title: Thế giới Ả Rập

text:
Thế giới Ả Rập ( ; chính thức: quê hương Ả Rập,  ), còn gọi là dân tộc Ả Rập ( ) hoặc các quốc gia Ả Rập, hiện gồm có 22 quốc gia nói tiếng Ả Rập thuộc Liên đoàn Ả Rập. Lãnh thổ của các quốc gia Ả Rập trải dài từ Đại Tây Dương tại phía tây đến biển Ả Rập tại phía đông, và từ Địa Trung Hải tại phía bắc đến Sừng châu Phi và Ấn Độ Dương tại phía đông nam. Tổng dân số thế giới Ả Rập là khoảng 422 triệu người theo số liệu năm 2012, trên một nửa trong số đó dưới 25 tuổi.

Trong thời Trung đại, thế giới Ả Rập đồng nghĩa với các đế quốc Ả Rập trong lịch sử. Chủ nghĩa dân tộc Ả Rập trỗi dậy vào nửa cuối của thế kỷ 19, cùng với các phong trào dân tộc chủ nghĩa khác bên trong Đế quốc Ottoman. Liên đoàn Ả Rập được thành lập vào năm 1945 nhằm đại diện cho lợi ích của nhân dân Ả Rập và đặc biệt là theo đuổi thống nhất chính trị các quốc gia Ả Rập; một kế hoạch được gọi là chủ nghĩa liên Ả Rập.

Định nghĩa
Biểu hiện ngôn ngữ và chính trị cố hữu trong thuật ngữ Ả Rập thường chiếm ưu thế so với mối quan tâm về dòng dõi. Trong các quốc gia Ả Rập, tiếng Ả Rập tiêu chuẩn hiện đại là ngôn ngữ duy nhất được chính phủ sử dụng. Ngôn ngữ của một quốc gia riêng biệt được gọi là Darija, có nghĩa là "ngôn ngữ thường nhật/thông tục." Darija chia sẻ phần lớn từ vựng với tiếng Ả Rập tiêu chuẩn, song nó cũng vay mượn đáng kể từ nền Berber (Tamazight), cũng như ở mức độ rộng rãi hơn là từ tiếng Pháp, ngôn ngữ của những người thực dân trước kia tại Maghreb. Darija được nói và hiểu lẫn nhau tại các quốc gia Maghreb ở mức độ khác nhau, đặc biệt là Maroc, Algeria và Tunisia, song không thể hiểu được đối với người nói các phương ngữ Ả Rập khác, chủ yếu là đối với những người tại Ai Cập và Trung Đông.

Định nghĩa lãnh thổ tiêu chuẩn
Mặc dù không có định nghĩa được toàn cầu chấp thuận về thế giới Ả Rập, song toàn bộ các quốc gia thành viên của Liên đoàn Ả Rập thường được thừa nhận là bộ phận của thế giới Ả Rập.

Liên đoàn Ả Rập là một tổ chức khu vực có mục tiêu (cùng những điều khác) là xem xét một cách tổng quát các sự vụ và lợi ích của các quốc gia Ả Rập và xác định định nghĩa sau đây về một người Ả Rập:

Định nghĩa lãnh thổ tiêu chuẩn này đôi khi được nhìn nhận là không thích hợp hoặc là mơ hồ, và có thể bổ sung các yếu tố phụ nhất định.

Quốc gia thành viên Liên đoàn Ả Rập

Định nghĩa ngôn ngữ lệ thuộc
Theo một sự thay thế hoặc kết hợp với định nghĩa lãnh thổ tiêu chuẩn, thế giới Ả Rập có thể được định nghĩa là gồm các dân tộc và nhà nước liên kết với ít nhất là một mức độ nhất định về tính lân cận ngôn ngữ, văn hoá hoặc địa lý Ả Rập, hoặc những nhà nước và lãnh thổ có đa số cư dân nói tiếng Ả Rập, và do đó có thể bao gồm các cộng đồng người Ả Rập hải ngoại.

Khi một định nghĩa ngôn ngữ lệ thuộc được sử dụng kết hợp với định nghĩa lãnh thổ tiêu chuẩn, các thông số khác nhau có thể được áp dụng để quyết định một nhà nước hay lãnh thổ có nên được đưa vào nội hàm định nghĩa thay thế về thế giới Ả Rập hay không. Những thông số này có thể áp dụng cho các nhà nước và lãnh thổ của Liên đoàn Ả Rập (theo định nghĩa tiêu chuẩn) và cho các nhà nước và lãnh thổ khác. Các thông số đặc trưng có thể áp dụng gồm: Tiếng Ả Rập có được nói rộng rãi hay không, tiếng Ả Rập có phải là một ngôn ngữ chính thức hoặc quốc gia hay không; hoặc tiếng có gốc Ả Rập có được nói rộng rãi hay không.

Các phương ngữ Ả Rập được nói tại một số nhà nước trong Liên đoàn Ả Rập, song tiếng Ả Rập văn chương là ngôn ngữ chính thức của toàn bộ các quốc gia trong Liên đoàn. Một số nhà nước tuyên bố tiếng Ả Rập là ngôn ngữ chính thức hoặc quốc gia, song tiếng Ả Rập hiện không được nói rộng rãi tại đó. Tuy nhiên, do là thành viên của Liên đoàn Ả Rập nên họ được nhìn nhận là bộ phận của thế giới Ả Rập theo định nghĩa lãnh thổ tiêu chuẩn.

Somalia hiện có hai ngôn ngữ chính thức là tiếng Ả Rập và tiếng Somalia, cả hai đều thuộc ngữ hệ Phi-Á. Tiếng Ả Rập được nhiều cư dân tại phía bắc và các khu vực đô thị tại phía nam nước này nói rộng rãi, song tiếng Somalia là ngôn ngữ được sử dụng phổ biến nhất, và bao gồm nhiều từ mượn từ tiếng Ả Rập. Tương tự, Djibouti có hai ngôn ngữ chính thức là tiếng Ả Rập và tiếng Pháp, và họ cũng công nhận một vài ngôn ngữ quốc gia; đa số dân chúng nước này nói tiếng Somalia và Afar, song tiếng Ả Rập cũng được sử dụng rộng rãi trong giao dịch và các hoạt động khác.Comoros có ba ngôn ngữ chính thức là tiếng Ả Rập, tiếng Comoros và tiếng Pháp; tiếng Comoros được nói phổ biến nhất còn tiếng Ả Rập có tính quan trọng về tôn giáo, và tiếng Pháp gắn với hệ thống giáo dục.

Tchad, Eritrea và Israel đều công nhận tiếng Ả Rập là một ngôn ngữ chính thức, song họ không phải là quốc gia thành viên của Liên đoàn Ả Rập, song cả Chad và Eritrea đều là các quốc gia quan sát viên và có một lượng lớn cư dân nói tiếng Ả Rập. Israel không phải là bộ phận của thế giới Ả Rập, theo một số định nghĩa, công dân người Ả Rập của Israel có thể đồng thời được nhìn nhận là một bộ phận cấu thành của thế giới Ả Rập. Iran có khoảng 1,5 triệu người nói tiếng Ả Rập. Người Ả Rập tại Iran chủ yếu tập trung tại Ahvaz thuộc tỉnh Khuzestan tại tây nam; những người khác sống trong tỉnh Bushehr và Hormozgan cùng thành phố Qom. Mali và Senegal công nhận Hassaniya là một ngôn ngữ quốc gia, đây là phương ngữ Ả Rập của dân tộc thiểu số Moor. Hy Lạp và Síp cũng công nhận tiếng Ả Rập Maron Síp theo Hiến chương châu Âu về các ngôn ngữ khu vực và thiểu số. Ngoài ra, Malta mặc dù không phải là bộ phận của thế giới Ả Rập, song tiếng Malta của đảo quốc này thân thuộc về ngữ pháp với tiếng Ả Rập Maghreb.

Các quốc gia

Nhân khẩu
Trong thế giới Ả Rập, tiếng Ả Rập tiêu chuẩn hiện đại có vai trò là ngôn ngữ chính thức cấp nhà nước, nó có nguồn gốc từ tiếng Ả Rập cổ điển, và các phương ngữ Ả Rập được sử dụng làm ngôn ngữ chung. Nhiều ngôn ngữ độc lập khác cũng được sử dụng, chúng tồn tại từ trước khi tiếng Ả Rập được truyền bá. Điều này tương phản với tình hình trong thế giới Hồi giáo rộng lớn hơn, như tại Iran, Pakistan và Afghanistan, chữ viết Ba Tư-Ả Rập được sử dụng còn tiếng Ả Rập chủ yếu là ngôn ngữ tế lễ, song không có vị thế chính thức ở cấp quốc gia hoặc là một ngôn ngữ địa phương.

Người Ả Rập chiếm khoảng một phần tư trong số 1,5 tỉ người Hồi giáo trong thế giới Hồi giáo.

Tôn giáo
Đa số dân chúng trong thế giới Ả Rập trung thành với Hồi giáo, và tôn giáo này có vị thế chính thức tại hầu hết các quốc gia trong số đó. Luật Shariah hiện diện một phần trong hệ thống tư pháp tại một số quốc gia (đặc biệt là bán đảo Ả Rập), trong khi các quốc gia khác có tư pháp thế tục. Đa số các quốc gia Ả Rập tin theo Hồi giáo Sunni, riêng Iraq và Bahrain có cộng đồng Hồi giáo Shia chiếm đa số, còn Liban, Yemen và Kuwait có một thiểu số Shia lớn. Tại Ả Rập Xê Út, các nhóm Ismail cũng tồn tại trong vùng Al-Hasa ở miền đông và thành phố Najran ở miền nam. Hồi giáo Ibadi được hành đạo tại Oman, tín đồ Ibadi chiếm khoảng 75% số người Hồi giáo tại Oman.

Ngoài ra còn có các tín đồ Cơ Đốc giáo trong thế giới Ả Rập, đặc biệt là tại Ai Cập, Syria, Liban, Iraq, Jordan và Palestine. Các cộng đồng Copt, Maronite và Assyria cô lập lần lượt tồn tại trong thung lũng sông Nin, Levant và miền bắc Iraq. Các cộng đồng người người Assyria, Armenia, Syriac-Arame và Cơ Đốc giáo Ả Rập phân bổ khắp Iraq, Syria, Liban và Jordan, nhiều cộng đồng bị thu hẹp do các xung đột khác nhau trong khu vực.

Các cộng đồng dân tộc-tôn giáo nhỏ hơn trên khắp thế giới Ả Rập bao gồm người Yazidi, Yarsan và Shabak (chủ yếu tại Iraq), Druze (chủ yếu tại Syria và còn có tại Liban, Jordan) và Mandaean (tại Iraq). Trước đây từng có một cộng đồng thiểu số Do Thái với quy mô đáng kể trên khắp thế giới Ả Rập, tuy nhiên xung đột Ả Rập-Israel thúc đẩy họ di cư hàng hoạt trong giai đoạn 1948–72. Ngày nay, vẫn còn các cộng đồng Do Thái nhỏ, như khoảng 3.000 người tại Maroc.

Trong quá khứ, chế độ nô lệ trong thế giới Hồi giáo phát triển từ những thực tiễn về chế độ nô lệ trong thế giới Ả Rập thời kỳ tiền Hồi giáo.

Giáo dục
Theo UNESCO, tỷ lệ trung bình về người trưởng thành biết chữ (từ 15 tuổi) trong khu vực là 76,9%. Tại Mauritania và Yemen, tỷ lệ này thấp hơn nhiều mức trung bình với chỉ hơn 50%. Trong khi đó, Syria, Liban, Palestine và Jordan có tỷ lệ người trưởng thành biết chữ trên 90%. Tỷ lệ này được cải thiện đều đặn, và số lượng tuyệt đối người trưởng thành không biết chữ giảm từ 64 triệu xuống khoảng 58 triệu từ năm 1990 đến năm 2000-2004. Về tổng thể, chênh lệch giới tính về tỷ lệ biết chữ của người trưởng thành ở mức cao, và nữ giới chiếm hai phần ba số người không biết chữ. Chỉ số bình đẳng giới GPI trung bình về biết chữ của người trưởng thành là 0,72, và bất bình đẳng giới có thể nhận thấy tại Ai Cập, Maroc và Yemen. GPI của Yemen chỉ là 0,46 và tỷ lệ biết chữ của người trưởng thành là 53%.

Theo một nghiên cứu của Liên Hợp Quốc, trong thế giới Ả Rập, một cá nhân trung bình đọc bốn trang sách mỗi năm và cứ 12.000 dân thì có một đầu sách mới được phát hãnh mỗi năm. Quỹ Tư tưởng Ả Rập Al-Fikr AlArabi tường thuật rằng chỉ hơn 8% cư dân các quốc gia Ả Rập khao khát nhận được một nền tảng giáo dục.

Tỷ lệ biết chữ của thanh thiếu niên cao hơn người trưởng thành, tỷ lệ biết chữ của thanh thiếu niên (15–24 tuổi) tại khu vực Ả Rập tăng từ 63,9% lên 76,3% từ năm 1990 đến năm 2002. Tỷ lệ trung bình của các quốc gia Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh là 94%, tiếp đến là Maghreb với 83,2% và Mashriq với 73,6%.

Thành phố lớn

Danh sách các thành phố lớn nhất theo địa giới chính thức:

Lịch sử

Lịch sử sơ khởi

Người Ả Rập trong lịch sử có nguồn gốc từ một nhóm Trung Semit trên bán đảo Ả Rập. Họ bành trướng ra bên ngoài bán đảo Ả Rập và hoang mạc Syria trong các cuộc chinh phục Hồi giáo vào thế kỷ 7 và 8. Lưỡng Hà bị chinh phục vào năm 633, Levant bị chinh phục từ 636 đến 640. Ai Cập bị chinh phục vào năm 639 và dần Ả Rập hoá trong giai đoạn trung đại, tiếng Ả Rập Ai Cập đặc trưng xuất hiện vào thế kỷ 16. Maghreb cũng bị chinh phục trong thế kỷ 7, và dần Ả Rập hoá dưới thời Fatima. Hồi giáo được đưa từ Ai Cập đến Sudan từ thế kỷ 8 đến thế kỷ 11. Văn hoá Sudan ngày nay dựa vào bộ lạc, một số là người Nubia, Beja thuần khiết hoặc văn hoá Ả Rập thuần khiết, và một số hoà trộn giữa các yếu tố Ả Rập và Nubia.

Ottoman và thực dân
Đế quốc Abbas của người Ả Rập thất thủ trước Đế quốc Mông Cổ vào thế kỷ 13. Ai Cập, Levant và Hejaz cũng nằm dưới quyền cai trị của Vương quốc Mamluk do người Thổ lãnh đạo. Đến năm 1570, Đế quốc Ottoman của người Thổ kiểm soát hầu hết thế giới Ả Rập. Tuy nhiên, Maroc vẫn nằm dưới quyền của Vương triều Wattasi rồi Vương triều Saadi đều gốc Berber cho đến thế kỷ 17. Vương quốc Ajuran cũng thống trị phần phía nam của vùng Sừng châu Phi.

Tình cảm chủ nghĩa dân tộc Ả Rập trỗi dậy vào nửa cuối của thế kỷ 19 cùng với các chủ nghĩa dân tộc khác trong Đế quốc Ottoman đang suy yếu. Đến khi Đế quốc Ottoman sụp đổ do Chiến tranh thế giới thứ nhất, phần lớn thế giới Ả Rập nằm dưới quyền kiểm soát của các đế quốc thực dân châu Âu: Lãnh thổ Ủy trị Palestine, Lãnh thổ Ủy trị Iraq, Lãnh thổ bảo hộ Ai Cập thuộc Anh, Lãnh thổ bảo hộ Maroc thuộc Pháp, Libya thuộc Ý, Lãnh thổ bảo hộ Tunisia thuộc Pháp, Algérie thuộc Pháp, Lãnh thổ Ủy trị Pháp tại Syria và Liban và chính thể gọi là Các nhà nước Đình chiến gồm một số quốc gia bộ lạc tại vịnh Ba Tư.

Các nhà nước Ả Rập này chỉ giành được độc lập trong và sau Chiến tranh thế giới thứ hai: Cộng hoà Liban vào năm 1943, Cộng hoà Ả Rập Syria và Vương quốc Hashemite Jordan vào năm 1946, Vương quốc Libya vào năm 1951, Vương quốc Ai Cập vào năm 1952, Vương quốc Maroc và Tunisia vào năm 1956, Cộng hoà Iraq vào năm 1958, Cộng hoà Somalia vào năm 1960, Algeria vào năm 1962, và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất vào năm 1971. Lãnh thổ Ả Rập Xê Út bị chia cắt sau khi Đế quốc Ottoman sụp đổ, và được thống nhất dưới quyền Ibn Saud vào năm 1932. Vương quốc Mutawakkilite Yemen cũng ly khai trực tiếp từ Đế quốc Ottoman vào năm 1918. Oman được tự quản kể từ thế kỷ 8, song từng bị gián đoạn trong thời gian ngắn dưới quyền cai trị của người Ba Tư và Bồ Đào Nha.

Hiện đại
Liên đoàn Ả Rập được thành lập vào năm 1945 nhằm đại diện cho các lợi ích của người Ả Rập, đặc biệt là nhằm thúc đẩy thống nhất chính trị của thế giới Ả Rập, một kế hoạch được gọi là chủ nghĩa liên Ả Rập. Từng có một số nỗ lực ngắn ngủi nhằm mục đích thống nhất như vậy vào giữa thế kỷ 20, đáng chủ ý là Cộng hòa Ả Rập Thống nhất từ năm 1958 đến năm 1961. Trụ sở thường trực của liên đoàn đặt tại Cairo, song được tạm thời chuyển đến Tunis trong thập niên 1980 sau khi Ai Cập bị trục xuất do ký kết Hoà ước Trại David với Israel vào năm 1978. Chủ nghĩa liên Ả Rập hầu như đã bị từ bỏ từ thập niên 1980, và bị thay thế bằng chủ nghĩa liên Hồi giáo, và các chủ nghĩa dân tộc riêng lẻ khác.

Các thế lực thực dân châu Âu quan tâm hạn chế đối với thế giới Ả Rập, Đế quốc Anh quan tâm nhất đến kênh đào Suez do đây là một tuyến đường đến Ấn Độ thuộc Anh. Tình hình kinh tế và địa chính trị của thế giới Ả Rập thay đổi đột ngột sau khi khám phá được các trữ lượng dầu mỏ lớn trong thập niên 1930, cùng với đó là gia tăng mạnh nhu cầu dầu mỏ tại phương Tây do cách mạng công nghiệp lần thứ hai. Vịnh Ba Tư đặc biệt phong phú về loại nguyên liệu thô chiến lược này: Năm quốc gia ven vịnh Ba Tư là Ả Rập Xê Út, Iraq, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, Kuwait và Qatar nằm trong mười quốc gia xuất khẩu dầu mỏ hoặc khí đốt lớn nhất thế giới. Tại Bắc Phi, Algeria và Libya là các quốc gia xuất khẩu dầu khí quan trọng. Ngoài ra, Bahrain, Ai Cập, Tunisia và Sudan cũng có các trữ lượng dầu khí nhỏ nhưng đáng kể. Dầu khí có tác động quan trọng đối với chính trị khu vực, thường tạo điều kiện xuất hiện quốc gia lợi tức, dẫn đến bất bình đẳng về kinh tế giữa các quốc gia giàu dầu mỏ và nghèo dầu mỏ, và dẫn đến nhập khẩu lao động quy mô lớn. Thế giới Ả Rập được cho là sở hữu khoảng 46% trữ lượng dầu mỏ được chứng minh của thế giới và một phần tư trữ lượng khí đốt thiên nhiên của thế giới.

Chủ nghĩa Hồi giáo và chủ nghĩa liên Hồi giáo trỗi dậy trong thập niên 1980. Đảng Hồi giáo chiến binh Hezbollah tại Liban được thành lập vào năm 1982. Chủ nghĩa khủng bố Hồi giáo trở thành một vấn đề trong thế giới Ả Rập từ thập niên 1970 đến thập niên 1980. Anh em Hồi giáo hoạt động tại Ai Cập kể từ năm 1928, các hành động quân sự của họ hạn chế trong các nỗ lực ám sát giới lãnh đạo chính trị.

Sự kiện thành lập Nhà nước Israel vào năm 1948 làm nảy sinh xung đột Ả Rập-Israel, một trong các cuộc xung đột địa chính trị lớn nhất chưa được giải quyết. Các quốc gia Ả Rập từng tham gia một số cuộc chiến với Israel và các đồng minh phương Tây của Israel từ năm 1948 đến năm 1973, trong đó có Chiến tranh Ả Rập-Israel 1948, Khủng hoảng Kênh đào Suez 1956, Chiến tranh Sáu ngày1967, Chiến tranh Yom Kippur 1973. Hiệp định Hoà bình Ai Cập-Israel được ký kết vào năm 1979.

Chiến tranh Iran–Iraq kéo dài từ tháng 9 năm 1980 đến tháng 8 năm 1988, đây là cuộc chiến tranh quy ước dài thứ nhì trong thế kỷ 20. Cuộc chiến khởi đầu khi Iraq xâm chiếm Iran sau một thời gian dài tranh chấp biên giới, và lo ngại về cuộc nổi loạn của người Hồi giáo Shia chiếm đa số tại Iraq. Iraq cũng đặt mục tiêu thay thế Iran để trở thành quốc gia chi phối trong vịnh Ba Tư. Tuy nhiên, Iraq chỉ tiến quân hạn chế vào lãnh thổ Iran và nhanh chóng bị người Iran đẩy lui và sau đó phản công.

Nội chiến Liban là cuộc xung đột nhiều phương diện tại Liban, kéo dài từ năm 1975 đến năm 1990 và kết quả là khoảng 120.000 người thiệt mạng. Chiến tranh Tây Sahara là một cuộc đấu tranh vũ trang giữa Mặt trận Polisario Sahrawi với Maroc từ năm 1975 đến năm 1991, là giai đoạn quan trọng nhất trong xung đột Tây Sahara. Xung đột bùng phát sau khi thực dân Tây Ban Nha rút đi và binh sĩ Maroc tiến vào Tây Sahara, còn Mặt trận Polisario muốn lập một quốc gia độc lập trên lãnh thổ này. Nội chiến Somalia bắt đầu từ năm 1991, khi một liên minh các tổ chức chống đối có vũ trang lật đổ chính phủ quân sự nắm quyền từ lâu. Các phe phái khác nhau sau đó bắt đầu cạnh tranh để giành ảnh hưởng trong khoảng trống quyền lực.

Ngày nay, các quốc gia Ả Rập có đặc điểm là những người cai trị chuyên quyền và thiếu kiểm soát dân chủ. Chỉ số dân chủ 2016 phân loại Liban, Iraq, Palestine là "chế độ hỗn hợp", Tunisia là "chế độ dân chủ không hoàn thiện", và toàn bộ các quốc gia Ả Rập còn lại là "chế độ độc tài". Tương tự, báo cáo của Freedom House vào năm 2011 phân loại Comoros và Mauritanie là "chế độ dân chủ tuyển cử", Liban, Kuwait và Maroc là "tự do một phần", và các quốc gia Ả Rập còn lại là "không tự do".

Quân đội Iraq xâm chiếm Kuwait vào năm 1990, dẫn đến Chiến tranh vùng Vịnh 1990-1991. Ai Cập, Syria và Ả Rập Xê Út gia nhập một liên quan đa quốc gia chống Iraq. Jordan và Palestine thể hiện ủng hộ Iraq, dẫn đến căng thẳng trong quan hệ giữa nhiều quốc gia Ả Rập. Sau chiến tranh, thứ gọi là "Tuyên ngôn Damascus" chính thức hoá một liên minh hành động phòng thủ Ả Rập chung trong tương lai giữa Ai Cập, Syria và các quốc gia Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh.

Đầu thế kỷ 21, một chuỗi sự kiện đã làm mất ổn định một cách rõ ràng các chế độ độc tài được thành lập từ thập niên 1950 trong thế giới Ả Rập. Cuộc tấn công Iraq 2003 khiến chế độ Baath sụp đổ và hành quyết Saddam Hussein. Một tầng lớp công dân trẻ tuổi, có giáo tục và thế tục ngày càng phát triển, họ có khả năng tiếp cận truyền thông hiện đại như internet và bắt đầu hình thành lực lượng thứ ba bên cạnh cuộc phân đôi truyền thống giữa chủ nghĩa liên Ả Rập và chủ nghĩa liên Hồi giáo. Các cuộc kháng nghị của quần chúng trên khắp thế giới Ả Rập từ cuối thập niên 2010 cho đến nay đã chống đối trực tiếp giới lãnh đạo chuyên quyền và tham nhũng chính trị gắn với họ, đi cùng với yêu cầu về các quyền lợi dân chủ hơn. Hai cuộc xung đột bạo lực nhất và kéo dài nhất trong Mùa xuân Ả Rập là Nội chiến Libya và Nội chiến Syria.

Nhà nước và lãnh thổ

Hình thức chính phủ
Các hình thức nhà nước khác biệt đều có đại diện trong thế giới Ả Rập: Một số quốc gia theo chế độ quân chủ: Ả Rập Xê Út, Bahrain, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, Jordan, Kuwait, Morocco, Oman và Qatar. Các quốc gia khác theo chế độ cộng hoà, song các cuộc bầu cử dân chủ thường bị nhìn nhận là dàn xếp, do gian lận hay đe doạ các đảng đối lập, hạn chế nghiêm trọng tự do dân sự và bất đồng chính trị, ngoại lệ là Liban, Tunisia, Palestine và gần đây là Mauritania.

Sau Chiến tranh thế giới thứ hai, chủ nghĩa liên Ả Rập tìm cách thống nhất toàn bộ các quốc gia nói tiếng Ả Rập thành một thực thể chính trị. Chỉ có Syria, Iraq, Ai Cập, Sudan, Tunisia, Libya và Bắc Yemen từng cân nhắc tham gia Cộng hoà Ả Rập Thống nhất. Phân chia trong lịch sử, ganh đua trong chủ nghĩa dân tộc địa phương, và khoảng cách địa lý là những nguyên nhân chính khiến chủ nghĩa liên Ả Rập thất bại. Chủ nghĩa dân tộc Ả Rập là một thế lực mạnh mẽ khác trong khu vực, đạt đỉnh cao vào giữa thế kỷ 20 và được nhiều nhà lãnh đạo tuyên bố, gồm tại Ai Cập, Algeria, Libya, Syria và Iraq. Các nhà lãnh đạo theo chủ nghĩa dân tộc Ả Rập trong giai đoạn này gồm Gamal Abdel Nasser của Ai Cập, Ahmed Ben Bella của Algeria, Michel Aflaq, Salah al-Din al-Bitar, Zaki al-Arsuzi, Constantin Zureiq và Shukri al-Kuwatli của Syria, Ahmed Hassan al-Bakr của Iraq, Habib Bourguiba của Tunisia, Mehdi Ben Barka của Maroc và Shakib Arslan của Liban. Các nhà lãnh đạo theo chủ nghĩa dân tộc Ả Rập gần đây hơn là Muammar al-Gaddafi của Libya, Hafez al-Assad và Bashar al-Assad của Syria.

Các quốc gia Ả Rập thường duy trì quan hệ mật thiết song phát triển và củng cố các bản sắc dân tộc riêng biệt, với các thực tế xã hội, lịch sử và chính trị trong 60 năm qua. Điều này biến ý tưởng về một quốc gia-dân tộc liên Ả Rập ngày càng ít khả thi. Ngoài ra, việc bùng phát Hồi giáo chính trị dẫn đến nhấn mạnh hơn vào chủ nghĩa liên Hồi giáo thay vì bản sắc liên Ả Rập trong một số nhóm Hồi giáo Ả Rập. Chủ nghĩa dân tộc Ả Rập từng phản đối các phong trào Hồi giáo vì chúng là mối đe doạ đối với thế lực của họ, và nay đối phó với chúng khác nhau vì lý do hiện thực chính trị.

Biên giới hiện tại
Nhiều đường biên giới hiện nay trong thế giới Ả Rập được các thế lực đế quốc châu Âu vạch ra vào thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20. Tuy nhiên, một số nước như Ai Cập và Syria có lịch sử duy trì biên giới địa lý được xác định, và biên giới nhà nước hiện nay gần tương đương. Sử gia Ai Cập thế kỷ 14 là Al-Maqrizi từng định nghĩa biên giới Ai Cập trải dài từ Địa Trung Hải tại phía bắc đến hạ Nubia tại phía nam; và giữa biển Đỏ tại phía đông đến các ốc đảo tại của sa mạc Tây/Libya.

Trong các thời điểm khác nhau, các quốc vương, emir hay sheikh trở thành những người cai trị bán tự trị của các quốc gia dân tộc mới thành lập, thường được chọn từ thế lực đế quốc vạch biên giới mới. Nhiều quốc gia châu Phi không giành được độc lập cho đến thập niên 1960 từ Pháp sau các cuộc nổi dậy đổ máu vì quyền tự do. Những cuộc đấu tranh này được giải quyết khi thế lực đế quốc chấp thuận hình thức độc lập, do đó hầu như toàn bộ biên giới của họ được duy trì. Một số đường biên giới được thoả thuận mà không có tư vấn của các cá nhân phục vụ cho lợi ích thực dân của Anh hay Pháp.

Kinh tế
Các quốc gia Ả Rập hầu hết đều là các quốc gia đang phát triển, và có nguồn thu xuất khẩu từ dầu khí, hoặc bán các nguyên liệu thô khác. Trong những năm gần đây, thế giới Ả Rập có tăng trưởng kinh tế đáng kể, phần lớn là nhờ giá dầu khí tăng cao, như tăng gấp ba lần từ năm 2001 đến năm 2006, song cũng nhờ các nỗ lực của một số quốc gia nhằm đa dạng hoá nền tảng kinh tế của họ. Sản xuất công nghiệp đã tăng lên, như lượng thép sản xuất từ năm 2004 đến năm 2005 tăng từ 8,4 lên 19 triệu tấn. Tuy nhiên, con số 19 triệu tấn vẫn chỉ chiếm 1,7% sản lượng thép toàn cầu, và vẫn kém sản lượng của các quốc gia như Brasil.

Các tổ chức kinh tế chính trong thế giới Ả Rập là Hội đồng Hợp tác vùng Vịnh (GCC) gồm các quốc gia Ả Rập ven vịnh Ba Tư, và Liên minh Ả Rập Maghreb (UMA) gồm các quốc gia Bắc Phi. GCC đạt được một số thành công trong lĩnh vực tài chính và tiền tệ, bao gồm các dự án nhằm hình thành một tiền tệ chung trong vùng vịnh Ba Tư. Từ khi thành lập vào năm 1989, thành tựu quan trọng nhất của UMA là xây dựng một tuyến xa lộ dài 7.000 km băng qua Bắc Phi từ Mauritania đến biên giới Libya-Ai Cập. Trong những năm gần đây, có các thuật ngữ mới được tạo ra để xác định một khu vực kinh tế lớn hơn: MENA (Trung Đông và Bắc Phi) ngày càng trở nên thông dụng, đặc biệt là nhờ ủng hộ của chính quyền Hoa Kỳ.

Tính đến tháng 8 năm 2009, theo như tường thuật thì Ả Rập Xê Út là nền kinh tế Ả Rập mạnh nhất theo Ngân hàng Thế giới. Ả Rập Xê Út đứng đầu về tổng GDP, đây là nền kinh tế lớn thứ 11 châu Á. Các quốc gia Ả Rập tiếp theo là Ai Cập và Algeria, họ cũng là các nền kinh tế lớn thứ nhì và ba tại châu Phi (sau Nam Phi) vào năm 2006, Xét theo GDP bình quân thì Qatar là quốc gia giàu có nhất thế giới.

Tổng GDP của các quốc gia Ả Rập vào năm 1999 là 531,2 tỉ USD. Tính tổng cộng các số liệu thì tổng GDP của thế giới Ả Rập ước tính ít nhất là 2,8 nghìn tỉ USD vào năm 2011. Chỉ thấp hơn Hoa Kỳ, Trung Quốc, Nhật Bản và Đức.

Địa lý
Thế giới Ả Rập có diện tích trên 13 triệu km², gồm Bắc Phi và một phần Đông Bắc Phi và Tây Nam Á. Phần thuộc châu Á của thế giới Ả Rập gọi là Mashriq. Algeria, Maroc, Tunisia, Libya và thường là cả Mauritania được gọi là Maghreb hay Maghrib, còn Ai Cập và Sudan được gọi là thung lũng Nin, Ai Cập là một quốc gia liên lục địa do bán đảo Sinai thuộc về châu Á.

Thuật ngữ "Ả Rập" thường có nghĩa là Trung Đông, song Bắc Phi là phần lớn hơn và đông dân hơn trong thế giới Ả Rập. Phần này có diện tích tám triệu km², với Algeria (2,4 triệu km²) và Sudan (1,9 triệu km²). Quốc gia rộng lớn nhất tại phần Trung Đông Ả Rập là Ả Rập Xê Út (2 triệu km²). Quốc gia Ả Rập nhỏ nhất trên lục địa Bắc Phi và Trung Đông là Liban (10.452 km²), còn quốc gia Ả Rập nhỏ nhất là Bahrain (665 km²).

Mọi quốc gia Ả Rập đều có giáp biển, ngoại trừ vùng Ả Rập tại miền bắc Chad. Iraq gần như không giáp biển do chỉ có một lối tiếp cận rất nhỏ ra vịnh Ba Tư.

Biên giới chính trị của thế giới Ả Rập tạo ra các cộng đồng thiểu số Ả Rập trong các quốc gia phi Ả Rập tại vùng Sahel và Sừng châu Phi cũng như tại Síp, Thổ Nhĩ Kỳ và Iran; song cũng tạo ra các cộng đồng thiểu số phi Ả Rập trong các quốc gia Ả Rập. Tuy nhiên, địa lý cơ bản về biển, hoang mạc và núi tạo ra biên giới tự nhiên bền vững cho khu vực.

Phần thế giới Ả Rập thuộc châu Phi bao gồm toàn bộ phần phía bắc của lục địa này. Bộ phận này giáp với biển ở ba phía là tây, bắc và đông, và giáp với hoang mạc hoặc đất bụi hoang mạc ở phía nam. Đường bờ biển giáp Đại Tây Dương dài khoảng 2000 km. Nouakchott là thủ đô cực tây của thế giới Ả Rập và nằm trên rìa Đại Tây Dương của Sahara.

Phần thế giới Ả Rập thuộc châu Á gồm có bán đảo Ả Rập, hầu hết Levant (ngoại trừ Síp và Israel), hầu hết Lưỡng Hà (ngoại trừ các phần thuộc Thổ Nhĩ Kỳ và Iran) và vùng vịnh Ba Tư. Bán đảo Ả Rập gần giống với một hình chữ nhật nghiêng về bờ biển Đông Bắc Phi, có trục hướng đến Thổ Nhĩ Kỳ và châu Âu.

Ghi chú

Chú thích

Nguồn

Tham khảo

 Hourani, Albert Habib (1991). A History of the Arab Peoples. Cambridge, Mass.: Warner Books. .

 Reader, John (1997). Africa: A Biography of the Continent. New York: Vintage. .

 Saint-Prot, Charles (2003). French Policy toward the Arab World. AbuDhabi: Emirates Center for Strategic Studies and Research. .

Đọc thêm
Ajl, Max. Imperialism and Class in the Arab World (September 2016), Monthly Review
 Ayalon, Amy (1987). Language and change in the Arab Middle East: the evolution of modern political discourse Studies in Middle Eastern history. Oxford University Press US. .
 Hourani, Albert (1983). Arabic Thought in the Liberal Age, 1798-1939. Rev., with a new preface. Cambridge, Eng.: Cambridge University Press. x, 406 p.  pbk.
 Tausch, Arno. A Look at International Survey Data About Arab Opinion (ngày 31 tháng 1 năm 2014). "A look at recent (2013) international survey data about Arab opinion," Middle East Review of International Affairs, Vol. 17, No. 3 (Fall 2013), 57-74. Available at SSRN or http://dx.doi.org/10.2139/ssrn.2388627 here

Liên kết ngoài
 Arab League Online
 INFOSAMAK - Arab world
 ArabLand.com—Directories of all Arab World countries
 Araboo.com—Arab World Directory
 Arab Countries information
 WinArab—Arab Articles
 Carboun Information and resources relating to energy, environment, and sustainability in the Arab World

Hệ thống phân loại quốc gia
Vùng văn hóa
Sừng châu Phi
Trung Đông
Bắc Phi
Tây Á
Tiếng Ả Rập
Vùng lịch sử


title: Học viện Ngoại giao Trung Quốc

text:
Học viện Ngoại giao Trung Quốc (tiếng Hoa giản thể: 外交学院; tiếng Hoa phồn thể: 外交學院; Pinyin: Wàijiāo xuéyuàn) là một trường đại học chuyên đào tạo ngoại giao tại Bắc Kinh. Trường được thành lập năm 1955, thuộc Bộ Ngoại giao Trung Quốc. Trường đào tạo các môn: tiếng Anh, tiếng Pháp, tiếng Nhật, ngoại giao, luật quốc tế và kinh tế.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Website chính thức của trường

Trường đại học và cao đẳng ở Bắc Kinh


title: Tự hào LGBT

text:
Tự hào LGBT (tiếng Anh: LGBT pride) là một khái niệm cho rằng những người LGBT (đồng tính, song tính, hoán tính) nên tự hào về nhận thực giới tính và thiên hướng tình dục của họ. Phong trào này mang ba thông điệp là: người ta nên tự hào về nhận thức giới tính và thiên hướng tình dục của mình, trời đã phú cho người ta sự đa dạng và nhận thức giới tính (bản dạng giới) và khuynh hướng tính dục là bẩm sinh và không thể cố tình thay đổi được.

Phong trào niềm tự hào hiện đại bắt đầu từ Bạo loạn Stonewall cuối thập kỷ 1960. Sau đó những lễ kỷ niệm tưởng nhớ cuộc bạo loạn này được tổ chức hằng năm và dần trở thành một cuộc vận đồng khắp nơi. Ngày nay, nhiều nước trên thế giới tổ chức LGBT pride hằng năm. Phong trào niềm tự hào đã trở thành cuộc vận động cho quyền lợi của người LGBT, vận động hành lang các chính trị gia, thu hút phiếu bầu và thúc đẩy sự giáo dục về vấn đề LGBT. LGBT pride ủng hộ cho hoạt động vì quyền lợi của người LGBT.

Những biểu tượng của niềm tự hào đồng tính bao gồm lá cờ cầu vồng, con bướm, ký hiệu lam-đa Hy Lạp (λ), tam giác màu hồng, tam giác màu đen.

Tham khảo

LGBT
Văn hóa LGBT
Ngày lễ và Ngày Hành động trong tháng Sáu
Lịch sử LGBT Mỹ
Chính trị bản sắc

de:Regenbogenparade
sh:Regenbogenparade


title: Dicronychus fulvivellus

text:
Dicronychus fulvivellus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1860.

Chú thích

Tham khảo

Dicronychus


title: Eodiaptomus

text:
Eodiaptomus là một chi động vật giáp xác Copepoda thuộc họ Diaptomidae, có các loài sau:
Eodiaptomus draconisignivomi Brehm, 1952
Eodiaptomus indawgyi Dumont & Green, 2005
Eodiaptomus japonicus (Burckhardt, 1913)
Eodiaptomus lumholtzi (G. O. Sars, 1889)
Eodiaptomus phuphanensis Sanoamuang, 2001
Eodiaptomus phuvongi Sanoamuang & Sivongxay, 2004
Eodiaptomus sanoamuangae Reddy & Dumont, 1998
Eodiaptomus shihi Reddy, 1992
Eodiaptomus sinensis (Burckhardt, 1913)
Eodiaptomus wolterecki (Brehm, 1933)

Chú thích

Tham khảo

Diaptomidae


title: Bony

text:
Bony là một xã ở tỉnh Aisne, vùng Hauts-de-France thuộc miền bắc nước Pháp.

Tham khảo

Xã của Aisne


title: HMS Duke of York

text:
Hai tàu chiến của Hải quân Hoàng gia Anh từng được đặt tên HMS Duke of York, theo tước vị Công tước xứ York:

 HMS Duke of York (1763) là một tàu cutter 4 khẩu pháo mua năm 1763 và bị bán năm 1776
 HMS Duke of York dự định là một tàu chiến tuyến hạng nhất khổng lồ với 170 khẩu pháo được vẽ kiểu vào năm 1809, trở thành tàu chiến lớn nhất trong thời đại Napoleon, nhưng chưa bao giờ được chế tạo
 HMS Duke of York (17) là một thiết giáp hạm lớp King George V thứ hai, nguyên dự định đặt tên là HMS Anson nhưng được đổi tên trước khi hạ thủy năm 1940, và bị tháo dỡ năm 1958

Tham khảo
 Colledge, J. J.; Warlow, Ben (1969). Ships of the Royal Navy: the complete record of all fighting ships of the Royal Navy (Rev. ed.). London: Chatham. ISBN 978-1-86176-281-8. OCLC 67375475.

Tên gọi tàu chiến Hải quân Hoàng gia Anh


title: A Cổ Bách

text:
A Cổ Bách hay A Cổ Bá (, , , ياقۇب بەگ بەدۆلەت خان, ; 1820 - 1877) là một nhà thám hiểm, thủ lĩnh quân sự người Tajik và là người đứng đầu nhà nước Kashgar ở thế kỷ thứ 19. A Cổ Bách là thủ lĩnh đối đầu với nhà Thanh xung quanh vấn đề Tân Cương, các lực lượng của ông đã quật khởi, đánh chiến nhiều nơi ở các vùng Tân Cương, làm chủ vùng lòng chảo Tarim từ năm 1865 - 1877, uy hiếp mạnh mẽ đến cương vực phía Tây của nhà Thanh.

Đứng trước tình hình đó, nhà Thanh đã cử viên tướng Tả Tông Đường xuất quân tây chinh để giành lại Tân Cương. A Cổ Bách cùng quân đội chiến đấu quyết liệt với quân nhà Thanh suốt nhiều năm. Nhưng do quân Thanh được chuẩn bị tốt nên dần chiếm lại ưu thế tại vùng Tân Cương. Đến khi A Cổ Bách chết thì quân Thanh thừa cơ chiếm lại toàn bộ vùng Tân Cương.

Thân thế
A Cổ Bách sinh ra tại thị trấn Pskent thuộc hãn quốc Kokand (thuộc Uzbekistan ngày nay). Thời trẻ, ông phục vụ trong quân đội của các khả hãn Kokand và có những sự thăng tiến cấp bậc rất nhanh chóng. Năm 1847, khi mới 27 tuổi, ông là tổng chỉ huy của pháo đài Ak-Mechet cho đến năm 1853 khi đế quốc Nga chiếm đóng khu vực này. Trong khoảng một năm sau đó, ông nhiều lần dẫn quân giành lại quyền kiểm soát pháo đài này nhưng thất bại. Năm 1864, Beg được điều đi Taskent để chống lại quân Nga.

Tham khảo
 (Full text is available on Google Books; a recent reprint is available as e.g. ISBN 0766188450)

 Yakub Beg in Encyclopedia Britannica
 Yakub Beg Invasion  (At Kashgar City official website - quite detailed, although, admittedly, not in very grammatical English)

Chú thích

Người Trung Á
Nhà Thanh
Lịch sử Tân Cương
Vua Đông Turkestan


title: Bulbophyllum baladeanum

text:
Bulbophyllum baladeanum là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

B


title: Calogramma

text:
Spodoptera là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Noctuidae

en:Calogramma


title: Cycnoches stelliferum

text:
Cycnoches stelliferum là một loài phong lan.

Chú thích

Tham khảo

stelliferum


title: Château-Salins

text:
Château-Salins là một xã trong vùng Grand Est, thuộc tỉnh Moselle, quận Château-Salins, tổng Château-Salins. Tọa độ địa lý của xã là 48° 49' vĩ độ bắc, 06° 30' kinh độ đông.

Thông tin nhân khẩu

Các thành phố kết nghĩa
  Birkenfeld (Nahe), Đức,

Tham khảo

Xã của Moselle


title: Lugubrilaria lugubris

text:
Lugubrilaria lugubris là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Fasciolariidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

L
Động vật được mô tả năm 1847


title: 5701 Baltuck

text:
5701 Baltuck (1929 VS) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 16 tháng 10 năm 1929 bởi C. W. Tombaugh ở Đài thiên văn Lowell.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 5701 Baltuck

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1929


title: Asperdaphne

text:
Asperdaphne là một chi ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae.

Các loài
Các loài thuộc chi Asperdaphne bao gồm:

 Asperdaphne aculeata (Webster, 1906)
 Asperdaphne amplecta Hedley, 1922
 Asperdaphne bastowi (Gatliff & Gabriel, 1908)
 Asperdaphne bela Hedley, 1922
 Asperdaphne bitorquata (Sowerby III, 1896)
 Asperdaphne brenchleyi (Angas, 1877)
 Asperdaphne capricornea Hedley, 1922
 Asperdaphne compacta Hedley, 1922
 Asperdaphne desalesii (Tenison-Woods, 1877)
 Asperdaphne elegantissima (Schepman, 1913)
 Asperdaphne esparanza (tháng 5 năm 1911)
 Asperdaphne expeditionis Dell, 1956
 Asperdaphne hayesiana (Angas, 1871)
 Asperdaphne laceyi (Sowerby III, 1889)
 Asperdaphne legrandi (Beddome, 1883)
 Asperdaphne moretonica (Smith E. A., 1882)
 Asperdaphne peradmirabilis (Smith E. A., 1879)
 Asperdaphne perissa (Hedley, 1909)
 Asperdaphne perplexa (Verco, 1909)
 Asperdaphne rugosa Laseron, 1954
 Asperdaphne sculptilis (Angas, 1871)
 Asperdaphne sepulta Laseron, 1954
 Asperdaphne subzonata (Smith E. A., 1879)
 Asperdaphne suluensis (Schepman, 1913)
 Asperdaphne tasmanica (Tenison-Woods, 1877)
 Asperdaphne trimaculata Cotton, 1947
 Asperdaphne ula (Watson, 1881)
 Asperdaphne vercoi (Sowerby III, 1896)
 Asperdaphne versivestita (Hedley, 1912)
 Asperdaphne vestalis (Hedley, 1903)
 Asperdaphne walcotae (Sowerby III, 1893)

Chú thích

Tham khảo

Conidae


title: Cosmioconcha rikae

text:
Cosmioconcha rikae là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Columbellidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Cosmioconcha


title: Physogyne

text:
Physogyne là một chi thực vật có hoa trong họ, Orchidaceae.

Xem thêm
Danh sách các chi Phong lan

Tham khảo

Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (1999). Genera Orchidacearum 1. Oxford Univ. Press.
Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (2001). Genera Orchidacearum 2. Oxford Univ. Press.
Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (2003). Genera Orchidacearum 3. Oxford Univ. Press
Berg Pana, H. 2005. Handbuch der Orchideen-Namen. Dictionary of Orchid Names. Dizionario dei nomi delle orchidee. Ulmer, Stuttgart

Danh sách các chi phong lan
Cranichideae


title: Beuvron, Nièvre

text:
Beuvron là một xã của tỉnh Nièvre, thuộc vùng Bourgogne-Franche-Comté, miền trung nước Pháp.

Dân số
Theo điều tra dân số 1999 có dân số là 81. On 1 tháng 1 năm 2004, the ước tính was 91.

Xem thêm
Xã của tỉnh Nièvre

Tham khảo

 INSEE commune file

Xã của Nièvre


title: Enval

text:
Enval là một xã ở tỉnh Puy-de-Dôme trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes miền trung nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 480 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
INSEE

Xã của Puy-de-Dôme


title: Murray Barr

text:
Murray Barr tên đầy đủ là Muray Llewellyn Barr (20.6.1908 – 4.5.1995) là một thầy thuốc và nhà nghiên cứu Y học người Canada đã phát hiện – cùng với sinh viên đã tốt nghiệp Ewart George Bertram - một cấu trúc tế bào quan trọng: "tiểu thể Barr" vào năm 1948. Phát hiện này đã dẫn tới phương pháp khoa học đầu tiên để xác định giới tính (ví dụ việc gian lận giới tính trong thi đấu thể thao).

Tiểu sử
Ông sinh tại Belmont, Ontario, học ở Đại học miền Tây Ontario (University of Western Ontario), và đậu bằng cử nhân năm 1930, bằng bác sĩ y khoa năm 1933, bằng thạc sĩ khoa học năm 1938.

Giải thưởng
 1968: Huân chương Canada (Order of Canada) hạng Officer
 1959: Huy chương Flavelle của Royal Society of Canada
 1962: giải Quỹ Joseph P. Kennedy Jr. cho các đóng góp vào sự hiểu biết nguyên nhân của sự chậm phát triển tâm thần.
 1963: giải quốc tế Quỹ Gairdner
 1972: Hội viên của Royal Society London
 1998: được đưa vào Canadian Medical Hall of Fame(truy tặng).

Ngoài ra, ông cũng được đề cử cho Giải Nobel Sinh lý và Y khoa.

Chú thích và Tham khảo

Liên kết ngoài
Profile of Murray L. Barr
Barr Body on Human Sex Chromosomes
Who Named It? - Murray Llewellyn Barr

Sinh năm 1908
Mất năm 1995
Nhà khoa học Canada
Hội viên Hội Hoàng gia


title: Teucholabis inca

text:
Teucholabis inca là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Teucholabis
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Benevento

text:
Benevento là một thành phố và cộng đồng (comune) thủ phủ tỉnh Benevento trong vùng Campania nước Ý.
Đô thị Benevento có diện tích 129 ki lô mét vuông, dân số thời điểm năm 31 tháng 8 năm 2010 là 62.177 người.
Đô thị này có các đơn vị dân cư (frazioni) sau:
Các đô thị giáp ranh:
Benevento có cự ly 50 km về phía đông bắc của Napoli. Nó nằm trên một ngọn đồi 130 m (300 ft) trên mực nước biển tại nơi hợp lưu của Irpino Calore (hoặc Beneventano) và Sabato. Đây cũng là thủ phủ của một tổng giám mục Công giáo.

Benevento nằm trên vị trí củ Beneventum cổ đại, Maleventum ban đầu vẫn còn trước đó Malowent và Maloenton.

Tham khảo

Đô thị tỉnh Benevento
Di sản thế giới tại Ý
Thành phố và thị trấn ở Campania


title: Quận Marion, Georgia

text:
Quận Marion là một quận trong tiểu bang Georgia, Hoa Kỳ. Quận lỵ đóng ở thành phố , Georgia . Theo điều tra dân số năm 2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có dân số người . Năm 2007, ước tính dân số quận này là người.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận này có diện tích ki-lô-mét vuông, trong đó có km2 là diện tích đất, km2 là diện tích mặt nước.

Các xa lộ

Các quận giáp ranh

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của Georgia


title: Euryglossina nigra

text:
Euryglossina nigra là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Exley mô tả khoa học năm 1968.

Chú thích

Tham khảo

Euryglossina
Động vật được mô tả năm 1968


title: Stator vachelliae

text:
Stator vachelliae là một loài bọ cánh cứng trong họ Bruchidae. Loài này được Bottimer miêu tả khoa học năm 1973.

Chú thích

Tham khảo

Stator


title: Cosmopterix chisosensis

text:
Cosmopterix chisosensis là một loài bướm đêm thuộc họ Cosmopterigidae. Nó được tìm thấy ở Argentina (Salta, Tucumán) và Hoa Kỳ (Texas, Arizona, Mississippi).
Con trưởng thành được sưu tập và tháng 5 và tháng 6 ở Hoa Kỳ và từ tháng 11 đến tháng 2 ở Argentina. Cánh trước dài 2,9-4,9 mm.

Tham khảo

Cosmopterix


title: L'Argentera

text:
L'Argentera là một đô thị trong comarca Baix Camp, tỉnh Tarragona, cộng đồng tự trị Catalonia, Tây Ban Nha. Dân số năm 2005 là 155 người.

Vista generalLocalización de L'Argentera en el Baix Camp

Liên kết ngoài
Página web del Ayuntamiento
Información general

Tham khảo

Tomàs Bonell, Jordi; Descobrir Catalunya, poble a poble, Prensa Catalana, Barcelona, 1994
Artículo en la Gran Enciclopèdia Catalana (en catalán)

L'Argentera
Baix Camp
Đô thị ở Tarragona


title: Burrweiler

text:
Burrweiler là một đô thị thuộc huyện Südliche Weinstraße, bang Rheinland-Pfalz, Đức. Đô thị này có diện tích 6,29 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2006 là 853 người.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Südliche Weinstraße


title: Moutiers-sur-le-Lay

text:
Moutiers-sur-le-Lay là một xã ở tỉnh Vendée trong vùng Pays de la Loire, Pháp. Xã này có diện tích 18,28 km², dân số năm 2006 là 605 người. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 8 mét trên mực nước biển.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Moutiers-sur-le-Lay trên trang mạng Viện địa lý quốc gia

Moutiers-sur-le-Lay


title: Rossomyrmex

text:
Rossomyrmex là một chi côn trùng thuộc họ Formicidae. Chi này có các loài sau:
 Rossomyrmex minuchae
 Rossomyrmex proformicarum.

Chú thích

Tham khảo

Formicini
Động vật cánh màng châu Á
Động vật cánh màng châu Âu


title: Anisostena texana

text:
Anisostena texana là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Schaeffer miêu tả khoa học năm 1933.

Chú thích

Tham khảo

Anisostena


title: Turbo jonathani

text:
Turbo jonathani là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Turbinidae, họ ốc xà cừ.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Turbo


title: Riverie

text:
Riverie là một xã thuộc tỉnh Rhône trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes phía đông nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 730 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
INSEE

Xã của Rhône


title: Rhinichthys deaconi

text:
Rhinichthys deaconi là một loài cá vây tia trong họ Cyprinidae.

Loài này chỉ có ở Thung lũng Las Vegas thuộc Hoa Kỳ. International Union for the Conservation of Nature đã công bố loài này tuyệt chủng từ năm 1986.

Nguồn
 World Conservation Monitoring Centre 1996. Rhinichthys deaconi. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 19 tháng 7 năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

Rhinichthys


title: Claracq

text:
Claracq là một commune tỉnh Pyrénées-Atlantiques, thuộc vùng Nouvelle-Aquitaine, tây nam nước Pháp.

Xem thêm
Commune của tỉnh Pyrénées-Atlantiques

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Pyrénées-Atlantiques


title: Baihar

text:
Baihar là một thị xã và là một nagar panchayat của quận Balaghat thuộc bang Madhya Pradesh, Ấn Độ.

Địa lý
Baihar có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 567 mét (1860 foot).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Baihar có dân số 15.400 người. Phái nam chiếm 51% tổng số dân và phái nữ chiếm 49%. Baihar có tỷ lệ 67% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 75%, và tỷ lệ cho phái nữ là 58%. Tại Baihar, 14% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Madhya Pradesh


title: Quận Eaton, Michigan

text:
Quận Eaton một quận thuộc tiểu bang Michigan, Hoa Kỳ. Quận lỵ đóng ở. Theo điều tra dân số năm 2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2000, quận có dân số người.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có diện tích km2, trong đó có km2 là diện tích mặt nước.

Xa lộ

Quận giáp ranh

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của Michigan


title: Dhronecken

text:
Dhronecken là một đô thị ở huyện Bernkastel-Wittlich, trong bang Rheinland-Pfalz, Đô thị Dhronecken có diện tích 1,45 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 125 người.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Bernkastel-Wittlich


title: Lipatephia

text:
Lipatephia là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Erebidae


title: Đế quốc Vijayanagara

text:
Đế quốc Vijayanagara là một đế quốc Hinđu giáo ở Nam Ấn Độ đã tồn tại trên Cao nguyên Deccan. Được thành lập năm 1082 bởi Bukka Bhupati Raya I (cai trị: 1082 hoặc 1082 - 1087) và người em trai Harihara Raya I (cai trị: 1087 - 1104), đế quốc này kéo dài đến năm 1646 dù đã suy vong từ năm 1565 sau trận chiến Talikota với các tiểu quốc Hồi giáo Deccan. Những tàn tích của Vijayanagara hiện còn tồn tại ở Hampi, gần Bellary ở bang Karnataka. Thống trị bởi một tầng lớp quý tộc nói tiếng Telugu, Vijayanagara đã trở thành một thành trì của Ấn Độ giáo trong giai đoạn người Hồi giáo làm bá chủ ở Ấn Độ. Sự giàu có của đế quốc này có được là nhờ buôn bán gia vị và sản xuất hàng dệt vải bông. Các vua triều đại Sangama - vương triều đầu tiên của đế quốc Vijayanagara nổi tiếng vì bảo trợ cho việc học chữ Phạn. Năm 1485 họ bị triều đại Saluva hất cẳng, rồi triều đại Saluva lại bị thay thế bởi Triều đại Tuluva vào năm 1505. Nhà vua Tuluva Krishna Deva Raya (1509-1529) là một nhà thơ vĩ đại và là một người bảo trợ cho văn học Telugu. Ông đã trị vì vùng phía Nam của các sông Krishna và sông Tungabhadra. Năm 1565, quân đội của Vijayanagara đã bị đánh đại bại tại Talikota bởi các vương quốc Hồi giáo Deccan bao gồm Bijapur, Bidar, Ahmadnagar và Golconda, và thành đã bị phá hủy. Dù chứng tích của vương quốc vẫn còn sống sót sau vài thập kỷ ở miền Nam lãnh thổ cũ dưới vương triều thứ tư - Aravidu, vương quốc này đã chấm dứt tầm quan trọng của mình.

Tham khảo
Eaton, Richard M. (2006). A social history of the Deccan, 1300–1761: eight Indian lives. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-71627-7.

Nilakanta Sastri, K. A. (1955). A history of South India from prehistoric times to the fall of Vijayanagar. New Delhi: Indian Branch, Oxford University Press. ISBN 0-19-560686-8

Stein, Burton (1989). The New Cambridge History of India: Vijayanagara. Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-26693-2.

Hoàn toàn không có nguồn tham khảo
Lịch sử Ấn Độ
Đế quốc Vijayanagara
Cựu quốc gia quân chủ


title: Tống sử

text:
Tống sử (chữ Hán: 宋史) là một bộ sách lịch sử trong Nhị thập tứ sử của Trung Hoa.  Sách này kể lịch sử thời nhà Tống, tức là Bắc Tống và Nam Tống; được viết xong vào năm 1345 và do Thoát Thoát thời Nguyên biên soạn.

Thời đầu nhà Nguyên, Nguyên Thế Tổ Hốt Tất Liệt đã hạ chiếu cho tu Tống sử song thể lệ và niên hiệu không thống nhất. Tháng 3 năm Chí Chính thứ 3 (1343) thời Nguyên Huệ Tông, triều đình đã hạ lệnh tu Liêu, Tống, Kim tam sử. Thiết Mộc Nhi Tháp Thức, Hạ Duy Nhất, Trương Khởi Nham, Âu Dương Huyền cùng bảy người khác nhậm chức tổng tài quan, ngoài ra còn có sự tham gia của các sử quan Oát Ngọc Luân Đồ, Thái Bất Hoa, Vu Văn Truyền, Cống Sư Đạo, Dư Khuyết, Cổ Lỗ, Nguy Tố cùng 23 người khác. Tháng 5 năm Chí Chính thứ 4 (1344), Thoát Thoát từ chức, trung thư hữu thừa tướng A Đồ Lỗ kế nhiệm, A Đồ Lỗ tuy mang danh là đô tổng tài song lại không am hiểu Hán tự. Tháng 10 năm Chí Chính thứ 5 (1345), thì thành thư, việc hoàn thành chỉ có hai năm rưỡi. Đến năm Chí Chính thứ 6 (1346), Tống sử được khan khắc tại Giang Chiết hành tỉnh.

Khái niệm chủ yếu
"Tình vân thu nguyệt" (Mây tạnh, trăng thu): Tống sử, truyện Văn Đồng (文同傳): Tình vân thu nguyệt, trần ai bất đáo ( 晴雲秋月、塵埃不到), nghĩa là "trong sạch như mây tạnh, như trăng thu; bụi bặm chẳng tới".

Nội dung
Toàn thư bao gồm: Bản kỉ (47 quyển), chí (162 quyển), biểu (32 quyển), liệt truyện (255 quyển), tổng cộng có tới 496 quyển. Vì thế, Tống sử là bộ sử lớn nhất trong Nhị thập tứ sử.

Bản kỉ
 Bản kỷ 1 - Thái Tổ nhất
 Bản kỷ 2 – Thái Tổ nhị
 Bản kỷ 3 – Thái Tổ tam
 Bản kỷ 4 – Thái Tông nhất
 Bản kỷ 5 – Thái Tông nhị
 Bản kỷ 6 – Chân Tông nhất
 Bản kỷ 7 – Chân Tông nhị
 Bản kỷ 8 – Chân Tông tam
 Bản kỷ 9 – Nhân Tông nhất
 Bản kỷ 10 – Nhân Tông nhị
 Bản kỷ 11 – Nhân Tông tam
 Bản kỷ 12 – Nhân Tông tứ
 Bản kỷ 13 – Anh Tông
 Bản kỷ 14 - Thần Tông nhất
 Bản kỷ 15 – Thần Tông nhị
 Bản kỷ 16 – Thần Tông tam
 Bản kỷ 17 – Triết Tông nhất
 Bản kỷ 18 – Triết Tông nhị
 Bản kỷ 19 – Huy Tông nhất
 Bản kỷ 20 – Huy Tông nhị
 Bản kỷ 21 – Huy Tông tam
 Bản kỷ 22 – Huy Tông tứ
 Bản kỷ 23 – Khâm Tông
 Bản kỷ 24 – Cao Tông nhất
 Bản kỷ 25 – Cao Tông nhị
 Bản kỷ 26 – Cao Tông tam
 Bản kỷ 27 – Cao Tông tứ
 Bản kỷ 30 – Cao Tông thất
 Bản kỷ 31 – Cao Tông bát
 Bản kỷ 28 – Cao Tông ngũ
 Bản kỷ 29 – Cao Tông lục
 Bản kỷ 32 – Cao Tông cửu
 Bản kỷ 33 – Hiếu Tông nhất
 Bản kỷ 34 – Hiếu Tông nhị
 Bản kỷ 35 - Hiếu Tông tam
 Bản kỷ 36 – Quang Tông
 Bản kỷ 37 – Ninh Tông nhất
 Bản kỷ 38 – Ninh Tông nhị
 Bản kỷ 39 – Ninh Tông tam
 Bản kỷ 40 – Ninh Tông tứ
 Bản kỷ 41 - Lý Tông nhất
 Bản kỷ 42 - Lý Tông nhị
 Bản kỷ 43 - Lý Tông tam
 Bản kỷ 44 – Lý Tông tứ
 Bản kỷ 45 – Lý Tông ngũ
 Bản kỷ 46 – Độ Tông
 Bản kỷ 47 - Doanh Quốc công, Kiến Quốc công, Vĩnh Quốc công

Chí
 Chí 1 – Thiên văn nhất
 Chí 2 – Thiên văn nhị
 Chí 3 – Thiên văn tam
 Chí 4 – Thiên văn tứ
 Chí 5 – Thiên văn ngũ
 Chí 6 – Thiên văn lục
 Chí 7 – Thiên văn thất
 Chí 8 – Thiên văn bát
 Chí 9 – Thiên văn cửu
 Chí 10 – Thiên văn thập
 Chí 11 – Thiên văn thập nhất
 Chí 12 – Thiên văn thập nhị
 Chí 13 – Thiên văn thập tam
 Chí 14 – Ngũ hành nhất thượng
 Chí 15 – Ngũ hành nhất hạ
 Chí 16 – Ngũ hành nhị thượng
 Chí 17 – Ngũ hành nhị hạ
 Chí 18 – Ngũ hành tam
 Chí 19 – Ngũ hành tứ
 Chí 20 – Ngũ hành ngũ
 Chí 21 – Luật lịch nhất
 Chí 22 – Luật lịch nhị
 Chí 23 – Luật lịch tam
 Chí 24 – Luật lịch tứ
 Chí 25 – Luật lịch ngũ
 Chí 26 – Luật lịch lục
 Chí 27 – Luật lịch thất
 Chí 28 – Luật lịch bát
 Chí 29 – Luật lịch cửu
 Chí 30 – Luật lịch thập
 Chí 31 – Luật lịch thập nhất
 Chí 32 – Kỉ nguyên lịch
 Chí 33 – Kỉ nguyên lịch
 Chí 34 – Luật lịch thập tứ
 Chí 35 – Luật lịch thập ngũ
 Chí 36 – Luật lịch thập lục
 Chí 37 – Luật lịch thập thất
 Chí 38 – Địa lý nhất
 Chí 39 – Địa lý nhị
 Chí 40 – Địa lý tam
 Chí 41 – Địa lý tứ
 Chí 42 – Địa lý ngũ
 Chí 43 – Địa lý lục
 Chí 44 - Hà cừ nhất
 Chí 45 - Hà cừ nhị
 Chí 46 - Hà cừ tam
 Chí 47 - Hà cừ tứ
 Chí 48 - Hà cừ ngũ
 Chí 49 - Hà cừ lục
 Chí 50 - Hà cừ thất
 Chí 51 – Lễ nhất
 Chí 52 – Lễ nhị
 Chí 53 – Lễ tam
 Chí 54 – Lễ tứ
 Chí 55 – Lễ ngũ
 Chí 56 - Lễ lục
 Chí 57 - Lễ thất
 Chí 58 - Lễ bát
 Chí 59 - Lễ cửu
 Chí 60 - Lễ thập
 Chí 61 - Lễ thập nhất
 Chí 62 - Lễ thập nhị
 Chí 63 - Lễ thập tam
 Chí 64 - Lễ thập tứ
 Chí 65 - Lễ thập ngũ
 Chí 66 - Lễ thập lục
 Chí 67 - Lễ thập thất
 Chí 68 - Lễ thập bát
 Chí 69 - Lễ thập cửu
 Chí 70 - Lễ nhị thập nhất
 Chí 71 - Lễ nhị thập nhị
 Chí 72 - Lễ nhị thập tam
 Chí 73 - Lễ nhị thập tứ
 Chí 74 - Lễ nhị thập ngũ
 Chí 75 - Lễ nhị thập lục
 Chí 76 - Lễ nhị thập thất
 Chí 77 - Lễ nhị thập bát
 Chí 78 - Lễ nhị thập cửu
 Chí 79 – Nhạc nhất
 Chí 80 - Nhạc nhị
 Chí 81 - Nhạc tam
 Chí 82 - Nhạc tứ
 Chí 83 - Nhạc ngũ
 Chí 84 - Nhạc lục
 Chí 85 - Nhạc thất
 Chí 86 - Nhạc bát
 Chí 87 - Nhạc cửu
 Chí 88 - Nhạc thập
 Chí 89 - Nhạc thập nhất
 Chí 90 - Nhạc thập nhị
 Chí 91 - Nhạc thập tam
 Chí 92 - Nhạc thập tứ
 Chí 93 - Nhạc thập ngũ
 Chí 94 - Nhạc thập lục
 Chí 95 - Nhạc thập thất
 Chí 96 – Nghi vệ nhất
 Chí 97 - Nghi vệ nhị
 Chí 98 - Nghi vệ tam
 Chí 99 - Nghi vệ tứ
 Chí 100 - Nghi vệ ngũ
 Chí 101 - Nghi vệ lục
 Chí 102 - Dư phục nhất
 Chí 103 - Dư phục nhị
 Chí 104 - Dư phục tam
 Chí 105 - Dư phục tứ
 Chí 106 - Dư phục ngũ
 Chí 107 - Dư phục lục
 Chí 108 – Tuyển cử nhất
 Chí 109 - Tuyển cử nhị
 Chí 110 - Tuyển cử tam
 Chí 111 - Tuyển cử tứ
 Chí 112 - Tuyển cử ngũ
 Chí 113 - Tuyển cử lục
 Chí 114 – Chức quan nhất
 Chí 115 - Chức quan nhị
 Chí 116 - Chức quan tam
 Chí 117 - Chức quan tứ
 Chí 118 - Chức quan ngũ
 Chí 119 - Chức quan lục
 Chí 120 - Chức quan thất
 Chí 121 - Chức quan bát
 Chí 122 - Chức quan cửu
 Chí 123 - Chức quan thập
 Chí 124 - Chức quan thập nhất
 Chí 125 - Chức quan thập nhị
 Chí 126 - Thực hóa thượng nhất
 Chí 127 - Thực hóa thượng nhị
 Chí 128 - Thực hóa thượng tam
 Chí 129 - Thực hóa thượng tứ
 Chí 130 - Thực hóa thượng ngũ
 Chí 131 - Thực hóa thượng lục
 Chí 132 - Thực hóa hạ nhất
 Chí 133 - Thực hóa hạ nhị
 Chí 134 - Thực hóa hạ tam
 Chí 135 - Thực hóa hạ tứ
 Chí 136 - Thực hóa hạ ngũ
 Chí 137 - Thực hóa hạ lục
 Chí 138 - Thực hóa hạ thất
 Chí 139 - Thực hóa hạ bát
 Chí 140 – Binh nhất
 Chí 141 - Binh nhị
 Chí 142 - Binh tam
 Chí 143 - Binh tứ
 Chí 144 - Binh ngũ
 Chí 145 - Binh lục
 Chí 146 - Binh thất
 Chí 147 - Binh bát
 Chí 148 - Binh cửu
 Chí 149 - Binh thập
 Chí 150 - Binh thập nhất
 Chí 151 - Binh thập nhị
 Chí 152 – Hình pháp nhất
 Chí 153 – Hình pháp nhị
 Chí 154 – Hình pháp tam
 Chí 155 – Nghệ văn nhất
 Chí 156 - Nghệ văn nhị
 Chí 157 - Nghệ văn tam
 Chí 158 - Nghệ văn tứ
 Chí 159 - Nghệ văn ngũ
 Chí 160 - Nghệ văn lục
 Chí 161 - Nghệ văn thất
 Chí 162 - Nghệ văn bát

Biểu
 Biểu 1 - Tể phụ nhất
 Biểu 2 - Tể phụ nhị
 Biểu 3 - Tể phụ tam
 Biểu 4 - Tể phụ tứ
 Biểu 5 - Tể phụ ngũ
 Biểu 6 – Tông thất thế hệ nhất
 Biểu 7 - Tông thất thế hệ nhị
 Biểu 8 - Tông thất thế hệ tam
 Biểu 9 - Tông thất thế hệ tứ
 Biểu 10 - Tông thất thế hệ ngũ
 Biểu 11 - Tông thất thế hệ lục
 Biểu 12 - Tông thất thế hệ thất
 Biểu 13 - Tông thất thế hệ bát
 Biểu 14 - Tông thất thế hệ cửu
 Biểu 15 - Tông thất thế hệ thập
 Biểu 16 - Tông thất thế hệ thập nhất
 Biểu 17 - Tông thất thế hệ thập nhị
 Biểu 18 - Tông thất thế hệ thập tam
 Biểu 19 - Tông thất thế hệ thập tứ
 Biểu 20 - Tông thất thế hệ thập ngũ
 Biểu 21 - Tông thất thế hệ thập lục
 Biểu 22 - Tông thất thế hệ thập thất
 Biểu 23 - Tông thất thế hệ thập bát
 Biểu 24 - Tông thất thế hệ thập cửu
 Biểu 25 - Tông thất thế hệ nhị thập
 Biểu 26 - Tông thất thế hệ nhị thập nhất
 Biểu 27 - Tông thất thế hệ nhị thập nhị
 Biểu 28 - Tông thất thế hệ nhị thập tam
 Biểu 29 - Tông thất thế hệ nhị thập tứ
 Biểu 30 - Tông thất thế hệ nhị thập ngũ
 Biểu 31 - Tông thất thế hệ nhị thập lục
 Biểu 32 - Tông thất thế hệ nhị thập thất

Liệt truyện
 Liệt truyện 1 Hậu phi thượng - Thái Tổ Mẫu Chiêu Hiến Đỗ thái hậu, Thái Tổ Hiếu Huệ Hạ hoàng hậu, Hiếu Minh Vương hoàng hậu, Hiếu Chương Tống hoàng hậu, Thái Tông Thục Đức Doãn hoàng hậu, Ý Đức Phù hoàng hậu, Minh Đức Lý hoàng hậu, Nguyên Đức Lý hoàng hậu, Chân Tông Chương Hoài Phan hoàng hậu, Chương Mục Quách hoàng hậu, Chương Hiến Minh Túc Lưu hoàng hậu, Lý thần phi, Dương thục phi, Thẩm quý phi, Nhân Tông Quách hoàng hậu, Từ Thánh Quang Hiến Tào hoàng hậu, Trương quý phi, Miêu quý phi, Chu quý phi, Dương Đức phi, Phùng hiền phi, Anh Tông Tuyên Nhân Thánh Liệt Cao hoàng hậu
 Liệt truyện 2 Hậu phi hạ - Thần Tông Khâm Thánh Hiến Túc Hướng hoàng hậu, Khâm Thành Chu hoàng hậu, Khâm Từ Trần hoàng hậu, Lâm Hiền phi, Vũ Hiền phi, Triết Tông Chiêu Từ Thánh Hiến Mạnh hoàng hậu, Chiêu Hoài Lưu hoàng hậu, Huy Tông Hiển Cung Vương hoàng hậu, Trịnh hoàng hậu, Vương quý phi, Vi hiền phi, Kiều quý phi, Lưu uyển nghi, Lưu an phi, Khâm Tông Chu hoàng hậu, Cao Tông Hiến Tiết Hình hoàng hậu, Hiến Thánh Từ Liệt Ngô hoàng hậu, Phan Hiền phi, Trương Hiền phi, Lưu Quý phi, Lưu Uyển nghi, Trương Quý phi, Hiếu Tông Thành Mục Quách hoàng hậu, Thành Cung Hạ hoàng hậu, Thành Túc Tạ hoàng hậu, Sái Quý phi, Lý Hiền phi, Quang Tông Từ Ý Lý hoàng hậu, Hoàng Quý phi, Ninh Tông Cung Thục Hàn hoàng hậu, Cung Thánh Nhân Liệt Dương hoàng hậu, Lý Tông Tạ hoàng hậu, Độ Tông Toàn hoàng hậu, Dương thục phi
 Liệt truyện 3 Tông thất nhất - Ngụy vương Triệu Đình Mĩ, Yên vương Triệu Đức Chiêu, Tần vương Triệu Đức Phương
 Liệt truyện 4 Tông thất nhị - Hán vương Triệu Nguyên Tá, Chiêu Thành thái tử Triệu Nguyên Hi, Thương vương Triệu Nguyên Phần, Việt vương Triệu Nguyên Kiệt, Trấn vương Triệu Nguyên Ác, Sở vương Triệu Nguyên Xưng, Chu vương Triệu Nguyên Nghiễm, Sùng vương Triệu Nguyên Ức, Điệu Hiến thái tử Triệu Hựu, Bộc vương Triệu Doãn Nhượng
 Liệt truyện 5 Tông thất tam - Ngô vương Hạo, Ích vương Quần, Ngô vương Tất, Yên vương Vũ, Sở vương Tự, Hiến Mẫn thái tử Mạu, Vận vương Khải, Túc vương Xu, Cảnh vương Kỉ, Tề vương Hủ, Từ vương Lệ, Nghi vương , Hòa vương Thức, Tín vương Trăn, thái tử Kham, Nguyên Ý thái tử Phu, Tín vương Cừ, Trang Văn thái tử Kì, Ngụy vương Khải, Cảnh Hiến thái tử Tuan, Trấn vương Hoành
 Liệt truyện 6 Tông thất tứ - Tử Sức, Tử Tung, Tử Lịch, Tử Chỉ, Tử Trú, Tử Tiêu, Sư 𢍰, Hi Ngôn, Hi Dịch, Sĩ Ngỗ, Sĩ Niểu, Sĩ 𡸕, Sĩ Thiến, Bất Quàn, Bất Khí, Bất Vưu, Bất 𢙯, Thiện Tuấn, Thiện Dự, Nhữ Thuật, Thúc Cận, Thúc Hướng, Ngạn Đảm, Ngạn Thu, Ngạn Du
 Liệt truyện 7 Công chúa - Tần quốc Đại Trưởng công chúa, Thái Tổ lục nữ, Thái Tông thất nữ, Chân Tông nhị nữ, Nhân Tông thập tam nữ, Anh Tông tứ nữ, Thần Tông thập nữ, Triết Tông tứ nữ, Huy Tông thập tứ nữ, Hiếu Tông nhị nữ, Quang Tông tam nữ, Ngụy Huệ Hiến vương nhất nữ, Ninh Tông nhất nữ, Lý Tông nhất nữ
 Liệt truyện 8 – Phạm Chất (范质), Vương Phổ (王溥), Ngụy Nhân Phổ (魏仁浦)
 Liệt truyện 9 – Thạch Thủ Tín (石守信), Vương Thẩm Kỳ (王审琦), Cao Hoài Đức (高怀德), Hàn Trọng Uân (韩重赟), Trương Lệnh Đạc (张令铎), La Ngạn Côi (罗彦瑰), Vương Ngạn Thăng (王彦升)
 Liệt truyện 10 – Hàn Lệnh Khôn, Mộ Dung Diên Chiêu, Phù Ngạn Khanh
 Liệt truyện 11 – Vương Cảnh, Vương Yến, Quách Tùng Nghĩa, Lý Hồng Tín, Vũ Hành Đức, Dương Thừa Tín, Hầu Chương
 Liệt truyện 12 – Chiết Đức Ỷ, Phùng Kế Nghiệp, Vương Thừa Mĩ, Lý Kế Chu, Tôn Hành Hữu
 Liệt truyện 13 – Hầu Ích, Trương Tùng Ân, Hỗ Ngạn Kha, Tiết Hoài Nhượng, Triệu Tán, Lý Kế Huân, Dược Nguyên Phúc, Triệu Triều
 Liệt truyện 14 – Quách Sùng, Dương Đình Chương, Tống Ác, Hướng Củng, Vương Ngạn Siêu, Trương Vĩnh Đức, Vương Toàn Bân, Khang Diên Trạch
 Liệt truyện 15 – Triệu Phổ
 Liệt truyện 16 – Ngô Đình Tộ, Lý Sùng Củ, Vương Nhân Thiệm, Sở Chiêu Phụ, Lý Xử Vân
 Liệt truyện 17 – Tào Bân, Phan Mĩ, Lý Siêu
 Liệt truyện 18 – Trương Mĩ, Quách Thủ Văn, Doãn Sùng Kha, Lưu Đình Nhượng, Viên Kế Trung, Thôi Ngạn Tiến, Trương Đình Hàn, Hoàng Phủ Kế Minh, Trương Quỳnh
 Liệt truyện 19 – Tào Hàn, Dương Tín, Đảng Tiến, Lý Hán Quỳnh, Lưu Ngộ, Lý Hoài Trung, Mễ Tín, Điền Trọng Tiến, Lưu Đình Hàn, Thôi Hàn
 Liệt truyện 20 – Lý Quỳnh, Quách Quỳnh, Trần Thừa Chiêu, Lý Vạn Siêu, Bạch Trọng Tán, Vương Nhân Hạo, Trần Tư Nhượng, Tiêu Kế Huân, Lưu Trọng Tiến, Viên Ngạn, Kì Đình Huấn, Trương Đạc, Lý Vạn Toàn
 Liệt truyện 21 – Lý Cốc, Tảm Cư Nhuận, Đậu Trinh Cố, Lý Đào, Vương Dịch Giản, Triệu Thượng Giao, Trương Tích, Trương Chú, Biên Quy Đảng, Lưu ỏn Tẩu, Lưu Đào, Biên Quang Phạm, Lưu Tái, Trình Vũ
 Liệt truyện 22 – Trương Chiêu, Đậu Nghi, Lã Dư Khánh, Lưu Hi Cổ, Thạch Hi Tái, Lý Mục
 Liệt truyện 23 – Tiết Cư Chính, Thẩm Luân, Lô Đa Tốn, Tống Kì
 Liệt truyện 24 – Lý Phưởng, Lã Mông Chính, Trương Tề Hiền, Cổ Hoàng Trung
 Liệt truyện 25 – Tiền Nhược Thủy, Tô Dịch Giản, Quách Chí, Lý Chí, Tân Trọng Phủ, Vương Miện, Ôn Trọng Thư, Vương Hóa Cơ
 Liệt truyện 26 – Trương Hoành, Triệu Xương Ngôn, Trần Thứ, Lưu Xương Ngôn, Trương Kịp, Lý Duy Thanh
 Liệt truyện 27 – Sài Vũ Tích, Trương Tốn, Dương Thủ Nhất, Triệu Dung, Chu Oánh, Vương Kế Anh, Vương Hiển
 Liệt truyện 28 – Đào Cốc, Hỗ Mông, Vương Trứ, Vương Hựu, Dương Chiêu Kiệm, Ngư Sùng Lượng, Trương Đạm, Cao Tích
 Liệt truyện 29 – Nhan Khản, Kịch Khả Cửu, Triệu Phùng, Tô Hiểu, Cao Phòng, Phùng Toản, Biên Hử, Vương Minh, Hứa Trọng Tuyên, Dương Khắc Nhượng, Đoàn Tư Cung, Hầu Trắc, Lý Phù, Ngụy Phi, Đổng Xu
 Liệt truyện 30 – Mã Lệnh Tông, Đỗ Hán Huy, Trương Đình Hàn, Ngô Kiền Dụ, Thái Thẩm Đình, Chu Quảng, Trương Huân, Thạch Hi, Trương Tàng Anh, Lục Vạn Hữu, Giải Huy, Lý Thao, Vương Tấn Khanh, Quách Đình Vị, Triệu Diên Tiến, Phụ Siêu
 Liệt truyện 31 – Dương Nghiệp, Kinh Hãn Nho, Tào Quang Thật, Trương Huy, Tư Siêu
 Liệt truyện 32 – Lý Tiến Khanh, Dương Mĩ, Hà Kế Quân, Lý Hán Siêu, Quách Tiến, Lý Khiêm Phổ, Diêu Nội Bân, Đổng Tuân Hối, Hạ Duy Trung, Mã Nhân Vũ
 Liệt truyện 33 – Vương Tán, Trương Bảo Tục, Triệu Biền, Lô Hoài Trung, Vương Kế Huân, Đinh Đức Dụ, Trương Diên Thông, Lương Huýnh, Sử Khuê, Điền Khâm Tộ, Hầu Uân, Vương Văn Bảo, Địch Thủ Tố, Vương Sân, Lưu Thẩm Quỳnh
 Liệt truyện 34 – Lưu Phó, An Thủ Trung, Khổng Thủ Chính, Đàm Diên Mĩ, Nguyên Đạt, Thường Tư Đức, Doãn Kế Luân, Tiết Siêu, Quách Mật, Điền Nhân Lãng, Lưu Khiêm
 Liệt truyện 35 – Lưu Bảo Huân, Đằng Trung Chính, Lưu Bàn, Khổng Thừa Cung, Tống Đang, Viên Khuếch, Phàn Tri Cổ, Tang Bính, Từ Hưu Phục, Trương Quan, Trần Túng Tín, Trương Bình, Vương Kế Thăng, Doãn Hiến, Vương Tân, An Trung
 Liệt truyện 36 – Trương Giám, Diêu Thản, Tác Tương, Tống Thái Sơ, Lô Chi Hàn, Trịnh Văn Bảo, Vương Tử Dư, Lưu Tổng, Biện Cổn, Hứa Tương, Bùi Trang, Ngưu Miện, Loan Sùng Cát, Viên Phùng Cát, Hàn Quốc Hoa, Hà Mông, Thận Tri Lễ
 Liệt truyện 37 – Mã Toàn Nghĩa, Lôi Đức Tương, Vương Siêu
 Liệt truyện 38 – Vương Kế Trung, Phó Tiềm, Đái Hưng, Vương Hán Trung, Vương Năng, Trương Ngưng, Ngụy Năng, Trần Hưng, Hứa Quân, Trương Tiến, Lý Trọng Quý, Hô Duyên Tán, Lưu Dụng, Cảnh Toàn Bân, Chu Nhân Mĩ
 Liệt truyện 39 – Điền Thiệu Bân, Vương Vinh, Dương Quỳnh, Tiền Thủ Tuấn, Từ Hưng, Vương Cảo, Lý Trọng Hối, Bạch Thủ Tố, Trương Tư Quân, Lý Kì, Vương Diên Phạm
 Liệt truyện 40 – Lã Đoan, Tất Sĩ An, Khấu Chuẩn
 Liệt truyện 41 – Lý Hãng, Vương Đán, Hướng Mẫn Trung
 Liệt truyện 42 – Vương Khâm Nhược, Đinh Vị, Hạ Tủng
 Liệt truyện 43 – Trần Nghiêu Tá, Tống Tường
 Liệt truyện 44 – Trần Chấp Trung, Lưu Hãng, Phùng Chửng, Cổ Xương Triêu, Lương Thích
 Liệt truyện 45 – Lỗ Tông Đạo, Tiết Khuê, Vương Thự, Thái Tề
 Liệt truyện 46 – Dương Lệ, Tống Thực, Vương Tự Tông, Lý Xương Linh, Triệu An Nhân, Trần Bành Niên
 Liệt truyện 47 – Nhâm Trung Chính, Chu Khởi, Trình Lâm, Khương Tuân, Phạm Ung, Triệu Chẩn, Nhâm Bố, Cao Nhược Nột, Tôn Miện
 Liệt truyện 48 – Cao Quỳnh, Phạm Đình Triệu, Cát Bá
 Liệt truyện 49 – Tào Lợi Dụng, Trương Kì, Dương Sùng Huân, Hạ Thủ Ân, Địch Thanh, Quách Quỳ
 Liệt truyện 50 – Ngô Dục, Tống Thụ, Lý Nhược Cốc, Vương Bác Văn, Vương Tông
 Liệt truyện 51 – Lý Ti, Trình Kham, Hạ Hầu Kiệu, Thịnh Độ, Đinh Độ, Trương Quan, Trịnh Tiển, Minh Hạo, Vương Nghiêu Thần, Tôn Biến, Điền Huống
 Liệt truyện 52 – Điền Tích, Vương Vũ Xưng, Trương Vịnh
 Liệt truyện 53 – Chưởng Vũ Tích, Tô Thân, Vương Thù, Tư Yển, Liễu Thực, Niếp Quan Khanh, Phùng Nguyên, Triệu Sư Dân, Trương Tích, Trương Quỹ, Dương An Quốc
 Liệt truyện 54 – Doãn Thù, Tôn Phủ, Tạ Giáng, Diệp Thanh Thần, Dương Sát
 Liệt truyện 55 – Hàn Phi, Sư Hàng, Trương Mậu Trực, Lương Hạo, Dương Huy Chi, Lã Văn Trọng, Vương Trước, Lã Hựu Chi, Phan Thận Tu, Đỗ Hạo, Tra Đạo
 Liệt truyện 56 – Khổng Đạo Phụ, Cúc Vịnh, Lưu Tùy, Tào Tu Cổ, Quách Khuyến, Đoàn Thiểu Liên
 Liệt truyện 57 – Bành Thừa, Kê Dĩnh, Mai Chí, Tư Mã Trì, Lý Cập, Yên Túc, Tưởng Đường, Lưu Quỳ, Mã Lượng, Trần Hi Lượng
 Liệt truyện 58 – Địch Phỉ, Lang Giản, Tôn Tổ Đức, Trương Nhược Cốc, Thạch Dương Hưu, Tổ Sĩ Hành, Lý Thùy, Trương Đỗng, Lý Sĩ Hành, Lý Phổ, Hồ Tắc, Tiết Nhan, Hứa Nguyên, Chung Ly Cẩn, Tôn Trùng, Thôi Dịch, Điền Du, Thi Xương Ngôn
 Liệt truyện 59 – Dương Giai, Vương Duyên, Đỗ Kỉ, Dương Điền, Chu Trạm, Từ Đích, Diêu Trọng Tôn, Trần Thái Tố, Lý Hư Kỉ, Trương Phó, Du Hiến Khanh, Trần Tùng Dịch, Dương Đại Nhã
 Liệt truyện 60 – Biên Túc, Mại Tuân, Mã Nguyên Phương, Tiết Điền, Khấu Giam, Dương Nhật Nghiêm, Lý Hành Giản, Chương Tần, Trầm Diễm, Lý Hựu, Trương Bỉnh, Trương Trạch Hành, Trịnh Hướng, Quách Chẩn, Triệu Hạ, Cao Địch, Viên Kháng, Từ Khởi, Trương Chỉ, Tề Khuếch, Trịnh Tương
 Liệt truyện 61 – Vương Trăn, Ngư Chu Tuân, Cổ Ảm, Lý Kinh, Lã Cảnh Sơ, Ngô Cập, Phạm Sư Đạo, Lý Huyến, Hà Trung Lập, Thẩm Mạc
 Liệt truyện 62 – Trương Ôn Chi, Ngụy Quán, Đằng Tông Lượng, Lý Phòng, Triệu Tương, Đường Túc, Trương Thuật, Hoàng Chấn, Hồ Thuận Chi, Trần Quán, Phạm Tướng, Điền Kinh
 Liệt truyện 63 – Chu Vị, Lương Đỉnh, Phạm Chính Từ, Lưu Sư Đạo, Vương Tể, Phương Giai, Tào Dĩnh Thúc, Lưu Nguyên Du, Dương Cáo, Triệu Cập, Lưu Thực, Vương Bân, Trọng Giản
 Liệt truyện 64 – Dương Ức, Triều Huýnh, Lưu Quân, Tiết Ánh
 Liệt truyện 65 – Tạ Bí, Tôn Hà, Chu Đài Phù, Thích Luân, Trương Khứ Hoa, Nhạc Hoàng Mục, Sài Thành Vụ
 Liệt truyện 66 – Kiều Duy Nhạc, Trương Ung, Đổng Nghiễm, Ngụy Đình Thức, Lô Diễm, Tống Đoàn, Lăng Sách, Dương Đàm, Trần Thế Khanh, Lý Nhược Chuyết, Trần Tri Vi
 Liệt truyện 67 – Thượng Quan Chính, Lô Bân, Chu Thẩm Ngọc, Bùi Tể, Lý Kế Tuyên, Trương Đán, Trương Hú, Trương Cát
 Liệt truyện 68 – Vương Diên Đức, Thường Diên Tín, Trình Đức Huyền, Ngụy Chấn, Trương Chất, Dương Doãn Cung, Tần Hi, Tạ Đức Quyền, Diêm Nhật Tân, Cận Hoài Đức
 Liệt truyện 69 – Lý Địch, Vương Tằng, Trương Tri Bạch, Đỗ Diễn
 Liệt truyện 70 – Yến Thù, Bàng Tịch, Vương Tùy, Chương Đắc Tượng, Lã Di Giản, Trương Sĩ Tốn
 Liệt truyện 71 – Hàn Kì, Tăng Công Lượng, Trần Thăng Chi, Ngô Sung, Vương Khuê
 Liệt truyện 72 – Phú Bật, Văn Ngạn Bác
 Liệt truyện 73 – Phạm Trọng Yêm, Phạm Thuần Nhân
 Liệt truyện 74 – Hàn Ức, Hàn Giáng, Hàn Duy, Hàn Chẩn
 Liệt truyện 75 – Bao Chửng, Ngô Khuê, Triệu Biến, Đường Giới
 Liệt truyện 76 – Thiệu Kháng, Phùng Kinh, Tiền Duy Diễn
 Liệt truyện 77 – Trương Phương Bình, Vương Củng Thần, Trương Biện, Triệu Khái, Hồ Túc
 Liệt truyện 78 – Âu Dương Tu, Lưu Xưởng, Tằng Củng
 Liệt truyện 79 – Thái Tương, Lã Trăn, Vương Tố, Dư Tĩnh, Bành Tư Vĩnh, Trương Tồn
 Liệt truyện 80 – Trịnh Giải, Trần Tương, Tiền Công Phụ, Tôn Thù, Phong Tắc, Lã Hối, Lưu Thuật, Lưu Kì, Tiền Nghĩ, Trịnh Hiệp
 Liệt truyện 81 – Hà Đàm, Ngô Trung Phục, Trần Tiến, Vương Liệp, Tôn Tư Cung, Chu Mạnh Dương, Tề Khôi, Dương Hội, Lưu Tường, Chu Kinh
 Liệt truyện 82 – Uất Chiêu Mẫn, Cao Hóa, Chu Mĩ, Diêm Thủ Cung, Mạnh Nguyên, Lưu Khiêm, Triệu Chấn, Trương Trung, Phạm Khác, Mã Hoài Đức, An Tuấn, Hướng Bảo
 Liệt truyện 83 – Thạch Phổ, Trương Tư, Hứa Hoài Đức, Lý Doãn Tắc, Trương Kháng, Lưu Văn Chất, Triệu Tư
 Liệt truyện 84 – Lưu Bình, Nhâm Phúc
 Liệt truyện 85 – Cánh Thái, Vương Tín, Tưởng Giai, Trương Trung, Quách Ân, Trương Tiết, Trương Quân Bình, Sử Phương, Lô Giám, Lý Vị, Vương Quả, Quách Ti, Điền Mẫn, Thị Kì Thự, Khang Đức Dư, Trương Chiêu Viễn
 Liệt truyện 86 – Vương An Thạch, Vương An Lễ, Vương An Quốc
 Liệt truyện 87 – Lý Thanh Thần, An Đảo, Trương Tảo, Bồ Tông Mạnh, Hoàng Lí, Thái Đĩnh, Vương Thiều, Tiết Hướng, Chương Tết
 Liệt truyện 88 - Thường Trật, Đặng Oản, Lý Định, Thư Đản, Kiển Chu Phụ, Từ Đạc, Vương Quảng Uyên, Vương Đào, Vương Tử Thiều, Hà Chính Thần, Trần Dịch
 Liệt truyện 89 – Nhậm Chuyên, Lý Tham, Quách Thân Tích, Phó Cầu, Trương Cảnh Hiến, Đậu Biện, Trương Côi, Tôn Du, Hứa Tuân, Lô Sĩ Tông, Tiền Tượng Tiên, Hàn Thụ, Đỗ Thuần, Đỗ Thường, Tạ Lân, Vương Tông Vọng, Vương Cát Phủ
 Liệt truyện 90 – Tôn Trường Khanh, Chu Hãng, Lý Trung Sư, La Chửng, Mã Trọng Phủ, Vương Cư Khanh, Tôn Cấu, Trương Sân, Tô Thái, Mã Tùng Tiên, Thẩm Cấu, Lý Đại Lâm, Lã Hạ Khanh, Tổ Vô Trạch, Trình Sư Mạnh, Trương Vấn, Miêu Thì Trung, Hàn Chí, Sở Kiến Trung, Trương Hiệt, Lô Cách
 Liệt truyện 91 – Đằng Nguyên Phát, Lý Sư Trung, Lục Sân, Triệu Tiết, Tôn Lộ, Du Sư Hùng, Mục Diễn
 Liệt truyện 92 – Dương Tá, Lý Đoái, Thẩm Lập, Trương Thiểm, Trương Đảo, Du Sung, Lưu Cẩn, Diêm Tuân, Cát Cung, Trương Điền, Vinh Nhân, Lý Tái, Diêu Hoán, Chu Cảnh, Lý Tông, Chu Thọ Long, Lô Sĩ Hoành, Đan Hú, Dương Trọng Nguyên, Dư Lương Quăng, Phan Túc
 Liệt truyện 93 – Từ Hi, Cao Vĩnh Năng, Thẩm Khởi, Lưu Di, Hùng Bổn, Tiêu Chú, Đào Bật, Lâm Quảng
 Liệt truyện 94 – Chủng Thế Hành
 Liệt truyện 95 – Tư Mã Quang, Lã Công Trứ
 Liệt truyện 96 - Phạm Trấn
 Liệt truyện 97 – Tô Thức
 Liệt truyện 98 – Tô Triệt
 Liệt truyện 99 – Lã Đại Phòng, Lưu Chí, Tô Tụng
 Liệt truyện 100 – Vương Tồn, Tôn Cố, Triệu Chiêm, Phó Nghiêu Du
 Liệt truyện 101 – Lương Đảo, Vương Nham Tẩu, Trịnh Ung, Tôn Vĩnh
 Liệt truyện 102 – Nguyên Giáng, Hứa Tương, Đặng Nhuận Phủ, Lâm Hi, Tưởng Chi Kì, Lục Điền, Ngô Cư Hậu, Ôn Ích
 Liệt truyện 103 – Tôn Giác, Lý Thường, Khổng Văn Trọng, Lý Chu, Tiên Vu Sân, Cố Lâm, Lý Chi Thuần, Vương Địch, Mã Mặc
 Liệt truyện 104 – Lưu An Thế, Trậu Hạo, Trần Quán, Nhâm Bá Vũ
 Liệt truyện 105 – Trần Thứ Thăng, Trần Sư Tích, Bành Nhữ Lệ, Lã Đào, Trương Đình Kiên, Cung Quái, Tôn Ngạc, Trần Hiên, Giang Công Vọng, Trần Hựu, Thường An Dân
 Liệt truyện 106 – Tôn Cao, Ngô Thì, Lý Chiêu , Ngô Sư Lễ, Vương Hán Chi, Hoàng Liêm, Chu Phục, Trương Thuấn Dân, Thịnh Đào, Chương Hành, Nhan Phục, Tôn Thăng, Hàn Xuyên, Cung Đỉnh Thần, Trịnh Mục, Tịch Đán, Kiều Chấp Trung
 Liệt truyện 107 – Phó Tiếp, Thẩm Ki, Từ Tích, Trương Nhữ Minh, Hoàng Bảo Quang, Thạch Công Bật, Mao Chú, Hồng Ngạn Thăng, Chung Truyền, Đào Tiết Phu, Mao Tiệm, Vương Tổ Đạo, Trương Trang, Triệu Duật
 Liệt truyện 108 – Hác Chất, Giả Quỳ, Đậu Thuấn Khanh, Lưu Xương Tộ, Lô Chánh, Yên Đạt, Diêu Hủy, Dương Toại, Lưu Thuấn Khanh, Tống Thủ Ước
 Liệt truyện 109 – Miêu Thụ, Vương Quân Vạn, Trương Thủ Ước, Vương Văn Úc, Chu Vĩnh Thanh, Lưu Thiệu Năng, Vương Quang Tổ, Lý Hạo, Hòa Bân, Lưu Trọng Vũ, Khúc Trân, Lưu Khuých, Quách Thành, Giả Nham, Trương Chỉnh, Trương Uẩn, Vương Ân, Dương Ứng Tuân, Triệu Long
 Liệt truyện 110 – Triệu Đĩnh Chi, Trương Thương Anh, Lưu Chính Phu, Hà Chấp Trung, Trịnh Cư Trung, Trương Khang Quốc, Chu Ngạc, Lưu Quỳ, Lâm Sư, Quản Sư Nhân, Hầu Mông
 Liệt truyện 111 – Đường Khác, Lý Bang Ngạn, Dư Thâm, Tiết Ngang, Ngô Mẫn, Vương An Trung, Vương Tương, Triệu Dã, Tào Phụ, Cảnh Nam Trọng
 Liệt truyện 112 – Hà Lật, Tôn Phó, Trần Quá Đình, Trương Thúc Dạ, Niếp Xương, Trương Các, Trương Cận, Trịnh Cần, Vũ Văn Xương Linh, Hứa Kỉ, Trình Chi Thiệu, Cung Nguyên, Thôi Công Độ, Bồ Dữu
 Liệt truyện 113 – Thẩm Thù, Lộ Xương Hành, Tạ Văn Quán, Lục Uẩn, Hoàng Thật, Diêu Hựu, Lâu Dị, Thẩm Tích Trung, Lý Bá Tông, Uông Hải, Hà Thường, Diệp Tổ Hiệp, Thì Ngạn, Hoắc Đoan Hữu, Du Lật, Thái Nghĩ
 Liệt truyện 114 – Giả Dịch, Đổng Đôn Dật, Thượng Quan Nhân, Lai Chi Thiệu, Diệp Đào, Dương Úy, Thôi Đài Phù, Dương Cấp, Lã Gia Vấn, Lý Nam Công, Đổng Tất, Ngu Sách, Quách Tri Chương
 Liệt truyện 115 – Lưu Chửng, Tiền Duật, Hứa Đôn Nhân, Ngô Chấp Trung, Ngô Tài, Lưu Bính, Tống Kiều Niên, Cường Uyên Minh, Thái Cư Hậu, Lưu Tự Minh, Tưởng Tĩnh, Cổ Vĩ Tiết, Thôi Yển, Trương Căn, Nhâm Lượng, Chu Thường
 Liệt truyện 116 – Hà Quán, Lý Hi Tĩnh, Vương Vân, Đàm Thế Tích, Mai Chấp Lễ, Trình Chấn, Lưu Diên Khánh
 Liệt truyện 117 – Lý Cương thượng
 Liệt truyện 118 - Lý Cương hạ
 Liệt truyện 119 – Tông Trạch, Triệu Đỉnh
 Liệt truyện 120 – Trương Tuấn
 Liệt truyện 121 – Chu Thắng Phi, Lã Di Hạo, Phạm Tông Doãn, Phạm Trí Hư, Lã Hiếu Vấn
 Liệt truyện 122 – Lý Quang, Hứa Hàn, Hứa Cảnh Hành, Trương Khác, Trương Sở, Trần Hòa, Tưởng Du
 Liệt truyện 123 – Hàn Thế Trung
 Liệt truyện 124 – Nhạc Phi
 Liệt truyện 125 – Lưu Kĩ, Ngô Giới, Ngô Lân
 Liệt truyện 126 – Lý Hiển Trung, Dương Tồn Trung, Quách Hạo, Dương Chánh
 Liệt truyện 127 – Vương Đức, Vương Ngạn, Ngụy Thắng, Trương Hiến, Dương Tái Hưng, Ngưu Cao, Hồ Hoành Hưu
 Liệt truyện 128 – Trương Tuấn, Trương Tông Nhan, Lưu Quang Thế, Vương Uyên, Giải Nguyên, Khúc Đoan
 Liệt truyện 129 – Vương Hữu Trực, Lý Bảo, Thành Mẫn, Triệu Mật, Lưu Tử Vũ, Lã Chỉ, Hồ Thế Tương, Trịnh Cương Trung
 Liệt truyện 130 – Bạch Thì Trung, Từ Xử Nhân, Phùng Hải, Vương Luân, Vũ Văn Hư Trung, Thang Tư Thối
 Liệt truyện 131 – Chu Trác, Vương Luân, Doãn Sắc, Vương Chi Vọng, Từ Phủ, Thẩm Dữ Cầu, Địch Nhữ Văn, Vương Thứ, Tân Bỉnh
 Liệt truyện 132 – Chu Biện, Trịnh Vọng Chi, Trương Thiệu, Hồng Hạo
 Liệt truyện 133 – Trương Cửu Thành, Hồ Thuyên, Liêu Cương, Lý Đãi, Triệu Khai
 Liệt truyện 134 – Đặng Túc, Lý Bỉnh, Đằng Khang, Trương Thủ, Phú Trực Nhu, Phùng Khang Quốc
 Liệt truyện 135 – Thường Đồng, Trương Trí Viễn, Tiết Huy Ngôn, Trần Uyên, Ngụy Cang, Phan Lương Quý, Lã Bổn Trung
 Liệt truyện 136 – Vương Tử Nhân, Trần Quy, Quý Lăng, Lô Tri Nguyên, Trần Giác, Lý Cầu, Lý Phác, Vương Tường, Vương Y
 Liệt truyện 137 – Vệ Phu Mẫn, Lưu Giác, Hồ Thuấn Trắc, Thẩm Hối, Lưu Nhất Chỉ, Hồ Giao Tu, Kì Sùng Lễ
 Liệt truyện 138 – Chương Nghị, Hàn Tiếu Trụ, Trần Công Phụ, Trương Hạc, Hồ Tùng Niên, Tào Huân, Lý Trị, Hàn Công Duệ
 Liệt truyện 139 - Hà Chú, Vương Thứ Ông, Phạm Đồng, Dương Nguyện, Lâu Chiếu, Câu Long Như Uyên, Tiết Bật, Lã Nhữ Tiếp, Tiêu Chấn
 Liệt truyện 140 – Phạm Như Khuê, Ngô Biểu Thần, Vương Cư Chính, Yến Đôn Phục, Hoàng Quy Niên, Trình Vũ, Trương Xiển, Hồng Nghĩ, Triệu Quỳ
 Liệt truyện 141 - Trương Đảo, Hoàng Trung, Tôn Đạo Phu, Tằng Kỉ, Câu Đào, Lý Di Tốn
 Liệt truyện 142 – Trần Tuấn Khanh, Ngu Doãn Văn, Tân Thứ Ưng
 Liệt truyện 143 – Trần Khang Bá, Lương Khắc Gia, Uông Triệt, Diệp Nghĩa Vấn, Tưởng Phất, Diệp Ngung, Diệp Hành
 Liệt truyện 144 – Cát Bật, Tiền Đoan Lễ, Ngụy Kỉ, Chu Quỳ, Thi Sư Điểm, Tiêu Toại, Cung Mậu Lương
 Liệt truyện 145 – Lưu Củng, Vương Lận, Hoàng Tổ Thuấn, Vương Đại Bảo, Kim An Tiết, Vương Cương Trung, Lý Ngạn Dĩnh, Phạm Thành Đại
 Liệt truyện 146 – Hoàng Hiệp, Uông Ứng Thần, Vương Thập Bằng, Ngô Phất, Trần Lương Hàn, Đỗ Sân Lão
 Liệt truyện 147 – Chu Chấp Cao, Vương Hi Lã, Trần Lương Hựu, Lý Hạo, Trần Thác, Hồ Nghi, Đường Văn Nhược, Lý Đảo
 Liệt truyện 148 – Vưu Mậu, Tạ Ngạc, Nhan Sư Lỗ, Viên Xu, Lý Xuân, Lưu Nghi Phượng, Trương Hiếu Tường
 Liệt truyện 149 – Lý Hành, Vương Tự Trung, Gia Nguyện, Trương Cương, Trương Đại Kinh, Thái Quang, Mạc Mông, Chu Tông, Lưu Chương, Thẩm Tác Tân
 Liệt truyện 150 – Chu Tất Đại, Lưu Chính, Hồ Tấn Thần
 Liệt truyện 151 - Triệu Nhữ Ngu
 Liệt truyện 152  – Bành Quy Niên, Hoàng Thường, La Điểm, Hoàng Độ, Lâm Đại Trung, Trần Quỳ, Hoàng Phủ, Chiêm Thể Nhân
 Liệt truyện 153 – Hồ Hoành, Hà Đạm, Lâm Lật, Cao Văn Hổ, Trần Tự Cường, Trịnh Bính, Kinh Thang, Tạ Thâm Phủ, Hứa Cập Chi, Lương Nhữ Gia
 Liệt truyện 154 – Lâu Dược, Lý Đại Tính, Nhâm Hi Di, Từ Ứng Long, Trang Hạ, Vương Nguyễn, Vương Chất, Lục Du, Phương Tín Nhụ, Vương Nam
 Liệt truyện 155 – Sử Hạo, Vương Hoài, Triệu Hùng, Quyền Bang Ngạn, Trình Tùng, Trần Khiêm, Trương Nham
 Liệt truyện 156 – Từ Nghị, Ngô Liệp, Hạng An Thế, Tiết Thúc Tự, Lưu Giáp, Dương Phụ, Lưu Quang Tổ
 Liệt truyện 157 – Dư Đoan Lễ, Lý Bích, Khâu Sùng, Nghê Tư, Vũ Văn Thiệu Tiết, Lý Phiền
 Liệt truyện 158 – Trịnh Giác, Cừu Dự, Cao Đăng, Lâu Dần Lượng, Tống Nhữ Vi
 Liệt truyện 159 – Vương Tín, Uông Đại Du, Viên Tiếp, Ngô Nhu Thắng, Du Trọng Hồng, Lý Tường, Vương Giới, Tống Đức Chi, Dương Đại Toàn
 Liệt truyện 160 – Tân Khí Tật, Hà Dị, Lưu Tể, Lưu Dược, Sài Trung Hành, Lý Mạnh Truyền
 Liệt truyện 161 – Trần Mẫn, Trương Chiếu, Tất Tái Ngộ, An Bính, Dương Cự Nguyên, Lý Hảo Nghĩa
 Liệt truyện 162 – Triệu Phương, Giả Thiệp, Hỗ Tái Hưng, Mạnh Tông Chính, Trương Uy
 Liệt truyện 163 – Uông Nhược Hải, Trương Vận, Liễu Ước, Lý Thuấn Thần, Tôn Phùng Cát, Chương Dĩnh, Thương Phi Khanh, Lưu Dĩnh, Từ Bang Hiến
 Liệt truyện 164 – Lý Tông Miễn, Viên Phủ, Lưu Phất, Vương Cư An
 Liệt truyện 165 – Thôi Dữ Chi, Hồng Tư Quỳ, Hứa Dịch, Trần Cư Nhân, Lưu Hán Bật
 Liệt truyện 166 – Đỗ Phạm, Dương Giản, Trương Phục, Lã Ngọ
 Liệt truyện 167 – Ngô Xương Duệ, Uông Cương, Trần Mật, Vương Đình
 Liệt truyện 168 – Cao Định Tử, Cao Tư Đắc, Trương Trung Thứ, Đường Lân
 Liệt truyện 169 – Lâu Cơ, Thẩm Hoán, Tào Ngạn Ước, Phạm Ứng Linh, Từ Kinh Tôn
 Liệt truyện 170 – Thang Thụ, Tưởng Trọng Trân, Mưu Tử Tài, Chu Tì Tôn, Âu Dương Thủ Đạo
 Liệt truyện 171 – Mạnh Củng, Đỗ Cảo, Vương Đăng, Dương Thiểm, Trương Duy Hiếu, Trầm Hàm
 Liệt truyện 172 – Triệu Nhữ Đàm, Triệu Nhữ Đảng, Triệu Hi Quản, Triệu Ngạn Nột, Triệu Thiện Tương, Triệu Dữ Hoàn, Triệu Nguyện
 Liệt truyện 173 – Sử Di Viễn, Trịnh Thanh Chi, Sử Tung Chi, Đổng Hòe, Diệp Mộng Đỉnh, Mã Đình Loan
 Liệt truyện 174 – Phó Bá Thành, Cát Hồng, Tằng Tam Phục, Hoàng Trù Nhược, Viên Thiều, Nguy Chẩn, Trình Công Hứa, La Tất Nguyên, Vương Toại
 Liệt truyện 175 – Ngô Uyên, Dư Giới, Uông Lập Tín, Hướng Sĩ Bích, Hồ Dĩnh, Lãnh Ứng Trừng, Tào Thúc Viễn, Vương Vạn, Mã Quang Tổ
 Liệt truyện 176 – Kiều Hành Giản, Phạm Chung, Du Tự, Triệu Quỳ, Tạ Phương Thúc
 Liệt truyện 177 – Ngô Tiềm, Trình Nguyên Phượng, Giang Vạn Lý, Vương Dược, Chương Giám, Trần Nghi Trung, Văn Thiên Tường
 Liệt truyện 178 – Tuyên Tăng, Tiết Cực, Trần Quý Nghị, Tằng Tùng Long, Trịnh Tính Chi, Lý Minh Phục, Trâu Ứng Long, Dư Thiên Tích, Hứa Ứng Long, Lâm Lược, Từ Vinh Tẩu, Biệt Chi Kiệt, Lưu Bá Chính, Kim Uyên, Lý Tính Truyền, Trần Vĩ
 Liệt truyện 179 – Vương Bá Đại, Trịnh Thái, Ứng 亻繇, Từ Thanh Tẩu, Lý Tằng Bá, Vương Dã, Thái Kháng, Trương Bàn, Mã Thiên Kí, Chu Dập, Nhiêu Hổ Thần, Đới Khánh Khả, Bì Long Vinh, Trần Viêm
 Liệt truyện 180 – Dương Đống, Diêu Hi Đắc, Bao Khôi, Thường Đĩnh, Trần Tông Lễ, Thường Mậu, Gia Huyễn Ông, Lý Đình Chi
 Liệt truyện 181 – Lâm Huân, Lưu Tài Thiệu, Hứa Hãn, Ứng Mạnh Minh, Tằng Tam Sính, Từ Kiều, Độ Chính, Trình Tất, Ngưu Đại Niên, Trần Trọng Vi, Lương Thành Đại, Lý Tri Hiếu
 Liệt truyện 182 – Ngô Vịnh, Từ Phạm, Lý Thiều, Vương Mại, Sử Di Củng, Trần Huân, Triệu Dữ 𥲅, Lý Đại Đồng, Hoàng Tuần, Dương Đại Dị
 Liệt truyện 183 – Lục Trì Chi, Từ Lộc Khanh, Triệu Phùng Long, Triệu Nhữ Đằng, Tôn Mộng Quan, Hồng Thiên Tích, Hoàng Sư Ung, Từ Nguyên Kiệt, Tôn Tử Tú, Lý Bá Ngọc
 Liệt truyện 184 – Lưu Ứng Long, Phan Phương, Hồng Cần, Triệu Cảnh Vĩ, Phùng Khứ Phi, Từ Lâm, Từ Tông Nhân, Nguy Chiêu Đức, Trần Khải, Dương Văn Trọng, Tạ Phương Đắc
 Liệt truyện 185 Tuần lại – Trần Tĩnh, Trương Luân, Thiệu Diệp, Thôi Lập, Lỗ Hữu Khai, Trương Dật, Ngô Tuân Lộ, Triệu Thượng Khoan, Cao Phú, Trình Sư Mạnh, Hàn Tấn Khanh, Diệp Khang Trực
 Liệt truyện 186 Đạo học nhất – Chu Đôn Di, Trình Hạo, Trình Di, Trương Tái, Thiệu Ung
 Liệt truyện 187 Đạo học nhị – Lưu Huyến, Lý Dụ, Tạ Lương Tá, Du Tạc, Trương Dịch, Tô Bính, Doãn Đôn, Dương Thì, La Tùng Ngạn, Lý Đồng
 Liệt truyện 188 Đạo học tam – Chu Hi, Trương Thức
 Liệt truyện 189 Đạo học tứ – Hoàng Cán, Lý Phần, Trương Hiệp, Trấn Thuần, Lý Phương Tử, Hoàng Hạo
 Liệt truyện 190 Nho lâm nhất – Niếp Sùng Nghĩa, Hình Bính, Tôn Thích, Vương Chiêu Tố, Khổng Duy, Khổng Nghi, Thôi Tụng, Doãn Chuyết, Điền Mẫn, Tân Văn Duyệt, Lý Giác, Thôi Di Chính, Lý Chi Tài
 Liệt truyện 191 Nho lâm nhị – Hồ Đán, Cổ Đồng, Lưu Nhan, Cao Biện, Tôn Phục, Thạch Giới, Hồ Viện, Lưu Hi Tẩu, Lâm Khái, Lý Cấu, Hà Thiệp, Vương Hồi, Chu Nghiêu Khanh, Vương Đương, Trần Dương
 Liệt truyện 192 Nho lâm tam – Thiệu Bá Ôn, Dụ Xư, Hồng Hưng Tổ, Cao Kháng, Trình Đại Xương, Lâm Chi Kì, Lâm Quang Triêu, Dương Vạn Lý
 Liệt truyện 193 Nho lâm tứ – Lưu Tử Huy, Lã Tổ Khiêm, Thái Nguyên Định, Lục Cửu Linh, Lục Cửu Uyên, Tiết Quý Tuyên, Trần Phó Lương, Diệp Quát, Đới Khê, Thái Ấu Học, Dương Thái Chi
 Liệt truyện 194 Nho lâm ngũ – Phạm Xung, Chu Chấn, Hồ An Quốc
 Liệt truyện 195 Nho lâm lục – Trần Lượng, Trịnh Tiều, Lý Đạo Truyền
 Liệt truyện 196 Nho lâm thất – Trình Huýnh, Lưu Thanh Chi, Chân Đức Tú, Ngụy Liễu Ông, Liêu Đức Minh
 Liệt truyện 197 Nho lâm bát – Thang Hán, Hà Cơ, Vương Bá, Từ Mộng Sân, Lý Tâm Truyền, Diệp Vị Đạo, Vương Ứng Lân, Hoàng Chấn
 Liệt truyện 198 Văn uyển nhất – Tống Bạch, Lương Chu Hàn, Chu Ngang, Triệu Lân Kỉ, Trịnh Khởi, Hòa Hiện, Phùng Cát
 Liệt truyện 199 Văn uyển nhị – Cao Địch, Lý Độ, Hàn Phổ, Cúc Thường, Tống Chuẩn, Liễu Khai, Hạ Hầu Gia Chính, La Xử Ước, An Đức Dụ, Tiền Hi
 Liệt truyện 200 Văn uyển tam – Trần Sung, Ngô Thục, Hoàng Di Giản, Từ Huyễn, Câu Trung Chính, Tằng Trí Nghiêu, Điêu Khản, Diêu Huyễn, Lý Kiến Trung, Hồng Trạm, Lộ Chấn, Thôi Tuân Độ, Trần Việt
 Liệt truyện 201 Văn uyển tứ – Mục Tu, Thạch Diên Niên, Tiêu Quán, Tô Thuấn Khâm, Doãn Nguyên, Hoàng Kháng, Hoàng Giám, Dương Bàn, Nhan Thái Sơ, Quách Trung Thứ
 Liệt truyện 202 Văn uyển ngũ – Mai Nghiêu Thần, Giang Hưu Phục, Tô Tuân, Chương Vọng Chi, Vương Phùng, Tôn Đường Khanh, Đường Canh, Văn Đồng, Dương Kiệt, Hạ Chú, Lưu Kính, Bảo Do, Hoàng Bá Tư
 Liệt truyện 203 Văn uyển lục – Hoàng Đình Kiên, Triều Bổ Chi, Tần Quan, Trương Lỗi, Trần Sư Đạo, Lý Trĩ, Lưu Thứ, Vương Vô Cữu, Thái Triệu, Lý Cách Phi, Lã Nam Công, Quách Tường Chính, Mễ Phất, Lưu Sân, Nghê Đào, Lý Công Lân, Chu Bang Ngạn, Chu Trường Văn, Lưu Yểm
 Liệt truyện 204 Văn uyển thất – Trần Dữ Nghĩa, Uông Tảo, Diệp Mộng Đắc, Trình Câu, Trương Niết, Hàn Câu, Chu Đôn Nho, Cát Thắng Trọng, Thái Khắc, Trương Tức Chi
 Liệt truyện 205 Trung nghĩa nhất – Khang Bảo Duệ, Mã Toại, Đổng Nguyên Hanh, Tào Cận, Tô Giam, Tần Truyền Tự, Chiêm Lương Thần, Lý Nhược Thủy, Lưu Cáp, Phó Sát, Dương Chấn, Trương Khắc Tiển, Trương Xác, Chu Chiêu, Sử Kháng, Tôn Ích
 Liệt truyện 206 Trung nghĩa nhị – Hoắc An Quốc, Lý Quyên, Lý Mạc, Từ Quỹ, Trần Cấu, Triệu Bất Thí, Triệu Lệnh Thình, Đường Trọng, Từ Huy Ngôn, Hướng Tử Thiều, Dương Bang Nghệ
 Liệt truyện 207 Trung nghĩa tam – Tằng Cố, Lưu Cấp, Trịnh Tương, Lã Do Thành, Quách Vĩnh, Hàn Hạo, Âu Dương Tuần, Trương Trung Phụ, Lý Ngạn Tiên, Triệu Lập, Vương Trung Thực, Đường Kì, Lý Chấn, Trần Cầu Đạo
 Liệt truyện 208 Trung nghĩa tứ – Thôi Túng, Lâm Xung Chi, Đằng Mậu Thật, Ngụy Hành Giả, Diêm Tiến, Triệu Sư Giả, Dịch Thanh, Hồ Bân, Phạm Vượng, Mã Tuấn, Dương Chấn Trọng, Cao Giá, Tào Hữu Văn, Trần Dần, Hứa Bưu Tôn, Trần Long Chi, Vương Dực, Lý Thành Chi
 Liệt truyện 209 Trung nghĩa ngũ – Trần Nguyên Quế, Trương Thuận, Phạm Thiên Thuận, Ngưu Phú, Biên Cư Nghị, Trần Chiếu, Doãn Ngọc, Lý Phất, Doãn Cốc, Triệu Mão Phát, Đường Chấn, Triệu Dữ Trạch, Triệu Hoài
 Liệt truyện 210 Trung nghĩa lục – Triệu Lương Thuần, Khương Tài, Mã Kí, Mật Hữu, Trương Thế Kiệt, Lục Tú Phu, Từ Ứng Tiêu, Trần Văn Long, Đặng Đắc Ngộ, Trương Giác
 Liệt truyện 211 Trung nghĩa thất – Cao Mẫn, Cảnh Tư Trung, Vương Kì, Trang Hưng Tổ, Quách Hử, Ngô Cách, Lý Dực, Triệu Sĩ Long, Trần Thối, Hoàng Hữu, Hác Trọng Liên, Lưu Duy Phụ, Ngưu Hạo, Ngụy Ngạn Minh, Lưu Sĩ Anh, Trạch Hưng, Chu Tất, Cung Tiếp, Lăng Đường Tá, Dương Túy Trung, Cường Nghê, Quách Soạn, Tư Mã Mộng Cầu, Lâm Không Tề, Hoàng Giới, Tôn Ích, Vương Tiên, Ngô Sở Tài, Lý Thành Đại, Đào Cư Nhân
 Liệt truyện 212 Trung nghĩa bát – Cao Vĩnh Niên, Cúc Tự Phục, Tôn Chiêu Viễn, Tằng Hiếu Tự, Triệu Bá Chấn, Vương Sĩ Ngôn, Tiết Khánh, Tôn Huy, Tống Xương Tộ, Lý Chánh, Khương Thụ, Lưu Tuyên, Khuất Kiên, Trịnh Đàm, Diêu Hưng, Trương Kỉ, Trần Hanh Tổ, Vương Củng, Lưu Thái, Tôn Phùng, Lưu Hóa Nguyên, Hồ Đường Lão, Vương Trù, Lưu Yến, Trịnh Chấn, Mạnh Ngạn Khanh, Cao Đàm, Liên Vạn Phu, Vương Đại Thọ, Tiết Lương Hiển, Đường Mẫn Cầu, Vương Sư Đạo
 Liệt truyện 213 Trung nghĩa cửu – Triệu Thì Thưởng, Triệu Hi Kịp, Lưu Tử Tiến, Lã Văn Tín, Chung Quý Ngọc, Cảnh Thế An, Đinh Phủ, Mễ Lập, Hầu Bức, Vương Hiếu Trung, Cao Ứng Tùng, Hoàng Thân, Trần Thát, Tiêu Lôi Long, Tống Ứng Long, Trâu Tốc, Hà Thì, Lưu Sĩ Chiêu
 Liệt truyện 214 Trung nghĩa thập – Trần Đông, Âu Dương Triệt, Mã Thân, Lã Tổ Kiệm, Lã Tổ Thái, Dương Hoành Trung, Hoa Nhạc, Đặng Nhược Thủy, Tăng Chân Bảo, Mạc Khiêm Chi, Từ Đạo Minh
 Liệt truyện 215 Hiếu nghĩa – Lý Lân, Từ Thừa Khuê, Lưu Hiếu Trung, Lã Thăng, La Cư Thông, Tề Đắc Nhất, Lý Hãn Trừng, Hình Thần Lưu, Hứa Tộ, Hồ Trọng Nghiêu, Trần Căng, Hồng Văn Phủ, Dịch Diên Khánh, Đổng Đạo Minh, Quách Tông, Cố Hãn, Chu Thái, Thành Tượng, Trần Tư Đạo, Phương Cương, Bành Thiên Hựu, Lưu Bân, Phiền Cảnh Ôn, Kì Vĩ, Hà Bảo Chi, Lý Tần, Hầu Nghĩa, Vương Quang Tể, Giang Bạch, Cừu Thừa Tuân, Thường Chân, Đỗ Nghị, Diêu Tông Minh, Đặng Trung Hòa, Mao An Dư, Lý Phỏng, Chu Thọ Xương, Hầu Khả, Thân Tích Trung, Hác Diễn, Chi Tiệm, Đặng Tông Cổ, Thẩm Tuyên, Tô Khánh Văn, Ngưỡng Hãn, Triệu Bá Thẩm, Bành Du, Mao Tuân, Dương Khánh, Trần Tông Quách Nghĩa, Thân Thế Ninh, Cẩu Dữ Linh, Vương Châu, Nhan Hủ, Trương Bá Uy, Thái Định, Trịnh Khỉ
 Liệt truyện 216 Ẩn dật thượng – Thích Đồng Văn, Trần Đoàn, Chủng Phóng, Vạn Quát, Lý Độc, Ngụy Dã, Hình Đôn, Lâm Bô, Cao Dịch, Từ Phục, Khổng Mân, Hà Quần
 Liệt truyện 217 Ẩn dật trung – Vương Tiều, Trương Dũ, Hoàng Hi, Chu Khải Minh, Đại Uyên, Trần Liệt, Tô Mưu, Lưu Dịch, Khương Tiềm, Liên Thứ, Chương Sát, Du Nhữ Thượng, Dương Hiếu Bổn, Đặng Khảo Phủ, Vũ Văn Chi Thiệu, Ngô Anh, Tùng Giang ngư ông, Đỗ Sinh, Thuận Xương sơn nhân, Nam An Ông, Trương 
 Liệt truyện 218 Ẩn dật hạ/Trác hành – Từ Trung Hành, Tô Vân Khanh, Tiếu Định, Vương Trung Dân, Lưu Miễn Chi, Hồ Hiến, Quách Ung, Lưu Ngu, Ngụy Thiểm Chi, An Thế Thông/Lưu Đình Thức, Sào Cốc, Từ Tích, Tằng Thúc Khanh, Lưu Vĩnh Nhất
 Liệt truyện 219 Liệt nữ - Chu Nga, Trương thị, Bành liệt nữ, Hác Tiết Nga, Chu thị, Thôi thị, Triệu thị, Đinh thi, Hạng thị, Vương thị nhị phụ, Từ thị, Vinh thị, Hà thị, Đổng thị, Đàm thị, Lưu thị, Trương thị, Sư thị, Trần Đường Tièn, tiết phụ Lưu thị, Lưu Đương Khả mãu, Tằng thị phụ, Vương Mậu thê, Đồ Đoan Hữu the, Chiêm thị nữ, Lưu Sinh thê, Tạ Tất thê, Tạ Phương Đắc thê, Vương trinh phụ, Triệu Hoài thiếp, Đàm thị phụ, Ngô Trung Phu thê, Lã Trọng Thù nữ, Lâm Lão nữ, Đồng thị nữ, Hàn thị nữ, Vương thị phụ, Lưu Đồng tử thê
 Liệt truyện 220 Phương kĩ thượng – Triệu Tu Kỉ, Vương Xử Nột, Miêu Huấn, Mã Thiều, Sở Chi Lan, Hàn Hiển Phù, Sử Tự, Chu Khắc Minh, Lưu Hàn, Vương Hoài Ẩn, Triệu Tự Hóa, Phùng Văn Trí, Sa Môn Hồng Uẩn, Tô Trừng Ẩn, Đinh Thiểu Vị, Triệu Tự Nhiên
 Liệt truyện 221 Phương kĩ hạ – Hạ Lan Tê Chân, Sài Thông Huyền, Chân Tê Chân, Sở Diễn, Tăng Chí Ngôn, Tăng Hoài Bính, Hứa Hi, Bàng An Thì, Tiền Ất, Tăng Trí Duyên, Quách Thiên Tín, Ngụy Hán Tân, Vương Lão Chí, Vương Tử Tích, Lâm Linh Tố, Hoàng Phủ Thản, Vương Khắc Minh, Toa Y đạo nhân, Tôn Thủ Vinh
 Liệt truyện 222 Ngoại thích thượng – Đỗ Thẩm Kì, Hạ Lệnh Đồ, Vương Kế Huân, Lưu Tri Tín, Lưu Văn Dụ, Lưu Mĩ, Quách Sùng Nhân, Dương Cảnh Tông, Phù Duy Trung, Sài Tông Khánh, Trương Nghiêu Tá
 Liệt truyện 223 Ngoại thích trung – Vương Dĩ Vĩnh, Lý Chiêu Lượng, Lý Dụng Hòa, Lý Tuân Úc, Tào Dật, Cao Tuân Dụ, Hướng Truyền Phạm, Trương Đôn Lễ, Nhâm Trạch
 Liệt truyện 224 Ngoại thích hạ – Mạnh Trung Hậu, Vi Uyên, Tiền Thầm, Hình Hoán, Phan Vĩnh Tư, Ngô Ích, Lý Đạo, Trịnh Hưng Duệ, Dương Thứ Sơn
 Liệt truyện 225 Hoạn giả nhất – Đậu Thần Bảo, Vương Nhân Duệ, Vương Kế Ân, Lý Thần Phúc, Lưu Thừa Quy, Diêm Thừa Hàn, Tần Hàn, Chu Hoài Chính, Trương Sùng Quý, Trương Kế Năng, Vệ Thiệu Khâm, Thạch Tri Ngung, Đặng Thủ Ân
 Liệt truyện 226 Hoạn giả nhị – Dương Thủ Trân, Hàn Thủ Anh, Lam Kế Tông, Trương Duy Cát, Cam Chiêu Cát, Lô Thủ Cần, Vương Thủ Quy, Lý Hiến, Trương Mậu Tắc, Tống Dụng Thần, Vương Trung Chính, Lý Thuấn Cử, Thạch Đắc Nhất, Lương Tùng Cát, Lưu Duy Giản
 Liệt truyện 227 Hoạn giả tam – Lý Tường, Trần Diễn, Phùng Thế Ninh, Lý Kế Hòa, Cao Cư Giản, Trình Phưởng, Tô Lợi Thiệp, Lôi Doãn Cung, Diêm Văn Ứng, Nhâm Thủ Trung, Đồng Quán, Lương Sư Thành, Dương Tiển
 Liệt truyện 228 Hoạn giả tứ – Thiệu Thành Chương, Lam Khuê, Phùng Ích, Trương Khứ Vi, Trần Nguyên, Cam Biện, Vương Đức Khiêm, Quan Lễ, Đổng Tống Thần
 Liệt truyện 229 Nịnh hạnh – Nhị Đức Siêu, Hầu Mạc Trần Lợi Dụng, Triệu Tán, Vương Phủ, Chu Miễn, Vương Kế Tiên, Tằng Địch, Trương Duyệt, Vương Biến, Khương Đặc Lập
 Liệt truyện 230 Gian thần nhất – Thái Xác, Hình Thứ, Lã Huệ Khanh, Chương Dôn, Tằng Bố, An Đôn
 Liệt truyện 231 Gian thần nhị – Sái Kinh, Triệu Lương Tự
 Liệt truyện 232 Gian thần tam – Hoàng Tiềm Thiện, Uông Bá Ngạn, Tần Cối
 Liệt truyện 233 Gian thần tứ – Mặc Sĩ Tiết, Hàn Thác Trụ, Đinh Đại Toàn, Giả Tự Đạo
 Liệt truyện 234 Phán thần thượng – Trương Bang Xương, Lưu Dự, Miêu Phó, Đỗ Sung, Ngô Hi
 Liệt truyện 235 Phán thần trung – Lý Toàn thượng
 Liệt truyện 236 Phán thần hạ – Lý Toàn hạ
 Liệt truyện 237 Thế gia nhất - Nam Đường Lý thị
 Liệt truyện 238 Thế gia nhị - Tây Thục Mạnh thị
 Liệt truyện 239 Thế gia tam – Ngô Việt Tiền thị
 Liệt truyện 240 Thế gia tứ - Nam Hán Lưu thị
 Liệt truyện 241 Thế gia ngũ - Bắc Hán Lưu thị
 Liệt truyện 242 Thế gia lục - Hồ Nam Chu thị, Kinh Nam Cao thị, Chương Tuyền Lưu thị, Trần thị
 Liệt truyện 243 Chu tam thần – Hàn Thông, Lý Quân, Lý Trọng Tiến
 Liệt truyện 244 Ngoại quốc nhất – Hạ quốc thượng
 Liệt truyện 245 Ngoại quốc nhị – Hạ quốc hạ
 Liệt truyện 246 Ngoại quốc tam – Cao Ly
 Liệt truyện 247 Ngoại quốc tứ – Giao Chỉ, Đại Lý
 Liệt truyện 248 Ngoại quốc ngũ – Chiêm Thành, Chân Lạp, Bồ Cam, Mạc Lê, Tam Phật Tề, Đồ Bà, Bột Nê, Chú Liễn, Đan Mi Lưu
 Liệt truyện 249 Ngoại quốc lục – Thiên Trúc, Vu Điền, Cao Xương, Hồi Cốt, Đại Thực, Tằng Đàn, Quy Từ, Sa Châu, Phất Lâm
 Liệt truyện 250 Ngoại quốc thất – Lưu Cầu Quốc, Định An Quốc, Bột Hải Quốc, Nhật Bản Quốc, Đảng Hạng
 Liệt truyện 251 Ngoại quốc bát – Thổ Phồn
 Liệt truyện 252 Man Di nhất - Tây Nam Khê Đồng chư man thượng
 Liệt truyện 253 Man Di nhị - Tây Nam Khê Đồng chư man hậ, Mi Sơn Đồng, Thành Huy Chau, Nam Đan Châu
 Liệt truyện 254 Man Di tam - Phủ Thùy Châu, Quảng Nguyên Châu, Lê Đõng, Hoàn Châu
 Liệt truyện 255 Man Di tứ - Tây Nam chư di, Lê Châu chư man, Tự Châu tam lộ man, Uy Mậu Du Châu man, Kiềm Phù Thi Cao Kiêu Ngoại chư man, Lô Châu man

Ý nghĩa với việc nghiên cứu lịch sử Việt Nam
 Tống sử là quyển sử đầu tiên viết bởi người ngoại quốc công nhận sự độc lập của các triều đình ở Việt Nam. Là một người Mông Cổ, Thoát Thoát và nhóm biên soạn đã từ bỏ sự khinh miệt của các triều đại phong kiến Trung Quốc với các dân tộc phía Nam và giành hẳn một thiên trong liệt truyện viết về Việt Nam (Giao Chỉ) và Đại Lý (xem Ngoại quốc tứ - Giao Chỉ, Đại Lý).
 Phần chép về lịch sử Việt Nam buổi đầu dựng nước của Thoát Thoát cũng rất gần với những ghi chép của các văn bản chính sử của Việt Nam như Đại Việt sử lược, Đại Việt sử ký toàn thư và nhận được sự khen ngợi của các học giả Việt Nam. Phần này Thoát Thoát chép từ lúc Khúc Thừa Mỹ cai quản Đại Việt cho đến khi nhà Trần thành lập.

Các văn bản lịch sử Trung Quốc


title: Marcy, Nièvre

text:
Marcy là một xã của tỉnh Nièvre, thuộc vùng Bourgogne-Franche-Comté, miền trung nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Nièvre

Tham khảo

 INSEE commune file

Xã của Nièvre


title: Astraptes

text:
Astraptes là một chi bướm ngày thuộc họ Bướm nâu, phân họ Eudaminae, đã từng bao gồm cả phân họ bướm nâu cánh rộng (Pyrginae) ở dạng tông.

Các loài
 Astraptes alardus – Frosted Flasher
 Astraptes alector – Gilbert's Flasher
 Astraptes anaphus – Yellow-tipped Flasher
 Astraptes egregius – Small-spotted Flasher
 Astraptes fulgerator – Two-barred Flasher

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo


title: Copelatus lepersonneae

text:
Copelatus lepersonneae là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Gschwendtner miêu tả khoa học năm 1943.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Copelatus


title: Hoa hậu Hoàn vũ 1981

text:
Hoa hậu Hoàn vũ 1981 là cuộc thi Hoa hậu Hoàn vũ lần thứ 30 được tổ chức tại thành phố New York, Mỹ. Người chiến thắng của cuộc thi là Irene Saez, hoa hậu Venezuela.

Kết quả

Thứ hạng

Thứ tự gọi tên

Top 12

Top 5

Chung kết

 Hoa hậu
 Á hậu 1
 Á hậu 2
 Á hậu 3
 Á hậu 4
 Top 12

Giải thưởng đặc biệt

Giám khảo

Sammy Cahn
Chang Kang Jae
Pelé
Julio Iglesias
Itzhak Kol
Lee Majors
Mary McFadden
David Merrick
Anna Moffo
LeRoy Neiman
Lorin Netherlandser
Francesco Scavullo
Corinna Tsopei - Hoa hậu Hoàn vũ 1964 đến từ Hy Lạp

Thí sinh

 – Susana Mabel Reynoso
 – Synia Reyes
 – Karen Sang
 – Gudrun Gollop
 – Linda Teresa Smith
 – Dominique Van Eeckhoudt
 – Ivette Zabaneh
 – Cymone Florie Tucker
 – Vivian (Maricruz) Aponte Zambrano
 – Adriana Alves de Oliveira
 – Carmen Nibbs
 – Dominique Dufour
 – Donna Marie Myrie
 – María Soledad Hurtado Arellano
 – Ana Edilma (Eddy) Cano Puerta
 – Rosa Inés Solís Vargas
 – Maria Maxima Croes
 – Katia Angelidou
 – Tina Brandstrup
 – Fausta Lucía Peña Veras
 – Lucía Isabel Vinueza Urjelles
 – Joanna Longley
 – Lynn Michelle McDonald
 – Merja Orvokki Varvikko
 – Isabelle Sophie Benard
 – Marion Kurz
 – Yvette Dominguez
 – Maria Nikouli
 – Rosette Bivuoac
 – Bertha Antoinette Harmon
 – Yuma Rossana Lobos Orellana
 – Ingrid Johanna Marie Schouten
 – Leslie Nohemí Sabillón Dávila
 – Lao Cẩm Thường
 – Elisabet Traustadóttir
 – Rachita Kumar
 – Valerie Roe
 – Dana Wexler

 – Anna Maria Kanakis
 – Mineko Orisaku
 – Lee Eun-jung
 – Audrey Loh Yin Fong
 – Susanne Galea
 – Ghislaine Jean-Louis
: Carole Fitzgerald (bỏ cuộc)
 – Judith Grace González Hicks
 – Antoinette Anuza
 – Donella Thomsen
 – Juanita Masga Mendiola
 – Mona Olsen
 – Ana María Henríquez Valdés
 – María Isabel Urízar Caras
 – Gladys Silva Cansino
 – Maria Caroline (Maricar) de Vera Mendoza
 – Ana Paula Machado Moura
 – Carmen Lotti
 – Patricia Abadie
 Saint Kitts – Marva Warner
 – Anne McFarlane
 – Florence Tan
 – Daniela di Paolo
 – Francisca (Paquita) Ondiviela Otero
 – Renuka Varuni Jesudhason
 – Eva Lena Lundgren
 – Bridget Voss
 – Tatiana Teraiamano
  – Massupha Karbprapun
 – Kedibone Tembisa Letlaka
 – Romini Samaroo
 – Senay Unlu
 – Frances Gloria Rigby
 – Griselda Dianne Anchorena
 – Kim Seelbrede
 – Marise Cecile James
 – Irene Sáez Conde
 – Karen Ruth Stannard
 – Lenita Marianne Schwalger

Thông tin về các cuộc thi quốc gia

Lần đầu tham dự

Trở lại
Lần cuối tham dự vào 1957:

Lần cuối tham dự vào 1974:

Lần cuối tham dự vào 1979:

Bỏ cuộc
: Rossje Soeratman
 : Carole Fitzgerald cảm thấy nhớ nhà và rút lui.
: Jennifer Abaiyjah

Thay thế
 : La Bối Chi được thay thế bởi Lao Cẩm Thường.

Không tham dự
 : Marsha Ann Morris
 : Joan Boldewijn tham dự Hoa hậu Thế giới.

Tham khảo

1981
Năm 1981
Hoa Kỳ năm 1981


title: Trochus tubifer

text:
Trochus tubiferus là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Trochidae, họ ốc đụn.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Trochus


title: Apamea albina

text:
Apamea albina là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Nó được tìm thấy ở Bắc Mỹ, bao gồm California và Oregon.

Liên kết ngoài

Chú thích

Apamea
Lịch sử tự nhiên Oregon


title: Danh sách tiểu hành tinh: 9901–10000

text:
|-
| 9901 || 1997 NV || 1 tháng 7 năm 1997 || Kleť || Kleť
|-
| 9902 Kirkpatrick || 1997 NY || 3 tháng 7 năm 1997 || Prescott || P. G. Comba
|-
| 9903 Leonhardt ||  || 4 tháng 7 năm 1997 || Prescott || P. G. Comba
|-
| 9904 Mauratombelli ||  || 29 tháng 7 năm 1997 || San Marcello || A. Boattini, L. Tesi
|-
| 9905 Tiziano || 4611 P-L || 24 tháng 9 năm 1960 || Palomar || C. J. van Houten, I. van Houten-Groeneveld, T. Gehrels
|-
| 9906 Tintoretto || 6523 P-L || 16 tháng 9 năm 1960 || Palomar || C. J. van Houten, I. van Houten-Groeneveld, T. Gehrels
|-
| 9907 Oileus || 6541 P-L || 24 tháng 9 năm 1960 || Palomar || C. J. van Houten, I. van Houten-Groeneveld, T. Gehrels
|-
| 9908 Aue || 2140 T-1 || 25 tháng 3 năm 1971 || Palomar || C. J. van Houten, I. van Houten-Groeneveld, T. Gehrels
|-
| 9909 Eschenbach || 4355 T-1 || 26 tháng 3 năm 1971 || Palomar || C. J. van Houten, I. van Houten-Groeneveld, T. Gehrels
|-
| 9910 Vogelweide || 3181 T-2 || 30 tháng 9 năm 1973 || Palomar || C. J. van Houten, I. van Houten-Groeneveld, T. Gehrels
|-
| 9911 Quantz || 4129 T-2 || 29 tháng 9 năm 1973 || Palomar || C. J. van Houten, I. van Houten-Groeneveld, T. Gehrels
|-
| 9912 Donizetti || 2078 T-3 || 16 tháng 10 năm 1977 || Palomar || C. J. van Houten, I. van Houten-Groeneveld, T. Gehrels
|-
| 9913 Humperdinck || 4071 T-3 || 16 tháng 10 năm 1977 || Palomar || C. J. van Houten, I. van Houten-Groeneveld, T. Gehrels
|-
| 9914 Obukhova ||  || 28 tháng 10 năm 1976 || Nauchnij || L. V. Zhuravleva
|-
| 9915 Potanin ||  || 8 tháng 9 năm 1977 || Nauchnij || N. S. Chernykh
|-
| 9916 Kibirev ||  || 3 tháng 10 năm 1978 || Nauchnij || N. S. Chernykh
|-
| 9917 Keynes || 1979 MK || 26 tháng 6 năm 1979 || Cerro El Roble || C. Torres
|-
| 9918 ||  || 25 tháng 6 năm 1979 || Siding Spring || E. F. Helin, S. J. Bus
|-
| 9919 Undset ||  || 22 tháng 8 năm 1979 || La Silla || C.-I. Lagerkvist
|-
| 9920 ||  || 1 tháng 3 năm 1981 || Siding Spring || S. J. Bus
|-
| 9921 ||  || 2 tháng 3 năm 1981 || Siding Spring || S. J. Bus
|-
| 9922 Catcheller ||  || 2 tháng 3 năm 1981 || Siding Spring || S. J. Bus
|-
| 9923 ||  || 7 tháng 3 năm 1981 || Siding Spring || S. J. Bus
|-
| 9924 ||  || 2 tháng 3 năm 1981 || Siding Spring || S. J. Bus
|-
| 9925 ||  || 2 tháng 3 năm 1981 || Siding Spring || S. J. Bus
|-
| 9926 ||  || 2 tháng 3 năm 1981 || Siding Spring || S. J. Bus
|-
| 9927 Tyutchev ||  || 3 tháng 10 năm 1981 || Nauchnij || L. G. Karachkina
|-
| 9928 ||  || 16 tháng 11 năm 1981 || Bickley || Perth Observatory
|-
| 9929 McConnell ||  || 24 tháng 2 năm 1982 || Harvard Observatory || Oak Ridge Observatory
|-
| 9930 Billburrows || 1984 CP || 5 tháng 2 năm 1984 || Anderson Mesa || E. Bowell
|-
| 9931 Herbhauptman || 1985 HH || 18 tháng 4 năm 1985 || Kleť || A. Mrkos
|-
| 9932 Kopylov ||  || 23 tháng 8 năm 1985 || Nauchnij || N. S. Chernykh
|-
| 9933 Alekseev ||  || 19 tháng 9 năm 1985 || Nauchnij || N. S. Chernykh, L. I. Chernykh
|-
| 9934 Caccioppoli || 1985 UC || 20 tháng 10 năm 1985 || Anderson Mesa || E. Bowell
|-
| 9935 ||  || 4 tháng 2 năm 1986 || La Silla || H. Debehogne
|-
| 9936 Al-Biruni ||  || 8 tháng 8 năm 1986 || Smolyan || E. W. Elst, V. G. Ivanova
|-
| 9937 Triceratops ||  || 17 tháng 2 năm 1988 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 9938 Kretlow || 1988 KA || 18 tháng 5 năm 1988 || La Silla || W. Landgraf
|-
| 9939 || 1988 VK || 3 tháng 11 năm 1988 || Chiyoda || T. Kojima
|-
| 9940 ||  || 11 tháng 11 năm 1988 || Gekko || Y. Oshima
|-
| 9941 Iguanodon ||  || 4 tháng 2 năm 1989 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 9942 ||  || 8 tháng 10 năm 1989 || Okutama || T. Hioki, N. Kawasato
|-
| 9943 ||  || 29 tháng 10 năm 1989 || Tokushima || M. Iwamoto, T. Furuta
|-
| 9944 ||  || 24 tháng 2 năm 1990 || La Silla || H. Debehogne
|-
| 9945 Karinaxavier || 1990 KX || 21 tháng 5 năm 1990 || Palomar || E. F. Helin
|-
| 9946 ||  || 29 tháng 7 năm 1990 || Palomar || H. E. Holt
|-
| 9947 || 1990 QB || 17 tháng 8 năm 1990 || Palomar || E. F. Helin
|-
| 9948 ||  || 22 tháng 8 năm 1990 || Palomar || H. E. Holt
|-
| 9949 Brontosaurus ||  || 22 tháng 9 năm 1990 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 9950 ESA || 1990 VB || 8 tháng 11 năm 1990 || Caussols || C. Pollas
|-
| 9951 Tyrannosaurus ||  || 15 tháng 11 năm 1990 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 9952 || 1991 AK || 9 tháng 1 năm 1991 || Yorii || M. Arai, H. Mori
|-
| 9953 || 1991 EB || 7 tháng 3 năm 1991 || Kushiro || S. Ueda, H. Kaneda
|-
| 9954 Brachiosaurus ||  || 8 tháng 4 năm 1991 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 9955 ||  || 7 tháng 8 năm 1991 || Palomar || H. E. Holt
|-
| 9956 Castellaz ||  || 5 tháng 10 năm 1991 || Tautenburg Observatory || L. D. Schmadel, F. Börngen
|-
| 9957 Raffaellosanti ||  || 6 tháng 10 năm 1991 || Tautenburg Observatory || F. Börngen
|-
| 9958 ||  || 4 tháng 11 năm 1991 || Kushiro || S. Ueda, H. Kaneda
|-
| 9959 ||  || 9 tháng 11 năm 1991 || Kushiro || S. Ueda, H. Kaneda
|-
| 9960 Sekine ||  || 4 tháng 11 năm 1991 || Kiyosato || S. Otomo
|-
| 9961 || 1991 XK || 4 tháng 12 năm 1991 || Kushiro || S. Ueda, H. Kaneda
|-
| 9962 Pfau ||  || 28 tháng 12 năm 1991 || Tautenburg Observatory || F. Börngen
|-
| 9963 Sandage || 1992 AN || 9 tháng 1 năm 1992 || Palomar || E. F. Helin
|-
| 9964 Hideyonoguchi ||  || 13 tháng 2 năm 1992 || Geisei || T. Seki
|-
| 9965 GNU ||  || 5 tháng 3 năm 1992 || Kitt Peak || Spacewatch
|-
| 9966 ||  || 2 tháng 3 năm 1992 || La Silla || UESAC
|-
| 9967 Awanoyumi ||  || 31 tháng 3 năm 1992 || Kitami || K. Endate, K. Watanabe
|-
| 9968 ||  || 4 tháng 5 năm 1992 || La Silla || H. Debehogne
|-
| 9969 Braille || 1992 KD || 27 tháng 5 năm 1992 || Palomar || E. F. Helin, K. J. Lawrence
|-
| 9970 ||  || 16 tháng 9 năm 1992 || Dynic || A. Sugie
|-
| 9971 Ishihara || 1993 HS || 16 tháng 4 năm 1993 || Kitami || K. Endate, K. Watanabe
|-
| 9972 Minoruoda || 1993 KQ || 26 tháng 5 năm 1993 || Kiyosato || S. Otomo
|-
| 9973 Szpilman ||  || 12 tháng 7 năm 1993 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 9974 Brody ||  || 19 tháng 7 năm 1993 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 9975 Takimotokoso ||  || 12 tháng 9 năm 1993 || Kitami || K. Endate, K. Watanabe
|-
| 9976 || 1993 TQ || 9 tháng 10 năm 1993 || Hidaka || S. Shirai, S. Hayakawa
|-
| 9977 || 1994 AH || 2 tháng 1 năm 1994 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 9978 ||  || 7 tháng 1 năm 1994 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 9979 || 1994 VT || 3 tháng 11 năm 1994 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 9980 ||  || 31 tháng 1 năm 1995 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 9981 ||  || 31 tháng 1 năm 1995 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 9982 || 1995 CH || 1 tháng 2 năm 1995 || Oizumi || T. Kobayashi
|-
| 9983 Rickfienberg || 1995 DA || 19 tháng 2 năm 1995 || Sudbury || D. di Cicco
|-
| 9984 Gregbryant || 1996 HT || 18 tháng 4 năm 1996 || Macquarie || R. H. McNaught, J. B. Child
|-
| 9985 Akiko || 1996 JF || 12 tháng 5 năm 1996 || Yatsuka || R. H. McNaught, H. Abe
|-
| 9986 Hirokun || 1996 NX || 12 tháng 7 năm 1996 || Nachi-Katsuura || H. Shiozawa, T. Urata
|-
| 9987 Peano ||  || 29 tháng 7 năm 1997 || Prescott || P. G. Comba
|-
| 9988 Erictemplebell ||  || 9 tháng 9 năm 1997 || Prescott || P. G. Comba
|-
| 9989 ||  || 27 tháng 9 năm 1997 || Uenohara || N. Kawasato
|-
| 9990 ||  || 30 tháng 9 năm 1997 || Nanyo || T. Okuni
|-
| 9991 Anežka ||  || 5 tháng 10 năm 1997 || Kleť || Z. Moravec
|-
| 9992 ||  || 8 tháng 10 năm 1997 || Gekko || T. Kagawa, T. Urata
|-
| 9993 Kumamoto ||  || 6 tháng 11 năm 1997 || Kumamoto || J. Kobayashi
|-
| 9994 Grotius || 4028 P-L || 24 tháng 9 năm 1960 || Palomar || C. J. van Houten, I. van Houten-Groeneveld, T. Gehrels
|-
| 9995 Alouette || 4805 P-L || 24 tháng 9 năm 1960 || Palomar || C. J. van Houten, I. van Houten-Groeneveld, T. Gehrels
|-
| 9996 ANS || 9070 P-L || 17 tháng 10 năm 1960 || Palomar || C. J. van Houten, I. van Houten-Groeneveld, T. Gehrels
|-
| 9997 COBE || 1217 T-1 || 25 tháng 3 năm 1971 || Palomar || C. J. van Houten, I. van Houten-Groeneveld, T. Gehrels
|-
| 9998 ISO || 1293 T-1 || 25 tháng 3 năm 1971 || Palomar || C. J. van Houten, I. van Houten-Groeneveld, T. Gehrels
|-
| 9999 Wiles || 4196 T-2 || 29 tháng 9 năm 1973 || Palomar || C. J. van Houten, I. van Houten-Groeneveld, T. Gehrels
|-
| 10000 Myriostos || 1951 SY || 30 tháng 9 năm 1951 || Palomar || A. G. Wilson
|-

Tham khảo