title: Mérida, Tây Ban Nha

text:
Mérida là thủ phủ của cộng đồng tự trị Extremadura, Tây Ban Nha. Dân số 54.893 (2007).
Quần thể khảo cổ Mérida là di sản thế giới UNESCO.

Khí hậu
Merida có khí hậu Địa Trung Hải với ảnh hưởng Đại Tây Dương do tiếp xúc gần bờ biển Bồ Đào Nha. Mùa đông ôn hòa, với nhiệt độ tối thiểu hiếm khi dưới 0 °C (32 °F), và mùa hè nhiệt độ tối đa đôi khi vượt quá 40 °C (104 °F).

Lượng mưa đạt giữa 450 và 500 mm mỗi năm. Những tháng có ghi lượng mưa nhất là tháng 11 và tháng mười hai. Mùa hè khô, tuy nhiên, cần lưu ý rằng tại Mérida, cũng như trong phần còn lại của miền nam Tây Ban Nha, chu kỳ hạn hán là phổ biến, khác nhau, trong thời gian 2-5 năm.

Trong mùa thu khí hậu thay đổi nhiều hơn trong phần còn lại của năm, và các cơn bão xảy ra với tần suất cao, nhưng thường khô.
Cả độ ẩm và gió thấp. Tuy nhiên, thường xuyên xảy ra sương mù, đặc biệt là trong những tháng trung tâm của mùa thu và mùa đông.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Trang mạng chính thức Mérida
 Roman Art National Museum
 Ban Nha/merida/emerita.html Hình ảnh Mérida La Mã
 Photos of Merida: roman monuments and other views of the city

Roman aqueducts outside Rome
Địa điểm khảo cổ Tây Ban Nha
Đô thị ở Badajoz
Địa điểm La Mã ở Tây Ban Nha
Di sản thế giới tại Tây Ban Nha
Thành lập 25 TCN
Địa điểm khảo cổ ở Tây Ban Nha
Mérida, Tây Ban Nha


title: Conoderus orcko

text:
Conoderus orcko là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Guzman de Tome miêu tả khoa học năm 1998.

Chú thích

Tham khảo

Conoderus


title: Paratriarius lecontei

text:
Paratriarius lecontei là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Smith & Lawrence miêu tả khoa học năm 1967.

Chú thích

Tham khảo

Paratriarius


title: Worms

text:
Worms có thể là:
 Một thành phố ở Đức: Worms (thành phố)
 Một giáo khu Công giáo: Giáo khu Worms
 Một trò chơi máy tính: Worms (trò chơi máy tính)

và cũng có thể là tên của
 Bernhard Worms: Chính trị gia Đức
 Jules Worms: họa sĩ Pháp
 Viktor Worms: người điều khiển chương trình truyền hình người Đức


title: Inazuma (tàu khu trục Nhật)

text:
Inazuma (tiếng Nhật: 電) là một tàu khu trục hạng nhất của Hải quân Đế quốc Nhật Bản, thuộc lớp Fubuki, (cũng là chiếc cuối cùng của lớp Akatsuki nếu như xem đây là một lớp tàu riêng biệt), được chế tạo trong giai đoạn giữa hai cuộc thế chiến. Khi được đưa vào hoạt động, những con tàu này là những tàu khu trục mạnh mẽ nhất thế giới. Chúng phục vụ như những tàu khu trục hàng đầu trong những năm 1930, và tiếp tục là những vũ khí lợi hại trong cuộc Chiến tranh Thái Bình Dương.

Thiết kế và chế tạo
Việc chế tạo lớp tàu khu trục Fubuki tiên tiến được chấp thuận vào năm tài chính 1923 như một phần của chương trình có tham vọng cung cấp cho Hải quân Đế quốc Nhật Bản một ưu thế về chất lượng so với những tàu chiến hiện đại nhất của thế giới. Khả năng thể hiện của lớp Fubuki là một bước nhảy vọt so với các thiết kế tàu khu trục trước đó, nên chúng được gọi là các "tàu khu trục đặc biệt" (tiếng Nhật: 特型 - Tokugata). Kích thước lớn, động cơ mạnh mẽ, tốc độ cao, bán kính hoạt động lớn và vũ khí trang bị mạnh chưa từng có khiến cho các tàu khu trục này có được hỏa lực tương đương nhiều tàu tuần dương hạng nhẹ của hải quân các nước khác. Lớp phụ Akatsuki là một phiên bản cải tiến của Fubuki, có dáng vẽ bên ngoài hầu như giống nhau, nhưng tích hợp những thay đổi trong hệ thống động lực.

Inazuma, được chế tạo tại xưởng đóng tàu Fujinagata ở Osaka, là chiếc cuối cùng trong loạt tàu cải tiến Kiểu III dựa trên Fubuki, bao gồm kiểu tháp pháo có thể nâng các khẩu pháo chính 127 mm (5 inch)/50 caliber Kiểu 3 lên một góc 75° so với nguyên thủy 40°, cho phép sử dụng chúng như pháo lưỡng dụng có thể chống lại máy bay. Inazuma được đặt lườn vào ngày 7 tháng 3 năm 1930. Nó được hạ thủy vào ngày 25 tháng 2 năm 1932 và đưa ra hoạt động vào ngày 15 tháng 11 năm 1932.

Lịch sử hoạt động
Không lâu sau khi hoàn tất, vào ngày 9 tháng 6 năm 1934, Inazuma va chạm với tàu khu trục Miyuki trong khi cơ động ngoài khơi đảo Cheju. Vụ va chạm đã khiến chiếc Miyuki bị chìm, và làm hư hại nặng mũi của Inazuma. Nó được tàu tuần dương Nachi kéo về xưởng hải quân Sasebo để được sửa chữa triệt để.

Sau đó, cùng với các tàu khu trục chị em Akatsuki, Hibiki và Ikazuchi, Inazuma được phân về Hải đội Khu trục 6 thuộc Hạm đội 1 Hải quân Đế quốc Nhật Bản và tham gia các hoạt động trong cuộc Chiến tranh Trung-Nhật. Giống như những chiếc cùng kiểu, nó được cải biến vào giữa những năm 1930 nhằm khắc phục những khiếm khuyết trong thiết kế đồng thời để nâng cao đặc tính chiến đấu.

Vào lúc xảy ra cuộc tấn công Trân Châu Cảng, Inazuma được phân về Hải đội Khu trục 6 của Đội khu trục 1 thuộc Hạm đội 1 Hải quân Đế quốc Nhật Bản, và đã được bố trí từ Quân khu Hải quân Mako để hỗ trợ cho cuộc chiếm đóng Hong Kong. Sau khi trợ giúp cho tàu tuần dương Isuzu trong việc đánh chìm các pháo hạm Anh HMS Cicada và HMS Robin, nó giúp vào việc bảo vệ cảng Hong Kong. Vào đầu năm 1942, Inazuma được bố trí từ Hong Kong đến Davao, hỗ trợ cho các chiến dịch đổ bộ lên Menado ở tại Đông Ấn thuộc Hà Lan. Vào ngày 20 tháng 1, Inazuma va chạm với chiếc tàu vận tải Sendai Maru tại Davao, khiến bị hư hại đáng kể. Nó được sửa chữa tạm thời bởi tàu sửa chữa Akashi trước khi những công việc sửa chữa triệt để được thực hiện tại Mako.

Vào ngày 1 tháng 3, Inazuma đã tham gia trận chiến eo biển Sunda, nơi nó đã giúp vào việc đánh chìm USS Pope, HMS Encounter và HMS Exeter, và đã tham gia vớt 376 người còn sống sót từ chiếc Exeter cùng 151 người khác từ chiếc Pope. Sau khi hỗ trợ cho các hoạt động chiếm đóng tại Philippine trong tháng 3, nó quay trở về xưởng hải quân Yokosuka để sửa chữa trong tháng 4.

Inazuma được bố trí từ Quân khu Bảo vệ Ōminato để hỗ trợ cho Lực lượng Phía Bắc của Đô đốc Boshirō Hosogaya trong Chiến dịch Quần đảo Aleut; nó đã tuần tra tại các vùng biển chung quanh các đảo Kiska và Attu vào tháng 6 và tháng 7 năm 1942, và đã cứu vớt 36 người còn sống sót từ tàu khu trục Nenohi bị trúng ngư lôi. Sau đó nó tiếp tục tuần tra tại các vùng biển phía Bắc chung quanh các quần đảo Kurile và Aleut cho đến cuối tháng 8.

Từ tháng 9 năm 1942, Inazuma được tái bố trí về Quân khu Hải quân Kure, tiến hành các hoạt động huấn luyện tại vùng biển Nội địa cùng với các tàu sân bay mới Junyō và Hiyō. Từ tháng 10, Inazuma hộ tống các tàu sân bay này đi đến Truk, và tuần tra trong khu vực từ Truk đến phía Bắc quần đảo Solomon. Trong các cuộc Hải chiến Guadalcanal thứ nhất và thứ hai từ ngày 12 đến ngày 15 tháng 11, Inazuma cho rằng đã đánh chìm một tàu tuần dương Mỹ (chưa bao giờ được xác nhận), và đã giúp vào việc đánh chìm các tàu khu trục Mỹ USS Benham, USS Walke và USS Preston cùng làm hư hại USS Gwin. Sau trận chiến, Inazuma đặt căn cứ tại Truk, và được sử dụng trong nhiều chuyến đi vận chuyển tốc độ cao "Tốc hành Tokyo" trong suốt khu vực quần đảo Solomon.

Vào giữa tháng 1 năm 1943, Inazuma được gửi quay trở về bảo trì tại Kure, hộ tống tàu sân bay Zuikaku, thiết giáp hạm Mutsu và tàu tuần dương Suzuya. Sau khi việc sửa chữa hoàn tất vào đầu tháng 2, nó được bố trí trở lại Ōminato tiếp tục nhiệm vụ tuần tra các vùng biển phía Bắc, và đã có mặt trong trận chiến quần đảo Komandorski trong tháng 3, mặc dù chỉ làm nhiệm vụ hộ tống các tàu vận tải và ở cách xa trận đánh chính. Từ tháng 4 cho đến cuối năm 1943, Inazuma hộ tống nhiều đoàn tàu vận tải đi lại giữa Yokosuka và Truk. Đến tháng 2 năm 1944, Inazuma được phân về Hạm đội Liên hợp, và từ tháng 3 nó hoạt động chủ yếu trong vai trò hộ tống cho tàu sân bay Chiyoda trong nhiều nhiệm vụ khác nhau tại Palau.

Trong khi hộ tống một đoàn tàu vận tải chở dầu từ Manila hướng đến Balikpapan vào ngày 14 tháng 3 năm 1944, Inazuma trúng phải ngư lôi phóng từ tàu ngầm Mỹ USS Bonefish trong biển Celebes gần Tawitawi. Nó nổ tung và chìm tại tọa độ . Chiếc tàu khu trục chị em Hibiki đã vớt được 125 người sống sót, nhưng trong số đó không có vị chỉ huy của Inazuma, Trung tá Hải quân Tokiwa.

Vào ngày 10 tháng 6 năm 1944, Inazuma được cho rút khỏi danh sách Đăng bạ Hải quân.

Danh sách thuyền trưởng
 Trung tá Shiro Hiratsuka (sĩ quan trang bị trưởng): 1 tháng 3 năm 1932 - 15 tháng 11 năm 1932
 Trung tá Shiro Hiratsuka: 15 tháng 11 năm 1932 - 1 tháng 11 năm 1934
 Thiếu tá Kosaku Aruga: 1 tháng 11 năm 1934 - 15 tháng 10 năm 1935
 Trung tá Shiro Shibuya: 15 tháng 10 năm 1935 - 1 tháng 12 năm 1936
 Thiếu tá Yusuke Yamada: 1 tháng 12 năm 1936 - 1 tháng 12 năm 1937; thăng Trung tá
 Trung tá Yoshito Miyasaka: 1 tháng 12 năm 1937 - 1 tháng 11 năm 1938
 Thiếu tá Bunji Furukawa: 1 tháng 11 năm 1938 - 25 tháng 1 năm 1939; thăng Trung tá 15 tháng 11 năm 1938
 Thiếu tá Motoi Katsumi: 25 tháng 1 năm 1939 - 15 tháng 10 năm 1940
 Thiếu tá Hajime Takeuchi: 15 tháng 10 năm 1940 - 6 tháng 11 năm 1942;  thăng Trung tá 1 tháng 11 năm 1942
 Thiếu tá Masamichi Terauchi: 6 tháng 11 năm 1942 - 20 tháng 11 năm 1943
 Thiếu tá Teizo Tokiwa: 20 tháng 11 năm 1943 - 14 tháng 5 năm 1944; tử trận, được truy thăng Trung tá

Tham khảo

Chú thích

Thư mục

Liên kết ngoài

Lớp tàu khu trục Fubuki
Lớp tàu khu trục Akatsuki (1931)
Tàu khu trục của Hải quân Đế quốc Nhật Bản
Tàu khu trục trong Thế Chiến II của Nhật Bản
Chiến dịch Guadalcanal
Xác tàu đắm trong Thế Chiến II tại Thái Bình Dương


title: Pomachilius marginatis

text:
Pomachilius marginatis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Schwarz miêu tả khoa học năm 1900.

Chú thích

Tham khảo

Pomachilius


title: 19788 Hunker

text:
19788 Hunker (2000 QV116) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 28 tháng 8 năm 2000 bởi Nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 19788 Hunker

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 2000


title: Sephilus formosanus

text:
Sephilus formosanus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Schwarz miêu tả khoa học năm 1902.

Chú thích

Tham khảo

Sephilus


title: Brachyhesma deserticola

text:
Brachyhesma deserticola là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Exley mô tả khoa học năm 1968.

Chú thích

Tham khảo

Brachyhesma
Động vật được mô tả năm 1968


title: Boucardicus tridentatus

text:
Boucardicus tridentatus là một loài ốc có nắp, là động vật thân mềm chân bụng sống trên cạn thuộc họ Cyclophoridae.

Đây là loài đặc hữu của Madagascar. Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng khô nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất nơi sống.

Chú thích

Tham khảo
 Emberton, K.C. 2000. Boucardicus tridentatus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 6 tháng 8 năm 2007.

Boucardicus
Động vật thân mềm Madagascar


title: Lansingerland

text:
Lansingerland là một đô thị mới ở tây Hà Lan, tỉnh Zuid-Holland. Đô thị này được lập ngày 1 tháng 1 năm 2007 trên cơ sở sáp nhập các đô thị Berkel en Rodenrijs, Bleiswijk và Bergschenhoek, gọi chung là "Tam giác B".

Tên gọi đô thị mới được chọn qua một cuộc thi..

Lansingerland bao gồm các cộng đồng sau:
Bergschenhoek
Berkel en Rodenrijs
Bleiswijk
De Rotte
Kruisweg

Liên kết ngoài
Plan of the "B-Triangle"

Đô thị Zuid-Holland


title: Asota iodamia

text:
Asota iodamia là một loài bướm đêm thuộc họ Erebidae. Nó được tìm thấy ở New South Wales và Queensland.

Sải cánh dài khoảng 50 mm.

Ấu trùng ăn lá của various Figs, bao gồm Ficus macrophylla. At first, the Caterpillars are communal. They skeletonize the undersides of the leaf. Later they separate.

Liên kết ngoài
 Species info
 Australian Insects

Chú thích

Asota


title: El Padul

text:
El Padul là một đô thị trong tỉnh Granada, Tây Ban Nha. Dân số của đô thị vào năm 2007 là 7961 người.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Ayuntamiento de El Padul (in Spanish)
 Tourist information of El Padul by the Tourist Board of Granada
 Information about El Padul (History, parties, links...) (in Spanish)
 Holy Week in El Padul (in Spanish)

Đô thị ở Granada


title: Quận Linn, Kansas

text:
Quận Linn là một quận thuộc tiểu bang Kansas, Hoa Kỳ. Theo điều tra dân số năm 2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có dân số 9570 người.

Thông tin nhân khẩu
Dân số của Quận Linn ước tính là 9.335 người trong năm 2009, giảm 235 người, hay -2,5%, trong vòng 9 năm.

Theo điều tra dân số Mỹ vào năm 2000, quận Linn đã có dân số 9.570 người, 3.807 hộ, và 2.748 gia đình sống trong quận. Mật độ dân số là 16 người cho mỗi dặm vuông (6/km ²). Có 4.720 đơn vị nhà ở với mật độ trung bình là 8 cho mỗi dặm vuông (3/km ²). Cơ cấu dân tộc dân cư quận gồm 97,50% người da trắng, 0,63% da đen hay Mỹ gốc Phi, 0,48% người Mỹ bản xứ, 0,14% người châu Á, Thái Bình Dương 0,04%, 0,16% từ các chủng tộc khác, và 1,06% từ hai hoặc nhiều chủng tộc. Hispanic hay Latino thuộc chủng tộc nào được 0,91% dân số.

Quận Linn được 3.807 hộ, trong đó 28,90% có trẻ em dưới 18 tuổi sống chung với họ, 62,70% là các cặp vợ chồng sống với nhau, 6,20% có chủ hộ là nữ không có mặt chồng, và 27,80% là không lập gia đình. 24,00% của tất cả các hộ gia đình đã được tạo thành từ các cá nhân và 13,00% có người sống một mình 65 tuổi trở lên đã được người. Bình quân mỗi hộ là 2,48 và cỡ gia đình trung bình là 2,94.

Trong quận này cơ cấu độ tuổi với 25,00% ở độ tuổi dưới 18, 6,70% 18-24, 24,30% 25-44, 25,70% 45-64, và 18,30% 65 tuổi trở lên. Tuổi trung bình là 41 năm. Cứ mỗi 100 nữ có 100,00 nam giới. Cứ mỗi 100 nữ 18 tuổi trở lên, đã có 97,60 nam giới.

Thu nhập trung bình cho một hộ gia đình trong quận đã được $ 35.906, và thu nhập trung bình cho một gia đình là 42.571 USD. Nam giới có thu nhập trung bình 31.720 đô la Mỹ so với 22.287 $ cho phái nữ. Thu nhập trên đầu cho các quận được $ 17,009. Giới 7,80% gia đình và 11,00% dân số sống dưới mức nghèo khổ, trong đó có 14,20% những người dưới 18 tuổi và 9,60% có độ tuổi từ 65 trở lên.

Tham khảo

Quận của Kansas


title: Bolquère

text:
Bolquère là một xã thuộc tỉnh Pyrénées-Orientales trong vùng Occitanie phía nam Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 1613 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
INSEE

Xã của Pyrénées-Orientales


title: Olliergues

text:
Olliergues  là một xã ở tỉnh Puy-de-Dôme trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes miền trung nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 432 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
 INSEE commune file

Xã của Puy-de-Dôme


title: Hurbache

text:
Hurbache là một xã, nằm ở tỉnh Vosges trong vùng Grand Est của Pháp. Xã này có diện tích 9,93 km², dân số năm 1999 là 282 người. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 435 m trên mực nước biển.
Dân địa phương tiếng Pháp gọi là Hurbachois.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Hurbache trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia
« Un document sur Moyenmoutier et Hurbache » (article d'Albert Ohl dans Le Pays lorrain, 1913 (A10), p. 286-287)

Xã của Vosges


title: Phạm Ngọc Thảo

text:
Phạm Ngọc Thảo (1922–1965), còn gọi là Albert Thảo, là một cán bộ tình báo của Quân đội nhân dân Việt Nam. Ông hoạt động dưới vỏ bọc là một sĩ quan cao cấp trong Quân lực Việt Nam Cộng hòa cũng như là một chính khách có ảnh hưởng lớn trong chính quyền Sài Gòn thời đó. Ông cũng là một thành viên chủ chốt trong 2 cuộc đảo chính ở Việt Nam Cộng hòa vào những năm 1964–1965. Ông mang quân hàm Đại tá của cả hai quân đội đối nghịch trong Chiến tranh Việt Nam là Quân đội nhân dân Việt Nam và Quân lực Việt Nam Cộng hòa.

Phạm Ngọc Thảo được đích thân Bí thư Xứ ủy Lê Duẩn chỉ định ở lại miền Nam Việt Nam sau Hiệp định Genève, với nhiệm vụ chiến lược là thâm nhập vào hàng ngũ cao cấp của chính quyền Sài Gòn để "phục vụ cho mục tiêu thống nhất đất nước". Không ai biết rõ "phục vụ cho mục tiêu thống nhất đất nước" là nhiệm vụ gì, tuy nhiên theo Võ Văn Kiệt, Phạm Ngọc Thảo được quyền tuỳ cơ ứng biến, hoạt động độc lập, không bị bất cứ một chế định nào, không bị bắt buộc phải báo cáo với một số cấp trên cụ thể nào.

Sau một thời gian tạo vỏ bọc, Phạm Ngọc Thảo đã giành được lòng tin của chính phủ Ngô Đình Diệm, được bổ nhiệm một số chức vụ cao cấp và ông đã sử dụng quyền hạn của mình để phục vụ cho nhiệm vụ tình báo mình được giao. Trong thời gian được cử làm Tỉnh trưởng Kiến Hòa (Bến Tre), ông đã thả 2000 tù chính trị trong đó bao gồm nhiều cán bộ cách mạng, và cố ý làm lệch hướng các cuộc càn quét của quân đội Việt Nam Cộng hoà. Sau khi chế độ Ngô Đình Diệm sụp đổ cuối năm 1963, Phạm Ngọc Thảo tham gia nhiều vụ đảo chính với mục đích gây mất ổn định cho chính quyền Sài Gòn và tạo điều kiện cho hoạt động của quân Giải phóng. Tuy nhiên sau cuộc đảo chính bất thành vào năm 1965, ông bị chính quyền Việt Nam Cộng hoà truy nã và kết án tử hình. Ông tiếp tục hoạt động bất hợp pháp một thời gian cho đến khi bị bắt, tra tấn và sát hại vào ngày 17 tháng 7 năm 1965 lúc 43 tuổi.

Thân phận thật của Phạm Ngọc Thảo được giữ kín suốt một thời gian dài sau chiến tranh, chỉ đến năm 1995 ông mới được phong Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Nguyên nhân được cho là để bảo đảm an toàn cho gia đình của ông đang sống ở Hoa Kỳ.

Hình tượng Phạm Ngọc Thảo đã được nhà văn Trần Bạch Đằng sử dụng để xây dựng nhân vật Nguyễn Thành Luân trong tiểu thuyết Giữa biển giáo rừng gươm, sau này được chuyển thể thành bộ phim Ván bài lật ngửa với vai chính do Nghệ sĩ ưu tú Nguyễn Chánh Tín đảm nhiệm.

Thân thế gia đình
Ông sinh ngày 14 tháng 2 năm 1922, nguyên quán Thành Phố Cần Thơ - Tỉnh Hậu Giang (cũ) trong một gia đình Công giáo toàn tòng. Phạm Ngọc Thảo còn có tên là Albert Phạm Ngọc Thảo. Mọi người thường gọi ông là Chín Thảo vì ông được sinh thứ 9 trong gia đình.

Cha ông là Adrian Phạm Ngọc Thuần (1882-1970), một địa chủ lớn có quốc tịch Pháp. Mẹ ông là bà Martha Nguyễn Thị Giai (1883-1963). Ông Adrian Phạm Ngọc Thuần có tới hơn 4000 mẫu đất và gần 1000 căn nhà rải rác ở khắp các tỉnh Cần Thơ, Châu Đốc, Long Xuyên, Rạch Giá, Sa Đéc, Vĩnh Long. Ông Thuần có quốc tịch Pháp nên các con đều được sang Pháp học.

Gia đình Phạm Ngọc Thảo có nhiều người tham gia các phong trào yêu nước. Ông nội của Phạm Ngọc Thảo là chí sĩ ái quốc Phạm Ngọc Lành, người ủng hộ, hậu thuẫn cho nhiều phong trào chống Pháp (kể cả Cần Vương). Anh của Phạm Ngọc Thảo, luật sư Gaston Phạm Ngọc Thuần (1914-2002) là Phó chủ tịch Ủy ban Hành chính kháng chiến Nam bộ, sau năm 1954 tập kết ra Bắc, làm Đại sứ nước Việt Nam dân chủ cộng hòa tại CHDC Đức. Một anh trai khác là Lucien Phạm Ngọc Hùng là Ủy viên Hội đồng Chính phủ cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam. Khi kháng chiến chống Pháp bùng nổ, gia đình Phạm Ngọc Thảo đã đem hết tài sản ra ủng hộ kháng chiến.

Lúc nhỏ ông học một trường tư thục Công giáo nổi tiếng ở Sài Gòn đó là trường Lasan Taberd (Có tài liệu nói học trường Chasseloup Laubat- ngày nay là trường THPT Lê Quý Đôn). Khi học xong tú tài, khác với các anh em khác, ông không sang Pháp du học (do Chiến tranh thế giới thứ hai xảy ra) mà ra Hà Nội học, tốt nghiệp Trường kỹ sư công chánh năm 1942 và về làm việc tại Sài Gòn từ năm 1943.

Tham gia Việt Minh

Khi Cách mạng tháng Tám bùng nổ, anh cả của ông là Gaston Phạm Ngọc Thuần tham gia Việt Minh ở Vĩnh Long và được cử giữ chức Phó Chủ tịch Ủy ban Hành chính Kháng chiến Nam Bộ. Khi Luật sư Phạm Văn Bạch ra miền Bắc, ông Thuần làm Chủ tịch Ủy ban Hành chính Kháng chiến Nam Bộ kiêm Chính ủy Bộ Tư lệnh Nam Bộ (trong những năm 60 làm đại sứ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa tại Cộng hòa Dân chủ Đức). Anh trai thứ bảy Phạm Ngọc Hùng học ở Pháp, lấy vợ Pháp rồi về Việt Nam ra chiến khu chiến đấu, làm Uỷ viên Hội đồng Chính phủ cách mạng lâm thời miền Nam. Tốt nghiệp trường Kỹ sư công chánh ở Hà Nội, khi Pháp bội ước quay lại xâm chiếm Việt Nam, ông Phạm Ngọc Thảo tuyên bố huỷ bỏ quốc tịch Pháp và quyết định trở về Vĩnh Long theo anh tham gia kháng chiến, làm việc ở Văn phòng Uỷ ban kháng chiến hành chính Nam Bộ. Trên đường về, ông bị dân quân Việt Minh bắt hai lần và suýt bị xử bắn do hiểu lầm.

Năm 1946, trường Võ bị Trần Quốc Tuấn (sau này là Trường Sĩ quan Lục quân I, nay là Đại học Trần Quốc Tuấn) khai giảng. Ông cùng 12 chiến sĩ Nam Bộ khác được cử ra Sơn Tây học tập. Tốt nghiệp khoá I, ông được điều về Phú Yên nhận nhiệm vụ làm giao liên. Một lần, ông được giao nhiệm vụ đưa một cán bộ về Nam Bộ. Do người cán bộ này có vẻ ngoài gầy yếu, ông đề nghị người cán bộ này giả vờ bị bệnh lao phổi và cho mình cõng trên lưng, khi đi qua các khu vực do quân Pháp chiếm đóng sẽ khai là hai chú cháu cõng nhau đi tìm thầy thuốc. Như dự đoán, do sợ bệnh lao, những người xét hỏi chỉ khám xét qua loa và hai người đến vùng giải phóng an toàn. Người cán bộ được Phạm Ngọc Thảo hộ tống chính là Lê Duẩn, người có ảnh hưởng rất lớn đến hoạt động tình báo của ông sau này.

Sau khi trở về Nam Bộ, ông được giao nhiệm vụ Trưởng phòng mật vụ Ban quân sự Nam Bộ – tổ chức tình báo đầu tiên của cách mạng ở Nam Bộ, rồi được bổ nhiệm làm Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 410, Quân khu 9 (có tài liệu nói là tiểu đoàn 404 hoặc tiểu đoàn 307). Việc bổ nhiệm Phạm Ngọc Thảo, một thanh niên con nhà địa chủ Công giáo làm Trưởng phòng Mật vụ, được cho là quyết định rất táo bạo của Lê Duẩn. Trong thời gian này Phạm Ngọc Thảo cũng hướng dẫn về chiến tranh du kích cho các học viên Trần Văn Đôn, Nguyễn Khánh, Lê Văn Kim... những người sau này trở thành các tướng lĩnh trong Quân lực Việt Nam Cộng hòa.

Năm 1949, Phạm Ngọc Thảo kết hôn với bà Phạm Thị Nhiệm, cũng là một trí thức tham gia kháng chiến (bà Nhiệm là em ruột giáo sư Phạm Thiều).

Những năm 1952-1953, ông là sĩ quan tham mưu trong một số đơn vị chủ lực của Việt Minh tại miền Tây Nam Bộ.

Giai đoạn bắt đầu hoạt động
Sau Hiệp định Genève, các cán bộ của Việt Minh (cả dân sự lẫn quân sự) đều được tập kết ra Bắc. Cũng có nhiều cán bộ Việt Minh đã bí mật ở lại. Riêng trường hợp của Phạm Ngọc Thảo, chính Lê Duẩn đã chỉ thị cho ông không tập kết ra Bắc mà ở lại miền Nam để hình thành "lực lượng thứ ba" trong trường hợp Hiệp định Geneve không được đối phương thi hành. Về việc này, nguyên Thủ tướng Võ Văn Kiệt nói: "Anh Ba Duẩn rất tin cậy Phạm Ngọc Thảo và đã giao cho đồng chí Thảo một nhiệm vụ đặc biệt".

Lê Duẩn giới thiệu Phạm Ngọc Thảo với Mai Chí Thọ, lúc ấy là người phụ trách Ban Đặc tình Xứ ủy và hai người khác trong Ban Đặc tình Xứ ủy là Mười Hương và Cao Đăng Chiếm. Ông được giao nhiệm vụ phải thâm nhập vào nội bộ của chính quyền Sài Gòn để hoạt động "phục vụ cho mục tiêu thống nhất đất nước". Nội dung cụ thể chi tiết của nhiệm vụ này không được rõ, kể cả ông Mai Chí Thọ chỉ biết nhiệm vụ của mình đối với Phạm Ngọc Thảo nhưng không được biết Lê Duẩn giao nhiệm vụ gì cho ông Thảo. Theo lời của cựu thủ tướng Võ Văn Kiệt, Phạm Ngọc Thảo được quyền tùy cơ ứng biến, hoạt động độc lập, tự do hành động, không bị bất cứ một chế định nào, không có trách nhiệm báo cáo bất cứ chuyện gì với bất kỳ ai và có quyền tự do báo cáo thông tin với bất cứ cấp trên nào mà ông Thảo thấy tin tưởng.

Tuy ở lại hoạt động ở miền Nam nhưng Đảng không cho phép Mai Chí Thọ và Cao Đăng Chiếm vào sống ở Sài Gòn, chỉ có Mười Hương là có thể vào Sài Gòn sống hợp pháp vì ông là cán bộ từ ngoài Bắc vào, không ai biết. Do đó, Mười Hương đã bàn bạc cụ thể với Phạm Ngọc Thảo về phương thức hoạt động và trực tiếp liên lạc với Phạm Ngọc Thảo ngay tại Sài Gòn. Ông Mười Hương trở thành “người chỉ huy” Phạm Ngọc Thảo trong thời kỳ đầu, tuy nhiên thời gian này rất ngắn, vì sau đó Mười Hương bị chính quyền Ngô Đình Diệm bắt giam ở Huế.

Phạm Ngọc Thảo trở lại Sài Gòn giữa lúc tình hình rất khó khăn, lực lượng Bình Xuyên gây rối khắp nơi. Vì không chịu ký tên vào giấy "hồi chánh" theo quy định của chế độ Việt Nam Cộng hòa đối với những người đã đi theo Việt Minh không tập kết ra Bắc, ông bị đại tá Mai Hữu Xuân, Giám đốc An ninh Quân đội lùng bắt nhiều lần nhưng đều trốn thoát. Vì vậy, ông không vội tiếp cận với gia đình họ Ngô mà đi dạy học. Vợ ông cũng vậy.

Sau cùng, ông về Vĩnh Long dạy học. Vùng này thuộc giáo phận của Giám mục Phêrô Ngô Đình Thục, vốn quen biết gia đình ông từ lâu. Gia đình ông theo Thiên chúa giáo lâu đời, rất thân thiết với Giám mục Ngô Đình Thục. Giám mục Ngô Đình Thục rất quý mến Thảo vì đã từng làm lễ rửa tội cho ông và coi ông như con nuôi. Trong kháng chiến chống Pháp, Phạm Ngọc Thảo từng mời Giám mục Phêrô Ngô Đình Thục vào chiến khu để tranh thủ đồng bào Công giáo ủng hộ kháng chiến. Vì vậy, Giám mục Thục đã bảo lãnh cho ông vào dạy học ở trường Nguyễn Trường Tộ. Sau này, cũng chính Giám mục Thục đã giới thiệu ông với Ngô Đình Nhu và ông được sắp xếp vào làm việc ở Sở Tài chánh Nam Việt.

Nhờ chính sách "đả thực bài phong", khuyến khích những người theo kháng chiến cũ về với "chính nghĩa quốc gia" của Ngô Đình Diệm, ông khôn khéo công khai hết nguồn gốc của mình, kể cả chức tiểu đoàn trưởng cũ, chỉ trừ một điều: mình là Đảng viên Đảng Lao động Việt Nam. Năm 1956, ông được phép đưa vợ con ra Sài Gòn sinh sống, làm việc tại ngân hàng quốc gia; rồi được chuyển ngạch quân sự, mang hàm Đại úy "đồng hóa".

Tháng 5 năm 1956 được sự giới thiệu của ông Huỳnh Văn Lang, Tổng giám đốc Viện Hối đoái và Bí thư Liên kỳ bộ Nam Bắc Việt của đảng Cần Lao, Phạm Ngọc Thảo được cử đi học khóa huấn luyện tại trung tâm Nhân vị tại Vĩnh Long. Và sau đó (tháng 10 năm 1956) ông gia nhập đảng Cần Lao.

Sau khi gia nhập đảng Cần Lao, ông phụ trách tổ quân sự, giữ nhiệm vụ nghiên cứu về chiến lược và chiến thuật quân sự và huấn luyện quân sự cho các đảng viên đảng Cần Lao. Tháng 1 năm 1957 Phạm Ngọc Thảo tham gia biên tập bán nguyệt san Bách Khoa - tạp chí của một nhóm trí thức đảng Cần Lao. Tờ Bách Khoa qua nhiều thăng trầm nhưng vẫn tồn tại cho đến năm 1975.

Hoạt động tình báo trong Quân lực Việt Nam Cộng hòa
Đại tá Thảo còn biết "khai thác" vốn binh pháp Tôn Tử mà Hoàng Đạo Thúy từng dạy để viết báo. Thời gian này, ông cộng tác với tạp chí Bách khoa. Chỉ trong hơn một năm, ông đã viết 20 bài báo nói về các vấn đề chiến lược, chiến thuật, nghệ thuật chỉ huy, huấn luyện quân sự, phân tích binh pháp Tôn Tử, Trần Hưng Đạo... Điều đặc biệt là trong các bài báo này, ông ngầm ca ngợi quân đội Việt Minh và các lực lượng kháng chiến chống Pháp - điều tối kỵ đối với người sống dưới chính quyền Sài Gòn có chính sách chống Cộng triệt để. Chính quyền lúc đó thấy bài viết của ông mang "giọng điệu Cộng sản" nhưng không thể bắt bẻ được vì ông chỉ thuần tuý nêu lên kinh nghiệm cá nhân của mình mặc dù ai cũng ngầm hiểu đấy là "kinh nghiệm" của ai. Hơn nữa, các bài viết của ông được nhiều thành phần độc giả đánh giá cao, trong đó có chính anh em Ngô Đình Diệm. Nhờ đó, Phạm Ngọc Thảo dần dần lọt vào mắt xanh gia đình họ Ngô. Năm 1957, ông được điều về làm việc tại Phòng Nghiên cứu chính trị của Phủ tổng thống với hàm thiếu tá. Từ đó, ông lần lượt giữ các chức vụ Tỉnh đoàn trưởng Bảo an tỉnh Vĩnh Long, rồi Tỉnh đoàn trưởng Bảo an tỉnh Bình Dương.

Năm 1960, sau khi học một khóa chỉ huy và tham mưu ở Trường Võ bị Quốc gia Đà Lạt, Phạm Ngọc Thảo được cử làm Thanh tra Khu Trù Mật.

Biết Phạm Ngọc Thảo từng là chỉ huy quân sự Việt Minh, đầu năm 1961 Ngô Đình Diệm đã quyết định thăng ông lên trung tá và cử làm tỉnh trưởng tỉnh Kiến Hòa (tức Bến Tre) để trắc nghiệm Chương trình Bình định. Trước khi nhận nhiệm vụ mới, ông đề nghị trực tiếp với Ngô Đình Diệm 3 yêu cầu:

- Một là ổn định tình hình Bến Tre không phải bằng bạo lực mà là chính trị, vì ông không thể hành động như những quân nhân võ biền khác.

- Hai, nếu bắt được Việt Cộng, có đủ bằng chứng, cho lập phiên tòa xét xử.

- Ba, Tỉnh trưởng Bến Tre được đặc cách chỉ báo cáo với Tổng thống, không qua một ban, bộ nào.

Ngô Đình Diệm đã chấp thuận cả ba yêu cầu đó. Về làm Tỉnh trưởng Bến Tre một thời gian, ông đã ký quyết định thả 2.000 tù nhân chính trị đang bị giam giữ, (trong đó có ông Võ Viết Thanh, sau này là Chủ tịch UBND Thành phố Hồ Chí Minh), liên lạc với bà Nguyễn Thị Định, tạo điều kiện cho khởi nghĩa Bến Tre bùng nổ và lập tòa án trừng trị bọn phản bội, đầu hàng. Chính sách không sử dụng bạo lực của Phạm Ngọc Thảo đã "bật đèn xanh" cho phong trào "đồng khởi" sau này.

Nhiều phản ứng của phía chính quyền và quân đội Sài Gòn đều được Phạm Ngọc Thảo bác bỏ với lý do Ngô Đình Diệm thí nghiệm một luận thuyết mới nên phải có thì giờ để kiểm nghiệm. Do có nhiều tố cáo nghi ngờ ông là cán bộ cộng sản nằm vùng, anh em Ngô Đình Diệm - Ngô Đình Nhu đã ngưng chức tỉnh trưởng Kiến Hòa và cho ông sang Hoa Kỳ học một khóa về chỉ huy và tham mưu. Năm 1962, Phạm Ngọc Thảo được bổ nhiệm làm Thanh tra Ấp chiến lược, trực thuộc Phủ Tổng thống.

Làm tỉnh trưởng, bị ám sát nhầm
Ngày Quốc khánh Việt Nam cộng hòa 26 tháng 10 năm 1961, một cuộc mít-tinh lớn biểu dương lực lượng được tổ chức tại Quảng trường An Hội (khu Vườn Hoa ba con chim câu bây giờ). Đặng Quốc Tuấn (sau này là Tỉnh ủy viên, Bí thư Tỉnh đoàn, Giám đốc Đài phát thanh - truyền hình tỉnh Bến Tre), lúc đó 17 tuổi, đang học đệ tam (lớp 10) cùng với đồng đội tên Thiều có nhiệm vụ phá hoại buổi mít-tinh này. Mỗi ông cầm 1 trái lựu đạn MK2, còn lại 3 lựu đạn để ở nhà ông Thiều. Theo bàn bạc, ông Thiều ném lựu đạn trước, ông Tư Tuấn ném tiếp theo, xong chạy về tập kết tại nhà ông Thiều ở thị xã. Tuy nhiên, không có quả lựu đạn nào phát nổ. Hai ông định quay về nhà lấy thêm 3 trái lựu đạn còn lại thì bị bắt.

Một tuần sau khi hai ông bị bắt, ông Thảo có đến gặp ông Tuấn và ông Thiều. Lần đó, một cố vấn Mỹ thẩm vấn, ông Thảo làm phiên dịch. Hỏi: “Tại sao là học sinh mà đi ám sát Tỉnh trưởng ngay tại ngày Quốc khánh? Có phải Cộng sản giao việc không? Ai là người giao việc?”. Trả lời: “Do chính quyền độc ác, đàn áp ức hiếp giết hại dân. Chúng tôi học tập gương của Phạm Hồng Thái, Nguyễn Thái Học đứng lên đấu tranh, không liên quan gì tới Cộng sản, không có ai giao việc cả”. Ông Thảo dịch như thế nào ông Tư Tuấn không biết, ông Thảo chỉ nói với hai ông: “Các em còn nhỏ, phải lo chuyện học hành, chính trị là chuyện của người lớn, sau này lớn lên muốn làm gì thì làm”. Lần thứ hai, ông Thảo đến hỏi thăm trước khi cả hai bị đưa về Chí Hòa. Hai ông bị kết án mỗi người 20 năm tù, sau đó đưa ra Côn Đảo. Ông Thiều được trao trả năm 1973, thoát ly lên chiến khu, sau giải phóng làm cán bộ Ban Tổ chức Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh, qua đời năm 1984 vì bệnh. Còn ông Tư Tuấn đến ngày giải phóng mới về.

Những năm 1988 - 1989, bà Phạm Thị Nhiệm - phu nhân ông Thảo định cư ở Mỹ có về thăm tỉnh Bến Tre và An Giang. Bà đã gặp lại Đặng Quốc Tuấn trong chuyến thăm lại Dinh Tỉnh trưởng. Bà Phạm Thị Nhiệm thăm hỏi ông Tuấn rồi bảo gửi cho bà tấm ảnh khi còn là học sinh Kiến Hòa, để về treo bên cạnh ảnh ông Phạm Ngọc Thảo làm kỷ niệm. Bà kể: “Hồi đó, ông Thảo vẫn thường nhắc chúng mầy. Lúc bị ném lựu đạn ông Thảo chụp trái lựu đạn đang xì khói, lúng túng không biết xử lý làm sao. Nếu liệng ra bên ngoài thì chết dân, liệng bên phải bên trái thì chết dàn thiếu nhi nhà thờ. Đang không biết làm sao thì thấy khói dần dần mỏng ra, ổng biết lựu đạn lép, nên nắm chặt luôn”.

Tham gia các cuộc đảo chính
Trong những năm 1962 - 1963, phong trào Đồng khởi lan rộng. Biết trước sau gì tổng thống Ngô Đình Diệm cũng bị người Mỹ lật đổ để dựng lên một chính quyền nguy hiểm hơn, Phạm Ngọc Thảo cùng với Trần Kim Tuyến và giáo sư Huỳnh Văn Lang lên một kế hoạch đảo chính với mục tiêu đổi chế độ nhằm vô hiệu hóa ý đồ của người Mỹ.

Lần thứ nhất
Tháng 9 năm 1963, Trần Kim Tuyến nguyên Giám đốc Sở Nghiên cứu chính trị (thực chất là trùm mật vụ) và Phạm Ngọc Thảo âm mưu một cuộc đảo chính. Theo kế hoạch này, lực lượng đảo chính sẽ vẫn giữ Ngô Đình Diệm làm tổng thống, chỉ buộc Ngô Đình Nhu ra nước ngoài. Tuy nhiên, kế hoạch bị lộ. Để chấm dứt âm mưu đảo chính này, ngày 6 tháng 9 năm 1963, Tổng thống Diệm đã cử Trần Kim Tuyến đi làm Tổng lãnh sự tại Ai Cập. Ngô Đình Nhu không tin Phạm Ngọc Thảo tham gia kế hoạch này, thứ nhất là ông Nhu không tin Thảo phản bội, thứ hai là Thảo “không có quân”. Thực ra lúc đó Phạm Ngọc Thảo đã kêu gọi được một số đơn vị như Quân đoàn 3, Quân đoàn 4, Biệt động quân, Bảo an,... hậu thuẫn. Cuộc đảo chính không thành chủ yếu do thành phần đảo chính không phải là những người mà người Mỹ có thể nắm được.

Ngày 1 tháng 11 năm 1963, chính quyền Ngô Đình Diệm bị lật đổ bởi một nhóm tướng lĩnh do Mỹ bật đèn xanh. Hội đồng Quân nhân Cách mạng do tướng Dương Văn Minh đứng đầu lên cầm quyền. Phạm Ngọc Thảo được phe đảo chính giao nhiệm vụ đánh chiếm Đài phát thanh. Theo tài liệu "Làm thế nào để giết một Tổng thống?", Trung tá Phạm Ngọc Thảo nằm trong nhóm các tướng tá, đứng đầu bởi 2 tướng Trần Thiện Khiêm và Đỗ Mậu, chủ trương chỉ thay đổi cơ cấu chế độ mà không làm hại đến tính mạng anh em Diệm - Nhu. Ông được tướng Khiêm giao nhiệm vụ tìm mọi cách để đón và bảo vệ an ninh cho anh em Diệm - Nhu sau khi quân đảo chính kiểm soát được dinh Gia Long. Dù không đón được anh em Diệm - Nhu, những người mà sau đó đã bị giết trong một hoàn cảnh bí ẩn, để tưởng thưởng cho công lao tham gia đảo chính, ông vẫn được thăng lên cấp đại tá, làm tùy viên báo chí trong Hội đồng Quân nhân Cách mạng sau đó được cử sang Mỹ tu nghiệp. Một thời gian sau, ông được cử làm tùy viên văn hóa của Tòa đại sứ Việt Nam tại Mỹ. Sau đó ông được tướng Nguyễn Khánh mời làm phát ngôn viên báo chí trong “Hội đồng quân nhân Cách mạng”.

Tháng 10 năm 1964, khi Trần Thiện Khiêm được bổ nhiệm làm Đại sứ Việt Nam Cộng Hòa tại Mỹ, ông được cử làm tùy viên báo chí và quân sự của Sứ quán Việt Nam Cộng Hòa. Ông đưa luôn vợ con sang (họ định cư ở Mỹ cho đến ngày nay).

Lần thứ hai
Đầu năm 1965, Phạm Ngọc Thảo bị gọi về nước vì chính quyền Sài Gòn đã nghi ngờ, muốn bắt ông. Nguyễn Khánh ra lệnh triệu hồi Phạm Ngọc Thảo về nước, với ý đồ sẽ bắt ông tại sân bay Tân Sơn Nhất. Phạm Ngọc Thảo đã khôn khéo không về đúng giờ bay dự định nên thoát.

Vì vậy, ông đã đào nhiệm và bí mật liên lạc với các lực lượng đối lập khác để tổ chức đảo chính ở Sài Gòn vì một lý do vô cùng quan trọng. Theo một tài liệu mà ông nắm được, Mỹ và Nguyễn Khánh đã thỏa thuận sẽ ném bom xuống miền Bắc vào 20/2/1965, vì vậy cuộc đảo chính sẽ tiến hành đúng ngày 19 tháng 2 với tên gọi Chiến dịch Nguyễn Huệ

Ngày 19 tháng 2 năm 1965, Phạm Ngọc Thảo cùng thiếu tướng Lâm Văn Phát, đại tá Bùi Dzinh và trung tá Lê Hoàng Thao đem quân (gồm các đơn vị thiết giáp với 45 xe tăng và thiết giáp, các đơn vị địa phương quân, lực lượng của Trường bộ binh Thủ Đức và chủ lực là trung đoàn 46 thuộc Sư đoàn 25 bộ binh) và xe tăng vào chiếm trại Lê Văn Duyệt, đài phát thanh Sài Gòn, bến Bạch Đằng và sân bay Tân Sơn Nhất. Tướng Nguyễn Khánh được Nguyễn Cao Kỳ cứu thoát bằng máy bay ra Vũng Tàu. Mục tiêu quan trọng hàng đầu là bắt sống Nguyễn Khánh đã không thực hiện được. Trong tờ Việt Tiến (in ronéo, phát bí mật) với bút hiệu Lê Minh, đại tá Phạm Ngọc Thảo đã viết: “Chúng tôi vì không muốn đổ máu mà hơn nữa ngay từ phút đầu đã thấy có sự chia rẽ và tranh giành nhau, nên tôi đã cho lệnh chấm dứt cuộc chính biến vào lúc 20 giờ ngày 19 tháng 2 và coi như 20 giờ làm chủ thủ đô đã chấm dứt”.

Ngày 20 tháng 2 năm 1965, Nguyễn Văn Thiệu, Nguyễn Cao Kỳ và một số tướng lãnh được sự hậu thuẫn của người Mỹ đã tổ chức hội đồng các tướng lĩnh họp ở Biên Hòa. Các tướng cử Nguyễn Chánh Thi làm chỉ huy chống đảo chính và ra lệnh cho Phạm Ngọc Thảo, Lâm Văn Phát và 13 sĩ quan khác phải ra trình diện trong 24 giờ. Phạm Ngọc Thảo, Lâm Văn Phát, Lê Hoàng Thao (Trung đoàn trưởng Trung đoàn 46) bỏ trốn.

Ngày 21 tháng 2 năm 1965, các tướng tiếp tục họp tại Biên Hòa, quyết định giải nhiệm Nguyễn Khánh cử tướng Trần Văn Minh làm Tổng Tư lệnh Quân lực Việt Nam Cộng Hòa.

Ngày 22 tháng 2 năm 1965, Quốc trưởng Phan Khắc Sửu ký sắc lệnh bổ nhiệm tướng Nguyễn Khánh làm Đại sứ lưu động (một hình thức trục xuất khỏi nước cho đi lưu vong).

Ngày 25 tháng 2 năm 1965, Nguyễn Khánh rời khỏi Việt Nam.

Bị bắt và qua đời
Ngày 11 tháng 6 năm 1965, Quốc trưởng Phan Khắc Sửu và Thủ tướng Phan Huy Quát tuyên bố trả lại quyền lãnh đạo quốc gia cho quân đội.

Ngày 14 tháng 6 năm 1965, Ủy ban Lãnh đạo Quốc gia đã được thành lập do tướng Nguyễn Văn Thiệu làm Chủ tịch (tương đương quốc trưởng), tướng Nguyễn Cao Kỳ làm Chủ tịch Ủy ban hành pháp trung ương (tương đương thủ tướng)

Sau đó, Phạm Ngọc Thảo phải rút vào hoạt động bí mật, lẩn tránh sự truy bắt của chính quyền, nhưng vẫn còn nắm được 1 tiểu đoàn. Ông tiếp tục chuẩn bị tư tưởng cho các hoạt động cách mạng bằng cách xuất bản tờ báo "Việt Tiến", mỗi ngày phát hành trên 50.000 tờ, tuyên truyền tinh thần yêu nước. Ông có cả một hàng rào bảo vệ rộng lớn từ các xứ đạo Biên Hòa tới Hố Nai, Thủ Đức; có nhiều linh mục giúp đỡ in ấn, phát hành tờ Việt Tiến. Lúc này, ông bị chính quyền Thiệu-Kỳ kết án tử hình và treo giải 3 triệu đồng cho ai bắt được nhưng vẫn liên lạc với cơ sở cách mạng trực tiếp là Sáu Dân (bí danh của Võ Văn Kiệt) để hoạt động tiếp.

Ông Võ Văn Kiệt kể lại: "tôi thấy Phạm Ngọc Thảo quá khó khăn nên đi tìm anh để đưa về chiến khu. Nhưng anh bảo vẫn còn khả năng đảo chính thành công quyết tâm ngăn chặn bàn tay đế quốc Mỹ định đưa quân viễn chinh vào miền Nam, cản trở kế hoạch ồ ạt đổ quân vào Đà Nẵng cuối tháng 5/1965...".

Đại sứ quán Mỹ cũng đề nghị đưa ông ra nước ngoài an toàn nhưng ông từ chối.

Sau khi nhậm chức, Nguyễn Văn Thiệu quyết định tìm bắt và giết Phạm Ngọc Thảo để trừ hậu họa. Tướng Lâm Văn Phát đã ra trình diện và chỉ bị cách chức, nhưng đại tá Phạm Ngọc Thảo phải trốn nhiều nơi, cuối cùng đến trốn trong Đan viện Phước Lý ở xã Vĩnh Thanh, Nhơn Trạch, Biên Hòa. Lúc 3 giờ sáng ngày 16 tháng 7 năm 1965, khi ông vừa ra khỏi Đan viện Phước Lý thì bị an ninh quân đội mai phục sẵn bắt rồi đưa về một suối nhỏ gần Tam Hiệp, Biên Hòa, thủ tiêu.

Tuy nhiên Phạm Ngọc Thảo không chết mà chỉ bị ngất vì viên đạn chỉ trúng cằm. Tỉnh dậy, ông cố lết về một nhà thờ. Ông được linh mục Cường, cha tuyên úy của Dòng Nữ tu Đa Minh, Tam Hiệp cứu chữa. Sau đó ông chủ động xin chuyển tới chỗ khác phòng khi An ninh quân đội tới truy tìm, nhưng bị phát giác và ông lại bị an ninh quân đội bắt về Cục an ninh quân đội, đường Nguyễn Bỉnh Khiêm, Sài Gòn. Ông bị Nguyễn Ngọc Loan và thuộc hạ tra tấn dã man và bóp hạ bộ ông cho đến chết vào rạng sáng 17 tháng 7 năm 1965. Khi đó ông mới 43 tuổi.

Nguyễn Ngọc Loan (tức Sáu Lèo) được cho là đã sát hại ông lúc đó. Linh mục Nguyễn Quang Lãm (chủ bút Báo Xây dựng), người có tình cảm đặc biệt đối với Phạm Ngọc Thảo, đã che chở, giữ liên lạc và làm tất cả những gì có thể làm được để giúp Phạm Ngọc Thảo). Sau khi Phạm Ngọc Thảo bị giết hại, Báo Xây dựng của cha Lãm đã đăng loạt bài điều tra 40 kỳ về cái chết của ông. Chưa hết, gần 10 năm sau, vào năm 1974, cha Lãm còn viết một loạt bài nhiều kỳ đăng trên Báo Hòa Bình, lại đề cập đến việc ai đã giết Phạm Ngọc Thảo, ai đã bán đứng Phạm Ngọc Thảo. Chính cha Lãm đã trực tiếp gặp Nguyễn Ngọc Loan để hỏi cho ra nhẽ. Tướng Loan chối, bảo rằng không có chuyện đó, rằng ông Thảo chết là do bị thương quá nặng, mình không liên quan đến chuyện bắt bớ ông Thảo. Linh mục Nguyễn Quang Lãm đem lời tướng Loan kể lại cho đàn em và bạn bè Phạm Ngọc Thảo, nhưng không ai tin, “người ta sẵn sàng tin là tướng Loan nói thật, nhưng đó là sự thật ghi trên các phúc trình, báo cáo, biên bản của bác sĩ”. Vị linh mục còn viết tiếp: “Tôi biết chắc những người có dụng ý loại trừ Thảo không muốn chuyện bắt bớ kéo dài kéo theo nhiều chuyện lôi thôi. Bởi họ không thể không biết đại tá Phạm Ngọc Thảo rất được cảm tình và sự che chở của nhiều chức sắc cao cấp Công giáo. Nếu Phạm Ngọc Thảo bị giải về Sài Gòn, chờ ngày ra tòa lãnh án thì tất nhiên sẽ có nhiều tiếng nói can thiệp, nhiều áp lực ngay cả do phía tòa đại sứ Mỹ. Vì vậy biện pháp áp dụng là thủ tiêu ngay”. Năm 2012, trong một bài báo của báo báo Thanh Niên linh mục Nguyễn Quang Lãm kể lại đã từng hỏi Nguyễn Cao Kỳ: "Hồi đó mọi người đều nói tướng Nguyễn Ngọc Loan tự tay giết chết Phạm Ngọc Thảo. Mà tướng Loan từng là người thân cận của ông?”. Nguyễn Cao Kỳ đã trả lời: “Tôi không biết ông Loan có giết ông Thảo hay không, nhưng mọi quyết định đều do ông Thiệu”.

Có ý kiến nói rằng Phạm Ngọc Thảo bị Nguyễn Văn Thiệu ra lệnh giết hại là bởi ông ta không tin Phạm Ngọc Thảo là Đảng viên cộng sản, nếu tin Phạm Ngọc Thảo là Đảng viên cộng sản thì Nguyễn Văn Thiệu sẽ không giết Phạm Ngọc Thảo. Bởi kinh nghiệm từ cuộc đảo chính lật đổ Ngô Đình Diệm, Nguyễn Văn Thiệu không cảm thấy lo sợ những người cộng sản bằng một người không cộng sản được Mỹ và Giáo hội Công giáo hậu thuẫn để làm đảo chính lật đổ ông ta.

Di sản
Những năm ấy, rất ít người biết Phạm Ngọc Thảo là một nhà tình báo, người ta chỉ biết ông là một sĩ quan có khả năng chính trị và ngoại giao. Sau ngày Việt Nam thống nhất, nhiều đồng đội đã vô cùng chua xót khi thấy mộ ông vẫn chỉ là nấm mồ vô danh. Họ đã sưu tầm tư liệu, đề nghị Nhà nước truy tặng ông danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang Nhân dân,... Rất nhiều nước mắt xúc động, cảm thương của những người chiến binh già đã rơi khi kể lại câu chuyện về ông. Năm 1987, Nhà nước Việt Nam truy tặng ông danh hiệu liệt sĩ, với quân hàm đại tá Quân đội nhân dân Việt Nam, danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân. Hiện nay, mộ Phạm Ngọc Thảo được đưa về nghĩa trang Thành phố Hồ Chí Minh, trên đồi Lạc Cảnh (thành phố Thủ Đức). Mộ ông nằm cạnh mộ những tên tuổi nổi tiếng như Lưu Hữu Phước, Phạm Ngọc Thạch, Can Trường... Tên ông được đặt tên cho một con đường tại quận Tân Phú, Thành phố Hồ Chí Minh.

Mãi tới 12 năm sau ngày hòa bình, Nhà nước Việt Nam mới chính thức công nhận liệt sĩ và phong anh hùng cho Phạm Ngọc Thảo. Ông Mười Hương đã nói: “Phong anh hùng 10 lần cho Phạm Ngọc Thảo cũng xứng đáng, nhưng chưa thể được, vì vợ con Thảo đang ở Mỹ. Khi chiếu phim Ván bài lật ngửa, tôi gọi cho ông Trần Độ (lúc ấy làm Trưởng ban Văn hóa Văn nghệ Trung ương) bảo hãy cấm cái phim đó đi, đừng làm hại vợ con Phạm Ngọc Thảo”. Ông Phạm Xuân Ẩn cũng từng nói sau khi Phạm Ngọc Thảo bị giết chết, chính quyền Nguyễn Văn Thiệu đã đề nghị chính quyền Mỹ trục xuất vợ con ông Thảo, lúc đó ở Mỹ có một cuộc vận động bảo vệ vợ con ông Thảo, ngay cả những nhà báo Mỹ chống cộng cũng phản đối sự trục xuất này, vì vậy mà vợ con ông Thảo vẫn bình an vô sự cho đến bây giờ.

Ngày 28 tháng 8 năm 2015, Tỉnh ủy Bến Tre tổ chức trọng thể lễ công bố quyết định của Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch về xếp hạng di tích quốc gia, đối với nơi ở và hoạt động của đại tá tình báo Phạm Ngọc Thảo (dinh tỉnh trưởng cũ, sau là nhà bảo tàng tỉnh), tọa lạc tại số 146 Hùng Vương, Phường 3, thành phố Bến Tre, tỉnh Bến Tre.

Phạm Ngọc Thảo được coi là một trong 4 tình báo viên xuất sắc nhất của Quân đội nhân dân Việt Nam (3 người kia là Phạm Xuân Ẩn, Vũ Ngọc Nhạ và Đặng Trần Đức). Một số người còn cho ông là điệp viên xuất sắc nhất<ref>Trong Điệp viên hoàn hảo, nhà sử học Larry Berman đã dẫn lời điệp viên Phạm Xuân Ẩn: "Nhiệm vụ được giao cho Phạm Ngọc Thảo khác với nhiệm vụ của tôi. Ông ấy có nhiệm vụ làm mất ổn định của chế độ Diệm và vạch âm mưu đảo chính, còn tôi là một nhà tình báo chiến lược. Nhiệm vụ của ông Phạm Ngọc Thảo nguy hiểm hơn nhiệm vụ của tôi rất nhiều"</ref> bởi 3 đặc điểm chính:
Phạm Ngọc Thảo là tình báo viên hoạt động đơn tuyến, không có đồng đội trực tiếp hỗ trợ, chỉ chịu sự chỉ đạo về chiến lược của Lê Duẩn. Nhiệm vụ của ông không phải là đưa tin mà là tác động đến sự "thay đổi chế độ". Có thể nói tầm quan trọng của Phạm Ngọc Thảo ngang với sức mạnh của một đạo quân.
Khác với các tình báo viên thông thường, Phạm Ngọc Thảo là người có thể tác động trực tiếp đến chính quyền và quân đội. Là sĩ quan cao cấp trong Quân lực Việt Nam Cộng hòa, ông có tác động, thậm chí trực tiếp đạo diễn và tham gia chỉ đạo hàng loạt vụ đảo chính làm rung chuyển gây mất ổn định chính quyền Nam Việt Nam những năm 1964-1965.
Trong cuộc tranh giành quyền lực giữa các phe phái quân đội, Phạm Ngọc Thảo bị xem là đối tượng nguy hiểm và bị đe dọa tính mạng bất cứ lúc nào. Dù vậy, ông vẫn tiếp tục nhiệm vụ mà không trốn chạy để bảo toàn mạng sống. Thậm chí, cả khi bị bắt và tra tấn đến chết, Phạm Ngọc Thảo vẫn không lộ tung tích của mình. Mãi sau này, khi ông được truy phong, người ta mới biết ông là tình báo viên.

Hai ông bà Phạm Ngọc Thảo và Phạm Thị Nhiệm có bảy người con. Vợ ông từng đi dạy học. Vợ và con ông hiện đang ở Hoa Kỳ. Tất cả các con của ông đều học hành thành tài (có người là bác sĩ, đang ở Quận Cam).

Trong dòng đề tựa trong cuốn Ván bài lật ngửa, nhà văn Trần Bạch Đằng, với bút danh Nguyễn Trương Thiên Lý, đã trân trọng viết "Tưởng nhớ anh Chín T. (Thảo) và những người đã chiến đấu hy sinh thầm lặng". Ông đã sử dụng chính hình tượng của Phạm Ngọc Thảo để xây dựng nhân vật Nguyễn Thành Luân trong tiểu thuyết của mình. Tiểu thuyết này sau được dựng thành phim rất ăn khách (vai Nguyễn Thành Luân do cố diễn viên Nghệ sĩ ưu tú Nguyễn Chánh Tín đảm nhiệm).

Ông Trần Bạch Đằng nhận xét: "các nhà tình báo thông thường có nhiệm vụ giấu mình, thu thập, khai thác tin tức chuyển về trung tâm. Riêng Phạm Ngọc Thảo đi thẳng vào hàng ngũ kẻ thù, tung hoành hoạt động vì Tổ quốc cho tới tận lúc hy sinh, trường kỳ mai phục và độc lập tác chiến. Anh là người tình báo đặc biệt có một không hai". Nguyên thủ tướng Võ Văn Kiệt nói: "anh Phạm Ngọc Thảo đã nhận một nhiệm vụ đặc biệt, chưa từng có tiền lệ trong công tác cách mạng của chúng ta''"

Vinh danh
Ông được truy phong quân hàm Đại tá, liệt sĩ Quân đội nhân dân Việt Nam và truy tặng những phần thưởng cao quý:

 40x40px Danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân (30/08/1995).
  Huân chương Quân công hạng Nhì.
  Huân chương Chiến thắng hạng Nhì.

 40x40px Huân chương Chiến sĩ giải phóng hạng Nhất.

 40x40px Huân chương Chiến sĩ giải phóng hạng Nhì.
 40x40px Huân chương Chiến sĩ giải phóng hạng Ba.

Tên ông được đặt cho các con đường ở Quận 8, Tân Phú (Thành phố Hồ Chí Minh), Đồng Xoài (tỉnh Bình Phước), Thành phố Bến Tre (tỉnh Bến Tre), Tân Biên (tỉnh Tây Ninh), Qui Nhơn (tỉnh Bình Định), Rạch Giá (tỉnh Kiên Giang).

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Báo Quân đội nhân dân
 Loạt bài Nhà tình báo Phạm Ngọc Thảo

Điệp viên Việt Nam
Sĩ quan Quân lực Việt Nam Cộng hòa
Binh biến ở Việt Nam Cộng hòa
Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân
Đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam
Tổng cục Tình báo, Quân đội nhân dân Việt Nam
Đại tá Quân đội nhân dân Việt Nam
Sinh năm 1922
Mất năm 1965
Người cộng sản Việt Nam
Cựu học sinh Collège Chasseloup-Laubat
Tín hữu Công giáo Việt Nam
Nhà dân tộc chủ nghĩa Việt Nam


title: Riolobos

text:
Riolobos là một đô thị trong tỉnh Cáceres, Extremadura, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2006 (INE), đô thị này có dân số là 1268 người.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị ở Cáceres


title: Tanabe, Wakayama

text:
(âm Hán Việt: Điền Biên) là một thành phố thuộc tỉnh Wakayama, Nhật Bản.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Trang web chính thức

Thành phố tỉnh Wakayama


title: Cimitile

text:
Cimitile là một đô thị ở tỉnh Napoli ở vùng Campania, cách khoảng 25 km về phía đông bắc của Napoli. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 6.877 người và diện tích là 2,7 km². Thời cổ, Cimitile đã là nghĩa địa của thị xã Nola.

Cimitile giáp các đô thị: Camposano, Casamarciano, Comiziano, Nola.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 www.comune.cimitile.na.it/

Comune của tỉnh Napoli
Thành phố và thị trấn ở Campania


title: Neosterrha

text:
Neosterrha là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Geometridae


title: Sainte-Euphémie-sur-Ouvèze

text:
Sainte-Euphémie-sur-Ouvèze  là một xã thuộc tỉnh Drôme trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes đông nam nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Drôme

Tham khảo
 INSEE commune file

Sainteeuphemiesurouveze


title: 2219 Mannucci

text:
2219 Mannucci (1975 LU) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 13 tháng 6 năm 1975 bởi Felix Aguilar Observatory ở El Leoncito.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 2219 Mannucci

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1975


title: 9555 Frejakocha

text:
9555 Frejakocha (tên chỉ định: 1986 GC) là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện ở Brorfelde Observatory gần Holbæk, Denmark, ngày 2 tháng 4 năm 1986. Nó được đặt theo tên Freja Koch Augustesen, a granddaughter of one of the discoverers.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 9001–10000

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser

Thiên thể phát hiện năm 1986
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Turraea socotrana

text:
Turraea socotrana là một loài thực vật thuộc họ Meliaceae. Đây là loài đặc hữu của Yemen. Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng nhiều đá.

Chú thích

Tham khảo
 Miller, A. 2004. Turraea socotrana. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Yemen
Turraea
Thực vật dễ tổn thương


title: Escaria

text:
Escaria là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Loài
 Escaria clauda Grote, 1883
 Escaria homogena McDunnough, 1922

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database
Escaria at funet

Hadeninae


title: Robert Hooke

text:
Robert Hooke FRS (/hʊk/; 18 tháng 7 năm 1635 – 3 tháng 3 năm 1703) là một nhà khoa học, nhà triết học tự nhiên và kiến trúc sư người Anh, người được ghi nhận là một trong hai nhà khoa học đầu tiên phát hiện ra vi sinh vật vào năm 1665 bằng cách sử dụng kính hiển vi phức hợp do ông tự chế tạo, nhà khoa học khác là Antonie van Leeuwenhoek vào năm 1674. Là một nhà nghiên cứu khoa học nghèo khó ở tuổi trưởng thành trẻ tuổi, ông đã tìm thấy sự giàu có và được kính trọng bằng cách thực hiện hơn một nửa số cuộc khảo sát kiến trúc sau trận hỏa hoạn lớn ở London năm 1666. Hooke cũng là thành viên của Hiệp hội Hoàng gia và từ năm 1662 là người phụ trách các thí nghiệm của nó. Hooke cũng là Giáo sư Hình học tại Đại học Gresham.

Là trợ lý cho nhà khoa học vật lý Robert Boyle, Hooke đã chế tạo máy bơm chân không được sử dụng trong các thí nghiệm của Boyle về định luật chất khí, và chính ông đã tiến hành các thí nghiệm. Năm 1673, Hooke chế tạo chiếc kính viễn vọng Gregorian sớm nhất, và sau đó ông quan sát chuyển động quay của các hành tinh Sao Hỏa và Sao Mộc. Cuốn sách Micrographia năm 1665 của Hooke, trong đó ông đặt ra thuật ngữ "tế bào", đã thúc đẩy các nghiên cứu vi mô. Nghiên cứu về quang học, cụ thể là khúc xạ ánh sáng, ông đã suy ra thuyết sóng ánh sáng. Và ông là giả thuyết đầu tiên được ghi nhận về vật chất giãn nở vì nhiệt, thành phần của không khí bởi các hạt nhỏ ở khoảng cách lớn hơn, và nhiệt dưới dạng năng lượng.

Trong vật lý, ông đã xác nhận gần đúng bằng thực nghiệm rằng lực hấp dẫn tuân theo định luật bình phương nghịch đảo, và lần đầu tiên đưa ra giả thuyết về mối quan hệ như vậy trong chuyển động của các hành tinh, một nguyên tắc được Isaac Newton tiếp tục và chính thức hóa trong định luật vạn vật hấp dẫn của Newton. Ưu tiên hơn cái nhìn sâu sắc này đã góp phần vào sự cạnh tranh giữa Hooke và Newton, những người do đó đã đối kháng với di sản của Hooke. Về địa chất và cổ sinh vật học, Hooke khởi xướng lý thuyết về địa cầu đất nung, bác bỏ quan điểm theo nghĩa đen của Kinh thánh về tuổi của Trái đất, đưa ra giả thuyết về sự tuyệt chủng của các loài và lập luận rằng các hóa thạch trên đỉnh đồi và núi đã bị nâng lên bởi các quá trình địa chất. Do đó, khi quan sát các hóa thạch bằng kính hiển vi, Hooke đã đoán trước được thuyết tiến hóa sinh học. Công việc tiên phong của Hooke trong khảo sát đất đai và lập bản đồ đã hỗ trợ phát triển bản đồ dạng kế hoạch hiện đại đầu tiên, mặc dù kế hoạch hệ thống lưới của ông cho London đã bị từ chối để ủng hộ việc xây dựng lại dọc theo các tuyến đường hiện có. Mặc dù vậy, Hooke là người chủ chốt trong việc nghĩ ra cho London một loạt các biện pháp kiểm soát quy hoạch vẫn còn ảnh hưởng. Trong thời gian gần đây, ông được gọi là "Leonardo của nước Anh".

Tiểu sử và sự nghiệp

Tiểu sử
Phần lớn những gì được biết về cuộc đời ban đầu của Hooke đến từ một cuốn tự truyện mà ông bắt đầu viết vào năm 1696 nhưng chưa bao giờ hoàn thành. Richard Waller đã đề cập đến nó trong phần giới thiệu của ông về Di cảo của Robert Hooke, M.D. S.R.S., in năm 1705. Tác phẩm của Waller, cùng với tác phẩm Cuộc đời của các giáo sư Gresham của John Ward (với danh sách các tác phẩm chính của ông) và tác phẩm của John Aubrey, Những cuộc đời ngắn ngủi, tạo thành những tài khoản tiểu sử chính gần như đương thời của Hooke.

Robert Hooke sinh năm 1635 tại Freshwater, Isle of Wight, con của Cecily Gyles và John Hooke, một linh mục Anh giáo, người phụ trách Nhà thờ Các Thánh, Freshwater. Hai anh trai của Cha John Hooke, chú nội của Robert, cũng là bộ trưởng. Là một người theo chủ nghĩa bảo hoàng, John Hooke có thể nằm trong nhóm đến bày tỏ lòng kính trọng với Charles I khi ông trốn thoát đến Isle of Wight. Dự kiến sẽ gia nhập nhà thờ, Robert cũng sẽ trở thành một người theo chủ nghĩa quân chủ trung thành. Robert là con út, lúc 7 tuổi, trong gia đình có bốn anh chị em, hai trai và hai gái. Cha của họ cũng lãnh đạo một trường học địa phương, nhưng ít nhất Robert đã học tại nhà một phần, sức khỏe yếu. Robert Hooke trẻ tuổi bị mê hoặc bởi khả năng quan sát, các công việc cơ khí và vẽ. Ông đã tháo một chiếc đồng hồ bằng đồng và chế tạo một bản sao bằng gỗ được cho là hoạt động "đủ tốt". Ông tự làm vật liệu vẽ từ than đá, phấn và bánh lái (quặng sắt).

Sau cái chết của cha mình vào năm 1648, Robert được thừa hưởng 40 bảng Anh. Ông mang nó đến London với mục đích bắt đầu học nghề, và học một thời gian ngắn với Samuel Cowper và Peter Lely, nhưng thay vào đó, ông đã bị hiệu trưởng Tiến sĩ Richard Busby thuyết phục vào Trường Westminster. Hooke nhanh chóng thông thạo tiếng Latinh và tiếng Hy Lạp, thông thạo Cơ sở của Euclid, học chơi đàn organ, và bắt đầu nghiên cứu suốt đời về cơ học.

Oxford

Năm 1653, Hooke (người cũng đã tham gia một khóa học gồm 20 bài học về đàn organ) đã giành được một vị trí trong dàn hợp xướng tại Christ Church, Oxford. Ông được thuê làm "trợ lý hóa học" cho Tiến sĩ Thomas Willis, người mà Hooke vô cùng ngưỡng mộ. Tại đây, ông gặp nhà triết học tự nhiên Robert Boyle, và được nhận làm trợ lý cho ông từ khoảng năm 1655 đến năm 1662, xây dựng, vận hành và trình diễn máy bơm không khí "machina Boyleana" của Boyle. Năm 1659, Hooke đã mô tả một số yếu tố của phương pháp bay nặng hơn không khí cho Wilkins, nhưng kết luận rằng cơ bắp của con người không đủ để thực hiện nhiệm vụ này. Năm 1662, ông được trao bằng Thạc sĩ Nghệ thuật.

Bản thân Hooke đã mô tả những ngày ở Oxford là nền tảng cho niềm đam mê khoa học suốt đời của ông, và những người bạn mà ông kết bạn ở đó là vô cùng quan trọng đối với ông trong suốt sự nghiệp của mình, đặc biệt là Christopher Wren. John Wilkins, Giám đốc của Đại học Wadham, đã có tác động sâu sắc đến Hooke và những người xung quanh ông. Wilkins đã thành lập Câu lạc bộ Triết học Oxford mặc dù có rất ít hồ sơ còn tồn tại ngoại trừ các thí nghiệm mà Boyle tiến hành năm 1658 và được xuất bản năm 1660. Nhóm này đã trở thành hạt nhân của Hội Hoàng gia. Hooke đã phát triển một máy bơm không khí cho các thí nghiệm của Boyle dựa trên máy bơm của Ralph Greatorex, theo cách nói của Hooke, được coi là "quá thô thiển để thực hiện bất kỳ vấn đề vĩ đại nào". Được biết, Hooke có con mắt đặc biệt tinh tường và là một nhà toán học lão luyện, cả hai điều này đều không áp dụng cho Boyle. Có ý kiến cho rằng Hooke có lẽ đã thực hiện các quan sát và có thể đã phát triển toán học của định luật Boyle. Bất chấp điều đó, rõ ràng là Hooke là một trợ lý đắc lực của Boyle và cả hai luôn dành sự tôn trọng cao cho nhau.

Một bản sao tình cờ còn sót lại của tác phẩm tiên phong De anima brutorum của Willis, một món quà từ tác giả, đã được Hooke chọn từ thư viện của Wilkins sau cái chết của ông như một vật kỷ niệm theo lời mời của John Tillotson. Cuốn sách này hiện có trong Thư viện Wellcome. Cuốn sách và dòng chữ trong tay Hooke là minh chứng cho ảnh hưởng lâu dài của Wilkins và cộng đồng của ông đối với chàng trai trẻ Hooke.

Hiệp hội hoàng gia
Hiệp hội Hoàng gia được thành lập vào năm 1660, và vào tháng 4 năm 1661, hội đã tranh luận về một đoạn ngắn về sự dâng lên của nước trong các ống thủy tinh mảnh mai, trong đó Hooke báo cáo rằng chiều cao nước dâng lên có liên quan đến lỗ khoan của đường ống (do bây giờ được gọi là hiện tượng mao dẫn). Lời giải thích của ông về hiện tượng này sau đó đã được đăng trên Micrography Observ. số 6, trong đó ông cũng khám phá bản chất của "tính lưu động của lực hấp dẫn". Vào ngày 5 tháng 11 năm 1661, Ngài Robert Moray đề xuất bổ nhiệm một Người quản lý để cung cấp cho xã hội các Thí nghiệm, và điều này đã được nhất trí thông qua với việc Hooke được đặt tên. Cuộc hẹn của anh ấy được thực hiện vào ngày 12 tháng 11, với lời cảm ơn được ghi lại cho Tiến sĩ Boyle vì đã đưa anh ấy vào làm việc cho Hiệp hội.

Năm 1664, Ngài John Cutler đã giải quyết khoản tiền thưởng hàng năm trị giá 50 bảng Anh cho Hiệp hội thành lập Bài giảng Cơ khí,  và các Nghiên cứu sinh đã chỉ định Hooke đảm nhận nhiệm vụ này. Vào ngày 27 tháng 6 năm 1664, ông được xác nhận vào văn phòng, và vào ngày 11 tháng 1 năm 1665, ông được Văn phòng bổ nhiệm làm Người phụ trách suốt đời với mức lương bổ sung là 30 bảng Anh cho niên kim của Cutler.

Vai trò của Hooke tại Hiệp hội Hoàng gia là chứng minh các thí nghiệm từ các phương pháp của chính mình hoặc theo gợi ý của các thành viên. Trong số những minh chứng sớm nhất của ông là những cuộc thảo luận về bản chất của không khí, sự nổ tung của bong bóng thủy tinh đã được bịt kín bằng không khí nóng toàn diện, và chứng minh rằng Pabulum vitae và flammae là một và giống nhau. Ông cũng chứng minh rằng một con chó có thể được giữ sống nếu lồng ngực được mở ra, với điều kiện là không khí được bơm vào và ra khỏi phổi của nó, đồng thời lưu ý đến sự khác biệt giữa máu tĩnh mạch và máu động mạch. Ngoài ra còn có các thí nghiệm về trọng lực, sự rơi của các vật thể, trọng lượng của các vật thể và đo áp suất khí quyển ở các độ cao khác nhau, và các con lắc dài tới 200 ft (61 m).

Các dụng cụ được phát minh ra để đo một giây cung trong chuyển động của mặt trời hoặc các ngôi sao khác, để đo độ mạnh của thuốc súng, và đặc biệt là động cơ để cắt răng cho đồng hồ, tốt hơn nhiều so với có thể điều khiển bằng tay, một phát minh đã được, sau cái chết của Hooke, được sử dụng liên tục.

Vào năm 1663 và 1664, Hooke đã thực hiện các quan sát bằng kính hiển vi của mình, sau đó được đối chiếu trong Micrographia vào năm 1665.

Vào ngày 20 tháng 3 năm 1664, Hooke kế nhiệm Arthur Dacres với tư cách là Giáo sư Hình học Gresham. Hooke nhận bằng "Tiến sĩ Vật lý" vào tháng 12 năm 1691.

Hooke và Newcomen

Có một câu chuyện được báo cáo rộng rãi nhưng dường như không chính xác rằng Tiến sĩ Hooke đã trao đổi thư từ với Thomas Newcomen liên quan đến việc Newcomen phát minh ra động cơ hơi nước. Câu chuyện này đã được thảo luận bởi Rhys Jenkins, cựu Chủ tịch của Newcomen Society, vào năm 1936. Jenkins truy tìm nguồn gốc của câu chuyện từ một bài báo "Động cơ hơi nước" của Tiến sĩ John Robison (1739–1805) trong ấn bản thứ ba của "Encyclopædia Britannica", trong đó nói rằng Có thể tìm thấy trong số các bài báo của Hooke, thuộc quyền sở hữu của Hiệp hội Hoàng gia, một số ghi chú về các quan sát, đối với việc sử dụng Newcomen, người đồng hương của ông, về phương pháp được Papin khoe khoang là truyền đi một khoảng cách rất xa hoạt động của một cối xay bằng các đường ống, và rằng Hooke đã ngăn cản Newcomen lắp đặt một chiếc máy trên đó. Jenkins chỉ ra một số lỗi trong bài viết của Robison, và đặt câu hỏi liệu người gửi thư có thể thực sự là Newton, người mà Hooke được biết là đã trao đổi thư từ, cái tên bị đọc sai thành Newcomen. các giấy tờ do Hiệp hội Hoàng gia nắm giữ, đã được đóng lại với nhau vào giữa thế kỷ 18, tức là trước thời của Robison, và được bảo quản cẩn thận kể từ đó, không để lộ bất kỳ dấu vết nào về bất kỳ thư từ nào giữa Hooke và Newcomen. Jenkins kết luận ... câu chuyện này phải là bị loại bỏ khỏi lịch sử của động cơ hơi nước, ít nhất là cho đến khi có bằng chứng tài liệu.

Trong những năm qua kể từ năm 1936, không có bằng chứng nào như vậy được tìm thấy, nhưng câu chuyện vẫn tiếp diễn. Ví dụ, trong một cuốn sách xuất bản năm 2011, người ta nói rằng trong một bức thư đề năm 1703, Hooke đã gợi ý rằng Newcomen sử dụng hơi nước ngưng tụ để truyền động cho pít-tông.

Tính cách và tranh chấp
Nổi tiếng, Hooke là một người bạn và đồng minh trung thành. Trong thời gian đầu được đào tạo tại Đại học Wadham, ông là một trong số những người theo chủ nghĩa bảo hoàng nhiệt thành, đặc biệt là Christopher Wren. Tuy nhiên, người ta cho rằng, Hooke cũng rất kiêu hãnh và thường khó chịu trước những đối thủ trí thức. Hooke cho rằng Oldenburg đã làm rò rỉ thông tin chi tiết về bộ thoát đồng hồ của Hooke. Mặt khác, Hooke bảo vệ ý tưởng của riêng mình và sử dụng mật mã.

Mặt khác, với tư cách là người phụ trách các thí nghiệm của Hiệp hội Hoàng gia, Hooke được giao nhiệm vụ chứng minh nhiều ý tưởng được gửi đến Hiệp hội. Một số bằng chứng cho thấy rằng Hooke sau đó đã công nhận một số ý tưởng này. Tuy nhiên, trong thời kỳ tiến bộ khoa học to lớn này, nhiều ý tưởng đã được phát triển ở nhiều nơi gần như đồng thời. Vô cùng bận rộn, Hooke để nhiều ý tưởng của riêng mình chưa được phát triển, mặc dù những ý tưởng khác mà ông đã đăng ký bằng sáng chế.

Có lẽ quan trọng hơn, Hooke và Isaac Newton đã tranh cãi về công lao cho một số đột phá trong khoa học vật lý, bao gồm lực hấp dẫn, thiên văn học và quang học. Sau cái chết của Hooke, Newton đặt câu hỏi về di sản của mình. Và với tư cách là chủ tịch của Hiệp hội Hoàng gia, Newton bị cáo buộc đã phá hủy hoặc không bảo tồn được bức chân dung duy nhất được biết đến của Hooke. Vào thế kỷ 20, các nhà nghiên cứu Robert Gunther và Margaret 'Espinasse đã làm sống lại di sản của Hooke, đưa Hooke trở thành một trong những nhà khoa học có ảnh hưởng nhất trong thời đại của ông.

Không điều gì trong số này có thể làm xao nhãng óc sáng tạo của Hooke, cơ sở thí nghiệm đáng chú ý và khả năng làm việc chăm chỉ của ông. Những ý tưởng của ông về lực hấp dẫn, và tuyên bố ưu tiên của ông đối với định luật bình phương nghịch đảo, được trình bày dưới đây. Ông đã được cấp một số lượng lớn bằng sáng chế cho các phát minh và cải tiến trong lĩnh vực đàn hồi, quang học và khí áp. Các bài báo Hooke của Hiệp hội Hoàng gia, được khám phá lại vào năm 2006, (sau khi biến mất khi Newton tiếp quản) có thể mở ra một cuộc đánh giá lại hiện đại.

Người ta đã viết nhiều về khía cạnh khó chịu trong tính cách của Hooke, bắt đầu với nhận xét của người viết tiểu sử đầu tiên của ông, Richard Waller, rằng Hooke là "con người thật, nhưng đáng khinh bỉ" và "u sầu, đa nghi và ghen tuông." Nhận xét của Waller đã ảnh hưởng đến những người khác các nhà văn trong hơn hai thế kỷ, do đó, hình ảnh của Hooke như một kẻ bất mãn, ích kỷ, chống đối xã hội thống trị nhiều sách và bài báo cũ. Ví dụ, Arthur Berry nói rằng Hooke "tuyên bố có công trong hầu hết các khám phá khoa học thời bấy giờ." Sullivan viết rằng Hooke "cực kỳ vô lương tâm" và sở hữu "sự phù phiếm đáng sợ khó chịu" khi đối xử với Newton. Manuel đã sử dụng cụm từ "cáu kỉnh, ghen tị, báo thù" trong phần mô tả của mình. Nhiều người mô tả Hooke có cả "tính khí hoài nghi" và "cái lưỡi cay độc".

Việc xuất bản cuốn nhật ký của Hooke vào năm 1935 đã tiết lộ những chi tiết chưa được biết trước đây về các mối quan hệ xã hội và gia đình của ông. Người viết tiểu sử Margaret 'Espinasse lập luận rằng "bức tranh thường được vẽ về Hooke như một người ủ rũ... ẩn dật là hoàn toàn sai." ), một nhà sản xuất nhạc cụ. Ông thường gặp Christopher Wren, người mà ông có chung nhiều sở thích và có một tình bạn lâu dài với John Aubrey. Nhật ký của Hooke cũng thường đề cập đến các cuộc họp tại quán cà phê và quán rượu, cũng như các bữa ăn tối với Robert Boyle.Ông đã nhiều lần uống trà với trợ lý phòng thí nghiệm của mình, Harry Hunt. Mặc dù Hooke phần lớn sống một mình, ngoài những người hầu điều hành ngôi nhà của ông, cháu gái của ông là Grace Hooke và em họ Tom Giles đã sống với ông trong vài năm khi còn nhỏ.

Hooke không bao giờ kết hôn. Nhật ký của ông ghi lại rằng ông đã lạm dụng tình dục cháu gái Grace, người đang bị ông giam giữ trong độ tuổi từ 10 đến 17, khi cô ấy còn ở tuổi thiếu niên. Hooke cũng có quan hệ tình dục với một số người giúp việc và quản gia, và ghi lại rằng một trong những người quản gia này đã sinh một bé gái, nhưng ông không ghi nhận quan hệ cha con của đứa trẻ.

Dưới sự căng thẳng của một khối lượng công việc khổng lồ, Hooke bị đau đầu, chóng mặt và mất ngủ. Tiếp cận những điều này với cùng một tinh thần khoa học mà anh ấy đã mang đến cho công việc của mình, ông đã thử nghiệm việc tự dùng thuốc, siêng năng ghi lại các triệu chứng, chất và tác dụng trong nhật ký của mình. Ông thường xuyên sử dụng sal amoniac, thuốc tẩy và thuốc phiện, những thứ dường như ngày càng có tác động đến sức khỏe thể chất và tinh thần của ông theo thời gian.

Vào ngày 3 tháng 3 năm 1703, Hooke qua đời ở London, bị mù và nằm liệt giường trong năm cuối đời. Một chiếc rương chứa 8.000 bảng tiền và vàng đã được tìm thấy trong phòng của ông tại Đại học Gresham. di chúc đã được tìm thấy và số tiền được chuyển cho một người em họ, Elizabeth Stephens.  Hooke được chôn cất tại Bishopsgate của St Helen, nhưng vị trí chính xác của ngôi mộ của ông vẫn chưa được biết.

Khoa học

Cơ học
Năm 1660, Hooke khám phá ra định luật đàn hồi mang tên ông và mô tả sự biến thiên tuyến tính của lực căng với độ giãn ra trong một lò xo đàn hồi. Lần đầu tiên ông mô tả khám phá này trong phép đảo chữ "ceiiiinosssttuv", giải pháp mà ông đã xuất bản vào năm 1678 là "Ut tensio, sic vis" có nghĩa là "Là phần mở rộng, nên là lực." Nghiên cứu của Hooke về tính đàn hồi đã đạt đến đỉnh cao, cho các mục đích thực tế, khi ông phát triển lò xo cân bằng hoặc dây tóc, lần đầu tiên cho phép một chiếc đồng hồ di động - đồng hồ đeo tay - giữ thời gian với độ chính xác hợp lý. Một tranh chấp gay gắt giữa Hooke và Christiaan Huygens về mức độ ưu tiên của phát minh này vẫn tiếp tục trong nhiều thế kỷ sau cái chết của cả hai; nhưng một ghi chú ngày 23 tháng 6 năm 1670 trong Hooke Folio (xem Các liên kết bên ngoài bên dưới), mô tả một cuộc biểu tình của một chiếc đồng hồ được kiểm soát cân bằng trước Hiệp hội Hoàng gia, đã được tổ chức để ủng hộ tuyên bố của Hooke.

Hooke lần đầu tiên công bố định luật đàn hồi của mình dưới dạng đảo chữ. Đây là một phương pháp đôi khi được các nhà khoa học, chẳng hạn như Hooke, Huygens, Galileo và những người khác sử dụng, để thiết lập mức độ ưu tiên cho một khám phá mà không tiết lộ chi tiết.

Hooke trở thành Người phụ trách các thí nghiệm vào năm 1662 cho Hiệp hội Hoàng gia mới thành lập và chịu trách nhiệm về các thí nghiệm được thực hiện tại các cuộc họp hàng tuần của nó. Đây là một vị trí mà ông đã giữ trong hơn 40 năm. Mặc dù vị trí này giúp ông có mặt trong giới khoa học ở Anh và hơn thế nữa, nhưng nó cũng dẫn đến một số tranh cãi gay gắt với các nhà khoa học khác, chẳng hạn như Huygens (xem ở trên) và đặc biệt là với Isaac Newton và Henry Oldenburg của Hiệp hội Hoàng gia. Năm 1664, Hooke cũng được bổ nhiệm làm Giáo sư Hình học tại Đại học Gresham ở London và là Giảng viên Cơ học của Cutlerian.

Vào ngày 8 tháng 7 năm 1680, Hooke đã quan sát thấy các kiểu nút liên quan đến các kiểu rung động của các tấm thủy tinh. Ông chạy một cây cung dọc theo mép của một chiếc đĩa thủy tinh phủ đầy bột mì, và nhìn thấy các hoa văn nốt sần nổi lên. Về âm học, vào năm 1681, ông đã cho Hội Hoàng gia thấy rằng các giai điệu âm nhạc có thể được tạo ra từ việc quay các bánh răng bằng đồng được cắt bằng răng theo các tỷ lệ cụ thể.

Lực hấp dẫn
Trong khi nhiều người cùng thời với ông tin vào ête như một phương tiện để truyền lực hút hoặc lực đẩy giữa các thiên thể tách biệt, Hooke đã lập luận cho một nguyên lý hấp dẫn của lực hấp dẫn trong Micrographia (1665). Bài giảng của Hội Hoàng gia về lực hấp dẫn năm 1666 của Hooke đã bổ sung thêm hai nguyên tắc nữa: rằng tất cả các vật thể chuyển động theo đường thẳng cho đến khi bị một lực nào đó làm lệch hướng và lực hấp dẫn đó mạnh hơn đối với các vật thể ở gần nhau hơn. Dugald Stewart đã trích dẫn những lời của Hooke trong hệ thống thế giới của ông."Tôi sẽ giải thích," Hooke nói, trong một thông tin liên lạc với Hiệp hội Hoàng gia năm 1666, "một hệ thống của thế giới rất khác với bất kỳ hệ thống nào được thừa nhận. Nó được thành lập dựa trên các lập trường sau. 1. Rằng tất cả các thiên thể không chỉ có lực hút của các bộ phận về tâm riêng của chúng, nhưng chúng cũng hút lẫn nhau trong phạm vi hoạt động của chúng. 2. Rằng tất cả các vật thể có chuyển động đơn giản, sẽ tiếp tục chuyển động theo một đường thẳng, trừ khi liên tục bị lệch hướng khỏi nó bởi một lực ngoại lai nào đó, khiến chúng mô tả một hình tròn, hình elip hoặc một số đường cong khác. 3. Rằng lực hút này càng lớn khi các vật càng gần nhau. Về tỷ lệ mà các lực đó giảm đi khi khoảng cách tăng lên, tôi cho rằng mình chưa phát hiện ra..."Bài giảng Gresham năm 1670 của Hooke giải thích rằng lực hấp dẫn áp dụng cho "tất cả các thiên thể" và bổ sung các nguyên tắc rằng lực hấp dẫn giảm dần theo khoảng cách và nếu không có bất kỳ lực nào như vậy thì các thiên thể sẽ chuyển động theo đường thẳng.

Hooke lại công bố ý tưởng của mình về "Hệ thống của thế giới" ở dạng đã phát triển phần nào vào năm 1674, như một phần bổ sung cho "Một nỗ lực chứng minh chuyển động của Trái đất từ các quan sát". Hooke đã xác định rõ ràng các lực hấp dẫn lẫn nhau giữa Mặt trời và các hành tinh, theo cách tăng lên khi ở gần vật thể hút.

Tuy nhiên, các tuyên bố của Hooke cho đến năm 1674 không đề cập đến việc áp dụng hoặc có thể áp dụng luật bình phương nghịch đảo cho những điểm tham quan này. Lực hấp dẫn của Hooke cũng chưa phải là phổ quát, mặc dù nó tiếp cận phổ quát gần hơn so với các giả thuyết trước đó. Hooke cũng không cung cấp bằng chứng hoặc chứng minh toán học kèm theo. Về hai khía cạnh này, Hooke đã tuyên bố vào năm 1674: "Bây giờ tôi vẫn chưa xác minh được bằng thực nghiệm những mức độ [của lực hấp dẫn] này là bao nhiêu" (cho thấy rằng ông vẫn chưa biết lực hấp dẫn có thể tuân theo định luật nào); và đối với toàn bộ đề xuất của ông: "Điều này tôi chỉ gợi ý vào lúc này", "bản thân tôi có nhiều thứ khác trong tay mà trước tiên tôi sẽ phàn nàn, và do đó không thể tham gia tốt được" (tức là "tiến hành Cuộc điều tra này").

Tháng 11 năm 1679, Hooke khởi xướng một cuộc trao đổi thư từ đáng chú ý với Newton (toàn văn hiện đã được xuất bản). Mục đích bề ngoài của Hooke là nói với Newton rằng Hooke đã được bổ nhiệm để quản lý thư từ của Hiệp hội Hoàng gia. Do đó, Hooke muốn nghe ý kiến của các thành viên về nghiên cứu của họ hoặc quan điểm của họ về nghiên cứu của những người khác; và như để kích thích sự quan tâm của Newton, ông hỏi Newton nghĩ gì về nhiều vấn đề khác nhau, đưa ra cả một danh sách, đề cập đến "sự tổng hợp các chuyển động thiên thể của các hành tinh của một chuyển động trực tiếp bởi tiếp tuyến và một chuyển động hấp dẫn đối với cơ thể trung tâm", và " giả thuyết của tôi về các quy luật hoặc nguyên nhân của mùa xuân", và sau đó là một giả thuyết mới từ Paris về chuyển động của các hành tinh (mà Hooke đã mô tả khá dài), và sau đó là nỗ lực thực hiện hoặc cải thiện các cuộc khảo sát quốc gia, sự khác biệt về vĩ độ giữa London và Cambridge, và các mặt hàng khác. Câu trả lời của Newton đưa ra "một sự hâm mộ của riêng tôi" về một thí nghiệm trên mặt đất (không phải đề xuất về chuyển động của thiên thể) có thể phát hiện ra chuyển động của Trái đất, bằng cách sử dụng một vật thể lơ lửng trong không khí và sau đó thả rơi để nó rơi xuống. Điểm chính là chỉ ra cách Newton nghĩ rằng vật thể rơi có thể tiết lộ bằng thực nghiệm chuyển động của Trái đất theo hướng lệch khỏi phương thẳng đứng, nhưng ông tiếp tục giả thuyết xem xét chuyển động của nó có thể tiếp tục như thế nào nếu Trái đất rắn không cản đường ( trên một đường xoắn ốc đến trung tâm). Hooke không đồng ý với ý tưởng của Newton về cách vật thể sẽ tiếp tục chuyển động. Một thư từ ngắn tiếp theo được phát triển, và về cuối thư, Hooke, viết vào ngày 6 tháng 1 năm 1679|80 cho Newton, đã truyền đạt "giả thiết... rằng Lực hấp dẫn luôn tỷ lệ trùng lặp với Khoảng cách từ tâm, và Do đó, Vận tốc sẽ tỷ lệ trùng lặp với Lực hấp dẫn và Do đó, như Kepler giả định rằng đối ứng với Khoảng cách." (Suy luận của Hooke về vận tốc là thực sự không chính xác)

Năm 1686, khi cuốn sách đầu tiên của Newton's Principia được trình bày trước Hội Hoàng gia, Hooke tuyên bố rằng ông đã trao cho Newton "khái niệm" về "quy luật giảm của Lực hấp dẫn, tương ứng với bình phương của khoảng cách từ Tâm" . Đồng thời (theo báo cáo đương thời của Edmond Halley) Hooke đồng ý rằng "Biểu diễn các đường cong được tạo ra bằng nhiệt" hoàn toàn là của Newton.

Một đánh giá gần đây về lịch sử ban đầu của định luật bình phương nghịch đảo là "vào cuối những năm 1660," giả định về "tỷ lệ nghịch giữa lực hấp dẫn và bình phương khoảng cách là khá phổ biến và đã được một số người khác nhau đề xuất cho những mục đích khác nhau". Bản thân Newton vào những năm 1660 đã chỉ ra rằng đối với chuyển động của hành tinh theo giả định tròn, lực theo hướng xuyên tâm có mối quan hệ bình phương nghịch đảo với khoảng cách từ tâm. Newton, vào tháng 5 năm 1686, đối mặt với tuyên bố của Hooke về định luật bình phương nghịch đảo, đã phủ nhận việc Hooke được công nhận là tác giả của ý tưởng này, đưa ra các lý do bao gồm cả việc trích dẫn công trình trước đó của những người khác trước Hooke. Newton cũng khẳng định một cách chắc chắn rằng ngay cả khi điều đó xảy ra là lần đầu tiên ông nghe nói về tỷ lệ nghịch đảo bình phương từ Hooke, điều mà nó không có, thì ông vẫn có một số quyền đối với nó theo quan điểm về sự phát triển và chứng minh toán học của ông, điều này cho phép các quan sát được được coi là bằng chứng về tính chính xác của nó, trong khi Hooke, không có chứng minh toán học và bằng chứng ủng hộ giả định, chỉ có thể đoán (theo Newton) rằng nó gần đúng "ở khoảng cách rất xa so với tâm".

Mặt khác, Newton đã chấp nhận và thừa nhận, trong tất cả các ấn bản của Principia, rằng Hooke (nhưng không chỉ riêng Hooke) đã đánh giá cao định luật bình phương nghịch đảo trong hệ mặt trời. Newton thừa nhận Wren, Hooke và Halley về mối liên hệ này trong Scholium với Đề xuất 4 trong Quyển 1. Newton cũng thừa nhận với Halley rằng thư từ trao đổi của ông với Hooke vào năm 1679–80 đã đánh thức lại mối quan tâm tiềm ẩn của ông đối với các vấn đề thiên văn, nhưng theo Newton, điều đó không có nghĩa là Hooke đã nói với Newton bất cứ điều gì mới hoặc nguyên bản: "tôi vẫn chưa ông ấy vì bất kỳ ánh sáng nào về lĩnh vực kinh doanh đó nhưng chỉ vì ông đã cho tôi chuyển hướng khỏi những nghiên cứu khác của mình để suy nghĩ về những điều này và vì tính giáo điều của ông trong cách viết như thể anh ấy đã tìm thấy chuyển động trong Ellipsis, điều này đã thôi thúc tôi thử nó.

Một trong những điểm tương phản giữa hai người đàn ông là Newton chủ yếu là người tiên phong trong phân tích toán học và các ứng dụng của nó cũng như thí nghiệm quang học, trong khi Hooke là một nhà thí nghiệm sáng tạo ở phạm vi rộng lớn đến mức không có gì ngạc nhiên khi thấy rằng ông đã để lại một số những ý tưởng của ông, chẳng hạn như những ý tưởng về lực hấp dẫn, chưa được phát triển. Đến lượt nó, điều này khiến ta có thể hiểu được tại sao vào năm 1759, nhiều thập kỷ sau cái chết của cả Newton và Hooke, Alexis Clairaut, nhà toán học thiên văn lỗi lạc trong lĩnh vực nghiên cứu lực hấp dẫn, đã đưa ra đánh giá của mình sau khi xem xét những gì Hooke đã công bố về lực hấp dẫn. "Người ta không được nghĩ rằng ý tưởng này ... của Hooke làm giảm vinh quang của Newton", Clairaut viết; "Ví dụ về Hooke" phục vụ "cho thấy khoảng cách giữa một sự thật thoáng thấy và một sự thật được chứng minh".

Tử vi
Hooke đã có những đóng góp cực kỳ quan trọng cho khoa học về chấm công, tham gia mật thiết vào những tiến bộ của thời đại mình; sự ra đời của con lắc như một bộ điều chỉnh tốt hơn cho đồng hồ, lò xo cân bằng để cải thiện việc xem giờ của đồng hồ và đề xuất rằng có thể sử dụng một máy đo thời gian chính xác để tìm kinh độ trên biển.

Bộ thoát neo

Năm 1655, theo ghi chép tự truyện của mình, Hooke bắt đầu làm quen với thiên văn học, thông qua các văn phòng tốt của John Ward. Hooke đã tự mình nghiên cứu cải tiến con lắc và vào năm 1657 hoặc 1658, ông bắt đầu cải tiến các cơ chế của con lắc, nghiên cứu công trình của Giovanni Riccioli, và tiếp tục nghiên cứu cả lực hấp dẫn và cơ chế chấm công.

Henry Sully, viết ở Paris năm 1717, đã mô tả bộ thoát neo là một phát minh đáng ngưỡng mộ mà Tiến sĩ Hooke, nguyên là giáo sư hình học tại Đại học Gresham ở London, là người phát minh. William Derham cũng gán nó cho Hooke.

Đồng hồ cân bằng lò xo

Hooke đã ghi lại rằng ông đã nghĩ ra một cách để xác định kinh độ (khi đó là một vấn đề quan trọng đối với việc điều hướng), và với sự giúp đỡ của Boyle và những người khác, ông đã cố gắng cấp bằng sáng chế cho nó. Trong quá trình này, Hooke đã trình diễn một chiếc đồng hồ bỏ túi do chính ông sáng chế, được trang bị một lò xo cuộn gắn vào trục cân. Sự thất bại cuối cùng của Hooke trong việc đảm bảo các điều khoản đủ sinh lợi cho việc khai thác ý tưởng này đã khiến nó bị xếp xó, và rõ ràng là khiến ông trở nên ghen tị hơn với những phát minh của mình.

Hooke đã phát triển lò xo cân bằng một cách độc lập và trước Christiaan Huygens ít nhất 5 năm, người đã xuất bản tác phẩm của mình trên tạp chí Journal de Scavans vào tháng 2 năm 1675.

Kính hiển vi

Cuốn sách Micrographia năm 1665 của Hooke, mô tả các quan sát bằng kính hiển vi và kính viễn vọng, cũng như công trình nguyên bản về sinh học, chứa đựng vi sinh vật sớm nhất được quan sát, vi nấm Mucor. Hooke đặt ra thuật ngữ tế bào, gợi ý rằng cấu trúc thực vật giống với các tế bào tổ ong. Chiếc kính hiển vi làm bằng tay, bằng da và bằng vàng mà ông đã sử dụng để thực hiện các quan sát cho Micrographia, do Christopher White chế tạo ban đầu ở London, hiện được trưng bày tại Bảo tàng Y tế và Sức khỏe Quốc gia ở Maryland.

Micrographia cũng chứa những ý tưởng của Hooke, hoặc có lẽ là của Boyle và Hooke về sự đốt cháy. Các thí nghiệm của Hooke đã khiến ông kết luận rằng quá trình đốt cháy liên quan đến một chất được trộn lẫn với không khí, một tuyên bố mà các nhà khoa học hiện đại sẽ đồng ý, nhưng điều đó không được hiểu rộng rãi, nếu có, vào thế kỷ XVII. Hooke tiếp tục kết luận rằng hô hấp cũng liên quan đến một thành phần cụ thể của không khí. Partington thậm chí còn đi xa hơn khi tuyên bố rằng nếu "Hooke tiếp tục các thí nghiệm của mình về sự đốt cháy thì rất có thể ông ấy đã phát hiện ra oxy".

Cổ sinh vật học
Một trong những quan sát trong Micrographia là gỗ hóa thạch, cấu trúc vi mô mà ông so sánh với gỗ thông thường. Điều này khiến ông kết luận rằng các vật thể hóa thạch như gỗ hóa đá và vỏ hóa thạch, chẳng hạn như Ammonite, là phần còn lại của các sinh vật sống đã được ngâm trong nước hóa đá chứa đầy khoáng chất. Hooke tin rằng những hóa thạch như vậy cung cấp manh mối đáng tin cậy về lịch sử sự sống trong quá khứ trên Trái đất, và bất chấp sự phản đối của các nhà tự nhiên học đương thời như John Ray, người nhận thấy khái niệm tuyệt chủng không thể chấp nhận được về mặt thần học, rằng trong một số trường hợp, chúng có thể đại diện cho các loài đã tuyệt chủng qua một số thảm họa địa chất. Charles Lyell đã viết những điều sau đây trong Nguyên tắc Địa chất (1832) của ông.'The Posthumous Works of Robert Hooke M.D.,'... xuất hiện năm 1705, có chứa 'A Discourse of Earthquakes'... Chuyên luận của ông... là tác phẩm triết học nhất của thời đại đó, liên quan đến nguyên nhân của những thay đổi trước đây trong giới hữu cơ và vô cơ của tự nhiên. “Dù cho một thứ tầm thường,” ông nói, “đối với một số người, nó có thể trông giống như một cái vỏ mục nát, nhưng những di tích tự nhiên này chắc chắn là những dấu hiệu của sự cổ xưa hơn là những đồng xu hoặc huy chương, vì những thứ tốt nhất trong số đó có thể bị làm giả hoặc được tạo ra bởi nghệ thuật và thiết kế, cũng như sách, bản thảo và chữ khắc, vì tất cả những gì đã học hiện nay đã đủ thỏa mãn thường đã được thực hành thực sự,' & c.; 'và mặc dù phải thừa nhận rằng rất khó để đọc chúng và đưa ra niên đại từ chúng, cũng như nêu rõ các khoảng thời gian mà những thảm họa và đột biến như vậy hoặc như vậy đã xảy ra, nhưng điều đó không phải là không thể.

Thiên văn học

Một trong những vấn đề hóc búa hơn mà Hooke giải quyết là phép đo khoảng cách đến một ngôi sao (ngoài Mặt trời). Ngôi sao được chọn là Gamma Draconis và phương pháp được sử dụng là xác định thị sai. Sau vài tháng quan sát, vào năm 1669, Hooke tin rằng đã đạt được kết quả mong muốn. Giờ đây, người ta biết rằng thiết bị của Hooke quá thiếu chính xác để cho phép phép đo thành công. Gamma Draconis chính là ngôi sao mà James Bradley đã sử dụng vào năm 1725 để khám phá quang sai của ánh sáng.

Các hoạt động của Hooke trong thiên văn học đã mở rộng ra ngoài nghiên cứu về khoảng cách của các vì sao. Micrographia của anh ấy chứa các hình minh họa về cụm sao Pleiades cũng như các miệng núi lửa trên mặt trăng. Ông đã thực hiện các thí nghiệm để nghiên cứu xem những hố như vậy có thể đã hình thành như thế nào. Hooke cũng là người sớm quan sát các vành đai của Sao Thổ, và phát hiện ra một trong những hệ thống sao đôi được quan sát đầu tiên, Gamma Arietis, vào năm 1664.

Trí nhớ
Một đóng góp ít được biết đến hơn, tuy nhiên lại là một trong những đóng góp đầu tiên thuộc loại này, là mô hình khoa học về trí nhớ con người của Hooke. Hooke trong một bài giảng năm 1682 trước Hội Hoàng gia đã đề xuất một mô hình cơ học của trí nhớ con người, mô hình này sẽ có chút tương đồng với các mô hình chủ yếu mang tính triết học trước đó. Mô hình này giải quyết các thành phần mã hóa, dung lượng bộ nhớ, lặp lại, truy xuất và quên – một số có độ chính xác hiện đại đáng ngạc nhiên. Công trình này, bị bỏ quên trong gần 200 năm, có nhiều điểm tương đồng với công trình của Richard Semon năm 1919/1923, cả hai đều cho rằng ký ức là vật chất và nằm trong não. Điểm thú vị hơn của mô hình là nó (1) cho phép thu hút sự chú ý và các ảnh hưởng từ trên xuống khác đối với mã hóa; (2) nó sử dụng cộng hưởng để thực hiện truy xuất song song, phụ thuộc vào cue; (3) nó giải thích bộ nhớ cho lần gần đây nhất; (4) nó cung cấp một cách giải thích đơn hệ thống về sự lặp lại và nguyên mẫu, và (5) quy luật lũy thừa của sự lãng quên có thể được rút ra từ giả định của mô hình một cách đơn giản. Bài giảng này sẽ được xuất bản sau khi ông qua đời vào năm 1705 vì mô hình trí nhớ được đặt một cách bất thường trong một loạt tác phẩm về bản chất của ánh sáng. Người ta suy đoán rằng tác phẩm này ít được đánh giá lại vì việc in ấn được thực hiện theo lô nhỏ trong thời đại khoa học hậu Newton và rất có thể bị coi là lỗi thời vào thời điểm nó được xuất bản. Can thiệp sâu hơn vào thành công của nó là sự bác bỏ của các nhà tâm lý học trí nhớ đương thời đối với linh hồn phi vật chất, điều mà Hooke đã viện dẫn ở một mức độ nào đó liên quan đến các quá trình chú ý, mã hóa và truy xuất.

Ngành kiến trúc

Hooke là Giám sát viên của Thành phố Luân Đôn và là trợ lý chính của Christopher Wren, với tư cách là người đã giúp Wren xây dựng lại Luân Đôn sau trận Đại hỏa hoạn năm 1666, đồng thời cũng tham gia thiết kế Đài tưởng niệm hỏa hoạn của Luân Đôn, Đài quan sát Hoàng gia Greenwich, Ngôi nhà Montagu ở Bloomsbury, và Bệnh viện Hoàng gia Bethlem (được gọi là 'Bedlam'). Các tòa nhà khác do Hooke thiết kế bao gồm Đại học Bác sĩ Hoàng gia (1679), Hội trường Ragley ở Warwickshire, Trang viên Ramsbury ở Wiltshire và nhà thờ giáo xứ St Mary Magdalene tại Willen ở Milton Keynes, Buckinghamshire. Sự hợp tác của Hooke với Christopher Wren cũng bao gồm Nhà thờ St Paul, nơi có mái vòm sử dụng phương pháp xây dựng do Hooke nghĩ ra. Hooke cũng tham gia vào việc thiết kế Thư viện Pepys, nơi lưu giữ các bản thảo nhật ký của Samuel Pepys, tài liệu nhân chứng được trích dẫn thường xuyên nhất về trận Đại hỏa hoạn ở Luân Đôn.

Hooke và Wren đều là những nhà thiên văn học nhạy bén, Đài tưởng niệm được thiết kế để phục vụ chức năng khoa học như một kính viễn vọng để quan sát các quá cảnh, mặc dù các phép đo chính xác đặc trưng của Hooke sau khi hoàn thành cho thấy chuyển động của cột trong gió khiến nó không thể sử dụng được cho mục đích này. Di sản của điều này có thể được quan sát thấy trong việc xây dựng cầu thang xoắn ốc, không có cột trung tâm và trong buồng quan sát vẫn nằm ở vị trí bên dưới mặt đất.

Trong quá trình tái thiết sau trận Đại hỏa hoạn, Hooke đề xuất thiết kế lại các đường phố của Luân Đôn theo mô hình lưới với các đại lộ và động mạch rộng, một mô hình sau đó được sử dụng trong quá trình cải tạo Paris của Haussmann, ở Liverpool và nhiều thành phố của Mỹ. Đề xuất này đã bị cản trở bởi những tranh luận về quyền tài sản, vì chủ sở hữu tài sản đã lén lút thay đổi ranh giới của họ. Hooke được yêu cầu giải quyết nhiều tranh chấp trong số này, do năng lực của ông với tư cách là người khảo sát và sự khéo léo của ông với tư cách là trọng tài viên.

Chân dung

Không có bức chân dung xác thực nào của Robert Hooke tồn tại. Tình huống này đôi khi được cho là do xung đột gay gắt giữa Hooke và Newton, mặc dù người viết tiểu sử của Hooke, Allan Chapman, bác bỏ những tuyên bố hoang đường rằng Newton hoặc các cộng sự của ông đã cố tình phá hủy bức chân dung của Hooke. Học giả và cổ vật người Đức Zacharias Conrad von Uffenbach đã đến thăm Hiệp hội Hoàng gia vào năm 1710 và lời kể của ông về chuyến thăm của ông đặc biệt đề cập đến việc ông được cho xem các bức chân dung của 'Boyle và Hoock' (được cho là rất giống nhau), nhưng trong khi bức chân dung của Boyle vẫn tồn tại, bức chân dung của Hooke vẫn còn tồn tại, rõ ràng đã bị thất lạc. Vào thời của Hooke, Hiệp hội Hoàng gia họp tại Đại học Gresham, nhưng trong vòng vài tháng sau khi Hooke qua đời, Newton trở thành chủ tịch của Hiệp hội và các kế hoạch đã được vạch ra cho một địa điểm họp mới. Khi việc chuyển đến các khu mới cuối cùng được thực hiện vài năm sau đó, vào năm 1710, bức chân dung của Hội Hoàng gia Hooke đã bị mất tích và vẫn chưa được tìm thấy.

Hai mô tả bằng văn bản đương thời về ngoại hình của Hooke vẫn còn tồn tại. Bản đầu tiên được ghi lại bởi người bạn thân John Aubrey của ông, người đã mô tả Hooke ở tuổi trung niên và ở đỉnh cao năng lực sáng tạo của mình:Ông ta chỉ có tầm vóc trung bình, hơi cong queo, mặt nhợt nhạt, và mặt hơi nhỏ bên dưới, nhưng đầu thì mập mạp, đầu đầy đặn và phập phồng, và không nhanh nhẹn; một eie màu xám. Ông ta có một mái tóc mỏng manh, màu nâu, và một lọn tóc xoăn ẩm tuyệt vời. Ông ấy luôn ôn hòa và ôn hòa trong thuốc nhuộm, v.v.Thứ hai là một mô tả khá không mấy hay ho về Hooke với tư cách là một ông già, được viết bởi Richard Waller:Đối với Con người của ông, ông ấy thật đáng khinh bỉ, rất quanh co, mặc dù tôi đã nghe từ chính ông và những người khác, rằng ông đã eo hẹp cho đến khoảng 16 tuổi khi lần đầu tiên ông ấy trở nên tồi tệ, do thường xuyên luyện tập, với Turn-Lath . .. ÔNg ấy luôn rất xanh xao và gầy gò, và sau này chỉ còn da bọc xương, với dáng người gầy gò, đôi mắt xám và đầy đặn, với vẻ ngoài sắc sảo, tài tình khi còn trẻ; mũi nhưng mỏng, có độ cao và dài vừa phải; Miệng của ông rộng và môi trên mỏng; Cằm nhọn và Trán rộng; Đầu của ông ấy có kích thước trung bình. Ông ấy để Mái tóc màu nâu sẫm của chính mình, rất dài và buông xõa trên khuôn mặt không cắt và dài...Tạp chí Time đã đăng một bức chân dung, được cho là của Hooke, vào ngày 3 tháng 7 năm 1939. Tuy nhiên, khi Ashley Montagu lần ra nguồn gốc, người ta thấy rằng nó thiếu mối liên hệ có thể kiểm chứng được với Hooke. Hơn nữa, Montagu nhận thấy rằng hai mô tả bằng văn bản đương thời về diện mạo của Hooke đồng ý với nhau, nhưng không phù hợp với bức chân dung của Time.

Năm 2003, nhà sử học Lisa Jardine tuyên bố rằng một bức chân dung được phát hiện gần đây là của Hooke, nhưng tuyên bố này đã bị bác bỏ bởi William B. Jensen của Đại học Cincinnati. Bức chân dung được Jardine xác định mô tả học giả Flemish Jan Baptist van Helmont.

Các điểm tương đồng khác có thể có của Hooke bao gồm:

 Một con dấu được Hooke sử dụng hiển thị một bức chân dung nghiêng bất thường về đầu của một người đàn ông, mà một số người cho rằng đó là chân dung của Hooke.
 Trang bìa được khắc trên ấn bản năm 1728 của Chambers' Cyclopedia cho thấy một bức vẽ tượng bán thân của Robert Hooke. Mức độ mà bản vẽ dựa trên một tác phẩm nghệ thuật thực tế vẫn chưa được biết.
 Một cửa sổ tưởng niệm đã tồn tại tại St Helen's Bishopsgate ở London, nhưng đó là một bản dựng theo công thức, không phải là một bức chân dung. Cửa sổ đã bị phá hủy trong vụ đánh bom Bishopsgate năm 1993.

Năm 2003, họa sĩ lịch sử nghiệp dư Rita Greer bắt tay vào một dự án tự tài trợ để tưởng nhớ Hooke. Dự án của cô ấy nhằm tạo ra những hình ảnh đáng tin cậy về anh ấy, cả vẽ và vẽ, mà cô ấy tin rằng phù hợp với những mô tả về anh ấy của những người cùng thời với anh ấy là John Aubrey và Richard Waller. Hình ảnh của Greer về Hooke, cuộc đời và công việc của ông đã được sử dụng cho các chương trình truyền hình ở Anh và Mỹ, trong sách, tạp chí và để PR.

Vào năm 2019, Tiến sĩ Larry Griffing, phó giáo sư tại Đại học Texas A&M, đã phỏng đoán rằng bức chân dung đương đại của họa sĩ nổi tiếng Mary Beale – của một người trông trẻ vô danh và được gọi là "Chân dung của một nhà toán học" - thực ra là Hooke, lưu ý rằng vật lý các đặc điểm của người trông trẻ trong bức chân dung phù hợp với anh ta. Con số chỉ ra một bản vẽ chuyển động hình elip có vẻ khớp với một bản thảo chưa được xuất bản do Hooke tạo ra. Bức tranh cũng bao gồm một orrery mô tả nguyên tắc tương tự. Griffing tin rằng các tòa nhà có trong ảnh là của Lâu đài Lowther, hiện ở Cumbria, và đặc biệt là Nhà thờ St Michael của nó. Nhà thờ đã được cải tạo theo một trong những ủy ban kiến trúc của Hooke, mà Beale sẽ quen thuộc khi được gia đình Lowther ủy quyền. Griffing đưa ra giả thuyết rằng bức tranh từng thuộc sở hữu của Hiệp hội Hoàng gia, nhưng đã bị bỏ rơi một cách có chủ đích khi Newton với tư cách là chủ tịch của nó chuyển nơi ở chính thức của Hiệp hội vào năm 1710.

Tham khảo

Sinh năm 1635
Mất năm 1703
Nhà vật lý Anh
Nhà phát minh Anh


title: Jarque

text:
For thị trấn ở tỉnh của Tây Ban Nha, xem Jarque de la Val

Jarque là một đô thị ở tỉnh Zaragoza, Aragon, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 của Viện thống kê Tây Ban Nha (INE), đô thị này có dân số là 556 người. Diện tích đô thị này là 43 ki-lô-mét vuông.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị ở Zaragoza


title: Calliopsis sonora

text:
Calliopsis sonora là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Shinn mô tả khoa học năm 1967.

Chú thích

Tham khảo

Calliopsis
Động vật được mô tả năm 1967


title: Wisława Szymborska

text:
Wislawa Szymborska, Maria Wisława Anna Szymborska (2 tháng 7 năm 1923 – 1 tháng 2 năm 2012) là nhà thơ người Ba Lan đoạt Giải Nobel Văn học năm 1996.

Tiểu sử
Wisława Szymborska sinh tại Bnin (nay là Kórnik, gần Poznan); năm 1929 gia đình chuyển đến Krakow. Bà học xong tiểu học năm 1935 và trung học năm 1941, khi Ba Lan còn bị Đức chiếm đóng. Trong một thời gian ngắn Szymborska làm công nhân đường sắt. Giai đoạn 1945–1947, bà học văn học Ba Lan và xã hội học tại Đại học Jagielloński. Năm 1945 bà khởi đầu sự nghiệp sáng tác với bài thơ Szukam słowa (Tôi tìm lời); năm 1952 in tập thơ đầu tiên Dlatego żyjemy (Vì lẽ này chúng ta đang sống) và được kết nạp vào Hội Nhà văn Ba Lan.

Phong cách thơ của Szymborska thời kì này mang tính hiện thực truyền thống, viết về chiến tranh, quân đội, tổ quốc. Năm 1957, Szymborska xuất bản tập thơ thứ ba Wolanie do yeti (Lời kêu gọi đối với người tuyết) được dư luận quan tâm (trong nguyên tác sử dụng từ "yeti" có nghĩa là "người tuyết", ám chỉ thủ lĩnh của "xứ tuyết" láng giềng). Thời kì này bà thường viết lối thơ tự do, đặc trưng cho các nhà thơ Tây Âu đương đại, nhưng thơ Szymborska không trừu tượng mà cụ thể và dễ hiểu.

Trong những năm 1953–1981, bà là biên tập viên thơ và là người viết xã luận trên tuần báo Życie Literackie (Đời sống văn học), các tiểu luận của bà về sau được tập hợp xuất bản dưới dạng sách tái bản nhiều lần. Trong khoảng 1952–1996, bà đã xuất bản 16 tập thơ. Ngoài ra, bà còn dịch thơ tiếng Pháp, tiếng Nga ra tiếng Ba Lan.

Szymborska được tặng nhiều giải thưởng văn học. Năm 1954 bà được tặng giải thưởng của thành phố Krakow; năm 1963 bà đoạt giải Văn học của Bộ trưởng Văn hóa Nghệ thuật Ba Lan; năm 1991 giải Goethe của Đức và năm 1995 giải thưởng Herder của Áo. Bà được trao bằng Tiến sĩ danh dự của Đại học Adam Mickiewicz tại Poznan (1995) và giải thưởng Hội Văn bút Ba Lan (1996). Năm 1996, Szymborska được trao giải Nobel cho "những tác phẩm thơ tái hiện chân thực một thế giới trong đó cái thiện và cái ác đan xen, giành giật nhau chỗ đứng cả lẫn trong tư duy và hành động của con người, thể hiện tấm lòng một công dân, một nghệ sĩ có nhân cách lớn và đầy trách nhiệm trước những thực trạng các giá trị tinh thần bị đảo lộn, trước nguy cơ suy đồi đạo đức trong cuộc sống hiện đại". Thơ của Wislawa Szymborska được dịch ra gần 40 thứ tiếng, trong đó có tiếng Việt.

Tác phẩm
 Dlatego zyjemy (Vĩ lẽ này chúng ta đang sống, 1952), thơ
 Pytania zadawane sobie (Những câu hỏi cho mình, 1954), thơ
 Wolanie do yeti (Lời kêu gọi đối với người tuyết, 1957), thơ
 Sols (Muối, 1962), thơ
 Sili (1965), thơ
 Poezje wybrane (Tuyển thơ, 1967), thơ
 Sto pociech (Một trăm trò hề, 1967), thơ
 Poezje (Thơ, 1970), thơ
 Wszelki wypadek (Trường hợp bất kì, 1972), thơ
 Tarsjusz i inne wiersze (Tarsius và những bài thơ khác, 1976), thơ
 Wielka liczba (Số lớn, 1976), thơ
 Ludzie na moscie (Những người trên cầu, 1985), thơ
 Wieczúr autorski (Buổi chiều của tác giả, 1992), thơ
 Koniec i poczatek (Kết thúc và mở đầu, 1993), thơ

Hai bài thơ

Tham khảo

Nhà thơ giải Nobel 1900 – 2006. Nhà xuất bản Lao động, Hà Nội, 2006.

Liên kết ngoài
 Poems of Wislawa Szymborska

Nhà thơ Ba Lan
Người đoạt giải Nobel Văn học
Người Ba Lan đoạt giải Nobel
Phụ nữ đoạt giải Nobel
Nữ nhà văn thế kỷ 21
Nữ nhà văn thế kỷ 20


title: Microdonacia grevilleae

text:
Microdonacia grevilleae là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Reid miêu tả khoa học năm 1992.

Chú thích

Tham khảo

Microdonacia


title: Goraya

text:
Goraya là một thị xã và là một nagar panchayat của quận Jalandhar thuộc bang Punjab, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Goraya có dân số 15.138 người. Phái nam chiếm 53% tổng số dân và phái nữ chiếm 47%. Goraya có tỷ lệ 74% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 77%, và tỷ lệ cho phái nữ là 70%. Tại Goraya, 11% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Punjab


title: Strangolagalli

text:
Strangolagalli là một đô thị ở tỉnh Frosinone trong vùng Lazio, có vị trí cách khoảng 90 km về phía đông nam của Roma và khoảng 12 km về phía đông nam của Frosinone. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 2.552 người và diện tích là 10,5 km². Đô thị này nằm ở sườn núi Ernici, hướng về phía sông Liri. Kinh tế chủ yếu dựa vào nông nghiệp.

Strangolagalli giáp các đô thị: Arce, Boville Ernica, Ceprano, Monte San Giovanni Campano, Ripi.

Các phát hiện khảo cổ tại đây cho thấy Strangolagalli đã là một khu định cư La Mã cổ đại. Năm 1915, đô thị này bị động đất phá hủy.

Lịch sử biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Frosinone


title: Xương Ấp

text:
Xương Ấp có thể là:
Thành phố cấp huyện Xương Ấp (tiếng Trung: 昌邑市) là một thành phố của địa cấp thị Duy Phường, tỉnh Sơn Đông, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa.
Quận Xương Ấp (昌邑区) là một quận của địa cấp thị Cát Lâm, tỉnh Cát Lâm, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa.


title: 10166 Takarajima

text:
10166 Takarajima (1995 BN3) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 30 tháng 1 năm 1995 bởi T. Kobayashi ở Oizumi.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 JPL Small-Body Database Browser ngày 10166 Takarajima

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1995
Được phát hiện bởi Takao Kobayashi


title: Trictenotomidae

text:
Trictenotomidae là một họ bọ cánh cứng, thuộc phân bộ Polyphaga.

Các chi
 Chi Autocrates J. Thomson, 1860
Autocrates aeneus Parry, 1847
Autocrates maqueti Drumont, 2006
Autocrates obertheuri Vuillet, 1910
Autocrates ivanovi Drumont, 2016
Autocrates vitalisi Vuillet, 1912
 Chi Trictenotoma Gray, 1832
 Trictenotoma childreni Gray, 1832
 Trictenotoma cindarella Kreische, 1921
 Trictenotoma davidi Deyrolle, 1875
 Trictenotoma formosana Kreische, 1920
 Trictenotoma grayi Smith, 1851
 Trictenotoma lansbergi Dohrn, 1882
 Trictenotoma mniszechi Deyrolle, 1875
 Trictenotoma mouhoti Deyrolle, 1875
 Trictenotoma templetoni Westwood, 1848
 Trictenotoma westwoodi Deyrolle, 1875

Hình ảnh

Chú thích

Liên kết ngoài

Tenebrionoidea
Họ côn trùng


title: Bruchus corallipes

text:
Bruchus corallipes là một loài bọ cánh cứng trong họ Bruchidae. Loài này được Motschulsky miêu tả khoa học năm 1874.

Chú thích

Tham khảo

Bruchus