title: 1479 Inkeri

text:
1479 Inkeri (1938 DE) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 16 tháng 2 năm 1938 bởi Vaisala, Y. ở Turku.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 1479 Inkeri

001479
19380216
Được phát hiện bởi Yrjö Väisälä
001479
Tiểu hành tinh được đặt tên
001479


title: Rob Van Dam

text:
Robert Alex "Rob" Szatkowski (sinh ngày 18 tháng 12 năm 1970) là một đô vật chuyên nghiệp người Mỹ, được nhiều người biết đến với tên trên võ đài là Rob Van Dam hay RVD. Anh được biết tới với quãng thời gian thi đấu cho World Wrestling Entertainment (WWE) và Extreme Championship Wrestling (ECW).

Thời trẻ
Van Dam xuất hiện lần đầu trên truyền hình WWF vào năm 1987 trong một cuộc nói chuyện với "Million Dollar Man" Ted DiBiase. Lúc đó,Ted DiBiase đã thực hiện một hành vi xấu là mua chuộc các khán giả và cho RVD 100 đô để anh hôn chân ông.

Sự nghiệp đấu vật chuyên nghiệp
Những năm đầu (1990-1995)

Szatkowski sau khi được đào tạo từ The Sheik đã có trận đấu đầu tiên của mình chống lại Danto Nguyen tại Toledo,Ohio. Tên Rob Van Dam được trao cho Szatkowski vào năm 1991 bởi Ron Slinker,một nhà tài trợ ở Florida. Anh đã đấu vật ở nhiều nơi khắp Michigan,bao gồm cà United States Wrestling Assosiation(USWA) và South Atlantic Pro Wrestling(SAPW). Trong SAPW,anh đã giành được danh hiệu đầu tiên của mình là chức vô địch SAPW Tag Team Championship cùng Chaz Rocco tháng 7/1992. Anh ký hợp đồng với World Championship Wrestling cuối 1992 và được trao cho cái tên Robbie V từ Ron Slinker khi "Cowboy" Bill Watts không thích cái tên Rob Van Dam. Khi anh ở WCW, hầu hết không được giới báo chí chú ý. Anh cũng tham gia các giải đấu khắp nước Mĩ, và trong All Japan Pro Wrestling,nơi Szatkowski đã từng thách thức đai vô địch AJPW World Junior Heavyweight Championship nhiều lần trước đây.

Extreme Championship Wrestling (1996-2001)

1/1996,Szatkowski đã ký hợp đồng với ông bầu Paul Heyman đến từ Philadelphia theo lời giới thiệu từ Extreme Championship Wrestling và đã đánh bại Axl Rotten trong trận đấu đầu tiên của mình tại House Party. Anh đã trở thành một đô vật chơi công bằng(ở phe Face) do thái độ thoải mái và tính công bằng của mình. Ngày 30 tháng 3,anh phải đối mặt với 2 Cold Scorpio trong trận đấu tranh đai vô địch ECW Television Championship. Trận đấu kết thúc với kết quả hòa và 2 Cold Scorpio vẫn giữ được đai vô địch.

Szatkowski đã đạt được sự chú ý khi có một loạt các trận đấu trong một thời gian dài với Sabu,bắt đầu là một trận đấu ở Hostile City Showdown,chiến thắng thuộc về Sabu. Sau trận đấu,Szatkowski đã không tôn trọng đối thủ của anh nên dẫn đến một trận đấu lại tại A Matter Of Respact,kết quả Szatkowski thắng. Theo luẩt của trận đấu,Sabu phải bắt tay với Szatkowski,nhưng một lần nữa,Szatkowski lại bỏ qua. Thay vào đó,Szatkowski lại quay đầu sang bên Heel dưới sự quản lý của Bill Aflonso. Tại Hardcore Heaven,Szatkowski một lần nữa đối mặt với Sabu trong trận đấu chứng minh ai là người tốt hơn,Sabu thắng trận. Họ lại gặp nhau một lần nữa tại Doctor Is In,trong trận Stretcher Match. Szatkowski thua trận khi tung đòn đá xoay nhưng trượt và đập vào một rào chắn,sau đó rơi vào cáng và bị Sabu đẩy ra ngoài.

World Wrestling Federation/Entertainment (2001-2007)

Vài tháng sau khi rời ECW,Szatkowski(Rob Van Dam) ký một hợp đồng ngắn hạn với World Wrestling Federation. Mặc dù ở phe Heel nhưng Van Dam vẫn được phổ biến ở WWF,với những fan đã biết danh tiếng của anh tại ECW. Sau khi đánh bại Jeff Hardy cho danh hiệu WWF Hardcore Championship, Van Dam đã trở thành một thành viên của The Alliance và thách thức với cả người lãnh đạo Alliance là "Stone Cold" Steve Austin danh hiệu WWF Championship cho trận Triple Threat Match tại No Mercy. Van Dam để mất danh hiệu Hardcore Champion cho Jeff Hady ngày 13/8 tại Raw. Nhưng anh đã giành lại được tại SummerSlam.

ECW phục hồi (2005-2007)

Van Dam đã xuất hiện trong ppv ECW One Night Stand cùng ông bầu Aflonso. Khi anh đang phát biểu thì bị Rhyno tấn công,nhưng anh đã được cứu bởi Sabu. Mặc cho chấn thương của mình,anh vẫn tham gia trận đấu và cho Rhyno một ghế vào đầu. Sau đó anh được giới thiệu tại Raw bởi Carlito-người đã xúc phạm anh và tấn công vào đầu gối anh. Sau 6 tháng,Van Dam trở lại tại Royal Rumble 2006 và đã trả được thù bằng cách quăng Carlito ra khỏi sàn đấu,nhưng sau đó anh cũng bị hất ra bởi Rey Mysterio. Ngày 6/2/2006,Van Dam đánh bại Carlito trong trận Road To WrestleMania Tournament.

Sau đó anh đánh bại Trevor Murdoch trong trận Money In The Bank Qualifying Match và đã chiến thắng trận Money In The Bank Ladder Match cho một suất giành World Heavyweight và WWE Championship vào bất cứ thời điẩm nào trong 12 tháng tới.
2007,Van Dam gia nhập ECW Original(Sabu,Tommy Dreamer,Sandman và Rob Van Dam) và có mối thù với New Breed(Kevin Thorn,Elijah Burke,Matt Striker và Marcus Cor Von). Họ phài đối mặt tại WrestleMania 23 và ECW Original thắng.

Total Nonstop Action Wrestling (2010 đến nay)

8/3/2010,Van Dam có trận đấu mở màn tại TNA Impact! đánh bại Sting. Nhưng sau đó Sting lại tấn công anh bằng cây gậy bóng chày quen thuộc. Tuần kế tiếp,anh tấn công Sting khi Sting đang chuẩn bị vào võ đài.

Ngày 19/4/2010,Van Dam đánh bại Jeff Hardy để trở thành #1 Contender cho TNA World Heavyweight Title. Anh đã đánh bại AJ Styles để có được danh hiệu TNA World Heavyweight Championship.

Phim tham gia

2010: Wrong Side of Town - vai Kalinowsky Bobby

2009: Hồi ức dính máu - vai chính mình

2009: Bản tóm tắt của đời - vai chính mình

2008: Hulk Hogan's Celebrity Championship Wrestling - vai chính mình (1 episode, Train with
Pro's)

2008: Hulk Hogan's Celebrity Championship Wrestling - vai chính mình (1 tập phim, với Pro của Train)

2005: One Of A Kind - as Himself 2005: Một Of Loại A

2002: The Backyard - as Himself (cameo) Năm 2002: Các sân sau (cameo)

2002: Black Mask 2: City Of Masks - as The Claw 2002: Black Mask 2: City Of mặt nạ - là Claw Các

2001: Ultimate Revenge - as Himself (2 episodes) 2001: Ultimate Revenge - vai chính mình (2 tập)

2001: Spy TV - as Various (1 episode) 2001: Spy TV (1 tập phim)

2000: VIP - as Mjr Talbot (1 episode, Survival) 2000: VIP - là Mjr Talbot (1 tập phim, Survival)

2000: The X-Files - as Burts opponent (1 episode, Fight Club) 2000: The X-Files - như Burts (Tập 1, Fight Club)

2000: 18 Wheels Of Justice - as Robert Laramie (1 episode, Outside Chance) Năm 2000: 18 Wheels Of Tư pháp - như Robert Laramie (1 tập phim, Bên ngoài Chance)

1999: City Guys - as Himself (1 episode, El Trainmania IV) 1999: Thành phố Guys - vai chính mình (1 tập phim, El Trainmania IV)

1997: Blood Moon - as Dutch 1997: Blood Moon - như Hà Lan

1995: Superfights - as a Mercenary 1995: Superfights - như là một Mercenary

Trong đấu vật
 Đòn cuối
 Five Star Frog Splash
 Coup de Grâce
 Van Daminator
 Van Terminator
 Quản lý
 Bill Alfonso
 Paul Heyman
 Jerry Lawler
 Stephanie McMahon-Helmsley
 Ricardo Rodriguez

 Biệt danh
 "Mr. Monday/Tuesday/Thursday/Friday Night"
 "Mr. TNA"
 "Mr. Pay-Per-View"
 "Mr. Money in the Bank"
 "The Battle Creek Barbarian"
 "RVD"
 "The Whole Dam Show"
 "The Whole Fucking Show"
 "One of a Kind"
 "Mr. ECW"

Các chức vô địch và danh hiệu

 All Star Wrestling
 ASW North American Heavyweight Championship (1 lần)
American Wrestling Rampage
AWR Heavyweight Championship (1 lần)
AWR No Limits Championship (1 lần)
 Extreme Championship Wrestling
 ECW World Tag Team Championship (2 lần) - với Sabu
 ECW World Television Championship (1 lần)
 International Wrestling Federation
 IWF Television Champion (1 lần)
 National Wrestling Council
 NWC Tag Team Champion (1 lần) - với Bobby Bradley
 Pro Wrestling Illustrated
 Giải PWI Comeback of the Year năm 2001 và 2010
 Giải PWI Most Popular Wrestler of the Year năm 2001 và 2002
 PWI xếp anh hạng # 1 500 đô vật đấu đơn trong PWI 500 năm 2002
 Peach State Wrestling
 PSW Cordele City Heavyweight Championship (1 lần)
 South Atlantic Pro Wrestling
 SAPW Tag Team Championship (1 lần) - với Chaz Rocco
 World Wrestling Entertainment
 WWE Championship (1 lần)
 ECW World Championship (1 lần)
 WWE European Championship (1 lần)
WWE Tag Team Championship (1 lần) - với Rey Mysterio
 WWF/E Hardcore Championship (4 lần)
 WWF/E Intercontinental Championship (6 lần)
 World Tag Team Championship (2 lần) - với Kane (1) và Booker T (1)
 Money in the Bank (2006)
 Fifteenth Triple Crown Champion
 Eighth Grand Slam Champion
Total Nonstop Action Wrestling
TNA World Heavyweight Championship (1 lần)
TNA X Division Championship (1 lần)
World Stars of Wrestling
WSW World Championship (1 lần)

Tham khảo

Liên kết ngoài

 WWE Profile
 The official website of Rob Van Dam

Đô vật chuyên nghiệp Mỹ
Vận động viên đẩy tạ Mỹ
Vô địch đô vật chuyên nghiệp Mỹ
Người Battle Creek, Michigan
Người Los Angeles
Người Mỹ gốc Ba Lan
Nhân vật còn sống
Nam diễn viên điện ảnh Mỹ
Nam diễn viên Mỹ thế kỷ 20
Nam diễn viên Mỹ thế kỷ 21
Nam diễn viên truyền hình Mỹ
Nam diễn viên Los Angeles


title: Typhlodaphne nipri

text:
Typhlodaphne nipri là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Borsoniidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Typhlodaphne


title: Nông cổ mín đàm

text:
Nông cổ mín đàm (chữ Hán: ; nghĩa là "uống trà bàn chuyện làm ruộng và đi buôn"), cũng có tên tiếng Pháp là Causeries sur l’agriculture et le commerce là tờ báo tiếng Việt do Paul Canavaggio - một chủ đồn điền và thương gia người đảo Corse, hội viên Hội đồng Thuộc địa Nam Kỳ làm chủ nhiệm, chủ bút lần lượt là các ký giả Dũ Thúc Lương Khắc Ninh, Gilbert Trần Chánh Chiếu, Nguyễn Chánh Sắt. Nông cổ mín đàm bàn về nông nghiệp và thương nghiệp, phát hành thứ năm hằng tuần tại Sài Gòn bằng chữ Quốc ngữ. Số 1 ra ngày 1 tháng 8 năm 1901. Một thời gian sau báo được xuất bản một tuần 3 kì. Sau khi phát hành số ra ngày 4 tháng 11 năm 1921 thì báo bị đình bản. Đây được coi là tờ báo kinh tế đầu tiên bằng chữ quốc ngữ.

Hoàn cảnh ra đời
Tờ báo này ra đời theo một nghị định của Toàn quyền Đông Dương Paul Doumer ban hành tại Sài Gòn ngày 14 tháng 2 năm 1901. Ban đầu, trụ sở của tòa soạn đặt ở số 84 đường La Grandière, Sài Gòn. Một thời gian sau, trụ sở thay đổi liên tục, cuối cùng tọa lạc tại số 12 đường Cap St–Jacques, Sài Gòn. Mục đích của việc xuất bản tờ báo được nói khá rõ ở lời "tự tự' số 1:

Phát hành
Báo được phổ biến khá rộng, hầu khắp Lục tỉnh, tuy nhiên số người mua báo không nhiều. Theo mục Bổn quán cẩn tín trang 6 số 39 (ngày 22 tháng 5 năm 1902), thì sau gần 1 năm phát hành, đã có 325 người mua báo, chủ yếu là các quan chức và điền chủ ở các địa phương, như cai tổng, hội đồng, hương chủ, tri huyện, và các công chức nhà nước - tức là những người biết đọc chữ quốc ngữ và có quan tâm đến các vấn đề mà tờ báo đề cập. So với tờ Gia Định báo thì số lượng phát hành của Nông cổ mín đàm tương đối khiêm tốn, có lẽ bởi Gia Định báo là công báo được chính phủ Pháp tài trợ xuất bản, và buộc các làng các tổng phải mua, trong khi Nông cổ mín đàm là tờ báo tư nhân và tự trang trải tài chính. Giá báo một năm dành cho người Việt (bổn quốc) là 5 đồng, cho người Pháp (người Langsa) và người nước ngoài là 10 đồng.

Nội dung
Tên báo được in bằng chữ quốc ngữ Nông-cổ mín-đàm, bên dưới là 4 chữ Hán 農賈茗談 (Nông cổ mính đàm), sau cùng là một hàng chữ Pháp Causeries sur l'agriculture et le commerce (nghĩa là Đàm đạo về nông nghiệp và thương nghiệp). Báo có khổ 20x30 cm, với tổng cộng 8 trang, trong đó các trang giữa đăng các truyện dịch (như Tam quốc chí tục dịch hay một số truyện ngắn khác của Anh, Pháp hoặc Trung Quốc), thơ ca do các cộng tác viên sáng tác, điểm báo châu Âu, hướng dẫn cách thức vệ sinh phòng bệnh hoặc trồng trọt chăn nuôi, thông tin số lượng và giá lúa gạo bán đi các nước, 2 trang cuối dành cho quảng cáo và rao vặt.

"Thương cổ luận" là một mục quan trọng của báo, thường được đăng ở trang nhất và kéo dài đến trang sau, xuất hiện ngay từ số đầu tiên, và chỉ tạm thời đình bản trong 8 số (từ số 73 đến số 79) do tác giả là Lương Khắc Ninh đi dự đấu xảo tại Hà Nội. Đến năm 1906, "Thương cổ luận" chính thức giã từ Nông cổ mín đàm.

Ảnh hưởng
Tờ báo ra đời góp phần thúc đẩy việc phát triển nền báo chí và văn học chữ quốc ngữ tại Nam Kỳ nói riêng và Việt Nam nói chung, Nông cổ mín đàm chính là tờ báo tổ chức cuộc thi viết tiểu thuyết đầu tiên ở Việt Nam.

Mục "Thương cổ luận" tồn tại trong suốt hơn 100 số báo, thẳng thắn tuyên chiến với tư tưởng tứ dân sĩ nông công thương đã ăn sâu vào suy nghĩ của người Việt bằng lời khẳng định: Sự đại thương là đệ nhứt cách giúp cho dân phú quốc cường, đồng thời hướng dẫn các thương nhân Việt Nam cách giao thương buôn bán và khuyến khích, kêu gọi họ đoàn kết để cạnh tranh với các thương nhân Hoa kiều và Ấn kiều. Vì lẽ đó, đây được coi là tờ báo kinh tế đầu tiên bằng chữ quốc ngữ.

Nông cổ mín đàm cũng là một trong các tờ báo đầu tiên thúc đẩy việc dịch thuật "truyện Tàu" ra chữ quốc ngữ ở Nam Kỳ, mở đầu bằng truyện Tam quốc chí tục dịch với tên người dịch được ghi là Canavaggio, nhưng một số học giả cho là của Lương Khắc Ninh.

Hậu bản
Nông cổ mín đàm đúng ra không mất hẳn vào năm 1921 mà sang tên là Tân đời thời báo (tiếng Pháp: Journal des jeunes générations). Với tên mới, tờ báo này sống đến Tháng 11, 1924 mới chấm dứt.

Chú thích

N
Chữ Quốc ngữ
Báo chí Sài Gòn


title: Allotelphusa

text:
Allotelphusa là một chi bướm đêm thuộc họ Gelechiidae.

Chú thích

Tham khảo

Litini


title: Uchentein

text:
Uchentein  là một xã ở tỉnh Ariège, thuộc vùng Occitanie ở phía tây nam nước Pháp.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Ariège

Tham khảo

Xã của Ariège


title: Danh sách đô thị tại Cáceres

text:
Đây là danh sách các đô thị ở tỉnh Cáceres trong cộng đồng tự trị Extremadura, Tây Ban Nha.

Xem thêm
Địa lý Tây Ban Nha
Danh sách các đô thị của Tây Ban Nha

Tham khảo

Caceres

Tỉnh Cáceres


title: Turritella albolapis

text:
Turritella albolapis là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Turritellidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Turritella


title: Simón Bolívar

text:
Simón Bolívar (tên đầy đủ: Simón José Antonio de la Santísima Trinidad Bolívar y Palacios, 1783 – 1830), là nhà cách mạng nổi tiếng người Venezuela, người lãnh đạo các phong trào giành độc lập ở Nam Mỹ đầu thế kỷ 19. Ông còn được mệnh danh là Người Giải phóng (tiếng Tây Ban Nha: El Libertador), George Washington của Nam Mỹ. Những cuộc chiến đấu do ông lãnh đạo đã lật đổ sự thống trị của Tây Ban Nha, giành độc lập cho sáu quốc gia ngày nay là: Venezuela, Colombia, Panama, Ecuador, Peru, và Bolivia.

Xuất thân và tuổi trẻ

Thời niên thiếu

Simón Bolívar sinh ngày 24 tháng 7 năm 1783 tại Caracas, Venezuela trong một gia đình quý tộc có nguồn gốc từ xứ Basque, Tây Ban Nha. Cha ông, đại tá Juan Vicente Bolívar y Ponte có dòng máu xa của vua xứ Castile Fernando III và bá tước vùng Savoy Amedeo IV, mẹ là bà María de la Concepción Palacios Blanco Simón. Dòng họ Bolivar định cư ở Venezuela từ thế kỷ XVI và việc sở hữu những mỏ vàng, mỏ đồng bên sông Aroa đã góp phần làm họ trở nên giàu có. Sau này, trong cuộc đời cách mạng của mình, Simón Bolívar đã dùng một phần thu nhập từ những mỏ vàng và đồng để tài trợ cho Những cuộc chiến tranh cách mạng Nam Mỹ. Bolívar mồ côi cha năm 3 tuổi (1786), mẹ ông vừa cai quản gia đình vừa đảm nhiệm việc giáo dục các con nhỏ. Năm 1792, khi Bolívar 9 tuổi, mẹ cũng mất, ông và người em trai được ông ngoại nuôi và dạy học. Sau khi ông ngoại mất, anh em Bolívar ở với chú, năm 12 tuổi, ông trốn đến nương nhờ nhà vợ chồng người chị María Antonia.

Học tập ở Caracas
Trong thời gian ở nhà người chị, ông được Simón Rodríguez (1769 - 1854), một hiệu trưởng trường tiểu học ở Caracas dạy dỗ. Giữa ông và người thầy nhân hậu đồng thời cũng là nhà nghiên cứu khoa học nhân văn, nhà cải cách xã hội này đã nảy sinh một mối quan hệ tốt đẹp và tồn tại suốt cuộc đời Bolívar vì ngoài kiến thức, giữa họ còn có sự đồng cảm sâu sắc. Sau đó, ông cũng đã từng theo học Andrés Bello (1781 - 1865), nhà nghiên cứu khoa học nhân văn, nhà lập pháp, nhà triết học, nhà giáo dục người Venezuela. Hai ông thầy nổi tiếng này đã có ảnh hưởng mạnh mẽ đến Simón Bolívar. Năm 14 tuổi, ông gia nhập tiểu đoàn du kích ở thung lũng Aragua, nơi gia đình ông có nhiều tài sản và cha ông đã từng làm tiểu đoàn trưởng tiểu đoàn này. Trong vòng một năm, ông được phong quân hàm thiếu uý và vừa luyện tập quân sự vừa học các môn cơ bản thời bấy giờ như toán học, vật lý, đồ bản,... tại trường học của dòng họ do một cha cố dòng tu Francis dạy.

Sang châu Âu
Năm 1799, Bolívar sang Madrid, Tây Ban Nha, ông miệt mài nghiên cứu lịch sử, văn học cổ điển và đương đại, toán học rồi bắt đầu học tập bằng tiếng Pháp. Ngoài ra ông còn học khiêu vũ và hùng biện. Bolívar nhanh chóng tiến bộ trong tất cả các môn học và qua các buổi khiêu vũ, ông làm giàu ngoại ngữ đồng thời trở nên tinh tế, tự tin trong giao tiếp. Ngày 26 tháng 5 năm 1802, Bolívar kết hôn với bà María Teresa Rodríguez del Toro y Alaysa rồi cả hai trở về Venezuela. Nhưng không lâu sau đó, tháng 1 năm 1803, María Teresa chết do nhiễm bệnh sốt vàng da. Cuối năm 1803, ông trở lại châu Âu, đi lại giữa Cadiz và Madrid rồi sang Paris năm 1804.

Lời thề ở thành Rome
Ở Paris ông gặp gỡ các học giả, tham gia những cuộc thảo luận và lao vào nghiên cứu văn học rồi tình cờ gặp lại Simón Rodríguez, người mà với trí tuệ và kinh nghiệm của mình đã trở thành một diễn giả xuất sắc. Hai ông đã đi bộ xuyên qua vùng Savoy để sang Ý và ở Roma, vào một ngày tháng 8 năm 1805, Bolívar đã thề trước mặt người thầy rằng ông sẽ không bao giờ cho phép cánh tay mình nghỉ ngơi cũng như linh hồn mình chết đi chừng nào ước mơ giải phóng Nam Mỹ khỏi sự thống trị của người Tây Ban Nha chưa thực hiện được. Cuối năm 1806, khi nghe tin về những hoạt động của nhà cách mạng Francisco de Miranda, Bolívar quyết định trở về nước.

Sự nghiệp giải phóng Nam Mỹ

Hoạt động cách mạng ở Venezuela và sứ mệnh ngoại giao
Ông đáp một con tàu dừng chân ở Charleston rồi đi qua nước Mỹ về đến Venezuela giữa năm 1807. Ở quê nhà, ông cùng với em trai và những người bạn gần gũi suy tính, bàn bạc về quá trình giành độc lập cho Venezuela. Lúc này Joseph Bonaparte được Napoleon lập làm vua Tây Ban Nha và những thuộc địa. Năm 1808, Bolívar tham gia "quân đội kháng chiến" ở Nam Mỹ. Ngày 19 tháng 4 năm 1810, quân đội kháng chiến Caracas tuyên bố độc lập, chính phủ quân sự cử Bolívar đi làm đại diện tại Anh, cùng đi có Luis López Méndez và Andrés Bello. Sau khi hoàn thành nhiệm vụ ngoại giao ông trở về nước cuối năm 1810 . Trở lại vị trí của mình trong Hội những người yêu nước Caracas Bolívar, trở thành một trong những diễn giả nhiệt tình nhất cho độc lập. Tháng 5 năm 1811, cơ quan lập pháp đã tuyên ngôn độc lập. Bolívar gia nhập quân đội, được phong quân hàm đại tá và tham gia cuộc đột kích Valencia theo lệnh của Miranda năm 1811. Năm 1812, bất chấp những nỗ lực của ông, thành phố Puerto Cabello thất thủ do có sự phản bội. Tháng 7 năm 1812, tướng Miranda đầu hàng người Tây Ban Nha. Ở thành phố cảng La Guaira Một nhóm sĩ quan trong đó có Bolívar định bắt giữ Miranda nhưng không thành công. Ông quyết định tự cứu lấy bản thân mình và với sự giúp đỡ của một người bạn, ông có được hộ chiếu để đến Curazao rồi Cartagena de Indias. Ở Cartagena de Indias ông đã viết Tuyên ngôn Cartagena, một trong những tác phẩm quan trọng nhất của mình, ở đó những lý tưởng chính trị đã được định hình và là kim chỉ nam cho những hành động của Bolívar sau này.

Chiến tranh cho đến chết
Ngày 14 tháng 5 năm 1813, dẫn đầu một đội quân nhỏ, Bolívar vượt sông Magdalena và bắt đầu chiến dịch giải phóng Venezuela. Ngày 23 tháng 5 năm 1813, Bolívar tiến vào thành phố Mérida và nhân dân ở đây là những người đầu tiên gọi ông là Người Giải phóng, ngày 9 tháng 6, Bolívar chiếm thành phố Trujillo. Ngày 15 tháng 6 năm 1813, ông đọc bản mệnh lệnh nổi tiếng "Chiến tranh cho đến chết". Bằng một loạt những trận đánh thông minh, sau 3 tháng, quân đội của Bolívar đã tiến vào Caracas ngày 6 tháng 8 năm 1813. Chiến dịch đó sau này được gọi là "Chiến dịch thần diệu". Tháng 10 năm 1813, trong một buổi lễ long trọng, chính quyền và nhân dân Caracas đã chính thức tặng cho ông danh hiệu đã đi vào lịch sử "Người Giải phóng". Sau khi tiến vào Caracas, Bolívar tuyên bố thành lập nền Cộng hoà Venezuela thứ hai. Sau đó Bolívar tiếp tục tiến hành nhiều trận đánh và mặc dù giành được những thắng lợi quan trọng, ông và tướng Santiago Mariño (người đã giải phóng miền đông Venezuela) chịu thất bại trước đội quân đông đảo hơn gấp nhiều lần của tướng bảo hoàng José Tomás Boves. Sau thắng lợi của Boves trong trận đánh La Puerta (tháng 6 năm 1814), nền cộng hoà sụp đổ, những người đòi độc lập buộc phải sơ tán hàng loạt khỏi Caracas về phía đông. Cảm thấy quyền lực của mình và tướng Mariño bị thách thức bởi chính những người đồng hành, ông sang Nueva Granada. Tại đây, Bolívar chỉ huy Quân đội quốc gia Colombia tiến vào Bogotá năm 1814 và sau đó dự định đến Cartagena để tìm kiếm sự ủng hộ của người dân địa phương nhằm chiếm thành phố Santa Marta. Tuy nhiên sau những xung đột quân sự và chính trị với chính quyền thành phố Cartagena, tháng 5 năm 1815, Bolívar từ bỏ binh quyền để tránh một cuộc nội chiến.

Tái sinh nền cộng hoà ở Venezuela
Sau khi lánh sang Jamaica, từ tháng 5 đến tháng 12 năm 1815, Bolívar kiên nhẫn chờ đợi thời cơ để tiến hành những cuộc chiến đấu mới. Chính vì thế, ông nghiền ngẫm về số phận của Mỹ Latin và tháng 9 năm ấy viết "Bức thư Jamaica" nổi tiếng. Trong đó, với nhận thức sâu sắc cũng như cái nhìn tiên tri, ông đã đánh giá quá khứ, hiện tại và tương lai của lục địa này. Sự thất bại của Napoleon ở châu Âu và một đội quân Tây Ban Nha hùng mạnh do tướng Pablo Morillo dẫn đầu kéo đến Venezuela đã hâm nóng nhiệt tình của phe bảo hoàng. Bolívar, sau khi thoát khỏi một âm mưu ám sát đã đến Haiti nhằm tìm kiếm nguồn tài chính để tiếp tục cuộc chiến đấu, tổng thống Haiti, Alejandro Petion đã cho ông vay tiền. Đội quân viễn chinh do Bolívar dẫn đầu đến đảo Margarita năm 1816 và nhanh chóng đổ bộ vào lục địa. Sau khi tấn công chiếm được Carúpano, ngày 2 tháng 6 năm 1816, Bolívar ra sắc lệnh giải phóng nô lệ. Trong khi đội quân đang tiến về Ocumare de la Costa, thì Bolívar bất ngờ bị tách khỏi bộ phận chủ yếu của quân đội và buộc phải trở lại Haiti. Ông tổ chức một đội quân thứ hai tiến về đến đảo Margarita cuối năm 1816. Đầu năm 1817, Bolívar dự định chiếm vùng Guayana để làm bàn đạp giải phóng hoàn toàn Venezuela và đến tháng 7 năm 1817, ông chiếm được thủ phủ Angostura (ngày nay là Ciudad Bolívar) của vùng này. Bolívar thành lập một nhà nước mới, lập ra bộ máy chính quyền và cho xuất bản một tờ báo. Cuộc chiến đấu của ông không những diễn ra đối với quân Tây Ban Nha mà còn đối với những mầm mống vô chính phủ trong vùng. Tháng 10 năm 1817, sau một cuộc diễn tập, tướng Manuel Piar, một trong những lãnh đạo của những người cộng hòa bị xử bắn ở Angostura. Trong thời gian này, Bolívar ra sắc lệnh về Luật phân phối của cải quốc gia. Năm 1818, ông bất ngờ đột kích quân đội bảo hoàng của tướng Morillo ở thành phố Calabozo  nhưng quân đội cộng hòa bị đánh bại, Bolívar suýt nữa bị quân đội bảo hoàng giết chết. Ông trở về Angostura ngày 5 tháng 6 năm 1818 và lúc đó, đại diện ngoại giao của Mỹ cùng với một đội quân của những người châu Âu tình nguyện đã tới đây. Bolívar triệu tập Nghị viện Venezuela đệ nhị ở Angostura ngày 15 tháng 2 năm 1819 và đọc một bài diễn văn có vai trò quan trọng trong tư tưởng chính trị của ông đồng thời đệ trình dự thảo Hiến pháp.

Sáng lập Đại Colombia, tiến về Caracas

Không lâu sau đó, Bolívar mở chiến dịch giải phóng Nueva Granada. Quân đội của ông vượt qua dãy Andes, sau những trận đánh ác liệt tại Gameza ngày 12 tháng 7 và Pantano de Vargas ngày 25 tháng 7, Bolívar đã giành chiến thắng quyết định trong trận Boyacá ngày 7 tháng 8 năm 1819. Ông tiến vào Bogotá và sau khi trao quyền chỉ huy ở Nueva Granada cho tướng Francisco de Paula Santander, Bolívar trở về Angostura. Ở đó, theo đề nghị của ông, tháng 12 năm 1819, Nghị viện đã ban hành Hiến pháp Cộng hoà Colombia. Đất nước vĩ đại do Bolívar sáng lập này gồm các nước cộng hoà Venezuela, Colombia, Ecuador và Panamá. Quân đội cộng hoà đã giành được ưu thế ở mọi nơi: Cartagena bị vây hãm, Mérida và Trujillo được giải phóng. Sau cuộc Cách mạng giải phóng nổ ra ở Tây Ban Nha tháng 1 năm 1820, chính phủ mới của Tây Ban Nha cố gắng đạt được một hiệp định hoà bình và ở Trujillo, tháng 11 năm 1820 hai bên đã ký kết một thoả thuận ngừng bắn cùng với bản điều ước về chiến tranh. Sau khi thoả thuận ngừng bắn hết hiệu lực, quân đội cộng hoà bắt đầu hành quân hướng về Caracas. Ngày 24 tháng 6 năm 1821, trên bình nguyên Carabobo Bolívar đã giành thắng lợi trong một trận đánh đánh dấu sự khai sinh ra nền độc lập của Venezuela. Tàn quân của quân đội bảo hoàng lẩn trốn tại Puerto Cabello và cuối cùng tan rã năm 1823. Ngày 29 tháng 6 năm 1821, Người Giải phóng tiến vào thành phố quê hương trong sự chào đón hân hoan của nhân dân.

Giải phóng Ecuador
Bolívar giờ đây hướng tới Ecuador, nơi vẫn còn nằm dưới sự thống trị của người Tây Ban Nha. Ông tiến qua Maracaibo, Cúcuta  rồi tiến đến Bogotá. Năm 1822, hai cánh quân, mũi phía bắc do Bolívar chỉ huy, mũi phía nam xuất phát từ Guayaquil  do tướng Antonio José de Sucre chỉ huy bắt đầu tấn công giải phóng Quito. Sau chiến thắng của tướng Sucre của trong trận Pichincha ngày 24 tháng 5 năm 1822, Ecuador được giải phóng và hợp nhất vào Cộng hoà Đại Colombia. Trong thời gian này, Bolíva đã gặp Manuela Saenz và bà trở thành người tình cho đến cuối đời ông. Ngày 25 tháng 7 năm 1822, "Người bảo hộ Perú", tướng José de San Martín  từ Peru tới Guayaquil. Tại đây Bolívar đã gặp gỡ nhà lãnh đạo nổi tiếng của phong trào giành độc lập ở phía nam lục địa Nam Mỹ này. Sau cuộc gặp gỡ , Bolívar lĩnh lấy sứ mạng giải phóng hoàn toàn Peru.

Giải phóng hoàn toàn Peru
Ngày 7 tháng 8 năm 1823, Bolívar rời Guayaquil đến Callao vào đầu tháng 9 năm đó. Trong tình trạng vô chính phủ, Bolívar đã tổ chức lại quân đội với nòng cốt là những tiểu đoàn của ông. Lima rơi vào tay quân bảo hoàng và ngày 10 tháng 2 năm 1824, Nghị viện Peru đã phong Bolívar là Tổng tài với quyền lực tuyệt đối trước khi tự giải tán. Bolívar rút về Trujillo để củng cố và chuyển sang tấn công. Ngày 6 tháng 8 năm 1824 ông đã đánh bại quân đội nhà vua Tây Ban Nha tại Junín Chiến dịch tiếp tục phát triển và trong khi Bolívar tiến vào Lima, vây hãm Callao thì tướng Sucre đã tiêu diệt nốt quân đội nhà vua tại Ayacucho ngày 9 tháng 12 năm 1824. Đến đây chiến tranh giành độc lập kết thúc, ngày 10 tháng 2 năm 1825, tại Nghị viện Perú ở Lima, Bolívar tuyên bố từ bỏ quyền lực tuyệt đối đã được trao cho ông để tiến hành chiến tranh giành độc lập. Hai ngày sau, Nghị viện Peru đã tuyên bố vinh danh và tặng thưởng cho ông cùng quân đội nhưng ông từ chối tiền thưởng. Bolívar rời thu đô Lima đến Arequipa, El Cuzco và những tỉnh thuộc Thượng Peru (Alto Perú). Những tỉnh này đã thành lập nên một quốc gia dưới sự bảo trợ của Bolivar và đặt tên là Cộng hoà Bolívar  tức Bolivia ngày nay. Bolívar soạn thảo hiến pháp cho quốc gia mới này năm 1826, trong đó ông đã trình bày nhưng tư tưởng của mình về việc hợp nhất các quốc gia mới được giải phóng.

Sự phân hoá của Đại Colombia
Năm 1826, một cuộc nổi dậy gọi là La Cosiata  do tướng José Antonio Páez lãnh đạo đã nổ ra để chống lại chính quyền trung ương ở Bogotá. Tháng 4 năm 1826, Bolívar trở về Caracas và cố gắng vãn hồi hoà bình. Tuy nhiên những lực lượng ly khai tỏ ra thắng thế trước xu hướng hợp nhất. Ngày 5 tháng 7 năm 1827, ông rời Caracas đáp tàu đi La Guaira rồi tới Bogotá. Ngày 10 tháng 9 năm 1827, ông tuyên thệ nhậm chức tổng thống Cộng hoà Đại Colombia. Hội nghị lập pháp họp ở Ocaña tháng 4 năm 1828 đã giải tán mà không đạt được thoả thuận nào giữa những phe đối lập. Bolívar xưng là Tổng tài ngày 27 tháng 8 năm 1828. Ngày 25 tháng 9 năm 1828, ông thoát chết sau một vụ ám sát ở Bogotá với sự giúp đỡ của Manuela Saenz. Không lâu sau, ông buộc phải tiến hành một chiến dịch chống lại những đội quân của Perú đang đe dọa Ecuador. Bất chấp thể trạng ốm yếu, bệnh tật, ông vẫn kiên trì bảo vệ những thành quả của mình. Năm 1830, ông trở về Bogotá để thiết lập Hội đồng Hiến pháp nhưng Venezuela một lần nữa công khai đòi trở thành một quốc gia độc lập. Tại Nueva Granada, sự chống đối cũng dần trở nên mạnh mẽ hơn. Bolívar đã suy sụp sức khỏe, ông từ bỏ chức vụ tổng thống và đi đến vùng duyên hải, tin tức về cuộc ám sát tướng Sucre đã ảnh hưởng sâu sắc đến Bolívar. Ngày 10 tháng 12, ông đã viết một bản tuyên bố gửi nhân dân, đây được coi là di chúc chính trị của Người Giải phóng. Ông dự định sang châu Âu nhưng đột ngột ra đi ngày 17 tháng 12 năm 1830 tại San Pedro Alejandrino, một khu biệt thự ở Santa Marta vì bệnh lao. Đến năm 1942, trong một nghi thức hết sức trang trọng, thi hài ông được chuyển về Venezuela và đặt tại National Pantheon, Caracas.

Tư tưởng
Ngoài tư tưởng công bằng, tự do và bình đẳng mà ông đã cống hiến cả cuộc đời, tư tưởng Liên Mỹ của Bolívar thường được nhắc tới. Mục đích và quan điểm của Liên Mỹ được Bolívar diễn đạt trong những gì ông viết năm từ năm 1826 đó là hòa bình trên cơ sở một khối liên kết thống nhất cho các nước châu Mỹ và hy vọng rằng một ngày nào đó nó sẽ là tấm gương để mang lại hòa bình cho toàn thế giới: "Thế giới mới sẽ gồm các quốc gia độc lập gắn chặt với nhau bởi luật pháp chung quy định quan hệ đối ngoại của các nước và tạo cơ hội cho các nước đó, thông qua một cơ quan lập pháp chung, những phương thức để trường tồn... Mọi rào cản về xuất xứ, chủng tộc và màu da sẽ biến mất. Trong các thế kỷ tiếp theo, có thể tiến tới một chính phủ hợp nhất toàn thế giới như một liên bang" . Kết quả của tư tưởng đó là tại Nghị viện Panama, các quốc gia châu Mỹ đã tuyên ngôn về lý tưởng hợp tác hòa bình, một nền hòa bình trong sự tự do, bình đẳng giữa các quốc gia và giải quyết mọi sự bất đồng bằng phương pháp hòa bình cũng như kiên định sự hợp tác đôi bên cùng có lợi. Lý tưởng của Bolívar không được thực hiện tại Nghị viện Panama nhưng nó tiếp tục là nguồn cảm hứng, là niềm hy vọng. Không được đón nhận vào lúc đó nhưng ngày nay, tư tưởng của Bolívar đã sống dậy trong xu hướng hợp tác và hợp nhất khu vực của thế giới hiện đại.

Vinh danh

 Tên của ông là tên của hai quốc gia, duy nhất trên thế giới: Bolivia (Nhà nước Đa dân tộc Bolivia) và Venezuela (Cộng hòa Bolivariana Venezuela)
 Nhiều bang, thành phố, và rất nhiều địa danh, đại lộ... ở châu Mỹ và các nơi khác trên thế giới cũng mang tên Bolívar. Đồng tiền của Venezuela được gọi là Bolívar. Tượng đài Simón Bolívar được dựng ở nhiều nơi trên thế giới.
 UNESCO đã lập ra giải thưởng Simón Bolívar, trao tặng hai năm một lần cho những người có đóng góp quan trọng cho việc thực hiện lý tưởng của ông. Giải thưởng được trao lần đầu tiên ngày 24 tháng 7 năm 1983 nhân dịp kỷ niệm 200 năm ngày sinh của Bolívar cho Nelson Mandela và vua Tây Ban Nha Juan Carlos I.

Những câu nói nổi tiếng
 "Nếu cái chết của tôi góp phần cho việc chấm dứt các đảng phái cũng như cho sự hợp nhất thì tôi sẽ thanh thản bước xuống mồ"
 "Trách nhiệm đầu tiên của một chính phủ là đưa giáo dục đến với nhân dân"
 "Chúa ban chiến thắng cho sự bền gan"

Thông tin thêm
 Bolívar có hai chị gái là Juana và María Antonia, một em trai Juan Vicente. Ngoài ra cha mẹ ông còn có con gái María del Carmen chết ngay khi sinh. Ông không có hậu duệ trực hệ.
 Mối tình với Manuela Saenz: xem Manuela Saenz

Tham khảo
 Trang web của toà đại sứ Venezuela tại Mỹ.
 Những câu nói nổi tiếng của Simón Bolívar

Chú thích

Sách về Bolívar
 Reza, German de la. "La invención de la paz. De la república cristiana del duque de Sully a la sociedad de naciones de Simón Bolívar", México, Siglo XXI Editores, 2009. ISBN 978-607-03-0054-7
 Bushnell, David. The Liberator, Simón Bolívar. New York: Alfred A. Knopf, 1970.
 Bushnell, David (ed.) and Fornoff, Fred (tr.), El Libertador: Writings of Simón Bolívar, Oxford University Press, 2003. ISBN 978-0195144819
 Bushnell, David and Macaulay, Neill. The Emergence of Latin America in the Nineteenth Century (Second edition). Oxford and New York: Oxford University Press, 1994. ISBN 0-19-508402-0
 Ducoudray Holstein, H.L.V. Memoirs of Simón Bolívar. Boston: Goodrich, 1829.
 Harvey, Robert. "Liberators: Latin America`s Struggle For Independence, 1810–1830". John Murray, London (2000). ISBN 0-7195-5566-3
Lynch, John. Simón Bolívar and the Age of Revolution. London: University of London Institute of Latin American Studies, 1983. ISBN 9780901145543
 Lynch, John. The Spanish American Revolutions, 1808–1826 (Second edition). New York: W. W. Norton & Co., 1986. ISBN 0-393-95537-0
 Lynch, John. Simón Bolívar: A Life, Yale University Press, 2006. ISBN 0300110626.
 Madariaga, Salvador de. Bolívar. Westport: Greenwood Press, 1952. ISBN 9780313220296
 Marx, Karl. "Bolívar y Ponte" in The New American Cyclopaedia: A Popular Dictionary of General Knowledge, Vol. III. New York: D. Appleton & Co., 1858.
 Masur, Gerhard. Simón Bolívar (Revised edition). Albuquerque: University of New Mexico Press, 1969.
 Mijares, Augusto. The Liberator. Caracas: North American Association of Venezuela, 1983.
 O'Leary, Daniel Florencio. Bolívar and the War of Independence/Memorias del General Daniel Florencio O'Leary: Narración (Abridged version). Austin: University of Texas, [1888] 1970. ISBN 0-292-70047-4
 Bastardo-Salcedo,JL (1993) Historia Fundamental de Venezuela UVC,Caracas.

Liên kết ngoài

The Life of Simón Bolívar
The Louverture Project: Simón Bolívar - Information about the support Bolívar received from Haiti.
In Profile: Simón Bolívar - The Liberator
About the surname Bolíbar/Bolívar, tiếng Tây Ban Nha
Paternal ancestors of the Liberator, tiếng Tây Ban Nha
Coats of arms of the Bolíbars, tiếng Tây Ban Nha
Maternal ancestors of the Liberator (Palacios family), tiếng Tây Ban Nha
 Glrbv.org : Biography
Beside Bolivar: The Edecán Demarquet - About C. E. Demarquet, one of Bolívar's principal aides
"Building a New History by Exhuming Bolívar" Simon Romero, The New York Times, ngày 3 tháng 8 năm 2010

Sinh năm 1783
Mất năm 1830
Tổng thống Venezuela
Tổng thống Bolivia
Tổng thống Peru
Anh hùng dân tộc Venezuela
Lịch sử Colombia
Nhà cách mạng Venezuela
Bài cơ bản dài
Chết vì bệnh lao
Lịch sử Peru
Mất thế kỷ 19 do bệnh lao
Simón Bolívar
Nhà hoạt động độc lập
Người Bolivia thế kỷ 19
Người Colombia thế kỷ 19
Người Peru thế kỷ 19
Người Venezuela thế kỷ 19


title: Molophilus subappressus

text:
Molophilus subappressus là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Molophilus
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Leucocythere

text:
Leucocythere là một chi giáp xác nước ngọt trong họ Limnocytheridae.

Loài
Các loài trong chi này gồm:
Leucocythere algeriensis Martens, 1989
Leucocythere helenae Martens, 1991
Leucocythere mirabilis Kaufmann, 1892

Chú thích

Tham khảo


title: Euglossa bursigera

text:
Euglossa bursigera là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Moure mô tả khoa học năm 1970.

Chú thích

Tham khảo

Euglossa
Động vật được mô tả năm 1970


title: Kỷ nguyên (thiên văn học)

text:
Trong thiên văn học, một kỷ nguyên là một khoảng thời gian, dùng như là một điểm tham chiếu cho một số lượng các sự kiện thiên văn có thời gian khác nhau, như các tọa độ thiên văn, hay tham số quỹ đạo elíp của một thiên thể, khi những thành phần này (thông thường) gặp phải nhiễu loạn và thay đổi theo thời gian.

Năm Julius và J2000
J2000.0 (hay J2000) là một thời điểm thường dùng để lấy mốc cho việc tính thời gian trong thiên văn học.

Nó là ngày Julius 2451545.0 TT, hay vào 12 giờ trưa TT ngày 1 tháng 1 năm 2000. Nó tương đương với 11:59:27.816 TAI ngày 1 tháng 1 năm 2000 và cũng là 11:58:55.816 UTC ngày 1 tháng 1 năm 2000.

Vị trí của sao trên bầu trời, theo hệ tọa độ xích đạo thay đổi chậm do hiện tượng tuế sai của trục quay Trái Đất. Việc định vị các thiên thể, vốn dựa vào nền sao, đều cần được ghi rõ là dựa vào vị trí sao của thời điểm nào. Trong quá khứ, các nhà thiên văn đã dùng thời điểm B1950.0 trước khi dùng J2000.0.

Thời điểm J2000 cho phép xác định xích đạo và phương xuân phân trung bình tương ứng với thời điểm này. Hệ tọa độ gắn với xích đạo và phương xuân phân này được gọi là hệ tọa độ J2000. Tên của hệ tọa độ này hiện nay được gọi chính xác hơn là Hệ quy chiếu Thiên văn Quốc tế (ICRS). Trong hệ này, xích đạo và phương xuân phân được tính trung bình do hiện tượng chương động hay các nhiễu loạn bậc cao được làm trung bình hay bỏ qua. Điều này khiến cực Trái Đất tại thời điểm J2000.0 (giá trị đo đạc tại đúng thời điểm này) không thực sự trùng với cực của hệ tọa độ J2000 (giá trị tính toán trung bình).

Chữ "J" muốn chỉ rằng đây là thời điểm Julius, không phải thời điểm Bessel.

Chú thích

Liên kết ngoài
(bằng tiếng Anh)
 What is TT?
 International Celestial Reference System, or ICRS

Hệ tọa độ thiên văn
Lịch Julius
Lịch thiên văn
Thuật ngữ thiên văn học


title: Ceres (định hướng)

text:
Ceres thường chỉ đến:

Ceres (hành tinh lùn), nhỏ nhất trong 3 hành tình lùn được biết.
Ceres (thần thoại), nữ thần nông nghiệp trong thần thoại La Mã.

Ceres còn có thể chỉ đến:

Địa danh

Mỹ
 Ceres, California
 Ceres, Georgia
 Ceres, Iowa
 Ceres, New York
 Ceres, Oklahoma
 Ceres, Virginia
 Ceres, Washington
 Ceres, West Virginia

Các nước khác
 Ceres, Santa Fe, Argentina
 Ceres, Victoria, Úc
 Ceres, Goiás, Brasil
 Ceres (TO), Ý
 Ceres, Fife, Scotland
 Ceres, Tây Cape, Nam Phi

Trong văn học
 Ceres, Celestial Legend (Ayashi no Ceres), an anime/manga work. The main character Aya is descended from a celestial Goddess named Ceres.
 CereCere, một nhân vật trong anime/manga Thủy thủ Mặt Trăng
 Seras Victoria, một nhân vật trong anime/manga Hellsing
 Ceres Space Colony, trong trò chơi điện tử Super Metroid.

Các nghĩa khác
 Ceres (máy trạm), một loại máy tính
 HMS Ceres, ba con tàu của Hải quân Hoàng gia Anh

Xem thêm


title: Chlorolestes draconicus

text:
Chlorolestes draconicus là một loài chuồn chuồn kim thuộc họ Synlestidae. Loài này có ở Lesotho và Nam Phi. Môi trường sống tự nhiên của chúng là sông ngòi. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo

 Samways, M.J. 2004. Chlorolestes draconicus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 9 tháng 8 năm 2007.

D
Động vật được mô tả năm 1956
Côn trùng Nam Phi


title: Plaisance, Dordogne

text:
Plaisance là một xã của Pháp, nằm ở tỉnh Dordogne trong vùng Aquitaine của Pháp.

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Plaisance trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia

Plaisance


title: Andrena xiyuensis

text:
Andrena xiyuensis là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Xu & Tadauchi mô tả khoa học năm 2005.

Chú thích

Tham khảo

X
Động vật được mô tả năm 2005


title: Femto-

text:
Femto( viết tắt f) là một tiền tố được viết liền trước một đơn vị đo lường quốc tế để chỉ đơn vị nhỏ gấp 1015 hay 1.000.000.000.000.000 lần.

Độ lớn này được công nhận từ năm 1964. Theo tiếng Đan Mạch, femto nghĩa là 15.

Xem thêm
 Tiền tố SI

Tham khảo

Liên kết ngoài
 BIPM website

Tiền tố SI


title: Bardineto

text:
Bardineto là một đô thị ở tỉnh Savona ở vùng Liguria của Ý, có khoảng cách khoảng 70 km về phía tây nam của Genoa và khoảng 30 km về phía tây nam của Savona. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 642 người và diện tích là 29,6 km².

Bardineto giáp các đô thị: Boissano, Calizzano, Castelvecchio di Rocca Barbena, Garessio, Giustenice, Loano, Magliolo, Pietra Ligure, và Toirano.

Quá trình biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Savona


title: Priopus everetti

text:
Priopus everetti là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Platia & Schimmel miêu tả khoa học năm 2003.

Chú thích

Tham khảo

Priopus


title: Chakulia

text:
Chakulia là một thành phố và là một notified area ở quận Purbi Singhbhum ở bang Jharkhand, Ấn Độ.

Địa lý
Chakulia có tọa độ . Nó có độ cao trung bình 115 mét (377 foot).

Dân số
Theo cuộc điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Chakulia có dân số 14.330 người. Nam giới chiếm 52% dân số và nữ giới chiếm 48% dân số. Chakulia có một tỷ lệ biết chữ là 64%, cao hơn mức trung bình của quốc gia là 59,5%; với 73% đàn ông biết chữ và 53% phụ nữ biết chữ. 13% dân số dưới 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Jharkhand


title: Nomada erythra

text:
Nomada erythra là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Mitai, Hirashima & Tadauchi mô tả khoa học năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

Nomada
Động vật được mô tả năm 2007


title: Freezing

text:
là một bộ manga được viết bởi Lim Dall-young và minh họa bởi Gim Gwang Hyeon. Hai tác giả người Hàn Quốc này từng sáng tác nhiều manga và manhwa nổi tiếng như Kurokami, Unbalance Unbalance, Zero và Aflame Inferno. Tác phẩm xoay quanh cuộc chiến chống lại thế lực ngoài hành tinh, Nova, của loài người, bao gồm những nữ chiến binh Pandora và các cộng sự nam giới của họ là Limiter.

Freezing bắt đầu đăng thường kì trên tạp chí manga dành cho seinen Comic Valkyrie của Kill Time Communication từ số tháng 3 năm 2007. Tankōbon đầu tiên ra mắt ngày 17 tháng 10 năm 2010 và hiện đã có mười hai tập được xuất bản đến ngày 27 tháng 10 năm 2011 thông qua thương hiệu in ấn Valkyrie Comics. Một manga ngoại truyện có tựa , cũng được đăng từ số tháng 11 năm 2011 của Comic Valkyrie. Một chuyển thể anime dài 12 tập cho A.C.G.T sản xuất đã phát sóng trên kênh AT-X và các đài khác tại Nhật Bản từ tháng 1 đến tháng 4 năm 2011. Anime được cấp phép phân phối tại Bắc Mỹ bởi Funimation Entertainment, và dự kiến sẽ phát hành phim tại khu vực này trong năm 2012.

Chú thích

Seinen manga
Manhwa
Truyện tranh Fantasy
Anime và manga ecchi
Anime và manga kỳ ảo
Funimation
Manga năm 2007
Manga năm 2011
Manga năm 2012
Manga dài tập
Anime và manga hành động
Anime và manga khoa học viễn tưởng
Tác phẩm xuất bản bởi Seven Seas Entertainment
Anime và manga harem


title: Le Mée-sur-Seine

text:
Le Mée-sur-Seine là một xã ở tỉnh Seine-et-Marne, thuộc vùng Île-de-France ở miền bắc nước Pháp.

Dân số
Người dân ở đây được gọi là Méens.
Điều tra dân số năm 1999, xã này có dân số là .

*Source Cassini

Xem thêm
Xã của tỉnh Seine-et-Marne

Tham khảo

Liên kết ngoài
Official website
1999 Land Use, from IAURIF (Institute for Urban Planning and Development of the Paris-Île-de-France région
French Ministry of Culture list for Le Mée-sur-Seine
Map of Le Mée-sur-Seine on Michelin

Xã của Seine-et-Marne


title: Festubert

text:
Festubert là một xã của tỉnh Pas-de-Calais, thuộc vùng Hauts-de-France, miền bắc nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Pas-de-Calais
Battle of Festubert

Tham khảo

INSEE
IGN

Liên kết ngoài
 Brown’s Road CWGC cemetery
 The CWGC graveyard in the communal cemetery
 Festubert on the Quid website

Xã của Pas-de-Calais


title: Fortel-en-Artois

text:
Fortel-en-Artois là một xã của tỉnh Pas-de-Calais, thuộc vùng Hauts-de-France, miền bắc nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
 Xã của tỉnh Pas-de-Calais

Tham khảo
 INSEE
 IGN

Liên kết ngoài
 Fortel-en-Artois on the Quid website

Fortelenartois


title: Hydroporus dichrous

text:
Hydroporus dichrous là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được F.E.Melsheimer miêu tả khoa học năm 1844.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Hydroporus


title: Nhiễm Ngụy

text:
Nhiễm Ngụy là một quốc gia thời Ngũ Hồ thập lục quốc trong lịch sử Trung Quốc do Nhiễm Mẫn thành lập, tồn tại trong thời gian ngắn ngủi từ 350 đến 352 và không được liệt vào 16 nước Ngũ Hồ.

Thành lập
Nhiễm Mẫn là người Hán ở Ngụy quận làm cháu (nội) nuôi của vua nước Hậu Triệu là Thạch Hổ, được nắm binh quyền trong triều đình.

Năm 349, Thạch Hổ chết, Thạch Mẫn và đại tướng Lý Nông thừa cơ khống chế chính quyền, giết Bành Thành vương Thạch Tuân, lập Nghĩa Dương vương Thạch Giám lên ngôi. Nhưng sau đó Thạch Giám sợ Thạch Mẫn lấn át quyền hành nên mưu giết Thạch Mẫn. Vì vậy Nhiễm Mẫn bắt giam Thạch Giám.

Vì chỉ có người Hán ủng hộ còn người Hung Nô không ủng hộ Nhiễm Mẫn nên Nhiễm Mẫn ra lệnh tàn sát thẳng tay các dân tộc thiểu số. Chỉ riêng ở kinh đô Nghiệp Thành có hơn 20 vạn người bị giết. Cuộc tàn sát khiến cho sau đó người Hung Nô bị suy yếu nhanh chóng, không thể phục hồi sức mạnh.

Năm 350, Thạch Mẫn giết Thạch Giám cùng 5 người con và 28 người cháu của Thạch Hổ, giết sạch gia tộc họ Thạch, ban đầu đổi sang họ Lý, sau đổi lại thành họ Nhiễm, tự lập làm hoàng đế, lấy quốc hiệu là Ngụy, sử gọi là Nhiễm Ngụy.

Tiêu diệt Hậu Triệu
Nhiễm Mẫn sai người sang Giang Nam kêu gọi nhà Đông Tấn cùng hợp tác đánh lên trung nguyên để tiêu diệt người Hồ nhưng Đông Tấn không thống nhất chủ trương nội bộ nên không ra quân.

Tân Hưng vương Thạch Kỳ lên nối ngôi vua Hậu Triệu ở Tương Quốc, được nhiều người Hồ các tộc Hung Nô, Yết, Chi, Khương ủng hộ, mang quân tiến đánh Nghiệp Thành.

Nhiễm Mẫn thấy tình thế bất lợi, bèn bỏ chính sách tàn sát người Hồ, lại phong cho con là Nhiễm Trí làm Đại Thiền Vu. Sau đó ông đem quân giao chiến với Thạch Kỳ. Nhiễm Mẫn thắng trận, cho quân bao vây Tương Quốc. Thạch Kỳ liên hợp với vua nước Tiền Yên là Mộ Dung Tuấn, thủ lĩnh người Khương là Diêu Dực Trọng và thủ lĩnh người Chi là Bồ Hồng đang làm thứ sử Ung châu. Nhiễm Mẫn không chống nổi liên quân, quân sĩ bị giết chết rất nhiều, phải rút lui.

Tuy nhiên sau khi Nhiễm Mẫn lui quân, phía Hậu Triệu lại có nội loạn. Đô tướng quân Lưu Hiển của Hậu Triệu giết Thạch Kỳ, tự xưng làm hoàng đế. Các thủ lĩnh người Chi là Bồ Hồng và người Khương là Diêu Dực Trọng cũng quay sang đánh nhau để tranh giành Quan Trung.

Tháng giêng năm 351, Phù Hồng xưng là Tam Tần vương, Đại Thiền vu ở Trường An, chiếm các vùng phía tây. Con của Phù Hồng là Phù Kiện xưng làm Tần vương, chính thức lập quốc, lấy quốc hiệu là Tiền Tần. Tháng 8 năm 351, các châu phía nam là Lạc Châu, Dự Châu và Hứa Xương hàng Đông Tấn. Đất đai của Nhiễm Mẫn ngày càng bị thu hẹp.

Đầu năm 352, Nhiễm Mẫn mang quân đánh Lưu Hiển ở Tương Quốc. Hiển mang quân ra chống lại bị thua. Mẫn giết chết Hiển, chiếm cứ Tương Quốc. Nhưng vì Tương Quốc đã bị tàn phá nặng, ông phải đưa dân ở đó về Nghiệp Thành.

Diệt vong
Tình hình loạn lạc ngày càng nghiêm trọng, trong nước thiếu lương, Nhiễm Mẫn phải đi cướp lương ở vùng Thường Sơn, Trung Sơn.

Trong khi đó, ở phía đông thì Chiêu đế Mộ Dung Tuấn của Tiền Yên lệnh cho Mộ Dung Khát, Mộ Dung Bình đem quân đánh nước Ngụy ở Trung Sơn, Triệu, Nam An và các quận, chiếm được U Châu, Ký Châu, dời kinh đô từ Long Thành đến Kế Thành, tiếp tục mở rộng lãnh thổ xuống phía nam, áp sát kinh đô Tương Quốc.

Tháng 4 năm 352 (Vĩnh Hưng thứ 3), Nhiễm Mẫn đụng độ với quân Tiền Yên do Mộ Dung Khát chỉ huy. Hai bên đại chiến ở Xương Thành. Nhiễm Mẫn xung trận một mình giết 300 quân Yên nhưng sau cùng kiệt sức, ngã ngựa và quân Yên bắt sống.

Tháng 5 năm đó, Nhiễm Mẫn bị giải về kinh đô Long Thành nước Tiền Yên và bị chém đầu.

Mộ Dung Bình tấn công Nghiệp Thành. Con Nhiễm Mẫn là thái tử Nhiễm Trí không chống nổi phải cố thủ trong thành. Sau đó tình thế bức bách, Trí sai người sang cầu viện tướng Đông Tấn là Tạ Thượng, nhờ dâng biểu xin hàng Đông Tấn. Tuy nhiên Tạ Thượng không đủ binh lực, bèn tâu về Giang Nam với Tấn Mục đế. Nhà Tấn tuy nhận hàng nhưng vẫn muốn kìm hãm uy thế của Hoàn Ôn nên không cấp tốc phát binh. Vì vậy đến tháng 8 năm 352, Mộ Dung Bình công phá được Nghiệp Thành, bắt được Nhiễm Trí và gia quyến mang về nước Yên.

Nước Nhiễm Ngụy chỉ tồn tại tất cả ba năm (350-352).

Vua Nhiễm Ngụy

Xem thêm
Nhà Tấn
Ngũ Hồ thập lục quốc
Nhiễm Mẫn
Hậu Triệu
Tiền Yên

Tham khảo
Thẩm Khởi Vĩ (2007), Kể chuyện Lưỡng Tấn Nam Bắc triều, Nhà xuất bản Đà Nẵng

Chú thích

Ngũ Hồ thập lục quốc
Nhiễm Ngụy
Bắt đầu 350
Kết thúc 352
Cựu quốc gia trong lịch sử Trung Quốc
Lịch sử Hà Nam (Trung Quốc)


title: Nakamura Yoshiki

text:
là một mangaka người Nhật. Tác phẩm đầu tay của bà là truyện "Yume de Auyori Suteki" đăng trên tạp chí Hana to Yume năm 1993.

Tác phẩm
Blue Wars
Can't Give Up MVP (MVP wa Yuzurenai)
Skip Beat! 『スキップ・ビート！』
Tokyo Crazy Paradise 『東京クレイジーパラダイス』
Yume de Au yori Suteki (Better Than Seeing In A Dream)
Saint Love (basketball series)
Dramatic Love Album (oneshot)

Tham khảo

Liên kết ngoài

Nhân vật còn sống
Họa sĩ manga
Sinh năm 1969
Nữ nhà văn thế kỷ 20
Nữ nhà văn thế kỷ 21
Người Tokushima


title: Artaxias II

text:
Artaxias II (còn gọi là Artaxes hoặc Artashes, Tiếng Ác-mê-ni: Արտաշես Երկրորդ) (cai trị 34-TCN - 20 TCN) là vua của Armenia,và là con trai cả của Artavasdes II. Ông đã đoạt lấy ngai vàng sau khi cha của ông trở thành tù nhân của Marcus Antonius.Sau chiến dịch ngắn ngủi không thành công của mình chống lại người La mã, ông bị buộc phải tới Parthia.Tuy nhiên, với sự hỗ trợ của người Parthia, ông đã trở lại Armenia và cũng thành công trong chiến tranh chống lại Artavasdes của Media, một kẻ thù của cha ông.Ông còn hành quyết tất cả người La mã nào mà ông bắt được trong biên giới của ông.Hậu quả của hành động này là khi Artaxias gửi những phái viên tới Roma để cố gắng giải thoát những người thân của ông đang bị người La mã giam giữ,Caesar Augustus từ chối ông ta.

Vào năm 20 TCN, người  Armenians gửi một thông điệp tới Augustus nói với ông rằng họ không còn muốn Artaxias là vua của họ, và muốn em trai của ông ta Tigranes (đang còn bị người La mã giam giữ) được thay vị tí của ông ta.Augustus sẵn sàng đồng ý, và gửi một đội quân lớn dưới quyền  Tiberius để lật đổ Artaxias.Tuy nhiên, trước khi họ đến, Artaxias đã bị ám sát bởi những người thân cận của mình và người La mã đưa Tigranes lên ngôi.

Tham khảo

Vua Armenia
Mất năm 20 TCN
Vua chư hầu La Mã
Năm sinh không rõ
Năm 20 TCN
Mất thập niên 20 TCN


title: Khasia rugosa

text:
Khasia rugosa là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Bryant miêu tả khoa học năm 1957.

Chú thích

Tham khảo

Khasia


title: Quân nhân

text:
Quân nhân là một thuật ngữ gọi chung cho những người phục vụ trong Lực lượng vũ trang của một quốc gia nói chung, trong một đơn vị quân đội nói riêng. Danh xưng này không được áp dụng cho bên Công an, Cảnh sát hay người phục vụ trong ngành An ninh.

Lịch sử tên gọi

Khái quát
Quân nhân còn bao gồm Tướng lĩnh, Quân nhân Chuyên nghiệp, Sĩ quan, Hạ sĩ quan - Binh sĩ, Nhân viên Quốc phòng,... có Cấp bậc, Quân hàm tương ứng do từng Quốc gia quy định.

Chú thích

Tham khảo


title: Công thức hóa học

text:
Công thức hóa học được dùng để biểu thị thông tin về các nguyên tố có của hợp chất hóa học hoặc đơn chất hóa học. Ngoài ra, nó còn được dùng để diễn tả phản ứng hóa học xảy ra như thế nào.

Với phân tử, nó là công thức phân tử, gồm ký hiệu hóa học các nguyên tố với số các nguyên tử các nguyên tố đó trong phân tử.

Nếu trong một phân tử, một nguyên tố có nhiều nguyên tử, thì số nguyên tử được biểu thị bằng một chỉ số dưới ngay sau ký hiệu hóa học (các sách xuất bản trong thế kỷ thứ 19 thường sử dụng chỉ số trên). Với các hợp chất ion và các chất không phân tử khác, chỉ số dưới biểu thị tỷ lệ giữa các nguyên tố trong công thức kinh nghiệm.

Nhà hóa học người Thụy Điển Jons Jakob Berzelius đã phát minh ra cách viết các công thức hóa học vào thế kỷ 19.

Công thức hóa học của đơn chất

 Đối với đơn chất kim loại và các khí hiếm thì hạt hợp thành là nguyên tử nên kí hiệu hóa học của nguyên tố được coi là công thức hóa học. Chẳng hạn như Fe, Cu, Ni, Co,... (đối với kim loại) và He, Ne, Ar, Kr, Xe, Rn (các khí hiếm).
 Nhiều phi kim có phân tử gồm một số nguyên tử liên kết với nhau, nên thêm chỉ số này ở chân kí hiệu. Thí dụ như hiđro - H2, oxi - O2, ozon - O3, nitơ - N2, photpho trắng - P4,...
 Một số phi kim quy ước lấy kí hiệu làm công thức. Chẳng hạn như B, C, Si, S, Se, Te,...

Phân tử và công thức cấu tạo
 Phân tử mêtan có công thức hóa học
 CH4
dùng để mô tả một phản ứng hóa học của nguyên tố C và H trong một liên kết hóa học của 4 nguyên tố H với 1 nguyên tố C

 Phân tử bột nổi dùng để làm bánh (amoni cacbonat)
 (NH4)2CO3
dùng để mô tả một phản ứng hóa học của 2 nhóm nguyên tử NH4, hai nguyên tử N và O trong một liên kết hóa học của 1 nguyên tủ C và 3 nguyên tử O với nhóm NH4

 Phân tử glucozơ

 C6H12O6
dùng để mô tả một phản ứng hóa học của hai nguyên tố C và H trong một liên kết hóa học của 12 nguyên tố H với 6 nguyên tố C và 6 nguyên tố O

Công thức hóa học còn cung cấp thông tin về loại liên kết trong chất hóa học và cách sắp xếp của chúng trong không gian.

 Phân tử êtan
 CH3CH3.
có liên kết đơn của hai phân tử CH3

 Phân tử êtylen
 CH2CH2
có liên kết đôi của hai phân tử CH2. Công thức hóa học chính xác của etylen là H2C=CH2 hay là H2C::CH2. Hai gạch (hay hai cặp dấu chấm) cho biết có một liên kết đôi liên kết các nguyên tử ở 2 bên với nhau. Một liên kết ba có thể biểu diễn bằng ba gạch hay ba cặp dấu chấm.

Các phân tử có nhiều nhóm chức cũng được biểu diễn tương tự

 C4H10 có thể biểu diễn dưới nhiều cách khác nhau:
 (CH3)3CH: mạch phân tử gồm ba nguyên tử cácbon, nguyên tử ở giữa liên kết với 1 nguyên tử cácbon khác (xem hình dưới, các nguyên tử hydro không được thể hiện).
 CH3CH2CH2CH3.
 CH3CH=CHCH3: cấu tạo này có 2 đồng phân tùy thuộc vào vị trí tương đối của 2 nhóm mêtyl trong không gian - cùng bên so với liên kết đôi (đồng phần cis hay Z) hay đối diện nhau qua liên kết đôi (đồng phần trans hay E).

Polymer
Với polyme, các mắt xích được đưa vào trong ngoặc đơn. Ví dụ, một phân tử hydrocarbon có công thức CH3(CH2)50CH3, gồm có 50 mắt xích. nếu không biết rõ số mắt xích, có thể sử dụng chữ n như CH3(CH2)nCH3.

Ion
Với các ion, điện tích của một nguyên tử biểu thị bẳng chỉ số trên bên phải nguyên tử đó. Ví dụ Na+, hay Cu2+. Tổng điện tích của phân tử tích điện hay ion đa nguyên tử cũng biểu diễn tương tự. Ví dụ: hydronium, H3O+ hay sulfat, SO42-.

Với các ion phức tạp, sử dụng ngoặc vuông [ ] như [B12H12]2-. Ngoặc đơn () có thể đặt trong ngoặc vuông để biểu thị một mắt xích như [Co(NH3)6]3+.

Các nguyên tử bị bẫy/bọc
Biểu tượng @ ("ở") để chỉ một nguyên tử hay một phân tử bị bẫy/bao bọc bởi 1 khung nhưng không liên kết hóa học với nó. Ký hiệu này sử dụng phổ biến từ những năm 1990 cùng với sự khám phá ra fulleren, chất này có thể bẫy các nguyên tử ví dụ như La để tạo thành La@C60 hay La@C82. Một ví dụ khác là [As@Ni12As20]3-, trong đó một nguyên tử As bị bao bọc bởi 32 nguyên tử khác.

Tham khảo

Ralph S. Petrucci, William S. Harwood và F. Geoffrey Herring, General Chemistry (Hóa học Đại cương), tái bản lần thứ 8 (Prentice-Hall 2002), chương 3.

Xem thêm
 Bảng hệ thống tuần hoàn
 Liên kết hóa học

Danh pháp hóa học
Công thức hóa học
Ký hiệu


title: Acromyrmex rugosus

text:
Acromyrmex rugosus là một loài kiến ăn lá Tân Thế giới, trong họ Myrmicinae thuộc chi Acromyrmex. Loài này thuộc một trong hai chi kiến nấm thuộc tông Attini.

Phụ loài
Acromyrmex rugosus rochai
Acromyrmex rugosus santschii

Xem thêm
List of leafcutter ants

Chú thích

Tham khảo

Acromyrmex


title: Leninsk-Kuznetsky

text:
Leninsk-Kuznetsky (tiếng Nga: Ленинск-Кузнецкий, ), mang tên Kolchugino (, ) đến năm 1925, là một thành phố Nga. Thành phố này thuộc chủ thể Kemerovo Oblast, nằm hai bên bờ sông Inya (nhánh của sông Ob). Thành phố có dân số 112.253 người (theo điều tra dân số năm 2002). Đây là thành phố lớn thứ 143 của Nga theo dân số năm 2002. Dân số:    128,000 (1972); 83,000 (1939); 20,000 (1926).
Leninsk-Kuznetsky là một trong những trung tâm khai thác than đá chính của lưu vực Kuznetsk.

Việc thành lập khu định cư ngày nay là thành phố bắt đầu vào năm 1763 với việc tạo ra một ngôi làng Kolchugino. Việc khai thác than bắt đầu vào năm 1870 nhưng đã không trở thành thực sự chuyên sâu cho đến năm 1912 khi có một truyền của thủ đô nước Pháp. Khu định cư được đổi tên thành Leninsk trong năm 1922, sau đó Leninsk-Kouznetsky vào năm 1924. Nó đã được tư cách cấp thị trấn vào năm 1925. Thành phố này là hoàn toàn chuyển hướng tới việc khai thác than. Nhiều mỏ trong phạm vi các giới hạn của thành phố.

Thành phố tọa lạc trên các trục đường Leninsk-Kuznetsky-Novosibirsk và Kemerovo-Novokuznetsk và trên các tuyến đường sắt Novosibirsk-Novokuznetsk và Kemerovo-Novokuznetsk.
Thành phố đã có một mạng lưới xe buýt xe từ năm 1984.

Tham khảo

Thành phố của Nga
Tỉnh Kemerovo


title: Laccophilus garambanus

text:
Laccophilus garambanus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Guignot miêu tả khoa học năm 1958.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Laccophilus


title: Tymbophora peltastis

text:
Tymbophora peltastis là một loài bướm đêm thuộc họ Oecophoridae. Nó được tìm thấy ở hầu hết Úc.

Sải cánh dài khoảng 20 mm.

Ấu trùng ăn các loài Eucalyptus species.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Tymbophora


title: Rhyacophila riedeliana

text:
Rhyacophila riedeliana là một loài Trichoptera trong họ Rhyacophilidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Rhyacophila


title: Eichenbarleben

text:
Eichenbarleben là một đô thị thuộc huyện Börde, bang Saxony-Anhalt, Đức.

Tham khảo

Xã và đô thị thuộc huyện Börde


title: Albanyà

text:
Albanyà là một đô thị trong ‘‘comarca’’ Alt Empordà, Girona, Catalonia, Tây Bna Nha.

Tham khảo

Đô thị ở Girona
Alt Empordà


title: Haag am Hausruck

text:
Haag am Hausruck là một đô thị ở huyện Grieskirchen bang Oberösterreich, nước Áo. Đô thị này có diện tích 17,01 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2005 là 2125 người.

Các khu vực dân cư gồm: Aubach, Bachleiten, Bahnhofstraße, Brunnberg, Buchegg, Ditting, Dorf, Eidenedt, Fürt, Geierau, Gotthamming, Hatscheksiedlung, Hinteregg, Hochfeld, Hundassing, Kalchgrub, Karl-Schwaha-Straße, Kirchengasse, Kreuzerfeld, Lambacherstraße, Letten, Lugendorf, Luisenhöhe, Manichgattern, Marktplatz, Niedernhaag, Obermeggenbach, Oberntor, Pramwald, Raiffeisenstraße, Rampersdorf, Reischau, Rottenbacherstraße, Sonnfeld, Sportplatzstraße, Starhemberg, Steinpoint, Turnergasse.

Tham khảo


title: Dircema peruanum

text:
Dircema peruanum là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Bechyne miêu tả khoa học năm 1951.

Chú thích

Tham khảo

Dircema


title: Cheilotrichia zimmermani

text:
Cheilotrichia zimmermani là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Tham khảo

Cheilotrichia
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Clytra nigrocincta

text:
Clytra nigrocincta là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Lacordaire miêu tả khoa học năm 1848.

Chú thích

Tham khảo

Clytra
Bọ cánh cứng châu Á


title: Dentisterna fulva

text:
Dentisterna fulva là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Medvedev miêu tả khoa học năm 1996.

Chú thích

Tham khảo

Dentisterna


title: Bölsberg

text:
Bölsberg là một xã thuộc một ‘‘Verbandsgemeinde’’ - ở huyện Westerwald trong bang Rheinland-Pfalz, Đức. Xã Bölsberg có diện tích 1,46 km².

Xã này nằm ở Westerwald giữa Limburg và Siegen. Bölsberg là xã nhỏ nhất ở Verbandsgemeinde Bad Marienberg, một dạng xã tập thể chỉ có ở bang Rhineland-Palatinate. Thủ phủ đóng ở Bad Marienberg.

Khoảng năm 1300, Bölsberg được đề cập lần đầu trong tài liệu.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Bölsberg trên trang mạng của xã tập thể

Xã của bang Rheinland-Pfalz
Xã và đô thị ở huyện Westerwald


title: Sennius lebasi

text:
Sennius lebasi là một loài bọ cánh cứng trong họ Bruchidae. Loài này được Fåhraeus miêu tả khoa học năm 1839.

Chú thích

Tham khảo

Sennius


title: Trichomimastra pectoralis

text:
Trichomimastra pectoralis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Laboissiere miêu tả khoa học năm 1929.

Chú thích

Tham khảo

Trichomimastra


title: Agriphila

text:
Agriphila là một chi nhỏ gồm các loài bướm đêm thuộc họ Crambidae. Chúng thường xuất hiện ở vùng Eurasia ôn hòa và các vùng phụ cận. Dù chi này đã được đề xuất năm 1825, nó đã không được công nhận rộng rãi cho đến giữa thế kỷ 20. Do đó phần lớn loài trong chi này ban đầu đã được xếp vào chi Crambus.

Các loài chọn lọc

 Agriphila aeneociliella (Eversmann, 1844)
 Agriphila anceps (Grote, 1880)
 Agriphila angulata (Barnes & McDunnough, 1918)
 Agriphila argentistrigella (Ragonot, 1888)
 Agriphila atlantica (Wollaston, 1858)
 Agriphila attenuata (Grote, 1880)
 Agriphila beieri Bleszynski, 1953
 Agriphila biarmica (Tengström, 1865)
 Agriphila biothanatalis (Hulst, 1886)
 Agriphila bleszynskiella Amsel, 1961
 Agriphila brioniella (Zerny, 1914)
 Agriphila costalipartella (Dyar, 1921)
 Agriphila cyrenaicella (Ragonot, 1887)
 Agriphila dalmatinella (Hampson, 1900)
 Agriphila deliella (Hübner, [1813])
 Agriphila geniculea
 Agriphila impurella (Hampson, 1896)
 Agriphila indivisella (Turati & Zanon, 1922)
 Agriphila inquinatella

 Agriphila latistria
 Agriphila microselasella Bleszynski, 1959
 Agriphila paleatella (Zeller, 1847)
 Agriphila plumbifimbriella (Dyar, 1904)
 Agriphila poliella (Treitschke, 1832)
 Agriphila reisseri Bleszynski, 1965
 Agriphila ruricolella (Zeller, 1863)
 Agriphila sakayehamana (Matsumura, 1925)
 Agriphila satakei Okano, 1962
 Agriphila selasella
 Agriphila straminella
 Agriphila tersella (Lederer, 1855)
 Agriphila tersella hungarica (A.Schmidt, 1909)
 Agriphila tolli (Bleszynski, 1952)
 Agriphila trabeatella (Herrich-Schäffer, [1848])
 Agriphila tristella
 Agriphila undata (Grote, 1881)
 Agriphila vasilevi Ganev, 1983
 Agriphila vulgivagella (Clemens, 1860)

Hình ảnh

Ghi chú

Tham khảo
  (2005): Markku Savela's Lepidoptera và some other life forms – Agriphila . Version of 2005-SEP-07. Truy cập 2010-APR-11.

Liên kết ngoài

 Chi Agriphila on Fauna Europaea

Crambini


title: Exoneuridia oriola

text:
Exoneuridia oriola là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Warncke mô tả khoa học năm 1979.

Chú thích

Tham khảo

Exoneuridia
Động vật được mô tả năm 1979


title: Ciboure

text:
Ciboure là một xã trong tỉnh Pyrénées-Atlantiques, thuộc vùng Nouvelle-Aquitaine của nước Pháp, có dân số là 6283 người (thời điểm 1999).

Tham khảo

Xã của Pyrénées-Atlantiques


title: Proteuxoa cornuta

text:
Proteuxoa cornuta là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Nó được tìm thấy ở Nam Úc và Tây Úc.

Liên kết ngoài
Australian Faunal Directory

Chú thích

Proteuxoa
Bướm Úc


title: Sân bay quốc tế Viracopos-Campinas

text:
Sân bay quốc tế Viracopos/Campinas  là một sân bay ở Campinas, bang São Paulo, Brasil.

Đây là sân bay hàng hóa lớn thứ 2 ở Brasil. Sân bay này được khai trương năm 1960. Sân bay này cách São Paulo 99 km, cách Campinas 20 km. Trước khi hoàn thành Sân bay quốc tế São Paulo-Guarulhos năm 1985, Viracopos là cửa ngõ hàng không quốc tế chính của bang São Paulo. Sân bay này phục vụ từ 150-180 chuyến bay với 2500 lượt khách mỗi ngày; nhà ga hàng hóa rộng 60.000 mét vuông; tháp điều khiển không lưu cao 65 m.

Các hãng hàng không và các tuyến điểm
 Gol Transportes Aéreos
 OceanAir
 TAM Airlines (TAM Linhas Aéreas)
 TRIP Linhas Aéreas

Các hãng vận tải hàng hóa
 Varig Log
 LAN Cargo
 ABSA Cargo Airline
 FedEx
 UPS
 Lufthansa Cargo
 Cielos Airlines
 Polar Air Cargo
 Total Cargo
 Cargolux
 Air France Cargo
 Beta Cargo
 Martinair Cargo
 Volga-Dnepr
 Atlas Air
 Arrow Air
 Gemini Air Cargo
 Tampa Cargo

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Sân bay quốc tế Viracopos/Campinas  (trang mạng chính thức, tiếng Anh)

 Trang thiết bị vận tải tại sân bay Viracopos

Sân bay Brasil
Campinas, São Paulo
Danh sách sân bay


title: Euthria philpoppei

text:
Euthria philpoppei là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Buccinidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Euthria


title: Melanotus pieli

text:
Melanotus pieli là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Platia & Schimmel miêu tả khoa học năm 2001.

Chú thích

Tham khảo

Melanotus


title: Hoplitis parana

text:
Hoplitis parana là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Warncke mô tả khoa học năm 1991.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Hoplitis
Động vật được mô tả năm 1991


title: Polycentropus silex

text:
Polycentropus silex là một loài Trichoptera trong họ Polycentropodidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Polycentropus


title: Văn minh La Mã cổ đại

text:
Nền văn minh La Mã cổ đại đã có lịch sử lâu đời và để lại nhiều giá trị to lớn cho nhân loại ngày nay trong nhiều lĩnh vực.
.

Cơ sở hình thành văn minh La Mã cổ đại

Địa lý
Bán đảo Ý dài và hẹp vươn ra Địa Trung Hải, với dãy Alpes về phía Bắc ngăn cách với châu Âu. Bán đảo Ý trong trên bản đồ như một chiếc ủng, bao bọc ba mặt là biển, phía Nam bán đảo là đảo Sicilia, phía Tây là đảo Corse và Sardegna.

Bán đảo Ý có những điều kiện thuận lợi để hình thành và phát triển một nền văn minh: những đồng bằng phì nhiêu bên sông Po, Trung Ý và đảo Sicilia cùng với khí hậu ấm áp mưa nhiều; bán đảo Ý cũng là nơi có lượng khoáng sản phong phú như đồng, chì, sắt, v.v.; giao thông biển rất thuận lợi cho việc buôn bán, giao lưu với các nền văn minh khác trong vùng.

Nền văn minh La Mã là nơi khá sớm có con người cư trú, có thể khẳng định vào loại sớm nhất với lục địa châu Âu. Bán đảo Ý là nơi hội tụ của các nền văn minh Đông và Tây Địa Trung Hải, Bắc Phi. Mặc dù sự cực thịnh của nền văn minh La Mã không được các nhà nghiên cứu đánh giá sớm hơn các nền văn minh lân cận, như nền văn minh Ai Cập cổ đại hay nền văn minh Tây Á nhưng lại phát triển rực rỡ và cực thịnh.

Từ thời đồ đá cũ đã xuất hiện những cư dân sống ở bán đảo. Thời kỳ này, sự di cư của các cư dân từ các lục địa vào bán đảo Ý và bị cách biệt với phần còn lại của châu Âu bởi dãy núi Alpes nên việc giao lưu gần như bắt buộc với các nền văn minh khác quanh biển Địa Trung Hải. Cư dân của La Mã tương đối thuần nhất do phạm vi hẹp và tương tự một ốc đảo ở Nam châu Âu, được gọi chung là người Ý.

Dân cư
Người dân có mặt sớm nhất ở trên bán đảo Italia được gọi là Italiot, trong đó bộ phận sống trên đồng bằng latium là người gốc Latinh (Latin), ngoài ra còn có một số nhỏ người gốc Gôloa và gốc Hy Lạp

Quá trình phát triển của nền văn minh La Mã

Lịch sử
Lịch sử của La Mã có thể được chia ra thành ba thời kỳ chính như sau:
 Thời kỳ cổ đại Estrusque, Từ thế kỷ thứ 8 đến hết thế kỷ thứ 4 TCN
Ở thời kỳ này, xã hội La Mã còn manh mún, các chủ đất chưa thống nhất và phân chia tranh giành ảnh hưởng và cân bằng lẫn nhau. Kinh tế dựa vào nông nghiệp là chủ yếu, lãnh thổ La Mã chủ yếu tập trung tại miền Nam Ý ngày nay.
 Thời kỳ Cộng hòa La Mã, (từ thế kỷ thứ 3 đến thế kỷ thứ 1 TCN
Thời kỳ này hình thành một nhà nước cộng hòa tại Roma mà về sau ảnh hưởng rất lớn đến đường lối chính trị của nhiều quốc gia Tây Phương, và cho đến ngày nay vẫn còn giá trị.
 Thời kỳ Đế quốc La Mã (Từ thế kỷ thứ 1 TCN đến năm 476)

Đó là thời kỳ phát triển rực rỡ của La Mã bằng việc bành trướng lãnh thổ, Đế quốc La Mã có lãnh thổ hầu như toàn bộ khu vực Địa Trung Hải. Lần lượt các vùng lãnh thổ như, Hy Lạp (146 TCN), cùng với lãnh thổ Tiểu Á, Syria, Phoenicia, Palestine và Ai Cập bị sáp nhập vào Đế quốc La Mã. Trong thế kỷ thứ 1 đến thế kỷ thứ 2, Đế quốc La Mã phát triển cực thịnh, lãnh thổ rộng lớn, các đô thị của La Mã được xây dựng và để lại cho đến ngày nay, như Londinium, (London ngày nay), Lucdium, (Lyon ngày nay), Köln, Strasburg, Viên...

Nhưng từ thế kỷ thứ 2, Đế quốc La Mã có nhiều tranh giành quyền lực và suy yếu. Đến thế kỷ thứ 4, nhiều cư dân bên ngoài xâm nhập và Đế quốc La Mã bị chia hai: Tây La Mã và Đông La Mã (gọi là Đế chế Byzantine). Tây La Mã bị sụp đổ vào năm 476; và Đế quốc Đông La Mã bị sụp đổ vào năm 1453.

Các mốc lịch sử

Theo truyền thuyết, năm 753 TCN người dân ở đồng bằng Latium đã dựng nên một toà thành bên bờ sông Tevere. Họ đã lấy tên người cầm đầu là Romulus để đặt cho toà thành đó, vì vậy có tên là Roma.

Giai đoạn 753 - 510 TCN, đứng đầu nhà nước là vua, dưới vua có Viện nguyên lão và Đại hội nhân dân. Vì vậy thời kì này còn được gọi là thời kì Vương chính.

Thời kì Cộng hoà La Mã vào khoảng từ năm 510 đến năm 30 TCN (thế kỉ I TCN). Giai đoạn này quyền lực tối cao nằm trong tay Viện nguyên lão do dân bầu, đứng đầu Viện nguyên lão là hai quan chấp chính có quyền lực ngang nhau. Từ đó, việc chính quyền trở thành việc chung của dân (res publica). Đây cũng là giai đoạn La Mã sử dụng sức mạnh quân sự của mình để mở rộng lãnh thổ. Thế kỉ VIII TCN, La Mã chỉ là một thành bang nhỏ bé năm ở miền trung bán đảo Ý thì đến thế kỉ I TCN, La Mã đã trở thành một đế quốc rộng lớn bao trùm toàn bộ những vùng đất quanh bờ Địa Trung Hải.

Thời kì Đế quốc La Mã từ năm 30 TCN đến năm 476 sau Công nguyên. Do hàng thế kỉ sử dụng chiến tranh để mở rộng bờ cõi nên vai trò các tướng lĩnh ở La Mã ngày càng tăng, xu hướng độc tài đã xuất hiện. Năm 47 TCN, một viên tướng đã lập nhiều chiến công của La Mã là Julius Caesar định nắm hết quyến lực vào tay mình nhưng không thành, ông bị ám sát bởi những người bảo vệ cho nền Cộng hoà. Năm 27 TCN, cháu của Julius Caesar là Octavius, bằng những biện pháp khôn khéo hơn đã lôi kéo dần những nhân vật của Viện nguyên lão, loại trừ những người không thể lôi kéo. Năm 27 TCN, Viện nguyên lão đã suy tôn Octavius là Augustus (Đấng tối cao). Vậy là từ năm 30 thuộc thế kỉ I TCN nền Cộng hoà La Mã đã bị xoá bỏ.

Thế kỉ III sau Công nguyên, chính quyền La Mã bắt đầu bước vào giai đoạn suy yếu. Chiến tranh quanh Địa Trung Hải không còn cung cấp đủ số lượng nô lệ cho các đại điền trang và các khu mỏ để bù lại số lượng nô lệ đã chết. Số nô lệ còn lại do cuộc sống quá cực khổ nên cũng nổi loạn hay bỏ trốn rất nhiều. Nền kinh tế bị khủng hoảng, quân đội suy yếu. Nhân cơ hội đó, các bộ tộc Germanie từ bên ngoài tràn vào cướp phá. Năm 330, Hoàng đế La Mã Constantinus I đã dời đô từ Rôma sang Constantinopolis thuộc khu vực Byzantium. Năm 395, đế quốc La Mã bị chia ra làm hai, Đông La Mã và Tây La Mã. Nhà nước Tây La Mã định đô ở Ravenna, sau đó vào năm 476 thì bị người Germanie tiêu diệt. Còn nhà nước Đông La Mã lấy Constantinopolis làm kinh đô, thì đến năm 1453 bị đế quốc Ottoman thôn tính.

Văn hoá La Mã

Ngôn ngữ

Ngôn ngữ chính thức của La Mã là tiếng Latin, thuộc nhóm gốc Ý của hệ Ấn-Âu. Với bảng mẫu tự chữ cái trên cơ sở của bảng chữ cái Hy Lạp. Tuy vậy, bảng chữ cái Latin lại có đời sống rộng rãi và trường tồn cùng với các bước phát triển văn học. Ngôn ngữ Latin được xem như là thứ ngôn ngữ của sự tao nhã, lãng mạn và được phát triển lên một tầm cao mới vào thế kỷ 1 TCN. Thực tế, ngôn ngữ của Đế quốc La Mã là thứ tiếng Latin dân dã (vulgar Latin), khác nhiều với ngôn ngữ Latin kinh điển ở ngữ pháp và từ vựng và cách phát âm.

Hội họa, văn học và âm nhạc
Xem bài chính: Hội họa La Mã, Văn học La Mã, Điêu khắc La Mã và Âm nhạc La Mã

Có rất nhiều thể loại hội họa của thời kỳ đầu La Mã chịu ảnh hưởng theo lối thời Etruscan, đặc biệt ở các truyền thống hội họa công cộng. Vào thế kỷ thứ 3 TCN, hội họa Hy Lạp ảnh hưởng lên La Mã do chiến tranh và chiến lợi phẩm mang lại. Rất nhiều gia đình ở La Mã đã treo các bước tranh phong cảnh của các họa sĩ Hy Lạp.

Nghệ thuật điêu khắc của La Mã thể hiện những người trai trẻ với vẻ đẹp cân đối cổ điển, về sau mở ra trường phái pha trộn chủ nghĩa hiện thực và chủ nghĩa duy tâm.

Văn học Latin chịu sự ảnh hưởng nặng nề của các tác giả Hy Lạp cổ đại. Một số tác phẩm thời kỳ Đế quốc La Mã thể hiện bằng các thiên anh hùng ca về chiến thắng vĩ đại của Đế chế. Dưới thời nền Cộng hòa mở rộng, bắt đầu xuất hiện các thể loại như, thi ca, kịch nói, sử học và bi kịch.

Thể thao và các hoạt động

Ở các thành phố cổ của La Mã có một nơi gọi là campus, là nơi để các binh sĩ tập luyện, thường gần khu vực có sông Tiber. Về sau, campus trở thành các trường đua của La Mã và khu vực hoạt động thể thao, nơi mà có Julius Caesar và Augustus thường hay lui tới. Bắt chước campus ở Roma, nhiều khu vực thuộc doanh trại quân đội cũng thực hiện xây dựng các khu vực như thế.

Tại các campus, các chàng trai trẻ của cư dân lân cận bị thu hút đến rèn luyện và thi đấu, ở đó có các môn về nhảy, đấu vật, đấm box và đua ngựa. Môn đua ngựa, ném lao và bơi lội là những môn luôn được ưa thích hơn cả. Ở các miền quê, những trò câu cá và đi săn ngự trị. Phụ nữ không mấy khi tham gia vào các trò chơi của cánh đàn ông. Chơi bóng là trò chơi được ưa chuộng, và ở La Mã có rất nhiều người chơi bóng, bao gồm có bóng ném (Expulsim Ludere), khúc côn cầu trên cỏ và một vài trò chơi từ bóng đá.

Một thú chơi được ưa thích là các cuộc tranh tài của các đấu sỹ. Các đấu sỹ chiến đấu với nhau một mất một còn với các loại vũ khí và trong các kịch bản cũng rất khác nhau. Một cuộc đấu nổi tiếng về sự can đảm và được nhiều người nhớ đến đó là dưới thời Hoàng đế Claudius. Các cuộc trình diễn mãnh thú cũng được ưa chuộng ở La Mã, các mãnh thú có nguồn gốc bên ngoài cũng được tham gia trình diễn hoặc tham gia trận đấu. Một người tù hay một đấu sỹ sẽ phải tự bảo vệ mạng sống của mình và được phóng thích nếu chiến thắng trong cuộc đấu với mãnh thú.

Khoa học ứng dụng

Niềm kiêu hãnh về công nghệ của La Mã được thể hiện ở rất nhiều công trình khoa học ứng dụng mà về sau này các nhà khoa học còn kinh ngạc khi nghiên cứu. Nhiều công trình bị hư hại hoặc biến mất, nhưng ngày nay vẫn còn nhiều chứng cứ và vết tích chỉ cho ta thấy mức độ to lớn và giá trị khoa học của chúng. Tuy vậy, nhiều nhà khoa học nổi tiếng về các nền văn minh khác nhau cho rằng công nghệ của nền văn minh La Mã thiếu tính sáng tạo và tiên tiến. Một báo cáo khoa học mới đây là một khích lệ hiếm có; Xã hội Roma với đích đến là kết nối các chiến binh, những người mà phải cai trị đất nước có tư tưởng rộng lớn, và luật Roma soạn ra không chú trọng đến điều sở hữu trí tuệ hoặc khuyến khích phát minh. Khái niệm về khoa học và công nghệ thực tế không tồn tại khi đó, sự tiến bộ luôn luôn lấy nền tảng từ thủ công, với một nhóm thợ thủ công luôn hiềm khích và ganh tị với công nghệ mới giống như bí mật trong thương mại. Tuy nhiên, một vài công nghệ bảo vệ tính mạng (trong chiến đấu) lại được người La Mã chú trọng và phát triển khá tốt, góp phần bảo vệ sức mạnh cai trị của La Mã và có tầm ảnh hưởng mạnh mẽ đến châu Âu sau này.

Kỹ nghệ La Mã được thực hiện trong một không gian rộng lớn của trên một tầm cao mới và có kế thừa, đã góp phần xây dựng hàng trăm con đường, cây cầu, hệ thống dẫn nước, các phòng tắm, rạp hát và các đấu trường. Rất nhiều các công trình, ví dụ như đấu trường Colosseum, Pont du Gard và Pantheon, vẫn còn đứng vững làm chứng tích cho công nghệ và văn hóa Roma.

Kiến trúc xây dựng

La Mã có niềm tự hào về các công trình kiến trúc của họ, khi mà có sự kết hợp các kiến thức truyền thống của nền văn minh Hy Lạp kinh điển. Tuy nhiên, do sự bành trướng của cộng hòa La Mã, mà các công trình xây dựng của Roma gần như cùng kiểu của Hy Lạp đương thời. Mặc dù vậy, vẫn có sự khác nhau giữa hai trường phái La Mã và Hy Lạp về kiểu cách trong xây dựng, La Mã vay mượn cứng nhắc sự chính xác, đề án phác thảo, tính cân xứng từ Hy Lạp. Ngoài ra từ hai kiểu cột mới là kiến trúc hỗn hợp và kiểu Toscana, một nửa là kiểu mái vòm với phong cách từ Etruscan, Roma đã có khá nhiều cách tân vào cuối thời Cộng hòa La Mã.

Điểm đặc biệt ở thời gian thế kỷ 1 TCN, La Mã đã bắt đầu biết dùng bê tông, thay thế cho đá cẩm thạch như nguồn vật liệu xây dựng chính và cho phép xây dựng nhiều công trình kiến trúc phức tạp hơn. Đồng thời ở thế kỷ 1 TCN, Vitruvius lần đầu tiên cho ghi chép các kiến thức kiến trúc xây dựng vào sử học. Về sau thế kỷ thứ 1 CN, La Mã cũng bắt đầu cho sản xuất thủy tinh ngay sau khi Syria phát hiện ra chúng. Đồ chạm khảm cũng theo đoàn quân viễn chinh ở Hy Lạp quay về La Mã. Rất nhiều vật dụng của La Mã được sản xuất từ bê tông.

Một trong những giá trị kiến trúc của người La Mã cổ đại thể hiện qua các cầu vòm bằng đá. Nhờ những chiếc cầu này mà hệ thống giao thông nối liền các vùng của đế chế La Mã trở nên thuận lợi.

Công trình kiến trúc La Mã nổi tiếng hay được nhắc đến là đấu trường Colosseum và Khải hoàn môn. Kiến trúc sư La Mã nổi tiếng thời đó là Vitruvius.

Điêu khắc La Mã có cùng phong cách với điêu khắc Hy Lạp. Những bức tượng còn lại ở thành Roma và những phù điêu trên Khải hoàn môn là hiện vật tiêu biểu cho điêu khắc La Mã.

Sử học
Từ thế kỉ III TCN, người La Mã đã có viết sử nhưng họ viết bằng chữ Hy Lạp. Người đầu tiên viết sử La Mã bằng chữ Hy Lạp là Phabiut.

Người viết sử La Mã bằng chữ Latinh (Latin) đầu tiên là Cato (234-149 TCN). Sau đó còn nhiều người khác như: Plutac (50 - 125 SCN),Tacitus (56 - 117 SCN).

Nhà sử học nổi tiếng nhất của La Mã ở thế kỉ II TCN là Polybius (200 - 118 TCN), gốc là người Hy Lạp. Bộ sử thi của ông gồm 40 quyển thuật lại một cách khái quát lịch sử của Hy Lạp, La Mã và các nước Đông bộ Địa Trung Hải trong khoảng 100 năm (từ 264 đến 146 TCN). Polybius là nhà sử học đầu tiên chú ý đến phương pháp sử học, chú ý đến việc biên soạn lịch sử nhiều nước và nhất là nhận thức rõ tác dụng giáo dục của lịch sử với cuộc sống. Coi quan điểm sử học là triết học, lấy sự việc thật để dạy người đời.

Triết học
Các nhà triết học La Mã cũng đã kế thừa truyền thống của triết học Hy Lạp, kế thừa những tư tưởng duy vật của Đêmôcrit. Những nhà triết học tiêu biểu thời kì đó như: Lucretius, Ciceron.
Ngoài ra,sau này còn có những đại diện xuất sắc của trường phái"Khắc kỷ" như Seneca và Marcus AUrelius

Luật pháp
Bộ luật thành văn cổ nhất ở La Mã là bộ Luật 12 bảng. Nó được gọi như vậy vì được khắc vào 12 bảng đá vào năm 452 TCN.
Luật La Mã là hệ thống luật cổ, được xây dựng năm (449 TCN), áp dụng cho thành Roma và sau đó là cả Đế quốc La Mã. Các nguồn của Luật La Mã thời Cổ đại được sưu tập trong Corpus Iuris Civilis được tái khám phá trong thời kỳ Trung cổ và mãi cho đến thế kỷ 19 vẫn được xem là nguồn luật pháp quan trọng trong phần lớn các quốc gia châu Âu. Vì thế mà người ta cũng có thể gọi các luật lệ có hiệu lực trên lục địa châu Âu trong thời kỳ Trung cổ và trong thời gian đầu của thời kỳ Hiện đại là Luật La Mã.
Trong thời gian cuối của thời Cổ đại Hoàng đế Justinian I đã ra lệnh sưu tập lại các bản văn luật cũ. Tác phẩm luật mà sau này được biết đến dưới tên Corpus Iuris Civilis bao gồm các quyển sách dạy về luật (công bố năm 533), tập san các bài văn của các luật gia La Mã (tiếng La Tinh: digesta hay pandectae), các đạo luật do hoàng đế ban hành (Codex Iustinianus, công bố năm 534) và các đạo luật đã được sửa đổi bổ sung (novellae).

Khoa học tự nhiên
Các nhà khoa học người La Mã cổ đại cũng có công sưu tập, tổng hợp những kiến thức khoa học khắp vùng Địa Trung Hải. Những nhà khoa học nổi tiếng thời đó như Plinius, Ptôlêmê, Hêrôn.

Y học

Tôn giáo
Thần thoại cổ xưa của La Mã có đặc điểm rằng các thần không ngự trị ở đỉnh cao mà có yếu tố kết hợp giữa thần thánh và con người. Không giống như thần thoại Hy Lạp, người La Mã không vị cách hóa các thần, mà có thể hình dung như những siêu tục. Người La Mã luôn tin tưởng trong mỗi con người, địa thế, đồ vật đều có một thần bản mệnh của chính nó, kiểu như là linh hồn. Đến thời Cộng hòa La Mã, tôn giáo là sự tuân phục của hệ thống các thầy tu, thầy tế bề trên, mà họ là những người nắm giữ các vị trí ở Nghị viện La Mã. Các trường dòng ở Roma có một vị trí quan trọng, ở đó các Đại Giáo chủ nắm giữ quyền lực lớn nhất. Các giáo chủ nắm giữ việc thờ cúng các vị thần khác nhau, nhằm tạo niềm tin được che chở. Dưới thời Đế quốc La Mã, hoàng đế là người nắm giữ mệnh lệnh của các thần, và có quyền thờ cúng để tăng thêm sức mạnh, quyền uy.

Kết hợp với tín ngưỡng của Hy Lạp cổ đại, các thần La Mã cũ được tăng thêm sức mạnh từ các thần Hy Lạp. Theo cách này, thần Jupiter là cách hiểu của sự chuyển tải từ vị thần Zeus, thần Mars (vị thần của chiến tranh) là thần Ares và Neptune (thần của biển) là thần Poseidon.

Dưới sự cai trị của La Mã, rất nhiều dân tộc khác nhau cũng hình thành các tín ngưỡng và tôn giáo khác, như tín ngưỡng Ai Cập, tín ngưỡng Tây Á đa dạng. Đến thế kỷ thứ 2, đạo Cơ Đốc bắt đầu lan tỏa vào Đễ quốc La Mã, có sự hiềm khích và xung đột. Đạo Cơ Đốc bắt đầu được công nhận chính thức dưới triều vua Constantinus I, và tất cả các đạo khác chống đối đạo Cơ Đốc bị cấm ở Đế chế vào năm 391 bằng sắc lệnh của Hoàng đế Theodosius I.

Nói đến tôn giáo ở đế quốc La Mã cổ đại phải nói đến đạo Kitô, mặc dù đạo Kitô không phải ra đời tại Roma. Du nhập từ đầu Công nguyên nhưng đến năm 337 đạo Kitô mới được phát triển mạnh mẽ.

Theo truyền thống, người sáng lập ra Kitô giáo là Jesus Christus, Con Thiên Chúa, nhập thể trong lòng nữ đồng trinh Maria. Jesus ra đời vào đêm 24 rạng 25 tháng 12 năm 1 (Công nguyên) tại Bethlehem (thuộc Palestine ngày nay). Đến năm 30 tuổi, Jesus bắt đầu đi rao giảng Phúc Âm.

Thánh Kinh của Kitô giáo có Cựu ước (tiếp nhận từ Do Thái giáo) và Tân ước. Giáo lý của đạo tin vào Thiên Chúa Ba Ngôi (tam vị nhất thể). Đạo Kitô có quan niệm về cứu rỗi, thiên đường, địa ngục, thiên thần,... Về tổ chức, lúc đầu các tín đồ đạo Kitô tổ chức thành những cộng đoàn vừa mang tính chất tôn giáo, vừa giúp đỡ lẫn nhau trong cuộc sống. Đến thế kỉ II, các cộng đoàn Kitô dần phát triển thành Giáo hội.

Khi mới ra đời, đạo Kitô bị các hoàng đế La Mã và tầng lớp quan lại địa phương trấn áp rất tàn bạo. Vụ đàn áp đẫm máu nhất là vụ bách hại vào năm 64, dưới thời hoàng đế Nero, cướp đi sinh mạng của rất nhiều Ki-tô hữu. Nhưng số người theo đạo Kitô không những không giảm mà ngày càng tăng lên. Về sau, Giáo hội đề ra nguyên tắc "vương quốc thì trả cho vua, thiên quốc thì trả cho Chúa trời" tức là tôn giáo không dính dáng đến chính trị. Thấy đàn áp mãi không có tác dụng, các hoàng đế La Mã nghĩ tới biện pháp chung sống. Năm 311, một hoàng đế La Mã đã ra lệnh ngưng đàn áp các tín đồ Kitô. Năm 313, đạo Kitô được hoàng đế La Mã công nhận là hợp pháp. Năm 337, một hoàng đế La Mã lúc đó là Constantinus Đại đế đã gia nhập đạo Kitô.

Việc Hoàng đế theo đạo Kitô dẫn tới sự truyền giáo được mở rộng. Ngân quỹ quốc gia cũng được chi ra để đóng góp cho Nhà thờ. Đạo Kitô được truyền bá rộng khắp trong vùng đất quanh Địa Trung Hải. Sau này, khi đế quốc La Mã tan vỡ thì đạo Kitô đã hầu như ăn sâu và lan rộng khắp châu Âu.

Chú thích

Tham khảo
Lịch sử thế giới cổ đại, Nhà xuất bản giáo dục năm 2002

Xem thêm
Đế quốc La Mã
Chữ Latin
Đế quốc Đông La Mã

La Mã cổ đại
Văn hóa phương Tây


title: Sesselia lepida

text:
Sesselia lepida là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Laboissiere miêu tả khoa học năm 1931.

Chú thích

Tham khảo

Sesselia


title: Smolensk (tỉnh)

text:
Smolensk Oblast (tiếng Nga:Смол́енская о́бласть, Smolenskaya oblast) là một chủ thể liên bang của Nga (một tỉnh), giáp biên giới với các tỉnh Vitebsk và Mogilev của Belarus. Trung tâm hành chính là thành phố Smolensk. Tỉnh này được thành lập ngày 27 tháng 9 năm 1927.

Tham khảo

Liên kết

  Official website of Smolensk Oblast .
  News of Smolensk Oblast
  Social Network of Smolensk Oblast

Tỉnh của Nga


title: Rhipidolestes

text:
Rhipidolestes là một chi chuồn chuồn ngô thuộc họ Megapodagrionidae. Nó gồm các loài:
 Rhipidolestes okinawanus

Tham khảo

Megapodagrionidae


title: Cộng Hòa, Vụ Bản

text:
Cộng Hòa là một xã thuộc huyện Vụ Bản, tỉnh Nam Định.

Địa lý - Hành chính
Địa giới hành chính xã phía Đông giáp xã Trung Thành; phía Bắc giáp các xã Hợp Hưng, Hiển Khánh; phía Tây giáp xã Minh Tân; phía Nam giáp xã Kim Thái.

Diện tích toàn xã là 7,26 km² với dân số 5.561 người.

Giao thông
Trục Quốc lộ 38B nối từ Hải Dương đến Ninh Bình đi qua địa bàn xã.

Chú thích

Tham khảo


title: Vasily Danilovich Sokolovsky

text:
Vasily Danilovich Sokolovsky, tiếng Nga: Василий Данилович Соколовский, (21.07.1897-10.05.1968) là một chỉ huy cao cấp của Hồng quân Liên Xô trong Chiến tranh thế giới thứ hai. Sau chiến tranh ông được phong thành Nguyên soái Liên Xô và giữ chức Thứ trưởng Bộ Quốc phòng.

Tiểu sử
Vasily Sokolovsky sinh ra trong một gia đình nông dân tại Kozliki, một thị trấn nhỏ thuộc tỉnh Grodno, Đế quốc Nga. Sau khi trở thành một thầy giáo ở trường học địa phương, Sokolovsky đã tham gia nhiều cuộc biểu tình và tuần hành chống lại Nga hoàng. Sau khi Cách mạng tháng Mười nổ ra, Sokolovsky gia nhập Hồng quân tháng 2 năm 1918.

Sự nghiệp

Trước năm 1945
Sau khi nhập ngũ, Sokolovsky vào học tại một trường quân sự năm 1919 nhưng thường xuyên phải tham gia chiến đấu trong Nội chiến Nga (1918). Năm 1921, sau khi tốt nghiệp ông được cử làm tham mưu trưởng một sư đoàn đóng quân tại Turkmenistan. Trong một trận giao tranh gần Samarkand, Sokolovsky bị thương và sau đó được tặng thưởng vì đã chiến đấu dũng cảm.

Sau Nội chiến, ông tiếp tục làm việc trong các ban tham mưu và sau cùng trở thành Tham mưu trưởng Quân khu Moskva và Phó Tổng tham mưu trưởng của Bộ Tổng tham mưu cho đến khi Chiến tranh giữ nước vĩ đại bùng nổ.

Tháng 12 năm 1941, khi các lực lượng Đức Quốc xã chỉ còn cách thủ đô Moskva chừng 20 km, Sokolovsky được cử làm Tham mưu trưởng Phương diện quân Tây. Ông đã có công lớn trong việc phối hợp các cuộc phản công của Hồng quân và đẩy lùi quân Đức ra xa khỏi Moskva. Sokolovsky tiếp tục giữ vị trí này đến tháng 2 năm 1943, sau đó được cử làm Tư lệnh Phương diện quân Tây.

Phương diện quân của Sokolovsky đã tham gia Chiến dịch Kursk đến tháng 4 năm 1944. Sau đó phương diện quân này được chia làm hai và Sokolovsky được giao vị trí Tham mưu trưởng Phương diện quân Ukraina 1, đây cũng là vị trí chiến đấu của ông cho đến cuối chiến tranh. Trong cương vị Tham mưu trưởng Phương diện quân Ukraina 1, Sokolovsky đã tham gia việc lập kế hoạch và giám sát thực hiện Chiến dịch Berlin cùng các tướng lĩnh khác.

Trong suốt Chiến tranh thế giới thứ hai, Sokolovsky là một trong các vị chỉ huy quan trọng nhất của Hồng quân. Ông được coi là một nhà lập kế hoạch đại tài và một chỉ huy quân sự giỏi, được Nguyên soái Georgy Zhukov rất tin tưởng.

Sau năm 1945

Sau chiến tranh Vasily Sokolovsky trở thành Phó tư lệnh các lực lượng Xô viết tại Đông Đức đến ngày 3 tháng 7 năm 1946.

Vào ngày này, Sokolovsky được phong hàm Nguyên soái Liên bang Xô viết và giữ chức Tư lệnh các lực lượng Xô viết tại Đông Đức. Từ năm 1949 đến năm 1952 ông là Thứ trưởng Bộ Quốc phòng, sau đó làm Tổng tham mưu trưởng Hồng quân cho đến năm 1960. Công việc cuối cùng do ông đảm nhận là Tổng thanh tra Bộ Quốc phòng. Ông giữ vai trò này đến khi mất ở tuổi 71 vào ngày 10 tháng 5 năm 1968.

Ngoài các hoạt động chỉ huy và tham mưu, Sokolovsky còn viết cuốn sách Chiến lược quân sự năm 1962, cung cấp những chi tiết hiếm có về quan điểm của Liên Xô với chiến tranh, đặc biệt là chiến tranh hạt nhân.

Sau khi mất, giống như hầu hết các vị nguyên soái khác, Sokolovsky được chôn ở chân tường Điện Kremlin.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Nguyên soái Liên Xô
Anh hùng Liên Xô
Nhân vật trong Thế chiến thứ hai