title: Antiochos X Eusebes

text:
Antiochos X Eusebes Philopator (tiếng Hy Lạp: , Antíochos Efsevís Filopátor; –92 hoặc 88 TCN) là một vị vua của nhà Seleukos đã cai trị Syria thời kỳ Hy Lạp hóa từ khoảng năm 95 TCN cho đến năm 92 hoặc 89/88TCN Tây lịch (tức là năm 224 SE theo lịch Seleukos). Antiochos X là con trai của Antiochos IX và được cho rằng là con của CleopatraIV, người vợ Ai Cập của Antiochos IX. Ông sống trong một thời kỳ mà vương triều Seleukos ở Syria đã bắt đầu tan rã, đánh dấu bởi nội chiến liên miên và bởi sự can thiệp của ngoại bang như vương triều Ptolemaios ở Ai Cập và bởi những cuộc xâm lăng của người Parthia. Cha ông AntiochosIX đã bị giết vào năm 95 TCN dưới tay của Seleukos VI, con trai của AntiochosVIII, người là anh trai cùng cha khác mẹ cũng như là đối thủ của ông. AntiochosX sau đó đã phải chạy nạn đến thành phố Aradus và tự lập làm vua ở đó. Tại đây, ông đã chiêu mộ binh mã và cuối cùng đã tấn công và giết chết Seleukos VI, qua đó báo thù cho cha.

Tuy nhiên Antiochos X lại không có được một triều đại yên ổn khi ông phải đối mặt với ba người em của SeleukosVI là Antiochos XI, Philippos I và Demetrios III. Năm 93 TCN, Antiochos X bất ngờ thất bại trước AntiochosXI và buộc phải bỏ kinh đô Antiochia mà chạy. Vài tháng sau, AntiochosX khởi binh tái chiếm kinh đô và giết được AntiochosXI. Điều này dẫn đến việc cả PhilipposI và DemetriosIII đều đồng thời tham chiến. Cuộc nội chiến vẫn tiếp diễn nhưng kết quả cuối cùng của nó là không rõ ràng do các tư liệu của các sử gia cổ đại đều mâu thuẫn lẫn nhau. AntiochosX kết hôn với mẹ kế của mình là Cleopatra Selene và có nhiều con với bà, trong đó có một vị vua tương lai là Antiochos XIII.

Cái chết của Antiochos X hiện vẫn đang nằm trong bí ẩn. Năm mất theo truyền thống của ông được các học giả hiện đại xác định là 92 TCN, nhưng cũng có những số liệu khác gồm cả năm 224 SE (89/88TCN). Nguồn tư liệu đáng tin cậy nhất về cái kết của ông là tác phẩm của nhà sử học thế kỷ I Iosephus. Theo Iosephus, AntiochosX đã đông chinh để đánh người Parthia đang tấn công một nữ hoàng tên là Laodike. Danh tính của nữ hoàng này và bộ tộc của bà vẫn là một chủ đề tranh luận của các học giả. Theo các tư liệu khác như nhà sử học Hy Lạp cổ đại Appianos thì AntiochosX đã bị vua Armenia Tigranes II đánh bại và mất nước. Nhưng theo sử gia thế kỷ III Eusebius thì AntiochosX đã bị anh em họ của mình đánh bại và phải chạy đến đất Parthia sống lưu vong ở đó trước khi nhờ người La Mã giúp đỡ đưa mình trở lại ngai vàng. Các học giả hiện đại thiên về ghi chép của Iosephus hơn và nghi ngờ gần như tất cả các phiên bản được các sử gia cổ đại khác trình bày. Bằng chứng dựa trên những nghiên cứu về tiền cổ cho thấy AntiochosX đã được kế vị bởi Demetrios III, người đã giành quyền kiểm soát kinh đô Antiochia từ  SE (88/87TCN).

Xuất thân, thời niên thiếu và tên gọi

Thế kỷ II TCN đã chứng kiến sự tan rã của vương triều Seleukos có trung tâm ở Syria từng có một giai đoạn hùng cường. Nguyên nhân của sự xuống dốc này có thể giải thích bởi những cuộc xung đột trong nội bộ vương tộc vốn gần như không có dấu hiệu chấm dứt và sự can thiệp từ các thế lực ngoại bang như Ai Cập và La Mã. Giữa tình cảnh nội chiến liên tiếp xảy ra, vùng đất Syria bị vỡ ra thành từng mãnh, mỗi vùng do một thành viên vương tộc tự lập cát cứ. Những người này đều tuyên bố mình chính là vua chính thống mà tranh giành vương vị, khiến đất nước chia năm xẻ bảy. Vào năm 113 TCN, Antiochos IX tự lập làm vua, đối lập với người anh/em cùng cha khác mẹ là Antiochos VIII. Hai bên huynh đệ tương tàn, đánh nhau không ngừng nghỉ trong một thập kỹ rưỡi cho đến khi Antiochos VIII bị giết năm 96 TCN. Năm sau, con trai của Antiochos VIII là Seleukos VI khởi binh đánh Antiochos IX và giết chết ông ở gần kinh đô Antiochia của Syria.

Ai Cập và Syria trong khoảng thời gian này vẫn tiếp tục kết thông gia với nhau để duy trì hoà bình giữa hai nước. Antiochos IX đã kết hôn nhiều lần: trong số những người vợ được biết đến có em gái họ của ông là Cleopatra IV của Ai Cập, hai người đã kết hôn với nhau năm 114 TCN và em gái của bà là Cleopatra Selene, người cũng là góa phụ của Antiochos VIII. Một số sử gia như John D. Grainger đã giữ vững lập trường rằng Antiochos IX còn có một người vợ đầu và cũng là mẹ của Antiochos X. Các sử gia khác như Auguste Bouché-Leclercq thì cho rằng Cleopatra IV mới là người vợ đầu tiên cũng như là mẹ của con trai của Antiochus IX. Trong trường hợp như vậy thì Antiocos X có lẽ phải sinh ra vào khoảng năm 113 TCN. Tuy nhiên những lập luận trên đều không dựa vào cơ sở nào vì mẹ của Antiochos X không hề được nhắc đến trong các nguồn thời cổ. Có tổng cộng 13 vị vua nhà Seleukos mang cùng mang cái tên Antiochos. Kinh đô của vương quốc Antiochia cũng được đặt tên dựa trên Antiochos, thân sinh của vua khai quốc Seleukos I Nikator. Trong tiếng Hy Lạp, Antiochos – Ἀντίοχος – được cấu tạo từ hai thành phần là ἀντί (antí), có nghĩa "đối lập", "trái với" hay "thay vì" và ἔχω (ékhō), nghĩa là "sở hữu", "của chính mình" hay "nắm", "giữ" và hậu tố -ος. Do mỗi từ đều có nhiều ý nghĩa khác nhau, các tài liệu khác nhau đều không thống nhất về ý nghĩa của cái tên này. Nếu dùng các nghĩa phổ biến nhất của mỗi từ trên mà dịch ra, thì Ἀντίοχος có nghĩa là "người chống đối việc sở hữu thứ gì đó". Nhà ngôn ngữ học người Anh  thì cho rằng Antiochos có nghĩa là "luận điệu kiên quyết" (resolute in contention). Trong khi đó, Thành viên của Hội Địa lý Hoàng gia Anh, , khi giải thích về tên gọi của thành phố Antiochia có giải thích rằng tên gọi Antiochos có nghĩa là "Người chạy nhanh", khi cho rằng οχος còn có nghĩa khác là "xe ngựa".

Cai trị

Theo Iosephus, sau cái chết của cha mình, Antiochos X đã đến thành Aradus và tự lập làm vua tại đây; Antiochos trước khi đối đầu với Seleukos VI có thể đã lệnh cho con trai đến đây bảo đảm an toàn. Aradus đã là một thành bang độc lập kể từ năm 137 TCN, điều này có nghĩa là Antiochos X đã liên minh với họ vì rõ ràng là ông không có khả năng để đánh chiếm nó vào thời điểm này bằng vũ lực. Khi hậu dụê của Antiochos VIII và Antiochos IX đánh nhau vì Syria, họ đã thể hiện bản thân giống cha của mình để cố gắng thể hiện tính hợp pháp của mình; Những hình chân dung của Antiochos X trên tiền mà ông phát hành cho thấy ông có mũi ngắn, hơi nhếch lên giống cha ông. Các vị vua Hy Lạp cổ không sử dụng số thứ tự để phân biệt mà thay vào đó họ sử dụng ngoại hiệu để phân biệt với những vị vua khác có cùng tên. Cách tính số thứ tự vua chúa là một thông lệ thời hiện đại. Trên những đồng tiền của mình, Antiochos xuất hiện với ngoại hiệu Eusebes ("ngoan đạo", "mộ đạo") và Philopator ("người yêu thương cha [của mình]"). Theo lời của sử gia thế kỷ II Appianos thì ông đã được dân chúng Syria xưng tụng là Eusebes do ông đã thoát khỏi vụ ám sát bởi Seleukos VI. Để giải thích cho sự thoát chết đó họ đã cho rằng Antiochus X đã tích góp nhiều công đức nên ông thoát được kiếp nạn này dưới sự bảo vệ của thánh thần. Tuy nhiên, trên thực tế thì Antiochus X được một cô gái thanh lâu mà ông yêu cứu nạn.

Khi mới ban đầu lên ngôi vào năm 218 SE tức năm 95/94 TCN, AntiochosX đang trong cảnh túng thiếu đủ thứ và đặc biệt là thiếu vợ. Vì thế mà ông đã quyết định lấy một người phụ nữ có thể cung cấp cho ông thứ mà ông cần và người đó là người mẹ kế và cũng chính là dì ruột của ông (trong trường hợp ông đúng là con của Cleopatra IV) – Cleopatra Selene. Antiochos X vào lúc này có lẽ chưa quá 20 trong khi vợ ông đã ở tuổi tứ tuần và đã qua bốn đời chồng. Con trai lấy mẹ kế kiểu này không phải là chưa từng có trong chiều dài lịch sử nhà Seleukos, vì Antiochos I cũng đã từng kết hôn với thê tử Stratonike của cha mình. Tuy vậy, cuộc kết hôn giữa AntiochosX và mẹ kế kiêm dì lại rất tai tiếng. Appianos nhận xét rằng người Syria có lẽ đã đùa khi xưng tụng AntiochosX là Eusebes, họ trên thực tế chế giễu đạo đức ông ta khi thể hiện lòng hiếu thảo và trung thành với cha bằng cách lấy vợ ông ấy. Appianos kết luận rằng là "sự báo thù của thánh thần" vì cuộc hôn nhân của ông ta cuối cùng đã dẫn đến thất bại của AntiochosX.

Lần cai trị thứ nhất ở Antiochia

Một trong những hành động đầu tiên mà Antiochos X đã triển khai là báo thù cho cha. Năm 94 TCN, ông suất binh đánh thẳng kinh đô Antiochia khiến Seleukos VI phải tháo chạy khỏi miền bắc Syria để đến Cilicia (miền nam Thổ Nhĩ Kỳ ngày nay). Theo Eusebius thì trận đánh cuối cùng giữa Antiochos X và Seleukos VI đã diễn ra ở gần thành phố Mopsuestia ở Cilicia với kết quả thắng lợi thuộc về Antiochos X trong khi Seleukos phải chạy đến xin lánh nạn trong thành phố nơi ông phải bỏ mạng trong một cuộc nổi dậy.

Dưới thời Seleukos có một tục lệ đó là tiền phát hành trong giai đoạn mà quân vương phải động binh đánh quân phản nghịch hoặc kẻ thù thì sẽ được đúc chân dung nhà vua để râu. Và thứ được cho là đồng tiền bằng đồng đầu tiên của Antiochos X cho thấy ông đang có mang bộ râu quăn, trong khi những đồng tiền được phát hành sau đó miêu tả Antiochos X cạo nhẵn, gợi ý việc nhà vua lúc bấy giờ đã kiểm soát chặt chẽ vương quốc của mình. Đầu năm 93 TCN, hai em của Seleukos VI, tức Antiochos XI và Philippos I, đã thù cho anh trai bằng xua quân cướp bóc của cải, tàn phá thành phố Mopsuestia. Antiochos XI sau đó đã đem quân đánh vào Antiochia và đánh bại Antiochos X khiến ông phải bỏ thành mà chạy. Antiochos XI chiếm được kinh đô và cai trị ở đây vài tháng.

Lần cai trị thứ hai ở Antiochia

Antiochos X sau khi thua trận phải tháo chạy liền ra sức chiêu mộ binh sĩ và đưa quân tiến đánh Antiochia ngay trong năm đó. Bị tấn công đột ngột, Antiochos XI thua trận, trên đường tẩu thoát thì chết đuối khi đang cố gắng vượt sông Orontes. Lúc này Antiochos X đã giành phần cai trị khu vực miền bắc Syria và Cilicia. Cũng trong thời gian đó, thành Mopsuestia cho đúc tiền với chữ "tự trị" được khắc lên. Vị thế chính trị mới này dường như là một đặc ân mà thành phố được AntiochosX ban tặng. Để trả ơn đối với vai trò của Mopsuestia trong việc trừ khử Seleukos VI, ông dường như không chỉ không chỉ xây dựng lại thành phố, mà còn bù đắp cho những thiệt hại mà nó phải chịu dưới bàn tay của anh em Seleukos VI. Theo quan điểm của nhà cổ tệ học , một số đồng tiền được đúc ở Mopsuestia có thể được đúc kèm chân dung của Antiochos X. Các thành phố khác đúc tiền đúc dân sự của riêng họ dưới sự cai trị của nhà vua, bao gồm cả Tripolis, Berytus, và có lẽ là thành phố tự trị Ascalon.

Tại thủ đô, Antiochos X có thể chịu trách nhiệm xây dựng thư viện và bảo tàng đi kèm theo mô hình của Thư viện Alexandria. Philippos I có lẽ lúc này đang đặt triều đình ở Beroea. Ông được anh trai mình là Demetrios III, người cũng đang xưng vương ở Damascus, ủng hộ. Hai anh em hành quân về phía bắc có lẽ vào mùa xuân năm 93 TCN. Antiochos X phải đối mặt với sự kháng cự quyết liệt từ hai người anh em họ của mình. Vào năm 220 SE (93/92 TCN), thành phố Damascus đã ngừng phát hành tiền nhân danh Demetrios III, nhưng được tiếp tục lại vào năm sau đó. Đây có thể là kết quả của sự tấn công bất ngờ đến từ Antiochos X, khiến cho thực lực của anh em Demetrios III bị hao kiệt và khiến thành Damascus dễ dàng bị vua Do Thái Alexander Jannaeus tấn công.

Con cái
Chính trị gia người La Mã Cicero đã viết về hai người con trai của AntiochosX và Cleopatra Selene đã đến thăm Roma lúc bấy giờ (giữa 75 và 73 TCN). Một trong số họ được cũng mang tên Antiochos. Ngoài hai người con trai kia ra thì nhà vua cũng có thể đã có một cô con gái với vợ mình. Dựa trên tư liệu ghi chép của nhà sử học thế kỷ thứ nhất Plutarchus thì vua Armenia, Tigranes II, người đã giết chết Cleopatra Selene vào năm 69 TCN, "đã đồ sát hậu nhân của Seleukos và [mang theo] thê tử và con gái của họ bỏ vào lao ngục". Tuyên bố này cho phép chúng ta khẳng định rằng AntiochosX có ít nhất một con gái với vợ mình.

 Antiochus XIII: được đề cập bởi Cicero. Ngoại hiệu của ông khiến người ta phải đặt câu hỏi liệu AntiochosX có bao nhiêu con trai với cái tên như thế. Khi AntiochosXIII phát hành tiền dưới tư cách là người cai trị duy nhất, ông đã sử dụng ngoại hiệu Philadelphos ("người yêu thương anh em trai [của mình]"), nhưng trên đồng tiền đúc chân dung kép cho thấy Cleopatra Selene là nhiếp chính cùng với một người con tên là Antiochos sử dụng ngoại hiệu Philometor ("người yêu thương mẹ [của mình]"). Nhà sử học  đồng ý với quan điểm của Bouché-Leclercq và cho rằng hai người con trai, cả hai đều tên mang tên giống nhau, là kết quả từ cuộc hôn nhân của AntiochosX và Cleopatra Selene. Cicero mặt khác có đề cập đến vị hoàng tử thứ hai nhưng không nói tên gì, chứng tỏ rằng Antiochos chỉ là tên của một vị hoàng tử duy nhất. Lý thuyết của Ehling là có thể nhưng chỉ khi "Antiochus Philometor" mới là hoàng tử được Cicero đề cập đến và người anh trai, người vốn có một tên khác, đã cũng đã lấy tên Antiochos để giống những người tiền nhiệm kèm với ngoại hiệu Philadelphos khi ông nối ngôi sau khi Antiochos Philometor mất. Theo quan điểm của nhà sử học Adrian Dumitru, một kịch bản như vậy rất phức tạp; nhiều khả năng, AntiochosXIII mang hai ngoại hiệu khác nhau, Philadelphos và Philometor. Một số nhà cổ tệ học, chẳng hạn như , Catharine Lorber và Arthur Houghton đều đồng ý rằng cả hai ngoại hiệu trên đều là của AntiochosXIII.
 Seleukos VII: nhà cổ tệ học Brian Kritt đã giải mã và giới thiệu một đồng xu kép mới được phát hiện mang chân dung của Cleopatra Selene và một người đồng cai trị vào năm 2002. Kritt đã giải mã và cho ra cái tên Seleukos Philometor và cho rằng người này chính là vị hoàng tử khuyết danh được Cicero nhắc tới. Kritt đã đặt cho vị vua mới được phát hiện với tên hiệu là Seleukos VII. Một vài học giả bao gồm Lloyd Llewellyn Jones và , đều đồng ý quan điểm của Kritt, nhưng Hoover đã không chấp nhận bản giải mã Kritt vì cho rằng đồng xu bị hư hỏng nặng và một số chữ cái không thể giải mã được. Hoover giả định khác với một vị vua Antiochos, người mà ông xác nhận là cùng một người như AntiochosXIII.
 Seleukos Kybiosaktes: vị hoàng tử không rõ danh tính được Cicero đề cập không xuất hiện trong ghi chép cổ đại khác. Seleukos Kybiosaktes – một người đàn ông xuất hiện  ở Ai Cập với tư cách là chồng của nữ hoàng BereniceIV – được các học giả ngày nay xác định là vị hoàng tử khuyết danh. Theo nhà sử gia thế kỷ I TCN Strabo, Kybiosaktes thực chất mạo danh nguồn gốc vương tộc Seleukos. Kritt thì cho rằng việc xác định SeleukosVII với Seleukos Kybiosaktes là hợp lý.

Kết thúc
Thông tin về AntiochosX sau cuộc đụng độ với DemetriosIII là rất ít. Các tài liệu cổ đại và các học giả hiện đại đều đưa ra những thông tin lẫn con số khác nhau về kết cục của nhà vua. Kết cục của AntiochosX là "đã tử trận khi khởi binh đánh người Parthia" qua lời kể bởi Iosephus được các sử gia hiện đại coi là đáng tin cậy và có khả năng nhất. Phần lớn các học giả ngày nay chấp nhận năm 92TCN là năm đánh dấu chấm hết cho AntiochosX:

Qua đời

Hiện chưa có đồng tiền nào được nhà vua phát hành ở Antiochia ghi rõ ngày tháng năm được phát hiện. Iosephus nói rằng nhà vua đã thất thế không lâu sau sự can thiệp từ DemetriosIII, nhưng độ chính xác của lời nói này vẫn còn khá mơ hồ. Phần đông các học giả như Edward Theodore Newel đều hiểu rằng Iosephus đang chỉ đến năm 92TCN. Theo Hoover thì Newell đã đưa ra lời tuyên bố này sau khi so sánh dữ liệu của Iosephus với Eusebius. Eusebius có ghi rằng vào năm 220SE (93/92TCN), Antiochos X đã bị Philippos I đuổi ra khỏi thành Antiochia. Tuy nhiên, Hoover lại không đồng tình với cách tính của Newells vì một cái cân đo trọng lượng ở chợ có khắc tên Antiochos X đã được phát hiện có niên đại là năm 92TCN và điều này có thể thể mâu thuẫn với con số 220SE (93/92TCN) mà Newells đưa ra. Mặt khác, vào năm 221SE (92/91TCN), thành phố Antiochia đã phát hành đồng tiền dân sự không hề nhắc đến nhà vua. Hoover ghi chú rằng đồng tiền dân sự đề cập đến Antiochia như là một "đô thị" chứ không phải là "tự trị". Điều này có thể được giải thích như một phần thưởng từ AntiochosX ban tặng cho thành phố vì đã hỗ trợ ông trong cuộc chiến chống lại người anh em họ của mình.

Vào năm 2007, bằng cách sử dụng một phương pháp dựa trên ước tính tỷ lệ khuôn rập tiền được phát hành trung bình hàng năm (công thức Esty), Hoover đã đề xuất năm 224 SE (89/88 TCN) là năm kết thúc của triều đại Antiochos X. Tuy nhiên sang đến năm 2011, Hoover lại lưu ý rằng con số mà ông đã đưa ra thật khó chấp nhận vì trong giai đoạn thứ hai của triều đại Antiochos X, chỉ có một hoặc hai khuôn rập được sử dụng trong năm, quá ít so với tỷ lệ trung bình của các vua nhà Seleukos khác để có thể chứng minh đây là một triều đại dài. Hoover sau đó lưu ý rằng dường như có một số dấu hiệu cho thấy đồng tiền của triều đại thứ hai của AntiochosX được phát hành ở kinh đô, cùng như các đồng tiền do AntiochosXI và DemetriosIII, đều được PhilipposI thu hồi và cho đúc lại cuối khi ông này chiếm được Antiochia . Điều này giải thích vì sao tiền của những vị vua trên rất hiếm gặp. Tuy nhiên Hoover cũng thừa nhận rằng cách suy luận của ông khá "rắc rối". Sử gia  coi những con số và lập luận mà Hoover đưa ra đều quá suy diễn, vì chúng mâu thuẫn với các nguồn thư tịch cổ.

Nguyên nhân cái chết
Các nguồn thư tích cổ đều có những cách giải thích về cái chết của Antiochos X khác nhau. Các sử gia cổ đại chính cung cấp có ghi chép về hồi kết của ông là Iosephus, Appianos, Eusebius và Thánh Giêrônimô:

Theo ghi chép của Iosephus: "Khi ông đến trợ giúp Laodike, nữ vương của người Gileadites, khi bà ấy đang gây chiến với người Parthia, ông đã chiến đấu dũng cảm, [nhưng cuối cùng] ông đã ngã xuống." Người Parthia có thể đã liên minh với Philippos I. Người dân của Laodike là ai, địa điểm của họ và bản thân Laodike là ai đều khó có thể xác định vì các bản thảo của các tác phẩm của Iosephus còn sót lại ngày nay đều đưa ra các cái tên khác nhau cho tộc người này. Gileadites là một tên gọi cũ hơn được dựa trên bản thảo Codex Leidensis (Lugdunensis) của Iosephus, nhưng tên gọi Samean lại được các học giả đồng thuận dựa trên bản thảo Codex Palatinus (Vaticanus) Graecus.

Dựa trên ghi chép về người Gileadites: Theo quan điểm của Bouché-Leclercq thì đất nước Syria bị phân chia giữa Antiochos X và những người anh em họ của ông đã cám dỗ Mithridates II của Parthia đưa quân xâm lược. Bouché-Leclercq đồng thuận với nhà sử học Alfred von Gutschmid và đã xác định nữ hoàng bí ẩn là người chị em họ họ của Antiochos X, Laodike VII Thea, con gái của Antiochos VIII và là vợ của Mithridates I Kallinikos, vua của Commagene và cho rằng Laodike nay đã chuyển đến sống ở Samosata. Bouché-Leclercq đưa ra giả thuyết rằng Antiochos X không phải đã đưa quân đến để giúp em gái của kẻ thù mình mà thực chất là để ngăn chặn người Parthia trước khi họ đến biên giới của lãnh thổ mình. Nhà sử học Adolf Kuhn cho rằng việc Antiochos X sẽ hỗ trợ con gái của Antiochos VIII có vẻ không hợp lý và ông nghi nghờ việc nhận dạng Laodike ở trên với Laodike là hoàng hậu của Commagene. Còn Ehling thì đã cố gằng giải thích việc Antiochos X giúp đỡ Laodike và cho rằng vị nữ vương/hoàng hậu này thực chất là con gái của Antiochos IX và là em gái của Antiochos X.
Dựa trên ghi chép về người Samean: nhà sử học  đã coi Laodike là nữ vương của một bộ lạc du mục dựa trên sự tương đồng giữa tên gọi Samean trong Codex Palatinus (Vaticanus) Graecus với Samènes, một tộc người được nhà địa lý học thế kỷ VI Stephanos của Đông La Mã đề cập đến như là một bộ lạc du mục Ả Rập. Nếu như lập luận này là đúng sẽ giải quyết mọi nghi vấn về việc Laodike này có phải là vương hậu của Commagene hay không và chấm dứt cuộc tranh luận về vị trí chính xác của tộc người này. Bản chất của người du mục luôn sống du canh du cư khiến cho việc xác định chính xác nơi diễn ra cuộc chiến là điều bất khả thi. Dobiáš cho rằng Antiochos X thức tế là người muốn nắm thế chủ động, ông không chỉ đơn thuần cố gắng bảo vệ biên giới lãnh thổ mà còn tích cực xua quân tấn công người Parthia.

Theo ghi chép của Appianos: Antiochos X đã bị Tigranes II của Armenia đánh đuổi và phải chạy khỏi Syria. Appianos còn tặng cho Tigranes II mười bốn năm cai trị Syria và kết thúc năm 69 TCN. Năm đó chứng kiến sự rút lui của nhà vua Armenia ông đang vướng vào một cuộc chiến với người La Mã. Theo Appianos thì ta có thể suy luận rằng cuộc xâm lược Syria của Tigranes có lẽ đã diễn ra vào năm 83 TCN. Bellinger đã bỏ qua ghi chép này vì cho rằng Appianos đã nhầm lẫn AntiochosX với con trai AntiochosXIII. Adolf Kuhn loại trừ khả năng Appianos đã nhầm lẫn giữa cha và con vì Appianos có đề cập đến ngoại hiệu Eusebes khi đề cập đến số phận của Antiochos X. Theo quan điểm của Kuhn thì Antiochos X đã rút lui về Cilicia sau khi thất bại dưới tay Tigranes II. Các con của ông đã cai trị vùng đất đó sau khi ông và được ghi nhận là đã đến thăm Roma vào năm 73 TCN. Tuy nhiên, những bằng chứng thông qua những nghiên cứu về tiền cổ đã xác minh Demetrios III mới là người đã kiểm soát Cilicia sau khi Antiochos X thất thế và ở Tarsus vào khoảng năm 225 SE (88/87 TCN), người ta đã cho đúc tiền nhân danh ông. Nhà Ai Cập học Christopher J. Bennett cho rằng có thể Antiochos X đã rút lui về Ptolemais sau khi thua trận trước Tigranes kể từ khi nó trở thành căn cứ của vợ ông. Trong những ghi chép của mình, Appianos đã không đề cập đến triều đại của Demetrios III và Philippos I tại kinh đô Antiochia trước khi Tigranes II xâm lược. Theo Hoover, việc Appianos đã bỏ qua không nhắc đến các vị vua giữa triều đại Antiochos X và Tigranes II có thể giải thích tại sao ông ta lại nhầm Antiochos XIII, người được biết là phải chạy trốn trước vua Armenia, với cha ông, người cũng chính là Antiochos X.

Theo ghi chép của Eusebius và những người khác: Eusebius đã dựa trên tư liệu của sử gia thế kỷ III Porphyry để khẳng định rằng Antiochos X đã bị Philippos I đuổi khỏi Antiochia vào năm 220 SE (93/92 TCN) và phải sống lưu vong trên đất Parthia. Khi người La Mã xâm lược Syria vào năm 64 TCN, Antiochos III đã về Syria và đầu hàng Pompey với hy vọng sẽ được phục hồi ngai vị. Tuy nhiên dân chúng Antiochia đã trả tiền cho vị tướng La Mã để tránh phục vị cho gia tộc Seleukos. Antiochos X đã được dân chúng Alexandria mời đến để làm vua Ai Cập cùng với con gái của Ptolemaios XII nhưng ông đã đổ bệnh và mất ít lâu sau đó. Tuy nhiên những ghi chép của Eusebius đã khiến nhiều học giả như Hoover và Bellinger nghi ngờ về sự chính xác. Câu chuyện được kể bởi Eusebius chứa đựng những thực sự không chính xác. Ví dụ như khi ông viết rằng trong cùng năm đó, Antiochos X sau khi bị Philippos I đánh bại đã đầu hàng Pompey, trong khi Philippos I bị thống đốc Syria Aulus Gabinius bắt giữ vào cùng thời điểm. Tuy nhiên, Pompey chỉ đến Syria vào năm 64 TCN và rời khỏi đó vào năm 62 TCN. Aulus Gabinius được bổ nhiệm làm thống đốc Syria vào năm 57 TCN. Ngoài ra, phần ghi chép Eusebius liên quan đến việc Antiochos X đầu hàng Pompey lại có những nét giống với số phận của Antiochos XIII. Tác giả có lẽ đang nhầm lẫn giữa hai cha con. Sử gia Justinus thế kỷ II, viết dựa trên tác phẩm của nhà sử gia thế kỷ I TCN Trogus, cũng đã nhầm lẫn giữa hai cha con khi ông viết rằng Antiochos X được tướng La Mã Lucullus dựng làm vua sau khi ông này đánh bại Tigranes II năm 69 TCN.

Kế thừa

Bằng chứng từ những nghiên cứu về tiền cổ cho thấy Demetrios III đã nối nghiệp Antiochos X ở Antiochia. Lời khẳng định rằng Antiochos X đã bị Philippos I đuổi khỏi kinh đô vào năm 220 SE (93/92 TCN) của Eusebius đã gây mâu thuẫn với những đồng tiền khắc chân dung và tên của Demetrios III, một người không hề được Eusebius nhắc đến. Tất cả những suy luận cho rằng Philippos I đã kiểm soát Antiochia trước khi Demetrios III qua đời đều có thể bị bác bỏ. Ngoài các bằng chứng về tiền, không có nguồn tư liệu cổ xưa nào nói rằng Demetrios III phải tốn công chiếm lại thành phố từ tay Philippos I.

Vào năm 1949, một đồng xu kép khắc hình Cleopatra Selene và Antiochos XIII từ bộ sưu tập của nhà khảo cổ học người Pháp Henri Arnold Seyrig đã được sử gia  xác định là có niên đại vào năm 92 TCN và được phát hành ở Antiochia. Dựa trên phán đoán của Bellinger, một số sử gia ngày nay như Ehling đã cho rằng Cleopatra Selena đã có một thời gian nắm quyền không lâu giữa cái chết của chồng và sự xuất hiện của người kế vị. Chính bản thân Bellinger cũng nghi ngờ về phán đoán của mình và vào năm 1952 đã cho rằng Cilicia mới là nơi đồng tiền xu này được phát hành chứ không phải Antiochia. Nhiều học giả thế kỷ XXI đã xác định là đồng tiền này có niên đại vào khoảng năm 82 TCN.

Xem thêm

 Danh sách vua Syria
 Mốc thời gian lịch sử Syria

Ghi chú

Tham khảo

Trích dẫn

Nguồn

Liên kết ngoài

 Những đồng tiền mới được tìm thấy gần đây của Antiochos X (sau 2008) trong trang web "The Seleucid Coins Addenda System (SCADS)", duy trì bởi Oliver D. Hoover. Trưng bày những gì có thể là đồng tiền đầu tiên của nhà vua có niên đại 221 SE (92/91 TCN).
 Những đồng tiền mới được tìm thấy gần đây của Antiochus X (sau 2008) trong trang web "The Seleucid Coins Addenda System (SCADS)", duy trì bởi Oliver D. Hoover. Trưng bày đồng tiền được biết đến đầu tiên của nhà vua đúc ở Tarsus.
 Đồng xu (SNG Levante 1306) có thể mô tả Antiochos X từ Mopsuestia trên trang web "The Seleucid Coins Addenda System (SCADS)", duy trì bởi Oliver D. Hoover.
 Đồng xu có thể có niên đại năm 221 SE (92/91 TCN) trưng bày trong blog của nhà nghiên cứu tiền cổ Jayseth Guberman.

Sinh thập niên 110 TCN
Mất năm 93 TCN
Mất năm 88 TCN
Vua châu Á thế kỷ I TCN
Vua nhà Seleukos
Vua của Syria
Vua tử trận


Đại hội Đảng Cộng sản Việt Nam lần thứ VIII hay Đại hội đại biểu toàn quốc lần VIII của Đảng Cộng sản Việt Nam diễn ra từ ngày 28-6 đến ngày 1-7-1996 ở Hà Nội. Tham dự đại hội có tất cả là 1.198 đại biểu chính thức thay mặt cho 2.130.000 đảng viên cả nước.

Bối cảnh lịch sử
Đại hội Đảng Cộng sản Việt Nam lần thứ VIII diễn ra trong bối cảnh đất nước đã trải qua việc thực hiện công cuộc Đổi mới được đề ra từ Đại hội Đảng Cộng sản Việt Nam VI hơn 10 năm và đạt được những thắng lợi to lớn, được nhân dân và quốc tế ủng hộ.

Hoạt động
Đại hội đã tổng kết đánh giá, kiểm điểm 10 năm thực hiện đường lối đổi mới của Đại hội VI và 5 năm thực hiện Nghị quyết Đại hội VII, đề ra chủ trương, nhiệm vụ nhằm kế thừa, phát huy những thành tựu, ưu điểm đã đạt được; điều chỉnh bổ sung, phát triển đường lối đổi mới để tiếp tục đưa sự nghiệp đổi mới của đất nước tiến lên. Xuất phát từ đặc điểm tình hình đất nước và từ nhận định Việt Nam đã thoát ra khỏi khủng hoảng kinh tế xã hội cũng như căn cứ vào Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kì quá độ lên Chủ nghĩa xã hội, Đại hội khẳng định tiếp tục nắm vững hai nhiệm vụ chiến lược là xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa, nhấn mạnh nước ta đã chuyển sang thời kì phát triển mới, thời kì đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.

Kế hoạch 5 năm 1996-2000
Xuất phát từ đặc điểm tình hình, căn cứ vào mục tiêu của chặng đường đầu thời kì quá độ lên Chủ nghĩa xã hội, Đại hội VIII đề ra Kế hoạch 5 năm 1996-2000 và quyết định phương hướng, nhiệm vụ, mục tiêu kinh tế xã hội của Kế hoạch là:
Đẩy mạnh công cuộc đổi mới một cách toàn diện và đồng bộ.
Phát triển nền kinh tế hàng hóa nhiều thành phần.
Phấn đấu đạt và vượt mục tiêu tăng trưởng kinh tế nhanh, hiệu quả cao và bền vững đi đôi với giải quyết những vấn đề bức xúc về xã hội.
 Cải thiện đời sống nhân dân, nâng cao tích lũy từ nội bộ nền kinh tế.

Hoạt động khác
Thông qua Báo cáo chính trị.
Bầu Ban Chấp hành Trung ương mới gồm 170 Ủy viên chính thức và không có Ủy viên dự khuyết, bầu Đỗ Mười tiếp tục làm Tổng Bí thư.

Ý nghĩa
Kế hoạch 5 năm 1995-2000 do Đại hội đề ra đã đạt nhiều thành tựu trên các lĩnh vực của sự nghiệp đổi mới:
Phát triển kinh tế vẫn giữ được nhịp độ cao, những mục tiêu chủ yếu của kế hoạch hoàn thành vượt mức. Tổng sản phẩm trong nước tăng 7% /năm. Công nghiệp tăng 13,5% /năm. Cơ cấu kinh tế thay đổi, tỉ trọng công nghiệp tăng lên 36,6% và tỉ trọng nông nghiệp giảm còn 24,3%
Kinh tế đối ngoại phát triển. Xuất khẩu đạt 51,6 tỉ USD. Nhập khẩu 61 tỉ USD. Có quan hệ buôn bán với hơn 140 nước. nhà nước mở rộng quyền xúât nhập khẩu cho tư nhân. Vốn đầu tư nước ngoài tăng, đạt trên 40 tỉ USD. Bắt đầu đầu tư sang các nước khác.
Khoa học công nghệ, văn hóa, xã hội phát triển. 100% tỉnh thành đạt tiêu chuẩn phổ cập giáo dục, xóa xong nạn mù chữ. Thu nhập quốc dân tăng và giải quyết được nạn đói.
Chính trị xã hội, quốc phòng an ninh được củng cố, quan hệ đối ngoại được mở rộng.

Hạn chế và khó khăn
 Kinh tế Việt Nam còn phát triển chưa vững chắc, lạc hậu, trình độ kém, thu nhập quốc dân, năng suất còn thấp, đời sống nhân dân khó khăn, tỉ lệ thất nghiệp và thiếu việc làm cao.
Xã hội nảy sinh nhiều hiện tượng tiêu cực tham nhũng, lãng phí, buôn lậu và nhiều tiêu cực còn tồn tại trong nhà nước.
Trình độ khoa học kĩ thuật kém không đáp ứng nhu cầu đất nước. Tình trạng chảy máu chất xám xuất hiện.

Chú thích

Xem thêm
Đảng Cộng sản Việt Nam
Kinh tế Việt Nam
Đổi mới
Đổi mới

Tham khảo
Đại cương Lịch sử Việt Nam, Tập 3, Nhà xuất bản Giáo dục

Liên kết ngoài
Đại hội VIII trên Báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam


title: Craugastor bocourti

text:
Craugastor bocourti là một loài ếch trong họ Craugastoridae.
Nó là loài đặc hữu của Guatemala.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.
Nó bị đe dọa do mất môi trường sống.

Nguồn
 Acevedo, M. & Smith, E. 2004. Craugastor bocourti. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 7 năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

Craugastor
Động vật đặc hữu Guatemala
Động vật lưỡng cư Guatemala


title: Ormosia tricornis

text:
Ormosia tricornis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Ormosia (chi ruồi)
Limoniidae ở vùng Nearctic


title: Blandin

text:
Blandin là một xã thuộc tỉnh Isère, vùng Rhône-Alpes đông nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 410 mét trên mực nước biển.

Sông Bourbre tạo thành ranh giới phía đông thị trấn.

Tham khảo

 INSEE commune file

Xã của Isère


title: Edinson Cavani

text:
Edinson Roberto Cavani Gómez (sinh ngày 14 tháng 2 năm 1987 tại Salto, Uruguay) là Cầu thủ bóng đá người Uruguay đang thi đấu ở vị trí tiền đạo cắm cho câu lạc bộ Boca Juniors và đội tuyển bóng đá quốc gia Uruguay. Được biết đến với khả năng dứt điểm lạnh lùng, anh được coi là một trong những tiền đạo xuất sắc nhất trong thế hệ của mình. Anh có biệt danh là El Matador ("Võ sĩ đấu bò").

Sự nghiệp câu lạc bộ
Cavani chuyển đến Thủ đô Montevideo khi mới 12 tuổi, gia nhập hệ thống đào tạo trẻ của Danubio F.C. và bắt đầu có mặt trong đội hình chính từ năm 2006. Ngay trong mùa giải đầu tiên này, anh đã cùng câu lạc bộ giành chức vô địch Apertura và bản thân anh ghi được 9 bàn thắng. Sau thành công tại Giải vô địch bóng đá trẻ Nam Mỹ 2007, nhiều đội bóng lớn đã tỏ ý muốn có Cavani như Juventus và AC Milan.

Palermo
Tuy nhiên, ngày 29 tháng 1 năm 2007, chủ tịch của Palermo Maurizio Zamparini tuyên bố đã ký hợp đồng với cầu thủ người Uruguay. Vụ chuyển nhượng đã được hoàn tất vào ngày 31 tháng 1.

Cavani có trận đấu đầu tiên cho Palermo vào ngày 11 tháng 3 năm 2007 gặp Fiorentina. Anh vào sân thay người ở phút 55 khi đội nhà đang bị dẫn 1-0 và đã có pha ghi bàn cân bằng tỉ số 1-1 mười lăm phút sau đó với cú volley gợi nhớ lại bàn thắng của tiền đạo người Hà Lan Marco van Basten ghi trong trận chung kết Euro 1988. Ở mùa giải thứ hai, Cavani phải cố gắng cạnh tranh suất đá chính với các tiền đạo khác là Fabrizio Miccoli và Amauri.

Sau khi Amauri chuyển đến thi đấu cho Juventus vào tháng 6 năm 2008, Cavani đã có một vị trí thường xuyên trong đội hình chính thức, đá cặp với Miccoli và ghi được 14 bàn trong mùa giải 2008–09. Ở mùa giải 2009–10, anh tiếp tục được huấn luyện viên Walter Zenga và sau đó là Delio Rossi trọng dụng. Cuối tháng 3 năm 2010, anh đã gia hạn hợp đồng với câu lạc bộ đến năm 2015 kèm điều khoản tự giải phóng vào khoảng 25 triệu euro. Trong trận đấu cuối cùng của mùa giải với Atalanta, Cavani đã lập cú đúp giúp đội nhà giành chiến thắng 2-1, qua đó giành quyền dự Europa League mùa giải năm sau.

Napoli

Mùa giải 2010-11
Ngày 18 tháng 7 năm 2010, Napoli đã chính thức có được sự phục vụ của Cavani. Napoli phải bỏ ra tổng cộng 17 triệu euro, gồm 5 triệu euro phí cho mượn và 12 triệu còn lại được chuyển vào tài khoản Palermo trong vòng 4 năm nếu chấp nhận mua đứt. Cavani cũng ký bản hợp đồng 5 năm với mức lương 1,35 triệu euro/mùa giải. Điều khoản giải phóng hợp đồng của anh là 30 triệu euro. Ngay trong trận đấu đầu tiên cho Napoli tại Europa League, Cavani đã lập cú đúp giúp Napoli đánh bại Elfsborg 2-0.

Trong trận đấu đầu tiên tại Serie A cho Napoli hoà Fiorentina 1-1, Cavani đã ghi bàn mở tỉ số ngay phút thứ 7 với cú đánh đầu đưa bóng dội trúng xà ngang, đập đất và nảy ra ngoài. Trọng tài đã xác nhận bàn thắng hợp lệ dù pha quay chậm cho thấy bóng chưa hoàn toàn nằm trong vạch vôi. Anh tiếp tục ghi bàn trong trận hoà 2-2 với Bari, trước khi ghi bàn ấn định chiến thắng 2-1 trước Sampdoria ở vòng đấu kế tiếp. Ngày 26 tháng 9, Cavani vào sân ở hiệp 2 trong trận đấu với Cesena đã có đường chuyền thành bàn cân bằng tỉ số rồi sau đó lập cú đúp giúp Napoli thắng 4-1 và vươn lên dẫn đầu danh sách vua phá lưới cùng với Samuel Eto'o.

Mùa giải 2011-12
Vào ngày 14 tháng 9, Cavani ghi bàn mở tỷ số trong trận đấu đầu tiên của Napoli trong chiến dịch Champions League gặp Manchester City.Vào ngày 22 tháng 11, Cavani ghi cả hai bàn thắng trong trận đấu lượt về để giúp đội bóng giành chiến thắng 2-1 trên sân nhà trước Manchester City ở Champions League,sau đó Napoli thắng Villareal 2-0 để đứng nhì bảng sau Bayern Munich.Đến vòng 16 đội,Napoli gặp Chelsea,Cavani ghi một cú đúp vào lưới Chelsea ở trận lượt đi giúp đội bóng của anh giành chiến thắng 3-1,ở trận đấu lượt về Napoli để thua 4-1,chung cuộc Napoli bị loại với tổng tỷ số 4-5.Vào ngày 21 tháng 4, anh đã kỷ niệm lần ra sân thứ 200 trong sự nghiệp của mình bằng cách ghi bàn trong chiến thắng 2–0 trước Novara . Cavani kết thúc mùa giải thứ 2 của mình tại Seria với 23 bàn thắng.Vào ngày 20 tháng 5, Cavani ghi bàn thắng mở tỷ số trong trận chung kết Coppa Italia với Juventus,chung cuộc Napoli giành chiến thắng 2-0 và giành chức vô địch

Mùa giải 2012-13
Cavani hiện đang được Chelsea quan tâm rất nhiều, nhưng De Laurentiis-chủ tịch Napoli tuyên bố sẽ chỉ để Cavani ra đi theo điều khoản phá vỡ hợp đồng trị giá 53,6 triệu bảng. Tuy nhiên, Edinson Cavani đã đến câu lạc bộ Paris Saint-Germain với mức phí chuyển nhượng lên đến 64 triệu euro và được hưởng mức lương sau thuế là 10 triệu euro một năm, tương đương 200.000 euro mỗi tuần. Như vậy, anh đã vượt qua Radamel Falcao (AS Monaco, 60 triệu euro) và Thiago Silva (Paris SG, 42 kèm 7 triệu chi phí phụ) để trở thành cầu thủ có mức phí chuyển nhượng lớn nhất lịch sử Ligue 1.

Paris Saint-Germain
Vào ngày 16 tháng 7 năm 2013, Cavani gia nhập nhà vô địch Pháp Paris Saint-Germain theo hợp đồng có thời hạn 5 năm, với mức phí được cho là khoảng 64 triệu euro

Cavani ra mắt PSG vào ngày 9 tháng 8, vào sân ở phút 72 thay cho Lavezzi trong trận đấu với Montpellier.Cavani ghi bàn thắng đầu tiên tại Champions League cho câu lạc bộ trong trận mở màn mùa giải châu Âu trước Olympiacos vào ngày 17 tháng 9.Anh kết thúc vòng bảng với bốn bàn thắng sau năm trận đấu.Vào ngày 19 tháng 4, anh ghi cả hai bàn thắng cho PSG khi họ đánh bại Lyon 2-1 trong trận Chung kết Coupe de la Ligue 2014. Anh kết thúc mùa giải đầu tiên với 25 bàn sau 43 trận trên mọi đấu trường, trong đó có 16 bàn trong 30 trận tại giải VĐQG.

Tại mùa giải 2019-2020 Cavani cùng PSG vào tới chung kết Champions League nhưng đã để thua 0-1 trước Bayern Munich. Anh rời câu lạc bộ vào mùa hè năm 2020.

Manchester United
Ngày 6 tháng 10 năm 2020 Cavani gia nhập Manchester United theo dạng chuyển nhượng tự do sau khi rời Paris Saint-Germain bản hợp đồng kéo dài một mùa giải

Ngày 11 tháng 5 năm 2021 Cavani đồng ý ở lại thêm một mùa giải cùng Manchester United

Valencia
Cavani không có đóng góp nhiều cho Valencia khi chỉ có 5 bàn thắng tại La Liga và suýt nữa đội bóng phải xuống hạng khi chỉ hơn đội xuống hạng 2 điểm.

Boca Juniors
Tại kì chuyển nhượng mùa hè năm 2023, Cavani chuyển tới câu lạc bộ Boca Juniors theo dạng chuyển nhượng tự do với bản hợp đồng 18 tháng.

Phong cách thi đấu
Anh sở hữu ngoại hình cao và đa số những bàn thắng của Cavani đều ghi bàn bằng đầu , anh còn có khả năng chạy chỗ tốt và là sát thủ vòng cấm.

Sự nghiệp đội tuyển quốc gia
Ông bà Cavani mang quốc tịch Ý, nhưng anh đã lựa chọn khoác áo Uruguay sau một thời gian lưỡng lự. Tháng 1 năm 2007, Cavani đã được gọi vào Đội tuyển U-20 Uruguay để tham gia Giải vô địch bóng đá trẻ Nam Mỹ 2007 tại Paraguay. Cavani kết thúc giải đấu với danh hiệu vua phá lưới khi anh ghi được 7 bàn trong 9 trận và giúp Uruguay giành hạng 3 chung cuộc và được quyền tham dự Giải vô địch U-20 thế giới.

Ngày 6 tháng 2 năm 2008, Cavani có trận đấu đầu tiên cho đội tuyển Uruguay trong trận giao hữu với Colombia và ngay lập tức đã ghi bàn. Ngày 3 tháng 3 năm 2010, anh có bàn thắng thứ hai cho đội tuyển trong trận giao hữu thắng Thuỵ Sĩ 3-1.

Ngày 30 tháng 5 năm 2010, Cavani đã có tên trong danh sách 23 cầu thủ tham dự World Cup 2010 tại Nam Phi của huấn luyện viên Oscar Washington Tabarez. Tại giải đấu này, đội tuyển Uruguay giành được hạng tư chung cuộc và Cavani cũng có được một bàn thắng trong trận tranh huy đồng với đội tuyển Đức.

Tại Copa América 2011 tổ chúc tại Argentina, anh không ghi được bàn thắng nào nhưng là một trong những cầu thủ thi đấu xuất sắc nhất để giúp đội tuyển Uruguay giành chức vô địch lần thứ 15 trong lịch sử sau khi vượt qua  ở trận chung kết.

Tại World Cup 2014 tổ chức tại Brasil, Cavani chỉ có được một bàn thắng trong trận thua 1-3 trước , đội bóng gây bất ngờ lớn khi lọt vào tứ kết.

Tại Copa América 2015 tổ chức tại Chile, Cavani không ghi được bàn thắng nào nhưng đã có những pha kiến tạo thành bàn giúp Uruguay lọt vào tứ kết nhưng để thua chủ nhà  (đội sau đó đăng quang) ở tứ kết.

Anh tiếp tục có tên trong danh sách 23 cầu thủ tham dự Copa América Centenario tổ chức tại Hoa Kỳ, giải đấu mà Uruguay đã bị loại ngay sau vòng bảng với chỉ có được 3 điểm, 1 trận hòa và 2 trận thua, chỉ ghi được 4 bàn thắng và bị thủng lưới 4 bàn.

Tại World Cup 2018 tổ chức tại Nga, ở lượt trận cuối bảng A gặp chủ nhà , Cavani ghi bàn thắng cuối cùng giúp Uruguay thắng chủ nhà với tỉ số 3-0 và lọt vào vòng 16 đội. Ở vòng đấu 16 đội, Cavani lập cú đúp trong chiến thắng 2-1 trước  và lọt vào tứ kết. Tuy nhiên anh không góp mặt ở vòng tứ kết do bị chấn thương, cũng chính sự vắng mặt của anh khiến cho Uruguay thất bại trước  (đội sau đó đăng quang) với tỉ số 0-2 và đành ngậm ngùi chia tay giải đấu.

Tại Copa América 2019 tổ chức tại quốc gia láng giềng Brasil, Cavani có bàn thắng đầu tiên trong trận ra quân ở bảng C với chiến thắng 4-0 trước . Đến lượt trận cuối bảng C, anh đã ghi bàn thắng duy nhất giúp Uruguay vượt qua đương kim vô địch  để giành quyền vào tứ kết gặp  nhưng thất bại trước chính đối thủ ở lượt đá penalty dù Cavani có thực hiện thành công quả 11m ở lượt sút thứ hai.

Thống kê sự nghiệp

Câu lạc bộ

Ghi chú

Đội tuyển quốc gia

Bàn thắng cho đội tuyển quốc gia

Cuộc sống cá nhân
Gia đình Cavani có gốc là người Ý khi ông bà nội anh quê ở Maranello. Anh trai anh, Walter Guglielmone thi đấu cho Neftchi Baku PFC tại Azerbaijan Premier League.

Danh hiệu

Danubio
Primera División: 2006–07

Napoli
Cúp bóng đá Ý: 2011–12

Paris Saint-Germain
Ligue 1: 2013–14, 2014–15, 2015–16, 2017–18, 2018–19, 2019–20
Cúp bóng đá Pháp: 2014–15, 2015–16, 2016–17, 2017–18
Cúp Liên đoàn bóng đá Pháp: 2013–14, 2014–15, 2015–16, 2016–17, 2017–18
Siêu cúp bóng đá Pháp: 2014, 2015, 2017, 2019

Uruguay
Cúp bóng đá Nam Mỹ: 2011

Cá nhân
 Vua phá lưới Giải vô địch bóng đá trẻ Nam Mỹ: 2007 (7 bàn)
 Giải thưởng của Khán giả Serie A: 2010
 Đội hình tiêu biểu mùa giải Serie A: 2010–11, 2011–12, 2012–13
 Vua phá lưới Cúp bóng đá Ý: 2011–12 (5 bàn)
 Vua phá lưới Serie A: 2012–13 (29 bàn)
 Guerin d'Oro: 2012–13
 Đội hình 3 FIFA FIFPro World XI: 2013
 Đội hình 4 FIFA FIFPro World XI: 2018
 Đội hình 5 FIFA FIFPro World XI: 2017
 Đội hình xuất sắc nhất mùa giải UNFP Ligue 1: 2013–14, 2016–17, 2017–18
 Cầu thủ xuất sắc nhất mùa giải UNFP Ligue 1 2016–17
 Vua phá lưới Ligue 1: 2016–17, 2017–18
 Vua phá lưới Cúp Liên đoàn bóng đá Pháp: 2013–14 (4 bàn), 2014–15 (3 bàn), 2016–17 (4 bàn)
 Vua phá lưới Cúp bóng đá Pháp: 2014–15
 Cầu thủ xuất sắc nhất tháng UNFP Ligue 1: Tháng 9 năm 2016, tháng 10 năm 2016
 Đội hình xuất sắc nhất năm của ESM: 2016–17
 Vua phá lưới Vòng loại Giải vô địch bóng đá thế giới khu vực CONMEBOL: 2018 (10 bàn)
 Cầu thủ nước ngoài xuất sắc nhất Ligue 1: 2017
 Bàn chân vàng: 2018

Chú thích

Liên kết ngoài
 Thông tin về Cavani trên trang web chính thức của US Palermo
 Bàn thắng của Cavani trong trận đấu với Fiorentina tại Serie A
 Bàn thắng của Cavani trong trận tranh huy chương đồng World Cup 2010 với Đức

Sinh năm 1987
Người Salto (thành phố)
Cầu thủ bóng đá Uruguay
Cầu thủ bóng đá Danubio F.C.
Cầu thủ bóng đá U.S. Città di Palermo
Cầu thủ bóng đá S.S.C. Napoli
Cầu thủ bóng đá Paris Saint-Germain F.C.
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 2014
Tiền đạo bóng đá
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá Serie A
Cầu thủ bóng đá Thế vận hội Mùa hè 2012
Cầu thủ Cúp Liên đoàn các châu lục 2013
FIFA Century Club
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Ý
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Pháp
Cầu thủ bóng đá nam Uruguay ở nước ngoài
Cầu thủ đội tuyển bóng đá U-20 quốc gia Uruguay
Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Uruguay
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 2018
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 2010
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 2022


title: Aegialia

text:
Aegialia là một chi bọ cánh cứng trong họ Scarabaeidae.

Danh sách loài
Nó gồm các loài:
 Aegialia concinna
 Aegialia crescenta

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Họ Bọ hung


title: Macarostola tegulata

text:
Macarostola tegulata là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Ấn Độ (Meghalaya).

Chú thích

Tham khảo

Macarostola


title: Peringiella

text:
Peringiella là một chi ốc biển nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Rissoidae.

Các loài
Các loài trong chi Peringiella gồm có:

 Peringiella denticulata Ponder, 1985
 Peringiella elegans (Locard, 1892)

Chú thích

Tham khảo

Rissoidae


title: Lipotriches odontostoma

text:
Lipotriches odontostoma là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1941.

Chú thích

Tham khảo

Lipotriches
Động vật được mô tả năm 1941


title: San Marcos, California

text:
San Marcos, California là một thành phố tại ngoại ô ở phía bắc quận San Diego, tiểu bang California, Hoa Kỳ. Dân số theo điều tra năm 2010 là 83.781 người, diện tích là km2. Bên ngoài khu vực San Diego, thành phố nổi tiếng với các Đại học Tiểu bang California, San Marcos. Thành phố được bao bọc bởi Escondido phía đông, Encinitas phía tây nam, Carlsbad về phía tây, và Vista về phía tây bắc.

Tham khảo

Thành phố của California


title: Onoba paucilirata

text:
Onoba paucilirata là một loài ốc biển nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Rissoidae.

Phân bố

Miêu tả
Độ dài vỏ lớn nhất ghi nhận được là 2.7 mm.

Môi trường sống
Độ sâu nhỏ nhất ghi nhận được là 102 m. Độ sâu lớn nhất ghi nhận được là 102 m.

Chú thích

Tham khảo

Onoba


title: Bazoques

text:
Bazoques  là một xã thuộc tỉnh Eure trong vùng Normandie miền bắc nước Pháp.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Eure.gouv.fr

Xem thêm
Xã của tỉnh Eure

Xã của Eure


title: (23460) 1989 SX9

text:
{{DISPLAYTITLE:(23460) 1989 SX9}}

(23460) 1989 SX9 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Henri Debehogne ở Đài thiên văn La Silla ở Chile ngày 16 tháng 9 năm 1989.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 23001–24000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1989
Được phát hiện bởi Henri Debehogne
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Lamezia Terme

text:
Lamezia Terme là một đô thị và cộng đồng (comune) ở tỉnh Catanzaro trong vùng Calabria nước Ý.
Đô thị Lamezia Terme có diện tích ki lô mét vuông, dân số thời điểm năm 31 tháng 4 năm 2011 là 49.006 người .
Đô thị này có các đơn vị dân cư (frazioni) sau: Acquadàuzano, Acquafredda, Annunziata, Bella, Bosco Amatello, Bucolia, Caronte, Carrà, Castagna, Fronti, Gabella, Magolà, Mitoio, San Minà, San Pietro Lametino, Sant'Eufemia Vetere (Sant'Eufemia del Golfo), Serra, Telara, Vallericciardo, Vonio, Zangarona.
Các đô thị giáp ranh:

Tham khảo

Đô thị tỉnh Catanzaro


title: Quốc khánh (định hướng)

text:
Ngày quốc khánh là một ngày lễ quan trọng của một quốc gia, có thể chỉ:
 Danh sách các ngày quốc khánh trên thế giới
 Quốc khánh Nhật Bản
 Quốc khánh Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa
 Quốc khánh Việt Nam
 Quốc khánh Trung Hoa Dân Quốc
 Quốc khánh Hoa Kỳ
Quốc khánh Liban
Quốc khánh Singapore
Quốc khánh Pháp

Xem thêm
 Quốc Khánh


title: 4437 Yaroshenko

text:
4437 Yaroshenko (1983 GA2) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 10 tháng 4 năm 1983 bởi L. I. Chernykh ở Nauchnyj.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 4437 Yaroshenko

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1983


title: Quận Hardin, Texas

text:
Quận Hardin (tên tiếng Anh: Hardin County) là một quận trong tiểu bang Texas, Hoa Kỳ. Quận lỵ đóng ở thành phố Kountze. Theo kết quả điều tra dân số năm  2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có dân số 48.073 người.

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của Texas


title: Fordongianus

text:
Fordongianus (tiếng Hy Lạp: Hydata Hypsitana; tiếng Latin: Aquæ Hypsitanæ, Aquae Hypsitanae, và sau này là Forum Trajani hoặc Forum Traiani) là một đô thị ở tỉnh Oristano trong vùng Sardinia, có khoảng cách khoảng 90 km về phía tây bắc của Cagliari và cách khoảng 25 km về phía đông bắc của Oristano. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 1.037 người và diện tích là 39,4 km².

Fordongianus giáp các đô thị: Allai, Busachi, Ghilarza, Ollastra, Paulilatino, Siapiccia, Villanova Truschedu.

Quá trình thay đổi dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 www.comunefordongianus.it/

Đô thị tỉnh Oristano


title: Ketapangia

text:
Ketapangia là một chi bướm đêm thuộc họ Gracillariidae.

Các loài
Ketapangia leucochorda  (Meyrick, 1908)
Ketapangia regulifera  (Meyrick, 1933)

Tham khảo

Liên kết ngoài
Global Taxonomic Database of Gracillariidae (Lepidoptera)

Gracillariidae


title: Parashorea densiflora

text:
Parashorea densiflora (tiếng Anh thường gọi là White Seraya) là một loài thực vật thuộc họ Dipterocarpaceae. Đây là loài đặc hữu của Malaysia.

Chú thích

Tham khảo

 Ashton, P. 1998. Parashorea densiflora. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Malaysia
Parashorea


title: Echtershausen

text:
Echtershausen là một đô thị thuộc huyện Bitburg-Prüm, bang Rhineland-Palatinate, Đức.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Bitburg-Prüm


title: Caloptilia nondeterminata

text:
Caloptilia nondeterminata là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Hoa Kỳ (Oregon).

Ấu trùng ăn các loài Ribes. Chúng ăn lá nơi chúng làm tổ.

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài
mothphotographersgroup

Caloptilia


title: Romcc

text:
Romcc là một trình biên dịch C tạo ra mã chỉ sử dụng các thanh ghi để lưu trữ các biến, thay vì dùng RAM.  Nó được thiết kế để bổ trợ cho khởi đầu RAM bên trong BIOS.  Trước khi RAM bắt đầu khởi động thì không có bộ nhớ RAM nào có thể sử dụng, cho nên mã của romcc chỉ sử dụng các thanh ghi.  GCC không phù hợp để viết các mã này vì nó cần ống ghi, hay nói rõ hơn là cần phải lưu vào trong RAM.

Các lệnh dịch bởi romcc sẽ được sắp xếp, cho các lệnh lớn hơn 3 lần so với hợp ngữ.

Xem thêm

 coreboot

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Thư mục RomCC trong coreboot trac
 Mã nguồn RomCC trong coreboot trac
 RomCC: post to the coreboot mailing list, November 2003

Trình biên dịch C
Trình biên dịch C++


title: Quévert

text:
Quévert (, Gallo: Qevèr) là một xã của Pháp.

Dân số
Người dân ở Quévert được gọi là Quévertois.

Xem thêm
Xã của tỉnh Côtes-d’Armor

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Rink Hockey Club Quévertois

Quevert


title: Banshra

text:
Banshra là một thị trấn thống kê (census town) của quận Barddhaman thuộc bang Tây Bengal, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Banshra có dân số 5128 người. Phái nam chiếm 55% tổng số dân và phái nữ chiếm 45%. Banshra có tỷ lệ 60% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 68%, và tỷ lệ cho phái nữ là 49%. Tại Banshra, 12% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang West Bengal


title: Rhynchogyna

text:
Rhynchogyna là một chi thực vật có hoa trong họ, Orchidaceae.

Xem thêm
Danh sách các chi Phong lan

Tham khảo

Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (1999). Genera Orchidacearum 1. Oxford Univ. Press.
Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (2001). Genera Orchidacearum 2. Oxford Univ. Press.
Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (2003). Genera Orchidacearum 3. Oxford Univ. Press
Berg Pana, H. 2005. Handbuch der Orchideen-Namen. Dictionary of Orchid Names. Dizionario dei nomi delle orchidee. Ulmer, Stuttgart

Danh sách các chi phong lan
Phân họ Lan
Vandeae


title: Megachile aduaensis

text:
Megachile aduaensis là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Friese mô tả khoa học năm 1909.

Chú thích

Tham khảo

A
Động vật được mô tả năm 1909


Cúp các câu lạc bộ đoạt cúp bóng đá quốc gia châu Á (), cũng thường được gọi là Cúp C2 châu Á trong tiếng Việt, là giải đấu bóng đá thường niên giữa các câu lạc bộ bóng đá châu Á đoạt cúp quốc gia.

Đội vô địch sẽ giành quyền chơi trận tranh Siêu cúp bóng đá châu Á với đội vô địch bóng đá các câu lạc bộ châu Á. Giải do Liên đoàn bóng đá châu Á (AFC) tổ chức lần đầu tiên vào năm 1990 và giải thể năm 2002 sau khi sáp nhập với Giải vô địch bóng đá các câu lạc bộ châu Á để hình thành AFC Champions League.

Các trận chung kết

Thống kê

Theo quốc gia

Theo câu lạc bộ

Các HLV vô địch

Tham khảo
 RSSSF – Asian Cup Winners Cup

Giải đấu cấp câu lạc bộ của Liên đoàn bóng đá châu Á
Giải bóng đá (cấp câu lạc bộ)
Cựu giải đấu cấp câu lạc bộ của Liên đoàn bóng đá châu Á


title: Melitturga capensis

text:
Melitturga capensis là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Brauns mô tả khoa học năm 1912.

Chú thích

Tham khảo

Melitturga
Động vật được mô tả năm 1912


title: Chùm manti

text:
Chùm manti là sự dâng lên của một khối đá nóng bất thường bên trong manti(hasagi)của Trái Đất. Phần đầu của chùm manti có thể gây tan chảy từng phần các đá nằm trên đường đi của nó khi nó xâm nhập lên gần mặt đất, đây cũng là nguyên nhân tạo ra các trung tâm núi lửa như điểm nóng và cũng có thể tạo ra lũ bazan. Quá trình này là một cách mất nhiệt của Trái Đất nhưng không phổ biến bằng kiểu mất nhiệt thông quan các rìa mảng kiến tạo (xem kiến tạo mảng). Một số nhà khoa học nghĩ rằng kiến tạo mảng làm nguội manti, và chùm manti làm lạnh lõi Trái Đất.

Dạng hình học của chuỗi núi ngầm Hawaii-Emperor và tuổi của các núi lửa dọc theo nó là một dấu hiệu quan trọng để chứng minh cho lý thuyết về chùm manti (Morgan, 1972 và Willson, 1963).

Quan điểm
Năm 1971, nhà địa vật lý W. Jason Morgan đề xuất lý thuyết về các chùm manti. Theo lý thuyết này, dòng đối lưu trong manti truyền nhiệt một cách chậm chạp từ lõi lên bề mặt của Trái Đất. Ngày nay người ta hiểu rõ rằng quá trình đối lưu là yếu tố trao đổi nhiệt bên trong Trái Đất, và theo học thuyết kiến tạo mảng dòng đối lưu tạo ra lực để đẩy các mảng thạch quyển nguội trở lại quyển mềm của manti và chùm manti mang nhiệt lên trên bề mặt thông qua các ống vật liệu nóng được trao đổi nhiệt từ ranh giới lõi-manti. Sự nhấn chìm một lượng lớn các vật liệu thạch quyển đại dương vào manti là lực tác động cơ bản của kiến tạo mảng, và để cân bằng với lượng bị hút chìm thì một lượng lớn vật liệu mới được dâng lên từ quyển mềm để hình thành vỏ thạch quyển đại dương mới tại các sống núi giữa đại dương. Ngược lại, các chùm manti là các cột vật liệu hẹp dâng lên hoàn toàn độc lập với chuyển động mảng.

Tham khảo

Anderson, Don L. & Natland, James H. (2005). A brief history of the plume hypothesis and its competitors: Concept and controversy. In: Foulger, GR, Natland, JH, Presnall, DC, & Anderson, DL eds. Plates, plumes, and paradigms: Geological Society of America Special Paper 388 p. 119-145.
 Anderson, Don L., 1998. The helium paradoxes, Proc. Nat. Acad. Sci., 95, 4822-4827.
 Anderson, DL, 2005, Large igneous provinces, delammination, and fertile mantle: Elements, vol. 1, tháng 12 năm 2005, 271-275. http://www.elementsmagazine.org/
 Campbell, IH, 2005, Large igneous provinces and the plume hypothesis: Elements, vol. 1, tháng 12 năm 2005, 265-269. http://www.elementsmagazine.org/
 Cohen, B., Vasconcelos, P.M.D., Knesel, K. M., 2004 Tertiary magmatism in Southeast Queensland in, Dynamic Earth: Past, Present and Future, pp. 256 – 256, Geological Society of Australia
Courtillot, V., Davaille, A., Besse, J., Stock, J., 2003. Three distinct types of hotspots in the Earth's mantle. Earth and Planetary Science Letters 206, 295-308.

DePaolo, DJ, and Manga, M, 2003, Deep origin of hotspots – the mantle plume model. Science, 300, 920-921.
 Farnetani, C.G., and H. Samuel. 2005. Beyond the thermal plume paradigm. Geophysical Research Letters 32 (April 16):L07311. Abstract.
 Jones, AP, 2005, Meteor impacts as triggers to large igneous provinces: Elements, vol. 1, tháng 12 năm 2005, 277-281. http://www.elementsmagazine.org/
 Labrosse, S., Hotspots, mantle plumes and core heat loss, Earth Planet. Sci. Lett., 199, 147-156,2002.
 Lassiter, J. C., Constraints on the coupled thermal evoluution of the Earth's core and mantle, the age of the inner core, and the origin of the 186Os/188Os "core signal" in plume-derived lavas. Earth and Planetary Science Letters, v. 250, p. 306-317 (2006).
Marsh, JS, Hooper PR, Rehacek J, Duncan RA, Duncan AR, 1997. Stratigraphy and age of Karoo basalts of Lesotho and implications for correlations within the Karoo igneous province. In: Mahoney JJ and Coffin MF, editors, Large Igneous Provinces: continental, oceanic, and planetary flood volcanism, Geophysical Monograph 100, American Geophysical Union, Washington, DC, 247-272.
Peate DW, 1997. The Parana-Etendeka Province. In: Mahoney JJ and Coffin MF, editors, Large Igneous Provinces: continental, oceanic, and planetary flood volcanism, Geophysical Monograph 100, American Geophysical Union, Washington, DC, 247-272.
 Ratajeski, K. (25 tháng 11 năm 2005). The Cretaceous Superplume
Ritsema, J., H.J. van Heijst, and J.H. Woodhouse, Complex shear wave velocity structure imaged beneath Africa and Iceland, Science, 286, 1925-1928, 1999.
 Saunders, AD, 2005, Large igneous provinces: origin and environmental consequences: Elements, vol. 1, tháng 12 năm 2005, 259-263. http://www.elementsmagazine.org/
Choi, S.H.. Mukasa, S.B.. Kwon, S.T.. Andronikov, A.V., 2006, Sr, Nd, Pb and Hf isotopic compositions of late Cenozoic alkali basalts in South Korea: Evidence for mixing between the two dominant asthenospheric mantle domains beneath East Asia

Xem thêm
 Điểm nóng (địa chất)

Liên kết ngoài
 Large Igneous Provinces (LIPS)
MantlePlumes.org

 Campbell, Ian H. và Davies, Geoffrey F. (2006) Do mantle plumes exist? , (pdf), Episodes, volume 29, number 3,tr.162-168. Truy cập 24 tháng 10 năm 2007

Địa động lực học
Kiến tạo mảng
Cấu trúc Trái Đất
Lịch sử địa chất Trái Đất


title: Atarba picticornis

text:
Atarba picticornis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Tham khảo

Atarba
Limoniidae ở vùng Nearctic


title: La Chapelle-aux-Filtzméens

text:
La Chapelle-aux-Filtzméens () là một xã của tỉnh Ille-et-Vilaine, thuộc vùng Bretagne, miền tây bắc nước Pháp.

Dân số
Người dân ở La Chapelle-aux-Filtzméens được gọi là Capelle-Filismontins.

Xem thêm
Xã của tỉnh Ille-et-Vilaine

Tham khảo

Mayors of Ille-et-Vilaine Association  ;
INSEE ;
IGN

Liên kết ngoài
French Ministry of Culture list for La Chapelle-aux-Filtzméens

Xã của Ille-et-Vilaine


title: Monoceratuncus

text:
Monoceratuncus là một chi bướm đêm thuộc phân họ Tortricinae của họ Tortricidae.

Các loài
Monoceratuncus autolytus (Razowski, 1986)
Monoceratuncus conviva (Razowski, 1990)
Monoceratuncus cristatus (Razowski & Becker, 1986)
Monoceratuncus cryphalus Razowski, 1993
Monoceratuncus eriodens (Razowski, 1986)
Monoceratuncus lugens (Razowski & Becker, 1986)
Monoceratuncus peltatus Razowski & Becker, 1993
Monoceratuncus tantulus (Razowski & Becker, 1986)

Xem thêm
Danh sách các chi của Tortricidae

Chú thích

Tham khảo

 tortricidae.com

Cochylini


title: Villaseco de los Reyes

text:
Villaseco de los Reyeslà một đô thị ở tỉnh Salamanca, tây Tây Ban Nha, thuộc cộng đồng tự trị Castile-Leon. Dân số năm 2008 là 399 người. Đô thị này có diện tích 136,05 km² và nằm trên khu vực có độ cao 772 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Đô thị ở Salamanca


title: Hàn vương Thành

text:
Hàn Thành (chữ Hán: 韓成; ?-206 TCN) là một vị vua chư hầu nước Hàn cuối thời Tần và thời Hán Sở trong lịch sử Trung Quốc.

Thân thế
Hàn Thành vốn là dòng dõi nước Hàn thời Chiến Quốc, cùng họ với Hàn Tương Vương. Ông được gọi là Hành Dương quân (横陽君).

Chống Tần
Năm 209 TCN, Trần Thắng khởi binh chống nhà Tần, được 6 tháng thì bị giết. Năm 208 TCN, tướng nước Sở là Hạng Lương kế tục đánh Tần, lập Sở Hoài vương lên thay. Một người thuộc dòng khanh tướng nước Hàn là Trương Lương đề nghị Hạng Lương lập vua nước Hàn để tăng thêm vây cánh.

Hạng Lương nghe theo, sai Trương Lương tìm Hàn Thành, lập làm vua Hàn. Nước Hàn thời Chiến Quốc được tái lập, Trương Lương được phong làm làm tư đồ nước Hàn. Người cùng họ Hàn Thành là Hàn Tín được bổ nhiệm làm Tướng quân phò tá Hàn vương. Hạng Lương cho Hàn Vương cầm hơn 1000 quân đi về hướng tây lấy đất Hàn cũ.

Hàn vương Thành cùng Trương Lương đi đánh lấy được mấy thành, nhưng yếu thế nên bị quân Tần cướp lại ngay. Quân Hàn đi lại đánh quanh quẩn ở miền Dĩnh Xuyên.

Năm 207 TCN, Lưu Bang và Hạng Vũ nhận giao ước đi đánh Tần. Khi Lưu Bang đi từ miền nam Lạc Dương ra khỏi núi Hoàn Viên, Hàn vương Thành và Trương Lương dẫn quân theo, lấy được hơn mười thành nước Hàn, đánh phá quân của tướng Tần là Dương Hùng.

Sau khi thắng Dương Hùng, Lưu Bang sai Hàn Vương Thành ở lại giữ huyện Dương Định, còn mình cùng Trương Lương tiếp tục đi đánh Tần.

Bị giết
Đầu năm 206 TCN, Trương Lương giúp Lưu Bang vào Hàm Dương diệt nhà Tần. Hạng Vũ có thế lực mạnh hơn, tuy vào đất Tần sau nhưng trở thành người đứng đầu chư hầu, tự xưng là Tây Sở bá vương và phân phong cho các chư hầu.

Lưu Bang yếu thế hơn, phải nhận tước phong là Hán Vương. Hàn Vương Thành đã cho Trương Lương theo giúp Lưu Bang nên Lưu Bang vào Quan Trung trước, nên Hạng Vương oán không cho ông về nước Hàn, bắt theo mình sang Bành Thành giam lỏng.

Không lâu sau, Hạng Vũ giáng Hàn Thành làm Hàn hầu, rồi giết chết ông ở Bành Thành – kinh đô Tây Sở. Không rõ khi đó Hàn Thành bao nhiêu tuổi. Hạng Vũ lập thủ hạ của mình, tức huyện lệnh đất Ngô là Trịnh Xương làm Hàn Vương. Tư đồ Trương Lương bỏ trốn theo Hán vương, sau này giúp Lưu Bang diệt Tây Sở (202 TCN).

Xem thêm
 Hạng Vũ
 Lưu Bang
 Trương Lương
 Hàn vương Tín

Chú thích

Tham khảo
 Sử ký Tư Mã Thiên, các thiên:
 Lưu hầu thế gia
 Hạng Vũ bản kỷ
 Cao Tổ bản kỷ
 Chu Mục, Trần Thâm chủ biên (2003), 365 truyện cổ sử chọn lọc Trung Quốc, tập 3, Nhà xuất bản Thanh niên

Người nhà Tần
Vua Trung Quốc bị giết
Mất năm 206 TCN
Vua chư hầu thời Hán Sở
Năm sinh không rõ
Mất thập niên 200 TCN
Nước Hàn


title: Andrena concinnula

text:
Andrena concinnula là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1898.

Chú thích

Tham khảo

C
Động vật được mô tả năm 1898


title: Calyptra orthograpta

text:
Calyptra orthograpta là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Chúng được tìm thấy ở Trung Quốc và Ấn Độ. Chúng là loài khá hiếm.

Chú thích

Calyptra
Động vật được mô tả năm 1886


title: Cardiotarsus babai

text:
Cardiotarsus babai là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Kishii miêu tả khoa học năm 1994.

Chú thích

Tham khảo

Cardiotarsus


title: Tillandsia laui

text:
Tillandsia laui là một loài thuộc chi Tillandsia. Đây là loài đặc hữu của México.

Chú thích

Tham khảo

Checklist of Mexican Bromeliaceae with Notes on Species Distribution and Levels of Endemism  truy cập 3 tháng 11 năm 2009

L
Thực vật México


title: Bulbophyllum luteopurpureum

text:
Bulbophyllum luteopurpureum là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

luteopurpureum]]

L


title: Sông La

text:
Sông La là một phụ lưu của sông Lam, dài 12,5 km chảy qua huyện Đức Thọ, tỉnh Hà Tĩnh.

Sông La là hợp lưu của hai sông Ngàn Phố (từ Hương Sơn đồ về) và sông Ngàn Sâu (từ Hương Khê và Vũ Quang) tại bến Tam Soa (Linh Cảm, Đức Thọ). Đến lượt nó lại hợp lưu với sông Cả (từ Nghệ An chảy sang) tạo thành dòng sông Lam nằm giữa 2 tỉnh Nghệ An và Hà Tĩnh.

Sông La là một dòng sông rất đẹp, có phong cảnh nên thơ và là nguồn cảm ứng sáng tạo cho nhiều nhạc sĩ.

Sách Đại Nam nhất thống chí viết: Sông La có hai nguồn: Một nguồn từ động Thâm Nguyên (tức Ngàn Sâu) ở núi Khai Trương (tức núi Giăng Màn) châu Quy Hợp tỉnh Hà Tĩnh (đạo Hà Tĩnh xứ Nghệ xưa), chảy về Đông đến xã Chu Lễ, hợp với sông Tiêm, đến xã Bào Khê gặp sông Trúc, qua sông Cửu Khúc đến xã Vụ Quang thì hội với sông Ác (tức sông Ngàn Trươi), đến xã Đỗ Xá thì gặp sông Ngàn Phố. Nguồn kia là sông La Hà bắt đầu từ ngọn Cốt Đột núi Giăng Màn, chảy về phía Đông gọi là sông Ngàn Phố đến Đỗ Xá hợp với sông La. Sông La chảy đến xã Bùi Xá thì chia ra một nhánh chảy vào sông Minh, chảy tiếp về Đông đến xã Tường Xá thì đổ vào sông Lam.

Các bài hát về sông La:
Người con gái sông La của nhạc sĩ Doãn Nho;
Gái sông La của nhạc sĩ Lê Hàm;
Gửi sông La mẹ hiền của Thu Hiền và Lê Việt Hòa;
Một mình với sông La của nhạc sĩ Tân Huyền;
Sông La ngày về, sáng tác: Nhạc sĩ Quốc Việt.
Gửi về sông La, sáng tác: Nhà thơ Tạ Thăng Hùng

Liên kết ngoài
 Núi Tùng- Sông La

Cước chú

La
Hệ thống sông Lam


title: 9044 Kaoru

text:
9044 Kaoru (1991 KA) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 18 tháng 5 năm 1991 bởi S. Otomo và O. Muramatsu ở Kiyosato.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 9044 Kaoru

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1991


title: Cảng thị Thanh Hà – Bao Vinh

text:
Cảng thị Thanh Hà – Bao Vinh là một thương cảng cổ sầm uất của Đàng Trong. Cùng với Hội An, nó là cửa ngõ ngoại thương lớn nhất Đàng Trong của các chúa Nguyễn. Cảng Thanh Hà ra đời trên phần đất thuộc hai làng cổ Minh Hương (nay là thôn Minh Thanh) và làng Địa Linh đều thuộc phường Hương Vinh, thành phố Huế, tỉnh Thừa Thiên Huế, nằm cách trung tâm thành phố Huế khoảng 5 km về phía Đông Bắc, nằm trên bờ sông Hương, vào giữa thế kỷ 17 cho đến đầu thế kỷ 19.

Lịch sử phát triển
Nó hình thành ngay sau khi chúa Nguyễn Phúc Lan dời phủ chúa từ Phúc An vào Kim Long, lúc mà sự nghiệp của các chúa Nguyễn ở Đàng Trong bắt đầu thời thịnh trị. Làng Minh Hương được hình thành từ thế kỷ 16 bởi những người Việt, đến đầu thế kỷ 17, chúa Nguyễn cho các thương nhân đầu tiên của người Hoa đến định cư, lập phố buôn bán. Dân dần hình thành nên phố chợ và cảng thị bên bờ sông Hương, mang tên Thanh Hà.

Phố cảng Thanh Hà
Cảng thị Thanh Hà, vào giữa thế kỷ 17 "là nơi thuyền mảnh lớn của Trung Quốc, những con tàu của Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha hay của Pháp đã bỏ neo" (theo Morineau - BAVH). Còn theo lời mô tả của Quốc sử quán triều Nguyễn thì cảng Thanh Hà là nơi "phố xá liên lạc thuở xưa là chợ có tiếng đô hội". Người đương thời gọi nó là "Đại Minh khách phố".

Gần đây, các nhà khảo cổ thuộc khoa Lịch sử trường Đại học Khoa học-Đại học Huế đã tìm thấy ở độ sâu 0 – 50 m nhiều mảnh gốm sứ và tiền cổ nhà Thanh có các niên hiệu Khang Hy (1662 - 1723), Ung Chính (1723 - 1736), Càn Long (1736 - 1796).

Phố cảng Bao Vinh
Phố cổ Bao Vinh là địa điểm thứ hai của chuỗi cảng thị Thanh Hà – Bao Vinh, là giai đoạn phát triển cuối cùng của chuỗi cảng thị này. Nó hình thành khi mà cảng thị Thanh Hà đã bị bồi lắng, nằm lùi sâu đất liền và lụi tàn.

Xem thêm
 Khu phố cổ Hà Nội
 Phố Hiến
 Phố cổ Hội An
 Phố cổ Thành Nam
 Phố cổ Đồng Văn
 Phố cổ Gia Hội

Tham khảo

Chợ xưa Bao Vinh, cảng cũ Thanh Hà
Phố cảng Thanh Hà- Bao Vinh, trung tâm thương mại Phú Xuân-Huế thế kỷ 17-18-19
Cảng cổ Thanh Hà - những giá trị lịch sử văn hoá cần được khảo cổ học khám phá

Nhà phố thương mại
Thanh Hà
Du lịch Thừa Thiên Huế
Phố cổ tại Việt Nam
Huế


title: Sinowilsonia henryi

text:
Sinowilsonia henryi là một loài thực vật thuộc chi đơn loài Sinowilsonia, họ Hamamelidaceae. Đây là loài đặc hữu của Trung Quốc. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo

 World Conservation Monitoring Centre 1998. Sinowilsonia henryi. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.
 Flora of China

H
Thực vật đặc hữu Trung Quốc


title: Họ Nhựa ruồi

text:
Họ Nhựa ruồi hay họ Bùi (danh pháp khoa học: Aquifoliaceae, đồng nghĩa: Ilicaceae) là một họ nhỏ trong thực vật có hoa với chỉ một chi, Ilex, bao gồm các loài nhựa ruồi hay còn gọi là bùi. Chi này là một chi lớn với khoảng 400-600 loài, phân bố gần như rộng khắp trên thế giới, chỉ vắng mặt tại khu vực Australasia và miền tây Bắc Mỹ. Chúng là các cây bụi hay cây gỗ nhỏ, bao gồm cả cây thường xanh và cây lá sớm rụng. Nhiều loài có thể dùng làm cây cảnh.

Họ này có thể được nhận ra bằng các lá thường có răng cưa, mọc vòng và có thể có các bướu cây li e nhỏ trên mặt sau của phiến lá; các lá kèm nhỏ màu hơi đen. Cụm hoa dạng xim và thường là dạng dưới tán. Quả thường có dạng hình chai, khô, có chỏm là núm nhụy màu đen, không cuống, rộng bản; bên trong chứa một vài hạch.

Một chi khác, Nemopanthus, trước đây được công nhận trong họ này, chỉ chứa một loài là Nemopanthus mucronatus, được tách ra khỏi chi Ilex trên cơ sở là hoa của nó có đài hoa suy giảm và các cánh hoa hẹp, cũng như trên cơ sở của tế bào học, do nó là tứ bội, trong khi các loài trong chi Ilex là lưỡng bội. Tuy nhiên, theo kết quả từ các phân tích phân tử, hiện nay nó được nhập lại vào chi Ilex, với tên gọi Ilex mucronata ,  .

Phát sinh chủng loài
Biểu đồ phát sinh chủng loài của họ Nhựa ruồi trong bộ Nhựa ruồi như sau:

Chú thích

Tham khảo

 Powell M., Savolainen V., Cuénod P., Manen J. F. và Andrews S. (2000). The mountain holly (Nemopanthus mucronatus: Aquifoliaceae) revisited with molecular data. Kew Bulletin 55: 341-347.

A


title: Nhau thai

text:
Nhau thai (gọi tắt là nhau, còn được gọi là rau thai) là một cơ quan nối phôi đang phát triển với thành tử cung với chức năng cung cấp chất dinh dưỡng, thải chất thải và trao đổi khí qua máu với cơ thể mẹ. Nhau thai thật sự được định nghĩa đối với các loài thú Eutheria, nhưng cũng có thể gặp ở một vài loài rắn và thằn lằn ở các mức độ phát triển khác nhau đến cấp độ thú.

Nhau thai của động vật có vú có lẽ đã phát triển đầu tiên khoảng 150 triệu đến 200 triệu năm trước. Protein syncytin, được tìm thấy ở lớp bên ngoài của nhau thai (syncytiotrophoblast) giữa mẹ và thai nhi, có một dấu hiệu RNA nhất định trong bộ gen của nó dẫn đến giả thuyết rằng nó có nguồn gốc từ một retrovirus: về cơ bản là vi-rút đã giúp mở đường cho quá trình chuyển đổi từ đẻ trứng sang đẻ con.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Additional Human placenta photography
 The Placenta, gynob.com, with quotes from Williams Obstetrics, 18th Edition, F. Gary Cunningham, M.D., Paul C. MacDonald, M.D., Norman F. Grant, M.D., Appleton & Lange, Publishers.

Hệ cơ quan
Sinh học phát triển
Cơ quan
Hệ sinh dục


title: Chrysophtharta

text:
Chrysophtharta là một chi bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae.
Chi này được Weise miêu tả khoa học năm 1901.

Các loài
Các loài trong chi này gồm:
 Chrysophtharta ambigua Daccordi, 2003
 Chrysophtharta flavolimbata Daccordi, 2003

Chú thích

Tham khảo

Họ Ánh kim


title: Saint-Nicolas-de-Bourgueil

text:
Saint-Nicolas-de-Bourgueil là một xã trong tỉnh Indre-et-Loire, thuộc vùng hành chính Centre-Val de Loire của nước Pháp, có dân số là 1319 người (thời điểm 1999). Xã nằm trên đường đến các lâu đài nổi tiếng như Lâu đài Chenonceaux, Lâu đài Villandry...

Nhân khẩu học

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Haut-de-la-Gardière

Xã của Indre-et-Loire


title: Nong Na Kham (huyện)

text:
Nong Na Kham () là một huyện (amphoe) của tỉnh Khon Kaen, đông bắc Thái Lan.

Lịch sử
Tiểu huyện (king amphoe) đã được thành lập vào ngày 30 tháng 4 năm 1994 thông qua việc tách ra từ huyện Phu Wiang.

Theo quyết định ngày 1 tháng 5 năm 2007 của chính phủ Thái Lan, tất cả 81 tiểu huyện sẽ được nâng thành huyện. Với việc đăng công báo hoàng gia ngày 24 tháng 8, việc nâng cấp này thành chính thức.

Địa lý
Các huyện giáp ranh (từ phía bắc theo chiều kim đồng hồ) Si Bun Rueang và Non Sang của tỉnh Nongbua Lamphu, Phu Wiang, Wiang Kao và Si Chomphu của tỉnh Khon Kaen.

Hành chính
Huyện này được chia ra thành 3 phó huyện (tambon), các đơn vị này lại được chia thành 34 làng (muban). Không có khu vực đô thị, có 3 Tổ chức hành chính tambon.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 amphoe.com

Nong Na Kham


title: Tinh dầu

text:
Tinh dầu là một dạng chất lỏng chứa các hợp chất thơm dễ bay hơi được chiết xuất bằng cách chưng cất hơi nước hoặc ép lạnh, từ lá cây; thân cây; hoa; vỏ cây; rễ cây; hoặc những bộ phận khác của thực vật. Phương pháp khác để tách chiết tinh dầu là tách chiết dung môi.

Tinh dầu được ví như là nhựa sống của cây, vì vậy đã mang sức sống, năng lượng tinh khiết nhất của dược thảo từ thiên nhiên và mạnh hơn 50 -100 lần các loại dược thảo sấy khô (thảo mộc). Hầu hết các loại tinh dầu đều trong, ngoại trừ vài loại tinh dầu như dầu cây hoắc hương, dầu cam, sả chanh thì đều có màu vàng hoặc hổ phách.

Tinh dầu được sử dụng trong sản xuất nước hoa, mỹ phẩm, sữa tắm, xà phòng, tạo hương vị cho đồ uống và thực phẩm, hay thêm mùi vào hương/trầm và các sản phẩm tẩy rửa vệ sinh gia dụng khác.

Tinh dầu theo dòng lịch sử cũng từng được sử dụng trong lĩnh vực y học. Các ứng dụng y học bao gồm từ làm đẹp da cho tới điều trị ung thư và thường chỉ là thuần túy dựa theo các miêu tả lịch sử về việc sử dụng tinh dầu cho các mục đích này. Các tuyên bố về hiệu quả của điều trị y học bằng tinh dầu, cụ thể là hiệu quả chữa trị ung thư, hiện tại phải tuân theo các quy định điều chỉnh tại nhiều quốc gia.

Lịch sử
Với lịch sử phát triển hàng ngàn năm, tinh dầu được mệnh danh là báu vật của thiên nhiên, là tủ thuốc của tự nhiên được phát triển thành phương pháp trị liệu, chăm sóc sức khỏe, làm đẹp trên toàn thế giới. Giữa thế kỉ 19, tinh dầu được tập trung nghiên cứu và trở thành một phương pháp trị liệu tổng thể và phổ cập tại nhiều nước như: Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản, Anh, Pháp…

Tinh dầu giúp loại bỏ tế bào chết trên da, giữ và làm cho da mượt mà, mềm mại kích hoạt làm tiêu mỡ thừa dưới da, giúp da săn chắc ngăn ngừa mụn trứng cá.

Tinh dầu giúp trị cảm cúm, nhức đầu, các bệnh về khớp, trị liệu các vấn đề về gan, thận, mất ngủ, giải độc cho cơ thể, thư giãn, giảm strees…

Tinh dầu tạo mùi thơm nhẹ nhàng, và hoàn toàn tinh khiết cho không gian.

Tinh dầu dùng trong sản xuất thuốc

Ngoài ra tinh dầu hiện nay được nhiều người sử dụng thay thế các loại mỹ phẩm thông thường, bởi tính  an toàn trong sử dụng và gần như không có tác dụng phụ. Bên cạnh tác dụng chăm sóc sắc đẹp công dụng chăm sóc sức khỏe, làm sạch không khí cũng được nhiều chuyên gia khuyên dùng. Bạn có thể tham khảo những người tư vấn sử dụng có kinh nghiệm hoặc bác sĩ của bạn.

Tinh dầu nguyên chất
Tinh dầu nguyên chất là tinh dầu chưa pha chế với các thành phần hoá học khác. Được chiết xuất 100% từ thực vật thiên nhiên. Với một hàm lượng nhất định chúng thường ăn uống được, rất tốt và an toàn cho sức khỏe, trừ một số loại tinh dầu được khai thác từ các loại dược thảo không ăn uống được (ở dạng thô - như lộc đề, bách...). Vì vậy nên nếu một loại tinh dầu được chiết xuất từ những loại thảo dược ăn uống được ở dạng thô (cam, chanh, quế, bạc hà, gừng, sả, tiêu,...) thì sẽ ăn uống được (ở hàm lượng nhất định) khi chiết xuất thành tinh dầu tinh khiết, nếu không không ăn uống được thì các loại tính dầu này thường chưa đảm bảo tinh khiết từ thiên nhiên.

Tinh dầu không nguyên chất
Tinh dầu không nguyên chất: Là tinh dầu được pha từ tinh dầu nguyên chất với các chất hóa học khác mà vẫn giữ được hương của tinh dầu hoặc tinh dầu được chiết xuất nguyên chất từ thực vật nhưng chưa đạt chất lượng hoàn toàn TINH KHIẾT thành phần từ dược thảo thiên nhiên có lợi cho sức khỏe.

Hương tinh dầu tổng hợp
Là sản phẩm có mùi hương tương tự tinh dầu được tạo thành qua con đường tổng hợp hóa học còn gọi là dầu thơm.

Sản xuất
tinh dầu được sản xuất từ các thành phần khác nhau của cây cỏ:

Ứng dụng
Với lịch sử phát triển hàng ngàn năm, tinh dầu được mệnh danh là báu vật của thiên nhiên, là tủ thuốc của tự nhiên được phát triển thành phương pháp trị liệu, chăm sóc sức khỏe, làm đẹp trên toàn thế giới. Giữa thế kỉ 19, tinh dầu được tập trung nghiên cứu và trở thành một phương pháp trị liệu tổng thể và phổ cập tại nhiều nước như: Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản, Anh, Pháp…

Tinh dầu giúp loại bỏ tế bàochết trên da, giữ và làm cho da mượt mà, mềm mại kích hoạt làm tiêu mỡ thừa dưới da, giúp da săn chắc ngăn ngừa mụn trứng cá.

Tinh dầu giúp trị cảm cúm, nhức đầu, các bệnh về khớp, trị liệu các vấn đề về gan, thận, mất ngủ, giải độc cho cơ thể, thư giãn, giảm strees…

Tinh dầu tạo mùi thơm nhẹ nhàng, và hoàn toàn tinh khiết cho không gian.

Tinh dầu còn dùng trong sản xuất thuốc

Ngoài ra tinh dầu hiện nay được nhiều người sử dụng thay thế các loại mỹ phẩm thông thường, bởi tính an toàn trong sử dụng và gần như không có tác dụng phụ.

Cách sử dụng tinh dầu
Liệu pháp tại chỗ (Bôi, mát xa):

Tinh dầu thực sự tinh khiết sẽ thẩm thấu rất tốt qua da, hấp thu trực tiếp qua màng tế bào. Một số loại có thể gây kích ứng da, vì vậy khi sử dụng cần tuân thủ theo hướng dẫn của nhà sản xuất vì các loại tinh dầu có nhiều cấp độ khác nhau. Các nhà khoa học khuyến cáo, nếu chúng ta thích dùng tinh dầu, cố gắng tìm kiếm các loại tinh dầu đạt cấp độ Tinh Dầu Trị Liệu để đảm bảo thật sự tinh khiết. Các loại tinh dầu không đảm bảo tinh khiết nếu dùng về lâu dài sẽ không có lợi cho sức khỏe nhất là bằng đường hít.

Sử dụng tinh dầu để bôi: Đa số các loại tinh dầu đề có thể bôi lên da với các công dụng trị liệu của loại thực vật đó. Có thể kết hợp các loại tinh dầu lại để có tác dụng tốt nhất.

Sử dụng tinh dầu để mát xa: Mát xa với tinh dầu là 1 liệu pháp hiệu quả để giảm trừ căng thằng và chăm sóc da. Thường tinh dầu không mát xa trực tiếp được lên da mà phải sử dụng kết hợp với dầu nền (Dầu dừa, dầu Jojoba, Dầu Hạnh Nhân, dầu Olive,...) để pha với nhau mới có thể mát xa trực tiếp được lên da.

Tỷ lệ pha trộn: Tùy theo mức độ mẫn cảm của da, độ tuổi của người sử dụng, tình trạng sức khỏe mà tỷ lệ pha trộn với dầu nền có tỷ lệ từ 0.5% - 5%. Lưu ý, trẻ em dưới 3 tháng tuổi, phụ nữ đang mang thai và đang cho con bú không nên sử dụng tinh dầu (cần phải tham khảo ý kiến của bác sỹ có chuyên môn để đảm bảo an toàn).

Liệu pháp hương thơm (hít, xông, khuếch tán, xịt)

Thường dùng cho mục đích hương thơm hoặc điều trị các bệnh về đường hô hấp (hiệu quả và tốt cho sức khỏe là các loại tinh dầu đạt cấp độ Tinh Dầu Trị Liệu - Tức tinh dầu nguyên chất). Nếu chúng ta dùng những loại tinh dầu không đảm bảo tinh khiết, điều này sẽ ảnh hưởng tới sức khỏe khi dùng lâu dài.

- Các dùng để hít: Nhỏ 3 đến 5 giọt tinh dầu vào khăn có chất liệu vải cotton để ở nơi mà bạn cần tạo mùi. Tinh dầu sẽ bay hương và lan tỏa những nơi gần đó.

- Cách dùng để xông: Vì tinh dầu chỉ bay hơi ở nhiệt độ cao nên phải dùng thêm công cụ đó là đèn khuếch tán tinh dầu (Bằng điện hoặc bằng nến).

- Dùng để xịt: Do tinh dầu không tan trong nước chỉ tan trong cồn và dầu nền. Nên muốn làm để xịt thì phải pha với cồn y tế 70 độ hoặc 90 độ.

Liệu pháp bên trong (ăn, uống, ngậm...)

Các loại tinh dầu chất lượng cao (Tinh Dầu Trị Liệu) hầu hết dùng được bên trong (theo hàm lượng nhất định)
Thường tinh dầu nguyên chất không được chỉ định đường uống do tinh dầu nguyên chất rất đậm đặc nên cần phải pha chế theo công thức, liệu lượng chuẩn thì mới đảm bảo an toàn.

Chú thích


title: La Chapelle-Grésignac

text:
La Chapelle-Grésignac (trong tiếng Occitan La Chapela de Gresinhac) là một xã của Pháp, nằm ở tỉnh Dordogne trong vùng Aquitaine của Pháp. Xã này có diện tích 6,95 km2, dân số năm 2005 là 131 người. Xã nằm ở khu vực có độ cao trung bình 125 m trên mực nước biển.

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Liên kết ngoài
 La Chapelle-Grésignac trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia

Chapelle-Gresignac, La


title: Stenoprora

text:
Stenoprora là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae.

Loài
 Stenoprora adelopis Lower, 1903
 Stenoprora apicinota Turner, 1944
 Stenoprora lophota Lower, 1903
 Stenoprora perspicua Turner, 1941
 Stenoprora triplax Turner, 1944

Chú thích

Tham khảo

 Natural History Museum Lepidoptera genus database
 Stenoprora at funet.fi

Erebidae


title: Clathrodrillia albicoma

text:
Clathrodrillia albicoma là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Drilliidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Clathrodrillia


title: Erioconopa diuturna

text:
Erioconopa diuturna là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Erioconopa
Limoniidae ở vùng Palearctic


title: Bouan

text:
Bouan  là một xã ở tỉnh Ariège, thuộc vùng Occitanie ở phía tây nam nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Ariège

Tham khảo

Xã của Ariège


title: Họ Đậu

text:
{{Bảng phân loại
| image = Flowering_kudzu.jpg
| image_caption = Sắn dây (Pueraria lobata)
| regnum = Plantae
| unranked_divisio = Angiospermae
| unranked_classis = Eudicots
| unranked_ordo = Rosids
| ordo = Fabales
| familia = Fabaceae
| familia_authority = Lindl., 1836
| subdivision_ranks = Các phân họ
| subdivision =
Caesalpinioideae - Vang (gồm cả Mimosoideae - Trinh nữ)
Cercidoideae
Detarioideae
Dialioideae
Duparquetioideae
Faboideae - Đậu
</td></tr>Tham khảo
GRIN-CA ngày 1 tháng 9 năm 2002
| range_map = Legume Biogeography.svg
| range_map_width = 250px
| range_map_alt = Các quần xã sinh vật mà họ Fabaceae có mặt
| range_map_caption = Họ đậu phân bố trong 4 quần xã chính: rừng mưa, ôn đới, đồng cỏ, và cây mọng nước.
| synonyms =
 Caesalpiniaceae R.Br.
 Cassiaceae Link
 Ceratoniaceae Link
 Detariaceae (DC.) Hess
 Hedysareae (Hedysaraceae) Agardh
 Lathyraceae Burnett
 Lotaceae Burnett
 Mimosaceae R.Br.
 Papilionaceae Giseke
 Phaseolaceae Ponce de León & Alvares
 Robiniaceae Welw.
 Swartziaceae (DC.) Bartl.
}}
Họ Đậu hay còn gọi họ Cánh bướm (danh pháp khoa học: Fabaceae, đồng nghĩa: Leguminosae, Papilionaceae) là một họ thực vật trong bộ Đậu. Đây là họ thực vật có hoa lớn thứ ba, sau họ Phong lan và họ Cúc, với khoảng 730 chi và 19.400 loài. Các loài đa dạng tập trung nhiều trong các phân họ Trinh nữ (Mimosoideae) và phân họ Đậu (Faboideae), và chúng chiếm khoảng 9,4% trong tổng số loài thực vật hai lá mầm thật sự. Ước tính các loài trong họ này chiếm 16% các loài cây trong vùng rừng mưa nhiệt đới Nam Mỹ. Ngoài ra, họ này cũng có mặt nhiều ở các rừng mưa và rừng khô nhiệt đới ở châu Mỹ và châu Phi. Cho đến nay vẫn còn những tranh cãi về việc họ này bao gồm 3 phân họ hay tách các phân họ của nó thành các họ riêng biệt. Có rất nhiều thông tin về dữ liệu phân tử và hình thái học chứng minh họ Đậu là một họ đơn ngành. Quan điểm này được xem xét không chỉ ở cấp độ tổng hợp khi so sánh các nhóm khác nhau trong họ này và các quan hệ họ hàng của chúng mà còn dựa trên các kết quả phân tích về phát sinh loài gần đây dựa trên DNA. Các nghiên cứu này xác nhận rằng họ Đậu là một nhóm đơn ngành và có quan hệ gần gũi với các họ trong bộ Đậu là họ Viễn chí (Polygalaceae), họ Suyên biển (Surianaceae), và họ Quillajaceae.

Phân loại
Theo định nghĩa của hệ thống APG thì nó là một họ lớn: Fabaceae sensu lato (nghĩa rộng). ICBN cho phép sử dụng cả Fabaceae nghĩa rộng và Leguminosae như là các tên gọi thực vật học tương đương nhau ở cấp họ. Hệ thống APG sử dụng tên gọi Fabaceae.

Tuy nhiên, họ Fabaceae có thể định nghĩa khác đi như là Fabaceae sensu stricto (nghĩa hẹp), ví dụ như trong hệ thống Cronquist. Trong các phân loại như thế thì các phân họ Trinh nữ (Mimosoideae) và Vang (Caesalpinioideae) được nâng lên thành cấp họ với tên gọi khoa học tương ứng là Mimosaceae và Caesalpiniaceae. Nhóm còn lại có các tên gọi thực vật học tương ứng là Fabaceae và Papilionaceae (nhưng không phải là Leguminosae). APG coi nhóm này ở mức độ phân họ, với tên gọi Faboideae (tên gọi tương đương của nó trong Leguminosae là Papilionoideae).

Khi tra cứu hay tham khảo bất kỳ cuốn sách nào có sử dụng tên gọi Fabaceae, cần phải lưu ý là tên gọi này dùng trong ngữ cảnh nào. Các tên gọi như Leguminosae hay Papilionaceae là rõ ràng và các nhà phân loại học dùng các từ này chủ yếu cùng với tên gọi Leguminosae.

Leguminosae (hay Fabaceae sensu lato) là họ lớn thứ hai của thực vật có hoa với 730 chi và trên 19.400 loài. Các tên gọi thông thường chủ yếu của các loài trong họ này là đỗ hay đậu, và họ này chứa một số loài cây quan trọng bậc nhất trong cung cấp thực phẩm cho con người, chẳng hạn các loại đậu, đỗ, lạc, đậu tương và đậu lăng v.v. Các loài khác trong họ cũng là các nguồn cung cấp thức ăn quan trọng cho gia súc, gia cầm hoặc để làm phân xanh, chẳng hạn đậu lupin, cỏ ba lá, muồng hay đậu tương. Một số chi như Laburnum, Robinia, Gleditsia, Acacia, Mimosa và Delonix là các loại cây cảnh. Một số loài còn có các tính chất y học hoặc diệt trừ sâu bọ (chẳng hạn Derris) hay sản sinh ra các chất quan trọng như gôm Ả Rập, tanin, thuốc nhuộm hoặc nhựa. Một số loài, như sắn dây, một loài có nguồn gốc ở khu vực Đông Á, đầu tiên được trồng tại miền đông nam Hoa Kỳ nhằm cải tạo đất và làm thức ăn cho gia súc, nhưng đã nhanh chóng trở thành một loài cỏ dại xâm hại nguy hiểm có xu hướng phát triển trên mọi thứ đất và chèn ép nhiều loài bản địa.

Tất cả các thành viên trong họ này đều có hoa chứa 5 cánh hoa, trong dó bầu nhụy lớn khi phát triển được sẽ tạo ra quả thuộc loại quả đậu, hai vỏ của nó có thể tách đôi, bên trong chứa nhiều hạt trong các khoang riêng rẽ. Các loài trong họ này theo truyền thống được phân loại trong ba phân họ, đôi khi được nâng lên thành các họ riêng trong bộ Đậu (Fabales), trên cơ sở hình thái học của hoa (đặc biệt là hình dạng cánh hoa):
 Phân họ Vang (Caesalpinioideae) hay họ Vang (Caesalpiniaceae): Có khoảng 170 chi và 2.000 loài. Hoa của chúng đối xứng hai bên, nhưng thay đổi nhiều tùy theo từng chi cụ thể, chẳng hạn trong chi Cercis thì hoa tương tự như hoa của các loài trong phân họ Faboideae, trong khi tại chi Bauhinia thì nó là đối xứng với 5 cánh hoa bằng nhau.
 Phân họ Trinh nữ (Mimosoideae) hay họ Trinh nữ (Mimosaceae): Các cánh hoa nhỏ và thông thường có dạng hình cầu hay là cụm hoa dạng bông và các nhị hoa là bộ phận sặc sỡ nhất của hoa.
 Phân họ Đậu (Faboideae hay Papilionoideae) = họ Fabaceae nghĩa hẹp hay họ Papilionaceae: Một cánh hoa lớn và có nếp gấp trên nó, hai cánh hoa cận kề mọc bên cạnh còn hai cánh hoa dưới chúng nối liền với nhau ở đáy, tạo thành một cấu trúc tương tự như cái thuyền con.

Phát sinh chủng loài

Cây phát sinh chủng loài của họ Đậu là đối tượng nghiên cứu của nhiều nhóm khoa học trên thế giới, họ sử dụng các phương pháp phân tích hình thái học, các dữ liệu DNA (trnL intron thể hạt, các gen thể hạt rbcL và matK, và các ITS) và phân tích miêu tả theo nhánh để dung giải các mối quan hệ của các dòng dõi khác nhau trong họ này. Bằng cách ấy người ta đã không thể xác nhận tính đơn ngành của các phân họ truyền thống là Mimosoideae và Faboideae, do chúng cùng nhau lồng sâu bên trong phân họ cận ngành Caesalpinioideae. Tất cả các nghiên cứu, thông qua cách tiếp cận khác nhau, là trước sau như một và đưa ra sự hỗ trợ mạnh cho các mối quan hệ giữa các nhánh chính của họ này, như sơ đồ dưới đây. Nhánh rẽ ra sớm nhất là tông Cercideae, tiếp theo đó là tông Detarieae, và chi đơn loài Duparquetia (trước đây chúng được xếp vào phân họ Caesalpinioideae).

Sau các thảo luận rộng rãi trong cộng đồng các nhà nghiên cứu phát sinh chủng loài họ đậu, Legume Phylogeny Working Group đã phân loại lại họ Fabaceae thành 6 phân họ, trong đó tách ra 4 phân họ mới từ Caesalpinioideae nghĩa rộng (sensu lato) và sáp nhập Caesapinioideae nghĩa hẹp (sensu stricto) với phân họ Mimosoideae (gọi là nhánh mimosoid trong phân loại mới nhất).

Dựa trên các dữ liệu phát sinh chủng loài và hóa thạch, người ta đề xuất rằng họ Đậu nguyên thủy phát triển ở các khu vực khô hạn và bán khô hạn dọc theo bờ biển của đại dương Tethys trong suốt đầu kỷ Đệ Tam. Tuy nhiên, các tài liệu khác thì cho rằng ở châu Phi (hoặc thậm chí châu Mỹ) không thể đưa ra kết luận về nguồn gốc như trên của họ này.

Tiến hóa
Bộ Đậu chứa khoảng 9,6% đa dạng sinh học của nhóm thực vật hai lá mầm thật sự và hầu hết chúng tập trung trong một trong 4 họ của nó là họ Đậu. Nguồn gốc của nhánh này bao gồm cả các họ Polygalaceae, Surianaceae và Quillajaceae được xác định là đã tồn tại từ 94 đến 89 triệu năm, và bắt đầu phát triển đa dạng vào khoảng 79 đến 74 triệu năm. Trong thực tế, các loài trong họ Đậu dường như đã đa dạng hóa trong suốt đầu kỷ Đệ Tam để trở thành thành viên phổ biến ở khắp mọi nơi của thực vật trên cạn hiện đại, giống như nhiều họ thực vật hạt kín khác.

Hóa thạch của họ Đậu phong phú và đa dạng, đặc biệt là trong kỷ Đệ Tam. Các hóa thạch của hoa, quả, lá chét, gỗ và phấn hoa được tìm thấy ở nhiều nơi. Hóa thạch sớm nhất có thể chắc chắn gán cho họ Đậu đã xuất hiện vào Paleocen muộn (khoảng 56 triệu năm trước). Các đại diện của các phân họ được công nhận theo truyền thống là Caesalpinioideae, Papilionoideae và Mimosoideae - cũng như các nhánh lớn trong phạm vi các phân họ - như Genisteae - đã được tìm thấy trong các mẫu hóa thạch trong các giai đoạn muộn hơn một chút, cách đây khoảng 55 đến 50 triệu năm. Trong thực tế, việc phát hiện ra một số đơn vị phân loại đại diện cho các nhánh chính của họ Đậu trong thời kỳ Eocen giữa và muộn gợi ý rằng các nhóm hiện đại nhất của họ Đậu đã có mặt và đa dạng hóa trong giai đoạn này. Sau đó, họ Fabaceae bắt đầu đa dạng hóa cách đây khoảng 60 triệu năm và các nhánh chính được tách ra cách đây 50 triệu năm. Tuổi của các nhánh chính trong Caesalpinioideae được ước tính vào khoảng từ 56 đến 34 triệu năm và nhóm Mimosoideae vào khoảng 44 ± 2,6 triệu năm. Sự tách biệt giữa Mimosoideae và Faboideae đã diễn ra cách đây từ 59 đến 34 triệu năm và tuổi của các nhánh chính trong Faboideae vào khoảng 58,6 ± 0,2 triệu năm. Trong phân họ Faboideae, sự chia tách của các nhóm cũng đã được xác định tuổi. Theo đó, Astragalus đã tách ra từ Oxytropsis vào khoảng 16 đến 12 triệu năm trước, mặc dù sự đa dạng hóa trong mỗi chi chỉ xảy ra tương đối gần đây. Ví dụ, sự phân tỏa của các loài thể bội không chỉnh trong nhánh Neo-Astragalus (các loài thuộc chi Astragalus có ở châu Mỹ) đã bắt đầu khoảng 4 triệu năm trước. Inga, một chi khác trong phân họ Faboideae chứa khoảng 350 loài dường như đã tách ra khoảng 2 triệu năm trước.

Miêu tả

Sinh trưởng
Các loài trong họ này có các kiểu phát triển đa dạng từ cây gỗ, cây bụi, thân thảo, dây leo, dây leo thân thảo. Các loài cây thân thảo có thời gian sinh trưởng 1 năm, 2 năm hoặc nhiều năm.

Lá cây
Các lá thường mọc xen kẽ và khép kín khi nhìn từ trên xuống. Chúng thường có dạng kết hợp chẵn - hoặc lẻ, thường có 3 lá chét và hiếm khi có dạng hình chân vịt, còn trong các phân họ Mimosoideae và Caesalpinioideae, thường là cặp lá kép.

Cố định đạm

Một đặc trưng nổi bật của các loài cây thuộc họ Đậu là chúng có quan hệ mật thiết với nhiều loài vi khuẩn tại các nốt sần trên rễ của chúng. Các loại vi khuẩn này được biết đến như là vi khuẩn nốt rễ (Rhizobium), có khả năng lấy khí nitơ (N2) trong không khí và chuyển hóa nó thành các dạng nitơ mà cây có thể hấp thụ được (NO3- hay NH4+). Hoạt động này được gọi là cố định đạm. Cây đậu cung cấp nơi ở và dinh dưỡng, còn vi khuẩn nốt rễ, trong vai trò của nhà cung cấp nitrat có ích, tạo ra một quan hệ cộng sinh. Mối quan hệ này không chỉ giúp tạo đạm cho cây Đậu sử dụng mà còn cho cả các cây khác xung quanh, do đó có tác dụng cải tạo đất.

Biểu tượng
 Erythrina crista-galli là quốc hoa của Argentina và Uruguay.
 Enterolobium cyclocarpum là cây biểu tượng của Costa Rica, từ 31 tháng 8 năm 1959.
 Caesalpinia echinata là cây biểu tượng của Brasil từ năm 1978.
 Acacia pycnantha là quốc hoa của Úc.
 Bauhinia x blakeana là quốc hoa của Hồng Kông.

Xem thêm
Các loại đậu

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Cơ sở dữ liệu và dịch vụ thông tin quốc tế về họ Đậu
 Beanref - Các liên kết để tìm kiếm về các loại đậu, đỗ

Đậu, họ
Chu trình nitơ


title: Đỗ (họ)

text:
Đỗ (chữ Hán: 杜; bính âm: Dù; Hangul: 두) là một họ phổ biến đứng thứ 10 dân số 1,4% tại Việt Nam, Trung Quốc và Hàn Quốc. Trong Bách gia tính, họ này ở thứ 129 xét về độ phổ biến. Tại Hàn Quốc, họ này có phiên âm là Du.

Họ Đỗ Việt Nam
Năm 1997, Ban liên lạc Họ Đỗ Việt Nam được sáng lập bởi cố Phó Giáo sư Đỗ Tòng. Hiện nay đích tôn là , trụ sở Hội đồng họ Đỗ Việt Nam đặt tại khu đất của dòng họ ở gần Gò Thiềm Thừ - chùa Văn La - Hà Nội.

Họ Đỗ Việt Nam có truyền thống hiếu học và đỗ đạt, là dòng họ xếp thứ 6 về khoa bảng. Trong các triều nhà Hậu Lê, nhà Mạc, vào khoảng các năm 1463 - 1733, họ Đỗ Việt Nam có 60 người đỗ đại khoa, gồm:
8 người đỗ Đệ nhất giáp Tiến sĩ (2 Trạng nguyên, 2 Nhất giáp, 3 Bảng nhãn và 1 Thám hoa)
13 người đỗ Hoàng giáp
39 người đỗ Tam giáp Tiến sĩ xuất thân.

Những người Việt Nam họ Đỗ có danh tiếng

 Đỗ Khanh thủy tổ họ Đỗ Việt Nam
 Đỗ Phụng Chân, danh tướng vua Hùng Vương thứ 6 chống giặc Ân
 Đỗ Năng Tế, tướng lĩnh và thầy dạy võ của Hai Bà Trưng
 Đỗ Anh Hàn, thủ lĩnh châu Phong, tham gia khởi nghĩa Phùng Hưng
 Đỗ Anh Sách, thủ lĩnh châu Phong
 Đỗ Tồn Thành, tù trưởng người Man châu Ái, bị đô hộ phủ Lí Trác giết năm 854
 Đỗ Thủ Trừng, con của Đỗ Tồn Thành, bị đô hộ phủ Lí Hộ giết năm 861
 Đỗ Cảnh Thạc, một sứ tướng trong 12 sứ quân, chiếm giữ Đỗ Động Giang
Đỗ Anh Vũ, thường gọi Việt quốc Lý Thái úy, là một vị đại thần rất có quyền thế trong thời đại nhà Lý của lịch sử Việt Nam. Ông phò tá Lý Thần Tông và làm phụ chính dưới triều Lý Anh Tông
 Đỗ Quang, Đỗ Huy, 2 anh em người Hải Phòng, là những vị tướng nhà Đinh tham gia đánh dẹp 12 sứ quân
 Đỗ Pháp Thuận (914-990), một nhà sư thời Đinh, nhà văn đầu tiên trong lịch sử Việt Nam
 Đỗ Thích (?-979), quan nhà Đinh, người bị coi là đã giết cha con Đinh Tiên Hoàng
 Đỗ Thế Diên, tên khác là Đỗ Thế Bình, Trạng nguyên Việt Nam năm 1185, đời vua Lý Cao Tông
 Đỗ Hành, tướng nhà Trần, người đã bắt sống Ô Mã Nhi
 Đỗ Tử Bình (1324-1381), tướng nhà Trần, có sự nghiệp gắn với cuộc chiến giữa Đại Việt và Chiêm Thành hồi thế kỷ 14.
 Đỗ Lý Khiêm (Tk.15), trạng nguyên Việt Nam (năm 1499) thời nhà Lê
 Đỗ Tống, trạng nguyên Việt Nam năm 1529, triều nhà Mạc
 Đỗ Phát, tiến sĩ năm 1843, tế tửu Quốc tử giám Huế
 Đỗ Quang (1807-1866), quan triều Nguyễn, chí sĩ yêu nước.
 Đỗ Hữu Vị là người Việt Nam đầu tiên lái máy bay chiến đấu.
 Đỗ Đình Thiện, doanh nhân, ủng hộ Việt Minh trong kháng chiến chống Pháp
 Đỗ Tất Lợi, nhà dược học - Giải thưởng Hồ Chí Minh đợt 1
 Đỗ Cao Trí, Đại tướng Quân lực Việt Nam Cộng hòa
 Đỗ Mậu, tướng quân lực Việt Nam Cộng hòa
 Đỗ Nhuận, nhạc sĩ gạo cội Việt Nam
 Đỗ Hồng Quân, Chủ tịch Hội Nhạc sĩ Việt Nam, con trai của Đỗ Nhuận
 Đỗ Bá Tỵ, Đại tướng, Phó Chủ tịch Quốc hội, nguyên Thứ trưởng Bộ Quốc phòng,nguyên Tổng tham mưu trưởng Quân đội Nhân dân Việt Nam
 Đỗ Đức Dục, Phó tổng thư ký Đảng Dân chủ Việt Nam, Thứ trưởng Bộ Văn hóa, nghiên cứu viên Viện Văn học.
 Đỗ Lễ, nhạc sĩ Việt Nam
 Đỗ Chính Bộ trưởng Bộ Hải sản, Trưởng ban Kế hoạch Tài chính Trung ương Đảng.
 Đỗ Thắng Hải Thứ trưởng bộ công thương.
 Đỗ Hoàng Anh, Á hậu 2 Hoa hậu Việt Nam 2012, đại diện Việt Nam dự thi Hoa hậu Trái Đất 2012.
 Đỗ Mỹ Linh, Hoa hậu Việt Nam 2016, đại diện Việt Nam dự thi Hoa hậu Thế giới 2017.
 Đỗ Thị Hà, Hoa hậu Việt Nam 2020, đại diện Việt Nam dự thi Hoa hậu Thế giới 2021.
 Đỗ Trần Khánh Ngân, Hoa hậu Hoàn cầu 2017.
 Đỗ Trung Quân, nhà thơ, nhà báo nổi tiếng.
 Đỗ Thanh Hải,Đạo diễn nổi tiếng
 Đỗ Tất Lợi, Giáo sư, nhà nghiên cứu dược học, "cây đại thụ" của nền y học cổ truyền Việt Nam.
 Bằng Cường tên thật Đỗ Hùng Cường, Ca Sĩ Nhạc Sĩ Việt Nam
 Đỗ Hiếu Nhạc Sĩ Việt Nam
Đỗ Duy Mạnh, Trung vệ đội tuyển bóng đá quốc gia Việt Nam
Đỗ Hùng Dũng, Tiền vệ trung tâm đội tuyển bóng đá quốc gia Việt Nam
 Nhật Kim Anh , tên thật Đỗ Thị Kim Huệ , Diễn Viên Truyền Hình , Ca Sĩ Nhạc Trẻ , Nhạc Trữ Tình Việt Nam
Đỗ Bảo, nhạc sĩ, nhà sản xuất âm nhạc, là một trong những tên tuổi hàng đầu của nhạc nhẹ Việt Nam

Những người Trung Quốc họ Đỗ có danh tiếng
 Đỗ Dự, tướng nhà Tây Tấn
 Đỗ Phủ, đại thi hào Đường thi, cùng với Lí Bạch ông là một trong hai nhà thơ vĩ đại nhất trong nền văn học Trung Quốc, danh nhân văn hóa thế giới, thi thánh, thi sử.
 Đỗ Mục, nhà thơ tài hoa thời nhà Đường
 Đỗ Khang, ông tổ của nghề rượu, "tửu thánh".
 Đỗ Như Hối, danh thần thời nhà Đường
 Đỗ Duật Minh, Trung tướng quân đội Quốc dân Đảng Trung Hoa
 Đỗ Kì Phong, đạo diễn Hồng Kông
 Đỗ Mãn Sinh, nghệ sĩ ưu tú, diễn viên Đài Loan.
 Đỗ Sùng, Tiết độ sứ, Phò Mã, Tể Tướng Trung Quốc.
 Đỗ Hựu, Tể tướng Trung Quốc.
 Đỗ Thẩm Ngôn, nhà thơ nổi tiếng thời Đường.
 Đỗ Tuân Hạc, thi nhân thời Vãn Đường.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Website họ Đỗ Việt Nam

Họ người Việt Nam
Họ người Trung Quốc
Họ người Triều Tiên


title: Machézal

text:
Machézal là một xã trong tỉnh Loire miền trung nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Loire

Tham khảo

Xã của Loire


title: Logelheim

text:
Logelheim là một xã ở tỉnh Haut-Rhin trong vùng Grand Est ở đông bắc Pháp. Xã này có diện tích 4,33 kilômét vuông, dân số năm 1999 là 817 người. Khu vực này có độ cao 195 mét trên mực nước biển.

Xem thêm
Thị trấn của tỉnh Haut-Rhin

Tham khảo
INSEE

Xã của Haut-Rhin


title: Tupi, South Cotabato

text:
Tupi là một đô thị hạng 1 ở tỉnh South Cotabato, Philippines. Theo điều tra dân số năm 2000 của Philipin, đô thị này có dân số 53.440 người trong 11,049 hộ.

Các đơn vị hành chính

Tupi được chia thành 15 barangay.

 Acmonan
 Bololmala
 Bunao
 Cebuano
 Crossing Rubber
 Kablon
 Kalkam
 Linan
 Lunen
 Miasong
 Palian
 Poblacion
 Polonuling
 Simbo
 Tubeng

Tham khảo

Liên kết ngoài

Official Website of the Local Government of Tupi
Mã địa lý chuẩn Philipin
Thông tin điều tra dân số Philipin năm 2000

Đô thị của South Cotabato


title: Chimarra thaiorum

text:
Chimarra thaiorum là một loài Trichoptera trong họ Philopotamidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Chimarra


title: Marçais

text:
Marçais là một xã thuộc tỉnh Cher trong vùng Centre-Val de Loire miền trung Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Cher

Liên kết ngoài
Marçais on the Quid website

Ghi chú

Xã của Cher


title: Hilarocassis exclamationis

text:
Hilarocassis exclamationis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Linnaeus miêu tả khoa học năm 1767.

Chú thích

Tham khảo

Hilarocassis


title: Quận Vermilion, Illinois

text:
Quận Vermilion là một quận thuộc tiểu bang Illinois, Hoa Kỳ.
Quận này được đặt tên theo sông Vermilion chảy qua quận và đổ vào sông Wabash ở Indiana gần Cayuga; sông được đặt tên như vậy do màu đất dọc theo sông.. Theo điều tra dân số của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2000, quận có dân số 83.919 người  ước tính năm 2009 là 80.067 người.. Quận lỵ đóng ở Danville.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có diện tích km2, trong đó có km2 là diện tích mặt nước.

Các xa lộ chính

Quận giáp ranh

Thông tin nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2000, quận này đã có dân số 83.919 người, 33.406 hộ gia đình, và 22.315 gia đình sống trong quận hạt. Mật độ dân số là 93 người trên một dặm vuông (36/kmТВ). Có 36.349 đơn vị nhà ở với mật độ trung bình là 40 trên một dặm vuông (16/kmТВ). Thành phần chủng tộc của cư dân sinh sống trong quận gồm 85,84% người da trắng, 10,58% da đen hay Mỹ gốc Phi, 0,22% người Mỹ bản xứ, 0,59% châu Á, Thái Bình Dương 0,02%, 1,44% từ các chủng tộc khác, và 1,30% từ hai hoặc nhiều chủng tộc. 2,98% dân số là người Hispanic hay Latino thuộc một chủng tộc nào. 19,7% là của Mỹ, Đức 19,2%, 11,2% gốc Anh và 8,9% gốc Ailen theo điều tra dân số năm 2000.

Có 33.406 hộ, trong đó 30,10% có trẻ em dưới 18 tuổi sống chung với họ, 50,60% là đôi vợ chồng sống với nhau, 12,20% có nữ hộ và không có chồng, và 33,20% là không lập gia đình. 28,90% hộ gia đình đã được tạo ra từ các cá nhân và 13,50% có người sống một mình65 tuổi hoặc cao hơn. Cỡ hộ trung bình là 2,42 và cỡ gia đình trung bình là 2,96.

Trong quận cơ cấu độ tuổi dân cư được trải ra với 25,00% dưới độ tuổi 18, 8,40% 18-24, 27,20% 25-44, 23,40% từ 45 đến 64, và 16,00% từ 65 tuổi trở lên người. Độ tuổi trung bình là 38 năm. Đối với mỗi 100 nữ có 96,90 nam giới. Đối với mỗi 100 nữ 18 tuổi trở lên, đã có 94,80 nam giới.

Thu nhập trung bình cho một hộ gia đình trong quận đạt mức USD 34.071, và thu nhập trung bình cho một gia đình là USD 41.553. Phái nam có thu nhập trung bình USD 32.305 so với 22.210 USD đối với phái nữ. Thu nhập bình quân đầu người là 16.787 USD. Có 9,70% gia đình và 13,30% dân số sống dưới mức nghèo khổ, bao gồm 18,90% những người dưới 18 tuổi và 9,20% của những người tuổi từ 65 trở lên .

Tham khảo

Quận của Illinois

Illinois 1826
Khu dân cư thành lập năm 1826


title: Megachile candida

text:
Megachile candida là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Smith mô tả khoa học năm 1879.

Chú thích

Tham khảo

C
Động vật được mô tả năm 1879


title: Bergonne

text:
Bergonne là một xã ở tỉnh Puy-de-Dôme trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes miền trung nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 480 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
INSEE

Xã của Puy-de-Dôme


title: Vriesea robusta

text:
Vriesea robusta là một loài thuộc chi Vriesea. Đây là loài bản địa của Venezuela.

Chú thích

Tham khảo

Checklist of Venezuelan Bromeliaceae with Notes on Species Distribution by State and Levels of Endemism truy cập 3 tháng 11 năm 2009

robusta
Thực vật Venezuela


title: Andrena purpurascens

text:
Andrena purpurascens là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Pérez mô tả khoa học năm 1895.

Chú thích

Tham khảo

P
Động vật được mô tả năm 1895


title: Dichagramma

text:
Dichagramma là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Cuculliinae