title: Cerithiopsis acontium

text:
Cerithiopsis acontium là một loài ốc biển rất nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Cerithiopsidae. This species was được mô tả by malacologist American William Healey Dall năm 1889.

mô tả
Độ dài vỏ lớn nhất ghi nhận được là 8 mm.

Môi trường sống
Độ sâu nhỏ nhất ghi nhận được là 183 m. Độ sâu lớn nhất ghi nhận được là 183 m.

Chú thích

Tham khảo

Cerithiopsis
Động vật được mô tả năm 1889


title: Pasaia

text:
Pasaia (tiếng Tây Ban Nha: Pasajes) là một đô thị trong tỉnh Guipúzcoa thuộc cộng đồng tự trị Xứ Basque, Tây Ban Nha.

Tham khảo

This article is based in part on material from the Spanish Wikipedia.

Liên kết ngoài
 Official Website  Thông tin bằng Tiếng Tây Ban Nha và Basque.
 PASAIA in the Bernardo Estornés Lasa - Auñamendi Encyclopedia (Euskomedia Fundazioa) Thông tin bằng Tiếng Tây Ban Nha

Port cities and towns in Spain
Đô thị ở Gipuzkoa
Khu dân cư ở Gipuzkoa


title: Tài sản cố định

text:
Tài sản cố định là tư liệu sản xuất chuyên dùng trong sản xuất kinh doanh, có giá trị lớn và dùng được vào nhiều chu kì sản xuất và theo Điều 2 Thông tư 45/2013/TT-BTC có quy định cách hiểu cụ thể về từng loại tài sản cố định.

Có ba loại tài sản cố định:

Tài sản cố định hữu hình
Tài sản cố định hữu hình là những tư liệu lao động chủ yếu có hình thái vật chất (từng đơn vị tài sản có kết cấu độc lập hoặc là một hệ thống gồm nhiều bộ phận tài sản liên kết với nhau để thực hiện một hay một số chức năng nhất định) thoả mãn các tiêu chuẩn của tài sản cố định hữu hình, tham gia vào nhiều chu kỳ kinh doanh nhưng vẫn giữ nguyên hình thái vật chất ban đầu như nhà cửa, vật kiến trúc, máy móc, thiết bị...
Tài sản cố định hữu hình là những tư liệu lao động có hình thái cụ thể vật chất (từng đơn vị tài sản có kết cấu độc lập hoặc là một hệ thống gồm nhiều bộ phận tài sản liên kết với nhau để thực hiện một hay một số chức năng nhất định) thoả mãn các tiêu chuẩn của tài sản cố định hữu hình, tham gia vào nhiều chu kỳ kinh doanh nhưng vẫn giữ nguyên hình thái vật chất ban đầu như nhà cửa, vật kiến trúc, máy móc, thiết bị...,có thể thay đổi hình dạng, giá trị,bản chất trong quá trình nâng cấp, sửa chữa,hay hao mòn dần theo thời gian.

Tài sản cố định vô hình
Là những tài sản không có hình thái vật chất, thể hiện một lượng giá trị đã được đầu tư thoả mãn các tiêu chuẩn của tài sản cố định vô hình, tham gia vào nhiều chu kỳ kinh doanh, như một số chi phí liên quan trực tiếp tới đất sử dụng; chi phí về quyền phát hành, bằng phát minh, bằng sáng chế, bản quyền tác giả...

Tài sản cố định thuê tài chính
Là những tài sản cố định mà doanh nghiệp thuê của công ty cho thuê tài chính. Khi kết thúc thời hạn thuê, bên thuê được quyền lựa chọn mua lại tài sản thuê hoặc tiếp tục thuê theo các điều kiện đã thỏa thuận trong hợp đồng thuê tài chính. Tổng số tiền thuê một loại tài sản quy định tại hợp đồng thuê tài chính, ít nhất phải tương đương với giá trị của tài sản đó tại thời điểm ký hợp đồng.

Trích khấu hao tài sản cố định
Khấu hao là, chỉ cần đặt, các chi phí phát sinh do việc sử dụng tài sản. Đây là hao mòn của một tài sản hoặc giảm bớt trong các giá trị lịch sử do cách sử dụng. Thêm vào này, nó là chi phí ít hơn bất cứ các tài sản có giá trị trên trục vớt cuộc sống hữu ích của nó ước tính. Đó là kinh phí vì nó là kết hợp với thu nhập phát sinh thông qua việc sử dụng của tài sản đó.
Khấu hao thường lây lan trong cuộc sống có ích kinh tế của một tài sản vì nó được coi là chi phí của một tài sản hấp thu qua cuộc sống hữu ích của nó. Không thay đổi chi phí khấu hao là tính phí đối với thu nhập phát sinh thông qua việc sử dụng của các tài sản. Phương pháp khấu hao để được thông qua là tốt nhất còn lại để quản lý các quyết định trong việc xem xét đến tính đặc thù của doanh nghiệp, điều kiện kinh tế hiện hành của các tài sản và hướng dẫn kế toán hiện hành và các nguyên tắc như ngụ ý trong chính sách của tổ chức.

Đó là Cần lưu ý rằng không phải tất cả tài sản cố định giá trị mất giá từ năm này sang năm khác. Đất đai và các tòa nhà, ví dụ, thường xuyên có thể làm tăng giá trị tùy thuộc vào điều kiện bất động sản địa phương thực..

Chú thích

Thuật ngữ kế toán


title: Chuyến bay 571 của Không quân Uruguay

text:
Chuyến bay số 571 của Không quân Uruguay hay tai nạn máy bay trên dãy Andes là một chuyến máy bay chở 45 người rơi xuống dãy Andes ngày 13 tháng 10 năm 1972. Đội bóng bầu dục của Trường Stella Maris (Colegio Stella Maris) đang trên đường đến một trận đấu tại Santiago (Chile). Chuyến bay này nổi tiếng vì những thử thách mà những người sống sót đã vượt qua, có 16 người còn sống được cứu ngày 23 tháng 12 năm 1972. Một số cuốn sách và bộ phim đã được xuất bản, kể lại câu chuyện này.

Tai nạn
Ngày 12 tháng 10, chiếc máy bay Động cơ tuốc bin cánh quạt Fairchild FH-227D của Không quân Uruguay cất cánh từ Sân bay Quốc tế Carrasco. Chuyến bay chở các thành viên câu lạc bộ bóng bầu dục "Old Christians" của Montevideo đến chơi với đội Old Boys tại Santiago. Thời tiết xấu bắt họ phải trải qua một đêm tại Mendoza (Argentina) ở chân dãy núi. Chuyến bay tiếp tục vào buổi chiều ngày 13 tháng 10 để tới Santiago. Do lỗi dẫn lái, phi công bảo cho nhân viên kiểm soát không lưu tại Santiago là họ đang ở trên Curicó (Chile). Sau này, lỗi này đã gây khó khăn cho việc tìm kiếm nơi máy bay rơi xuống.

Máy bay bắt đầu chìm trong màn tuyết khi gặp dãy núi. Chiếc Fairchild đâm vào đỉnh Vô danh (về sau được đặt tên Cerro Seller), nằm giữa Cerro Sosneado và núi lửa Tinguiririca, gần biên giới Argentina và Chile. Máy bay rơi vào đỉnh núi ở độ cao 4.200 mét trên mực nước biển, đỉnh này kéo cánh bên phải ra khỏi máy bay mạnh đến mức bộ phận thăng bằng bị văng ra, tạo một lỗ to ở phía sau thân máy bay. Máy bay đâm vào đỉnh thứ hai, cánh bên trái bị kéo đứt, chỉ còn thân máy bay trong không trung. Cuối cùng, máy bay rơi xuống đất và trượt xuống dốc cao trước khi ngừng lại trong đống tuyết.

Trong số 45 hành khách, 12 người thiệt mạng trong chốc lát; năm người khác chết sáng hôm sau, và vào ngày thứ tám, một người nữa chết do bị thương. 27 người còn lại gặp nhiều khó khăn trong thời tiết lạnh lẽo trên núi. Nhiều người bị thương khi máy bay rơi, như gãy chân khi bị ghế máy bay đè lên. Những người sống sót thiếu các dụng cụ như kính đeo mắt để khỏi bị mù tuyết (tuy một trong những người sống sót cuối cùng, Adolfo "Fito" Strauch, có làm vài đôi kính râm để che nắng), áo lạnh, và giày phù hợp cho vùng núi tuyết. Tai hại nhất là việc không có dụng cụ y tế, nên hai sinh viên y khoa năm đầu tiên còn sống phải bó xương bằng những phần còn lại của máy bay.

Cuộc tìm kiếm
Ba quốc gia gửi người tới để tìm chiếc máy bay. Tuy nhiên, họ không thể nhìn thấy chiếc máy bay màu trắng trong tuyết từ trên không trung, và họ ngưng tìm sau tám ngày. Các sinh viên trong số hành khách sống sót đã tìm thấy một radio xách tay trên máy bay và vào ngày thứ 11 Roy đã nghe tin rằng cuộc tìm kiếm bị hủy bỏ. Trong cuốn Alive: The Story of the Andes Survivors, dựa trên phỏng vấn với những người sống sót, Piers Paul Read miêu tả tình cảnh lúc họ nghe tin tức này:

Mọi người đang xúm quanh Roy, khi nghe được tin, họ bắt đầu khóc lóc và cầu nguyện, ngoại trừ Parrado; anh nhìn lên ngọn núi ở phía tây một cách bình tĩnh. Gustovo Coco Nicolich bước ra khỏi chiếc máy bay, và khi thấy mặt họ, biết được họ đã nghe gì...[Nicolich] trèo vào cái lỗ qua đống vali và đồng phục bóng bầu dục, cúi xuống miệng hầm u tối, và nhìn các khuôn mặt ảm đạm đang ngước nhìn anh. "Các cậu", anh kêu lên, "có tin mừng rồi! Chúng ta vừa nghe được trên radio. Họ đã hủy bỏ cuộc tìm kiếm." Trong chiếc máy bay đông đúc chỉ có sự im lặng. Khi sự vô vọng về tình cảnh của mình cuốn chìm họ, họ khóc. "Làm sao mà là tin mừng được?" Paez quát Nicholich. "Vì nó có nghĩa là", [Nicholich] nói, "chúng ta sẽ tự thoát ra khỏi nơi này." Niềm can đảm của đứa trẻ này đã ngăn trở được một sự tràn ngập của tuyệt vọng. (88–89, lần in đầu tiên.

Thực phẩm
Những người sống sót chỉ có một số ít đồ ăn: vài thanh sô-cô-la, vài miếng kẹo, và chai rượu. Trong hai ngày sau tai nạn, họ chia đồ ăn này ra các phần nhỏ cho đỡ tốn. Fito cũng nghĩ ra một cách để làm tan tuyết thành nước uống.

Bất chấp việc chia khẩu phần nghiêm ngặt, nguồn thực phẩm chóng cạn. Thêm vào đó, xung quanh họ không có cây cối hay thú vật nào. Vì thế, những người này chỉ còn sống do quyết định ăn thịt của những người đã chết. Quyết định ăn thịt này thật không dễ dàng, tại vì phần nhiều là bạn quen cùng lớp. Trong sách Miracle in the Andes: 72 Days on the Mountain and My Long Trek Home năm 2006, người sống sót Nando Parrado nói về quyết định này:

Trên núi cao, thân thể cần rất nhiều calo... chúng tôi đang bắt đầu chết đói, và không có hy vọng tìm ra thức ăn, nhưng cái đói đã đến đà không chịu nổi cho nên chúng tôi vẫn tìm... tìm đi tìm lại trong máy bay để tìm miếng ăn. Chúng tôi đã ăn thử da thuộc từ vali, tuy biết rằng chúng đã được nhúng vào các chất hóa học có hại hơn là có lợi. Chúng tôi đã xé ra ghế ngồi để tìm rơm, nhưng chỉ tìm được foam không ăn được... Tôi đã đi đến kết luận nhiều lần: nếu chúng tôi không ăn quần áo mình đang mặc, không còn gì khác để ăn trừ nhôm, nhựa, tuyết, và đá. (94–95)

Mọi hành khách theo đạo Công giáo, và Piers Paul Read nhấn mạnh điều này trong sách của ông. Theo Read, một số người coi vụ này giống lễ Tiệc Thánh. Những người khác đầu tiên ngại ăn thịt này, nhưng sau khi thấy rõ là chỉ có thể sống bằng cách ăn thịt người, họ đổi ý vài ngày sau.

Quyết định khó khăn

Tám người sống sót sau tai nạn chết vào tối ngày 29 tháng 10 vì tuyết lở trong khi họ ngủ đang trong thân máy bay. Sau đó, vài sinh viên cứ nhất định rằng cách sống sót duy nhất là leo qua dãy núi và kêu cứu. Do phi công phụ cứ nói trước khi chết là máy bay vừa qua Curico, họ tưởng là miền quê Chile chỉ còn cách vài kilômét về phía tây. Vài người khỏe mạnh nhất trong bọn đi về nhiều hướng để tìm đuôi máy bay và những bạn đã rơi khỏi máy bay ngay khi xuống đất. Một trong những cuộc tìm kiếm đó, họ tìm thấy thi hài của sáu người ở mực cao hơn. Nhiều người muốn ra tìm kiếm nhưng ngại vì khó đi bộ ở độ cao này và khó sống ngoài trời lạnh ban đêm.

Sau vài cuộc thăm dò, một nhóm cuối cùng bắt đầu lên đường, nhóm này bao gồm Nando Parrado, Roberto Canessa, và Antonio "Tintin" Vizíntin. Theo yêu cầu của Canessa, Parrado và Canessa mới đầu thử đi xuống về phía đông để tìm đuôi máy bay. Lần này họ tìm được đuôi, nó vẫn chứa đựng vài va li. Họ kiếm đồ ăn, sách hài, quần áo, và thuốc lá. Tintin cũng kiếm chất cách ly bọc ống; chất này sẽ có vai trò quan trọng để ra khỏi dãy núi.

Radio
Mới đầu sau khi tai nạn, những người còn sống thử xài radio trong buồng lái để kêu cứu. Tuy nhiên, họ nhận ra là radio này không có điện. Thợ máy của máy bay sống sót sau tai nạn (nhưng về sau chết trong vụ tuyết lở) nói là bộ pin của chiếc Fairchild được xếp trong phần đuôi bị mất.

Khi tìm thấy đuôi, họ cũng kiếm bộ pin. Tuy nhiên, nó nặng quá, không thể mang nó qua thân máy bay. Thay vào đó, họ quyết định khuân radio qua phần đuôi. Các sinh viên lại lên núi và xin trợ giúp của Roy Harley, một trong những người còn sống trẻ nhất, và người giỏi nhất về máy móc. Sau vài ngày thử, Harley và Canessa hiểu là radio không còn sửa được, và những người này trở lại máy bay. Hồi đó mọi người không biết là radio không chạy bằng pin, mà nó chạy bằng điện năng của các động cơ máy bay.

Túi ngủ
Bây giờ rõ ràng là chỉ có thể leo qua dãy núi về phía tây. Tuy nhiên, họ cũng hiểu là phải tìm cách sống qua đêm để có thể đi tới nơi. Vào lúc này có người đề nghị làm túi ngủ. 34 năm sau, Nando Parrado có nói về việc làm chăn chui trong cuốn sách Miracle in the Andes của ông.

Sau khi làm túi ngủ, một người nữa, Numa Turcatti, thiệt mạng do bị thương. Canessa cuối cùng đổi ý và quyết định lên đường, và ba người bắt đầu lên núi ngày 12 tháng 12.

Ngày 12 tháng 12
Ngày 12 tháng 12 năm 1972, khoảng hai tháng sau tai nạn, Parrado, Canessa, và Vizintín bắt đầu leo lên núi. Parrado đi bộ đằng trước, nhiều khi phải ngừng lại để cho hai người kia theo kịp. Tuy trời vẫn lạnh lẽo, chăn chui (làm bằng chất cách nhiệt của đuôi máy bay) làm họ có thể sống qua đêm.

Ngày thứ ba của cuộc tìm kiếm, Parrado tới đỉnh núi trước hai người kia. Anh thấy một cảnh tượng làm anh muốn xỉu. Trải ra mãi tận chân trời là núi. Thấy hình "Y" nhỏ ở xa, anh đoán ra lối để ra khỏi dãy núi, và nhất định không từ bỏ hy vọng. Do biết là cuộc tìm này sẽ tốn sức hơn họ tưởng, Parrado và Canessa bảo Vizintín quay trở lại nơi tai nạn, tại vì khẩu phần sắp hết. Anh này quay về tới nơi xảy ra tai nạn chỉ ba giờ sau.

Cứu hộ

Parrado và Canessa đi bộ vài ngày nữa, tới cuối cánh đồng băng vĩnh cửu. Tối thứ chín, Parrado và Canessa ngồi xuống nghỉ. Trong lúc Parrado đang kiếm gỗ để đốt lửa, Canessa nhận ra người đàn ông cưỡi ngựa ở bên kia sông, và kêu gọi Parrado (anh cận thị) chạy xuống bờ sông. Mới đầu Canessa tưởng chỉ có một người cưỡi ngựa, nhưng mãi sau họ thấy có tới ba người. Ở bên này sông, Nando và Canessa cố gắng giải thích tình trạng cho một trong ba người đó, một cao bồi người Chile (huaso) tên là Sergio Catalan, ông kêu "ngày mai". Lúc đó Parrado và Canessa biết là hai anh sẽ được cứu và nằm xuống ngủ bên cạnh sông. Hôm sau ba người đó trở lại, buộc giấy và bút chì vào đá, ném cho hai anh. Parrado ghi xuống một câu ngắn về tai nạn máy bay và quăng nó lại. Catalan cưỡi ngựa nhiều giờ để kiếm trợ giúp và cuối cùng cứu hộ bằng máy bay trực thăng đến. Họ xin Nando bay qua dãy núi để dẫn các máy bay đến cứu những người còn lại trên núi. Tin tức về những người gặp nạn hai tháng trước còn sống sót lộ ra cho báo chí quốc tế và nhiều nhà báo bắt đầu đổ tới.

Ngày sau, những người còn lại nghe trên đài bán dẫn là Parrado và Canessa đã tìm kiếm trợ giúp thành công, và chiều đó, ngày 22 tháng 12 năm 1972, máy bay trực thăng chở Parrado và hai người "tìm kiếm và giải cứu" xuống đón một nửa số người còn sống, 4 người cứu hộ tình nguyện ở lại cùng với những người sống sót, cho đến khi máy bay trực thăng thứ hai có thể tới. Họ phải chờ đến sáng hôm sau, vì bay trên Andes ban đêm quá nguy hiểm, nên mọi người phải ngủ trong thân máy bay lần nữa. Máy bay thứ hai tới nơi lúc tảng sáng ngày 23 tháng 12, và lúc đó cả 16 người còn lại được cứu. Những người sống sót được chở đến bệnh viện tại Santiago vì bệnh độ cao, khử nước, phát cước, xương gãy, bệnh thiếu sinh tố (scurvy), và đói, suy dinh dưỡng.

Hậu quả
Khi được cứu, những người sống sót mới đầu giải thích là họ ăn phó mát để sống, với mục đích được gặp gia đình trước khi kể chuyện thật. Tuy nhiên, họ bị săm soi kỹ lưỡng khi hình ảnh bị lộ ra cho báo chí và những bài báo giật gân được xuất bản mà không xin phép. Phần nhiều tranh cãi xảy ra quanh việc ăn thịt của người chết. Tuy Giáo hội Công giáo đã nói rõ là các sinh viên phải ăn thịt người để sống, nên họ không có tội, và các gia đình của người chết đã phát biểu ý kiến ủng hộ các sinh viên còn sống, nhưng báo chí vẫn ra viết bài rầm rộ về điều này. Vì thế, các người sống sót tổ chức cuộc họp báo ngày 28 tháng 12 tại Trường Stella Maris ở Montevideo, trong đó họ kể lại những sự kiện trong 72 ngày về trước. Về sau, họ cũng giúp xuất bản hai sách, hai phim, và website chính thức về vụ này.

Những người chết được chôn dưới đống đá, cách nơi tai nạn 800 mét. (Piers Paul Read giải thích rằng những trận tuyết lở đã đẩy thân máy bay xuống núi, che nó dưới đống tuyết nhiều năm) Họ dựng lên một thánh giá sắt tại trung tâm của ngôi mộ. Những phần còn lại của thân máy bay bị đốt để tránh những người tò mò đến tham quan.

Những người sống sót
16 sinh viên được cứu:

 José Pedro Algorta, 21 tuổi
 Roberto Canessa, 19
 Alfredo "Pancho" Delgado, 24
 Daniel Fernandez, 26
 Roberto "Bobby" François, 20
 Roy Harley, 20
 José Luis "Coche" Inciarte, 24
 Álvaro Mangino, 19
 Javier Methol, 38
 Carlos "Carlitos" Páez, 18
 Nando Parrado, 22
 Ramón "Moncho" Sabella, 21
 Adolfo "Fito" Strauch, 24
 Eduardo Strauch, 25
 Antonio "Tintin" Vizíntin, 19
 Gustavo Zerbino, 19

Những người chết
24 hành khách và cả 5 nhân viên phi hành đoàn:

 Francisco "Panchito" Abal, 21 tuổi
 Gaston Costemalle, 23
 Rafael Echavarren, 22
 Đại tá Julio César Ferradás, 39, phi công
 José Guido Magri, 23
 Alexis "Alejo" Hounié, 20
 Trung uý Dante Lagurara, 41, phó phi công
 Filipe Maquirriain, 22
 Mrs. Graciela Mariani, 43
 Julio Martínez Lamas, 24
 Trung tá Ramon Martínez, 30, hoa tiêu
 Daniel Maspons, 20
 Juan Carlos Menéndez, 22
 Bà Liliana Methol, 34
 Ông Esther Nicola, 40
 Bác sĩ Francisco Nicola, 40
 Gustavo "Coco" Nicolich, 20
 Arturo Nogueira, 21
 Bà Eugenia Parrado, 50
 Susana "Susy" Parrado, 20
 Marcelo Pérez, 25
 Enrique Platero, 22
 Trung sĩ Ovidio Ramirez, 26, nhân viên
 Trung sĩ Carlos Roque, 24, thợ máy
 Daniel Shaw, 24
 Diego Storm, 20
 Numa Turcatti, 24
 Carlos Valeta, 18
 Fernando Vasquez, 20

Sách

Alive: The Story of the Andes Survivors (1974)
Cuốn sách đầu tiên, Alive: The Story of the Andes Survivors, do Piers Paul Read phỏng vấn những người sống sót và các gia đình của họ, và được xuất bản hai năm sau cuộc giải cứu. Nó được các nhà phê bình hoan nghênh và vẫn là chuyện thật rất phổ biến ngày nay. Vào đầu sách, các người sống sót giải thích tại sao họ muốn sách được viết:

Chúng tôi quyết định rằng cuốn sách này cần được viết ra và sự thật cần được lên tiếng vì đã có rất nhiều tin đồn thất thiệt về những gì xảy ra ở dãy núi ấy. Chúng tôi muốn dành tặng câu chuyện về nỗi đau và sự đoàn kết của chúng tôi cho bạn bè đã mất và cho cha mẹ họ, những người đã đón nhận chúng tôi bằng tình yêu và sự cảm thông chia sẻ, vào thời điểm chúng tôi cần nhất những tình cảm ấy.

Harper & Brothers xuất bản lần in thứ hai của sách vào năm 2005. Nhà xuất bản đổi tên thành Alive: Sixteen Men, Seventy-two Days, and Insurmountable Odds — The Classic Adventure of Survival in the Andes và bao gồm phần giới thiệu mới và bài phỏng vấn Piers Paul Read, Coche Inciarte, và Álvaro Mangino.

Miracle in the Andes (2006)
34 năm sau khi được cứu, Nando Parrado xuất bản cuốn sách Miracle in the Andes: 72 Days on the Mountain and My Long Trek Home (với Vince Rause), nó cũng được hoan nghênh bởi các nhà phê bình. Trong sách này, Parrado cũng nói đến dư luận về tai nạn:

Thực tế, sự sống sót của chúng tôi đã được tôn vinh thành niềm tự hào quốc gia. Những gian khổ mà chúng tôi trải qua được tung hô như một cuộc phiên lưu đầy vinh quang... Tôi không biết phải làm thế nào để giải thích cho mọi người biết rằng không có chút vinh quang gì trong những ngọn núi ấy. Tất cả chỉ là sự ngu xuẩn, nỗi sợ hãi, tuyệt vọng và cảm giác tội lỗi đè nặng khi phải chứng kiến quá nhiều người vô tội ngã xuống. Tôi cảm thấy sốc bởi chủ nghĩa giật gân mà nhiều tờ báo sử dụng khi viết về những thứ chúng tôi đã phải ăn để tồn tại. Ngay sau khi chúng tôi được cứu thoát các chức sắc của Nhà thờ Thiên chúa giáo đã tuyên bố rằng chúng tôi không phạm tội ác nào vì đã ăn thịt người chết. Giống như Roberto đã nói khi ở trên núi, nhà thờ nói với thế giới rằng tội ác chỉ xảy ra nếu chúng tôi không tự cứu lấy bản thân. Điều làm tôi cảm thấy được an ủi nhất là nhiều bậc phụ huynh của các chàng trai tử nạn đã thể hiện sự ủng hộ của họ đối với chúng tôi, nói với thế giới rằng họ hiểu và chấp nhận những việc chúng tôi đã phải làm để tồn tai... bất chấp những điều đó, nhiều bài báo vẫn tập trung đưa tin về bữa ăn của chúng tôi, bằng những phương thức rất bất cẩn và xoi mói. Một số tờ báo thận chí còn chạy những hàng tít lớn với tông màu nhợt nhạt bên cạnh những tấm ảnh khủng khiếp về sự kiện và giật chúng ra trang nhất. (247–248)

Phim

Survive!
Phim Survive! năm 1976 của đạo diễn René Cardona

Stranded: I've Come from a Plane that Crashed in the Mountains

Alive: The Miracle of the Andes (1993)
Phim Alive: The Miracle of the Andes có cả nhà phê bình thích và không thích. Phim này do Frank Marshall đạo diễn và dựa trên sách Alive của Read. Ethan Hawke đóng phim và John Malkovich kể chuyện.

Nando Parrado làm cố vấn kỹ thuật cho phim. Carlitos Páez (xem thêm Casapueblo) và Ramón "Moncho" Sabella cũng thăm mẫu của thân máy bay được xây cho phim, để xem nó đúng theo lịch sử hay không và để chỉ dạy diễn viên về các sự kiện.

Alive: 20 Years Later (1993)
Alive: 20 Years Later là phim tài liệu được viết và đạo diễn bởi Jill Fullerton-Smith và được Martin Sheen kể chuyện. Nó khảo sát cuộc sống của các người sống sót, 20 năm sau tai nạn. Nó cũng nói về vai trò của họ trong phim Alive: The Miracle of the Andes.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 ¡Viven! El Accidente de los Andes (tiếng Tây Ban Nha, Anh )
 Những tai nạn hàng không thảm khốc trong lịch sử thể thao báo Thể thao & Văn hóa 29/11/2013 07:43
 10 thảm họa máy bay trong làng thể thao Doãn Mạnh VnExpress 8/9/2011 | 16:15 GMT+7

Không quân Uruguay
Ăn thịt người
Uruguay 1972


title: Saint-Philbert-du-Peuple

text:
Saint-Philbert-du-Peuple là một xã thuộc tỉnh Maine-et-Loire trong vùng Pays de la Loire phía tây nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 58 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintphilbertdupeuple


title: Nhà báo

text:
Nhà báo () là một cá nhân sưu tầm/thu thập thông tin dưới dạng văn bản, âm thanh hoặc hình ảnh, xử lý chúng thành một hình thức đáng tin cậy và phổ biến nó ra công chúng. Hành động hoặc quá trình mà chủ yếu do nhà báo thực hiện được gọi là báo chí.

Vai trò
Nhà báo có thể là nhân viên phát sóng, báo in, quảng cáo và quan hệ công chúng, tùy thuộc vào hình thức báo chí; thuật ngữ nhà báo cũng có thể bao hàm nhiều loại cá nhân khác nhau tùy theo vai trò của họ trong quá trình thu thập tin tức. Tức là khái niệm này bao gồm các phóng viên, phóng viên hiện trường, nhà báo công dân, biên tập viên, cây viết kiêm biên tập, cây viết cột báo và nhà báo hình ảnh, chẳng hạn như phóng viên ảnh (nhà báo sử dụng phương tiện nhiếp ảnh).

Phóng viên là loại nhà báo nghiên cứu, viết lách và đưa tin để trình bày bằng cách sử dụng các nguồn. Công việc này có thể đòi hỏi phải thực hiện phỏng vấn, thu thập thông tin và/hoặc viết bài. Phóng viên có thể phân chia thời gian của họ giữa làm việc tại tòa soạn hoặc tại gia và ra ngoài để chứng kiến các sự kiện hoặc phỏng vấn mọi người. Phóng viên có thể được chỉ định một chuyên ngành hoặc khu vực đưa tin cụ thể.

Matthew C. Nisbet (cây viết truyền thông khoa học) đã định nghĩa "nhà báo tri thức" là một trí thức công chúng (ví dụ như Walter Lippmann, Fareed Zakaria, Naomi Klein, Michael Pollan và Andrew Revkin) coi vai trò của họ là nghiên cứu những vấn đề phức tạp về thực tế hoặc khoa học mà hầu hết những người bình thường không có thời gian hoặc khả năng tiếp cận thông tin để tự nghiên cứu, rồi truyền đạt một phiên bản chính xác và dễ hiểu cho công chúng với tư cách giáo viên và cố vấn chính sách.Trong những cuốn sách nổi tiếng nhất của mình, Public Opinion (1922) và The Phantom Public (1925), Lippmann lập luận rằng hầu hết những cá nhân thiếu năng lực, thời gian và động lực để theo dõi và phân tích tin tức về nhiều vấn đề chính sách phức tạp đang gây rắc rối cho xã hội. Họ cũng không thường trực tiếp trải qua hầu hết các vấn đề xã hội, hay tiếp cận trực tiếp với những hiểu biết sâu sắc của chuyên gia. Những hạn chế này đã trở nên tệ hơn bởi một phương tiện truyền thông tin tức có xu hướng đơn giản hóa quá mức các vấn đề và củng cố khuôn mẫu, quan điểm đảng phái và định kiến. Do đó, Lippmann tin rằng công chúng cần những nhà báo như anh, những người có thể làm nhà phân tích chuyên gia, hướng dẫn "công dân hiểu điều thật sự quan trọng thấu đáo hơn".Năm 2018, Sổ tay triển vọng nghề nghiệp của Bộ Lao động Hoa Kỳ đã báo cáo rằng việc làm cho hạng mục "phóng viên, phóng viên hiện trường và nhà phân tích tin tức phát sóng" sẽ giảm 9% từ năm 2016 đến năm 2026.

Nhà báo ngày nay
Một mẫu thăm dò trên toàn thế giới gồm 27.500 nhà báo ở 67 quốc gia (2012-2016) đã cho ra hồ sơ như sau:

 57% nam giới;
 tuổi trung bình: 38
 số năm kinh nghiệm trung bình: 13
 bằng đại học: 56%; bằng cao học: 29%
 61% chuyên ngành báo chí/truyền thông tại trường đại học
 62% được xác định là nhà báo đưa tin tổng quát và 23% là nhà báo đưa các tin tức nóng
 47% là thành viên của một hiệp hội nghề nghiệp
 80% làm việc toàn thời gian
 50% làm việc trên báo in, 23% trên truyền hình, 17% trên đài phát thanh và 16% trực tuyến.

Tự do báo chí
Các nhà báo đôi khi tự đặt họ vào nguy hiểm, đặc biệt khi đưa tin ở những khu vực có xung đột vũ trang hoặc ở những quốc gia không tôn trọng quyền tự do báo chí. Những tổ chức như Ủy ban bảo vệ các nhà báo và Phóng viên không biên giới xuất bản báo cáo về tự do báo chí và vận động tự do báo chí. Tính đến tháng 11 năm 2011, Ủy ban bảo vệ các nhà báo báo cáo rằng 887 nhà báo đã thiệt mạng trên toàn thế giới kể từ năm 1992 do bị sát hại (71%), bắn chéo hoặc chiến đấu (17%) hoặc thực hiện nhiệm vụ nguy hiểm (11%). "10 quốc gia nguy hiểm nhất" với nghề nhà báo kể từ năm 1992 là Iraq (230 người chết), Philippines (109), Nga (77), Colombia (76), Mexico (69), Algeria (61), Pakistan (59), Ấn Độ (49), Somalia (45), Brazil (31) và Sri Lanka (30).

Ủy ban bảo vệ các nhà báo còn báo cáo rằng kể từ ngày 1 tháng 12 năm 2010, 145 nhà báo đã bị cầm tù trên toàn thế giới vì các hoạt động báo chí. Con số hiện tại thậm chí còn cao hơn. 10 quốc gia có số nhà báo đang bị cầm tù nhiều nhất là Thổ Nhĩ Kỳ (95), Trung Quốc (34), Iran (34), Eritrea (17), Myanmar (13), Uzbekistan (6), Việt Nam (5), Cuba (4), Ethiopia (4) và Sudan (3).

Ngoài tổn thương thể chất, các nhà báo còn bị tổn thương tâm lý. Điều này đặc biệt áp dụng cho phóng viên chiến trường, nhưng tòa soạn của họ ở quê nhà thường không biết cách đối phó thích hợp với các phóng viên đưa mình vào nguy hiểm. Do đó, một cách hỗ trợ tâm lý có hệ thống và bền vững dành cho các nhà báo bị tổn thương là rất cần thiết. Tuy nhiên, cho đến nay chỉ có số ít các chương trình hỗ trợ nhỏ và rời rạc.

Nhà báo và quan hệ nguồn tin
Mối quan hệ giữa một nhà báo chuyên nghiệp và một nguồn tin có thể khá phức tạp, và một nguồn tin đôi khi có thể tác động đến một bài báo do nhà báo viết. Bài báo 'A Compromised Fourth Estate' sử dụng phép ẩn dụ của Herbert Gans để nắm bắt mối quan hệ của họ. Anh sử dụng một phép ẩn dụ khiêu vũ "The Tango" để minh họa bản chất hợp tác trong những tương tác của họ như "Phải có hai người để nhảy tango". Herbert gợi ý rằng nguồn tin thường dẫn dắt, nhưng các nhà báo thường phản đối quan điểm này vì hai lý do:

 Nó báo hiệu ưu thế của nguồn tin trong tin tức
 Nó xúc phạm đến văn hóa nghề nghiệp của nhà báo, vốn đề cao tính độc lập và quyền tự chủ của tòa soạn.

Mối quan hệ với các nguồn tin quá gần gũi có khả năng tác động đến tính liêm khiết của nhà báo và có nguy cơ trở thành thông đồng. Các nhà báo thường ủng hộ một mô hình xung đột lý trí hơn, dựa trên giả định quan trọng rằng nếu truyền thông hoạt động như những cơ quan quyền lực giám sát các lợi ích kinh tế và chính trị, nhà báo phải hình thành tính độc lập trong nguồn tin của họ hoặc có nguy cơ cơ quan chính trị thứ 4 bị điều khiển bởi cơ quan chính trị thứ 5 là quan hệ công chúng.

Năm tệ nhất được ghi nhận đối với nhà báo

Theo báo cáo thường niên của tổ chức Phóng viên không biên giới, năm 2018 là năm tồi tệ nhất được ghi nhận về bạo lực và lạm dụng gây chết người đối với các nhà báo; số vụ sát hại như vậy đã tăng 15% kể từ năm 2017, với 80 người thiệt mạng trong lúc tác nghiệp, 348 người bị cầm tù và 60 người bị bắt làm con tin.

Yaser Murtaja bị một tay súng bắn tỉa của quân đội Israel bắn chết. Rubén Pat bị bắn chết bên ngoài một quán bar trên bãi biển ở Mexico. Mexico được tổ chức Phóng viên không biên giới miêu tả là "một trong những quốc gia nguy hiểm nhất thế giới đối với giới truyền thông"; 90% những cuộc tấn công các nhà báo trong nước được cho là chưa được xử lý. Nhà báo người Bulgaria Viktoria Marinova bị đánh đập, hãm hiếp và bóp cổ. Nhà bất đồng chính kiến người Ả Rập Saudi Jamal Khashoggi bị sát hại bên trong lãnh sự quán Ả Rập Saudi ở Istanbul.

Thư viện ảnh

Xem thêm

 Chu trình tin tức 24 giờ
 Báo phát thanh truyền hình
 Sản xuất lĩnh vực điện tử (EFP)
 Thu thập tin tức điện tử (ENG)
 Thuật ngữ báo chí
 Danh sách nhà báo và người đọc tin tức của ITV
 Danh sách nhà báo
 Tin tức địa phương
 Phát sóng tin tức
 Biên tập viên thời sự
 Tòa soạn báo
 Phát sóng ngoài
 Báo chí sinh viên
 Phóng viên hiện trường chiến sự
 Thẻ nhà báo

Chú thích

Thư mục

 Hanitzsch, Thomas, et al. eds. Worlds of Journalism: Journalistic Cultures around the Globe (1979)   excerpt of the book also online review
 Hicks, Wynford, et al. Writing for journalists (Routledge, 2016) short textbook; excerpt.
 Keeble, Richard. Ethics for journalists (Routledge, 2008).
 Mellado, Claudia, et al. "Investigating the gap between newspaper journalists' role conceptions and role performance in nine European, Asian, and Latin American countries." International Journal of Press/Politics (2020): 1940161220910106.
 Patterson, Thomas E., and Wolfgang Donsbagh. "News decisions: Journalists as partisan actors." Political communication  13.4 (1996): 455–468. online
 Randall, David. The Universal Journalist. (Pluto Press, 2000). ; OCLC 43481682
 Shoemaker, Pamela J., Tim P. Vos, and Stephen D. Reese. "Journalists as gatekeepers." in The handbook of journalism studies 73 (2009) online .
 Stone, Melville Elijah.  Fifty Years a Journalist. New York: Doubleday, Page and Company (1921).
 Wettstein, Martin, et al. "News media as gatekeepers, critics, and initiators of populist communication: How journalists in ten countries deal with the populist challenge." International Journal of Press/Politics 23.4 (2018): 476-495.

Liên kết ngoài

 Hiệp hội nhà báo chuyên nghiệp

Thuật ngữ truyền hình
Nghề nghiệp trong truyền thông đại chúng
Nghề nghiệp báo chí
Nghề nghiệp truyền thanh truyền hình
Báo chí
Nhà báo


title: Nam Kỳ

text:
Nam Kỳ (chữ Hán: 南圻) là lãnh thổ cực Nam của nước Đại Nam triều Nguyễn, là một trong ba kỳ hợp thành nước Việt Nam. Tên gọi này do vua Minh Mạng đặt ra năm 1832.

Trong thời kỳ Pháp thuộc, chính quyền thực dân duy trì tên gọi 3 xứ của Việt Nam có từ trước đó, nhưng áp dụng chế độ riêng biệt với mỗi xứ: xứ thuộc địa Nam Kỳ, cùng với hai xứ bảo hộ Trung Kỳ và Bắc Kỳ. Danh xưng Nam Kỳ được chính quyền Liên bang Đông Dương của Pháp duy trì cho đến năm 1945 khi được thay bằng tên gọi Nam Bộ. Quốc gia Việt Nam và Việt Nam Cộng hòa cũng dùng tên gọi Nam Phần, vốn đã được sử dụng từ năm 1947 trong giai đoạn sau của Cộng hòa Tự trị Nam Kỳ. Diện tích Nam Kỳ là 67.293,1 km².

Tên gọi Cochinchine

Nguồn gốc tên gọi Cochinchine trong Pháp ngữ được các nhà nghiên cứu giải thích theo nhiều cách khác nhau. Tuy nhiên, giả thuyết phổ biến nhất trước đây, là tên gọi Cochin hay Cocin gốc từ Coci là phiên âm của chữ Giao Chỉ. Do sợ nhầm với thành phố cảng Ấn Độ Cochin, nên người phương Tây thêm hậu tố chine /china (Trung Hoa), ý nói Cochin gần Trung Hoa để phân biệt.

Theo Lý Đăng Thạnh, trong 'Lịch sử Đông Dương tập 7- Nước Việt thời Nam - Bắc phân tranh' (1994), thì tên gọi Cochinchine bao gồm hai từ tố là 'Cochin' và 'Chine'. Trong đó, Cochin có nguồn gốc từ tên gọi sông Cổ Chiên (tiếng Khmer: កោះជីន Koh Chin), là một đoạn sông của Thủy Chân Lạp thuộc hệ thống sông Mekong (sông Cửu Long), chảy qua nhiều cù lao (đảo nhỏ trong châu thổ) từ địa phận thành phố Vĩnh Long ngày nay, qua các tỉnh Vĩnh Long, Bến Tre, Trà Vinh, rồi đổ ra biển Đông tại Cửa Koh Chin. Các nhà thám hiểm hàng hải châu Âu vào thế kỷ XV khi đến vùng đất đồng bằng sông Cửu Long để mua nước ngọt và lương thực, thực phẩm, có thể đã lấy tên cửa sông Koh Chin và sông Koh Chin của dải đất có cư dân đông đúc nhất đồng bằng sông Cửu Long thời ấy để gọi tên chung cho cả vùng đồng bằng sông Cửu Long là: Vùng Cochin. Do sợ nhầm với thành phố cảng Ấn Độ Cochin, nên người phương Tây thêm hậu tố chine vào thành Cochinchine. Tên gọi Cochinchine này sang đầu thế kỷ XVII có lúc đã được người Phương Tây đồng hóa với tên gọi toàn bộ dòng sông Mekong. Trong bản đồ Đông Nam Á năm 1609 (bên cạnh), có hai dòng chữ Cochinchine (in dòng lớn và dòng nhỏ) ở vị trí thuộc tỉnh Vân Nam ngày nay, tại thượng nguồn sông Mekong, mà rõ ràng không liên quan gì đến khu vực đồng bằng sông Hồng (Giao Chỉ cũ).

Tài liệu nói trên cũng trích dẫn một đoạn trong tác phẩm của học giả Lê Hương nhan đề ‘Việt Kiều ở Kampuchia’, do Nhà xuất bản Khai Trí ấn hành tại Sài Gòn năm 1971, nguyên văn tại cuối trang 10 như sau:  “Sau ngày ngày 11 tháng 4 năm 1970, Chính phủ Cao Miên trở thành một nước Cộng hòa, chấm dứt chế độ quân chủ 1.400 năm, báo chí Miên đả kích Hoàng gia cho rằng Quốc vương Chey Chetta II mê bà vợ Việt Nam tên ‘CÔ CHÍNH XINH’ mới làm mất phần đất ‘Cao Miên miền dưới’ (Kampuchéa Krom) chỉ miền Nam Việt Nam. Tài liệu Cao Miên cho rằng Công chúa Ngọc Vạn tên CÔ CHÍNH XINH nên vị quốc vương ấy mới đặt cho miền Nam và Pháp gọi là COCHINCHINE.” Và Lý Đăng Thạnh chú thêm là nếu việc đặt tên như thế  là có thật thì sẽ xảy ra sau năm 1620, vì đây là thời điểm mà nhiều tài liệu chép rằng là năm Công nữ Ngọc Vạn được cha là Chúa Sãi Nguyễn Phước Nguyên gả cho vua Cao Miên. Công nữ Nguyễn Phước Ngọc Vạn sinh khoảng năm 1605, mất sau năm 1658, là con gái thứ hai của Chúa Sãi, nhưng không rõ có phải là ‘người con thứ chín’ nếu tính cả các người con trai của Chúa Sãi hay không, hoặc là Bà còn có một tên gọi ‘thân mật’ là Cô Chính hay không.

Đầu thế kỷ XVII, dưới thời Trịnh-Nguyễn phân tranh, nước Việt Nam phân đôi thành Đàng Trong và Đàng Ngoài, thì Cochinchine được người Phương Tây dùng để chỉ Đàng Trong, còn Tonkin chỉ Đàng Ngoài. Cuối thế kỷ XVII, Thống suất Nguyễn Hữu Cảnh khi vào thu phục vùng đồng bằng sông Cửu Long thì triều đình Đàng Trong đã gọi sông Koh Chin theo âm Hán-Việt là Cổ Chiên Giang (鼓栴江), và cửa sông Koh Chin là Cổ Chiên Tấn (鼓栴汛). Trên một số bản đồ cổ của Phương Tây in vào thế kỷ XVIII-XIX còn đọc Koh Chin bằng những âm khác như Kho Cin, Cocin. Coghien..., hoặc như bản đồ do Stielers Handatlas xuất bản vào tháng 8-1891 tại Đức còn ghi cửa sông Koh Chin là Ko-kien.

Sự việc có lẽ càng thêm rắc rối, khi vào khoảng thế kỷ XVII-XVIII tại Trung Hoa và Nhật Bản,còn xuất hiện và lưu truyền một số bức họa có tựa đề như: bức ‘Chu Ấn thuyền Giao Chỉ độ hàng quyển’ (vẽ cảnh tàu buôn Nhật Bản ở Đàng Trong), bức họa ‘Giao Chỉ quốc mậu dịch độ hải đồ’ (vẽ cảnh thương cảng Hội An)..., có thể khiến cho ta nghĩ là Vương quốc Cochinchine (Đàng Trong) có  liên quan đến cách dịch thành ‘Giao Chỉ Quốc’. Tuy nhiên, hầu như các tác giả Tây Phương đều dịch Cochinchine là Vương quốc Đàng Trong, chứ không phải là ‘Giao Chỉ Quốc’. Đối với các tác giả Hán ngữ (Trung Hoa, Nhật Bản) thời này, thường rất thông thạo lịch sử Trung Hoa và các cựu thuộc địa của nó, trong đó có các khái niệm 'Giao Chỉ Quận', 'Giao Chỉ Bộ'..., trong quá khứ, thì hầu như không 'thèm đếm xỉa gì' đến cách gọi Tonkin hay 'Cochinchine', mà khi nói đến Giao Chỉ đều hàm ý là lãnh thổ chung của người Việt mà trước hết là ở vùng châu thổ sông Hồng, rồi đến các miền có chung nền văn minh tương đồng ở xa hơn về phía Nam. Trong các tác phẩm thời này, các tác giả Nhật Bản, Trung Hoa đều gọi Giao Chỉ, hay An Nam chung cho cả Đàng Ngoài lẫn Đàng Trong.

Đến thời Triều Nguyễn độc lập, người Pháp và người Việt làm việc cho Pháp (như Trương Vĩnh Ký) gọi Nam Kỳ là Basse Cochinchine, tương đương với tên gọi Nam Kỳ Lục tỉnh cùng thời. Giai đoạn Pháp chiếm Nam Kỳ (1867-1887), trước thời Pháp thuộc (1884-1945) người Pháp gọi Nam Kỳ Cochinchine Française (Nam Kỳ thuộc Pháp). Chỉ sau khi thành lập liên bang Đông Dương tên gọi Cochinchine mới dần dần chính thức được dùng để chỉ Nam Kỳ, trong khi Annam chỉ Trung Kỳ, còn Bắc Kỳ thì được gọi là Tonkin.

Các đơn vị hành chính

Thời Triều Nguyễn tự chủ

Nam Bộ xưa được gọi là xứ Đồng Nai. Năm 1698, xứ Đồng Nai được thiết lập phủ huyện. Phủ Gia Định bao gồm toàn thể đất Nam Bộ và tồn tại suốt từ đó đến năm 1802 thì đổi thành trấn Gia Định.

Năm 1808, vua Gia Long nhà Nguyễn đổi trấn Gia Định thành Gia Định Thành, bao gồm 5 trấn: Phiên An (địa hạt Gia Định), Biên Hòa, Vĩnh Thanh (sau chia ra Vĩnh Long và An Giang), Vĩnh Tường (sau này là Định Tường) và Hà Tiên.

Vua Minh Mạng năm 1832 đã đặt ra Nam Kỳ và chia thành 6 tỉnh nên gọi là Nam Kỳ Lục tỉnh hay Lục tỉnh. Đó là các tỉnh: Phiên An, năm 1836 đổi thành Gia Định (tỉnh lỵ là tỉnh thành Sài Gòn), Biên Hòa (tỉnh lỵ là tỉnh thành Biên Hòa), Định Tường (tỉnh lỵ là tỉnh thành Mỹ Tho) ở miền Đông; Vĩnh Long (tỉnh lỵ là tỉnh thành Vĩnh Long), An Giang (tỉnh lỵ là tỉnh thành Châu Đốc) và Hà Tiên (tỉnh lỵ là tỉnh thành Hà Tiên) ở miền Tây.

Thời Pháp thuộc

Sau khi chiếm xong ba tỉnh miền Đông gồm Gia Định, Định Tường, Biên Hòa (1862) và ba tỉnh miền Tây gồm Vĩnh Long, An Giang, Hà Tiên (1867), thực dân Pháp xóa bỏ cách phân chia địa giới hành chính cũ của triều Nguyễn.

Lúc đầu Pháp gọi département thay cho phủ, gọi arrondissement thay cho huyện. Tuy nhiên, các cấp hành chính dưới cấp huyện thì vẫn được giữ nguyên như thời nhà Nguyễn độc lập là hai cấp: cấp tổng (gọi theo tiếng Pháp là canton) và cấp làng xã (cấp tổng còn được duy trì tới tận năm 1945). Khoảng năm 1868, Nam Kỳ có hai mươi bảy inspection (lúc này tiếng Việt gọi là "hạt thanh tra", "địa hạt thanh tra", "khu thanh tra" hay "tiểu khu thanh tra", do Thanh tra cai trị). Từ 05/06/1871 inspection đổi thành arrondissement (lúc này tiếng Việt gọi là "hạt tham biện.", "địa hạt tham biện.", "khu tham biện. hay "hạt"). Đứng đầu arrondissement là administrateur, tiếng Việt gọi là Chính tham biện. Dinh hành chính gọi là tòa tham biện nhưng dân cũng quen gọi là tòa bố (giống như dinh quan bố chính của nhà Nguyễn cũ). Tham biện dưới quyền Thống đốc đóng ở Sài Gòn. Giúp việc Chính tham biện là hai phó tham biện; thư ký địa hạt cũng gọi là bang biện tức là secrétaire d’arrondissement. Đến năm 1871 giảm còn 18 hạt, năm 1876 thì tăng lên 19 hạt.

Tháng 4 năm 1870, chính quyền Pháp ở Nam Kỳ (đứng đầu là Thống đốc Nam Kỳ) cùng với triều đình vương quốc Cao Miên do Pháp bảo hộ (đứng đầu là vua Norodom I) bắt đầu đàm phán ký kết thỏa ước phân định biên giới.

Năm 1873, Pháp chính thức điều chỉnh lại biên giới giữa Cao Miên (Campuchia) với Nam Kỳ thuộc Pháp (Cochinchine Française), thay đổi lớn so với biên giới Cao Miên-Nam Kỳ Lục tỉnh tại 2 khu vực: địa phận các hạt thanh tra Trảng Bàng, Tây Ninh (tức vùng lồi Mỏ vịt) thành phủ (khet) Svay Teep (Thỏa ước ngày ngày 9 tháng 7 năm 1870), và vùng bờ bắc kênh Vĩnh Tế địa bàn các hạt Hà Tiên, Châu Đốc nhập vào (khet) Tréang (Hiệp định ngày ngày 15 tháng 7 năm 1873), cắt từ đất Nam Kỳ trả về cho Cao Miên.

Năm 1876, Pháp chia Nam Kỳ thành 4 khu vực hành chính lớn, gọi là circonscription administrative, mỗi khu vực lại được chia nhỏ thành các "hạt" hay "tiểu khu" (arrondissement) như sau:
 Khu vực Sài Gòn có 5 tiểu khu: Tây Ninh, Thủ Dầu Một, Biên Hòa, Bà Rịa và Sài Gòn
 Khu vực Mỹ Tho có 4 tiểu khu: Mỹ Tho, Gò Công, Tân An và Chợ Lớn
 Khu vực Vĩnh Long có 4 tiểu khu: Vĩnh Long, Bến Tre, Trà Vinh và Sa Đéc
 Khu vực Bát Xắc có 6 tiểu khu: Châu Đốc, Hà Tiên, Long Xuyên, Rạch Giá, Cần Thơ và Sóc Trăng.

Mỗi hạt có Hội đồng Quản hạt, tức Conseil d'arrondissement làm nghị hội. Hội viên được bầu vào là người Việt.

Ngày 8 tháng 1 năm 1877, Tổng thống Pháp ra Sắc lệnh thành lập thành phố cấp 1 (municipalité de première classe) Sài Gòn, đứng đầu là một viên Thị trưởng (Maire). Sắc lệnh này được ban hành ngày 16 tháng 5 năm đó.

Ngày 20 tháng 10 năm 1879, Thống đốc Nam Kỳ ra Nghị định thành lập thành phố cấp 2 (municipalité de deuxième classe) Chợ Lớn, tương đương cấp tỉnh sau này. Đứng đầu thành phố cũng là một viên Thị trưởng.

Ngày 13/12/1880 chính quyền Pháp tách một số làng (nằm kế cận thành phố Sài Gòn và thành phố Chợ Lớn) của hạt Sài Gòn (từ 16/12/1885 đổi tên là hat Gia Đinh) và hạt Chợ Lớn, lập hạt Hai Mươi (20e arrondissement). Hạt này do Nha Nội chính trực tiếp cai trị. Đến ngày 12/01/1888 hạt Hai Mươi giải thể, các làng trực thuộc sáp nhập vào thành phố Sài Gòn, hạt Chợ Lớn và hạt Gia Định.

Năm 1882, Thống đốc Nam Kỳ lập thêm một hạt (tiểu khu) mới là hạt Bạc Liêu thuộc khu vực Bát Xắc từ đất của 2 tổng của hạt Sóc Trăng và 3 tổng của hạt Rạch Giá. Như vậy toàn bộ Nam Kỳ có 21 hạt (tức 19 hạt cũ, hạt Hai Mươi và hạt Bạc Liêu). Năm 1895 lập thêm thành phố tự trị (commune autonome) Cap Saint Jacques, tách từ hạt Bà Rịa (Cap Saint Jacques nhập vào hạt Bà Rịa năm 1898 để rồi năm sau lại tách ra).

Năm 1899, Toàn quyền Đông Dương ra nghị định đổi tên gọi "hạt" thành "tỉnh" (province) và chia Nam Kỳ thành 3 miền. Đồng thời, chức Tham biện đổi thành Chủ tỉnh (Chef-province hay Chef de la province), tòa tham biện gọi là tòa bố. Như vậy Nam Kỳ có tất cả 20 tỉnh, phân bố như sau:
 Miền Đông có 4 tỉnh: Tây Ninh, Thủ Dầu Một, Biên Hòa và Bà Rịa
 Miền Trung có 9 tỉnh: Gia Định, Chợ Lớn, Mỹ Tho, Gò Công, Tân An, Vĩnh Long, Bến Tre, Trà Vinh và Sa Đéc
 Miền Tây có 7 tỉnh: Châu Đốc, Hà Tiên, Long Xuyên, Rạch Giá, Cần Thơ, Sóc Trăng và Bạc Liêu

Ngoài ra còn có 3 thành phố Sài Gòn (cấp 1), Chợ Lớn (cấp 2), thành phố tự trị Cap Saint Jacques và Côn Đảo không thuộc tỉnh nào. Năm 1905, xóa bỏ thành phố Cap Saint Jacques, chuyển thành đại lý hành chính thuộc tỉnh Bà Rịa.

Tỉnh chia thành tổng (canton), đứng đầu là Chính tổng (Chef de la canton), còn gọi là Cai tổng. Tổng chia thành làng (village), đứng đầu là Hội đồng Hương chức (còn gọi là Ban Hội tề) do Hương cà phụ trách chung.

Dưới đây là Danh sách các tỉnh Nam Kỳ vào năm 1910:

Đầu thập niên 1900 lập thêm cấp quận (circonscription) và cơ sở phái viên hành chính (délégation administrative), cấp hành chính giữa tỉnh và tổng; đứng đầu là viên Chủ quận (Chef de la circonscription) và vị Phái viên hành chính (Délégué administratif) tương ứng.

Năm 1913 ba tỉnh bị sáp nhập: Gò Công vào Mỹ Tho, Sa Đéc vào Vĩnh Long, Hà Tiên vào Châu Đốc nên Nam Kỳ còn 17 tỉnh. Đến năm 1924 các tỉnh này lại được tách ra như cũ.

Ngày 11/05/1944 thành lập tỉnh Tân Bình, từ phần đất cắt ra của tinh Gia Định. Như thế Nam Kỳ có 21 tỉnh.

Soái phủ
Trụ sở của Dinh Thống đốc đặt tại Sài Gòn (về sau gọi là Dinh Gia Long). Người miền Nam quen gọi là Soái phủ Nam Kỳ (Gouvernement des Amiraux), vì cho tới năm 1878 nó còn là dinh của một võ quan Pháp, hàm Lieutenant-Gouverneur, tức Phó soái. Kể từ năm 1879 mới thay quan võ bằng quan văn, và Thống đốc Nam Kỳ (dân sự) đầu tiên là Charles Le Myre de Vilers. Mãi đến năm 1926, khi gọi Quyền Thống đốc Le Fol, người Nam Kỳ vẫn còn quen miệng kêu lẫn lộn là Thống soái, Phó soái, dù ông không phải là sĩ quan.

Lịch sử

Trước kia đây là lãnh thổ của nước Phù Nam và Chân Lạp.
Vào thế kỷ XVII, Nam Kỳ là vùng đất hoang sơ, được Chúa Nguyễn ở Đàng Trong khai phá. Một số quan lại, tướng tá nhà Minh sau khi chống nhà Thanh thất bại, trốn sang Việt Nam được Chúa Nguyễn cho khai phá vùng này. Một nhóm khoảng 5000 người Hoa do Dương Ngạn Địch và Trần Thượng Xuyên cầm đầu vào khai khẩn vùng Mỹ Tho, Biên Hòa, một nhóm khác do Mạc Cửu cầm đầu tiến vào tận Hà Tiên khai khẩn.

Năm 1620, Chúa Chúa Sãi (Nguyễn Phước Nguyên) trấn thủ hai xứ Thuận Hóa, Quảng Nam ngừng nộp thuế cho chính quyền Lê-Trịnh. Năm 1627, Chúa Trịnh Tráng mới sai quan vào Thuận Hóa đòi tiền thuế. Chúa Sãi tiếp sứ nhưng không chịu nộp thuế. Tháng 3 năm 1627, chúa Trịnh mang quân đi đánh họ Nguyễn. Sự kiện này đánh dấu sự chia tách hoàn toàn cả về lý thuyết và thực tế của xứ Thuận Quảng tức Đàng Trong của Chúa Nguyễn với Đàng Ngoài của Chúa Trịnh. Nó cũng tạo ra thời kỳ Trịnh-Nguyễn phân tranh kéo dài 45 năm, từ 1627 đến 1672, với 7 cuộc đại chiến của 2 bên. Sau đó hai họ Trịnh, Nguyễn ngừng chiến, lấy sông Gianh làm ranh giới chia cắt lãnh thổ, miền Nam sông Gianh thuộc quyền chúa Nguyễn, được gọi là Đàng Trong.

Năm 1859, Pháp đánh chiếm thành Gia Định, mở đầu cuộc xâm lược đất Việt Nam.

Năm 1862, ngày 13 tháng 4, triều đình Huế cắt 3 tỉnh miền Đông Nam Kỳ (Biên Hòa, Gia Định và Định Tường) nhượng cho Pháp.

Năm 1867, Pháp đơn phương tuyên bố toàn bộ 6 tỉnh Nam Kỳ là lãnh địa của Pháp. Từ đó, Nam Kỳ được hưởng quy chế thuộc địa, với chính quyền thực dân, đứng đầu là một Thống đốc người Pháp.

Hiệp ước Quý Mùi (25 tháng 8 năm 1883) nhập thêm tỉnh Bình Thuận vào Nam Kỳ (thuộc địa Pháp) coi như trừ số tiền bồi thường chiến phí còn lại mà triều đình Huế chưa trả hết, nhưng năm sau, Hiệp ước Giáp Thân (6 tháng 6 năm 1884) lại trả tỉnh Bình Thuận về cho Trung Kỳ.

Năm 1887, Nam Kỳ trở thành một vùng lãnh thổ nằm trong Liên bang Đông Dương. Năm 1933, quần đảo Trường Sa sáp nhập vào Nam Kỳ thuộc Pháp.

Năm 1940, Đế quốc Nhật Bản chiếm Nam Kỳ từ tay Pháp. Tháng 3 năm 1945 Thống sứ Nhật Nashimura đổi Nam Kỳ thành Nam Bộ.

Mãi đến năm 1945, thời Đế quốc Việt Nam với chính phủ Trần Trọng Kim tuyên bố sáp nhập Nam Kỳ lại thành một bộ phận của Đế quốc Việt Nam. Sau Cách mạng tháng Tám năm 1945, nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa thành lập. Ủy ban hành chính lâm thời Nam Bộ, hay Lâm ủy Nam Bộ, do chính quyền mới lập ra, đã tiếp quản vùng đất này. Việt Nam Dân chủ Cộng hòa cũng xóa bỏ việc phân chia Bắc-Trung-Nam Kỳ của Pháp, tuyên bố nước Việt Nam là một quốc gia thống nhất.

Ngày 23 tháng 9 năm 1945, chưa đầy một tháng sau khi độc lập, Pháp đã nổ súng gây chiến ở Sài Gòn rồi mở rộng đánh chiếm Nam Bộ. Pháp đã lập ra thể chế Nam Kỳ quốc hòng tách khu vực này ra khỏi nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.

Không đánh bại được Việt Minh, Pháp phải dùng "giải pháp Bảo Đại", thành lập chính phủ Quốc gia Việt Nam vào năm 1949. Ngày 22 tháng 5 năm 1949, Quốc hội Pháp chính thức bỏ phiếu thông qua việc trao lãnh thổ Nam Bộ cho Quốc gia Việt Nam quản lý về hành chính.

Sau năm 1975, danh xưng này không còn được sử dụng trong cách văn bản hành chính hoặc báo chí (trừ khi nói về sự kiện hoặc địa danh lịch sử).

Dân số

 Năm 1905: Số dân toàn Nam Kỳ là 2.876.417 người.
 Năm 1909: 2.975.838 người.
 Năm 1920: khoảng 3.600.000 người.
Vào thập niên 1940 số dân cư thành thị ở Nam Kỳ tăng đều. Những trung tâm đô thị lớn gồm:

{| border=1 cellspacing=0 cellpadding=5
! Thành phố, thị xã
! Dân số
|-
| Sài Gòn
! 220.000
|-
| Chợ Lớn
! 200.000
|-
| Cần Thơ
! 16.500
|-
| Vĩnh Long
! 13.000
|-
| Mỹ Tho
! 12.500
|}

Xem thêm
 Nam Bộ
 Trung Kỳ
 Bắc Kỳ
 Tả Kỳ
 Trực Kỳ
 Hữu Kỳ
 Liên bang Đông Dương
 Nam Kỳ Quốc
 Thời Pháp thuộc
 Lịch sử hành chính Thành phố Hồ Chí Minh
Nam Kỳ Lục tỉnh

Chú thích

Tham khảo
 Hoàng Cơ Thụy. Việt sử khảo luận. Paris: Nam Á, 2002.

Liên kết ngoài

 Lịch sử Nam Kỳ trên website Thiên Lý Bửu Tọa
 An Nam 1858-1863

Địa danh cũ Việt Nam
Nam Bộ
Hành chính Việt Nam thời Nguyễn
Thành viên Liên bang Đông Dương
Khởi đầu năm 1862 ở Việt Nam
Cựu thuộc địa ở châu Á
Cựu quốc gia ở Đông Nam Á
Chấm dứt năm 1949 ở Việt Nam
Chấm dứt năm 1949 ở Liên bang Đông Dương
Địa lý Việt Nam
Lịch sử Việt Nam
Vùng của Việt Nam
Khởi đầu năm 1945 ở Việt Nam


title: Y Xuân (định hướng)

text:
Địa cấp thị Y Xuân (伊春市), một địa cấp thị tỉnh Hắc Long Giang, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa
 Quận Y Xuân (伊春区), một quận của địa cấp thị Y Xuân


title: Ocotea harrisii

text:
Ocotea harrisii là một loài thực vật thuộc họ Lauraceae. Đây là loài đặc hữu của Jamaica. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 World Conservation Monitoring Centre 1998. Ocotea harrisii. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Jamaica
H
Thực vật cực kỳ nguy cấp
Thực vật đặc hữu Jamaica


title: Pérols

text:
Pérols là một commune thuộc tỉnh Hérault trong vùng Occitanie ở phía nam nước Pháp.

Xem thêm
Commune của tỉnh Hérault

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Hérault


title: Ecnomus stentor

text:
Ecnomus stentor là một loài Trichoptera trong họ Ecnomidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Ecnomus


title: Eupetersia reticulata

text:
Eupetersia reticulata là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Benoist mô tả khoa học năm 1962.

Chú thích

Tham khảo

Eupetersia
Động vật được mô tả năm 1962


title: Paragomphus viridior

text:
Paragomphus viridior là một loài chuồn chuồn ngô thuộc họ Gomphidae. Nó được tìm thấy ở Kenya, Sudan, và Uganda. Môi trường sống tự nhiên của nó là các khu rừng đất thấp ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và sông.

Tham khảo

 Clausnitzer, V. 2005. Paragomphus viridior. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 10 tháng 8 năm 2007.

Paragomphus


title: Quảng trường Đỏ

text:
Quảng trường Đỏ hay Hồng trường () là tên gọi của quảng trường nổi tiếng nhất tại thủ đô Moskva. Quảng trường này tách điện Kremli (nằm ở phía tây quảng trường này), thành lũy của hoàng gia trước đây và hiện là nơi sống và làm việc chính thức của Tổng thống Nga ra khỏi khu vực thương mại trong lịch sử là Kitay-gorod cũng như GUM ở phía đông. Do các đường phố chính của Moskva tỏa ra từ khu vực này theo các hướng để trở thành các đường quốc lộ chính bên ngoài thành phố, nên quảng trường Đỏ thường được coi là quảng trường trung tâm của Moskva và của toàn Nga.

Năm 1990, Quảng trường Đỏ đã được UNESCO đưa vào danh sách Di sản thế giới.

Nguồn gốc và tên gọi
Khu vực mà hiện nay là Quảng trường Đỏ thì trước đây là các công trình xây dựng bằng gỗ, nhưng đã bị phá bỏ đi theo sắc lệnh của Đại công tước Ivan III năm 1493, do các công trình này rất dễ bị cháy. Khu vực mới tạo ra (trước đó đơn giản gọi là Pozhar, tức "khu vực cháy") dần dần chuyển thành như là nơi diễn ra các hoạt động thương mại chủ yếu của Moskva. Tên gọi khi đó là Torgovaya nghĩa là quảng trường thương mại. Sau đó, nó được sử dụng cho nhiều lễ nghi công cộng khác nhau cũng như thỉnh thoảng làm nơi diễn ra lễ đăng quang của các Sa hoàng Nga. Quảng trường đã dần dần được xây dựng từ thời điểm đó, và nó được sử dụng cho các nghi lễ chính thức của tất cả các chính quyền Nga kể từ khi nó được xây dựng.

Tên gọi Quảng trường Đỏ không có nguồn gốc từ màu sắc của gạch bao quanh nó hay từ sự liên hệ giữa màu đỏ và chủ nghĩa cộng sản. Nó bắt nguồn từ tên gọi trong tiếng Nga красная (krasnaya) có thể mang nghĩa "đỏ" hay "đẹp" (nghĩa sau là nghĩa cổ, nay không dùng). Từ này ban đầu được dùng để chỉ (với nghĩa "đẹp") Nhà thờ Thánh Basil, và sau đó dần dần được chuyển để chỉ quảng trường cạnh đó. Người ta tin rằng quảng trường này có tên gọi như hiện nay (thay thế cho tên gọi Pozhar cũ) vào nửa sau thế kỷ 17 với nghĩa "đẹp". Chỉ từ thế kỷ 19 thì từ này mới mang nghĩa đỏ cho đến ngày nay. Một số thành thị Nga cổ, chẳng hạn Suzdal, Yelets hay Pereslavl-Zalessky, cũng có quảng trường chính của mình mang tên Krasnaya ploshchad, trùng tên với Quảng trường Đỏ của Moskva.

Lịch sử gần đây
Trong thời kỳ Xô Viết thì Quảng trường Đỏ vẫn giữ được tầm quan trọng của nó, trở thành quảng trường chính trong đời sống của quốc gia này. Bên cạnh việc là địa chỉ chính thức của chính quyền Xô viết, nó còn được biết đến như là nơi diễn ra các lễ diễu binh trong các ngày hội. Nhà thờ Kazan và nhà thờ Iverskaya với cổng Phục sinh đã bị phá hủy để có chỗ cho các loại xe quân sự có thể tiến vào quảng trường. Người ta cũng đã định phá hủy công trình có tiếng nhất tại Moskva là Nhà thờ chính tòa thánh Basil ở phía nam quảng trường (tên gọi khác nhà thờ Pokrovskii). Người ta nói rằng Lazar Kaganovich, một phụ tá của Stalin và là chủ nhiệm dự án tái kiến trúc Moskva, đã chuẩn bị một mô hình đặc biệt cho quảng trường Đỏ, trong đó nhà thờ lớn này cần phải loại bỏ và đem kế hoạch này tới cho Stalin để chỉ ra nhà thờ này là vật cản trở cho các lễ diễu hành và giao thông như thế nào. Nhưng khi ông này gạch nhà thờ ra khỏi bản đồ thì Stalin phản đổi bằng câu nói nổi tiếng của mình: "Lazar! Để nó lại đấy!"

Một trong hai lễ diễu binh quan trọng nhất trên Quảng trường Đỏ diễn ra năm 1941, khi thành phố bị Phát xít Đức bao vây và Hồng quân Liên Xô đã đi thẳng từ quảng trường Đỏ ra mặt trận còn lễ diễu binh thứ hai là Lễ diễu hành chiến thắng năm 1945, khi các lá cờ của quân đội Đức Quốc Xã đã được ném dưới chân Lăng Lenin.

Một sự kiện đáng nói là vào ngày 28 tháng 5 năm 1987, một phi công Đức tên là Mathias Rust đã hạ cánh xuống Quảng trường Đỏ.

Thắng cảnh
Mỗi một công trình tại khu vực Quảng trường Đỏ đều có thể coi là huyền thoại. Một trong số đó là Lăng Lenin, trong đó đặt thi hài của Vladimir Ilyich Lenin, người sáng lập ra Liên bang Xô viết. Bên cạnh đó là công trình kiến trúc phức tạp có các vòm hình củ hành của Nhà thờ Thánh Basil cũng như các cung điện và nhà thờ của Điện Kremlin. Ở phía đông của quảng trường là GUM, và bên cạnh nó là Nhà thờ Kazan đã phục chế. Ở phía bắc là Viện bảo tàng lịch sử Nga, với hình dáng tương tự như các tháp Kremli. Đài kỷ niệm điêu khắc duy nhất trên quảng trường là tượng đồng Kuzma Minin và Dmitry Pozharsky, những người đã đưa Moskva ra khỏi cuộc chiếm đóng của người Ba Lan năm 1612, trong Thời kỳ Loạn lạc. Cạnh đó là khu vực trong tiếng Nga gọi là Lobnoye mesto (Лобное место), một nền đá tròn khoảng 13 m, tại đây các lễ nghi công cộng được tiến hành.

Vị trí
Tọa độ: 55°45′14,5″Bắc và 37°37′13″Đông, tại trung tâm thủ đô Moskva, Liên bang Nga.

Quảng trường này có chiều dài khoảng 695 m và rộng khoảng 130 m.

Các di tích nổi tiếng
Lăng Lenin nằm trên Quảng trường Đỏ.
Bảo tàng lịch sử

Xem thêm
Tường thành Kremli
Tháp Kremli
Quảng trường Lubyanka
Vườn Aleksandr

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Lịch sử quảng trường Đỏ
 Bản đồ quảng trường Đỏ
 Moscow-life.com: Hướng dẫn về quảng đường Đỏ Moskva

Đỏ
Di sản thế giới tại Nga
Công trình xây dựng tại Moskva

Đỏ
Đỏ
Khu vực không sử dụng xe hơi
Kitay-Gorod
Thắng cảnh Nga


title: Casalfiumanese

text:
Casalfiumanese là một đô thị ở tỉnh Bologna vùng Emilia-Romagna của Ý, có vị trí khoảng 30 km về phía đông nam của Bologna. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 3.129 người và diện tích là 82 km².

Đô thị Casalfiumanese có các frazioni (Đơn vị trực thuộc, chủ yếu là các làng) Borgo Casale, Sassoleone, và San Martino in Pedriolo.

Casalfiumanese giáp các đô thị sau: Borgo Tossignano, Castel del Rio, Castel San Pietro Terme, Dozza, Fontanelice, Imola, Monterenzio.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Bologna


title: Großkampenberg

text:
Großkampenberg là một đô thị thuộc huyện Bitburg-Prüm, bang Rhineland-Palatinate, Đức.

Tham khảo

Xã của bang Rheinland-Pfalz
Xã và đô thị ở huyện Bitburg-Prüm


title: Bruchidius picipes

text:
Bruchidius picipes là một loài bọ cánh cứng trong họ Bruchidae. Loài này được Germar miêu tả khoa học năm 1824.

Chú thích

Tham khảo

P


title: Vải (thực vật)

text:
Vải còn gọi lệ chi (danh pháp hai phần: Litchi chinensis) là một loài thực vật có hoa thuộc họ Bồ hòn (Sapindaceae). Loài này được Pierre Sonnerat miêu tả khoa học đầu tiên năm 1782.

Mô tả
Vải là loại cây ăn quả thân gỗ vùng nhiệt đới, có nguồn gốc từ miền nam Trung Quốc; tại đó người ta gọi là 荔枝 (bính âm: lìzhī, Hán-Việt: lệ chi), phân bố trải dài về phía nam tới Indonesia và về phía đông tới Philippines (tại đây người ta gọi nó là alupag).

Vải là cây thường xanh với kích thước trung bình, có thể cao tới 15–20 m, có lá hình lông chim mọc so le, mỗi lá dài 15–25 cm, với 2-8 lá chét ở bên dài 5–10 cm và không có lá chét ở đỉnh. Các lá non mới mọc có màu đỏ đồng sáng, sau đó chuyển dần thành màu xanh lục khi đạt tới kích thước cực đại. Hoa nhỏ màu trắng ánh xanh lục hoặc trắng ánh vàng, mọc thành các chùy hoa dài tới 30 cm.

Quả là loại quả hạch, hình cầu hoặc hơi thuôn, dài 3–4 cm và đường kính 3 cm. Lớp vỏ ngoài màu đỏ, cấu trúc sần sùi, không ăn được nhưng dễ dàng bóc được. Bên trong là lớp cùi thịt màu trắng mờ, ngọt và giàu vitamin C, có kết cấu tương tự như của quả nho. Ở giữa quả là một hạt màu nâu, dài 2 cm và đường kính cỡ 1-1,5 cm. Hạt - tương tự như hạt của quả dẻ ngựa - có độc tính nhẹ và không nên ăn. Quả chín vào giai đoạn từ tháng 6 (ở các vùng gần xích đạo) đến tháng 10 (ở các vùng xa xích đạo), khoảng 100 ngày sau khi cây ra hoa.

Một số loài phụ:
 Litchi chinensis subsp. chinensis: phân bố ở Trung Quốc, bán đảo Đông Dương. Lá có 4-8 lá chét (ít khi 2).
 Litchi chinensis subsp. javanensis: phân bố ở đảo Java
 Litchi chinensis subsp. philippinensis (Radlk.) Leenh (đồng nghĩa: Euphoria didyma Blanco, Litchi philippinensis Radlk., Nephelium didymum (Blanco) Crai): phân bố ở Philippines, Indonesia. Lá với 2-4 lá chét (ít khi 6).

Trồng và sử dụng
Vải được trồng nhiều tại miền nam Trung Quốc cũng như ở khu vực Đông Nam Á, Ấn Độ, miền nam Nhật Bản và gần đây là tại Florida và Hawaii (Hoa Kỳ) cũng như các khu vực ẩm ướt thuộc miền đông Australia. Vải cần có khí hậu nóng vùng nhiệt đới và cận nhiệt đới không có sương giá hoặc chỉ có mùa đông rét nhẹ với nhiệt độ không xuống dưới -4 °C và với mùa hè nóng bức, nhiều mưa và độ ẩm cao. Nó phát triển tốt trên các loại đất thoát nước tốt, hơi chua và giàu chất hữu cơ (mùn). Có nhiều giống cây trồng, với các giống chín sớm thích hợp với khí hậu nóng hơn còn các giống chín muộn thích hợp với khí hậu mát hơn. Ở một vài nơi người ta còn trồng vải làm cây cảnh.
Quả vải nói chung được bán để ăn tươi tại các chợ khu vực (trong những năm gần đây nó cũng được bán rộng rãi tại các siêu thị phương Tây). Vỏ màu đỏ chuyển thành nâu sẫm khi quả được vận chuyển bằng các phương tiện đông lạnh, nhưng mùi vị gần như không bị ảnh hưởng. Dưới dạng đóng hộp nó được bầy bán quanh năm.

Nguồn dẫn chiếu lịch sử chính thức đầu tiên của Trung Quốc về cây/quả vải có ở thời nhà Đường, khi nó là loại quả ưa thích của Dương Quý Phi, người thiếp yêu của hoàng đế Đường Huyền Tông (Đường Minh Hoàng).

Người Quảng Đông cho rằng "ăn một quả vải bằng giữ ba ngọn đuốc trong người" (nguyên văn: 一啖荔枝三把火, nhất đạm lệ chi tam bả hỏa). Điều này muốn nói đến thuộc tính dương (nóng) của loại quả này. Ăn quá nhiều vải làm khô môi và có thể gây chảy máu cam ở một số người, cũng như có thể gây ra mụn nhọt hay loét miệng. Ngược lại, loại quả từ cây có quan hệ họ hàng là nhãn lại được coi là có các tính chất bổ dưỡng.

Việt Nam
Giống vải được ưa chuộng nhất ở Việt Nam là vải thiều trồng tại khu vực huyện Thanh Hà, tỉnh Hải Dương. Tuy nhiên, vải được trồng nhiều nhất ở huyện Lục Ngạn, tỉnh Bắc Giang. Quả vải tại vùng Thanh Hà (Hải Dương) thông thường có hương vị thơm và ngọt hơn vải được trồng ở các khu vực khác (mặc dù cũng lấy giống từ đây). Một giống vải khác chín sớm hơn, có tên gọi dân gian là "vải tu hú", có hạt to hơn và vị chua hơn so với vải thiều. Nguyên do có tên gọi như vậy có lẽ là vì gắn liền với sự trở lại của một loài chim di cư là chim tu hú.

Vải ra hoa vào tháng 3 dương lịch và chín vào tháng 6. Thời điểm vải chín rộ thường bắt đầu từ giữa tháng 6 tới giữa tháng 7. Khoảng thời gian thu hoạch vải thiều thường ngắn, khoảng 2 tuần. Vì vậy nên với sản lượng lớn, người ta thường chế biến bằng cách sấy khô, sản phẩm sau đó gọi là vải khô.

Trong lịch sử Việt Nam, vải gắn liền với hai nhân vật lịch sử của Việt Nam là Mai Thúc Loan   và Nguyễn Trãi. Mai Thúc Loan xuất thân là phu khuân vải cống nạp cho nhà Đường của Trung Quốc. Ông đã lãnh đạo dân chúng khởi nghĩa và sau lên ngôi làm Mai Hắc Đế. Vải còn được biết đến ở Việt Nam qua vụ án Lệ Chi Viên (Vụ án vườn vải) liên quan đến Nguyễn Trãi.

Xem thêm
 Nhãn
 Chôm chôm

Chú thích

Liên kết ngoài

 Hoa quả nhiệt đới: Vải
 California Rare Fruit Growers: Dữ liệu về vải
 hiểu và thưởng thức các loại quả nhiệt đới: Vải, nhãn và chôm chôm
 Litchi chinensis (Sapindaceae)
 Litchi chinensis

C
Quả
Thực vật Trung Quốc
Thực vật Việt Nam
Thực vật được mô tả năm 1782
L
Trái cây có nguồn gốc Châu Á
Trái cây nhiệt đới


title: Buffalo, New York

text:
Buffalo là thành phố đông dân thứ 2 ở tiểu bang Hoa Kỳ New York, chỉ sau Thành phố New York. Nằm ở phía tây New York bên bờ hồ Erie và trên đỉnh sông Niagara. Buffalo là thành phố chính của vùng đô thị Buffalo-Niagara Falls và là quận lỵ của quận Erie. Theo ước tính năm 2000, thành phố có dân số 292.648 người và khu vực đô thị thống kê kết hợp Buffalo–Niagara–Cattaraugus có dân số là 1.254.066 người.

Từ nguyên

Thành phố Buffalo nhận được tên của nó từ một con lạch gần đó được gọi là Buffalo Creek. Kỹ sư quân sự người Anh, đại úy John Montresor đã nhắc tới "Buffalo Creek" trong tạp chí năm 1764 của ông, có thể là sự xuất hiện sớm nhất của tên gọi này.

Có một số giả thuyết về tên Buffalo Creek. Tên của nó bắt nguồn từ những người buôn bán lông thú của Pháp và người Mỹ bản địa gọi con lạch là  Beau Fleuve  (tiếng Pháp của "Beautiful River"), cũng có thể Buffalo Creek được đặt theo tên của Bò bison châu Mỹ, có phạm vi lịch sử có thể đã mở rộng vào Tây New York.

Lịch sử

Thời tiền sử và thám hiểm từ châu Âu

Những cư dân đầu tiên của bang New York được cho là Paleo-Indians du mục, người di cư sau sự biến mất của Băng hà Đệ Tứ trong hoặc trước 7000 BCE.

Khoảng 1000 CE, 1.000 năm trước, Thời kỳ Woodland bắt đầu, được đánh dấu bởi sự gia tăng của Liên minh Iroquois và các bộ lạc của nó trong toàn bang.

Trong cuộc thám hiểm của Pháp về khu vực vào năm 1620, khu vực này đã bị chiếm đóng đồng thời bởi Người Erienông nghiệp, một bộ lạc bên ngoài Ngũ quốc Iroquois phía tây nam Buffalo Creek, và người Wenro hoặcWenrohronon,một bộ lạc nói tiếng Iroquoian của Quốc gia trung lập sống dọc theo bờ biển phía nam của Hồ Ontario và ở cuối phía đông của Hồ Erie và một chút bờ phía bắc của nó. Để buôn bán, người dân Trung lập kiếm sống bằng cách trồng thuốc lá và cây gai dầu để giao dịch với người Iroquois, sử dụng các con đường hoặc động vật để đi lại và di chuyển hàng hóa trên toàn tiểu bang. Những con đường này sau đó đã được lát, và bây giờ hoạt động như những con đường chính.

Sau đó, trong Cuộc chiến hải ly trong những năm 1640 - 1650, các chiến binh kết hợp của Liên minh Năm quốc gia của Iroquois đã chinh phục những người trung lập đông dân và lãnh thổ bán đảo của họ, trong khi Senecas độc chiếm Wenro và lãnh thổ của họ, c. 1651–1653. Ngay sau đó, quốc gia và lãnh thổ Erie cũng bị Iroquois phá hủy qua sự giúp đỡ của họ cho người Huron trong Cuộc chiến hải ly.

Chính Louis Hennepin và Sieur de La Salle đã thực hiện những khám phá châu Âu sớm nhất ở vùng thượng lưu Niagara và Ontario vào cuối những năm 1600. Vào ngày 7 tháng 8 năm 1679, La Salle đã hạ thủy một con tàu, Le Griffon, trở thành con tàu cỡ lớn đầu tiên đi qua Hồ Lớn, cuối cùng biến mất trong Green Bay, Wisconsin.

Sau Cách mạng Mỹ, thuộc địa của New York, giờ đây là một bang bang, bắt đầu bành trướng về phía tây, tìm kiếm vùng đất có thể ở được bằng cách theo  hướng của Iroquois. Đất gần nước ngọt có tầm quan trọng đáng kể. New York và Massachusetts đang đấu tranh cho lãnh thổ Buffalo nói trên và Massachusetts có quyền mua tất cả trừ một phần đất rộng một dặm (1600 mét). Các quyền đối với các lãnh thổ của Massachusetts đã được bán cho Robert Morris vào năm 1791, và hai năm sau đó cho Holland Land Company.

Kết quả của cuộc chiến, trong đó bộ lạc Iroquois đứng về phía Quân đội Anh, lãnh thổ Iroquois đã dần dần mất dần đất đai vào giữa-to-cuối-năm 1700 bởi những người định cư da trắng thông qua hiệp ước liên tiếp trên toàn tiểu bang, chẳng hạn như Hiệp ước Fort Stanwix (1784), các Hiệp ước đầu tiên của Buffalo Creek (1788) và Hiệp ước Geneseo (1797). Người Iroquois đã được đưa vào vùng dành riêng, bao gồm Buffalo Creek. Đến cuối thế kỷ 18, chỉ  vùng dành riêng vẫn còn.

Ghi chú

Chú thích

Liên kết ngoài

 City of Buffalo, New York
 Photo Essay - "Once Upon a Time in Buffalo," by Karl Josker (truy cập 8/07/10)
 Buffalo & Erie County Public Library
 Buffalo Niagara Arts and Culture
 Shea's Performing Arts Center

 Visitor Information from Buffalo Niagara Convention & Visitors Bureau

 Stop The Violence Movement In Buffalo Ny

Thành phố của New York (tiểu bang)
Thành phố cảng nội địa Hoa Kỳ
Khu dân cư trên Tuyến hỏa xa ngầm


title: Caloptilia chrysochoa

text:
Caloptilia chrysochoa là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Samoa và Tonga.

Chú thích

Tham khảo

Caloptilia


title: Tập đoàn SAS

text:
Tập đoàn SAS (tiếng Anh: SAS Group, viết tắt của Scandinavian Airlines System Group) là tập đoàn kinh doanh ngành hàng không (và các dịch vụ liên quan) của 3 nước Đan Mạch, Na Uy, Thụy Điển. Tập đoàn SAS hình thành năm 1951 từ cơ sở Hãng hàng không Scandinavia, trụ sở của tập đoàn đặt tại Stockholm, Thụy Điển. Năm 2006, tập đoàn này đã chuyên chở trên 36 triệu lượt hành khách (trong đó riêng Hãng hàng không Scandinavia trên 25 triệu).

Lịch sử
 1918: Công ty hàng không Đan Mạch (Det Danske Luftfartselskab A/S) (DDL A/S) được thành lập (là một trong 3 hội viên sáng lập Hãng hàng không Scandinavia và Tập đoàn SAS sau này)
 1920: Công ty hàng không Đan Mạch lên sàn giao dịch chứng khoán Copenhagen
 1924: Công ty hàng không Thụy Điển (AB Aerotransport ABA) được thành lập
 1927: Công ty hàng không Na Uy (Det Norske Luftfartselskap AS DNL) được thành lập
 1943: Công ty hàng không liên lục địa Thụy Điển (Svensk Interkontinental Lufttrafik AB SILA) được thành lập
 1946: Các công ty hàng không Đan Mạch, Na Uy và Thụy Điển hợp nhất thành Hãng hàng không Scandinavia. Chính phủ Đan Mạch góp 28,6% vốn, chính phủ Na Uy 28,6% và chính phủ Thụy Điển 42,8%. Chuyến bay liên lục địa đầu tiên của Hãng hàng không Scandinavia từ Stockholm tới New York.
 1948: Hai công ty ABA và SILA của Thụy Điển hợp nhất
 1949: Công ty hàng không Scandinavia mở đường bay tới Bangkok (Thái Lan)
 1951: Các công ty sáng lập Hãng hàng không Scandinavia đồng ý lập ra Tập đoàn SAS để mở rộng kinh doanh
 1954: Hãng hàng không Scandinavia là hãng đầu tiên trên thế giới mở đường bay xuyên cực từ Copenhagen qua Søndre Strømfjord (Greenland), Winnipeg (Canada) tới Los Angeles, California (Hoa Kỳ)
 1955: Công ty SILA lên sàn giao dịch chứng khoán Stockholm
 1957: Hãng hàng không mở chuyến bay xuyên cực Copenhagen - Anchorage, Alaska - Tokyo
 1959: Hãng hàng không Scandinavia đưa máy bay phản lực Caravelle vào sử dụng
 1960: Tập đoàn SAS liên doanh lập ra Thai Airways International và nắm 30% cổ phần trong liên doanh này
 1967: Công ty DNL AS lên sàn giao dịch chứng khoán Oslo
 1971: Hãng hàng không Scandinavia đưa máy bay Boeing 747 vào sử dụng
 1977: Tập đoàn SAS bán cổ phần của mình trong Thai Airways International
 1980: Tập đoàn SAS mở khách sạn SAS Kuwait Hotel, khách sạn đầu tiên ngoài vùng Scandinavia
 1981: Hãng hàng không Scandinavia mở EuroClass trên mọi chuyến bay châu Âu
 1983: Hãng hàng không Scandinavia nhận danh hiệu Airline of the Year của tổ chức Air Transport World
 1986: Tập đoàn SAS mua 94,9% cổ phần hãng Spanair (hãng hàng không lớn thứ nhì Tây Ban Nha)
 1989: SAS International Hotels (của Tập đoàn SAS) sở hữu 40% Intercontinental Hotels Group
 1992: SAS International Hotels bán cổ phần của mình trong Intercontinental Hotels Group
 1996: Kỷ niệm 50 năm thành lập Hãng hàng không Scandinavia. Đổi tên các công ty sáng lập thành SAS Danmark A/S, SAS Norge AS và SAS Sverige AB
 1997: Hãng hàng không Scandinavia đồng sáng lập Star Alliance
 1998: Tập đoàn SAS mua hãng Air Botnia (Blue 1)
 1999: Tập đoàn SAS mua hãng hàng không Widerøe (Na Uy)
 2001: Tập đoàn SAS mua Braathens Airlines (Na Uy). Thay đổi cơ cấu sở hữu chủ: chính phủ Đan Mạch 14,3%, chính phủ Na Uy 14,3%, chính phủ Thụy Điển 21,4%. Số 50% vốn còn lại do các nhà đầu tư mua cổ phiếu ở thị trường chứng khoán
 2003: Tập đoàn SAS mua 49% cổ phần hãng Estonia Air
 2004: Đổi cơ cấu Hãng hàng không Scandinavia thành 4 công ty độc lập SAS International,
SAS Danmark A/S, SAS Norge AS và SAS Sverige AB
 2006: Tập đoàn SAS bán cổ phần của mình trong Rezidor Hotel Group
 2007: Tập đoàn SAS bán cơ sở SAS Fligt Academy (trung tâm huấn luyện phi công) cho Star Capital Partners

Các công ty và cơ sở trực thuộc
 Hãng hàng không Scandinavia
 SAS International (100%)
 SAS Danmark (100%)
 SAS Norge (100%)
 SAS Sverige (100%)
 SAS Cargo Group (100%)
 Công ty hàng không Widerøe (100%)
 Blue1 (100%)
 Spanair (94,9%)
 Estonian Air (49%)
 airBaltic (47,2%)
 BMI (20%)
 Air Greenland (37,5%)
 Skyways Express (25%)
 SAS Ground Services (100%)
 SAS Technical Services (100%)
 SAS Media (100%)
 SAS Business Opportunities (100%)

Xem thêm
Hãng hàng không Scandinavia

Tham khảo

Liên kết ngoài

 sasgroup.net

Hàng không
Công ty Đan Mạch


title: Stylopoda

text:
Stylopoda là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Loài
 Stylopoda anxia J.B. Smith, 1908
 Stylopoda cephalica J.B. Smith, 1891
 Stylopoda groteana (Dyar, 1903)
 Stylopoda modestella (Barnes & McDunnough, 1918)

Former species
 Stylopoda aterrima is now Sympistis aterrima (Grote, 1879)
 Stylopoda sexpunctata is now Copanarta sexpunctata (Barnes & McDunnough, 1916)

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database
Stylopoda at funet

Cuculliinae


title: Heideblick

text:
Heideblick là một đô thị thuộc huyện Dahme-Spreewald, bang Brandenburg, Đức. Đô thị Heideblick có diện tích 165,31 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2006 là 4267 người.

Tham khảo


title: Arnbruck

text:
Arnbruck là một đô thị ở huyện Regen bang Bayern thuộc nước Đức.

Tham khảo


title: Monoxia angularis

text:
Monoxia angularis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được LeConte miêu tả khoa học năm 1859.

Chú thích

Tham khảo

Monoxia


title: Kị sĩ đồng

text:
Kị sĩ đồng (tiếng Nga: Медный всадник) là một truyện thơ do A.S.Pushkin sáng tác vào năm 1833.

Tác phẩm ra đời vào mùa thu năm 1833, khi A.S.Pushkin lưu lại ở làng Boldino. Tuy nhiên, do sự kiểm duyệt ngặt nghèo của Sa hoàng Nikolai I mà bài thơ này chỉ xuất hiện trên tạp chí với tình trạng không đầy đủ.

Nội dung
В поэме рассказывается о бедном, ничтожном петербургском жителе, неумном, неоригинальном, ничем не отличающемся от своих собратий, который был влюблен в Парашu, дочь вдовы, живущей у взморья. Наводнение 1824 года снесло их дом; вдова и Параша погибли. Евгений не перенес этого несчастия и сошел с ума. Однажды ночью, проходя мимо памятника Петру I, Евгений, в своем безумии, прошептал ему несколько злобных слов, видя в нем виновника своих бедствий. Расстроенному воображению Евгения представилось, что медный всадник разгневался на него за это и погнался за ним на своем бронзовом коне. Через несколько месяцев после того безумец умер.

Chuyển thể
Dựa trên truyện thơ của A.S.Pushkin, nhà soạn nhạc nổi tiếng Liên Xô Reinhold Glière đã dàn dựng vở ballet cùng tên, trong đó, bản nhạc "Bài ca của Thành phố Lớn" (Гимн Великому городу) đã trở thành bài ca chính thức của thành phố Sankt-Peterburg.

Xem thêm

 Измайлов Н. В. Текстологическое изучение поэмы Пушкина «Медный Всадник» // Текстология славянских литератур. Л., 1973.
 Измайлов Н. В. Забытая старина. (Из наблюдений над текстом «Медного всадника» // Замысел, труд, воплощение... М., 1977.
 Осповат А. Л. Вокруг «Медного всадника» // Известия АН СССР. Серия литературы и языка. 1984. Т. 43. №3.
 Осповат А. Л. Из комментария к «Медному всаднику» (2) // На рубеже двух столетий: Сборник в честь 60-летия Александра Васильевича Лаврова. М., 2009.

Aleksandr Sergeyevich Pushkin
Thơ Nga


title: Włodzimierz Lubański

text:
Włodzimierz 'Włodek' Leonard Lubański (sinh 28 tháng 2 năm 1947 tại Gliwice-Sośnica) là một cựu cầu thủ bóng đá Ba Lan, chơi ở vị trí tiền đạo, là cầu thủ ghi nhiều bàn thắng thứ hai cho đội tuyển Ba Lan sau Robert Lewandowski.

Trong sự nghiệp đội tuyển quốc gia, Lubański khoác áo Ba Lan 75 trận trong khoảng thời gian từ 1963 đến 1980, ghi được 48 bàn thắng (nếu tính cả các trận đấu trong khuôn khổ Olympic thì con số này lên đến 80 trận và 50 bàn). Ông lập được 5 hat-trick trong suốt sự nghiệp thi đấu quốc tế, trong đó gồm cả 1 lần ghi được 5 bàn thắng trong 1 trận, gặp Luxembourg năm 1969. Lubański khoác áo đội tuyển lần đầu khi mới 16 tuổi 188 ngày, lập một kỉ lục nữa là cầu thủ trẻ nhất khoác áo đội tuyển Ba Lan. Ông dẫn dắt Ba Lan giành huy chương vàng tại Thế vận hội Mùa hè 1972. Sau khi bỏ lỡ World Cup 1974 vì bị gãy chân, Lubański có mặt ở World Cup 1978, tuy nhiên không giữ được phong độ như trước.

Tại cấp độ câu lạc bộ, Lubański thi đấu phần lớn thời gian cho 2 câu lạc bộ Górnik Zabrze của Ba Lan và KSC Lokeren của Bỉ.

Tháng 11 năm 2003, kỉ niệm nửa thế kỉ thành lập UEFA, ông được bầu chọn là Cầu thủ vàng UEFA, cầu thủ Ba Lan xuất sắc nhất trong vòng nửa thế kỉ, của Ba Lan, do Hiệp hội bóng đá Ba Lan tổ chức.

Lubański hiện là trợ lý huấn luyện viên tại đội bóng cũ KSC Lokeren, chủ yếu là huấn luyện tiền đạo.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Włodzimierz Lubański (90minut.pl)
Hồ sơ cầu thủ tại Ủy ban Olympic Ba Lan
Cầu thủ vàng Ba Lan trên trang chủ UEFA

Sinh năm 1947
Cầu thủ bóng đá nam Ba Lan
Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Ba Lan
Cầu thủ vàng UEFA
Nhân vật còn sống
Huy chương bóng đá Thế vận hội
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Pháp
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Bỉ
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 1978
Cầu thủ bóng đá Belgian First Division A
Cầu thủ bóng đá Ekstraklasa
Cầu thủ bóng đá K.S.C. Lokeren Oost-Vlaanderen
Cầu thủ bóng đá Ligue 1
Cầu thủ bóng đá Ligue 2
Cầu thủ bóng đá Thế vận hội của Ba Lan


title: Spermophagus malvacearum

text:
Spermophagus malvacearum là một loài bọ cánh cứng trong họ Bruchidae. Loài này được Decelle miêu tả khoa học năm 1971.

Chú thích

Tham khảo

Spermophagus


title: Isogona natatrix

text:
Isogona natatrix là một loài bướm đêm thuộc họ Erebidae. Nó được tìm thấy ở Bắc Mỹ, bao gồm Texas.

Liên kết ngoài
Images
 Butterflies và Moths of Bắc Mỹ

Chú thích

Isogona


title: Ếch rừng Panay

text:
The Panay Forest Frog (Platymantis panayensis) là một loài ếch trong họ Ranidae. Chúng là loài đặc hữu của Philippines.

Các môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới. Loài này đang bị đe dọa do mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 Diesmos, A., Alcala, A., Brown, R., Afuang, L., Dolino, C., Gee, G., Hampson, K., Diesmos, M.L., Mallari, A., Ong, P., Paguntalan, L., Pedregosa, M., Ubaldo, D. & Gutierrez, B. 2004. Platymantis panayensis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

P
Động vật lưỡng cư Philippines
Động vật đặc hữu Philippines


title: Tràng Tiền Plaza

text:
Tràng Tiền Plaza là một trung tâm thương mại của Việt Nam có vị trí tại quận Hoàn Kiếm, Hà Nội. Trung tâm này nằm trên vị trí của Bách hóa Tổng hợp Hà Nội cũ, trước đó là tòa nhà Godard. Đây là một trong những trung tâm mua sắm lớn nhất Hà Nội, cũng là trung tâm thương mại đầu tiên tại Việt Nam theo Tổ chức Kỷ lục Việt Nam. Địa điểm này được xem là một trong những biểu tượng lịch sử thương mại của Hà Nội trong suốt thế kỷ 20, đồng thời đóng vai trò như một minh chứng cho sự phát triển của kinh tế Hà Nội và của Việt Nam.

Lịch sử

Xưởng đúc tiền Tràng Tiền
Năm 1808, triều đại nhà Nguyễn cho lập một xưởng đúc tiền ở đất thôn Tràng Tiền nên có tên gọi là Tràng Tiền (còn gọi là Trường Tiền). Tràng Tiền thuộc đất làng Cựu Lâu, huyện Thọ Xương. Nơi đây thực hiện việc đúc cả tiền đồng và tiền kẽm. Sở dĩ Hoàng đế Gia Long cho lập tràng đúc tiền xa Bắc Thành vì diện tích đất ở đây rộng rãi, đường xá thuận tiện cho việc lưu thông. Tuy nhiên, xưởng đúc này không lớn bằng xưởng ở Thuận Hóa. Mỗi một cỡ tiền, Gia Long ra chỉ dụ gửi 1.000 đồng mẫu ra xưởng đúc Tràng Tiền để đúc. Mẫu tiền đầu tiên đúc ở tràng đúc này có đường kính 5 phân 5 ly, mỗi quan nặng 2 cân 4 lạng. Năm 1814, xưởng này bắt đầu đúc tiền kẽm nặng 7 phân. Đồng thời, Gia Long cũng cho phép người dân có kẽm được mang đến đúc ở Tràng Tiền. Khi thành tiền, cứ 125 quan tiền kẽm đổi được 100 quan tiền đồng. Xưởng Tràng Tiền không được phép dùng kẽm phế mà phải dùng kẽm lấy ở Thái Nguyên.

Năm 1882, Thực dân Pháp đã ép nhà Nguyễn đóng cửa các xưởng đúc tiền ở Thuận Hóa và cả xưởng Tràng Tiền vào năm 1882. Xưởng này đã phải đóng cửa để hoang cho đến khi khu vực phía nam hồ Hoàn Kiếm được quy hoạch. Sau đó, khu vực này xuất hiện các nhà một tầng mà chủ phần lớn là người Pháp. Họ mở các cửa hàng bán đồ cho lính và những phụ nữ Pháp theo chồng. Đầu thế kỷ 20, Liên hiệp thương mại Đông Dương và châu Phi (LUCIA) đã xây dựng Trung tâm Thương mại Godard.

Nhà Godard

Tòa nhà Godard được xây dựng lần đầu năm 1901, đặt theo tên của Sebastien Godard, người chịu trách nhiệm quy hoạch lại thành phố Hà Nội theo lệnh của Chính phủ Pháp thời bấy giờ, đặc biệt là khu vực Tràng Tiền. Godard là tòa nhà hai tầng, tầng dưới cao 6m, tầng trên 5m với diện tích mặt bằng xấp xỉ 4.500m2. Sàn tầng một lát đá thấm thủy khổ lớn để hạn chế nhớp nháp vào ngày trời nồm. Trần nhà được trát vôi rơm, sàn tầng hai bằng gỗ lim. Mái bằng khung thép được uốn thành vòm, dưới vòm cũng được trát vôi rơm, bên trên lợp miếng tôn nhỏ hình chữ nhật. Xung quanh nhà Godard là cửa kính để lấy ánh sáng. Từ tầng một lên tầng hai có bốn cầu thang bậc gỗ, lan can bằng thép có hoa văn, trụ cầu thang bằng đồng đúc. Sau mỗi vài năm, nhà Godard được quét vôi, sơn cửa một lần. Tòa nhà này đã không được xây cao vì chính quyền đương thời không cho phép các công trình quanh hồ Hoàn Kiếm xây quá cao vì lo ngại việc hồ Hoàn Kiếm sẽ bị che lấp trong các khối nhà, gây ra sự "mất vẻ đẹp".

Một số ghi chép khác cho thấy vào thời điểm này, nhà Godard chỉ phục vụ người Pháp và rất ít người Việt thuộc hàng giàu có. Giai đoạn đầu, những người dân Việt có nhiều tiền thậm chí cũng không được phép vào mua hàng. Nhà Godard kinh doanh các loại hàng hóa tiêu dùng gồm: vải vóc, quần áo, giày dép, nước hoa, giường nằm, ghế đến những thực phẩm như bơ, pho mát, bánh mì, bia... nhập từ Pháp, Ấn Độ, Hồng Kông hay các nước thuộc địa của Pháp như Algérie, Maroc. Năm 1909, tòa nhà này xảy ra cuộc đình công. Nguyên nhân là chủ một nhà hàng tại tòa nhà kiểm tra thấy mất hàng hóa nên đã ra lệnh cho nhân viên bảo vệ người Ấn Độ hằng ngày lục soát từng người bất kể nam hay nữ. Sáng ngày 6 tháng 5 năm 1909, khi nhận thấy một số nhân viên không đi làm, chủ nhà hàng đã thuê người khác và chiều hôm đó cuộc đình công xảy ra để phản đối việc thay nhân viên không báo trước và lục soát vô cớ. Những năm 1920, khi các mặt hàng tơ lụa bán ở phố Hàng Đào, Hàng Ngang, Hàng Gai... không còn đắt khách, nhiều chủ cửa hàng đã chuyển sang bán giày Tây, Âu phục, nước hoa, nhà Godard rơi vào sự hết độc quyền và bắt đầu cho người Việt ra vào tự do.

Năm 1950, chủ nhân của công trình là Godard đã chia lô bán lại cho thương nhân bản địa do lo sợ sự thất bại của người Pháp trong cuộc chiến tranh ở Việt Nam. Năm 1953, Chính phủ Pháp nhận thấy nguy cơ thất trận ở Đông Dương và những nơi khác trên thế giới nên đã đưa ra chủ trương thoái vốn mạnh, đồng thời bán lại nhà Godard cho một số thương nhân đến từ những nước khác. Hầu như không có thông tin chính xác cho biết những người nào từng là chủ của tòa nhà giai đoạn này, chỉ có thông tin chủ sở hữu cuối cùng trước khi cái tên Godard biến mất là những người Ấn Độ. Sau khi chuyển qua nhiều chủ, nhà Godard đổi kiến trúc bên ngoài với tên gọi Grands Magasins Reunis.

Bách hóa Tổng hợp

Năm 1958, Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa và chính quyền Hà Nội quyết định sửa sang lại tòa nhà, đồng thời hợp nhất 49 quầy hàng thành công tư hợp doanh. Năm 1959, trong quá trình thực hiện chủ trương công tư hợp doanh, cái tên Godard bị chìm vào dĩ vãng, mở ra thời kỳ hoạt động mới mang tên Bách hóa Tổng hợp, thuộc sở hữu nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Theo cuốn Bách khoa thư Hà Nội xuất bản năm 2010 của Nhà xuất bản Thời đại, ngày 28 tháng 8 năm 1960, Bách hóa Tổng hợp chính thức khai trương, trở thành cửa hàng thương nghiệp quốc doanh đầu tiên ở Hà Nội, qua đó trở thành cửa hàng lớn nhất thủ đô và cả miền Bắc thời bấy giờ. Bách hóa Tổng hợp cũng được xem là một điểm đến thu hút của người Hà Nội và du khách nhiều nơi.

Cũng trong ngày khai trương, người đứng chờ vào xem cửa hàng thương nghiệp quốc doanh đã tụ tập đông đảo ở vỉa hè phố Hàng Bài, Hai Bà Trưng và Tràng Tiền. Khi nhân viên mở cửa, dân chúng đã chen chúc xô đẩy nhau. Những ngày đầu, hàng hóa ở Bách hóa Tổng hợp có sự đa dạng, song đã mất dần sự phong phú vì các cơ sở sản xuất hàng tiêu dùng ở Hà Nội thiếu nguyên liệu do nguồn nguyên liệu nhập khẩu từ Pháp, Hồng Kông và các nước phương Tây không còn trong khi nguyên liệu nhập từ các nước theo chế độ xã hội chủ nghĩa lại ít ỏi. Mặt khác, các nhà máy của nhà nước Việt Nam, xí nghiệp công tư hợp doanh cồng kềnh trong bộ máy, lại cứng nhắc trong kế hoạch dẫn đến Hà Nội thiếu hàng hóa tiêu dùng, khiến cho Bách hóa Tổng hợp chỉ còn vài mặt hàng. Trước thực trạng này, Nhà nước Việt Nam đã bắt đầu thực hiện chế độ phân phối. Ngày 21 tháng 12 năm 1963, Nhà nước bắt đầu bán vải theo tiêu chuẩn, cán bộ công nhân viên được 5m vải một năm, nhân dân thành phố và thị xã 4m một năm, còn người dân ở nông thôn được 3m một năm. Từ năm 1965, mỗi cán bộ công nhân viên trong đời công tác được phân phối 1 chiếc xe đạp. Các hộ gia đình ở Hà Nội được cấp bìa mua hàng gia đình để mua xà phòng, kim chỉ, diêm... Chỉ vào dịp Tết Nguyên đán mới được mua chè, thuốc lá, bánh mứt kẹo. Bách hóa Tổng hợp lúc này cũng như các bách hóa khác trên địa bàn thành phố, có nhiệm vụ bán các mặt hàng cung cấp là chính. Nếu có mặt hàng bán tự do, dân chúng xếp hàng đông đúcra tận phố Hàng Bài và phải có công an giữ trật tự.

Năm 1993, Bách hóa Tổng hợp được chuyển giao cho một doanh nghiệp nhà nước, đồng thời đơn vị này cũng được chỉ định xây dựng và tái cấu trúc cửa hàng.  Sau thời kỳ bắt đầu chủ trương đổi mới không lâu, tháng 4 năm 1993, Công ty thương mại Hà Nội liên doanh với Công ty Dragon Property Asia Limited nhằm thành lập dự án phá Bách hóa Tổng hợp xây dựng "Tràng Tiền Plaza" với thời hạn 50 năm. Liên doanh này đã đưa ra thiết kế tòa nhà có chiều cao mặt phố Tràng Tiền là 10 tầng, mặt phố Hai Bà Trưng là 20 tầng. Tháng 5 năm 1994, Ủy ban Nhà nước về Hợp tác đầu tư đã cấp giấy phép đầu tư thành lập Công ty liên doanh Trung tâm Thương mại Hà Nội với cái tên Hà Nội Plaza. Tuy nhiên vào ngày 29 tháng 9 năm 1995, ngày bán hàng cuối cùng ở Bách hóa Tổng hợp đã kết thúc. Ngày 28 tháng 5 năm 1996, lễ khởi công được tổ chức long trọng với tuyên bố công trình sẽ hoàn tất trong 3 năm. Tuy vậy vào tháng 7 năm 1997, Thái Lan gặp khủng khoảng tài chính, kéo theo nhiều nước châu Á vào vòng xoáy khiến cho dự án đã không thu xếp được vốn với ngân hàng, do đó Bách hóa Tổng hợp trở thành bãi đất hoang cho đến năm 1999 trước khi được Vinaconex, một tổng công ty lớn thuộc Bộ Xây dựng đàm phán mua lại.

Khai trương Tràng Tiền Plaza
Sau khi Bách hóa Tổng hợp được thay thế, Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội đã chỉ đạo Hanoi - Plaza là công trình thay thế và là trọng điểm của Hà Nội thời bấy giờ. Tuy vậy, một số rắc rối lớn quanh quá trình đấu thầu đã nảy sinh, khiến các nhà chuyên môn nghi ngại về chất lượng và tiến độ công trình. Theo dự kiến ban đầu, cuối tháng 5 là thời hạn hoàn tất công việc chọn thầu cho công trình này. Tuy vậy trên thực tế, đến giữa tháng 6, các quyết định công bố nhà thầu trúng mới được chủ đầu tư ký ban hành.

Tháng 10 năm 2001, trong quá trình xây dựng Trung tâm Thương mại Tràng Tiền diễn ra, một công văn do ông Trịnh Hoàng Duy ký về việc đấu thầu gói thầu số 6 của dự án Trung tâm thương mại Tràng Tiền đã được kết luận không đúng với Quy chế Đấu thầu, lý do được đưa ra là "với kết quả xét thầu lần 2 phải hủy bỏ chứ không thể mở rộng xuất xứ thiết bị được đấu thầu". Gói thầu số 6 cung cấp thang máy và thang cuốn cho Trung tâm, do cả 3 nhà thầu đều vi phạm những điều kiện tiên quyết trong hồ sơ mời thầu nên đã dẫn tới tình trạng chưa có thang máy. Theo Tổng giám đốc Công ty Đầu tư Thương mại Tràng Tiền tiết lộ, có thể xảy ra khả năng chọn thang máy của nhà thầu thứ nhất, thang cuốn của nhà thầu thứ 2, lắp đặt và kiểm định của nhà thầu thứ 3 và ngược lại. Tới tháng 1 năm 2002,  những công việc xây dựng đang được tiến hành gấp gáp để chuẩn bị cho ngày khai trương.

5 giờ 30 chiều ngày 1 tháng 2 năm 2002, Trung tâm Thương mại Tràng Tiền Plaza chính thức đi vào hoạt động trở lại sau hơn 16 tháng thi công khẩn trương với tổng vốn đầu tư lên tới 145 tỷ Đồng do kiến trúc sư người Pháp Claude Cuvelier thiết kế. Buổi lễ khai trương của công trình đã nhận được sự đón nhận nồng nhiệt của nhân dân và quan khách. Trong thời gian tiếp theo, hoạt động của cửa hàng này do một giám đốc người nước ngoài điều hành. Mặt hàng bày bán có sự đa dạng hơn từ nhu yếu phẩm cho đến xa xỉ phẩm. Tuy nhận được sự hào hứng của nhân nhưng sau khi khai trương, nhiều doanh nghiệp thuê mặt bằng trong tòa nhà đỗi mặt với việc bị kinh doanh thua lỗ, khiến cho Tràng Tiền Plaza có sự mở đầu khó khăn. Dư luận cho rằng nơi đây "chỉ thích hợp để đến chơi và ngắm nghía". Năm 2004, Văn phòng Ban chỉ đạo kỷ niệm đại lễ 1000 năm Thăng Long – Hà Nội đã tổ chức hội thảo "Xây dựng kế hoạch khai quật khảo cổ tới năm 2010". Trong đó, di tích cư trú triều đại nhà Lê Trung hưng cùng một số di vật khảo cổ đã được tìm thấy tại Tràng Tiền Plaza vào năm 2001 trong lúc xây dựng công trình Tràng Tiền Plaza.

Năm 2007, trong quá trình thực hiện cổ phần hóa Tổng công ty Vinaconex, phần vốn chủ sở hữu tại Công ty Trách nhiệm hữu hạn đầu tư thương mại Tràng Tiền, đơn vị quản lý Tràng Tiền Plaza đã được chuyển giao cho Tổng công ty Đầu tư Kinh doanh vốn Nhà nước (SCIC). Sự thất bại trong kinh doanh của Tràng Tiền Plaza thời điểm này được nhận xét là do vận hành, sự quản lý lỏng lẻo của chủ đầu tư. Tuy có vị trí đáng chú ý tại Hà Nội, song nơi đây được ví như "cửa hàng bách hóa thời bao cấp hoặc những chợ bán lẻ bình dân". Hàng hóa cũng bị đánh là "nghèo nàn, phẩm cấp chất lượng, giá cả không đảm bảo", đi cùng với hoạt động thưa thớt, khiến cho hiệu quả kinh tế thấp.

Sau khi trùng tu

Tràng Tiền Plaza tiếp tục đóng cửa để nâng cấp trong 2 năm. Sau khi thuộc sở hữu của một đơn vị liên doanh với nước ngoài, Tràng Tiền mở cửa trở lại vào ngày 6 tháng 4 năm 2013 khi quy tụ hàng chục nhãn hàng hiệu quốc tế với lối bài trí khác biệt hoàn toàn thời xưa. Tuy vậy, cũng có thông tin cho rằng Chủ đầu tư đã bỏ ra hơn 400 tỷ Đồng để sửa chữa, thay đổi một số hạng mục, vật liệu, thiết bị trong tòa nhà này, nhưng công trình vẫn phải giữ kiến trúc vốn có, chỉ làm mới hoặc thay thế vật liệu, màu sắc và một vài chi tiết kiến trúc mà không làm biến dạn về hình thức, kết cấu hiện có.

Tập đoàn DFS đến từ Singapore là công ty tiếp quản Tràng Tiền Plaza thời điểm đó. Thương hiệu DFS được biết đến là chuỗi cửa hàng miễn thuế tại các sân bay trên toàn thế giới, với đại diện là doanh nhân Johnathan Hạnh Nguyễn được lựa chọn là đối tượng hợp tác kinh doanh tại nơi này. Sau khi trùng tu, Tràng Tiền Plaza phải đối mặt với sự cạnh tranh trực tiếp của các thương hiệu bán lẻ nổi tiếng trong tiến trình mở rộng tại Việt Nam. Dù chưa lấp đầy các gian hàng nhưng nơi đây đã có mặt của các thương hiệu lớn chiếm top 10 thương hiệu thời trang hàng đầu Việt Nam như Louis Vuitton, Kenzo, Christian Dior, Cartier, Rolex… Được đánh giá là Trung tâm thương mại "cao cấp bậc nhất" Hà Nội nhưng chỉ hơn một năm đi vào hoạt động, Tràng Tiền Plaza chính thức thông báo về việc "thay đổi diện mạo mới". Theo đó, từ ngày 4 tháng 8 đến cuối tháng 11 năm 2014, Tràng Tiền Plaza sẽ đóng cửa để thay đổi quy hoạch và bố trí lại các gian hàng nhằm tạo điều kiện cho những thương hiệu cao cấp và hoặc tầm trung nổi tiếng trên thế giới có cơ hội hiện diện và kinh doanh tại đây. Tuy vậy, khách hàng đến Tràng Tiền mua sắm mỗi lúc một vắng. Nguyên nhân được giải thích do những mặt hàng được bày bán tại đây có giá trị lớn mà không phải bất kỳ ai cũng có thể mua và sử dụng. Với mức thu nhập bình quân ở ngưỡng hơn 1500 Đô la Mỹ, hầu hết người tiêu dùng Việt Nam khó có thể mua sắm, sở hữu hàng hóa có giá thành cao tại Tràng Tiền Plaza.

Tái cơ cấu và cổ phần hóa

Sau 4 tháng đóng cửa một số tầng bán hàng để tái cơ cấu và sửa chữa nhằm đáp ứng được nhu cầu đa dạng của khách hàng, Tràng Tiền Plaza đã mở rộng thêm phân khúc khách hàng, trong đó hướng thêm tới khách hàng bình dân, thu nhập thấp. Thay vì lấp đầy những thương hiệu cao cấp như trước đó, Tràng Tiền Plaza đã kinh doanh thêm cả các sản phẩm giá rẻ và tiếp tục treo bảng khuyến mại. Dù vậy, sau khi có động thái tái cơ cấu, trung tâm thương mại này vẫn gặp phải nhiều khó khăn trong việc định vị thương hiệu, cũng như việc xoay sở tìm chỗ đứng trên phân khúc hàng hóa cao cấp.

Bất chấp việc Tràng Tiền Plaza có hoạt động buôn bán khó khăn, thậm chí là ngày càng vắng khách, trung tâm này vẫn nhận được bằng khen và kỷ niệm chương của Tổng cục Du lịch và đứng đầu trong Top 5 trung tâm mua sắm của Việt Nam. Theo đó, các số liệu liên quan đến tăng trưởng của Tràng Tiền Plaza cho thấy doanh thu năm 2015 đạt 104% so với kế hoạch và tăng 16% so với năm 2014, lợi nhuận năm 2015 đã tăng 56% so với kế hoạch và tăng 41% so với năm 2014. Số liệu trên được trích từ báo cáo tài chính của Tràng Tiền Plaza, đã được kiểm toán bởi Công ty Deloitte Việt Nam. Lượt khách đến mua sắm năm 2015 đạt 1.168.857 lượt, tăng 20% so với năm 2014.

Johnathan Hạnh Nguyễn đã theo đuổi Tràng Tiền Plaza nhiều năm qua, tới năm 2017, ông đứng trước cơ hội có thể mua toàn bộ trung tâm thương mại khi Bộ Công Thương vừa đề nghị thoái toàn bộ vốn nhà nước tại đây. Theo một dự kiến, Tràng Tiền Plaza sẽ tiến hành cổ phần hóa trong năm 2018 và hoàn thành xác định giá trị doanh nghiệp trong tháng 5 năm 2018. Nhà nước Việt Nam sẽ nắm giữ 51% cổ phần của doanh nghiệp này. Năm 2019, trong lễ hội mua sắm Black Friday, Tràng Tiền Plaza liên tục đón những thương hiệu lớn trong ngành thời trang thế giới đến Việt Nam, qua đó tiếp tục khẳng định vị thế độc tôn trên thị trường bán lẻ tại quốc gia này.

Theo kế hoạch dự kiến, trong tháng 5 năm 2018, Tổng công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn nhà nước sẽ phải hoàn thành xác định giá trị doanh nghiệp của Tràng Tiền Plaza để tiến hành cổ phần hóa. Tuy nhiên, kế hoạch này đã bị thất bại bởi sự khó khăn trong việc xác định giá trị văn hóa, lịch sử, truyền thống của doanh nghiệp này. Cuối năm này, Johnathan Hạnh Nguyễn đã hợp tác cùng Tập đoàn Liên Thái Bình Dương và Lotte Duty Free nhằm giúp cho Tràng Tiền Plaza có được cửa hàng miễn thuế dưới phố ("downtown duty free") đầu tiên tại Hà Nội nhằm thu hút khách du lịch, tăng khả năng chi tiêu của du khách.

Kiến trúc
Tràng Tiền Plaza nằm ở vị trí được xem là "đắc địa" của Hà Nội với 3 mặt tiếp xúc với các khu phố chính cùng tổng diện tích đất là 4.346m2. Tòa nhà Mặt chính hướng tây của tòa nhà tiếp giáp với phố Hàng Bài, hướng bắc giáp phố Tràng Tiền, hướng nam giáp phố Hai Bà Trưng. Từ ngã tư Tràng Tiền – Hàng Bài của trung tâm thương mại này có hướng nhìn thẳng ra hồ Hoàn Kiếm.

Sau khi Tràng Tiền Plaza được khai trương vào năm 2002, sẽ có 6 tầng sàn và 1 tầng hầm cùng tổng diện tích hơn 18.800m2. Toàn bộ tầng hầm rộng 4.000m2 và khu sân 800m2 sẽ được dùng làm nơi để xe, trong đó tầng hầm có sức chứa khoảng 95 ô tô còn khu sân có thể chứa 4.000 – 5.000 xe máy.

Ngày nay, bên trong trung tâm thương mại này được trang trí theo phong cách châu Âu, chủ yếu mang hai gam màu trắng và vàng. Mỗi một chi tiết đều được bày biện kỹ lưỡng, tất cả đều mang phong cách của Pháp nhằm thể hiện được sự cổ kính nhưng vẫn phải có nét hiện đại.

Di chỉ khảo cổ
Tháng 5 năm 2000, sau khi phát hiện một tấm bia đía ở độ cao 1,5m tại công trường xây dựng Trung tâm Thương mại Tràng Tiền, cán bộ Ban Quản lý Di tích và Danh thắng Hà Nội cùng Viện Khảo cổ học đã đến hiện trường xem xét. Đây là hai tấm bia hình chữ nhật, được khắc chữ Hán và có kích thước nhỏ. Tấm bia được đánh giá còn "khá nguyên vẹn", có tên "bia miếu Quan Thánh" và được làm vào năm 1852 dưới thời Tự Đức. Những phát hiện đã cho thấy trung tâm thương mại này có thể đã xây dựng trên một khu vực là nơi có những công trình kiến trúc tôn giáo và là nơi cư trú thời Lê trung hưng. Theo những nhận định, này công trường xây dựng Tràng Tiền Plaza đã bị tạm dừng trong một thời gian để tiến hành khai quật. Cũng trong năm này, đơn vị thi công Trung tâm thương mại Tràng Tiền Plaza trong lúc đào móng còn phát hiện ra khá nhiều loại tiền Gia Long Thông bảo, Gia Long Cự bảo cùng xỉ đồng và dấu tích lò nấu đồng, bắt nguồn từ xưởng đúc tiền thế kỷ 19.

Trong văn hóa đại chúng
Tràng Tiền Plaza được nhận định là một trung tâm thương mại mang tính biểu tượng của thành phố Hà Nội, cũng như dấu ấn, giá trị lịch sử truyền thống của Thủ đô. Diệu Phi từ Viện Kỷ lục Việt Nam đã công nhận Bách hóa Tổng hợp là "trung tâm thương mại đầu tiên tại Việt Nam". Tổ chức này cũng cho biết Bách Hóa Tổng hợp trở thành "pháo đài" thương nghiệp quốc doanh, nơi cung cấp đủ các loại nhu yếu phẩm cho Hà Nội và toàn miền Bắc trong suốt thời kì bao cấp, cùng với chợ Đồng Xuân, là một trong những biểu tượng lịch sử thương mại của Hà Nội trong suốt thế kỷ 20. Trung tâm thương mại này đã sự tiếp nối từ quá khứ đến hiện tại, đóng vai trò như một minh chứng cho sự phát triển của kinh tế Hà Nội cũng như của Việt Nam.

Vào đầu thế kỷ 20, phố Tràng Tiền mang tên Paul Bert và được xem như "khu đất vàng" dưới thời Pháp thuộc. Việc xây dựng nhà Godard mà nay là Tràng Tiền Plaza, được coi là bước ngoặt lớn cho thương mại Hà Nội đó chỉ có chợ truyền thống. Sau khi Sebastien Godard qua đời, các mặt hàng đa dạng hơn và được nhập từ nhiều nước khác trên thế giới như Pháp, Ấn Độ. Trong suốt nhiều thập kỷ của thế kỷ 20, người Hà Nội đã tỏ ra quen thuộc với con phố Tràng Tiền khi mua những vật dụng sinh hoạt từ nhỏ đến lớn đều bán tại Bách hóa Tổng hợp. Tiến sĩ Khảo cổ học Vũ Thế Long đã từng gọi Bách hóa Tổng hợp là "tủ kính của xã hội chủ nghĩa". Những người dân ở nông thôn khi lên Hà Nội cũng nhất định phải vào chiêm ngưỡng cửa hàng. Tuy nhiên, mọi người vào Bách hóa Tổng hợp chủ yếu chỉ ngắm hàng hóa bày bán chứ không mua. Một thông tin khác còn cho rằng Bách hóa Tổng hợp từng là niềm tự hào của người Hà Nội trong những năm tháng thời kì bao cấp. Báo An ninh thủ đô kể lại nhiều chàng trai trẻ tại Hà Nội ngày xưa đến quầy hàng tại trung tâm này để làm quen và ngắm nhìn các cô gái. Chính vì vậy, nhiều người cho rằng được đứng bán hàng tại Bách hóa Tổng hợp là "niềm vinh dự lớn" của các cô gái trẻ. Một người phụ nữ lớn tuổi cũng đã hoài niệm lại công việc của bà thời trẻ tại Bách hóa Tổng hợp trên tờ báo này, cho thấy nhiều quy định bán hàng có sự kỷ luật chặt chẽ, thậm chí có phần khắt khe.

Vào thời điểm năm 2012, Tràng Tiền Plaza được khai trương với dự định khôi phục lại vị thế gắn liền với công trình Bách hóa Tổng hợp Tràng Tiền, vốn là công trình mang giá trị lịch sử và truyền thống của Hà Nội. Cho tới bây giờ, nơi đây vẫn là một địa điểm ưa thích của người dân Hà Nội, dù đã bị đánh giá là "xa xỉ, sang trọng". Tuy được đánh giá là "to đẹp, lộng lẫy" hơn Bách hóa Tổng hợp nhưng Tràng Tiền Plaza vẫn còn rất lâu mới đạt tới tầm quan trọng như Bách hóa Tổng hợp. Nhà văn Vũ Bão đã viết về Bách hóa Tổng hợp trong một hồi ức: "Sau ngày Thủ đô giải phóng, Cửa hàng Bách hóa Tổng hợp được coi là pháo đài mẹ của nền thương nghiệp xã hội chủ nghĩa. Các ông bà nông dân ở các tỉnh lên Hà Nội thế nào cũng bắt con cháu đưa đi "Tổng hợp". Ông còn cho rằng mọi người dân về Hà Nội đều cũng phải đi mua một món hàng ở đây, nếu như lên Hà Nội mà chưa đi thăm Bách hóa Tổng hợp thì coi như chưa đến Hà Nội. Qua đó, nơi đây nghiễm nhiên trở thành một điểm du lịch.

Sự cố
 Khoảng trưa ngày 4 tháng 7 năm 2011, một vụ cháy lớn xảy ra tại ngôi nhà số 16 Hàng Bài, gần Tràng Tiền Plaza nên đã khiến hoạt động kinh doanh tại trung tâm này bị ảnh hưởng đáng kể.
 Năm 2020, sau nhiều lần đưa ra nguồn gốc sản phẩm không nhất quán, một cửa hàng Chanel Việt Nam tại chi nhánh Tràng Tiền Plaza đã cho rằng đây là lỗi của nhân viên bán hàng, đồng thời đề nghị khách hàng mang chai nước hoa đến để phân tích lỗi sản phẩm sau khi một nữ khách hàng đã gặp lỗi trong khi mua sản phẩm nước hoa của thương mại này.
Khoảng trưa ngày 3 tháng 4 năm 2021, người dân xung quanh phố đi bộ hồ Hoàn Kiếm đã hốt hoảng khi thấy khói đen bốc lên từ Trung tâm thương mại Tràng Tiền Plaza. Đám khói bắt nguồn từ phố Hai Bà Trưng loang ra dọc đầu hai con phố Hàng Bài – Tràng Thi. Ngay khi được triển khai cứu hỏa, ngọn lửa được dập tắt sau đó ít phút. Nguyên nhân của vụ cháy được phát hiện đến từ một chiếc xe ô tô của khách hàng gửi tại bãi trông giữ xe ở bên trong tầng hầm của trung tâm.
Tháng 11 năm 2021, lãnh đạo Ủy ban Nhân dân Thành phố Hà Nội cùng Ban chỉ đạo phòng chống dịch Covid-19 quận Hoàn Kiếm đã phải ra thông báo khẩn tìm một người đến gian hàng đồ lưu niệm, quán lẩu ở Tràng Tiền Plaza tiếp xúc với nhiều người nhưng đã có kết quả dương tính với Covid-19.

Chú thích

Ghi chú

Liên kết ngoài

Du lịch Hà Nội
Chợ tại Hà Nội
Trung tâm thương mại tại Hà Nội
Hoàn Kiếm
Công trình kiến trúc Pháp tại Hà Nội
Công trình xây dựng ở Hà Nội


title: Odontocerum hellenicum

text:
Odontocerum hellenicum là một loài Trichoptera trong họ Odontoceridae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Trichoptera miền Cổ bắc
Odontocerum


title: Vị đắng tình yêu (định hướng)

text:
Nhan đề Vị đắng tình yêu có thể đề cập đến:
Bộ phim Việt Nam có tên Vị đắng tình yêu
Bài hát Vị đắng tình yêu do Nguyễn Minh Anh hoặc do Thuận Yến và Tố Uyên sáng tác.
Tên một đĩa nhạc Vị đắng tình yêu


title: .mx

text:
.mx là tên miền quốc gia cấp cao nhất (ccTLD) của México.

Ý nghĩa của khẩu hiệu trên biểu trưng là: ".mx là một cách mới để gọi Mexico."

Tên miền cấp 2
Đăng ký tên mienef gồm tên cấp 3 dưới các tên cấp 2 tương đương với một vài tên miền cấp cao nhất:

.com.mx – cơ quan thương mại (không giới hạn)
.net.mx – nhà cung cấp mạng (phải có chứng nhận)
.org.mx – tổ chức phi lợi nhuận (phải có chứng nhận)
.edu.mx – tổ chức giáo dục (phải có chứng nhận)
.gob.mx – tổ chức chính phủ (Mexico, bang, địa phương)

Tham khảo

Liên kết ngoài
 IANA.mx whois information
 Official.mx registry site

M x
Mx

sv:Toppdomän#M


title: Melanotus fortnumi

text:
Melanotus fortnumi là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1878.

Chú thích

Tham khảo

Melanotus


title: Lagayan, Abra

text:
Lagayan là một đô thị hạng 6 ở tỉnh Abra, Philippines. Theo điều tra dân số năm 2007, đô thị này có dân số 4.134 người trong 796 hộ.

Các khu phố (barangay)

Lagayan được chia thành 5 khu phố (barangay).

Kết quả bầu cử năm 2007

Tham khảo

Liên kết ngoài
Mã địa lý chuẩn Philipin
2007 Philippine Census Information
2007 Local Elections

Đô thị của Abra


title: Cochabamba erythrodera

text:
Cochabamba erythrodera là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Baly miêu tả khoa học năm 1879.

Chú thích

Tham khảo

Cochabamba (Chrysomelidae)


title: Elaeocarpus pseudopaniculatus

text:
Elaeocarpus pseudopaniculatus là một loài thực vật có hoa thuộc họ Elaeocarpaceae.
Loài này chỉ có ở Malaysia.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo

 Chua, L.S.L. 1998. Elaeocarpus pseudopaniculatus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 19 tháng 7 năm 2007.

P
Thực vật Malaysia


title: Vệ Trang công (Dương)

text:
Vệ Trang công (chữ Hán: 衞莊公; trị vì: 757 TCN-735 TCN), tên thật là Cơ Dương (姬揚), là vị vua thứ 12 của nước Vệ – chư hầu nhà Chu trong lịch sử Trung Quốc.

Vệ Trang công là con của Vệ Vũ công – vua thứ 11 nước Vệ. Năm 758 TCN, Vũ công mất, Cơ Dương lên nối ngôi, tức là Vệ Trang công.

Vệ Trang công có nhiều vợ. Ông lấy  con gái Tề Trang công là Trang Khương không có con. Sau đó ông lấy người con gái nước Trần là Lệ Quy, sinh một con là Hiếu Bá bị chết yểu. Ông lại lấy em Lệ Quy là Đới Quy, sinh ra con trai là Cơ Hoàn. Vệ Trang công cho Cơ Hoàn làm con phu nhân Trang Khương và lập làm thế tử. Ngoài ra ông còn 2 người con trai nữa: một là con của người thiếp, tên là Châu Dụ (Chu Hu), người kia có mẹ là con gái nước Hình, tên là Cơ Tấn.

Năm 740 TCN, Châu Dụ khôn lớn, thích việc binh. Vệ Trang công định cho Châu Dụ làm tướng. Đại phu Thạch Thước (Thác) khuyên Trang công một là nếu yêu Châu Dụ thì nên lập ngay làm thế tử, hai là tước bỏ binh quyền luôn, không nên cho nắm quyền lớn, vì như vậy dễ sinh loạn. Vệ Trang công không nghe theo.

Năm 735 TCN, Vệ Trang công mất. Ông làm vua được 23 năm. Con ông là Cơ Hoàn lên nối ngôi, tức là Vệ Hoàn công.

Xem thêm
Vệ Hoàn công
Vệ Vũ công

Tham khảo
Sử ký Tư Mã Thiên, thiên:
 Vệ Khang Thúc thế gia Phương Thi Danh (2001), Niên biểu lịch sử Trung Quốc'', Nhà xuất bản Thế giới

Chú thích

Vua nước Vệ
Năm sinh thiếu
Mất năm 735 TCN


title: Manobidia atra

text:
Manobidia atra là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Medvedev miêu tả khoa học năm 1992.

Chú thích

Tham khảo

Manobidia


title: Florentia

text:
Florentia is also Latin for Florence.

Florentia là một xã của tỉnh Jura, thuộc vùng Bourgogne-Franche-Comté, miền đông nước Pháp.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Jura

Tham khảo
 INSEE
 IGN

Xã của Jura