title: Trịnh Tráng

text:
Thanh vương Trịnh Tráng (chữ Hán: 鄭梉, 6 tháng 8 năm 1577 – 28 tháng 5 năm 1657), thụy hiệu Văn Tổ Nghị vương (文祖誼王), là chúa Trịnh thứ 2 thời Lê Trung hưng chính thức xưng vương khi còn tại vị, nắm thực quyền cai trị miền Bắc nước Đại Việt từ năm 1623 đến 1657. Về chính trị, ông là người củng cố địa vị cai trị của chế độ "vua Lê chúa Trịnh"; về quân sự, thời kỳ ông cầm quyền là bước chuyển căn bản giữa hai cuộc xung đột Nam-Bắc triều và Trịnh-Nguyễn. Đồng thời ông là cậu ruột của vua Lê Thần Tông.

Thân thế và cuộc sống ban đầu

Trịnh Tráng là con trai thứ hai của Bình An vương Trịnh Tùng. Ông đã từng nhiều năm giúp cha thiết lập bộ máy cai trị của họ Trịnh sau khi tiếp quản kinh kỳ Thăng Long từ tay nhà Mạc. Ngay khi Trịnh Tráng chưa lên ngôi, mâu thuẫn giữa họ Trịnh và họ Nguyễn phía nam bắt đầu manh nha hình thành. Ông cậu Nguyễn Hoàng ở phía nam muốn giữ hòa khí với cha ông đã gả con gái là Nguyễn Thị Ngọc Tú cho ông, người mà theo quan hệ họ hàng là cô họ của ông.

Thời trẻ, Trịnh Tráng được nhận phong tước vị Bình quận công, sau đó là Thái phó Thanh quận công. Do người anh cả của ông là Trịnh Túc mất sớm, nên Trịnh Tráng trở thành vương thế tử, dự bị kế thừa ngôi chúa. Bấy giờ thế lực của họ Mạc ở vùng Cao Bằng vẫn còn rất mạnh. Cháu vua Mạc là Mạc Kính Khoan tự xưng hiệu Khánh vương, tập hợp bè đảng quấy phá các vùng Vũ Nhai, Đại Từ...Năm 1618, Trịnh Tráng theo lệnh của Trịnh Tùng, cùng với Thái bảo Trịnh Xuân, đốc suất các tướng Nguyễn Cảnh Kiên, Nguyễn Văn Giai, Tạ Thế Phúc, Nguyễn Khải, Nguyễn Thực, Hoàng Đình Phùng, Trịnh Thức, Nguyễn Duy Thời cùng đánh họ Mạc; thắng được một trận lớn, sau đó lui quân về.

Lên ngôi

Tháng 6 ÂL năm 1623, chúa Trịnh Tùng bị bệnh nặng bèn cho vương thế tử Trịnh Tráng nắm giữ binh quyền, lại lấy con thứ là Vạn quận công Trịnh Xuân phó giữ binh quyền. Trịnh Xuân từng có ý cướp ngôi dòng trưởng, vào năm 1619 đã cùng Lê Kính Tông mưu giết Trịnh Tùng không thành nhưng lại được tha.

Ngày 15 tháng 7, Xuân cùng quận Biện đem quân vào phủ cướp phá, đô thành đại loạn. Trịnh Tráng không biết tin tức gì về cha - vốn đã được Bùi Sĩ Lâm mang ra khỏi kinh, hôm sau ông sai em là Trịnh Giai rước Lê Thần Tông về Ninh Giang, còn mình tự lưu lại ở Nhân Mục (Vĩnh Lại), hội họp các quan văn võ cùng bàn bạc việc. Trịnh Đỗ sai con là quận Thạc đi đón Trịnh Tráng, ông bèn cùng quận Thạc ngồi chung voi đi, nhưng vì Lưu Đình Chất nghi ngờ Trịnh Đỗ, chạy ông khuyên không nên đi cùng quận Thạc. Trịnh Tráng bèn xuống voi tự mình về Ninh Giang. Sau đó Trịnh Tùng sai người dụ bắt và giết Trịnh Xuân.

Ngày 17 tháng 7, Trịnh Tùng được bọn Sĩ Lâm cáng võng đưa đi tìm thế tử, đi đến quán Thanh Xuân thì mất. Được tin báo của Sĩ Lâm, Trịnh Tráng trở về phát tang cha ngày 21 tháng 7 rồi lên thay làm chúa.

Phù Lê diệt Mạc

Tuy Trịnh Xuân đã chết nhưng đám loạn quân của ông ta vẫn đánh phá khắp thành Thăng Long. Trịnh Tráng phải đưa vua Lê về Thanh Hoa, đóng ở An Trường, có Trịnh Đỗ cũng đem quân bản doanh đi theo. Trịnh Tráng sai Nguyễn Danh Thế hòa giải hiềm nghi với Trịnh Đỗ để quan hệ 2 bên lại hòa hiếu như cũ. Nhà vua phong cho Trịnh Tráng làm Đô tướng tiết chế thủy bộ chư quân bình chương quân quốc trọng sự, Thái úy Thanh quốc công

Mùa thu năm đó, Mạc Kính Khoan nhân triều Lê có loạn, đem quân xuống Gia Lâm, lực lượng lên đến hơn vạn người. Ngày 28 tháng 8, Lê Thần Tông trao quyền cho Trịnh Tráng cầm quân đánh họ Mạc. Ông thống lĩnh quân thủy bộ, cùng Nguyễn Danh Thế, Đặng Thế Tài đánh về Gia Lâm. Quân Mạc thiệt hại nặng nề và phải lui về Cao Bằng. Trịnh Tráng bèn sai Lê Bật Tứ và Bùi Sĩ Lâm vào Thanh Hoa rước xa giá về kinh.

Tháng 11 ÂL, Trịnh Tráng tự tiến phong làm Nguyên soái tổng quốc chính, Thanh Đô vương. Mùa hạ tháng 5 ÂL năm 1625, ông hạ lệnh cho con trưởng là Trịnh Kiều lĩnh quân đánh họ Mạc ở Cao Bằng, bắt được vua Càn Thống Mạc Kính Cung và đồ đảng đưa về kinh sư giết đi. Mạc Kính Khoan cũng bị thua trận, dâng biểu xin hàng và được phong Thái úy Thông quốc công, hằng năm nộp cống, con cháu được ở đất Cao Bằng.

Đối nội
Ngày 24 tháng 1 năm 1629, Trịnh Tráng được lên tước vương một chữ, là Đại nguyên soái thống quốc chính thượng chúa Thanh vương. Mùa hạ tháng 5 ÂL năm 1630, chúa ép nhà vua lấy con gái mình là Trịnh Thị Ngọc Tú, vốn đã lấy bác họ của vua là Lê Duy Trụ và sinh được bốn con; vì Duy Trụ phạm tội bị bắt giam nên Trịnh Tráng mang con gái cho vua Lê. Thần Tông đành phải nhận lời.

Ngày 17 tháng 7 cùng năm, mưa to liền 4, 5 ngày, nước sông Hồng đầy tràn. Trịnh Tráng đích thân đi xem đắp đê, sai thu của quan tổng cán đê sông các xứ nhập vào quỹ công.

Mùa xuân năm 1638, Mạc Kính Khoan ở Cao Bằng qua đời, con là Mạc Kính Vũ không thần phục, lại xưng niên hiệu. Trịnh Tráng đích thân thống lãnh binh sĩ đi đánh; tiên phong là quận Hạ bị bắt. Khi đó có tên quận Lâm vì sợ địch nên chúa lệnh chém rồi ra hiệu lệnh nghiêm ngặt, đốc suất các quân sĩ bốn mặt bao vây. Tuy nhiên do thời tiết nóng bức nên Trịnh Tráng quyết định dẫn quân về.

Cuối thu năm 1643, nhân một buổi vào chầu nhà vua, chúa gặp bà Tiệp dư họ Đặng tuổi vừa đôi mươi mà xinh đẹp như tiên giáng trần mới cầm tay và nói rằng:
Thiên hương quốc sắc như thế mà phải giam thân trong này ư.

Bà tiệp dư đáp rằng:

"Vương gia chớ có lỗi đạo thần tử như thế."
Chúa đáp: "Bổn vương hỏi đùa đó thôi, sao ngươi lại kiêu hãnh thế. Hoàng thượng của ngươi cũng ở trong tay bổn vương, chớ có lắm trò."

Tiệp dư đáp rằng: "Quyền nằm trong tay Vương thượng, Vương thượng muốn làm gì chẳng được. Thiếp đây chỉ là tiện nữ, biết tận trung mà thôi, không biết có quyền thế nào ngoài Hoàng thượng cả".

Việc này sau đồn ầm lên, chúa biết mình đã quá trớn, nên vào ngày 23 tháng 11 năm 1643, ép vua nhường ngôi cho thái tử Lê Duy Hựu, là Lê Chân Tông, tôn nhà vua làm Thái thượng hoàng ở cung riêng. Ngày 5 tháng 12 cùng năm, vua mới sai Nguyễn Danh Thế mang phù tiết bằng ngọc, và sách ấn vàng để gia tôn Trịnh Tráng làm Đại nguyên soái thống quốc chính thái thượng sư phụ Thanh vương. Đầu năm 1645, chúa sai vương tử Trịnh Tạc đem quân đánh Mạc Kính Vũ ở Cao Bằng và thắng trận.

Năm 1632, Trịnh Tráng phong cho con trai trưởng của mình là Sùng quận công Trịnh Kiều làm Khâm sai tiết chế các xứ thủy bộ chư doanh, kiêm Tổng nội ngoại bình chương quân quốc trọng sự, Phó chưởng quốc chính, Thái uý Sùng quốc công, mở phủ Hùng Uy để giúp Chúa coi quản việc nước. Với quyết định này, coi như xác nhận Trịnh Kiều là người sẽ nối ngôi Chúa trong tương lai. Tháng 9 năm 1742, Thế tử Kiều mất, thọ 42 tuổi. Đáng lẽ cháu đích con là Tông quận công Trịnh Hoành sẽ trở thành Thế tử theo nguyên tắc đích tôn thừa trọng của Việt Nam, song do Trịnh Hoành còn nhỏ nên việc này bị trù trừ chưa quyết.

Đầu năm 1645, Trịnh Tráng nhân danh vua Lê phong cho Vương tử thứ 2 là Tây quận công Trịnh Tạc làm Thái úy tả tướng tiết chế các doanh quân thủy, quân bộ các xứ, giữ quyền bính trong nước, tước Tây quốc công, mở phủ Khiêm Định. Thấy Trịnh Tạc được lập làm Thế tử, hai vương tử quận Hoa Trịnh Sầm và quận Phù Trịnh Lịch vô cùng thất vọng. Ngày 16 tháng 6, hai người nhân lúc chúa bị cảm mà cất quân nổi loạn. Chúa sai Trịnh Tạc đem quân đi đánh, bắt được hai người giải về kinh sư giết chết.

Mùa thu tháng 8 ÂL năm 1649, Lê Chân Tông qua đời, không có con nối. Trịnh Tráng sai Trịnh Tạc lại rước Thái thượng hoàng Thần Tông lên ngôi. Bấy giờ ở Trung Quốc, nhà Minh đã tới hồi mạt vận, bị nhà Thanh đánh đuổi chạy dài. Vào mùa đông năm 1651, Quế vương nhà Minh chạy đến Nam Ninh, sai sứ dụ bảo Trịnh Tráng cấp cho binh lương giúp mình chống Thanh, đồng thời phong chúa làm An Nam phó Quốc vương. Tháng 8 ÂL năm 1652, Trịnh Tráng giật dây cho bầy tôi liên danh cầu xin nhà vua, rồi phong cho Trịnh Tạc làm Nguyên soái chưởng quốc chính Tây Định vương.

Quan hệ với phương Tây

Thời bấy giờ, chủ nghĩa tư bản ở phương Tây phát triển, các nhà tư bản đã nghĩ đến việc mở rộng thị trường sang vùng Đông Á và Đông Nam Á. Vào năm 1626, người Bồ Đào Nha mở rộng buôn bán ở Đàng Ngoài, tiếp đó là người Hà Lan. Chúa Trịnh và người Hà Lan có quan hệ tốt đẹp, ban đầu được họ tặng hai khẩu đại bác nên rất tín nhiệm họ. Chúa còn ép vua Lê Thần Tông phải viết thư cho toàn quyền Hà Lan ở Batavia (Indonesia) nhờ giúp đánh chúa Nguyễn. Năm 1637, Trịnh Tráng cho người Hà Lan đến mở cửa hàng ở phố Hiến (gần tỉnh lỵ Hưng Yên), về sau ở đấy có người Nhật Bản, người Trung Hoa, người Xiêm La, người Bồ Đào Nha đến buôn bán làm thành một nơi rất tấp nập. "Thứ nhất Kinh Kỳ, thứ nhì Phố Hiến" là một câu truyền tụng từ thời bấy giờ.

Năm 1644, nhân chiến dịch đánh chúa Nguyễn, người Hà Lan cũng đem ba chiến thuyền đóng ở ngoài biển gây thanh thế cho quân Trịnh, nhưng bị Nguyễn Phúc Tần đánh tan.

Bấy giờ tuy các chúa muốn mở rộng buôn bán với phương Tây nhưng lại cấm đạo. Vào năm 1630, Trịnh Tráng trục xuất giáo sĩ Alexandre de Rhodes rồi hạ lệnh cấm đạo năm 1643. Về nội thương, năm 1634, Trịnh Tráng cấm nhà quan trưởng hoặc các công sở không được phép cho người ra chợ uy hiếp lấy không hàng hóa hay đồ vật của khách thương mại. Nếu trái phép, Xá Nhân có quyền xét hỏi, lấy đủ chứng cứ và tang vật rồi đệ hồ sơ lên quan trên chung thẩm. Nếu xét quả thực, can phạm sẽ bị phạt nặng.

Cắt đất cầu phong cho nhà Minh

Trong Ức Trai di tập, các tác giả đã chép trong phần phụ lục về việc mất (6 đến 7)/10 châu thuộc phủ An Tây trấn Hưng Hóa rằng Thanh Đô Vương (Trịnh Tráng) sai sứ cầu phong nhà Minh (thời Minh mạt Chu Do Lang (nhiệm kỳ 1646-1662)). Người Minh cũng theo ý phong cho chức Phó Quốc vương. Khi người Minh bị thua người Thanh, phải chạy ra ở Long Châu, nhà Minh sai sứ xin các châu Hưng Hóa (khoảng năm 1646-1657). Chúa Trịnh Tráng đồng ý cắt cho nhà Minh (tức nhà Nam Minh). Thế là từ đó một nửa trong 10 châu Hưng Hóa, đóng thuế cho nhà Minh và bị nhập vào huyện Kiến Thủy thuộc phủ Lâm An tỉnh Vân Nam. Khi người Minh bị thua nhà Thanh, người Thanh cứ chiếm giữ lấy. Từ đấy Đại Việt mất những châu này. Theo các sách Kiến văn tiểu lục (Lê Quý Đôn), Đại Việt địa dư toàn biên (Nguyễn Văn Siêu) và Hưng Hóa kỷ lược (Phạm Thận Duật), thì các châu thuộc trấn Hưng Hóa mất về nhà Thanh, là: Hoàng Nham (黃岩), Khiêm Châu (謙州), Tung Lăng ((嵩陵, hay Cao Lăng (高陵)), Quảng Lăng (廣陵), Tuy Phụ (綏阜), Lê Tuyền (醴泉) và Hợp Phì (合淝).

Theo sách Địa chí tỉnh Lạng Sơn, thì các cuộc đi sứ Trung Quốc sau cuộc đi sứ khảng khái hy sinh bảo vệ độc lập dân tộc dân tộc của Giang Văn Minh năm 1637, đến khi nhà Thanh thực sự nắm quyền trên toàn cõi Trung Hoa là:
 ̈Năm 1637: Hai sứ thần Nguyễn Duy Hiểu, Giang Văn Minh sang cống nhà Minh.
 Năm 1646: Nguyễn Nhân Chính đi đường biển sang Nam Minh cầu phong, lúc về đi đường bộ.
 Năm 1647: sứ Nam Minh là Phan Kỳ và Lý Dụng Tiếp mang sắc thư, theo Nguyễn Nhân Chính tới Lạng Sơn sắc phong.
 Năm 1663(?): Hồ Sỹ Dương, Nguyễn Danh Thực lên Lạng Sơn nhận sắc dụ của nhà (Nam Minh?) Nhà Thanh.

Xung đột với họ Nguyễn

Thời Trịnh Tráng, xung đột Trịnh-Nguyễn chính thức bùng phát. Từ năm 1625, chúa Nguyễn Phúc Nguyên không còn nộp thuế cho chính quyền Lê-Trịnh, lại theo kế của Đào Duy Từ, đắp luỹ ở bờ nam cửa bể Nhật Lệ để tự thủ. Năm 1627, chúa sai Nguyễn Hữu Bản đến Thuận Hóa đòi tô thuế từ năm Giáp Tí (1624) về trước. Chúa Nguyễn không chịu nộp thuế. Đến tháng 2 ÂL, Trịnh Tráng muốn vào đánh Thuận Hóa nhưng chưa có cớ gì, bèn sai Lê Đại Dụng phụng sắc mệnh nhà vua dụ bảo về việc cho con vào chầu, và đòi nộp 30 thớt voi, 30 chiếc thuyền đi biển, để cho đủ thể lệ cống nạp nhà Minh. Chúa Nguyễn lại thoái thác. Trịnh Tráng bèn hạ lệnh cho Nguyễn Khải, Nguyễn Danh Thế làm tiên phong đem 5000 quân đóng ở Hà Trung. Tráng tự thân đem đại binh kế tiếp xuất phát; lại mang nhà vua cùng đi, lấy cớ tuần du các địa phương; quân thủy, quân bộ tổng cộng hơn 200.000 cùng nhau đều tiến. Chúa Nguyễn sai Tôn Thất Vệ, Nguyễn Hữu Dật, Nguyễn Phúc Trung cùng nhau chống giữ ở bờ bắc sông Nhật Lệ. Quân Trịnh chủ động tấn công nhưng không chọc thủng được tuyến phòng thủ của quân Nguyễn. Phía Nguyễn có lợi thế là đại bác kiểu Bồ Đào Nha nên làm quân Trịnh sợ chạy dạt. Trong lúc hai bên tiếp tục giằng co thì Nguyễn Hữu Dật phao tin ở miền bắc, Trịnh Gia và Trịnh Nhạc âm mưu làm phản. Trịnh Tráng nghi ngờ vội thu quân về bắc.

Năm 1633, con thứ ba của Chúa Nguyễn là Phúc Anh bất mãn không được làm thế tử, bèn viết thư hẹn làm nội ứng cho Trịnh Tráng. Trịnh Tráng khởi binh nam tiến lần thứ hai, đóng ở cửa Nhật Lệ. Chúa Nguyễn cử Nguyễn Hữu Dật, Nguyễn Hữu Tiến làm tướng ra đánh. Trịnh Tráng đang đợi suốt hơn 10 hôm không thấy hiệu làm nội ứng của Ánh thì bị quân Nguyễn đánh úp, quân Trịnh hoảng loạn tan vỡ bỏ chạy. Trịnh Tráng rút về bắc, để lại con rể là Nguyễn Khắc Liệt trấn thủ châu Bắc Bố Chính.

Năm 1635, chúa Nguyễn Phúc Nguyên mất, con là Nguyễn Phúc Lan lên nối ngôi. Năm 1637, Phúc Lan sai Nguyễn Đình Hùng mang quân đánh úp chiếm Nam Bố Chính, giết tướng trấn thủ là Nguyễn Tịch. Năm 1640, Nguyễn Khắc Liệt mang quân đánh phá Nam Bố Chính rồi rút về. Chúa Nguyễn theo kế của Nguyễn Hữu Dật, viết thư cho Trịnh Tráng nói Liệt mưu thông đồng với chúa Nguyễn nên mặt ngoài gây chiến mà bên trong muốn hàng. Mặt khác, Nguyễn Phúc Lan thúc quân đánh Khắc Liệt. Khắc Liệt thua chạy, viết thư cầu cứu. Tin lời bên Nguyễn, Trịnh Tráng điều Trịnh Kiều mang quân vào bắt Liệt về xử tử. Quân Nguyễn nhân thời cơ đánh chiếm Bắc Bố Chính.

Về sự việc này, theo sách Đại Nam thực lục của nhà Nguyễn, Khắc Liệt đã thông đồng với bên Nguyễn từ năm 1634, nhưng vài năm sau vẫn nấn ná chưa về hàng, lại có ý "làm cao" nên chủ động đánh vào đất Nguyễn để uy hiếp. Chúa Nguyễn sợ Liệt thay đổi ý định nên viết thư cho chúa Trịnh báo việc này.

Năm 1643, Trịnh Tráng sai bọn Trịnh Tạc và Trịnh Lệ làm tiên phong cùng Phạm Công Trứ, Nguyễn Danh Thọ kéo quân đánh Nam Bố Chính. Viên trấn thủ của chúa Nguyễn là Bùi Công Thắng tử trận. Nhân đó, ông đích thân thống suất đại quân, mang theo cả nhà vua đến châu Bắc Bố Chính, đóng tại An Bài, sai Trịnh Đảo đánh vào doanh lũy Trung Hòa. Quân Nguyễn ra sức chống cự. Lúc đó sắp vào hè, thời tiết nóng nực nên Trịnh Tráng phải rút quân về. Cử Lê Văn Hiểu, Lê Hữu Đức đóng giữ ở Hòa Trung, quận Mậu Phạm Tất Toàn giữ Bắc Bố Chính.

Năm 1648, Trịnh Tráng sai quận Tiến Lê Văn Hiểu khởi binh nam tiến lần thứ tư, dẫn bộ binh đánh Nam Bố Chính, còn thủy quân đánh cửa Nhật Lệ. Quân Trịnh vượt qua lũy Nhật Lệ, áp sát lũy Trường Dục, dùng đại bác bắn vỡ nhiều đoạn. Hai cha con tướng Nguyễn Trương Phúc Phấn cố thủ ở lũy Trường Dục, lại nhân đó tìm cách vá lũy, quân Trịnh đánh không hạ được. Thế tử Nguyễn Phúc Tần tiến quân đến xã An Đại, è sai phục quân ở sông Cẩm La chặn đường quân Trịnh chạy về; một mặt sai Nguyễn Hữu Tiến đem 100 con voi đến canh năm xông vào trại quân Trịnh, quân bộ tiếp sau vào đánh phá. Quả nhiên quân Trịnh thua to chạy về Bắc, lại gặp quân thủy của họ Nguyễn đón đường đuổi đánh mãi đến sông Lam Giang mới thôi. Quân Trịnh thua, thiệt hại 3000 người. Trịnh Tráng lui binh, sai Lê Văn Hiểu giữ Hà Trung, Lê Hữu Đức đóng ở Hoành Sơn, Phạm Tất Toàn giữ Bắc Bố Chính.

Tháng 2 ÂL năm 1655, chúa Trịnh cử Lê Văn Hiểu đưa quân vào xâm lấn Nam Bố Chính. Chúa Nguyễn Phúc Tần hạ lệnh cho bọn Nguyễn Hữu Tiến, Nguyễn Hữu Dật chặn đánh ở sông Gianh, phá tan được quân Trịnh, tướng Phạm Tất Toàn đem châu Bố Chính đầu hàng. Quân Nguyễn kéo đến Hoành Sơn, rồi đánh Hà Trung. Lê Văn Hiểu cùng bọn Hữu Đức chạy về An Trường; sau đó tiến quân đóng ở Đại Nại, chia quân ra chống cự phòng thủ.

Tháng 6 ÂL, chúa Trịnh triệu hồi Lê Văn Hiểu, Lê Hữu Đức, sai Trịnh Trượng giữ chức thống lĩnh, cùng Nguyễn Văn Trạc, Nguyễn Tính đốc suất binh kinh lý Nghệ An. Quân Nguyễn lui về phía bắc sông Gianh, Trịnh Trượng đóng quân ở Lạc Xuyên. Khi Nguyễn Hữu Tiến đem quân tới đánh, quân Trịnh bị thua; còn Nguyễn Hữu Dật thì đem thủy binh ra đánh cửa Kỳ La, đuổi chiến thuyền của họ Trịnh về cửa Châu Nhai; thừa thắng đánh vào Lạc Xuyên, quân Trịnh lui về An Trường. Thế là bảy huyện phía nam sông Lam Giang đều rơi cả vào tay họ Nguyễn.

Tháng 9 ÂL, Trịnh Tráng sai Trịnh Tạc làm Thống lĩnh, đến Nghệ An chỉ huy các đạo quân ở đó. Được ít lâu, vì trong nước xảy ra nhiều việc, chúa cho triệu Trịnh Tạc về, để Đào Quang Nhiêu ở lại giữ Nghệ An, thống lãnh các tướng đóng ở An Trường, cùng các tướng khác chia nhau phòng giữ. Sang năm 1656, quân Nguyễn đánh đồn Tiếp Vũ, tướng Trịnh bỏ chạy. Các đạo quân Nguyễn thừa thế truy kích, Đào Quang Nhiêu bại trận phải lui về giữ An Trường. Trịnh Tráng theo lời tiến cử, sai con út là Ninh quận công Trịnh Toàn ra thay thế. Mùa hạ tháng 5 ÂL, quân Nguyễn của Dương Trí đánh bại được quân họ Trịnh ở cửa biển Nam Giới. Trịnh Toàn dẫn quân đánh nhau với Tống Phúc Khang ở Đại Nại, nhưng bị viện quân của Nguyễn Hữu Tiến đánh bại, chạy thẳng về An Trường.

Ngày 28 tháng 5 năm 1657, Trịnh Tráng mất giữa lúc cuộc chiến Trịnh-Nguyễn vào thời kì khốc liệt nhất, thọ 81 tuổi, cầm quyền 34 năm (1623 - 1657). Thế tử Tây Định vương Trịnh Tạc lên nối ngôi Chúa, truy tôn Trịnh Tráng là Nghị vương, miếu hiệu Văn Tổ, tên thụy là Long Tự. Ba năm sau (1660), cháu nội ông là Trịnh Căn mới đẩy lùi được quân Nguyễn trở về nam sông Gianh.

Nhận định

Sách Đại Việt sử ký toàn thư, bản kỉ tục biên quyển 21 của Phạm Công Trứ viết vào đời Lê-Trịnh đánh giá về Thanh vương Trịnh Tráng
Chúa tính trời hiếu thảo, thân ái mọi người, rộng lòng khoan thứ; khi mới cầm quyền, tuổi đã 47. Bình xong nội nạn, hòa hợp nhân dân, trong nước yên ổn, tín nhiệm nho thần, giảng cầu chính trị, chấn cử kỷ cương, mọi việc đều giao cho triều đường công luận, chúa cung kính khiêm nhường, cẩn thận giữ gìn pháp độ, ba lần đánh Thuận Hóa, chỉ dùng văn cáo để mở bảo, không muốn dụng binh đến cùng, lặn lội ở nơi xa. Tha Mạc Kính Khoan, cho đất Cao Bằng, khiến xưng thần, giữ chức cống. Cho nên cái phúc nuôi dưỡng yên ổn hòa bình thật là dày lắm. Võ liệt văn công đã làm sáng trưng đời trước, mở lối đời sau, xứng đáng được thiên triều sách phong làm Phó Quốc Vương. Chúa đông con cháu, tuổi đến thượng thọ. Sách nói rằng: "Người có đức lớn, ắt được ngôi vị, ắt được hưởng lộc, ắt được nổi danh, ắt được sống lâu". Câu ấy đáng tin thay!

Gia đình
 Vợ:
 Thái phi Trần Thị Ngọc Đài, tên thụy là Từ Huyên, người làng Đồng Đợi (huyện Thiên Bản) Nam Định, con gái ông Khải quận công. Sinh ra Hoằng tổ Dương vương Trịnh Tạc.
 Chính phi Nguyễn Thị Ngọc Tú (? - 1631), tên thụy Từ Thuận, người làng Gia Miêu ngoại trang (huyện Tống Sơn), cháu Nguyễn Kim, con gái Đoan quốc công Nguyễn Hoàng. Sinh ra Sùng nghĩa vương Trịnh Kiều và hoàng hậu Trịnh Thị Ngọc Trúc. Lăng ở xã Bồi Dương (huyện Tống Sơn).
 Hiền phi Nguyễn Phúc Ngọc Súy, tên thụy là Từ Hiền, người làng Gia Miêu ngoại trang (huyện Tống Sơn), cháu đức Đoan quốc công Nguyễn Hoàng, con gái ông Lý Nhân công Nguyễn Hắc, Chính phi ở Đông Cung, mất 22 tháng 9 tôn lăng ở xã Bà Đông (huyện Tống Sơn).
Đệ nhị cung tần Trần Thị Ngọc Am, Bà tên thật là Trần Thị Cư, sinh ngày 5 tháng 5 năm Canh Thìn (1580) tại làng Mụa, tổng Thiên Thi, phủ Khoái Châu xưa, nay thuộc thôn Cộng Vũ, xã Vũ Xá, huyện Kim Động, tỉnh Hưng Yên. Bà mất năm 1647, thọ 68 tuổi, nhân dân tôn Bà làm Thần và lập đền thờ ngay tại quê hương.
 Tây cung phi Nguyễn Thị Ngọc Giao, tục gọi bà chúa Mía. Mất ngày 30 tháng Chạp.
 Con:
 Sùng Nghĩa vương Trịnh Kiều (1601 - 1642), mẹ là Chính phi Nguyễn thị. Ông là con trưởng, lĩnh mệnh tiết chế, mở phủ Sùng quốc song mất sớm.
 Dực vận Tân trị Công thần Thân nghĩa công Trịnh Lưu, chết trước Sùng Nghĩa vương. Mẹ là Thái phi Trần thị.
 Dực Vận Tân trị Công thần Thuần vĩ công Trịnh Trượng.
 Đức Hoằng tổ Dương vương Trịnh Tạc (1606 - 1682), mẹ là Thái phi Trần thị.
 Dực Vận Tân trị Công thần Bỉnh trung công Trịnh Quế. . Mẹ là Thái phi Trần thị.
 Dực Vận Tân trị Công thần Quốc lão Tô quận công Trịnh Hàm.
 Thái tể Bảng quận công Trịnh Biện.
 Thái phó Khuê quận công Trịnh Lực
 Thái tể Hoàng quận công Trịnh Lộc.
 Thái phó Địch quận công Trịnh Tiến.
 Dực vận tân trị công thần Hiệu quận công Trịnh Tấu.
 Dực vận tân trị công thần An quận công Trịnh Thiện
 Dực vận tân trị công thần Mỹ quận công Trịnh Hoàn.
 Dực vận tân trị công thần Cảo quận công Trịnh Lệ.
 Thái úy Ninh quốc công Trịnh Toàn (? - 1657), con út, tham gia chiến trường chống quân Nguyễn.
 Hoa quận công Trịnh Sầm (? - 1645)
 Phù quận công Trịnh Lịch (? - 1645)
Trịnh Thị Ngọc Trúc (1595 - 1660), trước lấy Cường quận công Lê Trụ, sau được gả cho vua Lê Thần Tông làm Hoàng hậu.

Xem thêm
 Trịnh Tùng
 Trịnh Căn
 Chúa Trịnh
 Trịnh-Nguyễn phân tranh

Tham khảo

 Đại Việt Sử ký Toàn thư
 Khâm định Việt sử Thông giám cương mục
 Các triều đại Việt Nam - Quỳnh Cư, Đỗ Đức Hùng, Nhà xuất bản Thanh niên, 2001

Chúa Trịnh
Mất năm 1654
Sinh năm 1577
Vương tước nhà Lê trung hưng
Người tham gia chiến dịch quân sự trong thời kỳ Trịnh – Nguyễn phân tranh


title: Päwesin

text:
Päwesin là một đô thị thuộc huyện Potsdam-Mittelmark, bang Brandenburg, Đức.

Tham khảo


title: Geranomyia tanytrichiata

text:
Geranomyia tanytrichiata là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Geranomyia
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Biển Hồ

text:
Biển Hồ có thể là:

 Hồ T'Nưng, một hồ nước ngọt nằm ở phía bắc thành phố Pleiku, tỉnh Gia Lai, Việt Nam.
 Tonlé Sap ở Campuchia
 Xã Biển Hồ, thành phố Pleiku, tỉnh Gia Lai.


title: Thủy Lôi Truân

text:
Quẻ Thủy Lôi Truâncòn gọi là quẻ Truân (屯 chún) là quẻ số 03 trong Kinh Dịch.

Nội quái là ☳ (|:: 震 zhẽn) Chấn = (雷) Sấm
Ngoại quái là ☵ (:|: 坎 kản) Khảm = (水) Nước

Phục Hy ghi: Tự quái, hữu thiên địa, nhiên hậu vạn vật sinh yên, doanh thiên địa chi gian giả, duy vạn vật cổ thụ chi dã truân. Truân giả doanh dã, truân dã vật chi thỉ sanh dã.

Văn Vương viết thoán từ: Truân: Nguyên, hanh, lợi, trinh, vật dụng hữu du vãng, lợi kiến hầu (屯: 元, 亨, 利, 貞, 勿用有攸往, 利建侯).

Chu Công viết hào từ:
Sơ cửu: Bàn hoàn, lợi cự trinh, lợi kiến hầu.
Lục nhị: Truân như, chuyên như, thừa mã ban như, phỉ khấu hôn cấu, nữ tử trinh bất tự, thập niên nãi tự.
Lục tam: Tức lộc, vô ngu, duy nhập vu lâm trung, quân tử cơ, bất như xả, vãng lận.
Lục tứ: Thừa mã ban như, cầu hôn cấu, vãng cát, vô bất lợi.
Cửu ngũ: Truân kỳ cao, tiểu trinh cát, đại trinh hung.
Thượng lục: Thừa mã ban như, khấp huyết liên như.

Giải nghĩa: Nạn dã. Gian lao. Yếu đuối, chưa đủ sức, ngần ngại, do dự, vất vả, phải nhờ sự giúp đỡ. Tiền hung hậu kiết chi tượng: trước dữ sau lành.

Chú thích
Quẻ Kinh Dịch

en:List of I Ching hexagrams 1-32


title: Offenheim

text:
Offenheim là một đô thị thuộc huyện Alzey-Worms, bang Rheinland-Pfalz, Đức. Đô thị này có diện tích 13,88 km². Dân số cuối năm 2006 là 608 người.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Alzey-Worms


title: 3642 Frieden

text:
3642 Frieden (1953 XL1) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 4 tháng 12 năm 1953 bởi Gessner, H. ở Sonneberg.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 3642 Frieden

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1953
Tiểu hành tinh kiểu C


title: Bidessonotus vicinus

text:
Bidessonotus vicinus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được J.Balfour-Browne miêu tả khoa học năm 1947.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Bidessonotus


title: Lương Ninh

text:
Lương Ninh là một xã thuộc huyện Quảng Ninh, tỉnh Quảng Bình, Việt Nam.

Địa lý
Xã Lương Ninh nằm ở phía bắc huyện Quảng Ninh, có vị trí địa lý:
Phía đông và phía bắc giáp thành phố Đồng Hới
Phía tây giáp xã Vĩnh Ninh
Phía nam giáp thị trấn Quán Hàu và xã Võ Ninh.

Xã Lương Ninh có diện tích 5,62 km², dân số năm 2019 là 4.488 người, mật độ dân số đạt 799 người/km².

Hành chính
Xã Lương Ninh được chia thành 3 thôn: Văn La, Lương Yến, Phú Cát.

Kinh tế
Kinh tế chủ yếu là nông nghiệp, tiểu thủ công nghiệp.

Chú thích

Tham khảo

Xã, phường, thị trấn Quảng Bình


title: Mimoschinia rufofascialis

text:
Mimoschinia là một chi bướm đêm thuộc họ Crambidae. Chi này chỉ gồm một loài Mimoschinia rufofascialis, thường thấy ở vùng Caribbe, từ Alberta đến British Columbia, phía Nam từ Texas và California, và tại Mexico.

Chú thích

Tham khảo

 Natural History Museum Lepidoptera genus database

Mimoschinia


title: Muricanthus

text:
Muricanthus là một chi ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Muricidae, họ ốc gai.

Các loài
Các loài thuộc chi Muricanthus bao gồm:
 Muricanthus ambiguus (Reeve, 1845)
 Muricanthus callidinus Berry, 1958
 Muricanthus nigritus (Philippi, 1845)
 Muricanthus radix (Gmelin, 1791)
 Muricanthus strausi (A. H. Verrill, 1950)

Các loài đồng nghĩa
 Muricanthus kusterianus (Tapparone-Canefri, 1875): syn. Hexaplex kuesterianus (Tapparone-Canefri, 1875)
 Muricanthus princeps (Broderip, 1833): syn. Hexaplex princeps (Broderip, 1833)
 Muricanthus trippae Petuch, 1991: syn. Hexaplex fulvescens (G.B. Sowerby II, 1834)
 Muricanthus varius (G.B. Sowerby I, 1834): syn. Chicoreus varius (G.B. Sowerby II, 1834)
 Muricanthus virgineus (Röding, 1798): syn. Chicoreus virgineus (Röding, 1798)

Chú thích

Tham khảo
 Verrill, A.H. (1950). A new Murex from the West Indies. Minutes of the Conchological Club of Southern California. 103: 4–5.
 Swainson, W. (1840). A treatise on malacology or shells and shell-fish. London, Longman. viii + 419 pp
 Swainson, W. (1840). A treatise on malacology or shells and shell-fish. London, Longman. viii + 419 pp.
 Fischer, P. (1880-1887). Manuel de conchyliologie et de paléontologie conchyliologique, ou histoire naturelle des mollusques vivants et fossiles suivi d'un Appendice sur les Brachiopodes par D. P. Oehlert. Avec 23 planches contenant 600 figures dessinées par S. P. Woodward.. Paris: F. Savy. Published in 11 parts

Muricidae


title: Verrières-de-Joux

text:
Verrières-de-Joux là một xã trong vùng hành chính Franche-Comté, thuộc tỉnh Doubs, quận Pontarlier, tổng Pontarlier. Tọa độ địa lý của xã là 46° 53' vĩ độ bắc, 06° 26' kinh độ đông. Verrières-de-Joux nằm trên độ cao trung bình là 910 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 890 mét và điểm cao nhất là 1207 mét. Xã có diện tích 10.15 km², dân số vào thời điểm 1999 là 355 người; mật độ dân số là 35 người/km².

Thông tin nhân khẩu

Địa điểm tham quan
Nhà thờ Saint-Sébastien được xây năm 1756.

Xem thêm
Xã của tỉnh Doubs

Tham khảo

INSEE
IGN

Xã của Doubs


title: Afranthidium tanganyicola

text:
Afranthidium tanganyicola là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Strand mô tả khoa học năm 1911.

Chú thích

Tham khảo

Afranthidium
Động vật được mô tả năm 1911


title: Lacconectus pseudonicolasi

text:
Lacconectus pseudonicolasi là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Brancucci miêu tả khoa học năm 2003.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Lacconectus


title: Birgaon

text:
Birgaon là một thị trấn thống kê (census town) của quận Raipur thuộc bang Chhattisgarh, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Birgaon có dân số 23.352 người. Phái nam chiếm 54% tổng số dân và phái nữ chiếm 46%. Birgaon có tỷ lệ 60% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 70%, và tỷ lệ cho phái nữ là 48%. Tại Birgaon, 21% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Chhattisgarh


title: Chok Chai (huyện)

text:
Chok Chai () là một huyện (amphoe) ở tỉnh Nakhon Ratchasima, đông bắc Thái Lan.

Lịch sử
Huyện was Ban đầu có tên là Kra Thok (กระโทก). Tên được đổi thành Chok Chai năm 1945. Tên này có nghĩa là chiến thắng, được đặt để kỷ niệm chiến thắng của vua Taksin Đại đế trong cuộc chiến với quân phiệt Phimai sau khi Ayutthaya sụp đổ.

Địa lý
Các huyện giáp ranh (từ phía bắc theo chiều kim đồng hồ) là Mueang Nakhon Ratchasima [[Amphoe Chaloem Phra Kiat, tỉnh Nakhon Ratchasima|Chaloem Phra Kiat]], Nong Bun Mak, Khon Buri và Pak Thong Chai.

Hành chính
Huyện này được chia thành 10 phó huyện (tambon). Có ba thị trấn (thesaban tambon) within Huyện - Chok Chai nằm trên một phần của tambon Chok Chai và Krathok,
Dan Kwian nằm trên một phần của tambon Dan Kwian và Tha Ang và Tha Yiam nằm trên toàn bộ tambon Tha Yiam.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 amphoe.com (tiếng Thái)

Chok Chai


title: Worb

text:
Worb là một đô thị trong huyện Bern-Mittelland, bang Bern, Thụy Sĩ. Đô thị này có diện tích 21,08 km2, dân số thời điểm tháng 12 năm 2020 là 11621 người.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thành phố của Thụy Sĩ
Đô thị của bang Bern


title: Molophilus pusillus

text:
Molophilus pusillus là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Molophilus
Limoniidae ở vùng Palearctic


title: Lasioglossum exleyae

text:
Lasioglossum exleyae là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Walker mô tả khoa học năm 1986.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1986


title: Mormant-sur-Vernisson

text:
Mormant-sur-Vernisson là một xã trong tỉnh Loiret, vùng Centre-Val de Loire bắc trung bộ nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao từ 89-107 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Mormantsurvernisson


title: Petreto-Bicchisano

text:
Petreto-Bicchisano  là một xã của tỉnh Corse-du-Sud, thuộc vùng Corse, trên đảo Corse ở Pháp.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Corse-du-Sud

Tham khảo

Petretobicchisano


title: Cynometra insularis

text:
Cynometra insularis là một loài rau đậu thuộc họ Fabaceae.
Loài này chỉ có ở Fiji.

Chú thích

Tham khảo

 World Conservation Monitoring Centre 1998. Cynometra insularis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 19 tháng 7 năm 2007.

insularis
Thực vật Fiji


title: Lasioglossum minutulum

text:
De Lasioglossum minutulum (tên tiếng Anh: zuidelijke dwerggroefbij) là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Schenck mô tả khoa học năm 1853.

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1853


title: Beugneux

text:
Beugneux là một xã ở tỉnh Aisne, vùng Hauts-de-France thuộc miền bắc nước Pháp.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Aisne

Tham khảo

Xã của Aisne


title: Tipula byersi

text:
Tipula byersi là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng sinh thái Nearctic.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Rouffigny

text:
Rouffigny  là một xã thuộc tỉnh Manche trong vùng Normandie tây bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 125 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Manche


title: Hypomecis roboraria

text:
Hypomecis roboraria là một loài bướm đêm thuộc họ Geometridae. Loài này được tìm thấy ở châu Âu.

Sải cánh dài 40–50 mm. Con trưởng thành bay từ tháng 5 đến tháng 8. .

Sâu bướm ăn các loài sồi.

Ghi chúNotes
Mùa bay đề cập đến Bỉ và Hà Lan. Mùa bay này ở khu vực phân bố khác có thể khác.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài
Great Oak Beauty on UKmoths

Hypomecis
Côn trùng châu Âu
Động vật được mô tả năm 1775


title: Kermia subcylindrica

text:
Kermia subcylindrica là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

subcylindrica


title: Almedíjar

text:
Almedíjar là một đô thị trong tỉnh Castellón, Cộng đồng Valencia, Tây Ban Nha. Đô thị Almedíjar có diện tích 20,9 km², dân số theo điều tra năm 2010 của Viện thống kê quốc gia Tây Ban Nha là 267 người. Đô thị Almedíjar nằm ở khu vực có độ cao 411 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Đô thị ở Castellón
Alto Palancia


title: Palazzo Adriano

text:
Palazzo Adriano là một đô thị trong tỉnh Palermo, vùng Sicilia, Ý. Đô thị này có diện tích 129 km2, dân số theo điều tra năm 2009 của Cục thống kê quốc gia Ý là 2331 người.

Tham khảo

Đô thị của Palermo


title: Arthroleptis adolfifriederici

text:
Arthroleptis adolfifriederici là một loài ếch thuộc họ Arthroleptidae.
Loài này có ở Burundi, Cộng hòa Dân chủ Congo, Kenya, Rwanda, Tanzania, và Uganda.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, và rừng thoái hóa nghiêm trọng.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Tham khảo

 Howell, K., Drewes, R. & Poynton, J.C. 2004. Arthroleptis adolfifriederici. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 7 năm 2007.

Arthroleptis
Động vật được mô tả năm 1911


title: Telmatobius mayoloi

text:
Telmatobius mayoloi là một loài ếch thuộc họ Leptodactylidae.
Đây là loài đặc hữu của Peru.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là đồng cỏ nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới vùng đất cao và sông ngòi.

Tham khảo

 Monteza, J.I. & Lehr, E. 2004. Telmatobius mayoloi. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 7 năm 2007.

Telmatobius
Động vật lưỡng cư Peru
Động vật lưỡng cư Andes
Động vật đặc hữu Peru


title: Gausson

text:
Gausson (, Gallo: Gauczon) là một xã của tỉnh Côtes-d’Armor, thuộc vùng Bretagne, tây bắc Pháp.

Dân số
Người dân ở Gausson được gọi là Gaussonnais.

Xem thêm
Xã của tỉnh Côtes-d’Armor

Tham khảo

Liên kết ngoài
French Ministry of Culture list for Gausson

Xã của Côtes-d'Armor


title: Callispa limbata

text:
Callispa limbata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Gestro miêu tả khoa học năm 1906.

Chú thích

Tham khảo

Callispa


title: Auel

text:
Auel là một xã thuộc huyện Rhein-Lahn, bang Rheinland-Pfalz, phía tây nước Đức. Xã này có diện tích 3,65 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 234 người.

Tham khảo

Xã của bang Rheinland-Pfalz
Xã và đô thị ở huyện Rhein-Lahn


title: Dytiscus sharpi

text:
Dytiscus sharpi là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Wehncke miêu tả khoa học năm 1875.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Dytiscus


title: Warth, Lower Austria

text:
Warth là một thị xã thuộc huyện Neunkirchen trong bang Niederösterreich.

Tham khảo

Đô thị của Niederösterreich


title: 4827 Dares

text:
4827 Dares (1988 QE) là một thiên thể Troia của Sao Mộc, trong nhóm Troia, được phát hiện ngày 17 tháng 8 năm 1988 bởi Shoemaker, C. S. ở Palomar.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 4827 Dares

Thiên thể Troia của Sao Mộc (nhóm Troia)
Được phát hiện bởi Carolyn S. Shoemaker
Thiên thể phát hiện năm 1988


title: Cybister confusus

text:
Cybister confusus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Sharp miêu tả khoa học năm 1882.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Cybister


title: Bindki

text:
Bindki là một thành phố và là nơi đặt ban đô thị (municipal board) của quận Fatehpur thuộc bang Uttar Pradesh, Ấn Độ.

Địa lý
Bindki có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 125 mét (410 foot).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Bindki có dân số 34.197 người. Phái nam chiếm 53% tổng số dân và phái nữ chiếm 47%. Bindki có tỷ lệ 64% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 70%, và tỷ lệ cho phái nữ là 58%. Tại Bindki, 13% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Uttar Pradesh


title: Chiết suất

text:
Bài này nói về một tính chất vật lý của vật liệu. Các nghĩa khác xem bài Chiết suất (định hướng).

Chiết suất của một vật liệu là tỷ số giữa tốc độ ánh sáng trong chân không và tốc độ pha của bức xạ điện từ trong vật liệu. Nó thường được ký hiệu là n.

Tốc độ pha của một đoàn sóng là tốc độ di chuyển của đỉnh sóng; cũng là tốc độ di chuyển của pha của đoàn sóng. Tốc độ này đối nghịch với tốc độ nhóm là tốc độ di chuyển của biên độ đoàn sóng. Tốc độ nhóm thể hiện tốc độ di chuyển của thông tin (hay năng lượng) mang theo bởi đoàn sóng vật lý. Tốc độ nhóm luôn nhỏ hơn tốc độ ánh sáng trong chân không, như các thí nghiệm đã cho thấy; còn tốc độ pha có thể lớn hơn tốc độ ánh sáng trong chân không.

Trong định luật Snell
Theo định luật Snell, chiết suất có thể được tính bằng tỉ số giữa sin của góc tới và sin của góc khúc xạ, biểu hiện mức độ gãy khúc của tia sáng (hay bức xạ điện từ nói chung) khi chuyển từ một môi trường vật chất này sang một môi trường vật chất khác .

Công thức trên có thể được suy ra từ phát biểu Fermat của Pierre de Fermat: ánh sáng luôn đi theo đường đi tốn ít thời gian nhất trong các môi trường.

Liên hệ với tính chất điện từ
Chiết suất của vật liệu được liên hệ với các tính chất điện từ của vật liệu qua:

với εr là hằng số điện môi (hay độ điện thẩm tương đối) của vật liệu, và μr là hằng số từ môi (hay độ từ thẩm tương đối) của vật liệu.

Đối với các vật liệu không có từ tính, μr rất gần 1, nên n xấp xỉ bằng .

Tốc độ ánh sáng
Theo định nghĩa, chiết suất của môi trường là:

với v là tốc độ pha của bức xạ điện từ trong môi trường tại một tần số nhất định (đơn sắc).

Thông thường, bức xạ điện từ đi trong môi trường chậm hơn trong chân không và n>1. Tuy vậy, tại một số điều kiện nhất định, (như gấn hấp thụ cộng hưởng hay đối với tia X), n có thể nhỏ hơn 1. Điều này không mâu thuẫn với thuyết tương đối, một lý thuyết khẳng định rằng thông tin không đi nhanh hơn c, vì tốc độ pha không thể hiện tốc độ truyền thông tin.

Đôi khi có thể định nghĩa, chiết suất nhóm dựa vào tốc độ nhóm (tốc độ lan truyền thông tin):
,

với vg là tốc độ nhóm.

Tốc độ pha của bức xạ điện từ bị chậm lại trong vật chất thông thường vì tương tác giữa bức xạ điện từ và các điện tích (chủ yếu là điện tử) trong nguyên tử hay phân tử của vật chất. Điện trường dao động của sóng điện từ gây nên sự dao động tương ứng của các điện tích. Các dao động của các điện tích bị chậm pha hơn so với dao động của điện trường, do quán tính của các điện tích. Sự dao động của các điện tích lại gây ra bức xạ điện từ, ở cùng pha với dao động này, và trễ pha so với dao động điện trường ban đầu.

Tổng hợp các bức xạ của các điện tích tạo nên một sóng điện từ lan truyền cùng tần số nhưng với bước sóng ngắn hơn bức xạ ban đầu, do đó tốc độ pha chậm hơn. Hướng lan truyền của các bức xạ do dao động điện tích tập trung theo hướng lan truyền ban đầu. Tuy vậy, các điện tích dao động cũng gây ra bức xạ theo các hướng khác, nguyên chính gây nên hiện tượng tán xạ.

Các nghiên cứu mới cho thấy chiết suất âm có thể tồn tại. Hiện tượng này hiếm gặp, mới thấy ở các vật liệu meta, cho thấy khả năng chế tạo các thấu kính hoàn hảo hoặc các hiện tượng hiếm như nghịch đảo định luật Snell.

Tán sắc
Chiết suất được định nghĩa với tốc độ pha bức xạ điện từ trong vật liệu tại một tần số nhất định. Chiết suất của cùng một vật liệu có thể thay đổi tùy theo tần số bức xạ điện từ. Hiện tượng này được biết đến, trong quang học, là tán sắc. Đây là nguyên nhân khiến lăng kính tách ánh sáng trắng thành phổ màu sắc, các giọt nước tạo nên cầu vồng. Nó cũng gây ra hiện tượng sắc sai trong thấu kính.

Thông thường, trong vùng phổ bức xạ điện từ mà ở đó vật liệu tương đối trong suốt, chiết suất tăng nhẹ theo tần số bức xạ. Gần nơi vật liệu hấp thụ mạnh, liên hệ giữa chiết suất với tần số khá phức tạp, theo liên hệ Kramers-Kronig, và có thể giảm theo tần số.

Phương trình Sellmeier là một công thức suy ra từ thực nghiệm, mô tả tương đối tốt sự tán sắc của vật liệu. Các hệ số Sellmeier thường được cho kèm theo chiết suất khi mô tả vật liệu quang học.

Hấp thụ
Các vật liệu trong thực tế có thể hấp thụ năng lượng của bức xạ điện từ và chuyển hóa thành dạng năng lượng khác (như nhiệt năng). Hai nguyên nhân chính cho sự chuyển hóa năng lượng là hấp thụ lưỡng cực điện (nguyên nhân làm thức ăn nóng trong lò vi sóng) độ dẫn điện một chiều khác không của vật liệu thực tế (không có vật liệu nào là chất cách điện hoàn hảo). Để thể hiện sự hấp thụ của lan truyền bức xạ trong vật liệu, chiết suất có thể được viết dưới dạng số phức:

Với, n theo định nghĩa bên trên, và κ là hệ số thất thoát, thể hiện phần năng lượng bức xạ bị chuyển hóa thành dạng khác, hoặc theo bị tán xạ chệch hướng, i là căn bậc hai của -1. Cả n và κ đều phụ thuộc tần số (tán sắc).

Phần thực và phần ảo của chiết suất phức liên hệ với nhau qua liên hệ Kramers-Kronig. Có thể tính được chiết suất phức, theo liên hệ vơi tần số, qua phổ hấp thụ của vật liệu.

Các vật liệu ít hấp thụ (có độ trong suốt cao) như thủy tinh thường là chất cách điện tốt đồng thời có mức độ hấp thụ lưỡng cực điện thấp ở tần số thấp. Tuy nhiên khi tần số tăng, như tới tần số của ánh sáng, hập thụ lưỡng cực điện tăng khiến vật liệu này giảm độ trong suốt.

Môi trường không đẳng hướng

Chiết suất trong một số môi trường có thể phụ thuộc vào hướng phân cực và phương chiếu của ánh sáng hay bức xạ điện từ nói chung. Môn quang học tinh thể nghiên cứu các hiện tượng này. Để mô tả sự phụ thuộc theo hướng một cách tổng quát, khái niệm chiết suất được thay bằng hằng số lưỡng cực điện, một tensơ hạng 2 (ma trận có kích thước 3 nhân 3), có giá trị trùng với chiết suất theo các phương chính trong tinh thể.

Trong các vật liệu quang từ hay vật liệu quang hoạt, các phương chính trong tinh thể được biểu diễn bằng số phức (tương ứng với phân cực elíp), và hằng số lưỡng cực điện là Hermitian phức nếu bỏ qua hấp thụ. Các vật liệu này không tuân theo đối xứng nghịch đảo thời gian và có thể dùng để xây dựng chất cách điện Faraday.

Môi trường không đồng nhất

Trong một số môi trường không đồng nhất, chiết suất thay đổi chậm từ điểm này đến điểm khác. Môn học nghiên cứu các môi trường này là quang học chiết suất biến đổi. Ánh sáng hay bức xạ điện từ di chuyển trong môi trường như vậy sẽ đi theo đường cong, hoặc bị hội tụ hay phân kỳ. Ví dụ như không khí bị hun nóng tại gần mặt đất ở sa mạc có thể tạo ảo ảnh quang học nhờ bẻ cong tia sáng đến từ mây trời. Hiệu ứng này có thể được dùng để làm thấu kính, một số sợi quang học hoặc các thiết bị quang học khác.

Môi trường phi tuyến

Một số vật liệu khi được đặt trong các môi trường đặc biệt (như trong điện trường mạnh) hoặc được chiếu bởi ánh sáng hay bức xạ điện từ cường độ cao (như từ nguồn laser hay maser) có thể bị thay đổi chiết suất tùy thuộc vào tác động của môi trường hay cường độ sáng. Môn học nghiên cứu các hiện tượng này là quang học phi tuyến. Nếu chiết suất biến đổi theo hàm bậc hai với biên độ ánh sáng (tuyến tính với cường độ ánh sáng), hiện tượng này được gọi là hiệu ứng Kerr và gây ra các hiện tượng như chùm sáng tự hội tụ hay tự biến pha. Nếu chiết suất biến đổi tuyến tính với biên độ ánh sáng (chỉ xảy ra với vật liệu không có đối xứng nghịch), hiện tượng được biết đến với tên gọi hiệu ứng Pockels.

Ứng dụng

Chiết suất của vật liệu là một trong những tính chất quan trọng nhất khi thiết kế các hệ thống quang học sử dụng hiện tượng khúc xạ. Nó được dùng để tính tiêu cự cho thấu kính hay độ phân giải của lăng kính.

Đo đạc chiết suất có thể giúp suy ra nồng độ các dung dịch, như nồng độ đường (xem Brix), hay độ tinh khiết của hỗn hợp trong hóa học. Số lượng hồng cầu trong máu cũng có thể được ước lượng khi quan sát ánh sáng đỏ xuyên qua mạch máu và đo chiết suất phức của máu.

Xem thêm
 Khúc xạ
 Phương trình Sellmeier

Tham khảo

Quang học
Khái niệm vật lý
Đại lượng vật lý


title: Lộc Phú, Lộc Ninh

text:
Lộc Phú là một xã thuộc huyện Lộc Ninh, tỉnh Bình Phước, Việt Nam.

Địa lý
Xã Lộc Phú nằm ở phía đông huyện Lộc Ninh, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp huyện Bù Gia Mập
Phía tây giáp xã Lộc Thuận
Phía nam giáp xã Lộc Quang
Phía bắc giáp xã Lộc Hiệp.

Xã có diện tích 30,26 km², dân số năm 2008 là 7.035 người, mật độ dân số đạt 232 người/km².

Hành chính
Xã Lộc Phú được chia thành 7 ấp.

Trong đó có 3 ấp là đồng bào dân tộc.

Lịch sử
Xã mới được thành lập vào ngày 1 tháng 3 năm 2008 trên cơ sở tách ra từ xã Lộc Quang.

Kinh tế - xã hội

Kinh tế
Cơ cấu dân số nhiều thành phần đa dân tộc, đa tôn giáo, đồng bào dân tộc thiểu số chiếm khoảng 22% so với tổng dân số trong toàn xã. Hàng năm dân số tăng cơ học khá cao do sự di dân tự do từ các tỉnh khác đến làm ăn sinh sống tại địa phương đã gây ảnh hưởng không nhỏ đến công tác quản lý nhân khẩu hộ khẩu và các mặt kinh tế xã hội của xã, nhân dân trong xã phát triển kinh tế chủ yếu dựa vào sản xuất nông nghiệp là chính, những năm qua tình hình kinh tế xã hội có sự tăng trưởng, đời sống vật chất tinh thần của nhân dân trong xã ngày càng được nâng cao. Song do trình độ dân trí không đồng đều do đó cuộc sống của một bộ phận dân cư còn gặp nhiều khó khăn nhất là đồng bào dân tộc.

Hiện nay, xã Lộc Phú đang trên đà phát triển mạnh, cơ sở hạ tầng đã dần ổn định với khoảng 5 km đường đã được trải nhựa.

Xã hội

Giáo dục
Cụm trường Mẫu giáo Bình Minh, Tiểu học Lộc Phú, Cấp 2 Lộc Phú được đầu tư xây mới nằm trên trục đường chính của xã, thuận lợi cho con em trong xã theo học.

Chú thích

Tham khảo
 Nghị định số 22/2008/NĐ-CP của Chính phủ Việt Nam về việc điều chỉnh địa giới hành chính xã để thành lập xã thuộc các huyện Lộc Ninh, Phước Long và Bù Đăng, tỉnh Bình Phước.


title: Melanotus kakusatoi

text:
Melanotus kakusatoi là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Kishii miêu tả khoa học năm 1998.

Chú thích

Tham khảo

Melanotus


title: 22923 Kathrynblair

text:
22923 Kathrynblair (1999 TM97) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 2 tháng 10 năm 1999 bởi nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 22923 Kathrynblair

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1999


title: Eecke

text:
Eecke là một xã ở tỉnh Nord trong vùng Hauts-de-France, Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Nord

Tham khảo

 INSEE commune file

Xã của Nord


title: Agaristodes

text:
Agaristodes là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Các loài
 Agaristodes feisthamelii Herrich-Schäffer, [1853]

Tham khảo

 Agaristodes at funet.fi
 Natural History Museum Lepidoptera genus database

Agaristinae


title: Avinyonet de Puigventós

text:
Avinyonet de Puigventós là một đô thị trong ‘‘comarca’’ Alt Empordà, Girona, Catalonia, Tây Ban Nha. Đô thị này có tọa độ 42°15′5″N 2°54′56″E / 42.25139, 2.9155642°15′5″N 2°54′56″E / 42.25139, 2.91556
và nằm ở độ cao 70 m, diện tích là 12,45 km², dân số 1.241 người (2006), mật độ là 99,68 người/km²

Tham khảo

Đô thị ở Girona
Alt Empordà


title: .eu

text:
.eu là tên miền Internet cấp cao nhất dành cho quốc gia (ccTLD) của Liên minh châu Âu, và những tổ chức và công dân thuộc các nước thành viên EU, bắt đầu hoạt động vào ngày 7 tháng 12, 2005. Những chủ sở hữu thương hiệu có thể đăng ký thông qua giai đoạn mặt trời mọc (tương tự như sự ra đời của tên miền .info), trong một nỗ lực nhằm ngăn ngừa việc mua tên miền nổi tiếng rồi bán lại. Việc đăng ký đầy đủ bắt đầu vào ngày 7 tháng 4, 2006.

TLD được quản lý bởi EURid, hiệp hội bao gồm những công ty đăng ký ccTLD địa phương của Bỉ, Cộng hòa Séc, Thụy Điển và Ý.

Sự thành lập và giai đoạn mặt trời mọc

Tên miền.eu được chứng nhận bởi ICANN vào ngày 22 tháng 3, 2005 và đặt nó vào khu vực gốc Internet vào ngày 2 tháng 5, 2005. Mặc dù EU không phải là một nước (nó là tổ chức đa quốc gia, đa chính phủ), có những tiền lệ về việc cấp phát tên miền cấp cao nhất cho những tổ chức khác, ví dụ như .nato

Giai đoạn Mặt trời mọc nổ ra theo 2 giai đoạn. Giai đoạn đầu, bắt đầu vào ngày 7 tháng 12 năm 2005 ưu tiên cho những nhà đăng ký có quyền ưu tiên về tên thương hiệu và tên địa lý. Bước thứ hai bắt đầu vào ngày 7 tháng 2 năm 2006 và bao gồm các tên công ty, thương mại và cá nhân. Đối với tất cả trường hợp nộp đơn Mặt trời mọc, việc nộp đơn cần phải đi kèm với văn bản chứng tỏ yêu cầu sở hữu là đúng đắn. Việc quyết định sau đó sẽ được thực hiện bởi PricewaterhouseCoopers của Bỉ, nơi đã được chọn làm ủy quyền xác nhận của EURid.

Vào ngày 7 tháng 2 2006, việc đăng ký đã mở rộng cho các tên công ty, thương mại và tên cá nhân. Trong 15 phút đầu, đã có tổng cộng 27.949 đơn, và sau một giờ là 71.235 đơn nộp vào.

Sự sử dụng của các cơ quan Liên minh châu Âu
Tên miền cấp 2.europa.eu đã được để dành cho các trang của các cơ quan EU, với các cơ quan và cơ sở chuyển từ tên miền .eu.int sang .europa.eu vào ngày châu Âu 9 tháng 5 năm 2006. Ngân hàng trung ương châu Âu tuy nhiên lại không nằm dưới "cái dù châu Âu" do tính độc lập về chính trị của nó, và chỉ sử dụng ECB.eu

Việc sử dụng thực
Những người dùng chính của tên miền.eu là các trang web có xu hướng và có bạn đọc liên châu Âu hoặc xuyên biên giới. Nó thường được dùng để nhấn mạnh 'tính châu Âu' của trang we, tương phản với trang wen có tên miền quốc gia chính xác hoặc có nguồn gốc từ "dotcom" toàn cầu.

Ở phần lớn đất nước ở EU, tên miền quốc gia chiếm một tỷ lệ thị trường cùng với các tên miền .com/.net/.org/.info/.biz. Kết quả là.eu đã có một cuộc chiến gay go để giành lấy thị phần lớn của các thị trường quốc gia. Người dùng quốc nội có xu hướng sử dụng tên miền quốc gia và.com. Những tên miền khác như .net, .org và một số ít các mở rộng .info và .biz có thị phần nhỏ hơn nhiều trong thị trường các quốc gia đó.

Hơn một năm sau khi.eu ra đời (ngày 5 tháng 7 năm 2007), số lượng tên miền .de được đăng ký là 11.079.557 theo như trang thống kê đăng ký .de của Đức , trong khi số người Đức sở hữu tên miền.eu theo trang thống kê của EURid  là 796.561. Số tên miền .uk đăng ký là 6.038.732 theo trang thống kê của Nominet đăng ký .uk. Số lượng người dùng ở Anh sử dụng tên miền.eu là 344.584.

Bến đỗ và chuyển hướng
 Nhiều người đăng ký tên miền sử dụng trang.eu của họ như một cổng thông tin web chứa danh sách các trang web quốc gia của họ với tên miền quốc gia. (ví dụ: www.sony.eu)
 Những người đăng ký khác thì đăng ký tên miền.eu để bảo vệ thương hiệu của trang web hoặc tên miền chính, và chuyển hướng khách viếng thăm tới trang web có tên miền nội địa hoặc.com có trước đó của họ. (ví dụ: www.champagne.eu)
 Nhiều trang.wu chỉ đơn là trang bến đỗ với quảng cáo trả tiền cho mỗi lần nhấp chuột. ISP và chủ trang web thường sẽ chỉ những tên miền không sử dụng đến trang bến đỗ với quảng cáo trả tiền kiểu như trên.
 Nhiều trang web.eu đang hoạt động thực sự là bí danh cho những trang web tên miền quốc gia hoặc.com.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 IANA .eu whois information
 EURid - The European Registry of Internet Domain names
 EURid registration status report, including breakdown of registrations by country
 PWC Belgium's validation service for Eurid
 EU to launch its own web domain (BBC)
 No .eu domain for the Swiss (and Iceland, Liechtenstein and Norway) (The Register)
 ".eu": A New Internet Top Level Domain (EU)
 ADR Decisions Wiki providing texts of Ovidio/Fausto/Gabino court order and details on litigation

E u
Internet và Liên minh châu Âu
Internet theo quốc gia

sv:Toppdomän#E


title: Schleifreisen

text:
Schleifreisen là một đô thị thuộc huyện Saale-Holzland, trong bang Thüringen, Đức. Đô thị Schleifreisen có diện tích 7,02 km².

Tham khảo


title: (17440) 1989 TP14

text:
{{DISPLAYTITLE:(17440) 1989 TP14}}

(17440) 1989 TP14 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Henri Debehogne ở Đài thiên văn La Silla ở Chile ngày 2 tháng 10 năm 1989.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 17001–18000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1989
Được phát hiện bởi Henri Debehogne
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Varangéville

text:
Varangéville  là một xã của tỉnh Meurthe-et-Moselle, thuộc vùng Grand Est, đông bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 207 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Meurthe-et-Moselle


title: Meyronne

text:
Meyronne là một xã thuộc tỉnh Lot trong vùng Occitanie phía tây nam nước Pháp.

Xem thêm
Commune của tỉnh Lot

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Lot


title: Teinobasis dominula

text:
Teinobasis dominula là một loài chuồn chuồn kim trong họ Coenagrionidae.

Teinobasis dominula được Lieftinck miêu tả khoa học năm 1937.

Chú thích

Tham khảo

Teinobasis


title: Lento

text:
Lento là một xã của tỉnh Haute-Corse trên đảo Corse, Pháp. Xã này có diện tích 23,72 kilômét vuông, dân số năm 1999 là 91 người. Khu vực này có độ cao trung bình 550 mét trên mực nước biển. Xã này có chung tổng Alto-di-Casaconi với Monte, Volpajola, Campile, Olmo, Prunelli-di-Casacconi, Campitello, Ortiporio, Canavaggia, Bigorno, Scolca, Crocicchia và Penta-Acquatella.

Dân số
Biến động dân số:
1962: 105
1968: 156
1975: 143
1982: 162
1990: 76
1999: 91

Tham khảo

Xã của Haute-Corse


title: Phasianella solida

text:
Phasianella solida là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Phasianellidae.

Miêu tả

Phân bố

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

 Robertson, R. 1985. Archaeogastropod biology and the systematics of the genus Tricolia (Trochacea: Tricoliidae) in the Indo-West Pacific. Monographs of Marine Mollusca 3: 1-103. page(s): 20
 Drivas, J. & M. Jay (1988). Coquillages de La Réunion et de l'île Maurice
 Bosch D.T., Dance S.P., Moolenbeek R.G. & Oliver P.G. (1995) Seashells of eastern Arabia. Dubai: Motivate Publishing. 296 pp.
 Wilson, B. (1993). Australian Marine Shells. Prosobranch Gastropods. Kallaroo, WA: Odyssey Publishing. Vol.1 1st Edn

Liên kết ngoài
 Odhner, N.H.J. (1919). Contribution a la faune malacologique de Madagascar. Arkiv för Zoologi, K. Svenska Vetenskapsakademien, 12(6): 1-52, 4 pl.
Gastropods
Sea Life Base

Phasianella
Động vật được mô tả năm 1778


title: Casino Royale (định hướng)

text:
Casino Royale có thể chỉ đến:

Tiểu thuyết Casino Royale về James Bond của Ian Fleming
Phim truyền hình Casino Royale dựa vào truyên trên và được chiếu trong chương trình Climax! của CBS năm 1954
Phim James Bond Casino Royale năm 1967 với các diễn viên David Niven, Peter Sellers...
Phim James Bond Sòng bạc hoàng gia năm 2006 với diễn viên Daniel Craig

Xem thêm
Casino Royale (phim)


title: Leptispa stigmata

text:
Leptispa stigmata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Uhmann miêu tả khoa học năm 1964.

Chú thích

Tham khảo

Leptispa


title: Teinoptila bolidias

text:
Teinoptila bolidias là một loài bướm đêm thuộc họ Yponomeutidae. Loài này có ở Trung Quốc (Cam Túc, Hồ Bắc, Hồ Nam, Thiểm Tây, Vân Nam, Chiết Giang) và Thái Lan.

Sải cánh dài 21–27 mm

Tham khảo

Liên kết ngoài
Taxonomic study of the genus Teinoptila Sauber, 1902 from China (Lepidoptera: Yponomeutidae)

Teinoptila


title: Garcinia opaca

text:
Garcinia opaca là một loài thực vật có hoa thuộc họ Clusiaceae.
Loài này chỉ có ở Malaysia.

Chú thích

Tham khảo

 Kochummen, K.M. 1998. Garcinia opaca . 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 7 năm 2007.

Thực vật Malaysia
O


title: Denticollis sabdensis

text:
Denticollis sabdensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Schimmel miêu tả khoa học năm 2006.

Chú thích

Tham khảo

Denticollis


title: Asperdaphne perissa

text:
Asperdaphne perissa là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

perissa


title: Silesis ventralis

text:
Silesis ventralis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Platia & Schimmel miêu tả khoa học năm 1991.

Chú thích

Tham khảo

Silesis


title: Gonomyia justa

text:
Gonomyia justa là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Gonomyia
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Sepp Blatter

text:
Joseph S. Blatter (sinh ngày 10 tháng 3 năm 1936) là nhà quản lý bóng đá người Thụy Sĩ. Ông từng giữ chức chủ tịch FIFA thứ 8 từ năm 1998 đến 2015. Ông hiện đang bị FIFA cấm tham gia các hoạt động bóng đá trong 6 năm do liên quan đến vụ tham nhũng và rửa tiền gây rúng động dư luận bóng đá thế giới.

Cuộc đời và sự nghiệp

Blatter sinh ra ở Visp, thuộc bang Valais, Thụy Sĩ. Ông học ở trường Sion, Thụy Sĩ trước khi có bằng cử nhân kinh doanh và kinh tế từ Đại học Lausanne năm 1959.

Sự nghiệp của Blatter có một lịch sử lâu dài và đa dạng bao gồm các vị trí như là Trưởng phòng quan hệ công chúng tại Ban du lịch Valaisan thuộc quê hương Thụy Sĩ của ông, cũng như làm Tổng thư ký Liên đoàn Hockey băng Thụy Sĩ. Ông từng làm giám đốc của phòng Thể thao bấm giờ và quan hệ đối tác của công ty Longines S.A. và đã tham gia vào tổ chức Thế vận hội các năm 1972 và 1976. Đầu thập niên 1970, Blatter được bầu làm chủ tịch của World Society of Friends of Suspenders, một tổ chức cố gắng ngăn cản phụ nữ thay thế đai treo (suspender belt) bằng pantyhose.

Vào mùa hè 1975, Blatter, theo sáng kiến của Horst Dassler, sau này là tổng giám đốc của Adidas, làm việc như là giám đốc của chương trình phát triển tại FIFA. Là giám đốc của FIFA, ông có văn phòng tại chi nhánh của Adidas ở Pháp và thời gian đầu cũng được Adidas trả tiền. Sau đó ông làm Tổng thư ký (1981-1998) trước khi ông được bầu làm chủ tịch FIFA vào năm 1998. Ông đã được tái bầu làm người đứng đầu FIFA vào năm 2002 và được bầu lại mà không có sự phản đối cho một nhiệm kỳ bốn năm ngày 31 tháng 5 năm 2007, mặc dù chỉ có 66 trong số 207 thành viên của FIFA đề cử ông. Sepp Blatter đã tìm cách trở thành chủ tịch FIFA trong nhiệm kỳ kế tiếp vào tháng 12 năm 2009.

Ngày 2 tháng 6 năm 2015, Sepp Blatter tuyên bố từ chức chủ tịch FIFA vì bê bối hối lộ giành quyền tổ chức World Cup, mặc dù ông vừa mới tái đắc cử nhiệm kỳ mới vào ngày 31 tháng 5.

Văn phòng kiểm sát tối cao của Thụy Sĩ tuyên bố vào ngày 25 tháng 9 năm 2015 là đang điều tra Blatter về những tội phạm trong quản lý. Vào ngày 8 tháng 10 năm 2015 Sepp Blatter và các nhân viên cao cấp khác của FIFA cũng như chủ tịch UEFA, Michel Platini bị cấm các hoạt động liên quan tới bóng đá 90 ngày trong khi cuộc điều tra đang tiếp diễn. Trong tháng 2 năm 2011, Blatter đã trả cho Platini 2 triệu đồng franc Thụy Sĩ được cho là tiền công về những cố vấn từ năm 1998 cho tới 2002.

Hôm 24/3/2021, Liên đoàn Bóng đá thế giới (FIFA) đã cấm cựu chủ tịch FIFA Sepp Blatter tham gia bóng đá cho đến năm 2028. Cựu tổng thư ký FIFA Jerome Valcke cũng nhận lệnh cấm có thời hạn 6 năm 8 tháng. Người phát ngôn của FIFA cho biết: "Blatter và Valcke đã bị điều tra xung quanh nhiều cáo buộc khác nhau, đặc biệt là liên quan đến các khoản tiền thưởng, các khoản chi trả cho những quan chức quản lý hàng đầu của FIFA, các sửa đổi và gia hạn hợp đồng lao động khác nhau...". Trước đó vào tháng 12/2015, ông Blatter bị cấm tham gia bóng đá trong thời gian 8 năm, sau đó bản án được giảm xuống còn 6 năm. Giờ đây khi bản án chỉ còn 7 tháng nữa là kết thúc, FIFA lại quyết định bản án thứ 2 dành cho ông Blatter là cấm 6 năm 8 tháng.

Cáo buộc tấn công tình dục
Thủ môn Hope Solo cáo buộc cựu Chủ tịch FIFA đã chạm vào vùng nhạy cảm trong khi cô đang làm nhiệm vụ dẫn chương trình.

Nhà vô địch World Cup bóng đá nữ cho biết hành động quấy rối của Sepp Blatter diễn ra ngay trước khi cô lên sân khấu giới thiệu một giải thưởng ở gala Quả Bóng Vàng 2013.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 FIFA President's page on official website of FIFA
 Excerpt from 'Foul' by Andrew Jennings
 2002 Observer article outlining criticism of Blatter
 TIME Europe article on Zen-Ruffinen's allegations

Chủ tịch FIFA
Sinh năm 1936
Người Thụy Sĩ
Nhân vật còn sống
Tham nhũng ở Thụy Sĩ


title: 3143 Genecampbell

text:
3143 Genecampbell (1980 UA) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 31 tháng 10 năm 1980 bởi Harvard College ở trạm Agassiz.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 3143 Genecampbell

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1980


title: Ngôn ngữ tiêu chuẩn

text:
Ngôn ngữ tiêu chuẩn (hay tiếng chuẩn, phương ngữ chuẩn, phương ngữ đã được chuẩn hóa) là một loại ngôn ngữ được sử dụng bởi một nhóm người trong các thảo luận nghiêm túc và chính thức chung của họ. Ngoài ra, ngôn ngữ còn trở thành tiêu chuẩn qua quá trình chuẩn hóa, trong đó nó được miêu tả trong ngữ pháp, từ điển, và được mã hóa trong các công trình tham khảo tương tự như vậy. Nói chung, ngôn ngữ trở thành tiêu chuẩn là vốn thổ ngữ địa phương được nói ở trung tâm thương mại và chính quyền, nơi nhu cầu loại ngôn ngữ được mở rộng vượt ra khỏi tầm địa phương.

Ngôn ngữ viết tiêu chuẩn đôi khi còn được gọi bằng thuật ngữ tiếng Đức là Schriftsprache.

Các đặc điểm
Việc thống nhất quốc gia về văn hóa, chính trị, xã hội đòi hỏi giọng chuẩn hóa. Vì thế ngôn ngữ tiêu chuẩn được tạo ra theo luật bất thành văn. Nói chung, ngôn ngữ tiêu chuẩn thường được thành lập khi có:
 từ điển được công nhận (luật chính tả và từ vựng đã được chuẩn hóa)
 ngữ pháp được công nhận
 chuẩn phát âm
 viện ngôn ngữ quy định các chuẩn sử dụng ngôn ngữ, ví dụ: Viện Académie française của Pháp, Viện Hoàng gia Tây Ban Nha
 địa vị luật hiến pháp
 sử dụng công cộng có hiệu lực (tòa án, lập pháp, trường học)
 nền văn học

Chú thích

Tham khảo

Tiêu chuẩn
Ngôn ngữ học xã hội
Tiêu chuẩn

Diglossia
Tiêu chuẩn


title: Gonomyia phoroctenia

text:
Gonomyia phoroctenia là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Gonomyia
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Bừa

text:
Bừa là nông cụ dùng xới bề mặt của đất. Khác với cày thường dùng để xới sâu, bừa thường được dùng sau khi đất đã được cày qua để làm vỡ các cục hay khối đất giúp đất mịn nhỏ hơn thích hợp cho việc gieo hạt và trồng cây. Người ta cũng có thể bừa thô hơn để loại bỏ cỏ dại và phủ đất lên hạt giống sau gieo xạ.

Bừa có thể được kéo bởi người hay súc vật như trâu, bò, ngựa, hoặc dùng máy kéo.

Tham khảo

Dụng cụ nông nghiệp
Máy nông nghiệp
Phát minh của Trung Quốc


title: Callonychium aricense

text:
Callonychium aricense là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Toro & Herrera mô tả khoa học năm 1980.

Chú thích

Tham khảo

Callonychium
Động vật được mô tả năm 1980


title: Nyctobrya

text:
Cryphia là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Bryophilinae

en:Nyctobrya


title: 12382 Niagara Falls

text:
12382 Niagara Falls (1994 SO5) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 28 tháng 9 năm 1994 bởi Spacewatch ở Kitt Peak.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 12382 Niagara Falls

Tiểu hành tinh vành đai chính
Niagara Falls
Thiên thể phát hiện năm 1994


title: Dolichopeza longifurca

text:
Dolichopeza longifurca là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở miền Australasia.

Tham khảo

Dolichopeza


title: Clinchamps-sur-Orne

text:
Clinchamps-sur-Orne là một xã ở tỉnh Calvados, thuộc vùng Normandie ở tây bắc nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Calvados

Nguồn
Le patrimoine des communes du Calvados; éditions FLOHIC 2001

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Clinchamps-sur-Orne sur le site de l'Institut géographique national

Xã của Calvados


title: Bruchidius convexicollis

text:
Bruchidius convexicollis là một loài bọ cánh cứng trong họ Bruchidae. Loài này được Lukjanovitsch & Ter-Minassian miêu tả khoa học năm 1957.

Chú thích

Tham khảo

C


title: Ceraclea vertreesi

text:
Ceraclea vertreesi là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Tham khảo

Chú thích

Trichoptera miền Tân bắc
Ceraclea


title: Nassarius concinnus

text:
Nassarius concinnus là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Nassariidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Nassarius
Động vật được mô tả năm 1835


title: Dicronychus brullei

text:
Dicronychus brullei là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Platia & Gudenzi miêu tả khoa học năm 2003.

Chú thích

Tham khảo

Dicronychus


title: Nhậm Doanh Doanh

text:
Giới thiệu
Nhậm Doanh Doanh (任盈盈 - Ren Ying Ying), là tên một nữ nhân vật trong tiểu thuyết kiếm hiệp của nhà văn Kim Dung, xuất hiện trong bộ tiểu thuyết Tiếu ngạo giang hồ, là con gái duy nhất của Nhậm Ngã Hành và vợ Tuyết Tâm.

Nhậm Ngã Hành nguyên là giáo chủ Nhật Nguyệt thần giáo (tức Minh giáo), vì mải mê luyện hấp tinh đại pháp nên bị phó giáo chủ là Đông Phương Bất Bại lén ám toán, giam giữ trong thiết lao dưới đáy Tây Hồ. Để che mắt giáo chúng, Đông Phương Bất Bại đã phong cho Doanh Doanh chức vụ cao của Nhật Nguyệt thần giáo và chăm sóc cô tử tế. Vì Doanh Doanh đối xử rất tốt với giáo chúng bên dưới, luôn cứu giúp họ (đặc biệt trong việc cầu xin Đông phương Bất bại cấp cho họ thuốc giải Tam thi não thần đan) nên được các kì nhân dị sĩ Ma giáo đặc biệt kính trọng, gọi Doanh Doanh là Thánh cô.

Mối nhân duyên với Lệnh Hồ Xung
Khi Nhậm Doanh Doanh cùng với Lục trúc ông trú ẩn ở ngõ Lục trúc, thành Lạc Dương, nàng đã vô tình quen với Lệnh Hồ Xung nhờ tài nghệ âm nhạc thiên bẩm. Nhậm Doanh Doanh đã một mình tấu cầm và thổi tiêu khúc "Tiếu ngạo giang hồ", khúc nhạc mà tưởng trên đời không còn ai có thể chơi được ngoài hai người sáng tác là Khúc Dương và Lưu Chính Phong. Vì Lục trúc ông gọi Doanh Doanh là cô cô (sau này nàng giải thích là do cha cô là Nhậm Ngã Hành là sư thúc của cha Lục trúc ông) nên khiến cho Lệnh Hồ Xung nhầm tưởng cô là một bà lão. Khi hiểu cảnh ngộ và tâm sự trong lòng Lệnh Hồ Xung, cô đã thầm yêu chàng và ra lệnh cho toàn bộ thuộc hạ của mình tìm cách cứu giúp và bảo vệ chàng. Cũng qua Doanh Doanh, các kì nhân dị sĩ Ma giáo cực kỳ hâm mộ và đã kết bạn với Lệnh Hồ Xung.

Trong thời gian ngắn ngủi gặp nhau ở Lạc Dương, Doanh Doanh đã dùng đàn cầm chơi bản "Thanh tâm phổ thiện chú" giúp cho Lệnh Hồ Xung trị nội thương, sau đó lại dạy cho Lệnh Hồ Xung chơi đàn khi chàng thỉnh cầu (thực ra là do Lục Trúc Ông mách nước). Lúc này, Lệnh Hồ Xung vô tình thổ lộ tâm sự thầm kín về tình yêu với sư muội Nhạc Linh San và những bi kịch vừa xảy ra với chàng. Doanh Doanh nảy sinh tình cảm với Lệnh Hồ Xung từ đó và thầm ước mong cùng chàng cầm tiêu hợp tấu khúc Tiếu ngạo giang hồ. Sau đó Lệnh Hồ Xung lang thang giang hồ với tấm thân bệnh tật không ai có thể cứu được kể cả danh y lúc ấy là Bình Nhất Chỉ. Doanh Doanh đã âm thầm theo dõi để giúp đỡ, nàng có quyết định kỳ quặc khi ra lệnh toàn thể giáo chúng trên dưới, nếu gặp Lệnh Hồ Xung ở đâu là phải ngay lập tức giết chết, mục đích là để Lệnh Hồ Xung luôn ở bên cạnh cho nàng chăm sóc, bảo vệ.

Lúc Lệnh Hồ Xung bệnh tật phát tác sắp chết, Doanh Doanh không quản thân phận, cõng Lệnh Hồ Xung lên Thiếu lâm tự, chấp nhận bị giam giữ 10 năm để đánh đổi việc Thiếu lâm tự đem Dịch cân kinh ra trị nội thương cứu mạng cho Lệnh Hồ Xung, (trước đó, Doanh Doanh đã ra tay sát hại một số nhân vật trong Thiếu lâm tự). Cảm kích trước tấm lòng của Doanh Doanh, Lệnh Hồ Xung đã quyết định hành động một cách "vô pháp vô thiên", trở thành "minh chủ" dẫn đám giáo chúng bàng môn tả đạo lên Thiếu Lâm tự đòi trả tự do cho Doanh Doanh (nhờ Mạc Đại tiên sinh cho chàng biết sự thật). Trên Thiếu lâm tự, hai phe chính tà đã diễn ra những trận đấu ác liệt. Nhậm Ngã Hành xuất đầu lộ diện, đấu võ và tranh luận anh hùng với chưởng môn nhân các phái. Doanh Doanh được cứu thoát, nhưng nàng hiểu rõ trong lòng Lệnh Hồ Xung vẫn không quên được hình ảnh Nhạc Linh San. Tuy vậy, Doanh Doanh vẫn một lòng kiên định, luôn theo sát bên chàng, bày mưu tính kế giúp cho Lệnh Hồ Xung xây dựng vị trí ở Ngũ nhạc kiếm phái, và bảo vệ Lệnh Hồ Xung trước âm mưu ám sát của Đông Phương Bất Bại cùng sức ép của cha nàng là Nhậm Ngã Hành.

Đoạn kết câu chuyện, Nhậm Ngã Hành chết đột ngột do bị những luồng chân khí dị chủng xung đột lẫn nhau. Doanh Doanh lên làm giáo chủ Nhật Nguyệt thần giáo đã hóa giải toàn bộ ân oán của giáo phái này với giang hồ, sau đó cùng Lệnh Hồ Xung kết hôn, bỏ hết mọi danh lợi, hào quang lấp lánh trên đời, trở thành đôi uyên ương tri kỷ đi ngao du, cùng nhau hợp tấu khúc Tiếu ngạo giang hồ.

Đánh giá
Trong những nữ nhân vật của Kim Dung, Nhậm Doanh Doanh được đánh giá là nhân vật nữ hội tụ đầy đủ các phẩm chất về nhan sắc, tài năng và đức hạnh, là đại diện cho hình ảnh của một người phụ nữ chân tài thiện mỹ, mười phân vẹn mười.

Nhậm Doanh Doanh là người đầy quyền uy, dưới một người mà trên cả vạn người. Nam nhân trong thiên hạ không một ai dám tơ tưởng tới nàng. Lần Doanh Doanh xuất hiện trên Gò Ngũ Bá đã khiến cho quần hào phải bỏ ra Nam Hải, nàng giết người cũng không gớm tay. Tuy nhiên, Doanh Doanh thực ra là mẫu người phụ nữ hết sức e thẹn trong chuyện tình cảm, nhưng hết lòng hi sinh vì người mình yêu. Vì người yêu, nàng cũng sẵn sàng làm bạn và rất bao dung với Nhạc Linh San, tình địch của mình, người từng khiến cho Lệnh Hồ Xung thất điên bát đảo. Tình yêu của Nhậm Doanh Doanh dành cho Lệnh Hồ Xung thuần khiết như ngọc, trong sáng như pha lê, ngàn vạn năm không thay đổi.

Mỹ nhân thiên hạ nhiều vô kể

Thử hỏi tri âm được mấy người.

Duyên tương ngộ, tình tương tri, tâm tương thích. Nhậm Doanh Doanh đối với Lệnh Hồ Xung, không chỉ là tình yêu nam nữ, mà còn là tình tri âm tri kỷ, người thấu hiểu Lệnh Hồ Xung hơn ai hết, hiểu từ cử chỉ đến nét mặt, từ hành động đến lời nói, cả những thanh âm trong tiếng đàn.

Chuyển thể
Nhậm Doanh Doanh được nhiều diễn viên thể hiện trong các phim Hoa ngữ:
 Truyền hình: Trần Tú Châu năm 1984, Lương Bội Linh năm 1996, Viên Vịnh Nghi năm 2000, Phạm Văn Phương năm 2000, Hứa Tình năm 2001, Viên San San năm 2013

Tham khảo

Nhân vật trong Tiếu ngạo giang hồ


title: Strasbourg-Campagne (quận)

text:
Quận Strasbourg-Campagne là một quận của Pháp, nằm ở tỉnh Bas-Rhin, ở vùng Alsace. Quận này có 8 tổng và 104 xã.

Các đơn vị hành chính

Các tổng
Các tổng của quận Strasbourg-Campagne là:
 Bischheim
 Brumath
 Geispolsheim
 Hochfelden
 Illkirch-Graffenstaden
 Mundolsheim
 Schiltigheim
 Truchtersheim

Các xã
Các xã của quận Strasbourg-Campagne, và mã INSEE là:

Tham khảo

Liên kết ngoài
Strasbourg-Campagne trên trang Viện quốc gia Pháp và Nghiên cứu kinh tế (INSEE, tiếng Pháp)

Strasbourg-Campagne


title: Hvammstangi

text:
Hvammstangi là một thị xã Iceland, trên bán đảo Vatnsnes, trên Miðfjörður. Đây là khu vực đông dân nhất ở huyện Húnaþing, với dân số khoảng 580 người.
Đây là một trung tâm quan trọng cho khu vực xung quanh, cung cấp giáo dục, thương mại từ năm 1846.

Tham khảo

Thành phố, thị xã Iceland


title: Candín

text:
Candín là một đô thị trong tỉnh León, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 407 người.

Tham khảo

Đô thị ở León


title: 3535 Ditte

text:
3535 Ditte (1979 SN11) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 24 tháng 9 năm 1979 bởi Chernykh, N. ở Nauchnyj.
Tênd after the book Ditte, Child of Man bởi Martin Andersen Nexø.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 3535 Ditte

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Nikolai Chernykh
Thiên thể phát hiện năm 1979


title: 389

text:
Năm 389 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 389


title: Rophites quinquespinosus

text:
De Rophites quinquespinosus (tên tiếng Anh: slurfbij) là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Spinola mô tả khoa học năm 1808.

Chú thích

Tham khảo

Rophites
Động vật được mô tả năm 1808


title: La Chomette

text:
La Chomette là một xã thuộc tỉnh Haute-Loire trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes ở nam trung bộ nước Pháp. Khu vực này có độ cao trung bình 652 mét trên mực nước biển. Theo điều tra dân số năm 1999 của INSEE có dân số 131 người.

Tham khảo

Chomette


title: Cascina

text:
Cascina là một đô thị ở tỉnh Pisa trong vùng Tuscana, có cự ly khoảng 60 km về phía tây thành phố Florence và khoảng 13 km về phía đông nam Pisa.

Cascina nằm ở tả ngạn sông Arno, trên một khu vữ đồng bằng. Các đô thị giáp ranh là: Calcinaia, Collesalvetti, Crespina, Lari, Pisa, Pontedera, San Giuliano Terme, Vicopisano.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang mạng chính thức

Đô thị tỉnh Pisa
Lâu đài Ý


title: Takaishi, Osaka

text:
Takaishi (tiếng Nhật: 高石市, Tha-khai-xi) là một thành phố thuộc tỉnh Ōsaka, Nhật Bản.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thành phố phủ Ōsaka


title: Caloptilia alnicolella

text:
Caloptilia alnicolella là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Québec và Hoa Kỳ (Colorado và Maine).

Ấu trùng ăn Alnus species. Chúng ăn lá nơi chúng làm tổ. The mine starts as a small, tentiform mine on the underside of the leaf. Later, the tip of a leaf is rolled downward.

Chú thích

Tham khảo

Caloptilia


title: Dieulouard

text:
Dieulouard  là một xã của tỉnh Meurthe-et-Moselle, thuộc vùng Grand Est, đông bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 185 mét trên mực nước biển.

Dieulouard nằm giữa Pont-à-Mousson và Nancy, tả ngạn sông Moselle.

Tham khảo

Xã của Meurthe-et-Moselle


title: Agnoshydrus barong

text:
Agnoshydrus barong là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Hendrich, Balke & Wewalka miêu tả khoa học năm 1995.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Agnoshydrus


title: Dicranomyia microsomoides

text:
Dicranomyia microsomoides là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Dicranomyia
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Yamanashi (thành phố)

text:
Yamanashi (tiếng Nhật: 山梨市, đọc là Da-ma-na-xi) là một thành phố thuộc tỉnh Yamanashi của Nhật Bản.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thành phố tỉnh Yamanashi


title: Công việc chuyên môn

text:
Công việc chuyên môn (Tiếng Anh: professional work) là một loại công việc đòi hỏi phải được thực hiện bởi chỉ một loại lực lượng lao động có kỹ năng làm việc đặc thù, chuyên nghiệp, đã được đào tạo nhằm đáp ứng được việc thực hiện các công việc đó. Lao động thực hiện các công việc chuyên môn, phải qua đào tạo, và được gọi là lao động lành nghề, hay lao động chuyên nghiệp. Lao động chuyên nghiệp hoạt động trong môi trường làm việc chuyên nghiệp phù hợp chuyên môn (thực hiện các công việc đúng chuyên môn) gọi là nghề nghiệp. Các hoạt động chuyên nghiệp của lao động chuyên nghiệp (tức lao động lành nghề) gọi là hoạt động nghề nghiệp.

Tham khảo

Nghề
Lao động


title: David Eisenbud

text:
David Eisenbud (sinh ngày 8 tháng 4 năm 1947) là một nhà toán học Mỹ. Hiện ông là giám đốc Viện nghiên cứu khoa học toán học (MSRI - Mathematical Sciences Research Institute) và là giáo sư toán tại Đại học California tại Berkeley.

Eisenbud nhận bằng tiến sĩ năm 1970 tại Đại học Chicago, nơi ông là học trò của Saunders Mac Lane và - một cách không chính thức - của J. C. Robson. Sau đó ông dạy tại Đại học Brandeis từ năm 1970 đến 1997.

Từ năm 2003 đến 2005, ông là chủ tịch hội toán học Mỹ.

Lĩnh vực nghiên cứu của Eisenbud là đại số giao hoán, đại số không giao hoán, hình học đại số, tô pô và phương pháp tính toán trong các ngành này. Ông viết gần 150 bài báo với hơn 50 đồng tác giả. Ông có 23 nghiên cứu sinh.

Sở thích của Eisenbud là chơi tung hứng (ông đã viết hai bài báo về toán học của trò tung hứng) và âm nhạc. Ông được thưởng giải Leroy P. Steele năm 2010.

Tác phẩm chọn lọc

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang tiểu sử của Eisenbud tại MSRI

Sinh năm 1947
Nhà toán học Mỹ
Nhà toán học thế kỷ 20
Nhân vật còn sống
Giáo sư Đại học California tại Berkeley
Nhà toán học thế kỷ 21
Nhà đại số học
Cựu sinh viên Đại học Chicago


title: Brachyhesma perlutea

text:
Brachyhesma perlutea là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1916.

Chú thích

Tham khảo

Brachyhesma
Động vật được mô tả năm 1916


title: Tipula flavicosta

text:
Tipula flavicosta là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng Indomalaya.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Platycorynus apicalis

text:
Platycorynus apicalis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Kimoto & Gressitt miêu tả khoa học năm 1982.

Chú thích

Tham khảo

Platycorynus


title: Épagny, Aisne

text:
Épagny là một xã ở tỉnh Aisne, vùng Hauts-de-France thuộc miền bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Aisne

Tham khảo

Epagny


title: Nomada melliventris

text:
Nomada melliventris là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Cresson mô tả khoa học năm 1878.

Chú thích

Tham khảo

Nomada
Động vật được mô tả năm 1878


title: Chiến dịch Cedar Falls

text:
Chiến dịch Cedar Falls (Tiếng Việt: Chiến dịch bóc vỏ Trái Đất) là chiến dịch quân sự từ ngày 8 tháng 1 đến 26 tháng 1 năm 1967 trong Chiến tranh Việt Nam do Quân đội Mỹ và Quân lực Việt Nam Cộng hòa thực hiện nhằm triệt nhổ gốc rễ các căn cứ của Quân Giải phóng miền Nam Việt Nam ở "Tam giác sắt" (khu vực rộng 155 km² nằm giữa sông Sài Gòn và đường 13, khoảng 40 km phía bắc trung tâm Sài Gòn).

Chiến dịch có sự tham gia của 16 ngàn lính Mỹ và 14 ngàn lính Việt Nam Cộng hòa. Bị áp đảo vả về quân số và hỏa lực, Quân Giải Phóng Miền Nam quyết định không giao chiến mà phân tán rút vào rừng và ẩn nấp trong các địa đạo, chỉ sử dụng các nhóm nhỏ để đánh phục kích Mỹ. Trong chiến dịch này, "lính chuột cống" (Tunnel Rat) được sử dụng lần đầu tiên để xâm nhập hầm trú ẩn và hệ thống công sự ngầm của Quân Giải phóng.

Tổn thất

Quân đội Mỹ và Quân lực Việt Nam Cộng hòa tuyên bố đã tiêu diệt 750 quân Giải phóng và bắt 280 tù binh. Thiệt hại về trang bị của quân Giải phóng bao gồm 23 vũ khí hạng trung, 590 vũ khí cá nhân và 200 mìn, lựu đạn, đạn pháo và súng cối. 100 công trình kiên cố, 250 hầm và hơn 500 công trình khác bị phá hủy. 60 ngàn băng đạn cho vũ khí cá nhân, 7.500 bộ quân phục, 3,7 ngàn tấn gạo và khoảng nửa triệu trang tài liệu bị thu giữ cùng nhiều vật liệu chiến tranh khác.

Thương vong về phía Mỹ là 72 thiệt mạng và 337 bị thương; phía Việt Nam Cộng hòa là 11 chết và 8 bị thương. Phía Mỹ bị phá hủy 2 xe tăng, 5 xe bọc thép; ngoài ra còn bị hư hại 3 xe tăng, 9 xe bọc thép, 1 xe tăng hạng nặng, 2 xe ô tô và 2 trực thăng trinh sát nhẹ. Quân đội Việt Nam Cộng hòa mất 3 vũ khí cá nhân.

Đây là những con số từ tài liệu của Mỹ và VNCH chứ chưa có tài liệu đối chứng của quân Giải phóng. Các con số thực tế có thể khác.

Kết quả

Mặc dù đã phá hủy nhiều đoạn công sự của Quân Giải phóng, nhưng mục tiêu phía Mỹ đặt ra về cơ bản đã không đạt được. Trong khi đó, việc bảo vệ an toàn phần lớn căn cứ có thể coi là một thắng lợi của Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam. Nhờ vào hệ thống địa đạo có quy mô khổng lồ và tổ chức tinh vi, họ không cần mất nhiều công sức để bài binh bố trận hay tổ chức những trận đánh lớn đầy rủi ro, mà phía Mỹ vẫn phải rút quân. Thành công này của Quân Giải phóng có sự đóng góp lớn của các tin tức tình báo chính xác.

Trước chiến dịch này còn có một cuộc hành quân khác của quân đội Mỹ nhằm vào Củ Chi cũng đã chịu thất bại tương tự, đó là Chiến dịch Crimp năm 1966.

Xem thêm
Chiến dịch Attleboro
Chiến dịch Junction City

Liên kết ngoài

 Bernard William Rogers. Vietnam Studies Cedar Falls-Junction City: A Turning Point
 Bản đồ chiến dịch

Trận đánh và chiến dịch trong Chiến tranh Việt Nam
Trận đánh liên quan tới Việt Nam
Việt Nam năm 1967
Lịch sử Sài Gòn – Thành phố Hồ Chí Minh
Lịch sử miền Nam Việt Nam
Trận đánh liên quan tới Hoa Kỳ
Xung đột năm 1967
Chiến dịch quân sự liên quan tới Việt Nam


title: Kırşehir

text:
Kırşehir là một thành phố nằm trong tỉnh Kırşehir của Thổ Nhĩ Kỳ. Thành phố Kırşehir có diện tích km2, dân số thời điểm năm 2009 là 105.826 người. Đây là thành phố lớn thứ 75 tại Thổ Nhĩ Kỳ.

Khí hậu

Chú thích và Tham khảo

Nguồn tư liệu

 Trang web chính thức của thống đốc quận

Liên kết ngoài

 GigaCatholic với các liên kết tiểu sử đương nhiệm

 Cổng thông tin Kirsehir

Thành phố của Thổ Nhĩ Kỳ
Tỉnh Kırşehir
Huyện thuộc tỉnh Kırşehir


title: 25659 Liboynton

text:
25659 Liboynton (tên chỉ định: 2000 AG88) là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi dự án Nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất Lincoln ở Socorro, New Mexico, ngày 5 tháng 1 năm 2000. Nó được đặt theo tên Li Sallou Boynton, an American high school student whose environmental science project won first place ở the 2009 Giải thưởng Khoa học và Kỹ thuật Intel.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 25001–26000

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thiên thể phát hiện năm 2000


title: Hoplitis gusenleitneri

text:
Hoplitis gusenleitneri là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Warncke mô tả khoa học năm 1991.

Chú thích

Tham khảo

Hoplitis
Động vật được mô tả năm 1991


title: 1323

text:
Năm 1323 (Số La Mã: MCCCIII) là một năm thường bắt đầu vào thứ ? [1] trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 1323


title: Campagne, Oise

text:
Campagne là một xã thuộc tỉnh Oise trong vùng Hauts-de-France tây bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 70 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Liên kết ngoài
INSEE

Xã của Oise


title: Monza

text:
Monza là một thành phố tại tỉnh Monza và Brianza, vùng Lombardia, Ý. Thành phố có dân số 121.961 người. Đây là thành phố lớn thứ 3 tại vùng Lombardia. Thành phố nằm bên sông Lambro, một nhánh của sông Po.
Monza có cự ly 15 km về phía bắc-đông bắc của Milano. Thành phố có đường đua giả Grand Prix, Autodromo Nazionale Monza. Kiến trúc sư và nhà thiết kế Gualtiero Galmanini là tác giả của kế hoạch đô thị của thành phố Monza trong thế kỷ XX.

Vào ngày 11 tháng 6 năm 2004 Monza đã được chọn làm thủ phủ của tỉnh mới tỉnh Monza và Brianza. Việc sắp xếp hành chính mới đến đầy đủ hiệu lực vào mùa hè năm 2009; trước đó, Monza là một đô thị trong tỉnh của Milan.

Monza là thành phố lớn thứ ba của Lombardia và các trung tâm kinh tế, công nghiệp và hành chính quan trọng nhất của vùng Brianza, với ngành công nghiệp dệt may và thương mại và xuất bản.

Công dân nổi bật
 Theodelinda, nữ hoàng của Lombardy
 Carlo Amati (1776-1852), kiến trúc sư
 Emilio Borsa (1857-1931), họa sĩ
 Gerolamo Gaslini (1877-1964), nhà công nghiệp
 Gualtiero Galmanini (1909-1978), Kiến trúc sư và nhà thiết kế
 Vittorio Brambilla (1937-2001), tay đua F1
 Daniele Massaro (1961), cầu thủ bóng đá (cầu thủ bóng đá)
 Andrea Galbiati (1970), boxing
 Corrado Lo Priore (1969) nhà tâm lý học
 Pierluigi Casiraghi (1969) cựu cầu thủ bóng đá Ý
 Marco Monti (1964) Ý cựu cầu thủ bóng đá, huấn luyện viên

Tham khảo

Đô thị tỉnh Monza và Brianza
Thành phố và thị trấn ở Lombardia
Khu dân cư ở Brianza


title: Sankt Georgen ob Judenburg

text:
Sankt Georgen ob Judenburg là một đô thị thuộc huyện Judenburg trong bang Steiermark, nước Áo. Đô thị  có diện tích 44,32 km², dân số cuối năm 2005 là 734 người.

Tham khảo


title: Tamanka sarasinorum

text:
Mugilogobius sarasinorum là một loài cá thuộc họ Gobiidae. Nó là loài đặc hữu của Indonesia.

Nguồn

Tham khảo

Tamanka
Cá Indonesia
Cá nước ngọt Indonesia
Động vật được mô tả năm 1897
Mugilogobius


title: Saint-Nicolas-des-Bois, Orne

text:
Saint-Nicolas-des-Bois là một xã thuộc tỉnh Orne trong vùng Normandie tây bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 233 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintnicolasdesbois


title: (6858) 1990 ST10

text:
{{DISPLAYTITLE:(6858) 1990 ST10}}

(6858) 1990 ST10 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Henry E. Holt ở Đài thiên văn Palomar ở Quận San Diego, California, ngày 16 tháng 9 năm 1990.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 6001–7000

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser

Thiên thể phát hiện năm 1990
Được phát hiện bởi Henry E. Holt
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Xenochlaena

text:
Xenochlaena là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

 Natural History Museum Lepidoptera genus database

Geometridae


title: 12386 Nikolova

text:
12386 Nikolova (1994 UK5) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 28 tháng 10 năm 1994 bởi Spacewatch ở Kitt Peak.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 12386 Nikolova

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1994


title: Trapezites

text:
Trapezites là một chi bướm ngày thuộc họ Bướm nâu. Các loài trong chi này là loài đặc hữu của Úc.

Các loài
Trapezites argenteoornatus Hewitson, 1868
Trapezites atkinsi Williams, Williams & Hay, 1998
Trapezites eliena Hewitson, 1868
Trapezites genevieveae Atkins, 1997
Trapezites heteromacula Meyrick & Lower, 1902
Trapezites iacchus Fabricius, 1775
Trapezites iacchoides Waterhouse, 1903
Trapezites lutea Tepper, 1882
Trapezites macqueeni Kerr & Sands, 1970
Trapezites maheta Hewitson, 1877
Trapezites petalia Hewitson, 1868
Trapezites phigalia Hewitson, 1868
Trapezites phigalioides Waterhouse, 1903
Trapezites praxedes Plötz, 1884
Trapezites sciron Waterhouse & Lyell, 1914
Trapezites symmomus Hübner, 1823
Trapezites taori Atkins, 1997
Trapezites waterhousei Mayo & Atkins, 1992

Hình ảnh

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database
Trapezites at funet

Họ Bướm nhảy


title: Saint-Gildas

text:
Saint-Gildas () là một xã của tỉnh Côtes-d’Armor, thuộc vùng Bretagne, tây bắc Pháp.

Dân số
Người dân ở Saint-Gildas được gọi là Gildasiens.

Xem thêm
Xã của tỉnh Côtes-d’Armor

Tham khảo
INSEE
IGN

Liên kết ngoài
French Ministry of Culture list for Saint-Gildas

Xã của Côtes-d'Armor


title: Pantanal Linhas Aéreas

text:
Pantanal Linhas Aereas Sul-Matogrossenses (mã IATA = P8, mã ICAO = PTN) là hãng hàng không của Brasil, trụ sở ở São Paulo. Hãng có các tuyến đường quốc nội ở vùng Nam và Trung Tây Brazil. Căn cứ chính của hãng ở Sân bay quốc tế Congonhas-São Paulo, São Paulo.

Lịch sử

Pantanal Linhas Aéreas được thành lập ngày 12.4.1993 ở Campo Grande, Mato Grosso do Sul. Pantanal Linhas Aéreas là hãng hàng không đầu tiên của Brazil sử dụng loại máy bay ATR 42 vào tháng 12/1993. Năm 1995 hãng được chính quyền cho lãnh chở các nhân viên của Công ty dầu khí Petrobras khắp vùng Amazon, nhưng không được bao lâu thì ngưng.

Các nơi đến
(Tháng 7.2007):
Araçatuba
Bauru
Juiz de Fora
Marília
Presidente Prudente
São Paulo

Đội máy bay
(Tháng 3/2007]]):

2 ATR 42-300
2 ATR 42-320

Tham khảo

Liên kết ngoài
Pantanal Linhas Aereas

Hãng hàng không Brazil
Hãng hàng không Brasil


title: Kiến An (định hướng)

text:
Kiến An có thể chỉ:

Địa danh

Việt Nam
 Quận Kiến An thuộc thành phố Hải Phòng
 Xã Kiến An, huyện Chợ Mới, tỉnh An Giang
 Tỉnh cũ Kiến An ở miền Bắc Việt Nam, nay là một phần thành phố Hải Phòng.

Trung Quốc
 Quận Kiến An thuộc địa cấp thị Hứa Xương.

Tên người
 Niên hiệu của Hán Hiến Đế, nhà Đông Hán, Trung Quốc.
 Danh hiệu Kiến An thất tử, nhóm nhà thơ thời Hán Hiến Đế.
 Niên hiệu của Đoàn Chính Minh, hoàng đế Đại Lý quốc.

Xem thêm
 Cầu Kiến An
 Sân bay Kiến An
 Trường Trung học phổ thông Kiến An


title: Diacantha pallipes

text:
Diacantha pallipes là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Weise miêu tả khoa học năm 1901.

Chú thích

Tham khảo

Diacantha


title: Engerwitzdorf

text:
Engerwitzdorf là một đô thị thuộc huyện Urfahr-Umgebung thuộc bang Oberösterreich, Áo. Đô thị  có diện tích 41 km², dân số thời điểm năm 2006 là 7986 người.

Tham khảo


title: 10983 Smolders

text:
10983 Smolders là một tiểu hành tinh vành đai chính với chu kỳ quỹ đạo là 1377.6223088 ngày (3.77 năm).

Nó được phát hiện ngày 16 tháng 10 năm 1977.

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1977


title: Hydrodessus angularis

text:
Hydrodessus angularis là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Young miêu tả khoa học năm 1970.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Hydrodessus


title: Craspedostethus minutissimus

text:
Craspedostethus minutissimus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Schwarz miêu tả khoa học năm 1898.

Chú thích

Tham khảo

Craspedostethus


title: Ramerberg

text:
Ramerberg là một đô thị trong huyện Rosenheim bang Bayern thuộc nước Đức.

Tham khảo


title: Coelioxys spinipyga

text:
Coelioxys spinipyga là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Strand mô tả khoa học năm 1910.

Chú thích

Tham khảo

S
Động vật được mô tả năm 1910


title: Vườn quốc gia Canaima

text:
Vườn quốc gia Canaima () là vườn quốc gia nằm ở phía đông nam Venezuela. Với diện tích , vườn quốc gia này nằm ở bang Bolívar và kéo dài đến biên giới Guyanna và Brasil.

Lịch sử
Vườn quốc gia Canaima được thành lập vào ngày 12 tháng 6 năm 1962 và là vườn quốc gia có diện tích lớn thứ hai tại Venezuela, sau Parima Tapirapecó đồng thời là vườn quôc gia có diện tích lớn thứ sáu thế giới, tương đương với kích thước của nước Bỉ hoặc tiểu bang Maryland. Đầu năm 1990, vườn quốc gia này được khuyến nghị mở rộng về phía nam để kết nối với Vườn quốc gia Monte Roraima phối hợp để nghiên cứu, bảo tồn và quản lý du lịch. Năm 1994, vườn quốc gia được UNESCO công nhận là Di sản thế giới với cả bốn tiêu chuẩn về thiên nhiên.

Mô tả
Vườn quốc gia bảo vệ một phần của vùng sinh thái rừng ẩm Cao nguyên Guayana. Khoảng 65% diện tích của nó là những cao nguyên đá được gọi là Tepui. Đây là một loạt các núi hàng triệu năm tuổi với những bức tường thẳng đứng và đỉnh gần như bằng phẳng. Chúng tạo thành một môi trường sinh học độc đáo và cảnh quan địa chất tuyệt vời. Vách đá và thác nước là những cảnh quan ngoạn mục, một trong số đó phải kể đến Thác nước Ángel cao  là thác nước cao nhất thế giới. Trong khi đó, các Tepui nổi tiếng nhất trong vườn quốc gia gồm Roraima và Auyántepui. Các ngọn núi này là đá sa thạch có từ thời kỳ mảng Nam Mỹ và châu Phi là một phần của siêu lục địa.

Vườn quốc gia này là nơi sinh sống bản địa của người Pemon, một phần của nhóm dân tộc nói tiếng Carib. Pemon có mối quan hệ thân mật với các Tepui, và tin rằng đó là nhà của những linh hồn 'Mawari'. Vườn quốc gia này tương đối xa các khu dân cư lớn, chỉ có một vài đường kết nối đến các thị trấn. Hầu hết vận tải trong vườn quốc gia được thực hiện bằng máy bay hạng nhẹ, hoặc đi xuồng hoặc đi bộ. Người Pemon đã phát triển một số khu trại cơ bản và sang trọng, chủ yếu là nơi tham quan của khách du lịch từ khắp nơi trên thế giới.

Động thực vật
Vườn quốc gia là nơi có hơn 200 loài thực vật đặc hữu chỉ có ở Gran Sabana bao gồm một số loài của chi Achnopogon, Chimantaea, Quelchia, Tepuia, Mallophyton, Adenanthe. Trong khi đó, hệ động vật đa dạng phân bố khắp vườn quốc gia tùy theo độ cao và môi trường. Một số loài đáng chú ý gồm Tatu khổng lồ, Rái cá lớn, Thú ăn kiến khổng lồ, Báo sư tử, Báo đốm, Lười hai ngón Nam Mỹ, Khỉ Saki mặt trắng, Khỉ Saki râu lưng nâu, Chuột Roraima, Chồn Opossum Tyler, Đại bàng Harpy, Vẹt đuôi dài vai đỏ, Vẹt sẫm, Chim ruồi, Chim Toucan, Cự đà xanh.

Tham khảo

Canaima
Canaima


title: Eleutherodactylus gracilis

text:
Eleutherodactylus gracilis là một loài ếch trong họ Leptodactylidae. Chúng là loài đặc hữu của Colombia.
Môi trường sống tự nhiên của nó là các khu rừng vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và sông. Loài này đang bị đe dọa do mất môi trường sống.

Nguồn
 Ramírez Pinilla, M.P., Osorno-Muñoz, M., Rueda, J.V., Amézquita, A. & Ardila-Robayo, M.C. 2004. Eleutherodactylus gracilis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 7 năm 2007.

Tham khảo

gracilis
Động vật lưỡng cư Colombia


title: Hirtopelta tufari

text:
Hirtopelta tufari là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Peltospiridae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Hirtopelta


title: Đại học Wesleyan

text:
Viện Đại học Wesleyan hay Đại học Wesleyan (tiếng Anh: Wesleyan University) là một trường đại học khai phóng tư thục, thành lập năm 1831, tại Middletown, Connecticut. Wesleyan do những người đứng đầu phong trào Giám Lý và cư dân ở Middletown sáng lập, ngày này trở thành cơ sở giáo dục mang tính thế tục. Đây là trường đầu tiên đặt tên theo John Wesley, nhà thần học Tin Lành và là người khai sáng hội Giám Lý. Hiện nay tại Hoa Kỳ có khoảng hai mươi trường đại học và viện đại học được đặt tên theo Wesley.

Tham khảo

Middletown, Connecticut
W


title: Rhipidia agglomerata

text:
Rhipidia agglomerata là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Rhipidia
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Rosières, Haute-Loire

text:
Rosières là một xã thuộc tỉnh Haute-Loire trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes ở nam trung bộ nước Pháp. Khu vực này có độ cao trung bình 640 mét trên mực nước biển. Theo điều tra dân số năm 1999 của INSEE có dân số 1309 người.

Tham khảo

Xã của Haute-Loire


title: Pierre-Gilles de Gennes

text:
Pierre-Gilles de Gennes (24.10.1932 tại Paris – 18.5.2007 tại Orsay ) là nhà vật lý người Pháp đã đoạt giải Nobel Vật lý năm 1991 cho các công trình nghiên cứu của ông về Tinh thể lỏng và polyme.

Cuộc đời và Sự nghiệp
Ông sinh tại Paris, Pháp. Cha ông là một y sĩ còn mẹ ông là y tá. Ông mồ côi cha khi 9 tuổi, sống thời niên thiếu ở Barcelonnette thuộc Alpes-de-Haute-Provence để chữa trị bệnh phổi. Mẹ ông dạy ông học ở nhà cho tới khi lên 11 tuổi

Ông vào học ở lycée Saint-Louis ở Paris nơi ông theo học lớp dự bị để thi vào các trường lớn. Ở lớp này, ngoài Toán học, Vật lý học, người ta cũng dạy Sinh học. Năm 1951, ông vào học trường École normale supérieure, nơi ông gặp 3 nhà vật lý học nổi tiếng: Yves Rocard, Alfred Kastler và Pierre Aigrain. Năm 1953, ông học lớp mùa hè ở École de physique des Houches.

Sau khi tốt nghiệp năm 1955, ông làm kỹ sư nghiên cứu ở Saclay center của Hội đồng năng lượng nguyên tử Pháp, nghiên cứu chủ yếu về việc tán xạ neutron và từ tính, dưới sự cố vấn của A. Abragam và J. Friedel. Ông đậu bằng tiến sĩ vật lý năm 1957 với bản luận án mang tên «Contribution à l'étude de la diffusion magnétique des neutrons».

Năm 1959, ông làm nghiên cứu sinh sau tiến sĩ dưới sự hướng dẫn của giáo sư Charles Kittel ở Đại học California tại Berkeley, rồi phục vụ 27 tháng trong Hải quân Pháp. Năm 1961, ông làm giáo sư phụ tá ở Trường Đại học Paris XI và sớm bắt đầu lập nhóm nghiên cứu về chất siêu dẫn. Năm 1968, ông chuyển sang nghiên cứu các tinh thể lỏng.

Năm 1971, ông trở thành giáo sư ở Collège de France và tham gia STRASACOL (một hoạt động chung của Strasbourg, Saclay và Collège de France) về vật lý polyme. Từ năm 1980 trở đi, ông quan tâm tới các vấn đề mặt phân giới (interface): động lực học của sự thấm ướt (wetting) và dính kết (adhesion).

Năm 1976, ông làm giám đốc Trường cao học Vật lý và Hóa học công nghiệp thành phố Paris (École supérieure de physique et de chimie industrielles de la ville de Paris, nay là ESPCI ParisTech) kế vị Georges Champetier, cho tới khi nghỉ hưu năm 2002.

Giải thưởng và Vinh dự
 Giải Louis Ancel của Hội Vật lý Pháp (1959)
 Giải Holweck (1968)
 Giải Ampère (1977) của Viện hàn lâm khoa học Pháp
 Viện sĩ Viện hàn lâm khoa học Pháp (1979)
 Huy chương vàng của Trung tâm nghiên cứu Khoa học quốc gia Pháp (1980)
 Hội viên nước ngoài Hội hoàng gia Luân Đôn (1984)
 Huy chương Matteucci (1987)
 Giải Harvey (1988)
 Huy chương Lorentz (1990)
 Giải Nobel Vật lý (1991)
 Giải Wolf Vật lý (1991)
 Giải Roberval (2007) (cho quyển Gouttes, bulles, perles et ondes viết chung với David Quéré và Françoise Brochard-Wyart)

Xuất bản phẩm
 Superconductivity of Metals and Alloys, Benjamin 1964
 The Physics of Liquid Crystals, Oxford University Press, 1974 (ấn bản 1) 1976 (2 édition)
 Scaling Concepts in Polymer Physics, Cornell University Press, 1979 (ấn bản 1) 1985 (2 édition)
 Simple Views on Condensed Matter, World Scientific Publishing Co, 1992 (ấn bản 1) 1998 (version réactualisée)
 Les Objets fragiles, Plon, 1994
 Soft Interfaces: The 1994 Dirac Memorial Lecture, Cambridge University Press, 1997
 Pierre-Gilles de Gennes, Françoise Brochard-Wyart, David Quéré, Gouttes, bulles, perles et ondes
 Petit Point, Le Pommier, 2002
 Du laser à la fermeture éclair. Mythes et réalités de l'invention scientifique, 1995, CD audio, Ed. Le Livre Qui Parle, 2005  (Conférence au Collège de France) (video)

Tham khảo

 David Dunmur & Tim Sluckin (2011) Soap, Science, and Flat-screen TVs: a history of liquid crystals, pp 183–8, Oxford University Press ISBN 978-0-19-954940-5.

Liên kết ngoài

Nobelprize.org, Giải Nobel Vật lý 1991
Biography and Nobel lecture on Nobel Prize page
An Obituary
Selected bibliography on the College de France website
Nature des Objets de mémoire: le cas de l’olfaction conférence novembre 2006.
Qui était Pierre-Gilles de Gennes ? avec Philip Pincus, Madeleine Veyssié, David Quéré, Jacques Prost et Étienne Guyon (Conférence hommage dans le cadre du DeGennesDay)
Fondation Pierre-Gilles de Gennes
Espace Pierre-Gilles de Gennes

Sinh năm 1932
Năm 2007
Nhà vật lý thực nghiệm
Nhà vật lý Pháp
Người đoạt giải Nobel Vật lý
Người Pháp đoạt giải Nobel
Collège de France
Viện sĩ Viện Hàn lâm Khoa học Pháp
Người Paris


title: Melipona boliviana

text:
Melipona boliviana là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Schwarz mô tả khoa học năm 1932.

Chú thích

Tham khảo

Melipona
Động vật được mô tả năm 1932


title: Hexatoma caninota

text:
Hexatoma caninota là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Hexatoma
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Bulbophyllum inquirendum

text:
Bulbophyllum inquirendum là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

inquirendum]]

I