title: Kaesong

text:
Kaesŏng hay Gaeseong ( ,  , , Hán-Việt: Khai Thành; phiên âm tiếng Việt: Kê-xâng) là một thành phố ở tỉnh Bắc Hwanghae, phía nam Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên, gần biên giới với Hàn Quốc. Trước đây Kaesong là một thành phố trực thuộc Trung ương của Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên, nó cũng là kinh đô của Triều Tiên dưới thời vương quốc Thái Phong và sau này là Cao Ly. Thành phố nằm gần khu công nghiệp Kaesong gần biên giới liên Triều và có phế tích cung điện Manwoldae. Thành phố có tên chính thức là Songdo khi còn là kinh đô của Cao Ly. Kaesong đã thịnh vượng với vai trò là trung tâm sản xuất nhân sâm. Ngày nay, thành phố này là trung tâm công nghiệp nhẹ của Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên.

Kaesong là một điểm đến du lịch cho du khách nước ngoài đến Triều Tiên và là một trong hai địa điểm ở Triều Tiên mà người Hàn Quốc có thể đến được. Nhiều di tích thời Cao Ly nằm ở Kaesong, gồm Nam Môn Kaesong, Songgyungwan, cung Manwoldae, cầu Sonjuk.

Trong thời kỳ chiếm đóng của Nhật Bản từ năm 1910 đến năm 1945, thành phố được biết đến với tên tiếng Nhật là "Kaijō". Giữa những năm 1945 và 1950, Kaesong là một phần và nằm dưới sự quản lý của Hàn Quốc. Sau hiệp định đình chiến Triều Tiên năm 1953, thành phố nằm dưới sự kiểm soát của CHDCND Triều Tiên. Đây là thành phố duy nhất đã đổi chủ do thỏa thuận đình chiến. Do sự gần kề của thành phố với biên giới với Hàn Quốc, Kaesong đã tổ chức các cuộc trao đổi kinh tế xuyên biên giới giữa hai nước cũng như xây dựng khu công nghiệp chung Kaesong.

Vào năm 2009, thành phố có dân số vào khoảng 192,578.

Lịch sử

Các dấu hiệu khảo cổ sớm nhất cho thấy khu vực Kaesong có cư dân cư trú từ thời đồ đá mới. Các hiện vật như gốm Trất Văn, đồ đá và rìu đá đã được khai quật từ Osongsan và Kaesong Nasong, pháo đài hai bức tường của Kaesong. Vì Kaesong đã bị chiếm đóng bởi các quốc gia khác nhau trong suốt nhiều thế kỷ, tên của nó liên tục thay đổi. Đây từng là lãnh thổ của liên minh Mã Hàn, và được gọi là Busogap trong thời kỳ Cao Câu Ly. Trước khi Bách Tế bị đẩy về phía tây nam của Jungnyeong, Mungyeong Saejae và Vịnh Asan vào năm 475, khu vực này đã là một phần của Bách Tế trong khoảng 100 năm.

Tuy nhiên, Kaesong trở thành lãnh thổ của Tân La năm 555, năm thứ 16 của triều đại Chân Hưng Vương, tên của thành phố đã được đổi thành Song'ak-gun trong thời kỳ đó. Theo Tam quốc sử ký, khi một lâu đài được xây dựng tại địa điểm vào năm 694, năm thứ ba của triều đại Hiếu Chiêu Vương, Kaesong được gọi là "Song'ak (송악; 松嶽)". Do đó, người ta cho rằng tên Song'ak đã được sử dụng ít nhất trước thời điểm đó.

Cao Ly
Tân La bắt đầu suy tàn vào cuối thế kỷ thứ 9, và một thời kỳ các lãnh chúa đối địch xảy ra sau đó. Năm 898, Kaesong rơi vào tay Cung Duệ, người sáng lập ra nhà nước ngắn ngủi của ông, Thái Phong, và sau đó trở thành một phần của Cao Ly vào năm 919 bởi người sáng lập của nó, vua Cao Ly Thái Tổ). Thái Tổ đã thành lập thủ đô ở phía nam Song'ak và hợp nhất Kaesong vào Song'ak dưới tên "Gaeju". Năm 919, Kaesong trở thành kinh đô. Năm 960, năm thứ 11 của triều đại Cao Ly Quang Tông, thành phố được đổi tên thành Gaegyeong, và năm 995, năm thứ 14 của triều đại Cao Ly Tuyên Tông, nó được nâng cấp lên thành "Gaesong-bu". Gaeseong-bu là một thuật ngữ kết hợp của Song'ak-gun, và Gaesong-gun, khác với khu vực của Gaesong-ri, Seo-myeon, Kaepung-gun trước năm 1945. Năm 1010, năm đầu tiên của triều đại Cao Ly Hiển Tông, cung điện và nhà cửa gần như bị thiêu rụi trong cuộc chiến tranh với nhà Liêu lần thứ hai, vì vậy vào năm 1018, Gaesong-bu đã bị xuống hệ thống "bu", và quản lý ba vùng Jeongju, Deoksu, và Gangeum.

Vào cuối thế kỷ 12, có cả sự bất ổn ở cả chính phủ và nông thôn. Một người nô lệ có tên là Manjǒk (hay Manjeok) (만적; 萬積) đã lãnh đạo một nhóm nô lệ tụ tập bên ngoài Kaesong vào năm 1198. Âm mưu nổi dậy bị Thôi Trung Hiến đàn áp. Khi Lý Thành Quế lật đổ Cao Ly vào năm 1392, thành lập nhà Triều Tiên và trở thành vua Triều Tiên Thái Tổ, ông đã chuyển thủ đô của Triều Tiên từ Kaesong đến Hanyang (ngày nay là Seoul) năm 1394.

Thế kỷ 20 và hiện tại

Kaesong vẫn là một phần của tỉnh Gyeonggi cho đến Chiến tranh Triều Tiên. Khi bán đảo Triều Tiên bị tạm thời bị chia cắt tại vĩ tuyến 38 sau chiến tranh thế giới thứ hai, Kaesong ở phía nam của vĩ tuyến (bên phía Hàn Quốc).

Tuy nhiên trận chiến Kaesong-Munsan với chiến thắng của Quân đội Nhân dân Triều Tiên (KPA) trong những ngày đầu của chiến tranh Liên Triều. Thành phố đã bị lực lượng Bộ tư lệnh Liên Hợp Quốc tái chiếm vào ngày 9 tháng 10 năm 1950 trong quá trình truy kích KPA sau cuộc đổ bộ Inchon thành công. Tuy nhiên, lực lượng Bộ tư lệnh Liên Hợp Quốc đã làm mất quyền kiểm soát thành phố vào ngày 16 tháng 12 năm 1950 khi rút về sông Imjin do Chí nguyện quân Trung Quốc can thiệp vào cuộc chiến. Kaesong vẫn nằm dưới sự kiểm soát của phe Trung Quốc-Bắc Triều Tiên cho đến khi chiến tranh kết thúc.

Các cuộc đàm phán ngừng bắn bắt đầu tại Kaesong vào ngày 10 tháng 7 năm 1951, nhưng đã được chuyển đến Bàn Môn Điếm ngày 25 tháng 10 năm 1951. Hiệp định đình chiến được ký ngày 27 tháng 7 năm 1953 thừa nhận Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên kiểm soát Kaesong, biến nó trở thành thành phố duy nhất bị chuyển quyền kiểm soát từ Hàn Quốc sang CHDCND Triều Tiên theo kết quả của cuộc chiến. Kaesong sau chiến tranh và một phần của tỉnh Kyonggi đã bị chiếm đóng được tổ chức thành " vùng Kaesong" (Kaesŏng Chigu; 개성 지구; 開城 地區). Năm 1955, Kaesong trở thành một "Thành phố trực thuộc trung ương" (Kaesŏng Chikhalsi; 개성 직할시; 開城 直轄市). Năm 2002, khu công nghiệp chung Kaesŏng được hình thành từ một phần của Kaesong. Năm 2003, phần còn lại của Kaesong (không bao gồm Khu công nghiệp) đã trở thành một phần của tỉnh Hwanghae Bắc. Thành phố nằm gần Khu phi quân sự Triều Tiên.

Vào tháng 10 năm 2019, Kaesong trở thành "Thành phố đặc biệt" của Bắc Triều Tiên.

Địa lý

Nằm ở trung tâm của bán đảo Triều Tiên, Kaesong là thành phố cực nam của Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên. Thành phố giáp với các huyện Kaepung, Changpung, Panmun, và Kumchon. Đảo Kanghwa của đô thị Incheon nằm ngay phía nam, vượt ra ngoài một kênh hẹp. Kaesong có diện tích 179,26 km² (69,21 mi²), vùng đô thị được bao quanh bởi núi Songak (Songak-san; 송악산; 松嶽山) (489 m) và núi Pongmyong. Trung tâm thành phố bao quanh núi Janam (103 m), trên đó là bức tượng Kim Nhật Thành mang tính biểu tượng của thành phố.

Ở phía bắc của Kaesong, điểm cuối của dãy Ahobiryŏng tạo ra ranh giới cực bắc của thành phố Kaesong. Dãy núi này bao gồm các ngọn núi Chŏnma (757 m), Sŏnggŏ, Myoji (764 m), Suryong (716 m), Chesŏk (749 m), Hwajang (558 m), và Ogwan. Tuy nhiên, ngoại trừ khu vực miền đông bắc là núi cao, hầu hết các khu vực của Kaesong bao gồm những ngọn đồi thấp với chiều cao dưới 100 mét.

Sông Imjin chảy dọc theo đường ranh giới phía đông bắc của thành phố và sông Ryesong (禮成江) (Ryeseong-gang; 례성강) (Hàn Quốc gọi là Yeseong-gang; 예성강) chạy dọc theo biên giới phía tây đến cửa sông Hán. Ngoài hai con sông, những con sông nhỏ và lớn như Samich'ŏn, Wŏlamch'ŏn, Chukbaech'ŏn, Kŭmsŏngch'ŏn và sông Sach'ŏn cũng chảy vào sông Hán. Lưu vực sông nằm ở phía tây nam Kaesong có các đồng bằng phù sa rộng rãi như P'ungdŏkbŏl, Singwangbŏl, và Samsŏngbŏl.

Địa chất bao gồm các tầng đá liên đại Nguyên sinh, Đại Tân sinh và Đại Cổ sinh và đá hoa cương xâm nhập Đại Trung sinh. Các tài nguyên dưới lòng đất bao gồm vàng, kẽm, đồng, fluorit, đá vôi, đá hoa cương và kaolinit. Đất bao gồm đất rừng thường có màu nâu trong khi các khu vực thoát nước của sông Yesŏng, Imjin và sông Hán bao gồm chủ yếu là đất phù sa và đất mặn. Khí hậu nói chung là ấm áp và ôn hòa, với nhiệt độ trung bình hàng năm khoảng 10 ℃. Tháng lạnh nhất là tháng 1, với nhiệt độ trung bình là −5,9 ℃, trong khi tháng nóng nhất là tháng 8, với nhiệt độ trung bình là 24,7 ℃. Lượng mưa trung bình hàng năm dao động từ 1.300 đến 1.400 mm. Thời gian không có sương giá là 180 ngày, dài nhất ở Bắc Triều Tiên. Khoảng 55% Kaesong là rừng (80% cây là thông Triều Tiên) cùng với 40 loài động vật có vú và 250 loài chim sống trong khu vực

Khí hậu
Kaesong có khí hậu lục địa ẩm ướt (phân loại khí hậu Köppen: Dwa), với mùa đông lạnh, khô và mùa hè nóng, ẩm với lượng mưa dồi dào.

Hành chính
Trước năm 2002, thành phố trực thuộc trung ương Kaesŏng được chia thành một thành phố Kaesŏng và 3 huyện.
 Kaesŏng-si (개성시/)
 Changp'ung-gun (장풍군/)
 Kaep'ung-gun (개풍군/)
 P'anmun-gun (판문군/)

Năm 2003, P'anmun-gun và một phần của Kaesŏng-si được tách từ Thành phố trực thuộc trung ương Kaesŏng và nhập vào khu công nghiệp Kaesŏng. Phần còn lại của Kaesŏng nhập vào Hwanghae Bắc.

Kaesong hiện có 24 đơn vị hành chính phường ("dong"), và 3 xã ("ri").

Văn hóa

Địa danh
Kaesong là nơi có các di sản thế giới bao gồm các di tích lịch sử. Đại học Koryo Songgyungwan (Công nghiệp nhẹ), Đại học Cộng sản và Cao đẳng Nghệ thuật được đặt tại Kaesong. Bảo tàng Cao Ly đặt trong Học viện Nho giáo cũ là nơi lưu giữ nhiều tác phẩm nghệ thuật Cao Ly vô giá và nhiều di tích văn hóa, mặc dù chúng chỉ là bản sao khi các bản chính được lưu giữ tại Bảo tàng Lịch sử Trung ương Triều Tiên ở Bình Nhưỡng.

Kaesong là thủ đô cũ của Cao Ly, chính vì vậy mà hầu hết lăng mộ các vị vua Cao Ly đều nằm trong khu vực này, mặc dù hầu hết chúng không mở cửa đón du khách. Lăng mộ của Cao Ly Thái Tổ được tu bổ lại nhiều nằm ở phía tây của thành phố ở Kaepung-gun. Ngôi mộ đáng chú ý khác bao gồm lăng mộ của Cao Ly Huệ Tông, Cao Ly Cảnh Tông, Cao Ly Thành Tông, Cao Ly Hiển Tông, Cao Ly Văn Tông và Cung Mẫn Vương. Kaesong cũng là nơi lưu giữ hai ngôi mộ hoàng gia duy nhất của nhà Triều Tiên ở Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên là Lăng mộ hoàng gia Triều Tiên Định Tông (nơi an táng vị vua thứ hai của vương triều) và Lăng mộ hoàng gia Tề lăng, nơi lưu giữ thi hài của Thần Ý Vương hậu, vương hậu của Triều Tiên Thái Tổ. Mặc dù thuộc về các thành viên hoàng tộc nhà Triều Tiên nhưng hai lăng mộ cuối cùng lại bị loại ra khỏi danh sách Di sản thế giới "Quần thể lăng mộ Vương tộc của nhà Triều Tiên" do vị trí của nó nằm tại Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên.

Ẩm thực

Vì Kaesong là kinh đô của Cao Ly trong 487 năm trị vì, văn hóa ẩm thực của thành phố rất phát triển. Phong cách sang trọng của ẩm thực Kaesong thường được so sánh với ẩm thực Seoul và ẩm thực Jeolla. Ẩm thực Kaesong được coi là một phần của ẩm thực Gyeonggi, vì Kaesong thuộc tỉnh Gyeonggi cho đến năm 1950. Tuy nhiên, nó đã thuộc quyền kiểm soát của chính quyền Bắc Triều Tiên sau Chiến tranh Triều Tiên trong khi tỉnh Gyeonggi ở Hàn Quốc. Bossam kimchi (kim chi bọc), pyeonsu (mandu mùa hè hình vuông), Sinseollo (thịt hầm hoàng gia), seolleongtang (súp tripe thịt bò), chueotang (súp cá), joraengi tteokguk (súp bánh gạo), umegi (tteok được phủ bởi siro) và gyeongdan (tteok hình quả bóng) là những món ăn Kaesong tiêu biểu. Umegi, còn được gọi là Kaesong juak, là một món ăn ngày lễ của Kaesong, và được biết đến với phong cách tinh tế với hương vị ngọt ngào và hấp dẫn. Món ăn được làm bằng cách nhào trộn hỗn hợp bột gạo và bột gạo nếp với nước ấm, bằng cách vo bột thành hình dạng quả bóng với một hạt thông hoặc táo tàu, bằng cách chiên và phủ chúng bằng siro.

Kinh tế

Với địa hình, khí hậu và đất đai, Kaesong có điều kiện tự nhiên thuận lợi cho sản xuất nông nghiệp. Hệ thống cấp nước được thiết lập với 18 hồ chứa, bao gồm Hồ chứa nước Songdo, được xây dựng cho những tiến bộ nông nghiệp và khoảng 150 trạm bơm cũng như hàng trăm hồ đập. Đất canh tác chiếm 27% diện tích của Kaesong. Lúa gạo, ngô, đậu nành, lúa mì và lúa mạch là những cây trồng chính. Trong số đó, sản xuất gạo chiếm 60% tổng sản lượng lương thực và Kaepung và Panmun là hai vùng chính, sản xuất hơn 70% sản lượng gạo. Ngoài ra, trồng rau và trái cây bao gồm đào, táo và hồng, chăn nuôi và nuôi trồng dâu tằm tơ đang hoạt động. Đào là một đặc sản địa phương của Kaesong, đặc biệt là đào trắng, chiếm hơn 25% tổng sản lượng trái cây. Các quận Kaepung-gun và Panmun-gun cũng được biết đến với việc trồng loại nhân sâm chất lượng của Triều Tiên có tên là Goryeo Insam.

Kaesŏng là trung tâm công nghiệp nhẹ của CHDCND Triều Tiên. Khu đô thị được trang bị một nhà máy chế tác trang sức, nhà máy chế biến nhân sâm và một nhà máy thêu. Kể từ thời Cao Ly, Kaesong là một trung tâm thủ công và thương mại trong khi ngành dệt may là ngành kinh doanh chính cùng với việc sản xuất hàng tạp hóa, nhu yếu phẩm và các sản phẩm nhân sâm sau khi phân chia thành hai quốc gia. Ngành công nghiệp chế biến thực phẩm đứng cạnh ngành kinh doanh dệt may, chủ yếu sản xuất jang (gia vị làm từ đậu nành), dầu, thực phẩm đóng hộp, đồ uống có cồn, nước ngọt có ga và các mặt hàng khác. Ngoài ra, nhựa, gỗ, thủ công mỹ nghệ, đồ gốm, giày dép, đồ dùng học tập, nhạc cụ và thủy tinh cũng được sản xuất. Kaesong có nhà máy sản xuất máy nông nghiệp và sửa chữa máy kéo.

Kể từ năm 2002, thành phố này có trụ sở của Ngân hàng Trung ương Bắc Triều Tiên, với các chi nhánh cũng ở các quận Kapung và Panmun.

Triều Tiên và Hàn Quốc cùng điều hành một tổ hợp công nghiệp tại Khu công nghiệp Kaesong. Khu công nghiệp, được xây dựng vào khoảng năm 2005, sử dụng hơn 53.400 người lao động Bắc Triều Tiên tại hơn 120 nhà máy dệt của Hàn Quốc và các nhà máy thâm dụng lao động khác. Đầu năm 2013, khoảng 887 người Hàn Quốc đã làm việc trong khu phức hợp, nơi đã sản xuất khoảng 470 triệu đô la hàng hóa vào năm 2012, và tổ hợp này đã thuê một phần sáu nhân viên làm việc của Kaesong.

Giữa lúc căng thẳng năm 2013, khu công nghiệp tạm thời bị đóng cửa. Nó đã bị đóng cửa một lần nữa vào năm 2016.

Du lịch

Kaesong là một điểm đến chính cho du khách nước ngoài đến Bắc Triều Tiên. Nhiều địa điểm lịch sử thời Cao Ly được đặt tại Kaesong, bao gồm cổng Kaesong Namdaemun, Songgyungwan, bây giờ là Bảo tàng Cao Ly, và cầu Sonjuk và rạp Pyochung. Các điểm ít nổi tiếng hơn bao gồm rạp Kwandok, phế tích Cung điện Manwoldae từ thời Cao Ly, đền Anhwa, sảnh Sungyang, sảnh Mokchong, và đài quan sát Kaesong Chomsongdae (개성 첨성대; 開城 瞻星臺). Nằm ở phía tây của thành phố là lăng mộ các vua Cao Ly Cung Mẫn vương và Cao Ly Thái Tổ; cách Kaesong 24 km về phía bắc là pháo đài Taehungsan, một pháo đài vệ tinh Koguryo được xây dựng để bảo vệ Bình Nhưỡng. Pháo đài này có Kwanum và đền Taehung. Thác Pakyon nổi tiếng nằm trong khu vực, cũng như một tượng phật lớn thời Cao Ly, được phát hiện gần đây được khắc vào đá trên núi Chonma. Hầu hết khách du lịch đến Kaesong đều lưu trú ở khách sạn dân gian Kaesong, nằm trong 19 ngôi nhà hanok truyền thống.

Giáo dục
Thành Quân Quán, cách cầu Seonjukgyo một km về phía bắc là một tổ chức giáo dục truyền thống tiêu biểu ở Kaesong. Nó được thành lập tại khu Gukja-dong với tên gọi Gukjagam (국자감; 國子監) năm 992 dưới thời vua Cao Ly Thành Tông, đã khuyến khích Nho giáo Triều Tiên. Tên của nó đã được đổi thành Gukhak (국학; 國學) dưới thời vua Cao Ly Trung Liệt Vương và được gọi là Seonggyungwan. Năm 1367, năm thứ 16 của triều đại Cung Mẫn Vương, cấu trúc đã được tân trang lại bởi Yi Saek và Trịnh Mộng Chu, học giả Nho giáo thời đó đã dạy ở đó với tư cách là giáo sư. Năm 1592, năm thứ 25 của triều đại Triều Tiên Tuyên Tổ, Kim Yuk đã xây dựng lại tổ chức đã bị người Nhật đốt cháy trong Chiến tranh Nhật Bản-Triều Tiên (1592-1598).

Ngôi trường hiện đại đầu tiên xuất hiện ở Kaesong là Hanyeong Seowon (한영서원; 韓英書院), hay trường Anglo-Triều được thành lập bởi Yun Chi-ho năm 1906, với sự giúp đỡ của những nhà truyền giáo người Mỹ Wasson, và Candler. Nó được ủy quyền là Trường trung học Songdo từ Toàn quyền Triều Tiên vào năm 1917, và mở rộng thành tổ chức trường học Songdo năm 1950 với sự công nhận thành lập Trường trung học Songdo và Cao đẳng Dược Songdo, và đào tạo được 40 sinh viên tốt nghiệp. Tuy nhiên, khi Chiến tranh Triều Tiên xảy ra, nền tảng của trường đã được chuyển đến Incheon, việc tái xây dựng trường trung học cơ sở và trung học Songdo vào năm 1953 vẫn còn tồn tại cho đến hiện tại.

Tính đến năm 2002, Kaesong có 80 trường tiểu học công lập nằm rải rác trong mỗi đơn vị ri (xã), 60 trường trung học cơ sở, 3 trường cao đẳng và 3 trường đại học như Đại học Chính trị Songdo, Đại học Sư phạm Kaesong, và Đại học Cộng sản Kaesong.

Giao thông

Kaesong kết nối với Bình Nhưỡng, thủ đô của CHDCND Triều Tiên, thông qua đường sắt và đường cao tốc. Ga đường sắt chính của thành phố là ga Kaesong, nằm trên tuyến tuyến Pyongbu.

Thành phố kết nghĩa
 Cusco (1990)

Những người sinh ra tại Kaesong
Uicheon (1055–1191), người sáng lập giáo phái Phật giáo Cheontae
Thôi Trung Hiến (1149–1219), một nhà cai trị quân sự của Triều Tiên dưới thời Cao Ly
 Choe U (mất năm 1249), tướng của Cao Ly, con trai của Choe Chung-Hon
Hoàng Hỉ (1363–1452), tể tướng nhà Triều Tiên
Hoàng Chân Y (1515–1550), nhà thơ và cung nữ nổi tiếng
Lee Jong soo (Chong Lee) (1938–2017), Cha đẻ môn Taekwondo ở Canada
K. W. Lee (1928–), Nhà báo in người Mỹ gốc Triều Tiên
Won Pyong Oh (1926–), Nhà động vật học Hàn Quốc
Chin Byung Ho (1909–1972), Trưởng khoa Y của Đại học Quốc gia Seoul

Chú thích

Thư mục
 .

Đọc thêm
Dormels, Rainer. North Korea's Cities: Industrial facilities, internal structures and typification. Jimoondang, 2014.

Liên kết ngoài

 Gaeseong Industrial District Foundation Foreign Investment Support Center
 German website about the City of Kaesong
 "North Korea opens hidden city to tourists." BBC News. Friday ngày 7 tháng 12 năm 2007.
 City profile of Kaesong
 Historical Remains in Kaesong picture album  at Naenara
 Another picture album  at Naenara

Thành phố của Bắc Triều Tiên
Hwanghae Bắc
Di sản thế giới tại Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Triều Tiên


title: Nemesis (sao giả thuyết)

text:
Nemesis là một sao lùn đỏ hay sao lùn nâu giả thuyết, quay quanh Mặt Trời ở khoảng cách khoảng 50.000 tới 100.000 AU, nơi nào đó bên ngoài đám mây Oort. Sự tồn tại của ngôi sao này đã được đưa ra trong một nỗ lực nhằm giải thích một suy luận về tính chu kỳ trong tỷ lệ những cuộc tuyệt chủng sinh học trong niên đại địa chất.

Tính chu kỳ của những cuộc tuyệt chủng hàng loạt
Năm 1984, nhà cổ sinh vật học David Raup và Jack Sepkoski đã xuất bản một bài báo tuyên bố rằng họ đã xác định được một chu kỳ thống kê các vụ tuyệt chủng trong 250 triệu năm qua nhờ sử dụng các hình thức phân tích chuỗi thời gian. Họ chú trọng tới tần suất tuyệt chủng của các họ hóa thạch của các loài có xương sống, không xương sống, sinh vật đơn bào biển để xác định 12 sự kiện tuyệt chủng trong giai đoạn thời gian trên. Khoảng cách thời gian trung bình giữa hai sự kiện tuyệt chủng là 26 triệu năm. Ở thời điểm đó, hai trong số sự kiện tuyệt chủng được xác định (Phấn Trắng–Cổ Cận và Eocen–Oligocen) có thể được thể hiện trùng khớp với những sự kiện va chạm lớn. Dù Raup và Sepkoski không thể xác định nguyên nhân của tính chu kỳ này, họ cho rằng nó có thể có nguyên nhân từ bên ngoài Trái Đất. Thách thức phát hiện một cơ cấu như vậy ngay lập tức được nhiều nhóm các nhà thiên văn học quan tâm.

Sự phát triển của các giả thuyết về Nemesis

Hai nhóm các nhà thiên văn học, Whitmire và Jackson, và Davis, Hut và Muller, độc lập xuất bản một giả thuyết tương tự để giải thích tính chu kỳ trong các vụ tuyệt chủng do Raup và Sepkoski đưa ra trên cùng số xuất bản của tạp chí Nature. Giả thuyết này cho rằng Mặt Trời có thể có một sao đồng hành chưa được biết tới với quỹ đạo hình elip rất dẹt định kỳ làm nhiễu loạn các sao chổi trong đám mây Oort, gây ra sự gia tăng lớn số lượng sao chổi bay vào phía trong hệ Mặt Trời và hậu quả là sự gia tăng của những sự kiện va chạm trên Trái Đất. Giả thuyết này được gọi là giả thuyết Nemesis ("ngôi sao chết", lấy theo tên của nữ thần trừng phạt và thù hận trong thần thoại Hy Lạp).

Nếu nó thực sự tồn tại, trạng thái chính xác của Nemesis vẫn chưa chắc chắn. Richard A. Muller cho rằng có lẽ nó là một sao lùn đỏ với độ sáng trong khoảng 7 và 12, trong khi Daniel P. Whitmire và Albert A. Jackson lại cho rằng đó là một ngôi sao lùn nâu. Nếu là một sao lùn đỏ, chắc chắn nó đã phải tồn tại trong các danh mục sao, nhưng trạng thái thực của nó chỉ có thể được khám phá bằng cách đo thị sai của nó; vì khi quay quanh Mặt Trời nó sẽ có chuyển động riêng rất thấp và sẽ thoát khỏi các cuộc tìm kiếm bằng chuyển động riêng đã giúp tìm ra những ngôi sao như sao Barnard có độ sáng cấp 9.

Sự kiện tuyệt chủng lớn cuối cùng đã xảy ra khoảng 5 triệu năm trước, vì thế Muller cho rằng có lẽ Nemesis đang ở cách chúng ta 1-1,5 năm ánh sáng ở thời điểm hiện tại, và thậm chí còn có khái niệm về vùng trời có thể nó đang hiện diện (được Yarris ủng hộ, 1987), gần Hydra, dựa trên một quỹ đạo giả thuyết xuất xứ từ các điểm viễn nhật nguyên thủy của một số sao chổi chu kỳ dài không điển hình miêu tả một cung quỹ đạo đáp ứng các đặc điểm trong giả thuyết của Muller.

Quỹ đạo của Sedna

Thiên thể bên ngoài Sao Hải Vương Sedna có quỹ đạo hình elip cực dài và bất thường quanh Mặt Trời, nằm trong khoảng từ 76 đến 937 AU. Sedna mất khoảng 11.400 năm để hoàn thành một vòng quỹ đạo. Người phát hiện ra nó, Michael Brown của Caltech, đã lưu ý trong một bài báo trên tạp chí Discover rằng vị trí của Sedna dường như không tuân theo lý luận: "Sedna không nên ở đó", Brown nói. "Không có cách nào để xác định vị trí của Sedna. Nó không bao giờ đến đủ gần để bị Mặt Trời tác động, nhưng nó cũng không bao giờ đi đủ xa Mặt Trời để bị các ngôi sao khác tác động." Do đó, Brown đưa ra giả thuyết rằng một vật thể khối lượng lớn không nhìn thấy được có thể là nguyên nhân gây ra quỹ đạo dị thường của Sedna. Dòng điều tra này cuối cùng đã dẫn đến giả thuyết về Hành tinh thứ chín.

Brown đã tuyên bố rằng nhiều khả năng một hoặc nhiều ngôi sao không đồng hành, đi qua gần Mặt Trời hàng tỷ năm trước, có thể đã kéo Sedna ra khỏi quỹ đạo hiện tại của nó.

Tìm kiếm Nemesis
Nếu Nemesis tồn tại, có lẽ nó sẽ được khám phá bởi các cuộc nghiên cứu thiên văn học đã được lên kế hoạch như Pan-STARRS hay LSST, hay những dự án tương tự trong tương lai. Nếu Nemesis là một sao lùn nâu, như được tiến sĩ Dan Whitmire và Albert A. Jackson IV đề xuất, thì phi vụ WISE (dự định tháng 11 năm 2009) sẽ dễ dàng tìm ra nó.

Các giả thuyết khác
Matese và Whitman đã cho rằng tính chu kỳ của các vụ tuyệt chủng có thể có nguyên nhân bởi sự dao động của hệ Mặt Trời ngang mặt phẳng thiên hà của dải Ngân Hà. Những dao động này có thể dẫn tới các nhiễu loạn trường hấp dẫn trong đám mây Oort với các hậu quả tương tự với giả thuyết do quỹ đạo của "Nemesis". Tuy nhiên, chu kỳ dao động theo quan sát không phù hợp tốt và có thể khác biệt so với chu kỳ yêu cầu 26 triệu năm tới 40%.

Trong văn học
Có một số điểm tương đồng giữa Nemesis và ngôi sao đỏ trong loạt truyện Pern của Anne McCaffrey. Cả hai đều gây nhiễu loạn đám mây Oort và đều mang sự phá hoại tới cho các hành tinh của chúng.

Larry Niven và Jerry Pournelle cũng miêu tả một cơ cấu tương tự trong tiểu thuyết Lucifer's Hammer. Niven đã bình luận trong bộ truyện ngắn của ông N-Space rằng nếu họ phải đặt tên cho ngôi sao đồng hành tối trong Lucifer's Hammer, cái tên "Nemesis" đã được sử dụng.

Tiểu thuyết Nemesis của Isaac Asimov giải quyết các tác động của một thuộc địa tương lai đang được xây dựng xung quanh một ngôi sao tên là Nemesis như một cách thoát khỏi một Trái Đất đang bị đàn áp. Tuy ngôi sao trong cuốn sách đang ở trên quỹ đạo sẽ đưa nó qua hệ Mặt Trời, nó không quay quanh Mặt Trời như ngôi sao Nemesis giả thuyết.

Xem thêm
 Sao lùn nâu
 Sự kiện tuyệt chủng
 Sao lùn đỏ
 Phân loại sao
 Hành tinh X

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Richard A. Muller Nemesis (không đề ngày tháng)
 Richard A. Muller Measurement of the lunar impact record for the past 3.5 billion years, and implications for the Nemesis theory, Geological Society of America Special Paper 356, trang 659-665 (2002).I
 Undergraduate lecture by Richard A. Muller where he describes Nemesis Theory
 Documentary on Nemesis and Planet X
 Robert Roy Britt Nemesis: Does the Sun Have a 'Companion'?, Space.com, ngày 3 tháng 4 năm 2001.
 Z.K. Silagadze, TeV scale gravity, mirror universe, and... dinosaurs, Acta Physica Polonica B32 (2001) 99-128. (Provides a very entertaining and readable review of the Nemesis extinction hypothesis, including dozens of references to scientific articles on the topic.)
 (Không rõ tác giả), Exit Mundi, (không đề ngày tháng). (Nemesis an End-Of-World scenario.)
 R. Foot, Z. K. Silagadze Do mirror planets exist in our solar system? Acta Physica Polononica B32 (2001) trang 2271-2278.
 Yarris Lynn. "Does a Companion Star to the Sun Cause Earth's Periodic Mass Extinctions?" Science Beat. Mùa xuân năm 1987
 Evidence Mounts For Companion Star To Our Sun (SpaceDaily), ngày 25 tháng 4 năm 2006

Sao lùn đỏ
Sao lùn nâu
Sao giả thuyết
Thiên thể giả thuyết của Hệ Mặt Trời
Lý thuyết động lực Hệ Mặt Trời
Sự kiện tuyệt chủng
Lý thuyết
Đám mây Oort
Sao dãy chính nhóm M
Lý thuyết động lực học hệ Mặt Trời


title: Parablax cinctiger

text:
Parablax cinctiger là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được White miêu tả khoa học năm 1846.

Chú thích

Tham khảo

Parablax


title: Agaronia gibbosa

text:
Agaronia gibbosa là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Olividae, ốc ôliu.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài

Agaronia


title: Oxyptilus scutifer

text:
Oxyptilus scutifer là một loài bướm đêm thuộc chi Oxyptilus, có ở Costa Rica và Ecuador. Loài bướm này bay vào tháng 3, và có sải cánh khoảng 11-14 milimét.

Chú thích

Tham khảo

Oxyptilus


title: Choreutis equatoris

text:
Choreutis equatoris là một loài bướm đêm thuộc họ Choreutidae. Loài này có ở Cộng hòa Congo.

Chú thích

Tham khảo

Choreutis
Động vật Cộng hòa Congo


title: Gemmuloborsonia neocaledonica

text:
Gemmuloborsonia neocaledonica là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Turridae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Gemmuloborsonia


title: Las Berlanas

text:
Las Berlanas là một đô thị trong tỉnh Ávila, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 346.

Tham khảo

Đô thị ở Ávila


title: Nomada fragilis

text:
Nomada fragilis là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Cresson mô tả khoa học năm 1878.

Chú thích

Tham khảo

Nomada
Động vật được mô tả năm 1878


title: Helius gibbifer

text:
Helius gibbifer là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Helius
Limoniidae ở vùng Palearctic


title: Potamonautes lirrangensis

text:
Potamonautes lirrangensis là một loài cua thuộc họ Potamonautidae. Loài này có ở Cộng hòa Dân chủ Congo, Malawi, Mozambique, và Tanzania. Môi trường sống tự nhiên của chúng là sông ngòi và hồ nước ngọt.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Potamonautes
Động vật giáp xác nước ngọt châu Phi
Động vật được mô tả năm 1904


title: Vrilletta

text:
Vrilletta là một chi bọ cánh cứng thuộc họ Ptinidae.

Các loài
Có 10 loài được ghi nhận trong chi Vrilletta:

 Vrilletta blaisdelli Fall, 1905 i c g b
 Vrilletta californica Fisher, 1939 i c g
 Vrilletta convexa LeConte, 1874 i c g
 Vrilletta decorata Van Dyke, 1918 i c g b
 Vrilletta expansa LeConte, 1874 i c g
 Vrilletta fulvolineata (Pic, 1903) i c g
 Vrilletta laurentina Fall, 1905 i c g
 Vrilletta murrayi LeConte, 1874 i c g b
 Vrilletta nigra (Pic, 1905) i c g
 Vrilletta plumbea Fall, 1905 i c g
Data sources: i = ITIS, c = Catalogue of Life, g = GBIF, b = Bugguide.net

Chú thích

Tham khảo

Xyletinini


title: Huynh trưởng Hướng đạo

text:
Huynh trưởng Hướng đạo hoặc huynh trưởng và ngắn gọn hơn trưởng trong Hướng đạo là cách để gọi chung cho tất cả những người lớn từ 18 tuổi trở lên, đã tuyên hứa và được huấn luyện, ít nhất qua khóa cơ bản và đang điều hành một đơn vị cấp đoàn, liên đoàn, đạo, châu hay cao hơn của một tổ chức Hướng đạo.

Đây là thuật từ chung chỉ một trách nhiệm tự nguyện, không phải là một chức vụ hay tước hiệu được ban cho và vì thế không có cấp bậc như trong quân đội (Ví dụ như trung uý, đại úy, thiếu tá...) Một người lớn mới đến với phong trào để giúp các Hướng đạo sinh, nếu chưa hoàn tất phần huấn luyện cơ bản thì được gọi là dự Trưởng. Những người dù đã lớn, có sinh hoạt Hướng đạo lúc thiếu thời, nhưng chưa làm trưởng bao giờ thì vẫn gọi là Hướng đạo sinh chứ không thể gọi là trưởng.

Vai trò
Lo phần hành chánh cho đơn vị, giúp huấn luyện các dự trưởng. Có trách nhiệm với đoàn về các mặt tinh thần, hoạt động và kết quả sinh hoạt của đoàn. Tạo chương trình sinh hoạt đều đặn, tích cực và đầy đủ để đáp ứng nhu cầu của Hướng đạo sinh trong đoàn. Nâng cao tinh thần Hướng Đạo cho tất cả mọi thành viên trong đoàn. Cố gắng hết sức để làm người gương mẫu, tích cực trong mọi sinh hoạt, và có lẽ là người hy sinh nhiều thì giờ và công sức hơn các đoàn sinh.

Trách nhiệm từng ngành
 Ngành Ấu (7 đến 11 tuổi): trưởng có trách nhiệm điều hành và hướng đẫn các sinh hoạt đoàn. Trẻ sinh hoạt theo sự hướng dẫn của trưởng
 Ngành Thiếu (11 đến 15 tuổi): trưởng có trách nhiệm vừa điều hành vừa đóng vai trò cố vấn vì phần lớn các Hướng đạo sinh biết tự điều hành sinh hoạt đơn vị mình (theo phương pháp hàng đội).
 Ngành Kha (15 đến 18 tuổi) và Tráng (18 đến 25 tuổi): trưởng phần nhiều đóng vai trò cố vấn.

Trong tiếng Anh
 Scout leader hay scouter là các từ chỉ chung trưởng Hướng đạo.
 Scoutmaster là chỉ trưởng Hướng đạo ngành Thiếu. Hội Nam Hướng đạo Mỹ (Boy Scouts of America) và Hội Hướng đạo Ireland sử dụng thuật từ này.
 Cubmaster là chỉ trưởng Hướng đạo ngành Ấu.

Xem thêm
 Hướng đạo Việt Nam
 Hướng đạo
 Tổ chức Phong trào Hướng đạo Thế giới

Tham khảo

Hướng đạo


title: Banyallarga sylvana

text:
Banyallarga sylvana là một loài Trichoptera trong họ Calamoceratidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Banyallarga


title: Saubusse

text:
Saubusse là một xã, thuộc tỉnh Landes trong vùng Nouvelle-Aquitaine. Xã này có diện tích 10,53 km², dân số năm 2006 là 767 người. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 10 mét trên mực nước biển.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Site de la ville de Saubusse
 Saubusse trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia
 Saubusse trên trang mạng của INSEE
 Saubusse sur le site du Quid
 Localisation de Saubusse trên bản đồ Pháp et communes limitrophes
 Plan de Saubusse sur Mapquest

Saubusse


title: Dolichopeza polysara

text:
Dolichopeza polysara là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Dolichopeza


title: Amalda pinguis

text:
Amalda pinguis là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Olividae, ốc ôliu.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Amalda


title: Semiotus exsolutus

text:
Semiotus exsolutus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1857.

Chú thích

Tham khảo

Semiotus


title: The Police

text:
The Police là một ban nhạc Rock gồm ba thành viên Sting (hát chính, ghita bass), Andy Summers (ghita, hát chính), và Stewart Copeland (trống, bộ gõ, hát chính). Ban nhạc trở nên nổi tiếng vào những năm đầu thập niên 1980. Họ chơi một dòng nhạc rock mới chịu ảnh hưởng bởi nhạc Jazz, classic Rock và Reggae. Album năm 1983 của họ, Synchronicity, đạt vị trí số 1 tại Anh và Mỹ và bán được trên 8 triệu bản chỉ riêng tại Mỹ. Ban nhạc tan rã vào khoảng giữa thập niên 1980, nhưng tái hợp lại vào đầu năm 2007 với thông báo họ sẽ làm một tour lưu diễn quanh thế giới. Tour diễn được dự kiến từ giữa năm 2007 đến giữa năm 2008, trong đợt kỷ niệm 30 năm bản hit single "Roxanne". Họ đã bán được trên 50 triệu album trên toàn thế giới. Tạp chí Rolling Stone đã xếp The Police ở vị trí 70 trong danh sách 100 nghệ sĩ vĩ đại nhất mọi thời đại.

Xem thêm
Danh sách những nghệ sĩ được vinh danh tại Đại sảnh Danh vọng Rock and Roll

Tham khảo

Liên kết ngoài

The Police - official website
PoliceWiki
UnRated Magazine Review of The Police - Everyone Stares: The Police Inside Out
http://www.jambase.com/ - Stewart Copeland Interview
Photos from The Police`s last tour - Amsterdam Show

Ban nhạc Vương quốc Liên hiệp Anh
Người được ghi danh tại Đại sảnh Danh vọng Rock and Roll
Bộ ba âm nhạc
Ban nhạc rock Anh
Người đoạt giải BRIT
Người đoạt giải Grammy
Nghệ sĩ của A&M Records
Luân Đôn năm 1977
Khởi đầu năm 1977 ở Anh


title: Saint-Rambert-en-Bugey (tổng)

text:
Tổng Saint-Rambert-en-Bugey là một tổng của Pháp nằm ở tỉnh Ain trong vùng Rhône-Alpes.

Địa lý
Tổng này được tổ chức xung quanh Saint-Rambert-en-Bugey ở quận Belley. Độ cao ở đây từ 257 m (Torcieu) đến 1 086 m (Hostiaz) với độ cao trung bình 473 m.

Hành chính

Số đơn vị
Tổng Saint-Rambert-en-Bugey groupe 12 xã và có dân số 4 949 dân (theo điều tra dân số năm 1999, số lượng không tính trùng).

|-
| Arandas || align="right" | 135 || align="right" | 01230 || align="right" | 01013
|-
| Argis || align="right" | 390 || align="right" | 01230 || align="right" | 01017
|-
| Chaley || align="right" | 106 || align="right" | 01230 || align="right" | 01076
|-
| Cleyzieu || align="right" | 116 || align="right" | 01230 || align="right" | 01107
|-
| Conand || align="right" | 69 || align="right" | 01230 || align="right" | 01111
|-
| Évosges || align="right" | 109 || align="right" | 01230 || align="right" | 01155
|-
| Hostiaz || align="right" | 62 || align="right" | 01110 || align="right" | 01186
|-
| Nivollet-Montgriffon || align="right" | 87 || align="right" | 01230 || align="right" | 01277
|-
| Oncieu || align="right" | 78 || align="right" | 01230 || align="right" | 01279
|-
| Saint-Rambert-en-Bugey || align="right" | 2 065 || align="right" | 01230 || align="right" | 01384
|-
| Tenay || align="right" | 1 086 || align="right" | 01230 || align="right" | 01416
|-
| Torcieu || align="right" | 646 || align="right" | 01230 || align="right" | 01421
|}

Biến động dân số

Xem thêm
 Ain
 Quận của Ain
 Tổng của Ain
 Xã của Ain

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Tổng Saint-Rambert-en-Bugey trên trang mạng của Insee
 plan du canton de Saint-Rambert-en-Bugey sur Mapquest
 Localisation du canton de Saint-Rambert-en-Bugey sur une carte de France

Saint-Rambert-en-Bugey


title: Pachyprosopis psilosomata

text:
Pachyprosopis psilosomata là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Exley mô tả khoa học năm 1972.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Pachyprosopis
Động vật được mô tả năm 1972


title: (192462) 1998 EZ7

text:
{{DISPLAYTITLE:(192462) 1998 EZ7}}(192462) 1998 EZ7 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện qua chương trình tiểu hành tinh Beijing Schmidt CCD ở trạm Xinglong ở tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc ngày 2 tháng 3 năm 1998.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 192001–193000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1998
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: 5805 Glasgow

text:
5805 Glasgow (1985 YH) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 18 tháng 12 năm 1985 bởi Bowell, E. ở Flagstaff.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser 5805 Glasgow

Thiên thể phát hiện năm 1985
Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Edward Bowell
Tiểu hành tinh được đặt tên


title: Psaenythia emilia

text:
Psaenythia emilia là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Holmberg mô tả khoa học năm 1921.

Chú thích

Tham khảo

Psaenythia
Động vật được mô tả năm 1921


title: Notosetia aoteana

text:
Putilla aoteana là một loài ốc biển nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Rissoidae. Nó là loài đặc trưng của chi.

Tham khảo

 Powell A. W. B., New Zealand Mollusca, William Collins Publishers Ltd, Auckland, New Zealand 1979 ISBN 0-00-216906-1

Notosetia
Động vật chân bụng New Zealand


title: Porpax (chuồn chuồn ngô)

text:
Porpax là một chi chuồn chuồn ngô thuộc họ Libellulidae. Có năm loài trong chi này tất cả đều là loài đặc hữu châu Phi nhiệt đới:
Porpax asperipes Karsch, 1896
Porpax risi Pinhey, 1958
Porpax garambensis Pinhey, 1966
Porpax bipunctus Pinhey, 1966
Porpax sentipes Dijkstra, 2006

Chú thích

Tham khảo

Libellulidae


title: Trí thông minh vĩnh cửu của Dyson

text:
Trí thông minh vĩnh cửu của Dyson (hay viễn cảnh Dyson) là ý tưởng do Freeman Dyson đưa ra, giả thuyết mô tả các sự sống thông minh có thể suy nghĩ "vĩnh viễn" như thế nào trong một vũ trụ mở.

Ý tưởng
Đầu tiên, các sự sống thông minh sẽ lưu trữ một lượng năng lượng hữu hạn. Họ dùng một nửa (hay một phần) của năng lượng này cho việc suy nghĩ. Khi gradien năng lượng tạo ra do việc sử dụng phần năng lượng này đã kết thúc, sự sống sẽ đi vào trạng thái ngủ đông đến khi vũ trụ trở nên lạnh hơn. Khi vũ trụ đã đủ lạnh, một nửa của phần năng lượng còn lại (một phần tư năng lượng ban đầu) sẽ được sử dụng tiếp để duy trì suy nghĩ của sự sống. Thế giới cứ tiếp tục như vậy, mức năng lượng càng lúc càng nhỏ tiếp tục duy trì sự sống. Khi vũ trụ lạnh hơn, các suy nghĩ càng lúc càng chậm lại, nhưng không bao giờ kết thúc.

Ý nghĩa

Phản biện
Chúng ta mới đang xét tới trí thông minh trong các dạng năng lượng đã biết mà chưa xét tới chí thông minh của một dạng năng lượng ẩn (hay năng lượng đen). Gradien ở đây có nghĩ là "tính trạng" năng lượng tối thiểu để duy trì sự sống, nghĩa là trong điều kiện bình thường mức năng lượng phải được duy trì một cách bị động thông qua môi trường bên ngoài mà không do con người quyết định. Nhưng những tiến bộ khoa học gần đây cho thấy con người có thể tự quyết định sự sống của mình, nghĩa là chúng ta hoàn toàn có khả năng tự kiểm soát năng lượng tới đích để duy trì sự sống của bản thân và đồng loại chứ không nhờ vào một "tính trạng" năng lượng bên ngoài như Dyson đã nói.

Tham khảo

Xem thêm
Điểm Omega

Liên kết ngoài

Freeman Dyson
Giả thiết khoa học
Vũ trụ học vật lý
Giả thuyết
Sơ khai vật lý


title: Bohemannia auriciliella

text:
Bohemannia auriciliella là một loài bướm đêm thuộc họ Nepticulidae. Nó được tìm thấy ở Đảo Anh, Hà Lan, Pháp và Cộng hòa Séc.

Sải cánh dài 6-6.8 mm.

Ấu trùng có thể ăn các loài Betula.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Fauna Europaea
ukflymines.co.uk
A Second British Specimen Of Bohemannia auriciliella (Joannis) (=Bradfordi Emmet) (Lepidoptera: Nepticulidae) And Its Possible Host

Bohemannia


title: Chân hoàng hậu (Tào Ngụy Phế Đế)

text:
Ngụy Phế Đế Chân Hoàng hậu (chữ Hán: 魏廢帝甄皇后; ? - 22 tháng 8, 251), là Hoàng hậu của Tào Ngụy Phế Đế Tào Phương thời Tam Quốc trong lịch sử Trung Quốc.

Tiểu sử
Chân Hoàng hậu nguyên quán ở huyện Vô Cực, quận Trung Sơn (nay là huyện Vô Cực, thành phố Thạch Gia Trang của tỉnh Hà Bắc, Trung Quốc), xuất thân từ dòng họ Vô Cực Chân thị (cũng gọi Trung Sơn Chân thị) có địa vị hiển hách.

Ông nội của bà là Chân Nghiễm (甄俨), nhận tước hiệu "An Thành Hương Mục hầu" (安城乡穆侯), anh trai cùng mẹ của Văn Chiêu Chân hoàng hậu, vợ cả của Ngụy Văn Đế Tào Phi và là mẹ ruột của Ngụy Minh Đế Tào Duệ. Không rõ cha mẹ bà là ai, chỉ biết cha bà trong năm Gia Bình đã qua đời, mẹ được tặng là "Quảng Nhạc Hương quân" (廣樂鄉君).

Năm Chính Thủy thứ 4 (243), tháng 4, ngày Ất Mão (tức ngày 29 tháng 5 dương lịch), Chân thị được sắc lập thành Hoàng hậu. Năm Gia Bình thứ 3 (251), tháng 7, ngày Nhâm Tuất (tức ngày 22 tháng 8 dương lịch), Chân hoàng hậu băng, không rõ bao nhiêu tuổi, táng vào Thái Thanh lăng (太清陵).

Thụy hiệu của bà chỉ có một chữ "Hoài" (懷) thay vì hai chữ là do chồng bà bị phế năm 254, tức 3 năm sau đó.

Xem thêm
 Tào Phương
 Văn Chiêu Chân hoàng hậu

Tham khảo

Danh sách nhân vật thời Tam Quốc
Tam quốc chí, quyển 4, 5.
Tư trị thông giám, quyển 74, 75.

Mất năm 251
Người Hà Nam (Trung Quốc)
Hoàng hậu Tam Quốc
Sinh thế kỷ 3


title: Tipula megalabiata

text:
Tipula megalabiata là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng sinh thái Nearctic.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Thoyowpongia

text:
Thoyowpongia là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Boarmiini


title: Macroplea flagellata

text:
Macroplea flagellata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Askevold miêu tả khoa học năm 1988.

Chú thích

Tham khảo

Macroplea


title: Capbreton

text:
Capbreton là một xã trong tỉnh Landes ở Aquitaine tây nam nước Pháp

Tham khảo

Xem thêm
 Xã của tỉnh Landes

Biến động dân số

Xã của Landes


title: Saint-Apollinaire, Côte-d'Or

text:
Saint-Apollinaire là một xã ở tỉnh Côte-d'Or trong vùng Bourgogne, phía đông nước Pháp. Khu vực này có độ cao trung bình 250 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
 INSEE commune file

Xã của Côte-d'Or


title: Mézières-en-Gâtinais

text:
Mézières-en-Gâtinais là một xã trong tỉnh Loiret, vùng Centre-Val de Loire bắc trung bộ nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao từ 92-111 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Mezieresengatinais


title: Nesodden

text:
Nesodden là một đô thị ở hạt Akershus, Na Uy.

Nesodden đã được lập thành một đô thị ngày 1/1/1838 (xem formannskapsdistrikt). Oppegård đã được tách khỏi Nesodden ngày 1/7/1915.

Nesodden nằm ở mũi của bán đảo giữa Oslofjord chính và nhánh Bunnefjorden của nó.
Nhiều nhân vật xuất thân ở đây, gồm Bjørn Hansen, diễn viên Bjørn Sundquist, Jørgen Langhelle, Hildegunn Rise, Gard B. Eidsvold, Hanne Ørstavik, Dagfinn Høybråten, Helene Rask và Sondre Lerche Åsleik Engmark, Thomas von Sonnenberg, Trine Rein

Tham khảo

Akershus
Bán đảo Akershus


title: Erioptera griseipennis

text:
Erioptera griseipennis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Erioptera
Limoniidae ở vùng Palearctic


title: Chicoreus paucifrondosus

text:
Chicoreus paucifrondosus là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Muricidae, họ ốc gai.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Chicoreus


title: Uroplata planiuscula

text:
Uroplata planiuscula là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Chapuis miêu tả khoa học năm 1877.

Chú thích

Tham khảo

Uroplata


title: Amifontaine

text:
Amifontaine là một xã ở tỉnh Aisne, vùng Hauts-de-France thuộc miền bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Aisne

Tham khảo

Xã của Aisne


title: Psaenythia laticeps

text:
Psaenythia laticeps là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Friese mô tả khoa học năm 1908.

Chú thích

Tham khảo

Psaenythia
Động vật được mô tả năm 1908


title: 18639 Aoyunzhiyuanzhe

text:
18639 Aoyunzhiyuanzhe (tên chỉ định: 1998 ER8) là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện qua chương trình tiểu hành tinh Bắc Kinh Schmidt CCD trại trạm Xinglong ở núi Yên Sơn, Trung Quốc vào ngày 5 tháng 3 năm 1998. Nó được đặt tên để vinh danh nhóm tình nguyên viên của Thế vận hội Mùa hè 2008 và Thế vận hội Mùa hè dành cho người khuyết tật 2008 (Aoyunzhiyuanzhe là phiên âm từ 奧運志願者, Hán Việt: Áo vận chí nguyện giả, nghĩa: tình nguyện viên thế vận hội).

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 18001–19000

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thiên thể phát hiện năm 1998


title: Dentimargo smithii

text:
Dentimargo smithii là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Marginellidae, họ ốc mép.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài

Dentimargo


title: Marry the Night

text:
"Marry the Night" (Tiếng Việt: "Kết tình với màn đêm") là bài hát của nữ ca sĩ-nhạc sĩ người Mỹ Lady Gaga. Bài hát được phát hành ngày 15 tháng 11 năm 2011. Đây là đĩa đơn thứ năm và cũng là đĩa đơn cuối cùng trong album phòng thu thứ hai của cô, Born This Way (2011). "Marry the Night" được sáng tác và sản xuất bởi Lady Gaga và Fernando Garibay, trong lúc cô đang thực hiện chuyến lưu diễn vòng quanh thế giới, The Monster Ball Tour. Bài hát được lấy cảm hừng từ đĩa đơn trước, "Dance in the Dark", và tình yêu đối với thành phố quê hương của mình - Thành phố New York. Bài hát này được phát hành nhằm quảng cáo cho trò chơi Farmville, sáu ngày trước khi album Born This Way phát hành.

"Marry the Night" là một ca khúc mang thể loại dance-pop, chịu ảnh hưởng bởi dòng nhạc house và electropop. Bài hát nổi bật với âm thanh của chuông điện tử, chút nhạc electro, nhịp techno và thể loại funk-rock ở đoạn giang tấu. Lời bài hát thể hiện tình yêu của Gaga đối với màn đêm và tiệc tùng, như một sự kính trọng đối với quê hương. Các nhà phê bình đánh giá khá tích cực với "Marry the Night". Một số cho rằng bài hát cũng chịu ảnh hưởng bởi nhạc disco của Italy. "Marry the Night" là bài hát có xếp hạng thấp nhất từ trước tới nay của Gaga. Nó xếp hạng 29 ở bảng xếp hạng Billboard hot 100 tại Hoa Kỳ, bài hát duy nhất không lọt vào top 10 bảng xếp hạng này. Tại các quốc gia Bỉ và Brazil, "Marry the Night" đạt vị trí quán quân. Còn tại các quốc gia Croatia, Hungary, Ba Lan, Scotland và Slovakia, bài hát được lọt vào top 10.

Video âm nhạc của "Marry the Night", dài hơn 13 phút, được đạo diễn bởi Lady Gaga và quay phim tại Thành phố New York. Nó mô tả việc cô điên dại sau khi bị hãng đĩa Def Jam sa thải, với cảnh trong bệnh viện, trong vũ trường, trong căn hộ của cô và trong bãi đậu xe. Video được đánh giá rất cao về cốt truyện. Tuy nhiên lượt truy cập của nó trên mạng xã hội Youtube khá hạn chế so với các video trước do độ dài của video.

Sáng tác và thu âm

"Marry the Night" được viết bởi Lady Gaga và Fernando Garibay, trên đường thực hiện chuyến lưu diễn The Monster Ball Tour, và cả hai cùng sản xuất phần nhạc. Ca khúc đầu tiên được Gaga đề cập về album của mình, Born This Way trong chương trình phát thanh của Ryan Seacrest, cô ấy đã miêu tả đó là một trong những bài hát yêu thích của mình trong album. Garibay và Gaga đã từng làm việc từ trước với ca khúc "Dance in the Dark" (2009) trong The Fame Monster. Trước khi bắt đầu sáng tác "Marry the Night", Gaga đã lắng nghe "Dance in the Dark" và quyết định rằng cô ấy muốn đạt một đỉnh cao năng lượng mới với sự hợp tác cùng Garibay. "Tôi nhớ khi ở trong hậu trường sân khấu và nghe buổi biểu diễn đang bắt đầu, tôi đi ra ngoài đó và nghe 'Dance in the Dark' mở màn toàn bộ buổi biểu diễn, và tôi muốn vượt qua cảm giác đó. Tôi muốn vượt vượt qua giây phút mở màn buổi biểu diễn. Tôi đã làm theo cách đó."

Vì mong muốn tìm kiếm một phong cách âm nhạc mới, Gaga đã sáng tác ca khúc hoàn toàn khác với những gì mà cô ấy đã làm trước đây. Cô ấy muốn viết một ca khúc được xác định rõ ràng và rất riêng trong Born This Way và cuộc đời mình. Vì Gaga phải cật lực biểu diễn trong chuyến lưu diễn The Monster Ball Tour, nên Garibay đã một mình làm phần nhạc cho ca khúc. Sau khi đã biểu diễn xong, Gaga trở về phòng thu trên xe buýt của cô ấy và hỏi Garibay về quá trình làm việc. Sau đó anh ta giải thích rằng anh ta đã pha chế một thể loại âm nhạc mới cho ca khúc, và thử chơi tiếng chuông điện tử để truyền cảm hứng cho Gaga. Sau lần đầu tiên được nghe nó, cô ca sĩ gốc Ý này đã nói rằng cô ấy chợt muốn khóc, cô ấy chú ý đến sự rộng lớn mênh mông của âm nhạc, và bắt đầu viết lời ca cho "Marry the Night". Trong một cuộc phỏng vấn với NME, Gaga giải thích rằng cảm hứng chính đằng sau ca khúc là cô ca sĩ Whitney Houston và cũng thêm rằng: "Ca khúc là sự trở về New York của tôi. Tôi viết bài hát này về lòng can đảm đã khiến tôi có thể nói rằng: 'Tôi ghét Hollywood, Tôi chỉ muốn sống ở Brooklyn và viết nhạc.'".

Khi Gaga đang trong chuyến lưu diễn của mình, Garibay đã bắt đầu sáng tác ca khúc. Sau khi hát xong, Gaga trở lại xe buýt thu âm và hỏi anh ta về việc sáng tác. Garibay giải thích rằng anh ta đã sáng tác một loại nhạc hoàn toàn mới cho bài hát, và lấy chuông nhà thờ ngân vang làm cảm hứng cho bài hát. Sau khi nghe nó lần đầu tiên, Lady Gaga đã khóc vì tính xúc động của bài hát và cô bắt đầu viết lời bài hát. "Marry the Night" lần đầu được thu âm trên xe buýt năm 2010, và sau đó được phối lại tại Phòng phối Nhạc tại Burbank, California bởi Dave Russel, với sự trợ giúp của Paul Pavao. Gaga đã miêu tả rằng bài hát "có tính rộng lớn, một bản nhạc disco" và thu âm nó ngay lập tức sau khi viết lời bài hát cho "Marry the Night". Theo Garibay, Gaga đã suy ngẫm về ca khúc một hồi và sau đó đã lấy microphone để thu âm. Quá trình đó mất khoảng một giờ đồng hồ.

Phát hành
"Marry the Night" từng được cân nhắc để phát hành dưới dạng đĩa đơn đầu tiên trích từ Born This Way, nhưng đã bị hủy và thay vào đó là ca khúc cùng tên với album. Sau đó, "Marry the Night" lại được cân nhắc để phát hành dưới dạng đĩa đơn thứ ba nhưng cũng bị hủy và thay vào đó là "The Edge of Glory". Gaga ra mắt "Marry the Night" lần đầu trên tập đặc biệt của Monster Ball của kênh HBO. Đằng sau sân khấu, cô hát phần giang tấu: "I'm gonna marry the night/ I won't give up on my life/ I'm a warrior queen/ Live passionately tonight." Trong suốt thời gian quảng bá cho album Born This Way của mình, Gaga phát hành ca khúc này trên trò chơi trực tuyến Farmville vào ngày 17 tháng 5 năm 2011. Ca khúc được phát hành trên Gagaville, một phần phụ của Farmville giúp Gaga thiết kế phần trò chơi quảng bá cho công ty Zynga. Bốn tháng sau khi phát hành album Born This Way, Gaga quyết định sẽ phát hành "Marry the Night" làm đĩa đơn thứ năm của album. Vào tháng 9 năm 2011, Hãng thu âm Interscope chính thức thông báo "Marry the Night" sẽ là đĩa đơn thứ năm được phát hành trên toàn thế giới, tuy nhiên Interscope cũng đã không bằng lòng với quyết định này. "Marry the Night" chính thức ra mắt trên các đài phát thanh của Úc vào ngày 17 tháng 10 năm 2011. Gaga cũng cho cho phát hành "Marry the Night" tại Liên hiệp Anh, bao gồm cả tuyển tập các bản phối khí vào ngày 21 tháng 11 năm 2011. Tuy nhiên, việc đó đã bị lùi lại vào ngày 11 tháng 12 năm 2011. Sau đó, Interscope cũng quyết định cho phát hành "Marry the Night" ở Mỹ; ca khúc đã được thêm vào các danh sách bài hát và các đài rhythmic và trên các đài phát thanh toàn quốc vào ngày 15 tháng 11.

Vào ngày 17 tháng 11, Gaga phát hành bìa đĩa nhạc chính thức cho "Marry the Night" qua TwitPic, cùng với một phần lời bài hát, "New York Is Not Just A Tan That You'll Never Lose". Bìa đĩa nhạc cho thấy Gaga ngồi trên nóc xe hơi trong một cơn mưa rào trong khi một phương tiện khác bị nổ ở đằng xa. Trong bìa đĩa, Gaga mặc đôi vớ dài và váy ngắn trong khi đang quẫy mái tóc vàng hoe của mình. Contessa Gayles của AOL đã miêu tả rằng bìa đĩa nhạc trong giống như "một bóng ma bí ẩn trong đêm".

Đánh giá chuyên môn

"Marry the Night" nhận được nhiều đánh giá tích cực từ các nhà phê bình âm nhạc. Stephen Erlewine từ Allmusic đánh giá bài hát một cách tích cực, nói rằng bài hát "cuốn hút người nghe với một nhịp đập sôi nổi". Sal Cinquemani từ Tạp chí Slant nói rằng "Marry the Night" là một bài hát không phù hợp với album và cho rằng nó là một thành công tiếp nối cho "Dance in the Dark". Mark Savage từ BBC Music nói rằng "Marry the Night" thật hoàn hảo như thể là "có thể càn quét tất cả các bảng xếp hạng". Christian Blauvelt từ tờ tạp chí Entertainment Weekly so sánh bài hát với các ấn phẩm nhạc của nghệ sĩ người Ý Giorgio Moroder. Caryn Ganz của Spin đã có ấn tượng mạnh với bài hát và nói rằng nó là ca khúc "có thể làm nổ sàn nhảy chỉ trong vòng 4 phút". Mặc dù vậy, "Marry the Night" vẫn bị đánh giá tiêu cực từ số ít các nhà phê bình. Evan Sawdey từ PopMatters nói rằng "Marry the Night" giống như một ca khúc thượng lưu của ban nhạc Justice, tuy nhiên ở đoạn giang tấu có thêm những nhịp đập và các dụng cụ âm nhạc không cần thiết ở 3:30 đã khiến cho bài hát trở nên yếu đi và có cảm giác như là khóc. Kerri Mason từ tạp chí Billboard nhận ra sự ảnh hưởng của thể loại gothic rock lên bài hát, và nói nó như "một bài hát không hề có chất nhạc disco" và nhận xét rằng nó nên là đĩa đơn trích từ The Fame thì đúng hơn.

Danh sách thực hiện
Lady Gaga – hát chính, sáng tác, sản xuất, hát bè
Fernando Garibay – nhạc sĩ, nhà sản xuất, lập trình nhạc, đàn keyboard điện tử
Dave Russell – thu âm, phối khí
DJ White Shadow – lập trình trống
Gene Grimaldi – điều khiển âm thanh
Eric Morris – trợ lý
Paul Pavao – trợ lý

Danh sách được ghi phỏng theo những ghi chú trên album Born This Way.

Danh sách ca khúc

Đĩa CD
 "Marry the Night" (Album Version) – 4:24
 "Marry the Night" (David Jost & Twin Radio Remix) – 3:31

Đĩa 7" Picture ở Anh
 "Marry the Night" (The Weeknd & Illangelo Remix) – 4:04
 "Marry the Night" (Totally Enormous Extinct Dinosaurs 'Marry Me' Remix) – 5:49

Marry the Night – The Remixes
 "Marry the Night" (Zedd Remix) – 6:14
 "Marry the Night" (Sander van Doorn Remix) – 5:38
 "Marry the Night" (Afrojack Remix) – 9:18
 "Marry the Night" (John Dahlback Remix) – 5:19
 "Marry the Night" (Sidney Samson Remix) – 4:44
 "Marry the Night" (R3hab Remix) – 4:54
 "Marry the Night" (Lazy Rich Remix) – 5:43
 "Marry the Night" (Dimitri Vegas & Like Mike Remix) – 5:58
 "Marry the Night" (Quintino Remix) – 5:52
 "Marry the Night" (Danny Verde Remix) – 7:45

Đĩa đơn Marry the Night (The Remixes)
 "Marry the Night" (David Jost & Twin Radio Remix) – 3:31
 "Marry the Night" (Totally Enormous Extinct Dinosaurs 'Marry Me' Remix) – 5:49

Xếp hạng và chứng nhận doanh số

Xếp hạng

Chứng nhận doanh số

Xếp hạng cuối năm

Tham khảo

Liên kết ngoài
Lady Gaga: Marry the Night: Lyrics Interscope Records

Bài hát năm 2011
Bài hát của Lady Gaga
Bài hát tiếng Anh
Bài hát được viết bởi Lady Gaga
Bài hát được viết bởi Fernando Garibay
Đĩa đơn năm 2011
Lady Gaga
Đĩa đơn quán quân Billboard Hot Dance Club Songs
Bài hát về New York
Đĩa đơn của Interscope Records


title: La Liga 2004–05

text:
Giải vô địch bóng đá Tây Ban Nha 2004-05 hay La Liga 2004-05, là mùa giải thứ 74 của La Liga kể từ khi nó được thành lập, Giải đấu bắt đầu từ ngày 28 tháng 8 năm 2004 và kết thúc vào ngày 29 tháng 5 năm 2005.

Thăng hạng và xuống hạng
Đội thăng hạng từ Segunda División 2003–04
 Levante UD
 Getafe CF
 CD Numancia

Đội xuống hạng tới 2004–05 Segunda División 2004–05
 Real Valladolid
 Celta de Vigo
 Real Murcia

Thông tin đội bóng

Câu lạc bộ và vị trí

Mùa giải 2004–05 bao gồm các câu lạc bộ sau:

 Albacete Balompié
 Athletic Bilbao
 Atlético Madrid
 FC Barcelona
 Real Betis
 Deportivo de La Coruña
 Espanyol
 Getafe CF
 Levante UD
 Málaga CF
 Real Mallorca
 CD Numancia
 CA Osasuna
 Racing Santander
 Real Madrid
 Real Sociedad
 Sevilla FC
 Valencia CF
 Villarreal CF
 Real Zaragoza

Bảng xếp hạng

||rowspan=5 style="background-color:#F9F9F9;"|

||rowspan=2 style="background-color:#F9F9F9;"|

kết quả thi đấu

Giải thưởng

Cúp Pichichi
Cúp Pichichi được trao cho cầu thủ ghi nhiều bàn thắng nhất trong mùa giải.

Cúp Zamora
Cúp Zamora được trao cho thủ môn có tỉ lệ để lọt lưới ít nhất.

Giải phong cách
Mùa giải 2004-05, giải thưởng này không được công bố cũng như trao cho bất cứ câu lạc bộ nào do vấn đề về quản lý.

Giải thưởng Pedro Zaballa
David Silva (cầu thủ Eibar)

xem thêm
 Segunda División 2004–05
 Copa del Rey 2004–05

Chú thích

Mùa giải La Liga


title: Mithridates IV của Parthia

text:
Mithridates IV của Parthia cai trị miền tây của đế quốc Parthia từ năm 129 đến 140. Ông là em trai của Osroes I của Parthia (109 - 129). Trong cuộc xâm lược Lưỡng Hà của hoàng đế La Mã là Trajan (98 - 117) năm 116, ông và con trai Sanatruces II của ông đã chiếm lấy vương quyền nhưng bị đánh bại. Sau cái chết của Osroes I năm 129, ông tuyên bố lên ngôi và tiếp tục cuộc đấu tranh với đối thủ là vua Vologases III của Parthia (105 - 147). Ông qua đời trong một cuộc tấn công vào Commagene năm 140. Mithridates IV đã bổ nhiệm con trai ông Sanatruces là người thừa kế nhưng Sanatruces đã tử trận trong một trận chiến với người La Mã. Một con trai khác của ông, Vologases IV của Parthia (147 - 191), đã lên ngôi sau cái chết của Vologases III năm 147.

Tham khảo

 John Malalas, Chronographia.

Vua Parthia
Mất năm 140
Năm sinh không rõ


title: Công viên Tuổi Trẻ

text:
Công viên Tuổi Trẻ, là một trong những công viên lớn tại Hà Nội thuộc địa phận phường Thanh Nhàn (quận Hai Bà Trưng), là một trong 9 công trình trọng điểm của Thành phố Hà Nội. Theo quy hoạch chi tiết, Công viên Tuổi trẻ có tổng diện tích mặt bằng khoảng 26,43 ha, phía Bắc giáp đường Trần Khát Chân, phía Nam giáp đường Thanh Nhàn, phía Đông giáp đường Kim Ngưu, phía Tây giáp đường Võ Thị Sáu.

Công viên Tuổi trẻ và khu vực lân cận (như đường Võ Thị Sáu) đã và đang tồn tại hàng loạt sai phạm chiếm dụng trái phép hành lang giao thông và các diện tích công cộng của người dân (công viên, vỉa hè) để trục lợi. Hậu quả các công trình bất hợp pháp này gây mất mỹ quan đô thị, cản trở giao thông, ô nhiễm môi trường, phá vỡ quy hoạch chung và thu hẹp không gian sinh hoạt công cộng. Tình trạng xảy ra khiến người dân, báo chí, dư luận bất bình, bức xúc, kiến nghị, phản ánh kéo dài ròng rã suốt hơn 10 năm nhưng chính quyền thành phố Hà Nội, quận Hai Bà Trưng và phường Thanh Nhàn dù đã nhiều lần hứa hẹn song vẫn cố tình làm ngơ không thực hiện. Các hoạt động vi phạm vẫn tiếp tục được duy trì kéo dài để trục lợi, xâm hại lợi ích của người dân trong nhiều năm trời. Hiện tại những đối tượng cán bộ quản lý và tổ chức, cá nhân vi phạm vẫn cấu kết nhau, thách thức dư luận, coi thường pháp luật và chưa bị xử lý.

Giới thiệu
Nằm ở vị trí chính giữa quận Hai Bà Trưng, Hà Nội, công viên Tuổi Trẻ là một công trình mới và là niềm tự hào của giới trẻ thủ đô.
Cổng chính công viên nằm trên đường Võ Thị Sáu, Công viên được xây dựng từ bãi đất công bỏ hoang hóa lâu ngày, lấy tâm là hồ Thanh Nhàn. Từ lúc được đưa vào hoạt động, công viên Tuổi Trẻ đã từng bước hoàn thiện và nhanh chóng trở thành điểm lựa chọn của người dân Hà Nội trong các dịp vui chơi và trong thời gian rảnh rỗi, thư giãn.

Lịch sử
Trước đây toàn bộ khuôn viên của Công viên tuổi trẻ (đã nằm trong quy hoạch từ lâu) bao gồm các bãi đất hoang, các nhà dân lấn chiếm hay người ta hay nhắc đến với tên gọi Xóm liều Thanh Nhàn. Bắt đầu từ năm 1998, theo chỉ đạo chính quyền thành phố Hà nội, đoàn thanh niên CS và hội thanh niên thành phố Hà Nội đã ra quân phát quang từng bụi rậm, làm sạch từng miếng đất nhỏ. Với sức mạnh và nhiêt huyết của tuổi trẻ, thanh niên Hà Nội đã biến một mảnh đất bỏ hoang trở thành công viên, góp thêm cho người dân Hà Nội một sân chơi và cũng góp phần dẹp bỏ tệ nạn xã hội từ lâu nhức nhối tại khu vực này. Chính vì vậy, khi đưa công trình vào phục vụ nhân dân, chính quyền và người dân Hà Nội đã nhất trí lấy tên công viên là "công viên Tuổi Trẻ để ghi nhớ công sức và lòng nhiệt thành của thanh niên thủ đô".

Hiện nay, thành phố đang có nhưng dự án lớn hơn cho công viên Tuổi Trẻ nhằm biến công viên này không chỉ là một công viên cây xanh đơn thuần với tác dụng điều hòa mà còn là một khu vui chơi giải trí hấp dẫn.

Sai phạm

Hiện tại, khu vực công viên Tuổi trẻ đang xuống cấp trầm trọng và tồn tại hàng loạt sai phạm không bị xử lý kéo dài trong hơn 10 năm. Khu vui chơi giải trí của công viên với nhiều công trình, thiết bị được đầu tư gần 1.000 tỷ đồng như hệ thống ống trượt, máng trượt nước, vòng đu quay khổng lồ đang rơi vào cảnh hoang tàn, đổ nát, rỉ sét do không được duy tu bảo dưỡng, nguy cơ đổ sập bất cứ lúc nào gây nguy hiểm đến tính mạng người dân vào thể dục, vui chơi. Hàng loạt công trình vi phạm vô tư chiếm dụng, sử dụng sai mục đích và công khai hoạt động trên các ô đất vốn được quy hoạch làm khu vườn hoa, cây xanh, sân tập thể thao công cộng nhưng không bị chính quyền tại đây xử lý:
 Giữa lòng công viên mọc lên nhiều công trình sai phép: nhà hàng kinh doanh dịch vụ tiệc cưới (Queen Bee, Cung Xuân...), quán cafe, nhà hàng nổi kinh doanh karaoke, khu cho thuê sân tennis, cho thuê sân bóng đá mini, phòng tập gym...
 03 bãi trông giữ xe ôtô quy mô lớn hiện vẫn hoạt động trái phép trên diện tích đã được Quận Hai Bà Trưng phê duyệt làm quy hoạch đất cây xanh, thảm cỏ (giấy phép đã hết hạn vào ngày 31/12/2015).
 Khu đất phía Tây Bắc của Công viên giáp đường Võ Thị Sáu: Hiện đang bị 17 hộ gia đình chiếm dụng trái phép để dựng nhà hoạt động nhà hàng, quán ăn, cửa hàng rửa xe... Trong đó có 10 cửa hàng chiếm dụng đất dựng nhà trái phép hoạt động dịch vụ rửa xe, thường xuyên xả thẳng nước thải bùn đất ra vỉa hè lòng đường, khiến đoạn đường này luôn trong tình trạng đọng nước nhếch nhác, lầy lội gây trơn trượt, làm tắc hệ thống rãnh thoát nước. Vỉa hè, lòng đường bị xuống cấp nghiêm trọng, bị chiếm dụng không còn lối cho người đi bộ đồng thời nhiều ô tô ra vào rửa xe, dừng đỗ tùy tiện gây cản trở, ách tắc giao thông vào giờ cao điểm.
 Công viên Tuổi trẻ còn bị biến thành nơi tập kết gỗ của Công ty TNHH MTV Cây xanh Hà Nội. Hàng trăm khúc gỗ lớn được Công ty này chặt hạ trong mùa mưa bão trên nhiều tuyến phố đem đến tập kết giữa lòng công viên và bị bỏ bê, phơi mưa nắng nhiều năm không di dời, xử lý nên bị ẩm mốc, mục nát và hư hỏng. Khối gỗ lớn gây chiếm dụng diện tích sinh hoạt của người dân khu vực đồng thời tiềm ẩn nhiều nguy cơ về ô nhiễm, tai nạn và hỏa hoạn.

Công tác quản lý và xử lý vi phạm

Công viên Tuổi trẻ đã 3 lần có quyết định đổi chủ quản lý, những sai phạm diễn ra công khai trong nhiều năm, các cấp quản lý nhiều lần hứa và đưa ra thời hạn nhưng tới nay vẫn không được xử lý:
Năm 1995: Công viên Tuổi trẻ được Thành phố Hà Nội giao cho Công ty Thương mại Đầu tư và phát triển Hà Nội quản lý.
Từ Năm 2004: Chuyển chủ quản lý cho Công ty Đầu tư và dịch vụ Tuổi trẻ Hà Nội.
Năm 2012: Sở Quy hoạch - Kiến trúc đã có văn bản số 2800/QHKT-P2, P7 ngày 20/9/2012, chỉ ra cụ thể 08 công trình sai phạm bao gồm:
 Nhà hàng Queen Bee,
 Khu nhà văn phòng công ty,
 12 Sân tennis (4 sân phải dỡ bỏ mái che, 8 sân ngoài trời sai quy hoạch),
 3 sân bóng đá mini,
 Tầng hầm công trình sân tennis có mái che 1.500 chỗ,
 Tầng hầm nhà hát ngoài trời có mái che (cung Tân Xuân),
 Khu đất giáp đường Võ Thị Sáu tại góc phía Tây Bắc Công viên,
 Phần diện tích đất UBND quận Hai Bà Trưng đã GPMB hiện đang khai thác 03 bãi trông giữ xe ô tô.
Tháng 9/2012, Phó chủ tịch UBND Thành phố Hà Nội Nguyễn Văn Khôi đã yêu cầu UBND quận Hai Bà Trưng xử lý triệt để 8 công trình vi phạm, thời hạn trước 30/11/2012. Tuy nhiên quá hạn trên, các công trình này vẫn án binh bất động nên đã trở thành chủ đề chất vấn tại Hội đồng nhân dân Thành phố Hà Nội. Ngày 5/12/2012 trước đại biểu HĐND, Giám đốc Sở Xây dựng Nguyễn Thế Hùng hứa trong quý I/2013 sẽ hoàn thành nhiệm vụ xử lý triệt để các sai phạm. Tuy nhiên đến ngày 22/3/2013 (9 ngày trước hạn chót), hầu hết các công trình sai phạm trong danh sách bị tháo dỡ vẫn hoạt động nhộn nhịp..
Tháng 7/2015, Ông Nguyễn Thế Thảo (Chủ tịch UBND Thành phố Hà Nội) đã có văn bản chỉ đạo: "Sở Xây dựng khẩn trương xử lý dứt điểm toàn bộ vi phạm trật tự xây dựng tại công viên Tuổi trẻ và chịu trách nhiệm trước thành phố về tiến độ, kết quả xử lý. Hoàn thành trong tháng 8/2015". Tuy nhiên, các sai phạm vẫn không được xử lý.

Các sai phạm tại Công viên Tuổi trẻ sau đó được Sở xây dựng và các đơn vị iên quan đặt ra hạn phải được xử lý trước ngày 15/9/2015. Tuy nhiên, tới tháng 10/2015 thì các công trình sai phạm vẫn còn nguyên vẹn. Theo báo Thanh tra, phóng viên báo đã hai lần đặt lịch làm việc bằng văn bản với ông Nguyễn Văn Hiếu - Chủ tịch UBND quận Hai Bà Trưng, nhưng cả hai lần đều bị từ chối và chuyển nội dung làm việc cho Đội thanh tra xây dựng quận.

Năm 2017: UBND Thành phố Hà Nội ban hành quyết định 1702/UBND-KT về việc chuyển giao Công viên Tuổi trẻ cho Công ty TNHH MTV Công viên cây xanh Hà Nội tiếp quản. Giao Sở Xây dựng phối hợp với UBND quận Hai Bà Trưng và các đơn vị có liên quan tổ chức xử lý dứt điểm toàn bộ vi phạm trật tự xây dựng tại Công viên Tuổi trẻ Thủ đô và chịu trách nhiệm trước UBND Thành phố về tiến độ, kết quả xử lý..
Tuy nhiên từ năm 2017 đến đầu năm 2019, Công ty ĐT và DV Tuổi trẻ Hà Nội vẫn chưa thực hiện thủ tục phá sản và vẫn quản lý Công viên Tuổi trẻ. Trong khi đại diện Công ty Cây xanh thì cho rằng: "Không thể làm được do Công viên ĐT và DV Tuổi Trẻ đang có quá nhiều khoản nợ xấu kéo dài, cùng với hàng loạt vi phạm quy định về trật tự xây dựng qua nhiều năm không được xử lý dứt điểm (!).
Ngày 12/04/2018, UBND Thành phố Hà Nội cho biết qua kiểm tra, thanh tra đã phát hiện 28 hạng mục đầu tư xây dựng trong dự án này có dấu hiệu sai phạm và đã chuyển vụ việc sang cho Công an Hà Nội điều tra để xử lý.

Tháng 04/2019, Hà Nội đã ra quyết định kiểm điểm và kỷ luật 21 cán bộ từ quận đến phường qua các thời kỳ liên quan đến vi phạm trật tự xây dựng tại Công viên Tuổi trẻ, trong đó có ông Nguyễn Hoàng Linh - Chủ tịch UBND phường Thanh Nhàn (đương nhiệm 2019), ông Nguyễn Tiến Hải - Chủ tịch phường Thanh Nhàn (nhiệm kỳ 2010 - 2014), ông Nguyễn Vinh Quang - Đội trưởng Đội Thanh tra xây dựng quận Hai Bà Trưng…

Cuối tháng 3/2019, Phường Thanh Nhàn cho biết UBND Thành phố Hà Nội chuẩn bị thanh tra đồng loạt toàn bộ công viên Tuổi trẻ, gồm tất cả từ việc xuống cấp và những sai phạm.
Tháng 8/2019, tại hội nghị giao ban UBND Thành phố Hà Nội, Chủ tịch UBND Thành phố Hà Nội Nguyễn Đức Chung chỉ đạo yêu cầu Sở xây dựng và UBND quận Hai Bà Trưng dứt khoát phải giải tỏa, cưỡng chế các công trình vi phạm tại Công viên Tuổi trẻ trong quý 4/2019. Sau cưỡng chế phải trồng thêm cây và tạo công viên mở rộng rãi để phục vụ nhân dân.
Ngày 20 tháng 12/2019, cơ quan chức năng đã tiến hành quây rào để chuẩn bị cưỡng chế. 2 bãi xe hoạt động bên trong công viên, 2 sân bóng đá, 2 sân tenis bị đình chỉ tuyệt đối; 18 hộ dân lấn chiếm đất của 24 hộ đã giải phóng mặt bằng ở đường Võ Thị Sáu - phía Tây Bắc Công viên cũng hoàn tất kế hoạch giải tỏa. Quận Hai Bà Trưng nói rằng sau thời gian tuyên truyền vận động, nếu các tổ chức, cá nhân không tự giác tháo dỡ, quận cương quyết tổ chức cưỡng chế. Phường Thanh Nhàn dự kiến trong tháng 12/2019 sẽ cơ bản hoàn tất giải tỏa, tháo dỡ, thu hồi các hạng mục vi phạm.

Báo chí, dư luận và ý kiến
Đã có hàng trăm bài báo viết về những sai phạm tại Công viên tuổi trẻ, cùng với sự bức xúc của người dân và cử tri qua nhiều kỳ họp chất vấn nhưng những sai phạm kéo dài chục năm vẫn chưa được xử lý.
Báo Dân trí có loạt bài điều tra, quyết liệt phản ánh sự việc, có hàng trăm độc giả đã đưa ra ý kiến trao đổi bày tỏ thái độ bức xúc: "Một người dân bình thường không thể vào "xẻ thịt" Công viên Tuổi trẻ được. Cơ quan chức năng Thành phố Hà Nội phải vào cuộc làm rõ ai là người buông lỏng quản lý, ai là người ký cho "xẻ thịt" đất công viên?"; "Ai đang thụ hưởng tiền thuê hàng tháng của các doanh nghiệp này? Đếm sơ sơ cũng không ít đâu, trong thời gian dài cũng thành gia tài kha khá đấy chứ!"; "Tại sao không xử lý những người đã cho phép hoặc làm ngơ cho công viên bị xẻ thịt?"; "Đề nghị cách chức giám đốc Công Viên Tuổi trẻ, xem xét trách nhiệm Chủ tịch Phường, Chủ tịch Quận, thu hồi lại những mảnh đất đã bị dân lấn chiếm. Sự việc rõ như ban ngày cần gì phải bàn nhiều làm gì? Trả lại đất, trồng cây để nhân dân lấy chỗ vui chơi, không khí thoáng đãng!"...
Tại cuộc họp Hội đồng nhân dân Thành phố Hà Nội 2012, trước bức xúc của nhiều cử tri, đại diện lãnh đạo Sở Xây dựng Hà Nội thừa nhận: "Nguyên nhân sai phạm là Công ty Đầu tư và Dịch vụ Tuổi Trẻ không đủ năng lực, yếu kém trong quản lý. UBND quận Hai Bà Trưng lại chưa sát sao xử lý vi phạm trật tự xây dựng". Lãnh đạo Sở Xây dựng Hà Nội đã từng hứa sẽ xử lý dứt điểm các công trình sai phạm ngay trong quý 1/2013!

Tiếp theo, trong nhiều kỳ họp HĐND thành phố, trả lời đại biểu và PV báo chí, không ít vị đại diện UBND thành phố và Sở Xây dựng, quận Hai Bà Trưng khẳng định "sẽ sớm xử lý" nhưng rồi đâu lại vào đấy, sai phạm chồng lên sai phạm."

Tham khảo

Tuổi Trẻ


title: Itaquaquecetuba

text:
Itaquaquecetuba (được biết nhiều hơn với tên Itaquá) là một đô thị ở bang São Paulo của Brasil. Năm 2006, dân số đô thị này ước tính khoảng 352.755 người, mật độ dân số là 4.313,46/km² và diện tích là 82 km². Thành phố này nằm ở độ cao 790 m, cách São Paulo 33 km. Tên gọi thành phố này có nguồn gốc từ tiếng Tupi. Theo thống kê dân số năm 2000, thành phố này có 90,81% dân biết đọc biết viết, chỉ số phát triển con người là 0,744.

Thành phố này được kết nối với tuyến đường CPTM (Companhia Paulista de Trens Metropolitanos) số 12.

Các đô thị giáp ranh

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Cityhall (tiếng Bồ Đào Nha)

Đô thị bang São Paulo


title: Myrskylä

text:
Myrskylä (phát âm: /ˈmyrskylæ/ trong tiếng Phần Lan; tiếng Thụy Điển: Mörskom) là một đô thị của Phần Lan.

Đô thị này tọa lạc tại tỉnh Nam Phần Lan trong vùng Đông Uusimaa. Đô thị này có dân số 2.036 (ngày 31 tháng 12 năm 2004)với diện tích là 206,38 km² trong đó có 5,76 km² là diện tích mặt nước. Mật độ dân số là 10,15 người trên mỗi km².

Đây là đô thị sử dụng 2 ngôn ngữ, đa số dân dùng tiếng Phần Lan và thiểu số dùng tiếng Thụy Điển tại Phần Lan.

Myrskylä là nơi sinh của Lasse Virén.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang mạng chính thức

Đô thị của vùng Đông Uusimaa
Đô thị của vùng Uusimaa
Khởi đầu năm 1636 ở Thụy Điển


title: Tipula formosicola

text:
Tipula formosicola là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng Indomalaya.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Quemigny-sur-Seine

text:
Quemigny-sur-Seine  là một xã thuộc tỉnh Côte-d’Or trong vùng Bourgogne miền đông nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Côte-d’Or

Tham khảo

Quemignysurseine


title: Chambley-Bussières

text:
Chambley-Bussières  là một xã của tỉnh Meurthe-et-Moselle, thuộc vùng Grand Est, đông bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 258 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Chambleybussieres


title: Grammothelopsis

text:
Grammothelopsis là một chi nấm thuộc họ Polyporaceae.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Grammothelopsis at Index Fungorum

Polyporaceae


title: Megachile crandalli

text:
Megachile crandalli là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Mitchell mô tả khoa học năm 1957.

Chú thích

Tham khảo

C
Động vật được mô tả năm 1957


title: Leioproctus duplex

text:
Leioproctus duplex là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Michener mô tả khoa học năm 1989.

Chú thích

Tham khảo

Leioproctus
Động vật được mô tả năm 1989


title: Saint-Christophe-des-Bois

text:
Saint-Christophe-des-Bois () là một xã của tỉnh Ille-et-Vilaine, thuộc vùng Bretagne, miền tây bắc nước Pháp.

Dân số
Người dân ở Saint-Christophe-des-Bois được gọi là Christophéens.

Xem thêm
Xã của tỉnh Ille-et-Vilaine

Tham khảo

Mayors of Ille-et-Vilaine Association  ;
INSEE ;
IGN

Liên kết ngoài
French Ministry of Culture list for Saint-Christophe-des-Bois

Xã của Ille-et-Vilaine


title: Sông Việt Nam

text:
Việt Nam hiện có 2360 con sông dài trên 10 km, trong đó 93% là các con sông ngắn và nhỏ, chảy liên tỉnh được đưa vào danh mục quản lý của Cục đường sông Việt Nam theo quyết định số 1989 ngày ngày 1 tháng 11 năm 2010 của Thủ tướng Chính phủ. Trong đó, 191 tuyến sông, kênh với tổng chiều dài 6.734,6 km được xem là tuyến đường sông quốc gia.

Một số thông số
 Mật độ sông, kênh trung bình trong cả nước đạt 0,60 km/km2. Nơi có mật độ sông thấp nhất là vùng Nam Trung Bộ. Khu vực đồng bằng sông Hồng có mật độ 0,45 km/km2. Khu vực đồng bằng sông Cửu Long có mật độ 0,68 km/km2.
 Tổng lưu lượng nước trung bình của các sông và kênh là 26.600 m³/s. Trong đó, phần được sinh ra trên đất Việt Nam chiếm 38,5%; phần từ nước ngoài chảy vào Việt Nam chiếm khoảng 61,5%. Hệ thống sông Cửu Long chiếm 60,4%, hệ thống sông Hồng 15,1% và các con sông còn lại chiếm 24,5%.
 Việt Nam có 23 sông xuyên biên giới. Trong đó có những sông lớn như Sông Hồng, Sông Đà, Sông Mã,Sông Lam, Sông Đồng Nai...
 Hướng của các dòng sông Việt Nam chủ yếu chảy từ Tây sang Đông, từ Tây Bắc xuống Đông Nam, từ đất liền ra biển Đông; nhưng cũng có những dòng sông chảy ngược, điển hình như Sê San (còn gọi là Krông Pơ Kô) và Sêrêpôk (còn gọi là Đắk Krô) hình thành ở khu vực Tây Nguyên rồi chảy ngược hướng Tây sang Campuchia. Ở miền Bắc có sông Kỳ Cùng hình thành ở tỉnh Lạng Sơn chảy ngược theo hướng Đông Nam – Tây Bắc sang Trung Quốc.
 Dọc bờ biển, trung bình cứ 23 km lại có một cửa sông. Việt Nam có 112 cửa sông lạch đổ ra biển. Các cửa sông lớn của Việt Nam thường bắt nguồn từ nước ngoài, phần trung lưu và hạ lưu chảy trên đất Việt Nam.
 Ba dòng sông rộng nhất là sông Hồng, sông Tiền, sông Hậu với chiều rộng trung bình khoảng 1 km.
 Các dòng sông có chiều dài chảy trong nước lớn nhất là: Sông Hồng dài 551 km (kể cả đoạn từ thượng nguồn về đến Việt Trì với tên gọi sông Thao); sông Đà dài 543 km; sông Thái Bình dài 411 km (kể cả dòng chính từ thượng nguồn đến Phả Lại – Chí Linh, Hải Dương với tên gọi sông Cầu); sông Sêrêpôk dài 371 km; sông Bé dài 385 km; sông Chảy dài 303 km.
 3 dòng sông có tốc độ dòng chảy lớn nhất là sông Hồng, sông Đà, sông Lô. Trong đó, lưu lượng của sông Hồng cao nhất vào tháng 8 là hơn 9.200m3/s.

Danh sách Sông

Tham khảo

Liên kết ngoài

Đường thủy Việt Nam


title: Coelioxys tepaneca

text:
Coelioxys tepaneca là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Cresson mô tả khoa học năm 1878.

Chú thích

Tham khảo

T
Động vật được mô tả năm 1878


title: Maussans

text:
Maussans là một xã thuộc tỉnh Haute-Saône trong vùng Bourgogne-Franche-Comté phía đông nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Haute-Saône

Tham khảo
INSEE

Xã của Haute-Saône


title: Hovacassis

text:
Hovacassis là một chi bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae.
Chi này được miêu tả khoa học năm 1952 bởi Spaeth in Hincks.

Các loài
Chi này gồm các loài:
 Hovacassis discolor (Boheman, 1855)

Chú thích

Tham khảo

Cassidini


title: Turrilatirus sanguifluus

text:
Turrilatirus sanguifluus là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Fasciolariidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Turrilatirus
Động vật được mô tả năm 1847


title: Psylliodes wunderlei

text:
Psylliodes wunderlei là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Döberl miêu tả khoa học năm 1998.

Chú thích

Tham khảo

Psylliodes


title: Carl Harries

text:
Carl Dietrich Harries (5 tháng 8 1866 - 3 tháng 11 1923) là một nhà hóa học người Đức. Carl Dietrich Harries sinh ra tại Luckenwalde, Đức. Ông nhận bằng Tiến sĩ năm 1892. Năm 1900, ông kết hôn với Hertha von Siemens, con gái của thiên tài về điện Werner von Siemens, và là nhà phát minh ra máy phát ozone sớm nhất. Năm 1904, ông trở thành giáo sư và chuyển tới dạy học tại Đại học Kiel cho tới năm 1916. Trong thời gian đó ông viết rất nhiều bài báo về ozonolysis. Công trình chính của ông về phân Anken hay Ankin bằng ozon được xuất bản trong, Liebigs Ann. Chem. 1905, 343, 311. Do bất mãn với đời sống khoa học của mình và thất bại trong việc đạt được một vị trí chính thức ở cả hai trường Đại học, ông chuyển sang làm trưởng phòng nghiên cứu tại Siemens và Halske. Ông mất ngày 3 tháng 11-1923, do biến chứng của cuộc phẫu thuật ung thư.

Cụ cố của ông là nhà thần học Heinrich Harries.

Thành tựu
Ông nghiên cứu về polyme và cao su. Ông đã chỉ ra rằng cao su được cấu tạo bởi các đơn vị lặp đi lặp lại. Ông đã nghiên cứu xây dựng các bước của quá trình phân tích ozon, phát biểu các nguyên tắc chung của phản ứng hợp chất không no với ozon, và chứng minh rằng ozone có thể được sử dụng cho việc tổng hợp hữu cơ của rất nhiều hợp chất.

Tham khảo và Chú thích

Sinh năm 1866
Mất năm 1923
Nhà hóa học Đức
Người Phổ
Người từ Luckenwalde


title: Phenacovolva zuidafrikaana

text:
Phenacovolva zuidafrikaana là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Ovulidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Phenacovolva


title: Chrysolina lepida

text:
Chrysolina lepida là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Olivier miêu tả khoa học năm 1807.

Chú thích

Tham khảo

Động vật được mô tả năm 1807
Chrysolina


title: Cơ quan Vũ trụ Liên bang Nga

text:
Cơ quan nhà nước cho các hoạt động không gian "Roscosmos" (), cũng được gọi là Roskosmos (), tiền thân là Cơ quan Vũ trụ Nga, rồi Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Nga, là cơ quan chính phủ chịu trách nhiệm về chương trình khoa học vũ trụ và nghiên cứu không gian của Nga. Roskosmos toạ lạc tại một thành phố nhỏ, được gọi là 'thành phố Vũ trụ', gần Moskva.

Cơ quan Vũ trụ Nga (, hay RKA) được thành lập vào ngày 25 tháng 2 năm 1992, sau sự tan rã của Liên Xô cùng với chương trình vũ trụ Xô viết, với người đứng đầu là Yuri Koptev. Mục đích của RKA là thực hiện vai trò như cơ quan NASA của Hoa Kỳ.

Tháng 6 năm 1999, RKA được tổ chức lại, đặt lại tên là Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Nga (, gọi tắt là Rosaviakosmos ) và có thêm chức năng mới về hàng không. Yuri Koptev vẫn là người đứng đầu.

Ngày 9 tháng 3 năm 2004, trong nỗ lực sắp xếp lại một số tổ chức khi Vladimir Putin tái tranh cử chức tổng thống, Rosaviakosmos lại được tái tổ chức, với tên mới là Cơ quan Vũ trụ Liên bang (FKA). Yuri Koptev bị thay bằng Anatoly Perminov, một cựu chỉ huy của Lực lượng Vũ trụ Quân đội.

Từ những năm 2010, hàng loạt lỗi kỹ thuật đã dẫn đến sự cần thiết phải hiện đại hoá và tái cơ cấu ngành công nghiệp và không gian. Nỗ lực tái cơ cấu sau đó đã thành công trong một loạt các cải cách dự kiến cả về hình thức và nội dung. Đầu tiên là tạo ra Cơ quan Thống nhất về Tên lửa và Không gian (Объединенная ракетно-космическая корпорация, viết tắt ORKK)

Cuối cùng, ngày 28 tháng 12 năm 2015, theo sáng kiến của phó thủ tướng Dmitry Olegovich Rogozin, Cơ quan Vũ trụ Liên bang Nga được đổi thành Cơ quan nhà nước cho các hoạt động không gian "Roscosmos".

Ngân sách
Ngân sách dành cho Cơ quan Vũ trụ Liên bang Nga Roscosmos từ 5 tỷ USD năm 2014 xuống còn 1.7 tỷ USD năm 2020 trong khi ngân sách của NASA năm 2020 lên tới 22.6 tỷ USD.

Các dự án trong tương lai
Dmitry Rogozin, người đứng đầu tập đoàn vũ trụ Nga Roscosmos, gần đây tiết lộ rằng nước này có kế hoạch thực hiện một sứ mệnh mới của riêng họ trên sao Kim và nhiều dự án về sứ mệnh sao Kim đang nằm trong chương trình thăm dò không gian của chính phủ Nga giai đoạn 2021-2030". Tuy nhiên nhiều nhà quan sát tỏ ra nghi ngờ khi một cựu quan chức Roscosmos cho biết Nga không có bất kỳ tàu vũ trụ mới nào" còn chuyên gia không gian độc lập Vitaly Yegorov nói sứ mệnh tới sao Kim, "do sự phức tạp của nhiệm vụ, các nhà khoa học Nga thậm chí không nghĩ đến nó",

Vedomosti dẫn lời quan chức Roscosmos cho biết Nga hiện chế tạo khoảng 15 vệ tinh mỗi năm và đặt mục tiêu tới cuối năm 2025 tăng con số này lên mức từ 200-250 vệ tinh.

Tham nhũng
Lĩnh vực vũ trụ của Nga đã bị tình trạng tham nhũng trong những năm gần đây, các công tố viên đã phát hiện một phần nhỏ trong số 1 tỷ USD gian lận liên quan đến Roscosmos và các tập đoàn quốc phòng và vũ trụ do nhà nước điều hành khác bị phát hiện chỉ trong năm 2018. Các công tố viên Nga cũng phát hiện hơn 150 triệu USD đã bị biển thủ trong quá trình xây dựng sân bay vũ trụ mới Vostochny Cosmodrome trị giá 5 tỷ USD tại vùng Viễn Đông của Nga.

Rò rỉ công nghệ
Tháng 7 năm 2018 nhà khoa học Viktor Kudryavtsev của Roscosmos bị bắt giữ vì cáo buộc làm rò rỉ thông tin phát triển công nghệ tên lửa siêu thanh cho một thành viên của NATO năm 2013.

Kudryavtsev bị buộc tội rò rỉ bí mật tên lửa siêu thanh cho Bỉ. Ông sau đó đã được thả sau hơn một năm bị giam giữ sau khi được chẩn đoán mắc bệnh ung thư phổi giai đoạn cuối. Kudryavtsev đã giành được giải thưởng cấp nhà nước cho nghiên cứu của mình về động lực học chất khí và chất lỏng. Nhóm nhân quyền Memorial của Nga đã tuyên bố Kudryavtsev là một tù nhân chính trị. Kudryavtsev đã chết vì ung thư ở tuổi 77 năm 2021.

Một người khác là Alexei Temirev, 64 tuổi (năm 2018), bị bắt vào ngày 18 tháng 7 năm 2018 và bị quản thúc vì cáo buộc làm rò rỉ tài liệu bí mật cho Việt Nam. Tòa án ở Rostov đã kết án Tiến sĩ Khoa học Kỹ thuật Alexei Temirev ở Novocherkassk 7,5 năm tù giam vì tội phản quốc cao độ theo điều 275 của Bộ luật Hình sự. Cơ quan An ninh Liên bang FSB buộc Temirev chia sẻ thông tin về thiết bị mà anh ta đã làm việc tại phòng thiết kế cùng với nghiên cứu sinh từ Việt Nam và chuyển bí mật nhà nước cho quốc gia đó.

Xem thêm
 Ủy ban Nghiên cứu Vũ trụ (COSPAR)

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Роскосмос trên VK

 Роскосмос trên OK.RU

N
Chương trình vũ trụ Nga
Khoa học và công nghệ Nga
Khởi đầu năm 1992 ở Nga


title: Cardiorhinus cylindricus

text:
Cardiorhinus cylindricus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Schwarz miêu tả khoa học năm 1904.

Chú thích

Tham khảo

Cardiorhinus


title: Bermonville

text:
Bermonville là một xã thuộc tỉnh Seine-Maritime trong vùng Normandie miền bắc nước Pháp.

Huy hiệu

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Seine-Maritime

Tham khảo
INSEE

Liên kết ngoài
 Bermonville on the Quid website

Xã của Seine-Maritime


title: Semons

text:
Semons là một xã thuộc tỉnh Isère trong vùng Rhône-Alpes đông nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao từ 388-564 mét trên mực nước biển. Theo điều tra dân số năm 1999 của INSEE có dân số là 291 người.

Tham khảo

Xã của Isère


title: Trương Lương

text:
Trương Lương (chữ Hán: 張良; trước 250 TCN - 186 TCN), biểu tự Tử Phòng (子房), là danh thần khai quốc nổi tiếng thời nhà Hán.

Ông cùng với Hàn Tín, Tiêu Hà được người đời xưng tụng là Hán sơ Tam kiệt (漢初三傑), đóng vai trò quan trọng giúp Lưu Bang đánh đổ nhà Tần và thắng Hạng Vũ trong chiến tranh Hán Sở sáng lập ra nhà Hán trong lịch sử Trung Quốc.

Ông thường được xếp vào hàng ngũ 10 đại quân sư kiệt xuất nhất lịch sử phong kiến Trung Quốc, đứng thứ 4 sau Khương Tử Nha, Tôn Vũ, Tôn Tẫn và đứng trên các bậc quân sư kiệt xuất khác như Gia Cát Lượng, Lưu Bá Ôn. Vì thế, hậu nhân hay gọi ông là Mưu thánh (謀聖).

Thân thế
Theo các tư liệu thì Trương Lương sinh khoảng trước năm 250 TCN tại kinh đô Tân Trịnh của nước Hàn xuất thân từ dòng dõi sĩ tộc nước Hàn thời Chiến Quốc. Tổ tiên ông phát tích ở làng Thành Phụ (城父; nay là Thành Phụ trấn, quận Tiếu Thành, tỉnh An Huy), sau di cư đến nước Tấn, qua nhiều đời làm khanh sĩ nước Hàn, ông nội Trương Lương là Trương Khai Địa (張開地) làm tướng quốc của Hàn Chiêu hầu, Hàn Tuyên Huệ vương, Hàn Tương Ai vương; cha ông là Trương Bình (张平) làm tướng quốc của Hàn Li Vương, Hàn Điệu Huệ vương.

Năm thứ 23 đời Hàn Điệu Huệ Vương (250 TCN), cha Trương Bình chết. Vì khi đó Trương Lương còn ít tuổi nên chưa từng làm quan nước Hàn.

Báo quốc bất thành, mài chí ở Hạ Bì
Năm 230 TCN, nước Hàn bị Tần Thủy Hoàng tiêu diệt. Em của Trương Lương chết, ông không lo chôn cất mà tập hợp 300 tôi tớ trong nhà, đem tất cả gia tài tìm thích khách giết vua Tần để báo thù cho nước Hàn.

Bấy giờ, ông tìm được một lực sĩ, làm một cái chùy sắt nặng 120 cân, năm 218 TCN, nhân Tần Thủy Hoàng đi chơi ở miền đông, ông và người lực sĩ rình đánh vua Tần ở bãi cát Bác Lãng, nhưng lại đánh nhầm phải xe tùy tùng nên giết hụt vua Tần. Tần Thủy Hoàng nổi giận sai lùng khắp thiên hạ. Trương Lương bèn đổi tên họ, trốn tránh ở Hạ Bì.

Thời gian ở Hạ Bì, tương truyền nhờ tính khiêm tốn, nhún nhường, ông được Hoàng Thạch Công truyền cho cuốn "Thái Công binh pháp". Hoàng Thạch Công dặn Trương Lương rằng:
Đọc quyển sách này thì làm được thầy bậc vương giả. Mười năm sau, sẽ ứng nghiệm. Mười ba năm sau, con đến gặp ta. Hòn đá màu vàng dưới chân núi Cốc Thành ở phía bắc sông Tế là ta đó.

Trương Lương rất quý quyển này, thường đem ra học tập nghiền ngẫm. Hạng Bá là em Hạng Lương, con tướng Hạng Yên nước Sở, phạm tội giết người, được ông che chở.

Tái lập nước Hàn
Năm 209 TCN, Trần Thắng khởi nghĩa chống nhà Tần. Trương Lương cũng tụ họp hơn trăm trai tráng. Tháng 12 năm 208 TCN, Trần Thắng bị giết, tướng Tần Gia lập người dòng dõi nước Sở là Cảnh Câu ở đất Lưu làm Giả vương nước Sở. Trương Lương muốn đi theo, đi đến giữa đường thì gặp Lưu Bang, bèn theo Lưu Bang. Lưu Bang cho ông làm tướng coi về việc ngựa của quân.

Ông mấy lần đem binh pháp của Thái Công ra trình bày với Lưu Bang, được khen ngợi. Vì vậy, ông quyết định theo Lưu Bang, không đến yết kiến Cảnh Câu nữa. Sau đó Hạng Lương khởi nghĩa ở đất Ngô, vượt sông Trường Giang đánh Tần, khí thế rất mạnh. Hạng Lương diệt Tần Gia không chịu quy phục.

Lưu Bang đến đất Tiết, yết kiến Hạng Lương, Hạng Lương lập Sở Hoài vương. Trương Lương bèn nói với Hạng Lương:"Ngài đã lập con cháu vua Sở; trong các công tử nước Hàn, Hành Dương Quân tên là Thành là người hiền, có thể lập làm vương để tăng thêm vây cánh".

Hạng Lương nghe theo, sai Trương Lương tìm Hàn Thành, lập làm vua Hàn, cho ông làm Tư đồ nước Hàn, cho Hàn vương cầm hơn 1.000 quân đi về hướng tây lấy đất Hàn. Quân Hàn lấy được mấy thành, nhưng yếu thế nên bị quân Tần cướp lại ngay. Quân Hàn đi lại đánh quanh quẩn ở miền Dĩnh Xuyên.

Giúp Lưu Bang diệt Tần
Lưu Bang và Hạng Vũ nhận giao ước đi đánh Tần . Khi Lưu Bang đi từ miền nam Lạc Dương ra khỏi núi Hoàn Viên, Trương Lương dẫn quân theo, lấy được hơn 10 thành của Hàn, đánh phá quân của Dương Hùng.

Lưu Bang bèn sai Hàn vương Thành ở lại giữ huyện Dương Định, còn mình cùng Trương Lương đi về hướng Nam, đánh lấy được đất Uyển, rồi quay sang hướng Tây vào Vũ Quan. Trên đường vào Quan Trung, quân Lưu Bang không gặp nhiều trở ngại do không phải đối mặt với những đạo quân hùng hậu của nhà Tần. Tuy nhiên, có tướng chư hầu Tư Mã Ngang nước Triệu muốn tranh công vào Quan Trung trước. Trương Lương bèn bày kế cho Lưu Bang ngăn đường Ngang khiến Ngang không thể chen chân vào Quan Trung sớm.

Lưu Bang muốn đem hai vạn quân đánh quân Tần ở gần đất Nghiên, ông nói:
Quân Tần vẫn còn mạnh, chưa có thể coi thường. Thần nghe nói tướng Tần là con nhà hàng thịt. Là con nhà buôn, thì dễ lấy lợi mà lôi cuốn họ. Xin hãy tạm thời ở lại giữ thành, sai người đi trước dự bị lương thực cho năm vạn người ăn, lại cắm thêm cờ xí ở trên núi để làm nghi binh, sai Lịch Tự Cơ mang của quý đút lót cho tướng Tần.

Quả nhiên tướng Tần làm phản, muốn liên kết với Lưu Bang cùng đem binh về hướng Tây đánh úp Hàm Dương. Lưu Bang nghe theo, ông nói:

Đây chỉ có viên tướng của nó là muốn làm phản thôi, sợ bọn quân lính không nghe theo. Nếu họ không nghe theo thì nguy, chi bằng ta nhân lúc nó trễ nải mà đánh nó.

Lưu Bang liền đem quân đánh quân Tần, phá tan quân Tần. Lưu Bang đi về hướng bắc đến Lam Điền, đánh trận thứ hai, quân Tần thua to. Lưu Bang đến Hàm Dương, vua Tần là Tử Anh ra hàng.

Được Hạng Bá trả ơn
Lưu Bang vào cung nhà Tần, thấy nhà cửa, màn trướng, chó ngựa, vật quý, đàn bà con gái đến hàng ngàn, ý muốn ở lại đấy. Phàn Khoái can Lưu Bang nhưng Bang không nghe. Ông nói:
Tần làm điều vô đạo cho nên ngài mới đến được đây. Đã cốt vì thiên hạ giết bọn giặc tàn ác, thì ta nên ăn ở theo lối mộc mạc, để tỏ cái nền nếp của mình. Nay ngài vừa mới vào nước Tần mà đã ham thích cái vui thú của nó, thì khác gì người ta nói, "Nối giáo cho giặc" vậy. Vả chăng, "lời nói ngay nghe chướng tai, nhưng có lợi cho việc làm, thuốc đắng, uống khó chịu nhưng chữa được bệnh", xin ngài nghe theo lời Phàn Khoái!

Lưu Bang bèn đem quân về Bá Thượng.

Hạng Vũ vào đến Hồng Môn, muốn đánh Lưu Bang. Chú Hạng Vũ là Hạng Bá đang đêm ruổi ngựa đến báo cho ông biết, để trả ơn cưu mang trước đây.

Ông bèn cố mời Hạng Bá vào. Hạng Bá yết kiến Lưu Bang. Bang mời Bá uống rượu chúc thọ kết làm thông gia, nhờ Hạng Bá nói lại đầu đuôi rằng mình không dám phản lại Hạng Vũ. Hạng Bá về nói lại, Hạng Vũ bèn thôi đánh úp Lưu Bang.

Hạng Vũ có thế mạnh, đứng đầu chư hầu, phong cho Lưu Bang làm Hán vương, cai trị đất Ba, đất Thục. Hán vương cho ông 2.000 lạng vàng, hai hộc châu báu, ông bèn đem hiến tất cả cho Hạng Bá. Hán vương cũng nhân đó, sai Lương đem nhiều của quý cho Hạng Bá nhờ Hạng Bá xin thêm đất Hán Trung giàu có, đông dân cho mình để làm cơ sở đánh Sở sau này. Nhờ Hạng Bá nói hộ, Hạng vương ưng thuận, vì vậy Lưu Bang được đất Hán Trung.

Hán vương vào đất Ba, đất Thục, Trương Lương tiễn đến đất Bao Trung. Hán vương sai ông về nước Hàn. Trương Lương nói với Hán vương:
Sao Đại vương không đốt quách các đường sạn đạo đã đi qua, để nói với thiên hạ rằng mình không có ý muốn quay lại, làm cho Hạng vương yên lòng!

Hán vương nghe theo, bèn đốt tất cả đường sạn đạo khiến Hạng vương yên tâm.

Giúp Hán thắng Sở

Đánh lạc hướng Sở Bá vương
Trương Lương đến nước Hàn, vì Hàn vương Thành đã cho ông theo Hán vương thành ra Hán vương vào Quan Trung trước, nên Hạng vương oán không cho Thành về nước Hàn, bắt Thành theo mình sang Bành Thành giam lỏng.

Trương Lương bèn theo đến. Nhân lúc đó các chư hầu Điền Vinh ở nước Tề, Trần Dư ở nước Triệu nổi dậy chống Hạng Vũ, Trương Lương bèn lấy thư của Tề vương là Điền Vinh làm phản đưa cho Hạng vương. Vì vậy Hạng vương không lo đến Hán vương đang ở phía Tây; trái lại, đem binh về phương Bắc đánh Tề.

Trước khi đi, Hạng vương, giáng Hàn Thành xuống làm hầu, rồi giết ở Bành Thành. Trương Lương bèn bỏ trốn, lẻn theo về với Hán vương. Lúc đó Hán vương dùng Hàn Tín làm đại tướng, đã lấy được Tam Tần, cho ông làm Thành Tín hầu, đi về hướng Đông đánh Sở.

Lôi kéo chư hầu theo Hán
Lưu Bang mang đại quân đánh Bành Thành, bị Hạng Vũ quay lại đánh cho thua to phải rút về. Trương Lương khuyên Hán vương đi dụ các tướng Anh Bố có hiềm khích với Hạng Vũ và Bành Việt ở nước Lương. Đồng thời ông nhận định rằng trong số các tướng của Hán vương, chỉ có một mình Hàn Tín là có thể giao được việc lớn, chống giữ được một mặt. Ông dự đoán ba viên tướng này có thể giúp Lưu Bang phá được nước Sở.

Hán vương nghe theo, bèn sai sứ đi dụ Cửu Giang vương Anh Bố, sai sứ giả kết liên với Bành Việt.

Đến khi Ngụy vương là Báo làm phản, Hán vương sai Hàn Tín đem binh đánh Báo. Nhờ tài năng của Hàn Tín, quân Hán liên tiếp thắng trận, lấy được các nước Yên, Đại, Tề, Triệu.

Bác kế của Lịch Dị Cơ
Năm 204 TCN, Hạng Vũ vây Lưu Bang ở Huỳnh Dương rất gấp. Hán vương lo lắng, cùng Lịch Dị Cơ bàn cách làm yếu lực lượng của Sở. Tự Cơ khuyên nên lập lại được con cháu 6 nước chư hầu để làm vây cánh.

Lưu Bang khen hay, sai Dị Cơ đi khắc ấn để lập con cháu 6 nước. Dị Cơ chưa đi, Trương Lương ở ngoài vào yết kiến biết việc đó, bèn hỏi:
Ai bày cho Đại vương kế này ? Công việc của Đại vương thế là hỏng rồi.

Hán vương hỏi tại sao, ông nói:
Những kẻ du sĩ trong thiên hạ bỏ thân thích, xa lìa mồ mả ông cha, rời những người quen thuộc đi theo đại vương, chỉ là ngày đêm mong được một thước, một tấc đất đai. Nay Đại vương lại khôi phục 6 nước, lập lại con cháu Hàn, Ngụy, Yên, Triệu, Tề, Sở thì những kẻ du sĩ trong thiên hạ đều trở về thờ vua của họ, theo thân thích của họ, quay về với những người quen thuộc của họ, với mồ mả ông cha của họ, vậy đại vương còn nhờ ai mà lấy được thiên hạ nữa? Vả chăng, nếu nước Sở mà mạnh nhất thì 6 nước được lập lên sẽ lại chịu khuất mà theo Sở. Như vậy Đại vương làm sao mà bắt họ thần phục mình được?

Hán vương liền sai tiêu hủy ngay các ấn.

Mượn sức chư hầu diệt Sở
Năm 203 TCN, Hàn Tín phá nước Tề, muốn tự lập làm Tề vương. Hán vương giận định không cho nhưng Trương Lương bàn với Hán vương nên bằng lòng để lấy lòng Tín. Hán Vương sai ông trao ấn Tề vương cho Tín.

Sau đó Lưu Bang và Hạng Vũ giảng hòa để đón gia quyến Lưu Bang về. Hai bên cắt Hồng Câu làm ranh giới.

Hạng Vũ mang quân về nước. Lưu Bang cũng định về Quan Trung thì Trương Lương khuyên Bang nên đánh úp để diệt Sở. Bang nghe theo, bèn đuổi theo quân Sở, đánh úp Hạng Vũ ở Dương Hạ. Không ngờ quân Hạng Vũ vẫn rất mạnh mẽ, quay lại đánh bại Lưu Bang ở Cố Lăng. Chư hầu hẹn nhưng không đến.

Trương Lương khuyên Lưu Bang sai người đi nói với các tướng Hàn Tín, Bành Việt, Anh Bố, sẽ phong nhiều đất nếu chịu điều quân về cùng diệt Sở. Các tướng nghe theo, mang quân về hội.

Tứ diện Sở ca
Huyền thoại về tài trí của Trương Lương đó là trong trận quyết chiến ở Cai Hạ. Hạng vương tuy bị Hàn Tín, Anh Bố làm cho khốn đốn nhưng với uy dũng của Hạng vương và 9 vạn quân Sở còn lại, quân Hán cũng khó bề thắng thế, Hàn Tín hỏi ông kế mau diệt quân Sở.

Vốn biết người Sở yêu quê hương, thích ca hát, nên vào 1 đêm tối, ông cho quân Hán đứng vây quanh 4 mặt của trại Sở, hát vang bài ca nước Sở. Quân Sở vốn theo Hạng Vương chinh chiến nhiều năm chưa được về, mệt mỏi vì chiến tranh, nay lại bị vây khốn ở đây, lương thực cạn kiệt, thêm tác động tâm lý, nên nhanh chóng bị tan rã. Hạng vương chỉ còn 800 quân kỵ trung thành, sáng hôm sau bị quân Hán truy sát đến Ô Giang, phải tự vẫn.

Khiêm nhường rút lui

Khuyên việc định đô

Triều đình nhà Hán mới vừa được xây dựng, vậy việc định đô ở đâu, có tương quan đến vấn đề tồn vong, thịnh suy rất lớn. Thoạt tiên, Hán đế Lưu Bang muốn định đô tại Lạc Dương, nhưng quần thần đối với việc này có rất nhiều ý kiến khác nhau.

Nhiều đại thần của Lưu Bang là người lục quốc Sơn Đông, họ chủ trương định đô tại Lạc Dương. Lý đo là: Lạc Dương phía đông có Thành Cao, phía tây có Hào Sơn, Mãnh Trì, sau lưng dựa sông Hoàng Hà, trước mặt có Doãn, Lạc. Chung quanh có núi sông bao bọc, địa hình hiểm trở. Riêng Lâu Kính thì ủng hộ việc xây dựng kinh đô tại Quan Trung. Thứ nhất, về địa hình Quan Trung là nơi bốn bên đều hiểm trở, tiến có thể công, thoái có thể thủ. Thứ hai, Quan Trung có địa lợi, vì đất đai phì nhiêu, hệ thống sông ngòi kinh rạch có lợi cho việc sản xuất nông nghiệp. Thứ ba, đóng đô ở Quan Trung thì không lo ngại chi cả. Vì phía Tây, Tây nam và Tây bắc đều không có một thế lực chính trị nào thống nhất to mạnh. Thứ tư, Quan Trung được nhân hòa, vì cuối đời nhà Tần, trong số các chư hầu thì Lưu Bang tiến vào quan ải trước tiên, "Ba chương ước pháp" cũng được thi hành tại đây trước, nên rất đắc nhân tâm. Thêm vào đó, một thời gian dài, nhà Hán đã chiếm giữ vùng Ba, Thục, Hán Trung, hình thành thế lực tại Quan Tây, nên gốc rễ đã ăn sâu một cách vững chắc. Thứ năm, Quan Trung đã từng được các triều đại nhà Chu, nhà Tần xây dựng suốt mấy trăm năm, luôn luôn là trung tâm chính trị, kinh tế quan trọng của khắp cả nước.

Trong số các quần thần, chỉ có Trương Lương là ủng hộ kiến nghị của Lâu Kính. Trương Lương phản bác chủ trương xây dựng kinh đô tại Lạc Dương: "Lạc Dương mặc dù, đất đai lại bạc màu, lại dễ bị thụ địch từ bốn mặt, không phải là đất dụng võ. Trong khi đó, Quan Trung phía trái có Hàm Cốc Quan, Hào Sơn, phía phải có Lũng Sơn, Mân Sơn, chính giữa đất đai rộng rãi lại phì nhiêu, phía nam có vùng Ba Thục giàu có, phía Bắc có đồng cỏ tiện lợi cho việc chăn nuôi. Cả ba phía Tây, Bắc và Nam đều hiểm trở, dễ phòng thủ. Riêng phía Đông lại tiện lợi trong việc khống chế các chư hầu. Khi thiên hạ thái bình, có thể dùng hai dòng sông Hoàng Hà và Vi Thủy để chuyên chở vật tư trong cả nước, cung ứng cho Kinh Sư. Nếu chư hầu phản loạn, chiến tranh xảy ra khắp nơi, thì có thể xuôi dòng đi xuống, ra quân đánh bốn phương, lương hướng và vật tư cũng có thể vận chuyển cung cấp đều đều, đúng là, thành vàng ngàn dặm, nước riêng của trời".

Sau khi nghe Trương Lương phân tích, Lưu Bang cho là phải, nên đã đóng đô tại Quan Trung, xây dựng kinh thành Trường An. Trường An cũng trở thành kinh đô của nhiều triều đại sau này.

Không nhận nhiều công
Lưu Bang lên ngôi hoàng đế, tức là Hán Cao Tổ. Tháng Giêng năm 200 TCN, Hán đế phong cho các công thần. Trương Lương chưa hề có công về chiến trận, Cao đế nói:
Bàn mưu kế ở trong màn trướng, quyết định sự thắng lợi ở ngoài ngàn dặm, đó là công của Tử Phòng! Cho ngươi tự chọn lấy ba vạn hộ ở đất Tề.

Ông nói:"Xưa kia thần khởi nghĩa ở Hạ Bì, tới đất Lưu thì gặp bệ hạ. Đó là trời đem thần giao cho bệ hạ! Bệ hạ dùng mưu kế của thần, may mà có lúc trúng, thần xin được phong ở Lưu là đủ rồi, không dám nhận ba vạn hộ".

Cao đế bèn phong Trương Lương làm Lưu hầu (留侯).

Làm yên lòng công thần
Lúc đó Lưu Bang đã phong hơn 20 người đại công thần, còn những người khác thì ngày đêm tranh công nhau, không quyết định được, cho nên chưa làm việc phong tước. Lưu Bang ở cung Nam thành Lạc Dương, từ con đường trên gác nhìn các tướng, thấy họ cùng nhau ngồi trên bãi cát nói chuyện, bèn hỏi ông:
Họ nói gì thế?

Ông đáp:
-Bệ hạ không biết sao? Đó là họ bàn việc làm phản đấy thôi!
-Thiên hạ đã gần được yên rồi ! Vì cớ gì họ lại làm phản?

Ông nói:
Bệ hạ vốn từ áo vải xuất thân, nhờ bọn họ mà lấy được thiên hạ. Nay bệ hạ làm thiên tử, mà người được phong lại là những người bạn cũ, hoặc người thân yêu như là Tiêu Hà, Tào Tham; còn những người bị giết lại là những người bình sinh bệ hạ thù oán. Nay quân lại tính công trạng cho rằng lấy cả thiên hạ cũng không đủ để phong cho khắp cả mọi người, bọn này sợ bệ hạ không thể phong cho tất cả, lại ngờ rằng mình sẽ bị giết vì những lỗi lầm ngày trước, cho nên họp nhau mưu làm phản đó thôi.

Lưu Bang lo lắng hỏi:
-Bây giờ làm thế nào?
-Trong số những người ngày thường bệ hạ vẫn ghét mà các quan đều biết thì ai là bị ghét hơn cả?
-Ung Xỉ với ta là chỗ quen biết cũ, thường làm ta khốn khổ, nhục nhã. Ta muốn giết hắn nhưng vì hắn lập được nhiều công cho nên không nỡ.
-Nay mau mau phong cho Ung Xỉ trước, để tỏ cho các quan biết. Các quan thấy Ung Xỉ được phong thì người nào cũng sẽ yên tâm.

Lưu Bang bèn đặt tiệc rượu, phong Ung Xỉ làm Thập Phương hầu, và giục gấp thừa tướng, ngự sử phải lo việc định công lao, phong đất đai. Tiệc rượu tan, các quan đều mừng rỡ nói:
Ung Xỉ mà còn được phong hầu, thì bọn ta chẳng phải lo nữa.

Giúp Lưu Doanh giữ ngôi Thái tử
Lưu Bang có con lớn Lưu Doanh là con của Lã Trĩ đã lập làm Thái tử, dùng Thúc Tôn Thông (叔孫通) làm Thái phó, Trương Lương làm Thiếu phó giúp Doanh. Nhưng sau lại có Lưu Như Ý là con Thích phu nhân thông minh hơn nên muốn bỏ Doanh để lập Như Ý.

Lã Hậu sợ, không biết làm thế nào. Có người nói với Lã Hậu nên hỏi Trương Lương. Lã Hậu bèn sai Lã Trạch đến nhờ ông. Ban đầu Trương Lương định từ chối, nhưng Lã Trạch cố nài nên ông nhận lời. Ông giúp Lưu Doanh mời được 4 hiền sĩ trong thiên hạ là Đông Viên Công, Giác Lý tiên sinh, Ỷ Lý tiên sinh, Hạ Thạch Công mà trước đó chính Lưu Bang không sao mời nổi.

Năm 195 TCN, sau khi đánh phá quân Anh Bố về, Lưu Bang ốm càng nặng, muốn thay thái tử. Trương Lương can, Lưu Bang không nghe.

Đến khi ăn tiệc, thái tử Doanh rót rượu đứng chầu. Bốn người theo thái tử tuổi đều ngoài tám mươi, mày râu bạc phơ, áo mũ rất đẹp. Lưu Bang lấy làm lạ hỏi. Bốn người tiến đến thưa, kể họ tên, là Đông Viên Công, Giác Lý tiên sinh, Ỷ Lý tiên sinh, Hạ Thạch Công. Lưu Bang kinh ngạc nói:
Ta tìm các ông mấy năm nay, các ông trốn tránh ta. Nay tại sao các ông lại từ đâu đến chơi với con ta như vậy?

Bốn người đáp:"Bệ hạ khinh kẻ sĩ, hay mắng người, bọn thần nghĩa khí không chịu nhục, cho nên sợ mà trốn tránh. Nay trộm nghe thái tử là người nhân đức hiếu thảo, cung kính, thương yêu kẻ sĩ, trong thiên hạ không ai không vươn cổ muốn vì thái tử mà chết, vì vậy chúng tôi đến đây".

Lưu Bang nói:"Phiền các ông nhờ giúp đỡ thái tử cho trót".

Lưu Bang bèn quyết định giữ ngôi thái tử của Lưu Doanh.

Học theo Phạm Lãi
Các công thần nhà Hán như Hàn Tín, Bành Việt, Anh Bố lần lượt bị Lưu Bang trừ khử để phong đất cho các hoàng tử họ Lưu. Vua Hàn mới là Hàn vương Tín mà Trương Lương đề cử Lưu Bang lập làm vương thời Hán Sở cũng bị cải phong lên Thái Nguyên xa xôi. Hàn vương Tín bèn dẫn quân Hung Nô vào đánh Hán nhưng cuối cùng bị thua trận, phải chạy sang hàng Hung Nô. Trương Lương bất lực nhìn nước Hàn bị xoá sổ.

Trương Lương nói với Lưu Bang:
Gia đình tôi đời đời làm tướng quốc nước Hàn. Đến khi Hàn mất, tôi chẳng tiếc số tiền vạn lạng vàng, đối phó với nước Tần mạnh, để báo thù cho nước Hàn, làm cho thiên hạ đều rung động. Nay tôi lấy ba tấc lưỡi mà làm thầy bậc đế vương, được phong vạn hộ, ở ngôi chư hầu, kẻ áo vải được thế là tột bậc, đối với Lương thế là đủ rồi. Vậy xin bỏ việc nhân gian, chỉ muốn đi ngao du với Xích Tùng Tử mà thôi.

Ông bèn học cách nhịn cơm, học lối đạo dẫn cho nhẹ mình. Năm 195 TCN, Lưu Bang băng hà, Thái tử Lưu Doanh lên thay, tức là Hán Huệ Đế.

Năm 186 TCN, Trương Tử Phòng qua đời, được đặt tên thuỵ là Văn Thành hầu (留侯文成侯). Con ông là Trương Bất Nghi thay cha làm tước hầu.

Chú thích

Xem thêm
Lưu Bang
Hán Sở tranh hùng
Hàn Tín
Lịch Dị Cơ

Tham khảo
 Sử ký Tư Mã Thiên, các thiên:
Lưu hầu thế gia
Hạng Vũ bản kỉ
Cao Tổ bản kỉ

Người nhà Tần
Nhân vật quân sự Tây Hán
T
Mất năm 188 TCN
Người họ Trương tại Trung Quốc


title: Chimarra okuihorum

text:
Chimarra okuihorum là một loài Trichoptera trong họ Philopotamidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Chimarra


title: Pyrearinus vitticollis

text:
Pyrearinus vitticollis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Germar miêu tả khoa học năm 1841.

Chú thích

Tham khảo

Pyrearinus


title: Hofkirchen im Traunkreis

text:
Hofkirchen im Traunkreis là một đô thị ở huyện Linz-Land thuộc bang Oberösterreich, Áo. Đô thị  có diện tích 14 km², dân số thời điểm năm 2006 là 1456 người.

Tham khảo


title: San Vicente, Ilocos Sur

text:
San Vicente là một đô thị hạng 5 ở tỉnh Ilocos Sur, Philippines. Theo điều tra dân số năm 2000 của Philipin, đô thị này có dân số 10.877 người trong 2.248 hộ.

Các đơn vị hành chính

San Vicente được chia ra 7 barangay.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Pasyalang Ilocos Sur
Mã địa lý chuẩn Philipin
Thông tin điều tra dân số năm 2000 của Philipin

Đô thị của Ilocos Sur


title: Bantheville

text:
Bantheville là một xã thuộc tỉnh Meuse trong vùng Grand Est đông nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 250 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Meuse