title: Hoa Mộc Lan (phim 1998)

text:
Hoa Mộc Lan (tựa tiếng Anh: Mulan) là bộ phim hoạt hình thứ 36 của hãng hoạt hình Walt Disney, công chiếu vào ngày 19 tháng 6 năm 1998. Bộ phim nằm trong thời "Phục hưng" của hãng, được dựng theo truyền thuyết dân gian Trung Quốc về nhân vật nữ tướng Hoa Mộc Lan. Phần 2 được phát hành ngày 3 tháng 11 năm 2004.

Nội dung

Phần 1
Bộ phim mở đầu với cảnh thủ lĩnh Hung Nô, Thiền Vu đen tối sang xâm lược Trung Quốc. Hoàng đế Trung Hoa ra lệnh cho Nguyên soái truyền xuống mỗi gia đình phải có một người đàn ông đi lính. Cảnh sau đó chuyển sang nhà họ Hoa, khi cô con gái duy nhất của họ, Mộc Lan đang chuẩn bị để đi gặp bà mối. Cô đã chuẩn bị sẵn sàng nhưng thật không may cô lại thất bại trong cuộc khảo sát của bà mối. Cha cô, ông Hoa Hồ an ủi cô đúng khi quân đội đưa lệnh đi lính đến. Do không có con trai, Hoa Hồ đã ghi tên vào danh sách bất chấp tuổi tác và bệnh tật của mình. Mộc Lan đã cải trang thành con trai và đi thế chỗ cha mình. Mộc Tu, một con rồng nhỏ đã đi cùng cô để lấy lại chức tước ban đầu của mình trong tổ tiên nhà họ Hoa bằng cách biến Mộc Lan thành anh hùng. Rồng ta thêm một người bạn đồng hành là nhóc dế Cricket "may mắn". Mộc Lan đến trại lính, theo sự hướng dẫn để trở thành đàn ông của Mộc Tu nhưng đã vô ý gây ra cuộc ẩu đả trong trại. Trong một lều gần đó, Lý nguyên soái đã thăng cấp cho con trai mình - Lý Tường - lên làm tướng quân và cho anh huấn luyện toán quân mới trong khi ông chặn quân của Thiền Vu ở cửa ải gần đó. Lý Tường ngăn cuộc ẩu đả và hỏi tên Mộc Lan, cô nói mình tên Bình. Lý Tường bắt đầu một khóa huấn luyện kiệt sức và thực sự thất vọng vì khả năng của các tân binh. Anh ra lệnh cho Mộc Lan trở về nhà, nhưng cô đã khiến anh ấn tượng khi trèo lên cây cột cao với hai dây buộc đồng thau ở hai bên tay để lấy xuống mũi tên mà anh đã bắn lên đó. Đội lính mới được việc đó thôi thúc, đã trở thành nhóm lính giỏi. A Nghiêu, A Ninh và Kim Bảo (A Nghiêu và A Ninh từng ẩu đả với Mộc Lan) trở thành bạn của cô.

Mộc Tu làm giả một bức thư, ra lệnh cho Lý Tường đưa quân tới cửa ải. Đội quân nhổ trại đi gặp Nguyên soái Lý, nhưng khi đến nơi thì ngôi làng ở cửa ải đã bị thiêu rụi và đội quân của Nguyên soái đã bị giết sạch, chính Nguyên soái cũng tử trận. Sau khi bớt bàng hoàng, đội quân của Lý Tường quay về gặp Hoàng đế. Trên đường đi, Mộc Tu vô tình làm nổ một quả pháo khiến vị trí của cả đoàn quân bị quân Hung Nô phát hiện. Thiền Vu dẫn quân của mình ồ ạt tấn công toán quân của Lý Tường và chém được một nhát vào người Mộc Lan. Mộc Lan liền dùng quả pháo cuối cùng gây ra trận lở tuyết và chôn vùi toàn bộ quân Hung Nô dưới tuyết. Mộc Lan cứu Lý Tường và toán quân được an toàn. Cô ngất đi sau đó do vết thương của mình và trong khi chữa trị, cô bị lộ ra là phụ nữ. Tứ Phúc, cố vấn của Hoàng đế, yêu cầu Lý Tường xử tử Mộc Lan, nhưng anh tha cho cô vì ơn cứu mạng, cô bị đuổi khỏi nhóm lính. Đoàn quân quay lại kinh thành. Mộc Lan và Mộc Tu nói chuyện về lý do họ ở đây: chú rồng muốn được trở lại vị trí của mình trong hàng ngũ tổ tiên, cô thì muốn chứng minh mình có thể làm điều gì đó "cho ra hồn". Khi họ chuẩn bị đi, Thiền Vu cùng 5 tên lính còn lại ngoi lên từ đám tuyết và tiến về kinh thành. Mộc Lan đi theo về để cảnh báo Lý Tường.

Tại kinh thành, đội lính của Lý Tường được chào đón bằng màn diễu hành và được tung hô là "Người hùng của Trung Hoa", nhưng chẳng ai thấy vui trừ Tứ Phúc, họ vẫn còn kinh ngạc về Mộc Lan. Lý Tường rất ngạc nhiên khi thấy Mộc Lan nhưng không nghe lời cảnh báo của cô. Mộc Lan thuyết phục người dân nhưng họ cũng không nghe. Mộc Tu nhắc cho cô nhớ rằng giờ cô là phụ nữ nên chẳng ai chịu nghe cô cả. Lý Tường dâng thanh gươm của Thiền Vu cho Hoàng đế, nhưng con chim ưng của Thiền Vu quắp lấy nó từ tay Lý Tường và mang tới cho chủ nhân đang ở trên nóc cung điện. Thiền Vu cùng toán quân của hắn bắt Hoàng đế và rút vào cung điện. Mộc Lan dẫn Lý Tường và A Nghiêu, A Ninh, Kim Bảo (3 người cải trang thành cung nữ) vào cung bằng đường khác. Sau trận đánh nhau trong cung điện, Mộc Lan dụ được Thiền Vu lên nóc cung điện và khiến hắn mất mạng khi bị quả pháo của Mộc Tu bắn trúng. Hoàng đế và toàn thể mọi người đều kính trọng Mộc Lan. Hoàng đế đưa cô con dấu của mình, ý muốn cô trở thành người nối nghiệp, nói cách khác, trở thành "Công chúa của Trung Hoa". Cô cũng được trao thanh gươm của Thiền Vu để chứng minh công lao của mình.

Mộc Lan trở về nhà, trao cho cha những thứ đó, nhưng ông Hoa Hồ đã vứt chúng sang một bên, ôm lấy cô và nói rằng: "Có được người con gái như con chính là món quà tuyệt vời nhất". Lý Tường, được Hoàng đế khuyên rằng: "Khanh sẽ không gặp được người phụ nữ nào như thế mỗi triều đại đâu", đã đi tìm cô dưới cái cớ trả lại mũ trụ. Anh đồng ý lời mời ăn tối của cô. Để trả công cho việc đã giúp Mộc Lan, tổ tiên đời thứ nhất của nhà họ Hoa đã trao lại chức vụ cho Mộc Tu. Sau đó, Mộc Tu, Cricket cùng những tổ tiên khác ăn mừng theo một bữa tiệc mang phong cách hiện đại.

Phần 2
Một tháng sau khi bình định quân xâm lược Hung Nô và trở về, tướng quân Lý Tường đã cầu hôn Hoa Mộc Lan. Khi hai người chuẩn bị đính hôn, Hoàng đế triệu vào cung. Trong tâm trạng lo lắng, nhà vua cho biết quân đội Mông Cổ đã đến biên giới đất nước. Không muốn rời khỏi quân đội vì chiến tranh sẽ gây ra chết chóc và đói khổ cho người dân, anh quyết định gả ba công chúa yêu quý của mình là Công chúa Đình Đình, Tố Tố và Tiểu Mai cho Mông Cổ. Mộc Lan và Lý Tường được giao nhiệm vụ hộ tống ba công chúa đến vương quốc mới an toàn để thiết lập liên minh. Liệu họ có thể hoàn thành nhiệm vụ này chỉ trong ba ngày ngắn ngủi không?

Diễn viên lồng tiếng
Ôn Minh Na vai Hoa Mộc Lan (Fa Mulan)
Eddie Murphy vai Mộc Tu (Mushu)
Huỳnh Vinh Lượng vai Lý Tường (Li Shang)
Miguel Ferrer vai Thiền vu (Shan Yu)
Harvey Fierstein vai A Nghiêu (Yao)
Gedde Watanabe vai A Ninh (Ling)
Jerry Tondo vai Kim Bảo (Chien-Po)
James Hong vai Tứ Phúc (Chi Fu)
Soon-Tek Oh vai Hoa Hồ (Fa Zhou)
Freda Foh Shen vai Hoa Lý (Fa Li)
Pat Morita vai Hoàng đế Trung Hoa
James Shigeta vai Nguyên soái Lý
Frank Welker vai Cri-kee và Khan (con ngựa của Mộc Lan)

Chuyện hậu trường
Cảnh đầu của bộ phim lấy bối cảnh ở Vạn Lý Trường Thành, còn cảnh gần cuối phim thì lấy bối cảnh ở Tử Cấm Thành.

Theo Robert D. San Souci, người nghiên cứu câu chuyện gốc, hãng Disney không mấy thích ý tưởng để một con rồng làm bạn với Mộc Lan, họ sợ trông nó sẽ quá thô và có vẻ ghê gớm. San Souci đã phải giải thích cặn kẽ với mọi người rằng rồng trong truyền thuyết của Trung Hoa không cụ thể kích thước, có thể to nhỏ tùy thích, vì thế rồng nhỏ Mushu ra đời. Lúc Mộc Lan bảo nó là "nhỏ tí xíu", nó đáp: "Tất nhiên rồi! Tôi phải co lại cho vừa với cô chứ! Nếu tôi mà phình đúng cỡ thì con bò này sẽ chết vì sợ mất!".

Hoa Mộc Lan là một nhân vật rất nổi tiếng trong dân gian Trung Quốc, cô là hiện thân cho lòng dũng cảm của người phụ nữ. Là một cô gái mạnh mẽ dám nghĩ dám làm, Mộc Lan thuộc típ nhân vật có trí tuệ chứ không phải một cô công chúa xinh đẹp ngồi chờ hoàng tử của mình cưỡi bạch mã đến rước. Mộc Lan dám bộc bạch suy nghĩ của mình trái với những quy định của nền văn hóa Trung Hoa thời đó. Giờ đây, cô đã trở thành một trong những nữ nhân vật hoạt hình của Walt Disney được yêu thích nhất. Theo phiên âm chuẩn tiếng Quan Thoại phổ thông của Trung Quốc, họ của Mộc Lan là Hua, có nghĩa là "Hoa", chứ không phải Fa. Fa là phát âm theo tiếng Quảng Đông.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Mulan tại Internet Movie Database
Mulan tại Allmovie
Mulan tại Rotten Tomatoes
Mulan tại Big Cartoon DataBase
Trailer phim.

Phim năm 1998
Phim Mỹ
Phim tiếng Anh
Phim hoạt hình Mỹ
Hoạt hình Mỹ
Phim hoạt hình năm 1998
Phim ca nhạc Mỹ
Phim ca nhạc hoạt hình
Phim thiếu nhi Mỹ
Phim hoạt hình có tính kịch
Phim hoạt hình Disney
Phim hãng Walt Disney
Phim của Walt Disney Pictures
Phim hãng Buena Vista Pictures
Phim hoạt hình Mỹ thập niên 1990
Những nàng công chúa Disney
Thời kỳ Phục hưng của Disney
Phim giành giải Annie cho phim hoạt hình xuất sắc nhất
Phim của Walt Disney Animation Studios
Phim với các sự vật được nhân hoá
Phim kỳ ảo thập niên 1990
Phim hài-chính kịch Mỹ
Phim phiêu lưu kỳ ảo
Phim võ thuật
Phim về nữ giới
Phim hành động thập niên 1990
Phim về chủ nghĩa nữ giới


title: Pachista superans

text:
Pachista là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae. Chi này chỉ gồm một loài Pachista superans.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Pachista
Động vật được mô tả năm 1878


title: Protarache

text:
Protarache là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Acontiinae


title: Holcobius simplex

text:
Holcobius simplex là một loài bọ cánh cứng thuộc họ Ptinidae.

Chú thích

Tham khảo

simplex


title: Taudactylus rheophilus

text:
Taudactylus rheophilus là một loài ếch trong họ Myobatrachidae. Nó là loài đặc hữu của các khu vực núi ẩm ướt của đông bắc Queensland ở Úc.

Tình trạng bảo tồn

Tham khảo

 Alford, R., McDonald, K., Cunningham, M. & Retallick, R. 2004. Taudactylus rheophilus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 23 tháng 7 năm 2007.
 Taudactylus rheophilus. Australian Department of the Environment, Water, Heritage and the Arts. Truy cập 2008-06-29.

Taudactylus
Động vật lưỡng cư Queensland
Nature Conservation Act endangered biota


title: Tuấn Hưng (định hướng)

text:
Trong tiếng Việt mục từ Tuấn Hưng có thể chỉ đến:

Ca sĩ Tuấn Hưng: Ca sĩ dòng nhạc nhẹ của Việt Nam.
Xã cũ Tuấn Hưng thuộc huyện Kim Thành, tỉnh Hải Dương; nay là một phần xã Tuấn Việt.


title: Verrières, Aube

text:
Verrières là một xã ở tỉnh Aube, thuộc vùng Grand Est ở phía bắc miền trung nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
 Xã của tỉnh Aube

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Site internet officiel de la mairie de Verrières
 Verrières sur le site de l'Institut géographique national
 Verrières sur le site de l'Insee
 Verrières sur le site du Quid
 Localisation de Verrières sur une carte de France et communes limitrophes
 Plan de Verrières sur Mapquest

Verrieres


title: Đài Loan (đảo)

text:
{{Thông tin đảo

| tên = Đài Loan
| liên kết tên gốc =
| tên gốc = 臺灣 hoặc 台灣
| tên hình = Taiwan NASA Terra MODIS 23791.jpg
| chú thích hình = Phía đông Đài Loan chủ yếu là đồi núi và các đồng bằng thoai thoải về phía tây. Quần đảo Bành Hồ nằm ở phía tây Đài Loan. (Hình vệ tinh của NASA)

| bản đồ ranh giới = LocationTaiwan.svg
| kích thước bản đồ ranh giới = 250px
| vị trí = Thái Bình Dương, cách bờ biển Trung Quốc đại lục
| tọa độ =
| quần đảo =
| tổng số đảo =
| đảo lớn =
| diện tích = 36008 km²
| chiều dài =
| chiều rộng =
| đường bờ biển =
| núi cao nhất = Ngọc Sơn
| độ cao = 3952 mét

| quốc gia = Trung Hoa Dân Quốc
| khu vực hành chính quốc gia =
| thành phố lớn nhất = Tân Bắc (Tân Đài Bắc)
| dân số của thành phố lớn nhất = 3.900.199
| quốc gia 1 =
| khu vực hành chính quốc gia 1 =
| thành phố lớn nhất 1 =
| dân số của thành phố lớn nhất 1 =
| quốc gia 2 =
| khu vực hành chính quốc gia 2 =
| thành phố lớn nhất 2 =
| dân số của thành phố lớn nhất 2 =
| quốc gia 3 =
| khu vực hành chính quốc gia 3 =
| thành phố lớn nhất 3 =
| dân số của thành phố lớn nhất 3 =
| quốc gia 4 =
| khu vực hành chính quốc gia 4 =
| thành phố lớn nhất 4 =
| dân số của thành phố lớn nhất 4 =
| quốc gia 5 =
| khu vực hành chính quốc gia 5 =
| thành phố lớn nhất 5 =
| dân số của thành phố lớn nhất 5 =
| quốc gia 6 =
| khu vực hành chính quốc gia 6 =
| thành phố lớn nhất 6 =
| dân số của thành phố lớn nhất 6 =

| dân số = 23,061,689  (không tính Kim Môn và Mã Tổ
| dân số tính đến năm = 4/2011
| mật độ = 668 người/km²
| dân tộc = 98% người Hán trong đó:
 70% người Mân Nam
 14% người Khách Gia
 14% Người ngoại tỉnh2% Thổ dân Đài Loan}}Đài Loan (Chữ Hán chính thể: 臺灣 hoặc 台灣; Chữ Hán giản thể: 台湾; Bính âm: Táiwān; Wade-Giles: T'ai-wan; tiếng Đài Loan: Tâi-oân) là một hòn đảo ở khu vực Đông Á, ngoài khơi đông nam Đại lục Trung Quốc, phía nam Nhật Bản và phía bắc Philippines. Từ "Đài Loan" cũng thường được dùng để chỉ lãnh thổ do nhà nước Trung Hoa Dân Quốc (THDQ) quản lý, bao gồm đảo Đài Loan, quần đảo Bành Hồ tại eo biển Đài Loan, Kim Môn và Mã Tổ ở ngoài khơi Phúc Kiến, đồng thời; THDQ cũng kiểm soát đảo Thái Bình và bãi Bàn Than trên Biển Đông.

Đảo chính của Đài Loan cũng từng được gọi trong một số ngôn ngữ phương Tây là Formosa' cho đến thập niên 1960 (các thủy thủ người Bồ Đào Nha gọi nó là Ilha Formosa, nghĩa là "hòn đảo xinh đẹp"), phía đông giáp với Thái Bình Dương, phía nam giáp Biển Đông, phía tây là eo biển Đài Loan và phía bắc là Biển Hoa Đông. Hòn đảo này dài 394 km và rộng 144 km, gồm nhiều dãy núi dốc và được bao phủ bởi hệ thực vật nhiệt đới và cận nhiệt đới.

 Lịch sử

 Thời tiền sử và những những người định cư đầu tiên

Bằng chứng khảo cổ cho thấy con người đã có sự hiện diện của ở Đài Loan đã có từ 30.000 năm trước, mặc dù những cư dân đầu tiên của Đài Loan có thể đã không có chung nguồn gốc với bất kỳ nhóm dân tộc nào hiện nay trên đảo. Khoảng 4.000 năm trước, tổ tiên của thổ dân Đài Loan ngày nay đã định cư tại đảo. Những người này có đặc tính di truyền gần gũi với các dân tộc Nam Đảo và có họ hàng với người Mã Lai, người Indonesia hay người Philippines và với cả những người Polynesia ở phía đông châu Đại Dương hiện nay, và các nhà ngôn ngữ học phân loại các ngôn ngữ của họ thuộc về Ngữ hệ Nam Đảo.

Có nhiều khác biệt trong thư tịch từ thời cổ Trung Quốc cho thấy người Hán có thể đã biết đến sự tồn tại của đảo chính Đài Loan kể từ thời Tam Quốc (230 CN), và phân chia các đảo xa bờ biển Trung Hoa này thành Đại Lưu Cầu (Đài Loan) và Tiểu Lưu Cầu (có thể là Quần đảo Ryukyu của Nhật Bản ngày nay). Người Hán bắt đầu định cư tại quần đảo Bành Hồ từ thời nhà Tống vào năm 1171, nhưng họ đã gặp phải sự chống đối của các bộ tộc bản địa, thêm vào đó là thổ dân trên đảo không có các mặt hàng tốt hay sản vật đặc sắc để có thể giao thương, thế nhưng "thỉnh thoảng vẫn có người mạo hiểm hay các ngư dân đến trao đổi hàng hóa" cho đến thế kỷ thứ XVI.臧振華，1989，〈地下出土的澎湖古史〉，《澎湖開拓史：西台古堡建堡暨媽宮城建城一百週年學術研討會實錄》，頁63-102，澎湖：澎湖縣立文化中心。

Thực dân châu Âu

Năm 1544, một tàu Bồ Đào Nha đã trông thấy hòn đảo Đài Loan và đặt tên cho nó là Ilha Formosa, có nghĩa là "Hòn đảo xinh đẹp".
Năm 1624, người Hà Lan thành lập một cơ sở giao thương tại Đài Loan và bắt đầu đưa những lao công người Hán từ Phúc Kiến và Bành Hồ đến và nhiều người trong số họ đã định cư tại đảo, đây là nhóm trở thành những người Hán đầu tiên định cư đến Đài Loan. Người Hà Lan đã xây dựng Đài Loan thành một thuộc địa với thủ phủ là thành Tayoan (nay là An Bình, Đài Nam). Cả Tayoan và tên đảo Taiwan đều xuất phát từ một từ trong tiếng Siraya, ngôn ngữ của một trong các bộ tộc thổ dân Đài Loan. Quân đội Hà Lan tập trung trong một pháo đài gọi là Pháo đài Zeelandia. Những người thực dân Hà Lan cũng bắt đầu việc tìm kiếm hươu sao (Cervus nippon taioanus) trên đảo và cuối cùng đã làm cho loài này bị tuyệt chủng tại Đài Loan.. Tuy vậy, việc này đã góp phần nhận diện danh tính của các bộ tộc bản địa trên đảo. Năm 1626, người Tây Ban Nha đặt chân lên đảo và chiếm đóng Bắc Đài Loan và lập một cơ sở thương mại. Thời kỳ thuộc địa của người Tây Ban Nha kéo dài 16 năm cho đến 1642 thì bị người Hà Lan trục xuất.

 Vương quốc Đông Ninh

Sau khi Nhà Minh sụp đổ, Nhà Thanh chiếm đóng Trung Nguyên, một thủ lĩnh quân sự người Hán là Trịnh Thành Công đã tập hợp lực lượng trung thành với Nhà Minh ở miền nam Phúc Kiến, đã đánh bại và đuổi người Hà Lan khỏi Đài Loan vào năm 1662. Ông xây dựng nơi đây thành một lãnh địa riêng không chịu quyền kiểm soát của Nhà Thanh, thường được biết dưới tên gọi Vương quốc Đông Ninh. Trịnh Thành Công đã lập thủ phủ tại Đài Nam và dùng Đài Loan như một căn cứ, những người kế vị ông là Trịnh Kinh và Trịnh Khắc Sảng vẫn tiếp tục tiến hành các cuộc thâm nhập vào vùng bờ biển đông nam Trung Quốc đại lục nhằm lật đổ Nhà Thanh. Năm 1683, hạm đội quân Thanh dưới sự chỉ huy của đô đốc Thi Lang đã đánh bại quân của họ Trịnh, Đài Loan chính thức sáp nhập vào Đại Thanh.

 Thời kỳ Nhà Thanh cai trị
Nhật Bản đã tìm cách kiểm soát Đài Loan từ năm 1592 khi Hideyoshi Toyotomi bắt đầu mở rộng ảnh hưởng của Nhật Bản ra hải ngoại. Năm 1609, Mạc phủ Tokugawa đã cử Harunobu Arima thực hiện sứ mệnh thám hiểm. Năm 1616 Toan Murayama đã dẫn đầu một cuộc xâm lược hòn đảo, tuy nhiên điều này đã không thành công.

Năm 1871, một tàu của Okinawa bị đắm ở đỉnh phía nam của Đài Loan và toàn bộ thủy thủ với khoảng 54 người đã bị thổ dân Paiwan chém đầu. Khi Nhật Bản đòi hỏi bồi thường từ phía Nhà Thanh, nó đã không được chấp nhận bởi Nhà Thanh coi vụ việc xảy ra là công việc nội bộ. Nhà Thanh cho rằng Đài Loan là một châu thuộc tỉnh Phúc Kiến của mình và Vương quốc Lưu Cầu (vương quốc trên quần đảo Okinawa lúc bấy giờ) là một chư hầu của Nhà Thanh. Khi bộ trưởng ngoại giao Nhật Bản Taneomi Soejima trả lời rằng Nhà Thanh phải bồi thường cho 4 nạn nhân là công dân Nhật Bản đến từ tỉnh Okayama trên tàu, Nhà Thanh đã chính thức bác bỏ yêu cầu này với lý do đó là hành động của các thổ dân "man di" và chưa được chinh phục và hành động đó nằm ngoài quyền hành của họ. Nhiều thổ dân Đài Loan đã bị đối xử vô cùng cay nghiệt; Lãnh sự Hoa Kỳ J.W. Davidson đã mô tả cách người Hán ở Đài Loan ăn và mua bán thịt của những người thổ dân. Việc từ bỏ chủ quyền ở Đài Loan đã dẫn tới việc Nhật Bản xâm lược hòn đảo. Năm 1874, một đội quân viễn chinh gồm ba nghìn lính đã được cử đến đảo. Cuộc chiến kết thúc với 30 người Đài Loan và 543 người Nhật thương vong (12 trong chiến trận và 531 vì dịch bệnh bên phía Nhật Bản)[Paine, S.C.M (2002). The Sino-Japanese War of 1894–1895: Perceptions, Power, and Primacy. Luân Đôn: Cambridge University Press.
ISBN 0-521-81714-5.]

 Nhật Bản cai trị

Nhà Thanh đã thất bại trong Chiến tranh Thanh-Nhật (1894-1895) và phải nhượng toàn bộ chủ quyền Đài Loan cùng Bành Hồ cho Đế quốc Nhật Bản. Những người mong muốn vẫn được làm thần dân của Nhà Thanh có 2 năm chuyển tiếp để bán các tài sản của mình và chuyển về đại lục. Chỉ có rất ít người Đài Loan thực hiện được điều này

Vào ngày 25 tháng 5 năm 1895, một nhóm quan chức cấp cao trung thành với Nhà Thanh đã tuyên bố thành lập Đài Loan Dân chủ Quốc để chống lại sự kiểm soát sắp tới của người Nhật. Các lực lượng Nhật Bản đã tiến vào thủ phủ Đài Nam và dập tắt sự kháng cự này vào ngày 21 tháng 10 năm 1895.

Những người Nhật sau đó đã công nghiệp hóa hòn đảo; họ mở rộng đường sắt và các mạng lưới giao thông khác, xây dựng một hệ thống bảo vệ sức khỏe trải rộng và xây dựng hệ thống trường công. Trong thời kỳ này, cả sản lượng lúa gạo và mía đều tăng lên. Năm 1939, Đài Loan là nơi sản xuất đường lớn thứ bảy trên thế giới. Tuy nhiên, người Đài Loan và thổ dân chỉ được xếp là công dân hạng hai và hạng ba. Các vụ đấu tranh lớn tiếp tục diễn ra trong thập kỷ đầu, Nhật Bản đã tiến hành trên 160 trận chiến để hủy diệt các bộ tộc thổ dân Đài Loan trong suốt 51 năm cai trị hòn đảo Khoảng năm 1935, Nhật Bản bắt đầu kế hoạch đồng hóa trên phạm vi toàn đảo để quản lý vững chắc hòn đảo và người dân được dạy là phải tự coi mình là người Nhật. Trong Thế Chiến II, hàng chục nghìn người Đài Loan đã phục vụ trong quân dội Nhật Bản. Chẳng hạn, anh trai của cựu Tổng thống Trung Hoa Dân Quốc Lý Đăng Huy đã phục vụ trong hải quân Nhật Bản và chết trong khi làm nhiệm vụ tại Philippines vào tháng 2 năm 1945.

Hải quân Đế quốc Nhật Bản hoạt động chủ yếu bên ngoài Đài Loan. "Nhóm bổn phận phương Nam" có căn cứ bên ngoài Trường Đại học Đế quốc Taihoku (Taihoku nghĩa là Đài Bắc). Nhiều lực lượng Nhật Bản tham gia vào trận Không chiến Đài Loan-Okinawa đặt căn cứ tại Đài Loan. Các căn cứ quân sự và trung tâm công nghiệp quan trọng của Nhật Bản ở khắp nơi tại Đài Loan, như Cao Hùng, đã trở thành mục tiêu của các vụ ném bom ác liệt của Hoa Kỳ.

Nhật Bản mất quyền kiểm soát Đài Loan sau khi bại trận trong Thế Chiến II và Văn kiện Đầu hàng của Nhật Bản được ký vào ngày 14 tháng 8 năm 1945. Nhưng sự kiểm soát của Nhật Bản đã có tác động lâu dài đối với Đài Loan, nhất là văn hóa Đài Loan. Nhiều cơ sở hạ tầng của Đài Loan được bắt đầu xây dựng dưới thời Nhật quản lý. Dinh Tổng thống hiện nay cũng được xây trong thời kỳ này. Năm 1938, có khoảng 309.000 người Nhật định cư tại Đài Loan, hầu hết họ đã hồi hương sau chiến tranh.

 Thời kỳ Trung Hoa Dân Quốc
 Thời kỳ thiết quân luật Quốc Dân Đảng
Hội nghị Cairo diễn ra từ 22 đến 26 tháng 11 năm 1943 tại Cairo, Ai Cập đã xác định lập trường của phe Đồng Minh chống lại Nhật Bản trong Thế Chiến II, và giải quyết các vấn đề hậu chiến ở châu Á. Một trong ba điều khoản chính của Tuyên bố Cairo là "Tất cả các lãnh thổ mà Nhật Bản đã chiếm đoạt từ Trung Quốc, bao gồm Mãn Châu, Đài Loan và Bành Hồ, sẽ được hoàn trả lại cho Trung Hoa Dân Quốc". Tuy nhiên, nhiều thay đổi đã diễn ra khiến cho văn kiện này đơn thuần chỉ là một phát biểu với mục đích soạn thảo một Hiệp ước Hòa bình sau chiến tranh.

Vào ngày 25 tháng 10 năm 1945, Hải quân Hoa Kỳ đã chở binh lính Trung Hoa Dân Quốc đến Đài Loan để tiếp nhận việc đầu hàng của lực lượng quân sự Nhật Bản tại Đài Bắc (trước đó gọi theo cách đọc tiếng Nhật là Taihoku). Toàn quyền Ando Rikichi và các chỉ huy cấp dưới của tất cả các lực lượng trên đảo đã ký vào văn kiện đầu hàng và trao cho đại diện Trung Hoa Dân Quốc. THDQ đã tuyên bố đây là ngày "Ngày Trao lại Đài Loan". Chính quyền THDQ tại Đài Loan được thiết lập một cách miễn cưỡng và không ổn định, cộng vào đó là những khó khăn về kinh tế, đặc biệt là nạn lạm phát cao. Hơn nữa, xung đột văn hóa và ngôn ngữ giữa người Đài Loan và người đại lục nhanh chóng dẫn đến việc mất đi sự ủng hộ rộng rãi cho chính quyền mới. Điều này lên đến cực điểm trong một chuỗi các xung đột ác liệt giữa quân THDQ và người Đài Loan, gồm 228 vụ việc với ước tính 20.000-30.000 dân thường đã bị Quân đội Trung Hoa Dân Quốc hành quyết trong Bạch sắc khủng bố''. Cùng với đó là một trong những thiết quân luật được áp đặt lâu nhất trên thế giới với trên 38 năm, với kết quả là hàng nghìn người Đài Loan đã bị bắt giữ, tra tấn, bỏ tù và hành hình vì các hành vi chống đối Quốc Dân Đảng. Những người này chủ yếu thuộc tầng lớp trí thức và tầng lớp có địa vị xã hội. Năm 2008, một lời xin lỗi chính thức đã được đưa ra cho các hành động này, tuy nhiên vẫn chưa hề có một sự bồi thường hay đền bù nào cho các nạn nhân hay gia đình của họ

Năm 1949, trong Nội chiến Trung Quốc, chính quyền Trung Hoa Dân Quốc do Tưởng Giới Thạch lãnh đạo đã triệt thoái khỏi Nam Kinh để di chuyển đến Đài Bắc, thành phố lớn nhất Đài Loan khi đó. Trung Hoa Dân Quốc tiếp tục tuyên bố chủ quyền trên toàn "Trung Quốc", theo định nghĩa của THDQ là bao gồm Trung Quốc đại lục, Đài Loan, Ngoại Mông (tức Mông Cổ) và các khu vực khác. Các lãnh thổ duy nhất không thuộc Đài Loan vẫn còn nằm dưới sự kiểm soát của THDQ là Kim Môn và Mã Tổ. Tại Trung Quốc đại lục, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa thành lập và tuyên bố mình là đại diện hợp pháp duy nhất cho cả Trung Quốc (bao gồm cả Đài Loan) và Trung Hoa Dân Quốc không còn tồn tại

Khoảng 2 triệu người, gồm chủ yếu là quân nhân, các thành viên Quốc dân đảng và các thành phần trí thức và doanh nhân quan trọng, đã di tản từ Trung Quốc đại lục và di chuyển đến Đài Loan trong thời gian đó. Cộng thêm vào đó, chính quyền Quốc dân đảng đã chuyển đến Đài Bắc nhiều tài sản quốc gia như dự trữ vàng và ngoại tệ. Từ thời kỳ này cho đến những năm 1980, Đài Loan được dưới thiết quân luật. Không có sự khác biệt nào dù là nhỏ giữa Quốc dân đảng và chính quyền, tài sản công, tài sản nhà nước, và sở hữu của đảng đều có thể chuyển đổi cho nhau. Nhân viên chính quyền và đảng viên không thể phân biệt được, với nhiều công chức, viên chức được kết nạp là đảng viên Quốc dân đảng.

Trung Hoa Dân Quốc vẫn duy trì là một nhà nước độc đảng trên thực tế theo thiết quân luật theo "Điều khoản Tạm thời có hiệu lực trong thời kỳ Phiến loạn Cộng sản" từ 1948 đến 1987. Sau đó, Tổng thống Tưởng Kinh Quốc và Lý Đăng Huy đã dần dần tiến hành một hệ thống tự do hóa và dân chủ hóa. Với việc chuyển sang chế độ dân chủ, vấn đề vị thế chính trị Đài Loan lại nổi lên là một vấn đề tranh cãi (trước đây những ý kiến không phải là thống nhất dưới quyền của THDQ đều bị cấm đoán).

Do Nội chiến Trung Quốc không hề có thỏa thuận ngừng bắn, THDQ đã củng cố các căn cứ quân sự của mình trên khắp Đài Loan. Trong nỗ lực này, quân đội Quốc Dân đảng trước đây đã xây dựng Quốc lộ Ngang Trung tâm đảo (Trung hoành công lộ) qua hẻm núi Taroko (Thái Các Lỗ) vào thập niên 1950. Hai bờ eo biển Đài Loan vẫn tiếp tục giao chiến lẻ tẻ và hiếm khi công khai chi tiết ra bên ngoài cho đến thập niên 1960 với cực điểm là Cuộc khủng hoảng Eo biển Đài Loan lần thứ hai vào tháng 9 năm 1958 khi tên lửa Nike Hercules đã từng được triển khai. Hiện các thế hệ tên lửa đạn đạo thế hệ mới nhất đã được thay thế cho hệ thống Nike Hercules trước đây trên khắp hòn đảo.

Trong thập kỷ 1960 và 1970, Đài Loan đã phát triển một cách nhanh chóng và công nghiệp hóa mạnh đất nước với một nền kinh tế bền vững và năng động, trở thành một trong bốn con hổ châu Á trong khi vẫn duy trì thiết quân luật và dưới sự cầm quyền độc đảng của Quốc Dân đảng. Vì lợi ích trong Chiến tranh lạnh, hầu hết các quốc gia phương Tây và Liên Hợp Quốc coi Trung Hoa Dân Quốc là chính quyền hợp pháp duy nhất của Trung Quốc cho đến thập niên 1970, khi hầu hết các nước bắt đầu chuyển sang công nhận Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa.

Hậu thiết quân luật
Người kế nghiệp của Tưởng Giới Thạch là con trai Tưởng Kinh Quốc. Sau khi thay thế cha mình, ông đã bắt đầu tự do hóa nền chính trị Đài Loan. Năm 1984, ông đã lựa chọn Lý Đăng Huy, một nhà kỹ trị người Đài Loan làm phó tổng thống. Năm 1986, Đảng Dân Tiến (DPP) được thành lập và được coi là đảng đối lập đầu tiên ở Đài Loan. Một năm sau, Tưởng Kinh Quốc đã nới lỏng thiết quân luật.

Sau khi Tưởng Kinh Quốc qua đời, phó tổng thống Lý Đăng Huy đã trở thành Tổng thống người Đài Loan đầu tiên của Trung Hoa Dân Quốc. Ông tiếp tục dân chủ hóa chính quyền và giảm sự tập trung của chính phủ vào vấn đề Trung Quốc đại lục. Dưới thời ông cầm quyền, Đài Loan đã trải qua một thời kỳ địa phương hóa mà trong đó văn hóa và lịch sử Đài Loan được coi trọng trong lòng văn hóa Trung Hoa tương phản với chính sách ban đầu của Quốc Dân đảng là coi trọng tính đồng nhất của Trung Hoa. Những cải cách của Lý Đăng Huy bao gồm chuyển việc in giấy bạc từ Ngân hàng tỉnh Đài Loan sang Ngân hàng Trung ương và chuyển hầu hết các công việc của chính quyền tỉnh Đài Loan cho chính quyền Trung ương. Chế độ đại diện cho các tỉnh tại Đại lục trước đây cũng bị bãi bỏ, phản ánh thực tế là Trung Hoa Dân Quốc không quản lý Trung Quốc đại lục. Hạn chế việc sử dụng tiếng Phúc Kiến Đài Loan trong truyền thông đại chúng và trường học cũng đã được nới lỏng. Trong những năm sau đó, Lý Đăng Huy vướng vào một vụ rắc rối về vấn đề tham nhũng về đất đai và mua bán vũ khí mặc dù đã không có vụ luận tội nào được diễn ra.

Thập kỷ 1990, Trung Hoa Dân Quốc tiếp tục các cải cách dân chủ, Tổng thống Lý Đăng Huy đã tái cử trong lần bầu cứ phổ thông đầu tiên được tổ chức vào năm 1996. Năm 2000, Trần Thủy Biển thuộc Đảng Dân Tiến (DPP) đã trở thành tổng thống đầu tiên của Trung Hoa Dân Quốc không phải là thành viên Quốc Dân đảng, ông đã tái cử trong cuộc bầu cử năm 2004. Tình trạng phân cực chính trị nổi bật tại Đài Loan với sự hình thành các đảng trong Liên Hiệp Lam (Phiếm Lam), dẫn đầu là Quốc Dân đảng, chủ trương thống nhất Trung Quốc và các đảng thuộc Liên Hiệp Lục (Phiếm Lục) do Đảng Dân Tiến lãnh đạo với chủ trương Đài Loan độc lập.

Vào ngày 30 tháng 12 năm 2007, Đảng Dân Tiến đã phê chuẩn một nghị quyết yêu cầu tách rời tính đồng nhất với Trung Quốc và kêu gọi ban hành một hiến pháp mới của một "quốc gia bình thường". Đảng này cũng kêu gọi hoàn toàn sử dụng từ 'Đài Loan' và loại bỏ tên gọi Trung Hoa Dân Quốc. Trần Thủy Biển đã tổ chức 2 cuộc trưng cầu dân ý về phòng thủ đất nước và gia nhập Liên Hợp Quốc vào các năm 2004 và 2008 nhưng đều thất bại vì số người đi bỏ phiếu dưới 50%. Ông sau đó đã phải đối mặt với các cáo buộc tham nhũng và phải ngồi tù.

Quốc Dân đảng đã trở thành đa số trong cuộc bầu cử Nghị viện tháng 1 năm 2008 và ông Mã Anh Cửu cũng đã đắc cử tổng thống cùng năm, chính sách của ông là chấn hưng kinh tế và thiết lập mối quan hệ tốt hơn với Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Ông bắt đầu nhiệm kỳ vào ngày 20 tháng 5 năm 2008. Một phần của chính sách là tận dụng sức mạnh phát triển kinh tế của CHNDTH. Tuy nhiên, một số nhà phân tích cho rằng xung đột quân sự với CHNDTH vẫn sẽ không giảm nhiệt.

Địa lý

Hòn đảo Đài Loan nằm cách bờ biển đông nam Trung Quốc đại lục khoảng 180 km qua eo biển Đài Loan. Diện tích của đảo là 35.801 km² (13.822,8 mi²). Biển Hoa Đông nằm ớ phía bắc, phía tây là biển Philippines, eo biển Luzon thẳng hướng về phía nam và phía tây-nam của hòn đảo là Biển Đông. Đảo có sự tương phản giữa 2/3 lãnh thổ, chủ yếu ở phía đông gồm chủ yếu là các vùng đồi núi hiểm trở, có tới 5 dãy núi chạy từ bắc xuống nam của đảo. Đồng bằng tập trung ở phía tây và cũng là nơi sinh sống của hầu hết cư dân Đài Loan. Điểm cao nhất Đài Loan là Ngọc Sơn cao tới 3.952 mét và 5 ngọn núi khác có độ cao trên 3.500 mét. Đài Loan được xếp là hòn đảo cao thứ tư trên thế giới. Công viên Quốc gia Taroko (Thái Các Lỗ) nằm ở vùng đồi núi phía đông của hòn đảo là một ví dụ điển hình cho địa chất, công viên có các hẻm núi và bị xói mòn bởi một dòng sông chảy siết.

Khí hậu
Đài Loan có khí hậu nhiệt đới đại dương. Phần phía bắc của đảo có mùa mưa từ cuối tháng một cho đến cuối tháng 3 do gió mùa đông bắc đem tới. Hòn đảo có khí hậu nóng, ẩm từ tháng 6 đến tháng 9. Vùng trung và nam đảo không có gió mùa đông bắc vào mùa đông. Các thiên tai như bão và động đất thường xuyên xảy ra tại hòn đảo

Đài Loan có một mật độ dân số cao với nhiều nhà máy, điều này đã làm cho nhiều khu vực trên đảo đã bị ô nhiễm nặng nề. Đáng chú ý là các khu ngoại ô phía nam Đài Bắc và phía tây Đài Nam và phía nam của Cao Hùng. Trong quá khứ, Đài Bắc đã phải đối mặt với vấn đề ô nhiễm vì có nhiều phương tiện giao thông và nhà máy, nhưng cùng với việc bắt buộc sử dụng xăng không chì và thành lập Cơ quan Bảo vệ Môi trường, chất lượng không khí của Đài Loan đã được cải thiện rất nhiều. Xe tay ga, đặc biệt là xe có động cơ hai thì có thể bắt gặp mọi nơi tại Đài Loan, cũng góp một phần nhỏ vào nạn ô nhiễm.

Nhân khẩu

Dân tộc

Dân số Đài Loan năm 2011 ước tính khoảng 23,2 triệu người, hầu hết trong số đó cư trú tại đảo Đài Loan. Khoảng 98% là người Hán. Trong số đó, 86% có nguồn gốc là những người nhập cư từ trước năm 1949, được gọi là (本省人 Běnshěng rén, bản tỉnh nhân). Nhóm này thường được gọi là "người Đài Loan bản địa" tuy nhiên thổ dân Đài Loan mới thực sự là những người định cư sớm hơn. Bản tỉnh nhân bao gồm 2 phân nhóm: người gốc Phúc Kiến (70% dân số), những người này di cư từ vùng ven biển phía nam Phúc Kiến từ thế kỷ XVII; người Khách Gia (15% dân số) và có nguồn gốc từ tỉnh Quảng Đông. Một số bản tỉnh nhân không thường xuyên sử dụng tiếng Phổ thông, thay vào đó họ sử dụng tiếng Đài Loan và tiếng Khách Gia.

12% dân số là "ngoại tỉnh nhân" (外省人 Waishěng rén), nhóm này gồm có những người đã di cư từ Trung Quốc đại lục sau Nội chiến Trung Quốc cùng với Quốc Dân Đảng và hậu duệ của họ. Hầu hết ngoại tỉnh nhân chủ yếu nói tiếng Phổ thông.

Khoảng 2% dân số Đài Loan, vào khoảng 458.000 người được liệt kê là thổ dân Đài Loan, họ được chia tiếp thành 13 nhóm chính là: Ami, Atayal, Paiwan, Bunun, Rukai, Puyuma, Tsou, Saisiyat, Tao (Yami), Thao, Kavalan, Truku và Sakizaya

Ngôn ngữ
Tiếng Phổ thông chuẩn (hay còn gọi là tiếng Quan thoại) được công nhận là ngôn ngữ chính thức của Trung Hoa Dân Quốc, ngôn ngữ này được đại đa số dân chúng sử dụng. Khoảng 70% người dân Đài Loan là người gốc Phúc Kiến và họ nói cả tiếng Đài Loan (một phương ngữ của tiếng Mân Nam) và tiếng Phổ thông. Tiếng Phổ thông là ngôn ngữ chủ yếu trong giảng dạy tại trường học từ khi Nhật Bản rút quân khỏi hòn đảo vào những năm 1940. Nhóm người Khách Gia, chiếm khoảng 15% dân số, sử dụng tiếng Khách Gia. Các nhóm thổ dân hầu hết nói ngôn ngữ bản địa của họ, mặc dù hầu hết họ cũng có thể nói tiếng Phổ thông. Các ngôn ngữ thổ dân không thuộc về tiếng Hán hay Ngữ hệ Hán-Tạng mà thuộc Ngữ hệ Nam Đảo

Mặc dù tiếng Phổ thông là ngôn ngữ giảng dạy trong trường học và chiếm ưu thế trên truyền hình và phát thanh, các ngôn ngữ hay phương ngôn khác đã chứng kiến một sự hồi sinh trong đời sống công cộng tại Đài Loan, chủ yếu là từ thập niên 1990 sau khi các hạn chế về ngôn ngữ được nới lỏng. Một phần lớn trong dân chúng có thể nói tiếng Đài Loan, và nhiều người khác cũng có thể hiểu ngôn ngữ này ở những mức độ khác nhau. Những người già từng được giáo dục dưới thời kỳ Nhật Bản chiếm đóng (1895-1945) đều có thể nói được tiếng Nhật.

Tiếng Anh là ngôn ngữ phổ biến tại Đài Loan, một số trường tư có quy mô lớn đã tiến hành giảng dạy bằng tiếng Anh. Tiếng Anh là bắt buộc trong chương trình giảng dạy khi các học sinh bước vào trường tiểu học. Tiếng Anh khá được đề cao trong các trường học Đài Loan

Tôn giáo

Trên 93% dân số Đài Loan trung thành với một sự kết hợp đa thần giáo gồm tôn giáo cổ Trung Hoa, Phật giáo, Khổng giáo và Đạo giáo; 3,9% dân số theo Công giáo Rôma (2,6% Kháng Cách và 1,3% Công giáo) và dưới 2,5% theo các tôn giáo khác, như Hồi giáo. Đa số Thổ dân Đài Loan theo Công giáo với 64% số người theo tôn giáo này, các nhà thờ là một điểm nhấn khiến các ngôi làng của họ trở nên khác biệt với làng của người Phúc Kiến hay Khách Gia

Văn hóa

Văn hóa Đài Loan là một sự pha trộn của nhiều dòng khác nhau, kết hợp chặt chẽ với các yếu tố của văn hóa cổ truyền Trung Hoa, vốn là nguồn gốc lịch sử và dân tộc của đa số cư dân hiện nay, văn hóa Nhật Bản, tín ngưỡng Khổng Tử và các sắc màu đến từ Phương Tây.

Sau khi dời đến Đài Loan, Quốc Dân Đảng đã áp đặt các phong tục chính thống của văn hóa truyền thống Trung Hoa cho văn hóa Đài Loan. Chính quyền tổ chức các chương trình về nghệ thuật thư pháp, thư họa, nghệ thuật cổ truyền và ca kịch Trung Hoa.

Kể từ phong trào địa phương hóa tại Đài Loan bắt đầu vào những năm 1990. Đặc điểm của văn hóa Đài Loan đã biểu hiện rõ nét hơn. Đặc tính chính trị, cùng với hơn một trăm năm tách biệt vở Trung Quốc đại lục đã khiến cho văn hóa truyền thống cũng có nhiều khác biệt trong nhiều lĩnh vực, như ẩm thực và âm nhạc.

Tình trạng của văn hóa Đài Loan đang là đề tài tranh luận. Người ta mâu thuẫn với nhau khi xếp loại văn hóa Đài Loan là một dạng văn hóa địa phương Trung Hoa hay là một nền văn hóa riêng. Nói tiếng Đài Loan đã trở thành một biểu tượng cho phong trào địa phương hóa và là tượng trưng cho đặc điểm của người Đài Loan.

Một trong các sức hút lớn nhất của Đài Loan là Bảo tàng Cung điện Quốc gia, nơi đây lưu giữ 650.000 hiện vật đồ đồng, ngọc bích, tư pháp, thư họa và gốm sứ Trung Hoa và được coi là một trong là một trong các bộ sưu tầm lớn nhất của nghệ thuật và đồ cổ Trung Hoa trên toàn thế giới. Quốc Dân Đảng đã di chuyển bộ sưu tầm này từ Tử Cấm Thành ở Bắc Kinh năm 1949 khi họ chạy đến Đài Loan. Bộ sưu tầm này ước tính chiếm tới khoảng 1/10 kho tàng văn hóa Trung Hoa và chỉ 1% trong số đó được thay phiên nhau trưng bày. Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa cho rằng bộ sưu tầm này đã bị ăn cắp và chúng thuộc về Trung Quốc về mặt luật pháp, nhưng Đài Loan trên thực tế đã bảo vệ được chúng khỏi những cuộc phá hoại nếu chúng còn nằm ở đại lục, đặc biệt là trong thời kỳ Cách mạng Văn hóa.

Karaoke, một hình thức giải trí của văn hóa Nhật Bản, vô cùng phổ biến tại Đài Loan, tại đây chúng được gọi là KTV. Ngành kinh doanh KTV hoạt động giống như mô hình một khách sạn, được chia thành các phòng nhỏ và phòng khiêu vũ phù hợp với số khách trong nhóm. Nhiều KTV hợp tác với các nhà hàng, quán giải khát để tổ chức các hoạt động phục vụ đầy đủ cho các gia đình, bạn bè hoặc bạn kinh doanh.

Kinh tế

Đài Loan đã công nghiệp hóa một cách nhanh chóng trong nửa cuối của thế kỷ XX, và điều này được mệnh danh là "Kỳ tích Đài Loan" (台灣奇蹟 Đài Loan cơ tích). Đài Loan cùng với Hàn Quốc, Hồng Kông và Singapore được gọi là bốn con rồng châu Á (hay bốn con hổ châu Á).

Năm 1962, Đài Loan có thu nhập quốc dân (GNP) đầu người là 170 đô la Mỹ, chỉ tương được với Zaire và Cộng hòa Congo. Năm 2008 thu nhập quốc dân đầu người đã lên tới 33.000 đô là Mỹ, Chỉ số Phát triển Con người (HDI) cũng tương đương với các nước phát triển. HDI của Đài Loan năm 2007 là 0,943 (xếp thứ 27, rất cao), và 0,868 năm 2010 (xếp thứ 18, rất cao) theo cách tính mới của Liên Hợp Quốc.

Đài Loan ngày nay có một nền kinh tế năng động, tư bản, dựa vào xuất khẩu đi cùng với việc dần dần giảm sự can dự của nhà nước trong đầu tư và thương mại quốc tế. Một số ngân hàng và các hãng công nghiệp lớn do chính quyền điều hành đã được tư nhân hóa. Tăng trưởng GDP thực trung bình là 8% trong suốt gần 3 thập kỷ gần dây. Xuất khẩu là động lực chính cho công nghiệp hóa. Thặng dư thương mại khá lớn và dự trữ ngoại hối của Đài Loan đứng thứ 5 thế giới tỉnh đến 31 tháng 12 năm 2007

Đóng góp của nông nghiệp trong nền kinh tế Đài Loan là rất nhỏ, chỉ chiếm 2% so với 35% vào năm 1952. Từ những năm 1980, các ngành công nghiệp sử dụng nhiều nhân công đã dần di dời ra hải ngoại và được thay thế với các ngành đòi hỏi tính kỹ thuật cũng như vốn đầu tư lớn. Các khu công nghệ cao đã có mặt tại tất cả các vùng tại Đài Loan. Đài Loan trở thành một trong các nhà đầu tư nước ngoài chính tại Trung Quốc đại lục, Thái Lan, Indonesia, Philippines, Malaysia và Việt Nam. Theo ước tính năm 2003, có khoảng 50.000 doanh nhân và người làm ăn cũng như gia đình của họ sống tại CHNDTH

Xem thêm
 Tỉnh Đài Loan (Trung Hoa Dân Quốc)
 Tỉnh Phúc Kiến (Trung Hoa Dân Quốc)
 Lịch sử Trung Hoa Dân Quốc
 Vị thế chính trị của Đài Loan
 Kỳ tích Đài Loan
 Làn sóng Đài Loan
 Đài Loan (Trung Quốc)
 Đài Loan độc lập
 Trung Hoa Đài Bắc
 Tỉnh Đài Loan (Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa)
 Trung Quốc Quốc Dân Đảng

Tham khảo

Đảo của châu Á


title: Anthophora senilis

text:
Anthophora senilis là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Eversmann mô tả khoa học năm 1846.

Chú thích

Tham khảo

Anthophora
Động vật được mô tả năm 1846


title: Hydropsyche cora

text:
Hydropsyche cora là một loài Trichoptera trong họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Tham khảo

Trichoptera miền Tân bắc
Hydropsyche


title: Tournans

text:
Tournans là một xã của tỉnh Doubs, thuộc vùng Bourgogne-Franche-Comté, miền đông nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Doubs

Tham khảo

INSEE
IGN
Tournans on the regional Web site

Xã của Doubs


title: Cardiotarsus gardineri

text:
Cardiotarsus gardineri là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Fleutiaux miêu tả khoa học năm 1922.

Chú thích

Tham khảo

Cardiotarsus


title: Hinacourt

text:
Hinacourt  là một xã ở tỉnh Aisne, vùng Hauts-de-France thuộc miền bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Aisne

Tham khảo

Xã của Aisne


title: Mae Wong (huyện)

text:
Mae Wong () là một huyện (amphoe) ở phía tây của tỉnh Nakhon Sawan, phía bắc Thái Lan.

Lịch sử
Tiểu huyện (King Amphoe) Mae Wong được lập ngày 1 tháng 4 năm 1992, khi sáu tambon Mae Wong, Mae Le, Wang San, Khao Chon Kan, Pang Sawan và Huai Nam Hom đã được tách ra từ huyện Lat Yao. Huai Nam Hom đã được đưa trở lại huyện Lat Yai ngày 1 tháng 12 năm 1994.
 Ngày 11 tháng 10 năm 1997, tiểu huyện đã được nâng cấp thành huyện.

Địa lý
Mae Wong là tên con sông bên trong Vườn quốc gia Mae Wong.

Các huyện giáp ranh (từ phía bắc theo chiều kim đồng hồ) là Pang Sila Thong và Khanu Woralaksaburi của tỉnh Kamphaeng Phet, Lat Yao, Chum Ta Bong và Mae Poen của tỉnh Nakhon Sawan, và Umphang của tỉnh Tak.

Hành chính
Huyện này được chia thành 4 phó huyện (tambon), các đơn vị này lại được chia ra thành 67 làng (muban). Không có khu vực thành thị (thesaban), có 4 Tổ chức hành chính tambon.

Số 2 là Huai Nam Hom đã được chuyển cho Lat Yao.

Tham khảo

Liên kết ngoài
amphoe.com

Mae Wong


title: Opostega symbolica

text:
Opostega symbolica là một loài bướm đêm thuộc họ Opostegidae. Nó được Edward Meyrick miêu tả năm 1914. Nó được tìm thấy ở Natal, Nam Phi.

Chú thích

Tham khảo

Opostega


title: Andrena khabarovi

text:
Andrena khabarovi là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Osytshnjuk mô tả khoa học năm 1986.

Chú thích

Tham khảo

K
Động vật được mô tả năm 1986


title: 10481 Esipov

text:
10481 Esipov (1982 QK3) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 23 tháng 8 năm 1982 bởi N. S. Chernykh ở Đài vật lý thiên văn Crimean.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 JPL Small-Body Database Browser ngày 10481 Esipov

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1982


title: Phyllodytes auratus

text:
Phyllodytes auratus là một loài ếch thuộc họ Nhái bén.
Đây là loài đặc hữu của hòn đảo Trinidad trong Republic của Trinidad và Tobago.
Its natural habitat of tropical montane forest and elfin woodland at elevations có khoảng 800 mét and 940 mét is often shrouded in cool misty cloud cover. Commonly referred to as the El Tucuche Golden Tree Frog, its presence has been confirmed only at the summits of two mountains; El Cerro del Aripo và El Tucuche, (the two highest peaks ở Trinidad).
Phyllodytes auratus is closely associated with the giant Bromeliaceae Glomeropitcairnia erectiflora. Water collects in between the bracts of these plants and the frogs lay their eggs and the tadpoles develop entirely withtrong subsequently formed pools.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 Hardy, J. 2004. Phyllodytes auratus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 7 năm 2007.
 Murphy, J.C. 1997. Amphibians and reptiles of Trinidad and Tobago. Malabar. Florida.

Phyllodytes
Động vật Trinidad và Tobago
Động vật đặc hữu Trinidad và Tobago


title: Sân bay quốc tế Bandar Abbas

text:
Sân bay quốc tế Bandar Abbas  là một sân bay ở Bandar Abbas, tỉnh lỵ tỉnh Hormozgān của Iran. Sân bay này có 2 đường cất hạ cánh dài 3660 m và 3457 m bề mặt nhựa đường.

Các hãng hàng không và các tuyến điểm
Hiện có các hãng hàng không sau đang hoạt động tại sân bay này:

Tan nạn và sự cố
Chuyến bay số 655 của Iran Air

Tham khảo

Liên kết ngoài

Sân bay Iran


title: Calophyllum trapezifolium

text:
Calophyllum trapezifolium là một loài thực vật có hoa thuộc họ Clusiaceae.
Loài này chỉ có ở Sri Lanka.

Chú thích

Tham khảo

 World Conservation Monitoring Centre 1998. Calophyllum trapezifolium. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 7 năm 2007.

trapezifolium
Thực vật Sri Lanka


title: Vidius

text:
Vidius là một chi bướm ngày thuộc họ Bướm nâu.

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Moncini


title: 2113 Ehrdni

text:
2113 Ehrdni (1972 RJ2) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 11 tháng 9 năm 1972 bởi N. S. Chernykh ở Đài vật lý thiên văn Crimean.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser 2113 Ehrdni

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1972


title: HMS Bellona (63)

text:
HMS Bellona (63) là một tàu tuần dương hạng nhẹ của Hải quân Hoàng gia Anh Quốc, là chiếc dẫn đầu của một lớp phụ gồm bốn chiếc thuộc lớp tàu tuần dương Dido, được đưa ra hoạt động trong Chiến tranh Thế giới thứ hai. Sau chiến tranh, nó được chuyển cho
Hải quân Hoàng gia New Zealand mượn vào năm 1946. Trong dư âm của vụ binh biến Hải quân Hoàng gia New Zealand 1947, 140 thủy thủ của nó đã không quay trở lại tàu để phản đối mức lương thấp và điều kiện làm việc tồi tệ, cũng như việc đối xử những đồng đội của họ; 52 người đã bị kết tội đào ngũ, trong khi những người khác phải chịu những hình phạt khác nhau. Bellona được trả cho Hải quân Anh vào năm 1956. Nó bị tháo dỡ hai năm sau đó.

Thiết kế và chế tạo
Bellona được chế tạo theo một thiết kế của lớp Dido được cải tiến, đôi khi gọi là Dido Nhóm 2 hoặc nhóm phụ Bellona, chỉ với bốn tháp pháo 5,25 inch thay vì năm, và một dàn hỏa lực phòng không được cải tiến, sử dụng hệ thống điều khiển hỏa lực góc cao và điều khiển điện từ xa. Nó được chế tạo tại xưởng đóng tàu của hãng Fairfield Shipbuilding and Engineering Company tại Govan, Scotland; được đặt lườn vào ngày 30 tháng 11 năm 1939. Nó được hạ thủy vào ngày 29 tháng 9 năm 1942 và đưa ra hoạt động vào ngày 29 tháng 10 năm 1943. Cái tên Bellona của nó được đặt theo Nữ thần Chiến tranh của La Mã.

Lịch sử hoạt động

Hải quân Hoàng gia Anh
Bellona tham gia hộ tống nhiều đoàn tàu vận tải vượt biển Bắc Cực đến Nga cả trước và sau cuộc Đổ bộ Normandy. Trước ngày D, nó được điều chuyển đến khu vực eo biển Anh Quốc đảm trách việc tuần tra thay thế cho chiếc tàu chị em HMS Charybdis, vốn bị đánh chìm bởi bom lượn điều khiển bằng vô tuyến. Khi về đến Plymouth, Bellona được bổ sung những thiết bị gây nhiễu tín hiệu vô tuyến được sử dụng để điều khiển bom. Bellona được điều về một nhóm bao gồm bảy tàu khu trục, trong đó có HMS Tartar, một lực lượng mang mật danh 'Bạch Tuyết và bảy chú lùn'.

Vào ban ngày, lực lượng này thả neo tại eo biển Plymouth làm nhiệm vụ phòng không cho Plymouth. Lúc hoàng hôn, dưới sự che chở của bóng đêm đồng thời giữ im lặng vô tuyến và radar, lực lượng di chuyển hết tốc độ đến bờ biển nước Pháp nhằm giữ chân các tàu khu trục lớp Narvik của Đức đang bị mắc kẹt lại Brest. Lực lượng quay trở lại Plymouth vào lúc bình minh. Vào ban ngày, việc tuần tra eo biển thuộc trách nhiệm của Không quân Hoàng gia Anh.

Vào ngày D, nhiệm vụ của Bellona là giúp hỗ trợ bãi Omaha, phần do Hoa Kỳ phụ trách. Các thiết giáp hạm Hải quân Hoa Kỳ USS Texas và USS Arkansas cũng có mặt tại đây. Khi Lục quân phát triển cuộc tấn công, Bellona bắn pháo vào các mục tiêu sâu trong đất liền do máy bay trinh sát hay sĩ quan trên bờ chỉ điểm. Nhiều lần Bellona đã phải quay trở lại Plymouth tiếp thêm đạn dược hay thay các nòng pháo bị hao mòn. Vào ban đêm, nó tiến sát bờ bắn pháo can thiệp hay quấy rối.

Đến tháng 7 năm 1944, Bellona hỗ trợ cho cuộc không kích bằng tàu sân bay nhắm vào thiết giáp hạm Tirpitz, nhưng quay trở lại khu vực eo biển Anh Quốc trong tháng tiếp theo để tấn công các đoàn tàu vận tải ven biển Đức tại vịnh Biscay và ngoài khơi bờ biển Brittany.

Bellona quay trở lại vùng biển phía Bắc cho đến hết chiến tranh trong nhiệm vụ hộ tống vận tải cùng các cuộc càn quét bằng tàu sân bay và tàu tuần dương dọc theo bờ biển Na Uy, trước khi đi đến Copenhagen thuộc Đan Mạch khi Đức đầu hàng vào tháng 5 năm 1945. Sau chiến tranh nó nằm trong thành phần Hải đội Tuần dương 10 cho đến năm 1946, khi nó được cho Hải quân Hoàng gia New Zealand mượn.

Hải quân Hoàng gia New Zealand
Trong tháng 3 và tháng 4 năm 1947, Bellona tham gia các cuộc thực tập huấn luyện cùng với Hải quân Hoàng gia Australia. Chiếc tàu tuần dương quay trở về Devonport vào cuối tháng 4, khi thủy thủ đoàn được nghỉ một ngày phép để tham gia các sự kiện và lễ hội nhân Ngày ANZAC vào thứ sáu 25 tháng 4. Cho dù con tàu đã bỏ lỡ cuộc binh biến chính vào lúc đầu tháng, nhân sự bên trên Bellona quan tâm đến việc đối xử đối với đồng đội của họ; và sau giữa trưa, khoảng 100 thủy thủ đã tập trung tại Quay Street, Auckland, và quyết định không quay trở lại phục vụ. Họ thảo ra một danh sách gồm ba thỉnh cầu: lương của Hải quân phải được tăng lên tương xứng với của Lục quân và Không quân Hoàng gia New Zealand, thành lập các ủy ban lo việc cải thiện phúc lợi cho binh lính cấp thấp, và các thủy thủ tham gia vụ binh biến trước sẽ không bị ngược đãi hay trừng phạt. Có thêm 40 thủy thủ được tập trung trước khi lên chiếc Bellona bị thu hút vào vụ binh biến. Để đối phó, thuyền trưởng của Bellona cho toàn bộ được nghỉ phép cuối tuần.

Vào thứ hai 28 tháng 4, một lá thư liệt kê những yêu cầu của nhóm binh biến được trao cho thuyền trưởng, với ý định sẽ được chuyển cho Ủy ban Hải quân. Thay vì giải quyết những điểm bị phàn nàn, Ủy ban Hải quân New Zealand lại công bố thủy thủ nào không quay trở lại phục vụ vào sáng thứ ba 29 tháng 4 sẽ bị xem là vắng mặt không phép. Lúc điểm danh buổi sáng, 52 người đã không quay lại. Những thủy thủ này được cho là đã đào ngũ, cho dù Hải quân có quy định đào ngũ là khi một người phải vắng mặt đến bảy ngày; nếu như vậy, họ bị mất hết mọi khoảng lương và phụ cấp chưa được chi trả. Vấn đề bắt giữ các thủy thủ cũng được đặt ra, nhưng thuyền trưởng của con tàu đã từ chối đề nghị này. Từ ngày xảy ra binh biến cho đến ngày 23 tháng 6, khi Bellona lên đường cho chuyến đi tiếp theo, có 32 người quay trở lại tàu. Những hình phạt khác nhau đã được dành cho họ, từ tội "cố ý bất tuân mệnh lệnh" cho đến "tham gia nổi loạn không kèm theo bạo động", và các thủy thủ đã bị hình phạt giam giữ cho đến 92 ngày.

Vào năm 1951, chiếc tàu tuần dương tham gia một cuộc tập trận đa quốc gia tại vùng biển Australia. Trong cuộc thực tập, một máy bay Hawker Sea Fury từ tàu sân bay HMAS Sydney vô tình bắn bốn rocket thực tập vào cấu trúc thượng tầng của chiếc tàu. Chỉ có những hư hại nhẹ, và cho dù một cuộc điều tra đã kết luận rằng viên phi công đã vô tình ấn nút khai hỏa, người ta khám phá sau đó rằng một vài tần số tín hiệu phát ra từ ăn-ten vô tuyến của Sydney có thể đã kích hoạt mạch khai hỏa của chiếc máy bay.

Bellona quay trở lại quyền kiểm soát của Hải quân Hoàng gia Anh sau việc chuyển giao chiếc HMS Royalist vào năm 1956. Đến ngày 5 tháng 2 năm 1958, nó được kéo đến xưởng Briton Ferry của hãng Thomas W Ward Ltd. để được tháo dỡ.

Chú thích

Tham khảo

 WWII cruisers
 HMS Bellona at Uboat.net

Lớp tàu tuần dương Dido
Tàu tuần dương của Hải quân Hoàng gia Anh
Tàu tuần dương trong Thế Chiến II
Tàu tuần dương của Hải quân Hoàng gia New Zealand


title: Triviella lowtheri

text:
Triviella lowtheri là một loài ốc biển nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Triviidae.

Chú thích

Tham khảo

Triviella


title: Aristaea atrata

text:
Aristaea atrata là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Madagascar.

Ấu trùng ăn Rubiaceae species. Chúng có thể ăn lá nơi chúng làm tổ.

Chú thích

Tham khảo

Aristaea


title: Girlfriend (bài hát của Paul McCartney)

text:
"Girlfriend" là một bài hát do Paul McCartney sáng tác. McCartney nghĩa rằng Michael Jackson có thể sẽ thích thu âm bài hát này và đã đề nghị điều này với Jackson tại một bữa tiệc ở Hollywood. Jackson đã tuyên bố trong một cuộc phỏng vấn vào những năm 1970 rằng ông là một fan hâm mộ của ban nhạc The Beatles và cơ hội để hát lại một bài hát của McCartney đã giúp ông truyền cảm hứng cho dự án tiếp theo của mình. Tuy nhiên, McCartney đã ghi âm cùng với ban nhạc Wings, và phát hành trong album London Town (1979). Sau đó, Quincy Jones đã đề xuất ý tưởng cho Jackson thu âm lại ca khúc này để đưa vào album Off the Wall (1979). Jones không biết rằng bài hát ban đầu đã được viết dành cho Jackson. "Girlfriend" đã được phát hành thành đĩa đơn trong năm 1980, tại Vương quốc Anh như là đĩa đơn thứ năm và cuối cùng từ Off the Wall. Điều này được chứng minh là một đĩa đơn hit lớn cho Jackson và một trong những bản thu âm đầu tiên của một bài hát Paul McCartney. Đây cũng được xem là một bài hit được đánh giá cao của Jackson và là một trong những bản thu âm đầu tiên ông thu âm một bài hát Paul McCartney.

McCartney và Jackson sau đó tiếp tục hợp tác cùng nhau trong "The Girl Is Mine" từ album Thriller, "Say Say Say" và cuối cùng là "The Man". Năm 1985, Jackson đã mua lại ATV Music Publishing (tổ chức nắm giữ hầu hết các bài hát Beatles) mà gây nên sự phản bác bởi McCartney.

Danh sách track

Đĩa đơn Liên hiệp Anh
 "Girlfriend" – 3:04
 "Bless His Soul" (với The Jacksons)

Tham khảo

Đĩa đơn năm 1980
Bài hát của Michael Jackson
Bài hát của Paul McCartney
Pop ballad
Bài hát năm 1978
Đĩa đơn của hãng Epic Records
R&B ballad
Bài hát viết bởi Paul McCartney


title: Tưởng Dân Bảo

text:
Tưởng Dân Bảo (1907-1947), bí danh Võ Văn Tính, là một nhà cách mạng Việt Nam. Ông là một trong những thành viên quan trọng của Việt Nam Quốc dân Đảng trong thời kỳ mới thành lập, về sau chuyển sang hoạt động cho Đảng Cộng sản Đông Dương. Ông cũng là người chịu trách nhiệm tổ chức đoàn tàu ra đón tù chính trị Côn Đảo về Nam Bộ sau khi Cách mạng tháng 8 thành công.

Thân thế
Ông sinh năm Đinh Mùi 1907, tại làng Tó, tổng Tả Thanh Oai, huyện Thanh Oai, phủ Ứng Hòa, tỉnh Hà Đông (nay thuộc xã Tả Thanh Oai, huyện Thanh Trì, Hà Nội). Theo trang web của họ tộc Tưởng làng Tả Thanh Oai, ông thuộc đời thứ 19, chi 2, ngành hai nhánh 3 của họ tộc này. Ông là con thứ năm của cụ Tưởng Văn Tự và bà Trịnh Thị Tiến.

Lúc lên 5, ông theo gia đình ra cư trú tại Hải Phòng. Thuở nhỏ, ông từng đi học và có bằng Tiểu học Pháp – Việt (d’étude Primaire d’élémentaire). Do hoàn cảnh gia đình sa sút, năm 18 tuổi, ông phải bỏ dở việc học để đi làm nuôi thân, đi làm thư ký đánh máy cho một công sở thuộc chính quyền thành phố. Do thái độ khinh thị của những người thực dân đối với người bản xứ, đã hình thành tinh thần dân tộc trong ông, định hướng cho quá trình hoạt động cách mạng của ông sau này.

Nhiệt tình yêu nước
Chỉ sau một thời gian ngắn, ông bỏ việc, thoát ly gia đình, tham gia hoạt động tích cực trong tổ chức Nam Đồng Thư xã cùng một số bạn bè thân thiết cùng chí hướng, ban ngày đi bán báo, bán bánh mì, viết báo để kiếm sống, ban đêm dành nhiều thời gian đọc sách báo trao đổi tình hình thời sự trong nước và thế giới, ngõ hầu tìm đường cách mạng. Sau khi Việt Nam Quốc dân Đảng thành lập, ông được bầu làm Trưởng ban Trinh sát, được phân công phụ trách Việt Nam khách sạn (Việt Nam hôtel) ở Hà Nội, một tổ chức kinh doanh tạo nguồn tài chính cho đảng, đồng thời là nơi liên lạc hội họp của đảng. Khách sạn có một dàn nhạc dân tộc trong đó ông trực tiếp chơi đàn tranh, đàn tính, kéo nhị trình bày và phổ biến các bài ca yêu nước. Lúc đó ông vừa tròn 20 tuổi.

Mặc dù tổ chức bí mật, nhưng những hoạt động non nớt của các đảng viên Việt Nam Quốc dân Đảng nhanh chóng bị chính quyền thực dân phát hiện và chú ý theo dõi. Ngày 9 tháng 2 năm 1929, dù không được sự đồng ý của Tổng bộ, ba đảng viên của Việt Nam Quốc dân đảng là Nguyễn Văn Viên, Nguyễn Văn Lân và Nguyễn Đức Lung đã tổ chức Vụ ám sát Bazin, một trùm mộ phu thực dân, tại Chợ Hôm, Hà Nội. Nhân sự kiện này, chính quyền thực dân Pháp khởi sự đàn áp khắp nơi nhằm tiêu diệt tiềm lực của Việt Nam Quốc dân Đảng. Hơn 200 đảng viên và cơ sở bị bắt, trong đó có cả Tưởng Dân Bảo, Nhượng Tống, bị bắt đưa ra Hội đồng đề hình (Commission criminelle) để xét xử. Ngày 3 tháng 7 năm 1929, Hội đồng đề hình tuyên án 78 người từ 2 đến 15 năm tù, thêm 5 năm biệt xứ. Là một yếu nhân của Đảng, Tưởng Dân Bảo bị tuyên án 10 năm cấm cố và bị lưu đày ra Côn Đảo. Vụ án làm rúng động dư luận bấy giờ, lần đầu tiên dân chúng Việt Nam biết đến danh xưng Việt Nam Quốc dân Đảng.

Trở thành người Cộng sản tại Côn Đảo
Tại Côn Đảo, Tưởng Dân Bảo ông được tiếp xúc với nhiều tù chính trị thuộc các đảng phái khác nhau, đặc biệt với những đảng viên Cộng sản như Tôn Đức Thắng, Lê Duẩn, Nguyễn Văn Linh, Phạm Văn Đồng… Ông cùng một số đảng viên Việt Nam Quốc dân Đảng khác như Tô Hiệu, Trần Huy Liệu, Nguyễn Phương Thảo (sau là Trung tướng Nguyễn Bình)... bắt đầu có sự tán đồng với đường lối hoạt động của những người Cộng sản.

Đứng trước nguy cơ bị tiêu diệt hoặc tan rã, các lãnh đạo còn lại của Việt Nam Quốc dân Đảng, đứng đầu là Nguyễn Thái Học, quyết định Tổng khởi nghĩa với phương châm nổi tiếng: "Không thành công cũng thành nhân". Do thiếu chuẩn bị và tổ chức kém, tổng khởi nghĩa của Việt Nam Quốc dân Đảng nhanh chóng bị chính quyền thực dân ngăn ngừa và đàn áp. Lãnh tụ Nguyễn Thái Học lên đoạn đầu đài, nhiều đảng viên tích cực bị bắt và đi đày. Côn Đảo tiếp nhận thêm nhiều đảng viên Việt Nam Quốc dân Đảng. Cùng với Trần Huy Liệu, Tưởng Dân Bảo tích cực tuyên truyền vận động các đảng viên Quốc dân đảng chuyển sang đường lối của Cộng sản. Chính hành động này đã làm cho các đảng viên Quốc dân đảng bảo thủ kết tội phản bội cho ông và một số đồng chí của mình. Trần Huy Liệu bị cắt cổ, Tưởng Dân Bảo bị đâm họng, Nguyễn Phương Thảo (tức Nguyễn Bình) bị đâm mù một mắt, nhưng may mắn cả ba vẫn giữ được tính mạng. Từ đó, ông chính thức ly khai Quốc dân đảng, gia nhập Đảng Cộng sản Đông Dương năm 1935.

Từ Hải Phòng đến Sài Gòn
Năm 1936, Mặt trận Bình dân lên cầm quyền tại Pháp, do áp lực phong trào đòi thả tù chính trị ở Đông Dương, chính quyền thực dân buộc phải trả tự do cho nhiều tù nhân chính trị, trong đó có Tưởng Dân Bảo, Nguyễn Văn Linh, Hoàng Quốc Việt, Nguyễn Công Hòa…

Được trả tự do, ông về Hải Phòng tạm ở nhà anh ruột là Tưởng Văn Thọ. Hàng tuần ông phải lên Sở mật thám trình diện một lần, vì vẫn bị quản thúc. Ông cũng liên lạc với một số bạn cũ như ông Phạm Quang Chúc (Hà Nội), Nguyễn Quốc Bảo (Hải Phòng). Do sự giới thiệu của ông Nguyễn Quốc Bảo, ông cùng ông Nguyễn Văn Linh và một số đồng chí vào tạm lánh ở đồn điền trồng chẩu gần Nghĩa Trang cách thị xã Thanh Hóa 10 km, do bà Nguyễn Thị Thảo, chị gái ông Nguyễn Quốc Bảo trông nom. Tình cảm giữa ông và bà Thảo nhanh chóng phát triển. Hai người kết hôn chỉ một năm sau, năm 1937.

Năm 1939, chính phủ Mặt trận Bình dân đổ, chính quyền thực dân tăng cường đàn áp các phòng trào đấu tranh giành độc lập của người bản xứ. Cơ sở của vợ chồng ông bị phát hiện là nơi lui tới của nhiều đảng viên Cộng sản và có nguy cơ bị bắt, do đó ông bà tạm chạy lánh về Thái Bình, Hà Nội, Hải Phòng và đến năm 1941, ông bà vào đến Sài Gòn.

Tại Sài Gòn, ông bà được ông Nguyễn Sơn Hà giao cho việc quản lý một cửa hàng sơn Resitanco ở 97 đường Charner Sài Gòn (nay là đường Nguyễn Huệ).

Bấy giờ Khởi nghĩa Nam Kỳ bị đàn áp, nhiều cơ sở Cộng sản bị tan vỡ, cửa hàng 97 Charner trở thành cơ sở liên lạc và nuôi các cán bộ Cộng sản như Nguyễn Văn Linh, Nguyễn Kim Cương, Hoàng Quốc Việt. Năm 1943, ông được cử làm Xứ ủy viên Xứ ủy Nam Kỳ.

Sự nghiệp còn dang dở
Năm 1945, ngay sau khi giành được chính quyền tại Sài Gòn, đích thân Bí thư Xứ ủy Trần Văn Giàu ra lệnh thành lập một ban chuyên trách lấy tên là "Ủy ban Ủng hộ Chính trị phạm" do ông Đào Duy Kỳ làm Chủ tịch và các ông Nguyễn Công Trung và Tưởng Dân Bảo, sau bổ sung thêm ông Lý Văn Chương, làm Ủy viên, với mục đích tổ chức đón các tù nhân chính trị từ Côn Đảo trở về đất liền. Ông đi theo tàu Phú Quốc, do ông Bảy Ngạnh làm thuyền trưởng đã cập bến Côn Đảo đầu tiên vào trưa ngày 20 tháng 9 năm 1945, dẫn đầu đoàn tàu gồm hơn 30 ghe tàu đón chính trị phạm, và 2 ngày sau, ngày 22 tháng 9 năm 1945, đã đưa được hơn 2.300 người (trong đó có 1.825 tù chính trị) về đến Đại Ngãi (nay thuộc huyện Long Phú, Sóc Trăng). Do đêm 22 rạng 23 tháng 9 năm 1945, quân Anh - Pháp nổ súng tái chiếm Sài Gòn, nên đoàn được bố trí về nghỉ ngơi ở trường Taberd Sóc Trăng trước khi nhận nhiệm vụ mới ở nơi khác.

Khi quân Pháp phá vỡ vòng vây Sài Gòn và đánh lấn ra các tỉnh Nam và Trung Bộ, cuối tháng 10 năm 1945, ông được cử làm Bí thư Tỉnh ủy kiêm Chủ tịch Ủy ban Kháng chiến Hành chính tỉnh Châu Đốc, đồng thời là Cố vấn cho Hội Khơ Me Cứu quốc. Đầu năm 1946, ông được cử làm Thanh tra chính trị miền Tây Nam Bộ.

Tháng 6 năm 1946, ông bị quân Pháp bắt được cùng với em ruột là Tưởng Huấn Hải, và bị giải về Cần Thơ giao cho sở Mật thám lấy khẩu cung. Sau một tuần lễ bị tra tấn, hai anh em ông bị giải về giam tại Khám Lớn Sài Gòn giao cho Tòa án binh xét xử. Vì không có chứng cớ buộc tội, Tòa án buộc phải tha bổng ông Hải, nhưng vẫn giam giữ ông. Do sức khỏe suy giảm và có sự can thiệp của một luật sư người Pháp do vợ ông thuê nên được tạm tha về Bệnh viện Chợ Rẫy chữa trị.

Tháng 11 năm 1946, Khu trưởng Khu 7 Nguyễn Bình, người đồng chí và bạn tù cũ ở Côn Đảo, ra lệnh cho Ban công tác thành phố tổ chức giải cứu đưa ông ra chiến khu Đông Thành. Tuy nhiên, sức khỏe không chưa kịp hồi phục thì tháng 6 năm 1947, do trận càn của quân Pháp vào chiến khu Đông Thành (nay thuộc Đức Huệ, Long An), ông bị cảm lạnh đột ngột không kịp cứu chữa và đã qua đời, hưởng dương 40 tuổi.

Mặc dù trong điều kiện chiến tranh, tang lễ của ông vẫn được Khu trưởng Nguyễn Bình tổ chức tang lễ rất trọng thể và tuyên dương danh hiệu liệt sĩ. Tiểu sử của ông được đăng trên báo Xứ ủy Nam Kỳ trong một khung đen hình chữ nhật.

Vinh danh
Sau khi qua đời, thi hài ông được an táng tại vùng Đồng Tháp Mười. Do hoàn cảnh chiến tranh, nơi an táng của ông bị thất lạc vị trí, mãi đến năm 1987, các bạn đồng chí của ông mới tìm được và quy tập hài cốt ông về Nghĩa trang Liệt sĩ Thành phố Hồ Chí Minh. Lễ truy điệu ông được Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức trọng thể, với sự tham dự của người bạn đồng chí cũ của ông là ông Nguyễn Văn Linh, bấy giờ là Tổng bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam.

Ghi nhận công lao của ông, nhà nước Việt Nam đã truy tặng ông Huân chương Hồ Chí Minh.

Đời tư
Năm 1937, ông lập gia đình với bà Nguyễn Thị Thảo. Bà tên thật là Nguyễn Thị Nghĩa, còn gọi là Ký Nghĩa, sinh năm 1908. Bà là em ruột của nhà tư sản dân tộc Nguyễn Sơn Hà và chị ruột ông Nguyễn Quốc Bảo. Bà cũng từng là một đảng viên Việt Nam Quốc dân Đảng, từng cùng Nguyễn Thị Bắc, Nguyễn Thị Giang, Nguyễn Thị Nhất, Đoàn Thị Tâm mở cửa hàng nữ trang ở phố Hàng Da, thực chất là cơ sở của Trung ương Quốc dân Đảng.

Bà cùng các con sống tại Sài Gòn từ năm 1945 đến khi qua đời năm 1988 do bị cảm sốt và huyết áp, thọ 80 tuổi.

Ông bà có với nhau 4 người con:

 Tưởng Thị An, gái, sinh năm 1939
 Tưởng Thị Bình, gái, sinh năm 1941
 Tưởng Thị Quý, gái, sinh năm 1943
 Tưởng Dân Quyền, trai, sinh năm 1945

Chú thích

Tham khảo
 Hồi ký Trần Văn Giàu
 Nguyễn Thị Kim Dung (đồng tác giả), "Tưởng Dân Bảo – một chiến sĩ cách mạng kiên trung", Tạp chí Giáo dục Lý Luận, Học viện chính trị - Hành chính quốc gia Hồ Chí Minh, Học viện chính trị - Hành chính khu vực I, số 8 – 2009, trang 37 – 40.
 Hồi ký của ông Tưởng Huấn Hải, em ruột ông Tưởng Dân Bảo
 Các tư liệu do vợ và các con ông Tưởng Dân Bảo cung cấp
 Mạc Đại, "Tưởng Dân Bảo - Người thuyền trưởng dũng cảm", Thanh niên Bán nguyệt san

Người Hà Tây
Việt Nam Quốc dân Đảng
Bí thư Tỉnh ủy Châu Đốc
Chủ tịch Ủy ban Kháng chiến Hành chính tỉnh Châu Đốc
Huân chương Hồ Chí Minh


title: Amegilla grandiceps

text:
Amegilla grandiceps là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Friese mô tả khoa học năm 1905.

Chú thích

Tham khảo

Amegilla
Động vật được mô tả năm 1905


title: La Rixouse

text:
La Rixouse là một xã trong vùng hành chính Franche-Comté, thuộc tỉnh Jura, quận Saint-Claude, tổng Saint-Claude. Tọa độ địa lý của xã là 46° 28' vĩ độ bắc, 05° 53' kinh độ đông. La Rixouse nằm trên độ cao trung bình là 732 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 443 mét và điểm cao nhất là 996 mét. Xã có diện tích 12.59 km², dân số vào thời điểm 1999 là 215 người; mật độ dân số là 17 người/km².

Thông tin nhân khẩu

Địa điểm tham quan
Nhà thờ trong làng được xây dựng trong thế kỉ thứ 17.

Xem thêm
Xã của tỉnh Jura

Tham khảo

INSEE
IGN

Xã của Jura


title: Rasihia

text:
Rasihia là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Acronictinae


title: Leucophlebia xanthopis

text:
Leucophlebia xanthopis là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae. Nó được tìm thấy ở Cộng hòa Dân chủ Congo và Tanzania.
Nó giống với loài Leucophlebia afra nhưng khác khu vực màu hồng ở cánh và thân sáng hơn và đậm hơn.

Chú thích

Tham khảo

Leucophlebia


title: Tennessee Valley Authority

text:
Tennessee Valley Authority (viết tắt là TVA) là một tập đoàn của chính phủ liên bang Hoa Kỳ được thành lập bởi Quốc hội vào tháng 5 năm 1933 với trách nhiệm là cung cấp vận tải, phòng ngừa lụt, điện, phân bón, và phát triển kinh tế trong khu vực Thung lũng Tennessee, một khu vực bị Đại Suy thoái ảnh hưởng nghiêm trọng. TVA không chỉ tạo ra để cung cấp điện, mà còn là một cơ quan phát triển kinh tế cho khu vực bằng cách dùng các nhà chuyên môn liên bang và điện lực để hiện đại hóa xã hội và kinh tế khu vực một cách nhanh chóng.

Khái quát
Ngày 18 tháng 5 năm 1933, tổng thống Franklin Delano Roosevelt ký Đạo luật Tennessee Valley Authority, thành lập Tennessee Valley Authority.

Là một nhà phát điện, cơ quan này được phép ký hợp đồng dài hạn (20 năm) bán điện cho các cơ quan chính phủ và tư nhân, xây dựng đường dây điện đến những nơi chưa có điện và thành lập các luật lệ mua bán lại và phân phát điện. Vì thế, TVA chẳng những là một nhà cung cấp điện, nó còn là một nhà tạo quy định.

Ngày nay, TVA là công ty điện công cộng lớn nhất Hoa Kỳ, phát điện đến 8,5 triệu thuê bao trong Thung lũng Tennessee. Nó bán sỉ điện cho 158 nhà phân phát và bán thẳng đến 61 khách hàng công nghiệp và chính phủ. Điện lực của TVA đến từ các đập thủy lực, nhà máy điện bằng xăng dầu, nhà máy điện hạt nhân, động cơ tuốc bin khí, và tuốc bin gió.

Trong thập niên 1920 và những năm trong thời kỳ Đại Suy thoái, người Mỹ đã bắt đầu ủng hộ ý tưởng công trình hạ tầng kỹ thuật được cộng đồng làm chủ, đặc biệt là các nhà máy thủy điện. Ý tưởng các phương tiện phát điện của nhà nước bán điện cho các nhà phân phát công cộng là một khái niệm gây tranh cãi cho đến ngày nay.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang web chính thức

Công ty năng lượng Hoa Kỳ
Công ty thành lập năm 1933
Cơ quan độc lập thuộc Chính phủ Hoa Kỳ


title: Serramonacesca

text:
Serramonacesca là một đô thị thuộc tỉnh Pescara trong vùng Abruzzo của Ý. Ý. Đô thị này có diện tích 23 km², dân số năm 2001 là 619 người. Các làng trực thuộc:. Các đô thị giáp ranh gồm: Casalincontrada (CH), Lettomanoppello, Manoppello, Pretoro (CH), Roccamontepiano (CH)

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Pescara


title: Paratriarius zonula

text:
Paratriarius zonula là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Baly miêu tả khoa học năm 1889.

Chú thích

Tham khảo

Paratriarius


title: Eurytides iphitas

text:
The Yellow Kite Swallowtail (Eurytides iphitas) là một loài bướm ngày thuộc họ Papilionidae. Nó là loài đặc hữu của Brasil.

Nguồn
 Gimenez Dixon, M. 1996. Eurytides iphitas. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 31 tháng 7 năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

Động vật Brasil
Eurytides
Động vật đặc hữu Brasil


title: Kuchelmiß

text:
Kuchelmiß là một đô thị thuộc huyện Rostock (trước thuộc huyện huyện Güstrow), bang Mecklenburg-Vorpommern, Đức. Đô thị này có diện tích 37,46 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 936 người.

Tham khảo

Xã của bang Mecklenburg-Vorpommern
Xã và đô thị ở huyện Rostock


Giải vô địch bóng đá trong nhà Đông Nam Á () là giải bóng đá giữa các đội tuyển bóng đá trong nhà các quốc gia Đông Nam Á do Liên đoàn bóng đá Đông Nam Á (AFF) tổ chức. Giải đấu được tổ chức lần đầu tiên vào năm 2001 diễn ra hai năm một lần cho đến năm 2005, kể từ đó đến nay, giải diễn ra hàng năm.

Vòng loại World Cup khu vực châu Á

Ghi chú:
Úc gia nhập Giải vô địch bóng đá trong nhà Đông Nam Á năm 2007
 Giải vô địch bóng đá trong nhà thế giới (1989, 1992, 1996, 2000, 2004) Úc gia nhập được vượt qua vòng loại bởi khu vực châu Đại Dương**

Các trận chung kết và trận tranh hạng ba

(*) Tổ chức vào đầu năm 2017

Bảng xếp hạng

<div id="1">* = chủ nhà

Thành tích của các đội tuyển
Tính đến 2017

Chú giải
1st – Vô địch
2nd – Á quân
3rd – Hạng ba
4th – Hạng tư
DNP = Không tham dự
GS = Vòng bảng
N/A = Không phải là một thành viên AFF
     – Chủ nhà

Bảng tổng điểm
Tính đến kết thúc bán kết năm 2017.

Nguồn:

Tham khảo

Liên kết ngoài
  trên trang chủ của Liên đoàn bóng đá Đông Nam Á

Giải đấu bóng đá trong nhà quốc tế

Giải đấu của Liên đoàn bóng đá Đông Nam Á
Giải thi đấu bóng đá trong nhà châu Á


title: Parker Posey

text:
Parker Christian Posey (sinh ngày 8 tháng 11 năm 1968) là một nữ ca sĩ và nhạc sĩ người Mỹ.
Cô đã trở nên nổi tiếng trong thập niên 1990, sau một loạt vai diễn trong nhiều phim độc lập nổi tiếng. Do đó, cô đã được mệnh danh là "Nữ hoàng của Indies".

Posey sinh ra tại Baltimore, Maryland, con gái của Lynda, một đầu bếp và Chris Posey.

Tham khảo

Nữ ca sĩ Mỹ
Nữ diễn viên đến từ thành phố New York
Nữ diễn viên điện ảnh Mỹ
Nữ diễn viên Mỹ thế kỷ 20
Nữ diễn viên Mỹ thế kỷ 21
Nữ diễn viên truyền hình Mỹ
Sinh năm 1968
Nhân vật còn sống
Tín hữu Công giáo La Mã Hoa Kỳ
Nữ diễn viên Mississippi
Người Manhattan


title: Gangloffsömmern

text:
Gangloffsömmern là một đô thị thuộc huyện Sömmerda trong bang Thüringen, nước Đức. Đô thị này có diện tích 14,58 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2006 là 1131 người.

Tham khảo


title: Koceljeva

text:
Koceljeva (Коцељева) là một đô thị ở huyện Mačva của Serbia. Năm 2002, dân số thị xã là 4.645 người còn dân số của đô thị là 15.636 người.

Các khu dân cư

Đô thị Koceljeva có các khu dân cư sau:
 Koceljeva
 Batalage
 Brdarica
 Bresnica
 Galović
 Goločelo
 Gradojević
 Donje Crniljevo
 Draginje
 Družetić
 Zukve
 Kamenica
 Ljutice
 Mali Bošnjak
 Svileuva
 Subotica
 Ćukovine

Thông tin nhân khẩu (điều tra năm 2002)

Các dân tộc sinh sống ở đô thị Koceljeva:
 người Serb = 14.593
 Người Digan= 826
 Dân tộc khác

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Koceljeva

Trung Serbia
Huyện Mačva
Đô thị Trung Serbia


title: Megachile anatolica

text:
Megachile anatolica là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Rebmann mô tả khoa học năm 1968.

Chú thích

Tham khảo

A
Động vật được mô tả năm 1968


title: Holnon

text:
Holnon  là một xã ở tỉnh Aisne, vùng Hauts-de-France thuộc miền bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Aisne

Tham khảo

Xã của Aisne


title: (121513) 1999 UJ6

text:
{{DISPLAYTITLE:(121513) 1999 UJ6}}

(121513) 1999 UJ6 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện qua chương trình tiểu hành tinh Beijing Schmidt CCD ở trạm Xinglong ở tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc ngày 28 tháng 10 năm 1999.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 121001–122000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1999
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Lịch sử Liên Xô (1917–1927)

text:
Lịch sử Liên xô có nguồn gốc từ cuộc Cách mạng Nga năm 1917. Những người Bolshevik, dưới sự lãnh đạo của Vladimir Lenin, đã xuất hiện trở thành lực lượng chính trị chủ chốt tại thủ đô Đế quốc Nga cũ, dù họ gặp phải một cuộc nội chiến đấu lâu dài và đẫm máu với lực lượng Bạch vệ. Những người Bolshevik bắt đầu được gọi là Đảng Cộng sản Nga (Bolshevik), và Hồng quân của họ cuối cùng giành chiến thắng trong cuộc Nội chiến. Từ những lãnh thổ của Đế chế Nga cũ, nhà nước Cộng hoà Xô viết Nga xuất hiện, cùng với các nước cộng hoà Ukraina, Belarusia, và Transcaucasia cuối cùng thống nhất lại để hình thành nên Liên bang Cộng hoà Xã hội chủ nghĩa Xô viết (Liên Xô).

Cách mạng Nga năm 1917

Trong Thế chiến I, nước Nga Sa hoàng trải qua một nạn đói và sụp đổ kinh tế. Quân đội đã mất tinh thần của Nga phải chịu những thất bại nặng nề, và nhiều binh sĩ bỏ trốn khỏi mặt trận. Sự bất bình với chế độ quân chủ và chính sách theo đuổi chiến tranh của nó gia tăng. Sa hoàng Nicholas II thoái vị tháng 2 năm 1917 sau khi những cuộc nổi loạn lan rộng tại Petrograd.

Một chính phủ lâm thời được lập ra, đầu tiên dưới sự lãnh đạo của Prince Georgy Yevgenyevich Lvov, và sau đó bởi Aleksandr Kerensky, nhưng nó vẫn tiếp tục theo đuổi cuộc chiến, dù có nhiều lời kêu gọi nước Nga tìm kiếm một giải pháp hoà bình. Chính phủ lâm thời cũng không thể thực hiện những cải cách ruộng đất do giới nông dân yêu cầu, đây là lực lượng chiếm hơn tám mươi phần trăm dân số Nga.

Bên trong quân đội, sự chống đối và đảo ngũ lan khắp; giới trí thức bất bình vì sự chậm trễ của những cuộc cải cách, nghèo đói trở thành kinh niên và bất bình đẳng thu nhập gia tăng khi chính phủ lâm thời ngày càng trở nên độc đoán và có xu hướng chuyển thành một hội đồng quân sự. Các binh sĩ đảo ngũ quay lại các thành phố và trao vũ khí của mình cho các công nhân nhà máy đang tức giận. Các điều kiện tại các khu vực đô thị trở nên rất thích hợp cho một cuộc cách mạng.

Từ tháng 2 đến tháng 10 năm 1917, quyền lực của chính phủ lâm thời luôn bị thách thức. Một hệ thống 'quyền lực kép' xuất hiện, theo đó Chính phủ Lâm thời chỉ giữ quyền lực lý thuyết, họ ngày càng bị phản đối bởi Xô viết Petrograd, nằm dưới quyền điều khiển của những người Menshevik và những người cách mạng xã hội chủ nghĩa, cả hai đảng dân chủ xã hội về chính trị đều thuộc quyền của những người Bolshevik. Xô viết lựa chọn cách không buộc thực hiện những thay đổi thêm nữa trong chính phủ bởi họ tin rằng cuộc Cách mạng tháng 2 là một cuộc cách mạng dân chủ tư sản Nga sẽ có nhiệm vụ thực hiện các cải cách dân chủ và tới lượt nó sẽ dẫn tới một cuộc cách mạng vô sản, tuy nhiên, họ vẫn là một cơ quan quyền lực to lớn.

Thất bại của những chiến dịch quân sự vào mùa hè năm 1917 và những cuộc phản kháng tại thủ đô khiến binh lính bị gọi lại các thành phố vào cuối tháng 8 để tái lập trật tự. Tuy nhiên, thay vì thiết lập hoà bình, họ lại gia nhập với những người nổi dậy và chính phủ cùng quân đội càng bị căm ghét. Trong thời gian này, sự ủng hộ dành cho đảng Bolshevik gia tăng và một trong những cá nhân lãnh đạo của nó, Leon Trotsky được bầu làm chủ tịch Xô viết Petrograd, ông cũng chịu trách nhiệm bảo vệ thành phố, và vì thế, là người chỉ huy các lực lượng vũ trang của thành phố.

Ngày 24 tháng 10, Chính phủ Lâm thời quay sang chống lại những người Bolshevik, bắt giữ các nhà hoạt động và phá huỷ các phương tiện tuyên truyền. Những người Bolshevik coi đây là một sự tấn công chống lại Xô viết của Nhân dân và lật đổ Chính phủ Lâm thời, chiếm quyền lãnh đạo ngày 25 tháng 10. Những người Menshevik và cánh hữu của phe Cách mạng Xã hội chủ nghĩa, tức giận trước những hành động được tiến hành dưới danh nghĩa Xô viết, rời khỏi cơ cấu, nhường lại quyền kiểm soát cho những người Bolshevik và trở thành phe Cách mạng Xã hội chủ nghĩa Cánh tả. Ngày 25 tháng 10 năm 1917 Sovnarkom được thành lập và sau này được Hiến pháp Nga năm 1918 luật hoá trở thành cơ quan hành chính của Đại hội các Xô viết; tới ngày 6 tháng 1 năm 1918 VTsIK đã phê chuẩn việc giảm tán bởi những người Bolshevik Hội đồng Lập pháp Nga, từng có dự định trở thành hình thức thường trực của chính phủ do cuộc bầu cử năm 1917 lập ra và do Chính phủ Lâm thời Nga lãnh đạo.

Nội chiến Nga

Trước cuộc cách mạng, học thuyết về chủ nghĩa tập trung dân chủ của Bolshevik cho rằng chỉ một tổ chức bí mật và được tổ chức chặt chẽ mới có khả năng lật đổ chính phủ; sau cuộc cách mạng, họ cho rằng chỉ một tổ chức như thế mới có khả năng chống lại những kẻ thù địch trong nước và nước ngoài. Việc chiến đấu trong cuộc nội chiến buộc đảng phải đưa những ý tưởng đó vào thực hiện.

Cho rằng cách mạng không cần một tổ chức nghị viện đơn giản mà là một đảng của hành động sẽ hoạt động như một cơ quan lãnh đạo có tính khoa học, một đội tiền phong của những người hoạt động cách mạng và một tổ chức kiểm soát từ trung ương, Đại hội 10 của Đảng cấm các phe phái trong đảng, ban đầu nó chỉ được coi là một biện pháp tạm thời sau cú sốc của cuộc Nổi dậy Kronstadt. Họ cũng cho rằng đảng phải là một cơ cấu tinh hoa của những nhà cách mạng chuyên nghiệp hiến dâng đời mình cho lý tưởng và thực hiện các quyết định của đảng với một ý chí sắt đá, vì thế đảng đi theo mục tiêu đưa những nhà hoạt động trung thành chịu trách nhiệm lãnh đạo các định chế chính trị cũ và mới, các đơn vị quân đội, các nhà máy, bệnh viện, trường đại học và các cơ sở cung cấp lương thực. Trái ngược với cơ sở này, hệ thống nomenklatura (chỉ định từ bên trên) sẽ phát triển và trở thành một cách thực thi tiêu chuẩn.

Theo lý thuyết này, hệ thống đó sẽ có dân chủ bởi mọi cơ quan lãnh đạo của đảng đều sẽ được bầu lên từ bên dưới, nhưng cũng được tập trung hoá bởi các cơ quan bên dưới sẽ có trách nhiệm phải giải thích với tổ chức cấp trên. Trên thực tế, hệ thống "tập dung dân chủ" mang tính tập trung trung ương, với những quyết định từ bên trên bao giờ cũng có sức nặng hơn các quyết định của tổ chức bên dưới, và thành phần cơ cấu tổ chức bên dưới phần lớn là do sự quyết định của các thành viên tổ chức cấp cao hơn. Cùng với thời gian, các cán bộ đảng sẽ ngày càng trở nên chuyên môn và chuyên nghiệp. Việc xin vào đảng phải đòi hỏi trải qua các kỳ thi, các khoá học đặc biệt, các trại đặc biệt, các trường học và việc giới thiệu bởi ba đảng viên cũ.

Tháng 12 năm 1917, Cheka được thành lập trở thành lực lượng an ninh nội bộ đầu tiên của những người Bolshevik. Sau này nó đổi tên thành GPU, OGPU, MVD, NKVD và cuối cùng là KGB. Trong thời Nội chiến, ngày 5 tháng 9 năm 1918 Cheka được trao trách nhiệm quét sạch những tàn tích của chế độ Sa hoàng, những đảng đối lập cánh tả như phái Cách mạng Xã hội chủ nghĩa và những nhóm chống Bolshevik như người Cossack, các nhóm dân tộc ly khai. Nói như Felix Dzerzhinsky, lãnh đạo đầu tiên của Cheka, tháng 6 năm 1918 trên tờ, Đời sống Mới: "Chúng ta là đại diện của sự trấn áp có tổ chức - điều này phải được nói rất rõ ràng - sự trấn áp như vậy hiện nay là cần thiết trong các điều kiện chúng ta hiện trải qua trong một thời điểm của cách mạng,"

Những người ủng hộ chính quyền Nga Hoàng vùng dậy bạo động và nhận được sự hỗ trợ từ 14 quốc gia tư bản, dẫn tới nhiều năm nội chiến toàn diện, và chỉ kết thúc vào năm 1922 với chiến thắng thuộc về Hồng quân.

Các đồng minh của quân Bạch vệ đã đem quân tới Nga tham chiến:
 50.000 quân Tiệp Khắc
 28.000 quân Nhật Bản
 24.000 quân Hy Lạp (ở Krym và Ukraina)
 15.500 quân Mỹ
 12.000 quân Ba Lan
 4.000 quân Canada
 4.000 quân Serbia
 4.000 quân România
 2.000 quân Ý
 1.600 quân Anh
 760 quânPháp

Chiến tranh Nga - Ba Lan (1919-1921)
Xem bài chính về Chiến tranh Nga - Ba Lan (1919-1921)
Các biên giới giữa Ba Lan, vốn đã được thành lập một chính phủ yếu ớt sau Chiến tranh thế giới thứ nhất, và chính quyền Nga hoàng cũ, vốn rất hỗn loạn với các ảnh hưởng của các cuộc cách mạng Nga và nội chiến. Jozef Pilsudski người Ba Lan hình dung ra một liên bang mới (Miedzymorze), tạo nên một khối Đông Âu do Ba Lan lãnh đạo để hình thành một bức tường chống lại Nga và Đức, trong khi Nga tìm cách mang cách mạng về phía Tây. Khi Pilsudski tiến hành cuộc tấn công quân sự vào Ukraina năm 1920, ông gặp một cuộc tấn công của Hồng quân đánh sâu vào lãnh thổ Ba Lan đến tận gần Warszawa. Tuy nhiên, Pilsudski đã chặn đứng bước tiến của người Xô viết tại trận chiến Warszawa và lấy lại thế tấn công. Hoà ước Riga được ký kết vào đầu năm 1921, Nga phải cắt nhượng phần phía đông lãnh thổ Belarus và Ukraina cho Ba Lan.

Nạn đói 1921

Sau thế chiến thứ nhất và nội chiến, nền kinh tế nước Nga đứng trước nguy cơ phá sản: ở nông thôn nạn đói hoành hành, cướp bóc thổ phỉ nổi lên khắp nơi, đất nông nghiệp bị tàn phá, nông dân đói chạy vào thành phố ăn xin; còn ở thành phố, công nghiệp đình đốn, thất nghiệp cực điểm, tiền không còn giá trị, nguyên liệu, tài chính cạn kiệt – và tình hình xã hội lúc đó cực kỳ căng thẳng. Trong khoảng 2 năm 1921-1922, nạn đói lớn đã xảy ra tại các vùng nông thôn của nước Nga, đặc biệt là ở khu vực sông Volga và Ural, giết chết khoảng 2 triệu tới 5 triệu người. Theo nhà báo Cynthia Heaven, những người bị đói buộc phải ăn "cỏ trộn với xương nghiền, vỏ cây, đất sét, ăn thịt đủ loại sinh vật từ ngựa, chó, mèo, chuột cho đến cả rơm trên mái nhà. Chính phủ đã phải nỗ lực ngăn chặn nạn bán thịt người và cắt cử canh gác tại các nghĩa trang để ngăn chặn việc đào mồ". Cơ quan Cứu trợ Mỹ (ARA) đề nghị giúp đỡ, nhưng ban đầu Lenin đã từ chối và coi rằng đó là hành động nhằm "can thiệp vào nội bộ nước Nga Xô viết". Nạn đói đã gây ra một cuộc khủng hoảng lớn, nhà văn Nga Maxim Gorky đã phải lên tiếng kêu gọi cộng đồng quốc tế giúp đỡ. Vào tháng 12 năm 1921, Quốc hội Mỹ đã thông qua một gói cứu trợ trị giá 20 triệu USD bao gồm các loại hạt giống ngô và lúa mì gửi tới Nga để giúp chính phủ Nga Xô viết giải quyết nạn đói. Sau đó Mỹ cũng đạt được một thỏa thuận với Chính phủ Nga về việc cung cấp lương thực cho hàng triệu người Nga ở những vùng bị đói. Nhà văn Maxim Gorky đã viết một lá thư vào tháng 7/1922 để cảm ơn khoản viện trợ từ nước Mỹ: "Sự giúp đỡ của các bạn sẽ đi vào lịch sử như là một chiến thắng đáng giá, một thành tựu vĩ đại và duy nhất, sẽ còn mãi trong ký ức của hàng triệu người Nga đã được các bạn cứu khỏi cái chết

Sự hình thành Liên bang Xô viết
Ngày 29 tháng 12 năm 1922, Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Xô viết Liên bang Nga, Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Xô Viết Liên bang Ngoại Kavkaz(bao gồm 3 nước Gruzia, Azerbaijan, Armenia) và Cộng hoà Xã hội Chủ nghĩa Xô viết Belorussia và Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Xô viết Ukraina ký một Hiệp ước thành lập Liên bang Cộng hoà Xô viết tạo nên Liên bang Xô viết bằng một hội nghị các đại diện và sau đó được khẳng định vào ngày 30 tháng 12 năm 1922 bởi Đại hội các Xô viết của Liên Xô.

Chính sách kinh tế mới
Xem bài chính về Chính sách kinh tế mới (Liên Xô)

Đại hội X của Đảng Cộng sản Nga vào tháng 3 năm 1921 quyết định thực hiện một chương trình cải cách kinh tế sâu rộng, gọi là "Chính sách kinh tế mới". Quyền sở hữu tư nhân phần nào được phục hồi. Nông dân được phép thuê mướn lao động và nộp sản phẩm thu hoạch xem như thuế. Các hạn chế thương mại được nới lỏng. Quan hệ kinh tế với nước ngoài được tăng cường.

Cuộc cải cách này đã phát huy một số tác dụng nhất định. Song đến năm 1929, nó đã bị bãi bỏ. Bắt đầu Kế hoạch năm năm lần thứ nhất.

Cái chết của Lenin và sự huỷ bỏ Chính sách kinh tế mới
Vì sự ốm yếu của Lenin, vị trí tổng thư ký trở nên quan trọng hơn lúc đầu và quyền lực của Stalin dần tăng lên. Sau cơn đột quỵ thứ ba của Lenin, một troika gồm Stalin, Zinoviev và Kamenev nổi lên nắm lấy quyền lãnh đạo các công việc hàng ngày của đảng và đất nước và tìm cách loại bỏ Trotsky. Tuy nhiên, Lenin dần không cảm thấy hài lòng với Stalin, và sau cơn đột quỵ tháng 12 năm 1922, ông đã viết một bức thư chỉ trích Stalin và hối thúc tập thể Đảng loại bỏ ông khỏi chức vụ Tổng thư ký. Stalin biết về bản Di chúc của Lenin và cố sức cách ly ông bằng những lý do sức khoẻ và tăng cường kiểm soát với các cơ cấu của đảng.

Zinoviev và Bukharin bắt đầu lo ngại về sự gia tăng quyền lực của Stalin và đề xuất rằng Orgburo do Stalin lãnh đạo phải bị huỷ bỏ và rằng Zinoviev và Trotsky phải được đưa vào ban thư ký đảng nhờ thế hạn chế vai trò tổng thư ký của Stalin. Stalin phản đối một cách tức giận và Orgburo được giữ lại nhưng Bukharin, Trotsky và Zinoviev trở thành thành viên.

Vì sự khác biệt chính trị ngày càng lớn với Trotsky cùng Đối lập cánh Tả của ông vào mùa thu năm 1923, troika của Stalin, Zinoviev và Kamenev thống nhất lại. Tại Đại hội lần thứ 12 của Đảng năm 1923, Trotsky đã không thể sử dụng Di chúc của Lenin để chống lại Stalin vì sợ làm hại tới sự ổn định của đảng.

Lenin mất tháng 1 năm 1924 và vào tháng 5 Di chúc của ông được đọc lớn tiếng tại Ủy ban Trung ương nhưng Zinoviev và Kamenev cho rằng những sự phản đối của Lenin là không có căn cứ và rằng Stalin nên tiếp tục là Tổng thư ký. Ủy ban Trung ương quyết định không xuất bản bản di chúc.

Tuy nhiên chiến dịch chống lại Trotsky gia tăng và ông bị loại khỏi chức vụ Dân uỷ Chiến tranh trước cuối năm ấy. Năm 1925, Trotsky bị lên án về bản tham luận Các bài học tháng 10 của ông, trong đó chỉ trích Zinoviev và Kamenev vì ban đầu họ đã phản đối các kế hoạch nổi dậy năm 1917 của Lenin. Trotsky cũng bị lên án vì lý thuyết cách mạng thường trực của ông, trái ngược với quan điểm của Stalin rằng chủ nghĩa xã hội cần được xây dựng trong một quốc gia, Nga, không cần một cuộc cách mạng thế giới. Về những tương lai của một cuộc cách mạng ở châu Âu, đặc biệt tại Đức, đang dần mờ nhạt trong thập niên 1920, lập trường chính trị của Trotsky dần có vẻ yếm thế khi thắng lợi của chủ nghĩa xã hội tại Nga chưa tới.

Với sự từ chức Dân uỷ Chiến tranh của Trotsky sự thống nhất của troika dần giảm sút. Zinoviev và Kamenev một lần nữa sợ quyền lực của Stalin và cảm thấy rằng vị trí của họ đang bị đe doạ. Stalin quay sang thành lập liên minh với Bukharin và các đồng minh cánh hữu của ông trong đảng, những người ủng hộ chính sách Kinh tế Mới và muốn có giảm các nỗ lực công nghiệp hoá và quay sang khuyến khích người nông dân tăng sản lượng thông qua các động cơ thị trường. Zinoviev và Kamenev bác bỏ chính sách này và coi nó là sự quay trở lại với chủ nghĩa tư bản. Cuộc xung đột nổ ra tại Đại hội lần thứ 14 của Đảng được tổ chức tháng 12 năm 1925 với Zinoviev và Kamenev chống lại các chính sách cứng rắn của Stalịn và tìm cách hồi phục vấn đề Di chúc của Lenin mà trước kia họ từng ỉm đi. Stalin khi ấy sử dụng những lời chỉ trích Trotsky của Zinoviev và Kamenev để đánh bại họ và đưa vào liên minh của mình những người như Molotov, Voroshilov và Mikhail Kalinin. Trotsky đã hoàn toàn rời khỏi bộ chính trị năm 1926. Đại hội lần thứ 14 cũng chứng kiến những sự phát triển đầu tiên của tệ sùng bái cá nhân với Stalin, với việc Stalin được gọi là "lãnh tụ" lần đầu và trở thành mục tiêu ca ngợi của các đại biểu.

Trotsky, Zinoviev và Kamenev thành lập một Đối lập thống nhất chống lại các chính sách của Stalin và Bukharin nhưng họ đã mất ảnh hưởng vì các tranh cãi bên trong đảng và vào tháng 10 năm 1927 Trotsky, Zinoviev và Kamenev bị trục xuất khỏi Ủy ban Trung ương. Tháng 11, trước Đại hội lần thứ 15 Trotsky và Zinoviev bị trục xuất khỏi Đảng Cộng sản và Stalin tìm cách phủ nhận bất kỳ cơ hội nào của Đối lập khi công khai cuộc đấu tranh của họ. Tới khi Đại hội thứ 15 được triệu tập tháng 12 năm 1927 Zinoviev đã đầu hàng Stalin và tuyên bố sự tham gia trước đó của mình vào phe đối lập là "chống Lenin" và số ít thành viên còn trung thành với đối lập bị lên án và sỉ nhục. Tới đầu năm 1928 Trotsky và những thành viên lãnh đạo khác của Cánh tả Đối lập đã bị kết án, họ phải chuyển tới các vùng xa xôi trong nước.

Stalin khi ấy chuyển sang chống Bukharin bằng cách dẫn những chỉ trích của Trotsky với các chính sách hữu khuynh của ông và khuyến khích một general line ủng hộ tập thể hoá nông nghiệp và nhanh chóng công nghiệp hoá buộc Bukharin và những người ủng hộ ông vào trong một Đối lập cánh Hữu.

Tại cuộc họp của Ủy ban Trung ương được tổ chức tháng 7 năm 1928, Bukharin và những người ủng hộ ông cho rằng các chính sách mới của Stalin sẽ gây ra sự chia rẽ với người nông dân. Bukharin cũng ám chỉ đến bản Di chúc của Lenin. Trong khi Bukharin có được sự ủng hộ của tổ chức đảng Moscow và quyền lãnh đạo nhiều dân uỷ, sự kiểm soát ban thư ký của Stalin trao cho ông lợi thế quyết định để thao túng các cuộc bầu cử các vị trí khắp cả nước khiến ông kiểm soát được phần lớn Ủy ban Trung ương. Đối lập cánh Hữu bị đánh bại và Bukharin đã tìm cách thành lập một liên minh với Kamenev và Zinoviev nhưng nó đã quá muộn.

Xem thêm
 Ủy ban Trung ương
 Lịch sử Nga
 Joseph Stalin
 Chủ nghĩa Lenin
 Leon Trotsky
 Chủ nghĩa Mác-Lênin
 Hồng quân
 Nga
 Tiên phong Nga
 Nhà thờ Chính thống Nga
 Nghệ thuật Liên xô
 Lịch Liên xô
 Việc viết sử tại Liên xô
 Đàn áp chính trị tại Liên xô
 Chính trị Liên xô
 Liên bang Xô viết
 Biểu thời gian lịch sử Nga
 Vladimir Lenin

Tham khảo

1917
1917


title: Léna

text:
Lena là một tổng thuộc  tỉnh Houet ở tây nam Burkina Faso. Thủ phủ là thị xã Lena..

Các thị xã và làng xã
Batoungouana, Bodialedaga, Bona, Kofila, Konkourona, Konzo, Kouekouesso, Koundimi, Tatalama, Toungouana, Walama, Yabasso và Zatama.

Tham khảo

Tổng của Burkina Faso
Houet (tỉnh)
Tỉnh Houet


title: Acraea petraea

text:
Acraea petraea là một loài bướm ngày thuộc họ Nymphalidae. Nó được tìm thấy ở các khu rừng ven biển từ KwaZulu-Natal tới Mozambique, Kenya và Malawi.

Sải cánh dài 45–48 mm đối với con đực và 45–55 mm đối với con cái. Con trưởng thành bay quanh năm, nhiều nhất vào từ tháng 11 đến tháng 2.

Ấu trùng ăn Xylotheca kraussiana và Xylotheca kotzei.

Tham khảo

Acraea


title: Saint-Jean-d'Avelanne

text:
Saint-Jean-d'Avelanne là một xã của tỉnh Isère, thuộc vùng Rhône-Alpes, đông nam nước Pháp.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Isère

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintjeandavelanne


title: Rhipidia jubilata

text:
Rhipidia jubilata là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Rhipidia
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Fouquières-lès-Béthune

text:
Fouquières-lès-Béthune là một xã của tỉnh Pas-de-Calais, thuộc vùng Hauts-de-France, miền bắc nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Pas-de-Calais

Tham khảo
INSEE
IGN

Liên kết ngoài
 The CWGC communal cemetery extension
 Fouquières-lès-Béthune on the Quid website

Fouquiereslesbethune


title: 5455 Surkov

text:
5455 Surkov (1978 RV5) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 13 tháng 9 năm 1978 bởi N. S. Chernykh ở Nauchnyj.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser 5455 Surkov

Thiên thể phát hiện năm 1978
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Taumacera laevipennis

text:
Taumacera laevipennis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Jacoby miêu tả khoa học năm 1886.

Chú thích

Tham khảo

Taumacera