title: Henry IV của Anh

text:
Henry IV của Anh (3 tháng 4 năm 1367 - 20 tháng 5 năm 1413) là vua Anh và Pháp (tranh cãi khi ông là vua Pháp), lãnh chúa của Ireland từ năm 1399 đến năm 1413. Henry IV còn có tên là Henry Bolingbroke.

Henry sinh ra tại Lâu đài Bolingbroke ở Lincolnshire. Là con của John của Gaunt, con trai thứ ba của vua Edward III. Ngày 30 tháng 11 năm 1399, sau cuộc âm mưu soán ngôi người anh họ là vua Richard II, Henry trở thành vua nước Anh. Triều đại Henry IV nổi bật với cuộc nổi dậy của nhà Percy năm 1408.

Anh chị em
Các chị gái của Henry là Philippa, Nữ hoàng Bồ Đào Nha , và Elizabeth xứ Lancaster, Nữ công tước xứ Exeter . Em gái cùng cha khác mẹ của ông, con gái của người vợ thứ hai của cha ông, Constance of Castile , là Katherine, Nữ hoàng của Castile . Anh ta cũng có bốn anh chị em cùng cha khác mẹ với Katherine Swynford , ban đầu là quản lý của chị gái anh ta, sau đó là tình nhân lâu đời của cha anh ta và sau này là người vợ thứ ba. Những đứa con ngoài giá thú này được mang họ Beaufort từ nơi sinh của chúng tại Château de Beaufort ở Champagne, Pháp .

Mối quan hệ của Henry với mẹ kế của mình, Katherine Swynford, là một mối quan hệ tích cực, nhưng mối quan hệ của anh với Beauforts lại khác nhau. Khi còn trẻ, ông dường như đã thân thiết với tất cả họ, nhưng sự cạnh tranh với Henry và Thomas Beaufort đã trở nên khó khăn sau năm 1406. Ralph Neville, Nam tước Neville thứ 4 , kết hôn với người chị cùng cha khác mẹ của Henry là Joan Beaufort . Neville vẫn là một trong những người ủng hộ mạnh mẽ nhất của ông, và người anh cùng cha khác mẹ của ông là John Beaufort cũng vậy, mặc dù Henry đã thu hồi tài trợ của Richard II cho John làm hôn nhân . Thomas Swynford, một người con trai từ cuộc hôn nhân đầu tiên của Katherine, là một người bạn đồng hành trung thành khác. Thomas là Constable của lâu đài Pontefract, nơi Richard II được cho là đã chết.

Joan, chị gái cùng cha khác mẹ của Henry là mẹ của Cecily Neville . Cecily kết hôn với Richard, Công tước thứ 3 của York , và có một số con đẻ, bao gồm cả Edward IV và Richard III , khiến Joan trở thành bà ngoại của hai vị vua theo chủ nghĩa York của Anh.

Mối quan hệ với Richard II
Henry trải qua một mối quan hệ mâu thuẫn với Vua Richard II hơn cha mình. Anh em họ đầu tiên và bạn cùng chơi thời thơ ấu, họ cùng nhau gia nhập Order of the Garter vào năm 1377, nhưng Henry đã tham gia vào cuộc nổi dậy của Lords Appellants chống lại nhà vua vào năm 1387.  Sau khi giành lại quyền lực, Richard đã không trừng phạt Henry, mặc dù anh ta đã hành quyết hoặc đày ải nhiều nam tước nổi loạn khác. Trên thực tế, Richard đã nâng Henry từ Bá tước Derby lên Công tước Hereford .

Henry đã dành trọn năm 1390 để hỗ trợ cuộc vây hãm bất thành Vilnius (thủ đô của Đại công quốc Lithuania ) bởi các Hiệp sĩ Teutonic với 70 đến 80 hiệp sĩ hộ gia đình.  Trong chiến dịch này, anh ta mua phụ nữ và trẻ em Litva bị bắt và đưa họ trở lại Königsberg để cải đạo, mặc dù người Litva đã được rửa tội bởi các linh mục Ba Lan trong một thập kỷ vào thời điểm này.  Chuyến thám hiểm thứ hai của Henry tới Lithuania vào năm 1392 minh họa lợi ích tài chính cho Dòng của những người lính thập tự chinh khách này. Đội quân nhỏ của ông ta bao gồm hơn 100 người, bao gồm cả longbowcung thủ và sáu chú ngựa nhỏ, với tổng chi phí vào ví Lancastrian là 4.360 bảng Anh. Bất chấp những nỗ lực của Henry và quân viễn chinh Anh của ông, hai năm các cuộc tấn công vào Vilnius đã không có kết quả. Năm 1392–93 Henry thực hiện một cuộc hành hương đến Jerusalem , nơi ông đã dâng lễ tại Mộ Thánh và tại Núi Ôliu .  Sau đó, ông thề sẽ dẫn đầu một cuộc thập tự chinh để 'giải phóng Jerusalem khỏi những kẻ vô đạo', nhưng ông đã chết trước khi điều này có thể hoàn thành.

Mối quan hệ giữa Henry và nhà vua gặp khủng hoảng lần thứ hai. Năm 1398, một nhận xét của Thomas de Mowbray, Công tước thứ nhất của Norfolk , về sự cai trị của Richard II đã được Henry giải thích là phản quốc và Henry đã báo cáo điều đó với nhà vua.  Hai công tước đồng ý trải qua một trận đấu trong danh dự (được gọi bởi Richard II) tại Gosford Green gần Lâu đài Caludon , nhà của Mowbray ở Coventry . Tuy nhiên, trước khi cuộc đấu có thể diễn ra, Richard đã quyết định trục xuất Henry khỏi vương quốc (với sự chấp thuận của cha của Henry, John of Gaunt) để tránh đổ máu thêm. Bản thân Mowbray đã bị đày ải suốt đời.

John of Gaunt qua đời vào tháng 2 năm 1399.  Không có lời giải thích, Richard hủy bỏ các văn bản pháp lý cho phép Henry tự động thừa kế đất của Gaunt. Thay vào đó, Henry sẽ được yêu cầu lấy các vùng đất từ Richard.  Sau một lúc do dự, Henry gặp Thomas Arundel , cựu tổng giám mục của Canterbury , người đã bị mất chức vì dính líu đến Lãnh chúa.  Henry và Arundel trở về Anh trong khi Richard đang thực hiện một chiến dịch quân sự ở Ireland . Với Arundel là cố vấn của mình, Henry bắt đầu một chiến dịch quân sự, tịch thu đất đai từ những người chống lại ông và ra lệnh cho binh lính của mình phá hủy phần lớn Cheshire. Henry ban đầu tuyên bố rằng ý định của anh ta là đòi lại quyền của mình với tư cách là Công tước Lancaster , mặc dù anh ta nhanh chóng có đủ quyền lực và sự ủng hộ để tự mình tuyên bố là Vua Henry IV, bỏ tù Vua Richard (người đã chết trong tù trong một hoàn cảnh bí ẩn) và bỏ qua 7 năm của Richard. -người thừa kế giả định , Edmund de Mortimer, Bá tước thứ 5 của tháng Ba .  Lễ đăng quang của Henry, vào ngày 13 tháng 10 năm 1399 tại Tu viện Westminster,  có thể đánh dấu lần đầu tiên kể từ Cuộc chinh phạt Norman khi nhà vua đọc diễn văn bằng tiếng Anh.

Henry đã mua một Đạo luật của Quốc hội để quy định rằng Công quốc Lancaster sẽ vẫn thuộc quyền sở hữu cá nhân của nhà vua trị vì. Nam tước Halton đã được trao cho công tước đó.

Henry thường xuyên tham khảo ý kiến của Nghị viện, nhưng đôi khi mâu thuẫn với các thành viên, đặc biệt là về các vấn đề giáo hội. Theo lời khuyên của Arundel, Henry đã xin được từ Nghị viện ban hành cuộc chiến tranh De heretico vào năm 1401, quy định việc thiêu hủy những kẻ dị giáo , một hành động được thực hiện chủ yếu để đàn áp phong trào Lollard .  Năm 1410, Nghị viện đề nghị tịch thu đất của nhà thờ. Henry từ chối tấn công Nhà thờ đã giúp anh ta nắm quyền, và Hạ viện đã phải cầu xin để dự luật được xóa khỏi hồ sơ.

Vua Anh
Vấn đề lớn đầu tiên của Henry với tư cách là quốc vương là phải làm gì với Richard bị phế truất. Sau khi âm mưu ám sát sớm bị lật tẩy vào tháng 1 năm 1400, Richard chết trong tù ở tuổi 33, có lẽ vì đói. Mặc dù Henry thường bị nghi ngờ là người đã sát hại người tiền nhiệm của mình, nhưng không có bằng chứng đáng kể nào chứng minh điều đó. Một số nhà biên niên sử cho rằng Richard chán nản đã bỏ đói chính mình, điều này sẽ không lạc lõng với những gì được biết đến về tính cách của Richard. Mặc dù hồ sơ của hội đồng chỉ ra rằng các quy định đã được đưa ra cho việc vận chuyển thi hài của nhà vua bị phế truất sớm nhất là vào ngày 17 tháng 2, nhưng không có lý do gì để tin rằng ông không qua đời vào ngày 14 tháng 2, như một số biên niên sử đã nêu. Có thể nói một cách tích cực rằng anh ta không phải chịu một cái chết dữ dội, vì bộ xương của anh ta, khi khám nghiệm, không có dấu hiệu của bạo lực; liệu anh ta có thực sự chết đói chính mình hay không hay liệu sự chết đói đó có bị ép buộc đối với anh ta hay không là những vấn đề cần được suy đoán lịch sử sống động.

Sau khi chết, thi thể của Richard được trưng bày trước công chúng trong Nhà thờ St Paul cũ , vừa để chứng minh cho những người ủng hộ rằng ông đã thực sự chết và cũng để chứng minh rằng ông không phải chịu một cái chết dữ dội. Điều này không ngăn được tin đồn lan truyền trong nhiều năm sau đó rằng ông vẫn còn sống và chờ lấy lại ngai vàng của mình. Henry đã chôn cất Richard một cách kín đáo trong Tu viện Dominica tại Kings Langley , Hertfordshire , nơi ông ở lại cho đến khi Vua Henry V đưa thi thể của ông trở lại London và chôn cất ông trong lăng mộ mà Richard đã đặt cho mình ở Tu viện Westminster .

Tham khảo

Vua Anh
Vương tộc Plantagenet
Vương tộc Lancaster
Sinh năm 1367
Mất năm 1413
Sinh năm 1366
Công tước xứ Lancaster
Công tước xứ Aquitaine


title: Micropardalis doroxena

text:
Micropardalis doroxena là một loài bướm đêm thuộc họ Micropterigidae. Nó được miêu tả bởi Edward Meyrick năm 1888. Nó là loài đặc hữu của the North Island of New Zealand.

Chú thích

Tham khảo
  1912(1911): Descriptions of New Zealand Lepidoptera. Transactions và proceedings of the New Zealand Institute, 44: 117-126. BUGZ

Micropardalis


title: Kapelln

text:
Kapelln là một thị xã in the Sankt Pölten-Land district, Lower Austria, Áo. 10.29% of the municipality are forested.

Subdivisions

Etzersdorf
Kapelln
Katzenberg
Mitterau
Mitterkilling
Oberkilling
Obermiesting
Pönning
Panzing
Rapoltendorf
Rassing
Thalheim
Unterau
Unterkilling
Untermiesting

Tham khảo

Liên kết ngoài
Touristic Website

Chú thích

Đô thị của Niederösterreich


title: Callipia

text:
Callipia là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

 Natural History Museum Lepidoptera genus database

Stamnodini
Larentiinae


title: Vụ tấn công Quốc hội Chechnya 2010

text:
Vụ tấn công Quốc hội Chechnya 2010 là một vụ tấn công khủng bố vào toà nhà Quốc hội Chechnya tại Grozny, Liên bang Nga vào ngày 19 tháng 10 năm 2010. Vụ tấn công đã khiến ít nhất 6 người, kể cả ba người tấn công, bị chết và 17 người khác bị thương.
Cuộc tấn công diễn ra khi Bộ trưởng Nội vụ Nga Rashid Nurgaliev đang viếng thăm Chechnya.

Diễn biến
Vụ tấn công bắt đầu vào khoảng 08:45 giờ địa phương (04:45 GMT) ngày 19 tháng 10 năm 2010, khi ba hoặc bốn dân quân vũ trang đến các sân của Quốc hội Chechnya trong một chiếc xe chạy sau những chiếc xe của các đại biểu Quốc hội. Những kẻ tấn công hét lên "Allahu Akbar". Một quả bom tự sát phát nổ gần cửa toà nhà, trong khi ba kẻ khủng bố đã tiến vào bên trong Quốc hội và nổ súng. Họ đã giết chết hai cảnh sát bảo vệ tòa nhà, cũng như một người quản lý hành chính. Sáu cảnh sát và 11 dân thường đã bị thương. Các dân biểu Quốc hội đã trốn thoát bằng cách di chuyển đến tầng thứ ba.

Sau cuộc tấn công, chính quyền đã thực hiện trấn áp những kẻ khủng bố, với Tổng thống Chechnya Ramzan Kadyrov trực tiếp phụ trách  Cuộc chiến đã kéo dài 15-20 phút. Ban đầu người tra thông báo rằng bốn chiến binh đã bị giết trong thời gian chính quyền tiến hành chống khủng bố, theo Thứ trưởng Bộ Nội vụ Chechnya Roman Edilov.. Tuy nhiên, sau đó các nhà điều tra cho biết ba kẻ khủng bố đã tham gia vào vụ tấn công này và tất cả chúng tự nổ tung mình, hai kẻ đã nổ bom tự sát để tránh bị bắt.

Chú thích

Tham khảo

Vụ khủng bố ở Nga năm 2010
Chính trị năm 2010
Nga năm 2010
Khủng bố Hồi giáo tại Nga


title: 12722 Petrarca

text:
12722 Petrarca (1991 PT1) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 10 tháng 8 năm 1991 bởi E. W. Elst ở Đài thiên văn Nam Âu.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 12722 Petrarca

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1991


title: Lasioglossum soror

text:
Lasioglossum soror là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Saunders mô tả khoa học năm 1901.

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1901


title: Hẹ tây

text:
Hẹ tây là từ chung được sử dụng để chỉ tới ba loại thực vật khác nhau trong chi Allium.
 Loại thứ nhất là Allium oschaninii, là loài mọc hoang dã từ Trung Á tới Tây Nam Á, còn gọi là hành xám Pháp.
 Loại thứ hai là một thứ của hành tây: Allium cepa var. aggregatum hay hành đỏ Pháp.
 Loại thứ ba là loài Allium ascalonicum,: hành tím, hay hành ta.
Chi Allium (gồm các loại hành, tỏi) nay thường được xếp vào họ Amaryllidaceae nhưng trong quá khứ lại được xem là thuộc họ Alliaceae.
Khi thân hành chưa phát triển hoàn chỉnh thì hẹ tây cũng được gọi là hành lá.

Gieo trồng
Hẹ tây được nhân giống từ thân hành, thông thường được trồng vào khoảng tháng 9 hay tháng 10, nhưng cây mẹ không thể thu hoạch trước tháng 2 hay đầu tháng 3 năm sau. Khi trồng, phần đỉnh của củ cần phải nhô cao hơn mặt đất một chút, và cần bới bớt đất xung quanh củ khi rễ bắt đầu mọc. Chúng cũng không nên trồng ở các vùng mới bón phân hữu cơ. Khoảng tháng 7 hay tháng 8 năm sau thì chúng có thể thu hoạch mặc dù hiện nay có thể tìm thấy trong các siêu thị hẹ tây đã một năm tuổi.

Công dụng
Hẹ tây được trồng và sử dụng rộng rãi trong nấu ăn, để tạo hương vị thơm ngon khi làm các món ngâm dấm. Hương vị của nó thơm ngon hơn của hành tây. Hẹ tây thái nhỏ và được rán qua dầu ăn hay mỡ được sử dụng làm gia vị trong ẩm thực phương Đông. Hẹ tây đắt tiền hơn nhiều so với hành tây, đặc biệt là ở Mỹ do chúng gần như phải nhập khẩu toàn bộ từ Pháp. Giống như hành tây, khi thái nhỏ thì thân hành của hẹ tây giải phóng các hợp chất kích thích mắt và làm người ta chảy nước mắt. Xem thêm hành tây để biết thêm về thảo luận cho hiện tượng này.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Shallot.com

Chi Hành
Rau ăn rễ


title: Manche

text:
Manche là một tỉnh của Pháp, thuộc vùng hành chính Normandie, tỉnh lỵ Saint-Lô, bao gồm 4 quận với các quận lỵ còn lại là: Avranches, Cherbourg-Octeville, Coutances.

Tham khảo

Basse-Normandie
Tỉnh của Pháp


title: Dicranomyia wilfredi

text:
Dicranomyia wilfredi là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Dicranomyia
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Hậu Thạnh (định hướng)

text:
Hậu Thạnh có thể là một trong số các địa danh sau:

Xã Hậu Thạnh, huyện Long Phú, tỉnh Sóc Trăng
Xã Hậu Thạnh Đông, huyện Tân Thạnh, tỉnh Long An
Xã Hậu Thạnh Tây, huyện Tân Thạnh, tỉnh Long An
Xã cũ Hậu Thạnh thuộc huyện Tân Thạnh, tỉnh Long An (tồn tại đến năm 1989); nay tương ứng với địa bàn hai xã Hậu Thạnh Đông và Hậu Thạnh Tây.

Xem thêm
Hậu Thành


title: Tarista

text:
Tarista là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Erebidae


title: Megachile foersteri

text:
Megachile foersteri là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Gerstäcker mô tả khoa học năm 1869.

Chú thích

Tham khảo

F
Động vật được mô tả năm 1869


title: Xenochalepus gregalis

text:
Xenochalepus gregalis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Weise miêu tả khoa học năm 1921.

Chú thích

Tham khảo

Xenochalepus


title: Violot

text:
Violot là một xã thuộc tỉnh Haute-Marne trong vùng Grand Est đông bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 325 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Haute-Marne


title: Hypanthidioides ferrugineum

text:
Hypanthidioides ferrugineum là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Urban mô tả khoa học năm 1994.

Chú thích

Tham khảo

Hypanthidioides
Động vật được mô tả năm 1994


title: Colaspoides hagiangi

text:
Colaspoides hagiangi là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Medvedev miêu tả khoa học năm 2004.

Chú thích

Tham khảo

Colaspoides


title: Pydna (bướm đêm)

text:
Pydna là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Geometridae


title: Antocha quadrifurca

text:
Antocha quadrifurca là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Antocha
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Valentigney

text:
Valentigney là một xã của tỉnh Doubs, thuộc vùng Bourgogne-Franche-Comté, miền đông nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Doubs

Tham khảo

INSEE
IGN

Liên kết ngoài
Official website

Xã của Doubs


title: Tetraloniella ataxia

text:
Tetraloniella ataxia là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Eardley mô tả khoa học năm 1989.

Chú thích

Tham khảo

Tetraloniella
Động vật được mô tả năm 1989


title: Ételfay

text:
Ételfay là một thị trấn ở tỉnh Somme trong vùng Hauts-de-France, Pháp.

Địa lý
Ételfay is Xã này tọa lạc trên đường D135e, khoảng  về phía đông nam của Amiens.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Somme

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Ételfay trên trang mạng của INSEE
 Ételfay trên trang mạng của Quid

Etelfay


title: Mylothris

text:
Mylothris, hay Dotted Borders, là một chi bướm ngày thuộc họ Pieridae được tìm thấy ở Africa.

Các loài
Các loài được liệt kê theo vần trong các nhóm.

Nhóm loài chloris:
 Mylothris agathina (Cramer, [1779]) – Eastern Dotted Border or Common Dotted Border
 Mylothris arabicus Gabriel, 1954
 Mylothris asphodelus Butler, 1888
 Mylothris chloris (Fabricius, 1775) – Western Dotted Border or Common Dotted Border
 Mylothris continua Aurivillius, 1910
 Mylothris poppea (Cramer, [1777])
 Mylothris rhodope (Fabricius, 1775) – Tropical Dotted Border or Rhodope

Nhóm loài trimenia:
 Mylothris croceus Butler, 1896
 Mylothris smithii (Mabille, 1879)
 Mylothris splendens Le Cerf, 1927
 Mylothris trimenia Butler, 1869 – Trimen's Dotted Border

Nhóm loài sagala:
 Mylothris jacksoni Sharpe, 1891 – Jackson's Dotted Border
 Mylothris sagala Grose-Smith, 1886 – Dusky Dotted Border

Nhóm loài bernice:
 Mylothris bernice (Hewitson, [1866])
 Mylothris carcassoni van Son, 1948

Không phân nhóm:
 Mylothris aburi Larsen & Collins, 2003
 Mylothris alberici Dufrane, 1940
 Mylothris alcuana Grünberg, 1910
 Mylothris atewa Berger, 1980 – Atewa Dotted Border
 Mylothris basalis Aurivillius, 1906
 Mylothris celisi Berger, 1981
 Mylothris citrina Aurivillius, 1898
 Mylothris crawshayi Butler, 1896
 Mylothris dimidiata Aurivillius, 1898
 Mylothris ducarmei Hecq, 2001
 Mylothris elodina Talbot, 1944
 Mylothris erlangeri Pagenstecher, 1902
 Mylothris ertli Suffert, 1904
 Mylothris eximia Hecq, 2005
 Mylothris flaviana Grose-Smith, 1898
 Mylothris hilara (Karsch, 1892)
 Mylothris humbloti (Oberthür, 1888)
 Mylothris jaopura Karsch, 1893
 Mylothris kahusiana Hecq, 2001
 Mylothris kiellandi Berger, 1985
 Mylothris kilimensis Kielland, 1990
 Mylothris kiwuensis Grünberg, 1910
 Mylothris knoopi Hecq, 2005
 Mylothris leonora Krüger, 1928
 Mylothris lucens Hecq, 2005
 Mylothris mafuga Berger, 1981
 Mylothris mavunda Hancock & Heath, 1985
 Mylothris mortoni Blachier, 1912
 Mylothris ngaziya Oberthür, 1888
 Mylothris nubila (Möschler, 1884)
 Mylothris ochracea Aurivillius, 1895
 Mylothris ochrea Berger, 1981
 Mylothris phileris (Boisduval, 1833)
 Mylothris pluviata Berger, 1980
 Mylothris polychroma Berger, 1981
 Mylothris primulina Butler, 1897
 Mylothris rembina (Plötz, 1880)
 Mylothris rubricosta Mabille, 1890
 Mylothris rueppellii (Koch, 1865) – Rüppell's Dotted Border or Twin Dotted Border
 Mylothris schoutedeni Berger, 1952
 Mylothris schumanni Suffert, 1904
 Mylothris similis Lathy, 1906
 Mylothris sjostedti Aurivillius, 1895
 Mylothris spica (Möschler, 1884)
 Mylothris subsolana Hecq, 2001
 Mylothris sulphurea Aurivillius, 1895
 Mylothris superbus Kielland, 1985
 Mylothris talboti Berger, 1980
 Mylothris yulei Butler, 1897 – Yule's Dotted Border

Hình ảnh

Tham khảo

Pierini


title: Nhà kinh tế học

text:
Một chuyên gia kinh tế hay nhà kinh tế học là một người hoạt động trong lĩnh vực khoa học xã hội về kinh tế. Các cá nhân cũng có thể nghiên cứu, phát triển, và áp dụng lý thuyết và khái niệm từ viết về kinh tế và chính sách kinh tế. Trong lĩnh vực này có rất nhiều lĩnh vực phụ khác nhau, từ việc mở rộng lý thuyết triết học tập trung vào việc nghiên cứu cụ thể trong vòng vụn vặt của thị trường, phân tích kinh tế vĩ mô, phân tích kinh tế vi mô hoặc phân tích tài chính, liên quan đến phương pháp phân tích và các công cụ như kinh tế lượng, số liệu thống kê, kinh tế các mô hình máy tính, kinh tế tài chính, toán học tài chính và toán học kinh tế.

Tham khảo

Xem thêm
 Danh sách các nhà kinh tế
 Những người đoạt giải tưởng nhớ Nobel trong Kinh tế

Nghề nghiệp khoa học xã hội
Nghề nghiệp kinh tế học


title: Guipos

text:
Guipos là một đô thị cấp năm ở tỉnh Zamboanga del Sur, Philippines. According to the 2007 census, it has a population of 19.616.

Các đơn vị hành chính

Guipos, về mặt hành chính, được chia thành 17 khu phố (barangay).

Chú thích
 Mã địa lý chuẩn Philipin
 2000 Thông tin điều tra dân số Philipin

Tham khảo

Đô thị của Zamboanga del Sur


title: Calomicrus angorensis

text:
Calomicrus angorensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Pic mô tả khoa học năm 1913.

Chú thích

Tham khảo

Calomicrus


title: Pseudolimnophila cinctifemur

text:
Pseudolimnophila cinctifemur là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Pseudolimnophila
Limoniidae ở vùng Afrotropic


title: Anthidium alticola

text:
Anthidium alticola là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Tkalcu mô tả khoa học năm 1967.

Chú thích

Tham khảo

Anthidium
Động vật được mô tả năm 1967


title: Đỗ Cảnh Thạc

text:
Đỗ Cảnh Thạc (chữ Hán: 杜景碩; 912 - 967) là tướng nhà Ngô, sau trở thành một thủ lĩnh thời loạn 12 sứ quân trong lịch sử Việt Nam. Khi vua cuối cùng của nhà Ngô là Ngô Xương Văn chết, Đỗ Cảnh Thạc cùng các tướng là Lã Xử Bình, Kiều Công Hãn, Dương Huy tranh giành ngôi Vua, nước Việt (khi đó là Tĩnh Hải quân) bị rơi vào thời loạn 12 sứ quân. Rồi ông kéo quân về chiếm đóng căn cứ Đỗ Động Giang, mở mang và cai quản một vùng rộng lớn phía Tây Nam Hà Nội ngày nay và trở thành một sứ quân rất mạnh. Sau hơn một năm giao tranh, ông bị lực lượng của Đinh Bộ Lĩnh đánh dẹp năm 967 trong quá trình thống nhất đất nước Đại Cồ Việt.

Thân thế
Theo thần phả Độc nhĩ đại vương ở Thanh Oai được các nhà nghiên cứu sử dụng bổ sung cho sử liệu, cha Đỗ Cảnh Thạc là Đỗ Thục, người gốc Quảng Lăng (nay thuộc tỉnh Giang Tô, Trung Quốc) mẹ là Trần Thị Thọ thuộc Đỗ Động Giang, ấp Động, huyện Thanh Oai ngày nay. Thời Ngũ đại Thập quốc tương đương thời kỳ tự chủ Việt Nam, Đỗ Thục sang Tĩnh Hải quân và sinh ra Đỗ Cảnh Thạc năm Nhâm Thân (912).

Thần phả Đỗ tướng công có chép lại nguyên do ông mất một bên tai như sau:
"Một hôm giặc vào bắt lợn của nhà, ông xông ra giằng lợn lại bị chúng đánh đập, cáu tiết ông giằng chiếc đòn khiêng lợn đánh túi bụi, sau vì thế cô mà bị chúng quây bắt trói lên cây và xẻo mất một bên tai. Sau việc này, lòng căm thù sôi sục, ông quyết tìm thầy học võ".

Sách Khâm định Việt sử Thông giám Cương mục của nhà Nguyễn chú rằng Đỗ Cảnh Thạc "người huyện Thuận Đức thuộc Quảng Đông". Xuất thân trong gia đình quý tộc, ông bị mất một tai trong lần giao chiến vì chạy loạn xuống phương Nam.

Như vậy các nguồn tài liệu đều khẳng định Đỗ Cảnh Thạc có nguồn gốc Trung Quốc. Đỗ Cảnh Thạc xuất hiện trong cuộc tranh chấp kế nghiệp nhà Ngô năm 965 và chính thức trở thành một sứ quân rất mạnh. Ông xuất thân trong một dòng họ có thế lực nơi một lưu vực sông nhỏ trở thành vùng đất mang tên của thân tộc khai thác: Đỗ Động Giang, tức sông của vùng người họ Đỗ.

Tướng nhà Ngô
Năm 937, Kiều Công Tiễn giết Dương Đình Nghệ để cướp ngôi Tiết độ sứ. Đỗ Cảnh Thạc vào Ái châu đi theo Ngô Quyền.

Năm 938, ông theo giúp Ngô Quyền tham gia đánh bại Kiều Công Tiễn và sau đó phá quân Nam Hán trên sông Bạch Đằng.

Ngô Quyền xưng vương (939), phong Đỗ Cảnh Thạc làm chỉ huy sứ. Năm 944, Tiền Ngô Vương mất, Dương Tam Kha giành ngôi của thái tử Ngô Xương Ngập, tự xưng là Dương Bình vương. Xương Ngập bỏ trốn, chạy đến Nam Sách Giang, ẩn náu tại nhà Phạm Lệnh Công ở Trà Hương. Tam Kha nhận em Xương Ngập là Ngô Xương Văn làm con nuôi.

Dương Tam Kha sai Đỗ Cảnh Thạc và Dương Cát Lợi đem quân đi lùng Xương Ngập, ba lần đến Trà Hương đều không bắt được Xương Ngập vì Phạm Lệnh Công đem Xương Ngập giấu vào trong động núi. Tam Kha biết tin, lại sai lùng tìm nhưng cuối cùng vẫn không tìm thấy.

Năm 950, Dương Bình vương lại sai ông và Dương Cát Lợi đi cùng Ngô Xương Văn đem quân đi đánh hai thôn ở Thái Bình. Khi đi đến huyện Từ Liêm, Xương Văn bảo hai tướng rằng:
Đức trạch của Tiên vương ta thấm khắp lòng dân, tất cả các chính lệnh thi hành không ai là không vui lòng theo cả. Chẳng may Tiên vương ta mất đi. Bây giờ Bình vương là kẻ bất nghĩa, tự cướp lấy ngôi, còn tội gì hơn nữa! Nay lại sai chúng ta đi đánh các ấp vô tội kia, may mà được đã vậy, nếu họ không phục thì làm thế nào?

Đỗ Cảnh Thạc và Dương Cát Lợi xin nghe theo mệnh lệnh của Xương Văn. Xương Văn bàn mưu đem quân quay về đánh úp Bình Vương để phục lại cơ nghiệp nhà Ngô. Hai quan sứ đều đồng tình, giúp Xương Văn quay về đánh đổ Dương Tam Kha.

Dưới thời Hậu Ngô Vương, Đỗ Cảnh Thạc tiếp tục được trọng dụng.

Tranh ngôi Vua
Năm 965, Ngô Xương Văn đi dẹp loạn ở thôn Đường và thôn Nguyễn bị tử trận. Theo sử sách, trong lúc triều đình Cổ Loa hỗn loạn, Đỗ Cảnh Thạc cùng các tướng Dương Huy, Kiều Công Hãn và Lã Xử Bình tranh giành quyền bính.

Theo Đại Việt sử ký tiền biên, "năm 966, Bọn quan Tham mưu của Ngô vương là Lã Xử Bình, Thứ sử Phong Châu là Kiều Tri Hựu, Thứ sử châu Vũ Ninh là Dương Huy, Nha tướng là Đỗ Cảnh Thạc, tranh nhau lên ngôi. Trong nước khắp nơi nổi loạn, ai nấy đều chiếm cứ quận ấp, mưu thôn tính lẫn nhau.

Trong cuộc chiến này phe Lã Xử Bình thắng thế, chiếm được Cổ Loa. Đỗ Cảnh Thạc kéo quân ra ngoài, chiếm giữ vùng Đỗ Động Giang, đắp thành Quèn và đồn Bảo Đà (ở 2 huyện Quốc Oai và Thanh Oai, Hà Nội ngày nay) để cát cứ, trở thành một sứ quân rất mạnh, tự xưng Đỗ Cảnh Công.

Trở thành sứ quân
Chiếm cứ địa bàn rộng lớn thuộc vùng chuyển tiếp giữa đồng bằng và miền núi, Đỗ Cảnh Thạc lập hành cung gồm 72 trại sở, tu tạo thuyền chiến, tích trữ lương thảo, binh sĩ ngày đêm luyện tập.

Những ghi chép tại di tích quốc gia đặc biệt đình So ở Quốc Oai, gần căn cứ Đỗ Động Giang cho biết khi có loạn 12 sứ quân, ba anh em họ Cao đã theo giúp Đinh Bộ Lĩnh, một người làm Chỉ huy sứ, một làm Đô úy, và một làm Hiệu úy, tất cả đều là tướng được giao nhiệm vụ cầm quân đi đánh dẹp sứ quân Đỗ Cảnh Thạc, Họ chém được chánh tướng Đỗ Thanh Long, giải thoát cho Đinh Bộ Lĩnh. Cũng gần căn cứ Đỗ Động, thần tích đình Mai, huyện Thanh Oai cho biết Hà Khôi đại vương là người địa phương, không theo Đỗ Cảnh Thạc mà về giúp Đinh Bộ Lĩnh để đánh dẹp căn cứ Đỗ Động.

Truyền thuyết ở khu vực chùa Bối Am, thuộc phạm vi căn cứ Đỗ Động Giang xưa cho biết: Trước kia có một toán quân của Lã Đường tự Lã Tá Công, một trong Thập nhị sứ quân, tấn công căn cứ Đỗ Động bất thành, bị vây hãm trong hang núi và bị chết đói hết cả. Là một thế lực mạnh trong 12 Sứ quân, Đỗ Cảnh Thạc nhiều lần đẩy lùi cuộc tấn công của các Sứ quân khác, đặc biệt là Sứ quân Lã Đường.

Theo thần tích đền Ba Dân ở xã Tân Sơn, Kim Bảng, Hà Nam, khi Đinh Bộ Lĩnh phát động quân lính tiến hành dẹp loạn 12 sứ quân, sứ quân Đinh Nga đã đem quân sĩ về hội cùng. Khi Đinh Bộ Lĩnh đem quân đi đánh Đỗ Cảnh Thạc đóng ở Thanh Oai (Hà Tây) đã bị Đỗ Cảnh Thạc đem quân vậy chặt. Trong lúc nguy cấp ấy, Đinh Nga đã đem quân đến giải vây và thừa thắng tấn công tiêu diệt Đỗ Cảnh Thạc tại Đỗ Động Giang, góp công lớn giải nguy cho Đinh Bộ Lĩnh.

Theo thần tích thôn Yên Khoái, xã Ninh Phúc, huyện Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình thì cha con Đinh Bộ Lĩnh suýt nữa thất trận khi trong một trận đánh lớn, bị quân của Đỗ Cảnh Thạc bao vây, ngoài công chúa Liên Hoa, góp sức giải vây cho Đinh Bộ Lĩnh còn có cánh quân của hai tướng Cao Lịch, Cao Khiển ở Hoa Lư.

Sách Hải Dương cảnh trí, phần liệt truyện Trần Ứng Long (được người Việt sau này coi là ông tổ nghề làm thuyền nan) đã phát minh ra thứ thuyền nan nhẹ nhàng và tiện lợi để vượt sông thời đó. Khi sứ quân Đỗ Cảnh Thạc bị quân của Đinh Bộ Lĩnh đuổi gấp phải chạy trốn qua sông Nhuệ, tới bên kia bờ sông rồi liền ra lệnh phá hủy tất cả cầu, bè và các phương tiện vượt sông. Tướng Trần Ứng Long nghĩ ra cách cho lính mượn thúng, rổ và đốn tre để đan thứ thuyền nan rồi lấy nhựa bôi vào thân thuyền. Nhờ đó ông đưa được quân lính qua sông giao chiến với Đỗ Cảnh Thạc, trận ấy quân Hoa Lư thắng lợi.

Sứ quân Đỗ Cảnh Thạc là một sứ quân mạnh, có cung thành chắc chắn và hào sâu bao quanh. Theo thần phả Độc nhĩ đại vương ở Thanh Oai, Đỗ Cảnh Thạc là người trí dũng mưu lược, Đinh Bộ Lĩnh phải huy động 4 đạo quân từ Bất Bạt, Quảng Oai, Chương Mỹ, Mỹ Lương kéo đến. Ban đêm, Đinh Bộ Lĩnh cho quân bao vây 4 mặt thành và tiến đánh bất ngờ vào Trại Quyền. Bấy giờ Đỗ Cảnh Thạc đang ở đồn Bảo Đà, quân tướng không ứng cứu được nhau, bị mất cả thành luỹ, đồn trại, lương thực bèn bỏ thành chạy. Hai bên giao tranh hơn một năm sau, Đinh Bộ Lĩnh hạ được thành. Đỗ Cảnh Thạc tháo chạy và bị trúng tên chết ở chân núi Sài Sơn. Đó là năm 967. Năm sau, Đinh Bộ Lĩnh dẹp hết các sứ quân lên làm hoàng đế, tức là vua Đinh Tiên Hoàng.

Có ý kiến lại cho rằng Đỗ Cảnh Thạc bị chết trên đường tháo chạy về Trung Quốc tại núi Đồng Lĩnh thuộc Lạng Sơn ngày nay.

Thành Đỗ Động
Thành Đỗ Động là trung tâm căn cứ quân sự của sứ quân Đỗ Cảnh Thạc. Thành còn gọi là thành Quèn hay trại Quyền thuộc xã Tuyết Nghĩa, huyện Quốc Oai, Hà Nội ngày nay. Theo vết tích còn lại, thành hình vuông mỗi cạnh 170m, cao từ 1m50 đến 2m, chân rộng 9,50m, bốn góc thành có 4 u đất, bên ngoài đắp lượn tròn. Ở giữa thành có khu đất cao hình chữ nhật mỗi bề 23m và 20m, được gọi là ruộng cột cờ. Thành nằm sâu bên bờ sông Con, còn gọi là sông Tích, tức sông Đỗ Động, bốn mặt đều có cửa. Dưới chân thành ở độ sâu từ 0,4 – 0,6m có một lớp di vật độ dày tới 1m bao gồm gạch ngói, ngói bản, ngói ống và những mảnh nồi, vò đất nung. Tất cả đều mang đậm nét văn hóa Hán của thời Bắc thuộc, chưa xác định được niên đại cụ thể. Những di vật này cho biết nơi đây dưới thời Bắc thuộc đã từng là một lỵ sở huyện, trấn hoặc cũng có thể đã xây thành đắp lũy ở đây.

Về việc dựng thành, tương truyền một lần Đỗ Cảnh Thạc đi qua trang Lạp Hạ, huyện Ninh Sơn, phủ Quốc Oai, đạo Sơn Tây thấy ở phía Tây có một trại nhỏ là trại Quèn, núi vòng phía sau, sông ôm phía trước. Núi sông bao bọc như thế rồng chầu hổ phục, núi không cao mà đất bằng phẳng, nước trong xanh, nguồn mạch dồi dào. Ông liền chọn làm nơi dựng thành. Bốn bề thành là đầm nước, lau sậy um tùm, phải có thuyền độc mộc mới ra vào được.

Một căn cứ quân sự của ông nữa cũng nằm cách trại Quèn khoảng 20 km theo đường chim bay là đồn Bảo Đà (nay thuộc thôn Bình Đà, xã Bình Minh, Thanh Oai, Hà Nội). Bình Đà nằm ở thượng nguồn nhánh sông Đỗ Động, suốt từ trại Quèn xuống đến Thiên Phúc, Bảo Đà thuộc Thanh Oai đều thuộc quyền Đỗ Cảnh Thạc cai quản.

Sau khi thống nhất 12 sứ quân, thống nhất lãnh thổ lập lên nhà nước Đại Cồ Việt, khu vực Đỗ Động Giang thuộc về Đạo Quốc Oai, một trong 10 đạo, là các đơn vị hành chính Việt Nam dưới thời Đinh.

Được lập đền thờ
Đỗ Cảnh Thạc được thờ ở một số di tích thuộc 3 huyện Thanh Oai, Quốc Oai, Thạch Thất (Hà Nội) như đền Tam Xã, đình Sài Khê, đình Thụy Khuê, đình Đa Phúc ở xã Sài Sơn, đình Ngô Sài ở thị trấn Quốc Oai, đình Cổ Hiền xã Tuyết Nghĩa thuộc huyện Quốc Oai; đình Bình Xá, xã Bình Phú, huyện Thạch Thất và đền thờ ở làng Bình Đà, xã Bình Minh, huyện Thanh Oai.

Ở đồn Bảo Đà xưa, nay thuộc thôn Bình Đà, Bình Minh, Thanh Oai còn miếu thờ Đỗ Cảnh Thạc, gần đó còn cây Trôi (cây di sản Việt Nam) hơn 1000 năm tuổi do ông trồng. Ở Thanh Oai còn đình Văn Quán thuộc xã Đỗ Động cũng phối thờ Đỗ Cảnh Thạc cùng Lão Tử.

Đình Cổ Hiền ở xã Tuyết Nghĩa, Quốc Oai. Đình nằm ở gần sông Tích, được coi là vị trí trung tâm thành Quèn xưa của Đỗ Tướng Công. Đình là nơi thờ thành hoàng làng Độc Nhĩ Vương Đỗ Cảnh Thạc, vị tướng nhà Ngô và một lãnh đạo nổi tiếng thời 12 sứ quân. Theo truyền thuyết địa phương, Đỗ Cảnh Thạc là một vị tướng có tài, ngoài những chiến công hiển hách, ông còn là người giúp nhân dân trong "Nông – Trang – Canh – Cửi" nên khi mất được người dân trong lãnh địa suy tôn là thành hoàng làng.

Đền Tam Xã còn được gọi là quán Tam Xã, đền Trình hay đền thờ Đỗ tướng công nằm ở trung tâm xã Sài Sơn. Xưa dân 3 làng Sài Khê, Thụy Khê, Đa Phúc là 3 xã cùng chung một đền thờ. Nay tam xã hợp nhất vào Sài Sơn nhưng mỗi làng đều xây dựng một ngôi đình để thờ vọng Đỗ tướng công. Vị trí xã Sài Sơn tương truyền là nơi sứ quân Cảnh Thạc hóa.

Đình Ngô Sài ở thị trấn Quốc Oai phối thờ Đỗ Cảnh Thạc cùng Ả Lã Nàng Đề - vị công chúa, con gái vùa Hùng, nữ tướng của Hai Bà Trưng.

Đình Bình Xá, thuộc làng Đặng, xã Bình Phú, huyện Thạch Thất nằm cách đình Cổ Hiền 7 km cũng là nơi thờ Đỗ Cảnh Thạc với lễ hội được mở ngày 6/1(âm lịch) hàng năm.

Xét trên lợi ích quốc gia, việc cát cứ của các sứ quân đi ngược lại nguyện vọng thống nhất của dân tộc. Nhưng có thể thấy trong bối cảnh đất nước rơi vào tình trạng vô chủ, việc tướng Đỗ Cảnh Thạc có thế lực quân sự mạnh, thiết lập chính quyền và duy trì trật tự tại Đỗ Động Giang để nhân dân có thể sống yên bình trong vùng đất của họ là điều cần thiết và thuận lòng dân, dù việc này không có tính toàn cục và chỉ diễn ra trong một thời đoạn ngắn, điều đó lý giải vì sao ông vẫn được nhân dân trong vùng chiếm đóng lập đền thờ.

Tham khảo
 Nguyễn Danh Phiệt (1990), Nhà Đinh dẹp loạn và dựng nước, Nhà xuất bản Khoa học xã hội
 Viện sử học (1992), Lịch sử Việt Nam, tập 1
 Khâm định Việt sử Thông giám Cương mục, bản điện tử

Chú thích

Liên kết ngoài

Người Hà Nội
Loạn 12 sứ quân
Võ tướng nhà Ngô
Mất năm 967
Sinh năm 912
Quân nổi dậy Việt Nam


title: Trapani

text:
Trapani là một thành phố và cộng đồng (comune) tỉnh lỵ tỉnh Trapani trong vùng Sicilia miền nam nước Ý. Được thành lập bởi những người Elymia, thành phố vẫn là một cảng cá quan trọng và cửa ngõ chính đến quần đảo Egadi gần đó.
Đô thị Trapani có diện tích ki lô mét vuông, dân số thời điểm năm 2007 là người.
Đô thị này có các đơn vị dân cư (frazioni) sau:
Các đô thị giáp ranh:

Tham khảo

Đô thị tỉnh Trapani


title: Augiades

text:
Augiades là một chi bướm ngày thuộc họ Bướm nâu.

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database


title: Chilodes

text:
Chilodes là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Các loài
 Chilodes distracta (Eversmann, 1848)
 Chilodes dubiosa (Draudt, 1950)
 Chilodes maritimus – Silky Wainscot (Tauscher, 1806)
 Chilodes nigrosignata (Graeser, [1889])
 Chilodes pacifica Sugi, 1982

Tham khảo

 Chilodes at funet.fi
Natural History Museum Lepidoptera genus database

Hadeninae


title: Amphipoea crinanensis

text:
Amphipoea crinanensis (tên tiếng Anh: Crinan Ear) là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Nó được tìm thấy ở Fennoscandia, Ireland, Đảo Anh, Đan Mạch, Đức, vùng Baltic và miền trung Nga.

Sải cánh dài 30–33 mm. Con trưởng thành bay từ tháng 8 đến tháng 9.

The larvae are thought to feed inside the stems của Iris pseudacorus.

Hình ảnh

Liên kết ngoài
Fauna Europaea
UKmoths

Chú thích

Amphipoea
Động vật được mô tả năm 1908


title: Chimarra bettinae

text:
Chimarra bettinae là một loài Trichoptera trong họ Philopotamidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Tham khảo

Trichoptera ở vùng nhiệt đới châu Phi
Chimarra


title: Le Plantis

text:
Le Plantis là một xã thuộc tỉnh Orne trong vùng Normandie tây bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 175 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

INSEE

Plantis


title: Austrolimnophila petasma

text:
Austrolimnophila petasma là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Austrolimnophila
Limoniidae ở vùng Afrotropic


title: 508 Princetonia

text:
508 Princetonia

508 Princetonia là một tiểu hành tinh ở vành đai chính. Nó được Raymond Smith Dugan phát hiện ngày 20.4.1903 ở Heidelberg, và được đặt tên là "Princetonia" theo tên đại học Princeton ở New Jersey, Hoa Kỳ.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Orbital simulation from JPL (Java) / Ephemeris

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1903
Đại học Princeton


title: Montoir-de-Bretagne

text:
Montoir-de-Bretagne là một xã thuộc tỉnh Loire-Atlantique, trong vùng Pays de la Loire ở phía tây nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao từ 0-15 mét trên mực nước biển. Theo điều tra dân số năm 2006 của INSEE, xã có dân số 6310 người.

Tham khảo

Montoirdebretagne


title: Bocka

text:
Bocka là một đô thị ở huyện Greiz, ở bang Thüringen, Đức. Đô thị này có diện tích 6,05 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 545 người.

Tham khảo


title: Litholacon ohiri

text:
Litholacon ohiri là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Dolin in Dolin, Panfilov, Ponomarenko & Pritykina miêu tả khoa học năm 1980.

Chú thích

Tham khảo

Litholacon


title: Vitex keniensis

text:
Vitex keniensis (tiếng Anh còn gọi là Meru Oak) là một loài thực vật thuộc họ Verbenaceae. Đây là loài đặc hữu của Kenya. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống. Đây là cây gỗ khổng lồ, là một trong những cây lớn nhất trong các loài bản địa Kenya. Vì là cây gỗ tốt nên nó bị khai thác quá mức và hiện rất hiếm gặp.

Chú thích

Tham khảo
 World Conservation Monitoring Centre 1998. Vitex keniensis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 24 tháng 8 năm 2007.

Liên kết ngoài

Thực vật Kenya
Chi Bình linh
Thực vật dễ tổn thương


title: Thuật hoài (định hướng)

text:
Thuật hoài có thể chỉ một trong hai bài thơ sau:

Thuật hoài của Đặng Dung.
Thuật hoài của Phạm Ngũ Lão.


Giải của Hiệp hội phê bình phim Los Angeles cho phim hay nhất là một trong các giải của Hiệp hội phê bình phim Los Angeles dành cho các phim được bầu chọn là hay nhất trong năm.

Các phim đoạt giải

Thập niên 1970

Thập niên 1980

Thập niên 1990

Thập niên 2000

Tham khảo

Giải thưởng của Hiệp hội phê bình phim Los Angeles
Giải thưởng cho phim hay nhất


title: Lasioglossum channelense

text:
Lasioglossum channelense là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được McGinley mô tả khoa học năm 1986.

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1986


title: Pseudostenophylax hebeiensis

text:
Pseudostenophylax hebeiensis là một loài Trichoptera trong họ Limnephilidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Trichoptera miền Cổ bắc
Pseudostenophylax


title: Chiến dịch Richmond-Petersburg

text:
Chiến dịch Richmond-Petersburg là một chuỗi các trận đánh diễn ra quanh thành phố Petersburg, Virginia, từ ngày 9 tháng 6 năm 1864 đến 25 tháng 3 năm 1865, trong thời Nội chiến Hoa Kỳ. Chiến dịch này vẫn thường được gọi là Cuộc vây hãm Petersburg, mặc dù nó không thực sự là một cuộc vây hãm đúng nghĩa - theo đó một thành phố phải thường xuyên bị bao vây và các nguồn tiếp tế bị cắt đứt - cũng không chỉ giới hạn diễn ra ở Petersburg. Ban đầu, quân đội miền Bắc của trung tướng Ulysses S. Grant đã tấn công Petersburg không thành công và liền xây dựng các tuyến chiến hào trước sau dài tổng cộng hơn 48 km từ ngoại ô phía đông thành phố Richmond, Virginia đến lân cận phía đông và phía nam Petersburg. Petersburg đóng vai trò cốt yếu trong việc tiếp tế cho cho quân đội của Đại tướng Robert E. Lee và thủ đô Richmond của Liên minh miền Nam. Rất nhiều cuộc đột kích đã được tiến hành và các trận chiến nổ ra nhằm mục đích cắt đứt tuyến đường xe lửa tiếp vận đi qua Petersburg dẫn đến Richmond, dẫn đến việc kéo dài các tuyến chiến hào, và làm quá tải những nguồn lực vốn đang kiệt quệ của phe miền Nam.

Lee rốt cục đã phải chịu thua trước những áp lực quá lớn - khi mà các tuyến tiếp vận cuối cùng cũng bị cắt đứt và cuộc vây hãm thực sự bắt đầu - và phải rời bỏ cả hai thành phố trong tháng 4 năm 1865, đưa quân rút chạy trong chiến dịch Appomattox và rồi đầu hàng tại Appomattox Court House. Cuộc vây hãm Petersburg là điềm báo trước việc chiến tranh chiến hào được sử dụng phổ biến trong Chiến tranh thế giới thứ nhất, giành lấy một vai trò đặc biệt trong lịch sử quân sự thế giới. Đây cũng là chiến dịch tập trung được đặc biệt nhiều quân lính người Mỹ gốc Phi, những người đã phải chịu những thương vong nặng nề trong các cuộc chiến như trận Hố bom và trận Chaffin's Farm.

Thư mục
 Bonekemper, Edward H., III. A Victor, Not a Butcher: Ulysses S. Grant's Overlooked Military Genius. Washington, DC: Regnery, 2004. ISBN 0-89526-062-X.
 Davis, William C., and the Editors of Time-Life Books. Death in the Trenches: Grant at Petersburg. Alexandria, VA: Time-Life Books, 1986. ISBN 0-8094-4776-2.
 Eicher, David J. The Longest Night: A Military History of the Civil War. New York: Simon & Schuster, 2001. ISBN 0-684-84944-5.
 Esposito, Vincent J. West Point Atlas of American Wars. New York: Frederick A. Praeger, 1959. . The collection of maps (without explanatory text) is available online at the West Point website .
 Frassanito, William A. Grant and Lee: The Virginia Campaigns 1864–1865. New York: Scribner, 1983. ISBN 0-684-17873-7.
 Fuller, Maj. Gen. J. F. C. Grant and Lee, A Study in Personality and Generalship. Bloomington: Đại học Indiana Press, 1957. ISBN 0-253-13400-5.
 Greene, A. Wilson. The Final Battles of the Petersburg Campaign: Breaking the Backbone of the Rebellion. Knoxville: University of Tennessee Press, 2008. ISBN 978-1-57233-610-0.
 Hattaway, Herman, and Archer Jones. How the North Won: A Military History of the Civil War. Urbana: University of Illinois Press, 1983. ISBN 0-252-00918-5.
 Horn, John. The Petersburg Campaign: June 1864 – April 1865. Conshohocken, PA: Combined Publishing, 1999. ISBN 978-1-580970-24-2.
 Kennedy, Frances H., ed. The Civil War Battlefield Guide. 2nd ed. Boston: Houghton Mifflin Co., 1998. ISBN 0-395-74012-6.
 Lankford, Nelson. Richmond Burning: The Last Days of the Confederate Capital. New York: Viking, 2002. ISBN 0-670-03117-8.
 Longacre, Edward G. Lincoln's Cavalrymen: A History of the Mounted Forces of the Army of the Potomac. Mechanicsburg, PA: Stackpole Books, 2000. ISBN 0-8117-1049-1.
 Miller, Francis Trevelyan, Robert S. Lanier, and James Verner Scaife, eds. The Photographic History of the Civil War. 10 vols. New York: Review of Reviews Co., 1911. ISBN 0-7835-5726-4.
 Salmon, John S. The Official Virginia Civil War Battlefield Guide. Mechanicsburg, PA: Stackpole Books, 2001. ISBN 0-8117-2868-4.
 Sommers, Richard J. Richmond Redeemed: The Siege at Petersburg. Garden City, NY: Doubleday, 1981. ISBN 0-385-15626-X.
 Starr, Stephen Z. The Union Cavalry in the Civil War. Vol. 2, The War in the East from Gettysburg to Appomattox 1863–1865. Baton Rouge: Louisiana State University Press, 1981. ISBN 978-0-8071-3292-0.
 Trudeau, Noah Andre. The Last Citadel: Petersburg, Virginia, June 1864 – April 1865. Baton Rouge: Louisiana State University Press, 1991. ISBN 0-8071-1861-3.
 Welcher, Frank J. The Union Army, 1861–1865 Organization and Operations. Vol. 1, The Eastern Theater. Bloomington: Đại học Indiana Press, 1989. ISBN 0-253-36453-1.
 Welsh, Douglas. The Civil War: A Complete Military History. Greenwich, CT: Brompton Books Corporation, 1981. ISBN 1-890221-01-5.

Chú thích

Liên kết ngoài
 Petersburg Campaign in Encyclopedia Virginia
 The Battle of Petersburg: Battle maps, history articles, photos, and preservation news (Civil War Trust)
 Animated history of the Siege of Petersburg
 Pamplin Historical Park and The National Museum of the Civil War Soldier includes a presentation of the breakthrough at Boydton Line and other museum exhibits.
 Beyond the Crater: The Siege of Petersburg Online
 VI Corps breakthrough at Petersburg

Các chiến dịch trong Nội chiến Hoa Kỳ


title: Quận của tỉnh Maine-et-Loire

text:
4 quận của tỉnh Maine-et-Loire gồm:
 Quận Angers, (tỉnh lỵ của tỉnh Maine-et-Loire: Angers) với 17 tổng và 112 xã. Dân số của quận này là 341.874 người năm 1990, 367.131 người năm 1999, tăng trưởng dân số là 7.39%.
 Quận Cholet, (quận lỵ: Cholet) với 9 tổng và 78 xã. Dân số của quận này là 182.473 người năm 1990, và 183.478 người năm 1999, tăng trưởng dân số là 0.55%.
 Quận Saumur, (quận lỵ: Saumur) với 10 tổng và 112 xã. Dân số của quận này là 128.870 người năm 1990, và 129.222 người năm 1999, tăng trưởng dân số là 0.27%.
 Quận Segré, (quận lỵ: Segré) với 5 tổng và 61 xã. Dân số của quận này là 52.665 người năm 1990, và 53.111 người năm 1999, tăng trưởng dân số là 0.85%.

Tham khảo

Maine-et-Loire


title: Kaltennordheim

text:
Kaltennordheim là một thị xã ở huyện Wartburgkreis, bang Thuringia, Đức. Dân số cuối năm 2006 là 1782 người. Đô thị này tọa lạc ở dãy núi Rhön, 22 km về phía tây nam của Bad Salzungen, và 35 km về phía đông của Fulda.

Tham khảo


title: Mahendragarh

text:
Mahendragarh là một thị xã của quận Mahendragarh thuộc bang Haryana, Ấn Độ.

Địa lý
Mahendragarh có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 262 mét (859 feet).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Mahendragarh có dân số 23.977 người. Phái nam chiếm 53% tổng số dân và phái nữ chiếm 47%. Mahendragarh có tỷ lệ 67% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 76%, và tỷ lệ cho phái nữ là 57%. Tại Mahendragarh, 14% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Haryana


title: Aphrophila carbonaria

text:
Aphrophila carbonaria là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Aphrophila
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Trichobalya bowringii

text:
Trichobalya bowringii là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Baly miêu tả khoa học năm 1890.

Chú thích

Tham khảo

Trichobalya


title: Duraglia

text:
Duraglia là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Geometridae
Ennominae


title: Jersbek

text:
Jersbek là một đô thị ở huyện Stormarn, bang Schleswig-Holstein, Đức. Đô thị này có diện tích 17,92 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2006 là 1793 người.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Stormarn


title: Elliponeura

text:
Elliponeura là một chi ruồi trong họ Chloropidae.

Tham khảo

Europe
Nearctic

Chloropidae


title: Ryanggang

text:
Ryanggang (Ryanggang-do; âm Hán Việt: Lưỡng Giang đạo) là một tỉnh ở Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên. Tỉnh này giáp tỉnh Cát Lâm của Trung Quốc về phía bắc, Bắc Hamgyong về phía đông, Nam Hamgyong về phía nam và Chagang về phía tây. Ryanggang được lập năm 1954, khi được tách ra từ Nam Hamgyŏng. Tỉnh lỵ là Hyesan.

Dọc theo biên giới phía bắc với Trung Quốc là sông Áp Lục và sông Đồ Môn. Giữa hai con sông là núi Paektu nơi bắt nguồn của hai con sông

Một vụ nổ và đám mây hình cây nấm đã được phát hiện ở Kimhyŏngjik-gun ngày 9 tháng 9 năm 2004, ngày kỷ niệm 56 năm thành lập Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên. Vụ này được báo cáo vài ngày sau, vào ngày 12 tháng 9. xem vụ nổ Ryanggang.

Đơn vị hành chính
Ryanggang được chia thành 1 thành phố ("Si") và 11 huyện ("Kun").

 Hyesan-si (혜산시; 惠山市)
 Kapsan-gun (갑산군; 甲山郡)
 Kimjŏngsuk-gun (김정숙군; 金貞淑郡)
 Kimhyŏnggwŏn-gun (김형권군; 金亨權郡)
 Kimhyŏngjik-gun (김형직군; 金亨稷郡)
 Paegam-gun (백암군; 白岩郡)
 Poch'ŏn-gun (보천군; 普天郡)
 P'ungsŏ-gun (풍서군; 豊西郡)
 Samjiyon-gun (삼지연군; 三池淵郡)
 Samsu-gun (삼수군; 三水郡)
 Taehongdan-gun (대홍단군; 大紅湍郡)
 Unhŭng-gun (운흥군; 雲興郡)

Tham khảo

Liên kết ngoài

 행정 구역 현황 (Haengjeong Guyeok Hyeonhwang)  (tiếng Hàn)
 Phân chia hành chính Triều Tiên

Tỉnh Bắc Triều Tiên


title: Võ Trọng Bình

text:
Võ Trọng Bình (武仲平, 1808-1898) , tự Sư Án, là một đại thần thời nhà Nguyễn trong lịch sử Việt Nam. Ông làm quan trải chín đời vua, nổi tiếng là người có tính cương trực, thanh liêm và biết quý trọng dân .

Tiểu sử
Võ Trọng Bình là một trọng thần, nhưng sử sách biên chép thân thế và sự nghiệp của ông không nhiều. Tra các nguồn, chỉ biết sơ lược về ông như sau:

Ông sinh tại làng Mỹ Lộc, xã An Thủy, huyện Lệ Thủy , tỉnh Quảng Bình, đỗ cử nhân  năm Minh Mạng (1834), và bắt đầu làm quan kể từ đấy.

Ông giỏi thơ văn và việc chính trị, nên thăng dần lên chức phủ doãn Thừa Thiên, rồi tổng đốc Hà Ninh (Hà Nội - Ninh Bình) kiêm chức Tuyên Thái Lạng quân thứ khâm sai đại thần, để hội với quan đề đốc tỉnh Quảng Tây là Phùng Tử Tài đi đánh Ngô Côn.

Năm Bính Dần (1866), ông được cử làm Hiệp biện Đại học sĩ.

Năm Ất Sửu (1865), cuộc nổi dậy do Tạ Văn Phụng cầm đầu ở Quảng Yên bị quân nhà Nguyễn đánh dẹp gần xong, thì ở mạn Cao Bằng đã có giặc Khách đánh lấy tỉnh thành. Quan kinh lược Võ Trọng Bình và quan tuần phủ Phạm Chi Hương đem binh lên Lạng Sơn rồi chia quân đi đánh các nơi, từ tháng 9 năm Ất Sửu (1865) cho đến tháng 3 năm Bính Dần (1866), thì tướng giặc là Trương Cận Bang mới xin về hàng, và mới thu phục lại được thành Cao Bằng. Nguyễn Tri Phương và Võ Trọng Bình về Kinh coi việc triều chính.

Năm Giáp Tuất (1874), ông được cử làm Tổng đốc Sơn Hưng Tuyên (Sơn Tây - Hưng Hóa - Tuyên Quang), sau đó là Tổng đốc Định An.

Năm Quý Mùi (1883), khi đó ông đã 75 tuổi và đang giữ chức tổng đốc Nam Định. Vào ngày 27 tháng 3 năm ấy, đại tá hải quân Pháp là Henri Rivière dẫn quân tấn công thành trì do ông trấn giữ. Dù quân Việt kháng cự kịch liệt, viên trung tá Pháp tên Carreau bị tử thương, nhưng đến trưa thì thành vẫn bị chọc thủng và mất vào tay đối phương.
Sau trận thua này, Hoàng Tá Viêm bị giáng chức, còn ông và các quan lại có trách nhiệm khác đều bị bãi.

Sau, ông được khởi phục làm Thượng thư Bộ Hộ, sung Cơ mật viện đại thần; do đó chuyển sang Thượng thư ở Bộ Hình, điền khuyến ở Bộ Lễ. Nhưng thực dân Pháp không đồng ý vì Võ Trọng Bình đã đánh Pháp ở Nam Định (1883). Nhân đó, Võ Trọng Bình dâng sớ xin về hưu .

Năm 1886, khi này ông đã về hưu ở Hòa Luật (Lệ Thủy, Quảng Bình), nhưng khi đề đốc Lê Trực, hưởng ứng dụ Cần Vương, mộ quân kháng Pháp; ông cũng đưa đến 200 quân mà ông chiêu tập được .

Ngoài đảm nhiệm những việc quân vừa kể, theo Từ điển nhân vật lịch sử Việt Nam, thì ông còn từng làm chủ khảo các kỳ thi Hương, thi Hội.

Năm 1898, đời vua Thành Thái, ông mất tại quê nhà (Quảng Bình), thọ 90 tuổi.

Giai thoại
Sách Đại Nam chính biên liệt truyện (Nhị tập, quyển 31) có chép hai lời tâu của ông:
 Lần thứ nhất, vào năm 1866:
Lúc bấy giờ, đất nước Việt hết sức rối ren. Ở phía Nam, thực dân Pháp đã lấy hết ba tỉnh miền Đông và đang muốn tiến chiếm ba tỉnh miền Tây còn lại. Ở miền Bắc, thì bọn phỉ người Trung Quốc thường xuyên sang cướp phá... Bởi vậy, sức người, sức của phải huy động ngày một nhiều.
Trước tình cảnh này, Võ Trọng Bình với chức vị hiệp biện đại học sĩ, đã tâu lên vua Tự Đức rằng:

Vua Tự Đức nghe qua lời tâu ấy của ông, thay vì lo xây đắp thành trì thì lo củng cố lòng dân cùng giảm bớt lực dịch cho dân...

 Lần thứ hai, vào năm 1880:
Lúc ấy, quan quân Bắc Kỳ vừa phải đương đầu với bọn phỉ Trung Quốc, vừa phải đối phó với thực dân Pháp nữa. Trước tình hình vô cùng căng thẳng, vua Tự Đức cho triệu ông vào hỏi việc biên cương phía Bắc, nhân đó hỏi rằng: Khanh trị dân như thế nào mà được dân tin yêu?

Võ Trọng Bình thưa:

Dẫn lại hai lần đối đáp này, GS. Nguyễn Khắc Thuần có lời bàn, trích:
Lần thứ nhất, ông (Võ Trọng Bình) coi lòng dân là chỗ hiểm, người cầm quân mà không bám được vào chỗ hiểm này thì không thể thắng đối phương. Cho nên, lo đắp thành cao, lo đào hào sâu mà không lo bồi bổ sức dân, cũng có nghĩa là tự mình chuốc lấy thất bại vậy...
Lần thứ hai, hỏi về phép trị dân, tất cả đã có đủ trong sách vở, khác nhau chăng chỉ là ở cái tâm của người làm quan khi vận dụng sách vở mà thôi....

Chú thích

Sách tham khảo chính
 Nguyễn Q. Thắng & Nguyễn Bá Thế, Từ điển nhân vật lịch sử Việt Nam. Nhà xuất bản Khoa hoc Xã hội, 1992, tr. 970-971.
 Nguyễn Khắc Thuần, Việt sử giai thoại (tập 8). Nhà xuất bản Giáo dục, 1998, tr. 116-118.

Liên kết ngoài
 Võ Trọng Bình

Người Quảng Bình
Quan lại nhà Nguyễn
Võ tướng nhà Nguyễn
Nghĩa quân chống Pháp


title: Orainville

text:
Orainville  là một xã ở tỉnh Aisne, vùng Hauts-de-France thuộc miền bắc nước Pháp.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Aisne

Tham khảo

Xã của Aisne


title: Quận Onondaga, New York

text:
Quận Onondaga (tiếng Anh: Onondaga County) là một quận trong tiểu bang New York, Hoa Kỳ. Quận lỵ là thành phố Syracuse . Theo điều tra dân số năm 2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận này có dân số 458336 người .

Địa lý

Quận giáp ranh

Các thành phố và thị trấn

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của New York


title: 590 Tomyris

text:
590 Tomyris

590 Tomyris là một tiểu hành tinh ở vành đai chính, thuộc nhóm tiểu hành tinh Eos. Nó được Max F. Wolf phát hiện vào ngày 4 tháng 3 năm 1906 ở Heidelberg và được đặt theo tên của Nữ hoàng Tomyris của tộc Massagetae, người đã đánh bại quân đội Ba Tư do Cyrus Đại đế chỉ huy theo sử cũ của Herodotos.

Tham khảo

Sách đọc thêm
 British Astronomical Association, Journal of the British Astronomical Association, Tập 23-24, British Astronomical Association., 1914.

Liên kết ngoài
Orbital simulation from JPL (Java) / Ephemeris
 Discovery Circumstances: Numbered Minor Planets

Tiểu hành tinh được đặt tên
590
Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1906
Được phát hiện bởi Max Wolf


title: Giải cờ vua M-Tel

text:
Giải cờ vua M-Tel, tên chính thức tiếng Bulgaria: М-Тел Мастърс, tiếng Anh M-Tel Masters là một giải cờ vua thường niên được tổ chức từ năm 2005 đến 2009 tại Sofia, thủ đô của Bulgaria. Giải đấu lấy tên theo nhà tài trợ và cũng là nhà tổ chức, công ty mạng di động hàng đầu của Bulgaria M-Tel. Mỗi năm giải mời 6 đại kiện tướng hàng đầu (thường có hệ số điểm Elo trên 2700) tham dự, thi đấu theo thể thức vòng tròn 2 lượt. Địa điểm thi đấu tại khách sạn 5 sao Grand Hotel Sofia. Do những khó khăn về kinh tế, cũng như một số lý do khách quan nên giải đấu không còn được tổ chức từ 2010.

Chi tiết các giải đấu

Giải cờ vua M-Tel 2005
Giải đấu đầu tiên tổ chức từ ngày 11 đến 22 tháng 5 năm 2005, là một phần trong lễ kỉ niệm 10 năm công ty M-Tel, với sự tham dự của các kì thủ Viswanathan Anand, Veselin Topalov, Vladimir Kramnik, Michael Adams, Judit Polgár và Ruslan Ponomariov. Giải năm 2005 xếp theo tiêu chuẩn của FIDE thuộc nhóm 20 và là giải đấu mạnh nhất trong năm 2005 tính theo Elo trung bình các kì thủ tham dự (2744). Vô địch giải đấu là kì thủ chủ nhà Veselin Topalov, được tổng thống Bulgaria Georgi Parvanov trao thưởng .

Giải cờ vua M-Tel 2006
Giải đấu năm 2006 tổ chức từ ngày 10 đến 21 tháng 5, với sự tham gia của Veselin Topalov, Viswanathan Anand, Ruslan Ponomariov, Peter Svidler, Étienne Bacrot và Gata Kamsky. Nhà văn Brasil Paulo Coelho đi nước đi đầu tiên của giải, trong khi đó tổng thống Georgi Parvanov khai mạc giải đấu.

Topalov vô địch lần thứ hai liên tiếp với phong độ cao khi về cuối giải, sau khi có thành tích không tốt ở giai đoạn đầu. Anh có 4 chiến thắng liên tiếp ở lượt thi đấu thứ hai để lên ngôi vô địch với 6½ điểm, đánh bại đối thủ chính Gata Kamsky ở vòng áp chót .

Giải cờ vua M-Tel 2007
Giải năm 2007 tổ chức từ ngày 9 đến 20 tháng 5, với sự tham dự của 6 kì thủ gồm Veselin Topalov, Liviu-Dieter Nisipeanu, Shakhriyar Mamedyarov, Gata Kamsky, Michael Adams và Krishnan Sasikiran. Topalov vô địch giải đấu lần thứ ba liên tiếp một cách kịch tính, sau khi thắng kì thủ đang dẫn đầu giải Sasikiran ở vòng cuối cùng .

Giải cờ vua M-Tel 2008
Giải M-Tel 2008 tổ chức từ ngày 8 đến 18 tháng 5, với sự tham dự của 6 kì thủ gồm hai kì thủ chủ nhà Veselin Topalov và Ivan Cheparinov cùng 4 kì thủ hàng đầu Vassily Ivanchuk, Levon Aronian, Teimour Radjabov và Bốc Tường Chí. Giải đấu thuộc nhóm 20 (Elo trung bình 2737). Vassily Ivanchuk vô địch với một khoảng cách điểm lớn (1½ so với người về nhì là Topalov). Ivanchuk thắng liên tiếp 5 ván đầu, cả giải đấu không thua ván nào và thắng điểm trong 2 ván đấu với mỗi kì thủ còn lại. Topalov, nhà vô địch giải 3 năm liên tiếp, xếp thứ nhì .

Giải cờ vua M-Tel 2009
Giải M-Tel 2009 tổ chức từ ngày 12 đến 23 tháng 5. Ngoài tay cờ thường trực của nước chủ nhà, số 1 thế giới Veselin Topalov, giải còn có sự tham gia của đương kim vô địch Vassily Ivanchuk và các đại kiện tướng khác là Magnus Carlsen, Alexei Shirov, Vương Nguyệt và Leinier Domínguez. Giải đấu thuộc nhóm 21 (Elo trung bình 2755). Trong giai đoạn xuống phong độ, Ivanchuk không những không bảo vệ được chức vô địch mà còn xếp cuối cùng. Trước vòng đấu cuối cùng Carlsen còn dẫn đầu với ½ điểm hơn tốp sau, nhưng Shirov đã đánh bại Carlsen ở ván cuối cùng để lên ngôi vô địch. Topalov bằng điểm Carlsen, xếp thứ ba .

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang chủ giải cờ vua M-Tel

M-Tel


title: Sân bay quốc tế Dzaoudzi Pamandzi

text:
Sân bay quốc tế Dzaoudzi Pamandzi  là một sân bay ở Dzaoudzi, Mayotte. Sân bay này có một đường băng dài 1929 m bề mặt nhựa đường.

Các hãng hàng không và các tuyến điểm
African Express Airways
Air Austral (Majunga, Moroni, Nossi Be, Paris-Charles de Gaulle, St. Denis de la Reunion)
Air Madagascar (Antsiranana, Majunga)
Comores Aviation (Anjouan, Moroni)
Corsairfly (Paris-Orly) Seasonal
Kenya Airways (Nairobi)

Tham khảo

Liên kết ngoài

Sân bay Mayotte
Dzaoudzi


title: Viburnum elatum

text:
Viburnum elatum là một loài thực vật thuộc họ Caprifoliaceae. Đây là loài đặc hữu của México.

Chú thích

Tham khảo
 González-Espinosa, M. 1998. Viburnum elatum. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 24 tháng 8 năm 2007.

elatum
Thực vật đặc hữu Mexico


title: Andrena astrella

text:
Andrena astrella là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Warncke mô tả khoa học năm 1975.

Chú thích

Tham khảo

A
Động vật được mô tả năm 1975


title: Barbastro

text:
Barbastro (tiếng Latin Barbastrum hay Civitas Barbastrensis, tiếng Ả rập Barbastra) là một đô thị trong tỉnh Huesca, Aragon Latin Barbatius,Barbastro,France Barbazan o Italy Barbaccia,Barbazza, Tây Ban Nha.

Thành phố kết nghĩa

  Saint-Gaudens, Pháp

Tham khảo

Liên kết ngoài
 History of Entremuro  (in spanish) Places, people and events about city's old quarter

Đô thị ở Huesca


title: Rừng núi đá vôi ở Việt Nam

text:
Rừng núi đá vôi nói ở đây bao gồm các kiểu phụ thuộc kiểu rừng kín thường xanh và nửa rụng lá phân bố ở vành đai nhiệt đới trong điều kiện đặc biệt đất đá vôi.

Đặc điểm chung
Rừng thường có 2 tầng gỗ, tầng trên không liên tục, cao 15–20 m, có khi đến 25 m. Cây rừng mọc tương đối chậm, có rễ phơi trần ôm các tầng đá lớn và ăn sâu vào các khe nứt, thường gặp trên các sườn đá dốc đứng, các thung đá vôi có lớp đất mỏng.

Tổ thành rừng
Các ưu hợp thường gặp:
Ưu hợp: nghiến + trai lý.
Ưu hợp: nghiến + lòng mang + chò nhai + mạy tèo + ô rô.
Ưu hợp: nghiến + heo.
Ưu hợp: nghiến + hoàng đàn + kim giao.
Tham gia tầng trên của các ưu hợp này có thể là đinh thối, vàng kiểng, gội nếp, sấu, sâng, lát hoa, chò chỉ, chò đãi,...
Tầng dưới là mạy tèo, teo nông

Phân bố
Loại hình rừng này phân bố tập trung ở các tỉnh: Lạng Sơn, Cao Bằng, Bắc Kạn, Hà Giang, Tuyên Quang, Sơn La, Hòa Bình, Ninh Bình, Thanh Hóa và một số đảo trong vịnh Bắc bộ: Cát Bà, Hạ Long.

Xem thêm
Phân loại rừng ở Việt Nam

Tham khảo

Rừng Việt Nam


title: Tipula rastristyla

text:
Tipula rastristyla là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng sinh thái Nearctic.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Ẩn tinh (định hướng)

text:
Trong thạch học và khoáng vật học, ẩn tinh đề cập đến kiến trúc của đá.
 Trong thiên văn học, ẩn tinh nói đến Sao neutron.


title: Dù lượn

text:
Dù lượn, tiếng Anh gọi là Paragliding, gọi theo tiếng Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha và tiếng Pháp là Parapent, là một môn thể thao hàng không giải trí nhưng cũng không kém phần cạnh tranh mang tính chuyên nghiệp.

Dù lượn là hình thức bay tự do, cất cánh bằng chân. Phi công ngồi vào một ghế ngồi được may bằng những dây đai bền chắc (đai ngồi) bên dưới một cánh dù làm bằng vải, được bơm căng đầy không khí để giữ hình dáng khí động học nhờ vào áp lực không khí khi dù di chuyển tràn vào các "xoang dù".

Lịch sử
Năm 1954, Walter Neumark có ý tưởng khi cho rằng có thể cất cánh bằng chân khi chạy trên một con dốc với một cánh bằng vải. Sau đó một vài vận động viên leo núi đã dùng cách này để lao xuống núi cho nhanh thay vì leo xuống tại dãy núi Alps, Thụy Sĩ.

Năm 1961, Pierre Lemoigne – một kỹ sư pháp cải tiến chiếc dù của lính dù (para-commander) bằng cách cắt bớt một phần phía trước và bên hông của một dù tròn, và có thể kéo lên cao nhờ dây thừng, ngày nay được gọi là dù kéo (parasailing)

Năm 1964, Domina Jalbert – một người Mỹ phát minh ra chiếc dù vuông thể thao mà ngày nay các vận động viên môn rơi tự do vẫn dùng, cấu tạo gồm những xoang khí khi may hở phần trước và đóng phần sau của 2 lớp dù với các vách ngăn. Khi bay dù căng lên giữ biên dạng cho cánh dù tương tự như biên dạng cánh máy bay, được gọi là dù vuông thể thao "parafoil", các loại dù sau này dùng phương pháp bơm căng bằng không khí như vậy gọi là loại dù "ram air"

Trong cùng thời gian đó (1965), David Barish người Mỹ lại nghiên cứu và phát triển một dạng cánh dù (loại sail-wing) cho phép tàu con thoi của Cơ quan Hàng không Vũ trụ Mỹ NASA có thể đáp xuống mặt đất đúng điểm, sau đó ông áp dụng cho việc lượn cặp theo dốc cho môn trượt tuyết nhưng không gặt hái thành công.

Tháng 6 năm 1978, Jean-Claude Bétemps, André Bohn và Gérard Bosson – 3 người Pháp, lấy cảm hứng từ cuốn sách do Dan Poynter viết về sail-wings, đã may một loại dù mới dễ dàng bơm căng khí khi chạy theo một triền đồi. Thử nghiệm bởi Bétemps khi cất cánh tại Pointe du Pertuiset, Mieussy, Pháp thì chỉ bay được 100m. Nhưng sau đó Bohn thử nghiệm lại thì bay được 1000 m, môn Dù lượn từ đó chính thức ra đời.

Kể từ những năm đầu của thập niên 80, các tiến bộ về vật liệu, công nghệ và tính toán đã làm cho dù lượn dần dần thu hút được rất nhiều người quan tâm và tham gia. Giải vô địch thế giới đầu tiên được tổ chức tại Kossen, Áo năm 1989.

Biến thể

Một biến thể khác của dù lượn là dù bay (Paramotor), là loại hình dù lượn có gắn động cơ. Nguyên lý và các trang bị của dù bay tương đồng gần hoàn toàn với dù lượn, khác biệt lớn nhất là phi công dù bay có đeo thêm một động cơ cánh quạt cỡ nhỏ để tạo lực bay ngang đồng thời hỗ trợ lực nâng thay vì chỉ có lực rơi như dù lượn.

Cấu tạo và trang bị kèm theo

Vòm dù

Cánh dù lượn (hay vòm dù, cánh dù), là một hệ thống có thể tự bơm không khí vì được thiết kế thành những xoang dù may bằng vải mỏng tạo thành. Phi công nâng dù bằng cách kéo nhóm dây liên kết với cửa của các xoang dù. Các dây này lại liên kết với các đai nhỏ rồi nối vào móc dù và nối vào đai ngồi.

Khi điều khiển, phi công dùng tay kéo phần thành thoái (phần phía sau của dù) bằng một sợi dây được gọi là dây phanh (dây thắng) làm dù chuyển hướng hay tăng giảm tốc độ.

Phi công được cài vào đai ngồi, cũng là một chiếc ghế có gắn dù dự phòng. Trên đai ghế ngồi có gắn một hệ thống cho phép tăng tốc thêm so với tốc độ trung bình của dù gọi là thanh tăng tốc. Các đai ngồi ngày nay thường có những miếng xốp hay những đệm khí để giảm chấn động cho phi công khi đáp mạnh.

Cánh dù lượn thường có diện tích khoảng 25 -35m², dù đôi có diện tích gần gấp đôi so với dù đơn, sải cánh từ 8 – 12m, nặng từ 3 – 7kg. Một bộ thiết bị dù bao gồm: dù, đai ngồi, dù dự phòng, các thiết bị điện tử, nón bảo hiểm, tất cả nặng khoảng 12 – 18 kg.

Máy đo độ leo - độ cao

Những con chim trời đều là những động vật cực kỳ nhạy cảm với áp suất không khí, và chúng có thể cảm nhận được việc đang bay lên hay đang bay xuống bằng những bộ cảm biến sinh học rất nhạy cảm, nhưng con người thì không. Con người có thể cảm nhận khi vừa bay vào cột khí nóng, nhưng sau đó lại không biết là hiện tại mình đang bay lên hay bay xuống và như vậy cũng không biết là còn đang bên trong cột khí nóng hay không!?. Các công nghệ tiên tiến ngày nay giúp cho các phi công không những chỉ biết được dù đang bay lên hay xuống mà còn biết dù bay lên hay xuống bao nhiêu mét mỗi giây nhờ vào thiết bị đo độ leo, với những bộ cảm biến điện tử rất nhạy cảm bên trong.

Máy đo độ leo cũng là máy tích hợp máy đo độ cao, luôn hiển thị cho phi công biết tốc độ leo của dù trong mỗi giây (- khi bay xuống, + khi bay lên). Đồng thời hiển thị độ cao, và có thể chọn hiển thị độ cao so với mặt đất hay độ cao so với mực nước biển. Công dụng chính của máy đo độ leo là giúp phi công tìm ra và duy trì đường bay luôn nằm trong cột khí nóng hay khu vực tạo lực nâng rồi điều khiển dù để đạt độ cao như mong muốn.

Máy bộ đàm, liên lạc vô tuyến - Radio

Máy bộ đàm là máy liên lạc vô tuyến dùng để liên lạc giữa phi công và phi công, phi công và mặt đất... Việc liên lạc này rất quan trọng trong khi huấn luyện, và hữu ích trong việc liên lạc giữa các phi công trong quá trình bay, họ có thể trao đổi về tình huống thời tiết, các sự cố, cảnh báo, và những báo cáo về lộ trình bay, điểm đáp.

Thường các radio được dùng là những radio có tần số FM, VHF hay UHF vừa thu vừa phát, thông dụng nhất là những máy bộ đàm có tần số 144 – 148 MHz. Để quá trình bay diễn ra thuận tiện hơn, các loa nghe thường nằm trong mũ bảo hiểm, các nút bấm để nói (pust to talk – PTT) được thiết kế trên mũ luôn hoặc nằm nơi ngón tay để việc bấm – nói dễ dàng hơn.

Máy định vị toàn cầu – GPS (Global Positioning System)
Là thiết bị rất cần thiết cho những phi công bay khoảng cách xa. Máy giúp phi công ghi lại bằng các vector đồ họa toàn bộ đường bay nhằm dẫn đường hay ghi lại các điểm nút địa danh (waypoint) mà dù bay qua. Sau khi kết thúc chuyến bay, phi công có thể xem lại đường bay và cả những thông số liên quan đến đường bay đó như tốc độ (tốc độ mặt đất), độ cao, ngày giờ… phi công sẽ rút tỉa được những kinh nghiệm và khả năng của mình. Việc lưu lại bản đồ bay này có thể được thực hiện trên máy tính với nhiều máy GPS khác nhau, Ban Giám khảo của các giải đấu cũng qua đó có thể chấm giải một cách khách quan hơn. Phi công cũng có thể tải vào máy những nơi không được phép bay qua như khu quân sự, khu vực dân cư, nhiều dây điện cao thế hay đánh dấu những nơi được ban giám khảo quy định phải bay qua, hay đường bay yêu cầu đối với những phi công không thông thuộc địa hình mới.

Khi lên kết với máy tính, các phần mềm hỗ trợ ngày nay giúp phi công thể hiện lại toàn cảnh quá trình bay theo không gian 3 chiều,

Tỉ số lượn
(glide ratio - là độ lượn xa tối đa khi dù ở 1 đơn vị chiều cao) cho dù thông thường là 6:1 (bay xa 6 km nếu bay từ độ cao 1 km), và khoảng 10:1 cho các loại dù lượn cho phi công chuyên nghiệp hay các đấu thủ đẳng cấp cao (trong khi đó diều lượn là 15:1 và tàu lượn là 60:1). Tốc độ tối thiểu có thể mất lực năng (triệt nâng) của dù lượn là 20 km/giờ tốc độ tối đa có thể đạt tới 65km/giờ (tốc độ dòng không khí qua dù).

Vật liệu may cánh dù là những loại vải được sản xuất theo công nghệ cao, không thấm không khí như Porcher, Gelvenor. Dây dù được làm những loại sợi tổng hợp rất chắc như kevlar, aramid.

Để bảo quản dù, sau khi xếp dù thì dù được cột vào đai ngồi rồi cho vào túi. Túi đựng dù được cho vào đai ngồi trong khi bay. Một vài Hãng sản xuất gần đây cho ra đời những sản phẩm là kết hợp đai ngồi và túi dù là một, như vậy chỉ cần lộn đai ngồi thì sẽ có một túi đựng dù.

Dù đôi, được thiết kế để bay hai người, phi công và hành khách. Tuy có diện tích rộng hơn nhưng thiết kế cũng tương tự như dù đơn, lực nâng đủ cho 2 người. Dù đôi bay nhanh hơn dù thông thường một chút nhưng có cấu tạo rất an toàn và rất hiếm khi bị xẹp khi đang bay, tuy nhiên tỷ số góc lượn không cao như dù đơn.

Quá trình bay
Dù lượn là một thiết bị bay không động cơ, những luồng gió giúp dù ở trên cao hàng giờ, những cơn gió như vậy được sinh ra từ 2 nguồn:

Khi mặt trời đốt nóng mặt đất, những cột không khí nóng nhẹ hơn sẽ bay lên cao tạo thành những cột khí nóng (thermal)
Khi gió thổi trực diện vào một vách núi, không khí chuyển hướng từ dưới lên trên tạo lực nâng theo dòng không khí giúp dù duy trì độ cao, lực nâng theo vách núi này không thể đưa dù lên cao như kiểu nâng theo cột khí nóng. Được gọi là bay theo vách núi (ridge soaring)

Cất cánh
Không khác các máy bay khi cất cánh, dù cũng cất cánh ngược gió. Khi bay theo cột khí nóng, phi công đôi khi cất cánh trong điều kiện không gió để rồi tìm kiếm các cột khí nóng trong không khí. Khi ít gió hay khi không có gió, phi công phải cất cánh xuôi, có nghĩa là phi công phải chạy về phía trước, mặt nhìn về nơi xuất phát của gió để có thể bơm căng cánh dù và chạy lấy đà.

Khi gió vừa đủ mạnh, phi công có thể cất cánh ngược, mặt của phi công nhìn vào dù rồi dùng động tác đưa dù lên đỉnh đầu và xoay người lại để lấy đà cất cánh. Cất cánh ngược đòi hỏi kỹ năng tốt, nhưng dù sẽ được đưa lên đỉnh đầu trong trạng thái cân bằng hơn vì phi công luôn quan sát được tình trạng dù, các dây dù khi toàn bộ dù nhấc khỏi mặt đất. Và cũng an toàn hơn nếu như gió mạnh đẩy dù về sau, trong khi đó cất cánh xuôi có thể lôi phi công bật ra sau nếu gíó mạnh. Phương pháp cất cánh ngược này, phi công có thể bước lùi trong khi vẫn có thể dùng tay điều chỉnh và đưa dù về trạng thái sẵn sàng cất cánh trước khi quyết định xoay người để cất cánh, như vậy nếu bị vấp té ra sau khi đang bước lùi thì cũng không ngã bật ra sau, vì lúc này các dây dù đang căng lên ngay phía trước mặt của phi công.

Ở những nơi bằng phẳng hơn, không có độ cao để cất cánh, có thể cất cánh bằng một hệ thống dây kéo, tời (Towing, Winch). Sau khi được kéo lên đến độ cao cần thiết, thường trong khoảng 100 – 400m, phi công sẽ chủ động ngắt dây, phương pháp cất cánh này đòi hỏi phải được huấn luyện một cách chuyên nghiệp cho người điều khiển thiết bị kéo dù lẫn người được kéo dù. Dù dùng cho phương pháp cất cánh này cũng là dù được thiết kế thích hợp cho việc kéo dù, trên đầu mút cánh dù thường ghi rõ dù này có thích hợp cho kéo dù hay không. Cất cánh và bay bằng phương pháp này hoàn toàn khác với các kiểu bay thông thường, trình độ căn bản được khuyến cáo không nên dùng cách cất cánh này để bay mà chỉ nên tập luyện với độ cao thấp mà thôi. Tại một số quốc gia trên thế giới phương pháp này được quy định là phải dùng thiết bị kéo cố định và được kiểm tra chất lượng trước khi dùng cho việc kéo dù.

Đáp là một quá trình bao gồm: bay ngược gió, giảm tốc độ, giảm độ cao, tiếp đất bằng động tác phanh tối đa, chân chạm đất trong tư thế chạy về trước. Góc đáp dù còn tùy thuộc vào tốc độ gió.

Điều khiển dù
Phi công dùng tay giữ hai dây phanh (hay dây lái), hai dây này được nối với phần sau của cánh dù. Khi kéo cả hai bên dây lái, góc tấn tăng (góc tấn là góc hợp thành bởi phương di chuyển của dù và đường trục chính của dù), điều này làm tăng lực nâng đôi chút nhưng cũng tăng lực cản làm dù chậm lại, dây lái lúc này có tác dụng tương tự như cánh tà của máy bay (tiếng Anh gọi là flap).

Nếu kéo 1 bên nhóm dây lái kết hợp nhẹ nhàng với việc nghiêng người sang cùng bên khi phi công đang ngồi trong đai ngồi, dù sẽ chuyển hướng sang một bên, lái kết hợp với việc nghiêng người, gọi là lái bằng trọng lực (cánh diều lượn cũng được điều khiển tương tự kiểu này, tiếng Anh gọi là "weight shift"). Điều chỉnh cho tốc độ bay của dù nhanh hơn bình thường là khi phi công dùng dây tăng tốc được thiết kế trong đai ngồi, khi thực hiện việc tăng tốc phi công sẽ dùng chân làm căng dây tăng tốc, lúc đó phần thành tiến của dù (phần trước của dù) sẽ hơi bị kéo xuống làm giảm góc tấn, bớt sức cản và dù sẽ tăng thêm tốc độ.

Trong một vài trường, phi công muốn giảm độ cao một cách nhanh chóng, anh ta (hay cô ta) sẽ làm giảm diện tích của dù bằng cách làm xẹp một phần ở cả hai bên đầu mút cánh dù, động tác này gọi là động tác tai voi (tiếng Anh gọi là "Big ear"). Động thái này không những làm giảm diện tích của dù và làm giảm lực nâng nhưng lại làm tăng lực cản nên dù bay chậm hơn (vì thông thường giảm diện tích lại làm dù bay nhanh hơn).
Một động tác khác có thể làm dù giảm độ cao nhanh chóng đó là giảm lực nâng bằng nhóm dây B (gọi là "B Stall"), hoặc bay thắt vòng xuyến, bay khoan (gọi là "spiral dive, spin"). Những động tác này nguy hiểm hay không cũng tùy vào từng loại dù và khả năng của phi công, thường thì các phi công đều tránh những động tác có thể đem lại những trường hợp nguy hiểm hay phải xử lý phức tạp.

Bay cặp vách núi - Ridge soaring
Trong cách bay này, phi công điều khiển cho cho dù bay cặp theo sườn núi, lợi dụng dòng di chuyển của không khí khi gió thổi vào. Bay cặp vách núi yêu cầu gió ổn định, thổi đều vào sườn núi chạy dài và gần như vuông góc với hướng gió. Mức độ đáp ứng để có thể bay nhanh hay chậm, lực nâng nhiều hay ít của cánh dù còn tùy thuộc vào tính năng của Dù khi xuất Xưởng và kỹ năng của phi công.

Với gió yếu, lực nâng chỉ đủ để dù có thể cho phép phi công cất cánh và làm một đường bay ngắn rồi lại đáp. Với sức gió vừa phải (còn tùy loại dù đáp ứng), lực nâng cho phép dù bay lượn dọc theo sườn dốc và bay lên trên cao hơn cả sườn núi. Nhưng nếu gió quá mạnh, dù có nguy cơ sẽ bị đẩy lùi về phía sau (bay lùi), và ra phía sau của sườn núi, như vậy rất nguy hiểm vì đó là nơi những dòng khí nhiễu loạn (dòng khí quẩn).

Khi bay cặp vách núi với tốc độ gió vừa phải, phi công có thể khéo léo đáp dù xuống ngay nơi vừa cất cánh trên đỉnh hoặc ngay triền dốc không xa nơi cất cánh để tiết kiệm thời gian sau khi bay xong và trở về hoặc lại cất cánh lần nữa.

Bay theo cột khí nóng - Thermal flying
Khi mặt trời lên cao đốt nóng mặt đất, có những vùng được đốt nóng hơn so với những nơi khác (nhiệt độ khác nhau khi mặt trời chiếu vào một khoảng rừng hay một cánh đồng khô…), không khí tại những nơi nóng hơn sẽ bốc lên cao thành những cột khí nóng. Những cột khí nóng được hình thành sẽ bốc thẳng lên cao, nhưng gió thổi ngang làm cho chúng bốc lên với góc nghiêng. Khối khí nóng hình thành khi không còn nguồn cung cấp năng lượng cho cột khí nóng.

Khi phi công tìm thấy cột khí nóng, phi công sẽ điều khiển cho dù bay theo hình vòng tròn phía trong của biên dạng cột khí nóng và giữ đường bay này sao có cho lực nâng tốt nhất. Phần lớn phi công đều sử dụng máy báo độ leo và độ cao (vario meter) để nhận biết tốc độ leo của dù, các thông số của máy sẽ cho phép phi công bay trong những vùng có lực nâng tốt nhất. Bay theo biên dạng của cột khí nóng là một lý thuyết đơn giản: bay vòng tròn siết chặt hơn, nhỏ hơn sẽ ít nâng hơn, bay với đường bay tròn rộng hơn sẽ nâng nhiều hơn. Vùng bên ngoài bên cạnh cột khí nóng thường không tạo ra lực nâng và dù sẽ mất lực nâng và mất cao độ khá nhanh, và ngay trong những cột khí nóng có những dòng không khí nquẩn bên trong làm cho dù có khi mất cân bằng, chòng chành như con thuyền trên sóng lớn, có khi làm xẹp dù khi vào những cột khí nóng có lực nâng quá mạnh.

Bay theo dòng khí nóng là hình thức bay đòi hỏi phi công phải tốn thời gian để luyện tập, một phi công nhiều giờ bay hoàn toàn khác với một phi công ít giờ bay, một phi công có kỹ năng tốt sẽ có thể bay theo dòng khí nóng lên đến chân mây (cloud base) và đi rất xa.

Bay việt dã - Bay đường trường - Xc cross country
Khi đã thuần thục kỹ năng bay trong dòng khí nóng, phi công sẽ theo những dòng khí nóng nối tiếp nhau để có thể bay thật xa gọi là bay đường trường hay bay việt dã. Khi bay đường trường, phi công sẽ lợi dụng dòng khí nóng bay lên cao và lượn ra ngoài dòng khí nóng này theo hướng muốn bay đến.

Trên đường đi, phi công sẽ tìm và lại bay theo những cột khí nóng gặp được trên đường đi. Việc tìm ra những cột khí nóng là kinh nghiệm riêng của mỗi phi công, nhưng thường có thể bắt đầu bằng việc nhận định địa hình bên dưới hay việc nhận định hình dạng và tính chất của những đám mây tích thành khối (cumulus), những đám mây này đánh dấu một cách tự nhiên nơi xuất hiện cột khí nóng. Độ ẩm trong không khí và mật độ không khí khi đạt đến độ ngưng tụ sương sẽ tạo ra mây. Khi bay đường trường, phi công không những phải có những kỹ năng bay trong cột khí nóng mà còn phải hiểu luật bay, quy tắc bay, có bản đồ bay chỉ rõ những khu vực không được bay vào, vùng cấm bay, trần bay tối đa…

Bị xếp dù – Collapses
Khi bay trong dòng không khí nhiễu loạn, dòng khí quẩn (turbulent), dù có thể bị xếp một phần hay toàn phần. Những dù hiện đại ngày nay, hiện tượng xếp hay xẹp dù có thể được phục hồi tự động mà không cần đến xử lý của phi công bởi cấu tạo của dù với các thiết kế được tính toán bằng các ứng dụng khí động học tiên tiến ngày nay. Trong những trường hợp hiếm gặp khác, khi dù không tự động phục hồi trở về trạng thái duy trì lực nâng, phi công có thể mở dù dự phòng để có thể hạ cánh an toàn.

Thật may mắn là có rất hiếm trường hợp phải mở dù dự phòng trong khi bay ngày nay, tuy nhiên nếu sự cố xảy ra trong khi dù bay ở độ cao quá thấp như lúc mới cất cánh hay gần bãi đáp, thì có thể dù sẽ không còn thời gian để phục hồi trạng thái, lúc đó ngay cả dù dự phòng cũng không có đủ thời gian để mở ra, trường hợp này có thể mang lại những hậu quả là những chấn thương nghiêm trọng hay tử vong. Xẹp dù và những trạng thái bay nguy hiểm sẽ được giảm thiểu nếu ta chọn đúng dù thích hợp, đúng điều kiện thời tiết tốt, đúng nơi đúng chỗ, tuân thủ các quy tắc an toàn bay và thường xuyên trau dồi kinh nghiệm.

Các giải thi đấu
Có nhiều phi công hoàn toàn không vừa lòng khi chỉ bay lượn đơn thuần, họ muốn chinh phục những đoạn đường xa hơn, hoặc bay cao hơn, hay bay nhào lộn như làm xiếc xem ai đẹp hơn. Để có thể phân định ai giỏi hơn, các giải thi đấu cũng vì vậy ra đời, không những có thể phân ranh thắng bại cho việc ai bay xa hơn, ai nhào lộn đẹp hơn, ai đáp chính xác hơn… mà còn là dịp phi công của nhiều quốc gia gặp nhau trao đổi kinh nghiệm, kết bạn, nhà sản xuất giới thiệu công nghệ và sản phẩm mới. Các giải đấu của thế giới thường là:

Giải Liên Đoàn bay việt dã (cross country – XC) – tổ chức hàng năm xem ai bay xa nhất.
Giải vô đich thế giới, với những bài bay bắt buộc như bay qua những điểm định trước.
Giải bay và đáp chính xác, điểm đáp là một vòng tròn nhỏ như miệng một cái lọ mứt.
Giải bay nhào lộn và bay nguy hiểm đến ngẹt thở. Được tổ chức với các quy tắc an toàn nghiêm ngặt như: phải nhào lộn trên mặt nước, có dù dự phòng, tàu cao tốc cứu hộ…
Các giải bay trong nước và quốc tế để xác lập kỷ lục thế giới hay quốc gia đó như: bay cao nhất, bay xa nhất, bay qua 3 điểm định trước (tam giác), bay đến một điểm định trước, bay qua 3 điểm định trước với độ dài 100 km.

Dù dùng cho các giải đấu này và cho các ứng dụng khác nhau như nhào lộn hay bay xa đều được thiết kế đặc biệt cho ứng dụng đó. Tầm bay xa cũng như tốc độ hoàn toàn khác biệt so với dù giải trí thông thường.

An toàn bay
Dù lượn là một môn thể thao mang rất nhiều yếu tố mạo hiểm. Nhưng nó lại là một môn thể thao cảm giác mạnh mà khi đã "sa chân" thì sẽ yêu mến nó mà không dứt ra được. Phi công ai ai cũngmuốn được bay trong một môi trường an toàn, tránh những yếu tố rủi ro trong khi có thể phòng tránh được, một vài nguyên tắc nên tránh như sau:
Bay trong những cột khí nóng có tốc độ leo chết người, quá mãnh liệt, chênh lệch nhiệt độ giữa cột khí nóng và môi trường xung quanh quá cao, khi bay vào khu vực này, dù có thể bị xẹp toàn phần và đòi hỏi phi công phải có những phản ứng thích hợp, bay trong môi trường này rất căng thẳng.

Bay trong lúc gió mạnh, nếu đang bay gió mạnh lên thì cẩn thận khi đáp, gió mạnh hơn sẽ thổi lùi dù về phía sau của dãy núi nơi không có lực nâng mà có khi là nơi có rất nhiều dòng khí quẩn, hay các dòng khí cuộn (rotor) hay có khi thổi lùi dù vào vách núi, trong điều kiện này có thể xẹp dù mà không thể khôi phục, phản ứng hay nhất là bật dù dự phòng.
Bay bên dưới những đám mây tích khổng lồ, đám mây này lại được tăng cường bằng một cột khí nóng khác chuyển động lên cao nhanh hơn tốc độ leo của dù, như vậy sinh ra rất nhiều dòng không khí quẩn mãnh liệt, dù dễ dàng bị xẹp hay xoắn vào nhau.
Hạ cánh trong điều kiện không an toàn như đáp phía sau những vật cản như cây cối, nhà cửa, khi dòng không khí trườn qua các vật cản này sẽ làm sản sinh ra dòng không khí cuộn có thể làm xếp dù, hay chọn điểm đáp gần dây điện.

Phi công vô tâm, không giữ an toàn cho các phi công khác hay cho chính mình. Phi công coi thường các chỉ dẫn về an toàn bay.
An toàn bay cũng bao gồm cả việc kiểm tra trước khi cất cánh, mũ bảo hiểm hay đai ngồi đúng tiêu chuẩn, dù dự bị, quan sát trước khi cất cánh và bảo quản dù…

Những phi công muốn có thêm những cảm giác bay thách thức hơn, có thể học nâng cao với hình thức bay "mô phỏng tình huống có sự cố - SIV" (simulation d’incidents de vol) qua những khóa học nâng cao, qua khóa học này phi công được học để làm thế nào có thể tạo ra được những tình huống gặp sự cố có thể xảy ra khi bay rồi thoát ra khỏi tình huống đó. Để thực hiện những động tác khó này, học viên được huấn luyện viên điều khiển qua máy bộ đàm trên một mặt hồ rộng lớn, phi công sẽ thận trọng đưa dù vào tình huống xẹp dù, triệt nâng (stall), bay khoan (spin) v..v…. Rồi làm sao khôi phục dù về trạng thái ban đầu.
Trong khi thực hiện những thao tác này, có lúc xảy ra tình huống rất nghiêm trọng sẽ được huấn luyện viên hướng dẫn thao tác. Một phi công luôn luôn tuân theo chỉ dẫn và có trách thì trong trường hợp xấu nhất cũng chỉ là những chấn thương không đáng kể, trong khi những phi công quá mạo hiểm và coi thường cảnh báo hay chỉ dẫn của HLV có thể gặt hái những chấn thương như gãy cổ chân hay chấn thương cột sống và luôn bay trong trạng thái tim đập thình thịch.

Kỷ lục thế giới
Bay xa: ngày 14 tháng 12 năm 2008, kỷ lục thế giới được xác lập bởi thành tích của Nevil Hulett người Nam Phi, với độ dài đoạn đường là 502,2 km trong 7 giờ 39 phút, địa điểm bay tại Nam Phi. Kỷ lục trước đó là 461.6 km do Frank Brown, Marcelo Prieto và Rafael Monteiro Saladini người Brazil lập ở Quixadá – Duque, Brasil vào ngày 14 tháng 11 năm 2007.
Bay cao: kỷ lục thế giới được công nhận chính thức là 4526m so với mực nước biển của một người Anh tên Robbie Whittal xác lập ngày 06 tháng 01 năm 1993 tại Brandvlei, Nam Phi. Nhưng sau đó có rất nhiều người đã phá kỷ lục này nhưng không đăng ký thành kỷ lục.

Ngày 14 tháng 02 năm 2007, một phi công nữ của Đức tên Ewa Wisnierska đạt độ cao 9947m so với mực nước biển trong một tình huống gặp sự cố khi đang bay gần một đám mây và bị hút lên cao do cấu tạo của đám mây này có áp xuất thấp hơn rất nhiều so với môi trường bên dưới, đám mây này hình thành một cơn bão trên cao. Địa điểm bay thuộc Tamworth, Úc. Sau khi bị hút vào đám mây này, phi công đã bất tỉnh do thiếu oxy và vì lạnh khi cô ta gần như bị đóng băng trên cao độ này. Nhưng thật may mắn là cô ta sống sót và hạ cánh. Một phi công Đài Loan bay chung và cũng gặp tình huống tương tự nhưng lại không may mắn như Ewa.

Số lượng phi công trên thế giới

Số lượng phi công trên thế giới là một con số phỏng chừng và lớn lên từng ngày. Nước có số phi công cao nhất là Pháp với hơn 25 ngàn phi công. Kế đến là Đức, Áo, Thụy Sĩ, Nhật, Hàn Quốc trong khoảng 15 – 20 ngàn, rồi đến Ý, Anh, Tây Ban Nha khoảng 7-10 ngàn, Mỹ có khoảng 4500 phi công (số liệu năm 2004)

Dù lượn được 2 phi công người Pháp là Stephane và Didier du nhập vào Việt Nam từ năm 1994 ở Đà Lạt. Câu lạc bộ dù lượn đầu tiên của người Việt được Phạm Duy Long thành lập năm 2002 lấy tên là Vietwings. Hiện nay, số lượng phi công dù lượn tại Việt Nam khoảng trên dưới 100 người thuộc các câu lạc bộ ở hai miền là: Vietwings (2002), Mê Kông (2006) Vietwings Hanoi (2007), Hà Nội Paragliding (2007) và Saigon Flying Club (2010).

Tham khảo

Liên kết ngoài

Nhảy dù
Hình dạng máy bay
Du lịch phiêu lưu
Môn thể thao cá nhân


title: La Roche-Maurice

text:
La Roche-Maurice () là một xã của tỉnh Finistère, thuộc vùng Bretagne, miền tây bắc Pháp.

Dân số
Người dân ở La Roche-Maurice được gọi là Rochois.

Xem thêm
Xã của tỉnh Finistère

Tham khảo

Mayors of Finistère Association  ;
INSEE ;
IGN

Liên kết ngoài
French Ministry of Culture list for La Roche-Maurice

Xã của Finistère


title: Hoplolabis latiloba

text:
Hoplolabis latiloba là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Hoplolabis
Limoniidae ở vùng Palearctic


title: Rhynchodina

text:
Rhynchodina là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Erebidae


title: Smerdis

text:
Smerdis, Bardia hay Bardiya là con của Cyrus Đại Đế nước Ba Tư. Ông đã bị anh là Cambyses II giết chết để bảo vệ cho ngai vàng.

Về sau, một thầy tế tên Gaumata đã giả tên Smerdis để soán ngôi, trong khi Cambyses đang ở Ai Cập. Gaumata lên ngôi một cách bình yên, Cambyses đem quân về dẹp loạn thì bị té ngựa mà chết. Sau khi làm vua được 7 tháng, Gaumata bị Darius I, cháu nội vua Arsames giết hại và chiếm ngôi.

Con của Cyrus Đại Đế

Kẻ soán ngôi

Tham khảo

Nhà Achaemenes
Pharaon nhà Achaemenes ở Ai Cập
Vua Ba Tư
Mất năm 522 TCN
Vua Hakhamanishian
Năm sinh không rõ
Năm 522 TCN


title: Melanotrichia ikchvaku

text:
Melanotrichia ikchvaku là một loài Trichoptera trong họ Xiphocentronidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Melanotrichia


title: 2324 Janice

text:
2324 Janice (1978 VS4) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 7 tháng 11 năm 1978 bởi E. F. Helin và S. J. Bus ở Palomar.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 2324 Janice

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1978


title: Thịt kho hột vịt

text:
Thịt kho hột vịt (còn gọi là thịt kho tàu hay thịt kho nước dừa) là một món ăn phổ biến tại miền Nam Việt Nam. Món ăn này đặc biệt thường được chế biến để dùng trong các ngày Tết Nguyên Đán vì có thể làm sẵn, giữ được lâu ngày, nên tiện khi dùng bữa thì dọn ra hâm nóng ăn ngay với cơm không phải bận công nấu nướng trong khi vui Tết.

Tại miền Bắc, món này được nấu không có nước dừa và trứng luộc.

Nước dùng để kho thịt heo và trứng vịt là nước dừa. Thịt heo thường là thịt ba rọi, hoặc thịt có cả nạc lẫn mỡ. Thịt được thái thành miếng vuông, to, trứng vịt được luộc, lột vỏ và bỏ chung vào kho cùng thịt. Gia vị sử dụng gồm có: tiêu, nước mắm, ớt, đường, nước màu và một số gia vị khác. Hỗn hợp thịt-trứng-nước dừa ngập vừa này được kho bằng lửa nhỏ cho đến khi thịt mềm. Món thịt kho hột vịt có thể dùng chung với cơm trắng và cải chua. Thay vì trứng vịt thì trứng gà, trứng cút cũng được dùng kho tàu.

Món ăn này cũng thường được thấy trong các quán cơm tiệm bình dân vì cách làm dễ, giá thành rẻ và hương vị thơm ngon.

Một vài tỉnh thuộc miền Trung và miền Nam, món thịt kho hột vịt được thêm nguyên liệu là măng tre (không phải măng non) để nấu ăn thành món: Thịt kho măng hột vịt.

Tham khảo

Ẩm thực miền Nam Việt Nam
Ẩm thực Sài Gòn
Món mặn Việt Nam
Tết
Thức ăn mùa Tết
Kho hột vịt
Trứng


title: Vanikoro (chi ốc biển)

text:
{{Bảng phân loại
| image_caption =
| regnum = Animalia
| phylum = Mollusca
| classis = Gastropoda
| unranked_familia = nhánh Caenogastropodanhánh Hypsogastropodanhánh Littorinimorpha
| superfamilia = Vanikoroidea
| familia = Vanikoridae
| subfamilia =
| genus = Vanikoro
| genus_authority = Quoy & Gaimard, 1832<ref>Quoy & Gaimard (1833). In: d'Urville, Voy. ``Astrolabe, Zool. 2: 239.</ref>
| synonyms_ref =
| synonyms =
| image = Atlas pittoresque pl 097.jpg
| name = Vanikoro}}Vanikoro là một chi ốc biển rất nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Vanikoridae.

 Các loài
Các loài thuộc chi Vanikoro bao gồm:
 Vanikoro cancellata (Lamarck, 1822)
 Vanikoro cuvieriana (Recluz, 1845)
 Vanikoro distans (Recluz, 1845)
 Vanikoro granulosa Recluz, 1845
 Vanikoro kilburni Vanikoro ligata (Recluz, 1843)
 Vanikoro mauritii (Recluz, 1845)
 Vanikoro plicata (Recluz, 1844)
 Vanikoro striatus (d'Orbigny, 1842)
 Vanikoro sulcatus'' (d'Orbigny, 1842)

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài

Vanikoridae


title: Talmont-sur-Gironde

text:
Talmont-sur-Gironde là một xã trong tỉnh Charente-Maritime trong vùng Nouvelle-Aquitaine, tây nam nước Pháp. Xã Talmont-sur-Gironde nằm ở khu vực có độ cao từ 0-24 mét trên mực nước biển.
Thị trấn có cự ly khoảng 15 km về phía nam Royan. Nhà thờ St Radegonde được xây năm 1094.

Tham khảo

 INSEE commune file

Liên kết ngoài
Voie de Soulac ([[tiếng Pháp)
Via Turonensis ([[tiếng Pháp)
The pilgrimage of St James of Compostela ([[tiếng Pháp)
Saint Radegonde ([[tiếng Pháp)

Xã của Charente-Maritime
Plus Beaux Villages de France


title: Ayrton Senna

text:
Ayrton Senna, tên thật là Ayrton Senna Da Silva, (21 tháng 3 năm 1960 - 1 tháng 5 năm 1994) là tay đua Công thức 1 nổi tiếng người Brasil. Senna được coi là một huyền thoại của môn thể thao tốc độ này. Cái chết bất ngờ của Senna trong khi đang dẫn đầu cuộc đua San Marino Grand Prix tại Imola đã để lại nhiều tiếc thương trong lòng người hâm mộ. Với những thành tích đã cống hiến cho môn thể thao này, Ayrton Senna được coi là một tượng đài vững chắc của F1, cùng với các tên Juan Manuel Fangio, Jackie Stewart, Niki Lauda, Nelson Piquet, Alain Prost, Michael Schumacher...

Thời trẻ
Senna sinh ra tại Sao Paulo (Brasil). Là con trai của một địa chủ giàu có, niềm đam mê đua xe của anh đã được phát triển nhanh chóng. Được sự ủng hộ từ người cha, một người cực kỳ đam mê đua xe, Senna đã ngồi lên chiếc xe kart đầu tiên vào năm 4 tuổi. Anh tham gia vào một cuộc thi kart ở tuổi 13. Tại cuộc đua này, Senna đã giành được pole position. Mặc dù kinh nghiệm hơn Senna rất nhiều nhưng các đối thủ khác không thể bắt kịp anh trên các đoạn đường thẳng, đơn giản vì lúc đó Senna còn ít tuổi, trọng lượng cơ thể nhẹ hơn nhiều so với các tay đua khác. Năm 1977, Senna thắng Giải vô địch Kart Nam Mỹ.

Di chuyển sang châu Âu vào năm 1981, Senna tham gia cuộc thi British Formula Ford 1600 và lại chiến thắng. Anh đã rất thành công tại các giải đua F3 và quyết định chạy thử với Williams, McLaren, Brabham và Toleman. Sau các lần thử, Senna bước vào đấu trường F1 với đội Toleman.

Bắt đầu sự nghiệp F1
Toleman là một đội đua khá nhỏ nếu so sánh với những "ông lớn" như Williams, McLaren hay Brabham. Mặc dù vậy, đội này vẫn xây dựng một động cơ khá tươm tất được vận hành bởi động cơ Hart Turbo. Nhờ có chiếc xe mang động cơ này Senna đã sớm thu hút được nhiều sự chú ý tới tài năng của mình. Anh ghi điểm đầu tiên ngày 7 tháng 4 năm 1984 tại South Africa Grand Prix. Tại Monaco Grand Prix, Senna đã thực sự gây ấn tượng tới các chuyên gia. Trời mưa đã gây cản trở cho các tay đua, nhất là lúc vượt nhau. Nhưng với nỗ lực không ngừng, từ vị trí xuất phát thứ 13, Senna đã kiên trì vượt lên. Tại vòng thứ 19 Senna vượt qua người thứ 2, và là nhà vô địch tương lai lúc bấy giờ, Niki Lauda rồi nhanh chóng bám đuổi người dẫn đầu Alain Prost. Tuy nhiên, mưa ngày càng nặng hạt, cuộc đua bị buộc phảIi chấm dứt và Senna về với vị trí số 2. Đây là mùa F1 đầu tiên của Senna và anh hoàn thành mùa đầu tiên với 13 điểm, đứng thứ 9 trên bảng năm đó.

Thời gian với Lotus
Năm tiếp theo, Senna tham gia đội đua Lotus, dùng động cơ của Renault. Anh giành pole position lần đầu tiên tại Brasil nhưng phải bỏ cuộc đua vì một sự cố kỹ thuật. Chặng tiếp theo, vào ngày 21 tháng 4 năm 1985, Senna giành được chiến thắng F1 đầu tiên nhờ giành được pole position cộng với đối thủ chính Alain Prost bị lao vào hàng rào. Senna hoàn thành mùa F1 này khá thành công với 3 chiến thắng, 4 lần đứng hạng 2 hay 3, và được xếp thứ 4 vào cuối mùa.

Năm thứ hai tại Lotus, động cơ đã được nâng cấp để đạt độ tin cậy cũng như mạnh mẽ hơn. Khởi đầu mùa, Senna đã vượt qua những người nổi tiếng như Alain Prost, Niki Lauda để giành vị trí thứ 2, sau người đồng hương Nelson Piquet tại cuộc đua ở Brasil. Không lâu sau, Senna chiếm lấy ngôi đầu bảng đầu tiên sau khi giành lấy một chiến thắng oanh liệt tại Jerez ở Tây Ban Nha. Thế nhưng anh không tồn tại được trên đầu của bảng xếp hạng. Cuộc tranh giành cho vị trí đầu bảng, rốt cục, lại trở về với Prost, Piquet và Mansell. Những thất bại kỹ thuật, một lần nữa, xảy đến làm ngăn cản hy vọng trở thành vô địch của anh. Senna hoàn thành mùa 1986 với vị trí thứ 4, giành được 55 điểm, 8 pole position và 6 lần đứng hạng 2 hay 3.

Mùa giải 1987 đến với nhiều hy vọng. Đội Lotus dường như mạnh mẽ hơn với động cơ do Honda cung cấp, sau khi Renault quyết định rút khỏi cuộc chơi đầy may rủi này. Senna đã giành 2 chiến thắng liên tiếp tại Monaco và Hoa Kỳ, một lần nữa bước lên ngôi đầu bảng. 1987 đánh dấu một bước chuyển biến lớn trong sự nghiệp của Senna khi anh có thể đối chọi với 2 tay đua của Williams-Honda là Nelson Piquet và Nigel Mansell. Theo như tính toán trước đó, Senna có thể hất cẳng 2 tay đua trên nếu về đích thứ 3 tại 2 chặng đua cuối. Và anh đã làm được nhiều hơn thế khi về đích thứ 2 tại Nhật và tại Úc. Thế nhưng thần may mắn đã không mỉm cười với Senna khi đội Lotus của anh bị phát hiện có một số chi tiết phạm luật. Do vậy, các kết quả trên không được công nhận. Senna xếp thứ 3 vào cuối mùa, giành 57 điểm, 1 pole position và 6 lần hạng 2 hay 3. Dù trắng tay nhưng Senna đã lọt vào mắt xanh của McLaren, đánh dấu một sự khởi đầu mới với đội đua nước Anh.

Sự nghiệp với McLaren
Năm 1988, nhờ có mối quan hệ khá tốt đẹp với Honda suốt mùa 1987 cộng với sự ủng hộ của nhà vô địch lúc bấy giờ là Alain Prost, Senna ký hợp đồng với McLaren và trở thành đồng đội của Prost. Bộ đôi này đã thể hiện tài năng của mình bằng việc đem về cho McLaren 15 chiến thắng trên tổng số 16 cuộc đua của mùa. Cuối mùa, Senna đã vượt qua Prost, giành vị trí quán quân chung cuộc.

Năm tiếp theo, cuộc tranh đua nội bộ giữa 2 nhà vô địch diễn ra càng quyết liệt, tiêu biểu tại German Grand Prix, nơi Senna đã giành chiến thắng. Tuy nhiên, ngôi vô địch 1989 lại thuộc về Prost sau cuộc đua tại Nhật Bản, nơi hai tay đua đã cố gắng bám đuổi nhau và hậu quả là cả hai đều phải bỏ cuộc. Dù trắng tay tại Nhật Bản, McLaren và Prost vẫn giành ngôi đầu bảng mùa 1989.

Về sau, Senna còn giành thêm 2 chức vô địch nữa vào năm 1990 và 1991 trước khi chuyển sang thi đấu cho Williams.

Tử nạn trên đường đua

Hay bị cho là thô lỗ và cục cằn, Senna thực ra lại là một người giàu tình cảm, thường cố gắng giấu những cảm xúc thật của mình dưới vẻ ngoài cứng rắn. Anh đã bật khóc trước cái chết của tay đua người Áo Roland Ratzenberger, một ngày trước cái chết của chính anh.

Những giờ phút cuối cùng của Ayrton Senna - ngày Chủ nhật 1 tháng 5 năm 1994 - đã được ghi lại một cách cẩn thận:

7h30: Senna được gọi dậy tại phòng số 200 khách sạn Castello ở Castel San Pietro bởi Owen O'Mahony, phi công riêng của anh. Sau đó anh bay tới đường đua trên một chiếc trực thăng, rồi dễ dàng dẫn đầu ở đợt đua khởi động buổi sáng. Anh đề nghị David Brown, kỹ sư phụ trách chiếc xe đua của anh không điều chỉnh gì thêm ở chiếc xe. Anh cũng chạy một vòng biểu diễn ghi hình cho kênh truyền hình TF1 của Pháp, nơi kỳ phùng địch thủ một thời của anh, Alain Prost đang làm việc. Anh nói với người của TF1 qua radio: "Cho tôi gửi lời hỏi thăm tới người bạn cũ của tôi, Alain Prost. Hãy nói với anh ấy rằng chúng tôi rất nhớ anh ấy." Bởi hai đối thủ cũ từng như Mặt Trăng và Mặt Trời và hầu như không bao giờ nói chuyện với nhau, hành động của Senna đã khiến Prost xúc động, và sau đó 2 người đã nói chuyện với nhau rất lâu. Prost còn hẹn gặp lại Senna tại vòng đua Monaco 2 tuần sau đó.

11h: Senna cùng với Gerhard Berger, đồng đội cũ ở McLaren, tới buổi họp báo trước cuộc đua. Cuộc họp báo ngắn, trong đó những người có mặt đã dành 1 phút tưởng niệm tay đua Roland Ratzenberger (của đội Simtek), người đã chết ngày hôm trước trong một tai nạn ở vòng đua xếp hạng. Trong cuộc họp báo này, Senna đã thể hiện sự lo ngại của mình về tốc độ của xe an toàn. Anh cho rằng xe an toàn chạy quá chậm so với tốc độ hoạt động lý tưởng của lốp xe đua, khiến cho lốp xe đua bị nguội đi, giảm độ ma sát với đường đua.

12h: Senna tới khu vực tiếp khách của đội Williams để cùng với người đồng đội Damon Hill đón tiếp các vị khách mời. Anh không còn tâm trạng nào để làm việc này, nhưng hiểu rằng tiếp thị là một phần trong công việc của một tay đua.

12h20: Senna bắt đầu chuẩn bị cho cuộc đua. Thông thường anh hay ăn một bữa trưa nhẹ với cá hoặc pasta, sau đó nghỉ ngơi khoảng 1 giờ, không nói chuyện với ai cả.

13h30: Nửa tiếng trước khi xuất phát, Senna tới khu vực kỹ thuật của đội đua Williams. Jaime Brito, một phóng viên người Brasil, đã đề nghị anh ký tặng 3 bức ảnh. "Anh ấy đã làm một việc mà tôi chưa bao giờ thấy anh ấy làm trước đây," Brito nhớ lại. "Anh ấy đi vòng quanh chiếc xe đua của mình, xem xét lốp xe, tì thử cánh gió sau của xe, cứ như là anh ấy nghi ngờ điều gì bất thường ở chiếc xe".

13h45: Senna phá vỡ quy luật thông thường trên vạch xuất phát của anh khi tháo bỏ mũ bảo hiểm. Trong khi phần đông các tay đua khác thường đợi đến sát giờ đua mới vào xe, Senna thường vào xe rất sớm và tập trung suy nghĩ.

14h: Đèn xuất phát bật sáng, Senna dẫn đầu các xe đua ào ào tiến tới cua đầu tiên. Tuy nhiên một tai nạn xảy ra: tay đua Pedro Lamy của đội Lotus đâm vào chiếc xe Benetton bị chết máy giữa đường của tay đua J. J. Lehto, khiến mảnh vỡ văng tung toé khắp đường đua. Một chiếc bánh xe bay lên tận khán đài, làm bị thương 9 người.

14h03: Xe an toàn xuất hiện, dẫn đầu đoàn đua chạy chậm xung quanh đường đua trong khi các nhân viên kỹ thuật dọn dẹp các mảnh vỡ. Đây chính là điều mà Senna đã lo ngại trong cuộc họp báo. Senna vẫn dẫn đầu, theo sau lần lượt là Michael Schumacher, Gerhard Berger và Damon Hill.

14h15: Đội Williams thông báo cho Senna biết xe an toàn chuẩn bị rời khỏi đường đua để cuộc đua tiếp tục. Senna trả lời. Đây là lần liên lạc cuối cùng của anh với đội đua. Cuộc đua bắt đầu trở lại, Senna và Schumacher lập tức bám sát nhau và gia tăng khoảng cách với các tay đua còn lại.

14h17: Vòng đua thứ bảy, Senna vào khúc cua Tamburello với tốc độ 190 dặm/giờ (khoảng 305 km/h), mất lái và lao vào bức tường bêtông không có lớp lốp cao su bảo vệ. Điểm va chạm đầu tiên là khu vực phía trước bên phải của xe, lốp xe văng ra ngoài, chiếc xe bẹp dúm, bật trở lại tới gần mép đường đua. Khi chiếc xe Williams mất lái, Senna đã đạp phanh, nên tốc độ xe khi chạm vào tường bêtông giảm xuống còn 131 dặm/giờ (khoảng 210 km/h). Ngay sau khi đâm, người ta thấy Senna dường như cử động đầu, mang lại chút hy vọng nhỏ rằng anh không bị thương nặng. Tuy nhiên, Senna đã bị chấn thương rất nặng ở vùng đầu. Hàng triệu người xem truyền hình đã nhìn thấy máu chảy ra khỏi xe trong những hình ảnh quay từ trên không. Senna được đưa ra khỏi xe và chở đến bệnh viện Maggiore ở Bologna bằng trực thăng. Trên máy bay, các bác sĩ cố gắng duy trì nhịp tim cho anh.

14h55: 37 phút sau tai nạn của Senna, cuộc đua được cho xuất phát lại. Berger dẫn đầu trong 11 vòng trước khi vào pit và bỏ cuộc ở vòng 14. Là bạn thân của Senna, anh lập tức vào bệnh viện.

16h20: Michael Schumacher cán vạch đích trước tiên, giành chiến thắng thứ ba liên tiếp. Ngay sau đó, tại bệnh viện, các tín hiệu điện não đồ cho thấy não của Senna đã ngừng hoạt động, và anh chỉ còn được duy trì cuộc sống thực vật bởi các máy móc y tế. Theo luật của Ý, các bác sĩ không được phép ngừng hoạt động của các máy móc trong vòng 12 tiếng đồng hồ. Tuy nhiên 12 tiếng đồng hồ là quá nhiều với tình trạng của Senna.

18h40: Bác sĩ trưởng Maria Theresa Fiandri ra thông báo rằng Senna đã chết. Tại đường đua, khi dọn dẹp những gì còn lại của chiếc xe của anh, người ta đã tìm thấy một lá quốc kỳ Áo. Senna đã định giành chiến thắng thứ 42 của mình để tưởng nhớ Ratzenberger.

Những câu nói đáng nhớ
 "On a given day, a given circumstance, you think you have a limit and you go for this limit and you touch this limit and you think, ok, this is the limit. As soon as you touch this limit, something happens and you realise that you can suddenly go a little bit further. With your mind power, your determination, your instinct, and your experience as well, you can fly very high."
 "Being second, is to be the first of the ones who lose."
 "Racing, competing, it's in my blood. It's part of me, it's part of my life; I have been doing it all my life and it stands out above everything else."
 "It's going to be a season with lots of accidents, and I'll risk saying that we'll be lucky if something really serious doesn't happen." - trước mùa 1994.

Những con số
 Tham dự 161 cuộc đua F1
 Vô địch F1: 3 lần
 Thắng: 41 lần
 Về hạng 2 hay 3: 80 lần
 Pole position: 65 lần
 Số vòng nhanh nhất: 19 lần
 Grand Prix đầu: 1984 Brazilian Grand Prix
 Lần thắng đầu: 1985 Portuguese Grand Prix
 Lần thắng cuối: 1993 Australian Grand Prix
 Grand Prix cuối: 1994 San Marino Grand Prix

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Senna Tribute Video
 Senna vs. Prost

Vận động viên đua xe Công thức 1
Vô địch thế giới Công thức 1
Sinh năm 1960
Mất năm 1994
Doanh nhân thế kỷ 20
Người Brasil gốc Ý


title: Gonomyia yemenensis

text:
Gonomyia yemenensis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Gonomyia
Limoniidae ở vùng Afrotropic


title: Sedella

text:
Sedella là một đô thị trong tỉnh Málaga, cộng đồng tự trị Andalusia Tây Ban Nha. Đô thị này có diện tích là 32 ki-lô-mét vuông, dân số năm 2009 là 699 người với mật độ 21,85 người/km². Đô thị này có cự ly 61 km so với tỉnh lỵ Málaga.

Tham khảo

Đô thị ở Málaga


title: Pseudopostega monstruosa

text:
Pseudopostega monstruosa là một loài bướm đêm thuộc họ Opostegidae. Nó là loài duy nhất được tìm thấy ở Amazonian premontane rainforest in east-miền trung Ecuador.

Chiều dài cánh trước khoảng 3 mm. Adults are mostly white. Con trưởng thành bay vào tháng 1.

Tham khảo

Liên kết ngoài
A Revision of the New World Plant-Mining Moths of the Family Opostegidae (Lepidoptera: Nepticuloidea)

Pseudopostega