title: Che Guevara

text:
Ernesto "Che" Guevara (; 14 tháng 6 năm 1928  – 9 tháng 10 năm 1967) là một nhà Cách mạng theo Chủ nghĩa Marx, bác sĩ, tác giả, lãnh đạo du kích, nhà ngoại giao và nhà lý luận quân sự người Argentina. Là một nhân vật quan trọng của Cách mạng Cuba, hình ảnh cách điệu của ông đã trở thành một biểu tượng văn hóa phản kháng phổ biến của sự nổi loạn và biểu tượng toàn cầu trong văn hóa đại chúng.

Khi còn là một sinh viên y khoa trẻ tuổi, Guevara đã đi du lịch khắp Nam Mỹ và bị cực đoan hóa bởi sự nghèo đói và bệnh tật mà anh chứng kiến. Mong muốn ngày càng tăng của ông nhằm giúp lật đổ những gì ông coi là sự bóc lột tư bản của Hoa Kỳ ở châu Mỹ La Tinh đã thúc đẩy ông tham gia vào các cải cách xã hội của Guatemala dưới thời Tổng thống Jacobo Árbenz, người cuối cùng được CIA hỗ trợ lật đổ theo lệnh của United Fruit Company đã củng cố hệ tư tưởng chính trị của Guevara. Sau đó tại Thành phố Mexico, Guevara gặp Raúl và Fidel Castro, tham gia Phong trào 26 tháng 7 của họ và lên đường tới Cuba trên du thuyền Granma với ý định lật đổ nhà độc tài được Mỹ hậu thuẫn Fulgencio Batista. Guevara nhanh chóng trở nên quan trọng trong giới nổi dậy, được thăng chức chỉ huy thứ hai và đóng vai trò then chốt trong chiến dịch du kích kéo dài 2 năm nhằm lật đổ chế độ Batista.

Sau Cách mạng Cuba, Guevara đóng vai trò chủ chốt trong chính phủ mới. Công việc của ông bao gồm việc xem xét các đơn kháng cáo và xử bắn những người bị kết án là tội phạm chiến tranh trong các tòa án cách mạng, tiến hành cải cách ruộng đất với tư cách là Bộ trưởng Bộ Công nghiệp, giúp dẫn đầu một chiến dịch xóa mù chữ thành công trên toàn quốc, đồng thời giữ chức Chủ tịch Ngân hàng Quốc gia và giám đốc giảng dạy cho các lực lượng vũ trang của Cuba và đi khắp thế giới với tư cách là nhà ngoại giao thay mặt cho chủ nghĩa xã hội Cuba. Những vị trí như vậy cũng cho phép ông đóng vai trò trung tâm trong việc huấn luyện lực lượng dân quân đẩy lùi Cuộc xâm nhập Vịnh Con Lợn, và đưa tên lửa đạn đạo mang đầu đạn hạt nhân của Liên Xô tới Cuba, trước cuộc Khủng hoảng tên lửa Cuba năm 1962. Ngoài ra, Guevara còn là một nhà văn và người viết nhật ký giỏi, đã soạn một cuốn sách hướng dẫn về chiến tranh du kích có ảnh hưởng sâu rộng, cùng với một cuốn hồi ký bán chạy nhất về cuộc hành trình bằng mô-tô xuyên lục địa thời trẻ của ông. Kinh nghiệm và việc nghiên cứu Chủ nghĩa Marx–Lenin đã khiến ông thừa nhận rằng sự kém phát triển và phụ thuộc của Thế giới thứ ba là kết quả nội tại của chủ nghĩa đế quốc, chủ nghĩa thực dân mới và chủ nghĩa tư bản độc quyền, với các biện pháp khắc phục duy nhất là chủ nghĩa quốc tế vô sản và cách mạng thế giới. Guevara rời Cuba vào năm 1965 để thúc đẩy các cuộc cách mạng lục địa trên khắp châu Phi và Nam Mỹ, lần đầu tiên không thành công ở Congo-Kinshasa và sau đó là ở Bolivia, nơi ông bị lực lượng Bolivia do CIA hỗ trợ bắt giữ và bị xử tử ngay sau đó.

Guevara vừa là một nhân vật lịch sử được tôn kính vừa bị chửi rủa, bị phân cực trong trí tưởng tượng của tập thể trong vô số tiểu sử, hồi ký, tiểu luận, phim tài liệu, bài hát và phim. Do nhận thức được sự tử đạo của mình, những lời kêu gọi đầy chất thơ về đấu tranh giai cấp và mong muốn tạo ra ý thức về một "con người mới" được thúc đẩy bởi các động cơ đạo đức hơn là vật chất, Guevara đã phát triển thành một biểu tượng tinh túy của nhiều phong trào cánh tả khác nhau. Ngược lại, những người chỉ trích ông thuộc chính trị cánh hữu cáo buộc ông cổ vũ chủ nghĩa độc tài và ủng hộ bạo lực chống lại các đối thủ chính trị của mình. Bất chấp những bất đồng về di sản của ông, Time đã vinh danh ông là một trong 100 người có ảnh hưởng nhất thế kỷ XX, trong khi một bức ảnh của Alberto Korda về ông, có tựa đề Guerrillero Heroico, được Viện Nghệ thuật Maryland coi là "bức ảnh nổi tiếng nhất thế giới".

Đầu đời

Ernesto Guevara chào đời ngày 14 tháng 6 năm 1928, tại Rosario, Argentina. Tuy tên khai sinh của ông là "Ernesto Guevara", song đôi khi cũng đi kèm với các tên phụ như "de la Serna" và/hoặc "Lynch". Ông là con cả trong số 5 người con của một gia đình Argentina thượng lưu mang gốc gác Tây Ban Nha và Ireland, có bố là Ernesto Guevara Lynch và mẹ là Celia de la Serna y Llosa. Hai nhân vật nổi bật ở thế kỷ 18 cùng chung huyết thống với Guevera là Luis María Peralta, một địa chủ người Tây Ban Nha lập nghiệp ở California, và Patrick Lynch, một lưu dân Ireland di cư tới Thuộc địa Río de la Plata. Cha ông có nhắc đến tính tình "bộc chộp" của Che như sau: "điều nổi bật trước tất đó là dòng máu nổi loạn của dân tộc Ireland chảy trong huyết quản của con trai tôi".

Ernestito (biệt danh hồi nhỏ của Guevara) đã phát triển "nỗi cảm thông đối với người nghèo" từ rất sớm. Sinh thành trong một gia đình tả khuynh, ông từ nhỏ đã được phơi bày với các luồng tư tưởng chính trị đa chiều. Cha ông là người ủng hộ nhiệt thành phe Cộng hòa trong cuộc Nội chiến Tây Ban Nha, thường xuyên tiếp đãi các vị cựu chiến binh ở tư gia. Lúc thiếu thời, ông từng dự định theo nghề bán hóa phẩm trừ sâu, thậm chí từng dựng một phòng lab nhỏ trong ga-ra để thí nghiệm và sản xuất hợp chất tan-lindan dưới nhãn hiệu Vendaval, song không lâu sau phải từ bỏ vì bị dị ứng hen suyễn đối với hóa chất.

Bất chấp nhiều cơn hen suyễn cấp tính ảnh hưởng đến ông trong suốt cuộc đời, ông vẫn là một vận động viên xuất sắc, thích bơi lội, bóng đá, chơi gôn và bắn súng, đồng thời trở thành một tay đua xe đạp "không biết mệt mỏi". Ông là một cầu thủ cuồng nhiệt của đội bóng bầu dục, và chơi ở vị trí fly-half cho Club Universitario de Buenos Aires. Việc chơi bóng bầu dục đã mang lại cho ông biệt danh "Fuser"—viết tắt của El Furibundo (mạnh mẽ) và họ của mẹ ông, de la Serna—vì phong cách chơi năng nổ của ông.

Sở thích trí tuệ và văn chương
Guevara học cờ vua từ cha mình và bắt đầu tham gia các giải đấu địa phương ở tuổi 12. Trong thời niên thiếu và trong suốt cuộc đời, ông đam mê thơ ca, đặc biệt là thơ của Pablo Neruda, John Keats, Antonio Machado, Federico García Lorca, Gabriela Mistral, César Vallejo và Walt Whitman. He could also recite Rudyard Kipling's If— and José Hernández's Martín Fierro by heart. Ông cũng có thể đọc thuộc lòng bài "Nế—" của Rudyard Kipling và "Martín Fierro" của José Hernández. Ngôi nhà của Guevara chứa hơn 3.000 cuốn sách, điều này cho phép Guevara trở thành một độc giả nhiệt tình và chiết trung, với những mối quan tâm bao gồm Karl Marx, William Faulkner, André Gide, Emilio Salgari và Jules Verne.[38] Ngoài ra, ông còn thích các tác phẩm của Jawaharlal Nehru, Franz Kafka, Albert Camus, Vladimir Lenin và Jean-Paul Sartre; cũng như Anatole France, Friedrich Engels, H. G. Wells, và Robert Frost.

Khi lớn lên, ông bắt đầu quan tâm đến các nhà văn Mỹ La Tinh Horacio Quiroga, Ciro Alegría, Jorge Icaza, Rubén Darío và Miguel Asturias. Nhiều ý tưởng của các tác giả này được ông liệt kê vào sổ viết tay của mình về các khái niệm, định nghĩa và triết lý của những trí thức có ảnh hưởng. Chúng bao gồm việc soạn thảo các bản phác thảo phân tích về Đức Phật và Aristotle, cùng với việc xem xét Bertrand Russell về tình yêu và lòng yêu nước, Jack London về xã hội, và Nietzsche về ý tưởng của cái chết. Những ý tưởng của Sigmund Freud đã mê hoặc ông khi ông trích dẫn về nhiều chủ đề khác nhau, từ những giấc mơ và ham muốn tình dục đến lòng tự ái và phức cảm Oedipus. Các môn học yêu thích của ông ở trường bao gồm triết học, toán học, kỹ thuật, khoa học chính trị, xã hội học, lịch sử và khảo cổ học. Một "báo cáo tiểu sử và tính cách" của CIA, đề ngày 13 tháng 2 năm 1958 và được giải mật nhiều thập kỷ sau đó, đã lưu ý đến phạm vi quan tâm và trí tuệ học thuật của Guevara - mô tả ông là "đọc khá tốt", đồng thời nói thêm rằng "Che khá trí tuệ nếu so với một người La Tinh".

Thực hiện hành trình bằng xe mô-tô

Năm 1948, Guevara vào Đại học Buenos Aires để học y khoa. "Niềm khao khát khám phá thế giới" đã khiến ông xen kẽ việc theo đuổi thời đại học của mình với hai cuộc hành trình dài đã thay đổi căn bản cách ông nhìn nhận bản thân và điều kiện kinh tế đương thời ở Mỹ La Tinh. Chuyến thám hiểm đầu tiên, vào năm 1950, là chuyến đi một mình dài 4.500 km (2.800 dặm) qua các tỉnh nông thôn phía Bắc của Argentina trên chiếc xe đạp có lắp một động cơ nhỏ. Guevara sau đó dành 6 tháng làm y tá trên các tàu chở hàng và tàu chở dầu của Argentina trên biển. Chuyến thám hiểm thứ hai của ông, vào năm 1951, là một chuyến đi bằng mô tô xuyên lục địa kéo dài 9 tháng, với đoạn đường 8.000 km (5.000 dặm) qua một phần Nam Mỹ. Về sau, ông đã nghỉ học một năm để bắt tay với người bạn của mình, Alberto Granado, với mục tiêu cuối cùng là dành vài tuần làm tình nguyện viên tại khu dành cho người cùi San Pablo ở Peru, bên bờ sông Amazon.

Ở Chile, Guevara tức giận trước điều kiện làm việc của những người thợ mỏ tại mỏ đồng Chuquicamata ở Anaconda, cảm động trước cuộc gặp gỡ qua đêm của anh ở hoang mạc Atacama với một cặp vợ chồng cộng sản bị đàn áp, những người thậm chí còn không sở hữu một chiếc chăn, mô tả họ là "những nạn nhân bằng xương bằng thịt run rẩy dưới sự bóc lột của chủ nghĩa tư bản". Trên đường tới Machu Picchu, ông choáng váng trước cảnh nghèo đói khủng khiếp ở các vùng nông thôn hẻo lánh, nơi nông dân canh tác trên những mảnh đất nhỏ thuộc sở hữu của các địa chủ giàu có. Sau đó trong cuộc hành trình của mình, Guevara đặc biệt ấn tượng trước tình bạn thân thiết giữa những người sống ở thuộc địa của người cùi, ông nói rằng, "Những hình thức đoàn kết và lòng trung thành cao nhất của con người nảy sinh giữa những người cô đơn và tuyệt vọng như vậy". Guevara đã sử dụng những ghi chú ghi lại trong chuyến đi này để viết một bài tường thuật (không được xuất bản cho đến năm 1995), có tựa đề The Motorcycle Diaries, sau này trở thành sách bán chạy nhất của New York Times, và được chuyển thể thành phim cùng tên năm 2004.

Cuộc hành trình đã đưa Guevara qua Argentina, Chile, Peru, Ecuador, Colombia, Venezuela, Panama và Miami, Florida trong 20 ngày, trước khi trở về quê nhà ở Buenos Aires. Đến cuối chuyến đi, ông coi Châu Mỹ La Tinh không phải là một tập hợp các quốc gia riêng biệt mà là một thực thể duy nhất cần một chiến lược giải phóng toàn lục địa. Quan niệm của ông về một Châu Mỹ Tây Ban Nha thống nhất, không biên giới, chia sẻ di sản chung của người La Tinh là chủ đề được tái hiện nổi bật trong các hoạt động cách mạng sau này của ông. Khi trở về Argentina, ông hoàn thành việc học và nhận bằng y khoa vào tháng 6 năm 1953.

Guevara sau đó nhận xét rằng, trong những chuyến du lịch ở Châu Mỹ La Tinh, ông đã "tiếp xúc gần gũi với nghèo đói và bệnh tật" cùng với việc "không thể chữa trị cho một đứa trẻ vì thiếu tiền" và "sự choáng váng do liên tục bị đói và bị trừng phạt" khiến người cha "chấp nhận việc mất con trai như một tai nạn không đáng kể". Guevara kể lại những kinh nghiệm này đã thuyết phục ông rằng để "giúp đỡ những người này", ông cần phải rời bỏ lĩnh vực y học và xem xét lĩnh vực chính trị về đấu tranh vũ trang.

Hoạt động chính trị ban đầu

Hoạt động ở Guatemala

Ernesto Guevara chỉ ở Guatemala hơn 9 tháng. Vào ngày 7 tháng 7 năm 1953, Guevara lại lên đường đến Bolivia, Peru, Ecuador, Panama, Costa Rica, Nicaragua, Honduras và El Salvador. Vào ngày 10 tháng 12 năm 1953, trước khi lên đường đến Guatemala, Guevara đã gửi một lá thư cho dì Beatriz của mình từ San José, Costa Rica. Trong bức thư Guevara nói về việc vượt qua quyền thống trị của United Fruit Company, một hành trình thuyết phục ông rằng hệ thống tư bản chủ nghĩa của công ty này gây bất lợi cho người dân bình thường. Ông sử dụng giọng điệu hung hãn để khiến những người thân bảo thủ hơn của mình sợ hãi, và bức thư kết thúc bằng việc Guevara tuyên thệ trước hình ảnh của Joseph Stalin vừa mới qua đời, sẽ không nghỉ ngơi cho đến khi những "con bạch tuộc này bị tiêu diệt". Cuối tháng đó, Guevara đến Guatemala, nơi Tổng thống Jacobo Árbenz đứng đầu một chính phủ được bầu cử dân chủ, thông qua cải cách ruộng đất và các sáng kiến khác, đang cố gắng chấm dứt hệ thống nông nghiệp Latifundium. Để thực hiện được điều này, Tổng thống Árbenz đã ban hành một chương trình cải cách ruộng đất lớn, trong đó tất cả các phần đất đai rộng lớn chưa được canh tác sẽ được phân phối lại cho nông dân không có đất. Chủ sở hữu đất lớn nhất và bị ảnh hưởng nhiều nhất bởi cải cách là United Fruit Company, từ đó chính phủ Árbenz đã lấy hơn 225.000 mẫu Anh (91.000 ha) đất hoang hóa. Hài lòng với hướng đi mà đất nước đang hướng tới, Guevara quyết định sinh sống ở Guatemala để "hoàn thiện bản thân và hoàn thành bất cứ điều gì cần thiết để trở thành một nhà cách mạng thực sự".

Tại Thành phố Guatemala, Guevara đã tìm đến Hilda Gadea Acosta, một nhà kinh tế người Peru, người có mối quan hệ tốt về mặt chính trị với tư cách là thành viên của phe cánh tả, Alianza Popular Revolucionaria Americana (APRA). Cô giới thiệu Guevara với một số quan chức cấp cao trong chính phủ Árbenz. Guevara sau đó thiết lập liên lạc với một nhóm người Cuba lưu vong có liên hệ với Fidel Castro thông qua cuộc tấn công ngày 26 tháng 7 năm 1953 vào Doanh trại Moncada ở Santiago de Cuba. Trong thời gian này, ông có được biệt danh nổi tiếng do thường xuyên sử dụng cách diễn đạt che của người Argentina (một dấu hiệu diễn ngôn đa mục đích, giống như âm tiết "eh" trong tiếng Anh Canada). Trong thời gian ở Guatemala, Guevara được những người lưu vong Trung Mỹ khác tiếp đón, một trong số họ có Helena Leiva de Holst, đã cung cấp thức ăn và chỗ ở cho ông, đã thảo luận về chuyến đi của cô để nghiên cứu chủ nghĩa Mác ở Nga và Trung Quốc,[61] và Guevara đã dành tặng bài thơ "Invitación al camino".

Vào tháng 5 năm 1954, một con tàu chở vũ khí bộ binh và pháo hạng nhẹ được Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Tiệp Khắc gửi đến cho chính phủ Árbenz và đến Puerto Barrios. Kết quả là, chính phủ Hoa Kỳ — từ năm 1953 đã được Tổng thống Eisenhower giao nhiệm vụ loại bỏ Árbenz khỏi quyền lực trong chiến dịch nhiều mặt của CIA có mật danh là PBSuccess — đã phản ứng bằng cách tấn công Guatemala thông qua tuyên truyền chống Árbenz qua đài phát thanh và truyền đơn thả trên không, và bắt đầu ném bom bằng máy bay không rõ nhãn hiệu. Hoa Kỳ cũng tài trợ cho một lực lượng vũ trang gồm hàng trăm người tị nạn Guatemala chống Árbenz và lính đánh thuê do Carlos Castillo Armas đứng đầu để giúp loại bỏ chính phủ Árbenz. Vào ngày 27 tháng 6, Árbenz quyết định từ chức. Điều này cho phép Armas và lực lượng được CIA hỗ trợ của ông tiến vào Thành phố Guatemala và thành lập chính quyền quân sự, bầu Armas làm tổng thống vào ngày 7 tháng 7. Chế độ Armas sau đó củng cố quyền lực bằng cách vây bắt và xử tử những người bị nghi ngờ là cộng sản, đồng thời đè bẹp các liên đoàn lao động từng phát triển mạnh mẽ trước đó[68] và đảo ngược các cải cách nông nghiệp trước đây.

Guevara háo hức chiến đấu thay mặt Árbenz và tham gia lực lượng dân quân vũ trang do thanh niên cộng sản tổ chức vì mục đích đó. Tuy nhiên, thất vọng vì nhóm đó không hoạt động, Guevara sớm quay trở lại nhiệm vụ y tế. Sau cuộc đảo chính, ông lại tình nguyện chiến đấu, nhưng ngay sau đó, Árbenz đã ẩn náu trong đại sứ quán Mexico và yêu cầu những người nước ngoài ủng hộ mình rời khỏi Guatemala. Những lời kêu gọi phản kháng liên tục của Guevara đã được những người ủng hộ cuộc đảo chính ghi nhận và ông bị kết tội giết người. Sau khi Gadea bị bắt, Guevara tìm kiếm sự bảo vệ bên trong lãnh sự quán Argentina, nơi ông ở lại cho đến khi nhận được giấy thông hành an toàn vài tuần sau đó và lên đường đến Mexico.

Việc lật đổ chế độ Árbenz và thành lập chế độ độc tài cánh hữu Armas đã củng cố quan điểm của Guevara về Hoa Kỳ như một cường quốc đế quốc phản đối và cố gắng tiêu diệt bất kỳ chính phủ nào tìm cách khắc phục tình trạng bất bình đẳng kinh tế xã hội đặc hữu ở Mỹ La Tinh và các nước đang phát triển khác. Khi nói về cuộc đảo chính, Guevara nói:

Niềm tin của Guevara củng cố rằng chủ nghĩa Marx, đạt được thông qua đấu tranh vũ trang và được quần chúng có vũ trang bảo vệ, là cách duy nhất để khắc phục những tình trạng đó. Gadea sau đó đã viết, "Chính Guatemala cuối cùng đã thuyết phục được ông ấy về sự cần thiết của đấu tranh vũ trang và chủ động chống lại chủ nghĩa đế quốc. Vào thời điểm ông ấy rời đi, ông ấy đã chắc chắn về điều này".

Lưu vong ở Mexico

Guevara đến Thành phố Mexico vào ngày 21 tháng 9 năm 1954, và làm việc tại khoa dị ứng của Bệnh viện Đa khoa và Bệnh viện Infantil de Mexico. Ngoài ra, ông còn giảng dạy về y học tại Khoa Y thuộc Đại học Tự trị Quốc gia México và làm phóng viên ảnh tin tức cho Thông tấn xã Latina. Người vợ đầu tiên của ông, Hilda, ghi lại trong cuốn hồi ký "My Life with Che" rằng trong một thời gian, Guevara đã cân nhắc việc đi làm bác sĩ ở Châu Phi và ông tiếp tục gặp rắc rối sâu sắc bởi sự nghèo đói xung quanh mình. Trong một trường hợp, Hilda mô tả nỗi ám ảnh của Guevara với một bà thợ giặt lớn tuổi mà ông đang điều trị, nhận xét rằng ông coi bà ấy là "đại diện của tầng lớp bị lãng quên và bị bóc lột nhất". Hilda sau đó đã tìm thấy một bài thơ mà Che đã viết tặng bà lão, trong đó có "lời hứa đấu tranh vì một thế giới tốt đẹp hơn, vì một cuộc sống tốt đẹp hơn cho tất cả những người nghèo và bị bóc lột".

Trong thời gian này, ông nối lại tình bạn với Ñico López và những người Cuba lưu vong khác mà ông đã gặp ở Guatemala. Vào tháng 6 năm 1955, López giới thiệu ông với Raúl Castro, người sau đó đã giới thiệu ông với anh trai mình, Fidel Castro, nhà lãnh đạo cách mạng, người đã thành lập Phong trào 26 tháng 7 và hiện đang âm mưu lật đổ chế độ độc tài của Fulgencio Batista. Trong cuộc trò chuyện dài với Fidel vào đêm gặp gỡ đầu tiên, Guevara kết luận rằng lý tưởng của người Cuba chính là lý tưởng mà ông đã tìm kiếm và trước bình minh ông đã đăng ký làm thành viên của Phong trào 26 tháng 7. Bất chấp "tính cách trái ngược nhau" của họ, từ thời điểm này Che và Fidel bắt đầu nuôi dưỡng điều mà người viết tiểu sử kép Simon Reid-Henry coi là "tình bạn mang tính cách mạng sẽ thay đổi thế giới", do họ cùng cam kết chống chủ nghĩa đế quốc.

Vào thời điểm này trong cuộc đời Guevara, ông cho rằng các tập đoàn do Hoa Kỳ kiểm soát đã thiết lập và ủng hộ các chế độ đàn áp trên khắp thế giới. Theo quan điểm này, ông coi Batista là "con rối của Mỹ cần bị cắt dây". Mặc dù dự định trở thành bác sĩ chiến đấu của nhóm nhưng Guevara vẫn tham gia huấn luyện quân sự cùng các thành viên của Phong trào. Phần quan trọng của quá trình huấn luyện liên quan đến việc học các chiến thuật đánh và rút lui trong chiến tranh du kích. Guevara và những người khác đã trải qua những cuộc hành quân gian khổ kéo dài 15 giờ vượt núi, vượt sông và xuyên qua những bụi cây rậm rạp, học hỏi và hoàn thiện các quy trình phục kích và rút lui nhanh chóng. Ngay từ đầu Guevara đã là "học trò ưu tú" của huấn luyện viên Alberto Bayo trong số những người đang được huấn luyện, đạt điểm cao nhất trong tất cả các bài kiểm tra được đưa ra. Cuối khóa học, ông được Tướng Bayo gọi là "người du kích giỏi nhất trong số họ".

Guevara sau đó kết hôn với Hilda ở Mexico vào tháng 9 năm 1955, trước khi bắt tay vào kế hoạch hỗ trợ giải phóng Cuba.

Cách mạng Cuba

Cuộc xâm nhập Granma

Vai trò là người chỉ huy

Cuộc tấn công cuối cùng

Chiến đấu
Tháng 4 năm 1956, ông bắt đầu được huấn luyện quân sự cùng với những người Cuba khác và được đánh giá là một trong những học viên xuất sắc nhất.

Hai tháng sau, ngày 24 tháng 6, Che và Fidel cùng những người Cuba lưu vong khác đã bị chính quyền Mexico bắt giữ và giam tại nhà tù Miguel Schultz. Ngày 31 tháng 7 họ ra tù và lại tiếp tục khóa huấn luyện.

Ngày 25 tháng 11 năm 1956 cùng với 82 người khác vượt biển trở về Cuba trên con tàu Granma (là từ viết tắt của Grandmother — bà) với tư cách là một thành viên trong Tổng tham mưu của quân du kích. Ngày 2 tháng 12 họ đã bí mật đổ bộ lên hòn đảo Cuba.

Chiến tranh du kích
Sau khi đổ bộ vào đảo quốc Cuba, quân du kích đã sử dụng nghệ thuật chiến tranh du kích, phát động nhiều cuộc chiến như: trận Algeria del Pio (21 thành viên bị tử trận) chiếm giữ được trại La Plata, trận Arroyo del Infierno, El Uvero... Nhờ sử dụng chiến tranh du kích nên chỉ với lực lượng ít nhưng họ vẫn giành nhiều chiến thắng quan trọng như vào tháng 6 năm 1958, 320 quân cách mạng đã phải chống lại 1 vạn quân chính quy của chế độ Batista. Cuộc chiến kết thúc, chính quyền vẫn không tiêu diệt được quân cách mạng.

Ngày 21 tháng 7 năm 1957, Che được Fidel Castro thăng hàm Thiếu tá trước cả Raul Castro và Juan Almeida và giao trách nhiệm thành lập Đội quân số 4 của quân nổi dậy. Chỉ một tháng sau đó, Che đã lãnh đạo quân của mình chiến thắng tại trận El Hombrito (ngày 30 tháng 8).

Trận đánh quyết định
Tháng 8 năm 1958 Che Guevara và Camilo Cienfuesgos lãnh đạo các đội quân của mình bắt đầu phát động "cuộc xâm chiếm" từ phía tây đảo quốc. Họ đã hành quân chặng đường 554 km trong 47 ngày với quân dụng nghèo nàn, chủ yếu là đi bộ. Theo một hiệp ước sau đó, giữa các lực lượng, Che thống nhất chỉ huy các nhóm quân chống chế độ Batista. Quân nổi dậy bắt đầu tấn công vào Santa Clara, trung tâm kinh tế, đầu mối giao thông quan trọng. Ngày 31 tháng 8 năm 1958 quân nổi dậy chiếm được Santa Clara làm cho chế độ Batista nhanh chóng đi vào chỗ diệt vong. Batista phải chạy trốn ra nước ngoài, bắt đầu cuộc sống lưu vong.

Ngày 4 tháng 1 năm 1959 Che cùng với những chỉ huy quân nổi dậy khác tiến vào La Habana trên vị thế của những người chiến thắng.

Tham gia chính quyền

Chính quyền mới của quân cách mạng được thành lập, Che là một trong bộ ba lãnh đạo gồm (Che, Fidel Castro và Raul Castro) của đất nước này. Sau những đóng góp của mình cho đảo quốc này, Che được trao quyền công dân Cuba. Ngày 8 tháng 10 năm 1959 Che được bổ nhiệm giữ chức Trưởng ban Nông nghiệp của Viện Cải cách ruộng đất quốc gia. Với cương vị này, Che đã ra quyết định tịch thu toàn bộ ruộng đất tư hữu. Ngày 26 tháng 11 được bổ nhiệm giữ chức Chủ tịch Ngân hàng quốc gia.

Tuy nhiên, có vẻ đây không phải là một vị trí thích hợp với ông, bởi Che rất coi thường đồng tiền, và ông thể hiện điều này bằng cách ký trên các tờ tiền mới chỉ với bí danh của mình.

Tháng 4 năm 1960 Che kiêm nhiệm thêm chức chỉ huy Ban huấn luyện lực lượng vũ trang cách mạng. Tháng 2 năm 1961 được bầu làm Bộ trưởng Bộ Công nghiệp, Che đã ra quyết định đặt hàng trăm công ty quốc doanh dưới quyền kiểm soát của Trung ương. Với nhiệm vụ này, ông thường xuyên đi khắp thế giới trên cương vị là một đại diện của Cuba.

Thời gian này xảy ra nhiều sự kiện ảnh hưởng tới Cuba như sự kiện Vịnh Con Lợn, Hoa Kỳ cấm vận, khủng hoảng tên lửa, khủng hoảng ngoại giao... Qua Khủng hoảng tên lửa Cuba Guevara càng tin tưởng là hai siêu cường thế giới (Hoa Kỳ và Liên Xô) đã coi Cuba như là nơi mặc cả trong chiến lược toàn cầu của họ, ông tin rằng hành động xuống thang của Liên Xô cho thấy nước này không sẵn lòng mạo hiểm để trợ giúp cho cách mạng các nước Mỹ Latinh. Sau đó ông lên án Liên Xô hầu như thường trực như ông đã làm đối với Hoa Kỳ. Bài diễn văn phát biểu của ông tại Algérie ngày 25 tháng 2 năm 1965 chỉ trích Liên Xô đã không giúp đỡ đủ tích cực cho cuộc đấu tranh giải phóng nhân dân bị áp bức trên thế giới.

Tiếp tục chiến đấu
Đảm đương cương vị Chủ tịch Ngân hàng Nhà nước và Bộ trưởng Công nghiệp trong chính phủ cách mạng Cuba, Che luôn kêu gọi xây dựng xã hội mới, nơi con người mới biết sống vì mọi người, vì chủ nghĩa quốc tế.

Tháng 3 năm 1963, mặc dù bị bệnh hen hành hạ từ nhỏ, Che quyết định từ nhiệm mọi cương vị kể cả quyền công dân Cuba để lên đường thực hiện mong muốn tiếp tục được cống hiến cho sự nghiệp tranh đấu giành tự do của các dân tộc bị áp bức. Ông từ biệt vợ con để lên đường tiếp tục cuộc cách mạng giải phóng Mỹ Latinh, để "Tạo ra một, hai, ba và rất nhiều Việt Nam" - như lời ông nói- vào thời khắc cuộc chiến tranh chống Mỹ ở Việt Nam bước sang giai đoạn quyết liệt.

Quyết định ra đi được đưa ra vào đúng lúc con đường công danh đang rộng mở đối với Che khiến dư luận không khỏi hồ nghi có những khuất tất. Đã không ít ý kiến cho rằng: đằng sau sự ra đi đó có sự ép buộc khiên cưỡng của 2 anh em nhà Castro... Tuy nhiên, trong bức thư gửi Chủ tịch Fidel mà sau được chính Fidel đọc trong buổi lễ thành lập Đảng Cộng sản Cuba, Che đã nói rõ việc ông thôi giữ cương vị lãnh đạo là hoàn toàn tự nguyện, thề theo tiếng gọi của trái tim yêu tự do, khao khát hòa bình và cống hiến cho sự nghiệp cách mạng, cho sự nghiệp giải phóng loài người khỏi áp bức và bất công. Thư viết:
Tôi cảm thấy đã hoàn thành phần nghĩa vụ của mình liên quan đến cách mạng Cuba trên lãnh thổ Cuba và tôi xin từ biệt anh, từ biệt các đồng chí, từ biệt nhân dân của anh, mà cũng đã trở thành của tôi. Tôi chính thức từ bỏ mọi chức vụ trong ban lãnh đạo đảng, chức bộ trưởng, cấp bậc tư lệnh, tư cách là người Cuba...
Những miền đất khác trên thế giới đang đòi hỏi sức lực khiêm tốn của tôi... Tôi để lại một đất nước đã chấp nhận tôi như một người con... Trên những chiến trường khác tôi sẽ mang theo niềm tin mà anh đã vun đắp cho tôi, mang theo tinh thần cách mạng của nhân dân tôi, mang theo ý chí thực hiện nghĩa vụ quan trọng nhất: chiến đấu chống lại chủ nghĩa đế quốc ở bất kỳ nơi nào...
Dù đến bất cứ đâu, tôi cũng sẽ cảm nhận trách nhiệm của một người cách mạng Cuba và sẽ hành động như vậy...
Hẹn đến ngày toàn thắng. Tổ quốc hay là chết!"

Đầu tháng 4 năm 1963, Che cùng một số người khác rời Cuba đi Congo. Tại đây, sau những dự định không thành, họ đã rút đi (tháng 11 năm 1965). Tháng 3 năm 1966 Che đến Praha (Tiệp Khắc), rồi bí mật trở về Cuba (tháng 7 năm 1966) lên kế hoạch cho chiến dịch Bolivia.

Đầu tháng 10 năm 1967, Che và một số chiến hữu dùng thông hành giả để đến La Paz (thủ đô của Bolivia). Từ La Paz họ bí mật vào rừng thành lập một nhóm du kích quân, với mục đích tạo nên một hạt nhân đấu tranh thí điểm nhằm giải phóng cả châu Mỹ Latinh. Sau 11 tháng hoạt động ( từng chi tiết hoạt động được Che ghi lại trong nhật ký mà sau này được phổ biến rộng rãi với tên "Nhật ký của Che Guevara tại Bolivia"), dần dần tổ chức của ông bị bại lộ và cuối cùng thất bại.

Với chiến thuật phục kích, tổ chức của Che đã giành thắng lợi trong một số trận đánh nhỏ. Nhưng do có phần tử nội phản, căn cứ và hoạt động của tổ chức bị phát hiện. Để tránh sự truy quét của kẻ địch, tổ chức quyết định chuyển căn cứ. Nhưng tổ chức của ông bị cô lập. Mọi người bị thiếu lương thực trầm trọng và mang bệnh tật. Chính ông bị cơn suyển là căn bệnh cố hữu hành hạ mỗi lúc một nguy ngập vì thiếu thuốc men. Cả nhóm phải giết ngựa, lừa là phương tiện tải quân trong rừng, để ăn. Các đồng chí thân cận bên ông dần dần bị tử trận. Cuối cùng, ông bị bắt ngày 7 tháng 10 năm 1967 trong tình trạng bị thương ở chân, sau một cuộc giao tranh trong lúc ông và các chiến hữu đang tìm đường thoát ra khỏi rừng ở vùng Quebrada del Yuro. Ông thậm chí không thể tự sát: khẩu carbine của ông đã bị một loạt đạn pháo bắn nát. Ông bị giam giữ suốt đêm tại ngôi trường trong làng. Trong tình trạng tuyệt vọng, Che vẫn giữ vững niềm tin về tính đúng đắn của sự nghiệp mà ông theo đuổi.

Bị xử tử
Cuối giờ sáng ngày 9 tháng 10, tổng thống Bolovia René Barrientos ra lệnh xử tử Che Guevara. Lệnh được gửi đến đơn vị Các nhiệm vụ đặc biệt của CIA  đang giữ Che, mặc dù chính phủ Mỹ mong muốn đưa Che đến Panama để tiếp trục tra hỏi. Một trung sĩ 27 tuổi của quân đội Bolivia, Mario Terán, trong tình trạng ngật ngưỡng say rượu, đã tình nguyện thực hiện vụ hành quyết, với lí do có ba người bạn cùng đơn vị và cùng tên Mario đã bị chết vài ngày trước đó trong cuộc đụng độ với lực lượng du kích của Che.

Ông bị hành quyết ngày 9 tháng 10 năm 1967. Theo Felix Rodriguez, một trong các điệp viên CIA ở Bolivia đã phát hiện căn cứ của quân du kích và ra lệnh tử hình các chiến sĩ cách mạng thì Che Guevara, lúc đó đã bị thương và áo quần rách nát..

Để làm cho các vết thương do đạn có vẻ khớp với câu chuyện chính thức công bố, Felix Rodriguez đã lệnh cho người xạ thủ ngắm bắn cẩn thận để các vết thương này trông giống như thể Che đã bị giết trong một cuộc chạm súng với quân đội Bolivia, và như vậy sẽ giúp che giấu vụ ám sát bí mật. Sau đó họ còn chặt đi một bàn tay của Che.. Đại uý Gary Prado, chỉ huy lực lượng quân đội Bolivia đã bắt sống Guevara cho rằng, lý do mà Barrientos muốn xử tử Guevara ngay lập tức vì lo sợ Guevara có thể thoát khỏi nhà tù, cũng như không cần một phiên toà xử công khai nơi các đối thủ chính trị có thể tận dụng.

Khoảng 30 phút trước khi Guevara bị giết, Félix Rodríguez đã cố gắng hỏi Che về tung tích của những chiến binh du kích khác hiện đang lẩn trốn, nhưng Guevara tiếp tục giữ im lặng. Rodríguez, được hỗ trợ bởi một vài người lính Bolivia, đã giúp Guevara đứng dậy và đưa ra ngoài túp lều trước những người lính Bolivia khác. Félix Rodríguez chụp ảnh với Guevara, khi một người lính khác chụp ảnh Rodríguez cùng những người lính khác đứng bên cạnh Guevara. Sau đó, Rodríguez nói với Guevara rằng ông sẽ bị hành quyết. Một lúc sau, một trong những người lính Bolivia canh giữ Che Guevara hỏi liệu ông có nghĩ về sự bất tử của mình không. "Không", Che ấy trả lời, "Tôi đang nghĩ về sự bất tử của cuộc cách mạng".

Vài phút sau, trung sĩ Terán bước vào túp lều để bắn anh ta, sau đó Guevara được cho là đã đứng dậy và nói với Terán những lời cuối cùng của mình: "Tao biết mày đến để giết tao. Cứ bắn đi, đồ hèn, cùng lắm chúng mày chỉ giết được một con người thôi". Terán do dự, rồi chĩa khẩu carbine M2 nổ súng, trúng vào tay và chân Che Guevara. Sau đó, khi Guevara quằn quại trên mặt đất, dường như đã cắn vào một cổ tay của mình để không bật lên tiếng kêu, Terán đã bắn một phát khác, khiến Che bị thương nặng ở ngực. Guevara được tuyên bố là đã chết lúc 1:10 chiều giờ địa phương theo Rodríguez. Tổng cộng, Guevara đã bị Terán bắn chín phát. Bao gồm năm viên đạn vào chân, vai và cánh tay phải, vào ngực và cổ họng mỗi chỗ một viên.

Sau vụ hành hình, hình ảnh ông nằm bất động, đôi mắt vẫn mở to - còn ám ảnh tâm trí hàng triệu người. Trong buổi lễ tưởng niệm ở Rosario, quê hương nơi ông ra đời, linh mục Hernán Benítez đã nói: "Hai phần ba nhân loại bị áp bức bị chấn động vì cái chết của Che. Một phần ba còn lại thuộc về Che hoàn toàn. Che đã đón nhận cái chết với tất cả đặc trưng của những anh hùng thần thoại, những người sống mãi trong lương tâm nhân loại..." Bàn tay này sau đó được gửi cho lãnh đạo Cuba Fidel Castro nhằm uy hiếp ông. Một nhân viên CIA còn cắt một lọn tóc và lấy đi một số kỉ vật của ông (cuối năm 2007, lọn tóc được bán đấu giá hơn 100 ngàn USD, trong khi lọn tóc của cố Tổng thống Mỹ Abraham Lincoln trước đây chỉ đấu giá được 25.000 USD)

Chính quyền Barrientos chôn giấu xác ông, và mãi đến ba mươi năm sau, vào ngày 17 tháng 10 năm 1997, hài cốt ông cùng bảy người khác tại một ngôi mộ tập thể không được đánh dấu mới được khai quật và tìm thấy, mang về Cuba và mai táng tại Santa Clara, nơi ông đã lập chiến công lớn ở đó, quyết định sự thành công của Cách mạng Cuba.

Nguyên nhân dẫn đến sự thất bại của chiến dịch Bolivia chính bởi:
 Tổ chức của Che chưa được nhân dân Bolivia lúc đó tin tưởng ủng hộ; chính quyền Cuba hậu thuẫn triệt để; chưa thực sự liên kết được các cuộc đấu tranh
 Lực lượng yếu, trang bị thô sơ, chưa có chiến lược và sách lược đúng đắn phù hợp, trong khi kẻ thù mạnh, lớn
 Thời cơ chưa chín muồi để cách mạng diễn ra rộng khắp và thành công.

Mặc dù thất bại, tên tuổi và ảnh hưởng của Che mỗi ngày một lan rộng khắp châu Mỹ Latinh và cả thế giới. Ông đã trở thành một biểu tượng của sự đấu tranh, của tình nhân ái, hy sinh thân mình chống lại áp bức và nghèo đói để đem lại sự công bằng cho mọi người. Có người ví ông như Don Quijote (Đông Kihôtê) chiến đấu vì người bị áp bức. Trong tài liệu được giải mật gần đây gửi Tổng thống Mỹ lúc bấy giờ là Lyndon B. Johnson, cố vấn cao cấp Walt Rostow đã gọi quyết định giết hại Che là "ngu xuẩn". Nhiều nhà nghiên cứu khác cũng thừa nhận sai lầm lớn của Mỹ là đã cho lưu hành bức hình Che Guevara sau khi ông bị giết, nó khiến cho người ta liên tưởng tới "hình ảnh Giê-su chịu nạn" vì đức tin của mình.

Học giả phương Tây - Ariel Dorfman đã viết: "Đối với những con người không bao giờ theo bước Che, bị chìm đắm trong thế giới đầy hoài nghi yếm thế, sự tự tư tự lợi và nền công nghiệp tiêu thụ điên cuồng này, còn có gì hấp dẫn hơn thái độ khinh bạc của Che đối với những tiện nghi vật chất và những ham muốn tầm thường. Có thể nói rằng, đó là phẩm chất riêng biệt độc đáo của Che và không thể có bản sao thứ hai của ông trong thế giới này, đây là điều khiến ông trở nên cực kỳ quyến rũ".

Gia đình
Cuộc hôn nhân đầu tiên của Che là với Hilda Gadea. Hôn lễ được tổ chức ngày 18 tháng 8 năm 1955, lúc đó Hilda đang mang thai. Ngày 15 tháng 2 năm 1956 đứa con đầu lòng chào đời, được đặt tên là Hilda Beatriz. Cuộc hôn nhân tồn tại chưa đến 4 năm, tháng 1 năm 1959 hai người ly hôn.

Tháng 6 năm 1959, Che kết hôn cùng Aleida March, một nữ chiến sĩ cách mạng cùng hoạt động ở Cuba. Hai người có với nhau 4 người con.

Trước khi lên đường, Che đã gửi một bức thư dặn dò con mình mà sau này đã trở nên nổi tiếng. Thư viết:
"Gửi các con của ba...
Nếu có lần nào các con phải đọc lá thư này là bởi vì ba không còn với các con nữa.
Có thể các con sẽ không nhớ gì về ba và các con bé hơn thì chắc sẽ không nhớ gì.
Ba của các con là một người hành động như suy nghĩ và chắc chắn đã trung thành với những niềm tin của mình. Các con hãy lớn lên như những người cách mạng chân chính. Hãy học thật nhiều... Hãy nhớ rằng cách mạng là điều quan trọng nhất và nếu mỗi người chúng ta chia rẽ thì không có nghĩa lý gì...
Ba chào các con và vẫn mong gặp lại các con..."

Che còn có một con trai với một người tình, lúc đó còn là sinh viên, sau này là nhà báo Lilia Rosa López (1940), sinh năm 1964 ở Havanna, tên là Omar Pérez López. Omar lớn lên trở thành một nghệ sĩ và văn sĩ, và biết mình là con trai của Che vào năm 1989.

Nhận định và di sản

Sản phẩm của tinh thần Quốc tế
Chính trí thức thiên tả ở Pháp, kể cả Jean-Paul Sartre và Simone de Beauvoir, đã ngưỡng mộ Che và góp phần đưa Che thành một huyền thoại, một biểu tượng toàn cầu với phong cách lãng mạn cách mạng tuyệt vời. Che được ngợi ca như một người đã thoát ra khỏi mọi tư tưởng đố kỵ, mọi ràng buộc giai cấp, dân tộc nhỏ nhen, và là người tiên phong cho lý tưởng đấu tranh cho sự tiến bộ của toàn nhân loại.

Sau khi qua đời, Che vẫn sống trong hàng trăm khúc ca, trong những kỉ vật quen thuộc, những cuốn phim - mới đây nhất là cuốn về cuộc đời Che dài hơn 4 tiếng của đạo diễn Steven Soderbergh giành giải Cành cọ Vàng cho diễn viên xuất sắc nhất vào vai Che tại liên hoan phim Cannes. Che vẫn hiện diện trong cuộc sống. Hình ảnh Che có trên các biểu ngữ, trên những tấm áo thun. Ca sĩ nổi tiếng Santana đã mặc chiếc áo in hình Che, đội mũ beret kiểu Che Guevara tại lễ trao giải Oscar năm 2005 được phát đi rộng rãi trên truyền hình Mỹ. Người Bôlivia gọi ông là Thánh Ernest. Tại nhà thờ ở vùng La Higuera nơi Che hy sinh, các tín đồ đã đặt tượng và ảnh Che bên cạnh hình chúa Giêsu và Đức Mẹ Đồng Trinh. Người kinh doanh tranh thủ hình ảnh Che để kiếm tiền. Đã có bia Che, Che Cola, kem Che, bật lửa Zippo Che, mũ Che, áo thun Che, đồng hồ, ví tiền và cả búp bê Che. Có người đã nói đùa: "Chủ nghĩa tư bản nghiến ngấu và xơi tất, kể cả kẻ thù tồi tệ nhất của nó...".

Cáo buộc về Phân biệt chủng tộc
Che nhiều lần chỉ trích chính phủ Mỹ về tình trạng phân biệt chủng tộc tại nước này. Tuy nhiên, có người cho rằng trong cuốn nhật ký có tên là The Motorcycle Diaries của mình, Che đã bày tỏ rõ sự kỳ thị đối với những người da đen. Ông gọi người da đen là "ví dụ tuyệt vời về chủng tộc châu Phi, những người đã duy trì sự thuần chủng chủng tộc của họ nhờ vào việc lười tắm rửa". Ông cũng viết trong cuốn nhật ký của mình như sau: "Người da đen là những kẻ dơ dáy và thích mơ mộng; chỉ thích chi tiêu những đồng lương ít ỏi của họ vào những thứ phù phiếm hoặc rượu chè". Tuy nhiên, người viết tiểu sử Jon Lee Anderson đã giải thích lý do của câu nói này. Khi đó, Che Guevara và người bạn Alberto Granado vừa mới đến thành phố Caracas, Venezuela, nơi được bao phủ bởi các "khu ổ chuột công nhân" bao gồm chủ yếu là người gốc Phi da đen và người Tây Ban Nha. Câu nói của Che cần phải được đặt trong cả đoạn văn, Che không có ý chê bai đặc điểm chủng tộc mà ông đơn thuần nói đến sự khác biệt về văn hóa, thái độ với công việc đã tác động ra sao đến đời sống của các nhóm sắc tộc sống tại đây: "Những người da đen, ví dụ tuyệt vời về chủng tộc Châu Phi, những người đã duy trì sự thuần chủng chủng tộc của họ nhờ vào việc lười tắm rửa, đã thấy nơi cư trú của họ bị xâm lấn bởi một loại nô lệ khác: Người gốc Bồ Đào Nha. Cả hai chủng tộc này bây giờ có chung một trải nghiệm: Phân biệt đối xử, và sự nghèo đói đoàn kết họ trong một trận chiến hàng ngày để sống còn, nhưng thái độ của họ với cuộc sống khác nhau hoàn toàn: Người da đen là những kẻ dơ dáy và thích mơ mộng; chỉ thích chi tiêu những đồng lương ít ỏi của họ vào những thứ phù phiếm hoặc rượu chè; còn người châu Âu có truyền thống chăm làm và tiết kiệm, đã theo anh ta đến tận góc này của nước châu Mỹ và giúp anh ta thăng tiến, thậm chí trở nên độc lập nguyện vọng cá nhân của riêng mình"

Sau cuộc cách mạng Cuba năm 1959, có nguồn cho rằng ông từng nói ông không muốn giúp đỡ những người da đen: "Những gì chúng tôi làm cho người da đen sẽ tương tự với những gì mà họ đã đóng góp cho cuộc cách mạng. Ý tôi đó là: Không gì cả!" . Tuy nhiên, thực tế vào năm 1959, chính phủ Cuba (mà Che là một thành viên ban lãnh đạo) đã xây dựng "Luật 270", tuyên bố tất cả các cơ sở công cộng khác phải mở cửa cho tất cả các chủng tộc, không được phân biệt giữa người da trắng và da đen. Người vợ đầu tiên của Che, Hilda Gadea (ông kết hôn vào năm 1955) là một người Peru gốc da đen. Bạn của Che và cũng là vệ sĩ cá nhân (người luôn đi cùng ông vào mọi thời điểm sau năm 1959) là Harry "Pombo" Villegas cũng là một người Cuba gốc Phi (da đen). Pombo luôn ca ngợi Che và khẳng định rằng Che không hề đối xử mang tính phân biệt chủng tộc, và rằng nếu là người phân biệt chủng tộc thì Che Guevara đã không nhiều lần sang châu Phi chiến đấu cho người dân địa phương Những nhận xét gần đây của người từng theo sát Che để phiên dịch tiếng Swahili khi ông chiến đấu ở Congo (bác sĩ Freddy Ilanga) cho thấy rằng Che Guevara "cư xử với các chiến hữu người da đen với sự tôn trọng tương tự như với người da trắng".

Vào năm 1964, trong một bài phát biểu trước Liên hiệp quốc, Che Guevara đã tố cáo chủ nghĩa phân biệt chủng tộc tại Nam Phi: "Chúng tôi lên tiếng để bảo vệ thế giới chống lại những gì đang xảy ra ở Nam Phi. Chính sách tàn bạo của chế độ phân biệt chủng tộc được áp dụng ngay trước mắt của các quốc gia trên thế giới. Các dân tộc châu Phi buộc phải chịu đựng thực tế rằng trên lục địa châu Phi, sự áp bức của một chủng tộc này trên một chủng tộc khác vẫn là chính sách chính thức... Liên Hợp Quốc có thể làm gì để ngăn chặn điều này không?"

Danh sách tác phẩm

Nguyên gốc do Ernesto "Che" Guevara viết bằng tiếng Tây Ban Nha, sau đó dịch sang tiếng Anh
 A New Society: Reflections for Today's World, Ocean Press, 1996, ISBN 1-875284-06-0
 Back on the Road: A Journey Through Latin America, Grove Press, 2002, ISBN 0-8021-3942-6
 Che Guevara, Cuba, and the Road to Socialism, Pathfinder Press, 1991, ISBN 0-87348-643-9
 Che Guevara on Global Justice, Ocean Press (AU), 2002, ISBN 1-876175-45-1
 Che Guevara: Radical Writings on Guerrilla Warfare, Politics and Revolution, Filiquarian Publishing, 2006, ISBN 1-59986-999-3
 Che Guevara Reader: Writings on Politics & Revolution, Ocean Press, 2003, ISBN 1-876175-69-9
 Che Guevara Speaks: Selected Speeches and Writings, Pathfinder Press (NY), 1980, ISBN 0-87348-602-1
 Che Guevara Talks to Young People, Pathfinder, 2000, ISBN 0-87348-911-X
 Che: The Diaries of Ernesto Che Guevara, Ocean Press (AU), 2008, ISBN 1-920888-93-4
 Colonialism is Doomed, Ministry of External Relations: Republic of Cuba, 1964, ASIN B0010AAN1K
 Critical Notes on Political Economy: A Revolutionary Humanist Approach to Marxist Economics Ocean Press, 2008, ISBN 1-876175-55-9
 Episodes of the Cuban Revolutionary War, 1956–58, Pathfinder Press (NY), 1996, ISBN 0-87348-824-5
 Guerrilla Warfare: Authorized Edition Ocean Press, 2006, ISBN 1-920888-28-4
 Latin America: Awakening of a Continent, Ocean Press, 2005, ISBN 1-876175-73-7
 Marx & Engels: An Introduction, Ocean Press, 2007, ISBN 1-920888-92-6
 Our America And Theirs: Kennedy And The Alliance For Progress, Ocean Press, 2006, ISBN 1-876175-81-8
 Reminiscences of the Cuban Revolutionary War: Authorized Edition Ocean Press, 2005, ISBN 1-920888-33-0
 Self Portrait Che Guevara, Ocean Press (AU), 2004, ISBN 1-876175-82-6
 Socialism and Man in Cuba, Pathfinder Press (NY), 1989, ISBN 0-87348-577-7
 The African Dream: The diaries of the Revolutionary War in the Congo Grove Press, 2001, ISBN 0-8021-3834-9
 The Argentine, Ocean Press (AU), 2008, ISBN 1-920888-93-4
 The Bolivian Diary of Ernesto Che Guevara Pathfinder Press, 1994, ISBN 0-87348-766-4
 The Diary of Che Guevara: The Secret Papers of a Revolutionary, Amereon Ltd, ISBN 0-89190-224-4
 The Great Debate on Political Economy, Ocean Press, 2006, ISBN 1-876175-54-0
 The Motorcycle Diaries: A Journey Around South America, London: Verso, 1996, ISBN 1-85702-399-4
 The Secret Papers of a Revolutionary: The Diary of Che Guevara, American Reprint Co, 1975, ASIN B0007GW08W
 To Speak the Truth: Why Washington's "Cold War" Against Cuba Doesn't End, Pathfinder, 1993, ISBN 0-87348-633-1

Vinh danh
Tại Việt Nam có một ngôi trường Trung học phổ thông mang tên Che Guevara, tọa lạc tại thị trấn Mỏ Cày, huyện Mỏ Cày Nam, tỉnh Bến Tre. Tiền thân là trường THPT Mỏ Cày và trường chính thức được đổi tên thành trường THPT Che Guevara từ tháng 10 năm 1987.

Chú thích

Video

Phim tài liệu

 Guevara addressing the United Nations General Assembly on ngày 11 tháng 12 năm 1964, (6:21), public domain footage uploaded by the UN, video clip
 Guevara interviewed by Face the Nation on ngày 13 tháng 12 năm 1964, (29:11), from CBS, video clip
 Guevara interviewed in 1964 on a visit to Dublin, Ireland, (2:53), English translation, from RTÉ Libraries and Archives, video clip
 Guevara reciting a poem, (0:58), English subtitles, from El Che: Investigating a Legend – Kultur Video 2001, video clip
 Guevara showing support for Fidel Castro, (0:22), English subtitles, from El Che: Investigating a Legend – Kultur Video 2001, video clip
 Guevara speaking about labor, (0:28), English subtitles, from El Che: Investigating a Legend – Kultur Video 2001, video clip
 Guevara speaking about the Bay of Pigs, (0:17), English subtitles, from El Che: Investigating a Legend – Kultur Video 2001, video clip
 Guevara speaking against imperialism, (1:20), English subtitles, from El Che: Investigating a Legend – Kultur Video 2001, video clip
 Guevara interviewed in Paris and speaking French in 1964, (4:47), English subtitles, interviewed by Jean Dumur, video clip

Bản ghi âm thanh

 Guevara interviewed on ABC's Issues and Answers, (22:27), English translation, narrated by Lisa Howard, ngày 24 tháng 3 năm 1964, audio clip

Công trình nghiên cứu

 A New Society: Reflections for Today's World, Ocean Press, 1996,
 Back on the Road: A Journey Through Latin America, Grove Press, 2002,
 Che Guevara, Cuba, and the Road to Socialism, Pathfinder Press, 1991,
 Che Guevara on Global Justice, Ocean Press (AU), 2002,
 Che Guevara: Radical Writings on Guerrilla Warfare, Politics and Revolution, Filiquarian Publishing, 2006,
 Che Guevara Reader: Writings on Politics & Revolution, Ocean Press, 2003,
 Che Guevara Speaks: Selected Speeches and Writings, Pathfinder Press (NY), 1980,
 Che Guevara Talks to Young People, Pathfinder, 2000,
 Che: The Diaries of Ernesto Che Guevara, Ocean Press (AU), 2008,
 Colonialism is Doomed, Ministry of External Relations: Republic of Cuba, 1964, ASIN B0010AAN1K
 Congo Diary: The Story of Che Guevara's "Lost" Year in Africa Ocean Press, 2011,
 Critical Notes on Political Economy: A Revolutionary Humanist Approach to Marxist Economics, Ocean Press, 2008,
 Diary of a Combatant: The Diary of the Revolution that Made Che Guevara a Legend, Ocean Press, 2013,
 Episodes of the Cuban Revolutionary War, 1956–58, Pathfinder Press (NY), 1996,
 Guerrilla Warfare: Authorized Edition, Ocean Press, 2006,
 Latin America: Awakening of a Continent, Ocean Press, 2005,
 Latin America Diaries: The Sequel to The Motorcycle Diaries, Ocean Press, 2011,
 Marx & Engels: An Introduction, Ocean Press, 2007,
 Our America And Theirs: Kennedy And The Alliance For Progress, Ocean Press, 2006,
 Reminiscences of the Cuban Revolutionary War: Authorized Edition, Ocean Press, 2005,
 Self Portrait Che Guevara, Ocean Press (AU), 2004,
 Socialism and Man in Cuba, Pathfinder Press (NY), 1989,
 The African Dream: The Diaries of the Revolutionary War in the Congo, Grove Press, 2001,
 The Argentine, Ocean Press (AU), 2008,
 The Awakening of Latin America: Writings, Letters and Speeches on Latin America, 1950–67, Ocean Press, 2012,
 The Bolivian Diary of Ernesto Che Guevara, Pathfinder Press, 1994,
 The Great Debate on Political Economy, Ocean Press, 2006,
 The Motorcycle Diaries: A Journey Around South America, London: Verso, 1996,
 The Secret Papers of a Revolutionary: The Diary of Che Guevara, American Reprint Co, 1975, ASIN B0007GW08W
 To Speak the Truth: Why Washington's "Cold War" Against Cuba Doesn't End, Pathfinder, 1993,

Tham khảo

  Alekseev, Aleksandr (tháng 10 năm 1984). "Cuba después del triunfo de la revolución" ("Cuba after the triumph of the revolution"). Moscow: America Latina.
  Almudevar, Lola (9 tháng 10 năm 2007). "Bolivia marks capture, execution of 'Che' Guevara 40 years ago ". San Francisco Chronicle.
 Anderson, Jon Lee (1997). Che Guevara: A Revolutionary Life. New York: Grove Press. ISBN 0-8021-1600-0.
  Bamford, James (2002). Body of Secrets: Anatomy of the Ultra-Secret National Security Agency (Reprint edition). New York: Anchor Books. ISBN 0-385-49908-6.
  BBC News (17 tháng 1 năm 2001). "Profile: Laurent Kabila ". Truy cập 10 tháng 4 năm 2008.
  BBC News (26 tháng 5 năm 2001). Che Guevara photographer dies . Truy cập 4 tháng 1 năm 2006.
  BBC News (9 tháng 10 năm 2007). "Cuba pays tribute to Che Guevara ". BBC News, International version.

  Ben Bella, Ahmed (tháng 10 năm 1997). "Che as I knew him ". Le Monde diplomatique. mondediplo.com. Truy cập 28 tháng 2 năm 2008.
  Bockman, USMC Major Larry James (1 tháng 4 năm 1984). The Spirit of Moncada: Fidel Castro's Rise to Power 1953-1959 . United States: Marine Corps Command and Staff College.

  Castañeda, Jorge G (1998). Che Guevara: Compañero. New York: Random House. ISBN 0-679-75940-9.
  Castro, Fidel (editors Bonachea, Rolando E. and Nelson P. Valdés; 1972). Revolutionary Struggle 1947–1958. Cambridge, Massachusetts and London: MIT Press. ISBN 0-262-02065-3.

  Cuban Information Archives. "La Coubre explodes in Havana 1960 ". Truy cập 26 tháng 2 năm 2006; pictures can be seen at Cuban site fotospl.com .
  DePalma, Anthony (2006). The Man Who Invented Fidel: Castro, Cuba, and Herbert L. Matthews of the New York Times. New York: Public Affairs. ISBN 1-58648-332-3.
  Dorfman, Ariel (14 tháng 6 năm 1999). Time 100: Che Guevara . Time Inc.
  Dorschner, John and Roberto Fabricio (1980). The Winds of December: The Cuban Revolution of 1958. New York: Coward, McCann & Geoghegen. ISBN 0-698-10993-7.
  Dumur, Jean (interviewer) (1964). L'interview de Che Guevara  (Video clip; 9:43).
  Gálvez, William (1999). Che in Africa: Che Guevara's Congo Diary. Melbourne: Ocean Press, 1999. ISBN 1-876175-08-7.
  Gómez Treto, Raúl (Spring 1991). "Thirty Years of Cuban Revolutionary Penal Law ". Latin American Perspectives 18(2), Cuban Views on the Revolution. 114-125.

  Gott, Richard (11 tháng 8 năm 2005). "Bolivia on the Day of the Death of Che Guevara ". Le Monde diplomatique. Truy cập 26 tháng 2 năm 2006.
  Grant, Will (8 tháng 10 năm 2007). "CIA man recounts Che Guevara's death ". BBC News. Truy cập 29 tháng 2 năm 2008.
  Guevara, Ernesto "Che" (1995). Motorcycle Diaries. London: Verso Books.
  Guevara, Ernesto "Che" (editor Waters, Mary Alice) (1996). Episodes of the Cuban Revolutionary War 1956–1958. New York: Pathfinder. ISBN 0-87348-824-5.
  Guevara, Ernesto "Che" (1965). "Che Guevara's Farewell Letter".
  Guevara, Ernesto "Che" (1967a). "English Translation of Complete Text of his Message to the Tricontinental"
  Guevara, Ernesto "Che" (1967b). "Diario (Bolivia)". Written 1966–1967.
  Guevara, Ernesto "Che" (editors Bonachea, Rolando E. and Nelson P. Valdés; 1969). Che: Selected Works of Ernesto Guevara, Cambridge, Massachusetts: MIT Press. ISBN 0-262-52016-8

  Guevara, Ernesto "Che" (1972). Pasajes de la guerra revolucionaria.
  Guevara, Ernesto "Che" (translated from the Spanish by Patrick Camiller; 2000). The African Dream. New York: Grove Publishers. ISBN 0-8021-3834-9.
  Guevara, Ernesto "Che" (2005). "Socialism and man in Cuba " (First published 12 tháng 3 năm 1965 as "From Algiers, for Marcha. The Cuban Revolution Today"). Che Guevara Reader. (1997). Ocean Press. ISBN 1-875284-93-1
  Guevara Lynch, Ernesto (2000). Aquí va un soldado de América. Barcelona: Plaza y Janés Editores, S.A. ISBN 84-01-01327-5.
  Hall, Kevin (2004). "In Bolivia, Push for Che Tourism Follows Locals' Reverence ". Common Dreams. commondreams.org. Truy cập 15 tháng 11 năm 2008.
  Haney, Rich (2005). Celia Sánchez: The Legend of Cuba's Revolutionary Heart. New York: Algora Pub. ISBN 0-87586-395-7.
  Hari, Johann (6 tháng 10 năm 2007). "Johann Hari: Should Che be an icon? No ". The Independent.
  Hart, Joseph (2004). Che: The Life, Death, and Afterlife of a Revolutionary. New York: Thunder's Mouth Press. ISBN 1-56025-519-6.
  Ramonez, Ignacio (2007). Translated by Andrew Hurley. Fidel Castro: My Life London: Penguin Books. ISBN 978-0-14-102626-8
  Ireland's Own (12 tháng 8 năm 2000). From Cuba to Congo, Dream to Disaster for Che Guevara . Truy cập 11 tháng 1 năm 2006.

  Kornbluh, Peter (1997). Electronic Briefing Book No. 5 . National Security Archive. Truy cập 25 tháng 3 năm 2007.
  Lacey, Mark (26 tháng 10 năm 2007). "Lone Bidder Buys Strands of Che's Hair at U.S. Auction ". New York Times.
  Lacey, Mark (9 tháng 10 năm 2007). "A Revolutionary Icon, and Now, a Bikini ". The New York Times.
 Lago, Armando M (tháng 9 năm 2005). "". Cuba: the Human Cost of Social Revolution. (Manuscript pending publication.) Summit, New Jersey: Free Society Project.

  Mittleman, James H (1981). Underdevelopment and the Transition to Socialism – Mozambique and Tanzania. New York: Academic Press. ISBN 0-12-500660-8
  Moynihan, Michael. "Neutering Sartre at Dagens Nyheter". Stockholm Spectator. Truy cập 26 tháng 2 năm 2006.
 Murray, Edmundo (November-tháng 12 năm 2005). " Guevara, Ernesto [Che] (1928–1967)". Irish Migration Studies in Latin America (www.irlandeses.org).
  Che Guevara, by Frank Niess, Haus Publishers Ltd, 2007, ISBN 1-904341-99-3.
 Niwata, Manabu, Mainichi correspondent (14 tháng 10 năm 2007).  Aide reveals Che Guevara's secret trip to Hiroshima. HDR Japan.
  O'Hagan, Sean (11 tháng 7 năm 2004). " Just a pretty face?". The Guardian. Truy cập 25 tháng 10 năm 2006.
  Radio Cadena Agramonte, " Ataque al cuartel del Bayamo". Truy cập 25 tháng 2 năm 2006.

  Ramonez, Ignacio (2007). Translated by Andrew Hurley. Fidel Castro: My Life London: Penguin Books. ISBN 978-0-14-102626-8

 Rodriguez, Félix I. and John Weisman (1989). Shadow Warrior/the CIA Hero of a Hundred Unknown Battles. New York: Simon & Schuster. ISBN 0-671-66721-1.
  Ryan, Henry Butterfield (1998). The Fall of Che Guevara: A Story of Soldiers, Spies, and Diplomats. New York: Oxford University Press. ISBN 0-19-511879-0.

  Schipani, Andres (23 tháng 9 năm 2007). "The Final Triumph of Saint Che". The Observer. (Reporting from La Higuera.)
  Selvage, Major Donald R. – USMC (1 tháng 4 năm 1985).  Che Guevara in Bolivia. Globalsecurity.org. Truy cập 5 tháng 1 năm 2006.

  Snow, Anita (8 tháng 10 năm 2007). "Castro Pays Homage to Che Guevara". ABC News.

  Time Magazine (12 tháng 10 năm 1970). " Che: A Myth Embalmed in a Matrix of Ignorance".
  Time Magazine cover story (8 tháng 8 năm 1960). " Castro's Brain".
  U.S. Army (28 tháng 4 năm 1967).  Memorandum of Understanding Concerning the Activation, Organization and Training of the 2d Ranger Battalion – Bolivian Army. Truy cập 19 tháng 6 năm 2006.
  U.S. Department of State. Foreign Relations, Guatemala, 1952–1954. Office of Electronic Information, Bureau of Public Affairs. Truy cập 29 tháng 2 năm 2008.
  Vargas Llosa, Alvaro (11 tháng 7 năm 2005). " The Killing Machine: Che Guevara, from Communist Firebrand to Capitalist Brand". The Independent Institute. Truy cập 10 tháng 11 năm 2006.
  "World Combined Sources" (2 tháng 10 năm 2004). " Che Guevara remains a hero to Cubans". People's Weekly World.

Liên kết ngoài

 A&E Biography: Che Guevara – Revolutionary Rebel
 BBC Audio Archive: Profile of Che Guevara
 BBC News – Che Guevara Images: Set 1, Set 2, Set 3
 Che Guevara Internet Archive: Speeches, Images
 Democracy Now: "Life & Legacy of Che Guevara"
 Encyclopædia Britannica: Che Guevara entry
 History A&E Video: Che Guevara Fast Facts
 In Defense of Marxism: 40th Anniversary Part 1 --- Part 2

 National Security Archive: The Death of Che Guevara
 NPR Audio Report: Che Guevara Still an Icon
 The New York Times Interactive Gallery: "A Revolutionary Afterlife"
 Slate Magazine: Picture Essay of Che
 Slideshow: Fidel and Che: A Revolutionary Friendship
 The Guardian: "Making of a Marxist" ~ Che's Early Journals
 The History Channel: The True Story of Che Guevara
 The Wall Street Journal Gallery: "The Ubiquitous Che"

Nhà cách mạng Argentina
Nhà cộng sản Argentina
Nhà tiểu luận Argentina
Anh hùng Cuba
Lãnh tụ Cộng sản
Bộ trưởng Tài chính
Nhà lý luận Mác-xít
Nam giới theo chủ nghĩa nữ giới
Che Guevara
Chủ nghĩa bài Mỹ
Nhà lý luận cách mạng
Chủ tịch Ngân hàng Trung ương Cuba
Người cộng sản bị xử tử
Nhà cách mạng bị xử tử
Người chống xét lại
Chủ nghĩa Stalin
Bác sĩ Argentina thế kỷ 20


title: Mohammed VI của Maroc

text:
Mohammed VI (, sinh ngày 21 tháng 8 năm 1963) là vua của Vương quốc Maroc (Amir al-Mu'minin). Nhà vua đăng quang ngai vàng ngày 23 tháng 7 năm 1999 khi phụ hoàng của mình - Vua Hassan II - băng hà.

Ông là vị vua thứ 31 của triều đại Alaouite, triều đại cai trị Maroc từ năm 1660 đến nay, Mohammed VI đã tiến hành nhiều cải cách trong xã hội tại quốc gia này.

Giá trị tài sản ròng của nhà vua được ước tính vào khoảng từ 2,1 tỷ đô la Mỹ đến hơn 5 tỷ đô la Mỹ. Theo tạp chí Forbes, ông là vị vua giàu nhất châu Phi vào năm 2014, và là vị vua giàu thứ 5 thế giới.

Nhà vua nổi tiếng thế giới vì chuyện tình có một không hai với vương phi Lalla Salma Bennani, người làm nhà vua đi ngược lại truyền thống hoàng tộc và thay đổi hiến pháp.

Giáo dục
Mohammed VI là con thứ hai và là con trai cả của vua Hassan II và hoàng phi thứ hai của ông, Lalla Latifa Hammou. Vào ngày sinh của mình, Mohammed được phong là người kế vị đương nhiên và thái tử. Phụ hoàng của ông đã quan tâm đến việc cho ông học về tôn giáo và chính trị ngay từ khi còn nhỏ; năm bốn tuổi, ông bắt đầu theo học trường Quranic tại Cung điện Hoàng gia.

Mohammed VI lấy bằng cử nhân luật tại Đại học Mohammed V ở Agdal (Maroc) năm 1985. Vào tháng 11 năm 1988, ông được đào tạo tại Brussels, Vương quốc Bỉ với Jacques Delors, khi đó là Chủ tịch Ủy ban Châu Âu.
Mohammed VI lấy bằng Tiến sĩ luật vào ngày 29 tháng 10 năm 1993 tại Đại học Nice Sophia Antipolis của Pháp.

Vua của Maroc cùng nhiều cải cách
Nhà vua đăng quang ngai vàng ngày 23 tháng 7 năm 1999 khi phụ hoàng của mình - Vua Hassan II - băng hà.
Chủ nghĩa cải cách của nhà vua đã bị những người bảo thủ theo chủ nghĩa Hồi giáo phản đối, và những người theo chủ nghĩa chính thống tức giận. Vào tháng 2 năm 2004, ông đã ban hành một bộ luật gia đình mới, hay Mudawana, cho phép phụ nữ có thêm quyền lực.

Trong một bài phát biểu vào ngày 9 tháng 3 năm 2011, nhà vua nói rằng quốc hội và quyền lực của cơ quan tư pháp sẽ được trao quyền độc lập nhiều hơn từ nhà vua.

Các cải cách đáng chú ý bao gồm:

 Ngôn ngữ Berber là ngôn ngữ quốc gia chính thức, cùng với tiếng Ả Rập.
 Mohammed VI hiện có nghĩa vụ bổ nhiệm thủ tướng từ đảng giành được nhiều ghế nhất trong cuộc bầu cử quốc hội, nhưng đó có thể là bất kỳ thành viên nào của đảng chiến thắng và không nhất thiết phải là lãnh đạo của đảng. Trước đây, nhà vua có thể đề cử bất kỳ ai mà ông muốn cho vị trí này bất kể kết quả bầu cử. Đó thường là trường hợp không đảng nào có lợi thế hơn các đảng khác, về số ghế trong quốc hội.
 Vua không còn là "thiêng liêng hay thánh khiết" mà "sự chính trực của người" là "bất khả xâm phạm".
 Các chức vụ hành chính và ngoại giao cao (bao gồm đại sứ, giám đốc điều hành các công ty quốc doanh, thống đốc tỉnh và khu vực), hiện do thủ tướng bổ nhiệm và hội đồng bộ trưởng do nhà vua chủ trì.
 Thủ tướng là người đứng đầu chính phủ và chủ tịch hội đồng chính phủ, ông có quyền giải tán quốc hội.
 Thủ tướng sẽ chủ tọa Hội đồng Chính phủ, cơ quan chuẩn bị chính sách chung của nhà nước. Trước đây vua từng giữ chức vụ này.
 Quốc hội có quyền cấp giấy ân xá. Trước đây việc này do nhà vua độc quyền nắm giữ.
 Hệ thống tư pháp độc lập với các nhánh lập pháp và hành pháp, nhà vua đảm bảo sự độc lập này.
 Phụ nữ được bảo đảm bình đẳng về "công dân và xã hội" với nam giới. Trước đây, chỉ có "bình đẳng chính trị" mới được đảm bảo, mặc dù hiến pháp năm 1996 cho phép mọi công dân bình đẳng về quyền trước pháp luật.
 Nhà vua giữ toàn quyền kiểm soát các lực lượng vũ trang và cơ quan tư pháp cũng như các vấn đề liên quan đến tôn giáo và chính sách đối ngoại; nhà vua cũng giữ quyền bổ nhiệm và cách chức các thủ tướng.
 Mọi công dân có quyền tự do tư tưởng, ý tưởng, thể hiện và sáng tạo nghệ thuật. Tuy nhiên, chỉ trích hoặc phản đối trực tiếp nhà vua vẫn bị phạt tù.

Vào tháng 1 năm 2017, Maroc đã cấm sản xuất, tiếp thị và bán burqa (một loại áo dài của phụ nữ Hồi giáo, có phần vải để trùm lên đầu, phía trước một tấm lưới dày che mặt làm họ chỉ có thể nhìn từ trong ra ngoài).

Vào tháng 12 năm 2020, Mohammed VI đã đồng ý bình thường hóa quan hệ với Israel với điều kiện Hoa Kỳ sẽ công nhận Tây Sahara là vùng đất dưới quyền của nhà nước Maroc. Thỏa thuận sẽ bao gồm các chuyến bay thẳng giữa hai quốc gia.

Giữa đại dịch COVID-19, vua Mohammed VI được cho là đã mua một dinh thự trị giá 80 triệu euro ở Paris, gần Tháp Eiffel, từ Hoàng gia Ả Rập Xê Út.

Đại sứ quán Hoa Kỳ tại Rabat đã báo cáo với Washington D.C về nhiều cáo buộc tham nhũng của nhà vua.

Của cải
Với tài sản riêng tư khoảng 5,2 tỷ Euro ông, tự cho mình là vua của người nghèo, là một trong những vua chúa giầu nhất thế giới. Ông có hơn 600 chiếc xe hơi, trong các nhà để xe của các lâu đài gồm nhiều chiếc Mercedes, Ferrari, Bentley, Rolls-Royce, cũng như các chiếc Oldtimer hiếm có. Chiếc du thuyền của ông trị giá 88 triệu Euro là một trong những chiếc thuyền lớn nhất thế giới. Ông còn có 2 máy bay Boeing và một chiếc Hercules đặc biệt để chở bàn ghế, hành lý. Chỉ riêng ở Marokko ông có 12 lâu đài với hơn 1000 người hầu hạ.

Gia đình và hậu duệ

 Em trai: Hoàng tử Moulay Rachid (sinh ngày 20/06/1970),
 Các chị/em gái:

 Công chúa Lalla Meryem (sinh ngày 26/08/1962 tại Italy),
 Công chúa Lalla Asma (sinh ngày 29/09/1965 tại Rabat),
 Công chúa Lalla Hasna (sinh ngày 19/11/1967 tại Rabat).

 Vương phi: Salma Bennani (nay là Công chúa Lalla Salma) , kết hôn ngày 21 tháng 3 năm 2002 tại Rabat.
 Con cái:

 Thái tử: Moulay Hassan, sinh ngày 8 tháng 5 năm 2003
 Công chúa Lalla Khadija, sinh ngày 28 tháng 2 năm 2007.

Ngày sinh nhật của nhà vua (21/8) là một ngày lễ quốc gia, tuy nhiên nó đã bị hủy bỏ sau cái chết của người dì của nhà vua vào năm 2014.

Chuyện tình có một không hai

Nhà vua Mohammed VI nổi tiếng thế giới vì chuyện tình có một không hai với Công chúa Lalla Salma Bennani, người làm nhà vua đi ngược lại truyền thống hoàng tộc và thay đổi hiến pháp.

Lalla Salma Bennani vốn chỉ là một thường dân tại Fes (Maroc), là một kỹ sư máy tính. Các câu chuyện kể lại rằng mặc dù được nhà vua, nhưng cô sẽ không kết hôn vì chế độ đa thê tại Maroc. Hoàng gia Alaouite của Maroc theo Hồi giáo vốn có truyền thống đa thê, vị vua thứ hai của triều đại - Ismail ibn Sharif là nhà vua có nhiều con cái nhất thế giới với hơn 500 bà vợ.

Do đó, vua Mohammed VI ban bố Lệnh huỷ bỏ chế độ đa thê trên toàn cõi Maroc. Mohamed VI ra lệnh sửa đổi Hiến pháp, ban hành chế độ một vợ một chồng mặc cho sự ngăn cản từ các thành viên Hoàng gia.

Sau đó, đám cưới của vua và công chúa tiếp tục được tổ chức vào tháng 7 với sự tham gia của 300 cặp đôi khác trên cả nước.

Kể từ ngày kết hôn, Công chúa Lalla Salma Bennani đã trở thành biểu tượng của phụ nữ Maroc. Nhiều phụ nữ nước này nhuộm tóc đỏ để được giống công chúa. Cô từ chối nhận tước hiệu Hoàng hậu. Tuy nhiên, khoảng 2 năm gần đây, công chúa không còn xuất hiện trước công chúng.

Tham khảo

Vua Maroc
Sinh năm 1963
Chính khách Maroc
Bắc Đẩu Bội tinh hạng nhất
Nhân vật còn sống


title: Đền Pantheon

text:
Đền Pantheon là một công trình kiến trúc ở Roma, Ý. Chiếm vị trí nổi bật nhất trong pho sử đền đài La Mã và thế giới là đền Pantheon - "Ngôi đền của mọi vị thần" được xây dựng vào năm 118 - 126 dưới triều vua Hadrianus. Hình thức và quy mô ngôi đền vượt lên tất cả các đền đài có trước đó.

Kiến trúc

Tòa nhà có khối chính hình tròn, mái hình bán cầu lợp bằng một loại đá nhẹ. Đường kính mái 43,2m, đúng bằng chiều cao tòa nhà. Độ lớn của bán cầu này vượt lên mọi loại mái vòm của các công trình được làm từ trước và sau đó gần 20 thế kỷ (tới tận thế kỷ XIX). Tường nhà rất dày (6,3m) với nhiều hốc, vòm ở phần dưới, nhưng khi lên cao thì mỏng dần. Từ đáy vòm trở xuống nhà được chia làm 2 tầng. Tầng dưới cao 13m dùng hàng cột thức Coranh. Tầng trên cao 8,7m chỉ dùng các mảng tường nảy trụ làm bằng đá cẩm thạch. Những mảng tường nảy trụ này hợp làm một với 5 hàng ô cờ được khoét lõm trên vòm trần (gọi là kêxon) tạo nên cảm giác nhẹ nhàng, thư thái. Vòm mái được kết thúc bằng một lỗ tròn đường kính 8,92m - một giải pháp chiếu sáng gây được ấn tượng rất mạnh cho con người trong một không gian cao lồng lộng.
Khác với loại đền Hy Lạp - La Mã thông thường (chỉ là chỗ đặt tượng thờ), đền Pantheon với 1500m2 sàn có sảnh vào sâu tới 14m có 16 cột tròn đường kính 1,5m, cao 14m, trên lợp mái dốc về hai phía. Hai dốc tròn hai bên sảnh đặt tượng Hoàng đế và tượng Marcus Agrippa - nhà kiến trúc, kỹ sư công binh đại tài - bạn của Hoàng đế.
Một điều nữa gây được ấn tượng mạnh là khoảng sân trước đền dài tới 120m, có hàng cột và hiên bao quanh. Với đoàn người từ ngoài xa tiến vào, hiên này thoạt tiên che khuất tòa nhà đồ sộ bên trong. Chỉ sau khi đi qua hàng cột cổng, ngôi đền mới đột ngột hiện ra. Với vật liệu bê tông, gạch nung và đá ốp, bằng những tính toán thông minh và chính xác, đền Pantheon xứng đáng là đỉnh cao của tư duy kỹ thuật thời La Mã cổ đại.

Tham khảo

Địa điểm du lịch tại Roma
Đền La Mã cổ đại
Công trình La Mã cổ đại tại Roma
Vương cung thánh đường tại Ý
Kiến trúc vòm
Công trình tôn giáo thế kỷ 2


title: (24815) 1994 VQ6

text:
{{DISPLAYTITLE:(24815) 1994 VQ6}}

(24815) 1994 VQ6 là một tiểu hành tinh nằm ở rìa trong của vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Seiji Ueda và Hiroshi Kaneda ở Kushiro, Hokkaidō, Nhật Bản, ngày 7 tháng 11 năm 1994.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 24001–25000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1994
Được phát hiện bởi Hiroshi Kaneda
Được phát hiện bởi Seiji Ueda
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Xô viết Karelia–Phần Lan

text:
Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Xô viết Karelia-Phần Lan (;
) là một nước cộng hòa tồn tại trong một khoảng thời gian ngắn của Liên bang Xô viết. Cộng hòa đã tồn tại từ năm 1940 cho đến khi được hợp nhất trở lại vào Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Xô viết Liên bang Nga năm 1956 và được gọi là Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Xô viết Tự trị Karelia.

Lịch sử
Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Xô viết Karelia-Phần Lan được thành lập từ ngày 31 tháng 3 năm 1940, kết hợp Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Xô viết Tự trị Karelia và Cộng hòa Dân chủ Phần Lan (được thành lập trên phần lãnh thổ do Phần Lan nhượng lại trong Chiến tranh Mùa đông theo Hiệp ước Hòa bình Moskva, vốn tên là Eo đất Karelia và Ladoga Karalia, bao gồm cả các thành phố Viipuri và Sortavala). Toàn bộ dân cư Karelia tại vùng được nhượng, tức khoảng 420.000 người đã di tản sang Phần Lan và những người định cư tại đây đến từ những nơi khác thuộc Liên Xô.

Việc thành lập một Cộng hòa mới thuộc Liên bang cho một dân tộc không có dân số lớn và thuần nhất như vậy là điều chưa từng có tiền lệ trong lịch sử Liên bang Xô viết. Một vài nhà lịch sử sau này giải thích rằng việc nâng Xô viết Karelia từ Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Xô viết Tự trị (thuộc CHXHCNXV Liên bang Nga) thành một Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Xô viết là có lý do chính trị, để tạo thuận lợi cho việc sáp nhập lãnh thổ này của Phần Lan một cách dễ dàng và có thể là cả phần còn lại của Phần Lan vào Liên Xô.

Những năm chiến tranh tiếp theo, Phần Lan đã sáp nhập trở lại lãnh thổ bị mất năm 1940; và đã chiếm giữ hầu hết các vùng đất của Karelia thuộc Liên Xô từ trước năm 1940, gồm cả thủ phủ Petrozavodsk (Petroskoi). Năm 1944, Liên Xô đã đoạt lại khu vực này, Phần Lan đã công nhận điều này trong Thỏa thuận Đình chiến Moskva và Hiệp định Hòa bình Paris năm 1947. Người Karelia gốc Phần Lan lại một lần nữa di tản

Vào tháng 12 năm 1944, Eo đất Karelia cùng thành phố Viiborg (Viipuri) được chuyển từ CHXHCNXV Karelia-Phần Lan sang tỉnh Leningrad của CHXHCNXV Liên bang Nga, nhưng Lagoda Karelia vẫn là một phần của cộng hòa.

Ngày 16 tháng 7 năm 1956, cộng hòa đã sáp nhập vào CHXHCN Liên bang Nga và trở thành CHXHCNXV Tự trị Karelia. Việc di chuyển này có lẽ là sự giải thích cho bối cảnh tổng quan mang tính cải thiện thời hậu chiến của mối quan hệ Phần Lan-Xô viết, bao gồm cả việc Liên Xô quay trở lại Căn cứ Hải quân Porkala tại lãnh thổ được cho thuê với đầy đủ chủ quyền thuộc Phần Lan (tháng 1 năm 1956) và việc cho thuê Đảo Maly Vysotsky và việc Liên Xô trao trả phần lãnh thổ đã chiếm năm 1940 và 1944 tại Kênh Saimaa cho Phần Lan (1963).

Việc bãi bỏ CHXHCN Xô viết Karelia-Phần Lan năm 1956 là trường hợp duy nhất trong lịch sử Liên Xô (1922-1991) khi một thành viên Liên Xô chuyển thành một cộng hòa khác. Cùng với sự sụp đổ của Liên Xô, CHXHCNXV Tự trị Karelia trở thành Cộng hòa Karelia thuộc Liên bang Nga vào ngày 13 tháng 11 năm 1991.

Chính trị
Chủ tịch của Xô viết Tối cao Karelia-Phần Lan (1940-1956) là Otto Wille Kuusinen, một người cộng sản Phần Lan. Trong cộng hòa cũng tồn tại một Đảng Cộng sản Karelia-Phần Lan do G.N. Kupriyanov lãnh đạo trong thập niên 1940. Yuri Andropov đã giữ chức bí thư thứ nhất Đoàn Thanh niên Komsomol tại cộng hòa trong vài năm.

Chủ tịch Xô viết Tối cao

Chủ tịch Đoàn chủ tịch Xô viết Tối cao

Chủ tịch Hội đồng Ủy viên Nhân dân (từ 1946-Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng)

Tham khảo

Karelia
Lịch sử Phần Lan
Cựu quốc gia châu Âu
Cộng hòa Karelia
Cựu quốc gia châu Á
Khối phía Đông
Phần Lan thế kỷ 20
Chiến tranh Liên Xô–Phần Lan


title: Berny-Rivière

text:
Berny-Rivière là một xã ở tỉnh Aisne, vùng Hauts-de-France thuộc miền bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Aisne

Tham khảo

Bernyriviere


title: 12607 Alcaeus

text:
12607 Alcaeus là một tiểu hành tinh vành đai chính với chu kỳ quỹ đạo là 1578.7876893 ngày (4.32 năm).

Nó được phát hiện ngày 24 tháng 9 năm 1960.

Tênd after Alcaeus (ca. 620 BC-ca. 580 BC), who was a Greek poet from the island of Lesbos. His songs are as famous as those of Sappho. Many of his songs were translated into Latin và influenced Theocrites và Horace.

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1960


title: Farrakka Barrage Township

text:
Farrakka Barrage Township là một thị trấn thống kê (census town) của quận Murshidabad thuộc bang Tây Bengal, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Farrakka Barrage Township có dân số 21.794 người. Phái nam chiếm 52% tổng số dân và phái nữ chiếm 48%. Farrakka Barrage Township có tỷ lệ 68% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 73%, và tỷ lệ cho phái nữ là 63%. Tại Farrakka Barrage Township, 13% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang West Bengal


title: Tipula calaveras

text:
Tipula calaveras là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng sinh thái Nearctic.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Besano

text:
Besano là một đô thị và thị xã của Ý. Đô thị này thuộc tỉnh Varese trong vùng Lombardia. Besano có diện tích km2, dân số theo ước tính năm 2010 của Viện thống kê quốc gia Ý là người.
Các đơn vị dân cư:
Đô thị Besano giáp với các đô thị:

Tham khảo

Đô thị tỉnh Varese
Thành phố và thị trấn ở Lombardia


title: Niederdürenbach

text:
Niederdürenbach là một đô thị thuộc huyện Ahrweiler, bang Rheinland-Pfalz, phía tây nước Đức. Đô thị Niederdürenbach có diện tích 6,82 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 1015 người.

Tham khảo


title: Holyoke, Massachusetts

text:
Holyoke, Massachusetts là một thành phố thuộc quận Hampden trong tiểu bang thịnh vượng chung Massachusetts, Hoa Kỳ. Thành phố có tổng diện tích km², trong đó diện tích đất là km². Theo điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2010, thành phố có dân số 39.880 người.
Holyoke tọa lạc giữa bờ tây của sông Connecticut và dãy núi Tom Range. Với cự ly chỉ có 8 dặm về phía bắc của thành phố chính Springfield, Holyoke được coi là một phần của vùng đô thị Springfield - một trong hai vùng đô thị chính trong Thịnh vượng chung của tiểu bang Massachusetts. Thành phố của Holyoke được đặt tên cho Elizur Holyoke, một Springfielder người đầu tiên khám phá các khu vực vào năm 1664.

Holyoke là một trong những cộng đồng công nghiệp có quy hoạch đầu tiên tại Hoa Kỳ. Từ cuối thế kỷ 19 cho đến giữa thế kỷ 20, Holyoke là nơi sản xuất giấy lớn nhất thế giới. Holyoke hệ thống kênh đào phức tạp, một hệ thống kênh mương được xây dựng để giấy điện và nhà máy dệt, phân biệt từ các thành phố sông Connecticut. Holyoke có biệt danh Thành phố giấy do danh tiếng của nó như là sản xuất giấy lớn nhất thế giới.
Môn bóng chuyền được tạo ra ở Holyoke năm 1895. Sảng danh vọng bóng chuyền nằm ở đó.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thành phố của Massachusetts
Holyoke, Massachusetts


title: Monica Bellucci

text:
Monica Anna Maria Bellucci (; sinh ngày 30 tháng 9 năm 1964) là một diễn viên và người mẫu Ý. Bellucci khởi nghiệp là một người mẫu thời trang cho Dolce & Gabbana cùng Christian Dior S.A. trước khi lấn sân sang mảng điện ảnh Ý và sau đó là xuất hiện trong các bộ phim Mỹ và Pháp.

Bà có lẽ được khán giả Mỹ biết đến nhiều nhất với vai diễn Persephone trong các bộ phim khoa học viễn tưởng năm 2003 Ma trận 2 và 3. Bà cũng đóng vai cô dâu của Dracula trong bộ phim tình cảm Bram Stoker's Dracula (1992) đạo diễn bởi Francis Ford Coppola, Malèna Scordia trong bộ phim tình cảm lãng mạn tiếng Ý Malèna (2000), Alex trong bộ phim nghệ thuật kinh dị gây tranh cãi Irréversible (2002) của Gaspar Noé và Maria Madalena trong bộ phim Kinh Thánh của Mel Gibson mang tên Cuộc thương khó của Giêsu (2004). Sau đó, bà đóng vai một Bond girl trong Spectre của loạt phim về James Bond vào năm 2015.

Đầu đời
Bellucci sinh ngày 30 tháng 9 năm 1964 tại Città di Castello, Umbria, Ý, bà là con một của Brunella Briganti và Pasquale Bellucci và lớn lên ở Lama thuộc San Giustino.

Sự nghiệp

Người mẫu
Monica Bellucci bắt đầu sự nghiệp người mẫu từ năm 13 tuổi bằng cách tạo dáng cho một người đam mê ảnh địa phương. Năm 1988, Bellucci rời Khoa Luật tại Đại học Perugia rồi chuyển đến một trong những kinh đô thời trang của châu Âu – Milano – ở đây bà ký hợp đồng với Elite Model Management. Đến năm 1989, nổi lên trong làng thời trang Paris và vượt qua Đại Tây Dương để đến Thành phố New York. Bà chụp cho Dolce & Gabbana, tạp chí Pháp Elle cùng nhiều thương hiệu và tạp chí khác. ừ Năm ấy, Bellucci chuyển sang diễn xuất và bắt đầu tham gia các lớp diễn. Trong số xuất bản tháng 2 năm 2001 của tờ Esquire trên Desire, Bellucci đã xuất hiện trên trang bìa và trong một bài viết về năm giác quan.

Năm 2003, bà xuất hiện trên tờ Maxim. Men's Health xếp bà ở vị trí 21 trong danh sách "100 phụ nữ nóng bỏng nhất mọi thời đại". AskMen đặt cho bà danh hiệu người phụ nữ đáng khao khát nhất năm 2002. Theo hai tờ báo quốc gia, bà được coi là một biểu tượng sex của Ý.

Năm 2004, khi đang mang thai con gái Deva, Bellucci đã chụp ảnh khỏa thân cho tạp chí Ý Vanity Fair để phản đối việc luật pháp Ý hạn chế việc cung cấp điều trị sinh sản cho các cặp vợ chồng dị tính và loại trừ phụ nữ độc thân hoặc các cặp đồng giới, hạn chế sử dụng phôi nhân tạo, cấm hiến tinh trùng với trứng và giới hạn chỉ được tạo tối đa ba phôi được bằng kỹ thuật trong ống nghiệm. Bà chụp ảnh mang thai và bán khỏa thân một lần nữa trong số ra tháng 4 năm 2010. Từ năm 2006 đến 2010, Bellucci là gương mặt đại diện cho hàng loạt sản phẩm của Dior.

Năm 2005, bà là một trong ba gương mặt đại diện trên các trang bìa của tờ Elle nhân kỉ niệm 60 năm ra đời tạp chí này cùng với Sophie Marceau và Laetitia Casta.

Năm 2012, bà trở thành gương mặt mới của thương hiệu Dolce & Gabbana. Bà được quản lý bởi Elite+ tại Thành phố New York. Bellucci đã ký hợp đồng với D'management Group tại Milano và Storm Management tại Luân Đôn. Bellucci cũng làm người mẫu cho GQ Italia vào tháng 2 năm 2016.

Bellucci đã đi trên sàn diễn Tuần lễ thời trang Milano Xuân – Hè 2019 cho Dolce và Gabbana. Tham gia cùng bà gồm có Isabella Rossellini, Eva Herzigová và Helena Christensen, tiếp tục dòng siêu mẫu thập niên 90 trở lại với ánh hào quang của thời trang.

Diễn viên

Bellucci bắt đầu sự nghiệp điện ảnh vào đầu thập niên 1990. Bà hóa thân vào một số vai nhỏ như nhân vật Francesca trong bộ phim La Riffa (1991) hay cô dâu của Dracula trong Bram Stoker's Dracula (1992) – đây cũng là bộ phim đầu tiên bà xuất hiện với khán giả Mỹ. Năm 1996, bà được đề cử cho Giải César ở hạng mục nữ diễn viên phụ xuất sắc nhất với vai Lisa trong L'Appartement và củng cố vị trí diễn viên của bà. Bà được biết đến và phổ biến với khán giả trên toàn thế giới sau các vai diễn của mình trong Malèna (2000), Le Pacte des loups (2001) và Irréversible (2002). Monica từng xuất hiện trong hai bộ phim quảng cáo thập niên 1990 cho Dolce & Gabbana của đạo diễn là Giuseppe Tornatore, đây cũng chính là người đã đạo diễn phim Malèna.

Bà từng tham gia nhiều bộ phim châu Âu và Hollywood như Nước mắt Mặt Trời (2003), Ma trận 2 (2003), Cuộc thương khó của Giêsu (2004), Anh em nhà Grimm (2005), Le Deuxième Souffle (2007), Nhiệm vụ bất đắc dĩ (2007), Ne te retourne pas (2009) và Phù thủy tập sự (2010).

Bà được cho là đã được phát hiện thủ vai chính trị gia người Ấn Độ Sonia Gandhi trong bộ phim tiểu sử Sonia, dự định ban đầu được phát hành vào năm 2007 nhưng đã bị hoãn. Bellucci lồng tiếng cho bản thân trong các bản phát hành tiếng Pháp và tiếng Ý của bộ phim Nhiệm vụ bất đắc dĩ (2007). Bà cũng lồng tiếng cho Kaileena trong trò chơi điện tử Prince of Persia: Warrior Inside và cho Cappy trong phiên bản tiếng Pháp của bộ phim hoạt hình năm 2005 mang tên Robots.

Ở tuổi 50, bà trở thành Bond girl lớn tuổi nhất trong loạt phim James Bond khi thủ vai Lucia Sciarra trong Spectre (2015). Năm 2018, Monica xuất hiện với tư cách là Nữ hoàng hút linh hồn của thế giới ngầm trong bộ phim Úc Nekrotronic.

Đời tư
Bellucci kết hôn với nhiếp ảnh gia người Ý Claudio Carlos Basso vào năm 1990; họ ly hôn sau 18 tháng chung sống.

Bellucci gặp diễn viên người Pháp Vincent Cassel năm 1996 khi cả hai cùng xuất hiện trong bộ phim L'appartement. Cả hai cùng đóng chung với nhau trong năm bộ phim. Bellucci và Cassel tổ chức lễ cưới vào năm 1999 và có hai người con: Deva (sinh 2004) và Léonie (sinh 2010). Cặp đôi công bố việc ly hôn vào ngày 26 tháng 8 năm 2013.

Bà từng nói: "Tôi là người theo thuyết bất khả tri, mặc dù tôi tôn trọng và quan tâm đến tất cả các tôn giáo. Nếu có điều gì đó tôi tin vào thì đó là một năng lượng bí ẩn; một năng lượng lấp đầy các đại dương khi có thủy triều, một năng lượng hợp nhất thiên nhiên và chúng sinh."

Năm 2009, Bellucci ký một bản kiến nghị ủng hộ đạo diễn Roman Polanski để kêu gọi thả tự do sau khi ông bị giam giữ vì cáo buộc về tội đánh thuốc mê và cưỡng hiếp một bé gái 13 tuổi vào năm 1977.

Bellucci thông thạo tiếng Ý, tiếng Anh, tiếng Pháp và tiếng Tây Ban Nha. Bà cũng học tiếng Aram cho vai diễn của mình trong Cuộc thương khó của Giêsu và tiếng Ba Tư để tham gia bộ phim Fasle Kargadan của đạo diễn người Iran Bahman Ghobadi.

Danh sách phim

Điện ảnh

Truyền hình

Trò chơi điện tử

2020 film the man who sold his skin (Soraya Waldy)

Lồng tiếng

Giải thưởng và đề cử

Chú thích

Liên kết ngoài

Nữ diễn viên Ý
Nữ người mẫu Ý
Nhân vật còn sống
Sinh năm 1964
James Bond


title: Các tiểu bang Trung Đông Bắc

text:
Các tiểu bang Trung Đông Bắc Hoa Kỳ (tiếng Anh: East North Central States) hình thành một trong số chín phân vùng địa lý của Hoa Kỳ, được Cục điều tra dân số Hoa Kỳ chính thức công nhận.

Phân vùng này gồm có 5 tiểu bang: Illinois, Indiana, Michigan, Ohio, và Wisconsin. Nó là một trong hai phân vùng được sử dụng để xếp loại vùng địa lý có tên gọi là "Trung Tây"; phân vùng kia là Các tiểu bang Trung Tây Bắc (hay các tiểu bang Đại Bình nguyên Hoa Kỳ). Vùng này gần như trùng với khu vực của Lãnh thổ Tây Bắc, trừ một phần của Minnesota.

Phân vùng Trung Đông Bắc được định dạng cao là khu vực sản xuất với tên gọi "Manufacturing Belt" (nghĩa là Vùng Vành đai Sản xuất) mặc dù cái tên này cũng còn dùng với ý nghĩa bao gồm cả phần trên của tiểu bang New York và phía tây Pennsylvania. Các tên khác để chỉ phân vùng này còn có Vùng Ngũ Đại Hồ (Bắc Mỹ) (mặc dù tên như vậy thường được dùng để chỉ tất cả các tiểu bang và các tỉnh của Canada có ranh giới với Ngũ Đại Hồ, vì thế bao gồm cả tiểu bang New York, Pennsylvania, Minnesota và Ontario) và "Bắc Duyên hải".

Tham khảo

Trung Tây Hoa Kỳ
Vùng của Hoa Kỳ
Ngũ Đại Hồ


title: Ghostscript

text:
Ghostscript là một thư viện phần mềm để thao tác với các file Postscript và PDF.

Bản quyền của Ghostscript thuộc về Artiflex Software Inc., tuy vậy vẫn có GPL Ghostscript là phần mềm tự do phát hành với giấy phép GPL của GNU.

Ngoài ra còn có AFPL Ghostscript phát hành dưới giấy phép AFPL (hạn chế hơn giấy phép GPL).

Thành phần
Ghostscript bao gồm:
 Một trình thông dịch ngôn ngữ Postscript và định dạng PDF
 Một bộ thư viện viết bằng ngôn ngữ C thực hiện các nhiệm vụ cơ bản (hiển thị, nén/giải nén,...) của các định dạng PS và PDF.
 Các thủ tục chuyển đổi qua lại giữa PS và PDF.

GSview

GSview là giao diện của Ghostscript, thường được dùng như phần mềm xem file PS và PDF trong môi trường Windows. Phiên bản hiện hành của GSview (tính đến 18 tháng 11 năm 2007) là 4.9. Ta cần cài đặt Ghostscript trước GSview.

Chú thích

Phần mềm tự do
Postscript
Phần mềm đa nền tảng


title: Oenopota cinerea

text:
Oenopota cinerea là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Conidae, họ ốc cối.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Oenopota
Động vật được mô tả năm 1842


title: Lạc Việt (định hướng)

text:
Lạc Việt có thể chỉ đến:
 Lạc Việt là tên gọi của một trong các dân tộc Việt trong nhóm Bách Việt.
 Từ điển Lạc Việt là một từ điển của Công ty Cổ phần Tin học Lạc Việt


title: 27 Club

text:
27 Club (Câu lạc bộ 27 hoặc Câu lạc bộ tuổi 27), đôi khi còn được gọi là Forever 27 Club (Câu lạc bộ mãi mãi tuổi 27) là tên một nhóm các nghệ sĩ nhạc rock và blues nổi tiếng qua đời ở tuổi 27, đôi khi trong những hoàn cảnh bí ẩn. Những nghệ sĩ này qua đời ở quãng thời gian trước và sau sinh nhật lần thứ 27 của họ một năm. Bốn nghệ sĩ nổi tiếng đầu tiên của 27 Club là Brian Jones, Jimi Hendrix, Janis Joplin và Jim Morrison, cả bốn qua đời trong khoảng thời gian từ 1969 đến 1971. Năm 1994 trưởng nhóm Nirvana là Kurt Cobain cũng qua đời ở tuổi 27, theo cuốn sách Heavier Than Heaven thì khi Cobain qua đời chị của anh đã nói rằng dường như ngay từ khi còn nhỏ Kurt đã đề cập đến nguyện vọng trở thành một người của 27 Club.

Dưới đây là một số ca sĩ, nhạc sĩ khác cũng qua đời ở tuổi 27. Người viết tiểu sử cho Kurt Cobain là Charles R. Cross đã phải nói rằng: "Số nghệ sĩ qua đời ở tuổi 27 là thực sự đáng chú ý. Mặc dù con người ra đi ở mọi lứa tuổi, nhưng xét về mặt thống kê, ở tuổi 27 số nhạc sĩ qua đời là cao hơn hẳn".

Xem thêm
 Danh sách những người chết trẻ nổi tiếng
 Chu kỳ Sao Thổ

Tham khảo

Liên kết ngoài
 50 điều tồi tệ nhất từng xảy đến với âm nhạc  - Bài trên tạp chí Blender
 Trang web và sách nói về 27 Club

Lời nguyền


title: Alchemy: Dire Straits Live

text:
Alchemy: Dire Straits Live là album thứ năm của ban nhạc rock Dire Straits đến từ Vương quốc Anh, phát hành vào năm 1984. Trong album này có những bài đang nổi tiếng của họ, nhưng hơi khác so với những bài đã phát hành từ trước mà được thu trong phòng thu âm và có thêm một chút ngẫu hứng khi biểu diễn. Album này là album hay nhất trong số các album thu trực tiếp ngoài trời.

Danh sách các bài trong album
(các bài đều bởi Mark Knopflert)

"Once Upon a Time in the West" – 13:01
"Expresso Love" [CD only] – 5:45
"Romeo and Juliet" – 8:17
"Love Over Gold" – 3:27
"Private Investigations" – 7:34
"Sultans of Swing" – 10:54
"Two Young Lovers Intro: The Carousel Waltz" – 4:49
"Tunnel of Love" – 14:29
"Telegraph Road" – 13:37
"Solid Rock" – 6:01
"Going Home: Theme of the Local Hero" – 6:05

Mặc dù những bài này có trong album, nhưng chúng không phải là các bài hát đã được trình diễn trong một đêm. Album là một bộ sưu tập những phần trích từ LIVE show được thu âm ngay tại sân Hammersmith Odeon của London.

Tham gia
Dire Straits
Mark Knopfler - ghi ta, hát
Alan Clark - keyboard
John Illsley - ghi ta bass
Hal Lindes - ghi ta
Terry Williams - trống

Người tham gia thêm
Mel Collins - saxophone
Joop de Korte - bộ gõ
Tommy Mandel - keyboard

Sản xuất
Nhà sản xuất: Mark Knopfler
Kỹ thuật: Mike McKenna, Nigel Walker
Hòa âm: Nigel Walker
Trợ lý âm thanh: Jeremy Allom
Nghệ thuật: Brett Whiteley

Vị trí bình bầu trong các bảng xếp hạng
Album - Billboard (North America)

Tham khảo

Album của Dire Straits
Album trực tiếp năm 1984


title: Botryonopa musella

text:
Botryonopa musella là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Gestro miêu tả khoa học năm 1917.

Chú thích

Tham khảo

Botryonopa


title: Sadeillan

text:
Sadeillan  là một xã thuộc tỉnh Gers trong vùng Occitanie tây nam nước Pháp. Xã này có độ cao trung bình 279 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Gers


title: Gareth Porter

text:
Gareth Porter (sinh 18 tháng 6 năm 1942 tại Independence, Kansas) là một sử gia, nhà báo điều tra, và nhà phân tích về các chính sách ngoại giao của Hoa Kỳ. Là một người chống sự tham gia của Hoa Kỳ trong chiến tranh tại Đông Nam Á, khu vực Balkan, và Trung Đông, ông đã viết về các giải pháp ngoại giao để chấm dứt hay ngăn ngừa chiến tranh tại Triều Tiên, Việt Nam, Campuchia, Lào, Bosnia, Serbia, Kuwait, Iraq và Iran. Ông cũng là tác giả của tập sử về lịch sử và nguồn gốc của Chiến tranh Việt Nam, Perils of Dominance: Imbalance of Power and the Road to War in Vietnam.

Sự nghiệp
Porter tốt nghiệp Đại học Illinois, nhận bằng thạc sĩ (Master) trong lĩnh vực chính trị quốc tế từ Đại học Chicago và bằng tiến sĩ (Ph.D.) trong lĩnh vực chính trị Đông Nam Á từ Đại học Cornell.

Trong thời chiến tranh Việt Nam, Gareth Porter là phóng viên thường vụ tại Sài Gòn cho hãng thông tấn Dispatch News Service International và sau đó là đồng giám đốc của Indochina Resource Center, một tổ chức nghiên cứu và giáo dục phản chiến có trụ sở tại Washington, D.C.. Ông dạy môn nghiên cứu quốc tế tại City College of New York và American University trong thời kỳ 1982-90.

Porter đã thường xuyên viết phân tích tin tức về các diễn biến chính trị, ngoại giao và quân sự trong các xung đột Trung Đông cho hãng thông tấn Inter Press Service. Ông là nhà báo đầu tiên viết chi tiết về đề xuất ngoại giao bí mật của Iran đối với Hoa Kỳ trong năm 2003, và đã xuất bản một bài phân tích sâu xa về chiến lược rút lui tại Iraq.

Tranh cãi
Gareth Porter đã phủ nhận lý do chính mà Tổng thống Richard Nixon đưa ra trong năm 1969 để duy trì cuộc chiến tại Việt Nam, và đã lập luận rằng sẽ không có cuộc "tắm máu" (bloodbath) do cộng sản gây ra ở miền Nam Việt Nam sau khi Hoa Kỳ rút quân. Ông cũng đã viết một loạt bài báo và chuyên khảo về lập luận tắm máu này.

Chuyên khảo đầu tiên của ông là The Myth of the Bloodbath: North Vietnam’s Land Reform Reconsidered ("Huyền thoại Tắm máu: Xét lại Cuộc cải cách ruộng đất ở Bắc Việt") trong năm 1973. Ông phủ nhận các miêu tả về vụ giết người hàng loạt ở Việt Nam Dân chủ Cộng hòa trong cuộc cải cách ruộng đất của Hoàng Văn Chí và Bernard Fall và các tác giả khác. Porter cho rằng chỉ có vài trăm người bị chết chứ không phải cả chục hay cả trăm ngàn người bị giết. Các lập luận của ông bị vài người chỉ trích phủ nhận trong những điều trần trước Quốc hội. Gareth Porter đã trả lời các người chỉ trích trong một cuộc điều trần khác.

Ông cũng viết một bản trình bày chi tiết trong năm 1974 mà trong đó ông phủ nhận bản tường thuật của Douglas Pike về vụ Thảm sát tại Huế của quân đội Việt Nam Dân chủ Cộng hòa trong Sự kiện Tết Mậu Thân. Porter cho rằng Pike đã sửa đổi các con số chính thức về tổn thất nhân mạng thường dân trong trận chiến tại Huế, chủ yếu là do pháo bom của Mỹ, để đi đến con số 4.000 thường dân bị Việt Cộng tàn sát, và rằng giả thuyết của Pike về chính sách của Cộng sản trong cuộc chiếm giữ Huế mâu thuẫn với tài liệu của cộng sản bị tịch thu và các bằng chứng khác.

Năm 1976-77, Gareth Porter tiếp tục phủ nhận lập luận đổ máu khi ông bác bỏ các tường thuật ban đầu về việc giết người hàng loạt của chế độ Khmer Đỏ của Pol Pot tại Campuchia. Với George Hildebrand ông viết một quyển sách với tựa đề Cambodia: Starvation and Revolution, trong đó ông chấp nhận lập luận của Pol Pot về lý do phải trục xuất hàng triệu người ra khỏi Phnom Penh và các thành phố khác. Các người chỉ trích nói rằng quyền sách đã dùng nguồn từ chính các tuyên bố chính thức của chế độ Khmer Đỏ. Trước Quốc hội vào tháng 5 năm 1977, ông nói "khái niệm rằng các nhà lãnh đạo của nước Kampuchea Dân chủ đã chấp nhận và thực hiện một chính sách tiêu diệt một giai cấp" là "một huyền thoại được bồi dưỡng bởi những tác giả của mấy cuốn sách Readers Digest" Dân biểu Stephen J. Solarz sửng sốt với lời nói này của Porter và đã so sánh Porter với những người phủ nhận cuộc tàn sát 6 triệu người Do Thái của Đức Quốc xã trong cuộc Holocaust. Gareth Porter bác bỏ so sánh này.

Tác phẩm

 A Peace Denied (1975) – Phân tích về cuộc đàm phán và sự thi hành Hiệp định Paris 1973.
 Cambodia: Starvation and Revolution (1976) - Quyền sách này bác bỏ các cáo buộc giết người hàng loạt bởi chế độ Khmer Đỏ của Pol Pot tại Campuchia.
 Vietnam: A History in Documents (1981) – Porter originally edited this documentary history of the war in a two-volume hardcover edition published in 1979, and it was reissued in paperback under the above-mentioned title.
 Vietnam: the Politics of Bureaucratic Socialism (1993)
 Perils of Dominance: Imbalance of Power and the Road to War in Vietnam  (2005) – This book challenges the liberal interpretation that the Vietnam war was the result of exaggeration of the Communist threat, and emphasizes the role of overconfidence that came with a decisive U.S. power advantage over the Liên Xô và Trung Quốc. Historian Andrew Bacevich, reviewing Perils of Dominance in The Nation, called it "without a doubt, the most important contribution to the history of U.S. national security policy to appear in the past decade."

Chú thích

Liên kết ngoài
 Stories by Gareth Porter  for the news agency Inter Press Service
 Interview with Gareth Porter at Talk Nation Radio
 The Myth of the Hue Massacre, Herman, Edward and Porter, Gareth (1975), Ramparts (May-tháng 6 năm 1975)

Nhà sử học Mỹ
Sinh năm 1942
Nhà báo Mỹ
Nhân vật chống chiến tranh Việt Nam
Nhân vật còn sống


title: Litoria leucova

text:
Litoria leucova (tên tiếng Anh: West Sepik Treefrog) là một loài ếch thuộc họ Pelodryadidae.
Đây là loài đặc hữu của Papua New Guinea.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và sông ngòi.

Chú thích

Tham khảo

 Richards, S. & Allison, A. 2004. Litoria leucova. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 7 năm 2007.
L
Động vật lưỡng cư Papua New Guinea


title: Poa leioclada

text:
Poa leioclada là một loài cỏ thuộc họ Poaceae.
Loài này chỉ có ở Ecuador.

Chú thích

Tham khảo

 Laegaard, S. & Pitman, N. 2004. Poa leioclada. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 7 năm 2007.

leioclada
Thực vật Ecuador


title: Vùng Mandalay

text:
Vùng Mandalay là một vùng hành chính của Myanmar, nằm chính giữa đất nước, giáp với Vùng Sagaing và Vùng Magway ở phía tây, Bang Shan ở phía đông, Vùng Bago và Bang Kayin ở phía Nam.

Cả vùng rộng 37.023 km², được chia thành 30 huyện. Các huyện nhóm thành 7 thành phố và nhóm huyện. Các huyện lại được chia thành hơn 3000 xã, phường. Thủ phủ vùng là thành phố Mandalay. Thủ đô Naypyidaw của Myanma cũng ở trong vùng này.

Vùng Mandalay có dân số là 6.442.000 người. Người Miến chiếm đa số. Ngoài ra ở vùng này còn có nhiều người gốc Ấn Độ, người Hoa, người Anh-Miến, và các dân tộc thiểu số khác của Myanmar.

Mandalay là một trung tâm kinh tế quan trọng của đất nước Myanmar. Nông sản chính bao gồm gạo, ngô, lạc, vừng, các loại rau, bông. Lâm sản chính là gỗ tếch và các loại gỗ cứng khác. Công nghiệp chủ yếu là công nghiệp nhẹ sản xuất rượu bia, đường, dệt và chế tác đá quý. Ngành du lịch là một ngành kinh tế quan trọng dựa vào rất nhiều di tích lịch sử và văn hóa trong vùng như Mandalay, Amarapura, Bagan, Pyin U Lwin, Núi Popa, và Ava.

Tham khảo

Mandalay


title: Perdita lunulata

text:
Perdita lunulata là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Timberlake mô tả khoa học năm 1962.

Chú thích

Tham khảo

Perdita
Động vật được mô tả năm 1962


title: Alternanthera nesiotes

text:
Alternanthera nesiotes là một loài thực vật]] thuộc họ Amaranthaceae. Đây là loài đặc hữu của Ecuador.

Chú thích

Tham khảo

 Tye, A. 2000. Alternanthera nesiotes. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Ecuador
Chi Rau rệu


title: HMS Chaser (D32)

text:
HMS Chaser (D32), nguyên là tàu sân bay hộ tống USS Breton (CVE-10) (ký hiệu lườn ban đầu AVG-10 và rồi là ACV-10) của Hải quân Hoa Kỳ thuộc lớp Bogue, được chuyển cho Hải quân Hoàng gia Anh Quốc, và đã phục vụ trong Chiến tranh Thế giới thứ hai. Sau chiến tranh nó được hoàn trả cho Mỹ, được bán để hoạt động cho hàng hải thương mại tư nhân, được đổi tên thành Aagtekerk và sau đó là E Yung, và cuối cùng bị tháo dỡ vào năm 1973 tại Đài Loan.

Thiết kế – Chế tạo – Chuyển giao
Nó được đặt lườn vào ngày 28 tháng 6 năm 1941 như một tàu hàng kiểu C3-S-A1 theo hợp đồng với Ủy ban Hàng hải Hoa Kỳ; được chế tạo bởi hãng Ingalls Shipbuilding tại Pascagoula, Mississippi. Con tàu được Hải quân Hoa Kỳ đưa ra hoạt động vào ngày 9 tháng 4 năm 1943 dưới tên gọi USS Breton (CVE-10), nhưng đồng thời lại được chuyển cho Anh Quốc theo chương trình Cho thuê-cho mượn cùng ngày hôm đó. Nó được đổi tên thành HMS Chaser (D32) và đưa ra hoạt động cùng Hải quân Hoàng gia như một chiếc thuộc lớp tàu sân bay hộ tống Attacker.

Lịch sử hoạt động
Chaser được phân công hoạt động trong vai trò hộ tống cho các đoàn tàu vận tải trên các tuyến đường hàng hải Bắc Cực, và đã giúp đánh chìm tàu ngầm Đức U-472 vào ngày 4 tháng 3 năm 1944 cùng các chiếc U-366 và U-973 trong hai ngày tiếp theo.

Chiếc tàu sân bay hộ tống được chính thứ hoàn trả cho Hoa Kỳ vào ngày 12 tháng 5 năm 1946, rồi được bán để hoạt động cho hàng hải thương mại tư nhân vào ngày 20 tháng 12 năm 1946 dưới tên gọi Aagtekerk. Con tàu được đổi tên thành E Yung vào năm 1967. Nó bị hư hại nặng do một vụ hỏa hoạn vào ngày 3 tháng 12 năm 1972, và bị tháo dỡ tại Cao Hùng, Đài Loan không lâu sau đó.

Tham khảo

 Bài này có các trích dẫn từ nguồn :en:Dictionary of American Naval Fighting Ships thuộc phạm vi công cộng.

Lớp tàu sân bay hộ tống Bogue
Lớp tàu sân bay hộ tống Attacker
Tàu sân bay hộ tống của Hải quân Hoàng gia Anh
Tàu sân bay hộ tống trong Thế Chiến II


title: 683 Lanzia

text:
683 Lanzia

683 Lanzia là một tiểu hành tinh ở vành đai chính. Nó được Max Wolf phát hiện ngày 23.7.1909 ở Heidelberg, và được đặt theo tên Heinrich Lanz, kỹ nghệ gia người Đức đã cung cấp vốn để thành lập Viện Hàn lâm Khoa học Heidelberg †

Tham khảo

Liên kết ngoài
Orbital simulation from JPL (Java) / Ephemeris
 Phát hiện Circumstances: Numbered Minor Planets

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1909
Được phát hiện bởi Max Wolf


title: Tấn Hoàn công

text:
Tấn Hoàn công (chữ Hán: 晋桓公, cai trị: 394 TCN – 378 TCN hoặc 388 TCN - 369 TCN), hay Tấn Hiếu công (晋孝公), tên thật là Cơ Kỳ (姬颀), là vị vua thứ 39 của nước Tấn - chư hầu nhà Chu trong lịch sử Trung Quốc.

Tấn Hoàn công là con của Tấn Liệt công – vua thứ 38 nước Tấn. Sau khi Liệt công mất, Cơ Kỳ lên nối ngôi, tức là Tấn Hoàn công.

Vua Tấn khi đó rất suy yếu. Ba nước Hàn, Triệu, Ngụy vốn là đại phu nước Tấn đã được vua Chu thiên tử thừa nhận là chư hầu.

Về thời điểm kết thúc ngôi vua của Tấn Hiếu công, các tài liệu ghi không thống nhất. Sử ký Tư Mã Thiên ghi ông ở ngôi 18 năm, mất khoảng năm 378 TCN. Niên biểu lịch sử Trung Quốc của Phương Thi Danh xác định năm ở ngôi cuối cùng của ông là 369 TCN. Con ông là Cơ Câu Tửu lên nối ngôi, tức là Tấn Tĩnh công.

Xem thêm
 Tấn Tĩnh công
 Tấn Liệt công

Tham khảo
 Sử ký Tư Mã Thiên, các thiên:
 Tấn thế gia
 Triệu thế gia
 Phương Thi Danh (2001), Niên biểu lịch sử Trung Quốc, Nhà xuất bản Thế giới

Chú thích

Vua nước Tấn
Năm sinh thiếu
Mất năm 378 TCN
Mất năm 369 TCN


title: Valmont, Moselle

text:
Valmont là một xã trong vùng Grand Est, thuộc tỉnh Moselle, quận Forbach, tổng Saint-Avold 1. Tọa độ địa lý của xã là 49° 05' vĩ độ bắc, 06° 41' kinh độ đông. Valmont nằm trên độ cao trung bình là 321 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 246 mét và điểm cao nhất là 387 mét. Xã có diện tích 9,24 km², dân số vào thời điểm 1999 là 3144 người; mật độ dân số là 340 người/km².

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Xã của Moselle


title: Physalaemus rupestris

text:
Physalaemus rupestris là một loài ếch trong họ Leptodactylidae. Chúng là loài đặc hữu của Brasil.
Môi trường sống tự nhiên của nó là các khu rừng vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và sông có nước theo mùa. Loài này đang bị đe dọa do mất môi trường sống.

Nguồn
 Nascimento, L.B. & Pimenta, B. 2004. Physalaemus rupestris. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 7 năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

Physalaemus
Động vật đặc hữu Brasil


title: Erronea

text:
Erronea là một chi ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Cypraeidae, họ ốc sứ

Các loài
Các loài thuộc chi Erronea bao gồm:
 Erronea adusta (Lamarck, 1810)
 Erronea caurica (Linnaeus)
 Erronea cylindrica (Born 1778)
 Erronea errones (Linnaeus)
 Erronea hungerfordi (Sowerby III, 1888)
 Erronea onyx (Linnaeus)
 Erronea pallida (J. E. Gray 1824)
 Erronea pulchella (Swainson, 1823)

Chú thích

Tham khảo

Họ Ốc sứ


title: Champougny

text:
Champougny  là một xã thuộc tỉnh Meuse trong vùng Grand Est đông nam nước Pháp. Xã có diện tích 5,91 km2, dân số theo [[điều tra dân số năm 1999 là 80 người.

Tham khảo

Xã của Meuse


title: Xenochalepus longiceps

text:
Xenochalepus longiceps là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Pic mô tả khoa học năm 1931.

Chú thích

Tham khảo

Xenochalepus


title: Mulsanteus turanicus

text:
Mulsanteus turanicus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Reitter miêu tả khoa học năm 1887.

Chú thích

Tham khảo

Mulsanteus


title: Trémorel

text:
Trémorel (, Gallo: Termorae) là một xã của tỉnh Côtes-d’Armor, thuộc vùng Bretagne, tây bắc Pháp.

Geography
The commune is traversed by the Meu river.

Dân số
Người dân ở Trémorel được gọi là Trémorelois.

Xem thêm
Xã của tỉnh Côtes-d’Armor

Tham khảo

Liên kết ngoài
Official website
French Ministry of Culture list for Trémorel

Tremorel


title: Platyphora vidanoi

text:
Platyphora vidanoi là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Daccordi miêu tả khoa học năm 1994.

Chú thích

Tham khảo

Platyphora


title: Bulbophyllum ciliatum

text:
Bulbophyllum ciliatum là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

C


title: Aulostyrax nuciferae

text:
Aulostyrax nuciferae là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Maulik miêu tả khoa học năm 1929.

Chú thích

Tham khảo

Aulostyrax


title: Canchy, Somme

text:
Canchy là một xã ở tỉnh Somme, vùng Hauts-de-France, Pháp. Có một nhà ga ở Réseau des Bains de Mer được mở cử ngày 19 tháng 6 năm 1892 và đóng cửa ngày 10 tháng 3 năm 1947.
Thị trấn có cự khoảng 5 dặm Anh về phía bắc của Abbeville.

Dân số

Xem thêm
Réseau des Bains de Mer
Xã của tỉnh Somme

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Canchy trên trang mạng của INSEE
 Canchy trên trang mạng của Quid

Xã của Somme


title: Ave Maria (Bach/Gounod)

text:
Ave Maria (Bach/Gounod) là bản chỉnh sửa của một bài hát gốc Latin rất nổi tiếng và được ghi âm rất nhiều lần.

Bài hát được viết bởi một nhà soạn nhạc trường phái lãng mạn của Pháp Charles Gounod vào năm 1859. Bản Ave Maria của ông có bổ sung "Prelude số 1, từ cuốn 1 của The Well-Tempered Clavier, sáng tác bởi Johann Sebastian Bach vào 137 năm trước bản Ave Maria của Charles Gounod.

Rất nhiều các bản phối khí các nhạc cụ khác nhau cho Ave Maria của Bach/Gounod được ra đời, gồm violon, guitar, bộ tứ đàn dây, piano solo, violon xen (cello) và cả kèn trombone. Bài hát thường được biểu diễn trong các đám cưới và tang lễ của người Công giáo. Nhưng ca sĩ Opera hay Pop, đơn cử như Luciano Pavarotti và cả các dàn hợp xướng đã ghi lại phần biểu diễn của các tác phẩm này đến hàng trăm lần vào thế kỷ XX.

Những năm tiếp theo trong sự nghiệp, Gounod cũng sáng tác phiên bản Ave Maria cho 4 phần của dàn hợp xướng SATB (gồm Soprano: giọng nữ cao; Alto: giọng nữ trầm; Tenor: giọng nam cao; Bass: giọng nam trầm. Đây là bản hoàn toàn rất khác biệt và hoàn toàn không liên quan gì đến bản solo mà được mọi người biết nhiều tới hơn.

Đã có ít nhất 2 lời Việt viết cho ca khúc này, một của Phạm Duy (Cầu xin Maria) có từ rất lâu, một của Dương Thụ gần đây hơn.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Ave Maria tại International Music Score Library Project
 bản nhạc trên Cantorion.org
 Ave Maria/Cầu xin Maria, lời Việt Phạm Duy, qua giọng hát Khánh Hà

Nhạc phẩm của Charles Gounod
Nhạc phẩm của Johann Sebastian Bach
Âm nhạc năm 1859
Thánh ca


title: Messier 77

text:
Messier 77 (còn gọi là  NGC 1068 ,  Cetus A) là một thiên hà xoắn ốc có thanh nằm cách Trái Đất 47 triệu năm ánh sáng trong chòm sao Kình Ngư (Cetus).  Messier 77 là thiên hà hoạt động với một Nhân thiên hà hoạt động (AGN), nó bị che khuất bởi bụi khi quan sát ở bước sóng khả kiến. Đường kính của đĩa phân tử và plasma nóng cùng với các vật chất che khuất đã được đo lần đầu tiên ở bước sóng radio bởi VLBA và VLA. Bụi nóng xung quanh nhân thiên hà sau đó được đo ở bước sóng hồng ngoại trung bởi thiết bị MIDI của VLTI. M77 là thiên hà Seyfert và kiểu 2.Messier 77 có đường kính khoảng 170.000 năm ánh sáng.

Lịch sử
Messier 77 được Pierre Méchain phát hiện năm 1780, ban đầu ông miêu tả nó là một tinh vân.  Méchain sau đó thông báo tới Charles Messier, và ông liệt kê vào danh lục Messier.</ref>  Cả Messier và William Herschel miêu tả thiên hà này là một cụm sao.  Ngày này ta biết thiên thể này là thiên hà.

Nguồn tia X
Nguồn tia X 1H 0244+001 trong chòm sao Cetus đã được nhận ra thuộc về Messier 77 (NGC 1068, M77).

Gallery

Tham khảo

Liên kết ngoài

 "StarDate: M77 Fact Sheet"
 Spiral Galaxy M77 @ SEDS Messier pages
 VLBA image of the month: radio continuum and water masers of NGC 1068
 Press release about VLTI observations of NGC 1068
 ESO:Dazzling Spiral with an Active Heart incl. Potos & Animation

Thiên hà xoắn ốc có thanh
Thiên hà xoắn ốc không thanh
Thiên hà Seyfert
Chòm sao Kình Ngư
077
Thiên thể NGC
02188
10266
041