title: Nhóm ngôn ngữ Đức cao địa

text:
Nhóm ngôn ngữ Đức cao địa (tiếng Đức: Hochdeutsche Sprachen) hoặc nhóm phương ngữ Đức cao địa (Hochdeutsche Mundarten/Dialekte) bao gồm các biến thể của tiếng Đức, tiếng Luxembourg và tiếng Yiddish, cũng như các đồng ngữ được nói ở miền trung và miền nam nước Đức, Áo, Liechtenstein, Thụy Sĩ, Luxembourg và các khu vực láng giềng ở Bỉ và Hà Lan (các phương ngữ Ripuaria ở đông nam Limburg), Pháp (Alsace và Bắc Lorraine), Italia và Ba Lan. Nhóm ngôn ngữ này cũng được nói ở hải ngoại tại România (Transilvania), Nga, Hoa Kỳ, Brasil, Argentina, Chile và Namibia.

Về thuật ngữ, từ "cao" trong tiếng Đức cao địa là một tham chiếu địa lý đến nhóm các phương ngữ hình thành nên "tiếng Đức" (theo nghĩa "tiếng Đức cao nguyên"), mà từ đó phát triển thành tiếng Đức tiêu chuẩn (theo nghĩa hẹp), tiếng Yiddish và tiếng Luxembourg. Nó dùng để chỉ vùng núi cao ở miền Trung và miền Nam nước Đức, nó cũng bao gồm Luxembourg, Áo, Liechtenstein và hầu hết Thụy Sĩ. Nó được dùng để phân biệt với tiếng Hạ Đức, mà nó được dùng tại các vùng hạ du (đồng bằng Bắc Đức) và dọc theo bờ biển bằng phẳng của Biển Bắc. "Đức cao địa" trong ý nghĩa rộng hơn có thể được chia thành Thượng Đức (Oberdeutsch, bao gồm các phương ngữ của tiếng Đức của Áo và Thụy Sĩ), Trung Đức (Mitteldeutsch, bao gồm tiếng Luxembourg, mà bây giờ là một ngôn ngữ chuẩn) và Franken cao địa, mà nó là nhóm phương ngữ chuyển tiếp giữa hai nhóm này.

Tham khảo

Cao

Cao


title: 3301 Jansje

text:
3301 Jansje (1978 CT) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 6 tháng 2 năm 1978 bởi Đài thiên văn Perth ở Perth, Western Australia.

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1978


title: Thành Sương

text:
Thành Sương (tiếng Trung: 城厢区, Hán Việt: Thành Sương khu) Là một quận của thành phố Bồ Điền (莆田市), tỉnh Phúc Kiến, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Quận này có diện tích 509 km2, dân số 340.000 người. Đây là trung tâm kinh tế, văn hóa và giáo dục của Bồ Điền. Quận Thành Sương được chia thành 3 nhai đạo và 4 trấn.

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện Phúc Kiến
Phủ Điền


title: Cân bằng Nash

text:
Cân bằng Nash là một định lý trong lý thuyết trò chơi - một nhánh của toán học ứng dụng. Định lý này được đặt tên theo John Forbes Nash, do ông là người đã đề xướng ra. Nó được dùng để nghiên cứu các chiến thuật sao cho sự lựa chọn là tối ưu.

Lý thuyết trò chơi

Giới thiệu trò chơi

Để đơn giản ta xét trò chơi gồm 3 người là Elaine, George và Newman. Mỗi người chơi có hữu hạn các chiến lược cho mình. Cho Elaine, các chiến lược được đánh số là . Tương tự cho George và Newman lần lượt là  và .
Giả sử khi Elaine thực hiện chiến lược , George thực hiện chiến lược  và Newman thực hiện chiến lược  thì Elaine, George và Newman lần lượt nhận được kết quả là ,  và . Các kết quả này là sự chi trả của người chơi phụ thuộc vào lượt chơi của người đó thắng hoặc thua.
Ta ký hiệu xác suất mà Elaine thực hiện chiến lược  là , George thực hiện chiến lược  là  và Newman thực hiện chiến lược  là . Dựa vào xác suất cơ bản ta suy ra rằng:

, ,  với mọi

và

,,

Các định nghĩa

Kỳ vọng

Các vector xác suất tương ứng là ,, .

Ta gọi kỳ vọng của kết quả đối với Elaine, George và Newman lần lượt là ,  và  được viết bởi các công thức:

Các giá trị kỳ vọng này bằng tổng tất cả các kết quả nhân với xác suất mà kết quả đó xuất hiện. Nếu Elaine, George và Newman có đủ thời gian chơi trò chơi của họ thì ta thấy rằng giá trị trung bình của các kết quả đối với mỗi người xấp xỉ gần bằng ,  và .

Chiến lược hỗn hợp tối ưu

Bây giờ, giả sử rằng trong một trò chơi đặc biệt nào đó, Elaine biết George và Newman sử dụng hai chiến lược hỗn hợp lần lượt là . Elaine muốn nhận được kết quả tối ưu có thể được, nghĩa là Elaine muốn kỳ vọng của kết quả là lớn nhất với  đã cho. Như vậy Elaine phải tìm chiến lược hỗn hợp  sao cho  với mọi chiến lược hỗn hơp . Do đó chúng ta có định nghĩa:

Cho  là họ tất cả những vector xác suất  thỏa mãn  với mọi chiến lược hỗn hợp . Ta gọi  là tập các chiến lược hỗn hợp tối ưu đối với hai chiến lược hỗn hợp  và .

Tương tự,  và  cũng được định nghĩa tương tự.

Cố định hai chiến lược hỗn hợp  và . Ta có:

Đặt , chúng ta viết lại phương trình trên như sau:

Cân bằng Nash

Các vector chiến lược hỗn hợp ,  và  được xem là giải trò chơi (solve the game) nếu ,  và . Chúng ta gọi ,  và  là một cân bằng Nash.

Trong luận án tiến sĩ của mình tại Princeton năm 1950, John Nash đã chứng minh rằng mọi trò chơi đều có ít nhất một điểm cân bằng. Kết quả này đã cách mạng hóa lĩnh vực lý thuyết trò chơi và có ảnh hưởng rất lớn trong kinh tế học cũng như khoa học xã hội sau này. Vì vậy năm 1994, giải Nobel kinh tế được trao cho nhà toán học này để vinh danh những đóng góp của ông.

Ví dụ: Trò chơi nhà hàng

Giả sử Elaine, George và Newman quyết định đi ăn tối. Họ có thể chọn một trong hai nhà hàng là Happy Star Chinese hoặc New Yorker. Do không thể quyết định được nên họ thực hiện trò chơi như sau: ba người cùng bốc thăm chọn cho mình một nhà hàng. Nếu hai trong số họ cùng chọn một nhà hàng còn người kia thì không thì họ sẽ đến nhà hàng mà hai người cùng chọn để ăn tối, đồng thời người còn lại phải trả cho hai người kia mỗi người 10 dollars cho bữa ăn tối. Nếu ba người cùng chọn giống nhau thì cả ba cùng đến nhà hàng đã chọn và mỗi người tự trả cho bữa ăn của mình.

Nếu đánh số chiến lược chọn nhả hàng Happy Star Chinese là 1, chiến lược chọn nhà hàng New Yorker là 2 thì ta có kết quả xảy ra đối với Elaine là:

,  và

Tương tự, ta cũng có kết quả đối với George và Newman.

Giả sử Elaine, George và Newman đều thích cả hai nhà hàng như nhau. Khi đó các chiến lược hỗn hợp của họ là như nhau: .Từ đó ta có thể tìm được giá trị kỳ vọng của kết quả đối với Elaine:

Tương tự các giá trị kỳ vọng của kết quả đối với George và Newman cũng bằng 0.

Điểm cân bằng
Ta tìm những điểm cân bằng trong trò chơi nhà hàng ở ví dụ trên.

Đặt  là chiến lược hỗn hợp của Elaine, trong đó  là xác suất mà Elaine chọn nhà hàng Happy Star Chinese,  là xác suất Eleine chọn nhà hàng New Yorker.

Tương tự  và  các chiến lược hỗn hợp của George và Newman.

Khi đó giá trị kỳ vọng kết quả của Elaine là:

.

Do đó

Tương tự,

Cố định , cần tìm giá trị lớn nhất của .

Ta xét ba trường hợp khác nhau của

Trường hợp 1: Nếu  thì  đạt giá trị lớn nhất khi . Hiển nhiên , , kết hợp với  ta có , lý luận tương tự ta được  đạt giá trị lớn nhất khi  và  đạt giá trị lớn nhất khi . Vì  nên cân bằng Nash là .

Trường hợp 2: Nếu  thì  đạt giá trị lớn nhất khi . Vì , , kết hợp với  ta có , lý luận tương tự ta được  đạt giá trị lớn nhất khi  và  đạt giá trị lớn nhất khi . Vì  nên cân bằng Nash là .

Trường hợp 3: Nếu  thì  không phụ thuộc vào . Nếu ,  đều khác 1 thì xác suất của ba người chơi bằng 0 hoặc bằng 1, mâu thuẫn với giả thiết  nên  và  phải bằng 1. Từ đó ta có  nên cân bằng Nash là .

Ý nghĩa của cân bằng Nash

Trong trò chơi gồm  người chơi, mỗi người chơi có sự lựa chọn các chiến lược để thực hiện. Ứng với mỗi người chơi là một sự chi trả của người chơi cho tất cả các kết quả có thể xảy ra tương ứng với sự lựa chọn chiến lược của các người chơi.
Mỗi người chơi có thể lựa chon một chiến lược hỗn hợp và kết hợp các lựa chọn các chiến lược hỗn hợp của những người chơi khác xác định kết quả trung bình hoặc giá trị kỳ vọng cho mỗi người chơi.

Định lý Nash nói rằng mỗi người chơi có một tập các chiến lược hỗn hợp tối ưu khi biết sự lựa chọn chiến lược hỗn hợp của các người chơi khác. Mỗi chiến lược hỗn hợp tối ưu đưa đến kết quả trong giá trị kỳ vọng lớn nhất có thể cho người chơi khi biết chiến lược hỗn hợp của các người chơi khác.
Một cân bằng Nash là một sự lựa chọn của chiến lược hỗn hợp mà kết quả cho mỗi người chơi là các giá trị kỳ vọng lớn nhất có thể ứng với chiến lược hỗn hợp của các người chơi khác.

Định lý Nash

Tồn tại một cân bằng Nash cho mọi trò chơi gồm  người chơi.

Chứng minh định lý Nash
Ta chỉ chứng minh cho trò chơi gồm 3 người gồm Elaine, George và Neumann, trường hợp tổng quát được chứng minh tương tự.

Ta sẽ chứng minh tồn tại chiến lược hỗn hợp  là cân bằng Nash của trò chơi.

Chứng minh này dùng Định lý điểm bất động Kakutani.

Cho hàm tập hợp , một điểm bất động của  là một điểm  trong  sao cho .

 Định lý điểm bất động Kakutani: Cho  là một đa diện trong không gian  và  là hàm tập hợp thỏa mãn   tập lồi trong  với mọi . Nếu đồ thị của  là tập đóng trong  thì tồn tại  sao cho .

Hướng chứng minh định lý Nash:

 Xây dựng đa diện  trong không gian . Bằng cách đặt , các vector  trong  được định nghĩa:
 Định nghĩa hàm tập  trên  như sau:

.
Chứng minh  là tập lồi.

 Chứng minh đồ thị  là tập con đóng trong .

Khi đó theo định lý điểm bất động Kakutani tồn tại một điểm bất động của , nghĩa là ta tìm được một điểm  sao cho  và định lý đã được chứng minh vì  được tạo thành từ 3 vector ,  và  sao cho ,  và . Điều này chứng tỏ ,  và  là một cân bằng Nash.

Chú thích

Tham khảo

 Nash, John (1950) "Equilibrium points in n-person games" Proceedings of the National Academy of Sciences 36(1):48-49.
 Nash, John (1951) "Non-Cooperative Games" The Annals of Mathematics 54(2):286-295.

Toán học ứng dụng
Lý thuyết quyết định
Lý thuyết trò chơi


title: Polyptychus murinus

text:
Polyptychus murinus là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae. Loài này có ở Liberia, Nigeria và từ Cameroon tới Congo và Angola.

Chú thích

Tham khảo

Polyptychus
Động vật Cộng hòa Trung Phi
Động vật Cộng hòa Congo
Côn trùng Angola
Bướm đêm Châu Phi


title: Noceto

text:
Noceto là một đô thị ở tỉnh Parma ở vùng Emilia-Romagna, Italia. Đô thị này tọa lạc cách khoảng 100 km về phía tây bắc của Bologna và khoảng 12 km về phía tây của Parma. Đến thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 11.300 và diện tích là 79,6 km².

Đô thị Noceto bao gồm các frazioni (đơn vị trực thuộc, làng) Borghetto, Cella, Costamezzana, Ponte Taro, and Sanguinaro.

Noceto tiếp giáp các đô thị sau đây: Collecchio, Fidenza, Fontanellato, Fontevivo, Medesano, Parma.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 www.comune.noceto.pr.it

Đô thị tỉnh Parma


title: Rhyacophila anaktiongkok

text:
Rhyacophila anaktiongkok là một loài Trichoptera trong họ Rhyacophilidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Động vật khu vực sinh thái Indomalaya
Rhyacophila


title: Tiểu bang Hoa Kỳ

text:
Tiểu bang Hoa Kỳ (tiếng Anh: U.S. state) là 50 tiểu bang cùng thủ đô Washington, D.C. tạo thành Hợp chúng quốc Hoa Kỳ. Mỗi tiểu bang chia sẻ chủ quyền của mình với chính phủ liên bang Hoa Kỳ. Theo luật Hoa Kỳ, các tiểu bang được xem là các thực thể có chủ quyền, nghĩa là quyền lực của các tiểu bang trực tiếp đến từ người dân của các tiểu bang đó chứ không phải là đến từ chính phủ liên bang. Chính phủ liên bang Hoa Kỳ lúc đầu được thành lập khi các tiểu quốc (bang) có chủ quyền gửi một số đại diện cho chủ quyền của mình đến tham gia vào chính phủ trung ương. Tuy nhiên chủ quyền mà họ gửi đến trung ương không phải là toàn bộ vì vậy chính phủ liên bang được hưởng chủ quyền có giới hạn và các tiểu bang vẫn duy trì được bất cứ phần chủ quyền nào mà họ chưa từng nhượng lại cho chính phủ liên bang qua đại diện của họ. Vì sự chia sẻ chủ quyền như thế nên một người Mỹ vừa là công dân của toàn liên bang vừa là công dân của tiểu bang mình. Bốn tiểu bang sử dụng danh xưng chính thức là thịnh vượng chung hơn là tiểu bang. Tình trạng công dân của tiểu bang thì linh động và việc đi lại giữa các tiểu bang là tự do, không cần có sự chấp thuận của chính phủ liên bang hay tiểu bang (ngoại trừ những trường hợp tội phạm đang bị quản thúc).

Hiến pháp Hoa Kỳ phân chia quyền lực giữa hai cấp bậc chính quyền. Bằng việc chấp thuận thông qua Hiến pháp Hoa Kỳ, người dân của các tiểu bang đã thuyên chuyển một số quyền lực có giới hạn của chủ quyền tiểu bang sang cho chính phủ liên bang. Theo tu chính án 10, tất cả quyền lực chưa được trao cho chính phủ liên bang Hoa Kỳ, hoặc bị cấm chuyển giao, đều được các tiểu bang hoặc nhân dân tiểu bang đó giữ lại. Trong lịch sử, các nhiệm vụ như an ninh công cộng (có nghĩa là kiềm chế tội phạm), giáo dục công cộng, ý tế công cộng, giao thông và hạ tầng cơ sở thông thường được xem là trách nhiệm chính của tiểu bang mặc dù tất cả những nhiệm vụ này hiện nay cũng do chính phủ liên bang tài trợ và áp đặt những quy định khá nổi bật (phần lớn dựa vào điều khoản nói về thương mại, điều khoản về thuế và chi tiêu, và điều khoản về nhu yếu và hợp lý được nêu trong Hiến pháp Hoa Kỳ).

Theo thời gian, Hiến pháp Hoa Kỳ được tu chính nhiều lần. Kết quả là sự diễn giải và việc áp dụng các điều khoản của Hiến pháp cũng thay đổi theo. Chiều hướng tổng thể hiện nay là đang đi dần về hướng tập quyền và hợp nhất với việc chính phủ liên bang đóng một vai trò rộng lớn hơn nhiều so với xưa kia. Có một cuộc tranh luận đang tiếp diễn về quyền của các tiểu bang liên quan đến tầm mức và bản chất quyền lực và chủ quyền của các tiểu bang so với chính phủ liên bang cũng như quyền của từng cá nhân.

Quốc hội Hoa Kỳ có thể thu nhận thêm các tiểu bang mới trên căn bản bình quyền với các tiểu bang hiện hữu; điều này đã xảy ra gần đây nhất là vào năm 1959 khi Hawaii và Alaska được thu nhận vào liên bang. Trong tương lai, Quốc hội Hoa Kỳ có thể sẽ xem xét thu nhận Puerto Rico thành tiểu bang thứ 51 vì theo cuộc trưng cầu dân ý được tổ chức vào ngày 6 tháng 11 năm 2012, cử tri Puerto Rico đã bác bỏ sít sao tình trạng chính trị hiện tại (câu hỏi thứ nhất) và chấp thuận áp đảo việc trở thành tiểu bang của Hoa Kỳ như là một chọn lựa ưng ý (câu hỏi thứ hai).
Hiến pháp Hoa Kỳ không có đề cập đến câu hỏi rằng liệu các tiểu bang có quyền đơn phương rời bỏ, hay ly khai khỏi liên bang hay không nhưng Tối cao Pháp viện Hoa Kỳ đã có phán quyết rằng ly khai là vi hiến, đây là một lập trường bị tác động một phần bởi kết quả của cuộc Nội chiến Hoa Kỳ.

Quyền lực của liên bang
Từ thập niên 1930, Tối cao Pháp viện Hoa Kỳ đã diễn giải Mệnh đề Thương mại nằm trong Hiến pháp Hoa Kỳ theo cách mở rộng làm cho tầm mức quyền lực liên bang mở rộng đáng kể. Ví dụ, Quốc hội Hoa Kỳ có thể đưa ra những quy định kiểm soát giao thông đường sắt nào chạy qua ranh giới giữa các tiểu bang. Tuy nhiên quốc hội cũng có thể đưa ra những quy định kiểm soát giao thông đường sắt chỉ nằm hoàn toàn bên trong một tiểu bang, dựa trên ý tưởng cho rằng giao thông nằm hoàn toàn trong một tiểu bang vẫn có thể gây ra ảnh hướng đối với nền thương mại liên-tiểu bang.

Một nguồn quyền lực khác của Quốc hội là quyền chi tiêu - đó là khả năng của quốc hội áp đặt các loại thuế đồng bộ trên khắp Hoa Kỳ và rồi phân phát nguồn tiền thuế thu được trở về các tiểu bang (theo những điều kiện mà Quốc hội ấn định). Một ví dụ cổ điển của vấn đề này là hệ thống quốc lộ do liên bang tài trợ trong đó bao gồm Hệ thống Xa lộ Liên tiểu bang. Hệ thống này được chính phủ liên bang tài trợ và quản lý nhưng nó cũng phục vụ lợi ích của các tiểu bang. Bằng cách đe dọa giữ lấy tiền quỹ xa lộ liên bang, như được phán quyết trong vụ kiện South Dakota đối đầu Dole, Quốc hội Hoa Kỳ đã có thể gây áp lực với các nghị viện tiểu bang thông qua vô số các luật lệ khác nhau. Mặc dù một số tiểu bang chống đối rằng điều này vi phạm quyền của tiểu bang nhưng Tối cao Pháp viện Hoa Kỳ vẫn giữ nguyên phán quyết theo hướng thuận lợi cho Quốc hội Hoa Kỳ vì cho rằng Quốc hội đã sử dụng hợp lý Mệnh đề Chi tiêu nằm trong Hiến pháp Hoa Kỳ.

Chính quyền tiểu bang
Mỗi tiểu bang được quyền tự do tổ chức chính quyền cá biệt của mình theo bất cứ hình thức nào mà mình thích miễn sao chính quyền tiểu bang phải tuân thủ một điều kiện duy nhất của Hiến pháp Hoa Kỳ rằng họ có "một chính thể cộng hòa" (có nghĩa rằng mỗi chính phủ tiểu bang phải là một chính phủ cộng hòa; nó không có ý nói đến đảng Cộng hòa, là đảng chưa được thành lập cho mãi đến năm 1854—trên 60 năm sau khi Hiến pháp Hoa Kỳ được thông qua). Trên thực tế, mỗi tiểu bang đều áp dụng một hệ thống chính quyền gồm ba ngành (lập pháp, hành pháp và tư pháp) giống như chính phủ liên bang - mặc dù điều này không phải là bắt buộc.

Hành pháp

Thống đốc tiểu bang, “tổng thống tiểu bang”, người này sau đó chọn lựa các thành viên nội các của mình để những thành viên này chịu trách nhiệm đối với mình thì đa số các tiểu bang có một "hệ thống hành pháp đa diện" trong đó nhiều thành viên khác nhau của ngành hành pháp được người dân trực tiếp bầu lên. Như thế, những người này phục vụ trong vai trò là thành viên của ngành hành pháp nhưng không phải chịu sự kiềm chế hay chi phối của tổng thống và tổng thống cũng không thể bãi chức họ.

Lập pháp

Ngành lập pháp của 49 trong số 50 tiểu bang gồm có hai viện: một hạ viện (tiếng Anh gọi là House of Representatives, State Assembly hay House of Delegates) và một thượng viện nhỏ hơn, luôn được gọi trong tiếng Anh là Senate. Ngoại lệ là ngành lập pháp độc viện của tiểu bang Nebraska có một viện duy nhất.

Khác biệt chính giữa các tiểu bang là rằng nhiều tiểu bang ít dân số có các nghị viện bán-thời gian trong khi các tiểu bang có dân số đông thì có chiều hướng là những nghị viện toàn thời gian. Tiểu bang Texas, tiểu bang đông dân thứ hai, là một ngoại lệ đáng nói: trừ khi có các phiên họp đặc biệt, ngành lập pháp Texas bị pháp luật hạn chế thời gian hoạt động là 140 ngày cho mỗi hai năm.

Trong vụ kiện Baker đối đầu Carr (1962) và Reynolds đối đầu Sims (1964), Tối cao Pháp viện Hoa Kỳ phán quyết rằng tất cả các tiểu bang phải tuân thủ việc bầu lên ngành lập pháp của mình trong một thể thức sao cho mỗi công dân tiểu bang đều có một cấp độ đại diện tương đồng. Điều này được hiểu theo ý nghĩa phổ thông là "một người một phiếu bầu". Trong thực tế, đa số tiểu bang chọn bầu các nhà lập pháp theo từng khu vực và chỉ chọn một người duy nhất cho từng khu vực bầu cử. Các khu vực bầu cử như thế có dân số xấp xỉ bằng nhau. Một số tiểu bang khác như Maryland và Vermont, phân chia tiểu bang của mình thành những khu vực bầu cử khác nhau: có khu chỉ chọn duy nhất một thành viên lập pháp, có khu chọn nhiều thành viên lập pháp tùy thuộc vào dân số của từng khu. Ví dụ khu vực bầu cử chọn hai đại biểu phải có dân số xấp xỉ gấp đôi khu bầu cử chọn một đại biểu và theo tỉ lệ như vậy cho các khu bầu cử chọn nhiều đại biểu hơn.

Tư pháp

Tiểu bang cũng có thể tổ chức hệ thống tư pháp khác biệt so với hệ thống tư pháp liên bang miễn sao các tòa án này bảo vệ quyền hiến định của công dân tiểu bang theo đúng trình tự pháp lý công chính. Đa số tiểu bang có một tòa án cấp bậc xét xử được gọi là District Court hay Superior court, một tòa án thượng thẩm cấp một thường được gọi là Court of Appeal hay Appeals, và một tối cao pháp viện. Tuy nhiên, tiểu bang Oklahoma và Texas có các tòa án cấp bật cao nhất riêng biệt để xem xét chống án cho các vụ án tội phạm. Tiểu bang New York nổi tiếng vì sử dụng thuật từ khác thường như việc tòa án xét xử được gọi là Tối cao Pháp viện. Các vụ chống án được đưa đến Tối cao Pháp viện thuộc Phân bộ Thượng thẩm, và từ đó được đưa lên Tòa Thượng thẩm. Đa số tiểu bang sử dụng luật phổ thông của Anh làm căn bản cho hệ thống pháp lý của mình, trừ tiểu bang Louisiana là đặc biệt vì áp dụng phần lớn hệ thống pháp lý của mình dựa trên căn bản luật dân sự của Pháp.

Chỉ có một ít tiểu bang chọn lựa việc cho phép các quan tòa tại các toà án tiểu bang phục vụ trọn đời. Đa số các quan tòa tiểu bang trong đó có các thẩm phán tại các tòa án cấp cao nhất đều được bầu lên hay được bổ nhiệm với những nhiệm kỳ phục vụ có giới hạn số năm, ví dụ là 5 năm. Họ thường được bầu lại hay bổ nhiệm lại nếu như họ được xét thấy là làm việc đáng được ngồi lại tại chức.

Ngân sách
Năm 2010, mục chi tiêu lớn nhất từ ngân sách của đa số các tiểu bang là hệ thống giáo dục công cộng.

Năm 2010, 41 tiểu bang trả lương cho nhân viên chính quyền nhiều hơn là trong lãnh vực tư nhân. Tiền lương trung bình nhiều hơn kể từ năm 2003 phần lớn là do giá cả chăm sóc sức khỏe tăng cao đối với các công nhân làm việc cho tư nhân và lợi ích hồi hưu gia tăng cho nhân viên chính quyền.

Mối quan hệ
Theo Điều khoản 4 Hiến pháp Hoa Kỳ là điều khoản phác thảo ra mối quan hệ giữa các tiểu bang thì Quốc hội Hoa Kỳ có quyền cho phép các tiểu bang mới được gia nhập vào liên bang. Các tiểu bang được yêu cầu phải đặt niềm tin và tín nhiệm hoàn toàn đối với các đạo luật của ngành lập pháp và tòa án của nhau, thường thường bao gồm việc công nhận các bản khế ước pháp lý, hôn thú, các phán quyết đối với tội phạm, và đặc biệt là trước năm 1865 còn có tình trạng của người nô lệ. Nghiêm cấm các tiểu bang kỳ thị công dân của các tiểu bang khác về quyền cơ bản của họ chiếu theo Mệnh đề Miễn trừ và Đặc quyền (Privileges and Immunities Clause) trong Hiến pháp. Các tiểu bang được chính phủ liên bang bảo đảm về dân phòng và quân sự và ngược lại chính phủ liên bang cũng được yêu cầu là phải chắc chắn rằng mỗi tiểu bang vẫn luôn là một nền cộng hòa.

Bốn tiểu bang sử dụng danh xưng thịnh vượng chung hơn là tiểu bang. Tuy nhiên, đây là chỉ là hình thức khác biệt trên giấy tờ vì Hiến pháp Hoa Kỳ gọi chung tất cả là "các tiểu bang", như trong Điều khoản 1, Đoạn 2, Mệnh đề 1 của Hiến pháp nói về Hạ viện Hoa Kỳ có ghi rằng những dân biểu phải được bầu lên bởi người dân của "các tiểu bang". Hơn nữa, Điều khoản 1, Đoạn 3, Mệnh đề 1 nói về Thượng viện Hoa Kỳ có ghi rằng mỗi "tiểu bang" được hai thượng nghị sĩ. Như vậy, tất cả các thịnh vượng chung như đã nói ở trên đều được tính như là các tiểu bang.

Gia nhập liên bang

Kể từ khi thành lập Hợp chúng quốc châu Mỹ (Hoa Kỳ), con số các tiểu bang mở rộng từ 13 lên đến 50. Hiến pháp Hoa Kỳ chỉ nói khá ngắn gọn về tiến trình mà các tiểu bang mới có thể được thêm vào liên bang như sau "các tiểu bang mới có thể được Quốc hội Hoa Kỳ cho phép gia nhập" và cấm một tiểu bang mới được thành lập từ lãnh thổ của một tiểu bang hiện hữu, hay nhập hai hoặc nhiều tiểu bang lại thành một mà không có sự ưng thuận của cả Quốc hội Hoa Kỳ và tất cả các nghị viện tiểu bang có liên quan.

Trong thực tế, đa số các tiểu bang được phép gia nhập liên bang, sau 13 tiểu bang ban đầu, đều được thành lập từ các lãnh thổ hợp nhất có tổ chức. Các lãnh thổ này là những vùng đất nằm dưới chủ quyền của chính phủ liên bang nhưng không phải là một phần đất nào của bất cứ tiểu bang nào. Phần lớn là những vùng đất mới mà Hoa Kỳ chiếm được hay thu được khi mở rộng lãnh thổ trong lịch sử. Quốc hội Hoa Kỳ sử dụng Mệnh đề Lãnh thổ nằm trong Điều khoản IV, Đoạn 3, Hiến pháp Hoa Kỳ để tổ chức chính quyền tự trị cho các lãnh thổ này nhưng chúng vẫn nằm dưới thẩm quyền toàn phần của Quốc hội. Các trường hợp ngoại lệ còn gồm có ba tiểu bang đã được tách ra từ phần đất của các tiểu bang gốc với sự cho phép của nghị viện của các tiểu bang đó: Vermont, tiểu bang thứ 14; Kentucky, tiểu bang thứ 15; Tây Virginia, tiểu bang thứ 36; và rồi Texas, một Cộng hòa Texas độc lập trong một thập niên, tiểu bang thứ 34; và California, được gia nhập liên bang vào năm 1850 trực tiếp từ phần đất mới thu được từ tay México.

Nói chung, chính quyền được tổ chức của một lãnh thổ luôn tìm cách tạo cho dân chúng của mình mong muốn được trở thành tiểu bang. Lúc đó, Quốc hội chỉ đạo cho chính quyền lãnh thổ tổ chức một hội nghị hiến pháp để viết ra hiến pháp tiểu bang. Sau khi hiến pháp tiểu bang được chấp thuận, Quốc hội Hoa Kỳ luôn chấp thuận cho phép lãnh thổ đó trở thành tiểu bang. Những phác thảo tổng thể trong tiến trình này được thiết lập bởi Sắc lệnh Tây Bắc (Northwest Ordinance) năm 1787 mà đã có từ trước khi Hiến pháp Hoa Kỳ được thông qua.

Tuy nhiên, Quốc hội có quyền lực tối hậu đối với việc cho phép các tiểu bang mới gia nhập liên bang và không bị ràng buộc phải theo đúng tiến trình. Một số ít tiểu bang của Hoa Kỳ (không kể 13 tiểu bang gốc) chưa bao giờ được tổ chức thành những lãnh thổ của chính phủ liên bang nhưng vẫn được chấp thuận gia nhập liên bang:
 Vermont, trên thực tế là một nước cộng hòa độc lập tuy chưa được công nhận cho đến khi gia nhập liên bang năm 1791
 Kentucky, một phần đất của Virginia cho đến khi gia nhập liên bang năm 1792
 Maine, một phần đất của Massachusetts cho đến khi gia nhập liên bang năm 1820 theo sau Thỏa ước Missouri
 Texas, một nước cộng hòa độc lập được công nhận cho đến khi gian nhập liên bang năm 1845
 California, được lập thành tiểu bang (như một phần của Thỏa ước 1850) từ lãnh thổ chưa được tổ chức của Nhượng địa Mexico năm 1850 mà không phải trải qua thời kỳ làm lãnh thổ được tổ chức
 Tây Virginia, được thành lập từ những vùng đất của Virginia muốn tái gia nhập vào liên bang năm 1863 sau khi Virginia ly khai liên bang năm 1861 để gia nhập Liên minh miền Nam Hoa Kỳ

Quốc hội Hoa Kỳ cũng không bị bắt buộc phải thu nhận các tiểu bang mới thậm chí tại những vùng mà dân chúng tỏ ra mong muốn trở thành tiểu bang của Hoa Kỳ. Ví dụ, Cộng hòa Texas đã yêu cầu Hoa Kỳ sáp nhập mình vào liên bang năm 1837, nhưng vì Hoa Kỳ sợ phải có xung đột với Mexico nên Hoa Kỳ phải trì hoãn thu nhận Texas đến 9 năm. Lãnh thổ Utah bị từ chối xin gia nhập liên bang trong nhiều thập niên vì không hài lòng với sự chi phối của Giáo hội Các Thánh hữu Ngày sau của Chúa Giêsu Kitô tại lãnh thổ. Giáo hội này muốn đặt tên cho vùng này là "Deseret" (Kinh thánh Đạo Mormon) vì liên hệ của giáo hội với Đạo Mormon, và đặc biệt nhất là sự thực hành chế độ đa thê ngày đó của Đạo Mormon. Một khi được thành lập, ranh giới của các tiểu bang phần lớn là không thay đổi. Ngoại trừ các trường hợp như việc Maryland và Virginia nhượng đất của mình cho chính phủ liên bang thành lập Đặc khu Columbia (phần đất của Virginia sau đó được trả lại) và trường hợp lập ra các tiểu bang từ các tiểu bang đã có trong đó phải kể là việc thành lập tiểu bang Kentucky và Tây Virginia từ Virginia, Maine từ Massachusetts, và Tennessee từ Bắc Carolina.

Các tiểu bang mới khả dĩ

Puerto Rico
Ngày nay, có một vài lãnh thổ của Hoa Kỳ còn sót lại mà có thể có tiềm năng trở thành các tiểu bang mới. Ứng viên khả dĩ nhất có thể là Puerto Rico. Puerto Rico đã nằm dưới chủ quyền của chính phủ liên bang Hoa Kỳ hơn một thế kỷ và người Puerto Rico là công dân Hoa Kỳ kể từ năm 1917; nhưng tình trạng chính trị tối hậu của hòn đảo này vẫn chưa được định đoạt tính đến năm 2011. Vì là một lãnh thổ, không phải là tiểu bang của Hoa Kỳ nên cư dân của nó không có đại biểu có quyền biểu quyết trong Quốc hội Hoa Kỳ. Quốc hội Hoa Kỳ đã chỉ thị cho chính quyền địa phương tổ chức đại hội hiến pháp để viết ra Hiến pháp Puerto Rico năm 1951. Hiến pháp này được cử tri đoàn Puerto Rico, Quốc hội và Tổng thống Hoa Kỳ chấp thuận vào năm 1952. Puerto Rico chính thức đặt tên cho mình là "Thịnh vượng chung Puerto Rico". Hiện nay, Puerto Rico chỉ có một đại biểu không quyền biểu quyết trong Quốc hội Hoa Kỳ, được gọi là Ủy viên Cư dân Puerto Rico. Tổng thống George H. W. Bush ban hành một bản ghi nhớ ngày 30 tháng 11 năm 1992 đến các bộ trưởng và những người đứng đầu các cơ quan nhằm thiết lập mối quan hệ hành chính hiện thời giữa chính phủ liên bang và Thịnh vượng chung Puerto Rico. Bản ghi nhớ này chỉ thị cho tất cả các bộ hành chính, cơ quan và viên chức liên bang đối xử với Puerto Rico về mặt hành pháp giống như là một tiểu bang.

Chính quyền thịnh vượng chung đã tổ chức một số cuộc trưng cầu dân ý về vấn đề tình trạng chính trị trong một vài thập niên qua mặc dù Quốc hội Hoa Kỳ không công nhận những cuộc trưng cầu dân ý này là có giá trị; tất cả các cuộc trưng cầu cho thấy kết quả chiến thắng khích khao ủng hộ tình trạng chính trị như hiện nay hơn là trở thành tiểu bang trong khi đó vấn đề độc lập chỉ thu được một con số ít ỏi phiếu bầu. Ngày 23 tháng 12 năm 2000, Tổng thống Bill Clinton ký Lệnh hành pháp 13183, thiết lập Lực lượng Đặc nhiệm Tổng thống đặc trách về Tình trạng chính trị của Puerto Rico và những luật lệ thành viên cho nó. Đoạn 4 trong Lệnh hành pháp 13183 (như đã được tu chính bởi Lệnh hành pháp 13319) chỉ thị cho lực lượng đặc nhiệm "báo cáo các công tác của lực lượng cho tổng thống... về tiến triển đã được thực hiện trong việc quyết định tình trạng tối hậu của Puerto Rico".

Tổng thống George W. Bush ký thêm một tu chính án của Lệnh hành pháp 13183 ngày 3 tháng 12 năm 3, 2003, thành lập các đồng-chủ tọa hiện tại và chỉ thị cho lực lượng đặc nhiệm phát hành các bản báo cáo khi cần thiết, nhưng không dưới một lần báo cáo cho mỗi 2 năm. Tháng 12 năm 2005, lực lượng đặc nhiệm tổng thống đề nghị một loại trưng cầu dân ý mới về vấn đề này; nếu Quốc hội Hoa Kỳ biểu quyết theo như sự đề nghị của lực lượng đặc nhiệm thì nó sẽ trải đường cho các cuộc bầu cử được Quốc hội Hoa Kỳ hậu thuẫn lần đầu tiên về tình trạng chính trị của hòn đảo, và (có tiềm năng) hòn đảo trở thành tiểu bang vào năm 2011. Bản báo cáo tình trạng tháng 12 năm 2007 của lực lượng đặc nhiệm tái lập lại và xác nhận những lời đề nghị của lực lượng vào năm 2005.

Ngày 29 tháng 4 năm 2010, Hạ viện Hoa Kỳ biểu quyết với tỉ lệ 223–169 chấp thuận Đạo luật Dân chủ Puerto Rico 2010 nhằm tiến hành việc cho phép Puerto Rico tự quyết định xếp đặt một cuộc trưng cầu dân ý mới mà trải đường cho một cuộc biểu quyết do Quốc hội Hoa Kỳ hậu thuẫn lần đầu tiên về tình trạng chính trị của hòn đảo, và (có tiềm năng) trở thành tiểu bang của Hoa Kỳ vào năm 2011. Tuy nhiên, đạo luật này không được Thượng viện Hoa Kỳ chấp thuận và sau đó bị khai tử khi Quốc hội Hoa Kỳ lần thứ 111 khai mạc.

Washington D.C.
Ý định của những vị cha già dân tộc Mỹ là thủ đô của Hoa Kỳ phải ở một nơi trung lập, không thiên vị bất cứ tiểu bang nào; kết quả là, Đặc khu Columbia được thành lập năm 1800 để làm nơi làm việc chính thức của chính phủ liên bang. Cư dân của Đặc khu không có người đại diện toàn phần cho họ trong Quốc hội Hoa Kỳ cũng như họ không có một chính quyền được bầu lên có chủ quyền (cư dân của Đặc khu được chia 3 đại cử tri tổng thống theo tu chính án hiến pháp 23, và có một đại biểu không quyền biểu quyết trong Quốc hội Hoa Kỳ). Một số cư dân trong Đặc khu ủng hộ việc đặc khu trở thành tiểu bang với một số hình thức như - toàn thể đặc khu trở thành tiểu bang hay chỉ một phần nào đó của đặc khu và phần còn lại vẫn nằm dưới thẩm quyền liên bang. Mặc dù tình trạng tiểu bang tại Đặc khu vẫn luôn là câu hỏi chính trị sống động nhưng viễn cảnh vận động cho chiều hướng đó trong tương lai gần thì dường như mù mịt. Thay vào đó, người ta nhấn mạnh đến việc tiếp tục duy trì chính quyền tự quản trong khi đó mong muốn Đặc khu được ban cho một phiếu bầu tại Quốc hội.

Theo Điều khoản IV, Đoạn 3 Hiến pháp Hoa Kỳ, "các tiểu bang mới có thể được thu nhận vào liên bang này bởi Quốc hội Hoa Kỳ; nhưng không có tiểu bang mới nào được thành lập hay được dựng lên trong khu vực thẩm quyền của bất cứ tiểu bang nào khác; cũng không có bất cứ tiểu bang nào được thành lập bằng cách nhập hai hoặc nhiều hơn các tiểu bang lại với nhau, hay những phần đất của các tiểu bang mà không có sự ưng thuận của các nghị viện của các tiểu bang có liên quan cũng như của Quốc hội Hoa Kỳ." Đây là trường hợp khi Maine được tách ra khỏi Massachusetts; và khi Tây Virginia được tách ra từ Virginia trong cuộc Nội chiến Hoa Kỳ. Khi Texas được phép gia nhập vào liên bang năm 1845, nó lớn hơn bất cứ tiểu bang nào khác rất nhiều và đặc biệt là nó được quyền phân chia chính nó lên thành 5 tiểu bang khác nhau.

Những thực thể không được công nhận
 Tiểu bang Franklin tồn tại khoảng bốn năm, không bao lâu sau khi kết thúc cuộc Cách mạng Mỹ nhưng nó chưa bao giờ được liên bang công nhận. Sau cùng liên bang công nhận tuyên bố chủ quyền của Bắc Carolina trên khu vực này. Đa số các tiểu bang mong muốn công nhận tiểu bang Franklin, nhưng con số tiểu bang ủng hộ thiếu 2/3 đa số cần thiết bắt buộc để thu nhận một lãnh thổ thành tiểu bang theo Các điều khoản Hợp bang. Sau này lãnh thổ bao gồm Franklin trở thành một phần của tiểu bang Tennessee.
 Tiểu bang Jefferson
 Ngày 24 tháng 7 năm 1859, cử tri đánh bại việc đề nghị thành lập tiểu bang Jefferson ở miền Nam Rặng Thạch Sơn. Ngày 24 tháng 10 năm 1859, thay vào đó cử tri chấp thuận việc thành lập Lãnh thổ Jefferson mà sau này được thay thế bởi Lãnh thổ Colorado ngày 28 tháng 2 năm 1861.
 Năm 1915, một Tiểu bang Jefferson thứ hai được đề nghị cho khu vực rộng một phần ba Texas nằm ở phía bắc nhưng không đạt được đa số phiếu ủng hộ từ Quốc hội Hoa Kỳ.
 Năm 1941, một Tiểu bang Jefferson thứ ba được đề nghị nằm trong khu vực phần lớn là nông thôn của miền Nam Oregon và miền Bắc California, nhưng bị hủy bỏ vì Nhật Bản tấn công Trân Châu Cảng. Kể từ đó việc đề nghị này vẫn đưa đưa ra một số lần nữa.
 Tiểu bang Lincoln
 Lincoln là một tiểu bang khác được đề nghị thành lập nhiều lần. Đại thể nó bao gồm phần phía đông của tiểu bang Washington và vùng cán chảo hay phần phía bắc của Idaho. Ban đầu nó được chính Idaho đề nghị năm 1864 bao gồm phần vùng cán chảo của Idaho, và lần nữa vào năm 1901 bao gồm Đông Washington. Các lần đề nghị được đưa ra vào năm 1996, 1999, và 2005.
 Lincoln cũng là cái tên của một tiểu bang được đề nghị nhưng thất bại sau Nội chiến Hoa Kỳ năm 1869. Phần tây nam của Texas được đề nghị với Quốc hội Hoa Kỳ để thành lập một tiểu bang mới trong thời kỳ tái thiết chính phủ liên bang sau Nội chiến Hoa Kỳ
 Tiểu bang Muskogee (tại Florida năm 1800), một tiểu bang không được thừa nhận, có dân số người bản thổ Mỹ rất đông
 Tiểu bang Superior
 Một tiểu bang được đề nghị thành lập từ bán đảo trên (Upper Peninsular) của tiểu bang Michigan (Michigan gồm có hai bán đảo không dính liền nhau: phía bắc là "bán đảo trên" và phía nam là "bán đảo dưới"). Một vài nhà lập pháp đáng chú ý trong đó có nhà chính trị địa phương tên là Dominic Jacobetti chính thức tìm cách đưa ra dự luật nhằm thành lập một tiểu bang như thế vào thập niên 1970 nhưng không thành công. Nếu nó là một tiểu bang, nó sẽ có dân số nhỏ nhất Hoa Kỳ vào lúc đó và cho đến cả ngay bây giờ. Với dân số 320.000 người, nó chỉ bằng 60% dân số của tiểu bang Wyoming, và ít hơn 50% dân số của tiểu bang Alaska. Một tiểu bang như vậy sẽ có diện tích đất đứng thứ 40 trên 50 tiểu bang của Hoa Kỳ.
 Tiểu bang Deseret
 Tiểu bang Deseret là một tiểu bang lâm thời của Hoa Kỳ, được những người định cư theo đạo Mormon tại Thành phố Salt Lake đề nghị thành lập vào năm 1849. Tiểu bang lâm thời này tồn tại trong hai năm và chưa từng được Quốc hội Hoa Kỳ chấp thuận. Các tên của nó được lấy từ tên "Deseret" (có nghĩa là "ông mật"]] trong thánh kinh của đạo Mormon.

Ly khai
Hiến pháp Hoa Kỳ vắng tiếng đối với vấn đề một tiểu bang ly khai khỏi liên bang. Tuy nhiên, tài liệu tiền thân của nó là Các điều khoản Hợp bang có nói rằng Hợp chúng quốc "sẽ là vĩnh viễn". Câu hỏi là liệu các cá thể tiểu bang có quyền đơn phương ly khai hay không. Câu hỏi này vẫn từng là một câu hỏi gây chia rẽ và khó khăn cho đến lúc Nội chiến Hoa Kỳ. Năm 1860 và 1861, mười một tiểu bang miền Nam ly khai nhưng chúng bị đưa trở lại liên bang trong suốt thời kỳ được gọi là "Thời đại Tái thiết" sau khi chúng bại trận trong Nội chiến Hoa Kỳ. Chính phủ liên bang chưa bao giờ công nhận sự ly khai của bất cứ tiểu bang nổi loạn nào. Sau Nội chiến Hoa Kỳ, Tối cao Pháp viện Hoa Kỳ, trong vụ xử Texas đối đầu White, phán quyết rằng các tiểu bang không có quyền ly khai và rằng bất cứ hành động ly khai nào cũng đều coi như không có giá trị pháp lý. Bằng cách trích dẫn phần mở đầu của Hiến pháp Hoa Kỳ là phần nói rằng Hiến pháp được viết ra với ý định "thành lập một liên bang hoàn hảo hơn" và đại diện tiếng nói của nhân dân Hoa Kỳ hữu hiệu như một nền chính trị độc nhất cũng như ngôn ngữ của Các điều khoản Hợp bang, Tối cao Pháp viện Hoa Kỳ luôn duy trì không thay đổi lập trường rằng các tiểu bang không có quyền ly khai. Tuy nhiên, tòa án ám thị trong cùng phán quyết rằng có thể có những thay đổi như thế xảy ra "qua cách mạng, hay qua sự ưng thuận của các tiểu bang", có nghĩa thiết thực rằng phán quyết này luôn cho rằng không có tiểu bang nào có quyền đơn phương quyết định rời liên bang.

Thịnh vượng chung

Bốn trong số các tiểu bang của Hoa Kỳ mang danh xưng là thịnh vượng chung: Kentucky, Massachusetts, Pennsylvania, và Virginia. Tại các tiểu bang này, danh xưng "thịnh vượng chung" chỉ là cái tên lịch sử và cái tên như thế không có ảnh hưởng pháp lý gì cả. Danh xưng này có vẻ gây chút nhầm lần bởi vì các lãnh thổ của Hoa Kỳ là Quần đảo Bắc Mariana và Puerto Rico cũng được gọi là các thịnh vượng chung. Danh xưng như thế không khiến các tiểu bang vừa kể có tình trạng pháp lý khác biệt so với tình trạng pháp lý của các tiểu bang khác của Hoa Kỳ. Hai vùng quốc hải có danh xưng thịnh vượng chung (Quần đảo Bắc Mariana và Puerto Rico) là các lãnh thổ chưa hợp nhất (chưa vĩnh viễn thuộc về Hoa Kỳ: có thể giữ nguyên tình trạng chính trị hiện nay, gia nhập liên bang để trở thành tiểu bang mới hay tách rời để trở thành quốc gia độc lập) của Hoa Kỳ.

Phân chia theo nhóm vùng

Các tiểu bang có thể được phân nhóm thành các vùng; có vô số cách phân vùng và phân nhóm khác nhau vì đa số các tiểu bang không được xác định theo ranh giới văn hóa hay địa lý rõ rệt nào. Để biết thêm chi tiết về các vùng của Hoa Kỳ, xin xem Danh sách các vùng của Hoa Kỳ.

Danh sách tiểu bang Hoa Kỳ

Bản sau đây liệt kê từng tiểu bang trong số 50 tiểu bang của Hoa Kỳ cùng với các số liệu và thông tin:
 Tên tiểu bang
 Cách phát âm tên thường gọi của tiểu bang theo chuẩn của Bảng mẫu tự phiên âm quốc tế
 Các viết tắt tên tiểu bang bằng hai chữ cái của Cục Bưu điện Hoa Kỳ(được dựa theo chuẩn ISO 3166-2, mã số phân cấp hành chính quốc gia)
 Hình cờ chính thức của tiểu bang
Hình huy hiệu chính thức của tiểu bang
 Ngày tiểu bang chấp thuận thông qua Hiến pháp Hoa Kỳ hay được nhận vào liên bang Hoa Kỳ
 Tổng diện tích mặt đất và mặt nước của tiểu bang
 Dân số tiểu bang theo Điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2010, tính đến ngày 1 tháng 4, năm 2010
 Thủ phủ tiểu bang
 Nơi hợp nhất hay Nơi ấn định cho điều tra dân số đông dân nhất trong tiểu bang tính đến ngày 1 tháng 7 năm 2008 như được Cục Điều tra Dân số Hoa Kỳ ước tính

Chú thích

Liên kết ngoài

Phân cấp hành chính Hoa Kỳ
Hoa Kỳ
Hoa Kỳ
Hoa Kỳ


title: Monolepta sternalis

text:
Monolepta sternalis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Weise miêu tả khoa học năm 1909.

Chú thích

Tham khảo

Monolepta


title: Elaeocarpus miriensis

text:
Elaeocarpus miriensis là một loài thực vật có hoa thuộc họ Elaeocarpaceae.
Loài này chỉ có ở Brunei.

Chú thích

Tham khảo

 World Conservation Monitoring Centre 1998. Elaeocarpus miriensis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 19 tháng 7 năm 2007.

M
Thực vật Brunei


title: Giải Grammy

text:
Giải Grammy (cách điệu là GRAMMY; ban đầu được gọi là Giải Gramophone), hoặc đơn giản là Grammy, là giải thưởng do Viện hàn lâm Thu âm trao tặng để ghi nhận các thành tựu nổi bật trong ngành công nghiệp âm nhạc của Hoa Kỳ. Chiếc cúp mô phỏng một chiếc máy hát mạ vàng. Grammy là giải thưởng âm nhạc lớn đầu tiên của Big Three Network được tổ chức hàng năm (trước Billboard Music Awards vào mùa hè, và American Music Awards vào mùa thu). Grammy được coi là một trong bốn giải thưởng nghệ thuật thường niên lớn nhất Hoa Kỳ, cùng với Giải Oscar (cho những thành tựu trong lĩnh vực điện ảnh), Giải Emmy (cho những thành tựu trong lĩnh vực truyền hình), và Giải Tony (cho những thành tựu trong lĩnh vực nhạc kịch và broadway).

Lễ trao giải thường niên có những màn trình diễn của các nghệ sĩ nổi bật và trao giải thưởng giới thiệu thành tích của các nghệ sĩ thu âm trong ngành. Giải Grammy đầu tiên được tổ chức vào ngày 4 tháng 5 năm 1959, để vinh danh những thành tựu âm nhạc của các nghệ sĩ biểu diễn trong năm 1958. Sau buổi lễ năm 2011, Viện Hàn lâm đã đại tu nhiều hạng mục Giải Grammy cho năm 2012. Giải Grammy lần thứ 63 được tổ chức vào ngày 14 tháng 3 năm 2021 (sau khi nó bị hoãn lại vào ngày 31 tháng 1 năm 2021 do tác động của đại dịch COVID-19 đối với ngành công nghiệp âm nhạc), trong và xung quanh Trung tâm Hội nghị Los Angeles. Giải Grammy lần thứ 64 sẽ được tổ chức vào ngày 31 tháng 1 năm 2022 tại Trung tâm Staples ở Los Angeles.

Lịch sử

Ý tưởng về Giải Grammy có bắt đầu từ dự án Hollywood Walk of Fame (Đại lộ danh vọng Hollywood) vào những năm 1950. Những người, người được chọn để tạo một danh sách những cá nhân, tổ chức có những đóng góp quan trọng trong ngành công nghiệp thu âm để trao tặng một ngôi sao trên Đại lộ danh vọng, nhận ra rằng có ngày càng nhiều người đã cống hiến cho ngành công nghiệp thu âm lại không đủ tiêu chí để có được một ngôi sao trên đại lộ danh vọng nhưng cũng không bao giờ được tôn vinh ở một giải thưởng nào đó. Để khắc phục điều này, Viện hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật Thu âm Quốc gia được thành lập. Học viện quyết định tạo ra một giải thưởng để tôn vinh những cống hiến cho ngành công nghiệp âm nhạc của họ tương tự như giải thưởng Oscar (điện ảnh), Emmy (truyền hình) hay Tony (nhà hát).

Tên gọi
Sau khi quyết định tạo ra một giải thưởng như vậy, vẫn có một câu hỏi: "Phải đặt tên nó là gì?"; một trong những ý kiến lấy tên là Eddie, để tôn vinh nhà phát minh của máy ghi âm - Thomas Edison. Cuối cùng, họ quyết định sử dụng tên sáng chế của Emile Berliner, chiếc máy hát nhạc (gramophone), được sử dụng lần đầu tiên vào năm 1958.

Lễ trao giải
Lễ trao giải đầu tiên được tổ chức đồng thời tại hai địa điểm vào ngày 4 tháng 5 năm 1959 tại khách sạn Beverly Hilton ở Beverly Hills, California và Park Sheraton Hotel ở New York với 28 giải Grammy đã được trao. Số lượng các giải thưởng đã tăng lên và dao động trong nhiều năm với các hạng mục được thêm vào và loại bỏ, có lúc các hạng mục được trao lên đến hơn 100 giải. Giải Grammy lần thứ 2, cũng được tổ chức vào năm 1959, là buổi lễ đầu tiên được ghi hình, nhưng buổi lễ không được phát sóng trực tiếp cho đến lễ trao giải Grammy thường niên lần thứ 13 vào năm 1971 tại Hollywood Palladium.

Cúp Grammy
Chiếc cúp được mạ vàng, chế tác và lắp ráp thủ công bởi nghệ nhân thuộc Billings Artworks ở Ridgway, Colorado. Vào năm 1990, thiết kế của cúp Grammy đã được cải tiến hơn, đó là thay đổi phần đế mềm bằng một hợp kim bền hơn, ít bị hư hỏng, làm cho chiếc cúp lớn hơn và to hơn. Billings Artworks đã phát triển một hợp kim kẽm có tên đã được đăng ký thương hiệu là grammium. Các danh hiệu cùng tên người thắng giải sẽ được không khắc thẳng lên trên chiếc cúp đó, một miếng kim loại mạ vàng được dập tên người chiến thắng và danh mục sẽ được gắn lên phần đế cúp sau khi giải thưởng được công bố.

Sau 60 năm kể từ Lễ trao giải đầu tiên, hơn 8,000 chiếc cúp Grammy đã được trao.

Các hạng mục

Nhóm hạng mục "General Field" (còn gọi là "Big Four") là bốn giải thưởng lớn nhất và được mong chờ nhất, không bị giới hạn bởi thể loại.
 Album của năm: trao cho người biểu diễn và nhóm sản xuất của một album hoàn chỉnh.
 Thu âm của năm: trao cho người biểu diễn và nhóm sản xuất của một bài hát được thu âm hoàn chỉnh.
 Bài hát của năm: trao cho các nhà viết nhạc/ nhà soạn nhạc một bài hát.
 Nghệ sĩ mới xuất sắc nhất: trao cho một nghệ sĩ đột phá đã phát hành bản thu âm đầu tiên gây nên được sự nhận diện đối với công chúng của nghệ sĩ đó (không nhất thiết phải là bản thu âm chính thức đầu tiên trong sự nghiệp).
Bốn nghệ sĩ đoạt cả bốn giải thưởng này là Christopher Cross, năm 1980, Norah Jones, năm 2003, Adele, người đoạt giải Nghệ sĩ mới xuất sắc nhất năm 2009 và các giải khác vào năm 2012, và Billie Eilish.

Các giải thưởng khác được trao cho việc trình diễn và sản xuất theo các thể loại cụ thể, cũng như cho các đóng góp khác như tác phẩm nghệ thuật và video. Giải thưởng đặc biệt được trao cho những đóng góp lâu dài cho ngành công nghiệp âm nhạc.

Do số lượng lớn các loại giải thưởng (78 giải trong năm 2012, 81 giải trong năm 2013 và 82 giải vào năm 2014), và các màn trình diễn của các nghệ sĩ khác nhau, chỉ có một số hạng mục là mối quan tâm phổ biến nhất - thường khoảng 10 đến 12 giải, bao gồm cả bốn lĩnh vực trong General Field và một hoặc hai thể loại trong các thể loại nhạc phổ biến nhất (tức là pop, rock, country, rap) - được trình bày trực tiếp tại lễ trao giải trên truyền hình. Nhiều giải thưởng Grammy khác được trao trong Premiere Ceremony vào buổi trưa chiều ngày diễn ra lễ trao giải chính thức, tức là trước khi giải Grammy được phát sóng trực tiếp.

Sự thay đổi của một số hạng mục Lễ trao giải năm 2012
Vào ngày 6 tháng 4 năm 2011, Viện Hàn lâm đã công bố một sự cải tổ mạnh mẽ của nhiều hạng mục giải Grammy cho năm 2012. Số lượng các hạng mục đã bị cắt giảm từ 109 xuống còn 78. Sự thay đổi quan trọng nhất là loại bỏ sự khác biệt giữa nghệ sĩ độc tấu nam và nữ và giữa các nhóm nhạc nhỏ/ nhóm nhạc lớn thuộc nhiều thể loại khác nhau (pop, rock, R & B, country và rap). Ngoài ra, một số hạng mục cho nghệ sĩ solo độc tấu đã bị loại bỏ. Các bản thu âm trong các thể loại này bây giờ thuộc các hạng mục chung cho các màn trình diễn solo xuất sắc nhất.

Trong lĩnh vực rock, các thể loại riêng biệt cho các album hard rock và metal đã được kết hợp và hạng mục Trình diễn Nhạc cụ dành cho rock hay nhất đã được loại bỏ do một số lượng bài hát bị giảm.

Trong R & B, sự khác biệt giữa album R & B đương đại hay nhất với các album R & B khác đã bị loại bỏ. Giờ đây họ có hạng mục Album R & B chung.

Trong rap, các thể loại rap solo hay nhóm rap hay nhất đã được sáp nhập vào thể loại mới là Trình diễn Rap hay nhất.

Sự loại bỏ đáng chú ý nhất xảy ra trong danh mục gốc rễ. Cho đến năm 2011, các thể loại riêng biệt cho các thể loại âm nhạc khu vực khác nhau của Hoa Kỳ, chẳng hạn như nhạc Hawaii, nhạc người Mỹ bản địa và nhạc Zydeco / Cajun. Do số lượng các bài hát thấp cho các thể loại này, Viện Hàn lâm đã quyết định kết hợp tất cả các biến thể âm nhạc này vào trong Album nhạc bản địa hay nhất, bao gồm cả polka, nhóm nhạc này đã bị mất hạng mục riêng năm 2009.

Trong cùng lĩnh vực thể loại, các thể loại blues truyền thống và hiện đại và các thể loại nhạc dân gian truyền thống và hiện đại đều được tổng hợp thành một thể loại, do số lượng bài hát và những thách thức trong việc phân biệt dân gian đương đại, nhạc Americana và nhạc blues đương đại và truyền thống. Trong lĩnh vực thể loại âm nhạc thế giới, các thể loại truyền thống và đương đại cũng được hợp nhất.

Trong lĩnh vực thể loại nhạc cổ điển, hạng mục Album cổ điển hay nhất đã bị ngừng vì hầu hết người nhận trong danh mục này cũng đã giành được một trong những danh mục cổ điển khác cho cùng một album. Bản ghi âm cổ điển hiện nay đã đủ điều kiện cho Album chính của năm.

Cũng có một vài thay đổi tên để phản ánh tốt hơn bản chất của các loại nhạc riêng biệt. Nó được quyết định bởi Học viện ghi âm vì từ "phúc âm" trong lĩnh vực thể loại nhạc phúc âm có khuynh hướng gợi lên hình ảnh và âm thanh của phúc âm linh hồn truyền thống và loại bỏ âm nhạc Kitô hiện đại (CCM). Do đó, lĩnh vực thể loại và một số loại được đổi tên thành Âm nhạc Tin Mừng/ Đương đại Thiên chúa giáo.

Từ năm 2012 đã có một số nhỏ các điều chỉnh về hạng mục đã được đưa vào danh mục cùng các lĩnh vực thể loại khác. Số lượng các loại đã tăng từ 78 trong 2012 lên 84 vào năm 2017.

Quá trình ứng cử và bầu chọn
Các công ty truyền thông đăng ký với Viện Hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật Thu âm (NARAS) và các thành viên của NARAS (nghệ sỹ và các chuyên gia khác làm việc trong ngành có đủ tiêu chuẩn) để xem xét. Các mục được thực hiện trực tuyến và một bản sao danh sách các tác phẩm được gửi tới NARAS. Khi công việc được bắt đầu với hơn 150 chuyên gia từ ngành công nghiệp thu âm, để xác định xem tác phẩm đó có được đưa vào đúng loại hạng mục đề cử hay không.

Danh sách kết quả của các hạng mục đủ điều kiện sẽ chuyển đến các Thành viên Bầu cử, mỗi người có thể bỏ phiếu để đề cử trong các lĩnh vực chung (Thu âm của năm, Album của năm, Bài hát của năm, và Nghệ sĩ mới xuất sắc nhất) và không quá 9 trong số 30 lĩnh vực khác trong phiếu bầu của họ. Năm bản thu âm được nhiều phiếu nhất trong mỗi thể loại trở thành đề cử, trong khi ở một số loại (chuyên ngành và chuyên ngành) có các ủy ban xem xét tại chỗ để xác định 5 ứng cử viên cuối cùng.

Trong khi các thành viên của Viện Hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật Điện ảnh thường được mời tham dự sàng lọc hoặc được gửi các đĩa DVD được đề cử cho Giải Oscar, các thành viên NARAS không nhận được các đĩa được đề cử. Thay vào đó, họ nhận được quyền truy cập vào chức năng nghe trực tuyến cá nhân.

Bỏ phiếu
Sau khi các ứng cử viên đã được xác định, lá phiếu được gửi đến các thành viên của NARAS, sau đó có thể bỏ phiếu trong các lĩnh vực chung và không quá 9 trong số 30 lĩnh vực. Các thành viên được khuyến khích nhưng không bắt buộc bỏ phiếu chỉ trong lĩnh vực chuyên môn của họ. Các cuộc bỏ phiếu được bầu một cách bí mật bởi công ty kế toán độc lập lớn Deloitte Touche Tohmatsu. Sau khi chấm điểm phiếu, người chiến thắng được công bố tại Grammy Awards. Người chiến thắng được trao giải Grammy và những người không giành chiến thắng sẽ được trao một huy chương cho đề cử của họ.

Trong cả hai vòng bỏ phiếu, các thành viên của Viện phải bỏ phiếu dựa trên chất lượng một mình và không bị ảnh hưởng bởi quảng cáo, hiệu ứng truyền thông, tình bạn cá nhân, sở thích hoặc lòng trung thành của công ty. Việc nhận quà tặng bị cấm. Các thành viên được kêu gọi bỏ phiếu theo cách bảo vệ sự chất lượng của lá phiếu của Viện Hàn lâm và cộng đồng thành viên của họ.

Địa điểm tổ chức
Trước năm 1971, lễ trao giải Grammy được tổ chức ở những địa điểm khác nhau trong cùng một ngày. Ban đầu là thành phố New York và Los Angeles. Chicago đã gia nhập trở thành một thành phố chủ nhà vào năm 1962, và sau đó Nashville trở thành địa điểm thứ tư vào năm 1965.

Buổi lễ năm 1971, tổ chức tại Hollywood Palladium ở Los Angeles, là lần đầu tiên diễn ra tại một địa điểm duy nhất. Buổi lễ sau đó được chuyển đến Madison Square Garden ở Thành phố New York và sau đó là Nhà hát Tennessee tại Nashville trong hai năm tiếp theo. Sau đó, từ năm 1974 đến năm 2003, giải Grammy lại được tổ chức tại nhiều địa điểm khác nhau ở thành phố New York và Los Angeles. Những địa điểm đáng chú ý bao gồm Madison Square Garden (20.000 chỗ) của Thành phố New York và Hội trường Âm nhạc Radio City (5.960 chỗ), Hội trường Shrine (6.300 chỗ) ở Los Angeles, Trung tâm Staples (20.000 chỗ) và Hollywood Palladium (4.000 - 5.000 chỗ).

Năm 2004, Crypto.com Arena (được gọi là Trung tâm Staples từ năm 1999 đến năm 2021) trở thành ngôi nhà vĩnh viễn của lễ trao giải. Bảo tàng Grammy được xây dựng trên các con phố khu Crypto.com Arena ở khu tổ hợp giải trí LA Live để bảo vệ lịch sử của giải Grammy. Được khắc trên vỉa hè tại các đường phố bảo tàng là đĩa bằng đồng, tương tự như Đại lộ Danh vọng của Hollywood, tôn vinh những người chiến thắng các hạng mục hàng đầu của năm: Bài hát của năm, Nghệ sĩ mới xuất sắc nhất, Album của năm và Bài hát của năm. Trong tháng 5 năm 2017, Viện hàn lâm thông báo rằng Lễ trao giải Grammy hằng năm lần thứ 60 sẽ được diễn ra tại Madison Square Garden ở New York, đánh dấu lần đầu tiên giải Grammy trở về New York kể từ năm 2003.

Kỷ lục

Kỷ lục về số giải Grammy thuộc về Sir Georg Solti, người Anh-Hungary, chỉ huy Dàn nhạc giao hưởng Chicago. Ông đã đoạt tổng cộng 31 giải trên 74 đề cử trước khi mất vào năm 1997. Nam nghệ sĩ đoạt nhiều giải Grammy nhất là danh ca Quincy Jones. Ông đã thắng 27 giải. Nữ nghệ sĩ đoạt nhiều giải Grammy nhất là Alison Krauss, ca nhạc sĩ, nhà sản xuất nhạc đồng quê đã giành tới 27 giải.

Nam nghệ sĩ đoạt nhiều giải nhất trong một năm là Michael Jackson, anh đã thắng 8 giải năm 1984 với album kinh điển Thriller. Năm 2000 ca sĩ Carlos Santana cũng đạt được thành tích này. Nữ nghệ sĩ đoạt nhiều giải nhất trong một năm là Beyonce, cô đã giành được 6 giải Grammy năm 2010 và Adele, cô cũng giành 6 giải Grammy năm 2012. 7 nữ nghệ sĩ đã thắng 5 giải Grammy trong một năm. Đó là Lauryn Hill năm 1999, Alicia Keys năm 2002, Norah Jones năm 2003, Beyonce năm 2004, The Dixie Chicks năm 2007 và Amy Winehouse năm 2008,Billie Eilish năm 2020.

Năm 2020, Billie Eilish giành được 4 hạng mục lớn bao gồm: Nghệ sĩ mới xuất sắc, Album của năm, Bản thu âm của năm và Ca khúc của năm và trở thành người trẻ nhất trong lịch sử đạt cùng lúc bốn giải thưởng này. Adele giành giải Nghệ sĩ mới xuất sắc nhất trong năm 2009 và ba giải khác vào năm 2012 và 2017. Ca sĩ Norah Jones đôi khi cũng được coi đạt thành tích này nhưng thực ra ca khúc "Don't Know Why" đoạt giải "Bài hát của năm" không phải do cô sáng tác. Năm 1997 LeAnn Rimes đoạt giải "Nghệ sĩ mới xuất sắc nhất" khi cô mới 14 tuổi, phá kỷ lục của David L. Cook khi anh cũng đoạt giải này năm 16 tuổi. Nghệ sĩ đoạt nhiều giải "Trình diễn giọng nữ R&B xuất sắc nhất là "Nữ hoàng nhạc Soul" Aretha Franklin, cô đã 11 lần giành giải Grammy ở hạng mục này, trong đó 8 giải cô đạt được trong 8 năm liên tiếp.

Chỉ trích
Giải Grammy nhận được những lời chỉ trích từ các nghệ sỹ và nhà báo âm nhạc khác nhau.

Khi Pearl Jam đoạt giải Grammy trong hạng mục Trình diễn Hard Rock xuất sắc nhất năm 1996, ca sĩ chính của nhóm Eddie Vedder bình luận trên sân khấu: "Tôi không biết nó có ý nghĩa gì". Hansard, lãnh đạo của nhóm nhạc rock Ailen The Frames, tuyên bố trong năm 2008 ông nói ông không quan tâm đến việc tham dự buổi lễ năm đó, mặc dù ông đã được đề cử cho hai giải thưởng khác nhau. Maynard James Keenan, ca sĩ chính của Metal Tool Tool, đã không tham dự lễ trao giải Grammy để nhận một trong những giải thưởng của họ. Ông giải thích lý do của ông: "Tôi nghĩ rằng Grammy là không gì khác hơn là một máy quảng cáo khổng lồ cho ngành công nghiệp âm nhạc".

Họ cũng bị chỉ trích vì đã trao giải hoặc chỉ định nhiều album thành công về thương mại hơn là các album thành công về mặt kinh tế. Năm 1991, Sinead O'Connor trở thành nghệ sỹ đầu tiên từ chối Grammy, tẩy chay lễ trao giải sau khi được đề cử giải Thu âm của năm, Nữ ca sĩ trình diễn pop xuất sắc nhất và Trình diễn Nhạc Alternative hay nhất. Cô nói lý do của cô là đến từ chủ nghĩa thương mại cực đoan của Grammy.

Trong năm 2011, nhà báo Randall Roberts của thời báo Los Angeles Times chỉ trích việc loại bỏ My Beautiful Dark Twisted Fantasy của Kanye West khỏi đề cử hạng mục Album của năm cho giải Grammy lần thứ 54.

Trong một bài báo của Time, nhà báo Touré cũng đáp lại lời khen ngợi và bày tỏ sự không hài lòng chung với các giải thưởng, nói rằng "Tôi hiểu Grammy là cái gì. Tôi chưa bao giờ phân biệt được logic xung quanh việc ai được đề cử hay ai không đề cử về sự nhầm lẫn xung quanh những gì làm cho các quyết định của Grammy trong tuần này, khi cú sốc của nhiều người, nhất là kiệt tác My Beautiful Dark Twisted Fantasy của Kanye là không được đề cử giải Grammy cho Album của năm ".

Truyền hình và tỷ suất người xem

Truyền hình
Trước khi phát sóng Grammy trực tiếp lần đầu tiên vào năm 1971 trên ABC, hàng loạt các chương trình đặc biệt được quay hằng năm trong những năm 1960 được gọi là Thu âm xuất sắc nhất được phát sóng trên NBC. Lễ trao giải Grammy đầu tiên được ghi hình phát vào đêm 29 tháng 11 năm 1959, như một tập của chương trình NBC Sunday Showcase. Cho đến năm 1971, lễ trao giải đã được tổ chức ở New York và Los Angeles. Pierre Cossette đã mua bản quyền phát sóng buổi lễ từ Viện Hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật Thu âm Quốc gia và phát sóng chương trình truyền hình trực tiếp đầu tiên. CBS đã mua lại bản quyền vào năm 1973 sau khi đưa buổi lễ đến Nashville, Tennessee; giải thưởng Âm nhạc Hoa Kỳ đã được mua lại bởi ABC (do Dick Clark sáng lập).

Viện hàn lâm thông báo vào ngày 21 tháng 6 năm 2011 rằng họ đã đạt được một thỏa thuận mới với CBS để giữ các giải thưởng trên mạng trong 10 năm nữa. Là một phần của hợp đồng mới, mạng lưới cũng có thể phát sóng "đề cử đặc biệt" vào tuần cuối cùng của tháng 11 khi mà những người được đề cử được phát hành trong chương trình đặc biệt dành riêng cho CBS (mặc dù nó không được thực hiện vào năm 2017). Bắt đầu từ năm 2006, số lượng người xem đã được tính vào trực tiếp.

Các giải Grammy thường được tổ chức vào Chủ Nhật thứ hai của tháng 2 (ngoại trừ ngày 14 tháng 2 là ngày Valentine, bất cứ khi nào ngày 14 tháng 2 rơi vào ngày chủ nhật thì giải Grammy được dời vào ngày 15 tháng 2) hoặc được tổ chức vào ngày cuối cùng Chủ nhật của tháng Giêng trong những năm mà Thế vận hội mùa đông diễn ra.

Tỷ suất người xem theo năm

Chú thích

Liên kết ngoài

 Người đoạt giải Grammy tại Grammy.com (có thể tìm kiếm dữ liệu)
 CBS: Grammys Chương trình phát sóng chính thức cho Grammy

Giải thưởng âm nhạc
Giải thưởng Mỹ
Giải thưởng truyền thông


title: Karakoram

text:
Karakoram hay Khách Lạt Côn Lôn (喀喇崑崙) là một dãy núi lớn bao trùm biên giới giữa Pakistan, Ấn Độ và Trung Quốc, nằm ở khu vực Gilgit-Baltistan (Pakistan), Ladakh (Ấn Độ), và khu vực Tân Cương, (Trung Quốc). Nó là một trong những dãy núi lớn của châu Á, thuộc một phần của Himalaya lớn hơn trong khi trên thực tế nó nằm về phía bắc của dãy Himalaya.

Karakoram là nơi tập trung cao nhất của các đỉnh núi cao hơn năm dặm Anh, bao gồm K2, đỉnh cao thứ hai trên thế giới (8.611 mét). K2 chỉ cao kém đỉnh Everest 237 m (Everest có chiều cao 8.848 m).

Dãy núi này dài khoảng 500 km (311 dặm) chiều dài, và là khu vực đóng băng dày đặc nhất của thế giới bên ngoài các vùng cực. Sông băng Siachen với chiều dài 70 km và sông Biafo dài 63 km là các sông băng dài thứ hai và thứ ba trong các sông băng bên ngoài các vùng cực.

Các đỉnh núi chính

Các đỉnh núi cao của dãy Karakoram gồm có:
 K2 (8.611 m)
 Gasherbrum I (8.068 m)
 Đỉnh Broad (Phalchen Kangri) (8.047 m)
 Gasherbrum II (8.035 m)
 Gasherbrum III (7.952 m)
 Gasherbrum IV (7.925 m)
 Distaghil Sar (7.885 m)
 Kunyang Chhish (7.852 m)
 Masherbrum I (7.821 m)
 Batura I (7.795 m)
 Rakaposhi (7.788 m)
 Batura II (7.762 m)
 Kanjut Sar (7.760 m)
 Saltoro Kangri (7.742 m)
 Batura III (7.729 m)
 Saser Kangri (7.672 m)
 Chogolisa (7.665m)
 Haramosh Peak (7.397 m)
 Baintha Brakk (7.285 m)
 Muztagh Tower (7.273 m)

Tham khảo

Dãy núi Pakistan
Dãy núi Tân Cương
Dãy núi Ấn Độ
Dãy núi Himalaya
Dãy núi Afghanistan
Dãy núi Gilgit-Baltistan
Núi Jammu và Kashmir
Sông băng Karakoram


title: Hương Ninh

text:
Hương Ninh (chữ Hán giản thể:乡宁县, âm Hán Việt: Hương Ninh huyện) là một huyện thuộc địa cấp thị Lâm Phần, tỉnh Sơn Tây, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Huyện Hương Ninh có diện tích 2024 km², dân số năm 2002 là 230.000 người. Huyện Hương Ninh có 4 trấn và 12 hương.
Trấn: Thành Quan, Tây Pha, Đài Đầu, Quang Hoa.
Hương: Trương Mã, Đàm Bình, Táo Lĩnh, Tây Giao Khẩu, Quản Đầu, Hạ Thiện, Song Phong Yêm, Nhai Hạ, Cát Gia Viên, An Phần, Úy Trang, Quan Vương Miếu.

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện Sơn Tây
Lâm Phần


title: Quận Dunklin, Missouri

text:
Quận Dunklin là một quận thuộc tiểu bang Missouri, Hoa Kỳ. Theo điều tra dân số năm 2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có dân số người . Quận lỵ đóng ở

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có tổng diện tích km2, trong đó có km2 là diện tích mặt nước.

Xa lộ

Quận giáp ranh

Thông tin nhân khẩu
Theo điều tra dân số  năm 2006, đã có 43.154 người, 13.411 hộ gia đình, và 9.159 gia đình sống trong quận hạt. Mật độ dân số là 61 người trên một dặm vuông (23/kmТВ). Có 14.682 đơn vị nhà ở với mật độ trung bình 27 trên một dặm vuông (10/kmТВ). Cơ cấu dân tộc của cư dân sinh sống ở quận này bao gồm 88,64% người da trắng, 8,68% da đen hay Mỹ gốc Phi, 0,31% người Mỹ bản xứ, 0,27% châu Á, Thái Bình Dương 0,01%, 1,03% từ các chủng tộc khác, và 1,06% từ hai hoặc nhiều chủng tộc. Khoảng 2,49% dân số là người Hispanic hay Latino thuộc một chủng tộc nào. Trong số các ancestries lớn đầu tiên được báo cáo trong Dunklin County được 38,8% của Mỹ, 10,6% người Ailen, Đức 8,2%, và 7,5% người gốc Anh, theo điều tra dân số năm 2000.

Có 13.411 hộ, trong đó 31,30% có trẻ em dưới 18 tuổi sống chung với họ, 51,60% là đôi vợ chồng sống với nhau, 13,20% có nữ hộ và không có chồng, và 31,70% là "không gia đình." Trong tất cả các hộ gia đình, 28,10% bao gồm các cá nhân và 14,00% đã sống một người nào đó một mình 65 tuổi hoặc cao tuổi hơn. Cỡ hộ trung bình là 2,42 và cỡ gia đình trung bình là 2,94.

Dân số của quận, 26,00% dưới 18 tuổi, 8,10% là 18-24, 26,00% là 25-44, 23,50% là từ 45 đến 64, và 16,50% là người từ 65 tuổi trở lên. Độ tuổi trung bình là 38 năm. Đối với mỗi 100 nữ có 89,60 nam giới. Đối với mỗi 100 nữ 18 tuổi trở lên, đã có 85,10 nam giới.

Thu nhập trung bình cho một hộ gia đình trong đã đạt mức USD 30.927, và thu nhập trung bình cho một gia đình là USD 38.439. Phái nam có thu nhập trung bình USD 27.288 so với 18.142 USD của phái nữ. Thu nhập bình quân đầu người là 16.737 USD. Có 19,40% gia đình và 24,50% dân số sống dưới mức nghèo khổ, bao gồm 33,90% những người dưới 18 tuổi và 21,30% của những người 65 tuổi hoặc hơn.

Tham khảo

Quận của Missouri


title: Courrières

text:
Courrières là một xã trong vùng Hauts-de-France, thuộc tỉnh Pas-de-Calais, quận Lens, tổng Courrières. Tọa độ địa lý của xã là 50° 27' vĩ độ bắc, 02° 56' kinh độ đông. Courrières nằm trên độ cao trung bình là 25 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 22 mét và điểm cao nhất là 38 mét. Xã có diện tích 8,63 km², dân số vào thời điểm 1999 là 10.588 người; mật độ dân số là 1227 người/km². Xã nằm gần thành phố Lens.

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Xã của Pas-de-Calais


title: Ara

text:
Ara có thể là
 Một chi động vật trong họ Vẹt
 Chòm sao Thiên Đàn
 Thị trấn Ara tại bang Jharkhand, Ấn Độ
 Thiên thể 849 Ara
 Ara Pacis, một điện thờ tại Rom
 Dự án Ara (Project Ara), nhằm phát triển một phần cứng mở, nền tảng cho việc tạo ra những mô đun cao cấp cho điện thoại thông minh
 Viết tắt của Tiếng Ả Rập


title: Lemery, Iloilo

text:
Lemery là một đô thị hạng 4 ở tỉnh Iloilo, Philippines. Theo điều tra dân số năm 2000 của Philipin, đô thị này có dân số 23.546 người trong 4.665 hộ.

Các đơn vị hành chính

Lemery được chia ra 31 barangay.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Mã địa lý chuẩn Philipin
Thông tin điều tra dân số năm 2000 của Philipin

Đô thị của Iloilo


title: Deromecus carinatus

text:
Deromecus carinatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1881.

Chú thích

Tham khảo

Deromecus


title: Lavernat

text:
Lavernat là một xã thuộc tỉnh Sarthe trong vùng Pays-de-la-Loire tây bắc nước Pháp. Xã này có diện tích 22,9 km2, dân số năm 2006 là 584 người.

Tham khảo
INSEE

Xã của Sarthe


title: Crematogaster elegans

text:
Crematogaster elegans là một loài kiến thuộc chi Crematogaster.

Chú thích

Tham khảo

 Smith, F. 1859: Catalogue of hymenopterous insects collected by Mr. A. R. Wallace at quần đảo the of Aru and Key. Proceedings of the Linnean Society of London, Zoology, 3: 132-178.

Crematogaster
Động vật được mô tả năm 1859


title: Ampedus persicus

text:
Ampedus persicus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Gurjeva miêu tả khoa học năm 1972.

Chú thích

Tham khảo

Ampedus


title: Mamolar

text:
Mamolar là một đô thị trong tỉnh Burgos, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 62 người.

Tham khảo

Đô thị ở Burgos


title: Pommier-de-Beaurepaire

text:
Pommier-de-Beaurepaire là một xã thuộc tỉnh Isère trong vùng Rhône-Alpes đông nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 468 mét trên mực nước biển. Theo điều tra dân số năm 1999 của INSEE có dân số là 583 người.

Tham khảo

Pommierdebeaurepaire


title: Casandrino

text:
Casandrino là một đô thị ở tỉnh Napoli ở vùng Campania, cách khoảng 11 km về phía bắc của Napoli. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 13.574 người và diện tích là 3,2 km².

Casandrino giáp các đô thị: Arzano, Grumo Nevano, Melito di Napoli, Napoli, Sant'Antimo.

Biến động dân số

Tham khảo

Comune của tỉnh Napoli
Thành phố và thị trấn ở Campania


title: Molophilus heterocerus

text:
Molophilus heterocerus là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Molophilus
Limoniidae ở vùng Nearctic


title: Conus moluccensis

text:
Conus moluccensis là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae, họ ốc cối.

Giống như tất cả các loài thuộc chi Conus, chúng là loài săn mồi và có nọc độc. Chúng có khả năng "đốt" con người, do vậy khi cầm chúng phải hết sức cẩn thận.

Phân loài

 Conus moluccensis marielae Rehder & Wilson, 1975 - synomyn: Conus marielae Rehder & Wilson, 1975
 Conus moluccensis vappereaui Monteiro, 2009

Miêu tả

Phân bố
Mascarene Basin

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài

 The Conus Biodiversity website

M
Động vật được mô tả năm 1838


title: Platylimnobia montana

text:
Platylimnobia montana là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Tham khảo

Platylimnobia
Limoniidae ở vùng Afrotropic


title: 173 Ino

text:
Ino  (định danh hành tinh vi hình: 173 Ino) là một tiểu hành tinh lớn và tối ở vành đai chính. Thành phần cấu tạo của nó gồm cacbonat nguyên thủy.

Ngày 1 tháng 8 năm 1877, nhà thiên văn học người Pháp Alphonse L. N. Borrelly phát hiện tiểu hành tinh Ino khi ông thực hiện quan sát tại Đài thiên văn Marseille ở miền nam nước Pháp và đặt tên nó theo tên Ino, một nữ hoàng trong thần thoại Hy Lạp.

Xem thêm
 Danh sách tiểu hành tinh: 1–1000

Tham khảo

Liên kết ngoài
 173 Ino - baneparametre hos JPL Solar System Dynamics
 Asteroid Lightcurve Database (LCDB), query form (info )
 Dictionary of Minor Planet Names, Google books
 Asteroids and comets rotation curves, CdR – Observatoire de Genève, Raoul Behrend
 Discovery Circumstances: Numbered Minor Planets (1)-(5000) – Minor Planet Center

Ino
18770801
Ino
Tiểu hành tinh Ino
Tiểu hành tinh kiểu C (Tholen)
Tiểu hành tinh kiểu Xk (SMASS)
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Devonport, Tasmania

text:
Devonport là một thành phố thuộc bang Tasmania, Úc.

Địa lý

Khí hậu
Devonport có khí hậu Địa Trung Hải (phân loại khí hậu Köppen Csb), giáp với khí hậu đại dương (phân loại khí hậu Köppen Cfb). Mùa hè tại thành phố ôn hòa và ấm áp trong khi mùa đông mát mẻ và ẩm ướt.

Thành phố kết nghĩa

  Minamata, Nhật Bản  (1996)
  Thành phố Port Phillip, Victoria, Úc

Xem thêm

 Vườn ươm Tasmania

Tham khảo

Liên kết ngoài


title: Nigritella

text:
Nigritella là một chi thực vật có hoa trong họ, Orchidaceae.

Xem thêm
Danh sách các chi Phong lan

Hình ảnh

Tham khảo

Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (1999). Genera Orchidacearum 1. Oxford Univ. Press.
Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (2001). Genera Orchidacearum 2. Oxford Univ. Press.
Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (2003). Genera Orchidacearum 3. Oxford Univ. Press
Berg Pana, H. 2005. Handbuch der Orchideen-Namen. Dictionary of Orchid Names. Dizionario dei nomi delle orchidee. Ulmer, Stuttgart

Danh sách các chi phong lan
Phân họ Lan


title: Hậu quả chất độc da cam tại Việt Nam

text:
Trong thời kỳ Chiến tranh Việt Nam, mục đích quân sự chính thức của chất độc da cam là làm rụng lá cây rừng để quân đội du kích Mặt trận Dân tộc Giải phóng Miền Nam Việt Nam không còn nơi trốn tránh. Chất độc da cam là một chất lỏng trong; tên của nó được lấy từ màu của những sọc được vẽ trên các thùng phuy dùng để vận chuyển nó. Quân đội Hoa Kỳ còn có một số mã danh khác để chỉ đến các chất được dùng trong thời kỳ này: "chất xanh" (Agent Blue, 65,5% hỗn hợp của axit cacođylic và natri cacođylat), "chất trắng" (Agent White, hỗn hợp 4:1 của 2,4-D và picloram), "chất tím" (Agent Purple, hỗn hợp 1:1 của 2,4,5-T và 2,4-D) và "chất hồng" (Agent Pink, 100% 2,4,5-T).

Hoa Kỳ rải chất độc da cam xuống Việt Nam
Trong 10 năm, từ 1961 đến 1971, của Chiến tranh Việt Nam, quân đội Mỹ đã rải hơn 18,2 triệu gallon chất độc da cam với thành phần chứa dioxin xuống hơn 10% diện tích đất ở miền Nam Việt Nam, làm nhiễm độc và tàn phá hàng triệu hécta rừng và đất nông nghiệp. Nhiều người cho rằng ngoài tác hại cho môi trường, hóa chất này còn gây hậu quả trầm trọng cho tính mạng, sức khỏe của nhiều người Việt, thậm chí tới các thế hệ sinh ra sau chiến tranh.

Số lượng người nhiễm

Hiện nay, ước tính có khoảng 4,8 triệu người Việt Nam bị nhiễm chất độc da cam/dioxin, sống tập trung tại các tỉnh dọc đường Trường Sơn và biên giới với Campuchia. Hàng trăm nghìn người trong số đó đã qua đời. Hàng triệu người và cả con cháu của họ đang phải sống trong bệnh tật, nghèo khó do di chứng của chất độc da cam.

Hậu quả
Viện sĩ Viện Hàn lâm Y học Nga Xofronov Ghenrik Alexandrovich và Giáo sư Rumax Vladimia Xtepanovich, đồng Tổng Giám đốc Trung tâm Nhiệt đới Việt-Nga đã khẳng định rằng hậu quả về mặt y sinh học của chất độc da cam đối với con người và môi trường sinh thái là rất nghiêm trọng, vì điôxin là chất độc nhất mà loài người đã tổng hợp được. Qua kết quả nghiên cứu trong 18 năm của Trung tâm nhiệt đới Việt-Nga, các nhà khoa học kết luận rằng chất độc da cam đã gây ra hậu quả y học và sinh học lâu dài đối với sức khoẻ con người, không những đối với các cựu chiến binh Việt Nam đã từng tham gia chiến tranh, mà còn cả thế hệ thứ 2, thứ 3 là con em của những người đã bị phơi nhiễm. Thậm chí, cả những trẻ em sống trong vùng bị nhiễm chất độc hoá học cũng có biểu hiện bệnh lý. Chất da cam/điôxin đã có ảnh hưởng về di truyền sinh thái, đặc biệt gây ra tình trạng sẩy thai, lưu thai hoặc có con bị dị tật bẩm sinh ở phụ nữ bị nhiễm đioxin. Cũng theo hai nhà khoa học Nga này, tác động lâu dài của chất độc da cam/điôxin không chỉ có 20 năm, mà có thể lên tới trên 100 năm. Số người bị ảnh hưởng của chất độc này cũng không chỉ dừng ở 4,8 triệu người mà có thể là hàng chục triệu người.

Theo Beatrice Eisman và Vivian Raineri, trong thập niên 1980, chỉ riêng tại bệnh viện Từ Dũ ở Thành phố Hồ Chí Minh trung bình mỗi ngày có một trẻ sơ sinh ra đời với dị tật bẩm sinh. Trong thập niên 1990, tỷ lệ này giảm xuống còn một ngày rưỡi có một trẻ. Cũng theo nguồn trên, một báo cáo của tạp chí American Journal of Public Health nói rằng mức độ đioxin trong sữa mẹ tại miền Nam Việt Nam cao gấp 50 lần ở miền Bắc, nơi không bị rải chất độc trong chiến tranh.

Xem thêm
Vụ kiện hậu quả chất độc màu da cam trong Chiến tranh Việt Nam
Robert McNamara
Vũ khí hóa học
Tội ác của quân đội Mỹ
Tội ác của Quân đội Hoa Kỳ và đồng minh trong chiến tranh Việt Nam

Tham khảo

Chất độc da cam
Môi trường Việt Nam


title: Occidozyga celebensis

text:
Occidozyga celebensis (tên tiếng Anh: Sulawesian Puddle Frog) là một loài ếch thuộc họ Ranidae.
Đây là loài đặc hữu của Indonesia.

Môi trường sống tự nhiên của chúng là sông ngòi, đầm nước ngọt, đầm nước ngọt có nước theo mùa, vườn nông thôn, rừng trước đây suy thoái nghiêm trọng, ao, và đất có tưới tiêu.

Tham khảo

 Iskandar, D. & Mumpuni 2004. Occidozyga celebensis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

Liên kết ngoài

Động vật lưỡng cư Indonesia
Occidozyga
Động vật đặc hữu Indonesia
Động vật Sulawesi


title: Gimcheon

text:
Gimcheon là một thành phố ở tỉnh Gyeongsang Bắc, Hàn Quốc. Thành phố này có diện tích 1009,5 km², dân số 150.000 người. Thành phố này nằm ở trên các tuyến giao thông giữa Seoul và Busan, đó là đường cao tốc Gyeongbu và tuyến Gyeongbu.

Hành chính
Các khu vực ngoại vi Gimcheon được chia thành 14 myeon và 1 eup. Trung tâm thành phố được chia thành 7 dong.

 Apo-eup
 Bongsan-myeon
 Buhang-myeon
 Daedeok-myeon
 Daehang-myeon
 Eomo-myeon
 Gamcheon-myeon
 Gammun-myeon
 Gaeryeong-myeon
 Guseong-myeon
 Jirye-myeon
 Joma-myeon
 Jeungsan-myeon
 Nam-myeon
 Nongso-myeon
 Bugok-dong
 Daesin-dong
 Jijwa-dong
 Pyeonghwa-dong
 Seongam-dong
 Yanggeum-dong
 Yongam-dong

Thành phố kết nghĩa
  Thành Đô, Trung Quốc
  Gangbuk, Hàn Quốc

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang mạng chính quyền thành phố

Thành phố của Hàn Quốc
Gyeongsang Bắc


title: Trophonopsis nana

text:
Trophonopsis nana là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Muricidae, họ ốc gai.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Trophonopsis


title: Feuquières

text:
Feuquières là một xã thuộc tỉnh Oise trong vùng Hauts-de-France tây bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 198 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

INSEE

Xã của Oise


title: Jeolla Bắc

text:
Jeollabuk-do (phiên âm Hán Việt: Toàn La Bắc Đạo) là một tỉnh ở phía Tây Nam của Hàn Quốc. Thủ phủ của tỉnh là Jeonju.

Địa lý
Tỉnh là một phần của vùng Honam. Tỉnh có phía Tây giáp Hoàng Hải, phía Bắc giáp Chungcheong Nam, phía Nam giáp Jeolla Nam và phía Đông giáp Gyeongsang Nam. Dãy núi Noryeong chia tỉnh thành hai phần. Phần phía Đông là cao nguyên còn phần phía Tây là đồng bằng.

Các thành phố kết nghĩa & đối tác
Thành phố kết nghĩa
 Giang Tô, Cộng hòa Nhân dân Trung Quốc (27 tháng 10 năm 1994)
 Washington, Hoa Kỳ (17 tháng 5 năm 1996)
 New Jersey, Hoa Kỳ (19 tháng 5 năm 2000)
Đối tác
 Tỉnh Kagoshima, Nhật Bản (30 tháng 10 năm 1989)
 Tỉnh Ishikawa, Nhật Bản (10 tháng 9 năm 2001)
 Thượng Hải, Cộng hòa Nhân dân Trung Quốc (17 tháng 4 năm 2003)
 Sơn Đông, Cộng hòa Nhân dân Trung Quốc (2 tháng 11 năm 2006)

Khu vực hành chính

Tôn giáo

Theo điều tra dân số năm 2005, dân số của Jeolla Bắc 37.7% theo Kitô giáo (26.3% Tin Lành và 11.4% Công giáo) và 12.8% theo Phật giáo. 49.5% dân số phần lớn không theo tôn giáo hoặc theo chủ nghĩa Muism và các tôn giáo bản địa khác.

Tham khảo

Tỉnh Hàn Quốc
Jeolla Bắc


title: Marzano di Nola

text:
Marzano di Nola là một đô thị (comune) thuộc tỉnh Avenllino trong vùng Campania của Ý. Marzano di Nola có diện tích 4,62 km2, dân số là 1704 người (thời điểm ngày 1 tháng 5 năm 2009).

Tham khảo

Đô thị tỉnh Avellino
Thành phố và thị trấn ở Campania


title: Surgana

text:
Surgana là một thị trấn thống kê (census town) của quận Nashik thuộc bang Maharashtra, Ấn Độ.

Địa lý
Surgana có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 533 mét (1748 feet).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Surgana có dân số 6144 người. Phái nam chiếm 54% tổng số dân và phái nữ chiếm 46%. Surgana có tỷ lệ 70% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 75%, và tỷ lệ cho phái nữ là 64%. Tại Surgana, 13% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Maharashtra


title: Distorsio jenniernestae

text:
Distorsio jenniernestae là một loài ốc biển kích thước trung bình-nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Personidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Distorsio


title: Samuel P. Huntington

text:
Samuel Phillips Huntington (18 tháng 4 năm 1927 - 24 tháng 12 năm 2008) là một chuyên gia nghiên cứu chính trị xuất chúng ở Hoa Kỳ, nổi tiếng khắp thế giới qua tác phẩm Cuộc chiến giữa các nền văn minh (Clash of Civilizations), giúp lý giải một trật tự thế giới mới sau thời Chiến tranh lạnh. Lý thuyết gần đây của ông về bản sắc Hoa Kỳ cũng gây ra nhiều tranh cãi khi cho rằng nước Mỹ đã phân cực thành người Mỹ mang bản sắc Tin Lành truyền thống và người Mỹ gốc Latin nhập cư từ Mexico.

Cậu bé Samuel chào đời ở New York năm 1927, tốt nghiệp Đại học Yale năm 1946, lấy bằng thạc sĩ Đại học Chicago năm 1948 và tiến sĩ Đại học Harvard năm 1951. GS Huntington đã viết tổng cộng chừng 17 quyển sách, giảng dạy ở Harvard 58 năm cho đến ngày nghỉ hưu hoàn toàn năm 2007.

Vào năm 1993 Samuel Huntington đăng bài viết trên tạp chí Foreign Affairs về Cuộc chiến giữa các nền văn minh mà sau này xây dựng lên thành hệ thống lý thuyết và quyển sách The Clash of Civilizations and the Remaking of World Order, xuất bản bằng 39 thứ tiếng trên thế giới. Nội dung lập luận này nhằm phản biện giả thiết của Francis Fukuyama cho rằng Lịch sử đã kết thúc, sau ngày hệ thống các nước xã hội chủ nghĩa sụp đổ. Theo Huntington, chính trị thế giới vẫn tiếp tục vận hành, không phải qua mâu thuẫn giữa các thể chế và quốc gia, mà là giữa các nền văn minh, có thể kéo theo xung đột vũ trang trên chiến trường. Một trong những điểm có nhiều khả năng bùng nổ chiến tranh là vùng Biển Đông, giữa Việt Nam và Trung Quốc, với ngòi nổ là nguồn dầu khí nhưng bề sâu là các khác biệt văn hóa/văn minh và sự tham gia của các bên trong một thế giới đã đổi chiều. Thời điểm được cho là sẽ nổ ra cuộc chiến đó là vào năm 2010 trong một thế giới bao gồm các cực là 8 nền văn minh lớn: phương Tây, Mỹ La Tinh, Hồi Giáo, châu Phi, Chính Thống giáo, Hindu, Nhật và Sinic (TQ, VN và Triều Tiên).

Tham khảo

 Trang nhà của GS Huntington ở Đại học Harvard
 Phân tích của Huntington về khủng hoảng của nền dân chủ
 Huntington bàn với Jenny Attieh về công trình mới nhất nghiên cứu bản sắc nước Mỹ

Liên kết ngoài
 Samuel Huntington, Nguyễn Như Diệm dịch, Sự đụng độ giữa các nền văn minh?
 Lê Hải, Cuộc chiến giữa các nền văn minh, BBC
 Lê Hải, Nước Nga trong trật tự thế giới mới, BBC

Nhà khoa học chính trị Mỹ
Cựu sinh viên Đại học Harvard
Cựu sinh viên Đại học Yale
Học giả về quan hệ quốc tế
Người Mỹ gốc Hà Lan
Người Mỹ gốc Anh
Người Mỹ gốc Thụy Sĩ
Nhà văn toàn cầu hóa
Người Mỹ gốc Ireland
Cựu sinh viên Đại học Chicago
Nhà văn Mỹ thế kỷ 20
Nhà văn Mỹ thế kỷ 21


title: Eugenia tekuensis

text:
Eugenia tekuensis là một loài thực vật thuộc họ Myrtaceae. Đây là loài đặc hữu của Malaysia.

Chú thích

Tham khảo
 Kochummen, K.M. 1998. Eugenia tekuensis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Downloaded 21 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Malaysia
T


title: Không Hải

text:
Không Hải (chữ Hán: 空海; Kana: くうかい; Romaji: kūkai; 774 - 835), còn được gọi là Hoằng Pháp Đại Sư (弘法大師, こうぼうだいしkōbō daishi), là một vị Cao tăng Nhật Bản, sáng lập Chân ngôn tông — một dạng phái Mật tông tại Nhật Bản. Sư tu học Mật tông tại Trung Quốc theo sự hướng dẫn của sư phụ là Ngài Huệ Quả. Sau về Nhật mở đạo trường tại núi Cao Dã (ja. kōya), về sau trở thành trung tâm của Chân ngôn tông. Năm 17 tuổi, Sư đã viết luận về Nho, Lão và Phật giáo và tác phẩm Thập trụ tâm luận - Sư biên soạn bộ này dưới lệnh của Thiên hoàng—nói rõ đạo lý cơ bản của Chân ngôn tông.

Sư cũng mở trường dạy nghệ thuật và khoa học, chấp nhận mọi người theo học, dạy các môn học thế gian và siêu thế gian, kể cả đạo lý của Khổng Tử và Lão Tử. Sư cũng nổi danh trong các ngành khác như hội họa, điêu khắc và kĩ thuật.

Ngoài ra, sư rất quan tâm đến việc học Phạn ngữ vì cho rằng chỉ với ngôn ngữ này, ý nghĩa của những Man-tra và Đà-la-ni mới thể hiện trọn vẹn. Sư và các môn đệ cũng là những người đầu tiên kết hợp truyền thống Thần đạo với Phật giáo và đưa các vị Tổ của Thần đạo lên hàng Bồ Tát.

Tiểu sử
Sư sinh trưởng trong một gia đình quý tộc ở Zentsū-ji, Sanuki thuộc đảo Shikoku. Gia đình ông là gia tộc Seaki, một nhánh của gia tộc có nguồn gốc cổ đại là gia tộc Ōtomo.

Năm 791, Sư vào một trường dạy Nho và cũng trong năm này, mới 17 tuổi, Sư viết Tam giáo chỉ quy, một bài luận về ba học thuyết thời bấy giờ là Phật, Khổng giáo và Lão giáo. So sánh với đạo Phật, Sư nêu ra những giới hạn của Khổng, Lão.

Theo Sư thì đạo Phật đã dung chứa những yếu tố của Khổng, Lão. Tác phẩm Thập trụ tâm luận (mười bậc trên đường học đạo) của Sư được xem là quan trọng nhất, vượt xa năm tác phẩm Phật giáo khác cùng được trình cho nhà vua thời bấy giờ. Tác phẩm này bao gồm mười chương, trình bày mười cấp phát triển một ý thức giác ngộ. Sư là người đầu tiên tại Nhật dùng phương pháp so sánh một học thuyết với học thuyết khác để làm sáng tỏ một quan điểm. Mười bậc trên đường học đạo theo Thập trụ tâm luận của Sư gồm có:
Cấp 1 là thế giới như của súc sinh, thế giới không kiểm soát được tham dục, thế giới không hề có ý thức Giác ngộ;
Cấp 2 là Khổng giáo, là nơi thực hiện các đức hạnh thế gian, nhưng không quan tâm đến ý thức giác ngộ;
Cấp 3 là Lão giáo, mà các tín đồ tin tưởng nơi một tầng trời đầy hoan lạc bằng cách tu tập thiền định;
Cấp 4 là cấp của Thanh văn thừa của Tiểu thừa, tin vào tính Vô ngã vì cái ngã chỉ do Ngũ uẩn tạo thành;
Cấp 5 là cấp Độc giác Phật, là người đạt tri kiến về giáo lý Duyên khởi với mười hai nhân duyên hệ thuộc, về sự vô thường, vô ngã và là người đã chấm dứt sự phát sinh của nghiệp;
Cấp 6 là cấp của Pháp tướng tông (ja. hossū-shū);
Cấp 7 là cấp của Tam luận tông;
Cấp 8 là cấp của Thiên Thai tông;
Cấp 9 là cấp của Hoa Nghiêm tông
Cấp 10 là Chân ngôn tông. Sư cho rằng chín cấp trước đều do "bệnh của tư tưởng" mà thành, chỉ có cấp 10 mới đích thật chứa đựng chân lý.

Tham khảo

 Fo Guang Ta-tz'u-tien 佛光大辭典. Fo Guang Ta-tz'u-tien pien-hsiu wei-yuan-hui 佛光大辭典編修委員會. Taipei: Fo-kuang ch'u-pan-she, 1988. (Phật Quang Đại Từ điển. Phật Quang Đại Từ điển biên tu uỷ viên hội. Đài Bắc: Phật Quang xuất bản xã, 1988.)
 Das Lexikon der Östlichen Weisheitslehren, Bern 1986.

Đại sư Phật giáo
Chân Ngôn tông
Phật giáo Nhật Bản
Nhà thơ Nhật Bản
Mật tông


title: Quỳnh Giao (định hướng)

text:
Quỳnh Giao có thể chỉ:
Quỳnh Giao, nữ ca sĩ nổi danh tại Sài Gòn những năm 1970.
Quỳnh Giao, nhà thơ Việt Nam khá nổi tiếng hồi thập niên 1940.
Xã Quỳnh Giao, huyện Quỳnh Phụ, tỉnh Thái Bình, Việt Nam.

Xem thêm
 Quỳnh Dao, nhà văn nữ Đài Loan.


title: Dima caetrata

text:
Dima caetrata là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Schimmel & Platia miêu tả khoa học năm 1991.

Chú thích

Tham khảo

Dima


title: Bulbophyllum graciliscapum

text:
Bulbophyllum graciliscapum là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

G|graciliscapum]]

G


title: Văn phòng điều hành của Tổng thống Hoa Kỳ

text:
Văn phòng điều hành của tổng thống Hoa Kỳ (tiếng Anh: Executive Office of the President) (EOP) bao gồm các nhân viên trực tiếp của Tổng thống Hoa Kỳ cũng như nhiều nhân viên với cấp độ khác nhau hỗ trợ báo cáo cho tổng thống. Đứng đầu EOP là Chánh văn phòng Nhà Trắng, hiện tại là Ron Klain. Quy mô và số lượng của các nhân viên Nhà Trắng đã tăng lên đáng kể từ năm 1939, và đã phát triển để bao gồm nhiều mảng với các chuyên gia chính sách trong nhiều lĩnh vực khác nhau.

Lịch sử
Vào năm 1939, trong nhiệm kỳ thứ hai của Franklin D. Roosevelt, các nhân viên đầu tiên của Nhà Trắng hiện đại đã được thành lập.

Tổ chức
Nhân viên cao cấp nhất thuộc Văn phòng điều hành của tổng thống được gọi là Trợ lý Tổng thống, nhân viên cấp thứ hai được gọi là Phó Trợ lý Tổng thống, và nhân viên cấp thứ ba được gọi là Trợ lý đặc biệt cho Tổng thống.

Thành phần của Văn phòng điều hành của phủ tổng thống Hoa Kỳ

Chú thích

Liên kết ngoài
 WhiteHouse.gov
 Executive Office of the President
Proposed and finalized federal regulations from the Executive Office of the President of the United States

Văn phòng điều hành của phủ tổng thống Hoa Kỳ
Chính phủ Hoa Kỳ


title: Liobba

text:
Liobba là một chi bướm đêm thuộc phân họ Tortricinae của họ Tortricidae.

Các loài
Liobba biloba Razowski & Becker, 2000

Xem thêm
Danh sách các chi của Tortricidae

Chú thích

Tham khảo

 tortricidae.com

Tortricidae


title: Ngô Chuyển

text:
Ngô Chuyển (chữ Hán: 吳轉), là vị vua thứ 15 của nước Ngô thời Xuân Thu trong lịch sử Trung Quốc.

Ông mang họ Cơ, là con của Ngô Cầm Xử – vua thứ 14 nước Ngô.

Sử sách không ghi chép thời gian ông làm vua, không rõ năm bắt đầu, năm mất và các sự kiện trong thời gian ông ở ngôi.

Sau khi ông mất, con ông là Cơ Phả Cao lên nối ngôi.

Xem thêm
 Ngô (nước)
 Ngô Cầm Xử
 Ngô Phả Cao

Tham khảo

 Sử ký Tư Mã Thiên, thiên:
Ngô Thái Bá thế gia

Vua nước Ngô
Năm sinh thiếu
Năm mất thiếu


title: Ludvika (đô thị)

text:
Đô thị Ludvika (Ludvika kommun) là một đô thị ở hạt Dalarna, miền trung Thụy Điển. Thủ phủ là thị xã Ludvika.

Năm 1971, thành phố Ludvika (lập năm 1919) được hợp nhất với các đô thị lân cận Grangärde và Säfsnäs để tạo thành đô thị như ngày nay.

Các đơn vị trực thuộc
Số liệu vào thời điểm năm 2004.

Ludvika 13.724
Grängesberg 3.356
Sunnansjö 758
Saxdalen 752
Fredriksberg 741
Nyhammar 682
Sörvik 540
Blötberget 529
Persbo/Gräsberg 459
Gonäs 432
Landforsen/Håksberg 438
Grangärde 374
 Khác/Nông thôn 2.967

(source:  )

Tham khảo

Liên kết ngoài
Ludvika - Trang mạng chính thức

Đô thị Thụy Điển
Đô thị hạt Dalarna


title: Clypeodytes insularis

text:
Clypeodytes insularis là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Guignot miêu tả khoa học năm 1956.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Clypeodytes


title: Chêne-Sec

text:
Chêne-Sec là một xã của tỉnh Jura, thuộc vùng Bourgogne-Franche-Comté, miền đông nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Jura

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Jura


title: Agrypnus guttatus

text:
Agrypnus guttatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1857.

Chú thích

Tham khảo

Agrypnus


title: Melanotus fairmairei

text:
Melanotus fairmairei là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Fleutiaux miêu tả khoa học năm 1918.

Chú thích

Tham khảo

Melanotus


title: Argia difficilis

text:
Argia difficilis là một loài chuồn chuồn kim trong họ Coenagrionidae.

Argia difficilis is in 1865 voor het eerst wetenschappelijk beschreven door Selys.

Chú thích

Tham khảo

Argia


title: Tarangwa

text:
Tarangwa () hoặc waa vuông là một đơn vị đo diện tích sử dụng ở Thái Lan để đo diện tích đất. Tarangwa được định nghĩa là diện tích một hình vuông mỗi cạnh đo được đúng 1 waa (2 mét), tức bằng 4 m².

Mặc dù kích thước của tarangwa hiện nay chính xác bắt nguồn từ mét, nhưng nó không thuộc hệ mét hiện đại là hệ đo lường quốc tế SI và cũng không được SI công nhận.

Một waa vuông bằng 1/100 ngaan hoặc 1/400 rai, tức 1/25 a.

Tham khảo

 (sử dụng chính tên gọi 'waa' thay vì 'tarangwa' để chỉ 'waa vuông')
 (viết thành 'data-raang waa' để chỉ 'tarangwa')
 (viết thành 'wah' và 'tara[a]ng wah' để chỉ 'waa' và 'tarangwa')

Đơn vị đo
Thái Lan
Đơn vị đo lường Thái Lan
Địa lý Thái Lan


title: Nhật Bản thời hậu chiếm đóng

text:
Nhật Bản thời hậu chiếm đóng là thời kỳ trong lịch sử Nhật Bản bắt đầu sau khi quân Đồng minh chiếm đóng Nhật Bản kết thúc vào năm 1952. Vào thời điểm đó, Nhật Bản đã trở thành một cường quốc kinh tế và chính trị toàn cầu. Hiến pháp sau chiến tranh do Mỹ viết ra được ban hành vào ngày 3 tháng 11 năm 1946 và có hiệu lực từ ngày 3 tháng 5 năm 1947. Nó bao gồm điều khoản 9, trong đó hạn chế Nhật Bản có một lực lượng quân sự và tham gia chiến tranh. Trong những năm qua, ý nghĩa của điều 9 đã được giải thích khác nhau, bởi vì Hoa Kỳ hiện khuyến khích Nhật Bản kiểm soát an ninh của chính mình. Đảng Dân chủ Tự do muốn thấy Hiến pháp và Điều 9 được sửa đổi.

Nhật Bản trong Chiến tranh Lạnh
 Tham khảo: Nhật Bản trong Chiến tranh Lạnh

Thời kỳ Quân Đồng Minh chiếm đóng

Bằng cách ký Tuyên bố Potsdam vào ngày 2 tháng 9 năm 1945, sự chiếm đóng của Quân Đồng Minh bắt đầu, Đế quốc Nhật Bản (大日本帝国) đã được giải thể. Triều Tiên được chia hai và được chiếm đóng bởi Hoa Kỳ và Liên Xô. Quần đảo Ryukyu và vùng biển phía Nam đã do Hoa Kỳ quản lý, Đài Loan được đưa vào trong bản đồ của Trung Hoa Dân Quốc, vùng Sakhalin thuộc vào lãnh thổ Liên Xô.

Thời kỳ Quân Đồng Minh chiếm đóng đánh dấu lần đầu tiên Nhật Bản bị các chính phủ nước ngoài cai trị.

Các chính trị gia và các cựu quân nhân của Đế quốc Nhật Bản trong Chiến tranh Thế giới II đã bị xử trong Toà án Tokyo, bảy người đã bị tuyên án là tội phạm chiến tranh hạng A. Trước khi diễn ra Tòa án Tokyo, có một vài chính trị gia đã tự tử, như là Fumimaro Konoe (mất: 16 tháng 12 năm 1945).

Các chính trị gia tối cao của Phe Trục: Adolf Hitler tự sát (mất: 30 tháng 4 năm 1945), Victor Emmanuel III đã bị truất ngôi và bị đày (9 tháng 5 năm 1946).

Tuy nhiên, chính trị gia tối cao của cựu Đế quốc Nhật Bản - Thiên hoàng Hirohito đã không bị truất ngôi. Ông thoát khỏi Toà án Tokyo và vẫn giữ được ngôi vị của mình hầu như là nhờ vào lòng thương xót của Douglas MacArthur.

Sau khi xử tử bảy tội phạm chiến tranh hạng A, các chính trị gia của cựu Đế quốc Nhật Bản đã được tha bổng sau khi tham gia vào các "khóa học đảo ngược". Chính sách này được thực hiện đối với Nhật Bản như là "cơ sở của Chủ nghĩa chống cộng".

Ngày 25 tháng 6 năm 1950, khi Chiến tranh Triều Tiên nổ ra, Nhật Bản đã trở thành hậu cần cho quân đội Mỹ. Và, 8 tháng 9 năm 1951, Liên minh Hiệp ước "Hiệp ước San Francisco" và quan hệ Mỹ-Nhật lần đầu tiên đã được ký kết và xác nhận, nó có hiệu lực từ ngày 28 tháng 4 năm 1952. Hiệu lực của Hiệp ước San Francisco đã kết thúc sự chiếm đóng của Quân Đồng Minh.

Chiếc ô hạt nhân của Hoa Kỳ
Khi Hiệp ước San Francisco có hiệu lực, Nhật Bản đã trở thành một nước có chủ quyền chính thức. Tuy nhiên, do Hiệp ước Liên minh Mỹ - Nhật Bản lần thứ nhất, các căn cứ quân sự của Hoa Kỳ đã rời Nhật Bản. Sau khi Quân Đồng Minh chiếm đóng, Nhật Bản chịu sự ảnh hưởng của quân đội Hoa Kỳ.

Ngày 15 tháng 11 năm 1955, Đảng Dân chủ Tự do đã được thành lập, các "Hệ thống của năm 1955" được thành lập. "Hệ thống của năm 1955" là sự thống trị của hai đảng chính, Đảng Dân chủ Tự do và Đảng Xã hội Nhật Bản. Nhưng, Đảng Dân chủ Tự do là "chế độ đời đời", Đảng Xã hội Nhật Bản là "vĩnh cửu đối lập". "Hệ thống của năm 1955" kéo dài trên 38 năm cho đến năm 1993, sau khi kết thúc Chiến tranh Lạnh.

Ngày 19 tháng 1 năm 1960, Tổng thống Mỹ Dwight Eisenhower và Thủ tướng Nobusuke Kishi đã thỏa thuận các khoản trong Hiệp ước Liên minh Mỹ-Nhật Bản lần thứ hai. Họ từng là hai kẻ thù trong Chiến tranh Thế giới 2, tuy nhiên giờ đây họ đã quay sang bắt tay nhau nhằm xoá các bản án tội ác chiến tranh. Điều này tượng trưng cho "chiếc ô hạt nhân của Hoa Kỳ" và gửi đến Nhà Trắng trong cấu trúc chiến tranh lạnh của Nhật Bản.

Trong thời gian giữa năm 1960, tăng trưởng kinh tế nhanh chóng đã được gọi là "thần kỳ" xảy ra. Olympic Tokyo được tổ chức vào năm 1964 và Triển lãm thế giới năm 1970 được tổ chức tại Osaka.

Sau khi Chiến tranh Lạnh
 Tham khảo: Thời kỳ Heisei

Sự sụp đổ của Liên Xô và Đông Âu vào năm 1989 chấm dứt Chiến tranh Lạnh. Tuy nhiên, Nhật Bản thời hậu chiến vẫn tiếp tục liên minh Mỹ-Nhật. Thời kỳ đó bắt đầu từ cuộc cách mạng ở Đông Âu cũng được gọi là "thời kỳ Heisei".

Năm 1993, "Hệ thống của năm 1955" sụp đổ, Đảng Dân chủ Tự do đã trở thành một đảng đối lập tại thời điểm đầu tiên. Từ năm 1990 đến những năm 2000, Nhật Bản bị suy thoái kéo dài được gọi là "thập kỷ mất mát".

Liên minh Mỹ-Nhật Bản Hiệp ước
Liên minh Mỹ-Nhật Bản Hiệp ước có hai phiên bản: phiên bản của năm 1952 và phiên bản của năm 1960.

Trên toàn Liên minh Mỹ-Nhật Hiệp ước, rất nhiều quân đội Hoa Kỳ xác định vị trí ở Nhật Bản như các quận Kanagawa và quần đảo Ryukyu.

Một trụ cột của Nhật Bản sau chiến tranh Mỹ-Hiệp ước an ninh của hệ thống và phù hợp theo Hoa Kỳ và chính sách của Mỹ trong và ngoài nước, giả hoặc nằm.

Chính trị
Đồng minh chiếm đóng kết thúc vào ngày 28 tháng 4 năm 1952, khi các điều khoản của Hiệp ước San Francisco có hiệu lực. Theo các điều khoản của hiệp ước, Nhật Bản đã lấy lại chủ quyền, nhưng đã mất nhiều lãnh thổ từ trước Thế chiến II, bao gồm cả Hàn Quốc, Đài Loan và Sakhalin. Nó cũng mất quyền kiểm soát một số hòn đảo nhỏ ở Thái Bình Dương mà nó quản lý như là ủy thác của Liên minh các quốc gia, như Quần đảo Mariana và Quần đảo Marshall. Hiệp ước mới cũng cho Nhật Bản tự do tham gia vào các khối quốc phòng quốc tế. Nhật Bản đã làm điều này vào cùng ngày ký Hiệp ước San Francisco: Thủ tướng Nhật Bản Shigeru Yoshida và Tổng thống Hoa Kỳ Harry S. Truman đã ký một tài liệu cho phép Quân đội Hoa Kỳ tiếp tục việc sử dụng căn cứ của họ ở Nhật Bản.

Ngay cả trước khi Nhật Bản giành lại chủ quyền hoàn toàn, chính phủ đã phục hồi gần 80.000 người đã bị thanh trừng, nhiều người trong số họ đã trở lại vị trí chính trị và như trong chính phủ trước đây. Một cuộc tranh luận về những hạn chế trong chi tiêu quân sự và chủ quyền của Thiên hoàng đã xảy ra, góp phần làm giảm đáng kể sự chiếm đa số của Đảng Tự do bầu cử hậu kỳ (tháng 10 năm 1952). Sau nhiều lần tổ chức lại lực lượng vũ trang, năm 1954, Lực lượng phòng vệ được thành lập dưới một giám đốc dân sự. Chiến tranh lạnh thực tế và chiến tranh ở Hàn Quốc cũng góp phần đáng kể vào sự tái phát triển kinh tế chịu ảnh hưởng của Hoa Kỳ, đàn áp chủ nghĩa cộng sản, và ngăn cản lao động có tổ chức ở Nhật Bản trong giai đoạn này.

Sự phân chia liên tục của các đảng và sự thành công của các chính phủ thiểu số đã khiến các lực lượng bảo thủ sáp nhập Đảng Tự do (Jiyuto) với Đảng Dân chủ Nhật Bản (Nihon Minshuto), một nhánh của Đảng Dân chủ trước đó, để thành lập Đảng Dân chủ Tự do (Jiyu-Minshuto) vào tháng 11 năm 1955. Đảng này liên tục nắm quyền từ năm 1955 đến năm 1993, khi nó được thay thế bởi một chính phủ thiểu số mới. Lãnh đạo Đảng Dân chủ Tự do đến từ giới thượng lưu, người đã nhìn thấy Nhật Bản thông qua sự thất bại và chiếm đóng; nó đã thu hút cựu quan chức, các chính trị gia địa phương, doanh nhân, nhà báo, các chuyên gia, nông dân và sinh viên tốt nghiệp đại học. Vào tháng 10 năm 1955, các nhóm xã hội chủ nghĩa đã tái hợp dưới Đảng Xã hội Nhật Bản, nổi lên như một lực lượng chính trị mạnh thứ hai. Xếp sau nó về sự tín nhiệm là Đảng Công Minh (Kōmeitō), được thành lập vào năm 1964 với tư cách là cánh tay chính trị của Soka Gakkai (Hội Sáng tạo Giá trị), một tổ chức giáo dân cũ của giáo phái Phật giáo Nichiren Shoshu. Komeito nhấn mạnh tín ngưỡng truyền thống của Nhật Bản và thu hút lao động thành thị, cư dân nông thôn trước đây và nhiều phụ nữ. Giống như Đảng Xã hội Nhật Bản, nó ủng hộ việc sửa đổi và giải thể dần dần Hiệp ước Hỗ trợ An ninh lẫn nhau Nhật Bản - Hoa Kỳ.

Đến cuối những năm 1970, Đảng Công Minh và Đảng Dân chủ Xã hội đã chấp nhận Hiệp ước Hợp tác và An ninh chung, và Đảng Đảng Dân chủ Xã hội thậm chí đã đến để hỗ trợ một xây dựng quốc phòng nhỏ. Đảng Xã hội Nhật Bản cũng bị buộc phải từ bỏ lập trường chống độc quyền nghiêm ngặt một thời. Hoa Kỳ đã gây áp lực lên Nhật Bản để tăng chi tiêu quốc phòng lên trên 1% GNP, gây ra nhiều cuộc tranh luận trong Quốc hội, với hầu hết sự phản đối không đến từ các đảng thiểu số hoặc dư luận mà từ các quan chức ngân sách trong Bộ Tài chính.

Thủ tướng Tanaka Kakuei đã bị buộc phải từ chức năm 1974 vì liên quan đến vụ bê bối tài chính và trước các cáo buộc liên quan đến vụ bê bối hối lộ Lockheed, ông đã bị bắt và bỏ tù một thời gian ngắn vào năm 1976.

Chính trị bẻ khóa của Đảng Dân chủ Tự do cản trở sự đồng thuận trong Quốc hội vào cuối những năm 1970. Tuy nhiên, cái chết bất ngờ của Thủ tướng Ohira Masayoshi ngay trước cuộc bầu cử tháng 6 năm 1980 đã đưa ra một cuộc bỏ phiếu thông cảm cho đảng và trao cho thủ tướng mới, Suzuki Zenkō, đa số thực tế. Suzuki đã sớm bị cuốn vào một tranh cãi về việc xuất bản sách giáo khoa xuất hiện với nhiều người như một sự minh oan cho sự xâm lược của Nhật Bản trong Thế chiến II. Sự cố này và các vấn đề tài chính nghiêm trọng đã khiến nội các Suzuki, bao gồm nhiều phe phái Đảng Dân chủ Tự do, sụp đổ.

Nakasone Yasuhiro, một người bảo thủ được hậu thuẫn bởi phe phái Tanaka và Suzuki vẫn còn hùng mạnh, từng giữ chức tổng giám đốc của Bộ Quốc phòng Nhật Bản, trở thành thủ tướng vào tháng 11 năm 1982. Vào tháng 11 năm 1984, Nakasone được chọn cho nhiệm kỳ thứ hai với tư cách là chủ tịch Đảng Dân chủ Tự do. Nội các của ông đã nhận được đánh giá cao bất thường, phản ứng thuận lợi 50% trong bỏ phiếu trong nhiệm kỳ đầu tiên, trong khi các đảng đối lập đạt mức tín nhiệm thấp mới. Khi chuyển sang nhiệm kỳ thứ hai, Nakasone vì thế giữ một vị trí vững chắc trong Quốc hội và quốc gia. Mặc dù bị kết tội hối lộ vào năm 1983, Tanaka vào đầu những năm giữa thập niên 1980 vẫn là một thế lực đằng sau sự kiểm soát của ông đối với bộ máy không chính thức của đảng, và ông tiếp tục làm cố vấn có ảnh hưởng cho Nakasone có tầm quốc tế hơn. Sự kết thúc nhiệm kỳ thủ tướng của Nakasone vào tháng 10 năm 1987 (nhiệm kỳ hai năm thứ hai của ông đã được kéo dài thêm một năm) là một thời điểm quan trọng trong lịch sử Nhật Bản hiện đại. Chỉ mười lăm tháng trước khi nghỉ hưu của Nakasone, Đảng Dân chủ Tự do bất ngờ đã giành được đa số lớn nhất từ trước đến nay tại Hạ viện bằng cách đảm bảo 304 trên tổng số 512 ghế. Chính phủ đã phải đối mặt với các cuộc khủng hoảng ngày càng tăng. Giá đất tăng nhanh do bong bóng giá tài sản Nhật Bản, lạm phát tăng ở mức cao nhất kể từ năm 1975, thất nghiệp đạt mức cao kỷ lục 3,2%, các vụ phá sản đầy rẫy, và có sự thống trị chính trị về cải cách thuế do Đảng Dân chủ Tự do đề xuất. Vào mùa hè năm 1987, các chỉ số kinh tế có dấu hiệu phục hồi, nhưng vào ngày 20 tháng 10 năm 1987, cùng ngày Nakasone chính thức trao lại quyền cho người kế vị của mình, Takeshita Noboru, Thị trường chứng khoán Tokyo đã sụp đổ. Nền kinh tế Nhật Bản và hệ thống chính trị của nó đã đạt được một bước ngoặt trong sự phát triển sau chiến tranh của họ sẽ tiếp tục phát triển vào những năm 1990.

Kinh tế
Chính phủ Đảng Dân chủ Tự do, thông qua các tổ chức như Bộ Thương mại Quốc tế và Công nghiệp (MITI), khuyến khích phát triển công nghiệp Nhật Bản ở nước ngoài trong khi hạn chế kinh doanh của các công ty nước ngoài trong nước. Những thực tiễn này, cùng với sự phụ thuộc vào Hoa Kỳ về quốc phòng, cho phép nền kinh tế Nhật Bản tăng trưởng theo cấp số nhân trong Chiến tranh Lạnh. Đến năm 1980, nhiều sản phẩm của Nhật Bản, đặc biệt là ô tô và điện tử, đã được xuất khẩu trên khắp thế giới và ngành công nghiệp của Nhật Bản là ngành lớn thứ hai trên thế giới sau Hoa Kỳ. Mô hình tăng trưởng này tiếp tục không suy giảm mặc dù suy thoái trong những năm 1990. Nền kinh tế đã lấy lại vị thế một lần nữa vào giữa những năm 2000 (thập kỷ).

Thế vận hội mùa hè 1964 ở Tokyo thường được cho là đánh dấu sự tái xuất của Nhật Bản trên trường quốc tế: sự phát triển sau chiến tranh của Nhật Bản được thể hiện thông qua những đổi mới như mạng lưới đường sắt cao tốc Shinkansen.

Tăng trưởng kinh tế cao và ổn định chính trị từ giữa đến cuối những năm 1960 đã được điều chỉnh bởi sự tăng gấp bốn lần của giá dầu bởi Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) vào năm 1973. Hầu như hoàn toàn phụ thuộc vào nhập khẩu xăng dầu, Nhật Bản đã trải qua cuộc suy thoái đầu tiên kể từ Thế chiến II.

Văn hóa
Nhật Bản tiếp tục trải nghiệm Tây phương hóa trong thời kỳ hậu chiến, phần lớn xuất hiện trong thời kỳ chiếm đóng, khi lính Mỹ là một cảnh tượng phổ biến ở nhiều nơi trên đất nước. Âm nhạc và phim ảnh Mỹ trở nên phổ biến, thúc đẩy một thế hệ nghệ sĩ Nhật Bản, những người xây dựng trên cả ảnh hưởng của phương Tây và Nhật Bản.

Trong thời kỳ này, Nhật Bản cũng bắt đầu nổi lên như một nhà xuất khẩu văn hóa. Giới trẻ trên khắp thế giới bắt đầu tiêu thụ phim kaiju (quái vật),anime (hoạt hình), manga (truyện tranh) và các văn hóa Nhật Bản hiện đại khác. Các tác giả Nhật Bản như Yasunari Kawabata và Yukio Mishima trở thành những nhân vật văn học nổi tiếng ở Mỹ và Châu Âu. Những người lính Mỹ trở về từ sự chiếm đóng mang theo những câu chuyện và hiện vật, và các thế hệ quân đội Hoa Kỳ sau đây ở Nhật Bản đã góp phần tạo nên một môn võ thuật và văn hóa khác từ đất nước này.

Xem thêm
Lịch sử Hàn Quốc
Lịch sử Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên
Đài Loan sau Chiến tranh thế giới thứ hai
Lịch sử Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa

Tham khảo

Lịch sử Nhật Bản
Hậu chiến tranh


title: (6009) 1990 FQ1

text:
{{DISPLAYTITLE:(6009) 1990 FQ1}}

(6009) 1990 FQ1 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Eleanor F. Helin ở Đài thiên văn Palomar ở Quận San Diego, California, ngày 24 tháng 3 năm 1990.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 6001–7000

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser

Thiên thể phát hiện năm 1990
Được phát hiện bởi Eleanor F. Helin
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: 1389

text:
Năm 1389 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 1389