title: Trung Bộ

text:
Trung Bộ (hay còn gọi là Miền Trung, Trung Kỳ, Trung Phần) là một trong ba miền địa lý của Việt Nam (gồm Bắc Bộ, Trung Bộ và Nam Bộ). Hiện nay, Trung Bộ là miền có diện tích lớn nhất trong 3 miền tại Việt Nam với 151.234 km². Trung Bộ có nhiều đồi núi lan sát ra biển, chia cắt các đồng bằng nhỏ hẹp. Khí hậu và phần lớn đất đai thường khắc nghiệt hơn hai miền còn lại. Trung Bộ được chia thành 3 khu vực là vùng Bắc Trung Bộ, vùng Duyên hải Nam Trung Bộ và vùng Tây Nguyên; với trung tâm là thành phố TW Đà Nẵng. Tùy vào ngữ cảnh, một phần của Bắc Trung Bộ cùng với vùng Bắc Bộ được gọi chung là Miền Bắc Việt Nam; Tây Nguyên, Duyên hải Nam Trung Bộ, phần còn lại của Bắc Trung Bộ cùng với vùng Nam Bộ được gọi chung là Miền Nam Việt Nam.

Trung Bộ nằm ở vị trí chuyển tiếp giữa Bắc Bộ và Nam Bộ. Ngoài hai xứ Thanh – Nghệ, Trung Bộ chứng kiến quá trình Nam tiến của người Việt diễn ra trên lãnh thổ từng thuộc nước Chăm Pa cổ. Các xung đột quân sự và ranh giới chia cắt Việt Nam trong một số thời kỳ lịch sử như thời Trịnh – Nguyễn phân tranh và Chiến tranh Việt Nam cũng nằm trên Trung Bộ.

Thời Pháp thuộc, Trung Bộ là một xứ bảo hộ lấy tên là Trung Kỳ, vốn có từ thời vua Minh Mạng của Nhà Nguyễn. Tên gọi Trung Bộ ra đời từ thời Đế quốc Việt Nam năm 1945. Trung Bộ còn được gọi là Trung Phần (1948–1975) dưới thời Quốc gia Việt Nam và Việt Nam Cộng hòa.

Địa lý

Vị trí, địa hình
Miền Trung Việt Nam (Trung Bộ) có phía Bắc giáp khu vực Đồng bằng sông Hồng và Trung du và miền núi phía Bắc; phía Nam giáp các tỉnh Bình Phước, Đồng Nai và Bà Rịa – Vũng Tàu vùng Nam Bộ; phía Đông giáp Biển Đông; phía Tây giáp 2 nước Lào và Campuchia. Dải đất miền Trung được bao bọc bởi những dãy núi chạy dọc bờ phía Tây và sườn bờ biển phía Đông, vùng có chiều ngang theo hướng Đông - Tây hẹp nhất Việt Nam (khoảng 50 km) và nằm trên địa bàn tỉnh Quảng Bình.

Địa hình miền Trung gồm 3 khu vực cơ bản là Bắc Trung Bộ, Tây Nguyên và Duyên hải Nam Trung Bộ.

Bắc Trung Bộ bao gồm các dãy núi phía Tây. Nơi giáp Lào có độ cao trung bình và thấp. Riêng miền núi phía Tây tỉnh Thanh Hoá có độ cao từ 1000 - 1500m. Khu vực miền núi Nghệ An - Hà Tĩnh là đầu nguồn của dãy Trường Sơn có địa hình rất hiểm trở, phần lớn các núi cao nằm rải rác ở đây. Các miền đồng bằng có tổng diện tích khoảng 6.200 km², trong đó đồng bằng Thanh Hoá do nguồn phù sa từ sông Mã và sông Chu bồi đắp, chiếm gần một nửa diện tích và là đồng bằng rộng nhất của Trung Bộ.

Tây Nguyên có diện tích khoảng 54.473,7 km², nằm về phía tây dãy Trường Sơn. Tây Nguyên có phía Tây giáp 2 nước Lào và Campuchia, phía Đông giáp khu vực Duyên hải Nam Trung Bộ và phía Nam giáp khu vực Đông Nam Bộ. Địa hình Tây Nguyên đa dạng, phức tạp, chủ yếu là cao nguyên với núi cao ở độ cao từ 250 - 2500m.

Duyên hải Nam Trung Bộ thuộc khu vực cận giáp biển. Địa hình ở đây bao gồm đồng bằng ven biển và núi thấp, có chiều ngang theo hường Đông - Tây (trung bình 40 – 50 km), hạn hẹp hơn so với Bắc Trung Bộ và Tây Nguyên. Có hệ thống sông ngòi ngắn và dốc, bờ biển sâu với nhiều đoạn khúc khuỷu, thềm lục địa hẹp. Các miền đồng bằng có diện tích không lớn do các dãy núi phía Tây trải dọc theo hướng nam tiến dần ra sát biển và có hướng thu hẹp dần diện tích lại. Đồng bằng chủ yếu do sông và biển bồi đắp, khi hình thành nên thường bám sát theo các chân núi.

Xét chung, địa hình Trung Bộ có độ cao thấp dần từ khu vực miền núi xuống đồi gò trung du, xuôi xuống các đồng bằng phía trong dải cồn cát ven biển rồi ra đến các đảo ven bờ.

Miền Trung nước ta có diện tích cồn cát lớn trải dài từ tỉnh Quảng Bình đến tỉnh Bình Thuận.

Các sông và hồ chính

Các dòng sông lớn ở miền Trung chủ yếu được bắt nguồn từ dãy Trường Sơn và đổ ra biển Đông.
Sông Hương (tức Hương Giang): Bắt nguồn từ dãy Trường Sơn Đông, dài 30 km đoạn từ Bằng Lãng đến cửa Thuận An, chảy qua Thành phố Huế ở tỉnh Thừa Thiên Huế sau đó hợp lưu với dòng Hữu Trạch tại ngã ba Bằng Lãng. Sông Hương là dòng sông nổi tiếng trong thi ca, nhạc họa của Việt Nam. Dòng sông là một mạch nguồn, một biểu tượng của văn hóa Huế.
Sông Hàn: Là con sông nằm ở Thành phố Đà Nẵng. Sông Hàn bắt đầu từ ngã ba sông giữa quận Cẩm Lệ, quận Hải Châu và quận Ngũ Hành Sơn tới vịnh Đà Nẵng, tại chỗ giáp ranh giữa quận Hải Châu và quận Sơn Trà. Sông có dòng chảy từ Nam lên Bắc. Sông Hàn với chiều dài khoảng 7,2 km. Chiều rộng của sông khoảng 900 – 1.200m, độ sâu trung bình 4 - 5m.
Sông Mã: chảy qua Thanh Hóa, với đồng bằng sông Mã rộng nhất Trung Bộ.
Sông Lam: Bắt nguồn từ Nậm Căn (Lào), dài 513 km, chảy qua Nghệ An theo hướng Tây Bắc - Đông Nam, đổ ra biển Đông tại cửa Hội.
Sông Ba (còn gọi là sông Đà Rằng): Bắt nguồn từ dãy núi Ngọc Linh (Kon Tum), dài 300 km, diện tích lưu vực là 13.000 km², chảy qua Gia Lai và Phú Yên rồi đổ ra biển Đông qua cửa Đà Diễn.
Sông Thạch Hãn: Bắt nguồn từ dãy Trường Sơn, dài 154 km, diện tích lưu vực gần 3000 km², hợp thành bởi hai con sông chính là sông Quảng Trị và sông Cam Lộ rồi đổ ra biển Đông qua cửa Việt.
Sông Ngàn Sâu: Bắt nguồn từ dãy núi Trường Sơn, dài 131 km, chảy qua địa bàn giáp ranh của 2 tỉnh Hà Tĩnh và Quảng Bình, là chi lưu chính của sông La.
Sông Trà Khúc: Bắt nguồn từ núi Đắc Tơ Rôn, dài 120 km, là hợp nước của 4 dòng sông (sông Re, sông Xà Lò, sông Rinh, sông Tang), đổ ra biển Đông qua cửa Đại.
Sông Bến Hải: Bắt nguồn từ dãy Trường Sơn, dài 100 km, chảy dọc theo vĩ tuyến 17° Bắc từ Tây sang Đông rồi đổ ra biển Đông qua cửa Tùng.
Sông Thu Bồn: Bắt nguồn từ núi Ngọc Linh (giáp giới hai tỉnh Quảng Nam và Kon Tum), dài 95 km, chảy trên địa phận tỉnh Quảng Nam.
Sông Gianh: Bắt nguồn từ dãy Trường Sơn, dài 90 km, chảy trên địa phận tỉnh Quảng Bình rồi đổ ra Biển Đông qua cửa Gianh.
Sông Nhật Lệ: Bắt nguồn từ núi U Bò (dãy núi Trường Sơn), dài 85 km, chảy qua địa phận tỉnh Quảng Bình rồi đổ ra Biển Đông qua cửa Nhật Lệ.

Các hồ ở khu vực miền Trung chủ yếu là hồ nhân tạo được xây dựng để giữ nước cung cấp cho cho các vùng phát triển nông nghiệp.

Hồ Xuân Hương: Nằm giữa trung tâm Thành phố Đà Lạt, xung quanh hồ có rừng thông và các bãi cỏ.
Hồ Than Thở: Là hồ nước tự nhiên thuộc thành phố Đà Lạt, sau năm 1975 hồ Than Thở còn mang tên hồ Sương Mai.
Hồ Lắk: Là hồ nước tự nhiên lớn nhất tỉnh Đăk Lăk, dài uốn bao quanh thị trấn Lạc Thiện (nay là thị trấn Liên Sơn), rộng trên 5 km² và thông với con sông Krông Ana.
Hồ Ayun Hạ: Là hồ nước nhân tạo thuộc tỉnh Gia Lai, có diện tích 37 km², chiều dài 25 km, nơi rộng nhất 5 km.

Khí hậu

Khí hậu Trung Bộ được chia ra làm hai khu vực chính là Bắc Trung Bộ và Duyên hải Nam Trung Bộ.

Khu vực Bắc Trung Bộ (bao gồm toàn bộ phía bắc đèo Hải Vân). Vào mùa đông,  tuy gió mùa đông có cường độ suy yếu hơn so với khu vực Bắc Bộ nhưng gió này tràn theo hướng đông bắc mang theo hơi nước từ biển vào nên toàn khu vực chịu ảnh hưởng của thời tiết lạnh kèm theo mưa. Đây là điểm khác biệt với thời tiết khô hanh vào mùa đông vùng Bắc Bộ. Đến mùa hè không còn hơi nước từ biển vào nhưng có thêm gió mùa tây nam (còn gọi là gió Lào) thổi ngược lên gây nên thời tiết khô nóng, vào thời điểm này nhiệt độ ngày có thể lên tới trên 40 độ C, trong khi đó độ ẩm không khí lại rất thấp.

Vùng Duyên hải Nam Trung Bộ (bao gồm khu vực đồng bằng ven biển Nam Trung Bộ thuộc phía Nam đèo Hải Vân). Gió mùa đông bắc khi thổi đến đây thường suy yếu đi do bị chặn lại bởi dãy núi Bạch Mã. Vì vậy khi về mùa hè khi xuất hiện gió mùa Tây Nam thổi mạnh từ vịnh Thái Lan và tràn qua dãy núi Trường Sơn sẽ gây ra thời tiết khô nóng cho toàn bộ khu vực.

Đặc điểm nổi bật của khí hậu Trung Bộ là có mùa mưa và mùa khô không cùng xảy ra vào một thời kỳ trong năm của hai vùng khí hậu Bắc Bộ và Nam Bộ.

Mưa lũ
Thừa Thiên Huế là một trong các tỉnh có lượng mưa nhiều nhất ở Việt Nam với lượng mưa trung bình năm vượt trên 2.600mm, có nơi lên đến 4.000mm. Có các trung tâm mưa lớn như khu vực tây A Lưới - Động Ngại (độ cao 1.774m) có lượng mưa trung bình năm từ 3.400 - 5.000mm, khu vực Nam Đông - Bạch Mã - Phú Lộc có lượng mưa trung bình năm từ 3.400 - 5.000mm. Đồng bằng duyên hải Thừa Thiên - Huế có lượng mưa ít nhất, nhưng trung bình năm cũng từ 2.700 - 2.900mm.

Hàng năm có từ 200 - 220 ngày mưa ở các vùng núi, 150 - 170 ngày mưa ở khu vực đồng bằng duyên hải. Vào mùa mưa, mỗi tháng có 16 - 24 ngày mưa. Những đợt mưa kéo dài nhiều ngày trên diện rộng thường gây ra lũ lụt lớn.

Địa hình phía Tây từ Hà Tĩnh đến Thừa Thiên - Huế bao gồm các dãy núi cao. Các dòng sông ở đây có dòng chảy theo hướng Tây Bắc - Đông Nam đổ ra biển thường có lòng sông hẹp, độ dốc lớn, diện tích lưu vực nhỏ nên với lượng mưa tương đối lớn trút xuống sẽ sinh ra lũ lụt lên nhanh và gây lụt lội cho các khu vực đồng bằng thấp phía Đông. Ví dụ như sông Hương - sông Bồ, có độ cao đầu nguồn là 1.318m, dài trên 100 km và diện tích lưu vực 2.690 km², chảy gần theo hướng Bắc Nam đổ ra biển ở cửa Thuận An. Vì toàn bộ diện tích lưu vực sông Hương có trên 80% là đồi núi, khu vực đồng bằng còn lại đa phần ở mức thấp hơn so với mực nước biển, nên hầu hết sẽ bị ngập khi có lũ trên báo động cấp 3 (tương ứng 3,5m).

Với lượng mưa chiếm 68 - 75% lượng mưa trong năm, sẽ phát sinh lũ lụt lớn và gây thiệt hại sản xuất, tài sản, tính mạng cư dân, tác động tiêu cực đến môi trường sinh thái. Ngược lại, trong mùa ít mưa thì nước lại không đủ cung cấp cho sinh hoạt và sản xuất của một số địa phương trong vùng.

Mùa mưa lũ ở Bắc Trung Bộ thường xảy ra từ tháng 7 đến tháng 10, ở vùng Duyên hải Nam Trung Bộ thường xảy ra từ tháng 10 đến tháng 12. Những trận lũ lụt lớn đã xảy ra ở Miền Trung vào các năm: 1952, 1964, 1980, 1983, 1990, 1996, 1998, 1999, 2001, 2003. 2020... Có lúc xảy ra lũ chồng lên lũ như các đợt lũ tháng 11, 12 năm 1999; tháng 10, 11 năm 2010 và mới đây miền trung vừa trải qua cơn lũ lịch sử (10/2020).

Lịch sử

Miền Trung Việt Nam trong lịch sử đã được gọi bằng các tên khác nhau như Trung Kỳ (là tên gọi do vua Minh Mạng đặt ra cho phần giữa của Việt Nam kể từ năm 1834), An Nam (theo cách gọi của người Pháp) và Trung phần (thời Việt Nam Cộng hòa).

Tây Nguyên thường được gộp vào Trung Bộ, đôi khi có tài liệu gọi vùng này bằng tên ghép Miền Trung - Tây Nguyên. Tên gọi Trung Bộ được dùng sau khi vua Bảo Đại thành lập cơ quan hành chính cấp vùng cao hơn tỉnh vào năm 1945, thay cho tên gọi Trung Kỳ gợi nhớ thời kỳ bị Pháp đô hộ, và còn được các tài liệu chính thức của chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa sử dụng. Tên gọi này cũng được nhiều người sử dụng cho đến ngày nay.

Ngoài ra còn có một danh xưng khác là Trung phần, phát xuất từ việc vào năm 1949, Quốc trưởng Bảo Đại cho thành lập cơ quan hành chính cấp Phần, với chức năng tương đương cấp Bộ năm 1945. Về sau, chính phủ Việt Nam Cộng hòa cũng thường dùng danh xưng này cho đến tận khi sụp đổ vào năm 1975. Sắc lệnh số 143-A/TTP của Phủ Tổng thống Việt Nam Cộng hòa ngày 23/10/1956 đã quy định gọi Bắc Việt, Trung Việt, Nam Việt tương ứng là Bắc Phần, Trung Phần, Nam Phần. Tây Nguyên được Việt Nam Cộng hòa gọi là Cao nguyên Trung phần (trước đó gọi là Cao nguyên Miền Nam). Theo Sắc lệnh số 147-A/NV của Tổng thống Việt Nam Cộng hòa ngày 24/10/1956 thì Trung Phần gồm Cao nguyên Trung phần và Trung nguyên Trung phần.

Các đơn vị hành chính
Trung Bộ bao gồm 19 tỉnh được chia làm 3 tiểu vùng:

Bắc Trung Bộ gồm có 6 tỉnh
Duyên hải Nam Trung Bộ gồm có 7 tỉnh và 1 thành phố
Tây Nguyên gồm có 5 tỉnh

Hai vùng Bắc Trung Bộ và Duyên hải Nam Trung Bộ được gọi chung là Duyên hải miền Trung. Khối núi Bạch Mã, nơi có đèo Hải Vân được coi là ranh giới giữa Bắc và Nam Trung Bộ.

Vùng Duyên hải Nam Trung Bộ có khi được gọi tắt là Nam Trung Bộ, khiến cho nhiều người hiểu là Nam Trung Bộ và Tây Nguyên là hai vùng riêng biệt, dẫn đến một số tài liệu cũng có cách gọi như vậy.

Hiện tại, vùng Trung Bộ có diện tích 151.234 km² (tỷ lệ 45,5% so với tổng diện tích cả nước) với số dân 26.460.660 người (tỷ lệ 27,4% so với tổng dân số cả nước), mật độ dân số bình quân 175 người/km².

Danh sách các tỉnh thành thuộc Trung Bộ

Văn hóa
Trung Bộ, ngoại trừ các tỉnh Thanh Hóa, Nghệ An và Hà Tĩnh, đây từng là nơi định cư của các tiểu vương quốc Chăm. Vì vậy đặc điểm căn bản văn hóa vùng miền chủ yếu mang dấu tích của văn hóa Chăm Pa. Nhiều di sản văn hoá hữu thể còn tồn tại từ thời đó đến nay như tháp Chăm ở Huế, tháp Đôi Liễu, Cốc Thượng, Núi Rùa ở Quảng Nam, Đà Nẵng được xem như những đại diện tiêu biểu cho các giai đoạn phát triển nghệ thuật và kiến trúc đối với lịch sử của nền văn hoá Trung Bộ.

So sánh với 2 vùng Bắc Bộ và Nam Bộ thì Trung Bộ thể hiện rõ nét là một vùng đệm mang tính trung gian. Nơi đây phần nào đã chịu sự ảnh hưởng từ các yếu tố tự nhiên là núi non, biển, sông ngòi, các đầm và đồng bằng, vào trong các thành tố văn hoá vùng. Thể hiện qua các loại hình văn hóa, tập tục xã hội nói chung và cuộc sống trong các làng, xã đồng bằng ven biển nói riêng. Các làng nghề nông nghiệp, ngư nghiệp, thủ công, có hoạt động đan xen, hỗ trợ nhau. Điển hình là các ngày lễ cúng đình của làng nghề nông nghiệp và đồng thời là lễ cúng cá ông của làng nghề đánh cá, phần do vùng Trung Bộ gồm có những tiểu đồng bằng nhỏ hẹp, bám sát vào các chân núi ven biển.

Khí hậu quanh năm trong vùng không được thuận lợi và tính chất văn hoá vùng miền chịu sự chi phối mạnh của điều kiện tự nhiên vốn luôn khắc nghiệt này. Tuy văn hóa Trung Bộ có những đặc điểm riêng biệt với các vùng khác, nhưng xuất phát từ hệ thống địa lý liền một dải, lại có mối quan hệ tương hỗ giữa các vùng miền trong lịch sử phát triển nên vừa có tính đặc trưng lại vừa tương đồng với nền văn hoá chính thể.

Kinh tế

Đặc điểm chung
Kinh tế Miền Trung với sự tập trung là 5 tỉnh kinh tế trọng điểm, có nhiều lợi thế về vị trí chiến lược bao gồm nguồn nhân lực, 17 cảng biển, 15 khu kinh tế, 22 khu công nghiệp, 2 khu chế xuất, 8 sân bay, 2 xa lộ xuyên Việt, hành lang kinh tế Đông Tây và những dự án hàng chục tỷ USD. Tuy nhiên, hiện nay các tiềm năng sẵn có đó vẫn chưa phát huy được lợi thế kinh tế vùng miền nói chung khi các tỉnh, thành đều có những ưu thế nhưng chưa được quy hoạch tổng thể, đang còn tồn tại sự phát triển lao động sản xuất manh mún, tự phát. Các cảng biển nước sâu Vũng Áng - Sơn Dương (Hà Tĩnh), Chân Mây (Thừa Thiên Huế), Tiên Sa (Đà Nẵng), Kỳ Hà (Quảng Nam) và Dung Quất (Quảng Ngãi) không được hoạt động hết công suất tối đa. Các khu công nghiệp - chế xuất đang trong tình trạng thiếu vắng các doanh nghiệp trong và ngoài nước trú trọng và quan tâm đầu tư.

Vùng kinh tế trọng điểm

Các khu vực kinh tế trọng điểm của Miền Trung gồm 5 tỉnh/thành: thành phố Đà Nẵng (hạt nhân), tỉnh Thừa Thiên Huế, Quảng Nam, Quảng Ngãi, Bình Định với tổng diện tích khoảng 27.884 km², dân số năm 2006 vào khoảng 6,2 triệu người và dự báo đến 2025 là 8,15 triệu người . Các khu vực kinh tế này không chỉ có vai trò là động lực thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội của khu vực miền Trung và Tây Nguyên mà còn có vị trí quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội cả nước về địa lý, kinh tế, chính trị, văn hóa và an ninh quốc phòng. Là mặt tiền của tiểu vùng sông Mekong, từ đây có thể giao thương với các nước như Lào, Campuchia, Thái Lan, Myanma và xa hơn là các nước Nam Á và vùng Tây Nam Trung Quốc qua các trục hành lang Đông - Tây, quốc lộ 9, đường 14, đường 24, đường 19.

Năm 1994, Chính phủ phê duyệt dự án cảng biển nước sâu và Khu công nghiệp Dung Quất đã ra đời vùng kinh tế trọng điểm kéo dài từ Liên Chiểu (Đà Nẵng) đến Dung Quất (Quảng Ngãi), hình thành trục phát triển công nghiệp và du lịch dọc theo vùng duyên hải từ Đà Nẵng đến Dung Quất cùng với chuỗi đô thị đang phát triển trải dài 558 km theo bờ biển, gồm Huế, Đà Nẵng, Hội An, Tam Kỳ, Quảng Ngãi, Quy Nhơn và các khu kinh tế lớn như Chân Mây - Lăng Cô, Chu Lai, Dung Quất, Nhơn Hội. Sau đó 2 năm (năm 1996) dự án cảng biển nước sâu và Khu công nghiệp thương mại - du lịch và dịch vụ Chân Mây ra đời dẫn đến sự phát triển vùng kinh tế trọng điểm ra đến Thừa Thiên Huế. Tiếp đến năm 2004, việc phê duyệt dự án cảng biển nước sâu và Khu kinh tế Nhơn Hội dẫn đến sự mở rộng vùng kinh tế trọng điểm về phía Nam đến Bình Định.

Du lịch

Từ năm 1993, khi cố đô Huế và tiếp đó là đô thị cổ Hội An, Mỹ Sơn, nhã nhạc cung đình Huế, vườn quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng lần lượt được công nhận là di sản văn hóa thế giới đã tạo ra một dáng vẻ mới cho sự phát triển ngành du lịch miền Trung. Nơi đây còn có trên 80 di tích lịch sử, văn hóa đã được xếp hạng, nhiều bãi biển đẹp nhất Việt Nam và một số hệ sinh thái điển hình như đầm phá, vùng cát, san hô.

Gắn với hành lang kinh tế Đông - Tây bởi các cửa khẩu quốc tế trên biên giới Việt Nam - Lào gồm có cửa khẩu Cầu Treo (Hà Tĩnh), cửa khẩu Cha Lo (Quảng Bình), cửa khẩu Lao Bảo (Quảng Trị), cửa khẩu Đắc Ốc (Quảng Nam), cửa khẩu Bờ Y (Kon Tum); Các bãi tắm, vịnh đẹp dọc biển miền Trung; Các di sản văn hóa vật thể và phi vật thể, di sản thiên nhiên phục vụ việc tham quan - nghiên cứu (từ Phòng Nha đến Huế, Hội An, Mỹ Sơn…); Những thương hiệu ẩm thực miền Trung tập trung vào các món ăn Huế và đặc biệt là các món ăn đặc sản biển; Những trung tâm mua sắm, sản xuất hàng lưu niệm đáp ứng nhu cầu mua bán của du khách; Các lễ hội được nghiên cứu và mở rộng trong nhiều địa phương. Chính là những điều kiện đã trở thành chuỗi sản phẩm du lịch thu hút sự phát triển kinh tế cho toàn vùng.

Tổng nguồn vốn đầu tư cho kinh tế du lịch miền Trung và Tây Nguyên cho đến năm 2005 là 240,6 triệu USD và cho giai đoạn đầu tư phát triển tiếp theo từ năm 2006 đến năm 2010 là 1.131 triệu USD.

Du lịch miền Trung, du khách sẽ có cơ hội tận hưởng những bãi biển tuyệt đẹp như bãi biển Sầm Sơn, Cửa Lò, Thiên Cầm, Nhật Lệ, Cửa Tùng, Thuận An, Cảnh Dương, Lăng Cô, Mỹ Khê, Cà Ná, Cửa Đại, Quy Nhơn, Nha Trang, Mũi Né (Phan Thiết). Bãi biển Mỹ Khê (Đà Nẵng) còn được tạp chí uy tín hàng đầu của Mỹ, Forbes chọn là một trong 6 bãi biển quyến rũ nhất hành tinh. Vịnh Nha Trang (Khánh Hòa) và vịnh Lăng Cô (Thừa Thiên Huế) là 2 trong số 3 vịnh biển của Việt Nam được kết nạp vào CLB các vịnh biển đẹp nhất thế giới. Vịnh biển còn lại là vịnh Hạ Long (Quảng Ninh) nằm ở miền bắc Việt Nam. Du lịch sông nước là một trong những nét quyến rũ của miền Trung, du khách có thể xuôi theo dòng sông Hương, ngắm cảnh sắc đẹp và tĩnh lặng như tranh thủy mặc. Phố cổ Hội An - một trong 10 điểm dừng chân tuyệt vời nhất châu Á do tạp chí Smart Travel Asia bình chọn. Một địa điểm lý tưởng du lịch miền Trung nữa là Đại nội kinh thành Huế, đặc biệt sinh động với cảnh sắc Đại nội trong ánh đèn đêm. Ngành du lịch miền Trung mang cả sự hiện đại và năng động, kết hợp trong đó là những nét văn hóa truyền thống dân gian, dân tộc.

Danh lam thắng cảnh

Khu vực duyên hải miền Trung
Bãi biển Sầm Sơn: Thuộc thành phố Sầm Sơn, tỉnh Thanh Hóa. Bãi biển Sầm Sơn do người Pháp khai thác từ năm 1906 và đã nhanh chóng trở thành nơi nghỉ mát của Đông Dương.
Bãi biển Cửa Lò: Thuộc thị xã Cửa Lò, tỉnh Nghệ An. Bãi biển Cửa Lò là một trong những bãi tắm đẹp ở Việt Nam, nằm giữa quần thể du lịch - văn hóa của xứ Nghệ.
Ngã ba Đồng Lộc: Nằm ở giao điểm của tỉnh lộ số 5 và quốc lộ 15, thuộc lợi phận huyện Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh. Trong những năm chiến tranh, ngã ba Đồng Lộc là cửa ngõ giao thông từ miền Bắc và đường mòn Hồ Chí Minh.
Thiên Cầm: Nằm ở huyện Cẩm Xuyên, tỉnh Hà Tĩnh. Từ đầu thế kỷ XX, người Pháp đã cho xây dựng Thiên Cầm thành một khu nghỉ mát.
Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng (di sản thiên nhiên thế giới): Thuộc huyện Bố Trạch, tỉnh Quảng Bình. Đây là một phần của khu vực núi đá vôi cổ nhất ở châu Á được tạo lập từ hơn 400 triệu năm trước. Năm 2003, Phong Nha - Kẻ Bàng được UNESCO công nhận là Di sản Thế giới, là Di sản thế giới thứ năm của Việt Nam.
Địa đạo Vịnh Mốc: Thuộc huyện Vĩnh Linh, tỉnh Quảng Trị. Địa đạo Vịnh Mốc được đào trong vòng 2 năm. Hệ thống đường hầm có tổng chiều dài gần 2 km, chia thành 3 tầng. Địa đạo được thiết kế như một làng dưới mặt đất với 94 căn hộ gia đình, có giếng nước ngọt, hội trường, nhà hộ sinh, phòng phẫu thuật, bếp Hoàng Cầm.
Kinh thành Huế: Nằm ở bờ bắc sông Hương và thuộc địa phận Thành phố Huế, tỉnh Thừa Thiên Huế. Tổng thể di tích này đã được UNESCO công nhận là di sản văn hoá thế giới.
Bảo tàng điêu khắc Chămpa: Xây dựng từ năm 1915 dưới sự bảo trợ của Viện nghiên cứu Viễn Đông Pháp tại Việt Nam. Bảo tàng điêu khắc Chàm xây phỏng theo mô típ của các kiến trúc Chămpa.
Ngũ Hành Sơn: Thuộc phường Hoà Hải, quận Ngũ Hành Sơn, thành phố Đà Nẵng. Ngũ Hành Sơn gồm có 5 ngọn: Thủy Sơn và Mộc Sơn ở phía đông, Thổ Sơn, Kim Sơn, Hoả Sơn ở phía tây.
Di sản văn hóa Thánh địa Mỹ Sơn: Thuộc xã Duy Phú, huyện Duy Xuyên, tỉnh Quảng Nam. Mỹ Sơn là thánh địa Ấn Độ giáo của vương quốc Chămpa. Những đền thờ một bộ Linga hoặc hình tượng của thần Siva, là Đấng bảo hộ của các dòng vua Chămpa.
Phố cổ Hội An: Thuộc thành phố Hội An, tỉnh Quảng Nam. Là mẫu tiêu biểu về một cảng thị truyền thống Đông Nam Á trong giai đoạn thế kỷ XV - XVI.
Ghềnh Ráng Tiên Sa: Nằm cách trung tâm thành phố Quy Nhơn khoảng 3 km về hướng đông nam. Thắng cảnh Ghềnh Ráng trải dài dọc bờ biển, uốn lượn hàng cây số, nước biển trong xanh. Nơi đây có bãi Đá Trứng (với vô số hòn đá tròn nhẵn như trứng chim khổng lồ) là quần thể sơn thạch còn gọi là Bãi tắm Hoàng Hậu (Nam Phương Hoàng Hậu từng đến tắm ở đây), dấu vết tận cùng phía đông của dãy núi Xuân Vân. Ngoài ra, nơi đây còn mộ nhà thơ Hàn Mặc Tử nằm trên đồi Thi Nhân và Lầu Bảo Đại (một nhà nghỉ ba tầng, mặt hướng ra biển, đã bị phá hủy trong chiến tranh).
Vịnh Văn Phong: Thuộc huyện Vạn Ninh, tỉnh Khánh Hòa, cách thành phố Nha Trang khoảng 80 km về phía bắc. Vịnh Văn Phong được Hiệp hội Biển thế giới công nhận là một trong bốn vịnh có vị trí du lịch biển lý tưởng nhất hiện nay.
Bãi biển Đại Lãnh: Thuộc địa phận huyện Vạn Ninh, tỉnh Khánh Hòa, cách Nha Trang khoảng 80 km. Là một trong những bãi biển có vẻ đẹp thiên nhiên bậc nhất.
Khu bảo tồn biển Hòn Mun: Nằm ở phía nam vịnh Nha Trang, thành phố Nha Trang, tỉnh Khánh Hòa.
Tháp Pô Nagar: Nằm bên cửa sông Cái và Quốc lộ 1, thuộc phường Vĩnh Phước, phía bắc thành phố Nha Trang.
Mũi Né: Là tên một làng chài, cách trung tâm thành phố Phan Thiết 20 Km. Mũi Né có nhiều bãi biển nguyên thủy, chưa có sự khai thác của con người, cảnh quan hùng vĩ, môi trường thiên nhiên trong lành.

Khu vực cao nguyên miền Trung
Hồ Xuân Hương: Nằm tại trung tâm thành phố Đà Lạt. Hồ được mang tên Xuân Hương từ năm 1953, là nữ sĩ thơ Nôm Hồ Xuân Hương người Việt Nam thế kỷ thứ XIX.
Thung lũng Tình Yêu: Nằm cách trung tâm thành phố Đà Lạt chừng 5 km về phía bắc.
Ga Đà Lạt: Tuyến đường sắt nối Đà Lạt với Tháp Chàm (Tourcham), khánh thành năm 1938 và được đánh giá là nhà ga đẹp nhất Đông Dương lúc bấy giờ.
Thiền viện Trúc Lâm Đà Lạt: Tọa lạc bên hồ Tuyền Lâm trên núi Phượng Hoàng, thuộc phường 3 thành phố Đà Lạt. Chùa do hòa thượng Thích Thanh Từ tạo dựng từ đầu thập niên 90.
Biển hồ Tơ Nưng: Nằm ở xã Biển Hồ, thành phố Pleiku, tỉnh Gia Lai. Biển hồ Tơ Nưng nguyên là một miệng núi lửa ngừng hoạt động đã hàng trăm triệu năm.
Nhà mồ Tây Nguyên: Tồn tại ở hầu hết các tỉnh khu vực Tây Nguyên. Nhà mồ Tây Nguyên được xây cất theo phong tục tang lễ, có trang trí nhiều tượng gỗ.

Hình ảnh Trung Bộ

Xem thêm
Địa lý Việt Nam
Bắc Bộ
Nam Bộ

Chú thích trang

Liên kết ngoài

Quyết định số 61/2008/QĐ-TTg ngày 09 tháng 5 năm 2008 của Thủ tướng Chính phủ Việt Nam phê duyệt Quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội Dải ven biển miền Trung Việt Nam.
Quyết định số 25/2008/QĐ-TTg ngày 05 tháng 2 năm 2008 của Thủ tướng Chính phủ Việt Nam về việc ban hành một số cơ chế, chính sách hỗ trợ phát triển kinh tế - xã hội đối với các tỉnh vùng Tây Nguyên đến năm 2010.

T
T
Vùng của Việt Nam


title: Dassault/Dornier Alpha Jet

text:
Alpha Jet là một máy bay phản lực huấn luyện cao cấp đồng thời là một máy bay tấn công hạng nhẹ được chế tạo bởi hãng Dornier của Đức và Dassault-Breguet của Pháp.

Lịch sử
Vào đầu những năm 1960, các lực lượng không quân Tây Âu bắt đầu xem xét những yêu cầu mới nhằm đáp ứng hoạt động trong vài thập kỷ tới. Một trong những yêu cầu đó là nhu cầu về một máy bay huấn luyện phản lực thế hệ mới để thay thế cho những máy bay đã cũ như Lockheed T-33 và Fouga Magister. Trong cuộc đua này đã xuất hiện hai đối thủ chính là BAe Hawk của Anh và Dassault-Dornier Alpha Jet của Pháp-Đức.

Thời thời điểm bắt đầu, Alpha Jet đã chiếm ưu thế, nhưng về giai đoạn sau BAe Hawk đã chứng tỏ mình mới là người thắng thế. Tuy nhiên, Alpha Jet đã được chế tạo với chất lượng tốt và hoạt động trong một số lực lượng không quân của các quốc gia trong vài thập kỷ.

Đầu những năm 1960, Anh và Pháp bắt đầu một sự hợp tác để phát triển một máy bay tấn công hạng nhẹ/huấn luyện phản lực siêu âm. Kết quả của sự hợp tác này là loại máy bay SEPECAT Jaguar, nó đã chứng tở là một máy bay ưu tú, nhưng các quốc gia chế tạo chỉ xác định nó là một sự phát triển trong thời gian chuyển tiếp.

Nhu cầu ban đầu chưa được hoàn thành và vì thế người Pháp đã bắt đầu thương lượng với Tây Đức để tạo sự liên kết mới. Một mẫu máy bay chung thử nghiệm đã được chế tạo vào năm 1968. Máy bay huấn luyện này có tốc độ dưới tốc độ âm thanh, mẫu máy bay huấn luyện siêu âm có một số vấn đề nên không được hoàn thành. Một sự phát triển chung và thỏa thuận sản xuất đã được ký kết vào tháng 7 năm 1969, thỏa thuận này chỉ rõ hai quốc gia sẽ mua 200 máy bay, và chúng sẽ được lắp ráp tại từng quốc gia mà chúng sẽ phục vụ.

Những đề xuất từ các hãng chế tạo đã được lựa chọn và có ba nhóm những nhà sản xuất chính:
 Dassault, Breguet và Dornier đưa ra mẫu "TA501", được phát triển từ ý tưởng sử dụng thiết kế của Breguet 126 và Dornier P.375.
 SNIAS/MBB đưa ra mẫu "E.650 Eurotrainer".
 VFW-Fokker đưa ra mẫu "VFT-291".

Mọi mẫu đề nghị đều được trang bị hai động cơ phản lực cánh quạt đẩy SNECMA-Turboméca Larzac. Luftwaffe (không quân Đức) đã yêu cầu mẫu huấn luyện phải có hai động cơ sau khi họ đã mất rất nhiều máy bay từ những tai nạn của động cơ trên loại máy bay Lockheed F-104 Starfighter.

Breguet-Dassault-Dornier TA501 đã được chọn làm mẫu để phát triển vào tháng 7 năm 1970, với những trình bày đầy đủ được thông qua vào tháng 2 năm Hàng không năm 1972. Hai nguyên mẫu đã được chế tạo bởi Dassault tại Pháp (công ty này đã mua Breguet trong thời gian đó) và hai chiếc nữa sẽ được hãng Dornier chế tạo tại Đức. Nguyên mẫu đầu tiên của Pháp thực hiện chuyến bay đầu tiên tại Căn cứ không quân Istres vào ngày 26 tháng 10 năm 1973, và nguyên mẫu đầu tiên của Đức bay lần đầu tiên tại Oberpfaffenhofen vào ngày 9 tháng 1 năm 1974. Còn lại hai nguyên mẫu đã thực hiện các chuyến bay trước khi kết thúc năm 1974.

Không quân Pháp quyết định sử dụng Alpha Jet chủ yếu như một máy bay huấn luyện, và chiếc Alpha Jet sản phẩm hoàn thiện đầu tiên cho Pháp thực hiện chuyến bay đầu tiên vào ngày 4 tháng 11 năm 1978. Phiên bản của Pháp còn được gọi là máy bay Alpha Jet E ("E" là Ecole, tiếng Pháp nghĩa là "School") hay Alpha Jet Advanced Trainer/Light Attack. Những đợt giao hàng đầu tiên cho Pháp để thử nghiệm hoạt động diễn ra vào năm 1978, sau đó nó chính thức đi vào hoạt động trong biên chế tháng 5 năm 1979, thay thế cho Canadair T-33 với vai trò máy bay huấn luyện phản lực và Dassault Mystère IVA trong vai trò huấn luyện vũ khí. Chỉ có 176 chiếc Alpha Jet E đã được chuyển giao cho đến năm 1985, chứ không phải là 200 chiếc như trong kế hoạch.

Không quân Đức (Luftwaffe) lại quyết định sử dụng Alpha Jet như một máy bay tấn công hạng nhẹ. Chiếc Alpha Jet sản phẩm hoàn thiện đầu tiên của Đức bay lần đầu tiên vào ngày 12 tháng 4 năm 1978. Nó có tên gọi khác là Alpha Jet A ("A" làAppui Tactique hay "Tactical Strike - Tấn công chiến thuật") hay phiên bản Alpha Jet Close Support. Luftwaffe có trong trang bị 175 chiếc đến năm 1983, những chiếc Alpha Jet đã thay thế Fiat G91R/3. Mặc dù những chiếc Alpha Jet được chế tạo ở cả Pháp và Đức, những việc chế tạo các bộ phận lắp ráp lại được phân chia giữa hai quốc gia, với mỗi nhà máy ở mỗi quốc gia sẽ thực hiện công đoạn lắp ráp cuối cùng và kiểm tra. Bốn nguyên mẫu vẫn tiếp tục được sử dụng để thử nghiệm cánh composite vòng than chì và cải tiến những phiên bản động cơ Larzac.

Hệ thống điện tử hàng không được lắp đặt trên mỗi phiên bản của Pháp và Đức là khác nhau, nên chúng cũng dễ nhận ra, những máy bay của Pháp có phần mũi khá tròn trong khi những máy bay của Đức lại có phần mũi sắc nhọn.

Quốc gia sử dụng khác

Một số lớn quốc gia muốn mua Alpha Jet, tuy vậy Alpha Jet vẫn phải cạnh tranh trên thị trường quốc tế với đối thủ chính của mình là BAe Hawk. Và kết quả là BAE Hawk là người chiến thắng trong các thương vụ.

Những khách hàng nước ngoài chính đầu tiên là Bỉ và Ai Cập, mỗi quốc gia đã ký hợp đồng mua Alpha Jet theo tiêu chuẩn Alpha Jet E của Pháp. Bỉ đã mua 33 chiếc dưới tên gọi là Alpha Jet 1B, chúng được lắp ráp bởi SABCA ở Bỉ và được chuyển giao vào khoảng thời gian từ 1978-1980.

Máy bay của Bỉ đã được nâng cấp bởi hãng SABCA thành tiêu chuẩn Alpha Jet 1B+, với một hệ thống dẫn đường quán tính laser-con quay hồi chuyển với một thiết bị thu GPS, HUD ở phía trước buồng lái và một bộ chuyển tiếp HUD ở đằng sau, một máy ghi hình và vài cải tiến nhỏ khác. Những chiếc 1B+ đầu tiên sau khi nâng cấp đã được chuyển giao vào năm 2000 và những chiếc Alpha Jet sẽ hoạt động trong biên chế của Không quân Bỉ cho đến cuối năm 2015.

Ai Cập đã đặt mua 30 chiếc với tên gọi Alpha Jet MS1 vào đầu thập niên 1980. 4 chiếc được cung cấp bởi Dassault, và 26 chiếc khác được lắp ráp tại Ai Cập với các thiết bị rẻ tiền bởi hãng AOI.

Một số quốc gia khác cũng đặt mua Alpha Jet E, bao gồm Bờ biển Ngà (7 chiếc), Maroc (24), Nigeria (24), Qatar (6 Alpha Jet C) và Togo (5). Tất cả những máy bay này đều được sản xuất ở Pháp ngoại trừ 24 chiếc của Nigeria, chúng được sản xuất tại Đức. Những chiếc Alpha Jet E của Qatar được sơn ngụy trang gợn sóng màu nâu và màu cát sa mạc ở trên và màu xanh nhẹ ở bụng, và được nổi bật với một cạnh dài chạy từ cánh đuôi đến giữa cánh, nó có thể được sử dụng để làm nơi lắp đặt thiết bị điện tử hàng không bổ sung.

Luftwaffe (không quân Đức) bắt đầu từng bước rút dần Alpha Jet A ra khỏi biên chế vào năm 1992, tuy nhiên họ vẫn dự trữ 45 chiếc để huấn luyện phi công tiêm kích ban đầu. 50 chiếc đã được chuyển cho Bồ Đào Nha, và 5 chiếc được sử dụng như đồ dự trữ phụ tùng thay thế. Mọi đơn vị khác dần dần loại bỏ Alpha Jet A, công việc này kết thúc vào năm 1998. Vào năm 1999, 25 chiếc đã được bán cho Thái Lan để thay thế những chiếc OV-10 Bronco trong vai trò tuần tra biên giới, trong khi Cơ quan nghiên cứu và đánh giá quốc phòng Anh đã mua 12 chiếc với mục đích thử nghiệm. Cả Thái Lan và Anh đều sử dụng 5 chiếc đồ dự trữ phụ tùng thay thế.

Những chiếc Alpha Jet được bán rẻ từ khi chúng bắt đầu bị cho ngừng hoạt động, dù Fairchild-Dornier đã đưa ra một hợp đồng trị giá 34 triệu USD để tân trang lại những máy bay đó và cung cấp các hoạt động hỗ trợ đến khi chúng bị loại bỏ khỏi biên chế. Khoảng 32 chiếc, bao gồm 2 chiếc được sử dụng như đồ dự trữ phụ tùng thay thế, đã được bán cho UAE, tuy nhiên những chi tiết này không rõ ràng, và vài chiếc thậm chí đã được bán cho tư nhân, chúng được sử dụng trong đội bay trình diễn "Flying Bulls", chúng hoạt động tại Áo và bay một tầm bay của một máy bay cổ.

Vào năm 1980, công việc bắt đầu với một phiên bản "Alternate Close Support" của Alpha Jet, được trang bị một thiết bị SAGEM ULISS 81 INS, một HUD Thomson-CSF VE-110, một thiết bị đo xa laser TMV630 đã được nâng cấp và một máy đo độ cao TRT AHV 9, với một hệ thống điện tử hàng không liên kết qua một kênh dữ liệu số. Chuyến bay đầu tiên được thực hiện vào 9 tháng 4 năm 1982. Cameroon đã mua 7 chiếc (có nguồn nói 6 chiếc) và Ai Cập đã mua 15 chiếc. Giống như đơn đặt hàng ban đầu của Ai Cập cho MS1, Dassault đã cung cấp 4 chiếc như vậy dưới tên gọi MS2 và hãng AOI của Ai Cập đã lắp ráp chúng với những thiết bị hạ giá.

Công ty Abbatare Inc. ở Arlington, Washington, dưới tên gọi "Alpha Jets USA", đã bắt đầu nhập khẩu Alpha Jet vào Hoa Kỳ và bán chúng cho các nhà sưu tập tư nhân.

Có một số phương án đề nghị Alpha Jet khác mà chưa bao giờ được sản xuất:
 Alpha Jet 2, trước đây là Alpha Jet NGEA (Nouvelle Generation Appui/Ecole hay "New Generation Attack/Training"), có hệ thống điện tử hàng không cơ bản của MS2 cộng với tính tương thích sử dụng tên lửa không đối không Matra Magic 2 tiên tiến của Pháp và động cơ Larzac 04-C20 khỏe hơn được trang bị lại cho Alpha Jet A của Luftwaffe. Một nguyên mẫu đã bay thử nghiệm, có lẽ là một cải tiến trong số những nguyên mẫu ban đầu của Alpha Jet.
 Alpha Jet 3 Advanced Training System, nổi bật với mà hình hiển thị đa chức năng ở hai buồng lái (MFDs) và khả năng tiềm tàng của radar AGAVE hoặc Anemone, một thiết bị hình ảnh hồng ngoại tiên tiến, một hệ thống chỉ thị mục tiêu bằng laser và những biện pháp đối phó hiện đại. Một nguyên mẫu đã bay thử nghiệm, lần này có lẽ cũng lại là một cải tiến trong số những nguyên mẫu ban đầu của Alpha Jet.
 Dassault cũng đề xuất một phiên bản huấn luyện sử dụng trên tàu sân bay, với móc hãm và bộ bánh đáp khỏe hơn, phiên bản này được đề xuất cho không lực hải quân Pháp là Aeronavale.

Các phiên bản

 Alpha Jet A: Phiên bản tấn công được sử dụng đầu tiên ở Đức.
 Alpha Jet E: Phiên bản huấn luyện được sử dụng đầu tiên ở Pháp.
 Alpha Jet 2: Alpha Jet E phát triển cho vai trò tấn công mặt đất. (Phiên bản này có tên gọi ban đầu là Alpha Jet NGAE (Nouvelle Generation Appui/Ecole hay "New Generation Attack/Training"),
 Alpha Jet MS1: Phiên bản hỗ trợ từ trên không được lắp ráp tại Ai Cập.
 Alpha Jet MS2: Phiên bản cải tiến với hệ thống điện tử hàng không mới, động cơ nâng cấp, tên lửa không đối không Magic và một buồng lái kính Lancier.
 Alpha Jet ATS (Advanced Training System): Phiên bản được trang bị hệ thống điều khiển đa chức năng và một buồng lái kính, được dùng để huấn luyện phi công sử dụng hệ thống tấn công/dẫn đường và máy bay tiêm kích thế hệ mới. Phiên bản này cũng còn được gọi là Alpha Jet 3 hay Lancier.

FMA IA 63 Pampa củaArgentina cũng được thiết kế dựa trên cơ sở thiết kế của Alpha Jet.

Các quốc gia sử dụng

 :
 Không quân Bỉ (Alpha Jet E)
 :
 Không quân Cameroon (Alpha Jet MS2)
 :
 Sử dụng 8 chiếc Alpha Jet.
 :
 Không quân Côte d'Ivoire (Alpha Jet E)
 :
 Không quân Ai Cập (Alpha Jet MS2 and E)
 :
 Không quân Pháp (Alpha Jet E)
 :
 Không quân Đức (Alpha Jet A)
 :
 Không quân Hoàng gia Maroc (Alpha Jet E)
 :
 Không quân Nigeria (Alpha Jet E)
 :
 Không quân Bồ Đào Nha (Alpha Jet A máy bay cũ của Không quân Đức)
 :
 Không quân Qatar (Alpha Jet E)
 :
 Không quân Hoàng gia Thái Lan (Alpha Jet A máy bay cũ của Không quân Đức)
  Togo:
 Không quân Togo (Alpha Jet E)
 :
 (Qinetiq sử dụng Alpha Jet A, máy bay cũ của Không quân Đức)

Thông số kỹ thuật (Alpha Jet)

Đặc điểm riêng
Phi đoàn: 1-2
Chiều dài: 13.23 m (43 ft 4.9 in)
Sải cánh: 9.11 m (29 ft 11 in)
Chiều cao: 4.19 m (13 ft 9 in)
Diện tích cánh: 17.5 m² (188 ft²)
Trọng lượng rỗng: 3.515 kg (7.750 lb)
Trọng lượng cất cánh: 5.000 kg (11.000 lb)
Trọng lượng cất cánh tối đa: 8.000 kg (18.000 lb)
Động cơ: 2× động cơ phản lực SNECMA/Turboméca Larzac 04-C6, 13.2 kN (3.000 lbf) mỗi chiếc

Hiệu suất bay
Vận tốc cực đại: 994 km/h (537 kn, 621 mph)
Tầm bay: 2.780 km (1.500 nmi, 1.740 mi)
Trần bay: 13.700 m (50.000 ft)
Vận tốc lên cao: n/a
Lực nâng của cánh: n/a
Lực đẩy/trọng lượng: n/a

Vũ khí
1× pháo 27 mm (1.06 in) Mauser BK-27
Mang được 2.500 kg (5.500 lb) vũ khí trên 5 giá treo, bao gồm:
 Bom:
 Hunting BL755 (bom chùm)
 Tên lủa:
 AGM-65 Maverick
 AIM-9 Sidewinder
 Matra Magic II

Tham khảo

Nội dung liên quan

Máy bay có cùng sự phát triển
 FMA IA 63 Pampa

Máy bay có tính năng tương đương
 Aermacchi S-211
 Aero L-39 Albatros
 Aero L-59 Super Albatros
 BAE Hawk
 CASA C-101
 Kawasaki T-4
 PZL I-22 Iryda
 Soko G-4 Super Galeb
 T-45 Goshawk

Alpha Jet
Alpha Jet
Máy bay cường kích Quốc tế 1970–1979
Máy bay huấn luyện quân sự Quốc tế 1970–1979
Máy bay chiến đấu
Máy bay quân sự
Máy bay cường kích
Máy bay huấn luyện
Máy bay hai động cơ phản lực
Máy bay cánh trên
Máy bay chiến đấu thời kỳ chiến tranh lạnh


title: The Piano Player (album)

text:
{{Infobox album |
 | Name  = The Piano Player
 | Cover  =
 | Type  = Album
 | Artist = Maksim Mrvica
 | Released = 23 tháng 12 năm 2003
 | Recorded = ???
 | Genre  = lai, cổ điển
 | Length = 55:07 (13 Tracks)
 | Label  = EMI Records
 | Producer = Mel Bush, Jeff Wayne, Ian Wherry, Tonči Huljić, Niksa Bratos, Remi Kazinoti
 | Reviews  =
 Amazon.com (4/5) link
 | Last album = Gestures (????)
 | This album = The Piano Player(2003)
 | Next album = Variations Part I&II(2004)
}}The Piano Player'' là một album phòng thu của Maksim Mrvica, được thực hiện năm 2003. Ở một số nơi, album này được phát hành với hệ thống Kiểm soát sao chép.

Các ca khúc
"Flight of the Bumble-Bee" – 4:25 (Nikolai Rimsky-Korsakov / Jeff Wayne)
"Grieg's Piano Concerto in A Minor" – 4:04 (Edvard Grieg)
"Exodus" – 3:09 (Ernest Gold)
"Claudine" – 4:29 (Tonči Huljić)
"Wonderland" – 3:38 (Tonči Huljić)
"Handel's Sarabande" – 3:37 (George Frideric Handel)
"Rhapsody on a Theme of Paganini" – 10:08 (Sergei Rachmaninov / Jeff Wayne)
"Hana's Eyes" – 4:31 (Tonči Huljić)
"Chopin's Revolutionary Etude in C Minor" – 3:52 (Frédéric Chopin)
"Cubana" – 3:08 (Tonči Huljić)
"Croatian Rhapsody" – 3:32 (Tonči Huljić)
"Dance of the Baroness" – 2:51 (Frano Parac)
"Cubana Cubana" – 3:28 (Bonus Track) (Tonči Huljić)

Phiên bản AVCD
 "Format Data, Not Playable"
 "The Piano Player Interview" (Video)
 "Maksim's World Premiere Performance at The Roundhouse, London (Excerpt)" (Video)
 "The Flight of the Bumble Bee" (Video)
 "Exodus" (Video)
 "Grieg's Piano Concerto" (Video)
 "Claudine" (Video)
 "Photo Gallery (music: Claudine)"
 "The Flight of the Bumble-Bee (DRUM Remix)" (Audio)
 "The Flight of the Bumble-Bee / Breathe (The ChynaHouse Remix) Maksim featuring Terry Lee and JG (Urban Xchange)" (Audio)
 "Sarabande - Whiteburn (Chillout)" (Audio)
 "Sarabande - Whiteburn (Transmix)" (Audio)

Tham khảo

Album của Maksim Mrvica
Album năm 2003
Album của EMI Records


title: Melanotus visai

text:
Melanotus visai là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Platia & Schimmel miêu tả khoa học năm 2001.

Chú thích

Tham khảo

Melanotus


title: Saint-Pantaléon-les-Vignes

text:
Saint-Pantaléon-les-Vignes là một xã thuộc tỉnh Drôme trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes ở đông nam nước Pháp. Xã Saint-Pantaléon-les-Vignes nằm ở khu vực có độ cao 250 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintpantaleonlesvignes


title: Tri Tôn (thị trấn)

text:
Tri Tôn là thị trấn huyện lỵ của huyện Tri Tôn, tỉnh An Giang, Việt Nam.

Địa lý
Thị trấn Tri Tôn nằm ở trung tâm huyện Tri Tôn, có vị trí địa lý:
Phía bắc giáp xã Châu Lăng
Các phía còn lại giáp xã Núi Tô.

Thị trấn Tri Tôn có diện tích 8,17 km², dân số năm 2019 là 13.723 người, mật độ dân số đạt 1.680 người/km²

Lịch sử
Sau năm 1975, Tri Tôn là một xã thuộc huyện Tri Tôn, tỉnh An Giang, bao gồm cả thị trấn Tri Tôn và xã Núi Tô ngày nay.

Ngày 11 tháng 3 năm 1977, huyện Tri Tôn hợp nhất với huyện Tịnh Biên thành huyện Bảy Núi, xã Tri Tôn thuộc huyện Bảy Núi.

Ngày 25 tháng 4 năm 1979, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định 181-CP. Theo đó, tách các ấp Cây Me, Xoài Tòng A, Xoài Tông B, Cơray Ven và một phần các ấp kinh Ô Bà Lẫy của xã Tri Tôn để thành lập thị trấn Bảy Núi, thị trấn huyện lỵ huyện Bảy Núi. Phần còn lại của xã Tri Tôn được đổi tên thành xã Núi Tô.

Ngày 23 tháng 8 năm 1979, huyện Bảy Núi được chia lại thành hai huyện Tri Tôn và Tịnh Biên, thị trấn Bảy Núi thuộc huyện Tri Tôn và được đổi tên thành thị trấn Tri Tôn.

Ngày 29 tháng 4 năm 2022, Bộ Xây dựng ban hành Quyết định số 353/QĐ-BXD về việc công nhận thị trấn Tri Tôn mở rộng (bao gồm thị trấn Tri Tôn và hai xã Châu Lăng, Núi Tô) là đô thị loại IV.

Hành chính
Thị trấn Tri Tôn được chia thành 6 khóm gồm: 1, 2, 3, 4, 5, 6.

Giao thông
Trên địa bàn thị trấn có đường tỉnh 941, 943 và đường tỉnh 948 chạy qua.

Di tích

Hình ảnh

Xem thêm
Danh sách thị trấn tại Việt Nam

Chú thích

Huyện lỵ Việt Nam
Đô thị Việt Nam loại IV


title: Noidans-le-Ferroux

text:
Noidans-le-Ferroux là một xã ở tỉnh Haute-Saône trong vùng Bourgogne-Franche-Comté phía đông nước Pháp.

Xem thêm
Thị trấn của tỉnh Haute-Saône

Tham khảo
INSEE

Xã của Haute-Saône


title: Agabus gringo

text:
Agabus gringo là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Larson miêu tả khoa học năm 2000.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Agabus


title: Octhispa gemmata

text:
Octhispa gemmata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Germar miêu tả khoa học năm 1824.

Chú thích

Tham khảo

Octhispa


title: Aloe squarrosa

text:
Aloe squarrosa là một loài thực vật thuộc họ Aloaceae. Đây là loài đặc hữu của Yemen. Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng nhiều đá. Loài này trông gần giống Aloe juvenna.

Hình ảnh

Tham khảo
 Miller, A. 2004. Aloe squarrosa. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Downloaded 20 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Yemen
S|squarrosa
Thực vật dễ tổn thương
Loài nguy cấp


title: Pentaschistis mannii

text:
Pentaschistis mannii là một loài cỏ thuộc họ Poaceae.
Loài này chỉ có ở Cameroon.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là đồng cỏ khô nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới vùng đất thấp.

Chú thích

Tham khảo
 Cheek, M. & Cable, S. 2000. Pentaschistis mannii. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 7 năm 2007.

Pentaschistis
Thực vật Cameroon


title: Điền kinh tại Thế vận hội Mùa hè 2008

text:
Giải điền kinh tại Thế vận hội Mùa hè 2008 diễn ra từ ngày 15 đến ngày 24 tháng 8 năm 2008 tại sân vận động Quốc gia Bắc Kinh.

Xếp hạng theo quốc gia

Bảng huy chương

Nam

* Các vận động viên chỉ tham dự đấu loại nhưng vẫn nhận huy chương

Nữ

* Các vận động viên chỉ tham dự đấu loại nhưng vẫn nhận huy chương

Vận động viên người Ukraina Lyudmila Blonska bị tước huy chương bạc nội dung bảy môn phối hợp nữ vì bị phát hiện dương tính với chất metyltestosteron.

Chú thích

Liên kết ngoài
 Trang chủ của Liên đoàn điền kinh quốc tế

2008
Điền kinh


title: Stenopelmatus navajo

text:
Stenopelmatus navajo là một loài dế Jerusalem thuộc họ Stenopelmatidae. Đây là loài đặc hữu của Hoa Kỳ.

Chú thích

Tham khảo

Động vật Mỹ
N
Động vật được mô tả năm 1978


title: Hydaticus speciosus

text:
Hydaticus speciosus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Régimbart miêu tả khoa học năm 1895.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Hydaticus


title: Chalcolepidius morio

text:
Chalcolepidius morio là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1857.

Chú thích

Tham khảo

Chalcolepidius


title: Darius III

text:
Darayavaush/Darius III (khoảng 380-330 TCN) là vua cuối cùng của nhà Achaemenid của Ba Tư (336-330 TCN). Tên khai sinh của ông ta là Codomannus.

Darius bổ nhiệm một loạt satrap (tổng trấn) bất liêm chính. Nhân dân rất chán ghét các viên quan này. Vì vậy, Ba Tư suy yếu và cuối cùng đã bị đánh bại trong cuộc xâm lăng của Alexandros Đại đế.

Triều đại Darius cho thấy sự suy yếu của nhà Achaemenid, nhưng không phải vì vậy mà các sử gia xem ông là một quân vương kém cỏi. Ông đã cố gắng giành lại quyền hành cai trị đế quốc từ tay kẻ cai trị thực thụ của Ba Tư trong thời gian 338 - 336 TCN - Quan tể tướng Bagoas.

Sự kế vị
Artaxerxes III và tất cả các con trai của ông ngoại trừ một người, Arses,đã bị ám sát bởi một âm mưu đen tối của viên tể tướng Bagoas, người đã tôn Ares lên làm vua bù nhìn. Khi ông ta nhận thấy Ares không còn có thể kiểm soát được nữa, ông ta đã giết Ares vào khoảng năm 336 TCN. Và đưa lên ngai vàng một người tên là Codomannus, người thừa kế hợp pháp cuối cùng còn sót lại. Codomannus là một họ hàng xa với dòng họ hoàng gia. Ông đã làm cho mình nổi bật bởi chiến thắng trước người Cadusii  và đang đảm trách nhiệm vụ như là người đưa tin cho hoàng gia. Codomannus là con trai của Arsames, con trai của Ostanes, một trong những anh em của Artaxerxes và Sisygambis, con gái của Artaxerxes II Memnon. Ông đã lên ngôi ở tuổi 45.

Codomannus lấy tên hiệu là Darius III và nhanh chóng chứng tỏ sự độc lập của mình khỏi người bảo trợ sát thủ.Bagoas sau đó đã cố gắng đầu độc ông khi nhận thấy ông không còn kiểm soát được nhưng ông đã được cảnh báo và bắt Bagoas phải tự mình uống thuốc độc. Vị vua mới đã thấy rằng mình đang kiểm soát một đế chế đang bất ổn. Phần lớn các vùng đất được cai quản bởi các vị phó vương đố kị và không đáng tin cậy và là nơi sinh sống của các đối tượng bất mãn và nổi loạn, như Khabash tại Ai Cập. So với tổ tiên của ông và người cầm quyền trước đó bị ám sát, Darius tỏ ra thiếu kinh nghiệm để cai trị một đế quốc và thiếu tham vọng để làm bất cứ điều gì.

Năm 336 TCN Philip II của Macedonia đã được ủy quyền của liên minh Corinth để bắt đầu một cuộc chiến tranh thiêng liêng chống lại người Ba tư và để báo thù cho việc báng bổ và đốt cháy ngôi đền của người Athens trong chiến tranh Ba tư lần II.Ông đã gửi một lực lượng tiến vào Tiểu Á dưới sự chỉ huy của các tướng lĩnh của mình Parmenion và Attalus để "giải phóng" người Hy Lạp sống dưới sự kiểm soát Ba Tư.Sau khi họ chiếm được các thành phố Hy Lạp ở châu Á từ Troy đến sông Maiandros, Philip bị ám sát và chiến dịch của ông bị đình chỉ, trong khi người kế vị của ông củng cố quyền kiểm soát Macedonia và Hy Lạp.

Chiến tranh với Alexander

Mùa xuân năm 334 TCN, người thừa kế của Philip, Alexandros đại đế đã tự cho mình là người lãnh đạo của liên minh Corinth, xâm chiếm Tiểu Á.ở vị trí lãnh đạo của một đội quân hỗn hợp gồm người Macedonia và Hy Lạp. Cuộc xâm lược này, đánh dấu sự khởi đầu các cuộc chiến tranh của Alexander Đại đế, được tiếp nối ngay lập tức bởi chiến thắng của Alexander trước người Ba Tư tại Trận Granicus. Darius đã không để ý trận đánh, bởi vì không có lý do để ông ta nghi ngờ rằng Alexander dự định chinh phục toàn bộ châu Á, và Darius cũng có thể có nghĩ rằng các tổng trấn nhỏ có thể đối phó với cuộc khủng hoảng, nên ông đã quyết định thay vì tham chiến mà ở lại cung điện của Persepolis và để cho các tổng trấn của ông xử lý việc đó.

Darius đã không tham gia chống lại quân đội của Alexander cho đến một năm rưỡi sau trận Granicus, trong trận Issus trong năm 333 TCN.Lực lượng của ông nhiều hơn của binh sĩ của Alexander ít nhất là tỉ lệ 2-1, nhưng Darius vẫn bị đánh ngang sườn, đánh bại, và bị buộc phải bỏ chạy. Nó được kể lại bởi Arrian rằng trong trận Issus thời điểm cánh trái Ba Tư đã bị chia làm từng mảnh bởi sự tấn công của Alexander và Darius, đang đứng trong chiến xa của mình, thấy rằng nó đã bị chia cắt, ngay lập tức ông ta bỏ chạy - thực sự, ông ta đã thoát được về an toàn Trên đường đi,. ông ta vứt lại phía chiến xa của mình, cung tên của ông ta, và áo choàng hoàng gia của ông, tất cả đều được sau đó đều được nhặt bởi Alexandros. Các nguồn Hy Lạp như Thư viện Lịch sử của Diodorus Siculus và của Justin là Epitoma Historiarum Philippicarum kể lại rằng Darius chạy trốn khỏi sự sợ hãi ở trận Issus và một lần nữa hai năm sau đó ở trận Gaugamela mặc dù chỉ huy một lực lượng lớn hơn trong vị trí phòng thủ ở mỗi lần.

Chú thích

Liên kết ngoài
 Darius 3 Codomannus
A detailed biography of Darius
A genealogy of Darius
Pothos.org: Darius III (Codomannus)

Vua nhà Achaemenes
Pharaon nhà Achaemenes ở Ai Cập
Sinh năm 380 TCN
Mất năm 330 TCN
Alexandros Đại Đế
Vua bị giết
Vua Hakhamanishian
Sinh thế kỷ 4
Năm 330 TCN
Mất thập niên 330 TCN


title: Dicranomyia flavobrunnea

text:
Dicranomyia flavobrunnea là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Dicranomyia
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Rối loạn ám ảnh cưỡng chế

text:
Rối loạn ám ảnh cưỡng chế (tiếng Anh: obsessive-compulsive disorder, viết tắt là OCD) là một rối loạn tâm lý có tính chất mãn tính, dấu hiệu phổ biến của bệnh đó là ý nghĩ ám ảnh, lo lắng không có lý do chính đáng và phải thực hiện các hành vi có tính chất ép buộc để giảm bớt căng thẳng, đây là một dạng trong nhóm bệnh liên quan trực tiếp đến stress.

Bệnh còn có tên khác là rối loạn ám ảnh cưỡng bức.

Người bị ảnh hưởng của bệnh có những ý nghĩ và hành vi lặp lại một cách vô nghĩa đến mức quá nhiều mà không kiểm soát được chẳng hạn như rửa tay hàng chục lần mặc dù tay đã sạch hay dành quá nhiều thời gian để sắp xếp đồ vật trong nhà quá mức gọn gàng cần thiết.

Nhưng không phải mọi hành vi có tính chất ám ảnh cưỡng chế đều bị coi là dấu hiệu của bệnh, chẳng hạn phải nghe kể chuyện mới đi ngủ được (ở trẻ nhỏ) hoặc các nghi lễ tôn giáo và rửa tay trước khi ăn đó đều là các hành vi lặp đi lặp lại nhưng chúng có ích và không quá gây phiền toái. Ngoài ra nỗi lo lắng vừa phải trong một khoảng thời gian nào đó khi cuộc sống gặp cản trở cũng được xem là các cảm xúc bình thường như trong mùa dịch bệnh lo lắng về sự sạch sẽ giúp ích hơn là thái độ bàng quan. Nhưng sẽ là bệnh thật sự nếu nó quá mức độ cần thiết và gây đau khổ. Mức độ của bệnh có thể từ nhẹ đến nặng, nhưng nếu bị nặng mà không được điều trị sẽ làm thoái hóa khả năng làm việc, học tập hoặc thậm chí làm người bệnh không thoải mái trong chính căn nhà của mình, họ có thể mất vài giờ một ngày chỉ để thực hiện các hành vi cưỡng chế.

Mặc dù các triệu chứng điển hình của OCD thường bắt đầu ở lứa tuổi thanh niên hoặc đầu trưởng thành, tuy nhiên cũng có tới một phần ba khởi phát khi còn nhỏ tuổi thậm chí có những đứa trẻ mắc bệnh trước tuổi đi học (người ta đã ghi nhận một số trường hợp OCD trước 2 tuổi). Ảnh hưởng của bệnh lên đứa trẻ ở giai đoạn đầu của cuộc đời gây những hậu quả nghiêm trọng cho chúng. Điều quan trọng là đứa trẻ cần được phát hiện và chữa trị sớm nhằm hạn chế tối đa những tác động xấu lên sự phát triển. Rối loạn ám ảnh cưỡng chế là một rối loạn của não bộ có nguyên nhân từ sự bất thường trong xử lý thông tin do vậy căn bệnh không phải là lỗi của người mắc hoặc biểu hiện của nhân cách không ổn định, yếu đuối.

Mức độ phổ biến
Trong nhiều năm các chuyên viên về sức khỏe tâm thần cho rằng rối loạn ám ảnh cưỡng chế chỉ là một bệnh hiếm bởi vì có rất ít người thừa nhận mình mắc bệnh, sở dĩ như vậy bởi vì dù bệnh gây ra nhiều đau khổ nhưng họ lại xấu hổ khi phải nói ra mình bị những ý nghĩ và hành vi lặp lại hành hạ, điều này ngăn cản họ đi chữa bệnh, dẫn đến con số thống kê người mắc bệnh không tương xứng với thực tế. Tính trung bình một người phải tìm đến từ 3 đến 4 bác sĩ trong khoảng thời gian 9 năm mới có được chẩn đoán chính xác và phải mất tới 17 năm để có được các trị liệu hợp lý tính từ thời điểm bắt đầu bị bệnh.

Nghiên cứu của Học viện Sức khỏe Tâm thần Hoa Kỳ (NIMH) cung cấp những kiến thức mới cho thấy tính phổ biến của căn bệnh này. Kết quả của NIMH cho thấy rối loạn ám ảnh cưỡng chế ảnh hưởng đến hơn 2% dân số, có nghĩa là căn bệnh này phổ biến hơn bệnh tâm thần phân liệt, rối loạn lưỡng cực, rối loạn hoảng sợ. Rối loạn ám ảnh cưỡng chế ảnh hưởng đến tất cả các dân tộc. Nam và nữ có tỉ lệ mắc bệnh như nhau. Ở Mỹ, OCD ảnh hưởng đến khoảng 2,2 triệu người trưởng thành,  bệnh thường đi kèm với rối loạn ăn uống, các rối loạn lo âu khác và trầm cảm.

Hơn 50% người bệnh OCD khởi phát triệu chứng một cách đột ngột. 50-70% phát bệnh sau khi có các sang chấn tâm lý như có thai ngoài ý muốn, bị cưỡng bức tình dục, mất người thân...

Triệu chứng và tiêu chuẩn chẩn đoán

Một ví dụ về triệu chứng lâm sàng điển hình (Bs. Nguyễn Mạnh Hoàn):

Ám ảnh về sự xâm phạm: Ám ảnh này thường là các ý tưởng tái diễn về một hành vi nghiêm trọng, tội lỗi, đáng chê trách mà mình có thể phạm phải như một phụ nữ bị dày vò bởi sợ mình có thể cuối cùng không còn khả năng chống lại xung động giết đứa con thân yêu của mình...hoặc bị dày vò bởi một hình ảnh tái diễn trong đầu với nội dung thô tục, dâm ô đáng nguyền rủa và xa lạ với bản thân mình. Đôi khi là những ý nghĩ vô tận, triết lý về những chủ đề, lựa chọn không thể cân nhắc được. Suy nghĩ do dự về những lựa chọn là nhân tố quan trọng trong nghiền ngẫm ám ảnh, thường kết hợp với mất khả năng quyết định những việc tầm thường nhưng cần thiết hàng ngày.

Người mắc rối loạn ám ảnh cưỡng chế phần nào hiểu rõ tính chất vô ích của ám ảnh. Chính họ cũng công nhận ý nghĩ ám ảnh và hành vi cưỡng chế của họ là phi lý (80% người bị OCD cho rằng ám ảnh của mình là vô lý). Nhưng phần lớn họ không có nhận định chắc chắn về sự sợ hãi của mình hoặc thậm chí có niềm tin mạnh mẽ rằng những hành vi đó là phù hợp.

Những người mắc rối loạn ám ảnh cưỡng chế phải đấu tranh rất quyết liệt để xua những ý nghĩ không mong muốn và hành vi cưỡng chế. Rất nhiều người có thể ngăn các triệu chứng ám ảnh cưỡng chế xuất hiện trong nhiều giờ khi họ ở trong lớp học hay ở nơi làm việc. Nhưng qua thời gian đó sự kháng cự yếu đi và họ bị chi phối bởi hành vi ám ảnh mang tính chất lễ nghi rất mạnh, nó ảnh hưởng đến toàn bộ cuộc sống của bệnh nhân và đôi khi khiến họ khó có thể ở một nơi nào đó ngoài căn nhà của mình. Bệnh rối loạn ám ảnh cưỡng chế kéo dài trong vài năm hoặc thậm chí hàng chục năm. Các triệu chứng có thể giảm độ khốc liệt theo thời gian và đạt độ ổn định lâu dài ở dạng nhẹ nhưng đối với phần lớn người bệnh các triệu chứng là mãn tính.

Các rối loạn của rối loạn ám ảnh cưỡng chế là những rối loạn rất độc đáo trong đó có nhiều triệu chứng trùng lặp với OCD. Một số triệu chứng dạng OCD gồm:

1- Rối loạn ăn uống

2- Cưỡng bức cờ bạc (Compulsive gambling)

3- Rối loạn hình thái cơ thể (Mặc cảm ngoại hình)

4- Rối loạn tự kỷ

5- Chứng giật nhổ tóc

6- Cưỡng bức mua sắm

7- Chứng ăn cắp vặt (Kleptomania)

Tiêu chuẩn chẩn đoán
Theo ICD-10, để chẩn đoán chắc chắn, các ý nghĩ ám ảnh hoặc hành vi cưỡng chế hoặc cả hai phải hiện diện hằng ngày trong ít nhất hai tuần lễ liên tiếp, gây khổ sở cho người bệnh hoặc ảnh hưởng đến các sinh hoạt thường ngày. Các triệu chứng ám ảnh phải có những đặc điểm sau đây:
 Người bệnh thừa nhận đó là những ý nghĩ hoặc xung động của chính mình.
 Có ít nhất một ý nghĩ hoặc một hành vi đang được người bệnh tiếp tục chống lại, mặc dù không có kết quả (tuy nhiên có thể kèm theo các triệu chứng khác mà người bệnh không chống lại nữa).
 Ý nghĩ ám ảnh hoặc hành vi cưỡng chế không mang lại một sự thích thú nào cho người bệnh, chú ý rằng sự giảm căng thẳng hoặc lo âu không được coi là thích thú.
 Các ý nghĩ, biểu tượng hoặc xung động phải lặp đi lặp lại và gây khó chịu.

Nguyên nhân
Trước đây người ta tin rằng rối loạn ám ảnh cưỡng chế là kết quả của kinh nghiệm sống không phù hợp với sự phát triển của các nhân tố sinh học. Thực tế thì các bệnh nhân mắc rối loạn ám ảnh cưỡng chế tỏ ra có cải thiện khi sử dụng các loại thuốc tác động lên chất dẫn truyền thần kinh serotonin dẫn đến giả thuyết rằng căn nguyên của bệnh có cơ sở thuộc sinh học thần kinh. Vì lý do đó căn bệnh này không chỉ được quy cho là do phương pháp dạy dỗ khi còn nhỏ, sự sạch sẽ quá đáng hay luôn tin hoặc nghĩ là mọi việc bất ổn. Các nghiên cứu hiện nay tập trung tìm hiểu nguyên nhân trong mối liên hệ giữa các nhân tố sinh học thần kinh, ảnh hưởng của môi trường và quá trình nhận thức. Gần đây người ta thấy rằng liên cầu khuẩn tan huyết bêta - nhóm A (group A beta hemolytic Streptococcus) có sự liên kết với rối loạn ám ảnh cưỡng chế.

Gen
Nghiên cứu trên những cặp sinh đôi cho thấy sự liên hệ giữa căn bệnh này và yếu tố di truyền, theo đó gen ảnh hưởng đến từ 45 đến 65% cặp sinh đôi là trẻ em và 27 đến 47% cặp sinh đôi là người trưởng thành, điều này có nghĩa là nếu một người trưởng thành mắc rối loạn ám ảnh cưỡng chế và họ có anh (chị) em sinh đôi thì nguy cơ người anh (chị) em đó mắc bệnh là từ 27 đến 47%. Ngoài ra có sự khác biệt lớn giữa sinh đôi cùng trứng và khác trứng, cặp sinh đôi cùng trứng cho thấy tỷ lệ cao đáng chú ý, lên tới 80 đến 87% so với cặp sinh đôi khác trứng chỉ từ 47 đến 50%, cần chú ý rằng sinh đôi cùng trứng có sự trùng lặp gen cao hơn .

Tính cách
Xét từ góc độ tính cách thì người cầu toàn dễ bị mắc rối loạn ám ảnh cưỡng chế (và nhiều rối loạn tâm thần khác) tuy nhiên không được nhầm lẫn sự khác biệt cơ bản giữa họ bởi vì không phải người cầu toàn nào cũng bị bệnh này, với những người luôn mong trở thành hoàn hảo sự khác biệt là ở chỗ hành vi mang tính ép buộc thường phục vụ một mục đích có giá trị như là thành công trong công việc, nó khác với những ám ảnh và các hành vi mang tính chất nghi lễ của người mắc rối loạn ám ảnh cưỡng chế thường không đem lại lợi ích thực tế.

Bệnh kết hợp
Như đã nói ở trên, rối loạn ám ảnh cưỡng chế thường đi kèm với bệnh trầm cảm, rối loạn ăn uống, lạm dụng chất, rối loạn nhân cách, thiếu khả năng tập trung hoặc một dạng rối loạn lo âu khác. tỷ lệ mắc trầm cảm suốt đời của bệnh nhân OCD dao động từ 12% đến 67,5% , ám ảnh sợ xã hội khoảng 25%. Những rối loạn này cùng tồn tại với OCD làm cho cả việc chẩn đoán và điều trị trở nên khó khăn hơn. Các triệu chứng của rối loạn ám ảnh cưỡng chế được xem là có liên hệ với các rối loạn thần kinh. Ở người mắc hội chứng Tourette (rối loạn TIC phát âm kết hợp với TIC vận động – hành vi và lời nói có tính chất không chủ tâm) có khoảng 5 - 7% mắc rối loạn ám ảnh cưỡng chế, ngược lại cũng có đến 20-30% người bệnh OCD có tiền sử bị các TIC. Các nhà nghiên cứu đưa ra giả thuyết là có một gen chung giữa hai rối loạn này. Những bệnh khác cũng có liên quan đến OCD bao gồm thói giật râu tóc (bị thôi thúc giật tóc, lông mi, lông mày…), mặc cảm ngoại hình (bận tâm quá mức đồng thời phóng đại các khiếm khuyết của ngoại hình hoặc thậm chí tự tưởng tượng ra chúng) và chứng nghi bệnh. Theo các nhà nghiên cứu có thể các bệnh này có chung căn nguyên sinh học hoặc tâm lý. Còn hiện tại vẫn chưa biết mối liên hệ rõ ràng giữa rối loạn ám ảnh cưỡng chế và các bệnh trên cụ thể như thế nào. Có giả thuyết cho rằng rối loạn ám ảnh cưỡng chế liên quan tới chúng thông qua sự ảnh hưởng lẫn nhau giữa hành vi và môi trường, quan điểm này rõ ràng đối lập với các giải thích sinh học. Người mắc rối loạn ám ảnh cưỡng chế khá nặng bị ảnh hưởng rất nhiều đến cuộc sống hàng ngày.

Điều trị
Rối loạn ám ảnh cưỡng chế không điều trị ngay lập tức được, nó cần một khoảng thời gian nhất định với sự giúp đỡ của bác sĩ trị liệu và cố gắng của bản thân. Nghiên cứu lâm sàng trên động vật thực hiện bởi NIMH (học viện quốc gia về sức khỏe tâm thần) và các tổ chức khoa học khác cung cấp thông tin về hiệu quả của trị liệu hành vi và dùng thuốc đối với người mắc rối loạn ám ảnh cưỡng chế. Có bệnh nhân phù hợp dùng thuốc, có bệnh nhân phù hợp trị liệu hành vi hay cả hai, những trường hợp khác có thể dùng thuốc để khống chế các triệu chứng rồi sau đó trị liệu hành vi. Việc lựa chọn phương pháp nào được quyết định bởi bệnh nhân sau khi thảo luận kỹ với bác sĩ trị liệu.

Nếu như người thân trong gia đình hoặc bạn bè mắc bệnh có thể khiến chúng ta cảm thấy khó chịu và bối rối nhưng sẽ là sự giúp ích rất lớn khi chấp nhận họ, cần thông cảm và hiểu rằng bản thân họ đã rất khó khăn trong việc đương đầu với căn bệnh. Nói chung những lời nhận xét tiêu cực chỉ càng làm tình hình xấu thêm, ngược lại nếu bình tĩnh,với trợ giúp từ phía gia đình thì kết quả điều trị tốt lên nhiều. Khi người mắc bệnh trong độ tuổi đi học điều quan trọng là bố mẹ bệnh nhân cần trao đổi với giáo viên để họ hiểu.

Dùng thuốc
Những thử nghiệm lâm sàng gần đây cho thấy loại thuốc tác động lên chất dẫn truyền thần kinh serotonin có hiệu quả cao trong việc làm giảm triệu chứng của rối loạn ám ảnh cưỡng chế. Loại đầu tiên thuộc dòng thuốc SRI (serotonin re-uptake inhibitor) được cho phép để điều trị bệnh này là thuốc chống trầm cảm 3 vòng (tricyclic anti-depressant clomipramine). Các loại thuốc khác cũng thuộc dòng SRI là SSRI (selective serotonin re-uptake inhibitor) cũng được cho phép bởi Cục quản lý Lương thực và Thực phẩm để điều trị rối loạn ám ảnh cưỡng chế, chúng bao gồm: fluoxetine (Prozac), fluvoxamine (Luvox) và paroxetine (Paxit), ngoài ra còn sertraline (Zoloft) vẫn ở giai đoạn thử nghiệm lâm sàng. Các nghiên cứu quy mô cho thấy hơn ba phần tư bệnh nhân nói rằng thuốc có tác dụng đối với họ ở một mức độ nào đó. Hơn một nửa giảm hẳn cả về mức độ thường xuyên cũng như cường độ của ý nghĩ ám ảnh và hành vi cưỡng chế, thuốc có tác dụng rõ rệt sau ít nhất 3 tuần hoặc lâu hơn. Nếu bệnh nhân không đáp ứng tốt với loại thuốc này hoặc có tác dụng phụ quá lớn, họ cần thử những loại khác thuộc dòng SRI. Với những bệnh nhân mà chỉ đáp trả một phần đối với những thuốc này, nghiên cứu đang khuyến nghị sử dụng một loại SRI sơ cấp và bổ sung một số thuốc. Điều đáng chú ý là thuốc có tác dụng hạn chế triệu chứng nhưng thông thường khi tạm ngừng dùng các triệu chứng lại tái phát.

Trị liệu hành vi
Tâm lý trị liệu truyền thống chữa trị thông qua việc tập trung giúp bệnh nhân phát triển khả năng thấu hiểu các rắc rối của bản thân, thế nhưng cách này thường không hiệu quả. Tuy nhiên một trị liệu hành vi đặc biệt có tên là "đối diện và đáp trả" lại tỏ ra có hiệu quả với nhiều bệnh nhân rối loạn ám ảnh cưỡng chế.

Theo hướng tiếp cận này bệnh nhân cần suy nghĩ kỹ và chủ động lựa chọn để đối diện với vật thể hoặc ý tưởng gây sợ hãi, điều này có thể thực hiện trực tiếp hoặc thông qua trí tưởng tượng. Cùng lúc đó bệnh nhân được khuyến khích để kiểm soát hành vi cưỡng chế, người giúp đỡ có thể là bác sĩ trị liệu hoặc một người khác mà bệnh nhân tin tưởng.

Ví dụ như người có hành vi cưỡng chế giặt giũ có thể được khuyến khích đến gần một vật nào đó bị bẩn và cố gắng tránh giặt nó trong vài giờ cho đến khi cường độ lo âu giảm. Điều trị được tiến hành từng bước theo khả năng kiểm soát lo âu và hành vi cưỡng chế của bệnh nhân. Khi quá trình điều trị có kết quả phần lớn bệnh nhân dần dần giảm bớt lo âu do các ý nghĩ ám ảnh gây nên và họ cũng giảm được hành vi cưỡng chế.

Nghiên cứu phương pháp trị liệu hành vi áp dụng cho bệnh nhân rối loạn ám ảnh cưỡng chế thấy rằng phần lớn đều thành công nếu hoàn thành cả khóa điều trị và người bệnh có dấu hiệu tích cực ngay khóa điều trị đầu tiên kết thúc. Cũng theo nghiên cứu này với hơn 300 bệnh nhân điều trị theo phương pháp "đối diện và đáp trả" có 76% chữa khỏi sau từ 3 tháng đến 6 năm.  Một nghiên cứu khác cung cấp bằng chứng mới về hiệu quả của phương pháp trị liệu hành vi nhận thức. Phương pháp trị liệu hành vi nhận thức khác với trị liệu hành vi ở chỗ nó nhấn mạnh đến sự thay đổi các mẫu niềm tin và suy nghĩ. Các nghiên cứu về sau nhắc nhở rằng trị liệu hành vi nhận thức cần được đánh giá đúng mức.

Tự chăm sóc và hỗ trợ từ phía gia đình
Người mắc rối loạn ám ảnh cưỡng chế cần có một người để ý chăm sóc, nhắc nhở uống thuốc, họ có thể tìm kiếm sự giúp đỡ từ phía gia đình, bạn bè hoặc các nhóm thảo luận. Khi một thành viên trong gia đình mắc bệnh các thành viên khác cần động viên và khích lệ bất kỳ tiến bộ nào, dù là nhỏ nhất. Sự giúp đỡ theo nhóm đem lại nhiều trợ giúp và khích lệ. Người bệnh được giúp đỡ bằng cách hiểu sâu hơn về căn bệnh. Những người thân trong gia đình cũng cần các hiểu biết rõ ràng và đầy đủ, điều này giúp hoàn thành khóa điều trị tốt nhất có thể và giữ các rắc rối trong vòng kiểm soát.

Xem thêm

 Rối loạn lo âu
 Ám ảnh tích trữ
 Rối loạn nhân cách ám ảnh cưỡng chế
 Ám ảnh sợ xã hội

 Rối loạn lo âu lan tỏa
 Chán ăn tâm thần
 Mặc cảm ngoại hình
 Hội chứng Tourette

Liên kết ngoài
Rối loạn ám ảnh cưỡng bức Bs.Nguyễn Mạnh Hoàn
 Rối loạn ám ảnh cưỡng chế, thông tin từ trang Vnexpress
 Những bịnh do tư tưởng hoặc hành động bị ám ảnh, phiên bản tiếng Việt của trang www.helsedirektoratet.no
 Serotonin có liên quan tới tính bốc đồng, nguyên gốc tiếng Anh
 OCD Test - Tiếng Anh

Sách:
Cân bằng thân tâm; Nhận biết – Chìa khóa sống trong cân bằng- tác giả Osho hoặc liên kết tải trực tiếp: Cân bằng thân tâm; Nhận biết – Chìa khóa sống trong cân bằng

Chú thích

Ám ảnh cưỡng chế
Chẩn đoán tâm thần
Tư duy huyễn tưởng
Nghi thức
Lo lắng


title: Ba Ngạn

text:
Ba Ngạn (tiếng Trung: 巴彦县, Hán Việt: Ba Ngạn huyện) là một là một huyện thuộc địa cấp thị Cáp Nhĩ Tân, tỉnh Hắc Long Giang, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Huyện này có diện tích 3138 km2, dân số 700.000 người, mã số bưu chính 151800. Trụ sở chính quyền huyện này ở trấn Ba Ngạn. Huyện Ba Ngạn được chia ra thành 10 trấn (Ba Ngạn, Hưng Long, Tây Tập, 洼兴, Long Tuyền, Ba Ngạn Cảng, Long Miếu, Vạn Phát, Thiên Tăng, Hắc Sơn) và 8 hương (Tùng Hoa Giang, Phú Giang, Hoa Sơn, Phong Lạc, Đức Tường, Hồng Quang, Sơn Hậu, Trấn Đông) và Cục nông lâm Hưng Long.

Tham khảo

Cáp Nhĩ Tân
Đơn vị cấp huyện Hắc Long Giang


title: 5674 Wolff

text:
5674 Wolff (1986 RW2) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 6 tháng 9 năm 1986 bởi E. Bowell ở Flagstaff.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 JPL Small-Body Database Browser ngày 5674 Wolff

Thiên thể phát hiện năm 1986
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Các trận đánh trong Thế chiến thứ nhất

text:
Các trận đánh diễn ra trong Chiến tranh thế giới thứ nhất bao gồm các trận đánh trên bộ, hải chiến và không chiến diễn ra trên khắp các chiến trường của Chiến tranh thế giới thứ nhất. Do đặc trưng của thế chiến này là chiến tranh chiến hào nên tính chất của các trận đánh này là rất khó tấn công và dễ phòng thủ do đó các trận đánh này thường nằm trong các chiến dịch lớn, các cuộc tổng tấn công hay các cuộc vây hãm và hậu quả thường là thương vong rất lớn của cả hai bên tham chiến mà thành công thu được thường không đáng kể trừ một số trận như trận sông Marne lần thứ nhất, trận Tannenberg, cuộc tổng tấn công của tướng Brusilov 1916, Tổng tấn công Mùa xuân 1918 của quân Đức và trận sông Marne lần thứ hai đã làm thay đổi cục diện chiến tranh rất nhiều.

Chiến trường Tây Âu

1914
 Trận Liège
 Trận Biên giới Bắc Pháp
 Trận Mulhouse
 Trận Lorraine
 Trận Charleroi
 Trận Mons
 Trận Ardennes
 Trận Rossignol
 Trận Haelen
 Trận Grand Couronné
 Đại Rút lui
 Trận Le Cateau
 Trận St. Quentin
 Trận sông Marne lần thứ nhất
 Trận sông Aisne lần thứ nhất
 Cuộc chạy đua ra biển
 Trận Loos
 Trận Albert lần thứ nhất
 Trận Arras lần thứ nhất
 Trận Ypres lần thứ nhất
 Trận Champagne lần thứ nhất

1915

 Trận Neuve Chapelle
 Trận Woëvre
 Trận Ypres lần thứ hai
 Các trận đánh tại Argonne
 Trận Artois lần thứ hai
 Trận Champagne lần thứ hai
 Trận Artois lần thứ ba

1916
 Trận Verdun
 Trận Hulluch
 Trận Fromelles
 Trận Somme (1916)
 Trận Pozières
 Trận Ginchy

1917
 Chiến dịch Nivelle
 Trận cao điểm Vimy
 Trận sông Aisne lần thứ hai, hay còn gọi là trận Champagne lần thứ ba
 Trận Messines
 Trận Passchendaele, hay còn gọi là trận Ypres lần thứ ba
 Trận La Malmaison
 Trận Cambrai (1917)

1918

 Tổng tấn công Mùa xuân 1918
 Chiến dịch Michael
 Trận Lys, hay còn gọi là trận Ypres lần thứ tư
 Trận Aisne lần thứ ba
 Trận Cantigny
 Trận rừng Belleau
 Trận sông Marne lần thứ hai
 Trận Château-Thierry (1918)
 Tổng tấn công Một trăm ngày
 Trận Amiens
 Trận sông Somme lần thứ hai
 Trận Saint-Mihiel
 Trận Epéhy
 Trận phòng tuyến Hidenburg
 Chiến dịch Meuse-Argonne
 Trận Cambrai (1918)
 Trận kênh Sambre (1918)

Chiến trường Đông Âu

 Trận Stalluponen
 Trận Gumbinnen
 Trận Tannenberg
 Trận Lemberg (1914)
 Trận hồ Masurian lần thứ nhất
 Trận sông Vistula
 Trận Łódź (1914)
 Trận Bolimov
 Trận hồ Masurian lần thứ hai
 Tổng tấn công Gorlice-Tarnów
 Chiến dịch Bug
 Đại Rút lui
 Cuộc tổng tấn công của tướng Brusilov hay còn gọi là chiến dịch Brusilov
 Chiến dịch Romania
 Cuộc tổng tấn công của Kerenski hay còn gọi là chiến dịch Kerenski
 Trận Mărăşti
 Trận Mărăşeşti

Chiến trường Ý
 Trận Isonzo lần thứ nhất
 Trận Isonzo lần thứ hai
 Trận Isonzo lần thứ ba
 Trận Isonzo lần thứ tư
 Trận Isonzo lần thứ năm
 Chiến dịch Trentino
 Trận Isonzo lần thứ sáu
 Trận Isonzo lần thứ bảy
 Trận Isonzo lần thứ tám
 Trận Isonzo lần thứ chín
 Trận Isonzo lần thứ mười
 Trận Isonzo lần thứ mười một
 Trận Isonzo lần thứ mười hai hay trận Caporetto
 Trận sông Piave
 Trận Vittorio Veneto

Chiến trường Kavkaz

 Trận Sarikamis
 Trận Malazgirt (1915)
 Trận Kara Killisse
 Trận Koprukoy
 Trận Erzurum
 Trận Erzincan

Chiến trường Balkan
 Trận Cer
 Trận Kolubara
 Trận Morava
 Trận Kosovo (1915)
 Trận Ovche Pole

Chiến dịch Dardanelles
 Trận Nek
 Trận Chunuk Bair
 Trận Gully Ravine
 Trận đồi 60
 Trận Krithia Vineyard
 Trận Lone Pine
 Trận Sari Bair
 Trận Scimitar Hill
 Trận Krithia lần thứ nhất
 Trận Krithia lần thứ hai
 Trận Krithia lần thứ ba

Các trận hải chiến
 Trận vịnh Heligoland (1914)
 Trận chiến quần đảo Falkland (1914)
 Trận Dogger Bank (1915)
 Trận Jutland
 Trận vịnh Heligoland (1917)

Tham khảo

Thế chiến thứ nhất


title: Cardiophorus cervilis

text:
Cardiophorus cervilis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1860.

Chú thích

Tham khảo

Cardiophorus


title: Opostega spatulella

text:
Opostega spatulella là một loài bướm đêm thuộc họ Opostegidae. Loài này có ở Pháp, bán đảo Iberia, Italia, Áo, Cộng hòa Séc, Slovakia, Hungary, România, Bulgaria, Macedonia, Hy Lạp và Bosnia và Herzegovina. It is thought to be extinct in Đảo Anh. Nó cũng được tìm thấy ở phần phía đông của miền Cổ bắc (bao gồm Turkmenistan và Uzbekistan) và Cận Đông.

Sải cánh dài 9–11 mm. Con trưởng thành bay từ tháng 8 đến tháng 6 và ngủ đông từ tháng 10 đến tháng 4. Có một lứa một năm.
Ấu trùng ăn loài Ulmus và Salix. Chúng đục vỏ cây chủ nơi chúng sinh sống.

Chú thích

Tham khảo

Opostega
Côn trùng châu Âu


title: Leioproctus metallicus

text:
Leioproctus metallicus là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Smith mô tả khoa học năm 1853.

Chú thích

Tham khảo

Leioproctus
Động vật được mô tả năm 1853


title: Hồng An (định hướng)

text:
Hồng An có thể là tên của các địa danh sau:

Việt Nam
 Xã Hồng An, huyện Bảo Lạc, tỉnh Cao Bằng.
 Xã Hồng An, huyện Hưng Hà, tỉnh Thái Bình.

Trung Quốc
 Huyện Hồng An, Hoàng Cương, tỉnh Hồ Bắc.


title: Napan

text:
Napan (tiếng Anh: Napalm) là tên gọi của các loại chất lỏng dễ bắt cháy được sử dụng trong chiến tranh, thường là xăng được làm đông đặc. Thực ra, napan là chất làm đặc trong các loại chất lỏng này, loại chất mà khi trộn với xăng sẽ thu được một dạng keo cháy. Napan được phát triển vào năm 1942 ở một phòng thí nghiệm bí mật tại Đại học Harvard bởi một nhóm nghiên cứu do nhà hóa học Louis Fieser dẫn đầu. Napan được sử dụng lần đầu tiên ở Chiến trường châu Âu trong chiến tranh thế giới lần thứ hai.

Cái tên Napalm là kết hợp của các thành phần ban đầu, các muối nhôm naphthenic và các axit palmitic. Các chất này được cho thêm vào chất dễ bắt cháy để làm cho nó thành dạng keo.

Một trong những vấn đề chính trong các chất lỏng cháy trước đây (ví dụ như xăng) được sử dụng trong súng phun lửa là trong quá trình cháy chúng quá dễ dàng bị vung tóe và chảy đi hết, không có khả năng cháy lâu dài. Hoa Kỳ đã thấy rằng loại keo xăng làm tăng cả tầm bắn và hiệu quả cháy của súng phun lửa. Tuy nhiên, do nó sử dụng cao su tự nhiên nên khó sản xuất do giá thành và nhu cầu cao. Napan là chất thay thế rẻ hơn, giải quyết được vấn đề của các chất cháy dùng cao su, ồ.

Napan được sử dụng hiện nay là loại napan-B, có thành phần chính là benzen và polystyren. Napan được Hoa Kỳ và các nước đồng minh sử dụng trong súng phun lửa và trong một số loại bom cháy làm tăng hiệu quả của chất lỏng cháy. Nó là chất được thiết kế cho các mức độ cháy cụ thể và độ bám dính vào vật thể khi cháy. Napan được trộn với xăng theo các tỷ lệ nhất định để đạt được điều đó. Khi được dùng trong bom, napan nhanh chóng hút hết oxy trong không khí, đồng thời tạo ra một lượng lớn chất mônôxít cacbon (CO) gây ngạt thở. Bom napan đã được sử dụng trong chiến tranh Việt Nam để phát quang các vùng đất trống cho máy bay trực thăng hạ cánh.

Tuy là một phát minh của thế kỷ 20, nhưng napan là một phần trong lịch sử dài của các vật liệu cháy dùng trong chiến tranh. Tuy nhiên, trong lịch sử, chất lỏng là thứ được sử dụng chủ yếu (xem Lửa Hy Lạp). Trong Chiến tranh thế giới lần thứ nhất, quân Đức đã lần đầu sử dụng súng phun lửa, một vũ khí bộ binh dùng chất đốt lỏng dễ bắt cháy. Các biến thể của loại vũ khí nhà đã nhanh chóng được phát triển bởi cả hai phe của cuộc chiến tranh.

Sử dụng trong chiến tranh

Vào ngày 17 tháng 7 năm 1944, các phi công P-38 của Mỹ đã thả những quả bom cháy napan đầu tiên xuống kho chất đốt ở Coutances, Pháp . Trong thế chiến thứ hai, lực lượng đồng minh đã dùng bom napan ném xuống các thành phố của Nhật Bản, sử dụng napan trong bom và súng phun lửa ở Đức và các hòn đảo bị Nhật Bản chiếm đóng. Trong cuộc Nội chiến Hy Lạp, quân đội Hy Lạp đã dùng napan chống lại du kích cộng sản. Nó còn được dùng bởi quân đội của Liên Hợp quốc tại Triều Tiên, bởi México trong cuộc chiến chống du kích cuối những năm 1960 tại Guerrero. Và Mỹ đã dùng napan trong Chiến tranh Việt Nam.

Gần đây, napan được sử dụng trong nhiều cuộc chiến tranh tại: Iran (1980–88), Israel (1967, 1982), Argentina (1982), Iraq (1980–88, 1991, 2003 -), Serbia (1994), Thổ Nhĩ Kỳ (1963, 1974, 1997).

Trong một số trường hợp, napan vô hiệu hóa và giết chết nạn nhân rất nhanh chóng. Đối với những người sống sót nhưng bị bỏng độ 3, phần da và mạch (vascular dermis) bị thương tổn không có các cơ quan tiếp nhận cảm giác đau. Tuy nhiên, các nạn nhân bị bỏng độ 2 do bị các giọt napan bắn phải sẽ phải chịu rất nhiều đau đớn.

Philip Jones Griffiths đã miêu tả việc sử dụng nó trong chiến tranh Việt Nam như sau:
"Napan là vũ khí sát thương hiệu quả nhất. Nó được những người biện hộ cho các biện pháp quân sự của Mỹ gọi lái đi là thứ "chất đốt lỏng không quen thuộc". Họ tự động quy tất cả các trường hợp napan cho các tai nạn gia đình xảy ra do người dùng bếp dầu với xăng thay vì dầu hỏa. Đối với những người nông dân, dầu hỏa quá đắt đỏ, họ thường dùng than củi để nấu nướng. Thứ "chất đốt lỏng" duy nhất mà họ biết rất "không quen thuộc" – nó được máy bay Mỹ mang đến và dội lên mái nhà của họ.

Năm 1966, một phi công đã giải thích cho tôi về một số điểm đáng giá: "Chắc chắn chúng tôi rất hài lòng với mấy cậu ở Dow. Sản phẩm đầu tiên không hấp dẫn lắm – nếu bọn gook nhanh tay nhanh chân, chúng có thể phủi nó đi. Nên mấy cậu bắt đầu cho thêm polystyrene – bây giờ thì nó dính như phân dính mền. Nhưng khi đó, nếu bọn gook nhảy xuống nước thì nó sẽ hết cháy, cho nên họ bắt đầu cho thêm Willie Peter (WP – white phosphorous - phosphor trắng) để làm nó cháy tốt hơn. Giờ thì nó cháy ngay cả ở dưới nước. Và chỉ một giọt là đủ, nó sẽ làm bỏng vào tận xương nên đằng nào thì chúng cũng chết vì nhiễm độc phosphor."

Kim Phúc, một nạn nhân, một nhân chứng sống may mắn thoát chết trong bức tranh nổi tiếng về chiến tranh Việt Nam, sau đợt đội bom napan đã nói "Napan là nỗi đau đớn khủng khiếp nhất mà ta có thể tưởng tượng được. Nước sôi ở 100 độ C. Napan tạo ra nhiệt độ lên tới 800 đến 1.200 độ.''"

Chú thích

Xem thêm
 Chiến tranh Việt Nam

Liên kết ngoài

Bom Napan được sử dụng

Vũ khí cháy
Thiết bị dùng trong chiến tranh Việt Nam
Phát minh của Hoa Kỳ
Vũ khí thời Thế chiến thứ hai


title: 1721 Wells

text:
1721 Wells là tên của một thiên thạch được phát hiện tại Đài thiên văn Goethe Link gần Brooklyn, Indiana bởi Chương trình tiểu hành tinh Indiana.

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1953


title: Svetlana Aleksandrovna Kuznetsova

text:
Svetlana Aleksandrovna Kuznetsova (Tiếng Nga:  (sinh 27 tháng 6 năm 1985), là nữ vận động viên quần vợt người Nga, từng xếp thứ 2 thế giới trên bảng xếp hạng của WTA. Trong sự nghiệp thi đấu tại các giải Grand Slam của mình, cô đã giành được 2 Grand Slam đơn ở Mỹ mở rộng năm 2004 và Pháp mở rộng năm 2009, và 2 chức á quân ở giải Pháp mở rộng năm 2006 và Mỹ mở rộng năm 2007. Cả hai lần cô đều thua đều thua Justine Henin ở trận chung kết.

Cuộc sống cá nhân
Kuznetsova được sinh ra tại Leningrad, Liên Bang Xô Viết. Cha cô, Aleksandr Kuznetsov, đã huấn luyện năm nhà vô địch đua xe đạp Olympic và thế giới. Mẹ của Kuznetsova, Galina Tsareva, đã vô địch thế giới 6 lần và giữ 20 kỷ lục thế giới môn đua xe đạp, và em trai cô, Nikolay Kuznetsov, đã có 1 huy chương bạc tại thế vận hội mùa hè năm 1996 tại Atlanta và là huấn luyện viên của đội đua xe đạp Lokomotiv. Tuy nhiên Kuznetsova không có cảm hứng đối với môn đua xe đạp. Kuznetsova bắt đầu chơi quần vợt lúc 7 tuổi và chuyển đến Tây Ban Nha để được đào tạo và huấn luyện tốt hơn. Trong thời gian đó, cô đã thành thạo tiếng Tây Ban Nha.

Phong cách thi đấu
Svetlana Kuznetsova chơi thuận tay phải và sử dụng cú trái hai tay. Cô là một tay vợt chơi trên toàn sân (all-court players). Kuznetsova có tốc độ di chuyển tốt cùng những thuận tay mạnh mẽ của với nhiều độ xoáy. Richard Pagliaro của ESPN nhận xét: "Kuznetsova có thể thay đổi độ xoáy, tốc độ và độ nẩy của trái bóng, chơi tốt trên sân đất nện và không có điểm yếu lớn nào

Thành tích thi đấu tại các giải Grand Slam

Các trận chung kết Grand Slam

Nội dung đánh đơn: 4 (2–2)

Nội dung đánh đôi: 7 (2–5)

Tham khảo

Liên kết ngoài

Sinh năm 1985
Nhân vật còn sống
Nữ vận động viên quần vợt Nga
Vận động viên Hopman Cup
Vận động viên quần vợt Thế vận hội của Nga
Nhân vật thể thao từ Sankt-Peterburg
Vô địch Mỹ Mở rộng
Vô địch Pháp Mở rộng
Vô địch Úc Mở rộng
Vô địch Mỹ Mở rộng trẻ
Vô địch Grand Slam (quần vợt) đơn nữ

Vận động viên quần vợt Thế vận hội Mùa hè 2016

Vận động viên quần vợt Thế vận hội Mùa hè 2008

Vận động viên quần vợt Thế vận hội Mùa hè 2004


title: Lasioglossum maurusium

text:
Lasioglossum maurusium là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Blüthgen mô tả khoa học năm 1935.

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1935


title: Sentenac-de-Sérou

text:
Sentenac-de-Sérou  là một xã ở tỉnh Ariège, thuộc vùng Occitanie ở phía tây nam nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Ariège

Tham khảo

Sentenacdeserou


title: Giáo hoàng Grêgôriô VII

text:
Grêgôriô VII (Latinh: Gregorius VII) là một giáo hoàng có vai trò rất lớn đối với lịch sử giáo hội Công giáo và được suy tôn là thánh sau khi qua đời. Ông là nhân vật tiêu biểu của việc cải cách và đã có công phục hưng tinh thần đạo đức của hàng giáo sĩ và tranh đấu cho tự do của Giáo hội.

Gregorius VII là người kế nhiệm Giáo hoàng Alexander II và là vị Giáo hoàng thứ 157. Theo niên giám tòa thánh năm 1806 thì ông đắc cử Giáo hoàng năm 1073 và ở ngôi Giáo hoàng trong 12 năm 1 tháng 4 ngày. Niên giám tòa thánh năm 2003 xác định ông đắc cử Giáo hoàng vào ngày 22 tháng 4 năm 1073, ngày khai mạc chức vụ mục tử đoàn chiên chúa là ngày 30 tháng 6 năm 1073 và qua đời ngày 25 tháng 5 năm 1085.

Ông là người thấp nhỏ, vẻ mặt thô kịch, tiếng nói yếu ớt, nhưng trí tuệ thông minh, tinh thần sốt sắng; là người quả quyết, "người bằng máu và sắt" hăng hái binh vực quyền hành chuyên chế của Giáo hoàng.

Trước khi trở thành giáo hoàng
Giáo hoàng Gregorius VII sinh tại Soarno ở Tuscany, Ý trong một gia đình trung lưu vào khoảng năm 1015-1020 với tên khai sinh là Hilderbrand.

Từ thời niên thiếu, ông đã được sống trong bầu khí tu viện; và nhờ trí thông minh và lòng đạo đức, ông đã thu lượm nhiều kết quả tốt đẹp. Là một đan sĩ Biển Đức thánh thiện, quý trọng đức trinh khiết, yêu thích kỷ luật và có nhân đức thoát tục cao độ.

Ông hiểu rõ hơn ai hết về sự cao trọng của chức linh mục, lại có tình yêu tha thiết đối với Tòa Phê-rô, nên ông quyết sống chết phải đưa hàng giáo sĩ trở về đời sống thánh thiện xứng đáng, và Giáo hội phải được hưởng bầu không khí trong lành của đức khiết tịnh và sự thanh liêm. Chương trình cải cách của ông nhằm vào hai điểm chính: xô đổ những tục lệ suy đồi và tiêu diệt nạn mạn thánh.

Thế kỷ thứ 10 và tiền bán thế kỷ 11 là những ngày u tối cho Giáo hội. Ba tai họa quấy rối Giáo hội là nạn buôn thần bán thánh (mua bán các chức vụ cũng như đồ vật thiêng liêng), nạn giáo sĩ kết hôn bất hợp pháp và nạn giáo dân tấn phong giáo sĩ (vua và các nhà quý tộc kiểm soát việc bài sai các viên chức Giáo hội).

Vào năm 1049, mọi sự bắt đầu thay đổi khi Đức Giáo hoàng Lêô IX, một nhà cải cách, được bầu làm Giáo hoàng. Ông đem theo Hilderbrand đến Rôma làm cố vấn và đại diện đặc biệt cho ông trong các sứ vụ quan trọng. Nhân dịp này, Hilderbrand đã đem hết tài lực ra ngăn chặn làn sóng sa đọa đang bành trướng trong Giáo hội, bênh vực đức tin chống lại những giáo thuyết sai lầm của các bè rối.

Gregorius VII gia nhập phái chủ trương cải cách, và đưa chế độ Giáo hoàng tới Hoàng Kim Thời Đại (1049-1294). Được chọn làm Hồng y, ông giữ nhiều chức vụ và sứ mạng quan trọng dưới thời Giáo hoàng Lêô IX, Victor II, Stêphanô IX, Nicôla II và Alexanđê II.

Giáo hoàng

Trở thành giáo hoàng
Sau khi đức Alexanđê II mất (1073), Hồng y Hilderbrand được bầu lên kế vị. Dù ở địa vị Giáo hoàng, ông vẫn tiếp tục sống một cuộc đời khắc khổ như cũ.

Sắn có cá tính cực kỳ mạnh mẽ, Gregorius VII không bao giờ nhân nhượng về nguyên tắc và rất coi trọng nhiệm vụ được giao: " Tôi muốn các bạn biết cho, hỡi những người anh em rất thân thiết của tôi...rằng tôi được đặt vào vị trí này là để, dù tôi muốn hay khôn, nói rõ công bằng và chân lý với tất cả các quốc gia, nhất là các quốc gia Ki-tô giáo".

Nhưng đồng thời ông không mảy may kiêu ngạo mà lại có lòng sùng kính rất sâu sắc và khiêm tốn: " Là người kém sức lực một cách tội nghiệp, vậy mà trong thời buổi khó khăn nhường này tôi phải gánh vác mọi công việc phần đạo và phần đời nặng quá như thế so với sức của hồn tôi và của thân tôi; cong lưng dưới gánh nặng ấy, mỗi ngày tôi càng thêm lo sợ...Cho nên tôi van các bạn, hãy nhân danh Chúa Trời toàn năng, bảo các tu sĩ của các bạn cầu nguyện cho tôi; nếu với sự giúp đỡ của họ và của các tín đồ mà tôi vẫn không được Chúa ban cho sức mạnh thì tôi không thể tránh nổi các chướng ngại vật dựng lên trước mặt tôi, và trước mặt Giáo hội, là điều còn nghiêm trọng hơn nữa".

Cải tổ hàng giáo sĩ
Cũng như người tiền nhiệm, Giáo hoàng Gregorius VII muốn canh tân hàng giáo sĩ chủ yếu bằng cách đấu tranh chống tệ buôn thần bán thánh và "chủ nghĩa Nicolai" và để cứu vãn giáo hội khỏi mọi ảnh hưởng thế quyền.

Giáo hoàng đã cử đi khắp châu Âu những người đại diện được trao toàn quyền nhất thời hoặc lâu dài. Nhờ những đặc sứ ấy mà Giáo hội đã thiết lập được một sự tập trung quyền lực như chưa bao giờ có trước đây.

Không ngừng lưu động trên các ngả đường, các đại diện Giáo hoàng phân xử các vụ bất hòa, hủy bỏ kết quả các cuộc bầu cử có dính tệ buôn thần bán thánh, quở trách các giáo sĩ trụy lạc, đình chỉ chức vụ những kẻ có lỗi, đối đầu với các vua chúa và liên minh thường trực của hàng giáo phẩm buôn thần bán thánh.

Cuộc cải cách được tiến hành ở khắp mọi nơi nhất là ở nước Anh mới bị chiếm (năm 1066) bởi William I le Conquérant, công tước xứ Normandie.

Công đồng Rôma 1074
Gregorius VII họp Công đồng Rôma năm 1074 chống việc mại thánh và xác định luật độc thân giáo sĩ. Ông đã bãi chức mọi Giám mục, viện phụ hoặc giáo sĩ đã mua chức vụ của họ, cấm các giáo sĩ tà dâm thi hành các chức năng thánh và trao trọng trách cho các đặc sứ lo việc áp dụng các quyết định này. Nếu họ không tuân hành, ông dùng vạ tuyệt thông.

Quyết định của công đồng Roma l074 có nêu: Giáo sĩ mại thánh, mua bán chức thánh hay lên hàng giáo sĩ bằng tiền bạc, từ nay không được thi hành bất cứ chức vụ gì trong hội thánh. Kẻ nào mua nhà thờ bằng tiền sẽ bị mất nhà thờ đó, vì không được mua bán nhà thờ. Kẻ nào phạm tội thông dâm, có tình nhân... Từ nay cấm không cho cử hành thánh lễ hay phục vụ bàn thờ dù là chức nhỏ. Chúng tôi quyết định rằng: dân chúng không được tham dự phụng tự của những kẻ khinh thường luật của chúng tôi - cũng là luật của các giáo phụ - để những kẻ không thể sửa đổi do tình thương Chúa, sẽ khiêm tốn hơn nhờ dư luận quần chúng.

Quyền tấn phong Giám mục
Thấy việc cải tổ chậm chạp, năm 1075 đức Gregorio VII tuyên bố bãi bỏ việc các ông hoàng trao nhẫn gậy, cấm các Giám mục nhậm chức do các vua và cấm truyền chức cho những kẻ đó.

Gregorius VII ra lệnh dứt phép thông công các giáo dân hoặc các giáo sĩ buôn bán các bổng lộc của Giáo hội. Đó là bắt đầu cuộc tranh đấu chống lại hoàng đế Rôma - Heinrich IV của Thánh chế La Mã: vụ Canossa (1077) và việc đánh chiếm Rôma (1084) đã đánh dấu những giai đoạn của cuộc tranh đấu này. Khi đã khởi sự vụ Tranh Cãi về quyền chỉ định Giám mục (Querelle des Investitures), vụ này lập tức trở thành sự đấu tranh của hàng linh mục và đế quốc.

Vài tuần sau, Gregorius VII công bố bản Dictatus Papae gồm 27 khoản biện minh cho việc trên, khẳng định quyền tối cao của Giáo hoàng trong toàn Giáo hội. Các đặc sứ được quyền miễn trừ đã tích cực ra vạ cho nhiều người. Trong số 27 mệnh đề của Dictatus Papae, một số câu:
2. Chỉ có Giáo hoàng La Mã mới xứng đáng được coi là vạn năng.
3. Chỉ ngài mới có thể phế truất hoặc xá tội cho các Giám mục.
9. Ngài là người mọi ông hoàng phải hôn chân.
12. Ngài có quyền cách chức các hoàng đế.
16. Không có công đồng chung nếu không phải do được chính ngài triệu tập.
18. Không ai có quyền thay đổi điều ngài phán quyết.
20. Không ai được lên án một quyết định nào của Tòa thánh.
22. Giáo hội La Mã chưa bao giờ sai lầm và như kinh thành đã chứng tỏ, sẽ không bao giờ có thể sai lầm.
26. Người nào không đứng về cùng một phía với Giáo hội La Mã thì không được coi như người trong đạo Thiên chúa.
27.Giáo hoàng có quyền tháo lời thề trung thành cho thần dân với những ông hoàng bất xứng.

Vì ràng buộc với những của cải phần đời nên các Giám mục đã gia nhập vào hệ thống phong kiến. Cũng như mọi chúa phong kiến, mọi Giám mục đều nhận "honor" (chức tước) từ vị bá chủ của mình, thường là vua hoặc hoàng đế. Xung quanh điều này có hai thuyết đối nghịch nhau.

Thuyết của các vua và hoàng đế nói rằng bổ nhiệm và tấn phong các Giám mục, các tu viện trưởng thuộc về quyền đời. Thuyết của Giáo hoàng nói rằng chỉ có quyền đạo được tấn phong Giám mục, vì sau khi được bầu đúng phép tắc thì Giám mục là lãnh tụ tinh thần trong địa phận, quyền lực ngoài đạo không được can thiệp.

Gregorius VII kiên quyết bảo vệ thế đứng trên của thần quyền đối với thế quyền, nhân danh mối liên hệ tòa thánh với phần đời. Theo ông đây không phải là một quyền bá chủ phong kiến (quyền này thực ra có tồn tại ở một vài miền như Tây Ban Nha và có lợi cho Tòa thánh) mà là một ưu thế vạn năng, nó cho phép Giáo hoàng được phế truất hoàng đế khi cần thiết.

Tranh đấu với Heinrich IV

Tại Đức, năm vị cố vấn của Heinrich IV (1056-1106) bị vạ tuyệt thông một tồng Giám mục, 12 Giám mục bị cách chức. Hoàng đế Henri IV không nhìn nhận các mệnh đề của Giáo hoàng. Vì muốn thoát lý "một giáo hoàng khó tính", lại thêm nịnh thần xúi dục, ông liền họp công đồng Worms (tháng 1 năm 1076) và Palencia để truất phế Gregorius VII và coi ông là một Giáo hoàng giả.

Đáp lại ngày 14 tháng 2 năm 1076, Giáo hoàng ký bản án như sau :"Lạy thánh tông đồ trưởng Phêrô, ngài biết tôi chỉ muốn chết trong tấm áo tu sĩ hơn là được ngôi trên ngai vị của ngài... bởi lẽ quyền trói buộc và tháo cởi ở trên trời cũng như ở dưới đất mà Thiên Chúa đã trao cho tôi là do ngài xin để tôi được thi hành thay thế ngài. Được ngài tín nhiệm, vì danh dự Giáo hội phải được bảo vệ, nhân danh Thiên Chúa toàn năng, là Cha và Con và Thánh Thần, bằng quyền uy của ngài, tôi cấm Heinrich IV, con hoàng đế Heinrich III, là người kiêu ngạo đến độ mù quáng dám đứng lên chống Giáo hội của ngài, từ nay không được cai trị đế quốc Đức –Ý nữa; tôi tuyên bố tháo lời tuyên thệ cho tất cả mọi giáo dân đã buộc mình trung thành với ông ta, và cấm mọi người không được nhận ông ta làm vua...Vả lại, ở địa vị một người Ki-tô hữu, ông ta đã từ chối vâng phục... bằng cách lìa bỏ Giáo hội và âm mưu chia rẽ, nên tôi thay thế ngài ra vạ tuyệt thông cho ông ta, để tất cả mọi dân thiên hạ biết rằng: trên Đá này Con Thiên Chúa hằng sống đã xây Giáo hội của Người và rằng dù tất cả quyền lực hỏa ngục có tung ra cũng không thể phá nổi".

Bản án của Gregorius VII có những hậu quả mà Henri IV không lường trước được. Bị các lãnh chúa tẩy chay. Năm 1077 sau nhiều cuộc bại trận, Henri IV bị cô lập và chờ số phận định đoạt tại tại hội nghị Augsburg sẽ họp vào ngày 2.21078. Bởi thế, Henri phải nhẫn nhục giữa đêm đông giá rét đến quỳ gối và xin Giáo hoàng giải vạ trên miền núi Toscana, tại lâu đài Canossa.

Đánh giá về biến cố Canossa, J. LORTZ viết: "Cuộc tranh tụng giữa Grêgôriô VII và Henri IV có một ý nghĩa sâu xa, nó đánh dấu một bước ngoặt của thời đại. Đó là cuộc chiến bảo vệ luật độc thân linh mục, và bài trừ tệ nạn mại thánh, (chấm dứt cuộc tranh luận về việc trao nhẫn gậy: Investiture), bảo vệ sự tự do bên trong của lương tâm kitô giáo chống lại bạo lực và đam mê.

Được giải vạ xong, và sau khi khôi phục được ngôi vị nghĩa là chỉ mấy tháng sau, Henri triệu tập binh sĩ quyết báo thù. Năm 1080, cái chết trên chiến trường của Rodolphus, vị hoàng đế được khâm sai tòa thánh nhìn nhận. Thêm vào đó Henri IV vận động các Giám mục Đức và Lombardo tuyên bố hạ bệ "Giáo hoàng giả Hildebrand" và cử Giám mục thành Ravenne lên ngôi giáo hoàng tức ngụy giáo hoàng Clêmente III (25-6-1080 và 24-3-1084 - 8-9-1100).

Gregorius VII cương quyết không chịu thua, suốt ba năm còn nắm giữ giáo đô, ông cầm cự với quân sĩ của Henri, phải ẩn náu trong đồn Thiên Thần. Rồi bị công hãm trong đồn Thiên thần.

Phút cuối cùng, ông được 30.000 quân Normand của Robert Guiscard giải vây. Ông lưu lạc tại Salermo. Từ nơi lưu đày, Grêgôriô viết: Kể từ khi Giáo hội đặt tôi lên ngai tông đồ, tất cả những gì tôi mong muốn cũng như cùng đích mọi cố gắng của tôi là Giáo hội Thánh Thiện... phải phục hồi vinh dự và được tự do, trong sạch và Công giáo.

Qua đời

Trước khi qua đời ngày 25 tháng 5 năm 1085. Ông nói, "Tôi yêu quý công bằng và ghét bỏ sự bất công; do đó tôi chết trong cảnh lưu đày."

Trong lời Kêu Gọi dành cho các giáo dân, Grêgôriô đã nói: "Trong bất cứ quốc gia nào, ngay cả người phụ nữ nghèo hèn nhất cũng được kết hôn một cách hợp pháp theo luật lệ quốc gia và theo sự lựa chọn của họ; nhưng, qua những khát vọng và thói tục xấu xa của người độc ác, Giáo hội Thánh Thiện, là nàng dâu của Thiên Chúa và là mẹ của tất cả chúng ta, không được phép bám víu lấy người hôn phu ở trái đất này theo như luật lệ của Thiên Chúa và ý muốn của Giáo hội".

Các tông thư của ông nhấn mạnh đến vai trò của vị Giám mục Rôma là Đại Diện Đức Kitô, và là điểm hợp nhất hữu hình của Giáo hội.
Ông được tôn phong hiển thánh do đức Phaolô V vào năm 1606, mặc dầu có sự chống đối của chính phủ Pháp và Áo. Và được giáo hội kính nhớ vào ngày 25 tháng 5 hàng năm.

"Cuộc Canh Tân Grêgôriô, một sự kiện quan trọng trong lịch sử Giáo hội, được mang tên của một người đã cố gắng giải thoát giáo triều và toàn thể Giáo hội khỏi sự kiểm soát của nhà cầm quyền thế tục. Chống với loại chủ nghĩa dân tộc không lành mạnh ở một số vùng, Đức Grêgôriô đã tái khẳng định sự hiệp nhất của toàn thể Giáo hội dựa trên Đức Kitô và được diễn đạt qua Đức Giám mục Rôma, đấng kế vị Thánh Phêrô"..

Chú thích

Tham khảo
 265 Đức Giáo hoàng, Thiên Hựu Nguyễn Thành Thống, Nhà xuất bản Văn hóa Thông tin, xuất bản tháng 5 năm 2009.
 Các vị Giáo hoàng của giáo hội toàn cầu, hội đồng Giám mục Việt Nam
 Tóm lược tiểu sử các Đức Giáo hoàng, Đà Nẵng 2003,Jos. TVT chuyển ngữ từ Tiếng Anh.
 Cuộc lữ hành đức tin, lịch sử Giáo hội Công giáo, Lm Phanxicô X. Đào Trung Hiệu OP Hiệu đính tháng 9/2006, Đa Minh Việt Nam, Tỉnh dòng Nữ vương các thánh tử đạo.
 Lịch sử Giáo hội Công giáo, Linh mục O.P Bùi Đức Sinh – giáo sư sử học, Tập I và II, Nhà xuất bản Chân Lý, Giấy phép số: 2386 BTT/PHNT Sài Gòn ngày 28 tháng 7 năm 1972.
 Diễn đàn Sách bước, Giáo phận Nha trang, Các thánh tháng 5

Đọc thêm

Đức Giáo hoàng Gregory Cả xứng đáng mang tước hiệu "Magnus", VATICAN (Zenit.org).
Thánh Gregory Cả -Đức Giáo hoàng Biển Đức XVI: Buổi Triều Kiến Chung hằng tuần Thứ Tư 4/6/2008,Đaminh Maria Cao Tấn Tĩnh, BVL, chuyển dịch trực tiếp từ mạng điện toán toàn cầu của Tòa Thánh

Giáo hoàng
Thánh Kitô giáo
Mất năm 1085
Sinh thập niên 1020
Giáo hoàng người Ý
Nhà ngoại giao Tòa Thánh


title: Hoạt (nước)

text:
Hoạt (tiếng Trung: 滑國, bính âm: Hua) là một nước chư hầu nhỏ yếu của nhà Chu thời Xuân Thu trong lịch sử Trung Quốc, lãnh thổ tiếp giáp với nước Trịnh.

Những ghi chép trong sử sách
Năm 678 TCN, vua nước Hoạt tham gia hội nghị chư hầu do bá chủ Tề Hoàn Công đứng đầu, tổ chức ở U Châu.

Về sau, do nằm sát bên nước Trịnh đang hồi cường thịnh, nên nước Hoạt bắt đầu thần phục và cống nạp nước Trịnh, nhưng sau đó chính sách này đã được thay đổi. Năm 640 TCN Trịnh lấy cớ nước Hoạt phản bội mình nên xuất binh tấn công thủ đô của nước Hoạt, nhưng do quân Hoạt đã thần phục theo về với nước Trịnh, nên Trịnh cho rút quân về nước. Sau đó, một lần nữa nước Hoạt lại thần phục nước Vệ. Nhân vì chuyện này nên năm 636 TCN Trịnh lại xuất quân thảo phạt nước Hoạt, nước Hoạt phải cầu cứu vua nhà Chu lúc đó là Chu Tương vương. Xuất phát từ mối mâu thuẫn giữa Trịnh Văn công với Chu Tương vương, cả hai bên tuyên chiến với nhau.

Năm 627 TCN nước Tần đem quân về hướng đông để thảo phạt nước Trịnh, nhân đó đã tiêu diệt luôn nước Hoạt, vua nước Hoạt cùng quan quân và dân chúng chạy qua nước Địch tránh nạn, trên đường rút quân về nước bị quân nước Tấn bao vây, đánh giết khiến toàn bộ quân sĩ nước Tần bị thương vong khá lớn ở Hào Sơn, nước Tần tuy diệt được nước Hoạt, nhưng vẫn chưa chiếm hết lãnh thổ của quốc gia này, về sau toàn bộ lãnh thổ của nước Hoạt đều bị sáp nhập vào lãnh thổ của nước Tấn.

"Tả truyện- Tương công năm thứ 29" chép lại lời người nước Tấn: Ngu, Quắc, Tiêu, Hoạt, Hoắc, Dương, Hàn, Ngụy, giai Cơ tính giả, tấn thị dĩ đại, nhược phi xâm tiểu, tương nhà sở thủ ? Vũ, Hiến dĩ hạ kiêm quốc đa hỉ. Tài liệu này đã chứng minh sự tồn tại của nước Hoạt do người họ Cơ làm chủ, cuối cùng nước này bị nước Tấn chiếm lấy.

Tham khảo

Các nước chư hầu Trung Quốc cổ đại
Xuân Thu
Lịch sử Hà Nam (Trung Quốc)
Dân tộc cổ đại Trung Quốc