title: Max Planck

text:
Max Karl Ernst Ludwig Planck (23 tháng 4 năm 1858 – 4 tháng 10 năm 1947) là một nhà vật lý người Đức, được xem là người sáng lập cơ học lượng tử và do đó là một trong những nhà vật lý quan trọng nhất của thế kỷ 20. Ông đạt giải Nobel vật lý năm 1918.

Cuộc đời và sự nghiệp

Gia thế và niên thiếu

Max Planck xuất thân từ một gia đình có truyền thống học thuật. Ông cố Heinrich Ludwig Planck (1785–1831) và ông nội Heinrich Ludwig Planck (1785–1831) là giáo sư ngành Thần học tại Göttingen. Bố của ông, Wilhelm Johann Julius Planck (1817–1900), là giáo sư ngành luật tại Kiel và München; người chú Gottlieb Planck (1824–1907) cũng là một luật sư, là một trong những người góp phần chủ yếu lập bộ Công dân luật (Bürgerliches Gesetzbuch, viết tắt BGB).

Ông ra đời ngày 23 tháng 4 năm 1858 tại Kiel, là con của Johann Julius Wilhelm Planck và người vợ thứ hai là Emma Patzig (1821–1914); ông có bốn anh chị em ruột (Hermann, Hildegard, Adalbert và Otto), cũng như hai anh chị cùng cha khác mẹ (Hugo và Emma) đời vợ trước của Johann Julius Wilhelm Planck. Ông sống những năm đầu tại Kiel cho đến khi gia đình chuyển về München. Nơi đây, ông đi học ở trường trung học Maximilian; một trong những người bạn học của ông là người sáng lập Viện bảo tàng Đức (Deutsches Museum) Oskar von Miller. Ông tốt nghiệp phổ thông năm 17 tuổi.

Học tập

Planck rất có khiếu về âm nhạc. Ông chơi đàn dương cầm, phong cầm, cello và được đào tạo giọng hát. Ông sáng tác bài ca và một ca kịch nhỏ (Operette, 1876) cho hội sinh viên của ông, Câu lạc bộ ca nhạc München. Nhưng thay vì học âm nhạc, ông quyết định học vật lý.

Giáo sư vật lý tại München, Philipp von Jolly, khuyên ông không nên học bộ môn này vì "trong ngành này hầu như tất cả đã được nghiên cứu, và công việc còn lại chỉ là việc trám vá một vài chỗ thiếu sót không quan trọng" ("in dieser Wissenschaft schon fast alles erforscht sei, und es gelte, nur noch einige unbedeutende Lücken zu schließen") – một quan điểm được nhiều nhà vật lý thời đó đại diện. Planck ứng đáp rằng: "Tôi không ôm ấp nguyện vọng khai phá đất mới mà chỉ muốn hiểu những cơ sở đã có của khoa học vật lý, và nếu có thể, đi sâu thêm nữa" ("Ich hege nicht den Wunsch, Neuland zu entdecken, sondern lediglich, die bereits bestehenden Fundamente der physikalischen Wissenschaft zu verstehen, vielleicht auch noch zu vertiefen"). Và ông bắt đầu học ngành vật lý vào năm 1874 tại Đại học München.

Nơi Jolly, Planck thực hiện các buổi thí nghiệm duy nhất trong cả cuộc đời nghiên cứu của ông (về sự khuếch tán của khinh khí qua sự nung nóng platin); không bao lâu sau, ông chuyển qua ngành vật lý lý thuyết.

Planck đến Berlin học một năm (1877-1878) để học tập với những nhà vật lý học nổi danh là Hermann von Helmholtz và Gustav Kirchhoff cũng như nhà toán học Karl Weierstraß. Planck ghi như sau về Helmholtz: "... chẳng bao giờ chuẩn bị tốt, nói lắp bắp, luôn tính sai và làm người nghe nhàm chán", và nói về Kirchhoff: "... chuẩn bị bài dạy kĩ lưỡng, tuy nhiên, khô khan và đơn điệu". Mặc dù vậy, ông kết bạn rất thân với Helmholtz. Phần lớn ông tự học từ những bài viết của Rudolf Clausius. Qua ảnh hưởng này mà lĩnh vực nghiên cứu của ông sau này trở thành lý thuyết nhiệt học.

Tháng 10 năm 1878, ông kết thúc chương trình cao học (Lehramtsexamen), và trình luận án tiến sĩ tháng 3 năm 1879 mang tên "Luận về nguyên tắc thứ hai của nhiệt động lực học" (Über den zweiten Hauptsatz der mechanischen Wärmetheorie). Tháng 6 năm 1880, ông trình luận án hậu tiến sĩ (Habilitationsschrift) với tựa đề "Trạng thái quân bình của các vật đẳng hướng ở các nhiệt độ khác nhau" (Gleichgewichtszustände isotroper Körper in verschiedenen Temperaturen).

Sự nghiệp học thuật
Sau khi trình luận án hậu tiến sĩ, ông làm giảng sư không công tại München để chờ ứng cử giáo sư. Mặc dù các chuyên gia thời đó không lưu tâm đến ông, Max Planck vẫn tiếp tục công trình nghiên cứu trong lĩnh vực lý thuyết nhiệt học, dần dần phát triển một dạng hình thức của nhiệt động học như Josiah Willard Gibbs nhưng không biết về điểm này. Khái niệm entropy – vốn được Clausius đề nhập – giữ vai trò trung tâm trong công trình của ông.

Tháng 4 năm 1885, Đại học Christian-Albrecht ở Kiel cử Planck làm phó giáo sư (Extraordinarius) môn Vật lý lý thuyết. Lương một năm của ông lúc đó là 2000 RM (Reichsmark). Các công trình nghiên cứu về entropy và cách ứng dụng nó – phần lớn để đáp ứng những vấn đề vật lý hóa học – được tiến triển. Ông đưa ra lời giải thích từ phía nhiệt động học cho thuyết phân chế điện giải (elektrolytische Dissoziationstheorie) của Svante Arrhenius. Nhưng Svante Arrhenius lại tỏ vẻ khước từ quan điểm này. Trong thời kì dạy ở Kiel này, Planck đã bắt đầu công trình nghiên cứu phân tích giả thiết nguyên tử (Atomhypothese).

Tháng 4 năm 1889, Planck được bổ nhiệm kế thừa Kirchhoff tại Berlin (người ta cho là qua sự giới thiệu của Helmholtz); từ 1892 trở đi, ông là giáo sư chính vị (Ordinarius). Lương năm của ông giờ đây là 6200 RM (cộng thêm khoảng 1000 RM cho phí dụng và bản quyền).

Năm 1907, Planck được mời làm giáo sư kế thừa Boltzmann tại Viên, nhưng ông từ chối, ở lại Berlin và để đáp ân thầy mình, sinh viên Berlin thực hiện buổi biểu tình cầm đuốc ở đây. Ông về hưu danh dự ngày 1 tháng 10 năm 1907; người thừa kế ông là Erwin Schrödinger.

Gia đình
Tháng 3 năm 1887, Planck cưới em gái của một người bạn học trung học, bà Marie Merck (1861–1909). Gia đình sống tại Kiel, đường Wilhelminenstraße 43, trọ cùng nhà với một gia đình thợ mộc. Ông có bốn người con với đời vợ này: Karl (1888–1916), hai chị em song sinh Emma (1889–1919) và Grete (1889–1917) cũng như Erwin (1893–1945).

Sau khi nhậm chức tại Berlin, gia đình Planck trú tại một villa đường Wangenheim 21, Berlin-Grunewald. Nhiều giáo sư đại học Berlin sống xung quanh và nhà của Planck trở thành trung tâm hoạt động xã hội và âm nhạc. Thuộc về những người khách thường lai vãng là những nhà khoa học nổi danh như Albert Einstein, Otto Hahn và Lise Meitner. Truyền thống tấu nhạc với nhau vốn bắt nguồn từ gia đình của Helmholtz.

Tuy nhiên, sau những năm hạnh phúc này thì gia đình Planck phải chịu nhiều hoạ nạn: Marie Planck chết ngày 17 tháng 10 năm 1909, có lẽ vì bệnh lao. Tháng 3 năm 1911, Planck cưới Marga von Hoesslin (1882–1948) và người con trai thứ ba của ông, Herrmann, sinh ra vào tháng 12.

Trong Chiến tranh thế giới thứ nhất, con trai Karl của ông chết tại Verdun (Pháp), Erwin bị lính Pháp bắt giam năm 1914. Năm 1917, Grete chết trong khi sinh đứa con đầu. Chồng cô sau cưới cô em là Emma, là người sau hai năm chết cũng dưới những hoàn cảnh như vậy. Max Planck kham chịu những thảm hoạ này với một sự điềm tĩnh bất động. Hai đứa cháu gái sau mang tên của mẹ là Grete và Emma.

Cuối cùng, vào tháng 1 năm 1945, Erwin Planck bị buộc tội tham dự cuộc ám sát Hitler không thành công và xử tử hình.Vào ngày hôm đó, ông ngồi bên chiếc đàn dương cầm và đánh lên những giai điệu mà đứa con trai ông yêu thích

Giáo sư tại Berlin
Tại Berlin, Planck gia nhập Hiệp hội Vật lý Berlin và ghi lại như sau về thời gian này: "Lúc đó, tôi là nhà lý thuyết độc nhất và vì vậy, môi trường xung quanh không dễ mấy chính vì tôi đề xuất thuyết entropy, một thuyết đương thời không được ưa chuộng vì là một quái vật toán học". Qua sự đề nghị của ông mà Hội Vật lý tự đổi tên là Hiệp hội Vật lý Đức (Deutsche Physikalische Gesellschaft, DPG) vào năm 1898.

Planck dạy môn vật lý lý thuyết trong sáu học kỳ. Lise Meitner ghi lại là "lãnh đạm, hơi bàng quan". Một người dự thính người Anh khác nhắc lại là Planck "không cần giấy ghi chú, không bao giờ phạm lỗi, không bao giờ ngập ngừng; người thuyết giảng hay nhất mà tôi đã chứng kiến" (James R. Partington). Số người tham dự những buổi dạy của ông lên từ 18 (1890) đến 143 (1909). Thính giả người Anh còn ghi thêm: "Lúc nào cũng có người đứng quanh giảng đường. Vì giảng đường khá nóng và chật nên một vài người tham dự thỉnh thoảng ra ngoài hành lang, nhưng sự việc này không quấy nhiễu buổi dạy". Planck không lập trường phái nào và tổng cộng có được 20 nghiên cứu sinh với những tên tiêu biểu sau đây:

Max Abraham 1897 (1875–1922)
Moritz Schlick 1904 (1882–1936)
Walther Meißner 1906 (1882–1974)
Max von Laue 1906 (1879–1960)
Fritz Reiche 1907 (1883–1960)
Walter Schottky 1912 (1886–1976)
Walther Bothe 1914 (1891–1957)

Định luật bức xạ
Vào khoảng thời gian 1894, Planck bắt đầu chú ý đến vấn đề bức xạ của hắc thể hay vật đen vốn đã được Kirchhoff dùng công thức để trình bày vào năm 1859: Cường độ của sự bức xạ điện từ mà một hắc thể (được xem là một vật hấp thu lý tưởng, cũng được gọi là lỗ hổng bức xạ) phát ra trong trạng thái bình hoành nhiệt động lực liên quan như thế nào với tần số của sự bức xạ (ví dụ như màu của ánh sáng) và nhiệt độ của vật thể? Vấn đề này được nghiên cứu trong viện vật lý và kĩ thuật, nhưng định luật Rayleigh-Jeans không thể được áp dụng để giải thích những kết quả thí nghiệm với tần số cao. Wilhelm Wien lập công thức xử lý được các kết quả thí nghiệm ở tần số cao, nhưng lại bó tay trước kết quả ở tần số thấp (định luật bức xạ Wien).

Planck sáp nhập hai định luật và qua sự tiếp cận bằng thuyết entropy, ông tìm ra định luật miêu tả rất tốt kết quả thí nghiệm, định luật bức xạ Planck; định luật này được trình bày lần đầu trong một cuộc họp của DPG ngày 19 tháng 10 năm 1900.

Ngày 14 tháng 12 năm 1900, ông đã trình bày lý thuyết của định luật bức xạ; nhưng vì thế mà ông áp dụng cơ học thống kê của nhà vật lý học Ludwig Boltzmann, vốn bị ông phản bác. Ông cự tuyệt mọi quan niệm thống kê thuần tuý về định luật hai nhiệt động lực học (theo nó, entropy không bao giờ giảm với thời gian), bởi vì ông xem xét nó dưới khía cạnh tự minh bạch: "... một hành động của tuyệt vọng... tôi đã sẵn sàng hi sinh những gì xưa nay tôi tin chắc trong vật lý" ("... ein Akt der Verzweiflung... ich war zu jedem Opfer an meinen bisherigen physikalischen Überzeugungen bereit..."). So sánh với nó thì giả định năng lượng chỉ được phóng ra ở dưới dạng lượng tử

E = h ν

(với h là hằng số Planck và ν tần số của sự bức xạ) gần như là việc bên lề, "một giả định hình thức thuần tuý. Tôi chẳng suy nghĩ gì nhiều khi ấy" ("... eine rein formale Annahme, ich dachte mir eigentlich nicht viel dabei...").

Ngày nay, giả định có tính mâu thuẫn với vật lý cổ điển này được xem là điểm khởi phát của ngành vật lý lượng tử và là thành tựu khoa học lớn nhất của Max Planck. (Tuy nhiên cần nên biết là trong những công trình lý thuyết ở những năm 1877, Ludwig Boltzmann đã có lập trường một cách rất tự nhiên là mức năng lượng của một hệ thống vật lý có thể là không liên tục).

Trong thời gian sau, Planck tìm cách nắm được ý nghĩa của các lượng tử nhưng không hiệu quả. Ông ghi lại như sau: "Những thí nghiệm vô hiệu quả của tôi với mục đích sáp nhập thuyết lượng tử vào lý thuyết cổ điển bằng cách nào đó đã kéo dài nhiều năm, hao tổn rất nhiều công sức của tôi".

Các nhà vật lý học khác như John Strutt Nam tước Rayleigh, James Jeans và Hendrik Antoon Lorentz sau đó nhiều năm vẫn đặt thường số này bằng 0 để không bị xung đột với vật lý cổ điển. Nhưng Planck biết rõ là thường số này có một giá trị chính xác khác 0. Ông nhắc lại như sau: "Tôi không hiểu được sự ngoan cố của Jeans. Ông ta là một ví dụ thế nào một nhà lý thuyết không nên là, tương tự trường hợp Hegel trong triết học, và sự việc còn tệ hơn nhiều cho những sự kiện nếu chúng không đúng."

Max Born ghi lại như sau về Max Planck: "Ông có tính bẩm sinh và theo truyền thống gia đình là bảo thủ, không thiên về những đổi mới cách mạng và giữ thái độ hoài nghi với những lời phán đoán. Nhưng niềm tin của ông vào năng lực ép buộc của tư duy lập cơ sở trên sự thật lớn đến mức ông không chần chờ khi đề xuất một giả định mâu thuẫn với truyền thống, bởi vì ông tin chắc là không có một lối ra nào khác".

Quan hệ với Einstein
Năm 1905, ba công trình nghiên cứu xướng đạo của Albert Einstein – một nhà vật lý chưa từng ai biết cho đến lúc đó – xuất hiện trong Niên báo vật lý (Annalen der Physik). Planck là một trong những người hiếm hoi nhận ra ý nghĩa của lý thuyết tương đối hẹp. Nhờ ảnh hưởng của ông mà lý thuyết tương đối được công nhận và phổ biến tại nước Đức. Chính Planck cũng đã góp phần lớn trong việc khởi thảo thuyết tương đối đặc thù này.

Tuy nhiên, ban đầu giả định của Einstein về quang tử – để giải thích hiện tượng hiệu ứng quang điện do Philipp Lenard phát hiện năm 1902 – đã bị Planck từ khước; ông không chịu gác qua một bên thuyết điện động lực học của Maxwell và nói rằng: "Lý thuyết về ánh sáng sẽ không bị đẩy lùi vài thập niên, mà là vài thế kỉ cho đến thời điểm Christian Huygens phản đối thuyết phát xạ mãnh liệt của Newton...".

Năm 1910, Einstein nói về ứng xử dị thường của nhiệt dung riêng ở nhiệt độ thấp như một hiện tượng không được giải thích bởi vật lý cổ điển. Để giải đáp những mâu thuẫn, Planck và Walther Nernst tổ chức cuộc hội thảo Solvay đầu tiên (Brussels 1911), và ở đây, Einstein đã thuyết phục được Max Planck về sự tồn tại của quang tử.

Trong lúc này, Planck đã nắm chức chủ nhiệm tại Đại học Berlin và cũng qua đó có khả năng gọi Einstein đến Berlin và lập cho ông một bộ môn mới (1914). Ông kết bạn thân với vị này và họ thường hoà nhạc cùng nhau.

Chiến tranh thế giới thứ nhất và Cộng hoà Weimar
Khi Chiến tranh thế giới thứ nhất bắt đầu, Planck cũng không thoát khỏi sự hăng hái nhiệt tình hiện hành thời. Ông ghi lại:

"Ngoài những sự kiện khủng khiếp thì cũng có những điểm to lớn và hay: Những giải đáp nhanh chóng cho những vấn đề nội chính khó nhất qua sự thống nhất của tất cả các đảng,... sự đề cao tất cả những người giỏi và chân chính."

Mặc dù khước từ tất cả các dạng chủ nghĩa dân tộc thái quá, ví như trường hợp Học viện khoa học Preußen đã trao giải thưởng cho một công trình nghiên cứu Ý dưới ảnh hưởng của ông (Planck giữ một trong bốn ghế chủ tịch hội) mặc dù Ý vừa chuyển sang phía địch thủ. Mặc dù vậy, tờ "Biểu minh của 93 nhà trí thức" (Manifest der 93 Intellektuellen), một quyển sách nhỏ tuyên truyền chiến tranh mang chữ ký của ông, trong khi thái độ chủ trương hòa bình khắt khe của Einstein gần như đã đưa ông vào tù (Einstein chỉ thoát nạn vì lúc đó mang quốc tịch Thuỵ Sĩ). Năm 1915, sau nhiều cuộc hội ngộ với Lorentz, Planck đã thu hồi các thành phần của biểu minh này và 1916, ông ký tên chống chủ nghĩa thôn tính của nước Đức.

Trong thời hỗn loạn sau chiến tranh, Planck – lúc này đã là người có thẩm quyền bậc nhất trong lĩnh vực vật lý tại Đức – ra khẩu lệnh cho các bạn đồng nghiệp là "chịu đựng và tiếp tục làm việc" (Durchhalten und weiterarbeiten). Tháng 10 năm 1920, Fritz Haber và Planck lập "Hội cấp cứu khoa học Đức" (Notgemeinschaft der Deutschen Wissenschaft) với mục đích tương trợ các công trình nghiên cứu đang trong hoàn cảnh khốn cùng. Phần lớn những nguồn tài trợ có nguồn từ ngoại quốc. Planck lúc này giữ nhiều chức vụ lớn tại Đại học Berlin, Học viện khoa học Preußen (Preußische Akademie der Wissenschaften), Hội Vật lý Đức (Deutsche Physikalische Gesellschaft) cũng như Hội Kaiser-Wilhelm (Kaiser-Wilhelm-Gesellschaft, viết tắt KWG, sau này đổi thành hội Max Planck); dưới những hoàn cảnh như thế thì việc nghiên cứu cá nhân là một việc bất khả thi.

Planck gia nhập đảng DVP, đảng của Stresemann, theo đuổi những mục đích tự do về mặt nội chính, nhưng có vẻ theo chủ nghĩa tu chính về phía ngoại giao. Ông từ khước quyền bầu cử phổ thông và quan niệm rằng chế độ Đức quốc xã sau này bắt nguồn từ sự "Bùng dậy của chính quyền số đông".

Cơ học lượng tử
Cách diễn giảng cơ học lượng tử theo trường phái Kopnenhagen của Bohr, Heisenberg và Pauli trong những năm cuối thập niên 1920 không được Planck tán thành. Cùng với ông, Schrödinger, Laue và Einstein giờ đây cũng được xếp vào hạng bảo thủ. Planck quan niệm thuyết cơ học ma trận của Heisenberg là một học thuyết kinh dị và đón chào phương trình Schrödinger như một sự giải thoát. Ông cho rằng, cơ học sóng sẽ thế chỗ cơ học lượng tử, đứa con của ông. Tuy nhiên, khoa học đã vượt qua những nghi vấn của Planck. Và định luật Planck vốn là phát kiến trong thời nghiên cứu trẻ tuổi của Planck giờ đây có giá trị cho chính ông khi nhìn nhận các phát kiến khác của giới trẻ:

Một chân lý khoa học mới thường không thắng bằng cách thuyết phục những người phản đối và họ tự thú là được dạy, mà qua việc những người này dần dần qua đời cũng như thế hệ đang lên được làm quen với chân lý ngay từ đầu.

Chế độ độc tài Đức quốc xã và Chiến tranh thế giới thứ hai

Khi Đức quốc xã nắm quyền năm 1933 thì Planck đã 74 tuổi. Ông phải chứng kiến sự kiện bạn bè đồng nghiệp bị trục xuất khỏi văn phòng làm việc, bị hạ nhục và chứng kiến việc hàng trăm nhà nghiên cứu phải ra khỏi nước Đức. Một lần nữa, ông áp dụng khẩu lệnh "ráng chịu đựng và tiếp tục làm việc", thỉnh cầu những nhà vật lý muốn xuất cảnh ở lại, và ông cũng thành công phần nào trong việc này (ví dụ như trường hợp Heisenberg).

Hahn hỏi Planck là có thể nào tụ hợp một số giáo sư được công nhận để làm một kháng thư chống lại việc đối xử các nhà vật lý gốc Do Thái, và Planck ứng đáp như sau: "Nếu ông tụ họp 30 người như vậy thì hôm sau 150 người khác đến phản đối, vì họ muốn có chỗ làm của những người kia." Trong trường hợp Fritz Haber Planck thậm chí đến nơi Hitler để can thiệp – dĩ nhiên là hoàn toàn vô ích. Haber mất năm 1934 tại hải ngoại.

Một năm sau, với tư cách là chủ tịch hội KWG (từ năm 1930), Planck tổ chức một buổi tưởng niệm Haber một cách thách thức. Ông cũng tạo điều kiện cho một loạt khoa học gia gốc Do Thái làm việc trong các học viện của KWG.

Năm 1936, nhiệm kì chủ tịch KWG của Planck chấm dứt, và vì sự thúc đẩy của chế độ Đức quốc xã nên ông từ khước việc ra ứng cử một lần nữa.

Dần dần, bầu không khí chính trị ngày càng gắt gao. Johannes Stark, đại biểu của nhánh Vật lý Aryan (Arische Physik) và chủ tịch viện Vật lý kĩ thuật đế quốc (Physikalisch-Technische Reichsanstalt) lăng mạ Planck trong một tờ báo của SS; Sommerfeld và Heisenberg bị gọi là "Do Thái trắng" ("weiße Juden") và ông gây nhiều điểm bất đồng trong toàn ngành Vật lý lý thuyết. "Văn phòng khoa học trung ương" tìm hiểu về gia phả của Planck nhưng chỉ đạt được một kết quả vô vị là ông chỉ có 1/16 máu Do Thái.

Năm 1938, Planck ăn mừng sinh nhật 80 tuổi. Trong khi cuộc tổ chức long trọng của DPG đang diễn biến thì nhà vật lý học ngưiời Pháp Louis de Broglie được nhận mề đai Max Planck - ngay trước khi thế chiến bắt đầu. Planck nhận được hơn 900 lời chúc mừng và ông đã đích thân hồi đáp từng lá thư.

Cuối năm 1938, học viện vật lý bị kiểm soát theo kiểu Gleichschaltung, Planck từ chức vì phản đối. Mặc dù tuổi đã cao nhưng ông vẫn thường đi thuyết giảng, ví dụ như năm 1937 đi các nước ở Biển Đông châu Âu (Baltic States) với bài thuyết nổi danh là "Tôn giáo và khoa học tự nhiên" ("Religion und Naturwissenschaft") và vào năm 1943, ông còn chinh phục nổi vài ngọn núi trên 3000m ở rặng Alps.

Trong thế chiến thứ hai, quân Đồng Minh liên tục tiến hành các chiến dịch ném bom khiến Planck và vợ ông phải rời Berlin đến chỗ ở riêng bên sông Elbe. Ông viết năm 1942: "Tôi khát khao trải qua hoạn nạn và được sống cho đến khi chứng kiến bước ngoặt, khởi điểm của sự thăng tiến". Năm 1942, căn nhà của ông tại Berlin bị bom đạn tàn phá. Trong những tuần cuối của cuộc chiến, gia đình ông sa vào biên giới của phe Đồng Minh. Cuối cùng, sau chiến tranh, ông được đưa về nhà của cô cháu tại Göttingen.

Những năm cuối

Ngay sau chiến tranh, Hiệp hội Kaiser-Wilhelm (Kaiser-Wilhelm-Gesellschaft) được lập lại với sự chỉ đạo từ Göttingen; chính quyền chiếm đóng Anh bắt đặt tên khác và vì vậy, Hiệp hội Max-Planck (Max-Planck-Gesellschaft) được kiến lập (kể từ tháng 2 năm 1948). Planck lại giữ ghế chủ tịch hội về mặt hình thức.

Mặc dù các vấn đề sức khoẻ ngày càng tăng nhưng Planck vẫn tiếp tục đi thuyết giảng. Năm 1946, ông tham dự các buổi lễ của Hiệp hội hoàng gia (Royal Society) nhân dịp kỉ niệm ngày sinh nhật thứ 300 của Newton với tư cách là người Đức duy nhất được mời. Ngày 4 tháng 10 năm 1947, Planck qua đời sau khi bị té và nhiều cơn tai biến mạch máu não khác.

Quan điểm tôn giáo
Planck tận tụy và bền bỉ trung thành với đạo Thiên chúa từ thời thơ ấu cho đến khi mất nhưng ông cũng rất rộng mở với những quan điểm và tôn giáo khác và không hài lòng với những đòi hỏi về niềm tin không được thắc mắc của các tổ chức của nhà thờ Đức quốc xã.

Thiên Chúa mà Planck tin là một đấng toàn năng, biết tất cả, nhân từ nhưng không thể hiểu được, ngập tràn tất cả mọi thứ, biểu hiện bằng các biểu tượng, bao gồm các định luật vật lý. Quan điểm của ông có thể đã được thúc đẩy bởi một cách nhìn trái ngược của Einstein và Schrödinger - chống lại những nhà thực chứng, tổng kết chủ quan thế giới của cơ học lượng tử vũ trụ của Bohr, Heisenberg và những người khác. Planck quan tâm đến chân lý và vũ trụ ngoài tầm quan sát, và phản đối chủ nghĩa vô thần như là một nỗi ám ảnh với các biểu tượng.

Planck xem những nhà khoa học như một con người của trí tưởng tượng và niềm tin, "đức tin" được hiểu tương tự như "có một giả thuyết chấp nhận được" ("having a working hypothesis"). Ví dụ, các nguyên tắc của quan hệ nhân quả là không đúng hay sai mà là một hành động của đức tin.

Huy chương và vinh dự
 Huy chương Lorentz 1927
 "Pour le Mérite" dành cho khoa học và nghệ thuật 1915 (Planck là chủ tịch hội trao huân chương này từ 1930 trở đi)
 Giải Nobel Vật lý năm 1918 (được trao năm 1919)
 Huân chương con ó của Đế quốc Đức năm 1928
 Huy chương Max-Planck (1928, cùng với Einstein; giải này được tặng bởi DPG năm 1928)
 Giải Goethe năm 1945
 Tiến sĩ danh dự của các đại học Frankfurt, München (TH), Rostock, Berlin(TH), Graz, Athen, Cambridge, London và Glasgow
 Viện sĩ Viện hàn lâm giáo hoàng về Khoa học
 Tiểu hành tinh 1069 được gọi để tôn vinh Planck là "Stella Planckia" (1938)
 Từ năm 1957 đến 1971, các đồng tiền 2-DM của Đức mang hình của Max Planck.

Tác phẩm
Planck, Max. (1897). Vorlesungen über Thermodynamik
Planck, Max. (1900). "Entropy and Temperature of Radiant Heat ." Annalen der Physik, vol. 1. no 4. April, pg. 719-37.
Planck, Max. (1901). "On the Law of Distribution of Energy in the Normal Spectrum ". Annalen der Physik, vol. 4, p. 553 ff.

Xem thêm
 Cơ học lượng tử
 Hằng số Planck
 Hệ thống đo lường Planck
 Bức tường Planck

Đọc thêm
Aczel, Amir D. Entanglement, Chapter 4. (Penguin, 2003) ISBN 9780452284579
Heilbron, J. L. The Dilemmas of an Upright Man: Max Planck and the Fortunes of German Science (Harvard, 2000) ISBN 0674004396
Pickover, Clifford A. Archimedes to Hawking: Laws of Science and the Great Minds Behind Them, Oxford University Press, 2008, ISBN 978-0195336115
Rosenthal-Schneider, Ilse Reality and Scientific Truth: Discussions with Einstein, von Laue, and Planck (Wayne State University, 1980) ISBN 0-8143-1650-6

Chú thích

Liên kết ngoài

 Max Planck trong Dimiþox
 Max-Planck-Gesellschaft
 Tiểu sử Max Planck (tiếng Đức)  của Viện bảo tàng lịch sử Đức tại Berlin
 Luận án Tiến sĩ của Max Planck: "Luận về nguyên tắc thứ hai của nhiệt động lực học"
 http://www.mpg.es.bw.schule.de/allgemein/maxplanck/main.htm
 Planck summary
 Tiểu sử và tổng quan về tác bài viết của Planck
 Die Plancksche Strahlungsformel - Định luật bức xạ của Planck
 2-CD-SET: MAX PLANCK - WISSENSCHAFT UND LEBEN - nghe Planck
 Max Planck và cuộc cách mạng lượng tử  (tiếng Việt) Thuvienvatly.com

Planck, Max
Planck, Max
Người Đức đoạt giải Nobel
Bài cơ bản dài
Nhà vật lý lý thuyết
Max Planck


title: Vịnh Ba Tư

text:
Vịnh Ba Tư, Vịnh Ả Rập, hay Vịnh Péc-xích(Tiếng Ả Rập: الخليج العربي) là vùng vành đai nông của Ấn Độ Dương nằm giữa Bán đảo Ả Rập và vùng tây nam Iran. Vịnh Ba Tư giáp Kuwait và Iraq về phía tây bắc, Iran về phía bắc và đông bắc, Ả Rập Xê Út và Qatar về phía tây và tây nam, các Tiểu Vương quốc Ả Rập Thống nhất và một phần Oman về phía nam và đông nam.

Địa lý
Với tổng diện tích mặt nước vào khoảng 251.000 km², nơi rộng nhất của vịnh này là 989 km từ bờ biển phía Iran tới Ả Rập Xê Út, nơi hẹp nhất là 56 km ở Eo biển Hormuz, cũng là cửa thông của vịnh ra đại dương.

Đầu phía tây bắc của vịnh là châu thổ Shatt al-Arab, nơi hai con sông Tigris và Euphrates hòa nước vào vịnh.

Chiều sâu trung bình 50 m, nơi sâu nhất khoảng 90 m.

Tiềm năng khoáng chất
Vịnh Ba Tư và vùng duyên hải là nguồn cung cấp dầu thô lớn nhất thế giới. Cũng vì đó, kỹ nghệ dầu hỏa chiếm địa vị chính trong vùng. Al-Safaniya là vũng dầu ngầm dưới biển lớn nhất. Ngoài dầu thô, Vịnh Ba Tư còn có dự trữ khí đốt thiên nhiên rất lớn. Đây là nền móng cho kỹ nghệ khí đốt dạng lỏng (liquified natural gas) rất phát triển tại Qatar.

Vịnh Ba Tư thường được biết đến là nơi xảy ra cuộc chiến Vùng Vịnh lần thứ nhất.

Chú thích

Liên kết ngoài

 The Persian Gulf, Information, history and resources of the Persian Gulf
 The Portuguese in the Arabian peninsula and in the Persian Gulf
 Persian Gulf Region
 Persian Gulf Pavillion of Tehran Int'l Book Fair
 Publication of Historical Maps of the Persian Gulf in Tehran
 Factsheet on the Legal and Historical Usage of the "Persian Gulf" - ISG MIT
 The Persian Gulf: The Politics of Geographic Renaming

Địa lý Trung Đông
Địa lý Tây Á
Biển rìa lục địa Ấn Độ Dương
Biên giới Bahrain – Ả Rập Xê Út
Biên giới Bahrain-Qatar
Biên giới Iran-Iraq
Biên giới Iraq-Kuwait
Vịnh biển châu Á
Vịnh biển Iran
Thủy vực Bahrain
Vịnh biển Ả Rập Xê Út
Vịnh biển Qatar
Thủy vực Iraq
Thủy vực Kuwait
Biên giới Kuwait – Ả Rập Xê Út
Biên giới Qatar – Ả Rập Xê Út
Biên giới Ả Rập Xê Út-Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất


title: Glossosoma verdonum

text:
Glossosoma verdonum là một loài Trichoptera trong họ Glossosomatidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Tham khảo

Trichoptera miền Tân bắc
Glossosoma


title: Colymbetes sculptilis

text:
Colymbetes sculptilis là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Harris miêu tả khoa học năm 1829.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Colymbetes


title: Acanthoscelides multialbonotatus

text:
Acanthoscelides multialbonotatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bruchidae. Loài này được Pic miêu tả khoa học năm 1923.

Chú thích

Tham khảo

M


title: Cúp bóng đá châu Đại Dương

text:
Cúp bóng đá châu Đại Dương (tiếng Anh: OFC Nations Cup) là giải bóng đá giữa đội tuyển bóng đá quốc gia thuộc châu Đại Dương do Liên đoàn bóng đá châu Đại Dương (OFC) tổ chức. Giải lần đầu tiên diễn ra tại New Zealand năm 1973 và nhà vô địch đầu tiên là đội tuyển nước chủ nhà. Từ năm 1996, giải được tổ chức 2 năm 1 lần. Tính đến nay, đội tuyển bóng đá quốc gia Úc đã 4 lần vô địch. Tuy nhiên Úc đã rút khỏi Liên đoàn bóng đá châu Đại Dương từ 1 tháng 1 năm 2006 và gia nhập Liên đoàn bóng đá châu Á (AFC). Từ năm 2004, giải được tổ chức 4 năm 1 lần. Hiện nay, đội tuyển bóng đá quốc gia New Zealand đã 5 lần vô địch. Đương kim vô địch hiện nay là đội tuyển bóng đá quốc gia New Zealand với chức vô địch Cúp bóng đá châu Đại Dương 2016.

Các trận chung kết và tranh hạng 3

Các đội lọt vào top 4

^ Năm 1973, vị trí thứ tư thuộc về đội tuyển Vanuatu với tên gọi Tân Hebrides.

Các đội chủ nhà

Kết quả của các nước chủ nhà

Kết quả của đương kim vô địch

Giải thưởng

Cầu thủ xuất sắc nhất giải

Vua phá lưới

Các đội tham dự
Chú thích
 — Vượt qua vòng loại của giải đấu sắp tới
 — Vượt qua vòng loại nhưng bỏ cuộc
 — Không vượt qua vòng loại
 — Không tham dự / Bỏ cuộc / Bị cấm tham dự
 — Chủ nhà

Lần đầu tham dự
Dưới đây là thống kê giải đầu tiên mà các đội tuyển giành quyền vào chơi một vòng chung kết Nations Cups.

Thống kê theo số trận thắng
Tính đến mùa giải 2016.

Các huấn luyện viên vô địch

Tham khảo

Liên kết ngoài

Giải đấu của Liên đoàn bóng đá châu Đại Dương


title: Le Dorat (tổng)

text:
Tổng Dorat là một tổng của Pháp tọa lạc tại tỉnh Haute-Vienne trong vùng Nouvelle-Aquitaine của Pháp.

Địa lý
Tổng này được tổ chức xung quanhcủa Dorat trong quận Bellac. Độ cao khu vực này là 123 m (Thiat) đến 282 m (Azat-le-Ris) độ cao trung bình trên mực nước biển là 213 m.

Hành chính

Phân chia đơn vị hành chính
Le canton của Dorat được chia thành 12 xã và khoảng 4 686 người (điều tra dân số năm 1999 không tính trùng dân số).

|-
| Azat-le-Ris || align="right" | 294 || align="right" | 87360 || align="right" | 87006
|-
| La Bazeuge || align="right" | 163 || align="right" | 87210 || align="right" | 87008
|-
| La Croix-sur-Gartempe || align="right" | 186 || align="right" | 87210 || align="right" | 87052
|-
| Darnac || align="right" | 403 || align="right" | 87320 || align="right" | 87055
|-
| Dinsac || align="right" | 282 || align="right" | 87210 || align="right" | 87056
|-
| Le Dorat || align="right" | 1 963 || align="right" | 87210 || align="right" | 87059
|-
| Oradour-Saint-Genest || align="right" | 392 || align="right" | 87210 || align="right" | 87109
|-
| Saint-Ouen-sur-Gartempe || align="right" | 217 || align="right" | 87300 || align="right" | 87172
|-
| Saint-Sornin-la-Marche || align="right" | 239 || align="right" | 87210 || align="right" | 87179
|-
| Tersannes || align="right" | 161 || align="right" | 87360 || align="right" | 87195
|-
| Thiat || align="right" | 213 || align="right" | 87320 || align="right" | 87196
|-
| Verneuil-Moustiers || align="right" | 173 || align="right" | 87360 || align="right" | 87200
|}

Thông tin nhân khẩu

Xem thêm
 Haute-Vienne
 Quận của Haute-Vienne
 Tổng của Haute-Vienne
 Xã của Haute-Vienne
 Danh sách các tổng ủy viên của Haute-Vienne

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Le canton của Dorat sur le site của Insee
 plan của canton của Dorat sur Mapquest
 Localisation của canton của Dorat sur une carte de France

Dorat


title: Erioptera wellsae

text:
Erioptera wellsae là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Erioptera
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Ted DiBiase, Jr.

text:
Ted DiBiase Jr. (tên thật: Theodore "Ted" Marvin DiBiase Jr., sinh ngày 8 tháng 11 năm 1982) tại Clinton, Missisipi, là một đô vật chuyên nghiệp đã nghỉ hưu và diễn viên.

Anh là con trai của "The Million Dollars Man" Ted DiBiase Sr., và là cháu của "Iron" Mike DiBiase. Ted DiBiase Jr. là thế hệ thứ ba của 1 dòng họ đô vật

Sự nghiệp
Năm 2001, anh theo học tại trường cấp 3 Clinton, tại đó anh đã gia nhập vào đội bóng của trường. Sau đó anh học tại cao đẳng Missisipi và cũng đã tham gia vào đội tuyển của trường.

Sau khi rời cao đẳng Missisipi, anh đã được người anh trai lớn của mình là Mike DiBiase II dẫn đến gặp cha và ông nội để được huấn luyện trở thành 1 đô vật chuyên nghiệp.

Anh đã được huấn luyện tại học viện đô vật Harley Race's

Ngày 8/7/2006, anh và anh trai là Mike DiBiase II đã trở thành những đô vật chuyên nghiệp và thi đấu cho World League Wrestling (WLW), rồi sau đó cao hơn là Pro Wrestling NAOH của Nhật.

Ngày 24/7/2007, Ted Jr. đã thi đấu tại Florida Championship Wrestling (FCW) trước khi phát triển tại WWE như theo hướng dẫn của thầy anh là WWE Hall of Fame Harley Race.

Vào ngày 18/12/2007, Ted DiBiase Jr. đã chiến thắng trước TJ Styles để giành đai FCW Southern Heavyweight Championship tại New Port Richey, Florida.

Ngày 19/1/2008, anh đã bị thương và phải nhường lại đai cho Heath Miller ở New Port Richey, Florida.

Thi đấu cho WWE

Ngày 26/5/2008, anh đã trở lại cùng với cha của mình trong 1 show của RAW, và anh đã nói rằng anh rất thích cái đai này (WWE World's Tag-Team Championship của Hardcore Holly và Cody Rhodes) và anh lấy được nó bằng mọi cách.

Ở Night of Champions 2008, Ted DiBiase đã có được chiếc đai nhờ sự phản bội lại đồng đội của Cody Rhodes đối với Hardcode Holly.

Ngày 4/8/2008, Ted Jr. và Cody Rhodes đã để mất đai vào tay Batista và John Cena trong 1 show của RAW. 1 tuần sau đó anh và Rhodes lấy lại đai từ tay Batista & John Cena.
Anh và Cody để mất đai vào tay của CM Punk và Kofi Kingston trong 1 chương trình của RAW. Anh trở lại vào ngày 12 tháng 1 năm 2009, anh trở lại và cùng Manu và Sim Snuka tấn công Randy Orton và Cody Rhodes. Nhưng anh lại tấn công lại Manu và Sim cùng Cody và Randy Anh cũng tham gia trận Royal Rumble nhưng bị loại bởi Triple H. Tại WWE Backlash, anh giúp cho Randy Orton giành được đai WWE Championship. Trong chuyến du đấu của WWE tới Australia vào tháng 7 năm 2009, anh đã chịu một chấn thương tay.
Hiện nay, anh đang cùng Cody Rhodes và Randy Orton thành lập nhóm Legacy. Nhưng hiện nay, The Legacy đã tan rã, vì trưởng nhóm Randy Orton đã tấn công anh và Cody Rhodes do quá tức giận

Cuộc sống cá nhân

Vào ngày 15/2/2008, Ted DiBiase Jr. đã bắt bị vì tội gây tai nạn giao thông ở Hillsborough County, Florida
Ted đã đính hôn, kể cả hai anh trai của anh ta là Mike và Brett, đều là đô vật chuyên nghiệp.
Ted cũng tham gia làm nhân vật chính của bộ phim The Marine 2, bộ phim sẽ được phát hành vào khoảng cuối năm 2009.

Trong đô vật

Đòn kết thúc

 Million Dollar Dream (Cobra clutch)
 Belly to back suplex
 Clothesline
 Delayed falling fist drop
 Rope hung stunner - FCW

Danh hiệu
Florida Championship Wrestling
 FCW Southern Heavyweight Championship (1 lần)

Fusion Pro Wrestling
 Fusion Pro Tag-Team Championship (1 lần)- với Mike DiBiase II

Pro Wrestling Illustrated
 Hạng 470 của PWI 500 vào năm 2007

World Wrestling Entertainment
 World Tag-Team Championship (2 lần)- với Cody Rhodes

Chú thích

Sinh năm 1982
Nhân vật còn sống
Tín hữu Kitô giáo Mỹ
Nam diễn viên điện ảnh Mỹ


title: Đường phố

text:
Đường phố là một công trình xây dựng công cộng với đặc trưng là đường sá làm trung tâm gắn môi trường xây dựng ở hai bên vỉa hè của đường (nhà cửa, công trình, quảng trường, nhà hát lớn, công viên, chợ, siêu thị, cửa hàng, tụ điểm văn hóa khác…) hay nói một cách đơn giản, đường phố chính là những con đường đi qua hoặc xây dựng trên một hay những con phố nhất định. Về cấu trúc vật chất và hạ tầng, đường phố chính là một thửa đất dài và liền kề các tòa nhà trong một không gian đô thị, trong đó cư dân có thể tự do đi lại, dạo chơi, mua sắm, đi bộ….. Một đường phố có thể có bề mặt đơn giản như là một đường đất đỏ với nhiều bụi bẩn hoặc có thể là một kết cấu vật chất bền vững hơn, cứng hơn như bê tông, đá, sỏi, gạch tùy theo điều kiện kinh tế và sự đầu tư nhằm phù hợp nhất với sự lưu thông và giao thông.

Thuật ngữ
Từ đường phố từ nguyên có nghĩa đơn giản chỉ một con phố trong một ngôi làng (tiếng Latin: "phoos trong langf"). Từ "đường phố" vẫn còn đôi khi được sử dụng một cách bình dân thì nó đồng nghĩa "đường sá". Từ đường phố có nguồn gốc từ tiếng Latin có nghĩa là "con đường trải nhựa" và được phân loại dựa trên địa tầng và phân tầng các loại đất. Trong tiếng Hy Lạp cổ đại từ "Stratos" có nghĩa là quân đội (thuộc về quân đội) vì người Hy Lạp ban đầu con đường xây dựng để di chuyển quân đội là chính. Trong tiếng Anh nguyên nghĩa của đường phố là chỉ về những "những ngôi làng liền kề không có trật tự".

Đặc điểm

Đường phố bao gồm vị trí dành cho người đi bộ, những lòng đường, lề đường, làn đường, vĩa hè, các ngả ba, ngã tư, ngã sáu, các bùng binh (vòng xoay, vòng xuyến), ngõ hẻm, đồng thời có các công trình phụ liên quan đến giao thông, vệ sinh đô thị như cầu, cống, hố ga, đèn giao thông…. Thông thường các đường phố trung tâm thành phố nhất là thành phố lớn và hay kẹt xe. Ngược lại, đường cao tốc và các đường ở phố xá ở vùng ngoại ô, vùng ven, ngoại thành thì lưu lượng giao thông ít hơn.

Đường phố là một công trình phụ là một trong số ít những công trình công cộng được chia sẻ giữa tất cả các thành phần xã hội. Thậm chí nó còn là nơi cư ngụ của một số thành phần phức tạp trong xã hội như ăn mày, vô gia cư, lang thang, bụi đời, nghiện hút, bỏ nhà ra đi…., đường phố duy trì một loạt các hoạt động xã hội quan trọng qua đó làm nền tảng cho nền văn minh. Vai trò của đường phố rất quan trọng.

Đường phố có thể được phân loại một cách lỏng lẻo như đường lộ là các ngõ, ngách, hẻm phố, Mến trong làng. Đường lộ thường rộng rãi và tập trung các hoạt động nhộn nhịp, tấp nập của phố xá. Các hoạt động thương mại, văn hóa, giải trí, các sự kiện có thể diễn ra trên đường phố. Con hẻm phố và ngỏ yên tĩnh hơn, thường ở trong sử dụng sử dụng làm bãi đậu xe, đi bộ, hay dành cho bóng đá đường phố. Hoạt đồng quan trọng nhất của đường phố và cũng là minh chứng cho một thành phố có hồn, có sức sống hay năng động chính là yếu tố lưu thông trên đường phố, hoạt động giao thông vận tải, thương mại, văn hóa, giải trí…..

Xem thêm

 Đường phố ăn uống
 Thức ăn đường phố
 Đường giao thông

Tham khảo

A virtual exhibition on the history of streets
AskOxford: What is the difference between a 'street' and a 'road'?
streetnote, street music Live street music and musicians from the streets of the USA
 Biannual exhibition of poetry and documentary about streets and traffic.
Streetsblog – News focusing on streets and street life in the modern urban landscape. (No affiliation.)
What distinguishes a street from a lane from a road from a boulevard, etc.?  – An Ask Yahoo! editor's examination of the issue.
A Treatise on Highway Construction, Designed as a Text-book and Work of Reference for All who May be Engaged in the Location, Construction, Or Maintenance of Roads, Streets, and Pavements, By Austin Thomas Byrne, 1900 – Boston appears to be the first city trong Hoa Kỳto pave its streets, by 1663, many with pebbles.
Famous streets, roads and byways

Phố
Đường
Đường phố


title: 2372 Proskurin

text:
2372 Proskurin (1977 RA8) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 13 tháng 9 năm 1977 bởi N. Chernykh ở Nauchnyj.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 2372 Proskurin

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1977


title: Moulin-Mage

text:
Moulin-Mage là một xã trong tỉnh Tarn thuộc vùng Occitanie ở miền nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 880 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
INSEE

Xã của Tarn


title: Ashmeadiella bigeloviae

text:
Ashmeadiella bigeloviae là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1897.

Chú thích

Tham khảo

Ashmeadiella
Động vật được mô tả năm 1897


title: Đội tuyển bóng đá quốc gia Sierra Leone

text:
Đội tuyển bóng đá quốc gia Sierra Leone () là đội tuyển cấp quốc gia của Sierra Leone do Hiệp hội bóng đá Sierra Leone quản lý.

Trận thi đấu quốc tế đầu tiên của đội tuyển Sierra Leone là trận gặp đội tuyển Nigeria vào năm 1949. Đội đã từng 3 lần tham dự cúp bóng đá châu Phi là vào các năm 1994, 1996 và 2021, tuy nhiên đều không vượt qua được vòng bảng.

Danh hiệu
Cúp Amilcar Cabral:
 2 lần vô địch  (1993, 1995)
 2 lần hạng nhì

Thành tích tại giải vô địch thế giới
 1930 đến 1970 - Không tham dự
 1974 đến 1986 - Không vượt qua vòng loại
 1990 - Không tham dự
 1994 - Bỏ cuộc
 1998 đến 2022 - Không vượt qua vòng loại

Cúp bóng đá châu Phi
Sierra Leone đã 3 lần tham dự vòng chung kết Cúp bóng đá châu Phi, tuy nhiên đều không vượt qua được vòng bảng.

Thứ hạng ngoài bốn hạng đầu (không chính thức) dựa trên so sánh thành tích giữa những đội tuyển vào cùng vòng đấu
Tính cả những trận hoà ở vòng đấu loại trực tiếp phải giải quyết bằng sút luân lưu
Do đặc thù châu Phi, có những lúc tình hình chính trị hoặc kinh tế quốc gia bất ổn nên các đội bóng bỏ cuộc. Những trường hợp không ghi chú thêm là bỏ cuộc ở vòng loại

Đội hình
Đội hình dưới đây được triệu tập tham dự CAN 2021.

Số liệu thống kê tính đến ngày 20 tháng 1 năm 2022 sau trận gặp .

Triệu tập gần đây

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Đội tuyển bóng đá quốc gia Sierra Leone  trên trang chủ của FIFA

Sierra Leone


title: Dassault Étendard II

text:
Dassault Étendard II là một nguyên mẫu máy bay tiêm kích thử nghiệm của Pháp, đây là phát triển ban đầu như một kết quả theo sau của dự án Dassault Mystère. Nó được Không quân Pháp đánh giá thử nghiệm nhưng đã bị loại bỏ do sự xuất hiện của loại máy bay hoàn thiện hơn là Dassault Mirage III.

Mẫu thử nghiệm này ban đầu có tên gọi là Mystère XXII, nó được phát triển để đáp ứng nhu cầu của Không quân Pháp về một máy bay tiêm kích-ném bom động cơ phản lực và cơ động. Trong cùng thời gian này, một yêu cầu của NATO đã được đưa ra, cũng yêu cầu về một máy bay tiêm kích-tấn công, và Dassault đã phát triển một máy bay rất giống với Étendard II cho cuộc cạnh tranh này (Étendard VI).

Nguyên mẫu duy nhất của Étendard II bay lần đầu tiên vào ngày 23 tháng 7 năm 1956, nhưng động cơ tỏ ra thiếu hiệu quả và những nhà quản lý thấy rằng mẫu máy bay này không hứa hẹn bằng mẫu Mirage và Étendard II nhanh chóng bị hủy bỏ.

Một sự phát triển hơn nữa của khái niệm Étendard là Étendard IV đã thành công và phục vụ trong Hải quân Pháp.

Thông số kỹ thuật (Dassault Étendard II)

Đặc điểm riêng
Phi đoàn: 1
Chiều dài: 12.89 m (41 ft 3 in)
Sải cánh: 8.74 m (27 ft 11 in)
Chiều cao: 3.80 m (12 ft 2 in)
Diện tích cánh: 24.2 m² (248 ft²)
Trọng lượng rỗng: 4.210 kg (9.280 lb)
Trọng lượng cất cánh: n/a
Trọng lượng cất cánh tối đa: 5.650 kg (12.500 lb)
Động cơ: 2× động cơ phản lực Turboméca Gabizo, 18.4 kN (4.140 lbf) mỗi chiếc

Hiệu suất bay
Vận tốc cực đại: 1.054 km/h (569 knots, 655 mph)
Tầm bay: 1.100 km (594 nm, 680 mi)
Trần bay: 15.000 m (48.000 ft)
Vận tốc lên cao: n/a
Lực nâng của cánh: 233 kg/m² (50 lb/ft²)
Lực đẩy/trọng lượng: 0.33

Vũ khí
2× pháo tự động 30 mm (1.18 in)
Bom: 1.500 kg (3.300 lb) bom và rocket

Nội dung liên quan

Máy bay có cùng sự phát triển
 Dassault Étendard IV
 Dassault Étendard VI
 Dassault Super Étendard
 Dassault Mystère

Máy bay có tính năng tương đương
 Dassault Mirage III

Trình tự thiết kế
 Mystère: II - IV - Super - XXII - XXIV - XXVI
 Étendard: II - IV - VI - Super

Danh sách
 Danh sách máy bay chiến đấu
 Danh sách máy bay quân sự của Pháp

Tham khảo

Máy bay quân sự Pháp thập niên 1950
Máy bay Dassault
Máy bay chiến đấu
Máy bay quân sự
Máy bay tiêm kích Pháp
Máy bay hai động cơ phản lực
Máy bay cánh dưới
Dự án máy bay hủy bỏ của Pháp
Máy bay một động cơ phản lực


title: Plazas de soberanía

text:
Plazas de soberanía (, nghĩa là "những nơi có chủ quyền") từng được gọi là "África Septentrional Española" (Bắc Phi thuộc Tây Ban Nha) hay "África Española" (Châu Phi Tây Ban Nha) là những lãnh thổ thuộc Tây Ban Nha nằm ở Bắc Phi giáp với Maroc, ngoại trừ hai thành phố tự trị Ceuta và Melilla.

Từ thời kỳ Reconquista, quân đội Tây Ban Nha đã chinh phục và duy trì nhiều căn cứ quân sự tại Bắc Phi như là một khu vực phòng thủ trước Bắc Phi. Rất nhiều lãnh thổ, trong đó có Oran, đã bị mất. Ngày nay, một số phần lãnh thổ vẫn thuộc sự quản lý của Tây Ban Nha.

Danh sách lãnh thổ

Các lãnh thổ nằm ở Bắc Phi, trên bờ biển Địa Trung Hải. Chỉ có duy nhất Peñón de Vélez de la Gomera có biên giới đất liền với Maroc, mặc dù ban đầu nó là một hòn đảo, nhưng do một trận động đất diễn ra vào năm 1930, hòn đảo này đã vĩnh viễn gắn liền với đất liền.

Đảo Perejil đang tranh chấp với Maroc, là một hòn đảo nhỏ không có người ở gần Ceuta, được Tây Ban Nha coi là một phần của Ceuta và không phải là một lãnh thổ theo đúng nghĩa của nó.

Các thực thể lân cận

Thuật ngữ "Plazas de soberanía" không bao gồm các lãnh thổ Ceuta và Melilla vì đây là các thành phố tự trị, và không bao gồm đảo Alborán là một phần của thành phố Almería trên bán đảo Iberia.

Đảo Alboran, một hòn đảo nhỏ ở phía tây Địa Trung Hải, cách bờ biển châu Phi khoảng 50 km (31,05 dặm) và cách châu Âu 90 km (55,92 dặm).

Ghi chú

Chú thích

Liên kết ngoài

Phân cấp hành chính Tây Ban Nha
Châu Phi Tây Ban Nha
Khu vực Địa Trung Hải
Tranh chấp lãnh thổ của Tây Ban Nha
Tranh chấp lãnh thổ của Maroc


title: Vườn quốc gia U Minh Hạ

text:
Vườn quốc gia U Minh Hạ thuộc tỉnh Cà Mau. Địa giới hành chính nằm trên hai huyện U Minh và Trần Văn Thời. Được thành lập theo quyết định số 112/QĐ-TTg ngày 20 tháng 1 năm 2006 của Thủ tướng chính phủ Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam, trên cơ sở nâng cấp khu bảo tồn thiên nhiên Vồ Dơi. Đây là khu vực có hệ động thực vật đặc trưng vùng đất ngập nước trên lớp than bùn do xác thực vật tích tụ lâu năm tạo thành. Thực vật đặc hữu ở đây là các loài: tràm, móp, trảng năn, sậy... Động vật đặc trưng là: rái cá lông mũi, tê tê, nai, khỉ đuôi dài, lợn rừng, rùa, rắn, trăn, các loại cá nước ngọt, chim, côn trùng...Đây là một trong hai vườn quốc gia tại tỉnh Cà Mau, Việt Nam. Ngày 26 tháng 5 năm 2009, VQG U Minh Hạ được công nhận là một trong ba vùng lõi của Khu dự trữ sinh quyển Mũi Cà Mau, được UNESCO đưa vào danh sách các khu dự trữ sinh quyển của thế giới.

Vị trí, diện tích
Tọa độ: Từ 9°12′30″ tới 9°17′41″ vĩ bắc và 104°54′11″ tới 104°59′16″ kinh đông.

Vườn quốc gia U Minh Hạ có tổng diện tích 8.527,8ha nằm trên địa bàn các xã Khánh Lâm, Khánh An, Khánh Thuận thuộc huyện U Minh và các xã Trần Hợi, Khánh Bình Tây Bắc thuộc huyện Trần Văn Thời.

- Bắc giáp tuyến 27 - Phân trại K3 thuộc trại giam K1 Cái Tàu;

- Nam giáp vùng đệm kinh xáng Minh Hà;

- Đông giáp kinh 100, ấp 14 xã Khánh An và hậu T19 ấp Vồ Dơi;

- Tây giáp kinh 90, phân trường Trần Văn Thời và đê bao phía tây Vồ Dơi.

Vườn quốc gia U Minh Hạ có ba khu vực chính gồm:
Khu bảo tồn hệ sinh thái rừng trên đất than bùn.
Khu phục hồi và sử dụng bền vững hệ sinh thái rừng ngập nước.
Khu dịch vụ hành chính.

Ngoài ra, Vườn quốc gia U Minh Hạ còn có hơn 25.000 ha vùng đệm thuộc các lâm-ngư trường U Minh 1, 3, lâm-ngư trường Trần Văn Thời, trại giam K1 Cái Tàu và trung tâm nghiên cứu ứng dụng rừng ngập Minh Hải.

Chức năng
Bảo tồn, tái tạo các giá trị về cảnh quan thiên nhiên, môi trường sinh thái và đa dạng sinh học của hệ sinh thái đất ngập nước đặc thù, rừng tràm trên đất than bùn.

Vườn quốc gia U Minh Hạ còn có nhiệm vụ bảo tồn và phát triển nguồn gen các loài động thực vật quý, các giá trị văn hóa, tinh thần, di tích lịch sử, phục vụ công tác nghiên cứu khoa học, tham quan và phát triển du lịch.

Đa dạng sinh học

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Vườn quốc gia U Minh Hạ trên Đất Mũi Online

Vườn quốc gia Việt Nam
Địa lý Cà Mau
Du lịch Cà Mau


title: Pteropurpura falcata

text:
Pteropurpura falcata là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Muricidae, họ ốc gai.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Pteropurpura


title: Địa điểm chôn cất Kitô giáo cổ tại Pécs

text:
Địa điểm chôn cất Kitô giáo cổ tại Pécs là một thành phố, hiện là một Necropolis chôn cất những người theo Đạo Thiên Chúa cổ được xây từ thời Đế quốc La Mã tại Pécs, Sopianae. Trước đây, thành phố này được cai trị bởi Charlemagne, đại đế của Đế quốc La Mã Thần thánh. Năm 2000, UNESCO đã công nhận Địa điểm chôn cất Kitô giáo cổ tại Pécs là di sản thế giới.

Tham khảo

be-x-old:Пэч

Di sản thế giới tại Hungary
Cơ Đốc giáo tại Hungary
Necropolis in Pécs

als:Pécs
id:Pécs
ms:Pécs
bs:Pečuh
bg:Печ (Унгария)
ca:Pécs
cs:Pécs
da:Pécs
de:Pécs
et:Pécs
el:Πετς
en:Pécs
es:Pécs
eo:Pécs
eu:Pécs
fr:Pécs
gl:Pécs
ko:페치 (헝가리)
hr:Pečuh
io:Pécs
os:Печ (Венгри)
it:Pécs
he:פץ'
mrj:Печ (Венгри хала)
sw:Pécs
la:Sopianae
lv:Pēča
lb:Pécs
lt:Pėčas
lmo:Pécs
hu:Pécs
mk:Печ
nl:Pécs
ja:ペーチ
no:Pécs
nn:Pécs
oc:Pécs
pl:Pecz
pt:Pécs
ro:Pécs
rmy:Pech
qu:Pécs
ru:Печ (Венгрия)
sk:Pécs
sr:Печуј
sh:Pečuh
fi:Pécs
sv:Pécs
tr:Pécs
uk:Печ (Угорщина)
vo:Pécs
war:Pécs
yi:פעטש
zh:佩奇


title: Concerviano

text:
Concerviano là một đô thị ở tỉnh Rieti trong vùng Latium, có khoảng cách khoảng 60 km về phía đông bắc của Roma và cách khoảng 13 km southvề phía đông của Rieti. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 372 người và diện tích là 21,4 km².

Concerviano giáp các đô thị: Longone Sabino, Petrella Salto, Rieti, Rocca Sinibalda, Varco Sabino.

Quá trình thay đổi dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Rieti


title: Chùm ruột

text:
Chùm ruột còn gọi là tầm ruột (danh pháp hai phần: Phyllanthus acidus, danh pháp đồng nghĩa: Phyllanthus distichus, Cicca disticha, Cicca acida hay Averrhoa acida), là loài cây có quả ăn được trong họ Phyllanthaceae. Cây chùm ruột vừa được trồng làm cây cảnh vừa lấy quả.

Chùm ruột phân bố chủ yếu ở miền nhiệt đới Á Châu từ Madagascar đến Ấn Độ sang tận Đông Nam Á. Ở Việt Nam, chùm ruột trồng phổ biến ở miền Nam.

Tên gọi
Chùm ruột là phương ngữ ở miền nam còn tầm ruột là phương ngữ ở miền bắc

Miêu tả

Chùm ruột là loại cây thân mộc, cỡ nhỏ, gần giống cây bụi, đạt chiều cao từ 2 m đến 10 m. Tán cây rậm rạp, thân cây có nhiều cành chính cứng và dày. Nhánh cây sần sùi vì vết sẹo của những cuống lá cũ. Ở cuối mỗi cành chính có nhiều cành nhỏ màu xanh, dài từ 15 cm đến 30 cm, mọc thành chùm dày đặc.

Lá chùm ruột mọc so le, hình trứng dài với kích thước khoảng 4–5 cm, rộng khoảng 1,5–2 cm.

Mùa hoa tháng 3-5, mùa quả tháng 6-8.

Hoa chùm ruột sắc hồng, nở từng chùm. Trái hình tròn, chia thành 6 múi, sắc xanh với đường kính khoảng 2-2,5 cm. Mỗi quả chỉ có 1 hột. Vị chùm ruột giòn và rất chua, do đó thường được tiêu thụ dưới dạng mứt tại Việt Nam. Khi nấu ở nhiệt độ cao trái chùm ruột sẽ chuyển sang màu đỏ.
Lá chùm ruột có khi được nấu lên ăn như một loại rau.
Những người mắc bệnh gout và sỏi thận không nên ăn chùm ruột, vì trái chứa nhiều axit oxalic..

Giá trị dinh dưỡng
Trong quả có nước, chất proitid, lipid glucid, acid acetic và vitamin C. Vỏ rễ chứa tanin 18% saponin acid gallic và một chất kết tinh.

Tuy có nhiều tác dụng, nhưng rễ, vỏ rễ, cành và thân cây này rất độc. Nhẹ thì nhức đầu, đau bụng, nặng có thể tử vong.

Chú thích

Xem thêm
Sơ ri

Liên kết ngoài

A
A
A
Quả
Cây Caribe
Thực vật Caribe
Thực vật được mô tả năm 1753


title: Anthurium navasii

text:
Anthurium navasii là một loài thực vật thuộc họ Araceae. Đây là loài đặc hữu của Ecuador. Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 Benavides, G. & Pitman, N. 2003. Anthurium navasii. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Ecuador
N


title: Oedostethus ugo

text:
Oedostethus ugo là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Kishii miêu tả khoa học năm 1992.

Chú thích

Tham khảo

Oedostethus


title: Lacuna latifasciata

text:
Lacuna latifasciata là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Littorinidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Lacuna


title: Matus leechi

text:
Matus leechi là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Young miêu tả khoa học năm 1953.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Matus


title: Reichenberg, Rhein-Lahn

text:
Reichenberg là một đô thị ở huyện Rhein-Lahn, bang Rheinland-Pfalz, in phía tây nước Đức.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Rhein-Lahn


title: Erioptera funesta

text:
Erioptera funesta là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Erioptera
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Molophilus occultus

text:
Molophilus occultus là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Molophilus
Limoniidae ở vùng Palearctic


title: Halictus quadricinctoides

text:
Halictus quadricinctoides là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Blüthgen mô tả khoa học năm 1936.

Chú thích

Tham khảo

Halictus
Động vật được mô tả năm 1936


title: Nhà hát Carver

text:
Nhà hát Carver, hiện nay được chính thức biết đến với tên gọi Trung tâm Nghệ thuật Biểu diễn Carver, là một nhà hát tọa lạc tại trung tâm của thành phố Birmingham, Alabama, tiểu bang Alabama, Mỹ. Trong thời kỳ nó còn là một nhà hát chiếu phim hoạt hình, nó nổi tiếng là một nơi người Mỹ gốc Phi có thể vào xem những bộ phim đầu tiênl trong thời kỳ đó, chỉ có người da trắng mới được cho phép vào phần lớn các nhà hát vì quy định của các luật phân biệt.

Nhà hát Carver hiện nay là một địa điểm biểu diễn trực tiếp với 527 chỗ, là rạp chính của Alabama Jazz Hall of Fame.

Lịch sử
Tọa lạc tại góc Đại lộ Bắc thứ tư và Phố Bắc thứ 17, rạp Carver được mở cửa năm 1935. Trong một đợt nâng cấp năm 1945, nhà hát được trang bị thêm nhiều trang thiết bị, bao gồm 1300 ghế có kiểu mới nhất, điều hòa không khí, nâng cấp hệ thống âm thanh và chiếu phim.
Đại lộ Bắc thứ tư là nơi từn diễn ra nhiều cuộc diễu hành của Phong trào Dân quyền Mỹ. Chính quyền thành phố Birmingham đã tìm cách cải thiện khu vực nơi diễn ra các sự kiện của Phong trào này nên đã mua nhà hát Carver năm 1990 và đã cải hoán thành một nhà hát cho các buổi biểu diễn trực tiếp, và với mục tiêu làm cho Cộng đồng người Mỹ gốc Phi nhớ đến Nhà hát Carver năm nào. Từ khi mở cửa lại, Carver đã tổ chức nhiều buổi biểu diễn của Duke Ellington, Lionel Hampton, syndicated radio của Tom Joyner.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Alabama Jazz Hall of Fame official web site

Công trình xây dựng ở Birmingham, Alabama
Jazz
Công trình xây dựng ở Columbia, Nam Carolina


title: Amalda bullioides

text:
Amalda bullioides là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Olividae, ốc ôliu.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Amalda


title: Slovenske Konjice

text:
Slovenske Konjice là một khu tự quản của Slovenia. Slovenske Konjice có diện tích 97,8  km², dân số là 13.612 người (năm).

Tham khảo

Khu tự quản của Slovenia


title: Truyes

text:
Truyes là một xã thuộc tỉnh Indre-et-Loire trong vùng Centre-Val de Loire ở miền trung nước Pháp.

Xem thêm
Commune của tỉnh Indre-et-Loire

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Indre-et-Loire


title: Isaac

text:
Isaac là một nhân vật quan trọng trong Do Thái giáo, Cơ Đốc giáo và Hồi giáo. Theo Kinh Thánh, Isaac là con trai của Abraham và Sarah, cha của Esau và Jacob. Thông qua Jacob, Isaac là tổ phụ của người Israel, sau này được biết đến là người Do Thái. Trong khi đó, người anh cùng cha khác mẹ của Isaac là Ishmael được coi là tổ phụ của người Ả Rập.

Sách chữ Nôm tiếng Việt soạn vào thế kỷ 17 gọi nhân vật này là Y Giác.

Theo Cựu Ước thì Abraham vâng theo lệnh của Thiên Chúa, dâng con trai mình là Isaac làm sinh tế tại xứ Moriah, song một thiên sứ hiện ra ngăn cản người vì Chúa chỉ muốn thử thách đức tin của Abraham, nên ông giết một con cừu đực tìm thấy tại nơi ấy để làm sinh tế thay thế cho Isaac. Như là phần thưởng cho lòng tuân phục, Abraham lại nhận lãnh lời hứa dòng dõi ông sẽ "nhiều như sao trên trời, đông như cát bờ biển" và hưởng lấy sự phú cường (Sáng thế ký 22[12]). Rồi thì ông quay về Beersheba. Sự kiện dâng Isaac làm sinh tế là một trong những hành động đạo đức khó khăn và đầy thách thức nhất đã được ghi lại trong Kinh Thánh.

Tham khảo

Người trong Kinh Thánh Hebrew


title: Spannberg

text:
Spannberg là một thị trấn ở huyện Gänserndorf thuộc bang Niederösterreich nước Áo. Đô thị  có diện tích 19,51 km², dân số năm 2001 là 983 người.

Tham khảo

Đô thị của Gänserndorf


title: Leulinghem

text:
Leulinghem là một xã ở tỉnh Pas-de-Calais trong vùng Hauts-de-France của Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Pas-de-Calais

Tham khảo
INSEE
IGN

Liên kết ngoài
 Leulinghem on the Quid website

Xã của Pas-de-Calais


title: Metaleptobasis brysonima

text:
Metaleptobasis brysonima là một loài chuồn chuồn kim trong họ Coenagrionidae.

Metaleptobasis brysonima được Williamson miêu tả khoa học năm 1915.

Chú thích

Tham khảo

Metaleptobasis


title: Vitas

text:
Vitas () là nghệ danh của Vitaliy "Vitalik" Vladasovich Grachyov (; ; phiên âm tiếng Việt: Vi-ta-li "Vi-ta-lích" Vla-đa-sô-vích Gra-chốp, sinh ngày 19 tháng 2 năm 1979), là một ca sĩ người Ukraina, hát chủ yếu bằng tiếng Nga, và là một người viết bài hát.

Được biết đến với giọng cao của mình và âm vực lên tới năm quãng tám, anh được đặt cho biệt danh "Prince of the Dolphin Voice" ("Hoàng tử mang giọng ca cá heo") tại Trung Quốc. Âm nhạc của anh thường rất khó để phân loại, kết hợp các yếu tố của techno, dance, nhạc cổ điển, jazz và dân ca. Ca khúc năm 2000 của anh, "Opera No. 2" ("Opera #2"; phát hành như một đĩa đơn vào năm 2001) đã lan truyền một cách nhanh chóng trên internet, điều ảnh hưởng quan trọng tới sự thừa nhận tài năng của anh trên toàn thế giới. Anh cũng được biết đến với việc tự thiết kế trang phục biểu diễn của mình. DIVA (ДИВА) là tên của ban nhạc đồng hành cùng Vitas trong các buổi biểu diễn của anh.

Vitas đã có được danh tiếng to lớn thông qua hệ thống truyền hình Nga, và từ năm 2005 sự nghiệp của anh đã lan sang thị trường châu Á. Vitas đã ký hợp đồng với những hãng giải trí như Universal, đơn vị phụ trách phân phối âm nhạc của anh tại thị trường Đài Loan, và anh đã lưu diễn rộng rãi ở Trung Quốc cùng một số quốc gia khác. Anh đã biểu diễn song ca cùng nhiều ca sĩ khác bao gồm cả Demis Roussos, Lucio Dalla và người ông Arkadiy Davydovich Marantsman (Аркадий Давыдович Маранцман) của chính Vitas, người đã hát cùng anh ca khúc "Friendship".

Tiểu sử
Sinh ra với tên khai sinh Vitaliy Vladasovich Grachyov vào ngày 19 tháng 2 năm 1979 tại Odessa, Ukraina (và không phải như thông báo trước kia là ở Daugavpils, Latvia), Vitas lớn lên ở quê hương Odessa và là người gốc Nga. Anh cho thấy sự hứng thú với âm nhạc ngay từ những năm đầu đời. Ông của Vitaliy đã dạy cho anh chơi phong cầm, và anh bắt đầu viết những bài hát từ khi còn là một đứa trẻ. Sau đó, anh bắt đầu được học về âm nhạc một cách căn bản hơn. Vitaliy tham gia một trường dạy nghệ thuật ở Odessa và là một thiếu niên xuất hiện trong nhiều tác phẩm sân khấu khác nhau. Anh được "phát hiện" bởi một nhà sản xuất/quản lý khách mời, Sergey Pudovkin, người ngỏ lời mời Vitas tới Moscow. Lời mời này dựa trên nền tảng khả năng diễn xuất của Vitas lúc đó: Pudovkin chưa hề nghe anh hát trước khi đến ngôi trường này. Vitas đã đến Moscow với vài bản demo âm nhạc của mình và bắt đầu làm việc với Pudovkin.

Sự nghiệp

Những năm đầu
Vitas được công chúng Nga biết đến lần đầu vào tháng 12 năm 2000 với ca khúc Opera No. 2, gây chú ý với khán giả bởi giọng hát cao và nội lực một cách đầy bất ngờ. Trong video âm nhạc, Vitas miêu tả một người đàn ông cô đơn lập dị mang trên mình những phần mang cá, sống trong một bồn tắm với những chiếc lọ cá và chơi phong cầm trong tình trạng khỏa thân.

Chương trình hòa nhạc của Vitas mang tên Philosophy of Miracle tổ chức tại Điện Kremli ngày 29 tháng 3 năm 2002, thiết lập một kỷ lục cho Vitas như nghệ sĩ trẻ tuổi nhất từng thực hiện một buổi hòa nhạc solo tại địa điểm uy tín này. Anh cũng trình diễn bộ sưu tập thời trang của mình mang tên "Autumn Dreams" trên sân khấu Điện Kremli ngày 29 tháng 9 năm 2002.

Vitas nhận được một lời mời từ Lucio Dalla - nhà soạn nhạc, người đã tạo ra ca khúc "Caruso" - biểu diễn ca khúc này cùng với tác giả tại buổi hòa nhạc "San Remo in Moscow" được tổ chức tại Điện Kremli vào năm 2003. Giọng ca của Vitas không chỉ mê hoặc khán giả mà còn quyến rũ cả chính Dalla, tác giả này mời Vitas tới Rome tham gia vào buổi diễn tập của "Toska", phiên bản hiện đại của vở opera huyền thoại.

Để dành tặng người mẹ của mình, người đã mất năm 2001, Vitas phát hành hai album, The Songs of My Mother và Mama. The Songs of My Mother bao gồm những bài hát cổ điển Nga mà đôi khi được coi là "kho báu" của các ca sĩ nhạc pop hát tiếng Nga. Album còn lại Mama bao gồm một số ca khúc mới được sáng tác bởi Vitas. Tháng 11 năm 2003, Vitas tiến hành thực hiện chương trình lưu diễn thứ hai của mình, The Songs of My Mother tại Russia Concert Hall, Moscow. So sánh với chuyến lưu diễn Philosophy of Miracle đầy rực rỡ, The Songs of My Mother tỏ ra giản dị hơn và tập trung vào các bài hát cổ điển Nga. Từ năm 2004 đến năm 2006, đội ngũ quản lý của Vitas, Trung tâm sản xuất "Pudovkin" tiếp tục chuyến lưu diễn "The Songs of My Mother" tại Nga, Mỹ, Đức, Kazakhstan, Israel và các quốc gia Baltic.

Ngoài sự nghiệp ca hát của mình, Vitas cũng đóng vai chính trong loạt phim truyền hình về bí ẩn những vụ giết người mang tên "Beloved Scoundrel" bằng tiếng Anh, và "Сволочь ненаглядная" bằng tiếng Nga, trong đó anh đóng vai một ca sĩ nhạc pop với giọng cao bất thường, một phiên bản của chính mình. Anh cũng đóng vai chính trong một bộ phim hài mang tên Crazy Day.

Phát triển về âm nhạc và hình ảnh cá nhân

Trong tháng 6 năm 2006, Vitas được mời bởi Đài truyền hình trung ương Trung Quốc (CCTV) để tham gia vào sự kiện lớn "Năm của Nga tại Trung Quốc" tại Bắc Kinh. Vitas biểu diễn hai bài hát, The Star và "Opera No. 2," trong chương trình. Sự kiện này đánh dấu khởi đầu cho sự nổi tiếng của Vitas tại Trung Quốc. Trong những năm tiếp theo, anh đi lưu diễn rộng rãi ở Trung Quốc và cũng biểu diễn tại một buổi lễ chào đón Thế vận hội Mùa hè 2008 tại Bắc Kinh.

Chuyến lưu diễn của Vitas mang tên "Return Home" được bắt đầu năm 2006, có nét tương đồng với Songs of My Mother về phong cách giản lược. Buổi hòa nhạc thực hiện tại St. Petersburg ngày 4 tháng 3 năm 2007 sau đó đã được phát hành dưới dạng DVD thông qua website của Vitas cũng như phát hành chính thức ở một số nước, mặc dù nhiều bài hát đã được loại bỏ. Toàn bộ buổi hòa nhạc tại Moscow sau đó được phát hành dưới dạng DVD, nhưng chỉ mua được trên trang web của Vitas cũng như ở các buổi biểu diễn của anh. Buổi hòa nhạc "Return Home" của Vitas tại Bucharest, Romania ngày 25 tháng 2 năm 2009 được truyền hình trực tiếp trên các kênh TVR2 và TVRi thuộc hệ thống truyền hình Romania, đạt rating cao nhất trong vòng mười hai tháng .

Tháng 10 năm 2007, Vitas ký kết hợp đồng với hãng thu âm Mỹ Gemini Sun Records (nay không còn tồn tại). Gemini Sun đã phát hành bộ CD + DVD tổng hợp mang tên Audio Visual Connect Series Vitas, có 8 video ca nhạc với các bài hát tương ứng trên đĩa CD, cộng thêm một bonus track trên CD. Trong năm 2008, anh cũng cho phát hành Light of A New Day, một track dài 40 phút chứa những đoạn xướng âm không thành lời (là đặc trưng của Vitas) và những phần chơi nhạc cụ. Bài hát được đăng tải trên website dưới dạng download miễn phí, và được hoan nghênh bởi đông đảo người hâm mộ trong việc sử dụng như một liệu pháp âm nhạc (music therapy).

Chuyến lưu diễn "Sleepless Night" sau đó có bao gồm các buổi hòa nhạc tại Trung Quốc, và nó tỏ ra phức tạp hơn trong cách trình diễn so với một "Return Home" giản dị. Ngoài ra, một buổi biểu diễn từ thiện, trong đó Vitas biểu diễn ca khúc "The Star", được tổ chức vào ngày 12 tháng 5 năm 2009 tại tỉnh Tứ Xuyên để tưởng nhớ các nạn nhân của thảm họa động đất xảy ra một năm trước đó; một bài hát được biết đến với cái tên "Mommy and Son" được phát hành vào cuối tháng 10 năm 2009 để tưởng nhớ các nạn nhân của trận động đất. Đây là ca khúc chủ đề đầu tiên của album mới "Mommy and Son" (phát hành vào ngày 1 tháng 9 năm 2011), trong đó bao gồm những bài hát mới, chẳng hạn như "C'est La Vie" (nghĩa là "Such is life" ("Cuộc sống là đây") trong tiếng Pháp), "Once More", "Let the Father Teach!", "Young Rook" và một vài ca khúc khác.

Vitas góp mặt với vai Wude (hoặc Gude) - một ca sĩ bị bắt làm nô lệ trong bộ phim Trung Quốc năm 2009 Hoa Mộc Lan, được công chiếu tại Bắc Kinh vào ngày 16 tháng 11 năm 2009. Anh cũng ghi âm cho soundtrack của bộ phim.

Vào đầu năm 2011, Vitas thực hiện một loạt bảy buổi hòa nhạc Sleepless Night tại Bắc Mỹ. Buổi hòa nhạc được tổ chức tại New York, Toronto, Chicago, Miami, Vancouver, Los Angeles và San Francisco. Vitas cũng xuất hiện trong bộ phim năm 2011 của Trung Quốc Kiến Đảng Vĩ Nghiệp (The Founding of a Party, tên thay thế trong tiếng Anh là Beginning of the Great Revival), đóng vai Grigori Voitinsky. Anh cũng đóng vai chính cùng Huỳnh Thánh Y trong vở nhạc kịch One Night To Be Star.

Đời tư
Vitas giữ bí mật về đời tư của mình, anh từ chối trả lời phỏng vấn về chủ đề này. Mặc dù Vitas và quản lý của mình trước đó phủ nhận rằng anh đã kết hôn, Vitas đã tổ chức đám cưới với vợ anh là Svetlana năm 2006. Họ có một con gái, Alla, sinh năm 2008. Tháng 2 năm 2010, trong một buổi hòa nhạc tại St. Petersburg, Vitas đã hát ca khúc "Lullaby" dành tặng cho con gái của mình. Trong tháng 1 năm 2012, Vitas và gia đình được phỏng vấn trong chương trình "Let Them Talk" - talk show nổi tiếng của Nga. Tháng Ba cùng năm, một Vitas trong trạng thái quẫn trí xuất hiện một lần nữa trong chương trình để đối đầu với những cáo buộc của một người đàn ông tuyên bố rằng mình là cha đẻ của Vitas. Sau nhiều phản ứng dữ dội tới từ bạn bè và người thân của Vitas, các kết quả DNA chứng minh rằng người đàn ông này không phải cha của Vitas. Như một cử chỉ biểu lộ sự tha thứ cho gia đình của người đàn ông, Vitas đã hát và nhảy cùng mẹ của người đàn ông này.

Vitas bị bắt vào ngày 10 tháng 5 năm 2013 khi đâm phải một người đi xe đạp bằng chiếc Infiniti SUV của anh trong khi đang lái xe trong tình trạng bị ảnh hưởng bởi rượu. Các kênh truyền hình Russia-1  và Kênh 1 đã thông báo rộng rãi về tai nạn này. Các kênh này và nhiều kênh truyền hình khác đã cho trình chiếu giấy phép lái xe của Vitas với đầy đủ thông tin cá nhân, được trình chiếu cho các nhà báo bởi cảnh sát. Vụ việc xảy ra tại vùng đông bắc Moscow, gần Trung tâm Triển lãm VVC. Một vật mang hình dạng khẩu súng được tìm thấy trong xe vào thời điểm đó. Người đi xe đạp tên Olga không bị thương và bắt đầu quay phim lại tình hình diễn ra với cảnh sát sau đó, trong đó mô tả một Vitas trong trạng thái không cạo râu và lắc lư không tỉnh táo, bị giữ bởi lực lượng thi hành công vụ, người vợ Svetlana đang buông lời tục tĩu, và con gái bốn tuổi của anh đang khóc ở phía sau. Báo cáo sau đó cáo buộc rằng Vitas đe dọa người đi xe đạp với một khẩu súng lục giả, nhưng tòa án phán quyết các cáo buộc là vô căn cứ. Vitas đã thừa nhận tội danh, và mặc dù mức án cao nhất anh có thể nhận được là 10 năm tù giam, Tòa án Ostankinko của Moscow phạt Vitas một khoản tiền 100.000 rúp (£2,000/ €2,250) vào ngày 26 tháng 8 năm 2013 với tội danh tấn công cảnh sát. Vụ bê bối dường như không ảnh hưởng đến danh tiếng của Vitas tại Nga, với những buổi biểu diễn sau đó vẫn hết sạch vé, tuy nhiên, một buổi hòa nhạc tại Trùng Khánh, Trung Quốc đã phải hủy bỏ do doanh thu bán vé ế ẩm.

Người ông của Vitaliy, Arkady Davidovich, mất ngày 29 tháng 7 năm 2013 sau một cơn đau tim, hưởng thọ 90 tuổi. Vitas đã được gần ông của mình và cảm thấy nguyên nhân cái chết của ông là do tai nạn xe hơi của mình. Trong tháng Năm, trang fanpage của Vitas đã cho đăng tải những lời cảm ơn sự ủng hộ của người hâm mộ và lời xin lỗi tới nạn nhân của vụ tai nạn  cũng như một lần nữa xuất hiện trên "Let Them Talk" để giải trình những uẩn khúc, và trong tháng Tám, một video được đăng tải trên trang cá nhân, trong đó Vitas cảm ơn sự ủng hộ của người hâm mộ và gửi lời xin lỗi tới mọi người.

Danh sách đĩa hát

Album

Các chương trình lưu diễn

DVD

Đĩa đơn/EP

Video

Giải thưởng và thành tựu

Xem thêm

Chú thích

Liên kết ngoài
 Trang web chính thức

Sinh năm 1979
Nhân vật còn sống
Nam ca sĩ Ukraina
Nhà thiết kế thời trang Ukraina
Nam diễn viên điện ảnh Ukraina
Nam ca sĩ Nga
Nhà tạo mẫu Nga
Nam diễn viên điện ảnh Nga
Nam nhạc sĩ thế kỷ 20
Countertenor
Hiện tượng Internet
Người Odessa
Nghệ sĩ Nga
Nghệ sĩ của Universal Music Group
Nam ca sĩ thế kỷ 21


title: Sonyadora ocularia

text:
Sonyadora ocularia là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Bechyne miêu tả khoa học năm 1958.

Chú thích

Tham khảo

Sonyadora


title: Limbach, Vogtland

text:
Limbach là một đô thị thuộc huyện Vogtland, bang Sachsen, Đức. Đô thị Limbach, Vogtland có diện tích 14,16 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 1579 người.

Tham khảo


title: Gurgesiella dorsalifera

text:
Gurgesiella dorsalifera là một loài cá thuộc họ Rajidae. Nó là loài đặc hữu của Brasil. Môi trường sống tự nhiên của chúng là các biển mở.

Chú thích

Tham khảo

 Rincon, G. 2004. Gurgesiella dorsalifera. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 3 tháng 8 năm 2007.

Động vật Brasil
D
Động vật được mô tả năm 1980
Động vật đặc hữu Brasil


title: Đại học Manchester

text:
Đại học Manchester là một trường đại học nghiên cứu tổng hợp công lập ở thành phố Manchester (thuộc đại đô thị Greater Manchester), Vương quốc Anh, được thành lập từ năm 2004 trên cơ sở sáp nhập hai trường đại học đã tồn tại song song trước đó là UMIST (Học viện Khoa học và Công nghệ Manchester), và Đại học Victoria Manchester. Đại học Manchester là một trường đại học thuộc nhóm "red brick" (các trường đại học có khuôn viên được xây dựng bởi các tòa nhà gạch màu đỏ), với các hoạt động từ đầu thế kỷ 19. Cơ sở chính của đại học này nằm ở phía nam của trung tâm thành phố Manchester, hai bên của trục phố chính là Wilmslow và Oxford của Manchester.

Trong năm học 2019/2020, trường đại học này có 40.250 sinh viên và 12.800 cán bộ (trong đó bao gồm có 4.710 giáo sư và giảng viên), là một trong những trường đại học lớn nhất nước Anh tính theo tổng số sinh viên và cán bộ. Trong năm 2019-2020, tổng thu nhập của trường vượt con số 1 tỉ bảng Anh trong đó hơn 391 triệu bảng đến từ các hợp đồng và dự án nghiên cứu (đứng thứ 6 ở Vương quốc Anh, sau các trường Oxford, London, Cambridge, Imperial và Edinburgh). Manchester cũng là trường được nhận tài trợ nhiều thứ ba ở Anh, đứng sau các trường Cambridge và Oxford. Manchester là thành viên của Hiệp hội các trường đại học nghiên cứu, thành viên của Nhóm Russel (nhóm các trường đại học nghiên cứu ưu tú ở Anh) và Nhóm N8.

Trong năm 2020-2021, Manchester được QS xếp hạng 27 thế giới và thứ 5 ở Anh trong bảng xếp hạng Bảng xếp hạng Đại học Thế giới QS. Còn bảng xếp hạng Xếp hạng Đại học Thượng Hải năm 2020 xếp Manchester thứ 36 thế giới và thứ 5 ở Anh, trong khi đó tạp chí Times Higher Education trong bảng xếp hạng 'Times Higher Education World University Rankings' năm 2021 xếp Manchester thứ 51 thế giới và thứ 8 tại Anh.. Thành tích nghiên cứu của Manchester trong chương trình sát hạch Research Excellence Framework được xếp hạng 5 trong các trường nghiên cứu tại Anh năm 2014.

Đại học Manchester cũng là chủ sở hữu vận hành các công trình văn hóa lớn ở Manchester như Bảo tàng Manchester, Bảo tàng Nghệ thuật Whitworth, Thư viện John Rylands và Đài thiên văn Jodrell Bank với kính thiên văn vô tuyến Lovell.

Đã có 25 cá nhân được trao giải Nobel xuất phát từ Đại học Manchester (bao gồm các cựu sinh viên và cán bộ), là cơ sở đại học đứng thứ 4 tại Vương quốc Anh tính theo số lượng giải Nobel. Trong đó, có 4 giải Nobel đã được trao cho các cán bộ hiện đang công tác tại trường (nhiều hơn bất kỳ một trường đại học nào khác ở Anh).

Lịch sử

Nguồn gốc
Đại học Manchester ngày nay (kể từ năm 2014) được thành lập dựa trên việc sáp nhập hai trường đại học lớn đã tồn tại song song trước đó ở thành phố Manchester là UMIST và Đại học Manchester Victoria.
UMIST (University of Manchester Institute of Science and Technology) là trường đại học được thành lập từ năm 1824 với tên gọi ban đầu là Học viện Cơ khí Manchester (Mechanics's Institute) bởi một nhóm các nhà khoa học, kỹ sư và doanh nhân ở Manchester (ví dụ như nhà vật lý, hóa học John Dalton, William Henry, ông trùm ngân hàng Benjamin Heywood,...) với mục tiêu đào tạo các chuyên gia về vật lý và cơ khí. Năm 1883, John Henry Reynolds, một nhà sư phạm và đóng vai trò tổng thư ký của học viện đã tổ chức lại học viện, đổi tên gọi thành Manchester Municipal School of Technology. Trong thời kỳ này, học viện mở rộng sang nhiều lĩnh vực và trở thành nơi khai sinh của ngành công nghệ hóa học với những phát kiến lớn của nhà hóa học George E. Davis (giáo sư và là người được coi là cha đẻ của công nghệ hóa học). Năm 1905, trường được sáp nhập thành một phân khoa (Faculty of Technology) của Đại học Victoria Manchester. Năm 1918, phân khoa này lại được tách ra khỏi Đại học Manchester Victoria và hoạt động như một trường đại học bán tự chủ trong sự chi phối của trường đại học mẹ (Victoria), và chính thức trở thành một đại học hoàn toàn độc lập với tên gọi University of Manchester Institute of Science and Technology (UMIST) vào năm 1956 trước khi sáp nhập trở lại vào năm 2004.

Đại học Manchester Victoria là một trường đại học được thành lập từ năm 1851 với tên gọi Cao đẳng Owens (Owens College), mang tên nhà tư bản ngành dệt may (ngành công nghiệp nổi tiếng của Manchester) John Owens, người đã hiến tặng số tiền 96.942 bảng Anh (tương đương với khoảng 5,6 triệu bảng Anh theo thời giá năm 2005). Năm 1880, liên minh đại học Victoria University (một liên hợp đại học bởi nhiều trường cao đẳng, đại học miền bắc nước Anh) được thành lập và Owens College trở thành một thành viên của trường này. Năm 1903, Owens College phát triển thành một đại học độc lập mang tên Đại học Victoria Manchester (Victoria University of Manchester), và phát triển liên tục cho tới năm 2004.

Tính cho đến trước ngày sáp nhập, hai trường Victoria và UMIST đều là những đại học nghiên cứu danh tiếng ở Anh với 23 thành viên từng được trao giải Nobel khoa học, với những phát kiến lớn cho nhân loại như việc bắn phá nguyên tử của nhà vật lý học Ernest Rutherford (là giáo sư vật lý của trường Victoria 1907-1919), hay là nơi khai sinh ra máy tính điện tử đầu tiên với những đóng góp của Alan Turing (là giáo sư toán 1948-1954), là nơi khai sinh ra vật liệu graphene (bởi hai giáo sư hiện đang làm việc là Andre Geim và Konstantin Novoselov).

Sự thành lập
Năm 2004, Nữ hoàng Anh Elizabeth Đệ nhị đã ký Hiến chương Hoàng gia (ngày 1/10/2004) chính thức xác nhận việc sáp nhập hai trường Victoria và UMIST trở thành một đại học duy nhất mang tên Đại học Manchester. Năm 2006, trường được vinh danh Trường Đại học của năm (Sunday Times University of the Year in 2006) bởi tạp chí Sunday Times. Cho đến năm 2011, Đại học Manchester là một trong số rất ít các đại học có 4 cán bộ đang làm việc từng được trao giải Nobel khoa học (bao gồm các nhà vật lý học Andre Geim, Konstantin Novoselov, nhà sinh học John Sulston và nhà kinh tế học Joseph E. Stiglitz).

Đại học Manchester là nơi được đầu tư mạnh trong nghiên cứu vật lý và vật liệu mới, với Viện Nghiên cứu Graphene Quốc gia (tổng đầu tư 61 triệu bảng Anh bởi Chính phủ Anh và EU), và là trung tâm chính của dự án viện nghiên cứu vật liệu quốc gia mang tên Viện Nghiên cứu Henry - Royce (Henry-Royce Institute, với tổng đầu từ 105 triệu bảng Anh với các trung tâm nghiên cứu đặt tại các trường đại học hàng đầu của Anh bao gồm Manchester, Oxford, Sheffield, Liverpool, Leeds và Cambridge). Năm 2012, Manchester cũng trở thành cơ sở chính của dự án quốc tế BP International Centre for Advanced Materials, một dự án hợp tác lớn với tổng đầu tư trên 100 triệu USD cho các nghiên cứu về các vật liệu mới cho ứng dụng khí đốt và dầu mỏ giữa các trường đại học Cambridge, Imperial và Illinois - Urbana–Champaign .

Khuôn viên

Khuôn viên của Đại học Manchester không nằm ở một cơ sở đơn nhất mà năm rải rác tại một số vị trí khác nhau ở thành phố Manchester và phụ cận, bao gồm các khuôn viên chính tại:

 Khuôn viên lớn nhất nằm dọc trục chính khu phố Oxford và Wilmslow ở phía nam trung tâm thành phố Manchester
 Khuôn viên phía bắc, ngăn cách với khuôn viên Oxford bởi trục đường cao tốc Mancunian và sát với nhà ga Piccadilly.
 Khuôn viên phía nam ở khu vực Fallowfield (cách khuôn viên Oxford khoảng 2 dặm)
 Khuôn viên One Central Park ở Moston phía bắc thành phố Manchester
 Đài thiên văn Jodrell Bank Observatory ở Cheshire.

Đại học Manchester đã đầu tư hơn 1 tỉ bảng Anh cho các dự án xây dựng phát triển khuôn viên đại học với tham vọng trở thành trường đại học nghiên cứu đứng trong top đầu thế giới , bao gồm các dự án chính:

 Dự án (2018-2022) xây dựng khuôn viên công nghệ y sinh (Biomedical Campus) với đầu tư hơn 300 triệu bảng Anh.
Dự án cải tạo khuôn viên phía bắc thành tiểu khu ID Manchester, trung tâm nghiên cứu công nghệ và đổi mới sáng tạo với ước tính đóng góp hơn 1,5 tỉ bảng Anh cho kinh tế thành phố Manchester.
Dự án Trung tâm Sáng tạo Kỹ thuật Graphene (Graphene Engineering Innovation Centre) với tổng đầu tư 60 triệu bảng Anh với tham vọng dẫn đầu thế giới về nghiên cứu và ứng dụng vật liệu graphen.
 Dự án MECD xây dựng khuôn viên kỹ thuật phục vụ giảng dạy và nghiên cứu cho các khoa khoa học và kỹ thuật (dự án 2016 - 2021) với tổng đầu tư hơn 400 triệu bảng Anh.

Tòa nhà chính (Old Quadrangle)
Tòa nhà chính của Đại học Manchester là một di tích còn lưu giữ từ thời kỳ đầu của Owens College được thiết kế theo phong cách Gothic bởi Alfred Waterhouse (được xây dựng vào năm 1873). Công trình này bao gồm tòa nhà chính biểu tượng của trường, cùng các tòa nhà phục vụ như Thư viện Christie, Bảo tàng Manchester, Hội trường Withworth.

Khách sạn Chancellors và trung tâm hội nghị

Công trình cổ nằm tại Chancellors Way trong khuôn viên Fallowfield, được xây dựng năm 1850 bởi Sir Joseph Whitworth với mục đích ban đầu là nơi cho các hoạt động xã hội, thương mại và chính trị trước khi được hiến tặng cho UMIST.

Bảo tàng nghệ thuật Witworth
Một kiến trúc cổ được xây dựng năm 1889 ở góc công viên Witworth trong khuôn viên chính của trường nhờ sự hiến tặng tài sản lớn của Sir Joseph Whitworth. Đây là một bảo tàng mỹ thuật với bộ sưu tập đồ sộ về mỹ thuật. Bảo tàng được hiến tặng cho Đại học Manchester năm 1958, và hàng năm thu hút trên 170 ngàn lượt khách tham quan. In 2010 the art gallery received
172,000 visitors, making it one of Greater Manchester's ten most-visited tourist attractions.. Năm 2015, bảo tàng này được nâng cấp với đầu tư hơn 15 triệu bảng Anh, và lập kỷ lục thu hút trên 440 ngàn khách tham quan trong năm đầu tiên mở cửa trở lại.

Thư viện John Rylands

Là một kiến trúc lịch sử được xây dựng năm 1889 bởi Enriqueta Augustina Rylands theo phong cách hậu Victoria. Bà Enriqueta Augustina Rylands, một thương nhân đã mua khu đất ở quận Deansgate (trung tâm Manchester) để xây thư viện này để tưởng nhớ người chồng quá cố, ông John Rylands. Thư viện được khởi công năm 1889 và chính thức mở cửa từ năm 1900. Năm 1972, thư viện này được hiến tặng cho Đại học Manchester và trở thành một phần của thư viện Đại học Manchester. Thư viện John Rylands ngày nay vừa là một kiến trúc lịch sử, vừa là một thư viện với số lượng đầu sách khổng lồ, mở cửa miễn phí với mọi người tham quan và đọc sách.

Tổ chức và quản trị
Đại học Manchester được tổ chức thành các phân khoa (Faculty) và các khoa chuyên ngành. Cũng giống như các đại học truyền thống ở Anh, lãnh đạo cũng bao gồm hiệu trưởng danh dự (Chancellor) và hiệu trưởng (Vice-chancellor/President). Đại học Manchester hiện có 3 phân khoa chính.

Phân khoa Sinh, Y học và Khoa học Sức khỏe (Faculty of Biology Medicine and Health)

Bao gồm 3 khoa chuyên ngành là Khoa Sinh học (School of Biological Sciences), Khoa Y tế (School of Medical Sciences) và Khoa Khoa học Sức khỏe (School of Health Sciences). Manchester là đại học đầu tiên ở Anh có ngành dược (với chuyên khoa dược được thành lập từ năm 1883, và bắt đầu cấp bằng từ năm 1904). Năm 2009, Khoa Y tế của Manchester là đơn vị vận hành cụm bệnh viện Central Manchester University Hospitals NHS Foundation Trust bao gồm 8 bệnh viện chuyên khoa ở Manchester, cung cấp dịch vụ y tế, cũng như phục vụ giảng dạy và nghiên cứu y khoa lớn nhất khu vực tây bắc nước Anh. Năm 2017, cụm bệnh viện này được sáp nhập với đơn vị y khoa phía nam Manchester để trở thành Manchester University NHS Foundation Trust, với 20.768 nhân viên và tổng đầu tư trên 125 triệu bảng Anh từ Bộ Y tế Anh.

Phân Khoa Khoa học và Kỹ thuật (Faculty of Science and Engineering - FSE)

Bao gồm các khoa chuyên ngành: Toán (Department of Mathematics), Vật lý và Thiên văn (Department of Physics and Astronomy), Hóa học (Department of Chemistry), Vật liệu (Departmentof Materials), Kỹ thuật Hóa học & Khoa học Phân tích (Department of Chemical Engineering and Analytical Sciences), Khoa Khoa học Máy tính (Department of Computer Science), Kỹ thuật Điện và Điện tử (Department of Electrical and Electronic Engineering), Khoa học Trái đất, Khí quyển & Môi trường (Department of Earth, Atmospheric and Environmental Sciences) và Cơ khí, Hàng không & Xây dựng (Department of Mechanical, Aerospace and Civil Engineering). Kể từ 8/2019, phân khoa sẽ được tổ chức thành hai trường (Khoa học Tự nhiên: School of Natural Science và Kỹ thuật: School of Engineering), với các khoa chuyên ngành nằm trong hai trường này.

FSE là phân khoa có lịch sử và danh tiếng lâu dài ở Manchester, là nơi khai sinh ra nhiều ngành như vật lý nguyên tử với Ernest Rutherford và Niels Bohr vào đầu thế kỷ 20, nơi khai sinh ra ngành công nghệ hóa học (George E. Davis) và máy tính (Alan Turing), nơi khai sinh ra vật liệu graphene Andre Geim và Kostya Novoselov, hay kính thiên văn vô tuyến (Bernard Lovell),... FSE cũng là trung tâm của các dự án nghiên cứu vật liệu lớn của Anh quốc như Viện Nghiên cứu Henry Royce, Viện Nghiên cứu Graphene Quốc gia,... Khoa Vật liệu của Manchester là một trong những khoa lớn nhất Châu Âu trong nghiên cứu và giảng dạy ngành khoa học và công nghệ vật liệu.

Phân Khoa Nhân văn (Faculty of Humanities)

Bao gồm các khoa chuyên ngành về kinh tế, giáo dục, xã hội, luật, nghệ thuật, kiến trúc, ngôn ngữ, thần học và tôn giáo, lịch sử,... Khoa Kiến trúc (Manchester School of Architecture) của phân khoa này là một khoa chung điều hành bởi cả Đại học Manchester và Đại học Đô thị Manchester. Khoa Quản trị Kinh doanh (Alliance Manchester Business School) là một trung tâm nghiên cứu và giảng dạy tốt nhất của Anh quốc trong lĩnh vực quản trị kinh doanh (xếp thứ 2 toàn quốc về nghiên cứu).

Tài chính & Quản trị
Theo báo cáo tài chính năm 2018-2019, Đại học Manchester có tổng thu tài chính là 1,097 tỉ bảng Anh, bao gồm hơn 480 triệu bảng Anh đến từ thu học phí, hơn 323 triệu bảng Anh từ các dự án và hợp đồng nghiên cứu. Manchester đầu tư trọng điểm vào các nhóm ngành chính bao gồm vật liệu mới (với hơn 60 triệu bảng Anh đầu tư), năng lượng, ung thư, công nghệ y-sinh học (với hơn 100 triệu bảng Anh đầu tư) và nghiên cứu bất bình đẳng toàn cầu.

Năm 2018-2019, Đại học Manchester có tổng số hơn 12.000 cán bộ (trong đó bao gồm gần 7.800 cán bộ giảng dạy và nghiên cứu) với tổng số hơn 40.000 sinh viên (bao gồm 27.500 sinh viên đại học và 12.500 sinh viên sau đại học). Đứng đầu nhà trường là Hiệu trưởng/Chủ tịch trường, Giáo sư Nancy Rothwell, hiệu trưởng danh dự là Lemn Sissay.

Danh tiếng học thuật

Với lịch sử lâu dài, Đại học Manchester là một trong những đại học danh giá nhất ở Vương quốc Anh cũng như trên thế giới với danh tiếng lớn cả về nghiên cứu, giảng dạy và đổi mới sáng tạo. Với hơn 40 ngàn sinh viên và hơn 12 ngàn cán bộ, Manchester là đại học lớn nhất Anh quốc (nếu không tính Đại học London là một thực thể đại học đơn nhất). Các nhà nghiên cứu nổi tiếng đang làm việc tại Manchester có thể kể tới các giáo sư như Andre Geim và Kostya Novoselov (những người được trao giải Nobel Vật lý cho phát minh ra vật liệu graphene), giáo sư Steve Furber (nhà nghiên cứu tiên phong về kỹ thuật máy tính), nhà kinh tế học Richard Nelson, giáo sư vật lý Brian Cox,...

Nghiên cứu
Manchester là một trung tâm nghiên cứu chính ở miền tây bắc nước Anh, và là thành viên của Nhóm Russell, nhóm các trường đại học nghiên cứu tinh hoa của Anh quốc. Trong năm 2014, chương trình sát hạch chất lượng nghiên cứu của Chính phủ Anh (Research Excellence Framework) đã xếp hạng chất lượng nghiên cứu của Manchester đứng hạng năm toàn Vương quốc Anh. Trong năm tài khóa 2018-2019, Manchester cũng là trường đứng thứ 6 toàn quốc về tổng thu nhập từ các dự án và hợp đồng nghiên cứu (đứng sau Oxford, UCL, Cambridge, Imperial và King's College London), và thường được gọi là một đỉnh của "hình thoi vàng" các trung tâm nghiên cứu xuất sắc của Vương quốc Anh (gồm có Manchester- Oxford – Cambridge – London).

Trên phương diện tổng thu nhập, Manchester là trường đứng thứ ba về mức độ giàu có (sau Oxford và Cambridge. Manchester cũng là trường thu hút nhiều đầu tư từ công nghiệp hơn bất kỳ một đại học nào khác ở Vương quốc Anh với tổng đầu tư hơn 24,8 triệu bảng Anh vào năm 2016-2017.

Trong lịch sử, Manchester gắn liền với nhiều thành tựu nghiên cứu khoa học xuất sắc bao gồm 25 cá nhân được trao giải Nobel (các cựu sinh viên, nhà nghiên cứu), đứng thứ ba toàn Vương quốc Anh. Manchester được coi là nơi khai sinh ra ngành vật lý nguyên tử với các nghiên cứu bắn phá nguyên tử của Ernst Rutherford (giáo sư vật lý), nơi khai sinh của công nghệ hóa học (George E. Davis), nơi nghiên cứu tiên phong về vật lý hạt nhân (John Douglas Cockcroft, James Chadwick, Hans Bethe,..), nơi sản sinh ra máy tính điện tử (Alan Turing, Tom Killburn,..), nơi khai sinh ra vật liệu mới graphene (Andre Geim, Konstantin Novoselov),...

Đổi mới sáng tạo & thương mại hóa nghiên cứu
Với bề dày nghiên cứu khoa học, Manchester cũng là một trường đại học xuất sắc trong đổi mới sáng tạo và thương mại hóa nghiên cứu. Năm 2018, Đại học Manchester được Thomson-Reuter xếp hạng 53 trong các trường đại học sáng tạo nhất thế giới (thứ 3 toàn Vương quốc Anh sau Imperial và Cambridge, và đứng thứ 7 trong số 100 trường đại học sáng tạo nhất Châu Âu). Kể từ năm 2004, Manchester đã thương mại hóa hơn 100 nghiên cứu thành các công ty spin-off, đóng góp hơn 868 triệu bảng Anh vào nền kinh tế.

Trong một nghiên cứu được xuất bản năm 2019 bởi Hiệp hội Các trường Đại học Châu Âu, Đại học Manchester được đánh giá là một điểm sáng trong đổi mới sáng tạo, đóng góp lớn vào nền kinh tế của khu vực thông qua các nghiên cứu và chuyển giao công nghệ. Báo cáo này đánh giá cao các sáng kiến và chuyển giao của Manchester trong lĩnh vực y tế và khoa học dữ liệu, cũng như các phát kiến lớn trong lĩnh vực vật liệu mới, và việc chuyển giao các kỹ năng lãnh đạo, trách nhiệm xã hội (một trong những chiến lược then chốt của nhà trường).

Giảng dạy
Đại học Manchester cũng là một đại học có danh tiếng lâu đời về chất lượng giảng dạy, đặc biệt các ngành về khoa học kỹ thuật. Theo Bảng xếp hạng các trường đại học Anh quốc 2019 (bảng xếp hạng đặt trọng số lớn về giảng dạy), nhiều ngành học của Manchester luôn nằm trong top 10 của toàn quốc như nha khoa, vật lý và thiên văn, vật liệu, khoa học máy tính, hóa học, công nghệ hóa học, khảo cổ học, điều dưỡng, xã hội học, ngôn ngữ học,... Manchester cũng là một trong 5 trường tốt nhất toàn nước Anh tính theo khả năng kiếm việc làm và đánh giá từ các nhà tuyển dụng (theo bảng xếp hạng Global University Employability Ranking của Times, Manchester xếp hạng 24 toàn thế giới). Kết quả khảo sát năm 2017 của Trung tâm Nghiên cứu High Fliers (London) về thị trường lao động, Manchester được xếp thứ 2 (sau Đại học Warick) về khả năng thu hút các nhà tuyển dụng lớn nhất nước Anh.

Chương trình giảng dạy thạc sĩ quản trị kinh doanh (MBA) của Trường Quản trị Kinh doanh thuộc Đại học Manchester cũng được Financial Times đánh giá cao, xếp hạng 36 toàn thế giới, thứ 10 toàn Châu Âu và đứng thứ 4 toàn Vương quốc Anh trong năm 2018. QS cũng đánh giá các chương trình đào tạo thạc sĩ quản lý quốc tế và phân tích kinh doanh của Manchester lần lượt đứng thứ 6 và 18 thế giới.

Xếp hạng học thuật

Manchester là trường đại học được xếp hạng cao trong các bảng xếp hạng thế giới (từ 29 theo bảng xếp hạng của QS đến 57 theo bảng xếp hạng của Times). Tuy nhiên, Manchester lại không đạt thứ hạng cao trong các bảng xếp hạng quốc nội theo xếp hạng tổng thể (ví dụ như bảng xếp hạng của Complete Universities Guide chỉ xếp Manchester thứ 18 trong số 131 trường đại học, cao đẳng ở Anh). Điều này bị coi là một nghịch lý phản ánh sự khác biệt hoàn toàn về các tiêu chí xếp hạng đại học, khi mà các bảng xếp hạng quốc tế tập trung vào các tiêu chí nghiên cứu, danh tiếng học thuật, trong khi các bảng xếp hạng quốc nội tập trung nhiều vào các tiêu chí liên quan tới giảng dạy. Tạp chí Times trong một nghiên cứu được thực hiện thông qua khảo sát sinh viên đã xếp Manchester đứng thứ 3 trong các trường bị đánh giá quá thấp trong nước.

Sinh viên

Manchester là trường đứng đầu Anh quốc về số lượng sinh viên nộp hồ sơ đăng ký học (ví dụ như năm 2014 có 55,000 hồ sơ dự tuyển Điểm trung bình đầu vào của Manchester đứng 17 toàn Anh quốc (năm 2015 – điểm trung bình quy đổi UCAS là 431)  tức là tương đương với các mức A*AAb hoặc ABBab ở thang A-level. Năm 2015, tỉ lệ điểm trúng tuyển ở Manchester là 73,4%, đứng thứ 10 về mức độ khó trong các trường thuộc nhóm Russel.. 17.2% sinh viên bậc đại học ở Manchester đến từ các trường tư đứng thứ 23 toàn quốc về tỉ lệ sinh viên đến từ giáo dục tư nhân.

Manchester cũng là một trường đại học thu hút nhiều sinh viên quốc tế, đến từ hơn 160 quốc gia khác nhau trên thế giới. Năm học 2016-2017, Manchester thu hút tổng số 13.505 sinh viên quốc tế (với 7.345 sinh viên đại học và 6.160 sinh viên sau đại học), đứng thứ hai toàn nước Anh về số lượng sinh viên quốc tế.

Những cá nhân danh tiếng

Đã có rất nhiều nhà khoa học và danh nhân nổi tiếng đã và đang làm việc hoặc học tập tại Đại học Manchester, bao gồm 25 cá nhân từng được trao giải Nobel. Những danh nhân nổi tiếng bao gồm John Dalton (cha đẻ của lý thuyết nguyên tử hiện đại), Joseph Thomson (người phát hiện ra điện tử, là cựu sinh viên của Owens College), Ernest Rutherford (giáo sư vật lý Langworthy, người thực hiện thí nghiệm bắn phá nguyên tử và đề xuất mô hình nguyên tử), nhà triết học Ludwig Wittgenstein (từng là cựu sinh viên), George E. Davis (người sáng lập ra ngành kỹ thuật hóa học), Bernard Lovell (cha đẻ của ngành thiên văn vô tuyến), Marie Stopes (nữ nhà khoa học sáng lập ra ngành kiểm soát sinh sản và đấu tranh cho quyền bình đẳng của nữ giới), Alan Turing (cha đẻ của máy tính điện tử), Tom Kilburn, Frederic Calland Williams (những nhà khoa học tiên phong xây dựng máy tính điện tử đầu tiên trên thế giới),..

Đại học Manchester cũng là nhiều nguyên thủ quốc gia và các chính trị gia từng tham gia học tập, ví dụ như tổng thống Cộng hòa Ireland Michael D. Higgins, Chaim Weizmann (tổng thống đầu tiên của Israel, nguyên là giảng viên cao cấp của Manchester), Teo Chee Hean (phó thủ tướng Singapore), Ólafur Ragnar Grímsson (tổng thống Iceland),.. Manchester cũng là nơi học tập hoặc làm việc của nhiều danh nhân trong các lĩnh vực nghệ thuật và truyền thông, ví dụ như Benedict Cumberbatch (diễn viên, người từng đóng vai Alan Turing trong bộ phim The Imitation Game), Anthony Burgess và Robert Bolt (nhà văn, nhà viết kịch),..

Những người được trao giải Nobel

Lĩnh vực Hóa học
Ernest Rutherford (1908)
 Arthur Harden (1929)
 Walter Haworth (1937)
 George de Hevesy (1943)
 Robert Robinson (1947)
 Alexander Todd (1957)
 Melvin Calvin (1961)
 John Charles Polanyi (1986)
 Michael Smith (1993)

Lĩnh vực Vật lý
 Joseph John (J. J.) Thomson (1906)
 William Lawrence Bragg (1915)
 Niels Bohr (1922)
 Charles Thomson Rees (C. T. R.) Wilson (1927)
 James Chadwick (1935)
 Patrick M. Blackett (1948)
 Sir John Douglas Cockcroft (1951)
 Hans Bethe (1967)
 Nevill Francis Mott (1977)
 Andre Geim và Konstantin Novoselov (2010)

Lĩnh vực Y học và Sinh lý học
 Archibald Vivian Hill (1922)
 Sir John Sulston (2002)

Lĩnh vực Kinh tế
 John Hicks (1972)
 Sir Arthur Lewis (1979)
 Joseph E. Stiglitz (2001)

Xem thêm
 Manchester
 Graphene
 Alan Turing

Tham khảo

Liên kết ngoài

Khởi đầu năm 2004 ở Anh
Các trường đại học ở Anh Quốc
Nhóm Russell


title: Vịnh Boothia

text:
Vịnh Boothia là một vùng nước trong lãnh thổ Nunavut, Canada nằm giữa đảo Baffin và bán đảo Boothia.

Vịnh này bao quanh bởi bán đảo Melville và Canada đại lục ở phía nam. Ở phía bắc, vịnh này nối với lạch Prince Regent và eo biển Lancaster.

Tên của vịnh này do nhà thám hiểm người Scotland là John Ross (1777-1856) đặt theo tên của Felix Booth (1775-1850), để vinh danh người bạn đồng thời là nhà bảo trợ cho chuyến đi thứ hai của ông vào năm 1829 nhằm tìm kiếm Hành lang Tây Bắc (lối đi tây bắc ở Bắc Băng Dương, nối Đại Tây Dương và Thái Bình Dương, dọc bờ biển Canada và tiểu bang Alaska, Hoa Kỳ).

Đọc thêm
 Barber D. G., J. Iacozza. 2004. "Historical Analysis of Sea Ice Conditions in M'Clintock Channel and the Gulf of Boothia, Nunavut: Implications for Ringed Seal and Polar Bear Habitat". Arctic. 57: 1-14.
 Collin A. E. An Oceanographic Study of Prince Regent Inlet, the Gulf of Boothia and Adjacent Waters. [S.l.]: Atlantic Oceanographic Group, 1958.
 Markham Albert Hastings, Sherard Osborn. A Whaling Cruise to Baffin's Bay and the Gulf of Boothia. And an Account of the Rescue of the Crew of the "Polaris.". London: S. Low, Marston, Low, and Searle, 1875.

Tham khảo

Vịnh biển vùng Kitikmeot
Vịnh biển vùng Qiqiktaaluk
Thủy vực đảo Baffin


title: Bathymophila diadema

text:
Bathymophila diadema là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Solariellidae, họ ốc đụn.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

D
D


title: Galeruca sexcostata

text:
Galeruca sexcostata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Jacoby miêu tả khoa học năm 1904.

Chú thích

Tham khảo

Galeruca


title: Otto Lilienthal

text:
Otto Lilienthal (23 tháng 5 năm 1848 - 10 tháng 8 năm 1896) là một kỹ sư người Đức, sinh ra tại Anklam và mất tại Berlin. Ông là người đi tiên phong trong cách lái máy bay liệng, mà ý tưởng xuất phát từ sự quan sát chim liệng. Đấy là cơ sở cho ông chế tạo chiếc tàu lượn từ 1891. Tàu lượn là một loại máy bay thô sơ chỉ gồm các cánh dài nối lại với nhau và gắn chặt với thân mình, được thả bay từ trên đồi cao. Bởi vậy thời đó người ta gọi ông là "người chim". Năm 1896 ông qua đời vì rớt tàu lượn từ độ cao khoảng 7 mét do một cơn gió mạnh. Trong cuộc đời ông đã thực hiện hơn 2000 chuyến bay.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Bảo tàng Lilienthal
 Phụ lục của Lilienthal từ cuốn sách Progress in Flying Machines của Chanute, 1893.
 Hình ảnh và mô phỏng

Hình ảnh

Nhà phát minh hàng không
Nhà tiên phong hàng không
Người lái tàu lượn
Nhà phát minh Đức
Phi công Đức
Người Mecklenburg-Vorpommern
Nạn nhân của sự cố tai nạn hàng không

Phi công tử nạn


title: Trachusa dumerlei

text:
Trachusa dumerlei là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Warncke mô tả khoa học năm 1980.

Chú thích

Tham khảo

Trachusa
Động vật được mô tả năm 1980


title: Alestrus

text:
Alestrus là một chi bọ cánh cứng trong họ
Elateridae.
Chi này được Méquignon miêu tả khoa học năm 1942.

Các loài
Chi này có các loài:
 Alestrus dolosus (Crotch, 1867)

Chú thích

Tham khảo

Conoderini


title: Halictus simplex

text:
{{Bảng phân loại
| name = Halictus simplex
| image =
| image caption =
| regnum = Animalia
| phylum = Arthropoda
| classis = Insecta
| ordo = Hymenoptera
| familia = Halictidae
| subfamilia = Halictinae
| tribus = Halictini
| genus = Halictus
| species = H. simplex
| binomial = Halictus simplex
| binomial_authority = Blüthgen, 1923
| species = H. simplex là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Blüthgen mô tả khoa học năm 1923.

Chú thích

Tham khảo

Halictus
Động vật được mô tả năm 1923


title: Biron, Charente-Maritime

text:
Biron là một xã trong tỉnh Charente-Maritime Charente-Maritime trong vùng Nouvelle-Aquitaine, tây nam nước Pháp. Xã Biron, Charente-Maritime nằm ở khu vực có độ cao từ 15-81 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Charente-Maritime


title: Microdytes sarawakensis

text:
Microdytes sarawakensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Wewalka miêu tả khoa học năm 1997.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Microdytes


title: Dignala

text:
Dignala là một thị trấn thống kê (census town) của quận Barddhaman thuộc bang Tây Bengal, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Dignala có dân số 12.510 người. Phái nam chiếm 54% tổng số dân và phái nữ chiếm 46%. Dignala có tỷ lệ 78% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 85%, và tỷ lệ cho phái nữ là 70%. Tại Dignala, 9% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang West Bengal


title: Tarzan (phim 1999)

text:
Tarzan là bộ phim hoạt hình Mỹ năm 1999 phỏng theo tác phẩm nổi tiếng Tarzan of the Apes của Edgar Rice Burroughs, do Walt Disney Pictures sản xuất.

Cốt truyện

Bộ phim bắt đầu với cảnh tai nạn đắm tàu của Tarzan và cha mẹ. Họ dạt vào một khu rừng ở châu Phi đầy thú dữ. Sau khi mất cả hai người thân vì báo Sabor, cậu bé được khỉ mẹ Kala, con khỉ vừa mất con vì Sabor, cứu sống. Kala đem cậu bé về, đặt tên và nuôi như con đẻ. Dù vậy, Tarzan chưa bao giờ có được tình yêu của khỉ đầu đàn Kerchak. Tarzan lớn lên trong sự khác biệt với bầy đàn, cậu chỉ có Terk, con khỉ béo ị và Tantor, con voi nhát cáy làm bạn.

Cuộc sống của Tarzan cứ mãi hoang dã như vậy nếu không có một ngày đoàn thám hiểm nghiên cứu giống khỉ đột của giáo sư Porter xuất hiện ở cánh rừng già này. Cùng đi với ông là cô con gái Jane xinh đẹp và gã thợ săn độc ác Clayton. Tarzan và Jane nhanh chóng trở nên thân thiết. Jane không giấu ý định đưa anh trở lại với nền văn minh của con người.

Dần dần Tarzan cũng bắt đầu hòa nhập với thế giới mới. Nhưng Clayton phá hỏng mong muốn tốt đẹp của Jane bằng âm mưu bắt hết "gia đình" của Tarzan đem bán. Khi phát hiện ra điều đó, Tarzan không thể ngồi yên để chúng hãm hại Kala và những con khỉ khác. Anh quyết tâm chiến đấu để cứu lấy những ân nhân đã nuôi anh lớn lên từ khi chỉ là một cậu bé con. Clayton đã bắn Kerchak, người mà anh mong muốn nhận mình là thành viên trong đàn. Được sự giúp đỡ của các bạn, Tarzan đã đánh bại Clayton, cứu được gia đình khỉ, lấy nàng Jane xinh đẹp và nối tiếp Kerchak trở thành người dẫn dắt bầy đàn.

Diễn viên lồng tiếng
 Tony Goldwyn vai Tarzan
Alex D. Linz vai Tarzan lúc nhỏ
 Minnie Driver vai Jane Porter
 Glenn Close vai Kala
 Lance Henriksen vai Kerchak
 Brian Blessed vai Cecil Clayton
 Nigel Hawthorne vai Giáo sư Archimedes Q. Porter
 Rosie O'Donnell vai Terk
 Wayne Knight vai Tantor
Taylor Dempsey vai Tantor lúc nhỏ
 Mickie McGowan vai mẹ của Terk
 Jim Cummings vai nhiều nhân vật

Đối chiếu giữa phim và tiểu thuyết
Có nhiều chi tiết trong phim không giống với câu chuyện trong cuốn tiểu thuyết của Edgar Rice Burroughs. Cụ thể trong truyện, Tantor là một con voi đực già bị những cư dân trong khu rừng ghét bỏ, Sabor là một con sư tử cái còn Terkoz là một con khỉ đực. Và chính Kerchak giết cha mẹ của Tarzan chứ không phải Sabor. Các nhà sản xuất quyết định thay đổi không chỉ giúp khán giả cảm thông hơn với Kerchak mà còn khẳng định một sự thực từng được khoa học chứng minh, đó là khỉ đột không bao giờ nổi nóng và trở nên hung dữ.

Chuyện hậu trường
Câu chuyện về Tarzan từng được dựng thành phim và hoạt hình rất nhiều lần trong lịch sử ngành điện ảnh. Trong bảng xếp hạng phim được chuyển thể từ tiểu thuyết, Tarzan chỉ đứng sau Dracula. Đây là tác phẩm hoạt hình dài thứ 37 của Walt Disney. Hãng đã áp dụng thành công kỹ thuật mới "Deep Canvas" để lồng hình ảnh nhân vật 2D vẽ tay vào khung hình nền 3D.

Không chỉ xuất sắc với hình ảnh tuyệt đẹp, Tarzan còn mang đến cho khán giả những tác phẩm âm nhạc đỉnh cao. Câu chuyện cảm động về tình mẫu tử trong Tarzan đã trở nên xúc động hơn khi đi kèm với ca khúc chính của phim You’ll Be in My Heart. Ca khúc này mang về một tượng vàng giải Oscar, một Quả Cầu Vàng (Golden Globe) cho Phil Collins năm 2000. Album chứa toàn bộ nhạc nền của phim cũng giành giải Grammy năm đó với danh hiệu Album Soundtrack hay nhất. Ngoài ra, cuộc phiêu lưu của cậu bé rừng xanh Tarzan cũng giành được rất nhiều giải thưởng điện ảnh khác như ASCAP Film and Television Music Awards, Annie Awards, BMI Film & TV Awards, Bogey Awards (của Đức), Casting Society of America, Golden Screen (của Đức), Kid’s Choice Awards...

Tham khảo

Liên kết ngoài

Phim năm 1999
Phim Mỹ
Phim tiếng Anh
Hoạt hình Mỹ
Phim hoạt hình Mỹ
Phim phiêu lưu Mỹ
Phim hài-chính kịch Mỹ
Phim hoạt hình năm 1999
Phim hoạt hình Disney
Phim hãng Walt Disney
Phim của Walt Disney Animation Studios
Phim của Walt Disney Pictures
Phim ca nhạc hoạt hình
Phim hoạt hình phiêu lưu
Phim hoạt hình lãng mạn
Phim hoạt hình có tính kịch
Phim do Kevin Lima đạo diễn
Phim do Chris Buck đạo diễn
Phim về trẻ em mồ côi
Phim về động vật
Phim với các sự vật được nhân hoá
Phim dựa theo tác phẩm của nhà văn
Phim dựa trên tiểu thuyết
Phim dựa trên tiểu thuyết Mỹ
Thời kỳ Phục hưng của Disney
Phim giành giải Oscar cho ca khúc trong phim hay nhất
Phim và người giành giải Annie
Phim hoạt hình Mỹ thập niên 1990
Phim hành động thập niên 1990
Phim kỳ ảo thập niên 1990
Phim lấy bối cảnh ở thập niên 1880
Phim lấy bối cảnh ở thập niên 1900


title: Afrixalus aureus

text:
Afrixalus aureus (tên tiếng Anh: Golden Dwarf Reed Frog) là một loài ếch thuộc họ Hyperoliidae.
Loài này có ở Mozambique, Nam Phi, Swaziland, và có thể cả Zimbabwe.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là xavan khô, xavan ẩm, vùng cây bụi ôn đới, vùng đồng cỏ ôn đới, đầm nước, hồ nước ngọt có nước theo mùa, đầm nước ngọt, và đầm nước ngọt có nước theo mùa.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Tham khảo

 Pickersgill, M., Schiøtz, A. & Minter, L. 2004. Afrixalus aureus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 7 năm 2007.

Afrixalus


title: Anodocheilus sarae

text:
Anodocheilus sarae là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Young miêu tả khoa học năm 1974.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Anodocheilus