title: Tổng giáo phận Hà Nội

text:
Tổng giáo phận Hà Nội (tiếng Latinh: Archidioecesis Hanoiensis)  là một tổng giáo phận Công giáo ở Việt Nam, quản lý giáo dân vùng thủ đô Hà Nội, Hà Nam, một phần các tỉnh Nam Định, Hưng Yên và Hòa Bình. Tổng diện tích lãnh thổ của tổng giáo phận này xấp xỉ 7.000 km². Hiện nay, lãnh đạo giáo phận là Tổng giám mục Giuse Vũ Văn Thiên (từ 2018)..

Tổng giáo phận Hà Nội thuộc Giáo tỉnh Hà Nội (cũng được gọi là Giáo tỉnh Miền Bắc). Vì thế, đây là hai khái niệm khác nhau.

Lịch sử hình thành

Giai đoạn 1659 đến 1679
Trước năm 1659, đã có nhiều hoạt động truyền giáo trên lãnh thổ Đại Việt, chủ yếu do các giáo sĩ Dòng Tên thực hiện. Năm 1626, thầy cả Giuliano Baldinotti người Ý và tu huynh Julius Piani người Nhật đến kinh thành Kẻ Chợ và được chúa Trịnh Tráng tiếp đón nồng hậu. Năm 1627, công cuộc truyền giáo tại Đàng Ngoài chính thức được khai mở, thầy cả Alexandre de Rhodes người Avinhon và thầy cả Pedro Marques người Bồ Đào Nha đến Kẻ Chợ vào ngày lễ Đức Mẹ Thăm viếng (2 tháng 7).

Ngày 9 tháng 9 năm 1659, Giáo hoàng Alexanđê VII phân chia Giáo phận Ma Cao, với phần lãnh thổ thuộc Đại Việt thành 2 Hạt Đại diện Tông tòa và giao cho 2 giám mục Hội Thừa sai Paris làm giám quản:
 Hạt Đại diện Tông Tòa Đàng Trong (từ sông Gianh trở vào nam, bao gồm Cao Miên và Chiêm Thành), bổ nhiệm Giám mục hiệu tòa Bérythe Piere Lambert de la Motte làm Đại diện Tông Tòa;
 Hạt Đại diện Tông Tòa Đàng Ngoài (từ sông Gianh trở ra bắc, bao gồm Ai Lao và 5 tỉnh tây nam Trung Hoa), giao cho Giám mục hiệu tòa Heliopolis in Augustamnica Francois Pallu làm Đại diện Tông Tòa (9 tháng 9 năm 1659 đến 1679). Đây cũng là 2 giám mục tiên khởi quản lý về công việc mục vụ trên lãnh thổ Việt Nam ngày nay.

Giai đoạn 1679 đến 1845
Năm 1678, Giáo hoàng Innôcentê XI tôn phong Thánh Giuse làm Thánh Bảo trợ Việt Nam và các nước lân cận.

Ngày 24 tháng 7 năm 1678, Tòa Thánh Rôma cho tách Hạt Đại diện Tông Tòa Đàng Ngoài thành hai Hạt đại diện Tông Tòa mới, lấy sông Hồng làm ranh giới:
 Hạt Đại diện Tông Tòa Đông Đàng Ngoài (từ sông Hồng đến các tỉnh ven biển), trao cho Giám mục François Deydier (tên Việt là Phan), Dòng thừa sai, cai quản;
 Hạt Đại diện Tông Tòa Tây Đàng Ngoài (từ sông Hồng đến biên giới Ai Lao), đặt dưới sự cai quản của:
 Giám mục Jacques de Bourges M.E.P. giai đoạn từ ngày 25 tháng 11 năm 1679 đến ngày 9 tháng 8 năm 1714.
 Giám mục Edme Bélot kế vị và cai quản đến ngày 2 tháng 1 năm 1717.
 Giám mục François-Gabriel Guisain, từ ngày 3 tháng 10 năm 1718 đến ngày 17 tháng 11 năm 1723.
 Giám mục Louis Néez, M.E.P, từ ngày 08 tháng 10 năm 1738 đến ngày 19 tháng 10 năm 1764.
 Giám mục Bertrand Reydellet, M.E.P, kế vị và cai quản đến ngày 27 tháng 7 năm 1780.
 Giám mục Jean Davoust, M.E.P, từ ngày 18 tháng 7 năm 1780 đến ngày 17 tháng 8 năm 1789.
 Giám mục Jacques-Benjamin Longer Gia, M.E.P, kế vị và cai quản đến ngày 8 tháng 2 năm 1831.
 Giám mục Joseph-Marie-Pélagie Havard Du, M.E.P, kế vị và cai quản đến ngày 5 tháng 7 năm 1838.
 Thánh Linh mục Pierre Dumoulin-Borie Cao,  M.E.P, kế vị và cai quản đến 24 tháng 11 năm 1838.
 Giám mục Pierre-André Retord Liêu, M.E.P, cai quản từ ngày 24 tháng 11 năm 1839 đến ngày 22 tháng 10 năm 1858.

Giai đoạn 1846 đến 1894

Ngày 17 tháng 3 năm 1846, Giáo hoàng Grêgôriô XVI đã tách các giáo xứ thuộc Nghệ An, Hà Tĩnh và một phần Quảng Bình (phía Bắc sông Gianh–sông Son) của Hạt Đại diện Tông Tòa Tây Đàng Ngoài để thành lập Hạt Đại diện Tông Tòa Nam Đàng Ngoài và giao cho Giám mục Jean Denis Gauthier  (tên Việt là Ngô Gia Hậu) cai quản.

Giai đoạn 1895 đến 1900
Ngày 15 tháng 4 năm 1895, Giáo hoàng Lêô XIII đã tách các giáo xứ thuộc Sơn Tây, Hưng Hóa và Tuyên Quang của Hạt Đại dện Tông Tòa Tây Đàng Ngoài để thành lập Hạt Đại diện Tông Tòa Đoài, còn gọi là Hạt Đại diện Tông toà Thượng du Bắc Kỳ (Tonkin Supérieur), và giao cho Giám mục Paul Marie Raymond  (tên Việt là Lộc), Dòng thừa sai, cai quản.

Giai đoạn 1901 đến nay
Ngày 15 tháng 4 năm 1901, Tòa Thánh tách các giáo xứ thuộc Ninh Bình và Thanh Hóa của Hạt Đại diện Tông Tòa Tây Đàng Ngoài để thành lập Hạt Đại diện Tông Tòa Duyên hải Bắc kỳ, giao cho Giám mục Jean Pierre Marcou  (tên Việt là Thành), Dòng thừa sai, cai quản.

Ngày 3 tháng 12 năm 1924, Giáo hoàng Piô XI đã cho đổi tên một loạt các Hạt Đại diện Tông Tòa tại Việt Nam theo địa bàn hành chính nơi đặt toà giám mục. Theo đó, Hạt Đại diện Tây Đàng Ngoài đổi tên thành Hạt Đại diện Tông Tòa Hà Nội.

Ngày 24 tháng 11 năm 1960, Giáo hoàng Gioan XXIII cho thành lập hàng Giáo phẩm Việt Nam và chính thức nâng Hạt Đại diện Tông Tòa Hà Nội lên hàng Tổng Giáo phận đô thành, Tổng giáo phận Hà Nội.

Danh sách các giáo xứ
Địa giới tổng giáo phận: phía bắc giáp giáo phận Bắc Ninh, phía nam giáp giáo phận Phát Diệm, phía đông giáp giáo phận Thái Bình và giáo phận Bùi Chu, phía tây giáp giáo phận Hưng Hóa.

Giáo hạt Chính Tòa
Giáo hạt Chính Tòa gồm 29 giáo xứ nằm trên địa bàn các quận nội thành (trừ quận Long Biên) và các huyện Đan Phượng, Hoài Đức, Thanh Trì thuộc thành phố Hà Nội, xếp theo ABC:
 Giáo xứ An Thái (Kẻ Bưởi) - 43/460 Thụy Khuê, phường Bưởi, quận Tây Hồ, thành phố Hà Nội
 Giáo xứ Cát Thuế - Thôn Cát Thuế, xã Vân Côn, huyện Hoài Đức, thành phố Hà Nội
 Giáo xứ Chính Tòa - 40 Nhà Chung, phường Hàng Trống, quận Hoàn Kiếm, thành phố Hà Nội
 Giáo xứ Cổ Nhuế - 220 Cổ Nhuế, phường Cổ Nhuế 2, quận Bắc Từ Liêm, thành phố Hà Nội
 Giáo xứ Cửa Bắc - 56 Phan Đình Phùng, phường Quán Thánh, quận Ba Đình, thành phố Hà Nội
 Giáo xứ Đa Minh - 1 Hoàng Hoa Thám, phường Ngọc Hà, quận Ba Đình, thành phố Hà Nội
 Giáo xứ Đình Quán - 60A/59 Văn Tiến Dũng, phường Phúc Diễn, quận Bắc Từ Liêm, thành phố Hà Nội
 Giáo xứ Đông Lao - Thôn Đông Lao, xã Đông La, huyện Hoài Đức, thành phố Hà Nội
 Giáo xứ Đồng Trì - Thôn Đồng Trì, xã Tứ Hiệp, huyện Thanh Trì, thành phố Hà Nội
 Giáo xứ Giảng Võ - 766 La Thành, phường Giảng Võ, quận Ba Đình, thành phố Hà Nội
 Giáo xứ Giang Xá - Khu 3, thị trấn Trạm Trôi, huyện Hoài Đức, thành phố Hà Nội
 Giáo xứ Hà Đông - 1 Hoàng Hoa Thám, phường Nguyễn Trãi, quận Hà Đông, thành phố Hà Nội
 Giáo xứ Hàm Long - 21 Hàm Long, phường Phan Chu Trinh, quận Hoàn Kiếm, thành phố Hà Nội
 Giáo xứ Hàng Bột - 162 Tôn Đức Thắng, phường Hàng Bột, quận Đống Đa, thành phố Hà Nội
 Giáo xứ Lại Yên - Thôn 3, xã Lại Yên, huyện Hoài Đức, thành phố Hà Nội
 Giáo xứ Nam Dư - 30/95 Nam Dư, phường Lĩnh Nam, quận Hoàng Mai, thành phố Hà Nội
 Giáo xứ Ngọc Mạch - 357 Xuân Phương, phường Xuân Phương, quận Nam Từ Liêm, thành phố Hà Nội
 Giáo xứ Pháp Vân - 36/1333 Giải Phóng, phường Hoàng Liệt, quận Hoàng Mai, thành phố Hà Nội
 Giáo xứ Phùng Khoang - 161 Phùng Khoang, phường Trung Văn, quận Nam Từ Liêm, thành phố Hà Nội
 Giáo xứ Tân Lạc - 90 Đại La, phường Trương Định, quận Hai Bà Trưng, thành phố Hà Nội
 Giáo xứ Thái Hà - 2/180 Nguyễn Lương Bằng, phường Quang Trung, quận Đống Đa, thành phố Hà Nội
 Giáo xứ Thịnh Liệt (Kẻ Sét) - 111 Giáp Bát, phường Giáp Bát, quận Hoàng Mai, thành phố Hà Nội
 Giáo xứ Thượng Thụy (Kẻ Bạc) - 21/409 An Dương Vương, phường Phú Thượng, quận Tây Hồ, thành phố Hà Nội
 Giáo xứ Thụy Phương - 34-36/291 Thụy Phương, phường Thụy Phương, quận Bắc Từ Liêm, thành phố Hà Nội
 Giáo xứ Thụy Ứng - Thôn Bãi Thụy, xã Đồng Tháp, huyện Đan Phượng, thành phố Hà Nội
 Giáo xứ Trung Chí - 172 Đê Trần Khát Chân, phường Thanh Lương, quận Hai Bà Trưng, thành phố Hà Nội
 Giáo xứ Vạn Phúc - Thôn 3, xã Vạn Phúc, huyện Thanh Trì, thành phố Hà Nội
 Giáo xứ Yên Duyên - 35/295 Yên Duyên, phường Yên Sở, quận Hoàng Mai, thành phố Hà Nội
 Giáo xứ Yên Lộ - 72/65 Yên Lộ, phường Yên Nghĩa, quận Hà Đông, thành phố Hà Nội

Giáo hạt Lý Nhân
Giáo hạt Lý Nhân gồm 32 giáo xứ nằm trên địa bàn huyện Lý Nhân, một phần thị xã Duy Tiên và một phần huyện Bình Lục thuộc tỉnh Hà Nam cùng với một phần nhỏ thành phố Hưng Yên thuộc tỉnh Hưng Yên, xếp theo ABC:
 Giáo xứ Bàng Ba - Thôn Bàng Ba, xã Nhân Thịnh, huyện Lý Nhân, tỉnh Hà Nam
 Giáo xứ Cao Đường - Thôn Cao Đường, xã Chân Lý, huyện Lý Nhân, tỉnh Hà Nam
 Giáo xứ Cát Lại - Thôn Cát Lại, xã Bình Nghĩa, huyện Bình Lục, tỉnh Hà Nam
 Giáo xứ Chợ Nội - Thôn Chợ Nội, xã Đồng Du, huyện Bình Lục, tỉnh Hà Nam
 Giáo xứ Công Xá - Thôn Công Xá, Thị trấn Vĩnh Trụ, huyện Lý Nhân, tỉnh Hà Nam
 Giáo xứ Đồng Phú - Thôn Đồng Phú, xã Nguyên Lý, huyện Lý Nhân, tỉnh Hà Nam
 Giáo xứ Đồng Yên - Thôn Đồng Yên, xã Chân Lý, huyện Lý Nhân, tỉnh Hà Nam
 Giáo xứ Dưỡng Thọ - Thôn Dưỡng Thọ, xã Tiên Sơn, thị xã Duy Tiên, tỉnh Hà Nam
 Giáo xứ Hoàng Hạ - Thôn Hoàng Hạ, xã Bảo Khê, thành phố Hưng Yên, tỉnh Hưng Yên
 Giáo xứ Hoàng Xá - Thôn Tân Hưng, xã Hùng Cường, thành phố Hưng Yên, tỉnh Hưng Yên
 Giáo xứ Lảnh Trì - Thôn Lảnh Trì, xã Mộc Nam, thị xã Duy Tiên, tỉnh Hà Nam
 Giáo xứ Lý Nhân - Thôn Lý Nhân, xã Phú Phúc, huyện Lý Nhân, tỉnh Hà Nam
 Giáo xứ Mạc Thượng - Thôn Mạc Thượng, xã Chính Lý, huyện Lý Nhân, tỉnh Hà Nam
 Giáo xứ Mang Sơn - Thôn Mang Sơn, xã Yên Nam, thị xã Duy Tiên, tỉnh Hà Nam
 Giáo xứ Nam Xá - Thôn Nam Xá, xã Nhân Nghĩa, huyện Lý Nhân, tỉnh Hà Nam
 Giáo xứ Ngô Khê - Thôn Ngô Khê, xã Tràng An, huyện Bình Lục, tỉnh Hà Nam
 Giáo xứ Ngọc Lũ - Xã Ngọc Lũ, huyện Bình Lục, tỉnh Hà Nam
 Giáo xứ Nhân Khang - Xã Nhân Khang, huyện Lý Nhân, tỉnh Hà Nam
 Giáo xứ Phú Đa - Thôn Phú Đa, xã Công Lý, huyện Lý Nhân, tỉnh Hà Nam
 Giáo xứ Phúc Châu - Thôn Phúc Châu, xã Văn Lý, huyện Lý Nhân, tỉnh Hà Nam
 Giáo xứ Quan Hạ - Thôn Quan Hạ, xã Văn Lý, huyện Lý Nhân, tỉnh Hà Nam
 Giáo xứ Thượng Vỹ (Khoan Vỹ) - Thôn Thượng Vỹ, xã Nhân Chính, huyện Lý Nhân, tỉnh Hà Nam
 Giáo xứ Trác Bút (Bút Đông) - Phường Châu Giang, thị xã Duy Tiên, tỉnh Hà Nam
 Giáo xứ Tràng Duệ - Thôn Tràng Duệ, xã Tràng An, huyện Bình Lục, tỉnh Hà Nam
 Giáo xứ Trung Kỳ - Thôn Trung Kỳ, xã Tiến Thắng, huyện Lý Nhân, tỉnh Hà Nam
 Giáo xứ Tử Thanh - Thôn Tử Thanh, xã An Nội, huyện Bình Lục, tỉnh Hà Nam
 Giáo xứ Vạn Lương - Thôn Thủy Cơ, xã Yên Nam, thị xã Duy Tiên, tỉnh Hà Nam
 Giáo xứ Vạn Xá - Thôn Tường Nguyên, xã Trác Văn, thị xã Duy Tiên, tỉnh Hà Nam
 Giáo xứ Vĩnh Đà (Cao Đà) - Thôn Vĩnh Đà, xã Nhân Mỹ, huyện Lý Nhân, tỉnh Hà Nam
 Giáo xứ Vĩnh Trụ - Thị trấn Vĩnh Trụ, huyện Lý Nhân, tỉnh Hà Nam
 Giáo xứ Vũ Điện - Thôn Vũ Điện, xã Chính Lý, huyện Lý Nhân, tỉnh Hà Nam
 Giáo xứ Yên Mỹ - Thôn Yên Mỹ, xã Chuyên Ngoại, thị xã Duy Tiên, tỉnh Hà Nam

Giáo hạt Mỹ Đức - Hòa Bình
Giáo hạt Mỹ Đức - Hòa Bình gồm 23 giáo xứ nằm trên địa bàn các huyện Mỹ Đức, Ứng Hòa thuộc thành phố Hà Nội và các huyện Lương Sơn, Kim Bôi, Lạc Sơn thuộc tỉnh Hòa Bình, xếp theo ABC:
 Giáo xứ Bắc Sơn - Thôn Nam Hưng, xã An Phú, huyện Mỹ Đức, thành phố Hà Nội
 Giáo xứ Bến Cuối - Thôn Bến Cuối, xã Tân Thành, huyện Lương Sơn, tỉnh Hòa Bình
 Giáo xứ Đoan Nữ - Thôn Đoan Nữ, xã An Mỹ, huyện Mỹ Đức, thành phố Hà Nội
 Giáo xứ Đồn Vận - Thôn Đồn Vận, xã Liên Sơn, huyện Lương Sơn, tỉnh Hòa Bình
 Giáo xứ Đồng Cháy - Thôn Đồng Phú, xã Cao Dương, huyện Lương Sơn, tỉnh Hòa Bình
 Giáo xứ Đồng Chiêm - Thôn Đồng Chiêm, xã An Phú, huyện Mỹ Đức, thành phố Hà Nội
 Giáo xứ Đồng Gianh - Thôn Đồng Gianh, xã Phú Thành, huyện Lạc Thủy, tỉnh Hòa Bình
 Giáo xứ Đồng Gội - Thôn Đồng Gội, xã Hòa Sơn, huyện Lương Sơn, tỉnh Hòa Bình
 Giáo xứ Giang Soi - Thôn Giang Soi, xã Đồng Tiến, huyện Ứng Hòa, thành phố Hà Nội
 Giáo xứ Gò Mu - Thôn Gò Mu, xã Thanh Sơn, huyện Lương Sơn, tỉnh Hòa Bình
 Giáo xứ Mường Cắt - Thôn Mường Cắt, xã Nhân Nghĩa, huyện Lạc Sơn, tỉnh Hòa Bình
 Giáo xứ Mường Đồn - Thôn Mường Đồn, xã Hương Nhượng, huyện Lạc Sơn, tỉnh Hòa Bình
 Giáo xứ Mường Riệc - Thôn Riệc 1, xã Mỹ Thành, huyện Lạc Sơn, tỉnh Hòa Bình
 Giáo xứ Mường Tre - Thị trấn Bo, huyện Kim Bôi, tỉnh Hòa Bình
 Giáo xứ Nghĩa Ải - Thôn Nghĩa Ải, xã Hợp Thanh, huyện Mỹ Đức, thành phố Hà Nội
 Giáo xứ Phúc Lâm - Xã Phúc Lâm, huyện Mỹ Đức, thành phố Hà Nội
 Giáo xứ Sơn Lãng - Thôn Miêng Thượng, xã Hoa Sơn, huyện Ứng Hòa, thành phố Hà Nội
 Giáo xứ Thượng Lâm - Thôn Đồng Tâm, xã Thượng Lâm, huyện Mỹ Đức, thành phố Hà Nội
 Giáo xã Tụy Hiền - Thôn Tụy Hiền, xã An Tiến, huyện Mỹ Đức, thành phố Hà Nội
 Giáo xứ Vân Đình - Thị trấn Vân Đình, huyện Ứng Hòa, thành phố Hà Nội
 Giáo xứ Vạn Thắng - Thôn Vạn Thắng, xã An Tiến, huyện Mỹ Đức, thành phố Hà Nội
 Giáo xứ Vụ Bản - Thị trấn Vụ Bản, huyện Lạc Sơn, tỉnh Hòa Bình
 Giáo xứ Xuy Xá - Thôn Nghĩa, xã Xuy Xá, huyện Mỹ Đức, thành phố Hà Nội

Giáo hạt Nam Định
Giáo hạt Nam Định gồm 27 giáo xứ nằm trên địa bàn thành phố Nam Định (trừ giáo xứ Khoái Đồng) và các huyện Mỹ Lộc, Vụ Bản, Ý Yên thuộc tỉnh Nam Định, xếp theo ABC:
 Giáo xứ An Lộc (Yên Lộc) - Thôn An Lộc, xã Yên Hồng, huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định
 Giáo xứ Bảo Long (Chân Ninh) - Thôn Bảo Long, xã Mỹ Hà, huyện Mỹ Lộc, tỉnh Nam Định
 Giáo xứ Bình Cách (Bình Thượng) - Thôn Bình Cách, xã Yên Thọ, huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định
 Giáo xứ Đại Lại (Kẻ Đại) - Thôn Đại Lại, xã Vĩnh Hào, huyện Vụ Bản, tỉnh Nam Định
 Giáo xứ Đào Duyên (Đống Đất) - Thôn Đào Duyên, xã Minh Thuận, huyện Vụ Bản, tỉnh Nam Định
 Giáo xứ Đồng Đội - Thôn Đồng Đội, xã Cộng Hòa, huyện Vụ Bản, tỉnh Nam Định
 Giáo xứ Gia Trạng (Chánh Châu) - Thôn Gia Trạng, xã Yên Phúc, huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định
 Giáo xứ Lập Thành (Kẻ Man) - Thôn Lập Thành, xã Hợp Hưng, huyện Vụ Bản, tỉnh Nam Định
 Giáo xứ Lỗ Xá - Thôn Lỗ Xá, xã Yên Phú, huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định
 Giáo xứ Nam Định - 16 Hai Bà Trưng, phường Trần Hưng Đạo, thành phố Nam Định, tỉnh Nam Định
 Giáo xứ Như Thức - Thôn Như Thức, xã Mỹ Thắng, huyện Mỹ Lộc, tỉnh Nam Định
 Giáo xứ Ninh Mật - Thôn Ninh Mật, xã Yên Bằng, huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định
 Giáo xứ Phú Ốc - Phường Lộc Hòa, thành phố Nam Định, tỉnh Nam Định
 Giáo xứ Phú Thứ - Thôn Phú Thứ, xã Tam Thanh, huyện Vụ Bản, tỉnh Nam Định
 Giáo xứ Phùng Xá - Thôn An Tĩnh, xã Yên Bình, huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định
 Giáo xứ Thiện Mỹ - Thôn Thiện Mỹ, xã Yên Mỹ, huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định
 Giáo xứ Thôi Ngôi (Kẻ Nguồi) - Thôn Thôi Ngôi, xã Yên Trị, huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định
 Giáo xứ Tiên Hào - Thôn Tiên Hào, xã Vĩnh Hào, huyện Vụ Bản, tỉnh Nam Định
 Giáo xứ Trại Mới - Thôn Trại Mới, xã Mỹ Hưng, huyện Mỹ Lộc, tỉnh Nam Định
 Giáo xứ Trình Xuyên (Kẻ Trình) - Thôn Trình Xuyên, xã Liên Bảo, huyện Vụ Bản, tỉnh Nam Định
 Giáo xứ Trung Đồng - Thôn Trung Đồng, xã Yên Bằng, huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định
 Giáo xứ Tường Loan - Thôn Tường Loan, xã Mỹ Tân, huyện Mỹ Lộc, tỉnh Nam Định
 Giáo xứ Tường Loát - Thôn Tường Loát, xã Yên Trị, huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định
 Giáo xứ Vạn Điểm - Thị trấn Lâm, huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định
 Giáo xứ Vỉ Nhuế (Kẻ Nấp) - Thôn Vỉ Nhuế, xã Yên Đồng, huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định
 Giáo xứ Vĩnh Trị (Kẻ Vĩnh) - Thôn Vĩnh Trị, xã Yên Trị, huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định
 Giáo xứ Xuân Bảng (Kẻ Báng) - Thôn Xuân Bảng, xã Kim Thái, huyện Vụ Bản, tỉnh Nam Định

Giáo hạt Phủ Lý
Giáo hạt Phủ Lý gồm 36 giáo xứ nằm trên địa bàn thành phố Phủ Lý và các huyện Kim Bảng, Thanh Liêm cùng với một phần thị xã Duy Tiên và một phần huyện Bình Lục thuộc tỉnh Hà Nam, xếp theo ABC:
 Giáo xứ An Khoái - Thôn An Khoái, xã Liêm Sơn, huyện Thanh Liêm, tỉnh Hà Nam
 Giáo xứ An Phú (Kẻ Tâng) - Thôn An Phú, xã Thanh Hương, huyện Thanh Liêm, tỉnh Hà Nam
 Giáo xứ An Tập - Thôn An Tập, thị trấn Bình Mỹ, huyện Bình Lục, tỉnh Hà Nam
 Giáo xứ Bích Trì (Kẻ Đầm) - Thôn Bích Trì, xã Liêm Tuyền, thành phố Phủ Lý, tỉnh Hà Nam
 Giáo xứ Bói Hạ - Thôn Bói Hạ, xã Thanh Phong, huyện Thanh Liêm, tỉnh Hà Nam
 Giáo xứ Bói Kênh - Thôn Bói Kênh, xã An Lão, huyện Bình Lục, tỉnh Hà Nam
 Giáo xứ Bút Sơn - Thôn Bút Sơn, xã Thanh Sơn, huyện Kim Bảng, tỉnh Hà Nam
 Giáo xứ Cẩm Sơn (Kẻ Non) - Thị trấn Tân Thanh, huyện Thanh Liêm, tỉnh Hà Nam
 Giáo xứ Châu Thủy - Thôn Lê Lợi, xã Phù Vân, thành phố Phủ Lý, tỉnh Hà Nam
 Giáo xứ Đại Phú - Thôn Đại Phú, xã Lê Hồ, huyện Kim Bảng, tỉnh Hà Nam
 Giáo xứ Đạo Truyền - Thôn Đạo Truyền, xã Đồn Xá, huyện Bình Lục, tỉnh Hà Nam
 Giáo xứ Đinh Đồng - Thôn Ba Làng, xã Thanh Phong, huyện Thanh Liêm, tỉnh Hà Nam
 Giáo xứ Đô Hai - Thôn Đô Hai, xã An Lão, huyện Bình Lục, tỉnh Hà Nam
 Giáo xứ Đồng Bào - Thôn Đồng Bào, xã Tiên Ngoại, thị xã Duy Tiên, tỉnh Hà Nam
 Giáo xứ Động Linh - Phường Duy Minh, thị xã Duy Tiên, tỉnh Hà Nam
 Giáo xứ Đồng Sơn - Thôn Đồng Sơn, xã Liên Sơn, huyện Kim Bảng, tỉnh Hà Nam
 Giáo xứ Hà Ngoại (Kẻ Sông) - Thôn Hà Ngoại, xã An Đổ, huyện Bình Lục, tỉnh Hà Nam
 Giáo xứ Hạ Trang - Thôn Hạ Trang, xã Liêm Phong, huyện Thanh Liêm, tỉnh Hà Nam
 Giáo xứ Hòa Trung - Phường Tiên Nội, thị xã Duy Tiên, tỉnh Hà Nam
 Giáo xứ Khắc Cần - Thôn Khắc Cần, xã Thanh Tân, huyện Thanh Liêm, tỉnh Hà Nam
 Giáo xứ Kim Bảng - Thôn Kim Thanh, xã Kim Bình, thành phố Phủ Lý, tỉnh Hà Nam
 Giáo xứ Lại Xá - Phường Thanh Tuyền, thành phố Phủ Lý, tỉnh Hà Nam
 Giáo xứ Lan Mát - Thị trấn Kiện Khê, huyện Thanh Liêm, tỉnh Hà Nam
 Giáo xứ Ngọc Thị - Phường Duy Minh, thị xã Duy Tiên, tỉnh Hà Nam
 Giáo xứ Phủ Lý - Đường Biên Hòa, phường Minh Khai, thành phố Phủ Lý, tỉnh Hà Nam
 Giáo xứ Phú Lương - Thôn Phú Lương, xã Đinh Xá, thành phố Phủ Lý, tỉnh Hà Nam
 Giáo xứ Phù Tải - Thôn Phù Tải, xã An Đổ, huyện Bình Lục, tỉnh Hà Nam
 Giáo xứ Sở Kiện (Kẻ Sở) - Thị trấn Kiện Khê, huyện Thanh Liêm, tỉnh Hà Nam
 Giáo xứ Tân Lang - Thôn Tân Lang, xã Tân Sơn, huyện Kim Bảng, tỉnh Hà Nam
 Giáo xứ Thượng Trang - Thôn Thượng Trang, xã Liêm Phong, huyện Thanh Liêm, tỉnh Hà Nam
 Giáo xứ Tiêu Hạ (Đồng Chuối Hạ) - Thôn Tiêu Hạ, xã Tiêu Động, huyện Bình Lục, tỉnh Hà Nam
 Giáo xứ Tiêu Thượng (Đồng Chuối Thượng) - Thôn Tiêu Thượng, xã Tiêu Động, huyện Bình Lục, tỉnh Hà Nam
 Giáo xứ Tràng Châu - Phường Châu Sơn, thành phố Phủ Lý, tỉnh Hà Nam
 Giáo xứ Trung Hiếu - Thôn Trung Hiếu, xã Thanh Hải, huyện Thanh Liêm, tỉnh Hà Nam
 Giáo xứ Trung Lương - Xã Trung Lương, huyện Bình Lục, tỉnh Hà Nam
 Giáo xứ Văn Quán - Thôn Văn Quán, xã Liêm Sơn, huyện Thanh Liêm, tỉnh Hà Nam

Giáo hạt Phú Xuyên
Giáo hạt Phú Xuyên gồm 22 giáo xứ nằm trên địa bàn các huyện Thường Tín, Phú Xuyên và một phần nhỏ huyện Chương Mỹ thuộc thành phố Hà Nội, xếp theo ABC:
 Giáo xứ Bái Đô - Thôn Bái Đô, xã Tri Thủy, huyện Phú Xuyên, thành phố Hà Nội
 Giáo xứ Bái Xuyên - Thôn Bái Xuyên, xã Minh Tân, huyện Phú Xuyên, thành phố Hà Nội
 Giáo xứ Cẩm Cơ - Thôn Cơ Giáo, xã Hồng Vân, huyện Thường Tín, thành phố Hà Nội
 Giáo xứ Chuôn Trung - Thôn Chuôn Trung, xã Chuyên Mỹ, huyện Phú Xuyên, thành phố Hà Nội
 Giáo xứ Chuyên Mỹ - Thôn Chuyên Mỹ, xã Chuyên Mỹ, huyện Phú Xuyên, thành phố Hà Nội
 Giáo xứ Cổ Liêu - Thôn Cổ Liêu, xã Quang Lãng, huyện Phú Xuyên, thành phố Hà Nội
 Giáo xư Đại Ơn - Thôn Đại Ơn, xã Ngọc Hòa, huyện Chương Mỹ, thành phố Hà Nội
 Giáo xứ Hà Hồi (Kẻ Vồi) - Thôn Hà Hồi, xã Hà Hồi, huyện Thường Tín, thành phố Hà Nội
 Giáo xứ Hà Thao - Thôn Hà Thao, xã Sơn Hà, huyện Phú Xuyên, thành phố Hà Nội
 Giáo xứ Hòa Khê - Thôn Hòa Khê, xã Bạch Hạ, huyện Phú Xuyên, thành phố Hà Nội
 Giáo xứ Hoàng Nguyên - Thôn Hoàng Nguyên, xã Tri Thủy, huyện Phú Xuyên, thành phố Hà Nội
 Giáo xứ Kẻ Nghệ - Thôn Khôn Thôn, xã Minh Cường, huyện Thường Tín, thành phố Hà Nội
 Giáo xứ La Phù - Thôn La Phù, xã Tân Minh, huyện Thường Tín, thành phố Hà Nội
 Giáo xứ Long Đầm - Phường Châu Giang, thị xã Duy Tiên, tỉnh Hà Nam
 Giáo xứ Lường Xá - Thôn Lương Xá, xã Đại Thắng, huyện Phú Xuyên, thành phố Hà Nội
 Giáo xứ Phú Mỹ - Thị trấn Phú Xuyên, huyện Phú Xuyên, thành phố Hà Nội
 Giáo xứ Sở Hạ - Thôn Sơ Hạ, xã Ninh Sở, huyện Thường Tín, thành phố Hà Nội
 Giáo xứ Tầm Khê (Chăm Hạ) - Thôn Chăm Hạ, xã Quang Lãng, huyện Phú Xuyên, thành phố Hà Nội
 Giáo xứ Tân Độ - Thôn Tân Độ, xã Hồng Minh, huyện Phú Xuyên, thành phố Hà Nội
 Giáo xứ Thành Lập- Thôn Thành Lập, xã Minh Tân, huyện Phú xuyên, Thành phố Hà Nội
 Giáo xứ Thủy Trú - Thôn Thủy Trú, xã Bạch Hạ, huyện Phú Xuyên, thành phố Hà Nội
 Trung tâm Hành hương Thánh Phêrô Lê Tùy Bằng Sở - Thôn Bằng Sở, xã Ninh Sở, huyện Thường Tín, thành phố Hà Nội.

Giáo hạt Thanh Oai
Giáo hạt Thanh Oai gồm 20 giáo xứ nằm trên địa bàn các huyện Chương Mỹ và Thanh Oai thuộc thành phố Hà Nội, xếp theo ABC:
 Giáo xứ An Hòa - Thôn An Hòa, xã Tốt Động, huyện Chương Mỹ, thành phố Hà Nội
 Giáo xứ Canh Hoạch - Thôn Canh Hoạch, xã Dân Hòa, huyện Thanh Oai, thành phố Hà Nội
 Giáo xứ Cao Bộ - Thôn Cao Bộ, xã Cao Viên, huyện Thanh Oai, thành phố Hà Nội
 Giáo xứ Cao Mật Bến - Thôn Cao Mật Bến, xã Thanh Cao, huyện Thanh Oai, thành phố Hà Nội
 Giáo xứ Chúc Lý - Thôn Chúc Lý, xã Ngọc Hòa, huyện Chương Mỹ, thành phố Hà Nội
 Giáo xứ Đàn Giản - Thôn Đàn Giản, xã Thanh Thùy, huyện Thanh Oai, thành phố Hà Nội
 Giáo xứ Gò Cáo - Thị trấn Xuân Mai, huyện Chương Mỹ, thành phố Hà Nội
 Giáo xứ Lam Điền - Xã Lam Điền, huyện Chương Mỹ, thành phố Hà Nội
 Giáo xứ Lưu Xá - Thôn Lưu Xá, xã Mỹ Lương, huyện Chương Mỹ, thành phố Hà Nội
 Giáo Xứ Mỗ Xá - Thôn Mỗ Xá, xã Phú Nam An, huyện Chương Mỹ, thành phố Hà Nội
 Giáo xứ Mỹ Hạ - Thôn Mỹ Hạ, xã Hữu Văn, huyện Chương Mỹ, thành phố Hà Nội
 Giáo xứ Mỹ Thượng - Thôn Mỹ Thượng, xã Hữu Văn, huyện Chương Mỹ, thành phố Hà Nội
 Giáo xứ Phương Trung - Xã Phương Trung, huyện Thanh Oai, thành phố Hà Nội
 Giáo xứ Tân Hội - Thôn Tân Hội, xã Tân Tiến, huyện Chương Mỹ, thành phố Hà Nội
 Giáo xứ Thạch Bích - Thôn Thạch Bích, xã Bích Hòa, huyện Thanh Oai, thành phố Hà Nội
 Giáo xứ Thanh Lãm - Phường Phú Lãm, quận Hà Đông, thành phố Hà Nội
 Giáo xứ Thượng Lao - Thôn Thượng Lao, xã Hoàng Diệu, huyện Chương Mỹ, thành phố Hà Nội
 Giáo xứ Trình Xá - Thôn Trình Xá, xã Đỗ Động, huyện Thanh Oai, thành phố Hà Nội
 Giáo xứ Từ Châu - Thôn Từ Châu, xã Liên Châu, huyện Thanh Oai, thành phố Hà Nội
 Giáo xứ Yên Kiện - Thôn Yên Kiện, xã Đông Sơn, huyện Chương Mỹ, thành phố Hà Nội

Các địa danh trong tổng giáo phận

Nhà thờ chính tòa và Tòa Tổng giám mục Hà Nội

 Nhà thờ Lớn Hà Nội

Thánh địa hành hương
 Vương cung thánh đường Sở Kiện

Các nhà thờ và tu viện lớn
 Nhà thờ Cửa Bắc
 Nhà Thờ Thái Hà
 Nhà thờ Hàng Bột
 Nhà thờ Phùng Khoang
 Nhà thờ Hàm Long
 Nhà thờ Lớn Nam Định
 Nhà thờ Vĩnh Trị
 Nhà thờ Từ Châu

Các đời giám mục quản nhiệm
Các đời giám mục ở giáo phận Hà Nội qua các thời kỳ được liệt kê  như sau:

Ghi chú:
: Hồng y
: Tổng giám mục (phó)
: Giám mục phụ tá, Đại diện Tông tòa
: Giám quản Tông tòa

Thống kê
Đến năm 2021, trên toàn tổng giáo phận có 325.000 giáo dân trên dân số tổng cộng 8.732.000, chiếm 3,7%.

|-
| 1950 || 200.000 || 2.000.000 || 10,0 || 228 || 161 || 67 || 877 ||  || 39 || 184 || 125
|-
| 1963 || 157.000 || ? || ? || 51 || 50 || 1 || 3.078 ||  || 1 || 13 || 112
|-
| 1995 || 400.000 || 6.000.000 || 6,7 || 61 || 53 || 8 || 6.557 ||  || 12 || 220 || 130
|-
| 2000 || 320.000 || 6.000.000 || 5,3 || 41 || 39 || 2 || 7.804 ||  || 2 || 177 || 135
|-
| 2001 || 300.000 || 6.000.000 || 5,0 || 39 || 37 || 2 || 7.692 ||  || 44 || 271 || 130
|-
| 2002 || 305.000 || 6.000.000 || 5,1 || 49 || 46 || 3 || 6.224 ||  || 45 || 280 || 130
|-
| 2003 || 304.000 || 6.000.000 || 5,1 || 49 || 45 || 4 || 6.204 ||  || 7 || 212 || 130
|-
| 2004 || 282.886 || 5.297.339 || 5,3 || 59 || 55 || 4 || 4.794 ||  || 15 || 231 || 132
|-
| 2006 || 290.754 || 5.297.339 || 5,5 || 55 || 52 || 3 || 5.286 ||  || 14 || 244 || 133
|-
| 2013 || 346.000 || 5.620.000 || 6,2 || 117 || 108 || 9 || 2.957 ||  || 35 || 432 || 72
|-
| 2016 || 315.764 || 8.651.000 || 3,7 || 155 ||	120 || 35 || 2.037 ||  || 54 || 452 || 145
|-
| 2019 || 317.560 || 8.623.680 || 3,7 || 170 || 150 || 20 || 1.868 ||  || 33 || 529 || 151
|-
| 2021 || 325.000 || 8.732.000 || 3,7 || 203 || 170 || 33 || 1.600 ||  || 43 || 748 || 174
|}

Xem thêm
 Công giáo tại Việt Nam

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Giờ lễ tại Giáo hạt Chính tòa - Nội Thành Hà Nội (2010)

Tổng giáo phận Hà Nội
Hà Nội


title: Chung Tường

text:
Chung Trường () là một thành phố cấp huyện thuộc địa cấp thị Kinh Môn, tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc. Đây là một thành phố có văn hóa và lịch sử lâu đời tại Trung Quốc, từng là một trong những cái nôi của nền văn minh từ thời nhà Chu.

Nhai đạo
 Dĩnh Trung (郢中街道), 49 km², 170.991 người

Trấn
 Dương Tử (洋梓镇), 403 km², 68.341 người
 Trường Thọ (长寿镇), 275 km², 27.535 người
 Phong Nhạc (丰乐镇), 162 km², 68.700 người
 Hồ Tập (胡集镇), 393 km², 129.891 người
 Song Hà (双河镇), 235 km², 46.220 người
 Lân Khoáng (磷矿镇), 219 km², 47.092 người
 Văn Tập (文集镇), 128 km², 44.405 người
 Lãnh Thủy (冷水镇), 314 km², 47.393 người
 Thủy Bài (石牌镇), 295 km², 84.296 người
 Cựu Nhật (旧口镇), 201 km², 103.514 người
 Sài Hồ (柴湖镇), 225 km², 95.663 người
 Trường Than (长滩镇), 153 km², 20.338 người
 Đông Kiều(东桥镇), 256 km², 24.085 người
 Khác Điếm (客店镇), 293 km², 14.581 người
 Trương Tập (张集镇), 289 km², 22.805 người

Hương dân tộc
 Hương dân tộc Hồi Cửu Lý (九里回族乡), 99 km², 16.718 người

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang thông tin chính thức

Đơn vị cấp huyện Hồ Bắc
Kinh Môn, Hồ Bắc
Thành phố tỉnh Hồ Bắc


title: Chủng tử lục nghĩa

text:
Chủng tử lục nghĩa (zh. zhŏngzǐ liùyì 種子六義, ja. shushi rokugi) là từ chỉ sáu đặc trưng của chủng tử:
Sát-na diệt (zh. 刹那滅): Các chủng tử hiện hành và biến mất trong từng khoảnh khắc (sát-na), rồi hiện hành những chủng tử mới tương ứng kéo dài trong thoáng chốc rồi lại biến mất, tạo ra những chủng tử mới và tiếp tục như vậy mãi. Các chủng tử chỉ có thể hiện hữu nhất thời, bởi vì cái tồn tại vĩnh hằng không có khả năng để tạo tác;
Quả câu hữu (zh. 果倶有): Chủng tử có mặt đồng thời với sự biểu hiện của chúng;
Hằng tuỳ chuyển (zh. 恒隨轉): Chủng tử thực hiện chức năng song song với thức tương ứng;
Tính quyết định (zh. 性決定): Chủng tử có cùng phẩm tính như sự hiện hành của chúng;
Đãi chúng duyên (zh. 待衆縁): Chủng tử chỉ có thể hiện hành sau khi những nhân duyên cần thiết có mặt.
Dẫn tự quả (zh. 引自果): Mỗi chủng tử đều có sự biểu hiện riêng biệt, không như những chủng tử khác. Những điểm này được định nghĩa trong Nhiếp đại thừa luận thích (zh. 攝大乘論釋).

Tham khảo

Fo Guang Ta-tz'u-tien 佛光大辭典. Fo Guang Ta-tz'u-tien pien-hsiu wei-yuan-hui 佛光大辭典編修委員會. Taipei: Fo-guang ch'u-pan-she, 1988. (Phật Quang Đại Từ điển. Phật Quang Đại Từ điển biên tu uỷ viên hội. Đài Bắc: Phật Quang xuất bản xã, 1988.)
Das Lexikon der Östlichen Weisheitslehren, Bern 1986.

Triết lý Phật giáo


title: Megachile architecta

text:
Megachile architecta là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Smith mô tả khoa học năm 1857.

Chú thích

Tham khảo

A
Động vật được mô tả năm 1857


title: Lascoria orneodalis

text:
Lascoria orneodalis là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Nó được tìm thấy ở tropical và subtropical America.

Ấu trùng ăn các loài Lycopersicon.

Liên kết ngoài
Moths of Jamaica

Chú thích

Lascoria


title: Tháp Đôi

text:
Tháp Đôi hay còn có tên là Tháp Hưng Thạnh còn trong tiếng J'rai gọi là SRI BANOI là khu tháp của Chăm Pa gồm có hai tháp là tháp phía bắc và tháp phía nam cạnh nhau hiện nằm ở phường Đống Đa, thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định

Hiện trạng
Tháp được các chuyên gia trùng tu lại vào những năm 1990, đã trả lại cho ngôi tháp hình dáng gần như xưa. Cả hai ngôi tháp nằm trên khu đất bằng phẳng dưới chân một quả đồi và đều quay mặt về hướng nam, tuy có cùng hình dáng và cấu trúc là than hình khối vuông và mái hình tháp mặt cong nhưng ngôi tháp phía bắc cao hơn tháp phía nam

Theo truyền thống các cụm tháp Chăm Pa cổ thường có ba tháp, nhưng hiện tại chỉ có hai tháp, theo các nhà nghiên cứu, ngôi tháp thứ ba chuẩn bị xây dựng thì có nguyên nhân chưa biết được làm cho việc xây dựng tháp thứ ba bị gián đoạn

Trong hai ngôi tháp hiện còn của Tháp Đôi, ngôi tháp phía bắc không chỉ cao hơn, lớn hơn mà còn ít bị hư hại hơn, cửa ra vào phía đông tháp bị đổ nát từ lâu, chỉ còn cái khung cửa hình chữ nhật tạo bởi bốn thanh đá lớn là còn lại. Ngôi tháp phía nam có hình dáng, cấu trúc và trang trí giống như ngôi tháp phía bắc nhưng nhỏ hơn và thấp hơn một chút, toàn bộ phần chân tường của ngôi tháp đã bị đổ nát nặng nề, đến nỗi khó có thể nhận ra hình dáng lúc đầu của cấu trúc này như thế nào, hiện nay cả hai ngôi tháp đều đã mất chóp

Kiến trúc

Cả hai ngôi tháp ở Tháp Đôi đều không phải là tháp vuông nhiều tầng truyền thống của Chăm Pa, mà là một cấu trúc gồm hai phần chính: khối than vuông vức, và phần đỉnh hình tháp mặt cong, vì vậy nhìn qua các ngôi tháp Đôi có dáng vẻ của những đền thờ Khmer thời Angkor Vat, theo các nhà nghiên cứu những hình chim thần Garuda bằng đá với hai tay đưa cao, trang trí các góc tháp, là những sản phẩm chịu ảnh hưởng mạnh của nghệ thuật Khmer thế kỷ 12-13, thế nhưng toàn bộ phần dưới và phần thân của tháp Hưng Thạnh vẫn giữ nguyên hình dáng, cấu trúc và kiểu trang trí đặc trưng của những ngôi tháp Chăm truyền thống: khối thân hình vuông, mặt tường bên ngoài được trang trí bằng cửa giả, các cột ốp và các mặt nổi nằm ở giữa các cột ốp, ở các tháp Hưng Thạnh, vòm bên trên các cửa giả vút cao lên thành những mũi lao, các cột ốp trơn nhẵn

Ngôi tháp phía bắc, toàn bộ chân tường của tháp được bó bằng những tảng đá cát lớn thể hiện một đài sen khổng lồ đỡ toàn bộ tháp, giữa các cánh sen là những hình voi, sư tử và những hình người múa, như các tháp Chăm truyền thống khác, đầu tường phía trên tháp Bắc cũng nhô ra để tạo thành bộ diềm mái lớn, thế nhưng do ảnh hưởng của nghệ thuật Khmer, bộ diềm của tháp được làm bằng đá và được trang trí bằng hình các con khỉ đang múa, hình các con vật tạp chủng mình sư tử, đầu voi và những hình người ngồi có sáu và tám tay. Bốn góc của bộ diềm mái là bốn thần điểu Garuda bằng đá khổng lồ được tạc theo mô hình và phong cách nghệ thuật Khmer thời Angkor Vat

Ở ngôi tháp phía nam, mặc dù bị hư hại nhiều hơn so với tháp bắc, nhưng một vài tảng đá nằm tại chỗ đã chứng tỏ xưa kia ngôi tháp nam cũng có hệ thống chân tường bằng đá tương tự tháp bắc, dù bị hư hại nhiều hơn song các vòm cửa giả, các hình trang trí trên các tầng trên đỉnh hình tháp cũng tương tự như tháp bắc

Lịch sử
Tháp Đôi được xây dựng từ thế kỉ XII đến thế kỉ XIII. Đây cũng là thời kỳ có sự giao lưu thường xuyên giữa Chăm Pa và vương quốc Khmer nên các nghệ thuật kiến trúc – điêu khắc Angkor có ảnh hưởng ít nhiều vào kiến trúc điêu khắc của tháp

Trong giai đoạn chiến tranh Việt Nam, Tháp Đôi đã bị tàn phá nặng nề, đến năm 1991 mới được trùng tu tôn tạo lại để có diện mạo như ngày nay.

Chú thích

Tham khảo

Tháp cổ Chăm Pa, huyền thoại và sự thật - Nhà xuất bản Trẻ 1996, Ngô Văn Doanh

Xem thêm
Phong cách nghệ thuật các tháp Chăm
Danh sách đền tháp Chăm Pa
Tháp Chăm

T
Đ
Vijaya (Champa)


title: Hiện tượng hỗ cảm

text:
Hiện tượng hỗ cảm là hiện tượng khi cường độ dòng điện chạy trong các mạch biến đổi thì từ trường do mỗi mạch sinh ra và gửi qua diện tích của mạch kia sẽ thay đổi theo. Kết quả là trong các mạch đều xuất hiện dòng điện cảm ứng.
Các dòng điện cảm ứng đó gọi là các dòng điện hỗ cảm.

Hiện tượng

Giả sử có 2 mạch điện kín  và  đặt cạnh nhau trong đó các dòng điện cường độ  và  chạy qua (hình).

Suất điện động hỗ cảm. Độ hỗ cảm

Suất điện động gây ra dòng điện hỗ cảm được gọi là suất điện động hỗ cảm. Công thức của nó cũng tuân theo định luật cơ bản của hiện tượng cảm ứng điện từ, nghĩa là:

Với  là từ thông gửi qua mạch điện  hoặc  mà ta xét.

Trong công thức:

Thì  là từ thông do dòng  sinh ra và gửi qua diện tích của mạch

Còn  là một hệ số tỉ lệ, gọi là độ hỗ cảm của hai mạch  và

So sánh các công thức, ta nhận thấy rằng: độ hỗ cảm M có cùng đơn vị như độ tự cảm L, nghĩa là cũng được tính ra Henry.

Ứng dụng
Hiện tượng hỗ cảm được ứng dụng để chế tạo máy biến thế. Đó là một dụng cụ rất quan trọng trong kỹ thuật điện. Ngoài ra còn ứng dụng trong phát thanh, truyền hình qua không gian...

Tham khảo

Vật lý học
Điện từ học


title: Lasioglossum pseudofallax

text:
Lasioglossum pseudofallax là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Blüthgen mô tả khoa học năm 1923.

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1923


title: Euglossa dissimula

text:
Euglossa dissimula là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Dressler mô tả khoa học năm 1978.

Chú thích

Tham khảo

Euglossa
Động vật được mô tả năm 1978


title: Pachybrachis siculus

text:
Pachybrachis siculus là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Weise miêu tả khoa học năm 1891.

Chú thích

Tham khảo

Pachybrachis


title: Cardiorhinus hypocrita

text:
Cardiorhinus hypocrita là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Erichson miêu tả khoa học năm 1848.

Chú thích

Tham khảo

Cardiorhinus


title: Roullet-Saint-Estèphe

text:
Roullet-Saint-Estèphe là một xã thuộc tỉnh Charente trong vùng Nouvelle-Aquitaine tây nam nước Pháp. Xã này có độ cao trung bình 26 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Charente


title: Mundargi

text:
Mundargi là một thị xã panchayat của quận Gadag thuộc bang Karnataka, Ấn Độ.

Địa lý
Mundargi có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 528 mét (1732 feet).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Mundargi có dân số 20.318 người. Phái nam chiếm 52% tổng số dân và phái nữ chiếm 48%. Mundargi có tỷ lệ 64% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 74%, và tỷ lệ cho phái nữ là 53%. Tại Mundargi, 13% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thị trấn thuộc huyện Gadag


title: Danh sách tiểu hành tinh: 17501–17600

text:
|-
| 17501 Tetsuro || 1992 FG || 23 tháng 3 năm 1992 || Kitami || K. Endate, K. Watanabe
|-
| 17502 Manabeseiji ||  || 23 tháng 3 năm 1992 || Kitami || K. Endate, K. Watanabe
|-
| 17503 ||  || 26 tháng 3 năm 1992 || Siding Spring || R. H. McNaught
|-
| 17504 - ||  || 4 tháng 4 năm 1992 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 17505 - ||  || 4 tháng 4 năm 1992 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 17506 - ||  || 4 tháng 4 năm 1992 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 17507 ||  || 24 tháng 4 năm 1992 || La Silla || H. Debehogne
|-
| 17508 Takumadan || 1992 JH || 3 tháng 5 năm 1992 || Geisei || T. Seki
|-
| 17509 Ikumadan || 1992 JR || 4 tháng 5 năm 1992 || Geisei || T. Seki
|-
| 17510 ||  || 1 tháng 8 năm 1992 || La Silla || H. Debehogne, Á. López G.
|-
| 17511 - || 1992 QN || 29 tháng 8 năm 1992 || Palomar || E. F. Helin, J. Alu
|-
| 17512 - || 1992 RN || 4 tháng 9 năm 1992 || Kiyosato || S. Otomo
|-
| 17513 || 1992 UM || 19 tháng 10 năm 1992 || Kushiro || S. Ueda, H. Kaneda
|-
| 17514 ||  || 19 tháng 10 năm 1992 || Kushiro || S. Ueda, H. Kaneda
|-
| 17515 ||  || 21 tháng 10 năm 1992 || Dynic || A. Sugie
|-
| 17516 Kogayukihito ||  || 28 tháng 10 năm 1992 || Kitami || M. Yanai, K. Watanabe
|-
| 17517 ||  || 21 tháng 11 năm 1992 || Kushiro || S. Ueda, H. Kaneda
|-
| 17518 Redqueen || 1992 YD || 18 tháng 12 năm 1992 || Yakiimo || A. Natori, T. Urata
|-
| 17519 Pritsak ||  || 18 tháng 12 năm 1992 || Caussols || E. W. Elst
|-
| 17520 - ||  || 23 tháng 1 năm 1993 || Kitami || K. Endate, K. Watanabe
|-
| 17521 Kiek ||  || 27 tháng 1 năm 1993 || Caussols || E. W. Elst
|-
| 17522 - ||  || 23 tháng 1 năm 1993 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 17523 - ||  || 23 tháng 3 năm 1993 || Kitt Peak || Spacewatch
|-
| 17524 - ||  || 17 tháng 3 năm 1993 || La Silla || UESAC
|-
| 17525 - ||  || 17 tháng 3 năm 1993 || La Silla || UESAC
|-
| 17526 - ||  || 17 tháng 3 năm 1993 || La Silla || UESAC
|-
| 17527 - ||  || 17 tháng 3 năm 1993 || La Silla || UESAC
|-
| 17528 - ||  || 17 tháng 3 năm 1993 || La Silla || UESAC
|-
| 17529 - ||  || 21 tháng 3 năm 1993 || La Silla || UESAC
|-
| 17530 - ||  || 21 tháng 3 năm 1993 || La Silla || UESAC
|-
| 17531 - ||  || 21 tháng 3 năm 1993 || La Silla || UESAC
|-
| 17532 - ||  || 19 tháng 3 năm 1993 || La Silla || UESAC
|-
| 17533 - ||  || 19 tháng 3 năm 1993 || La Silla || UESAC
|-
| 17534 - ||  || 19 tháng 3 năm 1993 || La Silla || UESAC
|-
| 17535 - ||  || 19 tháng 3 năm 1993 || La Silla || UESAC
|-
| 17536 - ||  || 19 tháng 3 năm 1993 || La Silla || UESAC
|-
| 17537 - ||  || 19 tháng 3 năm 1993 || La Silla || UESAC
|-
| 17538 - ||  || 19 tháng 3 năm 1993 || La Silla || UESAC
|-
| 17539 - ||  || 19 tháng 3 năm 1993 || La Silla || UESAC
|-
| 17540 - ||  || 18 tháng 3 năm 1993 || La Silla || UESAC
|-
| 17541 - ||  || 20 tháng 7 năm 1993 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 17542 - ||  || 20 tháng 7 năm 1993 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 17543 Sosva ||  || 14 tháng 8 năm 1993 || Caussols || E. W. Elst
|-
| 17544 - ||  || 15 tháng 9 năm 1993 || Kitami || K. Endate, K. Watanabe
|-
| 17545 - ||  || 15 tháng 9 năm 1993 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 17546 - ||  || 19 tháng 9 năm 1993 || Kitami || K. Endate, K. Watanabe
|-
| 17547 - ||  || 21 tháng 9 năm 1993 || Stroncone || A. Vagnozzi
|-
| 17548 - ||  || 17 tháng 9 năm 1993 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 17549 ||  || 13 tháng 10 năm 1993 || Palomar || H. E. Holt
|-
| 17550 - ||  || 9 tháng 10 năm 1993 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 17551 - ||  || 9 tháng 10 năm 1993 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 17552 - ||  || 9 tháng 10 năm 1993 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 17553 - ||  || 20 tháng 10 năm 1993 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 17554 - || 1993 VY || 9 tháng 11 năm 1993 || Palomar || E. F. Helin
|-
| 17555 ||  || 4 tháng 11 năm 1993 || Siding Spring || R. H. McNaught
|-
| 17556 - || 1993 WB || 16 tháng 11 năm 1993 || Colleverde || V. S. Casulli
|-
| 17557 - || 1994 AX || 4 tháng 1 năm 1994 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 17558 - ||  || 4 tháng 1 năm 1994 || Yatsugatake || Y. Kushida, O. Muramatsu
|-
| 17559 ||  || 8 tháng 1 năm 1994 || Dynic || A. Sugie
|-
| 17560 - ||  || 14 tháng 1 năm 1994 || Sormano || C. Gualdoni, A. Testa
|-
| 17561 - ||  || 8 tháng 1 năm 1994 || Kitt Peak || Spacewatch
|-
| 17562 - ||  || 16 tháng 1 năm 1994 || Caussols || E. W. Elst, C. Pollas
|-
| 17563 Tsuneyoshi ||  || 5 tháng 2 năm 1994 || Yatsugatake || Y. Kushida, O. Muramatsu
|-
| 17564 - ||  || 7 tháng 2 năm 1994 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 17565 - ||  || 12 tháng 2 năm 1994 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 17566 - ||  || 7 tháng 2 năm 1994 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 17567 - || 1994 GP || 5 tháng 4 năm 1994 || Kitami || K. Endate, K. Watanabe
|-
| 17568 - ||  || 11 tháng 4 năm 1994 || Palomar || E. F. Helin
|-
| 17569 ||  || 8 tháng 6 năm 1994 || La Silla || H. Debehogne, E. W. Elst
|-
| 17570 - || 1994 NQ || 6 tháng 7 năm 1994 || Palomar || E. F. Helin
|-
| 17571 - || 1994 PV || 14 tháng 8 năm 1994 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 17572 - ||  || 10 tháng 8 năm 1994 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 17573 - ||  || 10 tháng 8 năm 1994 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 17574 - ||  || 10 tháng 8 năm 1994 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 17575 - ||  || 10 tháng 8 năm 1994 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 17576 - ||  || 12 tháng 8 năm 1994 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 17577 - ||  || 10 tháng 8 năm 1994 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 17578 - || 1994 QQ || 16 tháng 8 năm 1994 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 17579 Lewkopelew ||  || 5 tháng 10 năm 1994 || Tautenburg Observatory || F. Börngen
|-
| 17580 - || 1994 VV || 3 tháng 11 năm 1994 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 17581 - ||  || 4 tháng 11 năm 1994 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 17582 - || 1994 WL || 25 tháng 11 năm 1994 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 17583 - ||  || 30 tháng 11 năm 1994 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 17584 - ||  || 6 tháng 12 năm 1994 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 17585 - ||  || 31 tháng 12 năm 1994 || Kitt Peak || Spacewatch
|-
| 17586 - ||  || 10 tháng 1 năm 1995 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 17587 - || 1995 BD || 20 tháng 1 năm 1995 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 17588 - ||  || 30 tháng 1 năm 1995 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 17589 - ||  || 29 tháng 1 năm 1995 || Kitt Peak || Spacewatch
|-
| 17590 - || 1995 CG || 1 tháng 2 năm 1995 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 17591 - || 1995 DG || 20 tháng 2 năm 1995 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 17592 - || 1995 DR || 22 tháng 2 năm 1995 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 17593 - || 1995 DV || 20 tháng 2 năm 1995 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 17594 - ||  || 23 tháng 2 năm 1995 || Kitt Peak || Spacewatch
|-
| 17595 - || 1995 EO || 1 tháng 3 năm 1995 || Kleť || Kleť
|-
| 17596 - ||  || 11 tháng 3 năm 1995 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 17597 Stefanzweig ||  || 4 tháng 3 năm 1995 || Tautenburg Observatory || F. Börngen
|-
| 17598 - ||  || 23 tháng 5 năm 1995 || Kiyosato || S. Otomo
|-
| 17599 - ||  || 22 tháng 7 năm 1995 || Kitt Peak || Spacewatch
|-
| 17600 Dobřichovice || 1995 SO || 18 tháng 9 năm 1995 || Ondřejov || L. Šarounová
|-

Tham khảo


title: Abaria richika

text:
Abaria richika là một loài Trichoptera trong họ Xiphocentronidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Abaria


title: Cơ học đất

text:
Cơ học đất là một nhánh liên ngành của cơ học ứng dụng, địa chất công trình nghiên cứu các tính chất vật lý, cơ học của đất để áp dụng vào mục đích xây dựng, các nguyên nhân quyết định các đặc trưng đó, nghiên cứu trạng thái ứng suất - biến dạng của đất, cường độ chống cắt, áp lực hông của đất (tường chắn), sức chịu tải của nền móng, độ lún của nền đất, và sự ổn định của mái dốc. Karl von Terzaghi, cha đẻ của cơ học đất, đã có những đóng góp to lớn trong ngành địa chất thế giới.

Đối tượng nghiên cứu của có học đất là đất thiên nhiên được hình thành do phong hóa, do trầm tích và sau khi hình thành lại luôn biến đổi do tác động của môi trường xung quanh. Đất thường dùng làm nền, làm vật liệu hoặc môi trường xây dựng.

Tóm tắt
Người đặt viên gạch đầu tiên xây dựng môn Cơ học đất là Charles Augustin Coulomb (1736-1806) - một nhà khoa học người Pháp và sau đó đến năm 1925 nhà khoa học Karl von Terzaghi (1883-1963) người Áo chính thức đưa Cơ học đất - môn khoa học ứng dụng - trở thành một môn khoa học độc lập. Từ đó đến nay Cơ học đất đã có sự phát triển mạnh mẽ trong cả lý thuyết lẫn thực nghiệm, đặc biệt là sự phát triển công nghệ để nghiên cứu thực nghiệm về đất.

Những nội dung của Cơ học đất gồm các vấn đề sau:

- Tính chất vật lý và cơ học của đất, xác định các tính chất xây dựng phù hợp với công trình riêng biệt.

- Đưa ra các mô hình của các tính chất cơ bản của đất bằng ngôn ngữ cơ học hay toán học.

- Dự báo các điều kiện kỹ thuật (biến dạng lún, sức chịu tải, độ ổn định...) có kể đến các ảnh hưởng của thời gian, phương pháp thi công, vật liệu, thiết bị...

- Đưa ra các giải pháp công trình bao gồm các giải pháp nền, móng.

Các tính chất cơ bản của đất

Trong điều kiện tự nhiên, đất là một hợp thể phức tạp gồm 3 thể: thể rắn, thể lỏng và khí.khi các lỗ rỗng trong đất chứa đầy nước thì nó gồm 2 thể: rắn và lỏng. Nếu chúng ta dùng sơ đồ 3 thể, tượng trưng cho thể tích đất, thì dễ dàng có khái niệm về phân lượng mỗi thể trong đất.
Các tính chất cơ học của đất phụ thuộc trực tiếp vào tương tác của ba thể này với nhau, ngoài ra còn phụ thuộc vào ứng suất tác dụng lên đất và sự thay đổi nhiệt độ...

Pha rắn của đất gồm nhiều thành phần có tỷ lệ thay đổi khác nhau như tinh thể sét và các khoáng phi sét (non-clay minerals), các loại đất sét phi tinh thể (vô định hình-noncrystalline), vật chất hữu cơ, và các loại muối kết tủa. Những khoáng chất này thường được tạo bởi từ các nguyên tử của các nguyên tố phổ biến như oxy, silic, hydro, và nhôm, chúng tạo thành nhiều dạng tinh thể khác nhau. Những nguyên tố này kết hợp cùng với calci, kali, natri, magie, và cacbon chiếm trên 99% khối lượng của đất.. Các hạt rắn được phân loại theo kích thước như đất sét, đất bùn, cát, sỏi, sỏi cuội, đá cuội.

Pha lỏng trong đất thông thường chứa chủ yếu là nước cùng với một lượng khác nhau các chất điện ly hòa tan trong nước. Các hợp chất hữu cơ, bao gồm cả hòa tan và không hòa tan được đều có trong đất, chúng xâm nhập vào đất do từ các nguồn và tác động khác nhau.

Pha khí, đặc biệt trong đất bão hòa, thường là không khí, mặc dù các khí hữu cơ có thể có mặt trong những nơi có hoạt động sinh học cao hoặc trong đất bị ô nhiễm hóa học.

Các khoáng vật trong đất quyết định đến kích thước, hình dạng, và các tính chất vật lý và hóa học của đất và từ đó ảnh hưởng đến khả năng chịu tải trọng, chịu nén của đất.

Cấu trúc của đất là sự kết hợp các hiệu ứng khung(tổ hợp hạt, sự sắp xếp hình học của các hạt, các nhóm hạt, và không gian lỗ rỗng trong đất), thành phần, và lực tương tác giữa các hạt. Cấu trúc của đất cũng được sử dụng để tính đến sự khác nhau giữa các tính chất của đất thiên nhiên (cấu trúc) và đất đã bị tác động (destructured) [1]. Cấu trúc của đất phản ánh tất cả các khía cạnh của các thành phần đất, lịch sử, trạng thài hiện tại, và môi trường xung quanh đất. Ở điều kiện ban đầu đất có cấu trúc lỗ rỗng cao hoặc đất đã bị nén chặt; trong khi đất lâu đời có độ rỗng thấp phản ánh điều kiện tàng trữ trước đây bị thay đổi nhiều hơn nữa.

Đất, giống như các vật liệu kỹ thuật khác, bị biến dạng khi đặt dưới tải. Biến dạng này bao gồm hai loại - sự cắt, hoặc trượt, biến dạng và nén. Nhìn chung, đất không thể chịu được lực kéo. Trong một số trường hợp các hạt đất có thể được liên kết với nhau và đất có thể chịu được một lực kéo nhỏ, nhưng không thể chịu được trong thời gian dài.

Các hạt cát và sỏi thành phần bao gồm chủ yếu là silic. Chúng có thể được làm tròn nhẵn do quá trình mài mòn trong nước và gió, hoặc có hình dạng góc cạnh, hoặc bất cứ hình dạng trung gian nào, và các hạt có được các kích thước tương đương nhau. Các hạt sét nảy sinh từ quá trình phong hóa của các tinh thể đá như fenspat, và thường bao gồm alumino-khoáng chất silicat. Chúng thường có hình dạng vảy (phiến), với diện tích bề mặt lớn hơn so với khối lượng của chúng. Do khối lượng vô cùng nhỏ, tính chất của các tinh thể bị chi phối bởi các lực hút và đẩy tĩnh điện trên bề mặt của chúng. Cùng với lực hút này và sự hấp thụ nước vào các bề mặt của các tinh thể, độ dày của lớp bị ảnh hưởng bởi các muối hòa tan trong nước.

Phân tích độ hạt

Mỗi nhóm hạt đất có đặc tính riêng như:

- Nhóm hạt cát có tính rời ở trạng thái khô hoặc bão hòa.

- Nhóm hạt sét có tính dẻo khi chứa một lượng nước nhất định.

Tập trung có hai nhóm chính:

- Nhóm hạt thô: đá hộc, cuội, sỏi, cát.

- Nhóm hạt mịn: bột, sét và keo.

Đất tự nhiên gồm nhiều loại sản phẩm phong hóa khác nhau nên có nhiều kích cỡ và thành phần khoáng khác nhau. Đặc tính của một loại đất phụ thuộc và hàm lượng chứa các nhóm hạt, cấu trúc khung hạt đang tồn tại, kích thước lỗ rỗng và lượng nước chứa trong các lỗ rỗng.

Để phân tích thành phần hạt trong một mẫu đất, hai thí nghiệm thường được sử dụng là thí nghiệm rây sàng cho nhóm hạt thô và thí nghiệm lắng đọng cho nhóm hạt mịn. Mục đích hai thí nghiệm trên là nhằm xác định hàm lượng (%) theo trọng lượng của mỗi nhóm hạt trong mẫu đất đang khảo sát, kết quả thí nghiệm được diễn tả trên đồ thị mà trục hoành là đường kính hạt theo tỷ lệ lôgarit thập phân và trục tung là phần trăm cỡ hạt mịn hơn.

Với đất hạt thô để phân tích cỡ hạt thí nghiệm rây với bộ rây chuẩn theo thứ tự rây có mắt rây lớn đặt lên trên và nhỏ dần xuống duối, cuối cùng là đáy rây.

Các kích thước rây theo tiêu chuẩn ASTM:

Ghi chú: No là cỡ rây hoặc số rây. Ví dụ No-3 có nghĩa là trên chiều dài 1 inch trên rây có 3 mắt rây. No200 có nghĩa là trên chiều dài 1 inch trên rây có 200 mắt rây.

Để phân tích cỡ hạt thành phần mịn, các phòng thí nghiệm thường sử dụng phương pháp lắng đọng các hạt đất trong nước và đo trọng lượng riêng của hỗn hợp đất - nước, từ đó suy ra hàm lượng cỡ hạt đất nhờ định luật Stockes.

Ứng suất hữu hiệu

Khái niệm ứng suất hữu hiệu (Effective Stress) là một trong những đóng góp quan trọng nhất của Karl Von Terzaghi trong cơ học đất. Nó được đo bằng phần áp lực truyền lên kết cấu phần kết cấu hạt đất (tập hợp các hạt tương tác với nhau), và xác định khả năng chống lại ứng suất cắt của đất. Nó không thể đo được một cách trực tiếp, mà bằng hiệu giữa hai tham số có thể đo được trực tiếp hoặc được ước lượng với một độ tin cậy

Ứng suất hữu hiệu σ ''' trên một mặt phẳng trong một khối đất bằng hiệu số giữa ứng suất tổng (σ) và áp lực nước lỗ rỗng (u''):

Từ trên, chúng ta thấy ứng suất hữu hiệu không phải là ứng suất tiếp xúc thực giữa hạt với hạt, mà là ứng suất trung bình giữa các hạt trên một diện tích phẳng.

Chú thích

Tham khảo

Kỹ thuật xây dựng
Cơ học ứng dụng
Cơ học đất


title: Megapenthes ochraceipennis

text:
Megapenthes ochraceipennis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Fleutiaux miêu tả khoa học năm 1918.

Chú thích

Tham khảo

Megapenthes


title: Castniomera

text:
Castniomera là một chi bướm đêm thuộc họ Castniidae. Nó được miêu tả bởi Houlbert năm 1918, và contains the single species Castniomera atymnius. Nó được tìm thấy ở Venezuela.

Phụ loài
Castniomera atymnius atymnius (miền đông Brazil, Guyane thuộc Pháp, Colombia)Castniomera atymnius drucei (Schaus, 1911) (Colombia, Costa Rica)Castniomera atymnius ecuadorensis (Houlbert, 1917) (Ecuador)Castniomera atymnius futilis (Walker, 1856) (Nicaragua, Mexico, Honduras, Panama)Castniomera atymnius humboldti (Boisduval, [1875]) (Colombia)Castniomera atymnius immaculata (Lathy, 1922) (Guyane thuộc Pháp)Castniomera atymnius newmanni'' (Houlbert, 1917) (Panama to Colombia, Venezuela)

Chú thích

Tham khảo

Castniidae


title: Saint-Élix-le-Château

text:
Saint-Élix-le-Château là một xã thuộc tỉnh Haute-Garonne trong vùng Occitanie tây nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 225 mét trên mực nước biển.

Lâu đài Saint-Élix-le-Château là một lâu đài thế kyt 16 đã được Bộ Văn hóa Pháp xếp hạng vào danh sách di tích lịch sử.

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintelixlechateau


title: Kinh tế Jamaica

text:
Jamaica có tài nguyên thiên nhiên chủ yếu là bô xít, và có một khí hậu lý tưởng thuận lợi cho nông nghiệp và du lịch. Việc phát hiện ra bôxít trong những năm 1940 và nền kinh tế của Jamaica chuyển từ khai thác đường và chuối sang thành lập các ngành công nghiệp bô xít-nhôm vào thời gian sau đó. Vào những năm 1970, Jamaica đã nổi lên như là một nước dẫn đầu thế giới về xuất khẩu các khoáng chất cũng như được tăng đầu tư nước ngoài.

Jamaica phải đối mặt với một số vấn đề nghiêm trọng nhưng nó có tiềm năng cho sự phát triển và hiện đại hóa. Nền kinh tế Jamaica bị bốn năm liên tiếp của nó tăng trưởng âm (0,4%) vào năm 1999. Tất cả các ngành trừ các ngành bôxít/nhôm, năng lượng và du lịch đều giảm mạnh trong năm 1998 và 1999. Năm 2000, Jamaica đã có kinh nghiệm của mình năm đầu tiên của nó có sự phát triển tích cực kể từ năm 1995. Tăng trưởng kinh tế danh nghĩa tiếp tục ngược dòng trong những khoảng với sự tăng trưởng của Hoa Kỳ kể từ đó. Đây là kết quả của việc tiếp tục các chính sách của chính phủ chặt chẽ kinh tế vĩ mô, đã đạt được phần lớn thành công. Lạm phát đã giảm từ 25% năm 1995 còn lạm phát một con số trong năm 2000, đạt được một mức thấp trong nhiều thập kỷ là 4,3% trong năm 2004. Thông qua chương trình can thiệp định kỳ trên thị trường, các ngân hàng trung ương cũng đã ngăn ngừa bất cứ sự đột ngột giảm nào trong tỷ giá hối đoái. Tuy nhiên, đồng đô la Jamaica đã bị trượt giá, bất chấp sự can thiệp, dẫn đến một tỷ giá bình quân của 73,4 J đổi 1 USD và 107,64 J đổi 1 € (Tháng 5 năm 2008). Ngoài ra, lạm phát đã có xu hướng tăng lên kể từ năm 2004 và dự kiến một lần nữa đạt được mức tăng gấp đôi con số 12-13% thông qua năm 2008 do một sự kết hợp của thời tiết bất lợi hại cây trồng và tăng nhập khẩu nông nghiệp và giá năng lượng cao.

Điểm yếu trong lĩnh vực tài chính là đầu cơ và các cấp dưới của việc xói mòn lòng tin đầu tư trong lĩnh vực sản xuất. Chính phủ tiếp tục nỗ lực để tăng giới hạn các khoản nợ mới tại địa phương và thị trường tài chính quốc tế để đáp ứng các nghĩa vụ nợ của mình bằng đồng đô la Mỹ, thu dọn để duy trì thanh khoản tỷ giá hối đoái và để giúp quỹ thâm hụt ngân sách hiện hành.

Các chính sách kinh tế của chính phủ Jamaica khuyến khích đầu tư nước ngoài trong các lĩnh vực mà kiếm được hay tiết kiệm được ngoại tệ, tạo việc làm và sử dụng nguyên vật liệu địa phương. Chính phủ cung cấp một loạt các ưu đãi cho nhà đầu tư, bao gồm cả các cơ sở chuyển tiền để hỗ trợ họ trong việc hồi hương lại tiền của các nước xuất xứ; thời kỳ miễn thuế mà hoãn thuế cho khoảng thời gian của năm; và miễn thuế truy cập cho máy móc và nguyên liệu nhập khẩu cho các doanh nghiệp được chấp thuận. Khu thương mại tự do có kích thích đầu tư vào hàng may mặc, lắp ráp, sản xuất nhẹ, và nhập dữ liệu của các công ty nước ngoài. Tuy nhiên, trong 5 năm qua, ngành công nghiệp dệt may đã bị giảm thu nhập xuất khẩu, tiếp tục đóng cửa nhà máy, và tỷ lệ thất nghiệp tăng cao. Điều này có thể được quy trách nhiệm cho cuộc cạnh tranh dữ dội, sự vắng mặt của hiệp định thương mại tự do Bắc Mỹ (NAFTA) tính thay đổi, thuốc nhiễm độc trì hoãn giao hàng, và chi phí cao, hoạt động, bao gồm cả chi phí an ninh. Chính phủ Jamaica hy vọng để khuyến khích hoạt động kinh tế thông qua sự kết hợp của tư nhân hoá, chuyển dịch cơ cấu ngành tài chính, giảm lãi suất, và bằng cách thúc đẩy du lịch và các hoạt động sản xuất liên quan.

Ngành sản xuất cơ bản

Nông nghiệp
Nông nghiệp Jamaica cùng với lâm nghiệp và đánh bắt cá chiếm khoảng 6,6% GDP vào năm 1999. Đường, các cây trồng xuất khẩu hàng đầu được sản xuất ở gần như tất cả các giáo xứ ở Jamaica. Đường được sản xuất trong năm 2000 ước tính đạt 175.000 tấn, giảm từ 290.000 tấn vào năm 1999. Đường đóng góp 7,1% tổng xuất khẩu trong năm 1999 & Jamaica đóng góp 4,8% sản xuất ở Caribê. Mía đường cũng được sử dụng để sản xuất theo sản phẩm như mật rỉ đường, rum & wallboard một số được làm từ bã mía. Chuối được sản xuất trong năm 1999 là 130.000 tấn. Chuối được đóng góp 2,4% tổng xuất khẩu trong năm 1999 & Jamaica đóng góp 7,5% sản xuất ở Caribê.

Cà phê được chủ yếu trồng xung quanh núi Blue và tại các khu vực đồi núi, nơi đó có một loại cà phê, cà phê Blue Mountain, được xem là một trong những số tốt nhất trên thế giới bởi vì ở những đỉnh cao trong dãy núi Blue có khí hậu mát làm các quả để lâu chín và hạt cà phê phát triển thêm các chất đó vào làm cho cà phê rang hương vị của nó. Cà phê đóng góp 1,9% tổng xuất khẩu năm 1999. Mùa hái cà phê kéo dài từ tháng 8 đến tháng 3. Cà phê được xuất khẩu từ Kingston.

Cacao được trồng khắp Jamaica và bán hàng địa phương hấp thụ khoảng 1/3 sản lượng để được làm thành thức uống liền và bánh kẹo. Cam quýt chủ yếu là được trồng trong những phần trung tâm của Jamaica, đặc biệt giữa các cao độ 1.000-2.500 feet. Mùa hái quả kéo dài từ tháng 11 đến tháng 4. Hai nhà máy ở may Pen và Bog Walk sản xuất nước hoa quả, trái cây đóng hộp, tinh dầu & mứt cam.

Quả dừa được trồng trên bờ biển phía bắc và phía đông, trong đó cung cấp đủ cùi dừa khô để cung cấp cho các nhà máy để làm butterine, bơ thực vật, mỡ, dầu ăn được & xà phòng giặt ủi.

Trồng cây xuất khẩu khác là ớt, gừng, thuốc lá, sisal và trái cây khác được xuất khẩu. Gạo được trồng xung quanh các khu vực đầm lầy quanh Black River & quanh Long Bay tại Hannover và giáo xứ Westmoreland cho tiêu thụ tại địa phương.

Chăn nuôi

Đồng cỏ đóng góp một tỷ lệ phần trăm tốt cho đất tại Jamaica. Nhiều của cải thu được nhờ chuyên nuôi gia súc. Tài sản chăn nuôi được 400.000 đứng đầu gia súc, 440.000 con dê, 180.000 heo & 30.000 cừu. Mặc dù sản phẩm động vật và số lượng vật nuôi đang ngày càng tăng, điều này là không đủ cho việc đáp ứng nhu cầu của địa phương cho một dân số ngày càng tăng. Sự sản xuất bơ sữa đã tăng lên kể từ khi có sự xây dựng của một nhà máy sữa đặc tại Bog Walk vào năm 1940. Mặc dù vậy, việc cung cấp các sản phẩm sữa là không đủ cho nhu cầu của địa phương và có lượng hàng nhập khẩu lớn về bột sữa, bơ và phó mát.

Đánh bắt cá

Các ngành công nghiệp đánh bắt cá phát triển trong những năm 1980, chủ yếu là từ việc tập trung vào đánh bắt cá nội địa. Vài nghìn ngư dân kiếm sống từ đánh bắt cá. Các vùng nước nông và những đảo nhỏ ngoài khơi bờ biển phía Nam là vùng giàu có hơn khu vực biển ở phía Bắc. Các ngư dân sống trên Cays Pedro, 80 dặm (130 km) về phía nam của Jamaica. Jamaica tự cung cấp cho khoảng một nửa các nhu cầu về cá của chính bản họ; hàng nhập khẩu chủ yếu là hàng đông lạnh và cá muối được nhập khẩu từ Hoa Kỳ & Canada. Tổng đánh bắt trong năm 2000 là 5.676 tấn, giảm từ 11.458 tấn năm 1997; việc bắt được chủ yếu thực hiện ở biển, với cá chép nước ngọt, cá râu,..., động vật giáp xác và động vật thân mềm. Cá da trơn là nguyên nhân gây ra hơn 4% cái chết của người Jamaica do nọc độc chết người tìm thấy trên đỉnh của vây lưng và ngực của chúng. Tuy nhiên những cá gây chết người được xem là một trong số các đồ ăn ngon cho người dân Jamaica, do hàm lượng cao của vitamin B12 được tìm thấy trong các mô mỡ mà là phong phú trong cá này.

Lâm nghiệp

Vào cuối những năm 1980, chỉ có 185.000 ha (457.000 mẫu Anh) so với số lượng ban đầu của Jamaica là 1.000.000 ha (2.500.000 mẫu Anh) của rừng vẫn còn. Sản xuất gỗ tròn là 881.000 mét khối (31,1 triệu foot khối) vào năm 2000. Khoảng 68% số gỗ cắt giảm trong năm 2000 đã được sử dụng như gỗ nhiên liệu, trong khi 32% đã được sử dụng cho việc sử dụng công nghiệp. Những cánh rừng, một khi được bảo hiểm của Jamaica bây giờ chỉ tồn tại ở các vùng miền núi. Họ chỉ cung ứng 20% nhu cầu gỗ đảo. Rừng còn lại được bảo vệ từ xa hơn, khai thác. Các vùng núi khác có thể truy cập được trồng cây gây rừng, chủ yếu là với cây gỗ thông, mahoe và gỗ gụ.

Khai mỏ

Jamaica là nhà sản xuất thứ ba thế giới của bô xít và nhôm vào năm 1998, với sản lượng 12,6 triệu tấn bô xít, chiếm 10,4% tổng sản lượng thế giới & 3,46 triệu tấn nhôm, chiếm 7,4% của tổng sản lượng thế giới sản xuất. Khai thác mỏ và khai thác đá đã đóng góp 4,1% GDP vào năm 1999. Bô xít và nhôm đóng góp vào 55,2% xuất khẩu trong năm 1999 và là nguồn thu tiền thứ hai sau khi du lịch. Jamaica đã dự trữ hơn 2 tỷ tấn và dự kiến đến cuối 100 năm. Bô xít được tìm thấy trong các giáo xứ trung tâm của St.Elizabeth, Manchester, Clarendon, St.Catherine, St.Ann & Trelawny. Có 4 nhà máy nhôm và 6 mỏ.

Jamaica có lớp trầm tích của vài triệu tấn thạch cao trên sườn phía nam của Blue Mountains. Jamaica sản xuất 330.441 tấn thạch cao và một số này đã được sử dụng trong ngành công nghiệp xi măng địa phương và sản xuất vật liệu xây dựng. Các khoáng sản khác có mặt tại Jamaica bao gồm đá hoa, đá vôi và cát trắng và những quặng của đồng, chì, kẽm, mangan và sắt. Một số trong số chúng đang được dùng với số lượng nhỏ.
Dầu mỏ đã được tìm kiếm, nhưng cho đến nay vẫn không được tìm thấy.

Sản xuất

Các lĩnh vực sản xuất có một đóng góp quan trọng cho nền kinh tế Jamaica. Mặc dù sản xuất chiếm 13,9% GDP vào năm 1999. Công ty của Jamaica đóng góp với nhiều ngành sản xuất như: thức ăn chế biến; tinh chế dầu; sản xuất hóa chất, vật liệu xây dựng, hàng hóa nhựa, sơn, dược phẩm, thùng, hàng hóa bằng da và cigar & lắp ráp điện tử, dệt và may mặc.

Ngành công nghiệp may mặc là một ngành tạo ra việc làm cho hàng ngàn người dân địa phương và họ đã đóng góp cho 12,9% xuất khẩu trong năm 1999 kiếm được 159 triệu USD. Hóa chất đã đóng góp vào 3,3% tổng xuất khẩu trong năm 1999 kiếm được 40 triệu USD.

Một nhà máy lọc dầu nằm gần Kingston chuyển xăng dầu thô được lấy từ Venezuela thành xăng và các sản phẩm khác. Đây là những chủ yếu là để sử dụng tại địa phương. Các ngành công nghiệp xây dựng đang gia tăng do khách sạn mới được xây dựng và thu hút du khách du lịch.

Xây dựng và lắp đặt kỹ thuật đóng góp vào 10,4% GDP vào năm 1999. Sản xuất hàng hoá đã được nhập khẩu và đóng góp 30,3% của nhập khẩu và chi phí 877 triệu đô la Mỹ trong năm 1999.

Các ngành dịch vụ

Du lịch
Du lịch là gắn liền với thanh toán quốc tế như là nguồn doanh thu trong phần cao nhất của Jamaica. Kiều hối chiếm khoảng 20% GDP, ngang bằng với thu nhập từ du lịch. Ngành du lịch kiếm được hơn 50 phần trăm tổng số thu nhập trao đổi của đất nước với nước ngoài và cung cấp khoảng một phần tư việc làm tại Jamaica. Hầu hết các hoạt động du lịch là trung tâm trên bờ biển phía bắc của hòn đảo, trong đó có cộng đồng của Montego Bay, Ocho Rios, và Port Antonio, tốt như là ở Negril nằm ở phía Tây của hòn đảo.

Dịch vụ tài chính

Dịch vụ khác là các dịch vụ tài chính công nghiệp. Những năm 1990 chứng kiến một sự mở rộng nhanh chóng trong ngân hàng, đầu tư, và các dịch vụ bảo hiểm. Năm 1999, tổ chức tài chính được đóng góp 7,8% GDP vào năm 1999. Có nhiều ngân hàng như là Century National Bank, National Commercial Bank, Pan Caribbean Bank, Scotia-Bank, Royal Bank of Canada và First Caribbean Int'l Bank.

Bán lẻ

Sự vắng mặt của các trung tâm thương mại lớn, khác hơn Kingston, Montego Bay và Ocho Rios có kết quả trong một lĩnh vực bán lẻ kém phát triển ở Jamaica. Trong khi Kingston và Montego Bay là nơi khởi nguồn của một số cửa hàng bán lẻ, bao gồm cả quyền thương mại thức ăn nhanh của người Mỹ như của Domino, Pizza Hut & Dairy Queen, phần lớn các thị trấn trong nội tại của đất nước, chẳng hạn như Mandeville, May Pen, và Spanish Town, có cửa hàng nhỏ, các thị trường công cộng, và tạm thời đứng ở bên lề.

Các thống kê
GDP: theo sức mua tương đương - 11,3 tỷ đô la Mỹ (2004 ước)
GDP - Tốc độ tăng trưởng thực: 1,9% (2004 ước)
GDP - bình quân đầu người: sức mua tương đương - 4,100 đô la Mỹ (2004 ước)
GDP - theo ngành:
nông nghiệp: 6,1%
công nghiệp: 32,7%
dịch vụ: 61,3% (2004 ước)
Dân số dưới mức nghèo: 19,7% (2002 ước)
Hộ gia đình có thu nhập hoặc tiêu dùng bằng cách chia sẻ phần trăm:
thấp nhất 10%: 2,7%
cao nhất 10%: 30,3% (2000)
Tỷ lệ lạm phát (giá tiêu dùng): 9.4% (1999 ước)
Lực lượng lao động: 1.14 triệu (2004)
Lực lượng lao động - theo ngành: dịch vụ 63.4%, nông nghiệp 20.1%, công nghiệp 16,6% (2003)
Tỷ lệ thất nghiệp: 15% (2004)
Ngân sách:
Thu: 2,27 tỷ
Chi: 3,66 tỷ, bao gồm cả chi phí vốn của 1,265 tỷ (FY98/99 ước)
Các ngành công nghiệp: du lịch, bô xít, dệt may, chế biến thực phẩm, ánh sáng sản xuất, rum, xi măng, kim loại, giấy, sản phẩm hoá chất.
Tốc độ tăng trưởng sản xuất công nghiệp: NA%
Điện lực - sản xuất: 6.386 GWh (1998)
Điện lực - sản xuất bởi nguồn:
nhiên liệu hóa thạch: 92,7%
thủy điện: 2,21%
hạt nhân: 0%
khác: 5,09% (1998)
Điện lực - tiêu thụ: 5.939 GWh (1998)
Điện lực - xuất khẩu: 0 kWh (1998)
Điện lực - nhập khẩu: 0 kWh (1998)
Nông nghiệp - sản phẩm: mía, chuối, cà phê, chanh, khoai, rau quả, gia cầm, dê, sữa
Xuất khẩu: 1.4 tỷ USD (f.o.b., 1999 ước)
Xuất khẩu - hàng hóa: nhôm, bô xít, đường, chuối, rượu mạnh
Xuất khẩu - đối tác: Hoa Kỳ 39,5%, liên minh châu Âu (ngoại trừ Anh) 15,6%, vương quốc Anh 12,1%, Canada 11.5% (1998)
Nhập khẩu: 2,7 tỷ USD (f.o.b., 1999 ước)
Nhập khẩu - hàng hóa: máy móc và thiết bị vận tải, vật liệu xây dựng, nhiên liệu, thực phẩm, hóa chất, phân bón

Nhập khẩu - đối tác: Hoa Kỳ 50.9%, liên minh châu Âu (không tính Anh) 9,5%, các quốc gia Caricom 10.4%, châu Mỹ Latin 6% (1998)
Nợ - bên ngoài: 3,8 tỷ USD (1998 ước)
Viện trợ kinh tế - người nhận: $102,7 triệu (1995)
Tiền tệ: 1 đô la Jamaica (J$) = 100 cents
Tỷ giá trao đổi: Đô la Jamaica (J$) mỗi US$1 – 80,83 (tháng 1 năm 2009), 70,0 (tháng 12/2007), 62,5 (tháng 9 năm 2005), 45,7 (tháng 6 năm 2001), 41,139 (tháng 12 năm 1999), 9,044 (1999), 36,550 (1998), 35,404 (1997), 37,120 (1996), 35,142 (1995)
Năm tài chính: 1 tháng 4–31 tháng 3

Xem thêm
 Jamaica

Chú thích

Jamaica


title: Chợ Gạo

text:
Chợ Gạo là một huyện thuộc tỉnh Tiền Giang, Việt Nam.

Địa lý
Huyện Chợ Gạo nằm ở phía đông tỉnh Tiền Giang, có vị trí địa lý:
 Phía đông giáp huyện Gò Công Tây
 Phía tây giáp thành phố Mỹ Tho và huyện Châu Thành
 Phía nam giáp huyện Tân Phú Đông và huyện Châu Thành, huyện Bình Đại thuộc tỉnh Bến Tre
 Phía bắc giáp thành phố Tân An và huyện Châu Thành thuộc tỉnh Long An.

Diện tích, dân số
Huyện có diện tích 235 km² và dân số là 186.803 người (năm 2019). Huyện ly là thị trấn Chợ Gạo nằm trên đường Quốc lộ 50 cách Mỹ Tho 10 km về hướng đông. Nơi đây còn có sông Chợ Gạo là tuyến đường sông huyết mạch nối Thành phố Hồ Chí Minh với các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long.

Hành chính
Huyện Chợ Gạo có 19 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc, gồm thị trấn Chợ Gạo (huyện lỵ) và 18 xã: An Thạnh Thủy, Bình Ninh, Đăng Hưng Phước, Hòa Định, Hòa Tịnh, Long Bình Điền, Lương Hòa Lạc, Mỹ Tịnh An, Bình Phan, Bình Phục Nhứt, Phú Kiết, Quơn Long, Song Bình, Tân Bình Thạnh, Tân Thuận Bình, Thanh Bình, Trung Hòa, Xuân Đông.

Lịch sử

Nguồn gốc địa danh Chợ Gạo
Chợ Gạo vốn bắt nguồn tại một ngôi chợ đóng ở thôn Bình Phan (tên chữ nói trại từ Bình Phương), do ông Trần Văn Nguyệt thành lập vào thời Cảnh Hưng (thời vua Lê Hiển Tông). Theo Phủ biên tạp lục của Lê Quý Đôn, vào cuối thế kỷ thứ XVIII,

Chợ hình thành ban đầu do tại đây có nhà máy xây lúa đầu tiên trong vùng. Được 1 gia đình người Hoa xây dựng và làm chủ. Nhà máy nằm cạnh sông dưới chân cầu Quay nay còn gọi là cầu Bình Phan Cũ. Dần dần người dân ở các vùng lân cận cũng men theo nhánh sông cùng đem lúa tới nhà máy để xây xác lấy gạo.Các thương lái cũng tập trung đổ về mua xong theo đường thủy ra sông Tiền rồi đưa lên Sài Gòn. Tên gọi Chợ Gạo hình thành từ đó

Về sau khi kênh Chợ Gạo được đào xong.Giúp giao thông đường thủy thuận lợi,giao thương mua bán cũng ngày càng tấp nập.Nên Chợ gạo được dời ra sông Tiền cạnh chân cầu Chợ Gạo ngày nay..để thuận tiện hơn. Sau này thực dân Pháp thành lập quận và đặt tên là quận Chợ Gạo.Là do lấy theo cách gọi Chợ Gạo vốn là nơi đặt quận lỵ, và địa danh Chợ Gạo chính thức được ra đời.

Thời phong kiến
Thời nhà Nguyễn độc lập, vùng đất Chợ Gạo ngày nay vốn là một phần của huyện Kiến Hòa thuộc phủ Kiến An, dinh Trấn Định rồi sau đó là trấn Định Tường. Huyện Kiến Hòa vốn đã có từ năm Gia Long thứ 7 (1808). Vùng đất huyện Kiến Hòa khi đó còn bao gồm cả cù lao An Hóa vốn thuộc địa phận tỉnh Bến Tre ngày nay.

Năm Minh Mạng thứ 12 (1831) chia đất huyện Kiến Hòa lập huyện mới Tân Hòa. Sau đó lại giao huyện Tân Hòa cho phủ Hòa Thạnh (sau đó là phủ Tân An) thuộc tỉnh Gia Định quản lý. Bấy giờ huyện Kiến Hòa có 5 tổng, 82 thôn: Hòa Hảo (13 thôn); Hòa Hằng (20 thôn); Hòa Thinh (17 thôn); Thạnh Phong (14 thôn); Thạnh Quơn (15 thôn). Đến đời vua Tự Đức, do kiêng húy Từ Dũ Thái hậu nên đổi tên tổng Hòa Hằng thành tổng Hòa Quới.

Huyện trị Kiến Hòa đặt tại thôn Tân Hóa (nay là xã Tân Thuận Bình, huyện Chợ Gạo). Trước đó, nhà Nguyễn có đặt dinh thự thành lũy tại thôn Tân Tĩnh Đông (nay thuộc xã Xuân Đông, huyện Chợ Gạo). Khi quân Tây Sơn đến, dinh thự này bỏ. Đến năm Gia Long thứ 12 (1813), đặt huyện Trịnh Kiến Hoà tại vị trí này và đến năm Minh Mạng thứ 16 (1835) thì dời sang thôn Tân Hóa.

Năm 1836, huyện Kiến Hòa thuộc phủ Kiến An, tỉnh Định Tường có 5 tổng với các làng trực thuộc như sau:
Tổng Hòa Hảo gồm 10 thôn: An Định, Bình Phục Đông, Bình Phục Nhứt, Bình Phương, Bình Thủy, Mỹ Hảo, Tân Hóa, Thuận Hòa, Toàn Thạnh, Vĩnh An;
Tổng Hòa Hằng gồm 16 thôn: Bình Đại, Châu Hưng, Hưng Thạnh, Hòa Thới, Lộc Thuận, Phú Thành, Phú Thạnh Đông, Phú Thuận, Phú Vinh, Phước An Đông, Qưới Sơn, Tân Phong, Thạch Hồ, Thạnh Hội, Từ Linh, Vĩnh Qưới;
Tổng Hòa Thinh gồm 16 thôn: An Hòa Tân, Lộc Tân, Lương Thạnh, Minh Đức, Phú Hữu, Phú Ngãi, Phú Nhơn, Phú Thạnh, Phước Định, Phước Hậu, Phước Hòa, Phước Thới, Phước Thuận, Phước Toàn, Thọ Phú, Thới Lai;
Tổng Thạnh Phong gồm 14 thôn: Bình Đăng, Bình Hài, Bình Hạnh, Bình Phong, Bình Thới, Điền Trang, Long Hựu, Mỹ Chánh, Mỹ Hóa, Phong Thuận, Phú Hội, Tân Tĩnh, Tân Tĩnh Đông, Thạnh Lợi;
Tổng Thạnh Qươn gồm 13 thôn: An Khương, An Lạc, Bình Cách, Bình Dương, Long Hòa, Lương Phú, Mỹ Trung, Phú Kiết, Phú Hòa, Song Thạnh, Thanh Xuân, Trung Lộc, Vĩnh Phước;

Thời Pháp thuộc
Sau khi chiếm hết được ba tỉnh miền Đông Nam Kỳ vào năm 1862, thực dân Pháp dần xóa bỏ tên gọi tỉnh Định Tường cùng hệ thống hành chính phủ huyện cũ thời nhà Nguyễn, đồng thời đặt ra các hạt Thanh tra. Với Hòa ước Nhâm Tuất (1862), triều đình Huế nhượng hẳn 3 tỉnh miền Đông Nam Kỳ (Gia Định, Biên Hòa và Định Tường) cho thực dân Pháp làm thuộc địa. Chính quyền thực dân Pháp chia 3 tỉnh này thành 13 hạt thanh tra (inspection), do các viên chức Pháp ngạch thanh tra các công việc bản xứ (inspecteur des affaires indigeânes) đứng đầu, nhưng tạm thời vẫn giữ cơ cấu phủ huyện cũ.

Ngày 3 tháng 6 năm 1865, huyện Kiến Hòa đổi thành Hạt Thanh tra Kiến Hòa. Trụ sở hạt Thanh tra Kiến Hòa đặt tại Chợ Gạo. Lúc đầu, hạt Thanh tra tạm gọi tên theo tên các phủ huyện cũ, sau mới đổi tên gọi theo địa điểm đóng trụ sở.

Ngày 16 tháng 2 năm 1867, toàn bộ cù lao Lợi Quan vốn trước đó thuộc tổng Hòa Qưới, hạt Thanh tra Kiến Hòa được giao về cho tổng Hòa Đồng Hạ thuộc hạt Thanh tra Tân Hòa (sau đổi tên thành hạt Thanh tra Gò Công) quản lý. Cù lao Lợi Quan trước đó gồm 4 thôn: Tân Phong, Từ Linh (tên cũ là thôn Miễu Ông), Hòa Thới và Phú Thạnh Đông. Cũng nhân sự kiện này, ba thôn Tân Phong, Từ Linh và Hòa Thới được nhập lại thành một thôn mới lấy tên là thôn Tân Thới. Từ đó, địa phận cù lao Lợi Quan chỉ còn hai thôn (sau này là làng) là Tân Thới và Phú Thạnh Đông.

Ngày 18 tháng 6 năm 1867, thực dân Pháp thành lập Hạt Thanh tra Chợ Gạo do đổi tên từ hạt Thanh tra Kiến Hòa trước đó. Ngày 23 tháng 2 năm 1869, Hạt thanh tra Chợ Gạo bị giải thể, sáp nhập địa bàn vào hạt Thanh tra Mỹ Tho.

Sau năm 1876, các thôn đổi thành làng (village). Ngày 5 tháng 1 năm 1876, hạt Thanh tra Mỹ Tho đổi thành hạt tham biện Mỹ Tho. Ngày 1 tháng 1 năm 1900, tất cả các hạt tham biện ở Đông Dương điều thống nhất gọi là "tỉnh", trong đó có tỉnh Mỹ Tho.

Sau năm 1900, thực dân Pháp thành lập Trung tâm Hành chánh Chợ Gạo thuộc tỉnh Mỹ Tho có 5 tổng: Thạnh Phong (15 làng), Thạnh Quơn (16 làng), Hòa Hảo (12 làng), Hòa Quới (12 làng), Hòa Thinh (18 làng).

Ngày 22 tháng 3 năm 1912, thực dân Pháp thành lập quận Chợ Gạo thuộc tỉnh Mỹ Tho, có 2 tổng: Hoà Hảo (7 làng) và Thạnh Phong (6 làng). Cùng lúc này, quận An Hóa cùng thuộc tỉnh Mỹ Tho cũng được thành lập, gồm 2 tổng: Hòa Quới (24 làng) và Hòa Thinh (11 làng). Ngày 1 tháng 1 năm 1928, quận Chợ Gạo nhận thêm tổng Thạnh Quơn (7 làng) từ quận Bến Tranh giải thể. Quận lỵ Chợ Gạo đặt tại làng Bình Phan (tổng Hòa Hảo), vốn cũng là nơi đặt ngôi chợ có tên là Chợ Gạo.

Năm 1902, các tổng Hòa Hảo, Thạnh Phong và Thạnh Quơn có các làng trực thuộc như sau:
Tổng Hòa Hảo gồm 15 làng: Hòa Thạnh, An Định, Hòa Bình, Hòa Ninh, Hòa An, Mỹ Thạnh, Bình Thủy, Bình Phan, Tân Hòa, Thuận Hòa, Bình Phục Đông, Bình Qươn, Bình Long, Bình Phục Tây, Bình Trị;
Tổng Thạnh Phong gồm 16 làng: Tân Xuân, Tân Tĩnh, Tân Tĩnh Đông, Bình Thạnh, Bình Hài, Long Hựu, Bình Hạnh, Điền Trang, Bình Đăng, Hưng Ngãi, Vĩnh Phước, Mỹ Phong, Phú Hội, Mỹ Chánh, Bình Phong, Phong Thuận;
Tổng Thạnh Qươn gồm 13 làng: Lương Phú, Long Hòa, An Lạc, Thanh Xuân, Bình Dương, Phú Kiết, Mỹ Trung, Tịnh Hà, An Khương, Nhựt Tân, Bình Cách, Song Thạnh, Trung Hòa

Đến năm 1928, khi tổng Hưng Nhượng cùng với quận Bến Tranh bị giải thể, duy nhất làng Hòa Tịnh (hợp nhất Hòa Mỹ và Tịnh Giang) được nhập vào tổng Thạnh Quơn thuộc quận Chợ Gạo.

Thực dân Pháp chủ trương tiết kiệm ngân sách nên từ năm 1905 đến năm 1933 đã có nhiều lần sáp nhập các đơn vị hành chánh cơ sở (làng), do vậy, vào năm 1945, nếu so sánh với giai đoạn trước thì tổng số làng trong tỉnh Mỹ Tho nói chung và quận Chợ Gạo nói riêng đã giảm. Trong đó có làng Bình Phục Nhứt được tái lập trở lại.

Sau nhiều lần sáp nhập và thành lập các làng mới, đến cuối năm 1933 quận Chợ Gạo có các làng trực thuộc với các tên gọi mới như sau:
Tổng Hòa Hảo gồm 7 làng: Hòa Định (hợp nhất Hòa Thạnh và An Định), Bình Ninh (hợp nhất Hòa Bình và Hòa Ninh), An Thạnh Thủy (hợp nhất Hòa An, Mỹ Thạnh và Bình Thủy), Bình Phan, Tân Thuận Bình (hợp nhất Tân Hòa, Thuận Hòa và Bình Phục Đông), Qươn Long (hợp nhất Bình Qươn và Bình Long), Bình Phục Nhứt (hợp nhất Bình Phục Tây và Bình Trị);
Tổng Thạnh Phong gồm 6 làng: Xuân Đông (hợp nhất Tân Xuân, Tân Tĩnh và Tân Tĩnh Đông), Song Bình (hợp nhất Bình Thạnh và Bình Hài), Long Bình Điền (hợp nhất Long Hựu, Bình Hạnh và Điền Trang), Đăng Hưng Phước (hợp nhất Bình Đăng, Hưng Ngãi và Vĩnh Phước), Mỹ Phong, Tân Hội Mỹ (hợp nhất 4 làng: Phú Hội, Mỹ Chánh, Bình Phong và Phong Thuận);
Tổng Thạnh Qươn gồm 7 làng: Lương Hòa Lạc (hợp nhất Lương Phú, Long Hòa và An Lạc), Thanh Bình (hợp nhất Thanh Xuân và Bình Dương), Phú Kiết, Mỹ Tịnh An (hợp nhất Mỹ Trung, Tịnh Hà và An Khương), Tân Bình Thạnh (hợp nhất Nhựt Tân, Bình Cách và Song Thạnh), Hòa Tịnh (hợp nhất Hòa Mỹ và Tịnh Giang), Trung Hòa.

Giai đoạn 1956-1976

Việt Nam Cộng hòa
Sau năm 1956, chính quyền Việt Nam Cộng hòa đặt quận Chợ Gạo thuộc tỉnh Định Tường, các làng trở thành xã; trả tổng Thạnh Quơn (gồm 7 xã: Lương Hoà Lạc, Hoà Tịnh, Mỹ Tịnh An, Phú Kiết, Tân Bình Thạnh, Thanh Bình, Trung Hoà) về cho quận Bến Tranh quản lý, đồng thời đổi tên xã Tân Hội Mỹ thành xã Tân Mỹ Chánh. Từ đó ranh giới phía tây trở lại như thời gian 1913-1928. Quận lỵ Bến Tranh ban đầu vẫn đặt tại xã Lương Hòa Lạc, vốn là nơi đặt chợ Bến Tranh. Tuy nhiên, đến ngày 5 tháng 12 năm 1957, chính quyền Việt Nam Cộng hòa lại ban hành quyết định về việc dời quận lỵ quận Bến Tranh từ xã Lương Hòa Lạc tới xã Tân Hiệp (ngày nay là thị trấn Tân Hiệp thuộc huyện Châu Thành).

Ngày 27 tháng 2 năm 1964, dời quận lỵ từ xã Bình Phan tới xã Tân Thuận Bình. Cũng trong năm 1964, các xã Mỹ Phong và Tân Mỹ Chánh của quận Chợ Gạo được giao về cho quận Châu Thành quản lý. Sau năm 1965, các tổng mặc nhiên giải thể.

Kể từ đó cho đến năm 1975, quận Chợ Gạo thuộc tỉnh Định Tường do chính quyền Việt Nam Cộng hòa sắp xếp hành chính có 11 xã trực thuộc quận gồm: An Thạnh Thủy, Bình Ninh, Bình Phan, Bình Phục Nhứt, Hòa Định, Long Bình Điền, Đăng Hưng Phước, Quơn Long, Tân Thuận Bình, Xuân Đông, Song Bình. Quận lỵ đặt tại xã Tân Thuận Bình.

Chính quyền Cách mạng
Về phía chính quyền Cách mạng, địa giới hành chính của huyện Chợ Gạo thuộc tỉnh Mỹ Tho trong giai đoạn 1956-1976 vẫn được duy trì như trước năm 1956. Trong đó, huyện Chợ Gạo quản lý thêm các xã: Lương Hoà Lạc, Hoà Tịnh, Mỹ Tịnh An, Phú Kiết, Tân Bình Thạnh, Thanh Bình, Trung Hoà vốn thuộc quận Bến Tranh, tỉnh Định Tường của chính quyền Việt Nam Cộng hòa.

Sau ngày 30 tháng 4 năm 1975, chính quyền quân quản Cộng hòa miền Nam Việt Nam ban đầu vẫn đặt huyện Chợ Gạo thuộc tỉnh Mỹ Tho như trước cho đến đầu năm 1976. Huyện lỵ là thị trấn Chợ Gạo, được thành lập do tách một phần đất từ các xã Bình Phan, Hòa Định, Tân Thuận Bình.

Từ năm 1976 đến nay
Tháng 3 năm 1976, Chợ Gạo trở thành huyện của tỉnh Tiền Giang cho đến ngày nay, bao gồm thị trấn Chợ Gạo và 18 xã: An Thạnh Thủy, Bình Ninh, Đăng Hưng Phước, Hòa Định, Hòa Tịnh, Long Bình Điền, Lương Hòa Lạc, Mỹ Tịnh An, Bình Phan, Bình Phục Nhứt, Phú Kiết, Quơn Long, Song Bình, Tân Bình Thạnh, Tân Thuận Bình, Thanh Bình, Trung Hòa, Xuân Đông.

Ngày 26 tháng 9 năm 2009, Chính phủ Việt Nam ban hành Nghị quyết số 28/NQ-CP về việc điều chỉnh địa giới hành chính huyện Châu Thành, huyện Chợ Gạo, để mở rộng địa giới hành chính thành phố Mỹ Tho; điều chỉnh địa giới hành chính xã, thành lập xã thuộc thành phố Mỹ Tho, huyện Châu Thành, huyện Chợ Gạo, tỉnh Tiền Giang. Theo đó, điều chỉnh 709,51 ha diện tích tự nhiên và 6.917 nhân khẩu của huyện Chợ Gạo (bao gồm 502,33 ha diện tích tự nhiên và 4.986 nhân khẩu của xã Lương Hòa Lạc; 207,18 ha diện tích tự nhiên và 1.931 nhân khẩu của xã Song Bình) về thành phố Mỹ Tho quản lý. Trong đó, phần diện tích và dân số của xã Lương Hòa Lạc nhập vào xã Đạo Thạnh; phần diện tích và dân số của xã Song Bình nhập vào xã Tân Mỹ Chánh.

Sau khi điều chỉnh, huyện Chợ Gạo còn lại 22.943,39 ha diện tích tự nhiên và 183.241 nhân khẩu, có 19 đơn vị hành chính trực thuộc, bao gồm: thị trấn Chợ Gạo và các xã: An Thạnh Thủy, Bình Ninh, Đăng Hưng Phước, Hòa Định, Hòa Tịnh, Long Bình Điền, Lương Hòa Lạc, Mỹ Tịnh An, Bình Phan, Bình Phục Nhứt, Phú Kiết, Quơn Long, Song Bình, Tân Bình Thạnh, Tân Thuận Bình, Thanh Bình, Trung Hòa, Xuân Đông.

Danh nhân
Chí sĩ Nguyễn Hữu Huân
Trương Định ở Gò Công
Danh ca Phương Dung

Chú thích

Liên kết ngoài


title: Metaselena

text:
Metaselena là một chi bướm đêm thuộc phân họ Olethreutinae trong họ Tortricidae.

Các loài
Metaselena alboatra Diakonoff, 1939
Metaselena allophlebodes Horak & Sauter, 1981
Metaselena diakonoffi Horak & Sauter, 1981
Metaselena lepta Horak & Sauter, 1981
Metaselena pemphigodes Horak & Sauter, 1981
Metaselena pithana Horak & Sauter, 1981
Metaselena platyptera Horak & Sauter, 1981
Metaselena rhabdota Horak & Sauter, 1981
Metaselena symphylos Horak & Sauter, 1981

Xem thêm
Danh sách các chi của Tortricidae

Chú thích

Tham khảo

 tortricidae.com

Enarmoniini


title: Chợ Rồng

text:
Chợ Rồng có thể là tên của một trong các ngôi chợ sau:

Chợ Rồng Nam Định tại thành phố Nam Định
Chợ Rồng Ninh Bình tại thành phố Ninh Bình


title: Bissee

text:
Bissee là một đô thị thuộc quận Rendsburg-Eckernförde, bang Schleswig-Holstein.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Rendsburg-Eckernförde


title: 16017 Street

text:
16017 Street (1999 CX65) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 12 tháng 2 năm 1999 bởi nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 16017 Street

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1999


title: Ripe San Ginesio

text:
Ripe San Ginesio là một đô thị ở tỉnh Macerata ở vùng Marche, có vị trí cách khoảng 50 km về phía nam của Ancona và khoảng 20 km về phía tây nam của Macerata. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 817 người và diện tích là 10,1 km².

Ripe San Ginesio giáp các đô thị: Colmurano, Loro Piceno, San Ginesio, Sant'Angelo in Pontano.

Biến động dân số qua các năm

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Official website

Đô thị tỉnh Macerata


title: Conoderus differens

text:
Conoderus differens là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Fleutiaux miêu tả khoa học năm 1895.

Chú thích

Tham khảo

Conoderus


title: Anisostena trilineata

text:
Anisostena trilineata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Baly miêu tả khoa học năm 1864.

Chú thích

Tham khảo

Anisostena


title: Adicella pulcherrima

text:
Adicella pulcherrima là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Chú thích

Adicella


title: Giải SAG cho nữ diễn viên chính xuất sắc nhất

text:
Giải của Nghiệp đoàn diễn viên màn ảnh cho nữ diễn viên đóng vai chính xuất sắc (tiếng Anh: Screen Actors Guild Award for Outstanding Performance by a Female Actor in a Leading Role) là một trong các giải của Nghiệp đoàn diễn viên màn ảnh Hoa Kỳ dành cho nữ diễn viên đóng vai chính trong một phim, được bầu chọn là xuất sắc.

Ghi chú

"†" chỉ nữ diễn viên đoạt giải Oscar cho Nữ diễn viên chính xuất sắc nhất.
"‡" chỉ nữ diễn viên được đề cử ở hạng mục trên.

So sánh tuyệt đối

Các người đoạt giải và các người được đề cử

Thập niên 1990

Thập niên 2000

{| class="wikitable" width="95%" cellpadding="5"
|-
! width="10%"|Năm
! width="30%"|Đề cử và nữ diễn viên thắng giải
! width="30%"|Phim
! width="30%"|Vai diễn
|-
| rowspan="5" style="text-align:center;"| 2000 || style="background:#B0C4DE;" | Julia Roberts || style="background:#B0C4DE;" | Erin Brockovich || style="background:#B0C4DE;" | Erin Brockovich †
|-
|Joan Allen || The Contender || Laine Billings Hanson ‡
|-
|Juliette Binoche || Chocolat || Vianne Rocher ‡
|-
|Ellen Burstyn || Requiem for a Dream || Sara Goldfarb ‡
|-
|Laura Linney || You Can Count on Me || Samantha "Sammy" Prescott ‡
|-
| rowspan="5" style="text-align:center;"| 2001 || style="background:#B0C4DE;" | Halle Berry || style="background:#B0C4DE;" | Monster's Ball ||style="background:#B0C4DE;" |  Leticia Musgrove †
|-
|Jennifer Connelly || A Beautiful Mind || Alicia Nash
|-
|Judi Dench || Iris || Iris Murdoch ‡
|-
|Sissy Spacek || In the Bedroom || Ruth Fowler ‡
|-
|Renée Zellweger || Bridget Jones's Diary || Bridget Jones ‡
|-
| rowspan="5" style="text-align:center;"| 2002 || style="background:#B0C4DE;" | Renée Zellweger || style="background:#B0C4DE;" | Chicago ||style="background:#B0C4DE;" |  Roxie Hart ‡
|-
|Salma Hayek || Frida || Frida Kahlo ‡
|-
|Nicole Kidman || The Hours || Virginia Woolf †
|-
|Diane Lane || Unfaithful || Connie Sumner ‡
|-
|Julianne Moore || Far from Heaven || Cathy Whitaker ‡
|-
| rowspan="5" style="text-align:center;"| 2003 || style="background:#B0C4DE;" | Charlize Theron ||style="background:#B0C4DE;" |  Monster ||style="background:#B0C4DE;" |  Aileen Wuornos †
|-
|Patricia Clarkson || The Station Agent || Olivia Harris
|-
|Diane Keaton || Something's Gotta Give || Erica Barry ‡
|-
|Naomi Watts || 21 Grams || Cristina Peck ‡
|-
|Evan Rachel Wood || thirteen || Tracy Louise Freeland
|-
| rowspan="5" style="text-align:center;"| 2004 || style="background:#B0C4DE;" | Hilary Swank || style="background:#B0C4DE;" |Million Dollar Baby || style="background:#B0C4DE;" |Maggie Fitzgerald †
|-
|Annette Bening || Being Julia || Julia Lambert ‡
|-
|Catalina Sandino Moreno || Maria Full of Grace || María Álvarez ‡
|-
|Imelda Staunton || Vera Drake || Vera Drake ‡
|-
|Kate Winslet || Eternal Sunshine of the Spotless Mind || Clementine Kruczynski ‡
|-
| rowspan="5" style="text-align:center;"| 2005 || style="background:#B0C4DE;" | Reese Witherspoon || style="background:#B0C4DE;" |Walk the Line || style="background:#B0C4DE;" |June Carter †
|-
|Judi Dench || Mrs. Henderson Presents || Laura Henderson ‡
|-
|Felicity Huffman || Transamerica || Stanley Schupak/Sabrina "Bree" Osbourne ‡
|-
|Charlize Theron || North Country || Josey Aimes ‡
|-
|Chương Tử Di || Memoirs of a Geisha || Chiyo Sakamoto/Sayuri Nitta
|-
| rowspan="5" style="text-align:center;"| 2006 || style="background:#B0C4DE;" | Helen Mirren || style="background:#B0C4DE;" |The Queen || style="background:#B0C4DE;" |Queen Elizabeth II †
|-
|Penélope Cruz || To Return (Volver) || Raimunda ‡
|-
|Judi Dench || Notes on a Scandal || Barbara Covett ‡
|-
|Meryl Streep || The Devil Wears Prada || Miranda Priestly ‡
|-
|Kate Winslet || Little Children || Sarah Pierce ‡
|-
| rowspan="5" style="text-align:center;"| 2007 || style="background:#B0C4DE;" | Julie Christie || style="background:#B0C4DE;" |Away From Her || style="background:#B0C4DE;" |Fiona Anderson ‡
|-
|Cate Blanchett || Elizabeth: The Golden Age || Queen Elizabeth I ‡
|-
|Marion Cotillard || La Vie en Rose|| Edith Piaf †
|-
|Angelina Jolie || A Mighty Heart || Mariane Pearl
|-
|Ellen Page || Juno || Juno MacGuff ‡
|-
| rowspan="5" style="text-align:center;"| 2008 || style="background:#B0C4DE;" | Meryl Streep || style="background:#B0C4DE;" | Doubt || style="background:#B0C4DE;" | Aloysius Beauvier ‡
|-
|Anne Hathaway || Rachel Getting Married || Kym ‡
|-
|Angelina Jolie || Changeling || Christine Collins ‡
|-
|Melissa Leo || Frozen River || Ray Eddy ‡
|-
|Kate Winslet || Revolutionary Road || April Wheeler
|-
| rowspan="5" style="text-align:center;"| 2009 || style="background:#B0C4DE;" | Sandra Bullock || style="background:#B0C4DE;" | The Blind Side || style="background:#B0C4DE;" | Leigh Anne Tuohy †
|-
|Helen Mirren || The Last Station || Sophia Tolstaya ‡
|-
|Carey Mulligan || An Education || Jenny Miller ‡
|-
|Gabourey Sidibe || Precious || Claireece "Precious" Jones ‡
|-
|Meryl Streep || Julie & Julia || Julia Child ‡
|}

2010s

 Linh tinh
Trong 21 năm qua, chỉ có 6 trường hợp mà nữ diễn viên đoạt giải này, kkông đoạt được giải Oscar. Đó là:
1994: Foster (Nell) thua Lange (Blue Sky),
1999: Bening (American Beauty) thua Swank (Boys Don't Cry),
2002: Zellweger (Chicago) thua Kidman (The Hours)
2007: Christie (Away From Her) thua Cotillard (La Vie en Rose).
2008: Streep (Doubt) thua Winslet (The Reader)
2011: Davis (The Help) thua Streep (The Iron Lady'')

Tham khảo

Giải thưởng của Nghiệp đoàn Diễn viên Màn ảnh
Giải cho nữ diễn viên xuất sắc nhất


title: Le Monteil, Haute-Loire

text:
Le Monteil là một xã thuộc tỉnh Haute-Loire trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes ở nam trung bộ nước Pháp. Khu vực này có độ cao trung bình 600 mét trên mực nước biển. Theo điều tra dân số năm 1999 của INSEE có dân số 538 người.

Tham khảo

Monteil


title: Molophilus terminans

text:
Molophilus terminans là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Molophilus
Limoniidae ở vùng Australasia


title: 26057 Ankaios

text:
26057 Ankaios (4742 T-2) là một thiên thể Troia của Sao Mộc.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 26057 Ankaios

thiên thể Troia của Sao Mộc
Thiên thể phát hiện năm 1973


title: Hexatoma flammeinota

text:
Hexatoma flammeinota là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Hexatoma
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Hypochlorosis

text:
Hypochlorosis là một chi bướm ngày thuộc họ Lycaenidae.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Hypotheclini


title: Cyllene desnoyersi

text:
Cyllene desnoyersi là một fossil loài của ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Nassariidae.

Có một phân loài Cyllene desnoyersi lamarcki Cernohorsky, 1975 (đồng nghĩa: Cyllene lamarcki Cernohorsky, 1975; Cyllene lyrata (Lamarck, 1822)

Miêu tả
Loài này có vỏ dài 11 mm

Phân bố
The species is distributed ở Đại Tây Dương dọc theo Gabon và Angola

Chú thích

Tham khảo
 Bernard, P.A. (Ed.) (1984). Coquillages du Gabon [Shells of Gabon]. Pierre A. Bernard: Libreville, Gabon. 140, 75 plates pp.
 Gofas, S.; Afonso, J.P.; Brandào, M. (Ed.). (S.a.). Conchas e Moluscos de Angola = Coquillages et Mollusques d'Angola. [Shells and molluscs of Angola]. Universidade Agostinho / Elf Aquitaine Angola: Angola. 140 pp.

Liên kết ngoài
 Gastropods.com: Cyllene desnoyersi desnoyersi; accessed: 14 tháng 2 năm 2011

Cyllene (Nassariidae)
Động vật được mô tả năm 1825
Động vật tuyệt chủng


title: Blot-l'Église

text:
Blot-l'Église là một xã ở tỉnh Puy-de-Dôme trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes miền trung nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 365 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
INSEE

Blotleglise


title: Sympetrum nigrifemur

text:
Sympetrum nigrifemur là một loài chuồn chuồn ngô thuộc họ Libellulidae. Nó được tìm thấy ở Bồ Đào Nha và Tây Ban Nha. Các môi trường sống tự nhiên của chúng là sông, sông có nước theo mùa, đầm nước ngọt có nước theo mùa, và ao. Nó bị đe dọa do mất môi trường sống.

Tham khảo

 Boudot, J.-P. 2005. Sympetrum nigrifemur. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 10 tháng 8 năm 2007.

Sympetrum


title: Dichrostachys kirkii

text:
Dichrostachys kirkii là một loài rau đậu thuộc họ Fabaceae.
Loài này có ở Ethiopia và Somalia.

Chú thích

Tham khảo

 Thulin, M. 1998. Dichrostachys kirkii. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 19 tháng 7 năm 2007.

kirkii
Thực vật Ethiopia
Thực vật Somalia


title: Molophilus panchrestus

text:
Molophilus panchrestus là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Molophilus
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Lạm phát cơ bản

text:
(tiếng Anh: Core inflation) là chỉ số đo mức lạm phát loại trừ một số mặt hàng dễ thay đổi giá như lương thực và năng lượng. Hiện nay trên thế giới có một số nước đã dùng để làm tỷ số lạm phát chính thức khi công bố với dân chúng. Ở Việt Nam hiện vẫn đang dùng chỉ số lạm phát thông thường (tức bao gồm cả giá lương thực và năng lượng trong giỏ hàng hóa).

Liên kết ngoài
Core Inflation: A Review of Some Conceptual Issues, Mark A.Wynne, Federal Reserve Bank of St. Louis Review, May/June 2008
OECD inflation statistics
Core Logic, Paul Krugman,

Chú thích

Lạm phát


title: Phyllotreta lankana

text:
Phyllotreta lankana là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Medvedev miêu tả khoa học năm 2004.

Chú thích

Tham khảo

Phyllotreta


title: Clavus aglaia

text:
Clavus aglaia là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Drilliidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Clavus


title: Andrena polemonii

text:
Andrena polemonii là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Robertson mô tả khoa học năm 1891.

Chú thích

Tham khảo

P
Động vật được mô tả năm 1891


title: Bornhöved

text:
Bornhöved () là một đô thị ở huyện Segeberg, bang Schleswig-Holstein, Đức. Đô thị Bornhöved có diện tích 14,35 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 3483 người. Đô thị này có cự ly khoảng 15 km về phía đông Neumünster.

Bornhöved thuộc Amt ("đô thị tập thể") Bornhöved.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Segeberg


title: Ardisia alstonii

text:
Ardisia alstonii là một loài thực vật thuộc họ Myrsinaceae. Đây là loài đặc hữu của Panama. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo

 Mitré, M. 1998. Ardisia alstonii. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Panama
A
Thực vật dễ tổn thương


title: Lavit

text:
Lavit một thị xã và xã ở tỉnh Tarn-et-Garonne trong vùng Tarn-et-Garonne, Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Tarn-et-Garonne

Tham khảo

Xã của Tarn-et-Garonne


title: Heriades chariensis

text:
Heriades chariensis là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Benoist mô tả khoa học năm 1931.

Chú thích

Tham khảo

Heriades
Động vật được mô tả năm 1931


title: Hưng Tổ miếu (Hoàng thành Huế)

text:
Hưng miếu (興廟) hay Hưng Tổ miếu (興祖廟, Hưng nghĩa là khởi nghiệp, nghĩa khác là thịnh vượng) là ngôi miếu thờ Thế tử Nguyễn Phúc Luân (hay Nguyễn Phúc Côn) và bà Nguyễn Thị Hoàn - song thân của vua Gia Long, vị trí ở tây nam Hoàng thành (cách Thế miếu chừng 50 mét về phía Bắc), thành phố Huế, tỉnh Thừa Thiên Huế. Ngôi miếu hiện được dùng để thờ.

Lịch sử
Nguyễn Phúc Luân, đáng lẽ sẽ là người lên ngôi chúa, nhưng trong nội bộ chúa Nguyễn có loạn quyền thần Trương Phúc Loan nên ông bị giam vào ngục và mất tại nhà riêng. Tuy mất sớm (32 tuổi): nhưng ông đã để lại đến 6 người con trai và 4 người con gái, trong đó có Nguyễn Phúc Ánh, tức Gia Long - vị hoàng đế đầu tiên của triều Nguyễn sau này.

Sau khi lên ngôi hoàng đế năm 1802, vua Gia Long tìm lại mộ phần của cha và xây dựng một ngôi miếu để thờ phụng. Theo sách sử triều Nguyễn, việc xây dựng được hoàn tất chỉ trong 4 tháng (tháng 4 năm 1804 đến tháng tháng 8 năm 1804) trên địa điểm của Thế miếu ngày nay, chính thức sử dụng từ tháng 3 năm 1805, ngôi miếu khi ấy có tên là Hoàng Khảo miếu (ngôi miếu dùng để thờ phụng vua cha).

Đến năm 1821, vua Minh Mạng cho dời Hoàng Khảo miếu lùi về phía sau địa điểm cũ 50m để sử dụng khu đất của Hoàng Khảo miếu xây Thế miếu. Công việc di dời diễn ra từ 23-3 đến 16-4, sau khi hoàn tất ông cho đổi tên khu miếu thành Hưng Tổ miếu.

Tháng 2 năm 1947, khu miếu bị đốt cháy cùng với Tử Cấm thành và nhiều cung điện khác trong đợt tiêu thổ kháng chiến của Việt Minh.

Năm 1950, Bảo Đại về Huế mua lại An Khánh vương từ, vốn là nơi thờ một người dòng dõi hoàng tộc là An Khánh vương Nguyễn Phúc Quang (con vua Gia Long) với giá 300.000 đồng (tiền lúc ấy) để xây dựng lại thành Hưng miếu mới. Năm 1951, một nhà thầu lúc bấy giờ có tên là Nguyễn Ngọc Bang được giao việc dời An Khánh vương từ về tái lập thành Hưng miếu mới.

Năm 1995, nó được trùng tu lại một lần nữa. Trong lần này, miếu được sơn son thiếp vàng.

Kiến trúc
Kiến trúc của Hưng miếu hiện tại có nền tảng từ An Khánh vương từ. Nhưng vì mặt bằng của Hưng miếu cũ nhỏ hơn An Khánh vương từ nên khi xây dựng người ta buộc phải dời hai hàng cột mỗi bên và cắt bớt một số mái ở cả hai bên.

Trên một mặt bằng gần như vuông: 19m x 19,20m người ta cấu trúc tòa nhà theo thức trùng diêm và trùng lương của các cung điện khác ở Huế. Miếu là một ngôi nhà kép chừng 400m² mái được lợp bằng ngói âm dương men vàng, nền cao 0,68 m bó bằng đá Thanh. Toàn bộ dàn trò (9 hàng cột tình từ trước đến dau và 8 hàng cột tính từ trái sang phải, kê chân trên đá tảng) cùng với các mảng trang trí đều được làm bằng gỗ quý: lim, sao, kền kền, huê mộc. Tất cả các kèo điều được trang rất tinh xảo, mặt dưới và mặt trên đều được trạm trổ hoa lá và hình ảnh có tác dụng làm các bộ phận gỗ trở nên nhẹ nhàng. Các cột trốn tuy nhỏ, nhưng hai đầu được đẽo vuốt vào rồi nở ra hình hoa sen, rất ăn khớp với nhau. Giữa 2 cột trốn của mồi vì kéo còn dựng thêm các khung gỗ được chạm lộng hình kỷ hà với kích cỡ khác nhau thay đổi theo từng tầng.

Hệ thống liên ba chia làm 4 tầng mỗi tầng phân khoảng thành các ô hộc được trang trí theo lối Nhất thi Nhất họa khắc nổi nhiều chủ đề: đôi sáo, đàn tỳ, pho sách.. đôi chỗ còn có cả cây kiếm và cây như ý.

Mặt dưới mặt tiền hạ doanh được trang trí một dải bản gỗ hình chữ U chai ra làm ô hộc với lối trang trí giống hệ thống nhất liên hạ.

Hai giang áp chót đối xứng nhau dưới trần thừa lưu, có hai bức đố bằng gỗ được chạm nổi, chạm lộng, chạm kênh bông ở cả hai mặt trong và ngoài, ở chính giữa mỗi mặt là hình ảnh nổi của một trong 8 bát bửu.

Đằng trước miếu có một hàng cột gồm sáu cái đứng trên mặt sân được xây bằng xi măng giả đá. Ở đầu cột chắp hình hoa sen đỡ lấy con-xơn (console).

Phần chính doanh gồm có 3 gian và 2 kép, tiền doanh có 5 gian và 2 chái đơn. Mặt trước của mỗi chái đơn mà mộ mảng tường xây được trang trí chữ "thọ" cách điệu, có tác dụng tăng tính chụi lực.

Sân trước Hưng miếu có hình chữ nhật (20m x 18,45m) được lát gạch bát tràng. Giữa sân là đường thần đạo lát bằng đá thanh, chạy từ bậc thềm ra đến miếu môn phía trước rộng 2,15m. Song song với hàng cột hiên là dãy các chậu sứ trồng cây cảnh mỗi chậu đặt trên đôn bằng đá gồm sáu cái. Bên phải sân có một cái lư dùng để đốt tờ sớ.

Bên phải trái trong khuôn viên Hưng miếu còn có hai ngôi nhà Thần Khố (nhà kho của thần) và Thần Trù (nhà bếp của thần). Các khuôn viên được bao bọc bằng một bức tường cao xây bằng gạch với 4 cửa đối xứng từng cặp: Chương Khánh, Dục Khánh, Trí Tướng và Ứng Tường. Bên trái khuôn viên hiện vẫn còn 2 bia đá: bia đá dựng năm 1804 khắc bài Ngự chế của Gia Long và bia đá dựng năm 1821 khắc bài Ngự chế của Minh Mạng nói lại lịch sử xây dựng Hưng miếu và Thế miếu.

Chú thích

Tham khảo

Hoàng thành Huế
Miếu Việt Nam


title: Fleutiauxellus yotsuboshi

text:
Fleutiauxellus yotsuboshi là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Kishii miêu tả khoa học năm 1976.

Chú thích

Tham khảo

Fleutiauxellus


title: Cọc rào

text:
Cọc rào có thể là:

 Dầu mè, tên khoa học Jatropha curcas, một loài thực vật họ Thầu dầu, còn có tên gọi khác là cọc giậu, dầu lai.
 Chà chôi, tên khoa học Cleistanthus tonkinensis, một loài thực vật họ Diệp hạ châu.


title: Izatha prasophyta

text:
Izatha prasophyta là một loài bướm đêm thuộc họ Oecophoridae. Nó là loài đặc hữu của New Zealand, ở đó nó được tìm thấy ở Đảo Bắc, trừ vịnh Hawkes hoặc Wairarapa.

Sải cánh dài 16–22.5 mm đối với con đực và 19.5–26 mm đối với con cái. Con trưởng thành bay từ tháng 11 đến tháng 2.

Chú thích

Tham khảo

Izatha


title: Heterosternuta sulphuria

text:
Heterosternuta sulphuria là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Matta & Wolfe miêu tả khoa học năm 1979.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Heterosternuta


title: Dactylispa ambarum

text:
Dactylispa ambarum là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Weise miêu tả khoa học năm 1909.

Chú thích

Tham khảo

Dactylispa


title: Psaenythia hubrichi

text:
Psaenythia hubrichi là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Holmberg mô tả khoa học năm 1921.

Chú thích

Tham khảo

Psaenythia
Động vật được mô tả năm 1921


title: Augochloropsis cupreola

text:
Augochloropsis cupreola là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1900.

Chú thích

Tham khảo

Augochloropsis
Động vật được mô tả năm 1900


title: Setodes neptunus

text:
Setodes neptunus là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Chú thích

Tham khảo

Động vật khu vực sinh thái Indomalaya
Setodes


title: Trévérien

text:
Trévérien () là một xã của tỉnh Ille-et-Vilaine, thuộc vùng Bretagne, miền tây bắc nước Pháp.

Dân số
Người dân ở Trévérien được gọi là Trévérienais.

Xem thêm
Xã của tỉnh Ille-et-Vilaine

Tham khảo

Mayors of Ille-et-Vilaine Association  ;
INSEE ;
IGN

Liên kết ngoài
French Ministry of Culture list for Trévérien

Xã của Ille-et-Vilaine


title: Vachères-en-Quint

text:
Vachères-en-Quint  là một xã thuộc tỉnh Drôme trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes đông nam nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Drôme

Tham khảo

 INSEE commune file

Vacheresenquint