title: Lê Văn Thịnh

text:
Lê Văn Thịnh (chữ Hán: 黎文盛; 1038 – 1096) là người đỗ đầu trong khoa thi đầu tiên của Nho học Việt Nam, được bổ làm quan, dần trải đến chức Thái sư triều Lý. Năm 1084, ông thành công trong việc bàn nghị về việc cương giới với quan nhà Tống, khiến nước này phải trả lại 6 huyện 3 động thuộc châu Quảng Nguyên cho An Nam. Tuy nhiên đến năm 1096 thì ông bị đày rồi mất, sau khi xảy ra "Vụ án hồ Dâm Đàm" (1095).

Tiểu sử
Lê Văn Thịnh quán tại hương Đông Cứu, nay là thôn Bảo Tháp, huyện Gia Bình, tỉnh Bắc Ninh. Tương truyền, cha mẹ ông là người nhân từ, thường giúp đỡ tất cả những ai có hoàn cảnh khó khăn, hoạn nạn. Cha ông vừa dạy học vừa bốc thuốc trong làng và ngay từ còn nhỏ, Lê Văn Thịnh đã được cha dạy dỗ cẩn thận. Theo thần tích địa phương, ông sinh năm Dần, nhưng có nơi chép là năm Mậu Dần (1038), có nơi chép là năm Canh Dần (1050).

Lê Văn Thịnh nức tiếng thông minh, học đâu nhớ đấy và nhớ rất lâu. Ông rất hiếu học, thường chong đèn đọc sách đến khuya, mẹ phải giục nhiều lần mới đi ngủ. Nhờ chuyên cần như thế nên năm mười ba tuổi, Lê Văn Thịnh đã nổi tiếng là người thông minh kinh sử, hiểu biết rộng. Mọi người trong vùng và bạn bè gọi ông là thần đồng. Năm Lê Văn Thịnh mười tám tuổi, cả cha lẫn mẹ ông đều qua đời. Ông dời đến sống ở trang Chi Nhị (nay là thôn Chi Nhị, huyện Gia Bình, tỉnh Bắc Ninh) và mở trường dạy học ở đây. Dân trong vùng biết tiếng ông nên cho con theo học rất đông.

Tháng 2 năm Ất Mão (1075), vua Lý Nhân Tông cho mở khoa thi Minh kinh bác học và thi Nho học tam trường, Lê Văn Thịnh dự thi và đã đỗ đầu.

Ban đầu, ông được vào hầu vua học, sau trải thăng chức Nội cấp sự, rồi Thị lang bộ Binh vào năm Bính Thìn (1076).

Tháng 6 năm Giáp Tý (1084), ông được cử đi đến trại Vĩnh Bình (thuộc Cao Bằng ngày nay) để bàn nghị về việc cương giới với Chánh sứ nhà Tống là Thành Trạc. Sau khi đã "phân giải mọi lẽ", nhà Tống chấp thuận trả lại cho Đại Việt (Việt Nam) 6 huyện 3 động thuộc châu Quảng Nguyên (nay là phần đất ở phía Tây Bắc tỉnh Cao Bằng) mà họ đã chiếm trước đây, và cho thông sứ như cũ. Tiếc của, vì nghe đâu nơi ấy có vàng, người Tống có thơ rằng:
Nhân tham Giao Chỉ tượng,
Khướt thất Quảng Nguyên kim.
Nghĩa là:
Vì tham voi Giao Chỉ,
Bỏ mất vàng Quảng Nguyên.

Theo sử liệu, thì trong dịp này, Lê Văn Thịnh còn được vua Tống ban chức Long Đồ các Đãi chế, và sau đó được vua Lý Nhân Tông cất lên làm Thái sư vào năm Ất Sửu (1085).

Cống hiến cho nhà Lý thêm 10 năm thì xảy ra "vụ án hồ Dâm Đàm" vào năm Ất Hợi (1095). Sau đó (1096), ông bị đày đi Thao Giang (thuộc Tam Nông, Vĩnh Phú ngày nay).

Lê Văn Thịnh mất năm nào không rõ. Theo thông tin ở Đình Tổ (Thuận Thành), nơi thờ Lê Văn Thịnh làm Thành hoàng làng, thì Lê Văn Thịnh mất ở đó trên đường mãn hạn tù về quê, cách quê hương Đông Cứu khoảng 20 km.

Vụ án hồ Dâm Đàm

Sách Đại Việt sử lược ra đời vào thời Trần, kể lại vụ án như sau:
"Mùa đông, tháng 11, năm Ất Hợi (1095), nhà vua (Lý Nhân Tông) xem đánh cá ở Diêu Đàm (hay Dâm Đàm, nay là Hồ Tây, Hà Nội). Lúc bấy giờ vua ngự trong một chiếc thuyền nhỏ, thị vệ theo hầu rất ít. Thái sư Lê Văn Thịnh vốn có mưu gian, nhân cơ hội ấy mới dùng ảo thuật làm khói sương nổi thoắt lên bao phủ cả mặt hồ, ban ngày mà tối tăm mù mịt. Một lát, nhà vua nghe tiếng mái chèo sắp đến gần, vua có ý sợ xảy ra tai biến mới lấy cái mác phóng ra. Khói sương theo cái mác mà tan biến đi thì thấy thuyền của Lê Văn Thịnh đã đến gần, với đồ hung khí. Vua sai người bắt giữ Lê Văn Thịnh lại rồi hạ chiếu đem an trí ở miệt Thao Giang. Trước kia, trong nhà Lê Văn Thịnh có tên đầy tớ là người Đại Lý (tức Vân Nam, Trung Quốc ngày nay), giỏi làm ảo thuật, Lê Văn Thịnh học được phép của nó. Và, đến đây thì làm phản".

Sau đó, sách Đại Việt sử ký toàn thư ra đời vào thời Hậu Lê kể lại vụ án như sau:
"Mùa xuân, tháng 3, Lê Văn Thịnh mưu làm phản, tha tội chết, an trí ở Thao Giang. Bấy giờ vua Lý Nhân Tông ra hồ Dâm Đàm, ngự thuyền nhỏ xem đánh cá. Chợt có mây mù nổi lên, trong đám mù nghe có tiếng thuyền bơi đến, tiếng mái chèo rào rào, vua lấy giáo ném. Chốc lát mây mù tan, thấy trong thuyền có con hổ, mọi người sợ tái mặt, nói: "Việc nguy rồi!". Người đánh cá là Mục Thận quăng lưới trùm lên con hổ, thì ra là Thái sư Lê Văn Thịnh. Vua nghĩ Thịnh là đại thần có công giúp đỡ, không nỡ giết, đày lên trại đầu Thao Giang. Trước đấy Lê Văn Thịnh có gia nô người nước Đại Lý có phép thuật kỳ lạ, cho nên mượn thuật ấy toan làm chuyện thí nghịch.

So lại, nội dung vụ án khá giống nhau, tuy nhiên về sau rõ ràng có sự thêm thắt (rất hoang đường) khi cho rằng Lê Văn Thịnh đã "hóa hổ" để mưu sát.
Vụ án trên, lâu nay người ta đã bàn nhiều. Có người nói vì ông bị nghi kỵ nên bị hạ bệ; có người nói ông là nạn nhân bởi "sự xung đột ý thức hệ giữa Phật giáo (Quốc giáo, mà người đứng đầu là Thái hậu Ỷ Lan và vua Lý Nhân Tông) và Nho giáo (mà đứng đầu là ông) v.v... Tuy chưa thống nhất được nguyên nhân, nhưng có một điểm chung là Thái sư Lê Văn Thịnh đã bị hàm oan.

Theo lưu truyền dân gian, khi sức lực tàn kiệt, Lê Văn Thịnh được ân xá, lần tìm về quê hương. Nhưng khi đến làng Điềng (xã Đình Tổ, huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh) thì yếu dần. Một nông dân thấy cụ già gầy yếu như hành khất liền biếu bát cháo hoa để cụ ăn. Bác nông dân hỏi: “Cụ có thèm ăn thứ gì nữa không ?”, ông trả lời muốn ăn một khúc cá. Bác nông dân lựa được con cá mè hoa đem nướng một khúc biếu cụ. Lê Văn Thịnh ăn cá xong nằm nghỉ và mất tại đó. Dân làng Điềng khi biết đó là Trạng nguyên Lê Văn Thịnh liền đưa cụ ra một gò nổi bên bờ sông Dâu. Xác cụ được mối đùn kín, dân làng thấy lạ liền chôn cất và lập đình thờ, tôn cụ làm Thành hoàng làng.

Tại quê hương của Thái sư Lê Văn Thịnh hiện nay có hai khu di tích lập ra để thờ ông (ở Thuận Thành và Gia Bình), và khu lăng mộ của ông cũng đã được trùng tu nhiều lần. Ngày nay tại Thành phố Hồ Chí Minh có con đường và bệnh viện cùng tên, tại nơi sinh của ông có trường THPT cùng tên.

Sách tham khảo
Khuyết danh, Đại Việt sử lược. Nhà xuất bản Thành phố Hồ Chí Minh, 1993.
Ngô Sĩ Liên, Đại Việt sử ký toàn thư (Tập I và II). Nhà xuất bản Khoa học xã hội, Hà Nội, 1983.
Trần Trọng Kim, Việt Nam sử lược. Nhà xuất bản Tân Việt, Sài Gòn, 1968.
Nguyễn Q. Thắng – Nguyễn Bá Thế, Từ điển nhân vật lịch sử Việt Nam''. Nhà xuất bản Khoa học xã hội, Hà Nội, 1992.

Xem thêm
Người bị kết án oan sai trong lịch sử

Chú thích

Liên kết ngoài
Hai thái sư Lê Văn Thịnh: một nghịch thần, một danh nhân (hay là nỗi oan khuất của Thái sư Lê Văn thịnh) L.T.L (122/04-99) Tạp chí Sông Hương 09:35 | 06/01/2010

Sinh thế kỷ 11
Năm mất thiếu
Người Bắc Ninh
Quan lại nhà Lý
Nhà ngoại giao Việt Nam thời Lý
Minh kinh bác học
Người bị thi hành án oan sai về tội giết người
Người bị kết tội mưu sát hoặc giết vua
Nghi án về tội giết người chưa có lời giải minh bạch trong lịch sử


title: Sermyloides antennalis

text:
Sermyloides antennalis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Duvivier miêu tả khoa học năm 1885.

Chú thích

Tham khảo

Sermyloides


title: Merzhausen

text:
Merzhausen là một thị xã trong huyện Breisgau-Hochschwarzwald bang Baden-Württemberg thuộc nước Đức. Đô thị Merzhausen có diện tích 2,76 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2020 là 5325 người.

Tham khảo


title: Ampedus ganglbaueri

text:
Ampedus ganglbaueri là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Reitter miêu tả khoa học năm 1889.

Chú thích

Tham khảo

Ampedus


title: Saint-Jouin

text:
Saint-Jouin là một xã ở tỉnh Calvados, thuộc vùng Normandie ở tây bắc nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Calvados

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Saint-Jouin sur le site de l'Institut géographique national

Xã của Calvados


title: Coptobasis

text:
Coptobasis là một chi bướm đêm thuộc họ Crambidae.

Các loài
Coptobasis arctalis (Guenée, 1854)
Coptobasis dentalis Pagenstecher, 1900
Coptobasis lophocera Hampson, 1907
Coptobasis luminalis Lederer, 1863
Coptobasis mesospectralis Hampson, 1897
Coptobasis moellingeri Snellen, 1895
Coptobasis monochromalis (Walker, 1865)
Coptobasis opisalis (Walker, 1859)
Coptobasis ridopalis Swinhoe, 1892
Coptobasis spretalis Lederer, 1863
Coptobasis sulcialis (Walker, 1859)
Coptobasis textalis Lederer, 1863

 Các loài trước đây
Coptobasis lunalis (Guenée, 1854)

Chú thích

Tham khảo

Spilomelinae


title: Thư Thành

text:
Thư Thành (chữ Hán giản thể: 舒城县, Hán Việt: Thư Thành huyện) là một huyện thuộc địa cấp thị Lục An, tỉnh An Huy, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Quận này có diện tích 2092 km2, dân số năm 2004 là 990.000 người, mã số bưu chính 231300, mã vùng điện thoại 0564. Về mặt hành chính, huyện Thư Thành được chia thành 15 trấn, 6 hương, huyện lỵ đóng ở trấn Thành Quan.
Trấn: Thành Quan, Hiểu Thiên, Đào Khê, Vạn Phật Hồ, Thiên Nhân Kiều, Bách Thần Miếu, Hàng Phu, Thư Trà, Nam Cảng, Cán Xá Hà, Trương Mẫu Kiều, Ngũ Hiển, Sơn Thâấ, Hà Bằng, Thang Trì.
Hương: Xuân Thu, Bách Lâm, Đường Thụ, Khuyết Điếm, Cao Phong, Lư Trấn.

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện An Huy
Lục An


title: Tế bào nhiên liệu kiềm

text:
Tế bào nhiên liệu kiềm (tiếng Anh: alkaline fuel cell) là loại tế bào nhiên liệu lâu đời nhất nếu không kể đến mô hình thực nghiệm của Grove. Tế bào nhiên liệu kiềm đã và vẫn đang được sử dụng trong ngành du hành vũ trụ và tàu ngầm. Đây là loại tế bào nhiên liệu duy nhất cần oxy và hiđrô thật tinh khiết để chuyển hóa năng lượng vì chỉ cần một lượng nhỏ các chất bẩn là đã có thể làm hỏng các tế bào. Kiềm kali được sử dụng làm chất điện phân. Tế bào nhiên liệu kiềm ít có khả năng được sử dụng thông thường vì các yêu cầu về độ tinh khiết của khí làm tăng giá thành của hệ thống lên rất cao. Tuổi thọ của tế bào nhiên liệu kiềm cũng bị hạn chế bởi việc thất thoát điện thế từ 15 mV đến 50 mV sau mỗi 1.000 giờ sử dụng. Tế bào nhiên liệu kiềm đã được sử dụng trong các chương trình Apollo, trong Skylab và các tàu con thoi.

Đọc thêm
Tế bào nhiên liệu
Tế bào nhiên liệu màng điện phân polymer

Tham khảo

Tế bào nhiên liệu

ja:燃料電池#アルカリ電解質形燃料電池 (AFC)


title: Waffen-SS

text:
Waffen-SS (tiếng Đức cho "Lực lượng vũ trang SS") là nhánh chiến đấu của lực lượng SS. Waffen-SS được thành lập ở Đức vào năm 1939 khi SS bị chia lại thành hai đơn vị và tên gọi Waffen-SS chỉ trở nên chính thức vào ngày 2 tháng 3 năm 1940.. Dù được lãnh đạo bởi Thống chế SS Heinrich Himmler trên danh nghĩa, Waffen-SS đã chiến đấu trong suốt Thế chiến thứ hai dưới sự chỉ huy của Wehrmacht (quân đội Đức). Theo chiều biến chuyển của cuộc chiến, Waffen đã dần phát triển thành 39 sư đoàn phục vụ như thể một lực lượng tinh nhuệ tác chiến cùng với Wehrmacht.

Tại tòa án Nürnberg sau chiến tranh, Waffen-SS bị kết tội có dính líu về chính trị với Đảng Quốc Xã trong việc thực hiện tội ác chiến tranh, trong đó có việc tàn sát người Do Thái hoặc các hành vi tàn sát ở các vùng chiếm đóng. Cũng vì thế mà những cựu binh Waffen-SS bị tước mất những quyền lợi mà những cựu binh khác từng phục vụ trong Heer (Lục quân), Luftwaffe (Không quân) hay Kriegsmarine (Hải quân) được hưởng. Những sĩ quan Waffen-SS bị quân Đồng minh giam giữ riêng biệt và phải chịu sự trừng phạt gay gắt của Liên Xô.

Lược sử

Nguồn gốc hình thành

Nguồn gốc của Waffen-SS có thể bắt đầu từ việc tuyển chọn một nhóm gồm 120 thành viên SS vào ngày 17 tháng 3 năm 1933 bởi Sepp Dietrich để thành lập một đơn vị quân sự riêng biệt với tên gọi "Sonderkommando" Berlin. Đơn vị này được huấn luyện quân sự cơ bản từ Trung đoàn Bộ binh số 9 Phổ và được Cảnh sáng bang Phổ tài trợ kinh phí. Đến tháng 11 năm 1933, quy mô đơn vị này đã mở rộng đến 800 thành viên, và tại một buổi lễ kỷ niệm tại Munich để kỷ niệm lần thứ 10 của Đảo chính quán bia, đơn vị đã thề trung thành với Adolf Hitler. Lời thề của đơn vị là "Thề trung thành với cá nhân Người" và "Tuân lời đến chết". Đơn vị được trao danh hiệu Leibstandarte Adolf Hitler (LAH, Trung đoàn vệ sĩ Adolf Hitler). Vào ngày 13 tháng 4 năm 1934, theo lệnh của Himmler, đơn vị được mang danh xưng Leibstandarte SS Adolf Hitler'' (LSSAH'''). LSSAH đã nhanh chóng thể hiện lòng trung thành của mình với Hitler vào năm 1934 trong Đêm của những con dao dài khi là tổ chức chính trực tiếp thực hiện các vụ thanh trừng các lãnh đạo của Sturmabteilung (SA).

Xem thêm
 Danh sách các đơn vị Waffen-SS
 Quân hàm lực lượng Waffen-SS

Chú thích

Tham khảo

SS
Từ và cụm từ tiếng Đức
Lịch sử quân sự Đức trong Chiến tranh thế giới thứ hai


title: Orania walkeri

text:
Orania walkeri là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Muricidae, họ ốc gai.

Miêu tả

Phân bố

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Orania


title: Vạn An (định hướng)

text:
Vạn An có thể là:

 Phường Vạn An, thành phố Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh, Việt Nam.
 Huyện Vạn An thuộc địa cấp thị Cát An, tỉnh Giang Tây, Trung Quốc.

Xem thêm
 Văn An
 Vạn Yên


title: HMS Renown (1916)

text:
HMS Renown là một tàu chiến-tuần dương của Hải quân Hoàng gia Anh Quốc, là chiếc dẫn đầu trong lớp của nó vốn bao gồm cả chiếc Repulse. Nó đã phục vụ trong cả cuộc Chiến tranh Thế giới thứ nhất lẫn thứ hai, và là chiếc tàu chiến-tuần dương của Anh duy nhất còn sống sót sau khi Thế Chiến II kết thúc, trước khi bị tháo dỡ vào tháng 3 năm 1948.

Thiết kế và chế tạo
Cả hai chiếc trong lớp Renown ban đầu được chế tạo như những thiết giáp hạm thuộc lớp Revenge cùng với một chiếc thứ ba sẽ được đặt tên là Resistance, nhưng việc đặt hàng bị tạm ngưng sau khi Chiến tranh Thế giới thứ nhất nổ ra. Vài tháng sau, Thứ trưởng thứ nhất Hải quân Anh Đô đốc Jackie Fisher sử dụng ảnh hưởng cá nhân của ông để tái khởi động việc chế tạo Renown và Repulse theo một thiết kế mới như những tàu chiến-tuần dương với trọng lượng rẽ nước 26.500 tấn.

Renown được đặt lườn bởi hãng Fairfield Shipbuilding & Engineering tại Govan, Scotland vào ngày 25 tháng 1 năm 1915, được hạ thủy vào ngày 4 tháng 3 năm 1916 và được đưa ra hoạt động vào ngày 20 tháng 9 cùng năm.

Lịch sử hoạt động

Chiến tranh Thế giới thứ nhất
Được hoàn tất vào tháng 9 năm 1916, Renown được đưa ra quá trễ để có thể tham gia trận Jutland, nhưng đã phục vụ trong Hạm đội Grand tại Bắc Hải trong hai năm còn lại của Chiến tranh Thế giới thứ nhất. Thứ trưởng thứ nhất Hải quân tương lai John H. D. Cunningham đã từng phục vụ trên Renown trong một thời gian như một hoa tiêu cao cấp.

Giữa hai cuộc thế chiến

Vào năm 1920-1921, sau một đợt tái trang bị, Renown đã cùng Hoàng tử xứ Wales thực hiện chuyến đi đến Australia, New Zealand và Hoa Kỳ. Trong những năm 1923-1926, nó được tái cấu trúc rộng rãi hầu tăng cường sự bảo vệ chống lại đạn pháo và ngư lôi; rồi đến năm 1927 nó lại đưa Vua George VI, lúc đó còn là Công tước xứ York, cùng phu nhân đến Australia và New Zealand.

Sau thêm 10 năm phục vụ, Renown được tái cấu trúc, thay đổi hình dáng đáng kể khi được trang bị cầu tàu chỉ huy tương tự như Valiant, hiện đại hóa hệ thống phòng không, thiết bị phóng máy bay nâng cao, các hệ thống kiểm soát hỏa lực mới nhất kể cả hệ thống kiểm soát hỏa lực phòng không HACS MkIV và bộ điều khiển Admiralty Fire Control Table Mk VII cho dàn pháo chính, cũng như bổ sung thêm vỏ giáp. Công việc này được hoàn tất vào tháng 9 năm 1939, ngay khi Chiến tranh Thế giới thứ hai vừa nổ ra. Trong việc tái trang bị này, con tàu lại có biệt danh là "HMS Refit" (tái trang bị). Thực ra con tàu đã từng bị đặt tên là "HMS Refit" ngay từ năm 1916, do việc phải bổ sung vội vã vỏ giáp tăng cường để khắc phục những yếu kém trong phòng thủ của những tàu chiến-tuần dương, được bộc lộ qua những thiệt hại tại Jutland; tương tự như thế, con tàu chị em Repulse cũng từng bị đạt tên lóng là "HMS Repair" (sửa chữa).

Chiến tranh Thế giới thứ hai

Tốc độ cao của Renown khiến cho nó trở thành một tàu chiến có giá trị trong Chiến tranh Thế giới thứ hai. Vào cuối năm 1939, nó được gửi đến khu vực Nam Đại Tây Dương để truy tìm chiếc thiết giáp hạm bỏ túi Đức Admiral Graf Spee. Sau đó nó nằm trong thành phần bảo vệ cho các họạt động rải mìn (Chiến dịch Wilfred) dọc theo bờ biển Na Uy vào đầu tháng 4 năm 1940; vào ngày 9 tháng 4, khi thời tiết rất xấu, đã có cuộc đụng độ ngắn ngủi với các tàu chiến-tuần dương Đức Scharnhorst và Gneisenau, gây hư hại cho chiếc sau với ba phát bắn trúng đích nhưng bản thân nó cũng bị bắn trúng hai lần. Từ cuối năm 1940 cho đến 1941, Renown hoạt động cùng Lực lượng "H" đặt căn cứ tại Gibraltar, nhằm cung cấp sự hiện diện chiến lược tại cả Đại Tây Dương lẫn Địa Trung Hải. Trong giai đoạn này, nó đã pham gia bắn pháo xuống Genoa, Ý, vào tháng 2 năm 1941. Trong tháng 5, nó tham gia việc truy đuổi thiết giáp hạm Đức Bismarck, tuy nhiên nó nhận được mệnh lệnh đặc biệt không được đối đầu sau việc chiếc Hood bị đánh chìm trong trận chiến eo biển Đan Mạch.

Sau khi phục vụ cùng Hạm đội Nhà trong những năm 1942-1943, Renown được gửi đến gia nhập Hạm đội Viễn Đông tại Ấn Độ Dương. Trong giai đoạn này nó đã từng đưa Thủ tướng Winston Churchill đi Hoa Kỳ tham dự buổi họp chuẩn bị cho Hội nghị Tehran, và được cư dân Leicester trao tặng một bộ chuông tay để sử dụng trong các nghi lễ tôn giáo, địa phương mà con tàu kết nghĩa trong Tuần lễ Tàu chiến năm 1942 (được ghi nhớ bởi một lá thư của thuyền trưởng, hiện đang được trưng bày tại Nhà thờ Leicester). Hoạt động từ căn cứ ở Ceylon trong những năm 1944- 1945, nó đã giúp vào việc kiềm chế lực lượng Nhật Bản tại Đông Ấn vào giai đoạn kết thúc Thế Chiến II.

Renown là một trong bốn tàu chiến-tuần dương khắp thế giới còn sống sót sau Chiến tranh Thế giới thứ hai — những chiếc kia bao gồm hai "tàu tuần dương lớn" lớp Alaska của Hải quân Hoa Kỳ được chế tạo trong chiến tranh và chiếc TCG Yavuz của Thổ Nhĩ Kỳ nguyên là chiếc SMS Goeben do Đức chế tạo năm 1911. Renown còn phục vụ một thời gian ngắn sau chiến tranh tại vùng biển nhà Anh Quốc như một tàu huấn luyện đốt lò cho Cơ sở Huấn luyện HMS Imperieuse, trước khi bị bán để tháo dỡ vào tháng 3 năm 1948. Nó là chiếc tàu chiến-tuần dương cuối cùng của Đô đốc Jackie Fisher bị tháo dỡ, chỉ tồn tại lâu hơn chiếc Furious vài ngày.

Xem thêm

Tham khảo

 History.Navy , một xuất bản thuộc phạm vi công cộng của Trung tâm Lịch sử Hải quân Hoa Kỳ

Liên kết ngoài

Maritimequest HMS Renown Photo Gallery
Renown engages enemy bombers with her AA armament

Lớp tàu chiến-tuần dương Renown
Tàu chiến-tuần dương của Hải quân Hoàng gia Anh
Tàu chiến-tuần dương trong Thế Chiến I
Tàu chiến-tuần dương trong Thế Chiến II


title: Neuvéglise

text:
Neuvéglise là một xã ở tỉnh Cantal, thuộc vùng Auvergne-Rhône-Alpes ở miền trung nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Cantal

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Neuvéglise sur le site de l'Institut géographique national

Neuveglise


title: 4788 Simpson

text:
4788 Simpson (1986 TL1) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 4 tháng 10 năm 1986 bởi E. Bowell ở Flagstaff.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 4788 Simpson

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1986


title: Hồ tiêu

text:
Hồ tiêu còn gọi là tiêu ăn, cổ nguyệt, hắc cổ nguyệt, bạch cổ nguyệt (danh pháp khoa học: Piper nigrum) là một loài cây leo có hoa thuộc họ Hồ tiêu (Piperaceae), trồng chủ yếu để lấy quả và hạt, thường dùng làm gia vị dưới dạng khô hoặc tươi. Hoa hồ tiêu là quốc hoa của đất nước Liberia.

Miêu tả

Hồ tiêu là một loại dây leo, thân dài, nhẵn không mang lông, bám vào các cây khác bằng rễ. Thân mọc cuốn, mang lá mọc cách. Lá như lá trầu không, nhưng dài và thuôn hơn. Có hai loại nhánh: một loại nhánh mang quả, và một loại nhánh dinh dưỡng, cả hai loại nhánh đều xuất phát từ kẽ lá. Đối chiếu với lá là một cụm hoa hình đuôi sóc. Khi chín, rụng cả chùm. Quả hình cầu nhỏ, chừng 20-30 quả trên một chùm, lúc đầu màu xanh lục, sau có màu vàng, khi chín có màu đỏ. Từ quả này có thể thu hoạch được hồ tiêu trắng, hồ tiêu đỏ, hồ tiêu xanh và hồ tiêu đen. Đốt cây rất giòn, khi vận chuyển nếu không cận thận thì cây có thể chết. Quả có nhiều  hạt. Hạt tiêu là tên gọi chung cho các sản phẩm từ quả hồ tiêu và được chia ra nhiều loại thông qua màu sắc, thời gian thu hoạch...

Thu hoạch và chế biến

Hồ tiêu được thu hoạch mỗi năm một lần. Muốn có hồ tiêu đen, người ta hái quả vào lúc xuất hiện một số quả đỏ hay vàng trên chùm, nghĩa là lúc quả còn xanh; những quả còn non quá chưa có sọ rất giòn, khi phơi dễ vỡ vụn, các quả khác khi phơi vỏ quả sẽ săn lại, ngả màu đen. Muốn có hồ tiêu trắng (hay hồ tiêu sọ), người ta hái quả lúc chúng đã thật chín, sau đó bỏ vỏ. Loại này có màu trắng ngà hay xám, ít nhăn nheo và ít thơm hơn (vì lớp vỏ chứa tinh dầu đã mất) nhưng cay hơn (vì quả đã chín).

Bên cạnh hai sản phẩm nói trên, tuy hiếm hơn, còn có hồ tiêu đỏ, là loại hồ tiêu chín cây hoặc được thu hái khi rất già, ủ chín sau đó được chế biến theo cách thức đặc biệt để giữ màu đỏ của vỏ. Hồ tiêu đỏ có màu đỏ thẫm hơi ngả đen, được sản xuất tại Ấn Độ và tại huyện Chư Sê và Bà Rịa – Vũng Tàu Việt Nam. Giá trị xuất khẩu của tiêu đỏ sau khi chế biến cao hơn gấp 3 đến 4 lần so với hạt tiêu đen.

Thành phần hóa học
Hồ tiêu cũng rất giàu vitamin C, thậm chí còn nhiều hơn cả cà chua. Một nửa cốc hồ tiêu xanh, vàng hay đỏ sẽ cung cấp tới hơn 230% nhu cầu calci 1 ngày/1 người.

Trong tiêu có 1,2-2% tinh dầu, 5-9% piperin và 2,2-6% chanvixin. Piperin và chanvixin là hai loại ankaloit có vị cay hắc làm cho tiêu có vị cay. Trong tiêu còn có 8% chất béo, 36% tinh bột và 4% tro.

Sử dụng
Thường dùng hạt tiêu đã rang chín, thơm cay làm gia vị. Tiêu thơm, cay nồng và kích thích tiêu hoá, có tác dụng chữa một số bệnh.

Hạt tiêu cũng rất giàu chất chống oxy hóa, chẳng hạn như beta carotene, giúp tăng cường hệ miễn dịch và ngăn ngừa sự hủy hoại các tế bào, gây ra các căn bệnh ung thư và tim mạch.

Một vài hình ảnh về cây Hồ tiêu

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo
Đỗ Tất Lợi (2006), Những cây thuốc và vị thuốc Việt Nam, Nhà xuất bản Y học.
Dalby, Andrew (1 tháng 10 năm 2002). Dangerous Tastes: The Story of Spices, 89. Google Print. ISBN 0-520-23674-2 (truy cập 25 tháng 10 năm 2005). Also available in print from University of California Press.

 "Black Pepper and Relatives".
Jaffee, Steven (2004). Delivering and Taking the Heat: Indian Spices and Evolving Process Standards (.pdf). An Agriculture and Rural Development Discussion Paper from the World Bank.

Liên kết ngoài
Tiếng Anh:
Nutritional benefits of Black Pepper
Gernot Katzer's Spice Pages
Plant Cultures: History and botany of black pepper in South Asia

N
Cây thuốc
Gia vị
Cây thuốc châu Á
Chất ức chế monoamin oxidase
Thực vật được mô tả năm 1753


title: Sphecodes exaltus

text:
Sphecodes exaltus là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Mitchell mô tả khoa học năm 1956.

Chú thích

Tham khảo

Sphecodes
Động vật được mô tả năm 1956


title: Lord Alfred Douglas

text:
Lord Alfred Bruce Douglas (22 tháng 10 năm 187020 tháng 3 năm 1945) là một nhà thơ và nhà báo người Anh được biết đến nhiều nhất với tư cách là người tình của Oscar Wilde.

Trong thời gian học tại Oxford, ông đã biên tập một tạp chí đại học, The Spirit Lamp, mang ẩn ý về người đồng tính, và gặp Wilde, người mà ông bắt đầu một mối quan hệ thân thiết nhưng đầy sóng gió. Cha của Douglas, Hầu tước xứ Queensberry, đã cực lực phản đối mối quan hệ tình cảm này, và ra tay để làm bẽ mặt Wilde, công khai cáo buộc anh ta đồng tính luyến ái. Wilde đã kiện ông ta vì tội phỉ báng hình sự, nhưng một số ghi chú thân mật của ông đã bị phát hiện, và ông đã bị bỏ tù một cách hợp pháp. Khi được trả tự do, Wilde sống một thời gian ngắn với Douglas ở Napoli, nhưng họ bị chia cắt vào thời điểm Wilde qua đời năm 1900.

Douglas kết hôn với Olive Custance vào năm 1902, và họ có một con trai, Raymond. Chuyển sang Công giáo La Mã vào năm 1911, ông công khai từ chối việc đồng tính luyến ái của Wilde và trên tạp chí High-Catholic, Plain English, ông bày tỏ quan điểm công khai bài Do Thái, mặc dù ông bác bỏ các chính sách của Đức Quốc xã. Ông cũng bị bỏ tù vì bôi nhọ Winston Churchill về những tuyên bố về hành vi sai trái trong thời chiến.

Douglas đã viết một số cuốn sách về câu thơ, một số được xếp vào thể loại thơ Uran đồng nhất. Cụm từ "Tình yêu không dám nói tên" xuất phát từ một trong những bài thơ của Douglas, mặc dù nó đã được ghi nhầm thành Wilde.

Tiểu sử
Alfred Douglas sinh ở Ham Hill House, Worcestershire, học ở Winchester College (1884–88) và Magdalen College, Oxford (1889–93), từng làm biên tập viên của tạp chí The Spirit Lamp trong các năm 1892-1893.

Năm 1891 Douglas gặp gỡ với Oscar Wilde, khi đó đã là một nhà văn, nhà soạn kịch nổi tiếng và đã có gia đình với hai đứa con trai. Hai người yêu nhau và trở thành những người tình chung thủy. Năm 1894 nhà văn Robert Hichens trong tiểu thuyết The Green Carnation (Bông cẩm chướng màu xanh) viết về tình yêu của hai người, trở thành một tác phẩm nổi tiếng.

Tháng 1 năm 1893, trong một bức thư tình gửi cho Douglas, Oscar Wilde viết: "Bài sonnet của em thật là tuyệt vời. Đôi môi em như những cánh hoa hồng được trời sinh ra không chỉ dành cho những bản nhạc nồng nàn mà còn dành cho những nụ hôn say đắm. Tâm hồn thanh mảnh của em bay lượn giữa thơ ca và những đam mê. Ta hiểu ra rằng giá như thời của người Hy Lạp cổ thì em là Hyacinth đã làm cho Apollo yêu say đắm…
Mãi mãi yêu em! Oscar của em."

Bố của Alfred Douglas nghi ngờ tình bạn của hai người có vẻ không bình thường đã yêu cầu Alfred bỏ học và dọa sẽ làm to chuyện nếu không chấm dứt quan hệ với Oscar Wilde. Khi anh trai của Alffred, Lord Drumlanrig bị chết trong một chuyến đi săn, thiên hạ đồn ầm lên rằng Drumlanrig có quan hệ đồng tính với thủ tướng Anh, Lord Rosebery. Bởi vậy, những người trong gia đình Drumlanrig quyết tâm cứu Alfred khỏi cuộc tình này bằng cách săn đuổi Oscar Wilde.

Về phía mình, Oscar Wilde kiện gia đình Drumlanrig ra tòa vì tội vu khống nhưng cuối cùng đành chịu thua. Bố của Alfred Douglas thuê thám tử tư theo dõi và ghi lại quan hệ luyến ái của hai người, kể cả bài thơ Two Loves (Hai tình yêu, 1892) của Alfred Douglas cũng được coi là bài thơ viết về mối tình trai này. Oscar Wilde bị tòa buộc tội quan hệ đồng tính với Alfred Douglas và phạt tù 2 năm. Trong tù, Oscar Wilde viết cho Alfred Douglas một bức thư dài có tên gọi "De Profundis"  nói về những suy nghĩ và tình cảm của mình dành cho Alfred Douglas. Sau khi ra tù năm 1897, hai người vẫn lén lút gặp gỡ nhưng do áp lực của gia đình họ đi sang Napoli, Ý. Một thời gian sau họ chia tay nhau. Wilde sống những ngày cuối đời trong cảnh nghèo túng ở Paris còn Douglas trở về Anh cuối năm 1898. Oscar Wilde mất ngày 30 tháng 11 năm 1900 ở Paris, Douglas làm chủ tang.

Sau ngày Oscar Wilde qua đời Alfred Douglas kết bạn với nữ nhà thơ Olive Eleanor Custance – là một người giàu có nhờ tài sản thừa kế. Ngày 4 tháng 3 năm 1902 họ làm đám cưới và có với nhau một con trai - Raymond Wilfred Sholto Douglas (1902 – 1964).

Hơn mười năm sau ngày mất của Oscar Wilde, năm 1912 – sau khi "De Profundis" được in đầy đủ, Alfred Douglas phát biểu phê phán người tình cũ, gọi Oscar Wilde là "nơi trú ẩn của cái ác đã ngự trị ở châu Âu suốt ba trăm năm mươi năm". Năm 1913, Douglas kiện nhà văn Arthur Mitchell Ransome về tội bôi nhọ danh dự người khác trong cuốn Oscar Wilde: A Critical Study nhưng tòa xử cho Ransome thắng kiện. Năm 1923, Douglas phải ngồi tù 6 tháng vì tội vu khống thủ tưởng Winston Churchill. Những năm cuối đời ông thường xuyên thư từ liên lạc với những người nổi tiếng như: Marie Stopes, George Bernard Shaw, Anthony Wynn..

Alfred Douglas mất vì bệnh tim ngày 20 tháng 3 năm 1945 ở Lancing, West Sussex, hưởng thọ 74 tuổi.

Tác phẩm

Thơ:
Poems (1896)
Tails with a Twist 'by a Belgian Hare' (1898)
The City of the Soul (1899)
The Duke of Berwick (1899)
The Placid Pug (1906)
The Pongo Papers and the Duke of Berwick (1907)
Sonnets (1909)
The Collected Poems of Lord Alfred Douglas (1919)
In Excelsis (1924)
The Complete Poems of Lord Alfred Douglas (1928)
Sonnets (1935)
Lyrics (1935)
The Sonnets of Lord Alfred Douglas (1943)
Văn xuôi:
Oscar Wilde and Myself (1914)
Foreword to New Preface to the 'Life and Confessions of Oscar Wilde' by Frank Harris (1925)
Introduction to Songs of Cell by Horatio Bottomley (1928)
The Autobiography of Lord Alfred Douglas (1929; 2nd ed. 1931)
My Friendship with Oscar Wilde (1932; retitled American version of his Autobiography)
The True History of Shakespeare’s Sonnets (1933)
Introduction to The Pantomime Man by Richard Middleton (1933)
Preface to Bernard Shaw, Frank Harris, and Oscar Wilde by Robert Harborough Sherard (1937)
Without Apology (1938)
Preface to Oscar Wilde: A Play by Leslie Stokes & Sewell Stokes (1938)
Introduction to Brighton Aquatints by John Piper (1939)
Ireland and the War Against Hitler (1940)
Oscar Wilde: A Summing Up (1940)
Introduction to Oscar Wilde and the Yellow Nineties by Frances Winwar (1941)
The Principles of Poetry (1943)
Preface to Wartime Harvest by Marie Carmichael Stopes (1944)

Một vài bài thơ

Chú thích

Liên kết ngoài

 Unofficial Website of Lord Alfred 'Bosie' Douglas
 Lord Alfred Douglas at Find A Grave

Sinh năm 1870
Mất năm 1945
Nhà thơ Anh
Nhà văn Anh
Nhà thơ LGBT
Nhà văn song tính
Người song tính nam
Quý tộc đồng tính nam
Quý_tộc LGBT


title: Calophaca

text:
Calophaca là một chi thực vật có hoa thuộc họ Fabaceae. Nó thuộc phân họ Faboideae.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Hedysareae


title: Callispa obliqua

text:
Callispa obliqua là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Chen & Yu miêu tả khoa học năm 1964.

Chú thích

Tham khảo

Callispa


title: Pac-Man

text:
Pac-Man (パックマン Pakkuman) là một trò chơi arcade được phát triển bởi Namco và phát hành đầu tiên tại Nhật Bản vào 22 tháng 5 năm 1980. Trở nên nổi tiếng và được ưa thích ngay từ khi được phát hành cho đến ngày nay, Pac-Man được xem là một trò chơi kinh điển và trở thành một biểu tượng của văn hóa đại chúng những năm 80.

Kết hợp được những thể loại phổ biến thời đó, Pac-Man nhanh chóng thành công và được nhắc đến như là một bước ngoặt lớn trong lịch sử trò chơi điện tử, cũng như là một trong những trò chơi arcade nổi tiếng nhất mọi thời đại. Nó còn là trò chơi đoạt doanh thu cao nhất mọi thời đại, thu về khoảng 2,5 tỷ đô la Mỹ vào những năm 1990, tương đương với khoảng 3,4 tỷ đô la Mỹ vào năm 2011.

Theo Davie-Brown Index, Pac-Man là trò chơi điện tử được biết đến nhiều nhất đối với những người chơi Hoa Kỳ, trong đó con số trong cuộc khảo sát là 94%. Pac-Man là trò chơi tồn tại lâu nhất trong Kỷ nguyên vàng của trò chơi arcade, và là một trong ba trò chơi điện tử duy nhất có mặt tại viện Smithsonian ở Washington D.C.

Tên gọi ban đầu của trò chơi này là "Puck-Man" nhưng rồi khi phát hành sang Mỹ, tên được đổi lại thành "Pac-Man" để tránh bị sửa đổi thành một từ thô tục.

Cách chơi
Người chơi điều khiển Pac-Man trong một mê cung và ăn các chấm pac (pac-dots). Nếu người chơi ăn hết các chấm pac thì Pac-Man được đưa qua màn chơi mới. Có 4 đối thủ là Blinky, Pinky, Inky và Clyde đi rong tự do trong mê cung và cố gắng bắt Pac-Man. Nếu để bị bắt, Pac-Man sẽ bị mất mạng. Gần 4 góc của mê cung có 4 chấm tròn to và phát sáng có tên là "viên sức mạnh", nếu Pac-Man ăn được các chấm này sẽ giúp Pac-Man có khả năng ăn các kẻ địch trong một thời gian ngắn. Khi đó kẻ địch sẽ chuyển sang màu lam, di chuyển chậm lại và chạy trốn khỏi Pac-Man. Khi một kẻ địch bị ăn, đôi mắt của chúng sẽ di chuyển về hình chữ nhật trung tâm và sẽ trở lại màu như cũ. Kẻ địch sẽ phát sáng màu trắng khi chuẩn bị trở lại nguyên hình nguy hiểm ban đầu.

Các kẻ địch trong Pac-Man được biết đến với các tên gọi như "ma" (ghosts) hay "quái vật" (monsters) với màu sắc và tên gọi khác nhau. Sau đây là các kẻ địch cùng màu sắc của chúng:
Blinky: Đỏ
Pinky: Hồng
Inky: Lục lam
Clyde: Da cam

Màn hình bị nứt
Pac-Man được thiết kế không có kết thúc - tức là người chơi có thể chơi mãi mãi cho đến khi bị hết mạng. Tuy nhiên, một lỗi kỹ thuật đã dẫn đến việc tới màn chơi 256 thì nửa mê cung bên phải bị lộn xộn với những ký tự bất kỳ, khiến người chơi không thể ăn chấm dot để hoàn thành màn chơi. Vì màn chơi này thường làm kết thúc trò chơi, màn hình ở màn 256 thường được gọi là "màn hình chết chóc".

Cuộc chơi hoàn hảo
Cuộc chơi hoàn hảo là cuộc chơi mà khi người chơi giành được số điểm cao nhất có thể trong 255 màn chơi đầu tiên mà không mất một mạng nào, và sau đó có thể giành số điểm bất kỳ có thể ở màn 256. Người đầu tiên thực hiện một cuộc chơi hoàn hảo là Billy Mitchell ở Hollywood, Florida với số điểm 3.333.360 vào ngày 3 tháng 7 năm 1999.

Các phiên bản khác

 Pac-Man 256 là phiên bản tái hiện lại màn chơi 256 của tựa game gốc theo góc nhìn khác, người chơi sẽ điều khiển Pac-Man ăn các chấm Pac và các viên sức mạnh để ăn các bóng ma khác trong một đoạn mê cung dài vô tận, trong khi có một đoạn lỗi lập trình xuất hiện và dần "ăn mòn" đoạn mê cung ở phía dưới mà người chơi cần phải điều khiển né tránh khỏi khu vực này, ngoài viên sức mạnh người chơi cũng có thể thu thập một số các power-up trên đường đi để nhận một số các năng lực khác nhau. Trò chơi đã được Bandai Namco Entertainment phát hành trên nền tảng IOS và Android năm 2015.
 Pac-Man Google là phiên bản ra mắt năm 2018 và phát hành duy nhất trên ứng dụng Google Play Games, khác với tựa game gốc, người chơi sẽ điều khiển Pac-Man trong một mê cung hình chữ nhật, trong đó có các vách tường được xếp thành các chữ cái trong logo của Google, hình chữ nhật trung tâm nằm ở giữa vách tường chữ "O" và chữ "G".

Xuất hiện trong các bộ phim
Nhân vật trò chơi Pac-Man còn xuất hiện trong một số bộ phim như:

 Ráp-phờ đập phá (2012)
 Đại chiến Pixels (2015)
 Kamen Rider Heisei Generations: Dr. Pac-Man vs. Ex-Aid & Ghost with Legend Riders (2016)

Loạt phim chuyển thể
Serie phim hoạt hình chuyển thể có tên là Pac-Man and the ghostly adventure ra mắt năm 2013 và được phát sóng trên các kênh Disney XD, Disney Channel.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Website kỷ niệm 30 năm Pac-Man

Twin Galaxies' Bảng xếp hạng điểm cao của Pac-Man

Trò chơi điện tử năm 1980
Trò chơi trên thiết bị di động
Trò chơi điện tử năm 2011
Trò chơi trên Android
Trò chơi trên iOS
Thương hiệu trò chơi điện tử
Game arcade Pac-Man
Trò chơi Atari 5200
Trò chơi điện tử Midway
Trò chơi hệ 8-bit Atari
Trò chơi Commodore VIC-20
Trò chơi Commodore 64
Trò chơi ColecoVision
Trò chơi Game Boy Advance
Trò chơi MSX
Trò chơi mê cung
Trò chơi iPod
Trò chơi FM-7
Trò chơi Famicom Disk System
Trò chơi Game Boy
Linh vật tập đoàn
Trò chơi điện tử ma
Trò chơi Sega Game Gear
Trò chơi Intellivision
Game arcade Namco
Trò chơi NEC PC-6001
Trò chơi NEC PC-8001
Trò chơi NEC PC-8801
Trò chơi NEC PC-9801
Trò chơi Neo Geo Pocket Color
Trò chơi Nintendo Entertainment System
Trò chơi SAM Coupé
Trò chơi Sharp MZ
Trò chơi Sharp X1
Trò chơi Sharp X68000
Trò chơi Tengen
Trò chơi cầm tay Tiger
Trò chơi Virtual Console
Trò chơi Windows Phone
Trò chơi Xbox 360 Live Arcade
Trò chơi ZX Spectrum
Xu hướng thập niên 1980
Trò chơi trên macOS


title: Crepidosceles exanthema

text:
Crepidosceles exanthema là một loài bướm đêm thuộc họ Oecophoridae. Nó được tìm thấy ở Úc.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài

Crepidosceles


title: Bách Gia Chư Tử

text:
Bách Gia Chư Tử (諸子百家; Bính âm: zhū zǐ bǎi jiā) là những triết lý và tư tưởng ở Trung Hoa cổ đại nở rộ vào giai đoạn từ thế kỷ thứ 6 đến năm 221 TCN trong thời kỳ Xuân Thu và Chiến Quốc.

Đây là thời kỳ hoàng kim của triết học Trung Quốc vì rất nhiều hệ thống triết lý và tư tưởng được phát triển và bàn luận một cách tự do. Hiện tượng này được gọi là trăm nhà tranh tiếng (百家爭鳴/百家争鸣 "bách gia tranh minh"; Bính âm: bǎijiā zhēngmíng). Nhiều hệ thống triết lý và tư tưởng Trung Quốc ở thời kỳ này đã có ảnh hưởng sâu rộng tới cách sống và ý thức xã hội của người dân các nước Đông Á cho đến tận ngày nay. Xã hội trí thức thời kỳ này có đặc trưng ở sự lưu động của những người trí thức, họ thường được nhiều nhà cai trị ở nhiều tiểu quốc mời làm cố vấn về các vấn đề của chính phủ, chiến tranh, và ngoại giao.

Thời kỳ này kết thúc bởi sự nổi lên của nhà Tần và sự đàn áp các tư tưởng khác biệt sau đó.

Tổng quan
Vào những năm cuối thời nhà Chu, từ cuối thời Xuân Thu tới khi Trung Hoa được nhà Tần thống nhất, hệ thống tư tưởng ở Trung Hoa bước vào giai đoạn nở rộ nhất. Gương mặt quan trọng nhất trong thời kỳ này chính là Khổng Tử, người sáng lập Nho giáo. Ông đã lập ra một triết lý đạo đức chặt chẽ không sa đà vào những suy luận siêu hình. Mục đích của ông là cải tổ triều đình, nhờ thế có thể chăm sóc dân chúng tốt hơn.

Một nhà triết học khác là Lão Tử, cũng tìm cách cải cách chính quyền, nhưng triết học của ông ít có tính ứng dụng hơn. Ông được cho là người sáng lập Đạo giáo, với giáo lý căn bản là tuân theo Đạo. Trong khi Khổng giáo chủ trương tuân theo đạo trời bằng cách phải sống tích cực nhưng có đức, Đạo giáo khuyên không nên can thiệp và phấn đấu. Người thứ hai góp phần phát triển Đạo giáo chính là Trang Tử. Ông cũng dạy một triết lý gần tương tự. Tuy nhiên, cả hai không tin rằng Đạo có thể giải thích được bằng lời, vì vậy sách của họ mâu thuẫn và thường rất khó hiểu.

Trường phái lớn thứ ba là Mặc Tử, người cũng tìm cách cải cách triều đình để đảm bảo đời sống cho người dân. Tuy nhiên, ông tin rằng nguyên nhân căn bản của mọi tai họa và khốn cùng của con người là do yêu người này mà ghét người kia, và vì vậy ông giảng giải thuyết kiêm ái: Thông thường, người ta với những người có quan hệ gần gũi ta đối xử với họ khác hơn so với một người hoàn toàn xa lạ. Mặc Tử tin rằng chúng ta phải đối xử với tất cả mọi người như đối với người thân nhất của chúng ta vậy. Nếu tất cả chúng ta đều làm như thế, những thứ như chiến tranh và đói nghèo sẽ biến mất.

Một trường phái lớn khác là Pháp gia. Xuất phát từ một nhánh của Khổng giáo, Pháp gia tin rằng con người vốn bản tính ác và chỉ vị kỷ. Kiểu triều đình tốt nhất và đóng góp nhiều nhất cho phúc lợi nhân dân sẽ là một triều đình kiểm soát chặt chẽ các bản năng của con người. Triều đình này sẽ cai trị bằng những pháp luật cứng rắn và chặt chẽ; sự trừng phạt sẽ nghiêm khắc và nhanh chóng. Lòng tin vào việc cai trị bằng pháp luật là lý do tại sao họ được gọi là Pháp gia.

Các trường phái tư tưởng

Nho gia

Nho gia, Nho giáo (hay còn gọi là Khổng giáo) là hệ thống tư tưởng có ảnh hưởng lớn nhất tới đời sống Trung Quốc. Nó cũng được coi là một Trường phái của các học giả, những bản ghi chép kế thừa của nó nằm trong những cuốn sách kinh điển Khổng giáo, sau này nó trở thành nền tảng của xã hội truyền thống. Khổng Tử (551–479 TCN), coi giai đoạn đầu của nhà Chu là một trật tự chính trị - xã hội lý tưởng. Ông tin rằng hệ thống chính phủ muốn có hiệu quả thì "Vua phải ra vua và tôi phải ra tôi". Hơn nữa, ông cho rằng một vị vua phải có đạo đức để có thể cai trị một cách đúng đắn. Đối với Khổng Tử, các chức năng của chính phủ và tầng lớp xã hội là những sự thực của cuộc sống cần phải được duy trì bởi những giá trị đạo đức; vì thế con người lý tưởng của ông là quân tử (hay con của vị vua cai trị), nó thường được dịch thành "người quý phái" trong tiếng Anh.

Mạnh Tử (371–289 TCN), là người kế thừa tư tưởng của Khổng Tử, có những đóng góp quan trọng vào việc truyền bá chủ nghĩa nhân đạo trong trường phái Nho gia. Ông tin rằng, theo lẽ tự nhiên, bản tính con người là thiện. Ông cho rằng một vị vua không thể cai trị nếu không có sự đồng ý của người dân, và rằng sự trừng phạt dành cho sự cai trị không được lòng dân và bạo ngược chính là để mất "thiên mệnh".

Tác động của những tư tưởng của Khổng Tử, luật lệ và giải thích một hệ thống các mối quan hệ dựa trên thói quen đạo đức, cùng với Mạnh Tử, sự tổng hợp và sự phát triển tư tưởng ứng dụng của Khổng Tử, đã mang lại cho xã hội Trung Quốc truyền thống một khung sườn toàn diện từ đó xếp đặt hầu như tất cả các mặt của cuộc sống.

Đã có những phát triển thêm vào tư tưởng Khổng giáo, ở ngay thời điểm đó và trong quá trình hàng nghìn năm sau cả của những người bên trong và bên ngoài Khổng giáo. Những sự giải thích được sửa đổi để thích ứng với xã hội cho phép một số sự mềm dẻo bên trong Khổng giáo, trong khi hệ thống ứng xử khuôn phép nền tảng của nó từ những thời xa xưa vẫn là phần chính trị cơ bản của Khổng giáo.

Ví dụ, hoàn toàn đối lập với Mạnh Tử là sự giải thích của Tuân Tử (kh. 300–237 TCN), một học giả Khổng giáo khác về sau này. Tuân Tử chủ trương rằng con người bẩm sinh là ích kỷ và xấu xa (tính ác); ông cho rằng tính thiện chỉ có được thông qua giáo dục và hành động phù hợp với hoàn cảnh của mỗi người. Ông cũng cho rằng hình thức chính phủ tuyệt vời nhất là dựa trên sự kiểm soát độc đoán, và rằng đạo đức là không liên quan tới việc cai trị một cách hiệu quả.

Pháp gia

Những chủ trương cai trị không dựa trên tình cảm và theo cách độc đoán của Tuân Tử. Ông đã được phát triển thành một học thuyết là hiện thân của Trường phái pháp luật Pháp gia.

Học thuyết này được Thương Ưởng (ch. 338 TCN), Hàn Phi Tử (ch. 233 TCN) và Lý Tư (ch. 208 TCN) thành lập, họ cho rằng bản tính con người là ích kỷ và không thể sửa đổi được; vì thế, cách duy nhất để giữ trật tự xã hội là áp đặt kỷ luật từ bên trên, và tăng cường pháp luật một cách chặt chẽ. Phái pháp gia đề cao nhà nước trên mọi thứ khác, coi sự thịnh vượng và quyền lực quân sự của nhà nước quan trọng hơn hạnh phúc của người dân.

Pháp gia đã có ảnh hưởng lớn tới những căn bản triết học cho các hình thức chính phủ đế quốc. Trong thời nhà Hán, những yếu tố thiết thực nhất của Khổng giáo và Pháp gia đã được sử dụng để tạo nên một hình thái tổng hợp, mang tới sự sáng tạo một hình thái mới của chính phủ tồn tại mãi tới cuối thế kỷ 19.

Đạo gia

Thời nhà Chu là một giai đoạn chứng kiến sự phát triển của Đạo giáo luồng tư tưởng có ảnh hưởng lớn thứ hai ở Trung Quốc. Những hệ thống của nó thường được cho là của Lão Tử, người được cho là ra đời trước Khổng Tử, và Trang Tử (369–286 TCN). Mục đích của Đạo giáo là cá nhân bên trong tự nhiên chứ không phải là cá nhân ở trong xã hội; theo Đạo giáo, mục đích cuộc sống đối với mỗi người là tìm cách điều chỉnh mình và hòa nhập với nhịp điệu của tự nhiên (và thế giới siêu nhiên), để theo đúng (Đạo) của vũ trụ, để sống hài hoà. Nó đối lập về nhiều mặt với chủ nghĩa đạo đức cứng nhắc của Khổng giáo. Đạo giáo đối với nhiều tín đồ là một cách bổ sung vào cuộc sống hàng ngày. Một học giả khi là một vị quan phải theo những lời răn dạy của Khổng giáo, nhưng những lúc thư nhàn hay khi đã về hưu thì có thể tìm kiếm sự hòa hợp với thiên nhiên như một người Đạo giáo ẩn dật.

Âm Dương gia

Một khuynh hướng tư tưởng khác thời Chiến Quốc là Trường phái Âm - Dương và Ngũ hành. Là một nhánh được tách ra từ Đạo gia (khoảng 500 năm sau khi Đạo gia hình thành). Những học thuyết đó cố gắng giải thích vũ trụ theo những thuật ngữ của những lực lượng căn bản trong tự nhiên: những tác nhân của âm (tối, lạnh, phụ nữ, phủ định) và dương (ánh sáng, nóng, đàn ông, khẳng định) và Ngũ hành (nước, lửa, gỗ, kim loại, và đất). Khi mới xuất hiện, các học thuyết này được phát triển ở nước Yên và Tề. Về sau, những học thuyết nhận thức luận này chiếm một phần đáng kể trong cả triết học và đức tin của dân chúng.

Mặc gia

Mặc gia được thành lập theo học thuyết của Mặc Tử (470 – kh.391 TCN). Mặc dù trường phái này chỉ tồn tại trước thời nhà Tần, Mặc học vẫn được coi là một phe đối lập chính với Khổng giáo trong giai đoạn Bách gia chư tử. Triết học của nó dựa trên ý tưởng kiêm ái: Mặc Tử tin rằng "tất cả mọi người đều bình đẳng trước thượng đế", và rằng con người phải học theo trời bằng cách thực hiện thuyết kiêm ái (yêu quý mọi người như nhau). Nhận thức luận của ông có thể được coi là những căn bản đầu tiên của chủ nghĩa kinh nghiệm; ông tin rằng nhận thức của chúng ta phải dựa trên năng lực tri giác – những kinh nghiệm giác quan của chúng ta, như nhìn và nghe – chứ không phải tưởng tượng và logíc nội tại, là những yếu tố tạo nên khả năng trừu tượng của chúng ta.

Mặc Tử biện hộ cho tính thanh đạm, lên án sự nhấn mạnh của Khổng giáo đối với đạo đức và nhạc, mà ông coi là phung phí. Ông coi chiến tranh là vô ích và ủng hộ hòa bình. Việc hoàn thành các mục tiêu xã hội, theo Mặc tử, là cần phải thống nhất tư tưởng và hành động. Triết lý chính trị của ông ủng hộ một chính thể quân chủ giống với sự cai trị của thần thánh: dân chúng phải luôn luôn vâng lời những người lãnh đạo, và những người lãnh đạo phải luôn theo ý nguyện của trời. Mặc học có thể có những yếu tố của chế độ nhân tài: Mặc Tử cho rằng những nhà cai trị phải chỉ định ra những quan chức theo phẩm hạnh và khả năng chứ không phải vì những mối quan hệ gia đình của họ. Mặc dù lòng tin của dân chúng vào Mặc gia đã giảm sút từ cuối thời Tần, những quan điểm của nó vẫn còn để lại dấu ấn trong tư tưởng Pháp gia.

Danh gia

Danh gia là một trường phái phát sinh từ Mặc Gia, với một triết lý được cho rằng tương tự với triết lý của người Hy Lạp cổ đại là những nhà ngụy biện hay biện chứng. Nổi tiếng nhất trong Danh Gia là Công Tôn Long.

Binh gia

Binh gia là trường phái của các nhà quân sự: tướng lĩnh và nhà tư tưởng quân sự. Binh gia có các đại diện: Tôn Vũ, người nước Ngô (còn gọi là Tôn Tử) với tác phẩm Tôn Tử binh pháp; Điền Nhương Thư, người nước Tề (còn gọi là Tư Mã Điền Nhương Thư), tác phẩm: Tư Mã pháp; Ngô Khởi, người nước Lỗ, với cuốn Ngô Tử binh pháp, người đời sau so sánh ông với Tôn Tử, trở thành đại diện cho Binh gia, cho nên có câu "Binh pháp Tôn Ngô"... Những tác phẩm của họ đã gây ảnh hưởng lớn tới các Binh gia đời sau như: Tôn Tẫn (nước Tề), Bàng Quyên (nước Ngụy), Uý Liêu (nước Tần),...

Trong thời loạn lạc, Pháp gia và Tung Hoành gia có giá trị thực dụng. Nho gia nói "nhân nghĩa", Mặc gia bảo "kiêm ái" thì chưa được công nhận rộng rãi. Còn Đạo gia nói "vô vi" rất siêu thường là một cảnh giới rất cao
dùng để tu luyện giống như Phật giáo chỉ là hai môn phái Phật Đạo khác nhau mà thôi.

Như vậy, các tư tưởng trên nói chung đều có mục đích khiến xã tắc yên ổn, thiên hạ thái bình để quốc gia phát triển phồn vinh. Nhưng cách thức thì khác nhau: Nho gia lấy nhân nghĩa làm gốc giúp con người hướng thiện, Pháp gia dùng hình phạt để răn đe làm người ta sợ hãi mà không dám làm loạn.

Chú thích

Liên kết ngoài
Classics of the hundred schools, Chinese Text Project (Chinese and English)
先秦諸子‧要覽子藉 Many fragmentary and newly discovered texts of the hundred schools of thought.(Chinese)
Hundred Schools of Thought , ChinaCulture
Zhou dynasty literature, thought, and philosophy, ChinaKnowledge

Bách Gia Chư Tử
Nho giáo
Tư tưởng Trung Quốc
Đạo giáo
Mặc gia


title: Pseudognophos

text:
Pseudognophos là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Geometridae


title: Rophites foveolatus

text:
Rophites foveolatus là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Friese mô tả khoa học năm 1900.

Chú thích

Tham khảo

Rophites
Động vật được mô tả năm 1900


title: Cneorane rubicollis

text:
Cneorane rubicollis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Hope miêu tả khoa học năm 1831.

Chú thích

Tham khảo

Cneorane


title: Begonia truncicola

text:
Begonia truncicola là một loàithực vật thuộc họ Begoniaceae. Đây là một cây leo đặc hữu của Ecuador. Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo

 Quintana, C. & Pitman, N. 2003. Begonia truncicola. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Ecuador
T
Thực vật dễ tổn thương


title: Dicranomyia calliergon

text:
Dicranomyia calliergon là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Dicranomyia
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: 22621 Larrybartel

text:
22621 Larrybartel (1998 KO28) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 22 tháng 5 năm 1998 bởi nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 22621 Larrybartel

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1998


title: Tillandsia longifolia

text:
Tillandsia longifolia là một loài thuộc chi Tillandsia. Đây là loài bản địa của Bolivia, Costa Rica và Venezuela.

Chú thích

Tham khảo

Checklist of Bolivian Bromeliaceae  Truy cập 21 tháng 10 năm 2009
An Annotated Checklist of the Bromeliaceae of Costa Rica truy cập 3 tháng 11 năm 2009
Checklist of Venezuelan Bromeliaceae with Notes on Species Distribution by State and Levels of Endemism truy cập 3 tháng 11 năm 2009

L
Thực vật Bolivia
Thực vật Costa Rica
Thực vật Venezuela
Thực vật Trung Mỹ
Thực vật Nam Mỹ
Thực vật được mô tả năm 1889


title: Quang Minh (thị trấn)

text:
Quang Minh là một thị trấn thuộc huyện Mê Linh, thành phố Hà Nội, Việt Nam.

Địa lý
Thị trấn Quang Minh nằm ở phía đông bắc huyện Mê Linh, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp xã Bắc Hồng, huyện Đông Anh và xã Phú Cường, huyện Sóc Sơn
Phía tây giáp xã Thanh Lâm và thị trấn Chi Đông
Phía nam giáp xã Nam Hồng, huyện Đông Anh
Phía bắc giáp các xã Thanh Xuân và Phú Cường, Sóc Sơn, huyện Sóc Sơn và thị trấn Chi Đông.

Thị trấn Quang Minh có diện tích là 889,6 ha và dân số là 19.126 người, cách sân bay Nội Bài 6 km về hướng tây nam.

Lịch sử
Địa bàn thị trấn Quang Minh ngày nay vốn là 6 thôn: Gia Lạc, Ấp Tre, Thon Đồng, Gia Tân, Gia Trung, Gia Thượng

Ngày 4 tháng 4 năm 2008, chia xã Quang Minh thành 2 thị trấn: Quang Minh và Chi Đông. Tuy nhiên, các thị trấn Quang Minh và Chi Đông đều không phải là huyện lỵ của huyện Mê Linh, các cơ quan hành chính của huyện đóng tại xã Đại Thịnh.

Chú thích

Xem thêm
Danh sách thị trấn tại Việt Nam


title: Xylophanes libya

text:
Xylophanes libya (tên tiếng Anh là Libya Sphinx) là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae. Nó được tìm thấy ở miền nam Texas, México, Belize, Guatemala, Panama và từ Venezuela phía nam và phía tây đến Bolivia và Paraguay.

Sự miêu tả

Sinh học
Sải cánh dài 68–74 mm. Cá thể trưởng thành có lẽ mọc cánh quanh năm ở một số khu vực nơi chúng sống. Ở miền nam Texas, cá thể trưởng thành mọc cánh vào tháng 10 và ở Bolivia vào tháng 4.

Ấu trùng ăn Psychotria horizontalis, Psychotria nervosa và Psychotria microdon.

Chú thích

Tham khảo

Xylophanes


title: Xylophanes pistacina

text:
Xylophanes pistacina là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae. Nó được tìm thấy ở Nicaragua phía nam đến Brasil và phía tây đến Bolivia, Paraguay và Argentina.

Sải cánh dài 75–87 mm. Con trưởng thành có thể bay quanh năm in Costa Rica.

Ấu trùng có thể ăn các loài Psychotria.

Chú thích

Tham khảo

Xylophanes


title: Đoạn thẳng

text:
Trong hình học, một đoạn thẳng là một phần của đường thẳng mà bị giới hạn bởi hai đầu mút, và chứa quỹ tích của tất cả những điểm nằm giữa hai đầu mút.

Các ví dụ về đoạn thẳng là: các cạnh của một tam giác hay một hình vuông. Tổng quát hơn, nếu cả hai đầu mút là hai đỉnh kề nhau của một đa giác, đoạn thẳng đó là một cạnh (của đa giác đang xét), nếu hai đầu mút không phải là hai đỉnh kề nhau thì đoạn thẳng đó là đường chéo của đa giác. Khi các đầu mút nằm trên cùng một đường như là đường tròn, thì đoạn thẳng đó được gọi là một dây cung (của đường đang xét).

Định nghĩa

Giả sử (đường thẳng) là một không gian vector trên (mặt phẳng số thực) hay , và  là một tập con của . Khi đó  được gọi là một đoạn thẳng nếu L có thể được biểu diễn dưới dạng tham số như sau:

với  thuộc  và .

Đôi khi người ta muốn phân biệt giữa "đoạn thẳng mở" và "đoạn thẳng đóng". Để làm điều đó, người ta định nghĩa đoạn thẳng mở như phần trên và định nghĩa đoạn thằng đóng như là tập con  được biểu diễn dưới dạng tham số sau đây:

với  thuộc  và .

Một định nghĩa khác hoàn toàn tương đương: Một đoạn thẳng (đóng) là bao lồi của hai điểm phân biệt.

Tính chất

 Đoạn thẳng là một tập hợp không rỗng và liên thông.
 Nếu  là một không gian vector topo, khi đó một đoạn thẳng đóng là một tập đóng trong . Tuy nhiên, một đoạn thẳng mở là một tập mở trong  nếu và chỉ nếu  là không gian một chiều.
 Tổng quát hơn so với tất cả những gì trình bày ở trên, khái niệm đoạn thẳng có thể được định nghĩa trong hình học sắp thứ tự.

Xem thêm
 Đường thẳng
 Khoảng
 Cung tròn
 Đoạn cong
 Đường cong

Tham khảo

Liên kết ngoài

  Đoạn thẳng trên PlanetMath

Hình học
Hình học sơ cấp
Đại số tuyến tính


title: Ellipteroides pakistanicus

text:
Ellipteroides pakistanicus là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Ellipteroides
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Linh dương Saiga

text:
Linh dương Saiga, tên khoa học Saiga tatarica, là một loài động vật có vú trong họ Bovidae, bộ Artiodactyla, được Linnaeus mô tả năm 1766.. Hiện nay, chúng được xem là một loài linh dương cực kỳ nguy cấp, từng hiện diện ở khắp các vùng thảo nguyên rộng lớn ở Á-Âu từ dãy núi Karpat và Caucasus tới Dzungaria và Mông Cổ. Chúng cũng từng sinh sống ở Bắc Mỹ trong thế Canh Tân. Hiện nay, phân loài chỉ định (Saiga tatarica tatarica) được tìm thấy ở thảo nguyên phía tây bắc Precaspian (thuộc Nga) cùng với ba khu vực khác bao gồm Ural, Ustiurt và Betpak (thuộc nước cộng hòa Kazakhstan). Một số ít linh dương Saiga ở Ustiurt di chuyển về phía Nam Uzbekistan và thỉnh thoảng được tìm thấy ở Turkmenistan vào mùa đông còn phân loài linh dương Saiga Mông Cổ (Saiga tatarica mongolica) chỉ được tìm thấy ở miền Tây Mông Cổ.

Phân bố và môi trường sống
Linh dương Saiga sống thành từng đàn trên các thảo nguyên. Trong kỷ băng hà, chúng sinh sống trên một khu vực rộng lớn trải dài quần đảo Anh tới Trung Á, qua eo biển Bering tới Alaska và Yukon tại Bắc Mỹ. Chúng được coi là loài đặc trưng của vùng Scythia, xuất hiện trong bản mô tả của nhà sử học Hy Lạp cổ đại Strabo với tên gọi Kolos. Đầu thế kỷ 18, phạm vi sinh sống của chúng vẫn trải từ khu vực Biển Đen, chân núi Karpat và phía bắc của Cáp-ca-dơ kéo dài qua Dzungaria và Mông Cổ.

Số lượng của chúng giảm nhanh chóng trong những năm 1920 và sau đó dần hồi phục vào năm 1950 với khoảng 2.000.000 cá thể tìm thấy tại các vùng thảo nguyên rộng lớn của Liên Xô. Sau khi Liên Xô tan rã, số lượng linh dương Saiga giảm đáng kể do tình trạng săn bắn bừa bãi và nhu cầu sừng linh dương trong y học của Trung Quốc. Trong nỗ lực bảo vệ tê giác, nhiều tổ chức bảo tồn động vật như Quỹ Quốc tế Bảo vệ Thiên nhiên (WWF) thậm chí đã từng khuyến khích việc săn loài này lấy sừng để thay thế

Số lượng linh dương Saiga đã giảm đi 95% trong vòng 15 năm khiến chúng trở thành loài cực kỳ nguy cấp được ghi trong sách đỏ của IUCN. Hiện nay chỉ còn khoảng 50.000 cá thể tồn tại ở Kalmykia, ba khu vực tại Kazakhstan, hai tại Mông Cổ và một số ít đang đối mặt với nguy cơ nghiêm trọng ở khu vực tây bắc Pre-Caspian của Nga.

Khu bảo tồn thiên nhiên Cherny Zemli thuộc Cộng hòa Kalmykia của Nga được thành lập vào năm 1990 nhằm bảo vệ số lượng loài linh dương Saiga tại địa phương. Tổng thống nước Cộng hòa Kalmykia là Kirsan Ilyumzhinov tuyên bố năm 2010 là Năm của linh dương Saiga. Tại Kazakhstan, số lượng Saiga gần đây đã được tìm thấy ngày càng tăng, từ khoảng 21.000 con đã lên 81.000 trong tháng 1 năm 2010.

Tháng 5 năm 2010, 12.000 con linh dương Saiga trong tổng số 26.000 con tại khu vực Ural thuộc Kazakhstan được phát hiện đã chết. Nguyên nhân được cho là do bệnh tụ huyết trùng gây ra. Tháng 11 năm 2010, Kazakhstan tái ban hành lệnh cấm săn bắn loài linh dương Saiga và gia hạn lệnh cấm này cho đến năm 2021 trong nỗ lực tìm cách cứu loài này khỏi bờ vực tuyệt chủng.

Riêng phân loài linh dương Saiga Mông Cổ chỉ được tìm thấy trong một khu vực nhỏ ở phía Tây Mông Cổ, xung quanh Khu bảo tồn thiên nhiên Sharga và Mankhan.

Hiện tại chỉ có hai sở thú tại Moscow và Askania-Nova có nuôi dưỡng linh dương Saiga.

Đặc điểm

Linh dương Saiga di cư theo mùa, chúng tới những khu đồng cỏ ở phía Bắc vào mùa xuân, tới những khu chăn thả gia súc vào mùa hè và trở về phương nam để tránh đông và mùa thu.

Chúng có chiều cao 108 – 146 cm (3,6 - 4,8 ft) trong đó chiều cao tới vai của chúng là từ 60 – 80 cm và nặng từ 36 – 63 kg (79 - 140 lb). Đuôi của linh dương Saiga khá ngắn, chỉ khoảng 6 – 13 cm. Những con đực thường lớn hơn có sừng dài từ 20–25 cm (8-10 inches), những con cái không có sừng và thường nhỏ hơn. Tuổi thọ của loài linh dương Saiga khoảng từ 6 đến 10 năm. Chúng có đặc điểm dễ nhận biết đó là cấu trúc mũi linh hoạt, giống như vòi của loài heo vòi. Chiếc vòi của chúng có cấu tạo độc đáo, rất nhiều lông, với tuyến nhầy và hệ thống xương phức tạp. Mũi của chúng có chức năng lọc bụi trong không khí trong quá trình di chuyển, làm ấm không khí trước khi vào phổi trong mùa đông.

Vào mùa hè, linh dương Saiga có lớp lông mỏng màu quế còn mùa đông lông của chúng có màu trắng và dày lên gần gấp đôi (70% so với bộ lông của chúng trong mùa hè). Chân của linh dương Saiga khá khẳng khiu và chúng có khả năng bơi qua các con sông.

Linh dương Saiga là loài hoạt động vào ban ngày, có phạm vi sống không cố định, thường xuyên di chuyển tới 80–120 km (48-72 dặm) một ngày. Chúng có thính giác kém phát triển nhưng thị giác có thể nhìn trước nguy hiểm xa cả kilômét. Chúng là một loài nhút nhát và rất dễ giật mình, ngay cả khi đứng thành đàn đông đúc.

Thức ăn
Thức ăn chính của linh dương Saiga là các loài cỏ trên thảo nguyên, trong đó có nhiều các loài cỏ có độc tố mà các loài động vật ăn cỏ khác không ăn được, nhưng với linh dương Saiga thì lại vô hại.

Sinh sản
Mùa sinh sản bắt đầu vào tháng 10 khi con đực tranh giành con cái. Những con đực có những cuộc chiến khốc liệt và kết quả là 97% con đực sẽ chết. Con đực nào chiến thắng có thể giành quyền giao phối từ 5 - 50 linh dương cái. Khi mùa xuân đến, đàn linh dương sẽ di chuyển về phía Bắc, và các con non sẽ được sinh ra sau khoảng 140 ngày mẹ chúng mang thai. Mỗi linh dương cái sẽ đẻ một cặp (khoảng 70% các trường hợp) hoặc một linh dương con.

Bảo tồn
Liên minh bảo tồn linh dương Saiga (viết tắt là SCA) được thành lập một cách không chính thức và đi vào hoạt động từ những năm 1990 với vai trò là một mạng lưới của các nhà nghiên cứu và tổ chức bảo vệ môi trường trong nghiên cứu và bảo vệ linh dương Saiga trước nguy cơ tuyệt chủng. SCA đã chính thức được công nhận vào tháng 9 năm 2006, và tháng 11 năm 2006 đã trở thành đối tác của Mạng lưới bảo tồn động thực vật hoang dã (WCN). SCA cũng xuất bản ấn phẩm hai lần mỗi năm đề cập tới tình trạng bảo tồn, phạm vi sinh sống cùng những nghiên cứu mới về linh dương Saiga.

Một số tổ chức ở châu Âu đang có kế hoạch để đưa linh dương Saiga trở lại môi trường sống ở châu Âu, nơi mà chúng cũng đã từng sinh sống.

Dưới sự bảo trợ của Công ước về các loài động vật hoang dã di cư (CMS), còn được gọi là Công ước Bonn, "Biên bản ghi nhớ về bảo tồn, phục hồi và sử dụng bền vững linh dương Saiga" đã được ký kết và bắt đầu có hiệu lực từ 24 tháng 9 năm 2006. Là một trong những loài động vật có vú có số lượng giảm nhanh nhất trong thời gian gần đây, biên bản ghi nhớ có mục đích làm giảm mức độ khai thác hiện tại và khôi phục lại số lượng ban đầu của loài động vật hoang dã của thảo nguyên Trung Á này.

Chú thích

Tham khảo

.

Liên kết ngoài

CMS Saiga Memorandum of Understanding

Information Support of Saiga Preservation Programs
CIC – International Council for Game and Wildlife Conservation
 Saiga Conservation Alliance
Ultimate Ungulate
WWF species profile: Saiga antelope

Linh dương
Động vật được mô tả năm 1766
Loài EDGE
Động vật Kazakhstan
T
Động vật có vú Kazakhstan
Động vật có vú Nga
Động vật có vú Mông Cổ
Động vật có vú Turkmenistan
Động vật có vú Uzbekistan
Nhóm loài do Carl Linnaeus đặt tên


title: Platymantis schmidti

text:
Platymantis schmidti là một loài ếch trong họ Ranidae. Chúng là loài đặc hữu của Papua New Guinea.

Các môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, các đồn điền, vườn nông thôn, và rừng trước đây suy thoái nghiêm trọng.

Tham khảo

 Richards, S. & Parker, F. 2004. Platymantis schmidti. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

Platymantis
Động vật lưỡng cư Papua New Guinea


title: Chính thống giáo tại Việt Nam

text:
Chính thống giáo hiện tại không có trong danh mục tôn giáo, tín ngưỡng ở Việt Nam do Ban Tôn giáo Chính phủ công bố. Tuy nhiên, có thông tin rằng Giáo hội Chính thống giáo Nga có đại diện bởi ba giáo xứ ở Vũng Tàu, Thành phố Hồ Chí Minh và Hà Nội.

Chính thống giáo Nga
Giáo xứ ở Vũng Tàu được đặt tên theo Đức Mẹ Kazan phục vụ tín hữu là các chuyên gia nói tiếng Nga sinh sống và làm việc cho Công ty Liên doanh Vietsovpetro. Giáo xứ ở Thành phố Hồ Chí Minh đặt tên là Đức Mẹ Chuyển cầu; và giáo xứ ở Hà Nội mang tên gọi là Thánh Xenia thành Sankt-Peterburg.

Đô thành trưởng Kirill (từ năm 2009 là Thượng phụ Kirill của Moskva) đặc trách ngoại vụ của Giáo hội Chính thống giáo Nga đã tới viếng thăm Việt Nam vào tháng 11 năm 2001. Ông gặp gỡ cộng đoàn Nga và giới chức Việt Nam, và cử hành phụng vụ. Giáo xứ Vũng Tàu được thành lập năm 2002 theo quyết định của Công nghị Thánh của Giáo hội họp tại Troitse-Sergiyeva Lavra.

Ba giáo xứ trên thuộc về Giáo phận Chính thống giáo Philippines và Việt Nam được chính thức thiết lập năm 2019. Giáo xứ Vũng Tàu cử hành phụng vụ hàng tuần vào Chủ nhật (Thánh Lễ), thứ Tư (Akathist), và các ngày lễ lớn. Cộng đoàn tại Hà Nội có lễ mỗi tháng một lần, và tập hợp tại Nhà thờ giáo họ Quảng Bá (của Giáo hội Công giáo) vào mỗi Chủ nhật. Lễ Phục Sinh cũng được cử hành tại Trung tâm Khoa học và Văn hóa Nga. Cộng đoàn tại TP.HCM có lễ 2–3 tuần một lần tại Tổng lãnh sự quán Nga.

Tòa Thượng phụ Đại kết Constantinopolis
Việt Nam cũng là khu vực dưới quyền tài phán của Giáo khu đô thành Hồng Kông và Đông Nam Á (thuộc Tòa thượng phụ Đại kết Constantinopolis), dù hiện nay chưa có thông tin về hoạt động tại đây.

Chú thích

Liên kết ngoài

Tôn giáo tại Việt Nam
Kitô giáo tại Việt Nam


title: Diacanthous

text:
Diacanthous là một chi bọ cánh cứng trong họ
Elateridae.
Chi này được miêu tả khoa học năm 1905 bởi Reitter.

Các loài
Các loài trong chi này gồm:
 Diacanthous ainu (Miwa, 1928)
 Diacanthous amurensis Platia & Gudenzi, 1999
 Diacanthous antennatus (Kishii, 1957)
 Diacanthous dshesynensis Cherepanov, 1957
 Diacanthous ontakeanus (Kishii, 1969)
 Diacanthous undosus (Lewis, 1894)
 Diacanthous undulatus (DeGeer, 1774)

Chú thích

Tham khảo

Dendrometrini


title: Chiến tranh Nam Tề – Bắc Ngụy

text:
Chiến tranh Nam Tề-Bắc Ngụy diễn ra vào thời Nam-Bắc triều trong lịch sử Trung Quốc giữa nhà Nam Tề và nhà Bắc Ngụy. Từ năm 479 đến năm 500, Nam Tề cùng Bắc Ngụy tranh giành các khu vực ngày nay là An Huy, Giang Tô, Hà Nam, Hồ Bắc. Quân Tề cuối cùng phải chịu thất bại.

Diễn biến

Giai đoạn 479 - 482
Thời Nam Bắc triều, thời gian thống trị của nhà Nam Tề là ngắn nhất, chỉ có 23 năm. Tháng 4 năm 479, Tướng quốc, Tề công nhà Lưu Tống là Tiêu Đạo Thành tiến tước làm vương, không đến 20 ngày, Tống Thuận đế Lưu Chuẩn bị bức phải nhường ngôi. Tề vương Tiêu Đạo Thành xưng đế, quốc hiệu là Tề, niên hiệu là Kiến Nguyên năm đầu, tức là vua Tề Cao đế; đô thành là Kiến Khang.

Tháng 11, Bắc Ngụy Hiếu Văn Đế Thác Bạt Hoành lấy việc phục quốc cho Đan Dương vương Lưu Sưởng nương nhờ ở Ngụy từ năm 465 làm lý do, cử đại quân chia làm nhiều đường đánh Tề.

Tề Cao đế Tiêu Đạo Thành sai kiêu kỵ tướng quân Vương Hồng Phạm đi sứ Nhu Nhiên, ước hẹn cùng đánh Ngụy, Nhu Nhiên ưng thuận, đưa 10 vạn kỵ binh đánh Ngụy, nhưng chỉ đến biên giới đã trở về.

Tháng 1 năm sau, Lũng Tây công Thác Bạt Sâm nhà Bắc Ngụy hạ được thành Mã Đầu. Nước Tề nghe tin phát binh chống lại, đánh bại quân Ngụy đến tấn công Chung Li.

Tháng 2, Ngụy đế lệnh cho Lương quận vương Thác Bạt Gia và Lưu Sưởng soái binh đánh Thọ Dương. Đối mặt với 20 vạn đại quân kỵ bộ đến đánh, thứ sử Dự Châu nhà Nam Tề là Viên Sùng Tổ quyết định dùng nước làm binh, đắp đập trên sông Phì Thủy ở phía tây bắc của thành, sau đó tháo đê thả nước tấn công quân Ngụy, nhờ vậy mà bảo vệ được Thọ Dương.

Tháng 9 nhuận, Thác Bạt Gia soái 10 vạn quân tấn công Cù Sơn của nước Tề, bị quân Tề phòng thủ Cù Sơn đánh bại. Tề đế lại sai quân chủ Thôi Linh Kiến soái hơn vạn người từ Hoài vào Đông Hải tăng viện, quân Ngụy bèn lui đi.

Tháng 1 năm 481, quân Ngụy tiến đánh Hoài Dương của nước Tề, vây quân chủ Thành Mãi của Tề ở Giác Thành. Tề đế sai Lĩnh quân tướng quân Lý An Dân làm đô đốc, cùng quân chủ Chu Bàn Long đi cứu. Quân Ngụy ven bờ sông Hoài thả sức cướp bóc, Thành Mãi gắng sức chiến đấu mà chết. Con trai của Chu Bàn Long là Chu Phụng Thúc đưa 200 người xung kích vào sâu trong trận địa của quân Ngụy, Chu Bàn Long theo sát phía sau, đánh phá quân Ngụy đông đến vài vạn người. Tướng Tề là Lý An Dân đưa quân truy kích, đánh bại quân Ngụy.

Tháng 2, Du kích tướng quân của Tề là Hoàn Khang lại đánh bại quân Ngụy ở Hoài Dương.

Vì muốn đề phòng quân Ngụy lại đánh Hoài Bắc, tướng Tề là Viên Sùng Tổ dời quân phòng thủ ở Hạ Thái đến Hoài Đông. Không lâu sau, quân Ngụy quả nhiên đến, Viên Sùng Tổ soái quân vượt sông Hoài, đánh phá quân Ngụy.

Tháng 4, tướng Tề là Hoàn Tiêu Chi lĩnh vài vạn quân ngăn quân Ngụy, đóng trại ở nơi hiểm yếu, rồi cầu viện triều đình. Tề đế sai Lĩnh quân tướng quân Lý An Dân chỉ huy các tướng đến cứu, lại phái Duyện Châu thứ lại Chu Sơn Đồ từ Hoài Thủy vào Thanh Thủy (tức Tù Thủy) tiếp ứng. Nhưng cứu binh chưa đến, Hoàn Tiêu Chi đã bị quân Ngụy tiêu diệt, hơn 3 vạn người bị bắt mất.

Tháng 3 năm 482, Tề Cao đế Tiêu Đạo Thành mất, con trai ông là Tiêu Trách lên ngôi, tức là Tề Vũ đế. Trong thời gian 5 năm sau đó, Nam Tề - Bắc Ngụy không có chiến sự.

Giai đoạn 487 - 488
Tháng 1 năm 487, người Tề là Hoàn Thiên Sinh khởi sự chiếm cứ thành cũ Nam Dương, thỉnh cầu quân Ngụy nam tiến. Tề Vũ đế sai Đại lý Đan Dương doãn Tiêu Cảnh Tiên và Đại lý Hộ quân tướng quân Trần Hiển Đạt chỉ huy toàn quân, thảo phạt Hoàn Thiên Sinh.

Hoàn Thiên Sinh dẫn quân Ngụy hơn vạn người đến Phê Dương, Trần Hiển Đạt sai Chinh lỗ tướng quân Đái Tăng Tĩnh đưa thủy quân đại phá quân Ngụy, tính ra giết chết và bắt sống đến vạn người.

Không lâu sau, Hoàn Thiên Sinh lại đưa quân Ngụy đến đánh Vũ Âm, gặp phải sự phản kích của tướng giữ thành là Ân Công Mẫn, Hoàn Thiên Sanh thụ thương chạy trốn.

Tháng 3 năm sau, tướng Tề đóng đồn ở Giác Thành là Trương Bồ bí mật liên kết với quân Ngụy, bị thú chủ ở Giác Thành là Hoàng Phủ Trọng Hiền phát giác, lĩnh binh chống cự. Hơn 3000 kị bộ quân Ngụy đến ngoài hào, tình thế nguy cấp, Hoài Âm quân chủ Vương Tăng Khánh lĩnh binh đi trước cứu viện, quân Ngụy rút lui.

Tháng 4, Hoàn Thiên Sinh quay lại dẫn quân Ngụy đến đóng ở Cách Thành, Tề đế mệnh Du kích tướng quân Tào Hổ đốc quân thảo phạt. Hoàn Thiên Sinh dẫn hơn vạn kị bộ quân Ngụy đến đánh, bị quân Tề đánh bại, bắt chém hơn 2000 người. Tiếp theo, quân Tề hạ được Cách Thành, lại bắt giết hơn 2000 người.

Quân Ngụy đắp thành ở Lễ Dương, sau khi Trần Hiển Đạt hạ được thành, lại đánh Phê Dương, hơn 10 ngày chưa hạ được, lại gặp phải quân Ngụy nhân đêm tối tập kích, bèn đưa quân về nam.

Giai đoạn 493 - 495
Tháng 1 năm 493, Bắc Ngụy Hiếu Văn Đế nghe tin Tề Vũ đế ở Thạch Đầu thành chế tạo được 3000 cỗ xe không mái không màn, muốn đánh chiếm Bành Thành, nên cùng quần thần thương nghị việc nam phạt. Tề Vũ đế lấy Hữu vệ tướng quân Thôi Huệ Cảnh làm thứ sử Dự Châu, chuẩn bị đón đánh quân Ngụy.

Tháng 7, Tề Vũ đế Tiêu Trách mất, hoàng thái tôn Úc Lâm vương Tiêu Chiêu Nghiệp nối ngôi. Tháng 8, Bắc Ngụy Hiếu Văn Đế tự mình đưa hơn 30 vạn bộ kị đánh xuống phía nam; lấy Hà Nam vương Thác Bạt Cán làm Xa kị tướng quân, đô đốc quan hữu chư quân sự; lấy Tư không Mục Lượng, An nam tướng quân Lư Uyên, Bình nam tướng quân Tiết Dận làm phó, soái 7 vạn quân ra khỏi Tử Ngọ cốc.

Tháng 9, quân Ngụy vượt qua sông Hoàng Hà, tiến đến Lạc Dương. Vua Ngụy dùng danh nghĩa phạt Tề, mệnh cho các cánh quân tiếp tục nam tiến. Quần thần hết sức can ngăn, Ngụy đế đình chỉ việc dùng binh, tuyên bố quyết định dời đô đến Lạc Dương. Tháng 11, Ngụy đế sai sứ đến Tề.

Tháng 7 năm sau, Tây Xương hầu Tiêu Loan nhà Nam Tề đang nắm giữ trọng binh đã mưu sát Úc Lâm vương Tiêu Chiêu Nghiệp, lập Tân An vương Tiêu Chiêu Văn chỉ mới 15 tuổi lên ngôi. Tiêu Loan làm Phiếu kị đại tướng quân, lục thượng thư sự, Nghi Thành quận công, quyền thế càng lớn mạnh, ngay lập tức đại sát chư vương nhà Tề. Tháng 10, Tiêu Loan lại phế Tiêu Chiêu Văn, tự xưng Hoàng đế, đổi niên hiệu là Kiến Vũ năm đầu, đó là Tề Minh Đế.

Tháng 12, Ngụy đế lấy việc Tiêu Loan phế Tiêu Chiêu Văn làm lý do, cử binh đánh Tề; mệnh cho Chinh nam đại tướng quân Tiết Chân Độ đánh Tương Dương, Đại tướng quân Lưu Sưởng đánh Nghĩa Dương, Từ châu thứ sử Thác Bạt Diễn đánh Chung Li, Bình nam tướng quân Lưu Tảo đánh Nam Trịnh , còn lấy Thượng thư Lư Uyên làm An nam tướng quân, thống lĩnh các cánh quân tiền phong ở Tương Dương. Ngụy đế tự mình đưa quân đến Huyền Hồ , sai Lư Uyên cùng hợp sức đánh Giả Dương . Các thái thú của Nam Dương, Tân Dã nhà Nam Tề đều đóng cửa thành cố thủ không ra.

Tháng 1 năm 495, Tề Minh đế lấy các cánh quân ở Ti Châu do Vương Quảng Chi, Từ Châu do Hữu vệ tướng quân Tiêu Thản Chi, Dự Châu do Thượng thư Hữu bộc xạ Thẩm Văn Tú chỉ huy, chống lại quân Ngụy. Thái úy Trần Hiển Đạt nhà Tề đưa quân đến Tân Đình , Bạch Hạ, phô trương thanh thế.

Tháng 2, Ngụy đế đưa quân tiến đến Thọ Dương, hô hào rằng có 30 vạn quân, lại men theo Hoài Hà tiến xuống phía đông đến Chung Li. Tề Minh đế vội phái Tả vệ tướng quân Thôi Huệ Cảnh, Ninh sóc tướng quân Bùi Thúc Nghiệp cầm quân đến cứu Chung Li. Quân Ngụy đánh lâu không hạ được thành, thương vong nặng nề.

Tướng Ngụy là Lưu Sưởng, Vương Túc hô hào rằng có 2 vạn quân, rồi ra sức đánh Nghĩa Dương. Ti Châu thứ sử Tiêu Đản giữ thành cố thủ, tướng Tề Vương Quảng Chi soái quân cứu viện Nghĩa Dương, cách thành hơn trăm dặm, không dám tiến, Hoàng môn thị lang Tiêu Diễn nhân đêm tối từ đường nhỏ xuất phát, thẳng đến vị trí cách quân Ngụy chỉ có vài dặm. Quân Tề ở Nghĩa Dương thấy viện binh đã đến, tức thì phát động phản công, thuận gió phóng hỏa, trong ngoài giáp kích, đại bại quân Ngụy.

Tháng 3, Ngụy đế đến Thiệu Dương châu, trên cù lao xây dựng thành bảo, lại dựng 2 tòa thành ở 2 bên bờ sông Hoài, hòng ngăn trở viện binh nhà Tề. Tướng Tề Bùi Thúc Nghiệp phá tan cả hai tòa thành, đẩy lui quân Ngụy.

Tháng 5, tướng Ngụy là Thác Bạt Anh đưa quân đánh Nam Trịnh, nhiều lần chiến thắng, nhưng không có hậu viện nên phải đưa quân quay về Cừu Trì. Thành Dương vương Thác Bạt Loan nhà Bắc Ngụy đánh Giả Dương, chư tướng phối hợp không tốt, bị quân Tề đánh bại.

Giai đoạn 497 - 499
Tháng 1 năm 496, Bắc Ngụy Hiếu Văn Đế hạ lệnh đổi họ Thác Bạt thành Nguyên, các họ Tiên Ti đều đổi thành họ Hán.

Tháng 6 năm sau, Bắc Ngụy Hiếu Văn Đế lại lấy đại quân 20 vạn người ở 5 châu Ký, Định, Doanh, Tương, Tế đánh Tề.

Tháng 8, Tề Minh đế phái Trực các tướng quân Hồ Tùng giúp Bắc Tương Thành thái thú Thành Công Kì giữ Giả Dương, Quân chủ Bảo Cử giúp thái thú 2 quận Tây Nhữ Nam, Bắc Nghĩa Dương là Hoàng Dao Khởi giữ Vũ Âm , chống lại quân Ngụy.

Tháng 9, Bắc Ngụy dời đô đến Lạc Dương. Bắc Ngụy Hiếu Văn đế tự mình đưa đại quân đi trước đến Tương Dương, 36 lộ binh mã của Bành Thành vương Nguyên Hiệp đi sau, hô hào rằng có trăm vạn quân. Ngụy đế lưu các tướng đánh Giả Dương, tự soái binh đến tiến xuống phía nam đến Uyển Thành, chiếm được thành ngoài, tướng giữ thành Phòng Bá Ngọc cố thủ thành trong, quân Ngụy không phá được.

Ngụy đế lưu binh vây đánh Nam Dương, mang theo một bộ phận binh mã đến vây Tân Dã. Tân Dã thái thú Lưu Tư Kị giữ thành chống lại. Tề Minh đế mệnh cho Từ Châu thứ sử Bùi Thúc Nghiệp dẫn binh cứu Ung Châu, Bùi Thúc Nghiệp nhận thấy quân Ngụy không khéo viễn chinh, ví thử đánh thẳng vào đất Ngụy, có thể chia tách binh lực 2 châu Ung, Ti của Ngụy, nên đánh Hồng Thành nhà Bắc Ngụy. Tề lại phái Thái tử Trung thứ tử Tiêu Diễn, Hữu quân tư mã Trương Tắc cứu Ung Châu.

Tháng 11, Tiền quân tướng quân Hàn Tú Phương mang 15 tướng hàng Ngụy. Cùng tháng, quân Ngụy đánh bại quân Tề ở Miện Bắc, bắt được tướng Tề là Vương Phục Bảo.

Tháng 12, Tề Minh đế sai Độ chi thượng thư Thôi Huệ Cảnh soái 2 vạn quân cứu Ung Châu lân nữa. Quân Tề chia binh theo nhiều đường đánh Ngụy, nhưng đều thất bại.

Tháng 1 năm 498, Thống quân Lý Tá nhà Bắc Ngụy hạ được Tân Dã, bắt giết Lưu Tư Kị, kinh động Miện Bắc. Tướng giữ các thành Hồ Dương, Giả Dương, Vũ Âm, Nam Hương nhà Nam Tề nối nhau trốn về phương nam.

Tề Minh đế lại phái thái úy Trần Hiển Đạt cứu Ung Châu, tiếp đó phái Tả vệ tướng Tiêu Huệ Hưu cứu Thọ Dương. Uyển Bắc Thành của Tề vào tháng 2 cuối cùng cũng bị quân Ngụy đánh hạ, tướng giữ thành Phòng Bá Ngọc ra hàng.

Tháng 3, tướng Tề là Thôi Huệ Cảnh, Tiêu Diễn ở Đặng Thành bị quân Ngụy đánh bại, chạy thoát về Tương Dương. 10 vạn quân Ngụy vây Phàn Thành, tiếp đến là Huyền Hồ.

Trấn Nam tướng quân Vương Túc nhà Bắc Ngụy tiến đánh Nghĩa Dương, tướng Tề Bùi Thúc Nghiệp đưa 5 vạn binh vây Qua Dương , để cứu Nghĩa Dương, đánh bại các cánh viện quân Ngụy của Phó Vĩnh, Lưu Tảo, Cao Thông.

Vương Túc giải vây Nghĩa Dương, cùng các Thống quân Dương Đại Nhãn, Hề Khang Sinh mang hơn 5 vạn binh đi cứu Qua Dương. Bùi Thúc Nghiệp thấy khí thế quân Ngụy rất thịnh, liền lui về Bảo Qua khẩu.

Tháng 7, Tề Minh đế Tiêu Loan mất, thái tử Tiêu Bảo Quyển nối ngôi. Ngụy đế vốn đã tính toán đưa đại quân tiến đánh, nghe tin vua Tề mất, lấy lý do "lễ bất phạt tang", vào tháng 9 rút quân.

Tháng 1 năm 499, thái úy Trần Hiển Đạt nhà Nam Tề đưa 4 vạn quân đánh Ngụy, muốn lấy lại 5 quận Ung Châu đã mất năm trước. Ngụy đế lệnh cho Tiền tướng quân Nguyên Anh lãnh binh chống lại. Trần Hiển Đạt nhiều lần đánh bại Nguyên Anh, vào tháng 2 chuyển sang đánh Mã Quyển Thành, kéo dài suốt 40 ngày, quân Ngụy hết lương phải phá vây mà chạy. Tướng Tề là Thôi Huệ Cảnh mang binh vây đánh Thuận Dương. Ngụy đế sai tướng đến cứu, lại phái binh đóng ở Quân khẩu cắt đứt đường lui của quân Tề. Trần Hiển Đạt đưa quân vượt qua Thủy Tây, ở núi Ưng Tử xây thành, cùng quân Ngụy quyết chiến, thảm bại, tử thương hơn 3 vạn người.

Tháng 4 năm ấy, Bắc Ngụy Hiếu Văn Đế vì bệnh nên phải lui binh về Lạc Dương, trên đường đi thì mất, thái tử Nguyên Khác nối ngôi, tức là Bắc Ngụy Tuyên Vũ đế. Cùng năm, nội loạn ở Tề lần lượt nổi lên, các tướng lĩnh như thái úy, Giang Châu thứ sử Trần Hiển Đạt nối nhau cử binh khởi sự.

Kết quả
Tháng 1 năm 500, chính trị nhà Nam Tề tiếp tục biến động, Dự Châu thứ sử Bùi Thúc Nghiệp vì Tề đế giết hại đại thần mà hàng Ngụy, Tề đế hạ lệnh chinh thảo. Tháng 2, Ngụy phái binh cứu viện, nhưng viện binh chưa đến, Bùi Thúc Nghiệp đã mất vì bệnh.

Tháng 3, Tề đế mệnh cho Bình tây tướng quân Thôi Huệ Cảnh lĩnh thủy quân đánh Thọ Dương, Thôi Huệ Cảnh lại tạo phản cử binh vây Kiến Khang, nhưng không thành công.

Tháng 6. Quan quân tướng quân Trần Bá Chi nhà Nam Tề dẫn binh đánh Thọ Dương lần nữa, vào tháng 8 bị Bành Thành vương Nguyên Hiệp, Nhữ Âm thái thú Phó Vĩnh soái quân đánh bại, bị giết 9000 người, bị bắt 1 vạn người, khu vực Hoài Nam cũng bị quân Ngụy chiếm mất.

Sau này, nội loạn Nam Tề càng thêm kịch liệt, phân tranh không thôi, lại còn xây dựng cung điện, cực kỳ đẹp đẽ, trăm họ oán giận, quân tâm li tán, không còn khả năng cùng Bắc Ngụy tái chiến, chỉ 1 năm sau đã mất về tay nhà Lương.

Bình giá
Chiến tranh Nam Tề-Bắc Ngụy, đôi bên đều dùng đến một lượng lớn binh sĩ, chiến trường rộng lớn, chiến đấu kịch liệt. Nam Tề quốc lực không mạnh, quân lực không thịnh, chính trị không ổn, nội loạn luôn phát sinh, cuối cùng thảm bại.

Tham khảo
 Nam sử
 Bắc sử
 Tư trị thông giám
 Trịnh Phúc Điền, Khả Vĩnh Quyết, Dương Hiệu Xuân (2002), Tướng soái cổ đại Trung Hoa, Nhà xuất bản Thanh niên

Chú thích

Nam–Bắc triều (Trung Quốc)
N
Bắc Ngụy
Nam Tề


title: Herrischried

text:
Herrischried là một xã ở huyện Waldshut trong bang Baden-Württemberg thuộc nước Đức.

Tham khảo


title: Vicente del Bosque

text:
Vicente del Bosque González (; sinh ngày 23 tháng 12 năm 1950) là cựu cầu thủ, huấn luyện viên bóng đá người Tây Ban Nha. Ông là huấn luyện viên trưởng của Đội tuyển bóng đá quốc gia Tây Ban Nha từ 2008 đến 2016, giành chức vô địch tại FIFA World Cup 2010 và Euro 2012. Ông từng nắm giữ cương vị huấn luyện viên trưởng của câu lạc bộ Real Madrid từ năm 1999 đến 2003 và cùng đội bóng này đoạt hai danh hiệu vô địch UEFA Champions League.

Sự nghiệp cầu thủ

Khi còn là một cầu thủ, Vicente del Bosque chơi ở vị trí hậu vệ. Ông đã trải qua 441 trận đấu và ghi 30 bàn thắng tại La Liga. Ông từng khoác áo của các đội Castilla CF, Córdoba, Castellon và Real Madrid. Ông đoạt năm danh hiệu vô địch La Liga (trong các mùa bóng 1974–75, 1975–76, 1977–78, 1978–79, 1979–80) và bốn cúp Nhà vua Tây Ban Nha (1973–74, 1974–75, 1979–80, 1981–82) cùng Real Madrid.

Trong sự nghiệp thi đấu quốc tế, ông đã 18 lần khoác áo đội tuyển quốc gia Tây Ban Nha và ghi được một bàn thắng. Ông có mặt trong đội hình đội tuyển Tây Ban Nha tham dự Euro 1980, giải đấu mà đội này thi đấu không thành công và không lọt qua vòng đấu bảng.

Sự nghiệp huấn luyện

Với Real Madrid
Gắn bó với Real Madrid từ năm 1964 nhưng đến năm 1994 Del Bosque mới giữ chức huấn luyện viên trưởng của câu lạc bộ này lần đầu, ông rời cương vị sau hai tháng, khi Real Madrid đạt được thoả thuận với HLV Jorge Valdano. Năm 1996, khi đang là huấn luyện viên đội trẻ, ông nắm quyền chỉ đạo đội chính trong một trận, thay cho HLV Arsenio Iglesias mới bị sa thải. Đến mùa bóng 1999–00, lãnh đạo câu lạc bộ quyết định mời ông làm huấn luyện viên trưởng thay cho John Toshack.

Trong bốn mùa bóng mà ông cầm quân tại Real Madrid, Vicente del Bosque đã đưa câu lạc bộ này trải qua một thời kỳ thành công với hai danh hiệu vô địch UEFA Champions League trong các năm 2000 và 2002, hai danh hiệu vô địch La Liga trong các năm 2001 và 2003, một siêu cúp Tây Ban Nha năm 2001, một siêu cúp châu Âu năm 2002, một cúp Liên lục địa năm 2002.

Với đội tuyển quốc gia Tây Ban Nha
Vicente del Bosque thay thế Luis Aragonés trở thành huấn luyện viên trưởng đội tuyển Tây Ban Nha sau khi đội bóng này vừa giành danh hiệu vô địch Euro 2008.

Đội tuyển Tây Ban Nha dưới sự chỉ đạo của del Bosque bắt đầu chiến dịch vòng loại FIFA World Cup 2010 thành công với 10 trận thắng. Tại vòng chung kết tổ chức tại Nam Phi, mặc dù có khởi đầu không tốt khi để thua Thuỵ Sĩ 0-1 trong trận đầu tiên của vòng bảng, Tây Ban Nha vẫn lọt các vào vòng trong và giành danh hiệu vô địch sau trận chung kết kéo dài 120 phút với Hà Lan. 2 năm sau đó, ông và đội tuyển Tây Ban Nha đăng quang tại Euro 2012 khi kết thúc VCK với thành tích bất bại. Trong trận chung kết gặp đội tuyển Ý, đội tuyển Tây Ban Nha đã thắng 4-0 với các bàn thắng của Fernando Torres, Juan Mata, Cesc Fabregas và David Silva. Mục tiêu của Vicente Del Bosque và các học trò trong năm 2014 là bảo vệ chức vô địch World Cup nhưng không thành công do bị loại ngay từ vòng bảng với 1 trận thắng và 2 trận thua, xếp thứ ba bảng B của World Cup 2014.

Sau kì Euro 2016 không thành công của đội tuyển Tây Ban Nha (thất bại 0-2 trước đội tuyển Ý ở vòng 16 đội), huấn luyện viên Vicente del Bosque quyết định chia tay đội tuyển sau 8 năm gắn bó.

Thành tích

Sự nghiệp cầu thủ
 Real Madrid
 Vô địch La Liga: 1975, 1976, 1978, 1979, 1980
 Á quân Cúp nhà vua (Copa del Rey): 1983
 Vô địch Cúp nhà vua (Copa del Rey): 1974, 1975, 1980, 1982
 Á quân Cúp C1: 1981
 Bán kết Cúp C1: 1976,1980
 Á quân UEFA Cúp Winners Cup (C2): 1983
 Á quân UEFA Cúp (C3): 1971

Sự nghiệp Huấn luyện viên
 Real Madrid
 Vô địch La Liga: 2001, 2003
 Vô địch Siêu cúp Tây Ban Nha (Supercopa de España): 2001
 Vô địch Copa Iberoamericana: 1994
 Vô địch UEFA Champions League: 2000, 2002
 Bán kết UEFA Champions League: 2001, 2003
 Vô địch Siêu cúp châu Âu (UEFA Super Cup): 2002
 Vô địch Cúp liên lục địa (Intercontinental Cup): 2002
 Á quân cúp các câu lạc bộ (Fifa club World cup): 2000
 ĐT Tây Ban Nha (Spain)
 Vô địch cúp thế giới (FIFA World Cup): 2010
 Vô địch Cúp châu Âu (UEFA European Championship): 2012
 Á quân Cúp các châu lục (Confederattiionns cup): 2013
 Hạng ba Cúp các châu lục (Confederattiionns cup): 2009
Huấn luyện viên xuất sắc nhất thế giới: 2012

Liên kết ngoài

BDFutbol player profile
BDFutbol coach profile
National team data
ĐTQG
Biography at Real Madrid Fans
Real Madrid biography

Cầu thủ bóng đá Tây Ban Nha
Huấn luyện viên bóng đá Tây Ban Nha
Sinh năm 1950
Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Tây Ban Nha
Tiền vệ bóng đá
Nhân vật còn sống
Cầu thủ bóng đá Real Madrid


title: Mùa bão Tây Bắc Thái Bình Dương 2009

text:
Mùa bão Tây Bắc Thái Bình Dương 2009 là một sự kiện mà theo đó các xoáy thuận nhiệt đới hình thành ở vùng phía tây bắc của Thái Bình Dương. Mùa bão sẽ kéo dài trong suốt năm 2009 với phần lớn các cơn bão hình thành từ tháng 5 đến tháng 11. Bài viết này chỉ đề cập đến các cơn bão hình thành trong phạm vi của Thái Bình Dương ở Bắc Bán Cầu và từ kinh tuyến 100 đến 180 độ. Trong khu vực tây bắc Thái Bình Dương, có 2 cơ quan khí tượng hoạt động độc lập nhau, nên một cơn bão có thể có 2 tên gọi khác nhau. JMA sẽ đặt tên cho một cơn bão khi sức gió duy trì trong vòng 10 phút đạt ít nhất 65 km/h, (40 mph) bất kỳ nơi đây trong vùng đã đề cập trên. Trong Khi đó, PAGASA sẽ đặt tên cho một cơn bão khi nó hình thành từ một áp thấp nhiệt đới trong phạm vi giám sát của họ giữa 135°Đ và 115°Đ và giữa 5°B-25°B thậm chí JMA đã đặt tên cho nó. Các áp thấp nhiệt đới được JTWC theo dõi và đặt tên có ký tự "W" phía trước một con số.

Tóm tắt mùa bão

Các cơn bão

Áp thấp nhiệt đới Auring

Cấp bão (Việt Nam): cấp 6 ~ cấp 7 - áp thấp nhiệt đới.

Cấp bão (Nhật Bản): 25 hải lý / 1 giờ - áp thấp nhiệt đới. Áp suất:1004 mbar (hPa).

Cấp bão (Hoa Kỳ): <25 hải lý / 1 giờ - vùng đối lưu nhiệt đới mức cao (Lốc xoáy nhiệt đới đang hình thành).

Áp thấp nhiệt đới Bising

Cấp bão (Việt Nam): không cảnh báo.

Cấp bão (Nhật Bản): không cảnh báo.

Cấp bão (Hoa Kỳ): không cảnh báo.

Cấp bão (Philippine): 25 hải lý / 1 giờ - áp thấp nhiết đới

Áp thấp nhiệt đới Crising

Cấp bão (Việt Nam): cấp 6 ~ cấp 7 - áp thấp nhiệt đới.

Cấp bão (Nhật Bản): không cảnh báo.

Cấp bão (Hoa Kỳ): vùng đối lưu nhiệt đới mức cao (lốc xoáy nhiệt đới đang hình thành).

Cấp bão (Philippine): 30 hải lý / 1 giờ - áp thấp nhiệt đới.

Bão Kujira (Dante)

Cấp bão (Việt Nam): cấp 13 ~ cấp 14 - bão cuồng phong.

Cấp bão (Nhật Bản): 85 hải lý / 1 giờ - bão cuồng phong. Áp suất:940 mbar (hPa).

Cấp bão (Hoa Kỳ): 115 hải lý / 1 giờ - bão cuồng phong cấp 4.

Bão Chan-hom (Emong) (Bão số 1)

Cấp bão (Việt Nam): cấp 12 ~ cấp 13 - bão cuồng phong.

Cấp bão (Nhật Bản): 65 hải lý / 1 giờ - bão cuồng phong. Áp suất:975 mbar (hPa).

Cấp bão (Hoa Kỳ): 90 hải lý / 1 giờ - bão cuồng phong cấp 2.

Bão Linfa (Bão số 2)

Cấp bão (Việt Nam): cấp 11 ~ cấp 12 - bão nhiệt đới dữ dội.

Cấp bão (Nhật Bản): 60 hải lý / 1 giờ - bão nhiệt đới dữ dội. Áp suất:975 mbar (hPa).

Cấp bão (Hoa Kỳ): 75 hải lý / 1 giờ - bão cuồng phong cấp 1.

Bão Nangka (Feria) (Bão số 3)

Cấp bão (Việt Nam): cấp 8 ~ cấp 9 - bão nhiệt đới.

Cấp bão (Nhật Bản): 40 hải lý / 1 giờ - bão nhiệt đới. Áp suất:994 mbar (hPa).

Cấp bão (Hoa Kỳ): 45 hải lý / 1 giờ - bão nhiệt đới.

Bão Soudelor (Gorio) (Bão số 4)

Cấp bão (Việt Nam): cấp 8 - bão nhiệt đới.

Cấp bão (Nhật Bản): 35 hải lý / 1 giờ - bão nhiệt đới. Áp suất:992 mbar (hPa).

Cấp bão (Hoa Kỳ): 35 hải lý / 1 giờ - bão nhiệt đới.

Áp thấp nhiệt đới 06W (Huaning)

Cấp bão (Việt Nam): cấp 7 - áp thấp nhiệt đới.

Cấp bão (Nhật Bản): 30 hải lý / 1 giờ - áp thấp nhiệt đới. Áp suất:1000 mbar (hPa).

Cấp bão (Hoa Kỳ): 30 hải lý / 1 giờ - áp thấp nhiệt đới.

Bão Molave (Isang) (Bão số 5)

Cấp bão (Việt Nam): cấp 12 ~ cấp 13 - bão cuồng phong.

Cấp bão (Nhật Bản): 65 hải lý / 1 giờ - bão cuồng phong. Áp suất:975 mbar (hPa).

Cấp bão (Hoa Kỳ): 65 hải lý / 1 giờ - bão cuồng phong cấp 1.

Bão Goni (Jolina) (Bão số 6)

Cấp bão (Việt Nam): cấp 8 ~ cấp 9 - bão nhiệt đới.

Cấp bão (Nhật Bản): 40 hải lý / 1 giờ - bão nhiệt đới. Áp suất:988 mbar (hPa).

Cấp bão (Hoa Kỳ): 45 hải lý / 1 giờ - bão nhiệt đới.

Bão Morakot (Kiko)

Atsani là tên thay thế của Morakot.
Cấp bão (Việt Nam): cấp 13 - bão cuồng phong.

Cấp bão (Nhật Bản): 75 hải lý / 1 giờ - bão cuồng phong. Áp suất:945 mbar (hPa).

Cấp bão (Hoa Kỳ): 80 hải lý / 1 giờ - bão cuồng phong cấp 1.

Bão Etau

Cấp bão (Việt Nam): cấp 8 ~ cấp 9 - bão nhiệt đới.

Cấp bão (Nhật Bản): 40 hải lý / 1 giờ - bão nhiệt đới. Áp suất:992 mbar (hPa).

Cấp bão (Hoa Kỳ): 40 hải lý / 1 giờ - bão nhiệt đới.

Áp thấp nhiệt đới Maka

Cấp bão (Việt Nam): cấp 7 - áp thấp nhiệt đới.

Cấp bão (Nhật Bản): 30 hải lý / 1 giờ - áp thấp nhiệt đới. Áp suất:1006 mbar (hPa).

Cấp bão (Hoa Kỳ): 30 hải lý / 1 giờ - áp thấp nhiệt đới (45 hải lý / 1 giờ - bão nhiệt đới Maka, tại Trung tâm Thái Bình Dương).

Bão Vamco

Cấp bão (Việt Nam): cấp 16 - bão cuồng phong.

Cấp bão (Nhật Bản): 100 hải lý / 1 giờ - bão cuồng phong. Áp suất:930 mbar (hPa).

Cấp bão (Hoa Kỳ): 130 hải lý / 1 giờ - siêu bão cấp 4.

Bão Krovanh

Cấp bão (Việt Nam): cấp 12 - bão nhiệt đới dữ dội.

Cấp bão (Nhật Bản): 60 hải lý / 1 giờ - bão nhiệt đới dữ dội. Áp suất:975 mbar (hPa).

Cấp bão (Hoa Kỳ): 65 hải lý / 1 giờ - bão cuồng phong cấp 1.

Áp thấp nhiệt đới 02C

Cấp bão (Việt Nam): cấp 7 - áp thấp nhiệt đới.

Cấp bão (Nhật Bản): 30 hải lý / 1 giờ - áp thấp nhiệt đới. Áp suất:1004 mbar (hPa).

Cấp bão (Hoa Kỳ): 30 hải lý / 1 giờ - áp thấp nhiệt đới.

Bão Dujuan (Labuyo)

Cấp bão (Việt Nam): cấp 10 - bão nhiệt đới dữ dội.

Cấp bão (Nhật Bản): 50 hải lý / 1 giờ - bão nhiệt đới dữ dội. Áp suất:980 mbar (hPa).

Cấp bão (Hoa Kỳ): 50 hải lý / 1 giờ - bão nhiệt đới.

Áp thấp nhiệt đới JMA TD 20

Cấp bão (Việt Nam): cấp 6 ~ cấp 7 - áp thấp nhiệt đới.

Cấp bão (Nhật Bản): 25 hải lý / 1 giờ - áp thấp nhiệt đới. Áp suất:1000 mbar (hPa).

Cấp bão (Hoa Kỳ): <25 hải lý / 1 giờ - vùng đối lưu nhiệt đới mức cao (lốc xoáy nhiệt đới đang hình thành).

Bão Mujigae (Maring) (Bão số 7)

Cấp bão (Việt Nam): cấp 8 - bão nhiệt đới.

Cấp bão (Nhật Bản): 40 hải lý / 1 giờ - bão nhiệt đới. Áp suất:994 mbar (hPa).

Cấp bão (Hoa Kỳ): 30 hải lý / 1 giờ - áp thấp nhiệt đới.

Bão Koppu (Nando) (Bão số 8)

Cấp bão (Việt Nam): cấp 12 ~ cấp 13 - bão cuồng phong.

Cấp bão (Nhật Bản): 65 hải lý / 1 giờ - bão cuồng phong. Áp suất:975 mbar (hPa).

Cấp bão (Hoa Kỳ): 75 hải lý / 1 giờ - bão cuồng phong cấp 1.

Bão Choi-wan

Cấp bão (Việt Nam): cấp 16 ~ cấp 17 - bão cuồng phong.

Cấp bão (Nhật Bản): 105 hải lý / 1 giờ - bão cuồng phong. Áp suất:915 mbar (hPa).

Cấp bão (Hoa Kỳ): 140 hải lý / 1 giờ - siêu bão cấp 5.

Bão Ketsana (Ondoy) (Bão số 9)

Cấp bão (Việt Nam): cấp 13 - bão cuồng phong.

Cấp bão (Nhật Bản): 80 hải lý / 1 giờ - bão cuồng phong. Áp suất:960 mbar (hPa).

Cấp bão (Hoa Kỳ): 90 hải lý / 1 giờ - bão cuồng phong cấp 2.

Áp thấp nhiệt đới 18W

Cấp bão (Việt Nam): cấp 7 - áp thấp nhiệt đới.

Cấp bão (Nhật Bản): 30 hải lý / 1 giờ - áp thấp nhiệt đới. Áp suất:1000 mbar (hPa).

Cấp bão (Hoa Kỳ): 30 hải lý / 1 giờ - áp thấp nhiệt đới.

Bão Parma (Pepeng) (Bão số 10)

Cấp bão (Việt Nam): cấp 15 ~ cấp 16 - bão cuồng phong.

Cấp bão (Nhật Bản): 100 hải lý / 1 giờ - bão cuồng phong. Áp suất:930 mbar (hPa).

Cấp bão (Hoa Kỳ): 135 hải lý / 1 giờ - siêu bão cấp 4.

Bão Melor (Quedan)

Cấp bão (Việt Nam): cấp 17 - bão cuồng phong.

Cấp bão (Nhật Bản): 110 hải lý / 1 giờ - bão cuồng phong. Áp suất:910 mbar (hPa).

Cấp bão (Hoa Kỳ): 150 hải lý / 1 giờ - siêu bão cấp 5.

Bão Nepartak

Cấp bão (Việt Nam): cấp 8 ~ cấp 9 - áp thấp nhiệt đới.

Cấp bão (Nhật Bản): 45 hải lý / 1 giờ - bão nhiệt đới. Áp suất:992 mbar (hPa).

Cấp bão (Hoa Kỳ): 55 hải lý / 1 giờ - bão nhiệt đới.

Bão Lupit (Ramil)

Cấp bão (Việt Nam): cấp 16 ~ cấp 17 - bão cuồng phong.

Cấp bão (Nhật Bản): 95 hải lý / 1 giờ - bão cuồng phong. Áp suất:930 mbar (hPa).

Cấp bão (Hoa Kỳ): 140 hải lý / 1 giờ - siêu bão cấp 5.

Áp thấp nhiệt đới JMA TD 31

Cấp bão (Việt Nam): cấp 6 ~ cấp 7 - áp thấp nhiệt đới.

Cấp bão (Nhật Bản): 25 hải lý / 1 giờ - áp thấp nhiệt đới. Áp suất:1002 mbar (hPa).

Cấp bão (Hoa Kỳ): <25 hải lý / 1 giờ - vùng đối lưu nhiệt đới mức cao (lốc xoáy nhiệt đới đang hình thành)

Bão Mirinae (Santi) (Bão số 11)

Cấp bão (Việt Nam): cấp 13 - bão cuồng phong.

Cấp bão (Nhật Bản): 80 hải lý / 1 giờ - bão cuồng phong. Áp suất:955 mbar (hPa).

Cấp bão (Hoa Kỳ): 90 hải lý / 1 giờ - bão cuồng phong cấp 2.

Áp thấp nhiệt đới 24W (Tino)

Cấp bão (Việt Nam): cấp 6 ~ cấp 7 - áp thấp nhiệt đới.

Cấp bão (Nhật Bản): 30 hải lý / 1 giờ - áp thấp nhiệt đới. Áp suất:1006 mbar (hPa).

Cấp bão (Hoa Kỳ): 25 hải lý / 1 giờ - áp thấp nhiệt đới.

Áp thấp nhiệt đới 25W

Cấp bão (Việt Nam): cấp 7 - áp thấp nhiệt đới.

Cấp bão (Nhật Bản): 30 hải lý / 1 giờ - áp thấp nhiệt đới. Áp suất:1000 mbar (hPa).

Cấp bão (Hoa Kỳ): 45 hải lý / 1 giờ - bão nhiệt đới.

Áp thấp nhiệt đới Urduja

Cấp bão (Việt Nam): cấp 7 - áp thấp nhiệt đới.

Cấp bão (Nhật Bản): 30 hải lý / 1 giờ - áp thấp nhiệt đới. Áp suất:1002 mbar (hPa).

Cấp bão (Hoa Kỳ): 30 hải lý / 1 giờ - áp thấp nhiệt đới.

Bão Nida (Vinta)

Cấp bão (Việt Nam): cấp 17 - bão cuồng phong.

Cấp bão (Nhật Bản): 115 hải lý / 1 giờ - bão cuồng phong. Áp suất:905 mbar (hPa).

Cấp bão (Hoa Kỳ): 150 hải lý / 1 giờ - siêu bão cấp 5.

Áp thấp nhiệt đới JMA TD 37

Cấp bão (Việt Nam): cấp 7 - áp thấp nhiệt đới.

Cấp bão (Nhật Bản): 30 hải lý / 1 giờ - áp thấp nhiệt đới. Áp suất:1004 mbar (hPa).

Cấp bão (Hoa Kỳ): <25 hải lý / 1 giờ - vùng đối lưu nhiệt đới mức cao (lốc xoáy nhiệt đới đang hình thành).

Áp thấp nhiệt đới 28W

Cấp bão (Việt Nam): cấp 6 ~ cấp 7 - áp thấp nhiệt đới.

Cấp bão (Nhật Bản): 25 hải lý / 1 giờ - áp thấp nhiệt đới. Áp suất:1000 mbar (hPa).

Cấp bão (Hoa Kỳ): 35 hải lý / 1 giờ - bão nhiệt đới.

Áp thấp nhiệt đới 29W

Cấp bão (Việt Nam): cấp 5 - vùng thấp.

Cấp bão (Nhật Bản): 25 hải lý / 1 giờ - áp thấp nhiệt đới. Áp suất:1008 mbar (hPa)

Cấp bão (Hoa Kỳ): 25 hải lý / 1 giờ - áp thấp nhiệt đới.

Tên gọi của bão

Tên quốc tế
Các xoáy thuận nhiệt đới được đặt tên theo danh sách bên dưới do Trung tâm khí tượng khu vực chuyên biệt ở Tokyo, Nhật Bản, khi một xoáy thuận đạt đến độ mạnh của bão. Các tên gọi do các thành viên của ESCAP/WMO Typhoon Committee đề xuất. Mỗi nước trong số 14 nước và vùng lãnh thổ thành viên đưa ra 10 tên gọi, được sử dụng theo thứ tự ABC, bằng tên tiếng Anh của quốc gia đó. Sau đây là 24 tên gọi dự kiến sẽ đặt cho các cơn bão năm 2013.

Số hiệu cơn bão tại Việt Nam
Ở Việt Nam một cơn bão được đặt số hiệu khi nó đi vào vùng thuộc phạm vi theo dõi của Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Trung ương Quốc gia được xác định trên biển Đông phía Tây kinh tuyến 120 độ kinh Đông và phía bắc vĩ tuyến 10 độ vĩ Bắc. Số hiệu của bão được đặt theo số thứ tự xuất hiện của nó trong năm ví dụ: Bão số 1, bão số 2,...

Dưới đây là các cơn bão đã được Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Trung ương Quốc gia Việt Nam đặt số hiệu trong năm 2009: (kèm vùng đổ bộ)

Tên địa phương của Philippine

Cơ quan PAGASA sử dụng chương trình đặt tên riêng của mình cho cơn bão nhiệt đới trong khu vực theo dõi của họ. PAGASA đặt tên cho áp thấp nhiệt đới đã hình thành trong khu vực theo dõi của mình và bất kỳ cơn bão nhiệt đới có thể di chuyển vào khu vực theo dõi của họ, nên danh sách các tên trong năm đó bị sử dụng hết, tên sẽ được lấy từ một danh sách phụ trợ, các bão đầu tiên được xuất bản mỗi năm trước khi mùa bão bắt đầu. Tên còn lập lại (chưa bị khai tử) từ danh sách này sẽ được sử dụng một lần nữa trong mùa bão năm 2013. Đây là danh sách tương tự được sử dụng trong mùa bão 2005, với ngoại lệ có Urduja thay thế tên Undang. Tên mà chưa được sử dụng hay sẽ sử dụng được đánh dấu .

Chú thích

Liên kết ngoài

 Cơ quan Khí tượng Nhật Bản (JMA).
 Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Trung ương.
 Trung tâm Cảnh báo Bão Liên hợp (JTWC) .
 Cơ quan khí tượng Hồng Kông .
 Trang dự báo của Hải Quân Mỹ .


title: Kudensee

text:
Kudensee là một đô thị ở huyện Steinburg, bang Schleswig-Holstein, Đức. Đô thị này có diện tích 3,04 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2006 là 155 người.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Steinburg


title: Pila, Laguna

text:
Pila là một đô thị hạng 4 ở tỉnh Laguna, Philippines. Theo điều tra dân số năm 2000 của Philipin, đô thị này có dân số 37.427 người trong 7.750 hộ. Pila có tổng diện tích 31,2 km².

Các đơn vị hành chính

Pila được chia ra 17 barangay.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Mã địa lý chuẩn của Philipin
Thông tin điều tra dân số năm 2000 của Philipin
History of Pila: A Secular and Spiritual History of the Town 900 A.D. to Present
Pila:Bayang Pinagpala

Đô thị của tỉnh Laguna
Khu dân cư trên Laguna de Bay


title: Tierga

text:
Tierga là một đô thị ở tỉnh Zaragoza, Aragon, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 của Viện thống kê Tây Ban Nha (INE), đô thị này có dân số là 221 người. Diện tích đô thị này là 65 ki-lô-mét vuông.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị ở Zaragoza


title: Cornille

text:
Cornille (tiếng Occitan là Cornilha) là một xã của Pháp, nằm ở tỉnh Dordogne trong vùng Aquitaine của Pháp.

Thông tin nhân khẩu

Nguồn: INSEE  và Cassini

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Photos Eglise Saint Eumache
 Site de la mairie de Cornille
 Cornille trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia

Cornille


title: Nội các

text:
Nội các (Hán tự: 内閣, ) là cơ quan gồm có các thành viên cấp cao của chính phủ, thông thường đại diện ngành hành pháp. Đôi khi nội các cũng còn được gọi là Hội đồng Bộ trưởng, Hội đồng Hành pháp, hay Ủy ban Hành pháp.

Tổng quan
Tại một số quốc gia, đặc biệt là các quốc gia sử dụng Hệ thống Westminster, nội các quyết định chung các chính sách và hướng đi chiến thuật của chính phủ, đặc biệt là các vấn đề quan hệ đến luật lệ mà Nghị viện đã thông qua. Tại các quốc gia theo tổng thống chế như Hoa Kỳ, nội các không hoạt động như một cơ quan quyền lực chung của ngành lập pháp; đúng hơn vai trò chính yếu của nó là một hội đồng cố vấn chính thức của nguyên thủ quốc gia. Theo cách này, tổng thống nhận ý kiến và lời cố vấn cho các quyết định sắp tới. Vai trò thứ hai của các viên chức nội các là điều hành các cơ quan thuộc ngành hành pháp hay các bộ.

Tại đa số quốc gia trong đó có các quốc gia sử dụng hệ thống Westminster, các bộ trưởng nội các được bổ nhiệm từ trong số các thành viên đương nhiệm của ngành lập pháp và họ vẫn là thành viên của ngành lập pháp trong lúc phục vụ trong nội các. Tại các quốc gia khác, đặc biệt là các quốc gia theo tổng thống chế thì ngược lại - các thành viên nội các không thể là các nhà lập pháp đương nhiệm, và nếu nhà lập pháp nào được bổ nhiệm vào nội các thì phải từ chức trước khi nhận nhiệm sở mới trong nội các.

Trong đa số chính phủ, thành viên nội các được gọi là bộ trưởng, và mỗi thành viên giữ một ngành mục khác nhau của chính phủ (thí dụ như "Bộ trưởng Môi trường" etc). Vai trò hàng ngày của đa số thành viên nội các là phục vụ trong vai trò người đứng đầu một bộ phận của bộ máy quan liêu quốc gia mà tất cả các nhân viên khác trong bộ đó phải báo cáo cho mình.

Quy mô của các nội các trên thế giới thì khác nhau tuy đa số có khoảng chừng từ 10 đến 20 bộ trưởng. Các nhà nghiên cứu đã tìm ra một mối quan hệ tỉ lệ nghịch giữa mức độ phát triển của một quốc gia và quy mô nội các: trung bình mà nói, một quốc gia càng phát triển hơn thì quy mô nội các nhỏ hơn.

Nguồn gốc nội các
Trong lịch sử, nội các bắt nguồn từ phân nhóm nhỏ hơn thuộc Hội đồng Cơ Mật Hoàng gia Anh (Privy Council). Thuật từ nội các là từ tiếng Anh "cabinet" có nghĩa là một phòng riêng tương đối nhỏ, được dùng làm nơi nghỉ ngơi hay nghiên cứu. Thuật ngữ tiếng Anh như "cabinet counsel" có nghĩa là cuộc tham vấn riêng tư dành cho nhà vua, có từ cuối thế kỷ 16 và được đánh vần không chuẩn vào thời đó nên khó mà biết được ý nghĩa của nó có phải là "council" (hội đồng) hay "counsel" (cuộc tham vấn). Charles I của Anh khởi đầu "Hội đồng Nội các" chính thức trong tư cách là Hội đồng Cố vấn Hoàng gia hay "Hội đồng riêng" khi ông lên ngôi vào năm 1625.

Ở Đông Á, từ Nội các xuất phát từ Nội các nhà Minh. Nội Các vốn chỉ Văn Uyên các, là văn phòng cho Hoàng Đế nhà Minh. Sau khi Minh Thái Tổ phế Thừa tướng Hồ Duy Dung, quyền Thừa tướng bị thâu tóm vào tay hoàng đế. Tuy nhiên đến năm 1402 (Kiến Văn thứ 4) Minh Huệ Tông phong đại thần tâm phúc chức Đại học sĩ, quyền như Tể tướng, tùy thời can gián, từ đó hình thành quyền uy của Nội các, xưng Các thần.

Nội các thuộc hệ thống Westminster
Dưới hệ thống Westminster, các thành viên nội các có trách nhiệm chung đối với tất cả chính sách của chính phủ. Tất cả các bộ trưởng phải ủng hộ chính sách của chính phủ, bất kể là họ có bất đồng riêng tư hay không. Theo lý thuyết, mặc dù tất cả các quyết định được nội các xử lý chung nhưng trên thực tế nhiều quyết định được giao cho nhiều tiểu ban khác nhau của nội các và các tiểu ban này sẽ báo cáo cho toàn nội các biết những gì họ tìm thấy cũng như ý kiến của họ. Khi những ý kiến này được những người nắm giữ các bộ có liên quan đồng ý thì chúng thường được toàn nội các đồng ý sau khi được thảo luận thêm một ít thời gian.

Những quyết định chung cuộc của nội các thì bí mật và các tài liệu có liên quan được đánh dấu bảo mật. Đa số các tài liệu có liên quan đến quyết định của nội các sẽ được công bố trong một khoảng thời gian đáng kể sau khi nội các đó giải tán; thí dụ thời gian là 20 năm sau khi chúng được thảo luận.

Theo lý thuyết, thủ tướng là viên chức cao cấp trong số các viên chức có tư cách ngang hàng nhau (first among equals). Tuy nhiên, thủ tướng là người mà nguyên thủ quốc gia cuối cùng tìm đến để được cố vấn cho việc thực thi quyền lực hành pháp mà có thể bao gồm quyền lực tuyên chiến, sử dụng vũ khí hạt nhân, bãi nhiệm các bộ trưởng khỏi nội các, và định đoạt các bộ khi thay đổi nội các. Trong thực tế, thủ tướng ở vị trí có liên quan đến quyền lực hành pháp có nghĩa rằng thủ tướng có cấp bậc kiểm soát cao trong nội các: bất cứ sự nới rộng trách nhiệm cho hướng đi chung của chính phủ thường được thực hiện theo sự điều khiển của thủ tướng.

Nội các bóng tối (shadow cabinet) là thuật từ dùng để chỉ nhóm người bao gồm những thành viên lãnh đạo hay những người ngồi ghế hàng đầu trong nghị viện quốc gia của đảng đối lập. Thông thường nhóm người này giữ những vị trí đối trọng "bóng tối" đối với các bộ nội các nhằm đặt nghi vấn những quyết định của nội các và đề nghị những chính sách khác thay thế.

Hệ thống nội các Westminster là nền tảng của nhiều nội các trên thế giới vì chúng được biết đến ở các khu vực quyền lực liên bang, tỉnh (hoặc bang) của Úc, Bangladesh, Canada, Pakistan, Ấn Độ, Nam Phi, New Zealand, và các quốc gia khác trong Khối Thịnh vượng chung có kiểu mẫu nghị viện dựa theo nghị viện Vương Quốc Anh.

Nội các Hoa Kỳ

Theo học thuyết tam quyền phân lập, nội các dưới chính phủ tổng thống chế là một phần của ngành hành pháp. Theo lý thuyết, ít nhất, họ thực hiện chính sách hơn là họ tạo ra chính sách. Ngoài việc điều hành các bộ phận riêng trong ngành hành pháp, các thành viên nội các còn có trách nhiệm cố vấn cho nguyên thủ quốc gia trên các lãnh vực nằm trong phạm vi trách nhiệm của họ. Họ được bổ nhiệm và phục vụ theo ý của nguyên thủ quốc gia và vì thế họ là người phục tùng tổng thống vì họ có thể bị thay thế bất cứ khi nào. Thường thường họ là người chung đảng phái chính trị với tổng thống vì được tổng thống bổ nhiệm nhưng ngành hành pháp có quyền tự do chọn lựa bất cứ ai, kể cả thành viên của đảng đối lập với tổng thống nhưng tất cả đều phải được Quốc hội Hoa Kỳ xác nhận trước khi nhận nhiệm sở.

Thông thường, ngành lập pháp hay một bộ phận của nó phải biểu quyết xác nhận việc bổ nhiệm một thành viên nội các; đây là một trong số nhiều đề mục của cái khái niệm "kiểm soát và cân bằng quyền lực" được xây dựng trong hệ thống tổng thống. Ngành lập pháp cũng có thể bãi nhiệm một thành viên nội các qua một tiến trình luận tội thường thường là khó khăn.

Trong nội các, các thành viên không phục vụ để gây ảnh hưởng đối với chính sách của ngành lập pháp đến mức độ như được thấy trong một hệ thống Westminster; tuy nhiên, mỗi thành viên có khá nhiều ảnh hưởng đối với các vấn đề có liên quan đến bộ hành chính của mình. Kể từ thời chính phủ Franklin Roosevelt, tổng thống Hoa Kỳ thường xuyên làm việc qua văn phòng hành pháp của chính mình hay Hội đồng An ninh Quốc gia hơn là qua nội các như các chính phủ trước đó.

Tham khảo

Cơ quan chính phủ
Tổ chức chính quyền