title: Cộng hòa Ezo

text:
là một quốc gia độc lập tồn tại trong một thời gian ngắn do những cựu thần cùng quan chức của chính quyền Mạc phủ Tokugawa thành lập vào ngày 27 tháng 1 năm 1869 (âm lịch: 15 tháng 11 năm 1868) tại vùng Ezo (nay là Hokkaidō) phía bắc Nhật Bản và chính thức tiêu vong vào ngày 27 tháng 6 năm 1869 (âm lịch: 17 tháng 5, 1869).

Bối cảnh

Cuối thời kỳ Edo, vào năm 1867, Tướng quân đời thứ 13 Tokugawa Yoshinobu thực hiện Đại Chính phụng Hoàn trao trả lại quyền lực cho Thiên Hoàng Minh Trị nhưng rồi phải tập trung binh lực đối phó với lực lượng liên minh giữa các phiên trung thành với triều đình đứng đầu là Satsuma và Chōshū, hai bên đã tiến hành hàng loạt trận giao tranh dữ dội trong chiến tranh Boshin với kết quả bại trận nghiêng về phía Mạc phủ. Khi liên quân Satchō tiến về bao vây thành Edo thì gặp phải trở ngại, nhờ sự hòa giải của Yamaoka Tetsutarō, Đại Tổng đốc Phủ Tham mưu quân Tân chính phủ là Saigo Takamori đã tiến hành hội đàm với Katsu Kaishū, Lục quân Tổng tài nhà Tokugawa nhằm quyết định mở cửa thành Edo đầu hàng tránh đổ máu vô ích. Trong khi ấy Tư lệnh hạm đội quân Mạc phủ là Enomoto Takeaki nhận lệnh lui quân về Shizuoka từ đó chạy lên hướng bắc tới tận vùng Ezo của Tokugawa Yoshinobu với mục đích phòng bị biên cương phía bắc và sự bảo hộ của các gia thần cựu Mạc.

Ngày 19 tháng 8 năm 1868, sau thất bại tại Honshū, Enomoto cùng tàn quân Mạc phủ và đoàn cố vấn quân sự người Pháp dưới quyền của Jules Brunet, chỉ huy soái hạm Kaiyōmaru cùng 8 chiếc quân hạm từ ngoài khơi Shinkawa rút về Edo rồi từ đó hướng thẳng tới đảo Ezo. Dọc đường họ tiếp nhận thêm các đội nhóm tham chiến thuộc phe cựu Mạc khác là Denshūtai, Shinsengumi và Shōgitai vừa bại trận trong chiến tranh Aizu ở Sendai, đại quân cựu Mạc tiến lên phía bắc và đổ bộ ở Washinoki và Esashi với sự yểm trợ đắc lực của các tàu chiến hiện đại kiểu mới, tiến hành xua quân bình định các vùng quanh phía nam bán đảo Hakodate, chiếm được thành Goryōkaku. Phủ Tri sự (府知事 Fuchiji)  cai trị xứ Ezo là Shimizudani Kinnaru cùng lãnh chúa phiên Matsumae và bộ hạ tháo chạy. Chính quyền cựu Mạc phủ thiết lập được quyền kiểm soát trên toàn đảo Ezo.

Lịch sử

Thành lập

Ngày 27 tháng 1 năm 1869, nước Cộng hòa Ezo được thành lập ở Hakodate như một quốc gia độc lập thông qua một cuộc bầu cử lớn với sự tham gia của những cựu quan chức Mạc phủ, gia thần lãnh chúa các phiên đi theo và tầng lớp sĩ quan cao cấp trực thuộc Lục quân và Hải quân, chỉ riêng tầng lớp hạ sĩ quan, binh sĩ, thợ thuyền và cư dân sống tại Hakodate không được phép tham gia bỏ phiếu, tổ chức chính quyền cơ bản dựa theo kiểu Mỹ. Enomoto được bầu làm vị Tổng thống đầu tiên  với đa số phiếu và Matsudaira Tarō làm Phó Tổng thống . Đây là cuộc bầu cử đầu tiên được tổ chức trên lãnh thổ Nhật Bản, nơi mà cấu trúc phong kiến dưới quyền hoàng đế và các lãnh chúa quân sự vẫn còn hiện hữu xuyên suốt lịch sử. Thông qua Trưởng quan hành chính địa phương Hakodate là Nagai Naoyuki. Nước cộng hòa cố tiếp cận với các công sứ nước ngoài hiện diện ở Hakodate, ví dụ như Hoa Kỳ, Pháp, và Nga, nhưng không có được bất kỳ sự công nhận quốc tế hay ủng hộ nào. Enomoto đề nghị tặng lãnh thổ của mình cho Tướng quân Tokugawa dưới luật lệ của triều đình, nhưng đề nghị của ông bị Hội đồng Hoàng gia bác bỏ.

Nước Cộng hòa Ezo có quốc kỳ riêng, là một bông hoa cúc (biểu tượng cho sự thống trị của uy quyền) và một ngôi sao 7 cánh màu đỏ (biểu tượng của nước Cộng hoà mới) trên nền xanh da trời. Ngân khố bao gồm 180.000 đồng tiền vàng ryō mà Enomoto lấy từ thành Osaka sau khi Tokugawa Yoshinobu thất bại tại trận Toba Fushimi và lui binh về phía bắc vào đầu năm 1868.

Suốt mùa đông năm 1868-1869, chính quyền nước Cộng hòa Ezo ra sức tăng cường tuyến phòng thủ vững chắc vùng bán đảo phía Bắc của Hakodate, lấy thành ngũ giác Goryōkaku làm đại bản doanh cho quan chức cựu Mạc cùng tùy tùng trú đóng. Quân đội được tổ chức dưới sự chỉ huy của các sĩ quan Nhật-Pháp, Ōtori Keisuke được bổ nhiệm làm Tổng tư lệnh quân đội Cộng hòa Ezo và cấp phó là Đại úy pháo binh Jules Brunet, toàn quân biên chế thành bốn lữ đoàn dưới sự chỉ huy của các sĩ quan Pháp (gồm Fortant, Marlin, Cazeneuve và Bouffier). Phần còn lại chia thành hai dưới sự chỉ huy của người Nhật.

Brunet yêu cầu (và tiếp nhận) cam kết cá nhân nhằm đảo bảo sự trung thành tuyệt đối từ tất cả các sĩ quan và khẳng định họ sẽ đồng hóa các ý tưởng của người Pháp. Một viên sĩ quan Pháp vô danh đã viết rằng Brunet phụ trách tất cả mọi thứ:
{{cquote|...phong tục, thành phố, công sự, quân đội; mọi thứ đều phải qua tay anh ấy. Người Nhật đơn thuần chỉ là những con rối mà anh ta lôi kéo bằng một thứ kỹ năng tuyệt vời.... anh ấy đã thực hiện một cuộc cách mạng Pháp năm 1789 thực sự trong lòng nước Nhật dũng cảm mới; cuộc bầu cử lãnh đạo và sự xác định thứ hạng dựa trên công lao mà không phải dòng dõi - đây là những điều tuyệt vời cho đất nước này, và anh ta đã có thể làm những việc rất tốt, xem xét mức độ nghiêm trọng của tình hình...<ref>Richard Sims, French Policy towards the Bakufu and Meiji Japan 1854 - 1895, Richmond: Japan Library, 1998</ref>}}

Bất ổn

Trong suốt thời gian tồn tại của nước Cộng hòa Ezo, tình hình tài chính không ổn định do thiếu kinh phí để chu cấp cho quân đội và bộ máy quan chức cựu Mạc đương nhiệm. Trưởng quan Tài chính Enomoto Michiaki đảm nhiệm việc cung ứng tiền bạc nhưng không đề ra được giải pháp hữu hiệu nào, thêm vào đó, Phó Tổng thống Matsudaira Taro lại dính vào vụ làm giả tiền tệ, lan truyền tiếng xấu về nguồn tiền thất thoát trong dư luận. Để bù vào ngân sách hoạt động cầm chừng, chính quyền buộc phải thực thi các biện pháp chế tài khác như cử người tới thu tiền từ các quầy hàng phục vụ lễ lạt, thu vén đồng xèng đổi lại nhắm mắt làm ngơ cho các tụ điểm đánh bạc hoạt động công khai, tận dụng nguồn thu từ các cô gái điếm hay việc thiết lập các cửa thông quan trong thành phố nhằm thu thêm thuế thông hành đối với phụ nữ và trẻ em, tất cả sự việc này đã gây ra mâu thuẫn và ác cảm từ cư dân địa phương.

Chính vì thế, lãnh đạo quân đội cựu Mạc phủ ngày càng bế tắc về mặt tài chính, đã tiến hành việc trưng thu tiền bạc và hàng hóa từ giới thương gia giàu có ở Hakodate, khiến một số quan chức cấp cao trong nội bộ chính phủ kiên quyết phản đối như Phó tư lệnh Lục quân Hijikata Toshizo, mối ác cảm giữa cư dân địa phương với quân cựu Mạc phủ tăng dần, một số tổ chức đi theo Mạc phủ từ trước cũng tuyên bố ly khai, hoạt động cho phe Tân chính phủ như Yūgekitai, thêm vào đó tình hình chiến sự ngày càng xấu dần làm dấy lên sự bất mãn cao độ từ các tầng lớp nhân dân đã đẩy chính quyền nước Cộng hòa Ezo tới bên bờ vực của sự sụp đổ không thể tránh khỏi.

Diệt vong
Quân đội chính phủ Minh Trị sớm củng cố thế lực trên đảo Honshu, mãi đến tháng 4 năm 1869 mới cử một hạm đội và lực lượng bộ binh gồm 7.000 quân tiến đến Hokkaidō. Lực lượng Tân chính phủ nhanh chóng đổ bộ và đánh bại quân Cộng hòa Ezo tại trận Hakodate, rồi điều quân bao vây thành Goryōkaku. Do binh lực hai bên quá sức chênh lệch, khiến cho tình hình chiến sự thêm phần bất lợi nên Enomoto buộc phải đầu hàng vào ngày 26 Tháng 6 năm 1869, sau đó chuyển giao Goryōkaku cho viên sĩ quan tham mưu phiên Satsuma là Kuroda Kiyotaka, nước Cộng hòa Ezo chính thức giải thể vào ngày 27 tháng 6 năm 1869. Ngày 20 tháng 9 cùng năm, chính phủ Minh Trị ra quyết định đổi tên vùng Ezo thành Hokkaidō. Các quan chức cùng binh sĩ của chính quyền cũ đều được tha bổng và lần lượt đảm nhiệm những chức vụ trọng yếu trong chính quyền mới về sau.

Quan điểm
Trong khi các văn bản lịch sử về sau có nhắc đến vào tháng 5 năm 1869 khi Enomoto chấp nhận sự cai trị của Hoàng đế Minh Trị, sự thống trị của triều đình chưa bao giờ là vấn đề đối với nước Cộng hòa Ezo, một bằng chứng rõ ràng trong một đoạn của bức thư mà Enomoto gửi đến Thái chính quan (太政官 Dajōkan) (Hội đồng Hoàng gia) trong thời gian ông đến Hakodate:

Chính từ quan điểm của Enomoto trong nỗ lực thành lập một chính phủ ở Hokkaido không chỉ cho vì lợi ích cho gia tộc Tokugawa nằm trong tay (gánh nặng phải duy trì một số lượng lớn gia thần cùng thuộc hạ dư thừa), mà còn phát triển Ezo vì lợi ích của quốc phòng cho phần còn lại của đất nước, một điều gì đó đã trở thành chủ đề quan tâm trong một thời gian. Giới học giả gần đây đã lưu ý rằng trong nhiều thế kỷ, Ezo không được coi là một phần của Nhật Bản cùng một cách mà các hòn đảo chính của Nhật Bản hiện nay, vì vậy việc thiết lập nước Cộng hòa Ezo, theo kiểu tư duy hiện đại, không phải là một hành động ly khai, mà là đưa ra một thực thể chính trị-xã hội của Nhật Bản chính thức đến với Ezo nhằm xác lập chủ quyền tận cùng biên cương phía bắc của đất nước.

Enomoto bị kết án tù giam trong một thời gian ngắn, nhưng được trả tự do vào năm 1872 và chấp nhận giữ một chức vụ trong chính quyền mới là Cơ quan Đất đai tại Ezo, nơi được đổi tên thành Hokkaido. Sau đó ông được bổ nhiệm làm đại sứ tại Nga, và tiếp tục giữ một vài vị trí bộ trưởng trong Chính phủ Minh Trị.

Cơ cấu chính quyền
Chức vụ chủ chốt

Thông qua cuộc bầu cử đầu tiên của nước Cộng hòa Ezo, đã bầu chọn các chức vụ lãnh đạo trọng yếu như sau:
Tổng thống – Enomoto Takeaki
Phó Tổng thống – Matsudaira Tarō
Tổng Tư lệnh Hải quân – Arai Ikunosuke
Tổng Tư lệnh Lục quân – Ōtori Keisuke
Cố vấn Tư lệnh Lục quân – Jules Brunet
Tổng trưởng quân luật – Takenaka Shigekata, Imai Nobuo
Phó Tư lệnh Lục quân – HijikataToshizō
Trưởng quan hành chính địa phương Hakodate – Nagai Naoyuki
Trưởng quan hành chính địa phương Matsumae – Hitomi Katsutarō
Trưởng quan hành chính địa phương Esashi – Matsuoka Shirōjirō, Kosugi Masanoshin
Trưởng quan Khai phá – Sawatarō Zaemon
Trưởng quan Tài chính – Enomoto Michiaki, Kawamura Rokushirō
Chỉ huy trưởng Hải quân – Matsuoka Bankichi
Phó chỉ huy Hải quân – Kōga Gengo, Nezu Seikichi, Ogasawara Kenzō, Furukawa Setsuzō, Asaba Kojirō
Chỉ huy trưởng bộ binh – Honda Koshichirō, Furuya Sakuzaemon
Phó chỉ huy bộ binh – Takigawa Mitsutarō, Iba Hachirō, Okawa Shojirō, Matsuoka Shirōjirō, Kasuga Saemon, Hoshi Juntarō, Amano Shintarō, Nagai Gyoshinsai
Phó chỉ huy pháo binh – Sekihirō Uemon, Nakajima Saburōsuke
Phó chỉ huy công binh – Yoshizawa Yushirō, Kosuga Tatsunosuke
Phó chỉ huy khí giới – Miyashige Ichinosuke, Shibusawa Seiichirō

Tổ chức quân sự
Quân đội cựu Mạc phủ chia thành Lục quân và Hải quân, đa phần đều được tổ chức theo kiểu Pháp và thành phần biên chế như sau:
Lục quân (Tổng Tư lệnh Lục quân: Ōtori Keisuke, Phó Tư lệnh Lục quân: Hijikata Toshizō)
Trung đoàn 1: gồm tiểu đoàn 1 (tiểu đoàn trưởng - Takigawa Mitsutarō, 4 đại đội, đội sĩ quan Denshū,Koshōgitai, Kamikitai), tiểu đoàn 2 (tiểu đoàn trưởng - Iba Hachirō, 7 đại đội, Yūgekitai, Shinsengumi, Shōgitai)
Trung đoàn 2 (trung đoàn trưởng - Honda Koshichirō): gồm tiểu đoàn 1 (tiểu đoàn trưởng - Okawa Shojirō, 4 đại đội, đội bộ binh Denshūtai), tiểu đoàn 2 (tiểu đoàn trưởng - Matsuoka Shirōjirō, 5 đại, Ichirentai)
Trung đoàn 3: gồm tiểu đoàn 1 (tiểu đoàn trưởng - Kasuga Saemon, 4 trung đội, Kasugatai), tiểu đoàn 2 (tiểu đoàn trưởng - Hoshi Juntarō, 4 đại đội, Gakuheitai)
Trung đoàn 4 (trung đoàn trưởng - Furuya Sakuzaemon): gồm tiểu đoàn 1 (tiểu đoàn trưởng - Nagai Gyoshinsai, 5 đại đội,Shōhōtai), tiểu đoàn 2 (tiểu đoàn trưởng - Amano Shintarō, 5 đại đội, Shōhōtai)
Đội pháo binh: đội trưởng – Sekihirō Uemon
Đội công binh: đội trưởng – Yoshizawa Yushirō, Kosuga Tatsunosuke
Đội khí giới: đội trưởng – Miyashige Ichinosuke
Đội quân y: đội trưởng – Takamatsu Ryōun
Đội nhóm sáp nhập gồm:
Shinsengumi (新選組, Tân Tuyển Tổ)
Denshūtai (伝習隊, Truyền Tập Đội)
Yūgekitai (遊撃隊, Du Kích Đội)
Shōgitai (彰義隊, Chương Nghĩa Đội)
Koshōgitai (小彰義隊, Tiểu Chương Nghĩa Đội)
Kamikitai (神木隊, Thần Mộc Đội)
Ichirentai (一聯隊, Nhất Liên Đội)
Kasugatai (春日隊, Xuân Nhật Đội)
Gakuheitai (額兵隊, Ngạch Binh Đội)
Shōhōtai (衝鋒隊, Xung Phong Đội)
Hải quân (Tư lệnh hải quân: Arai Ikunosuke)
Kaiyōmaru (hạm trưởng:Sawatarō Zaemon, bị chìm ngoài khơi Esashi tháng 11 năm 1868)
Kaitenmaru (hạm trưởng:Kōga Gengo, sau là Nezu Seikichi, bị bắn cháy tại cảng Hakodate tháng 5 năm 1869)
Takaomaru (hạm trưởng: Ogasawara Kenzō, bị bắn cháy tại cảng Kunohe tháng 3 năm 1869)
Banryūmaru (hạm trưởng: Matsuoka Bankichi, bị bắn cháy tại cảng Hakodate tháng 5 năm 1869)
Chiyodagatamaru (hạm trưởng: Morimoto Kosaku, bị bắn cháy tại cảng Hakodate tháng 4 năm 1869)
Shinsokumaru (hạm trưởng: Nishikawa Shinzo, bị bắn cháy tại cảng Hakodate tháng 11 năm 1868)
Thuyền vận tải: Taiemaru, Chōgeimaru, Hōōmaru, Nagasakimaru, Mikahōmaru và Kaishunmaru.

Xem thêm
Lịch sử Nhật Bản
Danh sách quốc gia không còn tồn tại

Chú thích

Tham khảo
Ballard C.B., Vice-Admiral G.A. The Influence of the Sea on the Political History of Japan. London: John Murray, 1921.
Black, John R. Young Japan: Yokohama and Yedo, Vol. II. London: Trubner & Co., 1881.
Onodera Eikō, Boshin Nanboku Senso to Tohoku Seiken. Sendai: Kita no Sha, 2004.

Suzuki, Tessa Morris. Re-Inventing Japan: Time Space Nation. New York: M.E. Sharpe, 1998.
Yamaguchi, Ken. Kinsé shiriaku A history of Japan, from the first visit of Commodore Perry in 1853 to the capture of Hakodate by the Mikado's forces in 1869.'' Trans. Sir Ernest Satow. Wilmington, Del., Scholarly Resources 1973

Liên kết ngoài
 Tuyên ngôn nước Cộng hòa Ezo

Quốc gia tồn tại ngắn ngủi
Cựu quốc gia châu Á
Đảo quốc
Hokkaidō
Lịch sử Nhật Bản
Cựu cộng hòa
Minh Trị Duy Tân
Chấm dứt năm 1869
Chấm dứt năm 1869 ở Nhật Bản
Cựu quốc gia Đông Á


title: Palestrina

text:
Palestrina (Praeneste cổ) là một thành phố cổ có dân số khoảng 18.012 người ở Lazio, khoảng 35 km về phía đông của Roma, được kết nối với nhau thông qua Via Prenestina. Palestrina nằm ở mũi của Monti Prenestini, một dãy núi ở Apennine.

Palestrina giáp các đô thị: Artena, Castel San Pietro Romano, Cave, Gallicano nel Lazio, Labico, Rocca di Cave, Rocca Priora, Roma, San Cesareo, Valmontone, Zagarolo.

Biến động dân số

Thành phố kết nghĩa
 Füssen, Đức
 Bièvres, Essonne, Pháp từ 2007

Tham khảo

Liên kết ngoài
Model of the Roman Sanctuary and its modern appearance
History and monuments of Palestrina
Full description of the Sanctuary, illustrated (Italian)
 www.comune.palestrina.rm.it/

Đô thị tỉnh Roma
Đô thị Thành phố trung tâm Thủ đô Roma


title: Aderklaa

text:
Aderklaa là một thị trấn ở huyện Gänserndorf trong bang Niederösterreich ở nước Áo. Đô thị này có diện tích 8,62 km², dân số năm 2001 là 233 người.

Tham khảo

Đô thị của Gänserndorf


title: 9640 Lippens

text:
9640 Lippens (1994 PP26) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 12 tháng 8 năm 1994 bởi E. W. Elst ở La Silla.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 9640 Lippens

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1994


title: Euphylidorea fratria

text:
Euphylidorea fratria là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Euphylidorea
Limoniidae ở vùng Nearctic


title: Canadian Albums Chart

text:
Canadian Albums Chart là một loại bảng xếp hạng dựa trên doanh số tiêu thụ album chính thức của Canada. Bảng xếp hạng được biên soạn lại vị trí xếp hạng vào mỗi thứ tư hành tuần dựa trên sự theo dõi của công ty Nielsen Soundscan và xuất bản vào mỗi thứ năm bởi Jam! Canoe và Billboard cùng với hai bảng xếp hạng đĩa đơn là Canadian Singles Chart và Canada BDS Canada Airplay Chart.

Bảng xếp hạng này bao gồm có 200 vị trí và "Canadian Albums Chart" vẫn là nguồn gốc xếp hạng và lượng tiêu thụ đáng tin cậy nhất đối với các album phổ biến ở Canada.

Chú thích
Nielsen Soundscan
Jam! Canoe
Billboard

Liên kết
Top 100 Albums In Canada
Canadian Albums Chart

Tham khảo

Bảng xếp hạng thu âm tại Canada


title: Aubergina

text:
Aubergina là một chi bướm ngày thuộc họ Lycaenidae.

Chú thích

Tham khảo

Eumaeini


title: Idunella

text:
Idunella là một chi động vật giáp xác thuộc họ Liljeborgiidae. Chi này có các loài sau:
Idunella aequicornis (Sars, 1876)
Idunella excavata (Schecke, 1973)
Idunella longirostris (Chevreux, 1920)
Idunella nana (Schecke, 1973)
Idunella pirata Krapp-Schickel, 1975
Idunella sketi Karaman, 1980

Chú thích

Tham khảo

Liljeborgiidae


title: Ciadoncha

text:
Ciadoncha là một đô thị trong tỉnh Burgos, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 99 người.

Tham khảo

Đô thị ở Burgos


title: Dovania mirei

text:
Dovania mirei là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae. Loài này có ở Nigeria.

Chú thích

Tham khảo

Dovania


title: Hylaeus clavigerus

text:
Hylaeus clavigerus là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1936.

Chú thích

Tham khảo

C
Động vật được mô tả năm 1936


title: Quận Trego, Kansas

text:
Quận Trego là một quận thuộc tiểu bang Kansas, Hoa Kỳ. Theo điều tra dân số năm 2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có dân số người.

Chú thích

Quận của Kansas


title: Semecarpus auriculata

text:
Semecarpus auriculata là một loài thực vật thuộc họ Anacardiaceae. Đây là loài đặc hữu của Ấn Độ.

Chú thích

Tham khảo
 World Conservation Monitoring Centre 1998. Semecarpus auriculata . 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Ấn Độ
Semecarpus


title: Almargen

text:
Almargen là một đô thị trong tỉnh Málaga, cộng đồng tự trị Andalusia Tây Ban Nha. Đô thị này có diện tích là ki-lô-mét vuông, dân số năm 2009 là người với mật độ người/km². Đô thị này có cự ly km so với tỉnh lỵ Málaga.

Tham khảo

Đô thị ở Málaga


title: Danh sách giải thưởng và đề cử của Justin Bieber

text:
Giải thưởng và Đề cử

Grammy Awards

|-
| 2016 || || Giải Grammy cho thu âm nhảy hay nhất ||
|-

American Music Awards (AMA)

|-
| rowspan="4"| 2010 || || Nghệ sĩ nam trong thể loại Pop/Rock được ưa thích ||
|-
| My World 2.0 || Album trong thể loại Pop/Rock được ưa thích ||
|-
| || T-Mobile Nghệ sĩ đột phá được yêu thích của năm ||
|-
| || Nghệ sĩ được yêu thích của năm ||
|-

BET Awards

|-
| 2010 || || Nghệ sĩ mới xuất sắc nhất ||
|-

Brit Awards

|-
| 2011 || || Nghệ sĩ quốc tế đột phá ||
|-

Grammy

|-
| rowspan="2"| 2010 || || Nghệ sĩ mới xuất sắc nhất ||
|-
| My World 2.0 || Album nhạc Pop xuất sắc nhất ||
|-

J-14 Icon Teen Awards

|-
| rowspan="6"| 2010 || || Biểu tượng của năm ||
|-
| || Ca sĩ có cố gắng trong 3 lĩnh vực tiêu biểu (hoạt động, ca hát & vũ đạo) ||
|-
| || Nam ngôi sao tiêu biểu ||
|-
| || Twitter tiêu biểu ||
|-
| Baby || Ca khúc tiêu biểu ||
|-
| || Ca sĩ tiêu biểu ||
|-

Juno Awards

|-
| rowspan="3"| 2010 || rowspan="2"| My World 2.0 || Album của năm ||
|-
| Album nhạc Pop của năm ||
|-
| || Nghệ sĩ mới của năm ||
|-

Meus Prêmios Nick

|-
| 2010 || || Nghệ sĩ quốc tế được yêu thích ||
|-

MTV European Music Awards (EMA)

|-
| rowspan="3"| 2010 || || Nghệ sĩ nam xuất sắc nhất ||
|-
| || Nghệ sĩ mới xuất sắc nhất ||
|-
| || Nghệ sĩ đột phá ||
|-

| rowspan="3"| 2012 || || Nghệ sĩ nam xuất sắc nhất ||
|-

MTV Video Music Awards (VMA)

|-
| 2010 || Baby || Nghệ sĩ mới xuất sắc nhất ||
|-

MTV Video Music Brazil (VBM)

|-
| 2010 || || Nghệ sĩ quốc tế ||
|-

MuchMusic Video Awards

|-
| rowspan="4"| 2010 || Baby || rowspan="2"| Video Quốc tế của năm dành cho nghệ sĩ người Canada ||
|-
| One Time ||
|-
| Baby || Video được yêu thích ||
|-
| || Nghệ sĩ mới được yêu thích ||
|-

Myx Music Awards

|-
| 2010 || One Time || Video quốc tế được yêu thích ||
|-

People Choice Awards

|-
| rowspan="2"| 2011 || || Nghệ sĩ đột phá được yêu thích ||
|-
| Baby || Video ca nhạc được yêu thích ||
|-

Teen Choice Awards

|-
| rowspan="4"| 2010 || My World 2.0 || Album nhạc Pop ||
|-
| || Nam nghệ sĩ đột phá ||
|-
| || Nam nghệ sĩ ||
|-
| || Ngôi sao âm nhạc mùa hè ||
|-

TRL Awards

|-
| 2010 || || Nghệ sĩ quốc tế xuất sắc nhất ||
|-
| 2012 || || tốt nhất cái nhìn ||
|-

World Music Awards

|-
| rowspan="2"| 2010 || || Nghệ sĩ Pop xuất sắc nhất ||
|-
| || Nghệ sĩ mới xuất sắc nhất ||
|-

Young Hollywood Awards

|-
| 2010 || || Nghệ sĩ mới của năm ||
|-

Tham khảo

Bieber, Justin
Justin Bieber


title: Villatobas

text:
Villatobas là một đô thị trong tỉnh Toledo, Castile-La Mancha, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2006 (INE), đô thị này có dân số là 2.481 người.

Tham khảo

Đô thị ở Toledo


title: Tanda

text:
Tanda là một thành phố và là nơi đặt ban đô thị (municipal board) của quận Rampur thuộc bang Uttar Pradesh, Ấn Độ.

Địa lý
Tanda có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 78 mét (255 feet).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Tanda có dân số 40.009 người. Phái nam chiếm 53% tổng số dân và phái nữ chiếm 47%. Tanda có tỷ lệ 36% biết đọc biết viết, thấp hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 44%, và tỷ lệ cho phái nữ là 27%. Tại Tanda, 21% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Uttar Pradesh


title: Elachista eleochariella

text:
Elachista eleochariella là một loài bướm đêm thuộc họ Elachistidae. Nó được tìm thấy ở miền bắc châu Âu và miền bắc Nga to Pyrenees và Alps và from Ireland to România. Nó cũng được tìm thấy ở Bắc Mỹ.

Sải cánh dài 7–8 mm.

Ấu trùng ăn Carex flacca, Carex panicea, Carex nigra, Eleocharis palustris và Eriophorum angustifolium.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Lepidoptera of Sweden
Fauna Europaea
mothphotographersgroup
bladmineerders.nl
Revision of the Nearctic species of Elachista I. The tetragonella group (Lepidoptera: Elachistidae)

Elachista


title: Pseudoclitocybe

text:
Pseudoclitocybe là một chi nấm thuộc họ Tricholomataceae. Chi này chứa khoảng 10 loài, phân bố rộng rãi.

Xem thêm

Danh sách các chi thuộc họ Tricholomataceae

Tham khảo

Tricholomataceae


title: Canapi

text:
Canapi là một đô thị ở bang Alagoas, Brasil. Dân số năm 2004 ước tính là 16.669 người.

Tham khảo

Đô thị bang Alagoas


title: Ozan, Ain

text:
Ozan là một xã ở tỉnh Ain, vùng Auvergne-Rhône-Alpes thuộc miền đông nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Ain

Tham khảo

Xã của Ain


title: Wincheringen

text:
Wincheringen là một đô thị thuộc trong huyện Trier-Saarburg thuộc bang Rheinland-Pfalz, phía tây nước Đức. Đô thị này có diện tích 18,72 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 1648 người.

Tham khảo

Xã của bang Rheinland-Pfalz
Xã và đô thị ở huyện Trier-Saarburg


title: Neuburg am Rhein

text:
Neuburg am Rhein là một đô thị thuộc huyện Germersheim, bang Rheinland-Pfalz, phía tây nước Đức. Đô thị Neuburg am Rhein có diện tích 8,25 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 2525 người.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Germersheim


title: Casalbore

text:
Casalbore là một đô thị ở tỉnh Avellino, Campania, Italia. Casalbore có diện tích 27,98  km², dân số năm 2005 là 2012 người. Đô thị này nằm ở độ cao 575 m. Các đơn vị trực thuộc là: Schiavonesca, Pagliarone, Mainardi, Frascino, Sant'Elia, Todino, Cupa, Cupazzo, San Ferro.

Lịch sử biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Avellino
Thành phố và thị trấn ở Campania


title: Mimardaris

text:
Mimardaris là một chi bướm ngày thuộc họ Bướm nâu.

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Pyrrhopygini


title: Coelioxys gilensis

text:
Coelioxys gilensis là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1896.

Chú thích

Tham khảo

G
Động vật được mô tả năm 1896


title: Aubord

text:
Aubord là một xã trong vùng hành chính Occitanie, thuộc tỉnh Gard, quận Nîmes, tổng Vauvert. Aubord nằm trên độ cao trung bình là 41 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 17 mét và điểm cao nhất là 64 mét. Xã có diện tích 9,42 km², dân số vào thời điểm 1999 là 1910 người; mật độ dân số là 202 người/km².

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Xã của Gard


title: Lygistus stretophallus

text:
Lygistus stretophallus là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Wilcox miêu tả khoa học năm 1965.

Chú thích

Tham khảo

Lygistus


title: Krumpendorf am Wörther See

text:
Krumpendorf (Slovene: Kriva Vrba) là một đô thị thuộc huyện Klagenfurt-Land trong bang Kärnten trong nước Áo. Đô thị  có diện tích kilômét vuông, dân số thời điểm năm 2005 là 3194 người.

Tham khảo

Đô thị của Kärnten


title: Saint-Amand, Pas-de-Calais

text:
Saint-Amand là một xã ở tỉnh Pas-de-Calais, vùng Hauts-de-France, Pháp.

Địa lý
Saint-Amand có cự ly khoảng  về phía tây bắc Arras, tại giao lộ của các tuyến đường D15 và D16.

Dân số

Địa điểm nổi bật
 Nhà thờ St.Amand, thế kỷ 16.

Xem thêm
Xã của tỉnh Pas-de-Calais

Tham khảo
INSEE
IGN

Liên kết ngoài
 The CWGC cemetery
 Saint-Amand on the Quid website

Saintamand


title: Modulus guernei

text:
Modulus guernei là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Modulidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Modulus
Modulidae


title: Borgo, Haute-Corse

text:
Borgo là một xã ở tỉnh Haute-Corse trên đảo Corse, Pháp. Xã này có diện tích 37,78 kilômét vuông, dân số năm 1999 là 5002 người. Khu vực này có độ cao 320 mét trên mực nước biển.

Sân bay Bastia-Poretta nằm ở Borgo.

Xem thêm
Torra di Punta d'Arcu

Tham khảo

Xã của Haute-Corse


title: Nanopsis familiarum

text:
Cerithiopsis familiarum là một loài ốc biển, động vật chân bụng trong họ Cerithiopsidae, được tìm thấy ở Vịnh Mexico. Nó được Rolán, Espinosa, và Fernández-Garcés, mô tả năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

Nanopsis
Động vật được mô tả năm 2007


title: Nötsch im Gailtal

text:
Nötsch im Gailtal (tiếng Slovenia: Čajna)là một đô thị thuộc huyện Villach-Land trong bang Kärnten trong nước Áo. Đô thị  có diện tích 42,2 km², dân số thời điểm năm 2001 là 2352 người.

Tham khảo

Đô thị của Kärnten


title: Coimbatore

text:
Coimbatore (), còn có tên là Kovai (), là thành phố ở bang Tamil Nadu, phía nam Ấn Độ, bên sườn của các đồi Nīlgiri phía trên sông Noyil. Thành phố Coimbatore có các ngành công nghiệp: chế biến cà phê và dầu thực vật, thuộc da và sản xuất hàng dệt. Thành phố Coimbatore có Đại học Nông nghiệp Tamil Nādu (1971). Gần thành phố có Đền Perur, một đền thờ Hindu giáo. Dân số thành phố năm 2004 là 1.965.234 người.

Khí hậu

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Tamil Nadu


Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật Việt Nam (LHCHVHNTVN) là tổ chức chính trị xã hội - nghề nghiệp, là mặt trận của các Hội Văn học nghệ thuật trong cả nước gồm Các Hội Văn học nghệ thuật chuyên ngành Trung ương và các Hội Văn học nghệ thuật tỉnh, Thành phố trực thuộc Trung ương.

Liên hiệp Hội dịch tên ra tiếng Anh là Vietnam Union of Literature and Arts Associations, viết tắt là VULA .

Điều lệ Liên hiệp các Hội VHNTVN được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định Số 347/QĐ-TTg ngày 21 tháng 3 năm 2017 .

Hoạt động
LHCHVHNTVN hoạt động dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, dưới sự quản lý của Nhà nước và theo quy định của Pháp luật Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, là thành viên của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và hoạt động theo nguyên tắc liên hiệp, hiệp thương, Dân chủ

Cơ quan lãnh đạo cao nhất của LHCHVHNTVN là Đại hội đại biểu toàn quốc 5 năm họp một lần. Giữa hai kỳ đại hội, cơ quan lãnh đạo là Uỷ ban toàn quốc LHCHVHNTVN do đại hội hiệp thương cử ra, thường được gọi tắt là Đoàn chủ tịch. Trường hợp đặc biệt, Uỷ ban toàn quốc LHCHVHNTVN có thể triệu tập đại hội bất thường.

Cơ cấu tổ chức
Đại hội Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật Việt Nam khóa X, nhiệm kỳ 2020-2025 đã được tổ chức trong 3 ngày từ 12-14/1/2021 tại Hà Nội.

Chủ tịch: Đỗ Hồng Quân - Bí thư Đảng đoàn

Các Phó Chủ tịch:

 Vương Duy Biên - Phó Chủ tịch chuyên trách
 Đoàn Thanh Nô - Phó Chủ tịch chuyên trách
 Nông Quốc Bình - Chủ tịch Hội Văn học nghệ thuật các dân tộc thiểu số Việt Nam, Phó Chủ tịch kiêm nhiệm
 Trần Quốc Chiêm - Chủ tịch Hội Liên hiệp Văn học Nghệ thuật Hà Nội, Phó Chủ tịch kiêm nhiệm

Các hội thành viên

Các hội chuyên ngành
Hội Nhà văn Việt Nam
Hội Mỹ thuật Việt Nam
Hội Nhạc sĩ Việt Nam
Hội Nghệ sĩ Sân khấu Việt Nam
Hội Kiến trúc sư Việt Nam
Hội Điện ảnh Việt Nam
Hội Nghệ sĩ Nhiếp ảnh Việt Nam
Hội Nghệ sĩ Múa Việt Nam
Hội Văn nghệ Dân gian Việt Nam
Hội Văn học nghệ thuật các Dân tộc thiểu số Việt Nam

Các hội địa phương
Ngoài các hội thành viên trên thì Liên hiệp còn có các hội thành viên là các Hội Văn học nghệ thuật tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương.

Trong 63 tỉnh/ thành phố thì các hội địa phương tại TP.Hồ Chí Minh và Hà Nội là hai hội lớn nhất, đó là Liên hiệp các hội Văn học nghệ thuật TP.Hồ Chí Minh và Liên hiệp các hội Văn học nghệ thuật Hà Nội

Tình hình tài chính 2019
Ngày 9-1-2019, chủ tịch liên hiệp Hữu Thỉnh loan báo các hội vẫn tiếp tục được nhà nước hỗ trợ, 'Nhà nước vẫn nuôi anh em chúng ta'. Ông cho là, bỏ bao cấp cho các hội văn học nghệ thuật là Nhà nước mất đi đội quân 4 vạn chiến sĩ canh giữ mặt trận văn hóa tư tưởng của đất nước.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Tổ chức thành viên của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam
Tổ chức xã hội Việt Nam


title: Platyja umminia

text:
Platyja umminia là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Loài này có ở Indo-Australian tropics tới New Guinea và Queensland. It is also present on Guam.

Con trưởng thành bay piercing fruit in Thailand và Guam.

Hình ảnh

Liên kết ngoài
The Moths of Borneo
Australian Faunal Directory

Chú thích

U
Động vật được mô tả năm 1780


title: Amegilla lutulenta

text:
Amegilla lutulenta là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Klug mô tả khoa học năm 1845.

Chú thích

Tham khảo

Amegilla
Động vật được mô tả năm 1845


title: Vũng Rô

text:
Vũng Rô là một vịnh nhỏ thuộc xã Hòa Xuân Nam, thị xã Đông Hòa, tỉnh Phú Yên.

Địa lý
Vũng Rô là một vũng vịnh thuộc thôn Vũng Rô, xã Xuân Hòa Nam, thị xã Đông Hòa, tỉnh Phú Yên. Vịnh nằm ngay sát rìa dãy núi Đèo Cả. Vũng Rô nằm tiếp giáp với biển Đại Lãnh thuộc Vịnh Vân Phong, tỉnh Khánh Hòa. Vịnh Vũng Rô có diện tích 16,4 km² mặt nước, được 3 dãy núi cao che chắn là Đèo Cả, Đá Bia và Hòn Bà từ 3 phía Bắc, Đông và Tây. Phía Nam vịnh là đảo Hòn Nưa cao 105 m như 1 pháo đảo canh gác, trên đảo có ngọn hải đăng lớn. Vịnh là ranh giới tự nhiên trên biển giữa tỉnh Phú Yên với tỉnh Khánh Hòa.

Ven bờ biển Vũng Rô có nhiều bãi cát vừa và nhỏ. Theo địa chí Phú Yên, Vũng Rô có 12 bãi nhỏ gồm: Bãi Lách, bãi Mù U, bãi Ngài, bãi Chùa, bãi Chân Trâu, bãi Hồ, bãi Hàng, bãi Nhỏ, bãi Chính, bãi Bàng, bãi Lau, bãi Nhãn. Một số bãi đẹp như: Bãi Chùa, Bãi Bàng, Bãi Lau,... Trong lòng vịnh có nhiều loại tôm cá trú ngụ. Dưới đáy biển còn có nhiều loại san hô rất đẹp và độc đáo.

Huyền thoại đường Hồ Chí Minh trên biển

Vũng Rô xưa kia là 1 địa chỉ tiếp nhận vũ khí bí mật từ miền Bắc chuyển vào qua những chuyến tàu không số lịch sử. Từ năm 1964 đến năm 1965, Vũng Rô đã tiếp nhận 4 chuyến tàu cập bến an toàn, đưa được hàng ngàn tấn vũ khí đạn dược chi viện cho chiến trường Nam Trung Bộ và Tây Nguyên. Vũng Rô đã được Nhà nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam công nhận là Di tích Lịch sử Văn hóa cấp quốc gia năm 1997.

Kinh tế
Vũng Rô là một trong ba địa điểm có điều kiện tự nhiên tốt nhất tại Việt Nam để xây dựng cảng biển lớn (hai địa điểm còn lại là Cam Ranh và Vân Phong). Hơn nữa việc nằm cạnh cảng trung chuyển container quốc tế Vân Phong tạo cho Vũng Rô lợi thế rất lớn cho các hoạt động xuất nhập khẩu hàng hóa, giao lưu với thế giới. Nhằm khai thác lợi thế cảng Vũng Rô, khu kinh tế Nam Phú Yên đã được thành lập.

Giao thông
Hiện đã có đường nối từ Tuy Hòa vào Vũng Rô. Đường Phước Tân- Bãi Nga chạy dọc ven biển qua nhiều thắng cảnh như Mũi Điện, Bãi Môn tạo nhiều thuận lợi để phát triển kinh tế xã hội.

Hình ảnh
Dưới đây là một số hình ảnh của vịnh Vũng Rô:

Tham khảo

Website Du lịch Phú Yên

Rô
Địa lý Phú Yên
Địa mạo Phú Yên
Đông Hòa


title: Neolimnophila picturata

text:
Neolimnophila picturata là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Neolimnophila
Limoniidae ở vùng Palearctic


title: Lít

text:
Lít ( theo cách viết Anh Anh hoặc  theo cách viết của tiếng Anh Mỹ) (ký hiệu SI là L hay l, ký hiệu khác được sử dụng: ℓ) là một đơn vị đo thể tích. 1 lít tương đương với 1 đêximét khối (dm³), 1.000 xentimét khối (cm³) hoặc 0,001 mét khối (m³). Một đêximét khối (hoặc lít) chiếm thể tích  (xem hình vẽ) và bằng một phần nghìn mét khối.

Ban đầu, hệ mét của Pháp sử dụng lít làm đơn vị cơ sở. Từ lít có nguồn gốc từ litron, một đơn vị cổ trong tiếng Pháp có tên xuất phát từ Byzantine trong tiếng Hy Lạp. Từ Byzantine vốn không phải một đơn vị tính thể tích mà là một đơn vị trọng lượng theo tiếng La Tinh Hậu Trung Cổ, và bằng khoảng 0,831 lít. Lít cũng được sử dụng trong một số phiên bản sau này của hệ mét. Ngoài ra, Lít cũng là một trong số những đơn vị ngoài Sl và được chấp nhận sử dụng với SI, bên cạnh đơn vị thể tích của SI là mét khối (m³). Cách viết mà Văn phòng Cân đo Quốc tế sử dụng là "litre", một cách viết được hầu hết các quốc gia nói tiếng Anh sử dụng chung. Cách viết "liter" chủ yếu được sử dụng trong tiếng Anh Mỹ.

Một lít nước lỏng có khối lượng gần đúng một kilôgam, vì kilôgam ban đầu được định nghĩa vào năm 1795 là khối lượng của một decimet khối nước ở nhiệt độ băng tan (). Về sau, mét và kilôgam được định nghĩa lại làm cho mối quan hệ này không còn chính xác nữa.

Định nghĩa
Một lít là một decimet khối, là thể tích của một hình lập phương  (1 L ≡ 1 dm³ ≡ 1.000 cm³). Do đó 1 L ≡ 0,001 m³ ≡ 1.000 cm³ và 1 m³ (tức là mét khối, là đơn vị SI cho thể tích) chính xác là 1.000 L.

Từ năm 1901 đến năm 1964, lít được định nghĩa là thể tích của một kg nước tinh khiết ở tỷ trọng tối đa (+4 °C) và áp suất tiêu chuẩn. Kilôgam lại được quy định là khối lượng của Kilôgam nguyên mẫu quốc tế (một hình trụ platin/iridi cụ thể) và được dự tính có cùng khối lượng với 1 lít nước nêu trên. Sau đó, người ta phát hiện ra rằng xi lanh quá lớn khoảng 28 phần triệu, do đó trong một thời gian, một lít là khoảng 1,000028 dm³. Ngoài ra, cũng như bất kỳ chất lỏng nào, mối quan hệ khối lượng - thể tích của nước phụ thuộc vào nhiệt độ, áp suất, độ tinh khiết và tính đồng vị của chất đồng vị. Vào năm 1964, định nghĩa liên quan giữa lít và khối lượng đã được thay thế bằng định nghĩa hiện tại. Mặc dù lít không phải là đơn vị SI, nhưng vẫn được CGPM (cơ quan tiêu chuẩn xác định SI) chấp nhận để sử dụng với SI. CGPM đã xác định các ký hiệu được chấp nhận của lít.

Một lít có thể tích bằng milistere, một đơn vị đo lường không phải SI đã lỗi thời thường được sử dụng cho thước đo khô.

Không có tiêu chuẩn quốc tế quy định khi nào sử dụng lít và khi nào sử dụng mét khối. Trong thực tế, lít thường được dùng cho những vật được đo bởi dung tích hoặc kích thước của vật chứa nó (như dung dịch hay hạt trái cây), trong khi mét khối (và các đơn vị dẫn xuất) được dùng cho những vật được đo bằng kích thước hoặc sự chiếm chỗ của nó. Lít cũng thường được dùng trong một số phép tính, như tỉ trọng (kg/L), cho phép dễ dàng so sánh với tỉ trọng của nước.

Tiền tố SI áp dụng cho lít
Mặc dù không phải là đơn vị SI chính thức, nhưng Lít vẫn có thể được sử dụng với các tiền tố SI. Đơn vị dẫn xuất được sử dụng phổ biến nhất là mililit, được định nghĩa là một phần nghìn lít, và cũng thường được gọi bằng tên đơn vị dẫn xuất SI là "centimet khối". Đây là một biện pháp được sử dụng phổ biến, đặc biệt là trong y học, nấu ăn và kỹ thuật ô tô. Trong bảng dưới đây là một số đơn vị khác, các thuật ngữ được in đậm là những thuật ngữ thường được sử dụng. Tuy nhiên, một số nhà chức trách không khuyến khích sử dụng một trong số các tiền tố này; ví dụ như ở Hoa Kỳ, NIST ủng hộ việc sử dụng mililit hoặc lít thay vì centilit. Có hai ký hiệu tiêu chuẩn quốc tế cho lít: L và l. Ở Hoa Kỳ, chữ cái trước được ưa chuộng hơn, bởi trong một số phông chữ, chữ  và chữ số  có nguy cơ bị nhầm lẫn.

Chuyển đổi đơn vị không thuộc hệ mét

Ký hiệu

Ký hiệu nguyên thủy cho lít là l (chữ l thường).

Để hạn chế nhầm lẫn với số 1, L (chữ L hoa) được chấp nhận là ký hiệu thay thế từ năm 1979. Viện tiêu chuẩn kĩ thuật quốc gia Hoa Kỳ khuyến cáo sử dụng chữ L hoa. Chữ L hoa cũng thường được dùng ở Canada và Úc.

Trước năm 1979, ký hiệu ℓ (l nhỏ viết tay, U+2113), được sử dụng ở một số nước; thí dụ như nó được khuyến cáo bởi ấn phẩm M33 của Viện tiêu chuẩn Nam Phi (South African Bureau of Standards) vào thập niên 1970. Ký hiệu này vẫn được sử dụng phổ biến nhưng không được BIPM chính thức công nhận.

Hiện nay, theo chương trình GDPT 2018 , môn Hóa học có kí hiệu Millilít được viết  là mL thay cho kí hiệu cũ trước đó là ml của CTGDPT 2006

Lịch sử
Năm 1793, lít được giới thiệu ở Pháp như là "Đơn vị đo lường cộng hoà" (Republican Measures), và được định nghĩa là một đêximét khối. Nó có nguồn gốc từ một đơn vị cũ của Pháp, litron, và tên gọi này xuất phát từ tiếng Hy Lạp và Latinh.

Năm 1879, CIPM sử dụng định nghĩa của lít, và ký hiệu l (chữ l thường).

Năm 1901, tại hội nghị CGPM lần thứ 3, lít được tái định nghĩa dựa trên khoảng không gian chiếm bởi 1 kg nước tinh khiết ở nhiệt độ có tỉ trọng tối đa (3,98 °C) dưới áp suất 1 atm. Với định nghĩa này, 1 lít bằng 1,000028 dm³ (một số tài liệu tham khảo trước kia ghi là 1,000027 dm³).

Năm 1964, tại hội nghị CGPM lần 12, lít lại được định nghĩa thêm lần nữa, trong mối liên hệ chính xác với mét, như là một tên gọi khác cho đêximét khối, tức là chính xác 1 dm³. NIST Reference

Năm 1979, tại hội nghị CGPM lần 16, ký hiệu thay thế L (chữ L hoa) được đưa vào sử dụng. Nó cũng được chấp thuận. Hội nghị này cũng tuyên bố là tương lai chỉ một trong 2 ký hiệu được giữ lại, nhưng vào năm 1990 hội nghị này nói còn quá sớm để làm điều đó.

Xem thêm
 Claude Émile Jean-Baptiste Litre
 Pint
 Gallon

Chú thích

Tham khảo

Nguồn

 Bureau International des Poids et Mesures. (2006). "The International System of Units (SI)" (on-line browser):
Table 6 (Non-SI units accepted for use with the International System). Retrieved 2008-08-24

 National Institute of Standards and Technology. (December 2003). The NIST Reference on Constants, Units, and Uncertainty: International System of Units (SI) (web site):
 Note on SI units. Retrieved 2008-08-24.
 Recommending uppercase letter L. Retrieved 2008-08-24.
 Taylor, B.N. and Thompson, A. (Eds.). (2008a). The International System of Units (SI) . United States version of the English text of the eighth edition (2006) of the International Bureau of Weights and Measures publication Le Système International d' Unités (SI) (Special Publication 330). Gaithersburg, MD: National Institute of Standards and Technology. Retrieved 2008-08-18.
 Taylor, B.N. and Thompson, A. (2008b). Guide for the Use of the International System of Units (Special Publication 811). Gaithersburg, MD: National Institute of Standards and Technology. Retrieved 2008-08-23.
 Turner, J. (Deputy Director of the National Institute of Standards and Technology). (16 May 2008)."Interpretation of the International System of Units (the Metric System of Measurement) for the United States". Federal Register Vol. 73, No. 96, p. 28432-3.
 UK National Physical Laboratory. Non-SI Units

Liên kết ngoài
 "Sổ tay SI" của BIPM
 "(Bảng 6 -) Các đơn vị không SI được chấp nhận sử dụng cùng với Hệ đo lường quốc tế" của BIPM
 Lưu ý của NIST về các đơn vị SI
 NIST khuyến cáo chữ L hoa
 Trang "các đơn vị không SI được quốc tế công nhận" của phòng thí nghiệm vật lý quốc gia Anh

Đơn vị đo thể tích
Bài cơ bản sơ khai


title: Irura

text:
Irura  là một đô thị trong tỉnh Guipúzcoa thuộc cộng đồng tự trị Xứ Basque, Tây Ban Nha.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Official Website  Thông tin bằng Tiếng Tây Ban Nha và Basque.
 IRURA in the Bernardo Estornés Lasa - Auñamendi Encyclopedia (Euskomedia Fundazioa) Thông tin bằng Tiếng Tây Ban Nha

Đô thị ở Gipuzkoa


title: Tipula proboscelongata

text:
Tipula proboscelongata là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng sinh thái Palearctic.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Giáo hoàng Lêô XII

text:
Lêô XII (Latinh: Leo XII) là vị giáo hoàng thứ 252 của Giáo hội Công giáo. Theo niên giám tòa thánh năm 1860 thì ông đắc cử Giáo hoàng vào ngày 28 tháng 9 năm 1823 và ở ngôi trong 5 năm 4 tháng 13 ngày. Niên giám tòa thánh năm 2003 xác định ngày khai mạc chức vụ mục tử đoàn chiên chúa là ngày 5 tháng 10 và kết thúc triều đại của mình vào ngày 10 tháng 2 năm 1829.

Trước khi thành giáo hoàng
Leo XII sinh tại La Genga, Spoleto ngày 22 tháng 8 năm 1760 với tên thật là Annibale Sermattei della Genga.

Ông sinh ra trong một gia đình thuộc giới quý tộc Giáo hoàng, ông học tại hàn lâm viện các quý tộc giáo hội.

Năm 1783 ông thụ phong linh mục. Sau đó, đức Pius VII đã làm cho ông trở thành một phòng hộ Giáo hoàng bí mật.

Năm 1793, ông được bổ nhiệm làm tổng giám mục Tyr và được cử đi làm khâm sú Tòa thánh tại Lucerne. Sự nghiệp ngoại giao của ông kéo dài đến tận năm 1798. Bực mình về cách cư xử của Napoleon Bonaparte, ông lui về một trong những đan viện được trao ban bổng lộc của ông.

Năm 1814, khi hoàng đế bị sụp đổ, ông được cử mang lời chúc mừng của Giáo hoàng đến Louis XVIII.

Năm 1816, ông đạt đến chức hồng y, rồi năm 1820 ông được bổ nhiệm làm giám quản Rôma.

Giáo hoàng
Hồng y Annibal della Genga đã được bầu làm Giáo hoàng trong những hoàn cảnh khó khăn đối với Giáo hội: vấn đề Rôma, tư bản chủ nghĩa và xã hội chủ nghĩa, duy khoa học chủ nghĩa, thực dân chủ nghĩa, sự gia tăng dân số thế giới, sự tan rã các Kitô hữu.

Năm thánh 1825
Ông cử hành Năm Thánh thứ 20 vào năm 1825 mặc dầu có rất nhiều khó khăn như biên giới giữa các nước bị đóng vì những phong trào cách mạng có thể nổi lên.

Năm Thánh 1825 là Năm Thánh duy nhất được mở cho mọi giáo hữu trong thế kỷ 19 và có trên 500.000 người hành hương Rôma dịp này.
Đúng ra Năm Thánh thứ 20 phải được tổ chức vào năm 1800. Tuy nhiên, do tình hình châu Âu lúc bấy giờ rối ren sau cuộc Cách mạng Pháp 1789 nên không tổ chức được. Nhất là vào năm 1797, quân đội Pháp chiếm đóng Rôma và Đức Giáo hoàng Piô VI (1775-1799) phải chết trong cảnh lưu đày ở Pháp, rồi Đức Piô VII (1800-1823) cũng bị Hoàng đế Napoléon bắt cầm tù ở Pháp từ 1809-1814.

Cai quản giáo hội
Ông tái phê chuẩn sự có mặt của dòng Tên và xoá sổ tác phẩm của Galileo khỏi danh mục sách cấm và bắt đầu công trình tái thiết đền San Paolo fouri le mura bị lửa thiêu huỷ năm 1823, nhiều bức bích hoạ tranh tượng Giáo hoàng đã bị hoả thiêu.

Ông đã chấm dứt Kulturkampf (cuộc chiến văn hóa) ở Đức, làm cho số phận những người công giáo Thụy Sĩ và Mỹ trở nên tốt hơn, đưa được cách người Pháp tham gia vào nền Cộng Hòa.

Trong việc cai trị nước Tòa thánh, với sự hợp tác của đảng Zelanti, ông tìm hết cách để tình thế trở lại như xưa, đồng thời dùng biện pháp cứng rắn đối với những phần tử hội Tam Điểm và đảng Carbonari.

Bằng thông điệp Rerum novarum (Những điều mới) (1891) về vấn đề thợ thuyền, ông đã tố cáo những tác hại của chủ nghĩa tự do, với Aeterni Patris (1879), ông khuyên nghiên cứu Thánh Tôma Aquinô và khởi động phong trào tân-kinh viện.

Ông lên án sự tự do tín ngưỡng, sự khoan dung tôn giáo, các Hội Xuất bản Kinh Thánh, và sự phiên dịch Kinh Thánh; tuyên bố rằng "người nào không gia nhập Giáo hội Công giáo La-mã, thì dầu sống một đời không chỗ trách được về mọi phương diện tới mực nào, cũng không được hưởng sự sống đời đời."

Truyền giáo

Là vị Giáo hoàng truyền giáo, ông tổ chức hàng giáo phẩm ở Ấn Độ, ở Nhật và ở châu Phi.

Bằng thông điệp Orientalium (1894), ông đã làm cho việc trở về hiệp thông với Rôma các vị thuộc nghi thức Cóp (copte) của Giáo hội Ai Cập và của Giáo hội Calđê được dễ dàng.

Ông đã kém may mắn trong những cố gắng hiệp nhất với Giáo hội Anh (Anh giáo) mặc dầu có những nỗ lực của Lord Halifax và của English Church Union (Hiệp nhất Giáo hội Anh), thông điệp Apostolicae curae (Những lo lắng tông đồ) (1896) của ông không công nhận những việc truyền chức Anh giáo và không công nhận Giáo hội nước Anh là có quyền kế vị tông đồ. Cuộc đối thoại đại kết chỉ được tổ chức lại sau này.

Chú thích

Tham khảo

 265 Đức Giáo hoàng, Thiên Hựu Nguyễn Thành Thống, Nhà xuất bản Văn hóa Thông tin, xuất bản tháng 5 năm 2009.
 Các vị Giáo hoàng của giáo hội toàn cầu, hội đồng giám mục Việt Nam
 Tóm lược tiểu sử các Đức Giáo hoàng, Đà Nẵng 2003,Jos. TVT chuyển ngữ từ Tiếng Anh.
 Cuộc lữ hành đức tin, lịch sử Giáo hội Công giáo, Lm Phanxicô X. Đào Trung Hiệu OP Hiệu đính tháng 9/2006, Đa Minh Việt Nam, Tỉnh dòng Nữ vương các thánh tử đạo.
 Lịch sử Giáo hội Công giáo, Linh mục O.P Bùi Đức Sinh – giáo sư sử học, Tập I và II, Nhà xuất bản Chân Lý, Giấy phép số: 2386 BTT/PHNT Sài Gòn ngày 28 tháng 7 năm 1972.

L
Sinh năm 1760
Mất năm 1829
Giáo hoàng người Ý
Người Ý thế kỷ 19
Nhà ngoại giao Tòa Thánh


title: Hyperolius camerunensis

text:
Hyperolius camerunensis là một loài ếch thuộc họ Hyperoliidae.
Đây là loài đặc hữu của Cameroon.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, sông ngòi, và rừng trước đây suy thoái nghiêm trọng.

Tham khảo

 Amiet, J.-L. 2006. Hyperolius camerunensis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 7 năm 2007.

Hyperolius
Động vật đặc hữu Cameroon


title: Dicranomyia veternosa

text:
Dicranomyia veternosa là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Dicranomyia
Limoniidae ở vùng Palearctic


title: Rhabdomastix fumipennis

text:
Rhabdomastix fumipennis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Tham khảo

Rhabdomastix
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Chùa Một Cột

text:
Chùa Một Cột có tên ban đầu là Liên Hoa Đài (蓮花臺) tức là Đài Hoa Sen với lối kiến trúc độc đáo: một điện thờ đặt trên một cột trụ duy nhất. Liên Hoa Đài là công trình nổi tiếng nhất nằm trong quần thể kiến trúc Chùa Diên Hựu (延祐寺), có nghĩa là ngôi chùa "Phúc lành dài lâu". Công trình Chùa Diên Hựu nguyên bản được xây vào thời vua Lý Thái Tông mùa đông năm 1049 và hoàn thiện vào năm 1105 thời vua Lý Nhân Tông nay đã không còn. Công trình Liên Hoa Đài hiện tại nằm ở Hà Nội là một phiên bản được chỉnh sửa nhiều lần qua các thời kỳ, bị Pháp phá huỷ khi rút khỏi Hà Nội ngày 11/9/1954 và được dựng lại năm 1955 bởi kiến trúc sư Nguyễn Bá Lăng theo kiến trúc để lại từ thời Nguyễn. Đây là ngôi chùa có kiến trúc độc đáo ở Việt Nam.

Lịch sử

Thời Lý
Chùa Diên Hựu được vua Lý Thái Tông cho khởi công xây dựng vào mùa đông tháng mười (âm lịch) năm Kỷ Sửu 1049, niên hiệu Sùng Hưng Đại Bảo thứ nhất.

Truyền thuyết kể lại rằng, chùa được xây dựng theo giấc mơ của vua Lý Thái Tông (1028-1054) và theo gợi ý thiết kế của nhà sư Thiền Tuệ. Vào năm 1049, vua đã mơ thấy được Phật bà Quan Âm ngồi trên tòa sen dắt vua lên tòa. Khi tỉnh dậy, nhà vua kể chuyện đó lại với bày tôi và được nhà sư Thiền Tuệ khuyên dựng chùa, dựng cột gỗ Lim như trong chiêm bao, làm tòa sen của Phật bà Quan Âm đặt trên cột như đã thấy trong mộng và cho các nhà sư đi vòng quanh tụng kinh cầu kéo dài sự phù hộ, vì thế chùa mang tên Diên Hựu.

Vào thời vua Lý Nhân Tông, chùa Diên Hựu được sửa và hoàn thiện:"Ất Dậu, /Long Phù/ năm thứ 5 (1105), Tống Sùng Ninh năm thứ 4. [...] Bấy giờ vua sửa lại chùa Diên Hựu đẹp hơn cũ, đào hồ Liên Hoa Đài, gọi là hồ Linh Chiểu. Ngoài hồ có hành lang chạm vẽ chạy chung quanh, ngoài hành lang lại đào hồ gọi là hồ Bích Trì, đều bắc cầu vồng để đi qua. Trước sân chùa xây bảo tháp."
Văn bia tháp Sùng thiện diên linh (chùa Đọi, Hà Nam), năm 1121 viết: "Do lòng sùng kính đức Phật và dốc lòng mộ đạo nhân quả (đạo Phật) nên hướng về vườn Tây Cấm nổi danh (ngôi vườn ở phía tây cấm thành Thăng Long đời Lý) mà xây ngôi chùa sáng Diên Hựu theo dấu vết chế độ cũ, cùng với ý mưu mới của nhà vua (ý nói: theo dấu vết lề lối xây dựng chùa đời Lý Thánh Tông, có thêm ý mới của Lý Nhân Tông mà chữa lại chùa đẹp hơn trước)".

Hằng năm cứ đến ngày 8 tháng 4 âm lịch, vua lại tới chùa làm lễ tắm Phật. Các nhà sư và nhân dân khắp Kinh thành Thăng Long cùng dự lễ. Sau lễ tắm Phật là lễ phóng sinh, vua đứng trên một đài cao trước chùa thả một con chim bay đi, rồi nhân dân cùng tung chim bay theo trong tiếng reo vui của một ngày hội lớn.

Thời Trần - Lê - Nguyễn
Đến thời nhà Trần, chùa đã không phải là ngôi chùa nhà Lý nữa vì sách cũ đã ghi: Năm 1249, "...mùa xuân, tháng giêng, sửa lại chùa Diên Hựu, xuống chiếu vẫn làm ở nền cũ...".

Theo cuốn Hà Nội-di tích lịch sử và danh thắng, nhóm các nhà sử học Đinh Xuân Lâm, Doãn Đoan Trinh, Dương Trung Quốc, Nguyễn Quang Ân, Nguyễn Thanh Mai, Đàm Tái Hưng tiến hành nghiên cứu văn bia dựng tại chùa năm Cảnh Trị thứ 3 (1665) đời vua Lê Huyền Tông do Tỳ khưu Lê Tất Đạt khắc ghi, thì thấy rằng: tại vị trí chùa Một Cột ngày nay, vào thời nhà Đường (năm Hàm Thống thứ nhất) một cột đá trên có ngôi lầu ngọc (với tượng Phật Quan Âm ở trong) đã được dựng giữa một hồ nước vuông. Vua Lý Thái Tông thường đến cầu nguyện, khi được hoàng tử nối dõi liền tu sửa lại thành chùa, xây thêm một ngôi chùa bên cạnh chùa Một Cột (cách 10 m về phía Tây Nam) và đặt tên cả quần thể chùa này là Diên Hựu tự (với nghĩa là "phúc lành dài lâu").

Đến thời Lê Trung Hưng, chùa Diên Hựu và Liên Hoa Đài đã xuống cấp trầm trọng: Từ trung hưng đến nay, ao sen hoang tàn, hành lang đổ nát, chỉ còn cây cột, trên đỉnh cột có tòa lầu nhỏ, trong thờ tượng Phật Quan Âm Thiên Thủ Thiên Nhãn, phía trước có bắc cây cầu vồng lợp mái cong. Ngôi tiền điện phía nam ao lợp bằng tranh tre. Năm Ất Sửu niên hiệu Gia Long (1805), đắp thành Thăng Long, cây cầu vồng bị triệt bỏ, cảnh chùa càng thêm hoang phế. Dân cư tương truyền, bùn đất trong ao lẫn vô số kể kim sắt…, người ta cho là nơi Cao Biền trấn yểm.Thời Nguyễn, chùa Một Cột được trùng tu vào khoảng những năm 1840-1850 và vào năm 1922.

Sau năm 1954
Năm 1954, quân đội Viễn chinh Pháp trước khi rút khỏi Hà Nội đã cho đặt mìn để phá chùa Một Cột. Báo Tia Sáng ngày 10 tháng 9 năm 1954 đưa tin "..., chùa Một Cột di tích liệt hạng của Hà Thành đã sụp đổ sau một tiếng nổ long trời lở đất..."

Sau khi tiếp quản thủ đô, Bộ Văn hóa Việt Nam Dân chủ Cộng hòa đã tiến hành trùng tu lớn chùa Một Cột (chùa Diên Hựu), xây dựng lại chùa Một Cột theo kiến trúc cũ. Chùa Một cột chúng ta thấy hiện nay được sửa chữa lại năm 1955 do Kiến trúc sư Nguyễn Bá Lăng đảm nhiệm.

Kiến trúc

Nguyên bản

Nhà nghiên cứu Nguyễn Hùng Vĩ trong bài nghiên cứu năm 1999 đã đưa ra các dẫn chứng chứng minh: lối kiến trúc một cột tương đồng với kiến trúc từng tồn tại trên cột đá chùa Dạm. Năm 2013, theo nghiên cứu của Tiến sĩ Trần Trọng Dương: "toàn bộ chùa Diên Hựu được thiết kế theo đồ hình mandala mô phỏng một tiểu vũ trụ trong thế giới quan Phật giáo." Trong đó, "Liên hoa đài ở chùa Diên Hựu là một "bông sen nghệ thuật khổng lồ" (chữ dùng của Chu Quang Trứ).

Theo một số nhà nghiên cứu, lối kiến trúc một cột có từ trước đời nhà Lý. Ở Hoa Lư, Ninh Bình trong ngôi chùa Nhất Trụ mà con gái vua Đinh Tiên Hoàng tu hành, có một cây cột đá cao, tám cạnh, khắc bài kinh Lăng Nghiêm, đề niên hiệu thời Lê Hoàn (981–1005). Phía trên cột là tòa sen chạm. Năm Long Thụy Thái Bình thứ năm đời Lý Thánh Tông (1058) có xây điện Linh Quang ở Thăng Long, phía trước điện dựng lầu chuông, một cột tám cạnh hình bông sen.

Kế thừa các thành quả nghiên cứu sau hơn 20 năm, ngày 10/10/2020, nhóm các nhà nghiên cứu, kiến trúc sư và họa sĩ - SEN Heritage đã tổ chức tọa đàm đưa ra một phương án tái lập kiến trúc nguyên bản của chùa Diên Hựu, trong đó trung tâm là kiến trúc hoa sen một cột sáu cạnh đời Lý (độc trụ lục giác liên hoa lâu - theo "Việt sử lược") của Liên Hoa Đài bằng hình ảnh 3D và công nghệ thực tế ảo. Buổi tọa đàm có sự góp mặt của giới chuyên môn như nhà sử học Dương Trung Quốc, nhà nghiên cứu Nguyễn Hùng Vĩ, Tiến sĩ Trần Trọng Dương,... và giới báo chí.

Bản dựng lại năm 1955

Thực dân Pháp trước khi rút khỏi Hà Nội đã cho nổ mìn phá chùa. Tuy nhiên, chùa đã được trùng tu bởi kiến trúc sư Nguyễn Bá Lăng theo kiến trúc để lại thời Nguyễn. Chùa Một Cột hiện nay bao gồm đài Liên Hoa hình vuông, chiều dài mỗi cạnh 3 m, mái cong, dựng trên cột cao 4 m (không kể phần chìm dưới đất), đường kính 1,2 m có cột đá là 2 khúc chồng lên nhau thành một khối. Tầng trên của cột là hệ thống những đòn gỗ làm giá đỡ cho ngôi đài ở trên. Đài Liên Hoa có mái ngói, bốn góc uốn cong, trên có Lưỡng long chầu nguyệt. Trong quan niệm người Việt, rồng luôn là con vật linh thiêng, biểu tượng cho quyền uy, sức mạnh. Và hình ảnh "Lưỡng long chầu nguyệt" trên các mái đình đền, chùa chiền không chỉ biểu tượng cho sức mạnh thần thánh mà còn ẩn trong đó những giá trị nhân văn, phản chiếu trí tuệ, ước vọng của con người và nền văn minh cổ xưa.
Ngày nay không có những cánh sen trên cột đá như đã nói đến trong bia văn thời nhà Lý, nhưng ngôi chùa dựng trên cột vươn lên khỏi mặt nước vẫn là kiến trúc độc đáo, gợi hình tượng một bông sen vươn thẳng lên khỏi ao. Ao được bao bọc bởi hàng lan can làm bằng những viên gạch sành tráng men xanh. Kiến trúc chùa xây dựng gần với kiến trúc còn để lại thời Nguyễn.

Cạnh chùa Một Cột ngày nay còn có một ngôi chùa có cổng tam quan, với bức hoành phi ba chữ "Diên Hựu tự", nguyên là công trình được dựng lần đầu tiên năm 1049, để mở rộng quy mô cho chùa Một Cột trong việc thờ cúng, tụng kinh Phật và sinh hoạt của các tăng ni (trong quần thể chùa Diên Hựu lúc đó).

Trong vườn chùa hiện có một cây bồ đề xum xuê từ đất Phật, do Tổng thống Ấn Độ Rajendra Prasad tặng nhân dịp Chủ tịch Hồ Chí Minh qua thăm Ấn Độ năm 1958.

Ngày nay, chùa Một Cột là một trong những điểm tham quan du lịch được rất nhiều du khách ghé thăm khi đặt chân đến Hà Nội.
Chùa Một Cột cũng đã được công nhận là ngôi chùa có kiến trúc độc đáo nhất Châu Á.

Biểu tượng chùa Một Cột
Chùa Một Cột đã được chọn làm một trong những biểu tượng của thủ đô Hà Nội, ngoài ra biểu tượng chùa Một Cột còn được thấy ở mặt sau đồng tiền kim loại 5000 đồng của Việt Nam. Tại thành phố Thủ Đức, Thành phố Hồ Chí Minh cũng có một phiên bản chùa Một Cột. Ngoài ra, tại thủ đô Moskva của Nga cũng có một phiên bản chùa Một Cột được xây lắp tại Tổ hợp Trung tâm Văn hóa - Thương mại và Khách sạn "Hà Nội - Matxcova".Chùa còn là biểu tượng cao quý thoát tục của con người Việt Nam.

Thơ ca
Thiền sư Huyền Quang (1254-1334) có một bài thơ về chùa Một Cột như sau:

延祐寺
上方秋夜一鐘闌 (蘭)
月色如波楓樹丹
鴟吻倒眠方鏡冷
塔光雙峙玉尖寒
萬緣不擾城遮俗
半點無憂眼放寬
參透是非平等相
魔宮佛國好生觀

Diên Hựu tự
Thượng phương thu dạ nhất chung lan
Nguyệt sắc như ba phong thụ đan
Si vẫn đảo miên phương kính lãnh
Tháp quang song trĩ ngọc tiêm hàn
Vạn duyên bất nhiễu thành giá tục
Bán điểm vô ưu nhãn phóng khoan
Tham thấu thị phi bình đẳng tướng
Ma cung Phật quốc hảo sinh quan

Chùa Diên Hựu (Nguyễn Huệ Chi dịch)
Đêm thu chùa thoảng tiếng chuông tàn
Phong đỏ, trăng ngời, sóng nguyệt lan
In ngược hình chim, gương nước lạnh
Sẫm đôi bóng tháp, ngón tiên hàn.
Muôn duyên chẳng vướng: xa trần tục
Một mảy nào lo: rộng nhãn quan
Thấu hiểu thị phi đều thế cả
Dầu ma dầu Phật, chốn nào hơn?

Di tích Quốc gia
Chùa Một Cột ngày nay cùng chùa Diên Hựu hiện đại (tức là quần thể chùa Diên Hựu xưa) được công nhận là Di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia đợt đầu tiên năm 1962.

Kỷ lục
Ngày 4 tháng 5 năm 2006, Tổ chức Kỷ lục Việt Nam đã xác lập chùa là "Kỷ lục Việt Nam" và đề cử đến Tổ chức Kỷ lục châu Á. Sau thời gian thẩm định để xác lập, ngày 10 tháng 10 năm 2012, tại Faridabad (Ấn Độ), Tổ chức Kỷ lục châu Á đã xác lập kỷ lục châu Á: "Ngôi chùa có kiến trúc độc đáo nhất" cho chùa Một Cột.

Xem thêm
Danh sách chùa Hà Nội
 Chùa Nhất Trụ
 Chùa Nam Thiên Nhất Trụ

Tham khảo

Liên kết ngoài

 10 kỷ lục văn hóa Phật giáo Việt Nam
 Phim tài liệu chùa Một Cột ở Hà Nội trên kênh H1
 TS Trần Trọng Dương: Muốn hiểu ông cha, phải có được công cụ huyền diệu này!

Một Cột
Ba Đình
Chùa Việt Nam


title: V-Cube 7

text:
V-Cube 7 là phiên bản 7×7×7 của Lập phương Rubik. Đây là phát minh của Panagiotis Verdes người Hy Lạp vào năm 2008.

Cấu tạo

Cơ chế

Từ cơ chế cải tiến mới của Verdes...

...Đến cấu dạng bền vững của V-Cube 7

Số hoán vị khong ro

Cách giải
Các cách giải của Rubik giáo sư hoàn toàn áp dụng được cho V-Cube 7.

Kỉ lục
Max Park (Hoa Kỳ) đang giữ kỷ lục 1 phút 40,89 giây tại giải CubingUSA Nationals 2019 và cũng đang giữ kỷ lục trung bình cho 3 lần giải là 1 phút 46,57 giây tại giải Houston Winter 2020

Tham khảo

Trò chơi logic
Lập phương Rubik


title: Hexatoma nitidula

text:
Hexatoma nitidula là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Hexatoma
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Callixalus pictus

text:
Callixalus pictus là một loài ếch thuộc họ Hyperoliidae. Nó là đại diện duy nhất của chi Callixalus. Loài này có ở Cộng hòa Dân chủ Congo, Rwanda, và có thể cả Uganda.

Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo

 Schiøtz, A. 2004. Callixalus pictus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 7 năm 2007.

P
Động vật được mô tả năm 1950
Hyperoliidae


title: Euphorbia denisii

text:
Euphorbia denisii là một loài thực vật thuộc họ Euphorbiaceae. Đây là loài đặc hữu của Madagascar. Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng khô nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và vùng cây bụi khô khu vực nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

 Haevermans, T. 2004. Euphorbia denisii. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Madagascar
D


title: Feliz Navidad (bài hát)

text:
"Feliz Navidad" là một bài hát dịp lễ Giáng sinh do nhạc sĩ kiêm ca sĩ người Puerto Rico José Feliciano sáng tác năm 1970. Bằng những đoạn tiếng Tây Ban Nha đơn giản (lời chúc mừng Giáng sinh/Năm mới truyền thống, "Feliz Navidad, próspero año y felicidad" hay "Merry Christmas, and a happy New Year" và một điệp khúc bằng tiếng Anh "I wanna wish you a Merry Christmas from the bottom of my heart", bài hát đã trở thành một bản nhạc pop phổ biến ở Mỹ, Canada và trên toàn các nước nói tiếng Tây Ban Nha.

Bài "Feliz Navidad" mà Feliciano trình bày (trong đó ông chơi bằng guitar và cuatro của người Puerto Rico) thuộc top những bài hát được download nhiều nhất trong dịp lễ Giáng sinh ở Mỹ và Canada. ASCAP xếp nó vào top 25 bài hát Giáng sinh được biểu diễn và nghe trên toàn thế giới.

"Feliz Navidad" cũng đã được nhiều ca sĩ biểu diễn như Celine Dion, David Hasselhoff, Moby, El Vez, Jon Secada, Fenix TX, Home Grown, và ban nhạc ska-punk Voodoo Glow Skulls, The Wiggles và Julianne Hough với phiên bản nổi tiếng ở Anh và châu Âu được in ở bìa anbum Christmas của nhóm nhạc Boney M. phát hành năm 1981.

Lời bài hát:

Feliz Navidad
Feliz Navidad
Feliz Navidad
Prospero Año y Felicidad.

Feliz Navidad
Feliz Navidad
Feliz Navidad
Prospero Año y Felicidad.

(chorus)
I wanna wish you a Merry Christmas
I wanna wish you a Merry Christmas
I wanna wish you a Merry Christmas
From the bottom of my heart.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Jose Feliciano - Feliz Navidad trên Youtube

Ca khúc Giáng sinh
Bài hát năm 1970
Bài hát tiếng Tây Ban Nha


title: Lasionycta melanographa

text:
Lasionycta melanographa là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Nó được tìm thấy ở Afghanistan.

Chú thích

Lasionycta


title: Aspella platylaevis

text:
Aspella platylaevis là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Muricidae, họ ốc gai.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Aspella


title: Bilineariselater

text:
Bilineariselater là một chi bọ cánh cứng trong họ
Elateridae.
Chi này được miêu tả khoa học năm 2008 bởi Chang & Ren.

Các loài
Chi này có các loài:
 Bilineariselater foveatus Chang & Ren, 2008

Chú thích

Tham khảo

Họ Bổ củi


title: Molophilus africanus

text:
Molophilus africanus là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Molophilus
Limoniidae ở vùng Afrotropic


title: Megachile nana

text:
Megachile nana là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Bingham mô tả khoa học năm 1897.

Chú thích

Tham khảo

N
Động vật được mô tả năm 1897


title: Puebla del Maestre

text:
Puebla del Maestre là một đô thị trong tỉnh Badajoz, Extremadura, Tây Ban Nha. Dân số 831 người và diện tích 79 km².

Tham khảo

Đô thị ở Badajoz


title: Chẩn đoán

text:
Chẩn đoán (διάγνωσις) là sự xác định tính chất và nguyên nhân của sự vật, hiện tượng. Chẩn đoán được sử dụng trong nhiều ngành qua nhiều biến thể khác nhau bằng cách sử dụng biện luận, phân tích và kinh nghiệm để phát hiện ra nguyên nhân và kết quả. Trong kỹ thuật hệ thống và khoa học máy tính, chẩn đoán thường được sử dụng để xác định nguyên nhân của triệu chứng, cách giảm nhẹ hay cách giải quyết vấn đề.

Kĩ thuật máy tính và mạng

Mạng Bayes
Xử lý sự kiện phức
Chẩn đoán (lĩnh vực con của trí tuệ nhân tạo)
Tương quan giữa các sự kiện
Quản lý lỗi
Phân tích cây lỗi
Vấn đề mờ
Chẩn đoán lỗi RPR
Chẩn đoán từ xa
Phân tích nguyên nhân gốc rễ
Xử lý sự cố

Toán học và logic học

Xác suất Bayes
Tiền đề Hickam (Hickam's dictum)
Nguyên tắc lược Occam (Occam's razor)
Luật Sutton

Y học

Phương thức
Hệ thống đánh giá bằng máy vi tính CDR
Differential diagnosis
Chẩn đoán y học
Chẩn đoán truy hồi

Tools
DELTA (taxonomy)
DXplain

Organizational Development

Organizational diagnostics

Kỹ thuật

Tám nguyên tắc giải quyết vấn đề
Five whys
Chẩn đoán kỹ thuật
Xử lý lỗi

Taxonomy
 Chẩn đoán (taxonomy)

Chú thích

Thuật ngữ y học


title: Chloroteras

text:
Chloroteras là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

 Natural History Museum Lepidoptera genus database

Geometridae
Geometrinae


title: Sân bay Supadio

text:
Sân bay Supadio  là một sân bay ở Pontianak, Tây Kalimantan, Indonesia. Sân bay Supadio có một đường băng dài 2249 m bề mặt nhựa đường.

Các hãng hàng không và các tuyến điểm
Hiện có các hãng hàng không sau đang hoạt động tại sân bay Supadio:
Batavia Air (Jakarta, Kuching, Yogyakarta, Semarang, Batam, Surabaya, Pekan Baru)
Dirgantara Air Services (Ketapang, Pangkalanbun, Sintang)
Sriwijaya Air (Jakarta)
Lion Air (Jakarta)
Garuda Indonesia (Jakarta)

Tham khảo

Liên kết ngoài

Sân bay Indonesia


title: (8921) 1996 VH30

text:
{{DISPLAYTITLE:(8921) 1996 VH30}}

(8921) 1996 VH30 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Seiji Ueda và Hiroshi Kaneda ở Kushiro, Hokkaidō, Nhật Bản, ngày 7 tháng 11 năm 1996.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 8001–9000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1996
Được phát hiện bởi Hiroshi Kaneda
Được phát hiện bởi Seiji Ueda
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Octhispa spitzi

text:
Octhispa spitzi là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Uhmann miêu tả khoa học năm 1938.

Chú thích

Tham khảo

Octhispa


title: Priopus nigerrimus

text:
Priopus nigerrimus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Fleutiaux miêu tả khoa học năm 1902.

Chú thích

Tham khảo

Priopus


title: ISO 3166-2:BJ

text:
ISO 3166-2:BJlà chuẩn ISO định nghĩa mã địa lý. Nó là tập con của ISO 3166-2 áp dụng cho Bénin.

Thư thông tin
 ISO 3166-2:2002-05-21

Mã

Tham khảo

Địa lý Bénin
2:BJ
Tỉnh của Bénin


title: Brancaleone, Reggio Calabria

text:
Brancaleone là một đô thị ở tỉnh Reggio Calabria trong vùng Calabria, Ý, có cự ly khoảng 110 km về phía tây nam của Catanzaro và khoảng 65 km về phía đông nam của Reggio Calabria. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 3.923 người và diện tích là 35,9 km².

Brancaleone giáp các đô thị: Bruzzano Zeffirio, Palizzi, Staiti.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Reggio Calabria
Đô thị Thành phố trung tâm Reggio Calabria


title: Prades, Tarn

text:
Prades, Tarn  là một xã thuộc tỉnh Tarn trong vùng Occitanie ở phía nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 230 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
INSEE

Xã của Tarn


title: Hydrocotyle tambalomaensis

text:
Hydrocotyle tambalomaensis là một loài thực vật có hoa thuộc họ Araliaceae. Đây là loài đặc hữu của Ecuador.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và đồng cỏ nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới vùng đất cao. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Tham khảo

 León-Yánez, S. & Pitman, N. 2003. Hydrocotyle tambalomaensis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 7 năm 2007.

T
Thực vật Ecuador


title: Ormosia kashmiri

text:
Ormosia kashmiri là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Ormosia (chi ruồi)
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Haylie Duff

text:
Haylie Katherine Duff (sinh ngày 19 tháng 5 năm 1985) là diễn viên người Mỹ. Cô từng tham gia đóng chính trong các dự án phim và âm nhạc như Material Girl và Napoleon Dynamite. Haylie sinh ra tại Houston, bang Texas và là chị gái của diễn viên Hilary Duff. Mẹ của cô, Susan Duff là nhà sản xuất. Cha của Haylie là Robert Ehard Duff. Haylie lớn hơn Hilary Duff 2 tuổi rưỡi, Hilary diễn viên được mọi người biết đến với bô phim điện ảnh Lizzie McGuire. Năm 2004, Haylie đóng bộ phim Napoleon Dynamite. Haylie cũng đã sáng tác vài bài hát có mặt trong album của cô em gái. Metamorphosis (2003), Hilary Duff (2004) và bài hát Gypsy Woman trong album thứ tư của Hilary Duff, Dignity. Haylie sẽ làm album riêng, Masquerade vào năm 2008.

Phim đã đóng
True Women
Addams Family Reunion
I Love Your Work
Napoleon Dynamite
In Search of Santa
Material Girls
Nightmare
My Sexiest Year
Foodfight!
Legacy
The I Scream Man

Tham khảo

Nữ ca sĩ Mỹ
Người Houston
Nữ ca sĩ nhạc pop Mỹ
Nữ diễn viên điện ảnh Mỹ
Nữ diễn viên Mỹ thế kỷ 20
Nữ diễn viên Mỹ thế kỷ 21
Nữ diễn viên truyền hình Mỹ
Tín hữu Kitô giáo Mỹ
Sinh năm 1985
Nữ diễn viên thiếu nhi Mỹ
Nhân vật còn sống
Ca sĩ Mỹ thế kỷ 21
Ca sĩ thiếu nhi Mỹ
Nữ diễn viên lồng tiếng Mỹ
Nữ ca sĩ thế kỷ 21
Ca sĩ nhạc pop Mỹ
Nhà tạo mẫu Mỹ


title: Pouffonds

text:
Pouffonds là một xã trong tỉnh Deux-Sèvres trong vùng Nouvelle-Aquitaine ở phía tây nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 130 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
INSEE

Xã của Deux-Sèvres


title: Hoplolabis amseliana

text:
Hoplolabis amseliana là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Hoplolabis
Limoniidae ở vùng Palearctic


title: Omphisa

text:
Omphisa là một chi bướm đêm thuộc họ Crambidae.

Các loài
Omphisa anastomosalis (Guenée, 1854)
Omphisa caustalis Hampson, 1913
Omphisa fuscidentalis (Hampson, 1896)
Omphisa illisalis (Walker, 1859)
Omphisa leucostolalis Hampson, 1918
Omphisa repetitalis Snellen, 1890
Omphisa robusta Janse, 1928
Omphisa vaovao Viette, 1973
Omphisa variegata Kenrick, 1912

 Các loài trước đây
Omphisa ingens Hampson, 1899

Chú thích

Tham khảo

 Natural History Museum Lepidoptera genus database

Margaroniini


title: Megapenthes rugipennis

text:
Megapenthes rugipennis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1889.

Chú thích

Tham khảo

Megapenthes


title: Thang Nguyên

text:
Thang Nguyên (chữ Hán giản thể: 汤原县, âm Hán Việt: Thang Nguyên huyện) là một huyện thuộc địa cấp thị Giai Mộc Tư, tỉnh Hắc Long Giang, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Huyện này có diện tích 3230, dân số 27.000 người. Mã số bưu chính của Thang Nguyên là 154700. Chính quyền nhân dân huyện Thang Nguyên đóng tại trấn Thang Nguyên. Huyện này được chia thành 4 trấn, 6 hương.
Trấn: Thanh Nguyên, Trúc Liêm, Xuân Lan, Hạc Lập.
Hương: Thái Bình Xuyên, Vĩnh Phát, Thang Vượng, Cát Tường, Thắng Lợi, Chấn Hưng.

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện Hắc Long Giang
Giai Mộc Tư


title: Saint-Germain-de-la-Coudre

text:
Saint-Germain-de-la-Coudre là một xã trong tỉnh Orne, vùng Normandie tây bắc nước Pháp. Xã Saint-Germain-de-la-Coudre nằm ở khu vực có độ cao trung bình 104 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintgermaindelacoudre


title: Sonvilier

text:
Sonvilier là một đô thị trong huyện Jura bernois, bang Valais, Thụy Sĩ. Đô thị này có diện tích 23,78 km2, dân số thời điểm tháng 12 năm 2009 là 1141 người.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Đô thị của bang Bern


title: Noãn thai sinh

text:
Noãn thai sinh là một phương thức sinh sản ở động vật trong đó phôi phát triển bên trong trứng được giữ lại trong cơ thể của mẹ cho đến khi chúng đã sẵn sàng nở ra, chúng đẻ con nhưng không phải do mang thai mà do trứng sau khi thụ tinh nằm lại trong ống dẫn trứng đến khi nở thành con, phôi phát triển thành con nhờ chất dinh dưỡng dự trữ trong noãn hoàng chứ không phải lấy từ cơ thể mẹ. Phương thức sinh sản này khác với phương thức đẻ con ở chỗ không có kết nối nhau thai giữa mẹ và con và cơ thể của sinh vật mẹ không cung cấp trao đổi khí (hô hấp).

Tổng quan
Hầu hết các loài chân khớp, cá, lưỡng cư và bò sát trên thế giới đều đẻ trứng, và thụ tinh bằng phương pháp thụ tinh ngoài cơ thể. Hiện tượng "thai sanh" (đẻ con) là đặc trưng cho lớp thú, một lớp động vật tiến hóa hơn rất nhiều.

Nhưng ở đây, ta được thấy một số loài cá không sinh ra trứng, lại đẻ ra cá con chưa thành thục. Ví dụ như cá bảy màu (Poecilia reticulata), cá vây tay (Coelacanthiformes), cá mập trắng Carcharodon carcharias) và một số loài cá khác.. Không chỉ có cá, một số loài thuộc lớp chân khớp, lưỡng cư và bò sát cũng đẻ con non, thay vì đẻ trứng.

Đây gọi là hiện tượng đẻ thai trứng hay đẻ trứng thai, noãn-thai sanh/sinh.

Về cơ bản, ở giống cái các loài trên hoàn toàn không có cơ quan chuyên biệt để bảo vệ bào thai (tử cung), và cơ quan truyền dẫn chất dinh dưỡng để nuôi thai (nhau thai) như ở thú. Giống đực cũng không có cơ quan chuyên biệt để dẫn tinh vào cơ thể con cái. Hiện tượng "đẻ trứng thai" ở một số loài là 1 hình thức tiến hóa cấp tiến của một số chân khớp, cá, lưỡng cư và bò sát, vượt hẳn so với các loài khác cùng lớp.

Ở các loài đẻ trứng thai, cá thể đực phát triển các cơ quan phụ để dẫn tinh vào người con cái. Đó có thể là một phần vây hậu môn được cuốn lại (ở cá), hay các mấu thịt, gai giao hợp phụ phát triển gần lỗ huyệt của con đực (đối với bò sát). (Hoặc như 1 loài thằn lằn, con đực tiết chất nhờn đặc bao phủ khối tinh dịch bên trong, con cái bò đến và "nuốt" "món quà" tinh dịch này vào lỗ huyệt nhờ tổ chức cơ môn huyệt ở đây. Tại đây, nó dùng enzime "mở quà" và tiến hành thụ tinh). Cá thể cái thì phát triển ống dẫn trứng để ấp nở và bảo vệ những trứng đã được thụ tinh.

Riêng ở côn trùng, hiện tượng đẻ trứng thai là đặc trưng cho các loài rệp cây, chấy, rận, bọ chét..v.v. Các loài này bị cách ly sinh học bởi mỗi cơ thể vật chủ. Do vậy, để bảo tồn nòi giống, chúng tự biến mình thành giống cái, tự tạo trứng, và dưỡng trứng trong cơ thể mà không cần giống đực. Từ một cá thể rận lây nhiễm lên chó, chỉ sau thời gian ngắn là đủ tạo thành một quần thể rận.

Điều khác biệt rõ ràng nhất là trong hiện tượng "đẻ trứng thai", sự phát triển của phôi hoàn toàn phụ thuộc vào chất dinh dưỡng có sẵn trong trứng. Phôi không được cung cấp thứ gì khác từ mẹ ngoài sự bảo bọc và nhiệt độ.

Sau khi trứng nở, con non mới được đẻ ra ngoài.

So với hình thức noãn sinh, sinh sản như thế này có nhiều ưu điểm. Thứ nhất là giảm bớt số lượng trứng. Không gây lãng phí năng lượng và dưỡng chất để tạo thành vô số trứng (vốn có tỷ lệ sống thấp) như khi đẻ trứng, thụ tinh ngoài. Thứ hai là nâng cao khả năng sống sót cho con non. Trong giai đoạn không có khả năng tự vệ, phôi luôn được cơ thể mẹ bảo bọc. Đến khi con non sinh ra đã có thể có những kỹ năng săn mồi, và trốn tránh cơ bản.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Hoàn toàn không có nguồn tham khảo
Sinh sản
Ngư học
Cá đẻ thai trứng
Sinh sản động vật


title: Tấn Tài (nghệ sĩ)

text:
Tấn Tài (18 tháng 2 năm 1938–27 tháng 1 năm 2011)  là một nghệ sĩ cải lương nổi tiếng người Việt Nam. Trước năm 1975, ông  được mệnh danh là "Hoàng đế đĩa nhựa" của cải lương với mức cát xê cao ngất ngưỡng cùng với "Bà hoàng băng đĩa" Phượng Liên và "Nữ hoàng kiếm hiệp" Mỹ Châu.

Tiểu sử
Nghệ sĩ Tấn Tài sinh tại xã Vĩnh Trạch, huyện Thoại Sơn, tỉnh An Giang. Xuất thân là một giáo viên trường Thoại Ngọc Hầu, tỉnh An Giang, trong gia đình không ai theo nghề ca hát nhưng vì mê đờn ca tài tử, ông đã từ bỏ nghề giáo viên.

Năm 1959, ông trốn theo gánh hát mặc cho người mẹ của mình  ngăn cản. Đoàn hát đầu tiên Tấn Tài theo là đoàn của ông bầu Ba Bản, một đoàn nhỏ ở An Giang. Vì có giọng hát đẹp, Tấn Tài nhanh chóng trở thành kép chánh và được các đoàn khác mời.

Năm 1961, ông bầu Thành đoàn Song Kiều ký với Tấn Tài một contrat 100.000 đồng để ông về hát cho đoàn Song Kiều. Ở đoàn Song Kiều, Tấn Tài nổi danh qua các vở: Tâm tình Mỵ Vương phi, Nắng chiều quê ngoại, Nắng lên cổ tháp.

Năm 1962, Tấn Tài về cộng tác với đoàn hát Thủ Đô của ông bầu Ba Bản, được nghệ sĩ Ba Vân tận tâm chỉ dạy, ông đã thành công khi thủ vai Điệp Nhứt Lang (vở Cát Dung Phương Tử) của soạn giả Thiếu Linh, vai diễn này giúp  ông đoạt Huy chương vàng giải Thanh Tâm năm 1963.

Năm 1964, ông đầu quân cho sân khấu Dạ Lý Hương. Tại đây, ông hát cặp với nữ nghệ sĩ Bạch Tuyết và có những vai để đời trong các vở: Cô gái Đồ Long, Anh hùng xạ điêu, Tiếng vọng Ba Đèo, Võ Tòng sát Tẩu, Sương mù trên non cao,...

Năm 1966 đến năm 1969, Tấn Tài là diễn viên chánh của đoàn Kim Chung 1 và 2.

Năm 1969, Tấn Tài cùng vợ là nghệ sĩ Như Ngọc lập gánh hát mang bảng hiệu Tân Thủ Đô - Tấn Tài.

Vào thập niên 70, ông thu âm hơn 400 đĩa: vọng cổ, tuồng cải lương cùng hàng ngàn bài tân cổ cho hãng dĩa Việt Nam. Vì vậy mà báo giới đặt cho ông cái tên Hoàng đế đĩa nhựa. Một ngày ông thu 5–6 bài, mỗi bài giá 12.000 đồng – tương đương giá một lượng vàng thời đó.

Sau năm 1975, Tấn Tài giao gánh hát lại cho tỉnh Hậu Giang, ông mở quán ca nhạc riêng cho mình, rồi đi hát cho đoàn hát Song Hậu của nhà nước. Ông nhận hát từng show khi có yêu cầu.

Ông có hai người con trai là hai danh hài Tấn Beo và Tấn Bo. Ông mất ngày 27 tháng 1 năm 2011 tại nhà riêng ở Thành phố Hồ Chí Minh vì nhiễm trùng đường ống mật, không lâu sau sinh nhật 73 tuổi và được an táng tại chùa Nghệ Sĩ.

Sự nghiệp
Ông đã ca hơn 1.000 bài vọng cổ, 500 vở tuồng từ sàn diễn đến thị trường băng đĩa, đây là điều mơ ước của thế hệ cùng thời ông và thế hệ sau này.

Ông cũng có hàng loạt vai chính nổi bật trong các tuồng: Người phu khiêng kiệu cưới, Khi rừng mới sang thu, Bóng hồng sa mạc, Băng Tuyền nữ chúa, Manh áo quê nghèo,...

Giải thưởng
 1963: Giải Thanh Tâm (vai Điệp Nhứt Lang trong vở Cát Dung Phương Tử)

Các vai diễn nổi bật
 Anh hùng xạ điêu (vai Dương Khang)
 Băng Tuyền nữ chúa (vai Đoàn Vũ Chân)
 Bóng hồng sa mạc (vai A Li Khan)
 Chiều đông gió lạnh về (vai Quang Sơn)
 Chuyện tình An Lộc Sơn (vai An Lộc Sơn)
 Cô gái Đồ Long (vai Trương Vô Kỵ)
 Đợi anh mùa lá rụng (vai Điền Trung)
 Hẹn một mùa xuân (vai Hoàng Điệp Phi)
 Khi rừng mới sang thu (vai Gù)
 Kiếp nào có yêu nhau (vai Hàn Thế Châu)
 Manh áo quê nghèo (vai Hàn Vũ Lang)
 Nạn con rơi (vai Nhân)
 Người phu khiêng kiệu cưới (vai Xuyên Đảo Băng Hồ)
 Trinh nữ lầu xanh (vai Bạch Vân Sơn)

Tân cổ giao duyên, vọng cổ

 Ai cho tôi tình yêu (Nhạc: Trúc Phương; lời vọng cổ: NSND Viễn Châu)
 Ai lên xứ hoa đào (Nhạc: Hoàng Nguyên; lời vọng cổ: NSND Viễn Châu)
 Áo cưới màu hoa cà (Tân nhạc: Hùng Linh; cổ nhạc: Loan Thảo)
 Áo trắng ngày xưa (Tân nhạc: Song An; cổ nhạc: Loan Thảo)
 Bàng Quý Phi (Sáng tác: NSND Viễn Châu)
 Bông ô môi (Tác giả: NSND Viễn Châu)
 Bụi mờ Ải Nhạn (Tác giả: NSND Viễn Châu)
 Biết trả lời sao (Tân nhạc: Duy Khánh; cổ nhạc: Mai Thanh Phương)
 Buồn vào tim (Tác giả: NSND Viễn Châu)
 Buồng cau quê ngoại (Sáng tác: Thu An)
 Cao Tiệm Ly tiễn Kinh Kha (Tác giả: NSND Viễn Châu)
 Chiều sân ga (Nhạc: Sông Trà; lời vọng cổ: Loan Thảo)
 Có thế thôi (Nhạc: Văn Giảng; lời vọng cổ: Loan Thảo)
 Con đường mang tên em (Tân nhạc: Trúc Phương; cổ nhạc: Loan Thảo)
 Đêm lạnh trong tù (Tác giả: NSND Viễn Châu)
 Dòng suối tương tư (Nhạc: Y Vân; lời vọng cổ: NSND Viễn Châu – Thể Hà Vân)
 Đà Lạt mộng mơ (Tác giả: NSND Viễn Châu)
 Được tin em lấy chồng (Nhạc: Châu Kỳ; lời vọng cổ: NSND Viễn Châu)
 Đường vào tim (Tác giả: NSND Viễn Châu)
 Gái nhà nghèo (Tân nhạc: Cô Phượng; cổ nhạc: Loan Thảo)
 Hận Kinh Kha (Sáng tác: NSND Viễn Châu)
 Hạng Võ Sở Bá Vương (Sáng tác: NSND Viễn Châu)
 Hãy quên nhau (Tân nhạc: Diêm An; cổ nhạc: Loan Thảo)
 Hoa nở về đêm (Tân nhạc: Mạnh Phát; cổ nhạc: NSND Viễn Châu)
 Lời yêu chưa ngỏ (Nhạc: Vinh Sử; lời vọng cổ: Loan Thảo)
 Kiều Phong – A Châu (Tác giả: Yên Trang)
 Khúc nhạc từ ly (Tác giả: Loan Thảo)
 Mất nhau rồi (Nhạc: Giao Tiên; lời vọng cổ: Loan Thảo)
 Mây trắng mùa thu (Tác giả: Thu An)
 Ngày giỗ cha (Sáng tác: NSND Viễn Châu)
 Nghẹn ngào (Tân nhạc: Lam Phương; cổ nhạc: Loan Thảo)
 Người yêu nay đã có chồng (Tác giả: NSND Viễn Châu)
 Nhẫn cỏ cho em (Tân nhạc: Vinh Sử; cổ nhạc: Loan Thảo)
 Nửa đêm về mẹ (Sáng tác: Loan Thảo)
 Phạm Lãi biệt Tây Thi (Tác giả: NSND Viễn Châu)
 Tâm sự Mộng Cầm (Tác giả: NSND Viễn Châu)
 Tiếng độc huyền (Tác giả: NSND Viễn Châu)
 Tiếng hát người yêu (Sáng tác: NSND Viễn Châu)
 Tiếu ngạo giang hồ (Tác giả: Yên Trang)
 Tiếng sáo giữa trời khuya (Tác giả: Yên Hà - Văn Giai)
 Trống trường thành (Tác giả: NSND Viễn Châu)

Chú thích

Nghệ sĩ cải lương
Người An Giang


title: Vegeta

text:
là một nhân vật hư cấu trong loạt anime đình đám Dragon Ball Z, Dragon Ball GT và Dragon Ball Super. Anh được tạo ra bởi tác giả Akira Toriyama. Trong Dragon Ball, anh là chồng của Bulma, cha của Trunks và Bulla, anh trai của Tarble. Anh cũng là hoàng tử của tộc người Saiyan. Ngoài Son Goku, Son Gohan và Piccolo, anh là một trong những nhân vật nổi bật nhất trong bộ truyện tranh này. Vegeta luôn coi Goku là đối thủ lớn nhất của mình.

Tính cách
Vegeta lạnh lùng, kiêu ngạo, ngông cuồng. Niềm kiêu hãnh và lòng tự trọng của anh chính là điểm nổi bật nhất trong tính cách của anh. Lúc đầu anh là người xấu, nhưng về sau anh đã cải tà quy chính, chiến đấu vì công lý để bảo vệ người thân. Anh rất yêu gia đình của mình đặc biệt là Bulma nhưng anh lại không thổ lộ ra bên ngoài. Anh là hoàng tử của người Saiyan.

"Sẽ cần nhiều hơn trò chơi với bộ não để ngăn chặn ta. Ngươi có thể đã xâm chiếm tâm hồn và thể xác ta...Nhưng có một thứ người Saiyan luôn nắm giữ: LÒNG KIÊU HÃNH !" - Vegeta, khi Babidi cố gắng xâm chiếm tâm hồn của anh.

Luôn luôn thể hiện mình là một 'cool boy', nhưng thực tế thì Vegeta chứ không phải Goku mới là người yêu vợ thương con. Nhân vật này luôn biết dành quỹ thời gian ít ỏi của mình cho việc đi chơi du lịch, nghỉ dưỡng với vợ con.

Trái ngược hoàn toàn là một Goku luôn tìm cách bỏ bê vợ con (Chi-chi, Goten) để đi luyện võ hoặc kiếm ai đó mạnh hơn mình để... đánh lộn. Trừ lúc lấy vợ, Goku phần lớn đều dành thời gian lên Thiên đàng hoặc lang thang ngoài hành tinh khác mà thôi.

Nhiều người nói rằng việc Goku không gắn bó với vợ mình là do bản tính của người Saiyan. Nhưng khoan, hãy nhìn cách mà Vegeta đối xử với Bulma. Trong Dragon Ball Super, có một cảnh Goku mời Vegeta đi "luyện tập" với mình. Vegeta từ chối, để ở nhà giúp đỡ cho vợ. Ai dám nói mọi đàn ông Saiyan đều "xa cách" với vợ mình?

Ở Giải đấu Sức mạnh của Dragon Ball Super, Vegeta đã một lần cứu nguy cho Kyabe, đệ tử ở Vũ trụ 6, dù rằng việc này vốn dĩ không cần thiết khi cả hai là đối thủ của nhau. Và trong giờ phút cuối cùng, Hoàng tử Saiyan đã gạt đi cái tôi và lòng tự cao của mình để truyền lại cho Goku một chút sức mạnh để đánh bại Jiren.

Biến chuyển tâm lý của Vegeta cũng là rất đáng để học hỏi. Từ chỗ là một kẻ phản diện muốn 'thịt' cả Trái Đất, Vegeta dần dần trở thành một người chồng tốt, người cha tốt, người bảo vệ chính nghĩa, sư phụ dạy dỗ người khác.

Vegeta sở hữu những khả năng phi thường giống như những thành viên khác trong nhóm chiến binh Z như điều khiển ki, siêu sức mạnh và tốc độ, bắn chưởng,v.v Anh cũng có thể biến thành Siêu Saiyan và các trạng thái cao hơn.

Vegeta manga
Vegeta xuất hiện lần đầu ở phần đầu manga Dragon Ball Z. Sau khi Raditz thất bại trong việc khuất phục Goku, Vegeta và Nappa đích thân đến xâm chiếm Trái Đất. Đó là một trong những hoạt động thường thấy của người Saiyan, họ xâm chiếm các hành tinh rồi đem bán với giá đắt cho các hành tinh khác, thậm chí gửi những đứa trẻ của dân tộc mình đến các hành tinh khác để khi lớn lên chúng sẽ nắm quyền (Goku là một trong số đó). Lúc này sức mạnh của Vegeta trội hơn Goku tuy nhiên sau một cuộc chiến căng thẳng Vegeta chẳng may bị đánh bại. Mặc dù Goku nhờ đến nhiều sự trợ giúp mới thắng được, nhưng Vegeta vẫn coi đó là sự sỉ nhục và nuôi lòng căm giận Goku từ đó.

Để cứu sống những người bạn bị Vegeta và Nappa giết, Krillin, Bulma và Son Gohan đến hành tinh Namek để tìm kiếm Ngọc rồng, tuy nhiên Vegeta và Frezza cũng là những kẻ muốn có Ngọc rồng để thực hiện điều ước trường sinh bất tử. Sau nhiều diễn biến phức tạp, Vegeta đối đầu với Frezza, kẻ tử thù của người Saiyan- kẻ đã tiêu diệt toàn bộ hành tinh Saiyan. Nhưng sau rất nhiều nỗ lực Vegeta vẫn bị Frezza đánh bại. Lúc sắp chết, Vegeta kịp kể cho Goku sự thật về số phận của người Saiyan và cầu xin Goku hãy tiêu diệt Frezza bằng bàn tay của một người Saiyan.

Sau cuộc chiến với Frezza, Vegeta được sống lại cùng với những người đã chết trên hành tinh Namek. Vì không còn nơi nào để đi, anh đến Trái Đất cư ngụ tại nhà của Bulma. Một năm sau, Frezza cùng cha hắn tìm đến Trái Đất để trả thù trong lúc Goku còn đang mất tích nhưng bị siêu Saiyan đến từ tương lai tiêu diệt. Vậy là điều Frezza lo sợ đã thật sự trở thành hiện thực: hắn phải chết dưới tay một siêu Saiyan. Siêu Saiyan này là Trunks, chính là con trai của Vegeta và Bulma trong tương lai 20 năm sau, nhưng cả hai đều không biết điều đó. Trunks thông báo với mọi người về hiểm họa robot sát thủ sẽ đến trong 3 năm nữa. Vegeta quyết định ở lại Trái Đất tiếp tục luyện tập để chờ quyết chiến với Goku.

Ba năm sau, nhờ sự luyện tập chuyên cần, Vegeta đã đạt đến trình độ Siêu Saiyan, tuy nhiên không đủ để đánh bại các robot sát thủ 17 và 18, cả khi đạt được trạng thái Advanced Super Saiyan vượt qua Android 17 và 18 thì cũng không đủ để đánh bại Cell. Vào lúc kết thúc phần này, Vegeta đã ít nhiều tỏ ra là mình có cảm xúc của con người bình thường, trước tình yêu thương mà Trunks (tương lai) dành cho cha. Lúc này Goku đã hi sinh nên Vegeta không còn hi vọng được phân cao thấp với anh nữa, nhưng vẫn ở lại Trái Đất sống với Bulma và Trunks.

Bảy năm sau, Goku được trở lại cuộc sống để tham gia Đại hội võ thuật. Lúc này Vegeta đã đạt tới trình độ Siêu Saiyan cấp 2. Trunks dưới sự huấn luyện của cha cũng đã trở thành siêu Saiyan dù mới chỉ 8 tuổi và là bạn thân của cậu bé 7 tuổi Son Goten. Trong đại hội võ thuật, Vegeta được xếp cùng cặp đấu với Goku nhưng sự xuất hiện của tay sai Babidi đã ngăn cản cuộc đấu. Babidi là tên phù thủy đang muốn hồi sinh Majin Buu, quái vật có sức mạnh khủng khiếp có thể tàn phá vũ trụ. Để làm được việc đó cần có nguồn sức mạnh cực lớn, bọn Babidi cảm thấy Vegeta có dã tâm nên đã khống chế để biến Vegeta thành người của mình (Majin Vegeta). Lúc đầu Goku không muốn đánh với Vegeta, nhưng khi nhìn cảnh nhiều người vô tội ở Đại hội võ thuật bị Vegeta giết hại thì chấp nhận, với 1 điều kiện là họ phải đấu ở một nơi không có người sinh sống.

Vegeta nói với Goku rằng việc mình yếu đi là lỗi ở người Trái Đất. Nơi này đã biến Vegeta thành nhu nhược. Nhưng bây giờ thì nhờ vào Babidi, Vegeta đã ác lại như xưa. Như vậy Vegeta đã đồng ý để Babidi khống chế nhằm trở nên mạnh hơn.

Hai người đấu cân tài cân sức. Sức mạnh của họ đã góp phần đánh thức Buu. Khi nhận ra được sự nguy hiểm của Buu, Vegeta lừa Goku quay đi rồi đánh ngất Goku. Anh muốn chính tay mình tiêu diệt Buu, vì cho đó là lỗi của mình. Vegeta lúc này rất mạnh nhưng mỗi lần bị đánh trúng Buu lại có thể phục hồi ngay tức khắc vì thế Vegeta nhanh chóng bị kiệt sức. Trunks đang ở gần đó xông vào cứu cha. Vegeta ôm lấy Trunks và dặn Trunks hãy chăm sóc Bulma, sau đó đánh ngất Trunks và Goten rồi nhờ Picollo đưa 2 đứa trẻ đi thật xa. Với tất cả sức mạnh còn lại trong người, Vegeta đã hi sinh chính bản thân mình vận hết ki tron cơ thể bộc phát ra ngoài để tiêu diệt Buu. Piccolo thật không thể ngờ là Vegeta có thể hi sinh mình để cứu những người khác, và lần đầu tiên thay đổi cách nhìn về Vegeta.

Sự hi sinh của Vegeta không đủ để tiêu diệt Buu, từ địa ngục Vegeta đã được đưa trở lại dương gian để tiếp tục chiến đấu dù biết rằng nếu một linh hồn chết đi thì sẽ không còn cơ hội nào để được hồi sinh hay tồn tại dưới bất kỳ dạng nào khác. Bằng đôi bông tai Potara, Vegeta đã kết hợp với Goku để trở thành Vegito. Ban đầu Vegeta không muốn liên kết với Goku trong một hình hài nhưng sau khi biết rằng vợ con mình đã bị Buu giết hại thì Vegeta đồng ý.

Vegeta và Goku sát cánh để bảo vệ Trái Đất. Trong trận chiến cuối cùng, khi thấy Goku đấu với Buu dưới dạng Siêu Saiya cấp 3, Vegeta cảm phục sức mạnh của Goku và lần đầu tiên tự nhận là mình yếu hơn, đó là lúc anh chiến thắng được lòng tự ái của mình và nhận thức rằng mình có trách nhiệm là một phần của nhân loại. Vegeta tình nguyện đối đầu với Buu để Goku có thời gian tập hợp Genki và cùng với Goku kêu gọi nhân loại trao cho họ năng lượng.

Sau khi chiến thắng Buu, Vegeta cùng Goku trở lại Trái Đất và sống hạnh phúc bên gia đình. Vegeta và Bulma có thêm một người con gái tên là Bulla. Hình ảnh cuối cùng về Vegeta trong manga Dragon Ball Z là tại Đại hội Võ thuật, bên cạnh các nhân vật quen thuộc khác. (thực ra vẫn còn phần Dragon Ball Super)

Vegeta trong anime Dragon Ball GT

Trong GT, Vegeta xuất hiện với một kiểu tóc mới và một bộ ria mép. Bộ ria đó Vegeta đã cạo đi vì con gái anh, Bulla đã nói rằng: "Bộ ria của cha làm cha giống như một lão già vậy". Trong Baby Saga của DBGT, Vegeta bị Baby nhập vào và dùng thân xác của anh cho đến hết Saga. Anh được xuất hiện nhiều hơn trong Super 17 Saga và Shadow Dragon Saga. Đặc biệt là trong Shadow Dragon Saga, Vegeta trở thành Siêu Saiyan cấp 4 cùng Goku sử dụng Fusion Dance thành gogeta chiến đấu với Omega Shenron

Các dạng biến hình của Vegeta:

-Dạng khỉ đột (Orzzaru): Như những người Saiyan khác, Vegeta có thể biến thành dạng khỉ đột Saiyan khi nhìn vào Mặt trăng hoặc những hành tinh có ánh sáng tương tự với điều kiện là anh phải còn đuôi. Dạng này giúp sức mạnh anh tăng gấp 10 lần, từ 18000 đơn vị sức mạnh thành 180000. Xuất hiện lần đầu trong Saiyan Saga khi chiến đấu với Goku.

-Super Saiyan (Siêu Saiyan): Sau trận chiến với Frieza ở Namek, Vegeta đã lao đầu tập luyện để chuẩn bị cho sự kiện Android Saga xảy ra vào 3 năm sau, thành quả cho việc tập luyện là trạng thái Super Saiyan tăng sức mạnh của anh lên 50 lần, tóc và hào quang của Vegeta chuyển thành màu vàng. Lần đầu sử dụng trong Android Saga lúc đánh với Android số 19

-Advanced Super Saiyan (Siêu Saiyan dạng 2): Vegeta đạt được dạng này trong khi tập luyện trong phòng Tinh thần thời gian. Trong dạng này cơ bắp của Vegeta trở nên to hơn chút, mái tóc dựng lên và sức mạnh tăng lên so với Super Saiyan 1. Ở dạng này Vegeta có thể đánh bại Cell bán hoàn hảo một cách dễ dàng, nhưng lại bị Cell hoàn hảo đánh bại

-Super Saiyan 2 (Siêu saiyan cấp 2): Sau trận chiến với Cell, Vegeta đã tập luyện liên tục và đạt được hình thái SSJ2. Lần đầu Vegeta sử dụng là lúc đánh nhau với Goku trong khi đang bị điều khiển bởi Babidi.

- Golden Great Ape : Anh đạt được nhờ sự giúp đỡ của Bulma , đây là bước trung gian để đạt Super Saiyan 4.

-Super Saiyan 4: Lần đầu đạt được trong Dragon Ball GT. Trong dạng này, Vegeta sở hữu sức mạng gấp 10 lần Super Saiyan 3.

-Super Saiyan God (Siêu Saiyan Cấp Thần): Trạng thái này là đẳng cấp truyền thuyết của người Saiyan, để đạt được cần nhận ki của 6 người Saiyan thuần khiết. Trong Manga, trong trận chiến với Black Goku, không biết bằng cách nào Vegeta đã đạt được dạng này. Trong Anime, Vegeta đạt được God sau giải đấu sức mạnh đa vũ trụ (Tournament of Power)

-Super Saiyan Blue (Tên cũ là Super Saiyan God Super Saiyan): Khi tập luyện cùng với Goku ở hành tinh của Berrus và Whis, Vegeta đã đạt được hình thái này mà không cần trải qua trạng thái SSJ God. Dạng này có sức mạnh khủng khiếp hơn cả Super Saiyan God. Trong trạng thái này, tóc của người dùng chuyển thành xanh da trời, hào quang vẫn giống Super Saiyan God nhưng ổn định và nhẹ nhàng hơn và có màu xanh. Vegeta trong dạng này có thể đánh bại Golden Frieza.

-Super Saiyan Blue Evolved: Trong Giải đấu sức mạnh, sau khi nhớ lại lời hứa của Cabba về việc sẽ hồi sinh vũ trụ 6 sau khi chiến thắng, đổi lại Cabba phải cho Vegeta thăm quan hành tinh Saiyan của Vũ trụ 6, Vegeta đã đột phá sức mạnh của Super Saiyan Blue và đạt được trạng thái này. Trong dạng này, Vegeta nhỉnh hơn Goku Super Saiyan Blue kếp hợp Kaioken cấp 20, có thể cùng Goku đánh lại Jiren lúc hắn chưa sử dụng hết sức mạnh.

- Super Saiyan Blue Evil Aura : Trong Dragon Ball Heroes, Vegeta có được khi bị Turles truyền năng lượng ác quỷ của Fuu, bằng sức mạnh ý chí,anh đã làm chủ được nó và chuyển hóa lên một dạng mới của ssj blue .

-Perfect Super Saiyan Blue : Chỉ xuất hiện trong manga , Vegeta đạt được khi luyện tập với Beerus trước Giải đấu sức mạnh . Dạng này cho phép Vegeta sử dụng Super Saiyan Blue toàn bộ sức mạnh mà không bị hao tổn nhiều năng lượng như dạng Blue ban đầu bằng cách nén ki vào cơ thể để cố áp chế không để ki thoát ra (trừ lúc để thoát bằng cách dùng ki để tấn công). Dạng này ngoài việc giảm sự hao tổn ki ra thì không có hoặc có ít cải tiến về sức mạnh.

-Ultra Ego (Bản ngã tối thượng): Trạng thái này tạm thời chỉ xuất hiện trong manga. Trong trận chiến với Granola, Vegeta đã đạt được hình thái này. Trạng thái này giúp Vegeta có thể mạnh hơn granola vì đã câu giờ khá lâu .Trạng thái này cho phép anh sử dụng quyền năng của Thần Hủy Diệt.

Diễn viên lồng tiếng
 Nhật Bản: Horikawa Ryo
 Latin American Dub: René García (Adult Vegeta) and Luis Daniel Ramírez (Kid Vegeta)
 Ocean Dub: Brian Drummond (Adult and Kid Vegeta) and Saffron Henderson (Kid Vegeta)
 FUNimation Dub: Christopher R. Sabat
Tagalog, Hiligaynon & Cebuano Dub: Richie Garcia (Kid Vegeta) and Vincent Gutierrez (Adult Vegeta)
 German Dub: Santiago Ziesmer Seasons 1-2 Oliver Siebeck Season 3-onward
 Brazilian Dub: Alfredo Rollo
 Italian Dub: Gianluca Iacono
 Portuguese Dub: João Loy (I), Vítor Rocha (II), Ricardo Spínola (III)
 Lồng tiếng Việt: Minh Vũ

Chú thích

Nhân vật trong JoJo
Nhân vật nam trong anime và manga
Nhân vật mồ côi trong anime và manga

ca:Llista de personatges de Bola de Drac#V