title: Gioachino Rossini

text:
Gioachino Antonio Rossini (29 tháng 2 năm 1792 - 13 tháng 11 năm 1868) là một nhà soạn nhạc lừng danh người Ý. Dù danh tiếng của ông được thiết lập qua 39 bản nhạc opera, ông cũng sáng tác thánh ca, nhạc thính phòng và các tác phẩm cho piano và các nhạc cụ khác. Các tác phẩm của ông đã thiết lập nên một chuẩn mực mới cho các vở opera, dù theo phong cách hài hước hay trang trọng. Ở tuổi 37, khi đang ở đỉnh cao danh vọng, ông đột ngột ngừng sáng tác các tác phẩm quy mô lớn.

Rossini sinh ra tại Pesaro, cha và mẹ ông đều là những nhạc công (cha ông là chơi kèn còn mẹ ông là ca sĩ). Rossini bắt đầu sáng tác từ năm 12 tuổi và được theo học tại trường âm nhạc ở Bologna. Vở opera đầu tiên của ông được biểu diễn tại Venice vào năm 1810, khi đó ông mới 18 tuổi. Năm 1815, nhà soạn nhạc đã tham gia viết opera và quản lý các nhà hát ở Naples. Trong những năm 1810-1823, Rossini đã sáng tác tổng cộng 34 vở opera cho những rạp hát kiểu Ý và được biểu diễn ở rất nhiều nơi như Venice, Milan, Ferrara, Naples. Với khối lượng các tác phẩm lớn như vậy, một số phần (chẳng hạn như khúc dạo đầu) được tiếp cận và viết khá công thức. Ông cũng sử dụng lại các yếu tố trong các tác phẩm của mình trước đó. Trong quãng thời gian này, một số các sáng tác nổi tiếng nhất của ông đã ra đời, có thể kể đến những vở opera mang hơi hướng hài kịch như L'italiana in Algeri, Il barbiere di Siviglia (tiếng Việt là Người thợ cạo thành Seville) và La Cenerentola. Các vở opera này đã thể loại opera buffa, mà ông thừa hưởng từ các bậc thầy như Domenico Cimarosa, lên đến đỉnh cao. Ông cũng sáng tác các vở opera seria như Otello, Tancredi và Semiramide. Tất cả đều khiến công chúng ngưỡng mộ bởi giai điệu sáng tạo, âm hưởng đặc sắc và hình thức kịch tính. Năm 1824, ông được đoàn Opéra Paris ký hợp đồng để viết một vở opera kỷ niệm lễ đăng quang của vua Charles X, Il viaggio a Reims (các yếu tố từ tác phẩm này sau đó được dùng lại cho vở opera đầu tiên của ông viết bằng tiếng Pháp, Le comte Ory), chỉnh sửa lại hai vở opera bằng tiếng Ý là Le siège de Corinthe và Moïse. Vào năm 1829, cũng với bản hợp đồng của Opéra Paris, Rossini viết vở opera cuối cùng của mình, đỉnh cao chói lọi của ông, vở Guillaume Tell.

Lý do vì sao Rossini ngừng viết opera trong suốt 40 năm cuối đời chưa bao giờ được giải thích đầy đủ. Các yếu tố góp phần có thể có như sức khỏe kém, sự giàu có và thành công ông đã có được cùng với sự trỗi dậy của thể loại Opera vĩ đại lộng lẫy hơn với các nhà soạn nhạc như Giacomo Meyerbeer. Từ đầu những năm 1830 đến 1855, khi rời Paris và sống ở Bologna, Rossini sáng tác tương đối ít. Khi trở về Paris năm 1855, ông trở nên nổi tiếng với các salon âm nhạc vào thứ bảy, thường xuyên có sự tham gia của các nhạc sĩ và giới nghệ thuật sành sỏi của Paris. Ông đã viết các tác phẩm giải trí Péchés de vieillesse tại đây. Một số khách mời của ông bao gồm Franz Liszt, Anton Rubinstein, Giuseppe Verdi, Meyerbeer và Joseph Joachim. Tác phẩm lớn cuối cùng của Rossini là Petite messe solennelle (1863). Ông qua đời ở Paris năm 1868.

Tiểu sử

Thời ấu thơ và niên thiếu

Gioachino Rossini sinh vào ngày 29 tháng 2 năm 1792, trong một gia đình có truyền thống về âm nhạc ở Pesaro. Cha của ông là Giuseppe Rossini, một nghệ sĩ kèn horn và cũng là một thanh tra thú y; mẹ của ông là bà Anna, một nữ ca sĩ và đi bán bánh mì. Nhờ có người cha dạy dỗ, Rossini đã tiếp xúc với âm nhạc và khi 6 tuổi, cậu đã chơi triangle trong ban nhạc mà cha cậu đã lập ra.

Nói chút về người cha này. Ông Giuseppe Rossini là một người thân Pháp, và không ngạc nhiên khi chúng ta biết rằng ông này đã chào đón quân đội của Napoléon Bonaparte khi những người này tiến vào miền bắc của Ý. Rắc rối cũng từ đấy mà ra, bởi năm 1796, Giuseppe đã bị tống vào tù bởi đế quốc Áo đã khôi phục lại thể chế của mình và vẫn cho thấy sự thống trị ở đất nước hình chiếc ủng. Do vậy, vợ ông đã phải đưa đứa con trai Gioachino đến thành phố Bologna, nơi mà 2 năm sau, gia đình nhà Rossini đoàn tụ. Trong 2 năm đó, bà Anna đã đi hát tại một số nhà hát tại vùng Romagna để kiếm sống. Đó cũng là khoảng thời gian Rossini sống với bà nội và khiến bà cảm thấy bất lực vì dạy dỗ mình.

Gioachino trông coi những người mổ thịt lợn ở Bologna, trong khi cha cậu thổi kèn horn và mẹ cậu hát. Cậu học với Giuseppe Prinetti về cách chơi harpsichord trong 3 năm. Người thầy đã khiến cho cậu không hài lòng một chút nào bởi ông ấy chơi đàn chỉ với hai ngón tay, vừa chơi nhạc vừa kinh doanh rượu mùi, lại ngủ thiếp khi đứng.

Chính vì những điều đó, Gioachino Rossini đã bỏ học ở chỗ Prinetti và đến Angelo Tesei, theo học nghề thợ rèn. Ở đây, cậu gặp một người thầy giáo có cùng sở thích với cậu và học cách thị tấu (để chơi đệm được piano) và hát (để trở thành đơn ca của nhà thờ). Rossini lúc đó mới có 10 tuổi. Vào năm 1805, Rossiní có buổi biểu diễn duy nhất tại nhà hát Commune, Camilla. Thời điểm này cũng chứng kiến tài năng chơi kèn horn của cậu.

Vào năm 1807, Rossini được nhận vào lớp học dạy về đối vị và phức hợp của Padre P. S. Mattei. Tiếp theo đó, cậu học chơi cello với một người khác tên Cavedagni tại Nhạc viện Bologna. Rossini hiểu các bản tứ tấu và giao hưởng của Joseph Haydn và Wolfgang Amadeus Mozart một cách đáng kinh ngạc. Ông rất hâm mộ Mozart đến nôi ở xứ Bologna, ông được biết đến với biệt danh Il Tedeschino (tiếng Việt: Người Đức) (đơn giản là vì Mozart là người nói tiếng Đức là tiếng mẹ đẻ). Năm 1808, Rossini đoạt giải nhất cuộc thi do Nhạc viện Bologna tổ chức với tác phẩm Il pianto d'Armonia sulla morte d’Orfeo. 2 năm sau, ông tốt nghiệp nhạc viện đó với vở opera đầu tay của bản thân: La Cambiale di matrimonio. Thành công của tác phẩm này đã khiến ông mạnh dạn đi sâu vào thể loại âm nhạc đồ sộ này. 16 tháng, chỉ thế thôi, cũng là đủ để ông hoàn thành đến 7 vở opera. Tuy vậy, cuộc sống của ông khá khốn khó. Sau này, ông tâm sự rằng: "Tôi đi hết thành phố này đến thành phố nọ, viết đủ mọi thứ nhưng vẫn thiếu thốn".

Khi trưởng thành
Năm 1813, Rossini viết 2 vở opera và nổi tiếng. Tháng 2 năm đó, Tancredi có buổi công diễn đầu tiên. Sau đó 3 tháng, L’italiana in Algeri xuất hiện và gây ấn tượng với khán giả. Tuy nhiên, sau đó, thành công ít vang dội hơn.

Năm 1815, Rossini đã được Teatro San Carlo đặt hàng viết một vở opera và tác phẩm Elisabetta, regina d’Inghilterra ra đời từ đó. Đã có 20 vở Rossini viết cho nhà hát đó cũng như nhiều nhà hát khác khi ông sống ở Napoli đến năm 1822. Đây là thời kỳ sự nghiệp của ông phát triển nhất. Sau khi rời khỏi đó, ông cùng với Isabella Colbran đi tới hôn nhân với nhau.

Một kiệt tác của Rossini, Il Barbiere di Siviglia, đã được ông viết chỉ trong 3 tuần và có buổi trình diễn đầu tiên tại Rome vào đầu năm 1816. Mặc dù nó đã bị thất bại trong lần đó, chỉ với vài chút sửa chữa của Rossini, tác phẩm đã được chào đón nồng nhiệt và trở thành một trong những vở opera hay nhất của ông cũng như thế giới.

Trong những năm tiếp theo, Rossini nổi lên là nhà soạn nhạc opera số một đương thời. Cuối năm 1816, ông cho công diễn Otello. Tiếp theo, vào năm 1817, ông lại cho trình diễn hai tác phẩm có tình cảnh trái ngược nhau: La cenerentola, một vở opera bị quên lãng rất lâu cho đến nửa cuối thế kỷ XX, và La gazza ladra, một vở opera nổi lên rất mạnh ngay từ những lần đầu xuất hiện, nhưng hầu như không được trình diễn trong thời điểm hiện tại, trừ phần overture nổi tiếng.

Trong các năm 1818-1823, Rossini sáng tác thêm các vở opera nhưng hầu như không đáng chú ý. Ngoại lệ là hai tác phẩm Mosè in Egitto viết vào năm 1818 và Semiramide viết vào năm 1823. Semiramide cũng là tác phẩm cuối cùng ông viết cho vợ mình bởi bà sắp nghỉ hưu. Trong khoảng thời gian ấy, ông đi lưu diễn tại nhiều quốc gia châu Âu. Khi đến Viên vào năm 1822, ông gặp Ludwig van Beethoven, nhà soạn nhạc người Đức cũng đã khen ngợi tài năng của ông.

Năm 1823, ông nhận được đề nghị của vua Charles X của Pháp với công việc là giám đốc của Théâtre Italien. Công việc đó bắt đầu từ năm 1824. Rossini đã rất vất vả khi cố gắng nâng cao trình độ biểu diễn của nhà hát này. Khi đó, ông cũng đặt lời tiếng Pháp cho một số tác phẩm như Mosè in Egitto (thành Moïse et Pharaon) và Maometto secondo (thành Le siège de Corinthe). Đồng thời, ông cũng viết những vở opera cuối cùng của mình gồm Le Comte Ory và Guillaume Tell. Ngôi nhà của ông tại Paris đón tiếp nhiều nhiều người danh tiếng như Franz Liszt, Niccolò Paganini, Daniel Auber, Charles Gounod, Ambroise Thomas, Arrigo Boito, Alexandre Dumas, Eugène Delacroix và đặc biệt là Giuseppe Verdi, người sẽ tiếp nối ông sau này.

Guillaume Tell trở thành vở opera cuối cùng trong sự nghiệp của Rossini. Giải thích thì nhiều. Có người cho rằng ông không ưa sự hâm mộ của người dân Paris với Giacomo Meyerbeer, có ý kiến thì nói rằng ông tức giận khi Pháp đã hủy hợp đồng với ông sau cách mạng vào tháng 7 năm 1830. Dù gì thì điều đó cũng rất đáng tiếc khi người nghe vẫn ngây ngất với các vở opera của ông và vai trò của ông đối với opera Ý rất quan trọng. Năm 1831, ông đến Madrid và viết Stabat Mater đến tận năm 1842. Năm 1832, ông gặp Olympe Pelissier và yêu cô. Sau khi người vợ đầu qua đời, ông cưới cô này vào năm 1846. Cả hai người chuyển đến Florence vào năm 1848. Ông viết một tập các tiểu phẩm piano có tên Péchés de viellesse, đồng thời có viết một số bài hát. Năm 1863, ông viết Petite Messe Solonnelle. Tất cả những tác phẩm này đều không được Rossini cho xuất bản và chỉ được phát hiện vào thập niên 1950.

Qua đời

Rossini qua đời vào ngày 13 tháng 11 năm 1868 tại thành phố Paris, Pháp. Ông được chôn cất tại nghĩa trang Père Lachaise. Năm 1887, di hài của ông được chuyển về nhà thờ Santa Croce, Florence theo nguyện vọng của chính ông. Verdi cùng một số nhà soạn nhạc khác đã bắt tay viết bản Requiem cho Rossini tưởng nhớ ông.

Phong cách sáng tác
Trong hoàn cảnh opera Ý ngụp lặn trước toàn châu Âu, đặc biệt là trước sự lên ngôi của opera Đức, sự xuất hiện của Rossini rất quan trọng. Ông đã vực dậy cả một nền opera có thể nói là đang chết đuối. Rossini đã khắc phục lối hát khoe giọng của các castrato, tăng sức biểu cảm của dàn nhạc giao hưởng. Ông quy định nghiêm ngặt các nốt nhạc hoa mỹ và bắt buộc các ca sĩ này phải trung thành với những nốt nhạc trong tổng phổ. Điều đó khiến opera trở thành một tổng phổ hoàn chỉnh.

Không chỉ ảnh hưởng đến opera Ý, Rossini còn mở đầu trào lưu grande opéra của nước Pháp với Guillaume Tell. Grande opéra đã trở thành một trong ba trào lưu chính của opera Pháp.

Có hai điểm đáng chú ý ở Rossini. Thứ nhất, các vở opera của ông là những tác phẩm cuối cùng và đẹp nhất của thể loại opera seria và opera buffa. Thứ hai, ông viết với tốc độ rất nhanh và hoàn thành phần overture ngay trước buổi biểu diễn (điều đáng ngạc nhiên là dù vậy, nhiều bản overture của ông rất hay và kinh điển).

Các tác phẩm

Tưởng nhớ

Chú thích
==

Tham khảo

Faul, Michel (2009), Les aventures militaires, littéraires et autres d'Étienne de Jouy, Editions Seguier, France, March 2009, ISBN 978-2-84049-556-7
Fisher, Burton D. (2005), The Barber of Seville (Opera Classics Library Series). Grand Rapids: Opera Journeys. ISBN 1-930841-96-5 ISBN 1-930841-96-5
Holoman, D. Kern (2004), The Societ́e ́des concerts du conservatoire, 1828–1967. University of California Press ISBN 0-520-23664-5 ISBN 9780520236646
Osborne, Richard (1986), Rossini (Master Musicians series). London: Dent. ISBN 0-460-03179-1 Publishers, Inc. ISBN 0-333-73432-7 ISBN 1-56159-228-5
Osborne, Richard (1998), "Rossini, Gioacchino" (with Philip Gossett: "List of Works") in Stanley Sadie (Ed.), The New Grove Dictionary of Opera, Vol. Four. pp. 56–67. London: MacMillan
Osborne, Richard (2007), Rossini: His Life and Works. Oxford: Oxford University Press, 2007 ISBN 978-1-55553-088-4
Radiciotti, Giuseppe (1927—1929), Gioacchino Rossini: vita documentata, opere ed influenza su l'arte, Tivoli, Majella.

Weinstock, Herbert (1968), Rossini: A Biography. New York, Knopf. ISBN 0-87910-102-4 ISBN 0-87910-102-4
Chisholm, Hugh, ed. (1911). Encyclopædia Britannica (11th ed.). Cambridge University Press. Material now in the public domain is incorporated into this article.
Gossett, Philip 2009, "Rossini, Gioachino" in Grove Music Online. Oxford Music Online.
Osborne, Richard (1986), "Rossini" in The Musical Times, Vol. 127, No. 1726 (December 1986), 691 (Musical Times Publications Ltd.) Access online
Servadio, Gaia (2003), Rossini. London: Constable; New York: Carroll and Graff. ISBN 0-7867-1195-7
Steen, Michael (2004), The Lives and Times of the Great Composers NY: Oxford University Press. ISBN 1-84046-679-0 ISBN 1-84046-679-0
Toye, Francis (1934), Rossini: A Study in Tragi-Comedy, New York: Alfred A. Knopf. 1947; W.W. Norton, 1963

Liên kết

 The Best of Rossini
 Rossini: William Tell Overture: Final
 Gioacchino Rossini - La gazza ladra - Overture
 Gioachino Rossini
 Gioachino Rossini biography
 Fondazione G. Rossini
 List and text of the songs on the website of the German Rossini Society
 Rossini Opera Festival
 Rossini in Wildbad  - Belcanto opera festival
 The Center for Italian Opera Studies : Rossini critical edition
 [] - Riccardo Caramella performs Quatre Mendiants, Quatre hors d'oeuvres

Sinh năm 1792
Mất năm 1868
Nhà soạn nhạc Ý
Nhà soạn nhạc opera Ý


title: Walt Disney Records

text:
Walt Disney Records là một hãng thu âm thuộc quyền sở hữu của Disney.

Marketing

Quảng cáo
Từ năm 2007 về trước, Miley Cyrus, Selena Gomez, Demi Lovato, The Jonas Brothers và nhiều diễn viên khác trong High School Musical đã thực hiện nhiều hình thức quảng cáo để thu hút sự chú ý của công chúng và để xây dựng thương hiệu.

Hợp tác
Disney đã hợp tác với rất nhiều nghệ sĩ, đặc biệt là trong chiến dịch tiếp thị ở đất nước mà nghệ sĩ ít được biết đến.

Nghệ sĩ hiện tại (đến tháng 2 năm 2009)
Imagination Movers
Ralph's World
They Might Be Giants

Những hãng thu âm của Disney Music Group
Hollywood Records
Lyric Street Records
Mammoth Records
Walt Disney Records
Buena Vista Records
Disney Sound
Carolwood Records

Quản lý
 Chủ tịch: David Agnew
 Phó chủ tịch cấp cao/Quản lý: Robert Marick
 Phó chủ tịch, Phụ trách vấn đề doanh thu: Susan Van Hosen

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Official site
 History of Walt Disney Records
 Mouse Tracks: The Story of Walt Disney Records

Công ty trực thuộc Walt Disney
Hãng ghi âm Mỹ
Hãng ghi âm nhạc phim
Hãng đĩa thu âm nhạc Pop
Hãng thu âm phân phối bởi Universal Music Group


title: HMS Pursuer

text:
Ba tàu chiến của Hải quân Hoàng gia Anh từng được đặt tên HMS Pursuer:

 HMS Pursuer (D73) là một tàu sân bay hộ tống lớp Attacker được Hải quân Hoa Kỳ chuyển cho Hải quân Hoàng gia Anh năm 1942 và trả cho Hoa Kỳ năm 1946 để tháo dỡ
 HMS Pursuer (1947) là một tàu đổ bộ tăng với tên ban đầu LST 3504, được đổi tên năm 1947, chuyển cho Bộ Thương mại năm 1956, đổi tên thành Empire Tern và bị tháo dỡ năm 1969.
 HMS Pursuer (P273) là một tàu tuần tra nhanh lớp Archer hạ thủy năm 1986 và hoàn tất năm 1988.

Tên gọi tàu chiến Hải quân Hoàng gia Anh
Lớp tàu sân bay hộ tống Attacker


title: Stygobromus stellmacki

text:
Stygobromus stellmacki là một loài giáp xác trong họ Crangonyctidae. Chúng là loài đặc hữu của Hoa Kỳ.

Chú thích

Tham khảo

 Inland Water Crustacean Specialist Group 1996. Stygobromus stellmacki. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.

S
Động vật Mỹ
Động vật giáp xác nước ngọt Bắc Mỹ
Động vật được mô tả năm 1967


title: Trường Đại học Công nghệ Kim Chaek

text:
Đại học Công nghệ Kim Chaek (, Hanja: 金策工業綜合大學) là một trường đại học ở Bắc Triều Tiên, nằm bên bờ sông Taedong, thành phố Bình Nhưỡng. Trường có khoảng 10.000 sinh viên và 2000 cán bộ.
Trường đại học này được đặt tên theo tướng Kim Chaek. Các chương trình của trường đại học về lò phản ứng hạt nhân, điện tử hạt nhân, nhiên liệu hạt nhân và kỹ thuật hạt nhân chuyên đào tạo các nhà nghiên cứu và nhân viên kỹ thuật. Sinh viên tốt nghiệp được báo cáo gửi đến Trung tâm nghiên cứu hạt nhân Yŏngbyŏn hoặc đến các cơ sở hạt nhân ở Packch'ŏn-kun.

Lịch sử
Đại học Công nghệ Kim Chaek Ban đầu là một phần của Đại học Kim Il Sung trước khi được thành lập như Trường Cao đẳng Công nghệ Bình Nhưỡng (平壤工業大學) năm 1948. Năm 1951, trong Chiến tranh Triều Tiên, tên của trường được đổi thành Trường Cao đẳng Công nghệ Kim Chaek (金策工業大學). (Tướng Kim Ch'aek đã chết trong chiến tranh.)

Năm 1988, trường được nâng cấp thành Đại học (綜合大學). Giữa 1981 và 1993, một chương trình xây dựng quy mô lớn đã nhân đôi diện tích khuôn viên lên 400.000m² hiện tại.

Học viện
Trường có 18 khoa (學部) và khoảng 80 chương trình (學科), khoảng 10.000 sinh viên và 2.000 nhân viên. Có 10 viện nghiên cứu và một trường sau đại học (博士院). Có 54 phòng thí nghiệm và một thư viện với khoảng 600.000 tập. Khuôn viên có tổng diện tích 400.000 mét vuông.

Ban Khoa học Và Giáo dục (科學敎育部) thuộc Ủy ban Trung ương Đảng Lao động Triều Tiên (朝鮮勞動黨中央委員會) thực hiện giám sát tổng thể, nhưng Cục Giáo dục Đại học (高等敎育部) của Bộ Giáo dục (敎育省) quản lý các vấn đề hành chính. Có các văn phòng giáo dục thuộc ủy ban nhân dân ở mỗi tỉnh/thành phố(市·都 人民委員會敎育局) góp phần hình thành chính sách giáo dục và văn phòng giáo dục địa phương có thể cung cấp một số đầu vào cho trường.

Kể từ ngày 6 tháng 1 năm 2007, Ri Won Chil là phó chủ tịch.

Năm 2012, Một vài sinh viên làm việc với Nosotek và Koryo Tours đã tạo Pyongyang Racer, một video game đua xe quảng bá du lịch ở Bắc Triều Tiên.

Thành tựu
Năm 2019 trường xếp thứ 8 tại International Collegiate Programming Contest 2019.

Xem thêm

 Danh sách các trường Đại học tại Bắc Triều Tiên
 Giáo dục Bắc Triều Tiên

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài

 E-library at Kim Chaek University of Technology picture album  at Naenara
 http://www.nti.org/facilities/757/
 https://www.maxwell.syr.edu/news.aspx?id=36507226699

Trường đại học Bắc Triều Tiên
Bình Nhưỡng


title: Phyllobrostis kandaharensis

text:
Phyllobrostis kandaharensis là một loài bướm đêm thuộc họ Lyonetiidae. Nó là loài duy nhất được tìm thấy ở Quandahar in Afghanistan.

Sải cánh dài 5.2-6.2 mm mm.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Revision of the genus Phyllobrostis Staudinger, 1859 (Lepidoptera, Lyonetiidae)

Lyonetiidae


title: Carbon tetrachloride

text:
Carbon tetraclorua hay tetrachloromethan là một hợp chất hữu cơ có công thức hóa học CCl4. Người ta sử dụng chủ yếu hợp chất này làm chất phản ứng trong tổng hợp hữu cơ. Trước đây nó còn làm chất dập lửa và làm chất làm lạnh. Đây là một chất lỏng không màu có mùi "thơm".

Theo danh pháp IUPAC, hợp chất này có hai tên gồm carbon tetrachloride và tetrachloromethan. Người ta còn gọi nó một cách thông tục là "carbon tet".

Lịch sử và tổng hợp
Sản xuất carbon tetraclorua suy giảm mạnh từ thập niên 1980 do các e ngại về môi trường và do nhu cầu bị suy giảm đối với các CFC, có nguồn gốc từ carbon tetraclorua. Năm 1992, sản lượng tại Hoa Kỳ-châu Âu-Nhật Bản ước khoảng 720.000 tấn.

Carbon tetrachloride ban đầu được nhà hóa học người Pháp Henri Victor Regnault tổng hợp vào năm 1839 nhờ phản ứng của chloroform với chlor, nhưng hiện nay chủ yếu được tổng hợp từ methan:
CH4 + 4Cl2 → CCl4 + 4HCl
Việc sản xuất nó thường tận dụng các phụ phẩm của các phản ứng chlor hóa khác, chẳng hạn như tổng hợp dichloromethan và chloroform. Các chlorocarbon cao hơn cũng có thể dùng để "phân hủy bằng chlor":
C2Cl6 + Cl2 → 2CCl4
Trước thập niên 1950, carbon tetrachloride được sản xuất bằng chlor hóa carbon disulfide ở 105–130 ℃:
CS2 + 3Cl2 → CCl4 + S2Cl2

Tính chất
Trong phân tử carbon tetraclorua, bốn nguyên tử chlor nằm ở các vị trí đối xứng tại các góc của cấu hình tứ diện kết nối với nguyên tử carbon ở tâm bằng các liên kết cộng hóa trị đơn. Do phân bó đối xứng trong không gian như vậy nên phân tử carbon tetraclorua không có mômen lưỡng cực ròng; nghĩa là CCl4 không phân cực. Trong vai trò của một dung môi, nó hòa tan khá tốt các hợp chất không phân cực khác, chất béo và dầu mỡ. Nó hơi dễ bay hơi, tạo ra hơi với mùi đặc trưng như của các dung môi chlor hóa khác, hơi tương tự như mùi của tetrachloroethylen dùng trong các cửa hàng giặt là khô.

Tetrachloromethan rắn có 2 dạng thù hình: dạng kết tinh II dưới -47,5 ℃ (225,6 K) và dạng kết tinh I trên -47,5 ℃.

Ở -47,3 ℃ nó có cấu trúc tinh thể đơn tà với nhóm không gian C2/c và các hằng số mạng a = 20,3, b = 11,6, c = 19,9 (×10−1 nm hay Å), β = 111°.

Sử dụng
Đầu thế kỷ XX, carbon tetraclorua được sử dụng rộng rãi làm dung môi tẩy rửa khô, cũng như làm chất làm đông lạnh hay trong các bình chữa cháy. Tuy nhiên, khi người nhận thấy dường như phơi nhiễm carbon tetrachloride có ảnh hưởng nghiêm trọng tới sức khỏe thì các chất thay thế an toàn hơn như tetrachloroethylen được dùng cho các ứng dụng đó và việc sử dụng nó trong các ứng dụng này bị suy giảm từ khoảng năm 1940 trở đi. Carbon tetrachloride còn được dùng làm thuốc trừ dịch hại để giết sâu bọ trong ngũ cốc đang lưu trữ, nhưng trong năm 1970 nó đã bị cấm dùng trong các sản phẩm tiêu dùng tại Hoa Kỳ.

Trước khi có nghị định thư Montreal, một lượng lớn carbon tetraclorua đã được sử dụng để sản xuất các chất làm lạnh freon R-11 (trichlorofluoromethan) và R-12 (dichlorodifluoromethan). Tuy nhiên, các chất làm lạnh này hiện nay bị coi là đóng vai trò trong sự suy giảm ozon và bị loại bỏ. Carbon tetraclorua hiện vẫn còn được dùng để sản xuất các chất làm lạnh ít phá hủy tầng ozon hơn.

Carbon tetraclorua cũng được sử dụng để phát hiện neutrino. Carbon tetraclorua à một trong những chất độc mạnh nhất đối với gan và được sử dụng trong nghiên cứu khoa học để đánh giá các chất bảo vệ gan.

Phản ứng
Carbon tetraclorua trên thực tế không cháy ở các nhiệt độ thấp. Ở nhiệt độ cao trong không khí, nó tạo ra photgen (COCl2) độc hại.

Do không có liên kết C–H, carbon tetraclorua không dễ dàng tham gia các phản ứng gốc tự do. Vì thế nó là dung môi hữu ích trong các phản ứng halogen hóa bằng các halogen nguyên tố hay bằng các chất phản ứng như N-bromosuccinimid.

Trong hóa hữu cơ, carbon tetraclorua đóng vai trò của nguồn cấp chlor trong phản ứng Appel.

Carbon tetrachloride, cũng như các hợp chất CFC khác, có khả năng tham gia phản ứng Friedel-Crafts với benzen, có mặt xúc tác acid Lewis như nhôm chloride hoặc sắt chloride và nước, thu được triphenylmethan và acid halogenic:

C6H6 + CCl4 -> (C6H5)3CCl + 3HCl

Sau đó, thủy phân hỗn hợp trong nước, thu đựoc triarylmethan, từ đó sản xuất ra các loại thuốc nhuộm khác nhau.

Dung môi
Nó được dùng làm dung môi trong nghiên cứu hóa tổng hợp, nhưng do các tác động xấu tới sức khỏe nên nó không còn được sử dụng rộng rãi nữa và các nhà hóa học nói chung cố gắng thay thế nó bằng các dung môi khác. Đôi khi nó hữu ích để làm dung môi cho phổ hồng ngoại học do không có các dải hấp thụ đáng kể (> 1.600 cm−1). Do carbon tetrachloride không chứa bất kỳ nguyên tử hydro nào, nên trong quá khứ nó được dùng trong phổ NMR proton. Tuy nhiên, carbon tetrachloride là độc hại và khả năng hòa tan của nó là thấp. Nó đã bị thay thế phần lớn bởi các dung môi đơteri hóa, thường là có các thuộc tính hòa tan tốt hơn và cho phép phổ kế giữ đơteri.

An toàn
Phơi nhiễm trước hàm lượng cao của carbon tetraclorua (bao gồm cả thể hơi) có thể ảnh hưởng tới hệ thần kinh trung ương và làm suy thoái gan và thận cũng như có thể gây ra (sau phơi nhiễm kéo dài) hôn mê và thậm chí gây tử vong. Phơi nhiễm kinh niên trước carbon tetraclorua có thể gây ra ngộ độc gan và tổn thương thận hay gây ra ung thư Các thông tin cụ thể hơn có thể tìm thấy trong các MSDS của nó.

Carbon tetraclorua vừa là tác nhân gây suy giảm ozon vừa là khí gây hiệu ứng nhà kính. Tuy nhiên, kể từ năm 1992 nồng độ của nó trong không khí đã suy giảm vì các lý do đề cập trên đây.

Xem thêm
Haloalkan
Halomethan
Chlormethan
Dichlormethan
Chloroform
Carbon tetrafluoride
Carbon tetrabromide
Carbon tetraiodide

Tham khảo

Liên kết ngoài
Độc tính của carbon tetrachloride

Tổng quan và lượng giá của IARC Quyển. 71 (1999)
Chuyên luận của IARC: “Carbon Tetrachloride”
Tiêu chuẩn sức khỏe môi trường cho carbon tetrachloride
MSDS cho Carbon tetrachloride tại CSDL Hóa chất nguy hiểm trên ull.chemistry.uakron.edu
MSDS tại Đại học Oxford
Biến đổi tetrachloromethan thành dichloromethan và đioxide carbon nhờ Acetobacterium woodii
Tham gia của các cytochrom ỷtong biến đổi sinh học kỵ khí đối với tetrachloromethan nhờ Shewanella putrefaciens 200
Miêu tả hóa chất tại ntp.niehs.nih.gov

Hóa chất
Chloride hữu cơ
Halomethan
Khí nhà kính
Thuốc trừ sâu chloride hữu cơ
Chất làm lạnh
Dung môi halogen
Chất gây ung thư Nhóm 2B IARC
Hợp chất carbon
Hợp chất halogen của phi kim
Hợp chất chlor hữu cơ


title: Nhạc phản chiến của Trịnh Công Sơn

text:
Nhạc phản chiến của Trịnh Công Sơn bao gồm các tác phẩm của ông viết về Chiến tranh Việt Nam dưới các góc nhìn khác nhau. Nhạc phản chiến của ông bắt nguồn từ tình yêu thương, là những bài tự tình dân tộc, nói về thân phận khổ ải của con người trong chiến tranh. Các ca từ trong các ca khúc phản chiến ca tụng tình yêu thương, chống bạo lực và chiến tranh, kêu gọi sự đoàn kết và xóa bỏ lòng hận thù. Các tác phẩm của ông chủ yếu được lưu truyền trong giới sinh viên, một vài bài hát bị chính phủ Việt Nam Cộng hòa và đa số bài hát bị chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa cấm lưu hành. Sau chiến tranh, một số tác phẩm được phép lưu hành ở Việt Nam, nhưng một số tác phẩm bị cấm lưu hành. Sau khi mất, năm 2004 ông được trao Giải thưởng âm nhạc hoà bình thế giới (WPMA).

Trịnh Công Sơn bắt đầu sáng tác dạng nhạc này vào khoảng năm 1965- 1966. Năm 1966, ông cho ra đời tập Ca khúc Trịnh Công Sơn, trong đó có manh nha một xu hướng chính trị yếm thế. Đến năm 1967, nhạc Trịnh lên đến đỉnh cao của sự phản chiến bằng tập Ca khúc da vàng. Năm sau, ông cho ra tiếp tập Kinh Việt Nam. Từ năm 1970 tới 1972 ông tự ấn hành được hai tập nhạc phản chiến là Ta phải thấy mặt trời và Phụ khúc da vàng. Bởi thế những ca khúc viết về quê hương chiến tranh và thân phận người dân nước nhược tiểu (nước nhỏ và bị những nước lớn gây ảnh hưởng) của Trịnh Công Sơn còn gọi là "nhạc da vàng".

Phản ứng của chính quyền Việt Nam Dân chủ Cộng hòa và Việt Nam Cộng hòa
Các tác phẩm phản chiến của ông phản đối cuộc chiến tranh Việt Nam, do đó cả hai phía đều cấm lưu hành phần lớn các tác phẩm phản chiến của ông, mặc dù vậy nhiều người Việt Nam vẫn rất yêu thích các tác phẩm này. Vì thái độ không thật sự nghiêng về bên nào của ông đã gây nên sự nghi ngờ của cả hai phía. Trong tác phẩm "Gia tài của mẹ" (1965), ông gọi các cuộc chiến tranh ở Đông Dương và Việt Nam suốt 20 năm là "nội chiến", vì đối với ông cái chết nào cũng gây đau lòng với dân tộc". Bên Việt Nam Cộng hòa còn có người coi ông là người "yếu đuối": Trịnh Công Sơn chỉ là một cây sậy, hơn thế nữa, là một cây sậy yếu hèn (cho dù có là "cây sậy có biết suy nghĩ tới đâu). Trong lớp vỏ của một cây sậy, của một thể chất yếu đuối, là một bản chất yếu đuối.... Đối với MTDTGPMN, họ không quan tâm đến các ca khúc phản chiến của Trịnh Công Sơn vì ông không biết gì về chính trị và tội ác của người ngoại quốc. Còn bên Việt Nam Dân chủ Cộng hòa thì có những người "gạt ông sang bên lề vì coi ông thiếu lập trường chính trị", có những người cực đoan dọa sau khi tiến về Sài Gòn đòi sẽ "xử tử" ông.

Vào ngày 30 tháng 4 năm 1975, khi chấm dứt Chiến tranh Việt Nam, ông lên Đài phát thanh Sài Gòn hát bài "Nối vòng tay lớn" (bài hát kêu gọi và nói về ước mơ hòa hợp dân tộc hai miền Nam Bắc mà ông viết từ năm 1968 và Khánh Ly đã từng ghi âm và sản xuất băng nhạc năm 1969). Cũng chính ông là người trưa ngày 30/4 đã đứng lên phát biểu trực tiếp trên đài phát thanh Sài Gòn sau lời tuyên bố đầu hàng của Tổng thống Dương Văn Minh và kêu gọi: "Hôm nay là ngày mơ ước của tất cả chúng ta... Ngày mà chúng ta giải phóng hoàn toàn đất nước Việt Nam này... Những điều mơ ước của các bạn bấy lâu là độc lập, tự do, và thống nhất thì hôm nay chúng ta đã đạt được tất cả kết quả đó... Hôm nay tôi yêu cầu các văn nghệ sĩ cách mạng miền Nam Việt Nam, các bạn trẻ và Chính phủ Cách mạng lâm thời xem những kẻ ra đi là những kẻ phản bội đất nước...Chính phủ Cách mạng lâm thời đến đây với thái độ hòa giải, tốt đẹp. Chúng ta không có lý do gì để sợ hãi mà ra đi cả. Đây là cơ hội duy nhất và đẹp đẽ nhất để đất nước Việt Nam được thống nhất và độc lập. Thống nhất và độc lập là những điều chúng ta mơ ước suốt mấy chục năm nay. Tôi xin tất cả các bạn, thân hữu và cũng như những người chưa quen của tôi xin ở lại và kết hợp chặt chẽ với Ủy ban Cách mạng lâm thời để góp tiếng nói xây dựng miền Nam Việt Nam này..."

Một số ca khúc
Một số nhạc phản chiến đã được phát hành chính thức trong các tập nhạc Ca khúc da vàng, Kinh Việt Nam do Nhà xuất bản Nhân Bản ấn hành và hầu hết được ca sĩ Khánh Ly trình bày trong các băng nhạc Hát cho quê hương Việt Nam trước năm 1975. Tuy nhiên sau khi chấm dứt chiến tranh Việt Nam, cho đến nay rất nhiều ca khúc trong số này chưa được lưu hành trở lại trong nước Việt Nam thống nhất.

Riêng 2 ca khúc là Bài ca dành cho những xác người và Hát cho người nằm xuống do Trịnh Công Sơn sáng tác nhân sự kiện "thảm sát" Huế Tết Mậu Thân như một lời than khóc đồng bào Việt Nam phải chết thê thảm trong chiến tranh. Vì thế, nó cũng được mệnh danh là "Bài hát thần chết" tương đương với "Chủ nhật buồn" của Rezso Seress.

 Ca khúc da vàng
 Nhân Bản phát hành năm 1967, khổ 18X18 cm, với nốt nhạc do tác giả chép tay
 Ngày dài trên quê hương
 Người con gái Việt Nam
 Ngủ đi con
 Đại bác ru đêm
 Tôi sẽ đi thăm
 Tình ca của người mất trí
 Đi tìm quê hương
 Đêm bây giờ đêm mai
 Ngụ ngôn của mùa Đông
 Nhưng hôm nay
 Hãy nói giùm tôi
 Gia tài của Mẹ

 Ca khúc da vàng (2)
 Nhân Bản tái bản nhiều lần năm 1969, khổ 18x18 cm. Danh mục ca khúc giống như trên, nhưng có thêm 2 ca khúc:

13. Hát trên những xác người
14. Bài ca dành cho những xác người

 Kinh Việt Nam
Nhân Bản, 1968, 18x18 cm,
 Dân ta vẫn sống
 Chờ nhìn quê hương sáng chói
 Dựng lại người dựng lại nhà
 Ngày mai đây bình yên
 Cánh đồng hòa bình
 Ta thấy gì đêm nay
 Sao mắt mẹ chưa vui
 Đôi mắt nào mở ra
 Hãy đi cùng nhau
 Hành Ca
 Đồng dao hòa bình
 Nối vòng tay lớn

 Ta phải thấy mặt trời
 Nhân Bản, 1969, 18x18 cm
 Ta phải thấy mặt trời
 Những giọt máu trổ bông
 Những ai còn là Việt nam
 Tuổi trẻ Việt Nam
 Chính chúng ta phải nói
 Ta đi dựng cờ
 Đừng mong ai, đừng nghi ngại
 Việt Nam ơi hãy vùng lên
 Ta quyết phải sống
 Chưa mòn giấc mơ
 Huế Sài Gòn Hà Nội

 Phụ khúc da vàng
 Nhân Bản, 1972, 18x18cm
 Một ngày vinh quang một ngày tuyệt vọng
 Đợi có một ngày
 Xác ta xác thù
 Tôi biết tôi yêu
 Chưa mất niềm tin
 Người mẹ Ô Lý
 Hãy nhìn lại
 Lời ru đêm
 Mùa áo quan

Tranh cãi
Ngày 29/6/2022, đơn vị tổ chức đêm nhạc ngày 26/6 tại Đà Lạt nơi ca sĩ Khánh Ly trình diễn bài hát "Gia tài của mẹ" đã bị Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Lâm Đồng 'mời làm việc' vì nằm ngoài danh mục những bài hát đã cấp phép biểu diễn trong đêm nhạc này. Tuy nhiên, nhạc sĩ Tuấn Khanh cho biết "Theo Nghị định số 144/2020 về hoạt động nghệ thuật biểu diễn được Chính phủ ban hành, từ 1-2-2021, quy định cấp phép ca khúc miền Nam trước 1975 bị bãi bỏ. Phổ biến không cần phải cấp phép nữa."

Giải thưởng
 Giải thưởng Âm nhạc hoà bình thế giới (WPMA).

Tham khảo
 Ban Mai, Trịnh Công Sơn - Vết chân dã tràng Nhà xuất bản Lao động 2008
 Hoàng Phủ Ngọc Tường, Trịnh Công Sơn và cây đàn lya của hoàng tử bé. Nhà xuất bản Trẻ 2005.

Chú thích

Nhạc Trịnh Công Sơn
Nhạc phản chiến
Phong trào âm nhạc Việt Nam


title: Tipula medivittata

text:
Tipula medivittata là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng sinh thái Palearctic.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Deuterarcha xanthomela

text:
Deuterarcha xanthomela là một loài bướm đêm thuộc họ Crambidae. Nó được tìm thấy ở Úc.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Deuterarcha
Động vật được mô tả năm 1884


title: Littorina islandica

text:
Littorina islandica là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Littorinidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Littorina


title: Odontomyia

text:
Odontomyia là một chi ruồi trong họ Stratiomyidae.

Các loài
O. angulata (Panzer, 1798)
O. annulata (Meigen, 1822)
O. argentata (Fabricius, 1794)
O. cephalonica Strobl, 1898
O. discolor Loew, 1846
O. flavissima (Rossi, 1790)
O. hydroleon (Linnaeus, 1758)
O. limbata (Meigen, 1822)
O. microleon (Linnaeus, 1758)
O. ornata (Meigen, 1822)
O. periscelis Loew, 1873
O. rufocera Woodley, 2001
O. tigrina (Fabricius, 1775)

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài

Stratiomyidae


title: Ambarnath

text:
Ambarnath là một thành phố và là nơi đặt hội đồng đô thị (municipal council) của quận Thane thuộc bang Maharashtra, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Ambarnath có dân số 203.795 người. Phái nam chiếm 53% tổng số dân và phái nữ chiếm 47%. Ambarnath có tỷ lệ 73% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 78%, và tỷ lệ cho phái nữ là 66%. Tại Ambarnath, 13% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Maharashtra


title: Đồng(II) sulfat

text:
Đồng(II) sunfat là một hợp chất hóa học vô cơ với công thức là CuSO4. Muối này tồn tại dưới một vài dạng ngậm nước khác nhau: CuSO4 (muối khan, khoáng vật chalcocyanit), CuSO4·5H2O (dạng pentahydrat phổ biến nhất, khoáng vật chalcanthit), CuSO4·3H2O (dạng trihydrat, khoáng vật bonatit) và CuSO4·7H2O (dạng heptahydrat, khoáng vật boothit).

Đồng(II) sunfat CuSO4 là chất bột màu trắng, hút mạnh hơi ẩm của không khí để tạo thành hydrat CuSO4·5H2O màu lam. Lợi dụng tính chất này, người ta dùng CuSO4 khan để phát hiện nước ở lẫn trong hợp chất hữu cơ.

Điều chế
CuSO4·5H2O được điều chế bằng cách hòa tan đồng(II) oxit, hydroxide hay muối cacbonat trong dung dịch axit sunfuric. Muối khan được tạo nên khi làm mất nước pentahydrat ở 250 ℃.

Tính chất
Pentahydrat CuSO4·5H2O là những tinh thể tam tà màu xanh lam, trong đó ion Cu2+ được phối trí kiểu bát diện lệch. Bao quanh ion Cu2+ có bốn phân tử nước cùng nằm trên một mặt phẳng, hai nhóm SO42− nằm ở hai phía của mặt phẳng và trên cùng một trục còn phân tử H2O thứ năm, bằng liên kết hydro, liên kết với một phân tử H2O của mặt phẳng và với một nhóm SO42−. Khi đun nóng, pentahydrat mất nước dần và đến 250 ℃ biến thành muối khan:
CuSO4·5H2O → CuSO4·3H2O → CuSO4·H2O → CuSO4.
Pentahydrat CuSO4·5H2O là hóa chất thông dụng nhất của đồng. Nó được dùng vào việc tinh chế đồng kim loại bằng phương pháp điện phân, dùng làm thuốc trừ sâu trong công nghiệp và dùng để điều chế nhiều hợp chất của đồng.

Các dạng ngậm nước khác
CuSO4·6H2O, CuSO4·7H2O, CuSO4·9H2O và CuSO4·44H2O đều được biết đến. Heptahydrat có cấu trúc giống FeSO4·7H2O, tồn tại dưới dạng tinh thể màu xanh dương, D21 ℃ = 1,944 g/cm³. Nonahydrat là kết quả của việc nghiên cứu hệ CuSO4–H2O ở -20,3 ℃. Muối băng chứa 44 nước được tạo ra khi tách dung dịch CuSO4 đặc ở -2 ℃ rồi loại bỏ phần không tinh khiết.

Ứng dụng
Một lượng lớn đồng(II) sunfat pentahydrat được sản xuất ra để sử dụng trong nông nghiệp với vai trò là kháng nấm bệnh. Vì vậy, nó là thành phần quan trọng trong thuốc diệt cỏ, diệt nấm và trừ sâu. Đồng thời, nó giúp bổ sung vi lượng Cu khi cây bị thiếu. Nó có ảnh hưởng đến quá trình sinh lý, sinh hóa của cây như giúp khử nitrat, phân giải, khử CO2, thoát hơi nước, chuyển hóa gluxit, tạo các mô mới thân lá rễ và ảnh hưởng đến tính chịu hạn, chịu lạnh, chịu nóng của cây. Đồng(II) sunfat pentahydrat cũng có tác động đến sự tổng hợp nhiều loại chất đường bột, hợp chất có đạm, chất béo, clorofin, vitamin C, enzym và các sắc tố khác cho cả động vật và thực vật.

Đồng(II) sunfat pentahydrat còn được sử dụng là nguyên liệu thức ăn chăn nuôi. Việc bổ sung đồng nhằm điều chỉnh lại sự thiếu đồng trong cơ thể vật nuôi, đặc biệt là chất điều hòa sinh trưởng cho lợn và gà. Từ đó kích thích tăng trưởng cho lợn, gà để tăng năng suất và giá trị kinh tế.

Phèn xanh trong ao tôm được tạo ra từ đồng(II) sunfat pentahydrat đóng vai trò quan trọng trong quá trình lột xác và sinh sản. Nó giúp hỗ trợ quá trình chuyển máu và hô hấp của tôm diễn ra thuận lợi hơn.

Ngoài nông nghiệp, đồng(II) sunfat pentahydrat cũng được ứng dụng trong công nghiệp xử lý nước thải, dệt nhuộm, tạo màu. Ngoài ra, còn được dùng nhiều trong ngành công nghiệp lọc kim loại và sơn tàu thuyền.

Hợp chất khác
Khi cho tác dụng với khí NH3, CuSO4·5H2O tạo tinh thể CuSO4·4NH3·H2O màu chàm đậm. Tinh thể hydrat này cũng tách ra khi cho thêm rượu vào dung dịch của CuSO4 trong amonia đậm đặc. Các phức sau cũng được biết đến:
CuSO4·2NH3 (bột màu xanh táo);
CuSO4·5NH3 (bột xanh dương).
CuSO4 còn tạo một số hợp chất với N2H4, như CuSO4·2N2H4·2H2O là tinh thể màu dương nhạt, không tan trong các loại cồn, axeton và benzen, D = 2,888 g/cm³.
CuSO4 còn tạo một số hợp chất với NH2OH, như CuSO4·NH2OH và CuSO4·2NH2OH là tinh thể lục nhạt hay CuSO4·5NH2OH là tinh thể tím; tuy nhiên, chất sau không ổn định và dễ bị khử thành đồng(I).
CuSO4 còn tạo một số hợp chất với CO(NH2)2, như CuSO4·CO(NH2)2·5H2O là tinh thể màu xanh lam, CuSO4·2CO(NH2)2 là tinh thể màu lam hay CuSO4·3CO(NH2)2 là tinh thể màu xanh lam nhạt, D = 2,11 g/cm³.
CuSO4 còn tạo một số hợp chất với CON3H5, như CuSO4·CON3H5 khan là tinh thể màu lục, hemipentahydrat là tinh thể màu dương hay CuSO4·2CON3H5 là tinh thể màu dương.
CuSO4 còn tạo một số hợp chất với CS(NH2)2, như CuSO4·2CS(NH2)2 là tinh thể lục lam đậm, tan trong nước tạo dung dịch màu dương đen.
CuSO4 còn tạo một số hợp chất với CSN3H5, như CuSO4·CSN3H5 là tinh thể màu xám lục hay CuSO4·2CSN3H5 là tinh thể màu dương đen.
CuSO4 còn tạo một số hợp chất với CSN4H6, như CuSO4·2CSN4H6·2H2O là tinh thể tím, D = 1,83 g/cm³.
CuSO4 còn tạo một số hợp chất với CSeN3H5, như CuSO4·2CSeN3H5 là tinh thể màu lục, tan ít trong nước, cồn và không tan trong ete.

Tham khảo

Hợp chất đồng
Muối sulfat
Chất chống ẩm


title: (8283) 1991 SV

text:
(8283) 1991 SV là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Robert H. McNaught ở Đài thiên văn Siding Spring ở Coonabarabran, New South Wales, Australia, ngày 30 tháng 9 năm 1991.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 8001–9000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1991
Được phát hiện bởi Robert H. McNaught
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Luze, Haute-Saône

text:
Luze là một xã thuộc tỉnh Haute-Saône trong vùng Bourgogne-Franche-Comté phía đông nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Haute-Saône

Tham khảo
INSEE

Xã của Haute-Saône


title: Batrachedra eremochtha

text:
Batrachedra eremochtha là một loài bướm đêm thuộc họ Blastobasidae. Nó được tìm thấy ở Úc.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Australian Faunal Directory

Batrachedra


title: Bonvillet

text:
Bonvillet là một xã nằm ở tỉnh Vosges trong vùng Grand Est của Pháp. Xã này có diện tích 10,09 kilômét vuông, dân số năm 1999 là 372 người. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 290 m trên mực nước biển.

Bien dong dan so

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Bonvillet trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia
 Cette ville sur le site de HAJAS

Xã của Vosges


title: Arles

text:
Arles (Ác Là, tiếng Occitan Provençal: Arle ) là một thành phố thuộc tỉnh Bouches-du-Rhône và vùng Provence-Alpes-Côte d'Azur của Pháp. Với lịch sử hơn 2.500 năm, đây là một trong những thành phố cổ nổi tiếng của Pháp và đã được UNESCO xếp hạng là Di sản thế giới vào năm 1981 nhờ các công trình cổ được xây dựng từ thời La Mã vẫn còn tồn tại đến ngày nay.

Lịch sử
Thương điếm Oppidum Celto-Ligure, tên ban đầu của Arles là một địa điểm thường được các thương nhân vùng Địa Trung Hải ghé thăm. Cùng với sự hình thành của Marseille (khoảng 600 TCN), thương điếm Oppidum cũng được phát triển thành một trại dân cư lấy tên là Théliné. Năm 46 TCN, Julius Caesar biến Arles thành một thuộc địa của đế quốc La Mã và bắt đầu quá trình phát triển mạnh về cơ sở hạ tầng với rất nhiều công trình kiến trúc kiểu La Mã. Từ năm 536, Arles trở lại là một thành phố của người franc.

Di sản
Arles hiện nay còn lưu giữ được rất nhiều công trình kiến trúc có từ thời La Mã và Trung Cổ. Các công trình chính trong số này là:
 Forum d'Arles (quảng trường chính): Được xây dựng khoảng năm 30 TCN dưới lần quy hoạch đô thị lần thứ nhất của người La Mã.
 Théâtre antique (nhà hát La Mã): Được xây dựng vào cuối thế kỉ 1 TCN ngay sau khi Arles trở thành thuộc địa của đế chế La Mã. Những cuộc khảo cổ vào năm 1651 đã tìm thấy ở đây bức tượng nổi tiếng "Vénus d'Arles" (Thần Vệ Nữ Arles, hiện trưng bày tại Louvre).
 Arène (đấu trường): Được xây dựng theo kiến trúc của các đấu trường La Mã vào khoảng năm 80, tức là ngay sau đấu trường La Mã nổi tiếng Colosseum ở Roma. Hiện nay nơi đây vẫn được sử dụng để tổ chức các cuộc biểu diễn đấu bò tót.
 Cirque (rạp xiếc): Công trình La Mã lớn nhất của thành phố, được khánh thành năm 149.
 Alyscamps (khu lăng mộ): Được xây dựng từ thời La Mã và được sử dụng đến hết thời Trung Cổ
 Thermes de Constantin (nhà tắm công cộng): Được xây dựng từ thế kỉ 4 trên bờ sông Rhône.
 Nhà thờ Saint-Trophime: Được xây dựng từ thế kỉ 12 trên nền của một nhà thờ xây từ thế kỉ 5.

Ngoài ra vào cuối thế kỉ 19, Arles còn là nơi sống và sáng tác của họa sĩ nổi tiếng Vincent Van Gogh. Van Gogh đã có rất nhiều bức tranh vẽ lại phong cảnh của Arles.

Hình ảnh

Thành phố kết nghĩa
  Pskov, Nga
  Jerez de la Frontera, Tây Ban Nha
  Fulda, Đức
  York, Pennsylvania, Mỹ
  Cubelles, Tây Ban Nha
  Vercelli, Ý
  Sagné, Mauritanie
  Kalymnos, Hy Lạp
  Wisbech, Vương quốc Anh
  Chu Trang, Trung Quốc
  Verviers, Bỉ

Liên kết ngoài

 Tourist office website
 Arles heritage website(bằng tiếng Pháp)
 Town council website  (bằng tiếng Pháp)
 Early history
 Musée de l'Arles et de la Provence antiques
 The Complete Works of Van Gogh, Arles
 Photogallery of Arles
 A Few Views of Arles in Old Postcards

Tham khảo

Xã của Bouches-du-Rhône
Di sản thế giới tại Pháp


title: 2 tháng 5

text:
Ngày 2 tháng 5 là ngày thứ 122 (123 trong năm nhuận) trong lịch Gregory. Còn 243 ngày trong năm.

Sự kiện
264 – Tư Mã Chiêu buộc Ngụy Nguyên Đế phong mình làm Tấn vương, tăng đất phong từ 10 quận lên 20 quận, họ Tư Mã tiến gần hơn tới việc giành ngôi nhà Ngụy.
1559 – John Knox trở về Scotland sau một thời gian lưu vong nhằm lãnh đạo cải cách tôn giáo tại Scotland.
1813 – Chiến tranh Napoléon: Xảy ra giao tranh giữa quân Pháp-Warszawa và quân Nga-Phổ tại tây nam Leipzig.
1829 – Sau khi neo tàu gần đó, Thuyền trưởng Charles Fremantle tuyên bố thành lập Thuộc địa sông Swan thuộc Anh, tiền thân của Tây Úc.
1863 – Lễ Ridvan: Bahá'u'lláh rời khỏi ngôi vườn Ridvan ở Baghdad, và bắt đầu cuộc hành trình lưu vong đến Constantinople (nay là Istanbul).
 1945 – Chiến tranh thế giới thứ hai, Berlin bắt đầu sụp đổ, Bộ chỉ huy quân Đức trong thành phố Berlin đầu hàng, hạ vũ khí, trận công phá Berlin kết thúc bằng chiến thắng của Hồng quân Liên Xô.
 1997 – Đảng Lao động của Tony Blair chiếm đa số tại Nghị viện Anh, Tony Blair trở thành Thủ tướng, chấm dứt 18 năm cầm quyền của Đảng Bảo thủ. Ông cũng trở thành Thủ tướng trẻ nhất trong lịch sử 185 năm, khi vừa tròn 44 tuổi.
1964 – Chiến tranh Việt Nam: Tàu USS Card bị chiến binh Giải phóng đánh bom khi đang neo đậu tại Sài Gòn, và sau đó bị đắm.
2008 – Bão Nargis đổ bộ vào Myanmar làm hơn 130.000 người thiệt mạng, gây tổn thất 10 tỉ đô la Mỹ.
2011 – Osama bin Laden bị lực lượng biệt kích của Hoa Kỳ bắn chết trong nơi ẩn náu tại Abbottabad, Pakistan.
2014 – Hai trận lở đất tại tỉnh Badakhshan, Afghanistan khiến nhiều người thiệt mạng và mất tích.
 General Motors giành quyền kiểm soát Chevrolet Motor công ty của Delaware.

Sinh
 1729 - Nữ hoàng Ekaterina II của Nga (m. 1796)
 1917 - Văn Tiến Dũng, Đại tướng Quân đội Nhân dân Việt Nam, Tư lệnh Chiến dịch Hồ Chí Minh 1975, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Việt Nam (m. 17 tháng 3 năm 2002)
 1975 - David Beckham, ngôi sao bóng đá Anh.
1983 - Sam Winchester, Nhân vật hư cấu, một trong 2 nhân vật chính của Seri phim truyền hình dài tập Siêu Nhiên (Supernatural)
 1992 - Sunmi, ca sĩ, cựu thành viên nhóm nhạc Hàn Quốc Wonder Girls
 1993 - Hoàng Tử Thao, cựu thành viên nhóm nhạc EXO người Trung Quốc
1995 - Yook Sung-jae, thành viên nhóm nhạc Hàn Quốc BTOB
1996 - Julian Brandt, cầu thủ bóng đá người Đức
1997 - BamBam, ca sĩ người Thái Lan nhóm Got7

Mất
1908 - Trần Đông Phong, du học sinh người Việt ở Nhật, hổ thẹn tự vẫn vì nghĩ gia đình không giúp đỡ anh em học sinh trong Phong trào Đông Du (s. 1887)
  1945   - Eugène Vaulot, quân nhân người Pháp của Đức Quốc xã (s. 1923)
 1970 - Nguyễn Viết Thanh, tướng lĩnh Quân lực Việt Nam Cộng hòa (Sinh 1931)
 1982 - Nguyên Hồng, nhà văn Việt Nam
 2011 - Osama bin Laden, người sáng lập ra tổ chức vũ trang al-Qaeda.
 2017 - Hoàng Xuân Lãm, tướng lĩnh Quân lực Việt Nam Cộng hòa (sinh 1928)
 2019 - Trần Văn Chơn, Đề đốc Hải quân Việt Nam Cộng hòa

Những ngày lễ và kỷ niệm
 Bahá'í giáo: Ngày cuối trong tổ chức Lễ Ridván.
 Hồi giáo: Ngày sinh của nhà tiên tri Muhammad.

Tham khảo

Tháng năm
Ngày trong năm


title: Noctuelia

text:
Noctuelia là một chi bướm đêm thuộc họ Crambidae.

Chú thích

Tham khảo

 Natural History Museum Lepidoptera genus database

Odontiini


title: Bulbophyllum shepherdii

text:
Bulbophyllum shepherdii là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Chú thích

Liên kết ngoài

Tham khảo
 The Bulbophyllum-Checklist
 The internet Orchid species Photo Encyclopedia

S
Thực vật New South Wales
Thực vật Queensland


title: Lattes, Hérault

text:
Lattes là một xã thuộc tỉnh Hérault trong vùng Occitanie phía nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao 0-26 mét trên mực nước biển. Dân số thời điểm năm 1999 là 16.824 người.

Tham khảo

Xã của Hérault


title: Neolimnophila brevissima

text:
Neolimnophila brevissima là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Neolimnophila
Limoniidae ở vùng Nearctic


title: Longview, Washington

text:
Longview là một thành phố nằm trong quận Cowlitz thuộc tiểu bang Washington, Hoa Kỳ.
Thành phố này được đặt tên theo. Theo điều tra dân số của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2000, thành phố có dân số người.

Lịch sử

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, thành phố có diện tích km2, trong đó có km2 là diện tích mặt nước.

Thông tin nhân khẩu

Kinh tế

Giáo dục

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thành phố của Washington (tiểu bang)


title: Chuột hamster

text:
Chuột hamster, còn được gọi là chuột đuôi cụt hoặc chuột đất vàng, là một loài động vật gặm nhấm thuộc phân họ Cricetinae. Nó bao gồm khoảng 25 loài thuộc 6 hoặc 7 chi khác nhau. Chuột hamster được nuôi để sử dụng trong nghiên cứu khoa học và cũng trở thành một loài vật nuôi phổ biến cho những người yêu thích động vật nhỏ.

Chuột hamster được phát hiện gần Syria vào năm 1829. Loài này có khả năng đào hang để săn bắt côn trùng. Một đặc điểm đặc biệt của chuột hamster là có đôi túi má dài kéo dài đến vai, chúng sử dụng để mang thức ăn về tổ, hang của chúng. Chuột hamster có thể thay đổi hành vi dựa vào tác động môi trường, yếu tố di truyền và đã tương tác gần gũi với con người.

Chuột hamster có thói quen hoạt động vào buổi hoàng hôn hơn là buổi đêm và trong tự nhiên, chúng ẩn mình dưới lòng đất vào ban ngày để tránh bị kẻ săn mồi tấn công. Chúng chủ yếu ăn hạt, trái cây và thực vật, và đôi khi cũng ăn côn trùng sống trong lòng đất. Về mặt hình thể, chúng có thân hình cường tráng và được phân biệt bởi túi má dài kéo dài đến vai, chúng dùng để mang thức ăn trở lại hang, cũng như đuôi ngắn và chân được che phủ bởi lông.

Nguyên gốc
Tên "hamster" là một từ mượn từ tiếng Đức, xuất phát từ tiếng Đức Trung Cổ hamastra. Có thể có liên quan đến Tiếng Slav Giáo hội cổ khomestoru, một từ ghép của gốc từ tiếng tiếng Nga khomyak (chuột hamster) và một từ Baltic (tương tự tiếng Litva staras có nghĩa là chuột hamster); hoặc có nguồn gốc từ tiếng Ba Tư (tương tự Av hamaēstar có nghĩa là kẻ áp bức). Danh từ tập hợp chỉ một nhóm chuột hamster được gọi là "đám". Trong tiếng Đức, động từ "hamstern" xuất phát từ "Hamster". Nó có nghĩa là "tích trữ".

Lịch sử
Mặc dù chuột hamster Syria hay chuột hamster vàng (Mesocricetus auratus) đã được nhà khoa học George Robert Waterhouse mô tả khoa học vào năm 1839, nhưng cho đến năm 1939, các nhà nghiên cứu mới thành công trong việc nuôi và thuần hóa chuột hamster. Chuột hamster Syria hiện nay trong phòng thí nghiệm và như thú cưng đều có nguồn gốc từ một cặp anh em ruột duy nhất. Hai con chuột ruột này đã được bắt và nhập khẩu từ Aleppo, Syria vào năm 1930 bởi nhà động vật học Israel Aharoni, người làm việc tại Đại học Hebrew Jerusalem. Tại Jerusalem, chuột hamster đã phát triển thành công. Vài năm sau đó, các con vật từ trại chăn nuôi gốc đã được xuất khẩu đến Hoa Kỳ, nơi chuột hamster Syria trở thành một loại thú cưng phổ biến và cũng được sử dụng trong nghiên cứu thí nghiệm. Các nghiên cứu so sánh giữa chuột hamster Syria nuôi trong nhà và chuột hamster Syria hoang dã đã chỉ ra sự giảm đa dạng di truyền trong dòng chuột nuôi. Tuy nhiên, sự khác biệt về hành vi, chu kỳ sinh học, hình dạng, các chỉ số máu và sinh hóa là rất nhỏ và nằm trong khoảng biến động thông thường của các loài động vật thí nghiệm khác.

Đặc điểm

Mô tả
Chuột hams không phải thuộc loài họ chuột thông thường (họ Chuột) như chuột cống, chuột nhắt, chuột đồng... mang nhiều mầm bệnh. Mà chúng thuộc họ Cricetidae, sinh sống ngoài tự nhiên, thường đào hang và có hai túi má để dự trữ thức ăn. Mắt chúng thuộc loại cận thị hoặc bị mù màu. Chúng thường sống ở hoang mạc, bán hoang mạc, hoặc nơi có khí hậu ôn đới, không phải loài chuột đồng thường phá hoại mùa màng. Chuột hams là loài động vật có vú (8-10 vú): hai-bốn cái đầu ở 2 chân trước, hai cái ở giữa, hai cái dưới giữa cách 0,3mm, hai cái ở đối diện nhau (chính giữa là hậu môn). Chúng có thể sống ở bãi đất khô cằn, sống được trong điều kiện nóng và tương đối ẩm và đào hang sâu hơn 3 mét. Là động vật 4 chân có tổng số ngón là 18 ngón (2 chân trước là 8, 2 chân sau 10 ngón) biết đồng loài bằng cách ngửi mùi để xác định vị trí thức ăn và có tính chia lãnh thổ cao, nhất là Syria Hamster. Chúng có thể nhạy cảm với các âm thanh to ồn và giao tiếp siêu âm tầm xa.

Chuột hams có kích thước nhỏ; bộ lông mềm bao phủ khắp cơ thể. Chúng có nhiều loại và nhiều màu lông khác nhau (đen, xám, vàng, trắng, trắng tuyền, vàng kim...). Chuột hams có đuôi nhưng cực kì ngắn (khoảng 1 cm) và có 1 lớp lông mỏng bao phủ dường như chẳng để làm gì cả. Răng của chuột hams dài, có hai răng cửa to lớn (là bộ phận chủ yếu để ăn). Bởi thế chúng phải cần gặm nhấm các đồ vật bằng sắt, nhôm, gỗ để mài răng bớt đi. Nếu chúng không mài, răng cửa sẽ chạm nướu sẽ gây chảy máu, đụng xương hàm chúng có thể sẽ chết. Chúng là thường hoạt động về đêm (hoạt động mạnh 7 giờ tối đến 2 giờ sáng hôm sau). Một ngày của chúng cần ngủ tối thiểu ít nhất 14 giờ/ngày. Chúng có thể bị căng thẳng, rối loạn thần kinh vào các thời điểm buổi sáng nếu làm phiền chúng khi đang ngủ. Chuột hams có thể sống trung bình 2 năm nếu điều kiện sống đầy đủ.

Thức ăn
Hamster là một loài động vật ăn tạp. Chúng có thể ăn các loại hạt, rau quả (ít), các loại bánh, vị không phải là mặn, chua, cay, đắng, ngọt. Tại Trung Đông chúng là động vật săn theo đàn đánh bắt côn trùng. Chúng còn là chất gây men ruột sau và có thể ăn phân của nó để phục hồi dinh dưỡng, tuy nhiên không được hấp thu.

Các giác quan
Chuột hamster có thị lực không tốt, chúng chỉ nhìn được gần và không phân biệt màu sắc. Tuy nhiên, điều này không ngăn chúng khỏi việc leo lên (và đôi khi leo ra khỏi) chuồng hoặc khám phá môi trường xung quanh. Chuột hamster có khả năng cảm nhận sự di chuyển xung quanh luôn, giúp chúng bảo vệ mình khỏi nguy hiểm trong tự nhiên. Ở trong gia đình, khả năng này giúp chúng nhận biết khi chủ nhân đang gần gũi. Chuột hamster sử dụng các giác quan để tương tác với thế giới xung quanh. Chúng có tuyến mùi trên hai bên cơ thể và chà xát chúng lên bề mặt để để lại một mùi đặc trưng. Nhờ giác quan mùi, chuột hamster có thể phân biệt giới tính và tìm thấy thức ăn. Các tuyến mùi này cũng được sử dụng để đánh dấu lãnh thổ và nhận biết con của chúng. CChuột hamster nghe được âm thanh khi đưa tai thẳng đứng. Chúng nhận biết các âm thanh quen thuộc như tiếng thức ăn và giọng nói của chủ. Chúng cũng rất nhạy cảm với âm thanh có tần số cao và có thể nghe và truyền thông trong phạm vi siêu âm.

Chế độ ăn uống
Chuột hamster là động vật ăn tạp, có nghĩa là chúng có thể ăn cả thịt và rau. Chuột hamster sống trong tự nhiên ăn hạt, cỏ và thậm chí côn trùng. Mặc dù chuột hamster nuôi trong nhà có thể sống sót chỉ với thức ăn chuyên dụng dành riêng cho chuột hamster, nhưng cần cung cấp thêm các loại thực phẩm khác như rau, trái cây, hạt và hạch. Mặc dù thức ăn mua từ cửa hàng tốt cho chuột hamster, tốt nhất nên bổ sung thêm trái cây và rau trong chế độ ăn của chúng để giữ cho chúng khỏe mạnh hơn. Mặc dù chuột hamster được phép ăn cả trái cây và rau, điều quan trọng là hiểu rõ đồng nghĩa với những loại trái cây và rau mà chúng có thể ăn và số lượng như thế nào. Chuột hamster thích ăn các loại trái cây không có vị chanh và hầu hết các loại rau lá xanh. Chuột hamster không nên ăn đồ ăn vặt, socola, tỏi hoặc bất kỳ loại thực phẩm mặn/ngọt nào. Chuột hamster thường rất thích bơ đậu phộng, nhưng cần phải cho chúng ăn cẩn thận vì thức ăn nhầy này có thể bị kẹt trong má hâm của chúng. Ở Trung Đông, chuột hamster đã được biết đến với việc săn mồi theo đàn để tìm kiếm côn trùng làm thức ăn. Chuột hamster là những sinh vật phân giải sau ruột và thường ăn phân của chính mình (coprophagy) để hấp thụ lại các chất dinh dưỡng đã được tiêu hóa trong ruột sau, nhưng không được hấp thụ.

Hành vi
Một đặc điểm hành vi của Hamster là tích trữ thực phẩm. Chúng mang theo thức ăn trong túi má rộng rãi của chúng vào hang lưu trữ dưới lòng đất của chúng. Khi đầy, má có thể làm cho đầu của nó tăng gấp đôi hoặc thậm chí gấp ba lần kích thước.
phải|nhỏ|Những con Hamster Bear ngủ ngày
Và đặc điểm khác của các loài Hamster đặc biệt là giống Hamster Bear chúng sẽ ngủ nhiều vào ban ngày và có thể ngủ liên tục đến 8-12 giờ và không thích bị chủ nhân đánh thức nên điều này thường xuyên khiến cho các chủ nuôi lo lắng, dù vậy Hamster sẽ thường xuyên thức dậy để tìm thức ăn bao gồm cả ngày và đêm. Những con chuột Hamster thực tế sẽ hoạt động hoạt bát về đêm vì đây cũng là một tập tính của các dòng Hamster. Một số loài Hamster có lối sống cộng đồng, trong khi một số khác lại có tập tính bảo vệ lãnh thổ và không thích sống chung với những con Hamster khác, điều này thường thấy ở Hamster Bear một số Hamster khó tính sẽ tấn công các vật nuôi lạ khác bao gồm cả cùng và khác giống bất cứ khi nào để bảo vệ lãnh thổ, nhưng ngược lại nếu một con Hamster Bear dễ tính sẽ sống rất hòa đồng với bạn bè xung quanh đôi khi chúng còn ôm hay chồng lên nhau để ngủ và phần lớn các dòng Hamster rất hiền lành và thân hiện đối với con người.

Xã hội

Hầu hết tất cả hamster là đều sống đơn độc. Nếu đặt lại với nhau, cấp tính và mãn tính căng thẳng có thể xảy ra và nó có thể chiến đấu quyết liệt, đôi khi gây tử vong đối phương.

Chế độ ăn uống
Một đặc điểm hành vi của chuột hamster là việc tích trữ thức ăn. Chúng mang thức ăn trong túi má rộng lớn của mình đến các buồng chứa dưới lòng đất. Khi túi má đầy, đầu của chúng có thể tăng gấp đôi, thậm chí gấp ba kích thước ban đầu. Chuột hamster giảm cân trong những tháng mùa thu để chuẩn bị cho mùa đông. Điều này xảy ra ngay cả khi chuột hamster được nuôi làm thú cưng và liên quan đến việc tăng cường hoạt động thể lực.

Thời gian hoạt động
Chuột hamster có thể được mô tả là động vật hoạt động vào ban đêm (nocturnal) hoặc vào buổi hoàng hôn (crepuscular). Khunen viết: "Chuột hamster là các loài gặm nhấm hoạt động vào ban đêm...", nhưng những người khác đã viết rằng vì chuột hamster sống dưới lòng đất suốt hầu hết ngày, chỉ rời tổ khoảng một giờ trước khi hoàng hôn và sau đó trở lại khi trời tối, hành vi của chúng chủ yếu là hoạt động vào buổi hoàng hôn. Fritzsche đã cho biết rằng mặc dù một số loài đã được quan sát có hoạt động ban đêm hơn các loài khác, chúng đều chủ yếu là hoạt động vào buổi hoàng hôn.

Trong tự nhiên, chuột hamster Syria có thể vào thời kỳ ngủ đông và cho phép nhiệt độ cơ thể giảm gần với nhiệt độ môi trường. Loại tự điều chỉnh nhiệt độ như này giảm tới khoảng 5% tỷ lệ trao đổi chất và giúp động vật giảm đáng kể nhu cầu thức ăn trong mùa đông. Quá trình ngủ đông có thể kéo dài lên đến một tuần nhưng thường chỉ kéo dài từ 2-3 ngày. Khi nuôi làm thú cưng trong nhà, chuột hamster Syria không ngủ đông.

Đào hang
Tất cả hamster là loài đào hang tuyệt vời, xây dựng hang hốc với một hoặc nhiều lối vào, với các phòng triển lãm kết nối với buồng cho làm tổ, bảo quản thực phẩm, và các hoạt động khác. Bọn chúng sử dụng chân trước và chân sau, cũng như mõm và hàm răng, cho đào. Trong tự nhiên, các bộ đệm hang nhiệt độ môi trường khắc nghiệt, cung cấp các điều kiện khí hậu tương đối ổn định, và bảo vệ chống lại kẻ thù. Syria Hamster đào hang của chúng thường ở độ sâu 0,7 m. Một cái hang bao gồm một ống dốc trèo lên trèo xuống (4 – 5 cm), làm tổ và một buồng găm và một chi nhánh mù kết thúc cho đi tiểu. Hamster trong phòng thí nghiệm đã không mất đi khả năng của nó để đào hang. Trong thực tế, chúng sẽ làm điều này một cách mạnh mẽ và kỹ năng nếu họ được cung cấp với các chất nền thích hợp.

Phân loại

Các nhà phân loại học thường không đồng ý về vị trí phù hợp nhất của phân họ Cricetinae trong siêu họ Muroidea. Một số đặt nó vào trong họ Cricetidae cùng với chuột đồng cỏ, chuột rừng, và chuột và chuột châu Mỹ; nhưng những người khác lại nhóm tất cả chúng vào trong một họ lớn gọi là Muridae. Lịch sử tiến hóa của chúng được ghi lại bởi 15 chi hóa thạch đã tuyệt chủng và kéo dài từ 11,2 triệu đến 16,4 triệu năm trước, từ kỷ Miocene trung gian ở châu Âu và Bắc Phi; ở châu Á, nó kéo dài từ 6 triệu đến 11 triệu năm. Bốn trong số bảy chi hiện còn sống bao gồm các loài đã tuyệt chủng. Một chi chuột hamster đã tuyệt chủng của Cricetus, ví dụ, đã sống ở Bắc Phi trong kỷ Miocene trung gian, nhưng chỉ có một loài hiện còn sinh tồn trong chi đó là chuột hamster châu Âu hoặc chuột hamster phổ thông của châu Âu và châu Á.

Phân họ Cricetinae
 chi allocricetulus
 Loài A. curtatus - Mongolian Hamster.
 Loài A. eversmanni - Kazakhstan hoặc Eversmann Hamster.
 chi Cansumys
 Loài C. canus - Gansu Hamster.
 chi cricetulus
 Loài C. alticola - Tibetan dwarf hoặc Ladak hamster.
 Loài C. barabensis - bao gồm cả C. pseudogriseus và C. obscurus - Chinese striped hamster, cũng gọi là Chinese Hamster; Striped dwarf hamster.
 Loài C. griseus — Chinese (dwarf) hamster, còn được gọi là hamster.
 Loài C. kamensis — Kam dwarf hamster hoặc Tibetan hamster.
 Loài C. longicaudatus — Đuôi chuột ngắn dwarf hamster.
 Loài C. migratorius — Dwarf hamster xám, Armenian hamster, migratory hamster xám; Hamster xám; migratory hamster.
 Loài C. sokolovi - Sokolov's dwarf hamster.
 chi Cricetus
 Loài C. cricetus - European hamster, cũng được gọi là chuột hamster chung hoặc lĩnh vực đen bụng Hamster.
 Chi mesocricetus - Golden Hamster
 Loài M. auratus - Golden hoặc Syrian hamster.
 Loài M. brandti — Turkish hamster,, cũng gọi là Brandt's hamster; Hamster Azerbaijan.
 Loài M. newtoni — Romanian hamster.
 Loài M. raddei — Ciscaucasian hamster.
 Chi Phodopus — Dwarf hamsters
 Loài P. campbelli — Campbell's dwarf hamster.
 Loài P. roborovskii — Roborovski hamster
 Loài P. sungorus — Djungarian hamster hay Winter-white Russian Dwarf hamster.
 chi Tscherskia
 Loài T. Triton — Greater hamster đuôi dài, hay gọi là Korean hamster.

Mối quan hệ giữa các loài chuột hamster

Neumann et al. (2006) đã tiến hành một nghiên cứu phân tích phát sinh phân tử của 12 trong số 17 loài chuột hamster bằng cách sử dụng dữ liệu chuỗi DNA từ ba gene: 12S rRNA, cytochrome b, và von Willebrand factor. Họ đã phát hiện ra các mối quan hệ sau:

Nhóm Phodopus
Chi Phodopus được xác định là sự chia tách sớm nhất trong các loài chuột hamster. Nghiên cứu của họ bao gồm cả hai loài trong chi này. Kết quả của một nghiên cứu khác cho thấy Cricetulus kamensis (và có thể là loài liên quan C. alticola) có thể thuộc vào nhóm Phodopus này hoặc có vị trí cơ bản tương tự.

Nhóm Mesocricetus
Chi Mesocricetus cũng tạo thành một nhóm phân loại. Nghiên cứu của họ bao gồm cả bốn loài, trong đó M. auratus và M. raddei tạo thành một nhánh con và M. brandti và M. newtoni tạo thành nhánh khác.

Các chi còn lại
Các chi chuột hamster còn lại tạo thành một nhóm phân loại lớn thứ ba. Hai trong số ba loài trong chi Cricetulus đại diện cho sự chia tách sớm nhất. Nhóm này bao gồm C. barabensis (và có thể là loài liên quan C. sokolovi) và C. longicaudatus.

Các chi khác
Nhóm phân loại còn lại bao gồm các thành viên của Allocricetulus, Tscherskia, Cricetus, và C. migratorius. Allocricetulus và Cricetus là họ hàng chị em. Cricetulus migratorius là người thân gần nhất, và Tscherskia là vị trí cơ bản.

Các loại chuột hams

Trên thị trường hiện bán các loại chuột hams chủ yếu để làm vật nuôi:
 Phodopus sungorus: mắt đen, thuần chủng có các màu lông agouti (tiếng Việt gọi là màu sóc), sapphire (xám nâu), pearl (trắng sọc đen). Bản tính thường hiền lành, dạn người. Có thể lai với Campbell's Dwarf Hamster.
 Phodopus campbelli: mắt đỏ hoặc đen, có các màu lông albino (bạch tạng - lông trắng mắt đỏ), agouti, argente (màu trà sữa), opal (lông xanh xám, bụng trắng, mắt đen), đen, mottled (lông lốm đốm giống bò sữa), platinum (trắng, mắt đen)... thường dữ hơn Winter-white.
 Phodopus roborovskii: kích thước nhỏ nhất, mắt đen, thường có màu lông nâu, mặt nâu hoặc trắng, đôi khi cũng có màu bạch kim (trắng toàn thân).
 Golden hoặc Mesocricetus auratus: tiếng Việt thường gọi là Hamster bear, kích thước lớn nhất, có rất nhiều màu lông khác nhau.

Nhân vật truyền hình
Hamster tên là Rhino trong các bộ phim hoạt hình năm 2008 và spin-off 2009 tại phim ngắn Super Rhino.

Trong Tales of the Riverbank, thuật lại bởi Johnny Morris, nhân vật chính là Hammy Hamster.

Xã hội và văn hóa

Chuột hamster làm thú cưng

Loài chuột hamster nổi tiếng nhất trong số các loài hamster là chuột hamster vàng hay chuột Syri (Mesocricetus auratus), và chúng thường được nuôi làm thú cưng. Có nhiều biến thể của chuột hamster Syri, bao gồm các biến thể có lông dài và các màu sắc khác nhau. Theo một nhà động vật học người Anh tên là Leonard Goodwin, hầu hết những con chuột hamster được nuôi ở Vương quốc Anh hiện nay là con cháu của một đàn chuột ông đã giới thiệu vào thời kỳ nghiên cứu y học trong Thế chiến thứ hai. Tại Hoa Kỳ, chuột hamster đã được thuần hóa và nuôi làm thú cưng ít nhất từ năm 1942.

Ngoài chuột hamster Syri, còn có ba loài chuột lùn thuộc chi Phodopus thường được nuôi làm thú cưng. Chuột lùn Campbell (Phodopus campbelli) là loài phổ biến nhất, thường được gọi là "chuột lùn Nga". Trong khi đó, lông của chuột lùn mùa đông (Phodopus sungorus) thay đổi màu sắc gần như trắng vào mùa đông. Ngoài ra, chuột lùn Roborovski (Phodopus roborovskii) rất nhỏ và nhanh, khó nuôi làm thú cưng.

Cuộc thi chuột hamster

Cuộc thi chuột hamster là một sự kiện mà người ta tụ tập chuột hamster để so sánh và đánh giá chúng. Cuộc thi chuột hamster cũng là nơi mà người hâm mộ chuột hamster có thể chia sẻ niềm đam mê của mình. Trong cuộc thi, các chuột hamster được trưng bày để được đánh giá.

Việc đánh giá chuột hamster thường nhằm khuyến khích những con chuột tương thích với các loài chuột hamster tự nhiên hoặc các chuẩn mực đã được thiết lập trước đó. Bằng cách trao giải cho những con chuột phù hợp với các tiêu chuẩn chuột hamster, cuộc thi chuột hamster khích lệ việc nuôi dưỡng chuột hamster có kế hoạch và cẩn thận.

Hoạt động của chủ nuôi
Khi trường hợp đầu tiên về truyền nhiễm từ SARS-CoV-2 từ động vật sang con người tại Hồng Kông xảy ra thông qua chuột hamster cưng nhập khẩu, các nhà nghiên cứu gặp khó khăn trong việc xác định một số biến thể của vi rút trong dữ liệu gen toàn cầu, dẫn đến chính quyền thành phố quyết định tiêu diệt hàng loạt tất cả những con chuột hamster được mua sau ngày 22 tháng 12 năm 2021, ảnh hưởng khoảng 2.000 con. Sau khi chính phủ 'mạnh mẽ khuyến khích' người dân giao nộp thú cưng của mình, khoảng 3.000 người tham gia các hoạt động ngầm để khuyến khích nhận nuôi những con chuột hamster bị bỏ rơi trên khắp thành phố và duy trì việc sở hữu thú cưng bằng cách giả mạo biên lai mua tại cửa hàng. Một số nhà hoạt động đã cố gắng ngăn chặn những người chủ đang trên đường giao nộp chuột hamster cưng và khuyến khích họ chọn nuôi nhận thay vì việc giao nộp, điều mà chính phủ sau đó đã cảnh báo sẽ bị xử lý bởi cảnh sát.

Chuột hamster trong nghiên cứu thí nghiệm
Các nhà nghiên cứu sử dụng chuột hamster trong nghiên cứu thí nghiệm để tìm hiểu về quá trình tổng hợp cholesterol. Cụ thể, các tế bào được chiết xuất từ thận trẻ em và buồng trứng người trưởng thành được sử dụng cho mục đích này.

Các loài động vật tương tự
Một số loài gặm nhấm tương tự có tên gọi là "chuột hamster" nhưng không được phân loại trong phân họ chuột hamster Cricetinae. Các loài này bao gồm chuột hamster mào, hay còn gọi là chuột mào, thực chất là chuột rừng bịnh cụt (Lophiomys imhausi). Các loài khác bao gồm chuột hamster giống chuột (Calomyscus spp.), và chuột đuôi trắng (Mystromys albicaudatus).

Xem thêm
 Chuột
 Họ Chuột
 Chuột đồng
 Chuột bạch

Chú thích

Liên kết ngoài

 National Hamster Council (UK)


title: Mondragón (súng trường)

text:
{{Infobox Weapon
|name= Fusil M-1908 Mondragón
|image=Armamento_-_Museo_de_Armas_de_la_Nación_97.jpg
|caption=
|origin=
|type= Súng trường bán tự động

|is_ranged=yes

|service= 1887 - 1949 (Mexico)1932 - nay (Trên thế giới)
|used_by = Xem Các nước sử dụng

|wars=Cách mạng MexicoChiến tranh thế giới thứ nhấtChiến tranh Trung-NhậtChiến tranh thế giới thứ haiChiến tranh Ecuador-PeruNội chiến Trung QuốcChiến tranh Triều TiênChiến tranh Đông DươngChiến tranh Việt Nam

|designer= General Manuel Mondragón
|design_date= 1887
|manufacturer=Dirección General de Industria Militar del EjércitoSchweizerische Industrie Gesellschaft
|production_date= 1887
|number= Khoảng 1.175.400
|variants=Súng trường tấn côngCác-binSúng bắn tỉaLMG

|weight= 4,18 kg (rỗng)
|length= 1105 mm
|barrel_length= 577 mm
|crew=

|caliber=
|cartridge= 7×57 mm Mauser
|action= Nạp đạn bằng khí nén, khóa nòng xoay
|rate= 750 - 1400 viên/phút (tùy vào phiên bản tự động của các biến thể)
|velocity= 710 m/s
|range= 200 m đến 550 m
|max_range= 900m
|feed= Hộp đạn 8 - 10 - 20 - 30 - 100 viên
|sights= Điểm ruồi hay ống nhắm
}}
Súng trường Mondragón là loại súng trường bán tự động đầu tiên trên thế giới do tướng Manuel Mondragón của México thiết kế.

Mondragón đã bắt tay vào việc thiết kế năm 1882 và công bố bản thiết kế năm 1887. Loại súng này sử dụng hệ thống nạp đạn bằng khí nén với các xi lanh và bít ton một hệ thống rất lạ thời đó nhưng phổ biến sau này, khóa nòng xoay, khóa viên đạn cố định tại vị trí bởi các móc theo hình xoắn ốc trong khoang chứa đạn, nó cũng có thể lên đạn bằng tay với việc kéo bolt như các loại súng trường khác khi cần. Ông đã thử nghiệm với các loại đạn 5.2x68mm. Nhưng năm 1900 quân đội Mexico đã quyết định chọn loại đạn 7x57mm Mauser là loại đạn tiêu chuẩn của mình nên loại súng này cũng đã thay đổi loại đạn sử dụng và sử dụng hộp đạn 8 viên. Phiên bản LMG được thử nghiệm với hộp đạn 20 viên với chân chống chữ V để tăng độ chính xác, nó cũng từng thử để trở thành súng trường tấn công nhưng độ chính xác bị tụt xuống nghiêm trọng do độ giật quá cao nên nó không thể sử dụng. Phiên bản LMG năm 1910 sử dụng trong quân đội Mexico thường sử dụng hộp đạn tròn 100 viên.

Sử dụng và tính năng
Mondragón được biết đến với sức mạnh tiêu diệt mục tiêu nhưng đồng thời cũng có độ giật rất cao và độ chính xác kém khi bắn ở chế độ tự động. Mondragón có phiên bản LMG sử dụng hộp đạn 100 viên. Vì lý do này mà quân đội Mexico đã phiên bản súng máy của Mondragón cho đến năm 1943 khi nó bị thay thế bởi khẩu Mendoza M-1943. Phiên bản súng trường đầu tiên có rắc rối khi chiến đấu trong môi trường lầy lội và ẩm ướt, quân đội Đức sử dụng súng trường Mondragón ở Tây Âu gặp nhiều khó khăn khi nó luôn kẹt đạn trong khi sử dụng dưới chiến hào. Mặc dù chúng không hoạt động tốt trong môi trường bùn đất và bụi bẩn tại châu Âu thì chúng cũng chứng minh hiệu quả của mình ở vùng khí hậu nóng và khô cằn như vùng tại phía Bắc Mexico. Mondragón hoạt động rất tốt trong môi trường nhiều gió bụi và khô cằn, điều này có nghĩa nó không gặp vấn đề với bụi đất khi chúng xâm nhập vào bên trong mà là rắc rối lớn khi gặp vấn đề độ ẩm. Vấn đề này đã được giải quyết trong phiên bản năm 1908 với việc nâng cấp một chút cơ chế hoạt động và nòng súng.

Sản xuất
Vì cuộc cách mạng Mexico nền có rất ít nhà máy có thể chế tạo hàng loạt được cũng như các nhà máy này không thể đóng cửa để thực hiện việc chuyển đổi sản xuất vốn rất mất thời gian cho loại súng trường mới. Mondragón đã cố gắng thu hút sự quan tâm của các công ty Hoa Kỳ nhưng không thành công vì họ nghĩ súng trường bán tự động là không thực tế và không thể sản xuất với số lượng mà Mexico muốn. Ông đã chuyển sang đặt hàng tại Schweizerische Industrie Gesellschaft nằm ở Neuhausen am Rheinfall khi họ đồng ý chế tạo loại súng này. Năm 1901 lô súng đầu tiên đã chở về Mexico có tên Fusil Mondragón Modelo 1900 với hộp đạn 8 viên. Trong năm 1908, trong cuộc cách mạng Mexico một phiên bản được sản xuất hoàn toàn tại Mexico có tên Fusil Porfirio Diaz Sistema Mondragón Modelo 1908 đã được cấp cho quân đội Mexico nhưng với hộp đạn 20 viên. Năm 1910 các nhà máy đã hoàn thành việc xây dựng tại Veracruz, Ciudad Juárez, Guanajuato, Guadalajara và Mexico City để chế tạo loại súng này nơi chúng được sản xuất cho đến năm 1943.

Chiến tranh thế giới thứ nhất
Khi chiến tranh thế giới thứ nhất bùng nổ, Đức đã mua các lô súng mà Schweizerische Industrie Gesellschaft không thể chuyển giao cho Mexico và phâ phát cho bộ binh nơi mà nó liên tục bị kẹt đạn do bùn đất và độ ẩm. Sau đó khi nhận ra đây là một loại vũ khí tự động tiềm năng nhưng chưa đủ mạnh Đức đã ra lệnh thu hồi toàn bộ số súng sau đó chỉnh sửa lại với một hộp đạn trụ đạn xếp theo hình xoắn ốc 30 viên và tái cấp phát cho các phi đội với tên Fliegerselbstlader Karabiner 1915 để đợi cho đến khi các khẩu súng máy được sản xuất đầy đủ.

Xuất khẩu
Vào đầu những năm 1930, chính phủ Mexico thấy rằng họ có thể kiếm lợi tức khi bán vũ khí ra nước ngoài. Vào thời điểm đó Mondragón vẫn được coi là một vũ khí khá tiên tiến với đối thủ duy nhất là khẩu M1918 Browning. Nó đã được bán cho nhiều nước đồng minh của Mexico như Chile, Brasil, Peru và Trung Hoa Dân Quốc. Cộng hòa Weimar sau đó thành Đức quốc xã đã mua bản quyền chế tạo loại súng này cùng Áo và Nhật Bản. Nó cũng được sản xuất để sử dụng trong chiến tranh thế giới thứ hai.

Các nước sử dụng

Tham khảo

Gotz, Hans Dieter, German Military Rifles and Machine Pistols, (Schiffer Publishing, Ltd., West Chester, Pennsylvania: 1990)
Hogg, Ian V., and John S. Weeks, Military Small Arms of the 20th Century 7th Edition, (Krause Publications, Iola, Wisconsin: 2000)

Liên kết ngoài
Side view of rifle
The Mondragon rifle
Mondragon self-loading rifle

Súng trường
Súng México
Súng trường bán tự động
Vũ khí trong chiến tranh thế giới thứ nhất


title: Rossano Calabro

text:
Rossano Calabro là một thị xã và comune  ở tỉnh Cosenza trong vùng Calabria miền nam nước Ý.
Đô thị Rossano Calabro có diện tích ki lô mét vuông, dân số thời điểm năm 2007 là người.
Đô thị này có các đơn vị dân cư (frazioni) sau:

Tham khảo

Đô thị tỉnh Cosenza


title: Bufo vertebralis

text:
Poyntonophrynus vertebralis là một loài cóc thuộc họ Bufonidae.
Loài này có ở Nam Phi và có thể cả Botswana.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là xavan khô, vùng cây bụi khô khu vực nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, đồng cỏ khô nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới vùng đất thấp, đồng cỏ nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới vùng ngập nước hoặc lụt theo mùa, đồng cỏ nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới vùng đất cao, sông ngòi, sông có nước theo mùa, đầm nước ngọt có nước theo mùa, và vùng đồng cỏ.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất nơi sống.

Tham khảo

 Minter, L., Harrison, J. & Tandy, M. 2004. Bufo vertebralis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 7 năm 2007.

V
Động vật lưỡng cư Nam Phi


title: Alytopistis

text:
Alytopistis là một chi bướm đêm thuộc phân họ Tortricinae của họ Tortricidae.

Các loài
Alytopistis tortricitella (Walker, 1866)

Xem thêm
Danh sách các chi của Tortricidae

Chú thích

Tham khảo

 tortricidae.com

Tortricidae


title: Dicranomyia mutata

text:
Dicranomyia mutata là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Dicranomyia
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Hexatoma eriophora

text:
Hexatoma eriophora là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Hexatoma
Limoniidae ở vùng Nearctic


title: Lunella

text:
Lunella là một chi ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Turbinidae, họ ốc xà cừ.

Các loài
 Lunella cinerea (Born, 1778)
 Lunella coronata (Gmelin, 1791)
 Lunella correensis (Récluz, 1853)
 Lunella granulata (Gmelin, 1791)
 Lunella jungi (Lai, 2006)
 Lunella moniliformis Röding, 1798
 Lunella ogasawarana Tomoyulo Nakano, Kyoko Takashashi & Tomowo Ozawa, 2007
 Lunella smaragda (Gmelin, 1791)
 Lunella torquata (Gmelin, 1791)
 Lunella undulata (Lightfoot, 1786)
 Lunella viridicallus (Jousseaume, 1898)

Chú thích

Tham khảo

 Thiele, J. (1929-1935). Handbuch der systematischen Weichtierkunde. Jena, Gustav Fischer, 1154 pp
 Vaught, K.C. (1989). A classification of the living Mollusca. American Malacologists: Melbourne, FL (USA). . XII, 195 pp.
 Williams, S.T. (2007). Origins and diversification of Indo-West Pacific marine fauna: evolutionary history and biogeography of turban shells (Gastropoda, Turbinidae). Biological Journal of the Linnean Society, 2007, 92, 573–592
 Röding P.F. (1798). Museum Boltenianum sive Catalogus cimeliorum e tribus regnis naturæ quæ olim collegerat Joa. Fried Bolten, M. D. p. d. per XL. annos proto physicus Hamburgensis. Pars secunda continens Conchylia sive Testacea univalvia, bivalvia & multivalvia. Trapp, Hamburg. viii, 199 pp.
 Gray, J. E. (1850). [text. In: Gray, M. E., Figures of molluscous animals, selected from various authors. Longman, Brown, Green and Longmans, London. Vol. 4, iv + 219 pp. (August) [Frontispiece (portrait of Mrs. Gray); pp. ii–iv (preface); 1–62 (explanation of plates 1–312 in Volumes 1–3); pp. 63–124 (systematic arrangement of figures); 127–219 (reprint of Gray 1847)]
 Williams, S.T. (2007). Origins and diversification of Indo-West Pacific marine fauna: evolutionary history and biogeography of turban shells (Gastropoda, Turbinidae). Biological Journal of the Linnean Society, 2007, 92, 573–592

Họ Ốc xà cừ


title: Polyplectropus africanus

text:
Polyplectropus africanus là một loài Trichoptera trong họ Polycentropodidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Tham khảo

Trichoptera ở vùng nhiệt đới châu Phi
Polyplectropus


title: Vô sản toàn thế giới, đoàn kết lại!

text:
"Vô sản toàn thế giới, đoàn kết lại!" là một trong những lời kêu gọi tập hợp nổi tiếng nhất từ tác phẩm Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản bởi Karl Marx và Friedrich Engels (tiếng Đức: Proletarier aller Länder, vereinigt euch!) dịch theo chính xác từng chữ là những người vô sản của tất cả các nước, kết hợp lại nhưng sớm được đại chúng hóa trong tiếng Anh như là "Workers of the world, unite! You have nothing to lose but your chains!-"Vô sản toàn thế giới, đoàn kết lại! Bạn không có gì để mất ngoại trừ xiềng xích của bạn!. Một biến thể của cách nói này ("Workers of all lands, unite! - Vô sản toàn thế giới, đoàn kết lại!") cũng được khắc trên bia mộ của Marx. Bản chất của khẩu hiệu là những thành viên của giai cấp lao động khắp thế giới phải hợp tác để đạt được chiến thắng trong xung đột giai cấp.

Tổng quan

Năm năm trước Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản, câu khẩu hiệu này đã xuất hiện năm 1843 trong cuốn sách The Workers' Union bởi Flora Tristan.

Tổ thức The International Workingmen's Association- Hiệp hội công nhân quốc tế, đã mô tả bởi Engels như là sự hoạt động quốc tế đầu tiên của giai cấp công nhân được thuyết phục bởi Engels để thay đổi khẩu hiệu từ Ngôn ngữ của Thiên Chúa giáo all men are brothers tới công nhân của toàn thể các nước, đoàn kết!. Nó phản chiếu quan điểm chủ nghĩa quốc tế vô sản của Marx và Engels.

Câu nói có nhiều lớp nghĩa: đầu tiên, rằng công nhân nên kết hợp trong những hiệp hội để thúc đẩy tốt hơn cho những yêu cầu như tiền lương và những điều kiện nơi làm việc; thứ hai, rằng công nhân nên nhìn thấy trước những nghiệp đoàn theo nghề nghiệp khác nhau của họ và kết hợp chống lại hệ thống tư bản chủ nghĩa; và thứ 3, rằng công nhân của những quốc gia khác nhau có nhiều nhiều điểm chung với nhau hơn là công nhân và chủ lao động của cùng quốc gia.

Câu nói cũng được sử dụng bởi tổ chức Industrial Workers of the World (IWW) trong tài liệu xuất bản và bài viết của họ và chủ đề chính trong các cuộc biểu tình -Ngày công nhân quốc tế. Tổ chức IWWW đã sử dụng nó khi phản đối Thế chiến I trong cả hai nước, Úc và Hoa Kỳ.

Khẩu hiệu cũng là khẩu hiệu của Liên Xô (Пролетарии всех стран, соединяйтесь!; Proletarii vsekh stran, soyedinyaytes'!) và nó đã xuất hiện trong Quốc huy Liên Xô. Nó cũng xuất hiện trên tiền giấy của Nga Xô viết năm 1919, trên đồng rúp Liên Xô từ 1921-1934 và trong hầu hết các tờ báo Liên Xô.

Môt vài đảng viên và đảng cộng sản tiếp tục sử dụng nó. Hơn nữa, nó thường được hô to trong suốt những cuộc đình công- lao động và biểu tình.

Những biến thể

Trong bản dịch đầu tiên của Tuyên ngôn Đảng cộng sản xuất bản năm 1848, người dịch Pehr Götrek đã thay khẩu hiệu với Folkets röst, Guds röst! (i.e. Vox populi, vox Dei, or "The Voice of the People, the Voice of God"). Tuy nhiên, những bản dịch sau được bao gồm khẩu hiệu gốc.

Trở thành tiêu ngữ của Liên Xô

Tiêu ngữ này đã được sử dụng ở các nước Xã hội chủ nghĩa. Những ngôn ngữ bên dưới là được sử dụng trong quốc huy Liên Xô.

 Romanization: Proletarner bolor yerkrneri, miats'ek'!

 Cyrillic: Бүтүн өлкәләрин пролетарлары, бирләшин!

Łacinka: Praletaryi ŭsich krain, jadnajciesia!

 Romanization: Proletarebo q'vela kveq'nisa, sheertdit!
  ()

 Romanization: Proletari din toate țările, uniți-vă!

 romanization:Proletarii vseikh stran, soyedinyaytes'!

 Romanization: Proletarhoi hamai mamlakatho, yak shaved!

 Cyrillic: әхли юртларың пролетарлары, бирлешиң!

 Romanization: Proletari vsikh krayin, yednaytesya!

 Cyrillic: Бутун дунё пролетарлари, бирлашингиз!

Các phiên bản bằng các ngôn ngữ khác nhau
Quốc tế ngữ: Proletoj el ĉiuj landoj, unuiĝu!

 Tiếng Việt: "Vô sản toàn thế giới, đoàn kết lại!" Hán Nôm: "無產全世界, 團結吏! "
 Tiếng Nga: "Пролетарии всех стран, соединяйтесь!"  Chữ Latinh: "Proletarii vsekh stran, soedinyaytes!"
 Tiếng Hy Lạp: "Προλετάριοι όλου του κόσμου, ενωθείτε!"    Chữ Latinh: "Proletárii ólu tu kósmu, enōthíte!"
 Tiếng Anh: "Workers of the world, unite!"
 Tiếng Trung Quốc: 「全世界無產者，聯合起來！」  Bính âm: "Quán shìjiè wúchǎnzhě, liánhé qǐlái!"
 Tiếng Nhật: 「万国の労働者よ、団結せよ！」  Rōmaji: "Bankoku no rōdōsha yo, danketsu seyo!"
 Tiếng Triều Tiên: “만국의 노동자들이여, 단결하라!”  Romaja quốc ngữ: "Man'gungeui Nodongjadeuliyeo, dangyeolhara!"  Hanja: "萬國의 勞動者들이여, 團結하라! "
 Tiếng Ả Rập: "يا عمال العالم اتحدوا!"    Chữ Latinh: "Yā ʿummālu l-ʿālam ittaḥidū!"
 Tiếng Bengal: "দুনিযার মজুর এক হও!"
 Tiếng Pháp: "Prolétaires de tous les pays, unissez-vous"
 Tiếng Đức: "Proletarier aller Länder, vereinigt euch!"

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Manifesto of the Communist Party by Karl Marx and Friedrich Engels. Translated by Samuel Moore in cooperation with Frederick Engels, 1888.
 Chapter 4 of The Communist Manifesto.

Khẩu hiệu chính trị
Cộng sản
Sơ khai chính trị
Chủ nghĩa Marx


title: Ctenicera limoniiformis

text:
Ctenicera limoniiformis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Horn miêu tả khoa học năm 1871.

Chú thích

Tham khảo

Ctenicera


title: Trigonella falcata

text:
Trigonella falcata là một loài rau đậu thuộc họ Fabaceae.
Loài này chỉ có ở Yemen.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng khô nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và vùng nhiều đá.

Chú thích

Tham khảo
 Miller, A. 2004. Trigonella falcata. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 19 tháng 7 năm 2007.

Trigonella
Thực vật Yemen


title: Kalmykia

text:
Cộng hòa Kalmykia (; , Xaľmg Tañhç) là một chủ thể liên bang của Nga (một nước cộng hòa). Dân số là 289,481 (thống kê 2010).

Đây là vùng duy nhất tại châu Âu nơi đa phần người dân theo Phật giáo. Nước này còn được biết tới vì là một trung tâm cờ vua của thế giới. Cựu tổng thống Kalmykia, Kirsan Ilyumzhinov, hiện là chủ tịch Liên đoàn Cờ vua Quốc tế (FIDE). Olympiad Cờ vua thứ 38 được tổ chức tại Elista, thủ đô Kalmykia.

Địa lý
Nước này nằm ở tây nam khu vực Nga thuộc châu Âu và giáp với tỉnh Volgograd về phía tây bắc và bắc, tỉnh Astrakhan về phía bắc và đông, biển Caspi về phía đông nam, Cộng hòa Dagestan về phía nam, Stavropol Krai về phía tây nam, và tỉnh Rostov về phía tây.

Một khoảng nhỏ sông Volga chảy qua đông Kalmykia. Những con sông lớn gồm Yegorlyk, the Kuma, và Manych. Hồ Manych-Gudilo là hồ lớn nhất; những hồ khác lớn đáng kể gồm hồ Sarpa và Tsagan-Khak. Nói chung, Kalmykia có ít hồ.

Tài nguyên thiên nhiên gồm than, dầu mỏ, và khí tự nhiên.

Đây là nơi sinh sống của linh dương Saiga, một loài động vật được bảo tồn trong Khu bảo tồn thiên nhiên Cherny Zemli.

Khí hậu
Kalmykia có khí hậu lục địa, mùa hè nóng và khô, mùa đông lạnh với ít tuyết. Nhiệt độ trung bình tháng 1 là  và nhiệt độ trung bình tháng 7 là . Lượng mưa trung bình năm từ  ở miền đông tới  ở miền tây đất nước.

Hành chính

Elista
Chernozemelsky
Gorodovikovsky
Iki-Burulsky
Ketchenerovsky
Lagansky
Maloderbetovsky
Oktyabrsky
Priyutnensky
Sarpinsky
Tselinny
Yashaltinsky
Yashkulsky
Yustinsky

Lịch sử

Theo giả thuyết Kurgan, vùng đất cao của Kalmykia từng là một cái nôi của nền văn hóa Ấn-Âu. Hàng trăm Kurgan hiện diện tại nơi này.

Lãnh thổ Kalmykia là nơi nhiều tôn giáo từng tồn tại và phát triển. Từ pagan giáo và shaman giáo thời tiền sử, đến Do Thái giáo của người Khazar. Tiếp đến là Hồi giáo của người Alan, rồi người Mông Cổ mang đến Tengri giáo. Hồi giáo trở lại với người Nogai, và cuối cùng là Phật giáo của người Oirat/người Kalmyk hiện nay.

Tham khảo


title: Mistral Air

text:
Poste Air Cargo (mã ICAO = MSA) là hãng hàng không vận chuyển hàng hóa của Ý, trụ sở ở Roma. Hãng vận chuyển hàng hóa theo các tuyến đường cố định cho TNT Global Express và Bưu điện Ý. Căn cứ chính của hãng ở Sân bay Ciampino, và 1 căn cứ khác ở Sân bay Bologna.

Hãng cũng hợp đồng với Tòa thánh Vatican để chở các người hành hương tới Lourdes, Fatima, Santiago di Compostela, Israel, Ba Lan và México. Chuyến bay đầu tiên là từ Rome tới Lourdes ngày 27 tháng 8 chở hồng y Camillo Ruini.

Lịch sử
Mistral Air được Bud Spencer thành lập năm 1981 và bắt đầu hoạt động từ năm 1984. Ban đầu, hãng do TNT Post Group hoàn toàn làm chủ tới tháng 3/2002 TNT Post Group bán 75% cổ phần cho Poste italiane.

Đội máy bay
(Ngày 12.5.2008)
 3 Boeing 737
 2 BAe 146 200

Tham khảo

Liên kết ngoài
Poste Air Cargo
Đội máy bay của Poste Air Cargo
Máy bay Boeing 737-33A(QC) của Mistral Air trên Airliners.net
Vatican Airlines

Hãng hàng không Ý
Hãng hàng không vận tải


title: Peñascosa

text:
Peñascosa là một đô thị ở tỉnh Albacete nằm ở cộng đồng tự trị Castile-La Mancha của Tây Ban Nha. Đô thị Vilagrassa có diện tích là ki-lô-mét vuông, dân số năm 2009 là người với mật độ người/km². Đô thị Vilagrassa có cự ly km so với tỉnh lỵ Albacete.

Tham khảo

Đô thị ở Albacete


title: Teslasena lucasi

text:
Teslasena lucasi là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Fleutiaux miêu tả khoa học năm 1899.

Chú thích

Tham khảo

Teslasena


title: Louit

text:
Louit là một xã thuộc tỉnh Hautes-Pyrénées trong vùng Occitanie tây nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 258 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
INSEE

Xã của Hautes-Pyrénées


title: Coralliophila marrati

text:
Coralliophila marrati là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Muricidae, họ ốc gai.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Coralliophila


title: Tangerang

text:
{{Infobox settlement
| name                   = Tangerang
| settlement_type        = City
| official_name          = City of Tangerang
Tangerang là một thành phố Indonesia. Thành phố này thuộc tỉnh Banten, trên đảo Java. Thành phố có dân số 1.798.601 người (theo điều tra dân số năm 2005).
Tangerang có cự ly khoảng 25 km về phía Tây Jakarta. Nó là trung tâm đô thị lớn nhất thứ ba trong khu vực Jabotabek sau Jakarta và Bekasi. Thành phố có diện tích 164,54 km ². Sân bay quốc tế Soekarno-Hatta nằm trong thành phố.

Tangerang là một trung tâm công nghiệp và sản xuất trên Java và hơn 1.000 nhà máy. Nhiều công ty quốc tế có các nhà máy trong thành phố. Tangerang có xu hướng nóng và ẩm ướt, với ít trong con đường của cây cối hoặc các tính năng địa lý. Một vài khu vực bao gồm đầm lầy, bao gồm cả các khu vực gần sân bay quốc tế Soekarno-Hatta. Trung tâm hội nghị và triển lãm Indonesia (ICE), trung tâm hội nghị và triển lãm lớn nhất ở Indonesia nằm ở BSD City thuộc thành phố này.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Trang chủ
 Cổng thông tin Tangsel
 TokoBanten.com – Cổng thông tin mua bán ở Tangerang
An encounter with history in Tangerang

Khu dân cư ở Banten

Huyện lỵ Indonesia


title: Fusinus juliabrownae

text:
Fusinus juliabrownae là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Fasciolariidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Fusinus


title: Folles

text:
Folles () là một xã của tỉnh Haute-Vienne, thuộc vùng Nouvelle-Aquitaine, miền trung nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Haute-Vienne

Tham khảo

INSEE
IGN

Xã của Haute-Vienne


title: Quận Rooks, Kansas

text:
Quận Rooks là một quận thuộc tiểu bang Kansas, Hoa Kỳ. Theo điều tra dân số năm 2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có dân số 5685 người.

Thông tin nhân khẩu

Theo điều tra dân số  năm 2000, quận đã có dân số 5.685 người, 2.362 hộ, và 1.556 gia đình sống trong quận. Mật độ dân số là 6 người trên một dặm vuông (2/km ²). Có 2.758 đơn vị nhà ở với mật độ trung bình là 3 cho mỗi dặm vuông (1/km ²). Cơ cấu chủng tộc của dân cư quận gồm có 97,13% người da trắng, 1,13% da đen hay Mỹ gốc Phi, 0,42% người Mỹ bản xứ, 0,19% người châu Á, 0,02% người đảo Thái Bình Dương, 0,37% từ các chủng tộc khác, và 0,74% từ hai hoặc nhiều chủng tộc. 1,06% dân số là người Hispanic hay Latino thuộc chủng tộc nào.

Quận này 2.362 hộ, trong đó 29,10% có trẻ em dưới 18 tuổi sống chung với họ, 55,40% là các cặp vợ chồng sống với nhau, 7,20% có chủ hộ là nữ không có mặt chồng, và 34,10% là không lập gia đình. 31,80% của tất cả các hộ gia đình đã được tạo thành từ các cá nhân và 18,50% có người sống một mình 65 tuổi trở lên đã được người. Bình quân mỗi hộ là 2,32 và cỡ gia đình trung bình là 2,93.

Trong quận dân cư có độ tuổi với 25,20% ở độ tuổi dưới 18, 6,40% 18-24, 25,50% 25-44, 21,50% 45-64, và 21,50% 65 tuổi trở lên. Tuổi trung bình là 40 năm. Cứ mỗi 100 nữ có 98,10 nam giới. Cứ mỗi 100 nữ 18 tuổi trở lên, đã có 94,30 nam giới.

Thu nhập trung bình cho một hộ gia đình trong quận đã được $ 30.457, và thu nhập trung bình cho một gia đình là $ 36,931. Nam giới có thu nhập trung bình $ 26.794 so với 18.389 $ cho phái nữ. Thu nhập trên đầu cho các quận được $ 15,588. Giới 7,30% gia đình và 9,80% dân số sống dưới mức nghèo khổ, trong đó có 9,70% của những người dưới 18 tuổi và 7,40% có độ tuổi từ 65 trở lên.

Tham khảo

Quận của Kansas


title: Chiasmocleis cordeiroi

text:
Chiasmocleis cordeiroi là một loài ếch trong họ Nhái bầu. Chúng là loài đặc hữu của Brasil.
Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng ẩm ướt đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, đầm nước ngọt có nước theo mùa, vườn nông thôn, và các khu rừng trước đây bị suy thoái nặng nề. Loài này đang bị đe dọa do mất nơi sống.

Nguồn
 Caramaschi, U. & Pimenta, B. 2004. Chiasmocleis cordeiroi. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

Chiasmocleis
Động vật đặc hữu Brasil


title: Chauvetia bartolomeoi

text:
Chauvetia bartolomeoi là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Buccinidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Chauvetia


title: Agapetus dangorum

text:
Agapetus dangorum là một loài Trichoptera trong họ Glossosomatidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Agapetus


title: Acalymma

text:
Acalymma là một chi bọ cánh cứng thuộc họ Chrysomelidae, phân bố ở Tân Thế giới. Có khoảng 72 loài đã được miêu tả ở miền tây Hemisphere.

Các loài
Acalymma bertoluccii Gilbert Clark, 2007
 Acalymma albidovittatum (Baly, 1889)
 Acalymma albipe (Sturm, 1826)
 Acalymma annulatum (Suffrian, 1867)
 Acalymma balyanum (Gahan, 1891)
 Acalymma bechynei Cabrera, 1999
 Acalymma bisignatum (Jacoby, 1887)
 Acalymma bivittatum (Fabricius, 1801)
 Acalymma bivittulum (Kirsch, 1883)
 Acalymma blandulum (LeConte, 1868)
 Acalymma blomorum Munroe & Smith, 1980
 Acalymma bohemani (Jacoby, 1887)
 Acalymma bruchii (Bowditch, 1911)
 Acalymma carinipenne (Bowditch, 1911)
 Acalymma catae Bechyne & Bechyne, 1968
 Acalymma caucum Bechyne, 1956
 Acalymma cereum (Jacoby, 1887)
 Acalymma chinchaensis Bechyne, 1958
 Acalymma consimile (Baly, 1886)
 Acalymma cornutum (Baly, 1886)
 Acalymma coruscum (Harold, 1875)
 Acalymma cryptogrammum Bechyne & Bechyne, 1968
 Acalymma dejeani (Jacoby, 1887)
 Acalymma demissum (Erichson, 1847)
 Acalymma dohrni (Jacoby, 1887)
 Acalymma doradense (Christensen, 1943)
 Acalymma fairmairei (Baly, 1886)
 Acalymma flavovittatum (Baly, 1886)
 Acalymma gouldi (Barber, 1947)
 Acalymma granulipenne (Bowditch, 1911)
 Acalymma hirsutum (Jacoby, 1887)
 Acalymma hirtum (Jacoby, 1887)
 Acalymma horni (Jacoby, 1887)
 Acalymma incertum (Baly, 1886)
 Acalymma incum (Bowditch, 1911)
 Acalymma innumbum (Fabricius, 1775)
 Acalymma invenustum Munroe & Smith, 1980
 Acalymma isogenum Bechyne & Bechyne, 1968
 Acalymma kirschi (Baly, 1886)
 Acalymma laetabile (Baly, 1886)
 Acalymma limbatum (Waterhouse, 1877)
 Acalymma longicolle (Jacoby, 1887)
 Acalymma luridifrons Munroe & Smith, 1980
 Acalymma mediovittatum (Baly, 1886)
 Acalymma microfidium Bechyne, 1956
 Acalymma mysticum (Jacoby, 1887)
 Acalymma obscurofasciatum (Jacoby, 1887)
 Acalymma palomarense Munroe & Smith, 1980
 Acalymma peregrinum (Jacoby, 1892)
 Acalymma perijum Bechyne & Bechyne, 1968
 Acalymma perplexum (Baly, 1886)
 Acalymma porosum (Jacoby, 1887)
 Acalymma punctatum Bechyne, 1958
 Acalymma quadrilineatum (Latreille, 1913)
 Acalymma quadrivittatum (Latreille, 1813)
 Acalymma quinquelineata (Latreille, 1813)
 Acalymma rubeolum Bechyne, 1958
 Acalymma satellitium (Jacoby, 1887)
 Acalymma semicaeruleum (Jacoby, 1887)
 Acalymma semifemoratum (Gahan, 1891)
 Acalymma setosum (Baly, 1886)
 Acalymma solarianum Bechyne & Bechyne, 1962
 Acalymma subaeneum (Jacoby, 1887)
 Acalymma suturale (Olivier, 1791)
 Acalymma thiemei (Baly, 1886)
 Acalymma trivittatum (Mannerheim, 1843)
 Acalymma venale (Erichson, 1847)
 Acalymma vinctum (LeConte, 1878)
 Acalymma vittatipenne (Baly, 1886)
 Acalymma vittatum (Fabricius, 1775)
 Acalymma vittigerum (Boheman, 1859)
 Acalymma xanthographum Bechyne, 1955

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Galerucini


title: Beiratia inornata

text:
Beiratia inornata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Jacoby miêu tả khoa học năm 1906.

Chú thích

Tham khảo

Beiratia


title: Họ protein Bcl-2

text:
Tác nhân điều hòa chết rụng tế bào Bcl-2, BH là một họ của những protein liên quan với nhau về mặt tiến hóa. Những protein này nằm ở lớp màng ngoài bán thấm của ti thể. Một vài thành viên trong số chúng có vai trò kích thích quá trình chết rụng tế bào (tỉ như Bax, BAD, Bak và Bok), số khác có lại vai trò ức chế quá trình này (tỉ như Bcl-2, Bcl-xL, và Bcl-w). Hiện nay có 25 gien mã hóa cho họ Bcl-2 đã được biết đến.

Bcl-2 là một họ protein có cấu trúc được bảo tồn rất vững chắc trong quá trình tiến hóa. Bcl-2 của người là một đồng đẳng của CED-9 trong loài giun tròn Caenorhabditis elegans và Bcl-2 có thể thực thi vai trò ức chế quá trình chết rụng trong C.elegans.

Cấu trúc và cơ chế tổng quan

Protein thuộc họ Bcl-2 có cấu trúc chung bao gồm một đoạn polypeptide xoắn ốc kỵ nước được bao bọc bởi các đoạn xoắn lưỡng ái. Phần lớn chúng bao hàm một vực protein nằm xuyên qua màng sinh chất. Tất cả các loại Bcl-2 chứa ít nhất một trong các vực protein đồng đẳng BH1, BH2, BH3 và BH4. Các vực này được đánh giá là có vai trò then chốt đối với chức năng của Bcl-2 trong quá trình chết rụng tế bào, vì qua các thí nghiệm việc cắt bỏ một/một số trong các vực đó sẽ ảnh hưởng đến khả năng sống/chết của tế bào. Trong đó, nếu thiếu vắng vực BH1, BH2 hoặc BH4 thì Bcl-2 mất khả năng ngăn chặn quá trình chết tế bào. Còn BH3 là nơi giúp các Bcl-2 kết hợp với nhau thành các oligomer và cũng là nơi xảy ra các tương tác giữa Bcl-2 ức chế và kích thích chết rụng, vì vậy BH3 là vực protein duy nhất mà tất cả các Bcl-2 đều có và một Bcl-2 không có BH3 thì không có khả năng kích thích quá trình chết rụng.

Khi được kích hoạt các Bcl-2 có thể kích thích hoặc ức chế quá trình chết rụng. Những Bcl-2 kích thích chết rụng bằng cách thành lập các kênh giúp phóng thích cytochrome c vào tế bào chất (MPTP, MAC), còn các Bcl-2 ức chế chết rụng thì ngăn chặn quá trình này bằng việc ức chế các Bcl-2 kích thích. Các Bcl-2 ức chế và kích thích có thể bám vào lẫn nhau và hình thành nên các thể dị nhị tụ thông qua các vực BH, nhờ đó ức chế hoạt tính của nhau. Vì vậy trạng thái cân bằng của các loại Bcl-2 kích thích và ức chế sẽ quyết định việc tế bào sẽ chết bởi chu trình chết rụng nội tại hay không. Hiện nay, trong cơ thể các loài thuộc lớp Thú đã nhận diện được chín loại Bcl-2 kích thích và sáu loại Bcl-2 ức chế chết rụng.

Phân loại
Dựa theo cấu trúc và chức năng của các Bcl-2, có thể phân chúng thành ba loại: Bcl-2 ức chế chết rụng, Bcl-2 kích thích chết rụng BH123 và Bcl-2 kích thích chết rụng chỉ có BH3.

Các Bcl-2 ức chế chết rụng có đầy đủ toàn bộ 4 vực BH1, 2, 3, 4 và được tìm thấy trên mặt hướng vào tế bào chất của các màng sinh chất như màng ngoài của ti thể, thể lưới nội chất và màng nhân, nơi đây chúng giúp giữ vững sự thống nhất của các màng này và ngăn chặn các chất trong bào quan (như cytochrome c trong ti thể và Ca2+ trong thể lưới nội chất) bị phóng thích ra ngoài. Cơ chế hoạt động của chúng là bám vào các Bcl-2 kích thích BH123 nhằm bất hoạt chúng và ngăn BH123 hình thành những kênh phóng thích các chất trong bào quan ra ngoài. Có ít nhất năm protein Bcl-2 ức chế trong động vật có vú và mỗi tế bào của chúng yêu cầu ít nhất một Bcl-2 ức chế để tồn tại. Có giả thuyết cho rằng protein Rho đóng vai trò trong việc hoạt hóa Bcl-2, Mcl-1 và Bid. Việc ức chế Rho đã làm giảm hoạt tính của chống chết rụng của Bcl-2, Mcl-1 và tăng mức độ hoạt động của protein kích thích chết rụng Bid, tuy nhiên Bax và FLIP thì không ảnh hưởng gì. Đồng thời, lúc ức chế Rho quá trình chết rụng không phụ thuộc vào caspase-9 và caspase-3 ở các tế bào màng trong của người được nuôi cấy cũng tăng lên.
Các Bcl-2 kích thích chết rụng BH123 bao gồm các vực protein BH1, 2, 3 vá trong một số trường hợp có thể có BH4 (Diva, Bcl-Xs). Khi được hoạt hóa chúng tập hợp lại với nhau và hình thành các oligomer nằm trên màng ngoài của ti thể, các oligomer này là các kênh giúp phóng thích cytochrome c cùng các protein ti thể khác vào tế bào chất qua đó kích thích enzyme caspase thực thi nhiệm vụ"hành quyết"tế bào. Bcl-2 BH123 cũng được tìm thấy trên thể lưới nội chất và màng nhân, tại đó chúng phóng thích Ca2+ vào tế bào chất nhằm kích hoạt chu trình chết rụng nội bào phụ thuộc vào ti thể của tế bào thông qua một cơ chế chưa được hiểu rõ. Ở động vật có vú, Bax và Bak là hai loại BH123 chính và có vai trò then chốt trong quá trình chết rụng tế bào. Trong khi Bak dính chặt trên màng ngoài ti thể thì Bax trôi nổi trong tế bào chất và chỉ di chuyển đến màng ti thể khi được kích hoạt.
Các Bcl-2 kích thích chết rụng chỉ có BH3 được tế bào sản xuất hay hoạt hóa khi tiếp nhận một kích thích chết rụng. Chức năng của Bcl-2 BH3 là bất hoạt các Bcl-2 ức chế chết rụng bằng cách bám vào một rãnh kỵ nước của Bcl-2 ức chế, qua đó giúp hoạt hóa các Bcl-2 BH123 và kích hoạt quá trình chết rụng tế bào. Ngoài ra một số Bcl-2 BH3 cũng trực tiếp giúp vào các BH123 hoạt hóa và gắn kết với nhau nhanh lẹ hơn. Các Bcl-2 BH3 đóng một vai trò then chốt trong việc liên hệ giữa các kích thích chết rụng và chu trình chết rụng nội bào, cụ thể là các kích thích này sẽ thúc đẩy quá trình sản xuất Bcl-2 BH3 trong nhân và nhờ đó kích thích quá trình chết rụng. Đồng thời một loại Bcl-2 BH3 (Bid) cũng là một mắt xích trong quá trình chu trình chết rụng ngoại bào kích hoạt chu trình nội bào, cụ thể một"sản phẩm"của chu trình ngoại bào là enzyme caspase-8 sẽ hoạt hóa Bid và nhờ đó Bid sẽ bất hoạt các Bcl-2, khơi mào cho chu trình nội bào. Trong số các protein BH3 thì Bid, Bim và Puma là những loại có khả năng bất hoạt tất cả các Bcl-2 ức chế vì vậy chúng là các BH3 có hiệu lực mạnh nhất trong việc kích hoạt chết rụng.

Một số ví dụ điển hình

Các protein bao gồm các vực nêu trên ví dụ như Bcl-2 của động vật có xương sống (dạng á hình alpha và beta) và Bcl-x (dạng á hình Bcl-x(L) và Bcl-x(S)); Bax và Bak của lớp Thú; Bid của chuột; Xr1 và Xr11 của Xenopus laevis; protein biệt hóa tế bào kích thích bệnh bạch cầu tủy MCL1 ở người và CED-9 ở Caenorhabditis elegans.

Các gien mã hóa họ Bcl-2 ở người:
 BAK1
 BAX
 BCL2, BCL2A1
 BCL2L1, BCL2L2, BCL2L10, BCL2L13, BCL2L14
 BOK
 MCL1

Xem thêm
Chất ức chế Bcl-2, một loại thuốc chống ung thư có hoạt tính tác động đến họ Bcl-2.

Chú thích

Cước chú

Nguồn dẫn

Tham khảo

Họ protein


title: Andemtenga (tổng)

text:
Andemtenga là một tổng Kouritenga (tỉnh) ở phía đông Burkina Faso. Thủ phủ là thị xã Andemtenga. Theo điều tra dân số năm 1996, tổng này có tổng dân số 47.622.

Các thị xã và làng xã
 Andemtenga (2 589 dân) (thủ phủ)
 Andemtenga-Peulh (149 dân)
 Boto (1 245 dân)
 Doundoudougou (4 811 dân)
 Firougou (1 673 dân)
 Guéfourgou (1 923 dân)
 Kindi (1 437 dân)
 Koboundoum (2 230 dân)
 Koénd-Zingdémissi (683 dân)
 Kombeolé (1 241 dân)
 Kougoure (1 431 dân)
 Koulkienga (814 dân)
 Koundi (2 733 dân)
 Mokomdongo (1 171 dân)
 Ouenga (5 266 dân)
 Sabrabinatenga (1 717 dân)
 Sabrouko (267 dân)
 Silenga (1 419 dân)
 Simba (4 057 dân)
 Somdabésma (? dân)
 Songrétenga (1 890 dân)
 Tambella Mossi (2 131 dân)
 Tambella Peulh (65 dân)
 Tambogo (1 934 dân)
 Tampella (1 258 dân)
 Tanga (1 664 dân)
 Tantako (1 824 dân)

Tham khảo

Tổng của Burkina Faso
Kouritenga (tỉnh)
Tỉnh Kouritenga


title: 1482

text:
Năm 1482 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

 7 tháng 3 - Fray Thomas de San Martín, học giả (mất 1555)
 Tháng tư - Georg Tannstetter, nhà nhân văn Áo mất 1535)
 29 tháng 6 - Maria của Tây Ban Nha, nữ hoàng Bồ Đào Nha (mất 1517)
 Ngày chưa biết:
 Richard Aertsz, nhà lịch sử, họa sĩ Hà Lan (mất 1577)
 Leo Jud, nhà cải cách tôn giáo Thụy Sĩ (mất 1542)
 Johannes Oecolampadius, nhà cải cách tôn giáo Đức (mất 1531)
 Matthias Ringmann, nhà thơ người Đức vẽ bản đồ và nhân văn (mất 1511)
 Cho Kwangjo, học giả Hàn Quốc (mất 1519)
Có thể xảy ra:
 Bernardino Luini, họa sĩ người Ý (mất 1532)
 Richard Pace, nhà ngoại giao Anh (mất 1537)

Mất

Tham khảo

Năm 1482


title: 16459 Barth

text:
16459 Barth (1989 WE4) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 28 tháng 11 năm 1989 bởi F. Borngen ở Tautenburg.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 16459 Barth

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Freimut Börngen
Thiên thể phát hiện năm 1989


title: Dommarie-Eulmont

text:
Dommarie-Eulmont  là một xã của tỉnh Meurthe-et-Moselle, thuộc vùng Grand Est, đông bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 350 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Dommarieeulmont


title: Serranochromis janus

text:
Serranochromis janus là một loài cá thuộc họ Cichlidae. Nó là loài đặc hữu của Tanzania. Các môi trường sống tự nhiên của chúng là sông, đầm nước, hồ nước ngọt, đầm nước ngọt, và vùng đồng bằng nội địa. Nó bị đe dọa do mất nơi sống.

Nguồn
 Ntakimazi, G. 2005. Serranochromis janus . 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 5 tháng 8 năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

Động vật được mô tả năm 1964
Serranochromis
Động vật đặc hữu Tanzania