title: Nội chiến Lào

text:
Nội chiến Lào là cuộc chiến tranh thường được tính bắt đầu từ tháng 5 năm 1959 và kết thúc vào tháng 12 năm 1975, theo các tài liệu truyền thống tại phương Tây, tại Việt Nam cuộc chiến được tính thời gian từ 1954 sau Hội nghị Geneve tới khi Pathet Lào giải phóng Viêng Chăn. Tuy nhiên cuộc chiến này không liên tục, có thời gian ngưng chiến, và chỉ liên tục từ năm 1964 đến 1973 là năm Hiệp định Viêng Chăn ký kết. Ngay khi chiến tranh thực sự bùng nổ (1958) Pathet Lào đã có được sự giúp đỡ của Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Càng về sau, sự giúp đỡ này ngày càng tăng. Chính vì thế từ năm 1962 đây là cuộc chiến giữa lực lượng Pathet Lào được Việt Nam Dân chủ Cộng hòa hỗ trợ và Chính phủ Hoàng gia Lào được Hoa Kỳ bảo trợ.

Sự tham gia của các lực lượng quân đội của Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, Mỹ và Việt Nam Cộng hòa trong cuộc chiến này nhằm mục tiêu giành quyền kiểm soát dải đất hẹp trên lãnh thổ Lào mà quân đội Việt Nam Dân chủ Cộng hòa dùng làm khu vực hành lang tiếp viện cho quân giải phóng miền Nam. Quân Pathet Lào đã chiến thắng năm 1975 cùng với chiến thắng của phe Cộng sản ở Đông Dương trong năm đó. Pathet Lào đã lập nên Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào.

Tên gọi
Nội chiến Lào có nhiều tên gọi khác nhau. Tại Việt Nam có tên gọi cuộc kháng chiến chống Đế quốc Mỹ can thiệp, vì Việt Nam coi đây là cuộc chiến tiếp tục sau cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp.

Tại Hoa Kỳ hay một số nước phương Tây thì gọi là cuộc chiến bí mật vì sự can thiệt bí mật của lực lượng CIA vào cuộc chiến, đào tạo lực lượng người Hmông trong cuộc chiến. Hoa Kỳ công bố không liên quan tới cuộc chiến cho tới năm 1997.

Do tích chất của cuộc chiến là giữa các phe phái với nhau, mặc dù có nhiều bên tham gia hỗ trợ, tình chất nghiêm trọng của nó chỉ trong phạm vi lãnh thổ của Lào, nên vẫn gọi chung là Nội chiến Lào.

Bối cảnh
Đây là cuộc chiến nối tiếp cuộc chiến sau năm 1945. Lào độc lập năm 1945, với Lào Issara lãnh đạo. Pháp quay lại chiếm Lào và Lào Issara giải thể. Neo Lào Issara do những người cộng sản làm nòng cốt chống Pháp và Vương quốc Lào (Pháp cho "độc lập" năm 1949 và là nước quân chủ lập hiến năm 1953).

Theo Hiệp định Genèva, lực lượng kháng chiến giành được hai tỉnh Hủa Phăn và Phongsaly làm chỗ tập kết chuẩn bị cho bầu cử tự do thống nhất theo Hiệp định Genèva.

Hiệp định Genèva về lập lại hòa bình ở Đông Dương thiết lập một nước Lào trung lập. Tuy nhiên, Quân đội Nhân dân Việt Nam ủng hộ quân Pathet Lào và mượn một dải đất thuộc dãy Trường Sơn theo thỏa thuận với Pathet Lào để hình thành nên đường mòn Hồ Chí Minh. Hoa Kỳ đã nỗ lực ngăn chặn con đường này và CIA đã huấn luyện cho khoảng 3.000 quân chủ yếu là người Hmông do tướng Vàng Pao lãnh đạo. Quân đội Mỹ, Việt Nam Cộng hòa và Thái Lan đã giúp chính phủ hoàng gia Lào chống lại Pathet Lào, Quân đội Nhân dân Việt Nam và Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam.

Theo đánh giá của William Colby: ...tham vọng của Đảng Cộng sản Đông Dương không ngừng lại ở miền Nam Việt Nam. Do vùng núi của Lào kề bên thung lũng sông Hồng nên các nhà lãnh đạo Việt Nam Dân chủ Cộng hòa muốn có một sự đảm bảo an ninh tại đây, thứ nữa là Lào và Việt Nam đều thuộc Đông Dương nên các lãnh đạo Việt Nam Dân chủ Cộng hòa cũng muốn thiết lập sự ảnh hưởng của mình đối với Lào...

Giai đoạn 1954-1958

Tháng 1 năm 1955, từ lực lượng quân đội Hoàng gia Lào được xây dựng từ trước, các cố vấn Pháp bắt đầu xây dựng lực lượng Không quân Hoàng gia Lào. Sau đó các lực lượng này được Mỹ củng cố lại. Thái Lan-đồng minh của Mỹ trong khối SEATO cũng đưa sang Lào những chiếc Sikorsky H-19 với phi công "tình nguyện". Ở Hua Hin, Thái Lan là nơi đào tạo các sĩ quan quân đội hoàng gia Lào. Hoa Kỳ đã phụ trách 100% chi phí quốc phòng cho Vương quốc Lào.

Sau Hiệp định Genèva, chính phủ kháng chiến Lào giải tán và các thành phần của Neo Lào Issara đã thành lập Đảng Nhân dân Lào (1955) và Neo Lào Hak Sat (Mặt trận Lào yêu nước, 1956), nhằm mục đích ban đầu là phục vụ công tác tranh cử. Từ 21 tháng 11 năm 1954 Pathet Lào và chính phủ Vương quốc đã mở các cuộc thương lượng. Một thỏa thuận cuối cùng đã đạt được và Pathet Lào chấp nhận sự tích hợp các đơn vị quân sự của mình vào quân đội hoàng gia Lào và thành lập tháng 1 năm 1956 một tổ chức chính trị tham gia cuộc bầu cử, Neo Lào Hak Sat (Mặt trận Lào yêu nước).

Thời gian từ tháng 10 năm 1954 đến cuối tháng 8 năm 1956, lực lượng quân đội Hoàng gia ở Viêng Chăn đã tiến công 685 trận lớn nhỏ vào căn cứ của Neo Lào Hak Sat. Tiếp đó Neo Lào Hak Sat tuyên bố tẩy chay bầu cử ở hai tỉnh Sầm Nưa và Xiêng Khoảng.

Ngày 21 tháng 3 năm 1956, sau khi tái nhiệm Thủ tướng, Souvanna Phouma - trung lập, đã mở một cuộc đối thoại với người anh em của mình, Souphanouvong để thống nhất lãnh thổ Lào được phân chia sau năm 1954. Chính phủ Hoàng gia Lào (cánh hữu), phái trung lập và Neo Lào Hak Sat (cánh tả) sau các cuộc đụng độ đã miễn cưỡng đi đến ký kết Hiệp định Viêng Chăn. Năm 1957, chính phủ liên hiệp Lào được thành lập.

Ngày 8 tháng 1 năm 1958, các tiểu đoàn 1 và 2 Pathet Lào sáp nhập vào Quân đội Vương quốc. Trước đó, ngày 25 tháng 12 năm 1957, cơ quan đại diện Neo Lào Hak Sat chính thức ra mắt hoạt động công khai, hợp pháp tại Viêng Chăn. Ngày 1 tháng 1 năm 1958, báo Lào Hak Xat - cơ quan ngôn luận của Neo Lào Hak Xat cũng ra số đầu tiên. Từ đây, một bộ phận lực lượng Pa thét Lào đã ra công khai hoạt động hợp pháp, tuyên truyền mở rộng uy tín của Neo Lào Hắc Xạt.

Cuộc bầu cử Quốc hội vào ngày 4 tháng 5 năm 1958 dẫn tới việc cánh tả chiếm 16 ghế. Hoa Kỳ đã can thiệp bằng việc đưa Phoui Sananikone - cánh hữu làm cuộc đảo chính ngày 18 tháng 8 lật đổ Thủ tướng Souvanna Phouma - người được phía Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ủng hộ. Bộ trưởng Bộ Kế hoạch, Xây dựng và Đô thị Souphanouvong và các thành viên Neo Lào Hak Xat bị bắt giam. Hai tiểu đoàn quân của Neo Lào Hak Xat trong quân đội Hoàng gia bị cô lập. Souphanouvong và các đại biểu Neo Lào Kak Xat tiến hành vượt ngục và rút về vùng đông bắc lập căn cứ tại Sầm Nưa. Chiến tranh bùng nổ giữa cánh hữu được Mỹ, Việt Nam Cộng hòa ủng hộ và phe trung lập và Pathet Lào được Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ủng hộ.

Cùng lúc này, quân đội nhân dân Việt Nam liền tiến công nắm giữ một số vùng nam Lào để mở đường Tây Trường Sơn và yểm trợ cho quân Neo Lào Hak Xat. Hoa Kỳ hậu thuẫn phe Hoàng gia.

Giai đoạn 1959-1964

Trong mùa hè 1959, Pathet Lào bắt đầu tấn công ở các tỉnh phía Bắc. Quân đội Nhân dân Việt Nam cũng tham gia vào cuộc tấn công này với quân số khoảng 3-5 tiểu đoàn. Chính phủ Lào đã ra kháng nghị với Liên Hợp Quốc về cuộc xâm lược của người láng giềng Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Theo Bernard Falls thì còn có cả quân đội Trung Quốc của Bành Đức Hoài và họ đã chiếm luôn 1 vị trí của quân Lào Lãnh đạo Liên Xô Nikita Khrushchyov thì đinh ninh rằng Lào sẽ "rụng vào tay ông" như một quả cà chua chín.

Quốc vương Sisavang Vong băng hà năm 1959. Thái tử Sisavang Vatthana lên kế vị. Nội các Sananikone được Mỹ giúp đỡ chủ trương nền chính trị "bài Cộng triệt để", công khai chống Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Đến năm 1960, Đại úy Kong Le (phe trung lập) được sự hậu thuẫn của quân đội tiến hành đảo chính đưa Souvanna Phouma trở lại ghế Thủ tướng. Phe hữu do Phoumi Nosavan cầm đầu được yểm trợ bởi Thái Lan và Hoa Kỳ, đưa quân từ Savannakhet về chiếm Vientiane, lập chính phủ Boun Oum. Trong lúc đó chính phủ Souvanna Phouma lại được Neo Lào Hak Xat, Pháp, Anh, Liên Xô, Trung Hoa, Việt Nam Dân chủ Cộng hòa và nhiều quốc gia khác ủng hộ. Quân đội Chính phủ (trung lập) liên kết với Pathet Lào được sự ủng hộ của Việt Nam Dân chủ cộng hòa chống lại quân đội phái hữu với ủng hộ của Mỹ và Thái Lan.

Tháng 4 năm 1961, Hoa Kỳ và Liên Xô dàn xếp một cuộc ngừng bắn và triệu tập Hội nghị tại Genève để giải quyết xung đột. Ngày 23 tháng 7 năm 1962, 2 bên thỏa thuận một chính phủ liên hiệp trung lập sẽ lãnh đạo Lào. Các nước ký kết cam kết tôn trọng một nước Lào trung lập.

Một trong những điều kiện cơ bản của Hiệp định này là các nước phải rút hết quân ra khỏi Lào. Không quân Liên Xô rút lui, quân Mỹ cũng rút, kể cả các lực lượng Đặc biệt, cố vấn bán quân sự và nhân viên tình báo. Chỉ có Quân đội Nhân dân Việt Nam để lại 7.000 quân, phần lớn ở Bắc Lào, nơi các thanh tra Quốc tế khó tới được. Theo William Colby, Việt Nam Dân chủ Cộng hòa báo cáo với Ủy ban là họ đã cho hồi hương "bốn mươi binh sĩ" có ở Lào.

Ngày 19 tháng 4 năm 1964, phe hữu được Mỹ ủng hộ đảo chính. Chính phủ liên hiệp lần hai tan vỡ. Lần nầy Mỹ trực tiếp nhúng tay vào với dụng ý dùng Lào làm áp lực với Hà Nội, đồng thời diệt Mặt trận Yêu nước Lào vì cái "tội" đã bảo vệ đường mòn Hồ Chí Minh cho Hà Nội tiếp vận quân đội nhân dân Việt Nam chi viện cho quân Giải phóng miền Nam Việt Nam.

Sườn phía Đông của Lào là địa bàn của những người Hmông nằm trong vùng do Pathet Lào kiểm soát. Người Mỹ trong khi viện trợ quần áo, lương thực và nhu yếu phẩm cho họ cũng đã tuyển mộ những người này vào những đội quân du kích bí mật với Vàng Pao là người đứng đầu, có nhiệm vụ chống Quân đội Nhân dân Việt Nam ở Bắc Lào. Sau 1964, khi Hoa Kỳ can thiệp mạnh hơn vào Đông Nam Á thì họ được trang bị chính quy hơn, vũ khí cũng tốt hơn. Lực lượng này được huấn luyện cách phối hợp giữa các lực lượng của họ với người Thái và người Mỹ trong các hoạt động chiến đấu.

Trong vòng 10 năm, vị trí của chính phủ Lào được giữ nguyên còn Việt Nam Dân chủ Cộng hòa thì đã đổ vào đây từ 7.000 người lên tới 70.000 người chỉ với nhiệm vụ bảo vệ tuyến đường chi viện cho chiến trường miền Nam Việt Nam nằm trên lãnh thổ Vương quốc Lào. Trong khi đó, theo đánh giá của William Colby, họ bị quân Vàng Pao tập kích, phục kích khắp nơi, cuối cùng, phải nhờ ưu thế về lực lượng và chi viện của Mỹ giảm đi, Việt Nam Dân chủ Cộng hòa mới thắng thế. Tuy nhiên, các tài liệu của phía Việt Nam Dân chủ Cộng hòa và lời kể của các cựu chiến binh lại cho thấy rằng họ đã tiến hành các cuộc truy quét tiêu diệt quân Vàng Pao và giành được nhiều thắng lợi, dẫn đến sự suy yếu của quân Vàng Pao, tuyến đường Trường Sơn được giữ vững và còn ngày càng mở rộng. Ngay cả chiến dịch Lam Sơn 719 do Quân lực Việt Nam Cộng hòa phát động năm 1971 cũng phải chuốc lấy thất bại thảm hại.

Giai đoạn 1964-1973

Từ năm 1964, Mỹ bắt đầu tiến hành Chiến tranh đặc biệt tại Lào, và đến năm 1969 thì nâng lên thành Chiến tranh đặc biệt tăng cường. Quân đội Việt-Lào nhanh chóng tìm ra phương pháp đối phó.

Trong năm 1964, liên quân Quân đội Nhân dân Việt Nam-Quân Giải phóng Nhân dân Lào mở hai chiến dịch 128 (đầu năm) và 74A (tháng 4). Về cơ bản thắng lợi thuộc về liên quân miền Bắc Việt Nam-Lào.

Tháng 1 năm 1968, sư đoàn 316 quân đội nhân dân Việt Nam do Đại tá Vũ Lập chỉ huy hỗ trợ một tiểu đoàn quân Pathet Lào tiến công nắm giữ Nambak (Nậm Bạc) với 10.000 dân.

Tháng 6 năm 1969, quân khu Tây Bắc của Việt Nam mở chiến dịch Mường Sủi, tiến công khu vực Xiêng Khoảng-Mường Sủi nhằm mở rộng vùng kiểm soát cho Pathet Lào, nối liền với Sầm Nưa-Xiêng Khoảng, củng cố cánh đồng Chum. Quân đội Vương quốc Lào-Thái Lan bị thiệt hại với 600 quân cùng nhiều sĩ quan, cố vấn bị tiêu diệt.

Tháng 10 năm 1969, quân đội Việt Nam sử dụng sư đoàn 316, 312, trung đoàn 677 và nhiều đơn vị binh chủng phối hợp với mười tiểu đoàn Pathet Lào mở chiến dịch 139 phản công tại cánh đồng Chum. Lực lượng đặc biệt của Vàng Pao bị thiệt hại nặng với 6.500 quân bị loại khỏi vòng chiến. Lực lượng Pathet Lào kiểm soát thêm khu vực Bản Na-Nậm Ngàn với 20.000 dân.

Cuối tháng 1 năm 1971, quân đội Việt Nam Cộng hòa do Hoàng Xuân Lãm chỉ huy, yểm trợ bởi không quân và lục quân Hoa Kỳ mở cuộc hành quân Lam Sơn 719 vào đường 9-Nam Lào nhằm phá vỡ hệ thống hậu cần của Quân đội Nhân dân Việt Nam, cắt đứt đường mòn Hồ Chí Minh tại Sepone. Quân đội Nhân dân Việt Nam do tướng Lê Trọng Tấn chỉ huy mở chiến dịch phản công Mặt trận 702, buộc quân Việt Nam Cộng hòa phải tháo chạy khỏi đường 9.

Ngày 9 tháng 2 năm 1971, nổ ra phong trào của các sinh viên, học sinh, thị dân, nghiệp đoàn... ở miền Nam Việt Nam phản đối quân Việt Nam Cộng hòa tiến vào Lào. Ngày 10 tháng 2, Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa lên tiếng phản đối việc quân đội Mỹ leo thang chiến tranh.

Cuối năm 1971, liên quân Việt-Lào mở chiến dịch cánh đồng Chum-Mường Sủi mùa khô 1971-1972 tiêu diệt hơn 7.000 quân Vàng Pao và Thái Lan, một phần quân đội Hoàng gia Lào. Pathet Lào nắm giữ thêm ba huyện, đánh phá Na Xa, nối liên Sầm Nưa và Xiêng Khoảng.

Tháng 12 năm 1971, sư đoàn 968 Việt Nam đánh bại cuộc hành quân của 18 tiểu đoàn Lào-Thái-Vàng Pao, chiếm cao nguyên Bolaven, đảm bảo an toàn cho tuyến đường vận tải chiến lược.

Tháng 5 năm 1972, quân Hoàng gia Lào, lực lượng đặc biệt Vàng Pao, quân Thái Lan, không quân Mỹ mở cuộc tiến công quy mô lớn vào cánh đồng Chum-Xiêng Khoảng vào mùa mưa 1972. Quân đội Nhân dân Việt Nam-Giải phóng quân Nhân dân Lào tổ chức chiến dịch phòng ngự, đánh bật lực lượng đối phương với 5.759 quân loại khỏi vòng chiến, giữ vững cánh đồng Chum.

Giai đoạn 1973-1975
Mỹ và chính quyền Vương quốc Lào phải ký Hiệp định Viêng Chăn ngày 21 tháng 2 năm 1973 với Pathet Lào, về lập lại hoà bình và hoà hợp dân tộc. Chính phủ Liên hiệp (lần thứ ba) và Hội đồng quốc gia chính trị Liên hiệp được thành lập... Thủ đô Viêng Chăn và kinh đô Luông Phabăng được trung lập hoá theo quy chế đặc biệt.

Với việc ký kết Hiệp định Viêng Chăn, Lào tạm thời bị chia thành 3 vùng: vùng Pathet Lào kiểm soát, vùng trung lập (Viêng Chăn, Luông Phabăng) và vùng do phái hữu kiểm soát, với ba chính quyền cùng tồn tại. Sau khi ký kết Hiệp định, Mỹ tiếp tục dính líu quân sự ở Lào, tiếp tục viện trợ quân sự (310 triệu đô la trong năm tài khoá 1973- 1974), thúc đẩy phái hữu tiến công vùng của Pathet Lào, ủng hộ Thaoma Sananicon làm đảo chính quân sự ở Viêng Chăn ngày 20 tháng 8 năm 1973. Tuy nhiên, phe hữu vẫn ký tiếp Nghị định thư ngày 14 tháng 9 năm 1973 về việc quy định tổ chức Chính phủ lâm thời. Trên cơ sở đó, ngày 5 tháng 4 năm 1974, Chính phủ Liên hiệp được thành lập do Hoàng thân Souvanna Phouma làm Thủ tướng, Hoàng thân Souphanouvong được cử làm Chủ tịch Hội đồng quốc gia chính trị hiệp thương.

Những người cách mạng Lào tiến hành đấu tranh chính trị, chĩa mũi nhọn vào lực lượng phái hữu trong Chính phủ, kết quả, ngày 10 tháng 7 năm 1974, Quốc hội Viêng Chăn bị giải tán. Đồng thời, Đảng Nhân dân cách mạng Lào chủ trương tích cực chuẩn bị lực lượng, tạo thời cơ để tiến lên giành thắng lợi quyết định.

Năm 1975, sau khi quân Giải phóng miền Nam giải phóng miền Nam. Việt Nam nhanh chóng ủng hộ quân đội Pathet Lào tấn công quân chính phủ.

Thực hiện lời kêu gọi của Đảng Nhân dân cách mạng Lào, từ tháng 5 đến tháng 8 năm 1975 phong trào khởi nghĩa đã diễn ra ở nhiều nơi. Toàn bộ chính quyền từ trung ương cũng như 15 tỉnh, 4 thành phố, 67 mường đã về tay Pathet Lào. Cuối cùng, ngày 23 tháng 8 năm 1975, cuộc khởi nghĩa giành chính quyền thắng lợi ở thủ đô Viêng Chăn, đánh dấu việc hoàn thành cơ bản việc Pathet Lào giành chính quyền trong cả nước. Việc giành chính quyền của Pathet Lào khá êm ả, ít bạo lực.

Trong hai ngày, 1 và 2 ngày 12 năm 1975, 246 đại biểu tiến hành Đại hội đại biểu nhân dân toàn quốc tại thủ đô Viêng Chăn. Đại hội đã quyết định xoá bỏ chế độ quân chủ, thiết lập chế độ Cộng hoà dân chủ nhân dân, cử "Hoàng thân Đỏ" Souphanouvong là Chủ tịch nước và thành lập Chính phủ mới do Kaysone Phomvihane làm Thủ tướng. Đảng Nhân dân Cách mạng Lào trở thành Đảng cầm quyền.

Vương quốc Lào sụp đổ. Giờ đây theo nhận định của nước ngoài, Lào là một nước thân chính quyền Hà Nội còn những người trước đây ủng hộ chính phủ Lào (trước đây) thì từ bỏ mục tiêu chính trị hoặc phải đi lưu vong.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Supporting the "Secret War": CIA Air Operations in Laos, 1955-1974
'Secret War' Still Killing Thousands, Andre Vltchek, Worldpress.org correspondent, ngày 14 tháng 11 năm 2006
The secret war from the www.plainofjars.net website

Xem thêm
 Trận Lak Sao
 Long Cheng

Nội chiến Lào
Chiến tranh liên quan tới Lào
Nội chiến cộng sản
Cách mạng cộng sản
Nội chiến cách mạng
Lào thế kỷ 20
Chủ nghĩa chống cộng
Hoạt động của Cục Tình báo Trung ương
Hoạt động của CIA ở châu Á
Xung đột trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh
Quan hệ ngoại giao của Lào
Lịch sử Lào
Văn hóa và lịch sử người Mỹ gốc H'Mông
Lịch sử quân sự Lào trong Chiến tranh Việt Nam
Chính trị Lào
Chiến tranh ủy nhiệm
Lào thập niên 1940
Lào thập niên 1950
Lào thập niên 1960
Lào thập niên 1970
Quan hệ Hoa Kỳ-Lào
Chiến tranh Việt Nam
Chiến tranh liên quan tới Thái Lan
Chiến tranh liên quan tới Philippines
Chiến tranh liên quan tới Hoa Kỳ
Chiến tranh liên quan tới Việt Nam
Chiến tranh liên quan tới Việt Nam Cộng hòa


title: Margelana

text:
Margelana là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Loài
 Margelana brunnea Fibiger, Zahiri & Kononenko, 2007
 Margelana flavidior F. Wagner, 1931
 Margelana flavidior flavidior F. Wagner, 1931
 Margelana flavidior ochrea Brandt, 1941
 Margelana versicolor Staudinger, 1888

Chú thích

Tham khảo

 Fibiger, M., Zahiri, R. & Kononenko, V.S. (2007). Zootaxa 1503: 13-19.
 Natural History Museum Lepidoptera genus database

Hadeninae


title: Talanga sexpunctalis

text:
Talanga sexpunctalis là một loài bướm đêm thuộc họ Crambidae. Nó được tìm thấy ở đông Nam Á, bao gồm Kolkata, Hồng Kông, New Guinea, Thái Lan và Queensland ở Úc.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Australian Insects

Talanga
Động vật được mô tả năm 1887


title: 4940 Polenov

text:
4940 Polenov (1986 QY4) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 18 tháng 8 năm 1986 bởi L. G. Karachkina ở Nauchnyj.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 4940 Polenov

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1986


title: Tielt

text:
Tielt là một đô thị ở tỉnh Tây Flanders. Đô thị này gồm thành phố Tielt và các thị xã Aarsele, Kanegem, và Schuiferskapelle.

Người nổi tiếng sinh ra ở Tielt

Josse Ravesteyn,  nhà thần học
Godfried Danneels, Hồng y
Briek Schotte, hai lần vô địch giải đua xe đạp thế giới

Thành phố kết nghĩa

: Groß-Gerau
: Bruneck
: Brignoles
: Szamotuły

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang mạng chính thức  - Thông tin sẵn có bằng tiếng Hà Lan và limited thông tin sẵn có bằng tiếng Anh

Xã của West-Vlaanderen
Di sản thế giới tại Bỉ
Khu dân cư ở West-Vlaanderen


title: Platyptilia grisea

text:
Platyptilia grisea là một loài bướm đêm thuộc họ Pterophoridae. Nó được tìm thấy ở Madagascar.

Chú thích

Tham khảo

Platyptilia
Động vật đặc hữu Madagascar


title: Paechon

text:
Paechon (Hán Việt: Bạch Xuyên) là một huyện của tỉnh Hwanghae Nam tại Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên. Huyện giáp với Pongchon ở phía bắc, Yonan ở phía tây và Hoàng Hải ở phía nam. Diện tích của huyện là 475,04 km², dân số năm 2008 là 159.825 người (75598 nam và 84.227 nữ), dân cư đô thị là 40.316 người (25,2%), dân số nông thôn là 119.509 người (74,8%).

Xem thêm
Phân cấp hành chính Bắc Triều Tiên

Tham khảo

Hwanghae Nam


title: Sium latifolium

text:
Sium latifolium, hay còn có những tên gọi khác là cây củ cần nước lớn, cây củ cần nước lớn hơn hay cây cần củ nước lá rộng, là một loài thực vật thuộc chi Sium.

Hình ảnh

Chú thích

Sium
Cây thuốc
Thực vật Nga
Thực vật Azerbaijan
Thực vật Đan Mạch
Thực vật Ireland
Thực vật Na Uy
Thực vật Vương quốc Liên hiệp Anh
Thực vật Đức
Thực vật Estonia
Thực vật Latvia
Thực vật Lithuania
Thực vật châu Âu
Thực vật Kazakhstan
Thực vật được mô tả năm 1753


title: Lâm Xung

text:
Lâm Xung (chữ Hán: 林冲; bính âm: Lín Chōng) là một nhân vật hư cấu trong tiểu thuyết Thủy hử. Ở Lương Sơn Bạc, Lâm Xung là đầu lĩnh thứ 6, được sao Thiên Hùng Tinh (天雄星) chiếu mệnh.

Ngoại hình
Lâm Xung cao 8 thước, đầu báo, mặt tròn, râu hùm, hàm én, rất giống Trương Phi.

Tài năng
Lâm Xung sống vào thời vua Tống Huy Tông (thời Bắc Tống), là một trong những giáo đầu xuất sắc nhất thành Đông Kinh, hoạt động dưới quyền Cao Cầu. Lâm Xung có kỹ thuật đánh xà mâu cực kì điêu luyện, thương pháp của ông cũng thuộc loại xuất quỷ nhập thần. Lâm Xung cũng là một người biết coi Nhân nghĩa làm đầu luôn coi trọng tình nghĩa Anh em.

Tiểu sử
Khi ở Đông Kinh, Lâm Xung giữ chức giáo đầu(giống như thầy dạy võ)côn, thương của 80 vạn cấm quân và có người bạn thân thiết là Lục Khiêm làm chức ngu hầu, cả 2 đều phục vụ dưới trướng Thái Uý Cao Cầu.

Cao Cầu có một cậu con trai nuôi tên là Cao Khảm, thường được gọi là Cao Nha Nội, hiệu là "Hoa hoa thái tuế", là một kẻ rất háo sắc. Vợ Lâm Xung là Trương thị có nhan sắc quyến rũ tuyệt trần, vì vậy mà lọt vào mắt xanh của Cao Khảm. Cao Khảm từng tỏ tình với Trương thị mà không được chấp nhận, hắn liền hợp mưu với Phú An tìm kế chiếm mĩ nhân. Phú An lại liên kết với Lục Khiêm bàn kế. Lục Khiêm tới nhà mời Lâm Xung đi ăn, rồi lén báo cho Phú An. Phú An vội cho người bịa lí do Lâm Xung ăn phải đồ ăn có độc nên đang nằm ngất ở quán để kêu Trương thị cùng hầu gái Cẩm Nhi đến. Nhưng đến nơi, Trương thị không thấy chồng đâu, và Cao Khảm chỉ chờ có thế thừa dịp xông vào tấn công bà. Cẩm Nhi không biết làm thế nào để cứu chủ, bèn chạy đi gọi Lâm Xung tới. Lâm Xung tới nơi thì Cao Khảm chạy thoát, ông đưa vợ về đến giữa đường thì gặp Lục Khiêm, ông bèn sai Cẩm Nhi đưa Trương thị về nhà còn mình thì đuổi giết Lục Khiêm đến tận phủ thái uý. Lục Khiêm trốn được vào phủ, còn Lâm Xung thì bị cản lại không vào được, ông bất đắc dĩ bỏ về.

Trong phủ, Cao Khảm ăn vạ đòi Cao Cầu phải cưới cho được Trương thị cho mình. Cao Cầu vì yêu chiều con nên chấp thuận, tìm cách hại Lâm Xung. Khi đó Lâm Xung vừa mua được cây đao mới nên rất sung sướng, ngày nào cũng mang ra luyện tập. Cao Cầu biết điều này, ông cho hai ngu hầu mời Lâm Xung đem đao tới so tài với cây đao quý trong phủ thái uý. Lâm Xung không biết đó là mưu, vác đao theo đi, bị dẫn đúng vào Bạch Hổ Thiết Đường (nơi các quan thái uý bàn việc quân sự). Vào đến nơi ông mới biết là bị lừa, định bỏ chạy thì không kịp nữa, Cao Cầu đã bắt gặp ông và hỏi:

"Ai cho phép ngươi mang đao vào Bạch Hổ Thiết Đường ? Ngươi làm giáo đầu mà không biết pháp luật ư ?"

Lâm Xung lúng túng:

"Thưa, có hai ngu hầu bảo tôi mang đao đến đây so tài với đao của ngài."

Cao Cầu hỏi vặn:

"Ngu hầu nào ?"

Lâm Xung kể:

"Họ vừa đi vào phủ rồi."

Cao Cầu quát:

"Đừng có nói láo ! Ngươi tự đến Bạch Hổ Thiết Đường, lại mang theo đao, chắc chắn có mưu giết ta !"

Rồi Cao Cầu thét gọi lính đến bắt Lâm Xung giải đi, ông luôn mồm kêu oan. Đến phủ Khai Phong, ông khai rõ sự việc với quan, quan bèn xử ông làm xung quân đày đến Thương Châu, sai hai công sai là Đổng Siêu và Tiết Bá áp giải. Giữa đường, khi vào nghỉ ngơi trong quán trọ, Đổng Siêu và Tiết Bá tìm mọi cách hành hạ Lâm Xung. Cả hai hứa giúp Lâm Xung rửa chân nhưng lại lấy nước sôi mới đun xong để rửa làm chân ông phồng rộp, sau đó chúng còn mua một đôi dép đan bằng cỏ đi cho ông để cào rách da chân trên đường. Đến khu rừng Dã Trư (lợn lòi), Tiết Bá tiết lộ với Lâm Xung rằng mình đã nhận thưởng của Cao Cầu nên buộc phải giết ông ở khu rừng này, nếu không làm thì Tiết Bá sẽ bị tội chết. Trong gang tấc, Lỗ Trí Thâm đã kịp thời đến cứu Lâm Xung, bắt Đổng Siêu và Tiết Bá phải cõng ông đến Thương Châu.

Đến Thương Châu, Lâm Xung may mắn gặp được Sài Tiến và nương náu trong phủ của ông. Trước khi từ giã, Sài Tiến chu cấp cho Lâm Xung một số ngân lượng làm lộ phí. Lâm Xung gặp lại Trương thị nhưng sau đó bà bị Lục Khiêm phóng hoả giết chết. Lâm Xung ôm hận giết Lục Khiêm và lạc thảo lên đầm nước Lương Sơn Bạc.

Gia nhập Lương Sơn
Lâm Xung đến quán trọ  của Chu Quý nghỉ chân, uống rượu say làm thơ trên vách, Chu Quý nhận ra ông là Lâm giáo đầu, lại có thư giới thiệu của Sài Tiến nên vui vẻ chào đón, và đưa ông lên Lương Sơn gặp Vương Luân. Tuy nhiên, Vương Luân thấy ông tài năng vượt trội, sợ bị cướp ngôi nên thoái thác nói rằng "doanh trại nhỏ bé sợ làm lỡ tiền đồ của ngài". Lâm Xung nén giận xin được ở lại, nhưng bị bắt ép phải nộp "đầu danh trạng"(giết 1 mạng người và chặt lấy đầu để làm tin). Trong vòng 3 ngày, Lâm Xung xuống núi tìm người vãng lai để lấy "đầu danh trạng". Đến ngày thứ 3, ông gặp phải Dương Chí đi ngang, cả hai đánh nhau hơn 50 hiệp. Vương Luân thấy vậy liền can ngăn cả hai người và mời lên trại uống rượu. Dương Chí nể phục võ nghệ của ông, nên tặng vàng bạc cho Vương Luân để hắn thu nhận ông.

Bọn Tiều Cái, Ngô Dụng, Công Tôn Thắng, Tam hùng họ Nguyễn và Lưu Đường vì đánh cướp sinh thần cương, bị quan phủ truy bắt nên chạy lên Lương Sơn nhập đảng. Vương Luân vẫn bụng dạ hẹp hòi, không muốn thu nhận. Lâm Xung nhịn không được bèn giết chết hắn, tôn Tiều Cái làm thủ lĩnh. Ông cũng có công trong việc bắt được Hỗ Tam Nương trong trận đánh của quân Lương Sơn với Chúc gia trang nhằm gôp phần cho thắng lợi của quân Lương Sơn sau này.

Khi Tiều Cái bị chết, ông dẫn đầu các đầu lĩnh trong sơn trại tôn Tống Giang làm thủ lĩnh. Ban đầu, Tống Giang từ chối quyết liệt, sau nghe khuyên giải nên tạm ngồi ghế thủ lĩnh. Đợi tới khi đánh dẹp Tăng Đầu thị, giết chết Sử Văn Cung thì Tống Giang chính thức nhận ngôi thủ lĩnh Lương Sơn.

Sau khi phân định ngôi thứ, Lâm Xung ngồi ghế thứ 6, sao Thiên Hùng thuộc nhóm Thiên Cương tinh, đứng thứ 2 trong nhóm Ngũ Hổ tướng, chức vụ Mã Quân Xích Long tướng.

Chiêu an và cái chết
Lâm Xung theo Tống Công Minh và các huynh đệ quy thuận triều đình, đi đánh Liêu quốc, Điền Hổ, Vương Khánh, ông cũng lập bao công trạng, giết nhiều danh tướng của địch. Ông cũng tham gia cuộc chiến Phương Lạp theo Lư Tuấn Nghĩa. Sau khi đánh bại Phương Lạp, huynh đệ của ông là Lỗ Trí Thâm ngồi thiền qua đời, Lâm Xung buồn bã mà bị bệnh cảm gió, Tống Giang cho người chữa mãi không khỏi, bèn để Lâm Xung ở lại chùa Lục Hòa, giao cho Võ Tòng chăm sóc. Nửa năm sau thì Lâm Xung qua đời.

Trong Đãng Khấu chí
Lâm Xung được giao nhiệm vụ trấn thủ Bộc Châu, khi Trần Hy Chân chia binh tiến đánh. Vương Anh, Hỗ Tam Nương tử trận, Lâm Xung vi nhất thời nóng lòng báo thù mà trúng kế, rơi vào mai phục, toàn quân bị diệt, Bộc Châu thất thủ, Trương Hoành, Trương Thuận bị bắt. Lâm Xung trở về sơn trại, từ đó suốt ngày thở ngắn than dài, tinh thần bạc nhược, kém ăn kém ngủ.

Tại hồi 63, Trương Thúc Dạ dẫn thiên binh tấn công vào sào huyệt của Lương Sơn. Lâm Xung sau khi được Tống Giang, Ngô Dụng hết mực đông viên, kích lệ tinh thần đã phần nào phấn chấn hơn. Lâm Xung được cử làm đại tướng, Chu Phú làm phó tướng dẫn đội quân thứ nhất ra trước Nhị Quan nghênh chiến. Bên phía quân triều đình, Vương Tiến được cử ra ứng chiến. Hai bên đều là giáo đầu, tài nghệ tuyệt luân, giao chiến đến hơn 100 hiệp kinh thiên động địa. Khi Lâm Xung tính quay về đổi ngựa thì Vương Tiến đã dùng lời lẽ để mắng Lâm Xung. Báo Tử đầu nghe những lời ấy thì hét to lên một tiếng lập tức ngã ngựa, quân triều đình ào đến chém giết. Lương Sơn thua to, Chu Quy liền mình bảo vệ Lâm Xung, bị Vương Tiến đâm chết.

Lâm Xung về đến Trung Nghĩa Đường chỉ còn chút hơi tàn, mấy hôm sau bệnh càng nặng, liên tục ho ra máu, không ăn uống được gì, thuốc thang đều vô dụng. Bỗng nhiên, Chu Đồng, Lôi Hoành từ Diêm Sơn quay về, mang đến một bọc tròn, mở ra thì là đầu của Cao Cầu. Nguyên là Cao Cầu bị thiên tử xử tội, đày đi Thương Châu, quân Diêm Sơn công phá Thương Châu, bắt Cao Cầu, dùng cách mà Lâm giáo đầu năm xưa xử tội Cao Nha Nội (sẽ nói ở phần sau) đê trị tội, rồi cắt thủ cấp về Lương Sơn.

Các tướng cả mừng, mang đầu Cao Cầu đến với hy vọng sẽ là đòn bẩy tinh thần giúp Lâm Xung khỏi bệnh. Lâm Xung vừa thấy, vội nhổm ngay dậy, cầm lấy đầu Cao Cầu nghiến răng nói: "Tao vì mày mà thân tàn danh bại, đến hôm nay tính mạng khó giữ, tất cả là do mày!" Rồi ném cái đầu ra ngoài cửa sổ, rơi xuống vỡ tan, Lâm Xung hộc lên một tiếng, ngã vật xuống giường. Lâm giáo đầu anh hùng một khiếp lại có cái kết như vậy.

Phay thây Cao Nha Nội

Trong Đãng Khấu Chí, tuy quy cho Lương Sơn là tặc khấu phản loạn, nhưng Du Vạn Xuân đã cho Lâm Xung trả được mối thù trong lòng. Khi Cao Nha Nội được cử đi làm tri phủ Tào Châu, Lâm Xung đã xin đi đánh Tào Châu. Ngày Tào Châu bị đánh hạ, Cao Nha Nội bị bắt, Lâm Xung cho người cắt tai, khoét mắt làm thành thức ăn, rồi phanh thây trả thù. Âu cũng là giúp Báo Tử Đầu nhẹ lòng chút nào.

Đánh giá
Cuộc đời Lâm Xung trước khi lên Lương Sơn rất éo le: Bị bạn thân (Lục Khiêm) phản bội và bị bọn gian thần hãm hại đến thân bại danh liệt mất hết nhà cửa, vợ bị giết. Lâm Xung vốn có thù sâu với Cao Cầu, nhưng lần nào cũng không giết được Cao Cầu. Ông phải lên Lương Sơn tại đây do thủ lĩnh Vương Luân hẹp hòi, gặp lúc Tiều Cái và các tướng lên, Lâm Xung đã giết Vương Luân, tôn Tiều Cái lên làm thủ lĩnh. Khi Tống Giang bị hành hình, ông là người không quen biết Tống Giang nhưng đứng ra xin đi cướp pháp trường, Ngô Dụng khuyên ở lại giữ Lương Sơn Bạc.

Lâm Xung được tham gia cuộc chiến Tăng Đầu Thị lần 1, Tiều Cái bị Sử Văn Cung giết. Tống Giang lên làm thủ lĩnh. Thu phục được Lư Tuấn Nghĩa, đại quân Lương Sơn đánh Tăng Đầu Thị lần 2 trả thù cho Tiều Cái, giết chết Sử Văn Cung. Triều đình liên tục phát binh chinh phạt, Lâm Xung lập nhiều chiến công. Một lần nghĩa quân Lương Sơn bắt được Cao Cầu, được tin Lỗ Trí Thâm báo Lâm Xung rất lấy làm vui mừng mang đao định giết chết hắn nhưng bị Tống Giang cản lại không cho giết, Lâm Xung lấy làm uất hận.

Trong điện ảnh
Trong phim Thủy hử năm 1998, nhân vật Lâm Xung do diễn viên Chu Dã Mang thủ vai.

Trong phim Thủy hử năm 2011, nhân vật Lâm Xung do diễn viên Hồ Đông thủ vai.

Tham khảo

Người họ Lâm tại Trung Quốc


title: Arquillinos

text:
Arquillinos là một đô thị trong tỉnh Zamora, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 161 người.

Tham khảo

Đô thị ở Zamora


title: Nội dung mở

text:
Nội dung mở là thuật ngữ mới do David Wiley sáng tạo ra vào năm 1998 để miêu tả về các tác phẩm sáng tạo mà những người khác có thể sao chép hoặc tự do sửa đổi, mà không cần phải xin phép. Thuật ngữ này là tác nhân ra đời của phần mềm nguồn mở. Các nội dung mở được phát hành theo giấy phép mở.

Xem thêm
 Quyền kỹ thuật số

Tham khảo

Liên kết ngoài

Nghệ thuật kỹ thuật số
Phong trào văn hóa tự do


title: Navata

text:
Navata là một đô thị trong ‘‘comarca’’ Alt Empordà, Girona, Catalonia, Tây Ban Nha.

Tham khảo

Đô thị ở Girona
Alt Empordà
Khu dân cư ở Alt Empordà


title: Essertines-en-Châtelneuf

text:
Essertines-en-Châtelneuf là một xã trong tỉnh Loire miền trung nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Loire

Tham khảo

Essertinesenchatelneuf


title: Plesispa hagensis

text:
Plesispa hagensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Gressitt miêu tả khoa học năm 1960.

Chú thích

Tham khảo

Plesispa


title: Lechria coorgensis

text:
Lechria coorgensis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Lechria
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Vu Sơn

text:
Vu Sơn (chữ Hán giản thể:巫山县, Hán Việt: Vu Sơn huyện) là một huyện thuộc thành phố trực thuộc trung ương Trùng Khánh, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Huyện này có diện tích 2958 km², dân số năm 2010 là 495.072 người. Huyện này nằm ở phía đông của Trùng Khánh, nam giáp Hồ Bắc, bắc giáp Vu Khê.

Lịch sử
Thời Chiến Quốc, là quận Vu thuộc nước Sở.

Huyện Vu thành lập năm 277 TCN thời Tần Chiêu Tương vương. Năm Kiến An thứ 15 (năm 210) thời Đông Hán, Lưu Bị cai quản Kinh Châu, tách huyện Vu để thành lập huyện Bắc Tỉnh.

Năm 222, huyện này thuộc quận Nghi Đô của Đông Ngô. Năm 260, Cảnh Đế tách quận Nghi Đô để thành lập quận Kiến Bình với trị sở đặt tại huyện Vu.

Năm 268 thời Tấn Vũ Đế, vùng đất này thuộc quận Ba Đông.

Năm 583 Tùy Văn Đế lập quận Kiến Bình, huyện Vu đổi tên thành huyện Vu Sơn.

Ngày 19 tháng 3 năm 1952, hương Đồng Cổ chuyển từ trực thuộc huyện Kiến Thủy tỉnh Hồ Bắc về trực thuộc huyện Vu Sơn.

Ngày 28 tháng 6 năm 1997, huyện Vu Sơn trực thuộc thành phố Trùng Khánh.

Tháng 8 năm 2011 triệt tiêu hương Long Tỉnh để sáp nhập vào trấn Vu Hiệp.

Phân chia hành chính
Về mặt hành chính, huyện này được chia ra thành 2 nhai đạo, 11 trấn, 11 hương, 2 hương dân tộc với tổng cộng 567 thôn.
 Nhai đạo: Cao Đường, Long Môn.
 Trấn: Vu Hiệp, Miếu Vũ, Đại Xương, Phúc Điền, Long Khê, Song Long, Quan Dương, Loa Bình, Bão Long, Quan Độ, Đồng Cổ.
 Hương: Lưỡng Bình, Khúc Xích, Kiến Bình, Đại Khê, Kim Bình, Bình Hà, Đương Dương, Trúc Hiền, Tam Khê, Bồi Thạch, Đốc Bình.
 Hương dân tộc Thổ Gia: Hồng Xuân, Đặng Gia.

Tham khảo

LIên kết ngoài

Đơn vị cấp huyện Trùng Khánh


title: Anthrenoides deborae

text:
Anthrenoides deborae là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Urban mô tả khoa học năm 2006.

Chú thích

Tham khảo

Anthrenoides
Động vật được mô tả năm 2006


title: Xì Trum

text:
Xì Trum (tiếng Pháp: Les Schtroumpfs, tiếng Anh: The Smurfs) là tên một chủng tộc tí hon màu xanh hư cấu bởi họa sĩ Peyo xuất hiện lần đầu trong truyện Johan et Pirlouit và trở thành tên loạt truyện tranh độc lập bắt đầu phát hành vào năm 1958 và sau đó có hoạt hình, phim ảnh và các sản phẩm thương mại ăn theo.

Quá trình hình thành
Năm 1952, Peyo đã vẽ một bộ truyện tranh đăng trên Le Journal de Spirou mang tên Johan et Pirlouit (tạm dịch: Johan và Pirlouit, ở miền Nam Việt Nam trước năm 1975, trẻ em được xem bộ truyện tranh này với tên nhân vật là Lữ Hân và Phi Lục) với bối cảnh là Châu Âu thời Trung cổ. Johan là người hầu cho vua, và Pirlouit là người bạn nhỏ đồng hành trung thành, mặc dù hay khoác lác và gian xảo. Mỗi tập là một chuyến phiêu lưu của hai người bạn đến những vùng đất mới và gặp gỡ những con người mới.

Ngày 23 tháng 10 năm 1958, trong truyện La flûte à six trous (Cây sáo 6 lỗ) của bộ truyện nói trên, Peyo lần đầu đã cho nhóm người Xì Trum xuất hiện. Đó là khi bộ đôi Johan và Pirlouit có nhiệm vụ khôi phục lại cây sáo thần bằng phép thuật của phù thủy Homnibus. Trên đường đi, bộ đôi gặp những sinh vật nhỏ màu xanh giống người, đuôi thỏ, mặc đồ trắng mang tên "Xì Trum" (tên gốc. Schtroumpf) với vị thủ lĩnh già nhất được gọi là Tí Vua (tên gốc Grand Schtroumpf). Tiếp nối sự thành công lớn của Xì Trum, Xì Trum được cho xuất hiện nhiều hơn với Johan và Perlouit trong các chuyến phiêu lưu, có riêng một bộ truyện độc lập đầu tiên xuất hiện trên Spirou năm 1959 cùng với những sản phẩm thương mại ăn theo. Thậm chí, câu chuyện ban đầu đã được đổi tên lại là La Flûte à six Schtroumpfs.

Nguồn gốc
Cái tên Xì Trum và tiếng nói "xì trum" của chủng tộc tí hon ban đầu được nghĩ ra khi họa sĩ Peyo đi ăn cùng bạn ông, cũng là đồng nghiệp, André Franquin tại bờ biển nước Bỉ. Đột nhiên quên khuấy mất từ salière (muối), Peyo đã kêu bạn chuyền ông cái xì trum (tiếng Pháp: schtroumpf). Franquin đùa lại: "Cái "Xì Trum" này - lúc nào xì trum xong thì xì trum lại nhé..." và cả hai dành cả cuối tuần nói chuyện bằng tiếng xì trum. Trong tiếng Hà Lan và sau đó là tiếng Anh, Schtroumpf được dịch là "Smurf". Trong tiếng Việt, từ ấy được phiên âm thành xì trum theo bản in đầu của Nhà xuất bản Thanh Niên.

Làng Xì Trum
Lần đầu xuất hiện năm 1958, các Xì Trum sống ở một nơi gọi là "Vùng Đất Ám" (tiếng Pháp: "Le Pays Maudit"). Muốn đến đó phải có phép thuật hay phải đi qua sương mù dày đặc, đầm lầy, sa mạc và rặng núi cao. Các Xì Trum còn sử dụng con cò để đi đường xa (như đi đến nơi Johan và Pirlouit sống) hay cập nhật thông tin thế giới bên ngoài.

Nhà ở
Trong bộ Johan et Pirlouit, các Xì Trum sống trong những ngôi nhà hình nấm khác nhau cả kích thước và hình dạng tại một vùng đất sỏi đá, tách biệt và rất ít cây cối. Tuy nhiên, trong bộ truyện, họ sống những ngôi nhà hình nấm giống nhau hơn giữa một khu rừng. Con người sống gần đấy (ví dụ phù thủy Garamel) nhưng họ hầu như không thể tìm ra làng Xì Trum trừ phi được dẫn đến bởi một Xì Trum.

Thần dân Xì Trum
Thần dân Xì Trum có bề ngoài gần như là giống nhau: nhỏ bé cao khoảng bằng ba trái táo chồng nhau, da xanh, hay có đuôi như thỏ sau lưng. Hầu hết các Xì Trum đều mặc đồ trắng ngoại trừ Tí Vua mặc đồ đỏ do là người đứng đầu. Ngoài ra để phân biệt các Xì Trum với nhau, họ còn mang các phụ kiện khác nhau.

Phần lớn thần dân Xì Trum đều đã 100 năm tuổi, ngoại trừ Tí Vua 543 tuổi, Tí Cô Nương và một số Xì Trum khác.

Ban đầu, làng Xì Trum toàn là nam. Sau đó, mới có hai Xì Trum nữ được thêm, đều không phải do tự nhiên sinh ra.

Thức ăn yêu thích của họ là lá thổ phục linh.

Ngôn ngữ
Thần dân Xì Trum nói tiếng "Xì Trum". Theo đó, chữ "xì trum" thay thế cho nhiều động từ (Tí Cận nói "Cậu phải nghe tất cả những gì Tí Vua xì trum" nghĩa là "Cậu phải nghe tất cả những gì Tí Vua dặn dò), cho nhiều tính từ, thán từ (Tí Vua than thở "Thật xì trum!" tức "Thật khó khăn!"), thậm chí cả danh từ (Tí Vua nói "Là xì trum cuối cùng của chúng ta rồi" nghĩa là "Là giải pháp cuối cùng của chúng ta rồi"). Trong tập Schtroumpf vert et vert Schtroumpf, truyện tiết lộ xứ sở Xì Trum được chia làm hai miền: miền Xì Trum (miền Bắc) và miền Trum Xì (miền Nam). Họ có cách sử dụng từ "xì trum" khác nhau.

Kinh tế
Cộng đồng Xì Trum sống theo hình thức gần như công xã nguyên thủy. Theo đó, mỗi cá nhân tự nguyện đóng góp và chia sẻ cộng đồng những gì mình làm được và nhận lại những gì mình chưa có từ người khác. Mỗi Xì Trum đều được trang bị đủ phương tiện sống hằng ngày.

Nhân vật

Chính diện
Tí Vua là người đứng đầu làng. Các Xì Trum khác được đặt tên dựa theo tính cách như Tí Cận, Tí Cô Nương, Tí Thông Thái, Tí Lười, Tí Phá Phách, Tí Khéo Tay, Tí Vụng Về, Tí Thợ May, Tí Nông Dân, Tí Nhạc Sĩ, Tí Hoạ Sĩ, Tí Lực Sĩ, Tí Điệu, Tí Thi Sĩ, Tí Quạu, Tí Tham Ăn, Tí Thiên Nhiên, Tí Lờ Đờ, Tí Xấc Xược, Tí Nóng Nảy, Tí Ngân Nga, Tí Hoa, Tí Cõn Bé Tí xì trum Và còn 100 xì trum khác. Trong bản tiếng Việt, chữ "Schtroumpf" trong tên nhân vật được bản địa hoá thành chữ Tí.

Ngoài các Xì Trum còn có Johan, Pirlouit và phù thủy Homnibus.

Phản diện
Ngoài các Xì Trum, bên phía phản diện có thể kể đến phù thủy Gargamel, con mèo Azrael của hắn và cha nuôi của hắn là Balthazar, mụ phù thủy Hogatha

Các sản phẩm thương mại

Truyện tranh

Bộ kinh điển của Xì Trum gồm có 37 tập tính đến năm 2019. 16 tập đầu được thực hiện bởi họa sĩ Peyo, còn lại được thực hiện bởi Studio Peyo với sự hỗ trợ của con trai ông.

Phim ảnh

Phim rạp
Les Aventures des Schtroumpfs (1965), phim hoạt hình trắng đen dài 87 phút.
1961-1967: 10 phim ngắn được thực hiện. Những phim đầu là phim đen trắng, những phim sau là phim màu.
Phim La Flûte à six schtroumpfs (1976) đạo diễn bởi Peyo được ra mắt. Phim được công chiếu tại Mĩ năm 1983 dưới tên The Smurfs and the Magic Flute (Xì Trum và Cây Sáo Thần).
Trong thập niên 80, có nhiều phim dài chiếu tên truyền hình về Xì Trum The Baby Smurf (1984)
Từ năm 2011, Sony Pictures thông báo kế hoạch về bộ ba phim rạp người đóng về Xì Trum. Phim đầu tiên có tên The Smurfs" ra mắt ngày 29 tháng 07 năm 2011. Phim thứ hai được ra mắt ngày 09 tháng 08 năm 2013.. Còn phim thứ ba dự kiến ra mắt ngày 24 tháng 07 năm 2015.
DVD phim The Smurfs còn kèm theo một phim ngắn có tên The Smurfs: A Christmas Carol

Phim truyền hình

Kênh NBC phát sóng series phim hoạt hình The Smurfs sản xuất bởi Hanna-Barbera Productions và SEPP International S.A từ 1981 đến 1990 trong chương trình hoạt hình sáng thứ Bảy hàng tuần. Sau đó, phim vẫn tiếp tục được chiếu sau đó trên các kênh truyền hình khác như Boomerang hay Cartoon Network. Series này được nhiều đề cử cho giải thưởng Daytime Emmy và dành giải "Chương trình truyền hình giải trí xuất sắc dành cho trẻ em".

Series phim "The Smurfs" đứng thứ 97 trong những bộ phim hoạt hình hay nhất của IGN, đến mức còn được gọi là "chất gây nghiện con nít" ("kiddie cocaine") dành cho người lớn trong những năm 80 thế kỉ XX. Tại Việt Nam, phim được chiếu lúc 17:00 từ thứ 2 đến thứ 6 hàng tuần trên kênh HTV3.

Trò chơi
Smurf: Rescue in Gargamel's Castle (1982)
Smurf Play & Learn (1982)
The Smurfs Save The Day (1983)
Smurf Paint 'n' Play Workshop (1983)
A Smurfin' Summer Holiday (1987)
Smurfette's Birthday (developed for Atari 2600 and Intellivision, but never released)
The Smurfs (Infogrames)|The Smurfs (Infogrames) (1994)
The Smurfs 2: Travel the World (1996)
The Smurfs 3 (2023)
The Smurfs' Nightmare (1998)
The Smurfs (PlayStation)|The Smurfs (PlayStation) (1999)
The Adventures of the Smurfs (2000)
Smurf Racer! (2001)
The Revenge of the Smurfs (2002)
The Smurfs' Village (2010)
The Smurfs Dance Party (2011)
The Smurfs DS (2011)
The Smurfs Grabber (2011)
The Smurfs & Co (Facebook) (2011)

UNICEF
Năm 2005, Xì Trum xuất hiện trong quảng cáo của UNICEF cho chiến dịch gây quỹ giúp đỡ những trẻ em ở Burundi và Cộng hòa Dân chủ Congo (hai thuộc địa trước của Bỉ) bị bắt đi lính trong chiến tranh. Trong mẩu quảng cáo đó, làng Xì Trum bị máy bay chiến đấu tiêu diệt.

Nhân kỉ niệm 50 năm Xì Trum ra đời, những tượng trắng của Xì Trum được trưng bày công cộng tại 15 nước Châu Âu để được người dân tô màu và đem đi thi. Những bức tượng xuất sắc của cuộc thi được đem đấu giá gây quỹ 124.700 euro cho UNICEF.

Đồng xu
Kỉ niệm 50 năm sinh nhật Xì Trum và 80 năm sinh nhật họa sĩ Peyo vào năm 2008, Bỉ đã cho sản xuất một bộ sưu tập đồng xu 5 euro Bỉ bằng bạc có hình Xì Trum.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Trang chủ chính thức của Xì Trum
Xì Trum tại Internet Movie Database
Trang Xì Trum trên MOVIEGUIDE
Danh sách bản dịch Xì Trum ở Châu Âu
Các ấn bản tiếng Anh của Xì Trum
Fansite tiếng Việt

Xu hướng thập niên 1980
Chủng loài giả tưởng
Truyện tranh năm 1958
Người châu Âu giả tưởng


title: Waldmünchen

text:
Waldmünchen là một town tại huyện Cham, bang Bayern nước Đức. Đô thị Waldmünchen có diện tích 101,16 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 7157 người. Đô thị này tọa lạc gần viên giới với Cộng hòa Séc, 18 km về phía bắc Cham, và 18 km về phía tây nam của Domažlice.

Tham khảo


title: Sông La Plata

text:
Sông La Plata hay sông Bạc là cửa sông hình phễu do hợp lưu của hai con sông Uruguay và Paraná, trải dài trên 290 km (180 dặm Anh) từ nơi hợp lưu của hai sông nói trên tới Đại Tây Dương. Địa danh "La Plata" tiếng Tây Ban Nha có nghĩa là "bạc" vì thượng nguồn của sông là mạch núi thần thoại "Sierra de La Plata" tương truyền có nhiều mỏ bạc.

Địa lý
Ngay ở chỗ hợp lưu, bề ngang sông La Plata đã rộng 48 km. Từ đó sông chảy theo hướng đông-nam, tỏa rộng dần đến khi đổ ra biển thì bề ngang là 220 km và được coi là cửa sông rộng nhất thế giới.

Sông La Plata là biên giới giữa hai nước Argentina và Uruguay. Hai cảng chính trên sông là Buenos Aires ở hữu ngạn và Montevideo bên tả ngạn.

Lưu vực sông La Plata gồm lưu vực của cả hai con sông Paraná và sông Uruguay, chiếm khoảng một phần năm diện tích của toàn châu Nam Mỹ. Lưu vực này rút nước từ đông-nam Bolivia, toàn phần nước Paraguay, phần lớn nước Uruguay, và miền bắc nước Argentina. Với ước lượng 57 triệu mét khối phù sa đổ ra biển mỗi năm, cửa sông La Plata thường bị cát bồi. Cảng Buenos Aires thường xuyên phải có tàu nạo vét lòng sông mới thông thương được.

Lịch sử
Người châu Âu đầu tiên đến khám phá ra cửa sông La Plata là một người Tây Ban Nha tên Juan Díaz de Sólis vào năm 1516, trên đường tìm eo biển thông Đại Tây Dương với Thái Bình Dương. Khi phái đoàn đổ bộ lên bờ bắc cửa sông (ở địa điểm nay là bộ Colonia của Uruguay) thì liền bị thổ dân tấn công và tàn sát, chỉ riêng một thiếu niên 14 tuổi tên Francisco del Puerto sống sót. Vài năm sau, Sebastián Caboto ghé cửa biển này thì gặp Francisco del Puerto, lúc bấy giờ đã trở thành một chiến sĩ thuộc bộ lạc Charrúa. Del Puerto lên tàu theo Caboto về.

Năm 1536 Pedro de Mendoza cho thành lập thị trấn Buenos Aires nhưng chỉ được ít lâu thì phải bỏ dở. Mãi đến năm 1580 Juan de Garay mới dẫn đầu phái đoàn khác tái chiếm Buenos Aires, mở đường cho lớp người Âu Châu sang lập nghiệp khai phá vùng La Plata.

Năm 1578 đoàn tàu của thuyền trưởng người Anh Francis Drake cũng ghé đây trên chuyến hải hành vòng quanh thế giới.

Vào Đệ nhị Thế Chiến cửa sông La Plata là chiến trận của quân Anh và quân Đức. Hai bên khai hỏa từ ngoài khơi nhưng chiến thuyền Admiral Graf Spree của Đức phải rút vào cửa sông rồi bỏ trận thay vì tiếp tục giao chiến với hỏa lực gấp bội của hải quân Anh.

Tham khảo

La Plata
La Plata
La Plata


title: Joyeuse, Ardèche

text:
Joyeuse là một xã ở tỉnh Ardèche, vùng Rhône-Alpes ở đông nam nước Pháp.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Mairie of Joyeuse
 CPPJ - Culture et Patrimoine en Pays Joyeusain
 Chestnut museum

Joyeuse


title: Las Herencias

text:
Las Herencias là một đô thị trong tỉnh Toledo, Castile-La Mancha, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2006 (INE), đô thị này có dân số là 759 người.

Tham khảo

Đô thị ở Toledo


title: Lauchringen

text:
Lauchringen là một xã ở huyện Waldshut trong bang Baden-Württemberg thuộc nước Đức. Thị xã này có hai phần tên là Oberlauchringen và Unterlauchringen.

Đô thị kết nghĩa=
 St. Pierre de Chandieu, đông nam Lyon, từ năm 1997

 Homepage der Gemeinedeverwaltung Lauchringen

Tham khảo


title: Binh đoàn Lê dương Pháp

text:
Binh đoàn Lê dương Pháp (tiếng Pháp: Légion étrangère, tiếng Anh: French Foreign Legion-FFL) là một đội quân được tổ chức chặt chẽ, kỷ luật, chuyên môn cao, tinh nhuệ trực thuộc Lục quân Pháp. FFL hiện là tổ chức quân sự tuyển mộ nhân lực quy mô nhất thế giới thông qua Internet.

Được thành lập năm 1831, đây là đơn vị đặc biệt của quân đội Pháp vì các binh sĩ của binh đoàn này là những người nước ngoài tình nguyện chiến đấu cho nước Pháp (việc tuyển lính nước ngoài cho quân đội Pháp đã bị cấm từ sau năm 1830). Lê dương là một đội quân đánh thuê chuyên nghiệp. Binh đoàn thể hiện ở chỗ những người gia nhập không tuyên thệ trung thành với Pháp mà chỉ tuyên thệ trung thành với Binh đoàn Lê dương. Các sĩ quan tuyển mộ không hỏi quá sâu và chi tiết về quá khứ của người gia nhập mà chỉ đòi hỏi người gia nhập phải tuân thủ quy định, và cố gắng hoàn thành nhiệm vụ có trong điều khoản của hợp đồng sau khi chính thức được gia nhập và ký hợp đồng. Đã ký rồi thì không có đường lui. Nhiệm vụ ban đầu của Lê dương Pháp là bảo vệ và mở rộng các thuộc địa của Pháp, nhưng sau đó đội quân này đã trở thành một lực lượng quan trọng của quân đội Pháp tham chiến trong cả hai cuộc chiến tranh thế giới cũng như nhiều cuộc xung đột khác.

Các binh sĩ của Binh đoàn Lê dương Pháp được gọi là các Légionnaire. Chữ Légion vốn nguồn gốc từ Legio, một từ tiếng La tinh chỉ các binh đoàn chiến đấu La Mã thời cổ đại. Khi Pháp điều động lực lượng này sang tham chiến tại Việt Nam, người Việt Nam đã Việt hoá từ Légion thành ra Lê dương. Cái tên binh đoàn Lê dương dần dần trở nên quen thuộc từ đó.

Thành lập

Tại Pháp, việc sử dụng lính đánh thuê người nước ngoài đã có từ thế kỷ 12 dưới triều vua Philippe II Auguste và được gọi là những Đại đội Tự do.

Từ thế kỷ 15, vua Louis XI đã tổ chức đội quân lính đánh thuê đều là lính cận vệ người Scotland. Nhiều triều đại sau đó, từ vua Francis I đến Louis XVI đều sử dụng các đơn vị lính đánh thuê người Đức và Thụy Sĩ. Vua Francis I tín nhiệm lính đánh thuê nước ngoài đến mức tuyển mộ lính đánh thuê Thụy Sĩ làm Ngự lâm quân trực tiếp bảo vệ mình.

Năm 1567, đơn vị Ngự lâm quân Thuỵ Sĩ này đã cứu vua Charles IX thoát chết nên lại càng được các triều đại hoàng tộc tiếp theo tin dùng. Trong Cách mạng Pháp, trước nguy cơ quân Phổ xâm lược, Quốc hội Pháp đã thành lập Binh đoàn Tình nguyện Người nước ngoài vào ngày 07 tháng 06 năm 1792. Một số binh đoàn người Ý, Ba Lan, Hà Lan cũng được tổ chức trong thời kỳ các cuộc chiến tranh cách mạng. Hoàng đế Napoleon I cũng sử dụng rộng rãi các binh đoàn lính đánh thuê nước ngoài người Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha, Đức và Ba Lan. Các binh đoàn này đã chiến đấu trên khắp châu Âu từ Tây Ban Nha sang đến Jena, Nga và Wagram.

Năm 1815, sau thất bại của Napoleon I, các binh đoàn nước ngoài bị giải thể nhưng một thời gian ngắn sau lại xuất hiện cái gọi là Binh đoàn Hoàng gia Người nước ngoài. Năm 1821, binh đoàn này đổi tên thành Trung đoàn Hohenlohe. Khoảng 10 năm sau, vào ngày 09 tháng 03 năm 1831, với sự tác động của Bộ trưởng Bộ Chiến tranh Pháp khi đó là Thống chế Nicolas Jean-de-Dieu Soult, vua Louis-Philippe đã ký sắc lệnh cho giải thể trung đoàn Hohenlohe và tổ chức lại các đơn vị lính đánh thuê người nước ngoài với tên gọi mới là Binh đoàn Lê dương.

Sau năm 1871, nước Pháp đứng trước mối đe doạ của quân đội Đế quốc Đức hùng mạnh mới thống nhất. Các đơn vị quân đội người Pháp phải tăng cường vào việc phòng thủ chính quốc. Thế nhưng, lúc này Pháp chuẩn bị bắt đầu quá trình xâm chiếm các thuộc địa nên ý tưởng thành lập những đội quân đánh thuê đã trở thành hiện thực. Cùng với binh đoàn Lê dương, Pháp còn thành lập các binh đoàn thuộc địa gồm binh lính người các quốc gia thuộc địa của Pháp. Tuy nhiên, người thuộc các dân tộc thuộc địa Pháp không được quyền gia nhập đội Lê dương. Nhiệm vụ đầu tiên của Lê dương Pháp là tham chiến trong cuộc xâm lược Algérie.

Mãi đến sau này, trong thời kỳ chiến tranh Đông Dương 1946-1954, do thiếu quân trầm trọng, bị dư luận chính quốc phản đối chiến tranh mạnh mẽ trong khi đòi hỏi phải tăng cường khả năng chiến đấu tại chiến trường không hề giảm, tướng Jean de Lattre de Tassigny mới cho phép thành lập các Đại đội Dân tộc Thuộc địa Đông Dương trong các tiểu đoàn Lê dương gọi là Đại đội CIPLE. Khi hệ thống thuộc địa của Pháp tan rã, việc thu nhận tân binh Lê dương mới không còn phân biệt nữa.

Các căn cứ đầu tiên của Binh đoàn Lê dương Pháp được đặt tại Langres, Bar-le-Duc, Agen và Auxerre. Căn cứ Sidi Bel Abbès được thành lập vào năm 1842 ở Algeria (Pháp xâm lược Algérie năm 1830), đây cũng là căn cứ đầu tiên của Quân đội Pháp được đặt tại một thuộc địa bên ngoài chính quốc Pháp. Sau khi Algérie giành được độc lập năm 1962, căn cứ này bị giải thể.

Tính đến cuối năm 1832, Binh đoàn Lê dương đã thành lập được 07 tiểu đoàn. Các Tiểu đoàn của Lê dương bao gồm:
 Tiểu đoàn 01: Đơn vị lính gác Thụy Sĩ và trung đoàn Hohenlohe của các binh sĩ Đức
 Tiểu đoàn số 02 và số 03: Lính Thụy Sĩ và Đức
 Tiểu đoàn 04: Lính Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha
 Tiểu đoàn 05: Lính Sardegna và Ý
 Tiểu đoàn 06: Lính Bỉ và Hà Lan
 Tiểu đoàn 07: Lính Ba Lan

Tổng số lính Lê dương thời kỳ này vào khoảng 3 nghìn người đến từ 07 quốc gia lân cận với Pháp ở châu Âu. Đến sau Chiến tranh thế giới thứ hai thì trong biên chế của Binh đoàn Lê dương Pháp đã có sự hiện diện của các binh sĩ thuộc 52 quốc tịch khác nhau trên thế giới.

Vào thời điểm ban đầu thành lập thì Binh đoàn Lê dương là một đội quân ô hợp, vô kỷ luật và thiếu trách nhiệm, bởi vì đây nơi tập trung các thành phần "khó ưa" nhất của xã hội Pháp. Trong số đó là những tên tội phạm giết người, tù vượt ngục, người ăn xin, người nhập cư bất hợp pháp,... Binh lính của đơn vị này được huấn luyện cẩu thả, trả lương thấp, thiếu thốn cả về quân trang và quân nhu. Tình trạng này dẫn tới tinh thần của các Tiểu đoàn Lê dương cũng xuống rất thấp, binh lính chán nản và đơn vị thì thường xuyên thiệt hại nặng trong các chiến dịch ban đầu. Sau khi tình trạng đào ngũ bắt đầu xuất hiện thì các chỉ huy của Lê dương bắt đầu thiết lập một chế độ kỷ luật thép với mức độ khắc nghiệt vượt xa so với quân đội chính quy của Pháp.

Các chiến dịch

Algérie
Năm 1830, Pháp tiến hành xâm lược Algérie, đây cũng là chiến dịch đầu tiên mà Binh đoàn Lê dương tham chiến. Abdel El-Kader, tiểu vương Mascara, đã lãnh đạo nhân dân Algérie nổi dậy chống lại Pháp. Cuộc khởi nghĩa nhanh chóng lan rộng ra khắp nơi. Ngày 11 tháng 11 năm 1832, Abdel El-Kader dẫn 3 nghìn kỵ bình tiến đánh Sidi-Chabal (gần Oran), Algérie.

Trong các đơn vị Pháp phòng thủ Oran có Tiểu đoàn 04 Lê dương. Trận đánh ác liệt kéo dài đến tối, Abdel El-Kader ra lệnh rút lui. Tuy không chiếm được Oran nhưng quân đội của Abdel El-Kader đã làm cho quân Pháp lo sợ. Phong trào khởi nghĩa của Abdel El-Kader còn kéo dài nhiều năm sau tại Algérie mới bị dập tắt.

Năm 1834, các binh sĩ người Tây Ban Nha của Tiểu đoàn 04 được giải ngũ để trở về tổ quốc, phiên hiệu Tiểu đoàn 04 được Tiểu đoàn 05 tiếp nhận. Ngày 16 tháng 12 năm 1836 vua Louis-Philippe cho thành lập đội Lê dương thứ 02 để chi viện cho quân đội Pháp tại Algérie, 03 Tiểu đoàn Lê duơng mới được thành lập để lấp vào chỗ trống của những đơn vị lính Tây Ban Nha đã trở về nước. Năm 1840, hai Tiểu đoàn 04 và 05 tiếp tục được thành lập tại Pau và Perpignan.

Chiến tranh Crimea (1854-1856)
Ngày 20 tháng 09 năm 1854, 02 Trung đoàn Lê dương đã tham chiến ở trận Alma và sau đó tham gia Cuộc bao vây Sevastopol trong mùa đông 1854-1855. Ngày 21 tháng 06 năm 1855, Đại đội Lê dương Tinh nhuệ của Tiểu đoàn 03 cũng rời đảo Corse tới bán đảo Crimea. Ngày 08 tháng 09 năm 1855, Trung đoàn Lê dương số 02 tham chiến trận cuối cùng trong chiến tranh Crimea.

Chiến dịch Ý
Là một bộ phận của Quân đội Pháp, Binh đoàn Lê dương Pháp đã tham gia cuộc chiến tranh giành độc lập thứ hai của Ý. Họ đã tham gia vào hai trận đánh lớn là trận Magenta ngày 04 tháng 06 và trận Solférino ngày 24 tháng 06 năm 1859.

Chinh phục Mexico
Ngày 25 tháng 03 năm 1863, Trung đoàn Lê dương Pháp viễn chinh tới México với nhiệm vụ hộ tống đoàn vận tải từ Veracruz đến Puebla. Tuy vậy Đại đội 03 của Trung đoàn này đã tham gia nổ súng trong trận Camerone. Năm 1864 Trung đoàn Lê dương tại Mexico được tái cơ cấu lại thành 04 Tiểu đoàn, toàn bộ đơn vị cũng rời Sidi bel Abbès về Aix-en-Provence để tuyển mộ thêm lính và tiếp viện cho lực lượng Pháp tại Mexico. Từ tháng 12 năm 1864 đến tháng 02 năm 1865, một số đơn vị của Lê dương đã tham gia cuộc bao vây Oaxaca. Ngày 03 tháng 07 năm 1866, Đại đội 03 và 05 của Tiểu đoàn 04 gồm 125 lính Lê dương dưới sự chỉ huy của Đại úy Frenet đã giữ vững trận địa sau 48 giờ tấn công của một lực lượng áp đảo 600 lính Mexico. Sau khi cuộc chinh phục của người Pháp thất bại, các đơn vị Lê dương cũng quay trở lại Pháp.

Chiến tranh Pháp-Phổ (1870 - 1871)
Vào ngày 19 tháng 07 năm 1870, Đế chế Pháp tuyên chiến Vương quốc Phổ, mở ra cuộc Chiến tranh Pháp-Phổ. Napoléon III điều quân đánh Phổ, nhưng Quân đội Phổ giành lại thế chủ động và phản công đối phương đến miền Đông Nam Pháp. Vào ngày 22 tháng 08 năm 1870, Napoléon III cho thành lập Tiểu đoàn Lê dương số 05, bao gồm binh lính đến từ Áo, Thụy Sĩ, Bỉ, Ý, Serbia, Tây Ban Nha, Ba Lan và dĩ nhiên là không có người Đức. Trong Tiểu đoàn Lê dương này có sự tham gia của Hoàng tử Karageorgevitch (sau lên làm vua Peter I của Serbia) dưới tên ẩn danh là Kara. Không những thế, hai Tiểu đoàn Lê dương khác gồm 2.000 lính người châu Phi đổ bộ lên Toulon ở miền Nam Pháp. Nhưng Lê dương Pháp liên tục bị quân Phổ áp đảo (chẳng hạn như cuộc triệt thoái của họ sau khi quân Phổ và quân Bayern chiếm được làng Arthenay vào giữa tháng 10 năm 1870, hoặc là thắng lợi lớn của quân Phổ trong trận Loigny vào ngày 02 tháng 12 năm 1870). Quân Phổ cũng giành chiến thắng vang dội ngay từ đầu cuộc chiến, trong một loạt các trận đánh huy hoàng tại Weissenburg, Wörth, Spicheren, Metz và Sedan, buộc Napoléon III phải đầu hàng. Cho đến ngày 17 tháng 12 năm 1870, trong tổng số 3600 tên lính Lê dương Pháp, chỉ có 1.000 người còn sống sót. Các đơn vị Lê dương Pháp lại tham gia cuộc đàn áp Công xã Paris vào tháng 04 và tháng 05 năm 1871.

Xâm lược Việt Nam (1883)
Ngày 18 tháng 11 năm 1883, 600 lính Lê dương Pháp đổ bộ xuống Bắc Kỳ của Việt Nam. Họ là lực lượng bổ sung cho Quân đội Viễn chinh Pháp được chỉ huy bởi Đô đốc Amédée Courbet lúc này đang xung đột với quân Cờ đen của Lưu Vĩnh Phúc. Ngày 16 tháng 12 năm 1883, Lê dương Pháp nổ súng lần đầu tiên trên đất châu Á trong cuộc đánh chiếm thành Sơn Tây. Được Tiểu đoàn 02 tiếp viện tháng 02 năm 1884, các đơn vị Lê dương đã tiếp tục chiếm thành Bắc Ninh, các đơn vị này cũng tham gia trận chiến tại thành Tuyên Quang từ 26 tháng 01 đến 03 tháng 03 năm 1885. Ngày 01 tháng 02 năm 1885, các Tiểu đoàn 03 và 04 của Trung đoàn Nước ngoài số 01 tiếp tục đổ bộ vào Việt Nam. Tiểu đoàn 03 đã tham gia cuộc đánh chiếm thành Lạng Sơn ngày 04 tháng 02. Riêng Tiểu đoàn 04 của Trung đoàn 02 đã tiến sang đảo Đài Loan vào tháng 01 năm 1885 để tham chiến chống lại các lực lượng Trung Quốc, họ ở lại đây cho đến khi Hòa ước Pháp-Thanh được ký ngày 21 tháng 06 năm 1885 thì quay trở lại Bắc Kỳ. Sau khi Bắc Kỳ hoàn toàn rơi vào tay quân Pháp, các Lực lượng Lê dương bắt đầu phải tham gia dẹp các cuộc khởi nghĩa vũ trang nổ ra liên tiếp tại đây.

Thế chiến I (1914-1918)
Khi Chiến tranh Thế giới Thứ nhất nổ ra, bắt đầu từ tháng 08 năm 1914, hàng nghìn người nước ngoài đã tham gia chiến đấu vì nước Pháp. Tổng cộng đã có 42.883 người tình nguyện thuộc 52 quốc tịch khác nhau trong đó phần đông là người Nga, Ý, Thụy Sĩ, Bỉ và Anh. Họ đã được tập hợp trong 05 Trung đoàn Bộ binh. Tuy vậy do những thiệt hại lớn trong giai đoạn đầu của cuộc chiến cũng như nhiều binh sĩ trở về chiến đấu cho tổ quốc của họ, ngày 11 tháng 11 năm 1915 bộ chỉ huy quân đội Pháp đã quyết định thành lập Trung đoàn Bộ binh Lê dương (Régiment de marche de la Légion étrangère - RMLE). Đơn vị này đã tham chiến trong các trận đánh lớn nhất ở Thế chiến như trận Somme, trận Verdun và trở thành một trong những đơn vị có nhiều danh hiệu nhất của quân đội Pháp.

Bên cạnh đó, một đơn vị Lê dương khác cũng được thành lập ở châu Phi, đó là Trung đoàn Bộ binh Algérie (Régiment de Marche d'Algérie - RMA) gồm những người Zouave và Lính bản xứ người Algérie. Đơn vị này đã tham gia trận Dardanelles (1915) và chiến đấu trong Quân đội Viễn Đông Pháp trên mặt trận Salonique giai đoạn 1916-1918.

Tổng cộng đã có trên 6.000 lính Lê dương tử trận trên chiến trường Pháp và ở Bán đảo Balkan. Tính riêng RMLE đã có 115 Sĩ quan tử trận, bao gồm 02 Đại tá, 12 Thiếu tá và 21 Đại úy.

Thế chiến II (1939-1945)

Khi Chiến tranh thế giới thứ hai nổ ra ngày 03 tháng 09 năm 1939, do những xung đột chính trị ở nhiều nước châu Âu, số lượng tình nguyện tham gia Lê dương tăng vọt lên tới 48.924 người (tính đến ngày 09 tháng 50 năm 1940). Số lượng người tình nguyện lớn đã cho phép đội quân Lê dương Pháp thành lập thêm các đơn vị mới, các đơn vị này tham chiến chủ yếu ở chiến trường châu Phi, họ đã phòng thủ Bir Hakeim trong cuộc tấn công của Quân đoàn châu Phi (Đức Quốc xã) và người Ý. Kết thúc trận đánh này, quân Pháp chịu thiệt hại nặng nề, quân nhu cạn sạch, nên phải tiến hành rút lui ra khỏi Bir Hakeim. Quân Lê dương Pháp cũng tham chiến cùng phe Đồng Minh trong trận El Alamein thứ hai, trong đó bọn họ được quân Đồng Minh giao nhiệm vụ cho chiếm đoạt cứ điểm của Quân đội Ý.

Chiến tranh Đông Dương
Trong Chiến tranh Đông Dương từ năm 1946 đến năm 1954, đã có khoảng 72.833 sĩ quan và binh lính Lê dương tham chiến tại Chiến trường Đông Dương, trong số này hơn 10.283 người đã chết bao gồm 309 Sĩ quan, 1.082 Hạ Sĩ quan và 9092 Binh sĩ Lê dương. Phần lớn thiệt hại của Lực lượng Lê dương là tại trận Điện Biên Phủ. Trong chiến dịch này, lực lượng Việt Minh đại thắng và gây cho Lê dương Pháp thiệt hại đến 1500 lính Lê dương. Đồng thời, 4.000 binh sĩ bị thương. Thất bại tại Điện Biện Phủ đã chấm dứt cuộc xâm lược Đông Dương của thực dân Pháp. Từ đó, ảnh hưởng của Pháp tại Đông Nam Á không còn nữa.

Cuộc chiến tranh Đông Dương là sự mất mát lớn nhất của quân đội Pháp và của Quân đoàn Lê dương kể từ khi thành lập. Trong cuộc chiến tranh Đông Dương và đặc biệt trong trận Điện Biên Phủ, các Quân đoàn Lê dương chiêu mộ được một số lượng lớn quân nhân Đức, bao gồm rất nhiều cựu quân nhân SS bỏ chạy sau khi đơn vị mình bị đánh tan tác trong Thế chiến II. Có những Tiểu đoàn mà số lượng binh sĩ người Đức nhiều đến nỗi mà các huy chương được thiết kế với hai ngôn ngữ (tiếng Pháp và tiếng Đức). Nhiều người trong số đó chết ở Đông Dương. Bài hát của Trung đoàn Bộ binh Nước ngoài số 02 là một bài hát bằng tiếng Đức.
Thế nhưng, rất nhiều lính Lê dương, đặc biệt là lính Đức, rời bỏ hàng ngũ sang gia nhập lực lượng Việt Minh, trở thành chiến sĩ "Việt Nam mới", đánh lại quân Pháp như một thói quen.

Chiến tranh Algérie
Sau thất bại trong Chiến tranh Algérie, người Pháp buộc phải rút khỏi đất nước Bắc Phi này, kéo theo đó đội quân Lê dương cũng mất đi một trong những căn cứ chính của họ là Sidi-Bel-Abbès vốn được thành lập từ năm 1842.

Từ năm 1962
Đơn vị này đã tham gia một số cuộc xung đột tại Tchad (1969-1971), giải cứu con tin tại Kolwezi (Battle of Kolwezi) (Zaire, năm 1978), giải cứu Yasser Arafat tại Beyrouth đầu thập niên 1980, hỗ trợ người Pháp sơ tán trong các cuộc Chiến tranh vùng Vịnh (1991), Chiến tranh Bosnia (1993), xung đột ở Rwanda (1995), Côte d’Ivoire (từ năm 2002), chiến tranh Afghanistan lần thứ 2 (War in Afghanistan (2001–nay))

Tổ chức
Hiện nay, Binh đoàn Lê dương Pháp duy trì quân số khoảng 8000 người. Tuy số quân so với trước có giảm nhưng vũ khí, trang bị đã được thay thế cho thích hợp với vai trò một lực lượng phản ứng nhanh của Quân đội Pháp. Binh đoàn này hiện gồm nhiều quốc tịch chẳng thua gì Lực lượng Mũ nồi xanh Liên Hiệp quốc với thành phần quân ngũ thuộc 136 quốc gia.

Các đơn vị
Binh đoàn Lê dương hiện biên chế thành 08 Trung đoàn. Phần lớn Binh đoàn Lê dương đóng ở Pháp (05 trung đoàn), phần còn lại ở thuộc địa Djibouti của Pháp ở Hải ngoại (Bán Lữ đoàn Bộ binh Cơ giới số 13), Guiana thuộc Pháp (Trung đoàn Bộ binh số 03), 01 Phân đội Bộ binh Độc lập ở Mayotte và các địa điểm khác cùng với các đơn vị của Troupes de marine (Lính Nhảy dù và Thủy quân Lục chiến).
Các đơn vị của Lê dương Pháp bao gồm:
 Bộ Tư lệnh Lê dương Pháp (Commandement de la Légion étrangère - COMLE) đóng tại đóng tại căn cứ Vienot, Aubagne
 Trung đoàn Bộ binh số 01 (1er régiment étranger - 1er RE) đóng tại Căn cứ Vienot, Aubagne, Pháp (800 người). Đây là trung tâm tuyển quân của Binh đoàn Lê dương. Các Tân binh Lê dương đều được đưa tới trung đoàn này để phân loại.
 Trung đoàn Bộ binh số 04 (4e RE) đóng tại Căn cứ Đại uý Danjou, Castelnaudary, Pháp (570 người). Đây là Trung đoàn Huấn luyện, có các khoá đào tạo Hạ Sĩ quan cho Binh đoàn Lê dương.
 Trung đoàn Bộ binh số 05 (5e RE), đóng tại Muroroa, Tahiti, Ấn Độ Dương (800 người). 5e RE có nhiệm vụ bảo vệ bãi thử hạt nhân của Pháp và Polynésie thuộc Pháp. Ngày 11 tháng 01 năm 2000, Trung đoàn giải thể sau 27 năm tồn tại.
 Trung đoàn Nhảy dù số 02 (2e régiment étranger de parachutistes - 2e REP) đóng tại căn cứ Raffalli, Calvi, Corse, Pháp (1.234 người). Đây là Trung đoàn Nhảy dù duy nhất trong Binh đoàn Lê dương, thường xuyên ở tư thế sẵn sàng tác chiến. Trong Trung đoàn có 01 đơn vị được coi là đơn vị tinh nhuệ nhất trong các đơn vị tinh nhuệ trong quân đội Pháp. Đó là Phân đội Biệt kích Nhảy dù.
 Trung đoàn Kỵ binh số 01 (1er régiment étranger de cavalerie - 1er REC) đóng tại căn cứ Labouche, Orange, Pháp (950 người). Trung đoàn thuộc lực lượng phản ứng nhanh của Pháp, phần lớn làm nhiệm vụ ở nước ngoài.
 Trung đoàn Công binh số 01 (1er régiment étranger de génie - 1er REG) đóng tại Laudun, Gard, Pháp (1000 người). Trung đoàn được thành lập ngày 01 tháng 07 năm 1999. Trên nền tảng của* Trung đoàn Công binh số 06 (6e REG), đóng tại căn cứ Tướng Rollet, St Morice l'ardoise, Avignon, Pháp (750 người), là đơn vị công binh chủ lực của Binh đoàn Lê dương, nằm trong thành phần lực lượng phản ứng nhanh của Pháp.
 Trung đoàn Công binh số 02 (2e REG) đóng tại Saint-Christol, Vaucluse, Pháp (870 người). Trung đoàn được thành lập ngày 01 tháng 07 năm 1999.
 Trung đoàn Bộ binh số 02 (2e régiment étranger d’infanterie - 2e REI) đóng tại căn cứ Vallongue, Nîmes, Pháp (1.300 người). Binh sĩ của Trung đoàn phần lớn là người Pháp, đã từng hoạt động tại châu Phi, Bosnia và Chiến tranh Vùng Vịnh lần thứ nhất.
 Trung đoàn Bộ binh số 03 (3e REI) đóng tại căn cứ Forget, Kourou, Guyane thuộc Pháp, Nam Mỹ (250 lính cố định và 380 lính quay vòng). Đây là đơn vị kế thừa của Trung đoàn Bộ binh Lê dương (RMLE) nổi tiếng trong Chiến tranh thế giới thứ nhất. Binh lính của Trung đoàn chủ yếu được huấn luyện tác chiến trong khu vực rừng núi. Kể từ khi được điều đến Guyane, đã có khoảng 5 nghìn lượt lính Lê dương phục vụ tại đây.
 Bán Lữ đoàn Lê dương số 13 (13e demi-brigade de Légion étrangère - 13e DBLE) đóng tại đóng tại căn cứ Gabode, Cộng hoà Djibouti, Đông Phi đến năm 2011, và từ 2011 đóng lại Abu Dhabi (Các Tiểu Vương quốc Ả Rập Thống nhất) (900 người). 13e DBLE đóng tại vị trí trọng yếu nằm trên đường ra Ấn Độ Dương và tương đối gần để kiểm soát Biển Đỏ và kênh đào Suez.
 Phân đội Lê dương tại Mayotte (Détachement de Légion étrangère de Mayotte - DLEM) đóng tại Dzaoudzi, quần đảo Comoros, Ấn Độ Dương (250 người).
 Trung tâm Tuyển quân của Lê dương Pháp (Groupement du recrutement de la Légion étrangère - GRLE) đóng tại Nogent-sur-Marne, quản lý 17 phòng tuyển quân của Binh đoàn Lê duơng trên toàn lãnh thổ Pháp.

Thành phần

Dưới đây là danh sách các quốc gia có người tình nguyện tham gia Lê dương Pháp trong giai đoạn 1831-1961 (với tổng cộng khoảng 600.000 légionnaire). Rất nhiều người trong số này tình nguyện tham gia Lê dương vì các lý do chính trị hoặc chiến tranh ở Tổ quốc họ. Trước và trong Chiến tranh thế giới thứ hai, nhiều người Do Thái từ Đông Âu đã gia nhập Binh đoàn Lê dương. Sau khi Đức Quốc xã sụp đổ, nhiều người Đức từng phục vụ trong lực lượng Waffen-SS và Wehrmacht cũng tham gia hàng ngũ Binh đoàn Lê dương. Giữa thập niên 80, Binh đoàn Lê dương có thêm những tình nguyện viên đến từ Serbia và Anh (trong đó có nhiều quân nhân thuộc quân đội Anh bỏ sang Binh đoàn Lê dương để được hưởng thêm phúc lợi và lương cao).

Tuyển quân

Hiện nay, để trở thành quân nhân trong binh đoàn Lê dương Pháp, mọi công dân từ 17 đến 40 tuổi nếu đầy đủ có giấy tờ hợp lệ, đều có thể tự mình đến đăng ký tại 17 phòng tuyển quân Lê dương rải rác trên khắp nước Pháp và chờ đợi câu trả lời, chi phí đi đường phải tự lo. Các thông tin của người ứng cử sẽ được chuyển về GRLE để kiểm tra, qui trình này thường kéo dài từ 10-14 ngày, tỷ lệ 10 người chọn 1. Tại trang web tuyển mộ tân binh, FFL được giới thiệu như là một "trường học mang lại cơ hội thứ hai" cho nam giới, cho bất cứ ai "muốn tìm một cuộc sống mới".

Theo luật, Lê Dương có thể chấp nhận cả với người nhập cư bất hợp pháp và những người vi phạm pháp luật (không chấp nhận những tội phạm giết người, tội phạm tình dục hoặc buôn bán ma túy). Hiện nay, khoảng 80% tân binh FFL đều thuộc thành phần quá khứ lầm lỗi, thất nghiệp hoặc bức xúc tài chính và họ muốn tìm cách chuộc lỗi, tìm cơ hội thứ hai. 20% còn lại gia nhập FFL đơn giản là muốn sống đời phiêu lưu do bị cuốn hút bởi hình ảnh lãng mạn đầy phong trần từng được phóng đại trong nhiều tiểu thuyết và phim ảnh về lịch sử FFL như Beau Geste và March or Die...Đơn cử như trường hợp của Lawrence Franks, một quân nhân Mỹ bị ám ảnh bởi khao khát tự sát, đã đào ngũ và gia nhập Lê dương. Anh này phục vụ Lê dương trong vòng 5 năm, dưới một cái tên giả, trước khi bị quân đội Mỹ khởi tố vì tội đào ngũ trong tháng 12 năm 2014.

Trước khi chấp nhận tân binh vào đơn vị, các điều tra viên sẽ nghiên cứu kỹ về hồ sơ ứng viên, thậm chí cùng phối hợp với Interpol khi cần thiết. Sau khi qua bước kiểm tra sức khoẻ sơ bộ và được chấp nhận, người đăng lính được chuyển đến Trung đoàn bộ binh số 1 tại Aubagne (cách Marseille 15 km) để thử sức với những bài kiểm tra khác khắc nghiệt hơn, nếu qua được vòng này anh ta sẽ ký một hợp đồng phục vụ 5 năm (vô điều kiện) và trở thành tân binh Lê dương. Đối tượng tân binh sinh tại Pháp (hiện chiếm 18%) phải giao nộp thông hành và được trao hồ sơ lý lịch mới với địa chỉ cư trú tại những nước nói tiếng Pháp. Trong khi đó, người nước ngoài gia nhập FFL sẽ không được cấp thông hành Pháp trừ khi họ bị thương khi làm nhiệm vụ hoặc tại ngũ FFL từ ba năm trở lên. Năm 1999, Paris ban hành luật tự động cấp quốc tịch cho lính FFL bị thương trong chiến đấu.

Sau 5 năm phục vụ liên tục trong Lê Dương, nếu không mắc phải những án kỷ luật quá nặng nề trong thời gian đó thì bạn sẽ được nhập quốc tịch Pháp. Khi này bạn sẽ có 2 sự lựa chọn, một là tiếp tục phục vụ quân đội Pháp hoặc trở thành công dân Pháp bình thường. Nếu chọn giải ngũ thì bạn sẽ được làm lễ Honourable discharge và trở thành 1 công dân Pháp bình thường (có thể gia nhập hội Cựu chiến binh Lê Dương) và được nhận một số tiền hưu (trợ cấp 1 lần do cấp hàm và thời gian phục vụ bạn quá ít), được chính phủ Pháp ưu tiên dạy nghề và lo việc làm. Nếu chọn tiếp tục phục vụ quân đội Pháp thì mọi chuyện vẫn như trên trừ việc từ nay bạn đã đủ điều kiện để được thăng cấp sỹ quan. Tiền đồ của 1 binh sỹ Lê Dương là vô hạn, đơn cử là ông Marcel Bigeard đã từ binh nhì vinh thăng qua các cấp bậc cho đến cấp Trung tướng 3 sao (Général de corps d'armée)

Trong quá trình phục vụ, người lính sẽ được trả lương theo đúng chuẩn của Quân đội Pháp chứ không hề bị phân biệt đối xử. Tân binh mới hoàn thành khóa huấn luyện cơ bản sẽ được lãnh 1380 Euro/tháng. Sau 10 tháng vẫn giữ nguyên 1380-3500 Euro/tháng tùy theo mức độ nguy hiểm vùng phục vụ, chẳng hạn như khi làm nhiệm vụ tại Afghanistan và Mali, lính Lê Dương sẽ được nhận khoảng 3400 Euro/tháng trong 2 năm đầu tiên. Mỗi khi được thăng cấp lương bạn sẽ được tăng lên tương ứng. Ngoài ra, người lính còn được hưởng bảo hiểm tính mạng rất lớn, trong trường hợp hy sinh khi làm nhiệm vụ, thân nhân của lính Lê Dương có thể được nhận tới 300.000 Euro tiền bảo hiểm và thi hài tử sĩ sẽ được Quân đội Pháp mang về tận quê nhà chôn cất.

Huấn luyện
Trong 4 tháng đầu tiên của hợp đồng, tân binh Lê dương sẽ phải trải qua các giai đoạn huấn luyện chiến đấu căn bản (BCT) tại trung đoàn bộ binh số 4 ở thị trấn Castelnaudary, miền nam nước Pháp. Bằng cấp và kinh nghiệm làm việc của bạn không có bất cứ nghĩa lý gì ở đây, tùy theo những gì bạn thể hiện được trong quá trình huấn luyện chiến đấu căn bản mà các sỹ quan Pháp sẽ sắp xếp cho bạn một vị trí hợp lý.

Đầu tiên, các tân binh sẽ được tìm hiểu về các giá trị cốt lõi của FFL, làm thế nào để làm việc cùng nhau như một đội và những gì họ cần để thành công với tư cách là quân nhân trong FFL. Các tân binh phải học 400-600 từ tiếng Pháp – đủ để làm hành trang ra trận, giao tiếp trong doanh trại hoặc trò chuyện quanh bàn ăn. Tiếng Pháp, như được nhấn mạnh từ các sĩ quan chỉ huy, sẽ kết nối binh lính FFL với nhau như một gia đình, cùng phục vụ dưới lá cờ tam tài. Tiếp theo, tân binh phải trải qua 16 tuần huấn luyện căng thẳng tột độ. Quá trình đào tạo bắt đầu bằng 1 tháng gần như không ngủ trong trang trại biệt lập Bel Air, nơi gần như tách biệt với thế giới bên ngoài.

Quá trình đào tạo diễn ra trong 3 giai đoạn. Giai đoạn 1-RED, các tân binh sẽ được chuẩn bị về thể chất và tinh thần để bắt đầu bước vào quá trình huấn luyện. Các tân binh đều phải cắt tóc theo quy định, nhận đồng phục và các trang thiết bị cá nhân kèm theo.

Sau quá trình đào tạo chiến thuật căn bản, các tân binh sẽ được tìm hiểu về sinh học hạt nhân, vũ khí hóa học, các loại bom, mìn. Họ cũng sẽ được tham gia các cuộc thi thể dục - thể thao giúp xác định năng khiếu. Các cuộc thi như vậy được tổ chức một các thường xuyên trong suốt thời gian nhập ngũ để đảm bảo điều kiện thể chất của mỗi người.

Giai đoạn 2-White, các tân binh sẽ được huấn luyện kỹ năng thiện xạ với súng trường tiến công cá nhân, huấn luyện chiến đấu, kỹ thuật trèo lên cao và tụt xuống bằng dây thừng và hành quân chiến thuật. Họ còn được tham gia khóa học tự tin vượt chướng ngại vật.

Giai đoạn 3-Blue, sau khi quen thuộc với súng trường tiến công, các tân binh tiếp tục được làm quen với súng phóng lựu, các loại lựu đạn, súng máy hạng nặng như 12,7 mm, súng máy 7,62 mm. Họ sẽ được học các bài tập chiến thuật xâm nhập và chiến đấu vào ban đêm, hành quân chiến thuật bằng đi bộ từ 10–15 km.
Kết thúc 1 tháng đầu tiên sẽ tổ chức hành quân kepi blanc để trở thành lính lê dương chính thức 60–70 km.  25 kg trang bị hành quân trong 24 tiếng.

Kết thúc 3 tháng huấn luyện cuối cùng, các tân binh sẽ trải qua cuộc hành quân đường trường truyền thống của binh đoàn. Trong bài kiểm tra cuối cùng, các tân binh sẽ phải mang 30 kg trang thiết bị, đầm mình trong mưa hoặc nắng gắt trong quãng đường dài 120 km và phải hoàn thành dưới 3 ngày tiếng mới đạt. Sau khi vượt qua các tất cả bài kiểm tra và thách thức, họ sẽ tập trung để chuẩn bị cho nghi lễ kết thúc khóa huấn luyện. Quá trình đào tạo diễn ra rất khắc nghiệt và bây giờ đã đến lúc các tân binh có thể ăn mừng những nỗ lực và kết quả mà họ đạt được. Nghi lễ tốt nghiệp là sự xác nhận cho một công dân bình thường trở thành một quân nhân trong FFL, các tân binh sẽ chính thức được đứng trong hàng ngũ và nhận mũ kepi trắng, biểu tượng của đơn vị.

Sau khi hoàn thành giai đoạn huấn luyện chiến đấu căn bản (BCT), các tân binh sẽ bắt đầu bước vào thời gian huấn luyện chuyên ngành. Khoảng thời gian này sẽ kéo dài từ 6 tháng tới 1 năm tùy từng chuyên ngành của người lính, lâu nhất là huấn luyện bay (không quân lục quân) và quân y chiến trường. Các ngành khác như công binh, thiết giáp hay nhảy dù có thời gian huấn luyện ngắn hơn. Hết thời gian huấn luyện chuyên ngành bạn sẽ được thăng cấp lên binh nhất và cứ thế tăng dần lên đến cấp bậc thượng sỹ (nhưng không được cử đi học lên sỹ quan, muốn được lên cấp bậc này phải được nhập quốc tịch Pháp trước (nghĩa là phải phục vụ ít nhất 5 năm), có công trạng và vượt qua vòng thi tuyển)

Các truyền thống
Được thành lập từ binh lính của nhiều quốc gia, vì vậy bên cạnh yếu tố huấn luyện, yếu tố tinh thần của Lê dương cũng rất được chú trọng để đảm bảo sự thống nhất và sức mạnh trong hành động của toàn đơn vị. Điều này được thể hiện qua các truyền thống đa dạng của Lê dương Pháp. Các truyền thống này được ấn định chính thức thông qua quyển sách "Truyền thống của Lê dương Pháp" (Recueil des traditions de la Légion étrangère) và thường xuyên được lặp lại trong quá trình huấn luyện.

Khẩu hiệu
Để thể hiện tinh thần chiến đấu vì đơn vị trên hết, Lê dương Pháp có khẩu hiệu:

có nghĩa: "Lê dương là Tổ quốc của chúng ta".

Từng trung đoàn của Lê dương cũng có khẩu hiệu riêng. Ví dụ Trung đoàn công binh số 1 là Ad unum (Đến người cuối cùng - tiếng Latin), Trung đoàn công binh số 2 là Rien n'empêche (Không gì ngăn cản - tiếng Pháp).

Trang phục
Hai màu truyền thống của Lê dương Pháp là màu xanh lá cây và màu đỏ. Hai màu này là lấy theo truyền thống từ màu trang phục của các lính ngự lâm Thuỵ Sĩ phục vụ Hoàng đế Pháp trước đây. Loại mũ truyền thống của binh lính Lê dương Pháp là mũ kê-pi trắng. Các hạ sĩ quan và sĩ quan đội mũ kê-pi đen. Trong điều kiện chiến đấu kê-pi được thay bằng mũ nồi xanh lá cây. Ngoài ra, trong thời kỳ tham chiến tại Việt Nam, các binh sĩ Lê dương thuộc phân đội biệt kích nhảy dù thường đội mũ nồi đỏ thay cho loại mũ xanh lá truyền thống, loại mũ này vốn được thiết kế dựa theo trang phục của các đơn vị biệt kích nhảy dù SAS của Quân đội Hoàng gia Anh thời Chiến tranh thế giới thứ hai. Từ năm 1868 lính Lê dương bắt đầu mang ngù vai đặc trưng gồm hai màu đỏ và xanh lá cây, đeo dây biểu chương gồm 7 sợi tết lại trong đó có 2 sợi rủ xuống, mang một tấm khăn quấn quanh eo hông màu xanh nước biển thẫm, bên ngoài đeo thắt lưng. Lính Lê dương tại châu Phi bắt đầu dùng loại thắt lưng len xanh lam từ năm 1862. Thắt lưng này dài tới 4,2 m, rộng 40 cm có tác dụng giữ ấm và bảo vệ vùng bụng. Từ năm 1946 lính Lê dương thống nhất dùng loại cà vạt màu xanh lá cây đồng màu với tất. Lính công binh Lê dương khi dự diễu binh, ngoài quân phục như những người khác còn mang thêm một tạp dề bằng da và vác một chiếc rìu dài cán.

Truyền thống khác
Trong các cuộc diễu binh ngày 14 tháng 7, Lê dương Pháp luôn là đơn vị bộ binh diễu hành cuối cùng, đơn vị này cũng được phép diễu hành với nhạc hiệu riêng của Lê dương Pháp và không phải tách ra khi đến trước lễ đài của tổng thống, việc này bắt nguồn từ truyền thống là đơn vị không thể bị chia cắt của Lê dương. Nhịp diễu binh của Lê dương Pháp cũng chậm hơn các đơn vị bình thường với 88 bước/phút, đặc điểm này thừa hưởng từ thói quen của các đơn vị nước ngoài từ thời Đệ nhất đế chế.

Bản hành khúc chính thức của Lê dương Pháp là Le Boudin (sáng tác năm 1870).

Mã danh dự của lính Lê dương (le code d'honneur du légionnaire), viết trong năm 1980:

1- Lính Lê dương, bạn là một tình nguyện viên phục vụ nước Pháp với trung thành và danh dự

2- Mỗi lính Lê dương là anh trai của bạn trong chiến đấu, bất kể tôn giáo, quốc tịch, chủng tộc nào, bạn luôn luôn đoàn kết chặt chẽ với anh ta như các thành viên của một gia đình

3- Tôn trọng truyền thống, danh dự cấp trên của bạn, đồng chí và kỷ luật là sức mạnh của bạn, can đảm và lòng trung thành là đức tính của bạn

4- Tự hào về tình trạng của bạn, bạn xem ở vị trí của bạn luôn luôn thanh lịch, hành vi của bạn luôn luôn khiêm tốn và các điểm của bạn luôn sạch sẽ

5- Người lính ưu tú, bạn đào tạo nghiêm ngặt, bạn duy trì vũ khí của bạn là tài sản có giá trị nhất của bạn, bạn có sự chăm sóc liên tục về tập thể dục của bạn

6- Nhiệm vụ là thiêng liêng, bạn sẽ để kết thúc nó và nếu cần thiết, trong lúc hoạt động, mạo hiểm cuộc sống của bạn

7- Trong chiến đấu bạn không có niềm đam mê hay thù hận, bạn tôn trọng những kẻ thù bị đánh bại, bạn không bao giờ bỏ cuộc

hoặc bạn chết

hoặc bạn bị thương

hoặc vũ khí của bạn

Trong văn học nghệ thuật

Hội chứng E - Franck Thilliez (Nhã Nam 2020)

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Trang web chính thức của Lê dương Pháp
 Trang web tuyển dụng chính thức của Lê dương Pháp
 Hội cựu chiến binh Lê dương Pháp

Quân đội Pháp
Từ gốc Pháp
Đơn vị quân sự thành lập năm 1831


title: Barrais-Bussolles

text:
Barrais-Bussolles  là một xã ở tỉnh Allier thuộc miền trung nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Allier

Tham khảo

‘‘Dựa trên bài ở Wikipedia tiếng Pháp.’’

Barraisbussolles


title: Coptocephala longimaculata

text:
Coptocephala longimaculata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Erber & Medvedev miêu tả khoa học năm 2002.

Chú thích

Tham khảo

Coptocephala


title: Vườn quốc gia Écrins

text:
Vườn quốc gia Écrins (Yên Liên) là một vườn quốc gia của Pháp, nằm tại dãy núi Anpơ, bao trùm phần lớn khối núi Écrins.

Địa lý
Vườn quốc gia Écrins được thành lập ngày 27.3.1973, gồm một diện tích là 91.800 ha, nằm trong lãnh thổ các thành phố Grenoble, Gap và Briançon. Vườn có ranh giới là các thung lũng Romanche, Guisane, Durance và Drac.

Vườn quốc gia Écrins nằm trong lãnh thổ các thị xã hoặc xã sau:

Ancelle, Aspres-lès-Corps, Bénévent-et-Charbillac, Besse-en-Oisans, Buissard, Chabottes, Champcella, Champoléon, Chantelouve, Châteauroux-les-Alpes, Chauffayer, Clavans-en-Haut-Oisans, Crots, Embrun, Entraigues, Freissinières, L'Argentière-la-Bessée, La Chapelle-en-Valgaudémar, La Grave, La Motte-en-Champsaur, Lavaldens, Le Bourg-d'Oisans, Le Monêtier-les-Bains, Le Périer, Les Costes, Les Infournas, Les Vigneaux, Mizoën, Mont-de-Lans, Orcières, Oris-en-Rattier, Ornon, Oulles, Pelvoux, Prunières, Puy-Saint-Vincent, Puy-Saint-Eusèbe, Puy-Sanières, Réallon, Réotier, Saint-Apollinaire, Saint-Bonnet-en-Champsaur, Saint-Christophe-en-Oisans, Saint-Clément-sur-Durance, Saint-Eusèbe-en-Champsaur, Saint-Firmin, Saint-Jacques-en-Valgodemard, Saint-Jean-Saint-Nicolas, Saint-Julien-en-Champsaur, Saint-Léger-les-Mélèzes, Saint-Maurice-en-Valgodemard, Saint-Michel-de-Chaillol, Savines-le-lac, Valbonnais, Valjouffrey, Vallouise, Vénosc, Villar-d'Arêne, Villard-Notre-Dame, Villard-Reymond, Villar-Loubière.

Vườn có hàng trăm ngọn núi cao từ 3.000 m trở lên và khoảng 40 sông băng (diện tích khoảng 17 000 ha). Tại đây có 740 km đường hẹp dành cho người đi bộ có cắm cọc tiêu và khoảng 30 nhà nghỉ chân cho các người đi núi. Vườn gồm nhiều ngọn núi cao, từ khối núi Meije (3.983 m) tới ngọn Écrins (4.101 m).

Hệ động thực vật
Vườn có nhiều loài động vật, trong đó có: sơn dương (khoảng 12.000), dê rừng (khoảng 600), marmot, chồn hermine, sóc, cáo, chó sói, linh miêu, rắn vipèr...

Về chim, có chim đại bàng, chim diều râu, chim cắt, chim cú, cú vọ, gà gô núi, gà gô trắng vv...

Vườn có khoảng 1.800 loài khác nhau, trong đó có cả cây kế gai, cây sao bạc, cây ngải băng vv... Các cây thông và thông rụng lá mọc rất nhiều trên các sườn núi.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Site du Parc des Écrins
 Atlas du parc
 Site des Parcs nationaux de France
  Fiche de la zone centrale du parc sur le site UNEP-WCMC
  Fiche de la zone périphérique du parc sur le site UNEP-WCMC
 Sommets et cols des Ecrins
 Alpinisme dans Les Ecrins

IUCN Loại II
Écrins


title: Ponte Nossa

text:
Ponte Nossa là một đô thị ở tỉnh Bergamo trong vùng Lombardia của nước Ý, có vị trí cách khoảng 70 km về phía đông bắc của Milano và khoảng 25 km về phía đông bắc của Bergamo. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 2.048 người và diện tích là 5,6 km².

Ponte Nossa giáp các đô thị: Casnigo, Clusone, Gandino, Gorno, Parre, Premolo.

Biến động dân số

Tham khảo

Thành phố và thị trấn ở Lombardia
Đô thị tỉnh Bergamo


title: Danh sách đĩa đơn quán quân năm 1944 (Mỹ)

text:
Đây là danh sách đĩa đơn đứng đầu của Hoa Kỳ trong năm 1940, được xuất bản trong tạp chí âm nhạc Billboard. Trước khi bảng liệt kê Hot 100 được phát hành chính thức vào tháng 8/1958, bảng xếp hạng Billboard đưa ra các đánh giá khác nhau vào mỗi tuần. Năm 1940, có ba loại bảng xếp hạng:
Bán chạy nhất (Bestseller) - Bảng xếp hạng các đĩa đơn bán chạy nhất tại các đại lý bán lẻ, dựa trên thông tin cung cấp bởi các cửa hàng được khảo sát trên toàn Hoa Kỳ.
Phát trên làn sóng phát thanh (được các DJ sử dụng nhiều nhất) - Bảng xếp hạng các bài hát được phát thanh trên hầu hết các đài phát thanh Hoa Kỳ, dựa trên thông tin cung cấp bởi các DJ và các đài phát thanh.
Jukebox (được các máy phát nhạc tự động Jukebox mở nhiều nhất) - Bảng xếp hạng các bài được chơi nhiều nhất bằng máy jukeboxe trên toàn nước Mỹ.

Dưới đây là các bài hát đứng đầu bảng xếp hạng Bán chạy nhất:

Chú thích

1944


title: Obertraubling

text:
Obertraubling là một đô thị bang Bayern, Upper Palatinate (), ở huyện Regensburg.

Twin towns
, Město Dobřany

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Obertraubling official city website


title: Nomada agrestis

text:
Nomada agrestis là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Fabricius mô tả khoa học năm 1787.

Chú thích

Tham khảo

Nomada
Động vật được mô tả năm 1787


title: Hyphydrus caffer

text:
Hyphydrus caffer là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Boheman miêu tả khoa học năm 1848.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Hyphydrus


title: Hippotion leucocephalus

text:
Hippotion leucocephalus là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae, chi Hippotion.

Tham khảo

 Pinhey, E (1962): Hawk Moths of Central và Southern Africa. Longmans Southern Africa, Cape Town.

Hippotion


title: Coenagrion ponticum

text:
Coenagrion ponticum là một loài chuồn chuồn kim thuộc họ Coenagrionidae. Loài này có ở Azerbaijan, Gruzia, và Thổ Nhĩ Kỳ. Môi trường sống tự nhiên của chúng là sông ngòi, hồ nước ngọt, và đầm nước ngọt. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất nơi sống.

Chú thích

Tham khảo

 Boudot, J.-P. 2005. Coenagrion ponticum. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 9 tháng 8 năm 2007.

Coenagrion


title: Gavrelle

text:
Gavrelle là một xã của tỉnh Pas-de-Calais, thuộc vùng Hauts-de-France, miền bắc nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Pas-de-Calais

Tham khảo
INSEE
IGN

Liên kết ngoài
 Website of the commune of Gavrelle
 The CWGC burials in the communal graveyard
 Gavrelle on the Quid website

Xã của Pas-de-Calais


title: Gopiganj

text:
Gopiganj là một thành phố và là nơi đặt ban đô thị (municipal board) của quận Sant Ravidas Nagar thuộc bang Uttar Pradesh, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Gopiganj có dân số 17.938 người. Phái nam chiếm 52% tổng số dân và phái nữ chiếm 48%. Gopiganj có tỷ lệ 63% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 69%, và tỷ lệ cho phái nữ là 55%. Tại Gopiganj, 16% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Uttar Pradesh


title: Turritella monilifera

text:
Turritella monilifera là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Turritellidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Turritella


title: Lucifuga spelaeotes

text:
Lucifuga spelaeotes là một loài cá thuộc họ Bythitidae. Nó là loài đặc hữu của Bahamas.

Tham khảo

 World Conservation Monitoring Centre 1996. Lucifuga spelaeotes. 2006 IUCN Red List of Threatened Species Truy cập ngày 4 tháng 8 năm 2007.

Lucifuga
Động vật Bahamas
Động vật đặc hữu Bahamas


title: Gonomyia misera

text:
Gonomyia misera là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Gonomyia
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Eurispa subvittata

text:
Eurispa subvittata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Uhmann miêu tả khoa học năm 1957.

Chú thích

Tham khảo

Eurispa


title: Philodendron balaoanum

text:
Philodendron balaoanum là một loài thực vật thuộc họ Araceae. Đây là loài đặc hữu của Ecuador.

Chú thích

Tham khảo
 Benavides, G. & Pitman, N. 2003. Philodendron balaoanum. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Ecuador
balaoanum
Thực vật cực kỳ nguy cấp


title: Cơ quan Năng lượng hạt nhân

text:
Cơ quan Năng lượng hạt nhân (tiếng Anh: Nuclear Energy Agency) là cơ quan liên chính phủ đa quốc gia của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế. Cơ quan được thành lập ngày 01.2.1958 với tên ban đầu là Cơ quan Năng lượng hạt nhân châu Âu (ENEA) (Hoa Kỳ tham gia như một thành viên cộng tác). Tên của cơ quan này được thay đổi như hiện nay kể từ ngày 20.4.1972, sau khi Nhật Bản trở thành một thành viên.

Nhiệm vụ của Cơ quan là "hỗ trợ các nước thành viên trong việc duy trì và tiếp tục phát triển, thông qua hợp tác quốc tế, các cơ sở khoa học, công nghệ và pháp lý cần thiết cho việc sử dụng năng lượng hạt nhân vì mục đích hòa bình cách an toàn, thân thiện với môi trường và tiết kiệm
"

Các nước thành viên
Có 31 nước thành viên:
 Áo
 Ba Lan
 Bỉ
 Bồ Đào Nha
 Canada
 Cộng hòa Séc
 Đan Mạch
 Đức
 Hà Lan
 Hàn Quốc
 Hoa Kỳ
 Hungary
 Hy Lạp
 Iceland
 Ireland
 Luxembourg
 México
 Na Uy
 Nga
 Nhật Bản
 Pháp
 Phần Lan
 Slovakia
 Slovenia
 Tây Ban Nha
 Thổ Nhĩ Kỳ
 Thụy Điển
 Thụy Sĩ
 Úc
 Vương quốc Anh
 Ý

Các nước thành viên chiếm khoảng 85% sản lượng điện hạt nhân của thế giới. Lượng điện hạt nhân chiếm gần 1/4 sản lượng điện sản xuất của nước thành viên. Cơ quan Năng lượng hạt nhân làm việc chặt chẽ với Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (International Atomic Energy Agency) ở Viên - một cơ quan chuyên môn của Liên Hợp Quốc - và với Ủy ban châu Âu tại Bruxelles.

Trong nội bộ Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế, có sự phối hợp chặt chẽ với Cơ quan Năng lượng quốc tế và Nha Môi trường, cũng như liên lạc với các nha khác, khi cần thiết.

Các lãnh vực hoạt động của Cơ quan Năng lượng hạt nhân

 An toàn hạt nhân và điều chỉnh
 Phát triển Năng lượng hạt nhân
 Quản lý chất thải phóng xạ
 Bảo vệ bức xạ và Sức khỏe công cộng
 Luật hạt nhân và Trách nhiệm pháp lý
 Khoa học hạt nhân
 Ngân hàng dữ liệu
 Thông tin và Truyền thông
 Toà án Năng lượng châu Âu

Cơ cấu
Quyền tổng giám đốc của Cơ quan hiện là Thiery Dujardin. Một ban thư ký phục vụ 7 Uỷ ban kỹ thuật chuyên môn thường trực dưới sự lãnh đạo của Ban chỉ đạo Năng lượng hạt nhân – bộ phận chủ quản của Cơ quan - nơi báo cáo trực tiếp cho Hội đồng OECD.

Các Ủy ban kỹ thuật thường trực, đại diện cho mỗi ngành trong 7 lĩnh vực chính của chương trình của Cơ quan, bao gồm các chuyên gia của các nước thành viên vừa là người đóng góp cho chương trình làm việc và cũng hưởng lợi từ kết quả của nó.

Xem thêm
 Cơ quan Năng lượng Quốc tế
 Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế
 CERN

Tham khảo

Liên kết ngoài
 OECD Nuclear Energy Agency web page

Tổ chức quốc tế
Năng lượng
Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế
Tổ chức hạt nhân
Tổ chức có trụ sở tại Pháp


title: Sugères

text:
Sugères  là một xã ở tỉnh Puy-de-Dôme trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes miền trung nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Puy-de-Dôme

Tham khảo
INSEE

Xã của Puy-de-Dôme


title: Smerinthulus perversa

text:
Smerinthulus perversa là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae. Nó được tìm thấy ở Đài Loan, Nepal, đông bắc Ấn Độ, miền bắc Myanmar, tây nam và miền nam Trung Quốc và Thái Lan.

Sải cánh dài 62–90 mm. Chúng giống với Smerinthulus dohrni.

Phụ loài
Smerinthulus perversa perversa (Nepal, đông bắc Ấn Độ, bắc Myanmar, tây nam Trung Quốc và Thái Lan)
Smerinthulus perversa flavomaculatus Inoue, 1990 (Taiwan)
Smerinthulus perversa pallidus Mell, 1922 (Nam Trung Hoa)

Chú thích

Tham khảo

Smerinthulus


title: Begonia holmnielseniana

text:
Begonia holmnielseniana là một loài thực vật thuộc họ Begoniaceae. Đây là loài đặc hữu của Ecuador. Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và đồng cỏ nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới vùng đất cao.

Chú thích

Tham khảo

 Quintana, C. & Pitman, N. 2003. Begonia holmnielseniana. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 8 năm 2007.

H
Thực vật đặc hữu Ecuador
Thực vật dễ tổn thương


title: Simodactylus lateralis

text:
Simodactylus lateralis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Schimmel miêu tả khoa học năm 2003.

Chú thích

Tham khảo

Simodactylus


title: Scardinius graecus

text:
Scardinius graecus là một loài cá vây tia trong họ Cyprinidae.
Nó chỉ được tìm thấy ở Hy Lạp.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là hồ nước ngọt.
Nó bị đe dọa do mất môi trường sống.

Nguồn
 Crivelli, A.J. 2005. Scardinius graecus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 19 tháng 7 năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

Scardinius


title: Prellenkirchen

text:
Prellenkirchen là một thị trấn ở huyện Bruck an der Leitha trong bang Niederösterreich ở nước Áo. Đô thị này có diện tích 41,55 km², dân số năm 2017 là 1557 người.

Tham khảo

Đô thị của Niederösterreich


title: Styringomyia marmorata

text:
Styringomyia marmorata là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

<references>

Liên kết ngoài

Styringomyia
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Saint-Frézal-de-Ventalon

text:
Saint-Frézal-de-Ventalon là một xã ở tỉnh Lozère trong vùng Occitanie, phía nam nước Pháp. Khu vực này có độ cao trung bình 620 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
 INSEE commune file
 Department Web site

Xã của Lozère


title: Philona

text:
Neochera là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Noctuidae

en:Philona


title: Tetanolita borgesalis

text:
Tetanolita borgesalis là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Nó được tìm thấy ở Nam Mỹ, bao gồm the French Antilles và Brasil.

Chú thích

Tetanolita


title: Seoul Grand Park

text:
Seoul Grand Park là một công viên phức hợp về phía nam của Seoul, Hàn Quốc, ở thành phố Gwacheon.

Seoul Grand Park có các khu vực sau:
 Các đồi và các khu vực đi bộ đường mòn
 Sở thú Seoul Grand Park
 Sở thú cho thiếu nhi
 Một vườn hoa hồng
 Công viên vui chơi Seoul Land
 Bảo tàng Nghệ thuật hiện đại Seoul

Các điểm tham quan thu phí vào của riêng. Tàu điện ngầm vùng thủ đô Seoul tuyến số 4 dừng tại Nhà ga Seoul Grand Park. Một xe buýt đưa đón miễn phí từ ga thăm bảo tàng nghệ thuật và lối vào công viên trên.

Tham khảo

 Official web page  (select "English" on top of the page)
 Seoulland

Hình ảnh

Liên kết ngoài

Công viên Hàn Quốc
Sở thú ở Hàn Quốc


title: Telmatherina antoniae

text:
Telmatherina antoniae là một loài cá nước ngọt thuộc chi Telmatherina nằm trong họ Telmatherinidae. Loài này được mô tả lần đầu tiên vào năm 1991.

Từ nguyên
Từ định danh của loài được đặt theo tên của Antionette Kottelat-Kloetzli, là vợ của tác giả Kottelat, vì “sự giúp sức của cô ấy trong toàn bộ quá trình nghiên cứu của dự án này cũng như nhiều dự án khác” (theo lời Kottelat).

Phạm vi phân bố và môi trường sống
T. antoniae là một loài đặc hữu của đảo Sulawesi (Indonesia), và chỉ được tìm thấy ở hồ Matano.

Loài bị đe dọa
Hoạt động khai thác mỏ và khai thác gỗ ven hồ Matano làm ảnh hưởng đến sự sinh sôi của Telmatherina, là những loài mà trứng của chúng phải bám vào thực vật thủy sinh và đá để phát triển. Đập nước xung quanh hồ Matano cũng được cho là đã làm xáo trộn chu kỳ sinh sản của những loài cá trong hồ, nhất là ở khu vực nước nông. Chất thải và nước thải từ các khu định cư gần đó đổ trực tiếp ra hồ, làm tăng mức độ bồi lắng gây ra sự suy giảm chất lượng môi trường sống. Chưa kể, những loài cá xâm lấn, đặc biệt là cá la hán và bầy con lai của nó, đang cạnh tranh và ăn thịt những loài cá đặc hữu trong hồ Matano. Vì vậy, hầu hết những loài Telmatherina đều đang trong tình trạng bị đe dọa, và T. antoniae được xếp vào Loài sắp bị đe dọa.

Mô tả
Chiều dài cơ thể tối đa được ghi nhận ở T. antoniae là 8,5 cm. Loài này có vây lưng và vây hậu môn bo tròn. Nếu dựa vào kích thước cơ thể, T. antoniae được chia thành hai loại: T. antoniae "nhỏ" (chiều dài <5,5 cm và có thân mảnh) và T. antoniae "lớn" (chiều dài >6 cm và có thân to).

T. antoniae là loài đa hình, với ba kiểu hình màu cơ thể được biết đến ở cá đực là màu vàng, màu xanh đen hoặc vàng/xanh (thân xanh vây vàng). Ở nhóm Telmatherina "vây tròn" (bao gồm cả T. antoniae), cá cái có màu xám bạc, có thể hơi ánh màu xanh lam. Ba biến dị kiểu màu ở T. antoniae đực cũng đã được quan sát ở cá cái, nhưng các kiểu màu này ở cá cái có sắc độ và độ sáng kém hơn so với cá đực.

Sinh thái học
Telmatherina sarasinorum đực được biết đến là một loài chuyên ăn trứng của những loài cá khác. Những con T. sarasinorum đực được nhìn thấy đã tán tỉnh và "dụ dỗ" những con T. antoniae cái đẻ trứng, và sau khi T. antoniae cái rời đi, T. sarasinorum đực đã ăn những quả trứng này. T. sarasinorum đực đôi khi cũng bảo vệ một cặp T. antoniae đang giao phối bằng cách chiến đấu với tất cả các loài cá khác đến gần, kể cả những con T. sarasinorum đực khác có ý định giành nguồn trứng với nó.

Tham khảo

Xem thêm

A
Cá nước ngọt Indonesia
Động vật đặc hữu Indonesia
Động vật được mô tả năm 1991


title: Peyregoux

text:
Peyregoux  là một xã thuộc tỉnh Tarn trong vùng Occitanie ở phía nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 220 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
 INSEE

Xã của Tarn


title: Basilepta kandyensis

text:
Basilepta kandyensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Kimoto miêu tả khoa học năm 2003.

Chú thích

Tham khảo

Basilepta


title: Orimarga karnyi

text:
Orimarga karnyi là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Orimarga
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Daphnella pluricarinata

text:
Daphnella pluricarinata là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

pluricarinata
Động vật được mô tả năm 1845


title: Fransu

text:
Fransu là một xã ở tỉnh Somme, vùng Hauts-de-France, Pháp.

Địa lý
Thị trấn này tọa lạc 16 dặm Anh về phía đông của Abbeville trên giao lộ đường D130 và đường D63.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Somme

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Fransu trên trang mạng của INSEE
 Fransu trên trang mạng của Quid

Xã của Somme


title: WIMP

text:
WIMP, viết tắt của Weakly interacting massive particles (tạm dịch là những hạt có khổi lượng lớn và sức tương tác lại rất yếu) là những hạt rải đầy trong vũ trụ được đặt ra để giải thích về Vật chất tối. Những hạt này tương tác thông qua lực yếu và lực hấp dẫn, và có thể còn tương tác thông qua nhiều lực yếu hơn lực yếu. Vì chúng không tương tác qua lực mạnh và lực điện từ nên rất khó phát hiện. Mỗi hạt WIMP đều là phản hạt của chính nó.

Nguyên tắc phát hiện ra WIMP
Va chạm giữa WIMP và các nguyên tử gần giống với va chạm giữa những quả billiard: WIMP sẽ đổi hướng, giảm một ít tốc độ, và các nguyên tử sẽ bật lại (va chạm đàn hồi). Sự chuyển hướng này có thể phát hiện bằng 4 cách như sau:
Bằng chất bán dẫn với khí và chất lỏng
Bằng tinh thể và chất lỏng, chúng phát sáng khi các nguyên tử chậm lại
Bằng tinh thể, năng lượng bật ra sẽ chuyển thành sự rung động
Bằng khi, những nguyên tử bị đánh bật ra cũng tạo ra sự Ion hóa
WIMP chiếm phần rất lớn của Vật chất tối, khoảng 1 tỉ hạt đi qua 1 cm vuông trong mỗi giây, di chuyển với tốc độ cả trăm cây số mỗi giây.
Nhưng vì khả năng tương tác rất yếu nên trong 1 ngày chưa chắc đã có 1 hạt WIMP chạm vào những phân tử của máy thử.

Những thí nghiệm phát hiện ra WIMP
Những quầng WIMP đi qua mặt trời có thể sẽ tương tác với proton của mặt trời và hạt nhân helium (chính là hạt Alpha, những hạt được phát ra qua các bức xạ Alpha). Qua đó, WIMP mất hết năng lượng và chúng ở lại bên trong mặt trời. Nhiều hạt WIMP như vậy sẽ chạm vào nhau và phân hủy tạo thành khá nhiều hạt và một trong số đó là hạt Neutrino mang năng lượng cao. Những hạt Neutrino này có thể đến Trái Đất và được phát hiện ra sau đó.

Lịch sử của WIMP
Từ lúc vũ trụ mới được hình thành, vũ trụ rất nóng, nhiệt độ thu được cân bằng với nhau. Khi đó, số hạt WIMP bằng với số hạt Photon. Nhưng khi vũ trụ nguội đi dần, số lượng hạt WIMP ngày càng giảm đi trong khi sự phân hủy của chúng vẫn tiếp tục cho đến lúc khả năng 2 hạt WIMP chạm nhau và hủy diệt là rất nhỏ. Những hạt WIMP riêng lẻ phải ổn định trước khi chúng trở thành vật chất tối. Đến lúc này, sự phân hủy của WIMP kết thúc và chúng ta còn lại một số lượng WIMP đáng kể như hôm nay.

Xem thêm
Particle Data Group review article on WIMP search
Timothy J. Sumner, Experimental Searches for Dark Matter  in Living Reviews in Relativity, Vol 5, 2002

Tham khảo

Vật chất tối
Hạt vật lý
Astroparticle physics
Lý thuyết vật lý
Hạt chưa được chứng minh
Hạt được phỏng đoán
Vật lý hạt
Vật lý lý thuyết


title: Adoxia mediocris

text:
Adoxia mediocris là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Broun miêu tả khoa học năm 1917.

Chú thích

Tham khảo

Adoxia


title: JVC

text:
Victor Company of Japan, Limited (Tạm dịch: Công ty Victor Nhật Bản; tiếng Nhật: 日本ビクター株式会社, Hepburn: Nippon Bikutā Kabushiki-gaisha), thường được biết đến với cái tên thông dụng là JVC, là một tập đoàn điện tử đa quốc gia của Nhật Bản, với tổng hành dinh đặt tại Yokohama, Nhật Bản. Công ty thành lập năm 1927 và nổi tiếng nhất với việc là công ty giới thiệu dòng sản phẩm vô tuyến đầu tiên tại Nhật, đồng thời phát triển loại băng video nổi tiếng VHS.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 JVC Technical Support & Troubleshooting
 JVC Japan English language site
 JVC Everio Camera

Công ty thành lập năm 1927
Công ty điện tử Nhật Bản


title: Melixanthus javanus

text:
Melixanthus javanus là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Medvedev & Bezdek miêu tả khoa học năm 2001.

Chú thích

Tham khảo

Melixanthus


title: Bốn người con của Horus

text:
Bốn người con của Horus là tên gọi chung 4 vị thần là con của Horus, được 4 vị nữ thần bảo vệ. Họ bảo vệ, che chở cho 4 nội tạng quan trọng của xác ướp Pharaoh. Mẹ của họ đôi khi được coi là Hathor hoặc Serket. Theo thứ tự từ lớn đến bé:
 Imsety (đầu người, phụ trách gan), anh cả, được Isis bảo vệ.
 Duamutef (đầu chó sói, phụ trách bao tử), anh hai, được Neith bảo vệ.
 Hapy (đầu khỉ, phụ trách phổi), anh ba, được Nephthys bảo vệ.
 Qebehsenuef (đầu diều hâu, phụ trách ruột), em út, được Serket bảo vệ.
Hapy ở phía bắc, Imsety ở phía nam, Duamutef ở phía đông và Qebehsenuef ở phía tây. Ngoài ra, họ còn một người anh em trai là Ihy, con của Horus và Hathor/Serket/Neith.

Tham khảo

Nam thần chết
Thần Ai Cập


title: Parornix turcmeniella

text:
Parornix turcmeniella là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Turkmenistan.

Ấu trùng ăn Amygdalus scoparia. Chúng ăn lá nơi chúng làm tổ.

Chú thích

Tham khảo

Parornix


title: Physorhinus cruciatus

text:
Physorhinus cruciatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Champion mô tả khoa học năm 1895.

Chú thích

Tham khảo

Physorhinus


title: Saint-Félix-de-Sorgues

text:
Saint-Félix-de-Sorgues  là một xã ở tỉnh Aveyron, thuộc vùng Occitanie ở miền nam nước Pháp.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Aveyron

Tham khảo

Saintfelixdesorgues


title: Conoderus rufescens

text:
Conoderus rufescens là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1859.

Chú thích

Tham khảo

Conoderus


title: Pseudoeriosema

text:
Pseudoeriosema là một chi thực vật có hoa thuộc họ Fabaceae. Nó thuộc phân họ Faboideae.

Chú thích

Tham khảo

Pseudoeriosema