title: Tây Sơn thất hổ tướng

text:
Tây Sơn thất hổ tướng (西山七虎將) là danh hiệu của 7 tướng lĩnh, thủ lĩnh quân sự của nhà Tây Sơn ở thời kì đầu, gồm có Võ Văn Dũng, Võ Đình Tú, Trần Quang Diệu, Nguyễn Văn Tuyết, Lê Văn Hưng, Lý Văn Bưu và Nguyễn Văn Lộc.

Danh sách Tây Sơn thất hổ tướng

1. Võ Văn Dũng hay còn gọi là Vũ Văn Dũng. Ông lần lượt giữ các chức: Đô đốc, Đại Đô đốc, Tư khấu, Đại Tư khấu, Đại Tư đồ. Tước phong của Vũ Văn Dũng: Hám Hổ Hầu, Chiêu Viễn Hầu, Vũ Quốc công.

2. Võ Đình Tú hay còn gọi là Vũ Đình Tú. Ông lần lượt giữ các chức: Đổng lý, Đại Đổng lý, Binh bộ Thượng thư (triều Thái Đức), Binh bộ Tham tri (triều Cảnh Thịnh), An phủ sứ Phú Yên

3. Trần Quang Diệu hay còn có bản ghi là Nguyễn Quang Diệu. Ông lần lượt giữ các chức: Đô đốc, Đại Đô đốc, Đại Tổng quản, Trấn thủ Nghệ An, Thiếu phó. Tước phong của Trần Quang Diệu: Siêu Vũ hầu, ông còn được phong tước Quận công và Quốc công nhưng không rõ danh hiệu do chưa tìm được nguồn tư liệu.

4. Nguyễn Văn Tuyết hay còn gọi là Đinh Công Tuyết. Ông lần lượt giữ các chức: Đô đốc, Đại Đô đốc, Tư lệ, Đại Tư lệ, Trấn thủ Hải Dương, An Quảng. Tước phong của Nguyễn Văn Tuyết: Tuyết Quang hầu, ông còn được phong tước Quận công và Quốc công nhưng không rõ danh hiệu do chưa tìm được nguồn tư liệu.

5. Lê Văn Hưng. Ông lần lượt giữ các chức: Đề đốc, Đô đốc, Đại Đô đốc, Thái úy, Trấn thủ Diên Khánh, Bình Thuận (triều Thái Đức), Binh bộ Thượng thư, Thái úy (triều Cảnh Thịnh).

6. Lý Văn Bưu: hay còn gọi là Lý Văn Mưu (Miêu). Ông lần lượt giữ các chức: Đô đốc, Đại Đô đốc.

7. Nguyễn Văn Lộc. Ông lần lượt giữ các chức: Đô đốc, Đại Đô đốc, Trấn thủ Quảng Nam, Quảng Ngãi.

Kết cục 7 vị hổ tướng
 Võ Đình Tú tử trận.
 Nguyễn Văn Lộc, Lý Văn Bưu từ quan ở ẩn.
 Trần Quang Diệu, Vũ Văn Dũng và Nguyễn Văn Tuyết tận lực giúp Tây Sơn đến lúc chết (riêng trường hợp Vũ Văn Dũng và Nguyễn Văn Tuyết còn tồn nghi).
 Lê Văn Hưng bị Cảnh Thịnh giết (còn tồn nghi). Theo Đại Nam thực lục thì trong các tướng bị bắt, xử tử lúc làm lễ Hiến Phù có Thống tướng Lê Văn Hưng.

Tham khảo

Thư mục
 Bài chiếu trong lễ Hiến Phù, Đại Nam thực lục, tập 1, trang 545-546
 Đại Nam thực lục, tập 1, trang 487.
 Đại Nam thực lục, tập 1, trang 529.

Xem thêm
 Tây Sơn ngũ phụng thư
 Tây Sơn lục kỳ sĩ

Võ tướng nhà Tây Sơn
Nhà Tây Sơn
Người Đàng Trong


title: Anthophora forbesi

text:
Anthophora forbesi là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1907.

Chú thích

Tham khảo

Anthophora
Động vật được mô tả năm 1907


title: Dufourea calientensis

text:
Dufourea calientensis là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Timberlake mô tả khoa học năm 1939.

Chú thích

Tham khảo

Dufourea
Động vật được mô tả năm 1939


title: Khaniyadhana

text:
Khaniyadhana là một thị xã và là một nagar panchayat của quận Shivpuri thuộc bang Madhya Pradesh, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Khaniyadhana có dân số 12.595 người. Phái nam chiếm 52% tổng số dân và phái nữ chiếm 48%. Khaniyadhana có tỷ lệ 58% biết đọc biết viết, thấp hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 68%, và tỷ lệ cho phái nữ là 47%. Tại Khaniyadhana, 19% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Madhya Pradesh


title: (55754) 1991 RP18

text:
{{DISPLAYTITLE:(55754) 1991 RP18}}

(55754) 1991 RP18 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Henry E. Holt ở Đài thiên văn Palomar ở Quận San Diego, California, ngày 13 tháng 9 năm 1991.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 55001–56000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1991
Được phát hiện bởi Henry E. Holt
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Leptotarsus tijucanus

text:
Leptotarsus tijucanus là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Leptotarsus


title: Những kẻ báo thù không bao giờ bị bắt

text:
Những kẻ báo thù không bao giờ bị bắt (tiếng Nga: Неуловимые мстители) là bộ phim Viễn Tây Đỏ dành cho lứa tuổi thiếu nhi của đạo diễn Edmond Keosayan, ra mắt lần đầu năm 1967. Phim thu hút 54,5 triệu lượt khán giả năm 1967 (phần hai thu hút 66,2 triệu lượt khán giả năm 1969 và phần ba thu hút 60,8 triệu lượt khán giả năm 1973).

Truyện phim phỏng theo tiểu thuyết Lũ quỷ đỏ của nhà văn Pavel Blyakhin.

Nội dung
Chuyện xảy ra ở một làng miền Nam Ukraina năm 1920, khi dân làng bị tướng cướp Burnasha đàn áp, bốn thiếu niên Valerka Mescheriakov, Yashka, Danka Schus cùng đứa em gái Ksanka mồ côi cả cha lẫn mẹ quyết tâm báo thù và đứng về phía chính quyền Soviet. Danka giả dạng là cháu họ của tên tướng cướp đã chui được vào hang ổ bọn phỉ, giúp những kẻ báo thù không bao giờ bị bắt bám sát từng đường đi nước bước của bọn phỉ để Hồng quân xóa sổ chúng.

Diễn viên
 Viktor Kosykh... Dan'ka
 Mikhail Metyolkin... Valerka
 Vasili Vasilyev... Yashka (cậu bé Sygan)
 Valentina Kurdyukova... Ksanka
 Lev Sverdlin
 Yefim Kopelyan... Ataman Burmash
 Vladimir Treshchalov... Sidor Luty
 Boris Sichkin... Buba Kastorsky
 Inna Churikova
 Nadezhda Fedosova
 Gleb Strizhenov
 Savely Kramarov
 Lev Barashkov
 Vladimir Belokurov

Ê-kíp

Hậu trường

Sự kiện thú vị

Nhạc phim
 Bài hát về những kẻ báo thù không bao giờ bị bắt (ca khúc chủ đề)
Nhạc: Boris Mokrousov
Lời: Yan Frenkel
Thể hiện: Mark Bernes

Vinh danh
 Giải thưởng của Đoàn Thanh niên Cộng sản Lenin dành cho Edmond Keosayan (1967)

Xem thêm

 Thông tin trên Website NasheKino
 Thông tin trên Website Kino-Teatr
 Thông tin trên Website PolskiFilm.RU

Edmond Keosayan
Phim của Mosfilm
Phim thiếu nhi Liên Xô
Phim về Nội chiến Nga
Phim Viễn Tây Đỏ
Phim hành động Liên Xô
Phim dựa theo tác phẩm của Pavel Blyakhin
Phim năm 1966


title: Hydrovatus schawalleri

text:
Hydrovatus schawalleri là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Biström miêu tả khoa học năm 1997.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Hydrovatus


title: Giải vô địch bóng đá U-17 châu Á 2002

text:
Giải vô địch bóng đá U-17 châu Á 2002 là phiên bản thứ 10 của Giải vô địch bóng đá U-17 châu Á, diễn ra tại Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất. Hàn Quốc vô địch giải đấu sau khi đánh bại Yemen ở trận chung kết.

Các đội tham dự

Các đội sau đây vượt qua vòng loại để tham dự vòng chung kết:
 Bảng 1:
 Bảng 2:
 Bảng 3:
 Bảng 4:
 Bảng 5:
 Bảng 6:
 Bảng 7:
 Bảng 8:
 Bảng 9:
 Bảng 10:
 Bảng 11:
Cùng với đội chủ nhà  được miễn thi đấu vòng loại, được vào thẳng vòng chung kết.

Vòng bảng

Bảng A

Bảng B

Bảng C

Vòng loại trực tiếp

Sơ đồ

Tứ kết

Bán kết

Tranh hạng ba

Chung kết

Vô địch

Tham dự Giải vô địch bóng đá U-17 thế giới 2003

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Kết quả Giải vô địch bóng đá U-17 châu Á 2002 trên mạng RSSF.

2002
Bóng đá châu Á năm 2002
Bóng đá trẻ năm 2002
Giải đấu bóng đá quốc tế tổ chức bởi Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất


title: La Neuvelle-lès-Scey

text:
La Neuvelle-lès-Scey là một xã ở tỉnh Haute-Saône trong vùng Bourgogne-Franche-Comté phía đông nước Pháp.

Xem thêm
Thị trấn của tỉnh Haute-Saône

Tham khảo
INSEE

Xã của Haute-Saône


title: Enaeta leonardhilli

text:
Enaeta leonardhilli là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Volutidae, họ ốc dừa.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Enaeta


title: Bình Cốc

text:
Bình Cốc (tiếng Trung: 平谷区, bính âm: Pínggǔ Qū, Hán Việt: Bình Cốc khu là một quận ngoại ô của thủ đô Bắc Kinh, Trung Quốc. Quận Bình Cốc có diện tích 1075 km², dân số theo điều tra năm 2000 là 397.000 người và mật độ dân số là 369 người/km². Đây là huyện Bình Cốc cho đến 2001 thì được chuyển thành quận.

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện Bắc Kinh


title: Azuelo

text:
Azuelo là một đô thị trong tỉnh và cộng đồng tự trị Navarre, Tây Ban Nha. Đô thị này có diện tích là 11,06 ki-lô-mét vuông, dân số năm 2007 là 51 người.

Đô thị Azuelo nằm ở độ cao 614 m trên mực nước biển, cách tỉnh lỵ 43 km.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
AZUELO in the Bernardo Estornés Lasa - Auñamendi Encyclopedia (Euskomedia Fundazioa)

Đô thị ở Navarre


title: Lom Sak (huyện)

text:
Lom Sak () là một huyện (amphoe) ở phía bắc của tỉnh Phetchabun, phía bắc Thái Lan.

Lịch sử
Huyện này được chính thức thành lập dưới thời kỳ trị vì vua Nangklao (Rama III). Khi vua Chulalongkorn (Rama V) lập Monthon trong các đợt cải cách hành chính thesaphiban, Mueang Lom Sak thuộc Monthon Phetchabun. Sau đó mường này bị hạ xuống thành huyện của tỉnh Phetchabun. Năm 1916, huyện được đổi tên thành Wat Pa (วัดป่า). Tên của huyện được đổi lại Lom Sak ngày 11/11/1938.

Trong thập niên 1970, các đồi Lom Sak là căn cứ của du kích Đảng cộng sản Thái Lan.

Địa lý
Các huyện giáp ranh (từ phía bắc theo chiều kim đồng hồ) là Lom Kao và Nam Nao của tỉnh Phetchabun, Khon San của Chaiyaphum Province, và Mueang Phetchabun và Khao Kho của Phetchabun.

Vườn quốc gia Nam Nao  và Vườn quốc gia Khao Kho nằm ở huyện này.

Hành chính
Huyện này được chia thành 23 phó huyện (tambon), các đơn vị này lại được chia ra thành 251 làng (muban). Lom Sak là thị xã (thesaban mueang) nằm trên toàn bộ tambon Lom Sak. Có 20 Tổ chức hành chính tambon.

Tham khảo

Lom Sak
Lom Sak


title: Punctulum wyvillethomsoni

text:
Punctulum wyvillethomsoni là một loài ốc biển nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Rissoidae.

Phân bố

Miêu tả
Độ dài vỏ lớn nhất ghi nhận được là 3.8 mm.

Môi trường sống
Độ sâu nhỏ nhất ghi nhận được là 95 m. Độ sâu lớn nhất ghi nhận được là 300 m.

Chú thích

Tham khảo

Punctulum


title: Quận Morgan, Georgia

text:
Quận Morgan là một quận trong tiểu bang Georgia, Hoa Kỳ. Quận lỵ đóng ở thành phố , Georgia . Theo điều tra dân số năm 2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có dân số người . Năm 2007, ước tính dân số quận này là người.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận này có diện tích ki-lô-mét vuông, trong đó có km2 là diện tích đất, km2 là diện tích mặt nước.

Các xa lộ

Các quận giáp ranh

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của Georgia


title: Boqueixón

text:
Boqueijón là một đô thị của Tây Ban Nha, ở tỉnh A Coruña, ở cộng đồng tự trị Galicia, giáp ranh với Santiago de Compostela, Vedra, Touro và Villa de Cruces. Đô thị có dân số 4.406 người (theo Viện Thống kê Quốc gia Tây Ban Nha năm 2006)

Một vài hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Web oficial del ayuntamiento de Boqueijón (en gallego)
 Boqueijón en la comarca de Santiago

Đô thị ở A Coruña


title: Nelson

text:
Nelson  có thể đề cập đến:
Horatio Nelson
Nelson (lớp thiết giáp hạm)
Nelson Mandela

Xem thêm


title: Diodora spreta

text:
Diodora spreta là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Fissurellidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Diodora


title: Le Boisle

text:
Le Boisle là một xã ở tỉnh Somme trong vùng Hauts-de-France của Pháp.

Dân số

Xem thêm
 Xã của tỉnh Somme

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Le Boisle trên trang mạng Viện địa lý quốc gia
 Le Boisle trên trang mạng của Insee
 Le Boisle on the website of Quid

Xã của Somme


title: Garcinia cadelliana

text:
Garcinia cadelliana là một loài thực vật có hoa thuộc họ Clusiaceae.
Loài này chỉ có ở Ấn Độ.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 World Conservation Monitoring Centre 1998. Garcinia cadelliana. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 7 năm 2007.

Thực vật Ấn Độ
C


title: Cassida silvicola

text:
Cassida silvicola là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Borowiec miêu tả khoa học năm 1988.

Chú thích

Tham khảo

Cassida


title: Cabezuela del Valle

text:
Cabezuela del Valle là một đô thị trong tỉnh Cáceres, Extremadura, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2005 (INE), đô thị này có dân số là 2173 người.

Tham khảo

Đô thị ở Cáceres


title: Teucholabis cuneiformis

text:
Teucholabis cuneiformis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Teucholabis
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Fendeille

text:
Fendeille là một xã của Pháp, nằm ở tỉnh Aude trong vùng Occitanie. Người dân địa phương trong tiếng Pháp gọi là Fendeillois.

Hành chính

Thông tin nhân khẩu

Graphique d'évolution de la population 1794-1999

Tham khảo

Fendeille


title: Hylaeus coronatulus

text:
Hylaeus coronatulus là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1914.

Chú thích

Tham khảo

C
Động vật được mô tả năm 1914


title: Pseudaugochlora pulchra

text:
Pseudaugochlora pulchra là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Engel mô tả khoa học năm 2000.

Chú thích

Tham khảo

Pseudaugochlora
Động vật được mô tả năm 2000


title: Lynn, Massachusetts

text:
Lynn, Massachusetts là một thành phố thuộc quận Essex trong tiểu bang thịnh vượng chung Massachusetts, Hoa Kỳ. Thành phố có tổng diện tích km², trong đó diện tích đất là km². Theo điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2010, thành phố có dân số người.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thành phố của Massachusetts
Lynn, Massachusetts


title: Munroeodes

text:
Munroeodes là một chi bướm đêm thuộc họ Crambidae.

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Pyraustini


title: Dierrey-Saint-Julien

text:
Dierrey-Saint-Julien là một xã ở tỉnh Aube, thuộc vùng Grand Est ở phía bắc miền trung nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Aube

Tham khảo

Dierreysaintjulien


title: Cỏ râu mèo

text:
Cỏ râu mèo hay cây râu mèo (danh pháp hai phần: Orthosiphon aristatus) là một cây thuộc họ Hoa môi (Lamiaceae). Đây là một loại cây thuốc chủ yếu mọc ở khắp Đông Nam Á và vùng nhiệt đới của Australia.

Mô tả
Cây cỏ, sống lâu năm, cao 0,50-1m. Thân đứng, hình vuông, thường có màu nâu tím. Lá mọc đối, có cuống ngắn, đầu nhọn, mép khía răng to. Cụm hoa là một xim co mọc ở ngọn thân và đầu cành. Hoa màu trắng.Hoa cỏ mèo có 4 tiểu nhị, dài hơn vành 2-5 lần. Nhị và nhuỵ thò dài ra ngoài. Quả bế, thuôn rộng, dẹt, nhăn nheo.Cỏ râu mèo được trồng bằng cách giâm cành. Mùa hoa quả: tháng 4-7.

Phân bố
Cây vốn mọc hoang (ít khi gặp), hiện đã được trồng ở nhiều nơi.

Bộ phận dùng
Cả cây, trừ rễ. Thu hái vào tháng 3- 4 trước khi cây có hoa. Phơi hoặc sấy khô.

Thành phần hóa học
Cả cây chứa glucosid đắng orthosiphonin, saponin, alcaloid, tinh dầu, tanin, flavonoid, cholin, betain, alcohol triterpen, các acid hữu cơ: acid tartric, citric, glycolic, muối vô cơ kali.

Tác dụng thảo dược

Nhánh cây được phơi khô sắc lấy nước, lợi tiểu mạnh và tốt cho bộ máy tiểu tiện. Cỏ này được dùng để bào chế thuốc orthosiphène. Cỏ râu mèo cũng được sử dụng làm thuốc trị sỏi thận và sỏi túi mật.Ngày 15-40g dạng thuốc sắc, hãm. Có thể nấu cao lỏng. Thường uống luôn trong 8 ngày, lại nghỉ 2- 4 ngày.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài

Cây thuốc
A
Thực vật châu Á
Thực vật Queensland
Thực vật được mô tả năm 1826


title: Moca

text:
Moca là một chi bướm đêm trong họ Immidae.

Tham khảo

Immidae


title: Nephrotoma delegorguei

text:
Nephrotoma delegorguei là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Tham khảo

Nephrotoma


title: Dany Carrel

text:
Dany Carrel (tên khai sinh Yvonne Chazelles du Chaxel; sinh 20 tháng 9 năm 1932) là một nữ diễn viên người Pháp sinh tại Việt Nam. Dany Carrel nổi tiếng là một nữ diễn viên triển vọng của điện ảnh Pháp thập niên 1950 nhờ tài năng và vẻ đẹp khác lạ. Ngoài điện ảnh, Carrel còn tham gia một số vở kịch của sân khấu Pháp. Kể từ thập niên 1980 bà dần rút khỏi giới nghệ thuật Pháp.

Tiểu sử
Yvonne Chazelles du Chaxel sinh năm 1932 tại Đà Nẵng, Việt Nam. Cô là con gái của viên giám đốc sở thuế Aimé Chazelles du Chaxel với một tình nhân Việt tên Thị Kim.

Nghệ danh của Yvonne được đạo diễn Henri Decoin gợi ý khi ông chọn cô vào Dortoir des grandes (1953), bộ phim đầu tiên của cô. Dany Carrel bắt đầu được công chúng biết tới qua bộ phim Porte des Lilas (1957) của đạo diễn René Clair. Bên cạnh sự nghiệp điện ảnh, Carrel còn tham gia nhiều vở diên sân khấu.

Năm 1991, Dany Carrel cho xuất bản cuốn tự truyện L'Annamite (Người An Nam).

Danh sách tác phẩm

Tham khảo

Liên kết ngoài

Nữ diễn viên điện ảnh Pháp
Nữ diễn viên truyền hình Pháp
Nữ diễn viên sân khấu Pháp
Người Pháp gốc Việt
Sinh năm 1932
Nhân vật còn sống


title: Nyctiophylax moestus

text:
Nyctiophylax moestus là một loài Trichoptera trong họ Polycentropodidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Tham khảo

Trichoptera miền Tân bắc
Nyctiophylax


title: (6448) 1991 CW

text:
(6448) 1991 CW là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Kenzo Suzuki và Takeshi Urata ở Toyota, Aichi, Nhật Bản, ngày 8 tháng 2 năm 1991.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 6001–7000

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser

Thiên thể phát hiện năm 1991
Được phát hiện bởi Kenzo Suzuki
Được phát hiện bởi Takeshi Urata
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Acanthoscelides zonensis

text:
Acanthoscelides zonensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Bruchidae. Loài này được Johnson miêu tả khoa học năm 1983.

Chú thích

Tham khảo

Z


title: Phragmipedium caudatum

text:
Phragmipedium caudatum, hay lan Mandarin, là một loài lan phân bố từ Peru đến Bolivia. Đây là loài đặc trưng trong chi Phragmipedium.

Hình ảnh

Tham khảo

caudatum


title: Zölkow

text:
Zölkow là một đô thị tại Ludwigslust-Parchim (trước thuộc huyện Parchim), bang Mecklenburg-Vorpommern, miền bắc nước Đức.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Ludwigslust-Parchim


title: Pseudostilpnaspis

text:
Pseudostilpnaspis là một chi bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae.
Chi này được miêu tả khoa học năm 2000 bởi Borowiec.

Các loài
Các loài trong chi này gồm:
 Pseudostilpnaspis belizensis Borowiec, 2008
 Pseudostilpnaspis columbica (Weise, 1910)
 Pseudostilpnaspis columbica (Weise, 1910)
 Pseudostilpnaspis costaricana Borowiec, 2000
 Pseudostilpnaspis costaricana Borowiec, 2000
 Pseudostilpnaspis muzoensis Borowiec, 2000
 Pseudostilpnaspis muzoensis Borowiec, 2000

Chú thích

Tham khảo

Imatidiini
Cephaloleiini


title: Skenea divae

text:
Skenea divae là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Skeneidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Skenea


title: Andrena pachucensis

text:
Andrena pachucensis là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Donovan mô tả khoa học năm 1977.

Chú thích

Tham khảo

P
Động vật được mô tả năm 1977


title: Oreochromis karongae

text:
Oreochromis karongae là một loài cá thuộc họ Cichlidae. Nó được tìm thấy ở Malawi, Mozambique, và Tanzania. Các môi trường sống tự nhiên của chúng là sông và hồ nước ngọt.

Nguồn

Liên kết ngoài

Tham khảo

Karongae


title: Telebasis vulnerata

text:
Telebasis vulnerata là một loài chuồn chuồn kim trong họ Coenagrionidae.

Telebasis vulnerata is in 1861 voor het eerst wetenschappelijk beschreven door Hagen.

Chú thích

Tham khảo

Telebasis


title: WWE Superstars

text:
WWE Superstars là một chương trình đấu vật truyên hình giải trí của WWE hiện tại đang được phát sóng trên kênh WGN America ở Mỹ. Nó được phát sóng lần đầu ngày 16 tháng 4 năm 2009. Chương trình là nơi quy tụ của các đô vật của WWE ở cả ba brand RAW, SmackDown! và ECW.

Lịch sử chương trình

Vào ngày 19 tháng 12 năm 2008, WWE và WGN America thông báo sẽ có một chương trình trong một giờ đồng hồ mang tên WWE Superstars. Chương trình quy tụ các đô vật của WWE ở cả ba brand. Chương trình được phát sóng vào lúc 8 giờ giờ phía đông (5 giờ giờ phía tây ở Mỹ). Chương trình được phát lại vào lúc 12 giờ trưa vào các ngày chủ nhật trên cả hai kênh: WGN America và WGN-TV. Chương trình đầu tiên được phát sóng ngày 16 tháng 4 năm 2009.

Sản xuất chương trình

Bài hát mở đầu của chương trình là bài "Invincible" của nhóm Adelitas Way. Chương trình sử dụng trường quay giống các chương trình của WWE từ đầu năm 2008. Mặc dù chương trình chỉ được phát sóng trong một buổi tối, nhưng thực tế, các trận đấu lại được ghi hình sớm hơn so với ngày phát sóng chính thức. Các trận đấu được ghi hình vào giữa các chương trình của RAW, SmackDown! và ECW vào các ngày thứ hai và thứ ba. Và sau đó được phát trên TV vào tối thứ năm.

Bình luận viên

Người giới thiệu đô vật

Liên kết ngoài
WWE Superstars trên trang WGNAmerica.com

WWE Superstars trên trang WWE.com

Chú thích

World Wrestling Entertainment
Phim truyền hình Mỹ thập niên 2000
Phim truyền hình Mỹ thập niên 2010
Chương trình truyền hình tiếng Anh


title: 15939 Fessenden

text:
15939 Fessenden (1997 YP8) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 28 tháng 12 năm 1997 bởi Spacewatch ở Kitt Peak.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1997


title: Mogpog

text:
Mogpog là một đô thị hạng 1 ở tỉnh Marinduque, Philippines. Theo điều tra dân số năm 2000 của Philipin, đô thị này có dân số 31,330 người trong 6.540 hộ.

Các đơn vị hành chính

Mogpog được chia ra 37 barangay.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Total Population by Province, City, Municipality and Barangay vào 1 tháng 8 năm 2007

Đô thị của Marinduque


title: Cobitis megaspila

text:
Cobitis megaspila là một loài cá vây tia thuộc họ Cobitidae.
Loài này có ở Cộng hòa Moldova và România.

Nguồn
 World Conservation Monitoring Centre 1996. Cobitis megaspila. 2006 IUCN Red List of Threatened Species. Truy cập 19 tháng 7 năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

Cobitis


title: Sân bay quốc tế Ngurah Rai

text:
Sân bay quốc tế Ngurah Rai hay Sân bay quốc tế Bali, tên giao dịch quốc tế Ngurah Rai Airport, , tọa lạc tại nam Bali, 15 km về phía nam Denpasar. Đây là sân bay bận rộn thứ 2 ở Indonesia, sau sân bay quốc tế Soekarno-Hatta ở Jakarta. Sân bay nằm trong khu vực phát triển ở nam Bali.

 Đến và đi nội địa: 9.039 m²
 Đến và đi quốc tế: 28.630 m²
 Khu vực đỗ máy bay 38.358 m².
 Tổng diện tích: 265,60 ha.

Nhà ga nội địa nằm trong một tòa nhà cũ còn nhà ga quốc tế nằm trong một tòa nhà hình chữ L.  Sân bay này có 17 cửa: 3 ở nhà ga nội địa và 14 ở nhà ga quốc tế. Nhà ga nội địa có 35 quầy kiểm tra và 2 băng tải quay để trả hành lý.

Các hãng hàng không

Các hãng hoạt động trước đây

Airlines still in operations with its terminated routes
 Garuda Indonesia (Abu Dhabi, Adelaide, Amsterdam, Auckland, Bangkok-Suvarnabhumi, Frankfurt, Fukuoka, Hong Kong, Honolulu, Nagoya-Centrair, Taipei)
 Malaysia Airlines (Johor Bahru)
 Merpati Nusantara Airlines (Balikpapan, Biak, Darwin, Melbourne, Perth, Porthedland, Sumbawa)
 Qantas (Darwin, Melbourne, Sydney)

Past airlines with its destinations
 All Nippon Airways (Osaka-Kansai, Tokyo-Narita)
 Bouraq Indonesia Airlines (Balikpapan, Surabaya)

Tham khảo

Liên kết ngoài
  Ngurah Rai Airport (official site)

Ngurah Rai, Sân bay quốc tế


title: Lestrimelitta similis

text:
Lestrimelitta similis là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Marchi & Melo mô tả khoa học năm 2006.

Chú thích

Tham khảo

Lestrimelitta
Động vật được mô tả năm 2006


title: Chùa Quán Thế Âm

text:
Chùa Quán Thế Âm tọa lạc ở thôn Sơn Thủy, xã Hòa Hải, huyện Hòa Vang, thành phố Đà Nẵng, trong khu vực Ngũ Hành Sơn, bên dòng sông Trường Giang. Chùa thuộc hệ phái Bắc tông.

Lịch sử
Chùa trước đây là ngôi tịnh thất do Hòa thượng Pháp Nhãn dựng lên bên động Quan Âm. Chùa được xây dựng từ năm 1960 đến năm 1962. Hàng năm, chùa có tổ chức lễ hội văn hóa vào ngày vía Bồ tát Quan Thế Âm, 19 tháng 2 âm lịch.

Động Quan Âm
Động Quan Âm là động lớn được tìm ra vào năm 1956. Đường xuống động nằm cạnh chùa. Động có chiều dài khoảng 50m, rộng 10m, trần động có vô số thạch nhũ đầy màu sắc và hình dáng, nổi bật là pho tượng Quán Thế Âm cao 1,75m, một bức phù điêu thiên tạo kỳ diệu. Ở động còn có "chuông đá lớn" được gọi là Thạch Chung thiên cổ, đó là tiếng chuông được phát ra từ một thạch nhũ to tròn như cây cột, cao 5m; và những âm thanh như tiếng trống, tiếng mõ, tiếng khánh... phát ra từ các thạch nhũ khác.

Chùa đã đón tiếp hàng vạn du khách, Phật tử đến tham quan, chiêm bái, sinh hoạt hàng năm.

Chú thích

Tham khảo

Chùa tại Đà Nẵng


title: Mialos

text:
Mialos là một xã thuộc tỉnh Pyrénées-Atlantiques trong vùng Nouvelle-Aquitaine miền tây nam nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Pyrénées-Atlantiques

Tham khảo
INSEE

Xã của Pyrénées-Atlantiques


title: Iguanodon

text:
Iguanodon ( ; nghĩa là "răng kỳ nhông") là một chi khủng long Ornithopoda. Iguanodon là động vật ăn cỏ lớn. Iguanodon sống vào kỷ Creta, khoảng từ 155,7 - 93,5 triệu năm trước. Hoá thạch của Iguanodon được tìm thấy ở khắp nơi trên thế giới, từ châu Á, châu Âu cho tới châu Mỹ. Hai chân trước của nó có một móng vuốt sắc nhọn để tự vệ. Hàm răng của nó rất khoẻ và dễ dàng giúp nó ăn thực vật.

Iguanodon là chi khủng long có hóa thạch được phát hiện sớm nhất trong lịch sử, đồng thời là chi khủng long thứ hai được đặt tên chính thức dựa trên các mẫu vật hóa thạch, chỉ sau Megalosaurus.

Phát hiện
Tháng 3 năm 1822, cặp vợ chồng Gideon Mantell đã phát hiện ra hóa thạch của chi khủng long này ở một thị trấn nhỏ tại Anh, đó là hóa thạch răng của Iguanodon. Đây là hóa thạch khủng long được phát hiện sớm nhất trong lịch sử. Chi này được đặt tên chính thức vào năm 1825 bởi nhà địa chất học người Anh Gideon Mantell, dựa trên các mẫu hóa thạch được cho là của Therosaurus và Mantellodon. Iguanodon là chi khủng long thứ hai được đặt tên chính thức dựa trên các mẫu vật hóa thạch, chỉ sau Megalosaurus. Cùng với Megalosaurus và Hylaeosaurus, nó là một trong ba chi khủng long thường được sử dụng để xác định Dinosauria. Chi Iguanodon thuộc nhóm Iguanodontia, cùng với các loài khủng long mỏ vịt. Việc phân loại của các chi này vẫn tiếp tục là một chủ đề nghiên cứu vì việc đặt tên các loài mới hoặc sự tái sấp xếp các chi.

Mô tả

Iguanodon là động vật ăn thực vật cồng kềnh có thể di chuyển từ hai chân đến bốn chân. Loài duy nhất được hỗ trợ bảo quản hóa thạch tốt, I. bernissartensis, ước tính trung bình nặng khoảng 3-4 tấn, cao 4-5 mét (13–16 ft) và dài khoảng 10 mét (33 ft), một số mẫu có thể dài tới 13 mét (43 ft). Sinh vật này có sọ lớn, cao nhưng hẹp, với những chiếc răng có thể phủ keratin và răng như những loài kỳ nhông nhưng lớn hơn và đóng chặt hơn.

Cánh tay của I. bernissartensis dài (dài bằng 75% chiều dài của chân) và mạnh mẽ, với bàn tay khá cứng chắc và ba ngón tay trung tâm có thể chịu được trọng lượng. Ngón tay cái như những đinh tán hình nón tách ra khỏi ba ngón chính. Trong những lần phục hồi ban đầu, móng tay cái được đặt trên mũi con vật. Các hóa thạch sau này cho thấy bản chất thực sự của các ngón tay cái, mặc dù chức năng chính xác của chúng vẫn còn tranh cãi. Chúng có thể được sử dụng để phòng vệ, hoặc để kiếm thức ăn. Ngón tay nhỏ, dài và uốn cong. Chân chúng mạnh mẽ, nhưng không thể dùng để chạy và mỗi chân có ba ngón chân. Xương sống và đuôi được hỗ trợ và cứng lại bởi các dây chằng xoắn, đó là những gân chuyển thành xương trong suốt cuộc đời (những xương giống như thanh này thường bị bỏ đi khỏi các khung xương và hình vẽ).

Không giống như chi Hadrosaurids có các cột răng thay thế, Iguanodon chỉ có một chiếc răng thay thế tại một thời điểm cho mỗi vị trí. Hàm trên có đến 29 răng mỗi bên, không có ở đầu hàm và hàm dưới có 25 cái răng. Các con số khác nhau bởi vì hàm răng ở hàm dưới rộng hơn ở hàm trên, các hàng răng được thấm sâu từ bên ngoài của hàm và vì các chi tiết giải phẫu khác, người ta tin rằng, giống như hầu hết các nhà khoa học khác, Iguanodon có một loại cấu trúc giống như má, cơ bắp hoặc không có cơ bắp, để giữ thức ăn trong miệng.

Đặc điểm sinh học

Tư thế và chuyển động
Các hóa thạch cổ đầu tiên đã bị phân mảnh, dẫn đến nhiều suy đoán về tư thế và tính chất của Iguanodon. Iguanodon ban đầu được miêu tả như một con thú có sừng và đi bằng bốn chân. Tuy nhiên, khi nhiều bộ xương được phát hiện, Mantell quan sát thấy rằng các chi trước nhỏ hơn nhiều so với chân sau. Đối thủ Owen của ông đã nêu ý kiến rằng chúng là một sinh vật gập ghềnh với bốn chân giống như chân trụ. Được cung cấp từ Mantell, người đã từ chối vì sức khoẻ yếu kém, và tầm nhìn của Owen sau đó đã hình thành nên cơ sở để các tác phẩm điêu khắc hình thành. Bản chất của nó đã được tiết lộ với sự khám phá ra bộ xương của Bernissart. Tuy nhiên, nó được miêu tả trong tư thế thẳng đứng, với đuôi kéo dọc theo mặt đất, hoạt động như là chân thứ ba.

Trong lần kiểm tra lại Iguanodon, David Norman đã có thể cho thấy thái độ này là không thể xảy ra, bởi vì đuôi dài đã được làm cứng lại bằng gân xoắn. Để có được hình dáng như có ba chân, đuôi nghĩa đen phải bị phá vỡ. Đưa con vật vào tư thế nằm ngang khiến nhiều khía cạnh của vòng tay và ngực có thể dễ hiểu hơn. Ví dụ, bàn tay là tương đối bất động, với ba ngón tay trung tâm được nhóm với nhau, có móng. Điều này sẽ cho phép chúng chịu đựng trọng lượng lớn. Cổ tay cũng tương đối yên tĩnh, cánh tay và xương vai cứng cáp. Tất cả các tính năng này cho thấy con vật đã dành thời gian trên tất cả bốn chi.

Hơn nữa, dường như Iguanodon đã trở thành bốn phần tư hơn khi nó lớn hơn và nặng hơn; loài I. bernissartensis có vòng tay ngắn hơn người lớn (60% chiều dài chân sau và 70% đối với người lớn). Khi đi bộ như một chân bốn chân, bàn tay của động vật sẽ được giữ để các lòng bàn tay hướng về phía nhau, như được hiển thị bởi đường gân và lối giải phẫu của các loại vũ khí và cánh tay của chi này. Ba ngón chân của Iguanodon tương đối dài, và khi đi bộ, cả bàn tay và bàn chân đã được sử dụng theo cách thức đi trên ngón tay và ngón chân. Tốc độ tối đa của Iguanodon đã được ước tính là 24 km/h (15 dặm/giờ).

Dấu chân ba chân to được biết đến ở những tảng đá Creta sớm ở Anh, đặc biệt là giường Wealden trên đảo Wight, và những hóa thạch này lần đầu tiên khó giải thích. Một số tác giả kết hợp chúng với khủng long sớm. Vào năm 1846, E. Tagert đã chuyển đến Ichnolodius (Ichnanodon) và Samuel Beckles ghi nhận vào năm 1854 rằng chúng giống như những con chim, nhưng có thể là từ khủng long. Danh tính của những người theo dõi đã được làm sáng tỏ rất nhiều khi phát hiện ra vào năm 1857 chân sau của một Iguanodon trẻ, với bàn chân có ba ngón rõ rệt, cho thấy rằng những con khủng long như vậy có thể đã thực hiện các bài hát.   Mặc dù thiếu bằng chứng trực tiếp, những bài hát này thường được quy cho Iguanodon. Một đường ray ở Anh cho thấy những gì có thể là Iguanodon di chuyển trên tất cả bốn, nhưng chân in là người nghèo, làm cho một kết nối trực tiếp khó khăn. Tuyến đường được phân công cho ichnogenus Iguanodon được biết đến từ các địa điểm bao gồm các địa điểm ở châu Âu, nơi được biết đến hóa thạch cơ thể Iguanodon, đến từ Spitsbergen, Svalbard và Na Uy.

Móng tay cái

Một ngón tay cái được phát hiện năm 1840 tại Đức là đặc điểm nhận dạng của chi khủng long Iguanodon. Ban đầu, Gideon Mantell - người phát hiện ra hóa thạch của chi khủng long này - đã đem móng vuốt đặt lên mũi của hóa thạch. Mãi đến khi phát hiện hóa thạch còn nguyên vẹn, các nhà khoa học đã nhận ra đây là một sai lầm nghiêm trọng và tiến hành điều chỉnh.

Các nhà khoa học đưa ra nhiều giả thiết khác nhau về vai trò của móng tay cái. Có thể chi Iguanodon dùng móng tay cái sắc nhọn như kiếm làm vũ khí đối phó với những loài ăn thịt, là công cụ để bóc tách vỏ hạt, cắt hoa quả hoặc nó dùng trong chiến đấu giữa các cá thể cùng loài. Có giả thiết cho rằng móng tay cái này gắn liền với một tuyến độc, nhưng điều này không được chấp nhận vì móng của chi khủng long này không rỗng, cũng không có vòi có thể chứa chất độc.

Trong văn hoá đại chúng

Kể từ khi được mô tả năm 1825, Iguanodon đã trở thành nét văn hoá phổ biến trên toàn thế giới. Hai công trình xây dựng lại của Mantellodon (được coi là Iguanodon vào thời đó) được xây dựng tại Crystal Palace ở London vào năm 1852 đã góp phần đáng kể cho sự phổ biến của chi này. Ngón tay cái của nó bị nhầm lẫn với sừng và chúng được miêu tả là bốn chân giống như voi, nhưng đây là lần đầu tiên một nỗ lực đã được thực hiện trong việc xây dựng các mô hình khủng long kích thước đầy đủ. Năm 1910, Heinrich Harder miêu tả một nhóm Iguanodon trong các thẻ thu thập cổ điển Đức về động vật hoang dã và tiền sử "Tiere der Urwelt".

Một số hình ảnh chuyển động có đặc trưng của Iguanodon. Trong bộ phim Dinosaur của Disney, một Iguanodon tên là Aladar đóng vai trò nhân vật chính với ba loại Iguanodontia khác như các nhân vật chính khác. Iguanodon là một trong ba loại khủng long truyền cảm hứng cho sự ra đời của Godzilla, hai con còn lại là Tyrannosaurus và Stegosaurus. Iguanodon cũng xuất hiện trong một số bộ phim Land Before Time cũng như các tập của loạt phim truyền hình.

Bên cạnh đó, Iguanodon cũng đã xuất hiện trong bộ phim truyền hình Walking with Dinosaurs (1999) do BBC sản xuất và đóng vai chính trong cuốn sách The Lost World của Arthur Conan Doyle cũng như trên Discovery Channel, Planet Dinosaur (được mô tả không chính xác là có thể chạy trên tất cả bốn chân và sống vào cuối kỷ Phấn trắng). Nó cũng có mặt trong bộ truyện Raptor Red của Bob Bakker (1995), như một con mồi của Utahraptor. Một tiểu hành tinh vành đai chính, 1989 CB 3, được đặt tên là 9941 Iguanodon để tôn vinh chi này.

Bởi vì nó là một trong những con khủng long đầu tiên được mô tả và là một trong những con khủng long nổi tiếng nhất, Iguanodon đã được xếp hạng như là một biểu tượng cho việc thay đổi nhận thức của công chúng và khoa học về khủng long. Các công trình tái dựng hình dáng của chúng đã trải qua ba giai đoạn: hình tượng sừng voi, bốn chân có màng săn bắt loài bò sát khác từng làm hài lòng người Victoria, sau đó là một kiểu động vật biết đi trên hai chân nhưng cơ bản vẫn còn sử dụng đuôi để nâng đỡ chính mình vào đầu thế kỷ 20, rồi hình tượng này lại bị lật đổ vào những năm 1960 bởi hình ảnh hiện tại hơn, linh hoạt và năng động hơn, về một con vật có thể di chuyển từ hai chân sang bốn chân.

Chú thích

Tham khảo

 Paper Dinosaurs, 1824–1969: 2. Mantell's Iguanodon Teeth, 1825 , from Linda Hall Library.
 The Bernissart Iguanodons  (Iguanodon herd được tìm thấy ở Belgium).
 Iguanodon DinoData.
 Mantell's Iguanodon tooth in the collection of the Museum of New Zealand Te Papa Tongarewa

Iguanodontidae
Khủng long kỷ Phấn Trắng
Khủng long châu Âu
Dự án Khủng long/Theo dõi


title: Cheumatopsyche lebasi

text:
Cheumatopsyche lebasi là một loài Trichoptera trong họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Cheumatopsyche


title: Sinh lý cơ

text:
Sinh lý cơ (myophysiology) là sự vận động của cơ thể dựa trên các cơ. Cơ gồm ba loại: cơ xương (hay còn gọi là cơ vân), cơ trơn (cơ tạng) và cơ tim.

Mỗi cơ vân có thể được coi như một cơ quan vì ngoài các mô cơ, nó còn chứa các mô liên kết, các sợi thần kinh, các bộ thu nhận cảm giác, các mạch máu. Các cơ này gắn vào xương và khi cơ co, giãn sẽ tạo ra các cử động.

Cơ trơn là một trong những thành phần mô của các cơ quan. Khi co giãn chúng gây ra sự vận động của các cơ quan bên trong. Ví dụ: đẩy thức ăn dọc theo ống tiêu hoá, duy trì huyết áp, kiểm soát mức độ co, giãn của đường hô hấp, v.v.

Cơ tim là một loại cơ đặc biệt có liên quan mật thiết tới hệ thống tuần hoàn trong cơ thể người và động vật.

Cơ chiếm khoảng 50% khối lượng cơ thể, trong đó cơ xương chiếm khoảng 40%, số còn lại là cơ trơn và cơ tim.

Xem thêm
Sinh lý cơ xương
Màng sợi cơ (sarcolemma)
Tơ cơ (myofibril)
Sợi myosin
Sợi actin
Cơ tương (sarcoplasm)
Mạng nội cơ tương (Sarcoplasmic reticulum)
Nối thần kinh-cơ
Cơ chế phân tử của co cơ
Năng lượng của co cơ
Đặc trưng của co cơ đơn độc
Cơ học của co cơ xương
Sinh lý cơ trơn

Tham khảo

Sinh lý học


title: Sĩ Nhiếp

text:
Sĩ Nhiếp hoặc Sĩ Tiếp (chữ Hán: 士燮; 137 - 226) là Thái thú Giao Chỉ vào cuối đời nhà Hán. Qua giai đoạn Tam Quốc, ông cát cứ và cai trị Giao Châu như một quốc gia độc lập từ 187 đến 226.

Do ông đã thực thi nhiều chính sách tiến bộ nên được hậu thế tôn làm Nam Giao học tổ (南交學祖), đến Nhà Trần lại sắc phong mỹ tự Thiện cảm Gia ứng Linh vũ Đại vương (善感嘉應靈武大王), một số các sử quan đánh giá cao gọi là Sĩ vương (士王).

Tên gọi
Tên gọi của ông trong thư tịch Hán văn cổ được ghi dưới hai dạng là "士燮" và "士爕". Hai chữ 燮 và 爕 có cùng âm đọc và ý nghĩa, chỉ khác nhau về tự dạng. 爕 là tục tự (thể chữ viết trái quy phạm và được lưu hành trong dân gian) của chữ 燮. Chữ 爕 khác với chữ 燮 ở chỗ nửa bên dưới của nó là chữ "hỏa" 火 chứ không phải là chữ "hựu" 又.

Xuất thân
Sĩ Nhiếp có tên biểu tự là Uy Ngạn (威彥), tổ tiên là người Vấn Dương nước Lỗ. Khi Vương Mãng thay ngôi Nhà Hán, tổ tiên Sĩ Nhiếp mới tránh loạn sang tỵ nạn Giao Châu, tới Nhiếp là sáu đời.

Cha ông tên là Sĩ Tứ (士賜), làm thái thú quận Nhật Nam thời Hán Hoàn Đế, cho Sĩ Nhiếp về du học ở kinh sư, theo học Lưu Tử Kỳ người Dĩnh Xuyên, chuyên trị sách Tả Thị Xuân Thu. Sĩ Nhiếp đỗ hiếu liêm, được bổ Thượng thư lang, vì việc công bị miễn chức, rồi về chịu tang cha. Sau lại đỗ Mậu tài, bổ làm Huyện lệnh Vu Dương, sau đổi làm Thái thú ở quận Giao Chỉ, được tước Long Độ Đình Hầu (龍度亭侯), "đóng đô" ở Luy Lâu (thuộc Thuận Thành, Bắc Ninh ngày nay).

Việc cai trị Giao Châu

Giữ yên Giao Châu
Năm 200 (Canh Thìn), Thứ sử Chu Phù bị quân khởi nghĩa giết, châu quận rối loạn. Sĩ Nhiếp có ba em trai tên là Nhất (壹), Vĩ (䵋) và Vũ (武), bèn dâng biểu cho Nhà Hán cử Nhất làm Thái thú Hợp Phố, Vũ làm Thái thú Nam Hải. Sử cũ đều ca tụng Sĩ Nhiếp là vị quan tốt, rất có uy tín trong dân chúng.

Ngô Sĩ Liên viết trong Đại Việt sử ký toàn thư:
"Vương (Sĩ Nhiếp) độ lượng khoan hậu, khiêm tốn, kính trọng kẻ sĩ, người trong nước yêu mến, đều gọi là vương. Danh sĩ Nhà Hán tránh nạn sang nương tựa có hàng trăm người".

Sĩ Nhiếp được đánh giá cao nhất bởi có công trong việc duy trì tình trạng hòa bình yên ổn ở Giao Châu trong suốt giai đoạn nội chiến Tam Quốc hết sức phức tạp tại Trung Quốc kéo dài hơn nửa thế kỷ. Chính tích đó giúp Sĩ Nhiếp gần như trở thành một vị vua tự trị của Giao Châu, thoát hẳn ra khỏi ảnh hưởng và mệnh lệnh của Nhà Hán, vốn chỉ còn là "bung xung" cho cuộc tranh giành của các tập đoàn phong kiến ở Trung Quốc. Điều đó thể hiện qua lá thư của Viên Huy, vốn là quan Nhà Hán bấy giờ đang ở Giao Châu, gửi cho Thượng thư lệnh Nhà Hán là Tuân Úc năm 207. Lá thư viết:
"Giao Châu Sĩ phủ quân đã học vấn sâu rộng lại thông hiểu chính trị, trong thời buổi đại loạn, giữ vẹn được một quận hơn hai mươi năm, bờ cõi không xảy ra việc gì, dân không mất nghiệp, những bọn khách xa đến trú chân đều được nhờ ơn, dẫu Đậu Dung giữ đất Hà Tây cũng không hơn được. Khi việc quan có chút nhàn rỗi thì chăm xem các sách thư, truyện. Phàm những chỗ biên chép không rõ ràng trong sách Xuân Thu Tả Thị truyện, (tôi) đem hỏi, đều được ông giảng giải cho những chỗ nghi ngờ, đều có kiến giải của bậc thầy, ý tứ rõ ràng, chặt chẽ. Lại như sách Thượng thư, cả cổ văn và kim văn, những ý nghĩa to lớn, ông đều hiểu biết tường tận, đầy đủ. Anh em ông làm quan coi quận, hùng trưởng một châu, ở lánh ngoài muôn dặm, uy tín không ai hơn. Khi ra vào thì đánh chuông khánh, uy nghi đủ hết; kèn sáo thổi vang, xe ngựa đầy đường, người Hồ đi sát bánh xe để đốt hương thường có đến mấy mươi người; vợ cả, vợ lẽ đi xe che kín, bọn con em cưỡi ngựa dẫn quân theo hầu, người đương thời ai cũng quý trọng, các man di đều sợ phục, dẫu Úy Đà cũng không hơn được".

Quan hệ với Nhà Hán
Năm 201, Hán Hiến Đế sai Trương Tân làm Thứ sử Giao Châu. Tân thích việc quỷ thần, thường đội khăn đỏ, gảy đàn, đốt hương, đọc sách Đạo giáo, nói rằng có thể giúp việc giáo hóa, sau bị tướng là Khu Cảnh giết, châu mục Kinh Châu là Lưu Biểu sai Huyện lệnh Linh Lăng là Lại Cung thay Tân. Hán đế nghe tin Tân chết, gửi cho Sĩ Nhiếp bức thư có đóng dấu ấn nói rằng:
"Giao Châu ở cõi xa, một dải sông biển ở phía nam, ơn trên không truyền đến, nghĩa dưới bị nghẽn tắc, thế mà nghịch tặc Lưu Biểu lại sai Lại Cung dòm ngó đất nam, nay cho khanh làm Tuy Nam trung lang tướng trông coi bảy quận, lĩnh Thái thú Giao Châu như cũ".

Sĩ Nhiếp bèn sai thuộc lại là Trương Mân mang đồ cống sang kinh đô Nhà Hán. Bấy giờ chiến tranh loạn lạc, đường sá đứt nghẽn, nhưng Sĩ Nhiếp vẫn không bỏ việc nộp cống. Có thể thấy đó là một phần trong chính sách hòa hiếu của Sĩ Nhiếp giúp cho Giao Châu yên ổn. Hán đế lại xuống chiếu cho Nhiếp làm An Viễn tướng quân (安遠將軍), phong tước Long Độ Đình hầu (龍度亭侯). Lại Cung tuy nhận lệnh của Lưu Biểu nhưng chưa sang được Giao Châu mà ở quận Thương Ngô, sau Thái thú Thương Ngô là Ngô Cự bất hòa với Cung, đem binh đánh đuổi, Cung lại chạy về Linh Lăng.

Từ năm 206, do nhà Đông Hán chia năm xẻ bảy, vùng Giao Châu do Sĩ Nhiếp đứng đầu tồn tại như một quốc gia tự trị cho đến năm 210.

Quan hệ với Đông Ngô
Năm 210, quân phiệt Giang Đông là Tôn Quyền sai Bộ Chất làm Thứ sử Giao Châu. Khi Chất đến, Sĩ Nhiếp không chống cự mà đem anh em đến vâng theo mệnh lệnh. Tôn Quyền bèn cho Nhiếp làm Tả tướng quân. Sau Nhiếp còn sai con là Sĩ Ngẩm (hay Sĩ Hâm, 廞) làm con tin ở nước Ngô, Quyền cho Ngẩm giữ chức Thái thú Vũ Xương. Các con của Sĩ Nhiếp ở nam đều nhận chức Trung lang tướng. Sĩ Nhiếp lại chiêu dụ thổ hào ở Ích Châu là bọn Ung Khải đem dân chúng trong quận quy hàng Ngô, khiến vùng đất phía nam Nhà Hán (Thục Hán) lâm vào hỗn loạn, khiến thừa tướng Nhà Hán là Gia Cát Lượng phải tiến hành bình định. Công tích này được Tôn Quyền tán thưởng, thăng chức Vệ tướng quân, tước Long Biên hầu (龍編侯).

Sĩ Nhiếp thường sai sứ sang nước Ngô dâng các thứ hương liệu, vải mịn, kể số hàng nghìn. Các thứ quý lạ như ngọc trai, ốc lớn, lưu ly, lông trả, đồi mồi, sừng tê, ngà voi cùng các thứ quả lạ như chuối, dừa, long nhãn, không năm nào không tiến, lại cống ngựa hàng mấy trăm con. Tôn Quyền viết thư ban cho rất hậu để yên ủi và đáp lại.

Sự mềm dẻo trong chính sách đối ngoại để giữ yên bờ cõi của Sĩ Nhiếp được đánh giá rất cao. Sử gia lớn thời Trần là Lê Văn Hưu nhận xét:
"Sĩ Vương biết lấy khoan hậu khiêm tốn để kính trọng kẻ sĩ, được người thân yêu mà đạt đến quý thịnh một thời. Lại hiểu nghĩa, thức thời, tuy tài và dũng không bằng Triệu Vũ Đế, nhưng chịu nhún mình thờ nước lớn, để giữ vẹn bờ cõi, có thể gọi là người trí."

Việc tiến cử nhân tài Giao Châu
Giai đoạn Sĩ Nhiếp cai trị Giao Chỉ còn đánh dấu sự xuất hiện của những người Việt đầu tiên làm việc cho triều đình phong kiến Trung Quốc. Do sự thỉnh cầu khẩn thiết của Thứ sử Lý Tiến năm 200, Hán Hiến Đế xuống chiếu lấy một người mậu tài của Giao Châu làm Huyện lệnh Hạ Dương, một người hiếu liêm làm Huyện lệnh Lục Hợp. Sau Lý Cầm làm quan đến Tư lệ hiệu úy, Trương Trọng, người quận Nhật Nam, làm Thái thú Kim Thành. Người Việt được cùng tuyển dụng như người Hán là mở đầu từ Lý Cầm, Trương Trọng.

Về vấn đề này, Ngô Sĩ Liên nhận xét:
"Người quân tử đối với lời nói không thể cho qua được. Ngày xưa Tông Miệt nếu không có lời nói thì cùng với cỏ cây mục nát mà thôi. Lý Cầm không có lời nói thì sao được dùng ở đời, mà người tài giỏi của nước Việt ta, người phương bắc làm sao biết được? Lời nói không thể cho qua là vì vậy. Tuy nhiên, đây chỉ nói riêng về nhân tài thôi, còn như Nhan Hồi, Mẫn Tử Khiên thì không nói thế được".

Người kế tục
Năm 226, Sĩ Nhiếp mất, thọ 90 tuổi, cai trị Giao Châu tổng cộng 40 năm (187 - 226). Theo huyền sử, Sĩ Nhiếp ốm, đã chết đi ba ngày, nhưng được Đổng Phụng cho một viên thuốc hòa vào nước ngậm, rồi đỡ lấy đầu mà lay động, lại mở mắt động tay, sắc mặt bình phục dần dần, ngày hôm sau ngồi dậy được, bốn ngày lại nói được, rồi trở lại bình thường.

Nhà Đông Hán mất ngôi, Trung Quốc phân ra làm ba nước: Tào Ngụy, Thục Hán, Đông Ngô. Đất Giao Châu bấy giờ thuộc về Đông Ngô. Sĩ Nhiếp ở Giao Châu được 40 năm, nắm uy quyền thực sự, nhưng vẫn theo lệ triều cống Nhà Hán, và đến khi Nhà Hán mất thì lại triều cống nhà Ngô. Sau khi Sĩ Nhiếp mất, con là Sĩ Huy (士徽) tự xưng làm Thái thú. Ngô chủ là Tôn Quyền bèn chia đất Giao Châu, từ Hợp Phố về bắc gọi là Quảng Châu. Sai Lã Đại làm thứ sử Quảng Châu, Đái Lương làm thứ sử Giao Châu, và sai Trần Thì sang thay Sĩ Nhiếp làm Thái thú quận Giao Chỉ. Sĩ Huy chống cự, bị quân nhà Đông Ngô lừa bắt giết cả nhà.

Sĩ Nhiếp có 5 người con, trừ Sĩ Ngẩm tất cả đều bị Lữ Đại bắt giết:
Sĩ Ngẩm
Sĩ Chi
Sĩ Huy
Sĩ Cán
Sĩ Tụng

Ghi nhận của đời sau
 Nhà Trần truy phong Sĩ Nhiếp làm Thiện Cảm Gia Ứng Linh Vũ Đại Vương (善感嘉應靈武大王).
 Sử gia lớn thời Trần, Lê Văn Hưu nhận xét: "Sĩ Vương biết lấy khoan hậu khiêm tốn để kính trọng kẻ sĩ, được người thân yêu mà đạt đến quý thịnh một thời. Lại hiểu nghĩa, thức thời, tuy tài và dũng không bằng Triệu Vũ Đế, nhưng chịu nhún mình thờ nước lớn, để giữ vẹn bờ cõi, có thể gọi là người trí".
 Sử gia lớn Nhà Lê sơ, Ngô Sĩ Liên trong Đại Việt sử ký toàn thư viết: "Vương (Sĩ Nhiếp) là người khoan hậu khiêm tốn, lòng người yêu quý, giữ vẹn đất Việt để đương đầu với sức mạnh của Tam quốc, đã sáng suốt lại mưu trí, đáng gọi là người hiền".
 Cũng Ngô Sĩ Liên, trong Đại Việt sử ký toàn thư, viết: "Nước ta thông thi thư, học lễ nhạc, làm một nước văn hiến, là bắt đầu từ Sĩ Vương, công đức ấy không những chỉ ở đương thời mà còn truyền mãi đời sau, há chẳng lớn sao? Con không hiền là tội của con thôi. Tục truyền rằng sau khi vương chết đã chôn, đến cuối thời nhà Tấn đã hơn 160 năm, người Lâm Ấp vào cướp, đào mộ của vương, thấy mình mặt vẫn như sống, cả sợ lại đắp lại, người địa phương cho là thần, làm miếu để thờ gọi là "Tiên Sĩ Vương". Có lẽ là khí tinh anh không nát, cho nên thành thần vậy".
 Đền thờ Sĩ Nhiếp ở thôn Tam Á, xã Gia Đông, Thuận Thành, Bắc Ninh.

Tranh cãi
Một số sử gia phong kiến chính thống, trong đó có Ngô Sĩ Liên, đánh giá rất cao Sĩ Nhiếp, gọi ông là Sĩ Vương, sánh ngang với các bậc vương giả, đồng thời coi Sĩ Nhiếp là ông tổ của Nho học ở Việt Nam. Tuy nhiên, Khâm định Việt sử Thông giám Cương mục do Quốc sử quán triều Nguyễn soạn lại viết:
"Sĩ Nhiếp theo lệnh triều đình Trung Quốc phái sang làm Thái thú, không từng xưng vương bao giờ, thế mà sử cũ cũng chép riêng thành một kỷ, nay tước bỏ đi, chỉ chép thẳng công việc thời ấy để ghi lấy sự thực..."

Các sử gia hiện đại của Việt Nam, dù chính thống hay không, cũng đều thừa nhận rằng việc quá đề cao Sĩ Nhiếp và gọi ông là Sĩ Vương của Ngô Sĩ Liên là không hợp lý.

Ngô Sĩ Liên cũng cho rằng Sĩ Nhiếp là người có công khai phá Nho học ở Việt Nam. Tuy nhiên, theo Việt sử lược, điều đó không chắc đã đúng. Việt sử lược viết:
"Nhà làm sử thường cho nước ta (Việt Nam) có văn học là khởi đầu từ Sĩ Nhiếp. Cái ý kiến đó có lẽ không phải. Vì rằng từ khi nhà Hán cai trị đất Giao Chỉ đến đời Sĩ Nhiếp đã được hơn 300 năm, người Giao Chỉ đã có người học hành thi đỗ hiếu liêm, mậu tài. Vậy nói rằng đến ông Sĩ Nhiếp mới có Nho học thì chẳng sai lắm ru. Hoặc giả ông ấy là một người có văn học trong khi làm quan, lo mở mang sự học hành, hay giúp đỡ những kẻ có chữ nghĩa, cho nên về sau mới được cái tiếng làm học tổ ở nước Nam, tưởng như thế thì có thể hợp lẽ hơn".
Sách Các triều đại Việt Nam của Quỳnh Cư, Đỗ Đức Hùng viết:
Nhìn chung, các triều đại phong kiến Trung Quốc tự xem mình là "Thiên tử" coi dân Việt là "man di" nên người Việt dẫu có học hành thông thái cũng không được trọng dụng. Ngoài trường hợp Trương Trọng, mãi đến đời vua Linh Đế (168-189) cuối nhà Đông Hán, mới lại có người Việt, nhờ học giỏi, được cất nhắc làm thái thú quận Giao Chỉ. Lý Tiến dâng sớ xin cho người Giao Chỉ được bổ đi làm quân bất kỳ quận nào, kể cả ở Trung Nguyên. Nhưng Hán đế chỉ cho những người đỗ Mậu tài hoặc Hiếu liêm được làm quan trong xứ mà thôi. Lúc đó có người Giao Chỉ tên là Lý Cầm, làm lính túc vệ trong cung, khẩn thiết xin Hán đế bãi lệnh đó. Nói mãi, Hán đế mới cử một người Giao Chỉ đỗ Mậu tài đi làm quân lệnh ở Hạ Dương và một người đỗ Hiếu liêm làm quan lệnh ở Lục Hợp. Thực tế đất Âu Lạc từng có những người đỗ Mậu tài, Hiếu liêm, làm quan Nhà Hán, bác bỏ luận điểm của các nhà sử học Trung Quốc cho rằng đất Giao Chỉ từ khi Sĩ Nhiếp (187-226) sang làm thái thú vǎn hóa mới phát triển, nền giáo dục mới được mở mang là không đúng.
Theo Việt sử giai thoại của Nguyễn Khắc Thuần, có dựa vào Đại Việt sử ký toàn thư, viết thêm:
Năm Canh Thìn (200), một sự kiện khác đặc biệt đã xảy ra ở ngay giữa triều đình Nhà Hán. Sự kiện này gắn liền với tên tuổi của hai người. Một là Lý Tiến và hai là Lý Cầm. Lý Tiến là quan văn, được cử giữ chức thứ sử là chức trông coi toàn bộ các địa phương của nước ta lúc bấy giờ. Lý Cầm là quan võ bậc thấp, lúc ấy đang làm túc vệ là chức bảo vệ thường trực ở triều đình Nhà Hán. Hai người hoàn toàn khác nhau nhưng lại cùng họ Lý, và quan trọng hơn, cùng gắn với một sự kiện được sách Đại Việt sử ký toàn thư chép lại... Thế là nhân tài nước Việt ta được tuyển dụng tương tự như người Hán, bắt đầu từ Lý Tiến, Lý Cầm vậy. Nhà Hán hẳn nhiên chẳng vì lời tâu của Lý Tiến và Lý Cầm mà thay đổi cách tuyển dụng người, nhưng dẫu sao thì cũng đã phải buộc lòng ghi nhận. Nếu thiếu dũng khí, chẳng thể nói được những lời như Lý Tiến và Lý Cầm đã nói đâu. Sử cũ chép chuyện Trương Trọng ngay sau chuyện Lý Tiến và Lý Cầm, dẫu biết rõ Trương Trọng sống sau hai nhân vật họ Lý này đến hơn 100 năm, ấy là muốn chép cho liền mạch dũng khí mà trước đó Lý Tiến và Lý Cầm đã tạo ra đó thôi.
Đưa ra nhiều tài liệu dẫn chứng, giáo sư Lê Mạnh Thát cho rằng, trong thực tế chính quyền Sĩ Nhiếp (từ 187), cũng như trước đó là Chu Phù (khoảng 180), là chính quyền Việt Nam độc lập.
Sử Trung Hoa chép rõ Chu Phù vứt điển huấn tiền thánh, bỏ pháp luật Hán gia. Còn đối với Sĩ Nhiếp, sử Hoa (Ngô chí) viết rằng: [Sĩ Nhiếp] tổ tiên vốn người Mấn Dương nước Lỗ, đến loạn Vương Mãng tị nạn Giao Châu, tới Nhiếp là sáu đời. Ông cho rằng một người có tổ tiên 6 đời ở Việt Nam thì đã "Việt Nam hóa", trở thành người Việt rồi. Cũng theo Ngô chí: Sĩ phủ quân (Sĩ Nhiếp) của Giao Chỉ học vấn đã ưu bác, lại thành công về chính trị, ở trong đại loạn, bảo toàn một quận hơn 20 năm, cương trường vô sự, dân không thất nghiệp, những bọn lệ thuộc đều được nhờ ân; Anh em Nhiếp đều là người hùng các quận, làm tướng một châu, riêng ở vạn lý, uy tôn vô thượng. Ra vào đánh chuông khánh, đầy đủ uy nghi, kèn sáo cổ xuy, xe ngựa đầy đường. Người Hồ theo sát đốt hương, thường có mấy mươi. Thê thiếp đi xe màn, tử đệ theo lính kỵ. Đương thời quý trọng, chấn phục trăm mọi. Úy Đà cũng không đủ hơn. Từ tài liệu trên, theo giáo sư Lê Mạnh Thát: Sĩ Nhiếp dẫu được đào tạo trong khuôn mẫu Trung Quốc, đã có những hành vi xa lạ với phong tục tập quán Trung Quốc. Nói rõ ra, ông đã được Việt hóa. Việc Ngô chí so sánh Sĩ Nhiếp với Triệu Đà cho thấy nền cai trị nước Việt thời bấy giờ độc lập tới mức nào. Thực tế có thể nói chính quyền độc lập đầu tiên sau chính quyền Hai Bà Trưng là chính quyền Chu Phù - Sĩ Nhiếp. Theo ông, dưới thời Sĩ Nhiếp, nước Việt đã có một nền nông nghiệp rất phát triển. Lúa Giao Chỉ mùa hè chín, nông dân một năm trồng hai lần (theo Kinh Dương dĩ nam dị vật chí). Một năm tám lứa kén tằm đến từ Nhật Nam (Văn tuyển 5 tờ 9b4). Nhiếp mỗi khi sai sứ đến Quyền đều dâng tạp hương, vải mỏng thường tới số ngàn. Món quý minh châu, sò lớn, lưu ly, lông thú, đồi mồi, sừng tê, ngà voi, các thứ vật lạ quả kỳ như chuối, dừa, long nhãn, không năm nào không đưa đến (Ngô chí 4 tờ 8b1-3 nói về những cống vật mà Sĩ Nhiếp gửi đến Tôn Quyền). Giáo sư Lê Mạnh Thát dẫn giải tiếp: Sau khi Sĩ Nhiếp chết (226), lúc ấy Tôn Quyền đã chiếm cứ phía Nam Trung Quốc để tranh hùng với Tào Tháo và Lưu Bị, nên nhân cái chết của Sĩ Nhiếp tiến hành thôn tính nước ta, lúc đó là một nước độc lập dựa trên điển huấn và pháp luật của người Việt. Con Sĩ Nhiếp là Sĩ Huy nối nghiệp cha, chống lại Tôn Quyền, tuy nhiên do mất cảnh giác, nên đã thất bại, Sĩ Huy bị bắt và bị giết, Tôn Quyền chiếm nước ta. Nhưng do bị chống đối quyết liệt, nền cai trị của Tôn Quyền không bền vững và không lâu dài, vì chỉ 18 năm sau, Triệu Thị Trinh (Bà Triệu) cùng anh là Triệu Quốc Đạt nổi lên khởi nghĩa giành lại chính quyền.

Chú thích

Tham khảo
Đại Việt sử ký toàn thư (Ngô Sĩ Liên)
Khâm định Việt sử Thông giám Cương mục (Quốc sử quán triều Nguyễn)
Việt sử lược (Khuyết danh)
Hán thư (Ban Cố)

Lịch sử Việt Nam thời Bắc thuộc lần 2
Nhân vật chính trị nhà Hán
Nhân vật quân sự Đông Ngô
Nhân vật chính trị Tam Quốc
Người Việt gốc Hoa


title: Hergisdorf

text:
Hergisdorf là một đô thị thuộc huyện Mansfeld-Südharz, Sachsen-Anhalt, Đức. Đô thị Hergisdorf có diện tích 9,54 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 1829 người.

Tham khảo


title: Oenopota schantaricum

text:
Oenopota schantaricum là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Conidae, họ ốc cối.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Oenopota
Động vật được mô tả năm 1849


title: Ếch Ishikawa

text:
Ếch ishikawa (Odorrana ishikawae) là một loài ếch thuộc họ Ranidae. Đây là loài đặc hữu của Nhật Bản.

Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ôn đới, sông ngòi, và sông có nước theo mùa. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Tham khảo

Kaneko, Y. & Matsui, M. 2004. Rana ishikawae. 2006 IUCN Red List of Threatened Species. Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

Liên kết ngoài

Động vật lưỡng cư Nhật Bản
I
Động vật đặc hữu Nhật Bản
Động vật châu Á
Động vật Nhật Bản


title: Bulbophyllum teres

text:
Bulbophyllum teres là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

teres]]

T


title: Afrolimnophila pendleburyi

text:
Afrolimnophila pendleburyi là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Afrolimnophila
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Acrocercops goniodesma

text:
Acrocercops goniodesma là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Java, Indonesia. Nó được miêu tả bởi Edward Meyrick năm 1934. Ấu trùng ăn các loài Magnoliaceae.

Chú thích

Tham khảo

Acrocercops


title: Megachile gastracantha

text:
Megachile gastracantha là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1931.

Chú thích

Tham khảo

G
Động vật được mô tả năm 1931


title: Parapenthes

text:
Parapenthes là một chi bọ cánh cứng trong họ
Elateridae.
Chi này được miêu tả khoa học năm 1999 bởi Jiang in Jiang & Wang.

Các loài
Chi này có các loài:
 Parapenthes varimaculatus Jiang in Jiang & Wang, 1999

Chú thích

Tham khảo

Megapenthini


title: Hoplitis pallicornis

text:
Hoplitis pallicornis là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Friese mô tả khoa học năm 1895.

Chú thích

Tham khảo

Hoplitis
Động vật được mô tả năm 1895


title: Copelatus pinnifer

text:
Copelatus pinnifer là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Guignot miêu tả khoa học năm 1952.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Copelatus


title: Liebenscheid

text:
Liebenscheid là một đô thị trong huyện Westerwald bang Rheinland-Pfalz thuộc nước Đức. Đô thị Liebenscheid có diện tích km², dân số là người (31/12/2006).

Tham khảo

Xã của bang Rheinland-Pfalz
Xã và đô thị ở huyện Westerwald


title: Gulariya

text:
Gulariya là một thị xã và là một nagar panchayat của quận Budaun thuộc bang Uttar Pradesh, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Gulariya có dân số 4886 người. Phái nam chiếm 54% tổng số dân và phái nữ chiếm 46%. Gulariya có tỷ lệ 44% biết đọc biết viết, thấp hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 51%, và tỷ lệ cho phái nữ là 35%. Tại Gulariya, 17% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Uttar Pradesh


title: Vinh An Cố Luân Công chúa

text:
Cố Luân Vinh An Công chúa (固伦荣安公主; 20 tháng 6, năm 1855 - 5 tháng 2, năm 1875), là một công chúa nhà Thanh. Bà là Hoàng trưởng nữ và cũng là Hoàng nữ duy nhất của Thanh Văn Tông Hàm Phong Đế, do vậy cũng là chị của Thanh Mục Tông Đồng Trị Đế.

Bà là Công chúa chính thống cuối cùng của nhà Thanh, không xét biểu muội của bà là Cố Luân Vinh Thọ Công chúa, con gái Cung Trung Thân vương Dịch Hân, được Từ Hi Thái hậu nhận nuôi.

Tiểu sử
Cố Luân Vinh An Công chúa sinh vào giờ Dần, ngày 7 tháng 5 (âm lịch) năm Hàm Phong thứ 5 (1855), mẹ là Trang Tĩnh Hoàng quý phi. Công chúa là con đầu lòng, cũng là con gái duy nhất của Hàm Phong Đế, thông gọi Đại Công chúa (大公主). Mẹ bà khi sinh ra bà là Tần, sau vì lý do "Đản dục Đại Công chúa" (诞育大公主) mà tấn thăng lên làm Phi.

Năm Đồng Trị thứ 5 (1866), tháng 9, Lưỡng cung Thái hậu (Từ An Thái hậu và Từ Hi Thái hậu) lựa chọn Phù Trân (符珍) làm Phò mã. Năm thứ 9 (1870), tháng 9, Đại Công chúa được Lưỡng cung Thái hậu sắc phong phong hiệu Cố Luân Công chúa (固伦公主). Đây là một phá lệ, vì theo thông lệ, "Cố Luân" là hiệu vị của đích nữ do Hoàng hậu sinh, còn thứ nữ của phi thiếp chỉ được phong "Hòa Thạc Công chúa" (和硕公主). Năm thứ 12 (1873), tháng 8, Công chúa hạ giá.

Năm Đồng Trị thứ 13 (1874), ngày 5 tháng 12 (âm lịch), Đồng Trị Đế băng hà. Công chúa đau buồn vì sự ra đi của em trai, không cẩn thận dẫn đến bị sẩy thai, sau đó bệnh tình càng thêm nặng. Ngày 29 tháng 12 (âm lịch), giờ Tỵ, Công chúa qua đời, khi 20 tuổi.

Nhật ký của Ông Đồng Hòa kể lại sự ra đi của Công chúa:「"Năm Đồng Trị thứ 13, ngày 28 tháng 12, Lưỡng cung Hoàng thái hậu thân hành đến thăm Đại Công chúa bệnh. Công chúa sản hậu thiên hoa, đầu hạng giai mãn, nguy chứng dã. Ngày 29 tháng 12, nghe Đại Công chúa hoăng thệ. Công chúa trong cơn nguy bệnh nói Văn Tông (tức Hàm Phong Đế) triệu mình cùng Tiên Hoàng đế (tức Đồng Trị Đế) đồng hành"; 同治十三年十二月二十八日。兩宮皇太后詣大公主府視疾，公主產後天花，頭項皆滿，危證也。同治十三年十二月二十九日。聞大公主薨逝，病中恍惚言文宗召與先皇同行。」

Phò mã Phù Trân (符珍), thuộc Mãn Châu Chính Hoàng kỳ, xuất thân từ Tô Hoàn Qua Nhĩ Giai thị (蘇完瓜爾佳氏), hậu duệ dòng chính của Đồ Lại (圖賴) - con trai thứ 7 của danh thần Thanh sơ là Phí Anh Đông. Do là hậu duệ dòng chính đại tông, Phù Trân thế tập "Nhất đẳng Hùng Dũng công" (一等雄勇公), dòng dõi không thể bắt bẻ. Nguyên danh của Phù Trân là Thụy Dục (瑞煜), khi tuyển làm Phò mã cho Đại Công chúa, bị bắt đổi tên. Sau khi Công chúa qua đời, Phù Trân không cưới Kế thê, nhưng trong khi tang kì có nạp vài người thiếp, sinh ra 2 đứa con trai.

Gia phả

Tham khảo

 Thanh sử cảo

Công chúa nhà Thanh


title: Boullay-les-Troux

text:
Boullay-les-Troux là một xã ở tỉnh Essonne trong vùng Île-de-France nước Pháp

Theo điều tra dân số năm 1999, dân số xã này là 581 người. Ước tính dân số năm 2007 là 643.

Danh xưng cư dân địa phương Boullay-les-Troux trong tiếng Pháp là Boullaisiens.

Tham khảo

Mayors of Essonne Association
 INSEE commune file

Liên kết ngoài

Land use (IAURIF)

Xã của Essonne


title: Stanhopea oculata

text:
Stanhopea oculata là một loài lan có mặt từ México to Colombia and đông nam Brasil.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

oculata


title: 3381 Mikkola

text:
3381 Mikkola (1941 UG) là một tiểu hành tinh vành đai chính do Liisi Oterma phát hiện tại Turku ngày 15.10.1941.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser 3381 Mikkola

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1941


title: Tillandsia carlsoniae

text:
Tillandsia carlsoniae là một loài thuộc chi Tillandsia. Đây là loài đặc hữu của México.

Giống
 Tillandsia 'Hidden Charm'

Chú thích

Tham khảo

Checklist of Mexican Bromeliaceae with Notes on Species Distribution and Levels of Endemism  truy cập 3 tháng 11 năm 2009
BSI Cultivar Registry  Truy cập 11 tháng 10 năm 2009

C
Thực vật México


title: Schwesing

text:
Schwesing là một đô thị thuộc huyện Nordfriesland, bang Schleswig-Holstein, Đức.

Ghi chú

Xã và đô thị ở huyện Nordfriesland


title: Mulsanteus antennatus

text:
Mulsanteus antennatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1897.

Chú thích

Tham khảo

Mulsanteus


title: Mognéville

text:
Mognéville  là một xã thuộc tỉnh Meuse trong vùng Grand Est đông nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 145 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Meuse


title: Viel-Arcy

text:
Viel-Arcy  là một xã ở tỉnh Aisne, vùng Hauts-de-France thuộc miền bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Aisne

Tham khảo

Vielarcy


title: Protein kinase A

text:
Protein kinase A hay Protein kinaza A (PKA) hay Protein kinase phụ thuộc vào AMP vòng () là một họ enzyme có hoạt tính phụ thuộc vào nồng độ của AMP vòng (cAMP). Protein kinase A có một số chức năng trong hoạt động của tế bào: bao gồm việc điều tiết quá trình biến dưỡng glycogen, đường và chất béo.

Chú ý, không nên nhầm lẫn PKA với Protein kinase hoạt hóa bởi AMP  hay Kinase phụ thuộc vào cyclin (cyclin-dependent kinases - Cdk).

Cơ chế và tác dụng

Cấu trúc, hoạt hóa và bất hoạt
Trong trạng thái bất hoạt (tức khi nồng độ AMP vòng trong tế bào ở mức thấp), mỗi protein kinase A là một holoenzyme có cấu trúc tứ phân (tetramer), nó bao hàm 2 tiểu đơn vị đảm nhiệm chức năng chính của enzyme (xúc tác) và 2 tiểu đơn vị có nhiệm vụ điều tiết hoạt tính enzyme. 2 tiểu đơn vị điều tiết nằm dính chặt vào 2 tiểu đơn vị xúc tác và ức chế hoạt tính của chúng. Tuy nhiên, khi nồng độ của AMP vòng tăng vọt lên (do hoạt động của enzyme adenylat cyclaza), AMP vòng sẽ bám vào các tiểu đơn vị điều tiết khiến cấu trúc không gian của PKA thay đổi, giúp cho các tiểu đơn vị xúc tác tách khỏi các tiểu đơn vị điều tiết và có thể thực thi hoạt tính xúc tác của mình. Để tách các tiểu đơn vị xúc tác ra khỏi các tiểu đơn vị ức chế, mỗi tiểu đơn vị ức chế cần ít nhất hai AMP vòng bám vào nó; điều này khiến hoạt tính của PKA rất "nhạy cảm" đối với sự thay đổi của nồng độ AMP vòng.

Hoạt tính của PKA sẽ biến mất khi nồng độ AMP vòng sụt giảm (bị thủy phân do enzyme phosphodiesterase) và không đủ khả năng bám vào các tiểu đơn vị điều tiết nữa, khiến các tiểu đơn vị này có thể tiếp tục ức chế các tiểu đơn vị xúc tác. Như vậy, hoạt tính của PKA được điều tiết bởi AMP vòng và bản thân PKA cũng là chất trung gian cho phần lớn các hoạt động của AMP vòng trong tế bào.

PKA và protein neo đậu (AKAP)
Ngoài vai trò trong việc ức chế hoạt tính của PKA, hai tiểu đơn vị điều tiết của enzyme này còn có vai trò quan trọng trong việc "định vị" PKA trong tế bào với sự giúp đỡ của Protein neo A-kinase (A-kinase anchoring protein - AKAP). Cụ thể, AKAP là một protein có 2 phần: một phần bám vào tiểu đơn vị điều tiết của PKA và phần còn lại thì bám vào một vị trí của cấu trúc khung xương tế bào hay màng sinh chất của một bào quan. Nhờ đó AKAP đóng vai trò như một cầu nối vật lý giúp "đóng đinh" PKA vào một vị trí hay một bộ phận nhất định trong tế bào. Ở đây, đối với các động vật có vú, cơ thể chúng ít nhất chứa hai loại PKA: một lại thì lửng lơ trong tế bào chất, loại kia được định vị tại các loại màng sinh chất và vi quản bằng cơ chế thông qua tiểu đơn vị điều tiết như nêu trên. Trong một số trường hợp, so với quá trình khuếch tán thông thường, việc định vị nhờ AKAP giúp giảm bớt rất nhiều thời gian di chuyển của PKA từ nơi được sản xuất đến nơi của protein đích mà nó tác động.

Đôi khi, vị trí mà các AKAP bám vào lại chính là các protein tín hiệu khác trong tế bào, điều này biến AKAP thành một phức hợp có chức năng như một môđun tín hiệu. Một ví dụ điển hình chính là một loại AKAP nằm ở gần nhân của tế bào cơ tim, nó có tác dụng bám vào PKA và một phosphodiesteraza có chức năng thủy phân AMP vòng và neo tất cả chúng vào lớp màng nhân tế bào. Khi PKA được kích hoạt và thực thi tác dụng của mình, các phosphodiesteraza bám vào AKAP cũng sẽ là một trong các đối tượng được PKA hoạt hóa; đến lượt mình các phosphodiesteraza lại mau chóng thủy phân AMP vòng và điều này tức thì gây ra sự bất hoạt của các PKA vừa kích hoạt chúng. Tác động ức chế ngược này giúp tế bào tránh được một phản ứng chậm chạp và kéo dài quá mức của PKA, thay vào đó hoạt tính của PKA sẽ bùng phát rất nhanh, mạnh nhưng thời gian tác dụng ngắn và mang tính cục bộ.

Tác dụng
Khi được hoạt hóa protein kinaza A sẽ xúc tác phản ứng phosphorylat hóa một số amino acid serine và theorine trên các protein đích - bao gồm cả các protein dẫn truyền tín hiệu nội bào và các protein phản ứng - nhờ đó thay đổi và điều tiết hoạt động của các protein đích này. Những serine và theorine bị PKA phosphorylat hóa luôn luôn nằm trên đoạn amino acid sau: X-Arg-(Arg/Lys)-X-(Ser/Thr)-Φ; trong đó X là một amino acid bất kỳ còn Φ là một amino acid kỵ nước. Nhìn chung thì protein đích của PKA không giống nhau tùy theo tế bào, vì vậy phản ứng do PKA gây ra cũng khác nhau tùy theo loại tế bào.

Hoạt động phosphorylat hóa của PKA đôi khi gây ra các phản ứng rất nhanh và tức thời của tế bào (thời gian phản ứng chỉ chừng vài giây) đồng thời không phụ thuộc vào quá trình phiên mã gien hay sản xuất protein. Tuy nhiên, trong một số trường hợp khác, sự phosphorylat hóa tác động lên hoạt động phiên mã các gien và quá trình này kéo dài hơn rất nhiều, nhiều khi cần đến hàng giờ để có thể hoàn tất. Cụ thể, trong trường hợp này, đối tượng tác động chính yếu là một đoạn DNA mang tên là nhân tố phản ứng AMP vòng (cyclic AMP response element - CRE) có tác dụng kích hoạt sự phiên mã của gien cần được hoạt hóa. Để làm được việc này, PKA phosphorylat hóa một serine của protein gọi là protein bám vào CRE (CRE binding protein - CREB) để kích hoạt protein CREB này. Khi được hoạt hóa, CREB cùng với protein bám vào CREB (CREB binding protein - CBP) sẽ bám vào CRE để hoạt hóa CRE và cũng khơi mào quá trình phiên mã gien đích. Quá trình hoạt hóa CREB và CRE có tác dụng biến một tín hiệu ngắn của AMP vòng thành một sự thay đổi lâu dài và bền vững trong tế bào - điều này đóng vai trò quan trọng trong việc lưu trữ trí nhớ cũng như qua trình học hỏi của não.

Như đã nói, mặc dù phần lớn các tác dụng của AMP vòng được thực thi thông qua PKA, tuy nhiên trong một số trường hợp AMP vòng sẽ tác dụng trực tiếp lên tế bào mà không cần đến PKA.

Chức năng
Như đã nói, tác động phosphorylat hóa củaPKA lên các protein đích sẽ thay đổi cấu hình và hoạt tính của các protein này. Protein đích cho PKA tác động lên không giống nhau tùy theo tế bào, vì vậy phản ứng do PKA gây ra cũng khác nhau tùy theo loại tế bào.

Nhìn chung

Trong các tế bào mỡ và tế bào gan
Theo như cơ chế chung nêu trên, Adrenaline (epinephrine) và glucagon ảnh hưởng đến hoạt tính của protein kinaza A bằng con đường truyền tín hiệu protein G, tác động đến enzyme adenylat cyclaza nhằm sản sinh ra AMP vòng. Các kích thích tố này sẽ hoạt hóa adenylat cyclaza, qua đó kích thích sự sản sinh AMP vòng và tiến tới hoạt hóa PKA. PKA sau khi được kích hoạt sẽ bắt đầu xúc tiến quá trình chuyển đổi glycogen thành glucose-1-phosphat bằng 2 hoạt động: 1)ức chế quá trình hình thành glycogen, 2)thúc đẩy quá trình phân giải glycogen thành glucose-1-phosphat. Để thực hiện hoạt động 1), PKA phosphorylat hóa (và bất hoạt) enzyme glycogen synthesaza, từ đó ức chế quá trình hình thành glycogen; đối với hoạt động 2), PKA phosphorylat hóa (và kích hoạt) enzyme glycogen phosphorylat kinaza (GPK) để GPK có thể hoạt hóa glycogen phosphorylase, một enzyme phân giải glycogen. Đồng thời protein kinaza A cũng kích hoạt một protein có tác dụng ức chế enzyme phosphoprotein phosphatase (PP), kiến cho PP không còn khả năng tái kích hoạt glycogen synthesaza nữa.

Trong các tế bào mỡ, PKA do adrenaline kích hoạt lại có hoạt động hơi khác: nó hoạt hóa các phospholipaza có chức năng thủy phân các lipid trong tế bào mỡ và từ đó, giải phóng các glycerol và axít béo tự do dùng làm nguồn nhiên liệu cho các bộ phận khác như thận, tim, cơ. Như vậy, một lần nữa ta lại thấy tác dụng khác nhau của PKA trong các loại tế bào: cùng là PKA và cùng kích thích tố adrenaline nhưng gây ra các hiệu quả khác nhau ở tế bào gan và tế bào mỡ.

Ở các tế bào thần kinh nằm ở nhân bên vách trong suốt
PKA trong các tế bào thần kinh này giúp trung chuyển và phiên dịch các tín hiệu dopamine vào trong các tế báo. Trong các cuộc xét nghiệm tử thi những người bệnh do hút thuốc lá, các nhà khoa học đã xem xét phần nhân bên vách trong suốt - nơi điều hòa nhận thức về phần thưởng và động lực: một phần não phản ứng bởi "gần như tất cả" các thuốc có tính giải trí, giống như tại phần não giữa phản ứng lại các kích thích do dopamine, chất có tác dụng như "phần thưởng" đối với những người hút thuốc hoặc từng hút thuốc.

Xem thêm
 Protein kinase
 Truyền tín hiệu
 Thụ thể bắt cặp với protein G
 Serine/threonine-specific protein kinase
 Kinase myosin chuỗi nhẹ
 Chu trình phụ thuộc AMP vòng

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Drosophila cAMP-dependent protein kinase 1 - The Interactive Fly

Signal transduction
Protein kinases
EC 2.7.11


title: Lougres

text:
Lougres là một xã của tỉnh Doubs, thuộc vùng Bourgogne-Franche-Comté, miền đông nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Doubs

Tham khảo

 INSEE
 IGN
 Lougres on the intercommunal Web site of the department

Xã của Doubs


title: Boreotrophon cymatus

text:
Boreotrophon cymatus là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Muricidae, họ ốc gai.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Boreotrophon


title: 573 Recha

text:
573 Recha

573 Recha là một tiểu hành tinh ở vành đai chính, thuộc nhóm tiểu hành tinh Eos.

Tiểu hành tinh này do Max Wolf phát hiện ngày 19.9.1905 ở Heidelberg, và được đặt theo tên Recha, nhân vật trong vở kịch Nathan the Wise của Gotthold Ephraim Lessing, một nguồn khác cho rằng nó được đặt theo tên thành phố Recha của Palestine

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Orbital simulation from JPL (Java) / Ephemeris
 Phát hiện Circumstances: Numbered Minor Planets

Tiểu hành tinh được đặt tên
573
Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1905
Được phát hiện bởi Max Wolf


title: Tomopleura

text:
Tomopleura là một chi ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Borsoniidae.

Chú thích

Tham khảo

Borsoniidae


title: Cressonsacq

text:
Cressonsacq là một xã thuộc tỉnh Oise trong vùng Hauts-de-France tây bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 90 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

INSEE

Xã của Oise


title: Agrypnus laxatus

text:
Agrypnus laxatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1895.

Chú thích

Tham khảo

Agrypnus


title: Nomada immaculata

text:
Nomada immaculata là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Morawitz mô tả khoa học năm 1874.

Chú thích

Tham khảo

Nomada
Động vật được mô tả năm 1874


title: Silesis anthrax

text:
Silesis anthrax là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1894.

Chú thích

Tham khảo

Silesis


title: Asplundia cuspidata

text:
Asplundia cuspidata là một loài thực vật thuộc họ Cyclanthaceae. Đây là loài đặc hữu của Ecuador. Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.

Tham khảo

 Montúfar, R. & Pitman, N. 2004. Asplundia cuspidata. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Ecuador
Asplundia
Thực vật dễ tổn thương


title: Vadillo de la Sierra

text:
Vadillo de la Sierra là một đô thị trong tỉnh Ávila, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 123.

Tham khảo

Đô thị ở Ávila


title: Yatomi

text:
là một thành phố thuộc tỉnh Aichi, Nhật Bản.

Thành phố được thành lập ngày 1 tháng 4 năm 2006, là kết quả của việc sáp nhập thị trấn Yatomi và làng Jūshiyama, từ quận Ama.

Tính đến 2010, thành phố có dân số ước tính khoảng 43.371 và mật độ dân số 887 người/km². Tổng diện tích là 48,92 km².

Người nổi tiếng
 Yamanaka Kaku, supercentenarian

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Trang web chính thức của Yatomi

Thành phố tỉnh Aichi


title: 7194 Susanrose

text:
7194 Susanrose (tên chỉ định: 1993 SR3) là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Henry E. Holt ở Đài thiên văn Palomar ở Quận San Diego, California, ngày 18 tháng 9 năm 1993. Nó được đặt theo tên Susan Rose, một nhà thiên văn nghiệp dư Mỹ.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser

Thiên thể phát hiện năm 1993
Được phát hiện bởi Henry E. Holt
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Nối chuyển

text:
Nối-chuyển (Anh ngữ: switching), còn được gọi là chuyển mạch, là một kỹ thuật thông dụng trong việc thiết kế các mạng. Kỹ thuật này được dùng để định tuyến cho việc dẫn truyền dữ liệu bằng cách tạm thời tạo ra một đường nối giữa hai hay nhiều điểm hoặc nút trên mạng.

Định tuyến (Anh ngữ: route) là những cách thức hay thuật toán, thường ở dạng phần mềm hay phần sụn (firmware), được cài đặt sẵn trong các thiết bị phần cứng của các máy gửi, nhận và các thiết bị trung chuyển dữ liệu nhằm đưa dữ liệu từ nguồn tới đích một cách chính xác, đầy đủ, hiệu quả và an toàn bằng cách tìm, xác định và thiết lập các đường dây nối kết thông tin tạm giữa các thiết bị đó với nhau. Các đường dây này có thể chỉ là ngắn giữa hai thiết bị với nhau hay là dài từ máy gửi đến máy nhận và chúng chỉ có tính cách tạm thời. Sau khi dữ liệu được chuyển đi hoàn tất hoặc được lệnh hủy bỏ thì đường nối này cũng bị cắt.

Nút (node), hay điểm (point), được hiểu là các thiết bị trung gian làm nhiệm vụ định tuyến và vận chuyển dữ liệu theo con đường xác định bởi các thuật toán định tuyến thưòng được cài sẵn trong các thiết bị đó. Mỗi nút là một máy tính chuyên biệt sẽ nối kết với nút khác theo sự quy định của giao thức mà người thiết kế đặt ra.

Đặc điểm của kỹ thuật nối-chuyển
 Các đường vận chuyển dữ liệu chỉ được thiết lập khi có một yêu cầu chuyển thông tin.
 Đường vận chuyển dữ liệu sẽ bị bãi bỏ hay hủy sau khi dữ liệu đã được chuyển đi hay sau khi có lệnh hủy bỏ.
 Đường vận chuyển được thiết lập sẽ có thể bao gồm những điểm vận chuyển trung gian, gọi là các nút, được nối nhau bằng các thuật toán sẵn có của người thiết kế.

Các kỹ thuật nối-chuyển thông dụng hiện nay

 Chuyển gói hay chuyển khung (packet switching): các thiết kế loại này được dùng phổ biến trong các LAN, WAN chẳng hạn như là áp dụng trong các giao thức X.25, Frame Relay, hay TCP/IP  (xem thêm chi tiết trong mạng).
 Chuyển gói dữ liệu (datagram packet switching): đây là một tên thông dụng khác của kĩ thuật chuyển gói.
 Nối chuyển mạch hay chuyển mạch (circuit switching): đây là loại mạng được thiết kế để hoàn tất một đường nối xác định từ nguồn thông tin đến đích trong suốt thời gian vận chuyển thông tin. Kĩ thuật này rất thông dụng trong các mạng điện thoại.
 Chuyển gói mạch ảo (virtual circuit packet switching): được thiết kế để bao gồm cả các điểm mạnh của cả hai kĩ thuật chuyển gói và chuyển mạch. Thiết kế loại này được dùng trong ATM, MPLS. (Xem thêm chi tiết trong chuyển gói mạch ảo.)

Các thiết bị nối-chuyển và các khái niệm tương cận

Thiết bị nối-chuyển là các máy tính đã được chuyên biệt hoá để làm nhiệm vụ tạo ra đường nối giữa hai hay nhiều nút trong mạng. Mỗi thiết bị như vậy, cùng với thuật toán để chọn đường nối, được xem là một nút mạng. (Xem thêm chi tiết trong mạng). Các thiết bị nối chuyển này không phải là các máy tính nguồn gửi hay đích nhận dữ liệu mà chúng chỉ có thể là các máy tính trung chuyển dữ liệu.
Người ta phân biệt ba loại thiết bị dùng trong kĩ thuật nối-chuyển:
Switch hay bộ chuyển mạch: là bộ phận tối quan trọng trong mạng. Nó là máy tính được dùng vào việc định tuyến. Nói rõ hơn, máy tính này sẽ dựa vào các thuật toán đã cài đặt sẵn, các thông số cho trong giao thức cụ thể và các tham số trong nguồn dữ liệu để xác định, tạo ra một đường nối tạm với một máy tính khác, rồi trung chuyển dữ liệu đi. Như vậy, một switch có khả năng nối thẳng với các máy tính nguồn, đích hay các thiết bị nối-chuyển khác. Như vậy, các bộ chuyển mạch chỉ có khả năng nối với các thiết bị khác dùng chung một giao thức hay một kiến trúc. Trong thực tế, một bộ chuyển mạch không những có khả năng trung chuyển dữ liệu cho một cặp mối nối mà nó có thể tạo ra đường nối cho nhiều cặp và vận chuyển đồng thời các dữ liệu này đi. Ngoài ra, phương thức chuyển dữ liệu có thể theo kiểu song công.
Hub hay bộ chuyển mạch đơn:  là một bộ chuyển mạch đơn giản không có khả năng tạo ra nhiều cặp mối nối và dùng phương thức truyền dữ liệu kiểu đơn công.
Router hay bộ định tuyến: khác hơn các bộ chuyển mạch, một bộ định tuyến là thiết bị nối giữa các mạng. Nó có khả năng tạo nối kết với các nút mạng không có chung giao thức. Nghĩa là, nó có thể nối giữa LAN sang WAN hay sang các mạng điện thoại.
Ngoài ra, để nối máy tính vào được với các thiết bị nối-chuyển hay để tạo một mạng máy tính, các máy tính đó phải dùng thêm những bộ điều hợp (adapter).

Bộ điều hợp mạng (network adapter) được hiểu là thiết bị dùng để nối với các thiết bị khác trong một mạng. Các bộ điều hợp đặc biệt là:
 Bộ điều khiển mạng (network controller): đây là thiết bị cho phép các máy tính, sau khi cài đặt, có thể nối vào với các máy khác để tạo thành một mạng. Như vậy có thể hiểu rằng đây là một tập họp các phần cứng và phần mềm để cấu trúc nên một mạng hay một phần của mạng.
NIC hay một cách không hoàn toàn Việt hoá là card giao diện mạng (Network Interface Card): đây là một bộ điều hợp mà sau khi cắm vào một máy tính, cài đặt phần mềm đúng thì nó sẽ giúp người dùng nối vào mạng. Thông thường, mỗi NIC chỉ dùng được với một hay một vài giao thức đặc trưng mà nhà sản xuất hỗ trợ. Đôi khi nó cũng phụ thuộc vào hệ điều hành.
Lưu ý: chữ NIC còn là chữ viết tắt của một khái niệm khác từ chữ Network Information Center, tức là Trung tâm thông tin mạng, là tổ chức cung cấp cho người dùng mạng các thông tin về những dịch vụ trên mạng.
Modem, viết tắt của modulator/demodulator: đây là một thiết bị chuyển đổi từ tín hiệu số của máy tính sang dạng khác thích hợp cho đường dây điện thoại để vận chuyển thông tin. Thường thì đây là các loại mạch chuyển tín hiệu số sang tương tự và ngược lại. Các modem được dùng phổ biến trước đây để nối mạng Internet.

Xem thêm
Switch (mạng)

Tham khảo

Liên kết ngoài
LAN Switching
Understanding Switching Protocol
Networking Tutorials

Mạng máy tính
Thiết bị viễn thông

fa:سوئیچ کردن
he:מיתוג


title: Orsinval

text:
Orsinval là một xã ở trong tỉnh Nord ở miền bắc nước Pháp. Xã này có diện tích 3,34 kilômét vuông, dân số năm 1999 là 457 người. Xã nằm ở khu vực có độ cao trung bình 98 mét trên mực nước biển.

Xem thêm
Xã của tỉnh Nord

Tham khảo

 INSEE commune file

Xã của Nord


title: Coelioxys strigata

text:
Coelioxys strigata là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Vachal mô tả khoa học năm 1904.

Chú thích

Tham khảo

S
Động vật được mô tả năm 1904


title: Camps-en-Amiénois

text:
Camps-en-Amiénois là một xã ở tỉnh Somme, vùng Hauts-de-France, Pháp.

Địa lý
Thị trấn này tọa lạc giao lộ đường D211 và đường D901, khoảng 20 dặm Anh về phía tây của Amiens.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Somme

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Camps-en-Amiénois trên trang mạng của INSEE
 Camps-en-Amiénois trên trang mạng của Quid

Xã của Somme


title: Phaedon alpina

text:
Phaedon alpina là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Ge, Wang & Yang miêu tả khoa học năm 2002.

Chú thích

Tham khảo

Phaedon


title: Nizhny Novgorod

text:
Nizhny Novgorod (, tên thông dụng rút ngắn Nizhny), là thành phố lớn thứ 4 ở Nga, sau Moskva, St. Petersburg, và Novosibirsk. Dân số theo điều tra năm 2002 là 1.311.252 người. Đây là trung tâm kinh tế và văn hoá của vùng kinh tế Volga-Vyatka, cũng là trung tâm hành chính của tỉnh Nizhny Novgorod và Vùng liên bang Volga.

Từ năm 1932 đến năm 1990 thành phố này có tên Gorky () theo tên nhà văn Maxim Gorky sinh ra ở đây.

Thành phố được thành lập vào ngày 4 tháng 2 năm 1221 bởi Hoàng tử Yuri II của Vladimir. Năm 1612 Kuzma Minin và Hoàng tử Dmitry Pozharsky đã tổ chức một đội quân giải phóng Moscow khỏi Ba Lan. Năm 1817, Nizhny Novgorod trở thành một trung tâm thương mại lớn của Đế quốc Nga. Năm 1896 tại một hội chợ, Triển lãm Toàn Nga đã được tổ chức. Trong thời kỳ Xô Viết, thành phố biến thành một trung tâm công nghiệp quan trọng. Đặc biệt, Nhà máy ô tô Gorky được xây dựng trong giai đoạn này. Sau đó, thành phố đã được đặt biệt danh "Detroit của Nga". Trong thế chiến II, Gorky trở thành nhà cung cấp thiết bị quân sự lớn nhất cho Mặt trận phía đông. Do đó, Luftwaffe liên tục ném bom thành phố từ trên không. Phần lớn các quả bom của Đức rơi xuống khu vực của Nhà máy ô tô Gorky. Mặc dù gần như tất cả các địa điểm sản xuất của nhà máy đã bị phá hủy hoàn toàn, công dân của Gorky đã xây dựng lại nhà máy sau 100 ngày.

Sau chiến tranh, Gorky trở thành một "thành phố khép kín" và vẫn là một cho đến sau khi Liên Xô tan rã vào năm 1990. Vào thời điểm đó, thành phố được đổi tên thành Nizhny Novgorod một lần nữa. Năm 1985, tàu điện ngầm Nizhny Novgorod được khai trương. Năm 2016, Vladimir Putin đã khai trương Nhà máy Chiến thắng Kỷ niệm 70 năm mới, một phần của Tập đoàn Phòng không và Không gian Almaz-Antey.

Điện Kremlin - trung tâm chính của thành phố - chứa các cơ quan chính phủ chính của thành phố và Quận Liên bang Volga. Tên quỷ cho một cư dân Nizhny Novgorod là "нижегородец" (nizhegorodets) cho nam hoặc "нижегородка" (nizhegorodka) cho nữ, được viết bằng tiếng Anh là Nizhegorodian. Novgorodian là không phù hợp; nó đề cập đến một cư dân của Veliky Novgorod, ở phía tây bắc nước Nga.

Khí hậu

Thành phố kết nghĩa
  Essen, Đức (1991)
  Linz, Áo (1993)
  Philadelphia, Hoa Kỳ (1994)
  Tể Nam, Trung Quốc (1994)
  Tampere, Phần Lan (1995)
  Kharkiv, Ukraina (2001)
  Matanzas, Cuba (2004)
  Suwon, Hàn Quốc (2005)
  Novi Sad, Serbia (2006)
  Sant Boi de Llobregat, Tây Ban Nha (2008)
  Barcelona, Tây Ban Nha (2009)

Tham khảo

Thư mục

  (About Nizhny Novgorod)

Liên kết ngoài

 Official website of Nizhny Novgorod
  by FIFA
 Nizhny Novgorod Kremlin
 Official website of Nizhny Novgorod State Art Museum
 The Nizhny Novgorod and Arzamas Archdiocese

Tỉnh Nizhny Novgorod
Thành phố của Nga
Khởi đầu năm 1221
Cố đô


title: Ceraclea superba

text:
Ceraclea superba là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Chú thích

Trichoptera miền Cổ bắc
Ceraclea


title: Lasioglossum equinum

text:
Lasioglossum equinum là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Ebmer mô tả khoa học năm 1978.

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1978


title: Daphnia occidentalis

text:
Daphnia occidentalis là một loài động vật giáp xác thuộc họ Daphniidae. Đây là loài đặc hữu của Úc.

Chú thích

Tham khảo

 Benzie, J. 1996. Daphnia occidentalis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 9 tháng 8 năm 2007.

Daphnia
Động vật sắp nguy cấp Úc
Động vật giáp xác nước ngọt Úc
Động vật được mô tả năm 1986


title: 10778 Marcks

text:
10778 Marcks (1991 GN10) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 9 tháng 4 năm 1991 bởi F. Borngen ở Tautenburg. Nó được đặt theo tên German artist Gerhard Marcks.

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1991


title: Xanthodaphne xanthias

text:
Xanthodaphne xanthias là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Xanthodaphne
Động vật được mô tả năm 1886


title: Lüe

text:
Lüe là một xã, thuộc tỉnh Landes trong vùng Nouvelle-Aquitaine. Xã này có diện tích 96,72 km², dân số năm 2006 là 464 người. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 45 mét trên mực nước biển.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Lüe trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia
 Agenda évenementiel, artisans, commerçants et entreprises de la ville

Lue


title: Reno, Nevada

text:
Reno là thành phố ở phía Tây của tiểu bang Nevada (Hoa Kỳ), là thủ phủ của Quận Washoe. Thành phố tọa lạc bên sông Truckee, gần khu vực nghỉ mát hồ Tahoe bên dãy núi Sierra Nevada. Reno là một thành phố nghỉ dưỡng với nhiều sòng bạc lớn. Thành phố được khách du lịch ưa thích vì nằm gần một khu vực có cảnh quan thiên nhiên đẹp và có các khu giải trí ngoài trời. Reno cũng là một trung tâm thương mại, dịch vụ và chế tạo. Các sản phẩm được sản xuất tại đây bao gồm: vật liệu xây dựng, thiết bị điện tử, đồ nhựa và phần mềm y tế chuyên dụng. Thành phố có Sân bay quốc tế Reno/Tahoe.

Tham khảo

Thành phố của Nevada


title: Propebela svetlanae

text:
Propebela svetlanae là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae, họ ốc cối.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Propebela
Động vật được mô tả năm 1989


title: Casaloldo

text:
Casaloldo là một đô thị tại tỉnh Mantova trong vùng Lombardia của Italia, có vị trí cách khoảng 110 km về phía đông của Milano và khoảng 25 km về phía tây bắc của Mantova. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 2.436 người và diện tích là 16,8 km².

Casaloldo giáp các đô thị: Asola, Castel Goffredo, Ceresara, Piubega.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 www.comune.casaloldo.mn.it/

Đô thị tỉnh Mantova
Thành phố và thị trấn ở Lombardia


title: Meibomeus serraticulus

text:
Meibomeus serraticulus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bruchidae. Loài này được Sharp miêu tả khoa học năm 1885.

Chú thích

Tham khảo

Meibomeus


title: Obesotoma solida

text:
Obesotoma solida là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Conidae, họ ốc cối.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

solida