title: Giáo dục Việt Nam thời Pháp thuộc

text:
Giáo dục Việt Nam thời Pháp thuộc là nền giáo dục trong ba xứ Nam Kỳ, Trung Kỳ, Bắc Kỳ thuộc Liên bang Đông Dương dưới sự cai trị của Pháp. Tuy Liên bang này chính thức hình thành năm 1887 nhưng người Pháp không mấy quan tâm về ngành giáo dục mãi cho đến đầu thế kỷ 20 mới lập Nha học chính (Direction de l'enseignement) và thông qua mấy đợt cải cách học vụ. Người Pháp xem việc xây dựng hệ thống giáo dục là hiện thực hóa sứ mạng khai hóa, truyền bá những giá trị phổ quát của nhân loại và giải thoát các dân tộc tại Đông Dương khỏi thiên tai, bệnh tật, dốt nát và sự chuyên chế bằng cách đem lại cho họ kỹ thuật, y tế, giáo dục và một nền quản trị trong sạch.

Hệ thống giáo dục này chấm dứt năm 1954 nhưng đã đặt nền móng và gây âm hưởng trong các hệ thống giáo dục kế tiếp của Việt Nam Cộng hòa, Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.

Thời kỳ đầu

Giáo dục phổ thông
Ngay sau khi chiếm được Nam Kì, nền giáo dục Nam Kỳ được đặt dưới sự quản lý của các Thống đốc quân sự Pháp. Pháp cố gắng thiết lập một hệ thống giáo dục theo mô hình Pháp gồm hai bậc, tiểu học và trung học với tổng thời gian học là 6 năm. Năm 1864, chính quyền thuộc địa đã ra quyết định mở trường học quốc ngữ ở các tỉnh huyện quan trọng nhất của Nam Kỳ và mỗi trường do một viên thông ngôn đảm nhiệm. Cuối năm 1864 có hai mươi trường được mở với 300 học sinh, bốn năm sau con số này tăng lên 104 trường học với 3.200 học sinh. Nho học vẫn tồn tại, thực dân Pháp vẫn duy trì chế độ tổ chức giáo dục của triều Nguyễn, từng bước thay thế giáo dục
Nho học bằng nền giáo dục hiện đại. Việc tổ chức nền giáo dục Nho học ở Nam Kỳ từ 1867 đến trước năm 1878 cơ bản vẫn giữ các chế độ do triều Nguyễn đề ra. Đứng đầu ngành giáo dục ở mỗi tỉnh là một Đốc học chịu trách nhiệm chỉ đạo giáo dục từ phủ, huyện đến xã trên toàn tỉnh, kiểm tra việc dạy việc học. Đốc học có trách nhiệm triệu tập, khảo hạch các sĩ tử và kiến nghị chính quyền miễn binh dịch, lao dịch cho những người giỏi, tuyển dụng những người đã đỗ tú tài, cử nhân làm thư lại tập sự trong văn phòng các phủ huyện. Đốc học chịu sự chỉ đạo trực tiếp của viên chủ tỉnh. Dưới Đốc học có Giáo thụ ở cấp phủ, Huấn đạo ở cấp huyện. Đốc học được tuyển chọn từ các Tri phủ có năng lực và được nâng lương theo thời hạn 3 năm một lần. Các chức Giáo thụ và Huấn đạo được tuyển từ Tú tài và Cử nhân. Năm 1864 cũng diễn ra kỳ thi Nho học cuối cùng ở Nam Kỳ. Năm 1868, Pháp thành lập Hội đồng tư vấn học chính (Conseil Consultatif de l'Instruction Publique).

Dù vậy cũng khởi đầu ở xứ thuộc địa trực trị Nam Kỳ năm 1879 chính quyền Pháp thành lập loại trường hỗn hợp (tiếng Việt gọi là "trường Pháp-Nam" hoặc "trường Pháp-Việt") lấy mẫu từ trường công ở bên chính quốc. Năm 1904 thì hệ thống loại trường mới này mở ở Bắc Kỳ; Cao Miên theo gót năm 1905, và đến năm 1906 thì áp dụng ở cả Lào và Trung Kỳ. Mặc dù có sự hỗ trợ của chính quyền, loại trường mới này chỉ có một thiểu số nhỏ học sinh ghi danh theo học. Riêng ở Bắc Kỳ năm 1917 trong số 22 tỉnh thành chỉ có 67 trường. Để tiện bề so sánh, trước đó chín năm ở hai xứ bảo hộ Bắc và Trung Kỳ thì số liệu năm 1908 ước tính vẫn còn 15.000 trường truyền thống do các ông đồ dạy chữ Nho với khoảng 200.000 học sinh theo học. Ngoài mục đích giáo dục, chủ trương của chính quyền khi mở trường Pháp Nam còn do động lực chính trị. Đó là vì nhóm văn thân vẫn chưa khuất phục nhà nước Bảo hộ; người Pháp cho rằng giới nho sĩ là mầm mống kháng cự nên họ tìm cách triệt hạ lề lối giáo dục bản xứ cựu triều để cách ly lớp trẻ khỏi lối tư duy cũ.
Năm 1874, Thống đốc Nam Kỳ kí Nghị định tổ chức lại nền giáo dục Nam Kỳ. Nền giáo dục của Pháp ở Nam Kỳ được chia làm 2 bậc: tiểu học và trung học. Nghị định này đã công bố giáo dục công hoàn toàn miễn phí và tự do, được quy định bởi những điều lệ tổng quát hiện hành tại Pháp. Theo Nghị định này, không trường tư thục nào được mở nếu không có phép của chính quyền. Gần 10 năm sau khi chiếm đóng Nam Kỳ, khoảng 60 trường tiểu học được Pháp thành lập ở khu vực này với gần 1.400 học sinh. Nhiều trẻ em người Việt tiếp tục theo học chương trình chữ Hán ở trường tư thục. Tiểu học tập đọc và viết chữ Quốc ngữ, chữ Nho, tiếng Pháp; tiếng Pháp căn bản; toán sơ đẳng; hình học sơ đẳng; khái niệm đo đạc; tổng quan về lịch sử và địa lý. Đến bậc trung học, học sinh sẽ học kỹ hơn về tiếng Pháp, văn học Pháp; làm luận bằng tiếng Pháp, quốc ngữ và chữ Nho và nhiều nội dung nâng cao hơn về toán, vũ trụ, vật lý, hội họa... Pháp siết chặt việc mở trường tư thục, tăng cường kiểm soát trường làng. Pháp bãi bỏ trường dạy quốc ngữ ở các làng mà tập trung về trường ở Sài Gòn, Chợ Lớn, Vĩnh Long, Bến Tre, Sóc Trăng nhưng tại các lớp học của thầy đồ, học sinh vẫn học theo lối cũ. Pháp khuyến khích thầy đồ nào dạy thêm chữ quốc ngữ sẽ được thưởng 200 Francs. Tại các trường của nhà nước, cấp tiểu học khi đó chỉ còn vài tiết học chữ Nho, không còn tiết nào khác dành cho kiến thức hay phổ cập văn hóa dân tộc bản xứ do đó người Việt không chịu theo học trường của chính quyền Pháp, nhiều làng phải thuê người nghèo đi học cho đủ sĩ số. Pháp cũng bãi bỏ việc sử dụng chữ Hán trong văn bản hành chính ở Nam Kỳ và bắt buộc sử dụng chữ quốc ngữ và tiếng Pháp.

Năm 1879, nghị định cải tổ giáo dục Nam Kì được ban hành, chia chương trình học làm ba cấp với tổng thời gian học là 10 năm. Cấp ở tổng một học trong ba năm, dạy Pháp văn, Quốc ngữ và Hán văn. Cấp hai ở tình có thời lượng ba năm, mỗi tuần sẽ dành hai giờ cho chữ Nho và Quốc ngữ, còn lại dành cho tiếng Pháp. Cấp ba sẽ học trong bốn năm với nhiều nội dung, dạy bằng tiếng Pháp như số học, hình học phẳng, đại số, lượng giác, trắc lượng, vẽ, địa lý, vũ trụ, hóa học, vật lý, vạn vật học... Pháp chọn học sinh vào cấp một từ những em đã biết tiếng Hán tới một trình độ nào đó. Toàn Nam Kỳ chỉ có 3 trường cấp ba: Trường Bá Đa Lộc và Trường Chasseloups Laubat ở Sài Gòn, Trường Le Myre de Vilers ở Mỹ Tho. Pháp muốn đào tạo một số người biết tiếng Pháp, chữ quốc ngữ, có chút kiến thức về văn minh phương Tây để làm công chức bậc thấp phục vụ cho chính quyền thuộc địa, và lâu dài sẽ đạt được mục tiêu "biến người bản xứ thành những người Pháp về phương diện văn hóa". Những năm đầu, soái phủ Nam Kì gặp rất nhiều khó khăn khi hệ thống Nho học bị bãi bỏ. Các thầy đồ di cư ra Trung Kì thuộc triều đình Huế để tiếp tục dạy học. Nhiều học trò tham gia các lực lượng nghĩa quân.

Nghị định ban hành năm 1880 cho phép "mỗi làng, thị trấn của tổng không có trường Pháp sẽ thiết lập một trường dạy chữ quốc ngữ" và "những làng nhỏ có một trường dạy chữ quốc ngữ sẽ được miễn mọi thuế đóng góp cho trường hàng tổng". Tuy Nho học bị chính thức bãi bỏ tại các trường công và tư do nhà nước quản lý nhưng nó vẫn được duy trì tại các lớp tư gia của thầy đồ và nhân dân vẫn tín nhiệm Nho học hơn Tây học. Năm 1886, số trường hàng tổng và hàng xã là 300, số giáo viên người Việt là 503, số học sinh các cấp là 18.231. Tỷ lệ đi học trong các trường công chưa đến 1% trên dân số Nam Kỳ lúc đó khoảng 2 triệu người. Trong khi đó, theo một báo cáo, các lớp dạy Nho học tại các làng của 426 thầy đồ có 8496 học sinh trên tổng số 27473 học sinh toàn Nam Kỳ, chiếm 31%. Trong các báo cáo thường niên về giáo dục, các nhà cai trị người Pháp than phiền rằng sau mấy chục năm chiếm Nam Kỳ, họ chỉ đào tạo được "vài trăm người An Nam nói tiếng Pháp, vài ngàn người nói sai tiếng Pháp, đó là những bồi bếp, những người kéo xe... Dân chúng còn lại thì không biết chữ An Nam lẫn chữ Pháp", "người An Nam vẫn nói tiếng của họ nhưng lại không biết đọc biết viết". Người Pháp thừa nhận "dân tộc Việt Nam đã có độ dày truyền thống văn hóa của mình", "việc xâm chiếm đất đai đã khó, việc chinh phục tinh thần còn khó hơn nhiều".

Sau khi chiếm được Bắc Kì và Trung Kì, tháng 7/1886, Paul Bert ký nghị định thành lập Bắc Kỳ Hàn lâm Viện, trụ sở tại Hà Nội để lôi kéo các sĩ phu, nhân sĩ nhằm truyền bá tư tưởng, học thuật Pháp tại miền Bắc. Sau đó, Paul Bert cho thành lập một trường hoàng gia dành riêng cho việc giảng dạy tiếng Pháp cho con em tôn thất và quan lại Huế. Lúc này, ở Hà Nội chỉ có một trường tiểu học nhưng một năm sau đó, đã có hệ thống trường Pháp - Việt gồm chín trường tiểu học cho nam sinh, bốn trường tiểu học cho nữ sinh. Năm 1900, Hà Nội có 15 trường tiểu học; Hải Phòng năm trường; Nam Định bốn trường; Thanh Hóa, Vinh, Huế, mỗi nơi có hai trường; Hội An và Nha Trang mỗi nơi một trường. Năm 1906 Pháp thực hiện cải cách giáo dục. Pháp thiết lập hệ thống tiểu học do chính quyền đài thọ với tên gọi là đệ nhị cấp (tiểu học) và đệ tam cấp (trung học). Chương trình học được thêm vào nội dung mới nhất của khoa học phương Tây, tri thức thực hành thông dụng. Chính quyền thực dân ở Việt Nam cho mở hai hệ thống trường học: trường Hán học có cải tổ đôi chút và hệ thống trường Pháp - Việt. Hai hệ thống trường Hán học và trường Pháp Việt cùng tồn tại song song được triều đình nhà Nguyễn chấp thuận. Ở Bắc Kỳ và Nam Kỳ, hệ thống trường học nằm dưới sự quản lý trực tiếp của Sở học chính thì ở Trung Kỳ, triều đình Huế vẫn tiếp tục tổ chức học tập và thi cử Nho giáo.

Năm 1907, triều đình Huế thành lập Bộ Học, đứng đầu là Thượng thư Cao Xuân Dục, quản lý các trường Hán học ở Trung Kỳ. Cho tới năm 1918, ở Bắc Kỳ và Trung Kỳ, các trường Hán học công lập được tổ chức lại theo ba bậc (Đồng ấu, Tiểu học, Trung học) tồn tại song song cùng các trường Pháp – Việt với số lượng chiếm đa số trong hệ thống giáo dục. Năm 1908, tổng số trường Hán học ở cả hai xứ này là 15 ngàn với khoảng 200 ngàn học sinh. Các trường Pháp – Việt được tổ chức theo hai cấp học là Tiểu học (có các lớp Dự bị và Sơ học) và Trung học (khi đó gọi là complementaire). Năm 1913, tổng trường Pháp – Việt ở Bắc Kỳ là 51 với hơn 6000 học sinh, chỉ có một trường Trung học là Trung học Bảo hộ thành lập năm 1908. Ở Trung Kỳ năm 1913 có 23 trường Pháp – Việt với chưa đến 1000 học sinh, chỉ có một trường Trung học duy nhất là Quốc học Huế, thành lập năm 1898. Ở Nam Kỳ, các trường Hán học hoàn toàn bị loại khỏi hệ thống giáo dục công, chỉ một số địa phương vẫn còn các lớp học chữ Nho của các thầy đồ. Năm 1913 số trường Pháp – Việt ở Nam Kỳ là 737 trường với hơn 43 ngàn học sinh, chiếm hơn 90% tổng số trường Pháp – Việt ở Việt Nam. Trường Hán học chỉ duy trì tạm thời, đã được thay thế bằng trường Pháp - Việt trên cả nước kể từ thập niên 1910.

Giáo dục chuyên nghiệp
Bắt đầu ở Nam Kỳ nơi người Pháp đặt nền cai trị đầu tiên ở Đông Dương, họ cho lập một số cơ sở huấn luyện như Trường Thông ngôn (Collège des interprètes) năm 1862 ở Sài Gòn, nhưng mục đích chính là để đào tạo nhân sự cho chính quyền người Pháp chứ không phải nâng cao kiến thức người bản xứ. Trường Thông ngôn dạy cấp tốc tiếng Pháp cho người Việt, Khmer và Hoa, dạy ngôn ngữ một số nước châu Á cho người Pháp. Người Pháp còn mở trường thông ngôn dạy tiếng Việt cho người Pháp tên là D'Adran (Bá Đa Lộc).. Riêng một ngoại lệ là trường d'Adran (Collège D'Adran) ở Sài Gòn do Hội Thừa sai Paris lập nên và sau do dòng tu Lasan quản nhiệm nuôi dạy trẻ em nghèo. Năm 1886, sau khi chiếm Bắc Kỳ, Pháp mở trường Thông ngôn Hà Nội đào tạo thông ngôn và giáo viên. Ngoài ra còn có các trường đào tạo nhân viên hành chính, tư pháp, tài chính, thuế khóa... phục vụ cho công việc cai trị và những trường sư phạm sơ cấp đào tạo giáo viên dạy chữ quốc ngữ, chữ Pháp. Ngày 20 Tháng Hai năm 1873 thì chính quyền cho lập Trường Hậu bổ ở Sài Gòn (Collège des Stagiares) do Jean Luro điều hành để đào tạo công chức người Pháp khi sang nhận nhiệm sở Đông Dương. Sau đó Trương Vĩnh Ký được bổ làm Chánh đốc học. Năm 1903 ở thì người Pháp cho lập Trường Hậu bổ, Hà Nội rồi Trường Hậu bổ, Huế (năm 1911) cũng với mục đích đào tạo nhân sự hành chính. Trong khi đó giáo dục đại chúng không mấy thay đổi so với giáo dục khoa cử thời Nguyễn ở Việt Nam hoặc giáo dục do nhà chùa đảm trách ở hai xứ Lào và Miên.

Cuối thế kỷ 19, Pháp bắt đầu xây dựng hệ thống giáo dục chuyên nghiệp nhằm đào tạo thợ chuyên môn đáp ứng nhu cầu mở rộng công nghiệp. Năm 1898, Pháp mở trường dạy nghề Hà Nội với hai ngành nông nghiệp và mỹ nghệ học trong ba năm. Một số trường dạy nghề cũng được mở ở Sài Gòn (trường Kỹ nghệ), Huế (trường Bách nghệ), Thủ Dầu Một (trường Mỹ nghệ) và các trường đào tạo thợ ngành gỗ và sắt ở Nam Định, Hải Phòng. Cho đến trước cải cách giáo dục 1906, Pháp đã tổ chức ở Đông Dương 12 trường chuyên nghiệp, tập trung ở Nam Kỳ như Sài Gòn, Biên Hòa, Hà Tiên, Sa Đéc. Các trường này dạy ba nhóm ngành: công nghiệp châu Âu, công nghiệp bản xứ, mỹ nghệ và tiểu thủ công nghiệp. Đầu thế kỷ 20, người Pháp mới tổ chức một số trường cao đẳng ngành y, sư phạm, luật vì lúc này các trường trung học có thể cung cấp những học sinh có bằng thành chung hoặc tú tài.

Cải cách năm 1906
Toàn quyền Đông Dương Paul Beau là người đề xướng việc cải tổ và cho thành lập Hội đồng Cải cách Học vụ (Conseil de Perfectionnement de l'enseignement indigène) ngày 14 tháng 11 năm 1905 cùng lập Nha Giám đốc Học chính (Direction de l'Enseignement) dưới sự điều hành của Henri Gourdon. Nếu theo đúng kế hoạch thì mỗi làng xã sẽ có một ngôi trường dạy chữ Quốc ngữ để dần loại bỏ chữ Nho. Theo Nha Học chính thì trường sở sẽ chia thành ba cấp:
Ấu học thì giao cho xã thôn dạy chữ Nho và chữ Quốc ngữ; ai đậu thì gọi là "tuyển sinh."
Tiểu học thì do phủ, huyện có huấn đạo và giáo thụ đảm trách, tiếp tục dạy chữ Nho và chữ Quốc ngữ và có thể tình nguyện học thêm tiếng Pháp chứ không bắt buộc;
Trung học thì do quan đốc học ở tỉnh lỵ trông coi và dạy chữ Quốc ngữ và tiếng Pháp. Đây bước đầu của chữ Quốc ngữ trong ngành giáo dục của người Việt.

Theo đề án của Hội đồng cải cách giáo dục lần thứ nhất 1906 thì không có việc thành lập trường đại học, nhưng trước đòi hỏi của các sĩ phu yêu nước, Pháp thành lập trường đại học đầu tiên của Việt Nam là Đại học Đông Dương tuyển sinh viên từ những người tốt nghiệp trung học hoặc đỗ thi Hương, biết tiếng Pháp. Sinh viên khóa đầu tiên hầu hết là công chức đang làm việc ở cơ quan trung ương của chính quyền thực dân. Hoạt động được hơn một năm Đại học Đông Dương đóng cửa vì thiếu giáo sư chuyên nghiệp trong khi đó, trình độ người học quá thấp so với chương trình. Giáo dục đại học chỉ được cải thiện khi Toàn quyền Đông Dương ra nghị định quy chế chung về bậc cao đẳng năm 1918. Học sinh muốn vào trường cao đẳng phải có bằng thành chung hoặc bằng tú tài bản xứ, tuổi 18-25. Trong đơn xin học, sinh viên phải cam kết làm việc cho "Nhà nước bảo hộ" ít nhất 10 năm.

Chính quyền cũng theo đuổi việc hợp thức hóa chữ Quốc ngữ cho người Việt bằng cách nâng loại chữ này lên hàng văn tự chính thức ở Nam Kỳ ngay từ năm 1878 và Bắc Kỳ kể từ năm 1910. Ngay khoa thi Canh Tuất (1910) triều Duy Tân, sĩ tử đã phải làm bài bằng chữ Quốc ngữ. Đối với chữ Hán thì khoa cử dần bị loại bỏ. Kỳ thi Hương cuối cùng ở Bắc Kỳ là năm 1915. Ở Trung Kỳ đạo dụ của vua Khải Định ngày 26 tháng 11 âm lịch năm Mậu Ngọ (tức ngày 28 tháng 12 năm 1918) chính thức bãi bỏ khoa cử và năm 1919 là năm cuối mở khoa thi ở Huế.

Thay thế vào con đường tiến thân cũ, Toàn quyền Paul Beau cũng cho lập Viện Đại học Đông Dương ở Hà Nội với ba phân khoa: văn chương, luật khoa và khoa học. Ngay năm đầu tiên đã có 94 sinh viên ghi danh theo học nhưng sang năm 1908, nhân có vụ biến động của phong trào kháng thuế ở Quảng Nam rồi lan rộng khắp miền Trung, Viện Đại học phải bãi khóa. Toàn quyền Antony Wladislas Klobukowski cũng cho giải thể Nha Học chính. Tình hình giáo dục ở những thập niên đó bị cách đoạn.

Đến năm 1945, toàn Đông Dương chỉ có Viện Đại học Đông Dương bao gồm 10 trường thành viên: Cao đẳng Y khoa, Cao đẳng Nông nghiệp, Cao đẳng Thú y, Cao đẳng Công chính, Cao đẳng Địa chính, Cao đẳng Luật khoa, Cao đẳng Khoa học, Cao đẳng Mỹ thuật.... Viện đại học Đông Dương chỉ đào tạo bậc đại học. Nếu sinh viên muốn học sau đại học thì phải sang Pháp. Năm học 1944-1945, cả Viện này có 1.575 sinh viên (so với tổng dân số Việt Nam khi đó là 23 triệu). Phần lớn học sinh và sinh viên đại học, cao đẳng đều là con em các gia đình giàu có hoặc có địa vị nhất định trong xã hội lúc bấy giờ. Các gia đình nông dân, nhân dân lao động nghèo rất ít có khả năng cho con em theo học. Có một số rất ít học sinh Đông Dương sang Pháp du học ở bậc đại học và sau đại học. Khi tình hình chính trị căng thẳng, chính quyền lập tức thít chặt đầu vào ở các trường bên Pháp, chẳng hạn như hạn chế đưa sinh viên Đông Dương sang Pháp trong những năm 1930. Những ai du học ở Pháp trở về đều chung một suy nghĩ những giá trị đang thịnh hành ở chính quốc đều bị mất giá trên chính xứ sở của họ.

Cải cách năm 1917
Sau Chiến tranh thế giới thứ nhất, Toàn quyền Albert Sarraut là người ban hành Tổng quy học chính (Règlement Général de l'Instruction Publique en Indochine) ngày 21 tháng 12 năm 1917 với mục tiêu thống nhất nền giáo dục bản xứ, tiến tới xóa bỏ nền giáo dục cũ và cho tái khai giảng Viện Đại học Đông Dương, lần này thêm các phân khoa Y dược, Thú y, Thủy lâm, Sư phạm, Thương mại, Tài chính, Luật khoa hành chánh, và Mỹ thuật.. Nền học chính lúc này được chia làm ba cấp, cấp một là các trường tiểu học, cấp hai là cao đẳng tiểu học, cấp ba là bậc trung học (tú tài), với hai hệ thống giáo dục gồm trường Pháp và trường bản xứ. Chương trình tiểu học Pháp bản xứ chia thành năm lớp: lớp đồng ấu cho học sinh 7 tuổi; lớp dự bị 8 tuổi; lớp ba 9 tuổi, lớp nhì 10 tuổi và lớp nhất 11 tuổi. Trường Pháp sử dụng chương trình giáo khoa Pháp ở Đông Dương gần giống như bên Pháp và hoàn toàn dạy tiếng Pháp, không dạy tiếng Việt. Tiểu học dạy bằng tiếng Việt còn các bậc học cao hơn dạy bằng tiếng Pháp.

Tại trường bản xứ, bậc Tiểu học sử dụng sách giáo khoa Quốc-văn Giáo-khoa Thư do Nha Học chính Đông Pháp biên soạn và xuất bản. Từ bậc Cao đẳng Tiểu học trở lên thì dùng sách giáo khoa xuất bản ở Pháp. Sách giáo khoa một số môn như Lịch sử Việt Nam, Địa lý Đông Dương, Văn học Việt Nam do các giáo chức người Pháp hay người Việt biên soạn và xuất bản. Sách giáo khoa quốc ngữ chủ yếu được các thầy giáo bản địa viết ra và giáo cụ được áp dụng phù hợp với các sắc dân khác nhau trái với thứ huyền thoại cho rằng trẻ con các xứ thuộc địa Pháp phải học thuộc lòng "Tổ tiên chúng ta là người xứ Gaule" vì học sinh Đông Dương không phải học câu này. Nền giáo dục còn rất chú trọng đến các nền văn hóa bản địa đến mức còn đưa vào chương trình những nhân tố dân tộc tính do nỗ lực của những nhà giáo bản xứ muốn bảo tồn văn hóa và tinh thần dân tộc cũng như những nhà chức trách giáo dục thuộc địa đang tìm tòi một tư duy và phương pháp sao cho một nền giáo dục kiểu Tây phương có thể thích ứng với các nền văn hóa khác nhau.

Với đợt cải cách giáo dục lần hai, chữ Quốc ngữ đã hoàn toàn thay thế chữ Hán. Chương trình học bao gồm cả khoa học tự nhiên và khoa học xã hội với tính hệ thống cao. Bậc tiểu học theo chương trình Pháp - Việt khi đó rất nặng và khó theo lối giáo dục tinh hoa của Pháp như lớp đồng ấu phải học 11 môn như luận lý (morale), thể dục, tiếng Việt, tiếng Pháp, học số và hệ thống mét, địa dư, chữ Nho... Chương trình lớp nhất sơ học (theo hệ thống trường Pháp) phải học đủ 15 môn toàn bằng tiếng Pháp. Nhiều học sinh ở ba lớp chót của tiểu học bỏ học rất nhiều do không theo nổi chương trình này. Một thống kê năm 1923 trên toàn Việt Nam cho thấy tổng số học sinh lớp đồng ấu là 90.000 (trong tổng số 187.000) thì lớp nhì và nhất chỉ có 17.000. Đại diện của Bộ Thuộc địa cử từ chính quốc sang tiến hành một cuộc khảo sát vào năm 1927 chỉ trích chính sách giáo dục "Quá đào thải vì chỉ có không quá một phần ba học sinh tiếp tục học lên tiểu học, [...] rõ ràng là không đủ vì chỉ chiếm một phần tư số trẻ em đến tuổi đi học, [...] chất lượng "xoàng" một phần vì quá Pháp và vì đào tạo đội ngũ giáo viên không đủ".

Năm 1924, Pháp buộc phải điều chỉnh bậc học tiểu học vì học sinh không thâu lượm được kiến thức vững chắc, rút cuộc sẽ không thông thạo cả tiếng mẹ đẻ lẫn tiếng Pháp. Khi đó, lớp nhì được chia thành lớp nhì năm thứ nhất và lớp nhì năm hai nên bậc tiểu học có sáu lớp. Tuy nhiên, vấn đề không được giải quyết, bình quân cứ 40 em học lớp đồng ấu thì chỉ còn một em đậu bằng tốt nghiệp Pháp - Việt. Bên cạnh các trường phổ thông, Pháp còn lập ra trường dạy nghề để đào tạo ra công nhân cho các ngành công nghiệp thuộc địa.

Hệ thống giáo dục Nho học cũ trở nên không hợp thời. Nhà Nguyễn ban đầu cải cách kỳ thi Hương bằng cách đưa chữ Quốc ngữ vào nội dung thi sau đó bãi bỏ luôn các kỳ thi thuộc hệ thống Khoa bảng Việt Nam vào năm 1919. Tháng 10 năm 1932, Bộ Học được cải tổ thành Bộ Quốc dân giáo dục do Phạm Quỳnh làm thượng thư. Việc quản lý giáo dục Sơ học được trao cho triều đình Huế đảm nhiệm. Giáo dục đạo đức, đặc biệt là đạo đức Nho Giáo được chú trọng. Theo Nghị định của Toàn quyền ngày 16 tháng 8 năm 1932, các trường hương thôn nắm quyền tự chủ về ngân sách, tự tuyển chọn giáo viên và chương trình. Ở các bậc học cao hơn (từ Tiểu học trở lên), nhà cầm quyền Pháp vẫn nắm quyền chi phối.

Thành tựu và hạn chế

Thành tựu
Các quan chức Pháp cho rằng "Trường học là công cụ hữu hiệu nhất, chắc chắn nhất nằm trong tay kẻ đi chinh phục". Năm 1945 khi chế độ thuộc địa sụp đổ, có hơn 14.000 trường học, từ trường làng đến trường đại học, và có gần một triệu học sinh. Đông Dương là trường hợp duy nhất trong các xứ thuộc địa có một hệ thống giáo dục hoàn thiện, lên đến bậc đại học dành cho người bản xứ. Uy tín trường Y khoa Đông Dương cũng ngang hàng với Y khoa Paris. Trong thập niên 1920 sỹ số học sinh tăng trưởng trong toàn bộ nền giáo dục. Đầu thập niên 1930, hệ thống giáo dục thuộc địa được hoàn thiện. Chi phí cho giáo dục tăng gấp ba trong 10 năm, từ 1921 đến 1931, và đạt 13 triệu đồng Đông Dương.

Về giáo dục tiểu học, trung bình một tỉnh chỉ có khoảng từ 2 đến 4 trường Tiểu học, mỗi trường có từ trên 100 đến vài trăm học sinh. Các thành phố lớn mới có trường Cao đẳng Tiểu học như Hà Nội, Hải Phòng, Nam Định, Lạng Sơn (Bắc Kì), Thanh Hóa, Nghệ An (Vinh), Huế, Quy Nhơn (Trung Kỳ), Sài Gòn, Cần Thơ, Mỹ Tho (Nam Kỳ). Bậc Trung học (bậc Tú Tài) chỉ có ở Hà Nội (trường Bưởi, trường Albert Sarraut), Huế (trường Khải Định), Sài Gòn (trường Pétrus Ký, trường Chasseloup Laubat), mỗi trường có khoảng từ 100 đến 200 học sinh. Trên toàn Việt Nam, tính đến năm 1906 mới chỉ có 25 trường học tiểu học Pháp - Việt và tính đến hết năm 1913 mới chỉ có 10 vạn học sinh các cấp (trong tổng số 20 triệu dân lúc bấy giờ). Sự phát triển giáo dục cũng không đều khắp: tất cả các vùng miền núi đều không có trường học, riêng tỉnh Sơn La mãi đến 1917 mới có 1 trường sơ học. Tính đến năm 1940 trên toàn ba kỳ có 576.650 học sinh ghi danh đi học ở mọi cấp. Giáo dục tư thục chiếm 13% tổng sỹ số, tức 60.000 học sinh, vào năm 1930.

Dưới chế độ thuộc địa, nữ sinh chính thức được đến trường đi học. Tỉ lệ học sinh nữ ở tất cả các bậc học công lập tăng dần đều nhưng không vượt quá 20% tổng sỹ số. Chỉ riêng Nam kỳ có trội hơn vào năm 1943 với 29% nữ sinh ở bậc sơ cấp và 26% ở bậc tiểu và trung học. Việc nam sinh và nữ sinh học riêng vẫn còn diễn ra ở Pháp cho đến tận thập niên 1960 thì tại Đông Dương, nam nữ học chung đã trở nên phổ biến ngay từ đầu thế kỷ 20 do thiếu kinh phí và phương tiện để mở ra hai loại trường riêng cho nam và nữ. Trong một báo cáo khảo sát vào năm 1939, Francisque Vial, cựu trưởng ban Ban Trung học, viết số nữ sinh chiếm 25% trong các trường trung học Pháp. Tỉ lệ học sinh người Đông Dương trong các trường trung học Pháp chiếm khá cao, gần 50% vào đầu thế kỷ 20 và ổn định dần xung quanh con số 20%. Vào cuối giai đoạn thuộc địa, những trường trung học Pháp nổi tiếng như Albert-Sarraut ở Hà Nội, Chasseloup-Laubat ở Sài Gòn hay Yersin ở Đà Lạt nhận học khoảng 20% học sinh Đông Dương.

Hệ thống giáo dục Việt Nam được hiện đại hóa theo mô hình phương Tây do nhà nước đài thọ và kiểm soát. Bậc tiểu học đã đặt "nền móng cho một hệ thống hợp lý và hiện đại". Hệ thống này đã đưa vào chương trình giảng dạy các môn khoa học và kỹ thuật, mở ra cánh cửa văn chương và triết học ra ngoài khuôn khổ Khổng giáo, và đem đến kiến thức văn hóa và nghệ thuật phương Tây. Trên phương diện xã hội, giáo dục dành cho nữ sinh góp phần làm thay đổi vị thế của phụ nữ trong xã hội Việt Nam. Giáo dục cho con em các dân tộc thiểu số và hiện đại hóa trường chùa trong các xứ theo đạo Phật đều là những thành tích của nền giáo dục này. Di sản khác mà nền giáo dục thuộc địa để lại là sự tiếp nhận và "chiếm lĩnh" chữ quốc ngữ của người Việt. Chính việc sử dụng chữ quốc ngữ, vốn được tạo ra để truyền đạo Thiên chúa, vào mục đích giáo dục, giảng dạy dưới thời thuộc địa khiến cho nó trở nên thông dụng với đại chúng. Việc sử dụng chữ quốc ngữ một cách phổ biến và đại chúng khiến hình thành và phát triển một nền báo chí và một nền văn học chữ quốc ngữ sống động và phong phú. Có khoảng 10.000 đầu sách được xuất bản trong những năm 1923 – 1948. Năm 1946, chính phủ của Hồ Chí Minh đã sử dụng và phổ biến chữ quốc ngữ với mục tiêu xóa mù chữ, nâng cao dân trí và xem đó là ưu tiên hàng đầu.

Hạn chế
Chính sách giáo dục của chính quyền Pháp nhằm dụng ý là để chuyển hướng tư duy của đại chúng, xóa bỏ những ảnh hưởng của văn minh Trung Hoa, truyền bá văn minh Pháp nhằm đồng hóa người Việt; đồng thời đào tạo ra một tầng lớp công chức và chuyên viên phục vụ cho nền cai trị và công cuộc khai thác thuộc địa của Pháp. Mối đe dọa đáng sợ cho chính quyền thực dân Pháp là Nho giáo qua các sách vở Hán văn, bởi Nho giáo cổ vũ lòng yêu nước chống ngoại xâm và khuyến khích giới trí thức quan tâm đến các vấn đề chính trị. Hơn nữa người Pháp rất khó chịu trước giới sĩ phu Nho học không ngừng đả kích chế độ thực dân, kích động sự bất mãn của dân chúng thậm chí lãnh đạo các cuộc khởi nghĩa chống Pháp. Vì vậy người Pháp đã dồn nhiều nỗ lực vào việc cải biến nền giáo dục bản xứ: loại bỏ Nho học và cấm giảng dạy lịch sử Việt Nam, thay vào đó là các kiến thức khoa học phương Tây, văn chương và lịch sử Pháp. Tiếng Pháp là ngôn ngữ chính được dùng trong trường học còn tiếng Việt và tiếng Hán chỉ là ngoại ngữ. Một chứng cứ khác là sách giáo khoa thời Pháp thuộc không dùng danh từ "Việt Nam" mà chỉ nhắc đến "Đông Pháp" và các xứ lệ thuộc.

Các kỳ thi khoa bảng Việt Nam cũng bị loại bỏ, thay vào đó là các kì thi bằng tiếng Việt và tiếng Pháp phỏng theo các kì thi của Pháp. Triều đinh nhà Nguyễn cũng đồng tình với chính sách bãi bỏ Hán học của Pháp mà không xét đến hậu quả lâu dài là đạo đức xã hội xuống cấp, người Việt bị tách rời khỏi di sản học thuật của nước nhà tích lũy được trong mười thế kỷ, toàn xã hội mất phương hướng, mê loạn về giá trị. Học giả Trần Trọng Kim nhận định "Xét ra cho kỹ, sự bỏ cũ theo mới của ta hiện thời bây giờ không phải là không cần cấp, nhưng vì người mình nông nổi, không suy nghĩ cho chín, chưa gì đã đem phá hoại cả đi, thành thử cái xấu, cái dở của mình thì vị tất đã bỏ đi được, mà lại làm hỏng mất cái phần tinh túy đã giữ cho xã hội của ta được vững bền hàng mấy nghìn năm nay. Phàm người ta muốn bỏ cái cũ đã hẩm nát, tất là phải có cái mới tốt hơn, đẹp hơn để thay vào. Nay ta chưa có cái mới mà đã vội vàng bỏ cái cũ đi, thành ra đổ nát cả, mà không có cái gì thay vào được. Ấy là cái tình trạng nước ta ngày nay là thế, khác nào như chiếc thuyền đi ra giữa biển, đánh mất địa bàn chỉ nam, không biết phương hướng nào mà đi cho phải đường, cứ lênh đênh mãi, không khéo lại bị sóng gió va vào đá vỡ tan mất cả.".

Ngôn ngữ người Việt cũng bị tác động, quan trọng nhất là việc tiếp nhận chữ Quốc ngữ làm văn tự chính thức của người Việt. Quyết định của triều Nguyễn hủy bỏ toàn phần phép khoa cử có từ thời nhà Lý khiến chữ Nho không còn là ngôn ngữ học thuật chính thống. Việc sử dụng chữ Quốc ngữ làm văn tự chính thức bên cạnh chữ Hán tạo điều kiện cho văn học, báo chí viết bằng chữ Quốc ngữ phát triển, việc truyền bá tri thức, văn hóa trở nên dễ dàng hơn. Chữ Quốc ngữ dễ học hơn chữ Hán nên có thể dùng chữ Quốc ngữ xóa mù chữ nhanh chóng. Tuy nhiên, việc chữ Hán từ địa vị là ngôn ngữ học thuật chính thống trở thành một ngoại ngữ không quan trọng khiến đa số người Việt không còn khả năng đọc hiểu các tài liệu chữ Hán của tiền nhân. Hậu quả là người Việt bị tách ra khỏi di sản văn học, sử học, khoa học, tư tưởng của dân tộc viết bằng chữ Hán tích lũy được trong 10 thế kỷ. Việc thay đổi nội dung giáo dục, bãi bỏ phép khoa cử truyền thống lấy Nho giáo làm trọng tâm khiến Nho giáo mất dần ảnh hưởng lên đời sống xã hội và chìm vào quên lãng. Điều này khiến xã hội tan rã do không được định hướng bởi một hệ thống giá trị chung, không còn tín hiệu tập hợp; đạo đức xã hội suy đồi và các giá trị văn hóa truyền thống bị thui chột.

Pháp ngữ trở thành ngôn ngữ chính thức trong hệ thống giáo dục và trong hoạt động hành chính. Các tư tưởng phương Tây như tự do, dân chủ, nhân quyền, chủ nghĩa dân tộc, chủ nghĩa xã hội, chủ nghĩa cộng sản... thông qua sách báo và hệ thống giáo dục thuộc địa được phổ biến tuy nhiên người Việt không có hiểu biết sâu sắc về những hệ tư tưởng này. Phạm Quỳnh nói về việc học phương Tây không đến nơi đến chốn "Thử xét trong những kẻ tự xưng là hạng tân tiến, mấy người đã học được đến nơi đến chốn? Mấy người có thể đối đáp nghị luận với Tây, nói những chuyện văn chương mỹ thuật, chính trị triết học mà người ta phải chịu phải phục? Hay là phần nhiều chỉ mới học mót được mấy câu văn sáo đã đem ra mà huyễn diệu đồng bào. Ấy là không nói những kẻ học chữ Tây cũng còn chửa thông, nói một câu không khỏi sai mẹo, mà cũng làm ra mặt thông thạo các lối văn minh mới, nhất thiết tự xưng là duy tân cả, coi văn hóa cũ của nước nhà như cỏ rác hết. Tưởng học được của người những gì hóa ra chỉ học được những thói tự do rởm, bình đẳng xằng, những cách du đãng phóng túng với cái tính khinh bạc ngạo mạn mà thôi. Lắm lúc trông thấy cái kết quả bất lương đó mà ngờ rằng nếu học Tây mà đến thế thì thà không học nữa còn hơn".

Giáo dục thời Pháp thuộc để lại nhiều mặt tiêu cực với Việt Nam. Năm 1905, Phan Bội Châu cho rằng nền giáo dục của Pháp "chỉ dạy viết văn Pháp, nói tiếng Pháp, tạm thời làm nô lệ cho Pháp". Học giả Trần Trọng Kim cho rằng nền giáo dục Pháp đã biến một xã hội "nghe đến nước mình thì ngây ngây như người ngoại quốc, sử nước mình không biết, tiếng nói nước mình thì chỉ biết qua loa". Cho đến năm 1930, tổng số học sinh, sinh viên tất cả các trường từ tiểu học đến đại học chỉ chiếm 1,8% dân số Việt Nam. Do số người được đi học thấp, kết quả là tới năm 1945, trên 95% dân số Việt Nam bị mù chữ. Sau này, các chính phủ của nước Việt Nam độc lập bằng các chiến dịch xóa mù chữ kéo dài trong vài năm đã thực hiện chương trình xóa nạn mù chữ đại trà cho quần chúng mà chính quyền thuộc địa mất 80 năm không làm nổi. Ngoài nạn mù chữ, chỉ có khoảng 1 triệu học sinh trên tổng số 12 triệu trẻ đến tuổi đến trường được đi học, nghĩa là chỉ chiếm 8% so với 17%, là tỉ lệ ở chính quốc. Đa số học sinh không thể tiếp tục học lên cao. Năm 1943, chỉ có 1 trên 10 học sinh qua được bậc tiểu học, 1 trên 100 học xong cao đẳng tiểu học, và dưới 2 trên 1000 học sinh học đến trung học và đại học. Chế độ thuộc địa thống nhất và kiên định trong chính sách kiềm tỏa và kiểm soát giới trẻ Đông Dương bằng cách thực hiện một nền giáo dục ngắn hạn, thiết dụng và thực dụng chỉ nhằm đào tạo ra những người thừa hành và phụ tá, trình độ học vấn và kiến thức vừa đủ để không trở thành những phần tử gây rối chính trị. Đối với chính quyền thuộc địa, không bao giờ họ muốn đào tạo ra cái gì khác ngoài những nhân viên thuộc cấp và hạ cấp, vì những vị trí lãnh đạo, quản lý là của người Pháp. Chính quyền hài lòng với việc đào tạo thợ hơn thầy, công nhân hơn kỹ sư chính vì thế Đại học Khoa học chỉ được lập ra ở Đông Dương vào năm 1942, chỉ ba năm trước khi Việt Nam giành được độc lập.

Một nền giáo dục như vậy khiến người Việt bị tách rời khỏi cội rễ văn hóa dân tộc trong khi không hiểu biết đến nơi đến chốn, không hấp thu được phần tinh túy của văn hóa phương Tây. Người Việt bị biến thành những kẻ vong bản và vong nô trên chính quê hương của mình. Tuy nhiên, người Việt cũng không có ý thức học Pháp đến nơi đến chốn để canh tân quốc gia, tự lực tự cường trong khi giới sĩ phu và chính quyền Nhật Bản quyết tâm nắm vững khoa học và cách tổ chức nhà nước, tổ chức xã hội của phương Tây để hiện đại hóa, công nghiệp hóa đất nước. Phan Châu Trinh nói về điều này "Nước ta từ ngày Pháp sang bảo hộ trên mấy mươi năm, người mình học Tây học chỉ làm được việc phiên dịch nói phô mà thôi, không có ai hấp thu được chỗ tinh túy, phăn tìm đến nơi màu nhiệm về mà đào tạo ra học trò để làm việc vẻ vang cho nòi giống. Trái lại, bụng không một hạt gạo mà nói chuyện thi thư, tay không nửa đồng mà tự xưng Khổng Mạnh. Có lẽ da thịt huyết tủy của người nước mình mấy ngàn năm nay đã bị cái hấp lực của huyết dẫn người Tàu chi phối hết cả, nên ngày nay đành làm nộm rối cho người Tàu mà không tự biết chăng? Không thế thì sao lửa đốt bên da mà không biết nóng, sét đánh ngang trán mà không biết sợ, thầy hay bạn giỏi ở một bên mà không biết gắng sức bắt chước bước theo. Thậm chí nữa trằn trọc tráo trở, một hai toan tìm một nước thứ ba nào yêu thương mình mà vui lòng làm tôi làm tớ".

Hệ thống giáo dục phát triển không tương xứng với những hứa hẹn của người Pháp "khai hóa văn minh" dân thuộc địa. Chính vì thế, cái mà người Việt thừa hưởng từ người Pháp sau khi Việt Nam giành được độc lập chỉ là những mảnh vụn văn hóa và lịch sử; tỷ lệ mù chữ lên đến 95% dân số, hệ thống kiến thức Tây học kém cỏi, thiếu chiều sâu theo như Ngô Đức Kế đã nói "Âu học vẫn chưa vin được ngọn ngành mà Hán học đã đứt cả cội rễ" cùng với nền tảng đạo đức xã hội suy đồi. Ngày 3 tháng 9 năm 1945, trong phiên họp đầu tiên của Chính phủ, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nêu ra nhiệm vụ cấp bách nhất, thiết thực nhất phải giải quyết là "nạn dốt" và chỉ rõ: "Nạn dốt là một trong những phương pháp độc ác mà bọn thực dân dùng để cai trị chúng ta... Một dân tộc dốt là một dân tộc yếu. Vì vậy tôi đề nghị mở một chiến dịch để chống nạn mù chữ". Tuy nhiên, nền giáo dục của Pháp cũng tạo ra một tầng lớp trí thức mới nắm được khoa học, kỹ thuật phương Tây và một tầng lớp tinh hoa chính trị chịu ảnh hưởng của những hệ tư tưởng và tiếp thu những thủ thuật chính trị phương Tây tuy số lượng ít ỏi và chất lượng của tầng lớp này còn yếu. Tầng lớp trí thức bản xứ có rất ít cá nhân đạt tới trình độ tinh hoa, đội ngũ chuyên gia tuy có số lượng khá hơn nhưng gắn bó trực tiếp với sự điều tiết từ chính quốc chứ không phải gắn bó với xã hội và nền kinh tế tại chỗ và một lượng đông đảo những trí thức cấp thấp. David G. Marr ước tính giới trí thức Việt chỉ có khoảng 10.000 người vào cuối thập niên 1930. Lực lượng trí thức mỏng manh này làm lộ rõ mâu thuẫn căn bản của chế độ thuộc địa Pháp là một mặt Pháp muốn thực thi sứ mạng khai hóa, và mặt kia là nỗi lo sợ và ám ảnh khi sứ mạng này lại là phương tiện để trang bị vũ khí tinh thần cho quần chúng bị trị. Sự lo sợ này còn tăng lên khi những người theo dân tộc chủ nghĩa được giáo dục theo kiểu Tây phương đòi độc lập ở Ấn Độ, Ai Cập hay Philippines.

Giới quan chức thuộc địa lên tiếng đề phòng những mối nguy do giáo dục đem lại như một con dao hai lưỡi, có thể biến dân bản xứ thành những kẻ bất mãn và nguy hiểm. Một quan điểm nữa cho rằng có một "vực thẳm tinh thần còn sâu hơn đại dương giữa kẻ thống trị và bị trị, và rằng giáo dục kiểu Pháp chỉ tổn hại đến đời sống tinh thần của dân bị trị". Chất lượng của một tầng lớp trí thức Việt Nam thời Pháp thuộc xét trên khả năng đáp ứng nhu cầu phát triển của xã hội đương thời còn kém hơn thời kỳ tiền thực dân. Nguyễn An Ninh nhận xét "ngày nay tôi chưa thấy người An Nam nào tiếp thu đầy đủ ý nghĩa của văn hoá Pháp... Học Tây trong nước ta bây giờ chỉ học để làm nô lệ cho nhà nước. Tại Đông Dương này tuổi trẻ An Nam khó mà tìm cho ra cái cao thượng của Âu Tây lắm. Dẫu cho chúng ta có được thừa hưởng một truyền thống gia đình, hay nhờ vào những hoàn cảnh thuận lợi khác đi nữa, không mấy người trong chúng ta đủ sức vươn lên đến trình độ một học giả ở Châu Âu". Điều này không hoàn toàn do lỗi người Pháp như Hoài Thanh nhận xét "Người mình vẫn được tiếng là hiếu học, nhưng đúng ra chỉ là hiếu lợi và hiếu danh. Khi sự học không đưa đến cho mình lợi và danh thì ít ai còn thèm màng đến nó nữa... Cho đến ngày nay, trong một trăm người bước chân ra khỏi nhà trường, không có lấy năm ba người để tâm vào việc học. Giữa một vũ trụ đầy những sự huyền bí, người mình như khách qua đường bưng mắt mà đi vì sợ mệt mắt. Tinh thần của mình bạc nhược như vậy không trách gì mình thua kém".

Học sinh bản xứ ý thức được sự bất công khi nền giáo dục ca tụng tự do cá nhân và tinh thần phản biện nhưng việc biểu đạt những giá trị này tại Đông Dương sớm muộn sẽ bị trấn áp. Một bộ phận của thế hệ trí thức thời Pháp thuộc sẽ làm cho hàng ngũ các nhà cách mạng cánh tả cũng như cánh hữu đông đảo lên vì họ không còn đủ kiên nhẫn chờ đợi một cuộc cải tổ thuộc địa hòa bình nên đã huy động và vận dụng những kỹ năng và kiến thức tiếp thu được từ nhà trường Pháp để làm cách mạng chống Pháp. Sau tháng 8/1945, giới trí thức bị phân hóa thành các bộ phận khác nhau ủng hộ các xu hướng chính trị khác nhau tại Việt Nam. Việc thiếu chuyên gia, trí thức và lãnh đạo chính trị được đào tạo tốt là vấn đề nghiêm trọng để lại nhiều hậu quả tiêu cực lâu dài đối với Việt Nam sau khi giành được độc lập.

Đánh giá
Các quan chức thuộc địa người Pháp tại Liên bang Đông Dương rất tự hào về những thành tựu giáo dục mà họ đã đạt được. Năm 1947, Albert Charton, giám đốc Nha học chính Đông Dương trong thập niên 1940, khẳng định "Nhiều người nhận thấy [...] giá trị của sự nghiệp giáo dục tại Đông Dương, với nỗ lực không ngưng nghỉ trong hơn nửa thế kỷ, bởi những nhà giáo dục Pháp, kết quả đạt được trước năm 1939 đều được cộng đồng quốc tế và chính cả người Đông Dương công nhận vì họ khao khát tham gia vào tiến trình hòa nhập với văn hóa Pháp. Cuối cùng, chúng ta nhận thấy chất lượng và sự phi vụ lợi của chính sách giáo dục [...] đã mở rộng những cánh cửa của ngôi đền tri thức và văn hóa.". Năm 1956, giáo sư Auguste Rivoalen, hiệu trưởng cuối cùng của Đại học Hà Nội, cũng phát biểu tương tự "Một công trình lớn không thể xây xong trong một ngày. Cần đến nửa thế kỷ để sự nghiệp giáo dục của Pháp tại Việt Nam mang hình dạng và sức mạnh như ngày nay. Không đáng kể gì khi ta nhìn vào kết quả đạt được: một xứ sở cách xa vạn dặm bỗng trở nên gần gũi với nước Pháp, xứ sở đó tư duy, cảm nhận như nước Pháp, nói tiếng Pháp, chia sẻ cùng nền văn hóa [...]. Hôm qua cũng như hôm nay, mặc cho những nghi vấn về một cuộc chiến và một cuộc giải phóng, thì một lĩnh vực vẫn được bảo toàn, đó là nơi nền giáo dục của chúng ta đã gieo mầm và còn gieo những hạt giống tốt nhất.". Hệ thống giáo dục thuộc địa Đông Dương được xem là một trong những hệ thống hoàn chỉnh và hoàn thiện nhất trong tất cả các thuộc địa của Pháp với gần 1 triệu học sinh vào năm 1945 và một hệ thống trường lớp từ trường làng cho đến đại học.

Tuy nhiên đối với dân bản xứ, chế độ thực dân Pháp đã thi hành chính sách ngu dân bằng một nền giáo dục kém cỏi. Năm 1925, Bùi Quang Chiêu, sáng lập viên Đảng Lập hiến Đông Dương, mỉa mai "người ta yêu cầu giấy khai sinh của một đứa trẻ khi nó muốn đi học nhưng chẳng ai đòi hỏi bất cứ giấy tờ gì khi bán cho nó một lạng thuốc phiện". Năm 1946, Phạm Văn Đồng, trưởng phái đoàn Việt Nam tại Hội nghị Fontainebleau, chỉ trích nền giáo dục thuộc địa "Quả thật, trong 80 năm, người ta mở ra vài ngàn trường tiểu học, ba hay bốn trường trung học và chừng sáu trường đại học cho khoảng 20 triệu dân. [...] Sau 80 năm, hiện trạng của nền học chính này là hơn 90% dân số mù chữ. Khi ta nói nền học chính là ta đang lạm dụng từ này. Thực vậy, làm sao ta có thể gọi là học chính khi đó chỉ là một hệ thống nhồi sọ với mục đích điều chỉnh giáo dục, về chất lượng và số lượng, theo những nhu cầu ti tiện của chế độ thực dân?".

Chú thích


title: 20780 Chanyikhei

text:
20780 Chanyikhei (2000 RO11) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 1 tháng 9 năm 2000 bởi nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro. Nó được đặt theo tên Chan Yik Hei, a science amateur from Hong Kong who achieved a Second Award in Engineering Category thuộc Giải thưởng Khoa học và Kỹ thuật Intel in 2004, under Ceres Connection program.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 20780 Chanyikhei

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 2000


title: Hùng Tiến (định hướng)

text:
Hùng Tiến có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Xã Hùng Tiến, huyện Mỹ Đức, thành phố Hà Nội
 Xã Hùng Tiến, huyện Vĩnh Bảo, thành phố Hải Phòng
 Xã Hùng Tiến, huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An
 Xã Hùng Tiến, huyện Kim Sơn, tỉnh Ninh Bình
 Xã cũ Hùng Tiến thuộc huyện Kim Bôi, tỉnh Hòa Bình; nay là một phần xã Hùng Sơn cùng huyện.


title: Khmer

text:
Khmer có thể chỉ đến một trong các khái niệm sau:
Người Khmer: dân tộc chính, chiếm hầu hết dân số Campuchia
Khmer Krom (Hạ): người Khmer ở Nam Bộ, Việt Nam
Khmer Loeu (Thượng): các sắc tộc thiểu số phần lớn sống ở vùng núi Campuchia
Khmer Surin, người Khmer ở vùng Thái Lan giáp Campuchia
Tiếng Khmer, ngôn ngữ của người Khmer
Đế quốc Khmer
Ẩm thực Khmer
Kiến trúc Khmer
Võ thuật Khmer
Võ cổ truyền Khmer
Chữ Khmer
Khmer Unicode block
Khmer Đỏ (Khmer Rouge)


title: Alençon (quận)

text:
Quận Alençon là một quận của Pháp, nằm ở tỉnh Orne, ở vùng Normandie. Quận này có 11 tổng và 133 xã.

Các đơn vị hành chính

Các tổng
Các tổng của quận Alençon là:
 Alençon - Tổng thứ nhất
 Alençon - Tổng thứ nhì
 Alençon - Tổng thứ ba
 Carrouges
 Courtomer
 Domfront
 La Ferté-Macé
 Juvigny-sous-Andaine
 Le Mêle-sur-Sarthe
 Passais
 Sées

Các xã
Các xã của quận Alençon, và mã INSEE là:

Tham khảo

Liên kết ngoài
Alençon trên trang Viện quốc gia Pháp và Nghiên cứu kinh tế (INSEE, tiếng Pháp)

Alençon


title: Quận Fulton, Ohio

text:
.

Quận Fulton là một quận thuộc tiểu bang Ohio, Hoa Kỳ. Quận lỵ đóng ở Wauseon. Quận Fulton thuộc Toledo vùng đô thị Toledo.
Quận được đặt tên theo Robert Fulton.
Dân số theo điều tra năm 2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ là 42.084 người.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận này có diện tích km2, trong đó 0,13% là diện tích mặt nước.

Các quận giáp ranh
Quận Lenawee, Michigan (bắc)
Quận Lucas (đông)
Quận Henry (nam)
Quận Williams (tây)
Quận Hillsdale, Michigan (tây bắc)

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của Ohio


title: Lasionycta uniformis

text:
Lasionycta uniformis là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Nó phân bố rộng rãi ở vùng núi phía tây Bắc Mỹ. Nó xuất hiện ở phía nam Yukon đến phía bắc California và Colorado, với một số lượng cô lập ở đông Quebec.

Con trưởng thành bay từ đầu tháng 7 to cuối tháng 8.

Phụ loài
Lasionycta uniformis uniformis (Rocky Mountains và dãy núi Purcell tây nam British Columbia về phía bắc đến đông bắc British Columbia)
Lasionycta uniformis multicolor (từ Montana Mountain ở tây nam Yukon, phía nam ở rặng núi duyên hải British Columbia đến dãy Cascades phía nam Washington)
Lasionycta uniformis fusca (từ trung Colorado và bắc Utah đến cao nguyên Beartooth đến biên giới Wyoming-Montana)
Lasionycta uniformis shasta (ở núi Shasta ở dãy núi Cascade ở phía bắc California)
Lasionycta uniformis handfieldi (núi Albert ở bán đảo Gaspé của Quebec)

Liên kết ngoài
A Revision of Lasionycta Aurivillius (Lepidoptera, Noctuidae) for Bắc Mỹ và notes on Eurasian species, with descriptions of 17 new species, 6 new subspecies, a new genus, và two new species of Tricholita Grote

Chú thích

Lasionycta


title: Notosacantha badia

text:
Notosacantha badia là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Boheman miêu tả khoa học năm 1850.

Chú thích

Tham khảo

Notosacantha


title: Platynychus costatus

text:
Platynychus costatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Fleutiaux miêu tả khoa học năm 1918.

Chú thích

Tham khảo

Platynychus


title: Bulbophyllum kempfii

text:
Bulbophyllum kempfii là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

kempfii]]

K


title: Bơi Trải

text:
Môn bơi Trải thuộc Lễ hội Chùa Keo Hành Thiện

Lịch sử
Đức Thánh Tổ Dương Không Lộ (nay được thờ ở Chùa Keo Hành Thiện) theo sử sách tại đây thì Ngài đến năm 27 tuổi mới đi Tu, từ trước năm 27 tuổi thì Ngài làm nghề chài lưới, hằng ngày Ngài đi qua những con sông, bến và khi tìm được bến đậu thì những đứa trẻ xuống bơi và reo hò, Ngài thấy vui và đã lên bờ Dạo cảnh, sau đó đồng ý cho các cháu bơi xung quanh, bến nào Ngài đậu cũng thế và từ đó trở đi cái thói quen ấy lại trở thành một môn thi Bơi Thuyền hết sức độc đáo. (xin được nói môn thi này ở)

Những năm đầu thập kỷ 40 thế kỷ XX, Hành Thiện có 21 thuyền trải của 21 phe thuộc 3 giáp:
 Giáp Bắc có 7 phe: Bắc Nhất, Bắc Nhì, Bắc Ba, Bắc Tư, Bắc Ngũ, Bắc Lục, Bắc Thất.- Giáp Đông có 4 phe: Đông Nhì Cựu, Đông Nhì Tân, Đông Ba, Đông Tư.
 Giáp Nam có 10 phe: Nam Nhất, Nam Nhì Tiền, Nam Nhì Nội, Nam Nhì Trung, Nam Nhì Hữu, Nam Ba, Nam Tư, Nam Ngũ Chính, Nam Ngũ Phúc và Nam Tân (Nam Tân Tích).

Từ Năm 1961 sau khi bị Thực Dân Pháp tàn phá, một số Phe tan rã và không còn tài chính để duy trì họa động nên đã bàn giao Trải lại cho các xóm:
 Xóm 1 nhận trải phe Đông Nhì Cựu
 Xóm 2 nhận trải phe Bắc Nhì
 Xóm 3 nhận trải phe Bắc Thất
 Xóm 4 nhận trải phe Bắc Ngũ
 Xóm 5 nhận trải phe Nam Ngũ Phúc
 Xóm 6 nhận trải phe Bắc Tư
 Xóm 7 nhận trải phe Nam Ba
 Xóm 8 nhận trải phe Bắc Lục
 Xóm 9 nhận trải phe Nam Nhì Trung
 Xóm 10 nhận trải phe Nam Nhì Hữu
 Xóm 11 nhận trải phe Bắc Nhất
 Xóm 12 và 13 chung trải phe Bắc Ba
 Xóm Chùa Ngoài nhận trải phe Đông Nhì Tân
 Xóm Chùa Trong nhận trải phe Nam Nhất
 Xóm Nội Khu nhận trải phe Đông Tư
 Hợp tác xã dệt Hành Thiện nhận trải phe Nam Ngũ Chính.
Trải phe Nam Ngũ Chính cũng phải chịu số phận đó vào năm 1991 sau khi hợp tác xã dệt Hành Thiện giải tán, bỏ rơi trải đã xuống cấp nhiều. Từ đó Hành Thiện còn 15 thuyền trải đều đã qua tu bổ chủ yếu vá trát và sơn.

Mô tả
Thuyền trải Hành Thiện hình thoi dài 12m chia 5 khoang, khoang giữa sâu và rộng nhất (mạn cao 40 cm, rộng 120 cm trên mặt và 90 cm dưới đáy). Thuyền vuốt hẹp và nông dần về hai phía mũi và đuôi thuyền. Mũi thuyền bằng mạn rộng 50 cm, dài 55 cm (kẻ cả khớp nối 5 cm) bằng gỗ dổi hoặc gỗ sung 4 lớp dán keo chéo chiều thớ gỗ, trạm hoa cúc vàng ở trên mặt, bịt sắt thạch đồng ở đầu mũi thuyền dày 5 cm. Mũi thuyền lắp ráp với thuyền bằng hai móc và 1 hoặc 2 thanh giằng bằng sắt rất chắc chắn, chịu được sức người dẫm đạp và va đập mạnh mà tháo lắp dễ dàng. Mặt dưới mũi thuyền luôn nổi vượt khỏi mặt nước kể cả khi chịu tải. Đuôi thuyền hẹp nhất, chỉ còn 33 cm, hai bờ mạn đuôi thuyền nhô cao, lượn tròn gọi là tai tượng (tai voi); Hai bên tai tượng ghi tên phe xóm bằng sơn vàng. Trừ mũi thuyền còn cả thân thuyền chỉ có 5 tấm ván cấu kết nhau, tấm ván giữa đáy và hai ván mạn chạy suốt cả chiều dài thân thuyền 11,5m. Phần lớn thuyền trải bằng gỗ vàng tâm, mấy trải bằng gỗ dổi gỗ găng, tất cả đều sơn đen mài bóng cả hai mặt ngoài và trong thuyền, viền son tươi mạn thuyền. Thuyền trải có 1 mái lái và 9 mái chèo, tên gọi từ mũi xuống đuôi thuyền lần lượt là: Phách nhất, phách nhì, phách ba, mái tư, mái năm, mái sáu, đốc ba, đốc nhì, đốc nhất. Mái lái dài 4,5m; Các mái chèo dài ngắn khác nhau tuỳ vị trí: mái sáu (lòng nước) dài nhất là 3,6m, phách nhất ngắn nhất 2,8m. Các mái chèo lái bằng gỗ gội nếp giẻo và nhẹ, neo buộc bằng quai chèo và cặp chèo cắm so le hai bên mạn thuyền, có thể tháo lắp dễ dàng.

Luật lệ
Tuyến xuất phát là hàng cây nêu, cây tre tươi còn ngọn lá xanh, để neo buộc trải, cách nhau 2 tầm thuyền, cắm ở mép nước dọc đoạn sông con, xê dịch từ chùa tới đình (năm 2005, cắm nêu ở đoạn sông lối sau vì đang thi công kè bờ sông lối trước). Ông lái thuyền các xóm bốc thăm để lấy số nêu. Tuy gọi là ông lái nhưng phần lớn chỉ 30 đến 40 tuổi. Lệnh xuất phát xưa là tiếng nổ ống lệnh sau ba hồi ba tiếng trống cái; có năm là tiếng súng trường thay tiếng nổ ống lệnh. Đường đua dài 35 km đến 45 km bao gồm km đi về trong sông con và 3, 4 vòng ở đoạn đầu sông Ninh Cơ, (ngắn hơn đường đua xưa mấy km, nay thường bỏ phao Dũng Nghĩa ở bờ tả sông Hồng). Tốc độ trung bình trải bơi trên sông con từ 5 km/h đến 7 km/h, trên sông cái từ 10 km/h đến 15 km/h; Tốc độ lớn nhất trên sông cái khi xuôi sóng gió có thể vượt trên 18 km/h. Đội thuyền 10 tay chèo lái phải có sức khoẻ dẻo dai để chèo liên tục 4 giờ đến 4,5 giờ liền không thay người (mỗi trải được thay 2 người trong mỗi cuộc đua từ năm 1995 đến năm 1999). Mỗi tay chèo phải bảo đảm yêu cầu ở vị trí mình và phối hợp tốt toàn đội.Việc tuyển chọn xếp tay chèo ở vị trí phù hợp là quan trọng để họ phát huy tối đa sở trường, giảm thiểu sở đoản. Anh phách nhất (người cầm mái phách nhất) cao quá 1,6m sẽ mỏi lưng vì phải cúi nhiều, anh mái sáu cao dưới 1,7m sẽ không bổ được mái sâu (phải kê ván dưới chân người thấp). Chân chèo 9 người đồng phục áo may ô quần cộc (xưa đóng khố); Riêng ông lái quần áo dài và thắt lưng bỏ mối, màu tuỳ thích. Cả đội thuyền 10 người đồng phục khăn vàng hoặc đỏ; người có tang bụi không được xuống trải, trường hợp thiếu người phải tham gia cuộc đua thì người có tang phải vấn khăn xanh. Khi vận hành đội thuyền đứng so le hai bên lòng thuyền, người đứng bên này cầm chèo neo cắm man thuyền bên kia, có thể đổi tư thế đôi chút tuỳ ý mỗi người nên đỡ mỏi người. Người xem xa lạ có thể nhận biết các trải vượt lên tụt xuống qua tên xóm ghi ở tai tượng đuôi thuyền và số nêu trên cờ đuôi nheo cắm ở đuôi thuyền. Khi về đích bắt giải, trải phải đâm vào góc nêu theo số thứ tự ngược lúc xuất phát. Trải đậu nêu đầu phải đâm nêu cuối và ngược lại. Vì thế trên đường về trong sông con trải đi sau có thể được giải cao hơn trải đi trước, gọi là bắt đè. Xưa làng chỉ lấy 3 đến 5 giải chính (giải trong cồng) và ba giải lèo (giải ngoài cồng) cho 3 trải về cuối. Từ năm 1991 đến nay các trải về đích đều có giải. Từ năm 1991 đến năm 1999 làng lấy giải 12 bằng giải 6 và 3 giải lèo bằng nhau cho 3 trải về cuối. Từ năm 2000 các giải thấp dần từ trên xuống dưới, từ giải nhất đến giải 15, khuyến khích tất cả các trải về đích, trải đi cuối quá xa có thể được miễn nửa vòng cuối ngoài sông lớn.

Sách Tham khảo
 Tư liệu ở Chùa Keo Hành Thiện, sách Hành Thiện Quê Ta (Nhà xuất bản Thanh Niên)

Tham khảo

Liên kết ngoài

Lễ hội Việt Nam


title: Mesolimnophila lutea

text:
Mesolimnophila lutea là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Mesolimnophila
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Shorea trapezifolia

text:
Shorea trapezifolia là một loài thực vật thuộc họ Dipterocarpaceae. Đây là loài đặc hữu của Sri Lanka.

Chú thích

Tham khảo
 Ashton, P. 1998. Shorea trapezifolia. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Sri Lanka
trapezifolia
Thực vật đặc hữu


title: Lê Khả Phiêu

text:
Lê Khả Phiêu (27 tháng 12 năm 1931 – 7 tháng 8 năm 2020) là một cố chính trị gia người Việt Nam. Ông từng giữ chức vụ Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam từ tháng 12 năm 1997 đến tháng 4 năm 2001. Ông cũng từng là Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Bộ Chính trị Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, Bí thư Quân ủy Trung ương, Trưởng Ban Bảo vệ Chính trị Nội bộ Trung ương. Ông cũng đồng thời là một tướng lĩnh, từng giữ chức vụ Phó Chủ nhiệm, Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam, hàm Thượng tướng Quân đội nhân dân Việt Nam.

Xuất thân và binh nghiệp
Lê Khả Phiêu sinh ngày 27 tháng 12 năm 1931 ở làng Thạch Khê Thượng, xã Đông Khê, huyện Đông Sơn, tỉnh Thanh Hóa, Việt Nam. Năm 1945, ông tham gia phong trào Việt Minh tại địa phương và gia nhập Đảng Cộng sản Đông Dương ngày 19 tháng 6 năm 1949. Ngày 1 tháng 5 năm 1950, Lê Khả Phiêu được tổ chức Việt Minh điều động gia nhập quân đội. Ông bắt đầu trưởng thành từ một binh nhì thăng tiến dần đến chức vụ Chính trị viên Đại đội thuộc Trung đoàn 66 Đại đoàn 304. Từ tháng 9 năm 1954 đến năm 1958, ông lần lượt giữ các chức vụ Phó chính trị viên, Chính trị viên tiểu đoàn rồi Chủ nhiệm chính trị Trung đoàn 66.

Từ tháng 6 năm 1961 đến năm 1966, ông lần lượt giữ chức vụ Phó trưởng ban, Trưởng ban Cán bộ tổ chức Sư đoàn 304, sau đó là Phó chính ủy, rồi Chính ủy kiêm Trung đoàn trưởng Trung đoàn 9, Sư đoàn 304.

Năm 1967, Lê Khả Phiêu được điều động cùng Trung đoàn 9 vào chiến trường Trị Thiên, làm Chính ủy Trung đoàn. Năm 1968, ông làm Trưởng phòng Tổ chức Quân khu Trị Thiên. Đến năm 1970, là Phó chủ nhiệm Chính trị Quân khu Trị Thiên.

Tháng 5 năm 1974, khi Quân đoàn 2 được thành lập, ông được cử giữ chức Chủ nhiệm Cục chính trị Quân đoàn, hàm Thượng tá.

Năm 1978, Lê Khả Phiêu là Phó chính ủy kiêm Chủ nhiệm Chính trị, rồi Phó tư lệnh về chính trị Quân khu 9, hàm Đại tá. Đồng thời ông cũng kiêm nhiệm một chức vụ dân sự là Phó Bí thư Khu ủy Khu IX.

Tháng 4 năm 1984, Lê Khả Phiêu được thăng hàm Thiếu tướng, giữ chức vụ Chủ nhiệm chính trị, rồi Phó tư lệnh về chính trị kiêm Chủ nhiệm chính trị, Phó Bí thư Ban Cán sự Bộ Tư lệnh Quân tình nguyện Việt Nam tại Campuchia (mật danh Mặt trận 719).

Tháng 8 năm 1988, sau khi Việt Nam rút quân khỏi Campuchia, ông được thăng hàm Trung tướng và được điều về làm Phó Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam.

Tháng 9 năm 1991, Lê Khả Phiêu là Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam.

Năm 1992, ông được phong quân hàm Thượng tướng Quân đội nhân dân Việt Nam.

Sự nghiệp chính trị

Tháng 6 năm 1991 tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VII của Đảng, Lê Khả Phiêu được bầu là Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng. Về phía quân đội, ông giữ chức Ủy viên Thường vụ Đảng ủy Quân sự Trung ương.

Tháng 6 năm 1992 tại Hội nghị Ban Chấp hành Trung ương lần thứ 13 của Đảng, Lê Khả Phiêu được bầu vào Ban Bí thư Trung ương Đảng.

Tháng 1 năm 1994, tại Hội nghị đại biểu toàn quốc giữa nhiệm kỳ Đảng Cộng sản Việt Nam, ông được Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá VII bầu vào Bộ Chính trị.

Tháng 4 năm 1996 Lê Khả Phiêu được phân công làm Thường trực Ban Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam thay Nguyễn Hà Phan bị kỷ luật.

Tại Đại hội Đại biểu toàn quốc khoá VIII Đảng Cộng sản Việt Nam (tháng 6 năm 1996), ông được bầu làm Uỷ viên Ban Thường vụ Bộ Chính trị, Thường trực Bộ Chính trị Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, Trưởng Ban Bảo vệ Chính trị Nội bộ Trung ương.

Tổng Bí thư (1997-2001)
Ngày 26 tháng 12 năm 1997 tại Hội nghị Trung ương lần thứ 4 Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khoá VIII), Lê Khả Phiêu được bầu giữ chức vụ Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, không lâu sau khi Đỗ Mười quyết định hưu trí. Cùng ngày, ông cũng là Bí thư Quân ủy Trung ương (Việt Nam). Trong nhiệm kỳ Tổng bí thư ông thực hiện chiến dịch chống tham nhũng và xây dựng chỉnh đốn lại Đảng. Ông là Tổng bí thư đầu tiên đón tiếp một Tổng thống Hoa Kỳ (Tổng thống Bill Clinton). Sau thời ông, chế độ Cố vấn Ban Chấp hành Trung ương Đảng bị bãi bỏ. Khi đang trong giai đoạn đỉnh cao sự nghiệp chính trị, ông bất ngờ xin từ chức trước Đại hội IX của Đảng vào ngày 22 tháng 4 năm 2001.

Nghỉ hưu và qua đời

Nghỉ hưu

Tháng 10 năm 2006, ông chính thức nghỉ hưu theo chế độ. Sau khi nghỉ hưu ông ít can thiệp vào chính trị mà thường đi đến các địa phương tham gia các hoạt động xã hội. Vào năm 2004, ông đến thăm bệnh viện bệnh viện Đa khoa Hợp Lực. Năm 2007, ông được Tổng bí thư Nông Đức Mạnh trao tặng Huân chương Sao Vàng. Năm 2014, ông nhận được huy hiệu 65 năm tuổi Đảng và 70 năm tuổi Đảng vào năm 2019.

Qua đời

Sau một thời gian lâm bệnh, ông qua đời vào lúc 02:52, ngày 7 tháng 8 năm 2020 tại nhà riêng số 7/36/C1 Lý Nam Đế, phường Cửa Đông, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội. Theo Văn phòng Ban chấp hành Trung ương Đảng được biết, tang lễ dành cho nguyên Tổng bí thư Lê Khả Phiêu sẽ được tổ chức theo nghi thức Quốc tang trong hai ngày, 14 và 15 tháng 8 năm 2020. Lễ viếng của ông được tổ chức tại Nhà tang lễ quốc gia, số 5 Trần Thánh Tông, Hà Nội bắt đầu từ 08:00, ngày 14 tháng 8 năm 2020 đến 12:00, ngày 15 tháng 8 năm 2020. Lễ truy điệu được tổ chức vào 12:30, ngày 15 tháng 8 năm 2020 tại Nhà tang lễ quốc gia, số 5 Trần Thánh Tông, Hà Nội. Cùng thời gian này tại Hội trường Thống nhất tại Thành phố Hồ Chí Minh và Hội trường 25B, đường Quang Trung, Thành phố Thanh Hóa, tỉnh Thanh Hóa cũng tổ chức lễ viếng, lễ truy điệu nguyên Tổng bí thư Lê Khả Phiêu.

Theo di nguyện của Lê Khả Phiêu, sau khi mất, ông muốn được rải tro cốt xuống ba dòng sông đã gắn liền kỉ niệm với cuộc đời ông nhưng do dịch bệnh COVID-19 diễn biến phức tạp nên gia đình cũng không muốn kéo dài thời gian tang lễ. Theo một người thân trong gia đình Lê Khả Phiêu chia sẻ, ba con sông đó là sông Mã, sông Hồng và sông Cửu Long. Vào 14:00 cùng ngày, linh cữu của ông được đưa về Nghĩa trang Mai Dịch để an táng với khu vực là tại vị trí thứ tư (cạnh mộ Hoàng Quốc Việt và Lê Văn Lương), bên phải (từ cổng nghĩa trang hướng vào sân chính).

Gia đình

Vợ của Lê Khả Phiêu tên là Nguyễn Thị Bích (1935-2022). Ông và người vợ có hai người con. Con trai ông tên là Lê Minh Diễn là người đã thay mặt người nhà đọc lời cảm tạ trong lễ truy điệu của cha vào ngày 15 tháng 8 năm 2020.

Di sản và đánh giá
Chính sách chống tham nhũng và chỉnh đốn xây dựng lại Đảng của ông đã đặt nền móng cho công cuộc chống tham nhũng của Việt Nam mà hiện nay Tổng bí thư đương nhiệm Nguyễn Phú Trọng đang tiếp tục, ông Cù Huy Hà Vũ nhận xét. Ông được đánh giá là người sát với thực tế khi còn là Tổng bí thư và là người rất tận tình và chu đáo, ông Phan Diễn (nguyên Bí thư Thường trực Ban Bí thư) khi nói về Lê Khả Phiêu. Ông được ca ngợi là một người Cộng sản chân chính, cống hiến hết mình cho nước nhà và cho quân đội.

Tặng thưởng

 50x50px Huân chương Sao vàng (2007).
 50x50px Huân chương Quân công hạng Nhất.
  Huân chương Quân công hạng Nhì.
 50x50px Huân chương Quân công hạng Ba.
 50x50px Huân chương Kháng chiến hạng Nhất.
  Huân chương Chiến thắng hạng Ba.
 50x50px Huân chương Chiến công hạng Nhất.
 50x50px Huân chương Chiến công hạng Nhì.
 50x50px Huân chương Chiến công hạng Ba.

 50x50px Huân chương Chiến công giải phóng hạng Nhất.
 50x50px Huân chương Chiến công giải phóng hạng Nhì.
 50x50px Huân chương Chiến công giải phóng hạng Ba.

 50x50px Huân chương Chiến sĩ giải phóng hạng Nhất.

 50x50px Huân chương Chiến sĩ giải phóng hạng Nhì.
 50x50px Huân chương Chiến sĩ giải phóng hạng Ba.
 50x50px Huy chương Quân kỳ quyết thắng.
 50x50px Huân chương Chiến sĩ vẻ vang hạng Nhất, Nhì, Ba.
  Huân chương José Martí của Cộng hòa Cuba.
 50x50px Huân chương Tự do hạng Nhất của CHDCND Lào.
 Huân chương Chiến công Cách mạng của CHDCND Lào.
 Huân chương Bảo vệ Tổ quốc Hạng Nhất của Vương quốc Campuchia.
Kỉ niệm chương vì sự nghiệp Quốc tế.
Huy hiệu 65 năm tuổi Đảng (trao ngày 30 tháng 9 năm 2014).
 Huy hiệu 70 năm tuổi Đảng Cộng sản Việt Nam (trao ngày 25 tháng 8 năm 2019).

Lịch sử thụ phong quân hàm

Chú thích

Liên kết ngoài

 Tóm tắt tiểu sử Nguyên Tổng Bí thư Lê Khả Phiêu ĐCSVN 10/8/2020

Người Thanh Hóa
Thượng tướng Quân đội nhân dân Việt Nam đã nghỉ hưu
Chủ nhiệm Tổng cục chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa IX
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa X
Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam
Huân chương Sao Vàng
Huân chương Quân công
Huân chương Chiến công
Huân chương Kháng chiến
Đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam
Sinh tại Thanh Hóa
Huy hiệu 70 năm tuổi Đảng Cộng sản Việt Nam
Tướng lĩnh Quân đội nhân dân Việt Nam thụ phong thập niên 1990


title: Saint-Julien-le-Vendômois

text:
Saint-Julien-le-Vendômois  là một xã thuộc tỉnh Corrèze trong vùng Nouvelle-Aquitaine miền trung Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Corrèze

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintjulienlevendomois


title: Crassispira bernardi

text:
Crassispira bernardi là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Turridae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Crassispira


title: Nectopsyche lewisi

text:
Nectopsyche lewisi là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Chú thích

Tham khảo

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Nectopsyche


title: Anthophora gracilipes

text:
Anthophora gracilipes là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Morawitz mô tả khoa học năm 1873.

Chú thích

Tham khảo

Anthophora
Động vật được mô tả năm 1873


title: Sơn Dương, Tiêu Tác

text:
Sơn Dương (chữ Hán giản thể: 山阳区, Hán Việt: Sơn Dương khu) là một quận thuộc địa cấp thị Tiêu Tác (chữ Hán giản thể:焦作市), tỉnh Hà Nam, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Quận này có diện tích 740.000 km2, dân số năm 2002 là 250.000 người.

Hành chính
Quận Sơn Dương được chia ra các đơn vị hành chính gồm 10 nhai đạo: Đông Phương Hồng, Tiêu Đông, Bách Gian Phòng, Nghệ Tân, Định Hoà, Thái Hành, Quang Á, Tân Thành, Trung Tinh và Lý Vạn.

Tham khảo

Tiêu Tác
Đơn vị cấp huyện Hà Nam (Trung Quốc)


title: Luperus balcanicus

text:
Luperus balcanicus là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Apfelbeck miêu tả khoa học năm 1912.

Chú thích

Tham khảo

Luperus


title: Danh sách tiểu hành tinh: 20801–20900

text:
|-
| 20801 - ||  || 28 tháng 9 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20802 - ||  || 28 tháng 9 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20803 - ||  || 21 tháng 9 năm 2000 || Haleakala || NEAT
|-
| 20804 Etter ||  || 25 tháng 9 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20805 - ||  || 16 tháng 9 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20806 - ||  || 16 tháng 9 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20807 - ||  || 16 tháng 9 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20808 - ||  || 24 tháng 9 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20809 Eshinjolly ||  || 24 tháng 9 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20810 - ||  || 16 tháng 9 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20811 - ||  || 16 tháng 9 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20812 Shannonbabb ||  || 27 tháng 9 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20813 Aakashshah ||  || 28 tháng 9 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20814 Laurajones ||  || 27 tháng 9 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20815 - ||  || 16 tháng 9 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20816 - ||  || 16 tháng 9 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20817 Liuxiaofeng ||  || 1 tháng 10 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20818 Karmadiraju ||  || 1 tháng 10 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20819 - ||  || 1 tháng 10 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20820 - ||  || 24 tháng 10 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20821 Balasridhar ||  || 24 tháng 10 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20822 Lintingnien ||  || 24 tháng 10 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20823 Liutingchun ||  || 24 tháng 10 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20824 - ||  || 24 tháng 10 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20825 - ||  || 16 tháng 10 năm 2000 || Fountain Hills || C. W. Juels
|-
| 20826 - ||  || 21 tháng 10 năm 2000 || Bisei SG Center || BATTeRS
|-
| 20827 - ||  || 24 tháng 10 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20828 Linchen ||  || 24 tháng 10 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20829 - ||  || 24 tháng 10 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20830 Luyajia ||  || 24 tháng 10 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20831 Zhangyi ||  || 24 tháng 10 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20832 Santhikodali ||  || 24 tháng 10 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20833 - ||  || 24 tháng 10 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20834 Allihewlett ||  || 24 tháng 10 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20835 Eliseadcock ||  || 24 tháng 10 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20836 Marilytedja ||  || 24 tháng 10 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20837 Ramanlal ||  || 24 tháng 10 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20838 - ||  || 24 tháng 10 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20839 Bretharrison ||  || 24 tháng 10 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20840 Borishanin ||  || 25 tháng 10 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20841 - ||  || 25 tháng 10 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20842 - ||  || 31 tháng 10 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20843 Kuotzuhao ||  || 24 tháng 10 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20844 - ||  || 25 tháng 10 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20845 - ||  || 25 tháng 10 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20846 Liyulin ||  || 25 tháng 10 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20847 - ||  || 27 tháng 10 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20848 - ||  || 27 tháng 10 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20849 - ||  || 1 tháng 11 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20850 Gaglani ||  || 1 tháng 11 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20851 Ramachandran ||  || 1 tháng 11 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20852 Allilandstrom ||  || 1 tháng 11 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20853 Yunxiangchu ||  || 1 tháng 11 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20854 Tetruashvily ||  || 1 tháng 11 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20855 Arifawan ||  || 1 tháng 11 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20856 Hamzabari ||  || 1 tháng 11 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20857 Richardromeo ||  || 1 tháng 11 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20858 Cuirongfeng ||  || 1 tháng 11 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20859 - ||  || 1 tháng 11 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20860 - ||  || 1 tháng 11 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20861 Lesliebeh ||  || 1 tháng 11 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20862 Jenngoedhart ||  || 1 tháng 11 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20863 Jamescronk ||  || 1 tháng 11 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20864 - ||  || 1 tháng 11 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20865 - ||  || 1 tháng 11 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20866 - ||  || 1 tháng 11 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20867 - ||  || 1 tháng 11 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20868 - ||  || 1 tháng 11 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20869 - ||  || 1 tháng 11 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20870 Kaningher ||  || 2 tháng 11 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20871 - ||  || 2 tháng 11 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20872 - ||  || 2 tháng 11 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20873 Evanfrank ||  || 2 tháng 11 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20874 MacGregor ||  || 2 tháng 11 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20875 - ||  || 2 tháng 11 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20876 - ||  || 2 tháng 11 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20877 - ||  || 2 tháng 11 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20878 Uwetreske ||  || 2 tháng 11 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20879 Chengyuhsuan ||  || 3 tháng 11 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20880 Yiyideng ||  || 3 tháng 11 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20881 - ||  || 3 tháng 11 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20882 - ||  || 3 tháng 11 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20883 Gervais ||  || 3 tháng 11 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20884 - ||  || 1 tháng 11 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20885 - ||  || 18 tháng 11 năm 2000 || Fountain Hills || C. W. Juels
|-
| 20886 - ||  || 18 tháng 11 năm 2000 || Fountain Hills || C. W. Juels
|-
| 20887 Ngwaikin ||  || 18 tháng 11 năm 2000 || Desert Beaver || W. K. Y. Yeung
|-
| 20888 Siyueguo ||  || 20 tháng 11 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20889 - ||  || 20 tháng 11 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20890 - ||  || 25 tháng 11 năm 2000 || Fountain Hills || C. W. Juels
|-
| 20891 - ||  || 23 tháng 11 năm 2000 || Haleakala || NEAT
|-
| 20892 MacChnoic ||  || 20 tháng 11 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20893 Rosymccloskey ||  || 20 tháng 11 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20894 Krumeich ||  || 21 tháng 11 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20895 - ||  || 20 tháng 11 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20896 Tiphene ||  || 20 tháng 11 năm 2000 || Anderson Mesa || LONEOS
|-
| 20897 Deborahdomingue ||  || 20 tháng 11 năm 2000 || Anderson Mesa || LONEOS
|-
| 20898 Fountainhills ||  || 30 tháng 11 năm 2000 || Fountain Hills || C. W. Juels
|-
| 20899 - ||  || 1 tháng 12 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20900 - ||  || 1 tháng 12 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-

Tham khảo


title: Dörentrup

text:
Dörentrup là một đô thị ở huyện Lippe, bang Nordrhein-Westfalen, Đức. Diện tích là 49,79 km² và dân số khoảng 8.600 người (2007).

Tham khảo

Liên kết ngoài
Official website

Thị trấn ở Nordrhein-Westfalen


title: Scaptotrigona ochrotricha

text:
Scaptotrigona ochrotricha là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Buysson mô tả khoa học năm 1892.

Chú thích

Tham khảo

Scaptotrigona
Động vật được mô tả năm 1892


title: Leptogyra eritmeta

text:
Leptogyra eritmeta là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Melanodrymiidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Leptogyra


title: Saint-Michel-Mont-Mercure

text:
Saint-Michel-Mont-Mercure là một xã ở tỉnh Vendée trong vùng Pays de la Loire, Pháp. Xã này có diện tích 25,76 kilômét vuông, dân số năm 2006 là 1875 người. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 287 mét trên mực nước biển.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Saint-Michel-Mont-Mercure trên trang mạng Viện địa lý quốc gia
 Saint Michel Mont Mercure sur le site de la Cộng đồng các xã
 Site officiel de Saint Michel Mont Mercure

Saint-Michel-Mont-Mercure


title: Sân bay Memmingen

text:
Sân bay Memmingen  là một sân bay ở Memmingen, Đức, ở vùng Allgäu. Sân bay này có một đường băng dài 2981 m rải nhựa asphalt.

Các hãng hàng không và các tuyến điểm
TUIfly (Antalya, Berlin-Tegel, Cologne/Bonn, Fuerteventura, Hamburg, Heraklion, Lanzarote, Las Palmas, Napoli, Palma de Mallorca, Roma, Tenerife North, Thessaloniki [bắt đầu năm 2008], Valencia [bắt đầu năm 2008])

Tham khảo

Liên kết ngoài
Sân bay Memmingen

Sân bay Đức


title: 3131 Mason-Dixon

text:
3131 Mason-Dixon là một tiểu hành tinh vành đai chính với chu kỳ quỹ đạo là 1827.2968919 ngày (5.00 năm).

Nó được phát hiện ngày 24 tháng 1 năm 1982.

Tham khảo

Được phát hiện bởi Edward Bowell
Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1982


title: 12157 Können

text:
12157 Können (tên chỉ định: 1070 T-2) là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Cornelis Johannes van Houten, Ingrid van Houten-Groeneveld, và Tom Gehrels ở Đài thiên văn Palomar ở Quận San Diego, California, ngày 29 tháng 9 năm 1973. Nó được đặt theo tên Günther Peter Können, a researcher ở Royal Netherlands Meteorological Institute.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 12001–13000

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser

Thiên thể phát hiện năm 1973
Được phát hiện bởi Cornelis Johannes van Houten
Được phát hiện bởi Ingrid van Houten-Groeneveld
Được phát hiện bởi Tom Gehrels
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Acianthera luteola

text:
Acianthera luteola là một loài phong lan.

Hình ảnh

Tham khảo

luteola


title: Kurokawa Kisho

text:
(8 tháng 4 năm 1934, Nagoya – 12 tháng 10 năm 2007, Tokyo) là một kiến trúc sư nổi tiếng thế giới người Nhật và là người sáng lập phong trào Chuyển hóa luận (Metabolism Movement).

Ông theo học tại khoa kiến trúc tại Đại học Kyoto, tốt nghiệp năm 1957. Ông tiếp tục theo học tại trường kiến trúc Đại học Tokyo dưới sự hướng dẫn của Tange Kenzo và hoàn thành thạc sĩ năm 1959, và tiến sĩ năm 1964.

Cùng với vài người bạn, ông lập ra phong trào Chuyển hóa luận vào năm 1960. Đây là nhóm các kiến trúc sư theo trường phái Tiên phong Duy lý Nhật Bản, theo đuổi việc kết hợp và tuần hoàn của phong cách kiến trúc với triết lý phương Đông. Triển lãm thế giới Expo '70 tại Osaka được xem như đỉnh cao thành công của nhóm, tuy nhiên, nhóm đã tan với một thời gian sau đó.

Ngày 8 tháng 4 năm 1962, Kisho thành lập hãng thiết kế Kurokawa Kisho và cộng sự. Hiện nay, hãng có trụ sở tại Tokyo, và các chi nhánh tại Osaka, Nagoya, Kazakhstan, Kuala Lumpur và Bắc Kinh. Hãng được xếp hạng Văn phòng kiến trúc hạng 1 theo tiêu chuẩn Nhật Bản.

Công trình trong những năm 1970
Tháp Nakagin Capsule, Ginza, Tokyo, (1970-1972)
Tháp Sony, Osaka, (1972-1976)
Tateshina Planetarium, Hiroshima, (1976)
Trụ sở Hội Chữ Thập Đỏ Nhật, Tokyo, (1975-1977)
Bảo tàng Dân tộc học Osaka, Osaka, (1973-1977)

Công trình trong những năm 1980
Bảo tàng Nghệ thuật Hiện đại Saitama, Saitama, (1978-1982)
National Bunraku Theater, Osaka, (1979-1983)
Wacoal Kojimachi Building, Tokyo, (1982-1984)
Chokaso, Tokyo, (1985-1987)
Bảo tàng Nghệ thuật Nagoya, Nagoya, (1983-1987)
Trung tâm Nhật-Đức tại Berlin, Berlin, (1985-1988)
Văn phòng chính phủ tại Osaka, Osaka, (1988)
Bảo tàng Nghệ thuật Hiện đại Hiroshima, Hiroshima, (1988-1989)

Công trình trong những năm 1990
Trung tâm Giới trẻ Trung-Nhật, (Bắc Kinh, (1987-1990)
Trụ sở chính phủ Okinawa, Okinawa, (1988-1990)
Câu lạc bộ thể thao tại Trung tâm Illinois, Chicago, (1987-1990)
Melbourne Central, Melbourne, Úc, (1986-1991)
Miki House New Office Building, Osaka, (1985-1991)
Bảo tàng Nghệ thuật Nhiếp ảnh Nara, Nara, (1989-1991)
Bảo tàng Louvain-La-Neuve, Bỉ, (1990-1992)
Tháp Pacific, Paris, (1988-1992)
Lane Crawford Place, Singapore, (1990-1993)
Senkantei, Hyogo, (1992-1993)
Bảo tàng Khoa học Ehime, Ehime, (1991-1994)
Trung học Ishibashi, Tochigi, (1992-1994)
Bảo tàng Nghệ thuật Hiện đại Wakayama/Bảo tàng Wakayama, Wakayama, (1990-1994)
Khách sạn Kyocera, Kagoshima, (1991-1995)
Tòa Thị chính Kibi-cho/Vòm Kibi, Wakayama, (1993-1995)
Republic Plaza, Singapore, (1986-1995)
Bảo tàng Nghệ thuật Fukui, Fukui, (1993-1996)
Softopia Japan, Gifu, (1990-1996)
Câu lạc bộ Golf Fujinomiya, Shizuoka, (1994-1997)
Tòa Thị chính Kashima-machi, Kumamoto, (1995-1997)
Bảo tàng Nghệ thuật Rôman Shiga Kogen, Yamanouchi, (1994-1997)
Sân bay Quốc tế Kuala Lumpur, Kuala Lumpur, Malaysia, (1992-1998)
New Wing of the Bảo tàng Van Gogh (Amsterdam, The Netherlands, 1990-1998)
Amber Hall (Kuji, 1996-1999)
O Residence (Tokyo, 1997-1999)

Công trình kể từ năm 2000
Quận Fukui Bảo tàng khủng long, Katsuyama, (1996-2000)
Trung tâm Hội nghị quốc tế Osaka, Osaka, (1994-2000)
Sân vận động Oita Oita, (1996-2001), used for the Football World Cup 2002)
Toyota City Stadium, Toyota, (1997-2001)
Sân bay quốc tế Astana, Astana, Kazakhstan, (2000-2003)
Thư viện Quốc gia Tokyo, Roppongi, Tokyo, (2000-2005)
Singapore Flyer, Singapore, (2005-2008)
Design and Master Plan of Kazakhstan's New Capital (Astana, Kazakhstan, delayed due to budget problems)

Tham khảo

Liên kết ngoài

Trang web của hãng Kurokawa Kisho và cộng sự

Kiến trúc sư Nhật Bản
Kiến trúc sư Hậu Hiện đại
Sinh năm 1934
Năm 2007
Người Aichi


title: Anthophora ferruginea

text:
Anthophora ferruginea là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Lepeletier mô tả khoa học năm 1841.

Chú thích

Tham khảo

Anthophora
Động vật được mô tả năm 1841


title: Damyang

text:
Huyện Damyang (Damyang-gun, âm Hán Việt: Đàm Dương quận) là một huyện ở Jeolla Nam, Hàn Quốc. Sản vật địa phương có sản phẩm tre và dâu tây. Đây là nơi cực bắc trên bán đảo Triều Tiên có tre.

Thành phố kết nghĩa
 An Cát, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa
 Takehara, Nhật Bản
 Lynnwood, Washington, Hoa Kỳ

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang mạng chính quyền huyện

Jeolla Nam
Huyện Hàn Quốc
Huyện Jeolla Nam


title: Blies-Ébersing

text:
Blies-Ébersing là một xã trong vùng Grand Est, thuộc tỉnh Moselle, quận Sarreguemines, tổng Sarreguemines-Campagne. Tọa độ địa lý của xã là 49° 07' vĩ độ bắc, 07° 08' kinh độ đông. Blies-Ébersing nằm trên độ cao trung bình là 205 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 201 mét và điểm cao nhất là 326 mét. Xã có diện tích 5,24 km², dân số vào thời điểm 1999 là 529 người; mật độ dân số là 100 người/km².

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Xã của Moselle


title: Ambur

text:
Ambur là một thành phố và khu đô thị của quận Vellore thuộc bang Tamil Nadu, Ấn Độ.

Địa lý
Ambur có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 316 mét (1036 feet).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Ambur có dân số 99.855 người. Phái nam chiếm 50% tổng số dân và phái nữ chiếm 50%. Ambur có tỷ lệ 70% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 75%, và tỷ lệ cho phái nữ là 64%. Tại Ambur, 13% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Tamil Nadu


title: Revercourt

text:
Revercourt  là một xã thuộc tỉnh Eure-et-Loir trong vùng Centre-Val de Loire ở bắc trung bộ nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 159 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Eure-et-Loir


title: Eo biển Tsushima

text:
Eo biển Tsushima tức eo biển Đối Mã là eo biển nằm giữa đảo Tsushima và Ikinoshima, và là một phần của eo biển Triều Tiên giữa bán đảo Triều Tiên và đảo Kyushu.

Ở Nhật Bản thì ngược lại, Đối Mã dùng cho toàn thể eo biển Triều Tiên.

Tham khảo

Eo biển Nhật Bản
Eo biển Hàn Quốc


title: 10526 Ginkogino

text:
10526 Ginkogino là một tiểu hành tinh vành đai chính với chu kỳ quỹ đạo là 1236.8579123 ngày (3.39 năm).

Nó được phát hiện ngày 19 tháng 10 năm 1990.

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1990


title: La Orbada

text:
La Orbada là một đô thị ở tỉnh Salamanca, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số năm 2004 của Viện thống kê quốc gia Tây Ban Nha, đô thị này có dân số 284 người.

Tham khảo

Đô thị ở Salamanca


title: Saint-Paul, Oise

text:
Saint-Paul, Oise là một xã ở tỉnh Oise Hauts-de-France phía bắc Pháp. Xã Saint-Paul, Oise nằm ở khu vực có độ cao trung bình 75 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintpaul


title: Pyrgulopsis trivialis

text:
The three forks springsnail (Pyrgulopsis trivialis) là một loài động vật chân bụng thuộc họ Hydrobiidae. Đây là loài đặc hữu của Hoa Kỳ.

Chú thích

Tham khảo
 Mollusc Specialist Group 1996. Pyrgulopsis trivialis.
 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 7 tháng 8 năm 2007.

Động vật Mỹ
Pyrgulopsis
Động vật được mô tả năm 1987


title: Lantriac

text:
Lantriac là một xã thuộc tỉnh Haute-Loire trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes ở nam trung bộ nước Pháp. Khu vực này có độ cao trung bình 738 mét trên mực nước biển. Theo điều tra dân số năm 1999 của INSEE có dân số 1597 người.

Tham khảo

Xã của Haute-Loire


title: Mestolobes chimonias

text:
Mestolobes chimonias là một loài bướm đêm thuộc họ Crambidae. Nó là loài đặc hữu của Molokai và Maui.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Insects of Hawaii. Volume 8, Pyraloidea

Mestolobes
Loài đặc hữu của Hawaii


title: Dipropus chloropterus

text:
Dipropus chloropterus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Erichson miêu tả khoa học năm 1848.

Chú thích

Tham khảo

Dipropus


title: Diane Kruger

text:
Diane Kruger (nhũ danh Heidkrüger; ; sinh ngày 15 tháng 7 năm 1976) là một nữ diễn viên và cựu người mẫu người Đức–Mỹ. Ở giai đoạn đầu sự nghiệp, Kruger được cả thế giới công nhận và giành giải Trophée Chopard từ Liên hoan phim Cannes. Sau đó cô nổi danh với những vai diễn trong các bộ phim như Helen trong phim sử thi chiến tranh Troy (2004), Tiến sĩ Abigail Chase trong phim trộm cướp National Treasure (2004) và phần hậu truyện (2007), Bridget von Hammersmark trong phim chiến tranh Inglourious Basterds (2009) của Quentin Tarantino và Gina trong phim tâm lý giật gân Unknown (2011). Cô còn đóng vai Thám tử Sonya Cross trong loạt phim truyền hình hình sự The Bridge (2013–14) của FX. Năm 2017, cô có vai diễn tiếng Đức đầu tay trong phim In the Fade của Fatih Akin, giúp cô đoạt Giải Liên hoan phim Cannes cho nữ diễn viên xuất sắc nhất. Năm 2014, cô được phong tặng huân chương Ordre des Arts et des Lettres của Pháp.

Thân thế
Kruger (tên khai sinh Diane Heidkrüger) chào đời tại Algermissen, Tây Đức, gần Hildesheim; cô là con gái của chuyên gia máy tính Hans-Heinrich Heidkrüger và vợ ông, nhân viên ngân hàng Maria-Theresa. Cô được nuôi lớn theo đạo Công giáo La Mã và theo học trường Công giáo. Cô chia sẻ một người bà của mình có gốc Ba Lan.

Cô lớn lên ở Tây Đức với cậu em trai Stefan. Mẹ cô gửi con gái tới các chương trình trao đổi sinh viên hồi Kruger còn thiếu niên để cải thiện vốn tiếng Anh của nữ diễn viên. Hồi còn bé, Kruger đã muốn trở thành một vũ công ba lê và thử vai thành công vào Trường ballet hoàng gia ở Luân Đôn, song một chấn thương đầu gối đã chấm dứt sự nghiệp mùa của cô. Sau đó, Kruger chuyển tới Paris để theo nghiệp người mẫu và bắt đầu học tiếng Pháp.

Sự nghiệp

Người mẫu
Năm 1993, Kruger đại diện cho Đức tranh tài tại cuộc thi Elite Model Look và rồi bắt đầu theo đuổi nghiệp người mẫu. Dù sở hữu vóc người tương đối thấp để làm người mẫu, cô vẫn có được những lần đóng quảng cáo cho những thương hiệu như Yves Saint Laurent, Chanel, Salvatore Ferragamo, Giorgio Armani, Jil Sander, Christian Dior, Burberry và Louis Vuitton; các buổi trình diễn catwalk từ Marc Jacobs, D&G và Sonia Rykiel cũng như xuất hiện trên bìa của các ấn phẩm thời trang Vogue Paris, Marie Claire và Cosmopolitan. Cô dần ngừng làm người mẫu sau khi quyết tâm theo đuổi sự nghiệp diễn xuất.

Diễn xuất

Kruger trở nên quan tâm tới diễn xuất và theo học tại Cours Florent. Cô có vai diễn điện ảnh đầu tay vào năm 2002, đóng cặp cùng Dennis Hopper và Christopher Lambert The Piano Player, một phim dài chiếu trên truyền hình của Jean-Pierre Roux. Cùng năm ấy, cô cũng đóng trong phim đạo diễn đầu tay của chồng cô lúc bấy giờ là Mon Idole. Cô thủ vai Julie Wood trong phim Michel Valliant năm 2003 và Lisa trong phim Wicker Park (2004), bên cạnh Josh Hartnett và Rose Byrne. Một trong những vai diễn nổi tiếng hơn cả của Kruger tính đến nay là màn hóa thân Helen của Sparta trong phim sử thi Troy của Wolfgang Petersen. Năm 2004, Kruger diễn cùng Nicolas Cage và Sean Bean (bạn diễn của cô trong Troy) trong phim National Treasure, tiếp tục hiện diện trong các bộ phim gồm Joyeux Noël (2005) và Copying Beethoven (2006). Cô tái đảm nhiệm vai diễn Tiến sĩ Abigail Chase trong National Treasure: Book of Secrets, công chiếu vào tháng 12 năm 2007.

Kruger là người dẫn lễ khai mạc và bế mạc của Liên hoan phim Cannes 2007. Kruger là thành viên ban giám khảo Liên hoan phim quốc tế Berlin lần thứ 58 vào năm 2008. Trưởng ban giám khảo của liên hoan là ông Costa Gavras. Năm 2009, cô vào vai một nữ diễn viên người Đức – gián điệp của quân Đồng Minh trong phim Inglourious Basterds của Quentin Tarantino. Vào tháng 12 năm 2009, cô công bố các đề cử của lễ trao giải Quả cầu vàng lần thứ 67 và cũng nhận các đề cử giải Nghiệp đoàn diễn viên màn ảnh cho nữ diễn viên phụ xuất sắc nhất và dàn diễn viên điện ảnh xuất sắc với vai diễn trong Inglourious Basterds.

Kruger thủ vai Anna trong phim Mr. Nobody của Jaco Van Dormael. Các nhà phê bình dành lời tán dương tính nghệ thuật của tác phẩm và diễn xuất của Kruger. Tháng 4 năm 2010, Kruger có một vai khách mời trong một tập phim truyền hình Fringe của đài Fox, trong đó bạn trai cũ của cô, nam diễn viên Joshua Jackson có đóng. Năm 2010, Kruger còn xuất hiện trong video âm nhạc bài "Somebody to Love Me" của Mark Ronson, cô vào vai Boy George.

Trong phim Unknown (2011), Kruger thủ vai Gina, một người nhập cư Bosnia không giấy tờ và là nhân vật quan trọng bên cạnh nam chính Liam Neeson. Năm 2011, Kruger được đưa tin thay thế Eva Green cho vai diễn Maria Antonia của Áo trong bộ phim nói tiếng Pháp Les Adieux à la Reine. Năm 2012, cô được điền tên vào ban giám khảo hạng mục tranh cử chính tại Liên hoan phim Cannes 2012. Chủ nhiệm liên hoan là Nanni Moretti. Cô góp mặt trong bản chuyển thể điện ảnh từ cuốn tiểu thuyết The Host của Stephenie Meyer, ra mắt vào tháng 3 năm 2013. Ngoài ra, Kruger thủ vai Sonya Cross, một sĩ quan cảnh sát ở El Paso, Texas trong loạt phim truyền hình The Bridge của FX, phát sóng vào năm 2013. Năm 2015, nữ diễn viên có tên trong ban giám khảo hạng mục tranh cử chính tại Liên hoan phim Venezia 2015. Năm 2016, cô góp mặt trong The Infiltrator cùng Bryan Cranston và John Leguizamo. Năm 2017, Kruger có vai diễn điện ảnh hiếm hoi tại Đức trong tác phẩm giật gân Aus dem Nichts của Fatih Akin, giúp cô giành được nhiều giải thưởng nhờ diễn xuất trong phim. Đây là phim tiếng Đức đầu tiên mà Kruger đóng chính. Năm 2019, Kruger thay thế Marion Cotillard trong phim đề tài gián điệp The 355.

Hình ảnh trước công chúng

Kruger có tên trong danh sách "50 người đẹp nhất thế giới" trong ấn bản năm 2004 của People. Cô góp mặt trong danh sách "Hot 100" của Maxim tới hai lần, xếp thứ 50 vào năm 2005 và thứ 88 vào năm 2009. Cô còn được xếp thứ 83 trong danh sách "Top 99 phụ nữ" của AskMen vào năm 2010. Kruger là đại sứ thương hiệu cho hãng chế tác đồng hồ Jaeger-LeCoultre của Thụy Sĩ. Tháng 12 năm 2009, cô được thông báo là "người mẫu phát ngôn" toàn cầu của L'Oréal. Tháng 5 năm 2010, cô trở thành gương mặt cho dòng nước hoa mới nhất mang tên Beauty của Calvin Klein.

Đời tư
Kruger nói trôi chảy cả tiếng Anh, tiếng Pháp và tiếng Đức. Ngoài ra, cô học tiếng Latin ở trường trong 8 năm song không nói ngôn ngữ này. Năm 2013, cô trở thành công dân Mỹ. Kruger cho biết cô mắc chứng sợ ngựa và sẽ không nhận vai trong bất cứ bộ phim nào yêu cầu cưỡi hoặc tương tác với ngựa, qua đó tiết lộ rằng đây là nguyên do cô bỏ một số vai trong quá khứ. Nỗi sợ của cô bắt nguồn từ một lần tai nạn bị ngựa hất văng xuống.

Năm 1999, Kruger bắt đầu hẹn hò với nam diễn viên và đạo diễn người Pháp Guillaume Canet. Họ kết hôn vào ngày 1 tháng 9 năm 2001. Họ cùng đóng trong phim Joyeux Noël (2005) và ly hôn vào năm 2006. Kruger chia sẻ rằng vụ hôn nhân không thành vì sự nghiệp của mỗi người làm họ phải xa cách ở những phần khác nhau của thế giới. Từ năm 2006 tới 2016, cô quan hệ tình cảm với nam diễn viên Joshua Jackson. Năm 2015, Kruger gặp nam diễn viên Norman Reedus trên phim trường Sky. Hai người lần đàu được trông thấy cặp kè cùng nhau vào tháng 7 năm 2016. Tháng 11 năm 2018, Kruger hạ sinh con gái, đứa con đầu lòng của cô và thứ hai của Reedus.

Giải thưởng và đề cử

Ghi chú

Chú thích

Liên kết ngoài

 Diane Kruger tại AskMen

Sinh năm 1976
Nữ diễn viên điện ảnh Đức
Nữ người mẫu Đức
Tín hữu Công giáo
Nhân vật còn sống
Người Mỹ gốc Đức
Người Đức gốc Ba Lan


title: Amalda novaezelandiae

text:
Amalda novaezelandiae là một loài ốc biển nhỏ, a động vật chân bụng động vật thân mềm thuộc họ Olividae, ốc ôliu.

Chú thích

Tham khảo
 Powell A W B, New Zealand Mollusca, William Collins Publishers Ltd, Auckland, New Zealand 1979 ISBN 0-00-216906-1

Amalda
Động vật chân bụng New Zealand


title: Tillandsia concolor

text:
Tillandsia concolor là một loài thuộc chi Tillandsia. Đây là loài đặc hữu của México.

Giống
 Tillandsia 'Billy Boy'
 Tillandsia 'Comet'
 Tillandsia 'Cooloola'
 Tillandsia 'Cuicatlan'
 Tillandsia 'Curra'
 Tillandsia 'Diana'
 Tillandsia 'Elisa'
 Tillandsia 'Gunalda'
 Tillandsia 'Hilda Arriza'
 Tillandsia 'Impression Perfection'
 Tillandsia 'Jackie Loinaz'
 Tillandsia 'KimThoa Aldridge'
 Tillandsia 'Perfectly Peachy'
 Tillandsia 'Phoenix'
 Tillandsia 'PJ's Prize'
 Tillandsia 'Redy'
 Tillandsia 'Toolara'
 Tillandsia 'Widgee'

Chú thích

Tham khảo

Checklist of Mexican Bromeliaceae with Notes on Species Distribution and Levels of Endemism  truy cập 3 tháng 11 năm 2009
BSI Cultivar Registry  Truy cập 11 tháng 10 năm 2009

C
Thực vật đặc hữu Mexico
Vườn cây Bắc Mỹ


title: La Frette, Saône-et-Loire

text:
La Frette là một xã ở tỉnh Saône-et-Loire trong vùng Bourgogne nước Pháp.

Thông tin nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 1999, xã này có dân số 210.Ước tính dân số năm 2007 là 205 người.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Saône-et-Loire

Tham khảo

 INSEE
 IGN

Xã của Saône-et-Loire


title: Chùm đô thị

text:
Chùm đô thị hay liên đô thị là một tập hợp các đô thị gần nhau, ảnh hưởng lẫn nhau bởi quá trình đô thị hóa và trở nên gần nhau không chỉ vì khoảng cách địa lý mà còn vì sự phát triển của hệ thống cơ sở hạ tầng kết nối các đô thị này với nhau. Nói chung, một chùm đô thị gồm một hoặc vài thành phố lớn làm cực và nhiều thành phố nhỏ hay thị trấn lớn làm vệ tinh. Chùm đô thị có một thị trường lao động chung theo nghĩa là người dân sinh sống ở đô thị này có thể làm việc ở đô thị kia trong cùng vùng.

Tham khảo

Conurbation â€" Dictionary Definition of conurbation | Encyclopedia.com: FREE Online Dictionary.

Xem thêm
 Vùng đô thị

Đô thị học
Quy hoạch đô thị
Đô thị
Dạng nơi tập trung dân cư


title: Galerucella dufresni

text:
Galerucella dufresni là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Klug miêu tả khoa học năm 1835.

Chú thích

Tham khảo

Galerucella


title: Gétigné

text:
Gétigné là một xã thuộc tỉnh Loire-Atlantique, trong vùng Pays de la Loire ở phía tây nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao từ 13-97 mét trên mực nước biển. Theo điều tra dân số năm 2006 của INSEE, xã có dân số 3305 người.

Tham khảo

Xã của Loire-Atlantique


title: Psoraleeae

text:
Tông Thermopsideae là một tông thực vật thuộc họ Fabaceae.
Các chi sau đây thuộc tông này theo USDA
 Bituminaria Heist. ex Fabr.
 Cullen Medik.
 Hoita Rydb.
 Orbexilum Raf.
 Otholobium C. H. Stirt.
 Pediomelum Rydb.
 Psoralea L.
 Psoralidium Rydb.
 Rupertia J. W. Grimes

Hình ảnh

Chú thích


title: Argein

text:
Argein  là một xã ở tỉnh Ariège, thuộc vùng Occitanie ở phía tây nam nước Pháp.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Ariège

Tham khảo

Xã của Ariège


title: Edappadi

text:
Edappadi là một thành phố và khu đô thị của quận Salem thuộc bang Tamil Nadu, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Edappadi có dân số 48.804 người. Phái nam chiếm 52% tổng số dân và phái nữ chiếm 48%. Edappadi có tỷ lệ 62% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 71%, và tỷ lệ cho phái nữ là 51%. Tại Edappadi, 11% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Tamil Nadu


title: Bạc Trung Hoa

text:
Bạc Trung Hoa là một hợp kim được dùng làm trang sức. Thành phần của chúng có 58% đồng, 17.5% kẽm, 11.5% nickel, 11% cobalt, và 2% bạc.

Liên kết ngoài
National Pollutant Inventory - Copper and compounds fact sheet

Ghi chú

Hợp kim của đồng


title: Cầu diệp sigaldi

text:
Cầu diệp sigaldi (danh pháp hai phần: Bulbophyllum sigaldiae) là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum. Đây là loài đặc hữu của Việt Nam.

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

S
Thực vật đặc hữu Việt Nam


title: 3366 Gödel

text:
3366 Gödel là một tiểu hành tinh vành đai chính với chu kỳ quỹ đạo là 1904.2685078 ngày (5.21 năm).

Nó được phát hiện ngày 22 tháng 9 năm 1985.

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1985


title: Soudaine-Lavinadière

text:
Soudaine-Lavinadière  là một xã thuộc tỉnh Corrèze trong vùng Nouvelle-Aquitaine miền trung Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Corrèze

Tham khảo

Soudainelavinadiere


title: Fronsac, Haute-Garonne

text:
Fronsac là một xã thuộc tỉnh Haute-Garonne trong vùng Occitanie ở tây nam Pháp, bên tuyến Route nationale 618. Dân số năm 1999 là 216 người.

Tham khảo

Xã của Haute-Garonne


title: Cerro Veronese

text:
Cerro Veronese là một đô thị ở tỉnh Verona trong vùng Veneto của Ý, có cự ly khoảng 100 km về phía tây của Venice và khoảng 15 km về phía bắc của of Verona. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 2.274 người và diện tích là 10,2 km².

Cerro Veronese giáp các đô thị: Bosco Chiesanuova, Grezzana, và Roverè Veronese.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 www.cerro-veronese.it/

Đô thị tỉnh Verona
Thành phố và thị trấn ở Veneto


title: Hellinsia distinctus

text:
Hellinsia distinctus là một loài bướm đêm thuộc họ Pterophoridae. Nó được tìm thấy ở châu Âu tới Ấn Độ, Hàn Quốc, Nhật Bản, Trung Quốc và Nga.

Sải cánh dài 15–20 mm.

Ấu trùng ăn Antennaria dioica, Gnaphalium luteoalbum, Omalotheca sylvatica, Artemisia absinthium và Artemisia chamaemelifolia.

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài
Taxonomic And Biological Studies Of Pterophoridae Of Japan (Lepidoptera)
Japanese Moths
lepidoptera.pl
Swedish Lepidoptera

Hellinsia
Côn trùng châu Á
Côn trùng châu Âu


title: Juigné-sur-Loire

text:
Juigné-sur-Loire là một xã thuộc tỉnh Maine-et-Loire trong vùng Pays de la Loire phía tây nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 35 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Juignesurloire


title: Stein-Neukirch

text:
Stein-Neukirch là một đô thị trong huyện Westerwald bang Rheinland-Pfalz thuộc nước Đức. Đô thị Stein-Neukirch có diện tích km², dân số là người (31/12/2006).

Tham khảo

Xã của bang Rheinland-Pfalz
Xã và đô thị ở huyện Westerwald


title: Trirhabda tomentosa

text:
Trirhabda tomentosa là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Linnaeus miêu tả khoa học năm 1767.

Chú thích

Tham khảo

Trirhabda


title: Allopachria friedrichi

text:
Allopachria friedrichi là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Wewalka miêu tả khoa học năm 2000.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Allopachria


title: Stenophylax sipahilerae

text:
Stenophylax sipahilerae là một loài Trichoptera trong họ Limnephilidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Trichoptera miền Cổ bắc
Stenophylax


title: Derovatellus obscurus

text:
Derovatellus obscurus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Régimbart miêu tả khoa học năm 1895.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Derovatellus


title: 18120 Lytvynenko

text:
18120 Lytvynenko (2000 NA25) là một tiểu hành tinh vành đai chính.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser 18120 Lytvynenko

018120
018120
Tiểu hành tinh được đặt tên
20000704


title: Aeneator marshalli

text:
Aeneator marshalli separabilis là một phân loài ốc biển cỡ lớn, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Buccinidae.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo
 Powell A W B, New Zealand Mollusca, William Collins Publishers Ltd, Auckland, New Zealand 1979 ISBN 0-00-216906-1

Aeneator


title: Danh sách chi của Geometridae: J

text:
Janarda
Jankowskia
Jenana
Jinchihuo
Jodis
Johnlaneia
Jordanisca
Jubarella
Juxtephria

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

J


title: Maxou

text:
Maxou là một xã thuộc tỉnh Lot trong vùng Occitanie phía tây nam nước Pháp.

Xem thêm
Commune của tỉnh Lot

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Lot


title: Cré

text:
Cré là một xã thuộc tỉnh Sarthe trong vùng Pays-de-la-Loire tây bắc nước Pháp. Xã này có diện tích 17,19 km2, dân số năm 2006 là 800 người.

Tham khảo
INSEE

Xã của Sarthe


title: Hoàng Tùng

text:
Hoàng Tùng (1920–2010) là nhà báo người Việt Nam; nguyên Bí thư Ban Chấp hành Trung ương khóa V; Tổng Biên tập Báo Nhân dân; Giám đốc Nhà xuất bản Sự thật của Đảng Cộng sản Việt Nam; Đại biểu Quốc hội nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam các khóa III, IV, V, VI, VII.

Tiểu sử
Hoàng Tùng, tên thật là Trần Khánh Thọ, sinh ngày 14 tháng 1 năm 1920; quê quán xã Nhân Hòa, huyện Lý Nhân, tỉnh Hà Nam.

Năm 1935, tham gia phong trào công nhân chống Pháp ở Cẩm Phả, bị bắt tù và được Lê Đức Thọ giới thiệu giúp việc cho Bí thư Tỉnh ủy Đảng Cộng sản Đông Dương tỉnh Nam Định.

Từ năm 1937, tham gia hoạt động trong tổ chức Đoàn Thanh niên Dân chủ và sau đó là Đoàn Thanh niên phản đế; phụ trách tổ chức đoàn thanh niên tại thành phố Nam Định.

Tháng 6 năm 1940, bị bắt, bị tòa án chính quyền đương thời kết án 5 năm tù khổ sai và giam giữ tại nhà tù Sơn La.

Tháng 11 năm 1943, gia nhập vào Đảng Cộng sản Việt Nam tại Chi bộ nhà tù Sơn La.

Sau cuộc đảo chính của Nhật, tham gia lãnh đạo những người tù chính trị phá bỏ nhà tù, vượt ngục về địa phương hoạt động.

Tháng 4 năm 1945, trở về Bắc Ninh hoạt động, đã tích cực mở rộng phong trào quần chúng lao động và xây dựng tổ chức cơ sở của Đảng Cộng sản Việt Nam, chuẩn bị khởi nghĩa và được chỉ định tham gia vào Tỉnh ủy Đảng Cộng sản Việt Nam tỉnh Bắc Ninh.

Tháng 5 năm 1945, được phân công về tham gia Ban Chỉ đạo khu an toàn của Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, sau đó làm Bí thư Đảng của Ban Chỉ đạo khu an toàn của Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam.

Công tác Đảng và chính quyền

Tháng 8 năm 1945, ông tham gia chỉ đạo khởi nghĩa ở ngoại thành Hà Nội và được chỉ định làm Chủ tịch Ủy ban nhân dân cách mạng khi mới 25 tuổi. Trong những ngày đầu của nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ông đảm nhận nhiều chức vụ quan trọng khác của Đảng.

Tháng 10 năm 1945, ông làm Ủy viên Xử ủy Bắc kỳ, Bí thư Thành ủy Hà Nội thay ông Trần Danh Tuyên.

Tháng 4 năm 1946, ông làm Bí thư Thành ủy Hải Phòng thay ông Lê Quang Đạo về làm Bí thư Thành úy Hà Nội.

Tháng 8 năm 1946, ông làm Xử ủy viên Xứ ủy Bắc Kỳ của Đảng Cộng sản Việt Nam.

Tháng 2 năm 1947, ông làm Phó Bí thư Khu ủy III (Khu Tả ngạn Sông Hồng).

Tháng 1 năm 1948, ông làm Phó Trưởng Ban Tổ chức Trung ương Đảng và Thư ký Tạp chí "Sinh hoạt nội bộ" của Đảng.

Tháng 6 năm 1948, ông làm Phó Trưởng ban Thi đua Trung ương;

Tháng 1 năm 1950, ông làm Chủ nhiệm Báo "Sự thật" của Đảng Cộng sản Việt Nam.

Đầu năm 1951, ông phụ trách Văn phòng Tổng Bí thư Trường Chinh.

Từ tháng 8 năm 1951 đến tháng 3 năm 1953, ông đi học lý luận ở Trung Quốc cùng ông Nguyễn Duy Thân.

Tháng 4 năm 1953, ông làm Chánh Văn phòng Trung ương Đảng.

Từ tháng 2 năm 1954 đến năm 1982, ông làm Tổng Biên tập Báo Nhân dân, cơ quan ngôn luận của Đảng, là Tổng biên tập báo Đảng lâu nhất; từ năm 1968 ông kiêm chức Phó trưởng Ban Tuyên huấn Trung ương.

Tại Đại hội Đảng Cộng sản Việt Nam III, ông được bầu làm Ủy viên Dự khuyết Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam Khóa III (1960–1976).

Tại Đại hội Đảng Cộng sản Việt Nam IV, ông tiếp tục được bầu lại vào Ban Chấp hành Trung ương Khóa IV (1976–1982).

Năm 1980, ông làm Trưởng ban Tuyên huấn Trung ương.

Tại Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ V của Đảng Cộng sản Việt Nam, tiếp tục được bầu lại vào Ban Chấp hành Trung ương Khóa V (1982–1986), được Ban Chấp hành Trung ương bầu làm Ủy viên Ban Bí thư và được phân công phụ trách công tác tư tưởng, thôi giữ chức vụ Tổng biên tập báo Nhân dân.

Tháng 4 năm 1987 đến năm 1989, làm Giám đốc Nhà xuất bản Sự thật.

Ông là đại biểu Quốc hội các khóa III (1964–1971), IV (1971–1975), V (1975–1976), VI (1976–1981), VII (1981–1987).

Ông về nghỉ hưu, sống tại số nhà 6B Đường Thành, phường Cửa Đông, quận Hoàn Kiếm, thành phố Hà Nội.

Qua đời - Lễ tang
Ngày 29 tháng 6 năm 2010 (tức ngày 18 tháng 5 năm Canh Dần), ông mất lúc 15 giờ 20 phút tại Hà Nội, chưa lâu sau lễ mừng thọ 90 tuổi. An táng ngày 2 tháng 7 năm 2010 tại Nghĩa trang Mai Dịch, Hà Nội.

Công trình công bố

Phong tặng
Huân chương Sao Vàng;
Huân chương Hồ Chí Minh;
Huân chương Độc lập hạng nhất;
Huân chương Kháng chiến hạng nhất;
Huy hiệu 60 năm tuổi Đảng Cộng sản Việt Nam;
Huân chương Ít-xa-la hạng nhất của Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào.

Gia đình
Con trai cả là Tiến sĩ Trần Chiến Thắng, nguyên Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch.

Chú thích

Liên kết ngoài
Hà Đăng, Anh Hoàng Tùng ơi, nhớ thương Anh nhiều lắm!, báo Nhân dân, cập nhật 02:38 ngày 2 tháng 7 năm 2010.
Phó giáo sư, tiến sĩ Đức Vượng, Nhà báo Hoàng Tùng: Nhân cách cao thượng, tư duy đặc sắc, báo Hà Nội mới, cập nhật 07:11 ngày 2 tháng 7 năm 2010.
Phan Mai, Nguyên Bí thư Trung ương Đảng Hoàng Tùng: Người đau đáu với đổi mới Pháp luật Thành phố Hồ Chí Minh online, cập nhật 07:34 ngày 2 tháng 7 năm 2010.
Hồng Hà, Vô cùng thương tiếc anh Hoàng Tùng !, báo Nhân dân, cập nhật 03:18 ngày 1 tháng 7 năm 2010.
Đình Hiếu, Huyền Trang, Hoàng Tùng – cây đại thụ của làng báo , Đài Tiếng nói Việt Nam, cập nhật 9:23 ngày 1 tháng 7 năm 2010.

Người Hà Nam
Người Hà Nội
Nhà báo Việt Nam
Bí thư Thành ủy Hà Nội
Bí thư Thành ủy Hải Phòng
Ủy viên Dự khuyết Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam
Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa IV
Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa V
Ủy viên Ban Bí thư Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam
Huân chương Kháng chiến
Huân chương Độc lập
Huân chương Hồ Chí Minh
Huân chương Sao Vàng
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa III
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa IV
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa V
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa VI
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa VII
Tổng biên tập Báo Nhân dân
Nhà báo Báo Nhân dân


title: Diabrotica flaviventris

text:
Diabrotica flaviventris là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Jacoby miêu tả khoa học năm 1887.

Chú thích

Tham khảo

Diabrotica


title: Amastra subsoror

text:
†Amastra subsoror là một loài ốc đất thân mềm chân bụng có phổi hô hấp không khí thuộc họ Amastridae. Đây là loài đặc hữu của Hawaii.

Chú thích

Tham khảo
 Mollusc Specialist Group 1996. Amastra subsoror. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 6 tháng 8 năm 2007.

Amastra


title: Cystioecetes

text:
Sorhagenia là một chi bướm đêm thuộc họ Cosmopterigidae.

Hình ảnh

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Liên kết ngoài

Cosmopterigidae

en:Cystioecetes


title: Sermyloides pilifera

text:
Sermyloides pilifera là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Yang miêu tả khoa học năm 1991.

Chú thích

Tham khảo

Sermyloides