title: Côn nhị khúc

text:
Côn nhị khúc hay côn hai đoạn hay là lưỡng tiết côn hoặc song tiết côn hay nhị đoản côn (âm romaji tiếng Nhật là nunchaku) là một dạng đoản côn có hai khúc được nối với nhau bởi một đoạn dây mềm. Sử dụng thịnh hành trong võ phái Karate Nhật Bản và hiện nay, do tính chất tiện lợi của nó, côn nhị khúc đã được nhiều môn sinh của các võ phái khác nhau ưa chuộng trong luyện tập và chiến đấu....

Nguồn gốc
Trong các võ phái cổ truyền Trung Hoa, chắc chắn côn nhị khúc cũng có nhưng không thịnh hành, thường các môn đồ tập côn tam khúc hoặc roi xích với nhiều đốt nối với nhau (thất tiết tiên hoặc cửu tiết tiên).

Tương truyền tại Vương Quốc Lưu Cầu nay là tỉnh Okinawa Nhật Bản khi tiểu vương quốc này bị người Nhật (Samurai) đô hộ, sự cai trị tàn khốc với sưu cao thuế nặng của người Nhật khiến dân bản địa liên tục nổi dậy phản kháng. Các võ quan Nhật tại các làng mạc đã nghiêm cấm không cho dân chúng được sử dụng dụng cụ bằng kim loại trong sản xuất sinh hoạt, chỉ trừ một con dao sắt được sử dụng hạn chế với sự kiểm soát của kẻ cai trị, loại bỏ tất cả những gì có thể trở thành vũ khí sát thương nhằm thủ tiêu ý chí đấu tranh của người dân bản địa. Việc tập luyện dưới hầm những chiêu thức tự vệ đã định hình những kỹ thuật chiến đấu Karate đầu tiên, và các dụng cụ sản xuất bằng gỗ, tre, trúc đã được người dân ở đây chế tạo thành các vũ khí để hợp pháp hóa sử dụng khi mang trong người vượt thoát khỏi mọi sự kiểm duyệt: trường côn (bo) vốn xuất xứ từ một cây sào; song quải (tonfa) một dạng dùi cui có cán chĩa ngang hình chữ L; chĩa ba (sai) để xóc rơm rạ; tiểu đoản côn là khúc côn gỗ ngắn như cây bút có thể để gọn trong lòng bàn tay; liềm (kama) ban đầu là dụng cụ cắt lúa, và côn nhị khúc (nunchaku) xuất xứ từ hai thanh tre hay gỗ buộc dây ở đầu dùng cuộn bó lúa khi đập lúa (néo đập lúa).

Tại Việt Nam
Thời điểm trước năm 2012, theo pháp lệnh số 16/2011UBTVQH12 thì côn nhị khúc là vũ khí thô sơ, bị cấm tàng trữ, vận chuyển và sử dụng. Nên người chơi côn nhị khúc không hoạt động công khai mà thường hoạt động với hình thức dạy kín hoặc tự tập luyện thông qua các clip hướng dẫn trên internet. Thời điểm này số lượng người chơi côn ít nên hệ thống đòn thế chưa thật sự đa dạng.
Từ ngày 1/1/2012, pháp lệnh số 16/2011UBTVQH12 được sửa đổi, ban hành và có hiệu lực. Trong đó, danh sách vũ khí thô sơ đã loại bỏ "côn", điều đó đồng nghĩa với các loại côn như trường côn, đoản côn, côn nhị khúc, côn tam khúc đã được hợp pháp hóa việc sở hữu và sử dụng một cách công khai. Từ đây, các CLB Côn Nhị Khúc tự phát hoặc có đăng ký bắt đầu hình thành và phát triển, bên cạnh đó những người chơi côn nhị khúc tự do cũng bắt đầu tập luyện công khai, tạo nên một trào lưu côn nhị khúc mạnh mẽ chưa từng có ở Việt Nam.
Với sự tìm tòi, ham học hỏi cùng với sự sáng tạo vô bờ bến của người chơi côn nhị khúc, hệ thống chiêu thức côn nhị khúc đã phát triển đến mức không ai dám nhận mình đã biết hết các kĩ thuật côn nhị khúc. Cùng với hệ thống chiêu thức đa dạng, người chơi côn nhị khúc cũng đã phát triển những động tác hình thể để những đòn đánh ngày càng đẹp mắt. Nhưng đến tháng 07/2018 thì côn được liệt vào hàng các loại vũ khí thô sơ bị cấm. Cụ thể như sau: “Vũ khí thô sơ là vũ khí có cấu tạo, nguyên lý hoạt động đơn giản và được chế tạo, sản xuất thủ công hoặc công nghiệp, bao gồm: dao găm, kiếm, giáo, mác, thương, lưỡi lê, đao, mã tấu, côn, quả đấm, quả chùy, cung, nỏ, phi tiêu”- Trong luật có quy định.
Trong các võ phái cổ truyền Việt Nam, có một dụng cụ cũng xuất xứ từ chiếc kẹp lúa và cấu tạo có hai thành một dài một ngắn được gọi là thanh mẹ thanh con. Vũ khí này được gọi tên là thiết lĩnh với lối đánh rất gọn, có nguồn gốc từ xa xưa và hiện nay nhiều Võ Bình Định|võ phái xuất phát từ Bình Định vẫn sử dụng.

Cấu tạo
Côn nhị khúc sơ khai là hai thanh tre, gỗ có tiết diện hình tròn hoặc hình chữ nhật, dài bằng nhau và nối với nhau bằng một đoạn dây chắc chắn. Từ dụng cụ sơ khai ban đầu, côn nhị khúc ngày nay có kiểu dáng rất đa dạng với rất nhiều biến thể của hình dạng hai thanh côn: hình tròn, hình nửa tròn, hình lục giác, hình bát giác, hình chữ nhật nhưng thịnh hành nhất là thân côn được tạo các cạnh hình lục giác hoặc bát giác để gia tăng đặc tính sát thương cho vũ khí nhưng vẫn thuận tiện khi sử dụng, không quá sắc cạnh nhưng cũng không quá trơn nhẵn. Hai khúc này thường được làm với chu vi phần đuôi côn (nơi nối dây), nhỏ hơn một chút so với phần đầu côn (nơi cầm trong tay người tập) để khi sử dụng thuận tiện hơn do lực ly tâm không khiến đôi côn tuột văng ra khỏi tay người tập trong những chiêu thức loan côn, múa côn. Chiều dài của mỗi đoạn côn, tùy theo sở thích cá nhân và cấu tạo cơ thể người sử dụng, nhưng thường tối ưu là bằng độ dài cẳng tay người sử dụng tính từ cùi chỏ đến giữa lòng bàn tay (khoảng 25–35 cm). Đường kính thân côn phần đầu (to nhất) khoảng 2,5 đến 3,5 cm; phần đuôi nơi nối dây khoảng 2 đến 3 cm.

Chất liệu làm hai thanh côn cũng đa dạng hơn, kim loại (để không bị quá nặng thường làm bằng hai ống kim loại), tre, gỗ, nhưng thịnh hành nhất là côn làm bằng kim loại. Đoạn dây nối hai thanh côn có thể làm bằng dây dù chắc hoặc làm bằng xích sắt mềm bằng cách đục lỗ thẳng xuyên tâm trên bề mặt của đuôi côn, luồn dây xuống cố định vào một hoặc hai lỗ xuyên ngang thân phía đầu côn. Theo kinh nghiệm của nhiều người đã từng sử dụng côn nhị khúc, việc luồn dây xuống qua hai lỗ khiến trọng tâm của côn vững vàng hơn và kiểm soát côn dễ hơn là chỉ luồn dây xuống một lỗ xuyên ngang. Khi kéo hai thanh côn thẳng ra, chiều dài đoạn dây còn lại sau khi đã nối côn tối ưu là bằng 1/2 cho đến dài nhất là bằng chu vi của cổ tay người tập. Dây quá ngắn thì đôi côn không linh động, dây quá dài thì tuy lực đánh mạnh hơn, linh hoạt hơn nhưng việc kiểm soát côn rất khó khăn

Về mặt hình thức, côn nhị khúc gồm có năm loại chính.

Loại thứ nhất là loại thông dụng nhất, gồm có 2 thân côn có kích cỡ giống nhau (tròn hoặc bát giác) được nối với nhau bởi 1 sợ dây dù, hoặc dây xích.

Còn bốn loại khác đó là:

-        Loại thứ 2: TỬ MẪU CÔN (So-setsu-kon Nunchaku)

Loại côn này được cấu tạo bởi hai thân côn: 1 thanh ngắn và 1 thanh dài. Mỗi thân côn có thể tròn hay có cạnh. Với loại côn này, người sử dụng thường dùng 1 đầu để đỡ còn đầu kia để tấn công hay phản công: nếu địch ở gần thì tấn công bằng thanh ngắn còn địch ở xa thì tấn công bằng thanh dài.

Loại côn này giống với môn vũ khí Thiết Lĩnh của võ thuật Việt Nam.

Về thiết lĩnh: Trong các binh khí họ nhà côn, côn nhị khúc là món đặc trưng của người Nhật, côn tam khúc lại là món đặc trưng của người Hoa. Không thua kém láng giềng, người Việt ta cũng có loại côn đặc trưng, gọi là thiết lĩnh (người Hoa gọi là mẫu tử côn). Thiết lĩnh căn bản là giống như một cây gậy bình thường nhưng được gắn thêm một đoản khúc nối bằng dây xích hoặc dây thừng. Tương truyền món vũ khí này được phát triển từ một dụng cụ nông nghiệp gọi là néo, chuyên dùng để đập lúa. Thiết lĩnh sử dụng như côn bình thường, ngoài ra có thể dùng phần đoản khúc vào nhiều mục đích khác. Phần này tạo sự linh hoạt, dùng để câu móc vũ khí đối thủ, thậm chí áp chế được cả thương. Trên chiến trường, phần đoàn khúc rất thích hợp để đánh giật chân đối thủ hoặc chân ngựa. Đặc biệt, người sử dụng có thể nắm phần đoản khúc rồi huơ vòng phần gậy để đả thương nhiều đối thủ, phá vòng vây.

-        Loại thứ 3: Tam khúc côn (San-setsu-kon nunchaku)

Đây là loại côn gồm có 3 thanh gỗ, chia làm ba loại:

Loại 1: Một thanh gỗ dài và hai thanh gỗ bằng  nhau  ngắn hơn. Tất cả nối với nhau bằng các đoạn dây. Các thanh gỗ có thể tròn, bát giác hay khối chữ nhật.

Loại 2: Loại côn này có các thanh gỗ có kích cỡ như nhau và nối với nhau bởi những đoạn dây. Loại côn này rất lợi hại vì nó có thể tấn công địch thủ ở xa. Ngoài ra, tam khúc côn còn có thể đỡ và đánh cùng một lúc.

Loại thứ 3: Hổ vĩ côn, là dạng côn gồm 3 đoạn nối vào nhau tương tự như côn tam khúc, nhưng ba đoạn có chiều dài không đều nhau nối theo thứ tự từ dài đến ngắn. Song hổ vĩ côn thường sử dụng cả đôi. Nếu sử dụng đơn được gọi tên là hổ vĩ côn, Bài song hổ vĩ côn được Lão Võ Sư Trần Công sáng tạo nên và trở thành thế võ đặc dị của Sơn Đông Không Động Việt Nam. Sau khi truyền cho đệ tử nhưng vì không thấm nhuần được hết những tinh hoa trong song hỗ vĩ côn nên người đồ đệ này đã đổi tên thành song hổ vĩ tiên và thành lập môn phái khác không dám dùng tên cũ "song hổ vĩ côn".

Nguồn thông tin khác tại wikipedia cho hay, hổ vĩ côn cũng có nguồn gốc từ Trung Hoa:

Trong võ thuật Trung Hoa, côn được sử dụng rất phổ thông. Thiếu Lâm tự nổi danh về côn pháp với nguyên tắc "kẻ xuất gia từ bi bác ái, thà dụng côn bất dụng thương". Bởi tuy côn có khả năng gây thương tích cho đối thủ nhưng ít khi gây chết người như đao hay thương, do đó phù hợp hơn với tăng ni phật tử,ngoài ra Cái Bang còn có một bộ côn pháp trấn phái là Đả Cẩu Côn Pháp gồm 36 chiêu biến hóa khôn lường, kỳ ảo. Nhiều loại côn từ các võ phái Trung Quốc lan truyền đến các nước vùng Á Đông khác như côn tam khúc, trường côn, đoản côn, song hổ vĩ côn.

-        Loại thứ 4: Tứ khúc côn (Yon-setsu-kon nunchaku)

Loại côn này gồm có 4 thanh gỗ: 2 thanh ngắn cách quãng 2 thanh dài. Tất cả nối liền nhau bởi các đoạn dây. Các thanh gỗ được thiết kế tròn hay có cạnh. Loại này có thể sử dụng chống lại đối phương có binh khí.

-        Loại thứ 5: Bán nguyệt côn hay Âm dương côn (Han-kei nunchaku)

Sở dĩ gọi là Bán nguyệt côn hay Âm dương côn là vì loại côn này được cấu tạo bởi 2 thanh gỗ có hình bán nguyệt và khi 2 thân gập lại thì tạo nên hình tròn của mặt trời. Loại côn này rất tiện lợi trong việc mang theo người.

Tập luyện

Người sử dụng thường cầm sát tay vào thân côn phía đầu, hoặc cách đầu côn khoảng 1–2 cm, đôi khi có thể cầm vào giữa thân côn. Cần phải phối hợp, vận động cơ thể: cổ tay, vai, hông, chân (tương tự như Boxing) để tạo ra lực đánh tối đa có thể. Các động tác tập luyện phong phú giúp cho người tập làm chủ đôi côn thành thạo. Do khi cầm một thanh côn và tấn công bằng thanh còn lại, sau khi chạm mục tiêu nhận phản lực thanh côn sẽ bật mạnh về sau, nên để không bị "phản tác dụng" khi sử dụng cần phải đánh côn điểm va chạm ở phần đuôi côn từ 5–7 cm. Khổ luyện là một vấn đề, nhưng mà luyện tập căn khoảng cách côn và chạm vào đối thủ, cho thân thể mình phản ứng nhanh nhạy, người và côn phải hoà hợp như một. Phải cảm nhận được sự chuyển động của không khí khi côn đánh vào mục tiêu.

Lực đánh của côn nhị khúc rất mạnh ở phía đầu côn do được hỗ trợ bởi lực ly tâm và phản lực trong nhiều đòn thế mà người sử dụng cầm một thanh côn và đánh văng thanh còn lại vào các mục tiêu hiểm trên người đối phương như đầu, mặt, gáy, tay, chân. Tuy nhiên, ngoài những dạng thức dùng côn nhị khúc được tập luyện và sử dụng trong thực chiến rất đa dạng: có thể một tay cầm vào phía đầu một thanh côn, một tay cầm phía đuôi thanh còn lại, giữ thẳng 2 thân côn và tấn công bằng đầu thanh côn phía trên vào các yếu điểm như huyệt đạo, hoặc đỡ, gạt, đập; có thể cầm chập cả hai thanh côn và đánh, đâm, đỡ gạt; có thể hai tay cầm hai thanh côn và dùng đoạn dây ở giữa để xiết cổ, khóa tay, chặn chân đối phương v.v. Tuy nhiên, dù bằng bất cứ hình thức nào, để sử dụng thành thạo côn nhị khúc rất cần khổ luyện bằng các kỹ thuật loan (quay) côn, thu côn, và tập đánh côn trực tiếp lên các dụng cụ cứng như trụ cây, bao cát.

Phân loại và định danh kỹ thuật côn nhị khúc
1. Phân loại theo mục đích sử dụng: Các kỹ thuật côn nhị khúc được chia làm 3 nhóm:
 Nhóm kỹ thuật dùng để tấn công: Được sử dụng với mục đích tấn công đối phương.
 Nhóm kỹ thuật dùng để phát động: Sau khi thực hiện xong một hoặc một tổ hợp kỹ thuật tấn công, côn thủ cần nhanh chóng thực hiện một hoặc một vài kỹ thuật phát động nhằm đưa côn về vị trí thuận lợi nhất để chuẩn bị cho đòn tấn công tiếp theo hoặc để về thế thủ.
 Nhóm kỹ thuật dùng để phòng thủ: Được sử dụng với mục đích phòng thủ, Tuy nhiên cần chú ý, kỹ thuật côn nhị khúc dùng để phòng thủ rất hạn chế (chỉ có gạt côn và khóa - siết côn), chủ yếu "lấy tấn công để phòng thủ", khi đó các kỹ thuật tấn công để phòng thủ vẫn nằm trong nhóm kỹ thuật tấn công.
 Nhóm kỹ thuật chỉ để biểu diễn: Chỉ được sử dụng trong biểu diễn (biểu diễn nghệ thuật hoặc "nghệ thuật hóa" võ thuật) như các kỹ thuật loan côn, tung côn, một số kỹ thuật chuyền côn, ... Các kỹ thuật trong nhóm này được coi là "kỹ thuật phụ" vì không có tác dụng trong chiến đấu.
2. Các loại kỹ thuật theo cách thức thực hiện:
 Vụt côn (quật côn): côn thủ cầm chắc một thân côn và vụt mạnh thân côn còn lại vào mục tiêu. Loại kỹ thuật này được dùng với mục đích tấn công đối phương và cũng là loại kỹ thuật tấn công chủ yếu của côn nhị khúc.
 Vung côn: Côn thủ cầm chắc một đầu thân côn, vung thân côn còn lại theo đường ngắn nhất về vị trí thuận lợi nhất để chuẩn bị cho đòn tấn công tiếp theo hoặc để về thế thủ. Kỹ thuật này được dùng với mục đích phát động (chuẩn bị tấn công).
 Lưu ý: Cần phân biệt vụt côn và vung côn: Vụt côn để tấn công do đó luôn luôn phát lực mạnh và đánh thẳng cánh tay để phạm vi tấn công là xa nhất; trong khi đó vung côn để phát động nên không yêu cầu phát lực mạnh, tùy tình hình cụ thể có thể vung nhanh hay chậm song luôn đưa côn theo đường ngắn và thuận tiện nhất để rút ngắn thời gian phát động.
 Ngoáy côn: Côn thủ cầm chắc một đầu thân côn và làm cho thân côn còn lại xoay liên tục. Kỹ thuật này vừa có thể dùng tấn công, vừa có thể dùng phát động, song chủ yếu để phát động, sử dụng tấn công chủ yếu mang tính chất hù dọa đối phương bởi tính sát thương không cao.
 Chuyền côn: Côn thủ chuyền côn từ tay nọ sang tay kia, chỉ áp dụng với trường hợp sử dụng đơn côn. Kỹ thuật này dùng để phát động.
 Gạt côn: Côn thủ cầm chắc 2 đầu thân côn và kéo căng dây nối, dùng phần dây nối để đỡ và gạt vũ khí của đối phương (thường chỉ áp khi đối phương sử dụng trường côn). Kỹ thuật này dùng để phòng thủ.
 Lưu ý: Các loại kỹ thuật vụt côn, vung côn, ngoáy côn, chuyền côn, gạt côn là 5 loại kỹ thuật cơ bản của côn nhị khúc, phục vụ cho chiến đấu. Với côn thủ chỉ cần thành thạo 5 loại kỹ thuật này là xem như thành thạo côn nhị khúc. Các kỹ thuật phụ gồm siết - khóa côn, phi côn, loan côn, tung côn, thu côn hoặc là rất ít dùng, hoặc là chỉ để biểu diễn (không có tác dụng chiến đấu).
 Siết - khóa côn: Côn thủ cầm chắc 2 thân côn, dùng dây nối để siết cổ đối phương hoặc để khóa vũ khí của đối phương.
 Phi côn: Côn thủ buông tay khỏi côn và phi côn vào mục tiêu để tấn công, rất ít sử dụng, nếu sử dụng thì côn phải được chế tác lại (ví dụ như gắn thêm lưỡi dao ở đầu thân côn) để đảm bảo khả năng sát thương.
 Loan côn: Côn thủ làm cho côn cả 2 thân côn quay quanh tay (loại kỹ thuật này gồm loan côn qua ngón và loan côn qua bàn tay). Loại kỹ thuật này chỉ để biểu diễn.
 Tung côn: Côn thủ buông tay khỏi côn và tung côn lên trời và rồi bắt côn khi côn rơi xuống, chỉ để biểu diễn.
 Thu côn: Côn thủ thu gọn côn để có thể cầm côn một cách cố định trên tay, loại kỹ thuật này chỉ để biểu diễn.

3. Định dạnh các kỹ thuật cụ thể:
 Vụt côn: Vụt côn thẳng (bổ côn), vụt côn chéo/ngang từ ngoài vào trong, vụt côn chéo/ngang từ trong ra ngoài, bắn côn thẳng (vụt côn thẳng khi thân côn tự do kẹp trong nách), bắn côn chéo (vụt côn chéo khi thân côn tự do kẹp trong nách), vụt côn vòng cầu.
 Vung côn: Các kỹ thuật vung côn không có tên kỹ thuật cụ thể.
 Ngoáy côn: Ngoáy côn số 0 (chữ O), ngoáy côn alpha (số 8 nằm ngang), ngoáy côn số 8, ...
 Chuyền côn: Chuyền côn thẳng vai - nách, chuyền côn thẳng nách - vai, chuyền côn chéo cổ - nách, chuyền côn chéo nách - cổ, chuyền côn thẳng cổ - lưng, chuyền côn cổ - cổ, chuyền côn chéo cánh tay - lưng, chuyền côn chéo lưng - cánh tay, ... Các kỹ thuật chuyền côn đều có đối xứng phải - trái.
 Lưu ý: Cách đọc kỹ thuật chuyền côn: Chuyền côn + thẳng/chéo (tư thế của côn ngay khi tay nhận côn nắm được côn) + vị trí xủa tay chuyền côn - vị trí của tay nhận côn (ngay khi tay nhận côn nắm được côn).
 Các loại kỹ thuật khóa - siết côn, gạt côn, phi côn chỉ có một kiểu thực hiện duy nhất, nên tên kỹ thuật trùng với tên loại kỹ thuật.
 Các loại kỹ thuật phụ như loan côn, tung côn, thu côn hiện không quy ước tên cụ thể việc đọc tên tùy môn phái, võ đường và huấn luyện viên.

Nguyên tắc sử dụng côn nhị khúc
1. Nguyên tắc nhất thể:
 Ý nghĩa: Đây là nguyên tắc về cách điều khiển côn nhị khúc và cũng là nguyên tắc quan trọng nhất, chi phối các nguyên tắc khác. Nếu không nắm được nguyên tắc này, côn thủ rất khó khăn để điều khiển côn nhị khúc và rất dễ sai kỹ thuật.
 Nội dung: Trong quá trình sử dụng côn nhị khúc, côn được xem là một phần của cơ thể, là "sự nối dài" của cánh tay, để điều khiển côn nhị khúc cần tập trung vào điều khiển cơ thể mà trực tiếp là điều khiển tay sử dụng côn. Khi kỹ thuật tay đúng thì sớm hay muộn kỹ thuật côn sẽ đúng.
 Lưu ý: Để có kỹ thuật côn đúng cần đảm bảo 2 yếu tố: Một là kỹ thuật tay đúng và hai là kỹ năng tay thuần thục. Kỹ năng tay được thể hiện bởi sự liền mạch, liên tục giữa các cử động của tay trong quá trình thực hiện kỹ thuật côn. Khi tập một kỹ thuật côn mới, kỹ thuật tay đúng nhưng kỹ thuật côn có thể chưa đúng vì kỹ năng tay chưa thuần thục, khi đó côn thủ phải kiên trì luyện tập đúng kỹ thuật tay, sớm hay muộn sẽ hình thành kỹ năng.

2. Nguyên tắc hòa hợp hình thể:
 Ý nghĩa: Đây là nguyên tắc quan trọng, là sự mở rộng của nguyên tắc nhất thể. Nếu không nắm được nguyên tắc này, côn thủ dễ bị chấn thương và không thể tạo ra một bài côn pháp hoàn chỉnh.
 Nội dung: Bởi ta coi côn là một phần của cơ thể (nguyên tắc nhất thể) nên sự chuyển động của côn phải hòa hợp với toàn bộ cơ thể. Nói cách khác thân pháp, bộ pháp, tấn pháp, nhãn pháp phải phù hợp với kỹ thuật côn nhị khúc nhất định và ngược lại, kỹ thuật côn nhị khúc phải phù hợp với cơ thể ở tư thế nhất định.
 Ví dụ: Khi sử dụng kỹ thuật vụt chéo từ ngoài vào trong bằng tay phải:
 Về thân pháp: Vai và hông phải xoay phải để truyền lực cho côn, do đó 2 bàn chân cũng phải xoay từ trái sang phải để không bị vặn mình.
 Về bộ pháp: Nếu muốn tấn công đối phương ở trước mặt hoặc thì chân phải bước thẳng lên trước (chân trái không thể tiến thẳng), muốn tấn công đối phương ở bên trái thì chân trái bước tiến sang trái, muốn phản đòn tấn công của đối phương thì chân trái bước lùi về sau (chân phải không thể lùi thẳng).
 Về tấn pháp: Trọng tâm thân người dồn từ phải sang trái, do đó chân trụ của thế tấn chuyển từ chân phải sang chân trái.
 Về nhãn pháp: Mắt nhìn về mục tiêu tấn công (không nhìn xuống đất hoặc nhìn côn).
 Lưu ý: Đối với người chơi côn nhị khúc nghệ thuật, chỉ múa côn biểu diễn thuần túy, không mang tính võ thuật thì không cần tuân thủ nguyên tắc này, bởi nghệ thuật thì tự do.

3. Nguyên tắc cương - nhu:
 Ý nghĩa: Đây là nguyên tắc quan trọng, cũng là sự mở rộng của nguyên tắc nhất thể, giúp xác định thời điểm vận lực. Nếu không nắm được nguyên tắc này, côn thủ rất nhanh cạn kiệt thể lực, căng cứng cơ (cương quá mức) hoặc mềm yếu, thiếu dứt khoát (nhu quá mức).
 Nội dung: Bởi ta coi côn là một phần của cơ thể (nguyên tắc nhất thể) nên trương lực cơ của cơ thể phải phù hợp với kỹ thuật côn, cụ thể: Tấn công bắt buộc mạnh, phát động ưu tiên nhanh.
 Khi tấn công bắt buộc phải vận lực (cương), nếu đòn tấn công không mạnh, không uy lực thì côn thể sẽ tự đưa mình vào thế nguy hiểm.
 Khi phát động (chuẩn bị tấn công) thì ưu tiên nhanh để rút ngắn thời gian phát động và ưu tiên không vận lực (nhu), song vẫn cần duy trì trương lực cơ vừa đủ. Vận lực khi phát động khiến côn khó kiểm soát nên có thể không giúp phát động nhanh hơn, mặt khác lại khiến côn thủ nhanh cạn kiệt thể lực. Nói "ưu tiên" bởi việc phát động nhanh hay chậm, vận lực hay không căn cứ phải tình huống cụ thể. Ví dụ khi cạn kiệt thể lực lại không cần tấn công ngay thì có thể phát động chậm để duy trì thể lực, ngược lại trong tình huống chiến đấu cấp bách, nếu việc vận lực không ảnh hưởng đến kiểm soát côn thì có thể vận lực để phát động nhanh tối đa.
 Lưu ý: Đối với người chơi côn nhị khúc nghệ thuật, chỉ múa côn biểu diễn thuần túy, không mang tính võ thuật thì không cần tuân thủ nguyên tắc này, bởi nghệ thuật thì tự do.

4. Ngoài ra, tùy tình huống chiến đấu cụ thể mà côn thủ cần lưu ý đến một số nguyên tắc chiến đấu. Đấu với mỗi loại vũ khí khác nhau (dao, trường côn, baton, tonfa, ...) sẽ có nguyên tắc chiến đấu khác nhau. Côn thủ cũng cần lưu ý một số nguyên tắc vật lý học như lực ly tâm (cánh tay đòn), phản lực, ...

Chú thích

Liên kết ngoài

Vũ khí
Võ thuật
Dụng cụ thể thao


title: Bertem

text:
Bertem là một đô thị ở tỉnh Vlaams-Brabant. Đô thị này bao gồm các thị xã Bertem, Korbeek-Dijle và Leefdaal. Tại thời điểm ngày 1 tháng 1 năm 2006, Bertem có tổng dân số 9.215 người. Tổng diện tích là 29.75 km² với mật độ dân số là 310 người trên mỗi km².

Tham khảo

Liên kết ngoài
 bertem.be
 VC. Bertem-Leefdaal, the local soccer club of Bertem
 koeheide.be
 Gazetteer Entry
 Sint-Pieters-Bandenkerk (in Dutch)

Đô thị của Vlaams-Brabant


title: Các nền kinh tế đang nổi lên

text:
Các nền kinh tế đang nổi lên là những nền kinh tế đang trong giai đoạn quá độ từ nền kinh tế đang phát triển thành nền kinh tế phát triển. Tuy nhiên, không có tiêu chí rõ ràng và phổ biến nào để xác định một nền kinh tế có phải là nền kinh tế đang nổi lên hay không. IMF thường xếp chung các nền kinh tế đang nổi lên và các nền kinh tế đang phát triển vào cùng một nhóm trong các tài liệu về kinh tế thế giới của mình mà không chia thành hai nhóm riêng. The Economist có tiêu chí xác định riêng dựa vào thông tin về đầu tư. Morgan Stanley Capital International cũng có cách xác định riêng, và những nền kinh tế sau được tổ chức này coi là các nền kinh tế đang nổi lên:
Mỹ Latinh gồm: Argentina, Brasil, Chile, Colombia, México và Peru
Châu Á gồm: Ấn Độ, Đài Loan, Hàn Quốc, Indonesia, Jordan, Malaysia, Pakistan, Việt Nam, Philippines và Thái Lan
Châu Phi gồm: Ai Cập, Maroc và Nam Phi
Châu Âu gồm: Ba Lan, Israel, Hungary, Nga, Séc và Thổ Nhĩ Kỳ.

Danh sách các nền kinh tế đang nổi lên của The Economist tương tự như trên, nhưng có thêm Singapore, Hong Kong và Ả Rập Xê Út, không có Jordan.

Trong tài liệu của IMF thì Đài Loan, Hong Kong, Singapore, Hàn Quốc lại được xếp vào những nền kinh tế phát triển.

Viện Kinh tế Quốc tế của Mỹ có lập danh sách những nền kinh tế đang nổi lên lớn (LEMs) bao gồm 4 nước BRIC cộng với Argentina, Indonesia, Hàn Quốc, México, Ả Rập Xê Út, và Thổ Nhĩ Kỳ.

Thuật ngữ
Trong thập niên1970, "các nước kém phát triển" (LDCs) là thuật ngữ chung để chỉ các thị trường kém "phát triển" (bằng các biện pháp khách quan hoặc chủ quan) so với các nước phát triển như Hoa Kỳ, Nhật Bản và các nước Tây Âu. Những thị trường này được cho là mang lại tiềm năng lợi nhuận lớn hơn nhưng cũng có nhiều rủi ro hơn từ các yếu tố khác nhau như vi phạm bằng sáng chế. Thuật ngữ này đã được thay thế bằng thị trường mới nổi. Thuật ngữ này gây hiểu lầm ở chỗ không có gì đảm bảo rằng một quốc gia sẽ chuyển từ "kém phát triển" sang "phát triển hơn"; mặc dù đó là xu hướng chung trên thế giới, các nước cũng có thể chuyển từ “phát triển hơn” sang “kém phát triển hơn”.

Nhà kinh tế Antoine Van Agtmael của Ngân hàng Thế giới đã đặt ra thuật ngữ này vào năm 1981, thuật ngữ này đôi khi được sử dụng một cách sơ sài để thay thế cho các nền kinh tế mới nổi, nhưng thực sự biểu thị một hiện tượng kinh doanh không được mô tả đầy đủ hoặc bị hạn chế bởi điều đó; những quốc gia này được coi là đang trong giai đoạn chuyển tiếp giữa trạng tháiđang phát triển và đã phát triển. Ví dụ về các thị trường mới nổi bao gồm nhiều nước ở Châu Phi, hầu hết các nước ở Đông Âu, một số nước ở Châu Mỹ Latinh, một số nước ở Trung Đông, Nga và một số nước ở Đông Nam Á. Nhấn mạnh tính chất linh hoạt của danh mục này, nhà khoa học chính trị Ian Bremmer định nghĩa thị trường mới nổi là "một quốc gia nơi chính trị ít quan trọng như kinh tế đối với thị trường".
nhỏ|Các quốc gia công nghiệp hóa mới, tính đến năm 2013. Đây là danh mục trung gian giữa phát triển hoàn chỉnh và đang phát triển
Nghiên cứu về các thị trường mới nổi rất phổ biến trong các tài liệu quản lý . Trong khi các nhà nghiên cứu như George Haley, Vladimir Kvint, Hernando de Soto, Usha Haley, và một số giáo sư từ Trường Kinh doanh Harvard và Trường Quản lý Yale đã mô tả hoạt động ở các quốc gia như Ấn Độ và Trung Quốc thì việc thị trường nổi lên như thế nào vẫn có ít người hiểu.

Vào năm 2009, Tiến sĩ Kvint đã công bố định nghĩa này: "một quốc gia thị trường mới nổi là một xã hội chuyển đổi từ chế độ độc tài sang nền kinh tế định hướng thị trường tự do, với sự gia tăng tự do kinh tế, hội nhập dần dần với Thị trường toàn cầu và với các thành viên khác của GEM (Thị trường mới nổi toàn cầu), tầng lớp trung lưu ngày càng mở rộng, nâng cao mức sống, ổn định xã hội và sự khoan dung, cũng như tăng cường hợp tác với các tổ chức đa phương".

Các quốc gia
Nhiều nguồn khác nhau liệt kê các quốc gia là "các nền kinh tế mới nổi" như được chỉ ra trong bảng dưới đây.

Một vài quốc gia xuất hiện trong mọi danh sách (BRICS, Mexico, Thổ Nhĩ Kỳ). Indonesia và Thổ Nhĩ Kỳ được phân loại cùng với Mexico và Nigeria là một phần của nền kinh tế MINT. Mặc dù không có các tham số được thống nhất chung mà các quốc gia có thể được phân loại là "Các nền kinh tế mới nổi", một số công ty đã phát triển các phương pháp luận chi tiết để xác định các nền kinh tế mới nổi hoạt động tốt nhất hàng năm.

Nghiên cứu BBVA
Vào tháng 11 năm 2010, Nghiên cứu BBVA đã đưa ra một khái niệm kinh tế mới, để xác định các thị trường mới nổi quan trọng.

Phân loại này được chia thành hai nhóm các nền kinh tế đang phát triển.

Kể từ tháng 3 năm 2014, các nhóm như sau:

EAGLEs (các nền kinh tế mới nổi và dẫn đầu tăng trưởng): GDP Gia tăng dự kiến trong 10 năm tới sẽ lớn hơn mức trung bình của các nền kinh tế G7, ngoại trừ Hoa Kỳ.

NEST: Dự kiến gia tăng GDP trong thập kỷ tới sẽ thấp hơn mức trung bình của các nền kinh tế G6 (G7 không bao gồm Mỹ) nhưng cao hơn của Ý.

Thị trường mới nổi khác

Chỉ số thị trường mới nổi
Chỉ số các thị trường mới nổi của MasterCard là danh sách 65 thành phố hàng đầu trong các thị trường mới nổi. Các quốc gia sau có các thành phố được đưa vào danh sách (tính đến năm 2008):

Các quốc gia có thành phố được đưa vào Chỉ số các thị trường mới nổi năm 2008

Kinh tế
Bảng dưới đây liệt kê 25 nền kinh tế mới nổi lớn nhất tính theo GDP (danh nghĩa) và GDP (PPP) trong năm cao điểm tương ứng. Các thành viên của G-20 nền kinh tế lớn được in đậm.

Xem thêm
Nước phát triển
BRIC
Các nước đang phát triển
Nợ thị trường mới nổi
Phân chia Bắc-Nam
Khu vực mậu dịch tự do

Nguồn
 Goldman Sachs Paper No.134 BRIMC
 CIVETS countries – Colombia Official Investment Portal
Michael Pettis, The Volatility Machine: Emerging Economies and the Threat of Financial Collapse (2001)

Liên kết ngoài

 South Korea, Hong Kong, And Israel Are Emerging Markets, But Misclassified As Developed – Macro Affairs
 Emerging Markets Review Emerging Markets: A Review of Business and Legal Issues
 Emerging markets: leading the way to recovery Grant Thornton International Business Report
Winning in Emerging Markets: Five Key Supply Chain Capabilities by Edgar E. Blanco. MIT Center for Transportation & Logistics.
 Investment Issues in Emerging Markets – Research Foundation of CFA Institute
 Emerging Europe – The latest news about emerging Europe

Tham khảo

Danh sách quốc gia
Phân loại quốc gia kinh tế
Thuật ngữ kinh doanh
Đầu tư
Phát triển kinh tế
Địa lý kinh tế


title: Cymolomia hartigiana

text:
Cymolomia hartigiana là một loài bướm đêm thuộc họ Tortricidae. Nó được tìm thấy ở miền bắc và miền trung châu Âu tới miền đông Nga, Trung Quốc, Hàn Quốc và Nhật Bản.

Sải cánh dài 14–18 mm. Con trưởng thành bay từ tháng 5 đến tháng 8. Có một lứa một năm.

Ấu trùng ăn Abies alba và Picea excelsa.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài
Eurasian Tortricidae

Cymolomia
Côn trùng châu Âu


title: Traíd

text:
Traíd là một đô thị trong tỉnh Guadalajara, Castile-La Mancha, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 62 người.

Tham khảo

Đô thị ở Guadalajara


title: Leioproctus argentifrons

text:
Leioproctus argentifrons là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Smith mô tả khoa học năm 1879.

Chú thích

Tham khảo

Leioproctus
Động vật được mô tả năm 1879


title: Makum

text:
Makum là một thị xã và là nơi đặt ủy ban khu vực thị xã (town area committee) của quận Tinsukia thuộc bang Assam, Ấn Độ.

Địa lý
Makum có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 122 mét (400 feet).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Makum có dân số 15.058 người. Phái nam chiếm 53% tổng số dân và phái nữ chiếm 47%. Makum có tỷ lệ 68% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 73%, và tỷ lệ cho phái nữ là 62%. Tại Makum, 13% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Assam


title: Pseudispa marginata

text:
Pseudispa marginata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Guérin-Méneville miêu tả khoa học năm 1844.

Chú thích

Tham khảo

Pseudispa


title: Arbois

text:
Arbois là một xã trong vùng hành chính Franche-Comté, thuộc tỉnh Jura, quận Lons-le-Saunier, tổng Arbois. Tọa độ địa lý của xã là 46° 45' vĩ độ bắc, 05° 46' kinh độ đông. Arbois nằm trên độ cao trung bình là 293 mét trên mặt nước biển, có điểm thấp nhất là 246 mét và điểm cao nhất là 613 mét. Xã có diện tích 45,42 km², dân số vào thời điểm 2006 là 3.509 người; mật độ dân số là 77 người/km².

Thông tin nhân khẩu

Các thành phố kết nghĩa
  Hausach, Đức
  Panciu, România
  Douroula, Burkina Faso

Nhân vật nổi tiếng
 Jean-Charles Pichegru, tướng quân đội
 Louis Pasteur

Xem thêm
Xã của tỉnh Jura

Tham khảo
INSEE
IGN

Liên kết ngoài
 Official Arbois website
 Tourism Office website

Vùng rượu vang Pháp
Xã của Jura


title: 1817 Katanga

text:
1817 Katanga (1939 MB) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 20 tháng 6 năm 1939 bởi Cyril Jackson ở Johannesburg.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser 1817 Katanga

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1939


title: Đa Phúc (định hướng)

text:
Đa Phúc có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Phường Đa Phúc, quận Dương Kinh, thành phố Hải Phòng
 Xã Đa Phúc, huyện Yên Thủy, tỉnh Hòa Bình
 Huyện cũ Đa Phúc thuộc tỉnh Vĩnh Phúc; nay là một phần huyện Sóc Sơn, thành phố Hà Nội.

Xem thêm
 Đa Phước


title: Gironès

text:
Gironès là một comarca (hạt) của Catalonia ở đông bắc Tây Ban Nha. Giáp với Selva, Baix Empordà, Alt Empordà, Pla de l'Estany và Garrotxa.

Các đô thị
Dân số năm 2001.

 Aiguaviva - 496
 Bescanó - 3.309
 Bordils - 1.344
 Campllong - 311
 Canet d'Adri - 528
 Cassà de la Selva - 7.712
 Celrà - 2.731
 Cervià de Ter - 662
 Flaçà - 863
 Fornells de la Selva - 1.627
 Girona - 74.879
 Juià - 267
 Llagostera - 5.186
 Llambilles - 486
 Madremanya - 197
 Quart - 2.362
 Salt - 21.238
 Sant Andreu Salou - 137
 Sant Gregori - 2.487
 Sant Joan de Mollet - 406
 Sant Jordi Desvalls - 634
 Sant Julià de Ramis - 2.098
 Sant Martí Vell - 204
 Sant Martí de Llémena - 459
 Sarrià de Ter - 3.708
 Vilablareix - 2.034
 Viladasens - 178

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Official comarcal web site (in Catalan)
 Information about Gironès from the Generalitat de Catalunya (in Catalan)
 IDESCAT: Statistical information about Gironès (in Catalan)

Gironès


title: Polokwane

text:
Polokwane, nghĩa là "Nơi an toàn", là một thành phố thủ phủ tỉnh Limpopo. Thành phố này có Sân vận động Peter Mokaba với sức chứa: 46.000 người, là một địa điểm diễn ra các trận thi đấu của Giải vô địch bóng đá thế giới 2010.
Thành phố có tên cũ là  Pietersburg.

Khí hậu

Chú thích

Tham khảo

Thành phố của Nam Phi
Tỉnh Limpopo


title: Geranomyia macta

text:
Geranomyia macta là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Geranomyia
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Unjon

text:
Unjon (Hán Việt: Vân Điền) là một huyện của tỉnh Pyongan Bắc tại Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên. Huyện giáp với Taechon ở phía bắc, Pakchon ở phía đông và đông nam, Chongju ở phía bắc và trông ra Hoàng Hải ở phía nam. Unjon được hình thành từ năm 1952 trên cơ sở các lãnh thổ của Pakchon và Chongju, về sau được tái tổ chức vào các năm 1954 và 1958.

Địa hình huyện tương đối thoai thoải, với các đồi núi thấp ở phía tây và đồng bằng ở phía nam và đông. Đỉnh cao nhất trên địa bàn là Mogusan (414 m). Đồng bằng chính là Unjon (150 km²), được tọ nên bởi dòng chảy 40 km của suối Changpochon, là chi lưu của sông Taeryong. Huyện quản lý một số hòn đảo ngoài khơi như Unmudo và Hoesungdo. Nhiệt độ trung bình năm của Unjon là 9,1 °C, trong đó trung bình tháng 1 là -7,3 °C và trung bình tháng 8 là 23,7 °C. Khí hậu của huyện ẩm hơn một chút so với những nơi khác trong nước với lượng mưa trung bình năm là 1230 mm. Khoảng 40% diện tích của huyện là đất rừng.

Khoảng 40% diện tích của Unjon là đất trồng trọt, với các cánh đồng lúa trải dài cũng như ngô, đỗ tương, lúa mì và lúa mạch. Thêm vào đó, Unjon dẫn đầu toàn tỉnh về trồng hoa quả. Ngành nuôi lợn và đánh cá cũng tồn tại bên cạnh khai thác graphit và mica. Cũng có một số nhà máy trên địa bàn. Cá mắm và xì dầu được sản xuất trên địa bàn, huyện cũng được biết đến với các sản phẩm thủ công mỹ nghệ và đồ gốm. Tuyến đường sắt Pyongui nối Unjon tới Sinuiju, Bình Nhưỡng và những nơi khác.

Năm 2008, dân số toàn huyện Unjon là 101.130 người (47.566 nam và 53.564 nữ), trong đó, dân cư đô thị là 25.912 người (25,6%) còn dân cư nông thôn là 75.218 người (74.4%).

Xem thêm
Phân cấp hành chính Bắc Triều Tiên

Tham khảo

Pyongan Bắc


title: Live.com Mobile

text:
Live.com Mobile là một cổng điện tử internet dành cho thiết bị di động của Microsoft và là một phần của nhóm dịch vụ Windows Live. Nó cho phép người dùng tiếp cận trang chủ Live.com của riêng họ trên thiết bị di động. Người dùng có thể dùng PC để tinh chỉnh trang Live.com để thêm tin tức, điều kiện tìm kiếm, Gadget, và nhiều thứ khác, sau đó truy cập vào nó thông qua Live.com Mobile.

Live.com Mobile là một trang chủ có thể điều chỉnh chỉ với thông tin và cách trình bày mà người dùng muốn có trên điện thoại di động của họ. Vài tính năng của Live.com Mobile bao gồm:
Đọc tiêu đề của trang Live.com và các nội dung RSS khác
Kiểm tra chứng khoán, thời tiết, và những nội dung Gadget khác
Dễ dàng truy cập vào hộp thư đến của Windows Live Hotmail và những dịch vụ di động khác
Tìm kiếm web, tin tức, và những nguồn tài liệu khác ngay từ trang chủ đã tinh chỉnh của họ

Cổng điện tử di động có thể tiếp cận từ địa chỉ http://mobile.live.com/portal

Xem thêm
Live.com
Windows Live
Windows Live Search Mobile
Windows Live Hotmail Mobile

Tham khảo

Liên kết ngoài
Live.com for mobile on Windows Live Ideas
Live.com Mobile
Live.com Mobile information page
It's all mobile - Official Team Blog - http://itsallmobile.spaces.live.com

Windows Live

en:Windows Live#Mobile services


title: Auxonne

text:
Auxonne là một xã ở tỉnh Côte-d'Or trong vùng Bourgogne-Franche-Comté, phía đông nước Pháp. Khu vực này có độ cao trung bình 184 mét trên mực nước biển.

Dân số

Tham khảo
  Site officiel de la ville d'Auxonne
  Site de l'Office de tourisme d'Auxonne

Xã của Côte-d'Or


title: 2856 Röser

text:
2856 Röser là một tiểu hành tinh vành đai chính với chu kỳ quỹ đạo là 1927.6905084 ngày (5.28 năm).

Nó được phát hiện ngày 14 tháng 8 năm 1933.

Tham khảo

Được phát hiện bởi Karl Wilhelm Reinmuth
Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1933


title: Paul Krugman

text:
Paul Robin Krugman (sinh ngày 28 tháng 2 năm 1953) là một nhà kinh tế học người Hoa Kỳ, giáo sư của Đại học Princeton. Chuyên ngành chính của ông là kinh tế học vĩ mô quốc tế. Ông là một đại biểu của trường phái kinh tế học Keynes mới.

Krugman sinh năm 1953 tại Long Island. Ông tốt nghiệp Đại học Yale chuyên ngành kinh tế học vào năm 1974, tốt nghiệp chương trình tiến sĩ kinh tế học tại Học viện Kỹ thuật Massachusetts vào năm 1977. Luận văn tiến sĩ của ông về mô hình khủng hoảng cán cân thanh toán là một đóng góp lớn cho lý luận kinh tế học quốc tế. Năm 1991, ông được Hội Kinh tế Hoa Kỳ tặng Giải John Bates Clark

Sau khi học xong, ông làm giảng viên tại các trường Đại học Yale, Đại học Stanford, LSE, MIT và Princeton. Ông tham gia nhiều hội đồng khoa học của Quỹ Tiền tệ Quốc tế, Ngân hàng Thế giới và Cộng đồng châu Âu. Ngoài công tác giảng dạy và nghiên cứu, ông còn tham gia viết các bài liên quan đến kinh tế với phương pháp tiếp cận bình dân cho tờ New York Times. Ông đã công bố trên 20 cuốn sách và hơn 200 bài nghiên cứu bao gồm cả những bài về kinh tế học cho đối tượng đọc giả là tầng lớp bình dân. Các công trình của ông thuộc vào loại được tham khảo và trích dẫn nhiều nhất thế giới. Theo đánh giá của dự án RePEc, Krugman là một trong 50 nhà kinh tế học xuất sắc nhất hiện nay. Cuốn giáo trình "Kinh tế học quốc tế: Lý thuyết và chính sách" của ông viết chung với Maurice Obstfeld là một trong những giáo trình kinh tế học quốc tế trình độ sơ cấp phổ biến nhất thế giới, hiện đã có bản thứ bảy.

Paul Krugman còn nổi tiếng vì phê phán mô hình tăng trưởng kinh tế ở Đông Á vào thời điểm (giữa thập niên 1990) mà Ngân hàng Thế giới coi nó là thần kỳ. Nhiều người coi sự phê phán của ông là một dự báo về khủng hoảng kinh tế Đông Á 1997. Ông cũng nổi tiếng vì phê phán tư tưởng về nền kinh tế mới khi mà tư tưởng này được rất nhiều người ca ngợi hồi cuối thập niên 1990, đầu thập niên 2000, phê phán chính sách kinh tế của Nhật Bản cuối thập niên 1990.

Năm 2008, ông được Ngân hàng Thụy Điển trao giải Nobel kinh tế học.

Sức ảnh hưởng của ông

"Tôi không ngạc nhiên nếu thời điểm kinh tế Hoa Kỳ thoát khỏi suy thoái sẽ rơi vào thời gian nào đó của mùa hè này. Diễn biến xấu đang đến một cách chậm chạp hơn. Có lý do để nghĩ rằng chúng ta đang dần ổn định", ông nói.

Bài giảng của ông tại trường kinh tế London đã khiến giá dầu, đôla tăng trở lại. Thị trường chứng khoán Hoa Kỳ cũng thoát phiên giảm sâu nhờ bài giảng này.

Liên kết

Thông tin
New York Times Paul Krugman index of columns
Paul Krugman's The Conscience of a Liberal Blog
KrugmanOnline.com sách các tính năng của Paul Krugman, một công cụ tìm kiếm tuỳ chỉnh, và tổng hợp nội dung từ các trang web.
Paul Krugman's page on Academia.edu
The Unofficial Paul Krugman Archive contains nearly all his pre-Times Select articles
Paul Krugman (MIT) archives of his Slate and Fortune columns plus other writings 1996-2000
IDEAS/RePEc
Open Directory Project - Paul Krugman thư mục thể loại
Paul Krugman Speaker Biography   ở trên World Business Forum trang web, nơi ông bình luận các sự kiện năm 2009

Bình luận
"The Partisan" - review of Krugman's The Conscience of a Liberal from The New York Review of Books (payment required)

Truyền thông
 Video: "Hey, Paul Krugman (A song, A plea)" by Jonathan Mann (via rockcookiebottom.com)
 Video: Open Mind Interview, 2002: Part One, 2002,Part Two
 Audio: The New Class War In America  featuring Amy Goodman, Paul Krugman, Greg Palast và Randi Rhodes recorded on ngày 13 tháng 6 năm 2006 at The New York Society for Ethical Culture, mp3 format, Video: alternate
 Video: Paul Krugman speaks at the World Affairs Council - Sept. 2007
 Audio: Interview by Paul "Dr. Beardy" Krugman on Liberadio(!) with Mary Mancini and Freddie O'Connell, ngày 22 tháng 10 năm 2007
Video: The Conscience of a Liberal  (ngày 3 tháng 11 năm 2007) - lecture from Mr. Krugman's 2007 book tour.
Video of debate/discussion with Paul Krugman and Mario Cuomo on Bloggingheads.tv

Tham khảo

Giải John Bates Clark
Krugman
Người đoạt giải Nobel Kinh tế
Người Hoa Kỳ đoạt giải Nobel
Sinh năm 1953
Nhân vật còn sống
Cựu sinh viên Viện Công nghệ Massachusetts
Cựu sinh viên Đại học Yale
Nhà văn toàn cầu hóa
Nhà văn Mỹ thế kỷ 20
Nhà văn Mỹ thế kỷ 21
Người viết blog Mỹ


title: Susan Boyle

text:
Susan Magdalane Boyle (sinh ngày 1 tháng 4 năm 1961) là một ca sĩ người Scotland, là một hiện tượng bất ngờ được lan truyền trên mạng Internet vào đầu năm 2009. Xuất hiện lần đầu trong chương trình "Britain’s Got Talent" và gây ngạc nhiên cũng như sự ủng hộ nồng nhiệt của khán giả. Video thu lại buổi thi này đã được đăng tải lên Youtube và chỉ sau 2 tuần, đã được xem 100 triệu lần - phá vỡ mọi kỷ lục trước đó .

Theo VnExpress, "Câu chuyện cổ tích lan truyền khắp thế giới và mọi người đều sửng sốt trước một tài năng siêu thực. Susan đã chứng minh một sự thật: chẳng cần trẻ đẹp nhưng nếu có tài năng, bạn vẫn được công nhận.".

Tiểu sử

Những năm đầu đời và tuổi thơ
Boyle sinh ra và lớn lên tại Blackburn, Tây Lothian. Cha của bà, Patrick Boyle, là một thợ mỏ và là cựu chiến binh trong Chiến tranh thế giới thứ hai, ông cũng là một ca sĩ nghiệp dư hát tại quán rượu có tên Bishop's Blaize; người mẹ Bridget của bà là một người đánh máy tốc ký. Cả cha mẹ của bà đều sinh ra ở Motherwell, Lanarkshire, nhưng cũng có mối liên hệ họ hàng ở Hạt Donegal, Ireland. Sinh ra khi mẹ của bà đã 45 tuổi, Boyle là con út trong gia đình gồm bốn anh trai và năm chị gái. Bà được kể lại rằng bản thân bị mắc chứng thiếu oxy trong một lúc ngắn khi mẹ của bà bị khó sinh, dẫn đến việc mắc chứng chậm hiểu trong học tập. Tuy nhiên, vào khoảng năm 2012–13, bà đã được thông báo rằng bản thân đã bị chẩn đoán sai, thay vào đó bà bị mắc hội chứng Asperger với chỉ số IQ "trên trung bình". Boyle nói rằng bà đã bị bắt nạt khi còn nhỏ.

Sau khi rời trường với một vài bằng cấp, Boyle tham gia các chương trình đào tạo của chính phủ, và biểu diễn tại các tụ điểm địa phương.

Đào tạo và phát triển âm nhạc ban đầu
Boyle đã học hát với huấn luyện viên thanh nhạc Fred O'Neil. Cô theo học tại Trường diễn xuất Edinburgh và tham gia vào lễ hội nghệ thuật Edinburgh Fringe. Cô cũng đã tham gia các cuộc hành hương của nhà thờ giáo xứ của mình đến Đền Knock, Hạt Mayo, Ireland, và hát tại Vương cung thánh đường Marian.

Năm 1995, bà đã đi thử giọng cho chương trình truyền hình My Kind of People của Michael Barrymore.

Năm 1999, Boyle đã gửi một ca khúc cho một đĩa CD từ thiện để kỷ niệm thiên niên kỷ cũ được sản xuất tại một trường học ở Tây Lothian. Chỉ có 1.000 bản CD, Music for a Millennium Celebration, Sounds of West Lothian, được sản xuất. Một đánh giá ban đầu từ Amber McNaught của tờ West Lothian Herald & Post cho biết bản tái hiện "Cry Me a River" của Boyle là "vô cùng truyền cảm" và "được bật đi bật lại trong máy nghe nhạc CD của tôi kể từ khi tôi nhận được CD này..." Bản ghi âm được tìm thấy trên Internet sau lần xuất hiện trên truyền hình đầu tiên của bà, và tờ New York Post nói rằng bài hát này cho thấy Boyle "không phải con ngựa may mắn một lần" ("not a one-trick pony", ý chỉ người đạt được thành công một lần duy nhất và sau đó biến mất.) Tờ Hello! nói rằng bản thu âm "[đã] đóng đinh địa vị của bà" như một ngôi sao ca nhạc.

Năm 1998, Boyle đã thu âm ba ca khúc—"Cry Me a River", "Killing Me Softly", và "Don't Cry for Me Argentina"—tại Heartbeat Studio, Midlothian. Bà đã sử dụng tất cả tiền tiết kiệm của mình để trả cho các bản demo được cắt ghép chuyên nghiệp, các bản sao mà sau đó bà gửi cho các công ty thu âm, các cuộc thi tài năng radio, truyền hình địa phương và quốc gia. Bản demo bao gồm các phiên bản "Cry Me a River" và "Killing Me Softly with His Song" do bà trình bày; các bài hát đã được tải lên Internet sau buổi thử giọng tại BGT của bà.

Sau khi Boyle giành chiến thắng trong một số cuộc thi hát tại địa phương, chính người mẹ là người đã thúc giục bà tham gia chương trình Britain's Got Talent, chấp nhận mạo hiểm hát trước đám đông khán giả rộng lớn hơn nhà thờ giáo xứ của bà. Cựu huấn luyện viên O'Neil cho biết Boyle đã từ bỏ buổi thử giọng cho The X Factor, vì tin rằng mọi người đang được chọn chỉ bởi ngoại hình của họ. Bà gần như từ bỏ kế hoạch tham gia chương trình Britain's Got Talent và tin rằng bản thân quá già để đi thi, nhưng O'Neil vẫn thuyết phục bà tham gia thử giọng. Boyle nói rằng bà đã có động lực tìm kiếm sự nghiệp âm nhạc nhằm vinh danh mẹ mình. Màn trình diễn của bà trong chương trình là lần đầu tiên bà hát trước công chúng kể từ khi mẹ của bà qua đời.

Britain's Got Talent (2008–2009)
Vào tháng 8 năm 2008, Boyle đã nộp đơn xin thử giọng cho mùa thứ ba của Britain's Got Talent (với tư cách là thí sinh số 43212) và được chấp nhận sau buổi thử giọng sơ bộ tại Glasgow. Khi Boyle lần đầu tiên xuất hiện trên Britain's Got Talent tại khán phòng Hội trường Clyde của thành phố này, bà nói rằng mình khao khát được trở thành một ca sĩ chuyên nghiệp "thành công như Elaine Paige." Boyle đã hát ca khúc "I Dreamed a Dream" từ vở nhạc kịch Những người khốn khổ trong vòng đầu tiên, phần thi nhận được hơn 10 triệu lượt xem khi phát sóng vào ngày 11 tháng 4 năm 2009. Giám khảo chương trình Amanda Holden đã nhận xét về thái độ hoài nghi ban đầu của khán giả, và nhận xét đây là "hồi chuông loan báo lớn nhất từng thấy" sau khi nghe màn trình diễn của bà.Boyle đã "hoàn toàn kinh ngạc" bởi sức mạnh của phản ứng đối với sự xuất hiện của bà. Sau đó, Paige bày tỏ sự thích thú nếu được song ca với Boyle, và gọi bà là "hình mẫu cho tất cả những ai có ước mơ". Bản tái hiện "I Dreamed a Dream" của Boyle được cho là đã giúp gia tăng doanh số bán vé vở nhạc kịch Những người khốn khổ tại Vancouver. Cameron Mackintosh, nhà sản xuất nhạc kịch, cũng ca ngợi buổi biểu diễn, cho rằng nó vô cùng "cảm động, hồi hộp và thăng hoa".

Boyle là một trong 40 thi sinh lọt vào bán kết. Bà xuất hiện lần cuối trong trận bán kết đầu tiên vào ngày 24 tháng 5 năm 2009, biểu diễn ca khúc "Memory" từ vở nhạc kịch Cats. Trong cuộc bỏ phiếu công khai, bà là người nhận được số phiếu bầu cao nhất để đi đến trận chung kết. Bà là nghệ sĩ yêu thích có cơ hội rõ rệt nhất để chiến thắng trong trận chúng kết, nhưng cuối cùng đứng ở vị trí thứ hai sau vũ đoàn Diversity; lượng khán giả truyền hình Anh theo dõi chương trình đạt kỷ lục với số lượng 17,3 triệu lượt xem.

Ủy ban Khiếu nại Báo chí (PCC) bắt đầu lo ngại bởi các báo cáo về hành vi thất thường của Boyle, và suy đoán về tình trạng tâm thần của bà, và đã viết đơn nhắc nhở các biên tập viên về khoản 3 (quyền riêng tư) về quy tắc ứng xử báo chí của họ. Một ngày sau trận chung kết, Boyle được đưa vào The Priory, một phòng khám tâm thần tư nhân ở London, Talkback Thames giải thích, "Sau chương trình tối thứ bảy, Susan đã bị kiệt sức và cạn kiệt cảm xúc." Việc bà phải nhập viện đã thu hút sự chú ý rộng rãi, với việc Thủ tướng Gordon Brown chúc bà mạnh khỏe. Simon Cowell đề nghị từ bỏ nghĩa vụ theo hợp đồng tham gia chuyến lưu diễn BGT của Boyle. Gia đình bà cho biết "bà đã bị hành hạ không ngừng trong bảy tuần qua và điều đó đã gây ảnh hưởng lớn [...nhưng...] giấc mơ của bà vẫn đang còn đó," khi bà được mời tham dự lễ kỷ niệm ngày Quốc khánh Mỹ tại Nhà Trắng.

Boyle rời phòng khám ba ngày sau khi nhập viện và nói rằng bà sẽ tham gia chuyến lưu diễn của BGT. Bất chấp những lo ngại về sức khỏe, bà đã xuất hiện trong 20 trong số 24 buổi của chuyến lưu diễn, và được đón nhận nồng nhiệt ở các thành phố bao gồm Aberdeen, Edinburgh, Dublin, Sheffield, Coventry, và Birmingham. The Belfast Telegraph đưa tin "Mặc cho các báo cáo về việc sụp đổ dưới áp lực..., bà đã thể hiện sự tự tin giống như một giọng ca gạo cội đã biểu diễn trong nhiều năm".

I Dreamed A Dream và lưu diễn (2009–2010)

Album đầu tay của bà, I Dreamed a Dream, được phát hành vào 23 tháng 11 năm 2009. Album I Dreamed A Dream của bà đã phá kỷ lục tại Anh và trở thành album đầu tay bán chạy nhất từ trước tới nay với hơn 3 triệu bản trong bốn tuần đầu phát hành. Tới đầu năm 2010, album này đã bán được hơn 8,5 triệu bản trên toàn thế giới.

Giải thưởng
Susan Boyle về thứ hai trong cuộc thi Britain’s Got Talent 2009 và sau đó ít lâu nữ ca sĩ này phải nhập viện vì suy sụp tinh thần do thua cuộc tại vòng chung kết Britain's Got Talent.

Studio albums
 I Dreamed a Dream (2009)
 The Gift (2010)
 Someone to Watch Over Me (2011)
 TBA (2012)

Tham khảo

Liên kết ngoài
  Susan Boyle tại trang "Britain’s Got Talent"

Sinh năm 1961
Nữ ca sĩ Vương quốc Liên hiệp Anh
Hiện tượng Internet
Nhân vật còn sống
Người giữ kỷ lục Guinness
Video lan truyền nhanh
Nghệ sĩ của Columbia Records
Nữ ca sĩ thế kỷ 21
Nữ ca sĩ thế kỷ 20


title: Terlago

text:
Terlago là một đô thị ở tỉnh Trento ở vùng Trentino-Alto Adige/Südtirol của Ý, tọa lạc cách 6 km về phía tây bắc của Trento. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 1.571 người và diện tích là 37 km².

Terlago giáp các đô thị: Fai della Paganella, Molveno, Lavis, Zambana, Andalo, Trento và Vezzano.

Terlago lấy tê từ tiếng La tinh trilacum - "3 hồ"—đó là hồ Lamar, hồ Terlago, và hồ Santo.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang nhà đô thị này

Đô thị Trentino


title: Ptychadena tellinii

text:
Ptychadena tellinii là một loài ếch trong họ Ptychadenidae.
Nó được tìm thấy ở Burkina Faso, Cameroon, Cộng hòa Trung Phi, Cộng hòa Dân chủ Congo, Bờ Biển Ngà, Eritrea, Ethiopia, Ghana, Mali, Nigeria, Sierra Leone và Togo, có thể có ở Bénin, Tchad, Guinée, Liberia và Sudan.
Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng ẩm ướt đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, xavan khô, xavan ẩm, vùng đất có cây bụi nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, vùng cây bụi ẩm khu vực nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, đồng cỏ khô nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới vùng đất thấp, sông, đầm nước ngọt có nước theo mùa, đất canh tác, vườn nông thôn, và ao. Loài này đang bị đe dọa do mất môi trường sống.

Tham khảo

 Rödel, M.-O. & Largen, M. 2004. Ptychadena tellinii. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

Ptychadena


title: Du Tiên

text:
Du Tiên (; Hán Việt: Du Tiên khu) là một quận thuộc địa cấp thị Miên Dương, tỉnh Tứ Xuyên, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Quận này có diện tích 973 km2, dân số năm 2002 là 490.000 người.

Phù Thành được chia thành 6 nhai đạo, 13 trấn và 11 hương.
Nhai đạo: Phù Giang, Phú Lạc, Khoa Học Thành Xuân Lôi, Khoa Học Thành Tùng Lâm, Khoa Học Thành Hoa Phong, Tam Giang Bồi.
Trấn: Du Tiên, Thạch Mã, Trung Hưng, Tân Kiều, Bách Lâm, Tùng 垭, Lưu Gia, Ngọc Hà, Trầm Kháng, Thạch Bản, Nguỵ Thành, Từ Gia, Tiểu 枧 Cấu.
Hương: Thái Bình, Vân Phượng, Quan Thái, Bạch Thiền, Kiến Hoa, Đông Lâm, Phượng Hoàng, Triều Chân, Nhai Tử, Đông Tuyên, Tử Miên.

Tham khảo

Miên Dương
Đơn vị cấp huyện Tứ Xuyên


title: Saint-Aubin-en-Charollais

text:
Saint-Aubin-en-Charollais là một xã ở tỉnh Saône-et-Loire trong vùng Bourgogne-Franche-Comté nước Pháp.
Sông Bourbince chảy qua xã này.

Thông tin nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 1999, xã này có dân số 384.Ước tính dân số năm 2007 là 426 người.

Xem thêm
Xã của tỉnh Saône-et-Loire

Tham khảo

INSEE
IGN

Xã của Saône-et-Loire


title: Peridiscaceae

text:
Peridiscaceae là một họ thực vật hạt kín thuộc bộ Saxifragales. Nó bao gồm 4 chi: Medusandra, Soyauxia, Peridiscus, Whittonia. Nó có sự phân bố đứt đoạn, với chi Peridiscus có tại Venezuela và miền bắc Brasil, Whittonia có tại Guyana. Chi Medusandra có tại Cameroon, còn chi Soyauxia có tại vùng nhiệt đới Tây Phi. Chi Whittonia có lẽ đã tuyệt chủng, do chỉ được biết đến từ một mẫu vật thu thập dưới chân thác Kaieteur ở Guyana. Cố gắng phát hiện lại loài này vào năm 2006 đã không thành công.

Chi lớn nhất là Soyauxia, với khoảng 7 loài. Chi Medusandra có 2 loài. Chi Peridiscus và Whittonia mỗi chi có 1 loài. Họ Peridiscaceae bao gồm các loại cây gỗ nhỏ hay cây bụi mọc thẳng trong các khu rừng ẩm nhiệt đới.

Cho tới năm 2009 người ta vẫn không gộp cả bốn chi trong họ này. Các chi Peridiscus và Whittonia rõ ràng là có quan hệ họ hàng gần. Cặp đôi này, và 2 chi kia đã từ lâu được coi là dị thường, được các tác giả khác nhau đặt trong các họ khác nhau.

Miêu tả
Miêu tả sau đây do John Hutchinson tạo ra bằng cách kết hợp các miêu tả của 2 chi Medusandra và Peridiscus với các miêu tả cho các chi Soyauxia, Peridiscus và Whittonia của Clemens Bayer.

Họ Peridiscaceae bao gồm các loại cây gỗ nhỏ hay cây bụi mọc thẳng. Các lá đơn, có lá kèm, mọc so le, với mép lá nguyên hay có các răng thuôn tròn rất nhỏ (chi Medusandra). Cuống lá hình gối, tại đỉnh của nó đôi khi cũng bị che khuất như thế. Các lá kèm mọc ở nách lá, đôi khi bao quanh một chồi nách lá.

Cụm hoa là một cụm các chùm hay bông ở nách lá, các cụm thường bị suy giảm thành một cặp chùm hay chỉ một chùm. Hoa lưỡng tính, đối xứng tỏa tia. Lá đài 4 tới 7, và tự do, nghĩa là tách rời khỏi nhau. Chi Medusandra và chi Soyauxia có 5 cánh hoa. Chi Peridiscus và chi Whittonia không có cánh hoa.

Chi Medusandra không có đĩa mật và có 5 nhị hoa, gài đối diện với các cánh hoa, và so le với 5 nhị lép dài có lông tơ. Ở các chi khác, nhị nhiều và sắp xếp thành 1 vòng xung quanh đĩa mật. Bao phấn là dạng 4 túi ở 2 chi Medusandra và Soyauxia; 2 túi ở 2 chi Peridiscus và Whittonia.

Các phần của bao hoa gắn vào phía dưới bầu nhụy. Vì thế bầu nhụy là thượng, nhưng dường như là bán hạ ở chi Peridiscus do bầu nhụy được gắn vào một đĩa lớn dày cùi thịt. Bộ nhụy bao gồm 3 hay 4 lá noãn, hợp nhất thành bầu nhụy 1 ngăn. Kiểu đính noãn đỉnh, với 2 noãn tại đỉnh mỗi lá noãn. Bầu nhụy có một cột trung tâm ở Medusandra và Soyauxia. Mỗi lá noãn mang một vòi nhụy và các vòi nhụy này tách rời nhau tại đỉnh bầu nhụy.

Quả mang 1 hạt; là dạng quả nang ở Medusandra và Soyauxia; hay quả hạch ở Peridiscus và Whittonia.

Lịch sử
George Bentham thiết lập chi Peridiscus năm 1862, khi đặt tên loài duy nhất của nó là Peridiscus lucidus. Ông đặt nó trong nhóm mà ông gọi là "Tribus Flacourtieae" (tông Flacourtieae) mà sau này người ta gọi là họ Flacourtiaceae. Bentham không viết từ nguyên học cho tên gọi này, nhưng nói chung người ta tin rằng tên gọi đó chỉ tới một thực tế rằng nhị hoa được gắn dọc theo rìa ngoài của đĩa mật.

Daniel Oliver thiết lập chi Soyauxia năm 1880 cho loài Soyauxia gabonensis, đặt nó trong họ Passifloraceae. Ông đặt tên nó theo tên của nhà thực vật học kiêm nhà thu thập mẫu cây người Đức là Hermann Soyaux, khi phát biểu rằng "Ngài Soyaux, hiện tại đang ở Gaboon, xứng đáng với điều là tên ông nên được gắn với một trong các phát hiện thú vị của ông trong khu vực đó".

Họ Flacourtiaceae, theo lời của Hermann Sleumer, là một điều hư cấu và chi Peridiscus ngay từ khi bắt đầu, đã là một trong các thành viên đáng ngờ nhất của họ này. Thừa nhận tính khác biệt của nó, João Kuhlmann đã tách riêng nó ra để lập họ của chính nó vào năm 1947.

Năm 1952, John Brenan đặt tên và miêu tả chi Medusandra, lập ra họ mới là Medusandraceae để chứa nó. Năm 1953, Brenan chuyển chi Soyauxia từ họ Passifloraceae sang họ Medusandraceae, nhưng chỉ có rất ít các nhà thực vật học đồng ý với phân loại của ông. Năm 1954, John Hutchinson và John McEwen Dalziel tuân theo xử lý của Brenan trong ấn bản lần thứ hai cho cuốn sách của họ là Flora of West Tropical Africa. Tuy nhiên, Hutchinson nhanh chóng từ bỏ điều này, giải thích một số chi tiết giải thích tại sao ông cho rằng chi Medusandra và chi Soyauxia lại không có quan hệ họ hàng.

Năm 1962, Noel Y. Sandwith đặt tên và miêu tả chi Whittonia. Trong một bài báo kèm theo, Charles Russell Metcalfe đã thảo luận về mối quan hệ gần của nó với chi Peridiscus. Sau khoảng 40 năm, họ Peridiscaceae đã được xem xét như là một họ có vị trí phân loại không chắc chắn, chứa 2 chi.

Năm 2000, một trình tự DNA cho gen rbcL của chi Whittonia đã được thực hiện và sử dụng trong một nghiên cứu phát sinh chủng loài phân tử về eudicots. Nghiên cứu này đặt Peridiscaceae trong cùng một nhánh với Elatinaceae và Malpighiaceae, một kết quả rất bất ngờ và không được dự đoán trước. Trên cơ sở của nghiên cứu phát sinh chủng loài này, Angiosperm Phylogeny Group đã đặt Peridiscaceae trong bộ Malpighiales khi họ công bố hệ thống APG II vào năm 2003.. Nhưng người ta nhanh chóng phát hiện ra rằng trình tự rbcL cho Whittonia là một ảo tưởng, được hình thành bởi DNA từ các loại thực vật không xác định được đã ô nhiễm mẫu vật. Từ đó tới nay vẫn chưa có cố gắng nào nhằm lấy DNA từ chi Whittonia.

Năm 2004, sử dụng DNA từ Peridiscus, người ta chỉ ra rằng Elatinaceae và Malpighiaceae trên thực tế là các họ chị em và rằng Peridiscaceae thuộc về bộ Saxifragales. Trong khi đó, Medusandra và Soyauxia được liệt kê trong APG II trong phụ lục có tiêu đề "TAXA OF UNCERTAIN POSITION" (CÁC ĐƠN VỊ PHÂN Loại CÓ VỊ TRÍ KHÔNG CHẮC CHẮN).

DNA từ chi Soyauxiacuối cùng đã thu được vào năm 2007, và người ta chỉ ra rằng Soyauxia có quan hệ họ hàng gần nhất với Peridiscus và, theo suy luận, là với Whittonia. Do kết quả này có cơ sở hình thái học tốt, chi Soyauxia được chuyển sang họ Peridiscaceae một cách chính đáng. Nghiên cứu này cũng phát hiện thấy hỗ trợ thống kê mạnh cho việc gộp họ Peridiscaceae vào bộ Saxifragales, nhưng không có hỗ trợ mạnh cho bất kỳ vị trí cụ thể nào trong bộ này.

Năm 2008, trong một nghiên cứu sử dụng một lượng lớn dữ liệu DNA lạp lục, cũng như một số DNA ti thể và nhân tế bào, người ta đã chỉ ra rằng họ Peridiscaceae có quan hệ chị-em với phần còn lại của bộ Saxifragales.

Người ta cũng từng ngờ rằng Medusandra có thể thuộc về nơi nào đó trong bộ Malpighiales, nhưng phát sinh chủng loài của bộ này, được sinh ra năm 2009, đã đặt Medusandra trong bộ Saxifragales. Các tác giả đã đặt Medusandra và một vài thành viên khác của bộ Saxifragales trong ngoại nhóm của họ, phát hiện thấy hỗ trợ mạnh cho nhánh gồm [Medusandra + (Soyauxia + Peridiscus)]. Khi hệ thống APG III được công bố tháng 10 năm 2009, họ Peridiscaceae đã được mở rộng để bao gồm Medusandra và Soyauxia. John Brenan, 57 năm trước, đã từng tiên tri trong nhận thức của ông về mối quan hệ họ hàng gần của Medusandra và Soyauxia.

Phát sinh chủng loài
Biểu đồ phát sinh chủng loài dưới đây lấy theo Wurdack và Davis (2009), ngoại trừ vị trí của Whittonia do không có bất kỳ trình tự DNA của nó, nhưng chi Peridiscus và Whittonia chắc chắn là các đơn vị phân loại chị em do chúng có rất nhiều đặc trưng hình thái học chung.

Ghi chú

Liên kết ngoài

 Peridiscaceae trong L. Watson và M.J. Dallwitz (1992 trở đi). The families of flowering plants: descriptions, illustrations, identification, information retrieval. Phiên bản 20-5-2010. http://delta-intkey.com


title: Zorochros caurinus

text:
Zorochros caurinus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Horn miêu tả khoa học năm 1891.

Chú thích

Tham khảo

Zorochros


title: Hòa Bình

text:
Hòa Bình là một tỉnh miền núi thuộc vùng Tây Bắc Bộ, Việt Nam. Tỉnh Hòa Bình có diện tích lớn thứ 29 trong 63 tỉnh thành của Việt Nam và là đơn vị hành chính Việt Nam đông thứ 49 về số dân (năm 2018).

Năm 2018, xếp thứ 47 về Tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP), xếp thứ 30 về GRDP bình quân đầu người, đứng thứ 20 về tốc độ tăng trưởng GRDP. Với 846,1 nghìn dân, GRDP đạt 40.867 tỉ Đồng (tương ứng với 1,7749 tỉ USD), GRDP bình quân đầu người đạt 48,3 triệu đồng (tương ứng với 2.098 USD), tốc độ tăng trưởng GRDP đạt 8,36%.

Hòa Bình có vị trí ở phía nam Bắc Bộ, giới hạn ở tọa độ 20°19' - 21°08' vĩ độ Bắc, 104°48' - 105°40' kinh độ Đông, tỉnh lỵ là thành phố Hòa Bình nằm cách trung tâm thủ đô Hà Nội 73 km.

Địa lý
Cũng giống như Ninh Bình và Thanh Hóa, tỉnh Hòa Bình nằm giáp ranh giữa ba khu vực: Tây Bắc Bộ, đồng bằng sông Hồng và Bắc Trung Bộ của Việt Nam.

Tỉnh Hòa Bình có vị trí địa lý:
 Phía bắc giáp tỉnh Phú Thọ
 Phía đông giáp tỉnh Hà Nam, tỉnh Ninh Bình và thủ đô Hà Nội
 Phía tây giáp tỉnh Sơn La
Phía nam giáp tỉnh Thanh Hóa.

Các điểm cực của tỉnh Hòa Bình:
 Điểm cực bắc tại: xóm Nghê, xã Nánh Nghê, huyện Đà Bắc.
 Điểm cực tây tại: xã Cun Pheo, huyện Mai Châu.
 Điểm cực đông tại: thôn Ngọc Lâm, xã Đồng Tâm, huyện Lạc Thủy.
 Điểm cực nam tại: xóm Hổ, xã Ngọc Lương, huyện Yên Thủy.

Diện tích tự nhiên toàn tỉnh là 4.662.5 km², chiếm 1,41% tổng diện tích tự nhiên của Việt Nam.

Hòa Bình là tỉnh miền núi, tiếp giáp với phía tây đồng bằng sông Hồng, Hòa Bình có địa hình núi trung bình, chia cắt phức tạp, độ dốc lớn và theo hướng tây bắc - đông nam, phân chia thành 2 vùng: vùng núi cao nằm về phía tây bắc có độ cao trung bình từ 600 – 700 m, địa hình hiểm trở, diện tích 212.740 ha, chiếm 44,8% diện tích toàn vùng; vùng núi thấp nằm ở phía đông nam, diện tích 262.202 ha, chiếm 55,2% diện tích toàn tỉnh, địa hình gồm các dải núi thấp, ít bị chia cắt, độ dốc trung bình từ 20 – 250, độ cao trung bình từ 100 – 200 m.

Bên cạnh đó, hệ thống sông ngòi trên địa bàn tỉnh phân bố tương đối đồng đều với các sông lớn như sông Đà, sông Mã, sông Bưởi, sông Lạng, sông Bùi...

Hòa Bình có khí hậu cận nhiệt đới ẩm, mùa đông phi nhiệt đới khô lạnh, ít mưa; mùa hè nóng, mưa nhiều. Nhiệt độ trung bình hàng năm trên 23 °C. Tháng 7 có nhiệt độ cao nhất trong năm, trung bình 27 - 29 °C, ngược lại tháng 1 có nhiệt độ thấp nhất, trung bình 15,5 - 16,5 °C.

Hành chính
Tỉnh Hòa Bình có 10 đơn vị hành chính cấp huyện trực thuộc, bao gồm 1 thành phố và 9 huyện với 151 đơn vị hành chính cấp xã, bao gồm 12 phường, 10 thị trấn và 129 xã.

Lịch sử

Tỉnh Hòa Bình được thành lập ngày 22 tháng 6 năm 1886 theo nghị định của Kinh lược Bắc Kỳ với tên gọi là tỉnh Mường, tách phần đất có người Mường cư trú từ các tỉnh Hưng Hóa, Sơn Tây và Ninh Bình. Tỉnh lỵ đặt tại thị trấn Chợ Bờ (thuộc châu Đà Bắc) nên cũng còn gọi là tỉnh Chợ Bờ. Ngày 29 tháng 11 năm 1886, Tổng sứ Trung - Bắc Kỳ ra quyết định chuyển tỉnh lỵ về Phương Lâm (trước đó thuộc huyện Bất Bạt, phủ Quảng Oai, tỉnh Sơn Tây).

Theo Nghị định ngày 27/12/1888, tỉnh lỵ lại chuyển về Chợ Bờ, do Phó công sứ Moulié (1888 - 1890) cầm đầu. Ban đầu tỉnh gồm cả Mộc Châu, Yên Châu và Phù Yên Châu (tháng 7 năm 1888, cắt 3 châu này để nhập vào Đạo Quan binh thứ tư, sau thuộc Sơn La), cùng với vùng có dân tộc Mường thuộc hai châu Thanh Sơn và Yên Lập (tháng 10 năm 1888, cắt 2 châu này về tỉnh Hưng Hóa).

Sau cuộc tấn công bất ngờ của nghĩa quân Đốc Ngữ vào Chợ Bờ đêm 29 rạng ngày 30 tháng 1 năm 1891, phó công sứ Pháp Rougery (người thay thế J. Morel cuối năm 1890) bị giết chết ở sở tại. Sau khi De Goy lên làm Công sứ Hoà Bình ít lâu (thay thế Rougery), ngày 18 tháng 3 năm 1891, Toàn quyền Đông Dương ra nghị định chuyển tỉnh lỵ tỉnh Mường về làng Vĩnh Diệu, xã Hòa Bình (nằm ở tả ngạn sông Đà, đối diện với Phương Lâm) và đổi tên tỉnh thành Hòa Bình, nhưng vẫn duy trì nhiệm sở ở Chợ Bờ.

Đến ngày 5 tháng 9 năm 1896, tỉnh lỵ chính thức được chuyển về xã Hòa Bình, do Ganella làm Công sứ Hoà Bình (1891 - 1899). Tỉnh Hòa Bình khi đó có 6 châu: Kỳ Sơn, Lạc Sơn, Lạc Thủy, Lương Sơn, Mai Châu (châu Mai) và Đà Bắc.

Ngày 24 tháng 10 năm 1908, thời Regnier làm Công sứ (1908 - 1910), châu Lạc Thủy chuyển sang tỉnh Hà Nam, và đến ngày 1 tháng 12 năm 1924, một số xã của Lạc Thủy được nhập vào phủ Nho Quan thuộc tỉnh Ninh Bình - Công sứ Hoà Bình lúc ấy là Collet (1924 - 1925)

Năm 1939, hợp nhất châu Mai (tức Mai Châu) và châu Đà Bắc thành châu Mai Đà.

Trong kháng chiến chống Pháp, Hòa Bình có 4 huyện: Lương Sơn, Kỳ Sơn, Lạc Sơn, Mai Đà, riêng huyện Lạc Thủy vẫn thuộc tỉnh Hà Nam, sau này mới trả về Hòa Bình. Ba huyện của Hòa Bình (Lương Sơn, Kỳ Sơn, Lạc Sơn) thuộc Liên khu 3, trong khi huyện Mai Đà lại thuộc Liên khu Việt Bắc từ tháng 11 năm 1949 cho đến ngày 9 tháng 8 năm 1950 mới trả về Liên khu 3.

Ngày 21 tháng 9 năm 1956, huyện Mai Đà chia thành 2 huyện: Đà Bắc ở phía bắc sông Đà và Mai Châu ở phía nam sông Đà.

Ngày 15 tháng 10 năm 1957, huyện Lạc Sơn chia thành 2 huyện: Lạc Sơn và Tân Lạc.

Ngày 17 tháng 4 năm 1959, huyện Lương Sơn chia thành 2 huyện: Lương Sơn và Kim Bôi.

Ngày 17 tháng 8 năm 1964, huyện Lạc Thủy chia thành 2 huyện: Lạc Thủy và Yên Thủy.

Ngày 27 tháng 12 năm 1975, tỉnh Hòa Bình hợp nhất với tỉnh Hà Tây thành tỉnh Hà Sơn Bình. Theo Nghị quyết của Quốc hội khóa VIII kỳ họp thứ 9 ngày 12 tháng 8 năm 1991, tỉnh Hà Sơn Bình tách ra thành 2 tỉnh Hòa Bình và Hà Tây. Khi đó tỉnh có diện tích là 4.697 km², với dân số 670.000 người, gồm thị xã Hòa Bình và 9 huyện: Đà Bắc, Mai Châu, Lương Sơn, Kỳ Sơn, Lạc Sơn, Lạc Thủy, Kim Bôi, Tân Lạc, Yên Thủy.

Ngày 12 tháng 12 năm 2001, huyện Kỳ Sơn chia thành 2 huyện: Kỳ Sơn và Cao Phong. Tỉnh Hòa Bình có 11 đơn vị hành chính cấp huyện.

Ngày 27 tháng 10 năm 2006, chuyển thị xã Hòa Bình thành thành phố Hòa Bình.

Ngày 1 tháng 8 năm 2008, 4 xã: Đông Xuân, Tiến Xuân, Yên Bình, Yên Trung thuộc huyện Lương Sơn được sáp nhập vào thành phố Hà Nội (nay thuộc các huyện Thạch Thất và Quốc Oai).

Ngày 1 tháng 1 năm 2020, sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của huyện Kỳ Sơn vào thành phố Hòa Bình.

Tỉnh Hòa Bình có 1 thành phố và 9 huyện như hiện nay.

Dân cư
Hòa Bình hiện có 854.131 dân (tính đến ngày 1/4/2019). Theo thống kê dân số toàn quốc năm 1999, trên địa bàn tỉnh có 6 dân tộc sinh sống, đông nhất là người Mường chiếm 63,3%; người Kinh chiếm 27,73%; người Thái chiếm 3,9%; người Dao chiếm 1,7%; người Tày chiếm 2,7%; người Mông chiếm 0,52%; ngoài ra còn có người Hoa sống rải rác ở các địa phương trong tỉnh. Người Hoa trước đây sống tập trung ở Ngọc Lương, Yên Thủy; nhưng sau năm 1979 còn lại một số gia đình và hiện nay sống phân tán ở các xã Yên Trị, Ngọc Lương và Phú Lai huyện Yên Thủy. Ngoài ra, còn có một số người thuộc các dân tộc khác chủ yếu do kết hôn với người Hòa Bình công tác ở các tỉnh miền núi khác. 15,7% dân số sống ở đô thị và 84,3% dân số sống ở nông thôn. Tỷ lệ đô thị hóa tính đến năm 2022 đặt 33,42%.

Hòa Bình là một trong chín tỉnh của Việt Nam mà trong đó có người Việt (Kinh) không chiếm đa số, đồng thời tỉnh này cũng được coi là thủ phủ của người Mường, vì phần lớn người dân tộc Mường sống tập trung chủ yếu ở đây. Người Mường xét về phương diện văn hóa - xã hội là dân tộc gần gũi với người Kinh nhất. Địa bàn cư trú của người Mường ở khắp các địa phương trong tỉnh, sống xen kẽ với người Kinh và các dân tộc khác.

Người Kinh, sống ở khắp nơi trong tỉnh. Những người Kinh sống ở Hòa Bình đầu tiên đã lên tới 4-5 đời; nhưng đa số di cư tới Hòa Bình từ những năm 1960 của thế kỉ trước, thuộc phong trào khai hoang từ các tỉnh đồng bằng lân cận (Nam Định, Hà Nam, Ninh Bình, Hà Tây...). Trong những năm gần đây, sự giao lưu về kinh tế và văn hóa mở rộng, nhiều người Kinh từ khắp các tỉnh thành đều tìm kiếm cơ hội làm ăn và sinh sống ở Hòa Bình.

Người Thái, chủ yếu sống tập trung ở huyện Mai Châu. Tuy sống gần với người Mường lâu đời và đã bị ảnh hưởng nhiều về phong tục, lối sống (đặc biệt là trang phục), nhưng vẫn giữ được những nét văn hóa độc đáo. Đây là vốn quý để phát triển du lịch công động và bảo lưu vốn văn hóa truyền thống. Hiện nay, khu du lịch Bản Lác là một trong những điểm du lịch hấp dẫn du khách trong và ngoài nước hàng đầu ở Hòa Bình.

Người Tày, chủ tập trung ở huyện Đà Bắc, sống xen kẽ với người Mường, người Dao. Người Tày có tập quán và nhiều nét văn hóa gần giống với người Thái, đặc biệt là ngôn ngữ. Tuy nhiên, xét theo khía cạnh trang phục thì người Tày ở Đà Bắc giống người Thái trắng thuộc các huyện Phù Yên, Bắc Yên (tỉnh Sơn La).

Người Dao sống thành cộng đồng ở các huyện Đà Bắc, Lương Sơn, Kim Bôi, Cao Phong và thành phố Hòa Bình. Người H'mông sống tập trung ở xã Hang Kia và Pà Cò của huyện Mai Châu. Trước đây hai dân tộc này sống du canh du cư, nhưng từ những năm 70-80 đã chuyển sang chế độ đinh canh, định cư và đã đạt được những thành tựu đáng kể về phương diện kinh tế - xã hội.

Với sự đa dạng về sắc tộc như vậy và đặc biệt gần với đồng bằng Bắc Bộ, cách thủ đô Hà Nội chỉ khoảng từ 80 tới 100 km, kết hợp với các điều kiện địa hình, phong cảnh của tỉnh; thì đây là tiềm năng lớn để phát triển du lịch.

Tính đến ngày 1 tháng 4 năm 2019, toàn tỉnh có 7 tôn giáo khác nhau đạt 35.836 người, nhiều nhất là Công giáo có 27.660 người, tiếp theo là Phật giáo có 2.120 người. Còn lại các tôn giáo khác như Hồi giáo có 25 người, đạo Tin Lành có 23 người, Phật giáo Hòa Hảo có năm người, đạo Cao Đài có hai người và 1 người theo Bửu Sơn Kỳ Hương.

Văn hóa

Phong tục
Trên địa bàn tỉnh cơ bản có bảy thành phần dân tộc sinh sống. Các dân tộc vừa giữ gìn bản sắc văn hóa riêng của mình, vừa bảo tồn tính đa dạng của văn hóa các dân tộc khác trong cộng đồng. Người Tày Thái sinh sống trong tỉnh có nhiều nét giống nhau trong phong tục và sinh hoạt. Dân tộc Mường có nền văn học dân gian phong phú như: hát ví Mường với nhạc trống đồng, nhạc cồng, trường ca Đẻ đất đẻ nước... Dân tộc Thái có làn điệu dân ca Thái tính cộng đồng cao. Số ít người Mông trong tỉnh có múa khèn, múa ô... Sản phẩm rượu cần trong các dịp lễ tết, hội hè tiếp khách quý của người Mường, người Thái là nét văn hóa độc đáo không thể thiếu trong bản sắc của con người sinh sống trên mảnh đất miền hạ sông Đà.

Ẩm thực
Hòa Bình là tỉnh chuyển tiếp giữa vùng đồng bằng sông Hồng và vùng núi Tây Bắc, Việt Bắc, vùng Bắc Trung Bộ. Là nơi có nhiều dân tộc sinh sống nên đặc sản, ẩm thực của tỉnh rất phong phú: cơm lam Hòa Bình, cam Cao Phong, lợn mán thui luộc, chè san tuyết Pà Cò, rượu Đù Địn, bánh uôi, mận Hang Kia, gà đồi Hương Nhượng, khoai sọ Phúc Sạn, rau rừng đồ, quýt đường Ôn Châu, rượu cần Mường, tiết canh Hòa Bình, ong rừng xáo măng Mai Châu, su su Lũng Vân, rau sắn nấu chua, rượu cần, hạt dổi Lạc Sơn, cá nướng sông Đà, sâu Lạc Sơn, canh loóng chuối, mía tím Hòa Bình, quất hồng bì Kỳ Sơn, dê núi, bánh dày Hang Kia, chả rau đáu, hạt dổi Chí Đạo, khoai lang Ba Khan, măng đắng Hòa Bình, mật ong Tự Do, lợn rừng xiên nướng bản Lác, canh rau đắng Lạc Sơn, bí đao Kim Bôi, chả cuốn lá bưởi, canh môn nấu da trâu khô, rượu Mai Hạ, nậm pịa Mai Châu, nhãn Sơn Thủy, quả lặc lè, vịt bầu Bến, cá ngần sông Đà, mật ong Lạc Sỹ, quýt Nam Sơn, thịt trâu lá lồm, dưa bở Mỵ Hòa, thịt lợn muối chua, rau sắng, gà chạy bộ Thung Nai, ốc núi Hòa Bình, củ dong Cao Sơn, xôi nếp nương Mai Châu, gà ri Lạc Thủy, tỏi tía Thành Sơn, gà nấu măng chua hạt dổi, bưởi đỏ Tân Lạc.

Lễ hội
 Hội xên bản, xên mường: Hàng năm  vào mùa xuân khi hoa ban nở trắng khắp núi đồi và nghe thấy tiếng sấm nơi đầu nguồn sông Đà thì cũng là lúc người dân huyện Mai Châu tổ chức lễ hội. Hội xên bản mường là hội cầu mùa, cầu phúc họ gửi gắm vào đó những ước vọng về cuộc sống yên bình ấm no trong bản. Lễ hội cũng là dịp trai gái vui chơi tìm hiểu nhau trong tiếng đàn, tiếng hát.
 Hội cầu mưa (dân tộc Thái): hàng năm vào khoảng tháng Ba, tháng Tư âm lịch thời tiết hanh khô chuẩn bị bước sang mùa hè thì người Thái tổ chức lễ hội cầu mưa.
 Lễ cầu mát: Đây là tục lệ của cư dân Mường vùng Hòa Bình. Vào buổi lễ thầy mo cầu khấn bốn vị: Trời, Đất, Nước, Lửa phù hộ cho dân bản luôn được mát mẻ. Lễ cũng được tổ chức sau khi một gia đình nào có hỏa hoạn.
 Lễ cầu phúc bản mường: Lễ hội được tổ chức bởi cộng đồng người Thái ở Mai Châu, mục đích cầu thần phù hộ dân bản và cúng rửa lá lúa, xua đuổi thần Trùng. Vào ngày lễ hội, các miếu thờ thổ công, thổ địa ở các bản được sửa sang sạch sẽ, bờ ruộng nương cũng được tu sửa, be cao để đón nước.
 Lễ hội rửa lá lúa ở Mường Bi vào tháng 7, tháng 8 lúc cây lúa bắt đầu ra hạt. Thầy mo cùng dân bản cúng tại ruộng lúa cầu mong cho mùa màng tươi tốt, sâu bệnh không phá hoại.
 Lễ cơm mới: có trong cộng đồng người Mường Bi ở Hòa Bình. Dịp lễ hội các gia đình soạn cỗ mừng vụ thu hoạch, cúng vía lúa, cúng ông bà cha mẹ tỏ lòng thành kính.
 Lễ khẩn chiêm: đây là lễ cúng cầu lúa mùa của người Dao ở Hòa Bình được tổ chức vào đầu tiết lập hạ. Đây là lễ cầu đất trời, tổ tiên phù hộ cho một năm làm ăn tốt lành.
 Hội xéc bùa: hay còn gọi là hội cồng chiêng của dân tộc Mường vùng Hòa Bình. Xéc bùa là xách cồng chiêng đi hát của các phường bùa. Phường bùa gồm những người biết hát và đánh cồng chiêng, đọc theo lối ứng khẩu.
 Mo Mường là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia đang được đề nghị UNESCO công nhận là di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại.

Giao thông

Đường bộ
Các đường giao thông quan trọng trên địa bàn tỉnh như:
Quốc lộ 6 đi qua các huyện Lương Sơn, thành phố Hòa Bình, huyện Tân Lạc, Mai Châu nối liền Hòa Bình với thủ đô Hà Nội và các tỉnh tây bắc khác, điểm gần trung tâm Hà Nội nhất trên quốc lộ 6 của Hòa Bình thuộc huyện Lương Sơn là gần 40 km.
Quốc lộ 15A đi từ huyện Mai Châu nối quốc lộ 6 với các huyện vùng cao tỉnh Thanh Hóa.
Quốc lộ 12B nối thẳng quốc lộ 6 (ở Mãn Đức - Tân Lạc) đi qua các huyện Tân Lạc, Lạc Sơn, Yên Thủy và tỉnh Ninh Bình là con đường ngắn nhất từ tây bắc xuyên ra Biển Đông.
Quốc lộ 21A có điểm đầu là ngã ba giao cắt với quốc lộ 32, trước cửa ngõ vào thị xã Sơn Tây, điểm cuối là thị trấn Thịnh Long, huyện Hải Hậu, tỉnh Nam Định qua thị trấn Xuân Mai Hà Nội qua các huyện Lương Sơn, Kim Bôi, Lạc Thủy xuống Phủ Lý.
Quốc lộ 21C có điểm đầu là ngã ba giao cắt với Đường vành đai 3 (Hà Nội) tại Hoàng Mai, điểm cuối là nút giao Mai Sơn, huyện Yên Mô, tỉnh Ninh Bình qua huyện Lạc Thủy.
 Quốc lộ 37C nối từ Hưng Thi (Lạc Thủy) qua Nho Quan, Gia Viễn (Ninh Bình) tới Ý Yên (Nam Định).
Đường Hồ Chí Minh chạy song song với quốc lộ 21, giao với quốc lộ 12B tại thị trấn Ba Hàng Đồi và quốc lộ 12A tại địa bàn giáp ranh giữa xã Yên Nghiệp của huyện Lạc Sơn và xã Lạc Thịnh của huyện Yên Thủy.
Đường cao tốc Hà Nội – Hòa Bình – Sơn La – Điện Biên đi qua các huyện thị thành phố Hòa Bình, Đà Bắc, Mai Châu.
Các tuyến đường chính này nối với hệ thống đường nối liền các huyện, xã trong tỉnh với thị xã và với các huyện, tỉnh bạn rất thuận lợi cho giao lưu kinh tế - xã hội.

Đường thủy
Hệ thống sông ngòi thủy văn: Hòa Bình có mạng lưới sông suối phân bổ tương đối dày và đều khắp ở các huyện. Sông Đà là sông lớn nhất chảy qua tỉnh có lưu vực 15.000 km² chảy qua các huyện Mai Châu, Đà Bắc, Tân Lạc và thành phố Hòa Bình với tổng chiều dài là 151 km. Hồ sông Đà có dung tích 9,5 tỷ m3 nước nối liền với Sơn La, phần hạ lưu chảy qua Phú Thọ, Hà Tây thông với sông Hồng, được điều tiết nước bởi hồ sông Đà, tại đây có thể phát triển vận tải thủy thuận lợi, có hiệu quả; sông Bưởi bắt nguồn từ xã Phú Cường, huyện Tân Lạc, dài 55 km; sông Bôi bắt nguồn từ xã Thượng Tiến, huyện Kim Bôi, dài 125 km; sông Bùi bắt nguồn từ xã Lâm Sơn huyện Lương Sơn, dài 32 km; sông Lạng bắt nguồn từ xã Bảo Hiệu huyện Yên Thủy, dài 30 km.

Kinh tế

Thủy điện

Hòa Bình cũng là nơi đặt Nhà máy Thủy điện Hòa Bình công suất thiết kế đạt 1.920 megawatt, được xây dựng tại hồ Hòa Bình, trên dòng sông Đà. Nhà máy Thủy điện Hòa Bình là một trong các nhà máy thủy điện lớn nhất Việt Nam và khu vực Đông Nam Á. Đây là một công trình do Liên Xô viện trợ cho Việt Nam. Công trình khởi công ngày 6 tháng 11 năm 1979, khánh thành ngày 20 tháng 12 năm 1994. Ngoài tác dụng phát điện, nhà máy này còn có chức năng ngăn lũ cho sông Hồng, cung cấp nước tưới tiêu và cải thiện giao thông đường thủy.

Nông nghiệp
Nhiều vùng sản xuất hàng hóa chuyên canh nguyên liệu tập trung được phát triển và nhân rộng như: vùng cam huyện Cao Phong; vùng mía tím huyện Tân Lạc, Lạc Sơn, Cao phong; vùng gỗ, luồng nguyên liệu ở huyện Đà Bắc, Mai Châu; vùng lạc, đậu ở huyện Lạc Sơn, Yên Thủy; vùng cây dưa hấu ở huyện Lạc Thủy, Kim Bôi; vùng cây dược liệu ở Tân Lạc, Lạc Sơn; vùng chè ở huyện Lương Sơn, Mai Châu, Đà Bắc.

Đá thủ công mỹ nghệ
Làng nghề đá thủ công mỹ nghệ Sỏi, huyện Lạc Thủy là cái nôi của những sản phẩm đồ đá nổi tiếng như bàn ghế đá, lavabo đá (chậu rửa đá), tượng đá,... Với nguồn nguyên liệu đá sẵn có, cùng bàn tay điêu luyện lành nghề của những nghệ nhân hàng chục năm trong nghề các sản phẩm luôn được đánh giá cao. Làng Sỏi bao bọc những cụm KCN Phú Thành I, II và là nơi có nhiều công ty toạ lạc mang đến sự phát triển vượt bậc cho địa phương nói riêng và toàn tỉnh nói chung.

Du lịch
Địa hình đồi núi trùng điệp với các động thác Bờ, Hang Rết, động Hoa Tiên, vùng rừng nhiệt đới nguyên sinh Pù Noọc mở ra những tuyến du lịch mạo hiểm leo núi, đi bộ, săn bắn, tắm suối. Sức người và thiên nhiên đã tạo cho Hòa Bình một vùng hồ sông Đà thơ mộng cho phép phát triển du lịch vùng lòng hồ và ven hồ có đầy đủ vịnh, đảo và bán đảo mà ở đó động thực vật quý hiếm được bảo tồn. Thấp thoáng các bản Mường, bản Dao, bản Tày rải rác ven hồ, ven thung lũng tạo nên bức tranh sơn thủy hữu tình.

Hòa Bình là một tỉnh có khá nhiều những suối nước khoáng nóng, những thung lũng hoang sơ huyền bí. Tiêu biểu nổi bật như:
Suối nước khoáng Kim Bôi với nguồn nước phun lên ở nhiệt độ 36 °C, đủ tiêu chuẩn dùng làm nước uống, để tắm, chữa bệnh. Nước suối Kim Bôi đã được đóng chai làm nước giải khát, nó cùng loại với nước khoáng Thạch Bích ở Quảng Ngãi, Kum-dua ở Nga và Paven Barbia của Hungari.
Thung lũng Mai Châu thuộc huyện lỵ Mai Châu là một thung lũng với đồng lúa và những nếp nhà sàn được quy hoạch bảo tồn phục vụ du lịch.
Đà Bắc- một huyện vùng cao thích hợp cho du khách tham quan du lịch sinh thái và văn hóa. Đà Bắc với cảnh quan nguyên sơ yên ả, thơ mộng của thị trấn miền núi tây bắc.
Những hang động thiên tạo đa dạng hình thù có đỉnh Phù Bua bốn mùa mây phủ. Có bản Nanh, bản Nưa của người Mường, người Dao và xen kẽ một số gia đình người Thái, với những mái nhà sàn cổ.
Lương Sơn - huyện cửa ngõ của tỉnh Hòa Bình, nới tiếp giáp giữa đồng bằng châu thổ sông Hồng và miền núi tây bắc, với vị trí chỉ cách Hà Nội khoảng 40 km tiện lợi về giao thông, là nơi tập trung rất nhiều khu du lịch sinh thái, địa điểm giải trí.

Xem thêm
Nhà máy thủy điện Hòa Bình
Việt Nam
Tỉnh thành Việt Nam
Tây Bắc Bộ
Bắc Bộ

Trích dẫn

Tham khảo

Liên kết ngoài

Tây Bắc Bộ


title: 958 Asplinda

text:
958 Asplinda là một tiểu hành tinh bay quanh Mặt Trời.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Phát hiện Circumstances: Numbered Minor Planets

Tiểu hành tinh Hilda
Được phát hiện bởi Karl Wilhelm Reinmuth
Thiên thể phát hiện năm 1921
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Thyreus plumifer

text:
Thyreus plumifer là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Brauns mô tả khoa học năm 1909.

Chú thích

Tham khảo

Thyreus
Động vật được mô tả năm 1909


title: Altica helianthemi

text:
Altica helianthemi là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Allard miêu tả khoa học năm 1859.

Chú thích

Tham khảo

Altica


title: Lasioglossum simulator

text:
Lasioglossum simulator là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1935.

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1935


title: Chaunus beebei

text:
Rhinella humboldti là một loài cóc trong họ Bufonidae.
Nó được tìm thấy ở Colombia, Trinidad và Tobago, và Venezuela.
Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng khô nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, xavan khô, xavan ẩm, vùng đất có cây bụi nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, đầm nước ngọt, đầm nước ngọt có nước theo mùa, đất canh tác, vùng đồng cỏ, vườn nông thôn, các khu rừng trước đây bị suy thoái nặng nề, và kênh đào và mương rãnh. Loài này đang bị đe dọa do mất nơi sống.

Tham khảo

 Rueda, J.V., Mijares, A. & Hardy, J. 2004. Bufo beebei. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 21 tháng 7 năm 2007.

Chaunus
Động vật lưỡng cư Colombia
Động vật lưỡng cư Guyane thuộc Pháp
Động vật lưỡng cư Guyana
Động vật lưỡng cư Suriname
Động vật lưỡng cư Venezuela
Động vật được mô tả năm 1965


title: Copelatus jamaicensis

text:
Copelatus jamaicensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Young miêu tả khoa học năm 1942.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Copelatus


title: Colletes brevicornis

text:
Colletes brevicornis là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Robertson mô tả khoa học năm 1897.

Chú thích

Tham khảo

Colletes
Động vật được mô tả năm 1897


title: Balzhausen

text:
Balzhausen là một đô thị ở huyện Günzburg bang Bavaria thuộc nước Đức.

Tham khảo


title: Riedelomyia chionopus

text:
Riedelomyia chionopus là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

<references>

Riedelomyia
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Ochyrotica misoolica

text:
Ochyrotica misoolica là một loài bướm đêm thuộc họ Pterophoridae. Nó được tìm thấy ở New Guinea.

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài
Papua Insects

Ochyrotica


title: 5615 Iskander

text:
5615 Iskander (1983 PZ) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 4 tháng 8 năm 1983 bởi Karachkina, L. G. ở Nauchnyj.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 5615 Iskander

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1983


title: Glossosoma anaktana

text:
Glossosoma anaktana là một loài Trichoptera trong họ Glossosomatidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Glossosoma


title: Da thuộc

text:
Da thuộc là một dạng vật liệu bền và dẻo được tạo thành thông qua quá trình thuộc da từ da động vật như da bò, trâu, dê, cừu non, nai, cá sấu, đà điểu... Da thuộc được sản xuất bằng nhiều phương pháp khác nhau, từ quy mô cá thể đến quy mô công nghiệp.

Con người tạo ra nhiều sản phẩm khác nhau từ da thuộc bao gồm quần áo, giày, mũ, ví, thắt lưng, huy hiệu, bìa bọc sách, giấy da và bọc các đồ đạc trong nhà...

Các phương pháp da thuộc
Có một số phương pháp da thuộc như dưới đây:
 Da thuộc bằng Crom (Chrome-tanned leather): phương pháp này được sáng chế năm 1858, sử dụng Cr2(SO4)3 • 12(H2O) và các loại muối Crom khác. Phương pháp này tạo ra sản phẩm mềm, dẻo hơn và không bị mất màu, mất kiểu dáng như phương pháp Da thuộc thực vật. Phương pháp này tạo ra sản phẩm có màu xanh do có Crom và cũng tạo ra được nhiều màu khác. Phương pháp này chỉ mất khoảng 1 ngày để hoàn thành do đó làm cho phương pháp này trở nên phổ biến. Có báo cáo cho biết phương pháp này chiếm tới 80 % nguồn cung toàn cầu.
 Da thuộc thực vật (Vegetable-tanned leather)
 Da thuộc bằng Anđêhit (Aldehyde-tanned leather)
 Da thuộc bằng Fomanđêhit (Formaldehyde tanning)
 Brain tanned leathers
 Chamois leather
 Rose tanned leather
 Synthetic-tanned leather
 Alum-tanned leather
 Rawhide

Các loại da thuộc

Để sản xuất da thuộc phải qua giai đoạn sơ chế chuẩn bị cho tấm da sạch, mềm, và dễ thẩm thấu các chất hóa học hay tự nhiên sẽ được sử dụng để biến tấm da sống thành da thuộc để dùng trong thời trang, may mặc, và các ngành công nghiệp khác. Trước tiên, da được lóc cẩn thận khỏi các thớ thịt và mỡ, rồi được phân loại cẩn thận theo chủng loại da và chất lượng. Sau đó da được ngâm để giũ sạch các chất bẩn. Tiếp theo, một loại vôi nước được sử dụng để tẩy lông đồng thời loại bỏ một số chất đạm, sợi trong da và thay đổi ít nhiều cấu trúc của da để da sẽ thẩm thấu tốt hơn những hóa chất sẽ được sử dụng trong công đoạn kế tiếp. Tùy theo nơi sản xuất, các chất hóa học hay các chiết xuất từ thiên nhiên sẽ được sử dụng để làm da mềm hơn, dai bền hơn, chống thấm nước tốt hơn, và giữ không bị thối rữa theo thời gian. Tiếp theo, da được phơi ráo nước, bôi dầu, phơi khô, nhào cho mềm và đều dầu, cán phẳng, và nhuộm màu theo nhu cầu. Sau đó, da được sử dụng để làm ra các sản phẩm đồ da như cặp da, túi xách, ví da, thắt lưng, túi xách, giày da, áo da...

Tham khảo

Da động vật
Sản xuất da


title: Cataloxia

text:
Cataloxia là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Erebidae


title: Aetheomorpha semperi

text:
Aetheomorpha semperi là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Lefevre miêu tả khoa học năm 1886.

Chú thích

Tham khảo

Aetheomorpha


title: Copelatus garambanus

text:
Copelatus garambanus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Guignot miêu tả khoa học năm 1955.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Copelatus


title: Stelis quinquenervia

text:
Stelis quinquenervia là một loài lan đặc hữu của miền tây Nam Mỹ.

Tham khảo

Q


title: Andrei Bely

text:
Andrei Bely (tiếng Nga: Андрей Белый) là bút danh của Boris Nikolaevich Bugaev (16 /10 /1880 – 8/1/1934) là nhà thơ, nhà văn, nhà phê bình, một đại diện tiêu biểu của trường phái ấn tượng Nga.

Tiểu sử
Andrei Bely sinh ra trong gia đình giáo sư toán học Nicolai Vasilevich Bugaev và sống những năm tháng đầu đời ở đường phố Arbat, trung tâm của Moskva. Những năm 1891 – 1899 học ở trường gymnazy Polivanov nổi tiếng mà những năm cuối rất say mê Phật giáo và thuyết huyền bí cùng với văn học. Andrei Bely chịu ảnh hưởng của Dostoievsky, Soloviev, Ibsen, Nietzsche. Năm 1903 tốt nghiệp khoa toán-lý, Đại học Moskva. Các năm 1904-1905 học tiếp ở khoa lịch sử và ngôn ngữ của trường này. Sự làm quen với những thành tựu mới nhất của vật lý, toán học và các môn khoa học khác (khái niệm về thời gian, không gian, về cấu trúc vật chất…) được Andrei Bely thể hiện trong các hính tượng văn học cũng như trong những tác phẩm triết học về văn hóa.

Năm 1904 Andrei Bely làm quen với Aleksandr Blok và họ trở thành những người bạn thân của nhau. Thời gian này vợ của A. Blok là Lyubov Mendeleeva, con gái của nhà bác học vĩ đại D. I. Mendeleev thường than phiền với Andrei Bely về chuyện Blok có quan hệ với rất nhiều cô gái xinh đẹp, dễ tính mà đâm ra chểnh mảng với cô. Thế rồi điều gì phải đến đã đến, một hôm Lyubov Mendeleeva thổ lộ tình yêu của mình với Andrei Bely và nhận được tình cảm đáp lại. Họ trở thành những người tình. Năm 1906, A. Blok viết vở kịch nổi tiếng Balaganchich (Балаганчик) về một tam giác tình yêu làm cho Lyubov Mendeleeva rất khó xử, quyết định tạm chia tay với người tình để trở về với chồng. Thời gian này Andrei Bely từng có y định tự tử nhưng không thành. Cuối cùng Andrei Bely cũng đủ can đảm để chia tay với người tình để đi ra nước ngoài. Thời gian hai năm sống ở nước ngoài Andrei Bely sáng tác hai tập thơ, chủ yếu viết về người tình và A. Blok. Trở về nước Nga, Andrei Bely cưới Asya Turgeneva và họ cùng nhau đi du lịch sang Sicilia – Tunisia – Ai Cập – Palestine và chỉ trở về Nga năm 1916. Sau cách mạng tháng Mười, Andrei Bely dạy lý thuyết văn học cho các nhà văn cách mạng ở trường Đại học Văn hóa vô sản Moskva.
Năm 1918 Asya Turgeneva bỏ Andrei Bely để đi lấy chồng khác. Mãi đến năm 1929 ông mới lấy vợ khác – là một người phụ nữ bỏ chồng của mình và tự nguyện đến với ông. Andrei Bely chết trên tay người vợ này ngày 8 tháng 2 năm 1934.

Andrei Bely là người thành công trong cả văn xuôi cũng như thơ. Ông được người đời nhớ đến như hình tượng của một Hoàng tử Buồn trong văn học.

Tác phẩm

Văn xuôi:
 Симфония, 1902
 Северная симфония, 1904
 Возврат, 1905
 Кубок метелей, 1908
 Серебряный голубь, 1909
 Трагедия творчества. Достоевский и Толстой, 1911
 Символизм, 1910
 Луг зелёный, 1910
 Арабески, 1911
 Котик Летаев, 1914-1915
 Рудольф Штейнер и Гёте в мировоззрении современности, 1917
 Крещёный китаец, 1921
 На перевале, 1918-1919
 Москва («Московский чудак», «Москва под ударом», 1926)
 Маски, 1932
 Ритм как диалектика и „Медный всадник, 1929

Các tập thơ:
 Золото в лазури, 1904
 Пепел, 1909
 Урна, 1909

Thư mục
 А. В. Лавров. Белый Андрей // Русские писатели. 1800—1917: Биографический словарь, гл. ред. П. А. Николаев, Т. 1: А — Г. - М., 1992. С. 225—230.
 К. А. Кедров. Многоочитая сфера Андрея Белого // К. А. Кедров. Поэтический космос. 1989 (то же: Метаметафора, 1999; Паралельные миры, 2002; Метакод, 2005).
 Моника Спивак. Андрей Белый — мистик и советский писатель. — М.: РГГУ, 2006. 578 с.

Một vài bài thơ

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Encyclopedia of Soviet Writers
 Андрей Белый. Стихи в Собрании сочинений русских и советских классиков;
 Андрес Белый стихи в Антологии русской поэзии;
 Андрей Белый «Мастерство Гоголя» в Электронной библиотеке «ImWerden»;
 Андрей Белый читает «Голос прошлого», mp3 в Электронной библиотеке «ImWerden»;
 Андрей Белый статья автор: Иванов Разумник;
 [lib.ru|http://www.lib.ru/POEZIQ/BELYJ/]
 Белый и Флоренский в Италии
 Андрей Белый
 А. Белый на Стихии
 Белый А. Пушкин, Тютчев и Баратынский в зрительном восприятии природы.
 Андрей Белый в Иерусалиме-1911. Рецензия на книгу « Андрей Белый, Алексей Петровский. Переписка.»

Nhà thơ Nga
Nhà văn Nga
Nhà thơ theo trường phái Tượng trưng
Mất năm 1934
Chôn cất tại nghĩa trang Novodevichy
Nhà văn từ Moskva


title: Saint-Quentin-les-Marais

text:
Saint-Quentin-les-Marais  là một xã thuộc tỉnh Marne trong vùng Grand Est đông nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 150 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Marne


Trung tâm kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh Hoa Kỳ hay Trung tâm phòng chống dịch bệnh Hoa Kỳ (tiếng Anh: Centers for Disease Control and Prevention, viết tắt là CDC) là một cơ quan thuộc Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh Hoa Kỳ có trụ sở tại quận DeKalb, Georgia, Hoa Kỳ.Nhiệm vụ của CDC là thực hiện công tác y tế công cộng và an toàn thông qua việc cung cấp thông tin giúp nâng cao sức khỏe cùng với các bộ trong liên bang Hoa Kỳ và các tổ chức khác. CDC tập trung vào việc phát triển và ứng dụng hệ thống phòng ngừa và kiểm soát bệnh tật (nhất là bệnh truyền nhiễm), sức khỏe môi trường, y tế nghề nghiệp, nói chung là các hoạt động ngăn ngừa các căn bệnh và giáo dục y tế phổ quát giúp nâng cao sức khỏe người dân Hoa Kỳ.

Lịch sử
Ngày 1 tháng 7 năm 1946, Trung tâm bệnh lây được thành lập với tư cách là một nhánh của Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh Hoa Kỳ và đặt trụ sở tại Atlanta, tiểu bang Georgia, từng là trung tâm phòng chống sốt rét. Cơ quan này bắt nguồn từ một cơ quan trong thời chiến, là cơ quan phòng chống sốt rét tại các khu vực chiến sự.

Với ngân sách ban đầu lúc đó khoảng 1 triệu $, 59% nhân sự cơ quan tham gia chống sốt rét bằng thuốc trừ sâu DDT và kiểm soát vùng dịch. Trong tổng số 369 nhân viên, các vị trí chủ chốt tại CDC trước là chuyên gia về côn trùng. Trong những năm đầu hoạt động, CDC đã giúp phun thuốc cho hơn sáu triệu rưởi hộ gia đình.

Người sáng lập của CDC là tiến sĩ Joseph Mountin tiếp tục vận động cho các vấn đề y tế công cộng và mở rộng trách nhiệm của CDC sang các bệnh truyền nhiễm. Năm 1947, CDC mua 61,000 m2 đấ với giá 10$ của đại học Emory trên đường Clifton ở Atlanta, hiện này là trụ sơ của CDC. Các nhân viên CDC đã góp tiền để thực hiện vụ mua bán rẻ này, đứng đằng sau là chủ tịch hãng Coca-Cola, ông Robert Woodruff. Woodruff đã rất quan tâm tới việc phòng ngừa sốt rét, điều từng là vấn đề lớn ở những nơi ông ta tới săn bắn.

Nhiệm vụ của CDC mở rộng ra ngoài, từ phòng chống sốt rét sang bệnh hoa liễu (ngày nay gọi là bệnh lây qua đường tình dục - STD) khi cơ quan phòng bệnh hoa liễu của Dịch vụ Y tế Công cộng Hoa Kỳ (United States Public Health Service) sáp nhập vào CDC năm 1957. Không lâu sau đó, Cơ quan kiểm soát lao cũng sáp nhập vào CDC từ PHS năm 1960, và sau đó, năm 1963, chương trình tiêm chủng được thành lập. Hiện nay CDC tập trung mở rộng sang các bệnh mạn tính, phòng chống chấn thương, an toàn lao động, sức khỏe môi trường, phòng chống khủng bố. CDC tiên phong trong mặt trận chống các bệnh và các nguy cơ sức khỏe, bao gồm cả khiếm khuyết di truyền, virus sông Nile, béo phì, cúm gà, E.coli, tai nạn xe hơi và khủng bố.

Tổ chức đổi tên thành Cơ quan kiểm soát dịch bệnh Hoa Kỳ vào năm 1970, khi Quốc hội yêu cầu thêm cụm "và phòng ngừa" vào tên gọi ngày 27 tháng 10 năm 1992, tuy nhiên Quốc hội yêu cầu giữ nguyên chữ viết tắt CDC để dễ nhận ra. Hiện nay CDC hoạt động dưới Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh Hoa Kỳ.

CDC chịu trách nhiệm một trong số các phòng thí nghiệm về an toàn Sinh Học cấp 4 trong nước, và một trong hai hố thiêu hủy mầm bệnh đậu mùa trên thế giới.

Ngân sách và nhân lực

Ngân sách của CDC năm 2008 là 8,8 tỉ USD. Con số nhân viên hiện nay khoảng 15000. Các ngành trong CDC gồm có kỹ sư, chuyên gia côn trùng học, chuyên gia dịch tễ học, chuyên gia sinh học, bác sĩ, bác sĩ thú y, chuyên gia khoa học về hành vi, y tá, kỹ thuật viên y học, chuyên gia kinh tế, chuyên gia y tế công cộng, chuyên gia độc chất, nhà hóa học, chuyên gia máy tính và thống kê.

Bên cạnh trụ sở ở Atlanta, CDC có 10 trụ sở khác ở Hoa Kỳ và Puerto Rico. Những cơ sở khác gồm có Anchorage, Alaska; Cincinnati, Ohio; Fort Collins, Colorado; Hyattsville, Maryland; Morgantown, Tây Virginia; Pittsburgh, Pennsylvania; Research Triangle Park, Bắc Carolina; San Juan, Puerto Rico; Spokane, Washington; và Washington, D.C. Ngoài ra, cán bộ của CDC còn có trong các cơ quan y tế nhà nước và địa phương, kiểm soát y tế tại cửa khẩu biên giới và 45 quốc gia trên toàn thế giới.

Hơn một phần ba nhân viên của CDC là người thiểu số và dân tộc, nữ giới chiếm gần 60 phần trăm. Gần 40% có bằng thạc sĩ, 25% có bằng tiến sĩ và 10% có bằng bác sĩ. Tuổi trung bình nhân viên ở CDC là 46.

Cơ cấu tổ chức
Ngày 21 tháng 4 năm 2005, giám đốc CDC, tiến sĩ Julie Gerberding đã công bố chính thức cơ cấu tái tổ chức của CDC nhằm "chống lại những mối đe dọa tới sức khỏe ở thế kỷ 10". Việc tái cơ cấu này đã đưa ra cơ cấu như sau:

Kể từ tháng 8 năm 2019, các CIO là:

 Giám đốc
 Phó Giám đốc, bao gồm:
 Phó Giám đốc - Dịch vụ Y tế Công cộng và Khoa học Thực hiện
 Văn phòng dân tộc thiểu số và công bằng y tế
 Trung tâm sức khỏe toàn cầu
 Trung tâm chuẩn bị và ứng phó
 Trung tâm hỗ trợ nhà nước, bộ lạc, địa phương và lãnh thổ
 Phó Giám đốc - Khoa học và Giám sát Y tế Công cộng
 Văn phòng Khoa học
 Văn phòng Khoa học và An toàn Phòng thí nghiệm
 Trung tâm giám sát, dịch tễ và dịch vụ phòng thí nghiệm
 Trung tâm thống kê y tế quốc gia
 Phó giám đốc - Bệnh không truyền nhiễm
 Trung tâm quốc gia về khuyết tật bẩm sinh và khuyết tật phát triển
 Trung tâm quốc gia về phòng chống bệnh mãn tính và tăng cường sức khỏe
 Trung tâm Sức khỏe Môi trường Quốc gia và Cơ quan Đăng ký Chất độc và Đăng ký Bệnh
 Trung tâm phòng chống thương tích quốc gia
 Phó giám đốc - Bệnh truyền nhiễm
 Trung tâm quốc gia về tiêm chủng và bệnh hô hấp
 Trung tâm quốc gia về các bệnh truyền nhiễm mới nổi và bệnh Zoonotic (bao gồm Bộ phận Di cư và Kiểm dịch Toàn cầu, nơi ban hành các lệnh cách ly
 Trung tâm quốc gia phòng chống HIV / AIDS, viêm gan virut, STD và phòng chống lao
 Viện An toàn và Sức khỏe Nghề Nghiệp Quốc Gia
 Văn phòng Giám đốc
 Chánh văn phòng
 Giám đốc điều hành
 Phòng nhân sự
 Phòng tài chính
 Văn phòng Quản lý An toàn, An ninh và Tài sản
 Văn phòng Giám đốc Thông tin
 Giám đốc y tế
 Văn phòng CDC Washington
 Văn phòng cơ hội việc làm bình đẳng
 Phó giám đốc - Truyền thông
 Phó Giám đốc - Phòng thí nghiệm Khoa học và An toàn
 Phó Giám đốc - Chính sách và Chiến lược

Văn phòng Chuẩn bị Y tế Công cộng đã được tạo ra trong các cuộc tấn công bệnh than năm 2001 ngay sau vụ tấn công khủng bố ngày 11 tháng 9 năm 2001. Mục đích của nó là phối hợp giữa chính phủ để đối phó với một loạt các mối đe dọa khủng bố sinh học.

Chú thích

Liên kết ngoài

 Trung tâm kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh (Hoa Kỳ)
 Trung tâm kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh (Hoa Kỳ)  (Archive)

Tổ chức thành lập năm 1946
Y tế Hoa Kỳ
Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh Hoa Kỳ
Dịch vụ khẩn cấp ở Hoa Kỳ
Các tổ chức y tế công cộng
Cơ quan y tế chính phủ


title: 20624 Dariozanetti

text:
20624 Dariozanetti (1999 TB12) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 9 tháng 10 năm 1999 bởi S. Sposetti ở Gnosca.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1999


title: Spay

text:
Spay là một đô thị ở huyện Mayen-Koblenz bang Rheinland-Pfalz, phía tây nước Đức. Đô thị Spay có diện tích km². Đô thị này tọa lạc ở tả ngạn của sông Rhine. Đô thị này tọa lạc ở Rhine Gorge, một di sản thế giới UNESCO.

Tham khảo

Mittelrhein
Xã của bang Rheinland-Pfalz
Xã và đô thị ở huyện Mayen-Koblenz


title: Melanotus albivellus

text:
Melanotus albivellus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1865.

Chú thích

Tham khảo

Melanotus


title: Poggio San Lorenzo

text:
Poggio San Lorenzo là một đô thị ở tỉnh Rieti trong vùng Lazio, có khoảng cách khoảng 50 km về phía đông bắc của Roma và cách khoảng 15 km về phía đông bắc của Rieti.

Poggio San Lorenzo giáp các đô thị: Casaprota, Frasso Sabino, Monteleone Sabino, Torricella in Sabina.

Quá trình thay đổi dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Rieti


title: George Reid (định hướng)

text:
George Reid là tên của một trong những nhân vật sau đây:

George Reid (tướng Mỹ) (1733–1815)
Sir George Reid (họa sĩ Scotland) (1841–1913)
Sir George Reid (chính khách Úc) (1845–1918), Thủ tướng Úc
George Reid (chính khách Scotland) (sinh 1939)
George Agnew Reid (1860–1947), họa sĩ người Canada
George Edward Reid, mục sư giáo hội Seventh-day Adventist
Sir George Oswald Reid (1903–1933), chính khách Anh thời Nữ hoàng Victoria

Xem thêm
George Read (định hướng)


title: Microdytes akitai

text:
Microdytes akitai là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Wewalka miêu tả khoa học năm 1997.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Microdytes


title: Scalptia textilis

text:
Scalptia textilis là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Cancellariidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Scalptia


title: Heliocheilus toralis

text:
Heliocheilus toralis là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Nó được tìm thấy ở Bắc Mỹ, bao gồm Arizona và Texas.

Sải cánh dài 23–25 mm.

Liên kết ngoài
Image
Bug Guide

Chú thích

Heliocheilus


title: Castillejo de Mesleón

text:
Castillejo de Mesleón là một đô thị ở tỉnh Segovia, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số năm 2004 của Viện thống kê quốc gia Tây Ban Nha, đô thị này có dân số 146 người.

Tham khảo

Đô thị ở Segovia


title: Limeshain

text:
Limeshain là một đô thị ở huyện Wetterau, bang Hessen, Đức. Đô thị Limeshain có diện tích 12,52 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 5417 người. Đô thị này có cự ly khoảng 28 km về phía đông bắc Frankfurt am Main.

Tham khảo


title: Mèo rừng châu Âu

text:
Mèo rừng châu Âu (Felis silvestris) là một loài mèo rừng sinh sống ở những khu rừng mưa của Tây Âu, Trung Âu, Đông Âu và Nam Âu cũng như ở Scotland, Thổ Nhĩ Kỳ và dãy Kavkaz; chúng cũng từng sống tại vùng Scandinavia, Anh và xứ Wales nhưng nay không còn. Một số học giả giới hạn phạm vi loài F. silvestris chỉ trontg vùng châu Âu lục địa, và xem các quần thể mèo rừng sống ở Scotland, các đảo ở Địa Trung Hải, Thổ Nhĩ Kỳ, Kavkaz thuộc về những phân loài riêng biệt.

Về hình thái, mèo rừng châu Âu to lớn hơn nhiều so với mèo nhà cũng như mèo rừng châu Phi (Felis lybica). Thật vậy, dáng hình bệ vệ cũng như bộ lông rất dày của mèo rừng châu Âu là điểm đặc trưng của chúng, và thông thường rất khó lầm lẫn giữa mèo rừng châu Âu với mèo nhà (một nghiên cứu cho thấy tỉ lệ lầm lẫn là 39%). Trái với mèo nhà, mèo rừng châu Âu là loài hoạt động vào ban ngày, trong điều kiện tự nhiên không có con người.

Tình trạng
Mèo rừng châu Âu khá là phổ biến vào thế Canh Tân; khi băng hà tan dần, chúng bắt đầu quen với môi trường rừng mưa ôn đới. Tuy nhiên trong phần lớn các quốc gia Âu Châu hiện nay, mèo rừng đã trở nên khan hiếm. Mặc dù được pháp luật bảo vệ, nhiều mèo rừng vẫn bị các thợ săn bắn hạ do nhầm lẫn với mèo hoang. Ở Cao nguyên Scotland - nơi ước tính có chừng 400 con mèo rừng đang sống trong tự nhiên - việc giao phối với mèo hoang đang đe dọa nghiêm trọng đến nguồn gen gốc của quần thể. Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha có quần thể mèo rừng châu Âu vào loại lớn nhất, nhưng việc lai tư nhiện với mèo hoang và vùng sinh sống bị thu hẹp cũng đang là những mối nguy đáng kể của chúng. Còn những quần thể ở phía Đông như ở Ukraina, Moldova, dãy Kavkaz thì việc lai tạp nằm ở mức khá thấp.

Phân loài học
Hai dạng mèo rừng châu Âu tồn tại cùng nhau tại bán đảo Ilberia: loại "thông thường" sinh sống ở phía Bắc hai con sông Douro và Ebro; loại "khổng lồ" riêng việt của bán đảo - trước đây được xem như một phụ loài riêng biệt mang tên F. s. tartessia - sống ở những phần còn lại của bán đảo. Loại mèo rừng lớn đặc chủng của bán đảo Ilberia cũng chính là phân loài to lớn nhất và cân nặng nhất trong loài Felis silvestris; trong tác phẩm Các loài thú thế Canh Tân của châu Âu (1963), nhà cổ sinh vật học Björn Kurtén đã chép rằng phân loài này có kích thước gần như nguyên vẹn so với loài mèo rừng sống ở châu Âu trong thế Canh Tân.

Nhiều học giả giới hạn phân loài Felis silvestris silvestris trong vùng châu Âu lục địa, nhưng theo một nghiên cứu về di truyền vào năm 2007, tất cả các quần thể mèo ở châu Âu (tính cả các đảo), Thổ Nhĩ Kỳ và dãy Kavkaz cũng nằm trong phân loài này. Cách phân chia truyền thống xếp quần thể mèo rừng Scotland vào phân loài F. s. grampia, mèo rừng Kavkaz (tính luôn cả những con sống ở Thổ Nhĩ Kỳ) vào F. s. caucasica, mèo rừng đảo Kríti (đã tuyệt chủng) F. s. cretensis, mèo rừng quần đảo Baleares vào F. s. jordansi, mèo rừng đảo Corse vào F. s. reyi.

Chú thích

Liên kết ngoài
Scottish Wildcat Association  charitable organisation with the aim of conserving the unique Scottish wildcat in the West Highlands through the Wildcat Haven Project
Kreiszeitung: Wildkatzen rücken nach Norden vor (Wildcats Reach The North)

S
Động vật có vú Tây Nam châu Á
Động vật được mô tả năm 1777
Động vật có vú châu Âu