title: Toán học

text:
Toán học hay gọi tắt là toán (Tiếng Anh: mathematics) là ngành nghiên cứu trừu tượng về những chủ đề như: lượng (các con số), cấu trúc (tập hợp, tô pô, nhóm, vành, ...), không gian (hình học, hệ toạ độ, vector, ...), khả năng (xác suất, biến ngẫu nhiên, ...) và sự thay đổi (hàm số, giới hạn, đạo hàm, vi phân, tích phân, ...). Các nhà toán học và triết học có nhiều quan điểm khác nhau về định nghĩa và phạm vi của toán học.

Các nhà toán học tìm kiếm các mô thức và sử dụng chúng để tạo ra những giả thuyết mới. Họ lý giải tính đúng đắn hay sai lầm của các giả thuyết bằng các chứng minh toán học. Khi những cấu trúc toán học là mô hình tốt cho hiện thực, lúc đó suy luận toán học có thể cung cấp sự hiểu biết sâu sắc hay những tiên đoán về tự nhiên. Thông qua việc sử dụng những phương pháp trừu tượng và lôgic, toán học đã phát triển từ việc đếm, tính toán, đo lường đến việc nghiên cứu có hệ thống những hình dạng và chuyển động của các đối tượng vật lý. Con người đã ứng dụng toán học trong đời sống từ xa xưa. Việc tìm lời giải cho những bài toán có thể mất hàng năm, hay thậm chí hàng thế kỷ.

Những lập luận chặt chẽ xuất hiện trước tiên trong nền toán học Hy Lạp cổ đại, đáng chú ý nhất là trong tác phẩm Cơ sở của Euclid. Kể từ những công trình tiên phong của Giuseppe Peano (1858–1932), David Hilbert (1862–1943), và của những nhà toán học khác trong thế kỷ 19 về các hệ thống tiên đề, nghiên cứu toán học trở thành việc thiết lập chân lý thông qua suy luận logic chặt chẽ từ những tiên đề và định nghĩa thích hợp. Toán học phát triển tương đối chậm cho tới thời Phục hưng, khi sự tương tác giữa những phát minh toán học với những phát kiến khoa học mới đã dẫn đến sự gia tăng nhanh chóng những phát minh toán học vẫn tiếp tục cho đến ngày nay.

Toán học được sử dụng trên khắp thế giới như một công cụ thiết yếu trong nhiều lĩnh vực, bao gồm khoa học, kỹ thuật, y học, và tài chính. Toán học ứng dụng, một nhánh toán học liên quan đến việc ứng dụng kiến thức toán học vào những lĩnh vực khác, thúc đẩy và sử dụng những phát minh toán học mới, từ đó đã dẫn đến việc phát triển nên những ngành toán hoàn toàn mới, chẳng hạn như thống kê và lý thuyết trò chơi. Các nhà toán học cũng dành thời gian cho toán học thuần túy, hay toán học vị toán học. Không có biên giới rõ ràng giữa toán học thuần túy và toán học ứng dụng, và những ứng dụng thực tiễn thường được khám phá từ những gì ban đầu được xem là toán học thuần túy.

Lịch sử

Từ "mathematics" trong tiếng Anh bắt nguồn từ μάθημα (máthēma) trong tiếng Hy Lạp cổ, có nghĩa là "thứ học được", "những gì người ta cần biết," và như vậy cũng có nghĩa là "học" và "khoa học"; còn trong tiếng Hy Lạp hiện đại thì nó chỉ có nghĩa là "bài học." Từ máthēma bắt nguồn từ μανθάνω (manthano), từ tương đương trong tiếng Hy Lạp hiện đại là μαθαίνω (mathaino), cả hai đều có nghĩa là "học." Trong tiếng Việt, "toán" có nghĩa là tính; "toán học" là môn học về toán số. Trong các ngôn ngữ sử dụng từ vựng gốc Hán khác, môn học này lại được gọi là số học.

Sự tiến hóa của toán học có thể nhận thấy qua một loạt gia tăng không ngừng về những phép trừu tượng, hay qua sự mở rộng của nội dung ngành học. Phép trừu tượng đầu tiên, mà nhiều loài động vật có được, có lẽ là về các con số, với nhận thức rằng, chẳng hạn, một nhóm hai quả táo và một nhóm hai quả cam có cái gì đó chung, ở đây là số lượng quả trong mỗi nhóm.

Các bằng chứng khảo cổ học cho thấy, ngoài việc biết đếm những vật thể vật lý, con người thời tiền sử có thể cũng đã biết đếm những đại lượng trừu tượng như thời gian - ngày, mùa, và năm.

Đến khoảng năm 3000 trước Tây lịch thì toán học phức tạp hơn mới xuất hiện, khi người Babylon và người Ai Cập bắt đầu sử dụng số học, đại số, và hình học trong việc tính thuế và những tính toán tài chính khác, trong xây dựng, và trong quan sát thiên văn. Toán học được sử dụng sớm nhất trong thương mại, đo đạc đất đai, hội họa, dệt, và trong việc ghi nhớ thời gian.

Các phép tính số học căn bản trong toán học Babylon (cộng, trừ, nhân, và chia) xuất hiện đầu tiên trong các tài liệu khảo cổ. Giữa năm 600 đến 300 trước Tây lịch, người Hy Lạp cổ đã bắt đầu nghiên cứu một cách có hệ thống về toán học như một ngành học riêng, hình thành nên toán học Hy Lạp. Kể từ đó toán học đã phát triển vượt bậc; sự tương tác giữa toán học và khoa học đã đem lại nhiều thành quả và lợi ích cho cả hai. Ngày nay, những phát minh toán học mới vẫn tiếp tục xuất hiện làm cho toán học ngày càng đa dạng hơn.

Cảm hứng, thuần túy ứng dụng, và vẻ đẹp

Toán học nảy sinh ra từ nhiều kiểu bài toán khác nhau. Trước hết là những bài toán trong thương mại, đo đạc đất đai, kiến trúc, và sau này là thiên văn học; ngày nay, tất cả các ngành khoa học đều gợi ý những bài toán để các nhà toán học nghiên cứu, ngoài ra còn nhiều bài toán nảy sinh từ chính bản thân ngành toán. Chẳng hạn, nhà vật lý Richard Feynman đã phát minh ra tích phân lộ trình (path integral) cho cơ học lượng tử bằng cách kết hợp suy luận toán học với sự hiểu biết sâu sắc về mặt vật lý, và lý thuyết dây - một lý thuyết khoa học vẫn đang trong giai đoạn hình thành với cố gắng thống nhất tất cả các tương tác cơ bản trong tự nhiên - tiếp tục gợi hứng cho những lý thuyết toán học mới. Một số lý thuyết toán học chỉ có ích trong lĩnh vực đã giúp tạo ra chúng, và được áp dụng để giải các bài toán khác trong lĩnh vực đó. Nhưng thường thì toán học sinh ra trong một lĩnh vực có thể hữu ích trong nhiều lĩnh vực, và đóng góp vào kho tàng các khái niệm toán học.

Các nhà toán học phân biệt ra hai ngành toán học thuần túy và toán học ứng dụng. Tuy vậy các chủ đề toán học thuần túy thường tìm thấy một số ứng dụng, chẳng hạn như lý thuyết số trong ngành mật mã học. Việc ngay cả toán học "thuần túy nhất" hóa ra cũng có ứng dụng thực tế chính là điều mà Eugene Wigner gọi là "sự hữu hiệu đến mức khó tin của toán học". Giống như trong hầu hết các ngành học thuật, sự bùng nổ tri thức trong thời đại khoa học đã dẫn đến sự chuyên môn hóa: hiện nay có hàng trăm lĩnh vực toán học chuyên biệt và bảng phân loại các chủ đề toán học đã dài tới 46 trang. Một vài lĩnh vực toán học ứng dụng đã nhập vào những lĩnh vực liên quan nằm ngoài toán học và trở thành những ngành riêng, trong đó có xác suất, vận trù học, và khoa học máy tính.

Những ai yêu thích ngành toán thường thấy toán học có một vẻ đẹp nhất định. Nhiều nhà toán học nói về "sự thanh lịch" của toán học, tính thẩm mỹ nội tại và vẻ đẹp bên trong của nó. Họ coi trọng sự giản đơn và tính tổng quát. Vẻ đẹp ẩn chứa cả bên trong những chứng minh toán học đơn giản và gọn nhẹ, chẳng hạn chứng minh của Euclid cho thấy có vô hạn số nguyên tố, và trong những phương pháp số giúp đẩy nhanh các phép tính toán, như phép biến đổi Fourier nhanh. Trong cuốn sách Lời bào chữa của một nhà toán học (A Mathematician's Apology) của mình, G. H. Hardy tin rằng chính những lý do về mặt thẩm mỹ này đủ để biện minh cho việc nghiên cứu toán học thuần túy. Ông nhận thấy những tiêu chuẩn sau đây đóng góp vào một vẻ đẹp toán học: tầm quan trọng, tính không lường trước được, tính không thể tránh được, và sự ngắn gọn. Sự phổ biến của toán học vì mục đích giải trí là một dấu hiệu khác cho thấy nhiều người tìm thấy sự sảng khoái trong việc giải toán...

Ký hiệu, ngôn ngữ, tính chặt chẽ

Hầu hết các ký hiệu toán học đang dùng ngày nay chỉ mới được phát minh vào thế kỷ 16. Trước đó, toán học được viết ra bằng chữ, quá trình nhọc nhằn này đã cản trở sự phát triển của toán học. Euler (1707–1783) là người tạo ra nhiều trong số những ký hiệu đang được dùng ngày nay. Ký hiệu hiện đại làm cho toán học trở nên dễ hơn đối với chuyên gia toán học, nhưng người mới bắt đầu học toán thường thấy nản lòng. Các ký hiệu cực kỳ ngắn gọn: một vài biểu tượng chứa đựng rất nhiều thông tin. Giống ký hiệu âm nhạc, ký hiệu toán học hiện đại có cú pháp chặt chẽ và chứa đựng thông tin khó có thể viết theo một cách khác đi.

Ngôn ngữ toán học có thể khó hiểu đối với người mới bắt đầu. Những từ như hoặc và chỉ có nghĩa chính xác hơn so với trong lời nói hàng ngày. Ngoài ra, những từ như mở và trường đã được cho những nghĩa riêng trong toán học. Những thuật ngữ mang tính kỹ thuật như phép đồng phôi và khả tích có nghĩa chính xác trong toán học. Thêm vào đó là những cụm từ như nếu và chỉ nếu nằm trong thuật ngữ chuyên ngành toán học. Có lý do tại sao cần có ký hiệu đặc biệt và vốn từ vựng chuyên ngành: toán học cần sự chính xác hơn lời nói thường ngày. Các nhà toán học gọi sự chính xác này của ngôn ngữ và logic là "tính chặt chẽ."

Các lĩnh vực toán học

Trước thời kì Phục Hưng, toán học chỉ được phân ra thành hai lĩnh vực chính là số học - nghiên cứu các phép toán với những con số và hình học - nghiên cứu về các hình dạng. Kể cả những ngành ngụy khoa học như thần số học và thiên văn học, khi đó cũng chưa được tách biệt rõ ràng khỏi toán học.

Trong thời kì Phục Hưng, hai lĩnh vực mới xuất hiện. Các kí hiệu toán học làm nảy sinh đại số, ngành mà ở đó nghiên cứu tập trung vào các công thức. Giải tích - với giới hạn và tích phân - nghiên cứu tập trung vào các hàm số liên tục, và sự thay đổi của chúng theo các biến cho trước. Một vài lĩnh vực như cơ học thiên thể hay cơ học vật rắn khi đó cũng được nghiên cứu bởi toán, nhưng giờ lại là các phân ngành chính của vật lý học.Tổ hợp cũng được nghiên cứu nhiều trong lịch sử, nhưng chỉ trở thành một lĩnh vực riêng kể từ thế kỉ thứ mười bảy.

Cuối thế kỉ mười chín, những nghiên cứu triết học về nguồn gốc của toán học và kết quả của sự hệ thống hóa của các tiên đề đã tạo ra nhiều ngành toán học mới. Phân lớp Lĩnh vực Toán học (tiếng Anh: Mathematics Subject Classification - MSC) năm 2020 đã chỉ ra rằng có ít nhất sáu mươi ba ngành toán học độc lập, một vài trong số đó chỉ xuất hiện từ thế kỉ XX là logic toán học và nguồn gốc toán học.

Nền tảng và triết học

Để làm rõ nền tảng toán học, lĩnh vực logic toán học và lý thuyết tập hợp đã được phát triển. Logic toán học bao gồm nghiên cứu toán học về logic và ứng dụng của logic hình thức trong những lĩnh vực toán học khác. Lý thuyết tập hợp là một nhánh toán học nghiên cứu các tập hợp hay tập hợp những đối tượng. Lý thuyết phạm trù, liên quan đến việc xử lý các cấu trúc và mối quan hệ giữa chúng bằng phương pháp trừu tượng, vẫn đang tiếp tục phát triển. Cụm từ "khủng hoảng nền tảng" nói đến công cuộc tìm kiếm một nền tảng toán học chặt chẽ diễn ra từ khoảng năm 1900 đến 1930. Một số bất đồng về nền tảng toán học vẫn còn tồn tại cho đến ngày nay. Cuộc khủng hoảng nền tảng nổi lên từ một số tranh cãi thời đó, trong đó có những tranh cãi liên quan đến lý thuyết tập hợp của Cantor và cuộc tranh cãi giữa Brouwer và Hilbert.

Khoa học máy tính lý thuyết bao gồm lý thuyết khả tính (computability theory), lý thuyết độ phức tạp tính toán, và lý thuyết thông tin. Lý thuyết khả tính khảo sát những giới hạn của những mô hình lý thuyết khác nhau về máy tính, bao gồm mô hình máy Turing nổi tiếng. Lý thuyết độ phức tạp nghiên cứu khả năng có thể giải được bằng máy tính; một số bài toán, mặc dù về lý thuyết có thể giải được bằng máy tính, cần thời gian hay không gian tính toán quá lớn, làm cho việc tìm lời giải trong thực tế gần như không thể, ngay cả với sự tiến bộ nhanh chóng của phần cứng máy tính. Một ví dụ là bài toán nổi tiếng "". Cuối cùng, lý thuyết thông tin quan tâm đến khối lượng dữ liệu có thể lưu trữ được trong một môi trường lưu trữ nhất định, và do đó liên quan đến những khái niệm như nén dữ liệu và entropy thông tin.

{|style="border:1px solid #ddd; text-align:center; margin:auto" cellspacing="15"
|||  ||  ||
|-
|Logic toán học || Lý thuyết tập hợp || Lý thuyết phạm trù || Lý thuyết tính toán
|}

Toán học thuần túy

Lượng

Việc nghiên cứu về lượng (quantity) bắt đầu với các con số, trước hết với số tự nhiên và số nguyên và các phép biến đổi số học, nói đến trong lĩnh vực số học. Những tính chất sâu hơn về các số nguyên được nghiên cứu trong lý thuyết số, trong đó có định lý lớn Fermat nổi tiếng. Trong lý thuyết số, giả thiết số nguyên tố sinh đôi và giả thiết Goldbach là hai bài toán chưa giải được.

Khi hệ thống số được phát triển thêm, các số nguyên được xem như là tập con của các số hữu tỉ. Các số này lại được bao gồm trong số thực vốn được dùng để thể hiện những đại lượng liên tục. Số thực được tổng quát hóa thành số phức. Đây là những bước đầu tiên trong phân bố các số, sau đó thì có các quaternion (một sự mở rộng của số phức) và octonion. Việc xem xét các số tự nhiên cũng dẫn đến các số vô hạn (transfinite numbers), từ đó chính thức hóa khái niệm "vô hạn". Một lĩnh vực nghiên cứu khác là kích cỡ (size), từ đó sinh ra số đếm (cardinal numbers) và rồi một khái niệm khác về vô hạn: số aleph, cho phép thực hiện so sánh có ý nghĩa kích cỡ của các tập hợp lớn vô hạn.

{|style="border:1px solid #ddd; text-align:center; margin:auto" cellspacing="20"
||| || || ||
|
|-
|Số tự nhiên|| Số nguyên || Số hữu tỉ || Số thực || Số phức
|Số vô hạn
|}

Cấu trúc

Nhiều đối tượng toán học, chẳng hạn tập hợp những con số và những hàm số, thể hiện cấu trúc nội tại toát ra từ những phép biến đổi toán học hay những mối quan hệ được xác định trên tập hợp. Toán học từ đó nghiên cứu tính chất của những tập hợp có thể được diễn tả dưới dạng cấu trúc đó; chẳng hạn lý thuyết số nghiên cứu tính chất của tập hợp những số nguyên có thể được diễn tả dưới dạng những phép biến đổi số học. Ngoài ra, thường thì những tập hợp có cấu trúc (hay những cấu trúc) khác nhau đó thể hiện những tính chất giống nhau, khiến người ta có thể xây dựng nên những tiên đề cho một lớp cấu trúc, rồi sau đó nghiên cứu đồng loạt toàn bộ lớp cấu trúc thỏa mãn những tiên đề này. Do đó người ta có thể nghiên cứu các nhóm, vành, trường, và những hệ phức tạp khác; những nghiên cứu như vậy (về những cấu trúc được xác định bởi những phép biến đổi đại số) tạo thành lĩnh vực đại số trừu tượng. Với mức độ tổng quát cao của mình, đại số trừu tượng thường có thể được áp dụng vào những bài toán dường như không liên quan gì đến nhau. Một ví dụ về lý thuyết đại số là đại số tuyến tính, lĩnh vực nghiên cứu về các không gian vectơ, ở đó những yếu tố cấu thành nó gọi là vectơ có cả lượng và hướng và chúng có thể được dùng để mô phỏng các điểm (hay mối quan hệ giữa các điểm) trong không gian. Đây là một ví dụ về những hiện tượng bắt nguồn từ những lĩnh vực hình học và đại số ban đầu không liên quan gì với nhau nhưng lại tương tác rất mạnh với nhau trong toán học hiện đại. Toán học tổ hợp nghiên cứu những cách tính số lượng những đối tượng có thể xếp được vào trong một cấu trúc nhất định.

{| class="wikitable sortable" style="border:1px solid #ddd; text-align:center; margin:auto" cellspacing="15"
|+
| ||  ||  ||  ||  ||
|-
|Toán học tổ hợp || Lý thuyết số || Lý thuyết nhóm || Lý thuyết đồ thị || Lý thuyết trật tự|| Đại số
|}

Không gian

Việc nghiên cứu không gian bắt đầu với hình học - cụ thể là hình học Euclid. Lượng giác là một lĩnh vực toán học nghiên cứu về mối quan hệ giữa các cạnh và góc của tam giác và với các hàm lượng giác; nó kết hợp không gian và các con số, và bao gồm định lý Pythagore nổi tiếng. Ngành học hiện đại về không gian tổng quát hóa những ý tưởng này để bao gồm hình học nhiều chiều hơn, hình học phi Euclide (đóng vai trò quan trọng trong lý thuyết tương đối tổng quát), và tô pô. Cả lượng và không gian đều đóng vai trò trong hình học giải tích, hình học vi phân, và hình học đại số. Hình học lồi và hình học rời rạc trước đây được phát triển để giải các bài toán trong lý thuyết số và giải tích phiếm hàm thì nay đang được nghiên cứu cho các ứng dụng trong tối ưu hóa (tối ưu lồi) và khoa học máy tính (hình học tính toán). Trong hình học vi phân có các khái niệm bó sợi (fiber bundles) và vi tích phân trên các đa tạp, đặc biệt là vi tích phân vectơ và vi tích phân tensor. Hình học đại số thì mô tả các đối tượng hình học dưới dạng lời giải là những tập hợp phương trình đa thức, cùng với những khái niệm về lượng và không gian, cũng như nghiên cứu về các nhóm tô-pô kết hợp cấu trúc và không gian. Các nhóm Lie được dùng để nghiên cứu không gian, cấu trúc, và sự thay đổi. Tô pô trong tất cả những khía cạnh của nó có thể là một lĩnh vực phát triển vĩ đại nhất của toán học thế kỷ 20; nó bao gồm tô-pô tập hợp điểm (point-set topology), tô-pô lý thuyết tập hợp (set-theoretic topology), tô-pô đại số và tô-pô vi phân (differential topology). Trong đó, những chủ đề của tô-pô hiện đại là lý thuyết không gian mêtric hóa được (metrizability theory), lý thuyết tập hợp tiên đề (axiomatic set theory), lý thuyết đồng luân (homotopy theory), và lý thuyết Morse. Tô-pô cũng bao gồm giả thuyết Poincaré nay đã giải được, và giả thuyết Hodge vẫn chưa giải được. Những bài toán khác trong hình học và tô-pô, bao gồm định lý bốn màu và giả thiết Kepler, chỉ giải được với sự trợ giúp của máy tính.

{|style="border:1px solid #ddd; text-align:center; margin:auto" cellspacing="15"
| ||  ||  ||  ||  ||
|-
|Hình học || Lượng giác || Hình học vi phân || Tô pô || Hình học fractal || Lý thuyết độ đo
|}

Sự thay đổi

Hiểu và mô tả sự thay đổi là chủ đề thường gặp trong các ngành khoa học tự nhiên. Vi tích phân là một công cụ hiệu quả đã được phát triển để nghiên cứu sự thay đổi đó. Hàm số từ đây ra đời, như một khái niệm trung tâm mô tả một đại lượng đang thay đổi. Việc nghiên cứu chặt chẽ các số thực và hàm số của một biến thực được gọi là giải tích thực, với số phức thì có lĩnh vực tương tự gọi là giải tích phức. Giải tích phiếm hàm (functional analysis) tập trung chú ý vào những không gian thường là vô hạn chiều của hàm số. Một trong nhiều ứng dụng của giải tích phiếm hàm là trong cơ học lượng tử (ví dụ: lý thuyết phiếm hàm mật độ). Nhiều bài toán một cách tự nhiên dẫn đến những mối quan hệ giữa lượng và tốc độ thay đổi của nó, rồi được nghiên cứu dưới dạng các phương trình vi phân. Nhiều hiện tượng trong tự nhiên có thể được mô tả bằng những hệ thống động lực; lý thuyết hỗn độn nghiên cứu cách thức theo đó nhiều trong số những hệ thống động lực này thể hiện những hành vi không tiên đoán được nhưng vẫn có tính tất định.

Toán học ứng dụng

Toán học ứng dụng quan tâm đến những phương pháp toán học thường được sử dụng trong khoa học, kỹ thuật, kinh doanh, và công nghiệp. Như vậy, "toán học ứng dụng" là một ngành khoa học toán học với kiến thức đặc thù. Thuật ngữ toán học ứng dụng cũng được dùng để chỉ lĩnh vực chuyên nghiệp, ở đó các nhà toán học giải quyết các bài toán thực tế. Với tư cách là một ngành nghề chú trọng vào các bài toán thực tế, toán học ứng dụng tập trung vào "việc thiết lập, nghiên cứu, và sử dụng những mô hình toán học" trong khoa học, kỹ thuật, và những lĩnh vực thực hành toán học khác. Trước đây, những ứng dụng thực tế đã thúc đẩy sự phát triển các lý thuyết toán học, để rồi sau đó trở thành chủ đề nghiên cứu trong toán học thuần túy, nơi toán học được phát triển chủ yếu cho chính nó. Như vậy, hoạt động của toán học ứng dụng nhất thiết có liên hệ đến nghiên cứu trong lĩnh vực toán học thuần túy.

Thống kê và những lĩnh vực liên quan

Toán học ứng dụng có nhiều phần chung với thống kê, đặc biệt với lý thuyết xác suất. Các nhà thống kê, khi làm việc trong một công trình nghiên cứu, "tạo ra số liệu có ý nghĩa" sử dụng phương pháp tạo mẫu ngẫu nhiên (random sampling) và những thí nghiệm được ngẫu nhiên hóa (randomized experiments); việc thiết kế thí nghiệm hay mẫu thống kê xác định phương pháp phân tích số liệu (trước khi số liệu được tạo ra). Khi xem xét lại số liệu từ các thí nghiệm và các mẫu hay khi phân tích số liệu từ những nghiên cứu bằng cách quan sát, các nhà thống kê "làm bật ra ý nghĩa của số liệu" sử dụng phương pháp mô phỏng và suy luận – qua việc chọn mẫu và qua ước tính; những mẫu ước tính và những tiên đoán có được từ đó cần được thử nghiệm với những số liệu mới.

Lý thuyết thống kê nghiên cứu những bài toán liên quan đến việc quyết định, ví dụ giảm thiểu nguy cơ (sự tổn thất được mong đợi) của một hành động mang tính thống kê, chẳng hạn sử dụng phương pháp thống kê trong ước tính tham số, kiểm nghiệm giả thuyết, và chọn ra tham số cho kết quả tốt nhất. Trong những lĩnh vực truyền thống này của thống kê toán học, bài toán quyết định-thống kê được tạo ra bằng cách cực tiểu hóa một hàm mục tiêu (objective function), chẳng hạn giá thành hay sự mất mát được mong đợi, dưới những điều kiện nhất định. Vì có sử dụng lý thuyết tối ưu hóa, lý thuyết toán học về thống kê có chung mối quan tâm với những ngành khoa học khác nghiên cứu việc quyết định, như vận trù học, lý thuyết điều khiển, và kinh tế học toán.

Toán học tính toán

Toán học tính toán đưa ra và nghiên cứu những phương pháp giải các bài toán toán học mà con người thường không có khả năng giải số được. Giải tích số nghiên cứu những phương pháp giải các bài toán trong giải tích sử dụng giải tích phiếm hàm và lý thuyết xấp xỉ; giải tích số bao gồm việc nghiên cứu xấp xỉ và rời rạc hóa theo nghĩa rộng, với sự quan tâm đặc biệt đến sai số làm tròn (rounding errors). Giải tích số và nói rộng hơn tính toán khoa học (scientific computing) cũng nghiên cứu những chủ đề phi giải tích như khoa học toán học, đặc biệt là ma trận thuật toán và lý thuyết đồ thị. Những lĩnh vực khác của toán học tính toán bao gồm đại số máy tính (computer algebra) và tính toán biểu tượng (symbolic computation).

Giải thưởng toán học và những bài toán chưa giải được

Có thể nói giải thưởng toán học danh giá nhất là Huy chương Fields, thiết lập vào năm 1936 và nay được trao bốn năm một lần cho 2 đến 4 nhà toán học có độ tuổi dưới 40. Huy chương Fields thường được xem là tương đương với Giải Nobel trong những lĩnh vực khác. (Giải Nobel không xét trao thưởng trong lĩnh vực toán học) Một số giải thưởng quốc tế quan trọng khác gồm có: Giải Wolf về Toán học (thiết lập vào năm 1978) để ghi nhận thành tựu trọn đời; Giải Abel (thiết lập vào năm 2003) dành cho những nhà toán học xuất chúng; Huy chương Chern (thiết lập vào năm 2010) để ghi nhận thành tựu trọn đời.

Năm 1900, nhà toán học người Đức David Hilbert biên soạn một danh sách gồm 23 bài toán chưa có lời giải (còn được gọi là Các bài toán của Hilbert). Danh sách này rất nổi tiếng trong cộng đồng các nhà toán học, và ngày nay có ít nhất chín bài đã được giải. Một danh sách mới bao gồm bảy bài toán quan trọng, gọi là "Các bài toán của giải thiên niên kỷ" (Millennium Prize Problems), đã được công bố vào năm 2000, ai giải được một trong số các bài toán này sẽ được trao giải một triệu đô-la. Chỉ có một bài toán từ danh sách của Hilbert (cụ thể là giả thuyết Riemann) trong danh sách mới này. Tới nay, một trong số bảy bài toán đó (giả thuyết Poincaré) đã có lời giải.

Mối quan hệ giữa toán học và khoa học

Gauss xem toán học là "hoàng tử của các ngành khoa học". Trong cụm từ La-tinh Regina Scientiarum và cụm từ tiếng Đức Königin der Wissenschaften (cả hai đều có nghĩa là "nữ hoàng của các ngành khoa học"), từ chỉ "khoa học" có nghĩa là "lĩnh vực tri thức," và đây cũng chính là nghĩa gốc của từ science (khoa học) trong tiếng Anh; như vậy toán học là một lĩnh vực tri thức. Sự chuyên biệt hóa giới hạn nghĩa của "khoa học" vào "khoa học tự nhiên" theo sau sự phát triển của phương pháp luận Bacon, từ đó đối lập "khoa học tự nhiên" với phương pháp kinh viện, phương pháp luận Aristotle nghiên cứu từ những nguyên lý cơ sở. So với các ngành khoa học tự nhiên như sinh học hay vật lý học thì thực nghiệm và quan sát thực tế có vai trò không đáng kể trong toán học. Albert Einstein nói rằng "khi các định luật toán học còn phù hợp với thực tại thì chúng không chắc chắn; và khi mà chúng chắc chắn thì chúng không còn phù hợp với thực tại." Mới đây hơn, Marcus du Sautoy đã gọi toán học là "nữ hoàng của các ngành khoa học;... động lực thúc đẩy chính đằng sau những phát kiến khoa học."

Nhiều triết gia tin rằng, trong toán học, tính có thể chứng minh được là sai (falsifiability) không thể thực hiện được bằng thực nghiệm, và do đó toán học không phải là một ngành khoa học theo như định nghĩa của Karl Popper. Tuy nhiên, trong thập niên 1930, các định lý về tính không đầy đủ (incompleteness theorems) của Gödel đưa ra gợi ý rằng toán học không thể bị quy giảm về logic mà thôi, và Karl Popper kết luận rằng "hầu hết các lý thuyết toán học, giống như các lý thuyết vật lý và sinh học, mang tính giả định-suy diễn: toán học thuần túy do đó trở nên gần gũi hơn với các ngành khoa học tự nhiên nơi giả định mang tính chất suy đoán hơn hơn mức mà người ta nghĩ."

Một quan điểm khác thì cho rằng một số lĩnh vực khoa học nhất định (như vật lý lý thuyết) là toán học với những tiên đề được tạo ra để kết nối với thực tại. Thực sự, nhà vật lý lý thuyết J. M. Ziman đã cho rằng khoa học là "tri thức chung" và như thế bao gồm cả toán học. Dù sao đi nữa, toán học có nhiều điểm chung với nhiều lĩnh vực trong các ngành khoa học vật lý, đáng chú ý là việc khảo sát những hệ quả logic của các giả định. Trực giác và hoạt động thực nghiệm cũng đóng một vai trò trong việc xây dựng nên các giả thuyết trong toán học lẫn trong những ngành khoa học (khác). Toán học thực nghiệm ngày càng được chú ý trong bản thân ngành toán học, và việc tính toán và mô phỏng đang đóng vai trò ngày càng lớn trong cả khoa học lẫn toán học.

Ý kiến của các nhà toán học về vấn đề này không thống nhất. Một số cảm thấy việc gọi toán học là khoa học làm giảm tầm quan trọng của khía cạnh thẩm mỹ của nó, và lịch sử của nó trong bảy môn khai phóng truyền thống; một số người khác cảm thấy rằng bỏ qua mối quan hệ giữa toán học và các ngành khoa học là cố tình làm ngơ trước thực tế là sự tương tác giữa toán học và những ứng dụng của nó trong khoa học và kỹ thuật đã là động lực chính của những phát triển trong toán học. Sự khác biệt quan điểm này bộc lộ trong cuộc tranh luận triết học về chuyện toán học "được tạo ra" (như nghệ thuật) hay "được khám phá ra" (như khoa học). Các viện đại học thường có một trường hay phân khoa "khoa học và toán học". Cách gọi tên này ngầm ý rằng khoa học và toán học gần gũi với nhau nhưng không phải là một.

Xem thêm

 Danh sách các nhà toán học
 Danh sách các bài toán toán học

Chú thích

Tham khảo

 Toán học là gì?, Richard Courant (1888-1972) và Herbert Robbins (1915-2001), Nhà xuất bản Đại học Oxford 1941. Hàn Liên Hải dịch, Nhà xuất bản Khoa học Kỹ thuật 1984.
 [Tác giả?]. Toán học (Bộ sách Tri thức tuổi hoa niên thế kỷ XXI). Từ Văn Mặc, Từ Thu Hằng dịch. Nhà xuất bản. Văn hóa Thông tin, 2001, 470 tr..
 Nguyễn Đình Trí, Tạ Văn Đĩnh, Nguyễn Hồ Quỳnh Toán học cao cấp Tập một: Đại số và hình học giải tích. Nhà xuất bản Giáo dục. Tháng 10 năm 2006. 393 trang
 S. M. Nikol skij (ch.b.). Từ điển bách khoa phổ thông toán học. Hoàng Quý, Nguyễn Văn Ban, và Hoàng Chúng dịch. Nhà xuất bản. Giáo dục, 2001, 454 tr.
 Howard Eves. Giới thiệu lịch sử toán học. Trần Tất Thắng dịch. Nhà xuất bản. Tp. Hồ Chí Minh, 1993, 518 tr.
 Benson, Donald C., The Moment of Proof: Mathematical Epiphanies, Oxford University Press: new ed. (Dec. 14, 2000). ISBN 0-19-513919-4.
 Boyer, Carl B. A History of Mathematics. Wiley: 2nd ed. (Mar. 6, 1991). ISBN 0-471-54397-7.
 Courant, R. and H. Robbins. What Is Mathematics?: An Elementary Approach to Ideas and Methods. Oxford University Press, USA: 2nd ed. (Jul. 18, 1996). ISBN 0-19-510519-2.
 Davis, Philip J. and Hersh, Reuben. The Mathematical Experience. Mariner Books: Reprint ed. (Jan. 14, 1999). ISBN 0-395-92968-7.

 Eves, Howard. An Introduction to the History of Mathematics. Saunders: 6th ed., 1990. ISBN 0-03-029558-0.
 Gullberg, Jan. Mathematics—From the Birth of Numbers. W. W. Norton & Company: 1st ed. (Oct. 1997). ISBN 0-393-04002-X.
 Hazewinkel, Michiel (ed.), Encyclopaedia of Mathematics. Kluwer Academic Publishers, 2000.
 Jourdain, Philip E. B.. "The Nature of Mathematics," trong The World of Mathematics. James R. Newman, editor. Dover Publications, 2003. ISBN 0-486-43268-8.
 Kline, Morris. Mathematical Thought from Ancient to Modern Times. Oxford University Press (Mar. 1, 1990). ISBN 0-19-506135-7.

 Pappas, Theoni. The Joy Of Mathematics. Wide World Publishing: revised edition (Jun. 1989). ISBN 0-933174-65-9.
 Peterson, Ivars. Mathematical Tourist, New and Updated Snapshots of Modern Mathematics. Owl Books, 2001. ISBN 0-8050-7159-8.

Liên kết ngoài

 Viện Toán học. Việt Nam.
 Mathematics Các khóa học và bài giảng về toán học. MIT OpenCourseWare.

 The Mathematical Atlas (Bản đồ các nhánh toán học).
 Vietnam Journal of Mathematics
 Acta Mathematica Vietnamica
 Toán học và tuổi trẻ

Bài cơ bản dài
Khoa học hình thức
Thuật ngữ toán học
Khoa học tự nhiên
Phân loại chủ đề chính


title: Les Trois-Îlets

text:
Les Trois-Îlets là một xã thuộc tỉnh hải ngoại Martinique nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Martinique

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Martinique


title: Cosmesus figuratus

text:
Cosmesus figuratus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1863.

Chú thích

Tham khảo

Cosmesus


title: Giải Dirk Brouwer (Hội Du hành Không gian Mỹ)

text:
Giải thưởng Dirk Brouwer (Dirk Brouwer Award) được Hội Du hành Không gian Mỹ thiết lập để vinh danh những đóng góp kỹ thuật nổi bật cho ngành cơ học du hành không gian (space flight mechanics) và động lực học thiên thể (astrodynamics) và công nhận vai trò nổi bật của Dirk Brouwer trong cơ học thiên thể và ảnh hưởng rộng lớn của ông đối với các nhân viên về động lực học thiên thể và du hành không gian.

Tham khảo

Giải Thiên văn học
Giải thưởng thành lập năm 1972


title: Monolepta arabica

text:
Monolepta arabica là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Medvedev miêu tả khoa học năm 1996.

Chú thích

Tham khảo

Monolepta


title: Saint-Armel, Ille-et-Vilaine

text:
Saint-Armel () là một xã của tỉnh Ille-et-Vilaine, thuộc vùng Bretagne, miền tây bắc nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Ille-et-Vilaine

Tham khảo

Mayors of Ille-et-Vilaine Association  ;
INSEE ;
IGN

Liên kết ngoài
French Ministry of Culture list for Saint-Armel

Xã của Ille-et-Vilaine


title: Catocala columbina

text:
Catocala columbina là một loài bướm đêm thuộc họ Erebidae. Loài này có ở Tứ Xuyên, Chekiang, Đài Loan và Nhật Bản.

Phụ loài
Catocala columbina columbina
Catocala columbina okurai (Taiwan)
Catocala columbina yoshihikoi (Japan)

Liên kết ngoài
Catocala columbina yoshihikoi info

Chú thích

Catocala


title: Neobrotica simulans

text:
Neobrotica simulans là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Jacoby miêu tả khoa học năm 1887.

Chú thích

Tham khảo

Neobrotica


title: Đông Minh vương

text:
Cao Chu Mông (tiếng Triều Tiên: 주몽, 朱蒙 Go Jumong), hay Đông Minh Thánh Vương (東明聖王 Dongmyeongseongwang hay 東明王 Dongmyeongwang) (58 - 19 TCN, trị vì 37 - 19 TCN) là vị vua sáng lập của Cao Câu Ly (Goguryeo), vương quốc phía bắc trong thời Tam quốc Triều Tiên

Ông còn được gọi là Chu Mông Vương. Trong Tam quốc sử ký (Samguk Sagi) và Tam quốc di sự (Samguk Yusa), ông được gọi là Chu Mông, với họ là Cao (Go). Tam quốc sử ký viết rằng ông cũng được biết đến với các tên gọi Trâu Mông (Chumo) hay Sanghae, Chumong (추몽, 鄒蒙), Trung Mưu (Jungmo) (중모, 中牟 hay 仲牟), Ju-mông (Jumong) hay Đô Mưu (Domo) (도모, 都牟) . Tên ông có nghĩa là “thần tiễn” - người cung thủ hoàn hảo với tài bắn cung bách phát bách trúng.

Theo Tam quốc di sự, Chu Mông là con trai của Giải Mộ Sấu (Hae Mosu)- một vị thủ lĩnh quân sự tài ba của nghĩa quân Đại Mật - và bà Liễu Hoa (Yuhwa). Ngay từ khi mới sinh cho đến năm 20 tuổi, ông vẫn bị lầm tưởng là con trai của vua Kim Oa (Geumwa) nước Đông Phù Dư (Buyeo) do vị vua này che giấu sự thật và sau này lớn lên, ông đã đào thoát khỏi Đông Phù Dư trước nguy cơ bị xử tử bởi Đái Tố Vương (Daeso) để đến Jolbon và đánh bại các thế lực phong kiến ngoại bang, cát cứ để lập ra nhà nước Cao Cấu Ly thống nhất. Theo những nghiên cứu gần đây của các học giả Hàn Quốc, Chu Mông là cháu nội của Giải Mộ Sấu (con của người con trai thứ hai của Giải Mộ Sấu).

Khai sinh
Truyền thuyết về sự thành lập của Cao Câu Ly được nhắc đến trong các văn thư cổ của Triều Tiên, bao gồm cả trên bia Quảng Khai Thổ Vương. Phiên bản tốt nhất được biết đến, với một vài dị bản, là nằm trong Tam Quốc Sử ký, Tam Quốc di sự, và Đông Minh Vương Thiên (Dongmyeongwangpyeon 東明王篇) của Đông Quốc Lý Tướng Quốc Tập (Dongguk Isanggukjip 東國李相國集).

Gia đình hoàng gia vương quốc Phù Dư có họ "Hae". [2] Quốc vương Jumong sáng lập Cao Cấu Ly có họ "Hae" - Giải nhưng được đổi thành Go (解) - Cao để thể hiện nguồn gốc thần thánh của mình. Nó cũng có nghĩa là "mặt trời" trong tiếng Phù Dư cổ khi Buyeo (Đông Phù Dư), Goguryeo (Cao Cấu Ly) và Baekje (Bách Tế) có tín ngưỡng Tôn thờ Mặt trời.

Theo thần thoại, Cao Chu Mông là con trai của Giải Mộ Sấu (解慕漱, Hae Mosu, "Đứa trẻ của Thiên đường") và Liễu Hoa (柳花, Yuhwa, "Con của Thủy thần Hà Bá" (河伯)). Giải Mộ Sấu gặp Liễu Hoa tại một con sông mà nàng vẫn thường tắm ở đó, nhưng Thủy thần không đồng ý với Giải Mộ Sấu, người đã trở lại Thiên đàng. Thủy thần đuổi Liễu Hoa đến Ưu Bột Thủy (Ubalsu 優渤水), nơi cô đã gặp và trở thành thiếp của vua Kim Oa nước Đông Phù Dư. Liễu Hoa có mang bởi ánh nắng và hạ sinh một quả trứng. Vua Kim Oa tìm cách tiêu diệt quả trứng, quăng nó cho các dã thú, nhưng ngược lại chúng bảo vệ quả trứng. Đức vua Kim Oa đành trả nó về cho Liễu Hoa. Từ quả trứng nở ra một đứa trẻ, được đặt tên là Chu Mông, nghĩa là "thần tiễn" trong tiếng Hàn cổ.

Đặc biệt rõ trong thần thoại Goguryeo. Hae Mosu - con Trời giáng trần và trở về trời trong cỗ xe ngũ long (cũng là hình ảnh cỗ xe ngựa). Lời đầu tiên mà con  trai của Hae Mosu nói với mẹ Yuhwa là: ”Những con ruồi cứ chờn vờn trước mắt con, con không sao ngủ được “. Yuhwa trao cho con cây cung, cậu bé bắn trăm phát trăm trúng và được gọi là Jumong - Người Cung Thủ Tuyệt Diệu. Lớn lên trong kinh đô vua Geumwa, Jumong được Geumwa trao trách nhiệm chăm nom đàn  ngựa của hoàng gia. Chàng đã chọn con xuất sắc nhất đàn, hãm không cho nó ăn trong khi vỗ béo những con còn lại. Khi Geumwa đến xem xét đàn ngựa đã chọn cho mình và các con trai khác của Geumwa những con ngựa to khoẻ,  nhưng lại trao cho Jumong con ngựa gầy ốm  nhất. Jumong bấy giờ mới vỗ béo nó, kết quả là chàng khi nào cũng chiến thắng trong những cuộc săn, những cuộc thi ngựa của hoàng gia. Cây roi ngựa, cây cung của Jumong thực sự là cây roi,cây cung có năng lực ma thuật giúp chàng vượt mọi thử thách và chiến thắng.

Trong huyền thoại Goguryeo, những cuộc thi tài, những cuộc giao tranh xuất hiện nhiều hơn, cả trước và sau khi Jumong lên làm vua.  Cùng mẹ trú ngụ ở vương quốc của vua Geumwa và càng lớn càng thể hiện tài năng xuất  chúng, Chumong bị các con trai của Geumwa ghen tị và mưu đồ hãm hại để trừ hậu hoạ. Lúc họ lập kế giết Jumong thì chàng trốn đi. Quân lính đuổi theo, đến bên một dòng sông lớn. Quá nguy cấp, Jumong vung roi ngựa lên trời, cầu xin giúp đỡ cho mình - "cháu nội của Trời, cháu ngoại của dòng sông”. Rồi chàng dùng cây cung khuấy nước, những con rùa, con cá lập tức tụ lại thành cầu cho chàng qua, chiếc cầu lại lập tức tan ra để đội quân truy đuổi không sang được. Sau  khi  lên làm vua, Jumong, lại bị thách thức bởi vua Songyang của nước Biryu. Songyang đòi Jumong phải làm chư hầu cho hắn. Nhưng thiên giới đã đổ những thảm hoạ xuống Biryu. Lũ lụt lớn dâng lên. Khi ấy, Jumong cầm cây roi ngựa của chàng vẽ một đường, vẽ đến đâu nước ngừng lại đến đó.Trấn áp được Songyang, vua Jumong tiếp tục cai trị đất nước thịnh vượng.

Chu Mông khi trưởng thành cưới Duệ Tố Gia (Ye Soya), con gái một quý tộc Đông Phù Dư, ở tuổi 20. Họ đã có một người con là Yuri (Lưu Ly Vương). Chu Mông nổi tiếng bởi tài bắn cung. Hai con trai của vua Kim Oa là Đái Tố Vương (Daeso) và Ưng Phổ (Yeongpo) ghen ghét với Chu Mông và ông bị buộc phải rời Đông Phù Dư để theo đuổi giấc mơ của Giải Mộ Sấu (Hae Mosu) là thống nhất lãnh thổ của nước Cổ Triều Tiên bị chia cắt do sự xâm lược của nhà Hán và giải cứu du dân của Cổ Triều Tiên ở Phù Dư. Theo truyền thuyết, khi Chu Mông tìm đến một con sông có dòng nước chảy xiết, rùa và các sinh vật sống trong nước nổi lên và hình thành một cây cầu  để ông vược qua. Khi đến vùng đất ở phía nam dòng sông, ông được chào đón bởi Cao Vô Tư Đàn Quân (Go Museo Dangun), thủ lĩnh Tốt Bản (Jolbon), sau này là Bắc Phù Dư (Bukbuyeo). Cao Vô Tư (Yeon Ta Bal) biết rằng Chu Mông không phải là một người tầm thường nên gả con gái của mình là Thiệu Tây Nô (So Seo-No) cho ông. Jumong thành lập một đội quân gọi là quân đội Damul. Damul có nghĩa là "thu hồi đất cũ", đó là hệ tư tưởng nền tảng của Goguryeo. "Vùng đất cũ" dùng để chỉ Gojoseon, quốc gia gốc của Goguryeo. Sau cái chết của cha vợ năm 38 TCN, Chu Mông trở thành thủ lĩnh thứ bảy của Bắc Phù Dư (Bukbuyeo) và thống nhất năm bộ tộc của Tốt Bản thành một đất nước độc lập Cao Câu Ly. Thiệu Tây Nô đã từng kết hôn với Ưu Đài (Wutae) và có hai người con là Biryu và Onjo (người sau này thành lập vương quốc Bách Tế).

Trị vì
Năm 37 TCN, Chu Mông lên ngôi ở Cao Cấu Ly Quốc (Goguryeo) (句麗國). Cùng năm đó, vua Tùng Nhượng (Songyang 송양)(松讓) của Phí Lưu Quốc (Biryuguk 沸流國) đầu hàng Jumong và đã giúp đỡ Chu Mông đánh bại quân xâm lược Mạt Hạt (Malgal 靺鞨). Năm 34 trước Công nguyên, Tốt Bản Thành (Jolbon-Seong), thủ đô đầu tiên của Cao Cấu Ly, được hoàn thành cùng với cung điện hoàng gia. Hai năm sau, Chu Mông ra lệnh hai vị tướng Ô Y (Oyi 烏伊) và Phù Phân Nô (Bu Bun-No 부분노 (扶芬奴)) đi chiếm nước Hạnh Nhân (Haeng-In 荇人國) (sau dãy núi Đại Bạch). Bốn năm sau, năm 28 TCN, Chu Mông ra lệnh cho tướng Phù Úy Yếm (Bu Wi-Yeom 부위염, 扶尉厭) đi chiếm nước Ốc Trở (Okjeo 沃沮) . Cùng năm đó, thân mẫu Chu Mông là bà Yuhwa qua đời trong cung điện của Đông Phù Dư, và được cử hành tang lễ như một vương hậu mặc dù bà chỉ là vương phi.

Chu Mông gửi một thông điệp và nhiều quà tặng đến vua Kim Oa để tỏ lòng biết ơn sâu sắc của mình. Năm 19 TCN, Duệ Tố Gia (Lady Ye) người vợ đầu của Jumong rời bỏ Đông Phù Dư cùng với con trai của mình, Yuri (Lưu Ly Vương) đến Cao Câu Ly. Duệ Tố Gia lập tức trở thành hoàng hậu gây sức ép lên vợ thứ hai của Chu Mông là Thiệu Tây Nô (So Seo-No). Thiệu Tây Nô lo lắng cho địa vị của hai đứa con trai mình là Phất Lưu (Biriu), Ôn Tộ (Onjo) khi mà Yuri (Lưu Ly Vương) ngay lập tức được Chu Mông tấn phong làm thái tử. Thiệu Tây Nô quyết định dẫn hai con trai riêng của mình là Phất Lưu (Biriu), Ôn Tộ (Onjo) rời bỏ Cao Cấu Ly đến vùng đất phía nam của Triều Tiên, mà bây giờ là Hàn Quốc. Ở đó bà và con út  Ôn Tộ (Onjo) dựng lên nước Baekje (Bách Tế).

Qua đời
Chỉ 5 tháng sau khi Yuri (Lưu Ly Vương) được tấn phong làm thái tử, Đông Minh Vương Jumong qua đời ở tuổi 40 . Thế tử Lưu Ly Vương chôn cất cha mình trong một khu mộ hình kim tự tháp và đặt tên hiệu cho cha là Đông Minh Thánh Đại vương.

Di sản
Vương quốc Cao Câu Ly của Đông Minh Vương cuối cùng phát triển thành một nước hùng mạnh và có ảnh hưởng đáng kể. Cao Câu Ly tồn tại hơn 705 năm và được cai trị bởi 28 vị Vương chủ liên tiếp cho đến khi bị chinh phục bởi liên minh Tân La-Đường vào năm 668. Bột Hải và Cao Ly kế thừa Cao Câu Ly và các hậu duệ hiện đại của Chu Mông vẫn mang họ "Cao".

Trong văn hóa
Năm 2006-2007, Hãng Phát thanh - Truyền hình MBC (Hàn Quốc) phát sóng bộ phim truyền hình 81 tập nổi tiếng " Truyền thuyết Jumong". Bộ phim sử dụng yếu tố từ các ghi chép lịch sử và thần thoại, và kể lại câu chuyện theo cách chân thực nhất có thể về Đông Minh Vương, người từ một vị hoàng tử hư hỏng của hoàng gia Phù Dư trở thành một nhân vật hàng đầu của Phù Dư sau khi dấn thân vào một cuộc hành trình khám phá bản thân, nhưng buộc phải bỏ đi sau khi bị phản bội bởi những người anh em của mình là Daeso và Yonpo. Xây dựng lại đội quân Đại Mật của cha đẻ Hae Mo-su, Jumong bước vào một nhiệm vụ để giải cứu và tập hợp các du dân của Cổ Triều Tiên, dẫn đầu cuộc chiến chống lại sự áp bức của nhà Hán, cuối cùng trỏ thành vua của quốc gia Cao Câu Ly mới.

Năm 2010, KBS1 bắt đầu phát sóng bộ phim 'Truyền thuyết một vị vua'. Trong bộ phim này, Ju Mong được miêu tả như một bạo chúa, người không chịu chấp nhận chia sẻ quyền lực của Cao Câu Ly với Thiệu Tây Nô và phe cánh Tốt Bản. Sau khi Lưu Ly, thái tử và người thừa kế ngai vàng của Ju-Mong đến Cao Câu Ly, Thiệu Tây Nô quyết định dời khỏi 'nước Cao Câu Ly yêu quý của bà cùng với toàn bộ thuộc hạ và người hầu để thiết lập một vương quốc mới - một 'nước mạnh mẽ hơn Cao Câu Ly'.Đối với Jumong (do nam diễn viên Song Il Gook thủ vai), bà là mối tình đầu của ông nhưng do duyên phận trái ngang hai người đã không đến được với nhau. Duyên phận sắp đặt khi bộ tộc của Soseono và quân damul của Jumong cùng nhau hợp nhất để tìm lại mảnh đất Josel cổ khi xưa. Sau này khi chồng của Soseono chết, vợ của Jumong là Yesoya mất tích cùng con trai, vì sự thống nhất của Jolbon nên Jumong và soseono thành thân Jumong trở thành vua còn Soseono trở thành hoàng hậu, đất nước có tên là Goguryo. 15 năm sau Yesoa cùng con trai (Yuri) trở về, vì sợ đất nước phân tranh, sợ Jumong khó xử và con mình thiệt thòi nên bà đã dứt khoát chia tay với Jumong nhường lại ngôi kế vị cho con trai cả Yuri của Jumong và tự mình gầy dựng vương nghiệp riêng cho mình và các con trai. Trong phim, mối quan hệ vợ chồng giữa So Seo-no và Jumong cho thấy sự đồng điệu về ý chí và tinh thần giữa hai người, đồng thời là một tình yêu sâu sắc, mãnh liệt, thấu cảm và hi sinh cho nhau. Khúc cuối phim khi Jumong lặng người nhìn Soseono rời đi đã lấy không ít nước mắt của khán giả. Đó là một phân cảnh gây ám ảnh nhất trong phim dù là những phút giây cuối cùng của phim.

Gia đình
 Cha: Giải Mộ Sấu; mẹ: Liễu Hoa
 Cha nuôi: Kim Oa - Vị vua thứ hai của Đông Phù Dư
 Vương hậu: Duệ Tố Gia (Lady Ye). Bà là người sinh ra Lưu Ly - vị vua thứ hai của Cao Câu Ly.
 Con trai: Lưu Ly
 Vương phi: Thiệu Tây Nô (召西奴)
 Con trai nuôi: Phất Lưu, Ôn Tộ

Chú thích

Sinh năm 58 TCN
Mất năm 19 TCN
Bukbuyeo
Vua Cao Câu Ly
Lịch sử Triều Tiên
Mất thập niên 10 TCN
Năm 19 TCN
Năm 58 TCN


title: Tiếng Kankana-ey

text:
Tiếng Kankana-ey (cũng được viết là Kankanaey) là một ngôn ngữ Trung-Nam Cordillera thuộc ngữ hệ Nam Đảo chủ yếu được nói bởi người Kankana-ey tại đảo Luzon (Philippines). Ngôn ngữ này còn có các tên khác như Kankanaey, Kankanai, và Kankanay. Nó được sử dụng rộng rãi tại Mountain Province và bắc tỉnh Benguet. Tiếng Kankana-ey có thể thông hiểu lẫn nhau với tiếng Ilocano ở mức độ thấp.

Chú thích

Nhóm ngôn ngữ Philippines
Ngôn ngữ tại Benguet
Ngôn ngữ tại Mountain Province


title: Chappes, Puy-de-Dôme

text:
Chappes, Puy-de-Dôme là một xã ở tỉnh Puy-de-Dôme trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes miền trung nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 314 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
INSEE

Xã của Puy-de-Dôme


title: Centrolene hesperium

text:
Centrolene hesperium là một loài ếch thuộc họ Centrolenidae.
Đây là loài đặc hữu của Peru.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng mây ẩm nhiệt đới và cận nhiệt đới và sông ngòi.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Tham khảo

 Rodríguez, L., Martinez, J.L., Aguilar Puntriano, C., Neira, D. & Lehr, E. 2004. Centrolene hesperium. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 7 năm 2007.

Centrolene
Động vật lưỡng cư Peru


title: Plénise

text:
Plénise là một xã trong vùng hành chính Franche-Comté, thuộc tỉnh Jura, quận Lons-le-Saunier (quận), tổng Nozeroy. Tọa độ địa lý của xã là 46° 48' vĩ độ bắc, 06° 01' kinh độ đông. Plénise nằm trên độ cao trung bình là 822 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 733 mét và điểm cao nhất là 907 mét. Xã có diện tích 5.43 km², dân số vào thời điểm 2006 là 52 người; mật độ dân số là 10 người/km².

Thông tin nhân khẩu

Địa điểm tham quan
Nhà thờ được khánh thành năm 1801.

Xem thêm
Xã của tỉnh Jura

Tham khảo

INSEE
IGN

Xã của Jura


title: (39538) 1991 FD2

text:
{{DISPLAYTITLE:(39538) 1991 FD2}}

(39538) 1991 FD2 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Henri Debehogne ở Đài thiên văn La Silla ở Chile ngày 20 tháng 3 năm 1991.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 39001–40000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1991
Được phát hiện bởi Henri Debehogne
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Xenochlora nigrofemorata

text:
Xenochlora nigrofemorata là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Smith mô tả khoa học năm 1879.

Chú thích

Tham khảo

Xenochlora
Động vật được mô tả năm 1879


title: Akritogyra

text:
Akritogyra là một chi ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Turbinidae.

Các loài
Các loài trong chi Akritogyra gồm có:

 Akritogyra conspicua (Monterosato, 1880)
 Akritogyra curvilineata Warén, 1992
 Akritogyra helicella Warén, 1993
 Akritogyra similis (Jeffreys, 1883)

Chú thích

Tham khảo
 Gofas, S.; Le Renard, J.; Bouchet, P. (2001). Mollusca, in: Costello, M.J. et al. (Ed.) (2001). European register of marine species: a check-list of the marine species in Europe and a bibliography of guides to their identification. Collection Patrimoines Naturels, 50: pp. 180–213
 Kano Y., Chikyu, E. & Warén, A. (2009) Morphological, ecological and molecular characterization of the enigmatic planispiral snail genus Adeuomphalus (Vetigastropoda: Seguenzioidea). Journal of Molluscan Studies, 75:397-418.

Seguenzioidea


title: Thị Trung, Tế Nam

text:
Thị Trung (tiếng Trung: 市中区, Hán Việt: Thị Trung khu) là một quận của địa cấp thị Tế Nam, tỉnh Sơn Đông, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Quận này có diện tích 280 km2, dân số 570.000 người (2004), mã số bưu chính 250002.

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện Sơn Đông
Tế Nam


title: Lintot

text:
Lintot là một xã thuộc tỉnh Seine-Maritime trong vùng Normandie miền bắc nước Pháp.

Huy hiệu

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Seine-Maritime
Seine-Maritime
Normandy

Tham khảo
INSEE

Liên kết ngoài
Lintot on the Quid website

Xã của Seine-Maritime


title: Rhyacophila parva

text:
Rhyacophila parva là một loài Trichoptera trong họ Rhyacophilidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Động vật khu vực sinh thái Indomalaya
Rhyacophila


title: Đại học Paris

text:
Viện Đại học Paris (tiếng Pháp: Université de Paris) là một viện đại học nổi tiếng ở Paris, Pháp, và là một trong những viện đại học ra đời sớm nhất ở châu Âu. Nó được thành lập vào giữa thế kỷ 12 và chính thức được công nhận là một viện đại học trong khoảng thời gian năm 1160 đến 1250. Sau nhiều thay đổi, bao gồm một thế kỷ ngừng hoạt động (từ 1793 đến 1896), Viện Đại học Paris được chia thành 13 viện đại học độc lập (Viện Đại học Paris I–XIII) vào năm 1970.

Viện Đại học Paris thường được gọi là Sorbonne hay la Sorbonne theo tên Trường Đại học Sorbonne (Collège de Sorbonne) do Robert de Sorbon thành lập vào khoảng năm 1257, mặc dù nó chưa bao giờ nằm hoàn toàn ở Sorbonne. Xét theo niên đại thì Viện Đại học Paris còn lâu đời hơn Trường Đại học Sorbonne, và Sorbonne chỉ là một thành phần của Viện Đại học Paris. Trong số 13 viện đại học tách ra sau này thì Viện Đại học Paris I–IV nằm trong phạm vi của Trường Đại học Sorbonne cổ, và chỉ ba trong số này có chữ "Sorbonne" trong danh xưng của mình.

Mười ba viện đại học vừa kể độc lập với nhau, một số thuộc học khu Creteil hay Versailles, thay vì học khu Paris. Một số chức năng quản lý còn lại của 13 viện đại học về mặt chính thức do vị giám đốc của học khu Paris giám sát, văn phòng đặt ở Sorbonne. Gần đây, các viện đại học này có xu hướng liên kết lại với nhau thành hai nhóm: nhóm Sorbonne Paris Cité và nhóm Viện Đại học Sorbonne.

Các viện đại học hiện nay

Sau khi Đại học Paris bị tách thành các trường đại học nhỏ, các trường này đã tiến hành nhiều cuộc sát nhập và đổi tên qua các thập niên,

Chú thích

Paris


title: Quả bóng vàng FIFA 2010

text:
Quả bóng vàng FIFA 2010 (FIFA Ballon d'Or 2010) là giải thưởng hợp nhất đầu tiên giữa Quả bóng vàng châu Âu và Cầu thủ xuất sắc nhất năm của FIFA, được trao trong đêm Gala diễn ra vào ngày 10 tháng 1 năm 2011 tại Zurich, Thụy Sĩ

Giải năm 2010 ngoài hai giải thưởng chính cho nam và nữ cầu thủ hay nhất còn có 6 giải khác: đội hình 11 cầu thủ tiêu biểu FIFA/FIFPro World XI, giải chơi đẹp Fair Play, huấn luyện viên bóng đá nam và nữ hay nhất, giải của chủ tịch FIFA và giải FIFA Puskas dành cho bàn thắng đẹp nhất.

Người chiến thắng trong lần đầu tiên giải thưởng được trao là Lionel Messi, người cũng đã đoạt Quả bóng vàng châu Âu 2009 và danh hiệu Cầu thủ xuất sắc nhất năm 2009 của FIFA.

Kết quả bầu chọn

Cầu thủ nam
Có 23 nam cầu thủ được xét duyệt làm ứng cử viên chính thức cho giải 2010, trong đó Barcelona áp đảo với 6 cầu thủ và đội tuyển Tây Ban Nha với 7 cầu thủ. Messi là cầu thủ duy nhất của Argentina có mặt và đã giành giải cao nhất.

Cầu thủ nữ

Huấn luyện viên

Huấn luyện viên nữ

Giải FIFA Puskás
Đây là giải thưởng dành cho tác giả của bàn thắng đẹp nhất trong năm.

FIFA/FIFPro World XI
Đội hình tiêu biểu của thế giới

Chú giải

Liên kết ngoài
 Trang chủ thông tin giải thưởng Quả bóng vàng của France Football
 Danh sách phiếu bầu chi tiết do FIFA công bố

2010
Bóng đá năm 2010
2010
2010 in Switzerland


title: Baqa-Jatt

text:
Baqa-Jatt (tiếng Hebrew: באקה-ג'ת, tiếng Ả Rập: باقة جت) là một thành phố Israel. Thành phố thuộc quận Haifa. Thành phố có diện tích 16,393 km2, dân số năm 2009 là 34.300 người.

Tham khảo

Thành phố của Israel
Quận Haifa


title: Charidotella ventricosa

text:
Charidotella ventricosa là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Boheman miêu tả khoa học năm 1855.

Chú thích

Tham khảo

Charidotella


title: Colle di Val d'Elsa

text:
Colle di Val d'Elsa là một đô thị và cộng đồng (comune) ở tỉnh Siena trong vùng Toscana nước Ý.
Đô thị Colle di Val d'Elsa có diện tích ki lô mét vuông, dân số thời điểm năm 31 tháng 5 năm 2005 là 20.276 người.
Đô thị này có các đơn vị dân cư (frazioni) sau:
Các đô thị giáp ranh:

Tham khảo

Đô thị tỉnh Siena


title: Hypomartyria

text:
Hypomartyria là một chi bướm đêm nguyên thủy, nhỏ, màu kim loại thuộc bộ Lepidoptera, trong họ Micropterigidae.

Các loài
Hypomartyria micropteroides Kristensen & Nielsen, 1982

Chú thích

Tham khảo


title: Phyllonastes myrmecoides

text:
Phyllonastes myrmecoides là một loài ếch thuộc họ Leptodactylidae.
Loài này có ở Bolivia, Brasil, Colombia, và Peru.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Tham khảo

 Jungfer, K.-H., Hoogmoed, M., Angulo, A., Reynolds, R., Monteza, J.I. & Azevedo-Ramos, C. 2004. Phyllonastes myrmecoides. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 7 năm 2007.

Phyllonastes
Động vật lưỡng cư Bolivia
Động vật lưỡng cư Brasil
Động vật lưỡng cư Colombia
Động vật lưỡng cư Ecuador
Động vật lưỡng cư Peru


title: Cầu Bình Ca

text:
Cầu Bình Ca là cầu trên quốc lộ 37 bắc qua sông Lô, thuộc địa phận huyện Sơn Dương, tỉnh Tuyên Quang, Việt Nam. Nơi đây trước là bến phà và thường được gọi là bến Bình Ca.

Năm 1947, trong Chiến dịch Việt Bắc 1947, bến Bình Ca là nơi Trung đoàn Thủ Đô đã mai phục đánh quân Pháp hành quân đổ bộ trên Sông Lô. Bến Bình Ca và trận đánh này đã được nhắc đến trong bài hát Trường ca sông Lô của nhạc sĩ Văn Cao, Bến Bình Ca của Nguyễn Đình Phúc.
Kể về trận đánh tại đây, Phạm Duy đã viết trong hồi ký của ông như sau:
"...Khi mấy chiếc tàu L.S.T. chở lính Pháp chạy tới bến Bình Ca thì người lính Vệ Quốc Quân nằm chực sẵn ở trên bờ, chỉ cách tàu địch có khoảng 15 thước, nhắm bắn mục tiêu bằng cách nhìn qua lỗ súng rồi lắp đạn vào, giật giây nổ. Lúc đó có ai biết tính toạ độ hay cự ly ra sao đâu? Ở mỗi một ổ phục kích, chỉ cần bắn 1 hay 2 quả đạn vào 1 hay 2 chiếc tàu đổ bộ, thế là đủ thắng trận rồi. Bắn xong là khiêng súng chạy lên chạy xuống dọc theo con sông để rồi lại nằm ở từng khúc sông, lắp đạn bắn vào những chiếc tàu khác hoặc để giáp trận với những toán quân địch đã leo được lên bờ. Một tiểu đoàn Vệ Quốc Quân gần như nhịn ăn, nhịn uống, nhịn ngủ, đánh giặc ba bốn ngày đêm không ngưng nghỉ, trong đoàn quân không có một ai sợ chết, và rất lạ lùng là cũng không một ai bị hi sinh cả. Chỉ có một anh bị thương xoàng ở chân mà thôi..."
Sau chiến dịch, cái tên Bình Ca được đặt cho Tiểu đoàn 42, Trung đoàn Thủ Đô.

Bến Bình Ca còn được nhắc đến trong bài thơ Ta đi tới trong tập thơ Việt Bắc của Tố Hữu:Đẹp vô cùng Tổ quốc ta ơi!
Rừng cọ đồi chè, đồng xanh ngào ngạtNắng chói sông Lô, hò ô tiếng hát
Chuyến phà rào rạt bến nước Bình Ca

Ngày nay, theo kế hoạch xây dựng đường Hồ Chí Minh, con đường trục nối từ Pác Bó tới Cà Mau, cầu Bình Ca sẽ là một trong các điểm mốc mà con đường này sẽ đi qua  .

Địa dann Bình Ca cũng nhiều lần được nhắc tới trong bài hát Sông Lô chiều cuối năm của nhạc sĩ Minh Quang:Sông Lô chiều cuối năm,bất chợt gặp câu hát từ bến sông xưa vọng lại,ai về qua bến Bình Ca...... Sông Lô chiều cuối năm,ai tìm về bên ai, ta tìm về bên em.Qua bến Bình Ca đứng lặng,cây đào ngày tết sắp ra hoa,sao người con gái ấy nơi đâu,để lại bến sông xưa bâng khuâng một con đò...''

Chú thích

Tham khảo

Bình Ca
Bình Ca
Tuyên Quang (thành phố)
Yên Sơn
Đường Hồ Chí Minh


title: Nesobasis longistyla

text:
Nesobasis longistyla là một loài chuồn chuồn kim trong họ Coenagrionidae.

Nesobasis longistyla is in 1891 voor het eerst wetenschappelijk beschreven bởi Selys.

Chú thích

Tham khảo

Nesobasis


title: Hohenbrunn

text:
Hohenbrunn là một đô thị thuộc huyện Munich bang Bayern nước Đức.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 http://www.hohenbrunn.de Hohenbrunn Website


title: Anopinella brasiliana

text:
Anopinella brasiliana là một loài bướm đêm thuộc họ Tortricidae. Loài này có ở Paraguay và Brasil.

Chiều dài cánh trước là 8.1-10.1 mm.

Larvae have been reared from the stem of Vernonia species.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Systematic revision of Anopinella Powell (Lepidoptera: Tortricidae: Euliini) and phylogenetic analysis of the Apolychrosis group of genera

Anopinella


title: Tĩnh Giang

text:
Tĩnh Giang (chữ Hán phồn thể:靖江市, chữ Hán giản thể: 靖江市) là một thành phố cấp huyện thuộc địa cấp thị Thái Châu, tỉnh Giang Tô, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Thành phố này được lập năm 1952. Tĩnh Giang có diện tích 673 ki-lô-mét vuông, dân số 660.000 người. Mã số bưu chính là. Chính quyền thành phố đóng ở. Về mặt hành chính, thành phố này được chia thành 1 biện sự xứ, 10 trấn, hương.
Trấn: Tĩnh Thành, Tân Kiều, Đông Hưng, Tà Kiều, Tây Lai, Quý Thị, Cô Sơn, Hồng Quang, Sinh Từ, Mã Kiều.
Khu phát triển Tĩnh Giang.
Biện sự xứ Thành Nam.

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện Giang Tô
Thái Châu
Thành phố tỉnh Giang Tô


title: Rhyacophila bilobata

text:
Rhyacophila bilobata là một loài Trichoptera trong họ Rhyacophilidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Rhyacophila


title: Pachyderes dorsalis

text:
Pachyderes dorsalis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Fleutiaux miêu tả khoa học năm 1940.

Chú thích

Tham khảo

Pachyderes


title: Vendhuile

text:
Vendhuile  là một xã ở tỉnh Aisne, vùng Hauts-de-France thuộc miền bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Aisne

Tham khảo

Xã của Aisne


title: Danh sách tiểu hành tinh: 20701–20800

text:
|-
| 20701 - ||  || 6 tháng 11 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 20702 - ||  || 3 tháng 11 năm 1999 || Catalina || CSS
|-
| 20703 - ||  || 8 tháng 11 năm 1999 || Catalina || CSS
|-
| 20704 - || 1999 WH || 16 tháng 11 năm 1999 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 20705 - ||  || 18 tháng 11 năm 1999 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 20706 - ||  || 28 tháng 11 năm 1999 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 20707 - ||  || 28 tháng 11 năm 1999 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 20708 - ||  || 2 tháng 12 năm 1999 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 20709 - ||  || 2 tháng 12 năm 1999 || Kvistaberg || Uppsala-DLR Asteroid Survey
|-
| 20710 - ||  || 5 tháng 12 năm 1999 || Catalina || CSS
|-
| 20711 - ||  || 5 tháng 12 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 20712 - ||  || 5 tháng 12 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 20713 - ||  || 6 tháng 12 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 20714 - ||  || 7 tháng 12 năm 1999 || Fountain Hills || C. W. Juels
|-
| 20715 - ||  || 7 tháng 12 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 20716 - ||  || 7 tháng 12 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 20717 - ||  || 7 tháng 12 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 20718 - ||  || 7 tháng 12 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 20719 Velasco ||  || 7 tháng 12 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 20720 - ||  || 7 tháng 12 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 20721 - ||  || 9 tháng 12 năm 1999 || Fountain Hills || C. W. Juels
|-
| 20722 - ||  || 4 tháng 12 năm 1999 || Catalina || CSS
|-
| 20723 - ||  || 11 tháng 12 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 20724 - ||  || 5 tháng 12 năm 1999 || Catalina || CSS
|-
| 20725 - ||  || 5 tháng 12 năm 1999 || Catalina || CSS
|-
| 20726 - ||  || 7 tháng 12 năm 1999 || Catalina || CSS
|-
| 20727 - ||  || 7 tháng 12 năm 1999 || Catalina || CSS
|-
| 20728 - ||  || 14 tháng 12 năm 1999 || Fountain Hills || C. W. Juels
|-
| 20729 - ||  || 15 tháng 12 năm 1999 || Fountain Hills || C. W. Juels
|-
| 20730 Jorgecarvano ||  || 9 tháng 12 năm 1999 || Anderson Mesa || LONEOS
|-
| 20731 Mothédiniz ||  || 9 tháng 12 năm 1999 || Anderson Mesa || LONEOS
|-
| 20732 - ||  || 10 tháng 12 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 20733 - ||  || 10 tháng 12 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 20734 - ||  || 10 tháng 12 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 20735 - ||  || 10 tháng 12 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 20736 - ||  || 10 tháng 12 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 20737 - ||  || 12 tháng 12 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 20738 - ||  || 12 tháng 12 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 20739 - ||  || 12 tháng 12 năm 1999 || Socorro || LINEAR
|-
| 20740 Sémery ||  || 13 tháng 12 năm 1999 || Anderson Mesa || LONEOS
|-
| 20741 Jeanmichelreess ||  || 7 tháng 12 năm 1999 || Anderson Mesa || LONEOS
|-
| 20742 - ||  || 14 tháng 12 năm 1999 || Catalina || CSS
|-
| 20743 - ||  || 2 tháng 1 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20744 - ||  || 8 tháng 1 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20745 - ||  || 8 tháng 1 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20746 - ||  || 8 tháng 1 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20747 - ||  || 8 tháng 1 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20748 - ||  || 8 tháng 1 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20749 - ||  || 9 tháng 1 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20750 - ||  || 9 tháng 1 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20751 - ||  || 9 tháng 1 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20752 - ||  || 9 tháng 1 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20753 - ||  || 5 tháng 1 năm 2000 || Kitt Peak || Spacewatch
|-
| 20754 - ||  || 8 tháng 1 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20755 - ||  || 27 tháng 1 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20756 - ||  || 27 tháng 1 năm 2000 || Kvistaberg || Uppsala-DLR Asteroid Survey
|-
| 20757 - ||  || 2 tháng 2 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20758 - ||  || 8 tháng 2 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20759 - ||  || 6 tháng 2 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20760 Chanmatchun ||  || 27 tháng 2 năm 2000 || Rock Finder || W. K. Y. Yeung
|-
| 20761 - ||  || 5 tháng 3 năm 2000 || High Point || D. K. Chesney
|-
| 20762 - ||  || 4 tháng 3 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20763 - ||  || 31 tháng 3 năm 2000 || Kvistaberg || Uppsala-DLR Asteroid Survey
|-
| 20764 - ||  || 29 tháng 3 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20765 - ||  || 7 tháng 5 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20766 - ||  || 1 tháng 8 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20767 - ||  || 2 tháng 8 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20768 Langberg ||  || 25 tháng 8 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20769 - ||  || 28 tháng 8 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20770 - ||  || 25 tháng 8 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20771 - ||  || 25 tháng 8 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20772 Brittajones ||  || 31 tháng 8 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20773 Aneeshvenkat ||  || 31 tháng 8 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20774 - ||  || 1 tháng 9 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20775 - ||  || 1 tháng 9 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20776 Juliekrugler ||  || 1 tháng 9 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20777 - ||  || 1 tháng 9 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20778 Wangchaohao ||  || 1 tháng 9 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20779 Xiajunchao ||  || 1 tháng 9 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20780 Chanyikhei ||  || 1 tháng 9 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20781 - ||  || 5 tháng 9 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20782 Markcroce ||  || 4 tháng 9 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20783 - ||  || 3 tháng 9 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20784 Trevorpowers ||  || 6 tháng 9 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20785 Mitalithakor ||  || 3 tháng 9 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20786 - ||  || 1 tháng 9 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20787 Mitchfourman ||  || 2 tháng 9 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20788 - ||  || 23 tháng 9 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20789 Hughgrant ||  || 28 tháng 9 năm 2000 || Fountain Hills || C. W. Juels
|-
| 20790 - ||  || 16 tháng 9 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20791 - ||  || 24 tháng 9 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20792 - ||  || 24 tháng 9 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20793 Goldinaaron ||  || 24 tháng 9 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20794 Ryanolson ||  || 27 tháng 9 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20795 - ||  || 27 tháng 9 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20796 Philipmunoz ||  || 24 tháng 9 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20797 - ||  || 27 tháng 9 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20798 Verlinden ||  || 27 tháng 9 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20799 Ashishbakshi ||  || 27 tháng 9 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 20800 - ||  || 27 tháng 9 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-

Tham khảo


title: Glossosoma bahukantakam

text:
Glossosoma bahukantakam là một loài Trichoptera thuộc họ Glossosomatidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Glossosoma


title: Grosmagny

text:
Grosmagny là một làng và xã tại tỉnh Territoire de Belfort, vùng Bourgogne-Franche-Comté.

Thông tin nhân khẩu
Theo điều tra nhân khẩu năm 1999, xã này có dân số 483.The estimation for 2007 was 521.

Xem thêm
Xã của tỉnh Territoire de Belfort

Tham khảo

INSEE
IGN

Xã của Territoire de Belfort


title: Hà nhật quân tái lai

text:
Hà nhật quân tái lai (chữ Hán: 何日君再来, sáng tác năm 1939) là bài hát nổi tiếng của Trung Quốc, phần lời do Bối Lâm, nhạc do Lưu Tuyết Am viết. Tại Việt Nam hồi thập niên 1940, đây là một trong những bài tân nhạc ngoại quốc thịnh hành nhất, với tên Bao giờ chàng trở lại (Văn Chung dịch ra tiếng Việt).

Bối cảnh lịch sử
Năm 1929, Phổ Kiệt đi du lịch đến Nhật Bản và được giáo dục tại trường học Gakushuin Peers 'School. Ông trở nên thông thạo tiếng Nhật. Sau khi tốt nghiệp Học viện Quân sự Hoàng gia Nhật Bản, Phổ Kiệt đã đồng ý tổ chức cuộc hôn nhân với một quý tộc Nhật Bản. Ông đã chọn Saga Hiro, một người họ hàng của gia đình Nhật Bản, từ bức ảnh của một số ứng cử viên có thể được kiểm soát bởi quân Quan Đông [3]. Vì Phổ Nghi không có người thừa kế nên đám cưới có ý nghĩa quan trọng về mặt chính trị và nhằm mục đích tăng cường mối quan hệ giữa hai nước và đưa máu Nhật vào gia đình hoàng đế Mãn Châu. Lễ đính hôn diễn ra tại Đại sứ quán Mãn Châu Quốc ở Tokyo ngày 2 tháng 2 năm 1937 với đám cưới chính thức được tổ chức tại Toà nhà Quân đội Hoàng gia ở Kudanzaka, Tokyo vào ngày 3 tháng 4. Tháng 10, hai vợ chồng chuyển đến Tân Kinh (nay là Trường Xuân), thủ đô Mãn Châu Quốc, nơi Phổ Nghi là Hoàng đế.

Vào ngày 23 tháng 10 năm 1924, một cuộc đảo chính do quân phiệt Phùng Ngọc Tường lãnh đạo đã chiếm quyền kiểm soát Bắc Kinh. Phùng Ngọc Tường, mới nhất của các lãnh chúa để có Bắc Kinh đang tìm kiếm tính hợp pháp và quyết định bãi bỏ các Điều khoản ưa thích không được ưa chuộng là một cách dễ dàng để giành được sự chấp thuận của đám đông. [95] "Các điều khoản của việc đối xử thuận lợi" được Phùng sửa đổi đơn phương vào ngày 5 tháng 11 năm 1924, bãi bỏ quyền sở hữu và đặc quyền của Phổ Nghi và giáng ông thành một công dân bình thường của Trung Hoa Dân Quốc. Phổ Nghi đã bị trục xuất khỏi Tử Cấm Thành cùng ngày. [96] Phổ Nghi được cho ba giờ để rời khỏi Tử Cấm Thành. [95] Phổ Nghi đã dành vài ngày tại nhà của cha ông là vương gia Tải Thuần, và tạm thời cư trú tại đại sứ quán Nhật ở Bắc Kinh. [2] Phổ Nghi rời nhà của cha mình cùng với Johnston và người hầu Big Li của mình mà không thông báo cho người hầu của vương gia Tải Thuần, người đã theo họ trong một chiếc xe khác trong khi hai cảnh sát tham gia vào các xe của Phổ Nghi, dẫn đến một chuyến xe lửa dã man đi qua Bắc Kinh vì tài xế của Phổ Nghi đã cố gắng mất chiếc xe của người giúp việc trước khi Phổ Nghi có thể trượt vào một cửa hàng đồ trang sức và vào một chiếc xe ngựa đã đưa ông đến các di sản của Nhật Bản [97]. Phổ Nghi ban đầu muốn đi đến Bảo tàng Anh, nhưng Johnston của Nhật Bản đã nhấn mạnh rằng ông sẽ an toàn hơn với người Nhật [98]. Đối với Johnston, hệ thống Nhật Bản nơi người Nhật thờ lạy hoàng đế của họ như một vị thần sống động đã gần gũi hơn với hệ thống chính trị lí tưởng hơn hệ thống chế độ quân chủ lập hiến của Anh, và ông liên tục chỉ đạo Phổ Nghi theo hướng ủng hộ Nhật Bản [98]. Một trong những cố vấn của Phổ Nghi Lu Zongyu - người bí mật làm việc cho người Nhật - đề nghị Phổ Nghi chuyển đến Thiên Tân, nơi mà ông cho rằng an toàn hơn Bắc Kinh, thông qua lý do thực tế là người Nhật cảm thấy rằng Phổ Nghi sẽ dễ dàng kiểm soát ở Thiên Tân mà không có bối rối vì có anh ta sống trong Nhà tù Nhật Bản, đang gây căng thẳng quan hệ với Trung Quốc [99]. Vào ngày 23 tháng 2 năm 1925, Phổ Nghi rời Bắc Kinh đến Thiên Tân trong khi mặc một bộ váy chùm và sọ người Trung Quốc đơn giản vì anh sợ bị cướp trên tàu. [100]

Đầu năm 1932, cố vấn trưởng của Phổ Nghi Trịnh Hiểu Tư đã hứa với Itagaki rằng ông sẽ là thủ tướng Mãn Châu Quốc, một lời đề nghị thu hút sự chú ý của ông đủ để ông thuyết phục Phổ Nghi chấp nhận các điều khoản của Nhật Bản, nói với ông rằng Mãn Châu Quốc sẽ sớm trở thành một chế độ quân chủ và lịch sử sẽ lặp lại chính nó, như Phổ Nghi sẽ chinh phục phần còn lại của Trung Quốc từ căn cứ Manchurian của mình giống như nhà Thanh đã làm vào năm 1644.

Đối với khu vực định cư quốc tế Thượng Hải, 30.000 thường dân Nhật đã sống với 30.000 quân vào ngày 12 tháng 8 năm 1937. Năm 1932 có 1.040.780 người Trung Quốc sinh sống trong Khu định cư Quốc tế, với 400.000 người khác trốn vào khu vực này. Ngày 13 tháng 8 năm 1937, quân đội Quốc hội và máy bay chiến đấu tấn công các vị trí Hàng Hải Nhật ở Thượng Hải, dẫn đến trận Thượng Hải. Ngày 14 tháng 8, máy bay Quốc dân Đảng đã vô tình đánh bom Khu định cư Quốc tế Thượng Hải, dẫn đến hơn 3.000 người chết vì dân thường.

So với Trân Châu Cảng Chín mươi phút sau khi bắt đầu, cuộc tấn công đã kết thúc. Hai ngàn tám thủy thủ đã thiệt mạng và 710 người khác bị thương; 218 binh lính và phi công (những người là một phần của Quân đội cho đến khi Không quân Hoa Kỳ độc lập được thành lập năm 1947) đã bị giết và 364 người bị thương; 109 thủy quân lục chiến đã thiệt mạng và 69 người bị thương; và 68 thường dân đã thiệt mạng và 35 người bị thương. Tổng cộng đã có 2.403 người Mỹ chết và 1.178 người bị thương. [91] 18 tàu bị chìm hoặc bị mắc cạn, bao gồm 5 tàu chiến [10] [92]/ Tất cả những người Mỹ bị giết hoặc bị thương trong cuộc tấn công đều là phi chiến binh, vì thực tế không có tình trạng chiến tranh khi cuộc tấn công xảy ra. [23] [24] [93] USS Arizona trong cuộc tấn công USS Nevada, hỏa hoạn và xuống cung, cố gắng để lại bến cảng trước khi cố tình diễu hành. Trong số những người tử vong ở Mỹ, gần một nửa là do vụ nổ của tạp chí về phía trước của Arizona.

Bài hát
何日君再來 thực sự là một bài hát viết cho Tango dance của Lưu Tuyết Am vào năm 1930. Năm 1938, ca khúc được hát bởi ca sĩ nữ nổi tiếng 周璇 là bài hát chủ đề cho bộ phim 三星伴月. Bài hát rất nổi tiếng cũng như gây tranh cãi. Sự tranh cãi nảy sinh do các cách giải thích khác nhau và các bài đọc chính trị về ý nghĩa "ẩn" của nó. Lời bài hát được hiểu là chống lại Nhật Bản, phản bội, hoặc khiêu dâm.

Tuy nhiên, khi bài hát trở nên phổ biến ở các thành phố như Bắc Kinh, Tĩnh Tín và Thượng Hải, cơ quan chiếm đóng Nhật Bản đã cấm bài hát vì người Nhật nghĩ rằng 君 đã đề cập đến Quân đội Trung Quốc bị lật đổ.

Sau năm 1949, bài hát bị cấm bởi Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa vì nó được xem là tư sản và suy đồi [1]. [2] Lưu Tuyết Am bị phê bình và chịu đựng trong Phong trào Chống Bán nội bộ năm 1957 và trong Cách mạng Văn hoá vào những năm 1960, ông đã bị tra tấn vì bài hát này. Bởi vì bài hát này đã được hát bằng cả tiếng Trung và tiếng Nhật bởi Lý Hương Lan (李香蘭), vì vậy Hồng quân ngụ ý rằng 君 phải có nghĩa là Quân đội Hoàng gia Nhật Bản. Cả ông và vợ ông đều bị đánh đập tàn nhẫn. Vợ ông sau đó đã chết vì vết thương và Lưu Tuyết Am đã được gửi đến trại lao động trong nhiều năm chỉ vì bài hát này. Ông đã đưa ra một lời tự phê bình công khai vào năm 1980 trước khi ông được khôi phục, và được thả trở lại thành phố, nhưng lời chỉ trích của bài hát tiếp tục ở Trung Quốc đại lục một thời gian như một ví dụ về "Nhạc vàng", một sản phẩm của xã hội suy đồi và phi đạo đức, Bắc Kinh lại nói rằng 君 ngụ ý quân đội Quốc Dân Đảng tại Đài Loan [1]

Bài hát này cũng bị cấm ở Đài Loan vào thời của võ trang vì từ "quân" (君, jūn) (ở đây được sử dụng để nói về người, do đó được dịch là "bạn") giống như từ "quân" (軍, jūn, nghĩa là "quân đội"), do đó các nhà kiểm duyệt sợ rằng mọi người có thể kết hợp bài hát với Quân Giải phóng Nhân dân [3].

Lời bài hát
Lời 1

 好花不常开 Hoa đẹp không nở mãi
 好景不常在 Cảnh đẹp không ở hoài
 愁堆解笑眉 Buồn làm nét ngài hết tươi
 泪洒相思带 Lệ rơi làm vẻ thương nhớ bớt
 今宵离别后 Đêm nay chia biệt xong
 何日君再来 Ngày nào anh trở lại ?
 喝完了这杯 Uống xong chén rượu này
 请进点小菜 Ra ngoài dùng mấy món
 人生难得几回醉 Đời người mấy lúc được say
 不欢更何待 Không vui đi còn đợi gì
 (白)来来来 (nói) Tới đây...
 喝完了这杯再说吧 Cạn chén rồi nói chuyện nhé
 (唱)今宵离别后 (hát) Đêm nay chia biệt xong
 何日君再来 Ngày nào anh trở lại

Lời 2

 玉漏频相催 Nét đẹp tàn khiến lo âu
 良辰去不回 Giờ lành đi không về
 一刻千金价 Một giây giá nghìn vàng
 痛饮莫徘徊 Gắng uống, bồi hồi trong dạ
 今宵离别后 Đêm nay chia biệt xong
 何日君再来 Ngày nào anh trở lại
 喝完了这杯 Uống xong chén rượu này
 请进点小菜 Ra ngoài dùng mấy món
 人生难得几回醉 Đời người mấy lúc được say
 不欢更何待 Không vui đi còn đợi gì
 (白)来来来 (nói) Tới đây...
 再敬你一杯 Thêm một chén nữa nhé
 (唱)今宵离别后 Đêm nay chia biệt xong
 何日君再来 Ngày nào anh trở lại

Điệp khúc

 停唱阳光叠 Ngừng hát điệu Dương quan
 重击白玉杯 Nâng thả chén ngọc trắng
 殷勤频致语 Nói ân cần đôi tiếng
 牢牢抚君怀 Ôm ấp anh trong lòng
 今宵离别后 Đêm nay chia biệt xong
 何日君再来 Ngày nào anh trở lại

Chú thích

Liên kết ngoài
Nghe bài này - Đặng Lệ Quân hát.
Nghe bài này - Amami Yuki hát.

Bài hát Trung Quốc
Bài hát trong phim
Bài hát năm 1937
Thời đại khúc


title: Hoa hậu Việt Nam 2004

text:
Hoa hậu Việt Nam 2004 là cuộc thi Hoa hậu Việt Nam lần thứ 9 do Báo Tiền phong đứng ra tổ chức. Lần thi này đã thu hút gần 3000 thí sinh trên cả nước gửi hồ sơ đăng ký tham dự. Vòng chung kết được tổ chức vào tháng 12 cùng năm tại sân khấu nhạc nước khu du lịch Tuần Châu, thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh. Người chiến thắng trong cuộc thi này là cô Nguyễn Thị Huyền, đến từ Hải Phòng.

Kết quả

Thứ hạng

Các giải thưởng phụ
 Miss Thái Tuấn: Nguyễn Thị Ngọc Bích
 Hình thể dẹp: Trần Thị Thu Hằng
 Gương mặt khả ái: Nguyễn Thị Lan Hương
 Sứ giả du lịch: Nguyễn Thảo Hương
 Làn da đẹp: Nguyễn Thị Huyền
 Ứng xử hay nhất: Nguyễn Thị Huyền
 Giải Hoa hậu bình chọn qua mạng điện thoại 19001700: Trịnh Chân Trân
 Giải Duyên dáng Tuần Châu: Trịnh Chân Trân

Thí sinh

Phần thi ứng xử

Nguyễn Thị Ngọc Bích
 Câu hỏi: "Gần đây, báo chí nước ta hay nói tới chiếc áo dài Việt Nam đang được nhiều nước trên thế giới chú ý và đề cao. Vì sao?"
 Trả lời: "Chiếc áo dài Việt Nam đó là một bản sắc dân tộc văn hóa, tà áo dài Việt Nam mang đậm truyền thống văn hóa của dân tộc ta và qua diễn đàn hội nghị Á - Âu hoặc gọi là ASEAN 5 đã được diễn ra và điều đó có nghĩa là chiếc áo dài được mọi người biết đến và hơn thế nữa chiếc áo dài sẽ được nâng cao hơn vị thế của nước Việt Nam ta."

Nguyễn Thảo Hương
 Câu hỏi: "Nếu đêm nay Ban giám khảo chọn bạn là Hoa hậu Việt Nam, nhưng nhiều khán giả cho rằng bạn chưa xứng đáng, bạn sẽ nghĩ gì?"
 Trả lời: "Nếu như đêm nay em được chọn là hoa hậu, nhưng một số khán giả không đồng tình. Trước tiên, em gửi lời cảm ơn với BGK mọi tin tưởng trao cho em vinh dự này, sau đó em xin được cám ơn quý vị khán giả đang ngồi xem tại Tuần Châu cũng như khán giả xem truyền hình đã ủng hộ cổ vũ cho em đêm thi ngày hôm nay thành công tốt đẹp. Với 21 thí sinh đêm nay, em nghĩ rằng ai cũng xứng đáng là hoa hậu bởi vì họ đã vượt qua hơn 3000 thí sinh để đến đêm chung kết ngày hôm nay. Nhưng em thật sự may mắn hơn cả được BGK tin tưởng và trao chiếc vương miện hoa hậu, vì vậy em sẽ cố gắng hoàn thiện nhiều hơn nữa sao cho xứng đáng với chiếc vương miện mà mình đạt được."

Nguyễn Thị Lan Hương
 Câu hỏi: "Bạn nghĩ gì khi đến thăm những trẻ em là nạn nhân chất độc màu da cam?"
 Trả lời: "Hiện nay khi mà chúng ta nhìn thấy những nạn nhân chất độc màu da cam, chúng ta chưa chắc hẳn không ai không đồng lòng thương xót và đó là một vấn đề nóng hổi của báo chí trong nước và nước ngoài. Đó là nỗi đau không chỉ riêng dân tộc Việt Nam chúng ta mà còn là nỗi đau của những trái tim nhân hậu trên thế giới. Thật là xót xa khi được nhìn thấy những mảnh đời thiếu hoàn thiện, vậy chúng ta cần phải lên án các công ty của Mỹ đã sản xuất ra chất độc đioxin gây đau thương cho các nạn nhân của chúng ta và riêng bản thân em thì em sẽ cố gắng phần nào những chia sẻ đóng góp công sức nhỏ bé của mình để phần nào xoa dịu nỗi đau các mảnh đời thiếu hoàn thiện ấy. Và em xin kêu gọi tất cả mọi người, những đồng bào ta ở trong nước và các kiều bào hãy yêu thương chia sẻ, giúp đỡ những nạn nhân từ con tim."

Nguyễn Thị Huyền
 Câu hỏi: "Những năm gần đây, nhiều hoa hậu đã trở thành đại sứ thiện chí của Liên Hợp Quốc, theo bạn đó có phải là điều tốt đẹp hay không?"
 Trả lời: "Tất cả các cuộc thi Hoa hậu nhằm tôn vinh vẻ đẹp của người phụ nữ, vẻ đẹp ấy không chỉ thể hiện ở hình thức mà còn vẻ đẹp ở tri thức, tâm hồn đó mới là cái vẻ đẹp hoàn thiện. Việc ngày nay các hoa hậu trở thành nhà đại sứ thiện chí của Liên Hợp Quốc, theo em việc làm này là hết sức tốt đẹp bởi vì nó làm cho cái thiện ấy, làm cho cái đẹp ấy ngày càng được nhân lên và tỏa sáng. Chính vì lẽ đó, mà em thiết nghĩ rằng việc này cũng nhấc lên và ngày càng phát huy bởi vì nó làm cho cuộc sống trên thế giới của chúng ta ngày càng tốt đẹp hơn."

Trịnh Chân Trân
 Câu hỏi: "Bạn có nghĩ rằng thế giới ngày nay đang có nhiều điều bất ổn?"
 Trả lời: "Theo em, thế giới của ngày hôm qua và thế giới của ngày hôm nay dù luôn luôn xảy ra những điều bất ổn mà chúng ta dù muốn dù không, dù trực tiếp hay gián tiếp mà phải chịu những ảnh hưởng nhất định, thiết nghĩ chúng ta không thể làm gì để thay đổi quá khứ cũng như thật là khó khăn để mà có thể khắc phục những điều đang xảy ra dù chúng ta có thể làm là ngăn chặn ngay từ bây giờ, rút ra bài học để chuẩn bị xây dựng cho thế giới tương lai. Đối với những bất ổn khách quan do thiên nhiên gây ra như bệnh tật, thiên tai chúng ta cùng nhau hợp sức, phòng ngừa, khắc phục còn đối với những bất ổn chủ quan do chính con người gây ra như bạo lực đường phố thì em nghĩ nó đòi hỏi chúng ta cần phải sống có ý thức và trách nhiệm hơn đối với cộng đồng và xã hội, thiết nghĩ nếu mỗi con người trong chúng ta tự hoàn thiện bản thân mình, biết sống vì người, vì mình và vì cho mọi người trên thế giới thì em nghĩ thế giới của ngày mai sẽ là một thế giới thật tươi đẹp và hòa bình."

Thông tin thêm

 Đây là lần đầu tiên, đêm chung kết của một cuộc thi hoa hậu Việt Nam được tổ chức ở sân khấu ngoài trời và truyền hình trực tiếp trên sóng đài truyền hình Việt Nam.
Lần đầu tiên trong lịch sử các kỳ hoa hậu Việt Nam, giải phụ: Thí sinh được yêu thích nhất (do khán giả bầu chọn qua mạng điện thoại 19001570) được trao và người đầu tiên có vinh dự nhận danh hiệu này là Thí sinh Trịnh Chân Trân đến từ Thành phố Hồ Chí Minh.
 Năm thứ 2 liên tiếp, 1 người đẹp đến từ thành phố Hải Phòng đăng quang ngôi vị hoa hậu Việt Nam. Trước đó, hoa hậu Việt Nam 2002 Phạm Thị Mai Phương cũng là người Hải Phòng.
 Hoa hậu Nguyễn Thị Huyền trước khi đăng quang Hoa hậu Việt Nam cô đã từng là Á hậu 1 cuộc thi Hoa hậu Thể thao Việt Nam năm 2001. Sau khi đăng quang Hoa hậu Việt Nam cô đã đại diện Việt Nam tham dự cuộc thi Hoa hậu Thế giới 2004 tại đảo Hải Nam (Trung Quốc), tuy là thí sinh đến muộn nhất nhưng cô vẫn được chọn vào Top 15 thí sinh đẹp nhất trong đêm chung kết.
 Á hậu 1 Trịnh Chân Trân trước khi đăng quang cũng đã thử sức tại cuộc thi Hoa hậu Việt Nam năm 1998 nhưng chỉ lọt vào Top 23 thí sinh tham gia vòng chung kết. Năm 1995 khi chỉ mới 15 tuổi cô đã tham dự cuộc thi Hoa khôi Thời Trang và lọt vào Top 8 thí sinh đẹp nhất.
 Á hậu 2 Nguyễn Thị Ngọc Bích là Á khôi 2 Duyên Dáng Đồng Bằng năm 2003, Á khôi 1 Duyên Dáng Đồng Bằng năm 2004.
 Nguyễn Thảo Hương đã đại diện Việt Nam tham dự cuộc thi Hoa hậu Đông Nam Á năm 2005 tại Indonesia và đoạt giải Hoa hậu Ảnh.
 Nguyễn Thị Lan Hương đoạt giải 2 cuộc thi Tìm kiếm Diễn viên điện ảnh Toàn Quốc năm 2004, cô còn đóng phim Lập trình cho trái tim.
 Thân Thị Hoàng Diệu là Hoa hậu Áo dài Việt Nam 2006, trước đó cô từng tham dự Duyên Dáng Đồng Bằng năm 2002, 2003 và 2004 nhưng chỉ lọt vào Top 5, năm 2005 cô đăng quang Hoa khôi Duyên dáng Đồng Bằng qua 4 lần thử sức ở cuộc thi này. Năm 2004 cô đoạt giải Bạc Siêu mẫu Việt Nam khu vực Đồng Bằng Sông Cửu Long, lọt vào top 10 và đoạt giải Siêu mẫu Ăn Ảnh cuộc Siêu mẫu Việt Nam 2004. Năm 2005 cơ đoạt giải Á Hoàng 2 cuộc thi Nữ hoàng trang sức Việt Nam.
 Trần Thị Thu Hằng từng đoạt giải Vàng Tìm kiếm người mẫu thời trang châu Á năm 2002 (Nay là cuộc thi Siêu mẫu Việt Nam). Sau khi tham dự cuộc thi Hoa hậu Việt Nam cô tiếp tục tham dự cuộc thi Hoa hậu PNVN qua ảnh nhưng cũng chỉ lọt vào top 10 và đoạt giải phụ Miss Civic.
 Hồ Thị Quỳnh Nga là Á khôi 2 Người đẹp Hà Nội - Việt Nam năm 2003.
 Trần Thị Thanh Thủy từng thử sức tại cuộc thi Hoa hậu Việt Nam năm 2000 nhưng không lọt vào vòng chung kết. Năm 2000, cô cũng tham dự cuộc thi Hoa hậu Phụ nữ Việt Nam qua ảnh nhưng không lọt vào Top 10.
 Nguyễn Quỳnh Anh là Á khôi 1 Người đẹp Hà Nội - Việt Nam 2003, lọt vào top 15 Siêu mẫu Việt Nam 2005, Hoa HẬu Hữu Nghị Việt Trung năm 2005.
 Trần Vân Anh từng tham dự cuộc thi Hoa hậu Việt Nam năm 2000 nhưng không lọt vào vòng chung kết.
 Trần Thanh Loan tham dự cuộc thi Hoa hậu Việt Nam 2006 và lọt vào top 10 người đẹp nhất. Năm 2005 cô cũng lọt vào top 15 cuộc thi Siêu mẫu Việt Nam. Năm 2006 cô lọt vào top 10 và đoạt giải Mái tóc đẹp nhất cuộc thi Hoa hậu PNVN qua ảnh.
 Cao Thị Mỹ Dung là Hoa khôi Tây Nguyên 2004.
 H'Wion Knul là Á khôi 2 Người đẹp Tây Nguyên 2004.
 Phạm Kim Hoàng Yến là á khôi sông Tiền 2000.

Dự thi quốc tế

Ghi chú

Liên kết ngoài

Vẻ đẹp Á Đông lên ngôi
Clip đêm chung kết Hoa hậu Việt Nam 2004
Các ứng cử viên nặng ký cho ngôi vị hoa hậu

2006


title: Kikuchi Eri

text:
là một diễn viên khiêu dâm Nhật Bản. Cô sinh ngày 5 tháng 4 năm 1965) xuất thân từ thành phố Nagoya tỉnh Aichi, là thần tượng AV người Nhật Bản ban đầu trong thập niên 1980 và là nữ diễn viên AV Nhật Bản đầu tiên được biến đến chủ yếu là bộ ngực khá lớn của cô.

Cuộc đời và sự nghiệp
Ngoài ra cô còn sử dụng một vài nghệ danh khác, bao gồm ,  Và , Kikuchi bắt đầu sự nghiệp trong ngành công nghiệp giải trí người lớn của mình trong soaplands. Trong phần đầu của sự nghiệp của mình cô cũng xuất hiện trong rất nhiều phim khiêu dâm mật. Bộ phim AV chính thức đầu tiên mà cô tham gia diễn xuất là Beautiful D-Cup Girl, Sister L,được CineMagic phát hành vào tháng 9 năm 1985. Kikuchi là người đầu tiên tham gia diễn xuất mà sự nghiệp được xây dựng xung quanh bộ ngực lớn đặc biệt trong thời gian cô ở Nhật Bản. Thể loại Big Bust, hoặc "Kyonyu Boom" (巨乳 ブーム?), mà Kikuchi là người đi tiên phong trong thể loại bốc lửa này vào cuối những năm 1980 với sự ra mắt tác phẩm đầu tiên của Kimiko Matsuzaka vào năm 1989, được thiết lập và coi nó như một thể loại chính trong ngành công nghiệp giải trí người lớn ở Nhật Bản trong những năm 1990.

Bộ phim đầu tiên của Kikuchi với hãng Million Films là Miss 20 Year-Old Momoko (ミス２０才　快感！百合子の本番?) vào năm 1986?.! Trong Tháng Tám cùng năm, cô đóng vai chính trong phim hồng của Shintoho Eri Kikuchi: Big Tits (菊池 エリ 巨乳, Kikuchi Kyonyu Eri?). Trong phim Kikuchi đóng vai "Eri", một người mẫu khoả thân kiêm nữ diễn viên AV có mối tình lãng mạn với quản lý của cô. Năm 1988, cô đóng vai chính trong bộ phim Roman Porno cuối cùng của Nikkatsu, Eri Kikuchi: Big Tits Blame (菊池 エリ 巨乳 責め, Kikuchi Eri: Kyonyuzeme),? vào năm 1993 cô đóng thêm một phim khác với tựa đề theo thể loại Big-Bust của hãng Excess Films là (巨乳 熟 女 本番 仕込み), một thể loại phim khiêu dâm nhẹ nhàng dựa theo dòng Roman Porno của Nikkatsu.

Trong thời gian ở đảo Guam cô gặp và kết hôn với chồng hiện giờ của cô, một vũ công nước ngoài. Tạm gác công việc đóng phim AV sang một bên và làm việc chính thức trong vai trò một vũ nữ thoát y. Sau đó Kikuchi trở về Nhật Bản và quay trở lại với nghiệp diễn trong ngành công nghiệp AV. Năm 2003, cô được mời tới thuyết trình/giải thích tại một trường văn hoá AV do nam diễn viên AV Shinji Kubo thành lập, với mục đích đào tạo các đạo diễn AV trong tương lai.

Vào tháng 12 năm 2004 Kikuchi, khi 39 tuổi, cô đã trở lại nghiệp diễn AV với một loạt series video cho Madonna, một studio chuyên hướng về nữ diễn viên "trưởng thành", video gần đây của cô cho công ty CineMagic. Với series "đồ tang" nổi tiếng của họ, đặc điểm của series là "người phụ nữ xinh đẹp mặc... đồ tang lễ trang nghiêm với miệng bị bịt kín, thực hiện khoái lạc tình dục với một người phụ nữ mặc đồ tang khác bị trói bằng sợi dây gai dầu". Kikuchi còn tham gia đóng một vài phim của CineMagic bao gồm loạt bộ sưu tập phim video của họ trong tháng 4 năm 2006 Best of Collect: Battered Angels '05, trong đó bao gồm nữ diễn viên big-bust mới Alice Hoshi.

Trong một lĩnh vực mà trong đó hầu hết các ngành nghề mới chỉ có thẻ tồn tại một hoặc hai năm, một số phiên bản phim mới của cô từ bộ sưu tập phim video do CineMagic phát hành trong những năm 2000, bao gồm cả Sex Slave in Mourning trong tháng 1 năm 2007, cho thấy Kikuchi Eri, một cựu diễn viên phim người lớn trong ngành công nghiệp giải trí người lớn Nhật Bản, thực sự đã thu hút một số lượng lớn người hâm mộ ở phim video người lớn.

Các bộ phim

Ghi chú

Nguồn

Link bên ngoài
  (Shows Kikuchi as lecturer/instructor)

Nhân vật còn sống
Nữ người mẫu Nhật Bản
Sinh năm 1965
Người Nagoya
Nữ diễn viên phim khiêu dâm Nhật Bản


title: Danzé

text:
Danzé là một xã thuộc tỉnh Loir-et-Cher trong vùng Centre-Val de Loire miền trung nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Loir-et-Cher

Tham khảo

Xã của Loir-et-Cher


title: Almendral de la Cañada

text:
Almendral de la Cañada là một đô thị trong tỉnh Toledo, Castile-La Mancha, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2006 (INE), đô thị này có dân số là 368 người.

Tham khảo

Đô thị ở Toledo


title: Princess Protection Program

text:
Princess Protection Program (tạm dịch: "Chương trình bảo vệ công chúa") là một bộ phim của hãng Disney phát sóng lần đầu vào thứ sáu ngày 26 tháng 6 năm 2009. Đạo diễn của bộ phim là Allison Liddi Brown, kịch bản Annie De Young, diễn viên chính là Demi Lovato và Selena Gomez. Princess Protection Program có lượng xem trong buổi chiếu đầu tiên xếp thứ 3 trong số các bộ phim của Disney Channel Original, dứng sau Camp Rock và High School Musical 2.

Nội dung
Vào ngày cô công chúa Rosalinda Marie Montoya Fiore (Demi Lovato) sắp trở thành nữ hoàng của vương quốc Costa Luna, một kẻ độc tài âm mưu chiếm đất nước của cô. Bởi vậy cô được đưa vào chương trình bảo vệ công chúa, một tổ chức bí mật được thành lập bởi các quý tộc nhằm bảo vệ những công chúa gặp nguy hiểm. Rosalinda được Mason (Tom Verica), một nhân viên của tổ chức, nhận làm con nuôi. Cô đã gặp con gái của Mason, Carter Mason (Selena Gomez) cùng tuổi với Rosalinda nhưng tính cách lại hoàn toàn khác nhau,Carter là một cô nàng tomboy chính hiệu làm việc tại cửa hàng mồi câu và mong muốn được học tại trường khiêu vũ với cậu bạn Donny của mình.
Cả hai cùng đến trường,Rosie trở nên rất thu hút và được yêu thích tại trường học. Điều này cũng khiến Carter có đôi chút ghen tị nhưng sau đó, cả hai nhanh chóng kết thân với nhau. Bởi Carter giúp Rosie từ một nàng công chúa có thể thích nghi với cuộc sống bình thường và ngược lại, Rosie lại giúp Carter tìm được nàng công chúa ẩn giấu trong mình. Biết Cater khoái anh chàng xinh trai trong trường nhưng không dám ngỏ lời, Rosie mạnh dạn chỉ chỏ cho Cater vài đường cơ bản để đẩy mạnh khả năng ngoại hình của mình gây sự chú ý cho gã trai xinh đó. Trong khi đó, để "đáp lễ", Cater chỉ cho Rosie những điều lạ lẫm khác thường mà cô Công chúa trước giờ không hề biết. Khi tên độc tài đã lập ra một kế hoạch bắt ép mẹ của công chúa Rosa lấy hắn để cô liên lạc với mẹ và bắt cô. Khi đó, Carter biết Rosie sẽ trở về nước nên cô cũng đã lập ra một kế hoạch. Nhưng đến phút cuối thì bị bại lộ. Rosie đăng quang nhưng cô nhường vương miện lại cho Carter. Khi bị lộ, Rosie đang gặp nguy hiểm thì may sao thiếu tướng Mason đã ở sẵn trên trực thăng mai phục. Tên độc tài đã bị bắt và Rosie trở lại ngôi vị công chúa của mình để chuẩn bị trở thành nữ hoàng của Costa Luna. Carter cùng người bạn Ed của mình đã có kì nghỉ vui vẻ ở Costa Luna khi Rosie đăng ngôi.

Tham khảo

Phim truyền hình 2009
Phim tiếng Anh
Phim Disney Channel
Phim nguyên bản ở Kênh Disney
Phim truyền hình Mỹ
Demi Lovato
Phim dựa theo sách thiếu nhi
Phim lấy bối cảnh ở Louisiana
Phim Mỹ
Phim về hoàng tộc
Phim lấy bối cảnh năm 2008
Selena Gomez
Phim teen


title: Phyllonorycter baetica

text:
Phyllonorycter baetica là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Tây Ban Nha.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Fauna Europaea

Phyllonorycter


title: Cheilotrichia fuscoapicalis

text:
Cheilotrichia fuscoapicalis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Cheilotrichia
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Dicladispa spiculata

text:
Dicladispa spiculata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Uhmann miêu tả khoa học năm 1957.

Chú thích

Tham khảo

Dicladispa


title: Giải thưởng Làn Sóng Xanh 2010

text:
Bài viết chứa danh sách các ca sĩ, nhạc sĩ, album ca nhạc được yêu thích nhất nhận giải Làn Sóng Xanh năm 2010.

10 ca sĩ được yêu thích nhất
Không phân biệt thứ hạng.

10 nhạc sĩ được yêu thích nhất
Không phân biệt thứ hạng.

Các giải thưởng khác

Tham khảo

Làn Sóng Xanh