title: Hoan Châu ký

text:
Hoan Châu Ký có tên gọi đầy đủ là "Thiên Nam Liệt Truyện Nguyễn Cảnh Thị Hoan Châu ký", là một cuốn gia phả chứa đựng nhiều giá trị lịch sử, văn học viết dưới dạng tiểu thuyết, chương hồi.Cuốn sách được một vị tổ của dòng họ Nguyễn Cảnh tại Nghệ An viết vào những năm cuối thế kỷ 17.

Tác Giả, Tác phẩm
Ra Đời

Hoan Châu Ký không ghi rõ năm biên soạn sách, nhưng qua tác phẩm ta có thể đoán được khoảng thời gian ra đời. Lời đề tựa của cuốn sách viết:

"Chuyện kể ra đây khởi đầu từ năm Bính Tuất triều Nhuận Hồ(1406),đến năm Bính Ngọ niên hiệu Vĩnh Trị của bản triều(1678)cộng cả thảy 273 năm sự tích...".

Như vậy sách không thể hoàn thành trước thời điểm này.Phần tiếp theo của lời đề tựa viết:

"...Ngu tôi hồi còn bé từng lùng sục nơi bạn hữu được cuốn Thường quốc nam chinh ký và cuốn Phan thị trường biên, mỗi cuốn chỉ gồm vài mươi tờ, độ một phần ba tác phẩm. Giấy thì mọt ăn, chữ thì rơi rụng. Đến mùa đông năm Bính Tý sưu tầm thêm được cuốn Hoan Châu Nguyễn Cảnh ký còn lưu giữ tại Đô Lương thì lời văn vụng về, chữ nghĩa sai lạc, tam sao thất bản, không thể nói là không đáng tiếc. Thế là nhân lúc rỗi rãi tôi đem ba tập trên đúc thành một tập...".

Năm Bính Tý được nhắc đến có thể là năm 1696, cũng có thể 1756 hoặc muộn hơn. Lời đề tựa còn nêu lý do ra đời tác phẩm: một là bổ sung sự tích các công thần thời Lê Trung Hưng mà Quốc sử hoặc bỏ sót hoặc viết còn sơ lược, hai là đính chính một số sự kiện mà Quốc sử viết chưa thật chính xác.

Quốc sử mà tác phẩm nhắc đến là Đại Việt sử ký toàn thư,phần Bản kỷ tục biên và Trung Hưng thực lục do Hồ Sỹ Dương và một số người khác viết. Trong cả hai bộ sử hình ảnh các công thần thuộc dòng họ Nguyễn Cảnh được ghi chép hết sức mờ nhạt ở Bản kỷ tục biên,hoặc không được nhắc tới như ở Trung Hưng thực lục. Nếu đây là lý do để khiến người trong dòng họ Nguyễn Cảnh viết Hoan Châu ký thì năm biên soạn tác phẩm phải tiếp cận với năm biên soạn hai bộ sử nói trên, Đại Việt sử ký toàn thư ấn hành năm 1697, Trung Hưng thực lục ấn hành năm 1676. Như vậy Hoan Châu ký rất có thể được viết ít lâu sau năm 1696, chẳng phải chờ đến năm 1756 khi bất bình của dòng họ Nguyễn Cảnh với Quốc sử đã đi vào dĩ vãng.

Tác phẩm ra đời sau khi tác giả tham khảo ba tác phẩm:

Thường quốc nam chinh ký viết về các cuộc mang quân đi đánh vùng Thanh - Nghệ Tĩnh của danh tướng nhà Mạc là Nguyễn Quyện tước Thường quốc công, người làng Cam Hoạch huyện Thanh Oai.
Phan thị trường biên viết về cuộc đời và sự nghiệp "Phò Lê Diệt Mạc" của Phan Công Tích tước Lai quận công, người Thái Xá huyện Đông Thành, tỉnh Nghệ An.
Hoan Châu Nguyễn Cảnh ký là một tập gia phả của dòng họ viết năm 1672.

Hiện nay bản gốc của Hoan Châu Ký chưa được tìm thấy, mà mới tìm được hai bản sao viết tay, một bản được sao chép dưới thời vua Gia Long do ông Nguyễn Cảnh Chỉnh lư giữ. Năm 1983 ông Nguyễn Song Tùng theo nguyện vọng của dòng họ, đem tặng cho Viện Nghiên cứu Hán Nôm, đây cũng là bản Hoan Châu ký cổ nhất hiện biết, bản thứ hai được ông Nguyễn Cảnh Thăng sao chép vào năm Thành Thái thứ sáu(1894). Năm 1988 Nhà Xuất Bản Khoa Học Xã hội Hà Nội dựa trên hai bản sao này đã xuất bản lần đầu tiên tác phẩm Hoan Châu ký bằng chữ Quốc ngữ do Nguyễn Thị Thảo dịch, sau đó các nhà xuất bản khác đã tái bản nhiều lần.

Tác Giả

Tác phẩm không ghi tác giả là ai, nhưng đây là một cuồn gia phả nên qua cách thể hiện thế thứ và điều đặc biệt là khi so sánh với các cuốn gia phả thông thường, chỉ năm thế hệ đầu tiên của dòng họ được ghi thống nhất với nhau. Riêng Hoan Châu Ký khác với các cuốn gia phả khác từ Nguyễn Cảnh Quế như vậy tác phẩm không phải là anh em thì cũng là thế hệ con cháu trực hệ của Nguyễn Cảnh Quế viết. Tác giả không muốn xuất đầu lộ diện, chỉ coi tác phẩm như là món quà chung của cả dòng họ. Tuy nhiên để viết được tác phẩm, ngoài những tư liệu hiện có, tác giả phải có hiểu biết sâu rộng về dòng họ, lịch sử đất nước, bên cạnh là sự uyên thâm về Hán học qua nhiều năm đèn sách.

Nội dung

Hoan Châu Ký ngoài lời đề tựa cho cuốn sách còn có bốn hồi, mười sáu tiết, một hồi bốn tiết. Tác phẩm kể chuyện vào cuối đời nhà Hồ giặc Minh xâm lược nước ta. Ở Đông Triều có người tên là Nguyễn Cảnh Lữ sống không nổi, phải bỏ làng lánh nạn vào phương Nam, cuối cùng dừng chân ở Ngọc Sơn thuộc đất Hoan Châu làm nghề chèo đò, con của Lữ tên là Luật nổi tiếng với tài châm cứu không may bị hổ giết hại, con của Luật tên Cảnh làm nghề thuốc Nam, tốt bụng lại nhân hậu nên được ông thầy địa lý tìm cho ngôi đất phát, Cảnh táng hài cốt mẹ vào đó, từ đây dòng họ Nguyễn Cảnh có bước ngoặt thực sự. Nhà Mạc cướp ngôi nhà Lê, đám cựu thần không phục, giặc cướp nổi lên khắp nơi, người con thứ năm của Cảnh là Huy tập hợp dân chúng đánh giặc giữ làng. Nguyễn Kim dựng triều Lê trung hưng ở Sầm Châu, Huy cùng con trai là Hoan đến yết kiến và được trọng dụng.

Vua Lê về hành tai Vạn Lại bị viên cận thần là Nguyễn Tử Nha thông đồng với nhà Mạc làm phản,Nguyễn Cảnh Hoan dùng phục binh đánh bại tướng nhà Mạc là Nguyễn Kính, bề tôi nhà Mạc là Lê Bá Ly và Nguyễn Thiến vì bất mãn bỏ chạy vào Thanh Hoa đón quân Lê ra đánh Thăng Long, chúa Mạc bỏ chạy khỏi kinh thành. Hoan lập được nhiều chiến công được ban cho quốc tính và tên mới là Trịnh Mô, Phan Công Tích tử tiết tại lèn Hai Vai, Hoan đại phá được quân Mạc do Nguyễn Quyện chỉ huy, do bị nội phản Hoan bị quân Mạc bắt đem về Thăng Long, Kiên là con của Hoan đánh lui quân của Quyện. Hoan bị giết thi hài được đưa về an táng tại quê nhà.

Trịnh Tùng đem quân đánh vào Thăng Long, vua Mạc rút về giữ Hà Bắc. Tướng Mạc là Bùi Văn Khuê hàng nhà Lê, vua Lê về Thăng Long, Phùng Khắc Khoan đi sứ nhà Minh, Nguyễn Hoàng lập mưu vào xây dựng cơ ngơi riêng ở Thuận Hóa, quân Mạc chiếm lại kinh thành Thăng Long.Nguyễn Cảnh Hà kết hôn với quận chúa, Trịnh Tùng mộng thấy Nguyễn Cảnh Hoan. Cảnh Hà tu tạo chùa Bụt Đà, Trịnh Xuân và Trịnh Tráng tranh ngôi báu, Trịnh Tùng bày mưu Giết Trịnh Xuân, Trịnh Tráng mang quân đi dẹp họ Mạc ở Cao Bằng,Cảnh Hà được chúa Trịnh ban cho tên mới Trịnh Tông, nhà Mạc thất bại hoàn toàn, công cuộc Trung Hưng thành công, đất nước yên bình.

Những nội dung chính trên đây được trình bày dưới dạng văn xuôi, xen thêm một số loại văn biện ngẫu(thư, chế, sắc, câu đối)hoặc văn vần(thơ, tán)trong nhiều hồi nhiều tiết. Mở đầu mỗi hồi, mỗi tiết đều có hai câu đối ngẫu khái quát nội dung sắp kể của hồi đó, kết thúc mỗi hồi hoặc mỗi tiết đều có những chữ "thật là" kèm theo hai câu đối ngẫu mang ý nghĩa chuyển tiếp.

Về nhân vật trong tác phẩm đề cập đến các chính khách, nhà quân sự tên tuổi trong xã hội nước ta thế kỷ 16,17.Giới cầm quyền Lê-Trịnh có các vua Lê từ Trang Tông đến Hy Tông,các chúa Trịnh từ Trịnh Kiểm đến Trịnh Tráng, danh tướng có Vũ Công Kỷ, Nguyễn Cảnh Hoan, Nguyễn Hoàng, Nguyễn Tử Nha, Hoàng Đình Ái, Phan Công Tích, Lại Thế Khanh, Nguyễn Cảnh Kiên, Nguyễn Cảnh Hà,Nguyễn Bá Quýnh, Nguyễn Trọng Thưởng...vv, Về giới cầm quyền nhà Mạc có Thái tổ Mạc Đăng Dung đến Mạc Kính Vũ,các hàng tướng nhà Mạc có Lê Bá Ly, Nguyễn Thiến, Nguyễn Kính,...

Các biến cố tác phẩm ghi lại đầy đủ từ việc nhà Lê được khôi phục, sự sụp đổ của nhà Mạc, mâu thuẫn giữa các trung tâm quyền lực Lê-Mạc, Lê-Trịnh, Trịnh-Nguyễn, Trịnh-Trịnh, thái độ thờ ơ của giai cấp thống trị với nhân dân, sự cơ cực của nhân dân trong cuộc chiến tranh Lê-Mạc.

Những Đóng Góp Của Hoan Châu Ký
Giá Trị Văn Học

Trước Hoan Châu Ký lịch sử tiểu thuyết cổ Việt Nam chứng sự thành công trên từng mức độ khác nhau của các tác phẩm, Việt điện u minh tập, Lĩnh Nam chích quái liệt truyện, Truyền kỳ mạn lục..., còn thể loại truyện dài văn xuôi viết theo kiểu chương hồi, trong lịch sử tiểu thuyết cổ thì phải đến thế kỷ 17 mới được thiết lập, với sự ra đời của Hoan Châu Ký. Tác phẩm khá thành công trong việc sử dụng tiếng Hán cổ, dùng khá đắt các điển tích Việt Nam, Trung Quốc, xây dựng được các cuộc đối thoại sinh động, hấp dẫn như cuộc đối thoại giữa Nguyễn Cảnh Hoan và Nguyễn Quyện...

Với cách diễn tả, bằng ngòi bút trung thành với hiện thực, tác phẩm phơi bày những mâu thuẫn, sự lục đục thối nát của chế độ phong kiến đương thời, trong đó có những con người mà các thế hệ của dòng họ Nguyễn Cảnh vẫn tôn thờ.Những ngờ vực của Lê Duy Bang và Trịnh Tùng,việc tranh ngôi báu dẫn đến cái chết thảm khốc của Trịnh Xuân... Ngay đến những chuyện đau lòng trong nội bộ dòng họ, việc Thụy trung hầu Nguyễn Cảnh Hải nhân lúc ốm nặng đã lấy trộm hài cốt Nguyễn Cảnh Hoan cải táng nơi khác, hay như Nguyễn Cảnh Kiên bị những em ruột tố cáo có đi lại với Nguyễn Hoàng, khiến Trịnh Tùng phải tổ chức hội thề... Những sự kiện như trên Hoan Châu Ký cũng không hề im lặng.

Giá Trị Lịch sử

Những bộ quốc sử như Đại Việt sử ký toàn thư hay Trung hưng thực lục chép về giai đoạn Lê -Trịnh đều đề cao họ Trịnh, hạ thấp vua Lê thậm chí những chỗ họ Trịnh phản lại vua Lê sử cũng xuyên tạc để ca ngợi. Thật giả lẫn lộn chưa bao giờ tồi tệ như lúc này, vì các nhà làm sử đều là người đứng về họ Trịnh chứ không phải theo dư luận công chúng. Hoan Châu ký là một cuốn gia phả, một tập sử tư nhân viết về giai đoạn Lê trung hưng, tác phẩm ra đời góp phần điều chỉnh những thiên kiến trên của quốc sử, giúp người đời sau hiểu thêm về xã hội thời Lê-Trịnh dưới cách nhìn khách quan.

Ngày nay so sánh Hoan Châu ký và Bản Kỷ Tục Biên chúng ta thấy Hoan Châu Ký chép được nhiều sự kiện mà quốc sử bỏ sót, như năm Vĩnh Tộ thứ tám, Bính Dần(1626) Thanh Đô Vương lấy Đô đốc Đồng trị Thắng quận công Nguyễn Cảnh Hà tiến đánh họ Mạc ở Cao Bằng. Một số văn kiện hành chính cấp nhà nước không thấy chép trong Bản Kỷ Tục Biên nhưng lại có trong Hoan Châu Ký: tờ biểu Lê Bá Ly xin vua Lê kéo quân ra Bắc đánh Thăng Long, tờ biểu Phùng Khắc Khoan gửi vua Minh khiếu nại về cái chức "An Nam Đô thống sứ", bức thư mật Trịnh Tùng dụ con là Trịnh Xuân vào chầu, sắc văn và chế văn triều đình ban phong chức tước cho những người có công trong dòng họ Nguyễn Cảnh...Không hẳn các văn kiện trên mang tính chất hư cấu, chứng cứ là tờ biểu Phùng Khắc Khoan gưởi vua Minh không được chép trong Bản Kỷ Tục Biên nhưng được chép trong Việt sử thông giám cương muc(chính biên, quyển 30) lời văn so với Hoan Châu Ký chỉ khác vài chữ. Nhiều sự kiện tác phẩm ghi chép tỉ mỉ hơn quốc sử, như sự kiện Trịnh Tùng sai Lê Bá Ly cùng Vũ Văn Mật tiến đánh Thăng Long, những đóng góp không nhỏ của các công thần dòng họ Nguyễn Cảnh thì Bản Kỷ Tục Biên chép sơ sài, Trung hưng thực lục thì không đả động gì tới.

Xem Thêm
Hoan Châu Ký Nhà xuất bản khoa học xã hội Hà Nội 1988

Tham khảo

Tiểu thuyết lịch sử Việt Nam


title: Wiesentheid

text:
Wiesentheid là một đô thị thuộc huyện Kitzingen trong bang Bayern của nước Đức.

Thành phố kết nghĩa
  Rouillac, Charente, Pháp

Tham khảo

Liên kết ngoài
Community Wiesentheid
grammar school Steigerwald Landschulheim Wiesentheid


title: Mesophylax skalskii

text:
Mesophylax skalskii là một loài Trichoptera trong họ Limnephilidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Trichoptera miền Cổ bắc
Mesophylax


title: Khordha

text:
Khordha là một thị xã và là nơi đặt ủy ban khu vực quy hoạch (notified area committee) của quận Khordha thuộc bang Orissa, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Khordha có dân số 39.034 người. Phái nam chiếm 52% tổng số dân và phái nữ chiếm 48%. Khordha có tỷ lệ 78% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 84%, và tỷ lệ cho phái nữ là 72%. Tại Khordha, 11% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Orissa


title: Batrachoseps diabolicus

text:
Batrachoseps diabolicus (tên tiếng Anh: Hell Hollow Slender Salamander) là một loài kỳ giông thuộc họ Plethodontidae. Đây là loài đặc hữu của California, ở Merced County miền tây Hoa Kỳ.

Phân bố
This salamander is endemic tới watersheds of the Merced River through tới American River, at elevations below , on miền tây slope of the Sierra Nevada.

Conservation
The Hell Hollow Slender Salamander là một Sách Đỏ IUCN Vulnerable species.

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài
IUCN Red List treatment: Batrachoseps diabolicus - Hell Hollow Slender Salamander
IUCN: all species searchpage

Vườn quốc gia Category:Yosemite

Batrachoseps
Salamander
Merced County, California
Động vật lưỡng cư Mỹ


title: Galié

text:
Galié  là một xã thuộc tỉnh Haute-Garonne trong vùng Occitanie ở tây nam nước Pháp. Xã nằm ở khu vực có độ cao trung bình 460 mét trên mực nước biển.

Lâu đài Galié được xây thế kỷ 13-14, hiện là một phế tích, từ năm 1970 đã được Bộ Văn hóa Pháp xếp vào danh sách di tích lịch sử.

Tham khảo

 www.culture.gouv.fr, truy cập 16 tháng 3 năm 2008

Xã của Haute-Garonne


title: Sotillo de la Ribera

text:
Sotillo de la Ribera là một đô thị trong tỉnh Burgos, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 603 người.

Tham khảo

Đô thị ở Burgos


title: Crepidius cuneipennis

text:
Crepidius cuneipennis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Schwarz miêu tả khoa học năm 1906.

Chú thích

Tham khảo

Crepidius


title: The Twilight Saga: Hừng đông – Phần 1

text:
Hừng Đông - Phần 1 (tựa gốc: The Twilight Saga: Breaking Dawn – Part 1) là bộ phim lãng mạn-tưởng tượng do Bill Condon đạo diễn, dựa trên tiểu thuyết cùng tên của Stephenie Meyer.

Nội dung

Đoạn đầu của Hừng Đông - Phần 1 mô tả chi tiết đám cưới và tuần trăng mật của Bella và Edward, diễn ra trên một hòn đảo tư nhân ngoài khơi Brasil. Trong thời gian hai tuần của tuần trăng mật, Bella nhận thấy cô đã có thai và cái thai phát triển với một tốc độ nhanh bất thường. Sau khi liên lạc với Carlisle và được ông xác nhận triệu chứng của mình là có thai, cô và Edward lập tức trở về nhà tại Forks, Washington. Edward, vì lo lắng cho cuộc sống của Bella và tin chắc rằng cái thai là một quái vật khi nó phát triển nhanh không tự nhiên, thúc giục cô từ bỏ cái thai. Tuy nhiên, Bella cảm thấy có sự gắn bó với đứa trẻ và từ chối phá thai.

Bầy người sói Quileute của Jacob, không thể lường được những hiểm nguy mà đứa trẻ chưa sinh có thể gây ra, lên kế hoạch tiêu diệt nó, thậm chí nếu họ phải giết Bella để đạt được mục đích. Jacob phản đối kịch liệt quyết định này và rời khỏi bầy, tạo thành một bầy riêng cùng với Leah và Seth Clearwater. Bella sớm sinh đứa bé, nhưng đứa trẻ nhiều lần làm gãy xương của cô và làm cô mất máu rất nhiều. Để cứu sống Bella, Edward đã biến đổi cô thành ma cà rồng bằng cách tiêm nọc độc của mình vào tim Bella. Jacob, người có mặt khi Bella sinh con, gần như ngay lập tức "gắn kết"—một phản ứng không chủ ý khi một người sói tìm thấy người bạn đời của mình—với bé gái mới sinh của Edward và Bella, Renesmee.

Sản xuất
Hãng phim chính thức thực hiện loạt Chạng vạng là Summit Entertainment đang xem xét việc thực hiện phần bốn dưới định dạng 3D, sau thành công với phim Drive Angry

Nhạc phim

Chú thích

Liên kết ngoài

The Twilight Saga (loạt phim)
Phim phiêu lưu Mỹ
Phim sử dụng công nghệ âm thanh Dolby Surround 7.1
Phim tâm lý Mỹ
Phim lãng mạn Mỹ
Phim năm 2011
Phim teen
Ma cà rồng
Phim kỳ ảo lãng mạn
Phim kỳ ảo thập niên 2010
Phim dựa trên tiểu thuyết
Phim IMAX
Phim tiếng Anh
Phim tiếp nối
Phim của Summit Entertainment
Phim Mỹ
Phim của Entertainment One
Phim về mang thai
Phim hãng StudioCanal
Phim lãng mạn thập niên 2010
Phim quay tại Louisiana
Phim tiếp nối Mỹ


title: Sphinx oberthueri

text:
Sphinx oberthueri là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae. Loài này có ở miền trung và tây nam Trung Quốc tới miền bắc Thái Lan.

Ấu trùng ăn các loài Pinus massoniana ở Vân Nam.

Chú thích

Tham khảo

Sphinx (bướm đêm)
Sphinx


title: Doraemon: Boku, Momotarō no nan'na no sa

text:
là phim điện ảnh khoa học viễn tưởng 1981 đạo diễn bởi Kanda Takeyuki và biên kịch bởi Fujiko Fujio. Với độ dài 46 phút bộ phim được ra mắt ngày 01 tháng 8 năm 1981 tại Nhật Bản. Bài hát mở đầu là Boku Doraemon do Oyama Nobuyo và Koorugi 73 thể hiện, bài hát kết thúc là Doraemon no Uta do Osugi Kumiko thể hiện. Vào năm 2008 tập này được làm lại với phiên bản dài một tiếng phát sóng trên kênh truyền hình TV Asahi.

Nội dung
Có một vị khách từ Hà Lan tới Nhật Bản để tìm hiểu về bức ảnh tổ tiên 600 năm trước truyền lại, đó là bức ảnh có hình ảnh Momotaro và 3 con vật đi theo như trong truyện đồng thoại. Vô tình ông đi lạc đến bãi đất trống và được nhóm Nobita giúp. Sau đó, ông kể mọi chuyện và để tìm hiểu thực hư câu chuyện Doraemon đã cùng cả nhóm quay về 600 năm trước.

Bảo bối
Cỗ máy thời gian
Máy ảnh thời gian
Găng tay chuột chũi
Thuyền quả đào không bao giờ chìm
Bánh quy biến hình
Cánh cửa thần kỳ

Sản xuất
Đạo diễn: Takeyuki Kanda
Kịch bản: Hiroshi Fujimoto, Motoo Abiko
Sản xuất: Shinei Animation, Shogakukan, TV Asahi
Phân vai

Tham khảo

Liên kết ngoài
Cậu bé quả đào trên Anime News Network
Cậu bé quả đào trên MyAnimeList

Phim ngắn Doraemon
Phim năm 1981
Phim khoa học viễn tưởng
Truyện ngắn Doraemon


title: Lobaunia

text:
Lobaunia là một chi ốc nước ngọt nhỏ sống ở suối, động vật thân mềm chân bụng sống trong môi trường nước ngọt trong họ Hydrobiidae.

Các loài
Chi Lobaunia có các loài sau:
 Lobaunia danubialis

Chú thích

Tham khảo
 Nomenclator Zoologicus info

Hydrobiidae


title: Paradros

text:
Paradros là một chi bướm ngày thuộc họ Bướm nâu.

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Họ Bướm nhảy


title: Euryglossina angulifacies

text:
Euryglossina angulifacies là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Exley mô tả khoa học năm 1968.

Chú thích

Tham khảo

Euryglossina
Động vật được mô tả năm 1968


title: Thảm họa Bhopal

text:
Thảm họa Bhopal là một thảm họa công nghiệp xảy ra tại nhà máy sản xuất thuốc trừ sâu sở hữu và điều hành bởi Union Carbide (UCIL) ở Bhopal, Madhya Pradesh, Ấn Độ ngày 3 tháng 12 năm 1984. Khoảng 12 giờ đêm, nhà máy rò rỉ ra khí Methyl isocyanate (MIC) và các khí độc khác, gây ra phơi nhiễm trên 500,000 người. Những đánh giá về số lượng người chết có sự không thống nhất. Đánh giá chính thức ban đầu về số người chết là 2,259 và chính quyền bang MP đã xác nhận tổng số 3737 cái chết liên quan đến vụ rò rỉ khí ga. Các cơ quan chính quyền khác ước tính khoảng 15,000 người chết. Một số tổ chức đưa ra con số khoảng 8000 đến 10,000 người chết trong 72 giờ đầu và 25,000 người chết vì các căn bệnh liên quan đến khí ga rò rỉ.

25 năm sau vụ rò rỉ, 390 tấn các chất hóa học độc hại bị bỏ lại tại nhà máy của UCIL tiếp tục rò rỉ và gây ô nhiễm nguồn nước ngầm của khu vực, ảnh hưởng đến hàng ngàn cư dân Bhopal, những người phụ thuộc vào nguồn nước ngầm, mặc dù có những tranh cãi về việc có hay không những chất hóa học vẫn được lưu giữ tại khu vực này và những mỗi nguy hiểm đến sức khỏe con người.

Hiện có một vài phiên tòa dân sự và hình sự liên quan đến thảm họa diễn ra ở toà án Manhattan và tòa án Bhopal chống lại Union Carbide, hiện được sở hữu bởi Dow Chemical Company, cùng với lệnh bắt giữ Warren Anderson, CEO của Union Carbide tại thời điểm xảy ra thảm họa. Đến nay vẫn chưa có ai bị truy tố.

Bối cảnh và nguyên nhân

Nhà máy UCIL được thành lập năm 1969 gần Bhopal. 50,9% cồ phần được sở hữu bởi tập đoàn Union Carbide (UCC) và 49.1% sở hữu bởi các nhà đầu tư Ấn Độ, trong đó có các tổ chức thuộc khu vực tài chính công. Nhà máy sản xuất thuốc trừ sâu Carbaryl (tên thương mại Sevin). Năm 1979 một nhà máy sản xuất Methyl Isoyanate (MIC) được xây dựng ở khu vực này. MIC, một chất trung gian trong quá trình sản xuất Carbaryl, được sử dụng thay cho những chất ít nguy hiểm hơn nhưng cũng đắt đỏ hơn. UCC hiểu tầm quan trọng của MIC và những yêu cầu xử lý MIC.

Đêm 2-3 tháng 12 năm 1984, một lượng lớn nước được đưa vào thùng chứa 610, đang chứa 42 tấn Methyl isocyanate. Phản ứng tỏa nhiệt xảy ra làm nhiệt độ bên trong thùng chứa tăng lên vượt 200 °C (392 °F), áp suất tăng lên vượt quá mức mà thùng chứa được thiết kế để có thể chịu được.
Nó gây ra sự thoát khẩn cấp để giảm áp suất thùng chứa MIC, thải ra một lượng lớn các khí ga độc vào không khí. Tốc độ phản ứng tăng lên bởi sự xuất hiện của thép trong những đường ống làm bằng thép không rỉ đang bị ăn mòn. Một hỗn hợp các khí ga độc tràn ra thành phố Bhopal, gây ra sư hoảng loạn khi mọi người thức dậy với cảm giác cháy trong phổi. Bởi ảnh hưởng của khí gas, hàng ngàn người chết ngay sau đó và rất nhiều người phải chịu đau đớn trong sự hoảng loạn.

Các giả thiết về việc làm thế nào nước có thể vào được thùng chúa cũng rất khác nhau. Tại thời điểm đó, công nhân dang dọn vệ sinh đường ống bằng nước, một vài người cho rằng đó là bởi sự yếu kém về bảo trì và sự rò rỉ ở các van, đó là lý do nước rò rỉ vào thùng chứa 610. Tháng 12 năm 1985, một bài báo của New York Times cho rằng: theo những người quản lý nhà máy UCIL, giả thiết về đường nước chảy vào đã được kiểm tra dưới sự hiện diện của những nhân viên điều tra FBI và đã được chứng minh là vô lý. UCC cũng cho rằng con đường đó là không thể, và đó là một hành động phá hoại của những công nhân "bất bình", họ đã trực tiếp đổ nước vào bình chứa. Dù vậy, nhóm điều tra của công ty không tìm thấy bất cứ bằng chứng cần thiết nào. Những báo cáo năm 1985 đã đưa ra một bức tranh về việc điều gì đã dẫn đến thảm họa và thảm họa diễn ra như thế nào, mặc dù chúng khác nhau ở vài chi tiết.

Những lý do dẫn đến vụ rò rỉ khí ga khổng lồ này bao gồm:

 Việc sử dụng chất hóa học nguy hiểm (MIC) thay vì nhưng chất ít nguy hại hơn
 Lưu giữ những chất này trong những thùng chứa lớn thay vì 200 thùng thép nhỏ.
 Vật liệu ăn mòn trong đường ống.
 Tình trạng yếu kém về bảo trì sau khi nhà máy ngừng hoạt động đầu những năm 80
 Sự không tuân thủ các hệ thống an toàn (tình trạng yếu kém về bảo trì và các quy tắc an toàn).
 Hệ thống an toàn đã bị tắt để tiết kiệm tiền, bao gồm hệ thống làm lạnh những thùng MIC, thứ duy nhất có thể ngăn chặn thảm họa.

Thiết kế nhà máy bị thay đổi bởi các kĩ sư Ấn Độ để tuân thủ những quy định của chính phủ và áp lực kinh tế phải cắt giảm chi phí là lý do chính gây ra vụ rò rỉ. Mọi việc trở nên tồi tệ hơn khi vị trí nhà máy nằm ở một khu vực đông dân cư, những dự báo cho rằng không thể tồn tại một thảm họa như vậy và những thiếu sót trong việc phục hồi kinh tế-xã hội và chăm sóc sức khỏe. Phân tích chỉ ra rằng những bên chịu trách nhiệm cho quy mô của thảm họa là cả hai bên chủ sở hữu: tập đoàn Union Carbide, chính phủ Ấn Độ, và mở rộng ra là cả chính quyền bang Madhya Pradesh.

Những thông tin công bố

Rất nhiều phán đoán được đưa ra sau thảm họa. Việc đóng cửa nhà máy với những nhà đầu tư nước ngoài (bao gồm UCC) bởi chính phủ Ấn Độ, sự không thực hiện việc công bố dữ liệu dẫn đến sự nhầm lẫn. Báo cáo CSIR đã được chính thức công bố 15 năm sau thảm họa. Tác giả của những nghiên cứu ICMR về những ảnh hưởng đến sức khỏe đã bị cấm công khai những dữ liệu của họ cho đến tận 1994. UCC hiện vẫn chưa công bố nghiên cứu của họ về ảnh hưởng của khí gas lên sức khỏe con người. Chẳng bao lâu sau thảm họa, UCC đã bị chính phủ cấm thực hiện các điều tra của họ. Những điều tra ban đầu được thực hiện hoàn toàn bởi các cơ quan chính phủ - Hội nghiên cứu công nghiệp và khoa học (CSIR) dưới sự điều hành của tiến sĩ Varadajan và Cục điều tra trung ương (CBI).

 Những thiếu sót trong thiết kế nhà máy Bhopal có thể tổng kết lại: chọn một phương pháp nguy hiểm trong sản xuất thuốc trừ sâu, lưu giữ một lượng lớn MIC trước khi xử lý; vị trí gần với khu vực đông dân cư; những tính năng an toàn không được đo đạc kiểm nghiệm; sự phụ thuộc vào quy trình quản lý thủ công.
 Sự thiếu sót trong quản lý của UCIL có thể tổng kết lại: thiếu những người điều hành kinh nghiệm bởi chính sách nhân viên của UCIL; sự rút gọn trong quản lý an toàn bởi sự cắt giảm nhân viên; thiếu sót về vấn đề bảo trì nhà máy; thiếu những kế hoạch đối phó với tình huống khẩn cấp.

Các yếu tố góp phần

Quy trình sản xuất của nhà máy

Union Carbide sản xuất thuốc trừ sâu, Sevin (tên thương mại của Carbaryl) sử dụng MIC như một chất trung gian. Đến 1979, MIC vẫn được nhập khẩu từ Hoa Kỳ. Những nhà máy khác, chẳng hạn Bayer, sản xuất Carbaryl mà không sử dụng MIC, mặc dù chi phí sản xuất lớn hơn.
Quy trình hóa học sử dụng trong nhà máy Bhopal thực hiện phản ứng Methylamine với Phosgenen để tạo ra MIC, chất này sẽ phản ứng với 1-naphothol để tạo ra sản phẩm cuối cùng, Carbaryl. Quy trình này khác với quy trình không sử dụng MIC được áp dụng ở những nhà máy khác, sử dụng cùng nguyên liệu thô và kết hợp chúng theo một quy trình sản xuất khác, ban đầu phosgen phản ứng với naphothol hình thành nên chloroformate ester, chất này sẽ phản ứng với Methyl amine. Trong đầu những năm 1980, nhu cầu về thuốc trừ sâu giảm mặc dùng quá trình sản xuất vẫn tiếp tục, dẫn đến việc phải xây dựng các kho chứa để lưu trữ MIC chưa sử dụng.

Điều kiện làm việc

Nỗ lực trong việc cắt giảm chi phí đã ảnh hưởng đến những công nhân nhà máy và điều kiện làm việc của họ.

 Kurzman lập luận rằng "cắt giảm... có nghĩa là giảm sự quản lý chất lượng nghiêm nghặt và do đó nới lỏng những quy tắc an toàn. Một đường ống bị rò rỉ? Đừng thay thế nó, công nhân nói họ được yêu cầu như vậy... Những công nhân sản xuất MIC cần được đào tạo thêm? Họ có thể làm việc mà không cần được đào tạo nhiều như vậy.
 Công nhân bắt buộc phải sử dụng những sách hướng dẫn bằng tiếng Anh, thậm chí khi chỉ có một vài trong số họ hiểu được thứ tiếng này.
 Năm 1984, chỉ còn 6 trong số 12 người thợ máy ban đầu làm việc với MIC và số lượng những nhân viên giám sát bị cắt xuống còn một nửa. Không có người giám sát duy trì nào được phân công vào ca đêm, việc đọc thông tin chỉ thị được thực hiện 2 giờ một lần.
 Công nhân than phiền về việc cắt giảm lên công đoàn nhưng đã bị phớt lờ. Một công nhân bị đuổi việc sau 15 ngày đình công. 70% công nhân nhà máy bị phạt vì từ chối thay đổi những quy tắc an toàn thích hợp dưới áp lực ban quản đốc.
 Thêm vào đó, theo một vài quan sát, như đã được ghi trong Trade Environmental Database (TED) Case Studies, một phần của dự án Mandale của đại học American, đã chỉ ra những vấn đề nghiêm trọng về giao tiếp và những vết rạn lớn về quản lý giữa Union Carbide và nhà máy ở Ấn Độ, tiêu biểu như việc "những công ty mẹ [nguyên văn] tiếp cận một cách gián tiếp đến những nhà máy ở đặt ở nước ngoài" và "những rào cản giữa các nền văn hóa".
 Chính sách quản lý nhân viên dẫn đến sự bỏ việc của nhưng nhân viên có kinh nghiệm.

Trang thiết bị và những quy tắc an toàn

 Được đưa ra năm 1998, trong những vụ kiện dân sự ở Ấn Độ, rằng, không giống như những nhà máy của Union carbide ở Hoa Kỳ, những nhà máy phụ ở Ấn Độ không được chuẩn bị cho những sự cố. Không có kế hoạch hành động nào được lập ra để đối phó với một thảm họa tầm cỡ như vậy. Nó bao gồm cả việc không thông báo cho nhà chức trách địa phương về số lượng những chất hóa học nguy hiểm được sử dụng và sản xuất ở Bhopal.
 Thiết bị cảnh báo bình chứa MIC đã không hoạt động trong 4 năm.
 Nhà máy chỉ có một hệ thống dự phòng thủ công, không phải là hệ thống 4 giai đoạn được sử dụng ở Hoa Kỳ
 Tháp loe và máy lọc khí đã ngừng hoạt động 5 tháng trước khi thảm họa xảy ra. Máy lọc khí do vậy đã không xử lý những khí thoát với natri hydroxide (xút ăn da), giảm nồng độ xuống mức an toàn. Thậm chí nếu như máy lọc khí làm việc, theo những nghiên cứu về hậu quả của thảm họa, áp xuất lớn nhất mà máy có thể xử lý chỉ bằng 1/4 áp xuất trong vụ tai nạn. Cho nên, tháp loe đã được thiết kế không hợp lý và chỉ có thể xử lý 1/4 lượng khí rò rỉ năm 1984.
 Để giảm chi phí năng lượng, hệ thống làm lạnh, vốn được thiết kế để ngăn sự bay hơi của MIC, đã bị tắt. MIC được giữ ở nhiệt độ 20 độ C (nhiệt độ phòng), thay vì 4.5 độ C như trong tài liệu hướng dẫn. Một phần chất tải lạnh đã được sử dụng cho mục đích khác.
 Lò hơi, được sử dụng để làm sạch đường ống, đã ngừng hoạt động không rõ nguyên do.
 Những tấm chắn vốn có thể ngăn nước từ những đường ống đang được làm sạch rò rỉ vào trong thùng chứa MIC qua những van hỏng đã không được lắp đặt.
 Bình chứa MIC đã bị hỏng khoảng một tuần trước đó. Những bình chứa khác được sử dụng thay thế, thay vì việc sửa bình chứa bị vỡ.
 Những van làm bằng thép carbon đã được sử dụng, mặc dù chúng bị ăn mòn khi tiếp xúc với acid. Vào đêm xảy ra thảm họa, người ta đã phát hiện một van thép carbon bị rò rỉ, cho phép nước tràn vào bình chứa MIC. Đường ống đã không được sửa chữa bởi nó tốn quá nhiều thời gian và chi phí.
 UCC thừa nhận trong báo cáo điều tra của chính họ rằng hầu hết các hệ thống an toàn đã không làm việc vào đêm 3 tháng 12 năm 1984.
 Themistocles D'Silva nhận xét trong cuốn sách - The Black Box of Bhopal, rằng, sơ đồ thiết kế nhà máy, tác động bởi những yêu cầu của chính phủ, đã bị "Ấn Độ hóa" bởi các kỹ sư UCIL để có thể sử dụng tối đa nguyên vật liệu và các sản phẩm nội địa. Những trang thiết bị phức tạp nhưng không phù hợp cũng đã được đưa vào sử dụng. Nó cũng làm người ta nghi ngờ về những cáo buộc thiếu căn cứ trong báo cáo của CSIR.

Những cảnh báo và tai nạn trước đó

 Năm 1976, 2 tổ chức công đoàn đã có những phản ứng về tình trạng ô nhiễm trong nhà máy.
 Năm 1981, một công nhân đã bị bỏng Phosgene. Trong hoảng loạn, người công nhân đã tháo bỏ mặt nạ và hít vào một lượng lớn khí Phosgene, người này chết 72 giờ sau đó.
 Tháng 1 năm 1982, trong một vụ rò rỉ phosgene, 24 công nhân bị phơi nhiễm và đã phải nhập viện. Không ai trong số họ được yêu cầu phải mang mặt nạ bảo vệ.
 Tháng 2 năm 1982, 18 công nhân bị ảnh hưởng bởi một vụ rò rỉ khí MIC.
 Tháng 8 năm 1982, một kỹ sư hóa học bị bỏng 30% cơ thể do tiếp xúc với MIC ở trạng thái lỏng.
 Tháng 9 năm 1982, đã xảy ra một vụ rò rỉ MIC, methylcarbaryl chloride, chloroform và acid hydrochloric. Trong nỗ lực ngăn chặn vụ rò rỉ, một công nhân đã bị bỏng hóa nặng, 2 người khác bị phơi nhiễm khí độc ở mức độ trầm trọng.
 Trong 2 năm 1983, 1984, tại nhà máy đã xảy ra các vụ rò rỉ (theo thứ tự): MIC, chlorine, monomethylamine, phosgene, và carbon tetrachloride
 Những báo cáo được đưa ra vài tháng trước vụ tai nạn bởi các nhà khoa học thuộc tập đoàn Union Carbide cảnh báo về khả năng xảy ra một vụ rò rỉ gần như chính xác với những gì đã xảy ra ở Bhopal. Bản báo cáo đó đã bị lờ đi và không bao giờ đến được bàn những nhân viên cấp cao.
 Union Carbide đã được cảnh báo trước đó bởi những chuyên gia Mỹ đến thăm nhà máy năm 1981 về khả năng xảy ra một phản ứng tỏa nhiệt trong những thùng chứa MIC; nhà chức trách địa phương cũng cảnh báo công ty về những vụ tai nạn xảy ra từ 1979. Và một lần nữa, người ta lại phớt lờ những cảnh báo đó.

Vụ rò rỉ
 Tháng 11-1984, tất cả các hệ thống an toàn của nhà máy đều không làm việc. Rất nhiều van và đường ống ở trong tình trạng rất xấu. Bình chứa 610 chứa 42 tấn MIC, nhiều hơn nhiều so với quy định an toàn cho phép.
 Trong đêm 2-3 tháng 12, một lượng lớn nước tràn vào bình chứa 610. Một phản ứng tỏa nhiệt xảy ra, tốc độ phản ứng tăng lên bởi các tạp chất, nhiệt độ cao và các nhân tố khác. Phản ứng gây nên sự tăng nhiệt độ bên trong thùng chứa lên trên 200°C (400°F). Để giảm áp xuất bình chứa, một lượng lớn hơi MIC được xả ra ngoài. Sự hiện diện của sắt từ những đường ống làm bằng thép không rỉ bị ăn mòn cũng làm tăng tốc độ phản ứng.
 Những công nhân trước đó đã làm sạch đường ống bằng nước. Họ không được thông báo phải sử dụng một tấm cách ly nước. Vì lý do này, và tình trạng bảo trì tồi tệ, những công nhân cho rằng đó là cách nước lọt vào bình chứa MIC.
 UCC cho rằng đó là hành động phá hoại của công nhân.
 Nhóm điều tra của UCC không tìm được bất cứ bằng chứng nào cho giả thiết của họ.

Tóm tắt thời gian xảy ra thảm họa
Tại nhà máy

 21.00 Bắt đầu vệ sinh đường ống bằng nước.
 22.00 Nước lọt vào bình chứa 610, phản ứng tỏa nhiệt xảy ra.
 00.00 Khí ga bắt đầu thoát ra từ tháp làm sạch
 00.30 Còi báo động kêu và đã bị tắt đi.
 00.50 Tiếng còi báo động chỉ có thể nghe thấy ở khu vực bên trong nhà máy, công nhân thoát ra khỏi nhà máy.

Bên ngoài

 00.00 Những cảm giác đầu tiên do khí ga gây ra - nghẹt thở, ho, mắt tấy đỏ, nôn mửa
 1.00 Cảnh sát được báo động. Cư dân ở khu vực nhà máy di cư. Giám đốc Union Carbide bác bỏ thông tin về việc xảy ra rò rỉ.
 2.00 Những người đầu tiên đến bệnh viện Hamidia. Các triệu chứng bao gồm suy giảm thị lực, khó thở, sùi bọt mép, nôn mửa.
 2.10 Tiếng còi báo động được nghe thấy từ bên ngoài nhà máy.
 4.00 Vụ rò rỉ đã được kiểm soát.
 6.00 Loa cảnh sát thông báo "Mọi thứ bình thường".

Những ảnh hưởng đến sức khỏe

Ảnh hưởng ngắn hạn

 Ngoài MIC, khí ga còn có thể chứa Phosgene COCl2, Hydro Cyanide HCN, Mônoxide cacbon CO, chloride hydro HCl, các Oxide nitơ, ethylamine và khí Cacbon dioxide, sinh ra trong bình chứa hoặc ngoài không khí.
 khí gas là hỗn hợp chủ yếu của những chất nặng hơn không khí, chúng là mặt đất và lan rộng ra cộng đồng dân cư xung quanh. Những tác động ban đầu bao gồm ho, nôn mửa, tấy mắt nghiêm trọng, cảm giác khó thở. Những người bị đánh thức bởi các triệu chứng trên tìm cách tránh xa nhà máy. Phần lớn họ vừa chạy vừa thở, một số sử dụng xe. Trẻ em và những người vóc dáng nhỏ hít phải khí ga nồng độ đậm đặc hơn. Nhiều người bị dẫm đạp khi chạy trốn.
 Tính đến sáng hôm đó, hàng ngàn người đã chết. 170,000 người được điều trị tại bệnh viện và phòng khám dã chiến. 2,000 con trâu, dê và các loại động vật khác đã được thu gom và đem chôn. Chỉ trong vài ngày, lá cây úa vàng và rụng. Các nguồn cung cấp, đặc biệt là thức ăn, trở nên khan hiếm bởi nỗi lo an toàn của những người cung cấp. Đánh cá cũng bị cấm, làm cho sự thiếu hụt nguồn cung trầm trọng hơn.
 Tổng cộng có 36 khu vực được nhà chức trách đánh dấu là 'chịu ảnh hưởng khí ga" với số dân 520,000 người. Trong số đó, 200,000 người dưới 15 tuổi, 3,000 phụ nữ mang thai. Năm 1991, 3,928 cái chết đã được xác nhận. Những tổ chức độc lập ghi nhận có 8,000 người chết trong ngày đầu tiên. Một số khác ước tính từ 10,000 đến 30,000. Khoảng 100,000 đến 200,000 người khác đã chịu những tổn thương vĩnh viễn ở các mức độ khác nhau.

Ảnh hưởng lâu dài

 Ước tính có khoảng 20,000 người chết vì những căn bệnh liên quan đến khí ga, 100,000 đến 200,000 người khác mang thương tật vĩnh viễn.
 Kết quả của những nghiên cứu lâm sàng và dịch tễ có sự khác biệt. Các triệu chứng theo nghiên cứu và ghi chép gồm các vấn đề về mắt, khó thở, rối loạn thần kinh và miễn dịch, rối loạn tim, tổn thương phổi, sự khó sinh ở phụ nữ và những khuyết tật ở trẻ sơ sinh. Một số triệu chứng và bệnh lý khác thường được quy là liên quan đến sự phơi nhiễm khí ga, tuy vẫn không có nghiên cứu đáng tin cậy nào chỉ ra điều đó.
 Một phòng khám được thành lập bởi một nhóm những người sống sót và các nhà hoạt động xã hội dưới tên Sambhavna. Sambhavna là phòng khám duy nhất điều trị cho bất cứ ai bi ảnh hưởng bởi khí ga hoặc do nguồn nước bị ô nhiễm, phương thức điều trị sử dụng kết hợp thuốc Tây và các loại thuốc truyền thống của Ấn Độ.
 Union Carbide cũng như chính phủ Ấn Độ trong một khoảng thời gian dài phủ nhận những tổn thương vĩnh viễn liên quan đến MIC và các loại khí khác. Tháng 1-1994, Ủy ban y học quốc tế về Bhopal (IMCB) đã đến Bhopal để điều tra tình trạng sức khỏe những người sống sót, hệ thống chăm sóc sức khỏe và sự tái phục hồi kinh tế-xã hội.

Bồi thường từ phía Union Carbide
 Chính phủ Ấn Độ đã thông qua đạo luật cho phép chính phủ có quyền đại diện cho tất cả các nạn nhân trong và ngoài nước.
 UCC đưa ra khoản tiền 350 triệu USD (khoản tiền bảo hiểm). Chính phủ Ấn Độ yêu cầu 3.3 tỉ USD. Năm 1999, một thỏa thuận đã đạt được theo đó UCC đồng ý trả 470 triệu USD (gồm tiền bảo hiểm và một khoản hỗ trợ) trong một thỏa thuận cuối cùng và toàn diện về những trách nhiệm hình sự và dân sự của UCC.
 UCC muốn bán cổ phần của họ ở UCIL. Theo phán quyết của tòa án tối cao, UCC phải cung cấp tài chính xây dựng một bệnh viện 500 giường bệnh để cung cấp những chăm sóc y tế cho những người sống sót. Bệnh viện Bhopal Memorial và trung tâm nghiên cứu (Bhopal Memorial Hospital and Research Centre - BMHRC) được khánh thành năm 1998. Nó có trách nhiệm cung cấp miễn phí chăm sóc y tế cho những người sống sót trong vòng 8 năm.

Chú thích

Đọc thêm

 Nỗi đau của thành phố sầm uất một đêm trở thành nghĩa địa Bùi Mến. Báo Pháp Luật Việt Nam. 07:00 - 06/08/2016
 Vụ rò rỉ khí độc nhức nhối nhất lịch sử nhân loại
 International Campaign for Justice in Bhopal
 Bhopal Medical Appeal
 Bhopal Gas Tragedy Relief & Rehabilitation Department at the Government of Madhya Pradesh
 Bhopal Information Center, Union Carbide
 India Environmental Portal Updated news on Bhopal Gas Disaster
 Bhopal:Anatomy of a Crisis Paul Shrivastava, Paul Chapman Publishing, 1987, ISBN 1-85396-192-2

Lịch sử Madhya Pradesh
Lịch sử Bhopal
Thảm họa môi trường
Thảm họa sức khỏe
Thảm họa tại Ấn Độ
Thảm họa 1984
Môi trường tại Ấn Độ
Ấn Độ 1984
Sức khỏe tại Ấn Độ
Sự kiện xử lý chất thải
Môi trường năm 1984


title: Sinhalestes orientalis

text:
Sinhalestes orientalis là một loài chuồn chuồn kim đơn hình thuộc họ Lestidae. Loài này có thể đã tuyệt chủng vì đã không được thấy kể từ khi được định danh khoa học lần đầu cách đây hơn 140 năm.

Nó là loài đặc hữu của Sri Lanka.

Chú thích

Tham khảo

Chuồn chuồn kim Sri Lanka
O
Động vật được mô tả năm 1862


title: Boren, Schleswig-Flensburg

text:
Boren () là một đô thị thuộc huyện Schleswig-Flensburg, bang Schleswig-Holstein, Đức.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Schleswig-Flensburg


title: Cuộn cảm

text:
Cuộn cảm (hay cuộn từ, cuộn từ cảm) là một loại linh kiện điện tử thụ động tạo từ  một dây dẫn điện với vài vòng quấn, sinh ra từ trường khi có dòng điện chạy qua. Cuộn cảm có một độ tự cảm (hay từ dung) L đo bằng đơn vị Henry (H).

Phân loại: lõi không khí, lõi sắt bụi, lõi sắt lá

Tổng quan
Đối với dòng điện một chiều (DC), dòng điện có cường độ và chiều không đổi (tần số bằng 0), cuộn dây hoạt động như một điện trở có điện kháng gần bằng không hay nói khác hơn cuộn dây nối đoản mạch. Dòng điện trên cuộn dây sinh ra một từ trường, B, có cường độ và chiều không đổi.

Khi mắc điện xoay chiều (AC) với cuộn dây, dòng điện trên cuộn dây sinh ra một từ trường, B, biến thiên và một điện trường, E, biến thiên nhưng luôn vuông góc với từ trường. Cảm kháng của cuộn từ lệ thuộc vào tần số của dòng xoay chiều.

Cuộn cảm L có đặc tính lọc nhiễu tốt cho các mạch nguồn DC có lẫn tạp nhiễu ở các tần số khác nhau tùy vào đặc tính cụ thể của từng cuộn cảm, giúp ổn định dòng, ứng dụng trong các mạch lọc tần số.

Từ trường và từ dung
Khi có dòng điện chạy qua, cuộn dây sinh từ trường và trở thành nam châm điện. Khi không có dòng điện chạy qua, cuộn dây không có từ. Từ trường sản sinh tỉ lệ với dòng điện

Hệ số tỷ lệ L là từ dung hay độ tự cảm, là tính chất vật lý của cuộn dây, đo bằng đơn vị Henry - H, thể hiện khả năng sản sinh từ của cuộn dây bởi một dòng điện, A là diện tích bề mặt cuộn dây. B.A ứng với từ thông. Từ dung càng lớn thì từ thông sinh ra càng lớn (ứng với cùng một dòng điện), và cũng ứng với dự trữ năng lượng từ trường (từ năng) trong cuộn dây càng lớn.

Bảng dưới đây tóm tắt công thức tính từ dung cho một số trường hợp

Điện thế, dòng điện và trở kháng
Theo định luật cảm ứng Faraday, từ trường biến thiên theo thời gian tạo ra một điện thế trên cuộn dây V.

Với từ dung không đổi theo thời gian:

Dòng điện chạy trên cuộn dây có liên hệ với điện thế qua:

Trở kháng phức của cuộn cảm với dòng điện xoay chiều, phụ thuộc vào tần số của dòng điện xoay chiều.

Với j là đơn vị ảo, ω là tần số góc của dòng điện xoay chiều.

Trường hợp cuộn dây không có điện trở, R=0, điện thế đi trước dòng điện một pha 90°. Trong trường hợp cuộn dây có điện trở, R>0, điện thế đi trước dòng điện một góc θ

Năng lượng lưu trữ
Năng lượng từ trường lưu trữ trên cuộn dây được tính theo công thức:
1

Phương pháp nối kết
Nhiều cuộn dây có thể mắc nối tiếp với nhau để tăng từ dung hay song song với nhau dễ giảm từ dung.

Khi mắc nối tiếp nhiều (n) cuộn dây lại với nhau, tổng từ dung sẽ tăng và bằng tổng của các từ dung:
Lt = L1 + L2 +... + Ln

Khi mắc song song nhiều (n) từ dung lại với nhau, từ dung tổng sẽ giảm, nghịch đảo của từ dung tổng bằng tổng nghịch đảo các từ dung:

Xem thêm
Ứng dụng cuộn cảm
 Nam châm điện
 Công tắc điện tử
Mạch điện
 LC
 RC
 RL
RLC

Tham khảo

Liên kết ngoài

Bài cơ bản sơ khai
Linh kiện điện tử
Mạch điện tử
Kỹ thuật điện tử
Dự trữ năng lượng
Thiết bị điện


title: Quasimus cameronensis

text:
Quasimus cameronensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Kishii miêu tả khoa học năm 1980.

Chú thích

Tham khảo

Quasimus


title: Hydrocolus rubyae

text:
Hydrocolus rubyae là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Larson miêu tả khoa học năm 1975.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Hydrocolus


title: Hữu Thọ

text:
Hữu Thọ (sinh ngày 8 tháng 1 năm 1932, mất ngày 13 tháng 8 năm 2015). Tên khai sinh là Nguyễn Hữu Thọ, bút danh Hữu Thọ, Nhân Nghĩa, Nhân Chính là nhà báo, chính khách Việt Nam. Bạn đồng nghiệp thường gọi ông là NGƯỜI HAY CÃI (từ tên cuốn sách tiểu phẩm đầu tiên của ông xuất bản 1991, đồng thời như tính cách ngoài đời và phong cách báo chí của ông).

Tiểu sử
Ông là học sinh trường Bưởi (nay là Trung học phổ thông Chu Văn An (Hà Nội), tham gia Cách mạng tháng 8 năm 1945 tại Hà Nội, thoát ly gia đình tham gia kháng chiến từ 19-12-1946, làm liên lạc cho Tự vệ chiến đấu khu phố Tống Duy Tân, Mặt trận Hà Nội. Ủy viên Ban Chấp hành Thanh niên Cứu quốc huyện Thư Trì, Chính trị viên trung đội du kích Căm Hờn huyện Tiên Hưng, tỉnh Thái Bình. Chính trị viên đại đội bộ đội, Khu Tả ngạn sông Hồng. Tham gia tiếp quản thị xã Hải Dương,ủy viên Thường vụ thị ủy, 1955. Làm báo chuyên nghiệp từ 8-1957, là cây bút phóng sự điều tra về nông nghiệp, nông thôn và tiểu phẩm thế sự có dấu ấn trong lòng bạn đọc.

Ông nguyên là Tổng biên tập báo Nhân dân, Chủ nhiệm Khoa báo chí của Học viện Báo chí và Tuyên truyền, nguyên Uỷ viên Trung ương Đảng các khoá VII, VIII, Uỷ viên Uỷ ban đối ngoại Quốc hội các khoá IX, X, nguyên Trưởng ban Tư tưởng - Văn hóa Trung ương (1995-21/4/2001); nguyên Trợ lý Tổng Bí thư (2001-2006). Ông vẫn muốn được gọi là NHÀ BÁO kể cả khi đang giữ các trách nhiệm trong bộ máy công quyền.

Ông nghỉ hưu tháng 1-2007; là nhà báo lão thành ở Việt Nam vẫn tiếp tục viết báo, trao đổi ý kiến, giữ chuyên mục "Chuyện làm ăn","Bàn góp sự đời" trên báo Nhân dân cuối tuần với bút danh Nhân Nghĩa, "Chuyện đời" trên tạp chí Thế giới mới (Theo lưu trử của Vụ tổ chức báo Nhân dân và Vụ tổ chức Ban Tuyen giáo Trung ương).

Trong thời kỳ "tiền đổi mới", là một trong số những nhà báo đi đầu trong việc ủng hộ khoán sản phẩm cuối cùng và giao đất giao rừng cho hộ trong nông nghiệp (1979-1986-1988) (Theo giáo sư Đặng Phong trong Lịch sử kinh tế Việt Nam thời kỳ tiền đổi mới).

Sáng ngày 13 tháng 8 năm 2015, nhà báo Hữu Thọ đã trút hơi thở cuối cùng, hưởng thọ 84 tuổi.

Quan điểm về nghề báo
"Tôi không biết viết thế nào để thành công vì mỗi bài báo là một sự thử thách, nhưng tôi chắc chắn bài báo sẽ thất bại nếu làm vừa lòng mọi người (Đề từ sách Người hay cãi)
"Khi trong lòng còn hồ nghi thì ngòi bút nên do dự"(Trả lời phỏng vấn báo điện tử Việtnam net).
"Làm báo trung thực, công bằng, đúng mực thì sẽ được tin cậy; sự tin cậy của xã hội là phần thưởng cao quý nhất đối với người làm báo".(Trong sách"Mắt sáng, lòng trong, bút sắc")

 Danh hiệu, Giải thưởng
 Tám Giải Nhất hoặc A của Hội Nhà báo Việt Nam và Giải thưởng của thành phố Hải Phòng, Giải thưởng Hùng Vương của tỉnh Vĩnh Phúc về các bài viết ủng hộ các sáng kiến, mô hình đổi mới. Giải báo chí Quốc gia 2009
Giải Bông Sen Vàng tai Liên hoan phim Việt Nam lần thứ nhất(8-1970) cho kịch bản phim LÚA TRÊN ĐẤT LỬA'' (đồng tác giả với Phan Trọng Quỳ).
Bằng Danh dự và Huy Chương Vàng của Tổ chức quốc tế các nhà báo (OIJ).
Huân chương kháng chiến hạng Ba.
Huân chương kháng chiến hạng Nhất.
Huân chương Lao động hạng nhất.
Huân chương Độc lập hạng nhất.
Huy chương "Chiến sĩ văn hóa".
Huy chương "Vì sự nghiệp báo chí Việt Nam".
Huy chương "Vì sự nghiệp báo Nhân dân".
Huân chương Tự Do (CHDCND Lào.)
 (Theo Vụ tổ chức báo Nhân dân và Ban tuyên giáo Trung ương)

Tác phẩm
Những tác phẩm chính trong số hơn 20 cuốn sách đã xuất bản:
Cô gái thôn Bạt (cuốn sách đầu tiên, Nhà xuất bản Thanh Niên 1962)
Người hay cãi (tiểu phẩm)(1991,tái bản và bổ sung 1998,2007).
Theo bước chân đổi mới (bình luận)(2002,tái bản 2007).
Mắt sáng, lòng trong, bút sắc (Trao đổi ý kiến về báo chí)(2001,tái bản và bổ sung 2001, 2007).
Đối thoại (Trao đổi ý kiến về thế sự)(2008).
Những ngày chưa xa (Hồi ký báo chí).(2002,tái bản 2007))
Đèn xanh, đèn đỏ (Tiếp "Những ngày chưa xa",2005).

Chú thích

Liên kết ngoài
 Nhà báo Hữu Thọ qua đời trên Vnexpress

Người Hà Nội
Nhà báo Việt Nam
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa X
Tổng biên tập Báo Nhân dân


title: Le Mayet-de-Montagne

text:
Le Mayet-de-Montagne  là một xã ở tỉnh Allier thuộc miền trung nước Pháp.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Allier

Tham khảo

‘‘Dựa trên bài ở Wikipedia tiếng Pháp.’’

Mayetdemontagne


title: Gougenheim

text:
Gougenheim là một xã thuộc tỉnh Bas-Rhin trong vùng Grand Est đông bắc Pháp.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Bas-Rhin
 Community of Communes of the Kochersberg
 Kochersberg

Tham khảo
 INSEE commune file

Xã của Bas-Rhin


title: Atopsyche sperryi

text:
Atopsyche sperryi là một loài Trichoptera trong họ Hydrobiosidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Tham khảo

Chú thích

Trichoptera miền Tân bắc
Atopsyche


title: Idiomerus brevis

text:
Idiomerus brevis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Dolin in Dolin, Panfilov, Ponomarenko & Pritykina miêu tả khoa học năm 1980.

Chú thích

Tham khảo

Idiomerus


title: Colletes laticaudus

text:
Colletes laticaudus là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1946.

Chú thích

Tham khảo

Colletes
Động vật được mô tả năm 1946


title: Electragapetus martynovi

text:
Electragapetus martynovi là một loài Trichoptera trong họ Glossosomatidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Electragapetus


title: Glossosoma nigroroseum

text:
Glossosoma nigroroseum là một loài Trichoptera trong họ Glossosomatidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Glossosoma


title: Stiracolpus pagoda

text:
Stiracolpus pagoda là một loài ốc biển, kích thước trung bình, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Turritellidae.

Chú thích

Tham khảo

 Powell A. W. B., New Zealand Mollusca, William Collins Publishers Ltd, Auckland, New Zealand 1979 ISBN 0-00-216906-1

P
Động vật được mô tả năm 1849


title: Lasioglossum pulveris

text:
Lasioglossum pulveris là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1930.

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1930


title: Saint-Jean-la-Bussière

text:
Saint-Jean-la-Bussière là một xã thuộc tỉnh Rhône trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes phía đông nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 500 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
INSEE

Xã của Rhône


title: Rizziconi

text:
Rizziconi là một đô thị ở tỉnh Reggio Calabria trong vùng Calabria, Ý, có cự ly khoảng 80 km về phía tây nam của Catanzaro và khoảng 45 km về phía đông bắc của Reggio Calabria. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 7.926 người và diện tích là 39,7 km².

Đô thị Rizziconi có các frazioni (các đơn vị cấp dưới, chủ yếu là các làng) Drosi (), Cirello, Spina, và Russo.

Rizziconi giáp các đô thị: Cittanova, Gioia Tauro, Oppido Mamertina, Rosarno, Seminara, Taurianova.

Mafia infiltration of city council
The city council of Rizziconi was dissolved in 2001 because of infiltration by the 'Ndrangheta. The town is home to the 'ndrina of Teodore Crea.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 www.comune.rizziconi.rc.it

Đô thị tỉnh Reggio Calabria
Đô thị Thành phố trung tâm Reggio Calabria


title: Carasobarbus canis

text:
Carasobarbus canis là một loài cá vây tia thuộc họ Cyprinidae. Nó vẫn được IUCN xếp vào chi cũ Barbus.

Loài này có ở Israel, Jordan, và Syria. Môi trường sống tự nhiên của chúng là sông ngòi và hồ nước ngọt. IUCN không coi nó là loài bị đe dọa.

Chú thích

Tham khảo

C
Động vật được mô tả năm 1842
C
C


title: 1625 The NORC

text:
1625 The NORC (1953 RB) là một tiểu hành tinh nằm phía ngoài của vành đai chính được phát hiện ngày 1 tháng 9 năm 1953 bởi S. Arend ở Uccle. Nó được đặt theo tên IBM Naval Ordnance Research Calculator.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 1625 The NORC

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Sylvain Julien Victor Arend
Thiên thể phát hiện năm 1953


title: Rhyacophila milarepa

text:
Rhyacophila milarepa là một loài Trichoptera trong họ Rhyacophilidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Động vật khu vực sinh thái Indomalaya
Rhyacophila


title: Psychomyia gonzalezi

text:
Psychomyia gonzalezi là một loài Trichoptera trong họ Psychomyiidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Chú thích

Tham khảo

Động vật khu vực sinh thái Indomalaya
Psychomyia


title: Danh sách quân chủ Trung Quốc

text:
Các vị quân chủ Trung Hoa đã cai trị trên mảnh đất Trung Nguyên từ hơn bốn nghìn năm. Tam Hoàng (三皇) là ba vị vua đầu tiên của nước này. Ngũ Đế (五帝) là năm vị vua nối tiếp theo Tam Hoàng, có công khai hóa dân tộc Trung Hoa, đưa dân tộc này thoát khỏi tình trạng sơ khai. Trong thời kỳ này, người Trung Quốc đã biết chế ra lửa để nấu chín thức ăn, biết cất nhà, làm quần áo, trồng ngũ cốc, chài lưới, thực hiện lễ nghi, và bắt đầu tạo ra chữ viết. Theo truyền thuyết, ba vị vua này được cho là thần tiên hoặc bán thần, những người đã sử dụng các phép mầu để giúp dân. Do phẩm chất cao quý nên họ sống lâu và thời kỳ cai trị của họ hòa bình thịnh vượng.

Thời nhà Hạ bắt đầu cho tục lệ cha truyền con nối, theo sử sách, con trai vua Hạ Vũ, Hạ Khải (啟), đã chứng minh được khả năng của mình, được nhiều người ủng hộ hơn Bá Ích và trở thành người thừa kế ngôi báu của cha, đánh dấu sự khởi đầu của một triều đại mới là nhà Hạ (夏), triều đại đầu tiên của Trung Quốc. Nó đã trở thành một hình mẫu cai trị dựa trên thừa kế ở Trung Quốc. Từ thời nhà Hạ cho đến giai đoạn đầu nhà Thương, nhà vua khi còn sống thì được gọi là Hậu, sau khi mất thì gọi là Đế. Đến cuối đời nhà Thương và từ đời nhà Chu, tước vị để chỉ vua là Vương, kể cả khi còn sống và khi đã qua đời, nhà vua được gọi là Thiên tử (con trời).

Năm 221 trước Công Nguyên, Tần Vương Doanh Chính thống nhất các nước nhỏ, các dân tộc khác nhau trên một vùng rộng lớn tạo ra tiền đề để tạo thành nước Trung Quốc sau này. Vua Tần là Doanh Chính vốn đang xưng Vương không muốn dùng lại danh xưng Vương như vua nhà Chu, mà sau này sẽ được dùng làm tước phong tặng cho các công thần của mình (tước Vương). Để chứng tỏ đẳng cấp cao hơn của vua nhà Tần mới so với vua nhà Chu cũ, phân rõ tôn ti trên dưới với các vua cai trị các tiểu quốc cũ đã bị tiêu diệt, tỏ rõ thần quyền phong kiến chính danh với dân các nước đã bị chiếm đoạt, tiêu diệt, Tần Doanh Chính đã ghép chữ Hoàng là danh xưng của 3 vị vua thời Tam Hoàng và chữ Đế là danh xưng của 5 vị vua thời Ngũ Đế thời thượng cổ thành tước vị Hoàng đế, và trở thành vị Hoàng đế đầu tiên trong lịch sử nước Tần, tức là Tần Thủy Hoàng. Từ đó các vị vua phong kiến tập quyền chính thống ở Trung Quốc cũng dùng danh vị này, và tước Vương trở thành bậc thứ hai. Hoàng đế tự xưng là "trẫm" cũng như những người được phong tước Vương xưng là "cô".

Ngôi vị của vua phong kiến xưa ở Trung Quốc tức Hoàng đế theo chế độ tông pháp tức "cha truyền con nối". Khi Trung Quốc bị chia cắt, các vua đều tự xưng là Hoàng đế. Hoàng đế chính thức cuối cùng ở Trung Quốc là Phổ Nghi, thoái vị năm 1911 dù Viên Thế Khải sau đó cũng xưng làm Hoàng đế nhưng không chính thức.

Tước vị hoàng đế còn dùng để tôn phong cho những bậc tổ tiên của hoàng đế, dù các vị đó chưa bao giờ làm vua. Như khi Lý Uyên lập ra nhà Đường, đã phong cho Lão tử (tên là Lý Đam - nhà Đường lấy làm thủy tổ) làm hoàng đế, và các thế hệ bên trên làm hoàng đế hết. Khi vua nối ngôi không phải con vua trước, thường cũng tôn phong cha đẻ của mình làm hoàng đế. Có trường hợp như thái tử Lý Hoằng con của Đường Cao Tông và Võ Tắc Thiên, bị mẹ phế vị rồi bức tử, Đường Cao Tông cũng thương con mà phong hiệu là hoàng đế; hoặc Nhiếp chính vương Đa Nhĩ Cổn của nhà Thanh cũng được phong hoàng đế khi chết, dù chỉ là chú của vua.

Tam Hoàng Ngũ Đế

phải|1489x1489px

Danh sách vua và hoàng đế Trung Hoa

Nhà Hạ 夏

Nhà Thương 商

Nhà Chu 周

Nhà Tần 秦

Vào năm thứ 51 thời Tần Chiêu Tương Vương (秦昭襄王), nước Tần tiêu diệt nhà Chu. Do vậy, dù sáu nước Chiến quốc khác vẫn đang tồn tại với tư cách các chế độ độc lập, các nhà chép sử vẫn thường sử dụng năm tiếp sau (năm thứ 52 của Chiêu Tương Vương nhà Tần) làm năm chính thức tiếp nối nhà Chu.

Tần Thủy Hoàng là vị vua Trung Quốc đầu tiên tuyên bố mình làm "Hoàng đế", sau khi thống nhất Trung Quốc năm 221 TCN. Vì thế năm đó thường được tính làm năm bắt đầu "nhà Tần".

Nhà Hán 漢

{| width=100% cellpadding=0 cellspacing=0 style="font-size: 90%; text-align: center; border: 1px solid #E6E6FA;"
|- bgcolor="#BDBBD7" style="height:18px;"
! width="7%" style="border-right: 1px solid #FFFFFF;" | Chân dung
! width="11%" style="border-right: 1px solid #FFFFFF;" | Hoàng đế
! width="22%" style="border-right: 1px solid #FFFFFF;" | Miếu hiệu
! width="22%" style="border-right: 1px solid #FFFFFF;" | Thụy hiệu
! width="25%" colspan="3" style="border-right: 1px solid #FFFFFF;" | Trị vì
! width="15%" | Ghi chú
|-style="height:50px;"
|  || Hán Cao Tổ || Cao Tổ (高祖)Thái Tổ (太祖)

|| Cao Hoàng đế
(高皇帝)
| style="text-align: right" |202 TCN||style="text-align: center"| — ||style="text-align: left"|195 TCN || Sáng lập triều đại
|-style="height:50px;" bgcolor="#EFEFEF"
| style="border-right: 1px solid #FFFFFF;" | || style="border-right: 1px solid #FFFFFF;" | Hán Huệ Đế || style="border-right: 1px solid #FFFFFF;" | không có || style="border-right: 1px solid #FFFFFF;" | Hiếu Huệ Hoàng đế
(孝惠皇帝)
| style="text-align: right" |195 TCN||style="text-align: center"| — ||style="text-align: left; border-right: 1px solid #FFFFFF;" |188 TCN||
|-style="height:50px;"|| <small>Lã hậu chấp chính ||
| style="border-right: 1px solid #FFFFFF;" | || style="border-right: 1px solid #FFFFFF;"|Hán Tiền Thiếu Đế || không có || Tiền Thiếu đế
(前少帝)
| style="text-align: right" |188 TCN||style="text-align: center"| — ||style="text-align: left"|184 TCN ||bị giết
|-style="height:50px;" bgcolor="#EFEFEF"
| style="border-right: 1px solid #FFFFFF;" | || style="border-right: 1px solid #FFFFFF;" | Hán Hậu Thiếu Đế || style="border-right: 1px solid #FFFFFF;" | không có || style="border-right: 1px solid #FFFFFF;" | Hậu Thiếu đế
(後少帝)
| style="text-align: right" |184 TCN||style="text-align: center"| — ||style="text-align: left; border-right: 1px solid #FFFFFF;" |180 TCN||bị giết
|-style="height:50px;"
| style="border-right: 1px solid #FFFFFF;" |
| style="border-right: 1px solid #FFFFFF;" |Hán Văn Đế || Thái Tông (太宗) || Hiếu Văn Hoàng đế
(孝文皇帝)
| style="text-align: right" |180 TCN||style="text-align: center"| — ||style="text-align: left"|157 TCN ||
|-style="height:50px;" bgcolor="#EFEFEF"
| style="border-right: 1px solid #FFFFFF;" |
| style="border-right: 1px solid #FFFFFF;" |Hán Cảnh Đế || style="border-right: 1px solid #FFFFFF;" | không có || style="border-right: 1px solid #FFFFFF;" | Hiếu Cảnh Hoàng đế
(孝景皇帝)
| style="text-align: right" |157 TCN||style="text-align: center"| — ||style="text-align: left; border-right: 1px solid #FFFFFF;" |141 TCN||
|-style="height:50px;"
|  ||Hán Vũ Đế || Thế Tông (世宗) || Hiếu Vũ Hoàng đế
(孝武皇帝)
| style="text-align: right" |141 TCN||style="text-align: center"| — ||style="text-align: left"|87 TCN ||
|-style="height:50px;" bgcolor="#EFEFEF"
|  || style="border-right: 1px solid #FFFFFF;" | Hán Chiêu Đế || style="border-right: 1px solid #FFFFFF;" | không có || style="border-right: 1px solid #FFFFFF;" | Hiếu Chiêu Hoàng đế
(孝昭皇帝)
| style="text-align: right" |87 TCN||style="text-align: center"|—||style="text-align: left; border-right: 1px solid #FFFFFF;" |74 TCN ||
|-style="height:50px;"
| style="border-right: 1px solid #FFFFFF;" ||| style="border-right: 1px solid #FFFFFF;" |Lưu Hạ || không có || Hải Hôn hầu
(海昏侯)
| style="text-align: right" |  ||style="text-align: center"|74 TCN||style="text-align: left"| ||bị phế truất
|-style="height:50px;" bgcolor="#EFEFEF"
|  || style="border-right: 1px solid #FFFFFF;" | Hán Tuyên Đế || style="border-right: 1px solid #FFFFFF;" | Trung Tông (中宗) || style="border-right: 1px solid #FFFFFF;" | Hiếu Tuyên Hoàng đế
(孝宣皇帝)
| style="text-align: right" |74 TCN||style="text-align: center"| — ||style="text-align: left; border-right: 1px solid #FFFFFF;" |49 TCN||
|-style="height:50px;"
| style="border-right: 1px solid #FFFFFF;" | || style="border-right: 1px solid #FFFFFF;"|Hán Nguyên Đế || Cao Tông (高宗) || Hiếu Nguyên Hoàng đế
(孝元皇帝)
| style="text-align: right" |49 TCN||style="text-align: center"| — ||style="text-align: left"|33 TCN ||
|-style="height:50px;" bgcolor="#EFEFEF"
|  || style="border-right: 1px solid #FFFFFF;" | Hán Thành Đế || style="border-right: 1px solid #FFFFFF;" | Thống Tông (统宗) || style="border-right: 1px solid #FFFFFF;" | Hiếu Thành Hoàng đế
(孝宣皇帝)
| style="text-align: right" |33 TCN||style="text-align: center"| — ||style="text-align: left; border-right: 1px solid #FFFFFF;" |7 TCN||
|-style="height:50px;" bgcolor="#EFEFEF"
|-style="height:50px;"
| style="border-right: 1px solid #FFFFFF;" |
| style="border-right: 1px solid #FFFFFF;" |Hán Ai Đế ||  không có || Hiếu Ai Hoàng đế
(孝哀皇帝)
| style="text-align: right" |7 TCN||style="text-align: center"| — ||style="text-align: left"|1 TCN ||
|-style="height:50px;" bgcolor="#EFEFEF"
| style="border-right: 1px solid #FFFFFF;" | || style="border-right: 1px solid #FFFFFF;" | Hán Bình Đế ||style="border-right: 1px solid #FFFFFF;" | Nguyên Tông (元宗)<small>|| style="border-right: 1px solid #FFFFFF;" | Hiếu Bình Hoàng đế (孝平皇帝)||style="text-align: right"|1 CN||style="text-align: center"| — ||style="text-align: left; border-right: 1px solid #FFFFFF;" |5 CN||bị giết
|-style="height:50px;"
| style="border-right: 1px solid #FFFFFF;" | || style="border-right: 1px solid #FFFFFF;" |Nhũ Tử Anh ||không có  ||không có || style="text-align: right" |6 CN||style="text-align: center"| — ||style="text-align: left"|8 CN ||bị phế truất
|-style="height:50px;" bgcolor="#EFEFEF"
|}

 Nhà Tân

 Huyền Hán

 Xích Mi Hán

 Tam Quốc 三国

Thời kỳ Tam Quốc''' (phồn thể: 三國, giản thể: 三国, Pinyin: Sānguó) là một thời kỳ trong lịch sử Trung Quốc. Một cách chính xác theo khoa học thì nó bắt đầu vào năm 220 khi nhà Ngụy được thành lập và kết thúc năm 280 khi Đông Ngô sụp đổ và nhà Tây Tấn thống nhất Trung Hoa. Tuy nhiên, nhiều nhà sử học Trung Quốc cũng như nhiều người dân khác cho rằng thời kỳ này bắt đầu năm 190 khi liên minh chống Đổng Trác được thành lập cuối thời nhà Hán.

Mặc dù tương đối ngắn, thời kỳ lịch sử này đã được tiểu thuyết hóa trong văn học và rất nổi tiếng ở Trung Quốc, Nhật Bản, Triều Tiên và các nước Đông Nam Á. Nó được chuyển thể thành các vở kịch, tiểu thuyết, truyện dân gian, truyện dã sử cũng như trong phim ảnh, phim truyền hình nhiều tập và trò chơi điện tử. Nổi bật nhất trong số đó là tác phẩm Tam Quốc diễn nghĩa của La Quán Trung, một tác phẩm hư cấu dựa phần lớn theo lịch sử. Ghi chép lịch sử chính thức của thời kỳ này là Tam Quốc Chí của Trần Thọ, với sự hiệu đính của Bùi Tùng Chi sau này.

Thời kỳ Tam quốc này cũng là một trong những thời kỳ đẫm máu nhất trong lịch sử Trung Quốc. Điều tra dân số cuối thời kỳ nhà Đông Hán cho con số là khoảng 56 triệu người, trong khi đó điều tra dân số trong thời kỳ đầu nhà Tây Tấn (sau khi Tấn thống nhất Trung Quốc) chỉ còn khoảng 26 triệu người. Cho dù con số thống kê có thể có sai số lớn nhưng hoàn toàn đủ cơ sở để nói rằng phần lớn dân số đã chết vì các cuộc chiến tranh liên miên trong thời kỳ này.

Nhà Tấn

Ngũ Hồ thập lục quốc

Nam Bắc triều

Nam Bắc triều (tiếng Trung: 南北朝; bính âm: Nánběicháo, 420-589) là một giai đoạn trong lịch sử Trung Quốc, bắt đầu từ năm 420 khi Lưu Dụ soán Đông Tấn mà lập nên Lưu Tống, kéo dài đến năm 589 khi Tùy diệt Trần. Về trình tự, thời kỳ Nam Bắc triều nối tiếp thời kỳ Đông Tấn-Ngũ Hồ thập lục quốc, sau nó là triều Tùy. Do hai thế lực bắc-nam đối lập trong một thời gian dài, do vậy gọi là Nam Bắc triều. Nam triều (420-589) bao gồm bốn triều đại: Lưu Tống, Nam Tề, Lương, Trần; Bắc triều (439-589) bao gồm năm triều đại: Bắc Ngụy, Đông Ngụy, Tây Ngụy, Bắc Tề, Bắc Chu.

Bắc triều

Nam triều

Nhà Tùy

Nhà Đường

Nhà Đường trước thời Võ Chu

Nhà Võ Chu

Tiếp tục nhà Đường

Ngũ Đại Thập Quốc

Ngũ Đại

Thập Quốc

Nhà Liêu

Tây Hạ

Nhà Kim

Nhà Tống

Nhà Nguyên

Nhà Minh

Ở đây không tính Vương quốc Đông Ninh (1661-1683) trung thành với nhà Minh ở Đài Loan

Nhà Thanh

Ngày 29 tháng 12 năm 1911, tại Nam Kinh, Tôn Trung Sơn được cử làm Đại tổng thống Lâm thời của chính quyền Trung Hoa Dân Quốc, nhưng đến ngày 12 tháng 2 năm 1912, Phổ Nghi mới chính thức thoái vị tại Bắc Kinh.

Các liên kết danh sách khác
Tam Hoàng Ngũ Đế
Danh sách quân chủ nhà Hạ
Danh sách quân chủ nhà Thương
Danh sách quân chủ nhà Chu
Danh sách vua chư hầu thời Chu
Danh sách vua nhà Tần
Danh sách vua nhà Hán | Danh sách Thiền vu Hung Ngô
Danh sách chư hầu vương Tây Hán | Danh sách phiên vương Đông Hán
Danh sách vua thời Tam Quốc
Danh sách vua nhà Tấn
Danh sách phiên vương nhà Tấn
Danh sách vua Ngũ Hồ thập lục quốc
Danh sách vua Nam-Bắc triều | Danh sách thủ lĩnh Thổ Cốc Hồn | Danh sách Khả hãn Nhu Nhiên
Danh sách phiên vương thời Nam Bắc triều
Danh sách vua nhà Tùy | Danh sách Khả hãn Đông Đột Quyết | Danh sách Khả hãn Tây Đột Quyết
Danh sách phiên vương nhà Tùy
Danh sách vua nhà Đường | Danh sách quốc vương Thổ Phồn | Danh sách Khả hãn Hồi Hột | Danh sách quốc vương Bột Hải
Danh sách vua Ngũ Đại Thập Quốc | Danh sách vua Nam Chiếu | Danh sách quân chủ Đại Lý
Danh sách phiên vương thời Ngũ Đại Thập Quốc
Danh sách vua nhà Tống | Danh sách vua nhà Liêu | Danh sách vua nhà Kim | Danh sách vua nhà Tây Hạ | Danh sách vua Hắc Hãn
Danh sách vua nhà Nguyên
Danh sách vua các hãn quốc Mông Cổ | Danh sách phiên vương nhà Nguyên
Danh sách vua nhà Minh | Danh sách thủ lĩnh Ngõa Lạt
Danh sách phiên vương nhà Minh
Danh sách vua nhà Thanh
Danh sách phiên vương nhà Thanh

Xem thêm
 Danh sách vua được truy tôn Trung Quốc

Tham khảo

Ghi chú

Trích dẫn

Liên kết ngoài

China  Online Encyclopedia

Trung Quốc
Danh sách vua Trung Quốc
Vua Trung Quốc


title: Tillandsia seideliana

text:
Tillandsia seideliana là một loài thuộc chi Tillandsia. Đây là loài đặc hữu của Brasil.

Chú thích

Tham khảo

BROMELIACEAE DA MATA ATLÂNTICA BRASILEIRA  truy cập 22 tháng 10 năm 2009

S
Thực vật Brasil


title: Quận Williamson, Illinois

text:
Quận Williamson là một quận thuộc tiểu bang Illinois, Hoa Kỳ.
Quận này được đặt tên theo. Theo điều tra dân số của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2000, quận có dân số người. Quận lỵ đóng ở.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có diện tích km2, trong đó có km2 là diện tích mặt nước.

Các xa lộ chính

Quận giáp ranh

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của Illinois

Khởi đầu năm 1839 ở Illinois
Khu dân cư thành lập năm 1839
Little Egypt
Metro Lakeland


title: Aigaliers

text:
Aigaliers là một xã ở tỉnh Gard ở miền nam nước Pháp. Xã này có diện tích 28,06 km², dân số năm 1999 là 386 người. Khu vực này có độ cao trung bình 212 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Gard


title: Les Pieux

text:
Les Pieux  là một xã thuộc tỉnh Manche trong vùng Normandie tây bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 108 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Pieux


title: Luật Bosman

text:
Luật Bosman hay còn gọi Phán quyết Bosman là một đạo luật về bóng đá, trong đó quy định chính nói rằng cho phép cầu thủ bóng đá được ra đi tự do khỏi câu lạc bộ sở hữu sau khi hết hạn hợp đồng. Phán quyết này ra đời ngày 15 tháng 12 năm 1995. Đạo luật này gắn liền với tên tuổi cầu thủ bóng đá người Bỉ Jean-Marc Bosman.

Lịch sử
Vào tháng 6 năm 1990, câu lạc bộ bóng đá Liège của Bỉ gặp khó khăn về tài chính và đề nghị Jean-Marc Bosman (khi đó đang đầu quân cho câu lạc bộ này) một hợp đồng mới với mức tiền lương giảm 75%. Bosman đã từ chối và nhận lời đề nghị gia nhập một CLB khác của Pháp. Tuy nhiên Liege không cho phép Bosman chuyển đến CLB Pháp, do đó cầu thủ này "không có chốn nương thân".
Vì lý do này, đến tháng 8 năm 1990, Bosman chính thức khởi kiện CLB Liege.

Đến tháng 12 năm 1995, tòa án Tư pháp châu Âu đã phán quyết, theo đó Bosman thắng kiện và không những thế đạo luật Bosman cũng ra đời đã cho phép cầu thủ được ra đi tự do sau khi hết hạn hợp đồng và phá bỏ quy định hạn chế số cầu thủ nước ngoài ở mỗi trận đấu.

Hệ quả
Theo đánh giá của giới chuyên môn thì từ khi có đạo luật Bosman có nhưng biến đổi lớn chính như sau:

Nhược điểm
 Khoảng cách giữa các câu lạc bộ giàu và nghèo càng bị đẩy đi quá xa.
 Công tác huấn luyện các cầu thủ trẻ ngày càng tệ đi.
 Việc buôn bán bất hợp pháp các cầu thủ trẻ từ châu Phi và châu Á ngày càng tăng.

Ưu điểm
Những người được lợi nhất từ đạo luật này chính là các cầu thủ bởi vì họ được toàn quyền rời khỏi CLB khi hết hạn hợp đồng mà CLB không nhận được khoản tiền nào từ phí chuyển nhượng. Điều này đã khiến giá của cầu thủ đội lên rất nhiều.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Luật bóng đá
Luật lao động
Thuật ngữ bóng đá
Luật thể thao


title: Rau sống

text:
Rau sống là tên gọi chỉ chung cho các loại rau và lá ở dạng tươi sống được dùng làm món ăn kèm theo trong các bữa ăn, bữa tiệc ở Việt Nam, thường là các loại rau có lá. Thông thường đây là các loại rau có thể ăn sống hoặc ăn thông qua việc trụng chín. Rau sống thường là các loại rau thơm gia vị, có tác dụng làm ngon mịệng, chống ngán khi ăn các món thịt, cá nhiều dầu, mỡ, hay các món chiên, xào, nướng, quay....Rau sống thường ăn theo các kẹp, cuốn với các món mặn, trụng trong các món lẩu, hoặc thái nhỏ rồi bỏ vào các món mì nước. Rau sống là một món rất thông dụng trong ẩm thực Việt Nam. Một số loại rau thường được dùng ăn sống nhiều nhất như xà lách, xà lách xoong, rau muống, cải bẹ xanh, rau mùi, kinh giới, rau đắng, rau tần ô (cải cúc), rau má, giá đỗ, húng, tía tô, húng quế...

Tác dụng
Rau sống là món ăn rất tốt cho sức khoẻ vì rau sống với đa dạng các loại rau gia vị cung cấp cho cơ thể một lượng vitamin C, A, E, chất khoáng và một số yếu tố vi lượng. Các vitamin trong rau sống được bảo toàn nguyên vẹn, ít bị hao hụt so với khi nấu chín, một số yếu tố vi lượng, cũng như chất xơ cần thiết cho quá trình tiêu hóa. Ngoài ra, các loại rau thơm còn cung cấp một lượng kháng sinh thực vật giúp cơ thể tăng sức đề kháng với bệnh tật.

Chế biến
Để đảm bảo rau sạch cần nhặt sạch rồi rửa nhiều lần bằng nước sạch, rửa trực tiếp từng lá dưới vòi nước chảy để loại bỏ trứng giun, vi khuẩn gây bệnh và dư lượng hoá chất trừ sâu vẫn còn bám trên rau. Nhiều người thường ngâm rau sống trong dung dịch thuốc tím hoặc nước muối loãng đều không đảm bảo vệ sinh.

Một số thí nghiệm cho thấy, trong môi trường nước muối loãng, thuốc tím không có tác dụng gì với trứng giun và một số vi khuẩn gây bệnh, lượng hoá chất bảo vệ thực vật bám trên rau giảm đi không đáng kể nếu không rửa lại nhiều lần. Qua một số tài liệu nghiên cứu về vấn đề này thì thuốc tím không có tác dụng gì đối với trứng giun, nhất là trứng giun đũa và giun tóc, dù có ngâm chúng trong nước thuốc tím pha đặc hơn trong hàng giờ. Như vậy nên áp dụng cách rửa rau sống bằng nước sạch nhiều lần rồi vớt rau, vẩy ráo trước khi ăn.

Ngoài ra trong việc chế biến và cất trữ cần lưu ý không trữ rau trong tủ lạnh quá lâu vì cứ sau 1 ngày, rau xanh mất đi 1 lượng lớn chất dinh dưỡng. Chế biến rau không đúng cách cũng làm mất chất dinh dưỡng trong rau, xào rau nhỏ lửa không xanh rau nhưng ở nhiệt độ cao, vitamin C, B1 rất dễ hòa tan và bay hơi hết. Có một số loại rau dùng tốt nhất khi ăn sống như dưa chuột, cà chua,...

Hãy ăn ngay sau khi vừa chế biến. Chỉ gắp rau ra khỏi xoong chảo khi đến giờ ăn để giữ nóng vì hầu hết các chất dinh dưỡng trong rau đã tan hết, nên thưởng thức ngay sau khi vừa chế biến xong, vừa giúp người ăn cảm nhận được hương vị ngon nhất lại có lợi cho cơ thể. Khi xào, nấu rất nhiều chất dinh dưỡng trong rau đã được tan ra trong canh, gọt vỏ trước sau đó mới rửa hay để tiết kiệm thời gian có thể vừa thái vừa rửa rau cũng là một thói quen thường thấy. Tuy nhiên, phương pháp này làm hao hụt một số lượng vitamin đáng kể. Do đó, chỉ nên thái hoặc gọt vỏ sau khi rửa sạch rau củ.

Nguy cơ

Tuy nhiên có nhiều khuyến cáo cho rằng ăn rau sống có nguy cơ cao dẫn đến nhiễm ký sinh trùng. Nhất là rau sống không đảm bảo vệ sinh (tưới bón phân tươi, phân bắc chưa ủ kỹ, sử dụng thuốc trừ sâu không đúng quy định...) thì lại là món ăn mang theo mầm bệnh làm cho người ăn dễ bị viêm nhiễm đường tiêu hoá, bệnh giun sán, nhiễm độc thuốc trừ sâu cấp và mạn tính. Các loại ký sinh trùng phổ biến trong rau sống là: giun kim, giun móc, giun tóc, trứng giun đũa chó, sán lá gan, ký sinh trùng amip gây bệnh lỵ , thậm chí rau sống ở một số nơi còn có phẩy khuẩn tả và có thể dẫn đến tiêu chảy . Chưa kể đến việc không chỉ có các loại bào nang amip, trùng lông, trùng roi... các loại rau sống trên thị trường hiện nay còn chứa một lượng lớn các loại trứng, ấu trùng giun sán như: giun móc, giun đũa, giun đũa chó mèo, sán lá gan...

Có kết quả xét nghiệm cho thấy, trong 8 mẫu rau sống thường dùng cho thấy, tỷ lệ nhiễm ký sinh trùng trên rau là 92,3-100%. Kể cả sau 3 lần rửa sạch và rửa bằng nước rửa chuyên dụng, tỷ lệ nhiễm ký sinh trùng vẫn còn ở mức 51,9-82,6%. Có những loại rau bị nhiễm ký sinh trùng 100% như rau xà lách xoong, cải bẹ xanh, rau đắng, rau tần ô, rau má. Số còn lại như xà lách, rau muống, rau gia vị cũng bị nhiễm ký sinh trùng 92,3%. các rau trên được rửa 3 lần bằng nước sạch theo cách rửa thông thường rồi được làm xét nghiệm lại. Kết quả cho thấy, mức độ nhiễm ký sinh trùng nói chung vẫn còn cao, không giảm được bao nhiêu. Sau lần rửa thứ nhất, tỷ lệ nhiễm ký sinh trùng vẫn còn tới 97%, sau lần rửa thứ hai còn 77,9% và sau lần rửa thứ ba còn 51,9%.

Các loại giun như giun đũa, giun móc, giun tóc, giun kim có trên tất cả các loại rau với tỷ lệ rất cao, nhiều nhất là trên xà lách xoong (100%), thấp nhất trên rau muống (46,1%). Ký sinh trùng amip, dạng bào nang, có trong hầu hết các loại rau, nhiều nhất là trên xà lách xoong và rau má với tỷ lệ 76,5%, trứng giun đũa chó trên bảy loại rau (chỉ trừ rau muống) với tỷ lệ trung bình 11,5%.

Và có khuyến cáo cho rằng không nên ăn rau sống để bảo vệ sức khỏe, tránh bị nhiễm khuẩn. hay nên bỏ thói quen ăn rau sống vì ăn rau sống với nguồn rau không chọn lọc cũng đồng nghĩa với việc tự nạp vào bụng mình những tác nhân gây bệnh nguy hiểm. và ít ai biết được đằng sau sự tươi ngon của mỗi lá rau là những ẩn họa khôn lường về các mầm bệnh.

Chú thích

Rau
Ẩm thực Việt Nam


title: Bulbophyllum attenuatum

text:
Bulbophyllum attenuatum là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

A


title: Carros

text:
Carros là một xã ở tỉnh Alpes-Maritimes, vùng Provence-Alpes-Côte d’Azur ở đông nam nước Pháp.

Tham khảo

Xã của Alpes-Maritimes


title: Saint-Hilaire-la-Gravelle

text:
Saint-Hilaire-la-Gravelle là một xã thuộc tỉnh Loir-et-Cher miền trung nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Loir-et-Cher

Tham khảo
 INSEE commune file

Sainthilairelagravelle


title: Trọng Đinh

text:
Trọng Đinh (chữ Hán: 仲丁, trị vì: 1562 TCN-1550 TCN), tên thật Tử Trang (子庄), là vua thứ 10 nhà Thương trong lịch sử Trung Quốc.

Thân thế
Trọng Đinh là con của Thái Mậu (太戊) – vua thứ chín nhà Thương. Khoảng năm 1563 TCN, Thái Mậu qua đời, Trọng Đinh lên nối ngôi.

Trị vì
Ngay khi lên làm vua, Trọng Đinh đã rời đô sang đất Ngao (隞). Trong năm thứ 6 ông tấn công tộc Lam Xích (蓝夷)

Khoảng năm 1550 TCN, Trọng Đinh qua đời, ở ngôi tất cả 13 năm (các nguồn khác nói là 11 hoặc 9 năm). Em ông là Ngoại Nhâm (外壬) lên nối ngôi .

Giáp cốt văn khai quật tại Ân Khư ghi ông là vua thứ chín của nhà Thương kế nghiệp chú là Ung Kỷ (卜丙), được đặt tên sau khi chết là Tam Tổ Đinh (三祖丁) và được nối ngôi bởi em là Ngoại Nhâm .

Xem thêm
 Thái Mậu
 Ngoại Nhâm

Tham khảo
Sử ký Tư Mã Thiên - Những điều chưa biết, Bùi Hạnh Cẩn và Việt Anh dịch (2007), Nhà xuất bản Văn hóa thông tin, thiên:
Ân bản kỷ
 Trình Doãn Thắng, Ngô Trâu Cương, Thái Thành (1998), Cố sự Quỳnh Lâm, Nhà xuất bản Thanh Hoá

Chú thích

Vua nhà Thương


title: Monolepta allardi

text:
Monolepta allardi là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Weise miêu tả khoa học năm 1915.

Chú thích

Tham khảo

Monolepta


title: Phrixocomes

text:
Phrixocomes là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Geometridae


title: Hạ viện Pháp

text:
Quốc hội Pháp () còn được gọi là hạ viện, cơ quan cấu thành Nghị viện Pháp trong Đệ ngũ Cộng hòa. Trụ sở đặt tại điện Bourbon. Viện còn lại là Thượng viện. Nghị sĩ trong Quốc hội còn được gọi là đại biểu (députés).

Khác với Thượng viện, hạ nghị viện có quyền bỏ phiếu bất tín nhiệm để lật đổ Chính phủ. Lần cuối mà hạ nghị viện dùng quyền này là vào ngày 19.02.2015 để lật đổ chính quyền của Thủ tướng Manuel Valls, nhưng thất bại vì chỉ được 234 trong khi cần 289 phiếu. Việc bỏ phiếu bất tín nhiệm chính phủ chỉ thành công có một lần trong suốt lịch sử 57 năm tồn tại của nển đệ ngũ cộng hòa Pháp, đó là vào năm 1962, nhằm chống lại chính quyền của Georges Pompidou.

Quốc hội khóa XV (2012) có 577 đại biểu, được bầu trong cuộc bầu cử Lập pháp năm 2012, bầu cử phổ thông đầu phiếu theo hệ thống 2 vòng với nhiệm kỳ 5 năm. Khối Xã hội hiện chiếm đa số trong Quốc hội.

Chủ tịch Quốc hội là Richard Ferrand từ 12/9/2018

Lịch sử
Quốc hội Pháp gắn liền với nước Pháp trong gần 2 thế kỷ với các nguyên tắc dân chủ và trải qua nhiều biến cố khác nhau.

Chính trị Pháp từ thời kỳ 3 giai cấp (1789) đã cử đại diện thể hiện nguyên tắc tập trung dân chủ, các nguyên tắc bổ nhiệm và quyền hạn được thay đổi theo thời gian, trong khoảng thời gian không có Quốc hội nền dân chủ thường bị suy giảm, với nhiều tên gọi khác nhau trong các thời gian khác nhau. Quốc hội được thành lập năm 1789 cử các đại diện tham dự, sau đó tái lập từ giai đoạn 1848-1946 với vị trí đơn viện. Từ năm 1958 với bản Hiến pháp Đệ ngũ Cộng hòa tái lập lưỡng viện phân quyền.

Quyền hạn
Quốc hội Pháp có quyền hạn:
 Tuyên bố chiến tranh và sử dụng lực lượng vũ trang can thiệp tại nước ngoài.
 Mở rộng phiên họp thêm tối đa 12 ngày.
 Tu chính Hiến pháp.

Biểu quyết về luật
Quốc hội thông qua và đề xuất luật với Thượng viện. Nếu văn bản luật được Chính phủ đệ trình lên thì được gọi là dự thảo, và được gọi là luật đề xuất nếu do cơ quan Lập pháp đề xuất. Trong trường hợp dự thảo hoặc luật đề xuất bị bác bỏ tại Thượng viện, thì sẽ đưa lại Quốc hội để sửa đổi. Trong trường hợp do có ý kiến khác nhau giữa 2 viện mà sau 2 lần xem xét, thảo luận tại mỗi viện mà dự thảo không được thông qua hoặc trong trường hợp mỗi viện xem xét một lần mà Chính phủ tuyên bố tính cấp thiết phải ban hành thì Thủ tướng có quyền đề nghị một Ủy ban hỗn hợp có thành phần ngang số giữa 2 viện chịu trách nhiệm soạn thảo, đề xuất 1 văn bản về các quy định vẫn còn ý kiến khác nhau.

Văn bản do Ủy ban hỗn hợp soạn thảo có thể được Chính phủ trình 2 viện phê duyệt. Mọi sửa đổi bổ sung đều không được chấp thuận nếu có sự đồng ý của Chính phủ.

Mối quan hệ với ngạch Hành pháp

Giải thể
Sau khi tham khảo ý kiến của Thủ tướng, chủ tịch 2 viện, Tổng thống có quyền giải tán Quốc hội, nhưng không được giải tán Quốc hội một lần nữa trong năm tiếp sau tổng tuyển cử.

Tổng tuyển cử sẽ được tổ chức trong thời hạn sớm nhất là 20 ngày, muộn nhất là 40 ngày kể từ ngày giải tán Quốc hội.

Từ năm 1958 tới tháng 12/2012 đã có 5 cuộc giải tán Quốc hội.

 Charles de Gaulle giải tán Quốc hội lần đầu tiên ngày 10/10/1962. Do bất đồng ý kiến với Thủ tướng Georges Pompidou
 Charles de Gaulle giải tán Quốc hội lần thứ 2 ngày 30/5/1968 trong cuộc khủng hoảng tháng 5/1968.
 François Mitterrand giải tán Quốc hội ngày 22/5/1981 do Đảng ông không nắm được quyền kiểm soát Quốc hội.
 François Mitterrand giải tán Quốc hội ngày 14/5/1988 cùng với lý do như năm 1981 sau khi ông được tái đắc cử.
 Jacques Chirac giải tán Quốc hội ngày 21/4/1997.

Thông điệp
Tổng thống quan hệ với Quốc hội của Nghị viện bằng các thông điệp đọc trước Quốc hội và Nghị viện, Nghị viện không thảo luận về các thông điệp của Tổng thống.

Nếu thông điệp của Tổng thống được đưa ra trong thời gian Nghị viện không họp, thì Nghị viện phải triệu tập một phiên họp đặc biệt để nghe thông điệp của Tổng thống.

Quan hệ với Chính phủ
Như Nghị viện, Quốc hội cũng kiểm soát chính sách của Chính phủ. Có quyền hạn lớn hơn Thượng viện trong vấn đề bỏ phiếu bất tín nhiệm, kiến nghị chỉ trích, và Chính phủ có trách nhiệm giải thích đồng thời cam kết bằng văn bản. Thực tế phần lớn Quốc hội đều thảo thuận với Chính phủ để giải quyết các vấn đề.

Thành viên Chính phủ có quyền được vào Quốc hội để bảo vệ văn bản và chính sách của mình, ghế được đặt ở khu vực cuối cùng của đài bán nguyệt trong Quốc hội.

Bỏ phiếu tín nhiệm
Quốc hội xem xét trách nhiệm của Chính phủ qua bỏ phiếu bất tín nhiệm Chính phủ. Thủ tục bỏ phiếu bất tín nhiệm Chính phủ chỉ được chấp nhận khi có chữ ký của ít nhất 10% số thành viên Quốc hội. Việc bỏ phiếu bất tín nhiệm Chính phủ chỉ được tổ chức sau 48 giờ kể từ lúc trình kiến nghị. Khi kiểm phiếu, chỉ cần tính các phiếu thuận không tín nhiệm Chính phủ và việc bất tín nhiệm Chính phủ được thông qua khi đạt đa số phiếu của các thành viên của Quốc hội. Trong trường hợp một kỳ họp thường lệ của Quốc hội, một thành viên Nghị viện không thể đứng tên đề xuất quá ba kiến nghị bỏ phiếu bất tín nhiệm Chính phủ và, trong kỳ họp bất thường của Quốc hội, thì không thể quá một kiến nghị bỏ phiếbất tín nhiệm Chính phủ.

Trong trường hợp Hạ viện bỏ phiếu bất tín nhiệm Chính phủ hoặc không phê duyệt chương trình hành động hoặc tuyên bố chính sách chung của Chính phủ, Thủ tướng phải đệ đơn từ chức của Chính phủ lên Tổng thống.

Kể từ năm 1958 tới tháng 4/2014 đã có 34 cuộc bỏ phiếu tín nhiệm.

Chất vấn
Đại biểu Quốc hội có thể chất vấn thành viên Chính phủ bằng nhiều cách.

Câu hỏi bằng văn bản diễn ra ngoài phiên họp, các câu hỏi và trả lới được công bố công khai trên công báo.

Câu hỏi trực tiếp bằng lời nói diễn ra trong phiên họp, có những câu hỏi không cần thảo luận trước, và các câu trả lời thường được trả lời trong phiên họp hoặc sẽ được trả lời bằng văn bản công khai trên công báo.

Phương pháp kiểm soát
Nghị sĩ có thể thành lập 1 Ủy ban điều tra, Ủy ban chịu trách nhiệm điều tra các vấn đề ảnh hưởng mang tính chất nghiêm trọng và ảnh hưởng sâu rộng tới công chúng. Ủy ban được giới hạn trong một thời gian nhất định và bao gồm các phiên điều trần, các Ủy ban không thường xuyên khác với các Ủy ban cố định thường trực.

Ngoài ra Ủy ban còn có nhiệm vụ thu thập thông tin và sự kiện về việc quản lý các dịch vụ công, công ty quốc gia, để trình lên phiên họp của Ủy ban. Đây là phương thức kiểm soát Chính phủ của Quốc hội.

Ngoài ra còn có các Ủy ban giám sát riêng biệt thường trực, Ủy ban Tài chính chịu trách nhiệm kiểm soát ngân sách quốc gia, Tòa Thẩm kế có nhiệm vụ giúp Quốc hội giám sát việc thực hiện pháp lệnh về ngân sách và tài chính an sinh xã hội.

Hội đồng Hiến pháp chịu trách nhiệm tu chính và giám sát các pháp lệnh của Chính phủ, Nghị viện có phù hợp với Hiến định không, nếu không phù hợp Hội đồng có thể yêu các bác bỏ.

Phiên họp

Tổ chức phiên họp
Có 3 kiểu phiên họp được tổ chức tại Quốc hội:
 Phiên họp thường kỳ từ tháng 10-tháng 6. Có 2 khóa thường kỳ trong 3 tháng mỗi năm (tương ứng 2/10-20/12 và từ 2/4-90/6 còn được gọi phiên họp mùa đông và phiên họp mùa hè). Mỗi phiên họp không quá 120 ngày.
 Phiên họp đặc biệt do Tổng thống triệu tập và do Thủ tướng yêu cầu, do đa số đại biểu Quốc hội và tối đa là 12 ngày tính từ khi khai mạc.
 Phiên họp chung được tổ chức từ 2 viện để nghe thông điệp Tổng thống hoặc được họp ngay sau khi bị yêu cầu giải tán theo yêu cầu của Tổng thống.

Lịch định kỳ được chia thành 4 chu kỳ tuần:
 2 tuần kiểm tra các văn bản của Chính phủ.
 1 tuần để xem xét các dự thảo luật và các luật đề xuất của Chính phủ và Nghị viện
 1 tuần để kiểm soát Chính phủ.

Phiên họp
Chương trình nghị sự được thiết lập bởi Hội nghị Đoàn Chủ tịch Quốc hội. Các cuộc tranh luận được tổ chức thành các phiên họp.

Chương trình Nghị sự thảo luận với Bộ phụ trách quan hệ Nghị viện. Việc trao đổi là bắt buộc, để thuận lợi cho việc chất vấn các thành viên của Chính phủ.

Các phiên họp được tổ chức công khái, trực tiếp bằng camera (không được áp dung triệt để cho Đệ ngũ Cộng hòa). Có thể tham dự phiên tranh luận bằng lời mới của một đại biểu. Báo cáo tổng hợp được đăng trên Công báo.

Đại biểu được phân vị trí cố định theo Đảng phái, hoặc theo chính sách theo đuổi như cánh tả hoặc cánh hữu.

Tổ chức
Quốc hội gồm Đoàn Chủ tịch, Ủy ban Thường trực và đại biểu các đảng.

Đoàn Chủ tịch thường bao gồm 22 người gồm Chủ tịch, 6 Phó Chủ tịch Quốc hội, 3 viên tài vụ và 12 thư ký.

Ủy ban Thường trực gồm 9 Ủy ban (tới 2013)

Đại biểu Quốc hội tính tới ngày 10/1/2015.

Chủ tịch Hạ viện
Chủ tịch Quốc hội có vai trò lãnh đạo các cuộc tranh luận và tổ chức công việc của Hội đồng. Đây là nhân vật thứ tư của nhà nước trong các thứ tự ưu tiên trong các nghi lễ chính thức đằng sau Tổng thống các Thủ tướng và cuối cùng là Chủ tịch Thượng viện 26.

Trong thủ tục lập pháp, Tổng thống mở và đóng cửa, dẫn dắt các cuộc tranh luận và thực thi các quy tắc. Ông có thể được thay thế trong các chức năng này bởi một trong những phó chủ tịch. Kể từ cải cách hiến pháp năm 2008, có thể đệ trình một dự luật theo ý kiến của Hội đồng Nhà nước hoặc yêu cầu, cùng với Chủ tịch Thượng viện, kích động cuộc họp của một ủy ban chung, trong trường hợp của một Bill. Nó cũng đảm bảo tuân thủ các quy trình cho các hoạt động khác của Hội 27.

Ông cũng có các đặc quyền hiến pháp quan trọng: ông bổ nhiệm ba trong số chín thành viên của Hội đồng Hiến pháp và hai trong số sáu nhân vật bên ngoài của Hội đồng Tư pháp Tối cao (ngang hàng với Tổng thống Cộng hòa và Chủ tịch Thượng viện); ông phải được Tổng thống Cộng hòa hỏi ý kiến trước khi thực hiện một số quyền lực hiến pháp của mình (như giải thể hoặc liên quan đến toàn bộ quyền lực trong thời kỳ khủng hoảng C 32). Ông cũng có thể bất cứ lúc nào kháng cáo lên Hội đồng Hiến pháp để xác minh tính hợp hiến của một luật trước khi ban hành hoặc cam kết quốc tế. Nó cũng có thể quyết định, với Cục, cải cách các quy định và cách thức hoạt động của Quốc hội 27.

Khi các yếu tố này được kết hợp, chủ tịch Quốc hội của Quốc hội và Tòa án Tối cao Tư pháp 27.

Chủ tịch Quốc hội được bầu vào đầu cơ quan lập pháp trong suốt nhiệm kỳ. Phiên họp đầu tiên được chủ trì bởi thành viên lớn tuổi nhất tổ chức cuộc bầu cử tổng thống trong số các đại biểu. Cuộc bầu cử được thực hiện bằng cách bỏ phiếu kín tại tòa nhà của Phòng. Để được bầu, một MP phải có đa số tuyệt đối trong hai vòng đầu tiên, hoặc đa số tương đối ở vòng ba. Nếu vẫn còn một cà vạt, các ứng cử viên lớn tuổi nhất được bầu 27.

Mặc dù thông tin không được công bố, mức bồi thường của Chủ tịch Quốc hội được biết đến và là khoảng 21 000  € cao hơn so với các đại biểu đáng kể 28.

Phó chủ tịch
Sáu Phó Chủ tịch Quốc hội, có sự phân chia là đối tượng của sự đồng thuận giữa các nhóm chính trị khác nhau, những người đề cử ứng cử viên của họ trước, chủ yếu nhằm thay thế Chủ tịch Quốc hội ông bị ngăn cản, với một lệnh thay thế liên tiếp từ phó chủ tịch thứ nhất đến thứ sáu. Ngoài ra, mỗi Phó Chủ tịch chỉ đạo một trong sáu phái đoàn trong đó các thành viên của Cục được phân phối để chuẩn bị một số quyết định. Hiện tại có các đoàn chịu trách nhiệm:

 việc áp dụng quy chế của Thành viên,
 giao tiếp,
 hoạt động quốc tế,
 câu hỏi về văn phòng quốc hội,
 để kiểm tra sự chấp nhận của các hóa đơn
 nhóm học tập.

Họ cũng là một phần của Hội nghị của Chủ tịch cùng với Chủ tịch Quốc hội, chủ tịch của ủy ban và chủ tịch tập đoàn những người được yêu cầu đưa ra ý kiến về chương trình làm việc ưu tiên do chính phủ đề ra.

Nhiệm vụ
Căn cứ vào Điều 10 (2) của các Sắc lệnh của Quốc hội, cuộc bầu cử các thành viên của Cục "diễn ra với mục đích tái tạo cấu hình chính trị của Hội đồng trong Cục". Do đó, trong số ba Quốc hội của Quốc hội, một trong số họ xuất phát từ phe đối lập.

Questeurs thực hiện các quyền lực rộng lớn trong các vấn đề tài chính, kế toán và hành chính trong khuôn khổ quyền tự chủ của Quốc hội.

Ba Questors chịu trách nhiệm cho các dịch vụ tài chính và hành chính. "Không có chi phí mới có thể phát sinh mà không cần thông báo trước". Do đó, các dịch vụ mà họ chịu trách nhiệm không thể trực tiếp chịu bất kỳ chi phí nào.

Xem thêm
 Chính trị Pháp
 Quốc hội
 Nghị viện Pháp
 Đại hội Pháp

Chú thích

Liên kết ngoài
 Official website

 Pháp
Chính trị Pháp
Pháp
Hạ viện quốc gia


title: Eugenia pseudoclaviflora

text:
Eugenia pseudoclaviflora là một loài thực vật thuộc họ Myrtaceae. Đây là loài đặc hữu của Malaysia.

Chú thích

Tham khảo
 World Conservation Monitoring Centre 1998. Eugenia pseudoclaviflora. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Downloaded 21 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Malaysia
P
Thực vật dễ tổn thương


title: Bruchidius villosus

text:
Bruchidius villosus là một loài bọ cánh cứng. Loài này được sử dụng làm một tác nhân kiểm soát sinh học chống lại Cytisus scoparius.
Thân chúng dài khoảng 2 mm. Con cái đẻ hàng chục trứng hạt cây.

Tham khảo

Coombs, E. M., et al., Eds. (2004). Biological Control of Invasive Plants in the United States. Corvallis: Oregon State University Press, 162.
Sheppard, A., M. Haines & T. Thomann. (2006). Native-range research assists risk analysis for non-targets in weed biological control: the cautionary tale of the broom seed beetle. Aust J Entom 45:4 292-97.

Liên kết ngoài

Bruchidius
Bọ cánh cứng Thiên địch


title: Schönsee

text:
Schönsee là một thị xã ở huyện Schwandorf, bang Bayern, Đức. Đô thị này tọa lạc gần biên giới với Cộng hòa Séc, 38 km về phía đông bắc của Schwandorf, và 34 km về phía đông nam của Weiden in der Oberpfalz.

Tham khảo


title: Marry U

text:
Marry U là một bài hát của nhóm nhạc nam Hàn Quốc Super Junior. Bài hát này được sản xuất bởi Lee Soo Man và nằm trong album Don't Don. Một phiên bản ballad của bài hát được phát hành vào tháng 11 năm 2007 dưới dạng đĩa đơn.

Marry U là bài hát chính của buổi biểu diễn nhỏ đầu tiên của Super Junior, Super Junior Marry U Mini Concert.

Vị trí trên các bảng xếp hạng

Chú thích

Bài hát của Super Junior
Bài hát Hàn Quốc
Đĩa đơn năm 2007
Bài hát năm 2007
Bài hát tiếng Triều Tiên
Đĩa đơn của SM Entertainment


title: Công xã nhân dân

text:
Công xã nhân dân (tiếng Trung Quốc: 人民公社, nhân dân công xã) tại Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa trước kia là cấp bậc cao nhất trong ba cấp bậc hành chánh ở nông thôn trong thời kỳ từ năm 1958 đến năm 1985 cho đến khi chúng bị thay thế bằng các hương làng. Công xã, đơn vị tập thể hóa lớn nhất, được chia thành những đội và đoàn sản xuất. Các công xã có các chức năng kinh tế, chính trị và chính quyền.

Lịch sử
Công xã nhân dân được sinh ra trong thời kỳ Đại nhảy vọt khi Mao Trạch Đông hình dung ra một tương lai là sẽ vượt qua Vương quốc Anh và Hoa Kỳ trong một thời gian ngắn về sản xuất gang thép. Mao cũng muốn điều động tập hợp nông dân để thực thi các dự án thủy lợi khổng lồ trong lúc nông nhàn vào mùa đông để gia tăng sản lượng nông nghiệp.

Mỗi công xã là một tập hợp các nông trại tập thể hóa nhỏ hơn tổng cộng có chừng 4.000-5.000 hộ gia đình, và các công xã lớn hơn có thể có đến 20.000 hộ gia đình.

Công xã nhân dân được hợp thức hóa như chính sách của chính phủ Trung Hoa năm 1958 sau khi Mao viếng thăm một công xã không chính thức tại Hà Nam.

Thành lập
Để đưa kế hoạch cấp tiến này vào thực hiện, Mao Trạch Đông đã sử dụng Chiến dịch chống phe hữu để bịt miệng những đối thủ chính trị của ông. Vì thế, ông gần như không gặp phải sự chống đối nào khi thực hiện chính sách Công xã nhân dân. Dùng nhiều chiến dịch tuyên truyền khác nhau, Mao đạt được sự ủng hộ ban đầu của nông dân.

Công xã nhân dân được thành lập để hỗ trợ cho chiến dịch Đại nhảy vọt và vẫn là một phần không tách biệt của chiến dịch này. (Như được thấy trong bích chương tuyên truyền "Ba lá cờ đỏ")

Cuộc sống ở công xã
Trong công xã, mọi thứ đều là của chung. Nhà bếp công xã trở nên rườm rà. Mọi thứ thuộc về nhà bếp như bàn ghế, dụng cụ nấu ăn và nồi chảo, tất cả được tập trung vào nhà bếp công xã. Nấu ăn riêng lẻ bị cấm và được thay thế bằng ăn uống tập thể.

Mọi thứ ban đầu của các hộ gia đình như những con vật, thóc lúa dự trữ và các đồ vật khác cũng bị tập trung vào công xã. Chúng được công xã sắp xếp cho những phận sự khác nhau. Tất cả các hoạt động nông nghiệp đều do cán bộ tập quyền sắp xếp mỗi buổi sáng. Thậm chí tiền bạc bị cấm sử dụng ở một số nơi. Hơn thế nữa, cuộc sống gia đình bị xóa bỏ; các nhà dưỡng lão công xã được thiết lập, và người dân không được phép ăn chung với gia đình.

Một hệ thống công điểm (work point system) được sử dụng để tính mức thưởng, và những ai có công điểm trên trung bình có thể được thưởng tiền mặt.

Xem thêm
Đại nhảy vọt
Chiến dịch diệt chim sẻ
Cách mạng Văn hóa

Tham khảo

Lịch sử kinh tế Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa
Đơn vị hành chính Trung Quốc
Trung Quốc thế kỷ 20
Chiến dịch của Đảng Cộng sản Trung Quốc
Trung Quốc thời đại Mao Trạch Đông
Nhà ở tại Trung Quốc


title: Haussimont

text:
Haussimont  là một xã thuộc tỉnh Marne trong vùng Grand Est đông nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 162 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Marne


title: Merobruchus limpidus

text:
Merobruchus limpidus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bruchidae. Loài này được Sharp miêu tả khoa học năm 1885.

Chú thích

Tham khảo

Merobruchus


title: Vergheas

text:
Vergheas  là một xã ở tỉnh Puy-de-Dôme trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes miền trung nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Puy-de-Dôme

Tham khảo
INSEE

Xã của Puy-de-Dôme


title: Thoiry, Savoie

text:
Thoiry, Savoie là một xã thuộc tỉnh Savoie trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes ở đông nam nước Pháp.

Xem thêm
Commune của tỉnh Savoie

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Savoie


title: Limonia gissarica

text:
Limonia gissarica là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Limonia (Limoniidae)
Limoniidae ở vùng Palearctic


title: Mondavezan

text:
Mondavezan  là một xã thuộc tỉnh Haute-Garonne trong vùng Occitanie tây nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 300 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Haute-Garonne


title: Hadrobelus

text:
Hadrobelus là một chi bọ cánh cứng trong họ Belidae.

Chú thích

Tham khảo

Belidae


title: Acalymma balyanum

text:
Acalymma balyanum là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Gahan miêu tả khoa học năm 1891.

Chú thích

Tham khảo

B
Động vật được mô tả năm 1891


title: Avernakø

text:
Avernakø là 1 đảo nhỏ của Đan Mạch, ở phía nam đảo Fyn. Đảo có dạng thuôn, dài khoảng 8 km, diện tích là 5,9 km² với 110 cư dân (năm 2006).

Nguyên thủy, đảo có tên là Ar-nache, (Ar = chim đại bàng, nache = nơi, chốn: "nơi đại bàng cư ngụ") và cho tới năm 1937 gồm 2 đảo nhỏ Avernak và Korshavn, nối với nhau bằng quãng đất lầy dài khoảng 700 m gọi là drej (khúc quẹo). Thập niên 1930 người ta bắt đầu đắp đường đê ở chỗ quẹo này và hoàn thành năm 1937. Đảo có 1 nhà thờ và trước kia cũng có 1 trường học, nhưng nay đã bị hư hại. Các trẻ em trên đảo phải đi phà sang học bên đảo Lyø.

Về hành chính, Avernakø trực thuộc thị xã Faaborg-Midtfyn và [[Vùng Nam Đan Mạch.

Về giao thông, có tuyến tàu phà từ thành phố Faaborg (nam đảo Fyn) và từ đảo Lyø tới đảo này.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Avernakø, En Ø i Det Sydfynske Øhav - Website của Avernakø
  Avernakø - fra Sammenslutningen af Danske Småøer
 Avarnakø, en turistmæssig beskrivelse - fra Ø-riget
 Avernakø-brochure - (pdf-fil)
 Hình ảnh về Avernakoe
 Thông tin ngắn về đảo Avernakø
 Vị trí đảo Avernakø

Đảo Đan Mạch


title: Dương Nhật Lễ

text:
Dương Nhật Lễ hay còn gọi là Trần Nhật Lễ (chữ Hán: 楊日禮 1349 – 7 tháng 12 năm 1370), tên ngoại giao với Trung Quốc là Trần Nhật Kiên (陳日熞), còn gọi Hôn Đức Công (昏德公), là hoàng đế thứ 8 của Vương triều Trần nước Đại Việt. Ông nguyên là con trai ruột của người họ Dương, được Cung Túc Vương Trần Nguyên Dục – anh vua Trần Dụ Tông nhận làm con nuôi. Trần Dụ Tông không có con nên khi chết có di chiếu truyền ngôi cho Nhật Lễ. Ông lên ngôi, lấy các anh, em khác mẹ của Dụ Tông làm Tể tướng, trị vì từ ngày 15 tháng 6 năm Kỷ Dậu (tức 18 tháng 7 năm 1369) đến ngày 13 tháng 11 năm Canh Tuất (tức 1 tháng 12 năm 1370).

Ông cai trị hơn một năm, được cho là bỏ bê triều chính, lại định đổi sang họ Dương nên bị hoàng tộc chống đối, đưa đến 2 cuộc đảo chính do các tôn thất nhà Trần lãnh đạo. Đầu tiên, tháng 9 âm lịch năm 1370, Thái tể Cung Tĩnh Vương Trần Nguyên Trác làm binh biến, nhưng bị Nhật Lễ đánh bại và giết chết. Hai tể tướng tôn thất còn lại là Thái sư Cung Định vương Trần Phủ, Hữu Tướng quốc Cung Tuyên vương Trần Kính chạy ra Đà Giang, tập họp lực lượng đảo chính lần hai. Dương Nhật Lễ bị truất ngôi và bắt giam, sau bị đánh chết. Giống như trường hợp vua Thiên Hưng nhà Lê sơ (Lê Nghi Dân), Dương Nhật Lễ tuy đã có thời gian làm quốc chủ, nhưng không được các bộ chính sử Đại Việt thời Trần–Hồ–Lê (trong đó bộ sách sớm nhất còn sót lại là Đại Việt sử ký toàn thư) công nhận là vua chính thống của nhà Trần.

Thân thế
Tài liệu sơ cấp duy nhất hiện có về cuộc đời Dương Nhật Lễ là Đại Việt sử ký toàn thư (biên soạn năm 1479 thời Lê Thánh Tông, có tham khảo các bộ sử bị thất lạc của nhà Lý, nhà Trần và Đại Việt sử ký tiền biên của Phan Phu Tiên thời Lê Nhân Tông). Các bộ chính sử về sau của Đại Việt/Đại Nam như Việt sử tiêu án hay Khâm định Việt sử Thông giám cương mục hầu như chỉ viết dựa theo Đại Việt sử ký toàn thư, ít cho thông tin gì mới. Chi tiết rải rác về Nhật Lễ còn có thể tìm thấy trong các tài liệu của Trung Quốc như Nam Ông mộng lục, biên soạn vào thời Minh bởi viên quan gốc Việt là Hồ Nguyên Trừng, và Đại Minh thực lục.

Theo Đại Việt sử ký toàn thư, Dương Nhật Lễ vốn là con của kép hát Dương Khương (楊姜). Mẹ ông là một người múa hay lại có nhan sắc, do hay diễn Tây Vương Mẫu trong vở Vương Mẫu hiến bàn đào nên bà được gọi thông dụng là Vương mẫu (王母). Khi Vương mẫu đang có mang thì bị Cung Túc vương Trần Nguyên Dục (陳元昱), anh cùng mẹ của Trần Dụ Tông, lấy làm vợ. Khi Nhật Lễ sinh ra, Cung Túc vương Dục nhận làm con mình. Dương Nhật Lễ sinh năm 1349.

Trong hoàng gia Đại Việt, Cung Túc vương Nguyên Dục là con đích trưởng của vua Trần Minh Tông với Hiến Từ Hoàng hậu. Trần Minh Tông cho là Nguyên Dục ngông cuồng nên không cho nối ngôi, lại lập con thứ 2 với Hiến Từ là Dụ Tông Hạo làm vua. Tháng 10 âm lịch năm 1364 đời Dụ Tông, Cung Túc vương chết.

Trị vì

Dẹp đảo chính lần đầu
Ngày 25 tháng 5 năm Kỷ Dậu (tức 29 tháng 6 năm 1369), vua Trần Dụ Tông qua đời. Trước khi mất, Dụ Tông đã ban chiếu truyền ngôi cho Dương Nhật Lễ. Hiến Từ Thái hậu đồng ý di chiếu cho đón ông lên ngôi, đặt niên hiệu Đại Định (大定). Đại Việt sử ký toàn thư kể ông truy tặng Cung Túc vương là Hoàng thái bá (皇太伯). Nam Ông mộng lục cho biết thêm việc ông bổ dụng các anh khác mẹ của Dụ Tông là Cung Tĩnh vương Trần Nguyên Trác làm Thái tể, Cung Định vương Trần Phủ làm Thái sư, Cung Tuyên vương Trần Kính làm Hữu Tướng quốc.

Cùng lúc này, sứ đoàn nhà Minh sang sắc phong cho Dụ Tông tới Đại Việt. Nhật Lễ (tên ngoại giao với nhà Minh là Trần Nhật Kiên) xin được thụ phong nhưng sứ nhà Minh là  không đồng ý. Nhật Lễ phải cử sứ là Đỗ Thuấn Khâm (杜舜欽) sang nhà Minh báo tang và cầu phong.

Theo Đại Việt sử ký toàn thư ghi nhận, Đại Định Đế lên ngôi nhưng bỏ bê công việc, ham chơi, rượu chè, cho đón cha ruột Dương Khương vào triều giữ chức Lệnh thư gia, có ý đổi sang họ Dương khiến các quan trong triều bất bình. Hiến Từ Thái hậu, mẹ Dụ Tông tỏ ý hối hận việc lập Nhật Lễ. Nhật Lễ bèn ngầm đánh thuốc độc giết chết vào ngày 14 tháng 12 năm Kỷ Dậu (tức 12 tháng 1 năm 1370).

Đêm ngày 20 tháng 9 năm Canh Tuất (tức 9 tháng 10 năm 1370), cha con quan Thái tể Trần Nguyên Trác, Trần Nguyên Tiết và hai người con của Thiên Ninh công chúa (chị gái cùng mẹ của Dụ Tông) đem người tôn thất vào thành định giết Đại Định.

Đại Định Đế trèo qua tường, nấp dưới cầu mới. Mọi người lùng không thấy, giải tán ra về. Khi trời sắp sáng, Đại Định Đế vào cung, chia người đi bắt Nguyên Trác cùng 17 người chủ mưu và giết hết.

Bị phế truất
Sau khi vua Đại Định xử tử Trần Nguyên Trác, Thái sư Cung Định vương Trần Phủ, vì có con gái làm Hoàng hậu của Nhật Lễ, sợ vạ lây đến mình nên tránh ra trấn Đà Giang (tức Gia Hưng), ngầm hẹn với các em là Hữu Tướng quốc Cung Tuyên vương Trần Kính, Chương Túc thượng hầu Trần Nguyên Đán, Thiên Ninh công chúa Ngọc Tha hội ở sông Đại Lại, phủ Thanh Hóa để dấy quân. Trần Kính giúp anh đảm nhận việc sắm sửa mọi vũ khí, trang bị quân đội.

Khi ấy, Dương Nhật Lễ chuyên dùng Thiếu úy Trần Ngô Lang (陳吾郎) mà không biết Ngô Lang đồng mưu với Trần Phủ. Mỗi khi sai quân tướng đi đánh bắt, Trần Ngô Lang đều bí mật bảo họ theo Trần Phủ đừng về nữa. Rất nhiều lần sai các quân Nam, Bắc đi đánh, đều không một ai trở về. Do đó quân của Trần Phủ, Trần Kính mạnh thêm.

Ngày 13 tháng 11 năm Canh Tuất (tức 1 tháng 12 năm 1370) Cung Định vương đến phủ Kiến Hưng. Trần Ngô Lang khuyên Nhật Lễ đích thân thảo thư thoái vị và nhận tội, đem dâng cho Cung Định vương. Dương Nhật Lễ gặp Cung Định vương, quỳ xuống nhận tội, bị phế làm Hôn Đức công (昏德公). Ngày 15, Cung Định vương lên ngôi, tức Trần Nghệ Tông. Ngày 21 tháng ấy, Trần Phủ cùng Trần Kính và Thiên Ninh công chúa dẫn quân về kinh, sai giam Nhật Lễ ở phường Giang Khẩu.

Dương Nhật Lễ tới lúc đó mới biết mình bị Trần Ngô Lang phản bội. Trong khi bị giam giữ, ông lừa gọi Trần Ngô Lang đến bảo: "Ta có lọ vàng chôn ở trong cung, ngươi đi lấy về đây". Trong lúc Trần Ngô Lang quỳ xuống, Nhật Lễ bóp cổ giết chết Trần Ngô Lang. Cháu Ngô Lang là Trần Thế Đỗ tâu với Trần Nghệ Tông; nhà vua bèn lập tức hạ lệnh đánh chết Dương Nhật Lễ và con ông là Liễu, rồi sai đem chôn ở núi Đại Mông.

Sau khi Dương Nhật Lễ mất, mẹ ông sang Chiêm Thành cầu cứu vua Chế Bồng Nga sang đánh Đại Việt báo thù. Chiêm Thành đã xung đột với Đại Việt từ thời Lê, Lý, thường hay bị thua. Đến đời Chế Bồng Nga, vua này cùng thủ tướng là La Khải (Ko Ceng) ra sức bảo ban, huấn luyện quân sĩ nên Chiêm Thành quật khởi rất mạnh. Nghe lời mẹ Nhật Lễ, Bồng Nga đem quân đánh kinh đô Thăng Long, đốt phá cung thất, gây nhiều phiền toái cho các vua Trần từ Nghệ Tông trở về sau.

Nguyên nhân
Nhật Lễ ở ngôi được hơn một năm, không rõ thọ bao nhiêu tuổi. Nhà Trần lúc đó đã suy yếu, các tôn thất bạc nhược. Nhiều việc thất đức của Nhật Lễ lẽ ra chưa dẫn đến việc bị phế truất. Tư tưởng phong kiến không chấp nhận người dị tộc làm vua trong triều, bởi vậy sai lầm lớn nhất của Nhật Lễ là định đổi sang họ Dương khiến tôn thất nhà Trần nắm quyền bính khắp trong nước xúm lại tìm cách lật đổ. Tính từ khi Nhật Lễ lên ngôi cho tới khi cuộc đảo chính đầu tiên xảy ra tới một năm nhưng không có ai chống đối vì khi đó Nhật Lễ vẫn giữ họ Trần.

Khách quan nhìn nhận, Nhật Lễ không có tài năng và tư cách, mắc hàng loạt sai lầm nên việc nhanh chóng bị lật đổ là tất yếu. Tác giả Trần Xuân Sinh trong sách Thuyết Trần lại cho rằng Trần Nhật Lễ thực ra chỉ là "đứa con hư của dòng họ nhà Trần" nên bị truất đi.

Xem thêm
Nhà Trần
Trần Nghệ Tông
Trần Duệ Tông

Tham khảo
 Đại Việt sử ký toàn thư
Trần Xuân Sinh (2006), Thuyết Trần, Nhà xuất bản Hải Phòng

Chú thích

Vua nhà Trần
Vua Việt Nam bị giết
Mất năm 1370
Năm sinh không rõ
Công tước nhà Trần


title: Meristoides keani

text:
Meristoides keani là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Laboissiere miêu tả khoa học năm 1929.

Chú thích

Tham khảo

Meristoides


title: Limnephilus catula

text:
Limnephilus catula là một loài Trichoptera trong họ Limnephilidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Tham khảo

Trichoptera miền Tân bắc
Limnephilus


title: (5755) 1992 OP7

text:
{{DISPLAYTITLE:(5755) 1992 OP7}}

(5755) 1992 OP7 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Henri Debehogne và Álvaro López-García ở Đài thiên văn La Silla ở Chile ngày 20 tháng 7 năm 1992.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 5001–6000

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser

Thiên thể phát hiện năm 1992
Được phát hiện bởi Henri Debehogne
Tiểu hành tinh vành đai chính