title: Hoàng Phùng Cơ

text:
Hoàng Phùng Cơ (chữ Hán: 黄馮基; ?-1787), còn gọi là quận Thạc (từ chữ Thạc quận công 碩郡公), là tướng thời Lê Mạt trong lịch sử Việt Nam. Ông tham gia phò tá và dự cuộc chiến khôi phục chính quyền Lê-Trịnh cuối thế kỷ 18 nhưng cuối cùng thất bại.

Theo quận He
Hoàng Phùng Cơ người huyện Bạch Hạc, tỉnh Vĩnh Phúc, Việt Nam.

Phùng Cơ xuất thân làm cướp, theo lực lượng nổi dậy của quận He Nguyễn Hữu Cầu chống triều đình nhà Lê trung hưng thời Cảnh Hưng. Sau khi thủ hạ của Hữu Cầu là Thông bị tử trận, Hoàng Phùng Cơ là tướng đắc lực của quận He.

Tháng 3 năm 1746, Nguyễn Hữu Cầu bị Phạm Đình Trọng đánh bại nhiều lần, thế lực suy yếu, bèn xin đầu hàng. Trịnh Doanh thuận cho, hạ lệnh Hữu Cầu cùng Hoàng Phùng Cơ đều được phép rửa hết tội trước, ban cho chức tước. Nhưng tướng Phạm Đình Trọng có thâm thù kiên quyết ngăn trở việc quận He về hàng. Vì vậy Hữu Cầu và Hoàng Phùng Cơ mang quân chạy trốn.

Năm 1751, Nguyễn Hữu Cầu bị bắt và bị tử hình. Lực lượng nổi dậy của quận He tan tã. Hoàng Phùng Cơ quy hàng triều đình, được chúa Trịnh Doanh dùng làm tướng.

Cùng quận Việp đánh Phú Xuân

Được Trịnh Doanh tin cậy, Hoàng Phùng Cơ lập nhiều công lao, được phong làm trấn thủ Tuyên Quang, sau đó sang làm trấn thủ Sơn Tây.

Năm 1774, ông theo quận Việp Hoàng Ngũ Phúc đi đánh Thuận Hóa. Quân Trịnh thắng lợi liên tiếp. Hoàng Phùng Cơ cùng Hoàng Đình Thể thường đi đầu, lập được nhiều công trận. Khi quân Trịnh tiến đến gần Phú Xuân, chúa Nguyễn Phúc Thuần bèn sai Tôn Thất Tiệp làm thống binh quân Nguyễn, cùng quản lãnh cai đội Đặng đem quân chống cự. Hoàng Phùng Cơ và Nguyễn Tiến Khoan đi tiên phong đánh bại Tôn Thất Hiệp, cánh quân của cai đội Đặng tự tan vỡ. Quận Việp tiến đến chiếm đóng đồn Bái Đáp.

Thấy các đạo quân liên tiếp thất bại, Nguyễn Phúc Thuần sai Nguyễn Văn Chính điều các cánh quân thủy bộ. Quận Việp bí mật sai Hoàng Đình Thể và Hoàng Nghĩa Phát theo đường núi sang qua ghềnh Trầm và nghềnh Ma. Tướng giữ đồn phía Nguyễn là Tường Quan và Doãn Đức bị thua và tử trận. Hoàng Phùng Cơ và Hoàng Nghĩa Phát bắc cầu phao qua sông, thừa lúc quân Nguyễn không phòng bị, đánh dồn hai mặt kẹp lại. Nguyễn Văn Chính cố sức đánh, bị chết trận, các cánh quân Nguyễn đều tan vỡ.

Ngày Đinh mùi - tức là 28 tháng 12 năm Giáp Thìn, dương lịch là 30 tháng 1 năm 1775, quân Trịnh tiến vào Phú Xuân.

Chống Tây Sơn ở Cẩm Sa

Nhân lúc quân Nguyễn ở Thuận Hóa bị quân Trịnh đánh bại dồn dập, thủ lĩnh Tây Sơn là Nguyễn Nhạc mang quân hai đường thủy bộ ra đánh Quảng Nam. Nguyễn Phúc Thuần bị đánh kẹp hai mặt, theo đường biển bỏ chạy vào Gia Định. Quân Trịnh và quân Tây Sơn cùng tiến, gặp nhau và đụng độ tại Quảng Nam.

Ngày 9 tháng 3 năm 1775, Hoàng Ngũ Phúc đánh phá đồn Trung Sơn mới về tay quân Tây Sơn và chiếm được đồn này. Ngày 22 tháng 3, quân Trịnh tiến đến đóng đồn ở Cẩm Lệ. Nguyễn Nhạc và Tập Đình mang quân lội qua suối Trà Khê, xông vào hỗn chiến với quân Trịnh. Quân Trịnh chưa kịp bày súng nạp đạn, phải mang gươm giáo ra giao chiến. Hoàng Ngũ Phúc sai Hoàng Đình Thể, Hoàng Phùng Cơ cùng hơn 10 tướng thúc voi vào trận, khí thế rất hăng. Nguyễn Nhạc và Tập Đình không chống nổi, phải men theo khe rút chạy.

Ngày 24 tháng 3, tướng Trịnh là Hoàng Đình Thể tiến đến Cẩm Sa. Nguyễn Nhạc cùng Tập Đình và Lý Tài chia làm 5 đường đón đánh. Ban đầu, quân Tây Sơn chiếm ưu thế, giết được Vũ Quế bá bên quân Trịnh. Giữa lúc cam go, Hoàng Phùng Cơ cùng Hoàng Đình Thể đem kỵ binh nhanh nhẹn vào phá trận. Hoàng Ngũ Phúc nhân thấy quân Tập Đình yếu thế bèn lùa quân ồ ạt tiến đánh. Quân Tây Sơn bị voi giày hoặc bị giết khá nhiều, tan vỡ bỏ chạy.

Quân Trịnh thắng trận, Nguyễn Nhạc phải rút lui về Quy Nhơn, sau đó xin hàng Trịnh, nhận làm tiền khu đi đánh chúa Nguyễn.

Giữa năm đó, do quân Trịnh bị dịch bệnh, ông cùng quận Việp rút khỏi Quảng Nam; sau đó dời khỏi Thuận Hóa trở về Thăng Long. Quận Việp qua đời vì bệnh, còn Hoàng Phùng Cơ được gia phong làm Tư không, Thạc quận công, tiếp tục trấn thủ Sơn Tây. Từ đó mọi người thường gọi ông là quận Thạc.

Chống Tây Sơn ở Thăng Long
Năm 1786, sau khi đánh bại chúa Nguyễn, Tây Sơn tổ chức tấn công ra Thuận Hóa. Bắc Hà nhiều năm quen nghỉ ngơi không quen chiến tranh, tướng Phạm Ngô Cầu giữ Phú Xuân là chểnh mảng việc phòng ngự nên thành Phú Xuân nhanh chóng bị tướng Tây Sơn là Nguyễn Huệ đánh chiếm.

Nguyễn Huệ nghe theo hàng tướng Bắc Hà là Nguyễn Hữu Chỉnh, bèn mang quân vượt sông Gianh đánh ra bắc. Các tướng Trịnh lơ là, tinh thần chiến đấu bạc nhược nên nhanh chóng bị bại trận và mất Thanh Hóa, Nghệ An và Sơn Nam. Quân Tây Sơn rầm rộ tiến ra Thăng Long.

Nghe theo lời Nguyễn Lệ, Trịnh Khải triệu Hoàng Phùng Cơ ở Sơn Tây về, sai làm tiền bộ. Lúc đó Phùng Cơ chỉ có 500 quân, cùng 8 người con dẫn quân lính bản bộ đến. Trịnh Khải giúp cho Hoàng Phùng Cơ 5000 lạng bạc mộ được hơn 1000 quân lính cũ. Ông dàn quân đóng ở hồ Vạn Xuân cùng chúa Trịnh phòng thủ cho kinh thành.

Sáng ngày 21 tháng 7, quân Tây Sơn tiến đến. Cánh quân Trịnh phòng thủ Thúy Ái nhanh chóng bị tiêu diệt. Quân Tây Sơn tiến tới hồ Vạn Xuân. Toán quân của Hoàng Phùng Cơ không kịp dàn thành hàng ngũ, bỏ chạy tan vỡ tứ tung. Thuộc tướng là Mai Thế Pháp bị quân Tây Sơn vây sát, nhảy xuống sông; chỉ còn một mình Phùng Cơ cùng 8 người con dẫn vài chục thủ hạ cố sức chiến đấu. Thủ hạ và 6 người con đều bị tử trận, Hoàng Phùng Cơ cùng 2 người con cướp lấy đường mà chạy về Sơn Tây.

Quân Trịnh bị quân Tây Sơn đánh bại. Chúa Trịnh Khải tự sát. Nguyễn Huệ tiến vào Thăng Long.

Tranh giành ở Bắc Hà
Quân Tây Sơn lấy danh nghĩa tôn phò nhà Lê để diệt chúa Trịnh. Sau khi diệt họ Trịnh, quân Tây Sơn rút về nam. Nguyễn Huệ để lại Nguyễn Hữu Chỉnh trấn thủ Nghệ An.

Lê Hiển Tông qua đời, cháu nội là Lê Chiêu Thống lên thay. Các tướng cũ của chúa Trịnh như Đinh Tích Nhưỡng, Dương Trọng Tế mưu lập lại chúa Trịnh, bèn đón Trịnh Bồng về, ép vua Lê phong vương. Chiêu Thống bất đắc dĩ phải nghe theo.

Đinh Tích Nhưỡng lúc đầu trót nói với Lê Chiêu Thống rằng sẽ để quyền hành cho vua Lê định đoạt, nhưng bản ý muốn giữ nếp cũ cho Trịnh Bồng điều hành việc triều chính như các đời chúa Trịnh trước. Đúng lúc đó Hoàng Phùng Cơ hưởng ứng Đinh Tích Nhưỡng, bèn mang quân từ Sơn Tây về Thăng Long. Nhận lời Tích Nhưỡng, ông cùng các quan văn võ vào cung vua Lê tâu xin giao quyền cho chúa Trịnh. Lê Chiêu Thống không bằng lòng, nhưng vì cô thế nên bất đắc dĩ phải đồng ý. Chúa Trịnh Bồng bèn phong ông làm làm Trung quân tả đô đốc chưởng phủ sự, Đinh Tích Nhưỡng làm đông quân hữu đô đốc thự phủ sự.

Lê Chiêu Thống bị mất quyền về tay họ Trịnh như trước rất tức giận, thành ra tranh chấp quyền hành với Trịnh Bồng, tự mình sai các hoàng thân mộ quân bảo vệ hoàng cung. Các quan lại người ngả theo vua Lê, người ngả theo chúa Trịnh.

Tháng 11 năm 1786, Trịnh Bồng theo lời Dương Trọng Tế, bí mật sai Nguyễn Mậu Nễ và Bùi Nhuận đem quân vây cung vua Lê, ra hẹn ai theo vua Lê sẽ giết chết. Hoàng Phùng cơ vốn không ăn cánh với Dương Trọng Tế, và vì có nhà riêng trong kinh thành sợ xảy ra biến sẽ tai tiếng, bèn mang quân bản bộ ngăn trở Mậu Nễ. Mậu Nễ phải rút lui. Lê Chiêu Thống thấy tình hình căng thẳng quá bèn ngầm thân viết thư để triệu Nguyễn Hữu Chỉnh ở Nghệ An ra cứu.

Nguyễn Hữu Chỉnh liên tiếp thắng trận. Các tướng do Trịnh Bồng phái đi đều bị đánh bại. Dương Trọng Tế bỏ chạy lên Kinh Bắc, Đinh Tích Nhưỡng chạy đi Hải Dương lấy cớ mộ quân. Hoàng Phùng Cơ cô thế, thấy Nguyễn Hữu Chỉnh mạnh mẽ liệu không chống nổi, bèn rút về Sơn Tây. Trịnh Bồng bại trận bỏ trốn mất tích.

Bại trận tự sát
Nguyễn Hữu Chỉnh có công cứu vua Lê, ngày càng cậy quyền. Các tướng theo chúa Trịnh cũ căm ghét Chỉnh, muốn nhân danh giúp vua Lê để trả thù.

Tháng 5 năm 1787, Dương Trọng Tế bại trận bị Chỉnh bắt và bị giết.

Tháng 8 năm 1787, Hoàng Phùng Cơ ở Sơn Tây cũng muốn chống lại Hữu Chỉnh, bèn truyền hịch đi các lộ Quảng Oai, Quốc Oai, nêu rõ danh nghĩa dấy quân để giết Hữu Chỉnh.

Hữu Chỉnh sai tướng là Nguyễn Duật đón đánh ở xã Đại Phùng, còn mình thì quản đốc đại quân đi tiếp chiến. Hoàng Phùng Cơ giao chiến với Nguyễn Duật. Duật thua trận, kéo quân rút lui. Con Phùng Cơ là Hoàng Gia khuyên ông nên nhân đà thắng lợi, ruổi thẳng đến kinh thành; nhưng ông không nghe theo, cho rằng việc bắt Hữu Chỉnh rất dễ dàng.

Nguyễn Duật chạy được nửa đường, ngoái nhìn không thấy quân Phùng Cơ đuổi theo, liền thu quân, dàn thành trận thế quay trở lại đánh. Quân Phùng Cơ đang ăn, không kịp trở tay, đã tan chạy. Hoàng Phùng Cơ cùng con trai trơ trọi trên mình voi, cố sức chiến đấu, bị quân của Duật bao vây khắp bốn mặt. Đúng lúc đó Nguyễn Hữu Chỉnh lại mang quân ập đến, thúc quân Thiết đột bắn tập trung vào Hoàng Phùng Cơ.

Ông bị ngã từ trên bành voi nhào xuống, bị quân Hữu Chỉnh bắt và điệu về kinh đô. Nguyễn Hữu Chỉnh sai luận tội ông phải xử chém. Khi sắp đem chém, Lê Chiêu Thống cho rằng năm trước khi cung vua bị Nguyễn Mậu Nễ vây đánh, Hoàng Phùng Cơ đã có công đánh lui Mậu Nễ, vì vậy nên cho Phùng Cơ được xử bằng thuốc độc. Hoàng Phùng Cơ bèn uống thuốc độc tự vẫn.

Thi hài ông được đưa về Sơn Tây an táng, gia quyến không bị tội. Dân chúng trấn Sơn Tây vẫn kính trọng ông.

Không rõ năm đó Hoàng Phùng Cơ bao nhiêu tuổi. Tính từ khi ông theo quận He chống triều đình đến khi chết tại Thăng Long, Hoàng Phùng Cơ hoạt động trên 40 năm từ thời Cảnh Hưng đến thời Chiêu Thống.

Gia quyến và thuộc hạ
Hoàng Phùng Cơ có sau người con trai, bốn người chết trong trận chống quân Tây Sơn ở hồ Thủy Ái. Hai người con trai còn lại, một người là Hồ Phùng Vạn sau theo phò Chiêu Thống Đế, một người khác là Hoàng Phùng Gia sau theo Tây Sơn làm chức Đô đốc.

Người con rể của ông là Trương Đài sau khởi binh chống lại Gia Long Nguyễn Phúc Ánh, bị giết chết.

Thuộc tướng của ông là Nguyễn Bá Xuyến bị thương trong trận đánh với quân Lê Duật sau này theo hàng quân Nguyễn Phúc Ánh chống lại Tây Sơn. Sau này Nguyễn Bá Xuyến làm An phủ sứ phủ Hoài Đức, tức là phủ Phụng Thiên thời Hậu Lê.

Xem thêm
 Nguyễn Hữu Cầu
 Hoàng Ngũ Phúc
 Nguyễn Hữu Chỉnh
 Trịnh Tông
 Trịnh-Nguyễn phân tranh, 1774-1775
 Trận Cẩm Sa

Tham khảo
 Khâm định Việt sử thông giám cương mục
 Phan Huy Chú (2008), Lịch triều hiến chương loại chí, tập 1, Nhà xuất bản Giáo dục
 Nguyễn Lương Bích, Phạm Ngọc Phụng (1976), Tìm hiểu thiên tài quân sự của Nguyễn Huệ, Nhà xuất bản Quân đội nhân dân
 Lê Quý Đôn (2007), Phủ biên tạp lục, Nhà xuất bản Văn hóa thông tin

Chú thích

Võ tướng nhà Lê trung hưng
Người Sơn Tây
Người Vĩnh Phúc
Năm sinh thiếu
Mất năm 1787
Công tước nhà Lê trung hưng


title: Plesianthidium volkmanni

text:
Plesianthidium volkmanni là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Friese mô tả khoa học năm 1909.

Chú thích

Tham khảo

Plesianthidium
Động vật được mô tả năm 1909


Giải Grammy cho Trình diễn hát rap xuất sắc nhất (từng được gọi là Hợp tác rap/hát xuất sắc nhất cho đến năm 2017, và Trình diễn tap/hát hay nhất từ năm 2018–2020) là một giải thưởng được trao tặng tại lễ trao giải Grammy, một buổi lễ trao giải được thành lập vào năm 1958 và ban đầu được gọi là Giải Gramophone, dành cho các nghệ sĩ thu âm với những bài hát chất lượng được hợp tác bởi các rapper và ca sĩ. Các danh hiệu trong một số hạng mục do Viện Hàn lâm Khoa học và Nghệ thuật Thu âm Quốc gia Hoa Kỳ trao tặng tại buổi lễ hàng năm nhằm "tôn vinh thành tựu nghệ thuật, trình độ kỹ thuật và thành tích xuất sắc nói chung trong ngành công nghiệp âm nhạc mà không xét đến doanh số bán album hoặc vị trí trên các bảng xếp hạng âm nhạc".

Tên và định nghĩa của hạng mục đã được thay đổi vào tháng 6 năm 2020, nhằm đưa các xu hướng trình diễn kết hợp đang ngày càng phát triển vào trong thể loại rap. Theo Viện Hàn lâm, "Hạng mục này nhằm công nhận các màn trình diễn đơn ca và hợp tác có chứa các yếu tố rap và hát trong quá trình sản xuất nhạc hiện đại. Màn trình diễn này yêu cầu sự hiện diện mạnh mẽ và rõ ràng của giai điệu kết hợp với nhịp rap, lời bài hát hoặc các yếu tố từ các thể loại không phải rap như R&B, rock, nhạc đồng quê, điện tử hoặc những dòng nhạc khác. Những tác phẩm có thể chứa các đặc điểm rap truyền thống hoặc các yếu tố đặc trưng của các thể loại không phải rap nói trên."

Giải thưởng được trao cho (các) nghệ sĩ. Còn nhà sản xuất, kỹ sư và nhạc sĩ có thể đăng ký Chứng nhận Người thắng giải. Eve và Gwen Stefani là chủ nhân đầu tiên của giải thưởng vào năm 2002 với ca khúc "Let Me Blow Ya Mind". Bộ đôi được đề cử lần thứ hai vào năm 2006 cho "Rich Girl". Rapper người Mỹ Jay-Z đã đoạt 7 giải Grammy trong hạng mục này — 4 lần là nghệ sĩ chính và 3 lần là nghệ sĩ hợp tác; anh ấy cũng đã được đề cử cho ba bài hát khác. Rihanna là nữ nghệ sĩ giành được nhiều chiến thắng nhất ở hạng mục này, với 5 chiến thắng trên tổng số 9 đề cử.

Những người thắng giải

Mỗi năm được liên kết với bài báo về Lễ trao giải Grammy được tổ chức vào năm đó.

Nghệ sĩ có nhiều lần thắng giải

7 lần thắng giải
 Jay-Z

5 lần thắng giải
 Rihanna

4 lần thắng giải
 Kanye West

2 lần thắng giải
 Kendrick Lamar
 Justin Timberlake

Nghệ sĩ có nhiều lần đề cử

14 lần đề cử
 Kanye West

12 lần đề cử
 Jay-Z

9 lần đề cử
 Rihanna

8 lần đề cử
 Beyoncé

7 lần đề cử
 John Legend

6 lần đề cử
 Drake

5 lần đề cử
 Eminem
 Kendrick Lamar
 T-Pain
 Justin Timberlake
 Lil Wayne

4 lần đề cử
 Common
 Ludacris

3 lần đề cử
 Chris Brown
 J. Cole
 Kelly Rowland
 Roddy Ricch
 T.I.
 Travis Scott

2 lần đề cử
 6lack
 Akon
 André 3000
 Ashanti
 Nate Dogg
 Snoop Dogg
 The-Dream
 Missy Elliott
 Eve
 Flo Rida
 GoldLink
 Jamie Foxx
 Fergie
 Anthony Hamilton
 Ja Rule
 DJ Khaled
 Nelly
 Pharrell
 Gwen Stefani
 SZA
 Charlie Wilson

Xem thêm

 Giải Grammy cho Trình diễn rap xuất sắc nhất của một bộ đôi hoặc một nhóm
 Giải Grammy cho Trình diễn solo rap xuất sắc nhất
 Giải Grammy cho Bài hát rap hay nhất

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang web chính thức của lễ trao giải Grammy

Hạng mục giải Grammy
Khởi đầu năm 2002 ở Hoa Kỳ
Giải thưởng thành lập năm 2002
Giải Grammy cho Trình diễn rap/hát xuất sắc nhất


title: Ischnotoma penai

text:
Ischnotoma penai là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Ischnotoma


title: Urville, Calvados

text:
Urville là một xã ở tỉnh Calvados, thuộc vùng Normandie ở tây bắc nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Calvados

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Urville sur le site de l'Institut géographique national

Xã của Calvados


title: Gia Nghĩa

text:
Gia Nghĩa là thành phố tỉnh lỵ của tỉnh Đắk Nông, Việt Nam.

Địa lý

Vị trí địa lý
Thành phố Gia Nghĩa nằm về phía tây nam của khu vực Tây Nguyên và phía nam tỉnh Đắk Nông, nằm trên cao nguyên Mơ Nông và có độ cao trung bình là 600 m so với mực nước biển, cách Thành phố Hồ Chí Minh 225 km, cách thành phố Buôn Ma Thuột 120 km, cách thành phố Đà Nẵng 667 km và cách thủ đô Hà Nội 1.400 km, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp huyện Đắk Glong
Phía tây giáp huyện Đắk R'lấp
Phía nam giáp huyện Bảo Lâm, tỉnh Lâm Đồng
Phía bắc giáp huyện Đắk Song.

Thành phố Gia Nghĩa có diện tích 284,11 km², dân số năm 2019 là 63.046 người, mật độ dân số đạt 222 người/km².

Thành phố Gia Nghĩa có địa hình phức tạp, bao gồm nhiều dãy đồi núi mấp mô xen kẽ nhiều khe suối tự nhiên lớn, nhỏ tạo thành dạng địa hình bị chia cắt mạnh. Địa hình thành phố có hướng thấp dần từ bắc xuống nam, từ đông sang tây, có trục Quốc lộ 14 là trục giao thông xương sống quan trọng gắn kết các trung tâm kinh tế của vùng với các vùng lân cận; có Quốc lộ 14C là trục gắn kết các khu kinh tế cửa khẩu dọc hành lang biên giới, có Quốc lộ 28 kết nối đô thị với Đà Lạt - trung tâm du lịch của cả nước.

Với vị trí địa lý thuận lợi tạo điều kiện cho tỉnh Đắk Nông nói chung và thành phố Gia Nghĩa nói riêng có thể mở rộng giao lưu với các tỉnh trong vùng kinh tế trọng điểm phía Nam và Duyên hải miền Trung, tăng cường liên kết giữa Đắk Nông với các tỉnh thuộc Đông Bắc Campuchia về mở rộng thị trường, phát triển hợp tác liên vùng và Quốc tế.

Gia Nghĩa được xem là một đô thị hạt nhân có chức năng chuyển tiếp các hoạt động từ vùng Tây Nguyên tới vùng Đông Nam Bộ (vùng phát triển năng động nhất cả nước) kết nối với vùng Duyên Hải Nam Trung Bộ - một hướng mở ra cảng biển để vận chuyển hàng hóa khối lượng lớn. Đồng thời là một hạt nhân bổ trợ chức năng kết nối các hoạt động theo hành lang Đông Tây và tiểu vùng Sông Mê Kông mở rộng, liên kết với các khu vực phát triển nhằm thúc đẩy các lợi thế so sánh của khu vực.

Thành phố có nhiều lợi thế về vị trí địa lý và là đô thị quan trọng trong vùng Tây Nguyên và của Việt Nam (trung tâm công nghiệp bôxit), có sức hút và tác động rộng lớn đối với các tỉnh xung quanh và quốc tế.

Điều kiện tự nhiên
Thành phố Gia Nghĩa có khí hậu nhiệt đới gió mùa với mùa mưa và mùa khô phân biệt rõ rệt. Mùa mưa kéo dài 7 tháng từ tháng 4 đến tháng 10, mùa khô từ tháng 11 đến tháng 3 năm sau. Trong đó mùa mưa tổng lượng mưa chiếm 80% lượng mưa cả năm, lượng mưa trình bình năm: 2.503 mm, lượng mưa tháng khô nhất 12,2mm. Độ ẩm không khí trung bình năm 85%. Độ cao so với mực nước biển trên 600m. Nhiệt độ trung bình năm 22,4 °C, nhiệt độ trung bình tháng lạnh nhất 20,1 °C, nhiệt độ trung bình tháng nóng nhất 23,9 °C.

Khí hậu

Hành chính
Thành phố Gia Nghĩa có 8 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc, bao gồm 6 phường: Nghĩa Đức, Nghĩa Phú, Nghĩa Tân, Nghĩa Thành, Nghĩa Trung, Quảng Thành và 2 xã: Đắk Nia, Đắk R’Moan.

Lịch sử
Trước năm 1975, Gia Nghĩa là tỉnh lỵ tỉnh tỉnh Quảng Đức cũ, khi đó Gia Nghĩa là cấp xã, có 3 thôn Nghĩa Đức, Nghĩa Thành, Nghĩa Tín. Sau khi tỉnh Quảng Đức nhập vào tỉnh Đắk Lắk, Gia Nghĩa trở thành thị trấn huyện lỵ huyện Đắk Nông.

Ngày 26 tháng 11 năm 2003, Quốc hội ban hành Nghị quyết 22/2003/QH11.Theo đó, chia tỉnh Đắk Lắk thành 2 tỉnh: Đắk Lắk và Đắk Nông, lúc này, thì huyện Đắk Nông thuộc về tỉnh Đắk Nông và tỉnh lỵ của tỉnh Đắk Nông được đặt tại thị trấn Gia Nghĩa.

Ngày 27 tháng 6 năm 2005, Chính phủ ban hành Nghị định số 82/2005/NĐ-CP. Theo đó:
Thành lập thị xã Gia Nghĩa - thị xã tỉnh lỵ của tỉnh Đắk Nông trên cơ sở điều chỉnh một phần diện tích tự nhiên và dân số của huyện Đắk Nông (gồm toàn bộ diện tích tự nhiên và dân số của thị trấn Gia Nghĩa và 2 xã: Quảng Thành, Đắk Nia). Thị xã Gia Nghĩa có 28.664 ha diện tích tự nhiên và 35.559 nhân khẩu.
Thành lập một số phường, xã của thị xã Gia Nghĩa như sau:
Thành lập phường Nghĩa Đức trên cơ sở 99 ha diện tích tự nhiên với 2.981 nhân khẩu của thị trấn Gia Nghĩa, 333 ha diện tích tự nhiên với 235 nhân khẩu của xã Đắk Nia và 1.232 ha diện tích tự nhiên với 710 nhân khẩu của xã Quảng Thành. Phường Nghĩa Đức có diện tích tự nhiên 1.664 ha và 3.926 nhân khẩu.
Thành lập phường Nghĩa Thành trên cơ sở 134 ha diện tích tự nhiên với 5.286 nhân khẩu của thị trấn Gia Nghĩa và 152 ha diện tích tự nhiên với 2.754 nhân khẩu của xã Quảng Thành, phường Nghĩa Thành có diện tích tự nhiên 286 ha và 8.040 nhân khẩu.
Thành lập phường Nghĩa Phú trên cơ sở 699 ha diện tích tự nhiên với 1.828 nhân khẩu của thị trấn Gia Nghĩa và 614 ha diện tích tự nhiên với 512 nhân khẩu của xã Quảng Thành, phường Nghĩa Phú có diện tích tự nhiên 1.313 ha và 2.340 nhân khẩu.
Thành lập phường Nghĩa Tân trên cơ sở 1.215 ha diện tích tự nhiên với 3.161 nhân khẩu của thị trấn Gia Nghĩa và 513 ha diện tích tự nhiên với 484 nhân khẩu của xã Đắk Nia, phường Nghĩa Tân có diện tích tự nhiên 1.728 ha và 3.644 nhân khẩu.
Thành lập phường Nghĩa Trung trên cơ sở 520 ha diện tích tự nhiên với 4.112 nhân khẩu của thị trấn Gia Nghĩa và 896 ha diện tích tự nhiên với 2.749 nhân khẩu của xã Đắk Nia, phường Nghĩa Trung có 1.416 ha diện tích tự nhiên và 6.861 nhân khẩu.
Thành lập xã Đắk R'Moan trên cơ sở 4.956 ha diện tích tự nhiên với 4.045 nhân khẩu của xã Quảng Thành.
Huyện Đắk Nông (sau khi đổi tên thành huyện Đắk Glong) còn lại 144.228 ha diện tích tự nhiên và 20.504 nhân khẩu với 6 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc, bao gồm 6 xã: Quảng Khê, Đắk Ha, Đắk R'Măng, Đắk Plao, Đắk Som và Quảng Sơn.
Sau khi điều chỉnh địa giới hành chính:
Xã Quảng Thành còn lại 7.945 ha diện tích tự nhiên và 1.984 nhân khẩu.
Xã Đắk Nia còn lại 9.356 ha diện tích tự nhiên và 4.719 nhân khẩu.

Sau khi điều chỉnh địa giới hành chính để thành lập thị xã Gia Nghĩa và thành lập một số phường, xã, thì thị xã Gia Nghĩa có 8 đơn vị hành chính trực thuộc, bao gồm 5 phường: Nghĩa Đức, Nghĩa Phú, Nghĩa Tân, Nghĩa Thành, Nghĩa Trung và 3 xã: Đắk Nia, Đắk R'Moan, Quảng Thành với 28.664 ha diện tích tự nhiên và 35.559 nhân khẩu.

Ngày 12 tháng 2 năm 2015, Bộ Xây dựng ban hành Quyết định số 209/QĐ-BXD công nhận thị xã Gia Nghĩa là đô thị loại III trực thuộc tỉnh Đắk Nông.

Ngày 17 tháng 12 năm 2019, Ủy ban thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 835/NQ-UBTVQH14 (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2020). Theo đó:
Thành lập phường Quảng Thành trên cơ sở toàn bộ 77,59 km² diện tích tự nhiên và 7.583 người của xã Quảng Thành
Thành lập thành phố Gia Nghĩa trên cơ sở toàn bộ 284,11 km² diện tích tự nhiên và 85.082 người của thị xã Gia Nghĩa.

Sau khi thành lập, thành phố Gia Nghĩa có 8 đơn vị hành chính cấp xã, bao gồm 6 phường và 2 xã. Đây cũng là thị xã tỉnh lỵ cuối cùng của Việt Nam được nâng cấp lên thành phố thuộc tỉnh.

Dân số

Văn hóa
Trên địa bàn thành phố Gia Nghĩa có 19 dân tộc cùng sinh sống bao gồm người Kinh, dân tộc Mạ, M’Nông, Thái, Nùng, Tày, Mường, H’Mông, Khơ me, Dao, Gia Rai, Hoa, Cao lan, Ê đê, Cho ro, Sán dìu, Sán chay, Sán chỉ, Xơ đăng, Kinh. Ngoài ra ở đây có 3 tôn giáo chính đang hoạt động gồm đạo Thiên chúa, đạo Tin lành, đạo Phật.

Hình ảnh

Chú thích

Liên kết ngoài
 UBND thành phố Gia Nghĩa - Đắk Nông

Đô thị Việt Nam loại III
Tỉnh lỵ Việt Nam


title: Acalyptris bifidus

text:
Acalyptris bifidus là một loài bướm đêm thuộc họ Nepticulidae. Nó được miêu tả bởi Puplesis và Robinson năm 2000. Nó được tìm thấy ở Belize.

Tham khảo

Acalyptris


title: Calliostoma metivieri

text:
Calliostoma metivieri là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Calliostomatidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

M


title: Hylodes perplicatus

text:
Hylodes perplicatus là một loài ếch thuộc họ Leptodactylidae.
Đây là loài đặc hữu của Brasil.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và sông ngòi.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Tham khảo

 Garcia, P. 2004. Hylodes perplicatus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 7 năm 2007.

Hylodes
Động vật đặc hữu Brasil
Động vật lưỡng cư Brasil


title: Peromingo

text:
Peromingo là một đô thị ở tỉnh Salamanca, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số năm 2004 của Viện thống kê quốc gia Tây Ban Nha, đô thị này có dân số 148 người.

Tham khảo

Đô thị ở Salamanca


title: Riquewihr

text:
Riquewihr là một xã trong tỉnh Haut-Rhin, thuộc vùng Grand Est của nước Pháp, có dân số là 1212 người (thời điểm 1999). Xã thuộc vào trong số những làng đẹp nhất Pháp.

Thông tin nhân khẩu

Nhân vật nổi tiếng
 Công tước Ulrich của Württemberg (1487-1550)

Địa điểm tham quan
 Phố cổ
 Di tích lâu đài Reichenstein (thế kỉ 13), khoảng 2 km về phía tây bắc của xã
 Viện bảo tàng Bưu điện (Musée de la Poste) trong lâu đài của Württemberg.

Tham khảo

Xã của Haut-Rhin


title: Margarites gunnerusensis

text:
Margarites gunnerusensis là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Margaritidae, họ ốc xà cừ.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Margarites


title: Danh sách album quán quân (Mỹ)

text:
Dưới đây là một phần Danh sách album quán quân tại Hoa Kỳ theo năm từ bảng xếp hạng Billboard 200. Mỗi bảng xếp hạng thường được ra mắt vào ngày cuối tuần.

Liên kết ngoài
Bảng xếp hạng Billboard 200 hiện tại


title: Falkenau

text:
Falkenau là một đô thị trong huyện Mittelsachsen, bang tự do Sachsen, nước Đức. Đô thị Falkenau có diện tích 9,08 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2005 là 2040 người.

Tham khảo


title: Cardiophorus kantneri

text:
Cardiophorus kantneri là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Platia & Gudenzi miêu tả khoa học năm 2002.

Chú thích

Tham khảo

Cardiophorus


title: Sakoku

text:
Tỏa Quốc (tiếng Nhật: 鎖国, Sakoku; Hán-Việt: Tỏa quốc, nghĩa là "khóa đất nước lại") là chính sách đối ngoại của Nhật Bản trong hơn hai thế kỷ, từ giữa thế kỷ 17 đến thế kỷ 19. Theo lệ Sakoku thì không người nước ngoài nào được vào Nhật Bản và ngược lại người Nhật cũng không được rời xứ sở nếu không được triều đình cho phép; kẻ vi phạm phải chịu án tử hình. Chính sách này được Mạc phủ Tokugawa ban bố dưới thời Tokugawa Iemitsu qua một số chỉ dụ từ năm 1633 đến năm 1639, sau đó được duy trì cho đến năm 1853 khi phó đề đốc Hải quân Hoa Kỳ Matthew Perry đến Nhật Bản và ép triều đình Nhật Bản phải thông thương trước áp lực quân sự. Lệ sakoku cấm người dân Nhật Bản ra nước ngoài vẫn còn hiệu lực cho đến thời Minh Trị Duy tân (1868) mới bắt đầu được nới lỏng và cuối cùng là bãi bỏ.

Thuật ngữ Tỏa Quốc được rút từ tác phẩm Tỏa Quốc Luận (鎖国論) (Sakoku-ron) của Shikizu Tadao (志筑 忠雄) ("Chí Trúc Trung Hùng") soạn năm 1801. Trước đó Shikizu đã dịch tác phẩm thế kỷ 17 của nhà du hành người Đức Engelbert Kaempfer khi viết về Nhật Bản. Kaempfer nhận xét rằng chính sách kaikin (海禁), hay "hải cấm" của triều đình Nhật Bản đã khóa kín quốc gia đó nên Shikizu mượn ý niệm đó mà đặt ra sakoku.

Đúng ra Nhật Bản không hẳn biệt lập dưới chính sách Tỏa quốc vì vẫn có ít nhiều giao lưu với các nước lân bang. Việc nghiêm cấm đối ngoại áp dụng nghiêm ngặt nhất với hai ngành ngoại thương và ngoại giao để hạn chế các thế lực ngoại quốc. Bằng chỉ định phiên chúa địa phương nào được quyền giao tiếp với ngoại quốc, phiên chúa nào không, chính quyền trung ương có thể kiểm soát một cách chặt chẽ mà không cần trực tiếp canh gác mọi cửa biển.

Mạc phủ cho phép:
 Người Hà Lan là người Âu châu duy nhất được đặt chân lên đất Nhật Bản. Thương điếm chỉ được đặt ở Dejima (Nagasaki)
 Người Trung Hoa cũng phải qua ngả Nagasaki để có thể được bước chân vào Nhật Bản
 Nhà Lý Triều Tiên thì có chính quyền trên đảo Tsushima làm trung gian
 Các bộ tộc người Ainu thì phải thông Chính quyền Matsumae ở Hokkaidō
 Vương quốc Ryūkyū thì có phiên Satsuma đảm trách

Thương đoàn ngoại quốc, ngoài việc giao dịch với các phiên chúa địa phương còn phải gửi tặng phẩm đến dinh phủ của Mạc phủ tại Edo. Hành trình của sứ đoàn ngoại quốc lên tận Edo cũng là dịp thần dân Nhật Bản thấy thoáng qua nét sinh hoạt, trang phục của người nước ngoài.

Buôn bán thời Tỏa Quốc
Nhật Bản lúc bấy giờ buôn bán với năm thực thể khác nhau, thông qua 4 "cửa khẩu". Qua phiên Matsumae ở Ezo (tức Hokkaido) họ buôn bán với người Ainu. Qua gia tộc đại danh Sō ở Tsushima (Đối Mã), họ có quan hệ với nhà Triều Tiên. Công ty Đông Ấn Hà Lan được cho phép buôn bán ở Nagasaki, cùng với các thương nhân người Hoa, những người cũng buôn bán với Vương quốc Ryukyu (Lưu Cầu), một vương triều bán độc lập trong gần hết thời kỳ Edo, và bị gia tộc Shimazu của phiên bang Satsuma kiểm soát. Tashiro Kazui đã chỉ ra rằng buôn bán giữa Nhật Bản và các thực thể này được chia làm hai loại: Nhóm A gồm Trung Quốc và Nhật Bản, "quan hệ với họ dưới sự giám sát trực tiếp của Mạc phủ ở Nagasaki" và nhóm B, đại diện là Vương quốc Triều Tiên và Vương quốc Ryukyu, "họ buôn bán với phiên Đối Mã (gia tộc Sō) và Satsuma (gia tộc Shimazu)."

Hai nhóm khác nhau này phản ánh về cơ bản kiểu buôn bán nhập khẩu và xuất khẩu. Xuất khẩu từ Nhật Bản đến Triều Tiên và Vương quốc Ryukyu, cuối cùng được mang từ những vùng đất này đến Trung Quốc. Ở quần đảo Ryukyu và Triều Tiên, các gia tộc chịu trách nhiệm buôn bán với Triều Tiên và Vương quốc Ryukyu xây dựng các thương điếm ở bên ngoài lãnh thổ Nhật Bản—nơi thương mại thực sự diễn ra. Vì cần người Nhật đi đến các thương điếm, việc buôn bán này giống như xuất khẩu, với người Nhật có quan hệ thường xuyên với thương nhân nước ngoài ở vùng đất có đặc quyền về cơ bản. Buôn bán với thương nhân Trung Quốc và Hà Lan ở Nagasaki diễn ra trên một hòn đảo gọi là Dejima, tách biệt khỏi thành phố bởi một eo biển nhỏ; người nước ngoài không thể vào nước Nhật từ Dejima, và người Nhật cũng không vào được Dejima mà không có quyền hoặc giấy phép đặc biệt.

Thuật ngữ
Buôn bán thực ra vẫn phát đạt trong thời kỳ này, và mặc dù ngoại giao và thương mại bị giới hạn ở một số cảng nào đó, đất nước Nhật không hề đóng cửa hoàn toàn. Thực tế là, khi Mạc phủ trục xuất người Bồ Đào Nha, họ đồng thời cũng tiến thành thương thảo với các đại diện người Hà Lan và Triều Tiên để đảm bảo kim ngạch thương mại nói chung của đất nước không bị ảnh hưởng . Do đó, giới học giả vài thập kỷ gần đây ngày càng thường gọi chính sách đối ngoại thời kỳ này không phải Tỏa Quốc, với ý nghĩa là đất nước hoàn toàn biệt lập, tách biệt và đóng cửa, mà họ dùng thuật ngữ kaikin (海禁, "hải cấm") được sử dụng trong các thư tịch thời kỳ đó, và xuất phát từ định nghĩa Trung Quốc tương đương hai jin.

Lý do cơ bản

Người ta nói chung thường coi rằng Mạc phủ áp đặt và thực thi chính sách Tỏa Quốc để loại bỏ thế lực tôn giáo và thực dân trước hết của Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha, được cho là tạo ra sự đe dọa với sự ổn định của Mạc phủ và nền hòa bình của quần đảo. Số lượng người Nhật cải sang đạo Công giáo ngày càng tăng ở phía Nam của Nhật Bản (chủ yếu là Kyūshū) được nhìn nhận như một mối đe dọa quan trọng.

Thiên hoàng rất lo ngại khi ông biết đến việc người Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha đã bình định Tân Thế giới như thế nào, và nghĩ rằng Nhật Bản sẽ sớm bị đánh chiếm, trở thành một trong các thuộc địa của họ.

Các thương nhân người Anh và người Hà Lan theo đạo Tin lành đổ thêm dầu vào lửa khi buộc tội các nhà truyền đạo người Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha truyền giáo một cách có hệ thống, như là một phần của chính sách cai trị về văn hóa và thực dân hóa các nước Á Châu. Số lượng người Công giáo ở Nhật Bản tăng nhanh vì nỗ lực của các nhà truyền giáo, ví dụ như Francis Xavier và các đại danh cải đạo. Lý do trực tiếp dẫn đến việc áp đặt chính sách Tỏa Quốc là cuộc nổi loạn Shimabara kéo dài từ năm 1637 đến năm 1638, một cuộc nổi dậy của hơn 40.000 nông dân, phần lớn theo Công giáo. Sau việc này, Mạc phủ buộc tội các nhà truyền giáo đã xúi giục cuộc nổi loạn, trục xuất họ ra khỏi đất nước, và nghiêm cấm tôn giáo này bằng án tử hình. Những người Công giáo Nhật Bản còn lại, phần lớn ở Nagasaki, tập hợp lại thành một cộng đồng ngầm và được gọi là Kakure Kirishitan.

Tất các mối liên hệ với thế giới bên ngoài bị Mạc phủ, và các phiên có nhiệm vụ giao thương (Đối Mã, Matsumae, and Satsuma) bị hạn chế nghiêm ngặt. Thương nhân Hà Lan được cho phép tiếp tục buôn bán ở Nhật Bản và phải đồng ý không dính líu vào các hoạt động truyền giáo. Ngày nay, tỉ lệ người Công giáo trong dân số Nhật Bản (1%) vẫn ít hơn nhiều so với các nước Đông Á khác như Trung Quốc (5%), Hàn Quốc (7.9%), Việt Nam (8%) và Philippines (hơn 80%).

Chính sách Tỏa Quốc cũng là một cách kiểm soát thương mại giữa Nhật Bản và các quốc gia khác, cũng như khẳng định vị thế mới của Nhật trong khu vực – việc giúp Nhật Bản thoát khỏi quan hệ cống nạp đã tồn tại giữa nó và Trung Quốc qua nhiều thế kỷ trước đây. Việc chống lại Tỏa Quốc từ trong nội bộ Nhật Bản trong thế kỷ 18 không mang lại kết quả. Sau đó, chính sách Tỏa Quốc là chính sách bảo vệ chính với việc suy kiệt tài nguyên thiên nhiên ở Nhật Bản – ví dụ như bạc và đồng – ra thế giới bên ngoài. Tuy vậy, trong khi xuất khẩu bạc qua Nagasaki bị Mạc phủ kiểm soát cho đến khi dừng mọi hoạt động xuất khẩu, việc xuất khẩu bạc qua Vương quốc Triều Tiên vẫn tiếp tục với số lượng lớn.

Cách Nhật Bản bắt kịp kỹ thuật phương Tây thời kỳ này là việc nghiên cứu y học và các tài liệu khác bằng tiếng Hà Lan có được từ Dejima. Quá trình này được gọi là Lan học (Rangaku). Nó trở thành lỗi thời sau khi đất nước mở cửa và chính sách Tỏa Quốc sụp đổ. Sau đó, nhiều sinh viên Nhật Bản (ví dụ như Kikuchi Dairoku) được gửi đi học ở nước ngoài, và nhiều người nước ngoài được thuê đến Nhật Bản (xem o-yatoi gaikokujin).

Chính sách này chấm dứt với Hiệp ước Kanagawa để đáp lại yêu cầu của Phó Đô đốc Matthew Perry.

Chống lại bế quan tỏa cảng
Nhiễu nỗ lực riêng rẽ đã chấm dứt sự biệt lập của Nhật Bản được các cường quốc phương Tây thực hiện trong thế kỉ 18 và thế kỉ 19. Các tàu buôn Hoa Kỳ, Nga và Pháp đều đã cố gắng tạo dựng mối quan hệ với Nhật Bản, nhưng bị từ chối.

 Năm 1778, một thương nhân từ Yakutsk với cái tên Pavel Lebedev-Lastochkin đến Hokkaidō với một đoàn thám hiểm nhỏ. Ông đề nghị tặng quà, và yêu cầu được buôn bán một cách lịch sự, nhưng vô hiệu.
 Năm 1787, Jean-François de Galaup, comte de La Pérouse dong buồm đến lãnh hải Nhật Bản. Ông đến thăm quần đảo Ryukyu và eo biển giữa Hokkaidō và Honshū, đặt nó theo tên mình.
 Năm 1791, hai tàu của Hoa Kỳ do nhà thám hiểm người Mĩ John Kendrick chỉ huy dừng lại 11 ngày ở đảo Kii Oshima, phía Nam của bán đảo Kii. Ông là người Mĩ đầu tiên đến thăm Nhật Bản. Ông hình như đã cắm quốc kỳ Hoa Kỳ, và khẳng định chủ quyền với quần đảo này, mặc dù ghi chép về chuyến đi của ông ở Nhật Bản đã không còn tồn tại.
 Từ năm 1797 đến năm 1809, vài tàu buôn của người Mĩ đến buôn bán ở Nagasaki bằng cờ Hà Lan, theo yêu cầu của người Hà Lan do họ không gửi được tàu của mình vì giao tranh với Anh trong Chiến tranh Napoleon :
 Năm 1797, thuyền trưởng người Mĩ, William Robert Stewart, được người Hà Lan ủy nhiệm từ Batavia, đưa con tàu Eliza of New York đến Nagasaki, Japan, với hàng hóa của Hà Lan.
 Năm 1803, William Robert Stewart trở lại trên con tàu "Hoàng đế Nhật Bản" (chiếc "Eliza of New York" bị đánh cắp và đổi tên), tiến vào cảng Nagasaki và cố gắng vô ích trong việc buôn bán qua người Hà Lan ở Dejima.
 Một thuyền trưởng người Mĩ khác, John Derby của Salem, cũng không mở cửa Nhật Bản để buôn bán thuốc phiện được.
 Năm 1804, một công sứ Nga tên là Nikolai Rezanov, đến Nagasaki, to yêu cầu trao đổi thương mại. Mạc phủ đã từ chối lời yêu cầu, dẫn đến việc người Nga tấn công Sakhalin và quần đảo Kurol trong 3 năm sau đó, thúc đẩy việc Mạc phủ xây dựng tuyến phòng thủ ở Ezo.
 Năm 1808, tàu khu trục nhỏ Anh HMS Phaeton, đột kích tàu Hà Lan ở Thái Bình Dương, đến Nagasaki dưới cờ Hà Lan, yêu cầu và nhận được tiếp viện nhờ đe dọa vũ lực.
 Năm 1811, Đại úy Hải quân Nga Vasily Golovnin đặt chân lên đảo Kunashiri, và bị Mạc phủ bắt giữ và bị giam 2 năm.

 Năm 1825, theo đề xuất của Takahashi Kageyasu, Mạc phủ ban hành "Lệnh đuổi các thuyền nước ngoài" (Ikokusen uchiharairei, còn được gọi là "Ninen nashi", hay luật "Không suy tính"), ra lệnh cho chính quyền dọc bờ biển bắt giữ hoặc giết người nước ngoài đặt chân lên bờ biển.
 Năm 1830, quần đảo Bonin, được Nhật Bản tuyên bố chủ quyền nhưng không có người ở, được một người Mĩ tên là Nathaniel Savory đến nghỉ chân, người đặt chân lên đảo Chichijima và thành lập thuộc địa đầu tiên ở đó.
 Năm 1837, một thương gia người Mĩ từ Quảng Châu, tên là Charles W. King tìm thấy một cơ hội để mở cửa buôn bán bằng cách cố đưa về Nhật Bản 2 thủy thủ người Nhật (trong số họ có Otokichi), những người đã bị đắm tàu vài năm trước đó và dạt vào bờ biển Oregon. Ông đến thủy đạo Uraga bằng tàu Morrison, một tàu buôn Hoa Kỳ không vũ trang. Con tàu bị bắn vài lần, và cuối cùng, không thể dong buồm trở về.
 Năm 1842, sau tin Trung Quốc thất trận trong Chiến tranh Nha phiến và sự chỉ trích ở trong nước sau sự kiện Morisson, Bakufu trả lời thuận ý các yêu cầu của nước ngoài về quyền được tiếp tế ở Nhật Bản bằng cách đình chỉ lệnh xử tử người nước ngoài và áp dụng "Lệnh tiếp tế gỗ và nước" (Shinsui kyuyorei).

 Năm 1844, một hải đoàn người Pháp của thuyền trưởng Fornier-Duplan đến Okinawa ngày 28 tháng 4 năm 1844 để cố gắng buôn bán. Thương mại bị từ chối, nhưng Cha Forcade bị bỏ lại cùng một người phiên dịch.
 Năm 1845, tàu săn cá voi Manhattan (1843) cứu thoát 22 thủy thủ Nhật Bản bị đắm tàu. Thuyền trưởng Mercator Cooper được cho phép vào cảng Edo, ông ở lại 4 ngày và gặp Thủ hộ Edo và vài quan lớn đại diện cho Thiên hoàng. Họ được tặng vài món quà và được trở về mà không bị làm phiền, nhưng họ nói rằng không bao giờ được trở lại.
 Ngày 20 tháng 7 năm 1846, Trung tá Hải quân James Biddle, được chính phủ Hoa Kỳ cử đi mở cửa thương mại, thả neo ở vịnh Tokyo với 2 tàu, bao gồm 1 tàu chiến tranh trang bị 72 khẩu đại pháo, nhưng yêu cầu một hiệp định thương mại vẫn không thành công.
 Ngày 24 tháng 7 năm 1846, Đô đốc người Pháp Cécille đến Nagasaki, nhưng Cécille đã thất bại trong việc đàm phán và vẫn bị từ chối cho phép đổ bộ. Ông đi cùng với hai cha xứ đã học tiếng Nhật ở Okinawa: cha Forcade và cha Ko.
 Năm 1848, Người nửa Scotland-nửa Chinook Ranald MacDonald giả vờ bị đắm tàu ở đảo Rishiri để có thể vào được Nhật Bản. Ông được gửi đến Nagasaki, ông ở lại đó 10 tháng và trở thành thầy giáo dạy tiếng Anh đầu tiên ở Nhật Bản. Khi ông trở về Hoa Kỳ, MacDonald viết một bản tuyên bố gửi đến Quốc hội Hoa Kỳ, nói rằng xã hội Nhật Bản có trật tự tốt, người Nhật ứng xử tốt và có trình độ cao.
 Năm 1848, thuyền trưởng James Glynn đến Nagasaki, cuối cùng cũng dẫn đến việc thương thảo thành công đầu tiên một người Mĩ với "đất nước đóng cửa" Nhật Bản. James Glynn đề xuất với Quốc hội Hoa Kỳ rằng đàm phán để mở cửa Nhật Bản nên được hỗ trợ bằng phô trương sức mạnh, do đó dọn đường cho cuộc viễn chinh của Perry.
 Năm 1849, Tàu HMS Mariner của Hải quân Hoàng gia Anh tiến vào cảng Uraga để tiến hành đo đạc về địa hình. Trên tàu là người sống sót sau vụ đắm tàu Otokichi, với vai trò là thông dịch viên. Để tránh xảy ra phiền nhiễu với chính quyền Nhật Bản, ông cải trang làm người Hoa, và nói rằng ông đã học tiếng Nhật từ cha mình, phịa ra rằng ông là một thương nhân từng làm việc ở Nagasaki.
 Năm 1853, Sứ đoàn Nga của Yevfimy Putyatin đến Nagasaki (ngày 12 tháng 8 năm 1853). Sứ đoàn giới thiệu động cơ hơi nước, dẫn đến nỗ lực đầu tiên được ghi lại để sản xuất động cơ hoi nước ở Nhật Bản, của Hisashige Tanaka năm 1853.

Những nỗ lực bất thành này tiếp tục, cho đến khi, vào ngày 08 tháng 7 năm 1853, Phó đề đốc Matthew Perry của Hải quân Hoa Kỳ với 4 tàu chiến: Mississippi, Plymouth,
Saratoga, và Susquehanna tiến vào cảng Edo (Tokyo) và thể hiện sức mạnh đầy sự hăm dọa từ các con tàu của ông với súng Paixhans. Ông yêu cầu Nhật Bản mở cửa thông thương với phương Tây. Những con tàu này được gọi là kurofune (hắc thuyền).

Chấm dứt bế quan tỏa cảng
Năm sau đó, Hiệp ước Kanagawa (31 tháng 3 năm 1854), Perry trở về với bảy con tàu và ép Shogun ký "Hiệp ước Hòa bình và Hữu nghị", thiết lập quan hệ ngoại giao chính thức giữa Nhật Bản và Hoa Kỳ.

Từ năm 1852 đến năm 1855, Đô đốc Yevfimy Putyatin của Hải quân Nga đã có vài cố gắng để giành được các điều khoản buôn bán thuận lợi với nước Nga từ Shogun. Tháng 6 năm 1853, ông mang đến vịnh Nagasaki bức thư từ Bộ trưởng Ngoại giao Karl Nesselrode và giới thiệu với Hisashige Tanaka một máy hơi nước, có lẽ là chiếc đầu tiên được thấy ở Nhật Bản. Nỗ lực của ông cao nhất là Điều ước Shimoda tháng 2 năm 1855.

Trong vòng 5 năm, Nhật Bản ký các điều ước tương tự với các nước phương Tây khác. Điều ước Harris ký với Hoa Kỳ ngày 29 tháng 7 năm 1858. Những "Điều ước thời Ansei" được đông đảo giới trí thức Nhật Bản coi là bất bình đẳng, đã bị áp đặt vào Nhật Bản bằng con đường ngoại giao tàu chiến, và là một dấu hiệu của tham vọng của phương Tây sáp nhập Nhật Bản như đã làm với phần lớn lục địa. Trong các giới hạn, họ cho phép các nước phương Tây kiểm soát một cách lập lờ thuế quan nhập khẩu và đặc quyền ngoại giao với mọi người nước ngoài. Chúng sẽ vẫn là điểm mấu chốt trong quan hệ của Nhật Bản với phương Tây cho đến đầu thế kỷ 20.

Sứ đoàn đến phương Tây

Vài phái bộ được Mạc phủ gửi ra nước ngoài, để học tập nền văn mình phương Tây, đàm phán lại các điều ước, và hoãn việc mở cửa các thành phố và bến cảng cho ngoại thương.

Một phái bộ Nhật Bản đến Hoa Kỳ được cử đi năm 1860, trên tàu Kanrin Maru. Một phái bộ đến châu Âu được cử đi năm 1862, và một phái bộ thứ hai đến châu Âu năm 1863. Nhật Bản cũng cử một đại diện và tham dự Hội chợ Thế giới 1867 ở Paris.

Các phái bộ khác, riêng biệt với các phái bộ do cả Mạc phủ lẫn đích thân Thiên hoàng Hiếu Minh cử sang châu Âu, ví dụ như Chōshū ngũ kiệt của phiên Choshu sang Luân Đôn, và các phái bộ của phiên Satsuma.

Tham khảo

 Hall, John Wesley. (1955) Tanuma Okitsugu: Foreruner of Modern Japan. Cambridge: Harvard University Press.

Liên kết ngoài
 Numismatist in Commodore Perry's fleet (1853-54)

Thời kỳ Edo
Phong kiến Nhật Bản
Lịch sử Nhật Bản


title: Phân loại ô tô

text:
Việc phân loại ô tô thông thường dựa vào cỡ thân xe và dung tích khí thải động cơ. Những quốc gia có nền công nghiệp ô tô phát triển lớn là Nhật Bản, Hoa Kỳ, và các nước châu Âu đưa ra các cách phân loại riêng. Ở châu Âu, trừ Anh, các nước trong EU có cùng cách phân loại.

Hoa Kỳ
Ở Hoa Kỳ, người ta phân ô tô thành các loại sau:

Theo kích thước khung xe

 Xe subcompact hay xe mini (subcompact car): Cơ quan Bảo vệ Môi trường Hoa Kỳ (EPA) đưa ra định nghĩa xe subcompact là xe có khoang hành khách cộng khoang hành lý rộng từ 85 đến 99 feet khối (tức là từ khoảng 2,4 đến 2,8 m³), thường là xe dẫn động cầu trước. Ví dụ về loại này là: Ford Fiesta, Ford Figo, Chevrolet Spark, KIA Morning.

 Xe hạng nhỏ (compact car): ví dụ, Ford Focus, Chevrolet Cruze. EPA định nghĩa xe compact là xe có khoang hành khách cộng khoang hành lý rộng từ 100 đến 109 feet khối (2,8-3,1 m³), thường là xe dẫn động cầu trước.

 Xe hạng trung (mid-size car): là loại xe có khoang hành khách cộng khoang hành lý rộng từ 110 đến 119 feet khối (3,11-3,37 m³). Ví dụ: Ford Mondeo, Chevrolet Malibu, Lincoln LS, Cadillac CTS.

 Xe hạng lớn (full-size car hoặc large car): là xe có khoang hành khách cộng khoang hành lý rộng trên 3,3 m³. Ví dụ: Ford Crown Victoria, Chrysler 300C, Chevrolet Impala, Lincoln Town Car, Cadillac DTS.

Theo kiểu khung xe và động cơ
 Xe thể thao (sports car): thường là xe nhỏ, 2 ghế ngồi, tốc độ cao. Ví dụ: Chevrolet Corvette, Porsche 911.
 Xe van hạng nhỏ, còn gọi là xe gia đình đa dụng (Multi Purpose Vehicle): xe van loại nhỏ, ví dụ, Chrysler Town and Country, Chrysler PT Cruiser, Ford Galaxy, Ford C-MAX, Chrysler Voyager.
 Xe van hạng lớn (full-size van): là loại xe có thân lớn có thể chờ được nhiều hành khách hoặc hàng hóa, thường có dẫn động cầu sau, thân và khung rời, động cơ đặt ở đầu xe, chẳng hạn như Ford E-Series và Chevrolet Express. Trước đây, có loại xe van nhỏ (compact van), nhưng nay ít sản xuất ở Hoa Kỳ.
 Xe thể thao đa dụng mini (Mini SUV): thường là loại SUV có khung và thân liền, có một vài tính năng của xe SUV (chủ yếu là hệ truyền động 4 bánh). Ví dụ: Jeep Wrangler.

 Xe thể thao đa dụng hạng nhỏ (compact SUV): loại xe SUV có khung và thân liền và chiều dài thường trong khoảng 4,25 đến 4,60 mét. Ví dụ: Chevrolet S-10 Blazer, Ford Bronco II, Jeep Cherokee (XJ), Ford Escape, Chevy Equinox, Jeep Liberty
 Xe thể thao đa dụng hạng trung (mid-size SUV): Ford Explorer, Jeep Grand Cherokee, Chevrolet Tahoe
 Xe thể thao đa dụng hạng lớn (Full-size SUV): đây là xe SUV với đầy đủ tính năng, thân và khung xe rời. Ví dụ: Cadillac Escalade EXT, Chevrolet Suburban, Jeep Commander
 Xe bán tải hạng nhỏ (Mini pickup truck, compact pickup truck, hoặc đơn giản là pickup): xe tải nhỏ, có khoang lái tiện lợi, thường dùng động cơ I4, I5, I6 hay V6, khoang hành lý phía sau không có nắp, chẳng hạn Ford Ranger
 Xe bán tải hạng trung (Mid-size pickup truck): xe bán tải thường dùng động cơ V6, như Toyota Tacoma, Dodge Dakota, Hummer H3T
 Xe bán tải hạng nặng (Full-size pickup truck): thường có trọng tải trên 1,5 tấn, động cơ phía trước, dùng trục dẫn động với hệ dẫn động cầu sau hoặc truyền động 4 bánh, khoang hành lý phía sau có thể có nắp hoặc không. Ví dụ: Chevrolet Silverado (GMC Sierra), Dodge Ram, Ford F-Series
 Xe bán tải hạng đặc biệt (Full-size heavy duty pickup truck): như Chevrolet Silverado, Ford Super Duty

Ngoài ra còn có các loại:
 Xe crossover (CUV): loại lai giữa sedan và SUV, thân và khung liền, khoang hành khách rộng có thể tới 8 ghế, 4 cửa bên, 1 cửa sau, hệ truyền động 4 bánh. Ví dụ: Chevrolet Captiva, Chevrolet Equinox, Ford Edge. Trên thực tế thì không có một ranh giới nào cụ thể để phân biệt rõ ràng được đâu là dòng xe Crossover và đâu là SUV. Mặc dù có dáng giống với các xe thuộc dòng SUV nhưng Crossover lại lái giống với các loại xe ô tô thông thường. Sở dĩ có điều này vì SUV có cấu trúc thân rời, sử dụng khung gầm của xe tải. Dòng xe Crossover cũng có những ưu điểm giống với các xe SUV như khả năng chứa đồ, không gian buồng lái rộng rãi, sự tiện nghi, mức độ tiết kiệm nhiên liệu. Tuy nhiên, nhược điểm lớn nhất của nó so với dòng SUV là sức mạnh động cơ yếu hơn do trọng lượng xe nhẹ hơn. Vậy nhưng, Crossover vẫn là sự lựa chọn tốt cho các "phượt thủ".
 Xe tải thể thao đa dụng (Sport utility truck, SUT):
 Xe buýt nhỏ (mini bus): lai giữa minivan và bus, có từ 8 đến 30 ghế. Loại này lại gồm hai loại là microbus thường dài không quá 8 mét, và loại midibus trên 8 mét nhưng không quá 11 mét.
 Xe buýt lớn (full-size bus, large-size bus, plenibus): có nhiều ghế, dài trên 11 mét.

Ở Nhật Bản

Theo pháp luật
 Xe hạng nhẹ: thân dài dưới 3,4 mét, rộng dưới 1,48 mét, cao dưới 2 mét, dung tích khí thải của động cơ dưới 660 cc. Loại này thường được cấp biển số màu vàng chữ đen.
 Xe khách: thường mang biển số màu trắng chữ đen: gồm hai loại
 Hạng nhỏ: dưới 2000 cc, dài dưới 4,7 m, rộng dưới 1,7 m, cao dưới 2 m. Biển số có ghi tên địa phương cấp biển và số với chữ số đầu là 5 hoặc 7.
 Hạng phổ thông: lớn hơn hạng nhỏ. Biển số có ghi tên địa phương cấp biển và số với chữ số đầu là 3.

Theo tạp chí chuyên ngành và các nhà chế tạo ô tô
 Hatchback:
 Hạng mini (minika)
 Hạng nhỏ (kompakutoka): dưới 1800cc. Ví dụ: Toyota Vitz/Toyota Yaris), Honda Fit/Honda Jazz, Nissan Match/Nissan Micra, Mazda Demio/Mazda2, Mitsubishi Colt, Suzuki Swift, Toyota Auris, Nissan Note, Nissan Tiida, Toyota Passo/Daihatsu Boon, Chevrolet Spark
 Sedan/station wagon:
 Hạng đại chúng (taishusha): dung tích khí thải của động cơ dưới 1800cc. Ví dụ: Toyota Corolla, Nissan Tiida Latio, Honda Insight, Honda Civic, Toyota Yaris (loại sedan)/Toyota Vios, Mazda Axela/Mazda3, Subaru Impreza, Nissan Wingroad, Honda Airwave.
 Hạng trung (midoruka): dưới 2400cc. Ví dụ: Lexus HS250H/Toyota Sai, Honda Accord, Mazda Atenza/Mazda6, Subaru Legacy, Suzuki Kizashi.
 Hạng lớn (haionaka): từ 2400 cc trở lên, động cơ V6. Ví dụ: Toyota Crown, Toyota Mark X, Nissan Fuga, Nissan Skyline, Honda Inspire, Honda Legend.
 Minivan (miniban):
 Hạng nhỏ (S saizu): dưới 1500 cc. Ví dụ: Toyota Sienta, Honda Freed, Daihatsu Boon Luminas, Toyota Passo Sette.
 Hạng trung (M saizu): dưới 2000 cc. Ví dụ: Nissan Serena, Toyota Noah, Toyota Voxy, Honda Station Wagon, Nissan Lafesta, Honda Stream, Mazda Premacy.
 Hạng lớn (L saizu): từ 2000 cc trở lên. Các loại xe gia đình đa dụng được Nhật Bản phân vào loại này. Ví dụ: Toyota Estima, Toyota Alphard, Toyota Vellfire, Nissan Elgrand, Honda Odyssey, Honda Elysion.
 SUV/crossover:
 Hạng mini: như Suzuki Jimny, Mitsubishi Pajero Mini
 Hạng nhỏ: dưới 1800 cc. Loại này của Nhật Bản tương đương với hạng SUV mini của Hoa Kỳ. Ví dụ: Daihatsu Be-go, Toyota Rush, Suzuki Jimny Sierra.
 Hạng trung: dưới 2400 cc. Loại này của Nhật Bản tương đương với loại SUV nhỏ của Hoa Kỳ. Ví dụ: Suzuki Escudo, Toyota RAV4, Nissan X-Trail, Honda CR-V, Mitsubishi Outlander, Subaru Forester.
 Hạng lớn: trên 2400 cc. Ví dụ: Toyota Land Cruiser, Toyota Land Cruiser Prado, Mitsubishi Pajero, Lexus RX, Nissan Murano.

Ở EU
Ở EU, Ủy ban châu Âu phân loại xe thành các hạng (segment) A, B, C, D, E, F, S, M, J.

A là hạng xe mini, B là xe hạng nhỏ, C là xe hạng trung (nhưng tương đương với hạng nhỏ của Hoa Kỳ), D là xe hạng lớn (nhưng tương đương với hạng trung của Hoa Kỳ), E là hạng executive (tương đương với hạng lớn và hạng chớm sang của Hoa Kỳ), F là hạng xe sang (tương đương với hạng sang cỡ lớn của Hoa Kỳ), S là hạng thể thao, M là hạng gia đình đa dụng (tương đương minivan hạng nhỏ của Hoa Kỳ), J là hạng thể thao đa dụng (tương đương với các loại SUV của Hoa Kỳ).

Trong khi đó Chương trình đánh giá xe mới của châu Âu (Euro NCAP) phân loại xe thành các hạng siêu mini (tương đương hạng A và B của Ủy ban châu Âu), hạng xe gia đình loại nhỏ (tương đương hạng C), loại xe gia đình hạng lớn (tương đương hạng D), loại Executive, loại xe gia đình đa dụng hạng nhỏ, xe gia đình đa dụng hạng lớn (tương đương loại minivan của Hoa Kỳ), xe địa hình 4x4 hạng nhỏ (tương đương SUV mini và SUV nhỏ của Hoa Kỳ), xe địa hình 4x4 hạng lớn (tương đương SUV hạng trung và SUV lớn của Hoa Kỳ), hạng bán tải bán (không chia thành các cỡ bán tải khác nhau như ở Hoa Kỳ).

Các loại khác
 Coupe: Từ thông dụng chỉ kiểu xe thể thao hai cửa bốn chỗ mui cứng.
 Roadster: Kiểu xe hai cửa, mui trần và chỉ có 2 chỗ ngồi.
 Convertibles hay cabriolet, cabrios (ở Đức): Thường là loại xe thể thao có mui xếp hoặc mui trần.
 Hard-top: Kiểu xe mui kim loại cứng không có khung đứng giữa 2 cửa trước và sau
 Crossover hay CUV, chữ viết tắt của cụm từ tiếng Anh “Crossover Utility Vehicle”: Loại xe việt dã có gầm khá cao nhưng trọng tâm xe lại thấp vì là biến thể của xe sedan gầm thấp sát-xi liền khối và xe việt dã sát xi rời. Dòng xe này có gầm cao để vượt địa hình nhưng khả năng vận hành trên đường trường tương đối giống xe gầm thấp. Ví dụ: Hyundai Santa Fe, Chevrolet Captiva…vv.
Sedan: Sedan là dòng ô tô có 4-5 chỗ ngồi, kết cấu gồm 3 khoang: Khoang động cơ phía trước, khoang hành khách ( có 2 hàng ghế) ở giữa và khoang hành lý phía sau, gầm xe thấp ( không cao hơn 200mm).

Chú thích

Tham khảo


title: Weinmannia portlandiana

text:
Weinmannia portlandiana là một loài thực vật thuộc họ Cunoniaceae. Đây là loài đặc hữu của Jamaica. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo

 World Conservation Monitoring Centre 1998. Weinmannia portlandiana. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 24 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Jamaica
Weinmannia
Thực vật dễ tổn thương


title: Plusiinae

text:
Plusiinae là một phân họ rất nhỏ gồm các loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Thư viện ảnh

Gallery

Tham khảo

  (1994): Phylogeny of noctuoid moths và the utility of combining independent nuclear và mitochondrial genes. Systematic Biology 43: 194–211.

Liên kết ngoài

 Markku Savela's Lepidoptera và some other life forms: Plusiinae. Version of 2007-MAR-15. Truy cập 2007-JUN-03.

Noctuidae
Plusiinae


title: Hypanthidium maranhense

text:
Hypanthidium maranhense là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Urban mô tả khoa học năm 1997.

Chú thích

Tham khảo

Hypanthidium
Động vật được mô tả năm 1997


title: Teucholabis leonora

text:
Teucholabis leonora là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Teucholabis
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: .vg

text:
.vg là tên miền quốc gia cấp cao nhất (ccTLD) của Quần đảo Virgin thuộc Anh. Nó cũng được dùng làm tên viết tắt cho "Video Game" (Trò chơi điện tử) của Namco cho trang web www.play.vg cung cấp cách chơi các trò chơi cổ điển.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 IANA.vg whois information
 .vg domain registration website

V g
V g

sv:Toppdomän#V


title: Conus muriculatus

text:
Conus muriculatus là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae, họ ốc cối.

Giống như tất cả các loài thuộc chi Conus, chúng là loài săn mồi và có nọc độc. Chúng có khả năng "đốt" con người, do vậy khi cầm chúng phải hết sức cẩn thận.

Miêu tả

Phân bố

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

 The Conus Biodiversity website

M
Động vật được mô tả năm 1833


title: Cynomya

text:
Cynomya là một chi ruồi trong họ Calliphoridae.

Chú thích

Tham khảo

Calliphorini


title: Cépie

text:
Cépie là một xã của Pháp, nằm ở tỉnh Aude trong vùng Occitanie. Người dân địa phương trong tiếng Pháp gọi là Cépinois.

Hành chính

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Cépie trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia
 Des photos de Cépie

Cepie


title: 25764 Divyanag

text:
25764 Divyanag (tên chỉ định: 2000 CQ11) là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi dự án Nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất Lincoln ở Socorro, New Mexico, ngày 2 tháng 2 năm 2000. Nó được đặt theo tên Divya Nag, an American high school student whose earth và planetary science project won second place ở the 2009 Giải thưởng Khoa học và Kỹ thuật Intel.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 25001–26000

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thiên thể phát hiện năm 2000
Tiểu hành tinh được đặt tên


title: Liên Hoa, Đông Hưng

text:
Liên Hoa là một xã thuộc huyện Đông Hưng, tỉnh Thái Bình, Việt Nam.

Địa lý
Xã Liên Hoa nằm ở phía tây nam huyện Đông Hưng, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp xã Chương Dương và xã Minh Phú
Phía tây giáp xã Hồng Bạch và xã Hồng Giang
Phía nam giáp huyện Vũ Thư và xã Hồng Giang
Phía bắc giáp xã Thăng Long.

Xã Liên Hoa có diện tích 6,48 km², dân số năm 2019 là 5.988 người, mật độ dân số đạt 924 người/km².

Quốc lộ 39A chạy qua phía đông bắc của xã, phía nam có sông Trà Lý chạy qua là ranh giới với xã Phúc Thành, huyện Vũ Thư.

Lịch sử
Địa bàn xã Liên Hoa hiện nay trước đây vốn là hai xã Hoa Nam và Hoa Lư thuộc huyện Đông Hưng.

Trước khi sáp nhập, xã Hoa Lư có diện tích 3,30 km², dân số là 3.000 người, mật độ dân số đạt 909 người/km², gồm 5 thôn: An Bài, Kim Bôi, Lễ Nghĩa, Nguyên Lâm, Tân Lập.

Xã Hoa Nam có diện tích 3,18 km², dân số là 2.988 người, mật độ dân số đạt 940 người/km², có 4 thôn: An Lễ, Vạn Thắng, Chiến Thắng, Thống Nhất.

Ngày 11 tháng 2 năm 2020, Ủy ban Thường vụ Quốc hội ban hành Nghị quyết số 892/NQ-UBTVQH14 về việc sắp xếp các đơn vị hành chính cấp xã thuộc tỉnh Thái Bình (nghị quyết có hiệu lực từ ngày 1 tháng 3 năm 2020). Theo đó, sáp nhập toàn bộ diện tích và dân số của hai xã Hoa Nam và Hoa Lư thành xã Liên Hoa.

Kinh tế
Kinh tế của xã đa phần là nông nghiệp trồng lúa, một số hộ kinh doanh thương mại, tiểu thủ công nghiệp.

Xã Liên Hoa có chợ Khô tại thôn Nguyên Lâm là đầu mối buôn bán quan trọng của các xã lân cận trong vùng. Chợ họp vào các ngày 1, 3, 7, 11, 13, 17, 21, 23, 27 âm lịch trong tháng, có nhiều hộ kinh doanh tập trung với các mặt hàng như đồ gỗ mĩ nghệ, đồ gia dụng, điện tử, tạp hóa, dược phẩm, xăng dầu, đồ khô, hàng mã, viễn thông, giày dép, quần áo...

Di tích
Xã Liên Hoa có Khu di tích 1/5/1930 (thôn Nguyên Lâm) cùng nhiều chùa, đình làng là di tích lịch sử văn hóa: Chùa Vực (thôn Chiến Thắng) từng có gác chuông cao nhất vùng Tiên Hưng (ngày nay các xã lân cận vẫn quen gọi là Gác Chuông), chùa Si (thôn Thống Nhất) có cây si cổ thụ hàng trăm năm, chùa Phúc Lâm (Sư thầy Thích Đàm Tuyên - phó Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam huyện Đông Hưng trụ trì) và đình An Lễ (thôn An Lễ), Chùa và đình làng Lựa (thôn Lễ Nghĩa), chùa An Bài (thôn An Bài), chùa Nguyên Lâm (thôn Nguyên Lâm), đình Vạn Thắng (thôn Vạn Thắng)...

Chú thích

Xem thêm


title: Ochna angustata

text:
Ochna angustata là một loài thực vật thuộc họ Ochnaceae. Đây là loài đặc hữu của Mozambique.

Chú thích

Tham khảo
 Bandeira, S. 1998. Ochna angustata. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Mozambique
a


title: Eutaxia obovata

text:
Eutaxia obovata là một loài thực vật có hoa trong họ Đậu, phân bố ở Tây Úc.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Eutaxia


title: Chuột đầu bếp

text:
Chuột đầu bếp (tựa gốc tiếng Anh: Ratatouille) là một bộ phim điện ảnh hoạt hình máy tính hài hước của Mỹ năm 2007 do Pixar sản xuất và hãng Buena Vista Pictures Distribution chịu trách nhiệm phân phối. Đây là phim điện ảnh thứ tám do Pixar sản xuất, đồng thời phim do Brad Bird đạo diễn kiêm nhà đồng viết kịch bản, sau khi anh thay thế Jan Pinkava vào năm 2005. Tựa đề phim liên hệ đến một món ăn của Pháp mang tên "Ratatouille" được phục vụ ở cuối phim và cũng là một phép chơi chữ về xuất thân của nhân vật chính. Phim có sự tham gia lồng tiếng của Patton Oswalt vai Remy, một chú chuột có dáng hình người đam mê nấu ăn; Lou Romano vai Linguini, một chàng trai trẻ dọn bếp kết bạn với Remy; Ian Holm vai Skinner, bếp trưởng trong nhà hàng của Auguste Gusteau; Janeane Garofalo vai Collete, đầu bếp phụ trách chế biến các món quay và nướng (rôtisseur) tại nhà hàng của Gusteau; Peter O'Toole vai Anton Ego, một nhà phê bình ẩm thực; Brian Dennehy vai Django, cha của Remy và thủ lĩnh của thị tộc chuột; Peter Sohn vai Emile, anh trai của Remy và Brad Garrett vai Auguste Gusteau, một đầu bếp giỏi vừa qua đời. Nội dung kể về một chú chuột tên Remy mơ ước trở thành một đầu bếp và cố gắng thực hiện mục tiêu của mình bằng cách hợp tác với một chàng trai dọn bếp trẻ tại một cửa hàng ở Paris.

Quá trình phát triển của Chuột đầu bếp bắt đầu vào năm 2000 khi Pinkava viết những khái niệm gốc về phim. Năm 2005, Bird được bổ nhiệm làm đạo diễn phim và chỉnh sửa cốt truyện. Bird và một số thành viên trong ê-kíp làm phim còn đến thăm Paris để lấy cảm hứng. Nhằm tạo ra hình ảnh hoạt họa đồ ăn sử dụng trong phim, đoàn làm phim đã tham khảo ý kiến của các đầu bếp từ cả Hoa Kỳ và Pháp. Bird cũng tham gia thực tập tại nhà hàng The French Laundry của Thomas Keller, nơi Keller phát triển món ăn Confit byaldi được sử dụng trong phim.

Ngày 22 tháng 6 năm 2007, Chuột đầu bếp ra mắt tại Kodak Theatre ở Los Angeles, California, với lịch phát hành chung là ngày 29 tháng 6 năm 2007 tại Hoa Kỳ. Tác phẩm thu về 623,7 triệu USD tiền doanh thu phòng vé và nhận phản hồi phê bình tích cực. Bộ phim giành giải Oscar cho phim hoạt hình hay nhất và được bình chọn là một trong 100 phim điện ảnh vĩ đại nhất của thế kỉ 21 theo cuộc bầu chọn của các nhà phê bình quốc tế năm 2016 do BBC tiến hành.

Cốt truyện
Remy là một chú chuột nhân cách hóa có năng khiếu thiên bẩm, khứu giác và vị giác phát triển cực nhạy. Được truyền cảm hứng bởi thần tượng, bếp trưởng vừa qua đời Auguste Gusteau, Remy mơ trở thành một đầu bếp. Khi đàn của cậu bị buộc phải rời khỏi chỗ trú ẩn do bị bà chủ nhà phát hiện, Remy bị tách khỏi bầy và cuối cùng lưu lạc đến đường cống của thành phố Paris. Cậu gặp ảo giác linh hồn của Gusteau và nghe lời khuyên của ông ra ngoài quan sát xung quanh, cuối cùng dừng lại ở cửa sổ trên mái nhà nhìn xuống nhà bếp của nhà hàng Gusteau.

Cũng vào lúc đó, Alfredo Linguini được Skinner, chủ nhân tạm thời của nhà hàng và cựu bếp phó của Gusteau, nhận vào làm công việc dọn dẹp. Khi Linguini làm đổ nồi súp và cố gắng nấu lại nhưng thất bại thảm hại, Remy rơi vào bên trong nhà bếp và nấu món súp một cách hoàn hảo thay vì chạy trốn. Linguini bắt được Remy và đánh lạc hướng bếp trưởng khỏi chú chuột, bị Skinner rầy la. Khi họ đang tranh cãi, món súp vô tình được mang ra phục vụ khách và thành công lớn. Colette Tatou, đầu bếp nữ duy nhất, thuyết phục Skinner không đuổi việc Linguini - bị lầm nhận là người đã nấu món súp. Linguini phát hiện Remy rất thông minh và hiểu được tiếng người nên mang Remy về nhà.

Remy và Linguini tìm được cách vượt qua rào cản giao tiếp ngôn ngữ: Remy có thể điều khiển Linguini như một con rối bằng cách kéo tóc anh. Trốn dưới chiếc mũ đầu bếp, Remy giúp Linguini chứng tỏ kỹ thuật nấu nướng của anh với Skinner. Sau đó, Skinner phân công Colette huấn luyện anh đầu bếp mới công việc nấu nướng chuyên nghiệp ở nhà hàng.

Trong khi còn nghi ngờ tài năng vừa phát hiện ở Linguini, Skinner phát hiện anh chàng là con trai của Gusteau và là người thừa kế hợp pháp của nhà hàng. Remy tình cờ tìm thấy các giấy tờ chứng minh ở bàn làm việc của Skinner và sau khi thoát khỏi sự truy đuổi của Skinner, đem về cho Linguini, Skinner bị tước quyền sở hữu và bị đuổi khỏi nhà hàng. Nhà hàng tiếp tục phát triển thịnh vượng, và Remy đã vô tình tạo nên tình yêu nảy nở giữa Linguini và Colette, điều mà đã khiến chính cậu cảm thấy bị bỏ rơi.

Nhà phê bình ẩm thực hàng đầu của Pháp Anton Ego - mà bài phê bình trước đây của ông tước đi một sao của nhà hàng, kéo theo đó là cái chết của bếp trưởng Gusteau và một sao nữa bị mất – thông báo rằng ông sẽ tới đánh giá lại nhà hàng vào đêm tới. Sau một cuộc cãi vã giữa Remy và Linguini, Remy kéo đàn của mình đến cướp thực phẩm trong kho. Linguini bắt gặp và đuổi chúng đi. Skinner, lúc này đã biết về kỹ năng ẩm thực của Remy, bắt Remy nhằm lợi dụng cậu tạo ra dòng thực phẩm đông lạnh mới cho hắn. Remy được cha mình, Django và anh trai mình Emile giải thoát và trở lại nhà hàng và thấy Linguini chẳng thể nấu nướng gì khi không có Remy. Linguini nhận ra Remy, xin lỗi chú và nói cho các nhân viên biết sự thật. Toàn bộ đội ngũ đầu bếp bỏ đi bởi họ nghĩ rằng Linguini bị điên. Sau đó, Colette trở lại vì nhớ đến phương châm của Gusteau "Ai cũng có thể nấu ăn - Anyone can cook" từ quyển sách của ông bày trong một tiệm sách.

Vì các đầu bếp đã bỏ đi, chú chuột đầu đàn Django tìm đến với toàn bộ đàn chuột, đề nghị được giúp đỡ sau khi thấy được quyết tâm của con trai. Remy hướng dẫn đàn chuột nấu nướng cho khách trong khi Linguini làm bồi bàn. Về phần Anton, Remy và Colette tạo ra một phiên bản biến tấu của món ratatouille, gợi lại cho Anton về những ký ức về các món ăn bình dân thuở nhỏ do mẹ ông từng làm. Sau bữa tối, Anton yêu cầu được gặp bếp trưởng; Linguini và Colette chờ toàn bộ khách hàng ra về mới giới thiệu Remy và đàn chuột với Anton. Khi biết được vị đầu bếp thực sự làm nên món ăn ấy, Anton, ban đầu tưởng đó là một trò đùa, dần dần xem trọng lời nói của Linguini. Ông cảm ơn cả ba người họ và lặng lẽ ra về. Trên nhật báo ngày hôm sau, Anton viết một bài phê bình sinh động, lạc quan và tự khiển trách mình, tuyên bố rằng bếp trưởng nhà hàng Gusteau "không gì ngoài danh hiệu đầu bếp giỏi nhất nước Pháp" – "nothing less than the finest chef in France".

Bất chấp bài phê bình tích cực, nhà hàng Gusteau vẫn bị đóng cửa vì một thanh tra y tế mà Skinner dẫn tới phát hiện ra sự xuất hiện của động vật gặm nhấm ở nhà hàng. Anton mất đi uy tín với tư cách là nhà phê bình. Tuy nhiên, Anton vẫn hăm hở đầu tư cho Remy, Linguini và Colette mở một quán ăn nhỏ rất được yêu thích, "La Ratatouille" và đàn chuột của Remy bây giờ đã có một tổ ấm mới là trên mái của quán Ratatouille ấy.

Diễn viên lồng tiếng

Dàn nhân vật chính
 Patton Oswalt vai Remy:
 Ian Holm vai Skinner:
 Lou Romano vai Alfredo Linguini:
 Brad Garrett vai Auguste Gusteau:
 Janeane Garofalo vai Colette Tatou:

Dàn nhân vật phụ
 Brian Dennehy vai Django, cha của Remy và Emile cũng như thủ lĩnh của đàn chuột.
 Peter O'Toole vai Anton Ego, một nhà phê bình ẩm thực. Hình mẫu của nhân vật mô phỏng theo Louis Jouvet.
 Peter Sohn vai Emile, anh trai háu ăn của Remy.
 Will Arnett vai Horst, bếp phó người Đức của Skinner.
 Julius Callahan vai Lalo, người làm nước xốt (saucier) và đầu bếp chuyên món cá (poissonnier) của Gusteau. Callahan cũng lồng tiếng vai François, giám đốc quảng cáo xử lý khâu tiêu thụ những sản phẩm hâm bằng lo vi sóng của Gusteau.
 James Remar vai Larousse, người bảo quản thức ăn (garde manger) của Gusteau.
 John Ratzenberger vai Mustafa, nhân viên trực sảnh (chef de salle) của Gusteau.
 Teddy Newton vai Talon Labarthe, luật sư của Skinner
 Tony Fucile vai Pompidou, thợ làm bánh ngọt (patissier) của Gusteau. Anh cũng lồng tiếng Nadar Lessard, một viên thanh tra y tế do Skinner cử đến.
 Jake Steinfeld vai Git, một chú chuột từng bị thí nghiệm và thành viên trong đàn chuột của Django.
 Brad Bird vai Ambrister Minion, người quản gia của Anton Ego
 Stéphane Roux vai người tường thuật của kênh ẩm thực.
 Thomas Keller vai một vị khách quen cho bữa tối, người thường hỏi "Có gì mới không?" (what's new).

Sản xuất
Jan Pinkava ra mắt khái niệm vào năm 2000, khi là người sáng tạo ra thiết kế, bối cảnh, các nhân vật và cốt truyện của phim, nhưng anh chưa bao giờ chính thức được chọn làm đạo diễn phim. Vì thiếu tự tin trong khâu phát triển cốt truyện của Pinkava, ban điều hành của Pixar đã bổ nhiệm Bird thay thế anh vào năm 2005. Bird bị bộ phim cuốn hút bởi khái niệm kì lạ và cuộc xung đột chèo lái nó: những con chuột thì sợ nhà bếp, nhưng một con chuột lại muốn làm việc trong đó. Bird cũng rất vui mừng khi bộ phim có thể được thực hiện dưới dạng một tác phẩm hài cơ thể hay, với nhân vật Linguini cung cấp những cảnh hoạt họa tràn đầy niềm vui bất tận. Bird viết lại cốt truyện với một thay đổi quan trọng. Anh đã giết Gusteau nhằm mở rộng vai trò cho Skinner và Colette, đồng thời cũng thay đổi ngoại hình của lũ chuột để chúng ít nhân hóa hơn.

Với dự định làm Chuột đầu bếp trở thành một góc nhìn tươi đẹp và lãng mạn về Paris, tạo cho phim một bản sắc riêng biệt so với những phim trước của Pixar, đạo diễn Brad Bird, nhà sản xuất Brad Lewis và một vài thành viên trong ê-kíp đã dành một tuần trong thành phố để hiểu chính xác về môi trường của thành phố, đi dạo phố bằng xe máy và ăn uống tại năm nhà hàng hàng đầu. Cũng có nhiều phân cảnh dựa trên nước trong phim, một trong những cảnh đó được đặt trong các ống cống và phức tạp hơn nhiều so với phân cảnh cá voi xanh trong Đi tìm Nemo. Một cảnh phim như vậy diễn ra khi Linguini bị ướt sau khi nhảy xuống sông Seine để tìm Remy. Một nhân viên của Pixar (điều phối viên bộ phận Shade/Paint là Kesten Migdal) từng nhảy xuống bể bơi của Pixar khi đang mặc bộ đồng phục và tạp dề của đầu bếp để xem những phần nào của bộ áo dính vào cơ thể và phần nào trở nên trong mờ khi bị thấm nước.

Chuột đầu bếp vốn dự kiến ra rạp vào năm 2006; tuy nhiên vào tháng 12 năm 2004, lịch chiếu phim bị đẩy sang năm 2007. Lý do cho việc này là Disney/Pixar đã thay đổi ngày phát hành của Vương quốc xe hơi từ tháng 11 năm 2005 sang tháng 6 năm 2006, do đó lịch chiếu Chuột đầu bếp cũng bị dời chiếu tới năm 2007.

Nhạc phim

Brad Bird đã tái hợp với Michael Giacchino khi Giacchino đảm nhận phần soạn nhạc cho Chuột đầu bếp kể từ khi họ từng hợp tác với nhau trong Gia đình siêu nhân. Giacchino viết hai bài hát chủ đề cho Remy, một bài nói về xuất thân trộm cắp của cậu còn bài kia nói về những hi vọng và ước mơ của cậu. Ông cũng viết một bài hát chủ đề bạn thân cho cả Remy và Linguini; ca khúc bật lên khi họ ở bên nhau. Bên cạnh việc sáng tác nhạc nền, Giacchino là người viết bài hát chủ đề chính "Le Festin", nói về Remy và khao khát trở thành đầu bếp của cậu. Ông còn thuê ca sĩ Camille biểu diễn ca khúc "Le Festin" sau khi Giacchino nghe nhạc của cô và nhận ra rằng cô là lựa chọn hoàn hảo cho bài hát; vì thế bài hát được hát bằng tiếng Pháp trong tất cả các phiên bản phim.

Nhạc phẩm cho Chuột đầu bếp không chỉ giúp Giacchino nhận đề cử Oscar đầu tiên cho nhạc phim hay nhất mà còn giúp ông giành giải Grammy đầu tiên cho nhạc nền phim hay nhất. Giacchino tiếp tục trở lại Pixar để đảm nhận sáng tác nhạc phim bom tấn Vút bay vào năm 2009.

Phát hành
Ngày 22 tháng 6 năm 2007, buổi lễ ra mắt toàn cầu của Chuột đầu bếp diễn ra tại Kodak Theatre ở Los Angeles.. Lịch chiếu thương mại của phim bắt đầu sau một tuần, khi phim ngắn Lifted chiếu trước Chuột đầu bếp trong rạp. Trước đó vào đầu năm Lifted từng nhận một đề cử Oscar cho phim hoạt hình ngắn hay nhất. Ngày 16 tháng 6 năm 2007, một buổi chiếu thử phim diễn ra tại Harkins Cine Capri Theater ở Scottsdale, Arizona, tại đó một đại diện của Pixar có mặt để thu thập phản hồi của khán giả. CEO của Disney là Bob Iger công bố một bản tái phát hành chiếu rạp sắp tới của phim ở định dạng 3D trong các buổi họp cổ đông của Disney vào tháng 3 năm 2014.

Tiếp thị
Trailer cho Chuột đầu bếp ra mắt đúng vào dịp phát hành bộ phim chiếu tiền nhiệm là Vương quốc xe hơi. Trailer mô tả một phân cảnh gốc, nơi Remy bị bắt trên xe đẩy pho mai trong khu vực ăn của nhà hàng, khi cậu lấy mẫu pho mát và vừa đào tẩu thành công, xen kẽ với những phân cảnh riêng về chú chuột giải thích trực tiếp cho khán giả vì sao cậu lại mạo hiểm như thế. Giống như hầu hết các teaser trailer của Pixar, phân cảnh này không xuất hiện trong bản phim cuối cùng.

Trailer thứ hai được phát hành vào ngày 23 tháng 3 năm 2007. Ratatouille Big Cheese Tour khai màn vào ngày 11 tháng 5 năm 2007, với những màn biểu diễn nấu ăn và một buổi xem trước phim. Diễn viên lồng tiếng Lou Romano đã tham dự một chặng của tour diễn ở San Francisco để ký tặng khán giả.

Disney và Pixar từng tiến hành mang một loại rượu vang nhãn hiệu Ratatouille do Pháp sản xuất đến các cửa hàng Costco vào tháng 8 năm 2007, nhưng những kế hoạch bị bỏ dở bởi khiếu nại từ viện rượu vang California, khi họ trích dẫn những tiêu chuẩn về đóng nhãn hạn chế sử dụng các nhân vật hoạt hình để tránh thu hút những người uống dưới tuổi cho phép.

Đón nhận

Đánh giá chuyên môn
Trên trang hệ thống tổng hợp kết quả đánh giá Rotten Tomatoes, Chuột đầu bếp nhận được 96% lượng đồng thuận dựa theo 245 bài đánh giá, với điểm trung bình là 8.5/10. Các chuyên gia của trang web nhất trí rằng, "Với nhịp độ nhanh và tràn đầy sinh khí tuyệt vời, Chuột đầu bếp bổ sung thêm một lối giải trí hấp dẫn khác—và có lẽ phần nào đó là một anh hùng—đối với tiêu chuẩn của Pixar". Trên trang Metacritic, phim đạt số điểm rất cao là 96 trên 100 dựa trên 37 nhận xét, qua đó trở thành phim có điểm số cao nhất trong các phim của Pixar và phim được đánh giá cao thứ 21 trên trang web.

A. O. Scott của nhật báo The New York Times gọi Chuột đầu bếp là "một tác phẩm nghệ thuật đại chúng gần như hoàn hảo, cũng như một trong những bức chân dung thuyết phục nhất về một nghệ sĩ từng hết lòng với bộ phim"; bắt chước nhân vật Anton Ego trong phim, ông kết thúc bài nhận xét của mình với một lời "cảm ơn" đơn giản trước những nhà sáng tạo phim. Wally Hammond của Time Out chấm phim năm trên năm sao và nhận xét, "một bài kiểm tra dành cho trẻ nhỏ, có thể là một chút hoài cổ cũng như sự thống trị của nam giới cũng như nhà bếp hiện đại, nhưng đây chỉ là những phép chơi chữ về chất liệu bổ sung thú vị này đến đền thờ Pixar". Andrea Gronvall của Chicago Reader đưa ra một bài đánh giá tích cực về phim, ông viết, "lần hợp tác thứ hai của Brad Bird với Pixar mang nhiều tham vọng và trầm tư hơn so với tác phẩm giành giải Oscar Gia đình siêu nhân của anh".

Doanh thu phòng vé
Trong dịp cuối tuần mở màn ở Bắc Mỹ, Chuột đầu bếp mở màn tại 3.940 rạp chiếu và ra mắt ở vị trí quán quân với 47 triệu USD, doanh thu mở màn thấp nhất của Pixar kể từ Đời con bọ. Tuy nhiên tại nơi phim đặt bối cảnh là Pháp, tác phẩm đã phá vỡ kỷ lục phim hoạt hình có doanh thu thu mở màn lớn nhất. Tại Anh Quốc, bộ phim ra mắt ở vị trí quán quân với doanh thu hơn 4 triệu bảng. Tác phẩm thu về tổng cộng 206,4 triệu USD chỉ tính riêng tại hai thị trường Mỹ và Canada, và tổng doanh thu toàn cầu là 623,7 triệu USD, qua đó trở thành phim có doanh thu cao thứ bảy trong lịch sử Pixar.

Giải thưởng

Tại lễ trao giải Oscar lần thứ 80, Chuột đầu bếp đã xuất sắc giành giải Oscar cho phim hoạt hình hay nhất và nhận bốn đề cử khác: nhạc phim hay nhất (thua Chuộc lỗi), biên tập âm thanh xuất sắc nhất, hòa âm hay nhất (cả hai hạng mục thua Tối hậu thư của Bourne) và kịch bản gốc xuất sắc nhất (thua Juno). Tại thời điểm đó, tác phẩm phá kỷ lục phim điện ảnh hoạt hình máy tính có nhiều lượng đề cử Oscar nhất, phá vỡ kỷ lục bốn đề trước đó do Công ty Quái vật, Đi tìm Nemo và Gia đình siêu nhân cùng nắm giữ, nhưng là phim điện ảnh hoạt hình cũng giữ năm đề cử như Aladdin. Năm 2008, Rô-bốt biết yêu xô đổ kỷ lục trên của Chuột đầu bếp với sáu đề cử. Tính đến năm 2013, Chuột đầu bếp, Vút bay và Câu chuyện đồ chơi 3 đồng hạng về phim hoạt hình có số lượng đề cử Oscar cao thứ hai. Trong khi đó Người đẹp và quái thú vẫn giữ kỷ lục là phim điện ảnh hoạt hình có nhiều đề cử Oscar nhất (6 đề cử).

Ngoài ra, Chuột đầu bếp còn giành 13 đề cử giải Annie khác, trong đó có hai đề cử cho Hiệu ứng hoạt hình xuất sắc nhất, và ba đề cử cho Diễn xuất lồng tiếng xuất sắc nhất trong một phim hoạt hình, dành cho Janeane Garofalo, Ian Holm và Patton Oswalt; Ian Holm là người chiến thắng hạng mục này. Tác phẩm cũng giành giải phim hoạt hình hay nhất từ nhiều hiệp hội uy tín như Hiệp hội phê bình phim Chicago, Ủy ban Quốc gia về Phê bình Điện ảnh, Hiệp hội Phê bình Phim Phát sóng, Giải thưởng Điện ảnh Viện Hàn lâm Anh quốc (BAFTA) và Quả cầu vàng.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Phim năm 2007
Phim tiếng Anh
Phim hoạt hình Mỹ
Phim hoạt hình máy tính năm 2007
Phim hài hoạt hình
Phim hài Mỹ
Phim hoạt hình Disney
Phim hãng Walt Disney
Phim của Walt Disney Pictures
Phim của Pixar
Nhạc nền phim của Michael Giacchino
Phim hoạt hình Mỹ thập niên 2000
Phim tưởng tượng dành cho trẻ em của Mỹ
Phim về tuổi mới lớn của Mỹ
Phim với các sự vật được nhân hoá
Phim giành giải Annie cho phim hoạt hình xuất sắc nhất
Phim giành giải Oscar cho phim hoạt hình hay nhất
Phim giành giải BAFTA cho phim hoạt hình hay nhất
Phim giành giải Quả cầu vàng cho Phim hoạt hình hay nhất
Phim lấy bối cảnh ở Paris
Phim lấy bối cảnh ở Pháp
Phim lấy bối cảnh ở châu Âu
Phim lấy bối cảnh ở thập niên 2000
Phim lấy bối cảnh năm 2007
Phim hài thập niên 2000
Phim kỳ ảo thập niên 2000
Phim đôi bạn
Phim về chuột nhân hóa
Phim về ẩm thực


title: Guéhenno

text:
Guéhenno () là một xã ở tỉnh Morbihan trong vùng Bretagne tây bắc Pháp. Xã này có diện tích 31 km², dân số năm 1999 là 730 người. Khu vực này có độ cao trung bình từ 58-155 mét trên mực nước biển.
Cư dân của Guéhenno danh xưng trong tiếng Pháp là Guéhennotais.

Tham khảo

 Các thị trưởng của Hiệp hội Morbihan
 Hồ sơ của thị trấn trên trang mạng INSEE

Liên kết ngoài
Trang mạng chính thức
French Ministry of Culture list for Guéhenno
Bản đồ của Guéhenno trên Michelin

Xã của Morbihan


title: Odderade

text:
Odderade là một đô thị thuộc huyện Dithmarschen, trong bang Schleswig-Holstein, nước Đức. Đô thị Odderade có diện tích 11,29 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2006 là 326 người.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Dithmarschen


title: Perdita sandhouseae

text:
Perdita sandhouseae là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Timberlake mô tả khoa học năm 1964.

Chú thích

Tham khảo

Perdita
Động vật được mô tả năm 1964


title: Hydroporus cantabricus

text:
Hydroporus cantabricus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Sharp miêu tả khoa học năm 1882.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Hydroporus


title: 12557 Caracol

text:
12557 Caracol là một tiểu hành tinh vành đai chính with a periapsis 3.1341452 AU. Nó có độ lệch tâm quỹ đạo là 0.0053596 và chu kỳ quỹ đạo là 2053.3004866 ngày (5.62 năm).

Cagnoli có vận tốc quỹ đạo trung bình là 16.76450401 km/s và độ nghiêng quỹ đạo là 4.82327°.

Nó được đặt theo tên El Caracol ở Chichén Itza in the Mexican state thuộc Yucatán.

Tham khảo

012557
19980827
012557
Tiểu hành tinh được đặt tên


title: Stygobromus dejectus

text:
Stygobromus dejectus là một loài giáp xác trong họ Crangonyctidae. Chúng là loài đặc hữu của Hoa Kỳ.

Chú thích

Tham khảo

 Inland Water Crustacean Specialist Group 1996. Stygobromus dejectus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.

D
Động vật Mỹ
Động vật giáp xác nước ngọt Bắc Mỹ
Động vật được mô tả năm 1967


title: 11547 Griesser

text:
11547 Griesser (1992 UP8) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 31 tháng 10 năm 1992 bởi F. Borngen ở Tautenburg.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 11547 Griesser

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1992


title: Siêu mẫu Việt Nam

text:
Siêu mẫu Việt Nam (tiếng Anh: Vietnam Supermodel) là một cuộc thi cấp quốc gia hàng năm nhằm tìm kiếm, phát hiện những gương mặt người mẫu mới, có nhiều triển vọng trở thành siêu mẫu trên sàn diễn thời trang. Siêu mẫu Việt Nam là cuộc thi người mẫu lớn nhất Việt Nam.

Cuộc thi được tổ chức lần đầu tiên vào năm 1994 với tên gọi tiền thân là "Tìm kiếm Người mẫu Thời trang Châu Á", do tạp chí Thời Trang Trẻ và Công ty Cát Tiên Sa phối hợp tổ chức. Năm 1994 người mẫu đầu tiên đăng quang ngôi vị cao nhất cuộc thi là Hà Kiều Anh (TP.HCM), giải nhì là Vũ Cẩm Nhung (Hà Nội), và giải ba là Nguyễn Thị Thanh Xuân (TP.HCM). Cuộc thi lần hai được tổ chức vào năm 1995 tại Thủ đô Hà Nội với sự đăng quang của người mẫu Tô Thị Thu Dung (Hà Nội), giải nhì Hoàng Thu Nga (TP.HCM), và giải ba Nguyễn Hải Yến (Hà Nội).

Sau này cuộc thi chuyển sang cho Đài truyền hình Việt Nam.

Điều kiện dự thi
Đối tượng dự thi là các công dân nam nữ có quốc tịch Việt Nam chưa kết hôn, chưa sinh con, chưa có tiền án tiền sự, chưa qua chuyển đổi giới tính, không có hình xăm trên cơ thể.
Thí sinh phải có bằng tốt nghiệp trung học phổ thông trở lên, độ tuổi từ 18 đến 25, nữ cao từ 1m65, nam cao từ 1m75 trở lên.

Giải vàng siêu mẫu qua các năm

Tham khảo

Cuộc thi sắc đẹp


title: Brammer

text:
Brammer là một đô thị thuộc quận Rendsburg-Eckernförde, bang Schleswig-Holstein.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Rendsburg-Eckernförde


title: Megachile sejuncta

text:
Megachile sejuncta là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1927.

Chú thích

Tham khảo

S
Động vật được mô tả năm 1927


title: Craspedonta leyana

text:
Craspedonta leyana là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Latreille miêu tả khoa học năm 1807.

Chú thích

Tham khảo

Craspedonta


title: Cryptolabis vallicola

text:
Cryptolabis vallicola là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Cryptolabis
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Littoraria irrorata

text:
Littoraria irrorata, tên tiếng Anh: Marsh periwinkle, là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Littorinidae.

Loài này có ở đầm lầy nước mặn ven biển Đại Tây Dương và Gulf Coast của Bắc Mỹ, từ Massachusetts tới Texas.

Một số đàn của loài ốc này là những động vật thân mềm được biết đến vì nuôi nấm mốc trên vỏ.

mô tả
Chiều dài tối đa của vỏ ốc được ghi nhận là 29.2 mm.

Môi trường sống
Độ sâu tối thiểu được ghi nhận là 0 m. Độ sâu tối đa được ghi nhận là 22 m.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo
 Malacolog info

Chi Ốc vùng triều
Động vật được mô tả năm 1822


title: 17104 McCloskey

text:
17104 McCloskey (1999 JV46) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 10 tháng 5 năm 1999 bởi nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 17104 McCloskey

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1999


title: Xuân Nương

text:
Xuân Nương hay Nàng Xuân (23? - 43), hiệu là Hoa; là một nữ tướng thời Hai Bà Trưng trong lịch sử Việt Nam.

Thân thế và sự nghiệp
Xuân Nương là người xã Hương Nha, huyện Tam Nông, tỉnh Vĩnh Phú (nay là xã Hương Nha, huyện Tam Nông, tỉnh Phú Thọ).

Bà là con của Hùng Sát, vị thủ lĩnh châu Đại Man . Hùng Sát có bảy người con trai, duy chỉ có Xuân Nương là gái. Tương truyền, mẹ bà là Đinh Thị Hiên Hoa nằm mộng thấy có một người con gái nói là được trời cho xuống làm con. Vì sinh bà vào mùa xuân nên bà được đặt tên là Xuân, và hơn ba tháng sau thì mẹ bà mất. Thuở nhỏ, Xuân Nương được anh trưởng là Hùng Thắng dạy cho các môn võ nghệ và binh trận.

Năm Kỷ Hợi (39), cha và năm anh trai Xuân Nương bị thái thú nhà Đông Hán là Tô Định giết chết <ref>Theo Từ điển nhân vật lịch sử Việt Nam'. tr. 980.</ref>. Xuân Nương cùng hai người anh sống sót liền cải trang đi trốn ở thôn Tuế Phong (nay thuộc xã Hương Nộn, huyện Tam Nông, tỉnh Phú Thọ). Ở đây, Xuân Nương cắt tóc giả làm ni.

Để cứu nước và trả thù nhà, anh em bà bí mật liên kết với Thi Sách (con trai của lạc tướng huyện Chu Diên và là chồng bà Trưng Trắc) và vận động nhân dân cùng tập hợp nổi lên chống lại chế độ cai trị của nhà Đông Hán.

Cũng trong năm Kỷ Hợi (39), Tô Định lại giết chết Thi Sách. Tháng 2 năm Canh Tý (40), hận vì nước mất, lại thù vì Tô Định giết chồng mình, Trưng Trắc cùng với em gái là Trưng Nhị khởi binh chống lại. Được tin, Xuân Hương liền kéo binh về Hát Môn (bên dòng sông Hát, nay thuộc huyện Phúc Thọ, Hà Nội) tụ nghĩa, được quản lĩnh một dinh trại lớn ở Hương Nha.

Đánh đuổi được Tô Định và lấy được 65 thành ở Lĩnh Nam, Trưng Trắc tự lập làm vua, xưng là Trưng Nữ Vương. Xét công trạng, Xuân Nương được phong tước Đông cung công chúa Nhập nội trưởng quản quân cơ nội các và còn được Trưng Nữ Vương đứng ra chủ hôn cho bà kết duyên với Trưởng quản thủy quân Thi Bằng, em của Thi Sách. Sau đó, hai vợ chồng bà được giao trấn giữ mạn sông Thao.

Năm Quý Mão (43), quân Đông Hán, do tướng Mã Viện chỉ huy, kéo sang đánh phá dữ dội. Vì sức yếu, thế cô, hai bà Trưng bại binh và đã nhảy xuống sông Hát (Hát Môn) tự vẫn để bảo toàn khí tiết.

Lúc bấy giờ, mặt thủy có Thi Bằng, mặt bộ có Xuân Nương vẫn ra sức chống đỡ ở Ngã Ba Hạc

Ngày 13 tháng 2, quân Hán vây quân Thi Bằng ở bến sông. Thi Bằng bị trúng một giáo giữa bụng chết tại trận. Xuân Nương được tin chồng bị vây, liền dẫn quân đến cứu nhưng không kịp.

Tương truyền, sau hai ngày chiến đấu, sức bà đã kiệt, vì không muốn binh sĩ nhụt chí nên đêm hôm bà một mình một ngựa đến một ngôi chùa ở Hương Nộn thắp nhang cúng bái, rồi gieo mình xuống dòng sông Thao tử tiết.

Năm ngày sau khi Xuân Nương mất, ngày 20 tháng 2, đồn trại Hương Nha của bà mới bị đánh hạ, các quan quân thảy đều hy sinh cả.

Theo Từ điển nhân vật lịch sử Việt Nam, thì lúc tử tiết Xuân Nương chỉ mới 20 tuổi, suy ra rất có thể bà sinh năm 23.

Tưởng nhớ
Cảm phục Xuân Nương và các nghĩa sĩ đã bỏ mình vì đất nước, nhân dân đã lập đền thờ bên hữu ngạn sông Thao. Riêng ở Hương Nha là quê bà, hàng năm mở hội tưởng niệm bà vào tháng 2 âm lịch.

Hiện vẫn còn truyền tụng nhiều liễn đối truy điệu bà. Giới thiệu ba câu:
Độc lập thụ tiên tinh, vạn cổ huân danh huyền nhật nguyệt
Song lưu Trưng hiển tích, thiên thu nghĩa ký đối sơn hà
Dịch nghĩa:Dựng ngọn cờ độc lập, công danh nghìn năm tỏ rõ cùng Mặt Trăng, mặt trời.
Chiến công vẫn còn sống mãi với triều Trưng vương, muôn thuở nghĩa khí sánh cùng sông núi.

Yểu điệu phù Trưng trung quang nhật
Quật cường cự Hán tiết lăng sương.
Dịch nghĩa:Người yểu điệu phù vua Trưng, lòng trung tranh sáng với mặt trời.
Quật cường cự với giặc Hán, khí tiết thắng cả thời gian.

Anh kiệt vô song, vạn cổ thanh danh lưu nữ sử
Quân thần câu hoá, nhất không trung nghĩa tối thanh thiên.
Dịch nghĩa:Anh kiệt không hai, danh tiếng ngàn đời lưu vào sử sách những người con gái.
Vua tôi cùng mất lòng trung nghĩa làm trời xanh vằng vặc cũng không bằng.

Theo thần tích ở Hương Nha, khi Lê Thiện là tướng của Lê Lợi đem quân đánh quân Minh có qua đây, đêm mộng thấy Xuân Nương hiện lên cho biết sẽ âm phù cho nghĩa quân thắng trận. Vì thế sau khi lên ngôi, vua Lê Thái Tổ (tức Lê Lợi) đã phong sắc cho Xuân Nương là "Đệ bát vị  Đông cung công chúa Xuân Nương", và giao cho dân sở tại coi sóc nơi thờ phụng bà.

Cúng tế
Ở xã Hương Nha, tháng 2 âm lịch hàng năm, người ta đều làm cỗ chay (có bánh dày, mật mía và củ mài) để cúng tế Xuân Nương. Đặc biệt, có lệ hát xoan.

Ở xã Hương Nộn, khi làm lễ cúng tế bà, các phường xoan Kim Đức và An Thái (Phù Ninh) sang hát chầu theo tục lệ, hát từ chập tối tới gà gáy sáng và liền trong ba ngày. Trong các buổi hát thờ ấy, trước bàn thờ Xuân Nương có sáu người con gái xinh đẹp chưa chồng, mặc quần áo xanh đỏ, chít chăn chéo hai bên sườn, cầm kiếm và hộp trầu, đứng nghiêm suốt buổi lễ. Dân địa phương ở đây kiêng tiếng "xuân", tiếng "nương" (vì là tên của Xuân Nương) và các tiếng "hiên, hoa, sát" (vì là tên cha mẹ Xuân Nương).

Xem thêm
 Thi Sách
 Hai Bà Trưng
 Chiến tranh Hán-Việt, 42-43

Chú thích

Tham khảo
 Nguyễn Q. Thắng - Nguyễn Bá Thế, Từ điển nhân vật lịch sử Việt Nam. Nhà xuất bản Khoa học Xã hội, Hà Nội, 1992.
 Đỗ Thị Hảo - Mai Thị Ngọc Chúc, Các nữ thần Việt Nam. Nhà xuất bản Phụ nữ, 1984.
Liên kết ngoài
 Nguyễn Khắc Xương, Xuân Nương'' (truyện dã sử)

Người Phú Thọ
Nữ tướng của Hai Bà Trưng


title: Te Atairangikaahu

text:
Dame Te Atairangikaahu ONZ, DBE (23 tháng 7 năm 1931 – 15 tháng 8 năm 2006), là nữ hoàng Maori trong vòng 40 năm, là người trị vì lâu nhất trong các quốc vương Maori. Tên và danh hiệu đầy đủ của bà là Te Arikinui Dame Te Atairangikaahu. Danh hiệu Te Arikinui (có nghĩa là Lãnh tụ vĩ đại) và tên Te Atairangikaahu (cũng là tên mẹ bà) được thêm vào tên bà khi bà trở thành quốc vương; trước đó bà được biết đến như Công chúa Piki Mahuta và Công chúa Piki Paki sau khi bà kết hôn.

Cuộc sống
Bà là con một của Koroki Mahuta và Te Atairangikaahu Herangi; bố cô còn có một cô con gái khác lớn tuổi hơn – Tuura – với mối quan hệ trước. Dame Te Atairangikaahu nhận một cặp sinh đôi làm con nuôi, bao gồm Sir Robert Mahuta, con gái ông Nanaia Mahuta là thành viên chính phủ.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Tiểu sử
 Kingitanga - The Māori King Movement (NZHistory.net.nz)

Kaahu, Te Atairangi
Kaahu, Te Atairangi
Kaahu, Te Atairangi


title: Villa di Serio

text:
Villa di Serio là một đô thị ở tỉnh Bergamo trong vùng Lombardia, có vị trí cách khoảng 50 km về phía đông bắc của Milan và khoảng 6 km về phía đông bắc của Bergamo. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 6.118 người và diện tích là 4,6 km².

Đô thị Villa di Serio có các frazione (đơn vị cấp dưới) Rinnovata.

Villa di Serio giáp các đô thị: Alzano Lombardo, Nembro, Ranica, Scanzorosciate.

Biến động dân số

Tham khảo

Thành phố và thị trấn ở Lombardia
Đô thị tỉnh Bergamo


title: Thái Bá Cầu

text:
Thái Bá Cầu, là một Giáo sư Hoá học Việt Nam, Ông nguyên là Giáo viên trường Đại học Bách khoa Hà Nội, nguyên Viện trưởng Viện Công nghệ Xạ Hiếm thuộc Viện Năng lượng Nguyên tử Việt Nam giai đoạn 1987-1996; Chủ tịch Hội đồng Khoa học Viện Công nghệ Xạ Hiếm và Phó Chủ tịch Hội đồng Khoa học Viện Năng lượng Nguyên tử Việt Nam.

Tiểu sử

Ông sinh năm 1939 tại xã Liên Sơn, huyện Đô Lương, tỉnh Nghệ An.
Ông tốt nghiệp ngành Hoá học Đại học Bách khoa Hà Nội (1964), ông làm giáo viên tại trường này, sau đó ông đi nghiên cứu sinh tại Liên Xô cũ và bảo vệ thành công Luận án Tiến sĩ (1977) và Luận án Tiến sĩ Khoa học (1982) tại Trường Đại học công nghệ hóa MENDELEEV thuộc Liên Xô cũ.
Sau khi về nước ông công tác tại Viện năng lượng nguyên tử Quốc gia,làm Giám đốc Trung tâm Mỏ và xử lý quặng (1987-1991). Ông là Viện trưởng đầu tiên Viện Công nghệ Xạ Hiếm thuộc Viện Năng lượng Nguyên tử Việt Nam giai đoạn (1987-1996), là Chủ tịch Hội đồng Khoa học Viện Công nghệ Xạ Hiếm và Phó Chủ tịch Hội đồng Khoa học Viện Năng lượng Nguyên tử Việt Nam. Người kế nhiệm ông là tiến sĩ Đỗ Ngọc Liên.
Từ năm 1997 đến 2004 ông làm Nghiên cứu viên cao cấp Viện Công nghệ Xạ Hiếm, chủ nhiệm đề tài khoa học cấp Nhà nước: " Nghiên cứu và triển khai công nghệ chế tạo chất màu gốm sứ.

Từ năm 2005 đến 2011 ông làm cộng tác viên khoa học của MIKADO Group, chủ nhiệm đề tài nghiên cứu đổi mới công nghệ của doanh nghiệp theo NĐ 119/1999/NĐ-CP: "Nghiên cứu công nghệ, thiết kế, chế tạo các thiết bị để xây dựng dây chuyền sản xuất các màu gốm sứ độ mịn cao công suất 70 tấn/năm theo phương pháp nghiền ướt và phân ly liên tục".

Hiện nay ông đã nghỉ hưu tại thành phố Hồ Chí Minh.

Tác phẩm

Các công trình khoa học đã công bố: Theo thống kê từ Trung tâm thông tin Khoa học và Công nghệ Quốc gia (NACESTI)và có bổ sung

1. Lý thuyết về sự hình thành và phát triển Agglomerate tinh thể/ Thái Bá Cầu
2. Nghiên cứu công nghệ xử lý quặng đất hiếm Bắc Nậm Xe để thu hồi uran và đất hiếm / Thái Bá Cầu
3. Kết quả nghiên cứu quy trình công nghệ thu hồi uran từ quặng graphit Tiên An (Quảng Nam) / Thái Bá Cầu
4. Báo cáo kết quả thực hiện dự án VIE/3/003 uranium ore processing laboratory / Thái Bá Cầu
5. Kết quả nghiên cứu quy trình công nghệ sản xuất uran kỹ thuật từ quặng cát kết Khe Hoa-Khe Cao (Quảng Nam) / Thái Bá Cầu
6. Kết quả nghiên cứu công nghệ sản xuất zirconit từ sa khoáng ven biển Việt Nam / Cao Đình Thanh, Thái Bá Cầu, Bùi Văn Hưng
7. Adsorption of uranium (VI) on silicagel-packed column / Trần Hồng Hà, Thái Bá Cầu, La Văn Bình
8. Mô hình hoá quá trình hấp phụ uran trên cột silicagen / Trần Hồng Hà, Phan Đình Tuấn, Thái Bá Cầu, La Văn Bình
9. Nghiên cứu động học của quá trình hấp phụ uran từ dung dịch nước lên silicagel / Trần Hồng Hà, Phan Đình Tuấn, Thái Bá Cầu
10. Mô hình hoá quá trình chuyển khối trong hệ đa phân tán rắn-lỏng / Thái Bá Cầu, Trần Ngọc Hà, Vũ Thanh Quang, Phan Đình Tuấn
11. Kết quả nghiên cứu công nghệ sản xuất uran kỹ thuật từ quặng cát kết Khe Hoa - Khe Cao / Cao Đình Thanh, Thái Bá Cầu, Nguyễn Lanh, Phạm Văn Dũng, Phạm Quang Minh
12. Nghiên cứu quá trình tách urani và một số kim loại nặng từ dung dịch nước bằng phương pháp hấp thụ với silicagel / Trần Hồng Hà, La Văn Bình, Thái Bá Cầu, Đỗ Quý Sơn
13. Cơ chế của sự hấp phụ ion kim loại lên silicagel / Trần Hồng Hà, Thái Bá Cầu, La Văn Bình
14. Mô hình hóa và điều khiển quá trình kết tinh khối có sự tạo thành Aglomerat / Thái Bá Cầu, Cao Đình Thanh, Phan Đình Tuấn, Trần Ngọc Hà
15. Giải pháp mạng nơron mô hình hóa số liệu cân bằng hệ chiết lỏng - lỏng. I- Mô hình hệ chiết lỏng - lỏng: Dy3+-HCl-DEHPA / Trần Ngọc Hà, Lê Bá Thuận, Thái Bá Cầu
16. Trao đổi ion trong bùn / Thân Văn Liên, Đoàn Thị Mơ, Lê Quang Thái, Nguyễn Đình Văn, Ngô Văn Tuyến, Hoàng Bích Ngọc, Đỗ Quý Sơn, Thái Bá Cầu
17. Kết quả nghiên cứu quy trình công nghệ sản xuất uran kỹ thuật từ quặng cát kết Nông Sơn / Thái Bá Cầu, Cao Đình Thanh, Trần Văn Liên
18. Báo cáo tổng kết đề tài cấp Nhà nước KC-02-22 " Nghiên cứu và triển khai công nghệ chế tạo chất màu gốm sứ"/ Thái Bá Cầu
19. Báo cáo tổng kết đề tài cấp Nhà nước Số: 24/2008/HĐKHCN-DN "Nghiên cứu công nghệ, thiết kế, chế tạo các thiết bị để xây dựng dây chuyền sản xuất các màu gốm sứ độ mịn cao công suất 70 tấn/năm theo phương pháp nghiền ướt và phân ly liên tục".

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Hồ sơ khoa học
 Các đề tài khoa học đã công bố

Nhà hoá học Việt Nam
Giáo sư Việt Nam
Viện công nghệ xạ hiếm
Nhân vật còn sống
Người Nghệ An
Dòng họ Thái Bá


title: Vexillum darwini

text:
Vexillum darwini là một loài ốc biển nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Costellariidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Vexillum


title: Danh sách cửa biển Việt Nam

text:
Việt Nam là nước có nhiều hệ thống sông ngòi dày đặc đổ ra biển, trải dài từ bắc tới nam với 3260 km đường bờ biển, 112 cửa sông, lạch. Dưới đây là danh sách các cửa biển ở Việt Nam.

Cửa biển ở miền Bắc
Cửa Bắc Luân (sông Ka Long, Quảng Ninh)
Cửa Bạch Đằng
Cửa Nam Triệu (sông Bạch Đằng, Hải Phòng)
Cửa Văn Úc (sông Văn Úc, Hải Phòng)
Cửa Lạch Tray (sông Lạch Tray, Hải Phòng)
Cửa Cấm (sông Cấm, Hải Phòng)
Cửa Thái Bình (sông Thái Bình, Hải Phòng)
Cửa Diêm Hộ (sông Diêm Hộ, Thái Thụy, Thái Bình)
Cửa Trà Lý (sông Trà Lý, Thái Bình)
Cửa Ba Lạt (sông Hồng, Thái Bình - Nam Định)
Cửa Lạch Giang (sông Ninh Cơ, Nam Định)
Cửa Đáy (cửa Đại An, Ninh Bình-Nam Định)
Cửa Càn (cửa Lạch Càn, Ninh Bình-Thanh Hóa)
Cửa Lèn (sông Lèn, Thanh Hóa)
Cửa Hới (sông Mã, Thanh Hóa)
Cửa Lạch Ghép (sông Yên, Thanh Hóa)
Cửa Lạch Bạng (Thanh Hóa)
Cửa Lò, sông Cấm, Nghệ An
Cửa Hội (sông Lam, Nghệ An - Hà Tĩnh)
Cửa Sót (sông Nghèn, Hà Tĩnh)
Cửa Nhượng (Sông Rác, Hà Tĩnh)

Cửa biển ở miền Trung
Cửa Gianh (sông Gianh, Quảng Bình)
Cửa Nhật Lệ (sông Nhật Lệ, Quảng Bình)
Cửa Tùng (sông Bến Hải, Quảng Trị)
Cửa Việt (sông Thạch Hãn, Quảng Trị)
Cửa Thuận An (sông Hương, Thừa Thiên Huế)
Cửa Tư Hiền (Thừa Thiên Huế)
Cửa Nam Ô (sông Cu Đê, Đà Nẵng)
Cửa Đại (sông Thu Bồn, Quảng Nam)
Cửa Sơn Trà (sông Trà Bồng, Quảng Ngãi)
Cửa Sa Kỳ (Quảng Ngãi)
Cửa Đại Cổ Lũy (sông Trà Khúc, Quảng Ngãi)
Cửa Lở (sông Vệ, Quảng Ngãi)
Cửa Mỹ Á (Quảng Ngãi)
Cửa Sa Huỳnh (Quảng Ngãi)
Cửa Tam Quan (Bình Định)
Cửa Thị Nại (Bình Định)
Cửa Tiên Châu (sông Kỳ Lộ, Phú Yên)
Cửa Đà Diễn (sông Đà Rằng, Phú Yên)
Cửa Đà Nông (sông Bàn Thạch, Phú Yên)
Cửa Hà Liên (sông Dinh, Khánh Hòa)
Cửa Lớn (Đại Cù Huân) (sông Cái, Khánh Hòa)
Cửa Bé (Tiểu Cù Huân) (sông Cái, Khánh Hòa)
Cửa Cam Ranh (Khánh Hòa)

Cửa biển ở miền Nam
Cửa Soài Rạp (sông Soài Rạp, Thành phố Hồ Chí Minh - Tiền Giang)
Cửa Tiểu (sông Cửa Tiểu, Tiền Giang)
Cửa Đại (sông Cửu Long) (sông Mỹ Tho, Tiền Giang - Bến Tre)
Cửa Ba Lai (sông Ba Lai, Bến Tre)
Cửa Hàm Luông (sông Hàm Luông, Bến Tre)
Cửa Cổ Chiên (sông Cổ Chiên, Bến Tre)
Cửa Cung Hầu (sông Cổ Chiên, Bến Tre - Trà Vinh)
Cửa Định An (sông Hậu)
Cửa Trần Đề (sông Hậu)
Cửa Mỹ Thanh (sông Mỹ Thanh, Sóc Trăng)
Cửa Gành Hào (sông Gành Hào, Bạc Liêu - Cà Mau)
Cửa Bồ Đề (sông Cửa Lớn, Cà Mau)
Cửa Mũi Ông Trang (sông Cửa Lớn, Cà Mau)
Cửa Bảy Háp (sông Bảy Háp, Cà Mau)

Cửa biển cũ
Cửa Thần Phù (Ninh Bình - Thanh Hóa)
Cửa Ba Thắc (sông Hậu, đã bị đất bồi từ khoảng thập niên 1970)

Tham khảo

Cửa biển


title: 631 Philippina

text:
631 Philippina

631 Philippina là một tiểu hành tinh ở vành đai chính. Nó được August Kopff phát hiện ngày 21.3.1907 ở Heidelberg và được đặt theo tên Philipp Kessler, người bạn của August Kopff, nhân dịp anh ta hứa hôn (xem thêm tiểu hành tinh số 634)

Tham khảo

Liên kết ngoài
Orbital simulation from JPL (Java) / Ephemeris
 Phát hiện Circumstances: Numbered Minor Planets

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1907


title: Nesoluma polynesicum

text:
Keahi hoặc Island Nesoluma (Nesoluma polynesicum) là một loài thực vật có hoa thuộc họ hồng xiêm, Sapotaceae. Loài này có ở Cook (New Zealand), Tubuai (Polynésie thuộc Pháp), và quần đảo Hawaii (Hoa Kỳ). Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 World Conservation Monitoring Centre 1998. Nesoluma polynesicum . 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 8 năm 2007.

Nesoluma
Thực vật Polynésie thuộc Pháp
Cây Hawaii
Thực vật Polynesia
Thực vật dễ tổn thương


title: Campistrous

text:
Campistrous là một xã thuộc tỉnh Hautes-Pyrénées trong vùng Occitanie tây nam nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Hautes-Pyrénées

Tham khảo
INSEE

Xã của Hautes-Pyrénées


title: Trương Ái Linh

text:
Trương Ái Linh (chữ Hán giản thể: 张爱玲; chữ Hán phồn thể: 張愛玲; bính âm: Zhāng Ailíng, tên tiếng Anh: Eileen Chang) (30 tháng 9 năm 1920 – 8 tháng 9 năm 1995) là một nhà văn nữ của Trung Quốc. Những tác phẩm nổi tiếng nhất của bà bao gồm Sắc, Giới (Lust, Caution) và Tình yêu khuynh thành (Love in a Fallen City).

Bà được chú ý vì những tác phẩm nói về những căng thẳng giữa nam giới và phụ nữ trong tình yêu. Bà cũng được một số học giả nhận định là một trong những tác giả văn học Trung Quốc xuất sắc nhất trong thời kỳ bà sống. Những miêu tả của bà về bối cảnh ở Thượng Hải và Hong Kong bị Nhật chiếm đóng trong những năm 1940 gây ấn tượng vì chỉ tập trung vào cuộc sống đời thường chứ không có những ẩn dụ chính trị như những nhà văn cùng thời khác.

Danh vọng và tiếng tăm của bà tương phản với cuộc sống cá nhân gặp nhiều trở ngại với những nỗi thất vọng, bi kịch, xa lánh và kết thúc bằng cái chết do bệnh tim vào tuổi 74.

Thời trẻ
Sinh tại Thượng Hải, Trung Quốc, Trương Ái Linh tên thật là Trương Anh (张瑛), là con gái đầu của ông Trương Chí Nghi (張志沂) (1896–1953) và bà Hoàng Tố Quỳnh (黃素瓊) (1893–1957). Cả ông nội và ông ngoại của bà đều được biết đến như những quan lại có ảnh hưởng của nhà Thanh. Bà trải qua thời thơ ấu cùng với người cô là Trương Mậu Nguyên (張茂淵) (1898–1991).

Năm 1923, khi bà được 2 tuổi, gia đình bà chuyển đến Thiên Tân. Năm 1923, sau khi cha bà cưới thêm một người thiếp và bắt đầu nghiện thuốc phiện, mẹ bà bỏ sang Anh. Năm 1927, mẹ bà trở về và gia đình quay lại Thượng Hải. Năm 1930, bố mẹ bà ly hôn. Bà và em trai Trương Tử Tĩnh (張子静) (1921–1997) sống với cha.

Sau khi tốt nghiệp trung học, Trương Ái Linh xung đột với cha và mẹ kế. Ngay sau sinh nhật lần thứ 18, bà bỏ đến sống với mẹ và ở cùng mẹ cho đến khi vào đại học và chủ yếu sống ở Hong Kong.

Học vấn

Trương Ái Linh bắt đầu đi học từ năm 4 tuổi. Mặc dù bà nói gia đình bà không theo đạo nhưng bà vào học một trường trung học Thiên Chúa giáo, trường nữ học Saint Maria, nơi bà học cả tiếng Trung lẫn tiếng Anh và tốt nghiệp năm 1937.

Năm 1939, bà nhận học bổng toàn phần của Đại học London nhưng không thể sang nhập học vì cuộc chiến tranh Trung Nhật đã nổ ra. Thay vào đó, bà học Văn học Anh ở Đại học Hong Kong, nơi bà gặp người bạn thân suốt đời Fatima Mohideen (mất năm 1995). Tháng 10 năm 1941, khi chỉ còn một học kỳ nữa là bà tốt nghiệp đại học, Hong Kong bị quân Nhật chiếm đóng. Bà quyết định trở về Trung Quốc với kế hoạch ban đầu là học nốt và lấy bằng tại Đại học Saint John, nhưng sau vài tuần, bà quyết định bỏ học vì vấn đề tài chính.

Sự nghiệp

Khi bà được 10 tuổi, mẹ bà đổi tên bà từ Anh sang Ái Linh, một phiên âm của Eileen, để chuẩn bị xin vào một trường học tiếng Anh. Trong thời gian học trung học, bà đọc Hồng Lâu Mộng, một trong bốn tiểu thuyết kinh điển của văn học Trung Quốc, tác phẩm mà sau này ảnh hưởng lớn đến sự nghiệp của bà. Bà thể hiện tài năng văn học từ rất sớm qua các bài viết được đăng trên tập san của trường. Năm 12 tuổi, bà viết cuốn đoản thiên tiểu thuyết đầu tay.

Năm 1943, Trương Ái Linh gặp một biên tập viên nổi tiếng, Chu Sấu Quyên (周瘦鹃) và đưa ông xem một vài tác phẩm của mình. Với sự hậu thuẫn của ông, bà đã sớm trở thành nhà văn mới nổi tiếng tại Thượng Hải. Trong khoảng hai năm sau, bà đã viết một số tác phẩm nổi tiếng nhất của mình, bao gồm Tình yêu khuynh thành (Khuynh thành chi luyến - 倾城之恋) và Kim toả ký (金锁记).

Năm 1952, bà quay lại Hong Kong, làm công việc biên dịch cho Trung tâm Thông tin Hoa Kỳ trong 3 năm. Sau đó, năm 1955, bà rời Hong Kong đi Hoa Kỳ và không bao giờ trở lại Trung Quốc đại lục lần nào nữa.

Năm 1972, bà chuyển tới sống ở Los Angeles, California. Năm 1975, bà hoàn thành bản dịch tiếng Anh của cuốn Hải thượng hoa liệt truyện (海上花 列传), một cuốn tiểu thuyết nổi tiếng thời nhà Thanh của Hàn Bang Khánh (韩邦庆). Sau khi bà qua đời, các bản thảo của bản dịch tiếng Anh đã được tìm thấy trong số tập tài liệu của bà lưu trữ tại Đại học Nam California và đã được xuất bản.

Hôn nhân

Năm 1943, Trương Ái Linh gặp người chồng đầu tiên, Hồ Lan Thành (胡兰成). Khi đó bà 23 tuổi và ông ta 37. Họ kết hôn vào năm sau trong một buổi lễ riêng tư. Fatima Mohideen là khách duy nhất tham dự. Trong thời gian từ năm 1943 đến 1945, Hồ Lan Thành lần lượt sống và làm việc ở Vũ Hán, Ôn Châu. Ông ta có một số mối quan hệ ngoài hôn nhân và tiếp tục cưới vợ khác. Năm 1947, hai người ly hôn.

Trong thời gian ở MacDowell Colony, New Hampshire, bà đã gặp người chồng thứ hai, nhà biên kịch người Mỹ, Ferdinand Reyher. Họ kết hôn vào ngày 14 tháng 8 năm 1956 và sống ở New York một thời gian ngắn trước khi quay về New Hampshire. Bốn năm sau, Trương Ái Linh trở thành công dân Mỹ và đến Đài Loan để tìm kiếm thêm cơ hội. Bà trở về Mỹ năm 1962. Tháng 10 năm 1967, Reyher qua đời sau một loạt cơn đột quỵ.

Cái chết

Ngày 8 tháng 9 năm 1995, người chủ nhà của Trương Ái Linh phát hiện bà đã chết trong căn hộ của bà trên đại lộ Rochester ở Westwood, California. Việc bà qua đời và một số ngày sau thi thể mới được phát hiện cho thấy bà đã sống những ngày cuối đời trong sự xa lánh, cô độc. Giấy chứng tử của bà nói nguyên nhân cái chết là do bệnh tim mạch. Theo di nguyện của Trương Ái Linh, xác bà được hoả thiêu, không kèm theo bất cứ hình thức tưởng niệm nào và tro được rắc xuống Thái Bình Dương.

Bà để lại tài sản của mình cho Tống Kỳ (宋淇) Quảng Văn Mỹ (鄺文美) ở Hồng Kông, nhưng họ đã mất sau đó. Con trai và con gái họ, Roland và Elaine thừa kế quyền lợi từ những tác phẩm của bà. Roland là tác giả blog EastSouthWestNorth, một blog có tầm ảnh hưởng tại Hong Kong. Anh cũng từng nói về các tác phẩm của Trương Ái Linh.

Em trai của bà, Trương Tử Tĩnh, qua đời năm 1997. Cả ông và chị gái đều không có con, và gia đình không còn người nối dõi.

Tác phẩm
 The Golden Cangue (Cái gông vàng, 1943) tiểu thuyết
 Love in a Fallen City (Khuynh thành chi luyến, 1943) tiểu thuyết
 Red Rose, White Rose (Hoa hồng đỏ, hoa hồng trắng, 1944) tiểu thuyết
 Half a Lifelong Romance (Bán sinh duyên, 1948) tiểu thuyết. Còn tên khác là Thập bát xuân
 Lust, Caution (Sắc, Giới, 1979) tiểu thuyết
 Hồng lâu mộng yểm

Đánh giá

Chú thích

Liên kết ngoài
 Collected drawings of Eileen Chang, Shanghai 1936-1946 in mini-tofu#7
 Eileen Chang in Chinese Movie Database (Chinese)

Nhà văn Trung Quốc
Giáo sư Đại học California tại Berkeley
Tiểu thuyết gia thế kỷ 20
Người Thượng Hải
Người họ Trương tại Trung Quốc


title: 13406 Sekora

text:
13406 Sekora (1999 TA4) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 2 tháng 10 năm 1999 bởi Lenka Šarounová ở Đài thiên văn Ondřejov. Tiểu hành tinh đặt tên theo nhà văn người Séc Ondřej Sekora.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 13406 Sekora

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1999