title: Canberra

text:
Canberra (phát âm tiếng Anh: )
là thành phố thủ đô của Úc. Canberra có dân số 381.488 người, là thành phố nội lục lớn nhất và thành phố đông dân thứ tám của Úc. Thành phố nằm tại cực bắc của Lãnh thổ Thủ đô Úc, cách  về phía tây nam của Sydney, và cách  về phía đông bắc của Melbourne.

Địa điểm Canberra được lựa chọn làm vị trí của thủ đô quốc gia vào năm 1908, là một sự dàn xếp giữa hai thành phố lớn nhất của Úc là Sydney và Melbourne, Australia. Đây là một thành phố kế hoạch hoàn toàn, và không thuộc bất kỳ bang nào. Sau một cuộc thi quốc tế về thiết kế thành phố, một thiết kế của Walter Burley Griffin và Marion Mahony Griffin được lựa chọn và việc xây dựng bắt đầu trong năm 1913. Thiết kế của thành phố chịu ảnh hưởng từ phong trào thành phố vườn và kết hợp các khu vực thực vật tự nhiên quan trọng, khiến Canberra có hiệu là "thủ đô bụi rậm".

Sự tăng trưởng và phát triển của Canberra bị cản trở do hai thế chiến và Đại khủng hoảng. Thủ đô quốc gia nổi lên thành một đô thị thịnh vượng sau Thế chiến II, khi Thủ tướng Robert Menzies đấu tranh cho sự phát triển của thủ đô và Ủy ban phát triển Thủ đô Quốc gia được hình thành với quyền lực hành pháp. Mặc dù Lãnh thổ Thủ đô Úc hiện được tự quản, song chính phủ liên bang duy trì một số ảnh hưởng thông qua Cơ quan Thủ đô Quốc gia.

Từ nguyên
Từ "Canberra" phổ biến được cho là bắt nguồn từ Kambera hoặc Canberry được cho là có nghĩa "địa điểm gặp gỡ" trong ngôn ngữ Ngunnawal cổ, một trong vài ngôn ngữ Thổ dân được nói trong khu vực trước khi những người châu Âu đến định cư. Còn theo một ông lão người Ngunnawal tên là Don Bell, dịch chính xác là "cặp vũ phụ nữ" và là danh xưng của Thổ dân cho hai núi là Black và Ainslie nằm gần như đối diện nhau. Trong thập niên 1860, báo Queanbeyan thuộc sở hữu của John Gale tường thuật rằng danh xưng được Anh hóa từ tên thổ dân 'nganbra' hoặc 'nganbira', nghĩa là "chỗ trũng giữa đôi vú phụ nữ", ám chỉ đến vùng đất ngập nước ven suối Sullivans giữa núi Ainslie và núi Black.

Lịch sử
Trước khi người châu Âu đến định cư, khu vực nay là Canberra được cho là nơi cư trú theo mùa của người Úc bản địa. Nhà nhân loại học Norman Tindale cho rằng nhóm chủ yếu chiếm giữ khu vực là người Ngunnawal, còn người Ngarigo sống ngay ở phía nam của Lãnh thổ Thủ đô Úc, người Wandandian sống ở phía đông, người Walgulu sống ở phía nam, người Gandangara sống ở phía bắc, và người Wiradjuri sống ở phía tây bắc. Các bằng chứng khảo cổ học về định cư trong khu vực gồm các những nơi trú ẩn trong hang đá, bức họa và khắc trên đá, địa điểm an táng, các điểm trại và mỏ đá, và các công cụ cùng sắp xếp đá. Bằng chứng biểu thị loài người cư trú trong khu vực ít nhất là đã được 21.000 năm.

Người châu Âu khởi đầu thám hiểm và định cư tại khu vực Canberra vào thập niên 1820. Có bốn cuộc thám hiểm từ năm 1820 đến năm 1824. Các khu định cư của người da trắng trong khu vực có lẽ có niên đại từ năm 1823, khi một trại hoặc trạm được xây dựng tại nơi là bán đảo Acton ngày nay bởi các mục dân làm việc cho Joshua John Moore. Ông chính thức xin mua địa điểm vào ngày 16 tháng 12 năm 1826, đặt tên bất động sản là "Canberry". Ngày 30 tháng 4 năm 1827, Moore được thông báo qua thư rằng ông có thể giữ quyền sở hữu  tại Canberry.

Dân số người châu Âu tại khu vực Canberra tiếp tục tăng trưởng chậm trong suốt thế kỷ 19. Trong số họ có gia đình Campbell vùng "Duntroon"; ngôi nhà đá ấn tượng của họ nay là nơi sinh hoạt của sĩ quan trong Học viện Quân sự Hoàng gia tại Duntroon. Gia đình Campbell đỡ đầu cho khu định cư bằng cách để các gia đình nông dân khác làm việc trên đất của họ, như gia đình Southwell vùng "Weetangera". Những người định cư ban đầu nổi bật khác gồm có các gia đình Murray và Gibbes có quan hệ, họ sở hữu bất động sản Yarralumla từ thập niên 1830 cho đến năm 1881, mà nay là địa điểm đặt dinh thự chính thức của Toàn quyền Úc.

Toà nhà công cổ nhất còn tồn tại nằm trong nội thành là Nhà thờ Anh giáo St John the Baptist, tại Reid, nhà thờ được thánh hóa vào năm 1845. Nghĩa địa của Nhà thờ St John gồm những phần mộ sớm nhất trong khu vực. Trong lúc người châu Âu gia tăng hiện diện, dân số thổ dân suy giảm, chủ yếu là do dịch bệnh như đậu mùa và sởi.

Sự biến hóa của khu vực từ một khu vực nông thôn thuộc New South Wales thành thủ đô quốc gia khởi đầu trong các tranh luận về liên bang hóa vào cuối thế kỷ 19. Sau một tranh chấp kéo dài về vấn đề Sydney hay Melbourne nên là thủ đô, đạt được một dàn xếp là thủ đô mới sẽ được xây dựng tại New South Wales, cách xa ít nhất  từ Sydney, còn Melbourne sẽ là địa điểm lâm thời đặt trụ sở chính phủ trong khi thủ đô mới được xây dựng. Trùm báo chí John Gale cho phát hành một cuốn sách nhỏ mang tiêu đề 'Dalgety or Canberra: Which?' nhằm vận động Canberra tới toàn bộ thành viên trong 7 nghị viện bang và liên bang của Thịnh vượng chung. Do nhiều nguyên nhân, đến năm 1908 thì Canberra được chọn làm địa điểm đặt thủ đô, một kết quả từ công trình nghiên cứu của nhà khảo sát Charles Scrivener. Chính phủ New South Wales nhượng Lãnh thổ Thủ đô Liên bang (tên đặt sau đó) cho chính phủ liên bang. Trong một cuộc thi thiết kế quốc tế do Bộ Nội vụ tiến hành, ngày 24 tháng 5 năm 1911, thiết kế của Walter Burley Griffin và Marion Mahony Griffin được chọn cho thành phố, và đến năm 1913 Griffin được bổ nhiệm làm Giám đốc thiết kế và xây dựng Thủ đô Liên bang và quá tình xây dựng bắt đầu.

Trưa ngày 12 tháng 3 năm 1913, thành phố chính thức được Gertrude Denman, phu nhân của Toàn quyền Thomas Denman, định danh trong một buổi lễ tại đồi Kurrajong, đồi này kể từ đó trở thành đồi Capital và là địa điểm đặt Tòa nhà Quốc hội hiện nay. Ngày Canberra là một ngày lễ công cộng được cử hành tại Lãnh thổ Thủ đô Úc vào ngày thứ hai thứ nhì trong tháng 3 nhằm kỷ niệm sự kiện thành lập Canberra.

Cơ quan lập pháp liên bang chuyển đến Canberra vào ngày 9 tháng 5 năm 1927, khi khánh thành Tòa nhà Quốc hội Lâm thời. Thủ tướng Stanley Bruce  chính thức nhận dinh thự The Lodge vài ngày sau đó. Sự phát triển có kế hoạch của thành phố chậm lại đáng kể trong đại khủng hoảng thập niên 1930 và trong Thế chiến II. Một số dự án được lập kế hoạch tiến hành trong thời gian đó chưa từng được hoàn thành, như các nhà thờ chính tòa Công giáo La Mã và Anh giáo.

Từ năm 1920 đến năm 1957, ba cơ quan liên tiếp là Ủy ban Cố vấn Thủ đô Liên bang, Ủy ban Thủ đô Liên bang, và Ủy ban Kế hoạch và Phát triển Thủ đô Liên bang tiếp tục lập kế hoạch mở rộng Canberra hơn nữa trong tình trạng khuyết diện Griffin; tuy nhiên họ chỉ cố vấn, và các quyết định phát triển được tiến hành mà không tham vấn họ, làm gia tăng bất hợp lý.

Ngay sau Chiến tranh thế giới thứ hai, Canberra từng bị chỉ trích là giống với một thôn làng, và tập hợp các tòa nhà được xây dựng thiếu trật tự được cho là xấu xí. Thủ tướng Robert Menzies nhận định tình trạng của thủ đô quốc gia là một điều đáng xấu hổ, song qua thời gian thái độ của ông đổi sang chủ trương phát triển thủ đô. Ông sa thải hai bộ trưởng chịu trách nhiệm phát triển thành phố do thể hiện yếu kém. Trong thời gian một thập niên Menzies tại nhiệm, sự phát triển của thủ đô tăng tốc nhanh chóng. Dân số tăng trưởng hơn 50% qua mỗi thời kỳ 5 năm trong giai đoạn từ 1955 đến 1975. Một vài cơ quan chính phủ, cùng các công chức chuyển đến Canberra từ Melbourne sau chiến tranh. Các kế hoạch xây nhà công được tiến hành nhằm đáp ứng tăng trưởng dân số của thành phố.

Ủy ban Phát triển Thủ đô Quốc gia (NCDC) được thành lập vào năm 1957 với quyền lực hành pháp, ủy ban kết thúc bốn thập niên tranh chấp về vấn đề hình dạng và thiết kế của hồ Burley Griffin—tâm điểm trong thiết kế của Griffin—và việc xây dựng hoàn thành vào năm 1964 sau bốn năm lao động. Việc hoàn thành xây dựng hồ đặt nền tảng cuối cùng cho sự phát triển Tam giác Nghị viện của Griffin. Since the initial construction of the lake, various buildings of national importance have been constructed on its shores.

Đại học Quốc gia Úc mới xây dựng tiếp tục được mở rộng, các tác phẩm điêu khắc và tượng đài được xây dựng. Một Thư viện Quốc gia mới được xây dựng trong Tam giác Nghị viện, tiếp theo là và Tòa án Cao đẳng và Nhà triển lãm Quốc gia. Các khu vực suburb Canberra Central được tiếp tục phát triển trong thập niên 1950, và phát triển đô thị tại các khu vực Woden Valley và Belconnen lần lượt bắt đầu vào giữa và cuối thập niên 1960. Nhiều trong số các khu vực suburb mới được định danh theo các chính trị gia người Úc, như Barton, Deakin, Reid, Braddon, Curtin, Chifley và Parkes.

Ngày 9 tháng 5 năm 1988, một Tòa nhà Quốc hội lớn hơn và mang tính vĩnh cửu được khánh thành tại Đồi Capital, đây là một phần trong hoạt động kỷ niệm hai trăm năm lập quốc của Úc, và Quốc hội chuyển đến đây từ Tòa nhà Quốc hội Lâm thời, nay mang tên Tòa nhà Quốc hội Cũ.

Trong tháng 12 năm 1988, Lãnh thổ Thủ đô Úc được trao toàn bộ quyền tự quản thông qua Đạo luật Quốc hội Thịnh vượng chung. Sau cuộc bầu cử đầu tiên vào ngày 4 tháng 3 năm 1989, một hội đồng lập pháp gồm 17 thành viên làm việc tại văn phòng lâm thời tại số 1 Đại lộ Constitution, Civic, vào ngày 11 tháng 5 năm 1989. Tòa nhà vĩnh cửu được khánh thành tại London Circuit vào năm 1994. Đảng Lao động Úc thành lập chính phủ đầu tiên của Lãnh thổ Thủ đô Úc,. đứng đầu là Rosemary Follett, bà cũng là nữ giới đầu tiên lãnh đạo chính phủ cấp bang và lãnh thổ tại Úc.

Nhiều nơi tại Canberra bị thiêu hủy trong hỏa hoạn rừng cây bụi ngày 18 tháng 1 năm 2003, khiến bốn người thiệt mạng và 435 người bị thương, phá hủy hơn 500 căn nhà và Đài Thiên văn Mount Stromlo.

Địa lý

Canberra có diện tích  và tọa lạc gần dãy Brindabella, cách bờ biển phía đông của Úc khoảng . Thành phố có độ cao xấp xỉ  AHD; điểm cao nhất là núi Majura với độ cao . Các đồi cao khác gồm núi Taylor , núi Ainslie , núi Mugga Mugga  và núi Black .

Rừng nguyên sinh tại khu vực Canberra hầu hết đều là các loài bạch đàn và chúng cung cấp nguyên liệu làm chất đốt và sinh hoạt. Đến đầu thập niên 1960, hoạt động khai thác gỗ làm cạn kiệt bạch đàn, và lo ngại về chất lượng nước khiến cho các khu rừng bị đóng cửa. Mối quan tâm đến rừng bắt đầu vào năm 1915 với các cuộc thử nghiệm một số loài như Pinus radiata trên các sườn của núi Stromlo. Kể từ đó, thảm thực vật được mở rộng, giúp giảm xói mòn trong lưu vực suối Cotter, và các khu rừng là nơi tiêu khiển phổ biến.

Vùng ven đô của Canberra trải qua đồng bằng Ginninderra, Molonglo, Limestone, và Tuggeranong (Isabella). Sông Molonglo chảy qua đồng bằng Molonglo được xây đập để tạo thành biểu tượng của thủ đô quốc gia là hồ Burley Griffin. Sông Molonglo sau đó chảy vào sông Murrumbidgee ở tây bắc của Canberra. Sông Queanbeyan hợp lưu với sông Molonglo tại Oaks Estate trong Lãnh thổ Thủ đô Úc.

Một số suối, như Jerrabomberra và Yarralumla, chảy vào hai sông Molonglo và Murrumbidgee. Hai trong số các suối này là Ginninderra và Tuggeranong cũng bị xây đập để tạo thành các hồ Ginninderra và Tuggeranong. Cho đến gần đây, sông Molonglo từng đôi khi tạo lũ lụt gây thiệt hại; khu vực là một đồng bằng ngập lũ trước khi tạo hồ Burley Griffin.

Khí hậu
Canberra có khí hậu lục địa tương đối khô với mùa hè từ ấm đến nóng và mùa đông từ mát đến lạnh, theo phân loại Köppen-Geiger thì Canberra có khí hậu hải dương (Cfb). Canberra trải qua mùa hè ấm, thường là khô, và các mùa đông giá lạnh với sương mù dày và thường có sương giá. Tuyết hiếm khi xuất hiện tại khu kinh doanh trung tâm, song các khu vực xung quanh đón tuyết rơi hàng năm suốt mùa đông và có thể trông thấy các đỉnh núi thường phủ tuyết từ khu kinh doanh trung tâm, lần cuối cùng tuyết rơi tại trung tâm thành phố là vào năm 1968.

Nhiệt độ cao nhất từng ghi nhận được theo các tường thuật khác nhau là  vào ngày 1 tháng 2 năm 1968, hoặc  tại Acton vào ngày 11 tháng 1 năm 1939. Nhiệt độ thấp nhất từng ghi nhận được là  vào ngày 11 tháng 7 năm 1971. Tuyết rơi nhẹ chỉ xuất hiện một hoặc hai lần mỗi năm, và thường không phổ biến và nhanh chóng tan. Canberra được dãy Brindabellas bảo vệ từ phía tây, tạo thành một bóng mưa nhẹ tại các thung lũng của Canberra.

Lượng mưa hàng năm tại Canberra thấp thứ ba trong số các thủ đô và thủ phủ bang tại Úc (sau Adelaide và Hobart) song trải khá đều giữa các mùa, lượng mưa cao nhất xuất hiện vào cuối mùa xuân. Dông hầu hết xuất hiện từ tháng 10 đến tháng 4,. Khu vực không quá lộng gió và các cơn gió nhẹ mạnh nhất là từ tháng 8 đến tháng 11. Canberra có độ ẩm thấp hơn khu vực duyên hải lân cận.

Cấu trúc đô thị

Canberra là một thành phố kế hoạch và khu vực nội thị nguyên do Walter Burley Griffin thiết kế, ông là một kiến trúc sư người Mỹ. Trong khu vực trung tâm thành phố gần hồ Burley Griffin, các đường chính theo một mô hình bánh xe thay vì kẻ ô. Đề xuất của Griffin có sự phong phú về các mô hình hình học, trong đó có các phố theo mô hình lục giác và bát giác đồng tâm. Tuy nhiên, các khu vực ngoại thị của thủ đô được xây dựng sau này và không được bố trí theo hình học.

Griffins gắn giá trị tinh thành với núi Ainslie, núi Black, và đồi Red và kế hoạch ban đầu là bao phủ chúng bằng hoa. Theo đó mỗi đồi được bao phủ bằng một màu căn bản, đại diện cho giá trị tinh thần của nó. Bộ phận này của dự án chưa từng được thực hiện, do Thế chiến I làm chậm lại hoạt động xây dựng và các tranh chấp dự án khiến Walter bị Thủ tướng Billy Hughes sa thải sau khi chiến tranh kết thúc.

Các khu vực đô thị của Canberra được tổ chức thành một hệ thống gồm các quận, trung tâm thị trấn, trung tâm khu phố, suburb địa phương cũng như các khu vực công nghiệp và làng khác. Có 7 quận cư dân, mỗi quận được chia thành các khu suburb nhỏ hơn, mỗi nơi lại gồm một trung tâm thị trấn tập trung vào các hoạt động thương nghiệp và xã hội. Các quận được xếp theo thứ tự thời gian:
 Canberra Central, chủ yếu được định cư trong thập niên 1920 và 1930, mở rộng trong thập niên 1960, 25 suburb
 Woden Valley, định cư lần đầu năm 1964, 12 suburb
 Belconnen, định cư lần đầu năm 1966, 25 suburb
 Weston Creek, định cư năm 1969, 8 khu suburb
 Tuggeranong, định cư năm 1974, 18 suburb
 Gungahlin, định cư vào đầu thập niên 1990, 18 suburb
 Molonglo Valley, bắt đầu phát triển năm 2010, 13 suburb theo kế hoạch.

Khu vực trung tâm Canberra về cơ bản dựa theo thiết kế của Walter Burley Griffin. Năm 1967, Ủy ban Phát triển Thủ đô Quốc gia thông qua "Kế hoạch Y" mà theo đó bố trí phát triển đô thị tương lại tại Canberra quanh một loại khu vực mua sắm và thương mại trung tâm gọi là 'trung tâm đô thị' được liên kết bằng đường cao tốc, cách bố trí này tương tự với hình dạng của chữ cái Y, với Tuggeranong tại gốc của Y và Belconnen cùng Gungahlin nằm tại cực các nhánh của chữ Y.

Phát triển tại Canberra được chính phủ quy định chặt chẽ, phải thông qua quá trình quy hoạch và sử dụng các điều khoản thuê đất giới hạn chặt chẽ việc sử dụng các mảnh đất. Đất tại Lãnh thổ Thủ đô Úc được thuê trong 99 năm từ chính phủ quốc gia, song hầu hết hợp đồng cho thuê nhanh do chính phủ Lãnh thổ quản lý.

Nhiều trong số các khu suburb của Canberra được định danh theo các cựu thủ tướng, người Úc nổi tiếng, những người định cư ban đầu, hoặc sử dụng từ Thổ dân làm tên. Tên đường phố thường theo một chủ đề cụ thể; như các phố tại Duffy được đặt theo các đập và hồ chứa tại Úc, các phố tại Dunlop được đặt theo các nhà phát minh, nhà sáng chế và nghệ sĩ của Úc và các phố tại Page được đặt theo các nhà sinh vật học và tự nhiên học. Hàu hết các phái bộ ngoại giao tọa lạc tại các khu suburb Yarralumla, Deakin và O'Malley. Thủ đô có ba khu công nghiệp nhẹ: các khu suburb Fyshwick, Mitchell và Hume.

Kinh tế
Trong tháng 5 năm 2012, tỷ lệ thất nghiệp tại Canberra là 3,4%, thấp hơn tỷ lệ thất nghiệp toàn quốc là 5,1%. Do tỷ lệ thất nghiệp thấp và mức độ quan trọng của lĩnh vực công và công việc thương mại, Canberra có mức thu nhập khả dụng trung bình cao nhất trong số các thành phố thủ đô và thủ phủ tại Úc. Tổng lương trung bình hàng tuần tại Canberra là 1702 dollar Úc, so với trung bình toàn quốc là 1485,80 dollar Úc (tháng 5 năm 2013).

Giá nhà trung bình tại Canberra trong tháng 9 năm 2009 là 511.820 AUD, chỉ thấp hơn Sydney song số các thành phố thủ đô và thủ phủ có trên 100.000 dân, vượt qua Melbourne và Perth từ năm 2005. Chi phí thuê nhà của cư dân Canberra cao hơn so với giá thuê tại tất cả các bang và lãnh thổ khác.

Ngành kinh tế chính trong thành phố là quản trị và an ninh công cộng, đóng góp 29,8% vào Tổng sản phẩm lãnh thổ năm 2011–12 và tạo công việc cho 33,9% lực lượng lao động của Canberra. Trụ sở của nhiều cơ quan Dịch vụ công cộng Úc nằm tại Canberra, và Canberra cũng có một số cơ sở của Lực lượng Phòng vệ Úc, đáng chú ý nhất là trụ sở của Lực lượng Phòng vệ Úc và HMAS Harman, một trung tâm thông tin hải quân được cải biến thành một căn cứ tam quân, nhiều đơn vị sử dụng.

Nhân khẩu

Theo điều tra nhân khẩu tháng 8 năm 2011, dân số Canberra là 355.596, tăng so với 323.056 vào năm 2006. Điều tra nhân khẩu 2011 biểu thị cư dân Thổ dân và người quần đảo eo biển Torres chiếm 1,4% dân số của Lãnh thổ Thủ đô Úc, trong khi 28,6% dân số sinh tại hải ngoại. Nhóm cư dân lớn nhất sinh tại hải ngoại đến từ Anh Quốc (3,7%) và tiếp đến là Trung Quốc (1,8%).

Các số lượng đáng kể người nhập cư đến từ New Zealand, Ấn Độ và Việt Nam. Những người nhập cư gần đây đến từ các quốc gia tại Đông và Nam Á. Hầu hết cư dân địa phương chỉ nói tiếng Anh tại nhà (77,8%); các ngôn ngữ khác được nói tại nhà là Quan thoại, tiếng Ý, tiếng Việt, tiếng Quảng Châu, và tiếng Tây Ban Nha.

Cư dân Canberra tương đối trẻ, có tính lưu động cao, và được giáo dục tốt. Tuổi trung bình là 34, và chỉ 10,7% cư dân từ 65 tuổi trở lên. Từ năm 1996 đến năm 2001, 61,9% dân số di chuyển khỏi hoặc đến Canberra, đây là tỷ lệ lưu động cao thứ hai trong số các thành phố thủ đô thủ phủ tại Úc. Theo thu thập số liệu của Ngân hàng Quốc gia Úc và được tường thuật trong The Canberra Times, người Canberra giành tiền cho từ thiện nhiều hơn đáng kể so với tại các bang và lãnh thổ khác, xét theo cả số tiền và tỷ lệ thu nhập.

Tháng 5 năm 2013, 45% cư dân Lãnh thổ Thủ đô Úc (25–64) có một trình độ học thức tương đương với ít nhất một bằng cử nhân, cao hơn đáng kể so với trung bình toàn quốc là 29%. Theo điều tra nhân khẩu năm 2011, xấp xỉ 44% cư dân Lãnh thổ Thủ đô Úc mô tả bản thân là tín đồ Cơ Đốc giáo, các giáo phái phổ biến nhất là Công giáo và Anh giáo; 29% mô tả bản thân không theo tôn giáo.

Giáo dục
Hai cơ sở giáo dục bậc đại học chủ yếu là Đại học Quốc gia Úc (ANU) tại Acton và Đại học Canberra (UC) tại Bruce, với lần lượt trên 10.500 và 8.000 sinh viên tương đương toàn thời gian (FTE). Đại học Quốc gia Úc được thành lập vào năm 1946, luôn có một sự tập trung mạnh vào nghiên cứu, và được xếp hạng trong số các đại học hàng đầu trên thế giới và tốt nhất tại Úc theo các xếp hạng của báo Times Higher Education và Đại học Giao thông Thượng Hải. Tồn tại hai học khu của các trường tôn giáo tại Canberra: Signadou tại Watson là một học khu của Đại học Công giáo Úc; Học viện Thần học St Mark tại Barton là bộ phận của Đại học Charles Sturt thế tục.

Học viện Quốc phòng Úc (ADFA) và Học viện Quân sự Hoàng gia Duntroon nằm tại Campbell. Học viện Quốc phòng Úc giảng dạy cho các sinh viên bậc đại học và sau đại học và bao gồm cả UNSW@ADFA, một học khu của Đại học New South Wales; Duntroon cung cấp đào tạo sĩ quan Lục quân Úc. Giáo dục nghề cấp đại học cũng tồn tại thông qua Học viện Kỹ thuật Canberra có nhiều học khu.

Canberra có tỷ lệ cao nhất tại Úc về số học sinh tại trường học bậc phổ thông phi công lập, chiếm 40,6% số nhập học.

Nghệ thuật và Giải trí

Canberra có nhiều công trình kỷ niệm và thể chế quốc gia như Nhà Kỷ niệm Chiến tranh Úc, Nhà Trưng bày Quốc gia Úc, Nhà Trưng bày Chân dung, Thư viện Quốc gia, Cơ quan lưu trữ Quốc gia, Viện hàn lâm Khoa học Úc, Cơ quan lưu trữ Điện ảnh và Am thanh Quốc gia và Bảo tàng Quốc gia. Nhiều tòa nhà chính phủ Thịnh vượng chung tại Canberra mở cửa cho công chúng, bao gồm Tòa nhà Quốc hội, Canberra, Tòa án Thượng thẩm và Sở đúc tiền Hoàng gia Úc.

Hồ Burley Griffin là nơi đặt Đài tưởng niệm Thuyền trưởng James Cook và Lầu chuông Quốc gia. Các địa điểm đáng chú ý khác gồm có Tháp Black Mountain, Vườn Thực vật Quốc gia Úc, Vườn thú và thủy sinh Quốc gia, Bảo tàng Khủng long Quốc gia và Trung tâm Khoa học và Kỹ thuật Quốc gia Questacon.

Bảo tàng và Nhà trưng bày Canberra tại trung tâm thành phố là một kho lưu trữ về lịch sử và nghệ thuật địa phương. Một số nhà lịch sử khác được mở cửa cho công chúng: Các trại Lanyon và Tuggeranong tại Thung lũng Tuggeranong, Mugga-Mugga tại Symonston, và Nhà tranh Blundells tại Parkes đều biểu lộ phong cách sinh hoạt của những người châu Âu định cư đầu tiên. Nhà Calthorpes tại Red Hill là một ví dụ được bảo tồn tốt của một nhà thập niên 1920, từ những ngày ban đầu của Canberra. Canberra có nhiều địa điểm biểu diễn âm nhạc trực tiếp và sân khấu: Sân khấu Canberra là nơi diễn ra nhiều buổi hòa nhạc và tác phẩm lớn; và Llewellyn Hall (trong Học viện Âm nhạc Đại học Quốc gia Úc), một hội trường hòa nhạc đẳng cấp thế giới là hai nơi nổi bật nhất.

Stonefest tại Đại học Canberra là một nhạc hội lớn kéo dài trong hai ngày. Tồn tại nhiều quán rượu và hộp đêm cung cấp giải trí sống động, đặc biệt tập trung tại các khu vực Dickson, Kingston và trung tâm thành phố. Hầu hết các trung tâm khu đô thị có các hạ tầng cho một sân khấu cộng đồng và một rạp chiếu phim, và chúng đều có một thư viện. Các sự kiện văn hóa đại chúng gồm có Lễ hội Dân gian Quốc gia, Triển lãm Hoàng gia Canberra, hội ô tô Summernats, hội Enlighten, Lễ hội Đa văn hóa Quốc gia vào tháng 2 và lễ hội Celebrate Canberra được tổ chức trong 10 ngày vào tháng 3 cùng với ngày Canberra.

Truyền thông
Do là thủ đô của Úc, Canberra là trung tâm quan trọng nhất đối với hầu hết phóng sự chính trị quốc gia, và do đó toàn bộ các hãng truyền thông chủ yếu, bao gồm Công ty Quảng bá Úc (ABC), các mạng lưới truyền hình thương mại, các báo đô thị duy trì văn phòng địa phương. Các tổ chức tin tức được đại diện trong "press gallery", một tổ chức của các nhà báo đưa tin về quốc hội.

Có năm đài truyền hình phát sóng miễn phí phục vụ Canberra:
 ABC Canberra
 SBS New South Wales
 Prime7 Southern NSW & ACT (CBN) - liên kết[Seven Network
 Win Television Southern NSW & ACT (WIN) - liên kết Nine Network
 Southern Cross Ten Southern NSW & ACT (CTC) - liên kết Network Ten
Mỗi đài phát sóng một kênh chủ yếu và một số có nhiều kênh.

Trước năm 1989, Canberra chỉ có ABC, SBS và Capital Television (CTC), CTC sau đó trở thành Southern Cross Ten, với Prime7 và WIN Television đến trong chương trình tập hợp khu vực của chính phủ trong năm đó.

Các dịch vụ truyền hình trả tiền khả dụng từ Foxtel (qua vệ tinh) và công ty truyền thông TransACT (qua cáp).

Tồn tại một số đài AM và FM phát sóng tại Canberra. Nhà điều hành thương mại chính là Capital Radio Network (2CA và 2CC), và Austereo/RNA (104.7 và Mix 106.3). Cũng tồn tại một số đài hoạt động cộng đồng.

Canberra có một nhật báo tin tức là The Canberra Times, được phát hành từ năm 1926. Cũng tồn tại một số xuất bản phẩm hàng tuần miễn phí, bao gồm các tạp chí tin tức CityNews và Canberra Weekly cũng như hướng dẫn giải trí BMA Magazine. BMA Magazine được in lần đầu vào năm 1992.

Thể thao

Bên cạnh các giải đấu thể thao địa phương, Canberra có một số đội thể thao cạnh tranh trong các cuộc thi tầm quốc gia và quốc tế. Các đội nổi tiếng nhất là Canberra Raiders trong môn rugby union và Brumbies trong môn bóng bầu dục liên minh; cả hai đội đều từng giành chức vô địch trong giải đấu mà họ tham gia. Hai đội đều lấy sân nhà là Sân vận động Canberra, đây là sân vận động lớn nhất của thành phố và được sử dụng để tổ chức các trận đấu bóng đá trong Thế vận hội Mùa hè 2000 và trận đấu trong Giải vô địch bóng bầu dục thế giới 2003. Thành phố cũng có một đội bóng rổ thành công là Canberra Capitals, nhiều lần giành được danh hiệu bóng rổ nữ quốc gia. Canberra United FC đại diện cho thành phố trong giải bóng đá nữ quốc gia W-League, và giành chức vô địch trong mùa giải 2011–12.

Expansion AFL club Greater Western Sydney Giants bắt đầu một quan hệ đối tác với Canberra vào năm 2012, sẽ chơi ba trận sân nhà tại Manuka Oval mỗi mùa cho đến ít nhất là năm 2021. Trước đó, đội bóng đá Úc Kangaroos có căn cứ tại Melbourne và thi đấu tại AFL từng chơi một số trận sân nhà tại Manuka Oval cho đến tháng 7 năm 2006. Sau khi Kangaroos chuyển sân nhà thay thế đến Carrara tại Queensland, đội Melbourne và Western Bulldogs thi đấu một số trận sân nhà tại Manuka Oval từ năm 2007 với Sydney Swans. Canberra cũng là nơi tổ chức giải đấu Bóng đá [kiểu Úc] Thanh niên Quốc tế Barassi. Trận đấu cricket Prime Minister's XI có tính lịch sử được diễn ra thường niên tại Manuka Oval. Các sự kiện thể thao thường niên đáng kể khác gồm có Marathon Canberra và cuộc thi ba môn phối hợp City of Canberra Half Ironman.

Học viện Thể thao Úc (AIS) nằm tại khu ngoại ô Bruce của Canberra. AIS là một cơ sở giáo dục và đào tạo chuyên nghiệp cung cấp huấn luyện cho các vận động viên ưu tú trong một số môn thể thao. AIS hoạt động từ năm 1981 và giành được thành công đáng kể trong việc sản xuất các vận động viên ưu tú, cả ở tầm quốc gia và quốc tế. Đa số các thành viên đội tuyển và những người giành huy chương của Úc tại Thế vận hội Mùa hè 2000 từng tốt nghiệp AIS.

Canberra có nhiều sân vận động, sân golf, công viên trượt băng, và bể bơi mở cửa cho công chúng. Các sân quần vợt có tại Câu lạc bộ Thể thao Quốc gia tại Lyneham. Một loạt các đường xe đạp hiện diện khắp Canberra để những người đi xe đạp thư giãn và phục vụ mục đích thể thao. Công viên Tự nhiên Canberra có nhiều đường mòn đi bộ, đường cho cưỡi ngựa và xe đạp leo núi. Các môn thể thao dưới nước như thuyền buồm, chèo thuyền, thuyền rồng và skiing nước được tổ chức trên các hồ của Canberra. Rally of Canberra là một sự kiện ô tô thường niên và một cơ sở cho drag racing đang được lên kế hoạch xây dựng.

Cơ sở hạ tầng

Y tế

Canberra có hai bệnh viện công lớn, Bệnh viện Canberra có xấp xỉ 600 giường bệnh tại Garran và Bệnh viện Công lập Calvary 174 giường bệnh tại Bruce. Cả hai cũng là các cơ sở giảng dạy. Bệnh viện tư nhân lớn nhất là Bệnh viện Calvary John James tại Deakin. Bệnh viện Tư nhân Calvary tại Bruce và Bệnh viện Tư nhân Thủ đô Quốc gia của Healthscope tại Garran cũng là những cơ sở y tế lớn.

Bệnh viện Hoàng gia Canberra nằm tại bán đảo Acton ven hồ Burley Griffin; nó bị đóng cửa vào năm 1991 và bị phá hủy vào năm 1997 để thuận tiện cho việc xây dựng Bảo tàng Quốc gia Úc. Thành phố có 10 cơ sở chăm sóc người cao tuổi. Các bệnh viện của Canberra tiếp nhận các trường hợp cấp cứu từ khắp miền nam bang New South Wales, và Dịch vụ Cứu thương Lãnh thổ Thủ đô Úc là một trong bốn cơ quan hoạt động của Cơ quan Dịch vụ Cứu thương Lãnh thổ Thủ đô Úc.

Giao thông

Ô tô là là loại hình giao thông chiếm ưu thế chủ đạo tại Canberra. Thành phố được bố trí với các đường trục chính liên kết các cụm định cư qua các khu vực chưa phát triển như đất hoang hay rừng, kết quả là mật độ dân số thấp; điều này cũng có nghĩa là có đất để không nhằm phát triển các hành lang giao thông trong tương lai nếu cần thiết mà không cần phải xây đường hầm hay thu hồi đất đã phát triển nhà ở. Ngược lại, các thành phố thủ phủ khác tại Úc về căn bản có ít không gian xanh hơn.

Các khu ngoại ô của Canberra thường liên kết thông qua các đại lộ—các đường hai chiều bị phân cách với hạn chế tộc độ tối đa thường là . Tại hầu hết các khu vực, các khu nhà ở ngoại ô biệt lập được bao quanh bằng các đường trục chính với chỉ một vài liên kết vào khu, nhằm ngăn chặn giao thông phi địa phương giao cắt qua các khu vực nhà ở. Trong một nỗ lực nhằm cải thiện an toàn đường bộ, các máy quay giao thông bắt đầu xuất hiện tại Canberra vào năm 1999.

ACTION là dịch vụ buýt do chính quyền điều hành, cung cấp giao thông công cộng trên khắp thành phố. Deane's Transit Group cung cấp dịch vụ buýt giữa Canberra và các khu vực lân cận thuộc New South Wales thông qua Transborder Express (Murrumbateman và Yass) và Deane's Buslines (Queanbeyan). Theo điều tra năm 2011, 6,7% hành trình đi làm liên quan đến giao thông công cộng; 6,5% đi bộ hoặc đi xe đạp đi làm.

Một dịch vụ đường sắt NSW TrainLink liên kết Canberra đến Sydney. Ga đường sắt Canberra nằm tại Kingston. Dịch vụ đường sắt đến Melbourne được cung cấp bằng một dịch vụ buýt của NSW TrainLink, nó liên kết với một dịch vụ đường sắt giữa Sydney và Melbourne tại Yass, mất khoảng một giờ đi xe từ Canberra.

Kế hoạch nhằm lập một đường dắt cao tốc giữa Melbourne, Canberra và Sydney, đã không được thực hiện, do các đề xuất được cho là bất khả thi về phương diện kinh tế. Các kế hoạch ban đầu cho Canberra bao gồm các đề xuất về vận chuyển đường sắt trong thành phố, song đều không được thực hiện.

Canberra cách Sydney khoảng ba giờ theo Xa lộ Liên bang (Quốc lộ 23), tuyến này liên kết với Xa lộ Hume (Quốc lộ 31) gần Goulburn, và cách Melbourne bảy giờ theo Xa lộ Barton (Quốc lộ 25), nó giao với Xa lộ Hume tại Yass. Mất hai giờ lái xe trên Xa lộ Monaro (Quốc lộ 23) để đến các khu trượt tuyết trên Dãy núi Snowy và Vườn quốc gia Kosciuszko. Vịnh Batemans, một điểm nghỉ lễ phổ biến trên bờ biển New South Wales, cũng cách Thủ đô hai giờ theo Xa lộ Kings.

Sân bay quốc tế Canberra cung cấp dịch vụ nội địa trực tiếp đến Sydney, Melbourne, Brisbane, Adelaide, Gold Coast và Perth. Cho đến năm 2003, sân bay dân sự chia sẻ đường băng với căn cứ không quân Fairbairn; tuy nhiên đến tháng 6 cùng năm thì căn cứ không quân ngừng hoạt động và từ đó sân bay hoàn toàn nằm dưới quyền kiểm soát dân sự.

Canberra có một trong những tỷ lệ cao nhất về di chuyển tích cực trong toàn bộ các thành phố chủ yếu tại Úc, với 7,1% người lao động đi bộ hoặc đi xe đạp đi làm vào năm 2011. Một cuộc khảo sát của Chính phủ Lãnh thổ Thủ đô Úc cho thấy rằng vào cuối năm 2010 người dân Canberra trung bình đi mộ 26 phút mỗi ngày.

Dịch vụ công

Công ty quốc doanh ACTEW quản lý cơ sở hạ tầng nước sạch và nước thải của Canberra. ActewAGL là một liên doanh giữa ACTEW và AGL, và là nhà cung cấp thứ cấp dịch vụ công của Canberra bao gồm nước sạch, khí đốt thiên nhiên, điện năng, cũng như một số dịch vụ thông tin qua TransACT có góp vốn. Nước ngọt của Canberra được trữ trong bốn hồ chứa là Corin, Bendora và các đập Cotter trên sông Cotter và đập Googong trên sông Queanbeyan. Mặc dù đập Googong nằm trên lãnh thổ New South Wales, song nó do chính phủ Thủ đô quản lý. Công ty ACTEW sở hữu hai nhà máy xử lý nước thải của Canberra, nằm tại Fyshwick và trên hạ lưu sông Molonglo.

Điện năng cho Canberra chủ yếu đến từ mạng lưới điện quốc gia thông qua các trạm biến áp tại Holt và Fyshwick (qua Queanbeyan). Lần đầu tiên Thủ đô được cung cấp điện là từ một nhà máy nhiệt điện xây dựng vào năm 1913 gần sông Molonglo, song nhà máy này đóng cửa vào năm 1957. Một nhà máy quang điện 20 MW được mô tả là lớn nhất Úc cho đến đương thời được chính thức khánh thành tại Royalla vào ngày 3 tháng 9 năm 2014.

Lãnh thổ Thủ đô Úc có tỷ lệ cao nhất toàn quốc về tiếp cận máy tính tại gia (88% số hộ) và liên kết internet băng thông rộng (74% số hộ).

Quan hệ quốc tế
Canberra có quan hệ kết nghĩa với:

 Bắc Kinh, Trung Quốc
 Nara, Nhật Bản

Hiệp định Hữu nghị Canberra-Dili được ký kết vào năm 2004, nhằm xây dựng tình hữu nghị và tôn trọng lẫn nhau và xúc tiến các liên kết giáo dục, văn hóa, kinh tế, nhân văn, và thể thao giữa Canberra và Dili.

Chính phủ Lãnh thổ Thủ đô Úc ký kết một Bị vong lục Thông hiểu (MOU) với Chính phủ Nhân dân Hàng Châu vào ngày 29 tháng 10 năm 1998; hiệp định có mục đích xúc tiến các cơ hội kinh doanh và trao đổi văn hóa giữa hai thành phố.

Chú thích

Liên kết ngoài

 Canberra Photos

Thủ đô châu Đại Dương

Thành phố thủ phủ Úc
Thủ đô quy hoạch


title: Renaissance Tower

text:
Renaissance Tower là một tòa nhà cao tầng tại Dallas, tiểu bang Texas, Hoa Kỳ. Tòa nhà này được xây xong năm 1974, cao 270 m, có 56 tầng. Tòa nhà nằm ở 1201 Elm Street ở trung tâm thành phố Dallas, Texas. Đây là tòa nhà cao thư hai ở thành phố Dallas (nếu không tính mái nóc và ăng ten thì tòa nhà này cao thứ 5 ở Dallas). Tòa nhà này cao thứ 5 ở Texas và cao thứ 23 ở Hoa Kỳ. Đến năm 2008, đây là tòa nhà cao thứ 67 thế giới. Hãng thiết kế là Hellmuth, Obata and Kassabaum, và được cách tân bởi các kiến trúc sư của hãng Skidmore, Owings and Merrill năm 1986.

Tham khảo

Nhà chọc trời Houston


title: Thiên hoàng Suinin

text:
{{nihongo|Thiên hoàng Suinin|垂仁天皇,|Suinin-tennō|Thùy Nhân Thiên hoàng}} là vị Thiên hoàng thứ 11 của Nhật Bản theo Danh sách Thiên hoàng truyền thống..

Không có ngày tháng chắc chắn về cuộc đời và triều đại của vị Thiên hoàng này. Suinin được các nhà sử học coi là một "Thiên hoàng truyền thuyết" vì thiếu thông tin về ông, mà cũng không thể phủ định được việc một người như thế đã từng tồn tại. Hơn nữa, các học giả chỉ biết than thở rằng, ở thời điểm này, không có đủ các bằng chứng để nghiên cứu và thẩm tra kỹ càng hơn.

Truyền thuyết kể lại rằng khoảng 2.000 năm trước, Thiên hoàng Suinin ra lệnh cho con gái mình, Công chúa Yamatohime-no-mikoto, ra đi và tìm kiếm một vị trí cố định để tổ chức lễ tế Thiên Chiếu Đại Thần Amaterasu Omikami. Sau 20 năm tìm kiếm, bà dừng chân lại tại vùng Ise, xây dựng Thần cung Ise.Nihonshoki ghi lại rằng trận đấu vật của Nomi no Sukune và Taima no Kehaya được tổ chức vào thời kỳ này, là nguồn gốc của Sumai (Sumo). Người Nhật theo truyền thống chấp nhận sự tồn tại của ông vua này trong lịch sử, và một misasagi hay lăng mộ của Suinin hiện vẫn còn; tuy vậy, không có ghi chép đương thời hiện có nào được khám phá có thể xác nhận quan điểm rằng nhân vật lịch sử này đã thực sự làm vua.

Các thế hệ sau này có thể đã tính cả cái tên này vào danh sách các Thiên hoàng Nhật Bản, do đó, biến ông trở thành một vị Thiên hoàng, một trong những ông vua đầu tiên đồng thời là tổ tiên của Hoàng gia Nhật Bản, đã liên tục ngồi trên ngai vàng kể từ thời đó. Nếu ông có thật, vào thời đó, danh xưng tenno (Thiên hoàng) vẫn chưa được sử dụng, và chính thể mà ông có lẽ đã cai trị cũng không bao gồm toàn bộ hay thậm chí là phần lớn Nhật Bản. Trong sử ký bao gồm cả những người tiếp nối ông trong thời kỳ đã có sử, có lý do để kết luận rằng Suinin, nếu ông tồn tại thật, có thể chỉ là một tù trưởng hay vua của một vùng vào đầu xã hội bộ lạc Yamato.

Nhà sư Jien ghi lại rằng Suinin là con trai thứ ba của Thiên hoàng Sujin, và ông ngự tại điện Tamaki-no-miya ở Makimuku, ngày nay là tỉnh Yamato. Jien cũng giảng giải rằng trong thời kỳ trị vì của Thiên hoàng Suinin, Trai Vương (Saiō, hay còn gọi là saigū, tức Đại tư tế) được cử đến điện Ise, nay thuộc tỉnh Ise.

Thụy hiệu của ông là Suinin tenno (Thùy Nhân Thiên hoàng). Không nghi ngờ gì nữa, cái tên này có dạng Trung Quốc và hàm ý của Phật giáo, nghĩa là nó phải được hợp thức hóa hàng thế kỷ sau thời Suinin, có lẽ là dưới thời huyền thoại về nguồn gốc của triều đại Yamato được biên soạn thành sử ký với cái tên Kojiki.[2]

Mặc dù nơi an nghỉ cuối cùng của vị Thiên hoàng truyền thuyết này vẫn còn chưa biết, lăng mộ hoàng gia chính thức của vua Suinin ngày nay có thể đến thăm tại Nishi-machi, Amagatsuji, thành phố Nara. Lăng mộ Hoàng gia kiểu kofun này đặc trưng cho hòn đảo hình lỗ khóa trong một con mương rộng đầy nước.

 Chú thích

Tham khảo
 Aston, William George. (1896). Nihongi: Chronicles of Japan from the Earliest Times to A.D. 697. London: Kegan Paul, Trench, Trubner. OCLC 448337491
 Brown, Delmer M. and Ichirō Ishida, eds. (1979). Gukanshō: The Future and the Past. Berkeley: University of California Press. 10-ISBN 0-520-03460-0; 13-ISBN 978-0-520-03460-0; OCLC 251325323
 Titsingh, Isaac. (1834). Nihon Odai Ichiran''; ou, Annales des empereurs du Japon. Paris: Royal Asiatic Society, Oriental Translation Fund of Great Britain and Ireland. OCLC 5850691
 Varley, H. Paul. (1980). Jinnō Shōtōki: A Chronicle of Gods and Sovereigns. New York: Columbia University Press. 10-ISBN 0-231-04940-4; 13-ISBN 978-0-231-04940-5; OCLC 59145842

Xem thêm
 Thiên hoàng
 Danh sách Nhật hoàng
 Sùng bái Hoàng gia

Thiên hoàng truyền thuyết
Thiên hoàng
Người thời Yayoi


title: Benafigos

text:
Benafigos là một đô thị trong tỉnh Castellón, Cộng đồng Valencia, Tây Ban Nha. Đô thị Benafigos có diện tích km², dân số theo điều tra năm 2010 của Viện thống kê quốc gia Tây Ban Nha là người. Đô thị Benafigos nằm ở khu vực có độ cao mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Đô thị ở Castellón
Alcalatén


title: Tối huệ quốc

text:
Tối huệ quốc (Most Favoured Nation, viết tắt là MFN) là một trong những quy chế pháp lý quan trọng trong thương mại quốc tế hiện đại. Quy chế này được coi là một trong những nguyên tắc nền tảng của hệ thống thương mại đa phương của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO).

Thuật ngữ
Thuật ngữ "đãi ngộ Tối huệ quốc" được ra đời vào cuối thế kỷ 19 trong thực tiễn thương mại của Hoa Kỳ. Vào thời điểm đó, Mỹ đã đưa ra chế độ Tối huệ quốc trong các hiệp định song phương như cơ sở để xúc tiến thương mại với một số đối tác châu Âu có quan hệ thương mại mật thiết với mình (ví dụ: Pháp, Hà Lan). Đãi ngộ Tối huệ quốc vào thời điểm ra đời chỉ mang ý nghĩa của chế độ thương mại thuận lợi nhất mà quốc gia sở tại có thể dành cho hàng hoá nhập khẩu đối tác thương mại của mình. Quy chế này mang tính chất có đi có lại. Nói cách khác đó là "chế độ đối xử bình đẳng giữa những thực thể được ưu đãi". Tuy nhiên, trong bối cảnh thương mại hiện đại, quy chế Tối huệ quốc mang ý nghĩa chuẩn mực của sự đối xử ưu đãi mà một quốc gia phải dành cho các đối tác thương mại của mình.

Nội dung
Chế độ tối huệ quốc đòi hỏi một quốc gia phải bảo đảm dành cho tất cả các quốc gia đối tác một chế độ ưu đãi thương mại thuận lợi như nhau. Cụ thể là trong các điều ước quốc tế về thương mại cũng như luật thương mại quốc gia, đãi ngộ tối huệ quốc thường được thể hiện dưới dạng quy định cho các sản phẩm hàng hoá dịch vụ có xuất xứ từ một quốc gia đối tác được hưởng chế độ thương mại "không kém ưu đãi hơn chế độ ưu đãi nhất" mà quốc gia sở tại dành cho các những sản phẩm hàng hoá dịch vụ tương tự của bất kỳ quốc gia nào khác. Chế độ đối huệ quốc về bản chất không phải là việc ưu đãi của một quốc gia chủ nhà với từng quốc gia được hưởng chế độ này mà nó chỉ về sự ưu đãi tương tự, giống nhau giữa các quốc gia trong mối liên hệ với quốc gia chủ nhà.

Ý nghĩa
Với sự tồn tại của chế độ đãi ngộ tối huệ quốc, các quốc gia sẽ được bảo đảm rằng quốc gia đối tác thương mại của mình sẽ không dành cho quốc gia khác chế độ thương mại ưu đãi hơn, qua đó triệt tiêu lợi thế cạnh tranh tự nhiên của họ đối với sản phẩm hàng hoá dịch vụ cụ thể trong cạnh tranh với các quốc gia liên quan đó. Ngoài ra, Tối Huệ Quốc còn là một trong 7 nguyên tắc cơ bản (Việt Nam công nhận 7 nguyên tắc tuy nhiên một số nước công nhận 9, v.v...) của luật quốc tế hiện đại. Do vậy, nguyên tắc này không chỉ được áp dụng trong lĩnh vực thương mại mà còn trong một số lĩnh vực khác.

Xem thêm
 Nguyên tắc đối xử quốc gia
 Tổ chức thương mại thế giới

Tham khảo

Thương mại quốc tế
Luật quốc tế
Tổ chức Thương mại Thế giới


title: Greifswald

text:
Greifswald (tên chính thức là trong tiếng Đức là: Universitäts-und Hansestadt Greifswald) là một thành phố ở bang Mecklenburg-Vorpommern, Đức. Thành phố có cự ly 250 km so với Berlin và Hamburg. Thành phố này có diện tích km2, dân số thời điểm cuối năm 2006 là 53.434 người. Thành phố giáp với biển Baltic, trong thành phố có con sông nhỏ Ryck chảy qua. Thành phố gần hai đảo lớn nhất của Đức là Rügen và Usedom

Chú thích

Liên minh Hanse
Vorpommern-Greifswald
Xã và đô thị ở huyện Vorpommern-Greifswald


title: Toyoake

text:
là một thành phố thuộc tỉnh Aichi, Nhật Bản. Tính đến 2010, thành phố có dân số ước tính 69.275 và mật độ dân số 2,990 người/km². Tổng diện tích là 23,18 km². Thành phố được thành lập ngày 1 tháng 8 năm 1972.

Hành chính

Thị trưởng

Thành phố kết nghĩa
 Toyone, (Aichi)
 Agematsu, Japan
 Shepparton, Australia

Giáo dục

Tiểu học
Trường tiểu học Toyoake
Trường tiểu học Kutsukake
Trường tiểu học Chuo
Trường tiểu học Sakae
Trường tiểu học Omiya
Trường tiểu học Soho
Trường tiểu học Misaki
Trường tiểu học Tate
Trường tiểu học Karatake

Trường trung học cơ sở
Toyoake
Sakae
Kutsukake
Seijo

Trung học phổ thông
Totyoake
Seijo

Đại học và cao đẳng
Đại học Y tế Fujita
Đại học Ohkagakuen
Cao đẳng Nagoya

Kinh tế

Công ty
Công ty Điện tử Hoshizaki
SugakiyaFoods
Fuji Baking

Giao thông

Đường sắt
Tuyến đường sắt Nagoya

Đường bộ
Đường cao tốc Isewangan - Toyoake luân phiên
Quốc lộ trong thành phố - Quốc lộ 1, Quốc lộ 23

Điểm tham quan

Di tích thành Kutsukake (沓掛城址)
Trường đua ngựa Chukyo (中京競馬場)

Sự kiện
Toyoake Haru-Matsuri (豊明春まつり)
Toyoake Natsu-Matsuri (豊明夏まつり)
Toyoake Matsuri (豊明まつり)
Toyoake Marathon (とよあけマラソン)

Người nổi tiếng
 - VĐV bóng chày chuyên nghiệp.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang web chính thức của Toyoake

Thành phố tỉnh Aichi


title: Tencin

text:
Tencin là một xã thuộc tỉnh Isère trong vùng Rhône-Alpes đông nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 231 mét trên mực nước biển. Theo điều tra dân số năm 1999 của INSEE, xã có dân số là 897 người.

Tham khảo

Xã của Isère


title: Tipula cheethami

text:
Tipula cheethami là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng sinh thái Palearctic.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Động đất Hōei 1707

text:
là một trận động đất dữ dội xảy ra ở Nhật Bản vào năm 1707, tức năm thứ 4 niên hiệu Hōei. Cho đến trước trận động đất Tōhoku 2011, động đất Hōei là chấn động địa chất lớn nhất được ghi nhận ở Nhật Bản. Cũng trong năm xảy ra động đất, núi Phú Sĩ phun trào, sử Nhật Bản gọi là Bảo Vĩnh đại phún hỏa (宝永大噴火, Hōei daifunka). Cả hai thảm họa này được gọi chung là Đại họa năm Hợi.

Động đất
Vào khoảng 13 giờ ngày 28 tháng 10 năm 1707 (giờ Nhật Bản hiện tại) xảy ra một trận động đất dữ dội có tâm chấn nằm ở 33,2 vĩ độ Bắc 135,9 kinh độ Đông tại máng Nankai (dưới đáy biển ngoài khơi Shikoku). Trận động đất này kéo theo hai trận động đất khác, một ở vùng Tōkai và một ở vùng Nankai, gây chấn động khắp từ Kantō tới Kyūshū. Thời đó, thiết bị đo chấn độ chính xác không có, nên các sử gia chỉ có thể căn cứ vào các địa danh được ghi chép rằng có thấy bị chấn động, độ cao của sóng thần, khoảng thời gian kéo dài của các dư chấn, để ước lượng chấn độ vào khoảng từ 8,4 đến 8,7 độ Richter.

Nghiên cứu dựa trên sóng thần dẫn tới giả thuyết cho rằng đã xuất hiện gần như đồng thời 3 hoặc 5 đợt đứt gãy tại máng Nankai. Xét theo thứ tự lần lượt hướng từ ngoài khơi vịnh Suruga tới ngoài khơi Shikoku, 5 đợt đứt gãy này có các thông số như sau:

Các nhà nghiên cứu ước lượng chấn độ của trận động đất Hōei là 8,7 độ. Các địa phương chịu chấn động trên 6 độ có thể gồm Shizuoka, bình nguyên Ōsaka, bồn địa Nara, phía tây Shikoku; Kyōto cũng có thể chịu chấn động từ 5 đến 6 độ. Khu vực bị thiệt hại nhiều nhất do trận động đất này là Tokaidō, quanh vịnh Ise, bán đảo Kii. Các vùng từ Suruganokuni đến Tosanokuni đều thấy ghi nhận là có nhà cửa bị đổ vỡ. Cả các vùng Izumonokuni, Echizennokuni, Shinanonokuni cũng bị thiệt hại. Các vùng Morotozaki, Kushimoto, Omaezaki thấy có sụt đất sâu 1 tới 2 mét, trong khi ở phía đông Kōchi có một vệt sụt lún ước rộng khoảng 20 km² và chỗ rộng nhất lên đến 2 mét, có thể đặt được cả một con thuyền vào đó. Trận động đất đã gây ra một hiện tượng dị thường, đó là một số suối nước nóng ngừng phun nước nóng một thời gian, như suối nước nóng Tōgo ngưng suốt 145 ngày.

Sóng thần
Động đất đã gây ra sóng thần tấn công vào bờ biển Thái Bình Dương từ Izu đến Kyushu, bờ biển vịnh Ise, eo biển Bungo, biển Setonaikai và vịnh Ōsaka. Sóng có thể cao tới 5-7 mét ở Shimoda, 5-10 mét ở bán đảo Kii, 5-7 mét ở Awanokuni, 5-8 mét ở Tosanokuni. Vùng quanh vịnh Tosa bị thiệt hại nặng nề bởi sóng thần. Cả một vùng ngoài thành Kōchi biến thành biển. Ở Owase, sau khi động đất xảy ra khoảng 1 giờ đồng hồ thì sóng thần cao 1 trượng 9 thước (tức 5,7 mét) ập vào, cuốn đi và làm chết hàng nghìn người. Sóng tấn công qua cửa sông Aji và sông Kiju tàn phá các thị trấn ở đây, cuốn trôi nhà cửa, tàu thuyền, làm vỡ cầu, làm chết hơn 7 ngàn người.

Hậu quả
Cả động đất cùng sóng thần đã làm khoảng 2 vạn người thiệt mạng, 3 ngàn tàu thuyền bị cuốn trôi, 30 vạn thạch lương bị hỏng, sập 6 vạn căn nhà và cuốn trôi 2 vạn căn nhà khác. Một ghi chép khác cho biết có 29 vạn căn nhà bị hư hỏng và hơn 4900 người bị thiệt mạng.

Xem thêm
Ở khu vực này từng xảy ra những trận động đất lớn khác, trong đó có:
 Động đất Keichō (3 tháng 2 năm 1695)
 Động đất Ansei Tōkai (23 tháng 12 năm 1854)
 Động đất Ansei Nankai (24 tháng 12 năm 1854)

Tham khảo

Hoei
Hoei
Năm 1707
Hoei


title: Sân Faurot

text:
Sân Faurot (Faurot Field), còn được biết đến với những tên gọi khác như sân vận động Memorial hay The Zou là một sân vận động tại Columbia, Missouri. Sân được dùng nhiều cho bộ môn bóng bầu dục và là sân nhà của đội Missouri Tigers (thuộc Đại học Missouri-Columbia). Tên của sân vận động là Memorial. Vào năm 1972, mặt sân thi đấu được đổi lại thành sân Faurot nhằm tôn vinh vị huấn luyện viên lâu năm Don Faurot. Trong suốt những mùa vắng khách, các khung thành bóng đá được dựng lên tại phía cuối sân và dùng cho những trận đấu nội bộ. Đây còn là nơi tổ chức trận đấu bowling Providence giữa hai trường trung học Hickman và Rock Bridge (đặt tên như vậy vì cả hai trường đều nằm trên đường Providence tại Columbia, và từ Faurot đến hai trường thì gần như bằng nhau.. Trong quá khứ đây còn là nơi tổ chức giải vô địch bóng bầu dục MSHSAA (Missouri States Highschool Activities Association: Hiệp hội các hoạt động trường trung học Missouri), giải giờ đây được tổ chức tại St.Louis.

Lịch sử
Quỹ tài chính được xây dựng vào năm 1921 cho đài tưởng niệm Union và sân vận động Memorial được xây dựng tại trường. Tên của hai dự án là sự tưởng nhớ đến những cựu sinh viên của Mizzou đã hy sinh cuộc sống của mình trong chiến tranh thế giới thứ I. Lễ khởi công tại khu vực sân vận động tương lai vào tháng 12 năm 1925. Bản dự án nguyên thủy của sân vân vận động chỉ có 25.000 ghế. Sau đó được hứa mở rộng với sức chứa 35.000; 55.000; 75.000 và 98.875. Theo lời truyền lại, một máy nghiền đá và một xe tải đã bị chôn vùi trong vụ nổ đá đầu tiên và chúng vẫn còn bị chôn dưới mặt sân cỏ.

Trận đầu tiên với đại học Tulane vào năm 1926 đã bị hủy bởi một cơn mưa dông quét vào Columbia từ suốt phía tây Missouri. Khi trận đấu đã bán hết vé. Sân không thể đắp cỏ lại được vì quá ướt. Vì vậy, mặt sân làm bằng mùn cưa và vỏ cây đã được thay thế và " đội Tigers và đội Green Wave thi đấu không tỷ số, trận hoà toàn bùn", theo lời phóng viên thể thao Bob Broeg. Cỏ được làm lại cho đến những năm 1980.

Trong những năm gần đây, nhiều chương trình cải tổ lớn đã được lập cho sân Faurot. Mặt sân cũ OmniTurf (là điều xấu hổ đến những fan tigers như là " một vận động tệ hại"vào năm 1990 khi Fifth Down Game được tổ chức) đã được bỏ đi vào năm 1996 và thay bằng cỏ tự nhiên, nhiều kảh năng sẽ thành FieldTurf vào năm 2003. Vào năm 1999 chứng kiến việc lắp đặt bảng điện tử vào phía bắc sân và cung cấp mới trang thiết bị ở phòng chờ. Vào năm 2001, trung tâm báo chí mới bị đập bỏ và thay bằnng toà nhà 1 tầng với các trang thiết bị cho huấn luyện viên và phóng viên, cùng nhiều phòng quản lý, nhiều chỗ tại các câu lạc bộ cao cấp và nhà hàng.Vào năm 2005. tại khu vực phía nam. Bảng điểm phục cũ kỹ được thay thế bằng một bảng mới, một màn hình high-definition thứ hai trong sân.
Nhiều cải tiến nữa trong tương lai được các fan mong đợi bao gồm bảng điểm cuối sân phía bắc và hệ thống âm thanh, và xây lại tại phía nam để hoàn chỉnh sân vận động, thêm vào chỗ ngồi và trnag thiết bị bao gồm phòng tắm và quầy thức ăn cố định. Tuy nhiên cácdự án về sau có thể bị cản trợ vì phía nam rất gần với khu vực bàn nước. Và bất kỳ việc xây dựng nào cũng sẽ phải đối mặt với những khó khăn liên quan đến khu vực này

Mô tả sân
Sân vận động là một sân hình vàng móng ngựa điển hình với chỗ ngồi được bố trí thêm ở vùng không gian mở cuối sân. Dạng sân vành móng ngựa được hoàn hỉnh với một lối nhỏ bằng cỏ tại đường cong phía cuối, khu vực được dùng để soát vé vào mỗi trận đấu. Khu vực này nổi tiếng vì có một lô đất lớn chữ "M" được làm bằng đá trắng sau phía cuối sân. Nét nổi bật này chống được các phá hoại, như việc các fan liều lĩnh của Nebraska hay Kansas cố gắng biến chữ "M" thành chữ "K" hay "N", nhưng những người bảo vệ và sinh viên đã có lịch sử về việc bảo vệ thứ được xem như thắng cảnh nổi tiếng nhất của sân vận động. Một trong những truyền thống của đội tuyển bóng bầu dục đó là những sinh viên năm cuối, sau trận đấu chung kết trên sân nhà, được pháp lấy một hòn đá từ chữ "M" làm kỷ kỷ niệm. Cũng được xem như một truềyn thống đó là lễ trắng hoá chữ M vào mỗi đầu năm khi ác sinh viên năm nhất nhập học và tham gia đội tuyền.

Có một vùng đệm làm bằng cây bụi được đặt giữa sân cỏ và đường biên toàn bộ chiều dài sân, cũng như đường chạy(từng diễn ra các hoạt động điền kinh, kết thức vào giữa những năm 1990)

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang web chính
Xem thêm về lịch sử sân Faurot

Faurot


title: Copelatus luridescens

text:
Copelatus luridescens là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Régimbart miêu tả khoa học năm 1889.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Copelatus


title: Calliopsis flavifrons

text:
Calliopsis flavifrons là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Smith mô tả khoa học năm 1853.

Chú thích

Tham khảo

Calliopsis
Động vật được mô tả năm 1853


title: Groton, Connecticut

text:
Groton / ɡrɒtən / là một thị trấn nằm trên sông Thames ở quận New London, tiểu bang ConnecticutHoa Kỳ. Dân số là 39.907 người theo cuộc điều tra dân số 2000.

Groton có Electric Boat Corporation, đó là nhà thầu chính cho công trình dưới biển của Hải quân Hoa Kỳ, và của Navy SUBASE New London. Công ty dược phẩm Pfizer cũng là một người sử dụng lao động lớn. Điểm gia cắt Groton là một khuôn viên khu vực của Đại học Connecticut.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thành phố của Connecticut
Groton, Connecticut


title: Lasionycta discolor

text:
Lasionycta discolor là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Nó xuất hiện ở Dãy núi Rocky của Colorado và trên cao nguyên Beartooth ở Wyoming.
Chúng bay trên lãnh nguyên núi cao vào cả ban ngày và ban đêm
Con trưởng thành bay vào cuối tháng 7.

Chú thích

Tham khảo

 A Revision of Lasionycta Aurivillius (Lepidoptera, Noctuidae) for Bắc Mỹ và notes on Eurasian species, with descriptions of 17 new species, 6 new subspecies, a new genus, và two new species of Tricholita Grote

D
Động vật được mô tả năm 1899
D
K


title: Sully Prudhomme

text:
Sully Prudhomme, tên thật là René-Francois-Armand Prudhomme, (tiếng Pháp: [syli pʀydɔm]; 16 tháng 3 năm 1839 - 7 tháng 9 năm 1907) là một nhà thơ Pháp và là một thành viên của Viện Hàn lâm Pháp, người đầu tiên trên thế giới đoạt giải Nobel Văn học.

Tiểu sử
Cha của Prudhomme mất khi Prudhomme lên hai tuổi, hoàn cảnh gia đình khó khăn, ông cùng mẹ và chị gái chuyển đến sống với một người chú. Năm lên 8 tuổi Prudhomme vào học trường Lycée Bonapart. Cậu bé học giỏi toán, say mê ngôn ngữ và thơ Pháp, tuy nhiên bệnh về mắt đã làm gián đoạn việc học của cậu. Ban đầu ông học để trở thành kĩ sự. Từ năm 1860, Prudhomme đã phải tự đi làm nhiều nghề kiếm sống, buổi tối về nghiên cứu triết học và làm thơ. Có một thời gian ông làm việc tại xưởng thép của công ty Schneider, rồi bắt đầu học luật tại một văn phòng công chứng.

Năm 1865 ông in tập thơ đầu tay ký bút danh Sully Prudhomme, được đánh giá cao. Năm sau, một nhà xuất bản in thơ của ông vào tập Le Parnasse contemporain - một thứ tuyên ngôn của các nhà thơ nhóm Parnasse phản đối lại trường phái lãng mạn. Sự đón nhận tốt từ Conférence La Bruyère (một tổ chức của sinh viên) đã động viên ông theo con đường văn chương. Năm 1870, chiến tranh Pháp - Phổ nổ ra, ông tự nguyện gia nhập dân quân. Những túng thiếu, vất vả trong thời kỳ quân Phổ phong tỏa Paris khiến sức khỏe đã yếu của ông càng thêm trầm trọng, ông bị liệt và phải cắt hai chân sau khi cuộc phong tỏa chấm dứt. Trong thời kỳ chữa bệnh, ông vẫn viết thơ ái quốc (Ấn tượng chiến tranh, 1872), cổ vũ thơ truyền thống, phản đối thơ tự do, chủ nghĩa tượng trưng, suy đồi: Testament poétique (Di chúc thơ, 1901). Ông được bầu vào viện Hàn lâm Pháp năm 1881. Năm 1888 ông xuất bản trường ca Le bonheur (Hạnh phúc), gồm 4000 câu thơ, khẳng định hạnh phúc có thể đạt được nhờ sự ham học hỏi, nhờ khoa học, nhờ lòng thiện và sự hy sinh. Ông được trao Bắc đẩu bội tinh hạng hiệp sĩ vào năm 1895.

Năm 1901, Prudhomme trở thành người đầu tiên được trao Giải Nobel Văn học "vì những giá trị văn chương xuất sắc, chủ nghĩa lý tưởng cao cả, nghệ thuật hoàn thiện và sự kết hợp tuyệt vời giữa tình cảm và tài năng." Ông sử dụng số tiền này để lập nên một giải thưởng cho các nhà thơ trẻ, được trao bởi Société des gens de lettres. Năm 1902, ông cùng Jose-Maria de Heredia và Leon Dierx thành lập nên Société des poètes français (Hiệp hội các nhà thơ Pháp).

Trong những năm cuối đời, sức khỏe ốm yếu vốn có của Sully Prudhomme đã buộc ông gần như ở ẩn tại Châtenay-Malabry, ngoại ô Paris, chịu đựng chứng tê liệt trong khi vẫn miệt mài viết các tiểu luận. Ông mất đột ngột tại nhà riêng vào ngày 6 tháng 9 năm 1907 ở tuổi 68 và được an táng tại Père-Lachaise, Paris. Prudhomme không có vợ con và người cháu Henry Gerbault là người thừa kế của ông.

Văn nghiệp
Sully Prudhomme tuyên bố rằng ông dự định tạo nên thơ ca mang tính khoa học cho thời hiện đại. Vì tính chân thành và đau thương, ông được xếp vào trường phái Parnasse (Thi đàn, Thi sơn), dù đồng thời ông cũng cho thấy những cá tính riêng trong tác phẩm.

Tập thơ đầu tiên của ông, Stances et Poèmes (Tứ tuyệt và các bài thơ, 1865), được Sainte-Beuve ca ngợi. Tập thơ này bao gồm bài thơ nổi tiếng nhất của ông, Le vase brisé (Chiếc bình vỡ). Ông xuất bản nhiều thơ vào khoảng thời gian trước khi chiến tranh Pháp - Phổ nổ ra. Cuộc chiến này được ông bàn luận trong Impressions de la guerre (Ấn tượng về chiến tranh, 1872) và La France (Nước Pháp, 1874), sức khỏe của ông cũng bị ảnh hưởng vĩnh viễn do nó.

Trong sự nghiệp của mình, Prudhomme dần dần thay đổi phong cách nhạy cảm ban đầu sang phong cách mang tính cá nhân hơn, với sự thống nhất giữa tính hình thức của phái Parnasse với niềm yêu thích các vấn đề triết học và khoa học của ông. Cảm hứng của ông được thấy rõ là xuất phát từ De rerum natura của Lucretius. Ông trình bày triết học của mình qua La Justice (Chính nghĩa, 1878) và Le Bonheur (Hạnh phúc, 1888).

Sau Le Bonheur, Prudhomme chuyển từ thơ sang viết tiểu luận về mỹ học và triết học. Ông xuất bản hai tiểu luận quan trọng: L'Expression dans les beaux-arts (1884) và Réflexions sur l'art des vers (1892), một loạt các bài viết về Blaise Pascal trên La Revue des Deux Mondes (1890), và một bài về tự do ý chí (La Psychologie du Libre-Arbitre, 1906) trên Revue de métaphysique et de morale.

Nhiều bài thơ của Sully Prudhomme được phổ nhạc bởi các nhạc sĩ Pháp nổi tiếng như César Franck, Gabriel Fauré, Charles Gounod, Louis Vierne.

Tác phẩm

Thơ
 Stances et poèmes (Thi khúc và Thi phẩm), 1865, 141 bài thơ
 Les épreuves (Thử thách), 1866, 61 bài thơ
 Croquis italiens, 1868
 Les solitudes: poésies (Nỗi cô đơn), A. Lemerre (Paris), 1869, 50 bài thơ
 Les destins (Định mệnh), 1872
 La révolte des fleurs, 1874
 La France (Nước Pháp), 1874
 Les vaines tendresses (Lòng dịu dàng hoài phí), 1875, 59 bài thơ
 Le zénith, 1876
 La justice (Chính nghĩa), 1878
 Poésie, A. Lemerre, 1883-1888
 Le prisme, poésies diverses, A. Lemerre (Paris), 1886
 Le bonheur (Hạnh phúc), 1888
 Épaves, A. Lemerre, 1908

Văn xuôi
 Œuvres de Sully Prudhomme (gồm cả thơ và văn), 8 tập, A. Lemerre, 1883-1908
 Que sais-je?, 1896
 Testament poétique, 1901
 La vraie religion selon Pascal (Tôn giáo đích thực theo Pascal), 1905, khảo luận
 Journal intime: lettres-pensée (nhật ký), A. Lemerre, 1922

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Fiche biographique sur le site de l'Académie française
 poesies.net: Sully Prudhomme
 poesies.net: Le Zenith.

Nhà thơ Pháp
Người đoạt giải Nobel Văn học
Người Paris
Người Pháp đoạt giải Nobel
Sinh năm 1839
Mất năm 1907
Nhà thơ theo trường phái Tượng trưng
Chôn cất tại nghĩa trang Père-Lachaise
Nhà văn từ Paris


title: Libnotes charmosyne

text:
Libnotes charmosyne là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Libnotes
Limoniidae ở vùng Palearctic


title: Callulina kreffti

text:
Callulina kreffti là một loài ếch trong họ Brevicipitidae (trước đây xếp trong họ Nhái bầu). Chúng được tìm thấy ở Kenya và Tanzania. Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng ẩm ướt đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, các khu rừng vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, vườn nông thôn, và các khu rừng trước đây bị suy thoái nặng nề. Loài này đang bị đe dọa do mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo

 Howell, K., Poynton, J.C., Loader, S. & Menegon, M. 2004. Callulina kreffti. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

K
Động vật được mô tả năm 1911
Động vật được mô tả năm 1910


title: Barnala

text:
Barnala là một thành phố và là nơi đặt hội đồng đô thị (municipal council) của quận Sangrur thuộc bang Punjab, Ấn Độ.

Địa lý
Barnala có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 227 mét (744 foot).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Barnala có dân số 96.397 người. Phái nam chiếm 54% tổng số dân và phái nữ chiếm 46%. Barnala có tỷ lệ 65% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 70%, và tỷ lệ cho phái nữ là 60%. Tại Barnala, 12% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Punjab


title: Givrand

text:
Givrand là một xã ở tỉnh Vendée trong vùng Pays de la Loire, Pháp. Xã này có diện tích 11,69 km², dân số năm 2006 là 1761 người. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 10 mét trên mực nước biển.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Givrand trên trang mạng Viện địa lý quốc gia
 Site officiel du Pôle Touristique International Vendée Côte de Lumière

Xã của Vendée


title: Chaix

text:
Chaix là một xã ở tỉnh Vendée trong vùng Pays de la Loire, Pháp. Xã này có diện tích 7,37 kilômét vuông, dân số năm 2006 là 430 người. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 13 mét trên mực nước biển.

Danh xưng dân địa phương trong tiếng Pháp là Chaisiens .

Biến động dân số

Liên kết ngoài
 Site officiel du village
 Chaix trên trang mạng Viện địa lý quốc gia

Tham khảo

Chaix


title: Clonuncaria

text:
Clonuncaria là một chi bướm đêm thuộc họ Tortricidae.

Các loài
Clonuncaria cimolioptera Razowski, 1999
Clonuncaria melanophyta  Meyrick, 1913

Tham khảo

tortricidae.com

Polyorthini


title: Du hành với trang bị sau lưng

text:
nhỏ|Du lịch bụi ở Vườn quốc gia Grand Teton, Wyoming
nhỏ|Đường đi bộ 14 ở Zerfenti (Ethiopia)
Du hành với trang bị sau lưng () là hoạt động giải trí ngoài trời khi mang theo thiết bị trên lưng trong hơn một ngày. Nó thường là một hành trình dài và có thể liên quan đến việc cắm trại ngoài trời. Ở Bắc Mỹ, dựng lều là việc khá phổ biến, trong khi những nơi trú ẩn đơn giản và túp lều trên núi, vốn có thể thường thấy ở Châu Âu, lại rất hiếm. Ở New Zealand, đi bộ đường dài gọi là tramping và lều được sử dụng cùng với mạng lưới túp lều trên toàn quốc Đi bộ trên đồi là hình thức tương đương ở Anh (nhưng điều này cũng có thể đề cập đến đi bộ trong ngày), mặc dù du khách ba lô sử dụng nhiều loại chỗ ở, ngoài việc cắm trại. Du hành với trang bị sau lưng sử dụng những túp lều đơn sơ ở Nam Phi Trekking và đi bộ đường dài là những từ khác được sử dụng để mô tả những chuyến đi nhiều ngày như vậy.

Du hành với trang bị sau lưng như một phương thức du lịch là một hoạt động khác, chủ yếu sử dụng phương tiện giao thông công cộng trong một hành trình có thể kéo dài hàng tháng.

Định nghĩa
nhỏ|Người du hành với trang bị sau lưng trong Cơn sốt vàng California

Một người du hành với trang bị sau lưng sẽ xếp tất cả các trang bị của họ vào trong một túi mang sau lưng. Đồ dùng trang bị gồm có lương thực, nước, và dụng cụ che thân, hay những phương tiện cần dùng như rìu, búa, dây, vải nhựa để dựng chỗ nghỉ. Những vật dụng khác đem theo rất ít, và thường đơn giản và nhỏ gọn hơn đồ dùng cho việc cắm trại tại chỗ.  Một chuyến du hành với trang bị sau lưng phải có ít nhất là một lần nghỉ qua đêm trong hoang dã (bằng không thì nó được gọi là đi bộ đường dài trong ngày). Nhiều chuyến du hành với trang bị sau lưng kéo dài cả một kỳ nghỉ cuối tuần (một hoặc hai đêm), nhưng những cuộc thám hiểm đường dài có thể kéo dài nhiều tuần hoặc cả tháng, đôi khi được hỗ trợ bằng những lần thả dù tiếp tế đồ dự trữ và lương thực như đã được dự tính.

Các khu cắm trại dành cho du hành với trang bị sau lưng thì khắc khổ hơn nhiều so với các khu trại bình thường. Các khu trại dành cho người đi bộ dừng chân với lượng người du hành với trang bị sau lưng đến thường xuyên, có thể có một khu lửa trại và một bảng thông cáo nhỏ bằng gỗ, có một bản đồ trên đó và một vài lời cảnh báo hoặc dấu hiệu thông tin. Nhiều khu trại nghỉ chân chỉ đơn thuần là những mảnh đất bằng phẳng, không có cây cỏ hoặc bụi rậm. Trong những khu vực xa xôi hẻo lánh, khi không tìm thấy một trại nghỉ được dựng sẵn, những người du hành phải tự chọn nơi thích hợp để làm nơi dừng chân.

Đôi khi người du hành với trang bị sau lưng có thể ngủ qua đêm trong các nhà ngủ đơn giản, nhưng chất lượng tốt hơn lều. Ở một vài vùng xa tại Vương quốc Anh, có những nhà chòi (bothies) cất sẵn để những người du hành với trang bị sau lưng nghỉ ngơi miễn phí. Một thí dụ khác là các trại trên các dãy núi cao trong Công viên Quốc gia Yosemite. Các chòi trên núi (Mountain hut) tạo thuận lợi cho người du hành, tương tự như tại các quốc gia khác, các thành viên của một tổ chức chòi trên núi có thể sử dụng các cơ sở tiện dụng đó. Trên các con đường mòn khác, có một vài chỗ tạm trú được dựng sẵn để người đi bộ đường dài có thể nghỉ qua đêm mà không cần phải dựng lều.

Đa số những người du hành với trang bị sau lưng cố gắng tránh làm hư hại những vùng đất họ đi qua. Để thực hiện được việc này, người du hành cố gắng tối đa chỉ đi theo các con đường mòn đã  có, không lấy và không dời chuyể bất cứ cái gì, và không bỏ lại đồ thừa hoặc rác rưới trong hoang dã. Phong trào "không để lại dấu vết" đã tạo ra một loạt các hướng dẫn, quy định cho du hành với trang bị sau lưng để ít gây ảnh hưởng đến môi trường như: "Không bỏ lại bất cứ gì ngoài dấu chân. Không lấy bất cứ gì ngoài lấy (chụp) hình. Không giết bất cứ gì ngoài giết thời gian."

Du hành với trang bị sau lưng chuyên nghiệp

Đối với một số người, du hành với trang bị sau lưng là một phần cần thiết và liên kết với công việc của họ.

Trong quân đội, túi mang sau lưng đó là ba lô. Những người lính phục vụ trong quân đội của đa số các quốc gia thường có ít nhất là một số huấn luyện sơ đẳng về du hành với trang bị sau lưng trong khi các chiến sĩ bộ binh thường được luyện tập với một trình độ kỹ năng du hành với trang bị sau lưng cao hơn. Họ thực hiện nhiều thuộc tính chung của những người du hành với trang bị sau lưng tài tử: tự mang trang bị đồ dùng cá nhân, sử dụng kỹ năng tìm đường đi và giảm thiểu hữu hiệu dấu chân của họ để tránh ảnh hưởng xấu đến môi trường. Tuy thế cũng có một ít khác biệt như nhu cầu mang theo súng ống, vũ khí khác, đạn dược và trang bị thông tin liên lạc, cũng như có lúc phải giữ yên lặng và đi trong đêm để tránh bị phát hiện.

Trong số những người du hành với trang bị sau lưng nhà nghề khác còn có các nhà nghiên cứu khoa học và hàm lâm, những người dẫn đường chuyên nghiệp, các nhiếp ảnh gia, nhân viên kiểm lâm và các nhân sự "tìm kiếm và giải cứu."

Nguyên cớ

Sự lôi cuốn chính của một cuộc du hành với trang bị sau lưng là thú vui, giải trí để khám phá những địa điểm đẹp và quyến rũ. Nhiều địa điểm như vậy không thể tới được bằng các phương tiện thông thường. Người du hành với trang bị sau lưng có thể thưởng thức những vùng đất hẻo lánh,  không người và không bị ảnh hưởng của con người một cách sâu sắc hơn so một người đi bộ đường dài trong ngày. Tuy nhiên, ý nghĩa của cuộc du hành với trang bị sau lưng không chỉ dừng lại ở  tổng quãng đường đi người du hành đi được. Trong nhiều chuyến du hành mà quảng đường của nó có thể đi hết chỉ trong một ngày, nhưng người ta vẫn chọn phương án mang theo các trang bị để thử ngủ đêm ngoài trời trong kỳ nghỉ cuối tuần.

Dù vậy cũng có những bất tiện khả dĩ. Trọng lượng lớn của chiếc ba lô chứa đồ dự trữ và trang bị khiến những người du hành với trang bị sau lưng đi chậm hơn những người đi bộ đường dài trong ngày, và chính điều này có thể trở thành nỗi phiền toái và làm sao lãng việc thưởng ngoạn cảnh vật. Ngoài ra, những việc lặc vặt dành cho việc cắm trại (như dựng trại, nhổ trại, và nấu ăn) có thể dễ dàng tiêu hao hàng giờ mỗi ngày.

Người du hành với trang bị sau lưng phải đối mặt với nhiều rủi ro như thời tiết bất lợi, địa hình khó khăn, phải vượt qua những con sông nguy hiểm, gặp các loài thú đói và những tình huống không lường trước được (mặc dù điều lo xa gặp thú hoang thường hơn rủi ro thật sự). Người du hành với trang bị sau lưng phải đối phó với bệnh tật, đơn giản nhất là ví dụ về mất nước (dehydration) đến trúng nắng (heat exhaustion), mất nhiệt (hypothermia), say cao độ (altitude sickness), và thương tổn thân thể. Sự xa xôi hẻo lánh của các nơi du hành với trang bị sau lưng làm tăng hậu quả xấu của mọi rủi ro có thể xảy ra. Tuy nhiên, những nguy cơ này không làm chùn bước những người du hành với trang bị sau lưng với sự chuẩn bị kỹ càng và thích hợp. Một số người chỉ đơn giản là chấp nhận nguy hiểm nếu họ muốn đi du hành kiểu đó; đối với những người khác, những nguy hiểm tiềm ẩn thật sự làm tăng sự quyến rủ của đời sống hoang dã.

Trang bị

Hầu như tất cả những người du hành với trang bị sau lưng tìm cách giảm thiểu trọng lượng và đơn giản hóa các trang bị được mang theo. Một chiếc ba lô nhẹ hơn sẽ giúp người du hành ít mệt hơn, ít bị thương và đau đớn hơn, đi xa hơn. Mỗi trang bị được tính toán cân đối giữa dụng cụ mang theo và trọng lượng. Giảm thiểu trọng lượng tối đa thường có thể đạt được bằng một ít hy sinh trong phần dụng cụ trang bị, mặc dù trang bị siêu nhẹ thường có giá thành cao nhiều.

Một nền công nghệ lớn đã phát triển để cung cấp các trang bị nhẹ gọn và thức ăn cho những người du hành với trang bị sau lưng. Trang bị chính bao gồm ba lô, cũng như các trang bị cắm trại thông dụng được cải tiến để giảm trọng lượng bằng cách giảm kích thước và sức bền của chúng hoặc sử dụng các vật liệu nhẹ như chất nhựa đặc biệt, nhôm, titanium, vật liệu hỗn hợp, chất sợi carbon. Những nhà thiết kế lò nấu ăn xách tay và lều rất là khéo léo đặc biệt.  Trang bị tự làm ở nhà cũng phổ biến, thí dụ như lò nấu làm bằng lon nước ngọt (beverage-can stove).

Một số người du hành với trang bị sau lưng sử dụng những trang bị gọn và nhẹ hơn những người khác. Những phương thức cấp tiến nhất cho mục đích này đôi khi được gọi là "du hành với trang bị sau lưng siêu nhẹ" (ultralight backpacking).

Nước

Người du hành với trang bị sau lưng luôn mang theo một lượng nước từ lúc khởi hành để uống trong lúc đi đường. Tùy thuộc vào các điều kiện - bao gồm thời tiết, địa hình, tải trọng, độ tuổi và thể lực của người leo núi - một người du hành có thể uống từ 2 đến 8 lít (1/2 đến 2 gallon) hoặc nhiều hơn mỗi ngày. Ở mức  mỗi  Đối với các chuyến đi ngắn, họ có thể mang đủ nước để dùng cho suốt chuyến đi, nhưng đối với các chuyến đi xa, điều này không thực tiễn. Một người du hành với trang bị sau lưng cần từ hai đến tám lít nước hay hơn nữa cho mỗi ngày, tùy theo các điều kiện. Mang theo dự trữ nước cho nhiều ngày thì quá nặng nề. Người du hành với trang bị sau lưng thông thường mang từ hai đến bốn lít nước tùy theo điều kiện và nước sẵn có. Mặc dù các trại dành cho du hành kiểu này trong những khu vực có nhiều người du hành với trang bị sau lưng có cung cấp nước tiêu dùng, những người du hành với trang bị sau lưng cũng thường lấy nước từ hồ và suối.

Nước uống và nước nấu ăn gần như luôn cần được tinh lọc với một dụng cụ lọc nước hoặc thuốc hóa học để chống vi trùng và làm tinh khiết nước. Nếu nước không có sẵn, hoặc nước không thể dùng được trong khu vực sẽ đi qua, những người du hành với trang bị sau lưng phải cần mang theo số lượng nước lớn cho những khoảng đường dài.

Thực phẩm

Một số người du hành với trang bị sau lưng thích nấu các bữa ăn công phu với vật liệu tươi, đặc biệt trong các chuyến đi ngắn, và những người khác còn mang theo dụng cụ và dành ra thời gian để bắt cá hoặc chơi trò săn thức ăn. Tuy nhiên, đặc biệt là các chuyến thám hiểm xa, tiêu chuẩn thức ăn của đa số những người du hành với trang bị sau lưng gần như giống nhau: các loại thực phẩm nhiều năng lượng (đặc biệt là protein) có số ngày sử dụng lâu, nhẹ và nhỏ gọn. Một điều quan tâm nữa là trọng lượng; trong khi lò treo và vật dụng dùng cho lửa trại phổ biến trong lịch sử, lò nấu đi trại dùng nhiên liệu lỏng nhỏ và nồi nấu siêu nhẹ làm bằng nhôm hoặc titanium thì phổ biến hơn trong thời hiện đại vì sự giới hạn trọng lượng và điều lệnh phòng cháy tại nhiều địa phương.

Thực phẩm thường ngày trong nhà được dùng trong các chuyến du hành với trang bị sau lưng bao gồm pho mát, bánh mì, xúc xích, trái cây, bơ đậu phộng, và pasta. Những loại đồ ăn nhẹ phổ biến gồm có các loại hạt trộn (trail mix), dễ dàng chuẩn bị tại nhà. Những thanh kẹo có nhiều năng lượng (energy bars), bổ dưỡng và tiện lợi, chocolate và nhiều loại kẹo khác cung cấp hương vị và năng lượng nhanh chóng. Những loại thực phẩm dùng ngoài trời truyền thống gồm có đồ ăn khô như thịt khô (jerky), hoặc thịt bông (pemmican) và các loại sản phẩm như cháo bột yến mạch (oatmeal) có thể ăn sống trong những lúc khẩn cấp.

Đa số những người du hành với trang bị sau lưng tránh thức ăn hộp, trừ thịt hộp hoặc những đồ hộp nhỏ, ngon miệng. Hộp bằng kim loại và những gì bên trong thường thì nặng, và những hộp đã ăn xong phải được mang theo người, cũng như tất cả các loại rác khác.

Để dùng bữa tối, nhiều người du hành với trang bị sau lưng thường dùng những loại thực phẩm đã nấu sẵn và chế biến đặc biệt mà có thể được ăn nóng. Nhiều loại thức ăn phổ biến cho du hành với trang bị sau lưng là thức ăn sấy khô có thể ăn liền nhanh chóng bằng cách thêm nước nóng vào. Có thể mua một máy sấy thức ăn thương mãi để sấy khô một khẩu phần ăn đã được nấu chín. Các thứ thức ăn này được ngâm vào nước vài giờ trước khi ăn và để có đủ thời gian ngấm nước trở lại trước khi hâm nóng lên.

Các hoạt động liên quan

Du hành với trang bị sau lưng trong mùa đông
Mặc dù du hành với trang bị sau lưng trong mùa đông thì đáng thực hiện, nhưng có thể gặp nguy hiểm và thường cần có nhiều trang bị hơn. Người du hành với trang bị sau lưng có thể cần đến dụng cụ trượt tuyết hoặc giày đi tuyết, để đi được trên lớp tuyết rơi dày, không bị trượt và có thể vượt trên băng. Quần áo bằng vải thường, dễ hấp thụ hơi ẩm. Độ ẩm làm cho thân thể lạnh buốt, gây nguy hiểm trong thời tiết lạnh, vì vậy những người du hành với trang bị sau lưng phải dùng các loại vật liệu tổng hợp hoặc vật liệu nào không giữ ẩm. Các túi ngủ đặc đặt dành cho thời tiết lạnh có thể là rất mắc, nhưng tạo cảm giác dễ chịu hơn so với việc mặc nhiều lớp quần áo ấm khi nằm ngủ. Tuy nhiên khi đi bộ đường dài trong thời tiết lạnh, tốt hơn hết là mặc nhiều lớp quần áo để khi cơ thể nóng lên, có thể cởi bớt dần các lớp ngoài, tránh bị đổ mồ hôi để không bị lạnh cóng.

Khác
phải|nhỏ|Chuyến du hành bằng xe thám hiểm, Vườn quốc gia Torres del Paine.

 Cắm trại bằng ca nô và kayak
 Đi xe đạp và biến thể nhẹ của nó là xe đạp địa hình hỗn hợp
 Cưỡi trên đường mòn, thiết bị để trong túi yên
 Du lịch bụi, dùng phương tiện giao thông công cộng để tham quan các điểm tham quan văn hóa, thay vì các điểm tham quan tự nhiên, mặc dù nó cũng có thể bao gồm các chuyến đi đến vùng hoang dã.
 Du lịch mạo hiểm, du lịch trong một khu vực hoặc môi trường rất khó lường hoặc nguy hiểm.
 Đi bộ đường dài, băng qua một con đường dài trong một hành trình liên tục.
 Ba lô siêu nhẹ, giúp giảm thiểu cả trọng lượng và số lượng thiết bị mang theo, thường sử dụng trong các hoạt động ở vùng sâu vùng xa có tính thể lực cao.
 Kỹ năng sinh tồn

Xem thêm

Tham khảo

Liên kết ngoài

 American Hiking Society Bảo tồn và bảo vệ những con đường mòn đi bộ đường dài và trải nghiệm đi bộ đường dài
 Leave No Trace - The Leave No Trace Center for Outdoor Ethics là một tổ chức giáo dục, phi lợi nhuận dành riêng cho việc tận hưởng có trách nhiệm và quản lý tích cực hoạt động ngoài trời của tất cả mọi người trên toàn thế giới.

Kỹ thuật Hướng đạo
Giải trí ngoài trời

Hướng đạo
Đi bộ đường dài

ja:トレッキング
sv:Vandring
chy:Amo'xestôtse


title: Saint-Rémy-sur-Avre

text:
Saint-Rémy-sur-Avre  là một xã của tỉnh Eure-et-Loir, thuộc vùng Centre-Val de Loire, miền bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Eure-et-Loir

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintremysuravre


title: Dufourea halictula

text:
De Dufourea halictula (tên tiếng Anh: zandblauwtjesglansbij) là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Nylander mô tả khoa học năm 1852.

Chú thích

Tham khảo

Dufourea
Động vật được mô tả năm 1852


title: Acolastus minimus

text:
Acolastus minimus là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Jacobson miêu tả khoa học năm 1917.

Chú thích

Tham khảo

Acolastus


title: 9298 Geake

text:
9298 Geake (1985 JM) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 15 tháng 5 năm 1985 bởi E. Bowell ở trạm Anderson Mesa thuộc Đài thiên văn Lowell.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 9298 Geake

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1985


title: Ziga

text:
Ziga là một tổng của tỉnh Sanmatenga ở trung bộ Burkina Faso. Thủ phủ của tổng này là thị xã Ziga.

Các thị xã và các làng
Balinga, Bissiga, Boinkoubouga, Daffolé, Gandin, Guibtenga, Kinkinrgo, Koupénè, Koura, Niongtenga, Ouagoulé, Pissa, Pissiga, Samboaga, Sambtenga, Soubeira-Nakoara, Souberira-Natenga, Tansèga, Tansèga-Bokin, Tengsoba-Kièma-Silmiougou và Tibin.

Tham khảo

Tổng của Burkina Faso
Tỉnh Sanmatenga

en: Department
it:


title: Euphylidorea consimilis

text:
Euphylidorea consimilis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Euphylidorea
Limoniidae ở vùng Nearctic


title: Glycine tabacina

text:
Glycine tabacina là một scrambling plant in the bean, được tìm thấy ở Úc. It grows in areas of high rainfall, ranging to semi arid areas. The leaves are in threes, 7 cm long, 2 cm wide. Bluish/purple flowers form on racemes in the warmer months. The bean pod is up to 3 cm long. The habitat is amongst grasses, often in open country.

Chú thích

Tham khảo
 Plant Net http://plantnet.rbgsyd.nsw.gov.au/cgi-bin/NSWfl.pl?page=nswfl&lvl=sp&name=Glycine~tabacinaretrieved tháng 9 25th, 2009

Chi Đậu tương
Thực vật New South Wales
Thực vật Queensland


title: Symplocos chloroleuca

text:
Symplocos chloroleuca là một loài thực vật thuộc họ Symplocaceae. Đây là loài đặc hữu của Ecuador. Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.

Chú thích

Tham khảo
 Barriga, P. & Pitman, N. 2004. Symplocos chloroleuca. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Ecuador
C
Thực vật dễ tổn thương


title: Mammaliaformes

text:
Mammaliaformes ("hình dạng thú") là một nhánh chứa động vật có vú và các họ hàng gần đã tuyệt chủng của chúng. Phát sinh loài chính xác vẫn còn gây tranh cãi do sự thưa thớt các chứng cứ trong các mẫu hóa thạch. Tuy nhiên, người ta cho rằng Mammaliaformes bao gồm ba nhóm chính hay ba bộ: Multituberculata, dòng dõi của nhóm động vật tiền-động vật có vú sinh tồn trong khoảng từ 160 triệu năm trước (Ma) trong kỷ Jura và tuyệt chủng khoảng 35 Ma vào đầu thế Oligocen; Docodonta, bao gồm các họ hàng gần gũi nhau như Morganucodonta; và Symmetrodonta, nhánh cơ sở nhất của động vật có vú ngày nay. Mammaliaformes đã tiến hóa lên từ phân bộ Một răng chó (Cynodontia). Nhóm không phân hạng Probainognathia của nhánh Một răng chó thật sự (Eucynodontia) có lẽ đã tiến hóa thành các dạng mammaliaformes đầu tiên, nhưng nhánh Allotheria là quá khác biệt vì thế chúng có thể đã đến từ một nhóm hoàn toàn khác biệt của Cynodontia.

Đặc trưng
Các dạng Mammaliformes ban đầu nói chung có hình dáng giống như động vật gặm nhấm về bề ngoài và kích thước, và phần lớn các đặc trưng để phân biệt của chúng thuộc về phần bên trong. Cụ thể, cấu trúc của quai hàm và sự sắp xếp các răng của Mammaliformes (và cả của Mammalia) là gần như đồng nhất. Thay vì có nhiều răng và thường xuyên thay thế thì chúng chỉ có một bộ răng sữa và sau này là một bộ răng khôn thay thế và trùng khớp vào vị trí của bộ răng sữa một cách chính xác. Người ta cho rằng điều này hỗ trợ cho việc nghiền thức ăn để làm cho chúng nhanh chóng trở thành dễ tiêu hóa. Do động vật máu nóng đòi hỏi nhiều năng lượng hơn "động vật máu lạnh" nên sự nhanh chóng tiêu hóa thức ăn là đòi hỏi cần thiết. Các dạng Mammaliaformes có lẽ là động vật ăn đêm.

Mammaliformes có một vài cấu trúc chung. Quan trọng nhất, chúng đã có các răng hàm chuyên biệt hóa cao, với các phần lồi lên và các phần bằng phẳng để nghiền thức ăn. Hệ thống này cũng là duy nhất ở động vật có vú còn sinh tồn, mặc dầu dường như nó đã tiến hóa hội tụ ở các dạng động vật tiền-động vật có vú nhiều lần.

Các đặc trưng tiết sữa và lông mao, cùng với các đặc trưng khác của động vật có vú, cũng được cho là đặc trưng cho Mammaliaformes, nhưng các đặc trưng này là khó để nghiên cứu trong các mẫu hóa thạch. Các dấu tích hóa thạch của Castorocauda lutrasimilis là ngoại lệ duy nhất.

Một số dạng Mammaliformes phi-động vật có vú vẫn duy trì một số dấu vết của bò sát. Một số dạng Mammaliformes có cách di chuyển tương tự như bò sát. Ngoài ra, những dạng Mammaliformes này vẫn còn một số xương tại hàm dưới tương tự như ở bò sát.

Phát sinh loài
Biểu đồ nhánh này lấy theo Mikko Haaramo

Tham khảo

Liên kết ngoài
Mammaliforms and Mammaliaformes from Palaeos
Mesozoic Mammals; Basal Mammaliaformes, an internet directory

Xem thêm
 Tiến hóa của động vật có vú
 Cổ sinh học động vật có xương sống
 Therapsida hay bộ Cung thú

de:Säugetiere#Säugetiere im weiteren Sinn


title: Les Angles, Pyrénées-Orientales

text:
Les Angles là một xã thuộc tỉnh Pyrénées-Orientales trong vùng, nam Pháp. Xã này có diện tích 43,2 km2, dân số năm 1999 là 590 người. Khu vực này có độ cao từ 1531-2808 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
INSEE

Hoạt động ở Les Angles

Xã của Pyrénées-Orientales


title: Scata

text:
Scata  là một xã ở tỉnh Haute-Corse trên đảo Corse, Pháp. Xã này có diện tích 2,8 km², dân số năm 1999 là 44 người. Khu vực này có độ cao 280 mét trên mực nước biển.

Xem thêm
Thị trấn của tỉnh Haute-Corse

Tham khảo

Xã của Haute-Corse


title: Gonomyia secreta

text:
Gonomyia secreta là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai và miền Australasia.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Gonomyia
Limoniidae ở vùng Indomalaya
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Cheumatopsyche naumanni

text:
Cheumatopsyche naumanni là một loài Trichoptera trong họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở vùng Indomalaya.

Tham khảo

Cheumatopsyche


title: Sikandra

text:
Sikandra là một thị xã và là một nagar panchayat của quận Kanpur Dehat thuộc bang Uttar Pradesh, Ấn Độ.

Địa lý
Sikandra có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 85 mét (278 feet).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Sikandra có dân số 10.884 người. Phái nam chiếm 53% tổng số dân và phái nữ chiếm 47%. Sikandra có tỷ lệ 58% biết đọc biết viết, thấp hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 64%, và tỷ lệ cho phái nữ là 51%. Tại Sikandra, 16% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Uttar Pradesh


title: Aylacostoma guaraniticum

text:
Aylacostoma guaraniticum là một loài ốc nước ngọt, là động vật thân mềm chân bụng sống dưới nước thuộc họ Thiaridae. Loài này có ở Argentina và Paraguay.

Chú thích

Tham khảo

Aylacostoma
Động vật được mô tả năm 1953


title: Súng máy hạng nhẹ Type 92

text:
, được biết nhiều với tên Shiki 92, là loại súng máy được thiết kế như một loại súng phòng không. Đây là loại súng máy tiêu chuẩn có thể di chuyển được lắp đặt cố định trên hầu hết các máy bay chiến đấu của Đế quốc Nhật Bản trong những năm đầu của Chiến tranh thế giới thứ hai trên mặt trận Thái Bình Dương. Tuy nhiên nó lại không hiệu quả trong việc phòng không và bị thay thế bởi các loại súng máy Shiki 1, Shiki 2 và pháo Shiki 99.

Nó khá giống với khẩu LMG Lewis nhưng sử dụng loại đạn 7.7x58mm Arisaka thay vì loại đạn .303 British cùng một số thay đổi trong hệ thống làm mát nòng súng, hộp đạn tròn với nhiều đạn hơn và tay cầm thích hợp với binh lính Nhật hơn.

Tham khảo

 Tagaya, Osamu. Imperial Japanese Naval Aviator 1937-45 ISBN 978-1-84176-385-9
 McNab, Chris. Twentieth-century Small Arms ISBN 1-84013-381-3

Shiki 92
Súng Nhật Bản
92


title: Allopachria hautmannorum

text:
Allopachria hautmannorum là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Wewalka miêu tả khoa học năm 2000.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Allopachria


title: Miền Nam (Việt Nam)

text:
Miền Nam Việt Nam là một khái niệm để chỉ vùng địa lý ở phía nam nước Việt Nam. Tuy nhiên, tùy theo từng thời điểm lịch sử và thói quen sử dụng mà khái niệm này đôi khi được dùng để chỉ các vùng lãnh thổ khác nhau theo nghĩa chính trị một cách không chính thức.

Khái niệm
Sắc lệnh số 143-A/TTP của Phủ Tổng thống Việt Nam Cộng hòa ngày 23/10/1956 đã quy định gọi Bắc Việt, Trung Việt, Nam Việt tương ứng là Bắc Phần, Trung Phần, Nam Phần. Miền Nam Việt Nam là danh từ để chỉ:

Phân định địa lý đồng nghĩa với Nam Bộ
Phân định địa chính trị ở phía nam sông Gianh (nay thuộc tỉnh Quảng Bình) (Đàng Trong)
Phân định hành chính đồng nghĩa với Nam Kỳ của nhà Nguyễn và thời Pháp thuộc
Phân định theo hiệp định Geneve là khu vực tập kết quân sự tạm thời phía nam giới tuyến quân sự tạm thời là vĩ tuyến 17 của Quân đội Liên hiệp Pháp phân biệt với khu vực tập kết quân sự tạm thời phía bắc giới tuyến quân sự tạm thời của Quân đội nhân dân Việt Nam với giới tuyến quân sự tạm thời. Do thuộc Quân đội Liên hiệp Pháp nên Quân đội Quốc gia Việt Nam được bố trí tập kết ở phía nam giới tuyến quân sự tạm thời. Các lực lượng bán vũ trang và tổ chức chính trị của Việt Minh được phép tập kết tại chỗ và không phải tập kết ra phía bắc giới tuyến tạm thời theo Quân đội nhân dân Việt Nam. Căn cứ Điều 14, Khoản a trong Hiệp định Geneve 1954, Việt Nam Dân chủ Cộng hòa có chủ quyền trên toàn bộ lãnh thổ Việt Nam, tạm thời có quyền quản lý hành chính phía bắc vỹ tuyến 17 cho tới khi tổ chức tổng tuyển cử trên toàn Việt Nam. Liên hiệp Pháp từ bỏ chủ quyền và quyền chủ quyền ở Việt Nam nhưng vẫn có quyền quản lý hành chính phía Nam vỹ tuyến 17. Từ năm 1960, Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam được thành lập dựa trên cơ sở chính trị của Việt Minh. Từ năm 1961, Quân giải phóng miền Nam được thành lập dựa trên những lực lượng bán vũ trang cũ của Việt Minh. Ngày 06/06/1969, Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam được thành lập với sự hỗ trợ của Việt Nam Dân chủ Cộng hòa và Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam. Ngày 30 tháng 4 năm 1975 khi Chính phủ Việt Nam Cộng hòa đầu hàng Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam và 2 miền tái thống nhất hòa bình giữa Việt Nam Dân chủ Cộng hòa với Cộng hòa Miền Nam Việt Nam thành nước Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Việt Nam thông qua Tổng tuyển cử ngày 2/7/1976.
Từ năm 1945, khái niệm miền Nam Việt Nam được dùng để chỉ vùng lãnh thổ phía nam vĩ tuyến 16. Khái niệm này bắt nguồn từ thỏa thuận của các nước Đồng Minh về việc giải giới quân đội Nhật ở Đông Dương thì vùng lãnh thổ Việt Nam được chia làm 2 phần, lấy vĩ tuyến 16 làm ranh giới. Vùng lãnh thổ phía nam vĩ tuyến 16 do quân Anh cai trị, về sau giao cho Pháp. Khái niệm này rất ít dùng.
Từ tháng 12 năm 1945 đến tháng 12 năm 1946, Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa đã thành lập Ủy ban Hành chính Kháng chiến Miền Nam Việt Nam, do ông Nguyễn Sơn làm Chủ tịch, ông Hoàng Quốc Việt làm Ủy viên chính trị. Tuy nhiên, khi đó Nam Bộ đã có Ủy ban Hành chính riêng, nên địa bàn quản lý của Ủy ban Hành chính Kháng chiến Miền Nam Việt Nam gồm vùng đất sau này là Liên khu 5, tính từ các tỉnh Quảng Nam, Đà Nẵng, Quảng Ngãi vào các tỉnh cực nam Trung Bộ, như Bình Thuận cùng với Tây Nguyên. Ủy ban Kháng chiến Miền Nam Việt Nam đóng trụ sở tại thị xã Quảng Ngãi.
Từ năm 1954 trở đi, khái niệm miền Nam Việt Nam được dùng để chỉ vùng lãnh thổ do Liên hiệp Pháp và sau đó là chính phủ Việt Nam Cộng hòa kiểm soát về mặt hành chính. Từ sau năm 1969 có thêm Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam quản lý, kể từ phía nam vĩ tuyến 17, với ranh giới tự nhiên là sông Bến Hải, nay thuộc tỉnh Quảng Trị. Khái niệm này bắt nguồn từ Hiệp định Genève năm 1954 quy định 02 vùng tập kết quân sự giữa Quân đội nhân dân Việt Nam (phía Bắc) và Quân đội Liên hiệp Pháp (phía Nam) mà không được coi là biên giới quốc gia hay chính trị. Ranh giới này tồn tại đến tận năm 1976 sau khi Cộng hòa Miền Nam Việt Nam và Việt Nam Dân chủ Cộng hòa tổ chức tổng tuyển cứ, thống nhất về mặt nhà nước.
Dựa trên cách phân chia vùng theo địa lý kinh tế thì miền Nam Việt Nam, còn được gọi là Nam Bộ, bao gồm các tỉnh ở phía nam Tây Nguyên và phía tây tỉnh Ninh Thuận. Vùng lãnh thổ này còn được chia thành 2 vùng lãnh thổ nhỏ là Đông Nam Bộ và Tây Nam Bộ. Khái niệm này vẫn được sử dụng cho đến ngày nay. Đây là cách chia Việt Nam thành 3 miền: Bắc (Bắc Bộ), Trung (Trung Bộ) và Nam (Nam Bộ).

Các tiểu vùng địa lý
Nam Bộ bao gồm 17 tỉnh từ Bình Phước đến Cà Mau và hai thành phố: Thành phố Hồ Chí Minh và thành phố Cần Thơ.

Khu vực này chia làm 2 vùng chính:
Vùng Đông Nam Bộ hay miền Đông có 5 tỉnh và 1 thành phố:
5 tỉnh: Bình Phước, Bình Dương, Đồng Nai, Tây Ninh, Bà Rịa-Vũng Tàu
Thành phố Hồ Chí Minh
Vùng Đồng bằng sông Cửu Long, còn gọi là Tây Nam Bộ hay miền Tây, có 12 tỉnh và 1 thành phố:
12 tỉnh: Long An, Đồng Tháp, Tiền Giang, An Giang, Bến Tre, Vĩnh Long, Trà Vinh, Hậu Giang, Kiên Giang, Sóc Trăng, Bạc Liêu, Cà Mau
Thành phố Cần Thơ

Riêng tài liệu của Tổng cục Thống kê Việt Nam (và một số ít tài liệu khác dựa theo số liệu thống kê của Tổng cục Thống kê) lại xếp 2 tỉnh Ninh Thuận, Bình Thuận vào miền Đông Nam Bộ.

Các tên gọi khác

Phù Nam
Nam Bộ xưa vốn là vùng đất đã từng có nhiều lớp cư dân đến khai phá. Tên gọi Phù Nam xuất hiện vào khoảng đầu Công nguyên. Đến khoảng thế kỷ V-VI, Phù Nam được mở rộng và trở thành một đế chế rộng lớn với nhiều thuộc quốc phân bố ở phía nam bán đảo Đông Dương và bán đảo Malaca. Vào đầu thế kỷ VII đế chế Phù Nam tan rã do nước Chân Lạp của người Khmer đã tấn công đánh chiếm vùng hạ lưu sông Mêkông (tương đương với vùng đất Nam Bộ ngày nay).

Thủy Chân Lạp
Sau khi đánh chiếm được Phù Nam, vùng đất này được đổi tên là Thủy Chân Lạp. Trong khoảng thời gian từ thế kỷ IX đến cuối thế kỷ XI, Chân Lạp trở nên một quốc gia cường thịnh, mở rộng lãnh thổ lên tận Nam Lào và lưu vực sông Chao Phaya. Đến thế kỉ XVI thì triều đình Chân Lạp bị chia rẽ sâu sắc và bước vào thời kì suy vong nên hầu như không có điều kiện quan tâm và trên thực tế đã không đủ sức quản lý vùng đất này. Nhiều cư dân Việt từ đất Thuận Quảng đã phải vào vùng Mô Xoài, Đồng Nai (miền Đông Nam Bộ) lập làng sinh sống.

Nam Triều
Trong chiến tranh Lê – Mạc (1533–1592), Việt Nam được phân chia với nhà Mạc nắm giữ đồng bằng sông Hồng (Bắc Triều) và nhà Lê kiểm soát miền Trung từ Thanh Hóa đến Bình Định (Nam Triều).

Đàng Trong

Tên gọi này bắt nguồn từ thời Trịnh - Nguyễn phân tranh vào thế kỷ 17, với ranh giới xác định là ở phía nam sông Gianh (nay thuộc tỉnh Quảng Bình). Do đặc điểm cả hai vùng lãnh thổ tuy trên thực tế thuộc hai chính quyền khác nhau, nhưng về danh nghĩa vẫn cùng một quốc gia Đại Việt. Tên gọi Đàng Trong thường được dùng để chỉ vùng kiểm soát bởi chúa Nguyễn, vốn nằm xa Trung Quốc hơn nên mới có tên gọi này. Giai đoạn này người ngoại quốc đến giao thương với Việt Nam thường dùng tên gọi Cochinchina, hoặc Quinan để chỉ vùng lãnh thổ này.

Nam Hà
Tên gọi Nam Hà xuất hiện cùng thời với tên gọi Đàng Trong. Nó có nghĩa đơn giản là "ở phía nam con sông", ở đây hàm ý chỉ con sông Gianh. Tuy nhiên, tên gọi này ít sử dụng phổ biến như tên gọi Đàng Trong và không bao gồm vùng đất Gia Định ở phía nam.

Gia Định

Gia Định ban đầu chỉ là cái tên để chỉ vùng lãnh thổ nhỏ ở phía nam vào năm 1698, sau mở rộng dần đến năm 1779 thì được dùng để chỉ toàn bộ vùng tương ứng với Nam Bộ hiện nay. Để tương ứng với đơn vị hành chính Bắc Thành ở phía bắc, từ năm 1802, vua Gia Long đã đặt ra Gia Định Trấn để cai quản vùng lãnh thổ từ Bình Thuận trở vào, gồm 5 trấn. Do dễ có sự nhầm lẫn nên từ năm 1808 đã được đổi tên là Gia Định Thành. Đứng đầu đơn vị hành chính này là một chức quan Lưu Trấn, sau 1808 đổi thành Tổng trấn. Vị Tổng trấn nổi tiếng nhất của Gia Định Thành là Lê Văn Duyệt. Gia Định Thành tồn tại mãi đến năm 1832, sau khi Lê Văn Duyệt mất và vua Minh Mạng quyết định giải thể Gia Định Thành.

Nam Kỳ

Nam Kỳ là tên gọi từ năm 1832, dùng để chỉ vùng lãnh thổ thuộc quyền cai quản của Gia Định Thành trước kia. Do vua Minh Mạng chia vùng lãnh thổ này thành 6 tỉnh trực tiếp đặt dưới quyền cai quản của triều đình, nên nó còn có tên gọi là Nam Kỳ Lục tỉnh. Sau khi chiếm được Nam Kỳ, người Pháp thường sử dụng tên gọi Cochinchine để chỉ vùng này.

Danh xưng Nam Kỳ quốc (tiếng Pháp: République de Cochinchine) được người Pháp dùng để chỉ một quốc gia do họ lập nên vào năm 1946, về danh nghĩa cai quản vùng trước đây là thuộc địa Nam Kỳ. Tuy nhiên, quốc gia này chỉ tồn tại trên danh nghĩa và chỉ đến năm 1948 thì bị giải thể.

Nam Bộ

Sau cuộc đảo chính Pháp tại Đông Dương ngày 9 tháng 3 năm 1945, quân đội Nhật đã tuyên bố trao lại quyền độc lập cho Đế quốc Việt Nam. Song song với quá trình thành lập chính phủ, Hoàng đế Bảo Đại cũng cho phân vùng lãnh thổ Việt Nam thành 3 khu vực hành chính, và đặt các chức quan Khâm sai thay mặt nhà vua để cai quản từng vùng. Nam Bộ là khu vực tương ứng với Nam Kỳ cũ.

Tên gọi Nam Bộ được sử dụng lâu dài cho đến ngày nay.

Nam Phần
Tên gọi Nam Phần ra đời vào khoảng năm 1947, sau khi chính phủ Nam Kỳ quốc giai đoạn đầu giải tán, và chính phủ Nam phần Việt Nam được thành lập. Sau đó chính phủ Pháp và cựu hoàng Bảo Đại ký thỏa ước thành lập Quốc gia Việt Nam, theo đó lãnh thổ Việt Nam được phân thành 3 đơn vị hành chính cấp Phần, là một cấp cao hơn tỉnh, đứng đầu là một Thủ hiến do Quốc trưởng chỉ định. Vùng lãnh thổ Nam Phần tương ứng với vùng lãnh thổ của Nam Bộ vào năm 1945.

Chú thích

Tham khảo
Atlat địa lý Việt Nam, Nhà xuất bản Giáo dục 2009
Atlat hành chính Việt Nam, Nhà xuất bản Bản Đồ 2008

Xem thêm
Chăm Pa
Kampuchea Krom
Miền Bắc (Việt Nam)

Đọc thêm

Vùng của Việt Nam


title: Ngâu cánh

text:
Ngâu cánh hay ngâu rừng (danh pháp khoa học: Aglaia pleuropteris) là một loài thực vật]] thuộc họ Meliaceae. Nó có chủ yếu ở Việt Nam và đôi khi cũng thấy ở Campuchia.

Chú thích

Tham khảo

Chi Gội
Thực vật Việt Nam