title: 20638 Lingchen

text:
20638 Lingchen (1999 TV108) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 4 tháng 10 năm 1999 bởi nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 20638 Lingchen

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1999


title: Tam quốc diễn nghĩa (trò chơi điện tử)

text:
Tam Quốc: Long Mệnh (tiếng Anh: Three Kingdoms: Fate of the Dragon) là trò chơi máy tính thuộc thể loại chiến lược thời gian thực lịch sử dựa trên câu truyện lịch sử Tam quốc diễn nghĩa được hãng Object phát triển và Eidos Interactive phát hành năm 2001.

Lối chơi

Lối chơi của game cùng dạng với Age of Empires của hãng Ensemble Studios. Câu chuyện đưa người chơi trở về năm 184, ở thời Trung Quốc cổ đại, nơi mà những trận hỗn chiến được tái lập. Trong vai một trong ba vị vua là Lưu Bị của nước Thục, Tào Tháo của nước Ngụy, và Tôn Quyền của nước Ngô, người chơi phải xây dựng bộ máy nhà nước, phát triển công nghệ chiến tranh và thành lập các đạo quân để chinh phục các sứ quân khác, kiểm soát hoàn toàn cục diện tam quốc và thống nhất Trung Hoa.

Trong khi chơi, người điều khiển đóng vai trò là người lãnh đạo tối cao của một trong ba quốc gia và chỉ huy các bộ phận của vương quốc bằng cách chỉ đến các khu vực trên bản đồ để ra lệnh cho các nhân vật, quân lính, dân cư, v.v.. thực hiện nhiệm vụ.

Phần tiếp theo

Dragon Throne: Battle of Red Cliffs (viết tắt DT) (tạm dịch Tam Quốc Long Vị: Trận Xích Bích) là phiên bản độc lập tiếp theo do hãng Object phát triển và Strategy First phát hành vào ngày 26 tháng 3 năm 2002.

Phần chơi chiến dịch mới trong phiên bản này chủ yếu tập trung về Trận Xích Bích khá nổi tiếng với lối chơi giống y như các trò dàn trận khác tức là cũng lấy nông dân thu thập tài nguyên, xây dựng nhà cửa, tạo lính, nâng cấp công nghệ rồi cuối cùng dẫn quân đánh bại và tiêu diệt đối phương.

Nguồn tài nguyên khá quen thuộc bao gồm gỗ, thịt, ngũ cốc, sắt, rượu và gốm. Về mặt chiến lược thì game chia thành hai kiểu bản đồ nhỏ riêng rẽ năm dưới góc màn hình, một dành cho khu vực chơi hiện tại và một dành cho bản đồ toàn cục. Về mặt chiến thuật game không có sự đổi mới nào mà vẫn chỉ lấy kiểu ỷ đông hiếp yếu hay lấy thịt đè người làm chính, ai nhiều quân hơn thì người đó thắng.

Về chủng loại quân thì có bổ sung thêm những đơn vị quân, công trình và công nghệ mới cùng những chiêu thức mới của tướng lĩnh góp phần làm đa dạng hóa quân đội của người chơi. Ngoài những yếu tố mới này ra thì hầu hết các phần còn lại vẫn y như phiên bản cũ.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Trò chơi điện tử năm 2001
Trò chơi trên macOS
Trò chơi trên Windows
Trò chơi điện tử có bản mở rộng
Trò chơi chiến lược thời gian thực
Trò chơi trực tuyến nhiều người cùng chơi
Trò chơi điện tử phát triển ở Trung Quốc


title: Cá cờ Ấn Độ

text:
{{Bảng phân loại
| image = Maind_u0.gif
| image_width = 240px
| regnum = Animalia
| phylum = Chordata
| classis = Actinopterygii
| ordo = Perciformes
| familia = Istiophoridae
| genus = Istiompax
| genus_authority = Whitley, 1931
| species = I. indica
| binomial = Istiompax indica
| binomial_authority = (Cuvier, 1832)
| range_map=
| range_map_caption=
| synonyms = {{collapsible list
| title = Danh pháp đồng nghĩa
| bullets = true
| Tetrapturus indicus Cuvier, 1832
| Istiomax indicus (Cuvier, 1832)
| Istiompax indicus (Cuvier, 1832)
| Makaira indica (Cuvier, 1832)
| Maikaira indica (Cuvier, 1832)
| Makaira indicus (Cuvier, 1832)
| Tetrapterus australis Macleay, 1854
| Makaira australis (MacLeay, 1854)
| Tetrapturus australis Macleay, 1854
| Histiophorus brevirostris Playfair, 1867
| Istiompax brevirostris (Playfair, 1867)
| Makaira brevirostris (Playfair, 1867)
| Tetrapturus brevirostris (Playfair, 1867)
| Makaira marlina Jordan & Hill, 1926
| Istiompax marlina (Jordan & Hill, 1926)
| Makaira ampla marlina Jordan & Hill, 1926
| Makaira marlina marlina Jordan & Hill, 1926
| Makaira nigricans marlina Jordan & Hill, 1926
| Marlina marlina (Jordan & Hill, 1926)
| Makaira malina Jordan & Hill, 1926
| Makaira marhina Jordan & Hill, 1926
| Malina malina (Jordan & Hill, 1926)
| Istiompax australis Whitley, 1931
| Makaira nigricans tahitiensis Nichols & La Monte, 1935
| Makaira ampla tahitiensis Nichols & LaMonte, 1935
| Makaira marlina tahitiensis Nichols & LaMonte, 1935
| Makaira mazara tahitiensis Nichols & LaMonte, 1935
| Istiompax dombraini Whitley, 1954
| Makaira xantholineata Deraniyagala, 1956
| Makaira herscheri (non Gray, 1838)
}}
}}

Cá cờ Ấn Độ hay cá cờ vây lưng đen hoặc cá cờ gòn (danh pháp hai phần: Istiompax indica) là một loài cá thuộc họ Cá buồm (Istiophoridae).

Là loài cá nổi tự do. Cá cờ vây lưng đen có hình dáng dài và thon với cái trán dốc đứng và mũi giống cái xiên rất nhọn và dài. Toàn bộ thân cá có màu xanh ánh bạc với khoang bụng có màu trắng, tuy thế chúng có thể biến đổi màu toàn bộ cơ thể thành màu đen đậm khi ngụp lặn. Mặt cắt ngang của phần mõm nhô ra có hình tròn và ngắn hơn chiều dài của đầu.

Cá cờ vây lưng đen là loài cá cờ phổ biến nhất ở phía châu Phi. Loài động vật ăn thịt nhanh nhẹn này sẽ ăn hầu như bất kỳ loài cá nào, đặc biệt là cá thu ngàng, cá heo, cá gấm, cá trác và mực. Chúng dùng mũi nhọn để đâm mồi. Đây là loài cá duy nhất thường bị đánh bắt ở độ sâu từ 400 – 1.000m. Nó cũng là đối tượng của nghề cá giải trí, người ta đánh bắt chúng ở biển sâu bằng cách nhử mồi. Ngày càng có nhiều người tham gia nghề cá giải trí đánh dấu cá cờ bằng thẻ ghi và thả ra biển cho mục đích nghiên cứu khoa học.

Kích thước tối đa: Chiều dài toàn bộ: 465 cm; trọng lượng tối đa được công bố: 750 kg.

Môi trường: biển khơi; sống di cư; biển; độ sâu: 0 – 915 m.
Khí hậu: Cận nhiệt đới từ; 15 – 30 °C; 45°N – 45°S.

Tầm quan trọng: đối với nghề cá: thương mại; câu cá giải trí
Khả năng phục hồi của quần đàn: Gấp đôi thời gian tối thiểu, trung bình của quần đàn: 1,4 – 4,4 năm (K = 0,47(?); khả năng sinh sản = 67 triệu trứng; ước tính tm>2).

Phân bố: Phân bố ở các vùng biển nhiệt đới, cận nhiệt đới và ôn đới khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương, thỉnh thoảng chúng cũng vào vùng biển ôn đới. Nhiều cá thể lang thang di cư vào vùng biển Đại Tây Dương qua đường mũi Hảo Vọng, nhưng không chắc là sinh sản tại đây. Là loài có tính di cư cao. Phụ lục 1 của Công ước quốc tế về Luật biển 1982.

Đặc điểm hình dáng: Tia vây lưng cứng: 0-0; Tia vây lưng mềm: 39 - 50; Tia vây hậu môn cứng: 0 - 0; Tia vây hậu môn mềm: 16 - 21. Trên thân cá có dải màu xanh đậm ở trên, dải màu trắng bạc ở dưới, đôi khi có các đường sọc màu xanh sáng; vây lưng đầu tiên có màu hơi đen ngả sang màu xanh đậm, các vây khác có màu nâu đậm với một vài mảng màu xanh đậm nhẹ.

Đặc điểm sinh học: Thường sống ở tầng nước mặt có nhiệt độ đột biến, gần bờ, đảo và các rạn san hô. Thức ăn chủ yếu của loài này là cá, mực nang, mực tuộc, giáp xác cỡ lớn và cá ngừ nhỏ. Thịt cá cờ đen là thực phẩm có chất lượng cao; sản phẩm được ướp lạnh hay cấp đông và dùng làm sashimi.

Chú thích

Tham khảo

 Tony Ayling & Geoffrey Cox, Collins Guide to the Sea Fishes of New Zealand'', (William Collins Publishers Ltd, Auckland, New Zealand 1982) ISBN 0-00-216987-8

I
Cá Pakistan
Cá Hawaii
Cá thể thao
Động vật được mô tả năm 1832


title: Corymbitodes christophi

text:
Corymbitodes christophi là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Kiesenwetter miêu tả khoa học năm 1879.

Chú thích

Tham khảo

Corymbitodes


title: Mauden

text:
Mauden là một đô thị thuộc huyện Altenkirchen, trong bang Rheinland-Pfalz, phía tây nước Đức. Đô thị Mauden có diện tích 1,74 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 123 người.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Altenkirchen


title: Danh sách núi lửa ở Nga

text:
Dưới đây là danh sách các núi lửa ở Nga.

Kamchatka

Quần đảo Kuril

Các vùng khác của Nga

Tham khảo

Nga


title: Svedala (đô thị)

text:
Đô thị Svedala (Svedala kommun) là một đô thị ở hạt Skåne ở phía nam Thụy Điển, ngày đông nam Malmö. Thủ phủ là thị xã Svedala.

Đô thị hiện nay là kết quả của các cuộc sáp nhập vào năm 1952, 1967, 1974 và 1977.

Các địa phương
Có 5 khu vực đô thị ở đô thị Svedala.

Trong bảng dưới đây, dân số theo số liệu tại thời điểm ngày 31/12/2005.

Tham khảo

 Cục thống kê Thụy Điển

Liên kết ngoài
 Svedala - Trang mạng chính thức
 Huy hiệu

Đô thị Thụy Điển
Đô thị hạt Skåne


title: Lepidochrysops swanepoeli

text:
Swanepoel's Blue (Lepidochrysops swanepoeli) là một loài bướm ngày in the Lycaenidae family. It is endemic to South Africa, ở đó nó is found in montane grassland in the hills above Fairview and the Sheba Mines in Mpumalanga. There is also a single record from northern KwaZulu-Natal.

The wingspan is 36–40 mm for males and 38–42 mm for females. Adults are on wing from September to early December, with a peak in November. There is one extended generation per year.

The larvae feed on Becium grandiflorum.

Chú thích

Lepidochrysops
Côn trùng Nam Phi
Động vật đặc hữu Nam Phi
Động vật được mô tả năm 1948


title: So Ji-sub

text:
So Ji-sub (tên tiếng Hàn: 소지섭, Tô Chí Tiếp) sinh ngày 4 tháng 11 năm 1977 tại Seoul, là một diễn viên điện ảnh người Hàn Quốc.

Sự nghiệp
So Ji-sub bắt đầu sự nghiệp là một người mẫu trước khi chuyển sang nghề diễn viên, anh cũng là một vận động viên bơi có hạng và đã từng dành huy chương bơi ở cấp quốc gia. Khi mới khởi nghiệp, So Ji-sub đóng những vai nhỏ như trong bộ phim "người mẫu". Vào năm 2002, vai chính đầu tiên của So Ji Sub là trong bộ phim truyền hình "Giày thủy tinh" của đài SBS, trong đó anh đóng vai một chàng thanh niên du thủ du thực và sau đó đã yêu cô gái nhân vật chính của phim. Năm 2005, anh tham gia bộ phim rất nổi tiếng Xin lỗi, anh yêu em, bộ phim này đã giúp So Ji Sub dành rất nhiều giải thưởng cũng như sự chú ý của khán giả châu Á. Sau đó, sự nghiệp của So Ji Sub bị gián đoạn bởi anh phải thực hiện nghĩa vụ quân sự trong quân đội Hàn Quốc, So Ji Sub chính thức hết hạn nghĩa vụ quân sự và trở lại vào ngày 27 tháng 4 năm 2007. Anh đã từng tham gia bộ phim Mặt trời của chàng Joo.

Đời tư
Năm 2019, So Ji Sub và phát thanh viên Jo Eun Jung công khai chuyện tình cảm vào tháng 5/2019. Đây là lần đầu tiên và duy nhất anh công khai tình cảm trong suốt sự nghiệp.

Ngày 7 tháng 4 năm 2020, công ty quản lý của So Ji Sub là 51K Entertainment đã đưa ra thông báo về việc nam diễn viên sinh năm 1977 và bạn gái 9X đã quyết định tiến đến cánh cửa hôn nhân. Đơn vị này cho biết cả hai đã nhận ra đối phương là nửa còn lại của mình, đồng thời thực hiện lời thề nguyền trọn đời bên nhau. Cặp sao đăng ký kết hôn vào hôm 7.4 và chính thức trở thành vợ chồng hợp pháp.

Các bộ phim đã tham gia

Phim truyền hình

Phim điện ảnh

Video ca nhạc

Các chương trình truyền hình đã tham gia

 Beautiful Sunday - Crossing Korean Straits (2000, SBS)
 Music Camp (MC) (1999-2000, MBC)
 Choice! Pop Music (MC) (1999, KMTV)
 Today is Saturday (MC) (1998, KBS)
 Saturday March (1995, KBS)
 Infinity Challenge (2010, MBC)

Liên kết ngoài
 Official site
 Pbase profile (in Korean Hanja)

Tham khảo

Nam diễn viên truyền hình Hàn Quốc
Diễn viên điện ảnh Hàn Quốc
Sinh năm 1977
Nhân vật còn sống
Người Seoul
Nam diễn viên Seoul


title: Ischnura aralensis

text:
Ischnura aralensis là một loài chuồn chuồn kim trong họ Coenagrionidae.

Loài này được xếp vào nhóm loài sắp bị đe dọa trong sách Đỏ của IUCN năm 2007.

Ischnura aralensis được miêu tả khoa học năm 1979 bởi Haritonov.

Chú thích

Tham khảo

Ischnura
IUCN-status gevoelig


title: Megalognatha nigrofasciata

text:
Megalognatha nigrofasciata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Jacoby miêu tả khoa học năm 1903.

Chú thích

Tham khảo

Megalognatha


title: Lioptilodes zapalaicus

text:
Lioptilodes zapalaicus là một loài bướm đêm thuộc chi Lioptilodes, có ở Argentina và Peru. Loài bướm này bay vào tháng 10, tháng 12, tháng 1 và tháng 4, và có sải cánh khoảng 18-21 milimét.

Chú thích

Tham khảo

Lioptilodes


title: Heliaeschna ugandica

text:
Heliaeschna ugandica là một loài chuồn chuồn ngô thuộc họ Aeshnidae. Loài này có ở Angola, Cộng hòa Dân chủ Congo, và Uganda. Môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng ẩm ướt đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.

Tham khảo

 Clausnitzer, V. 2005. Heliaeschna ugandica. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 9 tháng 8 năm 2007.

U


title: Pseudaletis

text:
Pseudaletis là một chi bướm ngày thuộc họ Lycaenidae.

Chú thích

Tham khảo

Aphnaeini


title: Acalyptris vittatus

text:
Acalyptris vittatus là một loài bướm đêm thuộc họ Nepticulidae. Nó được miêu tả bởi Puplesis năm 1984. Nó được tìm thấy ở Turkmenistan.

Tham khảo

Acalyptris


title: Widensolen

text:
Widensolen  là một xã trong tỉnh Haut-Rhin, vùng Grand Est ở đông bắc Pháp. Xã này có diện tích 10,67 km², dân số năm 1999 là 1225 người. Khu vực này có độ cao 188 mét trên mực nước biển.

Xem thêm
Thị trấn của tỉnh Haut-Rhin

Tham khảo
INSEE

Xã của Haut-Rhin


title: 2046 Leningrad

text:
2046 Leningrad (1968 UD1) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 22 tháng 10 năm 1968 bởi T. M. Smirnova ở Đài vật lý thiên văn Crimean.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser 2046 Leningrad

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1968
Được phát hiện bởi Tamara Mikhaylovna Smirnova


title: An Hòa, Tam Nông (Đồng Tháp)

text:
An Hòa là một xã thuộc huyện Tam Nông, tỉnh Đồng Tháp, Việt Nam.

Địa lý
Xã An Hòa nằm ở phía tây bắc của huyện Tam Nông, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp các xã Phú Thành B và An Long
Phía nam giáp xã An Long
Phía tây giáp huyện Hồng Ngự với ranh giới tự nhiên là sông Tiền
Phía bắc giáp thành phố Hồng Ngự.

Xã có diện tích 26,47 km², dân số năm 1999 là 8.958 người, mật độ dân số đạt 234 người/km².

An Hoà là một trong 3 xã tam giác phát triển của huyện cùng với An Long và Phú Ninh.

Xã An Hòa có kênh Kháng chiến chạy theo hướng Bắc - Nam và kên Trung tâm chạy theo hướng Đông - Tây hỉnh thành ranh giới tự nhiên.

Hành chính
Xã An Hoà được chia thành 3 ấp: I, II, III.

Khu dân cư ấp I.

Lịch sử
Ngày 19 tháng 02 năm 1983, xã An Long thuộc huyện Tam Nông được chia tách thành ba xã là xã An Long, xã An Hòa và xã Phú Ninh.

Ngày 23 tháng 02 năm 1983, huyện Tam Nông được chia tách thành hai huyện là Tam Nông (mới) và Thanh Bình, xã An Hòa thuộc huyện Tam Nông.

Chú thích

Tham khảo


title: Agy

text:
Agy là một xã ở tỉnh Calvados, thuộc vùng Normandie ở tây bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Calvados

Chú thích

Tham khảo


title: Phachi (huyện)

text:
Phachi () là huyện ở phía đông tỉnh Ayutthaya.

Lịch sử
Huyện được lập năm 1953 thông qua việc tách từ Uthai.

Địa lý
Các huyện giáp ranh (từ phía bắc theo chiều kim đồng hồ) là Tha Ruea thuộc tỉnh Ayutthaya, Nong Saeng và Nong Khae của tỉnh Saraburi, và Uthai và Nakhon Luang của tỉnh Ayutthaya.

Hành chính
Huyện này được chia thành 8 phó huyện (tambon).

Tham khảo

Pachi


title: Laccophilus continentalis

text:
Laccophilus continentalis là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Gschwendtner miêu tả khoa học năm 1935.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Laccophilus


title: Plectranthus socotranus

text:
Plectranthus socotranus là một loài thực vật có hoa thuộc họ Lamiaceae.
Loài này chỉ có ở Yemen.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng khô nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới and vùng nhiều đá.

Tham khảo

 Miller, A. 2004. Plectranthus socotranus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 7 năm 2007.

socotranus
Thực vật Yemen


title: Prénouvellon

text:
Prénouvellon là một xã thuộc tỉnh Loir-et-Cher trong vùng Centre-Val de Loire miền trung nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Loir-et-Cher

Tham khảo

Xã của Loir-et-Cher


title: Tranh giành châu Phi

text:
Cuộc chia cắt châu Phi là quá trình bảy cường quốc Tây Âu cắt chiếm hầu hết châu Phi làm thuộc địa từ năm 1881 đến năm 1914. 90% châu Phi chịu sự cai trị của các đế quốc châu Âu. Chỉ mỗi Ethiopia và Liberia giữ được độc lập.

Hội nghị Berlin năm 1884 thường được công nhận là khởi điểm của cuộc chia cắt châu Phi. Ở Hội nghị, các đế quốc châu Âu quyết định việc thương mại ở châu Phi và đồng ý mỗi nước được cắt chiếm riêng một vùng đất mà không đánh nhau. Châu Phi về trước chỉ chịu thế lực quân sự và kinh tế, bây giờ bị cai trị trực tiếp.

Bối cảnh
Đến năm 1841, những thương nhân châu Âu đã thành lập các trạm buôn bán nhỏ dọc theo bờ biển châu Phi, chủ yếu trao đổi hàng hóa với người dân địa phương. Họ ít khi tiến vào bên trong, bởi vì người châu Âu không chịu được các bệnh nhiệt đới như sốt rét mà chết nhiều. Giữa thế kỷ 19, những nhà thám hiểm châu Âu lập xong bản đồ phần lớn Đông Phi và Trung Phi.

Cuối những năm 1870, những nước châu Âu chỉ kiểm soát khoảng 10% châu Phi, tất cả các lãnh thổ của họ đều nằm gần bờ biển. Angola và Mozambique thuộc Bồ Đào Nha, mũi Hảo Vọng thuộc Anh, Algeria thuộc Pháp.

Tiến bộ kỹ thuật giúp cho các đế quốc châu Âu mở rộng thuộc địa. Người châu Âu phát minh tàu hơi nước, đường sắt và điện báo, làm cho việc giao thông vận tải và thông tin liên lạc được thuận lợi. Họ điều chế được thuốc ký ninh đặc trị sốt rét, cho phép họ dễ dàng tiến sâu vào nội địa châu Phi.

Nguyên nhân

Châu Phi và thương mại toàn cầu

Vùng Hạ Sahara của châu Phi thu hút các nước châu Âu. Từ năm 1873 đến năm 1896, châu Âu bị suy thoái kinh tế, các nước ở lục địa thi hành chính sách bảo hộ mậu dịch, Anh không thể buôn bán, thâm hụt thương mại ngày càng tăng. Châu Phi là dịp tốt cho Anh, Đức, Pháp và những nước khác được thặng dư thương mại, bởi vì châu Phi nhập khẩu từ châu Âu nhiều hơn xuất khẩu.

Các nước châu Âu có nhiều động lực lập thuộc địa. Thứ nhất là bỏ vốn thặng dư vào các thuộc địa thường sinh lợi hơn, bởi vì nguyên vật liệu thì rẻ và dồi dào, cạnh tranh thì ít. Thứ hai là nước mẹ cần nguyên liệu, nhất là ngà voi, cao su, dầu cọ, ca cao, kim cương, chè và thiếc. Ngoài ra, Anh muốn kiểm soát các khu vực bờ biển phía nam và phía đông của châu Phi để lập các cảng trung chuyển cho tàu bè đi về giữa Anh, châu Á và thuộc địa Ấn Độ. Nhưng mà, các nước châu Âu bỏ tương đối ít vốn vào châu Phi so với những châu lục khác, ngoại trừ Nam Phi, cho nên khá ít công ty tham gia thương mại ở vung nhiệt đới châu Phi. Có một ngoại lệ là công ty khai thác kim cương của Cecil Rhodes, ông được cho thuê toàn bộ đất của Rhodesia. Vua Bỉ Leopold II lập Nhà nước Tự do Congo để khai thác cao su và những nguồn tài nguyên khác.

Ở châu Âu, các nhóm vận động lập thuộc địa khuyên rằng tiến vào thị trường châu Phi sẽ giải quyết được vấn đề giá cả thấp và cung vượt quá cầu do thị trường các nước châu Âu bị thu hẹp.

Cạnh tranh giữa các đế quốc

Vùng nội địa rộng lớn giữa Ai Cập và miền Nam châu Phi giàu vàng và kim cương, nước nào mà kiểm soát được thì có thể đảm bảo ngoại thương. Chính phủ Anh chịu sức ép trong nước xây dựng các thị trường béo bở ở Ấn Độ, Mã Lai, Úc và New Zealand, cho nên muốn tranh thủ Kênh đào Suez là tuyến đường biển quan trọng giữa Đông và Tây, được hoàn thành vào năm 1869.

Các thuộc địa ở châu Phi cũng có giá trị chiến lược. Hải quân các nước châu Âu ngày càng lớn mạnh, gồm những tàu chiến mới chạy bằng hơi nước, cần phải có các trạm than để tiếp nhiên liệu và quân cảng để sửa chữa. Các tuyến đường biển và đường dây liên lạc cần phải có các căn cứ chống giữ, nhất là những tuyến đường biển quốc tế sinh lợi và quan trọng như Kênh đào Suez. Những thuộc địa đông dân có thể cung cấp lính cho thực dân. Ví dụ: Anh dùng người Ấn Độ, Pháp dùng người Bắc Phi đi đánh nhiều cuộc chiến tranh thuộc địa và cả hai Chiến tranh thế giới.

Các đế quốc có thể đổi chác thuộc địa trong lúc thương lượng. Chịu ảnh hưởng của chủ nghĩa dân tộc, các nước châu Âu lập thuộc địa để rạng quốc thể, thi hành "trọng trách của người da trắng" đi giáo hóa các dân tộc man rợ.

Chính sách bành trướng của Đức

Đức trước khi thống nhất vào năm 1871 không có thuộc địa. Thủ tướng Otto von Bismarck phản đối lập thuộc địa, nhưng miễn cưỡng chịu theo sức ép của dư luận và giới quyền quý trong những năm 1880. Ông tổ chức Hội nghị Berlin 1884–85 đặt ra các quy tắc cắt chiếm đất châu Phi để giảm nguy cơ xung đột giữa các cường quốc châu Âu. Bismarck dùng các công ty tư nhân để lập những thuộc địa nhỏ ở châu Phi và Thái Bình Dương.

Năm 1890, Hoàng đế Đức Wilhelm II ra chính sách ngoại giao Weltpolitik, mục đích là biến Đức thành cường quốc toàn cầu bằng cách tích cực ngoại giao và xây dựng hải quân lớn. Đức trở thành đế quốc lớn thứ ba ở châu Phi, thống trị gần như 2,6 triệu km vuông lãnh thổ và 14 triệu dân bản địa. Thuộc địa châu Phi của Đức bao gồm Tây Nam Phi, Togoland, Cameroons và Tanganyika. Năm 1905, Đức cố gắng cô lập Pháp, gây cuộc Khủng hoảng Ma-rốc thứ nhất. Hội nghị Algeciras năm 1905 trên lý thuyết hạn chế sức ảnh hưởng của Pháp đối với Ma-rốc. Năm 1911, Khủng hoảng Ma-rốc thứ hai nảy ra, Pháp sau cùng phải nhường một số lãnh thổ cho Đức để giữ Ma-rốc.

Chính sách bành trướng của Ý

Năm 1861, bán đảo Ý phần lớn thống nhất thành Vương quốc Ý. Ý có tham vọng bành trướng trở thành cường quốc. Năm 1870 rồi năm 1882, Ý xâm chiếm một số lãnh thổ của Eritrea. Năm 1889–90, Ý xâm chiếm lãnh thổ ở phía nam của Sừng châu Phi, về sau lập Somaliland thuộc Ý. Thừa dịp Ethiopia có bất ổn sau khi Hoàng đế Yohannes IV băng hà vào năm 1889, Ý xâm chiếm Cao nguyên Ethiopia dọc theo bờ biển Eritrea. Ý chính thức thành lập Thuộc địa Eritrea, dời thủ đô từ Massawa xuống Asmara. Quan hệ giữa Ý và Ethiopia xấu đi. Năm 1895, Chiến tranh Ý-Ethiopia thứ nhất nổ ra, quân Ý đại bại dưới quân Ethiopia có ưu thế về quân số, tổ chức và sự yểm trợ của Nga và Pháp. Năm 1911, Ý tuyên chiến với Đế quốc Osman, chiếm được Tripolitania và Cyrenaica làm thuộc địa, về sau hợp nhất thành Libya thuộc Ý.

Năm 1935, Ý xâm lược Ethiopia lần thứ hai, chiếm đóng gần như cả nước trong Chiến tranh thế giới thứ hai. Nhưng mà, quân kháng chiến Arbegnoch đẩy quân Ý ra khỏi phần lớn vùng nông thôn miền núi. Đây là lần cuối cùng Ý phát động chiến tranh lập thuộc địa.

Chủ nghĩa thực dân trước Chiến tranh thế giới thứ nhất

Congo

Các cuộc thám hiểm ở Congo của David Livingstone và Henry Morton Stanley gây trong tâm trí của Vua Bỉ Leopold II cao kiến lập thuộc địa. Năm 1876, ông thành lập Hiệp hội Quốc tế Thám hiểm và Giáo hóa châu Phi. Từ năm 1869 đến năm 1874, Leopold II bí mật cử Stanley đến Congo đàm phán với một số tù trưởng châu Phi lấy đất dọc sông Congo. Năm 1882, Leopold II có đủ lãnh thổ để bắt đầu thành lập Nhà nước Tự do Congo.

Cùng lúc Stanley thám hiểm Congo cho Leopold II, nhà thám hiểm Ý Pierre de Brazza tiến vào lưu vực phía Tây Congo. Năm 1881, ông thành lập thành phố Brazzaville cho đế quốc Pháp, về sau trở thành thủ đô của Cộng hòa Congo. Bồ Đào Nha cũng yêu sách Congo căn cứ các hiệp ước cũ với Vương quốc Kongo, cho nên lập điều ước với Anh không cho Leopold đường tiếp cận Đại Tây Dương.

Năm 1890, Nhà nước Tự do Congo trải dài từ Leopoldville đến Stanleyville. Leopold tìm cách mở rộng thuộc địa xuống phía nam sông Lualaba. Cùng lúc, Cecil Rhodes đang mở rộng lên phía bắc từ sông Limpopo, tiến qua Matabeleland, và lập thuộc địa ở Mashonaland.

Chỗ Leopold và Rhodes gặp nhau là Katanga ở phía tây, thuộc Vương quốc Yeke do Msiri cai trị. Msiri có quân đội mạnh nhất trong khu vực. Yeke buôn bán số lượng lớn đồng, ngà voi và nô lệ; người châu Âu nghe đồn có buôn vàng nữa. Năm 1890, Rhodes cử hai phái đoàn đến Msiri khuyên ông chịu phục. Đoàn thứ nhất bị từ chối, đoàn thứ hai không đến được Katanga. Leopold cử bốn phái đoàn. Đoàn thứ nhất chỉ được nhận một bức thư mơ hồ. Đoàn thứ hai bị từ chối. Đoàn viễn chinh thứ ba có vũ trang được lệnh chiếm Katanga mặc ý của Msiri, bắn chết Msiri chặt đầu cắm lên cột để "thị uy" cho người dân. Đoàn thứ tư thành lập chính quyền cơ bản và "hệ thống trị an" ở Katanga. Leopold bây giờ sở hữu tới 2.300.000 km vuông đất châu Phi, khoảng gấp 75 lần diện tích của Bỉ. Leopold khủng bố người dân vô cùng, gây những vụ thảm sát, cưỡng bức lao động, đến nỗi Bỉ phải tước quyền sở hữu của Leopold II dưới sức ép trong nước. Ngày 20 tháng 8 năm 1908, Congo trở thành thuộc địa của Bỉ.

Sự tàn bạo của Vua Leopold II có chứng cớ rành rành: 16 triệu dân bản địa thì ước tính tới 8 triệu chết từ năm 1885 đến năm 1908. Một nhà ngoại giao Ailen đương thời ước tính chết ba triệu. Ông đưa ra 4 nguyên nhân chính: "chiến tranh bừa bãi", nạn đói, giảm sinh và bệnh tật. Bệnh ngủ và bệnh đậu mùa tàn sát gần một nửa dân số ở các khu vực xung quanh hạ lưu sông Congo. Rất khó xác định số người chết vào thời kỳ đó, bởi vì đến năm 1924 mới tổ chức cuộc điều tra dân số đầu tiên.

Congo thuộc Pháp cũng ngược đãi bóc lột người dân bản địa. Việc khai thác tài nguyên, thực dân nhượng quyền cho các công ty tư nhân, cho nên dân bản địa vừa bị bóc lột tàn bạo, vừa bị nhiễm dịch bệnh, chết tới một nửa. Năm 1905, chính phủ Pháp lập ủy ban điều tra những vụ ngược đãi ở thuộc địa, do de Brazza đứng đầu. Tuy nhiên, de Brazza chết trong lúc đi điều tra về, bản báo cáo "phê phán gay gắt" của ông không được công khai và không gây được sự cải cách gì. Vào những năm 1920, khoảng 20.000 lao động cưỡng bức chết trong khi lắp đặt một tuyến đường sắt.

Ai Cập, Sudan và Nam Sudan

Kênh đào Suez

Nhà ngoại giao Pháp Ferdinand de Lesseps được Phó vương Ai Cập Isma'il Pasha cho phép khởi công Kênh đào Suez. Có ước tính lực lượng lao động là 30.000, nhưng những nguồn khác ước tính rằng 120.000 công nhân chết trong mười năm thi công do thiếu ăn, kiệt sức và bệnh tật, nhất là bệnh tả. Kênh đào Suez làm xong vào năm 1869. Nhưng mà, Isma'il buộc phải bán cổ phần của mình trong Kênh đào Suez cho Anh vào năm 1875 để giải quyết khó khăn tài chính. Nguyên nhân là Isma'il đã vay nặng lãi khoản tiền khổng lồ từ những ngân hàng Anh và Pháp. Thủ tướng Anh Benjamin Disraeli mưu kiểm soát hoàn toàn tuyến đường biển chiến lược này. Năm 1879, Isma'il thoái thác khoản nợ nước ngoài của Ai Cập. Anh và Pháp buộc Isma'il phải nhường ngôi cho con trai cả là Tewfik Pasha.

Nội loạn ở Ai Cập và Sudan
Trong những năm 1870, thực dân châu Âu bắt đầu cấm đoán việc buôn bán nô lệ, gây khủng hoảng kinh tế ở miền bắc Sudan. Năm 1881, Muhammad Ahmad dấy binh chống lại chính phủ Ai Cập, cướp chính quyền ở Sudan. Cùng năm, một bộ phận quân đội Ai Cập gây binh biến chống lại Tewfik và thực dân Anh Pháp. Năm 1882, Tewfik cầu cứu Anh đem quân yểm trợ. Tỉnh Equatoria của Ai Cập nằm ở Nam Sudan do Emin Pasha lãnh đạo được viện binh châu Âu cứu giúp. Năm 1898, liên quân Anh-Ai Cập đánh bại phiến quân của Ahmad. Anh được quyền cai trị Sudan chung với Ai Cập, nhưng trên thực tế Anh kiểm soát hoàn toàn.

Hội nghị Berlin (1884-85)

Năm 1884, Thủ tướng Đức Otto von Bismarck triệu tập Hội nghị Berlin để thảo luận về châu Phi. Các bên chủ yếu muốn phòng ngừa chiến tranh nổ ra giữa các cường quốc châu Âu trong lúc họ cắt chiếm châu Phi. Hội nghị đặt ra các quy tắc các cường quốc phải theo trong việc lập thuộc địa. Không nước nào được đưa ra yêu sách ở châu Phi mà không thông báo cho những cường quốc khác biết. Không được tuyên bố lãnh thổ thuộc về mình, trừ phi đã chiếm đóng trước đó. Khu vực dọc theo sông Congo sẽ do Leopold II cai trị làm vùng trung lập cho các đế quốc được tự do thương mại và hàng hải. Các bên cũng thảo luận việc chấm dứt buôn bán nô lệ và phạm vi của hoạt động truyền giáo. Nhưng mà, các đế quốc tùy nghi phá lệ. Có một số phen xém nổ ra chiến tranh.

Ai Cập và Nam Phi thuộc Anh

Năm 1882, Anh giành được thực quyền kiểm soát Ai Cập, mặc dù Ai Cập vẫn là lãnh thổ của Đế quốc Osman. Năm 1914, Anh chính thức biến Ai Cập thành xứ bảo hộ. Từ những năm 1890 đến đầu thế kỷ 20, Anh chinh phục Sudan, Nigeria, Kenya và Uganda. Ở phía nam, Anh dùng mũi Hảo Vọng làm bàn đạp xâm chiếm các nước châu Phi gần kề và các nước cộng hòa của người Afrikaner. Năm 1877, Cộng hòa Transvaal bị Đế quốc Anh sáp nhập. Năm 1879, Vương quốc Zulu bị sáp nhập. Người Boer phản đối Anh bành trướng ở Nam Phi, phát động chiến tranh với Anh vào tháng 12 năm 1880. Ngày 23 tháng 3 năm 1881, Anh ký hòa ước với người Boer, thừa nhận quyền tự trị của họ ở Transvaal. Anh cố lật đổ chính phủ Boer ở Transvaal bất thành vào năm 1895. Năm 1899, Chiến tranh Boer thứ hai nổ ra do xung đột về quyền khai thác vàng và kim cương Anh đánh bại người Boer, sáp nhập các nước cộng hòa của họ.

Khủng hoảng Maroc

Sức ảnh hưởng của Pháp ở Maroc đã được Anh và Tây Ban Nha thừa nhận vào năm 1904. Đức muốn lợi dụng lãnh thổ có tranh chấp của Ma-rốc để thử thế lực của Pháp. Ngày 31 tháng 3 năm 1905, Hoàng đế Wilhelm II đến Tangier và có bài phát biểu ủng hộ Maroc được độc lập. Lòng tự tôn dân tộc của Pháp dâng lên. Có Anh ủng hộ, bộ trưởng ngoại giao Pháp Théophile Delcassé giữ vững lập trường cứng rắn. Giữa tháng 6 năm 1905, cuộc khủng hoảng lên đến đỉnh điểm, Delcassé bị thủ tướng Maurice Rouvier buộc từ chức. Rouvier chủ trương hòa giải với Đức. Đức ngày càng cô lập. Pháp đồng ý tổ chức hội nghị giải quyết cuộc khủng hoảng. Ở Hội nghị Algeciras năm 1906, Đức chỉ tranh thủ được Áo-Hung trong số mười ba nước tham dự. Áo-Hung không có quyền lợi gì ở châu Phi. Pháp được Anh, Mỹ, Nga, Ý và Tây Ban Nha ủng hộ. Ngày 31 tháng 5 năm 1906, Đức cuối cùng chịu ký kết hiệp định. Hiệp định quy định Pháp thay đổi một số điều trong chính sách đối với Maroc, nhưng giữ nguyên thế lực của Pháp.

5 năm sau, Đức điều động một chiếc tàu pháo đến cảng Agadir, châm ngòi cuộc Khủng hoảng Ma-rốc thứ hai. Anh tưởng rằng Đức muốn lấy Agadir làm quân cảng trên Đại Tây Dương, nhưng Đức thực ra muốn củng cố yêu sách đòi lãnh thổ thuộc địa Pháp. Tháng 11 năm 1911, Đức ký kết hiệp ước với Pháp: Đức chấp nhận quyền lợi của Pháp ở Maroc, Pháp nhường một phần lãnh thổ thuộc địa châu Phi Xích đạo ở Trung Congo cho Đức. Pháp cùng Tây Ban Nha sau đó thành lập chế độ bảo hộ hoàn toàn đối với Maroc vào ngày 30 tháng 3 năm 1912.

Sự kháng cự của giới Dervish
Anh, Ý và Ethiopia đều muốn xâm chiếm lãnh thổ của người Somali, nhưng gặp phải sự kháng cự của phong trào Dervish do Sayid Muhammed Abdullah Hassan lãnh đạo. Phong trào Dervish nổi lên vào năm 1899 để đánh đuổi thực dân khỏi khu vực và lập lại địa vị của Hồi giáo. Hassan đánh bại quân Anh bốn lần và đuổi họ về khu vực bờ biển. Đế quốc Osman và Đức liên minh với phong trào Dervish. Vua Osman phong Hassan làm tiểu vương của Somalia, Đức cam kết thừa nhận bất cứ lãnh thổ nào Hassan chiếm được. Nhưng mà, phong trào Dervish sau cùng thất bại dưới không quân của Anh vào năm 1920.

Khởi nghĩa ở những thuộc địa Đức

Từ năm 1904 đến năm 1908, người bản địa ở Tây Nam Phi và Đông Phi thuộc Đức nổi dậy chống chế độ thực dân. Dân Đông Phi tiến hành chiến tranh du kích chống quân Đức. Nhưng mà, Đức nhanh chóng dập tắt các cuộc nổi dậy sau khi đem viện binh tới.

Đức gây nạn diệt chủng ở Tây Nam Phi. Từ năm 1904 đến năm 1908, đến 80% dân số Herero và 50% dân số Namaqua hoặc chết đói, hoặc chết khát hoặc chịu khổ sai mà chết trong các trại tập trung.

Kết quả

Vào cuối thế kỷ 19, các đế quốc châu Âu đã xâm chiếm gần 23.000.000 km vuông đất châu Phi, một phần năm diện tích toàn cầu. Chỉ Ethiopia, Liberia và Saguia el-Hamra giữ được độc lập, nhưng Saguia el-Hamra về sau cũng bị Tây Ban Nha chiếm. Chỉ Nigeria thuộc Anh thôi có 15 triệu dân, nhiều hơn toàn bộ Tây Phi thuộc Pháp hay tất cả thuộc địa của Đức. Diện tích xâm chiếm thì Pháp đứng đầu, nhưng phần lớn thuộc địa của Pháp là sa mạc Sahara thưa dân.

Danh sách các thuộc địa châu Phi của các đế quốc châu Âu

Bỉ

 Nhà nước Tự do Congo và Congo thuộc Bỉ (nay là Cộng hòa Dân chủ Congo)
 Ruanda-Urundi (nay là Rwanda và Burundi)

Pháp

Đức

 Cameroon thuộc Đức (nay thuộc Cameroon và Nigeria, 1884-1916)
 Đông Phi thuộc Đức (nay là Rwanda, Burundi và phần lớn Tanzania, 1885-1919)
 Tây Nam Phi thuộc Đức (nay là Namibia, 1884-1915)
 Togoland thuộc Đức (nay là Togo và lãnh thổ phía đông của Ghana, 1884-1914)

Sau Chiến tranh thế giới thứ nhất, các thuộc địa của Đức đem chia lại cho Anh, Pháp và Bỉ.

Ý

 Eritrea thuộc Ý
 Somalia thuộc Ý
 Oltre Giuba (sáp nhập vào Somalia thuộc Ý vào năm 1925)
 Libya thuộc Ý, bao gồm:
 Tripolitania thuộc Ý
 Cyrenaica thuộc Ý

Trong khoảng thời gian giữa hai Chiến tranh thế giới, Ý hợp nhất Ethiopia, Eritrea và Somaliland thành Đông Phi thuộc Ý.

Bồ Đào Nha

Tây Ban Nha

Anh

Anh lập thuộc địa chủ yếu để giữ đường liên lạc an toàn đến Ấn Độ, cho nên trước tiên để ý đến Ai Cập và Nam Phi. Những thực dân Anh như Cecil Rhodes vận động lập tuyến đường sắt từ mũi Hảo Vọng đến Cairo và khai thác khoáng sản nông sản, cho nên Anh muốn kiểm soát sông Nile.

Những nước châu Phi giữ được độc lập
Liberia là nước châu Phi duy nhất được các đế quốc châu Âu công nhận là phụ thuộc vào Hoa Kỳ. Liberia được thành lập vào năm 1822 làm thuộc địa cho các nô lệ người Mỹ gốc Phi và Caribê được trả tự do tái định cư. Liberia tuyên bố độc lập vào ngày 26 tháng 7 năm 1847. Liberia là nước cộng hòa lâu đời nhất của châu Phi và là nước cộng hòa người da đen lâu đời thứ hai trên thế giới.

Ethiopia cũng được các cường quốc châu Âu cho là xứ bảo hộ của Ý. Nhưng mà, Ethiopia chưa bao giờ chấp nhận điều này và giành được độc lập khỏi Ý vào năm 1896. Không tính thời kỳ bị Ý chiếm đóng từ năm 1936 đến năm 1941, Ethiopia là nước độc lập lâu đời nhất của châu Phi.

Xem thêm

Tham khảo

Đọc thêm

 Aldrich, Robert. Greater France: A History of French Overseas Expansion (1996)
 Atkinson, David. "Constructing Italian Africa: Geography and Geopolitics". Italian colonialism (2005): 15–26.
 Axelson, Eric. Portugal and the Scramble for Africa: 1875–1891 (Johannesburg, Witwatersrand UP, 1967)
 Betts, Raymond F., ed. The scramble for Africa: causes and dimensions of empire (Heath, 1972), short excerpts from historians. online
 Boddy-Evans, Alistair. "What Caused the Scramble for Africa?" African History (2012). online
 Brantlinger, Patrick. "Victorians and Africans: The genealogy of the myth of the dark continent." Critical Inquiry (1985): 166–203. online
 Chamberlain, Muriel Evelyn. The scramble for Africa (4th ed. Routledge, 2014) excerpt and text search; also complete text of 2nd edition 1999
 Curtin, Philip D. Disease and empire: The health of European Troops in the Conquest of Africa (Cambridge University Press, 1998)
 Darwin, John. "Imperialism and the Victorians: The dynamics of territorial expansion." English Historical Review (1997) 112#447 pp. 614–42.
 Finaldi, Giuseppe. Italian National Identity in the Scramble for Africa: Italy's African Wars in the Era of Nation-building, 1870–1900 (Peter Lang, 2009)
 Förster, Stig, Wolfgang Justin Mommsen, and Ronald Edward Robinson, eds. Bismarck, Europe and Africa: The Berlin Africa conference 1884–1885 and the onset of partition (Oxford University Press, 1988) online
 Gifford, Prosser, and William Roger Louis. France and Britain in Africa: Imperial Rivalry and Colonial Rule (1971)
 Gifford, Prosser, and William Roger Louis. Britain and Germany in Africa: Imperial rivalry and colonial rule (1967) online.

 Hammond, Richard James. Portugal and Africa, 1815–1910: a study in uneconomic imperialism (Stanford University Press, 1966) online
 Henderson, W.O. The German Colonial Empire, 1884–1919 (London: Frank Cass, 1993)
 Hinsley, F.H. ed. The New Cambridge Modern History, Vol. 11: Material Progress and World-Wide Problems, 1870–98 (1962) contents pp. 593–40.
 Klein, Martin A. Slavery and colonial rule in French West Africa (Cambridge University Press, 1998)
 Koponen, Juhani, The Partition of Africa: A Scramble for a Mirage? Nordic Journal of African Studies, 2, no. 1 (1993): 134.
 Lewis, David Levering. The race to Fashoda : European colonialism and African resistance in the scramble for Africa (1988) online
 Lovejoy, Paul E. Transformations in slavery: a history of slavery in Africa (Cambridge University Press, 2011)
 Lloyd, Trevor Owen. Empire: the history of the British Empire (2001).
 Mackenzie J.M. The Partition of Africa, 1880–1900, and European Imperialism in the Nineteenth Century (London 1983) online
 Middleton, Lamar. The Rape Of Africa (London, 1936) online
 Minawi, Mustafa. The Ottoman Scramble for Africa Empire and Diplomacy an the Sahara and the Hijaz (2016) online
 Oliver, Roland, Sir Harry Johnston and the Scramble for Africa (1959) online
  online
 Penrose, E.F., ed. European Imperialism and the Partition of Africa (London, 1975).
 Perraudin, Michael, and Jürgen Zimmerer, eds. German colonialism and national identity (London: Taylor & Francis, 2010).
 Porter, Andrew,  ed. The Oxford history of the British Empire: The nineteenth century. Vol. 3 (1999)  online pp 624–650.
 Robinson, Ronald, and John Gallagher. "The partition of Africa", in The New Cambridge Modern History vol XI, pp. 593–640 (Cambridge, 1962).
 Robinson, Ronald, and John Gallagher. Africa and the Victorians: The official mind of imperialism (Macmillan, 1961). online
 Rotberg, Robert I. The Founder: Cecil Rhodes and the Pursuit of Power (1988) excerpt and text search;
 Sarr, Felwine, and Savoy, Bénédicte, The Restitution of African Cultural Heritage, Toward a New Relational Ethics (2018) http://restitutionreport2018.com/sarr_savoy_en.pdf
 Sanderson, G.N., "The European partition of Africa: Coincidence or conjuncture?" Journal of Imperial and Commonwealth History (1974) 3#1 pp. 1–54.
 Stoecker, Helmut. German imperialism in Africa: From the beginnings until the Second World War (Hurst & Co., 1986.)
 Thomas, Antony. Rhodes: The Race for Africa (1997) excerpt and text search
 Thompson, Virginia, and Richard Adloff. French West Africa (Stanford University Press, 1958)
 Vandervort, Bruce. Wars of Imperial Conquest in Africa, 1830―1914 (Indiana University Press, 2009).
 Wesseling, H.L. and Arnold J. Pomerans. Divide and rule: The partition of Africa, 1880–1914 (Praeger, 1996.)

Tài liệu chính

 Brooke-Smith, Robin.  Documents And Debate: The Scramble For Africa (Macmillan Education, 1987) online
 Chamberlain. M.E. The Scramble for Africa (2nd ed. 1999) pp 94–125 online

Liên kết ngoài

Châu Phi thế kỷ 20
Chủ nghĩa Tân đế quốc
Lịch sử quan hệ quốc tế
Lịch sử châu Phi
Địa lý học chính trị
Chia cắt (chính trị)
Cạnh tranh địa chính trị
Thực dân châu Âu tại châu Phi
Quan hệ quốc tế thế kỷ 20
Quan hệ quốc tế thế kỷ 19
Châu Phi thế kỷ 19
Văn hóa phương Tây


title: Hydropsyche tanua

text:
Hydropsyche tanua là một loài Trichoptera trong họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Hydropsyche


title: Lớp Cá vây thùy

text:
Lớp Cá vây thùy (danh pháp khoa học: Sarcopterygii; ) (từ tiếng Hy Lạp sarx: mập mạp (nhiều thịt) và pteryx: vây) là một lớp cá có vây thùy theo truyền thống, bao gồm cá có phổi và cá vây tay. Chúng là các nhóm cá xương với các cặp vây tròn. Các cặp vây này, tương tự như các chi (chân), gợi ý rằng các loại cá này có thể là tổ tiên của động vật bốn chân trên đất liền.

Phần lớn các nhà phân loại học mà tán thành cách tiếp cận kiểu miêu tả theo nhánh còn gộp trong phạm vi nhóm này cả siêu lớp Tetrapoda, là nhóm bao gồm tất cả các loài động vật có xương sống với bốn chân (tứ chi). Các vây-chi của cá vây thùy thể hiện sự tương tự rất lớn với các chi của các dạng tổ tiên (được cho là như thế) của động vật bốn chân, vì thế trong nhiều tài liệu khoa học về sinh vật người ta cho rằng chúng là tổ tiên trực tiếp của động vật bốn chân một cách rộng khắp.

Đặc trưng
Nhóm cá vây thùy đầu tiên - Crossopterygii - là cá xương với các vây dày thịt, phân thùy thành cặp đôi, kết nối với cơ thể bằng một xương duy nhất Các vây của Crossopterygii khác với vây của các loài cá khác ở chỗ mỗi vây được sinh ra trên một cuống dày cùi thịt, giống như thùy, có vảy, kéo dài ra từ thân. Các vây ngực và vây chậu có các khớp giống như khớp chân của Tetrapoda. Các vây này đã tiến hóa thành chân của các động vật bốn chân đầu tiên là Amphibia. Chúng cũng có 2 vây lưng với phần gốc tách biệt, khác với một vây lưng duy nhất của Actinopterygii (cá vây tia). Hộp sọ của Sarcoptergygii nguyên thủy có 1 đường khớp nối, nhưng nó đã mất đi ở Tetrapoda và cá phổi. Nhiều loài cá vây thùy đầu tiên có đuôi đối xứng. Tất cả các loài cá vây thùy đều có răng được men răng thật sự che phủ.

Các nhà phân loại học nào đi theo cách tiếp cận của miêu tả theo nhánh học đều gộp nhóm Tetrapoda vào trong phạm vi nhóm cá vây thùy, mà tới lượt nó lại bao gồm toàn bộ các loài động vật có xương sống với 4 chân. Các vây dạng chi của các loài Sarcopterygii như cá vây tay (Coelacanthiformes) thể hiện sự tương tự rất mạnh khi so với dạng tổ tiên được dự kiến của các chi của Tetrapoda. Crossopterygii dường như đã phát triển theo hai nhánh khác biệt và tương ứng với điều đó được chia ra thành 2 phân lớp, là Rhipidistia (bao gồm cả Dipnoi hay cá phổi, và Tetrapodomorpha trong đó có Tetrapoda) và Actinistia (cá vây tay).

Tiến hóa của cá vây thùy

Cá vây thùy thuộc về nhóm cá xương (Osteichthyes), được đặc trưng bởi bộ xương được tạo ra từ chất xương thay vì chất sụn. Các loài cá vây thùy cổ nhất được tìm thấy trong tầng cao nhất của kỷ Silur. Những loài cá vây thùy đầu tiên trông tương tự như cá mập gai (Acanthodii). Các họ hàng gần nhất của cá vây thùy là cá vây tia (Actinopterygii). Cá vây thùy có lẽ đã tiến hóa trong các đại dương, nhưng sau này chúng đã di chuyển vào các môi trường sống nước ngọt để tránh các loài cá ăn thịt như Placodermi - khi đó đang thống trị trong các vùng biển thuộc thời kỳ Tiền - Trung Devon. Do đó cá vây thùy đã tiến hóa trong thời kỳ đầu kỷ Devon, đường phân tách chúng ra thành hai dòng dõi chính - Cá vây tay và Rhipidistia (cá có phổi và muộn hơn là động vật bốn chân). Nhóm cá vây tay xuất hiện vào đầu kỷ Devon và vẫn sống trong lòng đại dương, thời cực thịnh của cá vây tay là cuối kỷ Devon và kỷ Than đá do chúng là phổ biến hơn cả vào thời điểm này so với bất kỳ thời kỳ nào khác của Liên đại Hiển Sinh (Phanerozoic). Nhóm Rhipidistia xuất hiện vào khoảng cùng thời gian đó như cá vây tay, nhưng không giống như cá vây tay, nhóm Rhipidistia rời bỏ các đại dương và di cư vào môi trường sống nước ngọt, tổ tiên của chúng có lẽ sống ở các vùng biển gần cửa sông (vùng nước lợ). Rhipidistia lại được phân chia thành hai nhóm chính - cá có phổi và các loài có dạng của động vật bốn chân (nhóm Tetrapodomorpha). Sự đa dạng lớn nhất của cá có phổi diễn ra vào kỷ Trias, nhưng ngày nay chỉ còn ít hơn vài chục chi là tồn tại. Cá có phổi đã tiến hóa thành các dạng động vật có phổi nguyên thủy và chân nguyên thủy. Các loài cá có phổi, cổ đại cũng như hiện đại, sử dụng các vây ngắn và mập của chúng (chân nguyên thủy) để vượt qua mặt đất nếu vùng nước của chúng bị cạn kiệt, cũng như sử dụng phổi nguyên thủy để hít thở không khí nhằm lấy đủ lượng oxy cần thiết cho hành trình này. Dạng động vật bốn chân về mặt giải phẫu là hoàn toàn tương tự như cá có phổi, họ hàng gần gũi nhất của chúng, nhưng dường như các loài này còn sống trong nước lâu hơn một chút, cho đến cuối kỷ Devon. Nhóm Tetrapoda - động vật có xương sống với 4 chân là các hậu duệ của nhóm Tetrapodomorpha. Tetrapoda đã xuất hiện vào cuối kỷ Devon.

Phân loại
Phân loại dưới đây lấy theo Benton (2004), và sử dụng một tổng hợp của phân loại kiểu Linnaeus dựa trên cấp bậc, phản ánh các mối quan hệ tiến hóa. Benton đưa siêu lớp Tetrapoda vào trong phân lớp Sarcopterygii nhằm phản ánh mối quan hệ rằng cho rằng Tetrapoda là hậu duệ trực tiếp của cá vây thùy, mặc dù nhóm Tetrapoda được gán ở cấp bậc phân loại cao hơn
 Phân lớp Sarcopterygii
 Bộ Dipnoi
 Phân thứ lớp Crossopterygii
 Bộ † Porolepiformes
 Bộ † Onychodontida
 Bộ Actinistia
 Coelacanthimorpha - cá vây tay
 † Indocoelacanthus
 † Spermatodus
 Phân thứ lớp Tetrapodomorpha - dạng động vật bốn chân
 Bộ † Rhizodontida
 Siêu bộ † Osteolepidida
 Bộ † Osteolepiformes
 Bộ † Panderichthyida
 Siêu lớp Tetrapoda - động vật bốn chân

Phát sinh chủng loài

Biểu đồ phát sinh chủng loài trình bày dưới đây dựa theo các nghiên cứu do Philippe Janvier và ctv tiến hành cho Tree of Life Web Project

Biểu đồ dưới đây lấy theo Ahlberg (1991), Cloutier & Ahlberg (1996), Zhu Yu & Janvier (1999) và Zhu Yu, Wang Zhao & Jia (2006)

Xem thêm
 Actinopterygii - cá vây tia

Ghi chú


title: Coelioxys pulchella

text:
Coelioxys pulchella là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Morawitz mô tả khoa học năm 1874.

Chú thích

Tham khảo

P
Động vật được mô tả năm 1874


title: 6552 Higginson

text:
6552 Higginson (tên chỉ định: 1989 GH) là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Eleanor F. Helin ở Đài thiên văn Palomar ở Quận San Diego, California, ngày 5 tháng 4 năm 1989. Nó được đặt theo tên George Higginson, a boy from Lancaster, England, who died in a 2009 traffic accident.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 6001–7000

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser

Thiên thể phát hiện năm 1989
Được phát hiện bởi Eleanor F. Helin
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Fresne-Léguillon

text:
Fresne-Léguillon là một xã thuộc tỉnh Oise trong vùng Hauts-de-France tây bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 95 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

INSEE

Fresneleguillon


title: Luchapt

text:
Luchapt là một xã, tọa lạc ở tỉnh Vienne trong vùng Nouvelle-Aquitaine, Pháp. Xã này có diện tích 26,39 km², dân số năm 2006 là 312 người. Xã nằm ở khu vực có độ cao trung bình 230 m trên mực nước biển.

Biến động dân số

Liên kết ngoài
 Luchapt trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia

Tham khảo

Luchapt


title: Betta miniopinna

text:
Betta miniopinna là một loài cá thuộc họ Osphronemidae. Đây là loài đặc hữu của Indonesia. Chúng là loài cá nhỏ, thường có kích thước chiều dài khoảng  SL.

Chú thích

Tham khảo

M
Cá Indonesia
Động vật được mô tả năm 1994
Cá nước ngọt Indonesia


title: Huéscar

text:
Huéscar (Latin: Osca) là một đô thị trong tỉnh Granada, Tây Ban Nha.

Thành phố kết nghĩa
  Kolding, Đan Mạch (từ năm 1982)

Liên kết ngoài

Tham khảo

Đô thị ở Granada
Roman sites in Tây Ban Nha


title: Omphalia tralucida

text:
Omphalia tralucida là một plant pathogen.

Uses
It is used as a herb in the treatment of bilharzia.

Liên kết ngoài
 Index Fungorum
 USDA ARS Fungal Database

Omphalia
Nấm Bắc Mỹ


title: Andrena californiensis

text:
Andrena californiensis là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Ribble mô tả khoa học năm 1968.

Chú thích

Tham khảo

C
Động vật được mô tả năm 1968


title: Tiberius Julius Aspurgus

text:
Tiberius Julius Aspurgus Philoromaios (tiếng Hy Lạp: Τιβέριος Ἰούλιος Ἀσποῦργoς Φιλορώμαιος, Philoromaios có nghĩa là người tình của Rome, nửa cuối của thế kỷ 1 trước Công nguyên và nửa đầu thế kỷ 1, mất năm 38) là một hoàng tử và vua chư hầu La Mã của Vương quốc Bosporos.

Tên Aspurgus là một tên gốc Iran .Aspurgus là một vị vua gốc Hy Lạp và Iran.

Aspurgus được sinh ra trong gia đình hoàng gia cầm quyền bởi Asandros và Dynamis. Ông là cháu ngoại của vị vua chư hầu La Mã trước đó cầm quyền, vua của Bosporos và Pontos, Pharnaces II và người vợ gốc Sarmatia của mình. Ông ngoại của ông là con trai út và con của vua Mithridates VI của Pontus với người vợ đầu tiên của mình, Nữ hoàng Laodice, em gái của mình.  Ông được sinh ra và lớn lên tại Vương quốc Bosporos.

Năm 17 trước Công nguyên,cha đẻ của Aspurgus, Asandros đã chết vì tuyệt thực trong tuyệt vọng ở tuổi 93 do Asandros chứng kiến quân đội rời bỏ ông để theo kẻ cướp ngôi La Mã, Scribonius. Scribonius giả vờ là một người họ hàng của người thừa kế hợp pháp Dynamis, để ông ta có thể cướp ngai vàng của Asander và trở thành vua Bosporus. Dynamis bắt buộc phải kết hôn với Scribonius. Chính khách La Mã Marcus Vipsanius Agrippa phát hiện ra sự lừa dối của Scribonius và can thiệp vào tình hình. Agrippa bổ nhiệm Polemon I của Pontos là vua mới của Bosporos. Dynamis kết hôn với Polemon I và ông là người chồng thứ hai, do đó Polemon I trở thành cha dượng của Aspurgus. Dynamis mất trong năm 14 TCN và Polemon I cai trị với tước hiệu vua Bosporos cho đến khi ông mất trong năm 8 trước Công nguyên.

Sau cái chết của Polemon I, cha dượng của mình, Aspurgus kế vị ngai vàng. Ít được biết về triều đại của Aspurgus, tuy nhiên ông ta cũng đã là một lãnh đạo tài năng và hùng mạnh. Do mâu thuẫn triều đại trước trong thời Cộng hòa La Mã và xung quanh thời gian của cái chết của Asandros, Hoàng đế La Mã đầu tiên Augustus và viện nguyên lão La Mã cuối cùng trong năm 14, chấp nhận Aspurgus là vua hợp pháp của Bosporos. Aspurgus có tên La Mã "Tiberius Julius", bởi vì ông đã nhận được quyền công dân La Mã và được hưởng sự bảo trợ của Augustus và Tiberius người thừa kế của ông ta.

Aspurgus kết hôn với một công chúa Thracia được gọi là Gepaepyris. Gepaepyris sinh cho Aspurgus hai con trai là:

 Tiberius Julius Mithridates - Mithridates đã được đặt tên để vinh danh Mithridates VI và ông mất năm 68
 Tiberius Julius Cotys I - Cotys được đặt tên để vinh danh ông ngoại của ông, Vua Thracia Cotys VIII

Thông qua người con trai thứ hai của họ, Aspurgus và Gapaepyris sẽ có nhiều con cháu cầm quyền Vương quốc Bosporos cho đến giữa thế kỷ thứ 4. Những người kế vị Aspurgus mang tên Tiberius Julius để hiển thị mối liên hệ và tổ tiên của họ với ông ta. Aspurgus trị vì cho đến khi ông qua đời năm 38. Sau khi ông mất, Gepaepyris cai trị với con trai đầu tiên của họ.

Chú thích

Liên kết ngoài
 Coinage of Aspurgus

Xem thêm
Vương quốc Bosporos
Crimea La Mã

Nguồn
http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/0388.html
http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/0389.html
http://www.ancientlibrary.com/smith-bio/3091.html
http://www.wildwinds.com/coins/greece/bosporos/kings/i.html
http://www.wildwinds.com/coins/ric/tiberius/RPC_1903.txt
https://web.archive.org/web/20091027102003/http://geocities.com/christopherjbennett/ptolemies/cleopatra_vii.htm
On the weapons of Sarmatian type in the Bosporan Kingdom in the 1st-2nd century AD by Mikhail Treister (Bonn)
The Poison King: the life and legend of Mithradates, Rome’s deadliest enemy, by Adrienne Mayor, Princeton University Press, 2009

Vua của vương quốc Bosporus
Vua chư hầu La Mã
Mất năm 38


title: Dicranomyia torpida

text:
Dicranomyia torpida là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Dicranomyia
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Quận Baca, Colorado

text:
Quận Baca là quận cực đông nam trong số 64 quận của tiểu bang Colorado của Hoa Kỳ. Dân số của quận đạt mức 4517 theo cuộc điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2000 . Quận lỵ là Springfield.

Lịch sử
Quận Baca đã được thành lập bởi các cơ quan lập pháp bang Colorado vào ngày 16 tháng tư 1889, trong phần phía đông của quận Animas. Quận Baca được đặt tên để vinh danh của người tiên phong và nhà lập pháp lãnh thổ Colorado Felipe Baca.

Địa lý
Theo Cục Điều tra Dân số Hoa Kỳ, quận có tổng diện tích là 2.557 dặm vuông (6,622.6 km2), trong đó 2.556 dặm vuông (6,620.0 km2) là đất và 1 dặm vuông (2,6 km2) (0,05%) là diện tích mặt nước.

Các quận lân cận
Quận Powers - phía bắc
Quận Stanton, Kansas - phía đông
Quận Morton, Kansas - phía đông
Quận Cimarron, Oklahoma - phía nam
Quận Union, New Mexico - Tây Nam
Quận Las Animas - phía tây
Quận Bant - phía tây bắc

Tham khảo

Quận của Colorado

Colorado 1889
Khu dân cư thành lập năm 1889
Eastern Plains


title: Cryptocephalus dentisternus

text:
Cryptocephalus dentisternus là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Medvedev & Samoderzhenkov miêu tả khoa học năm 1987.

Chú thích

Tham khảo

D


title: Metriochroa syringae

text:
Metriochroa syringae là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Nhật Bản (Hokkaidō).

Sải cánh dài 5.6-6.5 mm.

Ấu trùng ăn Syringa reticulata. Chúng ăn lá nơi chúng làm tổ.

Chú thích

Tham khảo

Metriochroa


title: Trương Xán

text:
Trương Xán (chữ Hán: 張燦, 1227 - ?) là Trạng nguyên thứ 3 trong lịch sử khoa cử của Việt Nam.

Ông quê ở xã Hoành Bồ, huyện Quảng Trạch, châu Bố Chính, nay là huyện Quảng Trạch, tỉnh Quảng Bình. Tuy nhiên, chú thích số 763 của Đại Việt Sử ký Toàn thư lại chép rằng ...Quốc Lặc người huyện Thanh Lâm (châu Hồng); Trương Xán người huyện Tế Giang (lộ Bắc Giang); Trần Uyên người huyện Đường Hào (châu Hồng)... Do người đỗ Trại trạng nguyên phải sinh sống từ khu vực Hoan Châu, Diễn Châu (Thanh Hóa - Nghệ An) trở vào nên có thể là do nguyên quán của Trương Xán là Tế Giang, Bắc Giang nhưng đã chuyển vào Hoành Bồ, Quảng Trạch sinh sống.

Tháng hai năm Nguyên Phong thứ sáu (1256), đời vua Trần Thái Tông, Trương Xán đỗ Trại trạng nguyên cùng với Kinh trạng nguyên Trần Quốc Lặc, bảng nhãn Chu Hinh (朱馨), thám hoa lang Trần Uyên (陳淵). Khoa thi này là khoa thi đầu tiên phân ra kinh và trại trạng nguyên của nhà Trần, với 43 người thi đỗ thái học sinh, trong đó 42 người thuộc khu vực từ Ninh Bình trở ra.

Ông làm quan đến chức Hàn lâm Học sĩ.

Tôn vinh
Một số làng chài đã lập đền thờ ông coi như một vị Phúc thần chuyên cứu giúp những người đi biển.

Trương Xán được hậu thế tôn vinh tại di tích nhà thờ họ Trương Việt Nam thuộc thị trấn Thiên Tôn, huyện Hoa Lư, Ninh Bình. Đền Trương là nơi thờ những người họ Trương đã khuất tại ban thờ công đồng, trong hậu cung có tượng thờ Ngọc Hoàng Thượng đế (Trương Hữu Nhân) và các danh nhân họ Trương tiêu biểu nhất thời phong kiến ở 3 miền Việt Nam gồm:
Bên tả có tượng thờ 7 vị quan văn: Trương Hán Siêu (Thái phó thời Trần, người Ninh Bình), Trương Hanh (Trạng nguyên thời Trần, người Hải Dương), Trương Xán (Trạng nguyên thời Trần, người Quảng Bình), Trương Công Giai (Thượng thư thời Hậu Lê, người Hà Nam), Trương Đăng Quế (Thái sư thời Nguyễn, người Quảng Ngãi), Trương Quốc Dụng (Đông các học sĩ thời Nguyễn, người Hà Tĩnh), Trương Công Hy (Thượng thư thời Tây Sơn, người Quảng Nam).
Bên hữu có tượng thờ 7 vị quan võ: Trương Hống (Tướng của Triệu Việt Vương, người Bắc Ninh), Trương Hát (Tướng của Triệu Việt Vương, người Bắc Ninh), Trương Nữu (Đại tư mã của Phùng Hưng, người Hải Phòng), Trương Ma Ni (Tăng lục võ sư thời Đinh, người Ninh Bình), Trương Chiến (Tướng nhà Lê, người Thanh Hóa), Trương Minh Giảng (Đại tướng quân thời Nguyễn, người Sài Gòn), Trương Công Định (Anh hùng thủ lĩnh chống Pháp, người Tiền Giang).

Ngoài ra Quần thể nhà thờ họ Trương Việt Nam cũng có ban thờ mẫu và nhiều công trình kiến trúc khác như nhà đa năng, tả vu, hữu vu, cổng tứ trụ, hồ bán nguyệt, gác trống, gác chuông được xây dựng trong 4 năm từ 2016 đến 2019.

Liên kết ngoài
Danh sách 56 trạng nguyên Việt Nam

Chú thích

Trại Trạng nguyên
Người Quảng Bình
Người họ Trương tại Việt Nam
Thái học sinh nhà Trần


title: Vriesea eltoniana

text:
Vriesea eltoniana là một loài thuộc chi Vriesea. Đây là loài đặc hữu của Brasil.

Chú thích

Tham khảo

BROMELIACEAE DA MATA ATLÂNTICA BRASILEIRA  truy cập 22 tháng 10 năm 2009

Thực vật Brasil
eltoniana


title: Ormosia adirondacensis

text:
Ormosia adirondacensis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Ormosia (chi ruồi)
Limoniidae ở vùng Nearctic


title: Chimarra haimuoiba

text:
Chimarra haimuoiba là một loài Trichoptera trong họ Philopotamidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Chimarra


title: Canillas de Abajo

text:
Canillas de Abajo là một đô thị ở tỉnh Salamanca, phía tây Tây Ban Nha, cộng đồng tự trị Castile-Leon. Đô thị này có cự ly 25 kilômét so với thành phố tỉnh lỵ Salamanca và có dân số 99 người. Đô thị này có diện tích 38,78 km².

Đô thị này nằm ở khu vực có độ cao 814 mét trên mực nước biển.

Mã số bưu chính là 37448.

Tham khảo

Đô thị ở Salamanca


title: Khoune

text:
Khoun hay Khoune (tiếng Lào: ເມືອງຄູນ) là một muang (mường, huyện) thuộc tỉnh Xiengkhuang ở bắc Lào .

Hành chính

Chú thích

Liên kết ngoài

Huyện thị Lào


title: 10 tháng 9

text:
Ngày 10 tháng 9 là ngày thứ 253 (254 trong năm nhuận) trong lịch Gregorius. Còn 112 ngày trong năm.

Sự kiện
 494 – Sau khi sát hại Hoàng đế Tiêu Chiêu Nghiệp, Tiêu Loan lập một cháu họ khác là Tiêu Chiêu Văn làm hoàng đế mới của Nam Tề.
 934 – Hoàng thái tử Mạnh Sưởng lên ngôi hoàng đế nước Hậu Thục ở tuổi 15, tức ngày Đinh Mão (29) tháng 7 năm Giáp Ngọ.
 1368 – Trước tình thế quân Minh bắc phạt, Nguyên Huệ Tông cùng quan lại chạy khỏi kinh thành Đại Đô chạy về phía bắc.
 1509 – Một trận động đất ảnh hưởng đến Constantinopolis.
 1561 – Thời kỳ Chiến Quốc: Takeda Shingen đánh bại Uesugi Kenshin tại bình nguyên Kawanakajima.
 1721 – Đại chiến Bắc Âu kết thúc bằng Hòa ước Nystad, Pyotr Đại đế chiến thắng chung cuộc trước Đế quốc Thụy Điển.
 1813 – Mỹ đánh bại hạm đội Đế quốc Anh trong Trận hồ Erie trong cuộc Chiến tranh 1812
 1823 – Simón Bolívar trở thành tổng thống Peru
 1898 – Hoàng hậu Elisabeth xứ Bayern bị ám sát bởi Luigi Lucheni
 1919 – Áo và các nước phe Entente ký Hòa ước Saint-Germain
 1939 – Canada tuyên chiến với Đức Quốc Xã
 1943 – Hồ Chí Minh viết bài thơ cuối cùng trong cuốn Nhật ký trong tù tại Trung Quốc
 1943 – Đức Quốc xã bắt đầu chiếm đóng Roma
 1955 – Thành lập Mặt trận Tổ quốc Việt Nam
 1960 – Lê Duẩn được bầu làm Bí thư thứ nhất Ban Chấp hành Trung ương của Đảng Lao động Việt Nam, ông giữ chức lãnh đạo đảng này đến năm 1986.
 1974 – Guinea-Bissau giành độc lập từ tay Bồ Đào Nha.
 1996 – Mỹ, Nga, Anh và 90 quốc gia khác cùng ký Hiệp ước Toàn diện về cấm thử vũ khí hạt nhân, không cho phép tiến hành các cuộc thử nghiệm trên và dưới mặt đất
 2002 – Thụy Sĩ gia nhập Liên Hợp Quốc
 2008 – Large Hadron Collider đặt tại CERN bắt đầu đi vào hoạt động, thực hiện thí nghiệm khoa học được xem là lớn nhất từ trước đến nay tại Genève, Thụy Sĩ

Sinh
 1169 – Alexius II Comnenus, Hoàng đế Byzantine
 1385 – Lê Lợi, vua khai sáng nhà Hậu Lê, lãnh tụ khởi nghĩa chống quân Minh, anh hùng dân tộc Việt Nam. (m. 1433)
 1638 – María Teresa của Tây Ban Nha, vương hậu của vua Louis XIV của Pháp
 1811 – Nguyễn Phúc Quang, tước phong An Khánh vương, hoàng tử con vua Gia Long (m. 1845).
 1890 – Franz Werfel, nhà văn, nhà thơ, tiểu thuyết gia người Áo
 1933 – Yevgeni Vassilyevich Khrunov, nhà du hành vũ trụ Liên Xô
 1964 – Jack Ma, nhà kinh doanh người Trung Quốc
 1985 – Laurent Koscielny, cầu thủ bóng đá Pháp
 1988 – Phạm Thành Lương, cầu thủ bóng đá Việt Nam
 1992 – Nguyễn Hoàng Sơn, ca sĩ, nhạc sĩ người Việt Nam
 1993 – Jang Yi-jeong, nam ca sĩ, cựu thành viên nhóm nhạc History.

Mất
 210 TCN – Tần Thủy Hoàng, hoàng đế đầu tiên của Trung Quốc
 602 – Độc Cô Già La, hoàng hậu của triều Tùy, tức ngày Giáp Tý (19) tháng 8 năm Nhâm Tuất (s. 544)
 954 – Vua Louis IV của Pháp
 1308 – Nhật hoàng Go-Nijō
 1669 – Henriette Marie của Pháp, vương hậu của vua Charles I của Anh
 1898 – Elisabeth xứ Bayern
 1931 – Dmitri Egorov, nhà toán học người Nga
 1948 – Vua Ferdinand của Bulgaria

Ngày lễ và kỷ niệm
 Gibraltar - Ngày quốc khánh
 Ngày nhà giáo ở Trung Quốc và Hồng Kông

Tham khảo

Tháng chín
Ngày trong năm


title: Anthracalaus westermanni

text:
Anthracalaus westermanni là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1857.

Chú thích

Tham khảo

Anthracalaus


title: Helicopsyche annae

text:
Helicopsyche annae là một loài Trichoptera trong họ Helicopsychidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Tham khảo

Trichoptera ở vùng nhiệt đới châu Phi
Helicopsyche


title: Conus salzmanni

text:
Conus salzmanni là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae, họ ốc cối.

Giống như tất cả các loài thuộc chi Conus, chúng là loài săn mồi và có nọc độc. Chúng có khả năng "đốt" con người, do vậy khi cầm chúng phải hết sức cẩn thận.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

 The Conus Biodiversity website

S
Động vật được mô tả năm 1997


title: Kani-Kéli

text:
Kani-Kéli là một xã thuộc tỉnh hải ngoại Mayotte của Pháp, trên Ấn Độ Dương.

Xem thêm
Commune của tỉnh Mayotte

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Mayotte


title: Ampedus mamajevi

text:
Ampedus mamajevi là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Dolin & Ôhira miêu tả khoa học năm 1976.

Chú thích

Tham khảo

Ampedus


title: Hefersweiler

text:
Hefersweiler là một đô thị thuộc huyện Kusel, bang Rheinland-Pfalz, phía tây nước Đức. Đô thị Hefersweiler có diện tích 7,2 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 521 người.

Tham khảo

Xã của bang Rheinland-Pfalz
Xã và đô thị ở huyện Kusel


title: Nowon-gu

text:
Nowon-gu  (Hangul: 노원구; Hanja: 蘆原區; Hán Việt: Lô Nguyên khu) là một quận (gu) của thủ đô Seoul, Hàn Quốc. Quận này nằm ở đông bắc thành phố, đây là quận có mật độ cao nhất Seoul với 619.509 người sống trên diện tích 35,44 km2. Đại học Công nghệ quốc gia Seoul nằm ở quận này.

Tham khảo

Quận của Seoul
Nowon-gu


title: Orliac-de-Bar

text:
Orliac-de-Bar  là một xã thuộc tỉnh Corrèze trong vùng Nouvelle-Aquitaine miền trung Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Corrèze

Tham khảo

Orliacdebar


title: Bassin Bellegardien (cộng đồng)

text:
La Cộng đồng các xã Bassin Bellegardien là một cộng đồng các xã tọa lạc ở tỉnh của Ain.

Phân chia đơn vị hành chính
Cộng đồng này bao gồm các xã sau:
 Bellegarde-sur-Valserine
 Billiat
 Champfromier
 Châtillon-en-Michaille
 Confort
 Giron
 Injoux-Génissiat
 Lancrans
 Montanges
 Plagne
 Saint-Germain-de-Joux
 Surjoux
 Villes

Nguồn
 Le splaf - (Site sur la Population et les Limites Administratives de la France)
 la base aspic de l'Ain - (Accès des Services Publics aux Informations sur les Collectivités)

Xem thêm
 Intercommunalités de l'Ain

Tham khảo

Bassin Bellegardien


title: Archaeotinodes globatus

text:
Archaeotinodes globatus là một loài Trichoptera hóa thạch trong họ Ecnomidae.

Tham khảo

Hóa thạch Bộ Cánh lông
Archaeotinodes


title: Borá

text:
Borá là một đô thị ở bang São Paulo của Brasil. Dân số năm 2004 ước tính là 818 người.

Thông tin nhân khẩu

Dữ liệu dân số theo điều tra dân số năm 2000

Tổng dân số: 795
Dân số thành thị: 623
Dân số nông thôn: 172
 Nam giới: 407
 Nữ giới: 388

Tỷ lệ tử vong trẻ sơ sinh dưới 1 tuổi (trên một triệu người): 8,19

Tuổi thọ bình quân (tuổi): 75,97

Tỷ lệ sinh (số trẻ trên mỗi bà mẹ): 2,30

Tỷ lệ biết đọc biết viết: 88,91%

Chỉ số phát triển con người (HDI-M): 0,794
 Chỉ số phát triển con người - Thu nhập: 0,686
 Chỉ số phát triển con người - Tuổi thọ: 0,850
 Chỉ số phát triển con người - Giáo dục: 0,845
(Nguồn: IPEADATA)

Sông ngòi
 Sông do Peixe

Các xa lộ
 SP-284
 SP-421

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang mạng của đô thị
 Borá trên WikiMapia

Bora


title: Oliva mindanaoensis

text:
Oliva mindanaoensis là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Olividae, họ ốc gạo hoa.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Oliva


title: Atarba augusta

text:
Atarba augusta là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Tham khảo

Atarba
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Hofstetten, Landsberg

text:
Hofstetten là một đô thị thuộc huyện Landsberg trong bang Bayern của nước Đức.

Tham khảo


title: Tipula appendifera

text:
Tipula appendifera là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở het Palearctisch en Oriëntaals gebied.

Chú thích

Tham khảo

biologie|2=2011|3=07|4=08}}

Chi Ruồi hạc


title: Công an

text:
Công an có thể chỉ
Lực lượng cảnh sát nói chung.
Công an Nhân dân Việt Nam


title: Amphion (bướm đêm)

text:
Amphion là một chi bướm đêm thuộc họ Sphingidae.

Các loài
 Amphion floridensis Clark, 1920
 Amphion ocypete Houttuyn, 1767

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Macroglossini


title: Long Xuyên, Hà Nguyên

text:
Long Xuyên (chữ Hán giản thể: 龙川县, âm Hán Việt: Long Xuyên huyện) là một huyện thuộc địa cấp thị Hà Nguyên, tỉnh Quảng Đông, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Huyện Long Xuyên có diện tích 3089 km², dân số năm 2004 là 870.000 người. Mã số bưu chính của Long Xuyên là. Về mặt hành chính, đến năm 2005, huyện Long Xuyên được chia thành 25 trấn. Tổng cộng có 313 ủy ban thôn.

Các trấn: Lão Long（huyện lỵ）Tứ Đô,Hoàng Thạch, Tế Ao,Xa Điền,Bá Lĩnh, Lê Trớ,Thượng Bình,Phong Nẫm,Xích Quang, Long Mẫu, Hồi Long,Điền Tâm, Thiết Trường,Đăng Vân, Thông Cù, Hạc Thị, Hoàng Bố,Tử Thị, Đà Thành, Nam Trấn, Tân Điền, Phụ Thành, Nghĩa Đô,Ma Bố Cương.

Tham khảo

Hà Nguyên
Đơn vị cấp huyện Quảng Đông


title: Oecetis cinerascens

text:
Oecetis cinerascens là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Chú thích

Tham khảo

Trichoptera miền Tân bắc
Oecetis


title: Adelphomyia platystyla

text:
Adelphomyia platystyla là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Adelphomyia
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Egybolis vaillantina

text:
Egybolis vaillantina (tên tiếng Anh: African Peach Moth) là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Nó được tìm thấy ở miền nhiệt đới châu Phi ecozone.

Sải cánh dài khoảng 60 mm. Bướm hoạt động vào ban ngày.

Ấu trùng ăn các loài peach và Sapindus.

Liên kết ngoài

Thư viện ảnh

Chú thích

Động vật được mô tả năm 1790
Egybolis
Côn trùng Malawi


title: Castel Rozzone

text:
Castel Rozzone là một đô thị ở tỉnh Bergamo trong vùng Lombardia của nước Ý, có vị trí cách khoảng 40 km về phía đông của Milano và khoảng 15 km về phía nam của Bergamo. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 2.705 người và diện tích là 1,7 km².

Castel Rozzone giáp các đô thị: Arcene, Brignano Gera d'Adda, Lurano, Treviglio.

Biến động dân số

Tham khảo

Thành phố và thị trấn ở Lombardia
Đô thị tỉnh Bergamo


title: Hằng Sơn

text:
Hằng Sơn (tiếng Trung phồn thể: 恆山; giản thể: 恒山; bính âm: Héng Shān) còn gọi là Nguyên Nhạc hay Thường Sơn, nằm ở huyện Hồn Nguyên tỉnh Sơn Tây, Trung Quốc, là một núi trong "Ngũ Nhạc", nên còn gọi là Bắc Nhạc. Đỉnh cao nhất của Hằng Sơn là Thiên Phong Lĩnh cao 2.016,1m, miếu thờ chính là miếu Bắc Nhạc, thờ thần Hằng Sơn (Bắc Nhạc đại đế). Tương truyền rằng vua Thuấn khi đi tuần thú tới đây đã phong Hằng Sơn là Bắc Nhạc. Theo Đạo giáo, một trong bát tiên là Trương Quả Lão cũng tu tiên tại đây, và sau cùng, tại đỉnh Hằng Sơn, ông đã cưỡi một chiếc lông bay lên trời.

Từ đầu thời kỳ Tây Hán, Hằng Sơn đã có chùa miếu; đến thời kỳ Minh, Thanh thì chùa miếu đã khá đông đúc, với "tam tự, tứ từ, cửu đình các, thất cung, bát động, thập nhị miếu" (ba chùa, bốn đền thờ, chín đình gác, bảy cung, tám động, mười hai miếu). Phong cảnh Hằng Sơn vừa hùng vĩ, vừa hiểm trở với các ngôi chùa kì lạ, các dòng suối đẹp, được Từ Hà Khách (1587-1641) thời nhà Minh ghi chép lại trong Từ Hà Khách du ký. Thời cổ Hằng Sơn có tới 18 thắng cảnh, ngày nay còn tồn tại Triều điện, Hội Tiên phủ, Cửu Thiên cung cùng Kim Long khẩu và Huyền Không tự. Chùa Huyền Không cách cửa núi Hằng Sơn khoảng 3 km, được xây dựng khoảng cuối thời Bắc Ngụy với kiến trúc đặc sắc, có thể khái quát là "kì, huyền, xảo".

Xem thêm
Các núi linh thiêng của Trung Quốc
Phái Hằng Sơn

Ghi chú

Núi Trung Quốc
H
Hằng Sơn
Danh thắng quốc gia Trung Quốc
Đạo giáo
Núi linh thiêng Trung Quốc


title: Femø

text:
Femø là 1 đảo nhỏ của Đan Mạch, nằm ở phía bắc đảo Lolland. Đảo có diện tích  11,38 km² với 144 cư dân (1.10.2006), cư ngụ trong 2 làng Nørreby và Sønderby.

Về hành chính, Femø trực thuộc thị xã Svendborg và Vùng Nam Đan Mạch.

Về giao thông, có tuyến tàu phà từ Kragenæs (đảo Lolland) tới Femø (mất 50 phút).

Lịch sử
Các di tích tìm được từ thời đại đồ đá và thời đại đồ đồng chứng tỏ là đảo đã có người cư ngụ từ xa xưa. Đầu thế kỷ 16, đảo có 1 nhà thờ và năm 1527 đảo trở thành 1 giáo xứ riêng. Trong các cuộc chiến tranh ở thế kỷ 17, đảo bị nhiều lần cướp phá và sau cuộc chiến tranh với Thụy Điển năm 1660, dân cư trên đảo đã phải nhờ sự cứu trợ của thành phố Nykøbing (đảo Falster) và thành phố Stubbekøbing mới không bị chết đói.

Trong thế kỷ 20, Femø mất rất nhiều cư dân. Năm 1901 đảo có hơn 700 người, tới năm 2004 chỉ còn dưới 500. Ngôi trường duy nhất trên đảo bị đóng cửa năm 1998 vì thiếu học sinh.

Từ năm 2007, cơ quan Bưu điện Đan Mạch bãi bỏ trạm bưu điện trên đảo (Khu bưu chính cũ 4945). Ngày nay cư dân phải đi 22 km tới trạm bưu điện Maribo (đảo Lolland, khu bưu chính mới 4930)
để gửi và lãnh thư tín.

Trại phụ nữ
Đảo nổi tiếng vì là nơi cắm trại của phụ nữ vào mùa hè. Từ năm 1971, hàng năm có khoảng trên 250 phụ nữ đến cắm trại ở phần đông bắc đảo vào mùa hè, gọi là Trại phụ nữ(tiếng Đan Mạch: Kvindelejren = the women's camp) và sinh hoạt kéo dài 8 - 9 tuần lễ với nhiều đề tài khác nhau. Ban đầu là các phụ nữ thuộc phong trào tranh đấu cho nữ quyền, gần đây lại có nhiều phụ nữ đồng tính luyến ái tham gia. Phần lớn các tuần cắm trại dành cho phụ nữ Đan Mạch, nhưng mỗi năm đều có 1 tuần quốc tế dành cho các phụ nữ các nước châu Âu. Năm 2005 quyết định ở trại cho các phụ nữ MTF (đàn ông thay đổi giới tính)

Tham khảo

Liên kết ngoài
 kvindelejren  (in English )
 European Journal - Denmark: Teenage Life on a Remote Island
 Femø Beboerforenings site
 Femø Jazz Festival
 Femø, en turistmæssig beskrivelse - fra Ø-riget
 Femø-brochure - (pdf-fil)
 Nhật báo Jyllands Posten
 Hình ảnh đảo Femø
 Quán ăn & Nơi mở khóa học ngắn hạn

Đảo Đan Mạch


title: Jeanne d'Arc (tàu chiến Pháp)

text:
Sáu tàu chiến của Hải quân Pháp từng được đặt cái tên Jeanne d'Arc nhằm vinh danh Joan of Arc:

 Jeanne d'Arc (1820-1834) là một tàu frigate 52 khẩu pháo được chế tạo tại Brest và là soái hạm của Hải đội Caribbe
 Jeanne d'Arc (1837-1865) là một tàu frigate 42 khẩu pháo được đưa ra hoạt động năm 1852, tham gia chiến tranh Crime, đổi tên thành Prudente năm 1865 và ngừng hoạt động năm 1898
 Jeanne d'Arc (1867-1885) là một tàu corvette bọc thép được chế tạo tại Cherbourg
 Jeanne d'Arc (1901) là một tàu tuần dương chế tạo năm 1901
 Jeanne d'Arc (1930) là một tàu tuần dương hạng nhẹ chế tạo năm 1930
 Jeanne d'Arc (R 97) là một tàu tuần dương máy bay trực thăng hiện đang hoạt động.

Theo truyền thống của Hải quân Pháp kể từ năm 1912, con tàu huấn luyện chính dành cho học viên sĩ quan được đặt tên là Jeanne d'Arc.

Tên gọi tàu chiến Hải quân Pháp


title: Moncorneil-Grazan

text:
Moncorneil-Grazan  là một xã thuộc tỉnh Gers trong vùng Occitanie tây nam nước Pháp. Xã này có độ cao trung bình 212 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Moncorneilgrazan


title: Košice

text:
Košice (tiếng Đức: Kaschau, tiếng Hungary: Kassa) là một thành phố ở phía đông của Slovakia. Thành phố Košice có diện tích gần 250 km2. Với dân số khoảng 240.000, đây là thành phố lớn thứ hai ở Slovakia sau thủ đô Bratislava.
Thành phố nằm bên sông Hornád nơi nó chảy đến phía đông của dãy núi Ore Slovakia, gần biên giới với Hungary. Với dân số khoảng 240.000, Košice là các thành phố lớn thứ hai ở Slovakia sau thủ đô Bratislava.

Là trung tâm kinh tế và văn hóa của miền đông Slovakia, Košice là thủ phủ của khu vực Košice, Tòa án Hiến pháp Tiếng Slovakia, ba trường đại học, các giáo phận khác nhau, và nhiều bảo tàng, phòng trưng bày, và nhà hát. Košice là một trung tâm công nghiệp quan trọng của Slovakia. Nhà máy thép US Steel Košice là đơn vị sử dụng lao động lớn nhất trong khu vực. Thành phố có kết nối giao thông đường sắt và Sân bay quốc tế Košice.

Thành phố có một trung tâm bảo tồn di tích lịch sử, đó là lớn nhất trong số các đô thị Slovakia. Có nhiều tòa nhà di sản được bảo vệ trong kiến trúc Gothic, Phục hưng, Baroque, và phong cách ly khai với nhà thờ lớn nhất của Slovakia - Nhà thờ St. Elisabeth. Thành phố có khu vực dành cho người đi bộ đang phát triển với các cửa hàng, quán cà phê, và nhà hàng.

Thành phố là nơi tổ chức cuộc thi chạy Marathon quốc tế có truyền thống lâu năm.

Khí hậu
Košice có khí hậu lục địa ẩm (phân loại khí hậu Köppen Dfb).

Tham khảo

Thư mục

Liên kết ngoài

 Official website of the town of Košice
 Official Tourism and Travel Guide to Košice
 DPMK – Public Transport Office Site

Thành phố Slovakia
Košice


title: Cryptalaus nubilus

text:
Cryptalaus nubilus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1857.

Chú thích

Tham khảo

Cryptalaus


title: Matus

text:
Matus là một chi bọ cánh cứng trong họ Dytiscidae. Nó gồm các loài:
 Matus bicarinatus
 Matus leechi
 Matus ovatus
 Matus relictus
 Matus levifailus

Tham khảo

Dytiscidae


title: Suchitepéquez (tỉnh)

text:
Suchitepéquez là một trong 22 tỉnh của Guatemala. Tỉnh lỵ là Mazatenango.
Tỉnh này nằm ở khu vực tây nam Guatemala, phía bắc là Quetzaltenango, Sololá và Chimaltenango, về phía nam là Thái Bình Dương, về phía đông là Escuintla, còn về phía tây là Retalhuleu.

Các đô thị

 Chicacao
 Cuyotenango
 Mazatenango
 Patulul
 Pueblo Nuevo
 Río Bravo
 Samayac
 San Antonio Suchitepéquez
 San Bernardino
 San Francisco Zapotitlán
 San Gabriel
 San José El Idolo
 San Juan Bautista
 San Lorenzo, Suchitepéquez
 San Miguel Panán
 San Pablo Jocopilas
 Santa Bárbara
 Santo Domingo Suchitepequez
 Santo Tomás La Unión
 Zunilito

Tham khảo

Liên kết ngoài
Interactive department map

Tỉnh của Guatemala


title: Brontispa calami

text:
Brontispa calami là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Gressitt miêu tả khoa học năm 1960.

Chú thích

Tham khảo

Brontispa


title: Bathanthidium malaisei

text:
Bathanthidium malaisei là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Popov mô tả khoa học năm 1941.

Chú thích

Tham khảo

Bathanthidium
Động vật được mô tả năm 1941


title: 22932 Orenbrecher

text:
22932 Orenbrecher (1999 TU136) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 6 tháng 10 năm 1999 bởi nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 22932 Orenbrecher

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1999


title: Otukaia kiheiziebisu

text:
Otukaia kiheiziebisu là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Calliostomatidae.

Miêu tả

Phân bố

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

 photo of the type specimen (holotype)  in the The University Museum, The University of Tokyo.
 http://clade.ansp.org/obis/search.php/71835
 Gastropods.com: Calliostoma (Otukaia) kiheiziebisu

K


title: Galatasaray S.K.

text:
Galatasaray Spor Kulübü là một câu lạc bộ thể thao Thổ Nhĩ Kỳ với 2 môn thể thao nổi tiếng nhất là bóng đá và bóng chày. Câu lạc bộ đặt trụ sở ở thành phố Istanbul. Galatasaray cũng có những môn thể thao khác như điền kinh, bóng rổ, bóng rổ xe lăn, bóng chuyền, bóng nước, bơi lội, chèo thuyền, thuyền buồm, Judo, cưỡi ngựa, bóng ném, quần vợt và đua xe.

Liên kết ngoài
 Trang chủ của câu lạc bộ Galatasaray SK: tiếng Thổ Nhĩ Kỳ, tiếng Anh

Thể thao Thổ Nhĩ Kỳ
Câu lạc bộ thể thao Thổ Nhĩ Kỳ
Khởi đầu năm 1905


title: (52302) 1991 RL8

text:
{{DISPLAYTITLE:(52302) 1991 RL8}}

(52302) 1991 RL8 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Henry E. Holt ở Đài thiên văn Palomar ở Quận San Diego, California, ngày 12 tháng 9 năm 1991.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 52001–53000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1991
Được phát hiện bởi Henry E. Holt
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Vaughtia gruveli

text:
Vaughtia gruveli là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Muricidae, họ ốc gai.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Vaughtia


title: Megalognatha natalensis

text:
Megalognatha natalensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Jacoby miêu tả khoa học năm 1903.

Chú thích

Tham khảo

Megalognatha


title: Kawabata Yasunari

text:
Kawabata Yasunari (tiếng Nhật: 川端 康成, かわばた やすなり; 14 tháng 6 năm 1899 – 16 tháng 4 năm 1972) là tiểu thuyết gia người Nhật đầu tiên và người châu Á thứ ba, sau Rabindranath Tagore (Ấn Độ năm 1913) và Shmuel Yosef Agnon (Israel năm 1966), đoạt Giải Nobel Văn học năm 1968, đúng dịp kỷ niệm 100 năm hiện đại hóa văn học Nhật Bản tính từ cuộc Duy Tân của Minh Trị Thiên Hoàng năm 1868.

Những sáng tác văn chương, những tiểu luận mỹ học và phê bình văn học của Kawabata Yasunari, qua thời gian vẫn luôn đem lại hấp lực mạnh mẽ đối với nhiều nhà phương Đông học trên khắp các châu lục có sức lôi cuốn rộng rãi độc giả trên thế giới, phản ảnh nhiều phương diện của văn hóa Nhật cũng như những rung cảm đầy đam mê mà tinh tế của tâm hồn Nhật.

Tiểu sử

Kawabata sinh ở Osaka, mồ côi từ năm lên 2, từ đó cậu bé và chị sống cùng ông bà ngoại. Khi cậu lên 7 thì bà ngoại qua đời, lên 9 thì mất chị, được 14 tuổi thì mất cả ông ngoại, cậu phải về Tokyo sống với gia đình người dì.

Đứa trẻ ốm yếu lại côi cút Kawabata chỉ còn biết tựa mình vào năng lực sáng tạo, phong kín vết thương tâm hồn của mình bằng cuộc tìm kiếm mê mải cái đẹp trong cuộc đời. Tuy nhiên vào tháng 1 năm 1916, ông chuyển đến một trường nội trú gần trường trung hoc cơ sở mà trước đây ông đi lại bằng tàu hỏa. Qua nhiều tác phẩm của Kawabata,cảm giác xa cách trong cuộc sống của ông được thể hiện. Kawabata thường tạo ấn tượng bằng rằng các nhân vật của mình đã xây dựng một bức tường xung quanh để tự cô lập họ. Trong một tác phẩm được xuất bản năm 1934, Kawabata đã viết: "Tôi cảm thấy nắm tay một người phụ nữ theo nghĩa lãng mạn[...] Tôi có phải là người đàn ông hạnh phúc đáng để thương hại không?".Thật vậy điều này không cần phải hiểu theo nghĩa đen, nhưng nó cho thấy loại cảm xúc bất an mà kawabata cảm thấy, đặc là qua mối tình hồi còn trẻ ở tuổi đôi mươi, Kawabata lại đánh mất một người mà ông hết lòng yêu thương, một thiếu nữ ông gọi là Chiyo. Bà này có lẽ tên thật là Hatsuyo Ito, nữ phục vụ tại một quán cà phê. Ông đã cùng nàng hứa hôn nhưng khi mọi việc chuẩn bị xong, nàng bất ngờ từ hôn, không một lời giải thích. Kaori Kawabata, con rể nhà văn, nói những lá thư mới tìm thấy giúp giải thích rõ hơn một đoạn nhật ký chưa từng công bố của Kawabata, viết ngày 20/11/1923. Tiểu thuyết gia viết rằng, ở Saihoji, ngôi đền nơi Ito sống, cô bị một thầy tu cưỡng bức. Với mặc cảm không còn trinh trắng, Ito cảm thấy mình không thể nào làm vợ Kawabata, Kaori Kawabata nhận định. Sau khi chia tay Kawabata, Ito trở lại nghề phục vụ bàn, kết hôn với một người chủ quán cà phê, tái hôn và sinh con. Bà qua đời tháng 2/1951.

"Không bao giờ tôi trút được ám ảnh rằng mình là một người lang thang u sầu. Luôn luôn mơ mộng tuy rằng chẳng bao giờ chìm đắm hoàn toàn trong mơ, mà vẫn luôn tỉnh thức giữa khi mơ..."
Sau khi tốt nghiệp trung học cơ sở vào tháng 3 năm 1917, Kawabata chuyển đến Tokyo ngay trước kỳ sinh nhật 18 của mình. Kawabata hy vọng sẽ vượt qua cac kỳ thi của Dai-ichi Kõtõ-gakkõ (trường trung học đệ nhất cấp), dưới sự chỉ đạo của Đại học Hoàng gia Tokyo. Ông thành công trong kì thi cùng năm và nhập Khoa Nhân văn với chuyên ngành tiếng Anh vào tháng 7 năm 1920. Lúc này một Kawabata trẻ tuổi, đã say mê tác phẩm của Rabindranath Tagore.

Kawabata tốt nghiệp năm 1924, vào thời điểm đó ông đã thu hút sự chú ý của Kikuji kan và các nhà biên tập nổi tiếng khác thông qua các bài đăng của ông cho tạp chí văn học của kikuji, bungei shunju. Kawabata thường phản ánh từ chính cuộc sống thời thơ ấu và tuổi trẻ của ông. Cái cô đơn ấy bắt đầu với tập Nhật ký tuổi mười sáu. Khi nó được xuất bản vào năm 1925, tác phẩm đầu tay này có lẽ đã được viết lại dù trong đó, ấn tượng của một thiếu niên trước cái chết của người thân (ông ngoại) vẫn còn rõ nét. Những ngày cuối cùng khốn khổ của một người già yếu mù loà, cuộc sống cô độc của một thiếu niên nhỏ bé đối diện với sinh ly tử biệt được thể hiện chân thực.

Hồi nhỏ, Kawabata vẫn mơ ước vẽ tranh. Nhưng đến tuổi mười lăm, ông cảm thấy mình có tài viết hơn là vẽ, nên quyết định chọn con đường văn chương. Do đó mà trong văn xuôi Kawabata, những phong cảnh thiên nhiên và thế giới tâm hồn không ngớt mở ra trước mắt ta những màu sắc tinh tế.

Bên cạnh viết văn, Kawabata còn làm phóng viên cho một số tờ báo mà đáng chú ý nhất là tờ Mainichi Shimbun ở Osaka và Tokyo. Mặc dù đã từ chối tham gia vào sự hăng hái quân phiệt trong Chiến tranh thế giới thứ hai, ông cũng thờ ơ với những cải cách chính trị của Nhật Bản sau chiến tranh, nhưng rõ ràng chiến tranh là một trong những ảnh hưởng quan trọng nhất đối với ông (cùng với cái chết của cả gia đình khi ông còn trẻ); một thời gian ngắn sau đó ông nói rằng kể từ đó ông chỉ còn khả năng viết những tác phẩm bi ca mà thôi.

Khi vẫn còn là sinh viên đại học,Kawabata đã thành lập lại tạp chí văn học shin-shchõ cảu Đại học Tokyo ("Tân triều tư tưởng"),đã không tồn hơn bốn năm. Tại đây, ông đã xuất bản truyện ngắn đầu tiên của mình "shokonsai ikkei"("một góc nhìn từ lễ hội Yasukuni") vào năm 1921.Trong thời gian đại hoc,ông chuyển khoa sang Văn học Nhật Bản và viết một luận văn tốt nghiẹp của mình có tự đề,"một lịch sử ngắn của tiểu thuyết Nhật Bản". Ông tốt nghiệp đại học vào tháng 3 năm 1924.

Văn nghiệp
Thơ ca và truyện ngắn của Kawabata được ấn hành ngay từ lúc ông còn là học sinh trung học. Tình yêu thơ ca thấm đượm trong từng trang văn của ông, đặc biệt với loại truyện rất ngắn mà ông gọi là truyện ngắn trong lòng bàn tay, loại truyện mà ông luôn thích viết trong suốt cuộc đời mình, như ông giải thích: "Tuổi trẻ trong đời nhiều nhà văn thường dành cho thơ ca; còn tôi, thay vì thơ ca, tôi viết những tác phẩm nhỏ gọi là truyện ngắn trong lòng bàn tay... Hồn thơ những ngày trẻ tuổi của tôi sống sót trong những câu chuyện ấy..."

Vào Đại học Tokyo, Kawabata nghiên cứu cả văn học Anh lẫn văn học Nhật. Ông say mê thơ văn cổ điển dân tộc như Truyện kể Genji của Murasaki Shikibu, Sách gối đầu của Sein Shonagon lẫn các tác giả hiện đại Tây phương như Marcel Proust, James Joyce...

Khi còn là sinh viên ông đã cùng với Yokomitsu Riichi lập ra tờ Văn nghệ thời đại (Bungei jidai) làm cơ quan ngôn luận cho trường phái văn học tân cảm giác (shinkankaku-ha) nhằm thực hiện một "cuộc cách mạng văn học đối đầu với làn sóng văn học cách mạng đương thời". Chọn con đường riêng cho mình, Kawabata tự bạch: "Tôi đã tiếp nhận nồng nhiệt văn chương Tây phương hiện đại và tôi cũng đã thử bắt chước nó, nhưng chủ yếu tôi là một người Đông phương và suốt mười lăm năm qua tôi chưa từng đánh mất phong cách ấy của mình."

Một thời gian ngắn sau khi tốt nghiệp, ông bắt đầu được công nhận nhờ một số truyện ngắn, và được khen ngợi với truyện Vũ nữ xứ Izu (伊豆の踊り子) năm 1926, nói về những quyến rũ mới chớm của tình yêu tuổi trẻ. Các tác phẩm sau này của ông sẽ đi vào những chủ đề tình yêu tương tự. Các nhân vật của ông thường là các cô gái rất đẹp và trẻ, ông luôn hướng đến một vẻ đẹp vẹn toàn, ông cũng là người tôn sùng vẻ đẹp mỏng manh và luôn sử dụng ngôn ngữ đầy hình ảnh u ẩn về cuộc sống thiên nhiên và số phận con người.

Năm 1933, Kawabata phản đối việc bắt giữ, tra tấn nhà văn cánh tả trẻ tuổi Takiji ở Tokyo bởi cảnh sát chính trị đặc biệt tokkõ.

Xứ tuyết (雪国), tiểu thuyết đầu tiên của Kawabata, được bắt đầu năm 1934, đăng nhiều kỳ từ 1935 đến 1937, và chỉ hoàn tất năm 1947. Chuyện tình giữa một tay chơi từ Tokyo và một nàng ca kỹ (geisha) tỉnh lẻ diễn ra tại một thị trấn xa xôi đâu đó phía tây rặng Alps Nhật Bản (dãy núi chia đôi đảo Honshu). Vẻ đẹp của tuyết, của các mùa, của người nữ hòa quyện trên từng trang sách, đẹp như thơ, đưa tác phẩm ngay lập tức trở thành cổ điển, và như lời Edward G. Seidensticker, "có lẽ là kiệt tác của Kawabata", đã đưa Kawabata vào số những nhà văn hàng đầu nước Nhật.

Sau Chiến tranh thế giới thứ hai, ông tiếp tục thành công với những tiểu thuyết như Ngàn cánh hạc (千羽鶴, một chuyện tình bất hạnh trong khung cảnh trà đạo), Tiếng rền của núi (山の音), Người đẹp say ngủ (眠れる美女) và Cái đẹp và nỗi buồn (美しさと哀しみと, tiểu thuyết cuối cùng của ông, lại một câu chuyện đam mê với kết cuộc buồn).

Bản thân Kawabata cho rằng tác phẩm hay nhất của mình là Danh thủ cờ vây (名人, 1951), truyện ngắn này tương phản rõ rệt với những tác phẩm khác. Truyện kể lại (có hư cấu thêm) một ván cờ vây năm 1938, mà ông đã tường thuật cho báo Mainichi. Đó là ván cờ cuối cùng của danh thủ Shūsai, ông này đã thua người thách đấu trẻ hơn mình, rồi qua đời một năm sau. Mặc dù truyện có vẻ hời hợt, chỉ là thuật lại một cuộc đấu tranh lên đến đỉnh điểm, một số độc giả cho rằng đó là ẩn dụ thất bại của Nhật Bản trong Chiến tranh thế giới thứ hai, số khác lại coi là cuộc đấu tranh giữa truyền thống và hiện đại.

Năm 1968, Kawabata được trao tặng giải Nobel với lời ca ngợi của Viện Hàn lâm Thụy Điển: "Ông là người tôn vinh cái đẹp hư ảo và hình ảnh u uẩn của hiện hữu trong đời sống thiên nhiên và trong định mệnh con người" (diễn văn của tiến sĩ Anders Usterling trong lễ trao giải).

Là chủ tịch Hội Văn Bút Nhật Bản trong nhiều năm sau chiến tranh, Kawabata đã thúc đẩy việc dịch văn học Nhật sang tiếng Anh và các thứ tiếng phương tây khác.

Giải thưởng
Là chủ tịch của PEN Nhật Bản trong nhiều năm sau chiến tranh(1948-1965),Kawabata là động lực thúc đẩy việc dịch văn học Nhật Bản sang tiếng Anh và các ngôn ngữ phương Tây khác.Ông được tặng Huân chương Nghệ và văn học Pháp vào năm 1960,và Huân chương Văn hóa Nhật Bản vào năm sau.

Cái chết

Kabata tự sát vào năm 1972 tự tử bằng khí đốt trong một căn phòng ở Hayama,Kamakura.Nhiều giả thuyết đã được đưa ra,nào là sức khỏe kém,nào là mối tình bị cấm đoán,nào là cú sốc do vụ tử của bạn ông, nhà văn Mishima Yukio năm 1970. Tuy nhiên khác với Mishima, Kawabata không để lại thư tuyệt mệnh, và vì trong tác phẩm ông không gợi ý gì, đến nay không ai biết nguyên nhân thực sự.

Một số tác phẩm chính
 Lễ chiêu hồn, truyện ngắn (Shokonsai ikkei, 1921)
 Vũ nữ Izu (伊豆の踊り子 Izu no Odoriko 1926)
 Hồng đoàn Asakusa (Asakusa Kurerai dan, 1930)
 Thủy tinh huyền tưởng (Suisho genso, 1931)
 Cầm thú (Kinju, 1933)
 Xứ tuyết (雪国 Yukiguni, 1935-37, 1947)
 Ngàn cánh hạc (千羽鶴 Sembazuru, 1949-52)
 Danh thủ cờ vây (名人 Meijin, 1951-54)
 Tiếng rền của núi (山の音 Yama no Oto, 1949-54)
 Hồ (Mizuumi, 1955)
 Người đẹp say ngủ (眠れる美女 Nemueru bijo, 1961)
 Cố đô (古都 Koto, 1962)
 Đẹp và buồn (美しさと哀しみと Utsukushisa to Kanashimi to, 1964)
 Cánh tay, truyện ngắn (1965)
 Tôi ở đất Phù Tang xinh đẹp, diễn từ nhận giải Nobel (Utsukushii Nihon no watakushi, 1968)
 Tóc dài (Kani wa Nagaku, 1970)
 Truyện ngắn trong lòng bàn tay (掌の小説 Tenohira no shosetsu, 1971)

Các bản dịch tiếng Việt
 伊豆の踊り子 (Izu no Odoriko) :
 Cô đào miền Izu, Vũ Thư Thanh trích dịch, Tạp chí Văn, số 140, số đặc biệt về Yasunari Kawabata, Sài Gòn, 15/10/1969
 Vũ nữ Izu, Thái Hà dịch, Nhà xuất bản Đà Nẵng, 1986
 Vũ nữ Izu, Huyền Không dịch, Trình Bày, Sài Gòn 1969.
 Vũ nữ Izu, Nguyễn Lương Hải Khôi dịch.
 雪国 (Yukiguni):
 Xứ tuyết, Vũ Thư Thanh trích dịch, Tạp chí Văn, số 122, chủ đề "Mùa đông", Sài Gòn, 15/01/1969
 Xứ tuyết, Chu Việt dịch, Trình Bầy xuất bản, Sài Gòn, 1969
 Vùng băng tuyết, Giang Hà Vỵ dịch, Nhà xuất bản Mũi Cà Mau, 1988
 Xứ tuyết, Ngô Văn Phú và Vũ Đình Bình dịch, Nhà xuất bản Hội nhà văn, Hà Nội, 1995
 Xứ tuyết, Lam Anh dịch, IPM và Nhà xuất bản Hồng Đức, 2018
 千羽鶴 (Sembazuru):
 Ngàn cánh hạc, Vũ Thư Thanh trích dịch, Tạp chí Văn, số 140, số đặc biệt về Yasunari Kawabata, Sài Gòn, 15/10/1969
 Ngàn cánh hạc, Trùng Dương dịch, Trình Bầy xuất bản, Sài Gòn, 1969
 Rập rờn cánh hạc, Nguyễn Tường Minh dịch, Sông Thao, Sài Gòn, 1970, 1974
 Ngàn cánh hạc, Tuấn Minh dịch, Sống Mới, Sài Gòn, 1971
 Ngàn cánh hạc, Giang Hà Vị dịch, Nhà xuất bản Tổng hợp Kiên Giang, 1988
 Ngàn cánh hạc, An Nhiên dịch, IPM và Nhà xuất bản Hồng Đức, 2020
 山の音 (Yama no Oto):
 Tiếng núi rền, Vũ Thư Thanh trích dịch, Tạp chí Văn, số 140, số đặc biệt về Yasunari Kawabata, Sài Gòn, 15/10/1969
 Tiếng rền của núi, Ngô Quý Giang dịch, Nhà xuất bản Thanh Niên, Hà Nội, 1989
 Tiếng núi, Uyên Thiểm dịch,  Công ty Cổ phần Văn hóa và Truyền thông Nhã Nam và Nhà xuất bản Hà Nội, 2022
 眠れる美女 (Nemueru bijo):
 Người đẹp say ngủ, Vũ Đình Phòng dịch, Nhà xuất bản Văn học, Hà Nội, 1999
 Người đẹp ngủ mê, Quế Sơn dịch, Nhà xuất bản Thời Đại, Hà Nội, 2010
 Những người đẹp say ngủ, Uyên Thiểm dịch, Công ty Cổ phần Văn hóa và Truyền thông Nhã Nam và Nhà xuất bản Hội nhà văn, 2019
 古都 (Koto):
 Cố đô, Thái Văn Hiếu dịch, Nhà xuất bản Hải Phòng, 1988
 美しさと哀しみと (Utsukushisa to Kanashimi to):
 Đẹp và buồn, Mai Kim Ngọc dịch, Nhà xuất bản Văn hóa Sài Gòn, 2009
 みづうみ (Mizuumi):
 Hồ, Uyên Thiểm dịch, Công ty Cổ phần Văn hóa và Truyền thông Nhã Nam và Nhà xuất bản Văn học, 2016
 Tanpopo
 Bồ công anh, An Nhiên dịch, Công ty cổ phần Văn hóa Huy Hoàng và NXB Thanh Niên, 2023.
 Truyện ngắn trong lòng bàn tay, nhiều dịch giả
 Tuyển tập tác phẩm Yasunari Kawabata, tập hợp 6 truyện ngắn; 46 truyện 'trong lòng bàn tay' và 6 tiểu thuyết, Nhà xuất bản Lao động, H. 2005
 Tuyển tập Kawabata  - Truyện ngắn, Nguyễn Nam Trân dịch, Công ty cổ phần Sách Tao Đàn và NXB Hội nhà văn, 2023.
 Diễn từ Nobel văn chương 1968:
 Đất Phù Tang, cái đẹp và tôi, Cao Ngọc Phượng dịch, Lá Bối xuất bản, Sài Gòn, 1969
 Tôi thuộc về vẻ đẹp Nhật Bản trong "phần I: Văn chương quan niệm và tư tưởng", sách Những bậc thầy văn chương thế giới – tư tưởng và quan niệm, Nhà xuất bản Văn học, H. 1995
 Sinh ra từ vẻ đẹp Nhật Bản, Đoàn Tử Huyến dịch từ bản tiếng Nga Красотой Японии рожденный của T. P. Grigorievich, đăng trên Talawas tháng 8/2005

Đọc thêm
 Tạp chí Văn, số 140, số đặc biệt về Kawabata, Sài Gòn, ngày 15 tháng 10 năm 1969
 N.T.Fedorenko, "Kawabata - Con mắt nhìn thấu cái đẹp" (1974), Thái Hà dịch, tạp chí Văn học nước ngoài, số 4/1999
 Lưu Đức Trung, Yasunari Kawabata cuộc đời và tác phẩm, Nhà xuất bản Giáo dục, Hà Nội, 1997
 Nhật Chiêu, "Thế giới Kawabata Yasunari (hay là cái đẹp: hình và bóng)", tạp chí Nghiên cứu Văn học, Viện Văn học, số 3/2000.
 Tuyển tập Văn chương 6 - Đọc Kawabata, Nhà xuất bản Thanh Niên, Hà Nội, 2000
 Khương Việt Hà, "Mỹ học Kawabata Yasunari", tạp chí Nghiên cứu Văn học, Viện Văn học, số 6/2006.
 Hoàng Long, "Những đặc điểm thi pháp của truyện ngắn trong lòng bàn tay", Yasunari Kawabata, Tuyển tập tác phẩm, Nhà xuất bản Lao động và Trung tâm Văn hóa Ngôn ngữ Đông Tây, Hà Nội, 2006.
 Đào Thị Thu Hằng, Văn hóa Nhật Bản và Yasunari Kawabata, Nhà xuất bản Giáo dục, Hà Nội, 2007

Tham khảo

Liên kết ngoài

Tiếng Việt:
 Sinh ra từ vẻ đẹp Nhật Bản, Diễn từ Nobel văn chương 1968
 Đẹp và buồn, bản dịch tiếng Việt của Mai Kim Ngọc
 Tiểu sử Kawabata
Tiếng Anh:
 Hanami Web - Kawabata Yasunari
 Trang web giải Nobel năm 1968
 Yasunari Kawabata , trang web của người hâm mộ

Người Nhật đoạt giải Nobel
Tiểu thuyết gia Nhật
Người đoạt giải Nobel Văn học
Tiểu thuyết gia thế kỷ 20
Mất năm 1972
Nhà văn hiện thực huyền ảo


title: The Sims 2

text:
The Sims 2 là một trò chơi trên máy tính thuộc loại giả lập, chiến thuật, được phát triển bởi Maxis và phát hành bởi Electronic Arts. Nó là bản sau của loạt game ăn khách The Sims (ra mắt ngày 4 tháng 2 năm 2000). The Sims 2 được phát hành ngày 14 tháng 9 năm 2004 dành cho hệ điều hành Microsoft Windows. Bản dành cho Apple Mac OS X phát hành ngày 13 tháng 6 năm 2005. tám bản mở rộng và chín bản stuff dành cho The Sims 2 lần lượt được phát hành những năm sau đó. Đồng thời một vài bản dành cho máy console cũng được ra mắt. Tuy không được nhiều người biết đến, The Sims 2 cũng có phiên bản chơi trên điện thoại. Những nhà sản xuất điện thoại như Nokia cung cấp The Sims 2 qua Ovi Store. Bản sau đó là The Sims 3 đã phát hành vào tháng 6 năm 2009.

The Sims 2 có cùng nội dung như The Sims và The Sims 3, người chơi điều khiển Sims của mình thực hiện nhiều hoạt động khác nhau và giao lưu quan hệ như ngoài đời thực. The Sims 2, cũng như bản trước nó là The Sims, không có một mục tiêu chơi xác định sau cùng; mà có một cách chơi mở. Các Sims đều có mục đích sống, những ham muốn và sợ hãi riêng, khi hoàn thành được chúng sẽ tạo ra những kết quả tích cực hoặc tiêu cực. Các Sims đều già đi, và có tuổi thọ tối đa 90 ngày (trong game) tùy thuộc vào việc những khao khát của sims có được đáp ứng đầy đủ. The Sims 2 được xây dựng khác bản trước của nó ở chỗ cho phép các Sims trải qua 6 giai đoạn của cuộc đời, đồng thời kết hợp với đồ họa 3D. Dù cách chơi không được xác định, nhưng vẫn có cốt truyện ở những khu dân cư được xây dựng sẵn trong game. Pleasantview chính là khu dân cư trong The Sims bản gốc 25 năm sau. Cốt truyện ở Strangetown thì dựa trên sự siêu nhiên, và có mối liên kết tuy lỏng lẻo với Pleasantview. Các nhân vật ở Veronaville thì được xây dựng dựa trên các nhân vật của Shakespeare.

The Sims 2 khi vừa ra mắt đã gặt hái nhiều thành công, trong vòng 10 ngày đầu đã bán được 1 triệu bản, lập được kỷ lục tính đến lúc bấy giờ.
Đến tháng 6 năm 2009, The Sims 2 đã bán được hơn 14 triệu bản trên toàn cầu và trở thành PC game bán chạy nhất năm 2004.
Trong tháng 4 năm 2008, trang web The Sims 2 thông báo rằng 100 triệu bản series The Sims đã được tiêu thụ.
Bên cạnh thành công về thương mại, The Sims 2 được giới phê bình đánh giá rất tốt với số điểm 90% từ Metacritic và GameRankings.

Lối chơi

Neighborhood
Ở góc độ neighborhood, người chơi chọn một căn nhà hoặc khu đất trống để chơi như trong The Sims gốc. Trong game có mảnh đất dành cho dân cư sinh sống và đất dành cho cộng đồng (community lot), nhưng Sims chỉ có thể sống ở mảnh đất dành cho dân cư. Những mảnh community lots là nơi để Sims đến mua những thứ như quần áo và tạp chí,... đồng thời tương tác với các NPCs.

Chọn nơi ở cho Sims
Người chơi có thể chọn lựa giữa những cách chơi: chơi một căn nhà đã có Sims ở sẵn, di chuyển một gia đình vào một căn nhà có sẵn, hoặc tự xây nhà trên mảnh đất trống. Một điểm khác với The Sims 1 là phần móng.

Chế độ live, buy và build
Người chơi có thể chuyển đổi giữa chế độ "live" (được chỉnh mặc định) để điều khiển Sims, chế độ "buy" để mua, di chuyển hoặc xóa đồ vật, chế độ "build" để chỉnh sửa lại căn nhà. Chế độ Buy và build ở community lots bị khóa khi Sims của người chơi đến khu đất đó, chỉ có thể vào được hai chế độ ấy từ góc độ neighborhood.
Người chơi cũng có thể nhập địa hình neighborhood từ game SimCity 4 vào game này.

Thử thách
The Sims 2 bao gồm một số thử thách về mặt thời gian mà nếu người chơi hoàn thành sẽ được tặng phần thưởng. Sims có thể tổ chức tiệc tùng để tăng điểm khát vọng hoặc mời ngài hiệu trưởng tới nhà dùng bữa tối nhằm giúp con mình được vào trường tư thục danh giá để học. Một số bản mở rộng còn có vài trò chơi nhỏ, như việc điều hành một ngôi nhà Greek trong University hay hẹn hò trong Nightlife. Trong Nightlife, mỗi khi hẹn hò là một thử thách mà người chơi phải giữ cả hai Sims thật vui hết sức có thể trong khi vừa phải tích lũy điểm khát vọng.

Các nhân vật siêu nhiên Sims có thể trở thành
Có nhiều bản mở rộng bao gồm một số nhân vật siêu nhiên mà Sims có thể hóa thành. Bao gồm Ma cà rồng (Vampires), Người sói (Werewolves), Người cây (Plantsims), Thây ma (Zombies), và Phù thủy (Witches).

So sánh với The Sims
ĐỒ HỌA:
Về mặt đồ họa, The Sims 2 thể hiện chi tiết hơn The Sims và người chơi được trải nghiệm trong thế giới 3D. Đặc điểm khuôn mặt của Sims đa dạng và độc đáo hơn, Sims có thể cười, cau mày và chớp mắt. Người chơi có thể điều chỉnh đặc điểm của Sims bằng công cụ Create-a-Sim trong game; chẳng hạn như chiếc mũi có thể được chỉnh cực lớn hoặc cực nhỏ. Kết cấu đạt được nhờ đồ họa raster, dù đã trông giống thực hơn.
CÁC GIAI ĐOẠN:
Các nhân vật trong The Sims 2 trải qua 6 giai đoạn phát triển - sơ sinh, em bé biết bò, trẻ nhỏ, thiếu niên mới lớn, thanh niên (chỉ có khi cài bản mở rộng University), người trưởng thành, và người già - cuối cùng là chết vì già, trong khi em bé trong The Sims chỉ trở thành trẻ nhỏ, sau đó thì hết lớn nữa. Hệ thống khát vọng (đã miêu tả ở trên) cũng là đặc điểm mới của The Sims 2. Sims còn có thể mang bầu và sinh ra những đứa con mang đặc điểm di truyền của cha mẹ chúng, như màu mắt, màu tóc, cấu trúc khuôn mặt, và tính cách. Gene di truyền đóng một vai trò quan trọng trong game. Ngoài ra, người chơi cũng có thể làm Sims của mình bị người ngoài hành tinh bắt cóc. Sims nam có thể bị dính bầu và sinh ra đứa trẻ lai người ngoài hành tinh sau 3 ngày trong thế giới Sims.
KHÁC
Một số đặc điểm được thêm vào là phần thưởng cho sự nghiệp (career rewards), vòng tuần hoàn một tuần lễ, kỹ năng lau dọn (cleaning) (trước đây là một kỹ năng ẩn trong The Sims), các món ăn phong phú (tùy thuộc thời điểm trong ngày), trang phục tập thể dục, dáng người chịu ảnh hưởng bởi chế độ ăn và việc tập luyện, và nhà được xây dựng trên nền móng.

Các khu neighborhood

Khu neighborhood "con"

Các phiên bản

Bản chính

Bộ sưu tập bản mở rộng

Bản mở rộng

Các màn mở rộng của The Sims 2 cung cấp các gameplay và món hàng mới cho trò chơi.

Chú thích

Liên kết ngoài
Trang chủ The Sims 2

Trò chơi trên Windows
Trò chơi điện tử năm 2004
Trò chơi trên macOS

Trò chơi giả lập
Trò chơi PlayStation 2
Trò chơi của Electronic Arts
Trò chơi điện tử có bản mở rộng
Trò chơi mô phỏng sự sống
Trò chơi Xbox
Trò chơi Game Boy Advance
Trò chơi GameCube
Trò chơi Nintendo DS
Trò chơi PlayStation Portable


title: Melanotus wui

text:
Melanotus wui là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Platia & Schimmel miêu tả khoa học năm 2001.

Chú thích

Tham khảo

Melanotus


title: Marakkanam

text:
Marakkanam là một thị xã panchayat của quận Viluppuram thuộc bang Tamil Nadu, Ấn Độ.

Địa lý
Marakkanam có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 14 mét (45 feet).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Marakkanam có dân số 19.153 người. Phái nam chiếm 50% tổng số dân và phái nữ chiếm 50%. Marakkanam có tỷ lệ 61% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 70%, và tỷ lệ cho phái nữ là 52%. Tại Marakkanam, 13% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Tamil Nadu


title: Nomada kusdasi

text:
Nomada kusdasi là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Schwarz mô tả khoa học năm 1981.

Chú thích

Tham khảo

Nomada
Động vật được mô tả năm 1981


title: Loasaceae

text:
Loasaceae là một họ chứa 15-21 chi và khoảng 200-350 loài thực vật hạt kín trong bộ Cornales, chủ yếu là bản địa của khu vực châu Mỹ nhưng cũng có ở châu Phi và quần đảo Marquesas. Họ này bao gồm các loài cây thân thảo sống một năm, hai năm và lâu năm, nhưng cũng có một ít loài là cây bụi hay cây gỗ nhỏ.

Hệ thống APG III năm 2009 công nhận 14 chi và 265 loài, tách ra thành 5 nhóm bao gồm:
 Eucnide: 1 chi, 15 loài.
 Schismocarpus: 1 chi, 1 loài (Schismocarpus pachypus) ở Mexico.
 Loasoideae Gilg: 14 chi, 230 loài.
 Klaprothieae Gilg: 3-4 chi, 5-9 loài.
 Loaseae Reichenbach: 9 chi, 221 loài.
 Mentzelioideae Gilg: 1 chi, 80 loài.
 Gronovoioideae M. Roemer: 4 chi, 9 loài.

Hệ thống Cronquist năm 1981 xếp họ này trong bộ Violales.

Các chi
Danh sách các chi dưới đây lấy theo GRIN:
 Touterea Eaton & J. Wright
 Phân họ Gronovioideae
 Cevallia Lag. (bao gồm cả Petalanthera)
 Fuertesia Urb.
 Gronovia L.
 Phân họ Mentzelioideae
 Eucnide Zucc. (bao gồm cả Loasella, Microsperma, Sympetaleia)
 Mentzelia L. (bao gồm cả Acroclasia, Bartonia, Bicuspidaria, Chryostoma, Creslobus, Nuttallia, Trachyphytum)
 Schismocarpus S. F. Blake
 Phân họ Loasoideae
 Tông Loaseae
 Aosa Weigend (đôi khi gộp trong chi Loasa)
 Blumenbachia Schrad. (bao gồm cả Saloa)
 Caiophora C. Presl (bao gồm cả Cajophora, Gripidea, Illairea, Raphisanthe)
 Chichicaste Weigend (đôi khi gộp trong chi Loasa)
 Huidobria Gay (đôi khi gộp trong chi Loasa)
 Kissenia R. Br. ex Endl. (bao gồm cả Fissenia)
 Loasa Adans. (Ortiga)
 Nasa Weigend (đôi khi gộp trong chi Loasa)
 Presliophytum (Urb. & Gilg) Weigend (đôi khi gộp trong chi Loasa)
 Scyphanthus Sweet (bao gồm cả Grammatocarpus, Ochetocarpus)
 Tông Klaprothrieae
 Klaprothia Kunth (bao gồm cả Ancyrostemma, Sclerothrix)
 Plakothira Florence
 Xylopodia Weigend
 Phân họ Petalonychoideae
 Petalonyx A. Gray

Hình ảnh

Ghi chú

Tham khảo
Chilean Loasaceae in Chileflora, seed provider

Bộ Sơn thù du