title: Luke Skywalker

text:
{{Infobox character
| image   =  Luke Skywalker.png
| colour   =
| caption  = Mark Hamill trong vai Luke Skywalker trong Return of the Jedi
| name    = Luke Skywalker
| series   = Star Wars
| first   = Star Wars (1977)
| last    =
| creator  = George Lucas
| portrayer =
| voice   =
| species = Con người
| gender = Nam
| occupation = Jedi
| affiliation = {{Plainlist|
 Canon:
 Liên minh Nổi dậy
 Jedi
 Nền Cộng hòa mới
 Trật tự Jedi mới
 Legends:
 Liên minh Thiên hà
 Hội đồng Jedi
}}
| family     =
| spouse     = {{Plainlist|
 Legends:
 Mara Jade
}}
| children    = {{Plainlist|
 Legends: Ben Skywalker
}}
| relatives    = {{Plainlist|
 Canon: Owen Lars
 Beru Lars
 Han Solo
 Ben Solo
 Legends: Jaina Solo
 Jacen Solo
 Anakin Solo
}}
| lbl21  = Quê nhà
| data21 = Tatooine Polis Massa
}}Luke Skywalker là một nhân vật hư cấu và là nhân vật chính trong bộ ba phim gốc của loạt sử thi không gian Star Wars do George Lucas sáng tạo. Nhân vật được thể hiện bởi Mark Hamill, anh là một nhân vật quan trọng trong cuộc đấu tranh chống lại Đế chế Thiên hà. Luke là anh em sinh đôi của nhà lãnh đạo nổi dậy Công chúa Leia Organa của Alderaan, là người bạn và anh rể của kẻ buôn lậu Han Solo, là học trò của Sư phụ Jedi Obi-Wan "Ben" Kenobi và Yoda, con trai của Jedi Anakin Skywalker (Darth Vader) và Nữ hoàng của Naboo/Thượng nghị sĩ Cộng hòa Padmé Amidala và chú của Ben Solo. Vũ trụ mở rộng cũ của Star Wars hiện nay không được coi là chính thức hay canon nữa, miêu tả ông là một bậc thầy Jedi mạnh mẽ, chồng của Mara Jade, cha của Ben Skywalker và chú của Jaina, Jacen và Anakin Solo.

Năm 2015, nhân vật được tạp chí Empire chọn là nhân vật điện ảnh lớn thứ 50 của mọi thời đại. Trong danh sách 100 Nhân vật hư cấu vĩ đại nhất, Fandomania.com đã xếp hạng nhân vật ở vị trí thứ 14.

Khái niệm và sáng tạo
Luke Skywalker ban đầu được đặt tên là "Luke Starkiller", và đã trải qua nhiều thay đổi thiết kế. Nhân vật này đã từng được thiết kế như một anh hùng chiến tranh lúng túng ở tuổi 60, sau này được chuyển thành một Thầy Jedi, và rồi thành một người phụ nữ. Tên họ "Starkiller" vẫn tồn tại trong vài tháng đầu sản xuất phim, Hamill khi ở trên camera sử dụng cái tên "Luke Starkiller" để tự gọi mình trong khi quay phim. "Starkiller" đã bị loại bỏ do Lucas nghĩ rằng nó có một "ý nghĩa rất khó chịu".

Một kết thúc thay thế của George Lucas cho Return of the Jedi là Luke sẽ lấy vai trò của cha mình là Darth Vader sau cái chết của ông và có ý định cai trị thiên hà thay thế ông. Mặc dù Lawrence Kasdan ủng hộ ý tưởng này, Lucas cuối cùng đã từ chối, vì các bộ phim được sản xuất cho khán giả nhỏ tuổi. Một cái kết khác cho bộ phim là nhân vật sẽ biến mất vào vùng hoang dã giống như "Clint Eastwood ở miền tây mì Ý".

Trong quá trình quay bộ ba gốc Star Wars, George Lucas thông báo với Hamill rằng anh sẽ cần tái hiện vai diễn khi anh ở tuổi trung niên. Lucas tiếp tục giải thích rằng vai trò của nhân vật Luke sẽ chuyển tiếp "thanh gươm Excalibur cho thế hệ tiếp theo". Hamill không có phản ứng gì vào thời điểm đó, vì khi đó ông nghĩ đến việc làm phim Star Wars nhiều thập kỷ sau là một khái niệm hơi trừu tượng. Hamill biết về bộ ba phần hậu truyện vào mùa hè năm 2012 tại một lễ hội Star Wars trong bữa ăn trưa, nơi Lucas nói với ông là một bộ phim đang được phát triển. Hamill nhớ lại việc cạo bỏ bộ râu của mình để miêu tả The Trickster trong The Flash, sau đó ông phải nuôi lại râu của mình cho vai diễn trong phim.

Việc thiếu vắng sự xuất hiện của nhân vật trong The Force Awakens là do nhà biên kịch Michael Arndt thấy rằng sự hiện diện của ông sẽ khiến khán giả ít quan tâm hơn đến nhân vật chính Rey, điều đó dẫn đến một thỏa thuận rằng ông sẽ bị loại khỏi cốt truyện và thay vào đó trở thành một công cụ cho nội dung truyện. Hamill đã tham dự các cuộc họp để đọc kịch bản, và giúp che giấu vai trò của Luke trong phim; thay vì đọc lời thoại, ông đọc hướng dẫn trên sân khấu. Đạo diễn Abrams nói nó cho phép ông chìm đắm vào công việc và giúp có được một "trải nghiệm tốt hơn cho mọi người".

Xuất hiện

Phim

Niềm hi vọng mới (1977)
Được giới thiệu trong bộ phim Star Wars năm 1977 (sau này được gọi là Episode IV - A New Hope), nhân vật đại diện cho mẫu anh hùng kiểu "chàng trai trẻ, thích phiêu lưu, muốn ra ngoài đối mặt với các thử thách, và trở lại sau chiến thắng với một lợi ích cho cộng đồng ".

Luke Skywalker sống trong một trang trại trên hành tinh Tatooine cùng với chú Owen và dì Beru. Luke có những bước đầu tiên hướng tới số phận của mình khi anh mua hai con droid C-3PO và R2-D2. Trong khi kiểm tra R2-D2, anh ta vô tình thấy một tin nhắn từ Leia. Khi R2-D2 mất tích, Luke đi ra ngoài để tìm con droid, nhưng bị hạ gục bởi bọn Tusken Raiders. Sau đó anh được cứu bởi Obi-Wan Kenobi, một ẩn sĩ già. Luke và Obi-Wan tìm nơi trú ẩn, và R2-D2 phát toàn bộ thông điệp cho Obi-Wan từ Leia, cầu xin ông giúp cô cùng đánh bại Đế chế Thiên hà. Obi-Wan nói rằng ông và cha của Luke đã từng là những hiệp sĩ Jedi, và rằng cha của Luke đã bị giết bởi một kẻ phản bội tên là Darth Vader. Obi-Wan đưa cho Luke thanh gươm ánh sáng của cha mình và đề nghị đưa anh ta đến Alderaan và huấn luyện anh theo cách của Thần lực, nhưng Luke từ chối lời đề nghị của ông.

Luke thay đổi suy nghĩ của mình khi anh trở về nhà để rồi biết rằng quân Đế chế đã giết chết dì và chú của anh. Luke và Obi-Wan sau đó đi đến Mos Eisley, nơi họ gặp kẻ buôn lậu Han Solo và Chewbacca tại Cantina. Họ du hành trên con tàu Millennium Falcon đến Alderaan, chỉ để phát hiện ra rằng nó đã bị Ngôi sao Chết phá hủy. Họ lên trạm không gian và giải cứu công chúa Leia. Obi-Wan tắt chùm tia máy kéo, và sau đó ông hi sinh mạng sống của mình trong một trận đấu với Vader, để Luke và bạn bè của anh có thể lên tàu Falcon và trốn thoát.

Trong trận chiến Yavin, Luke gia nhập Liên minh Nổi dậy để tấn công Ngôi sao Chết. Trong rãnh dẫn đến cổng xả của trạm, Luke nghe thấy giọng nói của Obi-Wan, bảo anh "tin tưởng vào cảm xúc của mình"; anh nghe lời khuyên của Obi-Wan và tắt máy tính hướng dẫn tên lửa của X-wing, thay vào đó sử dụng Thần lực để hướng tên lửa vào ống xả và tiêu diệt vũ khí hủy diệt.

Đế chế phản công (1980)
Trong bộ phim Đế chế phản công diễn ra ba năm sau bộ phim thứ nhất, Luke giờ đã là một trung úy trong quân Nổi dậy. Khi đang làm nhiệm vụ do thám quanh căn cứ bí mật của quân Nổi dậy trên hành tinh băng giá Hoth, anh bị bắt bởi một con Wampa nhưng trốn thoát được. Trong cơn bão tuyết, anh nhìn thấy linh hồn của Ben, ông khuyên Luke tới hành tinh Dagobah và hoàn thành khóa huấn luyện Jedi dưới Sư phụ Yoda. Anh được cứu bởi Han và chữa thương tại căn cứ. Đế chế phát hiện ra căn cứ của quân Nổi dậy, Luke dẫn đầu phi đội Rogue để bảo vệ căn cứ trong khi quân Nổi dậy di tản. Luke trốn thoát bằng chiếc X-wing và tới được hành tinh Dagobah, nơi anh gặp Yoda. Được dạy dỗ cẩn thận, sức mạnh của Luke với Thần lực trở nên mạnh mẽ hơn.

Trong quá trình tập luyện, Luke nhìn thấy ảo ảnh của các bạn mình bị thương. Không nghe theo lời khuyên của Yoda hay Ben, anh rời khỏi Dagobah để đi cứu các bạn mình và hứa sẽ quay trở lại để hoàn thành khóa huấn luyện. Anh tới hành tinh Bespin và đối mặt với Darth Vader. Luke không phải là đối thủ của Chúa tể Sith và bị cắt đứt bàn tay phải. Vader tiết lộ rằng hắn là cha của Luke và mong muốn anh sẽ cùng hắn lật đổ Hoàng đế và thống trị thiên hà. Luke kinh hãi trước tiết lộ đó, anh từ chối và nhảy xuống ống xả rác của thành phố Mây. Bị mắc kẹt, anh sử dụng Thần lực để kết nối với Leia, người đã quay lại trên con tàu Millenium Falcon để giải cứu Luke. Trên tàu, anh nghe được tiếng nói của Vader rằng số phận của anh chính là mặt tối. Ở cuối phim, tay bị đứt của Luke được thay bằng một bàn tay máy.

Sự trở lại của Jedi (1983)
Một năm sau phần phim trước, Luke giờ đây đã là một Hiệp sĩ Jedi, và có một thanh gươm ánh sáng mới. Luke tham gia vào một chiến dịch của Leia và Lando Calrissian để giải cứu Han, người bị bắt bởi tên trùm tội phạm Jabba the Hutt. Luke bị bắt và thả vào lồng Rancor. Sau khi giết con Rancor, anh bị Jabba đưa đến hố Salarcc để hành hình. Luke trốn thoát với sự giúp đỡ của R2 và giải cứu thành công bạn bè của mình.

Luke quay trở lại Dagobah, nơi anh thấy sư phụ Yoda đang nằm trên giường bệnh. Yoda trước khi mất đã xác nhận rằng Vader chính là cha của Luke. Linh hồn của Ben nói rằng Luke cũng có một người em sinh đôi, người mà Luke nhận ra ngay là Leia. Ông nói với Luke rằng anh phải đối mặt một lần nữa với Vader.

Tới hành tinh Endor trong đội biệt kích Nổi dậy, Luke đầu hàng Vader với mong muốn đưa ông trở lại mặt sáng. Vader đưa anh lên Ngôi sao Chết II để gặp Hoàng đế Palpatine. Hắn dụ anh về mặt tối và thay thế Vader. Luke lấy thanh gươm của mình để đấu kiếm một lần nữa với cha của mình. Sau khi Vader biết rằng Luke có một người em gái và nói rằng nếu anh không chịu thua mặt tối thì có thể Leia sẽ thay thế Luke. Điều đó làm cho Luke tức giận, và dùng hết sức lực để tấn công Vader. Cậu chiến thắng và cắt đứt một tay của Vader. Sau khi nhìn thấy bàn tay máy của cha mình, anh nhìn lại cánh tay máy của bản thân và nhận ra rằng mình đang chuẩn bị nhận một số phận giống như bố mình. Anh vứt thanh gươm ánh sáng của mình đi và tuyên bố rằng anh là một Jedi, "giống như cha tôi trước tôi".

Tức giận, Hoàng đế tra tấn Luke bằng sét Thần lực. Luke cầu cứu từ cha mình; không thể nhìn con mình chết, Vader ôm lấy Hoàng đế và ném hắn xuống lò phản ứng của Ngôi sao Chết. Vader bị thương bởi sét của Hoàng đế. Quân Nổi dậy chiến thắng trận Endor và hủy diệt được trạm chiến đấu. Trước khi thoát khỏi trạm, Luke cởi bỏ mặt nạ của Vader và nhìn khuôn mặt của cha mình lần đầu và cũng là lần cuối. Anakin Skywalker đã được cứu chuộc nói với Luke rằng đúng là có một điều gì đó tốt đẹp trong mình, và chết đi. Luke đốt xác của cha mình trên mặt trăng Endor. Anh dự lễ liên hoan của quân Nổi dậy và nhìn thấy linh hồn của Ben, Yoda và của cha mình.

Thần lực thức tỉnh (2015)

Trong Thần lực thức tỉnh, 30 năm sau sự kiện Endor, Luke đã biến mất một cách bí ẩn. Manh mối duy nhất mà quân Kháng chiến (một tổ chức thành lập từ quân Nổi dậy) có được là một tấm bản đồ. Han tiết lộ rằng Luke đã bắt đầu một trật tự Jedi mới sau khi quân Nổi dậy chiến thắng Đế chế; nhưng do một học trò phản bội, Ben Solo, người đã hủy diệt Thần điện Jedi và giết tất cả các học trò khác, Luke cảm thây có lỗi và tự mình đi đày. Ở cuối phim, Rey, một người nhặt phế liệu nhạy cảm với Thần lực, tìm được ông và dâng lại cho ông thanh gươm ánh sáng cũ từng được sử dụng bởi Luke và cha ông trước đó.

Jedi cuối cùng (2017)
Trong The Last Jedi, tiếp tục các sự kiện của Thần lực thức tỉnh, Luke từ chối dạy dỗ Rey, nói với cô rằng đã đến lúc để Jedi kết thúc. Sau khi bị thuyết phục bởi R2, ông chấp nhận lời đề nghị của Rey nhưng vẫn sợ hãi năng lực của cô. Luke nói với Rey rằng ông đã từng định giết Ben Solo trong lúc ngủ sau khi nhìn thấy ảo ảnh về sự tàn phá của Ben mang lại cho thiên hà, nhưng lại từ chối; Ben tỉnh dậy chỉ để nhìn thấy Luke với thanh gươm đang bật trên tay và chuyển sang mặt tối sau khi cảm thấy bị phản bội. Rey tin rằng Ben vẫn còn mặt sáng và khuyên ông nên đi với cô để giúp Ben, nhưng Luke từ chối. Sau khi cô đi khỏi, Luke gặp hồn ma của Yoda, người bảo với ông rằng ông vẫn còn một mục đích và rằng thất bại là người thầy tốt.

Luke xuất hiện trên hành tinh Crait, khi quân Kháng chiến đang cố gắng chống cự lại Tổ chức thứ nhất. Ông xin lỗi Leia vì đã cho phép Ben rơi vào bóng tối. Luke đối mặt một mình với Tổ chức Thứ nhất, và sống sót sau một loạt đạn bắn ra do Ren ra lệnh. Ren đối đầu với Luke, và cắt đôi Luke với thanh gươm của hắn, nhưng Luke vẫn không bị thương; tại Ahch-To, Luke đã gửi một hình chiếu của mình đến Crait, bằng cách sử dụng Thần lực. Điều này đánh lạc hướng Ren và cho phép quân Kháng chiến có đủ thời gian trốn thoát khỏi hành tinh. Luke nói với Kylo rằng ông sẽ không phải là Jedi cuối cùng trước khi biến mất. Trên Ahch-To, Luke suy sụp, ông nhìn ra đường chân trời với hai ánh mặt trời đang dần lặn xuống trước khi biến mất, ông cuối cùng đã trở thành một với Thần lực.

Hoạt hình
Luke xuất hiện trong tập "Twin Suns" của Star Wars Rebels.

Luke còn xuất hiện trong chương trình mini Star Wars Forces of Destiny (2017) với Mark Hamill lồng tiếng cho nhân vật. Anh xuất hiện trong hai tập phim, "The Path Ahead" xoay quanh Luke trong quá trình tập luyện của anh trên hành tinh Dagobah, và "Traps and Tribulations" với Luke và Leia giúp đỡ người Ewok đánh đuổi người khổng lồ Gorax.

Chú thích

Liên kết ngoài

 Luke Skywalker on IMDb

Nhân vật trong Chiến tranh giữa các vì sao


title: Văn hóa Tây Ban Nha

text:
Văn hóa Tây Ban Nha là một nền văn hóa châu Âu chịu sự ảnh hưởng của rất nhiều nền văn hóa trong lịch sử, bao gồm các nền văn hóa tiền-La Mã, chủ yếu là văn hóa Celts và Iberia; nhưng chủ yếu là giai đoạn chịu ảnh hưởng của La Mã. Trong các lĩnh vực ngôn ngữ và tôn giáo, người La Mã cổ đại đã để lại một di sản lâu dài. Diễn biến sau đó trong lịch sử Tây Ban Nha cũng làm cho văn hóa của quốc gia này phát triển thêm phong phú.
Vương quốc Visigoth đã để lại một Hispania Kitô giáo thống nhất đã được hàn gắn trong giai đoạn Reconquista. Những ảnh hưởng của Hồi giáo mạnh mẽ trong suốt thời kỳ 711 đến thế kỷ 15, đặc biệt là các từ mượn. Tiếng Tây Ban Nha, có nguồn gốc từ Vulgar Latin, và có những ảnh hưởng nhỏ từ các ngôn ngữ tiền La Mã như barro -mud-, gothic guerra -war-, Arabic và basque. Các nhóm thiểu số khác như Jewish ở một vài thành phố, nhưng sau đó đã đánh bại Muslims trong thời kỳ "Reconquista" Kitô (Reconquest) thời kỳ giữa 1000 và 1492, Tây Ban Nha trở thành một quốc gia Roman Catholic hoàn toàn. Thêm vào đó, lịch sử của quốc gia này và môi trường Địa Trung Hải và Atlantic của nó đã đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành nền văn hóa của nó.
Vào cuối thế kỷ 19 và 20, Spaniards đã hình thành những ấn tượng của sự đa dạng văn hóa dễ dàng hơn so với 7 thế kỷ qua. Điều này đã xuất hiện vào cùng lúc mà Tây Ban Nha ngày càng trở nên cuốn hút vào một nền văn hóa toàn cầu đa dạng.
Tây Ban Nha có số lượng di sản UNESCO đứng thứ 2 trên thế giới, với tổng số là 42.

Văn học
Văn học Tây Ban Nha đề cập đến các tác phẩm văn học được viết bằng tiếng Tây Ban Nha do các tác giả người Tây Ban Nha, châu Âu, và Mỹ La tinh sáng tác, bao gồm các thể loại như thơ, văn xuôi, và tiểu thuyết.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Spain Cultural Blog


title: Mộ Dung Thiệu Tông

text:
Mộ Dung Thiệu Tông (chữ Hán: 慕容绍宗, 501 – 549), dân tộc Tiên Ti, tướng lĩnh nhà Bắc Ngụy, Đông Ngụy trong lịch sử Trung Quốc. Ông là hậu duệ của Thái Nguyên vương Mộ Dung Khác nhà Tiền Yên, con trai của Hằng Châu thứ sử Mộ Dung Viễn nhà Bắc Ngụy.

Thiếu thời
Thiệu Tông có dung mạo khôi ngô, nghiêm nghị, ít nói, thâm trầm lại có can đảm, mưu lược. Vào lúc cục diện của phương bắc hỗn loạn, ông đưa cả nhà đến Tấn Dương nương nhờ cậu họ là Nhĩ Chu Vinh, được đãi ngộ rất hậu. Khi Vinh tiến vào Lạc Dương, muốn sát hại bá quan, Thiệu Tông can rằng: "Thái hậu lâm triều, dâm ngược vô đạo, thiên hạ phẫn oán, cùng muốn dẹp đi. Ngài nắm giữ thần binh, một lòng giữ gìn trung nghĩa, đột nhiên muốn trừ khử bá quan, không phải sách lược lâu dài, xin hãy nghĩ lại." Vinh không nghe. Sau sự biến Hà Âm, Thiệu Tông nhờ công được phong Lư huyện tử, không lâu sau được tiến tước làm hầu.

Sau đó ông theo Cao Hoan đánh phá Dương Khản, cùng Nguyên Thiên Mục bình định Hình Cảo, dời sang làm Tịnh Châu thứ sử.

Bộc lộ tài năng
Nghĩa quân Hột Đậu Lăng Bộ Phiên đến Tấn Dương, Nhĩ Chu Triệu mấy lần tấn công Bộ Phiên đều thất bại, muốn đem Tấn Châu giao cho Cao Hoan, để ông ta lấy đó làm cơ sở đánh dẹp Bộ Phiên. Thiệu Tông hết sức can ngăn, Triệu chẳng những không nghe, còn nổi giận tống giam ông vài ngày mới thả ra. Về sau Cao Hoan dẹp xong nghĩa quân, ở Tín Đô dấy binh, Triệu lấy Thiệu Tông làm Trưởng sử, lại mệnh làm Hành đài, để chống lại Cao Hoan. Sau thất bại Quảng A, Hàn Lăng, Triệu mới hối hận nói với ông rằng: "Nếu (ngày trước) ta nghe lời ông, thì (ngày nay) đâu đến nông nỗi này!"

Sau trận Hàn Lăng, rất nhiều sĩ tốt tan rã đào ngũ, Triệu sợ lắm, muốn ngầm bỏ trốn. Thiệu Tông dựng cờ của ông ta, thổi tù và, kêu gọi mọi người, thế quân lại được chấn hưng, ông cùng Triệu lên ngựa trở về.

Cao Hoan tiến đánh, Triệu từ Tấn Dương chạy đến Xích Hồng lĩnh, treo cổ tự sát. Thiệu Tông chạy đến thành Ô Đột, thấy Cao Hoan sắp đuổi kịp, vì thế đưa vợ con của Nhĩ Chu Vinh và bộ hạ của Triệu ra hàng. Cao Hoan lấy lễ mà đãi, cho giữ nguyên chức tước, còn để ông tham gia việc quân.

Đông Ngụy đại tướng
Năm Thiên Bình đầu tiên (534), nhà Đông Ngụy dời đô đến nghiệp, nhiều việc chưa được chu toàn, vì vậy lệnh cho Thiệu Tông cùng Cao Long Chi coi các việc sổ sách trong kho phủ.

Năm thứ 2 (535), dân Nghi Dương là Lý Duyên Tôn khởi nghĩa, triều đình lấy Thiệu Tông làm Tây nam đạo Quân tư, soái bọn Xá Địch An Thịnh đánh bại nghĩa quân. Trở về, làm Dương Châu thứ sử, rồi làm Thanh Châu thứ sử. Ký thất Tôn Khiên của phủ thừa tướng gởi Thiệu Tông lấy anh trai của mình làm Châu chủ bộ, ông không dùng. Tôn Khiên bèn sàm ngôn với Cao Hoan rằng: Thiệu Tông thường lên thành Quảng Cố than dài, tự hỏi bản thân "Đại trượng phu có nên khôi phục cơ nghiệp của ngày trước hay không?" vì thế bị triệu về.

Năm Nguyên Tượng đầu tiên (538), tướng Tây Ngụy là Độc Cô Tín chiếm cứ Lạc Dương, ở khoảng Lương, Toánh, giặc cướp nổi lên, Cao Hoan mệnh cho Thiệu Tông soái binh đến Vũ Lao, cùng bọn Hành đài Lưu Quý bình định. Tiến tước làm công, ban chức Độ chi thượng thư. Sau làm Tấn Châu thứ sử, Tây đạo đại hành đài. Về triều, dời sang làm Ngự sử trung úy.

Kẻ phụ thuộc nước Lương là Lưu Ô Hắc xâm phạm đất Từ, Thiệu Tông đại phá ông ta, được ban chức Từ Châu thứ sử. Ô Hắc thu thập tàn binh, quay lại xâm phạm, ông ngầm dụ được đồng đảng của ông ta, trong thời gian vài tháng, bắt được Ô Hắc mà xử chém.

Thảo phạt Hầu Cảnh
Sau khi Cao Hoan mất, Hầu Cảnh dấy loạn, Cao Trừng nhiệm mệnh Thiệu Tông làm Đông nam đạo hành đài, gia Khai phủ, chuyển phong Yến quận công, cùng bọn Hàn Quỹ đến Hà Khâu, mưu việc đánh dẹp.

Lương Vũ đế sai cháu trai Trinh Dương hầu Tiêu Uyên Minh soái 5 vạn đại quân, đóng ở Hàn Sơn, làm thế ỷ giốc với Hầu Cảnh, ngăn Tứ Thủy rót nước vào Bành Thành. Cao Trừng để Thiệu Tông vẫn làm Hành đài, Tiết độ 3 Từ, 2 Duyện chư quân sự (thống lĩnh quân đội Đông Ngụy ở Bắc Từ châu, Nam Từ châu, Từ châu, Duyện châu và Nam Duyện châu) cùng bọn Đại đô đốc Cao Nhạc tiến đánh, phá tan quân Lương, giết sạch 5 vạn quân Lương, bắt sống Uyên Minh cùng rất nhiều tướng sĩ của ông ta.

Bọn họ lui quân về Qua Dương thảo phạt Hầu Cảnh. Bấy giờ Cảnh cậy nhiều quân, xem thường các tướng lĩnh khác của nhà Đông Ngụy, chỉ e dè Cao Nhạc và Thiệu Tông, vì "bộ hạ của Nhạc đều là tinh binh, Thiệu Tông là tướng cũ, nên phải cẩn thận". Kỳ thật, khi Hầu Cảnh mới đầu quân dưới trướng của Nhĩ Chu Vinh, đã từng theo học binh pháp với Thiệu Tông. Ông ta nghe tin Thiệu Tông sắp đến, kinh hãi mà rằng "Ai dạy thằng nhãi Tiên Ti (chỉ Cao Trừng) phái Mộ Dung Thiệu Tông đến như vậy, phải chăng Cao vương (chỉ Cao Hoan) chưa chết?"

Thiệu Tông không đánh nổi quân đội vừa đông đảo vừa tinh nhuệ của Hầu Cảnh, nhưng ông biết rõ Cảnh không có hậu phương, nên chủ trương kéo dài cuộc chiến, khiến cho nội bộ của phản quân rối loạn. Cuối cùng, Hầu Cảnh thất bại phải bỏ trốn, Thiệu Tông được riêng phong Vĩnh Nhạc huyện tử. Vào lúc lâm chung, Cao Hoan dặn dò Cao Trừng rằng: "Người địch nổi Hầu Cảnh, chỉ có Mộ Dung Thiệu Tông. Ta cố tình không quý trọng ông ta, là muốn để dành cho con. Nên lấy lễ người nhà mà đối đãi, giao phó cho việc quân." Nay quả nhiên ứng nghiệm.

Cái chết
Đại tướng nhà Tây Ngụy là Vương Tư Chính chiếm cứ Toánh Châu, bấy giờ Thiệu Tông nhiệm chức Nam đạo hành đài, cùng bọn Thái úy Cao Nhạc, Nghi đồng Lưu Phong soái quân tiến đánh, ngăn nước sông Vị rót vào thành. Hôm ấy ông có giấc mơ xấu, cho là điềm chẳng lành, vì vậy mà lo lắng nói với bộ hạ rằng: "Ta từ năm 20 tuổi đã búi tóc, luôn có tóc bạc. Đến hôm qua tóc bạc hốt nhiên không còn. Theo lý mà suy, tóc bạc không còn, mạng cũng hết chăng?"

Chưa lâu sau, ông cùng Lưu Phong đến xem đập, thấy phía bắc có sương mù, bèn cùng nhau vào chiến hạm mà ngồi. Gió đông bắc thổi mạnh, xa gần tăm tối, dây neo bị đứt, chiến hạm trôi về phía thành địch. Thiệu Tông cho rằng khó tránh khỏi kiếp nạn này, nên đâm đầu xuống nước mà chết. Khi ấy được 49 tuổi. Ba quân tướng sĩ không ai không thương tiếc.

Ông được tặng Sứ trì tiết, 2 Thanh, 2 Duyện, Tề, Tể, Quang 7 châu quân sự, thượng thư lệnh, thái úy, Thanh Châu thứ sử, thụy là Cảnh Huệ. Năm Hoàng Kiến đầu tiên (560), được đưa vào thờ trong miếu đình của Thế tông (tức Cao Trừng).

Hậu nhân
Con trưởng Sĩ Túc làm Tán kỵ thường thị, nhưng không bao lâu thì mưu phản bị giết. Triều đình Bắc Tề nhân vì công tích của Thiệu Tông, chỉ truy cứu một mình Sĩ Túc. Em Sĩ Túc là Kiến Trung (tức Tam Tàng), tập tước của Thiệu Tông, cuối những năm Vũ Bình (570 – 576) được phong Nghi đồng tam tư, trong những năm Khai Hoàng nhà Tùy làm đến Đại tướng quân, Điệp Châu tổng quản.

Tham khảo

 Bắc Tề thư
 Bắc sử

Chú thích

Sinh năm 501
Mất năm 549
Tướng nhà Bắc Ngụy
Tướng nhà Đông Ngụy


title: Melanoxanthus subcylindricus

text:
Melanoxanthus subcylindricus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1865.

Chú thích

Tham khảo

Melanoxanthus


title: Plecoptera inquinata

text:
Plecoptera inquinata là một loài bướm đêm thuộc họ Erebidae. Nó được tìm thấy ở Thổ Nhĩ Kỳ, Azerbaijan, Iran, Liban và Israel.

Con trưởng thành bay từ tháng 5 đến tháng 10. Có hai lứa trưởng thành một năm.

Liên kết ngoài
Species info
Image

Chú thích

Plecoptera


title: Plesiopanurgus cinerarius

text:
Plesiopanurgus cinerarius là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Cameron mô tả khoa học năm 1907.

Chú thích

Tham khảo

Plesiopanurgus
Động vật được mô tả năm 1907


title: Glenopteris

text:
Glenopteris là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Erebidae


title: Zygocarpum caeruleum

text:
Zygocarpum caeruleum là một loài rau đậu thuộc họ Fabaceae.
Loài này chỉ có ở Yemen.

Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng khô nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và vùng cây bụi khô khu vực nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.

Chú thích

Tham khảo

 Miller, A. 2004. Zygocarpum caeruleum. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 19 tháng 7 năm 2007.

C
Thực vật Yemen
C


title: Almadenejos

text:
Almadenejos là một đô thị thuộc Ciudad Real, Castile-La Mancha, Tây Ban Nha. Đô thị này có dân số là 550.

Dân số

Tham khảo

Đô thị ở Ciudad Real


title: Chi Ngà voi

text:
Chi Ngà voi (danh pháp khoa học: Anodendron) là một chi thực vật thuộc họ La bố ma (Apocynaceae).

Danh sách loài
Bao gồm các loài:
 Anodendron affine
 Anodendron affine var. pingpienense
 Anodendron aambe
 Anodendron axillare
 Anodendron benthamianum
 Anodendron borneense
 Anodendron candolleanum
 Anodendron coriaceum
 Anodendron corymbosum
 Anodendron fangchengense
 Anodendron formicina
 Anodendron gracile
 Anodendron gracilentum
 Anodendron howii
 Anodendron inflatum
 Anodendron lanceolatum
 Anodendron laeve
 Anodendron loheri
 Anodendron manubriatum
 Anodendron moluccanum
 Anodendron nervosum
 Anodendron oblongifolium
 Anodendron paniculatum
 Anodendron pauciflorum
 Anodendron punctatum
 Anodendron rhinosporum, Thwaites
 Anodendron rubescens
 Anodendron salicifolium
 Anodendron scandens
 Anodendron seramense
 Anodendron suishaense
 Anodendron sutepense
 Anodendron tenuiflorum
 Anodendron tubulosum
 Anodendron whitmorei
 Anodendron wrayi

Chú thích

Tham khảo


title: Coleophora laticornella

text:
The Pecan Cigar Casebearer (Coleophora laticornella) là một loài bướm đêm thuộc họ Coleophoridae. Nó được tìm thấy ở Bắc Mỹ.

Sải cánh dài khoảng 25 mm.

Ấu trùng ăn Carya illinoinensis và other Carya species, cũng như on Juglans nigra và Prunus americana.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Động vật được mô tả năm 1860
Coleophora


title: Thaumatoptila

text:
Thaumatoptila là một chi bướm đêm thuộc họ Tortricidae.

Các loài
Thaumatoptila verrucosa Diakonoff, 1984

Tham khảo

tortricidae.com

Polyorthini


title: Pohnsdorf

text:
Pohnsdorf là một đô thị thuộc huyện Plön, bang Schleswig-Holstein, Đức.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Plön


title: Montappone

text:
Montappone là một đô thị ở tỉnh Ascoli Piceno ở vùngMarche, cách khoảng 50 km về phía nam của Ancona và khoảng 35 km về phía tây bắc của Ascoli Piceno. Đến thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số là 1.780 người và diện tích là 10,4 km².

Montappone giáp các đô thị: Falerone, Loro Piceno, Massa Fermana, Monte Vidon Corrado, Montegiorgio, Sant'Angelo in Pontano.

Quá trình biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Ascoli Piceno


title: Thiếc

text:
Thiếc là một nguyên tố hóa học trong Bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học của Mendeleev, có ký hiệu là Sn và số nguyên tử là 50. Thiếc có màu ánh bạc, nhiệt độ nóng chảy thấp (232 °C), rất khó bị oxy hóa, ở nhiệt độ môi trường thiếc chống được sự ăn mòn và người ta cũng tìm thấy chúng có mặt ở rất nhiều hợp kim. Nhờ đặc tính chống ăn mòn, người ta cũng thường tráng hay mạ lên các kim loại dễ bị oxy hóa nhằm bảo vệ chúng như một lớp sơn phủ bề mặt, như trong các tấm sắt tây dùng để đựng đồ thực phẩm. Thiếc thông thường được khai thác và thu hồi từ quặng cassiterit, ở dạng Oxide. Thiếc là một thành phần chính tạo ra hợp kim đồng thiếc.

Đặc điểm

Vật lý

Thiếc là một kim loại màu trắng bạc, kết tinh cao, dễ uốn, dễ dát mỏng. Khi một thanh thiếc bị bẻ cong, âm thanh nứt vỡ có thể nghe được do song tinh của các tinh thể.

Thiếc-β (dạng kim loại hay thiếc trắng), ổn định ở mức nhiệt độ phòng và cao hơn, có tính dễ dát mỏng; trong khi thiếc-α (dạng phi kim hay thiếc xám), ổn định ở nhiệt độ dưới 13,2 °C, có tính giòn, và tỷ trọng 7,92g/cm3. Nó có dạng cấu trúc tinh thể kiểu kim cương, tương tự như kim cương, silic hay germani. Thiếc-α không có tính chất kim loại nào cả, chúng bền ở nhiệt độ dưới 14 °C có tỷ trọng 5,85g/cm3. Thiếc trắng là một loại bột màu xám xỉn không có ứng dụng rộng rãi, ngoại trừ một vài ứng dụng làm vật liệu bán dẫn đặc biệt. Hai dạng thù hình là thiếc-α và thiếc-β thường được gọi là thiếc xám và thiếc trắng. Hai dạng thù hình khác là thiếc-γ và thiếc-σ tồn tại ở nhiệt độ trên 161 °C và áp suất trên vài GPa. Mặc dù nhiệt độ biến đổi dạng α-β trên danh nghĩa là ở 13,2 °C, nhưng các tạp chất (như Al, Zn, vv...) hạ thấp nhiệt độ chuyển đổi dưới 0 °C khá sâu, và khi bổ sung Sb hoặc Bi thì sự chuyển đổi có thể không xảy ra, làm tăng độ bền của thiếc.

Sự chuyển đổi này gọi là phân rã thiếc. Phân rã thiếc từng là một vấn đề nghiêm trọng ở Bắc Âu trong thế kỷ XVIII khi các loại đàn đại phong cầm làm từ hợp kim thiếc đôi khi bị ảnh hưởng trong mùa đông lạnh giá. Một vài nguồn đề cập rằng trong suốt chiến dịch ở Nga của Napoleon năm 1812, nhiệt độ trở nên quá lạnh đến nỗi các nút bằng thiếc trên đồng phục của lính phân rã theo thời gian, góp phần vào sự thất bại của Grande Armée.

Thiếc phẩm cấp thương mại (99,8%) có tính kháng biến dạng do ảnh hưởng ức chế của một lượng nhỏ tạp chất bismuth, antimon, chì, và bạc. Các nguyên tố tạo hợp kim như đồng, antimon, bismuth, cadmi, và bạc tăng độ cứng của nó. Thiếc có khuynh hướng dễ dàng tạo ra các pha liên kim loại giòn cứng, là dạng không mong đợi. Nhìn chung, nó không tạo thành các dải dung dịch rắn rộng trong các kim loại khác, và chỉ có một vài nguyên tố có khả năng hòa tan rắn trong thiếc. Các hệ Eutectic xảy ra với bismuth, galli, chì, tali, và kẽm.

Hóa học
Thiếc có tính chống ăn mòn từ nước nhưng có thể dễ hòa tan bởi acid và base. Thiếc có thể được đánh rất bóng và được dùng là lớp phủ bảo vệ cho các kim loại khác. Trong trường hợp này, một lớp oxide bảo vệ được sử dụng để chống các tác nhân oxy hóa. Lớp oxide này được tạo ra từ oxide thiếc và các hợp kim thiếc khác. Thiếc là một chất xúc tác khi oxy có trong dung dịch và giúp tăng tốc độ phản ứng.

Đồng vị

Thiếc là nguyên tố có nhiều đồng vị bền với các khối lượng nguyên tử 112, 114 đến 120, 122 và 124. Trong đó, phổ biến nhất là 120Sn (chiếm 1/3 trong tất cả đồng vị thiếc), 118Sn, và 116Sn, còn đồng vị ít phổ biến nhất là 115Sn. Các đồng vị có số khối chẵn không có nuclear spin trong khi các đồng vị có số khối lẻ có một spin +1/2. Thiếc, với 3 đồng vị phổ biến của nó 115Sn, 117Sn và 119Sn, là các nguyên tố dễ nhận dạng nhất và phân tích bằng NMR spectroscopy, và chemical shift được tham chiếu với .

Việc các đồng vị bền có số khối lớn được cho là sản phẩm trực tiếp của thiếc sở hữu số nguyên tử 50, đây là một số Magic trong vật lý hạt nhân. Có 28 đồng vị phóng xạ đã được biết đến, vượt qua tất cả các nguyên tố khác có số nguyên tử giữa 99 và 137. Bên cạnh 126Sn, có chu kỳ bán rã 230.000 năm, tất cả các đồng vị phóng xạ còn lại có chu kỳ bán rã nhỏ hơn một năm. Đồng vị phóng xạ 100Sn là một trong số ít các hạt nhân sở hữu hạt nhân doubly magic và được phát hiện tương đối gần đây vào năm 1994. 30 trạng thái đồng phân kích thích khác đã được miêu tả cho các đồng vị từ 111 đến 131, đồng vị phóng xạ ổn định nhất là 121mSn, có chu kỳ bán rã 43,9 năm.

Lịch sử

Thiếc được chiết tách và sử dụng vào đầu thời đại Đồ đồng vào khoảng 3000 TCN, khi quan sát rằng các loại đồng được hình thành trong các quặng đa kim chứa nhiều kim loại khác nhau về các tính chất vật lý. Các vật dụng bằng đồng sớm nhất có hàm lượng thiếc hoặc asen nhỏ hơn 2% và do đó được cho là kết quả không chủ ý của việc tạo thành hợp kim do các kim loại này tồn tại ở dạng vết trong quặng đồng. Việc thêm vào kim loại thứ hai trong đồng làm tăng độ cứng của nó, giảm nhiệt độ nóng chảy, và cải thiện quá trình đúc bằng cách tạo ra những chất lỏng nóng chảy hơn khi lạnh tạo thành kim loại ít rỗng, đặc hơn. Đây là một sáng chế quan trọng cho phép tạo ra các hình đúc phức tạp trong giới hạn công nghệ của thời đại đồ đồng. Các vật dụng Arsenical bronze xuất hiện đầu tiên ở vùng Cận Đông nơi asen được tìm thấy phổ biến cộng sinh với quặng đồng, như rủi ro đến sức khỏe của kim loại này được nhận ra nhanh chóng và người ta tìm nguồn quặng thiếc ít nguy hiểm hơn bắt đầu vào đầu thời đại đồ đồng. Điều này làm tăng tính hiếm của kim loại thiếc và hình thành mạng lưới thương mại liên kết các nguồn tài nguyên thiếc ở xa với các thị trường của các nền văn hóa thời đại Đồ đồng.

Cassiterit (SnO2), một dạng oxide thiếc, là nguồn thiếc sơ cấp có thể phổ biến nhất vào thời cổ đại. Các dạng quặng thiếc khác ở dạng sulfide ít phổ biến hơn như stannit thì cần phải có quá trình nung chảy nhiều hơn. Cassiterit thường tích tục trong các lòng dẫn bồi tích ở dạng mỏ sa khoáng do loại quặng này nặng hơn, cứng hơn và bề hóa học hơn loại đá granit chứa nó. Các mỏ này có thể được phát hiện dễ dàng trên các bờ sông vì cassiterit thường có màu đen, tím hoặc màu sẫm khác, đặc điểm này được dùng để nhận dạng trong tìm kiếm vào đầu thời đại đồ đồng. Thiếc được gọi là 'ÓN' thời Ai Cập cổ đại 3000-4000 năm trước và được dùng trong các đường ống bơm.

Hợp chất
Phần lớn thiếc tạo thành các hợp chất ở trạng thái oxide hóa trị II hoặc IV.

Hợp chất vô cơ
Các muối halide của thiếc đều tồn tại ờ hai trang thái oxy hóa. Sn(IV) gồm tất cả bốn muối halide: SnF4, SnCl4, SnBr4, và SnI4. 3 hợp chất nặng hơn là các hợp chất phân tử dễ bay hơi, trong khi tetrafluorua là polymer. Tất cả bốn muối halide trên cũng tồn tại ở trạng thái oxy hóa II) gồm: SnF2, SnCl2, SnBr2, và SnI2, tất cả chúng là các chất rắn polymer. Trong số tám hợp chất này, chỉ có các iodide là có màu.

Thiếc(II) chloride là loại muối thiếc quan trọng nhất trong thương mại. Phương trình hóa học bên dưới minh họa cách hợp chất này được tạo ra khi clo phản ứng của thiếc kim loại tạo ra SnCl4, sau đó muối mới phản ứng tiếp với thiếc tạo ra SnCl2:
SnCl4 + Sn → 2 SnCl2

Thiếc có thể tạo thành nhiều oxide, sulfide, và các dẫn xuất chalcogen. Thiếc dioxide SnO2 (cassiterit) tạo thành khi thiếc được nung có mặt của không khí. SnO2 là chất lưỡng tính, nên nó hòa tan trong cả môi trường acid và base. Ngoài ra, thiếc còn tạo acid với cấu trúc [Sn(OH)6]2−, như K2[Sn(OH)6], mặc dù acid stanic tự do H2[Sn(OH)6] thì không rõ. Các dạng sulfide của thiếc cũng tồn tại ở hai trạng thái oxy hóa +2 và +4: Thiếc(II) sulfide và Thiếc(IV) sulfide.

Hydride
Stannane (SnH4), thiếc ở trạng thái oxy hóa +4 là dạng không bền. Tuy nhiên, Organotin hydride cũng được biết đến như tributyltin hydride (Sn(C4H9)3H). Các hợp chất này là các dạng hiếm hoi của thiếc(III).

Phân bố

Thiếc được tạo ra qua quá trình S trong các sao khối lượng thấp đến trung bình (khối lượng từ 0,6 đến 10 lần khối lượng Mặt Trời). Nó phát sinh qua phân rã beta của các đồng vị nặng của indi.

Thiếc là nguyên tố phổ biến thứ 49 trong vỏ Trái Đất, với nồng độ 2 ppm so với 75 ppm của kẽm, 50 ppm của đồng, và 14 ppm của chì.

Thiếc không tồn tại ở dạng nguyên tố trong tự nhiên, vì vậy phải được chiết tách từ nhiều loại quặng khác nhau. Cassiterit (SnO2) là nguồn thiếc thương mại duy nhất, mặc dù một lượng nhỏ thiếc được phát hiện trong các dạng sulfide như stannit, cylindrit, franckeit, canfieldit, và teallit. Các khoáng thiếc luôn đi cùng với đá granit, thường chiếm khoảng 1% hàm lượng thiếc oxide.

Do thiếc oxide có tỷ trọng cao, khoảng 80% thiếc được khai thác ở dạng thứ sinh được tìm thấy ở hạ lưu các con suối. thiếc thường được phát hiện ở dạng hạt bị rửa trôi xuống hạ lưu suối trong quá khứ và lắng đọng trong các thung lũng hoặc dưới biển. Các phương pháp khai thác thiếc kinh tế nhất là xúc, rửa thủy lực hoặc khai thác lộ thiên. Hầu hết thiếc trên thế giới được sản xuất từ các mỏ sa khoáng, chúng có thể chứa ít nhất 0,015% thiếc.

Khoảng 253.000 tấn thiếc được khai tác trong năm 2011, chủ yếu ở Trung Quốc (110.000 t), Indonesia (51.000 t), Peru (34.600 t), Bolivia (20.700 t) và Brazil (12.000 t). Ước tính sản lượng thiếc thay đổi có thể thay đổi do tác động của tính khả thi về mặt kinh tế và sự phát triển của công nghệ khai thác mỏ, nhưng với tốc độ tiêu thụ và công nghệ hiện tại, Trái Đất sẽ hết thiếc trong vòng 40 năm tới. Tuy vậy, Lester Brown đề xuất rằng thiếc có thể cạn kiệt trong vòng 20 năm tới dựa trên việc ngoại suy tăng trưởng sử dụng 2% mỗi năm.

Thứ hai là thiếc phế liệu cũng là một nguồn kim loại quan trọng. Sự thu hồi thiếc qua sản xuất thứ cấp, hoặc tái chế thiếc phế liệu, đang tăng lên nhanh chóng. Trong khi đó, Hoa Kỳ đã không khai thác từ năm 1993 và cũng không nung chảy thiếc từ năm 1989, nên đây là nước sản xuất thiếc phế liệu lớn nhất, họ tái chế gần 14.000 tấn trong năm 2006

Các mỏ mới được phát hiện ở miền nam Mông Cổ, và trong năm 2009, các mỏ thiếc mới cũng được phát hiện ở Colombia, bởi Seminole Group Colombia CI, SAS.

Sản xuất
Thiếc được sản xuất từ việc khử quặng oxide thiếc bằng cacbon hay than cốc trong lò lửa quặt hay lò điện.

Khai thác mỏ và nấu luyện
Năm 2006, tổng sản lượng thiếc của 9 nhà sản xuất trên toàn thế giới đạt 321.000 tấn, sản lượng thiếc nấu luyện là 340.000 tấn. Từ mức sản lượng 186.300 tấn năm 1991, sản lượng thiếc tăng 89% lên 351.800 tấn năm 2005. Hầu hết sản lượng tăng là từ Trung Quốc và Indonesia, với đỉnh điểm cao nhất trong giai đoạn 2004–2005, khi nó tăng 23%. Trong khi vào thập niên 1970 Malaysia là nước sản xuất lớn nhất với sản lượng gần 1/3 sản lượng toàn cầu, sau đó giảm hạng dần, và hiện tại chỉ còn các nhà sản xuất nấu luyện và trung tâm thương mại. Năm 2007, Trung Quốc là nhà sản xuất thiếc lớn nhất, ở Trung Quốc các mỏ thiếc tập trung thành dải ở đông nam Vân Nam, chiếm 43% sản lượng thế giới, theo sau là Indonesia, và thứ 3 là Peru theo báo cáo của USGS.

Bảng bên dưới thể hiện các quốc gia có sản lượng khai thác mỏ thiếc lớn nhất và sản lượng thiếc nấu luyện lớn nhất.

Sau khi phát hiện ra mỏ thiếc ở Bisie, North Kivu thuộc Cộng hòa Dân chủ Congo năm 2002, việc khai thác bất hợp pháp đã tăng thêm khoảng 15.000 tấn. Điều này phần lớn thúc đẩy các cuộc xung đột gần đây ở nơi này cũng như ảnh hưởng đến thị trường thế giới.

Công nghiệp
10 công ty lớn nhất sản xuất hầu hết thiếc trên thế giới năm 2007. Hiện không rõ rằng các công ty này có sản xuất thiếc nấu luyện từ mỏ ở Bisie, Cộng hòa Dân chủ Congo, nơi đây được quản lý bởi lực lượng ly khai với sản lượng 15.000 tấn.

Hầu hết thiếc trên thế giới được buôn bán trên Sàn giao dịch Kim loại Luân Đôn (London Metal Exchange, LME), từ 8 quốc gia với 17 thương hiệu.

Giá của thiếc đã từng là US$11.900 một tấn vào 24 tháng 11 năm 2008. Giá này lên đến ngưỡng cao nhất gần $31.600 một tấn vào tháng 2 năm 2011, phần lớn do ảnh hưởng của sự sụt giảm sản lượng từ Indonesia.

Giá và giao dịch

Thiếc là loại khoáng sản duy nhất có các thỏa thuận phức tạp giữa các nhà sản xuất và tiêu thụ kể từ năm 1921. Các thỏa thuận trước đó có khuynh hướng đạt được phần nào chính thức và không thường xuyên; thỏa thuận quốc tế về thiếc đầu tiên năm 1956, và các thỏa thuận sau đó tồn tại cho đến năm 1985. Qua các thỏa thuận này Ủy ban Thiếc quốc tế (ITC) đã có những tác động đáng kể lên giá thiếc. ITC đã trợ giá thiếc trong nhiều giai đoạn rớt giá bằng cách mua thiếc dự trữ và đã kiềm chế giá trong giai đoạn tăng giá khi bán ra từ kho dự trữ. Đây là cách tiếp cận phi thị trường tự do, được thiết kế để đảm bảo đủ lượng cung cấp thiếc cho các nước tiêu thụ và lợi nhuận bền vững cho các nước sản xuất. Tuy nhiên, lượng dự trữ không đủ lớn, và trong vòng 29 năm giá thiếc tăng, đôi khi tăng mạnh, đặc biệt từ 1973 đến 1980 khi lạm phát tràn lan cản trở tăng trưởng của các nền kinh tế trên thế giới.

Trong suốt cuối thập niên 1970 và đầu thập niên 1980, dự trữ thiếc của chính phủ Hoa Kỳ nằm trong tình trạng bán ra, một phần để tận dụng lợi thế giá thiếc cao lịch sử. Suy thoái kinh tế mạnh năm 1981–1982 được chứng minh là khá khắc nghiệt đối với công nghiệp thiếc. Tiêu thụ thiếc giảm mạnh. ITC có thể tránh sự tuột dốc thực sự qua việc tăng mua nhằm dự trữ; hành động này đòi hỏi ITC phải vay nhiều từ các ngân hàng và các công ty kinh doanh kim loại để tăng nguồn lực của họ. ITC tiếp tục vay cho đến cuối năm 1985 khi đạt đến giới hạn tín dụng của họ. Ngay lập tức, "tin khủng hoảng thiếc" theo sau đó, làm cho thiếc bị loại khỏi danh sách niêm yết trên Sàn giao dịch Kim loại Luân Đôn trong khoảng 3 năm, ITC giải thể ngay sau đó, và giá thiếc lúc này nằm trong môi trường kinh doanh tự do, giảm mạnh đến $4/cân và duy trì quanh mức này trong suốt thập niên 1990. Nó tăng lại vào năm 2010-2011 do sự tiêu thụ lại sau cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới năm 2008–2009, dự trữ và tiếp tục tăng tiêu thụ trong các nền kinh tế đang phát triển trên thế giới.

Sàn giao dịch Kim loại Luân Đôn (LME) là nơi giao dịch thiếc. Các thị trường hợp đồng thiếc khác là Kuala Lumpur Tin Market (KLTM) và Indonesia Tin Exchange (INATIN).

Ứng dụng
Thiếc được dùng để tráng lên bề mặt các vật bằng thép, vỏ hộp thực phẩm, nước giải khát, có tác dụng chống ăn mòn, tạo vẻ đẹp không độc hại.
Thiếc dùng chế tạo hợp kim.
Ví dụ: Hợp kim Sn-Sb-Cu (hay còn gọi là hợp kim babit) có tính chịu ma sát, dùng để chế tạo ổ trục quay. Hợp kim Sn-Pb có nhiệt độ nóng chảy thấp (180 °C) dùng để chế tạo ra sản phẩm là thiếc hàn chống ăn mòn. Với nhiệt độ nóng chảy thấp, chúng còn được dùng để hàn các linh kiện điện tử lại với nhau.

Chú ý

Các trường hợp ngộ độc kim loại thiếc, oxide của nó và các muối của nó hiện hầu như chưa được biết rõ. Tuy nhiên, các hợp chất có thiếc-carbon nhất định hầu như là chất độc giống như chất độc cyanide.

Ghi chú

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài

 WebElements.com – Tin
 Theodore Gray's Wooden Periodic Table Table: Tin samples and castings

Nguyên tố hóa học
Kim loại yếu
Bài cơ bản dài
Khoáng vật tự sinh


title: Nuritamburia metallurgica

text:
Nuritamburia metallurgica là một loài bướm đêm thuộc họ Tortricidae. Nó là loài đặc hữu của Oahu, Molokai, Lanai và Hawaii.

The larvae có thể feed on Phyllanthus và Xylosma.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Insects of Hawaii. Volume 9, Microlepidoptera

Nuritamburia
Loài đặc hữu của Hawaii


title: (152662) 1998 DQ8

text:
{{DISPLAYTITLE:(152662) 1998 DQ8}}

(152662) 1998 DQ8 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện qua chương trình tiểu hành tinh Beijing Schmidt CCD ở trạm Xinglong ở tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc ngày 21 tháng 2 năm 1998.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 152001–153000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1998
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Leopoldo Galtieri

text:
Leopoldo Fortunato Galtieri Castelli (15 tháng 7 năm 1926 - 12 tháng 1 năm 2003) là tổng thống, trung tướng Argentina. Ông là tổng thống Argentina từ 22/12/1981 đến 18/6/1982, trong chế độ độc tài quân sự cuối cùng (được gọi chính thức là quá trình Tổ chức lại Quốc gia). Đội tử thần Intelligence Battalion 601 báo cáo trực tiếp cho ông.Ông là người lãnh đạo Hội đồng quân sự.
Sau khi Argentina thất bại tại chiến tranh Falkland, một cuộc chiến do Argentina phát động để chiếm quần đảo Falkland với Vương quốc Anh, Hội đồng quân sự của nhà độc tài Leopoldo Galtieri ở Argentina đã sụp đổ.

Thời trẻ

Galtieri là con của cha mẹ tầng lớp lao động nghèo nhập cư Ý. Năm 17 tuổi, ông theo học tại Học viện Quân sự quốc gia để nghiên cứu kỹ thuật dân sự, và đầu sự nghiệp quân sự của ông là một sĩ quan trong ngành kỹ thuật.

Vươn lên quyền lực
Năm 1975, sau hơn 25 năm làm một kỹ sư chiến đấu, ông trở thành chỉ huy của đội kỹ thuật của Argentina. Ông là một người ủng hộ nhiệt tình của các cuộc đảo chính quân sự bắt đầu quá trình tự theo kiểu Tổ chức lại quốc gia vào năm 1976 và thăng hàm trở thành một vị tướng quan trọng trong năm 1977, và chỉ huy trưởng trong năm 1980 với cấp bậc trung úy nói chung.

Trong thời gian cai trị của chính quyền, Quốc hội đã bị đình chỉ, đoàn thể, các đảng phái chính trị và chính quyền cấp tỉnh đã bị cấm, và những gì được biết đến như "Chiến tranh bẩn" giữa 9.000 và 30.000 người được coi là cánh tả "phá hoại" biến mất khỏi xã hội. Tra tấn và hành quyết hàng loạt đã được cả hai phổ biến. Các nền kinh tế, vốn đã được ở trong tình trạng nghiêm trọng trước khi cuộc đảo chính, thu hồi trong một thời gian ngắn, sau đó xấu đi hơn nữa.

Tham khảo

Tổng thống Argentina
Chết vì ung thư tuyến tụy


title: Thổ Hoàng

text:
Xem các nghĩa khác tại thổ hoàng (màu sắc) và Thổ hoàng - hoàng đế của đế quốc Thổ Nhĩ Kỳ

Làng Thổ Hoàng nằm ở trung tâm thị trấn huyện lỵ Ân Thi, huyện Ân Thi, tỉnh Hưng Yên là một trong mười hai làng có truyền thống khoa cử bậc nhất trong lịch sử phong kiến Việt Nam (đứng đầu danh sách đó là làng Mộ Trạch (Hải Dương) với 36 Tiến sĩ).

Lịch sử
Xưa kia làng Thổ Hoàng bao gồm bảy xóm quây quần theo điển tích "Thất tinh quần tụ" . Đó là: Xóm Dường, Đình, Dộc, Cạo, Đá, Chùa, Lươn, và xóm Mụ. Tương truyền nhiều nho sinh các nơi đã từng đến dừng chân ở Thổ Hoàng để củng cố kiến thức trước khi đỗ đạt ở những khoá thi Hương, thi Hội như: Tiến sĩ Nguyễn Lệ ở Bình Hồ, Tiến sĩ Lê Trọng Thứ ở Duyên Hà (cha của nhà bác học Lê Quý Đôn). Sau khi đỗ đạt, mến cảnh, mến người vùng đất này, cụ Lê Trọng Thứ đã cho con trai mình là Lê Quý Thái, em ruột nhà bác học Lê Quý Đôn về Thổ Hoàng sinh cơ lập nghiệp và lập ra xóm Vườn Hồng, là xóm thứ tám của làng Thổ Hoàng. Cụ Lê Quý Thái cũng là cụ tổ của dòng họ Lê Quý ở đây

Thành hoàng làng
Thành hoàng làng Thổ Hoàng là cụ Bùi Công Hộ, một tướng của Dạ Trạch vương Triệu Quang Phục đã có công lao trong cuộc kháng chiến chống quân xâm lược nhà Lương. Hiện nay làng còn giữ được bảy đạo sắc phong của các Triều đại nhà Lê, nhà Nguyễn và một bài thơ ca ngợi thần của Tiến sĩ Nguyễn Trung Ngạn (thời nhà Trần). Nguyên văn bài thơ ấy như sau:
"Độc mộc phù Vương dị;
Thiên kim mãi chúa nam;
Nhất xoang trung dữ nghĩa;
Cổ hậu trọng như san"

Danh sách tiến sĩ
Hiện nay còn có nhiều quan niệm chưa thống nhất về số lượng tiến sĩ của làng Thổ Hoàng. Dưới đây là tên các vị đại khoa có tên ở văn miếu Xích Đằng, Hưng Yên. Trong đó họ Hoàng có nhiều nhất với 5 vị:

 Nguyễn Trung Ngạn, đỗ Hoàng giáp năm 1304
 Cáp Phùng, đỗ Tiến sĩ năm 1463
 Nguyễn Văn Bính, đỗ Tiến sĩ năm 1505
 Nguyễn Chấn Chi, đỗ Hoàng giáp năm 1518
 Vũ Đàn, đỗ Tiến sĩ năm 1526
 Hoàng Tuân, đỗ Bảng nhãn năm 1553
 Nguyễn Đức Trân, đỗ Tiến sĩ năm 1562
 Hoàng Chân Nam, đỗ Tiến sĩ năm 1571
 Hoàng Công Sân, đỗ Tiến sĩ năm 1670
 Hoàng Công Bảo, đỗ Tiến sĩ năm 1710
 Vũ Công Thắng, đỗ Tiến sĩ năm 1867
 Vũ Trác Oánh, đỗ Tiến sĩ năm 1556
 Hoàng Bình Chính, đỗ Tiến sĩ năm 1775

Chú thích

Tham khảo
 Nguyễn Văn Thái, Nơi có mười vị đỗ đại khoa, Tạp chí Thông tin khuyến học, số 4 năm 2003, trang 4.
 Nguyễn Văn Thái, Nơi có mười vị đỗ đại khoa, Tạp chí Thông tin khuyến học, số 4 năm 2003, trang 26.
Đình làng Khả Duy và Chi trưởng

Liên kết ngoài

Thổ Hoàng
Hưng Yên


title: Cheumatopsyche pitella

text:
Cheumatopsyche pitella là một loài Trichoptera trong họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Tham khảo

Trichoptera miền Tân bắc
Cheumatopsyche


title: Anthodioctes chiribogae

text:
Anthodioctes chiribogae là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Urban mô tả khoa học năm 1999.

Chú thích

Tham khảo

Anthodioctes
Động vật được mô tả năm 1999


title: Saint-Pierre-de-Fursac

text:
Saint-Pierre-de-Fursac  là một xã thuộc tỉnh Creuse trong vùng Nouvelle-Aquitaine miền trung nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 340 mét trên mực nước biển.

Lâu đài Chabannes đã là một cô nhi viện nằm ở xã này.

Sông Semme tạo thành một phần ranh giới đông bắc thị trấn, chảy qua phía tây qua thị trấn, sau đó tạo thành một phần ranh giới tây bắc.

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintpierredefursac


title: Priopus mindoroensis

text:
Priopus mindoroensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Platia & Schimmel miêu tả khoa học năm 2003.

Chú thích

Tham khảo

Priopus


title: Vogtlandkreis

text:
Vogtlandkreis là một huyện ở phía tây nam của Bang tự do Sachsen, Đức, at the borders to Thüringen, Bavaria, và Cộng hòa Séc. Các huyện giáp ranh (từ phía nam theo chiều kim đồng hồ) là: Hof, Saale-Orla, Greiz, Zwickau và Erzgebirgskreis. Plauen là trung tâm hành chính của huyện.

Địa lý
Vogtlandkreis được đặt tên theo khu vực Vogtland. Huyện này tọa lạc ở Erzgebirge. Sông chính chảy qua khu vực là Weiße Elster.

Thị xã và đô thị

¹ Có quyền thành phố nhưng được quản lý với Verwaltungsgemeinschaft

Tham khảo

Liên kết ngoài
Official website (German, Czech)

Huyện của bang Sachsen
Vogtland (huyện)


title: Chi Khổ sâm

text:
Chi Khổ sâm (danh pháp khoa học: Sophora) là một chi của khoảng 45 loài cây thân gỗ nhỏ và cây bụi trong phân họ Đậu (Faboideae) của họ Đậu (Fabaceae). Các loài trong chi này có nguồn gốc từ vùng đông nam châu Âu tới miền nam châu Á, Australasia, các đảo trên Thái Bình Dương và miền tây Nam Mỹ.

Chi này trước đây có định nghĩa rộng, bao gồm nhiều loài mà hiện nay được xếp trong các chi khác, đáng chú ý là Styphnolobium (hòe), với khác biệt rõ nét nhất là thiếu vi khuẩn cố định đạm (vi khuẩn nốt rễ) trên rễ, và Calia (đậu Mescal).

Tại New Zealand các loài trong chi Sophora được biết đến dưới tên gọi kowhai.

Toromiro (Sophora toromiro) trước đây là cây phổ biến trong các khu rừng của đảo Phục Sinh. Tuy nhiên, chúng đã bị đốn hạ trong quá trình tàn phá rừng trên đảo vào thế kỷ 18, và sau đó bị tuyệt chủng trong tự nhiên. Loài cây này được tái trồng trên đảo trong một dự án khoa học do Vườn thực vật Hoàng gia Kew và Vườn thực vật Göteborg chủ trì, trong đó các cây duy nhất còn lại của loài này với nguồn gốc rõ ràng đã được trồng trong thập niên 1960 từ các hạt do Thor Heyerdahl thu thập.

Sophora macrocarpa là loài cây gỗ nhỏ có nguồn gốc từ Chile, được gọi tại đây là mayo hay mayú.

Một số loài
 Sophora albescens (Rehder) C.Y.Ma:
 Sophora alopecuroides L.: Khổ đậu
 Sophora cassioides (Phil.) Sparre :hay Sophora macnabiana Skottsb. : Pelu (Chile)
 Sophora chathamica Cockayne: Kowhai bờ biển (New Zealand)
 Sophora chrysophylla (Salisb.) Seem.: Mamane (Hawaii)
 Sophora davidii Kom.ex Pavol.:
 Sophora fernandeziana (Phil.)Skottsb. : (quần đảo Juan Fernández)
 Sophora flavescens Aiton: Khổ sâm
 Sophora fulvida (Allan)Heenan & de Lange: Waitakere Kowhai (New Zealand)
 Sophora glauca DC.: Hòe lông tro
 Sophora godleyi Heenan & de Lange: Godley Kowhai, Papa Kowhai (New Zealand)
 Sophora howinsula (Oliv.) P. S. Green: Lord Howe, Australia
 Sophora inhambanensis Klotzsch:
 Sophora koreensis Nakai: Triều Tiên
 Sophora lehmannii (Bunge) Kuntze :
 Sophora longicarinata G.Simpson & J.S.Thomson: Kowhai (New Zealand)
 Sophora macrocarpa Sm. : (Chile)
 Sophora mairei Pamp.: Hòe Vân Nam
 Sophora masafuerana Skottsb.: (quần đảo Juan Fernández)
 Sophora microphylla Aiton: Kowhai lá nhỏ (New Zealand)
 Sophora mollis (Royle) Graham cũ Baker:
 Sophora molloyi Heenan & de Lange: Kowhai eo biển Cook (New Zealand)
 Sophora moorcroftiana Benth.:
 Sophora nuttalliana B. L. Turner:
 Sophora pachycarpa Schrenk cũ C. A. Mey.: Iran
 Sophora prostrata Buchanan: Kowhai lùn, Kowhai bò (New Zealand)
 Sophora subprostrata Chun & T.C.Chen: Hòe cành mềm (Quảng Tây)
 Sophora tetraptera J.F.Muell.: Kowhai lá lớn, Taupo Kowhai (New Zealand)
 Sophora tomentosa L.: Necklace Pod, Mamane (bờ biển vùng nhiệt đới)
 Sophora tonkinensis Gagnep.:
 Sophora toromiro Skottsb.: Toromiro (đảo Phục Sinh)
 Sophora velutina Lindl.:
 Sophora violacea Thwaites:

Chú thích

Tham khảo

 Germplasm Resources Information Network: Sophora
 Hình ảnh của Sophora macrocarpa từ Chilebosque
 Heenan P.B, de Lange P.J, Wilton A.D. (2001) "Sophora (Fabaceae) tại New Zealand: phân loại, phân bổ và địa sinh học." New Zealand Journal of Botany. 39: 17-53 trực tuyến
 Yakovlev G. P. 1967. Zametki po sistematike i geographii roda Sophora L. i blizkikh rodov. Systematical and geographical studies of genus Sophora L. and allied genera. Trudy Leningradsk. Khim.-Farm. Inst. 21: 42-62.

S


title: Megachile fervida

text:
Megachile fervida là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Smith mô tả khoa học năm 1853.

Chú thích

Tham khảo

F
Động vật được mô tả năm 1853


title: Nổi gió

text:
Nổi gió () là một bộ phim điện ảnh Việt Nam do Hãng phim truyện Việt Nam sản xuất năm 1966 và được đạo diễn bởi Huy Thành và Lê Bá Huyến. Bộ phim không chỉ làm nên tên tuổi của các diễn viên là Thụy Vân và Thế Anh, mà còn là một trong ba tác phẩm giúp đạo diễn Huy Thành nhận được Giải thưởng Nhà nước.

Nội dung
Bộ phim xoay quanh câu chuyện hai chị em trong một gia đình lại theo hai chính thể chính trị đối lập nhau, người chị là Vân theo Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam còn em trai Phương lại là trung úy quân lực Việt Nam Cộng hòa. Sau nhiều năm xa cách, hai chị em gặp lại nhau. Niềm vui chưa được bao lâu thì mâu thuẫn đã nảy sinh giữa hai chị em. Vân đã đuổi em trai đi khi biết Phương là trung úy của Việt Nam Cộng hòa.

Trong chiến tranh, Vân và con trai bị bắt vào trại tập trung. Vì tham gia đấu tranh và Vân bị bắt vào tù. Con trai bị giết khiến Vân trở nên như điên dại. Vì bị lầm tưởng là bị điên mà Vân dễ dàng hoạt động chính trị trong tù. Sau khi ra tù, bằng lý lẽ, hành động và tình cảm, Vân đã thuyết phục được em trai và nhiều quân nhân quân đội Việt Nam Cộng hòa đổi chiến tuyến sang Mặt trận Giải phóng. Sau khi tận mắt chứng kiến cảnh khổ đau, mất mát của chiến tranh, Phương trở về đứng chung chiến tuyến với chị, đấu tranh cho độc lập, hòa bình

Diễn viên

 Thụy Vân vai Vân.
 Thế Anh vai trung úy Phương.
 Văn Hòa vai đại úy Thất Linh.
 Lâm Tới vai hạ sĩ Tịnh.
 Tố Uyên vai Mai.
 Nông Ích Đạt vai cai ngục.
 Anh Thái vai lính Song.
Ngoài ra, bộ phim còn có sự tham gia của Thanh Loan, người về sau nổi tiếng nhờ vai diễn trong Biệt động Sài Gòn.

Sản xuất
Bộ phim được đạo diễn Huy Thành chuyển thể từ một vở kịch cùng tên của tác giả Đào Hồng Cẩm, đề cập đến một vấn đề thời sự lúc bấy giờ, nhiều gia đình có con cái thuộc 2 phe đối lập nhau trong Chiến tranh Việt Nam. Ban đầu, người được giao cho vai trung úy Phương là một người khác. Tuy nhiên khi đã quay hơn 400 mét phim, đạo diễn Huy Thành cảm thấy không hài lòng với vai nam chính nên đã quyết định cho dừng quay và tuyển chọn diễn viên lại một lần nữa. Cuối cùng, vai này được giao cho Nghệ sĩ nhân dân Thế Anh và trở thành tác phẩm quan trọng trong sự nghiệp của ông. Bộ phim còn có sự tham gia của nhạc sĩ Hoàng Vân và nhà quay phim Nguyễn Đăng Bảy.

Đánh giá và đón nhận
Nổi gió là một bộ phim đánh dấu cột mốc quan trọng của điện ảnh Việt Nam khi là bộ phim đầu tiên của điện ảnh cách mạng Việt Nam làm về Chiến tranh Việt Nam với bối cảnh miền Nam. Bộ phim được liệt kê trong cuốn sách "101 bộ phim Việt Nam hay nhất" với lời nhận xét của tác giả Lê Hồng Lâm:

Bộ phim rất được khán giả Việt Nam yêu thích. Chất anh hùng ca được xem là một trong những lý do khiến bộ phim gây ấn tượng mạnh từ khi mới ra mắt. Trong phim, nhân vật Vân phải chịu hàng loạt sự tra tấn và hành hạ, đỉnh điểm là bị quấn băng gạt tẩm cồn vào 10 đầu ngón tay rồi châm lửa đốt. Ánh mắt cương nghị của nữ diễn viên Thụy Vân đối lập với hình thức tra tấn dã man đã gây ấn tượng mạnh cho khán giả nhiều thế hệ.

Nổi gió là tác phẩm đầu tiên của nghệ sĩ nhân dân Huy Thành giành được Bông Sen Vàng cho phim truyện điện ảnh và cũng là một trong ba tác phẩm giúp ông đạt được Giải thưởng Nhà nước cho Văn học Nghệ thuật vào năm 2007. Cho đến nay thì đây vẫn được xem là một trong những bộ phim kinh điển của điện ảnh Việt Nam.

Giải thưởng

Tham khảo

Nguồn

Liên kết ngoài

Phim giành giải Bông sen vàng
Phim của Hãng phim truyện Việt Nam
Phim Việt Nam thập niên 1960
Phim tuyên truyền Việt Nam
Phim về chiến tranh Việt Nam
Phim chiến tranh cách mạng
Phim dựa theo tác phẩm của nhà văn
Phim năm 1966
Phim do Huy Thành đạo diễn


title: Trigona armata

text:
Trigona armata là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Magretti mô tả khoa học năm 1895.

Chú thích

Tham khảo

Trigona
Động vật được mô tả năm 1895


title: Melissodes tintinnans

text:
Melissodes tintinnans là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Holmberg mô tả khoa học năm 1884.

Chú thích

Tham khảo

Melissodes
Động vật được mô tả năm 1884


title: Urschenheim

text:
Urschenheim là một xã trong tỉnh Haut-Rhin, vùng Grand Est ở đông bắc Pháp. Xã này có diện tích 6,42 km², dân số năm 1999 là 683 người. Khu vực này có độ cao 185 mét trên mực nước biển.

Xem thêm
Thị trấn của tỉnh Haut-Rhin

Tham khảo
INSEE

Xã của Haut-Rhin


title: Orthoxioides transversofasciata

text:
Orthoxioides transversofasciata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Jacoby miêu tả khoa học năm 1883.

Chú thích

Tham khảo

Orthoxioides


title: Semiotus kathleenae

text:
Semiotus kathleenae là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Wells miêu tả khoa học năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

Semiotus


title: Ziba astyagis

text:
Ziba astyagis là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Mitridae, họ ốc méo miệng.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Ziba


title: Megachile mcnamerae

text:
Megachile mcnamerae là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1929.

Chú thích

Tham khảo

M
Động vật được mô tả năm 1929


title: Celina debilis

text:
Celina debilis là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Sharp miêu tả khoa học năm 1882.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Celina


title: Lasioglossum viridellum

text:
Lasioglossum viridellum là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1931.

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1931


title: 7594 Shotaro

text:
7594 Shotaro (1993 BH2) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 19 tháng 1 năm 1993 bởi T. Seki ở Geisei.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 7594 Shotaro

Thiên thể phát hiện năm 1993
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Propsephus nigerrimus

text:
Propsephus nigerrimus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Girard miêu tả khoa học năm 1980.

Chú thích

Tham khảo

Propsephus


title: Pereskia bahiensis

text:
Pereskia bahiensis là một loài xương rồng là loài đặc hữu của Brasil. Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng khô nhiệt đới và cận nhiệt đới và vùng cây bụi khô. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo

bahiensis
Thực vật Brasil
Xương rồng Nam Mỹ


title: San Ferdinando di Puglia

text:
San Ferdinando di Puglia là một đô thị ở tỉnh Barletta-Andria-Trani trong vùng Apulia miền nam nước Ý. Đô thị này có diện tích 41 ki-lô-mét vuông, dân số là 14.326 người.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Barletta-Andria-Trani


title: Longitarsus codinai

text:
Longitarsus codinai là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Madar & Madar miêu tả khoa học năm 1965.

Chú thích

Tham khảo

Longitarsus


title: Vers-sur-Méouge

text:
Vers-sur-Méouge  là một xã thuộc tỉnh Drôme trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes đông nam nước Pháp. Xã Vers-sur-Méouge nằm ở khu vực có độ cao trung bình 810 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

 INSEE commune file

Verssurmeouge


title: Jasseines

text:
Jasseines là một xã ở tỉnh Aube, thuộc vùng Grand Est ở phía bắc miền trung nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
 Xã của tỉnh Aube

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Jasseines sur le site de l'Institut géographique national
 Aube terre d'Histoire - Jasseines: Eglise

Jasseines


title: Lailly-en-Val

text:
Lailly-en-Val là một xã trong tỉnh Loiret, vùng Centre-Val de Loire bắc trung bộ nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao từ 78-115 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Laillyenval


title: Trận Djahy

text:
Trận Djahy là một trận chiến lớn giữa quân đội đế quốc Ai Cập do vua Ramesses III chỉ huy với lực lượng của các hải nhân xâm lược Ai Cập, diễn ra vào năm trị vì thứ 8 của vua Ramesses III (khoảng năm 1178 TCN). Nơi diễn ra trận đánh nằm ở khu vực gần Djahy, địa danh nằm ở Liban ngày nay và là nơi nằm ở biên cương xa nhất về phía Đông của Ai Cập. Trong trận đánh này, quân đội Ai Cập do vua Ramesses III chỉ huy đã đánh tan tác lực lượng của các Hải nhân và chặn đứng mũi xâm lăng của họ ở hướng này. Phần lớn các tài liệu về trận Djahy nằm trên các phù điêu và dòng chữ khắc ở đền thờ của Ramesses III tại Medinet Habu. Diễn biến trận đánh và số tù binh bắt được được miêu tả chi tiết trên các phù điêu và dòng chữ trên tường của đền thờ.

Chú thích

Xem thêm
Ramesses III
Hải nhân
Trận châu thổ sông Nin

Hải nhân
Dân tộc cổ đại
Xung đột thiên niên kỷ 2 TCN
Ramesses III
Thế kỷ 12 TCN
Trận đánh liên quan tới Ai Cập cổ đại
Vương triều thứ Hai mươi của Ai Cập


title: Zorkul

text:
Zorkul là một hồ trong dãy núi Pamir, Hindu Kush. Nó trải dài từ tây sang đông khoảng 25 km. Biên giới Afghanistan-Tajikistan chạy dọc theo hồ này từ tây sang đông, ngoặt về phía nam tới đỉnh Concord (5.469 m), khoảng 15 km ở phía nam của hồ. Nửa phía bắc của hồ thuộc lãnh thổ Tajikistan. Ngoài hồ, về phía tây là sông Pamir, chảy dọc theo biên giới Afghanistan-Tajikistan. Ở đầu phía đông của hồ là một khu dân cư nhỏ, gọi là Qarabolaq. Chiều rộng của hồ chỗ lớn nhất đạt 3,6 km, chỗ hẹp nhất khoảng 0,6 km.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Thông tin về các hồ của Tajikistan qua cổng điện tử Tajikistan

Hồ Tajikistan
Hồ Afghanistan


title: Vexillum cadaverosum

text:
Vexillum cadaverosum là một loài ốc biển nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Costellariidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Vexillum


title: Aulacophora laevifrons

text:
Aulacophora laevifrons là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Baly miêu tả khoa học lần đầu tiên năm 1888.

Chú thích

Tham khảo

Aulacophora


title: Ceratina strenua

text:
Ceratina strenua là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Smith mô tả khoa học năm 1879.

Chú thích

Tham khảo

Ceratina
Động vật được mô tả năm 1879


title: Tưởng (họ)

text:
Tưởng (chữ Hán: 蔣, bính âm: Jiǎng) là một họ của người thuộc vùng Văn hóa Đông Á gồm Trung Quốc, Việt Nam và Triều Tiên (Hangul: 장; Hanja: 蔣; Romaja quốc ngữ: Jang).

Họ này đứng thứ 13 trong danh sách Bách gia tính.

Người Việt Nam họ Tưởng nổi tiếng

 Tưởng Dân Bảo bí danh Võ Văn Tính, là một nhà cách mạng Việt Nam

Người Trung Quốc họ Tưởng nổi tiếng

 Tưởng Uyển, thừa tướng nhà Thục Hán thời Tam Quốc
 Tưởng Giới Thạch, tên thật là Tưởng Trung Chính, lãnh tụ Quốc dân đảng Trung Quốc, tổng thống Trung Hoa Dân quốc
 Tưởng Kinh Quốc, con trai của Tưởng Giới Thạch, tổng thống Trung Hoa Dân quốc
 Kiều Thạch, tên thật là Tưởng Chí Đồng, chủ tịch Đại hội đại biểu Nhân dân toàn quốc (Trung Quốc)
 Thủy Linh, tên thật là Tưởng Cần Cần, nữ diễn viên Trung Quốc
 Tưởng Hân, nữ diễn viên Trung Quốc
 Tưởng Xuyên, danh thủ cờ tướng Trung Quốc
Tưởng Kình Phu, diễn viên Trung Quốc
Tưởng Siêu Lương (1957 -), Ủy viên Ủy ban Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc khóa XIX, Bí thư Tỉnh ủy tỉnh Hồ Bắc, một chuyên gia ngân hàng rất nhiều năm làm việc tại các ngân hàng Trung Quốc.
Tưởng Y Y nữ diễn viên Trung Quốc

Tham khảo

Họ người Việt Nam
Họ người Trung Quốc
Họ người Triều Tiên


title: Sarmersbach

text:
Sarmersbach  là một đô thị thuộc huyện Vulkaneifel, trong bang Rhineland-Palatinate, phía tây nước Đức. Đô thị này có diện tích 5,19 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 195 người.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Vulkaneifel


title: Arandilla

text:
Arandilla là một đô thị trong tỉnh Burgos, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2015 (INE), đô thị này có dân số là 172 người.

Tham khảo

Đô thị ở Burgos


title: Bothriembryon bradshaweri

text:
Bothriembryon bradshaweri là một loài ốc nhiệt đới hô hấp trên cạn, là động vật thân mềm chân bụng có phổi sống trên cạn thuộc họ Orthalicidae. Đây là loài đặc hữu của Úc.

Chú thích

Tham khảo
 Slack-Smith, S. 1996. Bothriembryon bradshaweri. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 6 tháng 8 năm 2007.

Động vật chân bụng Úc
Bothriembryon


title: Chalepus binotaticollis

text:
Chalepus binotaticollis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Pic mô tả khoa học năm 1931.

Chú thích

Tham khảo

Chalepus


title: Trevico

text:
Trevico là một đô thị (comune) thuộc tỉnh Avellino trong vùng Campania của Ý. Trevico có diện tích 10 km2, dân số là 1106 người (thời điểm ngày 1/5/2009).

Tham khảo

Đô thị tỉnh Avellino
Thành phố và thị trấn ở Campania


title: Hyphydrus zambiensis

text:
Hyphydrus zambiensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Pederzani miêu tả khoa học năm 1988.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Hyphydrus


title: Dicranomyia glochinoides

text:
Dicranomyia glochinoides là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Dicranomyia
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Phong trào Minh Tân

text:
Phong trào Minh Tân (còn gọi là phong trào Duy Tân ở Nam Kỳ) do Hội Minh Tân (kể từ đây trở đi có khi gọi tắt là Hội) đề xướng và lãnh đạo, là một cuộc vận động duy tân nước Việt Nam theo gương người Trung Quốc và người Nhật Bản hồi đầu thế kỷ 20.

Phong trào khởi phát từ năm 1901 đến năm tháng 10 năm 1908 thì suy yếu dần vì người đứng đầu Hội là Trần Chánh Chiếu (1869-1919) bị bắt giam, các tổ chức kinh tế của Hội bị triệt phá vì nhà cầm quyền thực dân Pháp biết rằng phong trào này có mối quan hệ với phong trào Đông Du của chí sĩ Phan Bội Châu .

Lịch sử

Khởi phát
Ngay từ năm 1901, tức trước khi có Duy Tân hội (1904) và phong trào Duy Tân (1906), báo Nông Cổ mín đàm (số đầu tiên) ở mục Thương cổ luận (Bàn luận về nghề buôn bán) đã có lời khẳng định rằng: Sự đại thương là đệ nhứt cách giúp cho dân phú quốc cường.

Kể từ đó theo nhà văn Sơn Nam, thì Lương Khắc Ninh (người Vĩnh Long, chủ bút tờ báo trên) đã lần lượt cho đăng nhiều bài chỉ dẫn cách trồng cây, cách chiết nhánh cây, cách thành lập thương cuộc; và cho đăng nhiều bản tin cho biết giá lúa gạo trên thị trường...Đặc biệt trong số báo ra ngày 22 tháng 9 năm 1904, ông Ninh còn đề xướng việc lập ra một hãng buôn (người Việt và người Pháp cùng hùn vốn) để thu mua lúa gạo tại Nam Kỳ, đồng thời bán lại những hàng hóa cần thiết. Ông lại còn đề ra kế hoạch cạnh tranh với người Hoa kiều đang có uy thế ở Chợ Lớn, bằng cách lập tạo vài trung tâm thương mại mới ở chợ cũ Mỹ Tho, hoặc ở vàm rạch Trà Ôn,...

Ghi nhận công lao tờ Nông Cổ mín đàm, GS. Trần Văn Giàu viết:
Nông Cổ mín đàm (Trong chén trà bàn chuyện nông thương) là một tờ báo chữ Quốc ngữ đáng để ý nhất lúc này. Báo sống từ 1901 đến 1924. Một thời, báo đăng nhiều bài tiến bộ, có ít nhiều ý thức về vai trò văn hóa và tư tưởng của một cơ quan ngôn luận. Chính nó đã đăng những bài đầu tiên ở Nam Kỳ, cũng là ở cả nước, về "duy tân", "minh tân"... Ý thức tư sản bản xứ đã nổi bật lên trong loạt bài "Thương cổ thiệt luận" (từ số 168 đến số 183)...

Hoạt động công khai
Tuy nhiên, cuộc vận động Minh Tân thật sự trở thành phong trào kể từ khi Trần Chánh Chiếu thay Lương Khắc Ninh làm chủ bút tờ Nông Cổ mín đàm.

Trần Chánh Chiếu (còn gọi là Gilbert Chiếu) là một người giàu có ở Rạch Giá, có quốc tịch Pháp và hàm Đốc phủ. Vì yêu thích nghề báo, ông đã bán đi một gia tài để lên Sài Gòn tham gia. Ở đây, ông kết thân với các nhân sĩ yêu nước, như Bùi Chí Nhuận , Nguyễn An Khương, Nguyễn Thần Hiến, Nguyễn Quang Diêu, Đặng Thúc Liêng, Lương Khắc Ninh, Trương Duy Toản...

Nghe tiếng ông là người nhiệt tình yêu nước, Phan Bội Châu lúc bấy giờ đang ở Hương Cảng (Hồng Kông), liền mời sang gặp ông và sang Nhật Bản gặp Kỳ Ngoại hầu Cường Để

Trở về nước, hưởng ứng lời kêu gọi của Phan Bội Châu, Gilbert Chiếu đã vận động nhiều thanh niên sang Nhật Bản học tập theo phong trào Đông Du và phổ biến các tác phẩm yêu nước của cụ Phan. Đồng thời, với vai trò chủ bút tờ tuần báo Lục tỉnh tân văn (lập năm 1907), Trần Chánh Chiếu công khai hô hào duy tân cứu nước, lập Nam Kỳ minh tân công nghệ và nhiều cơ sở kinh tài khác. Sách Từ điển nhân vật lịch sử Việt Nam, chép:Năm 1907, Trần Chánh Chiếu làm chủ bút báo Lục tỉnh tân văn, công khai hô hào quốc dân duy tân cứu nước .

Vậy có thể nói, Hội Minh Tân chính thức ra đời và công khai lãnh đạo phong trào do nó đề ra kể từ năm 1907, sau nhiều năm hoạt động bán công khai.

Tên gọi và mục đích
Căn cứ theo quyển Minh tân tiểu thuyết (Lời vặt nói về chủ thuyết Minh tân) do Trần Chánh Chiếu biên soạn, thì tên Hội Minh Tân lấy theo chữ trong sách Đại học đó là "minh minh đức" (làm cho sáng đức sáng) và "tác tân dân" (đổi mới cho dân)

Từ ý nghĩa này, Hội Minh Tân đã đề ra mục đích cụ thể cho phong trào là:
Phát triển công thương nghiệp, mở mang trường học, sửa đổi phong tục là những vấn đề tương quan nhau để đạt mục đích sau cùng là đánh đổ ách thống trị của thực dân Pháp, thành lập chế độ quân chủ lập hiến, tôn Kỳ Ngoại hầu Cường Để làm vua

Về tổ chức của Hội, hiện chưa có thông tin, tuy nhiên khi đề cập đến phong trào Minh Tân, sách Đại cương lịch sử Việt Nam (Tập 2) đã cho biết sơ lược như sau:
 Nhìn chung, phong trào Duy Tân ở Nam Kỳ có những yêu cầu và hình thức tổ chức ở mức độ cao hơn so với Bắc Kỳ và Trung Kỳ. Chủ trương của Phan Bội Châu với danh nghĩa Cường Để có vai trò quan trọng trong việc tập hợp lực lượng này

Phát động phong trào Minh Tân
Chương trình hành động công khai của Hội Minh Tân bao gồm hai phần chính, đó là:
 Lập những cơ sở kinh tài để vừa lấy tiền lời cho Hội, vừa là nơi tập hợp và dung chứa các đồng chí, phân phát các tài liệu cách mạng...Lược kê một số cơ sở lớn như sau:

- Nam Trung khách sạn ở số 4 đường Amiral Krantz, Sài Gòn: Khai trương ngày 15 tháng 11 năm 1907, tổng lý đầu tiên là Trần Chánh Chiếu.

- Minh Tân khách sạn ở Mỹ Tho, đối diện với ga xe lửa và bến tàu lục tỉnh. Nguyên tên là Nam Kỳ lữ điếm, do ông Huỳnh Đình Điển làm chủ và nhà văn Nguyễn Chánh Sắt làm quản lý. Đầu năm 1908, 2 ông giao lại cho Trần Chánh Chiếu quản lý và đổi tên thành Minh Tân khách sạn. Ngày khai trương không rõ, chỉ biết ngày 6 tháng 8 năm 1908 thì ông Huỳnh Đình Điển làm quản lý thay cho Gibert Chiếu.

- Nam Kỳ Minh Tân Công nghệ xã: Đây là một công ty cổ phần gần giống các công ty của Pháp lúc bấy giờ, trụ sở chính đặt ở Mỹ Tho, do Trần Chánh Chiếu làm Tổng lý. Ngày thành lập không rõ, chỉ biết kỳ thu tiền hùn vốn lần thứ nhất vào tháng 2 năm 1908. Sau đó, công ty lập được hãng Sà bông Con Vịt (Savon Canard ở gần cầu sắt Mỹ Tho, ngang rạp hát Tư Lài...

- Chiêu Nam lầu ở số 49 đường Kinh lấp (Boulevard Charner) gần chợ Cũ Sài Gòn, do Nguyễn An Khương thành lập.

Ngoài ra, còn rất nhiều hiệu buôn nhỏ khác do các thành viên khác trong Hội thành lập, như Tân Hóa thương hội ở Chợ Gạo (Tiền Giang), Hội tương trợ giáo viên ở Gò Công (Tiền Giang), Minh Tân thương cuộc ở Tầm Vu (Tân An, Long An), hiệu buôn Nam Hòa ở Bến Tre, Công ty Nam Chấn Thành ở Chợ Lớn, hiệu buôn Nam Hòa Lợi ở chợ Mỏ Cày (Bến Tre), hiệu buôn Nam Đồng Hưng ở chợ Rạch Giá, v.v...

Viết bài cổ súy phong trào Minh Tân trên tờ Lục tỉnh tân văn, đây được xem như là cơ quan ngôn luận chính thức của Hội.

Lục tỉnh tân văn là tờ tuần báo viết bằng chữ quốc ngữ do F.H. Schneider, một chủ nhà in người Pháp sáng lập, Trần Chánh Chiếu làm chủ bút. Số báo đầu tiên không đề ngày, số 2 đề ngày 21 tháng 11 năm 1907. Để khích lệ việc mua bán và phát triển công nghệ, trên tờ báo này đã đưa ra vài sáng kiến như ra đề thi, ai viết bài nói rõ về cách dùng các loại cây (như cây tre, cây dừa, cây chuối…), thì được thưởng nhiều kỳ báo. Và từ số 23, báo cho biết sẽ sẵn sàng giới thiệu các hiệu buôn.

Ghi nhận công lao của Trần Chánh Chiếu và tờ Lục tỉnh tân văn, GS. Trần Văn Giàu viết:
Trong thời gian này, tờ Lục tỉnh tân văn lại là tờ báo đáng chú ý nhất, nhất là khi Trần Chánh Chiếu làm chủ bút. Ông Chiếu là người cầm đầu phong trào Minh Tân. Chính ông nói rằng lập báo ra để nhằm "biển cải Nam nhân", khuyến khích "người An Nam lo việc thương mãi, học nghề nghiệp mà tranh đua quyền lợi với Chệt (Hoa kiều) với Chà (người Java). Ông Chiếu chẳng những kêu gọi mở cuộc Minh Tân, mà bản thân ông cũng lập hãng, kêu hùn, đồng thời ông cũng kêu gọi mọi người góp sức xây dựng nền quốc văn. Lục tỉnh tân văn, thời Trần Chánh Chiếu có hoạt động thật sự trên mặt văn chương và chính trị...

Tan rã
Lúc hoạt động cho phong trào, Trần Chánh Chiếu bị thực dân Pháp cử người theo dõi, bị Trần Bá Thọ (làm chức phủ, em ruột Trần Bá Lộc) dòm ngó. Tháng 10 năm 1908 tại Sài Gòn, Trần Chánh Chiếu bị thực dân Pháp bắt giam vì tội có quan hệ với phong trào Đông Du và viết báo chống lại họ. Theo nhà văn Sơn Nam thì có đến 91 người bị bắt trong vụ này .

Nhờ chí sĩ Phan Văn Trường ở Paris (Pháp) vận động và Chính phủ Nhật can thiệp, tháng 4 năm 1909, ông được thả. Sau đó, ông về Rạch Giá và Mỹ Tho bán hết ruộng đất, phố xá để trả nợ, rồi ở luôn Sài Gòn lập tiệm buôn lấy tiền lời bí mật giúp Phan Bội Châu và Cường Để hoạt động. Năm 1917, ông lại bị tòa án quân sự Sài Gòn bắt giam một lần nữa vì cho ông là người ám trợ Phan Xích Long khởi nghĩa chống Pháp hồi tháng 2 năm 1916. Bị giam một thời gian ông mới được trả tự do. Ông mất năm 1919 tại Sài Gòn.

Sau khi Ông Chiếu bị bắt, công cuộc Minh Tân tan rã dần. Một phong trào "tẩy chay Chi-noa" (tức Chinois, ở đây chỉ người tư sản Hoa kiều) được phát động lần nhì vào khoảng năm 1917, nhưng chỉ gây được tiếng vang mà thôi. Sau đó, một số thành viên tiếp tục hoạt động bí mật, một số khác ở ẩn hoặc cầu an.

Nhận xét
Theo GS. Trần Văn Giàu, thì:
Phong trào Minh Tân thật ra cũng là một phong trào chính trị tương đương với phong trào Đông Kinh nghĩa thục ở Bắc-Trung, và hai bên có mối quan hệ với nhau .

Mặc dù cũng là một phong trào chính trị tương tương, nhưng theo nhà văn Sơn Nam, thì mãi đến nay dường như nó không được đặt đúng mức quan trọng.
Trong khi chờ đợi một công trình nghiên cứu khoa học và đầy đủ, nhà văn đã đưa những nhận xét bước đầu như sau:
...Phong trào Minh Tân lôi cuốn giới điền chủ, một số quan lại và con nhà khá giả ở Mỹ Tho, Tân An, Cần Thơ,…đến mức khiến thực dân phải khó nghĩ, lo ngại...Tuy nhiên, phong trào chưa lôi cuốn được giới nông dân, mặc dù người lãnh đạo hiểu rằng nông dân là tầng lớp cơ cực nhứt. Giới điền chủ Nam Kỳ chưa lột xác để trở thành tư bản được...Về báo chí, cuộc Minh Tân để lại thành tích đáng kể là bộ báo "Lục tỉnh tân văn" từ số 1 đến số 50. Đây là tờ báo đối lập, công khai tranh đấu chống thực dân Pháp với chủ đích rõ rệt gần như đầu tiên trong làng báo Việt Nam.
Về âm nhạc và kịch nghệ, thành tích lại càng sáng tỏ hơn: ông Hoàng Tuấn Trai, cộng sự viên của báo "Lục tỉnh tân văn" trở thành người soạn bài ca khá nổi danh, góp phần không nhỏ vào phong trào đờn ca tài tử, mở đầu cho lối ca ra bộ; các ông Đặng Thúc Liêng, Nguyễn Viên Kiều góp công trong việc dựng lên tuồng cải lương có thể nói là đầu tiên của miền Nam. Ông Trương Duy Toản doạn tuồng cho gánh hát thầy Nam Tú ở Mỹ Tho, ông Nguyễn Trọng Quyền cũng là soạn giả lừng danh một thời.Ông Lê Văn Trung được "Lục tỉnh tân văn" số 27 giới thiệu là người của Minh Tân, về sau này là vị Quyền Giáo Tông của đạo Cao Đài, một tôn giáo mới tổng hợp Đông Tây thu hút nhiều đồng bào theo Minh Tân lúc trước, khiến thực dân lo ngại...

Xem thêm
Phan Bội Châu
Phong trào Đông Du
Trần Chánh Chiếu
 Chú thích

Sách tham khảo
Trần Văn Giàu, Lược sử Thành phố Hồ Chí Minh trong Địa chí Thành phố Hồ Chí Minh (Tập I). Nhà xuất bản Thành phố Hồ Chí Minh, 1987.
Sơn Nam, Miền Nam đầu thế kỷ 20-Thiên Địa hội và Cuộc Minh Tân. Nhà xuất bản Trẻ, 2004.
Sơn Nam, Lịch sử khẩn hoang miền Nam. Nhà xuất bản Văn Nghệ Thành phố Hồ Chí Minh, 1994.
Đinh Xuân Lâm-Nguyễn Văn Khánh-Nguyễn Đình Lễ, Đại cương lịch sử Việt Nam (Tập 2). Nhà xuất bản Giáo dục, 2006.
Trịnh Vân Thanh, Thành ngữ điển tích danh nhân từ điển (Quyển 2). Nhà xuất bản Hồn thiêng, Sài Gòn, 1967.
Nguyễn Huệ Chi, mục từ Trần Chánh Chiếu trong Từ điển văn học (bộ mới). Nhà xuất bản Thế giới, 2004.
Nguyễn Q. Thắng-Nguyễn Bá Thế, Từ điển nhân vật Việt Nam, mục từ Trần Chánh Chiếu''. Nhà xuất bản Khoa học xã hội, 1992.

Lịch sử Việt Nam thời Pháp thuộc


title: Đội tuyển bóng đá quốc gia Zambia

text:
Đội tuyển bóng đá quốc gia Zambia () là đội tuyển cấp quốc gia của Zambia do Hiệp hội bóng đá Zambia quản lý.

Thành tích tốt nhất của đội cho đến nay là chức vô địch Cúp bóng đá châu Phi 2012 cùng với tấm huy chương bạc của đại hội Thể thao toàn Phi 1999.

Danh hiệu

 Vô địch Cúp COSAFA: 4
 Vô địch: 1997; 1998; 2006; 2013
 Á quân: 2004; 2005; 2007; 2009
 Hạng ba: 2003; 2008
 Vô địch Cúp CECAFA: 2
 Vô địch: 1984; 1991
 Á quân: 1976; 1977; 1978; 1988; 2006
 Hạng ba: 1973; 1974; 1981; 1992; 2013
  Cúp bóng đá châu Phi: 1
 Vô địch: 2012
 Á quân: 1974; 1994
 Hạng ba: 1982; 1990; 1996

Thành tích quốc tế

Là thuộc địa của Anh với tên gọi Bắc Rhodesia, Zambia không tham dự World Cup cũng như Cúp bóng đá châu Phi cho đến khi độc lập vào năm 1964.

Giải vô địch bóng đá thế giới

Cúp bóng đá châu Phi
Zambia mới vô địch châu Phi một lần và 2 lần hạng nhì.

Thứ hạng ngoài bốn hạng đầu (không chính thức) dựa trên so sánh thành tích giữa những đội tuyển vào cùng vòng đấu
Tính cả những trận hoà ở vòng đấu loại trực tiếp phải giải quyết bằng sút luân lưu
Do đặc thù châu Phi, có những lúc tình hình chính trị hoặc kinh tế quốc gia bất ổn nên các đội bóng bỏ cuộc. Những trường hợp không ghi chú thêm là bỏ cuộc ở vòng loại

Thế vận hội Mùa hè

Zambia từng hai lần tham dự Thế vận hội Mùa hè, trong đó thành tích tốt nhất là vào đến tứ kết.
 (Nội dung thi đấu dành cho cấp đội tuyển quốc gia cho đến kỳ Đại hội năm 1988)

Đội hình
23 cầu thủ dưới đây được triệu tập tham dự vòng loại World Cup 2022 gặp  và  vào tháng 11 năm 2021.
Số liệu thống kê tính đến ngày 16 tháng 11 năm 2021 sau trận gặp .

Triệu tập gần đây

Thảm hoạ rơi máy bay ở Gabon năm 1993

Ngày 27 tháng 4 năm 1993, chiếc máy bay Buffalo DHC-5D của Không quân Zambia, chở toàn bộ đội bóng tới Sénégal tham dự trận đấu loại World Cup 1994 đã rơi ở gần thủ đô Libreville của Gabon, làm toàn bộ phi hành đoàn và hành khách gồm 30 người thiệt mạng. Trong số đó có 18 cầu thủ và 4 thành viên ban huấn luyện.

Chú thích và tham khảo

Liên kết ngoài
Đội tuyển bóng đá quốc gia Zambia  trên trang chủ của FIFA

Zambia


title: Bothropoma rhysopoma

text:
Bothropoma rhysopoma là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Colloniidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài

Bothropoma


title: Súng tiểu liên Type 100

text:
Súng tiểu liên Shiki 100 (tiếng Nhật: 一〇〇式機関短銃, Hyaku-shiki kikan-tanjū) hay Type 100 là loại súng tiểu liên duy nhất của Đế quốc Nhật Bản được sản xuất đại trà trong Thế chiến 2. Chúng được trang bị chủ yếu cho Lục quân Đế quốc Nhật Bản. Sau chiến tranh, khẩu súng này được nhìn thấy sử dụng bởi lính Việt Minh trong giai đoạn đầu Chiến tranh Đông Dương (1946-1950)

Thiết kế
Thiếu tướng pháo binh Quân đội hoàng gia Nhật Bản Kijiro Nambu, người được mệnh danh là "John Browning của Nhật Bản" đã thiết kế thành công mẫu súng này vào năm 1940. Ông Nambu thiết kế mẫu súng này dựa theo mẫu Solothurn S1-100 (hay còn được biết đến với cái tên MP-34) mà Nhật Bản mua từ Steyr (của Áo) trong những năm 1930.

Súng nhanh chóng được đưa vào sản xuất từ cuối năm 1940 tại Công ty sản xuất vũ khí Nambu có trụ sở tại Tokyo để trang bị cho Quân đội hoàng gia Nhật Bản. Shiki 100 là súng tiểu liên đầu tiên được cung cấp cho Lục quân Đế quốc Nhật Bản vào năm 1941. Các tướng lĩnh cũng như binh lính Nhật Bản đã bất ngờ về sức mạnh cũng như tốc độ bắn của nó. Súng được sử dụng lần đầu tiên bởi lính thủy đánh bộ Nhật khi xâm chiếm Trung Quốc (1940).

Shiki 100 là đại diện cho sự hiện đại hóa của quân đội Nhật trong thời đại súng máy: Hoàn toàn tự động, làm mát bằng không khí, tự động lên đạn bằng phản lực bắn và nạp đạn bằng băng đạn gắn ngoài gồm 30 viên. Và không giống như các loại súng tiểu liên thông thường (đây là đặc điểm riêng của Nhật Bản) là nó có gắn một bộ phận để lắp lưỡi lê bên dưới nòng súng.

Shiki 100 có mạ crôm để chống bị ăn mòn khi chiến đấu trong điều kiện rừng nhiệt đới tại châu Á. Các mẫu sau cũng có thể gắn thêm chân chống hay bộ phận chống giật giống như mẫu dành cho lính dù.

Phiên bản đầu tiên
Tháng 11 năm 1939 đến việc phát hành Type 3C, bao gồm phanh mõm hai khe. Sau khi hoàn thành gần như đầy đủ chu kỳ thử nghiệm của phiên bản này, nó đã được Quân đội Đế quốc Nhật Bản thông qua vào mùa hè năm 1940 với tên gọi Súng Tiểu liên Type 100 (được biết đến trong văn học phương Tây là "Type 100/40"). Tuy nhiên, không có đơn đặt hàng lớn nào được thực hiện cho vũ khí mới vì sự quan tâm của quân đội đã chuyển sang súng máy hạng nhẹ Type 99 7,7mm mới. Không cần một "khẩu súng tiểu liên" trong chiến thuật của Quân đội Hoàng gia. Theo một hợp đồng quân sự ưu tiên thấp, Type 100 bắt đầu được triển khai vào tháng 8 năm 1942, với số lượng không quá 1.000 chiếc, trong đó khoảng 200 chiếc đã được chuyển đổi sang các phiên bản có báng  gấp để sử dụng cho lính dù quân đội. Chúng đã được chuyển đổi (cùng với các thiết kế tương tự cho súng trường Arisaka)sau khi gặp rắc rối với vũ khí được thả trong túi riêng biệt với lính dù, chẳng hạn như trong Trận Palembang,và dự định sẽ được lưu trữ trong một túi gắn liền với túi xách của người nhảy. Phiên bản lính nhảy dù được các đồng minh gọi là "Hải quân Type 100".

Số lượng hạn chế của mô hình Type 100 đầu tiên đã được chuyển đến quần đảo Solomon vào cuối năm 1942 để thử nghiệm quân sự. Một lô nhỏ đã được chuyển đến Guadalcanal,nhưng phần còn lại của các lô hàng đã bị đánh chìm trước khi đến mục tiêu. Một vài mô hình rất sớm, không có phanh mõm, nhưng với một bipod và một cảnh tượng lên đến 1.500 mét ("biến thể kỵ binh" của Model 3B), đã bị người Anh thu được trong giai đoạn cuối của Chiến dịch Miến Điện,được đưa vào bởi quân tiếp viện Nhật Bản.  Trong số các biến thể lính nhảy dù, một số đã bị tịch thu được ở Luzon trong Chiến dịch Philippines.

Các biến thể
Nambu Type 100/40 là mẫu đầu tiên. Nó chỉ được trang bị cho lực lượng làm nhiệm vụ đặc biệt của Lục quân Đế quốc Nhật Bản trong giai đoạn 1941-1943. Mẫu này có cấu tạo rất phức tạp. Một điều bất lợi nữa là nó hay bị kẹt đạn. Công ty sản xuất vũ khí Nambu đã sản xuất khoảng 100 khẩu súng loại này trong thời gian từ 1940-1943.

Nambu Type 100/44 là mẫu Nambu Type 100/40 được đích thân tướng Kijiro Nambu tiến hành hiện đại hóa vào năm 1944 khi mà Quân đội hoàng gia Nhật Bản đang đối mặt nguy cơ thua trận trước Quân đội Mỹ ở Mặt trận Thái Bình Dương. Họ đã hối thúc nhà máy vũ khí của ông Nambu tăng cường sản xuất mẫu súng này để đối trọng với mẫu Thompson của Mỹ. Mẫu này được đánh giá ổn định hơn nhiều so với mẫu Type 100/40. Công ty sản xuất vũ khí Nambu đã sản xuất được khoảng 7500 khẩu súng loại này trong thời gian từ 1944-1945.

Khi chiến tranh kết thúc, người Mỹ chỉ thu được khoảng hơn 1000 khẩu súng loại này. Họ mang một ít về Mỹ để bán lại cho các bảo tàng, trường bắn, công ty làm phim, làm game về Thế chiến 2 với giá rẻ. Số còn lại thì được người Mỹ cung cấp ngược trở lại cho Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản sử dụng một thời gian ngắn sau chiến tranh.

Khi Quân đội hoàng gia Nhật Bản rời khỏi Đông Dương vào cuối năm 1945 thì họ có để lại khoảng vài trăm khẩu súng này ở lại Việt Nam. Họ nhanh chóng tổ chức bàn giao nó lại cho Quân đội nhân dân Việt Nam trước khi rời đi hoàn toàn. Quân đội nhân dân Việt Nam đã nhanh chóng tái sử dụng để có thêm vũ khí chống lại quân Pháp quay trở lại xâm lược.Trong Chiến dịch Át-Lăng, quân giới ta có sản xuất khẩu súng Sten theo kiểu khẩu súng này.

Tham khảo

Liên kết ngoài
8 mm Submachine Gun, Type 100 (1940) , Catalog of Enemy Ordnance, 1945.
Bắn thử Shiki 100

Súng Nhật Bản
Súng tiểu liên
Vũ khí bộ binh Nhật Bản thời Thế chiến thứ hai
Vũ khí trong Chiến tranh Việt Nam


title: Danh sách chi của Noctuidae:N

text:
Naarda
Nabartha
Naboa
Nacerasa
Nacna
Nacopa
Naenia
Naesia
Nagadeba
Naganoella
Nagara
Nagia
Nahara
Naharra
Namangana
Namanganum
Nanamonodes
Nanthilda
Naranga
Narangodes
Narcaea
Narcotica
Narthecophora
Narulla
Nasaya
Nazuda
Neachrostia

Neathyrma
Nebrissa
Nechesia
Nedra
Nedroma
Neeugoa
Nekrasovia
Neleucania
Neoborolia
Neocalymnia
Neocerynea
Neochera
Neochrostis
Neocleptria
Neocodia
Neocomia
Neocucullia
Neoerastria
Neogabara
Neogalea
Neogrotella
Neoherminia
Neolaphygma
Neolita
Neomanobia
Neomilichia

Neomonodes
Neopalthis
Neopangrapta
Neophaenis
Neophaeus
Neopistria
Neoplusia
Neoptista
Neoptodes
Neosema
Neostichtis
Neostrotia
Neotarache
Neothripa
Neotuerta
Nepaloridia
Neperigea
Nephelemorpha
Nephelina
Nephelistis
Nephelodes
Nerastria
Nereisana
Nesaegocera
Nesamiptis
Netrocerocora
Neumichtis

Neumoegenia
Neuquenioa
Neuranethes
Neurois
Neuronia
Neustrotia
Neviasca
Nezonycta
Niaboma
Niaccaba
Niaccabana
Nicetas
Nicevillea
Nigetia
Nigramma
Nigryigoga
Niguza
Nikara
Nimasia
Niphonyx
Niphosticta
Nipista
Nocloa
Noctasota
Nocthadena
Noctua
Noctubourgognea

Noctuites
Noctulizeria
Nodaria
Nolaphana
Nolasena
Nolaseniola
Nolasodes
Nonagria
Noropsis
Noshimea
Notioplusia
Notocyma
Nubiothis
Nudifrons
Numeniastes
Nychioptera
Nyctennomos
Nycterophaeta
Nyctipolia
Nyctobrya
Nyctodryas
Nyctycia
Nyctyciomorpha
Nyeanella
Nymbis
Nyodes
Nyssocnemis
Nytorga

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

N


title: Patellapis carinostriata

text:
Patellapis carinostriata là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Pauly mô tả khoa học năm 1984.

Chú thích

Tham khảo

Patellapis
Động vật được mô tả năm 1984


title: Limeil-Brévannes

text:
Limeil-Brévannes là một xã ở ngoại ô phía đông nam của Paris, Pháp. Nó nằm cách  tình từ trung tâm của Paris.

Xem thêm
Xã của tỉnh Val-de-Marne

Tham khảo
INSEE
Mayors of Essonne Association

Xã của Val-de-Marne


title: Dactylispa digitata

text:
Dactylispa digitata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Uhmann miêu tả khoa học năm 1954.

Chú thích

Tham khảo

Dactylispa


title: Mortoniella rodmani

text:
Mortoniella rodmani là một loài Trichoptera trong họ Glossosomatidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Mortoniella


title: Melanophryniscus atroluteus

text:
Melanophryniscus atroluteus là một loài cóc thuộc họ Bufonidae.
Loài này có ở Argentina, Brasil, Paraguay, và Uruguay.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là đồng cỏ nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới vùng ngập nước hoặc lụt theo mùa, đầm nước ngọt có nước theo mùa, đất canh tác, vùng đồng cỏ, và kênh đào và mương rãnh.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất nơi sống.

Hình ảnh

Tham khảo

 Kwet, A., Aquino, L., Langone, J. & Baldo, D. 2004. Melanophryniscus atroluteus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 7 năm 2007.

Liên kết ngoài

Melanophryniscus


title: Anisocentropus flavomarginatus

text:
Anisocentropus flavomarginatus là một loài Trichoptera thuộc họ Calamoceratidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Anisocentropus


title: Psychomyiella fulmeki

text:
Psychomyiella fulmeki là một loài Trichoptera trong họ Psychomyiidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Động vật khu vực sinh thái Indomalaya
Psychomyiella


title: Pyrophorus nigropunctatus

text:
Pyrophorus nigropunctatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Drapiez miêu tả khoa học năm 1820.

Chú thích

Tham khảo

Pyrophorus


title: Escaudœuvres

text:
Escaudœuvres  là một xã ở tỉnh Nord trong vùng Hauts-de-France, Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Nord

Tham khảo

INSEE
IGN

Escaudoeuvres


title: Lasioglossum dusmeti

text:
Lasioglossum dusmeti là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Blüthgen mô tả khoa học năm 1924.

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1924


title: Penia recticollis

text:
Penia recticollis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Fleutiaux miêu tả khoa học năm 1934.

Chú thích

Tham khảo

Penia


title: Ngày ánh sáng

text:
Ngày ánh sáng (tiếng Anh: light day) là đơn vị dùng trong thiên văn học và cách ngành liên quan, diễn tả khoảng cách không gian mà quang tử di chuyển được trong một ngày trong chân không, mỗi ngày 86.400 giây, như vậy một ngày ánh sáng ứng với chiều dài 25.902.068.371.200 m.

Đơn vị ngày ánh sáng rất ít khi được sử dụng, vì chỉ có vài thiên thể nằm trong vùng kích thước này. Ví dụ: đám mây Oort nằm quanh Mặt Trời ở khoảng cách từ 290 đến 580 ngày ánh sáng. Ngoài ra, quỹ đạo các thiên thể thuộc vành ngoài của Hệ Mặt Trời có thể tính bằng ngày ánh sáng hay giờ ánh sáng, ngược lại các khoảng cách liên sao đã dùng kích thước năm ánh sáng.

Xem thêm
Năm ánh sáng
Tháng ánh sáng
Tuần ánh sáng
Giờ ánh sáng
Phút ánh sáng
Giây ánh sáng.

Tham khảo

(thiên văn học)]]

[[Thể loại:Đơn vị đo chiều dài

en:Light day
fr:Jour-lumière


Giải vô địch bóng đá thế giới các câu lạc bộ 2006 là giải bóng đá giữa các câu lạc bộ vô địch châu lục được FIFA tổ chức tại Nhật Bản từ 10 đến 17 tháng 12 năm 2006. Đây là phiên bản thứ ba của FIFA Club World Cup.

São Paulo là đương kim vô địch, nhưng không thể bảo vệ chức vô địch sau khi thua trận chung kết Copa Libertadores 2006.

Câu lạc bộ SC Internacional của Brazil đã đoạt chức vô địch sau khi đánh bại câu lạc bộ Barcelona của Tây Ban Nha trong trận chung kết. Như vậy, cả ba lần tổ chức, câu lạc bộ vô địch đều là các câu lạc bộ Nam Mỹ nói chung và Brazil nói riêng.

Đại diện của nước chủ nhà không tham dự, như đã được đề xuất ban đầu. Sau sự ra đi của Australia khỏi OFC, đại diện của châu Đại Dương, Auckland City, là đội bóng nghiệp dư, vì vậy đề xuất để họ đá play-off để giành một suất vào tứ kết với nhà vô địch J. League (Gamba Osaka) đã được xem xét, điều này cũng sẽ thúc đẩy lợi ích địa phương. Nếu thay đổi họ sẽ phải bỏ trận tranh hạng năm để giữ nguyên số trận đấu. Thay đổi này cuối cùng đã bị hủy bỏ, nhưng thể thức giải đấu sẽ thay đổi từ năm 2007.

Các đội tham dự

Địa điểm
Tokyo, Yokohama và Toyota là ba địa điểm phục vụ cho FIFA Club World Cup 2006.

Các trận đấu

Tứ kết

Bán kết

Tranh hạng năm

Tranh hạng ba

Chung kết

Các cầu thủ ghi bàn hàng đầu

Bảng xếp hạng

Giải thưởng

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Giải vô địch bóng đá thế giới các câu lạc bộ 2006  trên trang chủ của FIFA

2006
Thể thao Tokyo


title: Chaloenus bipunctatus

text:
Chaloenus bipunctatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Bryant miêu tả khoa học năm 1943.

Chú thích

Tham khảo

Chaloenus


title: Andrena angarensis

text:
Andrena angarensis là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1929.

Chú thích

Tham khảo

A
Động vật được mô tả năm 1929


title: Vịt quay Bắc Kinh

text:
Vịt quay Bắc Kinh là một món ăn từ Bắc Kinh được chế biến từ thời phong kiến. Đặc điểm của loại thịt này là lớp da mỏng và giòn, còn các phiên bản chính thống của món ăn thì phục vụ chủ yếu là da với ít thịt, được người nấu thái lát trước mặt thực khách. Vịt được nuôi trong điều kiện đặc biệt để làm món ăn này rồi giết thịt sau 65 ngày, và tẩm gia vị trước khi quay trong lò kín hoặc treo. Thịt vịt thường được ăn kèm hành lá, dưa leo và nước sốt đậu ngọt với bánh pía. Đôi khi củ cải muối cũng có ở bên trong, đồng thời người ăn có thể sử dụng các loại nước sốt khác nhau, chẳng hạn như tương đen.

Lịch sử

Vịt đã được quay ở Trung Quốc từ thời Nam-Bắc triều. Một biến thể của vịt quay đã được chế biến cho Hoàng đế Trung Hoa vào thời nhà Nguyên. Món ăn, ban đầu được đặt tên là "thiêu áp tử" (燒鴨子), được đề cập trong sách Ẩm thiện chính yếu (飲膳正要) vào năm 1330 bởi Hốt Tai Huệ (忽思慧), một giám định viên của nhà bếp hoàng gia. Vịt quay Bắc Kinh gắn liền với thuật ngữ vào thời cuối nhà Minh; đến lúc đó nó đã là một trong những món ăn chính trong thực đơn của triều đình. Nhà hàng đầu tiên chuyên về vịt quay Bắc Kinh, Tiện Nghi Phường, được thành lập ở Xianyukou, gần Chính Dương Môn thuộc Bắc Kinh vào năm 1416.

Đến thời Càn Long (1736–1796) của nhà Thanh, sự phổ biến của món vịt quay Bắc Kinh đã lan rộng đến các tầng lớp thượng lưu, tạo cảm hứng cho các nhà thơ và học giả thưởng thức món ăn này. Ví dụ, một câu thơ trong bài Đô môn trúc chi từ (都門竹枝詞), một bài thơ địa phương ở Bắc Kinh, đã ghi "Lưỡng thiệu tam thiêu yếu mãn hồ, Quải lô áp tử dữ thiêu trư" (兩紹三燒要滿壺，掛爐鴨子與燒豬; tạm hiểu Hãy lấp đầy chiếc đĩa của người với vịt quay và heo nướng).

Năm 1864, nhà hàng Toàn Tụ Đức (全聚德) được thành lập tại Bắc Kinh. Dương Toàn Nhân (楊全仁), người sáng lập Toàn Tụ Đức, đã phát triển lò nướng để quay vịt. Với những đổi mới và cách quản lý hiệu quả, nhà hàng này đã trở nên nổi tiếng ở Trung Quốc, đưa món vịt quay Bắc Kinh ra bên ngoài thế giới.

Vào giữa thế kỷ 20, vịt quay Bắc Kinh đã trở thành biểu tượng quốc gia của Trung Quốc, được du khách cũng như các nhà ngoại giao ưa chuộng. Ví dụ, Henry Kissinger, Ngoại trưởng Hoa Kỳ, đã gặp Thủ tướng Chu Ân Lai tại Đại lễ đường Nhân dân vào ngày 10 tháng 7 năm 1971, trong chuyến thăm đầu tiên (bí mật) đến Trung Quốc. Sau một hồi đàm phán không xong vào buổi sáng, phái đoàn được phục vụ món vịt quay Bắc Kinh cho bữa trưa, món ăn khoái khẩu của Kissinger. Người Mỹ và người Trung Quốc đã ra một tuyên bố chung vào ngày hôm sau, mời Tổng thống Richard Nixon thăm Trung Quốc năm 1972. Sau cái chết của Chu năm 1976, Kissinger đã có chuyến thăm khác tới Bắc Kinh để thưởng thức món vịt quay Bắc Kinh. Đặc biệt, vịt quay Bắc Kinh tại Toàn Tụ Đức cũng là món ăn yêu thích của nhiều nhà lãnh đạo chính trị khác nhau, từ Fidel Castro của Cuba cho đến cựu thủ tướng Đức Helmut Kohl.

Hai nhà hàng nổi tiếng ở Bắc Kinh phục vụ món ăn này là Toàn Tụ Đức và Tiện Nghi Phường, cả hai cơ sở có tuổi đời hàng thế kỷ đã trở thành những cái tên quen thuộc, mỗi nhà hàng đều có phong cách riêng: Toàn Tụ Đức được biết đến với phương pháp nướng lò hung, trong khi Tiện Nghi Phường thì áp dụng kỹ thuật quay lò kín lâu đời nhất.

Chế biến

Nuôi vịt
Vịt được dùng để chế biến món vịt quay Bắc Kinh có nguồn gốc từ Nam Kinh. Chúng nhỏ, có lông đen và sống ở các kênh quanh thành phố nối các tuyến đường thủy chính. Với việc di dời thủ đô của Trung Quốc đến Bắc Kinh, lưu lượng sà lan cung ứng lương thực tăng lên trong khu vực. Thường thì những chiếc sà lan này sẽ làm rơi vãi ngũ cốc xuống các con kênh, cung cấp thức ăn cho vịt. Đến thời Ngũ Đại, giống vịt mới được nông dân Trung Quốc thuần hóa. Ngày nay, vịt quay Bắc Kinh được chế biến từ loài vịt Bắc Kinh (Anas platyrhynchos domestica). Vịt con mới sinh được nuôi trong môi trường chăn thả tự do trong 45 ngày đời đầu tiên, và bị ép cho ăn 4 lần một ngày trong 15–20 ngày tiếp theo, kết quả là vịt nặng 5–7 kg (11–15 lbs). Việc vỗ béo vịt đã dẫn đến một cái tên thay thế cho con vật, vịt nhồi Bắc Kinh ().

Nướng vịt

Vịt vỗ béo được giết mổ, vặt lông, mổ bụng và rửa sạch bằng nước. Không khí được bơm dưới da qua khoang cổ để tách da khỏi mỡ. Vịt sau đó được ngâm trong nước sôi một thời gian ngắn trước khi treo lên để làm khô. Trong khi treo, vịt được phết một lớp mạch nha, bên trong được rửa lại một lần nữa bằng nước. Sau đó được bôi một lớp phủ thực phẩm/nước sốt thứ hai gồm nước tương, bột ngũ vị hương và thêm mạch nha từ trong ra ngoài, và để vịt trong 24 giờ ở nơi khô ráo, thoáng mát hoặc để trong tủ lạnh. Sau đó nướng vịt trong lò cho đến khi da chuyển sang màu nâu sáng bóng.

Bên cạnh hai phương pháp truyền thống để chế biến vịt quay Bắc Kinh, các công thức nấu ăn đã được các đầu bếp trên khắp thế giới biên soạn để thực hiện món ăn tại nhà.

Nướng kiểu lò kín
Vịt quay Bắc Kinh ban đầu được quay trong lò kín (), và Tiện Nghi Phường là nhà hàng vẫn thực hiện truyền thống này. Lò kín được xây bằng gạch và có gắn các vỉ nướng kim loại (). Lò được làm nóng trước bằng cách đốt rơm cao lương () ở chân lò. Vịt được đặt vào lò ngay sau khi lửa tắt, để thịt được làm chín từ từ nhờ sự đối lưu của nhiệt trong lò. Kiểm soát nhiên liệu và nhiệt độ là kỹ năng chính. Với kiểu lò kín, thịt vịt được kết hợp nhuần nhuyễn với lớp mỡ dưới da nên ngon ngọt và mềm.

Nướng kiểu lò mở
Lò nướng mở () được phát triển trong các nhà bếp của hoàng gia vào thời nhà Thanh, và được chuỗi nhà hàng Toàn Tụ Đức áp dụng. Nó được thiết kế để nướng tối đa 20 con vịt cùng một lúc bằng ngọn lửa trần được đốt bằng củi cứng từ cây đào hoặc cây lê. Những con vịt được treo lên cái móc trên ngọn lửa và nướng ở nhiệt độ 270 °C (525 °F) trong 30–40 phút. Trong khi nướng vịt, đầu bếp có thể dùng sào để treo từng con vịt gần lửa trong khoảng thời gian 30 giây. Với kiểu nướng lò mở, mỡ thường được chảy ra trong quá trình nấu nên da vịt trở nên giòn, có thể ăn riêng như một món ăn vặt.

Hầu hết mọi bộ phận của vịt đều có thể được chế biến ngay sau đó. Nhà hàng Toàn Tụ Đức phục vụ khách hàng món "Tiệc toàn vịt", trong đó họ nấu xương vịt với rau.

Phục vụ

Vịt quay Bắc Kinh được lạnh thịt theo cách truyền thống trước mặt thực khách và được phục vụ trong ba giai đoạn. Đầu tiên, những lát da vịt được nhúng với đường và nước sốt đậu ngọt. Da vịt ăn ngon nhất khi nóng và giòn. Sau đó, thịt được phục vụ với bánh tráng hấp () cùng một loạt các món rau, điển hình như dưa chuột thái sợi và hành lá. Theo truyền thống, thực khách nhúng các lát vịt vào gia vị rồi gói vào bánh pía với dưa chuột, cùng bất kỳ nguyên liệu nào khác. Sau đó bánh pía cuốn được ăn bằng tay hoặc bằng đũa. Vịt cắt xẻo (鸭 架) - phần còn lại của vịt quay, trong đó loại đi các phần thịt cắt rời - có thể được nấu theo ba cách. Cách làm truyền thống là cho vào nước xuýt với các nguyên liệu như cải thảo và đậu phụ mềm. Vịt cắt xẻo cũng có thể được chặt nhỏ và xào trong nước sốt đậu ngọt, hoặc áp chảo trong thời gian ngắn rồi dùng với muối và tiêu (椒鹽). Nếu không, nó sẽ được đóng gói để khách hàng mang về nhà.

Làm nóng
Vịt quay Bắc Kinh nguyên con có thể được đặt hàng dưới dạng mang đi. Có thể hâm nóng vịt tại nhà bằng lò nướng hoặc bếp. Khi sử dụng lò nướng, vịt được làm nóng ở nhiệt độ 150 °C (300 °F) trong 20 phút, và sau đó ở 160 °C (325 °F) trong 10 phút nữa. Phương pháp hâm nóng bằng bếp bao gồm khâu nhúng vịt trong nước sôi trước khi đặt nó lên vỉ nướng 70 cm (28 in) trên ngọn lửa. Thay nước sau mỗi 3–4 phút cho đến khi vịt thật nóng. Để hâm nóng vịt quay Bắc Kinh với dầu, vịt được thái thành từng miếng mỏng và đặt trong một cái rây được giữ trên chảo dầu nóng. Vịt sau đó được rửa lại nhiều lần với dầu.

Nhà hàng đáng chú ý
Một số nhà hàng ở Bắc Kinh chuyên về vịt quay Bắc Kinh. Ví dụ bao gồm Toàn Tụ Đức, Tiện Nghi Phường, Trường An Nhất Hạo (長安一號), Dayali, Bắc Kinh Tiểu Vương Phủ (北京小王府) và Đá Đông Khảo Áp Điếm (大董烤鴨店). Một số nhà hàng, đặc biệt là Toàn Tụ Đức và Tiện Nghi Phường, có lịch sử lâu đời về phục vụ món vịt chất lượng cao. Ngoài ra, Toàn Tụ Đức đã được công nhận trên toàn thế giới, được mệnh danh là Thương hiệu nổi tiếng của Trung Quốc vào năm 1999. Nhà hàng Duck Chang, được khai trương vào năm 1975 tại Virginia, Hoa Kỳ, là nhà hàng Trung Quốc đầu tiên chế biến và phục vụ món vịt quay Bắc Kinh mà không cần thông báo trước 24 giờ. Vào năm 2018, James Beard Foundation đã trao cho Sun Wah BBQ ở Chicago, IL giải thưởng America’s Classics, đặc biệt nhắc đến "Bữa tiệc vịt Bắc Kinh" ba món của Sun Wah trong thông báo của họ về giải thưởng.

Vịt thơm giòn
Vịt thơm giòn là một món ăn tương tự như vịt quay Bắc Kinh. Nó rất phổ biến ở Vương quốc Anh, nơi món ăn được tạo ra vào nửa sau thế kỷ XX.

Đầu tiên, vịt được ướp với các loại gia vị, sau đó hấp cho đến khi mềm, và cuối cùng là chiên ngập dầu cho đến khi giòn. Thịt có ít mỡ, khô và giòn hơn so với thịt vịt quay Bắc Kinh. Vịt thơm giòn cũng có thể được nhìn thấy ở Hoa Kỳ, thường được phục vụ với bánh sữa nhỏ hơn là bánh tráng.

Ở Đức, một số nhà hàng kết hợp châu Á cũng phục vụ món vịt thơm giòn (Knusprige Ente), đôi khi còn được dán nhãn là vịt quay Bắc Kinh (Peking-ente, hay Pekingente). Vịt được tẩm ướp gia vị và chiên giòn, dùng chung với rau xào (Wokgemüse) trên mì xào hoặc cơm.

Hình ảnh

Ghi chú

Tham khảo

Liên kết ngoài

 An example Peking Duck recipe
 Recipe for Crispy Aromatic Duck

Ẩm thực Trung Quốc
Món ăn gia cầm
Văn hóa Bắc Kinh


title: (6534) 1995 DT1

text:
{{DISPLAYTITLE:(6534) 1995 DT1}}

(6534) 1995 DT1 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Timothy B. Spahr thông qua Catalina Sky Survey ngày 24 tháng 2 năm 1995.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 6001–7000

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser

Thiên thể phát hiện năm 1995
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: (6378) 1987 SE13

text:
{{DISPLAYTITLE:(6378) 1987 SE13}}

(6378) 1987 SE13 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Henri Debehogne ở Đài thiên văn La Silla ở Chile ngày 27 tháng 9 năm 1987.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 6001–7000

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser

Thiên thể phát hiện năm 1987
Được phát hiện bởi Henri Debehogne
Tiểu hành tinh vành đai chính