title: Giải vô địch bóng đá châu Âu 1996

text:
Vòng chung kết Euro 1996 (Euro 1996) được tổ chức ở Anh từ ngày 8 đến ngày 30 tháng 6 năm 1996. Đây là giải vô địch bóng đá châu Âu lần thứ 10, được tổ chức 4 năm một lần bởi UEFA. Đức trở thành đội tuyển bóng đá quốc gia đầu tiên 3 lần đoạt chức vô địch châu Âu khi giành chức vô địch của giải. Còn Đan Mạch trở thành đội đương kim vô địch vô địch thứ 2 bị loại ngay từ vòng bảng (sau Tây Đức 1984).

Đây là kỳ Euro đầu tiên có 16 đội tham dự vòng chung kết. UEFA đưa ra quyết định này khi ở thập kỷ 1980 và đầu thập kỷ 1990, việc vượt qua vòng loại World Cup đối với các đội bóng châu Âu còn dễ hơn vượt qua vòng loại của giải vô địch châu lục mình; 14 trên tổng số 24 đội tham dự World Cup 1982, 1986 và 1990 là các đội bóng thuộc "lục địa già", trong khi vòng chung kết Euro vẫn giữ nguyên thể thức 8 đội.

Các sân vận động

Vòng loại

Danh sách cầu thủ

Các đội tham dự

Các quốc gia tham dự vòng chung kết lần này gồm:

Trọng tài

 Áo
Gerd Grabher
 Bỉ
Guy Goethals
 Belarus
Vadim Zhuk
 Bulgaria
Atanas Uzunov
 Cộng hòa Séc
Václav Krondl

 Đan Mạch
Peter Mikkelsen
Kim Milton Nielsen
 Anh
David Elleray
Dermot Gallagher
 Pháp
Marc Batta
 Đức
Bernd Heynemann
Hellmut Krug

 Hungary
Sándor Puhl
 Ý
Piero Ceccarini
Pierluigi Pairetto
 Hà Lan
Mario van der Ende
 Nga
Nikolai Levnikov
 Scotland
Leslie Mottram

 Tây Ban Nha
Antonio López Nieto
Manuel Díaz Vega
 Thụy Điển
Anders Frisk
Leif Sundell
 Thụy Sĩ
Serge Muhmenthaler
 Thổ Nhĩ Kỳ
Ahmet Çakar

Vòng chung kết

Vòng đấu bảng

Bảng A

Bảng B

Bảng C

Bảng D

Vòng đấu loại trực tiếp

Tứ kết

Bán kết

Chung kết

Cầu thủ ghi bàn
5 bàn
 Alan Shearer

3 bàn

 Hristo Stoichkov
 Davor Šuker

 Brian Laudrup
 Jürgen Klinsmann

2 bàn

 Teddy Sheringham
 Oliver Bierhoff

 Matthias Sammer
 Pierluigi Casiraghi

1 bàn

 Zvonimir Boban
 Goran Vlaović
 Radek Bejbl
 Patrik Berger
 Pavel Kuka
 Pavel Nedvěd
 Karel Poborský
 Vladimír Šmicer
 Jan Suchopárek
 Allan Nielsen
 Paul Gascoigne
 Laurent Blanc
 Youri Djorkaeff

 Christophe Dugarry
 Patrice Loko
 Stefan Kuntz
 Andreas Möller
 Christian Ziege
 Enrico Chiesa
 Dennis Bergkamp
 Jordi Cruyff
 Patrick Kluivert
 Fernando Couto
 Domingos
 Luís Figo
 João Pinto

 Sá Pinto
 Florin Răducioiu
 Vladimir Beschastnykh
 Aleksandr Mostovoi
 Omari Tetradze
 Ilya Tsymbalar
 Ally McCoist
 Alfonso
 Guillermo Amor
 José Luis Caminero
 Javier Manjarín
 Kubilay Türkyilmaz

Đội hình tiêu biểu

Bảng xếp hạng giải đấu

Tham khảo

1996
Giải vô địch bóng đá châu Âu 1996


title: Clanculus mariaemaris

text:
Clanculus mariaemaris là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Trochidae, họ ốc đụn.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Clanculus


title: Haselau

text:
Haselau là một đô thị ở huyện Pinneberg, trong bang Schleswig-Holstein, nước Đức. Đô thị này có diện tích 18,88 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2006 là 1159 người.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Pinneberg


title: Eupachytoma smaragdina

text:
Eupachytoma smaragdina là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Weise miêu tả khoa học năm 1900.

Chú thích

Tham khảo

Eupachytoma


title: Dicranomyia periscelis

text:
Dicranomyia periscelis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Dicranomyia
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Maroga melanostigma

text:
Maroga melanostigma (tên tiếng Anh: Fruit Tree Borer) là một loài bướm đêm thuộc họ Oecophoridae. Nó là loài bản địa của Úc.

Sải cánh dài khoảng 40 mm. Con lớn có cánh trước màu trắng sa tanh với đốm đen gần giữa cánh. Cánh sau màu xám. Thân màu đen với dải màu vàng.

Ấu trùng ăn nhiều loại cây, gồm có loài Acacia, đặc biệt là Acacia mearnsii. Loài này được xem là loài gây hại cho Ulmus × hollandica 'Wredei', Platanus orientalis, các loài phong khác nhau và các loài Rosaceae như Malus pumila, Prunus armeniaca, Prunus avium, Prunus persica và Rubus idaeus. Các loài cây mà loài này ăn gồm Cassia, Wisteria sinensis, Carya illinoensis, Ficus carica, Citrus, Lantana camara và Vitis vinifera.

Chú thích

Tham khảo

Maroga


title: Bulbophyllum farinulentum

text:
Bulbophyllum farinulentum là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

farinulentum]]

F


title: .ht

text:
.ht là tên miền quốc gia cấp cao nhất (ccTLD) của Haiti.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 IANA.ht whois information
 .ht domain registration website

H t
H t

sv:Toppdomän#H


title: Arnac-sur-Dourdou

text:
Arnac-sur-Dourdou  là một xã ở tỉnh Aveyron, thuộc vùng Occitanie ở miền nam nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Aveyron

Tham khảo

Arnacsurdourdou


title: 19008 Kristibutler

text:
19008 Kristibutler (2000 RV70) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 2 tháng 9 năm 2000 bởi nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 19008 Kristibutler

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 2000


title: Hesperisternia harasewychi

text:
Hesperisternia harasewychi là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Buccinidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Hesperisternia


title: Hoàn Nhan Lượng

text:
Hoàn Nhan Lượng (chữ Hán: 完顏亮, 24 tháng 2 năm 1122 - 15 tháng 12 năm 1161), tên Nữ Chân là Hoàn Nhan Địch Cổ Nãi (完顏迪古乃), tên tự Nguyên Công (元功), thụy hiệu là Kim Phế Đế (金废帝) hay Hải Lăng Dạng vương (海陵煬王), thường gọi là Kim Hải Lăng vương (金海陵王), là vị quốc chủ thứ tư của triều đại nhà Kim trong lịch sử Trung Quốc. Hoàn Nhan Lượng nổi tiếng là kẻ phong lưu.

Thân thế

Hoàn Nhan Địch Cổ Nãi là con trai thứ hai của Liêu vương Hoàn Nhan Tông Cán, còn gọi là Oát Bản, mẹ ông là Đại thị, vợ lẽ của Cán Bản (vợ chính của Cán Bản là Đồ Đan thị). Trên ông còn có một người anh là Hoàn Nhan Sung. Oát Bản chính là con trai trưởng của Kim Thái Tổ Hoàn Nhan A Cốt Đả, nhưng theo quy định của tộc Nữ Chân người không phải do vợ chính sinh ra thì không được lập tự, do vậy ngôi đích trưởng tử của Kim Thái Tổ là Hoàn Nhan Tông Tuấn. Năm Thiên Phụ thứ 6 (1122), ngày Nhâm Dần (24 tháng 2), Địch Cổ Nãi chào đời ở phủ Liêu vương.

Trong những năm này ngôi hoàng đế của nước Kim chuyển từ Kim Thái Tổ Hoàn Nhan A Cốt Đả sang Kim Thái Tông Hoàn Nhan Ngô Khất Mãi (em Thái Tổ), sau đó Thái Tông truyền ngôi cho cháu đích tôn của Thái Tổ (tức con của Hoàn Nhan Tông Tuấn) là Hoàn Nhan Hợp Lạt hay Hoàn Nhan Đản, tức là Kim Hi Tông (1134). Năm Thiên Quyến thứ ba đời Kim Hi Tông (1139), Địch Cổ Nãi được 18 tuổi, do xuất thân tôn thất mà được phong làm Phụng Quốc Thượng tướng quân, làm Tiền nhậm sứ dưới quyền Lương vương Hoàn Nhan Tông Bật (tức Ngột Truật). Sau đó được phong làm Hành quân vạn hộ rồi Phiêu kị thượng tướng quân. Năm Hoằng Thống thứ tư (1144), gia Long Hổ Vệ thượng tướng quân, Trung Kinh lưu thủ; dời chức Quang Lộc đại phu. Sang năm sau (1145), phụ thân của ông là Oát Bản qua đời.

Sử sách đánh giá Địch Cổ Nãi là một người có bản tính tàn độc, khắc nghiệt. Ông cho rằng phụ thân mình mới là trưởng tử của Kim Thái Tổ, nên ngôi báu phải thuộc về mình, vì vậy rất không phục đương kim Kim chủ. Lúc ở Trung Kinh, ông chuyên vụ lập uy nghiêm, tìm cách thu phục lòng người. Lúc đó có Tiêu Dụ ở Mạnh An mạnh mẽ dũng cảm, không sợ nguy hiểm, Lượng bèn kết nạp làm người của mình, thường bàn về chuyên thiên hạ. Tiêu Dụ biết chí hướng của ông nên thường khuyến khích ông cử hành đại sự.

Làm thừa tướng

Tháng 5 ÂL năm 1147, được triệu làm Đồng Phán đại tông chính sự, gia Đặc tiến. Tháng 11 cùng năm, được bái làm Thượng thư tả thừa, nắm giữ quyền bính trong triều. Ông muốn tạo thêm vây cánh cho mình, bèn tiến cử tâm phúc vào các chức vụ quan trọng, trong đó Tiêu Dụ làm Binh bộ thị lang. Một ngày nọ trong lúc yết kiến Kim chủ, bỗng nghe nói về cơ nghiệp gian nan của cố chủ A Cốt Đả, Lượng nhân đó khóc lóc thương tiếc, Kim chủ cho ông là người trung thành. Tháng 6 ÂL năm 1148 bái Bình chương chính sự. Tháng 11 ÂL cùng năm ông được phong làm Hữu thừa tướng. Đầu năm 1149 được kiêm làm Đô nguyên soái.

Ngày 24 tháng 2 là sinh thần của Lượng, Kim chủ sai nội thị Đại Hưng Quốc gửi tặng ông tranh vẽ Tư Mã Quang triều Bắc Tống và một con ngựa quý, Bùi Mãn hậu cũng góp thêm quà của mình vào, Kim chủ không vừa lòng, nghi của Lượng với Bùi Mãn hậu thông, nhưng lại không có chứng cứ. Kim chủ sai người lấy lại những món quà mình vừa tặng và đánh Đại Hưng Quốc 100 roi, khiến Lượng cảm thấy bất an và oán hận. Tuy nhiên mấy ngày sau ông lại được đổi làm Tả thừa tướng, quyền lực lớn hơn trước nhưng sau đó ông lại bị đổi phong làm Thái bảo, Lĩnh tam tỉnh sự. Ông tiếp tục lấy thân phận con cháu hoàng gia mà chiêu hiền đãi sĩ khắp nơi, mưu đồ việc lớn, Kim chủ chẳng hề hay biết. Lúc này trong cung điện của nước Kim xảy ra nhiều chuyện, từ việc xuất hiện dị tượng trên bầu trời (thái bạch phạm vào mặt trăng), rồi trong kinh sư có mưu to gió lớn, bỗng lửa từ đâu lan tới tẩm điện của Kim chủ, Kim chủ phải lánh sang điện khác. Mấy hôm sau lại thấy cảnh rồng đấu nhau ở thượng lưu Hà Thủy, Lợi châu, rồi gió lớn phá hoại nhà cửa dân chúng, quan xá làm nhiều người mất nhà, số bị chết lên tới 100. Thái sử nước Kim cho đó là những điềm bất lợi cho quân chủ, sẽ có đại thần tác loạn.

Tháng 5 ÂL năm 1149, Tả thừa tướng Hoàn Nhan Lượng được lĩnh hành thai thượng thư tỉnh sự. Tháng 9 ÂL lại được phong làm Bình chương chính sự, từ đó lại được trọng dụng. Mưu đồ soán ngôi của ông càng có cơ hội thực hiện. Khi đó Tả thừa tướng Đường Cổ Biện, Hữu thừa tướng Bỉnh Đức bị Kim chủ trút giận bằng trượng nên sinh lòng oán hận. Bọn chúng cùng với Đại lý tự khanh Ô Đạt âm mưu làm chuyện phế lập. Ô Đạt báo việc này với Lượng. Một hôm ông cùng với Đường Cổ Biện trao đổi về việc phế lập. Ông bài tỏ ý muốn tự lên ngôi. Từ đó hai người qua lại mật thiết Tả Vệ tướng quân Đặc Tư Nghi thường nói với Bùi Mãn hậu rằng Đường Cổ Biện hành động mờ ám, hậu nói với Kim chủ. Kim chủ tức giận, đánh Đường Cổ Biện bằng trượng như lại không trị tội của Lượng. Không lâu sau ông lập kế tiêu diệt Tạc vương Hoàn Nhan Nguyên. Khi đó quân sĩ Hà Nam Tôn Tiến tự xưng hoàng đệ A thiện đại vương, Kim chủ nghi ngờ việc này có dính dáng đến Nguyên, sai Đặc Tư Nghi truy xét. Lượng oán Đặc Tư Nghi mách Kim chủ việc mình với Đường Cổ Biện có qua lại, bèn gièm pha Đặc Tư Nghi. Cuối cùng Kim chủ sai Đường Cổ Biện, Tiêu Dị xét án, sau đó vào tháng 10 ÂL giết chết Đặc Tư Nghi, Tạc vương Nguyên và An Vũ quân Tiết độ sứ Trát Lạp. Lượng lại gièm pha để Kim chủ giết nốt người em của Nguyên là Đạt Lan. Từ đó Kim chủ càng cho Lượng là người trung thành nên càng tín nhiệm.

Làm vua

Giết vua Kim giành ngôi

Khi đó trong cung nước Kim lại xảy ra thảm sát. Vua Kim do bị Bùi Mãn hậu áp chế lâu ngày nên sinh bực tức, cuối cùng giết chết Bùi Mãn hậu. Tháng 11 ÂL, Kim chủ triệu người vợ của Tạc vương Nguyên là Tản Mão vào cung ngày đêm sủng ái, lại giết cả Đức phi Ô Khố Lý thị, Qua Nhĩ Giai thị, Trương thị... Nhân lúc cung trung rối loạn, Hoàn Nhan Lượng bắt đầu kế hoạch của mình. Ông liên kết với Bộc Tán Hốt Thổ, A Lý Xuất Hổ, nội thị Đại Hưng Quốc và Thượng thư tỉnh lệnh sử Lý Lão tăng làm nội ứng mình. Đêm ngày Đinh Tị (9 tháng 1) năm 1150, tức Kim Hoằng Thống năm thứ 9, Tống Thiệu Hưng năm 19, Bộc Tán Hốt Thổ, A Lý Xuất Hổ ở trong cung, Hoàn Nhan Lượng cùng em rể là Đồ Đan Trinh, Bỉnh Đức, Ô Đạt... hội hợp trong nhà Đường Cổ Biện. Hưng Quốc làm chìa khóa, giả chiếu lệnh của Kim chủ triệu Đường Cổ Biện. Vệ sĩ cho rằng Đường Cổ Biện là con rể của Kim chủ nên không nghi ngờ. Bọn Lượng vì thế theo chân Đường Cổ Biện tiến vào cung, dùng chìa khóa mở cửa tẩm cung. Khi đến điện môn, vệ sĩ phát hiện có điều mờ ám nhưng lại bị Đường Cổ Biện dọa nạt chẳng dám làm gì. Khi họ tới tẩm điện, Kim chủ nghe tiếng bước châ mới biết là có biến, bèn định bỏ chạy. Hoàn Nhan Lượng cùng tất cả tùy tùng đem đao xông vào. Vua Kim vội vã tìm đao chống lại, nhưng không thấy đâu (vì Đại Hưng Quốc đã giấu đi). Ngạch Liệt Sở Khắc tiến lên trước, rồi Tư Cung cũng xông vào chém vua Kim ngã lăn xuống đất. Lượng đích thân bồi thêm vài nhát thì Hi Tông mới chết hẳn. Giết xong vua Kim, Hoàn Nhan Lượng và chúng tướng ra khỏi cung, vào đại sảnh. Rồi ông giả lệnh vua Kim muốn lập hoàng hậu mà triệu chư vương đại thần đến. Tào Quốc vương Hoàn Nhan Tông Mẫn nghe tin không muốn đi nhưng rốt cục thì cũng vào cung. Vừa đến nơi thì Kim chủ Lượng đã sai Tư Cung giết chết. Tả thừa tướng Hoàn Nhan Tông Hiền cũng bị giết luôn, còn Tham tri chính sự Tiêu Tứ bị phế và bị cấm cố.

Hoàn Nhan Lượng lên ngôi (9 tháng 1 năm 1150), ông truy phế vua cũ là Đông Hôn vương, lấy Bỉnh Đức là Tả thừa tướng kiêm Thị trung, Đường Cổ Biện là Tả thừa tướng Kiêm Trung thị lệnh, Ô Đạt là Bình chương chính sự, Bộc Tán Hốt Thổ là Tả phó điểm kiểm, A Lý Xuất Hổ làm Hữu phó điểm kiểm, Đồ Đan Trinh Tả Vệ tướng quân, Đại Hưng Quốc làm quảng Ninh doãn, sáu kẻ đều được ban thiết khoán. Các đại thần từ Thái sư Lĩnh tam tỉnh sự Hoàn Nhan Úc 20 người tiến tước, tặng chức Các hữu sai.

Ngày 11 tháng 1, đổi niên hiệu Hoằng Thống năm thứ 9 thành Thiên Đức năm đầu. Lấy Nhuế vương Hanh con Lương vương Ngột Truật làm Hữu Vệ tướng quân để làm đối trọng với các con của Kim Thái Tông có thế lực lớn trong triều. Ngày 14, tôn cha là Oát Bản (Hoàn Nhan Tông Cán) là Đức Tông hoàng đế, nơi ở cũ của Tông Cán là Hưng Thánh cung.

Trị vì thời kì đầu (1150 - 1154)

Lúc còn làm tể tướng, Hoàn Nhan Lượng đã e ngại về các con của Kim Thái Tông có quá nhiều quyền lực, thường cùng Đường Cổ Biện và Bỉnh Đức bàn cách. Nhưng sau khi soán vị ông thay đổi thái độ với hai người này; lại bí mật bàn bạc với Tiêu Dụ để giết chết hết hậu duệ của Thái Tông, nhưng chưa biết lấy lý do gì. Tiêu Dụ gợi ý cho ông nên giả cáo trạng Tiêu Ngọc - người gần gũi với Hoàn Nhan Tông Bổn (con trai Kim Thái Tông) - tố cáo Tông Bổn mưu phản. Kim chủ làm theo, cho triệu Tông Bổn vào triều. Khi Tông Bổn cùng em là Phán Đại Tông chính sự Hoàn Nhan Tông Mĩ đến nơi, Kim chủ lập tức cho giết chết. Tiêu Dụ lại cho triệu Tiêu Ngọc. Tiêu Ngọc bị ép phải viết tờ cáo trạng tố cáo Bỉnh Đức, Đường Cổ Biện, liên kết với Tông Bổn làm phản. Kim chủ nhận được tờ cáo trạng, rất hoan hỉ, bèn lập tức hạ lệnh giết chết bọn Đông Kinh lưu thủ Hoàn Nhan Tông Ý, Bắc Kinh Lưu thủ Hoàn Nhan Tông Biện, tổng cộng hạ sát hơn 70 người con cháu Kim Thái Tông khiến ông này tuyệt tự kể từ đó. Kim chủ lại nghe lời gièm của Ô Đạt sai giết chết cả Đường Cổ Biện và Bỉnh Đức, mà Bỉnh Đức chính là cháu nội của Niêm Một Hát (Hoàn Nhan Tông Hàn), một tướng soái quyền nghiêng triều dã dưới thời Thái Tông. Cho nên Kim chủ cũng nhân việc này giết chết hơn 30 người con cháu của Niêm Một Hát, khiến Một Hát bị tuyệt tự. Rồi sau đó Kim chủ giết tiếp hơn 50 người trong tông thất.

Mấy hôm sau, có chiếu phong Tiêu Ngọc làm Lễ bộ thượng thư, Tiêu Dụ làm Thượng thư tả thừa, Ô Đạt làm Tư không, Tả thừa tướng kiêm Thị trung; Hoàn Nhan Tông Nghĩa, Ôn Đô Tư Trung là Bình chương chính sự, Lưu Lân là Thượng thư hữu thừa, Bộc Tán Hốt Thổ làm Điện tiền đô điểm kiểm. Tháng 5 ÂL năm 1150, Kim chủ Lượng phong Đại Thác Bốc Gia làm Hành thai thượng thư Hữu thừa tướng, Nguyên soái như trước.

Cũng trong năm này, Kim chủ Lượng tôn đích mẫu Đồ Đan thị cùng mẹ đẻ Đại thị đều làm hoàng thái hậu. Cung của Đồ Đan thị làm Vĩnh Thọ, gọi là Tây cung; còn Đại thị sống ở Đông cung (cung Vĩnh Ninh). Thấy Tả thừa tướng Ô Đạt trong một buổi mình ra triều trễ đã dẫn trăm quan ra về, Kim chủ tỏ ra không vừa lòng, bèn giáng Ô Đạt là Sùng Nghĩa quân tiết độ sứ. Lấy Ôn Đô Tự Trung làm Tả thừa tướng, Tiêu Dụ làm Bình chương chính sự]]... Theo đề nghị từ quần thần, ông tự xưng tôn hiệu là Pháp Thiên Ứng Vận Vũ Tuyên Văn Đại Minh Thánh Hiếu hoàng đế. Sau đó một lần trong cung có yến tiệc mẹ đẻ của Kim chủ Lượng là Đại thị quỳ dâng rượu cho Thái hoàng thái phi Tiêu thị (vợ Thái Tổ) nhưng Thái phi không để ý. Kim chủ tức giận, hạ lệnh giết Thái phi. Tháng 9 ÂL năm đó, Kim chủ Lượng quyết định lập Huệ phi Đồ Đan thị làm hoàng hậu, Thiếp là Đại thị, Tiêu thị, Da Luật thị đều được phong làm phi, tần.

Hoàn Nhan Lượng lại muốn giết chết người trong tông thất là Liêu vương Hoàn Nhan Xá Âm cùng con cháu cùng Bình chương chính sự Hoàn Nhan Tông Nghĩa, sai Sử Ước làm việc này, vu tội cho cha con Hoàn Nhan Cảo và Hoàn Nhan Tông An mưu phản, rồi giết Hoàn Nhan Cảo ở Biện Kinh, và giết cả nhà của Hoàn Nhan Tông Nghĩa, tông thất triều Kim bị tàn sát với số lượng vô cùng lớn. Cuối năm 1150, Kim chủ phong cho Đồ Đan Cung làm Bình chương chính sự, Trương Hạo làm Thượng thư hữu thừa; Đại Thác Bốc gia phong Thượng thư Hữu thừa tướng, Trung thư lệnh, Trương Trung Phu Tham tri chính sự...

Kim chủ Lượng còn có ý muốn diệt luôn vương triều Nam Tống ở phía nam Hoài Hà tiến tới thống nhất Trung Quốc. Để bắt đầu cho kế hoạch này, ông lần dời đô về phía nam để gây ảnh hưởng tới vùng Hà Nam và Thiểm Tây mới chiếm được từ triều Tống cuối thập niên 1130. Năm 1151, Kim chủ Lượng hạ chiếu chuẩn bị dời đô tới Yên Kinh, lệnh cho Thượng thư Hữu thừa Trương Hạo, Hữu thừa Thái Tùng điều dân phu từ các lộ xây dựng thành quách, cung thất ở Yên Kinh, quy mô y hệt như cố đô Biện Kinh của triều Bắc Tống, tốn khá nhiều tiền của; chỗ nào Kim chủ không vừa ý thì phá đi xây lại. Vào đầu năm 1153, Kim chủ dời đô đến Yên Kinh, hạ chiếu bố cáo trong ngoài về việc dời đô, đồng thời đổi niên hiệu là Trinh Nguyên, quan lại đều được thăng chức một đẳng. Lại đổi tên Yên Kinh là Trung Đô Đại Hưng phủ, Trung Kinh Đại Định phủ đổi là Bắc Kinh, Biện Kinh Khai Phong phủ đổi là Nam Kinh, còn Đông, Tây kinh vẫn là hai phủ Liêu Dương và Đại Đồng. Tước danh hiệu Thượng Kinh, đổi gọi nơi này là Hội Ninh phủ, Thái miếu gọi là cung Diễn Khánh thờ Thái Tổ, Thái Tông và Đức Tông thần chủ; sau đó xây Nguyên miếu ở phía đông thờ các đời tổ tiên của Thái Tổ. Sau đó Kim chủ Lượng phong cho Đồ Đan Cung làm Thái bảo, Lĩnh Tam tỉnh sự, Tiêu Dụ là Thượng thư Hữu thừa tướng kiêm Trung thư lệnh, Tả, Hữu thừa tướng Trương Thông Cổ và Trương Hạo làm Bình chương chính sự, Trương Trung Phu là Tả thừa, Túc Ngọc làm Hữu thừa, Lý Đức Cố làm Tư không, Lưu Ngạc làm Tham tri chính sự,...

Khi còn làm tể tướng, số thê thiếp của Hoàn Nhan Lượng chưa được tới con số 10. Vì thế sau khi lên ngôi, ông ra sức tìm kiếm mĩ nữ cho mình. Ông lại Đồ Đan Trinh nói với tể tướng Tiêu Dụ
Trẫm từ khi lên ngôi đến nay đã trị tội nhiều người. Nay muốn nạp hết thê thiếp của bọn chúng vào cung, được không?

Sau đó gợi ý Tiêu Dụ tấu thỉnh việc này giữa triều để có cớ mà thi hành. Tiêu Dụ bất đắc dĩ phải làm theo. Ban đầu là nạp con dâu của A Lỗ, con dâu của Hồ Lỗ, vợ của Hồ Thất Đả và vợ Giả Lý (em Bỉnh Đức). Vào mùa xuân năm 1152, quần thần nước Kim xin lập thái tử. Kim chủ nghe theo, lập hoàng tử Hoàn Nhan Quang Anh làm hoàng thái tử, bố cáo trong ngoài. Vợ của Sùng Nghĩa quân tiết độ sứ Ô Đạt là Đường Quát Định Ca trước kia đã tư thông với Kim chủ khiến Kim chủ nhớ tiếc khôn nguôi. Tháng 7 ÂL năm đó, Kim chủ ngầm ép buộc Đường Quát Định Ca giết chết Ô Đạt rồi nạp nàng vào cung phong làm quý phi. Đến năm 1153, ông lại tuyển thêm hơn 30 lương gia tử sung vào cung hầu hạ mình.

Đồ Đan thái hậu trước kia có việc bất mãn với Kim chủ Lượng. Nguyên là vào năm 1151, trong sinh nhật của Đồ Đan thái hậu thì Đại thái hậu đích thân quỳ dâng rượu chúc thọ bà. Khi đó Đồ Đan thái hậu mãi nói chuyện với khách nên chẳng để ý, Đại thái hậu thấy thế lại đứng dậy. Do vậy Kim chủ nghi Đồ Đan thái hậu cố tình làm thế, rất oán hận bà. Sau đó Kim chủ triệu các công chúa đã trò chuyện với thái hậu trong buổi lễ đến phạt mỗi người 10 trượng. Đại thái hậu thấy thế, đích thân đến can ngăn, Kim chủ không theo. Đồ Đan thái hậu biết việc cũng không vui; nên khi Kim chủ dời đô thái hậu không theo về Yên Kinh, vẫn ở phủ Hội Ninh. Tháng 4 ÂL năm 1153, mẹ đẻ Kim chủ là Đại thái hậu bệnh nặng, trước lúc mất yêu cầu Kim chủ đón thái hậu về, sau đó thì nhắm mắt xuôi tay. Ban đầu ông không nghe. Kim chủ vốn nghi ngờ người em là Cổn có danh tiếng, đến đó lại nghe được Cổn bàn về việc thiên mệnh, nên tức giậm, triệu Cổn vào kinh, không tra xét mà xử trảm tại chỗ. Sau đó Tả thừa tướng Ôn Đô Tư Cung xin trí sĩ, Kim chủ Lượng lại phong Xu mật sứ Hoàn Nhan Ngang là Tả thừa tướng, Đồ Đan Cung là Thái sư, Lĩnh tam tỉnh sự, không lâu sau ông này qua đời. Kim chủ lại lấy người thím của mình, tức vợ của A Lỗ Bố (Hoàn Nhan Tông Mẫn) là A Lại, phong làm Chiêu phi. Còn Đường Quát Định Ca trước nạp vào cung lại là một kẻ dâm đãng, khi sống với Ô Đạt đã tư thông với tên hầu trẻ; khi vào cung lại lén đưa hắn theo để tư thông. Việc bị phát giác, Kim chủ hạ lệnh cho Đường Quát Định Ca được tự tận. Vào năm 1154, Hữu thừa tướng nước Kim là Tiêu Dụ bị Kim chủ nghi ngờ vì chuyên quyền quá độ. Dụ vô cùng lo lắng, bèn cùng Tiêu Phùng Gia Nô, Tiêu Chiêu Chiết, Diêu Thiếu mưu phản, muốn lập cháu của cố Liêu chủ Da Luật Diên Hi làm đế, liên kết cả với Tây Bắc lộ chiêu thảp sứ Tiêu Hoài Trung. Hoài Trung không nghe, báo với Kim chủ. Kim chủ tức giận và ngạc nhiên vì Tiêu Dụ được mình tin tưởng bấy lâu lại mưu phản, bèn đích thân tra xét, Tiêu Dụ nhận tội và xin được chết. Kim chủ khóc lóc rồi đưa Dụ ra ngoài, giết chết cùng bọn loạn đảng. Tháng 2 ÂL năm đó, lấy Trương Hạo làm Thượng thư Hữu thừa tướng, Tiêu Ngọc Bình chương chính sự, Trương Huy làm Thượng thư Hữu thừa, Tiêu Hoài Trung là Xu mật phó sứ. Tháng 5 ÂL năm đó đến lượt A Lý Xuất Hổ cũng mưu phản, Kim chủ hạ lệnh giết luôn rồi hạ lệnh cho Truật Tư Lạt Thừa Truyền băm xác A Lý Xuất Hổ ngâm vào giấm. Không lâu sau Kim chủ giết tiếp người con của Ngột Truật là Quảng Ninh doãn, Hàn vương Hoàn Nhan Hanh. Lại phong cho Ôn Đô Tư Trung đã trí sĩ làm Thái sư, Lĩnh tam tỉnh sự, Bình chương chính sự Trương Thông Cổ làm Tư đồ, Bình chương chính sự như trước.

Kim chủ tiếp tục nạp thêm phi tần vào cung. Bất kể là cô dì cháu chắt miễn là có chút nhan sắc đều bị đưa vào hầu hạ Kim chủ. Kim chủ còn phong cho một số người chị em gái họ là phi: Con gái Tông Bổn là Quý phi, con gái Tông Vọng, cháu nội Tông Bàn làm Chiêu phi, con gái Tông Bật, Tông Bàn làm Thục phi... Kim chủ còn có thói quen mỗi khi lâm hạnh phi tần thì không cần trướng rủ màn che gì cả. Mỗi lần lâm hạnh thì cho nổi nhạc lên, triệu phi tần đến điện. Trên giường trải vải đệm, cho các phi tần cởi hết xiêm y, tất cả trần truồng nô đùa với nhau. Ông lại bảo người thân tín là Trương Trọng Kha giao hoan với các phi tần của mình để lấy hứng nhưng Trọng Kha không dám làm. Tuy nhiên Kim chủ đôi khi cũng nổi hứng ép Trọng Kha cùng các quan lại lõa lồ trước mặt mình (trừ Đô Đan Trinh). Mỗi khi thích một người nào đã có chồng thì Kim chủ lại sai người chồng mang theo gia quyến về kinh rồi bí mật bắt người vợ vào cung phục vụ mình, chẳng ai dám kêu ca gì. Lại nghe nói em Đường Quát Định Ca là Đường Quát Thạch Ca cũng xinh đẹp không kém người chị, nhưng đã lấy Bí thư giám Hoàn Nhan Văn, Kim chủ ép Văn hiến vợ vào cung, Văn không dám làm trái, Kim chủ phong Thạch Ca làm Mĩ phi. Lại giở trò tương tự ép Y Lý Bố nhường vợ cho mình. Nghe danh vợ của Tế Nam doãn Cát vương Hoàn Nhan Ô Lộc là Ô Lâm Đáp thị phong tư tài mạo tót vời cũng đem lòng ham muốn, buộc nàng phải vào cung. Ô Lâm Đáp thị nước mắt lưng tròng từ biệt Ô Lộc
Lần này thiếp không đi thì tính mệnh của vương khó bảo toàn. Dù có đi thiếp cũng sẽ không làm ô nhục danh tiếng của Đại vương.

Rồi rời khỏi Tế Nam. Người hộ tống biết Ô Lâm Đáp thị không muốn lấy Kim chủ, sẽ tìm cách tự tận nên phòng hộ rất kĩ. Nhưng khi đến cách Trung Đô 10 dặm thì nàng đã lấy trâm cài tóc tự sát. Kim chủ nghi ngờ Ô Lộc bảo nàng làm vậy rất bực, giáng Ô Lộc làm Tây Kinh lưu thủ

Trị vì thời kì giữa (1155 - 1159)

Đầu năm 1155, Kim chủ Lượng phong cho Đại Thắc Bặc Gia làm Thái phó, Lĩnh tam tỉnh sự. Tháng 2 ÂL cùng năm, lấy tả thừa tướng Hoàn Nhan Ngang làm Thái úy, Xu mật sứ, hữu thừa tướng Trương Hạo làm Tả thừa tướng kiêm Thị trung, Bồ Tát Tư Cung làm Hữu thừa tướng kiêm Trung thư lệnh. Thượng thư tả thừa tướng Trương Trung Phu bị bãi chức, Hữu thừa Trương Huy được làm Bình chương chính sự, Lưu Ngạc được phong Tả thừa. Khi đó ở Từ châu có nhà sư Pháp Bảo ngông cuồng tự đại, mà hai thừa tướng Trương Hạo, Trương Huy cung phụng Pháp Bảo, tự đặt mình dưới ông mình. Tháng 3 ÂL năm đó, Kim chủ đem việc ra xét xử, đánh Pháp Bảo 200 roi và Hạo, Huy mỗi người 20 roi vì tội làm mất thể diện của đại thần. Tháng 9 ÂL cùng năm, Kim chủ Lượng nhớ lại lời di mệnh của mẹ đẻ Đại thị nên đích thân đến Sa Lưu hà nghênh đón Đồ Đan thái hậu về triều. Ông sai tả hữu cầm hai cây trượng, đích thân đến quỳ nhận tội với thái hậu
Lượng phạm tội bất hiếu, nay xin thái hậu trừng phạt.

Đồ Đan thái hậu hài lòng nói
Phàm dân chúng có con cái khắc gia cũng thương yêu, huồng hồ ta có đứa con như thế.

Rồi đồng ý theo về Trung Đô. Đồ Đan thái hậu được bố trí ở cung Thọ Khang. Cuối năm này Kim chủ tôn mẫu thân Đại thị là Từ Hiến hoàng hậu.

Năm 1156, vào dịp Tết nguyên đán, quần thần dâng tôn hiệu cho Kim chủ Lượng là Thánh Văn Thần Vũ hoàng đế. Trước đó từ tháng 9 ÂL năm 1155 Kim chủ du ngoạn săn bắn bên ngoài, không lên triều một lần nào. Mỗi khi quần thần có việc gấp cần tâu thì triệu Tả hữu ti lang trung tỉnh vào nội điện để trình bày. Đến đầu xuân năm 1156 ông mới lên triều và tiếp nhận tôn hiệu từ quần thần. Ông gia phong cho thái sư Ôn Đô Tư Trung lên làm Thượng thư lệnh, Thái úy và Hữu thừa tướng Bộc Tán Tư Cung làm Thái úy, Xu mật sứ, còn tả, hữu thừa là Lưu Ngạc và Tiêu Di bị bãi chức. Thái Tùng Niên được phong Thượng thư hữu thừa, Tiêu Ngọc làm Hữu thừa tướng, lại bãi chức Bình chương chính sự của Trương Huy và không cử người thay thế. Tháng 2 ÂL, Kim chủ cải niên hiệu thành Chính Long, đại xá thiên hạ. Ông ngự ở Tuyên Hoa môn nghênh Đức Phật, hạ lệnh ban cho các chùa 500 quyển kinh, 50 đoạn thải, 500 gian tiền. Ngày Tân Hợi tháng 5 ÂL, Tu dung An thị do tác loạn trong cung nên bị giết chết.

Đầu năm 1157, Kim chủ Lượng dùng Công bộ thị lang Hàn Tích làm Đồng tri Tuyên Huy viện sứ, Tích không bái tạ khiến Kim chủ tức giận, lệnh đánh 120 trượng và đoạt lại quan tước. Không lâu sau ông tuyên chiếu phế truất Kim Huy Tông Cảnh Tuyên hoàng đế Hoàn Nhan Tông Tuấn (phụ thân Kim Hi Tông) làm Liêu vương và cuối năm này thì bãi Thượng Kinh lưu thủ ti, lệnh Hội Ninh phủ hủy toàn bộ cung thất ở cố đô. Sang năm sau, ông phong cho Trương Huy làm Thượng thư tả thừa và Cao Triệu Hòa làm Xu mật phó sứ. Tháng 7 ÂL Kim chủ phong Hữu thừa tướng Trương Hạo làm Tư đồ và Thái Tùng Niên làm Hữu thừa tướng.

Trong những năm này, Kim chủ Lượng bắt đầu nghĩ tới việc thân chinh tiêu diệt các nước khác, thống nhất Trung Quốc và bán đảo Triều Tiên. Vào đầu năm 1158, ông bàn luận với đại thần Trương Trọng Kha về việc thiên hạ, Trọng Kha cho rằng hiện nay thiên hạ có tới 4 chủ (Kim, Tống, Tây Hạ và Cao Ly) nên không thể cho Kim chủ là vua cả Trung Quốc và bán đảo Triều Tiên được, sau đó khuyên ông nên phạt Tống. Kim chủ cảm thấy tự tin hơn, tuyên bố trước quần thần:
Trẫm cử quân diệt Tống, bất quá mất 2, 3 năm; sau đó sẽ chiếm nốt Cao Ly, Tây Hạ, thống nhất thiên hạ làm một nhà; rồi luận công thiên trật, ban thưởng tướng sĩ.

Từ đó Kim chủ quyết ý nam chinh. Trong một cuộc gặp với đại thần Ngụy Tử Bình, ông bày tỏ ý kiến này nhưng Tử Bình không chịu vì cho rằng phong thổ Giang Nam không thích hợp cho binh sĩ nước Kim nếu tiến sâu vào, Kim chủ không hài lòng. Trong năm này, con trai Kim chủ là Thẩn Tư A Bất qua đời, ông trở nên tức giận, cho giết thái y phó sứ Tạ Hữu Chánh cùng nhũ mẫu của hoàng tử. Ông lại triệu các đại thần Lý Thông, Địch Vĩnh Cố, Kính Tự Huy, Triệu Nhữ Gia bàn kế nam xâm. Thông và Tự Huy ủng hộ kế hoạch hai người kia không đồng tình. Năm 1158, sứ Tống Tôn Đạo Phu đi sứ triều Kim trở về báo cáo Kim chủ Lượng muốn tiến xuống phía nam, Tống triều không tin. Trong khi ở miền bắc, Kim chủ Lượng chuẩn bị cả việc dời đô đến Biện Kinh cho tiện việc nam xâm. Ông sai Tả thừa tướng Trương Hạo, Tham tri chính sự Kính Tự Huy xây dựng cung thất ở Biện. Trương Hạo cũng tỏ ra không mấy đồng tình với việc này nhưng bề ngoài vẫn nói với Kim chủ rằng trời đã muốn diệt Triệu thị, Kim chủ rất hài lòng. Việc xây cung thất này cực kì tốn kém, chi phí vận chuyển gỗ lên tới 2000 vạn, một xe phải dùng tới 500 người vận chuyển. Chi phí xây mỗi cung điện phải lên tới hàng vạn. Chỗ nào Kim chủ không vừa ý phải phá đi xây lại khiến dân chúng ta thán. Sang năm 1159, Kim chủ còn trùng tu thành quách ở Trung Kinh và xây chiến thuyền ở Thông châu, ngày một tiến gần với cuộc viễn chinh về phía nam. Ông nói với các tể tướng
Tống quốc tuy thần phục triều ta, đã có thệ ước (Hòa ước Thiệu Hưng) có bọn chúng không thành thật, lại chiêu binh mãi mã ở biên cương, chiêu nạp kẻ trốn tránh, không thể không phòng.

Rồi lại sai tuyển thêm lính tráng từ 20 đến 50 tuổi ở các lộ rồi bố trí ở Thượng Kinh, Đông Kinh, Bắc Kinh, Tây Kinh, lệnh gấp rút tuyển công nhân chế tạo vũ khí, đạn dược ở Yên Kinh, tạo thêm nhiều thuyền chiến, bắt công nhân làm việc bất kể ngày đêm, nhiều người bị chết. Lại bỏ quy định miễn lính cho người già cả bệnh tật hoặc con một phải nuôi cha mẹ già.... Cùng năm 1159, Thượng thư Tả thừa Trương Huy bị bãi, Đồ Đan Trinh được phong làm Xu mật phó sứ.

Trước kia Kim chủ cung phụng Đồ Đan thái hậu, tỏ ra rất hiếu thuận, ai cũng cho rằng Kim chủ là người chí hiếu. Nhưng lúc này việc chuẩn bị nam xâm của Kim chủ Lượng khiến Đồ Đan thái hậu không vừa lòng, nhiều lần can gián khiến Kim chủ càng lúc càng phẫn nộ. Đến cuối năm 1159, bên Kim sai Sử Nghi Sinh đi sứ triều Tống. Nghi Sinh vốn gốc người Phúc Kiến, coi triều Tống là tổ quốc của mình, nên ngấm ngầm tiết lộ ý định của Kim chủ Lượng cho Trương Đảo. Lúc đó Trần Khang Bá đang là Hữu thừa tướng vào báo việc, Tống Cao Tông không tin. Mãi đến lúc Trương Đảo vào tâu trình, Cao Tông mới lệnh điều động binh lực các nơi phòng bị và sai sứ sang Kim dò xét hư thực.

Trị vì thời kì cuối và cái chết (1160 - 1161)

Năm 1160, bên Tống sai Diệp Nghĩa Vấn đi sứ triều Kim. Nghĩa Vấn về báo đúng là có việc chuẩn bị chiến tranh của Kim chủ Lượng. Tống Cao Tông mới cho bãi chức của Thang Tư Thoái (người chủ hòa) và chuẩn bị bố phòng ở Lưỡng Hoài, chuẩn bị nghênh địch. Sự việc tiết lộ bị phát giác, Kim chủ cho đánh Da Luật Dực Nam 100 roi vì tội đi sứ làm nhục quốc thể và phanh thây Sử Nghi Sinh. Trong năm này ở Kim, Trương Vượng, Từ Nguyên làm phản ở Đông Hải, Kim chủ sai Từ Văn, Trương Hoành Tín đem quân thảo phạt, đánh dẹp được. Cùng năm này Ôn Đô Tư Trung qua đời.

Kim chủ Lượng sai Lương Cầu, Tiêu Đức Ôn tuyển mộ lính tráng từ các bộ tộc Hề, Khiết Đan, không giới hạn bao nhiêu người; lại trưng binh ở mười một một, tạo vũ khí, quân dụng... Việc chuẩn bị ngày một khẩn trương. Đầu năm 1161, Kim chủ rời khỏi Trung Đô, chuẩn bị tới Biện Kinh, đến tháng 7 năm đó thì chính thức dời đô về Biện. Tháng 4 ÂL ông cử Xu mật sứ Cao Cảnh Sơn cùng Hữu tư viên ngoại lang Vương Toàn đi sứ nước Tống nhân tiết Thiên Trung. Trước lúc đi ông dặn hai người
Khi gặp Tống chủ, khanh trách cứ ông ta mua ngựa ở vùng biên, tụ tập binh lính là có ý khác. Nếu muốn hòa hảo phải cắt Hán, Hoài dâng cho Kim.

Nhưng triều đình nhà Tống lấy lý do Thiên Thủy quận công Triệu Hoàn (tức Tống Khâm Tông) đã qua đời mà hoãn việc thương thuyết và chuẩn bị việc bố phòng, sứ Kim hết cách phải quay về. Tống Cao Tông hạ lệnh bố trí phòng bị gồm có Ngô Lân giữ Xuyên Thiểm, Lưu Kĩ phòng bị khu vực Giang - Hoài; Thành Mẫn phòng ngự ở trung du Trường Giang và Lý Bảo làm Duyện Hải chế trí sứ, soái 120 cỗ hải thuyền theo đường biển bắc tiến, tập kích thủy quân Kim. Tháng 7 ÂL Kim chủ dời đô tới Biện, bố trí Đồ Đan thái hậu ở cung Ninh Đức. Thái hậu sai thị tì Cao Phúc Nương đến hỏi việc dời đô, Kim chủ lén lút quan hệ với Cao Phúc Nương và sai làm nội gián, dò xét động tĩnh của Đồ Đan thái hậu. Cao Phúc Nương ra sức gièm pha bôi bác, nói thái hậu có ý phế lập, do đó hiềm khích giữa hai cung ngày một lớn.

Trong lúc này người Liêu ở phía bắc làm phản, giết chết Táo Hợp, lập cố di tộc nước Kim làm Chiêu thảo sứ, liên kế với Hoàn Nhan Ốc Trắc và Mục Côn Quát Lý phản Kim, quân lên tới mấy vạn. Kim chủ Lượng sai Bộc Tán Hốt Thổ dẫn 10000 quân đánh dẹp. Trong lúc đó tại triều, Trương Hạo được phong thái sứ, Tiêu Ngọc làm Thượng thư Tả thừa tướng, Bạch Ngạn Cung làm Xu mật phó sứ, Đồ Đan Cung làm Ngự sử đại phu... Rồi Kim chủ lại lùng bắt giết nhiều người trong họ Da Luật (Hoàng thất nước Liêu) cùng con cháu triều Bắc Tống hơn 130 người. Tháng 8 ÂL, Kim chủ giết thái hậu là Đồ Đan thị.

Lúc Bộc Tán Hốt Thổ xuất quân đánh Khiết Đan đã tới triều yết thái hậu. Thái hậu tỏ vẻ không vui nói với Hốt Thổ:
Quốc gia khi trước đóng ở Thượng Kinh, rồi dời sang Trung Đô, nay lại dời tới Biện Kinh; rồi còn hưng binh áp sát Giang, Hoài phạt Tống. Ta thường khuyên can mà bệ hạ đâu có nghe. Bây giờ Khiết Đan làm phản rồi thì tính sao?

Cao Phúc Nương đem những lời ấy tâu với Kim chủ, có thêm thắt; khiến Kim chủ tức giận và sinh nghi. Lại nhớ tới việc Đồ Đan thái hậu nuôi dưỡng người anh cả của mình là Trịnh vương Hoàn Nhan Sung, nay Sung tuy đã chết nhưng vẫn để lại bốn đứa con đều đã đến tuổi trưởng thành, mới sinh nghi thái hậu có ý phế lập. Lập tức lấy bảo kiếm, lệnh Điểm kiểm Đại Hoài Trung
Sau khi tới cung gặp thái hậu, cứ nói có chiếu chỉ buộc bà ta quỳ xuống rồi lập tức lấy mạng, về báo tin.

Đại Hoài Trung nhất nhất làm theo, ép thái hậu quỳ nhận chiếu thư. Vừa lúc đó là Hổ Đặc Mạt và Bộc Nhi liên tiếp cầm đao chém tới tấp. Cao Phúc Nương lại lấy dây thắt cổ thái hậu rồi cùng Đại Hoài Trung trở về phục mệnh. Kim chủ cho đốt thi thể thái hậu ở cung trung, vứt xác thái hậu xuống nước, rồi hạ lệnh giết chết rất nhiều thị tì, hộ vệ trong cung Ninh Đức. Lại giết bốn đứa con của Trịnh vương Sung là Đàn Nô, A Lý Bạch, Nguyên Nô, Da Bổ Nhi Nhĩ Nặc; phong Cao Phúc Nương làm Vân Quốc phu nhân, hứa sau khi diệt Tống rồi sẽ nạp làm phi; còn chồng Phúc Nương là Đặc Mạt Ca làm Trạch châu thứ sử. Ông còn bảo với Đặc Mạt Ca
Không được nhân khi say rượu mà đánh Phúc Nương, nếu trái lệnh sẽ chết ngay lập tức.

Sau đó thì Hàn lâm học sĩ Hàn Nhữ Gia khuyên Kim chủ bãi binh nghị hòa, Kim chủ không vừa ý, ra lệnh giết chết Nhữ Gia. Lúc đó Bộc Tán Hốt Thổ thảo phạt Khiết Đan khiến người Liêu phải bỏ chạy. Kim chủ nghi ngờ Bộc Tán Hốt Thổ cầm quân ở ngoài sinh biến, mà Hốt Thổ lại là thân tín của Đồ Đan thái hậu; liền cho triệu về, giết luôn rồi tàn sát cả gia tộc. Kim chủ phân quân đội thành 32 quân, bố trí Đô tổng quản, Phó tổng quản, lệ thuộc Tả hữu lĩnh quân Đại đô đốc và bố trí Tuần sát sứ ở các quân. Lấy Hột Thạch Liệt Lương Bật làm Hữu Lĩnh quân đại đô đốc, Phú Lý Hồn làm phó, Đồ Đan Trinh làm Tả giám quân, Đồ Đan Vĩnh làm Hữu giám quân, đi theo Kim chủ từ Thọ Xuân tiến tới Hoài Nam. Tô Bảo Hành làm Chiết Đông đạo thủy đô thống chế, Trình Gia làm phó chỉ huy quân lính theo đường biển tiến thẳng Lâm An; Lưu Ngạc làm Hán Nam đạo hành doanh đô thống chế, Bộc Tán Ô Triết làm phó tiến quân từ Thái châu đánh Kinh Tương, Đồ Đan Hợp Hỉ làm Tây Thục đạo hành doanh đô thống chế, Trương Tông Ngạn làm phó, từ Phượng Tường đánh vào Đại Tản quan... cùng nhau xuất quân phạt Tống. Trước lúc ra đi, Kim chủ Lượng triệu chư tướng thiết yến chúc mừng thắng trận, rồi để hoàng hậu Đồ Đan thị, thái tử Hoàn Nhan Quang Anh ở lại kinh đô. Trương Hạo, Tiêu Ngọc, Kính Tự Huy lo việc trong nước còn mình đem theo rất nhiều phi tần lên đường. Tổng cộng lực lượng của Kim là 60 vạn, nhưng hô khống là 100 vạn.

Đồ Đan Hợp Hỉ nhanh chóng tiến vào Đại Tản quan, nhưng bị Ngô Lân cho quân tập kích nên lui về Phượng Tường, Ngô Lân thu hồi Tần châu. Nhưng ở mặt trận phía đông thì người Kim đắc thế. Mặc dù quân Tống đã đánh chiếm được Nghi châu, Hải châu nhưng do Kim chủ tự mình đốc thúc quân sĩ vượt sông khiến người Tống thua trận. Trong khoảng 1 tháng, quân Kim tiến đến Hòa Châu. Nghe tin, Lưu Kĩ đang bị bệnh cũng phải đưa quân từ Trấn Giang vượt sông tiến đến Dương Châu, phái binh lên bắc đến Bảo Ứng, Hu Dị, Hoài Âm, chuẩn bị phòng ngự Hoài Đông. Nhưng phụ trách Hoài Tây là Vương Quyền ở mãi Kiến Khang, dưới sự thúc giục của Lưu Kĩ, mới đi Hòa Châu; Lưu Kĩ lại nhiều lần hạ lệnh, mới đi Lư Châu. Đầu tháng 10 ÂL, Lưu Kĩ đến Hoài Âm, thì quân Kim theo đường Hoài Tây vượt sông Hoài. Vương Quyền không hề phòng bị, nghe tin lập tức bỏ Lư Châu chạy về Hòa Châu. Lưu Kĩ bất đắc dĩ lui về Dương Châu, trong khi quân Kim vượt Hoài Hà, áp sát Trường Giang. Triều đình nhà Tống hoảng sợ, Tống Cao Tông lại muốn chạy ra biển tránh địch, nhưng bị Trần Khang Bá phản đối. Giữa tháng 10, triều đình lấy Diệp Nghĩa Vấm và Ngu Doãn Văn đến Giang Hoài đốc thúc quân đội. Lúc này quân Kim đã chiếm Chân Châu, Vương Quyền từ Hòa Châu trốn về Thái Thạch. Tiếp đó Lưu Kĩ phải bỏ Dương Châu về Qua Châu. Quân Kim đánh tiếp Qua châu, Lưu Kĩ lại phải lui về Trấn Giang. Lúc này người Kim lần lượt chiếm được Lư châu, Trừ châu, Hòa châu, Tương Dương, Phàn Thành, Dương châu...áp sát Trường Giang, chuẩn bị vượt sông tiến thẳng Lâm An.

Trong khi quân Kim đang thắng thế ở miền nam thì ở miền bắc, một biến cố lớn đã xảy ra. Kim chủ Lượng vốn bị mất lòng người do quá tàn ác bạo ngược. Khi ông tiến quân về nam, các tướng Hoàn Nhan Phục Thọ, Hoàn Nhan Mưu Diễn cùng nhau ủng hộ Tào Quốc công, Đông Kinh lưu thủ Hoàn Nhan Ô Lộc. Ngày 7 tháng 10 ÂL, Ô Lộc chính thức đăng cơ ở Liêu Dương, tức là Kim Thế Tông, cải nguyên là Đại Định<ref name="TTTTG135">Tục tư trị thông giám, quyển 135.</ref> Kim chủ Ung sau đó đem quân đánh chiếm Yên Kinh, kể ra 16 tội lớn của Kim chủ Lượng, phế ông làm Hải Lăng vương.

Quân Kim chuẩn bị vượt Trường Giang ở Thái Thạch Kì. Bồ Lư Hồn ra sức can ngăn, Kim chủ không nghe. Thị vệ Lương Hán Thần thì tán đồng việc vượt sông ngay lập tức. Ngu Doãn Văn lập tức men sông bố trận. Quân Tống đều náu mình sau núi, Kim chủ nghĩ cho rằng Thái Thạch trống rỗng, đưa thủy quân Kim áp sát bờ nam, mới thấy đối phương bày trận để đợi, nhân dân Đương Đồ cổ vũ kéo dài mười mấy dặm không dứt. Lượng không còn cách nào khác, thúc quân tiến lên. Thủy quân Tống dùng phần lớn là thuyền lớn mà linh hoạt; trong khi thuyền của quân Kim nhỏ hơn, không sao địch nổi, bị đánh cho đại bại.

Lúc này nghe tin trong nước có nội biến, Kim chủ Lượng nóiTa muốn sau khi diệt Tống thì cải nguyên là Đại Định, mà nay Ô Lộc lại dùng hai chữ đó, chẳng lẽ là ý trời.

Và muốn đưa quân trở về dẹp loạn, nhưng Lý Thông ra sức can ngăn và khuyến khích ông để các quân sĩ vượt sông, phá hết thuyền bè để dẹp đi ý định quay về của chúng. Kim chủ nghe theo, hôm sau lại cho tiến quân. Ngu Doãn Văn lại phái Tân Thịnh soái thủy quân chủ động tiến đánh Dương Lâm Khẩu ở bờ bắc Trường Giang. Về phần Kim chủ Lượng, ông nghĩ rằng quân Tống vừa thắng trận sẽ cho rằng quân Kim không dám đánh tiếp, nên có thể nhanh chóng vượt sông. Ai ngờ khi thuyền quân Kim rời khỏi bến, bị nỏ cứng của quân Tống bắn rát, lại bị pháo Tích lịch oanh kích, mất hơn 300 cỗ, một lần nữa chịu đại bại. Kim chủ phải cho lui quân về Hòa châu rồi Dương châu, lệnh giết chết Lương Hán Thần. Trong lúc này, Dương Tồn Trung giữ Trấn Giang cùng Ngu Doãn Văn duyệt binh trên Lâm Giang. Quân của Kim chủ Lượng vừa tới Qua châu, thấy thế cũng muốn vượt sông một lần nữa. Có viên tướng tâu rằng không nên, Kim chủ tức giận phạt vị tướng đó 50 trương rồi hạ lệnh cho quân sĩ nội trong ba ngày phải vượt sông, ai chậm trễ thì bị chém, lòng quân dao động. Kiêu kị Cao Tăng cùng thuộc hạ bỏ trốn, Kim chủ Lượng cho bắt chém rồi quy định quân sĩ trốn thì đầu mục chịu tội, đầu mục trốn thì tổng quản chịu tội. Thuyền bè được tập kết ở Qua châu để binh sĩ chuẩn bị vượt sông. Đến lúc này thì trong quân sinh biến. Chiết Tây đạo binh mã đô thống chế Da Luật Nguyên Nghi triệu tập chư tướng, bàn kế làm phản. Nguyên Nghi nóiHiện nay tân thiên tử đăng cơ ở Liêu Dương, chi bằng ta cùng nhau mưu tính việc lớn rồi đưa quân về bắc, tội gì phải chết ở Giang Nam này''.

Chư quân đều đồng lòng. Ngày 15 tháng 12 (tức Ất Mùi 11 ÂL), Da Luật Nguyên Nghi cùng với Đồ Đan Thủ Thố, Đường Cổ Ô Hiệt tấn công ngự doanh của Kim chủ Lượng. Kim chủ thấy tiếng huyên náo, nghĩ quân Tống tới tấn công nên nói với Đại Khánh Sơn triệu tập binh sĩ bàn kế chống địch. Đại Khánh Sơn vừa đi thì có mũi tên bắn vào quân trại. Kim chủ nhìn thấy mũi tên của quân mình mới hay là có nội biến. Loạn binh tiến vào bên trong, dùng dây xích thắt cổ Kim chủ Lượng. Kiêu kị chỉ huy sứ Đại Bàn muốn đem quân cứu nhưng cũng thất bại. Da Luật Nguyên Nghi cho giết bọn Lý Thông, Đồ Đan Vĩnh Niên, Quách An Quốc và Đại Khánh Sơn rồi đưa quân về Biện Kinh giết thái tử Quang Anh, sai sứ nghị hòa với triều Tống nhưng không được. Ngôi hoàng đế nước Kim thuộc về Kim Thế Tông Hoàn Nhan Ung.

Kim chủ Lượng ở ngôi 12 năm, thọ 40 tuổi. Da Luật Nguyên Nghi cho đốt xác của ông thành than. Về sau Kim chủ Ung cho mai táng Kim chủ Lượng ở Lộc Môn Cốc, Đại Phong Sơn là nơi chôn cất các thân vương triều Kim. Năm 1181 ông bị phế làm thứ nhân, cải táng cách sơn lăng 40 dặm.

Đánh giá

Hoàn Nhan Lượng ở ngôi hơn 10 năm, làm nhiều việc ác. Trước hết là giết vua cướp ngôi, sát hại đại thần, đại nghịch giết mẹ, giết người rồi cướp vợ người, tam cương đều bị ông vi phạm. Lại tàn ác tiêu diệt tông tộc thân thích, lâm hạnh bất kể quan hệ máu mủ, bị hậu thế xưng là hôn quân vô đạo.

Gia quyến
 Cha: Hoàn Nhan Tông Cán, còn gọi là Cán Bản (Kim Đức Tông)
 Đích mẫu: Đồ Đan thị
 Mẹ đẻ: Đại thị
 Hậu phi
 Đồ Đan Hoàng hậu (徒單皇后)
 Đại Nguyên phi (大元妃)
 Quý phi (貴妃) Đường Quát Định Ca (唐括定哥)
 Tiêu Thần phi (蕭宸妃)
 Gia Luật Lệ phi (耶律麗妃)
 Lệ phi (麗妃) Đường Quát Thạch Ca (唐括石哥)
 Bồ Sát Chiêu phi (蒲察昭妃)
 Gia Luật Nhu phi (耶律柔妃)
 Gia Luật Chiêu viên (耶律昭媛)
 Cao Tu nghi (高修儀)
 Nam Tài nhân (南才人)
 Thọ Ninh Huyện chúa Hoàn Nhan Thập Cổ (con gái Oát Li Bất)
 Tĩnh Nhạc Huyện chúa Hoàn Nhan Bồ Lạc (con gái Ngột Truật)
 Thục phi Hoàn Nhan Sư Cô Nhi
 Quý phi Cổn Đồng Quận quân Hoàn Nhan Toa Lý Cổ Chân
 Quý phi Hoàn Nhan Dư Đô
 Nguyên phi Nại Lại Hốt (vợ Trương Định An)
 Lệ phi Đường Quát Bồ Lỗ Hồ Chỉ
 Con cái
 Hoàn Nhan Quang Anh, Đồ Đan Hoàng hậu sinh
 Thẩn Tư A Bất
 Hoàn Nhan Quảng Dương
 Vinh quốc Công chúa Hoàn Nhan Hợp Nữ, lấy Đồ Đan Thuật Tư Lạt (con A Lý Xuất Hổ)

Câu nói

Tham khảo
Kim sử
Tống sử
Tục tư trị thông giám

Chú thích

 Jing-shen Tao, The Jurchen in Twelfth-Century China. University of Washington Press, 1976, ISBN 0-295-95514-7.

Vua nhà Kim
Tể tướng Trung Quốc
Sinh năm 1122
Mất năm 1161
Vua Trung Quốc bị giết


title: Leptocerus rectus

text:
Leptocerus rectus là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Tham khảo

Chú thích

Trichoptera ở vùng nhiệt đới châu Phi
Leptocerus


title: Dự báo

text:
Dự báo là một công tác rất quan trọng trong nhiều ngành. Dự báo đặc biệt quan trọng với việc quản lý vĩ mô và kinh doanh.

Lịch sử vấn đề

Dự báo đã có nhiều manh nha từ trước, song nó chỉ thực sự phát triển vào cuối thế kỷ 19 trong một số ngành như hàng hải, nông nghiệp. Nhiều kỹ thuật dự báo ngày nay đã bắt đầu phát triển vào thế kỷ 19.

Các phương pháp dự báo

Những phương pháp dự báo được đưa ra và hoàn thiện dần qua thực tế. Các phương pháp phổ biến và tốt nhất được phát triển gần đây là:

Phương pháp phân tích:
Phương pháp san mũ:
Phương pháp ARIMA:

Nhiều phương pháp dự báo đòi hỏi một khối lượng tính toán lớn được hỗ trợ bằng các thiết bị tối tân chuyên ngành và các máy tính lớn tại các trung tâm tính toán. Có thể dẫn ra đây về các trung tâm dự báo sóng thần ở ven biển, nhất là Thái Bình Dương sau thảm họa sóng thần năm trước.. Trung tâm dự báo sóng thần Thái Bình Dương (PTWC) luôn phối hợp với các cơ quan khác để cảnh báo về nguy cơ sóng thần, tránh các thiệt hại.

Dự báo và các ngành chuyên môn
Mỗi một ngành lại xây dựng cho mình những phương pháp dự báo khác nhau. Có nhiều dự báo rất đặc thù như Phương pháp dự báo đứt gãy kiến tạo nhỏ được áp dụng cho việc nghiên cứu và dự báo về các vỉa than ở bể than Quảng Ninh.

Trong khi đó, trong kinh doanh, người ta có thể dùng nhiều phương pháp khác nhau tùy trường hợp và lĩnh vực cụ thể, thí dụ như dự báo tỷ giá hối đoái bằng phương pháp chuỗi thời gian, cũng về tỷ giá, người ta có thể dùng mô hình kinh tế lượng về nhân tố xác định tỷ giá.

Thời tiết và thủy văn là những ngành có nhiều phương pháp dự báo thuộc loại nhất. Tuy nhiên, ngoài các phương pháp dự báo của thế giới, còn có những phương pháp dựa trên đặc điểm tình hình cụ thể của từng khu vực như "Dự báo lũ bằng phương pháp mực nước tương ứng" của các học giả Việt Nam ở Đồng bằng sông Cửu Long.

Không thể liệt kê hết các phương pháp dự báo trong các ngành. Các phương pháp này còn tiếp tục được nghiên cứu và phát minh. Mỗi chuyên gia sẽ cần nắm được các phương pháp dự báo trong ngành của mình.

Chú thích

Chuỗi thời gian
Quản lý chuỗi cung ứng
Dự báo thống kê


title: Ngày Julius

text:
Hôm nay
là ngày Julius

[]
Ngày Julius hoặc số ngày Julius (viết tắt theo tiếng Anh là JDN) là số ngày đã trôi qua kể từ 12 giờ trưa Giờ Greenwich (UT) của thứ hai, ngày 1 tháng 1, năm 4713 TCN trong lịch Julius đón trước (tức là 24 tháng 11, 4714 TCN trong lịch Gregory đón trước, cũng là ngày Julius 0).

Hệ thống ngày Julius thường được dùng trong thiên văn học để thống nhất mọi sự kiện thiên văn, miêu tả bởi nhiều hệ thống lịch khác nhau, vào một hệ thống ngày duy nhất.

Niên kỷ Julius
Niên kỷ Julius (viết tắt theo tiếng Anh là JD) là số ngày Julius cộng với phần thập phân của ngày đã trôi qua kể từ 12 giờ trưa.

Trong khi số ngày Julius là số nguyên thì niên kỷ Julius là số thực, cộng thêm giờ, phút và giây, quy đổi ra phần thập phân của ngày.

Ví dụ
 Ngày 1 tháng 1 năm 2000 trong lịch Gregory (lịch mà chúng ta sử dụng trong đời sống hiện nay) là ngày Julius số 2.451.545. Như vậy cũng có thể tính số ngày Julius bằng việc tính số ngày đã trôi qua kể từ 1 tháng 1 năm 2000, cộng thêm 2.451.545.
 09:17, 20 tháng 6 2005 (UT), thời điểm bài viết này được tạo ra là niên kỷ Julius số 2.453.541,88681.

Cách tính
Số ngày Julius có thể tính bởi các công thức sau, sử dụng năm thiên văn (1 TCN là 0, 2 TCN là −1, 4713 TCN là −4712):
a = [(14 - tháng)/ 12]
y = năm + 4800 - a
m= tháng + 12a - 3

Chuyển một ngày trong lịch Gregory (giữa trưa) ra số ngày Julius:
JDN = ngày + [(153m + 2)/5] + 365y + [y/4] - [y/100] + [y/400] - 32045

Chuyển một ngày trong lịch Julius (giữa trưa) ra số ngày Julius:
JDN= ngày + [(153m + 2)/5] + 365y + [y/4] - 32083

Trong các công thức trên [x/y] là phần nguyên của phép chia x/y.

Tính niên kỷ Julius, thêm giờ, phút, giây theo UT:
JD= JDN + (giờ - 12)/24 + phút/1440 + giây/86400

Ngày trong tuần có thể tìm thấy từ số ngày Julius bằng việc tìm số dư trong phép chia cho 7, với 0 nghĩa là thứ 2.

Lịch sử

Số ngày Julius đã được dựa trên chu kỳ Julius đề xuất bởi Joseph Scaliger năm 1583, vào thời lịch Gregory mới xuất hiện:

 15 (chu kỳ Thập Ngũ) × 19 (chu kỳ Meton) × 28 (chu kỳ Mặt Trời) = 7980 năm

Ngày khởi nguyên của chu kỳ này là lần cuối cùng cả ba chu kỳ ở năm đầu tiên — Scaliger chọn thời điểm khởi nguyên này vì nó xuất hiện sớm hơn mọi sự kiện lịch sử và thiên văn đã biết thời đó. Scailger chọn tên Julius vì nó hợp với tên lịch Julius đang sử dụng thời ông.

Trong quyển Outlines of Astronomy, xuất bản lần đầu năm 1849, nhà thiên văn John Herschel đã viết:

Năm đầu tiên của chu kỳ Julius, cũng là năm số 1 của 3 chu kỳ thành phần, là vào năm 4713 TCN, và giữa trưa ngày 1 tháng 1 của năm đó, đối với kinh tuyến đi qua Alexandria, là thời điểm khởi nguyên, để xác định các sự kiện lịch sử, bằng việc tính số nguyên ngày giữa thời điểm khởi nguyên và giữa trưa (đối với Alexandria) của ngày. Thiên đỉnh của Alexandria được chọn vì Ptolemy đã dựa vào nó khi đề xuất kỷ nguyên Nabonassar, cơ sở của mọi tính toán của ông.

Các nhà thiên văn đã chọn ngày Julius của Herschel vào cuối thế kỷ 19, nhưng chọn kinh tuyến Greenwich thay cho Alexandria, sau khi Greenwich được chọn làm kinh tuyến gốc bởi một hội nghị quốc tế năm 1884.

Ngày Julius bắt đầu vào giữa trưa vì vào thời Herschel đề xuất nó, các ngày trong thiên văn học đều bắt đầu vào giữa trưa. Việc chọn thời điểm giữa trưa để bắt đầu tính ngày đã có từ thời Ptolemy. Ông đã chọn giữa trưa vì Mặt Trời đi qua kinh tuyến của người quan sát luôn vào cùng thời điểm trong mọi ngày quanh năm, khác với thời điểm Mặt Trời mọc hay Mặt Trời lặn có thể thay đổi tùy mùa đến vài giờ. Giữa đêm đã không được chọn vì nó đã không thể được tính chính xác nếu chỉ dùng đồng hồ nước. Hơn nữa, nếu ngày bắt đầu từ giữa trưa, các quan sát trong đêm có thể chỉ cần ghi vào một ngày, vì cả buổi đêm nằm gọn trong một ngày (các quan sát trong đêm của Ptolemy đều phải ghi hai ngày, theo ngày Ai Cập, bắt đầu từ rạng đông, và ngày Babylon, bắt đầu lúc hoàng hôn). Việc chọn mốc giữa trưa được dùng cho nhiều quan sát thiên văn đến tận năm 1925.

Xem thêm
 Lịch Julius
 Năm Julius
 Lịch Gregory

Tham khảo

(bằng tiếng Anh)
 Gordon Moyer, "The Origin of the Julius Day System," Sky and Telescope 61 (April 1981) 311-313.
 Explanatory Supplement to the Astronomical Almanac, edited by P. Kenneth Seidelmann. University Science Books, 1992. ISBN 0-935702-68-7

Liên kết ngoài
 U.S. Naval Observatory Julius Date Converter
 Julius Day and Civil Date calculator
 U.S. Naval Observatory Time Service article
 Outlines of Astronomy by John Herschel
 International Astronomical Union Resolution 1B: On the Use of Julius Dates
 Open-source date conversion software

Lịch Julius
Lịch thiên văn
Niên đại học
Cơ học thiên thể
Thời gian trong thiên văn học


title: Fontenay-le-Comte (tổng)

text:
Tổng Fontenay-le-Comte là một tổng, nằm ở tỉnh Vendée trong vùng Pays de la Loire.

Các xã
Tổng Fontenay-le-Comte bao gồm các xã sau:
 Fontenay-le-Comte (thủ phủ): 13 792 người (1999)
 Auzay: 522 người (1999)
 Chaix: 422 người (1999)
 Fontaines: 870 người (1999)
 Le Langon: 1 010 người (1999)
 Longèves: 910 người (1999)
 Montreuil: 644 người (1999)
 L'Orbrie: 774 người (1999)
 Pissotte: 1 101 người (1999)
 Le Poiré-sur-Velluire: 633 người (1999)
 Velluire: 508 người (1999)

Tham khảo

Fontenay-le-Comte


title: Kaema

text:
Cao nguyên Kaema nằm tại Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên. Vây quanh cao nguyên là các dãy núi Rangrim, Macheollyeong và Bujeollyeong. Độ cao của cao nguyên thay đổi từ 700 đến 2.000 mét so với mặt biển với tổng diện tích 40.000 km², dốc về phía bắc đến biên giới với Trung Quốc. Đây là vùng bình nguyên lớn nhất tại bán đảo Triều Tiên và thường được gọi là "nóc nhà của Triều Tiên". Tại Triều Tiên, cao nguyên Kaema được chia thành cao nguyên Kaema, cao nguyên Chagang và cao nguyên Baekmu (tại Musan). Trong trường hợp này, diện tích cao nguyên Kaema là khoảng 10.000 km².

Từ một triệu năm trước, cao nguyên Kaema vốn là một vùng đồng bằng bằng phẳng, một phần mở rộng của đồng bằng nằm ở Đông Bắc Trung Quốc ngày nay. Vì vậy, các sông như Hochon và Changjin đã từng là chi lưu của sông Tùng Hoa. Tuy nhiên, đồng bằng đã được nâng lên đến độ cao như ngày nay. Ngoài ra, bazan của dãy núi Paektu (Trường Bạch tại Trung Quốc) tích lũy tại huyện tự trị Trường Bạch, đã khiến cho các dòng sông đổ vào Áp Lục. Các thung lũng được hình thành sau đó do kết quả của các nhánh chi lưu. Địa hình bằng phẳng vẫn còn tồn tại ở một số nơi thuộc phần đông nam của cao nguyên.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 bookrags.com

Địa lý Bắc Triều Tiên
Cao nguyên châu Á


title: Thôi Huệ Cảnh

text:
Thôi Huệ Cảnh hay Thôi Tuệ Cảnh (chữ Hán: 崔慧景; 438—500), tự Quân Sơn, người phía đông Vũ Thành, Thanh Hà; là tướng lĩnh nhà Lưu Tống và nhà Nam Tề thời Nam Bắc triều trong lịch sử Trung Quốc.

Thời Tề Cao Đế, Tề Vũ Đế
Thôi Huệ Cảnh ban đầu là Quốc Tử học sinh, những năm Thái Thủy đời Minh Đế (465 - 472) nhà Lưu Tống, làm quan đến viên ngoại lang, không lâu sau chuyển sang làm Trường Thủy hiệu úy, Ninh sóc tướng quân. Sau này đi theo Tiêu Đạo Thành, trở thành người thân tín. Sau khi Tiêu Đạo Thành bình định Thẩm Du Chi, Thôi Huệ Cảnh làm An Tây tư mã cho Vũ Lăng Vương, Hà Đông thái thú, phòng vệ Thiểm Tây. Năm 479, Thôi Huệ Cảnh làm Trấn Tây tư mã, kiêm tư nghị, thái thú như cũ.

Cùng năm, Tiêu Đạo Thành xưng đế, quốc hiệu là Tề, tức là vua Tề Cao Đế. Thôi Huệ Cảnh được phong làm Nhạc An huyện tử, ăn lộc 300 hộ. Chuyển sang làm Bình Tây Phủ tư mã, Nam Quận nội sử. Lại dời sang làm Nam Man trưởng sử, gia phong làm Phụ Quốc tướng quân, nội sử như cũ.

Năm 479, người Tấn Thọ là Lý Ô Nô và người tộc Đê là Dương Thành cử binh phản Tề, tấn công Lương Châu, bị tướng Tề đánh bại. Năm 480, Lý Ô Nô lại tấn công Lương Châu một lần nữa. Tháng 5, Dự Chương Vương Tiêu Nghi sai Trung binh tham quân Vương Đồ Nam soái binh sĩ Ích Châu từ Kiếm Các đánh úp, lại phong Thôi Huệ Cảnh làm trì tiết, đô đốc việc quân 4 châu Lương, Nam, Bắc Tần và Sa Châu, Tây Nhung hiệu úy, thứ sử 2 châu Lương và Nam Tần, đưa binh sĩ Lương Châu đến đóng ở Bạch Mã, phối hợp với Vương Đồ Nam giáp kích Lý Ô Nô, đại phá được hắn. Lý Ô Nô chạy về giữ Vũ Hưng, nương nhờ Đê Vương Dương Văn Hoằng.

Năm 483, Tề Cao Đế mất, Tề Vũ Đế lên ngôi. Thôi Huệ Cảnh được tiến hiệu là Quán quân tướng quân. Trong thời gian tại nhiệm, ông gom góp tài vật, thu vén châu báu. Năm 485, ông sang làm Hoàng Môn Lang, lính chức Vũ Lâm Giám. Năm 486, ông sang làm Tùy Vương đông trung lang tư mã, gia phong Phụ quốc tướng quân. Sau đó, ông lại ra làm trì tiết, đốc Ti Châu quân sự, Quán quân tướng quân, Ti Châu thứ sử. Thôi Huệ Cảnh mỗi lần thăng tiến, đều bỏ của riêng dâng tặng hoàng đế, lần nào cũng đến vài trăm vạn. Tề Vũ Đế đối với việc làm này của Thôi Huệ Cảnh vô cùng hài lòng, nên gia phong cho ông nhiều hơn. Năm 491, ông đổi sang làm Thái tử tả soái, gia phong thẳng lên làm thường thị. Năm 492, ông dời sang làm Hữu vệ tướng quân, gia phong Cấp sự trung.

Tham gia chiến tranh Nam Tề - Bắc Ngụy

Phòng ngự biên cương
Năm 493, quân Bắc Ngụy chuẩn bị đánh Tề. Tề Vũ Đế nghe tin, phong Thôi Huệ Cảnh làm trì tiết, đốc việc quân ở Dự Châu, 2 quận Tây Dương của Dĩnh Châu, Nhữ Nam của Ti Châu, Dự Châu thứ sử, tiến hành phòng bị. Thôi Huệ Cảnh thấy thiếu chủ mới lên ngôi, bèn ngầm liên lạc với Bắc Ngụy, khiến cho triều đình nghi sợ. Bấy giờ Tây Xương hầu Tiêu Loan nắm giữ triều chính, chuẩn bị xưng đế, thấy Thôi Huệ Cảnh là tướng cũ của Cao Đế, Vũ Đế, tỏ ra nghi ngại với ông, nên vào tháng 1 năm 494, phong Tiêu Diễn làm Ninh sóc tướng quân, giữ Thọ Dương. Thôi Huệ Cảnh khiếp sợ, mặc áo trắng ra đón, Tiêu Diễn dùng lời lẽ tốt đẹp mà phủ dụ ông. Năm 495, Thôi Huệ Cảnh được gia phong làm Quán quân tướng quân.

Năm 497, ông dời sang làm độ chi thượng thư, lĩnh chức Thái tử tả soái. Tháng 9 năm ấy, Bắc Ngụy Hiếu Văn Đế Nguyên Hoành đưa quân chia đường đánh Tề. Tháng 12, Tề Minh Đế Tiêu Loan ban chiếu cho Thôi Huệ Cảnh lĩnh 2 vạn quân, 1000 kỵ binh cứu viện Ung Châu, quân và dân ở Ung Châu đều chịu sự tiết chế của ông ta.

Trận Đặng Thành
Tháng 2 năm 498, sau khi quân Bắc Ngụy chiếm được thành Uyển Bắc, lập tức thừa thắng nam hạ đánh Đặng Thành. Tháng 3, Thôi Huệ Cảnh và Thái tử trung thứ tử Tiêu Diễn thua trận ở Đặng Thành. Thôi Huệ Cảnh lui về Tương Dương , khi ấy Nam Dương, Tân Dã, Nam Hương, Bắc Tương Thành, Tây Nhữ Nam cùng Bắc Nghĩa Dương quận đã bị phá. Thôi Huệ Cảnh, Tiêu Diễn và quân chủ Lưu Sơn Dương, Phó Pháp Hiến đưa 5000 quân quay lại Đặng Thành, hơn vạn kỵ binh Ngụy bất ngờ đuổi đánh họ, quân Tề lập tức lên thành chống cự. Hôm ấy, quân Tề chỉ ăn được một bữa sáng, trang bị gọn nhẹ để rút lui. Vì vậy mọi người vừa đói vừa sợ. Tiêu Diễn tính kế ra đánh, Thôi Huệ Cảnh nói: "Giặc không thể vây thành ban đêm, đến chiều tối phải tự bỏ đi vậy" Không như suy đoán đó, đại quân Bắc Ngụy nối nhau đuổi đến dưới thành. Thôi Huệ Cảnh coi giữ cửa nam, vào lúc quân Ngụy đến gần, bèn bí mật mở cửa thành chạy trốn, các tướng lĩnh khác của quân Tề cũng không hỗ trợ, liên hệ gì với nhau, đều tự rút quân, quân Ngụy từ cửa bắc tiến vào thành. Chỉ có tướng Tề là Lưu Sơn Dương đưa hơn trăm người gắng sức chiến đấu, một mặt chống cự, một mặt rút lui. Cuối cùng quân Ngụy cũng hạ được Đặng Thành. Quân Tề khiếp sợ, ngay chiều hôm ấy lên thuyền chạy về Tương Dương.

Cùng năm, Tề Vũ đế qua đời, Đông Hôn Hầu Tiêu Bảo Quyển lên ngôi. Thôi Huệ Cảnh đổi sang lĩnh chức Hữu Vệ tướng quân, Bình Bắc tướng quân, giả tiết như cũ.

Trận Mã Quyển
Năm 499, Thôi Huệ Cảnh theo thái úy Trần Hiển Đạt tiến công Bắc Ngụy, mưu đồ lấy lại 5 quận của Ung Châu đã bị Bắc Ngụy đánh chiếm. Tháng 2, Trần Hiển Đạt lĩnh bình cùng Tiền tướng quân Nguyên Anh nhà Bắc Ngụy giao chiến, luôn giành được thắng lợi, rồi vây thành Mã Quyển, trải qua 40 ngày. Trong thành không còn lương thực, quân giữ thành vừa đói vừa mệt, phải ăn thịt người chết và cây cỏ. Quân Ngụy buộc phải phá vây mà chạy, bị bắt bị giết cả thảy hơn ngàn. Quân Nam Tề vào thành. Trần Hiển Đạt phái quân chủ Trang Khâu Hắc tấn công Nam Hương, lấy được thành ấy.

Tháng 3, Ngụy Đế từ Lạc Dương xuất phát, lĩnh binh thân chinh đánh Trần Hiển Đạt, tiến đến Lương Thành. Bấy giờ, Thôi Huệ Cảnh lĩnh tấn công Thuận Dương. Thái thú Thuận Dương là Trương Liệt gắng sức cố thủ. Ngụy Đế phái Chấn Uy tướng quân Mộ Dung Bình Thành đưa 5000 kị binh đến tăng viện Thuận Dương. Cùng tháng, Ngụy Đế đến được thành Mã Quyển, ở bờ tây Quân Thủy đánh bại Trần Hiển Đạt. Hiển Đạt chạy về Kiến Khang, sĩ tốt thương vong hơn 3 vạn người. Vì vậy Thôi Huệ Cảnh buộc phải lui quân khỏi Thuận Dương. Thôi Huệ Cảnh dời sang làm Hộ quân tướng quân, gia phong Thị trung.

Tham gia dẹp loạn
Sau khi Trần Hiển Đạt thua trận trở về, được điều đi làm Giang Châu thứ sử. Bấy giờ Hiển Đạt nghe nói vua mới hay giết hại đại thần, còn sắp sửa phái binh tập kích Giang Châu. Tháng 11, Hiển Đạt khởi binh ở Tầm Dương, kể tội vua Tề, kêu gọi ủng hộ Tiêu Bảo Dần lên ngôi. Vua Tề tức thì ban chiếu cho Thôi Huệ Cảnh làm Bình Nam tướng quân, soái các lộ quân đi về phía tây chinh thảo. Khi ấy Phụ Quốc tướng quân Từ Thế Biểu chuyên quyền nắm giữ hiệu lệnh, vì vậy quân của Thôi Huệ Cảnh chỉ là dự bị mà thôi.

Tháng 1 năm 500, Dự Châu thứ sử Bùi Thúc Nghiệp cũng vì Tiêu Bảo Quyển không ngừng giết hại đại thần, sợ hãi không yên, lại thêm vào lúc Trần Hiển Đạt làm phản, Thúc Nghiệp cho quân đến cứu viện, thực ra là muốn bắt cá hai tay, triều đình đâm ra nghi ngờ ông ta. Bùi Thúc Nghiệp cân nhắc tới lui, rồi đem Thọ Dương đầu hàng Bắc Ngụy. Bắc Ngụy phái Bành Thành vương Nguyên Hiệp, Xa kị tướng quân Vương Túc soái bộ kị 10 vạn tới Thọ Dương tiếp ứng Bùi Thúc Nghiệp. Vua Tề nghe tin Bùi Thúc Nghiệp hàng Ngụy, lập tức hạ lệnh đánh dẹp. Viện binh của Bắc Ngụy còn chưa vượt qua sông Hoài, Bùi Thúc Nghiệp đã mất vì bệnh. Sau khi Hề Khang Sinh đến nơi, lập tức tiếp quản Thọ Dương.

Tháng 3, vua Tề ban chiếu cho Thôi Huệ Cảnh làm Bình Tây tướng quân, giả tiết, thị trung, hộ quân như cũ, soái thủy quân, Vệ úy Tiêu Ý làm Dự Châu thứ sử, soái lục quân thảo phạt Thọ Dương. Đại quân đóng ở bên ngoài thành Bạch Hạ.

Phản Tề

Thoát khỏi kinh thành
Thôi Huệ Cảnh thấy cựu thần bị giết sạch, tự thấy bản thân tuổi cao chức trọng, càng ngày càng lo sợ không yên, dần dần có ý muốn làm phản.

Khi đại quân thảo phạt Thọ Dương sắp lên đường, vừa lúc Tiêu Bảo Quyển đang xuất du ở thành Bạch Hạ, bèn triệu Thôi Huệ Cảnh một ngựa vào thành. May mắn là khi tiếp kiến, Tiêu Bảo Quyển chỉ nói vài lời phủ dụ, Thôi Huệ Cảnh vội vàng vái lạy từ biệt, ra khỏi thành thì lưng ông đã đẫm mồ hôi. Về nơi đóng quân, Thôi Huệ Cảnh mới dám cởi lòng, nói với tả hữu rằng:
"Chuyến này thật là nguy hiểm, bây giờ nghĩ lại, ta vẫn còn sợ!"

Con trai của Thôi Huệ Cảnh là Trực Các tướng quân Thôi Giác vào lúc đưa tiễn đại quân lên đường, đã cùng ông bàn bạc. Khoảng tháng 4, khi đại quân đã đến Quảng Lăng, Thôi Giác lập tức trốn khỏi kinh sư, chạy đến Quảng Lăng, cha con gặp nhau ở đó.

Khởi sự Quảng Lăng
Thôi Huệ Cảnh thấy cha con mình đã thoát khỏi kinh thành, vô cùng cao hứng. Ông soái quân đi khỏi Quảng Lăng hơn 10 dặm, lập tức triệu tập các quân chủ mở hội nghị, nói:
"Tôi chịu hậu ân của 3 đời vua, muốn đem hết sức mình báo đáp xã tắc. Nay ấu chủ hôn ám, triều đình bại hoại, nguy cơ chỉ sớm tối, nếu không phù trợ, tội vạ nặng nề. Ta muốn cùng các anh lập nên đại công, giữ yên xã tắc, các anh thấy thế nào?"

Mọi người đều hưởng ứng. Đại quân quay đầu, trở lại Quảng Lăng, tiến công Kiến Khang.

Trận Tương Sơn
Tề Đế Tiêu Bảo Quyển nghe tin Thôi Huệ Cảnh khởi sự, lập tức phong Tả Hưng Thịnh làm Hữu Vệ tướng quân, lĩnh binh thảo phạt Thôi Huệ Cảnh. Thôi Huệ Cảnh lưu lại Quảng Lăng đôi ba ngày, rồi mới soái quân vượt sông tiến xuống Giang Nam. Giang Hạ Vương Tiêu Bảo Huyền hưởng ứng Thôi Huệ Cảnh, hợp binh lực 2 trấn tương trợ. Thôi Huệ Cảnh liền tôn Tiêu Bảo Huyền làm chủ. Lúc này, Tiêu Bảo Quyển phái mã quân chủ Thích Bình, hoàng cung ngoại giám Hoàng Lâm Phu đi trước đến Kinh Khẩu hiệp lực phòng ngự, nhằm ngăn trở Thôi Huệ Cảnh tiến công Kiến Khang. Ngày 15, tháng 3, Tiêu Bảo Quyển phái Trung lĩnh quân Vương Oánh soái lĩnh các cánh quân ở Hồ Đầu xây đắp thành bảo, liên kết cánh quân đóng ở chân núi phía tây Tương Sơn, cả thảy hơn vạn người để chống lại Thôi Huệ Cảnh. Quân của Thôi Huệ Cảnh đến Tra Hình, người đắp đê là Vạn Phó Nhân hiến kế rằng:
"Nay đường bằng bị đài quân cắt đứt, không thể tiến lên. Tương Sơn có một con đường nhỏ thông đến Kiến Khang, chính là xuất kì bất ý vậy!"

Thôi Huệ Cảnh nghe lời ấy, nên phái 1000 sĩ tốt men theo đường nhỏ của Tương Sơn, từ chân núi phía tây nhân đêm tối tấn công. Quân triều đình kinh hãi, chạy trốn khắp nơi. Vua Tề lại sai Tả Hưng Thịnh đưa 3 vạn quân chống cự với Thôi Huệ Cảnh ở cửa Bắc Li. Tả Hưng Thịnh chưa đánh đã bỏ chạy.

Bao vây Kiến Khang
Không lâu sau, Thôi Huệ Cảnh tiến vào Nhạc Du Uyển, bao vây cung thành, các nơi Thạch Đầu, Bạch Hạ, Tân Đình, quân Tề chưa đánh đã trốn mất. Vào lúc Tả Hưng Thịnh rút lui, không có cách nào để vào cung, bèn trốn vào một con thuyền chở cỏ lau trên bến sông Hoài, bị Thôi Huệ Cảnh bắt được, mang ra chém đầu. Người ở kinh thành vô cùng hoảng sợ, Thôi Huệ Cảnh lại tuyên đọc lệnh của Phụng Đức thái hậu, phế Tiêu Bảo Quyển xuống làm Ngô Vương.

Lúc này, Thôi Giác cùng Thôi Cung Tổ tranh công, Thôi Huệ Cảnh không thể quyết định. Thôi Cung Tổ lại khuyên Thôi Huệ Cảnh dùng lửa đốt lầu Bắc Dịch, nhưng Thôi Huệ Cảnh thấy đại sự đã định, nên không đồng ý. Thôi Huệ Cảnh là người hay nói đạo nghĩa, lại thêm hiểu biết phật lý, đối với mọi người thường cao đàm khoát luận, khiến Thôi Cung Tổ trong lòng ngầm oán vọng. Đồng thời, Tề Đế Tiêu Bảo Quyển phái mật sứ ban chiếu cho Tiêu Ý đang đóng quân ở Tiểu Hiện đưa quân về cứu kinh sư. Tiêu Ý lĩnh hơn ngàn người từ Thái Thạch, vượt sông lên bờ, đến được Việt Thành. Ban đầu, Thôi Cung Tổ khuyên Thôi Huệ Cảnh sai 2000 người chặn quân ở bờ tây, lệnh không được vượt sông. Nhưng Thôi Huệ Cảnh lấy lý do rằng: thành sớm muộn sẽ hàng, ngoại viện ắt sẽ tan đi, mà không đồng ý. Bây giờ, Thôi Cung Tổ xin đánh, Thôi Huệ Cảnh cũng không cho phép, chỉ sai Thôi Giác lĩnh tinh binh hơn ngàn người vượt bờ nam, nhưng bị thua to trở về, hơn 2000 người chết đuối. Khi ấy Thôi Cung Tổ cướp được một nữ kĩ ở đông cung lại bị Thôi Giác giành mất, Thôi Cung Tổ vừa buồn vừa giận, nên đúng vào lúc nguy nan, đã cùng với kiêu tướng Lưu Linh Vận hàng Tề, sĩ khí của quân Thôi Huệ Cảnh hoàn toàn bị bẻ gãy.

Kết cục
Ngày 17 tháng 5 năm 500, Thôi Huệ Cảnh thấy đại thế đã mất, đành lĩnh một số thị tòng lặng lẽ trốn khỏi đại doanh. Trên đường, thị tòng đều bỏ trốn, Thôi Huệ Cảnh một ngựa chạy đến Giải Phổ, bị dân chài giết chết, khi đó được 63 tuổi. Người dân chài đặt đầu ông vào một cái giỏ đựng cá trạch, đưa đến kinh thành Kiến Khang.

Thôi Huệ Cảnh cử binh bao vây kinh thành 12 ngày, nhưng về sau vì ông chỉ huy không tốt, cuối cùng bị quân triều đình đánh bại.

Xem thêm
 Nam Tề
 Chiến tranh Nam Tề-Bắc Ngụy
 Tiêu Bảo Dần

Tham khảo
 Nam Tề thư
 Nam sử
 Tư trị thông giám
 Trương Huệ Thành, Thiên biến: Trung Quốc lịch đại chánh biến toàn cảnh

Chú thích

Tướng nhà Lưu Tống
Tướng nhà Nam Tề
Sinh năm 438
Mất năm 500


title: Perdita veris

text:
Perdita veris là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Timberlake mô tả khoa học năm 1968.

Chú thích

Tham khảo

Perdita
Động vật được mô tả năm 1968


title: Weißenhorn

text:
Weißenhorn là một đô thị ở huyện Neu-Ulm bang Bayern thuộc nước Đức.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Homepage City of Weißenhorn
Homepage of the Museum of local history in Weißenhorn


title: Minagrion canaanense

text:
Minagrion canaanense là một loài chuồn chuồn kim trong họ Coenagrionidae.

Minagrion canaanense được miêu tả khoa học năm 1967 bởi Santos.

Chú thích

Tham khảo

Minagrion


title: Nephrotoma korpa

text:
Nephrotoma korpa là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Nephrotoma


title: Baraguá, Cuba

text:
Baraguá là một đô thị ở tỉnh Ciego de Ávila của Cuba. Trung tâm hành chính nằm ở Gaspar.

Đô thị này nằm ở vùng đông nam tỉnh này.

Dân số
Năm 2004, đô thị Baraguá có dân số 32.408. Với diện tích , với mật độ dân số .

Tham khảo

Thành phố của Cuba
Tỉnh Ciego de Ávila


title: Wanzer

text:
Wanzer là một thị xã thuộc district of Stendal in Sachsen-Anhalt in Đức. Đô thị Wanzer có diện tích 7,38 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 124 người.

Tham khảo


title: Thần Khê

text:
Thần Khê (辰溪县), Hán Việt: Thần Khê huyện) là một huyện của địa cấp thị Hoài Hóa, tỉnh Hồ Nam, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Thần Khê nằm ở phía bắc của Trung Bộ Hoài Hóa, 109°54'-110°32' độ kinh đông, 27°53'-28°13' độ vĩ bắc. Huyện này có diện tích 1977 km2, dân số năm 2004 là 166.000 người, trong đó dân số phi nông nghiệp là 98.500 người. GDP năm 2004 là 1,66 tỷ nhân dân tệ.

Tham khảo

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện Hồ Nam
Hoài Hóa


title: 22628 Michaelallen

text:
22628 Michaelallen (1998 KV39) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 22 tháng 5 năm 1998 bởi nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 22628 Michaelallen

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1998


title: Euchlaena amoenaria

text:
Euchlaena amoenaria (tên tiếng Anh: Deep Yellow Euchlaena) là một loài bướm đêm thuộc họ Geometridae. Nó được tìm thấy ở miền đông Bắc Mỹ.

Sải cánh dài 30–50 mm. Con trưởng thành bay từ tháng 5 đến tháng 9. Có hai lứa trưởng thành một năm.

The larval food plant is unknown, but larvae of other loài thuộc chi feed on the foliage of deciduous trees.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài
Bug Guide
Images

A
Động vật được mô tả năm 1857
Angeronini


title: Gillman, Nam Úc

text:
Gillman là tên một vùng ngoại ô của Thành phố Port Adelaide Enfield ở miền tây bắc thành phố Adelaide, thủ đô tiểu bang Nam Úc, nước Úc. Mã bưu điện của ngoại ô là 5013.

Tham khảo

Ngoại ô Adelaide


title: Âm nhạc của planetarian ~Chiisana Hoshi no Yume~

text:
planetarian ~Chiisana Hoshi no Yume~ là tiểu thuyết ảo do Key phát triển và do Visual Art's và KineticNovel phát hành năm 2004. Câu chuyển kể về một người đàn ông trung niên bắt gặp một robot bị trục trặc trong một thành phố chết. Soundtrack chủ yếu do Magome Togoshi biên soạn và sắp xếp.

Album

Planetarian Original Soundtrack
Planetarian Original Soundtrack

Drama CD

A Snow Globe
Planetarian Drama CD "A Snow Globe"

Jerusalem
Planetarian Drama CD "Jerusalem"

Hoshi no Hito
Planetarian Drama CD "Hoshi no Hito"

Tham khảo

A
Key Sounds Label


title: Robbinsdale, Minnesota

text:
Robbinsdale, Minnesota là một thành phố nằm ở quận Hennepin thuộc tiểu bang Minnesota, Hoa Kỳ. Thành phố có diện tích 7,7  km² với diện tích mặt nước là 0,5  km², dân số theo ước tính năm 2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ là 14.124 người.

Tham khảo

Thành phố của Minnesota


title: La Liga 2005–06

text:
Giải vô địch bóng đá Tây Ban Nha 2005-06 hay La Liga 2005-06, là mùa giải thứ 75 của La Liga kể từ khi giải đấu được thành lập, bắt đầu từ ngày 27 tháng 8 năm 2005 và kết thúc vào ngày 20 tháng 5 năm 2006.

Thăng hạng và xuống hạng
Đội thăng hạng từ Segunda División 2004–05
 Cádiz CF
 Celta de Vigo
 Deportivo Alavés

Đội xuống hạng tới Segunda División 2005–06
 Levante UD
 CD Numancia
 Albacete Balompié

Thông tin đội bóng

Câu lạc bộ và vị trí

 Athletic Bilbao
 Atlético Madrid
 FC Barcelona
 Betis
 Cádiz CF
 Celta de Vigo
 Deportivo Alaves
 Deportivo de La Coruña
 Espanyol
 Getafe CF
 Málaga CF
 RCD Mallorca
 CA Osasuna
 Racing de Santander
 Real Madrid
 Real Sociedad
 Sevilla FC
 Valencia CF
 Villarreal CF
 Real Zaragoza

Bảng xếp hạng

||rowspan=7 style="background-color:#F9F9F9;"|

||rowspan=2 style="background-color:#F9F9F9;"|

kết quả thi đấu
 Lưu ý: Đội chủ nhà được liệt kê ở cột dọc bên trái còn đội khách ở hàng trên cùng.

Giải thưởng

Cúp Pichichi
Cúp Pichichi được trao cho cầu thủ ghi nhiều bàn thắng nhất trong mùa giải.

Cúp Zamora
Cúp Zamora được trao cho thủ môn có tỉ lệ để lọt lưới ít nhất

Giải phong cách

Nguồn: Guia As de La Liga 2006-07, tr. 144 (tạp chí thể thao)

Giải thưởng Pedro Zaballa
Cổ động viên Cádiz

Xem thêm
 Danh sách chuyển nhượng của La Liga – Mùa giải 2005-06
 Segunda División 2005–06
 Copa del Rey 2005–06

Chú thích

Mùa giải La Liga


title: Paratrigona guatemalensis

text:
Paratrigona guatemalensis là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Schwarz mô tả khoa học năm 1938.

Chú thích

Tham khảo

Paratrigona
Động vật được mô tả năm 1938


title: 6211 Tsubame

text:
6211 Tsubame (1991 DO) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 19 tháng 2 năm 1991 bởi S. Inoda và T. Urata ở Đài thiên văn Karasuyama.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 6211 Tsubame

Tiểu hành tinh Gefion
Được phát hiện bởi Takeshi Urata
Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1991


title: Mâm xôi lá hồng

text:
Mâm xôi lá hồng, dum lá hồng (danh pháp khoa học: Rubus rosifolius) là một loài cây bụi nhỏ có gai nhọn thuộc chi Mâm xôi (Rubus) của họ Hoa hồng (Rosaceae), bản địa của các rừng mưa và rừng thưa cây cao trong khu vực Himalaya, Đông Á và miền đông Australia.

Biến thể hoa kép Rubus rosifolius var. coronarius có tên là Đồ mi, ở VN quen gọi là trà mi, trà my. Đây là loài xuất hiện trong Truyện Kiều, tuy nhiên hiện nay nó bị gọi sai và gán sai cho loài sơn trà Nhật Bản - Camellia japonica.

Dum lá hồng có lá kép với mép lá có khía răng cưa, có các lông tơ trên cả hai mặt của lá chét. Hoa mọc thành chùy hoa hay đơn độc, màu trắng. Quả ăn được dài khoảng 2 cm.

Sử dụng
Quả ngọt, có hương thơm khi trồng trên đất có độ ẩm vừa phải. Quả cây dum lá hồng cũng được bày bán tại các khu chợ ven Himalaya.

Lá được sử dụng như là một loại trà thảo mộc để điều trị bệnh tiêu chảy, các tổn thương kinh nguyệt, chứng buồn nôn khi mang thai và các tổn thương trong lao động. Lá của nó có chứa một số tinh dầu

R.rosifolius ít khi được gieo trồng.

Biến thể Rubus rosifolius var. coronarius - Đồ mi hay trà mi
Ở đây là bàn về biến thể Rubus rosifolius var. coronarius. Biến thể này có tên là Đồ mi, ở VN quen gọi là trà mi, trà my.

Một số nguồn còn gọi cây này là trà mi, như nhóm Huê Diệp Chi với giải thích rằng trà mi (茶縻) cũng đọc là "đồ mi" (荼縻). Theo Khang Hy và Hình âm nghĩa tổng hợp đại tự điển thì chữ trà xưa viết là 荼 (đồ). Chữ 荼 từ thời Đông Hán (25-220) trở về sau phiên thiết là "Trạch gia âm trà". Thời Lương (502-557) trở về sau cũng đọc là trà nhưng quên giảm đi một nét, vẫn viết là 荼 (đồ). Từ đời Đường (618-907), Lục Vũ soạn quyển Trà kinh mới giảm một nét để thành chữ 茶 (trà). Vì thế hai chữ đồ mi 荼蘼 vẫn thường đọc là trà mi. Tuy nhiên, tên gọi trà mi rất dễ gây nhầm lẫn do hiện tại nó cũng được sử dụng để chỉ một vài loài trong chi Trà (Camellia) của họ Chè (Theaceae).

Thư viện ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài

Hải đường và trà mi

R
Thực vật Indonesia
Thực vật Malaysia
Thực vật Mauritius
Thực vật Nouvelle-Calédonie
Thực vật Papua New Guinea
Thực vật quần đảo Solomon
Thực vật Vanuatu
Thực vật Trung Quốc
Thực vật New South Wales
Thực vật Queensland
Trái cây có nguồn gốc Châu Á
Thực vật châu Á
Thực vật Úc
Thực vật xâm hại
Thực vật được mô tả năm 1791


title: Puncturella

text:
Puncturella là một chi minute deepwater keyhole limpets, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Fissurellidae, and slit limpets.

Các loài
Loài trong chi nàyinclude:
 Puncturella abyssicola A.E. Verrill, 1885
 Puncturella analoga Martens, 1903
 Puncturella brychia Watson, 1883
 Puncturella caryophylla Dall, 1914
 Puncturella conica (Orbigny, 1841)
 Puncturella cooperi Carpenter, 1864
 Puncturella demissa Hedley, 1904
 Puncturella enderbyensis Powell, 1958
 Puncturella galeata (Gould, 1846)
 Puncturella longifissa Dall, 1914
 Puncturella noachina (Linnaeus, 1771) - type species
 Puncturella parvinobilis Okutani, Fujikura & Sasaki, 1993
 Puncturella pauper Dall, 1927
 Puncturella piccirida Palazzi & Villari, 2001
 Puncturella plecta Watson, 1883
 Puncturella pseudanaloga Powell, 1957
 Puncturella punctocostata S. S. Berry, 1947
 Puncturella rimaizenaensis Okutani, Fujikura & Sasaki, 1993
 Puncturella similis Warén & Bouchet, 2009
 Puncturella solis Beck, 1996
 Puncturella spirigera Thiele, 1912
Species brought into synonymy
 Puncturella alicei (Dautzenberg & Fischer H., 1897) is a synonym for Profundisepta alicei (Dautzenberg & H. Fischer, 1897)
 Puncturella granulata Seguenza, 1862 is a synonym for Rimula granulata Seguenza, 1862
 Puncturella microphyma Dautzenberg & H. Fischer, 1896 is a synonym for Cornisepta microphyma (Dautzenberg & H. Fischer, 1896)
 Puncturella profundi (Jeffreys, 1877): synonym of Profundisepta profundi (Jeffreys, 1877)
 Puncturella sportella Watson, 1883: synonym of Profundisepta sportella (Watson, 1883)

Chú thích

Tham khảo
 Vaught, K.C. (1989). A classification of the living Mollusca. American Malacologists: Melbourne, FL (USA). ISBN 0-915826-22-4. XII, 195 pp
 Gofas, S.; Le Renard, J.; Bouchet, P. (2001). Mollusca, in: Costello, M.J. et al. (Ed.) (2001). European register of marine species: a check-list of the marine species in châu Âu and a bibliography of guides to their identification. Collection Patrimoines Naturels, 50: pp. 180–213

Emarginulini
Puncturella


title: Le Mesnil-Ozenne

text:
Le Mesnil-Ozenne  là một xã thuộc tỉnh Manche trong vùng Normandie tây bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 135 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Mesnilozenne


title: Pfarrkirchen

text:
Pfarrkirchen là một đô thị thuộc bang Lower Bayern, Đức, huyện lỵ của huyện Rottal-Inn.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Pfarrkirchen's Official website


title: Agabus adustus

text:
Agabus adustus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Guignot miêu tả khoa học năm 1954.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Agabus


title: Londa

text:
Londa là một thị trấn thống kê (census town) của huyện Belgaum thuộc bang Karnataka, Ấn Độ.

Địa lý
Londa có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 652 mét (2139 feet).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Londa có dân số 6276 người. Phái nam chiếm 51% tổng số dân và phái nữ chiếm 49%. Londa có tỷ lệ 72% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 80%, và tỷ lệ cho phái nữ là 63%. Tại Londa, 11% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thị trấn thuộc huyện Belgaum


title: Hydropsyche ancestralis

text:
Hydropsyche ancestralis là một loài Trichoptera trong họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Hydropsyche


title: Mieussy

text:
Mieussy là một xã trong tỉnh Haute-Savoie thuộc vùng Auvergne-Rhône-Alpes đông nam Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Haute-Savoie

Tham khảo
INSEE

Xã của Haute-Savoie


title: Paliano

text:
Paliano là một thị trấn thuộc tỉnh Frosinone trong vùng Latium của nước Ý. Thị trấn có diện tích 70 km² và dân số là 7826 người.
Thị trấn này giáp với các thị trấn: Anagni, Colleferro, Gavignano (Ý), Genazzano, Olevano Romano, Piglio, Segni và Serrone.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Frosinone


title: 21545 Koirala

text:
21545 Koirala (1998 QO33) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 17 tháng 8 năm 1998 bởi Nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 21545 Koirala

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1998


title: Satō Akemi

text:
Satō Akemi có thể là:

Satō Akemi (diễn viên lồng tiếng), diễn viên lồng tiếng người Nhật nổi tiếng với vai Misaka Shiori trong anime Kanon.
Satō Akemi (ca sĩ), ca sĩ người Nhật nổi tiếng với việc trình bày ca khúc Fushigi Yūgi


title: Toscolano-Maderno

text:
Toscolano-Maderno là một đô thị trong tỉnh tỉnh Brescia thuộc vùng Lombardia, Ý. Đô thị này có diện tích 56 km², dân số 7004 người. Các đơn vị dân cư trực thuộc là: Gaino, Cecina, Vigole, Sanico, Bornico, Roina, Maclino. Các đô thị giáp ranh gồm: Gardone Riviera, Gargnano, Torri del Benaco, Vobarno

Nhân vật nổi bật
Ugo Locatelli (Toscolano-Maderno, 5 tháng 2 năm 1916 – Turino, 28 tháng 5 năm 1993) cầu thủ bóng đá Ý.
Osvaldo Cavandoli (Toscolano-Maderno, 1 tháng 1 năm 1920 - Milano, 3 tháng 3 năm 2007).

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Brescia
Thành phố và thị trấn ở Lombardia


title: 1778

text:
1778 (MDCCLXXVIII) là một năm thường bắt đầu vào thứ Năm của lịch Gregory (hay một năm thường bắt đầu vào thứ Hai, chậm hơn 11 ngày, theo lịch Julius).

Sự kiện

Tháng 1

 18 tháng 1 - Cuộc thám hiểm Thái Bình Dương thứ ba của thuyền trưởng James Cook, với các con tàu HMS Resolution và HMS Discovery, lần đầu nhìn thấy O'ahu sau đó là Kaua'i ở quần đảo Hawaii, mà ông đặt tên là "quần đảo Sandwich".

Tháng 2
 5 tháng 2 - Nam Carolina trở thành bang đầu tiên phê chuẩn Điều khoản liên bang.
 6 tháng 2 - Chiến tranh cách mạng Mỹ: Ở Paris  Hiệp ước liên minh và Hiệp ước Hữu nghị và Thương mại được Hoa Kỳ và Pháp ký kết, là dấu hiệu công nhận chính thức quốc gia mới này.
 23 tháng 2 - Chiến tranh cách mạng Mỹ: Baron von Steuben đến Valley Forge, Pennsylvania và bắt đầu huấn luyện quân Mỹ.

Tháng 5
 Nguyễn Ánh đánh chiếm Bình Thuận
 Thủ lĩnh Tây Sơn Nguyễn Nhạc xưng làm hoàng đế ở Quy Nhơn, nước Đại Việt

Sinh
 José de San Martín
 19 tháng 12 – Nguyễn Công Trứ, nhà quân sự, nhà kinh tế, nhà thơ Việt Nam (m. 1858)

Mất

 10 tháng 1 – Carl Linnaeus, bác sĩ kiêm nhà thực vật học và nhà động vật học người Thụy Điển (s. 1707).

Xem thêm

Tham khảo

08


title: Isotes torta

text:
Isotes torta là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Baly miêu tả khoa học năm 1889.

Chú thích

Tham khảo

Isotes


title: Nomada opaca

text:
Nomada opaca là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Alfken mô tả khoa học năm 1913.

De boswespbij heeft de status bedreigd op de Nederlandse Rode Lijst.

Chú thích

Tham khảo

Nomada
Động vật được mô tả năm 1913


title: Bombus opifex

text:
Bombus opifex là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Smith mô tả khoa học năm 1879.

Chú thích

Tham khảo

O
Động vật được mô tả năm 1879


title: Guengat

text:
Guengat () là một xã của tỉnh Finistère, thuộc vùng Bretagne, miền tây bắc Pháp.

Dân số
Người dân ở Guengat được gọi là Guengatais.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Finistère

Tham khảo

 Mayors of Finistère Association  ;
 INSEE ;
 IGN

Liên kết ngoài

 French Ministry of Culture list for Guengat

Xã của Finistère


title: Phyllotreta cleomica

text:
Phyllotreta cleomica là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Furth miêu tả khoa học năm 1979.

Chú thích

Tham khảo

Phyllotreta


title: Agdistis kenyana

text:
Agdistis kenyana là một loài bướm đêm thuộc họ Pterophoridae. Nó được tìm thấy ở Kenya và Tanzania.

Chú thích

Tham khảo

Agdistis


title: Wormaldia praemissa

text:
Wormaldia praemissa là một loài Trichoptera hóa thạch trong họ Philopotamidae.

Tham khảo

Hóa thạch Bộ Cánh lông
Wormaldia


title: Rüdenhausen

text:
Rüdenhausen là một đô thị thuộc huyện Kitzingen trong bang Bayern của nước Đức.

Tham khảo


title: Cardiophorus thuanus

text:
Cardiophorus thuanus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Fleutiaux miêu tả khoa học năm 1935.

Chú thích

Tham khảo

Cardiophorus


title: Fuentelespino de Haro

text:
Fuentelespino de Haro là một đô thị trong tỉnh Cuenca, cộng đồng tự trị Castile-La Mancha Tây Ban Nha. Đô thị này có diện tích là 33,44 ki-lô-mét vuông, dân số năm 2009 là 293 người với mật độ 8,76 người/km². Đô thị này có cự ly 80 km so với tỉnh lỵ Cuenca.

Tham khảo

Đô thị ở Cuenca


title: Alcithoe fusus

text:
Alcithoe fusus là một loài ốc biển, kích thước trung bình, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Volutidae, họ ốc dừa.

Chú thích

Tham khảo
 Powell A W B, New Zealand Mollusca, William Collins Publishers Ltd, Auckland, New Zealand 1979 ISBN 0-00-216906-1
 Glen Pownall, New Zealand Shells and Shellfish, Seven Seas Publishing Pty Ltd, Wellington, New Zealand 1979 ISBN 85467 054 8

Alcithoe
Động vật chân bụng New Zealand


title: Hexatoma flavocincta

text:
Hexatoma flavocincta là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Hexatoma
Limoniidae ở vùng Afrotropic


title: Arctopsyche palpata

text:
Arctopsyche palpata là một loài Trichoptera trong họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Trichoptera miền Cổ bắc
Arctopsyche


title: Vignoux-sous-les-Aix

text:
Vignoux-sous-les-Aix là một xã thuộc tỉnh Cher trong vùng Centre-Val de Loire miền trung Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Cher

Liên kết ngoài
Vignoux-sous-les-Aix on the Quid website

Ghi chú
This article is based on the equivalent article from the French Wikipedia, consulted ngày 27 tháng 4 năm 2009.

Vignouxsouslesaix


title: Leptodactylus rhodonotus

text:
Leptodactylus rhodonotus là một loài ếch thuộc họ Leptodactylidae.
Loài này có ở Bolivia, Brasil, Colombia, và Peru.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, sông có nước theo mùa, đầm nước, đầm nước ngọt, đầm nước ngọt có nước theo mùa, đất canh tác, vườn nông thôn, rừng trước đây suy thoái nghiêm trọng, ao nuôi trồng thủy sản, đất có tưới tiêu, và kênh đào và mương rãnh.

Tham khảo

 Angulo, A., De la Riva, I., Reichle, S. & Gascon, C. 2004. Leptodactylus rhodonotus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 7 năm 2007.

Leptodactylus


title: Sơn Lập (định hướng)

text:
Sơn Lập có thể là một trong số các địa danh sau:

 Xã Sơn Lập, huyện Bảo Lạc, tỉnh Cao Bằng
 Xã Sơn Lập, huyện Sơn Tây, tỉnh Quảng Ngãi


title: Chimarra thaumas

text:
Chimarra thaumas là một loài Trichoptera trong họ Philopotamidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Chimarra


title: Desmopachria psarammo

text:
Desmopachria psarammo là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được K.B.Miller miêu tả khoa học năm 1999.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Desmopachria


title: Neoarhaphes

text:
Neoarhaphes là một chi bọ cánh cứng trong họ
Elateridae.
Chi này được miêu tả khoa học năm 1966 bởi Costa.

Các loài
Các loài trong chi này gồm:
 Neoarhaphes americanus (Champion, 1895)
 Neoarhaphes brasiliensis Costa, 1966

Chú thích

Tham khảo

Negastriini


title: Koenigsegg CCR

text:
Koenigsegg CCR là một siêu xe của Koenigsegg. Thiết kế và sản xuất tại Ängelholm, Thuỵ Điển, xuất hiện lần đầu tiên vào năm 2004 trong Triển lãm ôtô Geneva. CCR từng giữ kỷ lục thế giới về tốc độ cho một chiếc xe được sản xuất. Hiện tại CCR là chiếc xe nhanh thứ ba thế giới, sau Bugatti Veyron và SSC Ultimate Aero TT.

Tổng thể
Koenigsegg CCR được thiết kế dựa trên Koenigsegg CC8S nhưng mạnh và có hiệu năng cao hơn. Động cơ nguyên mẫu mạnh hơn nhờ sử dụng bơm tăng nạp xoáy hai chân vịt Lysholm và hệ thống thoát khí bằng titan. Nhờ vậy đã đẩy sức mạnh của động cơ lên tối đa  với vòng quay 6,900 rpm. Mômen xoắn cũng được phân bổ đều và đạt đỉnh  ở vòng quay 5,700 rpm.

Nhìn bề ngoài CCR trông giống với CC8S, nhưng có thiết kế thông khí mới, bố cục đèn pha được hiệu chỉnh lại, đuôi xe được chỉnh lại, bộ thắng lớn hơn, mạnh hơn và phần trước được tối ưu hóa cho cánh gió. Như Koenigsegg CC8S, CCR là dòng xe coupe 2 cửa với động cơ đặt giữa, cho thấy một chiếc xe lớn, hiện đại với cách mở cửa xoay.

Để tưởng nhớ phi công Thụy Điển Jet Squadron No. 1, (Johan röd) đã tạo điều kiện cho Koenigsegg ngày nay, CCR được gắn biểu tượng con ma, biểu tượng của kỵ binh.

Trên kênh History Channel đặc biệt cho CCR, Koenigsegg thông báo CCR có giá khoảng US$590,000.

Lịch sử thử nghiệm
Nhà sản xuất đã công bố vào năm 2005 rằng CCR là chiếc xe đường phố nhanh nhất thế giới, với tốc độ hơn 390 km/h (245 mph); tuy nhiên, kỷ lục này đã bị siêu xe Bugatti Veyron phá vào năm 2006 với tốc độ đạt đỉnh 407 Kph hay 254 Mph.

Vào ngày 28 tháng 2 năm 2005, vào lúc 12.08 giờ địa phương, Koenigsegg CCR phá kỷ lục xe nhanh nhất thế giới, với tốc độ tối đa đạt 387.37 km/h (240.7 mph) ở đường đua Nardò tại Ý. Nhóm năm kỹ sư Koenigsegg cùng với nhà sáng lập Christian von Koenigsegg đem thử một chiếc CCR chuẩn, được điều khiển bởi tay thử siêu xe phá kỷ lục kỳ cựu là Loris Bicocchi.

Koenigsegg CCR đã phá kỷ lục của McLaren F1 giữ ngôi vị trong hơn 12 năm với tốc độ  trên đường đua thẳng dài 9 km từ VW Ehra-Lessien tại Wolfsburg, Đức. Xe CCR chạy trên đường đua tròn Nardò/Prototipo có chu vi 12.5 km.

Vào tháng 5 năm 2005 không lâu sau khi CCR phá kỷ lục, chiếc Bugatti Veyron đã choán ngôi với tốc độ hơn 400 km/h (249 mph). Phiên bản sản xuất cuối cùng của Veyron đạt tốc độ 407.5 km/h (253.2 mph) theo báo Car and Driver ấn bản tháng 11 năm 2005. Tuy thế nhưng Bugatti đạt kỷ lục ở đường đua thẳng VW tại Ehra-Lessien dài 9 km, khác với đường tại Nardò là đường tròn.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang mạng chính thức

CCR
Xe hơi những năm 2000


title: Athous patoni

text:
Athous patoni là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Dolin in Dolin & Penev miêu tả khoa học năm 2004.

Chú thích

Tham khảo

Athous


title: Sân bay Savonlinna

text:
Sân bay Savonlinna  là một sân bay ở Savonlinna, Phần Lan. Sân bay này có cự ly khoảng  về phía bắc của Savonlinna dọc theo đường Enonkoskentie. Sân bay này có một nhà ga. Thời gian tấp nập nhất của sân bay này là vào dịp lễ hội opera.

Các hãng và tuyến bay thường lệ
Finncomm Airlines (Helsinki, Varkaus)

Tham khảo

Liên kết ngoài
Finavia – Sân bay Savonlinna
 AIP Finland – Sân bay Savonlinna

Sân bay Phần Lan
Airport


title: Oedostethus aerarius

text:
Oedostethus aerarius là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Reitter miêu tả khoa học năm 1895.

Chú thích

Tham khảo

Oedostethus


title: Sân bay Stavanger, Sola

text:
Stavanger Airport, Sola  () (IATA: SVG, ICAO: ENZV) (tiếng Na Uy: Stavanger lufthavn, Sola) là một sân bay quốc tế ở Sola, Na Uy, 11 km về phía tây nam của Stavanger. Đây là sân bay bận rộn thứ ba Na Uy, là nơi hoạt động của cả máy bay cánh cố định và máy bay trực thăng phục vụ hoạt động khai thác dầu khí ở Biển Bắcg. Ngoài ra, Không quân Hoàng gia Na Uy vận hành Westland Sea King tìm kiếm cứu nạn máy bay trực thăng từ Sola Air Station.

Các sân bay đã phục vụ 82.118 lượt chuyến với 3.552.579 lượt hành khách trong năm 2008. Năm hãng hàng không cung cấp các chuyến bay nội địa đến chín điểm đến trong khi các hãng hàng không mười một cung cấp chuyến bay quốc tế tới 37 điểm đến. Hai công ty máy bay trực thăng hoạt động tại Sola. Hầu hết các tuyến bay ở sân bay này là tuyến với thủ đô Oslo, trong đó có khoảng 25 chuyến bay hàng ngày bằng máy bay Boeing 737. Trong khu vực xung quanh sân bay có một bảo tàng hàng không, Flyhistorisk Museum, Sola.

Các hãng hàng không và tuyến bay

Thường lệ

Thuê chuyến

Vận tải hàng hoá

Tham khảo

Sân bay Na Uy


title: Munster, Moselle

text:
Munster là một xã trong vùng Grand Est, thuộc tỉnh Moselle, quận Château-Salins, tổng Albestroff. Tọa độ địa lý của xã là 48° 54' vĩ độ bắc, 06° 54' kinh độ đông. Munster nằm trên độ cao trung bình là 248 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là %%alt mini%% mét và điểm cao nhất là %%alt maxi%% mét. Xã có diện tích 6,6 km², dân số vào thời điểm 2004 là 198 người; mật độ dân số là 30 người/km².

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Xã của Moselle


title: Laroche-Saint-Cydroine

text:
Laroche-Saint-Cydroine là một xã thuộc tỉnh Yonne trong vùng Bourgogne-Franche-Comté miền bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Yonne

Tham khảo
INSEE

Xã của Yonne


title: 7253 Nara

text:
7253 Nara (1993 CL) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 13 tháng 2 năm 1993 bởi Fumiaki Uto ở Uto.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 7253 Nara

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1993


title: Wirwignes

text:
Wirwignes là một xã ở tại tỉnh Pas-de-Calais trong vùng Hauts-de-France của Pháp.

Địa lý
Wirwignes có cự ly khoảng  về phía đông nam Boulogne, tại giao lộ của các tuyến đường D238 và đường D341, hai bên bờ sông Liane.

Dân số

Địa điểm nổi bật
 Nhà thờ St.Quentin, thế kỷ 15.
 Lâu đài Quenneval, thế kỷ 17.

Tham khảo
INSEE
IGN

Liên kết ngoài
 Wirwignes on the Quid website

Xã của Pas-de-Calais


title: Megaleruca ganalensis

text:
Megaleruca ganalensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Gestro miêu tả khoa học năm 1895.

Chú thích

Tham khảo

Megaleruca


title: Philodoria floscula

text:
Philodoria floscula là một loài loài bướm thuộc họ Gracillariidae. Đây là loài đặc hữu của Molokai, Maui và Hawaii.

Ấu trùng ăn các loài Pipturus. Có khả năng chúng ăn lá cây nơi chúng sống.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Insects of Hawaii. Volume 9, Microlepidoptera

Philodoria
Bướm đêm đặc hữu Hawaii