title: Xích Markov

text:
Trong toán học, chuỗi Markov là một quá trình ngẫu nhiên mô tả một dãy các biến cố khả dĩ trong đó xác suất của mỗi biến cố chỉ phụ thuộc vào trạng thái của biến cố trước đó. Một dãy vô hạn đếm được, trong đó xích thay đổi trạng thái theo từng khoảng thời gian rời rạc, cho ta một xích Markov thời gian rời rạc (DTMC). Một quá trình diễn ra trong thời gian liên tục được gọi là xích Markov thời gian liên tục (CTMC). Chúng được đặt tên theo nhà toán học người Nga Andrey Markov.

Xích Markov có được ứng dụng rộng rãi làm mô hình thống kê của nhiều quá trình đời thực, như là nghiên cứu hệ thống điều khiển hành trình trong các xe motor, hàng đợi hay hàng người đến sân bay, tỉ giá hối đoái tiền tệ và sự biến đổi của dân số quần thể.

Quá trình Markove là cơ sở cho phương pháp mô phỏng ngẫu nhiên xích Markov Monte Carlo, được dùng để mô phỏng việc lấy mẫu từ một phân bố xác suất phức tạp, và có ứng dụng trong thống kê Bayes, nhiệt động lực học, cơ học thống kê, vật lý, hóa học, kinh tế, tài chính, xử lý tín hiệu, lý thuyết thông tin và trí tuệ nhân tạo.

Giới thiệu

Định nghĩa
Một quá trình Markov là một quá trình ngẫu nhiên thỏa mãn tính chất Markov (đôi khi được gọi là "tính không ghi nhớ"). Nói đơn giản, nó là một quá trình mà các kết quả ở tương lai có thể được dự đoán chỉ dựa trên trạng thái hiện tại và—quan trọng hơn—dự đoán ấy tốt bằng dự đoán dựa trên toàn bộ lịch sử của quá trình đó. Nói cách khác, dựa trên trạng thái hiện tại của hệ thống, những trạng thái quá khứ và tương lai là độc lập.

Một xích Markov là một loại quá trình Markov có không gian trạng thái rời rạc hoặc tập chỉ số rời rạc (thường biểu diễn thời gian), tuy nhiên không có định nghĩa chính xác thống nhất. Thông thường, một xích Markov còn được định nghĩa là một quá trình Markov trong thời gian liên tục hoặc rời rạc với không gian trạng thái đếm được (tức thời gian bất kỳ), nhưng cũng có định nghĩa khác coi xích Markov có thời gian rời rạc trong không gian trạng thái đếm được hoặc liên tục (tức không gian trạng thái bất kỳ).

Các loại xích Markov
Không gian trạng thái và hệ số thời gian của hệ thống cần được xác định rõ ràng. Bảng sau đưa ra cái nhìn tổng quan về các loại quá trình Markov khác nhau dựa trên các mức độ không gian trạng thái và thời gian rời rạc hoặc liên tục:

Để ý rằng không có sự thống nhất trong việc dùng các thuật ngữ để chỉ trường hợp đặc biệc của quá trình Markov. Thường cụm từ "xích Markov" dùng để chỉ xích Markov thời gian rời rạc (DTMC), nhưng một số tác giả dùng "quá trình Markov" để chỉ một xích Markov thời gian liên tục (CTMC) mà không nói cụ thể. Ngoài ra, có một số mở rộng của quá trình Markov nằm ngoài bốn loại trên nhưng không có tên gọi đặc biệt nào (xem mô hình Markov). Hơn nữa, chỉ số thời gian không nhất thiết phải là số thực; giống như không gian trạng thái, có những quá trình di chuyển qua tập chỉ số của những cấu trúc toán học khác.

Trong khi tham số thời gian thường là rời rạc, không gian trạng thái của một chuỗi Markov không có quy tắc thống nhất chung nào. Tuy nhiên, nhiều ứng dụng của chuỗi Markov thường dùng không gian trạng thái hữu hạn hoặc vô hạn đếm được, cho phép phân tích thống kê đơn giản hơn. Ngoài số chỉ thời gian và không gian trạng thái, còn có nhiều biến thể, mở rộng và tổng quát khác. Để đơn giản, phần lớn bài viết tập trung vào trường hợp thời gian rời rạc, không gian trạng thái rời rạc, trừ khi được nói rõ.

Chuyển đổi
Sự biến đổi trạng thái của hệ thống được gọi là sự chuyển trạng thái hay chuyển đổi (). Xác suất của các khả năng chuyển trạng thái khác nhau được gọi là xác suất chuyển đổi. Một quá trình được xác định bởi một không gian trạng thái, một ma trận xác suất chuyển đổi mô tả xác suất của các chuyển đổi, và một trạng thái ban đầu (hay phân bố ban đầu) trên không gian trạng thái. Theo thông lệ, ta coi tất cả trạng thái và chuyển đổi khả dĩ được tính trong quá trình, nên luôn có một trạng thái tiếp theo, và quá trình không dừng lại.

Một quá trình ngẫu nhiên thời gian rời rạc gồm một hệ thống ở một trạng thái nhất định vào một bước nào đó, và trạng thái của hệ thay đổi giữa các bước. Các bước này thường được coi là khoảnh khắc trong thời gian, nhưng cũng có thể là khoảng cách vật lý hay những đại lượng khác. Về mặt toán học, các bước này được biểu diễn bằng số nguyên hoặc số tự nhiên. Tính chất Markov nói rằng phân bố xác suất có điều kiện của hệ ở bước tiếp theo (và tất cả các bước trong tương lai) chỉ phụ thuộc vào trạng thái hiện tại của hệ, chứ không phụ thuộc vào trạng thái của hệ ở những bước trước.

Do hệ thay đổi ngẫu nhiên, không thể đoán chính xác được trạng thái của xích Markov ở một thời điểm trong tương lai. Tuy nhiên, các tính chất thống kê của hệ có thể được dự đoán.

Lịch sử
Nhà toán học Nga Andrey Markov nghiên cứu quá trình Markov từ đầu thế kỷ 20, đăng tải bài báo đầu tiên về vấn đề này năm 1906. Quá trình Markov trong thời gian liên tục được phát hiện trước đó từ lâu dưới dạng quá trình Poisson. Markov bắt đầu quan tâm đến việc nghiên cứu một mở rộng của dãy ngẫu nhiên độc lập sau một bất đồng với Pavel Nekrasov, người khẳng định tính độc lập là cần thiết để luật số lớn yếu đúng. Trong bài báo đầu tiên về xích Markov xuất bản năm 1906, Markov chỉ ra rằng trong một số điều kiện nhất định, kết quả trung bình của một xích Markov sẽ hội tụ về một vectơ các giá trị cố định, chứng minh quy luật số lớn yếu mà không cần điều kiện độc lập, vốn thường được coi là điều kiện cần thiết để luật số lớn vẫn đúng. Markov sau đó dùng chuỗi Markov để nghiên cứu sự phân bố nguyên âm trong Yevgeny Onegin của nhà văn Aleksandr Pushkin, và chứng minh một định lý giới hạn trung tâm cho những chuỗi đó.

Năm 1912 Henri Poincaré nghiên cứu chuỗi Markov trên nhóm hữu hạn nhằm hiểu rõ hơn việc xáo lá bài. Những ứng dụng ban đầu khác của chuỗi Markov bao gồm mô hình khuếch tán, giới thiệu bởi Paul và Tatyana Ehrenfest năm 1907, và một quá trình rẽ nhánh, đưa ra bởi Francis Galton và Henry William Watson năm 1873, trước nghiên cứu của Markov. Sau khi kết quả của Galton và Watson được công bố, người ta phát hiện rằng quá trình rẽ nhánh đã được nghiên cứu độc lập từ ba thập kỉ trước đó bởi Irénée-Jules Bienaymé. Từ năm 1928, Maurice Fréchet bắt đầu quan tâm đến chuỗi Markov, và đến năm 1938 ông xuất bản một bài báo nghiên cứu chi tiết về quá trình ngẫu nhiên này.

Andrei Kolmogorov viết một bài báo năm 1931 phát triển phần lớn lý thuyết về quá trình Markov thời gian liên tục. Kolmogorov một phần được truyền cảm hứng bởi nghiên cứu năm 1900 của Louis Bachelier về sự thay đổi của thị trường chứng khoán cũng như những kết quả của Norbert Wiener về mô hình chuyển động Brown của Einstein. Ông đưa ra và nghiên cứu một nhóm các quá trình Markov cụ thể được biết với tên gọi quá trình khuếch tán, và suy ra các phương trình vi phân mô tả những quá trình đó. Độc lập với những nghiên cứu của Kolmogorov, trong một bài viết năm 1928, nhà toán học Sydney Chapman đưa ra một phương trình, nay gọi là phương trình Chapman–Kolmogorov, trong lúc nghiên cứu chuyển động Brown. Những phương trình vi phân đó nay gọi là phương trình Kolmogorov hoặc phương trình Kolmogorov–Chapman. Những nhà toán học khác có đóng góp quan trọng cho cơ sở của quá trình Markov bao gồm William Feller từ những năm 1930, và Eugene Dynkin từ những năm 1950.

Ví dụ

Bước đi ngẫu nhiên trên số nguyên và bài toán sai lầm của con bạc là những ví dụ của quá trình Markov. Một số biến thể của những quá trình này đã được nghiên cứu từ hàng trăm năm trước trong ngữ cảnh biến số độc lập. Hai ví dụ quan trọng của quá trình Markov là quá trình Wiener, còn gọi là quá trình chuyển động Brown, và quá trình Poisson, được coi là những quá trình quan trọng nhất trong lý thuyết quá trình ngẫu nhiên. Hai quá trình này là quá trình Markov trong thời gian liên tục, còn bước đi ngẫu nhiên trên số nguyên và bài toán sai lầm của con bạc là quá trình Markov trong thời gian rời rạc.

Một chuỗi Markov nổi tiếng là "bước đi của kẻ say", một bước đi ngẫu nhiên trên trục số mà ở mỗi bước, vị trí có thể thay đổi +1 hoặc −1 với xác suất ngang nhau. Từ mỗi vị trí có hai chuyển đổi khả dĩ: đến số nguyên liền trước hoặc liền sau. Xác suất chuyển đổi chỉ phụ thuộc vào vị trí hiện tại, không phụ thuộc vào cách ta đến vị trí đó. Ví dụ, xác suất chuyển đổi từ 5 về 4 và từ 5 lên 6 đều là 0,5, và tất cả những xác suất chuyển đổi khác từ 5 bằng 0. Những xác suất này độc lập với trạng thái trước đó của hệ, bất kể là 4 hay 6.

Một ví dụ khác là thói quen ăn uống của một sinh vật chỉ ăn nho, táo, hoặc cam, và tuân theo các quy luật sau đây:
Nó ăn một lần một ngày.
Nếu hôm nay nó ăn táo, ngày mai có ăn nho hoặc cam với cùng khả năng.
Nếu hôm nay nó ăn nho, ngày mai nó sẽ ăn nho với xác suất 1/10, ăn táo với xác suất 4/10, và ăn cam với xác suất 5/10.
Nếu hôm nay nó ăn cam, thì ngày mai nó sẽ ăn nho với xác suất 4/10 hoặc ăn táo với xác suất 6/10.

Thói quen ăn của sinh vật này có thể được biểu diễn bằng một chuỗi Markov vì lựa chọn của nó vào ngày mai chỉ phụ thuộc vào thứ nó ăn hôm nay, mà không phải thứ nó ăn hôm qua hay bất kỳ thời điểm nào khác trong quá khứ. Một tính chất thống kê có thể tính được là tỉ lệ số ngày kỳ vọng, xét trên một khoảng thời gian dài, mà sinh vật đó ăn một món nhất định.

Một chuỗi các biến cố độc lập (ví dụ như một chuỗi tung đồng xu) thỏa mãn định nghĩa của một chuỗi Markov. Tuy nhiên, mô hình xích Markov thường chỉ được áp dụng khi phân bố xác suất của bước tiếp theo phụ thuộc vào trạng thái hiện tại.

Định nghĩa chính xác

Xích Markov thời gian rời rạc

Một xích Markov thời gian rời rạc là một dãy các biến ngẫu nhiên , , , ... với tính chất Markov, tức xác suất chuyển sang trạng thái tiếp theo chỉ phụ thuộc vào trạng thái hiện tại chứ không phụ thuộc vào những trạng thái trước đó:

 nếu cả hai xác suất có điều kiện này có nghĩa, tức là nếu

Những giá trị khả dĩ của  tạo thành một tập đếm được  gọi là không gian trạng thái của xích.

Biến thể
Xích Markov thời gian đồng nhất là những quá trình mà

với mọi . Nói cách khác, xác suất chuyển trạng thái độc lập với .

Xích Markov dừng là những quá trình mà

với mọi  và . Mọi chuỗi Markov dừng đều là chuỗi Markov thời gian đồng nhất theo định lý Bayes.
Điều kiện cần và đủ để một chuỗi Markov thời gian đồng nhất là chuỗi dừng là phân bố của  là một phân bố dừng của chuỗi Markov đó.

Một chuỗi Markove có trí nhớ (hoặc chuỗi Markov cấp )
trong đó  là số nguyên dương, là một quá trình thỏa mãn

Nói cách khác, trạng thái tương lai phụ thuộc vào  trạng thái quá khứ. Có thể thiết lập từ  một chuỗi  mang tính chất Markov bằng cách xét không gian trạng thái là các bộ sắp thứ tự gồm  giá trị , tức .

Xích Markov thời gian liên tục

Một xích Markov thời gian liên tục  được định nghĩa bởi một không gian trạng thái hữu hạn hoặc đếm được , một ma trận tốc độ chuyển đổi  với các chiều bằng với chiều của không gian trạng thái, và một phân bố xác suất ban đầu trên không gian trạng thái đó. Với , phần tử  không âm và diễn tả tốc độ của quá trình khi chuyển từ trạng thái  sang trạng thái . Các phần tử  được chọn sao cho mỗi hàng của ma trận tốc độ chuyển đổi có tổng bằng 0.

Có ba định nghĩa tương đương nhau của quá trình này.

Định nghĩa vô cùng bé

Gọi  là biến ngẫu nhiên mô tả trạng thái của quá trình tại thời gian , và giả sử quá trình ở trạng thái  ở thời điểm . Khi ấy, với điều kiện  thì  độc lập với các giá trị  trước , và khi  với mọi  và  thì
,
trong đó  là hàm delta Kronecker, sử dụng ký hiệu o nhỏ. Các  có thể được coi là biểu diễn tốc độ chuyển đổi từ trạng thái  sang trạng thái .

Định nghĩa xác suất chuyển đổi
Với mọi  và các thời điểm có chỉ số không quá :  và tất cả trạng thái ở những thời điểm này , ta có

trong đó  là nghiệm của phương trình vi phân cấp một

Với điều kiện ban đầu  là ma trận đơn vị.

Không gian trạng thái hữu hạn
Nếu không gian trạng thái là hữu hạn, phân bố xác suất chuyển đổi có thể được biểu diễn bằng một ma trận, gọi là ma trận chuyển đổi , sao cho các phần tử  của  bằng

Khi ấy mỗi hàng của  có tổng bằng 1 và tất cả phần tử đều không âm, tức  là một ma trận ngẫu nhiên phải.

Phân phối dừng
Một phân phối dừng  là một vectơ hàng, có các phần tử không âm có tổng bằng 1, không bị thay đổi khi thực hiện phép toán ma trận chuyển đổi  lên nó. Nói cách khác, nó thỏa mãn

Định nghĩa này có liên quan đến vectơ riêng, và thực chất  là vectơ riêng bên trái  của  với giá trị riêng bằng 1 được chuẩn hóa:

Với một xích Markov ta thường quan tâm đến một trạng thái dừng là giới hạn của dãy phân bố xác suất đối với một phân bố ban đầu nhất định.

Các giá trị của vectơ phân phối dừng thỏa mãn , tức tích vô hướng của  với vectơ đơn vị là một, do đó  nằm trên một đơn hình.

Các tính chất của xích Markov
Đặc điểm của một xích Markov được biểu diễn bởi phân bố điều kiện

đó là xác suất chuyển dịch của quy trình.

Nó đôi khi còn được gọi là xác suất chuyển dịch "một-bước".

Xác suất của một chuyển dịch trong hai, ba, hoặc nhiều bước hơn được rút ra từ xác suất chuyển dịch một bước và thuộc tính Markov:

Tương tự,

Các công thức này tổng quát hóa tới các thời điểm n + k tùy ý trong tương lai bằng cách nhân các xác suất chuyển dịch và lấy tích phân k − 1 lần.

Xác suất biên (marginal distribution) P(Xn) là phân bố trên các trạng thái tại thời điểm n. Phân bố ban đầu là P(X0). Sự tiến hóa của quy trình qua một bước được mô tả bằng công thức

Đây là một phiên bản của phương trình Frobenius-Perron.

Có thể tồn tại một hoặc nhiều phân bố trạng thái π sao cho

trong đó Y chỉ là một cái tên thuận tiện cho biến tích phân (variable of integration).

Phân bố π như vậy được gọi là một phân bố ổn định (stationary distribution) hoặc phân bố trạng thái ổn định.

Một phân bố ổn định là một hàm riêng (eigenfunction) của hàm phân bố điều kiện, gắn với giá trị riêng (eigenvalue) là 1.

Việc có phân bố ổn định hay không, và nó có là duy nhất hay không (nếu tồn tại), là phụ thuộc vào từng thuộc tính cụ thể của quá trình.

Bất khả quy nghĩa là mọi trạng thái đều có thể truy xuất từ mỗi trạng thái khác. Một quá trình là tuần hoàn nếu tồn tại ít nhất một trạng thái mà quá trình sẽ trả về trạng thái đó sau một khoảng thời gian cố định (lớn hơn một). Phi tuần hoàn (aperiodic) nghĩa là không tồn tại trạng thái nào như vậy cả.

Hồi qui dương (positive recurrent) nghĩa là thời gian được kì vọng trở lại trạng thái ban đầu là một giá trị dương cho mọi trạng thái.

Nếu chuỗi Markov là hồi qui dương, thì tồn tại một phân bố ổn định.
Nếu chuỗi Markov là hồi qui dương và không thể tối giản được nữa, thì tồn tại một phân bố ổn định duy nhất.

Xích Markov trong không gian trạng thái rời rạc
Nếu không gian trạng thái là hữu hạn, phân bố xác suất chuyển trạng thái có thể được biểu diễn dưới dạng một ma trận, gọi là ma trận chuyển đổi (transition matrix), với thành phần thứ (i, j) bằng với

Với không gian trạng thái rời rạc, tích phân của xác suất chuyển đổi ở bước thứ k là phép tổng, và có thể được tính bằng lũy thừa bậc k' của ma trận chuyển đổi. Nghĩa là, nếu P là ma trận chuyển đổi 1-bước, thì Pk là ma trận chuyển đổi k-bước.

Phân bố ổn định là một vector thỏa mãn phương trình

.

Như vậy, phân bố ổn định  là một vectơ riêng của ma trận chuyển đổi, được gắn với giá trị riêng 1.

Nếu ma trận chuyển đổi P là không thể tối giản được, và phi tuần hoàn, thì Pk hội tụ từng giá trị thành phần về một ma trận trong đó mỗi cột là phân bố ổn định duy nhất , với

,

độc lập với phân bố ban đầu . Điều này được phát biểu trong Định lý Perron-Frobenius.

Ma trận chuyển đổi mà dương (nghĩa là mọi thành phần của ma trận là dương) thì ma trận là không thể tối giản và phi tuần hoàn. Một ma trận là một ma trận ngẫu nhiên thống kê (stochastic matrix) khi và chỉ khi nó là ma trận của các xác suất chuyển đổi của một chuỗi Markov nào đó.

Trường hợp đặc biệt, nếu xác suất chuyển đổi là độc lập với quá khứ thì được gọi là một sắp xếp Bernoulli (Bernoulli scheme). Một Bernoulli scheme chỉ với 2 trạng thái thì gọi là một quá trình Bernoulli (Bernoulli process).

Các ứng dụng khoa học
Các hệ thống Markovian xuất hiện nhiều trong vật lý, đặc biệt là cơ học thống kê (statistical mechanics), bất cứ khi nào xác suất được dùng để biểu diễn các chi tiết chưa được biết hay chưa được mô hình hóa của một hệ thống, nếu nó có thể giả định rằng thời gian là bất biến và không có mối liên hệ trong quá khứ cần nghĩ đến mà không bao gồm sự miêu tả trạng thái. Xích Markov có thể dùng để mô hình hóa nhiều quá trình trong lý thuyết hàng đợi và thống kê. Bài báo nổi tiếng của Claude Shannon năm 1948 A mathematical theory of communication, là một bước trong việc tạo ra lãnh vực lý thuyết thông tin, mở ra bằng cách giới thiệu khái niệm của entropy thông qua mô hình hóa Markov của ngôn ngữ tiếng Anh. Mỗi mô hình đã lý tưởng hóa có thể nắm bắt được nhiều hệ thống được thống kê đều đặn. Thậm chí không cần miêu tả đầy đủ cấu trúc, giống như là những mô hình tín hiệu, hiệu quả trong việc giải mã dữ liệu thông qua kỹ thuật viết code entropy. Nó cũng hiệu quả trong việc ước lượng trạng thái và xác định mẫu. Hệ thống điện thoại di động trên thế giới dùng giải thuật Viterbi để sửa lỗi (error-correction), trong khi các mô hình Markov ẩn (với xác suất chuyển đổi Markov ban đầu là không được biết và phải được ước lượng từ dữ liệu) được dùng rất nhiều trong nhận dạng tiếng nói và trong tin sinh học, chẳng hạn để mã hóa vùng/dự đoán gene.

PageRank của một trang web dùng bởi Google được định nghĩa bằng một xích Markov. Nó là xác suất để đến được trang i trong phân bố ổn định (stationary distribution) dựa vào xích Markov của mọi trạng (đã biết). Nếu N là số lượng trang web đã biết, và một trang i có ki liên kết thì nó có xác suất chuyển tới là (1-q)/ki + q/N cho mọi trang mà có liên kết tới và q/N cho mọi trang mà không có liên kết tới. Tham số q thường được chọn là khoảng 0.15.

Phương pháp chuỗi Markov cũng trở nên rất quan trọng trong việc sinh ra những chuỗi số từ những số ngẫu nhiên để phản ánh một cách chính xác những phân bố xác suất phức tạp - tiến trình MCMC là 1 ví dụ. Trong những năm gần đây, phương pháp này đã cách mạng hóa tính khả thi của phương pháp Bayes.

Chuỗi markov cũng có nhiều ứng dụng trong mô hình sinh học, đặc biệt là trong tiến trình dân số- một tiến trình tương tự như tiến trình sinh học.

Một ứng dụng của chuỗi Markov gần đây là ở thống kê địa chất. Đó là: chuỗi Markov được sử dụng trong mô phỏng 3 chiều của giá trị có điều kiện riêng phần. Ứng dụng này được gọi là "chuỗi markov thống kê địa chất", cũng giống như ngành thống kê địa chất. Hiện nay phương pháp này vẫn còn đang phát triển.

Chuỗi Markov cũng có thể ứng dụng trong nhiều trò chơi game. Nhiều loại game của trẻ em (Chutes and Ladders, Candy Land), là kết quả chính xác điển hình của chuỗi Markov. Ở mỗi vòng chơi, người chơi bắt đầu chơi từ trạng thái định sẵn, sau đó phải có lợi thế gì đó mới có thể vượt qua được bàn kế.

Trong ngành quản lý đất đai: người ta còn ứng dụng GIS, RS và chuỗi Markov vào phân tích sự thay đổi sử dụng đất (land use change), từ đó dự báo được tình hình sử dụng đất trong giai đoạn kế tiếp.

Xem thêm
 Mô hình Markov ẩn
 Ví dụ về xích Markov
 Quá trình Markov
 Quá trình quyết định Markov
 Shift of finite type
 Mark V Shaney
 Markoff Chaney
 Xích Markov thời gian liên tục

Tham khảo

 A.A. Markov. "Rasprostranenie zakona bol'shih chisel na velichiny, zavisyaschie drug ot druga". Izvestiya Fiziko-matematicheskogo obschestva pri Kazanskom universitete, 2-ya seriya, tom 15, pp 135–156, 1906.
 A.A. Markov. "Extension of the limit theorems of probability theory to a sum of variables connected in a chain". reprinted in Appendix B of: R. Howard. Dynamic Probabilistic Systems, volume 1: Markov Chains. John Wiley and Sons, 1971.
 Leo Breiman. Probability. Original edition published by Addison-Wesley, 1968; reprinted by Society for Industrial and Applied Mathematics, 1992. ISBN 0-89871-296-3. (See Chapter 7.)
 J.L. Doob. Stochastic Processes. New York: John Wiley and Sons, 1953. ISBN 0-471-52369-0.

Liên kết ngoài
 (pdf) Markov Chains chapter in American Mathematical Society's introductory probability book
 Google Pagerank
 Markov Chains

 Generating Text  (About generating random text using a Markov chain.)
 The World's Largest Matrix Computation  (Google's PageRank as the stationary distribution of a random walk through the Web.)
 Disassociated Press  in Emacs approximates a Markov process
   Markov chains used to produce semi-coherent English.
 List of Markov chains-related resources

Lý thuyết xác suất
Quá trình ngẫu nhiên
Mô hình Markov


title: Ổ rồng

text:
Ổ rồng có thể là tên gọi thông thường của các loài dương xỉ:
Một loài thuộc chi Platycerium: Platycerium holttumii
Các loài thuộc chi Aglaomorpha hay cụ thể là Aglaomorpha coronans


title: Lobamba

text:
Lobamba là thủ đô hoàng gia và lập pháp của Eswatini, nơi đặt nghị viện, cũng như dinh thự của Ntombi, tức thái hậu Swaziland. Mswati III sống cách dinh thự thái hậu khoảng , ở cung Lozitha. Đức vua và thái hậu tham gia những buổi lễ Incwala (tháng 12-1) và Umhlanga (tháng 8-9) hàng năm tại Kraal hoàng gia.

Tổng quan
Thành phố tọa lạc ở mạn tây đất nước trong thung lũng Ezulwini (được mệnh danh "thung lũng Thiên đường"). Nó cách Mbabane, trong huyện Hhohho. Thành phố có khí hậu cận nhiệt với mùa hè nhiều mưa.

Vào năm 1997, dân số là 3.625 người. Dân số năm 2006 là 11.000 người. 84,3% dân cư là người Swazi và 9,9% là người Zulu. Phần còn lại là người Tsonga (2,5%), người Ấn Độ (1,6%) và số khác (1,7%). Ngôn ngữ thông dụng là tiếng Swazi và tiếng Anh.

Tham khảo

Khu dân cư ở Eswatini

Thủ đô châu Phi
Khu dân cư ở vùng Hhohho


title: Burnin' Up

text:
"Burnin' Up" là đĩa đơn mở đầu từ album A Little Bit Longer của ban nhạc pop nước Mỹ Jonas Brothers, đã được phát hành không chính thức trên Radio Disney ngày 19 tháng 6 năm 2008 và trên iTunes ngày 20 tháng 6 năm 2008. Ở Anh, nó được phát hành dưới dạng đĩa đơn hai mặt A cùng "When You Look Me in the Eyes". Đây là một hit của nhóm, đạt vị trí #5 trên Billboard Hot 100 Hoa Kỳ, trở thành đĩa đơn đầu tiên của nhóm lọt vào top 5 ở Mỹ và cũng là đĩa đơn thành công nhất của nhóm cho tới thời điểm này.

Thông tin
"Burnin' Up" xuất hiện trên Billboard Hot 100 ngay ở vị trí thứ 5, với số lượt download và số đĩa bán được trên 183.000. "Burnin' Up" đã tiêu thụ được tổng cộng hơn 2 triệu bản và trở thành đĩa đơn bạch kim thứ hai của họ sau SOS.

Ban nhạc thể hiện bài hát lần đầu trong When You Look Me in the Eyes Tour cũng như Disney Channel Games 2008. Chuyến lưu diễn mùa hè của họ, Burnin' Up Tour, cũng được đặt theo tên bài hát này. Robert "Big Rob" Feggans là người thể hiện đoạn rap trong bài hát này, anh cũng đã xuất hiện trong video âm nhạc của ca khúc.

Josh Tyrangiel từ Tạp chí Time cũng xếp ca khúc ở vị trí số 4 trong danh sách các ca khúc hay nhất năm 2008.

Video âm nhạc
Video âm nhạc cho "Burnin' Up" ra mắt sau ngày phát sóng Camp Rock trên Disney Channel và ABC ngày 21 tháng 6 năm 2008. Nó được đạo diễn bởi The Malloys và có sự xuất hiện của Selena Gomez. Video đã được đề cử cho giải Video của năm và Video nhạc pop xuất sắc nhất tại MTV Video Music Awards 2008, nhưng chúng đều để lọt vào tay Britney Spears với video "Piece of Me".

Xếp hạng

Chú thích

Đĩa đơn năm 2008
Bài hát của Jonas Brothers
Bài hát năm 2008


title: 20399 Michaelesser

text:
20399 Michaelesser (1998 OO) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 20 tháng 7 năm 1998 bởi Khảo sát tiểu hành tinh OCA-DLR ở Caussols.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 20399 Michaelesser

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1998


title: 11137 Yarigatake

text:
11137 Yarigatake (1996 XE19) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 8 tháng 12 năm 1996 bởi T. Kobayashi ở Oizumi.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 11137 Yarigatake

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1996


title: Andrena biareola

text:
Andrena biareola là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được LaBerge mô tả khoa học năm 1971.

Chú thích

Tham khảo

B
Động vật được mô tả năm 1971


title: Cao

text:
Cao, CAO hay CaO có thể là:
 Gọi tắt của độ cao, chiều cao hoặc sự so sánh, bậc cao như cao nhất
 Dạng thuốc được chiết xuất dược chất từ dược liệu (thực vật, cao động vật): cao (thuốc)
 Công thức hóa học của oxide calci: CaO
 Huyện thuộc địa cấp thị Nghi Tân, tỉnh Tứ Xuyên, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa: Cao (huyện)
 Họ người Á Đông: Cao (họ)
 Tên một ngôi đền và lễ hội ở Hải Dương: đền Cao và hội đền Cao
 Tên người: Triệu Cao, Văn Cao, Nam Cao, Nguyễn Cao, Vũ Cao...
 Một kiểu phiên latinh của họ Tào (曹)
 Trang phục như: giầy cao gót
 Trong giáo dục như: cao đẳng, cao học, cao khảo
 Trong y học: cao răng, cao máu, cao huyết áp
 Tính từ như cao sang, cao quý, cao thượng, cao ngạo, cao cấp
 Cao cường vừa là tính từ và danh từ
 Danh từ cao nhân
 Trong tôn giáo như Cao đài
 Cao lầu
 Cao lanh
 Cao ốc
 Cao trong học rộng tài cao
 Thạch cao
 Cao trong Thanh cao nghĩa là tính từ và tên tỉnh Thanh cao ở Hòa Bình và Thanh Cao ở Hà Nội.
 Thanh cao trong niên hiệu của Thanh Cao Tông và Thanh Cao Tông Kế Hoàng hậu.
 Tên các loài thực vật như: thanh cao chỉ, thanh cao biển, Thanh cao rồng.
 Cao thủ
 Cao xạ
 Cao xá
 Cao tăng

Địa lý

 Cao lâu
 Cao bằng
 Cao lãnh
 Cao câu ly
 Cao lạng
 Cao nguyên
 Cao nhân
 Cao Phong
 Cao xanh


title: Umreth

text:
Umreth là một thành phố và khu đô thị của quận Anand thuộc bang Gujarat, Ấn Độ.

Địa lý
Umreth có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 47 mét (154 feet).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Umreth có dân số 32.192 người. Phái nam chiếm 52% tổng số dân và phái nữ chiếm 48%. Umreth có tỷ lệ 71% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 78%, và tỷ lệ cho phái nữ là 63%. Tại Umreth, 12% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Gujarat


title: Dicranomyia bigladia

text:
Dicranomyia bigladia là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Dicranomyia
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Gynoplistia nigriventris

text:
Gynoplistia nigriventris là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Gynoplistia
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Vụ án Nọc Nạng

text:
Vụ án Nọc Nạng (tiếng Pháp: l’Affaire de Phong Thanh) là một vụ án tranh chấp đất đai lớn, xảy ra năm 1928 tại làng Phong Thạnh, quận Giá Rai, tỉnh Bạc Liêu (nay là ấp 4, xã Phong Thạnh A, thị xã Giá Rai, tỉnh Bạc Liêu) giữa một bên là các gia đình nông dân Biện Toại, Mười Chức và bên còn lại là giới địa chủ cường hào, quan chức thực dân Pháp cùng tham quan Nam triều. Vụ án gây thiệt mạng 5 người, là một ví dụ điển hình của chính sách phân chia và quản lý ruộng đất bất công tại Nam Kỳ dưới thời thuộc Pháp, sau này, được Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam tôn vinh như một biểu hiện của sự đấu tranh và phản kháng của nông dân với thực dân Pháp.

Diễn biến vụ việc

Nhà Hương Chánh Luông khai phá đất
Trước 1900, một nông dân đến khai phá khu rừng ở rạch Nọc Nạng, được 73 ha. Năm 1908, nông dân này chết, để lại đất cho con là Hương Chánh Luông. Khi khai phá, Bạc Liêu còn hẻo lánh, việc đo đạc ruộng đất, lập bản đồ đất đai chậm so với các tỉnh khác ở Nam Kỳ.

Năm 1910, Hương chánh Luông (tức Tám Luông) chính thức làm đơn xin khẩn 20 ha đất, chịu đóng thuế trên diện tích này, được chính quyền chấp nhận bằng văn bản. Năm 1912, gia đình Luông lại làm đơn xin đo đạc và cấp bằng khoán (giấy chứng nhận sở hữu đất) chính thức cho toàn bộ diện tích đất canh tác 73 ha. Chủ tỉnh Bạc Liêu chấp thuận, trao cho Luông bản đồ phần đất.

Năm 1916, Tăng Văn Đ. kiện lên chủ tỉnh Bạc Liêu, yêu cầu không cấp đất cho Luông, với lý do Đ. cũng góp sức khẩn hoang. Nhà chức trách xử  Đ. thua kiện, vẫn cấp giấy tờ đất cho Luông, nhưng cắt 4,5 ha cho Đ.. Luông được cấp tờ bằng khoán tạm số 303 đề ngày 7 tháng 8 năm 1916.

Âm mưu của Hoa kiều Mã Ngân
Luông qua đời, người con trai cả là Biện Toại thừa kế phần đất trên. Năm 1917, Hoa kiều giàu khét tiếng Bạc Liêu là Mã Ngân, thường gọi là Bang Tắc, muốn tranh chiếm đất đai nhà Biện Toại. Là người tinh ranh luật lệ, Bang Tắc mua lại phần đất giáp ranh Biện Toại của bà Nguyễn Thị Dương, nhưng trong hợp đồng ghi bán phần đất với ranh giới bao trùm luôn khoảnh đất anh em Biện Toại đang sử dụng. Bang Tắc biết đất của nhà Biện Toại mới chỉ có bằng khoán tạm.

Tranh chấp đất nổ ra, hai phía thưa kiện nhau bốn lần lên chủ tỉnh Bạc Liêu và bốn lần lên Thống đốc Nam Kỳ, lên cả Toàn quyền Đông Dương. Năm 1919, Bang Tắc sai tá điền đốt một căn chòi ruộng và giết một con trâu của Biện Toại để dằn mặt. Anh em Biện Toại không phản kháng, chờ  nhà chức trách phân xử. Viên quan phủ H. ở quận Giá Rai, theo dư luận nghi ngờ, đã nhận tiền của Bang Tắc, yêu cầu chia đôi phần đất: Biện Toại một nửa, Bang Tắc một nửa.

Cũng năm 1919, quan phủ Ngô Văn H. được cử giữ chức Chủ tịch Hội đồng Phái viên (commission administrative), có trách nhiệm khảo sát đất đai, chính thức cấp bằng khoán đất ở làng Phong Thạnh. Hội đồng này xác nhận phần đất của gia đình Biện Toại thuộc về Nguyễn Thị Dương, và nay là của Bang Tắc.

Ngày 13 tháng 4 năm 1926, Thống đốc Nam Kỳ ký Nghị định bán lô đất 50 ha trên phần đất của Biện Toại với giá 5.000 đồng cho Bang Tắc. Đến đây, chính quyền chính thức công nhận phần đất mà gia đình Biện Toại đã hai đời khai thác và sử dụng là của Bang Tắc. Anh em Biện Toại vô cùng căm phẫn, chống đối ra mặt. Bang Tắc không dám làm to chuyện, bèn bán lô đất 50 ha cho một người rất quyền lực là bà Hà Thị Tr., mẹ vợ anh ruột quan phủ H.

Bà Tr (mẹ vợ anh ruột quan phủ H) vào cuộc
Bà Tr. bắt đầu đòi anh em Biện Toại phải nộp địa tô, coi họ như tá điền trên chính phần đất họ đã khai khẩn. Ngày 6 tháng 12 năm 1927, bà Tr. xin được án lệnh của tòa, cho phép tịch thu tất cả lúa của anh em Biện Toại. Ngày 13 tháng 2 năm 1928, lính mã tà ma ní gặp anh em Biện Toại để thực thi lệnh tịch thu lúa, anh em Biện Toại kháng cự. Ngày hôm sau, mã tà lại tới, anh em Biện Toại lại kháng cự, mã tà phải rút.

Phản ứng của anh em Biện Toại khi bị đẩy vào bước đường cùng
Trước thái độ cứng rắn của anh em Biện Toại, hương chức làng liền tự ý bắt giữ bà Hương chánh Luông (mẹ Biện Toại) trong 24 giờ. Thương mẹ, Biện Toại hứa không kháng cự. Bà Luông được thả. Tối 14 tháng 2 năm 1928, anh em nhà Biện Toại họp, làm lễ lạy ông bà tổ tiên và bà Luông, gọi là báo hiếu lần chót. Họ trích huyết thề ăn thua, không sợ chết, rút thăm để ông bà chỉ định ai là người hy sinh đầu tiên. Lần đầu, cô em gái tên Út Trong (tức Nguyễn Thị Trong) rút được thăm. Anh em yêu cầu bốc lại. Lần thứ hai, Út Trong vẫn rút được thăm. Cô nói: "Ông bà đã dạy, em xin liều chết!"

Thảm kịch đồng Nọc Nạn
Sáng 16 tháng 2 năm 1928, khoảng 7 giờ, hai viên cảnh sát Pháp là Tournier và Bouzou cùng bốn lính mã tà từ Bạc Liêu đến Phong Thạnh để tiếp tay viên chức làng tịch thu lúa của gia đình Biện Toại. Đến gần đống lúa, Tournier yêu cầu hương chức làng mời một người trong gia đình ra chứng kiến. Mười lăm phút sau, cô Nguyễn Thị Trong, em gái Biện Toại đi ra, dắt theo một bé gái 14 tuổi, tên là Tư. Tournier đuổi Trong, vì cho cô là phụ nữ và còn nhỏ tuổi, không thể chứng kiến việc đong lúa. Trong không đi, còn yêu cầu đong lúa xong phải ghi biên nhận.

Tournier từ chối, tát tai Trong. Cô lập tức rút ra cây dao nhỏ. Tournier đập báng súng, làm cô ngất đi. Bouzou tước dao khỏi tay Trong. Trong lúc lấy dao, ông này bị một vết thương nhỏ không đáng kể ở tay. Đứa cháu tên Tư bèn chạy về cấp báo. Anh em Biện Toại từ nhà chạy ra, mang theo dao mác gậy gộc. Họ chia thành hai tốp, tốp đầu do Mười Chức, em ruột Biện Toại, dẫn đầu. Tốp thứ nhì do bà Nghĩa (vợ Mười Chức) dẫn đầu. Tổng cộng năm đàn ông, năm phụ nữ. Tournier ra lệnh cho lính chuẩn bị ứng phó, bắn chỉ thiên, nhưng Mười Chức không dừng lại. Tournier bèn bắn Mười Chức. Bị thương nặng, nhưng Mười Chức vẫn gắng nhào đến, đâm lưỡi mác trúng bụng Tournier, rồi mới ngã xuống.

Bạo lực trở nên không thể kiểm soát. Bouzou rút súng bắn bị thương nặng bốn người phía Biện Toại. Hết đạn, Bouzou lại lấy súng của Tournier, bắn tiếp, làm nhiều người thương vong. Nghe tin dân làng kéo đến trợ giúp gia đình Mười Chức khiến bọn ác ôn hoảng sợ tháo chạy. Sáng hôm đó, Mười Chức và vợ đang mang thai (bà Nghĩa), một người anh tên Nhẫn, đều thiệt mạng. Nhịn, Liễu (hai em Mười Chức) bị thương nặng. Ba ngày sau, Nhịn qua đời tại bệnh viện. Về phía nhà cầm quyền, Tournier chết ngày 17 tháng 2 tại bệnh viện Bạc Liêu.

Phiên tòa
Tòa Đại hình Cần Thơ xét xử vụ án Nọc Nạng ngày 17 tháng 8 năm 1928. Chánh án là De Rozario, công tố viên là Moreau, Hội thẩm là ông Sự. Các luật sư biện hộ (miễn phí) cho gia đình Biện Toại là người Pháp, Tricon và Zévaco, theo lời nhờ của nhà báo Lê Trung Nghĩa.

Diễn biến phiên tòa
Ông phủ Tâm, viên chức phụ trách đất đai tỉnh Bạc Liêu, nói giấy tờ lưu trong sổ bộ của nhà chức trách về tờ biên lai cấp đất cho hương chánh Luông năm 1910 đã bị mất cắp. Điều này gây ra nghi ngờ có khả năng hồ sơ trong văn khố cũ bị thủ tiêu, có lợi cho những kẻ cường hào.

Hương thân làng Phong Thạnh Hồ Văn Hi xác nhận Tournier nổ súng trước. Mười Chức đâm Tournier sau khi trúng đạn.

Lâm Văn Kiết, thành viên Hội đồng phái viên, xác nhận phần đất do Hương chánh Luông và con là Biện Toại khai khẩn trước. Công tố viên nói ông Kiết không dám cãi cấp trên của mình là Tri phủ H., người theo phe Bang Tắc và là Chủ tịch Hội đồng phái viên.

Tri phủ Ngô Văn H. cho rằng vấn đề đất đai quá phức tạp, mất thì giờ, nên ông đã buông xuôi. Công tố viên rất giận dữ, cho rằng lề lối làm việc của ông H. quá bừa bãi, không thể viện lý do mất thì giờ mà không phân xử rạch ròi. Bị luật sư chất vấn, ông H. thú nhận anh ruột của ông có hùn vốn làm ăn với Bang Tắc. Sau vụ án, ông H. bị bãi chức tri phủ.

Bang Tắc ra làm chứng, nói không hối hận gì. Viên hội thẩm bức xúc: "Dân chúng nói đáng lý ra ông phải chết thay cho viên cò Tournier".

Trước khi buộc tội, công tố viên Moreau đề nghị tòa thận trọng, nhắc lại vụ án Ninh Thạnh Lợi năm 1927. Ông cho rằng vụ này chứng tỏ bất ổn xã hội về đất đai đang gia tăng hết sức nghiêm trọng. Ông nói tình cảnh của gia đình Biện Toại rất đáng thương: bị những kẻ không có trái tim (hommes sans coeur) đến cướp đất, rồi bọn có quyền thế tiếp tay với bọn cường hào. Ông đề nghị tòa tha bổng Biện Toại, cô Liễu (em Biện Toại) và con là Tia, giảm nhẹ cho cô Trong và Miều (em rể Biện Toại, chồng Liễu).

Biện hộ của luật sư
Luật sư Tricon nhận định nguồn gốc của vụ án là vấn đề điền địa. Ông cho rằng chính sách ruộng đất thời Nguyễn công bằng và hợp thực tế, còn luật lệ do người Pháp đặt ra chưa được áp dụng đúng, thiếu thực tế, những người trong Hội đồng Phái viên chỉ ngồi một chỗ, chưa hề bước ra sở đất mà họ xem xét, chỉ quyết định dựa trên báo cáo. Ông ca ngợi tinh thần lao động khẩn hoang của gia đình Biện Toại: họ phải đấu tranh với thiên nhiên, với bọn cường hào, với cả các thủ tục pháp lý, nói: Chúng ta, những người Pháp, nên xây dựng ở xứ này một chế độ độc tài. Không phải độc tài bằng sức mạnh của súng đạn, nhưng là sự độc tài của trái tim (Non pas de la dictature de la force du mousqueton, mais de la dictature du coeur). Ông cũng ca ngợi lập luận của công tố viên, cho rằng chính sách của nhà nước thì tốt, nhưng người thừa hành xấu đã làm cho chính sách trở nên xấu đối với dân chúng. Ông nói nên sa thải vài ông phủ, ông huyện bất hảo và vạch rõ hành động của cặp bài trùng Bang Tắc - Tri phủ H. đã dẫn đến tấn thảm kịch Nọc Nạn. Ông xin tòa tha thứ cho các bị can, nói: Lần này sẽ có một bà lão khóc về cái chết của bốn đứa con. Bốn người này đã chết, vì họ tưởng rằng có thể tự lực gìn giữ phần đất ruộng mà họ đã từng rưới mồ hôi và máu của họ lên đó.

Án tuyên

Tòa Đại hình Cần Thơ tuyên Biện Toại, Nguyễn Thị Liễu (em út Toại) và Tia (con trai Toại) được tha bổng. Cô Nguyễn Thị Trong, sáu tháng tù (đã bị tạm giam đủ sáu tháng). Miều (chồng Liễu), hai năm tù vì tiền án ăn trộm.

Ảnh hưởng
Báo chí Sài Gòn bấy giờ đua nhau phản ánh vụ Nọc Nạng. Nhà báo xuống tận nơi điều tra. Dư luận từ mọi giới, kể cả giới thực dân, đều thuận lợi cho gia đình Biện Toại. Họ chịu bất công quá lộ liễu. Họ là những tiểu điền chủ siêng năng nhưng bọn cường hào cấu kết với quan lại tham nhũng đã đẩy họ đến đường cùng.

Các phong trào yêu nước bấy giờ đang sôi nổi. Hai năm trước (1926) vừa xảy ra đám tang chí sĩ yêu nước Phan Châu Trinh. Đảng Lập hiến của ông Bùi Quang Chiêu cũng vừa ra đời. Dù chủ trương Pháp-Việt đề huề, ông Bùi Quang Chiêu chính là người lập tờ báo tiếng Pháp La Tribune Indochinoise. Phóng viên Lê Trung Nghĩa - đã nhờ hai luật sư Tricon và Zévacon biện hộ cho gia đình Biện Toại.

Tại tòa, trừ tờ La Dépâche l’Indochine, tất cả báo chí Sài Gòn đều có mặt: L’Écho Annamite, Đông Pháp thời báo, L’Impartial, l’Opinion, Le Courrier Saigonnais, Le Phare, La Tribune Indochinoise.

Sau phiên tòa, các nhân sĩ và người dân ở Phong Thạnh như các ông Huỳnh Minh Trí, Nguyễn Duy Biện, Nguyễn Viết Trọng ở Giá Rai, Bùi Văn Túc ở Long Điền, làm tiệc cảm ơn hai vị luật sư và các nhà báo Pháp và Việt, theo truyền thống trung hậu và hào hoa cố hữu của người Bạc Liêu. Bà Hương chánh Luông cũng tham dự buổi tiệc này.

Vụ án này đã được tái hiện một phần trong bộ phim truyền hình Đất phương Nam, là bộ phim được sản xuất nhân dịp kỷ niệm Sài Gòn 300 năm.

Xem thêm
 Vụ án cưỡng chế đất ở Tiên Lãng

Tham khảo

Đọc thêm
 Lịch sử khẩn hoang miền nam - Sơn Nam (nhà xuất bản Trẻ, Thành phố Hồ Chí Minh, 2009)
 Bài vè Nọc Nạn - vô danh (1930)
 Loạt bài của tác giả Lê Trung Nghĩa trên báo La Tribune Indochinoise (Sài Gòn, từ ngày 17 tháng 8 đến ngày 24 tháng 8 năm 1928)
 Trần Đình Ba, Đại án một thời khẩn hoang Nam Bộ; http://baophapluat.vn/diem-nong/dai-an-mot-thoi-khan-hoang-nam-bo-293331.html

Liên kết ngoài
 Đồng Nọc Nạn và số phận người nông dân (Báo Nông nghiệp VN online)
 Kỷ niệm 84 năm sự kiện Đồng Nọc Nạn (Dân trí online)

Xã hội Việt Nam thời Pháp thuộc
Tranh chấp đất đai tại Việt Nam
Bạc Liêu


title: Grézac

text:
Grézac là một xã trong tỉnh Charente-Maritime trong vùng Nouvelle-Aquitaine tây nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao từ 11-54 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

 INSEE commune file

Xã của Charente-Maritime


title: Harpalus tardus

text:
Harpalus tardus là một bọ Chân chạy màu đen thuộc họ Carabidae,phân họ Harpalinae, sống ở châu Âu, Xibia, Trung Á và Bắc Á.

Chú thích

Động vật được mô tả năm 1797
Harpalus
Bọ cánh cứng châu Á
Bọ cánh cứng châu Âu


title: Pierre Bézier

text:
Pierre Érienne Bézier (1 tháng 9 năm 1910 – 25 tháng 11 năm 1999) là một nhà kĩ sư Pháp, người tạo ra đường cong Bézier và mặt phẳng Bézier nền tảng cho các thiết kế hỗ trợ máy tính và hệ thống tạo hình máy tính.

Sinh tại Paris, Bézier lấy bằng kĩ sư cơ khí ở École nationale supérieure d'arts et métiers năm 1930. Ông lấy thêm bằng điện tử năm 1931 tại École Supérieure d'Électricité, và lấy bằng tiến sĩ năm 1977 về toán tại Đại học Paris.

Ông làm việc cho Renault từ 1933 đến 1975, nơi ông phát triển hệ thống CAD-CAM Unisurf.

Từ 1968 đến 1979 ông là giáo sư về kĩ thuật sản xuất tại Conservatoire national des arts et métiers.

Năm 1985, ông được công nhận bởi ACM SIGGRAPH với giải thưởng 'Steven A. Coons' cho các cống hiến trong đời ông về họa hình vi tính và kĩ thuật tương tác.

Tham khảo

Bézier, Pierre
Người Paris


title: Cephaloleia proxima

text:
Cephaloleia proxima là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Baly miêu tả khoa học năm 1858.

Chú thích

Tham khảo

Cephaloleia


title: Himitsu Sentai Goranger

text:
, dịch là Chiến đội Bí mật Goranger, là một seri truyền hình siêu anh hùng Tokusatsu Nhật Bản. Goranger là bộ đầu tiên mở đầu cho series tokusatsu tên là Super Sentai. Himitsu Sentai Goranger được viết bởi Ishinomori Shotaro, và phát sóng trên Net (bây giờ là TV Asahi) từ 5 tháng 4 năm 1975 tới 26 tháng 3 năm 1977, với tổng cộng 84 tập.

Cốt truyện
Khi hòa bình thế giới bị đe dọa bởi sự xuất hiện của một nhóm khủng bố có tên Hắc Thập Tự Quân, Liên minh Bảo vệ Trái Đất EAGLE (the Earth Guard League) được thành lập để đối đầu với hiểm họa đó. Hắc Thập Tự Quân đã giao cho năm gián điệp hủy diệt từng chi nhánh của EAGLE ở Nhật Bản, sát hại tất cả nhưng may thay có năm người vẫn sống sót. Năm đặc vụ còn sót lại này đã được Chỉ huy của EAGLE chi nhánh Nhật Bản Edogawa Gonpachi triệu tập đến một căn cứ bí mật nằm ở dưới quán ăn nhanh có tên "Gon". Tại đây, họ được trang bị những bộ đồ chiến đấu giúp gia tăng sức mạnh và tốc độ để trở thành Chiến đội Bí mật Goranger. Năm người họ đã cống hiến hết mình để có thể đánh bại Hắc Thập Tự Quân và thủ lĩnh của bọn chúng, Hắc Thập Tự Vương.

Nhân vật

Các chiến binh Goranger

/ là em trai của Chỉ huy EAGLE chi nhánh Kantō. Hắc Thập Tự Quân đã phát động cuộc tấn công và giết chết anh trai của Tsuyoshi khi anh đang chơi bóng đá cùng đồng đội. Tsuyoshi được đào tạo về cách lên kế hoạch và chiến lược chiến đấu. Anh là đội trưởng của Goranger và là người sắp xếp những đòn tấn công phối hợp như "Gorenger Storm" hoặc "Gorenger Hurricane". Tsuyoshi xuất hiện trong tập cuối của Kaizoku Sentai Gokaiger, nhận lại sức mạnh của mình dưới dạng Akaranger Key khi các Gokaiger rời Trái Đất.
Tuổi: 24
Vũ khí: , , ,
/ là thành viên lớn tuổi nhất và đồng thời là phó đội trưởng của Goranger. Hắc Thập Tự Quân đã tấn công khu vực Toukohu đúng vào lúc Akira đang tập luyện trên nền tuyết. Anh là huấn luyện viên có tài thiện xạ, có kỹ năng bắn cung và là một phi công tài ba. Ước mơ của anh là trở thành một tay đua. Anh cũng là người lái Variblune và Varidorin.
Tuổi: 25
Vũ khí:  (tập 1-42),  (tập 43-84)
/ (1-54, 68-84) được Akira, Peggy và Yoko gọi là Dai-chan. Anh là một kỹ sư vui tính thuộc EAGLE chi nhánh Kyūshū, tại đây Hắc Thập Tự Quân đã tấn công khi anh đang huấn luyện võ cho đồng đội. Daita rất giỏi toán học và vật lý cơ học, nhưng lại luôn gặp khó khăn khi giải các câu đố. Daita rất khỏe và cũng là quán quân Judo. Sau này, Daita được thăng chức làm Chỉ huy của EAGLE chi nhánh Kyūshū, nhưng sau khi người thay thế anh ta bị Hắc Thập Tự Quân sát hại, anh đã nhanh chóng quay trở lại hoạt động cùng với Gorenger.
Tuổi: 23
Vũ khí: ,
/ (55-67) Sau khi Daita trở thành chỉ huy của EAGLE chi nhánh Kyūshū một thời gian, Daigoro đã thay thế anh ta, Daigoro đã bị giết bởi một lưỡi dao bay từ Can Opener Mask.
/ Peggy làm việc tại EAGLE chi nhánh Hokkaidō với tư cách là nhà phân tích hóa học và kỹ sư vũ khí chuyên về chất nổ. Peggy là người rất ưa chuộng thời trang, cô thường đi bốt cao cổ và mặc quần ngắn ôm sát hông.
Tuổi: 18
Vũ khí: , ,
/ là thành viên trẻ nhất trong đội. Trong khi Kenji đang chăm sóc chim bồ câu trên sân thượng của tổ chức EAGLE tại chi nhánh Kansai thì bị Hắc Thập Tự Quân tấn công, anh là người may mắn sống sót khỏi khí độc được sử dụng trong cuộc tấn công. Anh là một người có tính khí vui vẻ và rất hay gặp may mắn.
Tuổi: 17
Vũ khí: , ,

Các thành viên khác thuộc tổ chức EAGLE

 : Chỉ huy của EAGLE chi nhánh Nhật Bản, thường ngày ông cải trang thành đầu bếp của quán ăn nhanh Gon (ゴン), nơi có lối vào căn cứ bí mật của Goranger. Sau này quán trở thành cửa hàng trái cây Gon.
 Chỉ huy Edogawa được hỗ trợ bởi bộ ba thư ký/mật vụ:  (hay còn gọi là Điệp viên 007),  (hay còn gọi là Điệp viên 008), và  (hay còn gọi là Điệp viên Agent 009). Họ lo công tác hậu trường và thỉnh thoảng giúp đỡ Goranger trên chiến trường.

Hắc Thập Tự Quân
Hắc Thập Tự Quân (黒十字軍, Kuro Jūjigun) là một nhóm khủng bố do Hắc Thập Tự Vương đứng đầu với mục tiêu là xóa sổ loài người và thống trị thế giới. Tổ chức này sử dụng công nghệ kết hợp với phép thuật tiên tiến để tạo ra một đội quân siêu phàm tấn công tổ chứ EAGLE và Goranger. Hầu hết các thành viên của Hắc Thập Tự Quân là con người đã được tăng cường sức mạnh thông qua phẫu thuật. Họ có nhiều căn cứ bí mật khác nhau trên toàn cầu. Trụ sở chính là Lâu đài Hắc Thập Tự (Kuro Jūjijō) bay quanh mặt đất.

 Hắc Thập Tự tổng thống (黒十字総統, Kuro Jūji Sōtō): Là thủ lĩnh của Hắc Thập Tự Quân, còn được gọi là được gọi là "Quái vật máy", hắn không dễ dàng bị giết bởi vũ khí thông thường.
 Nhật luân mặt nạ (日輪仮面, Nichirin Kamen, 15–20): còn có tên khác là "Africa no Hoshi" (Afurika no Hoshi). Hắn là một bạo chúa tàn nhẫn nổi tiếng với những chiến thắng liên tiếp ở Châu Phi. Hắn được triệu tập đến Nhật Bản để trừ khử Goranger bằng mọi giá, mặc dù sự hèn nhát của hắn ta làm cản trở nhiều hoạt động.
 Thiết nhân mặt nạ Temujin Tướng Quân (鉄人仮面テムジン将軍, Tetsujin Kamen Temujin Shōgun, 20–42): còn có tên gọi là "Quỷ Mông Cổ" (Mongol no Oni), hắc phụ trách hoạt động tại sa mạc Gobi của Hắc Thập Tự Quân. Hắn là một kẻ lạnh lùng và tàn bạo, đồng thời là một nhà chiến thuật xuất sắc và cũng đã thành lập quân đội của riêng mình gọi là Lữ đoàn Thép (Kōtetsu Gundan).
 Hoả sơn mặt nạ Magman Tướng Quân (火の山仮面マグマン将軍, Hinoyama Kamen Maguman Shōgun, 42–54): Hắn đến từ vùng núi lửa Eldgja ở Iceland, là thủ lĩnh của Tiểu đoàn phun trào dung nham tàn nhẫn. Hắn phụ trách chỉ huy pháo đài chiến đấu của riêng mình có tên là Pháo đài di động Navarone. Hắn có khả năng bắn tên lửa napalm từ đỉnh Mặt nạ "núi lửa" của mình, hắn là một chiến binh tài giỏi, vũ khí của Goranger không thể đả thương được hắn.
 Đại Tướng Quân mặt nạ Golden (ゴールデン仮面大将軍, Gōruden Kamen Daishōgun, 54–84): Vị tướng hàng đầu của Quân đội Chữ thập đen. Một thực thể siêu nhiên được đánh thức một cách thần bí nhờ ma thuật đen và sức mạnh của Hắc Thập Tự Vương. Golden Kamen nắm quyền chỉ huy Đội quân châu Phi tinh nhuệ của Hắc Thập Tự Quân (Afurika Gundan), hắn thông thạo ma thuật và chiêm tinh học, hắn có thể đẩy lùi hầu hết các cuộc tấn công của Goranger.
 Cương Thiết Kiếm Long (鋼鉄剣竜, Kōtetsu Kenryū, Movie): Một đặc nhiệm của Quân đội Chữ thập đen phản bội, người đã bị Black Cross Führer bắt giam vì sự liều lĩnh và nổi loạn của mình. Sau đó, Black Cross Führer đã trả tự do để đổi lấy sự giúp đỡ của anh ta trong việc tiêu diệt Gorenger. chiến đấu cơ mạnh mẽ và không bị tổn hại. Sử dụng một con dao dũng mãnh có thể tiêu diệt hầu hết mọi vật thể.
 Mặt nạ Quái nhân (仮面怪人, Kamen Kaijin) là đặc vụ chiến trường của Quân đội Chữ thập đen gây ra nhiều loại hỗn loạn và rối loạn bất cứ nơi nào chúng đến. Chúng chủ yếu là những cỗ máy hình người với những chiếc mặt nạ kỳ lạ đại diện cho khả năng và kỹ năng của chúng trong mọi lĩnh vực, với khả năng những hình người này có thể có khả năng thay đổi thành các đối tượng khác để giúp xâm nhập hoặc điều tra hoặc hỗ trợ các mục tiêu gây ra hỗn loạn của chúng.
 Zolder (ゾルダー, Zorudā): Những người lính chân không mặt, mặc quần áo da của Hội Chữ Thập Đen, được thay đổi sức mạnh và tốc độ được nâng cao và bị tẩy não để trung thành tuyệt đối, được trang bị nhiều loại vũ khí bao gồm súng máy, bazooka và kiếm sắt. Các sư đoàn chuyên trách bao gồm The Black Cross Camouflaged Ninja (Kuro Jūji Nindan) và một đội thần bí phục vụ Black Cross Führer. Các phi công lái máy bay chiến đấu của Zolders được gọi là Condolers (Kondorā) (nhỏ) và Battlers (Battorā) (lớn)). Họ có thể nghe thấy tiếng hét "Hoi" khi tấn công nạn nhân của họ.

Các quái vật Masked

  Golden Mask (cao 173 cm (5'8"), nặng 70 kg (154 lbs))
  Samurai Mask (cao 184 cm (6'0"), nặng 94 kg (205 lb))
  Bronze Mask (cao 179 cm (5'10"), nặng 73 kg (161 lb))
  Jade Mask (cao 174 cm, nặng 68 kg))
  Poison Gas Mask (cao 172 cm, nặng 62 kg)
  Metal Hoop Mask (cao 185 cm, nặng 73 kg)
  Crescent Moon Mask (cao 175 cm, nặng 78 kg)
  Poison Fang Mask (cao 176 cm, nặng 98 kg)
  Witch Mask (cao 168 cm, nặng 62 kg)
  Wing Mask (cao 189 cm, nặng 88 kg)
  Boat Ear Mask (cao 195 cm, nặng 107 kg)
  Silver Heat Mask (cao 181 cm, nặng 133 kg)
  Horn Mask (cao 200 cm, nặng 140 kg)
  Skull Mask (cao 193 cm, nặng 51 kg)
  Rainbow Mask (cao 185 cm, nặng 120 kg)
  Mirror Mask (cao 196 cm, nặng 150 kg) & Black Hair Mask
  Black Hair Mask (cao 177 cm, nặng 82 kg)
  Cyclops Mask (cao 180 cm, nặng 135 kg)
  Sword Mask (cao 189 cm, nặng 165 kg)
  Sunring Mask (cao 195 cm, nặng 160 kg)
  Cannoball Mask & Gear Mask (cao 201 cm, nặng 190 kg)
  Gear Mask (cao 174 cm, nặng 135 kg) & Wire Mask
  Wire Mask (cao 192 cm, nặng 161 kg) & Razor Mask
  Razor Mask (cao 179 cm, nặng 189 kg) & Eight-Eyed Mask
  Eight-Eyed Mask (cao 215 cm, nặng 132 kg)
  Blue Muscle Mask (cao 180 cm, nặng 70 kg (154 lb))
  Iron Nail Mask (cao 179 cm, nặng 97 kg)
  Iron Comb Mask (cao 206 cm, nặng 100 kg)
  Door Mask (cao 182 cm, nặng 103 kg)
  Mine Mask (cao 189 cm, nặng 90 kg)
  Iron Tube Mask (cao 180 cm, nặng 100 kg)
  Large Hatchet Mask (cao 182 cm, nặng 85 kg)
  Iron Princess Mask (cao 190 cm, nặng 90 kg)
  Blushing Mask (cao 180 cm, nặng 110 kg)
  Steel Mask (cao 181 cm, nặng 90 kg)
  Warship Mask (cao 194 cm, nặng 130 kg) & Cyborg Q
  Fork Mask (cao 178 cm, nặng 93 kg)
  Pirate Mask (cao 175 cm, nặng 70 kg (154 lb))
  Rock Surface Mask (cao 179 cm, nặng 99 kg)
  Iron Basket Mask (cao 190 cm, nặng 103 kg)
  Iron Lion Mask (cao 185 cm, nặng 90 kg)
  Iron Mask Temujin (cao 210 cm, nặng 220 kg)
  Diamond Mask (cao 189 cm, nặng 89 kg)
  Electricity Mask (cao 180 cm, nặng 110 kg)
  Sword Shark Mask (cao 204 cm, nặng 90 kg)
  Locomotive Mask (cao 210 cm, nặng 130 kg)
  Bird Talon Mask (cao 187 cm, nặng 76 kg)
  Camera Mask (cao 186 cm, nặng 84 kg)
  Horn Bone Mask (cao 188 cm, nặng 50 kg)
  Iron Trap Mask (cao 188 cm, nặng 90 kg)
  Gunman Mask (cao 240 cm, nặng 140 kg)
  Telephone Mask (cao 183 cm, nặng 84 kg)
  Baseball Mask (cao 191 cm, nặng 86 kg)
  Volcano Mask Magman (cao 198 cm, nặng 97 kg)
  Big Ear Mask (cao 186 cm, nặng 99 kg)
  Faucet Mask (cao 188 cm, nặng 76 kg)
  Coxcomb Mask (cao 196 cm, nặng 84 kg)
  Parabolic Mask (cao 188 cm, nặng 89 kg)
  Deathbird Mask (cao 185 cm, nặng 88 kg)
  Shellfish Mask (cao 192 cm, nặng 84 kg)
  Cowshoe Mask (cao 178 cm, nặng 85 kg)
  Rib Mask (cao 180 cm, nặng 86 kg)
  Television Mask (cao 188 cm, nặng 90 kg)
  Clock Mask (cao 183 cm, nặng 88 kg)
  Fallen Leaves Mask (cao 178 cm, nặng 65 kg)
  Pinwheel Mask (cao 184 cm (6'0"), nặng 96 kg)
  Can Opener Mask (cao 190 cm, nặng 100 kg)
  Injection Mask (cao 210 cm, nặng 98 kg)
  Pineapple Mask (cao 187 cm, nặng 80 kg)
  Tire Mask (cao 188 cm, nặng 85 kg)
  Piano Mask (cao 186 cm, nặng 73 kg)
  Anchor Mask (cao 196 cm, nặng 96 kg)
  Kendo Mask (cao 186 cm, nặng 104 kg)
  Glasses Mask (cao 182 cm, nặng 78 kg)
  Stove Mask (cao 195 cm, nặng 83 kg)
  Iron Spider Mask (cao 195 cm, nặng 90 kg)
  Iron Snake Mask (cao 183 cm, nặng 65 kg)
  Mammoth Mask (cao 187 cm, nặng 99 kg)
  Skate Mask (cao 185 cm, nặng 89 kg)
  Iron Tiger Mask (cao 194 cm, nặng 110 kg)
  Kettle Mask (cao 189 cm, nặng 99 kg)
  Yo-Yo Mask (cao 190 cm, nặng 89 kg)
  Tiger Mask (cao 190 cm, nặng 130 kg)
  Golden Mask (cao 196 cm, nặng 86 kg)

Tập phim

Phim điện ảnh
  (bản điện ảnh của tập 6)
  (bản điện ảnh của tập 15)
  (bản điện ảnh của tập 36)
  (bản điện ảnh của tập 54)

Diễn viên

Chính
 Kaijō Tsuyoshi: Makoto Naoya
 Shinmei Akira: Miyauchi Hiroshi
 Ōiwa Daita: Hatakeyama Baku
 Kumano Daigoro: Daruma Jirō
 Peggy Matsuyama: Komaki Risa
 Asuka Kenji: Itō Yukio
 Edogawa Gonpachi: Takahara Toshio
 Katō Yōko / 007: Kanuma Eri
 Hayashi Tomoko / 008: Shiragawa Megumi
 Nakamura Haruko / 009: Honda Miki
 Kato Taro: Konuma Hiroyuki
 Hắc Thập Tự tổng thống I: Andō Mitsuo (Tập 1-55)
 Hắc Thập Tự tổng thống II: Yana Nobuo (Tập 56-84)
 Gon: Kogawa Saiko (lồng tiếng)
 Nhật Luân Giả Diện: Masuoka Hiroshi (lồng tiếng)
 Thiết Nhân Giả Diện: Iizuka Shōzō (lồng tiếng)
 Hoả Sơn Giả Diện: Yoda Eisuke [lồng tiếng (Tập 42-45)]: Iizuka Shōzō [lồng tiếng (Tập 46-54)]
 Đại Giả Diện Tướng Quân: Iizuka Shōzō (lồng tiếng)
 Dẫn chuyện: Tanaka Nobuo (Tập 1-14): Ōhira Tōru (Tập 15-84)

Diễn viên phục trang
 Akarenger: Niibori Kazuo (tập 1-60), Ōba Kenji (tập 61-84)
 Aorenger: Karawazaki Hirō, Nakamura Bunya, Nakayashiki Tetsuya, Yuasa Hiroyuki (Tập 1-60), Okamoto Yoshinori (tập 61-84)
 Kirenger: Maeda Naotaka, Tanaka Kōsaburō, Amano Masato, Ueda Kōji (Tập 1-60), Takebe Yutaka (Tập 61-84), Daruma Jiro (episode 67)
 Momorenger: Naitō Midori, Ueda Kōji, Kurihara Ryōji, Ozawa Shōji, Kiyōda Maki (Tập 1-60), Yokohama Minoru (tập 61-84)
 Midorenger: Nakamura Bunya, YukawaYasuo, Yashimoto Haruhiko (tập 1-60), Murakami Jun (tập 61-84)

Bài hát
Đầu

 Lời: Ishinomori Shotaro
 Sáng tác và Cải biên: Watanabe Michiaki
 Thể hiện: Sasaki Isao và Horie Mitsuko

Kết

 Lời: Yatsude Saburo
 Sáng tác và Cải biên: Watanabe Michiaki
 Thể hiện: Sasaki Isao
 Tập: 1-63

 Lời: Ishinomori Shotaro
 Sáng tác và Cải biên: Watanabe Michiaki
 Thể hiện: Sasaki Isao và Horie Mitsuko
 Tập: 64-84

Tham khảo

Liên kết ngoài
Super-Sentai.net

Sentai những năm 1970
Super Sentai


title: Allrode

text:
Allrode là một đô thị ở huyện Harz, bang Saxony-Anhalt, Đức. Đô thị này có diện tích 17,41 km2.

Tham khảo

Làng ở Sachsen-Anhalt
Làng ở Harz
Tỉnh Halle
Thale


title: 21949 Tatulian

text:
21949 Tatulian (1999 VA156) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 12 tháng 11 năm 1999 bởi Nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 21949 Tatulian

Thiên thể phát hiện năm 1999
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Protodipseudopsis bicincta

text:
Protodipseudopsis bicincta là một loài Trichoptera trong họ Dipseudopsidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Tham khảo

Trichoptera ở vùng nhiệt đới châu Phi
Protodipseudopsis


title: Cameraria picturatella

text:
Cameraria picturatella là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Hoa Kỳ (Connecticut, Massachusetts, New Jersey, New York và Maine).

Ấu trùng ăn Myrica caroliniensis. Chúng ăn lá nơi chúng làm tổ.Tổ có dạng đốm nằm ở mặt trên của lá.

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài
Bug Guide

Cameraria


title: Hylaeus mesillae

text:
Hylaeus mesillae là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1896.

Chú thích

Tham khảo

M
Động vật được mô tả năm 1896


title: Chuisnes

text:
Chuisnes  là một xã thuộc tỉnh Eure-et-Loir trong vùng Centre-Val de Loire ở bắc trung bộ nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 166 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Eure-et-Loir


title: Bouvresse

text:
Bouvresse  là một xã thuộc tỉnh Oise trong vùng Hauts-de-France tây bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 223 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

INSEE

Xã của Oise


title: Bờ biển Amalfi

text:
Bờ biển Amalfi (tiếng Ý: Costiera Amalfitana) là đoạn bờ biển dài trên bờ biển phía bắc vịnh Salerno thuộc biển Tyrrhenian, tỉnh Salermo, miền nam Ý. Đây là một địa điểm du lịch nổi tiếng tại Ý thu hút hàng ngàn khách du lịch mỗi năm. Năm 1997, Bờ biển Amalfi trở thành Di sản thế giới của UNESCO.

Lịch sử
Trong thế kỷ 10 và 11, Công quốc Amalfi từng tồn tại trên khu vực bờ biển Amalfi, tập trung ở thị trấn Amalfi. Khu vực này sau đó nằm dưới sự kiểm soát của Công quốc Salerno trước khi nó bị Cộng hòa Pisa cướp phá vào năm 1137.

Địa lý
Bờ biển này nằm trong vùng khí hậu Địa Trung Hải với mùa hè ấm áp và mùa đông ôn hòa. Nó nằm trên bờ phía nam tương đối dốc của Bán đảo Sorrentina nên không có nhiều đất đai cho các hoạt động nông nghiệp. Đoạn bờ biển này có diện tích 11.231 hecta giữa vịnh Naples và Salerno. Tuyến đường bộ duy nhất đến được bờ biển này là Đường quốc lộ 163 dài 40 km chạy dọc theo bờ biển từ thị trấn Vietri sul Mare ở phía đông đến Positano ở phía tây. Có tổng cộng 13 đô thị nằm trên khu vực bờ biển này, nhiều trong số đó là các thành phố du lịch.

Các thành phố nằm trên bờ biển Amalfi là Vietri sul Mare, Cetara, Maiori, Minori, Ravello, Scala, Atrani, Amalfi, Conca dei Marini, Furore,Praiano và Positano.

Kinh tế
Đây là nơi sản xuất loại rượu hương chanh Limoncello nổi tiếng. Tại đây, những thửa ruộng bậc thang dọc theo bờ biển là nơi trồng chanh từ tháng 2 đến tháng 10 hàng năm. Amalfi cũng là một nhà sản xuất nổi tiếng của một loại giấy được gọi là Bambagina. Các sản phẩm nổi tiếng khác gồm cá cơm của Cetara, và đồ gốm thủ công đầy màu sắc của Vietri.

Khu vực này đã được mô tả trong tiểu thuyết Positano (1953) của nhà văn Hoa Kỳ John Steinbeck.

Các thắng cảnh
 Duomo (nhà thờ chính tòa) ở Amalfi, và hành lang (tiếng Ý: Chiostro del Paradiso )
 nhà thờ Santa Maria Assunta ở Positano
 các nhà thờ San Salvatore del Birecto và Santa Maria Maddalena ở Atrani
 Biệt thự Cimbrone và biệt thự Rufolo ở Ravello
 các nhà thờ San Luca và San Gennaro ở Praiano
 nhà thờ San Pancrazio ở Conca dei Marini
 vịnh hẹp Furore ở thị xã Furore
 nhà thờ Santa Trofimena và biệt thự Roman cổ ở Minori

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Amalfi Coast Travel Information and Photo Gallery
 Amalfi Coast Photo Gallery
 The Amalfi coast on line travel guide
 Another Amalfi coast guide for travellers

Amalfi


title: Terzo d'Aquileia

text:
Terzo d'Aquileia là một đô thị ở tỉnh Udine trong vùng Friuli-Venezia Giulia thuộc Ý, có cự ly khoảng 40 km về phía tây bắc của Trieste và khoảng 30 km về phía nam của Udine. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 2.781 người và diện tích là 28,2 km².

Đô thị Terzo d'Aquileia có các frazione (đơn vị cấp dưới) San Martino.

Terzo d'Aquileia giáp các đô thị: Aquileia, Cervignano del Friuli, Grado, Torviscosa, Villa Vicentina.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 www.comune.terzodiaquileia.ud.it

Đô thị tỉnh Udine


title: Atypophthalmus mjobergi

text:
Atypophthalmus mjobergi là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Atypophthalmus
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: El Coronil

text:
El Coronil là một đô thị ở tỉnh Sevilla, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số của Viện thống kê quốc gia Tây Ban Nha năm 2005, đô thị này có dân số 5044 người.

Tham khảo

Liên kết ngoài
El Coronil  - Sistema de Información Multiterritorial de Andalucía

Đô thị ở Sevilla


title: Nikopol, Ukraina

text:
Nikopol (; ; Nikopol, Ukraina) là một thành phố Ukraina. Thành phố thuộc tỉnh Dnipropetrovsk ở phía đông của Ukraina. Dân số theo điều tra năm 2010 là 122.873 người. Diện tích là 50 km². Khoảng cách so với tỉnh lỵ là km.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thành phố của Ukraina
Tỉnh Dnipropetrovsk
Nikopol, Ukraina


title: Chế độ quân chủ

text:
Chế độ quân chủ hoặc quân chủ chế hay còn gọi là Chế độ quân quyền, là một thể chế hình thức chính quyền mà trong đó người đứng đầu nhà nước là một vị vua.

Thể chế xưa kia trong thời quân chủ phần đông là chế độ quân chủ chuyên chế. Theo đó, mọi quyền lực, mọi chi phối các hoạt động trong xã hội gần như tuyệt đối tập trung trong tay nhà vua hay nữ hoàng lãnh đạo, được kế thừa theo nguyên tắc cha truyền con nối. Chế độ quân chủ tuyệt đối thường dùng hình thức phong kiến (hình thức phân phong đất đai) để truyền nối và chiếm hữu đất đai. Tuy nhiên, cũng có những trường hợp ngoại lệ, như vua Nghiêu, vua Thuấn,... những trường hợp thiện nhượng.

Phong kiến phản ánh hình thức truyền nối và chiếm hữu đất đai của chế độ quân chủ thời xưa, trong thời quân chủ chuyên chế (Trung Quốc cổ đại, Đại Việt, Ai Cập cổ đại, Babylon, Ba Tư...), trong đó có thể chia ra 2 hình thức là quân chủ trung ương tập quyền và quân chủ phân quyền cát cứ (với lãnh chúa, chư hầu...). Trong nhiều trường hợp, những thời kỳ quân chủ trước kia cũng được gọi là thời kỳ phong kiến.

Chế độ Quân chủ chuyên chế xuất hiện ở Athena thế kỷ V - VI TCN (thời kỳ Dân chủ Athena), trong đó cơ quan quyền lực nhà nước đều được bầu ra và hoạt động theo nhiệm kỳ. Cách mạng tư sản Anh năm 1652 cũng đem đến nhiều thay đổi. Trong thời hiện tại, thể chế về chế độ quân chủ phổ thông thời nay là chế độ quân chủ lập hiến, cho nên phong kiến chỉ phản ánh một giai đoạn, một thời kỳ hay là một hình thái của chế độ quân chủ.

Thể chế về chế độ quân chủ phổ biến thời nay là chế độ quân chủ lập hiến. Theo đó, mọi quyền lực, mọi chi phối các hoạt động trong xã hội không còn tập trung trong tay vua hay nữ hoàng. Vua hay nữ hoàng chỉ là người lãnh đạo tinh thần,

còn mọi quyền lực, mọi chi phối các hoạt động trong xã hội do nghị viện, thủ tướng do người dân bầu ra lãnh đạo.

Thể chế quân chủ là một trong những hình thức chính quyền lâu đời nhất và từng có rất nhiều hình thái khác nhau cùng tồn tại.

Quân chủ trên thế giới
Hiện nay, trên thế giới có 44 quốc gia còn tồn tại hình thức nhà nước quân chủ với 25 vị vua và nữ hoàng, trong đó Quốc vương Anh Charles III là quân chủ của Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland và đồng thời cũng là quân chủ của 14 quốc gia độc lập khác (tức Khối thịnh vượng chung Anh). Có thể chia ra 2 hình thức là Quân chủ hạn chế và Quân chủ tuyệt đối (Quân chủ tập trung).

 Quân chủ hạn chế
Hầu hết các quốc gia Quân chủ hiện nay đều theo chế độ Quân chủ lập hiến hay Quân chủ đại nghị, Quân chủ Cộng hòa. Vua (hay Nữ hoàng) là nguyên thủ quốc gia nhưng chỉ mang tính tượng trưng hơn là thực quyền. Còn hoạt động lập pháp do nghị viện nắm giữ, hoạt động hành pháp do thủ tướng nắm giữ, và hoạt động tư pháp do tòa án đảm nhiệm (Tam quyền phân lập).

Các quốc gia Vương quốc Khối thịnh vượng chung không có vua hay nữ hoàng riêng, mà xem Vua Anh hay là Nữ vương Anh như quốc vương chung của họ và ở mỗi quốc gia này đều có 1 Toàn quyền thay mặt cho vương quyền từ Anh Quốc.

Tại các công quốc như Luxembourg, Monaco, Andorra, Liechtenstein, người đứng đầu là Đại công tước hay là Hoàng thân, Vương công. Tại Mã Lai Á và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất còn tồn tại hình thức các tiểu vương.

Hiện nay không chỉ nước Anh mà nhiều quốc gia khác trên thế giới, mặc dù tên gọi là quân chủ nhưng lại được đánh giá là nhà nước dân chủ, ví dụ như nhà nước Tây Ban Nha, Bỉ, Hà Lan, Đan Mạch, Luxembourg, Thụy Điển ở châu Âu hay Nhật Bản ở châu Á.

 Quân chủ tập trung
Ngoại trừ vài quốc gia còn theo chế độ quân chủ tuyệt đối, là Oman, Brunei, Ả Rập Xê Út, Eswatini và Qatar, trong số đó, hầu hết là các nền Quân chủ Hồi giáo. Quân chủ tập trung khi nhà vua hay nữ hoàng có quyền hạn lớn với 3 công cụ của pháp luật (lập pháp, hành pháp và tư pháp thay vì tam quyền phân lập).

Xem thêm
 Chế độ dân chủ
 Chế độ độc tài
Danh sách vị quân chủ đương nhiệm trên thế giới

Chú thích

Liên kết ngoài
 Thomas Paine (1737-1809), Bàn về Nguồn gốc và Cơ cấu của Chính quyền Quân chủ Nói chung & Hiến pháp của Anh quốc Nói riêng

Quân chủ

Quân chủ
Phong kiến
Bài cơ bản sơ khai
Chính thể
Nguyên thủ quốc gia
Chức vụ có thẩm quyền
Danh hiệu
Các dạng nhà nước hợp hiến


title: Tỉnh (Iran)

text:
Tỉnh (استا: ostān) là cấp hành chính địa phương cao nhất ở Iran. Iran có 30 tỉnh. Mỗi tỉnh do một tỉnh trưởng (استاندار: ostāndār) đứng đầu. Tỉnh trưởng của Iran là người do chính quyền trung ương bổ nhiệm. Mỗi tỉnh gồm một thành phố tỉnh lỵ (مرکز: markaz) và một số huyện (شهرستان: shahrestān).

Thông tin

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Trung tâm thống kê, Chỉnh phủ Iran
 Iranian Provinces Investment  - Trade Promotion Organization of Iran, affiliated to the Ministry of Commerce (Iran)

 Trang web chính thức của các tỉnh

 Ardabil
 Đông Azarbaijan
 Tây Azarbaijan
 Bushehr
 Chahar Mahaal và Bakhtiari
 Fars
 Gilan
 Golestan
 Hamadan
 Hormozgan
 Ilam
 Isfahan
 Kerman
 Kermanshah
 North Khorasan
 Razavi Khorasan
 South Khorasan
 Khuzestan
 Kohgiluyeh và Boyer Ahmad
 Kurdistan
 Lorestan
 Markazi
 Mazandaran
 Qazvin
 Qom
 Semnan
 Sistan and Baluchestan
 Tehran
 Yazd
 Zanjan

Phân cấp hành chính Iran
Iran
Iran


title: Omorgus

text:
Omorgus là một chi bọ cánh cứng trong họ Trogidae. Các loài này phân bố chủ yếu ở châu Phi và Nam Mỹ, mặc dù một số loài được tìm thấy lên phía bắc đến Canada, một số loài khác ở Úc hoặc châu Á.

Chỉ có 2 loài được tìm thấy ở châu Âu (và không phải loài đặc hữu): O. italicus ở Ý cũng như ở Ấn Độ và Trung Quốc, và O. suberosus ở Tây Ban Nha, nhưng cũng có ở châu Mỹ và Úc.

Các loài
Chi này gồm các loài:
Omorgus acinus Scholtz, 1980 (Tanzania)
Omorgus alternans (MacLeay, 1827) (Úc)
Omorgus amitinus Kolbe, 1904 (Kenya)
Omorgus asper LeConte, 1854 (miền nam USA, Mexico)
Omorgus asperulatus Harold, 1872 (miền nam Africa)
Omorgus australasiae (Erichson, 1842) (Úc)
Omorgus baccatus Gerstaecker, 1867 (Kenya, Tanzania)
Omorgus badeni (Harold, 1872) (Brazil, Colombia)
Omorgus batesi (Harold, 1872) (Argentina, Brazil)
Omorgus birmanicus Arrow, 1927 (Đông Nam Á)
Omorgus borgognoi Marchand, 1902 (Mauretania, Mali, Chad)
Omorgus borrei (Harold, 1872) (Uruguay, Argentina)
Omorgus brucki Harold, 1872 (Úc)
Omorgus candezei Harold, 1872 (Argentina)
Omorgus capillaceus Scholtz, 1990 (Colombia)
Omorgus carinatus Loomis, 1922 (miền nam USA to Mexico)
Omorgus ciliatus (Blanchard, 1846)
Omorgus consanguineus Peringuey, 1901 (DR Congo, Zimbabwe, Namibia)
Omorgus costatus (Wiedemann, 1823) (Australia tới Ấn Độ và China)
Omorgus crotchi Harold, 1871 (Úc)
Omorgus denticulatus (Olivier, 1789) (Africa)
Omorgus desertorum Harold, 1872 (Madagascar, Egypt, Arabia)
Omorgus discedens Haaf, 1954 (Somalia, Tanzania)
Omorgus elevatus Harold, 1872 (Angola, Namibia)
Omorgus endroedyi Scholtz, 1979 (Namibia, Angola)
Omorgus expansus Arrow, 1900 (Somalia)
Omorgus eyrensis Blackburn, 1904 (Úc)
Omorgus foveolatus Boheman, 1860 (Madagascar, Namibia)
Omorgus freyi Haaf, 1954 (miền nam Africa)
Omorgus fuliginosus Robinson, 1941 (Costa Rica to Texas)
Omorgus funestus Lansberge, 1886 (Angola)
Omorgus gemmatus (Olivier, 1789) (Africa, Arabia)
Omorgus glaber Scholtz, 1980 (Tanzania) (= Afromorgus lindemannae)
Omorgus granulatus (Herbst, 1783) (Ấn Độ, Sri Lanka)
Omorgus guttalis Haaf, 1954 (Africa)
Omorgus inclusus Walker, 1858 (Sri Lanka to China)
Omorgus indicus Harold, 1872 (Ấn Độ, Thailand, China)
Omorgus indigenus Scholtz, 1990 (Galapagos:đảo Española)
Omorgus inflatus Loomis, 1922 (Arizona, Texas, Mexico)
Omorgus insignicollis Blackburn, 1896 (Úc)
Omorgus insignis Haaf, 1954 (Namibia, Angola)
Omorgus italicus Reiche, 1853 (Italy, Ấn Độ, China)
Omorgus litigiosus
Omorgus lobicollis Arrow, 1927 (miền nam Miến Điện)
Omorgus loxus Vaurie, 1955 (Brazil to Mexico)
Omorgus lugubris Haaf, 1954 (Kenya, Tanzania)
Omorgus melancholica(Fåhraeus)
Omorgus melancholicus (Fahraeus, 1857) (Madagascar, Africa)
Omorgus mentitor Blackburn, 1896 (Úc)
Omorgus mictlensis Deloya, 1995 (Mexico)
Omorgus mollis Arrow, 1927 (Indonesia, Malaysia)
Omorgus monachus (Herbst, 1790) (Mexico, miền nam USA)
Omorgus mutabilis Haaf, 1954 (Africa)
Omorgus nanningensis Pittino, 2005 (China)
Omorgus niloticus Harold, 1872 (Africa)
Omorgus nocheles Scholtz, 1990 (Argentina)
Omorgus nodicollis Macleay, 1888 (Tây Úc)
Omorgus nodosus (Robinson, 1940) (Texas)
Omorgus nomadicus Scholtz, 1980 (Ả Rập Saudi)
Omorgus obesus Scholtz, 1980 (Africa)
Omorgus omacanthus Harold, 1872 (Ấn Độ)
Omorgus pauliani Haaf, 1954 (Laos, Vietnam)
Omorgus persuberosus Vaurie, 1962 (South America)
Omorgus peruanus Erichson, 1847 (South America) (=Polynoncus peruanus)
Omorgus ponderosus Peringuey, 1901 (Africa)
Omorgus principalis Haaf, 1954 (Africa)
Omorgus procerus Harold, 1872 (Africa, Arabia)
Omorgus punctatus (Germar, 1824) (Mexico tới miền nam USA)
Omorgus quadridens
Omorgus radula (Erichson, 1843) (Africa)
Omorgus rodriguezae Deloya, 2005 (Mexico)Omorgus rubricans (Robinson, 1946) (Texas, Mexico)Omorgus rusticus Fahraeus, 1857 (Africa)Omorgus scabrosus (Palisot de Beauvois, 1818) (Canada tới miền nam USA)Omorgus scutellaris (Say, 1823) (miền nam USA to Mexico)Omorgus senegalensis Scholtz, 1983 (Senegal)Omorgus spatulatus Vaurie, 1962 (Argentina)Omorgus squalidus (Africa, Madagascar, Ả Rập Saudi)Omorgus squamosusOmorgus stellatusOmorgus subcarinatus (MacLeay, 1864) (Australia, New Guinea)Omorgus suberosus (Fabricius, 1775) (Spain, miền nam USA to South America, Úc)Omorgus tessellatus LeConte, 1854 (Mexico)Omorgus testudo Arrow, 1927 (miền nam Miến Điện)Omorgus texanus LeConte, 1854 (Texas)Omorgus tomentosus (Robinson, 1941) (Mexico)Omorgus tuberosus Klug, 1855 (Africa)Omorgus tytus (Robinson, 1941) (USA)Omorgus umbonatus LeConte, 1854 (Texas)Omorgus unguicularis Haaf, 1954 (Africa)Omorgus varicosus (Erichson, 1843) (Angola)Omorgus villosusOmorgus wittei Haaf, 1955 (Africa)Omorgus zumpti'' Haaf, 1957 (Africa)

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo


title: Tasiocera longiana

text:
Tasiocera longiana là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Tasiocera
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Nguyễn Văn An

text:
Nguyễn Văn An (sinh ngày 1 tháng 10 năm 1937) là một chính trị gia Việt Nam. Ông nguyên là Ủy viên Bộ Chính trị khóa VIII, IX, Chủ tịch Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam từ ngày 27 tháng 6 năm 2001 đến ngày 24 tháng 6 năm 2006.

Tiểu sử
Ông sinh ngày 1 tháng 10 năm 1937 tại xã Mỹ Tân, Mỹ Lộc, tỉnh Nam Định.

Quá trình công tác
1954-1960: Công nhân điện Nhà máy điện Hà Nội.

1961-1967: Đi học thoát ly trong nước 2 năm, rồi học về điện tại Trường đại học Bách khoa Donetsk (Liên Xô cũ, nay thuộc Ukraina) 5 năm.

1967-1969: Về nước công tác ở công trường 8438 thuộc Công ty điện lực Hà Nội.

1970-1972: Công tác ở Sở Điện III (Nam Định).

Tỉnh Nam Hà
1972-1973: Phó Giám đốc kỹ thuật Công ty điện Nam Hà, Tỉnh ủy viên dự khuyết của tỉnh ủy Nam Hà.

1974-1976: Thường vụ Tỉnh ủy, Trưởng ban Tuyên huấn Tỉnh ủy tỉnh Nam Hà. Học ở trường đảng cao cấp Nguyễn Ái Quốc khóa VII.

Tỉnh Hà Nam Ninh
Tháng 8/1976-1980: Thường vụ Tỉnh ủy, Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân tỉnh Hà Nam Ninh, phụ trách công nghiệp, sau làm Bí thư Thành ủy Nam Định.

Tháng 11/1980: Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh Hà Nam Ninh.

Tháng 4/1981: được bầu làm Đại biểu Quốc hội khoá VII, Ủy viên Ủy ban Kinh tế Kế hoạch và Ngân sách của Quốc hội.

Tại Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ V (tháng 3 năm 1982) ông được bầu làm Ủy viên dự khuyết Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam. Bí thư Tỉnh ủy Hà Nam Ninh (1982-1987).

Tại Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VI (tháng 12 năm 1986) được bầu Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng.

Ban Tổ chức Trung ương
Tháng 9/1987: Phó Trưởng ban Tổ chức Trung ương Đảng. Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VII (tháng 6 năm 1991) được bầu là Ủy viên BCHTƯ Đảng, tiếp tục làm Phó Trưởng ban Tổ chức Trung ương.

Tháng 7/1996: Tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII được bầu vào BCHTƯ, Ủy viên Bộ Chính trị, Trưởng ban Tổ chức Trung ương.

Tháng 4/2001: tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX, được bầu vào BCHTƯ, được Trung ương bầu vào Bộ Chính trị và Ban Bí thư Trung ương Đảng.

Chủ tịch Quốc hội (2001-2006)
Ngày 27 tháng 6 năm 2001: tại kỳ họp thứ 9, Quốc hội khoá X, được Quốc hội bầu làm Chủ tịch Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam.

Ngày 26 tháng 6 năm 2006, ông thôi giữ chức Chủ tịch Quốc hội, bàn giao chức vụ dành cho Nguyễn Phú Trọng và nghỉ hưu theo chế độ.

Giải thưởng
Tháng 6 năm 2008, Nguyễn Văn An được tặng thưởng Huân chương Hồ Chí Minh.

Chiều ngày 12 tháng 9 năm 2019, Nguyễn Văn An được trao tặng Huy hiệu 60 năm tuổi Đảng Cộng sản Việt Nam.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Tóm tắt tiểu sử đại biểu khóa XI trên trang web chính thức của Quốc hội Việt Nam

Sinh năm 1937
Nhân vật còn sống
Chủ tịch Quốc hội Việt Nam
Ủy viên Bộ Chính trị Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam
Người Nam Định
Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Hà Nam Ninh
Bí thư Tỉnh ủy Hà Nam Ninh
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa VII
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa VIII
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa IX
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa X
Kỹ sư Việt Nam
Đảng viên Đảng Cộng sản Việt Nam
Huy hiệu 60 năm tuổi Đảng Cộng sản Việt Nam
Trưởng Ban Tổ chức Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam


title: Rothenbach

text:
Rothenbach là một đô thị trong huyện Westerwald bang Rheinland-Pfalz thuộc nước Đức. Đô thị Rothenbach có diện tích km², dân số là người (31/12/2006).

Tham khảo

Xã của bang Rheinland-Pfalz
Xã và đô thị ở huyện Westerwald


title: Maulika bengalica

text:
Maulika bengalica là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Lopatin miêu tả khoa học năm 1984.

Chú thích

Tham khảo

Maulika


title: Escopete

text:
Escopete là một đô thị trong tỉnh Guadalajara, Castile-La Mancha, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 67 người.

Tham khảo

Đô thị ở Guadalajara


title: Wikipedia tiếng Bishnupriya Manipuri

text:
Wikipedia tiếng Bishnupriya Manipuri là phiên bản tiếng Bishnupriya Manipuri của Wikipedia, một bách khoa toàn thư trực tuyến. Dự án bắt đầu vào ngày 12 tháng 10 năm 2006. Nó đã đạt 5.000 bài viết vào ngày 21 tháng 11 năm 2006 và 10.000 bài vào ngày 24 tháng 12 năm 2006.

Đến 18 tháng 7 năm 2007 nó có hơn 19.000 bài viết và đã là là phiên bản Wikipedia lớn thứ 47 theo số lượng bài viết.

Phiên bản đã đạt được  bài viết và đã trở thành phiên bản ngôn ngữ lớn thứ 102 theo số lượng bài viết. Phiên bản đã có 16.034 thành viên đã đăng ký, với 15 thành viên tích cực.

Xem thêm
Wikipedia
Wikipedia tiếng Anh
Wikipedia tiếng Việt

Tham khảo

Liên kết ngoài

Wikipedia tiếng Bishnupriya Manipuri

Bishnupriya Manipuri
Internet properties established in 2006


title: Ngựa vằn đồng bằng

text:
Ngựa vằn đồng bằng (Equus quagga) là dạng ngựa vằn thông thường nhất và phân bổ rộng rãi nhất, đã từng được nhìn thấy trên các đồng bằng và đồng cỏ từ miền nam Ethiopia trải dài qua miền đông châu Phi xa về phía nam tới tận Angola và đông Nam Phi. Ngựa vằn đồng bằng hiện nay về số lượng là ít hơn so với trước đây do các hoạt động của con người như săn bắn để lấy thịt và da của chúng, cũng như sự xâm lấn khu vực sinh sống của chúng, nhưng chúng vẫn còn là phổ biến trong các khu vực cấm săn bắn.

Đặc điểm
Ngựa vằn đồng bằng có kích thước trung bình, cơ thể săn chắc và các chân tương đối ngắn. Ngựa vằn trưởng thành cao khoảng 1,4 mét tính từ vai trở xuống, dài khoảng 2,3 mét, và trọng lượng khoảng 230 kg. Giống như các loài ngựa vằn khác, chúng có các vằn màu đen và trắng đậm màu và không có bất kỳ 2 cá thể nào nhìn tương tự nhau. Hiện nay, người ta công nhận chúng có ba phân loài, cộng với hai phân loài khác đã tuyệt chủng.

Tất cả đều có các vằn theo chiều đứng ở phần phía trước của cơ thể, có xu hướng trở thành nằm ngang ở phần phía sau cơ thể. Quần thể phía bắc có các vằn rõ ràng và hẹp hơn; quần thể phía nam có số lượng vằn dao động nhưng ít hơn ở các phần dưới, chân và phần sau cơ thể. Phân loài đầu tiên được miêu tả là Quagga, hiện nay đã tuyệt chủng, có phần sau cơ thể màu nâu. (Về mặt chuyên môn thì do Quagga đã được miêu tả đầu tiên là E. quagga, nên tên gọi chuẩn xác về mặt động vật học cho dạng phổ biến nhất của ngựa vằn đồng bằng là E. quagga burchelli.)

Tập tính
Ngựa vằn đồng bằng có tính sống tập thể cao và thông thường tạo ra các nhóm gia đình nhỏ bao gồm một con đực, một, hai hay vài con cái và các con non mới sinh gần thời gian đó. Các nhóm là vĩnh cửu và kích thước nhóm có xu hướng dao động theo môi trường sống: Ở những khu vực nghèo thức ăn thì các nhóm nhỏ hơn. Theo thời gian, các gia đình ngựa vằn đồng bằng nhóm lại với nhau thành các bầy đàn lớn, có thể với các nhóm khác hay với các loài ăn cỏ khác, chủ yếu là linh dương đầu bò. Chúng là con mồi ưa thích của sư tử, báo săn, linh cẩu, chó rừng và cá sấu. Tuy nhiên, những vằn sọc trên người của ngựa vằn là cách ngụy trang giữa những trảng cỏ giúp chúng thoát khỏi những thú ăn thịt. Và nếu bị dồn vào đường cùng, ngựa vằn có thể chống trả lại. Đã không ít lần những con sư tử bị ngựa vằn đá gãy chân phải bỏ chạy.

Không giống như nhiều loài động vật móng guốc lớn khác ở châu Phi, ngựa vằn đồng bằng ưa thích (nhưng không nhất thiết cần có) cỏ ngắn để gặm. Kết quả là, phạm vi phân bổ của chúng rộng hơn so với nhiều loài khác, thậm chí cả trong các khu vực đồng rừng, và thông thường chúng là loài ăn cỏ đầu tiên xuất hiện ở các khu vực mới có cỏ mọc. Chỉ sau khi chúng đã gặm và dẫm nát các loài cỏ dài thì linh dương đầu bò và linh dương Gazelle mới đến. Tuy nhiên, để bảo vệ mình khỏi các kẻ thù thì ngựa vằn đồng bằng nghỉ ngơi qua đêm ở các khu vực trống trải có thể quan sát tốt về đêm. Chúng ăn nhiều loại cỏ khác nhau, ưa thích nhất là cỏ non và tươi khi có thể, nhưng chúng cũng ăn cả lá và cành non.

Phân loài
 Equus quagga quagga †
 Equus quagga boehmi
 Equus quagga borensis
 Equus quagga burchellii
 Equus quagga chapmani
 Equus quagga crawshayi
 Equus quagga selousi

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài

Q
Động vật hoang dã châu Phi
Ngựa vằn
Động vật được mô tả năm 1785
Động vật Đông Phi
Động vật có vú châu Phi


title: Saint-Léonard, Pas-de-Calais

text:
Saint-Léonard là một xã ở tại tỉnh Pas-de-Calais trong vùng Hauts-de-France của Pháp.

Địa lý
Saint-Léonard có cự ly khoảng  về phía nam Boulogne, tại giao lộ của các tuyến đường D901 và D940.

Dân số

Địa điểm nổi bật
 Nhà thờ St.Léonard, thế kỷ 11.
 Nhà thờ hiện đại St.Therése
 Lâu đài Pont-de-Briques, thế kỷ 17.
 Nhà thờ thế kỷ 19 Neuf.

Xem thêm
Xã của tỉnh Pas-de-Calais

Tham khảo
INSEE
IGN

Liên kết ngoài
 Official website of the commune of Saint-Léonard
 Saint-Léonard on the Quid website

Saintleonard


title: 9420 Dewar

text:
9420 Dewar (1995 XP4) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 14 tháng 12 năm 1995 bởi Spacewatch ở Kitt Peak.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 9420 Dewar

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1995


title: Yết Kiêu (xã)

text:
Yết Kiêu là một xã thuộc huyện Gia Lộc, tỉnh Hải Dương, Việt Nam.

Địa lý
Xã Yết Kiêu nằm ở phía tây bắc huyện Gia Lộc, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp thị trấn Gia Lộc
Phía tây giáp huyện Bình Giang
Phía nam giáp xã Lê Lợi
Phía bắc giáp thành phố Hải Dương, huyện Cẩm Giàng

Xã Yết Kiêu có diện tích 11,53 km², dân số năm 2018 là 14.768 người, mật độ dân số đạt 1.281 người/km².

Lịch sử
Xã Yết Kiêu hiện nay trước đây vốn là ba xã: Yết Kiêu, Gia Hòa và Trùng Khánh thuộc huyện Gia Lộc.

Xã Yết Kiêu cũ gồm 5 thôn: Vân Am, Hoàng Kim, Hạ Bì, Khuông Phụ, Thượng Bì (chia làm bốn xóm nhỏ là: xóm Chợ, xóm Đình, xóm Ngoi, xóm Hậu).

Trước khi sáp nhập, xã Yết Kiêu có diện tích 4,62 km², dân số là 7.204 người, mật độ dân số đạt 1.559 người/km². Xã Gia Hòa có diện tích 3,90 km², dân số là 5.112 người, mật độ dân số đạt 1.311 người/km². Xã Trùng Khánh có diện tích 3,01 km², dân số là 2.452 người, mật độ dân số đạt 815 người/km².

Ngày 16 tháng 10 năm 2019, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 788/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp huyện, cấp xã thuộc tỉnh Hải Dương (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 12 năm 2019). Theo đó, sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của các xã Gia Hòa và Trùng Khánh vào xã Yết Kiêu.

Kinh tế
Xã có một chợ gọi là chợ Buộm, thuộc khu thị tứ Yết Kiêu. Đây là khu kinh doanh buôn bán của các tiểu thương khá sầm uất.

Di tích
Trên địa bàn xã có đền thờ danh tướng Yết Kiêu gồm một gian chính và một gian phụ. Gian chính rộng 5 gian dược xây dựng theo kién trúc cổ. Mặt quay về con sông chảy qua đền, hàng năm đều tổ chức lễ hội bơi thuyền rồng và mở hội đền một lần vào tháng 9.

Ngoài ra còn có Miếu Ông Tứ ở thôn Hoàng Kim, đình Buộm ở xóm Đình và đình Thông ở thôn Vân Am.
Đình Thông là ngôi đình mới được xây dựng lại trên nền ngôi đình cũ mà đã bị thục dân Pháp phá huỷ. Ngôi đình có ba gian thờ và một gian nghỉ xung quanh là đầm xen. Hàng năm thu hút rất nhiều khách thập phương tới viếng thăm.

Tham khảo

Đơn vị hành chính Việt Nam đặt tên theo tên người


title: Yūnagi (tàu khu trục Nhật) (1924)

text:
Yūnagi (tiếng Nhật: 夕凪) là một tàu khu trục hạng nhất, thuộc lớp Kamikaze của Hải quân Đế quốc Nhật Bản bao gồm chín chiếc, được chế tạo sau khi Chiến tranh Thế giới thứ nhất kết thúc. Rất hiện đại vào lúc đó, những con tàu này đã phục vụ như những tàu khu trục hàng đầu trong những năm 1930, nhưng được xem là đã lạc hậu vào lúc Chiến tranh Thái Bình Dương nổ ra. Ngoài một vài trận chiến, Yūnagi hầu như chỉ sử dụng trong vai trò tuần tra và hộ tống cho đến khi bị tàu ngầm Mỹ đánh chìm ngày 22 tháng 8 năm 1944 cách 20 dặm Bắc Đông Bắc mũi Bojeador, Luzon thuộc Philippines.

Thiết kế và chế tạo
Việc chế tạo lớp tàu khu trục cỡ lớn Kamikaze được chấp thuận như một phần của Chương trình phát triển Hạm đội 8-4 trong năm tài chính 1921–1923 dành cho Hải quân Đế quốc Nhật Bản. Thiết kế của chúng là sự tiếp nối của lớp Minekaze trước đó, vốn chia sẻ nhiều đặc tính thiết kế chung. Được chế tạo tại Xưởng hải quân Sasebo, Yūnagi được đặt lườn vào ngày 17 tháng 9 năm 1923, được hạ thủy vào ngày 23 tháng 4 năm 1924 và được đưa ra hoạt động vào ngày 24 tháng 5 năm 1925. Khi đưa vào hoạt động nó chỉ được gọi đơn giản là"Tàu khu trục số 17"(第十七号駆逐艦, Dai-17-Gō Kuchikukan) trước khi được đặt tên Yūnagi vào ngày 1 tháng 8 năm 1928.

Lịch sử hoạt động
Vào lúc xảy ra cuộc tấn công Trân Châu Cảng, Yūnagi nằm trong thành phần Đội khu trục 6 của Hải đội Khu trục 29 trực thuộc Hạm đội 4 Hải quân Đế quốc Nhật Bản, đặt căn cứ tại Truk. Nó đã hỗ trợ cho lực lượng tấn công chiếm đóng quần đảo Gilbert từ ngày 8 đến ngày 10 tháng 12 năm 1941, rồi sau đó được phân công vào lực lượng chiếm đóng đảo Wake lần thứ hai vào ngày 23 tháng 12.

Từ tháng 1 đến tháng 3 năm 1942, Yūnagi hỗ trợ cho lực lượng Nhật Bản tiến hành chiếm đóng Rabaul, New Britain và Lae. Trong khi tuần tra ngoài khơi Lae vào ngày 10 tháng 3, nó bị hư hại trung bình bởi một cuộc không kích càn quét, và bị buộc phải quay về Xưởng hải quân Sasebo để sửa chữa vào tháng 4. Khi công việc sửa chữa hoàn tất, Yunagi hộ tống một đoàn tàu vận tải từ Moji thuộc Kyūshū quay trở lại Rabaul, ngang qua Philippines và Palau.

Yūnagi đã tham gia Trận chiến đảo Savo trong các ngày 8-9 tháng 8 năm 1942, đối đầu với tàu khu trục USS Jarvis trong chiến đấu, nhưng đã rút lui mà không bị thiệt hại. Nó trải qua giai đoạn từ tháng 8 năm 1942 đến tháng 3 năm 1943 tuần tra tại khu vực quần đảo Solomon và tại khu vực Trung tâm Thái Bình Dương.

Sau khi được tái trang bị tại Sasebo vào tháng 3 năm 1943, Yūnagi được phân về Hạm đội 8 Hải quân Đế quốc Nhật Bản, và quay trở về Rabaul vào tháng 6. Trong tháng 6 và tháng 7, nó thực hiện nhiều chuyến"Tốc hành Tokyo"vận chuyển binh lính đến Kolombangara, trợ giúp vào việc đánh chìm tàu khu trục USS Strong vào ngày 4 tháng 7, và tham gia trận Kolombangara vào ngày 12 tháng 7. Vào cuối tháng 7, đang khi ở lại Shortland, Yūnagi bị hư hại trung bình cho lườn tàu bởi một cuộc không kích của lực lượng Đồng Minh.

Vào ngày 2 tháng 10, Yūnagi giúp bảo vệ cho cuộc triệt thoái lực lượng Nhật Bản khỏi Kolombangara, và thực hiện nhiều chuyến"Tốc hành Tokyo"trong suốt khu vực quần đảo Solomon cho đến cuối năm. Vào tháng 1 năm 1944, Yūnagi quay trở về Sasebo để sửa chữa, rồi sau đó hộ tống các đoàn tàu chuyển binh lính đến Saipan trong tháng 3 và tháng 4. Vào tháng 5 năm, nó được phân về Đội khu trục 3 của Hải đội Khu trục 22 trực thuộc Hạm đội Khu vực Trung tâm Thái Bình Dương, thực hiện các nhiệm vụ hộ tống đoàn tàu vân tải tại khu vực Philippines cho đến tháng 6. Trong các ngày 19-20 tháng 6, Yūnagi hộ tống cho Lực lượng Tiếp liệu 1 hỗ trợ hạm đội của Đô đốc Ozawa Jisaburō trong Trận chiến biển Philippine. Sau đó, nó được phân công hộ tống đoàn tàu chở dầu từ Manila đi đến Quân khu Hải quân Kure.

Ngày 18 tháng 7 năm 1944 Yūnagi được bố trí lại trực thuộc Hạm đội Liên hợp. Từ ngày 10 đến ngày 18 tháng 8 năm 1944, nó hộ tống một đoàn tàu vận tải từ Moji đi ngang qua Mako về hướng Manila, nhưng được cho tách ra để hướng đến Cao Hùng thuộc Đài Loan trợ giúp chiếc Eiyō Maru bị hư hại. Trong chuyến đi quay về từ Cao Hùng đến Manila vào ngày 25 tháng 8 năm 1944, Yūnagi trúng phải ngư lôi phóng từ tàu ngầm Mỹ USS Picuda và bị chìm ở cách 32 km (20 dặm) về phía Bắc Đông Bắc mũi Bojeador thuộc Luzon ở tọa độ , khiến 32 thành viên thủy thủ đoàn thiệt mạng và 19 người khác bị thương.

Yūnagi được rút khỏi danh sách Đăng bạ Hải quân vào ngày 6 tháng 10 năm 1944.

Danh sách thuyền trưởng
 Thiếu tá Sadao Yamada (sĩ quan trang bị trưởng): 1 tháng 12 năm 1924 - 24 tháng 5 năm 1925
 Thiếu tá Sadao Yamada: 24 tháng 5 năm 1925 - 1 tháng 12 năm 1926
 Thiếu tá Tokuichi Kuga: 1 tháng 12 năm 1926 - 1 tháng 12 năm 1927
 Thiếu tá Ruitaro Fujita: 1 tháng 12 năm 1927 - 10 tháng 12 năm 1928
 Lực lượng dự bị: 10 tháng 12 năm 1928 - 1 tháng 11 năm 1929
 Thiếu tá Ichimatsu Takahashi: 1 tháng 11 năm 1929 - 1 tháng 12 năm 1931
 Trung tá Shunji Izaki: 1 tháng 12 năm 1931 - 15 tháng 9 năm 1932
 Thiếu tá Kaname Konishi: 15 tháng 9 năm 1932 - 15 tháng 3 năm 1933
 Thiếu tá Torajiro Sato: 15 tháng 3 năm 1933 - 1 tháng 4 năm 1933
 Lực lượng dự bị: 1 tháng 4 năm 1933 - 1 tháng 1 năm 1934
 Thiếu tá Tameichi Hara: 1 tháng 1 năm 1934 - 15 tháng 11 năm 1935
 Thiếu tá Wakihito Yamakuma: 15 tháng 11 năm 1935 - 1 tháng 12 năm 1936
 Thiếu tá Osako Higashi: 1 tháng 12 năm 1936 - 23 tháng 10 năm 1937
 Lực lượng dự bị: 23 tháng 10 năm 1937 - 1 tháng 6 năm 1938
 Thiếu tá Yasuatsu Suzuki: 1 tháng 6 năm 1938 - 10 tháng 11 năm 1938
 Lực lượng dự bị: 10 tháng 11 năm 1938 - 1 tháng 12 năm 1939
 Thiếu tá Tadamasa Tanaka: 1 tháng 12 năm 1939 - 25 tháng 9 năm 1940; chết do nguyên nhân tự nhiên, truy phong Trung tá
 Thiếu tá Masao Yamashita: 25 tháng 9 năm 1940  - 15 tháng 4 năm 1942; thăng Trung tá 15 tháng 10 năm 1941
 Thiếu tá Seiichi Okada: 15 tháng 4 năm 1942  - 23 tháng 5 năm 1943; thăng Thiếu tá 1 tháng 11 năm 1942
 Thiếu tá Masanori Kashima: 23 tháng 5 năm 1943 - 20 tháng 10 năm 1943
 Thiếu tá Tameo Furukawa: 20 tháng 10 năm 1943 - 5 tháng 11 năm 1943
 Thiếu tá Goro Iwabuchi: 5 tháng 11 năm 1943 - 25 tháng 8 năm 1944

Tham khảo

Chú thích

Sách

Liên kết ngoài

Lớp tàu khu trục Kamikaze (1922)
Tàu khu trục của Hải quân Đế quốc Nhật Bản
Tàu khu trục trong Thế Chiến II của Nhật Bản
Xác tàu đắm trong Thế Chiến II tại Thái Bình Dương


title: Teucholabis diana

text:
Teucholabis diana là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Teucholabis
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Đinh Nhật Thận

text:
Đinh Nhật Thận (丁日慎, 1815-1866), tự: Tử Úy, hiệu: Bạch Mao Am; là danh sĩ Việt Nam thời Nguyễn.

Tiểu sử
Đinh Nhật Thận là người xã Thanh Tiên, huyện Thanh Chương, tỉnh Nghệ An.

Ông nổi tiếng là người thông minh, nhớ lâu và giỏi thơ văn. Năm Mậu Tuất (1838), dưới triều vua Minh Mạng, ông đỗ Tiến sĩ, được bổ nhiệm làm Tri phủ Anh Sơn (nay là huyện Anh Sơn, tỉnh Nghệ An). Nhưng vì tính cương trực, ít lâu sau ông bị cách chức.

Năm Quý Sửu (1853), Đinh Nhật Thận được phục chức, nhưng ông cáo bệnh không ra làm quan nữa.

Ở quê nhà, ông mở trường dạy học, làm thuốc; đồng thời vận động người dân khai hoang lập ấp ở làng Thanh Liêm và làng Tiên Hội, gọi là ấp Gia Hội .

Ông là bạn thân Cao Bá Quát. Khi ông này dấy binh chống triều Nguyễn, Đinh Nhật Thận bị tình nghi có liên quan nên bị bắt giải về kinh (Huế) để xét hỏi. Ít lâu sau, ông được tha .

Trở về quê, Đinh Nhật Thận dạy học cho đến lúc mất (1866), hưởng dương 51 tuổi.

Tác phẩm
Tác phẩm của Đinh Nhật Thận hiện còn là:
Bạch Mao Am thi loại (Thơ phân loại của Bạch Mao Am).
Thu dạ lữ hoài ngâm (Khúc ngâm nỗi lòng của người lữ khách trong đêm thu).

Sự nghiệp văn chương
Trong Bạch Mao Am thi loại phần lớn là thơ thù ứng; và vì lý do nào đó khi sao chép, tập thơ này đã bị lẫn với thơ của một số người khác.

Song tác phẩm đã làm nên tên tuổi ông, đó chính là khúc Thu dạ lữ hoài ngâm, gồm 140 câu  bằng chữ Hán, thể song thất lục bát, được làm ra trong thời gian ông bị quản thúc ở Huế.

Nội dung khúc ngâm là tình thương nhớ quê và gia đình, là nỗi đau xót khi bị bắt giam cầm ở một nơi lạnh lẽo và xa lạ. Về hình thức, điểm đáng chú ý đó là tác giả làm thơ bằng chữ Hán, nhưng lại sử dụng thể song thất lục bát của dân tộc Việt. Về sau, Thu dạ lữ hoài ngâm được diễn ra chữ Nôm, vẫn theo thể thơ này, và giữ nguyên số câu (140 câu). Theo PGS. Nguyễn Thạch Giang, thì chính tác giả là người diễn ra chữ Nôm .

Thu dạ lữ hoài ngâm (trích)
Dưới đây là mấy đoạn trích trong Thu dạ lữ hoài ngâm (bản Nôm):

Sách tham khảo
Hoàng Hữu Yên (chủ biên), Văn học thế kỷ XIX. Nhà xuất bản Khoa học xã hội, 2004.
Trần Nho Thìn, mục từ "Đinh Nhật Thận" in trong Từ điển văn học (bộ mới). Nhà xuất bản Thế giới, 2004.
Nguyễn Q. Thắng-Nguyễn Bá Thế, Từ điển nhân vật lịch sử Việt Nam. Nhà xuất bản Khoa học xã hội, 1992.

Chú thích

Người Nghệ An
Nhà thơ Việt Nam thời Nguyễn
Quan lại nhà Nguyễn
Tiến sĩ nhà Nguyễn


title: Kesseling

text:
Kesseling là một đô thị thuộc huyện Ahrweiler, bang Rheinland-Pfalz, phía tây nước Đức. Đô thị Kesseling có diện tích 31,17 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 633 người.

Tham khảo

Xã của bang Rheinland-Pfalz


title: Saint-Marc-sur-Seine

text:
Saint-Marc-sur-Seine  là một xã ở tỉnh Côte-d'Or trong vùng Bourgogne-Franche-Comté, phía đông nước Pháp. Khu vực này có độ cao trung bình 272 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
 INSEE commune file

Xã của Côte-d'Or


title: Rufus

text:
Rufus có thể chỉ:
 Nhiều Saints Rufus
 Rufus (diễn viên), diễn viên Pháp
 Rufus King, một nhà chính trị Mỹ trước thời Nội chiến
 Rufus Sewell, một diễn viên Anh quốc
 Rufus Thomas, ca sĩ Mỹ
 Vua William II của Anh (gọi là "Rufus", có lẽ vì ông có mặt đỏ)
 Rufus Wainwright, ca sĩ-nhạc sĩ Canada
 Rufus của Ephesus, nhà phẫu thuật và giải phẫu Hy Lạp-La Mã
 Rufus Hannah (aka "Rufus the Stunt Bum"), của Bumfights fame

de:Rufus
en:Rufus
nl:Rufus


title: Manobia mindanaica

text:
Manobia mindanaica là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Medvedev miêu tả khoa học năm 1993.

Chú thích

Tham khảo

Manobia


title: Pilea trichosanthes

text:
Pilea trichosanthes là một loài thực vật thuộc họ Urticaceae. Đây là loài đặc hữu của Ecuador. Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.

Chú thích

Tham khảo
 Valenzuela, J.C., Rojas, W. & Pitman, N. 2004. Pilea trichosanthes. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Ecuador
trichosanthes


title: Barauni IOC Township

text:
Barauni IOC Township là một thị trấn thống kê (census town) của quận Begusarai thuộc bang Bihar, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Barauni IOC Township có dân số 13.825 người. Phái nam chiếm 55% tổng số dân và phái nữ chiếm 45%. Barauni IOC Township có tỷ lệ 77% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 82%, và tỷ lệ cho phái nữ là 71%. Tại Barauni IOC Township, 13% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Bihar


title: Abraxas niphonibia

text:
Abraxas niphonibia là một loài bướm đêm thuộc họ Geometridae. Nó được Wehrli miêu tả năm 1935. Nó được tìm thấy ở Nhật Bản, Hàn Quốc và quần đảo Kuril.

Sải cánh dài 14–20 mm.

Chú thích

Tham khảo

Abraxas


title: Nubécourt

text:
Nubécourt  là một xã thuộc tỉnh Meuse trong vùng Grand Est đông nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 225 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Meuse


title: Psychomyia malickyi

text:
Psychomyia malickyi là một loài Trichoptera trong họ Psychomyiidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Chú thích

Tham khảo

Động vật khu vực sinh thái Indomalaya
Psychomyia


title: Stegosauria

text:
Stegosauria (kiếm long) là một nhóm khủng long hông chim sống trong kỷ Jura và đầu kỷ Phấn Trắng, được tìm thấy chủ yếu ở Bắc Bán Cầu, chủ yếu là Bắc Mỹ, châu Âu và Trung Quốc, mặc dù một loài (Kentrosaurus aethiopicus) được biết là từng sinh sống tại châu Phi. Nguồn gốc địa lý của chúng không rõ ràng; loài kiếm long đầu tiên (Huayangosaurus taibaii) đã được tìm thấy ở Trung Quốc.

Chi Stegosaurus, nhóm này đặt theo tên của nó, là chi kiếm long nổi tiếng nhất.

Mô tả hóa thạch
Tất cả các loài kiếm long có một hàng các tấm xương đặc biệt gọi là da xương (osteoderm), phát triển thành đĩa và gai dọc theo lưng và đuôi. Nhiều loài có gai trung gian, gọi là 'splates'.

Sọ
Chúng có đặc trưng là sọ ngang hẹp và mỏ có sừng bao phủ, che phủ mặt trước của các xương mõm gồm 2 xương tiền hàm trên và 1 xương tiền hàm dưới. Cấu trúc tương tự được tìm thấy ở rùa và các loài chim. Ngoại trừ Huayangosaurus, các chi kiếm long sau đó đều không còn răng tiền hàm trên.

Cây phát sinh chủng loại
Sau đây là danh sách các chi kiếm long theo phân loại và địa điểm:

Phân bộ Thyreophora:
Cận bộ Stegosauria:
 Gigantspinosaurus - (Tứ Xuyên, Trung Quốc)
Họ Huayangosauridae
 Huayangosaurus (Tứ Xuyên- Trung Quốc)
 Regnosaurus (?Sussex- Anh)
Họ Stegosauridae
 Paranthodon (Nam Phi)
 Monkonosaurus (Tây Tạng- Trung Quốc)
 Chungkigosaurus (Trùng Khánh- Trung Quốc)
 Chialingosaurus (Tứ Xuyên- Trung Quốc)
 Wuerhosaurus (Tân Cương- Tây Trung Quốc)
 Hesperosaurus (Wyoming- Hoa Kỳ)
 Dancentrurus (Anh, Pháp, Bồ Đào Nha)
 Miragaia (Bồ Đào Nha)
 Phân họ Stegosaurinae'''
 Tuojiangosaurus (Tứ Xuyên- Trung Quốc)
 Kentrosaurus (Tanzania, châu Phi)
 Lexovisaurus (=Loricatosaurus) (Anh và Pháp)
 Stegosaurus (Wyoming, Hoa Kỳ)
Không chắc chắn vị trí:
 ?Craterosaurus (Bedfordshire- Anh)
 Jiangjunosaurus'' (Tân Cương- Trung Quốc)

Xem thêm
Danh sách khủng long

Tham khảo

Liên kết ngoài
 http://www.palaeos.com/Vertebrates/Units/320Ornithischia/320.200.html
 http://www.kheper.net/evolution/dinosauria/Stegosauria.htm

Stegosauria
Dự án Khủng long/Theo dõi


title: Besigheim

text:
Besigheim là một xã ở the huyện Ludwigsburg trong Baden-Württemberg in southern Đức. Đô thị này có diện tích 16,83 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 12.000 người.

Đô thị này có cự ly 13 km về phía bắc của Ludwigsburg tại nơi hợp lưu của sông Neckar và Enz.

Chú thích

Tham khảo
Official Web site


title: Quận 4 (định hướng)

text:
Quận 4 là danh xưng đơn vị hành chính cấp quận của một số địa phương sau:

 Quận 4, Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam.
 Quận 4, Paris, Pháp.
 Quận 4, Lyon, Pháp.
 Quận 4, Marseille, Pháp.
 Quận 4, Québec, Canada.
 Quận 4, Roma, Ý.


title: Domnitz

text:
Domnitz là một đô thị thuộc huyện Saalekreis, bang Saxony-Anhalt, Đức.

Tham khảo


title: Cheumatopsyche holzschuhi

text:
Cheumatopsyche holzschuhi là một loài Trichoptera thuộc họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Cheumatopsyche


title: Stenoheriades maroccanus

text:
Stenoheriades maroccanus là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Benoist mô tả khoa học năm 1928.

Chú thích

Tham khảo

Stenoheriades
Động vật được mô tả năm 1928


title: 18818 Yasuhiko

text:
18818 Yasuhiko (1999 MB2) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 21 tháng 6 năm 1999 bởi T. Okuni ở Nanyo.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 18818 Yasuhiko

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1999


title: Chimarra leucophlebia

text:
Chimarra leucophlebia là một loài Trichoptera trong họ Philopotamidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Chimarra


title: Aloe ramosissima

text:
Aloe ramosissima (tiếng Anh thường gọi là Maiden's Quiver Tree) là một loài thực vật]] thuộc họ Aloaceae. Loài này có ở Namibia và Nam Phi. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Hình ảnh

Tham khảo

 Hilton-Taylor, C. 1998. Aloe ramosissima. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Downloaded 20 tháng 8 năm 2007.

R
Thực vật Nam Phi
Thực vật Namibia
Thực vật dễ tổn thương


title: Éguzon-Chantôme

text:
Éguzon-Chantôme là một xã ở tỉnh Indre khu vực trung bộ Pháp. Xã này có diện tích kilômét vuông, dân số thời điểm năm 1999 là người. Khu vực này có độ cao trung bình 240 mét trên mực nước biển. Xã nằm bên sông Creuse. Đập thủy điện (đập Eguzon) khai trươngnăm 1923, tạo ra hồ Chambon là một địa điểm giải trí và các môn thể thao nước.

Xem thêm
Xã của tỉnh Indre
Saint-Benoît-du-Sault

Tham khảo

Xã của Indre


title: Andrena solivaga

text:
Andrena solivaga là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được LaBerge mô tả khoa học năm 1967.

Chú thích

Tham khảo

S
Động vật được mô tả năm 1967


title: Aphthonoides besucheti

text:
Aphthonoides besucheti là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Doberl miêu tả khoa học năm 1991.

Chú thích

Tham khảo

Aphthonoides


title: Lasioglossum pellitosinum

text:
Lasioglossum pellitosinum là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1946.

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1946


title: Wiedlisbach

text:
Wiedlisbach là một đô thị thuộc huyện Oberaargau, bang Bern, Thụy Sĩ. Đô thị này có diện tích 7,5 km2, dân số thời điểm tháng 12 năm 2009 là 2167 người.

Tham khảo

Liên kết ngoài
[Trang mạng chính thức]

Đô thị của hạt Oberaargau
Thành phố của Thụy Sĩ
Đô thị của bang Bern


title: Parnoy-en-Bassigny

text:
Parnoy-en-Bassigny là một xã thuộc tỉnh Haute-Marne trong vùng Grand Est đông bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 400 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Parnoyenbassigny


title: Rhyacophila carolae

text:
Rhyacophila carolae là một loài Trichoptera trong họ Rhyacophilidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Tham khảo

Trichoptera miền Tân bắc
Rhyacophila


title: Diabrotica quadricollis

text:
Diabrotica quadricollis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Jacoby miêu tả khoa học năm 1887.

Chú thích

Tham khảo

Q


title: Steinheuterode

text:
Steinheuterode là một đô thị ở huyện Eichsfeld, bang Thüringen. Đức. Đô thị này có diện tích 2,53 km2, dân số 281 người. Đô thị này nằm ở độ cao 316 m ở thung lũng núi Steinberg và bao quanh bởi rừng.

Đô thị này được nêu trong tài liệu vào năm 1228, lúc đó có tên Hauwerterode.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Hình ảnh kỷ niệm 775 thành lập (2003)
Huy hiệu Steinheuterode


title: Ofterschwang

text:
Ofterschwang là một đô thị ở Oberallgäu bang Bayern thuộc nước Đức.

 ==Tham khảo==


title: Eschweilera alvimii

text:
Eschweilera alvimii là một loài thực vật linhin thuộc họ Lecythidaceae.
Loài này chỉ có ở Brasil.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo
 Pires O'Brien, J. 1998. Eschweilera alvimii. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 18 tháng 7 năm 2007.

Liên kết ngoài

Eschweilera
Thực vật Brasil
Thực vật dễ tổn thương


title: Sejerø

text:
Sejerø là 1 đảo nhỏ của Đan Mạch, nằm ở Vịnh Sejerø trong Vùng nước Kattegat, cách bờ phía tây đảo Zealand khoảng 5 km.
Đảo dài 11 km, chỗ rộng nhất là 1,7 km, diện tích 12,36 km² với 403 cư dân trong đó khoảng ½ cư ngụ trong làng lớn nhất của đảo là Sejerby. Về hành chính Sejerø thuộc thị xã Kalundborg, Vùng Zealand.

Về giao thông, có tuyến tàu phà từ Havnsø (tây bắc đảo Zealnad) nối gaio thông với đảo.

Tham khảo

Nguồn tham khảo
 Tageo.com, "VESTSJAELLAND DENMARK Geography Population" (coordinates), 2007, webpage: Tageo-Sejero.
 Denmark Postal codes, webpage: Postnumre-DK.
 Tele.dk Denmark detailed road map, webpage: Tele-DK-Danmark .

Liên kết ngoài
 Website chính thức (tiếng Đan Mạch)
 Sejerø, en turistmæssig beskrivelse - fra Ø-riget
 deutsche PDF des Vestsjællands Amt  (tiếng Đức)
 Hình ảnh về Sejerø

Đảo Đan Mạch


title: Hà Đường

text:
Hà Đường (chữ Hán giản thể: 荷塘区, Hán Việt: Hà Đường khu) là thuộc địa cấp thị Chu Châu, Cộng hoà Nhân dân Trung Hoa. Hà Đường nằm ở đông bắc của trung tâm Chu Châu. Quận này được thành lập ngày 31 tháng 5 năm 1997. Đây là quận công nghiệp truyền thống của Chu Châu. Toàn quận có tổng fiện tích 159 km², dân số có đăng ký hộ khẩu là 227.500 người (2005). GDP năm 2005 là 4,21 tỷ nhân dân tệ.

Hành chính
Quận lỵ Hà Đường đóng ở đường Tân Hoa Đông. Về mặt hành chính, quận này được chia thành các đơn vị sau:
3 nhai đạo: Kim Sơn có 2 thôn và 3 uỷ ban xã khu với diện tích 10,2 km²; Quế Hoa với 3 thôn và 4 uỷ ban xã khu với diện tích 10,8 km², Tống Gia Kiều với 3 thôn và uỷ ban xã khu với diện tích 8,6 km²,
1 trấn Xianyu 仙庾 có diện tích 59,5 km²
1 hương Minh Chiếu với diện tích 60,3 km²

Tham khảo

Chu Châu
Đơn vị cấp huyện Hồ Nam


title: Asproinocybe

text:
Asproinocybe là một chi của nấm thuộc Tricholomataceae. Chi này gồm 5 loài được tìm thấy ở vùng nhiệt đới của châu Phi.

Tham khảo

Xem thêm

Danh sách chi Tricholomataceae

Liên kết ngoài

Tricholomataceae


title: Chelepteryx collesi

text:
Chelepteryx collesi (tên tiếng Anh: White Stemmed Gum Moth) là một loài bướm đêm thuộc họ Anthelidae. Nó được tìm thấy ở miền Australasia.

The wingspan of đối với con cái can range up to 160 mm, males have a wingspan that ranges to ca. 140 mm.

Ấu trùng ăn các loài Myrtaceae.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài
Chelepteryx collesi

Anthelidae