title: Sân vận động Olympic (Berlin)

text:
Sân vận động Olympic (; ) là một sân vận động thể thao nằm ở Công viên Olympic Berlin, Berlin, Đức. Sân được xây dựng ban đầu bởi Werner March cho Thế vận hội Mùa hè 1936. Trong thời gian diễn ra Thế vận hội, lượng khán giả kỷ lục được cho là hơn 100.000 người. Ngày nay sân vận động là một phần của Công viên Olympic Berlin.

Kể từ khi cải tạo lại vào năm 2004, sân vận động Olympic có sức chứa 74.475 chỗ ngồi và là sân vận động lớn nhất ở Đức cho các trận đấu bóng đá quốc tế. Sân vận động Olympic là sân vận động xếp loại 4 của UEFA và là một trong những địa điểm có uy tín nhất trên thế giới cho các sự kiện thể thao và giải trí.

Ngoài việc sử dụng như là một sân vận động điền kinh, nó còn là nơi đã xây dựng một truyền thống bóng đá. Kể từ năm 1963, nó là sân nhà của câu lạc bộ Hertha BSC. Sân vận động đã tổ chức ba trận đấu trong khuôn khổ Giải vô địch bóng đá thế giới 1974. Sân được cải tạo lại cho Giải vô địch bóng đá thế giới 2006, thời điểm mà nó tổ chức sáu trận đấu, bao gồm cả trận chung kết. Trận đấu chung kết của Cúp bóng đá Đức được diễn ra mỗi năm tại địa điểm này. Sân vận động Olympic Berlin còn là nơi tổ chức Giải vô địch bóng đá nữ thế giới 2011 cũng như là trận chung kết UEFA Champions League 2015, Giải vô địch điền kinh thế giới năm 2009.

Lịch sử

1916–1934: Sân vận động Deutsches

Trong Thế vận hội Mùa hè 1912, thành phố Berlin được Ủy ban Olympic Quốc tế (IOC) chỉ định đăng cai Thế vận hội Mùa hè 1916. Sân vận động được đề xuất của Đức cho sự kiện này được đặt tại Charlottenburg, trong Rừng Grunewald, ở phía tây Berlin - do đó sân vận động còn được gọi là Grunewaldstadion. Một trường đua ngựa đã tồn tại ở đó thuộc về Berliner Rennverein, và thậm chí ngày nay các quầy bán vé cũ vẫn tồn tại trên Jesse-Owens-Allee. Chính phủ Đức quyết định không xây dựng trong rừng Grunewald gần đó, hoặc cải tạo các công trình đã tồn tại. Vì mong muốn này, họ đã thuê cùng một kiến trúc sư đã xây dựng "Rennverein", Otto March.

March quyết định chôn sân vận động xuống đất ("Erdstadion", trong tiếng Đức). Tuy nhiên, Thế vận hội Olympic năm 1916 đã bị hủy bỏ do Chiến tranh thế giới thứ nhất. Vào những năm 1920, công trình đầu tiên của một trường học, "Deutsches Sportforum" (Diễn đàn thể thao của Đức), dành riêng cho việc giảng dạy của các giáo sư thể dục và nghiên cứu khoa học thể thao, được xây dựng về phía đông bắc của địa điểm sân vận động. Từ năm 1926 đến năm 1929, các con trai của Otto March (Werner và Walter) được giao xây dựng một khu phụ cho các cơ sở này, mặc dù việc hoàn thiện bị trì hoãn cho đến năm 1936.

1936–1945: Sân vận động Olympic

Năm 1931, Ủy ban Olympic Quốc tế đã chọn Berlin để đăng cai Thế vận hội Mùa hè lần thứ 11. Ban đầu, chính phủ Đức chỉ quyết định khôi phục lại Sân vận động Olympic trước đó vào năm 1916, với Werner March một lần nữa được giữ lại để làm việc này.

Khi Đức Quốc xã lên nắm quyền ở Đức (1933), họ quyết định sử dụng Thế vận hội Olympic năm 1936 cho mục đích tuyên truyền. Với những kế hoạch này, Adolf Hitler đã ra lệnh xây dựng một khu liên hợp thể thao lớn ở Grunewald được đặt tên là "Reichssportfeld" với một Sân vận động Olympic hoàn toàn mới. Kiến trúc sư Werner March vẫn phụ trách dự án với sự trợ giúp của anh trai ông là Walter.

Quá trình xây dựng diễn ra từ năm 1934 đến năm 1936. Khi hoàn thành, Reichssportfeld có diện tích 132 ha (330 mẫu Anh). Nó bao gồm (đông sang tây): Sân vận động Olympic, Maifeld (Mayfield, sức chứa 50.000 người) và giảng đường Waldbühne (sức chứa 25.000 người), ngoài ra còn có nhiều địa điểm, công trình và cơ sở cho các môn thể thao khác nhau (như bóng đá, bơi lội, cưỡi ngựa và khúc côn cầu trên cỏ) ở phần phía bắc.

Werner March đã xây dựng Sân vận động Olympic mới trên nền của Sân vận động Deutsches ban đầu, một lần nữa với nửa dưới của cấu trúc lõm xuống 12 mét (39,4 ft) so với mặt đất.

Sức chứa của Sân vận động Olympic lên tới 110.000 khán giả. Sân cũng sở hữu một vị trí đặc biệt cho Adolf Hitler và các cộng sự chính trị của ông ta. Cuối cùng, phù hợp với bố cục được thiết kế đối xứng của các tòa nhà của Olympischer Platz và về phía Maifeld, là Cổng Marathon với một ngăn chứa lớn cho Ngọn lửa Olympic.

Maifeld

Maifeld (Mayfield) được tạo ra như một bãi cỏ khổng lồ (11,2 ha, 28 mẫu Anh) cho các cuộc biểu tình tập thể dục, đặc biệt là lễ kỷ niệm Ngày tháng Năm hàng năm của chính phủ. Khu vực này được bao quanh bởi độ cao 19 mét (62 ft) trên mặt đất, mặc dù Sân vận động Olympic (về phía đông) chỉ cao 17 mét (55 ft). Tổng sức chứa là 250.000 người, với 60.000 người ở khán đài lớn kéo dài ở đầu phía tây.

Cũng nằm ở đó có Langemarck-Halle (bên dưới) và Tháp chuông (trên cao). Các bức tường được xây bằng đá vững chắc từ khu vực Lower Alps, và cũng có các tác phẩm điêu khắc về ngựa (tác phẩm của Joseph Wackerle). Điều này bao gồm các hội trường lớn được xây dựng dưới khán đài của Maifeld. Các cột được dựng lên trên đó treo cờ và lá chắn để tưởng nhớ tất cả các lực lượng đã tham gia trận chiến tại Langemark (Tây Flanders, Bỉ) vào ngày 10 tháng 11 năm 1914, trong Chiến tranh thế giới thứ nhất. Từ năm 2006, tầng trệt là nơi tổ chức một cuộc triển lãm cung cấp thông tin lịch sử về khu vực Reichssportfeld cũ.

Trong Thế vận hội năm 1936, Maifeld được sử dụng cho các sự kiện thi đấu polo và cưỡi ngựa.

Sau Chiến tranh thế giới thứ hai, lực lượng chiếm đóng của Quân đội Anh (Lữ đoàn Bộ binh Berlin) hàng năm tổ chức Lễ sinh nhật chính thức của Vua hoặc Nữ hoàng tại Maifeld và sử dụng nó cho nhiều hoạt động thể thao bao gồm cricket. Bắt đầu từ năm 2012, Maifeld trở thành sân nhà của Câu lạc bộ Cricket Berlin.

Tháp chuông

Tháp chuông đăng quang ở cuối phía tây của Reichs Sportfield được trồng giữa các tầng của khán đài Maifeld. Nó cao 77 mét (247 ft). Từ đỉnh của nó có thể quan sát toàn cảnh thành phố Berlin. Trong các môn thi đấu, nó được sử dụng như một trạm quan sát của các quản trị viên và các quan chức cảnh sát, bác sĩ và giới truyền thông. Trong tháp là Chuông Olympic. Trên bề mặt của nó là những chiếc Nhẫn Olympic có hình một con đại bàng, năm 1936, Cổng Brandenburg, ngày 1-16. Tháng 8 và một khẩu hiệu giữa hai chữ Vạn: I call the youth of the world và 11. Olympic Games Berlin - mặc dù các môn thi đấu là Thế vận hội lần thứ 10 (Mùa hè), chúng là Thế vận hội của Olympic lần thứ XI.

Tháp chuông là phần duy nhất của Reichssportfeld đã bị phá hủy trong chiến tranh. Đệ tam đế chế đã sử dụng cấu trúc của tháp để lưu trữ các tài liệu lưu trữ (chẳng hạn như phim). Quân đội Liên Xô đã đốt lửa, biến tòa tháp thành một ống khói tạm bợ. Cấu trúc nổi lên từ đám cháy bị hư hại nghiêm trọng và suy yếu.

Năm 1947, các kỹ sư người Anh đã phá bỏ tòa tháp; tuy nhiên, nó đã được tái tạo lại chính xác vào năm 1962. Chuông Olympic (đã sống sót sau trận hỏa hoạn và vẫn ở nguyên vị trí của nó trong tháp) rơi xuống 77 mét và nứt vỡ và không thể phát ra âm thanh kể từ đó. Năm 1956, chiếc chuông được giải cứu, chỉ được sử dụng làm mục tiêu tập bắn bằng đạn chống tăng. Chiếc chuông cũ bị hư hỏng vẫn tồn tại và được dùng như một đài tưởng niệm.

Việc tái tạo lại tòa tháp được thực hiện từ năm 1960 đến năm 1962, một lần nữa do kiến trúc sư Werner March thực hiện theo bản thiết kế ban đầu. Tòa tháp hiện tại đã trở thành một địa điểm du lịch quan trọng với bức tranh toàn cảnh của Berlin, Spandau, Thung lũng Havel, Potsdam, Nauen và Hennigsdorf.

Trận chiến quan trọng nhất xung quanh Sân vận động Olympic là vào tháng 4 năm 1945 khi quân đội Liên Xô chiến đấu để chiếm nó. Đây là trận chiến cuối cùng của Chiến tranh thế giới thứ hai ở châu Âu, với cuộc xâm lược toàn bộ Berlin là mục tiêu của quân Đồng minh. Sân vận động Olympic sống sót sau cuộc chiến gần như không bị ảnh hưởng; nó chỉ chịu tác động của những phát súng máy.

1945–1990: Kỷ nguyên Tây Berlin

Sau chiến tranh, Reichssportfeld cũ trở thành trụ sở của lực lượng chiếm đóng quân đội Anh. Chính quyền định cư trong các tòa nhà phía đông bắc do anh em nhà March thiết kế vào những năm 1920, mà Đệ tam Đế chế đã sử dụng cho các tổ chức thể thao chính thức như Học viện Thể dục Thể thao và được mở rộng vào năm 1936, bổ sung thêm "Haus des deutschen Sports" (Nhà của Thể thao Đức) và các tòa nhà khác (thuộc về Công viên Olympic Berlin từ năm 1994, một cơ sở thể thao trung tâm của Thành phố Berlin). Không lâu sau, lực lượng Anh đã cải tạo các tòa nhà bị tàn phá do chiến tranh nhưng cũng chuyển đổi nội thất theo nhu cầu cụ thể của họ (một phòng tập thể dục được chuyển đổi thành nhà ăn, phòng khác thành nhà để xe). Từ năm 1951 đến năm 2005, Olympischer Platz có một ăng-ten khổng lồ truyền cho tất cả các đài cầm tay ở Berlin.

Từ đó cho đến năm 1994 và sự ra đi của họ, quân Anh đã tổ chức hàng năm lễ kỷ niệm Sinh nhật chính thức của Nữ hoàng tại Maifeld với hàng nghìn khán giả từ Berlin có mặt. Trong những năm 1960, các đội bóng đá quân sự và trung học của Mỹ đã giới thiệu hàng trăm nghìn người Berlin đến với bóng đá Mỹ tại sân vận động trong các trận đấu triển lãm.

Trong những năm đó, các trận đấu bóng đá Bundesliga được diễn ra tại Sân vận động Olympic, với Hertha BSC là đội địa phương. Tại Maifeld, một số giải đấu bóng đá, bóng bầu dục và polo cũng đã được tổ chức. Vào mùa hè, Waldbühne tiếp tục các buổi hòa nhạc cổ điển và chiếu phim. Nhà hát cũng được sử dụng như một sàn đấu ngẫu hứng cho các trận đấu quyền Anh.

1990–2004: Berlin thống nhất

Năm 1998, người Berlin đã tranh luận về vận mệnh của Sân vận động Olympic dựa trên di sản mà sân đại diện cho nước Đức. Một số muốn phá bỏ sân vận động và xây một sân vận động mới từ đầu, trong khi những người khác lại thích để sân từ từ đổ nát "giống như Đấu trường La Mã ở Roma". Cuối cùng, người ta quyết định cải tạo Sân vận động Olympic.

FIFA đã chọn sân là một trong những địa điểm tổ chức Giải vô địch bóng đá thế giới 2006. Bang Berlin đã thuê một tập đoàn gồm Walter Bau AG và DYWIDAG đã giành được 45 triệu euro nhượng quyền thương mại. Liên danh phụ trách hoạt động của các cơ sở cùng với Hertha BSC và chính quyền Berlin sau khi tu sửa. Vào ngày 3 tháng 7 năm 2000, việc cải tạo bắt đầu với một buổi lễ do Thủ tướng Gerhard Schröder chủ trì, cùng với Eberhard Diepgen (Thị trưởng Berlin), Franz Beckenbauer và Giáo sư Tiến sĩ Ignaz Walter.

2004–nay: Nhà thi đấu đa năng
Lễ khánh thành lại Sân vận động Olympic mới được thực hiện vào ngày 31 tháng 7 năm 2004 và ngày 1 tháng 8 năm 2004. Vào ngày hôm đó, thứ Bảy, bữa tiệc bắt đầu với màn trình diễn của Pink, Nena và Daniel Barenboim. Đỉnh cao là vào ban đêm với lễ khai mạc. Vào ngày thứ hai, các trận giao hữu được diễn ra giữa các hạng mục khác nhau của câu lạc bộ Hertha BSC và đội khách. Vào ngày 8 tháng 9 năm 2004, Brasil đấu với Đức.

Năm 2011, địa điểm này đã tổ chức Lễ hội Văn hóa Thế giới do Art of Living tổ chức, nơi 70.000 người thiền định vì hòa bình.

Năm 2018, địa điểm đã tổ chức Giải vô địch điền kinh châu Âu 2018.

Sân vận động

Cải tạo

Với ý định tạo ra một bầu không khí thân mật hơn cho các trận đấu bóng đá, mặt sân đã được hạ xuống 2,65 mét (8,7 ft). Khoảng 90.000 mét khối (3.200.000 cu ft) cát đã được khai quật. Tầng dưới của ghế trong sân vận động đã bị phá hủy và xây dựng lại ở một góc độ hoàn toàn khác.

Mái che được mở rộng để bao phủ tổng cộng 37.000 mét vuông (400.000 ft vuông), với 20 cột đỡ mái mang trọng lượng 3.500 tấn (3.900 tấn ngắn) thép. Mái che tăng 68 mét (223 ft) trên ghế và được tạo thành từ các tấm trong suốt cho phép ánh sáng mặt trời chiếu vào ban ngày. Phần phía tây (trên Marathon Arch) được mở để lộ ra Tháp Chuông cho khán giả.

Yếu tố bảo tồn của Sân vận động Olympic như một di tích lịch sử cũng được xem xét, đặc biệt là đối với việc bảo tồn các khối đá tự nhiên. Sau những lời chỉ trích, màu sắc của đường chạy điền kinh quanh sân thi đấu đã được thay đổi từ màu đỏ sang màu xanh, phản ánh màu sắc của Hertha BSC.

Việc cải tạo đã sử dụng 70.000 mét khối (2.500.000 cu ft) bê tông và 20.000 mét khối (710.000 cu ft) của các yếu tố bê tông cốt thép đúc sẵn. Một số 12.000 mét khối (420.000 cu ft) bê tông đã bị phá hủy và loại bỏ và 30.000 mét khối (1.100.000 cu ft) đá tự nhiên đã được tân trang lại.

Sân vận động Olympic được trang bị công nghệ mới nhất trong thiết bị âm thanh và chiếu sáng nhân tạo. Sân có 113 khán đài VIP, một bộ nhà hàng và hai nhà để xe ngầm (cho 630 xe hơi). Tổng chi phí tu sửa và khuếch đại là 242 triệu euro.

Sức chứa
Sân vận động Olympic mới có sức chứa toàn bộ chỗ ngồi cao nhất ở Đức. Nó có sức chứa là 74.475 chỗ ngồi. Tầng trên có 31 hàng ghế ở độ dốc trung bình 23° và có 36.455 chỗ ngồi, trong đó 36.032 là ghế thường, 290 ghế ngồi trên bệ báo chí và 133 ghế ngồi trong skybox. Tầng dưới có 42 hàng ghế ở góc trung bình 25,4° và có 38.020 chỗ ngồi, trong đó 32.310 là ghế thường, 560 là ghế hộp, 563 là ghế phòng chờ (có thể mở rộng lên 743), 4.413 là ghế kinh doanh và 174 không gian xe lăn.

Đối với một số trận đấu bóng đá nhất định, chẳng hạn như giữa Hertha BSC và FC Bayern München, khả năng có thể được mở rộng tạm thời. Điều này được thực hiện bằng việc bổ sung khán đài di động trên Marathon Arch. Sức chứa mở rộng đạt 76.197 chỗ ngồi trong năm 2014.

Các sân vận động duy nhất ở Đức có tổng sức chứa cao hơn là Signal Iduna Park ở Dortmund và Allianz Arena ở München. Tuy nhiên, Signal Iduna Park và Allianz Arena có cả khu vực chỗ ngồi và chỗ đứng, và sức chứa tất cả chỗ ngồi của họ thấp hơn Sân vận động Olympic. Tổng sức chứa của Allianz Arena cũng thấp hơn so với sức chứa mở rộng của Sân vận động Olympic.

Người thuê sân
Sân vận động đã được sử dụng làm sân nhà của Hertha BSC của Bundesliga kể từ năm 1963. Năm 1963, Bundesliga được thành lập và Hertha BSC đã tham gia bằng lời mời trực tiếp, rời sân vận động cũ ("Plumpe") để sử dụng Sân vận động Olympic. Vào ngày 24 tháng 8, đội đã chơi trận địa phương đầu tiên với 1. FC Nürnberg, với tỷ số cuối cùng là 1–1. Tuy nhiên, vào năm 1965, Hiệp hội bóng đá Đức đã phát hiện Hertha BSC phạm tội hối lộ và đưa họ đến Giải đấu Khu vực.

Năm 1968, Hertha trở lại giải đấu hạng nhất, và đến Sân vận động Olympic, và năm 1971 đã bán "Plumpe". Nửa sau thập niên 1970 là khoảng thời gian khá thành công với Hertha BSC Berlin. Năm 1979, đội đã lọt vào bán kết Cúp UEFA, nhưng bị đánh bại bởi Sao Đỏ Beograd. Hertha lọt vào trận chung kết Cúp quốc gia Đức hai lần (1977 và 1979). Vào những năm 1980, Hertha đã sa sút tại Bundesliga, và xuống Giải đấu Khu vực vào năm 1986, mặc dù sau đó họ đã hồi sinh để đạt được Giải đấu hạng hai (1988–1989).

Với việc phá hủy Bức tường Berlin vào tháng 11 năm 1989, một cảm giác đồng cảm tự phát giữa Hertha và 1. FC Union Berlin từ Đông Berlin nảy sinh, lên đến đỉnh cao trong trận đấu giao hữu tại Sân vận động Olympic với 50.000 khán giả (27 tháng 1 năm 1990). Năm 1990, Hertha trở lại Giải hạng nhất, mặc dù lại xuống Giải hạng hai từ năm 1991 đến năm 1997. Từ năm 1997, câu lạc bộ đã tiến bộ, leo lên Bundesliga và đủ điều kiện tham dự UEFA Champions League, với các trận đấu với các đội bóng hàng đầu châu Âu như Chelsea và A.C. Milan.

Sự kiện đáng chú ý

Sân vận động Olympic đã giữ kỷ lục thế giới về số lượng khán giả dự khán một trận bóng chày trong Thế vận hội 1936 khi được cho là có hơn 100.000 người.

Kể từ năm 1985, sân vận động đã tổ chức các trận chung kết của cả Cúp bóng đá Đức và giải đấu nữ đồng hành của nó, Cúp bóng đá nữ Đức. Tuy nhiên, sân không tổ chức trận chung kết năm 2010 của Cúp bóng đá nữ Đức, được tổ chức tại RheinEnergieStadion của Cologne như một phần của cuộc thử nghiệm để tổ chức sự kiện ở một thành phố khác.

Sân vận động đã tổ chức 5 giải American Bowls từ năm 1990-1994. Sân vận động này cũng là sân nhà của Berlin Thunder, một đội bóng bầu dục Mỹ tại NFL Europa, từ năm 2003 cho đến khi nhà điều hành giải đấu, National Football League của Hoa Kỳ, đóng cửa giải đấu do bị thua lỗ vào năm 2007.

Sân vận động cũng đã tổ chức Lễ hội Văn hóa Thế giới năm 2011 là để kỷ niệm 30 năm phục vụ nhân loại của Art of Living Foundation.

Sân vận động này cũng tổ chức Internationales Stadionfest, cũng là một sự kiện IAAF Golden League cho đến năm 2010. Hiện tại vẫn chưa rõ về tương lai của sự kiện này.

Sân vận động tổ chức Giải vô địch điền kinh thế giới 2009, nơi Usain Bolt đã phá kỷ lục thế giới về nội dung 100 mét và 200 mét.

Thế vận hội Mùa hè 1936

Vào ngày 1 tháng 8 năm 1936, Thế vận hội chính thức được khai mạc bởi nguyên thủ quốc gia Adolf Hitler, và chiếc vạc Olympic được thắp sáng bởi vận động viên Fritz Schilgen. Bốn triệu vé đã được bán cho tất cả các sự kiện của Thế vận hội Mùa hè 1936. Đây cũng là Thế vận hội đầu tiên có truyền hình (25 không gian xem rải rác khắp Berlin và Potsdam) và truyền radio bằng 28 ngôn ngữ (với 20 xe đài và 300 microphone).

Trong khi ngọn lửa Olympic được sử dụng lần đầu tiên ở Amsterdam năm 1928, tại Berlin năm 1936, một cuộc hành trình giống như marathon vòng quanh ngọn đuốc Olympic đã được giới thiệu, từ Olympia ở Hy Lạp, băng qua sáu biên giới với hành trình  đến Berlin, qua Hy Lạp, Bulgaria, Nam Tư, Hungary, Tiệp Khắc, Áo và Đức. Ý tưởng ban đầu của cuộc rước đuốc Olympic này là của Carl Diem, người từng là cố vấn chính trị cho Bộ trưởng Tuyên truyền Joseph Goebbels, chuyên phụ trách các vấn đề Olympic. Thế vận hội là chủ đề của bộ phim tuyên truyền Olympia (1938) của Leni Riefenstahl.

Trong số các môn thi đấu, một trong những sự kiện đáng nhớ nhất là màn trình diễn của vận động viên điền kinh người Mỹ gốc Phi Jesse Owens, đại diện cho Hợp chúng quốc Hoa Kỳ. Owens giành huy chương vàng ở nội dung 100, 200, nhảy xa và tiếp sức 4 x 100. Một trong những con đường chính bên ngoài sân vận động được đặt tên Jesse Owens Allee để ghi nhận màn trình diễn của anh. Sân vận động này cũng tổ chức các sự kiện nhảy ngựa, bóng đá và bóng ném.

Bảng A Giải vô địch bóng đá thế giới 1974

Ba trận đấu của Bảng A (Tây Đức, Chile, Đông Đức và Úc) đã được diễn ra tại Sân vận động Olympic. Trận đấu thứ ba, Úc vs Chile, diễn ra trong cơn mưa xối xả. Tuy nhiên, trận đấu lịch sử giữa hai đội Đức lại diễn ra tại Hamburg. Đội chủ nhà Tây Đức đã vô địch giải đấu.

Giải vô địch bóng đá thế giới 2006
Các trận đấu sau đây được diễn ra tại Berlin, tại Giải vô địch bóng đá thế giới 2006:

Giải vô địch bóng đá nữ thế giới 2011
Năm 2011, Sân vận động Olympic đã tổ chức trận đấu mở màn của Đức trong Giải vô địch bóng đá nữ thế giới 2011. Đây là trận đấu duy nhất trong giải đấu được tổ chức tại sân vận động.

Chung kết UEFA Champions League 2015
Vào tháng 5 năm 2013, Olympiastadion được chọn làm nơi tổ chức trận chung kết UEFA Champions League 2015. FC Barcelona đã giành được danh hiệu thứ năm và hoàn thành cú ăn ba thứ hai.

Buổi hòa nhạc

Tài liệu tham khảo văn hóa
Sân vận động được sử dụng làm cảnh quay trong bộ phim về điệp viên thời chiến tranh lạnh The Quiller Memorandum (1966).

Giao thông

U-Bahn
Tàu điện ngầm (U-Bahn) U2 đưa du khách đến thẳng nhà ga Sân vận động Olympic. Từ đó đi bộ một đoạn ngắn là đến sân vận động (Cổng Đông: 500m, Cổng Nam: 870m). Thời gian di chuyển trung bình: 14 phút từ Zoologischer Garten, 24 phút từ Potsdamer Platz, 34 phút từ Alexanderplatz.

S-Bahn
Tàu khu vực (S-Bahn) S3 và S9 sẽ đưa du khách thẳng đến nhà ga Sân vận động Olympic. Từ đó đi bộ một đoạn ngắn là đến sân vận động (Lối vào Cổng Nam qua lối ra Flatowallee: 200 m, Lối vào Cổng Đông qua lối ra Trakehner Allee: 250m). Thời gian di chuyển trung bình: 7 phút từ ga Spandau, 14 phút từ Zoologischer Garten, 22 phút từ Friedrichstrasse, 26 phút từ Alexanderplatz.

Xe buýt
Với các tuyến xe buýt M49 và 218 du khách có thể đến trạm dừng Flatowallee. Từ đó đến sân vận động một quãng đi bộ ngắn. Với tuyến xe buýt 104 du khách có thể đến ga tàu điện ngầm Neu-Westend. Từ đó có thể đi bộ trực tiếp đến sân vận động. Du khách cũng có thể đi tàu điện ngầm và ra tại nhà ga Sân vận động Olympic.

Xem thêm

 Berlin
 Bóng đá tại Berlin
 Thể thao tại Berlin

Văn học
 "Olympic Stadium Berlin" by Andreas Janowski. Published by Andreas Janowski Verlag under the label "sights-on-audio"
 1936 Summer Olympics official report. Volume 1. pp. 141–9, 154–62.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Official Olympiastadion Site
 Picture galleries: An illustrative walk along the facilities of the Olympischer Platz.

Địa điểm thi đấu Thế vận hội Mùa hè 1936
Các sân vận động giải vô địch bóng đá thế giới 1974
Các sân vận động giải vô địch bóng đá thế giới 2006
Giải vô địch điền kinh thế giới 2009
Các sân vận động giải vô địch bóng đá nữ thế giới 2011
Các sân vận động giải vô địch bóng đá châu Âu 2024
Địa điểm điền kinh Đức
Địa điểm American Bowl
Địa điểm bóng bầu dục Mỹ tại Đức
Công trình xây dựng Charlottenburg-Wilmersdorf
Địa điểm bóng đá Đức
Công trình Gerkan, Marg und Partner
Hertha BSC
SC Tasmania 1900 Berlin
Kiến trúc Đức Quốc Xã
Địa điểm điền kinh Olympic
Địa điểm bóng đá Olympic
Địa điểm bóng ném Olympic
Berlin
Địa điểm thể thao Berlin
Sân vận động đã tổ chức trận chung kết Giải vô địch bóng đá thế giới
Địa điểm thể thao hoàn thành năm 1936
Khởi đầu năm 1936 ở Đức


title: Gyrineum lacunatum

text:
Gyrineum lacunatum là một loài ốc biển săn mồi, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Ranellidae, họ ốc tù và.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Gyrineum


title: Agrypnus pauper

text:
Agrypnus pauper là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1878.

Chú thích

Tham khảo

Agrypnus


title: Montecalvo in Foglia

text:
Montecalvo in Foglia là một đô thị ở tỉnh Pesaro và Urbino trong vùng Marche, nằm cách 70 km về phía tây bắc của Ancona và khoảng 25 km về phía tây nam của Pesaro. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 2.579 và diện tích là 18,2 km².

Đô thị Montecalvo in Foglia có các frazioni (các đơn vị trực thuộc, chủ yếu là các làng) Borgo Massano and Ca' Gallo.

Montecalvo in Foglia giáp các đô thị sau: Colbordolo, Mondaino, Tavullia, Urbino.

Lịch sử biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Pesaro và Urbino


title: Tipula parishi

text:
Tipula parishi là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Paradelphomyia dolonigra

text:
Paradelphomyia dolonigra là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Paradelphomyia
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Dmitri Ivanovich Mendeleev

text:
Dmitri Ivanovich Mendeleev (cũng được La tinh hoá là Mendeleyev;  , đọc theo tiếng Việt là Đi-mi-tri I-va-no-vích Men-đê-lê-ép) ( – ), là một nhà hoá học và nhà phát minh người Nga.

Ông được coi là người tạo ra phiên bản đầu tiên của bảng tuần hoàn các nguyên tố hoá học, một bước ngoặt lớn trong lịch sử nghiên cứu hoá học. Sử dụng bảng tuần hoàn này, ông đã dự đoán các tính chất của các nguyên tố còn chưa được phát hiện. Ông cũng là người phát hiện nhiệt độ sôi giới hạn.

Cuộc đời
Mendeleev sinh tại làng Verhnie Aremzyani, gần Tobolsk, là con của Ivan Pavlovich Mendeleev và Maria Dmitrievna Mendeleeva (tên khi sinh Kornilieva). Ông nội là Pavel Maximovich Sokolov, một linh mục thuộc Giáo hội Chính thống giáo Nga từ vùng Tver. Ivan, cùng với các anh chị em, đã có tên họ mới khi tham gia chủng viện thần học.

Mendeleev được cho là con út trong số 14 anh chị em, nhưng con số chính xác khác biệt tuỳ theo từng nguồn tin. Khi 13 tuổi, sau khi cha ông qua đời và nhà máy của mẹ bị phá huỷ bởi hoả hoạn, Mendeleev theo học trung học tại Tobolsk.

Năm 1850, khi ấy gia đình Mendeleev đã nghèo túng chuyển tới Saint Petersburg, nơi ông vào Viện Sư phạm Main năm 1850. Sau khi tốt nghiệp, bệnh lao khiến ông phải chuyển tới Bán đảo Krym ở bờ biển phía bắc của Hắc Hải năm 1855. Tại đây ông trở thành một giáo viên khoa học tại Trường trung học số 1 Simferopol. Ông trở lại Saint Petersburg với sức khoẻ đã phục hồi hoàn toàn năm 1857.

Sự nghiệp khoa học
Giai đoạn 1859 và 1861, ông làm việc về tính mao dẫn của các chất lỏng và kính quang phổ tại Heidelberg. Cuối tháng 8 năm 1861 ông viết cuốn sách đầu tiên về kính quang phổ. Ngày 4 tháng 4 năm 1862 ông hứa hôn với Feozva Nikitichna Leshcheva, và họ cưới ngày 27 tháng 4 năm 1862 tại nhà thờ của Trường Cao đẳng Cơ khí Nikolaev ở Saint Petersburg. Mendeleev trở thành Giáo sư Hoá học tại Viện Công nghệ Nhà nước Saint Petersburg và Đại học Nhà nước Saint Petersburg năm 1863. Năm 1865 ông trở thành Tiến sĩ Khoa học với luận văn "Về những hoá hợp của Nước và Rượu". Ông được bổ nhiệm năm 1867, và tới năm 1871 đã biến Saint Petersburg thành một trung tâm được quốc tế công nhận trong lĩnh vực nghiên cứu hoá học. Năm 1876, ông say mê Anna Ivanova Popova và bắt đầu tán tỉnh bà, năm 1881 ông cầu hôn bà và đe doạ sẽ tự tử nếu bị từ chối. Cuộc li dị của ông với Leshcheva kết thúc một tháng sau khi ông đã cưới (ngày 2 tháng 4) đầu năm 1882. Thậm chí sau khi li dị, Mendeleev về kỹ thuật vẫn là một người mắc tội lấy một người khác khi vẫn con trong hôn nhân; Nhà thờ Chính thống Nga yêu cầu phải có ít nhất 7 năm trước khi tái hôn một cách hợp pháp. Cuộc hôn nhân của ông và sự tranh cãi xung quanh nó góp phần khiến ông không thể được chấp nhận vào Viện Hàn lâm Khoa học Nga (dù danh tiếng quốc tế của ông vào thời điểm đó). Con gái ông từ cuộc hôn nhân thứ hai, trở thành vợ của nhà thơ Nga nổi tiếng Alexander Blok. Những người con khác của ông là con trai Vladimir (một thủy thủ, ông tham gia vào Chuyến đi về phía Đông của Nicholas II nổi tiếng) và con gái Olga, từ cuộc hôn nhân đầu tiên với Feozva, và con trai Ivan và một cặp sinh đôi với Anna.

Dù Mendeleev được các tổ chức khoa học trên khắp châu Âu ca tụng, gồm cả Huy chương Copley từ Viện Hoàng gia London, ông đã từ chức khỏi Đại học Saint Petersburg ngày 17 tháng 8 năm 1890.

Năm 1893, ông được chỉ định làm Giám đốc Phòng Cân và Đo lường. Chính trong vai trò này ông đã được giao trách nhiệm hình thành những tiêu chuẩn nhà nước mới cho việc sản xuất vodka. Nhờ công việc của ông, năm 1894 các tiêu chuẩn mới cho vodka được đưa vào trong luật Nga và mọi loại vodka phải được sản xuất với nồng độ 40% cồn.

Mendeleev cũng nghiên cứu thành phần của các giếng dầu, và giúp thành lập nhà máy lọc dầu đầu tiên tại Nga.

Năm 1905, Mendeleev được bầu làm một thành viên của Viện Hàn lâm Khoa học Hoàng gia Thuỵ Điển. Đồng thời trong năm này ông được tặng thưởng Huy chương Copley vàng danh giá. Năm sau Hội đồng Nobel Hoá học đã đề xuất với Viện Hàn lâm Thuỵ Điển trao Giải Nobel Hoá học năm 1906 cho Mendeleev vì phát minh ra bảng tuần hoàn của ông. Ban Hoá học của Viện Hàn lâm Thuỵ Điển đã ủng hộ đề xuất này. Viện Hàn lâm sau đó dường như đã ủng hộ lựa chọn của Ủy ban như họ đã làm trong hầu hết mọi trường hợp. Không may thay, tại cuộc họp toàn thể của Viện, một thành viên bất mãn của Ủy ban Nobel, Peter Klason, đề xuất tư cách ứng cử viên cho Henri Moissan người được ông ưa thích. Svante Arrhenius, dù không phải là một thành viên của Ủy ban Nobel Hoá học, có rất nhiều ảnh hưởng trong Viện và cũng gây sức ép để loại bỏ Mendeleev, cho rằng bảng tuần hoàn quá cũ để được công nhận sự khám phá ra nó vào năm 1906. Theo những người thời đó, Arrhenius có động cơ từ sự đố kỵ của ông với Mendeleev vì Mendeleev chỉ trích lý thuyết phân ly của Arrhenius. Sau những cuộc tranh cãi nảy lửa, đa số thành viên Viện Hàn lâm bỏ phiếu cho Moissan. Những nỗ lực để đề cử Mendeleev năm 1907 một lần nữa không thành công bởi sự phản đối kịch liệt của Arrhenius.

Qua đời
Năm 1907, Mendeleev mất ở tuổi 72 tại Saint Petersburg vì bệnh cúm. Miệng núi lửa Mendeleev trên Mặt trăng, cũng như nguyên tố số 101, chất phóng xạ mendelevium, được đặt theo tên ông.

Bảng tuần hoàn

Công trình do những người khác thực hiện hồi những năm 1860 cho rằng các nguyên tố có tính tuần hoàn. John Newlands, người xuất bản cuốn Định luật các Quãng tám (Law of Octaves) năm 1865. Sự thiếu hụt các khoảng trống cho những nguyên tố còn chưa được khám phá và việc đặt hai nguyên tố trong một ô đã bị chỉ trích và các ý tưởng của ông không được chấp nhận. Một công trình khác là của Lothar Meyer, người xuất bản một cuốn sách năm 1864, miêu tả 28 nguyên tố. Không công trình nào tìm cách dự đoán các nguyên tố mới. Năm 1863 đã có 56 nguyên tố được biết với một nguyên tố mới được khám phá với tốc độ xấp xỉ một nguyên tố mỗi năm.

Sau khi trở thành một giáo viên, Mendeleev đã viết cuốn sách hai tập cuối cùng ở thời điểm đó: Principles of Chemistry (Các nguyên tắc của Hoá học) (1868-1870). Khi ông tìm cách sắp xếp các nguyên tố theo các tính chất hoá học của chúng, ông nhận thấy các mẫu hình dẫn ông tới ý tưởng Bảng tuần hoàn. Tương truyền, người ta nói rằng sau một hôm suy nghĩ làm thế nào sắp xếp được các nguyên tố hóa học, Mendeleev ngủ đi và trong giấc mơ, ông mơ thấy có một cái bảng hiển thị lên các nguyên tố với vị trí đúng của nó. Mendeleev không hề biết về các công trình khác với các bảng tuần hoàn khác đang diễn ra trong thập niên 1860. Ông đã làm bảng sau, và bằng cách thêm các nguyên tố thêm theo mô hình này, phát triển phiên bản mở rộng của bảng tuần hoàn.

Ngày 6 tháng 3 năm 1869, Mendeleev có cuộc giới thiệu chính thức với Viện Hoá học Nga, với tiêu đề The Dependence between the Properties of the Atomic Weights of the Elements (Sự phụ thuộc giữa các Tính chất của Trọng lượng Nguyên tử của các Nguyên tố), miêu tả các nguyên tố theo cả trọng lượng nguyên tử và hoá trị. Cuộc trình bày này nói rằng
 Các nguyên tố hoá học, nếu được sắp xếp theo trọng lượng nguyên tử, sẽ có một tính tuần hoàn rõ ràng trong tính chất.
 Các nguyên tố tương tự về tính chất hoá học có các trọng lượng nguyên tử hoặc hầu như có cùng giá trị (ví dụ, Pt, Ir, Os) hoặc tăng đều (ví dụ, K, Rb, Cs).
 Việc sắp xếp các nguyên tố thành các nhóm nguyên tố theo trật tự trọng lượng nguyên tử của chúng tương ứng với cái gọi là các hoá trị của chúng, cũng như, ở một số mức độ, với các tính chất hoá học riêng biệt của chúng; như thể hiện rõ trong các loạt nguyên tố Li, Be, B, C, N, O, và F.
 Các nguyên tố có mật độ lớn nhất có trọng lượng nguyên tử nhó nhất.
 Tầm mức trọng lượng nguyên tử xác định tính chất nguyên tố, giống như tầm mức phân tử xác định tính chất của một thành phần hợp chất.
 Chúng ta phải đợi sự phát hiện của nhiều nguyên tố vẫn còn chưa được biết tới–ví dụ, hai nguyên tố, tương tự nhôm và silic, những nguyên tố có trọng lượng nguyên tử trong khoảng 65 và 75. Và những nguyên tố nào chưa biết sẽ chừa khoảng trống, trong tương lai phát hiện được thì thêm vào.
 Trọng lượng nguyên tử của một nguyên tố có thể thỉnh thoảng được sửa đổi theo sự hiểu biết những nguyên tố tiếp giáp của nó. Vì thế trọng lượng nguyên tử của teluride phải nằm trong khoảng giữa 123 và 126, và không thể là 128. Ở đây Mendeleev đã sai bởi khối lượng nguyên tử của teluride (127.6) vẫn cao hơn khối lượng nguyên tử của iodine (126.9).
 Một số tính chất đặc trưng của các nguyên tố có thể dự đoán trước từ trọng lượng nguyên tử của nó.

Mendeleev xuất bản bảng tuần hoàn các nguyên tố của tất cả các nguyên tố đã biết và dự đoán nhiều nguyên tố mới để hoàn thành bảng. Chỉ vài tháng sau, Meyer đã xuất bản một bảng rõ ràng giống hệt. Một số người coi Meyer và Mendeleev là những người đồng phát minh ra bảng tuần hoàn, nhưng rõ ràng mọi người đồng ý rằng sự dự đoán chính xác của Mendeleev về các đặc tính của cái ông gọi là ekasilicon, ekaaluminium và ekaboron (germanium, gallium và scandium) xứng đáng khiến ông xứng đáng với đa số lời khen ngợi về bảng tuần hoàn.

Về tám nguyên tố do ông dự đoán, ông đã sử dụng các hậu tố eka, dvi, và tri (tiếng Phạn một, hai, ba) trong việc đặt tên chúng. Mendeleev đã nghi ngờ một số trọng lượng nguyên tử hiện đã được chấp nhận (chúng chỉ có thể được đo với một độ chính xác khá thấp ở thời điểm đó), chỉ ra rằng chúng không tương ứng với những tính chất do Bảng tuần hoàn của ông chỉ ra. Ông lưu ý rằng tellurium có trọng lượng nguyên tử lớn hơn iodine, nhưng ông đặt nó vào trật tự đúng, dự đoán không chính xác rằng những trọng lượng nguyên tử đã được chấp nhận ở thời điểm đó là sai. Ông đã gặp khó xử khi tìm nơi đặt các lanthanide đã biết, và dự đoán sự tồn tại của hàng khác trong bảng là nơi đặt các actinide có một trong số các khối lượng nguyên tử nặng nhất. Một số người không chấp nhận việc Mendeleev dự đoán rằng sẽ còn có các nguyên tố khác, nhưng đã bị chứng minh là sai lầm khi Ga (gallium) và Ge (germanium) được tìm ra năm 1875 và 1886, trùng khớp một cách chính xác vào hai khoảng trống.

Bằng cách đặt những cái tên tiếng Phạn cho các nguyên tố "còn thiếu", Mendeleev cho thấy sự tán tưởng và biết ơn của mình với các nhà ngữ pháp tiếng Phạn của Ấn Độ cổ đại, những người đã tạo ra các lý thuyết phức tạp về ngôn ngữ dựa trên việc khám phá ra hai mô hình hai chiều của họ trong các âm cơ bản. Theo Giáo sư Paul Kiparsky thuộc Đại học Stanford, Mendeleev là một người bạn của chuyên gia tiếng Phạn Böhtlingk, người đang chuẩn bị cho ấn bản thứ hai của cuốn sách của mình về Pānini ở khoảng thời gian đó, và Mendeleev muốn vinh danh Pānini với sự đặt tên của mình. Lưu ý thấy có những sự tương tự đáng chú ý giữa Bảng tuần hoàn và đoạn mở đầu của ngữ pháp Panini, Giáo sư Kiparsky nói:

Sự tương tự giữa hai hệ thống rất đáng chú ý. Bởi khi Panini thấy rằng các mô hình âm vị của âm thanh trong ngôn ngữ là một chức năng của các tính chất phát âm của chính, vì thế Mendeleev thấy rằng các tính chất hoá học của các nguyên tố là một chức năng của các trọng lượng nguyên tử của chúng. Giống như Panini, Mendeleev đã đạt tới phát minh của mình thông qua một sự nghiên cứu "ngữ pháp" của các nguyên tố...

Các thành tựu khác
Mendeleev cũng có những đóng góp quan trọng khác cho hoá học. Nhà hoá học và lịch sử khoa học Nga L.A. Tchugayev đã coi ông là "một nhà hoá học thiên tài, nhà vật lý hàng đầu, một nhà nghiên cứu nhiều thành quả trong các lĩnh vực thủy động lực học, khí tượng học, địa chất học, một số nhánh của công nghệ hoá học (ví dụ chất nổ, hoá dầu, và nhiên liệu) và những ngành khác gần với hoá học và vật lý, một chuyên gia tinh thông về công nghiệp hoá học và công nghiệp nói chung, và một nhà tư tưởng độc đáo trong lĩnh vực kinh tế." Mendeleev là một trong những người sáng lập, năm 1869, Viện Hoá học Nga. Ông đã làm việc về lý thuyết và thực hành chủ nghĩa bảo hộ thương mại và về nông nghiệp.

Trong một nỗ lực trong một quan niệm hoá học về Ête, ông đã đưa ra những lý thuyết rằng có sự tồn tại của hai nguyên tố hoá học trơ với trọng lượng nguyên tử nhỏ hơn hydro. Trong hai nguyên tố đề xuất đó, ông cho rằng nguyên tố nhẹ hơn là một loại khí có khả năng xâm nhập mọi nơi và hiện diện ở khắp nơi, và nguyên tố hơi nặng hơn là một nguyên tố đề xuất, coronium.

Mendeleev dành hầu hết việc nghên cứu của mình và có những đóng góp quan trọng cho việc xác định bản chất của những thành phần vô hạn như các dung dịch.

Trong một lĩnh vực khác của vật lý hoá học, ông đã nghiên cứu sự nở rộng của các chất lỏng với nhiệt độ, và phát minh một công thức tương tự như định luật Gay-Lussac về sự đồng nhất của sự nở rộng của các khí, trong khi ngay từ năm 1861 ông đã đoán trước quan niệm của Thomas Andrews về nhiệt độ tới hạn của các khí bằng các định nghĩa điểm sôi tuyệt đối của một vật chất khi nhiệt độ mà ở đó sự liên kết và nhiệt của sự bay hơi trở nên bằng không và dung dịch chuyển thành hơi, không cần biết tới áp suất và thể tích.

Mendeleev được coi là người đưa hệ mét vào sử dụng tại Đế quốc Nga.

Ông đã phát minh ra pyrocollodion, một kiểu bột không khói dựa trên nitrocellulose. Công trình này do Hải quân Nga đặt hàng, tuy nhiên không được chấp nhận sử dụng. Năm 1892 Mendeleev đã tổ chức việc sản xuất nó.

Mendeleev đã nghiên cứu nguồn gốc dầu mỏ và kết luận rằng các hydrocarbon là tự sinh và hình thành ở sâu bên trong quả đất.
Ông viết: "Thực tế chính yếu cần lưu ý là dầu hoả sinh ra ở sâu trong quả đất, và chỉ tại đó chúng ta tìm kiếm nguồn gốc của nó." (Dmitri Mendeleev, 1877)

Tưởng nhớ
Để tưởng nhớ ông, sau khi tìm ra một nguyên tố hóa học mới, người ta đã đặt tên cho nó là Medelevi, có nguyên tử khối là 258, với 101 proton (nguyên tố được các nhà khoa học ở Berkely phát hiện vào năm 1955 và được đặt theo tên ông vào năm 1963).

Xem thêm
 Các nguyên tố dự đoán của Mendeleev
 Nguồn gốc dầu mỏ tự sinh

Tham khảo

Đọc thêm

Liên kết ngoài

Tiểu sử
 Roger Rumppe và Michael E. Sixtus, "Ich bin Mendelejeff" , care of the Woodrow Wilson Leadership Program in Chemistry. 20 sources. Notes, among other things, that various sources list D.M.'s siblings as being 10 to 16 in number.

Bảng tuần hoàn
 Original Periodic Table , annotated
 Mendeleev's first draft version of the Periodic Table , 17 tháng 2 năm 1869

Khác
 References about Mendeleev, maintained by Eugene V. Babaev, cập nhật lần cuối tháng 5 năm 2005 (vào tháng 12 năm 2005).
 Faraday Lecture  by Mendeleev, 4 tháng 7 năm 1889, annotated
 Mendeleev and Sanskrit
 Picture of Mendeleev , Edgar Fahs Smith Collection, University of Pennsylvania
 Everything in its Place
 Mendeleev profile at thinkquest.org
 Dmitri Ivanovich Mendeleev article on h2g2.
 Who was Dmitri Mendeleev?

Sinh năm 1834
Mất năm 1907
Người Tyumen Oblast
Nhà hóa học Nga
Nhà hóa học vô cơ
Nhà khoa học Nga
Thành viên Viện Hàn lâm Khoa học Thuỵ Điển
Thành viên Viện Hàn lâm Khoa học Nga
Thành viên Viện Hàn lâm Khoa học Hoàng gia Thuỵ Điển
Người theo học Đại học Nhà nước Sankt-Peterburg
Nhà phát minh Nga
Người được nhận Huy chương Copley
Người theo học Viện Công nghệ Sankt-Peterburg
Người được nhận Giải Demidov
Người theo chủ nghĩa quân chủ Nga
Tín hữu Chính Thống giáo tại Nga
Bài cơ bản dài trung bình
Người Nga thế kỷ 19
Người phát hiện ra nguyên tố hóa học


title: Thơ

text:
Thơ là hình thức nghệ thuật dùng từ trong ngôn ngữ làm chất liệu và sự chọn lọc từ cũng như tổ hợp của chúng được sắp xếp dưới hình thức lôgíc nhất định tạo nên hình ảnh hay gợi cảm âm thanh có tính thẩm mỹ cho người đọc, người nghe. Từ thơ thường được đi kèm với từ câu để chỉ một câu thơ, hay với từ bài để chỉ một bài thơ. Một câu thơ là một hình thức câu cô đọng, truyền đạt một hoặc nhiều hình ảnh, có ý nghĩa cho người đọc, và hoàn chỉnh trong cấu trúc ngữ pháp. Một câu thơ có thể đứng nguyên một mình. Một bài thơ là tổ hợp của các câu thơ. Tính cô đọng trong số lượng từ, tính tượng hình và dư âm thanh nhạc trong thơ biến nó thành một hình thức nghệ thuật độc đáo, tách biệt hẳn khỏi các hình thức nghệ thuật khác.

Thơ có lịch sử lâu dài. Định nghĩa sớm nhất ở châu Âu về thơ có thể bắt đầu từ nhà triết học người Hy-Lạp Aristotle (384–322 TCN). Ở Việt Nam, thơ có thể bắt nguồn từ tục ngữ, ca dao mà ra. Những câu có vần điệu, dễ nhớ như Sấm bên đông, động bên tây vốn là những kinh nghiệm được đúc kết thông qua sự từng trải, sự quan sát các hiện tượng thiên nhiên, mà đúc kết lại, truyền từ đời nọ sang đời kia, giống như một thứ mật mã trong ngôn ngữ để truyền thông tin vậy. Những đúc kết bao gồm đủ mọi mặt trong cuộc sống, sau này khi được biến thành những câu ca dao, câu vè, chúng trở thành hình thức văn nghệ, giải trí.

Thông qua giao lưu giữa các nền văn hóa, các thể loại thơ được tăng dần. Từ những cấu trúc đơn giản đến những cấu trúc phức tạp. Những xu hướng gần đây cho thấy, cấu trúc không còn là yếu tố quan trọng trong thơ. Trong các thể loại thơ ở Việt Nam, ta có thể kể đến vài loại như lục bát, song thất lục bát, các thể loại thơ Đường luật như thất ngôn bát cú, thất ngôn tứ tuyệt, ngũ ngôn bát cú rồi đến các loại thơ mới và thơ tự do. Ngoại trừ thơ tự do, một hình thức hầu như không có một cấu trúc rõ rệt, các loại thơ khác hầu như đều có cấu trúc nhất định. Chặt chẽ nhất có thể là các loại thơ Đường, trong đó cấu trúc về nội dung, luật về số chữ trong câu, số câu trong bài, về cách gieo vần quyết định thể loại của bài thơ. Sự khắt khe trong cấu trúc làm cho thơ Đường trở nên gần như một hình loại văn học chỉ dành riêng cho các tầng lớp trung lưu trở lên, là những người có giáo dục đường hoàng. Chính vì sự khắt khe này, thơ Đường hiện nay dần dần bị phai nhạt và hầu như không còn ai để ý đến nữa.

Hiện nay, thơ trở thành hình thức nghệ thuật hầu như ai cũng biết đến. Không ai đã từng thông qua quá trình giáo dục mà không biết vài câu thơ. Thơ còn trở nên hình thức để bày tỏ tâm tư và chứa đựng tính sáng tạo của con người. Có thể nói, sự tồn tại của thơ đi song song với sự tồn tại của ngôn ngữ. Còn ngôn ngữ tức là còn thơ.

Một cách hiểu về thơ
Thơ, thơ ca hay thi ca, là khái niệm chỉ các loại sáng tác văn học có vần điệu, có đặc điểm ngắn gọn, súc tích, nhiều ý cô đọng. Một bài văn cũng có thể là một bài thơ nếu sự chọn lọc các từ trong đó súc tích và gây cảm xúc cho người đọc một cách nhanh chóng. Bên cạnh đó, một bài thơ thường còn mang tính vần giữa câu nọ với câu kia và tổ hợp của các câu gây ra âm hưởng nhạc tính trong bài. Thơ thường dùng như hình thức biểu tả cảm xúc trữ tình, hoặc tình cảm xúc động trước hiện tượng xảy ra trong cuộc sống, như khi người ta đứng trước phong cảnh ngoạn mục, hoặc đứng trước thảm cảnh. Sự tương tác giữa tình cảm con người và hoàn cảnh tạo nên những cảm nghĩ mà người ta muốn bày tỏ với một phong độ chắt lọc, tinh khiết, không rườm rà, song có mức thông tin cao, đột phát, nhưng cô đọng và khúc chiết. Muốn làm được như vậy, người làm thơ phải có một con mắt quan sát chi tiết, tổng quát hóa, và nhanh chóng liên tưởng giữa những hình ảnh quan sát được với những gì vốn có trước đây.

Tính nhạc trong thơ là một hình thức làm cho bài thơ dễ được cảm nhận bởi người nghe hay người đọc và sức cảm nhận nhanh chóng này tương tự như hiệu ứng của việc xem phim và nghe âm nhạc trong phim hòa quyện với nhau cùng một lúc. Câu chữ trong thơ văn, hay trong ngôn ngữ, giúp con người tái tạo lại hình ảnh mà nó miêu tả, song âm thanh và vần điệu của các từ lại gây cảm xúc về âm nhạc. Sự kết nối khéo léo giữa hai tính chất này của ngôn ngữ thúc đẩy sự tìm tòi các từ có âm thanh hay, xác thực với tình cảm người viết muốn truyền, đồng thời tìm tòi những từ mới. Tính âm nhạc còn thể hiện trong việc sử dụng các từ diễn tả âm thanh như "rì rào", "vi vút", "ầm ầm", "lanh canh",... Chính vì tính chất này, việc làm thơ nhiều khi tương tự như việc làm toán, hoặc việc bài binh bố trận trong quân sự, mà bài toán hay kẻ thù phải chinh phục chính là cảm xúc của họ, và câu chữ hoặc từ là phép toán hay lực lượng quân đội mà họ có, và người làm thơ phải nhanh chóng tìm ra phương pháp biểu tả tình cảm của mình dưới một hình thức cô đọng, hợp lý, với một số lượng từ rất nhỏ. Để lùng tìm những câu, chữ, từ, nghĩa nhanh chóng, người làm thơ thường phải kinh qua một quá trình luyện tập lâu dài, bằng cách đọc sách, học cách biểu tả tình cảm của mình bằng những câu chữ ngắn gọn, đồng thời có cảm quan nhạy bén với ngữ nghĩa của từ được dùng. Thơ còn đòi hỏi tính phân tích các từ ghép và cô đọng từ. Chính vì thế, nhiều khi do làm thơ, người làm thơ dễ rơi vào tình trạng liên tưởng giữa từ của nghĩa này sang từ của nghĩa khác. Khi được dùng trong thơ, người ta còn gọi là sự "chơi chữ".

Tính hội họa trong thơ, hay còn gọi là tính tạo hình, là một tính chất cơ bản. Người làm thơ, trước khi viết thơ, thường rơi vào tình trạng mà người ta gọi là "cảm hứng". Trong tình trạng này, các hình ảnh thu được trong trí nhớ, có thể bao gồm cả các khung cảnh ở bên ngoài quan sát được, liên kết với nhau, tạo nên một thế giới nhỏ bé. Hình ảnh có thể rõ đến mức người ta gần như cảm thấy có thể động vào những vật thể, ngửi thấy mùi vị, thấy sự chuyển động của vật thể, thấy màu sắc v.v. Người làm thơ sẽ sống trong thế giới ấy trong khi họ đang nghĩ về bài thơ, họ sẽ đi lại, vào các góc của thế giới của mình, nhìn rõ hơn các vật cảnh, liên kết thêm những màu sắc, những chuyển động, những dãy liên tiếp của các sự kiện xảy ra, hay nói cách khác, họ xa rời cái thế giới mà họ đang sống. Chính vì hiện tượng này, người ta có câu nói đùa, chỉ các nhà thơ là thơ thẩn, nằm mơ hay mơ mộng như người ở trên cung trăng. Đây là một hiện trạng có thật. Sự hưng phấn do được sống trong thế giới riêng của mình, được sắp đặt nó theo ý riêng của mình, được thêm thắt, chắt lọc, được cho các vật chuyển động, xoay quanh các vật, chiêm ngưỡng chúng, cảm giác chúng v.v. gây nên sự ham mê, thôi thúc người làm thơ tiếp tục sống và diễn tả lại chúng bằng từ ngữ. Không những quan sát và diễn tả không thôi, họ còn phải nâng sự quan sát của họ lên đến một mức độ nhạy bén, hoa mỹ, không tầm thường - đây chính là sự khác biệt giữa thơ và truyện hay với các loại hình nghệ thuật khác. Một số cách dùng từ để thể hiện:

{| class="wikitable"
!Quan sát!!Cách diễn tả thường thấy!!Cách diễn tả có tính thơ hơn
|-
|Mưa|| align="center" |ảm đạm, xối xả, rầu rĩ||align="center"|thì thầm, lõm bõm, quất mặt, vắt nước, bạc trời đất, xiên ngang trời
|-
|Buồn|| align="center" |thảm, rầu, ơi là buồn, héo hắt, tênh||align="center"|lãng đãng, nham nhở, đặc sệt, nhỏ giọt, thở khói đen, bám rễ, đeo trên ngực
|-
|Hoa|| align="center" |nở, thắm, thơm lừng, thơm ngát, thơm nồng||align="center"|chúm chím, nứt ra, ngóc đầu, nhảy múa, hát vị ngọt, phanh lồng ngực tỏa hương
|}

Việc chọn lọc từ tạo nên hình ảnh thường được thấy rất nhiều trong các bài thơ. Có những hình ảnh đẹp, mềm mại, hài hòa, thơ mộng. Có những hình ảnh khắc khổ, vuông thành sắc cạnh, song cũng có những hình ảnh đồ sộ, đôi khi gớm ghiếc. Mỗi một hình ảnh đều nhằm tái tạo lại thị giác, cảm quan của người làm thơ lúc họ viết. Một trong những ví dụ về hình ảnh có thể tìm thấy trong tập Truyện Kiều của Nguyễn Du:
 Cỏ non xanh tận chân trời
Cành lê trắng điểm một vài bông hoa

Do ảnh hưởng của quan niệm hội họa dưới thời người làm thơ còn sống, Nguyễn Du thường sử dụng phong thái thủy mặc trong thơ của mình. Phong cảnh đơn sơ, chấm điểm, phác thảo và nhẹ nhàng, nhưng không kém sức quyến rũ. Một câu khác của Bà Huyện Thanh Quan trong bài Qua đèo Ngang:
Lom khom dưới núi tiều vài chú
Lác đác bên sông chợ mấy nhà

Hay Nguyễn Khuyến:
Ao thu lạnh lẽo nước trong veo
Một chiếc thuyền câu bé tẻo teo
Sóng biếc theo làn hơi gợn tí
Lá vàng trước gió khẽ đưa vèo.

Hay gần đây hơn của Trần Đăng Khoa trong bài Nghe thầy đọc thơ:
Em nghe thầy đọc bao ngày
Tiếng thơ đỏ nắng, xanh cây quanh nhà
Mái chèo nghiêng mặt sông xa
Bâng khuâng nghe vọng tiếng bà năm xưa

Không chỉ là những hình ảnh đẹp, tĩnh tại, hình ảnh trong thơ còn động đậy, hoạt bát. Người đọc thơ vừa hình tượng được vật thể, vừa thấy màu sắc, vừa thấy sự chuyển động của chúng. Chính vì lý do này, nhiều khi các vật được miêu tả trong thơ được nhà thơ cho thêm tính "hoạt họa" của nó, hay còn gọi là "nhân cách hóa". Dùng động từ cho những vật tưởng là vô tri, vô giác cũng giống như việc thổi sức sống vào trong vật thể, làm nó sống động trong đầu người đọc thơ. Chẳng hạn Trần Đăng Khoa đã viết trong bài Mặt bão:
Bão đến ầm ầm
Như đoàn tàu hỏa
Bão đi thong thả
Như con bò gầy

Hay trong bài "Góc Hà Nội"
Nắng tháng tư xỏa mặt
Che vội vàng nỗi nhớ đã ra hoa.
..
Thành phố ngủ trong rầm rì tiếng gió
Nhà ai quên khép cửa
Giấc ngủ thôi miên cả bến tàu

Đương nhiên khi đọc những câu thơ trên, chúng ta còn thấy tính ẩn dụ, so sánh hình ảnh. Tính tương đương của hình ảnh làm cho người đọc dễ liên tưởng hơn, đặc biệt khi để miêu tả một trạng thái với nhiều chi tiết mà tính chắt lọc của thơ không cho phép người ta được rườm rà. Ví von, ẩn dụ còn gây hiệu ứng về các trạng thái tình cảm, chẳng hạn như người ta cảm thấy những vật vô tri, vô giác, hay những hoàn cảnh tự nhiên bỗng trở nên đáng yêu hơn, ngộ nghĩnh hơn, đáng ghét hơn, hay đáng sợ hãi hơn v.v. Những hình ảnh ví von ngộ nghĩnh thường thấy trong các bài thơ của thiếu nhi làm, chẳng hạn mấy câu thơ [[Trần Đăng Khoa (nhà thơ)
|Khoa]] làm lúc 9 tuổi trong bài Buổi sáng nhà em:

Ông trời nổi lửa đằng đông
Bà sân vấn chiếc khăn hồng đẹp thay
..
Chị tre chải tóc bên ao
Nàng mây áo trắng ghé vào soi gương
Bác nồi đồng hát bùng boong
Bà chổi loẹt quẹt lom khom trong nhà

Song nó cũng xuất hiện trong những bài của những nhà thơ lớn tuổi. Ví dụ Nguyễn Mỹ trong bài Con đường ấy:
Nắng bay từng giọt - nắng ngân vang
Ở trong nắng có một ngàn cái chuông

Hoặc Hàn Mặc Tử trong bài Một Nửa Trăng:
Hôm nay chỉ có nửa trăng thôi
Một nửa trăng ai cắn vỡ rồi

Đặc biệt tính ví von trong thơ Hồ Xuân Hương gây nhiều trạng thái tình cảm nửa hư, nửa thực, gần như trêu chọc người đọc, như trong bài Đánh Cờ:

Quân thiếp trắng, quân chàng đen,
Hai quân ấy chơi nhau đà đã lửa.
Thọat mới vào chàng liền nhảy ngựa,
Thiếp vội vàng vén phứa tịnh lên.
Hai xe hà, chàng gác hai bên,
Thiếp thấy bí, thiếp liền ghểnh sĩ.

Hay trong bài Ốc nhồi (thơ Hồ Xuân Hương):

Bác mẹ sinh ra phận ốc nhồi,
Đêm ngày lăn lóc đám cỏ hôi.
Quân tử có thương thì bóc yếm,
Xin đừng ngó ngoáy lỗ trôn tôi.

Nếu hình ảnh trong đầu của nhà thơ không sống động, thì người đọc thơ cũng không có cảm quan sống động của bài thơ. Sự tương tác giữa họa, nhạc trong thơ có thể gần như tương tự với sự đóng góp của họa sĩ, nhạc sĩ, hay nói cách khác, sự dàn dựng một bộ phim, và họa sĩ, nhạc công, đạo diễn phim v.v. tất cả đều chỉ bởi nhà thơ với ngòi bút và những từ ngữ trong một hệ thống ngôn ngữ mà ra.

Cách sử dụng dùng hình ảnh động đậy bằng việc cho thêm các động từ cũng thường được thấy trong các bài thơ Đường, đặc biệt là trong các vế đòi hỏi tính đối lập. Chẳng hạn Hồ Xuân Hương trong bài Lên chơi Đông Sơn tự:
Đông Sơn cảnh chiếm một hồ riêng,
Uyên báu bay về, khói pháp chen,
Đá núi điểm đầu, mưa phất xuống,
Ngàn hoa nở rộ, gió tung lên,
Đế Bà hương hỏa thơm bên xóm,
Trịnh Chúa xe qua vết cũ còn,
Cứu độ bè từ qua bể khổ,
Chim âu ngủ đứng bến ngư thôn.

Một điểm khá quan trọng trong phim ảnh, nhạc, thơ hoặc bất cứ một hình thức nghệ thuật nào là tính lôgic của các sự kiện. Sự phát triển của các hình ảnh từ nhỏ đến lớn, từ trầm đến thanh, từ mịn màng đến gồ ghề v.v. phải luôn luôn được cân nhắc. Người đọc thơ bị lôi cuốn một phần cũng vì tính lôgic của nó. Rất nhiều bài thơ, ngay cả của những thi sĩ nổi tiếng, do sắp xếp các hình ảnh trong thơ thiếu tính lôgic mà bài thơ của họ không được mấy người để ý. Những hình ảnh đẹp họ gợi lên, hay những tương tác giữa các nhân vật trong thơ, cũng như tiến trình dẫn đến cao trào không có một sự phát triển lôgic nhất định, gây cảm giác bấp bênh, lõm bõm, và rời rạc cho người đọc. Nhạc trong thơ, hay sự tiến trình của cao trào cũng như thoái trào trong thơ, cũng tương tự như tiến trình của âm nhạc, đòi hỏi phải theo cung, theo nhịp và theo sự tiến triển của thời gian. Trong hội họa tiến trình này còn được hiểu như tiến trình của các gam màu, đồng dạng hoặc đối lập. Thơ không phải là một tổ hợp của các hình ảnh lộn xộn, song là một chuỗi các hình ảnh được gắn lại với nhau theo một quá trình sắp đặt hợp lý, không kể tính thuận nghịch. Chính vì đặc tính này, người làm thơ, hay các nhà thơ, còn có thể được gọi là các "nghệ sĩ". Họ không chỉ là người biết nhiều từ vựng, biết mường tượng phong cảnh giỏi, mà họ còn là người biết sắp xếp các sự kiện hợp lý, và các bài thơ của họ tái tạo lại tình cảm, tái tạo lại sự kiện trong đầu người đọc nhanh chóng và gắn bó, như sự phát triển tình cảm của họ khi họ viết một bài thơ. Nắm bắt được sự phát triển tình cảm của mình, gây dựng được cao trào đòi hỏi nhà thơ gần như có thêm một bản sao của chính mình. Họ phải quan sát cảm quan và sự tiến triển tình cảm của chính bản thân, ghi nhớ chúng và viết lại. Cảm quan của nhà thơ, sự hội tụ của các sự kiện bên ngoài, tính triết lý v.v. đều ảnh hưởng bởi ngoại cảnh và môi trường xã hội. Không một nhà thơ nào không bị ảnh hưởng của điều kiện chính trị, lịch sử, phong cách suy nghĩ của thời đại khi họ còn sống.

Tứ thơ, hay ý tứ của bài thơ, là tình cảm, hình ảnh chủ đạo mà bài thơ muốn truyền đạt. Phong cách là cách chọn từ, cách diễn đạt ý tưởng của mình, chẳng hạn: ngộ nghĩnh, đơn sơ, mộc mạc, đơn giản, thanh thoát, gồ ghề, góc cạnh, mỉa mai, châm biếm, hoặc là cao thượng, đầy tính triết lý v.v. Cấu tứ của bài thơ là cấu trúc và ý tưởng gộp lại. Cách sắp xếp các câu thơ, sự sắp xếp của bài thơ, luật sử dụng trong bài thơ, vần điệu và tính nhạc đều là một phần của cấu tứ. Để có một cấu tứ tốt, người làm thơ thường phải nâng tầm mắt mình cao hơn tình cảm của mình, bao quát toàn bộ bài thơ, làm chủ chính tác phẩm của mình.

Một điểm nữa khá quan trọng, song lại có thể là lỗ hổng lớn nhất trong tất cả các bài bàn luận về thơ là dư âm. Dư âm là cảm quan người đọc có được sau khi đọc một cụm từ, một câu thơ, một đoạn thơ, hay một bài thơ. Tuy nguồn gốc của dư âm là ở bản thân cấu kết của các từ, cách sử dụng từ, của âm thanh và hình ảnh do các từ tạo ra, song kết quả của dư âm còn do ảnh hưởng của tâm trạng người đọc, cảm quan của người đọc, hay nói cách khác, khả năng cảm nhận của người đọc. Sở dĩ dư âm là một lỗ hổng lớn là vì tính khó bao trùm được của bất cứ một bàn luận nào về khía cạnh này. Có thể nói dư âm là kết xuất của cảm quan của người viết thơ cộng với cảm quan của người đọc thơ. Tạo được dư âm như mình mong muốn là cái thần của người làm thơ. Nó cũng tương tự như cảm quan của người nghe âm nhạc, sau khi nghe một đoạn nhạc. Tính mỹ thuật và âm hưởng của bài thơ, của đoạn nhạc là cái làm cho người ta nhớ và mến trọng. Có lẽ vì thế mà nhiều nhà thơ dùng ngoại cảnh để nói nội tình hơn là phân tích tình cảm nội tâm, tức là đi gián tiếp hay hơn là đi trực tiếp, hay lấy cái chung để nói cái riêng tư hay hơn là lấy cái riêng tư để nói cái riêng tư. Dư âm còn có thể là cái hương vị của bài thơ, từ đó người đọc cảm nhận được phong thái, cái hay cái đẹp trong tâm tư của nhà thơ. Nếu tôi nói hoa thơm thì người đọc chưa chắc đã cảm thấy hoa thơm, nhưng nếu tôi nói thoảng đưa trong không gian thì người đọc thấy cái gì nhè nhẹ, hình dung được cái hương bay. Hay nói cách khác, người làm thơ không diễn tả những gì hiển hiện trước mặt, không nói những gì hiển nhiên vốn có, bằng ngôn ngữ cửa miệng, đầu lưỡi, tức là thứ ngôn ngữ vẫn dùng thường ngày, song dùng một cách khác, gián tiếp chỉ đến điều mình muốn nói. Một trong những ví dụ là cách dùng hình ảnh cái bàn với những cái ghế trống rỗng trong vở nhạc kịch Những người khốn khổ, phỏng theo tiểu thuyết cùng tên của Victor Hugo.

There's a grief that can't be spoken.
There's a pain goes on and on.
Empty chairs at empty tables
Now my friends are dead and gone.
...
Phantom faces at the window.
Phantom shadows on the floor.
Empty chairs at empty tables
Where my friends will meet no more.

Tạm dịch:

Có những nỗi thương tiếc không bật được thành lời.
Có những nỗi đau lê gót chẳng dừng.
Những cái ghế vắng vẻ bên những cái bàn trống không
Những người bạn của tôi giờ đã chết và không còn nữa.
...
Ảo ảnh của những gương mặt ngoài cửa sổ.
Những bóng ma trên sàn nhà.
Những cái ghế vắng vẻ bên những cái bàn trống không
Nơi những người bạn của tôi không còn gặp nhau được nữa.

Nếu cộng những câu trên với bản nhạc hát chúng thành bài hát thì dư âm là những giọt nước mắt trào ra. Như vậy việc dùng hình ảnh gián tiếp để nói cái nỗi đau ở trong lòng có tác động mạnh hơn, có sức truyền cảm lớn hơn, hơn là chỉ đơn giản nói "những người bạn của tôi chết cả rồi".

Làm thơ là việc khó và không phải ai cũng có thể làm được. Nhiều khi người ta cho rằng khả năng làm thơ là một thiên phú, trời cho và thường gây cảm xúc thán phục nếu ai đó có khả năng "xuất khẩu thành thơ". Đương nhiên khi làm thơ, người làm thơ phải có hiểu biết và một trí tuệ nhất định, song kể cả khi dùng trí tuệ thì trí tuệ của người làm thơ cũng bị cảm xúc của tình cảm chủ quan chi phối.

 Thơ là thể loại văn học lấy cảm xúc, lấy trí tuệ súc tích được diễn đạt theo hình thức có vần điệu hoặc tự do (không vần điệu). Trong việc sáng tác các thể loại văn học thì nhà thơ là người cần thiên phú nhất, cho nên ít khi do học mà làm được thơ hay, dù nếu đã làm được thơ hay và cũng được học thì vẫn tốt hơn.
 Thơ tồn tại như một loại thể văn học, còn "chất Thơ" hay "chất Thi ca" thì tồn tại ở nhiều loại hình, loại thể văn nghệ và trong thiên nhiên nói chung. Ví dụ một phong cảnh đẹp, một không khí môi trường gợi cảm xúc thi ca - như mùa thu vàng, chiều đông tuyết nhẹ rơi lãng đãng, khi tiễn hay đón gặp lại người thân sau nhiều năm xa vắng... làm cho tâm hồn tràn lên cảm xúc trữ tình, khiến ta như muốn ca lên, hát lên để biểu lộ một cái gì đó dạt dào hay xao xuyến.

Nói tóm lại thi ca là tất cả những gì thuộc tình cảm và lý trí chịu sự chi phối của cảm xúc rung động đa dạng của con người. Khi nào bạn còn những rung động đó, nghĩa là tâm hồn bạn còn chất thi ca, còn khiến bạn sống có ý nghĩa hơn trên cõi đời này. Thơ, ngoài đặc điểm đó, lại là một nghệ thuật tuân theo các tính chất riêng của thể loại này - trong đó yếu tố trời cho làm thơ là số một. Những tính chất riêng của thể loại thơ là một vấn đề lớn, mà muốn hiểu nó chúng ta cần tham khảo từ nhiều nguồn như các giáo trình văn học, cũng như các nguồn khác.

Phân tích

Âm

Âm do sự nhóm họp của một hoặc nhiều nguyên âm tạo nên. Những âm gần giống nhau, không kể các phụ âm đứng trước hay đứng sau hay sự tác động của các dấu gây sự trầm bổng của âm, tạo nên vần trong thơ. Chẳng hạn, âm đơn:

à, ca, cha, đá, lá, ta

âm kép:

biên, chiêm, chuyên, xuyên

Bảng phân các loại âm sau đây được trích từ Hệ thống thanh trong tiếng Việt (Việt Nam Văn Học Sử Yếu, Dương Quảng Hàm):

{| class="wikitable"
!Loại thanh!!Tên các thanh!!Dấu chỉ thanh!!Ghi chú
|-
||Bằng||phù bình thanhtrầm thượng thanh||không có dấudấu huyền
|-
|rowspan="2"|Trắc||phù thương thanhtrầm thương thanhphù khứ thanhtrầm khứ thanh||ngã (~)hỏi (?)sắc (')nặng (.)
|
|-
||phù nhập thanhtrầm nhập thanh||sắc (')nặng (.)||riêng cho các tiếngđằng sau có phụ âmt, c, p và ch
|}

Nếu lựa từ sao cho có âm và thanh tương hợp thì khi đọc lên sẽ nghe êm tai, ta gọi lời văn có vần. Hai tiếng vần với nhau khi có âm tương tự và có cùng thanh (hoặc là cùng bình thanh hoặc là cùng trắc thanh). Trong thơ, vấn đề hợp vần là điều cốt yếu. Sự phối trí âm thanh nhịp điệu là yếu tố cơ bản của thơ.

Vần
Vần là những chữ có cách phát âm giống nhau, hoặc gần giống nhau, được dùng để tạo âm điệu trong thơ. Đây là một quy luật để nối các câu trong bài thơ với nhau. Thường vần được dùng để nối câu gieo vào chữ cuối cùng của câu thơ. Có hai loại vần:
 vần bình: những chữ không dấu hoặc dấu huyền — ba, bà
 vần trắc: những chữ có dấu hỏi, ngã, sắc, nặng — bả, bã, bá, bạ
Chữ "đấy", "cấy" cùng phát ra một âm "ây" song đều thuộc trắc thanh. Những tiếng "dâu", "màu", "sầu" có âm "âu" và "au" và thuộc bình thanh.

Vần thể còn được quan niệm là vần giàu hay nghèo:
 Vần giàu (hay còn gọi là Vần chính): những chữ có cùng âm và thanh
 Thanh bằng: Phương, sương, cường, trường
 Thanh trắc: Thánh, cảnh, lãnh, ánh
 Vần nghèo (hay còn gọi là Vần thông): đồng thanh nhưng với âm tương tự
 Thanh bằng: Minh, khanh, huỳnh, hoành
 Thanh trắc: Mến, lẽn, quyện, hển
Ví dụ hai câu dùng vần chính:
Lầu Tần chiều nhạt vẻ thu
Gối loan tuyết đóng, chăn cù giá đông
Cưỡng vận Khi hai vần là vần thông với nhau mà thôi.
Người lên ngựa kẻ chia bào
Rừng phong thu đã nhuộm màu quan san

Lạc vận Khi hai vần không thuộc vần chính hay vần thông.
Người về chiếc bóng năm canh
Kẻ đi muôn dặm một mình xa xôi

Trong thơ Việt, có hai cách gieo vần
 Gieo vần ở giữa câu (yêu vận hay "vần lưng"): Chữ cuối của câu trên vần với một chữ nằm bên trong câu dưới như trong thể thơ lục bát, chữ cuối câu có sáu chữ vần với chữ thứ sáu của câu tám chữ sau đó. Chẳng hạn truyện Kiều (1(6)-2(6)) (2(8)-3(6)) (3(6)-4(6)) (4(8)-..):

Người về chiếc bóng năm canh
Kẻ đi muôn dặm một mình xa xôi
Vầng trăng ai xẻ làm đôi?
Nửa in gối chiếc, nửa soi dặm trường

 Gieo vần ở cuối câu (cước vận hay "vần chân"): Các chữ ở cuối câu vần với nhau.
Vần tiếp Các cặp trắc bằng xen kẽ tiếp nhau. Chẳng hạn Xuân Diệu trong Tương Tư Chiều (2,3) (4,5) (6,7):
 Bữa nay lạnh mặt trời đi ngủ sớm,
 Anh nhớ em, em hỡi! Anh nhớ em.
 Không gì buồn bằng những buổi chiều êm,
 Mà ánh sáng đều hòa cùng bóng tối.
 Gió lướt thướt kéo mình qua cỏ rối;
 Vài miếng đêm u uất lẩn trong cành;
 Mây theo chim về dãy núi xa xanh
 Từng đoàn lớp nhịp nhàng và lặng lẽ.
 Không gian xám tưởng sắp tan thành lệ.
Vần chéo Trong thi đoạn bốn câu, chữ cuối câu thứ nhất vần với câu thứ ba và chữ cuối câu thứ hai vần với câu thứ tư. Chẳng hạn Anh Thơ trong bài Tiếng chim tu hú (1,3) (2,4):
 Nắng hè đỏ hoa gạo
 Nước sông Thương trôi nhanh
 Trên đường đê bước rảo
 Gió nam giỡn lá cành

Nhiều khi chỉ cần chữ cuối câu thứ hai vần với câu thứ tư mà thôi. Chẳng hạn Quang Dũng trong bài Đôi bờ (2,4):
 Xa quá rồi em người mỗi ngả
 Bên này đất nước nhớ thương nhau
 Em đi áo mỏng buông hờn tủi
 Dòng lệ thơ ngây có dạt dào?

Vần ôm Trong thi đoạn bốn câu, chữ cuối câu thứ nhất vần với câu thứ tư và chữ cuối câu hai vần với câu thứ ba. Vần trắc ôm vần bằng, hay ngược lại. Chẳng hạn Nguyên Sa trong Áo lụa Hà Đông (1,4) (2,3):
 Nắng Sài Gòn anh đi mà chợt mát
 Bởi vì em mặc áo lụa Hà Đông
 Anh vẫn yêu màu áo ấy vô cùng
 Thơ của anh vẫn còn nguyên lụa trắng

Vần ba tiếng Trong thi đoạn bốn câu, chữ cuối câu một, câu hai và câu thứ tư vần với nhau. Câu ba khác vần. Chẳng hạn Thâm Tâm trong Tống Biệt Hành (1,2,3).
 Đưa người ta không đưa qua sông
 Sao có tiếng sóng ở trong lòng?
 Bóng chiều không thắm không vàng vọt
 Sao đầy hoàng hôn trong mắt trong?

Cách gieo vần dùng chữ cuối cùng của câu cũng xuất hiện trong các bài thơ của châu Âu, chẳng hạn như hai câu trích trong bài On His Being Arrived to the Age of Twenty-three của nhà thơ người Anh John Milton (tiếng Anh):
That I to manhood am arrived so near,
And inward ripeness doth much less appear,

Hay tạm dịch là:
Rằng tôi đến tuổi trưởng thành đã đến rất gần
Và sự chín muồi bên trong ít xuất hiện hơn nhiều

Ở đây âm "ia" (của near và appear) được dùng để làm vần nối hai câu thơ.

Điệu

Điệu, hay còn gọi là nhạc điệu, tạo nên do âm thanh của từ được chọn và nhịp điệu ngắt câu. Nhạc trong thơ được tạo nên bởi ba yếu tố: vần, tiết tấu và từ. Thơ lục bát, ca dao là một thể loại giàu nhạc tính.

 Âm hưởng của vần:
(a)- Vần bằng thường gây cảm giác nhẹ nhàng, mềm mại.
Gió mơn man sợi nắng mành
Sương còn đu ngọn lá xanh miệt mài
Dương gian hé rạng hình hài
Trời se sẽ lạnh, đất ngai ngái mùi

(b) - Vần trắc thường gây cảm giác mạnh mẽ, động đậy, tỉnh thức.
Gió mơn man sợi nắng mành
Sương còn đu ngọn lá xanh miệt mài
Dương gian hé rạng hình hài
Trời se sẽ lạnh, đất ngai ngái mùi

 Tiết tấu của câu: Tiết tấu là nói đến cái nhịp, cái điệu của câu thơ. dựa vào chỗ ngắt đoạn, tức chỗ chia câu thành từng vế, mỗi vế có nghĩa trọn vẹn. Đó là nhịp dài (--), khi ngâm người ta ngừng lại ngân nga lâu một chút. Ngoài ra, trong mỗi vế, khi ngâm tùy theo hứng, người ta cũng có thể ngừng lại ngân nga ngắn hơn ở những chỗ vế chia thành từng bộ phận, đó là nhịp ngắn (-).

Dương gian (-) hé rạng (-) hình hài (--)
Trời (-) se sẽ lạnh (-), đất ngai (--) ngái mùi(--)

 Nhịp trong thơ: tạo nên do sự phân định của câu và của từ, tương tự khi viết cho dấu phẩy, khi đọc ngưng hơi.

Nhịp (4/4) - (2/2/2/2)

Em ngồi cành trúc (--) em tựa cành mai (--)Đông đào (-) tây liễu (-) biết ai (-) bạn cùng (--)

 Nhịp (2/2/2) - (2/2/2/2)

Trời mưa (-) ướt bụi (-) ướt bờ (-)Ướt cây (-) ướt lá (--) ai ngờ (-) ướt em (--)

Nhịp (2/4) - (2/2/2/2)

Yêu mình (--) chẳng lấy được mình (--)Tựa mai (-) mai ngã (--) tựa đình (-) đình xiêu (--)

Nhịp (2/4) - (4/4)

Đố ai (-) quét sạch lá rừng (--)Để ta khuyên gió (--) gió đừng rung cây (--)

Nhịp (2/4) - (2/4/2)

Hỡi cô (-) tát nước bên đàng (--)Sao cô (-) múc ánh trăng vàng (--) đổ đi (--)

Nhịp (4/2) - (2/4/2)

Trách người quân tử (-) bạc tình (--)Chơi hoa (--) rồi lại bẻ cành (--) bán rao (--)

Nhịp (3/2/2) - (4/3/2)

Đạo vợ chồng (-) thăm thẳm (-) giếng sâu (--)Ngày sau cũng gặp (--) mất đi đâu (-) mà phiền (--)

 Nhạc tính của từ: Theo ngữ học, mỗi từ đơn của ta thường là một âm tiết, khi phát lên nhẹ hay mạnh, trong hay đục là tùy theo vị trí phát âm của nó trong khẩu cung (kể từ môi đến cuống họng, kể cả độ mở của miệng). Một từ được phát lên tại vị trí nào trong khẩu cung là phải chịu ảnh hưởng của bốn yếu tố tạo nên nó: nguyên âm, phụ âm đầu, phụ âm cuối và thanh. Vì thế từ nào có:

 nguyên âm bổng như: i, ê, e
 phụ âm vang như: m, n, nh, ng
 thanh bổng như: không dấu, dấu sắc, dấu hỏi, thì từ được phát ra, âm sẽ cao, trong và nhẹ.
Ngược lại, từ nào gặp phải:
 nguyên âm trầm: u, ô, o,
 phụ âm tắc: p, t, ch, c,
và thanh trầm: dấu huyền, dấu ngã, dấu nặng thì từ phát ra âm sẽ đục và nặng.

Sự trong đục của các từ ngắt nhịp trong câu, và nhất là của các từ dùng làm vần có ảnh hưởng nhiều nhất đến nhạc tính của thơ.

Hôm qua (-) tát nước đầu đình (--)
Bỏ quên cái áo (-) Trên cành hoa sen (--)
Em được (--) thì cho anh xin (--)
Hay là (-) em để làm tin (-) trong nhà. (--)

Những từ ngắt nhịp và những từ dùng làm vần trong 4 câu thơ này hầu hết đều có những yếu tố tạo nên âm vang và trong, nên nhạc thơ nghe vui, diễn tả được tình cảm trong sáng, yêu đời của chàng trai ở đây.

Nụ tầm xuân (-) nở ra xanh biếc. (--)
Em đã có chồng (--) anh tiếc (-) lắm thay. (--)

Âm "iếc" trong 2 từ "biếc" và "tiếc" lấy làm vần ở đây có 2 nguyên âm bổng (iê) vút cao với thanh sắc cũng thuộc loại thanh bổng nhưng đã bị đứt hơi, tắc nghẽn bởi phụ âm cuối ‘c’, được mệnh danh là âm tắc, nên khi đọc lên nghe như tiếng nấc, nhạc thơ vì vậy chậm lại, nghe nghẹn ngào, tức tưởi. Như thế, vần "iếc" ở đây gieo rất đắt, đã cực tả được nỗi tiếc nuối đứt ruột của chàng trai khi trở lại chốn cũ, gặp lại người xưa, tình mình thì đang nồng, người mình yêu lại quá đẹp, nhưng than ôi muộn mất rồi, vì nay nàng đã là gái có chồng!

Yêu ai tha thiết, thiết tha
Áo em hai vạt trải ra chàng ngồi.

Đôi khi để đảm bảo cho nhạc tính của câu ca dao (âm luật, âm vận), những âm tiết của từ kép có thể đảo ngược vị trí. Như câu ca dao trên hai âm tiết "tha thiết" được đảo thành "thiết tha" vì thể lục bát chỉ gieo vần bằng (tha, ra).

Thơ hoặc ca dao hay sử dụng từ láy, nhờ sự lập lại toàn thể hay một số yếu tố của từ gốc mà từ láy khi phát âm, hai điểm phát âm sẽ trùng nhau (từ láy hoàn toàn) hay tiến sát gần nhau (từ láy không hoàn toàn) tạo thành một chuỗi hòa âm, giúp cho nhạc điệu của thơ vừa phong phú, vừa tăng uyển chuyển, nhịp nhàng.

Luật
Luật làm thơ:

Vần bằng (hay cũng gọi là "bình") được ký hiệu bằng B, vần trắc được ký hiệu bằng T, vần không theo luật ký hiệu bằng số 0 (vần tự do, có thể là thanh bất kì, bằng hoặc trắc).

Thơ lục bát
Thơ lục bát có nguồn gốc lâu đời, là một thể thơ dân tộc ta, thơ lục bát bao gồm có thể từ hai câu trở lên. Trong đó thì cứ hai câu ghép lại thành một cặp câu. Các cặp câu gồm có một câu 6 tiếng (câu lục) và một câu 8 tiếng (câu bát), và xen kẽ cứ câu lục là câu bát rồi đến cặp câu khác, số câu trong bài không giới hạn.

Lục bát là một trong hai thể loại thơ chính của Việt Nam (lục bát và song thất lục bát). Thơ lục bát ở Việt Nam được truyền bá và phát triển hàng trăm năm nay. Thơ lục bát đã thấm đẫm tâm hồn người Việt chúng ta vì đó là thể thơ trong ca dao, đồng dao và các bài ru con. Ngày nay thơ lục bát vẫn được các nhà thơ hiện đại tiếp thu, hoàn chỉnh và giữ một vị trí quan trọng trong nền văn học Việt Nam hiện đại. Thơ lục bát rất giản dị về quy luật, dễ làm, thường dùng để diễn tả những cung bậc cảm xúc khác nhau trong tâm hồn con người.

Thơ lục bát có nguồn gốc lâu đời, là một thể thơ dân tộc ta, thơ lục bát bao gồm có thể từ hai câu trở lên. Trong đó thì cứ hai câu ghép lại thành một cặp câu. Các cặp câu gồm có một câu 6 tiếng (câu lục) và một câu 8 tiếng (câu bát), và xen kẽ cứ câu lục là câu bát rồi đến cặp câu khác, số câu trong bài không giới hạn. Thông thường thì bắt đầu bằng câu sáu chữ và chấm dứt ở câu tám. Nhưng cũng có khi kết thúc bằng câu sáu để đạt tính cách lơ lửng, hiểu ngầm, hay diễn đạt sự đột ngột. Thơ lục bát cũng cần tuân thủ luật về thanh và vần, vì vậy tìm hiểu thơ lục bát là tìm hiểu về luật và vần của nó. Luật về thanh giúp cho câu thơ trở nên hài hòa. Các vần chính là hình thức kết dính các câu thơ lại với nhau.

Luật thanh trong thơ lục bát; Thơ lục bát có 2 câu chuẩn là câu lục và câu bát, cũng như thơ Đường luật, nó tuân thủ quy tắc nhất, tam, ngũ bất luận; nhị, tứ, lục phân minh. Nghĩa là các tiếng thứ 1, 3, 5, 7 trong câu có thể tự do về thanh, nhưng các tiếng thứ 2, 4, 6, 8 thì phải theo luật chặt chẽ. Luật như sau:
Ví dụ:

Nửa đêm qua huyện Nghi Xuân (B - T - B)

Bâng khuâng nhớ Cụ, thương thân nàng Kiều

(Tố Hữu)

Về phối thanh, chỉ bắt buộc các tiếng thứ tư phải là trắc, các tiếng thứ hai, thứ sáu, thứ tám phải là bằng, nhưng trong câu tám các tiếng thứ sáu thứ tám phải khác dấu, nếu trước là dấu huyền thì sau phải là không dấu hoặc ngược lại:

Một cây làm chẳng nên non

Ba cây chụm lại nên hòn núi cao

Thế nhưng đôi khi có thể tự do về tiếng thứ hai của câu lục hay câu bát, có thể biến nó thành thanh trắc. Hoặc là câu lục giữ nguyên mà câu bát thì lại theo thứ tự T-B-T-B những câu thơ thế này ta gọi là lục bát biến thể.

Ví dụ:

Có xáo thì xáo nước trong T-T-B

Đừng xáo nước đục đau lòng cò con T-T-B-B

Hay:

Con cò lặn lội bờ sông

Gánh gạo nuôi chồng tiếng khóc nỉ non T-B-T-B

Cách gieo vần trong thơ lục bát: Thơ lục bát có cách gieo vần khác với các thơ khác. Có nhiều vần được gieo trong thơ nhiều câu chứ không phải là một vần, điều này tạo cho thơ lục bát tính linh hoạt về vần. Thể thơ lục bát thường được gieo vần bằng; tiếng cuối của câu lục hiệp với tiếng thứ sáu của cậu bát, tiếng thứ sáu của câu bát hiệp với tiếng của câu lục tiếp; cứ như thế đến hết bài lục bát:

Trăm năm trong cõi người ta

Chữ tài chữ mệnh khéo là ghét nhau

Trải qua một cuộc bể dâu

Những điều trông thấy mà đau đớn lòng

Như thế ngoài vần chân có cả ở hai câu 6, 8 lại có cả vần lưng trong câu tám.

Tiểu đối trong thơ lục bát: Đó là đối thanh trong hai tiếng thứ 6 (hoặc thứ 4) của câu bát với tiếng thứ 8 câu đó. Nếu tiếng này mang thanh huyền thì tiếng kia bắt buộc là thanh ngang và ngược lại.

Ví dụ:

Đau đớn thay phận đàn bà

Lời rằng bạc mệnh cũng là lời chung.

Ngoài đối thanh còn có đối ý:

Dù mặt lạ, đã lòng quen

(Bích câu kì ngộ)

Cách ngắt nhịp trong thơ lục bát: Thơ lục bát thông thường ngắt nhịp chẵn, là nhịp 2/2/2, hoặc 4/4 để diễn tả những tình cảm thương yêu, buồn đau...

Người thương/ ơi hỡi/ người thương

Đi đâu/ mà để/ buồng hương/ lạnh lùng

Đôi khi để nhấn mạnh nên người ta đổi thành nhịp lẻ đó là nhịp 3/3:

Chồng gì anh/ vợ gì tôi

Chẳng qua là cái nợ đời chi đây

Khi cần diễn đạt những điều trắc trở, khúc mắc, mạnh mẽ, đột ngột hay tâm trạng bất thường, bất định thì có thể chuyển sang nhịp lẻ 3/3, 1/5, 3/5...

Thể thơ lục bát với cách gieo vần, phối thanh và ngắt nhịp giản dị mà biến hóa vô cùng linh hoạt, phong phú và đa dạng, nó rất dồi dào khả năng diễn tả. Đa số ca dao được sáng tác theo thể lục bát. Theo thống kê của các nhà nghiên cứu có hơn 90% lời thơ trong ca dao được sáng tác bằng thể thơ này.

Từ những đặc trưng cấu trúc ngữ nghĩa trên có thể thấy về cơ bản thể thơ lục bát vẫn là thể thơ nền nã, chỉn chu với những quy định rõ ràng về vần nhịp, về số tiếng mỗi dòng thơ, về chức năng đảm trách của mỗi câu trong thể. Tuy vậy cũng có lúc câu lục tràn sang câu bát, câu lục và câu bát dài quá khổ, có khi xê dịch phối thanh, hiệp vần... đó là dạng lục bát biến thể. Sự biến đổi đó là do nhu cầu biểu đạt tình cảm ngày càng phong phú, đa dạng phá vỡ khuôn hình 6/8 thông thường. Tuy nhiên dù phá khuôn hình, âm luật, cách gieo vần của thể thơ lục bát cơ bản vẫn giữ nguyên. Đó là dấu hiệu đặc trưng cho ta nhận biết nó vẫn là thể lục bát.

Bên cạnh lục bát truyền thống còn có lục bát biến thể là những câu có hình thức lục bát nhưng không phải trên sáu dưới tám mả có sự co giãn nhất định về âm tiết về vị trí hiệp vần... Hiện tượng lục bát biến thể là vấn đề đáng chú ý trong ca dao, chúng ta có thể xem xét một số trường hợp: lục bát biến thể tăng, lục bát biến thể giảm số tiếng.

Xét về mặt nội dung thơ lục bát diễn đạt tâm trạng nhiều chiều của nhân vật trữ tình. Thông thường người bình dân hay mượn thể loại văn vần này để bày tỏ nỗi lòng, tâm trạng của mình trong cuộc sống, sinh hoạt, tình yêu... do vậy thể thơ chủ yếu của ca dao vẫn là thể lục bát vì nó có khả năng diễn đạt tất thảy những cung bậc cảm xúc như: tình yêu trai gái, tình yêu gia đình, xóm làng, yêu đồng ruộng, đất đai, yêu lao động, yêu thiên nhiên.... Dân tộc nào cũng có một thể thơ, một điệu nhạc phù hợp với cách điệu cuộc sống của dân tộc đó. Lục bát là thể thơ hài hoà với nhịp đập của con tim, nếp nghĩ, cách sinh hoạt của người dân Việt Nam. Ca dao, tiếng nói mang đầy âm sắc dân tộc cũng được chuyển tải bằng lục bát. Việc sáng tạo thể thơ độc đáo này thể hiện đời sống tinh thần phong phú của người bình dân, rất nhiều nhà thơ thành công nhờ thể thơ này. Những truyện thơ vĩ đại nhất của Việt Nam như Truyện Kiều, Lục Vân Tiên đều được thể hiện bằng hình thức thơ Lục bát. Sau này các nhà thơ hiện đại cũng đã rất thành công khi vận dụng thể lục bát trong các sáng tác của mình. Nguyễn Bính, Đồng Đức Bốn tiêu biểu cho dòng lục bát dân gian. Dòng lục bát trí tuệ có thể xem Lửa thiêng của Huy Cận trong phong trào Thơ Mới là thành tựu mở đầu. Dòng lục bát hiện đại có Bùi Giáng, Nguyễn Duy, Tố Hữu...

Bởi cái chất duyên dáng, kín đáo, không ồn ào của lối nghĩ phương Đông, lục bát đã giữ cho mình luôn có cái vẻ nền nã. Ngày nay thể lục bát vẫn là niềm tự hào của dân tộc Việt Nam.

Thơ song thất lục bát

Song thất là hai câu bảy chữ nối theo hai câu lục bát. Chinh phụ ngâm của Đặng Trần Côn đã được Đoàn Thị Điểm diễn nôm lại bằng thể thơ này. Trong câu bảy chữ trên, chữ thứ ba, bảy là vần trắc, chữ thứ năm là vần bình; trong câu bảy chữ dưới, chữ thứ ba, bảy là vần bình, thứ năm là vần trắc; trong câu lục, chữ thứ hai, sáu là vần bình, chữ thứ tư là vần trắc; trong câu bát, chữ thứ hai, sáu, tám là vần bình, chữ thứ tư là vần trắc.

{| class="prettytable"
|-
||Câu số||colspan="8" align="center"|Vần
|-
||1|| 0|| 0||T|| 0||B|| 0||T||
|-
||2|| 0|| 0||B|| 0||T|| 0||B||
|-
||3|| 0||B|| 0||T|| 0||B|| ||
|-
||4|| 0||B|| 0||T|| 0||B|| 0||B
|-
!Chữ thứ!!1!!2!!3!!4!!5!!6!!7!!8
|}

Chàng thì đi cõi xa mưa gió
Thiếp lại về buồng cũ gối chăn
Đoái trông theo đã cách ngăn
Tuôn màu mây biếc, trải ngần núi xanh

Chữ cuối cùng của câu có bảy chữ trên vần với chữ thứ năm của cây bảy chữ dưới, chữ cuối câu bảy chữ ở dưới vần với chữ cuối của câu sáu chữ trong hai câu lục bát tiếp theo, chữ cuối câu sáu chữ lục bát vần với chữ thứ sáu của câu có tám chữ, và chữ cuối của câu tám chữ lục bát vần với chữ thứ năm của câu bảy chữ tiếp theo. Tuy nhiên, chữ cuối câu lục bát tám chữ cũng có thể vần với chữ thứ ba câu bảy chữ, biến đổi âm trong vần chữ này đổi sang vần bình. Do đó, chữ thứ ba trong câu bảy chữ trên có thể là trắc hay bằng.

{| class="prettytable"
|-
||Câu số||colspan="8" align="center"|Vần
|-
||1|| 0|| 0|| 0|| 0||B|| 0||T||
|-
||2|| 0|| 0||B|| 0||T|| 0||B||
|-
||3|| 0||B|| 0||T|| 0||B|| ||
|-
||4|| 0||B|| 0||T|| 0||B|| 0||B
|-
!Chữ thứ!!1!!2!!3!!4!!5!!6!!7!!8
|}

Nước trong chảy lòng phiền chẳng rửa
Cỏ xanh thơm dạ nhớ khó quên
Nhủ rồi tay lại trao liền
Bước đi một bước lại vin áo chàng

Thơ bốn chữ

Nếu chữ thứ hai là vần bằng thì chữ thứ tư là vần trắc.

{| class="prettytable"
|-
||Câu số||colspan="4" align="center"|Vần
|-
||1|| 0||T|| 0||B
|-
||2|| 0||B|| 0||T
|-
!Chữ thứ!!1!!2!!3!!4
|}

Bão đến ầm ầm
Như đoàn tàu hỏa

Ngược lại, nếu chữ thứ hai là vần trắc thì chữ thứ tư là vần bằng.

{| class="prettytable"
|-
||Câu số||colspan="4" align="center"|Vần
|-
||1|| 0||B|| 0||T
|-
||2|| 0||T|| 0||B
|-
!Chữ thứ!!1!!2!!3!!4
|}

Chim ngoài cửa sổ
Mổ tiếng võng kêu

Song nhiều bài thơ không theo luật ở trên.

Bão đi thong thả
Như con bò gầy

Thơ năm chữ

Tương tự như luật của thơ bốn chữ ở trên, song cũng nhiều trường hợp không theo luật.

Hôm nay đi chùa Hương
Hoa cỏ mờ hơi sương
Cùng thầy me em dậy
Em vấn đầu soi gương

Thơ sáu chữ

Dùng chữ cuối cùng, với cách gieo vần như vần chéo hoặc vần ôm:

Vần chéo
Quê hương là gì hở mẹ
Mà cô giáo dạy phải yêu
Quê hương là gì hở mẹ
Ai đi xa cũng nhớ nhiều
Đỗ Trung Quân - Quê Hương

Vần ôm
Xuân hồng có chàng tới hỏi:
-- Em thơ, chị đẹp em đâu?
-- Chị tôi tóc xõa ngang đầu
Đi bắt bướm vàng ngoài nội
Huyền Kiêu - Tình sầu

Thơ bảy chữ

Do ảnh hưởng của Thất ngôn tứ tuyệt trong thơ Đường, thơ bảy chữ hiện nay vẫn còn mang âm hưởng luật của nó. Có hai loại câu:

Vần bằng

{| class="prettytable"
|-
||Câu số||colspan="7" align="center"|Vần
|-
||1|| 0||B|| 0||T|| 0||B||B
|-
||2|| 0||T|| 0||B|| 0||T||B
|-
||3|| 0||T|| 0||B|| 0||T||T
|-
||4|| 0||B|| 0||T|| 0||B||B
|-
!Chữ thứ!!1!!2!!3!!4!!5!!6!!7
|}
Quanh năm buôn bán ở mom sông
Nuôi đủ năm con với một chồng
Lặn lội thân cò khi quãng vắng
Eo sèo mặt nước buổi đò đông
Tú Xương – Thương vợ

Hay gần đây hơn:

Em ở thành Sơn chạy giặc về
Tôi từ chinh chiến cũng ra đi
Cách biệt bao ngày quê Bất Bạt
Chiều xanh không thấy bóng Ba Vì
(Quang Dũng – Đôi mắt người Sơn Tây)

Vần trắc

{| class="prettytable"
|-
||Câu số||colspan="7" align="center"|Vần
|-
||1|| 0||T|| 0||B|| 0||T||B
|-
||2|| 0||B|| 0||T|| 0||B||B
|-
||3|| 0||B|| 0||T|| 0||B||T
|-
||4|| 0||T|| 0||B|| 0||T||B
|-
!Chữ thứ!!1!!2!!3!!4!!5!!6!!7
|}

Lẳng lặng mà nghe nó chúc nhau:
Chúc nhau trăm tuổi bạc đầu râu
Phen này ông quyết đi buôn cối
Thiên hạ bao nhiêu đứa giã trầu

Hiện nay, thể thơ này được cải biên và nó chỉ còn là:

{| class="prettytable"
|-
||Câu số||colspan="7" align="center"|Vần
|-
||1|| 0||B|| 0||T|| 0||B||0
|-
||2|| 0||T|| 0||B|| 0||T||0
|-
!Chữ thứ!!1!!2!!3!!4!!5!!6!!7
|}

Ta về cúi mái đầu sương điểmNghe nặng từ tâm lượng đất trời
Cảm ơn hoa đã vì ta nởThế giới vui từ mỗi lẻ loi
Tô Thùy Yên – Ta về

Thơ tám chữ

Chữ cuối có vần trắc thì chữ thứ ba là vần trắc, chữ thứ năm và sáu là vần bằng
{| class="prettytable"
|-
|| ||colspan="8" align="center"|Vần
|-
|| || 0|| 0||T|| 0||B||B|| 0||T
|-
!Chữ thứ!!1!!2!!3!!4!!5!!6!!7!!8
|}
 Chữ cuối có vần bằng thì chữ thứ ba là vần bằng, chữ thứ năm và sáu là vần trắc.
{| class="prettytable"
|-
|| ||colspan="8" align="center"|Vần
|-
|| || 0|| 0||B|| 0||T||T|| 0||B
|-
!Chữ thứ!!1!!2!!3!!4!!5!!6!!7!!8
|}

Nhưng nhiều lúc cũng không như thế.

Cách gieo vần

Vần tiếp

Em cứ hẹn nhưng em đừng đến nhé,
Tôi sẽ trách -- cố nhiên -- nhưng rất nhẹ;
Nếu trót đi, em hãy gắng quay về,
Tình mất vui lúc đã vẹn câu thề
Đời chỉ đẹp những khi còn dang dở.
Thơ viết đừng xong, thuyền trôi chớ đỗ,
Cho nghìn sau... lơ lửng... với nghìn xưa...
Hồ Dzếnh - Ngập Ngừng

Vần chéo

Trong ánh nắng hạt sương dần nhẹ bỗng
Rồi tan vào thoáng đãng trời xanh
Cánh hoa mỏng rập rờn với gió
Có nhớ về hạt sương sớm long lanh?
Hải Kỳ - Giấc mơ

Vần ôm

Đêm Trường Sơn. Lá với nước rầm rì
Hơi đá lạnh nép mái nhà nghe ngóng
Chúng tôi ngồi xòe tay trên lửa nóng
Máu bàn tay mang hơi lửa vào tim
Nguyễn Khoa Điềm - Bếp lửa rừng

Muốn cho thơ tám chữ thêm âm điệu, một số nhà thơ thường gieo vần chữ thứ tám của câu trên với chữ thứ năm hay sáu của câu dưới:

Sàn gác trọ những tâm hồn bão nổi
Những hào hùng, uất hận gối lên nhau
Cao Tần - Ta làm gì cho hết nửa đời sau?

Dạng
 Thơ lục bát
 Thơ song thất lục bát
 Thơ bốn chữ
 Thơ năm chữ
 Thơ sáu chữ
 Thơ bảy chữ
 Thơ tám chữ
 Thơ tự do
 Thơ Đường luật (Thất ngôn bát cú,thất ngôn tứ tuyệt)

Các dạng thơ nổi tiếng trên thế giới

Các nhà thơ nổi tiếng trên thế giới
Xem bài: Nhà thơ

Ghi chú

Liên kết ngoài

Văn học
Mỹ học
Loại hình


title: Per Mertesacker

text:
Per Mertesacker (; sinh ngày 29 tháng 9 năm 1984) là một cựu cầu thủ bóng đá người Đức chơi ở vị trí hậu vệ. Hiện tại anh đang là huấn luyện viên đội trẻ của Arsenal.

Mertesacker là một sản phẩm từ lò đào tạo trẻ của Hannover 96, anh được thi đấu trận đầu tiên ở giải vô địch vào tháng 11 năm 2003. Mertesacker đã nhanh chóng được mệnh danh là "Cây cột phòng ngự" (die Abwehrlatte) bởi các tờ báo lá cải của Đức và đã tạo dựng được danh tiếng thông qua kỷ lục chơi 31 trận ở Bundesliga mà không phải nhận bất kỳ một thẻ vàng nào. Từ khi gia nhập Arsenal, người hâm mộ đã gán cho anh biệt danh là BFG, viết tắt của 'Big Fucking German' (Người Đức to lớn), nhằm liên tưởng đến nhân vật BFG trong tác phẩm cùng tên của nhà văn Roald Dahl bởi chiều cao của anh. Anh được mô tả là một người oai nghiêm, đáng tin cậy, vượt trội và là một hậu vệ tài năng.

Cùng với Werder Bremen, Mertesacker đã vô địch DFB-Pokal và kết thúc ở vị trí á quân tại UEFA Cup 2008-09. Là một cầu thủ trầm tĩnh nhưng hiệu quả, anh đã trở thành sự lựa chọn hàng đầu ở vị trí trung vệ của đội tuyển Đức. Anh đã có hơn 75 lần xuất hiện trong màu áo đội tuyển quốc gia dù tuổi đời còn trẻ. Trước khi được chơi cho đội tuyển quốc gia, anh đã được thi đấu ở tuyển trẻ U20 và U21 của Đức. Vào tháng 9 năm 2004, Jürgen Klinsmann, huấn luyện viên của đội tuyển Đức, đã triệu tập Mertesacker cho trận đấu vào ngày 9 tháng 10 năm 2004 gặp Iran. Anh có màn ra mắt ở đội tuyển quốc gia chưa đầy hai tuần sau sinh nhật lần thứ 20 khi anh vào sân trong hiệp hai để thay thế cho Christian Wörns. Trong hai mùa giải cuối cùng của anh ở Werder Bremen, hậu vệ này chỉ phải nhận đúng một thẻ vàng trong 63 trận ở giải vô địch. Anh đã cùng đội tuyển Đức góp mặt ở World Cup 2006, 2010 và 2014 cùng với các kỳ Euro vào các năm 2008 và 2012. Năm 2006, hậu vệ này đã thành lập 'Per-Mertesacker-Stiftung', một quỹ từ thiện nhằm giúp hỗ trợ cho những vận động viên nghiệp dư và những người nghèo khổ.

Năm 2011, anh gia nhập Arsenal F.C với mức giá khoảng 10 triệu € và giành được 3 Cúp FA và Siêu cúp Anh vào năm 2014, 2015 và 2017. Năm 2018, anh chính thức giải nghệ trong màu áo Arsenal và chuyển sang công tác đào tạo trẻ tại câu lạc bộ.

Sự nghiệp câu lạc bộ

Hannover 96

Mertesacker, người gốc Hanover, bắt đầu sự nghiệp tại câu lạc bộ địa phương Hannover 96, nơi mà anh được thi đấu dưới sự chỉ đạo của chính cha mình, Stefan, một trong những huấn luyện viên của đội trẻ, và anh được thi đấu trận đầu tiên ở giải vô địch vào tháng 11 năm 2003 đối đầu với 1. FC Köln. Mặc dù năng lực của anh là điều không phải bàn cãi, nhưng Mertesacker tại thời điểm đó không được xem như một tài năng đặc biệt và anh thường xuyên nghĩ đến việc chuyển sang chơi một môn thể thao khác.

Mertesacker thực hiện nghĩa vụ dân sự của mình, khi anh đang là một cầu thủ học việc, tại trung tâm dành cho người khuyết tật ở Hanover. Anh đã có một khởi đầu không may mắn tại câu lạc bộ ở quê nhà, bị gãy mũi và đã ghi bàn phản lưới nhà ngay sau đó, nhưng anh đã khẳng định được mình là một trong những hậu vệ trẻ đầy hứa hẹn ở Bundesliga. Cầu thủ có thân hình mảnh khảnh Mertesacker đã được mệnh danh là 'Cây cột phòng ngự' (die Abwehrlatte) bởi các tờ báo lá cải của Đức và đã tạo dựng được danh tiếng thông qua kỷ lục về sự 'chơi đẹp' của mình.

Mertesacker thi đấu 31 trận đấu đầu tiên của anh ở Bundesliga mà không phải nhận bất kỳ một thẻ vàng nào, điều này đã khiến anh nhận được lời khen ngợi của một tạp chí thể thao, họ gọi anh là 'Quý ông chơi đẹp' (Mr. Clean) của Bundesliga. Anh chỉ phải nhận đúng hai thẻ vàng trong toàn bộ sự nghiệp của mình ở Hannover. Vào ngày 13 tháng 5 năm 2006, anh có lần cuối cùng chơi cho Hannover 96 và tạo dấu ấn bằng việc ghi bàn mở tỷ số trong trận hòa 2–2 trước Bayer Leverkusen.

Trong khoảng thời gian tại Hannover 96, anh là bạn thân của cầu thủ quá cố Robert Enke, và cùng với Michael Ballack, đã dâng lên một vòng nguyệt quế trong buổi lễ tưởng niệm cái chết của Enke. Sau đó anh đã lập một quỹ tạm thời thông qua tổ chức của mình (Per Mertesacker Stiftung) để quyên góp giúp cho người vợ góa của Enke.

Werder Bremen

Vào tháng 8 năm 2006 Mertesacker chuyển đến Werder Bremen với một thỏa thuận trị giá 5 triệu euro sau màn trình diễn ấn tượng ở World Cup 2006, giải đấu mà đội tuyển Đức đã kết thúc ở vị trí thứ ba. Mặc dù phải bỏ lỡ một tháng rưỡi đầu tiên do chấn thương mắc phải ở World Cup, anh đã nhanh chóng chiếm lĩnh được vị trí trung vệ sở trường khi trở lại đội hình xuất phát.

Tháng 11, anh ghi bàn thắng đầu tiên của mình ở Champions League trong chiến thắng 1–0 trước Chelsea để chặn đứng chuỗi trận bất bại của nhà đương kim vô địch Premier League ở Champions League mùa giải đó. Trong lần đầu tiên trở lại AWD-Arena ở trận đấu mở màn giai đoạn lượt về của mùa giải, anh đã không ăn mừng sau khi ghi bàn vào lưới câu lạc bộ thời niên thiếu của anh.
Mùa giải 2007–08 là một mớ hỗn độn đối với Mertesacker. Anh đá chính hầu như tất cả các trận đấu của Bremen ở giải vô địch cũng như đấu trường châu Âu và phải nhận thẻ đỏ đầu tiên trong sự nghiệp bóng đá đỉnh cao của anh trong thất bại 6–3 trước VfB Stuttgart. Bremen kết thúc ở vị trí á quân tại giải vô địch, kém 10 điểm so với nhà vô địch Bayern München, và có được một suất tham dự Champions League ở mùa giải tiếp theo. Vào cuối mùa giải, anh đã gia hạn hợp đồng với câu lạc bộ thêm hai năm nữa.

Sau khi trở về từ Euro 2008, Mertesacker một lần nữa phải bỏ lỡ giai đoạn đầu của mùa giải mới với một chấn thương đầu gối và vấn đề về sức khỏe. Vào tháng 9, anh đã trở lại đội hình xuất phát. Anh ghi bàn mở tỷ số trong trận bán kết Cúp quốc gia Đức trên sân của đối thủ cùng ở miền bắc nước Đức, Hamburg, để phá vỡ thế bế tắc sau hiệp một không bàn thắng nhưng đội chủ nhà sau đó đã cân bằng tỷ số, buộc trận đấu phải bước sang hiệp phụ và cuối cùng Bremen đã giành chiến thắng 4–2 trên chấm penalty.
Anh là một nhân tố góp mặt thường xuyên trong đội hình ở giai đoạn tiếp theo của mùa giải cho đến khi một ca chấn thương buộc anh phải rời sân ở trận bán kết lượt về UEFA Cup 2008-09 trước đối thủ cùng thi đấu ở Bundesliga, Hamburg. Sau đó thông tin được tiết lộ rằng anh đã bị rách dây chằng ở mắt cá chân phải và cần phải phẫu thuật. Anh đã phải ngồi ngoài ở phần còn lại của mùa giải, bao gồm trận chung kết UEFA Cup để thua trước Shakhtar Donetsk và chiến thắng ở chung kết Cúp quốc gia Đức. Tổng cộng anh ghi được bốn bàn thắng trong mùa giải đó, bao gồm bàn thắng cân bằng tỷ số cực kỳ quan trọng vào lưới VfL Wolfsburg.

Mertesacker bắt đầu mùa giải 2009–10 với chiến thắng 5–0 trước FC Union Berlin ở DFB-Pokal ở trận đấu đầu tiên của mùa giải. Vào tháng 10, anh ghi bàn thắng đầu tiên của anh trong mùa giải ở chiến thắng 2–0 trước Hoffenheim và bàn thắng cân bằng tỷ số ở phút cuối cùng trong trận đụng độ với đội bóng đang dẫn đầu trên bảng xếp hạng, Bayer Leverkusen, vào tháng 2. Anh đã chơi tổng cộng 33 trận ở Bundesliga, ghi được năm bàn thắng trong mùa giải đó.

Mùa giải 2010-11, Mertesacker có 30 lần ra sân ở Bundesliga, ghi được hai bàn thắng. Anh thực hiện trung bình 46,3 đường chuyền trong mỗi trận đấu, xếp thứ ba trong đội hình của Bremen, và đứng thứ hai về tỷ lệ các đường chuyền thành công, với 82%, điều này cho thấy rằng anh không phải chỉ giỏi về không chiến.

Trong hai mùa giải cuối cùng của anh tại Bremen, chàng hậu vệ khổng lồ này chỉ phải nhận đúng một thẻ vàng trong 63 trận ở giải vô địch. Hầu hết mọi người đều nghĩ rằng trung vệ to lớn Mertesacker sẽ phải phạm lỗi rất nhiều, nhưng trên thực tế, Mertesacker trung bình có ít hơn một pha phạm lỗi mỗi trận.

Arsenal

Mùa giải 2011-12

Vào ngày 31 tháng 8 năm 2011, Arsenal xác nhận rằng họ đã ký với Mertesacker một bản hợp đồng có thời hạn bốn năm; ngay sau trận thua 8–2 trước Manchester United tại Old Trafford. Anh được nhận chiếc áo số 4, số áo trước đó được mặc bởi cựu đội trưởng của câu lạc bộ, Cesc Fàbregas. Mertesacker có màn ra mắt ở giải vô địch trong chiến thắng 1–0 trên sân nhà trước Swansea City. Anh đã thi đấu trọn vẹn 90 phút. Mertesacker chơi trận đầu tiên của anh ở UEFA Champions League cho Arsenal trên sân của Borussia Dortmund và thi đấu trọn vẹn cả trận. Anh đã có được vị trí chính thức trong đội hình sau một chuỗi những màn trình diễn ấn tượng và chấn thương của Thomas Vermaelen. Mertesacker cho biết anh đã phải cải thiện một cách nhanh chóng để thích ứng với môi trường Premier League kể từ khi gia nhập Arsenal. Anh đã bị chỉ trích vì thiếu tốc độ và thừa nhận rằng việc bổ sung thể lực là một điều mới mẻ với mình. Mertesacker cũng tuyên bố rằng anh đã không thể lấy lại phong độ của mình do giải vô địch ở Anh thiếu kỳ nghỉ đông, thứ mà anh đã được trải nghiệm khi còn chơi ở Đức. Sau đó, anh đã đáp lại những chỉ trích bằng một tháng 12 tuyệt vời và cũng cho thấy rằng anh đã thích nghi được với môi trường bóng đá Anh bằng những màn trình diễn ấn tượng trước các đối thủ Wigan Athletic và Everton, giúp Arsenal kết thúc tháng 12 với chỉ ba bàn thua trong sáu trận. Vào ngày 11 tháng 2 năm 2012, Mertesacker đã bị dính chấn thương mắt cá chân trong trận đấu trên Sân vận động Ánh sáng của Sunderland, một sân bóng có mặt sân rất tệ. James McClean đã đưa Sunderland vượt lên dẫn trước 1–0 sau pha té ngã của Mertesacker, mặc dù vậy sau đó Arsenal đã có cuộc lội ngược dòng và giành chiến thắng với tỷ số 2–1. Mertesacker cần phải phẫu thuật mắt cá chân, và phải ngồi ngoài trong phần còn lại của mùa giải.

Mùa giải 2012-13

Do chấn thương của Laurent Koscielny, Mertesacker được đá cặp với Vermaelen tại trung tâm hàng phòng ngự của the Gunners trong giai đoạn đầu của mùa giải. Họ đã thiết lập được một sự gắn kết mạnh mẽ, với việc Arsenal chỉ bị thủng lưới một bàn duy nhất trong bốn trận đầu mùa, đặc biệt là màn trình diễn ấn tượng của Mertesacker trong chiến thắng 2–0 trước Liverpool tại Anfield. Một lần nữa anh đã thể hiện màn trình diễn xuất sắc trước Manchester City trong một trận đấu mà anh đã có đến bảy pha đánh chặn và giúp Arsenal giành được một điểm trên sân của nhà đương kim vô địch, đồng thời anh cũng được bình chọn là Cầu thủ xuất sắc nhất trận đấu. Tuyển thủ người Đức đã phải bỏ lỡ hai trận đấu tiếp theo của Arsenal đối đầu với Chelsea và nhà đương kiêm vô địch Hy Lạp, Olympiacos, ở Champions League do bị nhiễm virus. Mertesacker hồi phục chấn thương và thi đấu trọn vẹn 90 phút tại Upton Park trong chiến thắng 3-1 ở trận derby trước West Ham vào ngày 6 tháng 10. Ngày 17 tháng 11, anh ghi bàn thắng đầu tiên của anh cho Arsenal trong chiến thắng 5–2 ở trận derby Bắc London đối đầu với Tottenham. Vào ngày 26 tháng 1, Mertesacker lần đầu tiên được mang băng đội trưởng ở trận đấu tại vòng bốn FA Cup, trên sân của Brighton & Hove Albion, Arseanl giành chiến thắng với tỷ số 3–2. Anh ghi bàn thắng thứ hai của anh cho Arsenal một lần nữa trước đối thủ Tottenham, lần này thì Arsenal đã thất bại với tỷ số 2-1. Ngày 6 tháng 4, Mertesacker phải nhận chiếc thẻ đỏ đầu tiên trong màu áo Arsenal sau khi anh phạm lỗi với Shane Long trong vòng cấm địa nhằm ngăn cản cầu thủ này ghi bàn. Tuy nhiên, Arsenal vẫn giành chiến thắng với tỷ số 2–1.

Mùa giải 2013-14

Mertesacker được làm đội trưởng sau khi Mikel Arteta & Thomas Vermaelen chấn thương. Anh ghi bàn vào lưới Stoke City F.C. vào ngày 22/9/2013 sau tình huống Mesut Özil thực hiện quả phạt. Sau đó anh ghi bàn giúp Arsenal thắng Borussia Dortmund 1-0 tại vòng bàng UEFA Champions League 2013–14. Phong độ xuất sắc của anh giúp cho CLB thi đấu tốt khi giúp CLB đứng đầu BXH đến cuối tháng 11. Nhờ đó, anh được bầu vào đội hình tiêu biểu của năm cùng với đồng đội Aaron Ramsey. Ngày 13/1/2014, anh có trận thứ 100 cho CLB trong chiến thắng 2-1 trước Aston Villa F.C. trên sân khách; anh gia hạn hợp đồng với the Gunners vào 4/3/2014

Ở bán kết cup FA, anh ghi bàn gỡ hòa 1-1 trước Wigan Athletic F.C. ở 82', về sau Arsenal thắng 4-2 trên chấm penalty, anh cũng đã mắc lỗi khiến cho Wigan mở tỷ số 1-0 trước đó; anh cũng góp mặt trong trận chung kết cup FA với Hull City A.F.C. vào ngày 17/5/2014, trận đó Arsenal thắng 3-2 sau 120' thi đấu với các bàn thắng của Santi Cazorla (19'), Koscielny (71'),Ramsey (109') và giành chức vô địch FA cup lần thứ 11.

Sự nghiệp đội tuyển quốc gia

Vào tháng 9 năm 2004, Jürgen Klinsmann, huấn luyện viên của đội tuyển Đức, đã triệu tập Mertesacker cho trận đấu vào ngày 9 tháng 10 năm 2004 gặp Iran. Anh có màn ra mắt ở đội tuyển quốc gia chưa đầy hai tuần sau sinh nhật lần thứ 20 khi anh vào sân trong hiệp hai để thay thế cho Christian Wörns.

Là một cầu thủ trầm tĩnh nhưng hiệu quả, anh đã trở thành sự lựa chọn hàng đầu ở vị trí trung vệ của đội tuyển Đức, đá cặp với Robert Huth, Christoph Metzelder, và sau đó là Heiko Westermann. Tại Confederations Cup 2005 tổ chức trên sân nhà, anh đã thi đấu trọn vẹn 90 phút trong cả năm trận của đội tuyển Đức và ghi được một bàn thắng ở vòng bảng, tại giải đấu đó tuyển Đức đã giành được vị trí thứ ba.

Tại World Cup 2006 trên sân nhà, Mertesacker kết hợp cùng với Metzelder ở trung tâm hàng phòng ngự. Sau khi tuyển Đức giành chiến thắng ở trận tứ kết sau loạt sút penalty trước Argentina, Mertesacker đã bị tấn công bởi một cầu thủ dự bị bên phía Argentina, Leandro Cufré. Anh đã bị một chấn thương nhẹ ở bắp đùi và nhận một cú đá vào háng. Sau khi tuyển Đức để thua trước tuyển Ý ở bán kết, Mertesacker đã phẫu thuật một bên chân và tinh hoàn ở bên trái (không liên quan đến vụ tấn công trên, nhưng là một chấn thương mà anh mắc phải ở các trận đấu trước đó) và phải bỏ lỡ trận tranh hạng ba. Tuy nhiên, màn trình diễn ấn tượng của anh đã tạo điều kiện cho anh chuyển đến thi đấu cho gã khổng lồ của Bundesliga, Werder Bremen, sau giải đấu này.

Anh là sự lựa chọn hàng đầu trong suốt chiến dịch vòng loại Euro 2008 và đá chính trong tất cả các trận đấu của tuyển Đức ở vòng chung kết. Do những vấn đề chấn thương ở đầu mùa giải 2009-10, anh đã bỏ lỡ một vài trận ở chiến dịch vòng loại World Cup 2010 nhưng anh vẫn giữ được vị trí số một ở hàng phòng ngự sau khi bình phục chấn thương. Mertesacker ghi bàn thắng thứ hai của anh cho đội tuyển Đức vào ngày 17 tháng 10 năm 2012 trong trận đấu với Thụy Điển. Mertesacker thường xuyên mặc áo số 17 ở đội tuyển. Tính đến tháng 6 năm 2013, anh đã có 101 lần khoác áo đội tuyển Đức.

Sau khi đội tuyển Đức giành chức vô địch World Cup 2014, Per Mertesacker tuyên bố chia tay đội tuyển quốc gia sau 10 năm gắn bó, tổng cộng anh đã thi đấu 104 trận và ghi được 4 bàn thắng.

Phong cách chơi bóng

Với chiều cao , Mertesacker luôn chiếm lợi thế ở các pha không chiến và cả những tình huống trên mặt đất. Anh thường xuyên sử sụng sức mạnh để tì đè nhằm không cho cầu thủ đối phương tiếp xúc được quả bóng và khả năng tắc bóng để giành bóng trong chân đối phương. Anh hiếm khi vào bóng hụt hoặc thực hiện những pha chơi bẩn. Vấn đề của anh đó là sự chậm chạp và điều này đã được phơi bày trong trận giao hữu trước Ba Lan. Anh đã bù đắp cho sự thiếu tốc độ của anh bằng cách chọn vị trí và óc phán đoán xuất sắc. Mặc dù có thể hình cao to nhưng anh lại là một cầu thủ chơi đẹp và hiếm khi có những tình huống phạm lỗi. Do chiều cao và sức mạnh của mình, Mertesacker cũng là một mối đe dọa đối với khung thành đối phương trong các tình huống cố định.

Mertesacker cũng nổi tiếng là một người có sức chịu đựng cao khi anh thường chơi trọn vẹn 90 phút trong các trận đấu. Anh đã không bỏ lỡ một giây phút nào trong 7 trận đấu của đội tuyển Đức ở World Cup 2010 tại Nam Phi.

Mặc dù thường xuyên bị chỉ trích vì sự trầm lặng của mình, nhưng anh là một cầu thủ tổ chức phòng ngự rất tốt. Mertesacker cũng là một cầu thủ phân phối bóng khéo léo. Anh có trung bình 46,3 đường chuyền mỗi trận ở mùa giải 2010–2011, xếp thứ ba trong đội hình Bremen, và xếp thứ hai về tỷ lệ chuyền bóng thành công, với 82%. Mertesacker thường được kết hợp với một hậu vệ linh động và nhanh nhẹn hơn anh, những người có thể bọc lót tốt trong những tình huống phòng ngự giống như Mats Hummels, Arne Friedrich và gần đây là Laurent Koscielny, mặc dù anh đã tạo lập được một cặp đôi phòng ngự tốt nhất Bundesliga với cầu thủ có dáng vóc tương đồng với anh, Naldo, trong thời gian ở Werder Bremen.

Cuộc sống cá nhân

Người bạn đời của Mertesacker là một tuyển thủ bóng ném của đội tuyển Đức, Ulrike Stange, và họ đã có với nhau một cậu con trai, Paul (sinh vào tháng 4 năm 2011).

Vào tháng 11 năm 2006, Mertesacker đã thành lập "Per Mertesacker Foundation", ban đầu nhằm hỗ trợ cho gia đình người đồng đội cũ của anh ở Hannover và đội tuyển Đức, Robert Enke, và sau đó là giúp đỡ cho những người mắc bệnh trầm cảm. Kể từ năm 2007 quỹ này đã tổ chức những trận bóng đá từ thiện hàng năm với thành phần là những đồng đội của Mertesacker ở đội tuyển quốc gia và câu lạc bộ, bao gồm Philipp Lahm, Lukas Podolski và Tomáš Rosický cũng như diễn viên hài Oliver Pocher, một thành viên của ban nhạc rock Fury in the Slaughterhouse - Rainer Schumann, và huyền thoại khúc côn cầu trên băng người Đức Uwe Krupp.

Thống kê sự nghiệp

Câu lạc bộ

Bàn thắng ở đội tuyển quốc gia

Danh hiệu

Câu lạc bộ
Werder Bremen
Bundesliga (á quân): 2007–08
DFB-Pokal: 2008–09; (á quân): 2009–10
DFB-Ligapokal: 2006
UEFA Cup (á quân): 2008–09
Arsenal
FA CUP: 2014

Đội tuyển quốc gia
Đức
 FIFA World Cup (hạng ba): 2006, 2010,2014 (vô địch)
 Euro (á quân): 2008
 FIFA Confederations Cup (hạng ba): 2005

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Thông tin về Per Mertesacker trên trang werder-online.de
 Thông tin về Per Mertesacker trên trang Transfermarkt.co.uk
 Thông tin về Per Mertesacker trên ESPN Soccernet

Sinh năm 1984
Cầu thủ bóng đá nam Đức
Cầu thủ bóng đá Werder Bremen
Cầu thủ bóng đá Arsenal F.C.
Nhân vật còn sống
Người Hannover
Cầu thủ bóng đá Bundesliga
Cầu thủ bóng đá Premier League
Cầu thủ bóng đá Hannover 96
Cầu thủ bóng đá Hannover 96 II
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 2014
Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Đức
FIFA Century Club
Cầu thủ đội tuyển bóng đá trẻ quốc gia Đức
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 2006
Cầu thủ bóng đá nước ngoài ở Anh
Cầu thủ bóng đá nam Đức ở nước ngoài
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 2010
Cầu thủ đội tuyển bóng đá U-21 quốc gia Đức


title: Nomada roberjeotiana

text:
Nomada roberjeotiana là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Panzer mô tả khoa học năm 1799.

Chú thích

Tham khảo

Nomada
Động vật được mô tả năm 1799


title: Haplochromis petronius

text:
Haplochromis petronius là một loài cá thuộc họ Cichlidae. Nó là loài đặc hữu của Uganda. Môi trường sống tự nhiên của chúng là hồ nước ngọt.

Nguồn
 Twongo, T.K. 2005. Haplochromis petronius. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 4 tháng 8 năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

Động vật Uganda
Haplochromis
Động vật được mô tả năm 1973


title: Bulbophyllum inunctum

text:
Bulbophyllum inunctum là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

inunctum]]

I


title: Weißandt-Gölzau

text:
Weißandt-Gölzau là một đô thị thuộc huyện Anhalt-Bitterfeld, bang Saxony-Anhalt, Đức.

Tham khảo


title: Agarn

text:
Agarn là một đô thị trong huyện Leuk, bang Valais, Thụy Sĩ. Đô thị này có diện tích 7,6 km2, dân số thời điểm năm 2002 là 752 người.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Đô thị của bang Valais


title: Thorigné-en-Charnie

text:
Thorigné-en-Charnie là một xã thuộc tỉnh Mayenne trong vùng Pays de la Loire tây bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 102 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Thorigneencharnie


title: Kauhajoki

text:
Kauhajoki là một thành phố và đô thị của Phần Lan. Dân thành phố này chỉ sử dụng tiếng Phần Lan

Vị trí ở tỉnh Tây Phần Lan trong vùng Nam Ostrobothnia. Dân số là 14.411 người (thời điểm 31 tháng 8 năm 2008) và diện tích  trong đó có  là diện tích mặt nước. Mật độ dân số là 11,09 người trên mỗi km².

Tham khảo

Liên kết ngoài

City of Kauhajoki – Trang mạng chính thức

Đô thị của vùng Nam Ostrobothnia
Thành phố của Phần Lan


title: Stigmella cypracma

text:
Stigmella cypracma là một loài bướm đêm thuộc họ Nepticulidae. Nó được tìm thấy ở New Zealand.

Chiều dài cánh trước khoảng 4 mm. Con trưởng thành bay tháng 2 và từ tháng 9 đến tháng 11. Có hai lứa trưởng thành một năm.

Ấu trùng ăn Brachyglottis repanda. Chúng ăn lá nơi chúng làm tổ.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Fauna of New Zealand - Number 16: Nepticulidae (Insecta: Lepidoptera)

C


title: Quận Tuscaloosa, Alabama

text:
Quận Tuscaloosa là một quận thuộc tiểu bang Alabama, Hoa Kỳ.
Nó được đặt tên theo từ trưởng Choctaw Tuskaloosa. Trong năm 2009, dân số ước tính đạt 184.035 người. Năm 2000, dân số là 164.875 người.

Quận này là lớn thứ hai trong tiểu bang về diện tích (chỉ sau quận Baldwin) và lớn thứ sáu về dân số (sau các quận Jefferson, Điện thoại di động, Madison, Montgomery, và Shelby).

Thủ phủ và thành phố lớn nhất là Tuscaloosa, là thủ phủ bang giai đoạn 1826-1845. Quận Tuscaloosa cũng là quận lớn nhất ở khu vực thống kê đô thị Tuscaloosa, Alabama.

Tham khảo

Quận của Alabama
Quận của Appalachia