaliński, trở về bên cạnh vua Ba Lan Jan II Kazimierz Waza, chiến đấu dưới sự chỉ huy của hetmans Stefan Czarniecki và Jerzy Sebastian Lubomirski

Sĩ quan chỉ huy

Đến ngày 26 tháng 5 năm 1656, ông nhận được vị trí của chorąży koronny (Người mang Vương miện). Trong cuộc chiến kéo dài ba ngày của Warsaw năm 1656, Sobieski chỉ huy một trung đoàn 2.000 người đã tấn công mạnh mẽ vào kỵ binh Tatars. Sobieski tham gia nhiều trận đánh tiếp theo, trong đó có cả trận bao vây Toruń năm 1658. Năm 1659, ông được bầu làm phó chủ tịch cho Sejm (quốc hội Ba Lan), và là một trong những nhà đàm phán bản Hiệp ước Hadiach với quân Cossacks. Năm 1660, ông tham gia vào cuộc tấn công cuối cùng chống lại người Thụy Điển ở Phổ, được thăng làm tướng cao cấp ở Stryj (starost of Stryj). Ngay sau đó, ông tham gia vào cuộc chiến chống lại người Nga, tham gia Trận Slobodyshche và Trận Lyubar, và cuối năm đó ông lại là một trong những nhà đàm phán của một hiệp ước mới với Cossacks (Hiệp ước Cudnów).

Thông qua các mối quan hệ với chỉ huy và các đồng sự, Jan Sobieski trở thành một người ủng hộ mạnh mẽ của phe Pháp trong triều đình Ba Lan, đại diện bởi hoàng hậu Marie Louise Gonzaga. Lòng trung thành của người Pháp đã được củng cố vào năm 1665, khi ông kết hôn với Marie Casimire Louise de la Grange d'Arquien và được thăng cấp bậc Đại vương miện.

Năm 1662, ông lại được bầu làm phó chủ tịch cho Sejm (quốc hội Ba Lan), và tham gia vào việc cải cách quân đội. Ông cũng là thành viên của Sejm năm 1664 và 1665. Giữa ông tham gia chiến dịch của Nga năm 1663. Sobieski vẫn trung thành với nhà vua trong việc dập tắt cuộc nổi loạn Lubomirski năm 1665–66, mặc dù đó là một quyết định khó khăn đối với ông. Ông tham gia vào Sejm năm 1665, sau một vài sự cố thì Jan được Quốc hội phong làm Nguyên soái vào ngày 18 tháng 5 năm đó. Vào khoảng cuối tháng 4 hoặc đầu tháng 5 năm 1666, ông được cử làm tướng chỉ huy tổ chức Field Crown Hetman. Ngay sau đó, ông đã bị đánh bại trong trận Mątwy, và đã ký Hiệp định Łęgonice vào ngày 21 tháng 7, kết thúc cuộc nổi loạn Lubomirski.

Trong tháng 10 năm 1667, ông đã đạt được một chiến thắng trước Cossacks của Petro Doroshenko và các đồng minh Crimean Tatar của họ trong Trận Podhajce trong Chiến tranh Ba Lan-Cossack-Tatar (1666–71). Điều này cho phép ông lấy lại hình ảnh của mình như một nhà lãnh đạo quân sự có tay nghề cao. Cuối năm đó, vào tháng 11, đứa con đầu lòng của ông, James Louis Sobieski sinh ra ở Paris. Vào ngày 5 tháng 2 năm 1668, ông đạt được danh hiệu Grand Hetman of the Crown, cấp bậc quân sự cao nhất trong Khối thịnh vượng chung Ba Lan - Lietuva, và do đó là tổng tư lệnh quân đội Ba Lan. Cuối năm đó, ông ủng hộ ứng cử viên của Pháp Louis, Grand Condé cho ngai vàng Ba Lan, và sau khi ứng cử này sụp đổ, Philip William, tuyển hầu Palatine.

Sau cuộc bầu cử Michał Korybut Wiśniowiecki, ông gia nhập phe đối lập. Jan Sobieski và các đồng minh của ông đã giúp phủ quyết một số quyết định của sejms (bao gồm cả những người đăng quang), và thái độ của ông một lần nữa dẫn đến Jan mất dần ảnh hưởng trong số các szlachta. Trong khi lập trường thân Pháp của ông bị nhiều quý tộc xa lánh, chiến thắng quân sự của ông chống lại xâm lược Tatars năm 1671 đã giúp ông khôi phục và củng cố quan hệ với các đồng minh khác. Năm 1672 nhìn thấy chính trị nội bộ bất ổn của Khối thịnh vượng chung, vì phe ủng hộ của Sobieski và phe ủng hộ của vua Michał thành lập hai liên minh với mục đích là chống cuộc xâm lược Ottoman lớn ở miền nam hơn là đoàn kết để bảo vệ đất nước. Để chống lại Sobieski, tòa án hoàng gia ra phán quyết tịch thu tài sản và miễn nhiệm mọi chức vụ của Sobieski, tuyên bố ông là "kẻ thù của nhà nước". Sự chia rẽ nội bộ đến đỉnh điểm trong Hiệp ước nhục nhã Buchach, nơi Khối Thịnh vượng chung buộc phải nhượng quyền một số lãnh thổ cho người Ottoman, nhưng hứa hẹn một cống nạp hàng năm. Sobieski cuối cùng đã thành công trong việc cân bằng chính trị và quốc phòng, và kết hợp các chiến thắng quân sự của mình đối với quân xâm lược, và các cuộc đàm phán thành công tại Sejm vào tháng 4 năm 1673, dẫn đến một sự thỏa hiệp trong đó triều đình đã giảm nhu cầu và thách thức của ông chống lại ông.

Vào ngày 11 tháng 11 năm 1673 Sobieski thêm một chiến thắng lớn vào danh sách của mình, lần này đánh bại quân Ottoman trong Trận Khotyn và chiếm được pháo đài ở đó. Tin tức về trận chiến trùng với cái chết của vua Michal ngay trước trận chiến. Điều này đã làm cho Sobieski trở thành một trong những nhân vật hàng đầu của nhà nước, nên vào ngày 19 tháng 5 năm sau, ông được bầu làm quốc vương của Khối thịnh vượng chung. Nhiều quý tộc và người thân cận của Sobieski ra sức ủng hộ việc ông lên ngôi, song chỉ có khoảng một chục thành viên chống đối ông (chủ yếu tập trung xung quanh các ông trùm của gia đình Pac Lithuania). Do đang bận chiến tranh, lễ đăng quang của Jan Sobieski bị trì hoãn đến tận ngày 2 tháng 2 năm 1676 thì mới chính thức đăng quang, lấy hiệu Jan III Sobieski

Quốc vương Ba Lan
Mặc dù lên ngôi ở một nước đông dân nhất châu Âu, Sobieski trở thành một vị vua của một quốc gia bị tàn phá do nửa thế kỷ chiến tranh liên tục. Kho bạc nhà nước gần như trống rỗng và triều đình bị rối loạn do mâu thuẫn phe phái liên tục diễn ra.

Jan III Sobieski có một số kế hoạch dài hạn, bao gồm việc thiết lập triều đại của chính mình trong Khối thịnh vượng chung, lấy lại các lãnh thổ bị mất, và tăng cường phục hưng đất nước thông qua các cải cách khác nhau. Một trong những tham vọng của ông là hợp nhất Kitô giáo châu Âu trong một cuộc thập tự chinh để đưa người Thổ Nhĩ Kỳ ra khỏi châu Âu. Nhưng tham vọng này nhanh chóng bị cản trở bởi âm mưu xâm lược Khối thịnh vượng chung của vua Karl X của Thụy Điển. Vua Louis XIV của Pháp hứa sẽ hòa giải một thỏa thuận ngừng bắn giữa Ottoman và Ba Lan để Sobieski có thể tập trung sự chú ý của ông vào Phổ, nhưng dự tính hòa giải của vua Pháp bị thất bại do âm mưu xâm lược ngày càng rõ của Thụy Điển ở biên giới phía nam hơn cuộc đe dọa biên giới phía nam của Sultan Mehmed IV của Ottoman.

Chiến tranh Khối thịnh vượng chung - Đế quốc Ottoman
Vào mùa thu năm 1674, Jan III Sobieski bắt đầu cuộc chiến chống lại quân Ottoman và đã chiếm lại một số thành phố và pháo đài bao gồm Bratslav, Mogilev và Bar, nơi đã tái lập một đường biên giới để bảo vệ biên giới phía nam của Ba Lan ở Ukraine. Năm 1675, Sobieski đánh bại một cuộc tấn công của Thổ Nhĩ Kỳ và Tatar nhằm vào Lviv. Năm 1676, Tatars bắt đầu phản công và vượt qua Dneper, nhưng không thể chiếm lại thị trấn chiến lược của Żórawno, và một hiệp ước hòa bình (Hiệp ước Żurawno) đã được ký ngay sau đó. Mặc dù Kamieniec Podolski và phần lớn Podolia vẫn là một phần của Đế chế Ottoman, Ba Lan đã giành được sự trở lại của các thị trấn Bila Tserkva và Pavoloch.

Hiệp ước với người Ottoman bắt đầu một giai đoạn hòa bình cần thiết cho việc tái thiết đất nước và tăng cường quyền lực của hoàng gia. Sobieski bắt đầu cải cách quân đội Ba Lan. Quân đội đã được tổ chức lại thành các trung đoàn, bộ binh. Jan II Sobieski loại bỏ giáo mác và dùng hỏa pháo (battle-axes) để thay thế, củng cố kỵ binh thành một lực lượng tinh nhuệ và thiện chiến. Sobieski cũng tăng đáng kể số lượng pháo và giới thiệu các chiến thuật pháo binh mới.

Chiến tranh với Prussia (Phổ)
Sobieski muốn chinh phục Phổ với quân đội Thụy Điển và hỗ trợ của Pháp. Jan III Sobieski đánh Phổ với mục đích lấy lại quyền kiểm soát của tỉnh tự trị này là vì lợi ích tốt nhất của Khối thịnh vượng chung, và Sobieski cũng hy vọng nó sẽ trở thành một phần của triều đình Khối thịnh vượng chung của ông. Để dọn đường cho việc chinh phục Phổ, Sobieski quyết định hội đàm với Sultan Ottoman ở Jaworów (1675), nhưng không được kết quả nào. Về phía Sultan, quân Ottoman tổ chức các cuộc tấn công về phía Phổ, nhưng bị đánh bật ra hết vì tuyển hầu nước Phổ là Friedrich Wilhelm I xứ Brandenburg đã liên minh và nhờ Quốc vương Pháp hỗ trợ chống giặc ngoại xâm. Ngược lại, Sobieski vẫn nuôi hi vọng đánh chiếm Phổ, nhưng cũng bất thành bởi âm mưu của bọn quý tộc trong nước muốn truất ngôi ông để đưa Quận công Pháp là Charles của Lorraine thay thế.

Hiệp ước Pháp-Phổ năm 1678 đã làm Sobieski đã mất đồng minh lớn của mình cho chiến dịch dự định của ông chống lại Phổ. Để giải quyết Hiệp ước 1678, Jan III Sobieski cắt đứt quan hệ với Pháp và trục xuất đại sứ Pháp về nước tại Hội nghị của Sejm năm 1683. Cùng lúc đó, Sobieski quan hệ tốt với phe ủng hộ Habsburg và bắt đầu bị lôi cuốn vào một liên minh với Áo. Việc này của ông không làm thay đổi thái độ của phe đối lập, nhưng cũng phần nào làm suy yếu phe này khi một số thành viên của phe đối lập ra ủng hộ nhà vua do việc Sobieski trao chức vụ hetman cho lãnh tụ của phe đối lập là Stanisław Jan Jabłonowski.

Liên minh với Đế quốc La Mã Thần thánh
Ý thức rằng Ba Lan thiếu đồng minh và mạo hiểm trong các cuộc chiến tranh chống lại hầu hết các nước láng giềng, Sobieski tìm kiếm liên minh với Hoàng đế Leopold I của Thánh chế La Mã. Cả hai bên hứa sẽ viện trợ lẫn nhau nếu thủ đô của họ bị đe dọa. Liên minh này được đại diện hoàng gia ký vào ngày 31 tháng 3 năm 1683, và được Hoàng đế và Quốc hội Ba Lan phê chuẩn trong vòng vài tuần sau đó. Mặc dù nhằm trực tiếp chống lại quân Ottoman và gián tiếp chống lại Pháp, nó có lợi thế là giành được sự ủng hộ nội bộ cho việc bảo vệ biên giới phía Nam Ba Lan. Đây là một khởi đầu của những gì sẽ trở thành một đại diện trung thành của Công giáo, được Giáo hoàng Innôcentê XI cử đi dẹp "dị giáo" để bảo vệ các quốc gia Công giáo.

Trong khi đó, vào mùa xuân năm 1683, gián điệp hoàng gia phát hiện ra các hoạt động ngấm ngầm của Thổ Nhĩ Kỳ cho một chiến dịch quân sự chống lại Khối thịnh vượng chung. Sobieski sợ rằng mục tiêu có thể là các thành phố Ba Lan của Lwów và Kraków. Để chống lại các mối đe dọa, Sobieski bắt đầu củng cố các thành phố và yêu cầu cho quân đội của đồng minh giúp đỡ. Nhận được yêu cầu của vua Ba Lan, Hoàng đế La Mã thần thánh phái quân của tuyển hầu Bavaria và Saxon tham gia chiến đấu dưới quyền của chỉ huy Charles của Lorraine

Trận thành Vienna (1683)

Hoàn cảnh
Trận đánh Vienna được xem là trận đánh thành công của liên minh Khối thịnh vượng chung - Đế quốc La Mã thần thánh chống lại sự xâm nhập của Đế quốc Ottoman vào châu Âu. Chúng ta còn nhớ các đế quốc của người Hồi giáo nhiều lần xâm nhập vào châu Âu, và cũng bị chặn đứng nhiều lần. Trận đầu tiên là Trận Tours của Tể tướng người Frank là Charles Martel (732), lần đầu tiên đánh bại quân Hồi xâm lược. Trận thành Vienna năm 1683 là trận đánh lớn đánh bại tham vọng xâm lược của người Hồi giáo vào châu Âu, tạo tiền đề cho Trận Lepanto tiêu diệt hoàn toàn sự xâm nhập của Đế quốc Ottoman để chiếm Địa Trung Hải và chiếm đóng châu Âu.

Trước trận đánh, hai bên đều có tính toán chiến lược kỹ càng. Về phía Sultan, việc chiếm được thành phố Vienna từ lâu đã là khát vọng chiến lược của Đế chế Ottoman, bởi sự kiểm soát chặt chẽ của nó đối với các tuyến thương mại Danubian (Biển Đen đến Tây Âu) phía nam châu Âu và các tuyến đường thương mại (Địa Trung Hải đến Đức). Để tìm hậu thuẫn cho mình, Sultan đã cung cấp hỗ trợ quân sự cho người Hungary và những người không phải Công giáo ở các vùng bị chiếm đóng của Habsburg ở Hungary. Sultan Mehmed IV đưa Imre Thökölý là Vua của "Thượng Hungary" (phần phía đông của Slovakia ngày nay và các bộ phận về phía đông bắc Hungary, mà trước đó ông đã thực hiện bằng vũ lực từ đế chế Habsburgs), cùng lời hứa Imre Thökölý sẽ làm vua thành Vienna nếu Ottoman đánh thắng.

Diễn biến
Ngày 31 tháng 3 năm 1683, Tể tướng Kara Mustafa Pasha thay mặt cho Mehmet IV gửi tối hậu thư đến chính quyền hoàng gia ở Vienna. và buộc Vienna phải đầu hàng. Không đợi trả lời, Tể tướng Kara Mustafa dẫn đại quân với 170.000 người, phối hợp với 40,000 quân Crimean Tatar và 150 khẩu súng chuẩn bị tiến quân. Đại quân Ottoman từ kinh đô Edirne ở Rumelia và tiến nhanh đến Belgrade vào đầu tháng 5/1683 với sự tham gia của một đội quân khác do Hoàng tử Transylvania Mihaly Apafi và một lực lượng Hungary dưới quyền Imre Thököly. Quân xâm lược đã vây hãm Győr và 150.000 quân còn lại di chuyển về thành phố Vienna.

Tại thành Vienna, 60.000 quân giữ thành đã theo lệnh của Hoàng đế và cùng với 20.000 quân của Charles V, Công tước xứ Lorraine, rút về phía Linz; chỉ để lại một lực lượng nhỏ là 15.000 người, bao gồm 8.700 tình nguyện viên với 370 khẩu pháo, do Bá tước Ernst Rüdiger Graf von Starhemberg (Tổng chỉ huy ở thành Vienna từ năm 1680) chỉ huy ra giữ thành. Chỉ vài ngày sau khi nhận được tin về vụ thảm sát ở Perchtoldsdorf, quân giữ thành Vienna đã từ chối việc đầu hàng và ra sức cố thủ để đợi viện binh. Tại thành Vienna, Bá tước Ernst Rüdiger lệnh cho toàn dân trong thành phải phá hủy hết nhà cửa để khiến Vienna trở thành một tòa thành trống rỗng.

Khi quân đội liên minh do Tể tướng Ottoman chỉ huy đến bao vây thành, ông ra lệnh cho công binh đào những đường hầm xuyên vào thành để tiện cho quân đội dễ xâm nhập vào. Người Ottoman có 130 súng trường và 19 khẩu pháo tầm cỡ trung bình, không đủ khi đối mặt với khẩu pháo 370 của đối phương. Sau khi đào xong các đường hầm, quân Ottoman cho bôi đen các đường hầm để ngụy trang. Thế nhưng việc ngụy trang này tỏ ra không có kết quả, khi rừng cây gần khu vực ngụy trạng bị chết thối khiến kế hoạch của Tể tướng Ottoman gặp nhiều khó khăn. Cuối cùng, khó khăn cũng được khắc phục. Quan điểm của Tể tướng Ottoman là muốn chiếm nguyên vẹn một thành phố Vienna tráng lệ, không bị tàn phá hoặc bị quân đội của mình tấn công hay cướp bóc của cải.

Cuộc vây hãm của quân đội Ottoman tại thành Vienna bắt đầu. Lúc đầu, quân Ottoman chặn đứng hết mọi viện trợ và ngầm cho công binh thọc sâu vào thành. Trong thành, quân giữ thành ra sức cố thủ và cảnh giác cao độ. Mệt mỏi trở nên phổ biến đến mức Ernst Rüdiger Graf von Starhemberg ra lệnh cho bất kỳ người lính nào ngủ khi đang canh gác sẽ bị bắn ngay. Trong lúc quân giữ thành Vienna đang tuyệt vọng thì ở bên ngoài thành, viên tướng Charles V, Công tước Lorraine, đã đánh bại Thököly tại Bisamberg, cách thủ đô Vienna 5 km (3,1 mi) về phía tây bắc.

Cuộc phản công thắng lợi của Công tước Lorraine mở đường cho cuộc phản công của chủ lực triều đình do Jan III Sobieski chỉ huy. Quân chủ lực Ba Lan vượt sông Danube và họp với quân của lực lượng bổ sung từ Saxony, Bavaria, Baden, Franconia và Swabia. Vua Pháp từ chối giúp đỡ Sobieski vì ông ta đang có hiềm khích với Hoàng đế La Mã thần thánh. Mặc dù vậy, vua Jan III cũng nhận được sự giúp đỡ nhiệt tình của Hoàng đế Leopold I của La Mã thần thánh - nâng tổng số quân đội của ông lên 80.000 người, chuẩn bị đương đầu với 150.000 quân Ottoman.

Tại thành Vienna, quân giữ thành ra sức cố thủ và đào hàng loạt đường hầm để ngăn chặn công binh của Ottoman có thể đưa pháo vào đường hầm để lọt vào thành. Mặc dù ra sức chống đỡ, rốt cuộc quân Ottoman cũng tràn được vào thành thông qua lập các pháo đài công thành hiệu quả. Ở bên ngoài Vienna, Hoàng đế La Mã thần thánh cũng ra sức viện trợ nhiều tiền bạc và của cải; ngay cả Đức Giáo hoàng La Mã cũng cho Sobieski một số tiền lớn để duy trì việc giữ thành Vienna.

Bao vây thành lâu ngày không có kết quả khả quan, Tể tướng Kara Mustafa Pasha rút lui và giao quyền chỉ huy cuộc bao vây cho Khan Krym, với 40.000 quân tham gia. Vì lý do chưa rõ, Khan tuyên bố không tiến đánh viện binh của vua Ba Lan đến giải vây thành. Người Ottoman cũng không thể dựa vào các đồng minh Wallachian và Moldavian của họ. George Ducas, Hoàng tử Moldavia, bị bắt, trong khi các lực lượng Șerban Cantacuzino bắt đầu rút lui sau cuộc tấn công của kỵ binh do Sobieski chỉ huy.

Sau khi quân đội của Khối thịnh vượng chung (có liên minh với La Mã thần thánh và các quốc gia Công giáo khác) đến sát chân thành Vienna, cuộc phản công chính thức bắt đầu. Charles of Lorraine đem quân đánh vào cánh trái của quân địch và nhanh chóng đánh tan giặc, chiếm được các làng kiên cố của Nussdorf và Heiligenstadt. Đến trưa, quân đội hoàng gia đã tàn phá nghiêm trọng sức lực của người Ottoman, tuy nhiên sức chiến đấu của quân địch không vì thế mà giảm sút. Mustafa Pasha ngay sau đó tung gần hết đạo quân của mình để chuẩn bị chiếm Vienna trước khi Jan III Sobieski đến, nhưng lại bị quân trong thành chặn đánh quyết liệt. Những người lính công binh Ottoman đặt mìn để phá tường thành, nhưng kết quả rất hạn chế: tường bị phá mất 10 chỗ, phần còn lại vẫn đứng vững. Đến đầu buổi chiều, Jan III quyết định đánh vào cánh phải của giặc và nhanh chóng chiếm được ngôi làng Gersthof, nơi sẽ đóng vai trò là căn cứ quan trọng để giữ vững kỵ binh.

Lực lượng của Jan III Sobieki bắt đầu tăng cường phản công mạnh vào chiều 12/9/1683. Jan III bất ngờ tấn công vào cánh trái và bị quân Ottoman chặn đánh quyết liệt, nhưng quân Ba Lan của Jan III đã cố gắng đánh tan và buộc quân Ottoman rút lui và nhanh chóng đánh chiếm Unterdöbling và Oberdöbling rồi tiến vào làng Türkenschanze. Đúng 4 giờ chiều, quân Ba Lan bắt đầu tấn công và nhanh chóng đánh tan quân địch, dồn chúng vào Türkenschanze - nơi có lực lượng Ba Lan từ phía tây, Saxons và Bavarian từ phía tây bắc và Áo từ phía bắc hỗ trợ. Thất vọng vì bị thua trận, các tướng và quân sĩ Ottoman lặng lẽ rút đi.

Các đồng minh đã sẵn sàng cho trận đánh cuối cùng. Vào khoảng 6 giờ chiều, nhà vua Ba Lan đã ra lệnh cho 18.000 người lính chia thành 4 cánh quân đồng loạt tấn công. Đạo quân của Jan Sobieski đổ bộ lên cánh đồng đầu tiên với 600 quân chính quy, 3.000 quân kỵ hạng nặng đã chuẩn bị kỹ càng cho đợt phản công. Cuộc chiến đấu diễn ra quyết liệt. Đạo quân Ottoman vốn đã mệt mỏi nên đã chống đỡ bị động rồi từ từ rút lui, để lại nhiều xác chết và người bị thương, bị bắt. Chưa đầy ba giờ sau vụ tấn công bằng kỵ binh, các lực lượng Cơ đốc giáo đã thắng trận và cứu Vienna. Vị sĩ quan Kitô giáo đầu tiên bước vào Vienna là Margrave Ludwig của Baden, ở đầu những con rồng. Sau đó Sobieski diễn giải lời trích dẫn nổi tiếng của Julius Caesar (Veni, vidi, vici) bằng cách nói "Veni, vidi, Deus vicit" - "Tôi đến, tôi thấy, Đức Chúa Trời chinh phục"

Qua đời
Vua Jan III Sobieski qua đời tại Wilanów, Ba Lan ngày 17 tháng 6 năm 1696. Vợ ông, Maria Kasimira, qua đời năm 1716 ở Blois, Pháp về được an táng ở Ba Lan. Họ được chôn cất ở Nhà thờ Wawel, Kraków, Ba Lan.

Vua Jan III Sobieski được kế vị bởi August II, người đã lên ngôi với sự ủng hộ của người Nga. Với cái chết của vua August II năm 1733, cuộc Chiến tranh Kế vị Ba Lan bùng nổ.

Chú thích

Tham khảo

  .

Sách đọc thêm
 Tatham, John Sobieski, (Oxford, 1881)
 Dupont, Mémoires pour servir à l'histoire de Sobieski, (Warsaw, 1885)
 Salvandy, Histoire de Pologne avant et sous le roi Jean Sobieski, (two volumes, new edition, Paris, 1855)
 Coyer, Histoire de Jean Sobieski, (Amsterdam, 1761 and 1783)
 Waliszewski, Acta, (three volumes, Cracow, 1684)
 Rieder, Johann III., König von Polen, (Vienna, 1883)
 Chełmecki, König J. Sobieski und die Befreiung Wiens, (Vienna, 1883)
 Du Hamel de Breuil, Sobieski et sa politique de 1674 à 1683, (Paris, 1894)

Liên kết ngoài

 Polish website about John III Sobieski

Sinh năm 1629
Mất năm 1696
Quốc vương Ba Lan
Đại vương công Lietuva
Nhân vật thời Đại chiến Thổ Nhĩ Kỳ
Vương triều Sobieski
Vua theo đạo Công giáo Rôma


title: Lễ hội Cầu mùa (người Tà Ôi)

text:
Lễ hội Cầu mùa là một lễ hội của người đồng bào dân tộc Tà Ôi, để cầu mong Giàng làm cho họ một mùa màng bội thu, cộng đồng luôn dồi dào sức khỏe.

Thời gian lễ hội
Tổ chức theo chu kỳ từ 2 đến 3 năm một lần. Thời gian tổ chức cho lễ hội này là sau Tết Âm lịch.

Điều kiện
Khi những cơn mưa của vùng đã tạnh, cây cối đâm chồi nảy lộc, đời sống vật chất cũng như tinh thần đầy đủ, thời gian rảnh rỗi...

Chuẩn bị
Do làng đứng ra tổ chức và có sự đồng thuận, đóng góp của cải, vật chất, thực phẩm... của tất cả bà con trong bản. Tổ chức ngay tại bên trong nhà Rông và trước khoảng sân trước ngôi nhà Rông của làng. Lễ vật cúng phải có axom (được tước ra từ sợi của cây hóp, tạo thành từng chùm dùng để khi cúng chấm vào rượu cần vẩy lên xà nhà Rông) và cây asiêu dài khoảng 15 cm được chẻ làm hai mảnh đều nhau làm vật thiêng để xin kêu (bói) khi cúng và một số tấm thổ cẩm đẹp nhất để phủ lên đầu con vật hiến sinh (trâu) trước khi đâm.

Tổ chức vào ngày thứ nhất
Buổi sáng, mặt trời lên cao chiếu vào cửa sổ nhà Rông, dân làng tụ trước sân. Chủ lễ cùng với số thanh niên được chọn làm lễ xin đất chôn cây nêu buộc trâu, cọc buộc dê, heo.
Lễ vật cho lễ này gồm: cồng chiêng, gùi lớn (a chói), gùi nhỏ (a té), ché, gạo nếp và một ít cá khô nướng... Sau các nghi lễ, chủ lễ là người đào lỗ cọc đầu tiên trong tiếng cồng chiêng, tù và vang vọng cả khắp núi rừng báo hiệu Lễ hội cầu mùa bắt đầu. Khi lỗ cọc đã đào xong, chủ lễ tay cầm ống tre ngắn, trong đó có đựng cám gạo nếp đổ xuống lỗ cọc và đi vòng trước sân vừa đi vừa vung gạo nếp, cơm trộn lá (tượng trưng cho sự cầu mùa để cộng đồng, gia đình được no đủ) vung lên trên trời và khấn mời thần linh về dự lễ cùng với dân làng. Sau cùng chủ lễ tiến về chỗ buộc trâu, vung cơm vào đầu trâu trong tiếng reo vui của dân làng. Nghi thức này kết thúc, chủ lễ cùng với dân làng lên nhà Rông để làm lễ cúng Yang Bah (mời các Giàng về dự lễ). Chủ lễ thận trọng đặt mâm cúng gồm: một con gà trống tơ và tiết đã luộc chín, cá nướng, cơm, xôi nếp, gạo đã xát vỏ, rượu cần... Cùng lúc dưới sân nhà Rông, các trai tráng cùng nhau mổ heo, dê để chuẩn bị cho việc cúng và làm lễ đâm trâu vào ngày hôm sau.

Tổ chức vào ngày thứ hai
Sáng sớm khi gà gáy, mọi thứ lễ vật được mang đến nhà Rông, khách mời và bà con đã tụ về đông đủ. Ngay tại cây nêu buộc trâu, họ làm một bàn thờ thiêng để đặt các lễ vật: gồm 3 mâm, trên mâm này có đầu, một xâu gan và đuôi của dê và heo, một vạ cơm to trên lá chuối, một xâu cá khô nướng, ít gạo đã xát vỏ, ngoài ra còn có một cây chuối xiêm thân to và có buồng trái già, khoảng 10 cây mía nguyên ngọn xanh tốt, 5 ché rượu cần ngon, mọi người háo hức chờ hội... Đến giờ thiêng, chủ lễ cùng với các già làng đứng trước mâm cúng trang nghiêm thể hiện lòng thành đối với các thần linh. Chủ lễ cùng với các già làng tiến về phía con vật hiến sinh (trâu) và vung nhiều nắm gạo vãi vào khắp mình, đầu trâu. Chủ lễ đưa tấm thổ cẩm đẹp nhất để làm phép ngay trên đầu trâu, rồi lấy cất đi. Mọi người quây quần thành một vòng tròn quanh cột buộc trâu nhảy múa, cùng lúc các loại trống, cồng chiêng âm vang hai già làng được chọn thực hiện đâm trâu trong tiếng hò reo. Thịt trâu được chế biến các món ăn truyền thống ngay tại trước sân nhà Rông, nhà Rông luôn đỏ lửa và rộn rã tiếng cười. Họ cùng nhau ăn uống no say, buổi lễ kết thúc.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Lễ hội cầu mùa của người Tà Ôi

Lễ hội của người Tà Ôi


title: Doulcon

text:
Doulcon  là một xã thuộc tỉnh Meuse trong vùng Grand Est đông nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 175 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Meuse


title: Bolitoglossa walkeri

text:
Bolitoglossa walkeri là một loài kỳ giông thuộc họ Plethodontidae.
Đây là loài đặc hữu của Colombia.

Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.

Chú thích

Tham khảo
 Castro, F., Herrera, M.I. & Lynch, J. 2004. Bolitoglossa walkeri. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

Liên kết ngoài

Bolitoglossa
Động vật lưỡng cư Colombia
Động vật đặc hữu Colombia


title: Gilbertiodendron robynsianum

text:
Gilbertiodendron robynsianum là một loài rau đậu thuộc họ Fabaceae.
Loài này chỉ có ở Bờ Biển Ngà.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 Assi, A. 1998. Gilbertiodendron robynsianum. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 19 tháng 7 năm 2007.

robynsianum
Thực vật Côte d'Ivoire
Thực vật dễ tổn thương


title: Michael Cranford

text:
Michael Cranford là nhà lập trình game và kỹ sư phần mềm. Ông hiện là Giám đốc Công nghệ của công ty Ninth Degree tại Dana Point, California, một công ty thiết kế web.

Ông là Giáo sư Kinh thánh học trong 8 năm tại đại học Biola và trường thần học Talbot tại La Mirada, California, đạt được học vị Tiến sĩ Thần học và một học vị Tiến sĩ Tôn giáo tại đại học Nam California. Ông đã học về kiến trúc tại đại học California tại Berkely và ông đạt được học vị triết học từ đại học California, và ông đã trở thành Tiến sĩ Triết học tại đại học Nam California, chú trọng vào lý luận và công nghệ.

Michael cũng là một nhà thiết kế game và nhà lập trình game. Ông được biết đến nhiều nhất như là một nhà thiết kế và lập trình của game The Bard's Tale năm 1985 và The Bard's Tale II: The Destiny Knight năm 1986 được phát hành bởi Interplay Productions. Ông cũng đã lập trình phiên bản cho máy tính Apple của game Donkey Kong, phiên bản máy Commodore 64 của game Super Zaxxon, cũng như là Maze Master. Trò chơi cuối cùng của ông là Centauri Alliance cho Brøderbund năm 1990. Ông đã rời ngành công nghiệp game để tiếp tục sự nghiệp tôn giáo, và không liên quan gì đến game The Bard's Tale III năm 1988.

Ông cũng đã xuất bản:

"Drug Testing and the Obligation to Prevent Harm," in Laura P. Hartman and Joe DesJardines (eds.), Business Ethics: Decision-Making for Personal Integrity and Social Responsibility (Boston: McGraw Hill, 2007), 301-307.
"Drug Testing and the Right to Privacy: Arguing the Ethics of Workplace Drug Testing," Journal of Business Ethics 17 (December 1998): 1805-1815. (Reprinted in Beauchamp & Bowie, eds., Ethical Theory and Business [6th & 7th editions.; New Jersey: Prentice Hall, 2001], 294-302.)
"The Social Trajectory of Virtual Reality: Substantive Ethics in a World Without Constraints," Technology in Society 18 (1996): 79-92.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Ninth Degree, công ty thiết kế của Cranford
Sundoulos  - một website về lý luận lập nên bởi Michael Cranford
The Bard's Tale Compendium - thông tin về những game được ưa thích của Michael Cranford

Lập trình viên
Cựu sinh viên Đại học Nam California
Nhân vật còn sống


title: Acronicta bellula

text:
Acronicta bellula là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Nó được tìm thấy ở bán đảo Triều Tiên, miền bắc Trung Quốc, đông bắc Mông Cổ, vùng Viễn Đông Nga (Primorye, miền nam Khabarovsk, miền nam vùng Amur) và miền nam Ngoại Baikal.

Liên kết ngoài
Korean Insects

Chú thích

Acronicta


title: Hérimoncourt

text:
Hérimoncourt là một xã của tỉnh Doubs, thuộc vùng Bourgogne-Franche-Comté, miền đông nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Doubs

Tham khảo

INSEE
IGN

Xã của Doubs


title: Belveglio

text:
Belveglio là một đô thị ở tỉnh Asti vùng Piedmont thuộc Ý, nằm ở vị trí cách khoảng 60 km về phía đông nam của Torino và khoảng 13 km về phía đông nam của Asti. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 330 người và diện tích là 5,4 km².

Belveglio giáp các đô thị: Cortiglione, Mombercelli, Rocchetta Tanaro và Vinchio.

Quá trình biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Asti
Thành phố và thị trấn ở Piemonte


title: Lính tập

text:
Lính tập (chữ Nôm: 𠔦習) là các đơn vị quân đội bản xứ do người Pháp tổ chức thành lập nhằm phụ trợ cho quân chính quy Pháp trong việc đánh dẹp, bảo vệ an ninh thời Pháp thuộc sau khi chiếm được Nam Kỳ, rồi Bắc Kỳ, nằm trong Quân đoàn bộ binh Bắc Kỳ.

Tổng quan
Thời Pháp thuộc lính khố đỏ và lính khố xanh gọi chung là lính tập.

Lính khố đỏ (tiếng Pháp: milicien à ceinture rouge hoặc tirailleurs indochinois) là một lực lượng vũ trang của chính quyền thuộc địa Pháp ở Đông Dương dùng người bản xứ làm quân đội chính quy trong việc đánh dẹp. Lính khố đỏ đúng ra có ba hạng:
Lính khố đỏ Nam Kỳ (tiếng Pháp: tirailleurs annamites, tirailleurs cochinchinois hay tirailleurs saigonnais),
Lính khố đỏ Bắc Kỳ (tirailleurs tonkinois) và Trung Kỳ
Lính khố đỏ Cao Miên (tirailleurs cambodgiens).

Danh từ "lính khổ đỏ" xuất phát từ quân phục của nhóm này gồm quần áo chẽn, nón dẹp (sau đổi nón chóp), và dải thắt lưng màu đỏ buộc ở bụng, đầu dải buông thõng ở bẹn giống như cái khố nên người dân Việt mới gọi là "khố đỏ" tuy đúng ra người lính mặc quần chứ không phải khố.

Ngoài lính khố đỏ còn có lính khố xanh (tiếng Pháp: milicien à ceinture blue, garde provincial) và lính khố vàng (tiếng Pháp: milicien à ceinture jaune, garde royal à Hué) với nhiệm vụ bảo vệ an ninh, tuần tra (tương tự cảnh sát ngày nay). Lính khố xanh đóng ở các tỉnh, còn lính khố vàng đóng ở kinh đô Huế, lính khố lục canh gác phủ, huyện.Tóm lại:

+ Lính khố đỏ: Quân đội người bản xứ

+ Lính khố xanh: Công an, cảnh sát ở các tỉnh

+ Lính khố vàng: Công an, cảnh sát ở kinh đô Huế

+ Lính khố lục: Công an, cảnh sát ở huyện

Nguồn tuyển mộ:

+ Bắt lính: Tương tự đi nghĩa vụ quân sự. Bắt buộc phải đi. Ai trốn bắt được kết án xử tù. => Không có sự lựa chọn

+ Tình nguyện: Hầu hết là hạng cùng đinh, ruộng đất bị địa chủ cưỡng chiếm, do hoàn cảnh gia cảnh cùng quẫn, đói ăn. Chấp nhận đi lính hoặc mộ phu để kiếm lương hoặc nhận phân đất cho gia đình canh tác tránh nạn đói => Hoàn cảnh ép buộc. Hy sinh bản thân để cứu cả gia đình.

+ Tái đăng: Một hình thức khác của tình nguyện. Mãn hạn đăng lính, về địa phương đất canh tác không có, không biết sống bằng gì, không có tiền nuôi sống gia đình, xin tái đăng để tiếp tục làm lính lấy lương nuôi gia đình => Hoàn cảnh ép buộc chứ cũng không phải vì lý tưởng.

Lịch sử

Người Pháp mộ lính người Việt để đánh triều đình Huế từ năm 1860 khi họ chiếm được Đà Nẵng. Nhóm lính này không được tín nhiệm vì tỷ lệ đào ngũ khá cao. Mãi đến năm 1879 sau khi người Pháp đánh chiếm được toàn đất Nam Kỳ thì mới thành lập đội ngũ lính bản xứ hẳn hoi, tổng cộng là 1.700 người. Nhiệm vụ chính là phòng giữ và canh gác.

Năm 1882 khi vụ Henri Rivière đem quân ra đánh phá Bắc Kỳ rồi bị mai phục chết ở Cầu Giấy vào Tháng Năm năm 1883 thì thống soái Nam Kỳ mới có lệnh chuyển lính khố đỏ Nam Kỳ ra Bắc để giúp quân đội Pháp. Trận đánh thành Sơn Tây được xem là trận giao chiến đầu tiên của lính khố đỏ. Sang năm 1884 với sắc lệnh ngày 13 Tháng Năm thì mới lập thêm đội lính khố đỏ Bắc Kỳ, chủ yếu mộ lính từ cộng đồng giáo dân theo đạo Thiên Chúa; ít lâu sau thì người Pháp mở rộng việc thu nạp, không phân biệt lương dân hay giáo dân.

Đội lính khố đỏ Bắc Kỳ đông hơn, tổ chức thành bốn trung đoàn (regiment) với tổng số 14.000 lính trong khi lính Nam Kỳ chỉ có một trung đoàn. Mỗi trung đoàn có bốn tiểu đoàn (bataillon) 1.000 người. Năm 1895 thì tăng lên thành năm trung đoàn lính khố đỏ Bắc Kỳ. Trung đoàn thứ năm có một số lớn dân thiểu số gốc Thổ và Mường. Như vậy tới năm 1886, lực lượng lính tập bản xứ chiếm tới một nửa trong số khoảng 30 ngàn quân Pháp có mặt tại Bắc Kỳ, tạo điều kiện cho Khâm sứ Pháp Paul Bert có thể rút dần một số đơn vị lính Âu về nước.Lính khố đỏ Nam kỳ tới năm 1905 cũng có ít nhất 4 trung đoàn.

Trong số các trung đoàn bộ binh Bắc kỳ, ba trung đoàn đầu tiên thuộc biên chế do Hải quân Pháp trả lương; trung đoàn thứ tư thuộc Bộ Binh. Ngoài tra, tồn tại trong một thời gian ngắn trước khi bị giải tán, còn có một lực lượng lính Truy kích An Nam (Chasseurs annamites), lương trích từ ngân khố của triều đình Huế.

Cấp chỉ huy lính khố đỏ tất cả đều là người Pháp. Mỗi trung đoàn có một viên đại tá (colonel) cầm lệnh. Mỗi tiểu đoàn (bataillon) có một thiếu tá (major) và liên đoàn (compagnie) thì có đại úy (capitaine, tiếng Việt thời đó còn gọi là "quan ba") chỉ huy.

Lính bản xứ chỉ được thăng cao nhất là làm phó quản (adjudant). Kém hơn là đội (sergent nay tương đương với trung sĩ) hoặc cai (caporal) mà thôi.

Thời Đệ nhất Thế chiến có khoảng 43.000 lính tập cùng với 49.000 lính thợ được chuyển sang Pháp một số bỏ mình ở Pháp, nay còn đải tưởng niệm ở nghĩa trang Saint-Pierre ở Aix-en-Provence.

Tổ chức

Cách tuyển lính
Lính tập vào đầu thế kỷ 20 có ba cách tuyển:
Bắt quân dịch
Lính tình nguyện
Lính tái đăng

Đi lính là nhận 5 năm trong quân ngũ. Hết hạn 5 năm thì tái đăng từ 1 đến 3 năm nữa. Tối đa là 25 năm tái đăng. Ai tái đăng thì được thưởng. Ai không tái đăng thì vẫn phải phục vụ trong Quân đội trừ bị, khi cần thì sẽ gọi trình diện.

Người lính phải hội đủ những điều kiện là:
Tuổi từ 22 đến 28 khi nhập ngũ
Không có bệnh
Không có tiền án
Không vi phạm thuần phong mỹ tục.

Lương bổng
{| class="wikitable" style="float:right; margin:1em; margin-top:0;"
|-
! colspan="3" | Phẩm hàm thưởng cho những người đi lính sau khi về hưu
|- style="background:lightgrey;"
! Phẩm trật võ giai
! chức vụ trong quân ngũ lính tập
! điều kiện
|-
| Tòng tứ phẩm || Phó quản cơ (adjutant) || Hơn 5 năm làm Phó quản cơ
|-
| Chánh ngũ phẩm || Phó quản cơ  Cấm binh Chánh đội || Dưới 5 năm làm phó quản cơ
|-
| Chánh lục phẩm || Tinh binh Chánh đội trưởng (sergent)  Suất đội || Hơn 3 năm làm đội
|-
| Tòng lục phẩm || Chánh đội trưởng (sergent) Suất đội || Dưới 3 năm làm đội
|-
| Chánh bát phẩm || Cai tức Đội trưởng (caporal) || Hơn 2 năm làm cai
|-
| Tòng bát phẩm || Cai tức Đội trưởng (caporal) || Dưới 2 năm làm cai
|-
| Chánh cửu phẩm || Bếp, tức Ngũ trưởng  (tirailleur de 1re classe) ||
|-
| Tòng cửu phẩm || Lính  (tirailleur de 2e classe) ||
|-
|}
Gia đình người lính được cấp 3 mẫu công điền, gọi là binh điền để trồng trọt. Khi tại ngũ thì phát lương mỗi 15 ngày. Lương lính là 3 đồng bạc Đông Dương; một năm là 73 đồng. Lương Phó quản, chức cao nhất cho người Việt là 14,45 đồng; một năm là 351,61 đồng.

Nếu đi lính tối thiểu 15 năm, khi về hưu thì có lương hưu. Lương hưu trả bằng franc Pháp, vào năm 1914 hối suất là 1 đồng bạc Đông Dương=2,5 franc nhưng đến năm 1920 thì franc mất giá nhiều nên 16,5 franc mới được 1 đồng Đông Dương. Vào năm 1914 lương hưu cho lính sau 15 năm tại ngũ là 99 franc/năm (39,6 đồng/năm) sau 45 năm là 231 franc/năm (92,4 đồng/năm). Phó quản sau 15 năm lãnh 201,60 franc/năm (80,64 đồng/năm); sau 45 năm thì được 470,40 franc/năm (188,16 đồng/năm).

Kết hợp với quan chế nhà Nguyễn
Để tăng phần vinh dự cho những người đi lính, chính phủ Liên bang Đông Dương còn tìm cách tưởng thưởng phong hàm cho những người có công trạng bằng cách cho một số cấp được hưởng hàm võ giai sau khi về hưu. Chiếu theo đẳng cấp đó thì người nào đi lính có khen thưởng sau khi giải ngũ đã được coi như quan cửu phẩm của triều đình nhà Nguyễn.

Lực lượng vệ binh bản xứ
Sau khi củng cố vị trí của mình tại Đông Dương, Pháp cho tổ chức ở Liên bang Đông Dương lực lượng vệ binh bản xứ. Lực lượng này thành lập ngày 30 tháng 6 năm 1915 theo sắc lệnh của Tổng thống Pháp, gồm toàn bộ binh lính người bản xứ (Đông Dương và Quảng Châu Loan) không thuộc lực lượng chính quy (quân đội thuộc địa của Pháp). Lực lượng này thuộc quyền chỉ huy tối cao của chính quyền Pháp, lúc bấy giờ gọi là Nguyên súy tổng thống Đông Dương quân vụ đại thần (général commandant en chef de l'Indochine). Ở mỗi kỳ thì do thống đốc Nam Kỳ, thống sứ Bắc kỳ và khâm sứ Trung kỳ chỉ huy.

Về mặt chức năng, họ có nhiệm vụ bảo đảm trật tự an ninh; canh gác công sở, trại giam tuyên giao thông; áp tải tội phạm, áp tải hàng hóa của chính quyền; đàn áp các cuộc khởi nghĩa và nổi dậy... Lực lượng cảnh sát đặc biệt toàn Đông Dương được coi như địa phương quân, được tuyển mộ như lính thuộc quân đội thuộc địa Pháp ở Đông Dương và sẵn sàng bổ sung cho quân đội thuộc địa khi cần theo lệnh của toàn quyền Đông Dương.

Thuộc lực lượng cảnh sát đặc biệt toàn Đông Dương có: vệ binh bản xứ (Garde Indigène; ở Bắc kỳ, Trung kỳ, Lào và Quảng Châu Loan thường gọi là lính khố xanh, ở Nam kỳ gọi là lính thủ bộ), vệ binh miền núi (Garde Montagnarde; thường gọi là lính dõng) và lính cơ (P. Milice). Quân số (đầu 1945) là khoảng 22.000 người

Sau năm 1945
Lực lượng vệ binh bản xứ tan rã khi Nhật đảo chính Pháp (ngày 9 tháng 3 năm 1945); một phần được tập hợp lại làm "nghĩa dũng quân" bảo vệ chính phủ Trần Trọng Kim của Đế quốc Việt Nam. Nhóm quân này đến Tháng Tám năm 1945 sau khi sáp nhập Nam Kỳ vào lại nước Việt Nam thì chuyển thành "bảo an binh". Tuy vậy lực lượng này vẫn phụ thuộc Quân đội Đế quốc Nhật Bản. Khi Nhật Bản thất trận thì lực lượng này cũng không tồn tại.

 Tham khảo
Lombard, Léon Georges Gustave. Le livre du soldat annamite, Nam binh tu tri. Hanoi: Imprimerie Tonkinoise, 1914.
 Heath, Ian. Armies of the Nineteenth Century: Asia. Nottingham, UK: Foundry Books, 2003.
 Hoàng Cơ Thụy. Việt sử khảo luận''. Paris: Nam Á, 2002.

Chú thích

Xem thêm
 Quân đoàn bộ binh Bắc Kỳ

Liên bang Đông Dương
Lịch sử quân sự Việt Nam


title: Văn Lâm

text:
Văn Lâm là một huyện nằm ở phía bắc tỉnh Hưng Yên, Việt Nam.

Địa lý

Vị trí địa lý
Huyện Văn Lâm nằm ở phía bắc của tỉnh Hưng Yên, nằm cách thành phố Hưng Yên khoảng 44 km về phía bắc, cách trung tâm thủ đô Hà Nội khoảng 20 km, cách trung tâm thành phố Hải Phòng khoảng 104 km, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp huyện Cẩm Giàng, tỉnh Hải Dương
Phía tây giáp huyện Văn Giang và huyện Gia Lâm, thành phố Hà Nội
Phía nam giáp thị xã Mỹ Hào và huyện Yên Mỹ
Phía bắc giáp thị xã Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh.

Huyện Văn Lâm có diện tích là 75,21 km², dân số năm 2020 là 135.766 người, mật độ dân số đạt 1.805 người/km².

Huyện có thu nhập bình quân tính theo GRDP trên 120.000.000 đồng/ người, tăng 45 triệu đồng so với năm 2015 theo Đại hội Đại biểu Đảng bộ huyện Văn Lâm nhiệm kỳ 2020 - 2025. Đây được coi là huyện có kinh tế phát triển đa dạng bậc nhất tỉnh Hưng Yên.

Địa hình
Văn Lâm có đặc điểm địa hình bằng phẳng, cốt đất cao thấp không đều, độ dốc thoải dần từ tây bắc xuống đông nam, độ cao trung bình từ 3 - 4 mét. Là huyện có độ cao trung bình cao nhất tỉnh Hưng Yên.

Khí hậu
Nằm trong vành đai nhiệt đới. Huyện có khí hậu nhiệt đới gió mùa, có hai mùa rõ rệt. Mùa mưa từ tháng 5 đến tháng 10, nhiệt độ trung bình năm là 23,6 °C; mùa khô từ tháng 11 đến tháng 4 năm sau, nhiệt độ dao động từ 16 - 22 °C. Lượng mưa trung bình hàng năm khoảng 1.636 mm, độ ẩm trung bình trên 80%.

Tài nguyên thiên nhiên
Huyện Văn Lâm có tổng diện tích tự nhiên là 75,21 km², trong đó: đất nông nghiệp 3139.3 ha (chiếm 41,74%), đất chuyên dùng 1.839,7 ha (chiếm 24,46%), đất ở 2.463,8 ha (chiếm 33,8%).

Huyện Văn Lâm có nguồn nước ngầm với trữ lượng lớn, chất lượng tốt, khoảng 20 nghìn năm tuổi có khả năng khai thác tới 100.000 m³/ngày/đêm, qua phân tích hàm lượng nước có 43 chất đảm bảo cho khai thác sử dụng, đáp ứng công suất nhà máy nước khoảng 10 triệu lít/năm. Điển hình là nhà máy Lavie miền Bắc tại Ngọc Quỳnh, thị trấn Như Quỳnh, là nơi sản xuất dòng sản phẩm Lavie Premium. Nước khoáng Lavie Premium một sản phẩm cao cấp rất khác biệt dành riêng cho kênh nhà hàng, khách sạn sang trọng.

Hành chính
Huyện Văn Lâm có 11 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc, bao gồm thị trấn Như Quỳnh (huyện lỵ) và 10 xã: Chỉ Đạo, Đại Đồng, Đình Dù, Lạc Đạo, Lạc Hồng, Lương Tài, Minh Hải, Tân Quang, Trưng Trắc, Việt Hưng.

Lịch sử

Dưới thời nhà Lý, huyện Văn Lâm khi đó là một số tổng của huyện Gia Lâm, huyện Tế Giang thuộc phủ Thiên Đức, từ thời Hậu Lê huyện Văn Lâm thuộc Phủ Thuận An, trấn Kinh Bắc.

Năm 1831, vua Minh Mạng cho đổi trấn Kinh Bắc thành tỉnh Bắc Ninh. Huyện Văn Lâm lúc này gồm một số tổng của huyện Gia Lâm, Văn Giang, Siêu Loại thuộc phủ Thuận An, tỉnh Bắc Ninh.

Năm 1862, phủ Thuận An được đổi tên thành phủ Thuận Thành, từ đó huyện Văn Lâm thuộc phủ Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh.

Ngày 25 tháng 2 năm 1890, Toàn quyền Đông Dương ra nghị định thành lập đạo Bãi Sậy, gồm 4 huyện:
Huyện Yên Mỹ: được thành lập từ một số tổng huyện Đông Yên, Ân Thi của tỉnh Hưng Yên; một số tổng của huyện Mỹ Hào của tỉnh Hải Dương, một số tổng của huyện Văn Giang, tỉnh Bắc Ninh
Huyện Mỹ Hào: gồm các tổng còn lại sau khi cắt sang huyện Yên Mỹ
Huyện Cẩm Lương: gồm một số tổng thuộc huyện Cẩm Giàng của tỉnh Hải Dương, một số tổng thuộc huyện Lương Tài và Siêu Loại của tỉnh Bắc Ninh
Huyện Văn Lâm: chính thức được thành lập gồm một số tổng thuộc 3 huyện Văn Giang, Gia Lâm và Siêu Loại của tỉnh Bắc Ninh.

Sau khi đánh chiếm và áp đặt bộ máy cai trị trên địa phận tỉnh Hưng Yên, thực dân Pháp đã nhiều lần tiến hành thay đổi đơn vị hành chính. Trong năm 1891, hai lần Toàn quyền Đông Dương ra nghị định (12-4) và quyết định (32-11) để bãi bỏ đạo Bãi Sậy, nhập các huyện Yên Mỹ, Mỹ Hào, Văn Lâm vào tỉnh Hưng Yên. Riêng huyện Cẩm Lương, phần thuộc Cẩm Giàng trả về nơi cũ, phần thuộc Lương Tài - Siêu Loại đưa vào Văn Lâm, Mỹ Hào.

Ngày 6 tháng 6 năm 1947, Liên Bộ Nội vụ - Quốc phòng đã ra Nghị định số 79 NV-QP/NgĐ chỉ rõ: “Về phương diện kháng chiến và hành chính, Khu 12 nay thuộc Khu 3. Huyện Văn Lâm trước thuộc Hưng Yên, Khu 3 nay thuộc Khu 2.”

Trong giai đoạn 1968–1996, khi tỉnh Hưng Yên hợp nhất với tỉnh Hải Dương thành tỉnh Hải Hưng thì huyện Văn Lâm thuộc tỉnh Hải Hưng.

Ngày 24 tháng 2 năm 1979, Hội đồng Chính phủ ra Quyết định số 70-CP về việc:
Hợp nhất hai huyện Văn Mỹ và Văn Yên (trừ 14 xã cắt sang huyện Khoái Châu) thành huyện Mỹ Văn
Sáp nhập 14 xã: Hoàn Long, Yên Phú, Yên Hòa, Tân Tiến, Long Hưng, Cửu Cao, Xuân Quan, Phụng Công, Văn Phúc, Liên Nghĩa, Thắng Lợi, Mễ Sở, Việt Cường, Minh Châu của huyện Văn Yên vào huyện Khoái Châu thành huyện Châu Giang.

Ngày 6 tháng 11 năm 1996 tại kỳ họp thứ 10, Quốc hội khoá IX đã phê chuẩn việc tách tỉnh Hải Hưng thành 2 tỉnh Hưng Yên và Hải Dương.

Ngày 1 tháng 1 năm 1997, tỉnh Hưng Yên được tái lập, huyện Mỹ Văn thuộc tỉnh Hưng Yên.

Ngày 24 tháng 2 năm 1997, thành lập thị trấn Như Quỳnh thuộc huyện Mỹ Văn trên cơ sở giải thể xã Như Quỳnh.

Ngày 24 tháng 7 năm 1999, Chính phủ ban hành Nghị định 60/1999/NĐ-CP về việc chia huyện Mỹ Văn thành 3 huyện: Mỹ Hào, Văn Lâm và Yên Mỹ.

Huyện Văn Lâm có 7.521,4 ha diện tích tự nhiên và 92.301 nhân khẩu, gồm 11 đơn vị hành chính trực thuộc là các xã: Tân Quang, Lạc Đạo, Đại Đồng, Chỉ Đạo, Việt Hưng, Lương Tài, Minh Hải, Lạc Hồng, Trưng Trắc, Đình Dù và thị trấn Như Quỳnh và giữ ổn định từ đó đến nay.

Ngày 31 tháng 7 năm 2020, Bộ Xây dựng ban hành Quyết định 1005/QĐ-BXD công nhận khu vực phát triển đô thị trung tâm huyện Văn Lâm (gồm thị trấn Như Quỳnh và 5 xã: Đình Dù, Lạc Đạo, Lạc Hồng, Tân Quang, Trưng Trắc) là đô thị loại IV.

Kinh tế - xã hội
Tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân của giai đoạn 2015 – 2020 đạt gần 12,5%/năm. Đến năm 2020, thu nhập bình quân đầu người tính theo GRDP ước đạt trên 120 triệu đồng/ người; giá trị sản xuất trên 1 ha canh tác đạt 205 triệu đồng; tỷ lệ hộ nghèo giảm còn 1,42%.

Năm 2022, tình hình phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn huyện đạt nhiều kết quả tích cực: Tốc độ tăng giá trị sản xuất đạt 9,21% trong đó công nghiệp xây dựng tăng 9,31% - thương mại dịch vụ tăng 10,24% - nông nghiệp thủy sản tăng 3,71%. Tổng thu ngân sách nhà nước ước thực hiện cả năm đạt 9.359,749 tỷ đồng, đạt 411,31% kế hoạch. Tỷ lệ hộ nghèo là 1,42% theo chuẩn mới (giảm 0,28% so với năm 2021), hộ cận nghèo 1,44% (giảm 0,1% so với năm 2021). Tỷ lệ làng, khu phố văn hóa đạt 98,75%. Tỷ lệ gia đình văn hóa đạt 91,5% (tăng 0,3% so với cùng kỳ năm 2021). Tỷ lệ trường đạt chuẩn quốc gia đạt 97,06% (tăng 1 trường so với năm 2021). Đời sống của Nhân dân từng bước được cải thiện; quốc phòng - an ninh và trật tự an toàn xã hội được giữ vững.

Cơ cấu kinh tế: Công nghiệp, xây dựng 81,81% - Thương mại, dịch vụ 15,34% - Nông nghiệp, thủy sản 3,48%. Thu nhập bình quân 77,64 triệu đồng/ người.

Huyện đã được công nhận là huyện nông thôn mới năm 2019. Năm 2022, huyện đã có 2 xã Tân Quang và xã Đình Dù được công nhận là xã nông thôn mới kiểu mẫu, 8 xã nông thôn mới nâng cao là các xã Trưng Trắc, Lạc Hồng, Lạc Đạo, Chỉ Đạo, Minh Hải, Đại Đồng, Việt Hưng và Lương Tài trong đó có 13 khu dân cư được công nhận là khu dân NTM cư kiểu mẫu.

Văn Lâm đang đẩy nhanh việc hình thành và đầu tư xây dựng các khu đô thị và các dự án dân cư cấp đô thị đã được chấp thuận trên địa bàn huyện.

Nông nghiệp
Trồng lúa, hoa, cây cảnh, cây ăn quả, cây dược liệu, trồng rau. Bên cạnh đó còn có chăn nuôi gia súc, gia cầm nhỏ.

Năm 2022, diện tích gieo trồng toàn huyện là 4.744,84ha trong đó diện tích lúa là 3.853,4ha năng suất lúa cả năm đạt 61,68 tạ/ha, diện tích rau màu và cây dược liệu là 891,44ha. Tổng đàn lợn 15.423 con, trâu bò 1.290 con, tổng đàn gia cầm 375.000 con.

Công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp

Địa bàn huyện có 1 khu công nghiệp tập trung phố nối A 688,4ha (quy hoạch mở rộng 204,6ha), có các cụm công nghiệp Như Quỳnh, cụm công nghiệp Tân Quang 1-2-3,cụm công nghiệp Minh Khai 1-2-3, cụm công nghiệp Trưng Trắc - Đình Dù, CCN Lạc Đạo, CCN Minh Hải 1-2, CCN Chỉ Đạo, CCN Đại Đồng, CCN Lương Tài(quy hoạch) CCN làng nghề đúc đồng Lộng Thượng các cụm công nghiệp làng nghề hiện đang phát triển với tốc độ nhanh chóng, tạo công ăn việc làm cho hàng chục ngàn công nhân của huyện, của vùng hằng năm.

Toàn huyện có 1247 doanh nghiệp đang hoạt động tạo việc làm cho trên 59.000 lao động. Trong đó có 1 doanh nghiệp Nhà nước, 1.136 doanh nghiệp tư nhân , 110 doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài.

Hiện nay, Văn Lâm là trung tâm công nghiệp, thương mại quan trọng của tỉnh Hưng Yên do có vị trí tiếp giáp thủ đô Hà Nội, Bắc Ninh, Hải Dương. Giao thông khá đa dạng kết nối đến các tỉnh bạn và là huyện nằm dọc tuyến đường 5A.

Thương mại - Dịch vụ
Trên địa bàn huyện hiện có rất nhiều khu vực thương mại dịch vụ phát triển tại các khu vực trung tâm xã, thị trấn và các khu vực khác ven các đường tỉnh và đường huyện đang gây ra áp lực lớn lên cơ sở hạ tầng giao thông vận tải. Toàn huyện có trên 600 doanh nghiệp đang hoạt động trong lĩnh vực thương mại- dịch vụ.

Bên cạnh đó Văn Lâm cũng là một trung tâm tài chính của phía Bắc tỉnh Hưng Yên với sự xuất hiện của hàng loạt trụ sở và văn phòng giao dịch của các ngân hàng nhà nước và tư nhân như Agribank, BIDV, MB, Techcombank, Vietcombank, Sacombank, DongA Bank, ACB, SHB, ABBank, VBSP...

Trên địa bàn đã xuất hiện nhiều thương hiệu bán lẻ và ẩm thực nổi tiếng trên thị trường Việt Nam như siêu thị Intimex Như Quỳnh, Thế giới di động, điện máy xanh, TTTM Như Quỳnh Center, Media Mart, Winmart+, FPT Long Châu, Viettel Store, Highland, Toco Toco, TokyoLife,...

Dịch vụ khách sạn nhà hàng rất phát triển trong đó có 2 khách sạn là Phương Anh và Meliá Grand đạt tiêu chuẩn 4* đầu tiên tại Hưng Yên. Trên địa bàn cũng có một vũ trường V Sound là vũ trường đầu tiên và duy nhất tại Hưng Yên đang hoạt động.

Đô thị

Ngày 31 tháng 7 năm 2020, Bộ Xây dựng ban hành Quyết định 1005/QĐ-BXD công nhận khu vực phát triển đô thị trung tâm huyện Văn Lâm (gồm thị trấn Như Quỳnh và 5 xã: Đình Dù, Lạc Đạo, Lạc Hồng, Tân Quang, Trưng Trắc) được công nhận là đô thị loại IV.

Ngoài các khu đô thị đã được xây dựng. Hiện nay, huyện đang đẩy mạnh giải phóng mặt bằng triển khai một số dự án đô thị lớn để nâng cấp và mở rộng đô thị trung tâm như khu đô thị Vinhomes Ocean Park 3 The Crown tại xã Tân Quang 137ha, Khu nhà ở và dịch vụ đô thị công nghiệp Như Quỳnh 37ha, Khu đô thị Hòa Phát Phố Nối Forestar tại xã Minh Hải 20ha, khu dân cư mới Minh Hải - Phan Đình Phùng 25ha, tổ hợp khu dịch vụ thương mại và nhà phố tại thị trấn Như Quỳnh 3,7ha, Khu dân cư mới Đình Dù- Trưng Trắc 7ha, khu đô thị Hoàng Gia GĐ1 (2,4ha), khu đô thị Vlasta- Văn Lâm 143ha, khu đô thị Đình Dù- Như Quỳnh giáp đường tỉnh 385 và ĐH11B, ĐH12B (143,2ha)...
Huyện đang đẩy nhanh tiến độ các công trình trọng điểm trên địa bàn để hoàn thiện và nâng cao các tiêu chí của đô thị loại IV, III hướng tới xây dựng đề án công nhận huyện Văn Lâm đạt tiêu chuẩn đô thị loại IV trước năm 2025, đạt tiêu chuẩn đô thị loại III và được công nhận là thành phố trực thuộc tỉnh Hưng Yên trước năm 2030 vào dịp kỷ niệm 30 năm tái lập huyện.

Giáo dục và đào tạo
Trên địa bàn huyện hiện có một số trường đại học, cao đẳng như: Trường Đại học Tài chính - Quản trị kinh doanh, Trường Cao đẳng Y Dược Asean, Trường Cao Đẳng Dược Hà Nội, Trường Trung cấp tổng hợp Đông Đô, Trường Trung cấp nghề Á Châu, Trường Trung cấp nghề Châu Hưng ... góp phần đào tạo nguồn nhân lực cho vùng tỉnh và cả nước trong quá trình công nghiệp hóa và hiện đại hóa đất nước.

Năm học 2021-2022, toàn huyện có 37 trường học các cấp trong đó: cấp mầm non có 14 trường (11 trường công lập, 3 trường tư thục), 27 cơ sở mầm non tư thục/ 358 nhóm, lớp/ 7.469 trẻ . Cấp tiểu học có 11 trường 319 lớp/ 13.403 học sinh. Cấp THCS có 12 trường 196 lớp/ 8.427 học sinh. Toàn huyện có 892 phòng học, có 33/34 trường công lập đạt chuẩn Quốc gia. Tỷ lệ trường đạt chuẩn quốc gia đạt 97,06%. Tổ chức kỳ thi học sinh giỏi lớp 9 cấp huyện và tham gia cấp tỉnh đạt 51 giải trong đó có 2 giải nhất, 11 giải nhì, 22 giải ba, 16 giải khuyến khích xếp thứ nhất/ 10 huyện, thị xã, thành phố và được Bộ trưởng Bộ GDĐT tặng bằng khen.

Cấp THPT do sở GDĐT quản lý có 4 trường và 1 trung tâm GDTX.

Nơi đây có 29 tiến sĩ được ghi tên trên các danh bia tại Văn miếu Quốc Tử Giám và Văn miếu Xích Đằng. Trong đó có trạng nguyên Dương Phúc Tư người xã Lạc Đạo.

Y tế - dân số
Trên địa bàn huyện ngoài Trung tâm y tế huyện được đầu tư nâng cấp các phương tiện, trang thiết bị, máy móc hiện đại, còn có các bệnh viện tư nhân nhằm nâng cao chất lượng khám chữa bệnh với 55.447 lượt khám bệnh, số bệnh nhân điều trị nội trú 3.989 lượt, 100% trạm y tế xã đạt chuẩn, tỷ lệ người dân tham gia bảo hiểm y tế đạt 99,4%.

Dân cư: chủ yếu là dân tộc Kinh. Huyện Văn Lâm có dân số là 135.766 người, mật độ 1.805 người/km² là nơi có mật độ dân cư cao nhất tỉnh Hưng Yên theo số liệu năm 2020. Năm 2022, tỷ lệ tăng dân số tự nhiên 0,47%, tỷ số giới tính khi sinh 125,2 nam/ 100 nữ.

Văn hóa - thể thao - du lịch
Năm 2022, toàn huyện có 79/80 làng, khu phố đạt danh hiệu " làng, khu phố văn hóa" đạt tỷ lệ 98,75%. Tỷ lệ gia đình văn hóa 91,5%; huyện có 72 thiết chế văn hóa trong đó 01 cấp huyện, 10 nhà văn hóa xã, thị trấn, 61 nhà văn hóa thôn - khu phố.

Huyện có 36 di tích được xếp hạng gồm : 01 cấp Quốc gia đặc biệt, 17 cấp Quốc gia, 18 cấp tỉnh và 2 bảo vật Quốc gia; Lễ hội Cầu mưa xã Lạc Hồng được ghi vào danh mục di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia.  Huyện còn có một số làng nghề truyền thống như: đúc đồng tại làng Lộng Thượng, kinh doanh chế biến phế liệu tại làng Văn Ổ và Xuân Phao của xã Đại Đồng, làng nghề trồng hoa cây cảnh, làng nghề nấu rượu tại Lạc Đạo và Hành Lạc, Làng nghề đậu ở thôn Xuân Lôi, xã Đình Dù (đã được công nhận Làng nghề do UBND tỉnh Hưng Yên trao tặng năm 2000).

Toàn huyện có hơn 30 làng nghề, làng có nghề trong đó có 6 làng nghề được UBND tỉnh công nhận đạt tiêu chí cấp tỉnh.

Tại đại hội TDTT cấp tỉnh năm 2022 huyện Văn Lâm giành được 25 HCV, 21 HCB, 26 HCĐ và đạt được một số giải toàn đoàn như giải nhất bóng chuyền hơi nam- nữ, Taekwondo, giải nhì karate, giải ba bóng chuyền nam, HCV bóng chuyền hơi nam- nữ tại hội thao người cao tuổi tỉnh Hưng Yên.

Giải bóng chuyền hơi trung, cao tuổi toàn Quốc diễn ra tại tỉnh Cao Bằng đội bóng chuyền cao tuổi của huyện giành 1HCV, 1HCB, 1HCĐ.

Làng nghề
Văn Lâm là một huyện thuộc tỉnh Hưng Yên mảnh đất trăm nghề. Huyện có nhiều làng nghề, làng có nghề rất riêng mà ít nơi có như nhóm mộc ngoài mộc dân dụng nội thất còn có (đóng lắp loa, bàn bi a, quan tài...); nhóm nghề chế biến thực phẩm và nông sản ngoài làm bún bánh, giò, chả, nấu rượu còn có các làng có nghề làm nem chua, cơm nắm muối vừng, kiệu... Các nhóm nghề khác như đúc đồng, tái chế kim loại, thu gom tái chế phế liệu nhựa và tạo hạt, trồng hoa, may mặc, xây dựng, dược liệu, vận tải... cũng rất phát triển thu hút nhiều lao động. Với vị trí giáp thủ đô huyện có rất nhiều làng nghề truyền thống và làng nghề mới như:

 Làng nghề đúc đồng Lộng Thượng (Đại Đồng)
 Dược liệu thuốc nam Nghĩa Trai (Tân Quang)
 Mộc (loa, bàn bi a, quan tài...); thực phẩm (rượu, giò, chả, cơm nắm...) thôn Ngọc (Lạc Đạo)
 Hoa huệ, nấu rượu ở Hành Lạc (thị trấn Như Quỳnh)
 Nghề mây tre đan Thanh Khê (Minh Hải)
 Nghề làm giò chả thôn Đình Dù (Đình Dù)
 Nghề may và may da Chí Trung (Tân Quang)
 Làm mũ cối làng Cát (Chỉ Đạo)
Nghề phế liệu thôn Hùng Trì (Lạc Đạo)
 Làng nghề sơ chế dược liệu Ngọc Lịch (Trưng Trắc)
 Làng nghề giò chả nem bóng Thọ Khang (Tân Quang)
Một số làm vận tải đường bộ và dịch vụ vận tải các thôn gần Chợ Đường Cái
 Trồng lá dong Tuấn Dị (Trưng Trắc)
Có nghề thợ mộc thôn Trình (Lạc Đạo)
 Tái chế chì Đông Mai (Chỉ Đạo)
 Làng hoa đào tết thôn Ngọc Đà (Tân Quang)
 Chế biến thực phẩm, mộc xóm Mụ (Lạc Đạo)
Nghề mộc dân dụng thôn Hoằng (Lạc Đạo)
 Nem chua, bì, bóng Bình Lương (Tân Quang)
Chế biến, buôn bán thực phẩm Thị Trung (Đình Dù)
 Phế liệu Văn Ổ, Xuân Phao (Đại Đồng)
 Đóng quan tài, bàn bi a, mộc và thực phẩm thôn Cầu (Lạc Đạo)
 May da, giả da thôn Ngọc Loan (Tân Quang)
 Trồng và muối dưa kiệu Tân Nhuế (Lạc Đạo)
 Thợ xây dựng, nề, chát Việt Hưng
 Trồng hoa làng Ghênh (Như Quỳnh)
 Nghề nấu rượu thôn Đoan Khê và cả xã Lạc Đạo
 Làng có nghề mộc thôn Giữa (Lạc Đạo)
 Đậu phụ làng Xuân Lôi (Đình Dù)
 Tái chế nhựa, phế liệu thôn Minh Khai (Như Quỳnh).

Nghệ thuật
Nét đẹp của nghề đúc đồng: Từ xa xưa vùng đất làng Nôm (nay thuộc xã Đại Đồng, huyện Văn Lâm) đã được nhiều người biết đến với ngôi làng cổ kính với những ngôi nhà cổ, dải ao giữa làng, cầu đá, cây đa... Hay chợ phiên là nét đặc trưng của Văn Lâm xưa và khu vực lân cận như: chợ phiên Nôm (ngày 1,4,6,9), chợ phiên Đậu (ngày 3,8), chợ phiên Keo (ngày 1,3,6,8)... đã chứng tỏ nơi đây  là vùng sầm uất, buôn bán sôi động từ thời xa xưa. Xa xưa đã có câu:

Ai về đồng nát cầu Nôm

Con gái nỏ mồm về ở với cha.

Nội dung đã nói về một nghề của vùng đất cổ này đó là nghề đúc, chế tác một kim loại quý đó chính là đồng.

Nghề đúc đồng ở cầu Nôm xưa là một trong những nghề thủ công truyền thống lâu đời và nổi tiếng ở Việt Nam. Những sản phẩm đa dạng bằng đồng đạt trình độ cao về kỹ thuật, mỹ thuật được lưu lại từ trước đến nay đã cho thấy sự tài hoa, khéo léo của người thợ thủ công.

Cách đây khoảng 3000 năm, người Việt tại vùng đồng bằng sông Hồng này đã biết đúc các công cụ, vũ khí, đồ trang sức bằng đồng thau, mở đầu cho thời đại kim khí. Đặc biệt các sản phẩm bằng đồng còn giữ lại đến ngày nay là những bằng chứng cho những thời kỳ phát triển huy hoàng của nghề đúc đồng ở Việt Nam. Sau này, kế thừa và phát huy tài hoa ấy của ông cha người thợ thủ công đã sáng tạo ra nhiều sản phẩm phong phú, tinh xảo hơn để phục vụ các nhu cầu về kinh tế, quân sự, phong tục, tín ngưỡng...

Từ thế kỷ XVII - XVIII một bộ phận cư dân vùng Cầu Nôm tản đi mang theo nghề đến nhiều nơi trong đó phường đúc nổi tiếng Ngũ Xã, nay thuộc quận Ba Đình, thành phố Hà Nội.

Sự hình thành các trung tâm đúc đồng theo địa bàn cư trú của người Việt đến nay vẫn giữ được nghề. Cầu Nôm (Rồng, Hưng Yên), Ngũ Xã (Hà Nội), phường Đúc (Thừa Thiên - Huế), Phước Kiều (Quảng Nam)...

Các tác phẩm nổi tiếng như hàng loạt trống đồng được đúc vào nhiều thời kỳ hoặc những sản phẩm bằng đồng hiện có ở nhiều nơi như tượng đồng đen chùa Quán Thánh (1667), tượng Phật Di Lặc chùa Ngũ Xã (Hà Nội), vạc đồng ở Đại Nội (1659 - 1684), khánh (1677), chuông (1710) chùa Thiên Mụ, Cửu Vị Thần Công (1803 -1804) ở Huế và nhiều địa phương  khác như Hưng Yên, Bắc Ninh, Nam Định, Hà Nam... là một thành tựu phát triển đa dạng và rực rỡ của nghề đúc đồng ở Việt Nam.

Du lịch

Chùa Nôm ( Linh Thông Cổ Tự)

Chùa Nôm là một ngôi chùa gần như vẫn giữ được nguyên vẹn vẻ cổ kính của chùa cổ ở đồng bằng Bắc Bộ. Nằm ở làng Nôm thuộc xã Đại Đồng, huyện Văn Lâm, tỉnh Hưng Yên.

Chùa được xây dựng từ năm nào không ai rõ, duy có hai tấm bia lớn đặt sau hậu cung ghi lại những tư liệu quý: Thời Hậu Lê, triều Chính Hòa, năm Canh Thân (1680) sau khi lên ngôi, nhà vua đã cho xây dựng lại chùa này. Tiếp theo vào các năm Nhâm Thân (1692), Giáp Tuất (1694), Đinh Sửu (1697), Mậu Dần (1698), Kỷ Mão (1699) tiếp tục tu sửa lại tiền đường, hậu cung và hành lang. Năm Chính Hòa thứ 21 (1700) chùa được sửa lại các cột trụ, tạo thêm tượng, mở rộng sân chùa. Năm Cảnh Thịnh nhà Tây Sơn thứ 4 (1796) chùa xây thêm gác chuông và mở rộng hai dãy hàng lang.
Thời nhà Nguyễn, triều vua Thành Thái năm thứ 11 (1899) chùa Nôm lại được trùng tu thêm một lần nữa. Qua bao biến cố, chùa được trùng tu nhiều lần, trở thành ngôi chùa khang trang.

Điều đặc biệt là tại chùa Nôm hiện có đến hơn 100 pho tượng cổ bằng đất như Tam thánh, Tam thế, A Di Đà, Phật bà, Bát bộ Kim Cương, Thập bát la hán... ước tính có hàng trăm năm tuổi. Các pho tượng đều ngồi, đứng trên một giá đỡ bằng đất với đủ các tư thế mập, ốm, hiền lành, dữ tợn, dân dã, thần tiên... với nhiều kích thước khác nhau, vẻ mặt hình dáng có sức biểu cảm cao.

Đặc biệt, chùa Nôm còn lưu giữ được một tòa tượng cổ bằng đồng cực kỳ quý hiếm có tên gọi "Cửu Long Phật đản". Tòa tượng này miêu tả cuộc đời của đức Phật tổ Như Lai. Chính giữa tòa tượng là cảnh Phật tổ từ khi mới chào đời, xung quanh là chín con rồng uốn lượn, trên mỗi con rồng là một hình người nhỏ tượng trưng cho từng giai đoạn cuộc đời và tu hành của đức Phật. Ngoài ra, tại đây còn có nhiều hiện vật quý khác như tháp đồng, chuông đồng, đỉnh đồng....

Về với chùa Nôm, ngoài sự chiêm ngưỡng, khám phá về một ngôi chùa cổ của Việt Nam, các bạn còn được đắm mình vào một quần thể di tích làng Nôm cổ kính bao gồm cổng làng Nôm, cầu Nôm (cây cầu đá cổ nhất vùng châu thổ sông Hồng), chợ Nôm, đình Tam Giang với kiến trúc bằng đá thời Hậu Lê... để từ đó du khách sẽ tìm thấy không gian yên bình, dân dã đậm chất quê, vẻ đẹp của làng quê Bắc Bộ xưa.

Chùa Thái Lạc
Chùa Thái Lạc thờ bà Pháp Vân là một ngôi chùa thuộc hệ thống chùa thờ Tứ pháp tọa lạc tại xã Lạc Hồng. Trong chùa còn lưu giữ được nhiều hệ thống tượng pháp quý và kiến trúc chạm khắc gỗ đạt tới nghệ thuật tinh tế. Đây là ngôi chùa được Nhà nước cấp bằng công nhận Di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia năm 1964. Sau đó Chùa đã được Bộ Văn hóa thể thao và du lịch công nhận là Di tích cấp Quốc gia đặc biệt 2018.

Chùa Hương Lãng (Thạch Quang Tự)
Chùa Hương Lãng, còn gọi là chùa Ông Sấm, chùa Lạng là một trong những ngôi chùa có lịch sử lâu đời nhất Việt Nam. Tương truyền, chùa Hương Lãng do Thái hậu Ỷ Lan cho xây dựng vào thời Lý, khoảng năm 1115 với bố cục kiến trúc kiểu “nội công ngoại quốc”. Chùa đã được xếp hạng là Di tích kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia vào năm 1974. Tượng sư tử đá và hệ thống thành bậc đá chùa Hương Lãng được công nhận là bảo vật quốc gia năm 2020.

Lễ hội cầu mưa
Lễ hội cầu mưa của xã Lạc Hồng gắn liền với hệ thống thờ Tứ pháp gồm: Pháp Vân, Pháp Vũ, Pháp Lôi và Pháp Điện. Lễ hội kéo dài trong 3 ngày từ ngày 06 đến ngày 08/3 âm lịch. Ngày 12/01/2022, Bộ trưởng Bộ văn hóa Thể thao và Du lịch đã ban hành Quyết định số 68/QĐ-BVHTTDL về việc công bố Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Theo đó, Lễ hội cầu Mưa, xã Lạc Hồng, huyện Văn Lâm, tỉnh Hưng Yên đã được đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.

Chùa Ông ( Bản Tịch Tự)
Chùa Ông hay có tên gọi khác là Bản Tịch tự, tọa lạc tại xã Tân Quang mang vẻ đẹp cổ kính, linh thiêng được xây dựng từ thời vua Lý Thần Tông đến nay đã gần một thiên niên kỷ, là một trong những ngôi chùa có lịch sử lâu đời nhất Việt Nam. Chùa ông có sự đặc biệt không giống với các ngôi chùa khác bởi chùa được chính vua Lý Thần Tông xem thế cắm đất và cho xây dựng, điều mà hiếm có một ngôi chùa khác tại Việt Nam có được. Năm 2001, Chùa được Bộ Văn hóa Thông tin xếp hạng là di tích kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia.

Đền Ghênh
Đền Ghênh tọa lạc tại thôn Ngọc Quỳnh, thị trấn Như Quỳnh được xây dựng từ năm 1115 (thời nhà Lý) là nơi lưu giữ dấu ấn lịch sử của Hoàng Thái Hậu Ỷ Lan tại nguyên quán. Ngày 2/2/1993, đền Ghênh Hưng Yên đã được Bộ Văn hóa thông tin công nhận là di tích lịch sử văn hóa cấp Quốc Gia.

Giao thông

Giao thông vận tải
Văn Lâm được coi là cửa ngõ phía Đông của thủ đô Hà Nội.

Tuyến quốc lộ 5A chạy qua đây là tuyến đường huyết mạch của vận tải miền bắc di chuyển hàng hóa từ cảng Hải Phòng đến các tỉnh miền Bắc và thủ đô Hà Nội đi qua các tỉnh Hải Phòng, Hải Dương, Hưng Yên, Hà Nội.

Nơi đây là huyện duy nhất của cả tỉnh Hưng Yên có tuyến đường sắt Hà Nội - Hải Phòng chạy qua, dọc theo quốc lộ 5A đến thị trấn Như Quỳnh thì không song song quốc lộ 5A nữa mà rẽ trái chạy song song với đường tỉnh 385 Hưng Yên theo hướng đông sang Hải Dương, Hải Phòng.

Hệ thống cầu, đường chính trên địa bàn đã cơ bản được đầu tư, cải tạo. Đường giao thông nông thôn được quan tâm xây dựng, cải tạo các tuyến đường trục xã, cứng hóa đường trục thôn.

Đây cũng là địa phương có dự án đường vành đai 4 vùng thủ đô Hà Nội đi qua đang được xây dựng.

Các tuyến giao thông chính
- Quốc lộ 5A: Hà Nội, Hưng Yên, Hải Dương, Hải Phòng (cắt đường tỉnh 385 tại cầu vượt đường sắt Như Quỳnh km13 + 968).

- Đường tỉnh 385: Như Quỳnh - Lương Tài.

Điểm đầu Km0+00 giao với QL.5 thuộc địa phận thị trấn Như Quỳnh huyện Văn Lâm, điểm cuối Km17+200 thuộc địa phận xã Lương Tài huyện Văn   Lâm. Tuyến đường đi qua huyện Văn Lâm có chiều dài 17,2km.

- Đường tỉnh 376: Quán Chuột ( Ngã tư Phố Nối A) - Triều Dương.

Điểm đầu Km0+00 giao với QL.5 tại quán Chuột thuộc địa phận xã Trưng Trắc huyện Văn Lâm, điểm cuối Km37+854,63 giao với QL.39 tại Triều Dương thuộc địa phận xã Thiện Phiến huyện Tiên Lữ, chiều dài tuyến đường 51,45km

- Đường tỉnh 380: Cầu Gáy (Đại Đồng) - Dân Tiến.

Điểm đầu Km0+00 cầu Gáy giáp Bắc Ninh, tuyến đi theo đường cũ đến ngã 5 cầu Treo, tuyến đi trùng với QL.39 đến Km7+450 thuộc xã Trung Hưng huyện Yên Mỹ; điểm cuối Km17+330 (Km10+780 QL.39) thuộc xã Dân Tiến huyện Khoái Châu. Tuyến đi qua các huyện Văn Lâm, Mỹ Hào, Yên Mỹ, Khoái Châu. Chiều dài tuyến đường 17,33km.

- Đường tỉnh 387: Lương Tài - Bãi Sậy.

Điểm đầu Km0+000 giao với ĐT.385 thuộc địa phận xã Lương Tài, huyện Văn Lâm, điểm cuối Km18+400 (đò Hà đi Hải Dương) thuộc địa phận xã Bãi Sậy huyện Ân Thi. Tuyến đường đi qua huyện Văn Lâm, Mỹ Hào, Ân Thi, chiều dài tuyến đường 18,4km, chiều dài quản lý 17,7km (đi trùng QL.38 0,7km).

- Đường tỉnh 381C: Ga Lạc Đạo - Tân Tiến (Văn Giang). Hiện đã có dự án nối tuyến đường này từ Ga Lạc Đạo với ĐT 283 đi tỉnh Bắc Ninh dài 1,42km được gọi là ĐH 13 kéo dài quy hoạch mắt cắt ngang 40m.

Điểm đầu Km0+00 giao với ĐT.385 tại xã Lạc Đạo huyện Văn Lâm, tuyến đi qua Khu Công nghiệp Hòa Phát thuộc xã Minh Hải huyện Văn Lâm đến giao với QL.5, tuyến đi trùng với ĐT.376 khoảng 1,5km, tuyến đi tiếp qua xã Vĩnh Khúc, xã Tân Tiến huyện Văn Giang vượt cao tốc Hà Nội - Hải Phòng đến giao với ĐH.23 thuộc địa phận xã Tân Tiến huyện Văn Giang. Tổng chiều dài tuyến đường 10,5km.

- Đường liên tỉnh Hưng Yên - Bắc Ninh (Chùa Nôm- Lăng Kinh Dương Vương).

Tuyến hình thành trên cơ sở ĐH15 và xây mới đoạn từ cầu trên ĐH.15 bắc qua sông Bắc Hưng Hải, tuyến chạy ven sông Bắc Hưng Hải kết nối với ĐT.281 Bắc Ninh (tuyến kết nối từ chùa Nôm tỉnh Hưng Yên đến Lăng Kinh Dương Vương tỉnh Bắc Ninh). Tổng chiều dài 2,8km trong đó đoạn làm mới từ ĐH.15 đến giáp Bắc Ninh dài khoảng 1,7km; đoạn từ ĐT.385 cắt qua ĐH.15 đến chùa Nôm 1,1km.

- Đường sắt Hà Nội - Hải Phòng (do đặc thù ngành đường sắt và giao thông tại Việt Nam nên hiện nay trên địa bàn huyện có 2 nhà ga là: Lạc Đạo và Tuấn Lương đều không thực hiện đón trả khách).

- Đường tỉnh 379 (Đường liên tỉnh Hà Nội - Hưng Yên kéo dài đang xây dựng).

Đoạn 1 của dự án có chiều dài khoảng 14,8 km, có điểm đầu tại Km 3+280 giao với đường tỉnh 379B, điểm cuối Km 18+116 tại nút giao giữa đường vào trạm thu phí đường cao tốc Hà Nội - Hải Phòng với tuyến đường bộ nối đường cao tốc Hà Nội - Hải Phòng và đường cao tốc Cầu Giẽ - Ninh Bình.

Đoạn 2 (kéo dài) có chiều dài khoảng 18,7 km, có điểm đầu tại nút giao giữa đường tỉnh 380 và Quốc lộ 39,  điểm cuối tại cầu Gáy (tiếp giáp tỉnh Bắc Ninh).

- Đường vành đai IV vùng thủ đô Hà Nội giai đoạn 2022- 2027 đang thực hiện công tác GPMB tái định cư. Hiện đã GPMB xong diện tích đất nông nghiệp, đất công ích và đã thực hiện lễ khởi công vào ngày 25/6/2023.

- Đường tỉnh 382D được hình thành trên cơ sở đường gom chạy song hành 2 bên đường vành đai 4 vùng thủ đô Hà Nội có chiều dài khoảng 17,7km mặt cắt ngang mỗi bên từ 12-15m, tuyến được thực hiện đồng thời cùng với đường vành đai 4 theo tiêu chuẩn đường đô thị.

-Đường ĐH15 kéo dài

tuyến đường kết nối các xã và phía Đông với đô thị trung tâm được xây dựng mới đoạn từ Quốc lộ 5 thôn Minh Khai thị trấn Như Quỳnh đến giao ĐT380 tại cống Trịnh xã Chỉ Đạo mặt cắt ngang nền đường 28m hiện đang thi công đoạn từ km0+000 - km2+700 từ QL5 vào CCN Minh Khai. Tuyến giao với đường trục trung tâm huyện tại km2+300 giao với ĐH13 kéo dài tại km6+ 435 giao với ĐT380 tại km8+ 130.

- Đường ĐH18 kéo dài giao với đường trục trung tâm huyện đang được mở rộng theo quy hoạch chiều dài 700m mặt cắt nền đường 30m.

Quy hoạch

- Đường tỉnh 381B được hình thành trên cơ sở đường vành đai 3,5 Hà Nội đoạn qua địa phận tỉnh Hưng Yên ( đang xây dựng trên địa phận huyện Văn Giang). Đoạn qua địa phận tỉnh Hưng Yên từ cầu Ngọc Hồi vượt sông Hồng tuyến cắt ĐT.378, ĐT.379, cao tốc Hà Nội-Hải Phòng giao với QL.5 tại xã Trưng Trắc.

- Tuyến đường gom KCN phía Nam đường sắt Hà Nội - Hải Phòng từ Như Quỳnh đến Lương Tài tổng chiều dài 17 km chiều rộng mặt đường 7,5m tổng vốn đầu tư gần 1000 tỷ đồng thời gian hoàn thành 2023-2025.

- Đường trục trung tâm huyện Văn Lâm dài 1,5km điểm đầu giao ĐH18 điểm cuối giao ĐH15 kéo dài chiều rộng nền đường 28m.

-Tuyến đường sắt Hà Nội - Hải Phòng: Nâng cấp thành đường sắt đôi khổ 1435mm.

-Tuyến đường sắt đô thị Lạc Đạo - thành phố Hưng Yên.

-Tuyến đường sắt vành đai đô thị Ngọc Hồi - Lạc Đạo - Bắc Hồng - Thạch Lỗi.

Trong kế hoạch ngắn và trung hạn huyện Văn Lâm sẽ thực hiện cải tạo nâng cấp xây dựng thêm các tuyến đường phố mới theo tiêu chuẩn đô đường đô thị, di chuyển và xây mới ga Lạc Đạo tại khu vực cảng cạn ICD xã Đại Đồng.

Cấp điện: Các tuyến đường dây tải điện và các trạm biến áp trung và hạ thế trên địa bàn huyện đã từng bước được nâng cấp. Đến nay 100% số hộ nông thôn đã có điện.

+ Trạm 220kV Phố Nối: 220/110/22kV công suất 2x250MVA.

+ Trạm 110kV Giai Phạm: 110/22kV công suất (2x63)MVA.

+ Trạm 110/35/22kV Lạc Đạo công suất (1x125+2x63) MVA.

+ Trạm 110/22kV Như Quỳnh công suất (2x63) MVA.

+ Trạm 110/35/22kV KCN Phố Nối A công suất (1x125+2x63) MVA.

+Trạm biến áp 110/22KV Tân Quang với công suất  (1x63)MVA

Cấp nước: Đến nay đã có khoảng 92% số hộ được dùng nước sạch, hợp vệ sinh.

Hiện trên địa bàn huyện có 5 nhà máy cấp nước. Trong tương lai sẽ nâng cấp công suất các nhà máy cấp nước, xây dựng mạng đường ống vận chuyển khép kín cho toàn huyện và 05 nhà máy cấp nước trong huyện (nhà máy nước Như Quỳnh, Trưng Trắc, Chỉ Đạo, An Sinh, Lương Tài) sẽ đấu nối vào mạng này, đảm bảo việc cung cấp nước trong huyện được liên tục.

Thông tin liên lạc: Mạng lưới bưu chính viễn thông được quan tâm phát triển, phát huy tốt tác dụng của điểm bưu điện văn hóa xã. 100% các thôn trong huyện đã có mạng lưới cable viễn thông tốc độ cao.

Người nổi tiếng
 Phạm Văn Thanh: Chủ tịch Hội đồng Quản trị Petrolimex.
Đỗ Tiến Sỹ: (sinh ngày 2 tháng 11 năm 1965), là một chính trị gia người Việt Nam. Ông hiện là Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa XIII, Bí thư Đảng ủy, Tổng Giám đốc Đài Tiếng nói Việt Nam. Ông từng là Bí thư Tỉnh ủy Hưng Yên, Trưởng Đoàn ĐBQH khóa XIV tỉnh Hưng Yên.
Nguyễn Văn Thịnh (sinh ngày 10 tháng 8 năm 1957) là một chính trị gia người Việt Nam. Ông từng là đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa 13 nhiệm kì 2011-2016 thuộc đoàn đại biểu tỉnh Hưng Yên.
Đỗ Thị Ánh Nguyệt (sinh năm 2001), quê ở thôn Hồng Thái, xã Lạc Hồng, huyện Văn Lâm, tỉnh Hưng Yên, là một nữ vận động viên bắn cung người Việt Nam.

Danh Nhân

 Vũ Đại (1927-1983) tên thật là Nguyễn Thúc Kha nguyên Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa V, Đại biểu Quốc hội    khóa VII, Bộ trưởng, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Kế hoạch Nhà nước.
 Nguyễn Hòa (15 tháng 2 năm 1927 – 27 tháng 2 năm 2014; bí danh: Trần Doanh) là một tướng lĩnh cao cấp của Quân đội nhân dân Việt Nam, hàm Trung tướng, nguyên Tư lệnh quân đoàn 1 trong chiến dịch Hồ Chí Minh năm 1975 Tổng cục trưởng Tổng cục Dầu Khí đầu tiên (năm 1980).

 Lê Đức Thịnh (1927 – 2001) là nhà cách mạng và chính khách Việt Nam, Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố Hải Phòng, Bộ trưởng Bộ Nội thương, Trưởng ban Tài chính - Quản trị Trung ương.

 Mai Vi sinh năm 1922 tên thật là Bùi Ngọc Xuyên quê thôn Nội (thôn Tân Nhuế), xã Lạc Đạo nguyên là Trưởng ty công an tỉnh Hà Đông và Yên Bái, Cục phó Cục xuất bản, Vụ trưởng Vụ nghệ thuật sân khấu, Thứ trưởng Bộ văn hóa.

 Đặng Vũ Hiệp (1928-2008) (Bí danh: Đặng Hùng) là một tướng lĩnh cao cấp, quân hàm Thượng tướng Quân đội nhân dân Việt Nam. Nguyên Thứ trưởng Bộ Quốc phòng, Phó Chủ nhiệm Tổng cục chính trị QĐND VN; Huân chương Độc lập hạng Nhất.

Thời Phong Kiến
Nguyên phi Ỷ Lan (1044 - 1117) sinh ra tại hương Thổ Lỗi sau đổi thành hương Siêu Loại. Hiện nay quê bà ở đâu vẫn còn có nhiều ý kiến, lập luận khác nhau của các nhà sử học. Thực tế hiện nay rất nhiều xã, thị trấn ở khu vực giáp ranh giữa hai huyện Văn Lâm (Hưng Yên) và Gia Lâm (Hà Nội) như Phú Thị, Dương Xá, Dương Quang, Tân Quang và thị trấn Như Quỳnh đều đưa ra các bằng chứng xác định là nơi bà sinh ra. Hương Thổ Lỗi trước kia là một khu vực địa lý rộng, dân cư sinh sống rải rác và thưa thớt trùng với khu vực dân cư đông đúc phía Đông Nam huyện Gia Lâm và phía Tây huyện Văn Lâm ngày nay. Quê hương bà vẫn là sự kiện gây tranh cãi giữa hai huyện Gia Lâm và Văn Lâm, nhiều nhà nghiên cứu sử học cũng có những ý kiến khác nhau nhưng cùng có một ý kiến chung là hương Thổ Lỗi, Siêu Loại thế kỷ XI là một vùng rộng lớn, có sông Thiên Đức, đồng rộng, vườn dâu bát ngát trùng với địa phận một số xã trên của hai huyện Gia Lâm và Văn Lâm ngày nay.
Trương Thị Ngọc Chử chưa rõ năm sinh năm mất do các tài liệu không khớp nhau và không đề cập, quê ở làng Ghênh vùng đất Như Kinh, phủ Thuận An, xứ Kinh Bắc nay là thôn Như Quỳnh (làng Ghênh), thị trấn Như Quỳnh. Bà là mẹ đẻ thân sinh ra chúa Trịnh Cương.
Trương Thị Trong là Thị nội Cung tần, là nhà thơ Việt Nam thời Lê trung hưng.
Lã Đường sinh vào đầu thế kỷ 10 quê ở làng Thổ Lỗi thuộc Tống Bình, ngày nay là thôn Minh Khai (tên nôm là làng Khoai), thị trấn Như Quỳnh. Thời loạn 12 sứ quân Lã Đường chiếm giữ và cai quản vùng đất Tế Giang (vùng đất thuộc huyện Văn Giang và một phần các huyện Văn Lâm, Gia Lâm, Yên Mỹ ngày nay).
Dương Phúc Tư (1505 -1563) Quê quán: Xã Lạc Đạo, huyện Gia Lâm, nay là xã Lạc Đạo, huyện Văn Lâm. Thi đỗ Đệ nhất giáp tiến sỹ cập đệ đệ nhất danh (Trạng nguyên) khoa Đinh Mùi niên hiệu Vĩnh Định 1 (1547) đời Mạc Phúc Nguyên. Làm quan nhà Mạc đến chức Tham chính.
Lê Hanh Huyễn (1458 - ?) Quê quán: thôn Nghĩa Trai, xã Tân Quang huyện Văn Lâm. Thi đỗ Đệ tam giáp đồng tiến sỹ xuất thân khoa Mậu Tuất niên hiệu Hồng Đức 9 (1478) đời Lê Thánh Tông. Làm quan Đô cấp sự trung.
Nguyễn Oanh Quê quán: thôn Nghĩa Trai, xã Tân Quang, huyện Văn Lâm. Thi đỗ Đệ tam giáp đồng tiến sỹ xuất thân khoa Tân Sửu, niên hiệu Hồng Đức 12 (1481) đời Lê Thánh Tông.  Làm quan đến chúc Đô ngự sử.

 Hoàng Chính Liêm Quê quán: thôn Nghĩa Trai, xã Tân Quang, huyện Văn Lâm. Thi đỗ Đệ tam giáp đồng tiến sỹ xuất thân khoa Canh Tuất niên 21 (1490) đời Lê Thánh Tông. Làm quan đến chức Đô ngự sử.
 Đỗ Thọ Quê quán: thôn Tuấn Dị, xã Trưng Trắc, huyện Văn Lâm. Thi đỗ Đệ tam giáp đồng tiến sỹ xuất thân khoa Quý Sửu niên hiệu Hồng Đức 24 (1493) đời Lê Thánh Tông. Được cử làm Chánh sứ sang nhà Minh. Làm quan đến chức Thị lang.
 Đỗ Tuy (1456 - ?) Quê quán: thôn Cầu, xã Lạc Đạo, huyện Văn Lâm. Thi đỗ Đệ tam giáp đồng tiến sỹ xuất thân khoa Quý Sửu niên hiệu Hồng Đức 24 (1493) đời Lê Thánh Tông. Làm quan đến chức Giám sát ngự sử.
 Nguyễn Thanh (1467 - ?) Quê quán: thôn Nghĩa Trai, xã Tân Quang, huyện Văn Lâm. Thi đỗ Đệ nhị giáp tiến sỹ xuất thân (Hoàng giáp) khoa Bính Thìn niên hiệu Hồng Đức 27 (1496) đời Lê Thánh Tông. Làm quan đến Lễ bộ Thượng thư kiêm Đông các đại học sỹ.
 Nguyễn Trí Tri Quê quán: thôn Ngải Dương, xã Đình Dù, huyện Văn Lâm. Thi đỗ Đệ nhị giáp tiến sỹ xuất thân (Hoàng giáp) khoa Kỷ Mùi niên hiệu Cảnh Thống 2 (1499) đời Lê Hiến Tông. Làm quan đến chức Lễ bộ Hữu thị lang.
 Nguyễn Minh Dương Quê quán: thôn Nghĩa Trai, xã Tân Quang, huyện Văn Lâm. Thi đỗ Đệ nhất giáp tiến sỹ cập đệ đệ tam danh (Thám hoa) khoa Canh Tuất niên hiệu Cảnh Lịch  3 (1550) đời Mạc Phúc Nguyên. Làm quan đến chức Hiến sát sứ.
 Đỗ An Quê quán: thôn Thái Lạc, xã Lạc Hồng, huyện Văn Lâm. Thi đỗ Đệ nhị giáp tiến sỹ xuất thân (Hoàng giáp) khoa Mậu Thìn niên hiệu Sùng Khang 3 (1568) đời Mạc Mậu Hợp. Làm quan đến chức Hữu thị lang, tước Trình Khê bá.
 Lê Viết Thảng (1525 - ?) Quê quán:  xã Lạc Đạo, huyện Văn Lâm. Thi đỗ Đệ nhị giáp tiến sỹ xuất thân (Hoàng giáp) khoa Đinh Sửu niên hiệu Sùng Khang 12 (1577) đời Mạc Mậu Hợp. Làm quan nhà Mạc đến chức Hữu thị lang.

 Trần Nghi (1584 - ?) Quê quán: thôn Cầu, xã Lạc Đạo, huyện Văn Lâm. Thi đỗ Đệ tam giáp đồng tiến sỹ xuất thân khoa Bính Thìn niên hiệu Hoằng Định 16 (1616) đời Lê Kính Tông. Làm quan đến chức Dực vận tán trị công thần. Lễ bộ Tả thị lang, tước Thọ Xuyên hầu.
 Dương Thuần (1587 - 1667) Quê quán: xã Lạc Đạo, huyện Văn Lâm. Thi đỗ Đệ tam giáp đồng tiến sỹ xuất thân khoa Mậu Thìn niên hiệu Vĩnh Tộ 10 (1628) đời Lê Thần Tông.  Làm quan đến chức Thừa chính sứ, thăng Hữu thị lang.
 Trần Ngọc Nguyên Quê quán: xã Lạc Đạo, huyện Văn Lâm. Thi đỗ Đệ nhị giáp đồng tiến sỹ xuất thân (Hoàng giáp) khoa Canh Thìn niên hiệu Dương Hòa 6 (1640) đời Lê Thần Tông. Làm quan đến chức Binh bộ Tả thị lang.
 Dương Hạo (1615 -1672) Quê quán: xã Lạc Đạo, huyện Văn Lâm. Thi đỗ Đệ tam giáp đồng tiến sỹ xuất thân khoa Canh Thìn niên hiệu Dương Hòa 6 (1640) đời Lê Thần Tông.  Làm quan đến Ngự sử đài đô ngự sử.
 Đinh Tất Hưng (1617 - ?) Quê quán: thôn Ngọc Quỳnh, tt. Như Quỳnh, huyện Văn Lâm.  Thi đỗ Đệ tam giáp đồng tiến sỹ xuất thân khoa Bính Tuất niên hiệu Phúc Thái 4 (1646) đời Lê Chân Tông. Làm quan đến chức Giám sát ngự sử.

 Phùng Viết Tu (? - 1662) Quê quán: xã Tân Quang, huyện Văn Lâm. Thi đỗ Đệ nhị giáp tiến sỹ xuất thân (Hoàng giáp) khoa Nhâm Thìn niên hiệu Khánh Đức 4 (1652) đời Lê Thần Tông. Làm quan đến chức Thiêm đô ngự sử.
 Dương Lệ (1678 -1741) Quê quán: xã Lạc Đạo, huyện Văn Lâm. Thi đỗ Đệ tam giáp đồng tiến sỹ xuất thân khoa Nhâm Thìn niên hiệu Vĩnh Thịnh 8 (1712) đời Lê Dụ Tông. Làm quan đến chức Công bộ Tả thị lang.
 Dương Quán (1687 - ?) Quê quán:  xã Lạc Đạo, huyện Văn Lâm.  Thi đỗ Đệ tam giáp đồng tiến sỹ xuất thân khoa Mậu Tuất niên hiệu Vĩnh Thịnh 14 (1718) đời Lê Dụ Tông. Làm quan đến chức Giám sát
 Dương Trọng Khiêm (1727 -1787) Quê quán: xã Lạc Đạo, huyện Văn Lâm. Thi đỗ Đệ tam giáp đồng tiến sỹ xuất thân khoa Giáp Tuất niên hiệu Cảnh Hưng 15 (1754) đời Lê Hiển Tông.
 Dương Sử (1716 -1774) Quê quán: xã Lạc Đạo, huyện Văn Lâm.  Thi đỗ Đệ tam giáp đồng tiến sỹ xuất thân khoa Giáp Tuất niên hiệu Cảnh Hưng 15 (1754) đời Lê Hiển Tông. Làm quan đến chức Đại lý tự khanh.
 Nguyễn Huy Quân (1744 - ?) Quê quán: Xã Thanh Khê, huyện Văn Giang, nay là thôn Thanh Khê, xã Minh Hải huyện Văn Lâm. Thi đỗ Đệ tam giáp đồng tiến sỹ xuất thân Thịnh khoa Kỷ Hợi niên hiệu cảnh Hưng 40 (1779) đời Lê Hiển Tông. Làm quan đến chức Hàn lâm viện đãi chế, Thự hiến sát sứ.
 Đặng Quỹ (1845 - ?) Quê quán: Xã Lộng Đình, huyện Văn Giang, nay thuộc xã Đại Đồng, huyện Văn Lâm. Thi đỗ Phó bảng khoa Kỷ sửu niên hiệu Thành Thái I (1889) khoa Ất Dậu (1885) đã thi Hội dự thứ trúng cách nhưng can tội khai không đúng hàm của cha, không được dự thi Đình. Sau khi thi đỗ được bổ chức Tư soạn, lĩnh Giáo thụ.
 Dương Danh Chú (1696 - ?) Quê quán: Xã Lạc Đạo, huyện Gia Lâm, phủ Thuận An, trấn Kinh Bắc, nay là xã Lạc Đạo, huyện Văn Lâm. Thi đỗ Đệ tam giáp đồng tiến sỹ xuất thân khoa Tân Hợi niên hiệu Vĩnh Khánh 3 (1731) đời vua Lê Duy Phường. Làm quan đến Lại bộ Tả thị lang.
 Đặng Văn Khải (1784-?) Quê quán: thôn Lộng Thượng, xã Đại Đồng ,huyện Văn Lâm. Ông đỗ Cử nhân năm Ất Dậu, tức niên hiệu Minh Mạng thứ 6 1825. Sau ông đỗ đồng tiến sĩ xuất thân vào năm sau, Bính Tuất 1826. Ông làm quan Lang trung, từng được cử làm Phó sứ sang nhà Thanh (Trung Quốc).

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Cổng thông tin điện tử tỉnh Hưng Yên: Huyện Văn Lâm
 Huyện Văn Lâm  trên trang chính thức của tỉnh Hưng Yên.
 http://hungyen.gov.vn/portal/Pages/2019-10-14/Phe-duyet-Do-an-lap-quy-hoach-phan-khu-xay-dung-tykvg0gv.aspx
 http://baohungyen.vn/chinh-tri/201812/van-lam-100-so-xa-dat-chuan-nong-thon-moi-830199/


title: Griffith, New South Wales

text:
Griffith () là một thành phố nằm ở phía tây nam bang New South Wales, Úc.

Khí hậu
Griffith có khí hậu bán khô hạn (phân loại khí hậu Köppen BSk) với mùa hè nóng, mùa đông mát mẻ và lượng mưa khá đồng đều giữa các tháng. Mỗi năm thành phố có 123,8 ngày trời quang đãng.

Thành phố kết nghĩa
Griffith kết nghĩa với:

  Cáp Nhĩ Tân, Trung Quốc
  Treviso, Ý
  Fairfield, New South Wales, Úc

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thành phố của Úc