title: Tết Trung thu

text:
Tết Trung thu (chữ Nôm: 節中秋; tiếng Trung: 中秋節 (Trung thu tiết)/ Zhōngqiū jié; Tiếng Hàn: 한가을 축제; Tiếng Nhật: お月見の日、中秋節(ちゅうしゅうせつ)、; Tiếng Anh: Mid-autumn Festival) còn được gọi là Tết trông Trăng hay Tết hoa đăng theo Âm lịch là ngày Rằm tháng 8 hằng năm, là một lễ hội truyền thống được kỉ niệm ở văn hóa của Việt Nam. Một văn hoá lâu đời từ Trung Quốc nhưng đến hiện tại đã phát triển thành ngày trẻ em của Việt Nam. Vào ngày lễ này, các gia đình thường ăn bánh nướng, bánh dẻo, uống trà hoặc rượu, trẻ em thì đeo mặt nạ, rước đèn lồng. Cúng rằm cũng là một hoạt động trong ngày lễ này.

Lễ hội Trung Thu có lịch sử hơn 3.000 năm, được tổ chức vào ngày 15 tháng 8 âm lịch của lịch Trung Quốc, khi trăng tròn vào ban đêm, tương ứng với giữa tháng 9 đến đầu tháng 10 trong lịch Gregory. Vào ngày này, người Trung Quốc tin rằng Mặt trăng sáng nhất và tròn nhất, trùng với thời điểm thu hoạch giữa mùa Thu.

Những lồng đèn với mọi kích cỡ và hình dạng tượng trưng cho ánh sáng chỉ dẫn con đường của con người đến sự thịnh vượng và may mắn. Bánh trung thu là loại bánh ngọt thường được làm từ nhân đậu đỏ, lòng đỏ trứng gà, thịt hoặc nhân sen, và thường được ăn trong lễ hội này. Lễ hội Trung Thu dựa trên truyền thuyết về Hằng Nga, nữ thần Mặt trăng trong thần thoại Trung Quốc.

Các lễ tương tự được tổ chức ở các quốc gia Đông Á và Đông Nam Á như Trung Quốc, Việt Nam, Nhật Bản, Triều Tiên, Đài Loan, Singapore...

Nguồn gốc
Tết Trung thu bắt nguồn từ văn hóa Trung Quốc. Có ba truyền thuyết chính được người ta biết đến nhiều nhất để nói về Trung thu đó là Hằng Nga và Hậu Nghệ, vua Đường Minh Hoàng lên cung trăng, và chú Cuội trong cổ tích Việt Nam.

Người Trung Hoa đã ăn mừng thu hoạch vào ngày trăng tròn mùa thu kể từ thời Thương (c. 1600–1046 TCN). Từ "Trung thu" (中秋) xuất hiện đầu tiên trong Chu Lễ, bộ sách tổng hợp các nghi lễ từ thời Tây Chu (1046–771 TCN). Trong triều đình, Trung thu là lễ tế thần Thái Âm Tinh Quân (太陰星君). Điều này vẫn đúng trong Đạo giáo và tín ngưỡng dân gian Trung Quốc. Việc chào đón Tết Trung thu như một lễ hội chỉ trở nên phổ biến từ thời nhà Đường. Truyền thuyết kể rằng Hoàng đế Đường Huyền Tông bắt đầu tổ chức lễ hội Trung Thu sau khi có dịp thăm cung trăng trên thiên đình. Tết Trung Thu sau đó được truyền vào Việt Nam, từ thời nhà Lý đã có tổ chức Tết Trung thu như một lễ hội.

Theo Phan Kế Bính trong sách Việt Nam phong tục, tục treo đèn bày cỗ do điển xưa về việc vua Đường Minh Hoàng. Vào ngày sinh nhật vua Đường Minh Hoàng, truyền cho thiên hạ đâu đâu cũng treo đèn và bày tiệc ăn mừng, từ đó thành tục.

Tục rước đèn có từ đời nhà Tống, do tục truyền rằng: Trong đời vua Tống Nhân Tông, có con cá chép thành yêu, cứ đêm trăng hiện lên biến thành con gái để đi hại người. Bấy giờ có viên quan Bao Công mới hạ lệnh cho dân gian làm đèn con cá giống như hình của nó rồi đem mang ra chơi ngoài đường để cho nó sợ mà không dám hại người.

Cũng theo Phan Kế Bính, tục hát trống quân có từ đời vua Quang Trung (Nguyễn Huệ), "nguyên khi ông đem quân ra Bắc. Quân sĩ lắm kẻ nhớ nhà. Nguyễn Huệ mới bày ra một cách cho đôi bên giả làm trai gái, hát đối đáp với nhau để cho quân sĩ vui lòng mà đỡ nhớ nhà. Có đánh trống làm nhịp, cho nên gọi là trống quân".

Tết trung thu tại Việt Nam

Theo Phan Kế Bính trong sách Việt Nam phong tục, "dân ta thế kỷ 19, ban ngày làm cỗ cúng gia tiên, tối đến bày cỗ thưởng trăng. Đầu cỗ là bánh mặt trăng và dùng nhiều thứ bánh trái hoa quả, nhuộm các màu sặc sỡ, xanh đỏ, trắng và vàng. Con gái ở phố thi nhau tài khéo, gọt đu đủ thành các thứ hoa, nặn bột làm con tôm, con cá voi...".

Đồ chơi trẻ em trong Tết trung thu là các thứ bồi bằng giấy như bươm bướm, bọ ngựa, voi, ngựa, kỳ lân, sư tử, rồng, hươu, tôm, cá,....Trẻ em buổi tối đêm trung thu, dắt díu nhau kéo co, bắt cái hồ khoan, rước đèn, rước sư tử, trống, thanh la.

Cũng trong dịp này người ta mua bánh trung thu, trà, rượu để cúng tổ tiên vào buổi tối khi Trăng Rằm vừa mới lên cao. Đồng thời trong ngày này, mọi người thường biếu cho ông bà, cha mẹ, thầy cô, bạn bè, họ hàng và các ân nhân khác Bánh Trung Thu, hoa quả, trà và rượu. Người Trung Hoa thường tổ chức múa rồng vào dịp Trung Thu, còn người Việt múa sư tử hay múa lân. Con Lân tượng trưng cho sự may mắn, thịnh vượng và là điềm lành cho mọi nhà... Thời xưa, người Việt còn tổ chức hát Trống Quân và treo đèn kéo quân trong dịp Tết Trung Thu. Điệu hát trống quân theo nhịp ba "thình, thùng, thình".

Theo phong tục người Việt, vào dịp Tết Trung Thu, những người lớn bày cỗ cho trẻ em để mừng trung thu, mua và làm đủ thứ lồng đèn thắp bằng nến để treo trong nhà và để các con rước đèn. Cỗ mừng trung thu gồm bánh Trung Thu, kẹo, mía, bưởi và các thứ hoa quả khác nữa.

Rước đèn

Tại một số vùng nông thôn, những nơi mà quan hệ hàng xóm láng giềng vẫn còn được bảo tồn và trân trọng, người ta thường tổ chức cho trẻ em cùng nhau rước đèn đi khắp thôn, xóm, khu phố trong đêm trung thu. Lễ hội rước đèn có thể được phát động bởi chính quyền địa phương hoặc những nhóm thanh niên trong làng xóm. Họ phân công nhau làm những lồng đèn ông sao thật lớn hoặc những lồng đèn thật đẹp để thi thố với nhau trong lễ rước đèn. Tại Phan Thiết (Bình Thuận), người ta tổ chức rước đèn quy mô lớn với hàng ngàn học sinh tiểu học và trung học cơ sở diễu hành khắp các đường phố, lễ hội này được xác lập kỷ lục lớn nhất Việt Nam. Đây là lễ hội rước đèn trung thu truyền thống có từ hàng trăm năm nay, và quy mô của lễ hội tại Phan Thiết mỗi năm một hoành tráng và to lớn hơn, tuy nhiên cũng có tính "thương mại" hơn. Tại Tuyên Quang cũng có lễ hội rước đèn lớn, huy động hoàn toàn từ sự sáng tạo của người dân, từng làng từng xóm và chưa bị thương mại hóa.

Múa lân

Múa lân (ở miền Bắc thường gọi là múa sư tử), gõ trống và múa hát ca thường được tổ chức vào trước tết Trung Thu nhưng nhộn nhịp nhất là hai đêm 14 và 15.

Bày cỗ

Mâm cỗ Trung Thu thông thường có trọng tâm là con chó được làm bằng tép bưởi, được gắn 2 hạt đậu đen làm mắt. Xung quanh có bày thêm hoa quả và những loại bánh nướng, bánh dẻo thập cẩm hoặc là loại bánh chay có hình lợn mẹ với đàn lợn con béo mũm mĩm, hoặc hình cá chép là những hình phổ biến. Hạt bưởi thường được bóc vỏ và được xiên vào những dây thép, phơi khô từ 2-3 tuần trước khi đến hôm rằm, và đến đêm Trung Thu, những sợi dây bằng hạt bưởi được đem ra đốt sáng. Những loại quả, thức ăn đặc trưng của dịp này là chuối và cốm, quả thị, hồng đỏ và hồng ngâm màu xanh, vài quả na dai...và bưởi là thứ quả không thể thiếu được.

Đến khi trăng lên tới đỉnh đầu chính là giây phút phá cỗ, mọi người sẽ cùng thưởng thức hương vị của Tết Trung Thu. Phong tục trông trăng cũng liên quan đến sự tích Chú Cuội trên cung trăng, do một hôm Cuội đi vắng, cây đa quý bị bật gốc bay lên trời, chú Cuội bèn bám vào rễ cây níu kéo lại nhưng không được và đã bị bay lên cung trăng cùng với cây đa của mình. Nhìn lên Mặt Trăng, có thể thấy một vết đen rõ hình một cây cổ thụ có người ngồi dưới gốc, và trẻ em tin rằng, đó là hình chú Cuội ngồi gốc cây đa.

Làm đồ chơi Trung Thu
Mặt nạ, đèn ông sư, đèn ông sao và đầu sư tử là các loại đồ chơi phổ biến nhất trong dịp lễ tết Trung thu. Tại Việt Nam, những nơi như tỉnh Tuyên Quang, thành phố Hội An và Thành phố Hồ Chí Minh (phố lồng đèn Lương Nhữ Học ở Quận 5) nổi tiếng khắp nước về thủ công nghệ làm lồng đèn trang trí và các loại đèn giấy dùng trong ngày tết Trung Thu. Trước đây ở miền Bắc, khi còn trong thời kỳ bao cấp (1976 - 1986), các đồ chơi cho trẻ em vào dịp tết Trung thu rất hiếm, phần lớn các gia đình thường tự làm lấy đồ chơi như trống bỏi, đèn ông sư, đèn ông sao, đèn kéo quân, mặt nạ, tò he, chong chóng... cho trẻ em trong gia đình. Ngoài ra còn có các mô hình tàu thủy đồ chơi, Lân rô bốt. Các loại mặt nạ thường được làm bằng bìa hoặc bằng giấy bồi, với các hình phổ biến về các nhân vật trẻ em yêu thích bấy giờ như: đầu sư tử, ông Địa, Tôn Ngộ Không, Trư Bát Giới, Bạch Cốt Tinh...

Ngày nay, phần lớn đồ chơi ở Việt Nam có xuất xứ từ Trung Quốc, các loại mặt nạ được làm bằng nhựa mỏng, không đẹp bằng mặt nạ thời trước.

Các loại bánh trung thu

Từ truyền thống đến hiện đại, bánh trung thu ngày càng đa dạng khi các nhà sản xuất sáng tạo trong sử dụng các nguyên liệu và thực phẩm khác nhau đưa vào nhân bánh; dập khuôn kiểu dáng bánh thành nhiều hình thù sinh động; đóng gói với bao bì mẫu mã đẹp mắt. Tuy nhiên, dựa theo công thức làm vỏ bánh thì chỉ có hai loại bánh trung thu là bánh nướng và bánh dẻo.

Bánh nướng
Bánh nướng được làm với lớp vỏ bánh là bột mì và có chút dầu ăn. Đường để trộn vào vỏ bánh thường được nấu với mạch nha để chuyển thành màu hổ phách và để càng lâu càng tốt (thường các nhà làm bánh sau tết trung thu nấu nước đường, cất kỹ để tới tận mùa sau mới dùng). Trước kia tại Việt Nam nhân bánh nướng thường là nhân thập cẩm, có chút lá chanh thái chỉ, thịt mỡ, mứt, hạt dưa, lạp xường.

Sau khi nặn bánh, ép khuôn, bánh được cho vào lò nướng. Quy trình nướng chia làm hai giai đoạn trong đó khoảng 2/3 thời gian nướng là giai đoạn đầu tiên. Sau đó bánh được dỡ ra, làm nguội, phết lòng đỏ trứng gà lên rồi cho vào nướng tiếp 1/3 thời gian còn lại.

Bánh Pía

Loại bánh có vỏ ngoài làm bằng bột mì có nhiều lớp da mỏng bao lấy nhân. Da ngoài dày thường in chữ, nhân làm bằng đậu xanh và mỡ heo. Ở Việt Nam, Bánh Pía là đặc sản của Sóc Trăng, phổ biến ở nhiều tỉnh, thành miền Nam mà đặc biệt là Tây Nam Bộ.

Bánh Pía được gọi là bánh trung thu của miền Tây, mang ý nghĩa đón trăng rằm tháng 8. Càng về sau bánh pía lại trở thành món ăn tinh thần, tượng trưng sự sum vầy của gia đình..
Bánh dẻo
Theo truyền thống bánh dẻo trung thu được làm với vỏ bánh là bột gạo nếp rang xay mịn, nước đường kính trắng đun sôi để nguội (không dùng mạch nha như bánh nướng), nước hoa bưởi. Nhân bánh làm từ các thực phẩm, nguyên liệu đã chín. Bánh được nặn xong ép khuôn và có thể sử dụng ngay không cần cho vào lò nướng.

Hát trống quân
Tết ở miền Bắc còn có tục hát trống quân. Đôi bên nam nữ vừa hát đối đáp với nhau, vừa đánh nhịp vào một sợi dây gai hoặc dây thép căng trên một chiếc thùng rỗng, bật ra những tiếng "thình thùng thình" làm nhịp cho câu hát. Những câu hát vận tức là hát theo vần, theo ý hoặc hát đố có khi có sẵn, có khi lúc hát mới ứng khẩu đặt ra. Cuộc đối đáp trong những buổi hát trống quân rất vui và nhiều khi gay go vì những câu đố hiểm hóc.

Tục tặng quà
Tết Trung thu người ta thường tặng quà cho nhau. Quà thường là các hộp bánh, lồng đèn, áo quần, tiền. Các cơ quan, doanh nghiệp cũng tặng quà cho khách hàng, cán bộ công nhân viên có khi mua cả xe tải bánh trung thu. Nhiều công ty có hàng ngàn công nhân, đặt hàng ngàn hộp bánh với số tiền hoa hồng hậu hĩnh.

Tính trên tổng lượng bánh trung thu tiêu thụ năm 2006 (thống kê từ các nhà sản xuất) ước khoảng 6.500- 6.800 tấn, lấy mức giá bình quân của 1 hộp bánh loại 220 - 250gr khoảng 100.000 - 130.000đ, người tiêu dùng đã tiêu pha hết hơn 800 tỉ đồng cho khoảng 7 triệu hộp bánh. Và các hộp bánh đắt như vàng, người nghèo không sao mua nổi cứ chạy lòng vòng từ người nọ sang người kia.

Đối tượng tặng quà của người lớn thường là các bề trên như cha mẹ, cấp trên, những người cần nhờ vả, thầy cô giáo hoặc cũng có thể hàng xóm, bạn bè hoặc con cháu trong nhà. Thường đối tượng nhận quà càng quan trọng thì giá trị món quà phải càng cao. Việc tặng quà Trung thu là một thói quen phổ biến khi đời sống khá lên sau Đổi Mới, nó có thể là một hình thức tiêu cực khi giá trị món quà quá lớn.

Đối với các doanh nghiệp hoặc cá nhân việc không có quà Tết biếu có thể bị đánh giá là lơ đễnh hoặc coi thường vì vậy đây là chi phí không nhỏ khi đến dịp trung thu. Chi phí tặng quà thường được chi từ chi phí tiếp khách bằng tiền. Do mức hoa hồng hoặc chiết khấu của các hiệu bánh cao (có thể lên đến 35%) nên nhiều người thích dùng tiền cơ quan biếu xén để hưởng lợi.

Việc tặng quà trung thu đắt tiền là dịp "ơn nghĩa" của người lớn. Không ít người thường lợi dụng dịp này để biếu xen quà cáp nhằm mua quan bán chức. Những hộp bánh Trung thu đặc mà bên trong nhân bánh "là vàng", "là đô la" đã làm mờ mắt nhiều quan tham và biếu xén trong dịp Tết Trung thu là một lệ của những thành phần này.

Ngắm trăng

Người ta thường ngắm trăng vào đêm trung thu vì thời điểm này là tốt nhất để ngắm trăng, vào giữa đêm

Muốn ăn lúa tháng Năm, trông trăng rằm tháng Tám.

 Tỏ trăng Mười Bốn được tằm, đục trăng hôm Rằm thì được lúa chiêm.

Tết Trung thu trong văn học - nghệ thuật

Thơ về Tết Trung Thu
Trung Thu vốn là nguốn cảm hứng lớn cho các thi sĩ từ xưa đến nay, trong đó có nhà thơ đời Đường Đỗ Phủ với bài Trung thu:
Thu cảnh kim tiêu bán
Thiên cao nguyệt bội minh
Nam lâu thùy yến hưởng
Ty trúc tấu thanh thanh

Bản dịch của Thái Giang:
Cảnh thu nay đúng nửa rồi
Trăng thu thêm sáng, khung trời thêm cao
Lầu nam ai rót rượu đào
Tiếng tơ, tiếng trúc thanh tao nhịp nhàng

Nhà thơ Tản Đà cũng nhắc đến ngày Trung thu với các câu thơ:
Có bầu có bạn can chi tủi
Cùng gió cùng mây thế mới vui
Rồi cứ mỗi năm rằm tháng tám
Tựa nhau trông xuống thế gian cười.
Nguyễn Du
Khi chén rượu khi cuộc cờ,
Khi xem hoa nở khi chờ trăng lên

Câu hát về Tết Trung thu

Bài Chiếc đèn ông sao: (Nhạc sĩ: Phạm Tuyên)
Chiếc đèn ông sao sao năm cánh tươi màu
Cán đây rất dài, cán cao qua đầu
Em cầm đèn sao em hát vang vang
Đèn sao tươi màu của đêm rằm liên hoan...tùng dinh dinh, tùng tùng tùng dinh dinh

Bài Đêm trung thu: (Nhạc sĩ:Phùng Như Thạch)
Thùng thình thùng thình trống rộn ràng ngoài đình
Có con sư tử vui múa quanh vòng quanh
Trung thu liên hoan trăng sáng ngập đường làng
Dưới ánh trăng vàng em cất tiếng hát vang

Bài Rước đèn tháng tám: (Nhạc sĩ Đức Quỳnh (tên thật là Vân Thanh)
Tết Trung Thu rước đèn đi chơi
Em rước đèn đi khắp phố phường
Lòng vui sướng với đèn trong tay
Em múa ca trong ánh trăng rằm
Đèn ông sao với đèn cá chép
Đèn thiên nga với đèn bướm bướm
Em rước đèn này đến cung trăng
Đèn xanh lơ với đèn tím tím
Đèn xanh lam với đèn trắng trắng
Trong ánh đèn rực rỡ muôn màu

Nhạc sĩ Lê Thương cũng có bài Thằng Cuội viết về chủ đề này, trong bài hát có đoạn "Bóng trăng trắng ngà có cây đa to, có thằng Cuội già ôm một mối mơ.....Có con dế mèn, suốt trong đêm thâu, hát xẩm không tiền, nên nghèo xác xơ...".

Nhạc sĩ Ngọc Lễ cũng có tác phẩm Cắc tùng cắc tùng về ngày Tết Trung thu cho các em thiếu nhi: "Cắc tùng cắc cắc tùng, Em đi chơi trung thu này, Cắc tùng tiếng trống lân tưng bừng...."

Tết Trung thu ở nước ngoài

Tại Triều Tiên và Hàn Quốc, ngày này là lễ tạ ơn (Chuseok), ngày mà người nông dân làm lễ tạ ơn tổ tiên vì đã cho một mùa màng bội thu, và là ngày tết lớn thứ hai trong năm và ngày nghỉ lễ quốc gia kéo dài 3 ngày. Người Hàn về thăm lại quê quán và ăn những món truyền thống. Trong khi đó ở Nhật Bản mỗi dịp Trung Thu, người dân tụ tập làm những món bánh truyền thống của mình, sau đó họ những khay bánh ở kế bên hiên nhà, gần cửa sổ hay bất cứ chỗ nào để có thể nhìn trăng rõ nhất. Đặc biệt, theo quan niệm của người dân Nhật Bản là nếu có trẻ em đến tự ý ăn bánh nhà mình thì họ sẽ gặp rất nhiều may mắn trong năm. Tết trung thu là dịp mà những người nơi xa xứ trở về, cùng nhau liên hoan và làm những món ăn truyền thống. Họ còn chuẩn bị cho mình những trang phục đẹp để đi lễ hội.

Tại Đài Loan, ngày Tết Trung Thu là ngày nghỉ lễ chính thức cho cả nước và những buổi nướng thịt ngoài trời đã trở thành dịp để thắt chặt tình cảm giữa gia đình và đồng nghiệp trong công ty. Đến năm 2011, thành phố Đài Bắc chỉ định 11 công viên ven sông để làm nơi nướng thịt ngoài trời cho công chúng. Tại Hồng Kông và Ma Cao, ngày tiếp sau rằm tháng 8 là ngày nghỉ lễ chính thức, bởi vì có rất nhiều sự kiện lễ hội được tổ chức vào đêm trước. Những năm gần đây, bảo vệ môi trường đã trở thành một mối quan tâm của công chúng, nhiều nhà sản xuất bánh trung thu tại Hồng Kông đã áp dụng việc giảm vật liệu đóng gói để giới hạn rác thải. Các nhà sản xuất bánh trung thu cũng tạo ra các loại mới của bánh trung thu, chẳng hạn như bánh trung thu kem và bánh trung thu da tuyết.

Trang trí đêm Trung Thu khắp nơi

Trung Quốc

Xiamen
Một truyền thống độc đáo được tổ chức đặc biệt tại thành phố đảo Xiamen. Trong lễ hội này, gia đình và bạn bè tập trung để chơi trò chơi Bo Bing, một trò đánh bạc sử dụng 6 con xúc xắc. Mọi người lần lượt tung xúc xắc trong một tô sứ và kết quả sẽ quyết định giải thưởng mà họ nhận được. Con số 4 chủ yếu quyết định giải thưởng lớn hay nhỏ.

Hồng Kông và Ma Cao

Ở Hồng Kông và Ma Cao, ngày sau Lễ Trung thu là ngày nghỉ lễ chính thức thay vì ngày của lễ hội (trừ khi ngày đó rơi vào Chủ nhật, lúc đó thứ Hai cũng là ngày nghỉ lễ), bởi vì nhiều hoạt động kỷ niệm diễn ra vào buổi tối. Có nhiều hoạt động lễ hội như thắp đèn lồng, nhưng bánh trung thu là yếu tố quan trọng nhất ở đây. Tuy nhiên, người ta thường không mua bánh trung thu cho chính mình, mà mua để tặng cho người thân. Mọi người bắt đầu trao đổi những món quà này từ trước lễ hội một thời gian. Do đó, bánh trung thu được bán trong những hộp sang trọng để trình diễn. Ngoài ra, giá của những hộp này không rẻ - một hộp bánh trung thu gồm bốn chiếc với nhân hạt sen và lòng đỏ trứng, thường có giá từ 40 đô la Mỹ trở lên. Tuy nhiên, vì môi trường bảo vệ đã trở thành một vấn đề quan tâm của công chúng trong những năm gần đây, nhiều nhà sản xuất bánh trung thu ở Hồng Kông đã áp dụng các biện pháp để giảm thiểu vật liệu đóng gói đến mức hợp lý. Các nhà sản xuất bánh trung thu cũng nghiên cứu và tạo ra các loại bánh trung thu mới, như bánh trung thu kem và bánh trung thu vỏ mờ.

Ở Hồng Kông cũng có những truyền thống khác liên quan đến Lễ Trung thu. Các khu phố trên khắp Hồng Kông tổ chức triển lãm đèn lồng ấn tượng với các buổi biểu diễn truyền thống, gian hàng chơi game, bói toán và nhiều hoạt động lễ hội khác. Những lễ kỷ niệm trọng đại nhất diễn ra tại Công viên Victoria (Hồng Kông). Một trong những nghi lễ sáng sủa nhất là Múa rồng lửa, được ghi nhận là một phần của di sản văn hóa phi vật thể của Trung Quốc. Rồng lửa dài 200 feet cần hơn 300 người tham gia và thay nhau thực hiện. Người dẫn đầu múa rồng lửa sẽ cầu nguyện cho sự bình an, may mắn thông qua các lời chúc trong tiếng Hạc Gia. Sau nghi lễ, rồng lửa sẽ được ném vào biển cùng với đèn lồng và thẻ giấy, điều này có nghĩa là rồng sẽ trở lại biển và mang đi những điều bất hạnh.

Trước năm 1941, cũng có một số lễ kỷ niệm Lễ Trung thu diễn ra tại các làng nhỏ ở Hồng Kông. Sha Po sẽ tổ chức Lễ Trung thu vào ngày 15 của tháng Tám âm lịch. Người ta gọi Lễ Trung thu là Lễ Quang Tân, họ tổ chức Pok San Ngau Tsai tại Hồ Đà Đồng ở Sha Po. Pok San Ngau Tsai là một sự kiện kỷ niệm Lễ Quang Tân, mọi người sẽ tập trung xem. Trong suốt sự kiện, có người chơi nhạc cụ gõ, một số người làng sau đó sẽ giả điên và tự gọi mình là "Maoshan Masters". Họ đốt cháy cây nhang và đánh nhau với kiếm và giáo thật.

Các dân tộc thiểu số tại Trung Quốc

 Người Hàn sống tại Tiểu khu dân tộc tự trị người Hàn Yán Biên có một phong tục chào đón Mặt Trăng, trong đó họ xây dựng một khung nhà hình nón lớn bằng cành thông khô và gọi nó là "nhà trăng". Ánh trăng sẽ chiếu vào bên trong để mọi người ngắm nhìn.
 Người Bô Việt gọi dịp này là "Lễ Thờ Mặt Trăng", sau khi cầu nguyện cho tổ tiên và dùng bữa tối chung, họ mang bánh gạo đến cửa ra vào để thờ Bà Trăng.
 Người Tứ dân thực hiện một nghi lễ gọi là "Đập Mặt Trăng", trong đó họ đặt một cái chảo nước trong sân để phản chiếu hình ảnh Mặt Trăng, sau đó "đập" mặt nước bằng cành cây.
 Người Mão Nam treo một cây tre gần bàn, trên đó treo một quả bưởi, có ba cây nhang đang cháy. Điều này được gọi là "Bắn Mặt Trăng".

Đài Loan
Ở Đài Loan, cùng với các hòn đảo thuộc ngoại ô như Penghu, Kinmen, và Matsu, Lễ Trung thu là một ngày lễ công cộng. Tiệc nướng ngoài trời đã trở thành một sự kiện phổ biến để bạn bè và gia đình tụ tập và thưởng thức sự hiện diện của nhau. Trẻ em cũng làm và đội những chiếc mũ được làm từ vỏ bưởi. Người ta tin rằng Trường Sinh, nàng tiên trên Mặt Trăng, sẽ nhận ra những đứa trẻ mang trái cây yêu thích của mình và ban phước may mắn cho họ.

Các truyền thống tương tự ở các quốc gia khác
Các truyền thống tương tự được tìm thấy ở các vùng khác của châu Á và cũng xoay quanh mặt trăng tròn. Những lễ hội này thường diễn ra vào cùng một ngày hoặc xung quanh Lễ Trung thu.

Đông Á

Nhật Bản

Lễ hội xem trăng của người Nhật, được gọi là  (, "xem trăng"), cũng được tổ chức vào thời điểm này. Mọi người dạo chơi và uống rượu sake dưới ánh trăng tròn để kỷ niệm mùa màng.

Hàn Quốc

 (; ; [tɕʰu.sʌk̚]), có nghĩa là "Đêm thu", trước đây được gọi là hangawi (; [han.ɡa.ɥi]; từ tiếng Hàn cổ có nghĩa là "giữa mùa thu lớn"), là một lễ hội mừng mùa màng lớn và một kỳ nghỉ ba ngày ở Bắc Triều Tiên và Hàn Quốc, được tổ chức vào ngày 15 của tháng 8 âm lịch Trung Quốc, tức ngày trăng tròn. Nó đã được tổ chức từ thời kỳ Tam Quốc ở triều đại Silla. Như một dịp kỷ niệm mùa màng tốt, người Hàn Quốc thăm thú quê hương tổ tiên, tưởng nhớ tổ tiên trong một buổi lễ gia đình (차례), và cùng nhau thưởng thức một bữa tiệc với các món ăn truyền thống của Hàn Quốc như  (),  (), và các loại rượu gạo như  và .

Đông Nam Á

Nhiều lễ hội xoay quanh trăng tròn cũng được tổ chức ở Campuchia, Lào và Myanma. Giống như Lễ Trung thu, những lễ hội này có nguồn gốc từ Phật giáo và xoay quanh trăng tròn. Tuy nhiên, khác với các quốc gia Đông Á, những lễ hội này diễn ra nhiều lần trong năm tương ứng với mỗi trăng tròn thay vì chỉ một ngày duy nhất trong năm. Các lễ hội diễn ra trong tháng âm lịch Ashvini và Kṛttikā thường xuyên diễn ra vào thời điểm Lễ Trung thu.

Campuchia
Ở Campuchia, lễ hội này thường được gọi là "Lễ hội Nước và Trăng" Bon Om Touk. Lễ hội Nước và Trăng được tổ chức vào tháng 11 hàng năm. Đây là một lễ hội kéo dài ba ngày, bắt đầu bằng cuộc đua thuyền kéo kéo dài hai ngày đầu của lễ hội. Các chiếc thuyền đua được sơn màu sắc tươi sáng và có nhiều thiết kế khác nhau, trong đó thiết kế neak, con rồng biển Campuchia, là phổ biến nhất. Các đàn ông Campuchia tham gia chèo thuyền và đua thuyền trên sông Tonle Sap. Khi đêm xuống, đường phố được lấp đầy người mua đồ ăn và tham dự các buổi hòa nhạc khác nhau. Buổi tối là lễ Sampeah Preah Khae: sự chào đón ánh trăng hoặc cầu nguyện đến ánh trăng. Người Campuchia sắp xếp một loạt các vật phẩm cúng rất được ưa chuộng, chẳng hạn như trái cây và món ăn truyền thống gọi là Ak Ambok trước cửa nhà họ, kèm theo nhang đang cháy để cầu mong ánh trăng. Người Campuchia tin rằng có một truyền thuyết về Con Thỏ và Mặt Trăng, và rằng một con thỏ sống trên Mặt Trăng chăm sóc người Campuchia. Đúng nửa đêm, mọi người lên chùa để cầu nguyện và ước nguyện, và cùng thưởng thức Ak Ambok. Người Campuchia cũng tự làm những chiếc đèn lồng thủ công thường có hình hoa sen hoặc các thiết kế hiện đại khác. Nhang và nến làm sáng lên những chiếc đèn lồng và người Campuchia cầu nguyện rồi thả chúng xuống sông để lời nguyện và ước mong được nghe và nhận được ban cho.

Lào
Ở Lào, nhiều lễ hội được tổ chức vào ngày trăng tròn. Lễ hội phổ biến nhất được biết đến là Lễ hội That Luang, liên quan đến truyền thuyết Phật giáo và được tổ chức tại đền Pha That Luang ở Vientiane. Lễ hội thường kéo dài từ ba đến bảy ngày. Một cuộc diễu hành diễn ra và nhiều người đến thăm đền.

Myanmar
Ở Myanmar, nhiều lễ hội được tổ chức vào ngày trăng tròn. Tuy nhiên, Lễ hội Thadingyut là lễ hội phổ biến nhất và diễn ra vào tháng Thadingyut. Nó cũng diễn ra xung quanh thời điểm Lễ Trung thu, tùy thuộc vào lịch âm. Đây là một trong những lễ hội lớn nhất ở Myanmar sau lễ Tết Nguyên đán Thingyan. Đây là một lễ hội Phật giáo và nhiều người đến chùa để tôn kính các vị sư và cúng thức ăn. Đây cũng là dịp để tri ân và tôn vinh các vị sư Phật giáo, giáo viên, cha mẹ và người cao tuổi.

Singapore
Dù không phải là một ngày nghỉ chính thức của chính phủ, ngày Lễ Trung thu vẫn được quan sát một cách không chính thức tại Singapore.

Nam Á

Ấn Độ

Ở Ấn Độ, Onam là một lễ hội thu hoạch hàng năm tại bang Kerala. Nó diễn ra vào ngày 22 của nakshatra Thiruvonam trong tháng Chingam của lịch Malayalam, trùng với tháng Tám-Tháng Chín trong lịch Gregory. Theo truyền thuyết, lễ hội được tổ chức để tưởng nhớ Vua Mahabali, linh hồn của ông được cho là đến Kerala vào thời điểm Onam diễn ra.

Onam là một sự kiện hàng năm quan trọng đối với người Malayali trong và ngoài Kerala. Đây là một lễ hội thu hoạch, một trong ba lễ hội Hindu hàng năm quan trọng cùng với Vishu và Thiruvathira, và được tổ chức với nhiều hoạt động vui chơi. Các hoạt động trong lễ hội Onam bao gồm cuộc đua thuyền Vallam Kali, múa hổ Pulikali, Rangoli hoa Pookkalam, lễ thờ cúng Onathappan, vũ điệu Onam Kali, kéo co, múa nhảy Thumbi Thullal của phụ nữ, múa mặt nạ Kummattikali, võ thuật Onathallu, âm nhạc Onavillu, lễ cúng chuối Kazhchakkula, trang phục Onapottan, các bài hát và múa truyền thống Atthachamayam và các hoạt động khác.

Onam là lễ hội chính thức của bang Kerala với ngày nghỉ chính thức bắt đầu từ ngày Uthradom (trước ngày Onam). Lễ hội diễn ra tại 30 địa điểm ở Thiruvananthapuram, thủ đô của Kerala. Nó cũng được tổ chức bởi cộng đồng người Malayali trên khắp thế giới. Mặc dù là một lễ hội Hindu, các cộng đồng không Hindu của Kerala cũng tham gia vào lễ hội Onam xem nó như một lễ hội văn hóa.

Sharad Purnima là một lễ hội thu hoạch được tổ chức vào ngày trăng tròn trong tháng Ashvin của lịch âm (tháng Chín-Tháng Mười), kết thúc mùa mưa.

Sri Lanka

Ở Sri Lanka, mỗi ngày trăng tròn được gọi là Poya và mỗi ngày trăng tròn là ngày nghỉ lễ. Cửa hàng và doanh nghiệp đóng cửa trong những ngày này khi người dân chuẩn bị cho đêm trăng tròn. Bên ngoài các tòa nhà được trang trí bằng đèn lồng và người ta thường nấu ăn và đi đến chùa nghe các bài thuyết giảng. Binara Full Moon Poya Day và Vap Full Moon Poya Day diễn ra vào thời điểm gần với Lễ hội Trung thu và giống các nước Á tính theo Phật giáo, các lễ hội này kỷ niệm sự thăng thiên và đạt đến đỉnh cao của chuyến thăm đến thiên đường của Đức Phật, còn với lễ hội Maha, nó cũng đánh dấu mùa canh tác.

Tây Á

Israel

Lễ hội thu hoạch Sukkot của người Do Thái là một lễ kỷ niệm tương tự, bắt đầu vào ngày mười lăm của tháng Tishrei trong lịch âm, đó là tháng thứ bảy trong lịch Hebrew. Do có sự tương đồng giữa lịch này và lịch Trung Quốc, lễ hội này thường trùng khớp với Lễ Trung Thu.

Bắc Mỹ

Canada và Hoa Kỳ

Đến năm 2014, Lễ Trung Thu thường ít được chú ý bên ngoài các siêu thị và cửa hàng thực phẩm Á-Âu, nhưng kể từ đó, lễ hội này đã trở nên phổ biến tại những khu vực có đông đảo người Hoa sinh sống ở nước ngoài, như New York, Chicago, Los Angeles và San Francisco. Khác với truyền thống ở Trung Quốc, các buổi kỷ niệm tại Hoa Kỳ thường giới hạn trong khoảng thời gian ban ngày và thường kết thúc vào sớm tối.

Sản xuất đồ chơi Trung thu

Nói đến đồ chơi tết Trung thu là phải nói đến lồng đèn, thứ không thể thiếu để các em đi rước trăng. Từ xưa đến nay, hai thành phố Hội An và Sài Gòn nổi tiếng khắp nước về thủ công nghệ làm lồng đèn trang trí và các loại đèn giấy dùng trong ngày tết Trung Thu. Theo Văn công Lý hiện sống tại Hội An, thì ông tổ ngành làm đèn lồng ở đây tên gọi là Xã Đường. Đèn Hội An độc đáo ít nơi có, đèn lồng Hội An đẹp nhờ có đủ hình thù, kiểu dáng, to nhỏ. Vải bọc đèn thay giấy là loại lụa Hà Đông nổi tiếng, làm cho ánh sáng thêm huyền ảo lung linh.

Tại Sài Gòn, từ trước năm 1975 tới bây giờ, Phú Bình thuộc quận 11 Đô Thành Sài Gòn, cũng vẫn là một trung tâm sản xuất lồng đèn trung thu lớn nhất miền Nam Việt Nam, cung cấp cho cả vùng. Đây là một làng di cư năm 1954, nguyên gốc từ làng Báo Đáp thuộc tỉnh Nam Định. Làng này ở Bắc Phần vốn nổi tiếng với nghề thợ nhuộm. Khi vào nam, dân chúng vẫn sống quây quần với nhau bằng nghề nhuộm, dệt vải và làm giày dép. Phú Bình sau năm 1975 nằm trên địa bàn của phường Phú Trung, quận Tân Phú và Phường 5, Quận 11, Thành phố Hồ Chí Minh, cách khu du lịch Đầm Sen chừng nửa cây số. Lúc đầu khi vào Nam, Phú Bình chỉ chuyên sản xuất những loại đèn Trung Thu đơn giản như đèn ống sáo, con cá, ngôi sao... cố ý để cho học sinh vui chơi trong đêm lễ.

Từ năm 1960-1975, Phú Bình mỗi năm sản xuất hơn nửa triệu đèn lồng trung thu, cung cấp khắp các tỉnh thành từ Bến Hải vào tới Cà Mau. Sau này dân chúng ở dây vẫn tiếp tục nghề cũ. Năm 1994, lồng đèn Trung Quốc ồ ạt xâm nhập thị trường Việt Nam, chèn ép đèn Phú Bình, làm cho dân chúng ở đây lâm cảnh điêu đứng đói khổ vì hàng bị ế ẩm bởi lồng đèn Trung Quốc đẹp, kiểu cách mới lạ, lại rất tiện lợi khi ra gió không sợ cháy vì dùng pin, giá thành lại rẻ.

Ở thị trường Việt Nam ngành công nghệ sản xuất đồ chơi cho trẻ em dịp trung thu giúp tạo việc làm và lợi nhuận cho rất nhiều doanh nghiệp vừa và nhỏ, do nguyên liệu thông dụng và công nghệ đơn giản, vốn ít, sau một thời gian để đồ chơi của Trung Quốc thống lĩnh thị trường đến năm 2006 ngành hàng sản xuất lồng đèn Việt Nam hồi phục và chiếm lĩnh lại thị trường nội địa.

Xem thêm

 Các ngày lễ ở Việt Nam
 Văn hóa Việt Nam
 Ngày Thiếu nhi
 Tết trung thu 2020 trên trang chủ Google tìm kiếm Việt Nam

Chú thích

Liên kết ngoài

 Bác Hồ viết thơ Trung thu cho thiếu nhi
 Trung thu là tết thiếu nhi mà sao tràn ngập hoài niệm của người lớn?

Trung thu
Lịch Trung Quốc
Thiếu nhi
Ngày lễ Đài Loan
Ngày lễ Triều Tiên
Ngày lễ Việt Nam
Lễ hội Trung Quốc
Lễ hội Việt Nam
Tín ngưỡng Trung Hoa
Ngày lễ và Ngày Hành động trong tháng Chín
Ngày lễ và Ngày Hành động trong tháng Mười
Ngày lễ Trung Quốc
Văn hóa Việt Nam
Lễ hội Phật giáo
Đông Á
Lễ hội thu hoạch
Quan sát Mặt Trăng
Đông Nam Á


title: Perdita tarda

text:
Perdita tarda là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1896.

Chú thích

Tham khảo

Perdita
Động vật được mô tả năm 1896


title: Copelatus mohelicus

text:
Copelatus mohelicus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Guignot miêu tả khoa học năm 1959.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Copelatus


title: Mặt phẳng tham chiếu

text:
Trong cơ học thiên thể, mặt phẳng tham chiếu hay mặt phẳng quy chiếu là mặt phẳng x-y của hệ quy chiếu Đề-các x-y-z, trong đó các tham số quỹ đạo (đặc biệt là độ nghiêng quỹ đạo và kinh độ điểm mọc) được định nghĩa.

Trên mặt phẳng tham chiếu, trục x được xác định theo phương chỉ đến điểm xuân phân. Dựa vào trục này mà các góc, ví dụ kinh độ điểm mọc, được đo.

Ví dụ
Lựa chọn cho mặt phẳng tham chiếu phụ thuộc vào thiên thể nghiên cứu:
Mặt phẳng hoàng đạo hoặc mặt phẳng bất biến cho các hành tinh và các thiên thể khác trong Hệ Mặt Trời.
Mặt phẳng xích đạo cho các vệ tinh nhân tạo quanh Trái Đất với bán trục lớn ngắn.
Mặt phẳng Laplace địa phương cho các vệ tinh nhân tạo quanh Trái Đất với bán trục lớn dài.
Mặt phẳng tiếp tuyến của thiên cầu cho các thiên thể ngoài Hệ Mặt Trời.

Tham khảo

Cơ học thiên thể
Thuật ngữ thiên văn học
Quỹ đạo
Thiên văn mặt cầu


title: Hồng y Mazarin

text:
Hồng y Jules Mazarin (14 tháng 7 năm 1602 – 9 tháng 3 năm 1661), tên đầy đủ Giulio Raimondo Mazzarino hay Mazarini, là một hồng y, nhà ngoại giao và chính trị gia người Ý, từng giữ chức thủ hiến cho các vị vua Pháp Louis XIII và Louis XIV từ năm 1642 cho đến khi ông qua đời. Năm 1654, ông nhận tước hiệu Công tước Mayenne và năm 1659 là Công tước thứ nhất của Rethel và Nevers.

Sau khi làm nhà ngoại giao giáo hoàng cho Giáo hoàng Urban VIII, Mazarin đã cống hiến các dịch vụ ngoại giao của mình cho Hồng y Richelieu và chuyển đến Paris vào năm 1640. Sau cái chết của Richelieu vào năm 1642, Mazarin đảm nhận vị trí bộ trưởng đầu tiên và sau đó là Louis XIII vào năm 1643. đóng vai trò là người đứng đầu chính phủ cho Anne của Áo, nhiếp chính cho Louis XIV trẻ tuổi. Mazarin cũng chịu trách nhiệm giáo dục nhà vua cho đến khi ông trưởng thành.

Những năm đầu tiên Mazarin nắm quyền được đánh dấu bằng những chiến thắng quân sự trong Chiến tranh Ba mươi năm, cuộc chiến mà ông dùng để đưa Pháp trở thành cường quốc chính ở châu Âu và thiết lập Hòa bình Westphalia (1646–1648). Một cuộc nổi dậy lớn chống lại Anne của Áo và Mazarin, được gọi là Fronde và do các quý tộc của Nghị viện Paris lãnh đạo, nổ ra ở Paris vào năm 1648, tiếp theo là Fronde thứ hai, do Louis, Grand Condé lãnh đạo, người đã từ bỏ thủ lĩnh của mình. đồng minh của kẻ thù chính của mình. Mazarin đưa Anne của Áo và Louis XIV ra khỏi Paris rồi chuyển căn cứ của mình sang Đức một thời gian. Turenne, một vị tướng trung thành với Louis XIV và Mazarin, đã đánh bại Condé, và Mazarin đã khải hoàn trở về Paris vào năm 1653.

Những năm cuối đời của Mazarin, từ năm 1657 đến khi ông qua đời năm 1661, được đánh dấu bằng một loạt thắng lợi ngoại giao quan trọng. Năm 1657, ông liên minh quân sự với Anh. Năm 1658, ông thành lập Liên đoàn sông Rhine, một nhóm mới gồm 50 công quốc nhỏ của Đức, hiện được liên kết bởi một hiệp ước với Pháp. Cùng năm đó, Thống chế Turenne đã đánh bại quân đội của Condé một cách dứt khoát trong Trận chiến cồn cát ở Flanders. Từ tháng 2 đến tháng 6 năm 1659, Mazarin tiến hành các cuộc đàm phán chuyên sâu với người Tây Ban Nha. Vào ngày 7 tháng 11 năm 1659, Tây Ban Nha ký Hiệp ước Pyrenees, bổ sung Artois, Cerdagne và Roussillon thành các tỉnh mới của Pháp. Tiếp theo đó là vào tháng 6 năm 1660 bởi một sự kiện ngoại giao thậm chí còn quan trọng hơn đã được Mazarin sắp xếp cẩn thận, cuộc hôn nhân của Louis XIV với María Teresa của Tây Ban Nha. Cuộc hôn nhân diễn ra ở Saint-Jean-de-Luz. Cặp đôi đã chiến thắng tiến vào Paris vào ngày 26 tháng 8 năm 1660. Cuộc hôn nhân và những thỏa thuận đi kèm đã kết thúc, ít nhất là trong một thời gian, những cuộc chiến tranh kéo dài và tốn kém giữa Habsburgs và Pháp. Kiệt sức vì những nỗ lực ngoại giao của mình, Mazarin qua đời năm 1661.

Mazarin, với tư cách là người cai trị trên thực tế của Pháp trong gần hai thập kỷ, đã đóng một vai trò quan trọng trong việc thiết lập các nguyên tắc theo Hòa ước Westphalia nhằm định hướng chính sách đối ngoại của các quốc gia châu Âu và trật tự thế giới hiện hành. Một số nguyên tắc, chẳng hạn như chủ quyền của quốc gia đối với lãnh thổ và các vấn đề nội bộ cũng như sự bình đẳng về mặt pháp lý giữa các quốc gia, vẫn là nền tảng của luật pháp quốc tế cho đến ngày nay.

Ngoài tài ngoại giao của mình, Mazarin còn là người bảo trợ quan trọng cho nghệ thuật. Ông đã giới thiệu opera Ý trên quy mô lớn đến Paris và tập hợp một bộ sưu tập nghệ thuật đáng chú ý, phần lớn trong số đó ngày nay có thể được nhìn thấy ở Louvre. Ông cũng thành lập Bibliothèque Mazarine, thư viện công cộng thực sự đầu tiên ở Pháp, hiện nằm trong Institut de France, đối diện sông Seine từ bảo tàng Louvre.

Tiểu sử
Giulio Mazzarino sinh ngày 14 tháng 7 năm 1602 tại Pescina thuộc tỉnh Abruzzo của Ý, cách Rome khoảng một trăm hai mươi km. Cha mẹ anh là cư dân của Rome, nghỉ hè ở Pescina để trốn cái nóng mùa hè. Cha của ông, Pietro Mazzarino (1576–1654), đã chuyển đến Rome từ Sicily vào năm 1590 để trở thành quan thị vệ trong gia đình Filippo I Colonna, Đại tướng của Naples. Cha của ông trở thành công dân của Rome vào năm 1608. Mẹ của ông là Ortensia Bufalini (1575–1644) là người gốc Rome, xuất thân từ gia đình quý tộc Bufalini có nguồn gốc từ Città di Castello ở Umbria. Gia đình đã chuyển đến Rome vào thời Trung Cổ. Bà là con gái đỡ đầu của Filippo I Colonna, chủ của chồng bà. Giulio là con cả trong gia đình có sáu người con, hai trai và bốn gái.

Nhờ ảnh hưởng của Colonnas, Giulio được nhận vào trường Cao đẳng Dòng Tên ở Rome khi mới 7 tuổi, ngôi trường được kính trọng nhất trong thành phố. Mặc dù từ chối gia nhập tổ chức của họ nhưng ông đã học rất xuất sắc. Năm 1618, ở tuổi mười sáu, ông đã có một bài giảng trước công chúng về lý thuyết giải thích sao chổi Halley xuất hiện vào năm đó. Ông cũng rất xuất sắc trong lĩnh vực sân khấu; ông được chọn đóng vai Ignatius of Loyola mới được phong thánh trong một cuộc thi tôn giáo. Ông cũng có thói quen đánh bài và thường xuyên mắc nợ. Một trò chơi đặc biệt yêu thích của ông là một biến thể của Học được đặt theo tên ông: Học Mazarin.

Khi ông hai mươi tuổi, cha ông quyết định gửi ông đi khỏi những ảnh hưởng xấu của Rome. Giulio đi cùng Girolamo Colonna, một trong những con trai của Filippo I Colonna, mười tám tuổi, đến Đại học Complutense Madrid (khi đó đặt tại Alcalá de Henares) ở Tây Ban Nha. Ông học luật với Girolamo vào ban ngày và tiếp tục đánh bạc vào buổi tối và lại mắc nợ. Một công chứng viên đã ứng trước một số tiền mặt để trang trải các khoản nợ cờ bạc đã thúc giục Mazarino trẻ tuổi quyến rũ và dễ mến nhận con gái ông ta làm cô dâu với một của hồi môn đáng kể, và Giulio đã chấp nhận. Girolamo Colonna đã viết thư khẩn cấp cho cha mình ở Rome, và Giulio được lệnh phải trở về Rome ngay lập tức mà không có vợ sắp cưới.

Đặc phái viên của Giáo hoàng
Khi trở về Rome, ông tiếp tục việc học của mình, lần này là ngành luật. Năm 1628, ông nhận được danh hiệu bác sĩ in utroque jure, nghĩa là ông có thể hành nghề cả luật dân sự và giáo luật. Cùng năm đó, hoàng đế Habsburg, Ferdinand II, đã tuyên bố chủ quyền đối với lãnh thổ của Giáo hoàng, Valtellina, trên dãy Alps của Ý. Giáo hoàng Urban VIII đã huy động quân đội để bảo vệ lãnh thổ của mình. Hoàng tử Palestrina, người cũng là thành viên của gia đình Colonna, chỉ huy một trung đoàn mới của quân đội Giáo hoàng, và mời Giulio trở thành trung úy trong trung đoàn. Vì cả trung đoàn và Giulio đều không có kinh nghiệm quân sự nên họ được phân công đến một thị trấn cách xa tiền tuyến. Giulio biết rất ít về kỷ luật quân sự. Ông nhận được tin nhắn từ Rome thông báo rằng mẹ ông đang ốm nặng. Không xin phép người chỉ huy, ông lập tức đi đến Rome và ở đó cho đến khi mẹ ông bình phục. Ông được triệu tập đến trước Giáo hoàng, Urban VIII, để giải thích lý do tại sao ông từ bỏ chức vụ của mình. Ông quỳ dưới chân Giáo hoàng và cầu xin được ân xá vì lòng trung thành quá mức với gia đình. Giáo hoàng rất ấn tượng trước tính tự phát và tài hùng biện của Giulio, đã tha thứ cho việc đào ngũ của ông và mời ông trở thành sứ giả của Giáo hoàng.

Năm 1628, Mazarin được bổ nhiệm làm thư ký cho Jean-François Sacchetti, một nhà ngoại giao cấp cao của Giáo hoàng, người đang cố gắng ngăn chặn Chiến tranh Kế vị Mantuan sắp xảy ra giữa quân đội Pháp và Tây Ban Nha để giành quyền thống trị khu vực phía bắc nước Ý. Trong suốt năm 1629 và 1630, ông đi lại giữa Milan, Mantua, Turin, Casale và Pháp, cố gắng tìm giải pháp cho cuộc khủng hoảng trước khi giao tranh bắt đầu. Trong suốt sự nghiệp của ông, điều này đã trở thành phương pháp ngoại giao tiêu chuẩn của ông; liên tục đi du lịch, tìm hiểu và chiếm được lòng tin của càng nhiều người ra quyết định càng tốt. Trong thời gian này, ông quen biết Hồng y Francesco Barberini, người đứng đầu bộ phận ngoại giao của giáo hoàng, và quan trọng hơn là Hồng y Richelieu của Pháp, người cố vấn tương lai của ông, người mà ông gặp lần đầu ở Lyon vào ngày 29 tháng 1 năm 1630. Richelieu là người xa cách và hay đối đầu; sau đó ông viết: "Mazarini này đến đây để do thám hơn là để đàm phán .... Ông ấy là người Tây Ban Nha và Savoyard đến mức những gì ông nói không nên được coi là sự thật phúc âm."

Richelieu lúc đầu quyết định phớt lờ chính sách ngoại giao của Mazarin và gửi quân đội Pháp vượt dãy Alps vào Ý. Vào ngày 26 tháng 10 năm 1630, quân đội Pháp và Tây Ban Nha gặp nhau bên ngoài bức tường của thị trấn Casale do Pháp trấn giữ, sẵn sàng chiến đấu. Đột nhiên, một người đàn ông cưỡi ngựa cầm cờ xuất hiện, phi nước đại về phía họ và kêu lên "Pace! Pace!" ("Hòa bình! Hòa bình!") Đó là Mazarin, mang theo thỏa thuận từ chỉ huy Tây Ban Nha để sơ tán binh lính của họ khỏi thị trấn nếu người Pháp để lại Montferrat cho Charles Gonzaga, Công tước xứ Mantua. Mazarin tập hợp các chỉ huy Tây Ban Nha và Pháp lại và giải thích các điều khoản của thỏa thuận, được cả hai bên sẵn sàng chấp nhận. Mazarin đã đạt được thành công ngoại giao đầu tiên.

Kết quả của những nỗ lực ngoại giao đầu tiên của Mazarin là Hiệp ước Cherasco, ngày 6 tháng 4 năm 1631, trong đó Hoàng đế và Công tước Savoy công nhận quyền sở hữu Mantua và một phần Monferrat của Charles Gonzaga và việc Pháp chiếm đóng thành trì chiến lược Pinerolo, cổng vào thung lũng Po, trước sự hài lòng lớn lao của Richelieu và vua Louis XIII của Pháp.

Giáo hoàng cử Mazarin đến Paris vào đầu năm 1631 để bàn bạc những chi tiết cuối cùng của thỏa thuận. Ông trở lại Pháp lần nữa từ tháng 4 đến tháng 7 năm 1632. Ông có cuộc phỏng vấn đầu tiên với Lous XIII và với Nữ hoàng Anne của Áo vào tháng 5 năm 1632. Ông cố gắng thuyết phục Louis XIII gửi một đoàn thám hiểm quân sự để đánh chiếm Geneva, pháo đài của đạo Tin Lành, nhưng Nhà vua, người có quan hệ tốt với các bang Thụy Sĩ, đã bác bỏ ý kiến này. Mazarin trở lại Rome vào tháng 11 năm 1632, và kết bạn và đồng minh mới, Antonio Barberini, cháu trai của Giáo hoàng và là một trong những nhà ngoại giao chính của ông, và anh trai ông, Francesco Barberini, Hồng y Quốc vụ khanh. Với sự hỗ trợ của họ, ông tự khẳng định mình là người bảo vệ các lợi ích của Pháp ở Rome, và sau đó là các lợi ích của Giáo hoàng ở Pháp. Năm 1632, ông được bổ nhiệm làm phó giáo hoàng tại Avignon, được bổ nhiệm làm giám mục và bắt đầu mặc trang phục giáo hội, mặc dù ông không và chưa bao giờ trở thành linh mục.

Khi ở Rome, Mazarin thường xuyên gửi những món quà hoa, nước hoa và đồ ăn ngon cho các phụ nữ trong triều đình Pháp, và những món quà có giá trị hơn, bao gồm các bức tượng và tranh thời Phục hưng, cho Richelieu. Năm 1634, ông được Urban VIII bổ nhiệm làm Sứ thần đặc biệt tại Paris và được giao nhiệm vụ thuyết phục Louis XIII thực hiện một cuộc thập tự chinh hải quân lớn chống lại người Thổ Nhĩ Kỳ. Mục tiêu là tạo ra một hạm đội tổng hợp gồm các tàu của các quốc gia Thiên chúa giáo để chiếm các cảng của Thổ Nhĩ Kỳ quanh Địa Trung Hải. Mazarin, một người theo chủ nghĩa hiện thực, biết rằng, do sự cạnh tranh giữa các cường quốc châu Âu, dự án này sẽ không bao giờ diễn ra.

Một cuộc khủng hoảng mới xảy ra vào ngày 19 tháng 5 năm 1635; Pháp tuyên chiến với những người cai trị Habsburg của Áo và Tây Ban Nha. Mazarin sau đó viết rằng ông đã cố gắng hết sức để thuyết phục Richelieu tránh chiến tranh. Ông viết rằng vào tháng 3 năm 1635, ông đã cho Richelieu tất cả lý do để duy trì hòa bình. Mazarin viết: "Khi đứng lên, Đức ông nói với tôi rằng tôi tán thành Hòa bình như thể cô ấy là người phụ nữ trong mơ của tôi. Sau đó, ông ấy bắt tay tôi và kết luận, 'Anh không còn đứng về phía nước Pháp nữa. '" Mazarin trở lại Avignon vào ngày 7 tháng 4 năm 1636.

Trong tất cả các cuộc đàm phán của mình, Mazarin rất cẩn thận để không quá chỉ trích triều đình Pháp và Richelieu, và họ vẫn giữ liên lạc. Vào tháng 11 năm 1636, ông rời Avignon để trở về Rome, mang theo chỉ thị từ Richelieu khiến ông trở thành đại sứ kín đáo cho vua Pháp.

Bầu không khí bên trong giáo triều của giáo hoàng có thái độ thù địch với Pháp và Richelieu; Các linh mục người Tây Ban Nha chiếm nhiều chức vụ trong hệ thống cấp bậc và họ coi ông, có lý do, là đặc vụ của Pháp. Khi Giáo hoàng từ chối cử ông trở lại Pháp hoặc đại diện cho giáo hoàng tại một hội nghị hòa bình, ông đã viết: "Tôi không phải là thần dân của Vua nước Pháp, nhưng tôi tin rằng tôi có thể thực sự nói rằng những tuyên bố của người Tây Ban Nha đã có tác dụng." tuyên bố tôi là người Pháp, để cho công bằng thì người ta có thể nói rằng nước Pháp là đất nước của tôi.”

Vị trí của ông ở Rome ngày càng khó khăn. Ông được Giáo hoàng Urban VIII quý mến, nhưng ông bị Hồng y Barberini, người đứng đầu cơ quan ngoại giao của Giáo hoàng và phần lớn người Tây Ban Nha trong gia đình giáo hoàng không ưa thích. Ông dành thời gian sưu tầm tác phẩm điêu khắc và các tác phẩm nghệ thuật khác mà ông gửi đến Richelieu để trang trí cho cung điện mới của Hồng y ở Paris. Ông đã cân nhắc việc phục vụ những người cai trị Savoy, Ba Lan, hay Nữ hoàng Henriette của Anh, nhưng cuối cùng ông quyết định phục vụ Richelieu và Pháp. Tuy nhiên, Richelieu không vội đưa ông đến Paris; ông đánh giá cao những đóng góp ngoại giao mà Mazarin đã thực hiện ở Rome, cũng như những kho tàng nghệ thuật mà ông đang có được. Ông giữ Mazarin ở Rome thêm hai năm. Richelieu đã làm một việc quan trọng cho Mazarin; vào tháng 10 năm 1638, ông đề cử Mazarin làm ứng cử viên cho vị trí Hồng y khi vị trí tuyển dụng tiếp theo mở ra. Vào tháng 12 năm 1638, khi Hồng y đương nhiệm qua đời, Mazarin được đề cử làm Hồng y. Ông phải đợi cả năm 1639 trước khi chức vụ mới của mình được xác nhận. Sau đó, vào ngày 14 tháng 12 năm 1639, ông rời Rome đến cảng Civilitavecchia, lên một con tàu vũ trang của Pháp đến Marseille, rồi đi từ Lyon đến Paris, nơi ông đến vào ngày 5 tháng 1 năm 1640.

Hồng Y và Phó hồng y Richelieu

Khi đến Paris, Mazarin được chào đón nồng nhiệt bởi Nhà vua, Richelieu và Nữ hoàng Anne của Áo, người mà Mazarin thường xuyên gửi nước hoa, quạt, găng tay và những món quà khác. Lúc này Nữ hoàng đang mang thai đứa con thứ hai và người ta đã đoán trước rằng bà sẽ là người nhiếp chính khi Vua Louis XIII băng hà. Mazarin đã tư vấn cho Richelieu về cả các vấn đề chính trị và văn hóa. Ông đề nghị các nghệ sĩ mang từ Rome đến Paris, và vào năm 1640, ông đã đặt mua một bức tượng bán thân của Richelieu từ nhà điêu khắc Bernini ở Rome, gửi cho Bernini những bức ảnh về Richelieu. Bức tượng bán thân của Richelieu đến vào tháng 8 năm 1641. Mazarin tuyên bố rằng nó hoàn hảo, giống như thật đến mức, như ông viết, "nó dường như sắp nói", nhưng thị hiếu của người Pháp không tán thành phong cách Baroque. Các thành viên khác của Tòa án đã lên án công việc này, và Mazarin đã viết thư lại cho Bernini, gửi cho ông thêm những bức ảnh của Richelieu và yêu cầu ông thử lại.

Richelieu cử Mazarin đi thực hiện một số nhiệm vụ ngoại giao tế nhị, bao gồm chuyến đi dài ngày đến Savoy để giải quyết các vấn đề chính trị rối rắm ở đó: quyền nhiếp chính của Christine, Nữ công tước xứ Savoy, và em gái của Louis XIII, bị anh rể của bà thách thức, các hoàng tử Maurice và Thomas của Savoy. (Xem Nội chiến Piedmontese) Mazarin đã bảo vệ thành công vị trí của Christine và thiết lập một liên minh vững chắc giữa Savoy và Pháp. Nhiệm vụ này khiến ông phải rời Paris trong chín tháng, cho đến tháng 6 năm 1641. Vào ngày 16 tháng 12 năm 1641, dù chưa đến tuổi bốn mươi nhưng ông đã nhận được điều mình mong muốn nhất, đó là ông chính thức được phong làm Hồng y.

Ông đã thiết lập mối quan hệ thân tình với Richelieu; Richelieu gọi đùa ông là Rinzama (đảo chữ tên ông), hoặc Nunzinicardo ("đặc phái viên nhỏ thân yêu"), hoặc thường xuyên nhất là Colmarduccio, hoặc Colmardo. Khi được hỏi nó có ý nghĩa gì. ông dịch sang tiếng Pháp là Frére Coupechou, thuật ngữ chỉ một tu sĩ cấp dưới được giao nhiệm vụ thái bắp cải trong nhà bếp của tu viện. Tuy nhiên, ông đã không cử Mazarin đi thực hiện sứ mệnh mà ông mong muốn nhất, với tư cách là đại biểu của Pháp tại một hội nghị hòa bình toàn châu Âu. Sự chú ý của Richelieu được dành cho việc gây chiến; Richelieu, người đã già và sức khỏe yếu, đã đưa Nhà vua, người cũng sức khỏe kém, triều đình và Mazarin tham gia một loạt các cuộc viễn chinh quân sự kéo dài, để trấn áp cuộc nổi dậy ở Catalonia, chiếm Roussillon, và vào tháng 1 năm 1642, để bao vây Narbonne.

Vào ngày 11 tháng 6 năm 1642, khi đang ở Tarascon trong một chuyến thám hiểm quân sự kéo dài, Mazarin được đưa ra bằng chứng cho thấy Gaston, Công tước xứ Orléans, em trai của Louis XIII, và Hầu tước xứ Cinq-Mars, một trong những cố vấn thân cận nhất của Nhà vua, đã đã thực hiện một thỏa thuận bí mật với Vua Tây Ban Nha mà Richelieu hoặc Nhà vua không hề hay biết. Có vẻ như Nữ hoàng Anne của Austria cũng đã biết về sự phản bội bí mật này của Richelieu nhưng không nói cho ông hoặc Nhà vua biết. Cinq-Mars bị bắt, Gaston bị thất sủng, và một kẻ chủ mưu khác, Công tước Bouillon, được ân xá với điều kiện tiết lộ tất cả các chi tiết của âm mưu cho Mazarin, đồng thời giao pháo đài quan trọng của Sedan cho Nhà vua. Mazarin không tiết lộ sự tham gia của Nữ hoàng trong âm mưu, nhưng hiểu biết của ông đã mang lại cho ông đòn bẩy lớn hơn tại triều đình. Việc phá bỏ âm mưu chống lại Nhà vua là một trong những hành động cuối cùng của Hồng y Richelieu. Ông lâm bệnh và qua đời vào ngày 4 tháng 12 năm 1642.

Bộ trưởng Pháp - Ngoại giao

Việc Mazarin kế vị vị trí thủ hiến của Louis XIII không phải là tự động hay ngay lập tức. Bất chấp lời kể của một số nhà sử học sau này, Richelieu không chỉ định Mazarin là người kế vị. Richelieu, theo chính Mazarin, đã khuyên Nhà vua tuyển dụng Mazarin, người cho đến thời điểm đó không có chức vụ chính thức nào trong triều đình.

Sau cái chết của Richelieu, Louis XIII chỉ định ba nhân vật lỗi lạc để cố vấn cho ông; François Sublet de Noyers, Léon Bouthillier, comte de Chavigny và Mazarin. Mazarin và de Chavigny ngay lập tức liên kết với nhau để loại bỏ de Noyers. Họ ám chỉ với Nhà vua rằng de Noyers đã bí mật thỏa thuận với Anne của Áo để phong cô làm nhiếp chính của Pháp sau cái chết của Nhà vua. Nhà vua, người không mấy yêu quý Nữ hoàng và trong di chúc đã từ chối phong bà làm Nhiếp chính, đã rất tức giận; de Noyers bị buộc phải từ chức vào ngày 10 tháng 4 năm 1643.

Louis XIII qua đời ngày 14 tháng 5 năm 1643, chỉ năm tháng sau Richelieu. Người kế vị ông, Louis XIV, mới bốn tuổi. Nhà vua đã chỉ thị cụ thể rằng vợ ông, Anne of Austria, không được thay thế ông làm nhiếp chính. Tuy nhiên, ngay sau khi ông chết, bà đã nộp đơn vào cơ quan quý tộc được gọi là Nghị viện Paris, và di chúc của ông bị hủy bỏ. Bà được tuyên bố là Nhiếp chính vào ngày 18 tháng 5. Nữ hoàng đặc biệt không thích de Chavigny, cố vấn trưởng khác được Louis XIII lựa chọn. Anh ta thân thiết với Richelieu và là đối thủ thực sự duy nhất về kinh nghiệm của Mazarin. Buổi tối khi trở thành nhiếp chính, bà tuyên bố rằng Mazarin sẽ là thủ hiến và người đứng đầu chính phủ của bà.

Phong cách quản lý của Mazarin hoàn toàn khác với Richelieu. Sự tương phản được Hồng y Retz, kẻ thù tương lai của Mazarin, mô tả trong Hồi ký của ông: "Người ta nhìn thấy trên bậc thềm ngai vàng, nơi Richelieu sắc sảo và đáng sợ đã thống trị thay vì cai trị nhân dân, một nhà lãnh đạo hiền lành, nhân từ, và không đòi hỏi gì cả...Ông ấy có tinh thần, sự bóng gió, sự vui tươi, cách cư xử, nhưng cũng có một sự lười biếng nhất định......"

Cardinal Retz và các đối thủ khác trong triều đình đã đánh giá thấp kỹ năng, nghị lực và sự quyết tâm của Mazarin. Mazarin tiếp tục cuộc chiến tốn kém của Richelieu chống lại các đối thủ chính của Pháp ở châu Âu, Habsburgs của Áo và Tây Ban Nha. Chiến thắng của Condé và Turenne cuối cùng đã đưa Áo vào bàn thương lượng và kết thúc Chiến tranh Ba mươi năm với Hòa ước Westphalia (1646–48)

Chính sách của Mazarin cũng bổ sung Alsace (mặc dù không phải Strasbourg) vào Pháp. Ông bố trí các hoàng tử theo đạo Tin lành trong các giám mục và tu viện đã thế tục hóa để thưởng cho sự phản đối chính trị của họ đối với nhà Habsburgs, xây dựng một mạng lưới ảnh hưởng của Pháp như một vùng đệm ở phần phía tây của Đế quốc. Năm 1657, ông cố gắng bầu Louis XIV làm Hoàng đế La Mã Thần thánh. Năm 1658, ông thành lập Liên đoàn sông Rhine, được thiết kế để kiểm tra Nhà Áo ở miền trung nước Đức. Năm 1659, ông làm hòa với Habsburg Tây Ban Nha trong Hòa ước Pyrenees, bổ sung thêm lãnh thổ Roussillon của Pháp và miền bắc Cerdanya—với tư cách là Cerdagne thuộc Pháp—ở cực nam cũng như một phần của Các quốc gia vùng thấp.

Đối với đạo Tin lành ở quê nhà, Mazarin theo đuổi chính sách hứa hẹn và tính toán sự trì hoãn để xoa dịu cuộc nổi dậy vũ trang của Ardèche (1653), chẳng hạn, và để giữ cho người Huguenot không có vũ khí: trong sáu năm, họ tin rằng mình sắp khôi phục được quyền lực. sự bảo vệ của Sắc lệnh Nantes, nhưng cuối cùng họ không thu được gì.

Luôn có xích mích với triều đại giáo hoàng của Hồng y người Tây Ban Nha Pamphilj, được bầu làm Giáo hoàng vào ngày 15 tháng 9 năm 1644 với tên gọi Innocent X. Mazarin đã bảo vệ các hồng y Barberini, cháu trai của cố Giáo hoàng, và Nghị viện Paris đã bỏ phiếu chống lại họ "vô hiệu và mắng nhiếc"; Pháp tỏ ra chuẩn bị chiếm Avignon bằng vũ lực, Innocent đã lùi bước. Mazarin luôn là kẻ thù của chủ nghĩa Jansen, đặc biệt là trong cuộc tranh cãi về công thức, vì ý nghĩa chính trị của nó hơn là vì thần học. Trên giường bệnh, ông đã cảnh báo chàng trai trẻ Louis "không được dung thứ cho giáo phái Jansenist, thậm chí cả tên của họ." Sau khi qua đời, Louis XIV không bổ nhiệm một bộ trưởng chính mới mà thay vào đó tự mình điều hành, đánh dấu sự khởi đầu một kỷ nguyên mới của chính quyền tập trung ở Pháp.

Bất mãn – The Fronde (1648–53)
Bài chi tiết: The Fronde

Cuộc chiến lâu dài của Mazarin chống lại Habsburgs, phần cuối cùng của Chiến tranh Ba mươi năm, đã thành công nhưng cái giá phải trả là rất lớn. Sự phẫn uất ngày càng gia tăng chống lại Nữ hoàng Tây Ban Nha và thủ tướng Ý của bà, và lên đến đỉnh điểm là Fronde, một cuộc nổi dậy chống lại chính phủ của các thành viên quý tộc và những công dân bất mãn ở Paris, kéo dài từ năm 1648 đến năm 1653.

Mazarin buộc phải huy động tiền bằng mọi cách có thể để hỗ trợ cuộc chiến chống lại nhà Habsburgs. Cố vấn tài chính của ông là Michel Particelli d'Emery, cũng là người Ý. Khi thuế, các khoản vay và việc bán quyền sở hữu không mang lại đủ tiền, ông đã tìm kiếm các nguồn thu nhập mới. Ông phát hiện ra một luật cũ có từ thời Henry IV cấm người dân Paris xây nhà bên ngoài phạm vi thành phố. Vì thành phố đã phát triển tốt bên ngoài ranh giới cũ của nó, nên vào năm 1644, ông đã phạt nặng tất cả những người sống bên ngoài ranh giới thành phố. Ngoài ra, ông còn đánh thuế tất cả hàng hóa được đưa vào thành phố. Một biện pháp đã gây ra sự phẫn nộ đặc biệt trong giới quý tộc; ông áp đặt một loại thuế đặc biệt đối với tất cả các quý tộc phục vụ trong các tòa án và hội đồng hoàng gia khác nhau, lên tới bốn năm đóng phí của họ.

The Fronde của Nghị viện
Trung tâm phản kháng là nghị viện Paris, một hội đồng quý tộc cổ xưa đóng vai trò là tòa phúc thẩm cấp cao. Đó là thời kỳ nổi dậy chống lại các vị vua trên khắp châu Âu; các phong trào độc lập xuất hiện ở các tỉnh Catalonia và Bồ Đào Nha của Tây Ban Nha, một nhà cách mạng giành chính quyền ở Naples, và Charles I của Anh, anh rể của Louis XIII, bị phế truất và xử tử năm 1649. Tại Paris, các thành viên của nghị viện triệu tập một phiên họp đặc biệt để tranh luận về các biện pháp của Mazarin. Cuộc họp bị nhiếp chính Anne của Áo cấm nhưng vẫn diễn ra. Nghị viện đã ban hành một hiến chương, lấy cảm hứng từ lệnh của Habeas Corpus ở Anh, trong đó thu hồi quyền lực của các quan chức tư pháp của Nhà vua, cấm bất kỳ loại thuế mới nào mà không có sự chấp thuận của nghị viện, và tuyên bố rằng không thần dân hoàng gia nào có thể bị bỏ tù nếu không có thủ tục tố tụng hợp pháp. luật.

Mazarin đề nghị với Nữ hoàng rằng bà nên lắng nghe nghị viện và sửa đổi các sắc lệnh của mình, nhưng bà rất tức giận trước sự phản đối của họ. Bà đợi đến thời điểm thích hợp để phản công. Dịp bà chọn là lễ kỷ niệm chiến thắng quan trọng của Quân đội Pháp trước quân Tây Ban Nha trong Trận Lens ở Bỉ vào ngày 26 tháng 8 năm 1648. Vào ngày đó, một thánh lễ đặc biệt được tổ chức tại Nhà thờ Đức Bà Paris để kỷ niệm ngày Sau chiến thắng, cô ra lệnh cho Đội trưởng đội cận vệ của mình bắt giữ các thủ lĩnh của quốc hội, trong đó có Pierre Broussel nổi tiếng. Tin tức về vụ bắt giữ nhanh chóng lan truyền ở Paris, và đám đông đổ ra đường để phản đối và dựng rào chắn. Tối hôm đó Mazarin đã viết trong nhật ký của mình, "nghị viện đã thực hiện các chức năng của Nhà vua và người dân hoàn toàn tuân theo nó."

Trong Fronde, đám đông chống Mazarin ở Paris thích nghe Mazarinades, những bài hát nổi tiếng với những câu chế giễu Đức Hồng Y. Hàng chục bài viết và xuất bản đã buộc tội anh ta về hầu hết mọi lỗi lầm và tội ác có thể xảy ra. Mazarin có khiếu hài hước, và khi Fronde hoàn thành, ông đã sưu tầm những bản Mazarinades hay nhất và biểu diễn trong một buổi hòa nhạc tại cung điện của mình.

Cuộc nổi dậy kéo dài ba năm. Nó lấy tên phổ biến là Fronde, từ những chiếc Dây ném gạch (frondes) được đám đông sử dụng trên đường phố Paris để ném đá. Nó kết hợp sự tức giận của người dân Paris đối với các loại thuế mới với sự phẫn nộ của giới quý tộc đối với việc giảm bớt các đặc quyền cổ xưa của họ. Nó được lãnh đạo theo thời gian bởi một nhóm đồng minh kỳ lạ; Gaston d'Orleans, anh trai của Louis XIII; Louis II de Bourbon, Hoàng tử de Condé, một vị tướng tài giỏi nhưng là một chính trị gia kém cỏi, và Hồng y Paul de Gondi, một kẻ mưu mô tài giỏi. Mỗi người trong số họ có những mục tiêu khác nhau, nhưng tất cả đều đồng ý rằng Mazarin sẽ thất thủ.

Khi Fronde bắt đầu, Quân đội Pháp do Hoàng tử de Condé chỉ huy đã ở xa Paris để chiến đấu với quân Áo. Mazarin nhanh chóng cử một phái viên đến gặp Hoàng đế ở Vienna, kêu gọi một hội nghị đình chiến và hòa bình. Hòa ước Westphalia, kết thúc chiến tranh, được ký ngày 24 tháng 10 năm 1648. Bất chấp hòa bình, tình trạng xáo trộn vẫn tiếp diễn trên đường phố Paris. Trong đêm ngày 6 tháng 1 năm 1649, Mazarin bí mật đưa Louis XIV, Anne của Áo và triều đình đến nơi an toàn tại Château de Saint-Germain-en-Laye, ngay phía tây Paris. Mazarin sau đó bắt đầu thực hiện âm mưu chia rẽ các phe phái khác nhau của Fronde. Mục tiêu của ông là chia rẽ các thành viên của Nghị viện và những người biểu tình cấp tiến hơn trên đường phố Paris, những người đoàn kết chỉ vì không thích Mazarin và Anne của Áo.

Ngay sau khi chiến tranh kết thúc, ông đưa Condé và quân đội của mình trở lại Paris và phong tỏa thành phố. Sau đó, ông thuyết phục Nghị viện rằng họ lo sợ về cuộc nổi dậy của người Paris hơn là lo sợ về ông. Vào ngày 14 tháng 3 năm 1649 Mazarin chấp nhận nhiều cải cách mà Nghị viện yêu cầu. Đổi lại, những người ủng hộ Nghị viện đã hạ vũ khí và cho phép Anne của Áo, Louis XIV trẻ tuổi và Mazarin trở về Paris.

The Fronde của các hoàng tử
Nghị viện đã chấp nhận Mazarin và chính phủ của ông ta, nhưng Fronde vẫn chưa hoàn thành. Nhiều người thân không hài lòng với thỏa hiệp đạt được vào năm 1649. Khi đến Paris, Condé đưa ra vô số yêu cầu đối với Anne của Áo cho đến khi cuối cùng bà giận dữ đuổi việc ông. Một trong những thủ lĩnh khác của Fronde, Jean François Paul de Gondi, đã sớm thuyết phục Condé tham gia cùng mình để hạ bệ cả Mazarin và Anne của Áo. Mazarin có một mạng lưới đặc vụ xuất sắc và ngay lập tức biết được âm mưu này. Vào ngày 18 tháng 1 năm 1650 Mazarin ra lệnh bắt Condé, anh trai của Condé, Armand de Bourbon, hoàng tử de Conti và anh rể, Henri II d'Orléans, công tước de Longueville.

Các hiệp định năm 1649 đã mang lại hòa bình cho Paris, nhưng tình trạng bất ổn ở Fronde vẫn tiếp diễn ở các vùng khác của Pháp. Những người phản đối Mazarin đã làm gián đoạn việc thu và quản lý thuế. Khi cuộc nổi dậy ngày càng gia tăng, Mazarin nhận thấy rằng quân nổi dậy chỉ đoàn kết lại để chống lại ông. Ông quyết định khôn ngoan nhất là từ chức và rời khỏi Pháp khi còn có thể. Ông đã giải thoát Condé khỏi nhà tù, và sau một hành trình dài đến các thành phố khác nhau, ông định cư ở Brühl gần Cologne, với tư cách là khách của Tổng Giám mục-Tuyển hầu tước Cologne.

Từ Đức, ông gửi chỉ dẫn hàng ngày cho Anne của Áo và các đại lý của ông ở Pháp. Chiến lược này nhằm gây mất lòng tin giữa các phe phái khác nhau của Fronde. Những chỉ dẫn của Mazarin đã được Anne người Áo thực hiện một cách tỉ mỉ. Những âm mưu của ông đã thành công trong việc ngăn cản cuộc hôn nhân được cầu hôn giữa một trong những Frondeurs hàng đầu, Armand de Bourbon, Hoàng tử Conti với Công chúa Charlotte-Marie của Lorraine, Mademoiselle de Chevreuse, một trong những kẻ thù chính khác của anh ta ở Paris. Ông đã được hỗ trợ rất nhiều bởi sự kém cỏi về mặt chính trị của Condé, người đã xúc phạm nhiều đồng minh tự nhiên của ông. Mazarin kêu gọi Anne của Áo đưa ông trở lại Paris càng sớm càng tốt, "để khắc phục cuộc tấn công lớn nhất từng được thực hiện nhằm vào chính quyền hoàng gia".

Khi trở lại Paris, Mazarin sớm liên minh với kẻ thù cũ của mình, Hồng y Jean François Paul de Gondi. Condé khởi hành đến Bordeaux để thu thập quân tiếp viện. Ông chiêu mộ một đội quân gồm binh lính Tây Ban Nha và Pháp, rồi hành quân đến Paris, đến nơi vào ngày 2 tháng 7. Những người lính trung thành với Nữ hoàng, do Turenne chỉ huy, đang chờ đợi và nhốt quân đội của Condé vào các bức tường của Paris. Một đồng minh của Condé, Grande Mademoiselle, đã ra lệnh mở cổng thành để giải cứu quân đội của Condé. Trận chiến được chứng kiến từ những ngọn đồi ở Charonne bởi chàng trai trẻ Louis XIV.

Ngay khi binh lính của Condé tiến vào Paris, ông ta đã yêu cầu thanh trừng ngay lập tức những người ủng hộ Mazarin. Bạo loạn nổ ra xung quanh Bastille và bị dập tắt một cách khó khăn. Chủ tịch Nghị viện, hiện là đồng minh của Mazarin, yêu cầu chấm dứt bạo lực và Condé đưa quân đội của mình ra khỏi Paris. Bất đắc dĩ, Condé rời thành phố, đến Hà Lan thuộc Tây Ban Nha, bị Turenne truy đuổi.

Louis XIV, lúc này đã đủ tuổi lên ngôi, trở lại Paris vào tháng 10 năm 1652, cùng với mẹ ông và Turenne. Mazarin phải đợi lâu hơn để quay trở lại, điều này đã được sắp xếp cẩn thận với sự giúp đỡ của ông. Parlement de Paris lần đầu tiên được Anne của Áo chuyển từ Paris đến Pontoise, để xem có bao nhiêu thành viên chấp nhận quyền lực của bà. Đa số có mặt tại cuộc họp. Theo kế hoạch đã chuẩn bị sẵn, Nghị viện trân trọng yêu cầu cách chức Mazarin, và Anne của Áo đã đồng ý. Mazarin, biết đây là kế hoạch, đã chấp nhận quyết định này và chờ đợi một thời gian lưu vong đầy trân trọng. Ông trở lại Paris vào tháng 2 năm 1653. Ông được chào đón bằng một bữa tiệc khải hoàn tại khách sạn Hotel de Ville, nơi đám đông trước đó đã yêu cầu lật đổ ông.

Tài trợ cho Vương quốc – Fouquet và Colbert

Tìm kiếm tiền là mối bận tâm hàng đầu của Mazarin trong suốt thời gian làm bộ trưởng thứ nhất. Các loại thuế mới của ông đối với người dân Paris và giới quý tộc đã kích động Fronde đầu tiên, nhưng sự kết thúc của Fronde không giải quyết được vấn đề. Chính phủ đã vay những khoản tiền khổng lồ để tài trợ cho các chiến dịch chống lại Fronde đầu tiên và chống lại Condé, đồng thời cũng phải trả tiền cho những chuyến đi liên tục của Nhiếp chính và vị vua trẻ, cũng như các lễ hội phức tạp, các cuộc diễu hành và đoàn kỵ binh đi kèm với chuyến hành trình của họ và mọi hoạt động. sự kiện lớn. Ngân sách hoàng gia năm 1653 là khoảng 109 triệu livre, tương đương 800 tấn bạc hoặc 60 tấn vàng. Chi tiêu là lớn nhất từ năm 1656 đến năm 1659. Hai mươi bảy thỏa thuận được thực hiện với các chủ ngân hàng, những người cho chính phủ vay 98 triệu livre để bổ sung số tiền thu được thông qua thuế thông thường.

Sau cái chết của bộ trưởng tài chính đầu tiên, La Vieuville, vào ngày 2 tháng 2 năm 1653, Mazarin chọn một bộ trưởng mới, Nicolas Fouquet. Ở tuổi 25, Fouquet được thừa kế một khối tài sản rất lớn sau cái chết của người vợ đầu tiên trẻ tuổi, và khối tài sản còn lớn hơn nữa khi ông kết hôn lần thứ hai với Marie-Madeleine de Castille, gia đình bà là một trong những gia đình giàu có nhất. ở châu Âu. Fouquet bắt đầu làm chuyên gia thu ngân ở tuổi hai mươi, sau đó là dự định vào quân đội, rồi Tổng kiểm sát của Quốc hội Paris ở tuổi ba mươi lăm.

Thông qua các mối quan hệ gia đình của mình, Fouquet đã tích lũy được khối tài sản từ ba đến bốn triệu livres. Một trong những lý do khiến Fouquet thăng tiến nhanh chóng là do ông sẵn sàng cho Mazarin vay những khoản tiền rất lớn để thực hiện các dự án khác nhau của mình. Vào tháng 11 năm 1657 Mazarin cần 11,8 triệu livres để trả cho Quân đội phương Bắc. Fouquet nhờ vào những người thân giàu có của mình nên đã có thể cung cấp tiền. Năm 1659, ông cung cấp một khoản vay khác trị giá 5 triệu livre.

Một tác động của lượng tiền khổng lồ trên thị trường trong thời kỳ Nhiếp chính của Anne của Áo và Mazarin là sự sụt giảm giá trị của đồng Livre tournois, đơn vị tài khoản của hoàng gia Pháp, mất 20% giá trị so với vàng. Đồng xu Florentine. Tuy nhiên, nếu không có số tiền mà Fouquet và các nhà tài chính quý tộc khác cho vay, Louis XIV không bao giờ có thể đạt được những thành công ban đầu về quân sự và ngoại giao.

Đối thủ lớn của Fouquet là Jean-Baptiste Colbert, người cũng được tiến cử vào Louis XIV và được Mazarin đưa vào chính phủ. Ngay sau khi trở thành trợ lý cho Mazarin, ông đã viết một bản ghi nhớ cho Mazarin, khẳng định rằng số thuế mà người dân phải nộp chưa đến tay Nhà vua một nửa. Tờ báo cũng cáo buộc Fouquet sử dụng quỹ hoàng gia để làm giàu cho bản thân. Mazarin không bảo vệ Fouquet; không lâu trước khi qua đời, ông đồng ý rằng Fouquet phải ra đi. Không lâu sau cái chết của Mazarin, Fouquet bị Colbert buộc tội lạm dụng quỹ nhà nước. Tài sản của ông bị tịch thu và ông bị tống vào tù cho đến khi chết, cuối cùng Colbert đã thế chỗ.

Tài sản cá nhân của Mazarin vào thời điểm ông qua đời rất lớn, lên tới 35 triệu livre, chưa tính số tiền ông để lại cho các cháu gái. Nó vượt quá tài sản cá nhân lớn thứ hai trong thế kỷ của Richelieu, trị giá khoảng 20 triệu livre. Khoảng một phần ba tài sản cá nhân của Mazarin đến từ khoảng 21 tu viện trên khắp nước Pháp, mỗi tu viện trả cho ông một phần doanh thu hàng năm. Không giống như các thành viên của giới quý tộc, ông không có bất kỳ tài sản lớn nào; bất động sản duy nhất của ông là cung điện ở Paris mà ông mua vào năm 1649 và xây thêm một số ngôi nhà xung quanh. Nó được định giá 1,2 triệu livre. Ba mươi bảy phần trăm tài sản của ông là đồ trang sức và tiền mặt có thể vận chuyển dễ dàng. Trong những chiếc tủ bằng gỗ mun trong phòng của ông tại bảo tàng Louvre, những người thừa kế của ông đã tìm thấy 450 viên ngọc trai chất lượng cao, cùng với số lượng dây chuyền và thánh giá bằng vàng, cùng những chiếc nhẫn đính đá quý, tổng cộng thêm 400.000 livre nữa. Ông để lại cho gia đình những món trang sức trị giá ước tính khoảng 2,5 triệu livres, đồng thời tặng bộ sưu tập kim cương trị giá 50.000 livres cho Nữ hoàng mới và một viên kim cương 14 carat có tên The Rose of England, trị giá 73.000 livre cho Thái hậu. Những di sản có giá trị nhất, bao gồm một bộ mười tám viên kim cương được gọi là "Mazarins", trị giá hai triệu livres, đã được trao cho chàng trai trẻ Louis XIV.

Người bảo trợ của nghệ thuật

Mazarin chỉ đứng sau Louis XIV với tư cách là người bảo trợ nghệ thuật ở Pháp vào thế kỷ 17. Năm 1648, ông thành lập Học viện Hội họa và Điêu khắc Hoàng gia. Sau khi ông qua đời vào năm 1661, kho sưu tập nghệ thuật của ông tại Cung điện Mazarin ghi nhận 858 bức tranh, 128 bức tượng, 185 bức tượng bán thân, cùng với 150 tấm thảm, 514 món đồ trang sức và bạc tinh xảo, cùng 317 viên đá quý, chưa kể những viên kim cương nổi tiếng của Mazarin. mà ông để lại cho Louis XIV. Bộ sưu tập của ông bao gồm các tác phẩm của hầu hết các nghệ sĩ lớn của Pháp và Ý cùng thời với ông và trước đó, có từ thời Phục hưng. Việc mua lại của ông bao gồm các tác phẩm của Poussin, Rubens, Corregio, Van Dyck, Titian và nhiều người khác, cũng như bức Chân dung Baldassare Castiglione nổi tiếng của Raphael, vốn thuộc về Charles I của Anh và đã được Richelieu mua lại. Ngay trước khi qua đời, ông đến thăm phòng trưng bày lần cuối cùng với người phó Brienne và nói với ông: "À, người bạn tội nghiệp của tôi, tôi phải từ bỏ tất cả những thứ này. Tạm biệt, những bức tranh thân yêu, đã khiến tôi phải trả giá rất nhiều và tôi cũng rất nhiều." được yêu thích." Nhiều bức tranh ông sở hữu hiện đang ở bảo tàng Louvre.

Palais Mazarin (Cung điện Mazarin) được Mazarin tạo ra bắt đầu từ năm 1643, ngay sau khi ông trở thành bộ trưởng thứ nhất, khi ông thuê bốn căn hộ liền kề ở phía bắc của Rue Neuve-des-Petits-Champs giữa Rue Vivienne về phía đông và Rue de Richelieu ở phía tây và đối diện với Palais Royal, nơi ở của Nhà vua. Ông đã ủy quyền cho François Mansart bổ sung thêm một khu vườn với hai phòng trưng bày xếp chồng lên nhau chạy về phía bắc từ đầu phía tây của tòa nhà cực đông, Hôtel Tubeuf, nơi ông có thể trưng bày tác phẩm nghệ thuật của mình. Từ năm 1645 đến năm 1647, ông ủy quyền cho họa sĩ người Ý Giovanni Francesco Romanelli tạo cảnh từ các tác phẩm của Ovid trên trần của phòng trưng bày phía trên (mặc dù đã được sửa đổi nhiều, hiện được gọi là Galerie Mazarine). Năm 1721, Palais Mazarin trở thành địa điểm của Thư viện Nhà vua (Bibliothèque du Roi), nay là địa điểm Richelieu của Bibliothèque nationale de France. Mazarin dành ít thời gian trong Cung điện của mình; ông sống phần lớn thời gian ở Palais Royal, khi Louis XIV còn ở đó, hoặc ở bảo tàng Louvre. Gần cuối đời, ông cư trú tại Château de Vincennes, nơi ông trang trí một dãy phòng. Ông cũng biến những hào nước của lâu đài thành một loại vườn thú, với sư tử, hổ, gấu và các loài động vật kỳ lạ khác để làm trò giải trí cho vị vua trẻ.

Mazarin cũng đóng một vai trò quan trọng trong việc đưa âm nhạc Ý đến Paris. Trước Mazarin, opera Ý rất ít được biết đến hoặc đánh giá cao ở Paris. Louis XIII, Catherine de Medici và Marie de Medici đều đã đưa các nhạc sĩ người Ý đến Paris, nhưng Mazarin đã làm điều đó một cách có hệ thống hơn và ở quy mô lớn hơn nhiều. Sau khi đến làm mục sư vào năm 1643, ông đã mời giọng nữ cao nổi tiếng Leonora Baroni và diễn viên Atto Melani. Melani đóng vai trò là một nhà ngoại giao; Mazarin cử ông đi thực hiện một số nhiệm vụ bí mật tới các tòa án khác ở châu Âu.

Nhờ nỗ lực của Mazarin, bảy vở opera của Ý đã được biểu diễn ở Paris từ năm 1645 đến năm 1662. Năm 1645 Mazarin đưa nhà thiết kế phong cảnh nổi tiếng Giacomo Torelli đến Paris, người đã dàn dựng vở opera La finta pazza của Sacrati. Năm 1647, đối với Carnaval, ông đã dàn dựng một buổi ra mắt hoành tráng vở Orfeo của Luigi Rossi. Sau đó, Torelli tham gia múa ba lê nhiều hơn là opera, phản ánh niềm đam mê khiêu vũ của nhà vua. Sự nghiệp của Torelli ở Pháp chấm dứt vào năm 1661, khi ông làm việc trên vở kịch cho Les fâcheux của Molière, do Nicholas Fouquet trình bày như một phần của lễ hội lớn của ông tại Vaux-le-Vicomte để vinh danh Nhà vua, màn trình diễn quá phô trương mà cuối cùng dẫn tới việc Fouquet bị bỏ tù.

Mazarin cũng là một nhà sưu tập sách nổi tiếng. Năm 1646, ông mang đến Paris bộ sưu tập gồm chín nghìn tập và đã lắp đặt tại nơi ở của mình. Đây là thư viện lớn thứ hai ở Paris, chỉ đứng sau thư viện của Nhà vua. Tuy nhiên, khi Mazarin buộc phải rời Paris trong Fronde, thư viện của ông đã bị các thủ lĩnh Fronde chiếm giữ và bị giải tán. Sau đó, ông bắt đầu xây dựng thư viện thứ hai với những gì còn lại của thư viện đầu tiên. Thư viện đã tăng lên hơn 25.000 đầu sách và mở cửa cho tất cả các học giả sau năm 1643. Nó được công nhận là thư viện công cộng thực sự đầu tiên ở Pháp. Theo di chúc của mình, ông đã tặng thư viện của mình cho Collège des Quatre-Nations mà ông đã thành lập vào năm 1661. Những tủ sách ban đầu trong thư viện của ông đã được chuyển đến phòng đọc của College of Quatre-Nations khi nó được xây dựng.

Nhà giáo dục của Louis XIV

Từ sinh nhật thứ tám của Louis XIV trẻ tuổi, Mazarin đã đảm nhận chức danh "Giám đốc Giáo dục Hoàng gia" và quản lý mọi khía cạnh trong việc học tập của vị vua trẻ. Mọi hoạt động của Nhà vua đều do Mazarin điều hành và lên kế hoạch; thời gian thức dậy, những lời cầu nguyện, bài tập thể chất (đấu kiếm và khiêu vũ), sau đó là bài học chính trị buổi sáng với chính Mazarin. Vào buổi chiều, ông được giao nhiệm vụ viết một bài luận mỗi ngày cho Mazarin về những gì anh đã học được. Nền giáo dục mà ông dành cho Louis hoàn toàn mang tính thực tiễn chứ không phải lý thuyết. Trong số các chủ đề khác, ông đã hướng dẫn Nhà vua nghệ thuật che giấu hoặc nói dối khi cần thiết và luôn luôn chừa một lối thoát khi thực hiện một thỏa thuận.

Bắt đầu từ năm 1659, khi Nhà vua tròn 21 tuổi và Mazarin gần cuối đời, ông đã viết một loạt chỉ thị về các vấn đề chính trị cho Nhà vua. Khi nhà vua bắt đầu cuộc hành trình đến Tây Ban Nha để kết hôn, Mazarin đã viết cho ông: "Hãy nhớ, tôi hỏi trẫm, tôi đã vinh dự nói với trẫm điều gì, khi trẫm hỏi tôi con đường để trở thành một vị vua vĩ đại. ...cần phải bắt đầu bằng việc nỗ lực hết mình để không bị bất kỳ niềm đam mê nào chi phối...bởi vì, nếu không, nếu bất hạnh nào ập đến, dù trẫm có thiện chí đến đâu, trẫm cũng sẽ không thể làm được điều đã làm."

Bất chấp chỉ dẫn của Mazarin, Louis XIV vẫn tiếp tục trao đổi thư từ với Marie, cháu gái của Mazarin, với sự thông đồng ngầm của mẹ ông. Mazarin ngay lập tức áp dụng một giọng điệu nghiêm khắc hơn: "Chúa đã lập ra các vị Vua... để trông chừng hạnh phúc, sự an toàn và hòa bình của thần dân; và không hy sinh hạnh phúc và sự an toàn này cho những đam mê cá nhân của họ...trẫm phải nhớ trách nhiệm với Chúa về hành động và sự an toàn của trẫm, và với thế giới về sự hỗ trợ cho vinh quang và danh tiếng của trẫm." Mazarin cũng đe dọa sẽ rời Pháp cùng gia đình nếu Nhà vua không đồng ý ngừng liên lạc với Marie. Để đáp lại, Louis đã viết một bức thư mới cho mẹ mình, hứa rằng từ nay trở đi ông sẽ quên Marie và tập trung hoàn toàn vào "sự nghiệp vĩ đại của nhà vua". (Grand metier du Roi)

Thành tựu quân sự và ngoại giao cuối cùng (1658–1661)
Những năm cuối đời của Mazarin, từ năm 1658 đến khi ông qua đời năm 1661, được đánh dấu bằng một loạt thắng lợi ngoại giao lớn, bao gồm cả cuộc hôn nhân của Louis XIV. Năm 1658, sau thời gian dài chuẩn bị kỹ lưỡng, Mazarin thành lập Liên đoàn sông Rhine, một nhóm mới gồm 50 công quốc nhỏ của Đức hiện được liên kết bởi một hiệp ước với Pháp. Họ hứa không cho quân địch đi qua để xâm lược nước Pháp. Hiệp ước này đã làm suy yếu cả Đế quốc La Mã Thần thánh cũ và Đế quốc Habsburgs của Áo, điều này mang lại một biện pháp an ninh mới cho biên giới phía đông của Pháp. Trong cùng tháng, Thống chế Turenne đã đánh bại quân đội của Condé một cách dứt khoát trong Trận chiến cồn cát ở Flanders. Điều này đánh dấu sự kết thúc của các mối đe dọa đối với Pháp từ phía bắc, từ Hà Lan thuộc Tây Ban Nha.

Cuộc đàm phán về dự thảo hiệp ước hòa bình giữa Pháp và Tây Ban Nha diễn ra từ tháng 2 đến tháng 6 năm 1659, nhưng nhiều chi tiết quan trọng vẫn chưa được giải quyết. Mazarin và Dom Luis de Haro của Tây Ban Nha đích thân phụ trách các cuộc đàm phán vào ngày 13 tháng 8. Hội nghị của họ kéo dài ba tháng, được tổ chức ở biên giới Pháp-Tây Ban Nha trên đảo Faisans, nằm giữa Hendaye thuộc Pháp và Fuenterrabía của Tây Ban Nha, trên sông Bidassoa. Hiệp ước Pyrenees kết quả được ký kết vào ngày 7 tháng 11 năm 1659 và bổ sung Artois, Cerdanya và Roussillon là các tỉnh mới của Pháp. Nó cũng chuẩn bị cho một sự kiện ngoại giao thậm chí còn quan trọng hơn được Mazarin sắp xếp cẩn thận, lễ cưới của Louis XIV với Maria Theresa của Tây Ban Nha, lễ kỷ niệm của người Pháp diễn ra sau đó vào tháng 6 năm 1660 tại Saint-Jean-de-Luz gần đó. Cặp đôi đã đắc thắng tiến vào Paris vào ngày 26 tháng 8 năm 1660. Cuộc hôn nhân này và những thỏa thuận kèm theo đã kết thúc, ít nhất là trong một thời gian, những cuộc chiến tranh lâu dài và tốn kém giữa người Áo và người Pháp.

Mazarin, với tư cách là người cai trị trên thực tế của Pháp, đã đóng một vai trò quan trọng trong việc thiết lập các nguyên tắc Hòa ước Westphalia nhằm định hướng chính sách đối ngoại của các quốc gia châu Âu và trật tự thế giới hiện hành. Một số nguyên tắc này, chẳng hạn như chủ quyền của quốc gia đối với lãnh thổ và các vấn đề nội bộ cũng như sự bình đẳng về mặt pháp lý giữa các quốc gia, vẫn là nền tảng của luật pháp quốc tế cho đến ngày nay.

Qua đời

Trong những tháng cuối đời, Mazarin chủ yếu sống ở Cung điện Louvre. Một trận hỏa hoạn lớn đã bùng phát tại Phòng trưng bày Apollo, phòng trưng bày tranh chính của Louvre, và thiêu rụi nhiều bức tranh, khiến Mazarin vô cùng đau buồn. Đó là khởi đầu cho sự suy sụp của ông. Khi bác sĩ thông báo rằng cái chết của anh ấy đã gần kề, Mazarin hỏi, "Bao lâu?" Bác sĩ trả lời "hai tháng." Mazarin trả lời: "Đủ rồi."

Mazarin đã chuẩn bị sẵn một số di chúc. Biết rằng những kẻ thù của ông trong triều đình đang nói với Louis XIV rằng ông đang lấy số tiền thuộc về nhà vua, di chúc đầu tiên được ông công khai đã khéo léo để lại toàn bộ tài sản của mình cho Louis XIV. Mazarin có lẽ đã tính toán rằng Nhà vua sẽ quá xấu hổ khi lấy hết tài sản của người cố vấn và Thủ tướng. Nhà vua đợi ba ngày rồi từ chối nhận. Mazarin cũng đã chuẩn bị một di chúc khác, trong đó để lại một số tiền lớn cho việc thành lập Collège des Quatre-Nations, trường mà ông đã thành lập cho sinh viên từ bốn tỉnh mới mà ông đã thêm vào lãnh thổ Pháp theo Hiệp ước Westphalia. Trường đại học, nay là Institut de France, cuối cùng đã được xây dựng ngay bên kia sông Seine từ bảo tàng Louvre, nơi có thể nhìn thấy nó từ Cung điện. Mazarin yêu cầu hài cốt của ông được an táng ở đó, nơi họ an nghỉ ngày nay trong một tượng đài bằng đá cẩm thạch bên dưới mái vòm. Trường là nơi đặt trụ sở của 5 học viện Pháp, trong đó có Academie Française.

Mazarinettes
Bài chi tiết: Mazarinettes

Mazarin không có con, nhưng ông có bảy cháu gái: năm cháu gái từ gia đình Mancini (con gái của chị gái ông Girolama) và hai cháu gái từ gia đình Martinozzi (con gái của chị gái ông Laura). Các cháu gái đều chuyển đến Paris, và Mazarin tận tình sắp xếp cuộc hôn nhân cho họ, luôn với những gia đình giàu có và quý tộc. Các cháu gái được biết đến với vẻ đẹp, sự hóm hỉnh và tham vọng, và được biết đến với cái tên Mazarinettes.

Laura Mancini là chị cả trong số 5 chị em nhà Mancini nổi tiếng. Bà kết hôn với Louis de Bourbon, Công tước xứ Vendôme, cháu trai của Vua Henry IV, và là mẹ của đại tướng Công tước Vendôme. Cả Olympia Mancini và Marie Mancini đều có mối quan hệ lãng mạn với chàng trai trẻ Louis XIV. Anh muốn cưới Marie nhưng bị mẹ anh và Mazarin ngăn cản, người có kế hoạch lớn hơn là gả Louis cho một công chúa Tây Ban Nha. Năm 1657 Olympia kết hôn với Hoàng tử Eugene xứ Savoy và trở thành mẹ của Eugene xứ Savoy, một vị tướng nổi tiếng của người Áo. Marie trở thành vợ của nhà quý tộc Ý Lorenzo Onofrio Colonna, người thuộc cùng một gia đình đã thuê cha của Mazarin làm quản gia.[54] Hortense Mancini đã kết hôn không lâu trước khi Mazarin qua đời với cháu trai của Hồng y Richelieu, người sau đó lấy tước hiệu Công tước Mazarin. Sau khi chạy trốn khỏi cuộc hôn nhân bạo hành của mình, Hortense đã có thời gian trở thành tình nhân của Vua Charles II của Anh. Marie Anne Mancini kết hôn với Công tước Bouillon ngay sau cái chết của Mazarin.

Về phần hai chị em nhà Martinozzi, Anne Marie Martinozzi kết hôn với Hoàng tử de Conti vào năm 1654. Em gái bà Laura Martinozzi kết hôn với Alfonso IV d'Este, Công tước xứ Modena, và là mẹ của Mary xứ Modena, người trở thành Vương hậu của Anh với tư cách là Hoàng hậu Anh, vợ của vua James II.

Trong tiểu thuyết

 Mazarin là nhân vật chính trong tiểu thuyết Hai mươi năm sau và Le Vicomte de Bragelonne của Alexandre Dumas. Trong đó, Mazarin được miêu tả là kẻ tham lam và quỷ quyệt, đồng thời là người tình của Nữ hoàng.
 Mazarin đóng một vai trò quan trọng trong cuốn tiểu thuyết lịch sử Francesca Carrara của Letitia Elizabeth Landon. Ông đóng vai trò là chú của cháu gái mình, Marie Mancini và em gái hư cấu của cô, Henriette, cả hai đều có vai trò quan trọng.
 Hồng y Mazarin là một nhân vật phụ quan trọng trong tiểu thuyết The Suitors of Yvonne của Rafael Sabatini. Kế hoạch của ông đặt ra cốt truyện chính của cuốn sách đang được tiến hành. Ông được miêu tả khá chính xác là người đầy tham vọng và tàn nhẫn, nhưng rất bảo vệ gia đình mình.
 Mazarin là một nhân vật có tầm quan trọng nhất định trong năm 1634: Vụ án Galileo của Eric Flint và Andrew Dennis, và cả trong năm 1636: The Cardinal Virtues của Eric Flint và Walter H. Hunt.
 Một viên kim cương được gọi là "viên đá Mazarin" được tìm kiếm trong truyện ngắn Sherlock Holmes năm 1921 của Arthur Conan Doyle, "Cuộc phiêu lưu của hòn đá Mazarin".
 Mazarin là nhân vật chính trong loạt phim Young Blades năm 2005, do Michael Ironside thể hiện.
 Mazarin (do Gérard Depardieu thủ vai) đóng vai phản diện chủ mưu trong bộ phim Hallmark La Femme Musketeer. Tính cách và tham vọng khôn ngoan, ông gần giống với Hồng y Richelieu.
 Cuốn tiểu thuyết The Island of the Day Before của Umberto Eco diễn ra ngay sau quá trình chuyển đổi từ sự cai trị của Richelieu sang Mazarin. Nhân vật chính của nó chứng kiến cuộc canh gác tử thần dành cho Richelieu và sau đó bị Mazarin buộc phải thực hiện một nhiệm vụ kỳ lạ đến bên kia thế giới.
 Mazarin đóng vai trò trung tâm trong vở kịch "Vincent in Heaven", kể về câu chuyện của Thánh Vincent DePaul.
 Mazarin là một nhân vật trong loạt phim truyền hình Pháp những năm 1960, Le Chevalier Tempête, được chiếu ở Anh với tên gọi The Flashing Blade. Ông do nam diễn viên người Bỉ Giani Esposito thủ vai.
 Mazarin được cho là cha ruột thực sự của Louis XIV trong tiểu thuyết Paris (2013) của Edward Rutherfurd.
 Mazarin là nhân vật phản diện trong tiểu thuyết Enchantress of Paris (2015) của Marci Jefferson. Mazarin sử dụng mưu kế của cháu gái mình, Marie Mancini, trong nỗ lực đảm bảo quyền lực của mình đối với nhà vua.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Mazarin and the Fronde

Sinh năm 1602
Mất năm 1661
Thủ tướng Pháp
Hồng y Ý
Chính khách Ý
Người Pháp gốc Ý


title: Saint-Nicolas-la-Chapelle, Savoie

text:
Saint-Nicolas-la-Chapelle, Savoie là một xã thuộc tỉnh Savoie trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes ở đông nam nước Pháp.

Xem thêm
Commune của tỉnh Savoie

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Savoie


title: Euthria josepedroi

text:
Euthria josepedroi là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Buccinidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Euthria


title: Đura

text:
Đura hay Đuyra là một trong các hợp kim của nhôm và xuất hiện khá sớm. Thành phần hóa học chủ yếu của đura là nhôm, đồng, mangan và magiê. Thông thường người ta sử dụng hợp kim với mã số AA2024 có thành phần (trên tổng khối lượng) là 4,4%Cu, 1,5%Mg, 0,6%Mn.

Thành phần, tính chất, tác dụng
-   Thành phần: là hợp kim chủ yếu của 3 nguyên tố Al-Cu-Mg với Cu < 5%, Mg < 2%. Ngoài ra trong thành phần còn có thêm Fe, Si, Mn.

-   Tính chất:

+  Nói chung đura có độ bền khá cao nhất là sau khi nhiệt luyện σb=42 - 47 Kg/mm².

+ Do có độ bền cao và nhẹ (g = 2,8g/cm³) nên đura có độ bền riêng lớn nhất. Độ bền riêng là tỷ số σb/g, trong khi độ bền riêng của đura là 15 - 16 thì của thép CT51 là 6 - 6,5 và của gang là 1,5 - 6.
-   Tác dụng:

+  Vì nhẹ và độ bền cao nên đura được dùng trong công nghiệp chế tạo máy bay, ô tô, tàu vũ trụ ...

Hợp kim của nhôm

fr:Alliages d'aluminium pour corroyage#Série 2000 (aluminium cuivre)