title: Downesia ceylonica

text:
Downesia ceylonica là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Maulik miêu tả khoa học năm 1919.

Chú thích

Tham khảo

Downesia


title: GAU-8 Avenger

text:
GAU-8 Avenger là pháo chống tăng 30 mm, 7 nòng quay, được trang bị trên máy bay A-10 Thunderbolt của Không lực Hoa Kỳ. Đây là một trong những loại phi pháo lớn nhất, uy lực nhất trong quân đội Mỹ. Ngoài ra nó còn được lắp đặt cho hệ thống phòng thủ Goalkeeper CIWS (close-in weapon system - Hệ thống vũ khí đánh gần) của các loại tàu chiến.

Thông số
 Cỡ nòng: 30 mm
 Nhịp bắn: 4200 phát/phút
 Sơ tốc đầu nòng: 1067 m/s
 Tầm bắn tối đa: 3660 m
 Số nòng: 7
 Chiều dài: 6.4 m
 Chiều dài nòng: 2.299 m
 Khối lượng: 281 kg
 Xuyên giáp:
 69 mm ở tầm 500 m
 38 mm ở tầm 1000 m

Tham khảo

Súng
Vũ khí máy bay


title: Hoplitis gerofita

text:
Hoplitis gerofita là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Warncke mô tả khoa học năm 1990.

Chú thích

Tham khảo

Hoplitis
Động vật được mô tả năm 1990


title: Austrochorema pegidion

text:
Austrochorema pegidion là một loài Trichoptera trong họ Hydrobiosidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Tham khảo

Chú thích

Austrochorema


title: Đảo Minoo

text:
Đảo Minoo là một hòn đảo của Iran  nằm trong vịnh Ba Tư. Đảo này thuộc tỉnh Khuzestan ở miền tây nam Iran và gần thành phố Abadan.
Nó nằm ở tỉnh Khuzestan, ở phía tây của đất nước, 700 km về phía nam của thủ đô Tehran.

Trong khu vực này là khí hậu sa mạc nóng. Nhiệt độ trung bình hàng năm trong khu vực là 27 °C. Tháng nóng nhất là tháng bảy, khi nhiệt độ trung bình là 36 °C, và lạnh nhất là tháng 1, với  °C.. Lượng mưa trung bình hàng năm là 220 mm. Tháng ẩm ướt nhất là tháng mười một, với trung bình 68 mm lượng mưa và khô nhất là 1 mm vào tháng 6.

Tham khảo

Tham khảo

Thành phố của Iran
Đảo Iran


title: Bonzac

text:
Bonzac  là một xã thuộc tỉnh Gironde trong vùng Aquitaine tây nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao từ 1-74mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Gironde


title: Brontispa palmivora

text:
Brontispa palmivora là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Gressitt miêu tả khoa học năm 1963.

Chú thích

Tham khảo

Brontispa


title: Aubréville

text:
Aubréville là một xã thuộc tỉnh Meuse trong vùng Grand Est đông nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 183 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Meuse


title: Quận của tỉnh Val-d'Oise

text:
3 quận của tỉnh Val-d'Oise gồm:
 Quận Argenteuil, (quận lỵ: Argenteuil) với 7 tổng và 7 xã. Dân số của quận này là 204.695 người năm 1990, 209.860 người năm 1999, tăng trưởng dân số là 2.52%.
 Quận Sarcelles, (quận lỵ: Sarcelles) với 15 tổng và 61 xã. Dân số của quận này là 410.382 người năm 1990, và 427.716 người năm 1999, tăng trưởng dân số là 4.22%.
 Quận Pontoise, (tỉnh lỵ của tỉnh Val-d'Oise: Pontoise) với 17 tổng và 117 xã. Dân số của quận này là 434.521 người năm 1990, và 467.888 người năm 1999, tăng trưởng dân số là 7.68%.

Tham khảo

Val-d'Oise


title: Sân Vua Cùi

text:
Sân Vua Cùi nằm trong khu phức hợp các cụm di tích trong kinh thành Angkor Thom. Đền được xây dựng vào thế kỷ 15 và theo phong cách Bayon dưới triều vua Jayavarman VII.

Vị trí
Từ cổng chính kinh thành Angkor Thom, dùng xe điện để đi vào đền. Sau khi đi qua đền Bayon và Baphuon, sẽ đến Sân Voi. Sân Vua Cùi nằm cuối của dãy hành lang, sau khi đi hết Sân Voi.

Miêu tả

Sân Vua Cùi độc đáo bởi tên gọi của nó cũng như bởi các điêu khắc trang trí. Tên gọi trên có lẽ từ một pho tượng Vua Cùi đặt trên nền sân. Bức tượng ngày nay chỉ là bản sao, bản chính đã được chuyển về đặt tại Viện bảo tàng Quốc gia Phnom Penh. Bức tượng nhà vua được mô tả trong tư thế ngồi với chân phải co lên, một tư thế mà một số nhà nghiên cứu lịch sử mỹ học cho là làm theo phong cách Java.

Có nhiều huyền thoại và bí ẩn bao quanh cái tên Vua Cùi. Giả thuyết tồn tại rất lâu cho rằng Jayavarman VII là một người hủi và đó là lý do khiến ông đã cho xây rất nhiều bệnh viện trên khắp đế chế của mình nhưng giả thuyết này không có những căn cứ lịch sử xác đáng. Chính Chu Đạt Quan, một vị sứ thần Trung Hoa lúc bấy giờ, khi đặt chân lên đây đã miêu tả rằng trên toàn kinh thành Angkor và rải rác khắp đất nước Campuchia Jayavarman VII đã cho xây dựng gần ngàn bệnh viện cùng với các trạm gác chằng chịt khắp nơi trên Đế quốc Khmer. Một số nhà sử học cho rằng bức tượng đó là Kubera, vị thần của sức khỏe, hoặc Yasovarman I, cả hai đều nhiễm bệnh hủi. Một ý kiến khác dựa trên một đoạn văn tự khắc trên bức tượng mang phong cách thế kỷ 14 hoặc 15 có thể dịch là một hiện thân của Yama, thần chết hay vị thần phán xử. Lại có giả thuyết khác cho rằng bức tượng Vua Cùi có tên gọi này là vì những vết địa y mọc trên thân tượng. Tư thế của cánh tay, mà nay đã bị mất, cũng cho thấy nó đang giữ một vật gì đó.

Nhà nghiên cứu Coedès tin rằng hầu hết những đền thờ Khmer đều là những mộ thờ và di thể của các vị vua được gửi thác nơi đây sau khi hỏa thiêu. Do đó ông cho rằng lăng mộ của hoàng gia được đặt ở Sân Vua Cùi. Bức tượng, mô tả hình ảnh thần chết, được đặt ở giữa sân vì lý do trên. Vẫn có một giả thuyết khác xuất phát từ một huyền thoại ghi trong sử biên niên Campuchia kể về một vị đại thần từ chối quy phục nhà vua, người đã đâm ông ta bằng thanh gươm của mình. Nước bọt độc của ông ta rơi lên mình nhà vua, biến vua trở thành một người hủi và sau đó được mệnh danh là Vua Cùi.

Sân Vua Cùi đặt trên một nền hình vuông mỗi cạnh 25 m, cao 6 m. Các cạnh của cái nền đá ong này được ốp sa thạch và trang trí bởi những mảng phù điêu chia thành 7 dải ngang. Bức tường ngoài mô tả những sinh vật trong thần thoại – rắn thần, garuda, những người khổng lồ nhiều tay cầm gươm và chùy cùng những người đàn bà để trần thân trên đội mão hình ngọn lửa. Bức tường bên trong có những phù điêu trang trí rất ấn tượng. Nội dung của chúng tương tự với những phù điêu ở tường ngoài và những trụ thấp chạm hình cá, hình voi và một dải ngang diễn tả một con sông.

Chính những bức tường điêu khắc chia làm 7 tầng và chạm trổ tinh xảo và khắc họa cuộc sống của người dân, cá, hoa, cây cỏ, v.v. Tầng cuối của bức tường điêu khắc hình ảnh các vị thần cưỡi các con vật dưới biển, tay cầm vật thiêng.

Tham khảo

Phan Minh Châu, Cùng bạn khám phá thế giới, Sapaco Tourist
Phan Minh Châu, Di tích Angkor trên đất Thái Lan và Lào, Sapaco Tourist
Michael Freeman Claude Jacques, Ancient Angkor, River Books Ltd., Bangkok
Guide to Khmer temples in Thailand and Laos, Michael Freeman, River Books Ltd, Bangkok
Prehistoric Thailand, Charles Higham and Rachanic Thosarat, River Books Ltd, Bangkok
Glaize, Maurice (2003 edition of an English translation of the 1993 French fourth edition)
The Monuments of the Angkor Group. Truy cập ngày 14 tháng 7 năm 2005.
Gray, Denis D. (ngày 15 tháng 1 năm 1998). Nations' trials meant to prevent errors during restoration of Angkor. Truy cập ngày 22 tháng 8 năm 2005.
Gunther, Michael D. (1994). Art of Southeast Asia Accessed ngày 22 tháng 8 năm 2005.
Higham, Charles (2001). The Civilization of Angkor. Phoenix. ISBN 1-84212-584-2
World Monuments Fund. World Monuments Fund at Angkor Accessed ngày 22 tháng 8 năm 2005.
Coedès, George. Pour mieux comprendre Angkor (Hanoi: Imprimerie D'Extrême-Orient, 1943), esp. Ch.6, "Le mystère du Bayon," các trang 119–148
Freeman, Michael and Jacques, Claude. Ancient Angkor. River Books, 1999, các trang 78 ff. ISBN 0-8348-0426-3
Glaize, Maurice. The Monuments of the Angkor Group. Translated into English from the French, revised 1993 and published online at theangkorguide.com. (The link takes you directly to the section of this work having to do with Angkor Thom and the Bayon.)
Rovedo, Vittorio. Khmer Mythology: Secrets of Angkor (New York: Weatherhill, 1998), các trang 131 ff
JSA Bayon Master Plan Accessed ngày 17 tháng 5 năm 2005
JSA Bayon Symposia Accessed ngày 17 tháng 5 năm 2005

Liên kết ngoài

Tỉnh Xiêm Riệp
Di tích Angkor


title: Hàm số

text:
Trong toán học, một hàm số hay gọi ngắn là hàm (Tiếng Anh: function) là một loại ánh xạ giữa hai tập hợp  số liên kết mọi phần tử của tập số đầu tiên với đúng một phần tử của tập số thứ hai. Ví dụ điển hình là các hàm từ số nguyên sang số nguyên hoặc từ số thực sang số thực.

Các hàm số ban đầu là sự lý tưởng hóa cách một đại lượng thay đổi phụ thuộc vào một đại lượng khác. Ví dụ, vị trí của một hành tinh là một hàm số của thời gian. Về mặt lịch sử, khái niệm này được xây dựng dựa trên phép tính vi tích phân vào cuối thế kỷ 17, và cho đến thế kỷ 19, các hàm được coi là khả vi (nghĩa là chúng có mức độ mịn cao). Khái niệm hàm số được chính thức hóa vào cuối thế kỷ 19 dưới dạng lý thuyết tập hợp, và điều này đã mở rộng đáng kể các lĩnh vực ứng dụng của khái niệm này.

Một hàm số là một quá trình hoặc một mối quan hệ mà liên kết mỗi phần tử  của một tập hợp , được gọi là miền xác định của hàm số, đến một phần tử  duy nhất của một tập hợp  (có thể là cùng một tập hợp như X), và gọi là tập hợp đích của hàm số này. Hàm số thường được ký hiệu bằng các chữ cái như ,  và .

Nếu hàm được gọi là , quan hệ này được ký hiệu là  (đọc là "  của  "), trong đó phần tử  là đối số hoặc đầu vào của hàm và  là giá trị của hàm, đầu ra hoặc ảnh của  theo  . Ký hiệu được sử dụng để biểu diễn đầu vào là biến của hàm (ví dụ:  là hàm của biến ).

Một hàm số được biểu diễn duy nhất bởi tập hợp tất cả các cặp số , được gọi là đồ thị của hàm số.  Khi miền và miền là tập hợp các số thực, mỗi cặp như vậy có thể được coi là tọa độ Descartes của một điểm trong mặt phẳng. Tập hợp các điểm này được gọi là đồ thị của hàm số; nó là một phương tiện phổ biến để minh họa một hàm số.

Các hàm số được sử dụng rộng rãi trong khoa học và trong hầu hết các lĩnh vực toán học. Người ta đã nói rằng các hàm là "đối tượng trung tâm của nghiên cứu" trong hầu hết các lĩnh vực toán học.

Khái niệm
Nói một cách trực quan, hàm là một quá trình liên kết từng phần tử của tập hợp số  với một phần tử của tập hợp số .

Về mặt hình thức, một hàm  từ tập  đến tập  được xác định bởi tập  gồm các cặp có thứ tự  sao cho , , và mọi phần tử của  là thành phần đầu tiên của đúng một cặp có thứ tự ghép đôi trong    Nói cách khác, với mọi  trong , có đúng một phần tử  sao cho cặp có thứ tự  thuộc tập các cặp xác định hàm  . Tập hợp  được gọi là đồ thị của hàm số. Về mặt hình thức, nó có thể được xác định với hàm số trên, nhưng điều này che giấu cách giải thích thông thường về một chức năng như một quá trình. Do đó, trong cách sử dụng thông thường, hàm số thường được phân biệt với đồ thị của nó.

Trong định nghĩa về hàm số,  và  tương ứng được gọi là tập/miền xác định và tập đích/ miền giá trị của hàm   Nếu  thuộc tập xác định , thì  là ảnh của  thông qua , hoặc giá trị của  được áp dụng cho đối số  . Đặc biệt, trong ngữ cảnh của các con số, người ta cũng nói rằng  là giá trị của  đối với giá trị  của biến của nó, hay ngắn gọn hơn,  là giá trị của  của , được ký hiệu là  .

Hai hàm  và  là bằng nhau, nếu miền và tập hợp miền xác định của chúng giống nhau và giá trị đầu ra của chúng giống nhau trên toàn miền xác định đó. Chính thức hơn,  nếu  với mọi , trong đó  và

Miền xác định và miền giá trị không phải lúc nào cũng được cung cấp rõ ràng khi một hàm được xác định và, nếu không có một số tính toán (có thể khó), người ta có thể chỉ biết rằng miền được chứa trong một tập hợp lớn hơn. Thông thường, điều này xảy ra trong giải tích toán học, trong đó "một hàm  thường đề cập đến một hàm có thể có một tập con thích hợp của  là miền xác định. Ví dụ, một "hàm từ giá trị thực đến giá trị thực" có thể tham chiếu đến một hàm có giá trị thực của một biến thực. Tuy nhiên, một "hàm từ số thực đến số thực" không có nghĩa là miền của hàm là toàn bộ tập các số thực, mà chỉ có nghĩa miền là tập các số thực có chứa khoảng mở không rỗng. Khi đó một hàm như vậy được gọi là hàm một phần. Ví dụ: nếu  là một hàm có các số thực là miền xác định và miền giá trị, thì một hàm ánh xạ giá trị  với giá trị  là một hàm  từ miền số thực đến miền số thực, có miền xác định là tập các số thực , sao cho  .

Phạm vi của một hàm là tập hợp các ảnh của tất cả các phần tử trong miền. Tuy nhiên, phạm vi đôi khi được sử dụng như một từ đồng nghĩa của miền giá trị, thường sử dụng trong các sách cũ.

Định nghĩa dùng quan hệ
Bất kỳ tập con nào của tích Descartes gồm hai tập hợp  và  xác định một quan hệ hai ngôi  giữa hai tập hợp này. Rõ ràng là một quan hệ tùy ý có thể chứa các cặp đôi vi phạm các điều kiện cần thiết cho một hàm số đã cho ở trên.

Một quan hệ hai ngôi là có tính hàm số (còn được gọi là duy nhất bên phải) nếu

Một quan hệ nhị phân là có tính nối tiếp (còn được gọi là tổng bên trái) nếu

Một hàm một phần là một quan hệ hai ngôi mà có tính hàm số..

Một hàm số là một quan hệ hai ngôi có tính hàm số và nối tiếp.

Các thuộc tính khác nhau của hàm số và thành phần hàm số có thể được định dạng lại bằng ngôn ngữ của các quan hệ. Ví dụ, một hàm số là đơn ánh nếu quan hệ ngược  là có tính hàm số, trong đó quan hệ ngược được định nghĩa là

Cách cho hàm số
Hàm số có thể được cho bằng bảng hoặc bằng biểu đồ hoặc bằng 1 biểu thức hoặc nhiều biểu thức trên từng khoảng, đoạn, nửa khoảng.

Ví dụ: X = {1,2,3,4,5}, Y = {5,6,7,8,9,10}.

Hàm  được cho bảng sau:

Các hàm cho bằng biểu thức như , , ...

Lưu ý: Trong chương trình môn Toán ở bậc Trung học phổ thông của Việt Nam (chỉ đề cập đến Hàm số biến số thực) quy ước rằng:
 Khi không nói rõ thêm, miền xác định (tập xác định) của hàm số cho bằng biểu thức y = f(x) là tập hợp tất cả các giá trị của x làm cho f(x) có nghĩa.
Ví dụ: Hàm số  có miền xác định là  hay
Hàm số  có miền xác định là
 Miền giá trị của hàm số y = f(x) là tập hợp tất cả các giá trị có thể có của , nghĩa là .
Ví dụ: Miền giá trị của hàm số  là .

 Nếu X,Y  thì hàm số được gọi là hàm số thực.
Ví dụ: Hàm lượng giác ,hàm mũ ,...
 Nếu X,Y  thì hàm số được gọi là hàm số biến số phức.
Ví dụ: Hàm dao động ;
 Nếu X  thì hàm số được gọi là hàm số số học.
Ví dụ: Hàm Euler  biểu diễn số các số tự nhiên không vượt quá n và nguyên tố cùng nhau với n, hàm Sigma  biểu diễn tổng tất cả các ước của số tự nhiên n...

Các dạng của hàm số

Đơn ánh, song ánh, toàn ánh
Như trên đã đề cập, hàm số là một trường hợp ánh xạ, nên người ta cũng miêu tả hàm số dưới 3 dạng là đơn ánh, toàn ánh và song ánh.

Đơn ánh
Một hàm số là đơn ánh khi nó áp dụng lên 2 đối số khác nhau luôn cho 2 giá trị khác nhau.

Một cách chặt chẽ, hàm f, xác định trên X và nhận giá trị trong Y, là đơn ánh nếu như nó thỏa mãn điều kiện với mọi x1 và x2 thuộc X và nếu x1 ≠ x2 thì f(x1) ≠ f(x2).

Nghĩa là, hàm số f là đơn ánh khi và chỉ khi:

Với đồ thị hàm số y = f(x) trong hệ tọa độ Đề các, mọi đường thẳng vuông góc với trục đối số Ox sẽ chỉ cắt đường cong đồ thị tại nhiều nhất là một điểm

Toàn ánh
Hàm số f được gọi là toàn ánh nếu như với mọi số y thuộc Y ta luôn tìm được ít nhất một số x thuộc X sao cho f(x) = y. Theo cách gọi của ánh xạ thì điều kiện này có nghĩa là mỗi phần tử y thuộc Y đều là ảnh của ít nhất một tạo ảnh x thuộc X qua ánh xạ f.

Nghĩa là, hàm số f là toàn ánh khi và chỉ khi:
 cũng tức là

Đồ thị hàm  cắt đường thẳng

Song ánh
Trong toán học, song ánh, hoặc hàm song ánh, là một hàm số f từ tập X vào tập Y thỏa mãn tính chất, đối với mỗi y thuộc Y, có duy nhất một x thuộc X sao cho f(x) = y.

Nói cách khác, f là một song ánh nếu và chỉ nếu nó là tương ứng một-một giữa hai tập hợp; tức là nó vừa là đơn ánh và vừa là toàn ánh.

Ví dụ, xét hàm fxác định trên tập hợp số nguyên  vào, được định nghĩa f(x) = x + 1. Ví dụ khác, đối với mỗi cặp số thực (x,y) hàm f xác định bởi f(x,y) = (x + y, x − y) là một song ánh

Hàm song ánh đôi khi còn gọi là hoán vị.

Tập hợp tất cả các song ánh từ tập X vào tập Y được ký hiệu là X ↔ Y. Thông thường tập các hoán vị của tập X được ký hiệu là X!.

Song ánh đóng nhiều vai trò quan trọng trong toán học, như nó dùng để định nghĩa đẳng cấu (và những khái niệm liên quan như phép đồng phôi và vi phôi), nhóm hoán vị, ánh xạ xạ ảnh, và nhiều định nghĩa khác

Minh hoạ

Hàm hợp và hàm ngược

Hàm hợp
Cho các hàm số:

trong đó X, Y, Z là các tập hợp số nói chung. Hàm hợp của f1 và f2 là hàm số:

được định nghĩa bởi:

Có thể ký hiệu hàm hợp là:

Ví dụ, hàm số f(x) = sin (x2+1) là hàm số hợp f2(f1(x)), trong đó f2(y) = sin(y), f1(x) = (x2 +1).

Việc nhận biết một hàm số là hàm hợp của các hàm khác, trong nhiều trường hợp có thể khiến các tính toán giải tích (đạo hàm, vi phân, tích phân) trở nên đơn giản hơn.

Hàm ngược
Cho hàm số song ánh:

trong đó X, Y là tập hợp số nói chung.Khi đó mỗi phần tử y = f(x) với y nằm trong Y đều là ảnh của một và chỉ một phần tử x trong X. Như vậy, có thể đặt tương ứng mỗi phần tử y trong Y với một phần tử x trong X. Phép tương ứng đó đã xác định một hàm số, ánh xạ từ Y sang X, hàm số này được gọi là hàm số ngược của hàm số f và được ký hiệu là:

Nếu f−1(x) tồn tại ta nói hàm số f(x) là khả nghịch. Có thể nói tính chất song ánh là điều kiện cần và đủ để hàm f(x) khả nghịch, tức là nếu f(x) là song ánh thì ta luôn tìm được hàm ngược f−1(x) và ngược lại.

Đồ thị của hàm số

Thông thường thì hàm số được xác định bằng một biểu thức tổng quát y = f(x) nào đó, ví dụ như y = x2 - 5. Tuy nhiên cũng có những hàm đặc biệt mà quy tắc cho tương ứng x với y của nó không theo bất kỳ một quy luật nào để có thể diễn đạt bằng một biểu thức toán học. Trong trường hợp này ta có thể lập bảng cho các giá trị đối số x và các giá trị hàm số y tương ứng với chúng. Ngoài ra hàm số còn có thể được xác định một cách triệt để bằng đồ thị của nó.

Đối với hàm số một biến số thực (có miền xác định thực), đồ thị hàm số được định nghĩa như sau:
Đồ thị của hàm số y = f(x) là tập hợp các điểm trên mặt phẳng R2 có tọa độ [x, f(x)].

Ký hiệu đồ thị hàm số theo định nghĩa trên là:

Các tính chất của hàm số

Tính đơn điệu
Giả sử hàm số y= f(x) xác định trên K. Ta nói:

 Hàm số y= f(x) đồng biến (tăng) trên K nếu với mọi cặp ,  thuộc K mà  nhỏ hơn  thì  nhỏ hơn , tức là:
 Hàm số y = f(x) nghịch biến (giảm) trên K nếu với mọi cặp , thuộc K mà  nhỏ hơn  thì  lớn hơn , tức là:

Tính chẵn lẻ

Điều kiện để một hàm số chẵn hoặc lẻ
Cho hàm số y=f(x) xác định trên D

 Điều kiện tiên quyết để hàm số có tính chẵn lẻ là tập xác định của hàm số phải đối xứng qua điểm 0, tức là
 Để hàm số được xem là chẵn cần thêm điều kiện f(-x) = f(x)
 Để hàm số được xem là lẻ cần thêm điều kiện f(-x) = -f(x)
 Nếu thiếu điều kiện 1 hoặc cả hai điều kiện 2 và 3 thì xem như hàm số không có tính chẵn lẻ.

Đồ thị của hàm số chẵn và hàm số lẻ
Trong mặt phẳng tọa độ Descartes:

 Đồ thị của mọi hàm số chẵn đều nhận trục Oy làm trục đối xứng.
 Đồ thị của mọi hàm số lẻ đều nhận gốc tọa độ làm tâm đối xứng.

Tham khảo

Chú thích

Hàm số và ánh xạ
Khái niệm cơ bản trong lý thuyết tập hợp
Toán học sơ cấp
Thuật ngữ toán học


title: Bilobata

text:
Bilobata là một chi bướm đêm thuộc họ Gelechiidae.

Tham khảo

Gelechiidae


title: Myristica coacta

text:
Myristica coacta là một loài thực vật thuộc họ Myristicaceae. Đây là loài đặc hữu của Papua New Guinea.

Chú thích

Tham khảo
 World Conservation Monitoring Centre 1998. Myristica coacta. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Papua New Guinea
coacta
Thực vật dễ tổn thương
Thực vật đặc hữu Papua New Guinea


title: Nomada moeschleri

text:
Nomada moeschleri là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Alfken mô tả khoa học năm 1913.

Chú thích

Tham khảo

Nomada
Động vật được mô tả năm 1913


title: Ingenried

text:
Ingenried là một đô thị ở huyện Weilheim-Schongau, bang Bayern, Đức.

Tham khảo


title: (21325) 1997 AB6

text:
{{DISPLAYTITLE:(21325) 1997 AB6}}

(21325) 1997 AB6 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện qua chương trình tiểu hành tinh Beijing Schmidt CCD ở trạm Xinglong ở tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc ngày 2 tháng 1 năm 1997.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 21001–22000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1997
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Liễu Đề

text:
Liễu Đề là thị trấn huyện lỵ của huyện Nghĩa Hưng, tỉnh Nam Định, Việt Nam.

Địa lý
Thị trấn Liễu Đề nằm ở trung tâm huyện Nghĩa Hưng, có vị trí địa lý:
Phía đông và phía bắc giáp huyện Trực Ninh
Phía tây giáp xã Nghĩa Trung
Phía nam giáp xã Nghĩa Sơn và huyện Trực Ninh.

Thị trấn Liễu Đề có tỉnh lộ 55 chạy qua và chạy song song với sông Thống Nhất.

Lịch sử
Sau năm 1954, phần lớn địa bàn thị trấn Liễu Đề hiện nay là xã Trực Hòa thuộc huyện Trực Ninh. Ngày 25 tháng 4 năm 1961, xã Trực Hòa chuyển sang trực thuộc huyện Nghĩa Hưng và đổi tên thành xã Nghĩa Hiệp theo Quyết định số 49-CP của Hội đồng Chính phủ.

Ngày 13 tháng 2 năm 1987, Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định số 26-HĐBT. Theo đó, thành lập thị trấn Liễu Đề, thị trấn huyện lỵ huyện Nghĩa Hưng trên cơ sở toàn bộ diện tích, dân số của xã Nghĩa Hiệp và 26,8 ha diện tích tự nhiên của xã Nghĩa Trung.

Sau khi thành lập, thị trấn Liễu Đề có 421,62 ha diện tích tự nhiên và 6.959 người.

Thị trần Liễu Đề bao gồm các thôn xóm: Khu Phố 1, Khu Phố 2, Khu phố 3, Phố Đoài, Xóm Bắc, Xóm Đông, Xóm Nam, Xóm Nam Sơn, Xóm Nam Phú, Xóm Tân Thành, Xóm Tân Thọ.

Kinh tế - xã hội
Thị trấn Liễu Đề có trường Trung hoc phổ thông Nghĩa Hưng A và trường Trung học cơ sở Nghĩa Hưng là 2 trường có thành tích đứng đầu huyện khối Trung hoc phổ thông và Trung học cơ sở.

Thị Trấn Liễu Đề có tỉnh lộ 55 chạy qua, chạy song song với sông Thống Nhất.

Văn hóa
Ở Liễu Đề có đền, chùa và phủ thánh Mẫu Viên Hưng. Ngoài ra còn có đền thánh Liễu Đề thuộc giáo xứ Liễu Đề. Vào ngày mùng 6 tháng Giêng hằng năm có hội chợ Xuân truyền thống.

Xem thêm
Danh sách thị trấn tại Việt Nam

Chú thích

Huyện lỵ Việt Nam


title: Aneta Kręglicka

text:
Aneta Beata Kręglicka (sinh ngày 23 tháng 3 năm 1965) là một người mẩu, nhà tạo mẫu, doanh nhân và là Hoa hậu Thế giới đầu tiên người Ba Lan, á hậu 1 hoa hậu quốc tế 1989.

Sự nghiệp
Cô đã tốt nghiệp các ngành kinh tế của Trường Đại học Gdansk vào năm 2005 cô đã bắt đầu nghiên cứu sau đại học tại Trường Kinh tế Warsaw. Trước đó cô còn là thành viên trong ban nhạc nhảy múa của Trung tâm văn hoá dành cho sinh viên tại Đại học Gdansk.

Cuộc thi sắc đẹp
Aneta tham dự cuộc thi Hoa hậu Ba Lan năm 1989 và đạt danh hiệu cao nhất, sau đó cô lên đường tham dự cuộc thi Hoa hậu Quốc tế 1989 tại Nhật Bản và cô đã về vị trí thứ nhì và người chiến thắng là Iris Klein đến từ Đức.

Sau khi đạt danh hiệu khá cao tại Hoa hậu Quốc tế cô tiếp tục đến Luân Đôn tham dự cuộc thi Hoa hậu Thế giới vào ngày 22 tháng 11 năm 1989 và đạt danh hiệu Hoa hậu Thế giới đồng thời trở thành cô gái người Đông Âu đầu tiên chiến thắng trong cuộc thi này.

Tham khảo

Hoa hậu Thế giới
Sinh năm 1965
Nhân vật còn sống


title: Acronicta browni

text:
Acronicta browni là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Nó được tìm thấy ở Bắc Mỹ, bao gồm California.

Liên kết ngoài
California Moth Specimens

Chú thích

Acronicta


title: Morvilliers, Eure-et-Loir

text:
Morvilliers là một xã thuộc tỉnh Eure-et-Loir trong vùng Centre-Val de Loire ở bắc trung bộ nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 220 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Eure-et-Loir


title: Ambulyx charlesi

text:
Ambulyx charlesi là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae. Nó được miêu tả bởi Clark năm 1924, và được tìm thấy ở Indonesia.

Chú thích

Tham khảo

Ambulyx


title: Agriotes guatemalensis

text:
Agriotes guatemalensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Champion mô tả khoa học năm 1896.

Chú thích

Tham khảo

Agriotes


title: Khối phía Đông

text:
Trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh, thuật ngữ Khối phía Đông (hay còn được gọi là Khối Xô Viết, Khối Cộng sản hoặc Khối Xã hội chủ nghĩa) đã được dùng để chỉ Liên Xô và các đồng minh của mình ở Trung và Đông Âu (Bulgaria, Tiệp Khắc, Đông Đức, Hungary, Ba Lan, România và - đến đầu thập niên 1960 - Albania).

Tên gọi "Khối phía đông" cũng đã được sử dụng để gọi chung tên của các quốc gia thành viên của Hiệp ước Warszawa (một liên minh quân sự do Liên Xô lãnh đạo) hoặc của tổ chức Comecon (Hội đồng Tương trợ Kinh tế) (một tổ chức kinh tế quốc tế của các nhà nước cộng sản). Các đồng minh của Liên Xô bên ngoài Đông Âu như Mông Cổ và thường là Cuba, Việt Nam Dân chủ Cộng hòa (Bắc Việt Nam) và Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên (Bắc Triều Tiên) đôi khi được bao gồm trong Khối phía đông.

Các thuật ngữ Khối phía đông và Liên Xô đôi khi bị nhầm lẫn. Dù Liên Xô đã có nhiều ảnh hưởng kinh tế và chính trị lên các đồng minh của Khối phía đông, các quốc gia khác trong Khối phía đông chưa bao giờ là một nước cộng hòa thành viên của Liên Xô.

Lịch sử
Nó phát sinh sau khi Chiến tranh thế giới thứ hai kết thúc do sự lên ngôi của đảng cộng sản và các đảng công nhân ở các quốc gia dân chủ nhân dân. Đồng thời, không phải tất cả các quốc gia trong khu vực tự xưng là xã hội chủ nghĩa là một phần của Khối Đông phương: Nam Tư đã tách khỏi Liên Xô kể từ năm 1948 (xem chủ nghĩa Liên Xô-Nam Tư) và trở thành một trong những người khởi xướng Phong trào Không liên kết và Albania rời bỏ các hiệp hội trong thập niên 1960 Khối phía Đông - CMEA và ATS (xem chủ nghĩa ly giáo Xô-Albania).

Khối phía Đông đã chấm dứt sự tồn tại của nó sau cuộc cách mạng nhung của Pháp ở Tiệp Khắc và sự thống nhất của Đức vào năm 1990. Vào ngày 1 tháng 7 năm 1991, Hiệp ước Warsaw đã bị giải tán tại một cuộc họp ở Praha, nơi đưa dòng cuối cùng dưới sự tồn tại của Khối Đông phương.

Thể chế chính trị và kinh tế
Về chính trị, chúng đều là những quốc gia xã hội chủ nghĩa được lãnh đạo bởi một đảng cầm quyền. Tất cả các nước trong khối phía Đông có nền kinh tế bao cấp. Hầu hết hoặc tất cả tài sản đều thuộc về nhà nước và giá cả được các nhà làm kế hoạch kinh tế đặt ra, chứ không do thị trường định đoạt.

Nam Tư và Albania
Nam Tư chưa bao giờ là một phần của Khối phía đông hoặc của Hiệp ước Warszawa. Mặc dù Nam Tư tuyên bố là một quốc gia cộng sản, lãnh đạo của nước này, Thống chế Tito, đã lên nắm quyền lực thông qua các nỗ lực của ông từ một cuộc kháng chiến phi đảng phái trong Chiến tranh thế giới thứ hai. Do không nhờ Hồng quân Liên Xô hỗ trợ, ông không phải đồng minh thân thiết với Liên Xô. Trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh, Nam Tư tự thiết lập thành một quốc gia trung lập và là một trong những sáng lập viên của Phong trào Không liên kết.

Tương tự, chính phủ Albania theo chủ nghĩa Stalin cũng lên nắm quyền lực một cách độc lập không phải nhờ Hồng quân mà nhờ một cuộc kháng chiến trong Chiến tranh thế giới thứ hai. Albania đã cắt đứt quan hệ với Liên Xô đầu thập niên 1960 do kết quả của sự chia rẽ Trung-Xô, nên Albania đã liên minh với Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa và lập trường chống chủ nghĩa xét lại của Trung Quốc đại lục.

Các thành viên của Khối phía Đông

Xem thêm
Khối Warszawa
 Hội đồng Tương trợ Kinh tế - COMECON
Chiến tranh Lạnh

Tham khảo

Chiến tranh Lạnh
Khối phía Đông


title: Quận Burlington, New Jersey

text:
Quận Burlington là một quận trong tiểu bang New Jersey, Hoa Kỳ. Quận lỵ đóng ở thành phố Mount Holly nhưng trước đây quận lỵ là Burlington . Theo điều tra dân số năm 2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có dân số người . Năm 2007, ước tính dân số quận này là 423.394 người .

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận này có diện tích , trong đó có   là diện tích đất, km2 là diện tích mặt nước.

Các xa lộ

Các quận giáp ranh
Quận Mercer - bắc
Quận Monmouth – đông bắc
Quận Ocean - đông
Quận Atlantic - nam
Quận Camden – tây nam
Quận Philadelphia, Pennsylvania - tây
Quận Bucks, Pennsylvania – tây bắc

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của New Jersey


title: Dango

text:
là một loại bánh trôi của ẩm thực Nhật Bản được làm từ bột nếp (mochiko), tương tự như bánh dày Nhật Bản mochi (餅, bính). Bánh này thường được ăn với trà xanh. Dango được ăn quanh năm, tuy nhiên theo truyền thống mỗi giai đoạn nhất định trong năm sẽ ăn một loại dango khác nhau. Người ta thường ghim 3, 4 viên dango vào que tre.

Các loại dango

Có nhiều loại dango khác nhau, thường được đặt tên theo mùa, hay lễ hội nào mà người ta ăn nó.
Anko (餡子, Hãm tử): Bánh đậu đỏ ngọt, chỉ thỉnh thoảng mới dùng các nguyên liệu khác.
Chadango: Bánh dango vị trà xanh.
 Bocchan dango: Dango 3 màu. Một màu làm từ đậu đỏ, một làm từ trứng và màu thứ ba từ trà xanh.
 Denpun dango: Loại dango đến từ Hokkaidō làm từ bột khoai tây và nướng với đậu ngọt luộc.
 Kuri dango: Dango được bọc ngoài bởi hạt dẻ nghiền nhuyễn.
 Chichi dango: Loại bánh ngọt nhẹ làm món tráng miệng.
 Hanami dango (花見 団子, Hoa kiến đoàn tử): Cũng có 3 màu, Hanami dango theo truyền thống thường được làm vào dịp lễ hội hoa anh đào. Cho nên, trong tên mới có chữ hoa kiến (Hanami) nghĩa "ngắm hoa".
 Goma: hạt mè. Loại bánh này vừa mặn vừa ngọt.
 Kibi dango: Dango làm từ bột kê.
 Kinako (黄粉, Hoàng phấn): Bột đậu nành nướng.
 Kushi dango: Dango xiên que.
 Mitarashi dango (御手洗団子, Ngự thủ tẩy đoàn tử): Được bao phủ bởi một loại siro làm từ nước tương, đường và tinh bột. Bánh này được đặt tên theo những bọt bong bóng của "ngự thủ tẩy" (Mitarashi), một loại "nước thánh" ở trước cổng Hạ Áp Thần xã (Shimogamo jinja), một ngôi đền thần đạo nổi tiếng ở cố đô Bình An kinh.
 Nikudango (肉団子, Nhục đoàn tử): Một loại thịt viên.
 Teppanyaki (鉄板焼き): Dango ghim vào que tre có vị cay của món nướng teppanyaki.
 Sasa dango: Loại dango được làm và thưởng thức chủ yếu tại vùng Niigata. Sasa dango có hai loại: "Onna Dango" và "Otoko Dango." Onna Dango (nghĩa đen là "Dango Nữ") có nhân là đậu đỏ, trong khi đó, otoko dango (nghĩa đen là "Dango Nam") có nhân là kinpira, một món ăn được nấu từ rễ củ của các loại rau với rong biển, đậu phụ và thịt. Loại này được gói trong lá sậy Nhật Bản sasa (笹) để bảo quản.
Tsukimi dango (月見団子, Nguyệt Kiến Đoàn Tử): loại dango thường ăn trong dịp Trung thu.

Biến nghĩa của từ "dango"

Có một thành ngữ Nhật Bản phổ biến là "Hana yori dango" (花より団子), có nghĩa đen là "dango tuyệt hơn hoa", muốn nói rằng những thứ thực tế thì tốt hơn là những thứ chỉ có vẻ đẹp bên ngoài.

Dango được các vận động viên cờ vây dùng với nghĩa xúc phạm chỉ những nhóm quân cờ đi không hiệu quả, trông chẳng khác gì mấy cái bánh dango. Dango cũng là tên của trò chơi go variant  ra đời năm 1991.

Kiểu tóc với những búi tóc hình dango ở về một phía của đầu thường được gọi là "odango".

Phiên bản Việt Nam
Bánh hòn là một đặc sản của Phan Thiết, được chế biến từ bột năng, dừa, lạc rang, muối và đường. Khi chế biến xong, nó được lăn qua lớp dừa bào sợi và xiên que giống như dango. Do nguyên liệu đơn giản và cách chế biến nhanh gọn nên nhiều người thường chọn bánh hòn là món ăn vặt quen thuộc cho cả nhà, nhất là những gia đình có trẻ nhỏ.

Xem thêm

 Wagashi
 Mochi

Tham khảo

Bánh Nhật Bản
Ẩm thực Nhật Bản
Thức ăn từ gạo
Các món cơm Nhật Bản


title: Dêngqên

text:
Dêngqên, (; , Hán Việt: Dinh Thanh huyện) là một huyện của địa khu Qamdo (Xương Đô), khu tự trị Tây Tạng, Trung Quốc.

Trấn
 Đinh Thanh (丁青镇)
 Xích Độc (尺犊镇)

Hương

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang thông tin

Đơn vị cấp huyện Tây Tạng
Qamdo


title: Sommerhausen

text:
Sommerhausen là một đô thị tại huyện Würzburg bang Bayern, Đức.

Tham khảo


title: 14157 Pamelasobey

text:
14157 Pamelasobey (1998 SA133) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 16 tháng 9 năm 1998 bởi nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 14157 Pamelasobey

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1998


title: Quận Noble, Oklahoma

text:
Quận Noble là một quận trong tiểu bang Oklahoma, Hoa Kỳ. Quận lỵ đóng ở thành phố  . Theo điều tra dân số năm 2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có dân số người . Năm 2007, ước tính dân số quận này là người .

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận này có diện tích ki-lô-mét vuông, trong đó có km2 là diện tích đất, km2 là diện tích mặt nước.

Các xa lộ

Các quận giáp ranh

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của Oklahoma


title: Đậu bắp

text:
Đậu (cà) bắp còn có các tên khác bắp còi,  ở Gò Công gọi là Bắp Tây và gôm (danh pháp hai phần: Abelmoschus esculentus), còn được biết đến ở các quốc gia nói tiếng Anh (English-speaking countries) là móng tay phụ nữ (ladies' fingers). Đây là một loài thực vật có hoa có giá trị vì quả non ăn được. Loài này là cây một năm hoặc nhiều năm, cao tới 2,5 m. Lá dài và rộng khoảng 10–20 cm, xẻ thùy chân vịt với 5–7 thùy. Hoa đường kính 4–8 cm, với 5 cánh hoa màu trắng hay vàng, thường có các đốm đỏ hay tía tại phần gốc mỗi cánh hoa. Quả là dạng quả nang dài tới 20 cm, chứa nhiều hạt.

Từ nguyên, nguồn gốc, phân bố
Tên gọi của đậu bắp trong một số ngôn ngữ phương Tây, như tiếng Anh là "okra" có nguồn gốc Tây Phi và nó là cùng nguồn gốc với "ọ́kụ̀rụ̀" trong tiếng Igbo, một ngôn ngữ được sử dụng trong khu vực ngày nay là Nigeria. Trong các ngôn ngữ hệ Bantu, đậu bắp được gọi là "kingombo" hay các biến thể của nó, và đây là nguồn gốc của tên gọi cho đậu bắp trong tiếng Bồ Đào Nha, tiếng Tây Ban Nha và tiếng Pháp. Tên gọi trong tiếng Ả Rập "bāmyah" là cơ sở của các tên gọi dành cho đậu bắp tại Trung Đông, Balkan, Thổ Nhĩ Kỳ, Bắc Phi và Nga. Tại Nam Á, tên gọi của nó là các dạng biến thái của từ "bhindi".

Đậu bắp đôi khi được gọi theo tên khoa học cũ là Hibiscus esculentus L. Loài này dường như có nguồn gốc từ vùng cao nguyên Ethiopia, mặc dù sự bắt nguồn và phát nguyên từ đây là không có tài liệu nào ghi chép cả. Người Ai Cập và người Moor trong thế kỷ 12 và 13 sử dụng tên gọi trong tiếng Ả Rập để chỉ loài cây này, gợi ý rằng nó đến từ phía đông. Loài thực vật này vì thế có thể đã được đem xuyên qua Hồng Hải bằng con đường qua eo biển Bab-el-Mandeb để tới bán đảo Ả Rập, hơn là bằng con đường phía bắc qua Sahara. Một trong những ghi chép sớm nhất là của Ibn Jubayr (1145-1217), một người Moor Tây Ban Nha, người đã tới Ai Cập vào năm 1216 và miêu tả loài cây này được dân cư địa phương gieo trồng và sử dụng các quả non trong các bữa ăn.

Từ bán đảo Ả Rập, loài cây này đã được phổ biến tới các vùng ven Địa Trung Hải và về phía đông. Việc thiếu từ để chỉ đậu bắp trong các ngôn ngữ cổ ở Ấn Độ cho thấy rằng nó chỉ xuất hiện ở đây kể từ khi bắt đầu Công Nguyên. Nó được đưa tới châu Mỹ bằng các tàu chuyên chở trong buôn bán nô lệ xuyên Đại Tây Dương vào khoảng những năm thập niên 1650, do vào năm 1658 sự hiện diện của nó tại Brasil đã được ghi nhận. Nó được ghi chép là có tại Surinam năm 1686. Đậu bắp có lẽ được đưa vào đông nam Bắc Mỹ đầu thế kỷ 18 và dần dần được phổ biến tại đây. Nó được trồng xa về phía bắc tới Philadelphia vào năm 1748, trong khi Thomas Jefferson ghi chép rằng nó có mặt một cách vững chắc tại Virginia vào năm 1781. Nó là phổ biến tại miền nam Hoa Kỳ vào khoảng năm 1800 và lần đầu tiên được nhắc tới với các giống cây trồng khác nhau vào năm 1806.

Sử dụng

Abelmoschus esculentus được gieo trồng trong các khu vực nhiệt đới và ôn đới ấm của thế giới để lấy quả có xơ, chứa nhiều hạt tròn màu trắng. Quả được thu hoạch khi còn non và ăn như là một loại rau.

Tại Iran, Ai Cập, Liban, Israel, Jordan, Iraq, Hy Lạp, Thổ Nhĩ Kỳ và các khu vực khác ở miền đông Địa Trung Hải, đậu bắp được sử dụng trong các món hầm đặc với rau và thịt. Trong ẩm thực Ấn Độ, nó được chiên áp chảo hay thêm vào trong các món ăn chế biến trên nền tảng nước xốt thịt và là rất phổ biến tại Nam Ấn. Nó cũng trở thành một loại rau ăn phổ biến trong ẩm thực Nhật Bản vào cuối thế kỷ 20, được dùng cùng xì dầu và katsuobushi hay với tempura. Nó cũng được sử dụng trong vai trò của chất làm đặc trong món xúp mướp tây Charleston. Đậu bắp chiên khô kẹp bánh mì được ăn tại miền nam Hoa Kỳ. Quả non cũng có thể làm dưa.

Lá non của đậu bắp cũng có thể chế biến tương tự như lá non của của cải đường hay bồ công anh. Lá cũng được ăn sống trong các món xà lách. Hạt đậu bắp có thể đem rang và xay ra để làm "cà phê không caffein". Khi việc nhập khẩu bị gián đoạn do Nội chiến Mỹ năm 1861, Austin State Gazette thông báo rằng "Một mẫu Anh đậu bắp sẽ sản xuất hạt đủ để cung cấp cho việc gieo trồng của 50 người da đen với cà phê về mọi mặt là tương đương với cà phê nhập khẩu từ Rio.".

Đậu bắp tạo thành một phần của một vài món ăn đặc trưng trong một số khu vực. Frango com quiabo (thịt gà với đậu bắp) là một món ăn trong ẩm thực Brasil, đặc biệt nổi tiếng trong khu vực Minas Gerais. Xúp mướp tây (gumbo), một món thịt hầm với thành phần là đậu bắp, khá phổ biến tại khu vực ven vịnh Mexico của Hoa Kỳ. Từ "gumbo" có nguồn gốc từ tiếng Bantu để chỉ đậu bắp ("kigombo"), thông qua tiếng Tây Ban Nha ở vùng Caribe "guingambó" hay "qimbombó". Nó cũng là thành phần chế biến ra món callaloo, một món ăn vùng Caribe và là món ăn quốc gia của Trinidad & Tobago.

Dầu đậu bắp được sản xuất bằng cách ép hạt đậu bắp. Loại dầu ăn với màu vàng lục này có hương vị dễ chịu, và chứa nhiều chất béo chưa no như axít oleic và axít linoleic. Hàm lượng dầu trong hạt là khá cao (khoảng 40%). Sản lượng dầu thu hoạch từ đậu bắp cũng khá cao, với năng suất 794 kg/ha thì chỉ có hướng dương là vượt được nó.

Các phần không nói rõ của cây đậu bắp cũng được coi là có tính lợi tiểu

Gieo trồng

Abelmoschus esculentus là một loài cây chịu nóng bức và khô hạn tốt. Nó cũng sống được trong các loại đất nghèo dinh dưỡng với lớp đất sét dày và sự ẩm ướt không liên tục. Tuy nhiên, sương giá có thể gây tổn hại cho quả đậu bắp.Nó là cây trồng một năm tại Mỹ.

Trong gieo trồng, hạt được ngâm nước qua đêm trước khi gieo ở độ sâu 1–2 cm. Hạt nảy mầm trong phạm vi 6 ngày (hạt ngâm nước) tới 3 tuần. Cây non cần nhiều nước. Quả nhanh chóng có xơ và hóa gỗ nên cần thu hoạch trong phạm vi 1 tuần kể từ khi được thụ phấn để có thể ăn được.

Quả đậu bắp là dạng có chứa các tế bào nhớt, vì vậy khi chế biến thường đem nướng lên hoặc chế biến cùng các loại thực phẩm có vị chua, như chanh hay cà chua.

Xem thêm
 Luffa, tức chi Mướp thuộc Họ Bầu bí

Tham khảo

Liên kết ngoài
 ITIS 21770

E
Rau ăn quả
Nông nghiệp nhiệt đới
Cây sợi
Cây thuốc châu Phi


title: Passau (huyện)

text:
Passau là một huyện (Kreis) nằm ở đông nam bang Bayern, Đức. Huyện này bao quanh thành phố Passau từ hai phía. Các huyện giáp ranh (từ phía đông theo chiều kim đồng hồ) là: Rottal-Inn, Deggendorf, Freyung-Grafenau. Phía nam giáp Áo.

Xã và đô thị

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang mạng chính thức (tiếng Đức)

Huyện của bang Bayern

Hạ Bayern


title: USS Columbia

text:
Chín tàu chiến của Hải quân Hoa Kỳ từng được mang cái tên USS Columbia, vốn là một cái tên nhân cách hóa của Hoa Kỳ, đồng thời cũng được đặt theo tên thành phố Columbia thuộc tiểu bang South Carolina:

 Columbia là một tàu frigate 44 khẩu pháo được chế tạo tại Xưởng hải quân Washington, nhưng bị đốt vào năm 1814 để ngăn không bị người Anh chiếm
 USS Columbia (1836) là một tàu frigate chạy buồm 50 khẩu pháo hạ thủy năm 1836 và phục vụ cho đến năm 1861 khi nó bị đốt để tránh bị phe Liên Hiệp chiếm
 USS Columbia (1862) là một tàu hơi nước chạy chân vịt Chiếm được của phe Liên Hiệp khi nó bị mắc cạn vào năm 1863
 USS Columbia (1864) là một tàu bọc sắt cũng chiếm được từ phe Liên Hiệp vào năm 1865 và được sử dụng cho đến tháng 6 năm đó
 USS Columbia (C-12), sau là chiếc CA-16, là một tàu tuần dương bảo vệ phục vụ từ năm 1894 đến năm 1921, vào cuối quãng đời phục vụ nó được đổi tên thành USS Old Columbia
 USS Columbia (AG-9) là một tàu vận tải chuyển quân, nguyên là chiếc Great Northern, được đổi tên vào năm 1921 và được sử dụng cho đến năm 1922.
 USS Columbia (CL-56) là một tàu tuần dương hạng nhẹ lớp Cleveland hạ thủy năm 1941 và đã phục vụ trong suốt Thế Chiến II.
 USS Columbia (AOT-182) là một tàu chở dầu bị trưng dụng, được hoàn trả cho chủ sở hữu vào ngày 1 tháng 5 năm 1984.
 USS Columbia (SSN-771) là một tàu ngầm tấn công lớp Los Angeles đưa vào sử dụng năm 1995 và hiện vẫn đang phục vụ

Xem thêm
 Tàu con thoi Columbia, vốn đã thực hiện 28 phi vụ từ năm 1981 đến năm 2003, đôi khi được gọi theo cách không đúng là USS Columbia; vì thực ra nó không phải là một tàu của Hải quân Hoa Kỳ.

Tham khảo
 Bài này có các trích dẫn từ nguồn :en:Dictionary of American Naval Fighting Ships thuộc phạm vi công cộng: http://www.history.navy.mil/danfs/c11-list.htm
 Bài này có các trích dẫn từ nguồn :en:Naval Vessel Register thuộc phạm vi công cộng

Tên gọi tàu chiến Hải quân Hoa Kỳ


title: Coralliobia

text:
Coralliobia là một chi ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Muricidae, họ ốc gai.

Chi này đã trở thành đồng nghĩa của Coralliophila H. Adams & A. Adams, 1853

Các loài
Các loài trong chi Coralliobia gồm có:

 Coralliobia fimbriata (A. Adams, 1854): đồng nghĩa của Coralliophila fimbriata (A. Adams, 1852)

Chú thích

Tham khảo
 Oliverio M. (2008) Coralliophilinae (Neogastropoda: Muricidae) from the southwest Pacific. In: V. Héros, R.H. Cowie & P. Bouchet (eds), Tropical Deep-Sea Benthos 25. Mémoires du Muséum National d'Histoire Naturelle 196: 481-585

Muricidae


title: Đô Lan

text:
Đô Lan (, ) là một huyện thuộc Châu tự trị dân tộc Mông Cổ & dân tộc Tạng Hải Tây, tỉnh Thanh Hải, Trung Quốc.

Trấn
 Sát Hán Ô Tô (察汉乌苏镇)
 Hương Nhật Đức (香日德镇)
 Hạ Nhật Cáp (夏日哈镇)
 Tông Gia (宗加镇)

Hương
 Nhiệt Thủy (热水乡)
 Hương Gia (香加乡)
 Câu Lý (沟里乡)
 Ba Long (巴隆乡)

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang thông tin riêng trên Tân Hoa xã

Đơn vị cấp huyện Thanh Hải
Hải Tây


title: Tân Nhân

text:
Tân Nhân (15 tháng 7 năm 1932 - 14 tháng 2 năm 2008) là một ca sĩ nhạc đỏ, nổi tiếng trong thập niên 1950-1970. Tên tuổi của Bà gắn liền với ca khúc Xa khơi của nhạc sĩ Nguyễn Tài Tuệ và nhiều ca khúc trữ tình cách mạng khác.

Tiểu sử và sự nghiệp
Bà tên thật Trương Tân Nhân, sinh ngày 15 tháng 7 năm 1932 tại làng Mai Xá, xã Gio Mai, huyện Gio Linh, Quảng Trị, trong một gia đình trí thức. Cha bà là ông đốc Hy, mẹ là con gái trong một gia tộc họ Hoàng. Lớn lên bà học tại trường nữ sinh Đồng Khánh (Huế).

Cách mạng tháng 8 thành công, bà thoát ly gia đình theo cách mạng khi mới 13 tuổi. Bà tham gia đội phản gián, làm nhiệm vụ đưa tin, rải truyền đơn. Năm 1949, bà tham gia vào Đoàn Văn công Quân đội mặt trận Bình Trị Thiên và Trung Lào. Năm 1954, bà là diễn viên đơn ca tại Đoàn Ca múa Nhân dân Trung ương. Năm 1963, bà theo học khoa Thanh nhạc Trường Âm nhạc Việt Nam và tốt nghiệp năm 1968. Từ năm 1969 đến năm 1972, bà tu nghiệp tại Nhạc viện Sofia, Bulgaria. Về nước năm 1973, bà làm việc tại Đài Phát thanh Giải phóng, rồi Đài Tiếng nói Việt Nam. Bà còn là ủy viên Ban Chấp hành Hội Nhạc sĩ Việt Nam khóa II. Bà còn tham gia công tác đào tạo diễn viên cho Lào, xây dựng dàn hợp xướng cho các đội hợp xướng thiếu nhi ở Thủ đô Hà Nội.

Tân Nhân có một giọng nữ cao trữ tình, đậm chất miền Trung. Bà thành công với nhiều ca khúc dân ca và trữ tình cách mạng như Xa khơi (Nguyễn Tài Tuệ), Tát nước đêm trăng, Nắng Ba Đình, Tình quê, Ru con (dân ca Nam Bộ), Tình quê hương (Trọng Bằng), Anh về miền Bắc, Chim Pongkle (Nhật Lai), Lăm tơi, Bên nôi con mẹ hát (Lê Lôi), Câu hò bên bờ Hiền Lương (Hoàng Hiệp - thơ Đăng Giao), Nhớ... và một số ca khúc nước ngoài. Đặc biệt với Xa khơi, được thu âm vào thập niên 1960, bà được đánh giá là người thể hiện thành công nhất ca khúc này, và đây cũng là một ca khúc gắn liền với tên tuổi của bà, được công chúng yêu thích và đón nhận rộng rãi .

Tân Nhân đã được trao tặng Huân chương Kháng chiến chống Pháp hạng nhất, Huân chương Kháng chiến chống Mỹ cứu nước hạng nhất và danh hiệu Nghệ sĩ ưu tú (1988). Bà mất vào ngày 14 tháng 2 năm 2008 tại Thành phố Hồ Chí Minh, thọ 76 tuổi.

Đời sống riêng
Năm 1949, trong trận càn ở Phong Lai, bà đã mất liên lạc với cơ sở. Tưởng bà đã chết, trường Huỳnh Thúc Kháng (nơi bà đang theo học) đã tổ chức truy điệu bà. Nhạc sĩ Hoàng Thi Thơ - người bạn học cùng quê - đã viết ca khúc Xuân chết trong lòng tôi để tưởng nhớ tới bà:

... Xuân ơi xuân
Chim xa đàn
Xuân ơi xuân
Ngờ đâu xuân chết trong lòng tôi
Trong tiếng đàn...

Về sau bà đã yêu Hoàng Thi Thơ. Sau này Hoàng Thi Thơ sang bên kia chiến tuyến, riêng bà lúc đó đang mang thai. Về sau, Tân Nhân ở lại đất Bắc nuôi dạy con là Lê Khánh Hoài (lấy họ theo người cha dượng tức người chồng thứ hai của bà là nhà báo Lê Khánh Căn nguyên phụ trách Phòng Văn nghệ Đài Tiếng nói Việt Nam (cơ sở 2, tại Thành phố Hồ Chí Minh) và nguyên Trưởng ban Bạn đọc Báo Nhân dân ). Hiện nay Lê Khánh Hoài đang làm phóng viên, hoạt động trong lĩnh vực điện ảnh và kịch nghệ. Bà có hai người con (một trai một gái) với người chồng thứ hai là Lê Khánh Châu và Lê Khánh Như. Lê Khánh Châu lấy con gái cả nhà thơ Tố Hữu, hiện là Giáo sư, Tiến sĩ Khoa học của Đại học Bochum - Cộng hòa Liên bang Đức .

Chú thích

Tham khảo
 Tân Nhân trên trang của Bộ Văn hoá Thông tin
 Hát mãi rằng... Xa khơi

N
Người Quảng Trị
Nghệ sĩ ưu tú Việt Nam
Huân chương Kháng chiến


title: Paranthrene porphyractis

text:
Paranthrene porphyractis là một loài bướm đêm thuộc họ Sesiidae. Nó được tìm thấy ở Uganda.

Chú thích

Tham khảo

Paranthrene


title: Ampedus fauveli

text:
Ampedus fauveli là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Fleutiaux miêu tả khoa học năm 1891.

Chú thích

Tham khảo

Ampedus


title: Hydroporus elongatulus

text:
Hydroporus elongatulus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Sturm miêu tả khoa học năm 1835.

Hình ảnh

Chú thích

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Hydroporus


title: Phuphena

text:
Phuphena là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Loài
 Phuphena cilix (Druce, 1898)
 Phuphena constricta Dognin, 1912
 Phuphena costata Schaus, 1914
 Phuphena diagona Hampson, 1908
 Phuphena fusipennis Walker, 1858
 Phuphena multilinea Schaus, 1911
 Phuphena parallela (Hampson, 1904)
 Phuphena petrovna (Schaus, 1904)
 Phuphena proseluta Schaus, 1921
 Phuphena subvenata Schaus, 1914
 Phuphena transversa (Schaus, 1894)
 Phuphena tura (Druce, 1889) (đồng nghĩa: Phuphena obliqua (Smith, 1900))
 Phuphena zelotypa Schaus, 1911

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database
Phuphena at funet

Hadeninae


title: Đức Bồng

text:
Đức Bồng là một xã thuộc huyện Vũ Quang, tỉnh Hà Tĩnh, Việt Nam.

Địa lý
Xã Đức Bồng có 1.260,40 ha diện tích tự nhiên và 2.855 nhân khẩu.

Lịch sử
Nghị định số 112/2003/NĐ-CP ngày 03 tháng 10 năm 2003: Nghị định thành lập thị trấn thuộc các huyện Cẩm Xuyên và Vũ Quang, đổi tên xã Vũ Quang thành Hương Quang thuộc huyện Vũ Quang, tỉnh Hà Tĩnh.

Chú thích

Tham khảo


title: Acanthoscelides univittatus

text:
Acanthoscelides univittatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bruchidae. Loài này được Pic miêu tả khoa học năm 1930.

Chú thích

Tham khảo

U


title: 9263 Khariton

text:
9263 Khariton (1976 SX5) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 24 tháng 9 năm 1976 bởi N. S. Chernykh ở Đài vật lý thiên văn Crimean.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 9263 Khariton

Thiên thể phát hiện năm 1976
Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Nikolai Chernykh
Tiểu hành tinh được đặt tên
Tiểu hành tinh Themis


title: Bussy-lès-Poix

text:
Bussy-lès-Poix là một xã ở tỉnh Somme, vùng Hauts-de-France, Pháp.

Địa lý
Thị trấn này tọa lạc trên đường D141, khoảng 15 dặm Anh về phía tây nam của Amiens.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Somme

Tham khảo

Liên kết ngoài
(tất cả đều bằng tiếng Pháp)
 Bussy-lès-Poix sur le site de l'Insee
 Bussy-lès-Poix sur le site du Quid

Xã của Somme


title: Smicridea obliqua

text:
Smicridea obliqua là một loài Trichoptera thuộc họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Smicridea


title: Holorusia castanea

text:
Holorusia castanea là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Holorusia


title: (48658) 1995 WT1

text:
{{DISPLAYTITLE:(48658) 1995 WT1}}

(48658) 1995 WT1 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Seiji Ueda và Hiroshi Kaneda ở Kushiro, Hokkaidō, Nhật Bản, ngày 16 tháng 11 năm 1995.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 48001–49000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1995
Được phát hiện bởi Hiroshi Kaneda
Được phát hiện bởi Seiji Ueda
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Spanioptila spinosum

text:
Spanioptila spinosum là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Cuba, Puerto Rico và quần đảo Virgin (Saint Thomas).

Ấu trùng ăn Casearia hirsuta. Chúng ăn lá nơi chúng làm tổ.

Chú thích

Tham khảo

Spanioptila


title: Mesapamea

text:
Mesapamea là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Các loài
 Mesapamea arbora (Barnes & McDunnough, 1912) (đồng nghĩa: Mesapamea mactatoides (Barnes & McDunnough, 1912))
 Mesapamea calcirena (Püngeler, 1902)
 Mesapamea concinnata Heinicke, 1959
 Mesapamea evidentis Heinicke, 1959
 Mesapamea fractilinea (Grote, 1874)
 Mesapamea maderensis Pinker, [1971]
 Mesapamea moderata (Eversmann, 1843)
 Mesapamea monotona Heinicke, 1959
 Mesapamea pinkeri Bacallado, 1972
 Mesapamea remmi Rezbanyai-Reser, 1985
 Mesapamea secalella Remm, 1983
 Mesapamea secalindica Rezbanyai-Reser, 1986
 Mesapamea secalis (Linnaeus, 1758)
 Mesapamea storai (Rebel, [1940])

Hình ảnh

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database
Mesapamea at funet

Liên kết ngoài

Hadeninae


title: Protomelas kirkii

text:
Protomelas kirkii là một loài cá thuộc họ Cichlidae. Loài này có ở Malawi, Mozambique, và Tanzania. Các môi trường sống tự nhiên của chúng là sông và hồ nước ngọt.

Chú thích

Tham khảo

 Kasembe, J. 2005. Protomelas kirkii. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 4 tháng 8 năm 2007.

Protomelas


title: Nicrophorus apo

text:
Nicrophorus apo là một loài bọ cánh cứng được tìm thấy ở Mindanao, Philippines. Loài này được miêu tả khoa học đầu tiên bởi Ross H. Arnett, Jr. năm 1950, và đặt theo tên Mount Apo.

Chú thích

Tham khảo

http://collections2.eeb.uconn.edu/nicroweb/PDFs/Sikes_et_al_2002.pdf

A
Insects of the Philippines
Động vật được mô tả năm 1950
Côn trùng Philippines


title: Copelatus dolosus

text:
Copelatus dolosus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Guignot miêu tả khoa học năm 1956.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Copelatus


title: Charmes, Côte-d'Or

text:
Charmes là một xã ở tỉnh Côte-d'Or trong vùng Bourgogne-Franche-Comté, phía đông nước Pháp. Khu vực này có độ cao trung bình 220 mét trên mực nước biển.
Thị trấn này nằm giữa Mirebeau-sur-Bèze và Pontailler-sur-Saône, gần Bèze.

Dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Charmes sur le site de l'Institut géographique national

Xã của Côte-d'Or


title: Le Mont

text:
Le Mont là một xã, nằm ở tỉnh Vosges trong vùng Grand Est của Pháp. Xã này có diện tích 4,01 kilômét vuông, dân số năm 1999 là 56 người. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 435 m trên mực nước biển.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Monographie
 Le Mont trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia

Mont


title: Pouteria canaimaensis

text:
Pouteria canaimaensis là một loài thực vật thuộc họ Sapotaceae. Đây là loài đặc hữu của Venezuela.

Chú thích

Tham khảo

 World Conservation Monitoring Centre 1998. Pouteria canaimaensis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Venezuela
canaimaensis


title: Yves Chauvin

text:
Yves Chauvin (sinh ngày 10 tháng 10 năm 1930 – 27 tháng 1 năm 2015) là một nhà hóa học người Pháp, ông là cựu Giám đốc nghiên cứu danh dự của Viện Dầu mỏ Pháp. Năm 2005 ông được trao giải Nobel về hoá học, cùng với Robert H. Grubbs và Richard R. Schrock. Tuy nhiên, ông đã tuyên bố từ chối tiền giải vì các nghiên cứu của ông là từ 35 năm trước đây và ông chỉ thắng giải Nobel vì công của hai nhà nghiên cứu kia.

Liên kết ngoài
 Thông tin chi tiết về giải Nobel của Yves Chauvin

Chú thích

Nhà hóa học Pháp
Người đoạt giải Nobel Hóa học
Người Pháp đoạt giải Nobel
Viện sĩ Viện Hàn lâm Khoa học Pháp


title: Fleutiauxellus tsukadai

text:
Fleutiauxellus tsukadai là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Kishii miêu tả khoa học năm 1987.

Chú thích

Tham khảo

Fleutiauxellus


title: Danh sách tiểu hành tinh: 18101–18200

text:
|-
| 18101 Coustenis ||  || 5 tháng 6 năm 2000 || Anderson Mesa || LONEOS
|-
| 18102 Angrilli ||  || 3 tháng 6 năm 2000 || Anderson Mesa || LONEOS
|-
| 18103 - ||  || 26 tháng 6 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 18104 Mahalingam ||  || 3 tháng 7 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 18105 - ||  || 7 tháng 7 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 18106 Blume ||  || 4 tháng 7 năm 2000 || Anderson Mesa || LONEOS
|-
| 18107 - ||  || 7 tháng 7 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 18108 - ||  || 8 tháng 7 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 18109 - ||  || 7 tháng 7 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 18110 HASI ||  || 5 tháng 7 năm 2000 || Anderson Mesa || LONEOS
|-
| 18111 Pinet ||  || 5 tháng 7 năm 2000 || Anderson Mesa || LONEOS
|-
| 18112 Jeanlucjosset ||  || 5 tháng 7 năm 2000 || Anderson Mesa || LONEOS
|-
| 18113 Bibring ||  || 5 tháng 7 năm 2000 || Anderson Mesa || LONEOS
|-
| 18114 Rosenbush ||  || 5 tháng 7 năm 2000 || Anderson Mesa || LONEOS
|-
| 18115 Rathbun ||  || 5 tháng 7 năm 2000 || Anderson Mesa || LONEOS
|-
| 18116 Prato ||  || 5 tháng 7 năm 2000 || Anderson Mesa || LONEOS
|-
| 18117 Jonhodge ||  || 5 tháng 7 năm 2000 || Anderson Mesa || LONEOS
|-
| 18118 - ||  || 5 tháng 7 năm 2000 || Kitt Peak || Spacewatch
|-
| 18119 Braude ||  || 4 tháng 7 năm 2000 || Anderson Mesa || LONEOS
|-
| 18120 Lytvynenko ||  || 4 tháng 7 năm 2000 || Anderson Mesa || LONEOS
|-
| 18121 Konovalenko ||  || 4 tháng 7 năm 2000 || Anderson Mesa || LONEOS
|-
| 18122 Forestamartin ||  || 4 tháng 7 năm 2000 || Anderson Mesa || LONEOS
|-
| 18123 Pavan ||  || 4 tháng 7 năm 2000 || Anderson Mesa || LONEOS
|-
| 18124 Leeperry ||  || 3 tháng 7 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 18125 Brianwilson || 2000 OF || 22 tháng 7 năm 2000 || Reedy Creek || J. Broughton
|-
| 18126 - ||  || 24 tháng 7 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 18127 Denversmith ||  || 24 tháng 7 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 18128 Wysner ||  || 24 tháng 7 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 18129 - ||  || 24 tháng 7 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 18130 - ||  || 24 tháng 7 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 18131 - ||  || 24 tháng 7 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 18132 Spector ||  || 30 tháng 7 năm 2000 || Reedy Creek || J. Broughton
|-
| 18133 - ||  || 23 tháng 7 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 18134 - ||  || 23 tháng 7 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 18135 - ||  || 31 tháng 7 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 18136 - ||  || 31 tháng 7 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 18137 - ||  || 30 tháng 7 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 18138 - ||  || 31 tháng 7 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 18139 - ||  || 30 tháng 7 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 18140 - ||  || 30 tháng 7 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 18141 - ||  || 30 tháng 7 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 18142 Adamsidman ||  || 31 tháng 7 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 18143 - ||  || 31 tháng 7 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 18144 - ||  || 31 tháng 7 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 18145 - ||  || 31 tháng 7 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 18146 - ||  || 31 tháng 7 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 18147 - ||  || 31 tháng 7 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 18148 Bellier ||  || 29 tháng 7 năm 2000 || Anderson Mesa || LONEOS
|-
| 18149 Colombatti ||  || 29 tháng 7 năm 2000 || Anderson Mesa || LONEOS
|-
| 18150 López Moreno - ||  || 29 tháng 7 năm 2000 || Anderson Mesa || LONEOS
|-
| 18151 Licchelli ||  || 29 tháng 7 năm 2000 || Anderson Mesa || LONEOS
|-
| 18152 Heidimanning ||  || 29 tháng 7 năm 2000 || Anderson Mesa || LONEOS
|-
| 18153 - ||  || 30 tháng 7 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 18154 - || 2000 PA || 1 tháng 8 năm 2000 || Črni Vrh || Črni Vrh
|-
| 18155 Jasonschuler ||  || 1 tháng 8 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 18156 Kamisaibara ||  || 3 tháng 8 năm 2000 || Bisei SG Center || BATTeRS
|-
| 18157 Craigwright ||  || 1 tháng 8 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 18158 Nigelreuel ||  || 1 tháng 8 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 18159 Andrewcook ||  || 1 tháng 8 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 18160 Nihon Uchu Forum ||  || 7 tháng 8 năm 2000 || Bisei SG Center || BATTeRS
|-
| 18161 Koshiishi ||  || 7 tháng 8 năm 2000 || Bisei SG Center || BATTeRS
|-
| 18162 Denlea ||  || 1 tháng 8 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 18163 Jennalewis ||  || 1 tháng 8 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 18164 - ||  || 1 tháng 8 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 18165 - ||  || 1 tháng 8 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 18166 - ||  || 8 tháng 8 năm 2000 || Valinhos || P. R. Holvorcem
|-
| 18167 Buttani ||  || 6 tháng 8 năm 2000 || Valmeca || Valmeca
|-
| 18168 - ||  || 4 tháng 8 năm 2000 || Haleakala || NEAT
|-
| 18169 - || 2000 QF || 20 tháng 8 năm 2000 || Colleverde || V. S. Casulli
|-
| 18170 Ramjeawan ||  || 24 tháng 8 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 18171 Romaneskue ||  || 24 tháng 8 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 18172 - ||  || 25 tháng 8 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 18173 - ||  || 25 tháng 8 năm 2000 || Đài thiên văn Zvjezdarnica Višnjan || K. Korlević, M. Jurić
|-
| 18174 Khachatryan ||  || 24 tháng 8 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 18175 Jenniferchoy ||  || 24 tháng 8 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 18176 Julianhong ||  || 24 tháng 8 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 18177 Harunaga ||  || 24 tháng 8 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 18178 - ||  || 24 tháng 8 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 18179 - ||  || 25 tháng 8 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 18180 Irenesun ||  || 25 tháng 8 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 18181 - ||  || 26 tháng 8 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 18182 Wiener ||  || 27 tháng 8 năm 2000 || Ondřejov || P. Pravec, P. Kušnirák
|-
| 18183 - ||  || 24 tháng 8 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 18184 Dianepark ||  || 24 tháng 8 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 18185 - ||  || 24 tháng 8 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 18186 - ||  || 24 tháng 8 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 18187 - ||  || 25 tháng 8 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 18188 - ||  || 25 tháng 8 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 18189 Medeobaldia ||  || 24 tháng 8 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 18190 Michaelpizer ||  || 25 tháng 8 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 18191 Rayhe ||  || 25 tháng 8 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 18192 Craigwallace ||  || 25 tháng 8 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 18193 Hollilydrury ||  || 26 tháng 8 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 18194 - ||  || 28 tháng 8 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 18195 - ||  || 28 tháng 8 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 18196 Rowberry ||  || 26 tháng 8 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 18197 - || 2055 P-L || 24 tháng 9 năm 1960 || Palomar || C. J. van Houten, I. van Houten-Groeneveld, T. Gehrels
|-
| 18198 - || 2056 P-L || 24 tháng 9 năm 1960 || Palomar || C. J. van Houten, I. van Houten-Groeneveld, T. Gehrels
|-
| 18199 - || 2583 P-L || 24 tháng 9 năm 1960 || Palomar || C. J. van Houten, I. van Houten-Groeneveld, T. Gehrels
|-
| 18200 - || 2714 P-L || 24 tháng 9 năm 1960 || Palomar || C. J. van Houten, I. van Houten-Groeneveld, T. Gehrels
|-

Tham khảo


title: Dicranomyia pseudomorio

text:
Dicranomyia pseudomorio là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Dicranomyia
Limoniidae ở vùng Palearctic


title: Microsoft Outlook

text:
Microsoft Outlook là một phần mềm quản lý thông tin cá nhân của Microsoft và là một phần của bộ ứng dụng Microsoft Office. Phần mềm này hiện hỗ trợ cho Window, Mac và các hệ điều hành dành cho điện thoại như Android, IOS và Windows Phone cùng với nền tảng trên trình duyệt.

Mặc dù thường được sử dụng chủ yếu như là một ứng dụng e-mail, nó cũng bao gồm một lịch, công việc quản lý, quản lý liên lạc, ghi chú, một tạp chí và duyệt web.
Nó có thể được sử dụng như một ứng dụng độc lập, hoặc có thể làm việc với Microsoft Exchange Server và Microsoft SharePoint Server cho nhiều người dùng trong một tổ chức, chẳng hạn như chia sẻ các hộp thư và lịch biểu, trao đổi thư mục công cộng, danh sách SharePoint và lịch trình cuộc họp. Có bên thứ ba ứng dụng bổ sung tích hợp Outlook với các thiết bị như điện thoại di động BlackBerry và với các phần mềm khác như Office & truyền thông Internet Skype. Các nhà phát triển cũng có thể tạo ra phần mềm riêng của họ mà làm việc với Outlook và Office thành phần bằng cách sử dụng Microsoft Visual Studio. Ngoài ra, Windows Mobile thiết bị có thể đồng bộ hóa hầu như tất cả các dữ liệu Outlook sang Outlook Mobile.

Các phiên bản

Tham khảo

Microsoft Office


title: Boussy, Haute-Savoie

text:
Boussy (; )là một xã trong tỉnh Haute-Savoie thuộc vùng Rhône-Alpes đông nam Pháp.

Vị trí địa lý
Chéran tạo thành biên giới phía tây nam của xã.

Xem thêm
Xã của tỉnh Haute-Savoie

Tham khảo

Xã của Haute-Savoie


title: William Tecumseh Sherman

text:
William Tecumseh Sherman (8 tháng 2 năm 1820 – 14 tháng 2 năm 1891), là một tướng của quân đội Liên bang miền Bắc thời Nội chiến Hoa Kỳ. Tuy nổi tiếng tài giỏi về chỉ huy chiến thuật, ông cũng bị chỉ trích vì đã sử dụng chiến thuật tiêu thổ tàn bạo theo đường hướng chiến tranh toàn diện đối với địch quân. Nhà sử học Basil Liddell Hart cho rằng Sherman là "tướng lĩnh đầu tiên của nền quân sự hiện đại" .

Sherman chỉ huy dưới quyền của tướng Ulysses S. Grant từ năm 1862 đến năm 1863, tham gia cuộc chiến tại Vicksburg ở sông Mississippi và sau đó đánh bại quân Liên minh miền Nam tại tiểu bang Tennessee. Năm 1864 Sherman lên thay tướng Grant chỉ huy Mặt trận miền Tây; kéo quân đến đánh đuổi quân miền Nam khỏi Atlanta - chiến thắng này giúp Abraham Lincoln thắng cử Tổng thống lần thứ hai. Tiếp đó, Sherman kéo quân cắt ngang tiểu bang Georgia và khi ông chiến thắng tại Nam Carolina quân miền Nam hoàn toàn tan vỡ. Sherman chấp nhận cuộc đầu hàng của quân đội miền Nam tại Bắc Carolina, Nam Carolina, Georgia và Florida năm 1865.

Sau Nội chiến, Sherman nhậm chức Tổng chỉ huy quân đội Hoa Kỳ từ năm 1869 đến 1883. Ông chỉ huy quân đội trong Chiến tranh da đỏ tại miền viễn tây. Sherman luôn tránh hoạt động chính trị. Năm 1875 ông xuất bản hồi ký, một trong những ký sự nổi tiếng về Nội chiến Hoa Kỳ.

Giai đoạn đầu cuộc đời
Sherman sinh năm 1820 tại Lancaster, Ohio gần sông Hocking. Cha ông là một luật sư thành đạt và là thẩm phán Tóa án Tối cao Ohio, đặt cho ông tên Tecumseh lấy từ tên tù trưởng nổi tiếng Tecumseh của bộ lạc Shawnee. Bạn bè thường dùng tên này gọi tắt là "Cump" . Lúc Sherman mới 9 tuổi thì cha chết không để lại tài sản gì, mẹ ông phải nhờ bạn hàng xóm là Thomas Ewing nuôi Sherman. Thomas Ewing là Thượng nghị sĩ thuộc Đảng Whig và là Bộ trưởng Nội vụ Hoa Kỳ . Sherman khi được gia đình nuôi cho rửa tội, được đặt tên thánh William, nhưng ông ít đi nhà thờ và cũng ít dùng tên này trong giao thiệp riêng tư.

Sherman là một trong 11 anh em, trong đó có Charles Taylor Sherman là chánh án liên bang, John Sherman là Thượng nghị sĩ, bộ trưởng Hoa Kỳ, Hoyt Sherman là chủ ngân hàng. Anh em trong gia đình nuôi có hai người về sau đều là Thiếu tướng quân đội Liên bang miền Bắc: Hugh Boyle Ewing, sau này là đại sứ, và Thomas Ewing, Jr. là luật sư tham gia trong cuộc xử án âm mưu ám sát Tổng thống Abraham Lincoln.

Quân huấn và Phục vụ

Khi Sherman lên 16, cha nuôi cho theo học Trường Võ bị West Point . Tại đây ông ở chung phòng với George H. Thomas (sau này cũng là Thiếu tướng quân miền Bắc). Sherman tuy học giỏi xuất sắc nhưng hay bị trừ điểm vì tật bê bối và coi thường nghi thức. Bạn cùng lớp thiếu sinh quân là William Rosecrans (sau này cũng là Thiếu tướng quân miền Bắc) tả ông là "một trong những tên thông minh và có nhiều bạn trong lớp", "mắt sáng, tóc đỏ, luôn luôn sẵn sàng pha trò đủ kiểu" .

Đối với Sherman, ông chỉ viết trong hồi ký rất vắn tắt về thời gian thiếu sinh quân của mình:

Khi tốt nghiệp năm 1840, Sherman nhập ngũ với chức thiếu úy trong Sư đoàn 3 Pháo binh và tham gia chiến tranh Seminole thứ nhì tại Florida. Sau đó được cử đến các đơn vị tại Georgia và Nam Carolina. Là con nuôi của chính khách gộc, Sherman đi lại thân thiết với giai cấp thượng lưu trong vùng .

Trong khi các bạn cùng lớp của ông chiến đấu trong chiến tranh Hoa Kỳ-Mexico, Sherman làm sĩ quan văn phòng tại lãnh thổ California chiếm được của Mexico. Ông cùng bạn là Edward Ord đến tỉnh Yerba Buena và hai ngày sau tỉnh này được đổi tên là San Francisco. Năm 1849, Sherman hộ tống Thống đốc Richard Barnes Mason đến tham quan các dấu tích có vàng tại California, mở đầu cuộc đổ xô tìm vàng tại vùng này. Sherman được phong hàm đại úy, nhưng vì thiếu kinh nghiệm chiến trường làm ông ngại và buộc phải nhượng chức. Sherman là một trong số rất ít tướng lãnh thời Nội chiến Hoa Kỳ không tham gia chiến tranh tại Mexico.

Hôn nhân và Sự nghiệp thương mại
Năm 1850, Sherman cưới con gái của cha nuôi là Eleanor Boyle ("Ellen") Ewing, sanh được 8 người con, tất cả đều theo đạo Công giáo. Một người con trai của Sherman làm ông thất vọng đau đớn vì đã trở thành tu sĩ dòng Tên năm 1879.

Sherman xin giải ngũ năm 1853 về quản lý một ngân hàng tại San Francisco, trong lúc xứ này đang lâm vào tình trạng khủng hoảng. Trong thời đoạn này, ông bị đắm tàu hai lần, phải đu theo gầm tàu lật úp trôi vào Golden Gate Ông thường bị hen suyễn vì căng thẳng trong công ăn việc làm giữa chốn thương mại cắt cổ thời bấy giờ . Sau này, ông nhắc lại quãng đời lúc ấy: "Tôi có thể đảm đương một trăm ngàn lính trong trận chiến, và chiếm Thành phố Mặt trời, nhưng tôi lại sợ cai quản một lô đất trong cái bãi sình San Francisco."

Năm 1856, Sherman nhận hàm Thiếu tướng dân quân trong đội dân quân của California. Năm 1857, ngân hàng của ông thất bại, Sherman về làm luật sư tại Leavenworth, Kansas, nhưng cũng không thành công.

Giám đốc Đại học
Năm 1859 Sherman được D. C. Buell đề cử chức giám đốc đại học Giáo dục Quân sự tiểu bang Louisiana tại Pineville, Louisiana . Ông làm việc hăng say và rất được mến mộ .

Khi nghe tin bang Nam Carolina ly khai chính phủ liên bang, Sherman viết thư cho bạn thân là giáo sư David F. Boyd ở Virginia, lúc bấy giờ ông này đang ủng hộ cuộc ly khai. Trong thư có đoạn phỏng đoán chính xác những năm nội chiến sắp đến:

Tháng 1 năm 1861 chính phủ miền Nam cử Sherman ra nhận hàng binh của đồn lính thuộc Liên bang miền Bắc tại Baton Rouge, Louisiana. Ông lập tức từ chức giám đốc đại học Louisiana và chạy lên miền Bắc, sau khi tuyên bố với Tổng đốc Louisiana: "Không thể nào mà tôi lại làm hay nghĩ chuyện chống đối lại Hoa Kỳ" . Ông làm giám đốc hãng xe lửa St. Louis Railroad trong vài tháng thì được triệu hồi về Washington, D.C..

Nội chiến Hoa Kỳ

Nhậm chức chỉ huy quân chính quy
Sherman được trao chức đại tá quân chính quy và chỉ huy trung đoàn 13 bộ binh ngày 14 tháng 5 năm 1861. Trong trận Bull Run thứ nhất ngày 21 tháng 7 1861, ông là một trong số ít sĩ quan nổi bật, bị đạn bắn trầy vai và chân. Quân miền Bắc thua to, Sherman mất tin tưởng vào khả năng chỉ huy quân tình nguyện của mình. Nhưng ngày 2 tháng 8 tổng thống Lincoln thăng chức cho ông lên chuẩn tướng quân tính nguyện (công hiệu ngày 17 tháng 5), cao hơn chức của Ulysses S. Grant lúc bấy giờ (Grant sau này là sếp của Sherman) . Sherman được trao chỉ huy Phân bộ quân Cumberland tại Louisville, Kentucky.

Căng thẳng tâm thần và Trận Shiloh
Trong thời gian tại Louisville, Sherman bỗng nhiên trở nên bi quan về tình thế chiến cuộc. Vì ông hay than phiền về Washington, D.C. về các thiếu thốn và ước tính quá lố về lực lượng miền Nam, báo chí miền Bắc cho rằng Sherman bị "điên" . Sherman được Don Carlos Buell đến thay thế và ông bị chuyển về St. Louis, Missouri. Tại đây ông bị căng thẳng thần kinh trầm trọng và phải tạm thời giải ngũ. Vợ Sherman gửi thư hỏi ý kiến của anh ông là Thượng nghị sĩ John Sherman, than van về "chứng bệnh điên cuồng buồn nản trong gia đình các ông" . Sherman sau đó nhanh chóng hồi phục và lên trình diện tướng chỉ huy Phân bộ quân Missouri Henry W. Halleck. Halleck lúc này vừa thắng lớn tại Trận đồn Henry nhưng đang nghi ngại về tùy tướng của mình là chuẩn tướng Ulysses S. Grant. Halleck dự định cho Sherman làm chỉ huy cánh quân của Grant nhưng Sherman từ chối, xin được làm tùy tướng dưới tay Grant, mặc dù biết Grant thấp chức hơn mình. Từ Paducah, Kentucky Sherman viết thư cho Grant: "Xin ra lệnh cho tôi. Tôi lo cho ông vì tôi biết quân miền Nam đang có nhiều thuận lợi, tập trung lực lượng theo đường sông và đường rầy, nhưng tôi tin tưởng ở ông." .

Sau khi Grant được thăng hàm lên Thiếu tướng chỉ huy đội quân của hạt West Tennessee, Sherman thay ông chỉ huy đội quân hạt Cairo. Ngày 1 tháng 3 năm 1862, Sherman được cử chỉ huy Sư đoàn 5 bộ binh thuộc Binh đoàn West Tennessee của Grant. Tại trận Shiloh, sáng ngày 6 tháng 4 năm 1862, quân Liên minh miền Nam bất thình lình ồ ạt tấn công doanh trại của quân Liên bang miền Bắc. Trước đó Sherman không tin báo cáo tình báo về lực lượng miền Nam do Albert Sidney Johnston chỉ huy đang rời Corinth kéo về trợ chiến. Ông không tăng cường tuyến phòng thủ, không cảnh giác quân sĩ, ngại rằng người ta lại nói ông điên và nói quá về lực lượng đối phương.

Mặc dù bị đánh bất ngờ, Sherman chỉ huy quân đội giữ vững hàng ngũ chiến đấu, vừa đánh vừa lùi, không để bị hỗn loạn. Tối đó, Sherman đến lều chỉ huy thấy Grant ngồi hút xì-gà dưới gốc cây xồi. Tự dưng ông có cảm giác không nên nhắc đến chữ "rút lui". Sherman nói: "Này, Grant, hôm nay mình gặp ngày của quỷ sứ phải không?". Grant dụi tắt diếu xì-gà và chậm rãi trả lời: "Ừ. Nhưng mai ta quét tan tụi nó..."  Ngày hôm sau, quân miền Bắc phản công mãnh liệt, Sherman là một trong những chỉ huy tiên phong nổi bật, bị bắn trúng tay và vai, ông cưỡi ba con ngựa lần lượt bị bắn gục. Sau khi được khen ngợi, Sherman được thăng thiếu tướng quân tình nguyện ngày 1 tháng 5 năm 1862.

Vicksburg và Chattanooga

Sherman trở thành tướng tin cẩn của Grant trong hai năm hành quân với nhau. Sau trận Shiloh, Grant bị Halleck dè bỉu lên cấp trên vì tội để mất nhiều binh lính. Ông chán nản muốn bỏ cuộc từ chức nhưng Sherman khuyên ông nên tiếp tục binh nghiệp, đưa kinh nghiệm của chính mình: "Trước trận Shiloh, tôi chỉ là một thằng bị báo chí cho là hèn hạ, điên rồ, nhưng chỉ đánh một trận mà đổi đời, giờ tôi có quyền cao chức trọng" và "một chuyển biến tốt nào đó sẽ tạo điều kiện cho ông và trả lại địa vị chính đáng cho ông"  Cả hai sau đó thăng tiến trong binh nghiệp. Sherman thời hậu chiến nói rằng: "Grant đứng bên tôi khi tôi bị khùng và Tôi đứng bên ông ta khi ông ta xỉn và ngày nay cả hai luôn sát cánh đứng bên nhau."

Trong năm 1862-1863 Sherman thắng lẫn bại trong nhiều trận. Tháng 12 1862, ông bị quân miền Nam đánh tan tại Trận Chickasaw Bayou phía bắc Vicksburg, Mississippi. sau đó, quân của ông phối hợp với quân của John A. McClernand chiến thắng tại trận Arkansas Post, đánh lạc hướng quân địch cho trận Vicksburg. Mùa xuân năm 1863, khi nhận lệnh cho chiến dịch Vicksburg, Sherman hơi e ngại về chiến lược khác thường của Grant nhưng vẫn tiến hành theo lệnh của chỉ huy. Ngày 4 tháng 7 năm 1863 Grant chiếm được Vicksburg và Sherman được khen thưởng, đồng hóa quân hàm từ thiếu tướng quân tình nguyện sang Chuẩn tướng quân chính quy.

Trong chiến dịch Chattanooga vào tháng 11, Sherman chỉ huy Binh đoàn sông Tennessee kéo đến tấn công Billy Goat Hill, một cứ điểm phía bắc Missionary Ridge. Nhưng đến nơi thì mới thấy địa thế rất hiểm nghèo. Quân của ông bị sư đoàn tinh nhuệ miền Nam do Patrick Cleburne chỉ huy đẩy lui tại Tunnel Hill. Trong khi đó George Henry Thomas kéo quân đánh trung tâm chiến tuyến của quân miền Nam với mục đính đánh lạc hướng thì lại chiến thắng.

Georgia
Tuy thành tích của Sherman gồm thắng bại lẫn lộn, ông vẫn được Grant tin tưởng. Khi Grant được kêu về chỉ huy Mặt trận miền Đông, Sherman được ông đề cử chỉ huy Mặt trận miền Tây. Ngày Grant nhận chỉ huy Binh đoàn Potomac, Sherman viết thư chúc mừng có đoạn: "nếu ông quất được Lee và tôi kéo quân ra đến được bờ biển Đại Tây Dương, tôi nghĩ Cậu Abe già sẽ phát cho hai đứa mình 20 ngày phép về thăm tụi nhóc ở nhà".

William Tecumseh Sherman dẫn đại quân tấn công Georgia, gồm 60.000 quân thuộc Binh đoàn Cumberland của George Henry Thomas, 25.000 thuộc Binh đoàn sông Tennessee của James B. McPherson, và 13.000 thuộc Binh đoàn Ohio của John M. Schofield.. Trong vùng núi hiểm trở, Sherman mở chiến dịch cầm cự lâu dài với Binh đoàn Tennessee của tướng Liên minh miền Nam Joseph E. Johnston, chỉ đánh một trận duy nhất và thua to tại trận Kennesaw Mountain. Tướng miền Nam John Bell Hood nổi tiếng táo bạo đước cử đến thay Johnston, và kêu gọi thử thách Sherman kéo ra đánh trên đất trống.

Sherman chiếm được Atlanta ngày 2 tháng 9 năm 1864 và nổi danh như cồn tại miến Bắc. Chiến thắng này tạo ảnh hưởng tốt cuộc tranh cử tổng thống thứ hai của Abraham Lincoln - khi đó đang bị lép vế George B. McClellan của Đảng Dân chủ. Nhờ công trạng đúng thời điểm này, Sherman được thăng thiếu tướng.

Sau khi đuổi hết dân ra khỏi thành phố Atlanta, Sherman ra lệnh cho quân sĩ đốt phá tan tành các dinh thự của chính quyền miền Nam, khởi đầu thái độ tàn phá của quân đội mình.

Đốt sạch Atlanta xong, Sherman kéo quân về phía nam, tuyên bố ông sẽ "làm Georgia gào thét". Lúc đầu Sherman khinh thường lực lượng của tướng Hood, nhưng sau đó phải hấp tấp kéo đến chận đánh. Sherman đem 62.000 quân ra cảng Savannah, Georgia, vừa hành quân vừa càn quét, cướp bóc, tàn phá - gây thiệt ước lượng khoảng 100 triệu đô-la. Sherman gọi chiến lược đốt phá này là "chiến tranh cứng" (ngày nay gọi là chiến tranh toàn diện). Cuộc hành quân ra biển tàn khốc này kết thúc sau chiến thắng tại Savannah ngày 22 tháng 12 năm 1864. Sherman gửi điện tín cho Lincoln dâng thành phố Savannah làm quà Giáng sinh.

Chiến công của Sherman được báo chí miền Bắc ca ngợi rùm beng trong khi Grant đang gặp khó khăn cầm cự với Robert E. Lee. Quốc hội Hoa Kỳ ra chỉ thị phong cho Sherman lên Trung tướng ngang hàng Grant với mục đích ngầm là để sau đó cho Sherman thay thế Grant làm tổng chỉ huy quân đội Hoa Kỳ. Sherman viết thư cho anh là Thượng nghị sĩ John Sherman và cho Grant, từ chối không nhận phong.

Chiến dịch cuối cùng ở Nam Bắc Carolina

Mùa xuân năm 1865, Grant ra lệnh cho Sherman kéo về phối hợp đánh Lee. Nhưng Sherman không nghe, đề nghị Grant cho phép ông kéo lên phía bắc, đánh thẳng vào hai tiểu bang Bắc và Nam Carolina, phá hủy nhu liệu quân sự của miền Nam như ông đã làm tại Georgia. Sherman đặc biệt muốn phá nát tiểu bang Nam Carolina là tiểu bang đầu tiên đòi ly khai, khởi sự của cuộc nội chiến. Một khi Nam Carolina mất, tinh thần chiến đấu của quân Liên minh miền nam sẽ phải tan. Khi quân Liên bang miền Bắc tràn vào, chỉ gặp kháng cự yếu ớt của quân miền nam do Joseph E. Johnston chỉ huy. Nghe tin quân miền Bắc dùng đường lót cây tiến vào khu lầy lội thuộc sông Salkehatchie với vận tốc 12 dặm một ngày, Johnston than rằng "xưa nay không có quân đội nào hành quân như thế này từ thời Julius Caesar."

Sherman chiếm được thủ phủ Columbia, Nam Carolina ngày 17 tháng 2 năm 1865. Chỉ qua một đêm, trung tâm thủ đô này bị đốt ra tro. Có giả thuyết cho rằng quân miền Bắc cố tình đốt phá, giả thuyết khác thì cho là tai nạn sơ ý, hoặc là do quân miền Nam dùng chiến thuật tiêu thổ, đốt bông gòn trên đường rút lui để trả thù. Dân da đỏ Lumbee dẫn đường cho Sherman kéo qua sông Lumber trong mưa dầm và tấn công Bắc Carolina. Theo Sherman đây là cuộc hành quân lầy lội nhất của ông. Từ đó, quân của Sherman thôi không đốt phá tàn sản của thường dân nữa.

Sau khi đánh bại Johnston tại trận Bentonville, Sherman gặp Johnston tại Bennett Place thuộc Durham, Bắc Carolina để bàn thảo việc quân miền Nam xin đầu hàng. Shernam không hỏi cấp trên, tự động nhượng bộ nhiều điều kiện do Johnston và tổng thống miền Nam Jefferson Davis đưa ra. Washington, D.C. lập tức bác bỏ các điều kiện này, tạo căng thẳng giữa Sherman và Bộ trưởng Chiến tranh Edwin M. Stanton. Cuộc giằng co này kéo dài cho đến khi Johnston không tuân lệnh chỉ huy, đem quân ra đầu hàng dưới hình thức quân sự ngày 26 tháng 4 năm 1865, trao hết quân đội miền Nam tại Bắc và Nam Carolina, Georgia, and Florida cho miền Bắc.

Giải phóng nô lệ

Mặc dù ông chỉ trích chế độ sở hữu nô lệ, Sherman ban đầu không ủng hộ chính sách giải tán hoàn toàn thể chế nô lệ. Giống như những người cùng thời, ông cũng không công nhận quyền bình đẳng cho dân da đen . Nhưng trong cuộc chiến năm 1864 - 1865, quân miền bắc do Sherman chỉ huy giải phóng nhiều nô lệ, và ông được những người này chào đón, ca tụng, tôn sùng ông là "Moses tái thế" hay "Aaron tái thế" . Sau đó những nô lệ mới được trả tự do này lại đi theo giúp rất nhiều việc hữu ích cho quân của Sherman. Ông cảm kích những người này, và trở thành tiên phong đòi an sinh cho họ.

Ngày 12 tháng 1 năm 1864 Sherman dẫn 20 người da đen đến gặp Bộ trưởng Chiến tranh Stanton tại Savannah. Sau khi Sherman ra về, tu sĩ đạo Baptist Garrison Frazier ra thông báo về cảm nghĩ trong cộng đồng da đen:

Bốn ngày sau, Sherman ra Chỉ thị số 15 cho phép 40.000 nô lệ mới được trả tự do và dân tỵ nạn da đen được làm ăn sinh sống tại các vùng đất tịch thu từ các địa chủ da trắng tại Nam Carolina, Georgia, and Florida. Chuẩn tướng Rufus Saxton, người rất hăng say ủng hộ chính sách giải thể nô lệ và là viên sĩ quan chiêu mộ lính da đen trước đó, được cử ra tiến hành chỉ thị này. Những chỉ thị này tạo căn bản cho dân da đen đòi hỏi chính phủ Liên bang cung cấp "40 mẫu đất và một con lừa" cho mỗi gia đình nô lệ. Nhưng sau đó, chỉ thị này bị tổng thống Andrew Johnson bác bỏ và lấy đất trả lại cho địa chủ da trắng khi trước.

Chiến lược gia
Thành tích chỉ huy cấp chiến thuật của tướng Sherman không toàn hảo nhưng ông để lại ấn tượng về khả năng điều hành chiến dịch và tổ chức hậu cần. Nhà sử gia quân sự người Anh Basil Liddell Hart liệt Sherman vào hạng tướng giỏi điều binh ngang hàng với Scipio Africanus, Belisarius, Napoléon, T. E. Lawrence, và Erwin Rommel. Nổi bật nhất là cách điều binh uyển chuyển đánh lừa đối phương trong cuộc tấn công quân của Johnston trong chiến cuộc vùng Atlanta (maneuver warfare: vận động chiến; hay indirect approach: đánh thọc sườn hay tập hậu, tránh trực diện). Sherman còn dùng chiến lược kỵ binh bọc giáp với tốc độ hành quân thần tốc, kiểu mẫu sau này được Heinz Guderian sử dụng trong cuộc tấn công Blitzkrieg vào Pháp và Rommel trong các cuộc chiến xe tăng tại Bắc Phi.

Sherman cũng là người phát huy chiến tranh tổng lực, tuy được tướng Grant và tổng thống Lincoln đồng ý, nhưng lại gây dư luận xôn xao lúc bấy giờ. Sherman thường bào chữa là ông chỉ nghe theo lệnh của chỉ huy Grant và cố gắng làm hết lòng để đạt mục tiêu quân sự mà cấp trên ban xuống.

Chiến tranh tổng lực

Sherman và Grant nhận thức được rằng để mang lại chiến thắng, quân miền Bắc cần phải tiêu diệt mọi mặt - quân lực, kinh tế và tinh thần - của quân miền Nam. Sherman tin rằng quân miền Bắc phải tiến hành cuộc chiến xâm lăng toàn diện, sử dụng chiến lược tiêu thổ để phá tan chỗ dựa kinh tế của miền Nam.

Do đó Sherman cho binh lính mở cuộc tàn phá tài sản ruộng đất của thường dân và tiêu hủy hạ tầng cơ sở của địa phương trong cuộc hành quân càn quét qua hai tiểu bang Georgia và Nam Carolina. Mặc dù có quân lệnh cấm cướp bóc nhưng nhiều sử gia bất đồng ý kiến về tác phong và kỷ luật của đội quân này . Khả năng hành quân và tàn phá của quân Sherman rất kinh khiếp. Binh lính sau khi phá đường ray xe lửa, đem thanh ray sắt quấn vào gốc cây gọi là "khăn quàng cổ của Sherman". Nhiều người miền Nam vẫn còn căm hận những "tội ác chiến tranh" do quân đội của Sherman gây ra.

Tổn thất do quân Sherman gây ra hầu hết là tàn phá của cải và bất động dản, rất ít người bị chết trong cuộc đốt phá này.. Mục đích chính là sử dụng rồi hủy hoại lương thực, phá nát hạ tầng cơ sở để làm nhụt tinh thần chiến đấu của địch quân. Thiếu tá Henry Hitchcock ghi nhận: "sử dụng rồi tiêu hủy lương thực tiếp tế của hàng ngàn người là một điều khủng khiếp", nhưng nếu nhờ đó mà "làm cho anh tê bại không chiến đấu được... thì cũng là chuyện làm phước vậy" .

Quân miền Bắc ra sức đốt phá nhiều nhất tại Nam Carolina, hơn hẳn cuộc tàn phá tại Georgia và Bắc Carolina, vì họ cho rằng Nam Carolina là tiểu bang đầu não vụ ly khai, đã khởi xướng cuộc phân tranh. Việc thiêu rụi thành phố Columbia là một tang chứng khủng khiếp của cuộc hành quân tàn bạo của Sherrman. Nhưng sử gia James M. McPherson cho rằng quân miền Nam ít nhiều cũng góp phần vào cuộc đốt phá này:

Nhận xét ngày nay về hành động của Sherman
Sau khi chiếm được Atlanta năm 1864, Sherman ra lệnh di tản dân chúng ra khỏi thành phố. Hội đồng thành phố đến năn nỉ ông bãi lệnh lấy cớ là sẽ gây đau khổ khó khăn cho người già, đàn bà và trẻ em địa phương. Sherman gửi thư trả lời, đại ý nêu lên chủ đích của ông là tạo hòa bình lâu dài, và hòa bình chỉ có thể đến ngày nào quân đội Liên bang miền Bắc toàn thắng, và ông sẽ không ngưng nghỉ hay thay đổi kế hoạch cho đến ngày chiến thắng:

Nhà bình luận văn học Edmund Wilson khi nhận xét về cuốn Hồi ký của Sherman thấy có phần hơi rùng rợn là sự "thèm khát công cụ chiến tranh" ngày càng tăng trong cuộc chinh phạt miền Nam. Cựu Bộ trưởng Quốc phòng Hoa Kỳ Robert McNamara thường nhắc đến cụm từ Chiến tranh lúc nào cũng tàn nhẫn, các ông không thể làm đẹp chiến tranh trong sách Wilson's Ghost  và trong cuộc phỏng vấn cho phim The Fog of War. Một số phê bình gia chỉ trích Sherman là ông có khuynh hướng độc tài và là người đã tạo gương xấu cho những cuộc càn quét thường dân tàn bạo trong các cuộc đại chiến của thế kỉ 20.

Mặt khác, nếu ta so sánh chiến lược tiêu thổ của Sherman và những cuộc đốt phá của Quân đội Hoàng gia Anh trong chiến tranh vùng Boer thứ nhì (1899-1902), một cuộc chiến trong đó kế hoạch làm tan vỡ hậu cứ của địch quân thường gây tang thương cho thường dân, thì có lẽ Sherman có cân nhắc hơn là quân Anh. Những học giả hâm mộ Sherman như Victor Davis Hanson, Basil Liddell Hart, Lloyd Lewis, and John F. Marszalek cho rằng cách hành quân của ông rất hiện đại, có hiệu quả và có chủ trương lý tưởng.

Thời hậu chiến

Tháng 5 năm 1865, sau khi các đội quân chủ lực của miền Nam đầu hàng, Sherman viết trong thư riêng:

Ngày 26 tháng 7 năm 1866, Quốc hội Hoa Kỳ thăng hàm Thống tướng Lục quân cho Grant và phong Sherman lên Trung tướng. Khi Grant thắng cử tổng thống Hoa Kỳ năm 1869, Sherman được lên chức Tổng chỉ huy quân đội Hoa Kỳ và giữ hàm Thống tướng Lục quân. Ông cũng từng làm Bộ trưởng Chiến tranh một thời gian khi John A. Rawlins mất. Để tránh những khó khăn dồn dập trong chính trường, Sherman quyết định dời phòng tham mưu về St. Louis, Missouri. Ông có công thành lập trường đào tạo sĩ quan chỉ huy tại Fort Leavenworth.

Nhiệm vụ chính yếu trong thời Sherman thống lĩnh quân đội Hoa Kỳ là bảo vệ tuyến đường xe lửa không cho dân da đỏ quấy phá. Trong chiến tranh với dân da đỏ, ông cũng dùng chiến thuật tiêu thổ tán phá ruộng nương lương thực của các bộ lạc, khiến họ không đủ khả năng phục hồi và phải chịu thất trận. Sherman ra lệnh cho quân sĩ tiêu diệt các bầy bò rừng, một nguồn thực phẩm quan trọng của người da đỏ ở đồng bằng. Tuy ông dập tan các bộ lạc chống đối, Sherman lại là người lên tiếng chỉ trích những bọn quan quyền nhà nước sau đó đối đãi tệ bạc với người da đỏ trong các vùng tập trung.

Năm 1875 Sherman xuất bản hồi ký dài 2 tập. Theo bình luận gia Edmund Wilson, Sherman là một người:

Ngày 19 tháng 7 năm 1879, Sherman đọc bài luận "Chiến tranh là Địa ngục" cho lớp sinh viên ra trường tại Trường Võ bị Michigan, với hơn 10.000 thính giả: "Nhiều thanh niên có mặt ngày hôm nay nhìn chiến tranh như vinh hạnh, nhưng, các cậu ơi, chiến tranh hoàn toàn là Địa ngục."

Ngày 1 tháng 11 năm 1883 Sherman từ chức chỉ huy và về hưu ngày 8 tháng 2 năm 1884. Ông sống quãng đời còn lại tại New York. Ông thích xem kịch tuồng sân khấu và là họa sĩ không chuyên nghiệp. Ông được mời nói chuyện tại nhiều buổi họp mặt, tiệc tùng của mọi giới chức, và trong các cuộc đàm thoại ông đặc biệt thường trích các vở kịch của Shakespeare.
 Sherman được nhiều người đề nghị ra ứng cử tổng thống năm 1884 nhưng ông khăng khăng chối từ, nói rằng "Nếu bị kêu đi lính, tôi sẽ không chạy; nếu được đề cử, tôi sẽ không nhận; và nếu thắng cử, tôi sẽ không phục vụ chức ấy đâu."  Ngày nay những ai từ chối quyền ra ứng cử mãnh liệt như thế thì hay bị gọi là "từ chối theo kiểu của Sherman".

Chết và ảnh hưởng sau này

Sherman qua đời tại New York ngày 19 tháng 2 năm 1891. Thi hài ông được đưa về St. Louis và con trai ông là cha xứ nhà thờ Thomas Ewing Sherman cử hàng tang lễ. Tướng miền Nam Joseph E. Johnston thời Nội chiến từng là người đương đầu với Sherman, hôm đó là một trong những người vinh dự khiêng linh cữu. Trời ngày hôm đó rất lạnh, có người ngại cho Johnston tuổi đã già, khuyên Johnston nên đội mũ vào. Johnston từ chối, nói rằng nếu Johnston và Sherman thay chỗ cho nhau, Sherman cũng sẽ bỏ mũ xuống, mặc cho trời lạnh. Vì thế mà ngày sau Johnston bị cảm lạnh và một tháng sau chết vì sưng phổi. Mộ của Sherman nằm trong nghĩa trang Kỵ binh Bellefontaine ở St. Louis.

Tượng William T. Sherman trên lưng ngựa do Augustus Saint-Gaudens điêu khắc được dựng lên tại Công viên Trung tâm ở New York, và tượng khác do Carl Rohl-Smith làm tại Công viên Tổng thống ở thủ đô Washington, D.C..

Tên của vị tướng thời Nội chiến được đặt cho loạt xe tăng quân đội Hoa Kỳ thời Chiến tranh thế giới thứ hai, M4 Sherman.

Biên soạn
Danh sách tài liệu tiếng Anh gồm thư từ, báo cáo và hồi ký do tướng Sherman viết:
 General Sherman's Official Account of His Great March to Georgia and the Carolinas, from His Departure from Chattanooga to the Surrender of General Joseph E. Johnston and Confederate Forces under His Command (1865)
 Memoirs of General William T. Sherman, Written by Himself (1875)
 Reports of Inspection Made in the Summer of 1877 by Generals t. H. Sheridan and W. T. Sherman of Country North of the Union Pacific Railroad (đồng tác giả, 1878)
 The Sherman Letters: Correspondence between General and Senator Sherman from 1837 to 1891 (sau khi mất, 1894)
 Home Letters of General Sherman (sau khi mất, 1909)
 General W. T. Sherman as College President: A Collection of Letters, Documents, and Other Material, Chiefly from Private Sources, Relating to the Life and Activities of General William Tecumseh Sherman, to the Early Years of Louisiana State University, and the Stirring Conditions Existing in the South on the Eve of the Civil War (sau khi mất, 1912)
 The William Tecumseh Sherman Family Letters (sau khi mất, 1967)
 Sherman at War (sau khi mất, 1992)
 Sherman's Civil War: Selected Correspondence of William T. Sherman, 1860 – 1865 (sau khi mất, 1999)

Chú thích

Tham khảo
 Brockett, L.P., Our Great Captains: Grant, Sherman, Thomas, Sheridan, and Farragut, C.B. Richardson, 1866.
 Daniel, Larry J., Shiloh: The Battle That Changed the Civil War, Simon & Schuster, 1997, ISBN 0-684-80375-5.
 Eicher, John H., & Eicher, David J., Civil War High Commands, Stanford University Press, 2001, ISBN 0-8047-3641-3.
 Giliomee, Hermann, The Afrikaners: Biography of a People, University Press of Virginia, 2003, ISBN 0-8139-2237-2.
 Grimsley, Mark, The Hard Hand of War: Union Military Policy toward Southern Civilians, 1861–1865, Cambridge University Press, 1997, ISBN 0-521-59941-5.
 Hanson, Victor D., The Soul of Battle, Anchor Books, 1999, ISBN 0-385-72059-9.
 Hirshson, Stanley P., The White Tecumseh: A Biography of General William T. Sherman, John Wiley & Sons, 1997, ISBN 0-471-28329-0.
 Hitchcock, Henry, Marching with Sherman: Passages from the Letters and Campaign Diaries of Henry Hitchcock, Major and Assistant Adjutant General of Volunteers, November 1864 – May 1865, ed. M.A. DeWolfe Howe, Yale University Press, 1927. Reprinted in 1995 by the University of Nebraska Press, ISBN 0-8032-7276-6.
 Isenberg, Andrew C., The Destruction of the Bison, Cambridge University Press, 2000, ISBN 0-521-00348-2.
 Lewis, Lloyd, Sherman: Fighting Prophet, Harcourt, Brace & Co., 1932. Reprinted in 1993 by the University of Nebraska Press, ISBN 0-8032-7945-0.
 Liddell Hart, Basil Henry, Sherman: Soldier, Realist, American, Dodd, Mead & Co., 1929. Reprinted in 1993 by Da Capo Press, ISBN 0-306-80507-3.
 Marszalek, John F., Sherman: A Soldier's Passion for Order, Free Press, 1992, ISBN 0-02-920135-7.
 Marszalek, John F., "William Tecumseh Sherman", Encyclopedia of the American Civil War: A Political, Social, and Military History, Heidler, David S., and Heidler, Jeanne T., eds., W. W. Norton & Company, 2000, ISBN 0-393-04758-X.
 McNamara, Robert S. and Blight, James G., Wilson's Ghost: Reducing the Risk of Conflict, Killing, and Catastrophe in the 21st Century, Public Affairs, 2001, ISBN 1-891620-89-4.
 McPherson, James M., Battle Cry of Freedom: The Civil War Era, illustrated ed., Oxford University Press, 2003, ISBN 0-19-515901-2.
 Royster, Charles, The Destructive War: William Tecumseh Sherman, Stonewall Jackson, and the Americans, Alfred A. Knopf, 1991, ISBN 0-679-73878-9.
 Sherman's Civil War: Selected Correspondence of William T. Sherman,1860–1865, eds. B.D. Simpson and J.V. Berlin, University of North Carolina Press, 1999, ISBN 0-8078-2440-2.
 Sherman, William T., Memoirs of General W.T. Sherman, 2nd ed., D. Appleton & Co., 1913 (1889). Reprinted by the Library of America, 1990, ISBN 978-0-940450-65-3.
 "William Tecumseh Sherman", A Dictionary of Louisiana Biography, Vol. II (1988), t. 741.
 Smith, Jean Edward, Grant, Simon and Schuster, 2001, ISBN 0-684-84927-5.
 Walsh, George, Whip the Rebellion, Forge Books, 2005, ISBN 0-7653-0526-7.
 Warner, Ezra J., Generals in Blue: Lives of the Union Commanders, LSU Press, 1964, ISBN 0-8071-0822-7.
 Wilson, Edmund, Patriotic Gore: Studies in the Literature of the American Civil War, Farrar, Straus and Giroux, 1962. Reprinted by W. W. Norton & Co., 1994, ISBN 0-393-31256-9.
 Woodward, C. Vann, "Civil Warriors", New York Review of Books, vol. 37, no. 17, 8 November 1990.

Liên kết ngoài

 Thanks of Congress to Major-General W. T. Sherman and command for Chattanooga
 Lincoln's Order of Thanks to Major-General W. T. Sherman and command for capture of Atlanta
 Thanks of Congress to Major-General William T. Sherman and command for Georgia Campaign
 U.S. Army Center of Military History

Nội chiến Hoa Kỳ
Thống tướng Lục quân Hoa Kỳ
Người viết hồi ký Mỹ
Người Mỹ gốc Anh


title: Gheorghe Hagi

text:
Gheorghe Hagi (sinh 5 tháng 2 năm 1965 tại Săcele, Constanţa) là một cầu thủ bóng đá người România. Anh nổi tiếng với kĩ tốc độ, kĩ thuật cá nhân điêu luyện và những cú sút xa rất chính xác.

Anh có biệt danh là "Maradona của vùng Karpat", và người hùng của đất nước anh cũng như đất nước Thổ Nhĩ Kỳ. Anh đã 6 lần được bầu là cầu thủ xuất sắc nhất năm tại Romania, đó là một kỉ lục. Và gần đây anh được bầu là cầu thủ vĩ đại nhất của Romania thế kỷ 20. Anh chơi cho đội tuyển bóng đá quốc gia România ở 3 kỳ World Cup 1990, 1994, 1998 cùng với 3 kỳ Euro 1984, 1986, 2000. Anh có 125 lần khoác áo đội tuyển quốc gia, xếp thứ 2 sau Dorinel Munteanu. Anh là người ghi bàn nhiều nhất cho đội tuyển Romania với 35 bàn thắng. Tháng 11 năm 2003 nhân dịp kỉ niệm 50 năm ngày thành lập UEFA, liên đoàn bóng đá Romania đã bầu anh là cầu thủ vàng của Romania 50 năm qua. Anh là một trong số ít cầu thủ chơi cho cả hai câu lạc bộ kình địch của Tây Ban Nha là Real Madrid và FC Barcelona. Tháng 3 năm 2004 anh được Pelé bầu chọn vào danh sách FIFA 100.

Sự nghiệp CLB
Anh bắt đầu sự nghiệp đá bóng của mình ở đội trẻ của Farul Constanţa vào thập niên 1970 trước khi được RFF chọn vào chơi ở Luceafărul Bucureşti năm 1980 trong 2 năm. Năm 1982 anh trở lại Constanţa khi 18 tuổi và bắt đầu sự nghiệp thi đấu đỉnh cao. Anh gửi đơn vào Universitatea Craiova nhưng sau đó lại chọn Sportul Studenţesc ở Bucharest.

Mùa đông năm 1987 Hagi chuyển tới Steaua Bucureşti, một câu lạc bộ lớn ở Romania và chuẩn bị cho trận tranh siêu cup châu Âu với FC Dynamo Kyiv. Theo hợp đồng thì anh chỉ phải chơi duy nhất một trận ở đây. Dù trong trận chung kết anh chỉ ghi được 1 bàn nhưng Steaua cũng không muốn anh quay lại Sportul Studenţesc nữa và họ quyết giữ anh lại. Trong những năm ở Steaua 1987-1990 anh đã chơi tất cả 97 trận và ghi được 76 bàn thắng. Anh cùng với CLB của mình lọt vào bán kết cúp UEFA năm 1988 và lọt vào chung kết cúp này vào năm 1989. Anh đoạt chức vô địch Romania, và cúp Romania 3 năm liên tiếp 1987, 1988, 1989.

Sau World cup 1990 anh chuyển tới Real Madrid với mức chuyển nhượng là 4,3 triệu dollar. Anh chơi ở Real Madrid 2 mùa bóng sau đó bị bán sang Brescia Calcio.

Hagi đã giúp Brescia Calcio đoạt cúp vô địch Serie B và được lên chơi ở Serie A, nhưng CLB này lại bị rớt xuống Serie B mùa giải sau đó và Hagi đã chuyển sang chơi cho Barcelona.

Sau 2 mùa bóng chơi cho Barcelona anh lại chuyển sang chơi cho Galatasaray S.K. Hagi không đạt được cúp vô địch Tây Ban Nha nào cả với Real Madrid cũng như với Barcelona. Tuy nhiên ở Galatasaray anh chơi rất thành công với sự ủng hộ lớn của người dân Thổ Nhĩ Kỳ. Anh đã cùng Galatasaray đoạt cúp UEFA năm 2000 sau khi chiến thắng Arsenal ở trận chung kết. Sau đó anh lại đoạt siêu cúp Châu Âu sau khi thắng CLB cũ của mình, Real Madrid.

Sự nghiệp đội tuyển quốc gia
Hagi xuất hiện ở đội tuyển quốc gia năm 1983 khi anh 18 tuổi trong trận gặp Na Uy tại Oslo. Anh là một thành viên quan trọng của đội tuyển cho đến năm 2000.

Hagi là cầu thủ xuất sắc nhất của Romania tại World Cup 1994, tại giải đó đội tuyển của anh đã lọt được vào trận tứ kết, sau đó bị thua Thụy Điển trên chấm 11m. Tại giải đó anh đã ghi được 3 bàn trong đó có bàn vào lưới đội Colombia là một trong những bàn đẹp nhất qua các kỳ WC. Bàn thắng đó anh lốc bóng từ khoảng cách 40 mét, bóng đi theo hình vòng cung qua đầu thủ môn, một cú sút mà người ta vẫn gọi là "lá vàng rơi". Bốn năm sau, sau WC 1998 anh đã quyết định rời đội tuyển quốc gia, nhưng sau đó lại thay đổi quyết định và cùng đội tuyển tham dụ Euro 2000.

Anh giải nghệ năm 2001 ở tuổi 36.

Sự nghiệp huấn luyện viên
Năm 2001 Hagi được mời làm huấn luyện viên đội tuyển Romania thay cho Ladislau Bölöni, người đã chuyển sang huấn luyện cho câu lạc bộ Sporting của Bồ Đào Nha. Tuy nhiên sau khi thất bại ở World Cup 2002 Hagi bị sa thải. Thành tích đáng kể trong 6 tháng huấn luyện cho đội tuyển Romania là chiến thắng Hungary trên sân vận động ở Budapest, thủ đô của Hungary.

Năm 2003 anh đến Thổ Nhĩ Kỳ làm huấn luyện viên cho câu lạc bộ Bursaspor nhưng lại ra đi ngay sau mùa giải đó bởi lại gây thất vọng. Sau đó anh trở thành huấn luyện viên của Galatasaray vào năm 2004 và dẫn dắt họ đoạt cúp Thổ Nhĩ Kỳ vào năm 2005.

Mùa hè năm 2005, câu lạc bộ lớn nhất Romania, Steaua Bucureşti, muốn mời anh làm huấn luyện viên nhưng yêu cầu về tiền lương của Hagi không được chấp nhận nên anh đã sang làm việc tại câu lạc bộ Politehnica Timişoara, nhưng anh lại rời câu lạc bộ đó sau vài tháng vì thành tích không khả quan. Sân vận động chính của Constanţa đã được mang tên anh nhưng lại bị thay đổi sau khi Hagi đến với Politehnica Timişoara.

Từ tháng 7 năm 2007 đến ngày 20 tháng 9 năm 2007 Hagi huấn luyện cho Steaua Bucureşti. Nhưng cá tính mạnh của Hagi đã không làm hài lòng các ông chủ của CLB này và chỉ sau 2 tháng 3 tuần 4 ngày, hợp đồng giữa họ đã bị hủy bỏ.

Hiện cựu danh thủ này đang làm ở Scotland đầu quân cho Inverness Caledonian Thistle trong vai trò tuyển trạch viên. Bản hợp đồng đầu tiên Hagi kéo về cho đội bóng mới là tiền đạo đồng hương Marius Constantin Niculae.

Danh hiệu

Cầu thủ
  Steaua Bucureşti
 Siêu cúp châu Âu: 1987
 Vô địch Rumani: 1987, 1988, 1989
 Cup Romani: 1987, 1988, 1989
  Real Madrid
 Siêu cúp bóng đá Tây Ban Nha: 1990
  Barcelona
 Siêu cúp bóng đá Tây Ban Nha: 1994
  Galatasaray
 Cúp UEFA: 2000
 Siêu cúp châu Âu: 2000
 Giải vô địch Thổ Nhĩ Kỳ: 1997, 1998, 1999, 2000
 Cúp Thổ Nhĩ Kỳ: 1999, 2000

Huấn luyện viên
  Galatasaray
 Cúp Thổ Nhĩ Kỳ: 2005

Tham khảo

Liên kết ngoài

Trang chính thức của Gheorghe Hagi

 ()

Sinh năm 1965
Cầu thủ bóng đá România
Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia România
FIFA 100
Nhân vật còn sống
Tiền vệ bóng đá
Cầu thủ bóng đá Barcelona
Cầu thủ bóng đá Real Madrid
Cầu thủ bóng đá Serie A
FIFA Century Club
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 1998
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Ý
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Tây Ban Nha
Đại sứ thiện chí của UNICEF
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Thổ Nhĩ Kỳ
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 1994
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 1990


title: USS Alaska

text:
Bốn tàu chiến của Hải quân Hoa Kỳ từng được đặt tên USS Alaska, ba chiếc đầu theo tên phần lãnh thổ do Nga nhượng lại năm 1867, và chiếc cuối cùng nhằm tôn vinh tiểu bang Alaska:

 USS Alaska (1868) là một tàu xà-lúp gỗ chân vịt hoạt động từ năm 1869 đến năm 1883
 USS Alaska (ID-3035) là một tàu đánh cá hơi nước được trưng dụng để hoạt động như tàu quét mìn từ năm 1918 đến năm 1919
 USS Alaska (CB-1) là chiếc dẫn đầu của lớp tàu tuần dương lớn Alaska hoạt động từ năm 1944 đến năm 1947
 USS Alaska (SSBN-732) là một tàu ngầm mang tên lửa đạn đạo lớp Ohio đưa ra hoạt động năm 1986, và hiện vẫn đang phục vụ

Xem thêm
 USS Alaskan (ID-4542)
 USS Alarka (YTB-229)

Tham khảo
 Dictionary of American Naval Fighting Ships

Tên gọi tàu chiến Hải quân Hoa Kỳ
Lớp tàu tuần dương Alaska


title: Sonyadora

text:
Sonyadora là một chi bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae.
Chi này được miêu tả khoa học năm 1958 bởi Bechyne.

Các loài
Các loài trong chi này gồm:
 Sonyadora amazonus (Weise, 1921)
 Sonyadora bivittata (Baly, 1878)
 Sonyadora flavicollis (Jacoby, 1888)
 Sonyadora longicornis (Weise, 1921)
 Sonyadora lucasia (Bechyne, 1956)
 Sonyadora octuguttata (Bowditch, 1925)
 Sonyadora ocularia (Bechyne, 1958)
 Sonyadora parilis (Weise, 1921)
 Sonyadora quadripustulata (Bowditch, 1925)
 Sonyadora rufula (Bowditch, 1925)
 Sonyadora seabrai (Bechyne & Bechyne, 1969)

Chú thích

Tham khảo

Metacyclini


title: Brentford

text:
Brentford là một thành thị ngoại ô nằm ở phía tây Luân Đôn, Anh, là một phần của Khu Hounslow của Luân Đôn. Brentfordt tọa lạc tại hợp lưu của sông Thames và sông Brent, cách  về phía tây tây nam của Charing Cross. Hạt nghi lễ trước đây của Brentford là Middlesex.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Brentford, Chiswick & Isleworth Times online
Fairly comprehensive amateur local history website on Brentford
Brentford High Street project: people and properties 1840 - 1940
The Brentford Biopsy


title: Digitonthophagus

text:
Digitonthophagus là một chi bọ cánh cứng thuộc họ Scarabaeidae.

Chú thích

Tham khảo

Onthophagini


title: Melanochromis dialeptos

text:
Melanochromis dialeptos là một loài cá thuộc họ Cichlidae. Nó là loài đặc hữu của Malawi. Môi trường sống tự nhiên của chúng là hồ nước ngọt. It can be identified by the black markings found throughout its fin

Tham khảo

Động vật Malawi
Melanochromis


title: Wormaldia praecursor

text:
Wormaldia praecursor là một loài Trichoptera hóa thạch trong họ Philopotamidae.

Tham khảo

Hóa thạch Bộ Cánh lông
Wormaldia


title: Tĩnh mạch

text:
Tĩnh mạch hay Vein là mạch máu thuộc hệ tuần hoàn trong cơ thể, dẫn máu trở về tim (đối ngược với động mạch đưa máu từ tim ra). Thường thì máu trong tĩnh mạch có lượng oxy thấp khi đưa máu từ các mô trong cơ thể về tim. Hai ngoại lệ là tĩnh mạch rốn và tĩnh mạch phổi. Trong hai trường hợp này máu tĩnh mạch có lượng dưỡng khí cao.

Cấu tạo tĩnh mạch
Tĩnh mạch có dạng ống, khi không có dung lượng thì xẹp xuống. Lớp ngoài cùng của tĩnh mạch chủ yếu cấu tạo bằng collagen bao bọc bởi nhiều vòng cơ trơn. Lớp trong cùng của tĩnh mạch là một lớp tế bào nội mô. Đa số các tĩnh mạch đều có van để ngăn ngừa máu chảy ngược chiều hoặc ứ đọng ở các chi dưới vì sức hút của Trái Đất. Vị trí tĩnh mạch thường di dịch ít nhiều theo từng cá nhân, khác với vị trí tương đối cố định của động mạch.

Chức năng
Chức năng của tĩnh mạch là đưa luồng máu kém dưỡng khí về tim.

Tuần tự trong hệ thống tuần hoàn thì máu từ tim bơm ra sau khi rời tâm thất trái thì theo động mạch luân lưu qua các bộ phận cơ thể và bắp thịt. Máu nhả dưỡng khí (O2) ra và nhận thán khí (CO2) vào ở các vi huyết quản. Sau đó nguồn máu này theo tĩnh mạch trở về tim, vào tâm nhĩ phải rồi qua tâm thất phải trước khi được bơm qua hai lá phổi nơi bộ phận hô hấp nhận dưỡng khí (O2) vào và thả thán khí (CO2) ra. Máu từ phổi trở về tim ở tâm nhĩ trái, rồi qua tâm thất trái, hoàn tất cuộc huyết lưu tuần hoàn.

Tham khảo

Hệ tim mạch