title: Khem Karan

text:
Khem Karan là một thị xã và là một nagar panchayat của quận Amritsar thuộc bang Punjab, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Khem Karan có dân số 11.938 người. Phái nam chiếm 55% tổng số dân và phái nữ chiếm 45%. Khem Karan có tỷ lệ 47% biết đọc biết viết, thấp hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 54%, và tỷ lệ cho phái nữ là 39%. Tại Khem Karan, 15% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Punjab


title: Vriesea triligulata

text:
Vriesea triligulata là một loài thuộc chi Vriesea. Đây là loài đặc hữu của Brasil.

Giống
 Vriesea 'Aztec Gold'
 Vriesea 'Purple Delight'

Chú thích

Tham khảo

BROMELIACEAE DA MATA ATLÂNTICA BRASILEIRA  truy cập 22 tháng 10 năm 2009
BSI Cultivar Registry  Truy cập 11 tháng 10 năm 2009

Thực vật Brasil
triligulata


title: Passavant, Doubs

text:
Passavant là một xã của tỉnh Doubs, thuộc vùng Bourgogne-Franche-Comté, miền đông nước Pháp.

Dân số

Famous people
Joseph Marchand

Xem thêm
Xã của tỉnh Doubs

Tham khảo

INSEE
IGN

Xã của Doubs


title: Leptobrachium mouhoti

text:
Leptobrachium mouhoti là một loài động vật lưỡng cư trong họ Megophryidae. Đây là loài đặc hữu Campuchia.

Chú thích

Tham khảo

]]

Leptobrachium
Động vật đặc hữu Campuchia
Động vật lưỡng cư Campuchia


title: Lachnabothra burru

text:
Lachnabothra burru là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Reid miêu tả khoa học năm 1999.

Chú thích

Tham khảo

Lachnabothra


title: 3655 Eupraksia

text:
3655 Eupraksia (1978 SA3) là một tiểu hành tinh nằm phía ngoài của vành đai chính được phát hiện ngày 16 tháng 9 năm 1978 bởi Zhuravleva, L. ở Nauchnyj.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 3655 Eupraksia

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1978


title: Mahora, Tây Ban Nha

text:
Mahora là một đô thị ở tỉnh Albacete nằm ở cộng đồng tự trị Castile-La Mancha của Tây Ban Nha. Đô thị Mahora, Spain có diện tích là ki-lô-mét vuông, dân số năm 2009 là người với mật độ người/km². Đô thị Mahora, Spain có cự ly km so với tỉnh lỵ Albacete.

Tham khảo

Đô thị ở Albacete


title: (30960) 1994 UV2

text:
{{DISPLAYTITLE:(30960) 1994 UV2}}(30960) 1994 UV2 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Seiji Ueda và Hiroshi Kaneda ở Kushiro, Hokkaidō, Nhật Bản, ngày 16 tháng 10 năm 1994.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 30001–31000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1994
Được phát hiện bởi Hiroshi Kaneda
Được phát hiện bởi Seiji Ueda
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Buchfart

text:
Buchfart là một đô thị thuộc huyện Weimarer Land, bang Thüringen, Đức. Đô thị này có diện tích 7,2 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2006 là 176 người.

Tham khảo

Xã của bang Thüringen


title: Số trung vị

text:
Trong lý thuyết xác suất và thống kê, số trung vị (tiếng Anh: median) là một số tách giữa nửa lớn hơn và nửa bé hơn của một mẫu, một quần thể, hay một phân bố xác suất. Nó là giá trị giữa trong một phân bố, mà
số các số nằm trên hay dưới con số đó là bằng nhau. Điều đó có nghĩa rằng 1/2 quần thể sẽ có các giá trị nhỏ hơn hay bằng số trung vị, và một nửa quần thể sẽ có giá trị bằng hoặc lớn hơn số trung vị.

Để tìm số trung vị của một danh sách hữu hạn các số, ta xếp tăng dần tất cả các quan sát, rồi lấy giá trị nằm giữa danh sách. Nếu số quan sát là số chẵn, người ta thường lấy trung bình của hai giá trị nằm giữa.

Cách giải thích dễ hiểu

Giả sử có 19 người nghèo và 1 tỉ phú trong một căn phòng. Mọi người đều bỏ tất cả tiền trong túi mình ra và đặt lên một cái bàn. Mỗi người nghèo đặt 5 đồng lên bàn; người tỉ phú đặt 1 tỷ đồng (109 đồng) lên đó. Khi đó, tổng số là 1.000.000.095 đồng. Nếu đem chia đều số tiền đó cho 20 người, mỗi người được 50.000.004 đồng và 75 xu. Số tiền đó là trung bình của số tiền mà mỗi người đã đem vào phòng. Nhưng số trung vị lại là 5 đồng, vì ta có thể chia thành 2 nhóm mỗi nhóm 10 người, và nói rằng mọi người trong nhóm thứ nhất mang không nhiều hơn 5 đồng và mọi người trong nhóm thứ hai mang không dưới 5 đồng. Theo nghĩa đó, số trung vị là số tiền mà một người điển hình mang tới. Ngược lại, giá trị trung bình không điển hình chút nào, do không có ai - người nghèo hoặc tỉ phú - mang đến một số tiền xấp xỉ 50.000.004,75 đồng.

Không duy nhất: có thể có nhiều hơn một số trung vị

Có thể có nhiều hơn một số trung vị: ví dụ nếu số các trường hợp là một số chẵn thì không có một số trung vị duy nhất. Lưu ý rằng một nửa số các số trong danh sách có giá trị nhỏ hơn hoặc bằng một trong hai giá trị giữa, và một nửa lớn hơn hay bằng một trong hai giá trị đó, đối với bất cứ số nào nằm giữa hai giá trị đó cũng vậy. Do vậy, trong trường hợp đó, cả hai số nằm giữa và mọi giá trị nằm giữa chúng đều là số trung vị.

Đo đạc sự phân tán thống kê

Khi trung vị được dùng với vai trò tham số vị trí trong thống kê mô tả, có một vài lựa chọn một độ đo độ biến đổi: khoảng biến thiên giao độ (range), khoảng tứ phân vị (interquartile range), và độ lệch tuyệt đối (absolute deviation). Do trung vị chính là tứ phân vị thứ hai, việc tính toán nó được minh họa trong bài về các tứ phân vị.

Trung vị của các phân bố xác suất

Cho một phân bố xác suất bất kỳ trên tập số thực với hàm phân bố tích lũy F, bất kể nó thuộc loại phân bố xác suất liên tục nào, một phân bố liên tục tuyệt đối (và do đó có một hàm mật độ xác suất) hay một phân bố xác suất rời rạc. Giá trị trung vị m của nó thỏa mãn đẳng thức

trong đó sử dụng tích phân Riemann-Stieltjes. Với một phân bố liên tục tuyệt đối với hàm mật độ xác suất f, ta có

Số trung vị của các phân bố cụ thể

 Số trung vị của một phân bố chuẩn với giá trị trung bình μ và độ biến thiên σ2 là μ. Thực ra, với phân bố chuẩn, giá trị trung bình = median = mode.
 Số trung vị của một phân bố đều trong khoảng [a, b] là (a + b) / 2, đó cũng là giá trị trung bình.
 Số trung vị của một phân bố Cauchy với tham số vị trí x0 và tham số tỉ lệ (scale parameter) y là x0, tham số vị trí.
 Số trung vị của một phân phối mũ với tham số λ là tham số tỉ lệ (scale parameter) nhân với lôga tự nhiên của 2, λln 2.
 Số trung vị của một phân bố Weibull với tham số hình dạng (shape parameter) k và tham số tỉ lệ λ là λ(log 2)1/k.

Số trung vị trong thống kê mô tả

Số trung vị thường dùng chủ yếu cho các phân bố lệch, do nó biểu thị chính xác hơn trung bình cộng. Xét tập { 1, 2, 2, 2, 3, 9 }. Trong trường hợp đó, số trung vị bằng 2 và bằng mode, và nó có thể được coi là chỉ định tốt hơn về xu hướng trung tâm (central tendency) hơn là trung bình số học có giá trị 3,166….

Tính toán số trung vị là một kỹ thuật phổ biến trong thống kê tổng kết (summary statistics) và dữ liệu thống kê tổng kết (summarizing statistical data), do nó dễ hiểu và dễ tính, trong khi vẫn cho ra một độ đo tốt hơn giá trị kỳ vọng trong trường hợp có mặt các giá trị ngoại lệ (outlier).

Các tính chất lý thuyết

Tính chất tối ưu hóa

Số trung vị còn là điểm trung tâm, nơi cực tiểu hóa trung bình của các độ lệch tuyệt đối; trong ví dụ trên, nó sẽ là (1 + 0 + 0 + 0 + 1 + 7) / 6 = 0.5 bằng cách sử dụng trung vị, trong khi nếu sử dụng giá trị trung binh, kết quả sẽ là 1.5. Trong ngôn ngữ của lý thuyết xác suất, giá trị của c mà làm cực tiểu

là số trung vị của phân bố xác suất của biến ngẫu nhiên X.

Bất đẳng thức liên quan tới giá trị trung bình và số trung vị

Đối với các phân bố xác suất liên tục, hiệu giữa số trung vị và giá trị trung bình nhỏ hơn hay bằng độ lệnh chuẩn. Xem bất đẳng thức giữa các tham số vị trí và tỉ lệ (an inequality on location and scale parameters).

Tính toán hiệu quả

Tuy việc sắp xếp n phần tử thường cần O(n log n) thao tác, bằng cách sử dụng một thuật toán "chia để trị", số trung vị của n phần tử có thể được tính với chỉ O(n) thao tác (thực ra, ta luôn có thể tìm thấy phần tử thứ k của một danh sách các giá trị với phương pháp này; nó có tên thuật toán lựa chọn (selection algorithm)).

Xem thêm
 Số trung vị đa chiều (Multidimensional median)
 Order statistic
 bất đẳng thức giữa các tham số vị trí và tỉ lệ (an inequality on location and scale parameters)

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Tính trung vị
 Một bài toán về giá trị trung bình, trung vị, và mode.
 mathworld: trung vị thống kê

Các đại lượng số mô tả dữ liệu
Thuật ngữ thống kê


title: Quận Hughes, Oklahoma

text:
Quận Hughes là một quận trong tiểu bang Oklahoma, Hoa Kỳ. Quận lỵ đóng ở thành phố  . Theo điều tra dân số năm 2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có dân số người . Năm 2007, ước tính dân số quận này là người .

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận này có diện tích ki-lô-mét vuông, trong đó có km2 là diện tích đất, km2 là diện tích mặt nước.

Các xa lộ

Các quận giáp ranh

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của Oklahoma


title: 23514 Schneider

text:
23514 Schneider (1992 RU) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 2 tháng 9 năm 1992 bởi F. Borngen và L. D. Schmadel ở Tautenburg.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 23514 Schneider

Thiên thể phát hiện năm 1992
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Diacantha kraatzi

text:
Diacantha kraatzi là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Jacoby miêu tả khoa học năm 1895.

Chú thích

Tham khảo

Diacantha


title: USS Boxer

text:
Sáu tàu chiến của Hải quân Hoa Kỳ từng được đặt tên USS Boxer, theo tên chiếc HMS Boxer, bị USS Enterprise (1799) chiếm giữ trong cuộc Chiến tranh 1812.

 USS Boxer (1815) là một tàu brigantine 14 khẩu pháo do hãng C. and D. Churchill tại Middletown, Connecticut, chế tạo, đưa ra hoạt động năm 1815.
 USS Boxer (1832) là một tàu hai buồm (schooner) 10 khẩu pháo đưa ra hoạt động năm 1832.
 USS Boxer (1865) nguyên là chiếc Tristram Shandy bị chiếm giữ trong cuộc Nội chiến Hoa Kỳ năm 1864.
 USS Boxer (1905) là một tàu brigantine huấn luyện được đưa ra hoạt động năm 1905.
 USS Boxer (CV-21) là một tàu sân bay lớp Essex đưa ra hoạt động năm 1945.
 USS Boxer (LHD-4) là một tàu tấn công đổ bộ đưa ra hoạt động năm 1995 và hiện vẫn đang phục vụ.

Tham khảo
 Dictionary of American Fighting Ships

Tên gọi tàu chiến Hải quân Hoa Kỳ


title: Villevieille

text:
Villevieille là một xã ở tỉnh Gard. Xã này có diện tích 8,28 km², dân số năm 1999 là 1196 người. Khu vực này có độ cao trung bình 61 mét trên mực nước biển.

Villevieille toạ lạc bên hai bờ sông Vidourle.

Dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Villevieille trên trang mạng IGN
 Villevieille on the INSEE website
 Villevieille on the  Quid website
 Location of Villevieille on a map of France

Xã của Gard


title: Thiên Thành Công chúa

text:
Thiên Thành công chúa (天城公主 1235 - 28 tháng 9, 1288), thường được gọi là Nguyên Từ Quốc mẫu (元慈國母), là một công chúa nhà Trần trong lịch sử Việt Nam. Bà được biết đến rộng rãi với vai trò là phu nhân của Hưng Đạo Đại vương Trần Quốc Tuấn.  Hiện tại bà đang được thờ bên cạnh Hưng Đạo Đại vương tại đền Kiếp Bạc thuộc tỉnh Hải Dương,
Vạn Kiếp.

Thân thế
Cho đến nay, vẫn tồn tại hai luồng ý kiến về thân thế của bà, không rõ bà là con gái của Trần Thái Tổ (Trần Thừa) hay Trần Thái Tông (Trần Cảnh).

Theo Đại Việt sử ký toàn thư, bà được gọi là Trưởng công chúa (長公主), trong đoạn "Gả Thiên Thành Trưởng công chúa cho Trung Thành vương". Xét theo chế độ danh vị, danh hiệu này là để chỉ chị em gái của Đương kim Hoàng đế. Điều này có nghĩa là Thiên Thành Trưởng công chúa dĩ nhiên là con gái Thái thượng hoàng, tức Trần Thái Tổ và là em gái của Trần Thái Tông. Theo Khâm định Việt sử thông giám cương mục và một số nguồn, bà cũng được thừa nhận là con gái của Trần Thái Tổ.

Dẫu vậy, vẫn có ý kiến cho rằng Thiên Thành công chúa là con gái Trần Thái Tông, chủ yếu dựa vào 4 cứ điểm:
Thứ nhất là dựa vào danh vị Trưởng công chúa, ý kiến này cho rằng cụm này ngầm ý bà là con gái lớn nhất của Trần Thái Tông. Trong Đại Việt sử ký toàn thư, Ngô Sĩ Liên nói: "Vì Đế (Thái Tông) đã bất chính trong đạo vợ chồng, cho nên người làm tôi con cũng bắt chước". Cụm từ "tôi con" ở đây chắc chắn chỉ ra rằng Trần Hưng Đạo và Thiên Thành công chúa là phận "tôi con", suy ra Hưng Đạo vương và Thiên Thành công chúa phải vai vế bằng nhau mới có thể nói như vậy. Tuy nhiên, nguyên văn của "tôi con", theo lý luận trên, chính là "thần tử" (臣子), là danh phận cho bất cứ ai trong xã hội lúc bấy giờ, kể cả anh chị em, cho nên lý luận này không thể dùng để khẳng định công chúa là con của Trần Thái Tông.
Thứ hai, cũng dựa vào câu văn Con gái vua. Đây là câu của sử thần Ngô Sĩ Liên khi bàn về chuyện này, có đoạn: "Con gái vua lấy kẻ bề dưới tất phải sai chư hầu cùng họ đứng ra làm chủ hôn theo lễ phải thế". Lập luận này cho rằng, "Con gái vua" ở đây có thể chỉ Thiên Thành công chúa chính là con gái Trần Thái Tông, vì nếu là con gái Thái thượng hoàng Trần Thừa thì phải là "con gái thượng hoàng" chứ không phải "con gái vua". Tuy nhiên, câu này nguyên văn là "Vương cơ hạ giá tất sử đồng tính chư hầu chủ chi", tức Ngô Sĩ Liên trích lại quy chế thời Chu, mượn ý con gái Thiên tử nói chung hạ giá như thế nào. Có thể nói Thiên Thành công chúa xét ra con gái của Thái thượng hoàng vẫn còn hợp lý, vì dẫu sao thì Thái thượng hoàng cũng là Hoàng đế, và Thiên Thành công chúa vô luận con gái người nào, danh chính ngôn thuận vẫn là Hoàng nữ, là con gái của Thiên tử nói chung. Tuy nhiên Trần Thừa chỉ được tôn làm Thái thượng hoàng chứ chưa làm Hoàng đế một ngày nào.
Thứ ba, các cuộc hôn nhân nội tộc của nhà Trần đều là cùng thế hệ (anh chị em họ kết hôn với nhau), không thấy hôn nhân khác thế hệ (cháu lấy cô/chú/bác), cho thấy tuy kết hôn nội tộc nhưng họ Trần vẫn đặt ra quy tắc "phân định thế hệ" để không làm rối loạn quan hệ họ hàng (để tránh việc anh em lại trở thành bố vợ - con rể của nhau). Như vậy, Thiên Thành phải là con của Thái Tông thì việc gả cho Trần Hưng Đạo mới không vi phạm quy tắc này.
Thứ tư, sử ghi rõ là đầu năm 1251, Trần Thái Tông muốn gả công chúa cho Trung Thành vương. Độ tuổi kết hôn thời đó của nữ là 15 - 16 tuổi, suy ra Thiên Thành sinh vào khoảng năm 1235 - 1236, trong khi Thái thượng hoàng Trần Thừa đã qua đời vào tháng 2/1234.

Kết quả Thiên Thành công chúa là con gái của ai, vẫn hoàn toàn không cách nào khẳng định được với cứ liệu hiện tại. Nếu Thiên Thành công chúa là con gái Trần Thái Tổ, đối với người chồng Trần Hưng Đạo thì bà là cô ruột trong gia tộc. Nếu Thiên Thành công chúa là con gái của Trần Thái Tông, theo vai vế trong gia tộc thì bà là em họ của Trần Hưng Đạo.

Hôn nhân
Trần Thái Tông ban đầu định gả bà cho Trung Thành vương (khuyết danh), con trai Nhân Đạo vương (khuyết danh) vào đầu năm Nguyên Phong thứ nhất (1251). Tuy nhiên, việc hôn nhân này không thành và bà lấy Trần Quốc Tuấn.

Đại Việt sử ký toàn thư chép rằng:

Còn Khâm định Việt sử thông giám cương mục thì viết:

Cuối cùng, theo Đại Việt sử ký toàn thư, mẹ nuôi của Trần Quốc Tuấn là Thụy Bà Công chúa đã phải dâng 10 mâm vàng sống để đền bù. Thái Tông cũng đành đem 2000 mẫu ruộng ở phủ Ứng Thiên để đền sính vật cho Trung Thành vương.

Thờ phụng
Thiên Thành công chúa qua đời vào ngày 28 tháng 9 năm 1288, trong khoảng thời gian Đại Việt giao tranh với quân đội nhà Nguyên vừa kết thúc, không rõ bao nhiêu tuổi. Nhà Trần thụy phong bà thành Nguyên Từ Quốc mẫu (元慈國母), ngang với Linh Từ Quốc mẫu lúc bấy giờ. Về sau, dân chúng lập đền thờ phụng bà, bà được thờ cùng Trần Hưng Đạo ở di tích chùa Đẩu Long, thành phố Ninh Bình. và Đèn Nhà Bà ở Làng Tùy Hối  xã Gia Tân  huyện Gia viễn Tỉnh Ninh Bình  phụng thờ Bà và Trần Quốc Tảng .

Ngày nay, tại khu vực hậu cứ Vạn Kiếp thuộc làng Trung Quê, xã Lê Lợi, thành phố Chí Linh, tỉnh Hải Dương, nhiều địa danh còn lại đều gợi cho chúng ta dấu tích về việc xây dựng các cơ sở quân doanh phục vụ kháng chiến, gắn với tên tuổi của bà như: Bãi Thảo (nơi cất giữ lương thảo), Hố Chuối, Bến Tắm…

Làng Trung Quê hiện còn đền thờ Quốc Mẫu Thiên Thành được xây dựng từ thời Lê. Người dân làng vẫn nhắc nhớ câu:
"Trâu thì Mẫu thả Huyền Đinh
Lợn thì Mẫu thả cánh đồng Trung Quê."

Ghi chú

 Khâm định Việt sử thông giám cương mục
 Đại Việt sử ký toàn thư

Thiên Thành
Trần Hưng Đạo
Mất năm 1288


title: Clypeodytes submarginatus

text:
Clypeodytes submarginatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Biström miêu tả khoa học năm 1988.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Clypeodytes


title: Taucha, Burgenland

text:
Taucha là một đô thị thuộc huyện Burgenland, bang Sachsen-Anhalt, Đức. Đô thị Taucha, Burgenland có diện tích 5,27 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 641 người.

Tham khảo


title: Nhà thờ chính tòa Đức Bà Chartres

text:
Nhà thờ Đức Bà Chartres (tiếng Pháp: Cathédrale Notre-Dame de Chartres) là một nhà thờ chính tòa ở thành phố Chartres, tỉnh lỵ của tỉnh Eure-et-Loir, nằm cách Paris 80 km về phía Tây Nam. Nhà thờ Đức Bà Chartres được coi là một trong những công trình kiến trúc Gothic đẹp và lớn nhất, thể hiện tính nguyên bản nổi bật ở cả cấu trúc và các chi tiết trang trí, đặc biệt là các cổng và tượng trang trí của chúng còn gần như nguyên vẹn từ lúc ban đầu, và quần thể kính màu đặc biệt của thế kỷ XIII đã được bảo tồn một cách đáng kinh ngạc đến ngày nay, và đã được UNESCO đưa vào danh sách Di sản thế giới năm 1979. Đây là nơi đăng quang của vua Henri IV, vị vua duy nhất không làm lễ đăng quang tại Nhà thờ Đức Bà Reims theo truyền thống của hoàng gia Pháp.

Lịch sử

Nhà thờ hiện nay được bắt đầu xây dựng vào đầu thế kỉ 13 trên phần đất của một nhà thờ kiểu La Mã đã bị phá hủy vì hỏa hoạn trước đó. Những người xây dựng nhà thờ là các thợ xây dựng chuyên nghiệp (conpagnon) thuộc ba hội thợ Enfants du Père Soubise, Enfants de Maître Jacques và Enfants de Salomon dưới sự liên kết của các Hiệp sĩ dòng Đền.

Sau 30 năm xây dựng thì nhà thờ gần như hoàn thành, nó dài 130 mét, rộng 32 và 46 mét trong đó gian giữa cao 37 mét và rộng 16,40 mét.

Kiến trúc
Hàng lang phía Tây bao gồm cổng chính của nhà thờ hay cổng hoàng gia (portail royal). Nó được điêu khắc rất chi tiết với 24 bức tượng lớn (19 bức còn lại đến ngày nay) và hơn 300 bức tượng nhỏ khác. Cổng phía Bắc, cũng được gọi là cổng Liên minh (portail de l'Alliance), các bức tượng ở cổng này được thực hiện từ năm 1205 đến năm 1210. Cổng phía Nam còn được gọi là cổng Nhà thờ (portail de l'Église), cũng được chạm trổ tinh vi.

Như tại Nhà thờ Đức Bà Amiens và Nhà thờ Đức Bà Reims, nền đá của gian chính có một mê cung hình thành từ 272 phiến đá trong hình dạng 11 vòng tròn đồng tâm. Vòng tròn lớn nhất có đường kính trên 12,8 m. Mê cung có từ thế kỷ XIII, là mê cung trong nhà thờ lớn nhất từng được xây dựng và là một trong những mê cung nổi tiếng nhất thế giới.

Nhà thờ Đức Bà Chartres có hệ thống kính màu rất đồ sộ, phần lớn trong số đó tồn tại từ khi xây dựng (thế kỉ 13) đến nay. Có tổng cộng 176 tấm kính màu với diện tích lên tới 2.600 m², đa số là các tấm kính màu mô tả các vị thánh hoặc các nhân vật trong Kinh Thánh.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Trang web của thành phố Chartres
 Trang web của văn phòng du lịch thành phố Chartres

Di sản thế giới tại Pháp
Chartres
Kiến trúc Gothic
Eure-et-Loir
Nhà thờ ở Eure-et-Loir
Kiến trúc Gothic ở Pháp
Danh lam thắng cảnh ở Pháp
Chartres


title: Ninh Tiến

text:
Ninh Tiến là một xã thuộc thành phố Ninh Bình, tỉnh Ninh Bình, Việt Nam.

Địa lý
Xã Ninh Tiến nằm ở phía tây nam thành phố Ninh Bình, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp phường Nam Thành
Phía tây và phía nam giáp huyện Hoa Lư
Phía bắc giáp xã Ninh Nhất.

Xã Ninh Tiến có diện tích 5,18 km², dân số năm 2019 là 6.426 người, mật độ dân số đạt 1.241 người/km².

Trụ sở xã cách trung tâm thành phố Ninh Bình 3,5 km. Đây cũng là xã có tuyến đường Quốc lộ 1 mới tránh thành phố Ninh Bình (tức đường Nguyễn Minh Không) đi qua. Ninh Tiến nằm ở rìa phía đông của quần thể di sản thế giới Tràng An, nơi có sông Sào Khê và sông Chanh chảy qua (rồi hợp lưu với sông Vân thành sông Vạc).

Hành chính
Xã Ninh Tiến được chia thành 9 thôn: Cổ Loan Hạ 1, Cổ Loan Hạ 2, Cổ Loan Thượng, Cổ Loan Trung 1, Cổ Loan Trung 2, Hoàng Sơn Đông, Hoàng Sơn Tây, Phúc Sơn 1, Phúc Sơn 2.

Lịch sử
Vùng đất xã Ninh Tiến có từ thế kỷ thứ X, thế kỷ thứ XI.

Năm 1956, xã Ninh Tiến được thành lập trên cơ sở 5 thôn: Phúc Sơn, Hoàng Sơn, Phủ Võng, Cổ Loan, Phúc Trì thuộc huyện Hoa Lư.

Ngày 2 tháng 11 năm 1996, Chính phủ ban hành Nghị định 69-CP về việc thành lập phường Nam Thành thuộc thị xã Ninh Bình trên cơ sở sáp nhập 44,87 ha diện tích tự nhiên và 1.207 nhân khẩu của thôn Phúc Trì, xã Ninh Tiến thuộc huyện Hoa Lư.

Sau khi điều chỉnh địa giới hành chính, xã Ninh Tiến còn lại 518,29 ha diện tích tự nhiên và 4.047 nhân khẩu với 4 thôn: Phúc Sơn, Hoàng Sơn, Cổ Loan Trung, Cổ Loan Hạ.

Ngày 9 tháng 1 năm 2004, Chính phủ ban hành Nghị định 16/2004/NĐ-CP về việc chuyển xã Ninh Tiến thuộc huyện Hoa Lư về thị xã Ninh Bình quản lý.

Ngày 7 tháng 2 năm 2007, Chính phủ ban hành Nghị định 19/2007/NĐ-CP về việc thành lập thành phố Ninh Bình thuộc tỉnh Ninh Bình và xã Ninh Tiến trực thuộc thành phố Ninh Bình.

Năm 2009, xã Ninh Nhất được chia làm 9 thôn: Phúc Sơn 1, Phúc Sơn 2, Hoàng Sơn Đông, Hoàng Sơn Tây, Cổ Loan Trung 1, Cổ Loan Trung 2, Cổ Loan Thượng, Cổ Loan Hạ 1, Cổ Loan Hạ 2.

Danh nhân
Ninh Tiến nổi tiếng là một vùng quê có truyền thống hiếu học. Đến nay xã đã có nhiều người giữ cương vị lãnh đạo như:
Nguyễn Thị Thu Hà: Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, Chủ tịch Hội LHPN Việt Nam
Lê Văn Bàng: Nguyên Thứ trưởng Bộ Ngoại giao
Thiếu tướng Hoàng Văn Thạ: Nguyên Chính ủy Bộ Tư lệnh Pháo Binh
Hoàng Xuân Khuyên: Nguyên Phó Chủ tịch Tỉnh Ninh Bình
Thiếu tướng Hoàng Lượng: Nguyên Phó Tư lệnh Quân khu 3
Đại tá Hoàng Văn Trực: Phó Cục trưởng Cục CSĐT tội phạm về kinh tế - Bộ Công an
Thiếu tướng Hoàng Thuận: Phó Tư lệnh Pháo Binh
Thiếu tướng Hoàng Cao Tánh: Nguyên Phó Giám đốc Công an tỉnh Ninh Bình, Cục Trưởng Cục An ninh Xã hội, Tổng cục An ninh, Bộ Công An
Nguyễn Hoàng Hiệp: Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn
Thiếu tướng Tống Mạnh Chinh: Giám đốc bệnh viện 30 tháng 4 thuộc Bộ Công An
NSƯT - Đại tá Nguyễn Quang Mạo: Một người con của quê hương Ninh Tiến, có nhiều đóng góp cho nền âm nhạc, nghệ thuật của nước nhà. Bài hát nổi tiếng về Ninh Tiến: "Ninh Tiến quê hương yêu dấu".

Chú thích

Tham khảo


title: Montmorillon

text:
Montmorillon là một xã, tọa lạc ở tỉnh Vienne trong vùng Nouvelle-Aquitaine, Pháp. Xã này có diện tích 57 km², dân số năm 2014 là 6155 người. Xã nằm ở khu vực có độ cao trung bình 105 m trên mực nước biển.

Dân địa phương danh xưng tiếng Pháp là Montmorillonnais.

Biến động dân số

Liên kết ngoài
 Trang mạng chính thức của Montmorillon
 Montmorillon Trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia

Tham khảo

Xã của Vienne


title: Baekdudaegan

text:
Baekdudaegan là một tập hợp các dãy núi và tuyến nối các đỉnh núi chạy dọc suốt chiều dài của bán đảo Triều Tiên, từ núi Baekdu ở phía bắc cho đến Jirisan ở phía nam, bao trùm dãy núi Rangrim, dãy núi Sobaek và phần lớn dãy núi Taebaek.

Theo truyền thống Triều Tiên, dãy núi có vai trò quan trọng trong thuyết phong thủy. Dãy núi này thường được coi là "xương sống" của bán đảo Triều Tiên, và được vẽ trong nhiều bức họa khác nhau trong lịch sử.

Một số người mong ước có thể đi bộ dọc các đỉnh núi, chạy qua biên giới quân sự. Phần Baekdudaegan tại Hàn Quốc đã trở thành một công viên quốc gia vào năm 2006.

Xem thêm
Địa lý Bắc Triều Tiên
Địa lý Hàn Quốc

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang du lịch sinh thái Baekdudaegan

Núi Bắc Triều Tiên
Núi Hàn Quốc


title: Nippoptilia pullum

text:
Nippoptilia pullum là một loài bướm đêm thuộc họ Pterophoridae. Nó được tìm thấy ở New Guinea

Chú thích

Tham khảo

Nippoptilia
Động vật đặc hữu Papua New Guinea


title: Tự do chính trị

text:
Tự do chính trị là sự không can thiệp vào chủ quyền của mỗi cá nhân bằng cách áp bức hay gây hấn cá nhân đó. Người dân của một xã hội tự do phải có đầy đủ quyền của mình trong cộng đồng và cuộc sống cá nhân của riêng họ. Trái ngược với xã hội có tự do chính trị là xã hội toàn trị, một xã hội hạn chế tối đa tự do chính trị nhằm áp đặt mọi hành vi của người dân .

Phân loại
Khái niệm tự do chính trị có liên hệ chặt chẽ với các khái niệm về các quyền tự do công dân và quyền cá nhân. Hầu hết các xã hội dân chủ được quy định nhiều quyền tự do cụ thể được pháp luật của các quốc gia đó bảo vệ.

Các quyền tự do chính trị chính gồm có:

Tự do báo chí
Tự do di chuyển
Tự do học thuật
Tự do lập hội
Tự do ngôn luận
Tự do tôn giáo
Tự do tư tưởng

Liên kết ngoài

Freedom House
International Freedom of Expression Exchange
Political Navigator  Directory of major US related political sources

Chú thích

Quyền công dân
Khái niệm chính trị
Khái niệm xã hội


title: Trentepohlia amphileuca

text:
Trentepohlia amphileuca là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Trentepohlia
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Hurecourt

text:
Hurecourt là một xã thuộc tỉnh Haute-Saône trong vùng Bourgogne-Franche-Comté phía đông nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Haute-Saône

Tham khảo
INSEE

Xã của Haute-Saône


title: Oedebasis

text:
Oedebasis là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Erebidae


title: Đoàn Trần Nghiệp

text:
Đoàn Trần Nghiệp (1908 - 1930), bí danh Ký Con là nhà cách mạng Việt Nam, một trong những lãnh đạo của Việt Nam Quốc dân đảng.

Tên gọi
Tại làng Khúc Thụy nơi ông sinh ra không có họ Đoàn, chỉ có 2 họ Đào, 2 họ Đặng, một họ Trần, một họ Nguyễn.

Năm 1949, cha của ông đã đề nghị đổi tên ông trên phố sang tên Đặng Trần Nghiệp. Một số ý kiến cho rằng đây mới là họ thật của ông, vì khi bị Pháp bắt, ông không muốn gia đình bị liên lụy nên mới đổi sang họ Đoàn.

Thân thế

Đoàn Trần Nghiệp sinh năm 1908 tại phố Hàng Sơn, Hà Nội. Ông quê ở làng Khúc Thủy, huyện Thanh Trì, tỉnh Hà Đông (nay thuộc Hà Nội).

Năm 1926, Đoàn Trần Nghiệp làm thư ký cho Hãng Godard ở Hà Nội.

Năm 1928, Đoàn Trần Nghiệp gia nhập Việt Nam Quốc Dân Đảng và được giao việc trông coi sổ sách cho khách sạn Việt Nam - một cơ sở do Việt Nam Quốc Dân Đảng mở ở số nhà 38 Hàng Bông (Hà Nội). Ông nhỏ con thắng trẻo như thư sinh, trong Việt Nam Quốc Dân Đảng ông lại nhỏ tuổi nhất nên mọi người gọi đùa là Ký Con.

Ngày 9 tháng 2 năm 1929, Nguyễn Văn Viên đảng viên Việt Nam Quốc dân đảng xử tử Bazin (một tay thực dân chuyên dụ dỗ, bắt cóc dân nghèo tại Bắc Kỳ và Bắc Trung Kỳ đi làm phu cho các đồn điền cao su tại Nam Kỳ, Miên, Lào, nơi những người phu này bị đối xử như nô lệ) ở phố Huế (có tài liệu nói là chợ Hôm), Hà Nội. Việt Nam Quốc Dân Đảng bị thực dân Pháp khủng bố ở khắp mọi nơi, khách sạn Việt Nam bị đóng cửa, Ký Con bị bắt nhưng không có chứng cớ nên được thả.

Sau đó, ông được lãnh tụ Việt Nam Quốc Dân Đảng Nguyễn Thái Học tin tưởng cử vào Ban ám sát (chuyên trừng trị những tay thực dân, Việt gian, những kẻ phản bội tổ chức do Hoàng Văn Tùng là trưởng ban).

Ngày 6 tháng 9 năm 1929, Đoàn Trần Nghiệp được giao nhiệm vụ ám sát Nguyễn Văn Kinh - một người phản bội tổ chức, gây nhiều thiệt hại cho Đảng. Ông đi xe đạp, đón đường, rút súng bắn vào đầu Nguyễn Văn Kinh, thản nhiên để vào ví kẻ phản bội bốn chữ "không giữ lời thề" rồi ung dung đạp xe đi.

Trước tình hình trong hàng ngũ đảng có người phản bội, công việc chuẩn bị khởi nghĩa bị bại lộ, thực dân Pháp càn quét các khắp nơi, nhiều đảng viên bị bắt. Mặc dù không tin chắc vào thắng lợi, ngày 17 tháng 9 năm 1929 Tổng bộ Việt Nam Quốc dân đảng vẫn ra quyết định tổng khởi nghĩa với một câu nói nổi tiếng của Nguyễn Thái Học Không thành công cũng thành nhân.

Ngày 26 tháng 1 năm 1930, Việt Nam Quốc dân đảng họp hội nghị tại làng Mỹ Xá, phủ Nam Sách, tỉnh Hải Dương. Trong phiên họp ấy, đa số các đại biểu đều tán thành kế hoạch "Tổng khởi nghĩa". Cũng trong cuộc họp này, Việt Nam Quốc dân Đảng đã vạch ra kế hoạch tấn công một số đô thị và những yếu điểm quân sự của Pháp, bao gồm: Sơn Tây, Hải Dương, Hải Phòng, Kiến An, Bắc Ninh, Đáp Cầu, Phả Lại, Yên Bái, Hưng Hóa, Lâm Thao, và Hà Nội. Chỉ huy các mặt trận cũng được chỉ định trong phiên họp lịch sử đó.

Việt Nam Quốc dân Đảng quyết định tiến hành cuộc Tổng Khởi Nghĩa đồng loạt ở một số tỉnh Bắc Kỳ vào đêm 10 tháng 2 năm 1930, bao gồm các tỉnh: Yên Bái do Thanh Giang, Nguyễn Văn Khôi; Sơn Tây do Phó Đức Chính; Hưng Hoá, Lâm Thao do Nguyễn Khắc Nhu; Phả Lại, Hải Dương do Nguyễn Thái Học; Hải Phòng, Kiến An do Vũ Văn Giản tức Vũ Hồng Khanh, và Hà Nội do Đoàn Trần Nghiệp.

Đền nợ nước
Được phân công phụ trách ném bom ở Hà Nội, Đoàn Trần Nghiệp tổ chức đội cảm tử (gồm có Nguyễn Văn Liên, Mai Duy Xứng, Nguyễn Minh Luân, Nguyễn Quang Triểu, và Nguyễn Bá Tâm) ném bom tại năm điểm ở Hà Nội, trong đó có nhà Chánh mật thám Arnoux hai trái; Hỏa Lò tám trái; Sở Sen đầm hai trái; cảnh sát Quận 1 hai trái; cảnh sát Quận 2 hai trái. Tuy bom nổ nhưng không có ai thiệt mạng. Đoàn Trần Nghiệp bị truy nã khắp nơi, đầu ông được treo giá 5000 đồng.

Ngày 8 tháng 5 năm 1930, ông bị mật thám bắt ở Nam Định và bị đưa về giam ở Hỏa Lò, Hà Nội. Khi được ký giả người Pháp Louis Roubaud phỏng vấn ông nói mục đích của ông là đánh đuổi người Pháp ra khỏi xứ An Nam.

Ngày 5 tháng 8 năm 1930, Đoàn Trần Nghiệp bị kết án tử hình. Sáng sớm ngày 9 tháng 3 năm 1931, Đoàn Trần Nghiệp, tức Ký Con bình thản cùng 3 đồng chí bước lên máy chém tại cổng trước nhà tù Hỏa Lò, Hà Nội (theo thứ tự lên máy chém lần lượt là: Nguyễn Văn Nho, Nguyễn Quang Triệu, Đoàn Trần Nghiệp, Lương Ngọc Tôn).

Vinh danh

Tên ông được đặt cho nhiều đường phố tại Việt Nam:

Ở Hà Nội, Đà Nẵng, Thành phố Nha Trang tỉnh Khánh Hòa, Thành phố Nam Định, Thành phố Thủ Dầu Một tỉnh Bình Dương, Thành phố Thanh Hóa là đường/ phố Đoàn Trần Nghiệp.

Ở Thành phố Hồ Chí Minh và Thành phố Hải Phòng, Thành phố Pleiku tỉnh Gia Lai, Thành phố Bảo Lộc tỉnh Lâm Đồng, Thành phố Vũng Tàu tỉnh Bà Rịa- Vũng Tàu, thành phố Hạ Long (từ đường Nguyễn Văn Cừ tới đường Lê Thanh Nghị) là đường/ phố Ký Con.

Chú thích

Tham khảo
 Đường Đoàn Trần Nghiệp
 Người chí sỹ hy sinh trước cổng Nhà lao Hỏa Lò (phần 2)
 Kỷ niệm 84 năm khởi nghĩa Yên Bái (10/2/1930- 10/2/2014)- “Không thành công thì thành nhân”
 Hoàng Văn Đào, Việt Nam Quốc dân đảng: lịch sử tranh đấu cận đại, 1927-1954, xuất bản 1964, tái bản 1970

Nhà cách mạng Việt Nam
Người Hà Nội
Đảng viên Việt Nam Quốc dân đảng
Khởi nghĩa Yên Bái
Người bị xử tử hình


title: Nomdieu

text:
Nomdieu  là một xã thuộc tỉnh Lot-et-Garonne trong vùng Nouvelle-Aquitaine phía tây nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 80 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Lot-et-Garonne


title: Thygater laevis

text:
Thygater laevis là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Urban mô tả khoa học năm 1999.

Chú thích

Tham khảo

Thygater
Động vật được mô tả năm 1999


title: Hovamyia apicistyla

text:
Hovamyia apicistyla là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Tham khảo

Hovamyia
Limoniidae ở vùng Afrotropic


title: Ma trận khả nghịch

text:
Trong đại số tuyến tính, một ma trận khả nghịch hay ma trận không suy biến là một ma trận vuông và có ma trận nghịch đảo trong phép nhân ma trận.

Định nghĩa

Ma trận đơn vị
Ma trận đơn vị cấp n trên vành có đơn vị V là ma trận vuông cấp n trong đó tất cả các phần tử trên đường chéo chính bằng đơn vị, tất cả các phần tử khác bằng không.

Tính chất của ma trận đơn vị: với mọi ma trân vuông cùng cấp AE=EA=A.

Ma trận khả nghịch và ma trận nghịch đảo của nó
Ma trận A vuông cấp n được gọi là khả nghịch trên  V nếu tồn tại ma trận A' cùng cấp n sao cho A A' = A' A = E. Khi đó A' được gọi là ma trận nghịch đảo của ma trận A, ký hiệu là A−1.

Các tính chất
Điều kiện cần và đủ để ma trận A vuông cấp n khả nghịch là định thức của A là phần tử khả nghịch trong vành V.
Nếu A là ma trận trên một trường F thì A là khả nghịch khi và chỉ khi định thức của nó khác 0.
 Ma trận đơn vị là ma trận khả nghịch.
 Nếu A, B là các ma trận khả nghịch thì AB khả nghịch và
Tập hợp tất cả các ma trận vuông khả nghịch cấp n tạo thành một nhóm với phép nhân ma trận

Tìm ma trận nghịch đảo

Định thức con và phần bù đại số
Cho ma trận vuông A cấp n và phần tử aij. Định thức của ma trận cấp n-1 suy ra từ A bằng cách xóa đi dòng thứ i, cột thứ j được gọi là định thức con của A ứng với phần tử aij, ký hiệu là Mij.
Định thức con Mij với dấu bằng (-1)i+j được gọi là phần bù đại số của phần tử aij, ký hiệu là Aij.
Ví dụ: Cho ma trận
.
Khi đó

Tương tự A12=0; A13=0; A21=-3;A22=3;A23=0;A31=-1;A32=-1;A33=2;

Công thức tính ma trận nghịch đảo
Nếu định thức của ma trận A là khả nghịch thì ma trận nghịch đảo của A được tính bằng công thức:

Các bước tìm ma trận nghịch đảo
 Bước 1: Tính định thức của ma trận A
Nếu det(A)=0 thì A không có ma trận nghịch đảo
Nếu det(A)≠0 thì A có ma trận nghịch đảo , chuyển sang bước 2
 Bước 2: Lập ma trận chuyển vị A' của A.
 Bước 3: Lập ma trận phụ hợp của A' được định nghĩa như sau

với  là phần bù đại số của phần tử ở hàng i, cột j trong ma trận A'.
 Bước 4: Tính ma trận

Ví dụ
Cho . Tính ,

Tìm ma trận nghịch đảo bằng phép khử Gauss-Jordan
Phép khử Gauss-Jordan là một phương pháp tìm ma trận nghịch đảo.

 Bước 1: Tính định thức của ma trận A

suy ra tồn tại ma trận nghịch đảo , chuyển sang bước 2.

 Bước 2: Tìm ma trận chuyển vị A' của A.

 Bước 3: Tìm ma trận phụ hợp A* của A'.

 Bước 4: Tính ma trận nghịch đảo .

Xem thêm
Phép nhân ma trận
Ma trận đơn vị
Ma trận giả đảo

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Symbolic Inverse of Matrix Calculator with steps shown
 Moore-Penrose Inverse Matrix

Ma trận
Định thức
Đại số tuyến tính


title: 5523 Luminet

text:
5523 Luminet (1991 PH8) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 5 tháng 8 năm 1991 bởi H. E. Holt ở Palomar.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 5523 Luminet

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1991


title: Saint-Quentin-le-Petit

text:
Saint-Quentin-le-Petit  là một xã ở tỉnh Ardennes, thuộc vùng Grand Est ở phía bắc nước Pháp.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Ardennes

Tham khảo

Saintquentinlepetit


title: 4897 Tomhamilton

text:
4897 Tomhamilton (tên chỉ định: 1987 QD6) là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Eleanor F. Helin ở Đài thiên văn Palomar ngày 22 tháng 8 năm 1987. Research shows that it was previously recorded ngày photographs taken as early as 1950, và was even logged as 1971QV1.
Nó được đặt theo tên Thomas Wm. Hamilton, an American (born San Francisco, 1939) who was a child actor (he played Barnaby in Barnaby và Mr. O'Malley và was ngày the early television show Mr. I-Magination). As an adult he worked ngày Apollo program, determining fuel requirements và radar accuracy requirements for lunar orbit rendezvous. He later worked as an astronomy educator và planetarium director, và is the author of a time travel adventure novel, Time for Patriots (ISBN 978-1-60693-224-7). Hamilton và Helin were acquainted, as he had interviewed her ở an astronomical conference for a cable television show he was producing ở the time.

Orbital details
 eccentricity 0.1259094
 semimajor axis 3.0527658 Astronomical Units
 periapsis 2.6683939 Astronomical Units
 apoapsis 3.4371377 Astronomical Units
 độ nghiêng quỹ đạo to ecliptic 11.06787 degrees
 ascending node 188.49398 degrees
 argument of periapsis 108.14456 degrees
 period 5.33 Earth năm
 absolute magnitude +11.6

Thlà mộtsteroid was last ở opposition ngày 2 tháng 11 năm 2009, ở a distance from Earth of 2.138 astronomiucal units. Next opposition is 11 tháng 1 năm 2011 (coinciding with Hamilton's 72nd birthday) ở a distance of 2.476 astronomical units.
Given the moderately elliptical orbit, thlà mộtsteroid can ngày rare occasions reach an apparent magnitude from Earth of about +10.9. Size, shape, density, và rotational period are not yet known. A diameter of 30 to 35 miles (roughly 50 kilometers) is reasonable based ngày magnitude và a likely albedo.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 4001–5000

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser
http://sbpra.com/ThomasWmHamilton

Thiên thể phát hiện năm 1987
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Hai bài thơ khắc trên vách núi của Lê Lợi

text:
Lê Lợi (tức Lê Thái Tổ) đã cho khắc hai bài thơ lên vách đá, một ở núi Pú Huổi Chỏ (nay thuộc xã Lê Lợi, huyện Nậm Nhùn, tỉnh Lai Châu), một ở núi Hào Tráng (nay thuộc huyện Đà Bắc, tỉnh Hòa Bình), sau khi thân chinh đi đánh dẹp cuộc nổi dậy của Đèo Cát Hãn, một thổ quan ở châu Mường Lễ (còn được gọi là Mường Lệ hay Mường Lay, thuộc Đại Việt) vào năm 1431-1432.

Xuất xứ
Thời Lý-Trần, vùng đất bao gồm hai tỉnh Điện Biên và Lai Châu ngày nay, trước có tên là châu Ninh Viễn, sau đổi là châu Mường Lễ. Theo sách Hưng Hóa phong thổ lục của Tiến sĩ Hoàng Trọng Chính, soạn năm 1778, thì họ Đèo ở châu Mường Lễ đời này qua đời khác luôn được nhà cầm quyền nước Việt cho cai quản miền đất biên cương này.

Năm 1407, quân Minh sang xâm lược Đại Việt, Đèo Cát Hãn khi ấy đang đứng đầu châu Mường Lễ, liền theo nhà Minh để được tiếp tục giữ ngôi vị.

Năm 1416, Lê Lợi (1385-1433) tổ chức hội thề ở Lũng Nhai, rồi phất cờ khởi nghĩa năm 1418, tự xưng là Bình Định vương.

Sau khi tiêu diệt viện binh chủ lực của quân Minh và bao vây thành Đông Quan (nay là Hà Nội) tháng 11 năm 1427, Lê Lợi đã phái Chủ thư thị sử là Trần Hổ đi châu Mường Lễ, chiêu dụ Đèo Cát Hãn. Viên thổ quan này đồng ý quy thuận, nên vẫn được tiếp tục cai quản vùng đất trên.

Sau mười năm chiến đấu gian khổ (1418 - 1428), Lê Lợi và nghĩa quân Lam Sơn đã giành được thắng lợi hoàn toàn. Năm 1428, Lê Lợi lên ngôi, lấy niên hiệu là Thuận Thiên, và tự xưng mình là Lam Sơn động chủ, Ngọc Hoa động chủ.

Lê Thái Tổ (tức Lê Lợi) ở ngôi được khoảng ba năm thì Đèo Cát Hãn ngầm liên kết với Kha Đốn (hay Kha Lại, là một viên quan đang khởi binh kình chống vua Ai Lao), đánh chiếm vùng đất Mường Muỗi (hay Mường Mỗi, nay là Thuận Châu thuộc Sơn La).

Hiểu được tầm quan trọng của miền Tây Bắc đối với lãnh thổ và sự an nguy của đất nước, theo Đại Việt thông sử của Lê Quý Đôn, thì:
Tháng 12 năm Tân Hợi (1431),... vua bèn sai Tư đồ Lê Sát và Quốc vương Tư Tề dẫn quân [đi] đánh [Mường Lễ], rồi vua lại thân chinh.
Năm Nhâm Tý (1432), mùa xuân tháng Giêng, quan quân đánh được Mường Lễ, Kha Lại bị giết, Đèo Cát Hãn chạy trốn, quan quân bắt hết dư đảng, bèn đổi Mường Lễ làm Phục Lễ. Ngày 3 tháng 3, vua kéo quân trở về... Tháng 11, Cát Hãn và con là Mạnh Vượng xin hàng, được nhà vua tha tội. Khi Cát Hãn tới kinh tạ tội, được phong chức Tư mã...

Sau khi bình định xong, trên đường đại quân hồi kinh, Lê Lợi có làm hai bài thơ: một, cho khắc trên vách núi Pú Huổi Chỏ (bên tả ngạn sông Đà, thuộc Mường Lệ nay thuộc xã Lê Lợi, huyện Sìn Hồ, tỉnh Lai Châu); hai, cho khắc trên vách đá Hào Tráng (gần Chợ Bờ, huyện Đà Bắc, tỉnh Hòa Bình ngày nay).

Bài thơ thứ nhất
Bài thơ thứ nhất được khắc trên vách đá Pú Huổi Chỏ, có tên là Thân chinh Phục Lễ châu Đèo Cát Hãn (Tự mình đi đánh Đèo Cát Hãn ở châu Phục Lễ), viết bằng chữ Hán theo thể ngũ ngôn bát cú.

Bài thơ được tạc trong khuôn khổ hình chữ nhật có kích thước 1,2m x 0,8m, viết theo chữ khải chân gồm 132 chữ; đã được Lê Quý Đôn chép vào sách Toàn Việt thi lục và cũng được chép trong Đại Nam nhất thống chí của triều Nguyễn.

Nguyên văn bài thơ (gồm cả phần phi lộ) như sau:
夷狄之為邊患自古有之漢之匈奴唐之突厥我西越之忙禮諸蠻是也頃由陳胡衰政藩臣跋扈吉罕狃於舊習負固弗悛予今率師往征水陸並進一舉就平因冩一律刻之于石以戒後世蠻酋之梗化者云
狂賊敢逋誅
邊氓久徯蘇
叛臣從古有
險地自今無
草木驚風鶴
山川入版圖
題詩刻巖石
鎮我越西隅
辛亥季冬吉日
玉華洞主題

Phiên âm chữ Hán:

Di địch chi vi biên hoạn, tự cổ hữu chi, Hán chi Hung Nô, Đường chi Đột Quyết, ngã Tây Việt chi Mang Lễ, chư man thị giả, khoảng do Trần Hồ suy chính, phiên thần quân thổ, Cát Hãn nữu ư cựu tập, phụ cố phất thoan, dư kim xuất sư vãng chinh thủy lục tịnh tiến, nhất cử tựu bình, nhân tả nhất luật, khắc chi vu thạch dĩ giới hậu thế man tù chi cánh hóa dã vân:
Cuồng tặc cảm bô tru
Biên dân cửu hệ tô
Bạn thần tòng cổ hữu
Hiểm địa tự kim vô
Thảo mộc kinh phong hạc
Sơn xuyên nhập bản đồ.
Đề thi khắc nham thạch
Trấn ngã Việt Tây ngung.
Tân Hợi quý đông cát nhật
Ngọc Hoa động chủ đề.
Dịch nghĩa:
Di địch là nỗi lo nơi biên giới, từ xưa đã có chuyện này rồi. Đời nhà Hán thì bọn Hung Nô, đời nhà Đường thì rợ Đột Quyết, các rợ mán ở vùng Mường Lễ nước Việt ta cũng kiểu như vậy. Mới đây, vì chính sự nhà Trần, nhà Hồ suy yếu, các bè tôi nơi phên dậu trở nên ương ngạnh. Cát Hãn nhờn theo thói cũ cứ như thế không thôi. Nay ta đem quân đi chinh phạt, thủy bộ cùng tiến công, chỉ một trận đã dẹp yên được. Nhân đây làm một bài thơ khắc vào đá để răn các tù trưởng rợ đời sau ngang ngạnh với giáo hóa, thơ rằng:
Bọn quân điên cuồng sao dám tránh sự trừng phạt,
Dân biên thùy đã từ lâu đợi ta đến cứu sống.
Kẻ bầy tôi làm phản từ xưa vẫn có,
Đất đai hiểm trở từ nay không còn.
Tiếng gió thổi hạc kêu làm cho quân giặc run sợ,
Sông núi từ nay nhập vào bản đồ.
Đề thơ khắc vào núi đá
Trấn giữ phía Tây nước Việt ta.
Ngày lành tháng 12 năm Tân Hợi [1431]
Ngọc Hoa động chủ đề.

Bài thơ thứ hai
Bài thơ thứ hai bằng chữ Hán theo thể thất ngôn bát cú, được khắc trên vách núi Hào Tráng (Hòa Bình), có tên là Chinh Đèo Cát Hãn, quá Long Thủy đê (Đi đánh Đèo Cát Hãn trở về, qua đường đê Long Thủy).

Bài thơ này đã được chép trong Hoàng Việt thi tuyển của Bùi Huy Bích và được nhắc tới trong sách Hưng Hóa ký lược của Phạm Thận Duật, dưới triều vua Tự Đức.

Phiên âm chữ Hán:
Kỳ khu hiểm lộ bất từ nan,
Lão ngã do tồn thiết thạch can.
Nghĩa khí tảo không thiên chướng vụ,
Tráng tâm di tận vạn trùng san.
Biên phòng vị hảo trù phương lược,
Xã tắc ưng tu kế cửu an.
Hư đạo nguy than tam bách khúc,
Như kim chỉ tác thuận lưu khan.
Dịch nghĩa:
Đường gồ ghề hiểm trở, chẳng ngại khó khăn,
Ta tuy già mà gan còn vững như sắt đá.
Nghĩa khí quét sạch nghìn lớp mây mù,
Tráng tâm dời hết vạn trùng núi non.
Lo việc biên phòng cần có phương lược sẵn sàng,
Giữ nền xã tắc nên tính kế dài lâu.
Lời truyền ba trăm ngọn thác tức quanh co, rất nguy hiểm đã thành lời hư không,
Ngày nay chỉ coi như nước thuận dòng chảy xuôi.
Bản dịch thơ của Nguyễn Văn Trình:
Hiểm nghèo bao quản đường non,
Già này sắt đá vẫn còn bền gan.
Khí ngay quét sạch mù ngàn,
Tấm lòng mạnh dạn trùng son thảy bừa.
Ngoài lo bờ cõi ngăn ngừa,
Trong lo xã tắc căn cơ lâu dài.
Ba trăm ghềnh thác chẳng nài,
Mừng nay gió thuận buồm xuôi giữa dòng.

Giá trị
Bên cạnh giá trị về mặt lịch sử, địa lý và văn học, qua hai bài thơ trên còn cho thấy vua Lê Thái Tổ là một người văn võ toàn tài, có nhiều công lao trong công cuộc giải phóng và bảo vệ bờ cõi của đất nước Việt.

Ngoài ra, nơi vách đá có khắc bài thơ thứ nhất còn được coi là một tấm bia có niên đại lâu nhất ở Lai Châu, và có ý nghĩa khẳng định chủ quyền cương vực Việt Nam. Vì vậy, tấm bia đã được xếp hạng Di tích lịch sử quốc gia (theo quyết định số 10/QĐ-VHTT ngày 09 tháng 02 năm 1981 của Bộ trưởng Bộ Văn hóa - Thông tin); và tên gọi xã Lê Lợi (huyện Sìn Hồ, tỉnh Lai Châu) cũng xuất phát từ đấy.

Theo thông tin trên website báo Điện Biên Phủ, để tránh ngập khi Thủy điện Sơn La hoàn thành, năm 2006 Bộ Văn hóa - Thể thao & Du lịch đã ra văn bản chỉ đạo cơ quan chức năng của tỉnh Lai Châu thực hiện việc di dời "Bia Lê Lợi" (tức nơi vách đá có khắc bài thơ thứ nhất) đi nơi khác.

Chú thích

Nguồn tham khảo
 Ngô Sĩ Liên, Đại Việt sử ký toàn thư (quyển 2). Nhà Xuất bản KHXH, 1985.
 Lê Quý Đôn, Đại Việt thông sử. Nhà Xuất bản KHXH, 1978.
 Quốc Sử quán triều Nguyễn, Khâm định Việt sử Thông giám cương mục, Chính biên, Quyển thứ XV. Bản điện tử (có trên internet).
 PGS TS Trần Thị Băng Thanh, Văn học thế kỷ XV-XVII. Nhà Xuất bản KHXH, 2004, tr. 71-72.
 Nhiều người soạn, Tư liệu tham khảo Văn học Việt Nam (tập 2). Nhà Xuất bản Giáo dục, 1979, tr.121-122.

Liên kết ngoài
 Lê Thái Tổ, lần duy nhất lau đá đề thơ .

Bài thơ Việt Nam
Văn học Việt Nam thời Lê sơ


title: Chimaera owstoni

text:
Owston's chimaera, Chimaera owstoni, là một loài cá thuộc họ Chimaeridae. Nó là loài đặc hữu của Nhật Bản. Môi trường sống tự nhiên của chúng là open seas. Nó bị đe dọa do mất môi trường sống.

Tham khảo

Chimaera
Cá Nhật Bản
Động vật được mô tả năm 1905


title: Aulamorphus punctatus

text:
Aulamorphus punctatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Laboissiere miêu tả khoa học năm 1926.

Chú thích

Tham khảo

Aulamorphus


title: Tỉnh và vùng hải ngoại của Pháp

text:
Tỉnh hải ngoại (tiếng Pháp: département d'outre-mer viết tắt là DOM) là một bộ phận của nước Pháp mà ở bên ngoài lãnh thổ chính quốc Pháp. Họ có tình trạng chính trị giống như các tỉnh tại chính quốc. Là bộ phận không thể tách rời của Pháp và Liên minh châu Âu, các tỉnh hải ngoại có đại diện có quyền bỏ phiếu trong Quốc hội Pháp, Thượng viện, và Hội đồng Kinh tế và Xã hội, bầu cử Nghị viện châu Âu (MEP), và cũng có thể sử dụng đồng Euro như là tiền tệ của họ. Mỗi tỉnh hải ngoại cũng là một vùng hải ngoại.
Tính đến tháng 3 năm 2011, các tỉnh hải ngoại của Pháp là:
 Guyane thuộc Pháp ở Nam Mỹ
 Guadeloupe ở Bắc Mỹ (Caribe)
 Martinique ở Bắc Mỹ (Caribe)
 Réunion ở châu Phi (Ấn Độ Dương)
 Mayotte tại châu Phi (Ấn Độ Dương)

Chú thích

Liên kết ngoài
  Ministry of the overseas departments and territories
  past and current developments of France’s overseas administrative divisions like DOMs and TOMs

Lãnh thổ hải ngoại không tách rời


title: 16801 Petřínpragensis

text:
16801 Petřínpragensis là một tiểu hành tinh vành đai chính với chu kỳ quỹ đạo là 1387.0446332 ngày (3.80 năm).

Nó được phát hiện ngày 23 tháng 9 năm 1997.

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1997


title: Định lý kẹp

text:
Trong Giải tích, Định lý kẹp là một định lý liên quan đến giới hạn của hàm số.

Định lý kẹp là một công cụ mang tính kĩ thuật thường dùng trong các phép chứng minh của giải tích. Ứng dụng đặc thù của định lý này là để tìm giới hạn của một hàm số bằng cách so sánh nó với hai hàm số khác có giới hạn đã biết hoặc dễ tính. Nó được dùng đầu tiên trong hình học bởi các nhà toán học Archimedes và Eudoxus khi các ông tìm cách tính số π, và được Gauss chính xác hóa dưới dạng ký hiệu như ngày nay.

Phát biểu
Định lý kẹp được phát biểu như sau.
Gọi I là một khoảng chứa giới hạn a. Gọi f, g, và h là các hàm số xác định trên I, có thể không xác định tại a. Giả sử với mọi x thuộc I mà khác a, ta có:

và giả sử thêm:

Khi đó

 Các hàm số g(x) và h(x) được gọi là chặn dưới và chặn trên tương ứng của f(x).
 Ở đây a không cần thiết phải thuộc về miền trong của I. Thêm vào đó, nếu a là một đầu mút của I thì các giới hạn trên sẽ là giới hạn bên trái hoặc bên phải.
 Mệnh đề tương tự cũng đúng cho các khoảng vô hạn: ví dụ, nếu I = (0, ∞) thì kết luận trên vẫn đúng trong trường hợp lấy giới hạn khi x → ∞.

Chứng minh. Từ các giả thiết nói trên, lấy giới hạn dưới và giới hạn trên:

vì thế các bất đẳng thức đều trở thành đẳng thức và ta có điều phải chứng minh.

Các ví dụ

Ví dụ 1

Giới hạn

không thể tính được theo quy tắc

bởi vì

không tồn tại.

Tuy nhiên, theo định nghĩa hàm số sin,

Từ đó

Vì , nên theo định lý kẹp,  phải bằng 0.

Ví dụ 2

Chắc hẳn ví dụ nổi tiếng nhất của việc tìm giới hạn bằng định lý kẹp là chứng minh của các đẳng thức:

Đẳng thức đầu có được từ định lý kẹp qua bất đẳng thức

với x đủ gần 0, nhưng khác 0.

Hai giới hạn này được sử dụng để chứng minh đạo hàm của hàm số sin là hàm số cosin.

Ví dụ 3

Có thể chỉ ra rằng

bằng định lý kẹp như sau.

Như trên hình vẽ, diện tích của hình quạt nhỏ trong hai hình quạt được đánh dấu là

Tương tự, diện tích của hình quạt lớn bằng

Kẹp giữa hai hình quạt trên là một tam giác có đáy là đoạn thẳng nối hai điểm tô đậm và có chiều cao bằng 1. Diện tích tam giác đó bằng

Từ bất đẳng thức

ta suy ra

khi  Δθ > 0, và các bất đẳng thức đổi chiều nếu  Δθ < 0. Vì biểu thức thứ nhất và thứ ba tiến đến sec2θ khi Δθ → 0, còn biểu thức ở giữa tiến đến (d/dθ) tan θ, chứng minh hoàn tất.

Chứng minh định lý

Ý tưởng chủ yếu của chứng minh là "hiệu tương đối" giữa các hàm số f, g, và h. Nó đưa chặn dưới về 0 và các hàm số đều không âm. Điều này làm chứng minh đơn giản hơn rất nhiều. Trường hợp tổng quát chỉ cần một chút biến đổi đại số.

Để bắt đầu, giả sử tất cả các giả thiết và ký hiệu đều giống như đã nói ở phần phát biểu ở trên. Trước hết, ta xét trường hợp đơn giản g(x) = 0 với mọi x và L = 0. Trong trường hợp này:

Gọi ε > 0 là một số dương cố định. Theo định nghĩa giới hạn hàm số, tồn tại số δ > 0 sao cho:

Với mọi x thuộc khoảng I mà khác a

vì thế:

Ta suy ra:

Điều này chứng minh rằng:

Chứng minh cho trường hợp đơn giản đã hoàn tất. Ta sẽ chứng minh kết quả tổng quát với g và L bất kì. Với mọi x thuộc I mà khác a, ta có:

Bớt g(x) ở mỗi biểu thức:

Khi  and , vì thế:

Theo trường hợp đơn giản,  Ta kết luận được:

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Squeeze Theorem by Bruce Atwood (Beloit College) after work by, Selwyn Hollis (Armstrong Atlantic State University), the Wolfram Demonstrations Project.

K
Hàm số và ánh xạ
K


title: Nozières, Ardèche

text:
Nozières là một xã ở tỉnh Ardèche, vùng Auvergne-Rhône-Alpes ở đông nam nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Ardèche

Tham khảo

Nozieres


title: Nam Hồng (định hướng)

text:
Nam Hồng có thể là một trong các địa danh sau:

 Phường Nam Hồng, thị  xã Hồng Lĩnh, tỉnh Hà Tĩnh
 Xã Nam Hồng, huyện Đông Anh, thành phố Hà Nội
 Xã Nam Hồng, huyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương
 Xã Nam Hồng, huyện Nam Trực, tỉnh Nam Định
 Xã Nam Hồng, huyện Tiền Hải, tỉnh Thái Bình

Xem thêm
Hồng Nam


title: Derobrochus abstractus

text:
Derobrochus abstractus là một loài Trichoptera hóa thạch trong họ Polycentropodidae.

Tham khảo

Hóa thạch Bộ Cánh lông
Derobrochus


title: Thörnich

text:
Thörnich là một đô thị thuộc trong huyện Trier-Saarburg thuộc bang Rheinland-Pfalz, phía tây nước Đức. Đô thị này có diện tích 2,49 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 154 người.

Tham khảo

Xã của bang Rheinland-Pfalz
Xã và đô thị ở huyện Trier-Saarburg


title: Les Granges

text:
Les Granges là một xã ở tỉnh Aube, thuộc vùng Grand Est ở phía bắc miền trung nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
 Xã của tỉnh Aube

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Les Granges sur le site de l'Institut géographique national

Granges


title: Tháp Hà

text:
Tháp Hà (Loa Hà) () là một địa cấp thị ở tỉnh Hà Nam, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Tháp Hà (Loa Hà) giáp Hứa Xương về phía bắc, Chu Khẩu, về phía đông, Trú Mã Điếm về phía nam và Bình Đỉnh Sơn về phía tây.

Hành chính
Địa cấp thị Tháp Hà (Loa Hà) quản lý 3 quận nội thành và 2 huyện.

Quận
Nguyên Hối (源汇区/源匯區)
 Yển Thành (郾城区)
Triệu Lăng (召陵区)

Huyện
Lâm Dĩnh (临颍县)
Vũ Dương (舞阳县)

Tham khảo

Liên kết ngoài

Website của chính quyền Tháp Hà (tiếng Trung giản thể)

Thành phố tỉnh Hà Nam (Trung Quốc)
Đơn vị hành chính cấp địa khu Hà Nam


title: Deromecus inops

text:
Deromecus inops là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1878.

Chú thích

Tham khảo

Deromecus


title: Lophopanilla

text:
Lophopanilla là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Erebidae


title: Conus diadema

text:
Conus diadema là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae, họ ốc cối.

Giống như tất cả các loài thuộc chi Conus, chúng là loài săn mồi và có nọc độc. Chúng có khả năng "đốt" con người, do vậy khi cầm chúng phải hết sức cẩn thận.

Miêu tả

Phân bố

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

 The Conus Biodiversity website

D
Động vật được mô tả năm 1834


title: Augustus

text:
Augustus (; ; sinh 23 tháng 9 năm 63 TCN — 19 tháng 8 năm 14, tên khai sinh là Gaius Octavius và được biết đến với cái tên Gaius Julius Caesar Octavianus giai đoạn sau năm 27 (tiếng Latinh cổ: , phát âm ), là Hoàng đế đầu tiên của Đế quốc La Mã, trị vì từ năm 27 trước Công nguyên đến khi qua đời năm 14 Công nguyên.

Octavian được người ông cậu của mình, Julius Caesar nhận làm con nuôi và thừa hưởng mọi di sản của Caesar sau khi ông bị ám sát năm 44 TCN. Những năm tiếp theo, Octavian tham gia Liên minh tam hùng lần thứ 2 cùng với Marcus Antonius và Marcus Aemilius Lepidus. Với tư cách là thành viên của Tam đầu chế, Octavius cai trị La Mã và lãnh thổ ở Châu Âu của nó một cách chuyên quyền, chiếm giữ quyền chấp chính tối cao sau khi hai chấp chính Aulus Hirtius và Gaius Vibius Pansa Caetronianus qua đời và đảm bảo khả năng tái cử bất biến của mình. Tam đầu chế tan rã sau khi hoàn thành mục đích của những kẻ lập ra nó: Lepidus bị đày ải và Antonius tự sát sau khi bại trận tại Actium năm 31 TCN.

Sau khi Tam đầu chế thứ Hai tan rã, Octavius vẻ ngoài khôi phục lại Cộng hoà La Mã với quyền lực tối cao thuộc về Viện nguyên lão nhưng thực chất vẫn nằm trong tay ông. Phải mất sáu hay bảy năm để tìm ra được một khuôn mẫu chính xác để một nước chính thức vẫn theo thể chế Cộng hòa nhưng bây giờ được lãnh đạo bởi một lãnh tụ duy nhất; kết quả là thể chế được biết đến như là Đế quốc La Mã. Tước vị hoàng đế không giống như độc tài La Mã mà Caesar và Sulla đã từng nắm giữ trước đó; thật vậy, ông đã khước từ khi đại đa số dân La Mã muốn "đưa ông lên chức vụ độc tài" . Theo pháp luật, Augustus có một tập hợp các quyền lực ông có suốt đời do Viện nguyên lão giao cho ông, bao gồm cả quyền lên diễn đàn để diễn thuyết, quyền kiểm duyệt, và quyền lãnh đạo, mà không cần phải được bầu vào những cơ quan tương ứng với các chức vụ đó, gồm quan bảo dân, quan giám sát, và chấp chính tối cao. Quyền lực áp đảo của ông có được từ những thành công về tài chính và những nguồn lợi thu được từ các cuộc chinh phạt, sự xây dựng các mối quan hệ bảo trợ trong suốt toàn lãnh thổ Đế quốc, sự trung thành của binh sĩ và những cựu chiến binh, quyền lực từ những vinh dự được ban cho bởi Viện Nguyên lão, và sự kính trọng, yêu mến của dân chúng. Sự nắm giữ đa số các sư đoàn lê dương  của ông gây áp lực lên Viện Nguyên lão, cho phép ông đưa ra các quyết định mà không cần thông qua ý kiến của họ. Với khả năng loại bỏ những Nguyên lão đối lập với biện pháp quân sự, Viện Nguyên lão trở nên ngoan ngoãn dưới sự lãnh đạo tuyệt đối của ông.

Triều đại của Augustus đã mở ra một thời đại tương đối hòa bình, gọi là Pax Augusta hay hòa bình của Augustus. Mặc dù các cuộc chiến tranh vẫn tiếp diễn ở biên giới và một năm nội chiến tranh giành quyền kế vị, vùng Địa Trung Hải hòa bình trong hơn hai thế kỉ. Augustus mở rộng lãnh thổ của Đế quốc La Mã, quy phục nhiều nước chư hầu để giữ biên cương, và thiết lập hòa bình với Parthia thông qua các biện pháp ngoại giao. Ông cho cải cách lại hệ thống thuế của La Mã, phát triển mạng lưới đường sá với hệ thống liên lạc chính thức, thiết lập quân đội thường trực (và một lực lượng hải quân nhỏ) và Cận vệ Praetorian, tạo ra hệ thống bảo an và lính cứu hỏa cho thành Roma. Nhiều thành phố được xây dựng lại dưới thời của Augustus; và ông chép lại những thành tựu của mình trong cuốn Res Gestae Divi Augusti, tồn tại tới nay. Khi ông băng hà vào năm 14, Augustus được tôn làm thần bởi Viện Nguyên lão, được thờ phụng bởi dân La Mã. Cái tên Augustus và Caesar được lấy làm đế hiệu của các hoàng đế sau này, và tháng Tám (August) trong lịch Rôma được đặt theo tên ông.

Tuổi trẻ

Mặc dù quê nội của mình sống ở Velletri, một thị trấn nhỏ nằm cách Roma  nhưng Augustus lại được sinh ra tại Roma vào ngày 23 tháng 9 năm 63 TCN. Mẹ ông sinh ra ông tại Ox Head, một mảnh đất nhỏ trên đồi Palentinus thuộc quyền sở hữu của gia đình, nằm rất gần với Khu chợ La Mã. Ông được đặt tên là Gaius Octavius Thurinus, tên họ của ông có thể là nhằm kỷ niệm chiến thắng của cha ông trước một đội quân nô lệ khởi nghĩa trên núi Thurii.

Do sự chật chội của thành Roma vào thời điểm đó, ông được đưa về quê nội Velletri và lớn lên tại đây. Octavius chỉ đề cập đến một thời gian ngắn trong khoảng thời gian sinh sống tại quê cha. Ông cụ nội của ông là một quan bảo dân thời Chiến tranh Punic lần thứ hai. Ông nội của ông cũng đã giữ vài chức vụ địa phương. Cha của ông, cũng có tên là Gaius Octavius đã từng là Thống đốc của Macedonia. Mẹ ông, Atia, là cháu gái của Julius Caesar.

Năm 59 trước Công nguyên, khi ông lên bốn tuổi, cha ông qua đời. Mẹ của ông sau đó tái hôn với cựu thống đốc của Syria, Lucius Marcius Philippus. Bản thân Philippus thì lại tuyên bố ông ta là hậu duệ của Alexandros Đại đế, và được bầu làm chấp chính quan trong năm 56 trước Công nguyên. Philippus cũng chưa bao giờ có nhiều quan tâm đối với Octavius khi còn nhỏ. Bởi vì điều này, Octavius đã được nuôi dưỡng bởi bà ngoại của mình (và là chị gái của Julius Caesar), Julia Caesaris.

Năm 52 hay 51 trước Công nguyên, Octavius đã đọc điếu văn tại đám tang của bà ngoại. Từ thời điểm này, mẹ và cha dượng của ông đã đóng một vai trò tích cực hơn trong việc nuôi dạy ông. Ông đủ tuổi mặc áo choàng La Mã bốn năm sau đó, thời điểm mà ông được bầu vào Giáo đoàn Pontificum năm 47 trước Công nguyên. Năm tiếp theo ông đảm đương trọng trách về Đại hội Thể thao Hy Lạp cổ nhằm tôn vinh Đền thờ Venus Genetrix, ngôi đền mà Julius Caesar xây dựng. Theo Nicolaus Damascus, Octavius muốn được theo đoàn tùy tùng của Caesar trong chiến dịch ở Phi Châu nhưng bị mẹ ông phản đối. Năm 46 trước CN, bà tán thành cho ông tới chỗ Caesar ở Hispania, nơi ông ta dự định tiến đánh tàn quân của Pompeius, kẻ thù cũ của Caesar, nhưng Octavius bị bệnh và không thể đi được.

Sau khi bình phục, ông đi đường biển đến với nơi Caesar đang ở, nhưng bị đắm tàu; sau khi cập bờ với một số tùy tùng, ông vượt qua lãnh thổ thù địch để đến nơi Caesar đóng quân, và gây một ấn tượng mạnh mẽ cho người bác. Velleius Paterculus về sau cho biết Caesar sau đó đã cho phép Octavius cùng dùng chung xe ngựa với mình. Khi trở về Roma, Caesar gửi gắm ý định với Các Trinh nữ Vestal, rằng Octavius là người kế thừa thứ nhất.

Vươn lên nắm quyền lực

Người thừa kế của Caesar

Khi Caesar bị mưu sát vào ngày 15 tháng 3 năm 44 TCN, Octavian đang học và trải qua huấn luyện quân sự tại Apollonia, Illyria. Từ chối lời khuyên của một vài sĩ quan quân đội là ở lại dưới sự bảo vệ của quân đội ở Macedonia, ông đi đường biển về Italia để thử xem liệu là mình còn có tương lai chính trị hay đảm bảo về an ninh nào không. Sau khi đến Lupiae gần Brundisium, ông biết được nội dung của di chúc của Caesar, và chỉ lúc đó ông mới quyết định trở thành người thừa kế về mặt chính trị của Caesar, cũng như là người thừa kế toàn bộ di sản khác mà Caesar để lại.

Do không còn người con hợp pháp nào còn sống (con gái của ông Julia đã qua đời năm 54 TCN), Caesar đã nhận người cháu của mình, chính là Octavian, làm con trai và người thừa kế thứ nhất. Nhờ vào việc được Caesar nhận làm con nuôi, Octavian đã đổi tên thành Gaius Julius Caesar. Dã sử La Mã nói rằng ông còn thêm vào họ của mình Octavianus (Octavian) để chỉ đến gia đình mình; tuy vậy, chẳng có chứng cớ nào cho hay ông đã sử dụng cái tên này (nó sẽ chỉ đến gia đình gốc của ông quá rõ ràng, điều này sẽ không có lợi cho ông khi mà ông đã là Con trai của Gaius Julius Caesar trong mắt người La Mã lúc bấy giờ). Marcus Antonius về sau nói rằng Octavian được nhận làm con nuôi vì mối quan hệ đồng tính của mình với Caesar, theo Tiểu sử 12 hoàng đế của Suetonius Antonius đã vu cáo Octavian vì mục đích chính trị.

Muốn tham gia chính trị ở La Mã, Octavian không thể dựa vào số ngân sách hạn chế của mình. Sau khi được binh lính của Caesar chào đón nồng nhiệt tại Brundisium, Octavian yêu cầu một phần trong số ngân quỹ mà Caesar đã định dùng để tiến hành chiến tranh với Parthia ở Trung Đông. Số ngân quỹ này gồm khoảng chừng bảy trăm triệu sestertius (tiền La Mã thời bấy giờ) hiện đang được cất giữ tại Brundisium, vốn là trạm chỉ huy những chiến dịch quân sự tại phương Đông của La Mã. Về sau, Viện Nguyên lão cũng mở cuộc điều tra về sự "biến mất" của số ngân quỹ này, nhưng không làm gì được Octavian, vì Octavian sử dụng chính số tiền này để chiêu mộ một lực lượng chống lại chính kẻ thù của Viện, Marcus Antonius. Octavian còn thực hiện một bước đi táo bạo trong năm 44 TCN khi chiếm đoạt các cống phẩm hàng năm được gửi từ tỉnh Cận Đông thuộc La Mã đến Ý mà chưa nhận được sự cho phép chính thức nào cả.

Octavian bắt đầu tạo dựng đạo quân riêng của mình từ các cựu lính lê dương và đội quân mà Caesar vốn dĩ định dùng để đánh nhau với Parthia; và nhằm tạo sự ủng hộ, Octavian nhấn mạnh vào địa vị người thừa kế Caesar của mình. Trên đường về Roma, Octavian và ngân quỹ của ông đã thu hút rất nhiều những cựu binh từng tham gia quân đội của Caesar và đang đóng tại Campania. Tới tháng 6, ông đã tuyển được 3.000 cựu binh trung thành với mình, mức lương ông trả cho mỗi người là 500 denarius.

Tới Roma vào ngày 6 tháng 5 năm 44 TCN, Octavian thấy rằng quan chấp chính Marcus Antonius, đồng sự trước đây của Caesar, đang ở trong tình thế thỏa hiệp khó xử với những kẻ ám sát nhà độc tài; họ đã được đại ân xá vào 17 tháng 3, thế nhưng Antonius đã thành công trong việc đuổi họ ra khỏi thành Roma. Việc này là do điếu văn "đầy xúc động" được đọc tại lễ tang của Caesar, đã làm công chúng chống lại những kẻ ám sát.

Mặc dù Marcus Antonius đang tập trung được sự ủng hộ về chính trị, Octavian vẫn có cơ hội tranh đấu với ông ta như là thành viên đứng đầu trong nhóm ủng hộ Caesar. Marcus Antonius đã mất sự ủng hộ từ nhiều công dân La Mã và những người ủng hộ Caesar khi ông ta là người đầu tiên chống lại việc tôn Caesar lên địa vị thần thánh. Octavian đã không thành công trong việc thuyết phục Antonius trao lại số tiền của Caesar cho mình, nhưng đã có được sự ủng hộ từ những người ủng hộ Caesar vào mùa hè năm đó. Vào tháng 9, nhà hùng biện phe Optimates Marcus Tullius Cicero bắt đầu tấn công Antonius trong một chuỗi các bài diễn thuyết, miêu tả rằng Antonius chính là mối nguy lớn nhất đối với trật tự của Viện nguyên lão. Với việc dư luận của Roma quay lưng trở lại chống mình và năm chấp chính bản thân ông ta đã gần chấm dứt, Antonius đã cố gắng để thông qua những đạo luật nhằm giúp cho ông ta có thể nắm quyền xứ Cisalpine Gaul, đã được giao lại như là một phần của tỉnh của ông ta, từ tay Decimus Junius Brutus Albinus, một trong những kẻ ám sát Caesar. Trong khi đó Octavian xây dựng một lực lượng quân đội riêng ở Ý bằng cách tuyển chọn những cựu binh của Caesar, và vào 28 tháng 11 đã lôi kéo được hai quân đoàn của Antonius bằng cách mua chuộc họ. Với lực lượng lớn mạnh và được trang bị đầy đủ của Octavian, Antonius thấy rằng ở lại Roma là nguy hiểm, và viện nguyên lão đã thở phào khi ông ta bỏ chạy về Cisalpine Gaul, xứ đó được trao cho ông ta vào 1 tháng 1.

Chiến tranh lần thứ nhất với Antonius
Sau khi Decimus Brutus từ chối trao trả Cisalpine Gaul, Antonius bao vây ông ta tại Mutina. Những nghị quyết được Viện Nguyên lão thông quan nhằm để chấm dứt bạo lực đã bị Antonius bác bỏ, bởi vì Viện Nguyên lão không có quân đội riêng để đối phó với ông ta; điều này đã đem lại một cơ hội cho Octavian, vốn được biết là đang nắm giữ một lực lượng vũ trang. Cicero cũng bảo vệ Octavian khỏi lời chế nhạo của Antonius về việc Octavian thiếu dòng dõi cao quý; ông ta nói rằng "chúng ta không còn có ví dụ sáng chói nào về lòng trung thành với đất nước giữa thế hệ trẻ của chúng ta."

Điều này là một phần trong sự bác bỏ quan điểm của Antonius đối với Octavian, khi Cicero dẫn lời Antonius và nói với Octavian, "Cậu có tất cả mọi thứ từ cái tên của cậu". Dưới sự dàn xếp của Cicero, Viện Nguyên lão đã phong chức nguyên lão cho Octavian vào 1 tháng 1, 43 TCN, không những thế ông còn được phép bỏ phiếu cùng với các cựu chấp chính quan. Thêm vào đó, Octavian được ban cho tước hiệu imperium (quyền tư lệnh), khiến cho việc chỉ huy quân đội của ông trở thành hợp pháp, và ông sau đó được lệnh phá vòng vây cùng với Hirtius và Pansa (các quan chấp chính của năm 43 TCN). Vào tháng 4 năm 43 TCN, lực lượng của Antonius bị đánh bại tại Trận đánh Forum Gallorum và Mutina, buộc Antonius phải lui quân về Transalpine Gaul. Tuy vậy, cả hai quan chấp chính đều tử trận, khiến cho Octavian trở thành viên chỉ huy duy nhất của đạo quân.

Sau khi ban tặng rất nhiều tặng thưởng cho Decimus Brutus thay vì Octavian cho việc đánh bại Antonius, Viện Nguyên lão có ý định trao các binh đoàn lính lê dương của quan chấp chính cho Decimus Brutus, thế nhưng Octavian quyết định không hợp tác. Thay vào đó, Octavian ở lại trong thung lũng Po và từ chối bất cứ trợ giúp nào cho các cuộc tấn công sau đó chống lại Antonius. Vào tháng 7, một sứ giả của các bách binh đoàn đã được Octavian phái đến thành Roma và yêu cầu rằng ông phải được nhận chức quan chấp chính đã bị bỏ trống của Hirtius và Pansa.

Octavian cũng yêu cầu sắc lệnh mà tuyên bố rằng Antonius là kẻ thù của công chúng phải được bãi bỏ. Khi điều này bị từ chối, ông tiến quân vào thành phố với tám quân đoàn. Ông không gặp lại chống cự quân sự nào ở Roma, và vào 19 tháng 8 năm 43 CN,ông được bầu là quan chấp chính cùng với người họ hàng là Quintus Pedius. Trong khi đó, Antonius đã thành lập một liên minh mới với Marcus Aemilius Lepidus, một nhà lãnh đạo khác thuộc phe ủng hộ Caesar.

Đệ nhị Tam đầu chế

Cách mạng La Mã

Trong một cuộc gặp gỡ gần Bologna vào tháng 10 năm 43 TCN, Octavian, Antonius, và Lepidus đã thành lập một liên minh quân sự gọi là Liên minh tam hùng lần thứ 2. Liên minh quyền lực đặc biệt ngang ngược này kéo dài trong 5 năm và sau đó được ủng hộ bởi luật thông qua bởi những người bình dân La Mã, không giống như Liên minh tam hùng lần thứ nhất không chính thức được thành lập bởi Gnaeus Pompeius Magnus, Julius Caesar và Marcus Licinius Crassus. Tam đầu chế sau đó bắt đầu khởi động việc đặt ra ngoài vòng pháp luật (proscription) 300 nguyên lão và 2.000 kỵ sĩ được cho là tội phạm và bị tịch thu tài sản, và những người không chạy thoát được sẽ bị mất mạng.

Sắc lệnh ban ra bởi bộ ba tam đầu chế này bắt nguồn một phần từ nhu cầu huy động tiền bạc để trả lương cho binh lính trong các trận đánh sắp diễn ra với những người đã ám sát Caesar, Marcus Junius Brutus và Gaius Cassius Longinus. Phần thưởng được đưa ra để làm động lực cho lính La Mã bắt những kẻ đã bị đặt ra ngoài vòng pháp luật, trong khi tài sản và đất đai những kẻ đó bị tịch thu bởi tam đầu chế. Việc làm này của tam đầu chế đã vượt xa một cuộc thanh trừng đơn giản đối với những kẻ liên minh với những người ám sát Ceasar. Octavian ban đầu phản đối việc thi hành đặt ngoài vòng pháp luật số người này bởi vì ông muốn cứu sống Marcus Tullius Cicero (người có tên trong danh sách bị đặt ngoài vòng pháp luật). Tuy nhiên, sự căm ghét của Antony đối với Cicero không khoan nhượng, và Cicero trở thành nạn nhân trong vụ này. Cái chết của quá nhiều nguyên lão cộng hòa đã cho phép tam đầu chế đặt vào các vị trí trống những người ủng hộ họ. Sự kiện này được gọi là "Cách mạng La Mã" bởi các sử gia của thế kỉ 20; đã tạo ra hiệu quả sâu rộng trong việc quét sạch trật tự cũ và thiết lập một nền tảng chính trị vững chắc cho sự lãnh đạo của Augustus trong tương lai.

Trận Philipii và sự phân chia lãnh thổ

Vào 1 tháng 1 năm 42 TCN, Viện nguyên lão công nhận Caesar như là một vị thần của nước La Mã, "Divus Iulius". Octavian lại có thể đạt tiếp đến mục tiêu đế vương bằng cách nhấn mạnh rằng ông là Divi filius, "Con của Thần linh". Antonius và Octavian sau đó đưa 28 quân đoàn theo đường biển để đối đầu với quân đội của Brutus và Cassius, vốn đã xây dựng căn cứ ở Hy Lạp. Sau hai trận đánh ở Philippi ở Macedonia vào tháng 10 năm 42 TCN, quân đội phe ủng hộ Caesar đại thắng khiến cho Brutus và Cassius phải tự sát. Marcus Antonius sau này sử dụng các trận đánh này làm ví dụ nhằm hạ bệ uy tín của Octavian, bởi vì cả hai trận đều được thắng quyết định bởi lực lượng của Antony. Thêm vào việc giành công lao của hai chiến thắng đó, Antonius cũng còn gọi Octavian là một kẻ hèn nhát vì đã giao quyền chỉ huy trực tiếp quân đội của mình cho Marcus Vipsanius Agrippa.

Sau trận Philippi, một thỏa thuận mới về lãnh thổ được xếp đặt giữa các thành viên của Đệ nhị Tam đầu chế. Trong khi Antonius phải giao lại Gaul, các tỉnh của Hispania, và Italia vào tay Octavian, Antonius di chuyển về phía đông tới Ai Cập và liên minh với Nữ hoàng Cleopatra VII, người tình trước đây của Julius Caesar và là mẹ của người con trai giữa bà với Caesar, Caesarion. Lepidus chỉ còn lại tỉnh Africa, bị đặt vào thế khó xử bởi Antony đã nhường Hispania cho Octavian thay vì ông ta.

Octavian đã được trao quyền phải quyết định xem nơi nào ở Italia để dành cho cho hàng vạn cựu quân nhân của chiến dịch Macedonia định cư, họ vốn đã được tam đầu chế hứa cho giải ngũ. Và cùng với đo là hàng vạn quân khác đã chiến đấu cho nền cộng hòa sát cánh cùng Brutus và Cassius, lực lượng này sẽ dễ dàng liên minh chính trị với bất cứ phe nào chống lại Octavian nếu không được xoa dịu, cũng cần đất định cư. Không còn vùng đất nào của nhà nước mà có thể được dùng như là đất định cư cho quân lính, do vậy Octavian phải chọn một trong hai cách: khiến cho nhiều công dân La Mã xa lánh mình bằng cách tịch thu đất của họ, hay là làm mất lòng nhiều binh sĩ La Mã có thể dễ dàng tập trung nổi dậy chống lại ông ngay giữa trung tâm La Mã; Octavian đã chọn cách thứ nhất. Có khoảng 18 thành phố La Mã đã bị ảnh hưởng bởi chính sách định cư mới này, với toàn bộ dân số bị đuổi đi hoặc ít nhất là bị trục xuất một phần.

Bạo loạn và quan hệ hôn nhân

Sự bất mãn đối với Octavian lan rộng trong binh lính, nhiều người vì thế đã bỏ sang hàng ngũ của Lucius Antonius, em trai của Marcus Antonius và là người được số đông Nguyên lão ủng hộ. Khi này, Octavian đề nghị ly dị với Clodia Pulchra, con gái của Fulvia và người chồng đầu tiên Publius Clodius Pulcher. Octavian tuyên bố cuộc hôn nhân của mình với Clodia chưa bao giờ trọn vẹn, rồi ông gửi Clodia về với mẹ mình là Fulvia, vợ của Marcus Antonius. Fulvia đã quyết định hành động. Cùng với Lucius Antonius, bà ta tuyển mộ quân đội ở Ý để giao chiến với Octavian trên danh nghĩa của Marcus Antonius. Tuy vậy, việc chống lại Octavian của Lucius và Fulvia thực sự là một cuộc phiêu lưu quân sự và chính trị vì các lực lượng quân đội của La Mã vẫn phải phụ thuộc nhiều vào Tam Đầu chế vì vấn đề tiền lương.

Lucius và đồng minh của mình rốt cục bị bao vây tại Perugia và bị Octavian buộc phải đầu hàng đầu năm 40 TCN. Lucius và binh lính của ông ta được tha thứ vì mối quan hệ của Lucius với Antonius, khi này vẫn đang là một thế lực rất mạnh ở phương Đông, còn Fulvia thì bị buộc phải sống lưu vong ở Sicyon. Tuy vậy, Octavian không nhân nhượng với những đồng minh ủng hộ Lucius, và ngày 15 tháng 3, nhân kỷ niệm ngày Caesar bị mưu sát, Octavian xử chết 300 nguyên lão và kỵ sĩ La Mã vì mối quan hệ đồng minh của họ với Lucius. Perusia thì bị cướp bóc rồi đốt phá như là một cảnh báo đến các nơi khác. Sự kiện đẫm máu này đã bôi bẩn đôi chút sự nghiệp của Octavian và bị nhiều người chỉ trích, như là nhà thơ thời Octavian cai trị Sextus Propertius.

Sextus Pompeius, con trai của một trong ba vị tam hùng thứ nhất, Pompey và vẫn là một vị tướng phản bội sau chiến thắng của Julius Caesar trước cha mình, đã được giao cho Sicilia và Sardegna như là một phần của thỏa thuận đạt được với chế độ tam hùng lần thứ hai trong năm 39 TCN . Cả Antonius và Octavian đã ganh đua nhằm thiết lập một liên minh với Pompeius, mỉa mai thay ông ta là một thành viên của phe cộng hòa, chứ không phải là phe Caesar. Octavian đã thành công với việc thiết lập một liên minh tạm thời trong năm 40 trước Công nguyên, ông kết hôn với Scribonia, con gái của Lucius Scribonius Libo, một người ủng hộ của Pompeius cũng là cha vợ ông ta. Scribonia đã sinh cho Octavian một người con duy nhất, Julia, người đã sinh ra vào cùng ngày mà ông đã ly dị Scribonia để kết hôn với Livia Drusilla, chỉ chưa đầy một năm sau cuộc hôn nhân của mình.

Trong khi ở Ai Cập, Antonius đã dính vào một cuộc tình với Cleopatra và đã là cha của ba đứa con với bà. Nhận thức được mối quan hệ xấu đi của ông với Octavian, Antonius rời khỏi Cleopatra, ông vượt biển về Ý trong năm 40 TCN với một đạo quân lớn nhằm phản đối Octavian, và bao vây Brundisium. Tuy nhiên, cuộc xung đột này không có cơ sở chứng minh gì mới cho cả Octavian và Antonius. Các đội trưởng của họ, những người đã trở thành nhân vật quan trọng về mặt chính trị, từ chối chiến đấu vì họ đều là những người ủng hộ Caesar, trong khi các quân đoàn dưới sự chỉ huy của họ làm theo. Trong khi đó tại Sicyon, vợ của Antonius, Fulvia, qua đời vì một căn bệnh đột ngột trong khi Antonius đang trên đường đến gặp bà. Cái chết của Fulvia và cuộc binh biến của các đội trưởng của họ cho phép cả hai thành viên tam hùng một cơ hội để thực sự hòa giải. Mùa thu năm 40TCN, Octavian và Antonius phê duyệt Hiệp ước Brundisium, theo đó Lepidus sẽ vẫn ở châu Phi, Antonius ở phương Đông, Octavian ở phương Tây. Bán đảo Ý để mở cho tất cả dùng cho việc tuyển dụng binh sĩ, nhưng trong thực tế, điều khoản này là vô ích cho Antonius ở phía Đông. Để tiếp tục xây dựng liên minh với Marcus Antonius, Octavian đã cho chị gái mình, Octavia Nhỏ, kết hôn với Antonius vào cuối năm 40 TCN. Trong suốt cuộc hôn nhân của họ. Octavia đã sinh ra hai con gái (được gọi là Antonia Lớn và Antonia Nhỏ).

Chiến tranh với Pompeius

Sextus Pompeius đã đe dọa Octavian tại Ý bằng cách ngăn cản sự chuyên chở lương thực vượt qua Địa Trung Hải tới bán đảo nhằm. Con trai của Pompey còn dùng Hải quân để tiến hành các cuộc đột kích nhằm gây ra nạn đói tại Ý. Sự kiểm soát của Pompeius trên biển khiến ông ta được mệnh danh là Neptuni filius, "con trai của thần Biển". Một thỏa thuận hòa bình tạm thời đạt được trong 39 TCN với hiệp ước Misenum; sự phong tỏa được chấm dứt khi Octavius nhượng lại cho Pompeius Sardegna, Corse, Sicilia, Peloponnese, và một vị trí đảm bảo trong tương lai là chấp chính quan năm 35 TCN. Thỏa thuận lãnh thổ của tam hùng với Pompeius bắt đầu tan vỡ một lần nữa khi Octavius li dị Scribonia và kết hôn với Livia ngày 17 tháng 1 năm 38 TCN. Một trong những tướng lĩnh hải quân của Pompeius phản bội ông ta và dâng Corse và Sardegna cho Octavius, nhưng Octavius vẫn cần sự trợ giúp của Antony để tấn công Pompeius. Do đó, một thỏa thuận về việc kéo dài nhiệm kì của Tam Hùng thêm 5 năm nữa đã được thông qua và bắt đầu từ năm 37 TCN. Antony hỗ trợ cho Octavian với mong muốn sẽ được nhận lại sự trợ giúp trong chiến dịch của ông chống lại người Parthia để trả thù cho thất bại của quân đội La Mã tại Trận Carrhae năm 53 TCN.. Trong một thoả thuận tại Tarentum, Antony giao cho Octavian 120 tàu chiến để sử dụng chống lại Pompeius, trong khi Octavius giao 20000 lính lê dương cho Antony để chống lại người Parthia. Tuy nhiên, Octavian chỉ gửi một phần mười con số của những người đã hứa, mà đã được Antony coi là hành động khiêu khích có chủ ý.

Cả Octavian và Lepidus đều tham gia chống lại Pompeius tại Sicilia năm 36 TCN. Mặc dù thất bại cho Octavian nhưng hạm đội hải quân của Sextus Pompeius đã gần như hoàn toàn bị phá hủy ngày 03 tháng 9 bởi tướng quân Agrippa trong trận hải chiến Naulochus. Sextus chạy trốn với lực lượng còn lại của ông về phía Đông, nơi ông bị bắt và bị hành quyết ở Miletus bởi một trong các tướng lĩnh của Antony năm sau đó. Cả Octavian và Lepidus đều ra sức thu nhận tàn quân của Pompeius về phía mình nhưng Lepidus cảm thấy chưa đủ sức để chiếm lấy Sicilia cho chính mình, đuổi Octavian rút đi. Tuy nhiên, binh lính của Lepidus đã từ bỏ ông ta và theo phe Octavian vì họ đã mệt mỏi vì các cuộc chiến và nghe được những lời hứa về tiền bạc hấp dẫn của Octavius.. Lepidus đã đầu hàng Octavian và được giữ lại trong chính quyền với chức vụ là chủ tế tối cao (pontifex maximus), nhưng đã bị loại bỏ khỏi chế độ tam hùng, sự nghiệp chính trị của Lepidus kết thúc ở đây, và bị bố trí đến một biệt thự ở Cape Circei của Ý. Các lãnh địa La Mã đã được phân chia giữa Octavian bây giờ ở phương Tây và Antonius ở phía Đông. Để duy trì hòa bình ổn định phần của đế chế của mình, Octavian bảo đảm cho công dân Roma về quyền lợi của mình. Thời gian này, ông đã định cư cho những binh sĩ đã giải ngũ của mình ở bên ngoài Ý và trả lại 30000 nô lệ cho cựu chủ nô La Mã, mà trước đó đã chạy trốn đến chỗ Pompeius để gia nhập quân đội và hải quân của ông ta.

Chiến tranh với Antonius

Trong khi đó, Antonius bị quân Parthia đánh bại, nên mất dần vai trò lãnh đạo La Mã; dù Octavian đã gửi hơn 2.000 lính lê dương cho Antonius, đội quân này gần như không đủ để bổ sung lực lượng cho ông ta. Mặt khác, Cleopatra có thể tái thiết Quân đội của Marcus Antonius, và kể từ khi Antonius rơi vào chuyện tình lãng mạn với bà, Antonius quyết định đưa Octavia trở lại kinh thành Roma. Octavian sử dụng điều này để tuyên truyền ngụ ý rằng Antonius đã trở không còn chút tư cách La Mã nào vì ông ta từ chối một người vợ La Mã hợp pháp và thay vào đó là một "tình nhân phương Đông". Trong năm 36 TCN, Octavian sử dụng là một thủ đoạn chính trị để làm cho mình bớt độc đoán và Marcus Antonius trở thành nhân vật phản diện bằng cách tuyên bố rằng các cuộc nội chiến đã sắp kết thúc, và rằng ông sẽ rời khỏi địa vị tam hùng nếu như Antonius làm tương tự; Antonius từ chối.

Sau khi Quân đội La Mã chiếm được Armenia trong năm 34 TCN, Antonius đưa con trai của ông ta là Alexander Helios lên làm vua của Armenia, ông cũng tặng danh hiệu "Nữ hoàng của các vị vua" cho Cleopatra, hành vi đó được Octavian sử dụng để thuyết phục viện nguyên lão La Mã rằng Antonius có thái độ phản quốc.

Những người đào ngũ, Munatius Plancus và Marcus Titius, mang đến cho Octavian những thông tin ông cần phải xác nhận với viện nguyên lão rằng tất cả các cáo buộc ông đã chống lại Antony. Bằng việc tấn công nơi thờ cúng của các Trinh nữ Vestal, Octavian đã buộc nữ tu tối cao của họ giao cho ông bí mật của Antonius, là sẽ giao những vùng lãnh thổ La Mã đã chinh phục cho vương quốc của con trai của ông để cai trị, cùng với kế hoạch xây dựng một ngôi mộ ở Alexandria cho ông và nữ hoàng của mình sau khi họ qua đời. Cuối năm 32 trước Công nguyên, viện nguyên lão chính thức thu hồi quyền hạn của Antonius như là chấp chính quan và tuyên chiến với triều đình Nữ hoàng Cleopatra ở Vương quốc Ai Cập.

Vào đầu năm 31 trước Công nguyên, trong khi Antonius và Cleopatra đã tạm thời đóng quân ở Hy Lạp, Octavian đã đạt được một chiến thắng sơ bộ khi các lực lượng hải quân dưới sự chỉ huy của Agrippa thành công khi mang quân vượt qua biển Adriatic. Trong khi Agrippa chia cắt Antony và lực lượng chính của Cleopatra khỏi các tuyến đường cung cấp trên biển của họ. Octavian đổ bộ trên vùng đất đối diện với hòn đảo Corcyra (hiện nay là Corfu) và hành quân về phía nam  bị bao vây cả trên đất liền và trên biển, lính đào ngũ từ quân đội của Antonius chạy trốn về phía Octavian mỗi ngày trong khi lực lượng Octavian đủ thoải mái để chuẩn bị. Trong một cố gắng tuyệt vọng để phá vỡ sự phong tỏa trên biển, hạm đội của Antonius tiến qua vịnh Actium ở bờ biển phía Nam Hy Lạp. Chắc chắn rằng hạm đội của Antonius đã phải đối mặt với một hạm đội lớn hơn và tàu nhỏ hơn, nhưng linh hoạt nhiều hơn dưới sự chỉ huy của Agrippa và Gaius Sosius trong trận Actium vào ngày 02 Tháng 9 năm 31 TCN  Antonius và lực lượng còn lại của ông đã không giao chiến đến cùng bởi hạm đội của Cleopatra đang chờ đợi gần đó Octavian truy đuổi họ, và sau một thất bại ở Alexandria vào ngày 1 tháng Tám 30 trước Công nguyên, Antonius và Cleopatra đã buộc phải tự tử;. Antonius đã ngã vào thanh kiếm của riêng mình và trong vòng tay của Cleopatra, trong khi bà cho một con rắn độc cắn mình.

Để bảo vệ vị trí của mình là người thừa kế của Caesar và để tiếp tục sự nghiệp chính trị của mình, Octavian nhận thức được sự nguy hiểm trong việc cho phép người khác cũng làm như vậy và đã đáp rằng "hai Caesars cho một là quá nhiều", ông ra lệnh giết Caesarion - con trai của Julius Caesar và Cleopatra, trong khi tha mạng cho con cái của Cleopatra với Antonius, ngoại trừ con trai cả của Antonius

Octavian trước đó đã ít thể hiện lòng thương xót đối với binh lính tham chiến và hành động theo những cách đã được chứng minh là không được lòng dân La Mã, nhưng ông được công nhận là đã tha thứ cho nhiều đối thủ của ông sau trận Actium.

Lên ngôi

Sau trận Actium và thất bại của Antonius và Cleopatra, Octavian đã ở trong một vị thế có thể cai trị toàn bộ nhà nước Cộng hoà dưới một chức danh Nguyên Thủ không chính thức, nhưng để đạt được điều này thông qua việc tăng cường thêm quyền lực, tranh thủ sự ủng hộ của viện nguyên lão và nhân dân, trong khi vẫn duy trì nền cộng hòa truyền thống của Roma, để biểu lộ rằng ông không có tham vọng đối với chế độ độc tài hay quân chủ. Tiến quân về thành Roma, Octavian và Marcus Agrippa đã được bầu làm đồng chấp chính quan bời viện nguyên lão.

Những năm nội chiến đã để lại cho Roma một nhà nước trong tình trạng gần như vô luật lệ, nhưng mà nền Cộng hòa cũng đã không được chuẩn bị để chấp nhận sự kiểm soát của Octavianus như là một vị vua chuyên chế. Đồng thời, Octavianus có thể không chỉ đơn giản là từ bỏ quyền lực của mình mà không có rủi ro tiếp tục cuộc chiến tranh dân sự giữa các tướng La Mã, và ngay cả khi ông mong muốn không có vị trí của cơ quan nào, vị trí của mình bắt ông phải coi trọng đến phúc lợi của nhân dân thành phố Roma và các tỉnh khác của La Mã. Mục tiêu của Octavianus từ thời điểm này là phải luôn luôn về phía trước để quay trở lại Roma, đến một nơi có một nhà nước ổn định, có truyền thống hợp pháp, văn minh bằng cách nâng cao áp lực chính trị công khai trên quần thần và đảm bảo các cuộc bầu cử tự do ít nhất có chút danh nghĩa.

Những chính sách đầu tiên

Năm 27 TCN, Octavianus đã thực hiện một động thái giả tạo là trả lại toàn bộ quyền hành cho Viện nguyên lão và từ bỏ sự kiểm soát của mình với các tỉnh La Mã cũng như quân đội của họ. Dưới quyền Tổng tài của ông, trên thực tế, viện Nguyên lão nắm rất ít quyền bắt đầu lập pháp qua việc đưa ra các dự luật để tranh luận ở nghị viện. Mặc dù Octavianus không còn kiểm soát trực tiếp các tỉnh, cũng như quân đội nhưng ông vẫn duy trì được lòng trung của những người lính tại ngũ lẫn các cựu binh. Sự nghiệp của nhiều môn khách hay môn đồ của ông đều phụ thuộc vào sự bảo trợ của ông, vì trên thực tế, sự giàu có của Augustus tại Cộng hòa La Mã là không có đối thủ. Về điều này, sử gia Werner Eck đã phát biểu:

Augustus đã nhận thấy được rằng với những công trình công cộng trên một phạm vị rộng lớn cần có sẵn nguồn lực tài chính dồi dào Augustus chỉ huy. Khi ông thất bại trong việc vận động đủ số nguyên lão nhằm tài trợ cho việc xây dựng và duy trì mạng lưới đường giao thông ở Ý, ông đã nhận trách nhiệm trực tiếp thay cho họ trong năm 20 TCN. Điều này đã được công bố công khai trên các đồng tiền La Mã ban hành trong năm 16 TCN, sau khi ông đã tặng một lượng lớn tiền cho aerarium Saturni, công quỹ La Mã.

Viện nguyên lão cũng đã đề xuất với Octavian, người chiến thắng trong các cuộc nội chiến của Roma, rằng ông nên một lần nữa đảm đương quyền cai quản các tỉnh. Lời đề xuất của Viện nguyên lão là một sự phê chuẩn đối với quyền lực ngoài hiến pháp của Octavian. Giả vờ miễn cưỡng, ông chấp nhận gánh vác trách nhiệm giám sát các tỉnh được coi là hỗn loạn trong mười năm.

Các tỉnh được nhượng lại cho Octavian, mà ông đã hứa hẹn là có thể bình định chúng trong khoảng thời gian mười năm, bao gồm phần lớn thế giới bị La Mã chinh phục, bao gồm toàn bộ Hispania và Gaul, Syria, Cilicia, Síp, và Ai Cập. Hơn nữa, với việc nắm quyền chỉ huy của các tỉnh này giúp cho Octavian kiểm soát phần lớn các quân đoàn La Mã.

Trong khi Octavian giữ vai trò là chấp chính quan tại Roma, ông đã sai phái các nguyên lão tới những tỉnh nằm dưới sự chỉ huy của mình như là người đại diện của ông để quản lý công việc ở tỉnh và đảm bảo mệnh lệnh của ông được thực hiện. Mặt khác, những tỉnh không nằm dưới sự kiểm soát của Octavian đã được giám sát bởi các thống đốc được lựa chọn bởi viện nguyên lão La Mã. Octavian đã trở thành nhân vật chính trị quyền lực nhất trong thành Roma và ở hầu hết các tỉnh của nó, nhưng lại không nắm giữ quyền lực chính trị và quân sự một cách đơn độc.

Viện nguyên lão vẫn còn kiểm soát Bắc Phi, một vùng đất sản xuất ngũ cốc quan trọng, cũng như Illyria và Macedonia, hai khu vực có tầm chiến lược về mặt quân sự với một số quân đoàn. Tuy nhiên, với việc chỉ kiểm soát chỉ năm hay sáu quân đoàn được phân bổ giữa ba thống đốc tỉnh thuộc hàng nguyên lão, so với hai mươi quân đoàn dưới sự kiểm soát của Augustus, sự kiểm soát các vùng đất này của viện nguyên lão chung quy lại cũng không phải là thách thức chính trị hoặc quân sự đối với Octavian.

Sự kiểm soát của Viện nguyên lão đối với một số tỉnh La Mã giúp duy trì lớp vỏ bọc Cộng hòa cho chế độ Nguyên thủ. Ngoài ra, sự kiểm soát toàn diện các tỉnh của Octavian cũng đảm bảo hòa bình và tạo ra sự ổn định tiếp nối những tiền lệ của thời kì Cộng hòa, trong đó những người La Mã nổi tiếng như Pompeius đã được cung cấp sức mạnh quân sự tương tự trong thời gian khủng hoảng và bất ổn.

Chiến tranh và sự mở rộng

Vào cuối triều đại của ông, quân đội của Augustus đã chinh phục miền bắc Hispania (hiện nay là Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha), các vùng đất thuộc dãy Anpơ như Raetia và Noricum (hiện nay là Thụy Sĩ, Bavaria, Áo, Slovenia), Illyricum và Pannonia (hiện nay là Albania, Croatia, Hungary, Serbia, v.v...), và mở rộng biên giới của tỉnh Africa về phía đông và phía nam.

Sau khi triều đại của vị vua chư hầu Herod Đại đế (73-4 TCN) kết thúc, Judea đã được thêm vào tỉnh Syria khi Augustus phế truất Herod Archelaus, vị vua kế vị ông ta.

Một lần nữa, đã không cần thiết phải sử dụng các biện pháp quân sự vào 25 trước Công nguyên khi xứ Galatia (Thổ Nhĩ Kỳ ngày nay) được chuyển đổi sang thành một tỉnh La Mã ngay sau khi Amyntas của Galatia đã bị giết bởi một góa phụ để trả thù của một hoàng tử bị sát hại từ Homonada . Khi các bộ tộc nổi loạn của xứ Cantabria ở Tây Ban Nha ngày nay cuối cùng đã bị dẹp yên trong năm 19 trước Công nguyên, vùng đất này đã được sáp nhập vào tỉnh Hispania và Lusitania.

Mặc dù Parthia luôn là một mối đe dọa đối với La Mã từ phía đông, trận tuyến thực sự của La Mã nằm dọc theo sông Rhine và sông Donau. Trước cuộc chiến cuối cùng với Antonius, những chiến dịch của Octavianus chống lại các bộ lạc ở Dalmatia là bước đầu trong việc mở rộng cương thổ của La Mã tới sông Donau. Chiến thắng trong một trận đánh thường không phải là một thắng lợi tuyệt đối, do các lãnh thổ mới chinh phạt được thường xuyên bị các kẻ thù của La Mã ở Germania giành lại.

Một thất bại quân sự điển hình của người La Mã là trận rừng Teutoburg vào năm 9, khi toàn bộ ba binh đoàn do Publius Quinctilius Varus chỉ huy bị Arminius, thủ lĩnh người Cherusci, một đồng minh thực sự của La Mã tiêu diệt hoàn toàn, với chỉ một số người sống sót.

Di sản

Triều đại của Augustus đã đặt những nền tảng cho một chế độ kéo dài hàng trăm năm cho đến những ngày cuối cùng của sự suy tàn của Đế quốc La Mã. Cả họ mượn của ông, Caesar, và tên hiệu của ông Augustus đã trở thành những danh hiệu vĩnh viễn của các hoàng đế của Đế quốc La Mã trong 14 thế kỉ sau khi ông mất, được sử dụng ở cả Roma cũ và Roma mới. Trong nhiều ngôn ngữ, caesar trở thành danh từ để chỉ hoàng đế, như là trong tiếng Đức Kaiser và trong tiếng Nga Tsar. Tôn giáo Divus Augustus tiếp tục cho đến khi quốc giáo của Đế quốc được chuyển sang Kitô giáo vào thế kỉ thứ 4 theo sau Sắc lệnh Milan. Do đó, có rất nhiều tượng rất trung thực của vị hoàng đế đầu tiên. Ông đã viết lại những điều mà ông đã đạt được, với tựa là Res Gestae Divi Augusti, được khắc vào bản đồng trước lăng mộ của ông. Nhiều bản sao của văn bản này được khắc khắp Đế quốc sau khi ông chết.

Rất nhiều người cho rằng Augustus là hoàng đế vĩ đại nhất của La Mã; những chính sách của ông chắc chắn đã kéo dài thêm tuổi thọ của Đế quốc và khởi đầu thời kì Pax Romana hay Pax Augusta được nhiều người ca ngợi.

Cải cách về thu nhập

Những cải cách về hệ thống thu nhập công của Augustus đã có một ảnh hưởng lớn đến những thành công sau này của Đế quốc. Augustus đã thiết lập một hệ thống luật thuế thống nhất trực tiếp từ Roma trên phần lớn của lãnh thổ của Đế quốc, thay vì các cách thức cống nạp thay đổi, không liên tục, đôi khi tùy tiện từ các tỉnh địa phương như dưới thời những người tiền nhiệm của Augustus. Cải cách này đã làm tăng thu nhập đáng kể của Roma từ các vùng lãnh thổ chiếm được, làm ổn định nguồn thu nhập, và điều độ quan hệ tài chính giữa Roma và các tỉnh, thay vì kích động những chống đối mới với các cách cống nạp mới tùy tiện. Cách đo mức thuế dưới thời Augustus được định bởi thống kê dân số, với những hạn ngạch định trước cho từng tỉnh. Công dân của Roma và Ý trả thuế gián tiếp, trong khi thuế trực tiếp được lấy từ các tỉnh. Thuế gián tiếp bao gồm 4% thuế trên giá của nô lệ, 1% thuế trên hàng hóa bán tại đấu giá, và 5% thuế trên thừa kế các bất động sản có giá trị trên 100.000 sesterces bởi những người không phải là thân thuộc.

Một cải cách khác không kém phần quan trọng là sự bãi bỏ của thuế nông nghiệp tư nhân, được thay thế bởi các nhân viên thu thuế được trả lương của nhà nước. Những nhà thầu tư nhân tự ý nâng thuế đã là chuyện bình thường trong thời Cộng hòa, và một số đã trở nên quyền thế đến nỗi gây ảnh hưởng lên số phiếu bầu của các chính trị gia ở Roma. Những nhà thầu tự ý thu thuế đã nổi tiếng với những vụ tham ô lãng phí, cũng như những tài sản riêng kếch xù, nhờ vào việc chiếm quyền đánh thuế một vùng nào đó. Thu nhập của Roma là những khoản tiền từ những vụ đấu giá thành công, và lợi nhuận của những người thu thuế tư nhân bao gồm bất kì khoản thu thêm nào mà họ có thể bòn rút được từ dân thành Roma. Thiếu sự kiểm soát hiệu quả, cùng với lòng tham làm tối la lợi nhuận của những người thu thuế tư nhân, đã tạo ra một hệ thống thuế tùy tiện độc ác đối với người nộp thuế, được công nhận rộng rãi là một bất công xã hội, và rất bất lợi cho kinh tế.

Tháng Tám (August)
Tháng tám August (Latin: Augustus) được đặt theo tên của Augustus; cho đến thời của ông nó được gọi là Sextilis (được đặt tên như vậy bởi vì nó là tháng thứ sáu của lịch La Mã và từ Latin chỉ thứ sáu là sex). Chuyện thường được kể là August có 31 ngày bởi vì Augustus muốn tháng của ông phải cùng độ dài với tháng 7 của Julius Caesar, nhưng đó chỉ là ý kiến của vị học giả vào thế kỉ 13 tên là Johannes de Sacrobosco. Sextilis thực ra có 31 ngày trước khi được đổi tên, và nó cũng không phải được chọn vì số ngày trong tháng (xem lịch Julius). Theo một senatus consultum trích dẫn bởi Macrobius, Sextilis được đặt tên lại để vinh danh Augustus bởi vì những sự kiện quan trọng nhất đưa ông ta lên vị trí nắm quyền lực, kết hợp lại sau khi Alexandria sụp đổ, rơi vào tháng đó.

Các công trình xây dựng

Lúc hấp hối, Augustus tuyên bố "Ta tìm thấy Roma làm bằng đất; ta để lại nó cho các ngươi bằng đá cẩm thạch;" mặc dù có một vài sự thật trong nghĩa đen của câu nói đó, Cassius Dio khẳng định đó chỉ là một lối nói hình tượng về sức mạnh của Đế quốc. Đá cẩm thạch có thể tìm thấy ở các công trình xây dựng ở Roma trước thời Augustus, nhưng chúng không được sử dụng rộng rãi như là một vật liệu xây dựng cho tới triều đại của Augustus.

Ông cũng đã xây dựng Đền thờ Caesar, Nhà tắm Agrippa, và Quảng trường Augustusvới Đền thờ Mars Ultor. Các công trình khác hoặc là được khuyến khích bởi ông, như là Nhà hát của Balbus, và việc xây dựng Pantheon của Agrippa, hoặc là được tài trợ bởi ông dưới tên của những người khác, thường là bà con (ví dụ Portico của Octavia, Nhà hát của Marcellus). Ngay cả Lăng Augustus cũng được xây trước khi ông chết để mai táng những thành viên trong gia đình ông.

Tổ tiên

Hậu duệ
Con huyết thống của Augustus là con gái duy nhất của ông, Julia Lớn.

 Augustus
I. Julia Caesaris (Julia Lớn) (39 TCN – CN 14)
A. Gaius Julius Caesar (20 TCN – CN 4), không con cái
B. Vipsania Julia (Julia Nhỏ) (19 TCN – CN 28)
1. Aemilia Lepida (vị hôn thê của Claudius) (4 TCN – CN 53)
a. Marcus Junius Silanus Torquatus (14 – 54)
i. Lucius Junius Silanus Torquatus Nhỏ (50–66), chết trẻ
b. Junia Calvina (15–79), không con cái
c. Decimus Junius Silanus Torquatus (chết 64), không con cái
d. Lucius Junius Silanus Torquatus Lớn (chết 49), không con cái
e. Junia Lepida (khoảng 18–65), không rõ tình trạng con cái
2. Con ngoài giá thú với Decimus Junius Silanus (chết CN 8), bị Augustus buộc phải công bố ra
C. Lucius Julius Caesar (17 TCN – CN 2), không con cái
D. Vipsania Agrippina II (Agrippina Lớn) (14 TCN – CN 33)
1. Nero Julius Caesar Germanicus (6–30), không con cái
2. Drusus Julius Caesar Germanicus (7–33), không con cái
3. Gaius Julius Caesar Germanicus Lớn (chết trước CN 12)
4.  Gaius Julius Caesar Germanicus Nhỏ (Caligula) (12–41)
a. Julia Drusilla (39–41), chết trẻ
5. Julia Agrippina (Agrippina Nhỏ) (15–59)
a.  Nero Claudius Caesar Germanicus (Lucius Domitius Ahenobarbus) (37–68)
i. Claudia Augusta (Tháng Một 63 – Tháng Tư 63), chết trẻ
6. Julia Drusilla (16–38), không con cái
7. Julia Livilla (18–42), không con cái
8. Tiberius Julius Caesar (? – ?), hoặc sinh trước Nero, giữa Drusus và Gaius Nhỏ (Caligula) hoặc giữa Gaius Nhỏ (Caligula) và Agrippina
9. Một con trai (? – ?)
E. Marcus Julis Caesar Agrippa Postumus (12 TCN – CN 14), không con cái
F. Tiberillus (chết sau khi sinh 11 TCN), con của Tiberius

Xem thêm
 Octavia (thị tộc)
 Gia phả nhà Octavii Rufi
 Julia (thị tộc)
 Julii Caesares

Chú thích

Thư mục

Tiếng Việt

Tiếng Anh

Nguồn cổ sử

Nguồn hiện đại

Đọc thêm

Liên kết ngoài

 Tác phẩm viết bởi và nói về Augustus tại Thư viện Số Perseus
 Augustus – Tiểu sử ngắn theo BBC
 Brown, F. Công trạng của Augustus Caesar, Clio History Journal, 2009.
 "Augustus Caesar and the Pax Romana" – Bài luận của Steven Kreis về di sản của Augustus
 "De Imperatoribus Romanis" (lưu trữ ngày 17 tháng 3 năm 2022) – Bài viết về Augustus tại bách khoa thư trực tuyến về các hoàng đế La Mã của Garrett G. Fagan
 Augustus – Bài viết bởi Andrew Selkirk

Sinh năm 63 TCN
Mất năm 14
Luật La Mã
Chấp chính quan của Đế quốc La Mã
Hoàng đế La Mã
Bài cơ bản dài
Quân nhân Đế quốc La Mã


title: Scrapter chloris

text:
Scrapter chloris là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Eardley mô tả khoa học năm 1996.

Chú thích

Tham khảo

Scrapter
Động vật được mô tả năm 1996


title: Afrolittorina

text:
Afrolittorina là một chi ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Littorinidae.

Các loài
Các loài thuộc chi Afrolittorina bao gồm:

 Afrolittorina acutispira (E.A. Smith, 1892)
 Afrolittorina africana (Philippi, 1847)
 Afrolittorina knysnaensis (Philippi, 1847)
 Afrolittorina praetermissa (tháng 5 năm 1909)

Chú thích

Tham khảo

Littorinidae


title: Imatidium fallax

text:
Imatidium fallax là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Spaeth miêu tả khoa học năm 1911.

Chú thích

Tham khảo

Imatidium


title: Valerianella affinis

text:
Valerianella affinis là một loài thực vật thuộc họ Caprifoliaceae. Đây là loài đặc hữu của Yemen.

Chú thích

Tham khảo

 MIller, A. 2004. nữ langella affinis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 24 tháng 8 năm 2007.

A


title: Chuyện kể ban đêm

text:
Chuyện kể ban đêm (tiếng Nga: Сказка, рассказанная ночью) là một bộ phim thần tiên - cổ tích của đạo diễn Irma Raush, ra mắt lần đầu năm 1981.

Truyện phim phỏng theo câu chuyện cổ tích Trái tim lạnh giá của nhà văn Wilhelm Hauff.

Nội dung

Diễn viên
 Aleksandr Galibin... Peter Mun (thợ mỏ than)
 Rasmi Dzhabrailov... Dược sĩ
 Mara Zvaygzne... Bá tước phu nhân Emilia

Ê-kíp
 Thiết kế sản xuất: Vladimir Pasternak
 Phục trang: Vera Kuratova
 Âm thanh: Lyudmila Druzhinina

Xem thêm

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Thông tin trên Website RusKino
 Thông tin trên Website NasheKino
 Thông tin trên Website KinoExpert
 Thông tin trên Website KinoPoisk
 Thông tin trên Website Kino-Teatr

Phim của Gorkyfilm
Phim Liên Xô
Phim dựa theo tác phẩm của Wilhelm Hauff
Phim lấy bối cảnh ở thời kỳ Trung Cổ
Phim năm 1981


title: Myristica maingayi

text:
Myristica maingayi là một loài thực vật thuộc họ Myristicaceae. Loài này có ở Malaysia và Singapore.

Chú thích

Tham khảo
 World Conservation Monitoring Centre 1998. Myristica maingayi. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 8 năm 2007.

maingayi


title: Niedertrebra

text:
Niedertrebra là một đô thị thuộc huyện Weimarer Land, bang Thüringen, Đức. Đô thị này có diện tích 8,98 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2006 là 901 người.

Tham khảo


title: Malavalli

text:
Malavalli là một thị xã của quận Mandya thuộc bang Karnataka, Ấn Độ.

Địa lý
Malavalli có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 610 mét (2001 feet).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Malavalli có dân số 35.800 người. Phái nam chiếm 51% tổng số dân và phái nữ chiếm 49%. Malavalli có tỷ lệ 64% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 69%, và tỷ lệ cho phái nữ là 58%. Tại Malavalli, 13% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thị trấn thuộc huyện Mandya


title: Đắc Sở

text:
Đắc Sở là một xã thuộc huyện Hoài Đức, thành phố Hà Nội, Việt Nam.

Xã Đắc Sở gồm 6 thôn: Diềm Xá, Trung Kì, Đông Hạ, Đông, Chùa Ngụ, Sơn Hà.

Cây phật thủ được đưa về đất Đắc Sở từ những năm 2002-2003. Chủ tịch UBND xã Đắc Sở Nguyễn Thị Hường cho biết: "Khi đó, ông Nguyễn Văn Thiết và ông Nguyễn Đình Lê làm nghề buôn bán ở miền ngược mang về quê một số cành chiết cây phật thủ và trồng trên đất bãi xã Đắc Sở, sau một thời gian chăm sóc, cây sai quả, mẫu mã đẹp. Thấy hợp chất đất, những gia đình này đã mở rộng diện tích và thu được hiệu quả kinh tế cao. Hàng chục gia đình khác ở Đắc Sở đã làm theo, học kinh nghiệm, mua giống, mở rộng diện tích trên vùng bãi trước đây trồng rau, trồng ngô có giá trị thu nhập thấp hơn nhiều". Qua đánh giá thì cây phật thủ cho giá trị kinh tế, bình quân từ 600 triệu đến 900 triệu đồng/ha/năm. Vì thế, diện tích cũng tăng theo cấp số nhân, từ chỗ chỉ trồng thử nghiệm, đến năm 2010 đất này đã có tới 20ha đến nay đã phủ kín vùng bãi xã Đắc Sở với 70ha. Ngoài ra, vùng bãi xã Yên Sở rộng 100ha và hàng chục héc ta đất ở các xã Tiền Yên (Hoài Đức), Sài Sơn (Quốc Oai), huyện Đan Phượng, huyện Phúc Thọ và các tỉnh như Bắc Giang, Hòa Bình... đã được người dân xã Đắc Sở thuê để trồng loại "cây bạc tỷ" này. "Trong xã hiện nay có đến 80% hộ dân có thu nhập chính bằng cây phật thủ. Khi người dân thuê đất ở nơi khác để trồng phật thủ, UBND xã đã phối hợp với các địa phương tạo thuận lợi về mọi mặt, nhất là việc bảo đảm an ninh trật tự".

Vị trí địa lý
Xã Đắc Sở nằm ở phía Tây huyện Hoài Đức. Đây là một xã nằm bên sông Đáy.

Phía Bắc giáp xã Yên Sở
Phía Tây giáp huyện Quốc Oai
Phía Nam giáp xã Tiền Yên
Phía Đông giáp xã Sơn Đồng

Chú thích


title: Roseaplagis rufozona

text:
Roseaplagis rufozona là một loài ốc biển có xà cừ trong vỏ. Nó là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Trochidae, họ ốc đụn. Loài này sinh sống ở Đảo Bắc, New Zealand.

Chú thích

Tham khảo
 Powell A. W. B., New Zealand Mollusca, William Collins Publishers Ltd, Auckland, New Zealand 1979 ISBN 0-00-216906-1
 Powell, A.W.B. 1979: New Zealand Mollusca: Marine, Land and Freshwater Shells. Collins, Auckland 500p (p. 56)
 Marshall, B.A. 1998: The New Zealand Recent species of Cantharidus Montfort, 1810 and Micrelenchus Finlay, 1926 (Mollusca: Gastropoda: Trochidae). Molluscan Research 19: 107-156 (p. 140)
 Donald K. & Spencer H. G. (2016). Phylogenetic patterns in New Zealand and temperate Australian cantharidines (Mollusca: Gastropoda: Trochidae: Cantharidinae): trans-Tasman divergences are ancient. Molecular Phylogenetics and Evolution. 100: 333-344.

R
Động vật được mô tả năm 1853


title: Tuy Lộc, Hậu Lộc

text:
Tuy Lộc là một xã thuộc huyện Hậu Lộc, tỉnh Thanh Hóa, Việt Nam.

Diện tích và dân số
Xã Tuy Lộc có diện tích 5,92 km².

Dân số của xã Tuy Lộc:
Theo Tổng điều tra dân số năm 1999: 4.637 người.
Theo Tổng điều tra dân số năm 2009: 4.283 người với 1.187 hộ gia đình.

Địa giới hành chính
Xã Tuy Lộc nằm ở phía bắc của huyện Hậu Lộc.
Phía đông giáp các xã Quang Lộc và Liên Lộc;
Phía nam giáp các xã Hoa Lộc, Lộc Tân và thị trấn Hậu Lộc
Phía tây giáp thị trấn Hậu Lộc và xã Cầu Lộc;
Phía bắc giáp các xã Cầu Lộc và Phong Lộc.

Hành chính
Xã Tuy Lộc gồm 11 thôn: Cách, Đa Cui, Đọ, Đa Tiến, Đông Đoài, Phú Tuy, Phú Vinh, Thành Tuy, Thọ Lọc, Thượng Trung và Hà Phấn
.

Chú thích


title: Gyé-sur-Seine

text:
Gyé-sur-Seine là một xã ở tỉnh Aube, thuộc vùng Grand Est ở phía bắc miền trung nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
 Xã của tỉnh Aube

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Gyé-sur-Seine sur le site de l'Institut géographique national

Gye-sur-Seine


title: Mortoniella brachyrhachos

text:
Mortoniella brachyrhachos là một loài Trichoptera thuộc họ Glossosomatidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Mortoniella


title: Scelida nigripes

text:
Scelida nigripes là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Allard miêu tả khoa học năm 1889.

Chú thích

Tham khảo

Scelida