title: Setodes abhirupa

text:
Setodes abhirupa là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Chú thích

Tham khảo

Động vật khu vực sinh thái Indomalaya
Setodes


title: 860 Ursina

text:
860 Ursina

860 Ursina là một tiểu hành tinh ở vành đai chính. Nó được Max Wolf phát hiện ngày 22.01.1917 ở Heidelberg. Không biết rõ nguồn gốc tên của nó.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Orbital simulation from JPL (Java) / Ephemeris.
 Discovery Circumstances: Numbered Minor Planets

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1917
Được phát hiện bởi Max Wolf
Tiểu hành tinh kiểu M (Tholen)


title: Cần Thơ (thành phố thuộc tỉnh)

text:
Cần Thơ là một thành phố thuộc tỉnh Cần Thơ cũ và là tỉnh lỵ của tỉnh Cần Thơ trước khi thành lập thành phố Cần Thơ trực thuộc trung ương ngày nay. Thành phố Cần Thơ lúc bấy giờ có địa giới hành chính tương ứng với các quận Ninh Kiều, Bình Thủy, một phần quận Cái Răng và một phần huyện Phong Điền ngày nay.

Địa lý
Thành phố Cần Thơ nằm trên bờ phải sông Hậu, cách Thành phố Hồ Chí Minh 169 km về phía tây nam.

Trước khi giải thể vào năm 2004, thành phố có vị trí địa lý:
Phía đông và phía bắc giáp huyện Bình Minh, tỉnh Vĩnh Long
Phía tây và tây bắc giáp huyện Ô Môn
Phía nam giáp huyện Châu Thành, tây nam giáp huyện Châu Thành A

Diện tích toàn thành phố là 141,29 km², gồm cả ngoại ô, vùng ven và nội ô.

Lịch sử

Thời Pháp thuộc
Ngày 18 tháng 12 năm 1928, Toàn quyền Đông Dương ra nghị định thành lập các thành phố Bạc Liêu, Cần Thơ, Rạch Giá và Mỹ Tho có Ủy ban thành phố, thị trưởng do chủ tỉnh bổ nhiệm và có ngân sách riêng. Tuy nhiên sau này vẫn thường gọi là thị xã Cần Thơ. Thị xã Cần Thơ được thành lập trên phần đất làng Tân An thuộc quận Châu Thành.

Nghị định ngày 30 tháng 11 năm 1934 sắp xếp đất đai thị xã Cần Thơ thành 5 vùng và 1 vùng ngoại ô để thu thuế thổ trạch.

Năm 1947, chính quyền Việt Nam Dân chủ Cộng hòa thành lập thị xã Cần Thơ thuộc tỉnh Cần Thơ.

Giai đoạn 1956-1976

Việt Nam Cộng hòa
Ngày 22 tháng 10 năm 1956, Tổng thống Việt Nam Cộng hòa Ngô Đình Diệm ký Sắc lệnh 143-NV để "thay đổi địa giới và tên Đô thành Sài Gòn – Chợ Lớn cùng các tỉnh và tỉnh lỵ tại Việt Nam". Địa giới và địa danh các tỉnh ở miền Nam thay đổi nhiều, một số tỉnh mới được thành lập. Theo Sắc lệnh này, địa phận Việt Nam Cộng hòa gồm Đô thành Sài Gòn và 22 tỉnh. Lúc này, tỉnh Phong Dinh được thành lập do đổi tên từ tỉnh Cần Thơ. Tỉnh lỵ tỉnh Phong Dinh đặt tại Cần Thơ và vẫn giữ nguyên tên là "Cần Thơ", về mặt hành chánh thuộc xã Tân An, quận Châu Thành.

Sau năm 1956, dưới thời Đệ Nhất Cộng hòa, thị xã Cần Thơ bị giải thể, sáp nhập vào địa bàn xã Tân An thuộc quận Châu Thành của tỉnh Phong Dinh mới được thành lập.

Ngày 30 tháng 9 năm 1970, thị xã Cần Thơ được chính thức tái lập trở lại theo Sắc lệnh số 115-SL/NV của Thủ tướng Việt Nam Cộng hòa Trần Thiện Khiêm, là thị xã tự trị trực thuộc chính quyền Trung ương Việt Nam Cộng hòa, đồng thời kiêm tỉnh lỵ tỉnh Phong Dinh. Khi đó thị xã bao gồm các xã Tân An, Thuận Đức, ấp Lợi Nguyên thuộc xã An Bình và ấp Bình Nhựt thuộc xã Long Tuyền cùng thuộc quận Châu Thành, tỉnh Phong Dinh trước đó. Thị xã Cần Thơ là nơi đặt Bộ tư lệnh Quân khu IV trong cuộc chiến.

Ngày 7 tháng 6 năm 1971, địa bàn thị xã Cần Thơ khi đó được chia thành hai quận:
Quận 1 (quận Nhứt) gồm năm phường: An Lạc, An Cư, An Nghiệp, An Hòa, An Thới.
Quận 2 (quận Nhì) gồm ba phường: Hưng Lợi, Hưng Phú, Hưng Thạnh.

Từ đó cho đến năm 1975, thị xã Cần Thơ và tỉnh Phong Dinh là hai đơn vị hành chính cấp tỉnh ngang bằng nhau theo sự phân chia sắp xếp hành chính của Việt Nam Cộng hòa.

Chính quyền Cách mạng
Tuy nhiên phía chính quyền Mặt trận Dân tộc Giải phóng Miền Nam Việt Nam và sau này là Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa Miền Nam Việt Nam cùng với Việt Nam Dân chủ Cộng hòa không công nhận tên gọi tỉnh Phong Dinh mà vẫn gọi theo tên cũ là tỉnh Cần Thơ. Trong giai đoạn 1956-1969, chính quyền Cách mạng vẫn duy trì thị xã Cần Thơ trực thuộc tỉnh Cần Thơ.

Năm 1969, chính quyền Cách mạng tách thị xã Cần Thơ khỏi tỉnh Cần Thơ trực thuộc khu Tây Nam Bộ. Năm 1971, thị xã Cần Thơ trở lại thuộc tỉnh Cần Thơ. Tháng 8 năm 1972, Thường vụ Khu ủy Khu 9 của phía chính quyền Cộng hòa Miền Nam Việt Nam và Việt Nam Dân chủ Cộng hòa quyết định tách thị xã Cần Thơ ra khỏi tỉnh Cần Thơ, hình thành thành phố Cần Thơ trực thuộc Khu 9, bao gồm thị xã Cần Thơ vào 6 xã vùng ven thuộc các huyện Ô Môn, Châu Thành trước đó.

Như vậy cho đến năm 1976, tỉnh Cần Thơ và thành phố Cần Thơ là hai đơn vị hành chính ngang bằng nhau.

Sau ngày 30 tháng 4 năm 1975, chính quyền quân quản Cộng hòa miền Nam Việt Nam lúc bấy giờ vẫn duy trì hai đơn vị hành chính cấp tỉnh ngang bằng nhau là tỉnh Cần Thơ và thành phố Cần Thơ cho đến đầu năm 1976.

Ngày 20 tháng 9 năm 1975, Bộ Chính trị ra Nghị quyết số 245-NQ/TW về việc bỏ khu, hợp tỉnh trong toàn quốc "nhằm xây dựng các tỉnh thành những đơn vị kinh tế, kế hoạch và đơn vị hành chính có khả năng giải quyết đến mức cao nhất những yêu cầu về đẩy mạnh sản xuất, tổ chức đời sống vật chất, văn hóa của nhân dân, về củng cố quốc phòng, bảo vệ trị an, và có khả năng đóng góp tốt nhất vào sự nghiệp chung của cả nước". Theo Nghị quyết này, tỉnh Vĩnh Long, tỉnh Trà Vinh, tỉnh Cần Thơ (ngoại trừ huyện Thốt Nốt), tỉnh Sóc Trăng và thành phố Cần Thơ sẽ hợp nhất lại thành một tỉnh, tên gọi tỉnh mới cùng với nơi đặt tỉnh lỵ sẽ do địa phương đề nghị lên.

Nhưng đến ngày 20 tháng 12 năm 1975, Bộ Chính trị lại ra Nghị quyết số 19/NQ điều chỉnh lại việc hợp nhất tỉnh ở miền Nam Việt Nam cho sát với tình hình thực tế, theo đó tỉnh Cần Thơ (có cả huyện Thốt Nốt), tỉnh Sóc Trăng và thành phố Cần Thơ được tiến hành hợp nhất lại thành một tỉnh.

Giai đoạn 1976-2003
Theo Nghị định số 03/NĐ-76 ngày 24 tháng 2 năm 1976 và Quyết định số 17/QĐ-76 ngày 24 tháng 3 năm 1976, Chính phủ Việt Nam quyết định hợp nhất ba đơn vị hành chính cấp tỉnh ngang bằng nhau là tỉnh Cần Thơ, tỉnh Sóc Trăng và thành phố Cần Thơ để thành lập tỉnh mới: tỉnh Hậu Giang.

Thành phố Cần Thơ trở thành tỉnh lỵ của tỉnh Hậu Giang từ tháng 2 năm 1976, ban đầu bao gồm 8 phường: An Cư, An Hòa, An Lạc, An Nghiệp, Bình Thủy, Cái Khế, Hưng Lợi, Thạnh Phú và 2 xã: An Bình, Long Tuyền.

Quyết định 174-CP ngày 21 tháng 4 năm 1979 của Hội đồng Chính phủ về việc chia một số xã, phường thuộc thành phố Cần Thơ, tỉnh Hậu Giang như sau:
Chia phường An Lạc thành 2 phường: Tân An và An Lạc.
Chia phường An Cư thành 2 phường: An Hội và An Cư.
Chia phường An Nghiệp thành 2 phường: An Phú và An Nghiệp.
Sáp nhập khóm 1 của phường An Hòa vào phường Cái Khế.
Chia phường Cái Khế thành 2 phường: Thới Bình và Cái Khế.
Chia phường Bình Thủy thành 2 phường: Bình Thủy và An Thới (gồm cả Cồn Sơn).
Chia phường Thạnh Phú thành 2 đơn vị: phường Hưng Phú và xã Hưng Thạnh.
Chia phường Hưng Lợi thành 2 phường: Xuân Khánh và Hưng Lợi.
Chia xã Long Tuyền thành 2 xã: Long Hòa và Long Tuyền.
Sáp nhập xã Mỹ Khánh, xã Giai Xuân và ấp Thới Thuận, ấp Thới Hòa, ấp Thới Nguơn của xã Thới An Đông thuộc huyện Châu Thành vào thành phố Cần Thơ.

Ngày 5 tháng 5 năm 1990, thành phố Cần Thơ được công nhận là đô thị loại 2 trực thuộc tỉnh.

Ngày 26 tháng 12 năm 1991, Quốc hội Việt Nam ban hành Nghị quyết chia tỉnh Hậu Giang thành tỉnh Cần Thơ và tỉnh Sóc Trăng. Tỉnh Cần Thơ chính thức được tái lập và đi vào hoạt động trở lại từ ngày 1 tháng 4 năm 1992, thành phố Cần Thơ trở lại là tỉnh lỵ của tỉnh Cần Thơ.

Thành phố Cần Thơ khi đó bao gồm 15 phường: An Cư, An Hòa, An Hội, An Lạc, An Nghiệp, An Phú, An Thới, Bình Thủy, Cái Khế, Hưng Lợi, Hưng Phú, Tân An, Thới Bình, Trà Nóc, Xuân Khánh và 7 xã: An Bình, Giai Xuân, Hưng Thạnh, Long Hòa, Long Tuyền, Mỹ Khánh, Thới An Đông. Theo thống kê năm 1985 dân số thành phố là 274.000 người.

Từ năm 2004
Ngày 26 tháng 11 năm 2003, Quốc hội Việt Nam thông qua Nghị quyết số 22/2003/QH11, về việc chia và điều chỉnh địa giới hành chính một số tỉnh. Theo đó, chia tỉnh Cần Thơ thành thành phố Cần Thơ trực thuộc trung ương và tỉnh Hậu Giang.

Đến ngày 2 tháng 1 năm 2004, Chính phủ Việt Nam ban hành Nghị định số 05/2004/NĐ-CP thành lập các quận Ninh Kiều, Bình Thủy, Cái Răng, Ô Môn, các huyện Phong Điền, Cờ Đỏ, Vĩnh Thạnh, Thốt Nốt và các xã, phường, thị trấn thuộc thành phố Cần Thơ trực thuộc Trung ương.

Theo Nghị định trên, địa bàn thành phố Cần Thơ cũ trước năm 2004 tương ứng với toàn bộ diện tích các quận Ninh Kiều, Bình Thủy; các phường Hưng Phú và Hưng Thạnh của quận Cái Răng; các xã Giai Xuân và Mỹ Khánh của huyện Phong Điền ngày nay. Trong đó, khu vực nội ô thành phố Cần Thơ cũ trước năm 2004 hiện nay thuộc địa bàn quận Ninh Kiều.

Tham khảo

Huyện cũ Việt Nam
Hành chính Cần Thơ
Lịch sử Cần Thơ


title: Trương Phi

text:
Trương Phi (chữ Hán: 張飛, bính âm: Zhāng Fēi; 163-221), tự Ích Đức (益德), Tam quốc diễn nghĩa ghi là Dực Đức (翼德) , là danh tướng nhà Thục Hán thời Tam Quốc trong lịch sử Trung Quốc.

Trong tiểu thuyết Tam quốc diễn nghĩa của La Quán Trung, nhân vật Trương Phi cùng Lưu Bị và Quan Vũ kết bái huynh đệ ở vườn đào. Ông là em út trong 3 người.

Thân thế
Trương Phi tự là Ích Đức, hay thường được gọi là Dực Đức, người Trác Quận (nay là Trác Châu, địa cấp thị Bảo Định, tỉnh Hà Bắc).

Ông sinh trưởng trong một gia đình giàu có, làm nghề bán rượu, thân hình to lớn, dung mạo oai phong, được học hành cả võ nghệ lẫn sách vở. Trương Phi viết chữ rất đẹp và là một họa sĩ, ông có sở trường vẽ tranh mỹ nhân.

Lịch sử cũng ghi chép rằng Trương Phi là một nhà thư pháp giỏi, một vị tướng quân văn võ song toàn. Ngô Trấn, một nhà thơ đời nhà Nguyên viết bài thơ “Trương Dực Đức từ”, trong đó có viết: “Văn võ thú tuy biệt, cổ nhân thường hữu dư, hoành mâu tư uyển lực, Do Tượng khủng nan như” (Văn võ là hai chuyện khác nhau, nhưng người xưa (Trương Phi) giỏi cả hai điều ấy. Cầm ngang ngọn mâu nghĩ sức mạnh, Chung Do - Hoàng Tượng (hai nhà thư pháp nổi tiếng thời Tam quốc) cũng không được như vậy). Trong cuốn “Đan Diên Tổng Lục” thời nhà Minh ghi lại rằng: “Phù Lăng có Trương Phi dùng binh khí khắc chữ. Văn tự vô cùng tinh tế, nét vẽ như bay lượn.” Về tính cách, Tam Quốc Chí và một vài tư liệu chính sử ghi lại rằng Trương Phi “chuyện nhỏ thô lỗ, trong thô có tinh, đại sự có kế, mưu lược hơn người”
La Quán Trung mô tả ước lệ trong Tam quốc diễn nghĩa về Trương Phi: “Tiếng vang như sấm, chạy nhanh như ngựa, râu cọp hàm én, đầu beo mắt lồi, lấy thủ cấp tướng giặc trong muôn quân như lấy đồ trong túi…”. Do ảnh hưởng lớn của cuốn tiểu thuyết này, người đời sau thường nghĩ Trương Phi có khuôn mặt dữ tợn và râu rậm (thực ra sử sách không có ghi chép về ngoại hình của ông)

Theo Lưu Bị khởi nghiệp
Khi còn trẻ, Trương Phi đã gặp gỡ và kết giao với Lưu Bị và Quan Vũ. Ba người rất thân thiết với nhau, coi nhau như anh em một nhà. Tam quốc chí, Trương Phi truyện viết: "Vũ lớn hơn Phi mấy tuổi, Phi nhận làm anh".

Năm 184, Lưu Bị khởi binh giúp nhà Hán chống quân khởi nghĩa Khăn Vàng, Trương Phi và Quan Vũ theo giúp sức. Nhờ lập công, Lưu Bị được phong làm Huyện úy An Hỷ. Được một thời gian, Lưu Bị bỏ chức Huyện úy vì đánh viên Đốc bưu của triều đình đến hạch sách, Trương Phi theo đi.
Tam Quốc diễn nghĩa kể rằng người đánh viên Đốc bưu là Trương Phi khi ông nóng giận, nhưng trong thực tế chính Lưu Bị làm việc này rồi bỏ ấn từ quan.

Trương Phi theo phò tá Lưu Bị đến huyện Hạ Mật làm Huyện thừa (Phó huyện trưởng) theo sự tiến cử của Vô Kỳ Nghị, rồi huyện úy Cao Đường.

Ít lâu sau, anh em Lưu Bị, Quan Vũ, Trương Phi giao tranh với quân cướp địa phương bị bại trận, bèn bỏ huyện Cao Đường đến nương nhờ sứ quân Công Tôn Toản ở U châu. Sau đó Trương Phi lại theo Lưu Bị đến Thanh châu giúp Điền Khải chống Viên Thiệu, đóng quân ở Bình Nguyên. Lưu Bị được phong làm Bình Nguyên tướng, bèn cho Quan Vũ, Trương Phi làm Biệt bộ tư mã, thống lĩnh quân đội.

Năm 190, Viên Thiệu tập hợp chư hầu lập liên minh đánh Đổng Trác. Lưu Bị không được mời tham gia.
Tam Quốc Diễn Nghĩa hư cấu nên chuyện Trương Phi cùng Quan Vũ, Lưu Bị giao chiến với Lã Bố ở cửa ải Hổ Lao là hoàn toàn không có thật.

Năm 193, Phi theo Lưu Bị đi cứu Đào Khiêm ở Từ châu bị Tào Tháo vây đánh, giúp Đào Khiêm giữ được thành Đan Dương. Không lâu sau khi quân Tào rút đi (để về chiếm lại Duyện châu từ tay Lã Bố), Đào Khiêm qua đời, trước khi mất tiến cử Lưu Bị làm Châu mục Từ châu.

Để mất Từ châu
Năm 195, Lã Bố thất bại trong cuộc giao tranh với Tào Tháo ở Duyện châu, đến nương nhờ Lưu Bị. Quân phiệt Viên Thuật ở Thọ Xuân (Dương châu) tấn công Lưu Bị để tranh đoạt Từ châu. Lưu Bị mang quân đi Vu Thai kháng cự Viên Thuật, sai Trương Phi giữ thành Hạ Bì (thủ phủ Từ châu). Trương Phi bất hòa với viên tướng cũ của Đào Khiêm là Tào Báo, bèn giết chết Tào Báo.

Viên Thuật viết thư cho Lã Bố đề nghị đánh úp Từ châu, đổi lại Thuật sẽ giúp lương. Lã Bố nhận lời, nhân lúc Hạ Bì hỗn loạn do cái chết của Tào Báo, bèn mang quân đến đánh úp Hạ Bì. Viên Trung lang tướng Hứa Đam trong thành Hạ Bì phản lại Trương Phi, mở cửa đón Lã Bố. Trương Phi không chống nổi quân Lã Bố, mang thủ hạ bỏ chạy, không kịp mang theo gia quyến Lưu Bị.

Trương Phi chạy đến chỗ Lưu Bị ở Hoài Âm. Do tình thế bức bách, lực lượng yếu không kháng cự được Viên Thuật và Lã Bố, ba anh em Lưu Bị phải quay về Từ châu hàng Lã Bố. Lã Bố tiến cử Lưu Bị làm Dự châu mục, sang đóng ở thành Tiểu Bái gần đó.

Tan rã và tái ngộ
Anh em Lưu Bị phát triển thế lực ở Tiểu Bái khiến Lã Bố lo ngại. Lã Bố bèn mang quân tới đánh. Anh em Lưu Bị thua chạy, đến nương nhờ Tào Tháo. Năm 198, Tào Tháo liên hợp với Lưu Bị khởi đại binh đánh Từ châu, hạ thành Hạ Bì, giết chết Lã Bố. Sau đó ông theo Lưu Bị về Hứa Xương, được Tào Tháo phong làm Trung lang tướng.

Năm 199, ông theo Lưu Bị rời Hứa Xương tới Từ châu, ly khai Tào Tháo. Phi dụ cha của Tần Lãng là Tần Nghi Lộc (tướng cũ của Lã Bố) đi theo. Nghi Lộc đi theo Phi, sau lại đổi ý muốn quay lại, bị Phi đâm chết.

Tào Tháo mang quân đánh Từ châu. Ba anh em Trương Phi xung trận thất bại, bị lạc mỗi người một nơi: Lưu Bị chạy sang Hà Bắc theo Viên Thiệu, Quan Vũ phải hàng Tào, còn Trương Phi cầm một cánh quân chạy tới tận Cổ Thành thuộc huyện Chân Dương, quận Nhữ Nam. Tại đây Trương Phi gặp tướng quân Khăn Vàng là Lưu Tiết, bèn hợp quân với nhau làm một cùng nương tựa.

Năm 200, Lưu Bị cùng Triệu Vân rời khỏi chỗ Viên Thiệu về Cổ Thành, Nhữ Nam hội với Trương Phi và Lưu Tiết; Quan Vũ cũng đến hội. Cuối năm đó, do giao tranh với Tào Tháo bất lợi, Trương Phi theo Lưu Bị chạy về Kinh châu nương nhờ Lưu Biểu. Ông cùng Lưu Bị đóng đồn ở Tân Dã thuộc quận Nam Dương.

Hoạt động ở Kinh châu
Năm 208, Tào Tháo sau khi tiêu diệt họ Viên làm chủ miền bắc, phát đại quân tấn công Kinh châu. Con Lưu Biểu (mới mất) là Lưu Tông đầu hàng. Lưu Bị không chống nổi Tào Tháo, mang dân vượt sông. Tào Tháo mang quân thiết kỵ truy kích, đuổi kịp Lưu Bị ở Đương Dương Tràng Bản.

Lưu Bị quân ít lại phải lo cho dân thường đi theo nên không chống đỡ nổi, phải bỏ cả gia quyến chạy, quân bị thua tan tác. Trương Phi theo lệnh Lưu Bị mang 20 kỵ binh đi chặn hậu, ngăn cản quân Tào. Ông đợi Lưu Bị cùng những người đi kịp sang sông rồi đứng ra chặn hậu ở đầu cầu Trường Bản để chặn quân Tào truy đuổi.

Quân Tào truy kích đuổi đến nơi. Một mình Trương Phi hùng dũng đứng trên cầu cầm xà mâu, không ai trong quân Tào dám tiến lên giao phong. Nhờ đó Lưu Bị cùng các thủ hạ chạy thoát.
Tam Quốc diễn nghĩa mô tả sự kiện này đầy hào hùng khí thế: Trương Phi râu hùm dựng ngược, mắt trợn tròn, tay cầm xà mâu, cưỡi ngựa đứng trên cầu Tràng Bản, các tướng Tào thấy vậy không ai dám giao chiến. Khi Tào Tháo đến, ông liền hét lớn "Ta là Trương Dực Đức người nước Yên! Ai dám cùng ta quyết trận tử chiến". Tiếng hét của ông to như sấm, quân Tào nghe thấy run sợ. Bộ tướng Hạ Hầu Kiệt hoảng sợ đến mức vỡ mật chết. Tào Tháo cũng giật mình, hoảng sợ liền phóng ngựa chạy, quân Tào vì thế mà lui.

Sau trận Xích Bích, Trương Phi giúp Lưu Bị chinh chiến giành quyền kiểm soát phần lớn Kinh châu. Lưu Bị cắt mấy huyện thuộc Nam quận ra thành lập quận Nghi Đô, phong Trương Phi làm Chinh lỗ tướng quân, Thái thú Nghi Đô.

Năm 211, Lưu Bị mang quân vào đánh Ích châu của Lưu Chương. Trương Phi cùng Quan Vũ, Triệu Vân và Gia Cát Lượng trấn giữ Kinh châu.

Tôn Quyền nghe tin Lưu Bị đi vắng, bèn phái một đội thuyền đến Kinh châu đón em gái về. Tôn phu nhân (hay Tôn Thượng Hương) muốn mang theo con Lưu Bị là Lưu Thiện lúc đó mới 7 tuổi, về theo. Trương Phi và Triệu Vân nghe tin, vội mang quân ra chặn sông, khuyên Tôn phu nhân ở lại nhưng bà không nghe. Hai tướng đành để Tôn phu nhân đi, nhưng buộc bà để lại A Đẩu.

Tiến vào Ích châu
Năm 214, do giao tranh tại Ích châu chưa giành được thắng lợi, Lưu Bị triệu tập thêm các tướng ở Kinh châu tham chiến. Trương Phi cùng Triệu Vân và Gia Cát Lượng mang quân vào Tây Xuyên trợ chiến, để Quan Vũ ở lại trấn thủ Kinh châu.
Tam Quốc diễn nghĩa kể rằng lúc đó Gia Cát Lượng thống lĩnh Trương Phi và Triệu Vân mang cánh quân vào Tây Xuyên. Các sử gia đính chính rằng: thực tế là Trương Phi và Triệu Vân theo lệnh của Lưu Bị mang theo Gia Cát Lượng cùng đi, vì lúc đó chức vụ của Trương Phi (Chinh lỗ tướng quân) cao nhất, sau đó đến Triệu Vân (Nha môn tướng quân), rồi mới đến Gia Cát Lượng (Quân sư trung lang tướng, chức "trung lang tướng" còn kém "tướng quân" một cấp). Các sử gia còn bàn rộng hơn rằng, lúc đó Trương Phi ngoài chức tướng quân, ông còn có tước đình hầu, như vậy đã có thể xưng "Cô" như Tào Tháo và Tôn Quyền.

Cánh quân của Trương Phi, Triệu Vân và Khổng Minh rầm rộ tiến vào bình định các quận huyện. Trương Phi đánh Ba Quận, Gia Cát Lượng đánh Ba Đông, Triệu Vân đánh Giang Dương và quận Kiện Vi. Trương Phi đụng độ thái thú Ba Quận là Nghiêm Nhan. Nghiêm Nhan trí dũng song toàn, dựa vào thành trì ở vùng núi hiểm trở nên không quy phục. Trương Phi dùng mưu kế đánh bại và bắt sống Nghiêm Nhan. Trước sự khẳng khái của Nghiêm Nhan, ông cởi trói, trọng đãi Nghiêm Nhan, dụ được Nghiêm Nhan đầu hàng.
Tam Quốc diễn nghĩa mô tả trận này Trương Phi dùng kế lừa Nghiêm Nhan đi ra khỏi thành để vây bắt Nghiêm Nhan

Sau đó Trương Phi cùng Gia Cát Lượng đi theo đường phía bắc, còn Triệu Vân cầm cánh quân đi theo đường phía nam, cùng hội ở Lạc Thành. Các sử gia xác định ông đi theo lối Bồi Giang lên phía tây bắc qua Hợp Xuyên, Toại Ninh, Tam Đài. Ông được Nghiêm Nhan hỗ trợ dụ hàng các vùng Ba Tây, Đức Dương. Lưu Chương sai lão tướng Trương Duệ mang quân ra kháng cự, bị Trương Phi đánh tan. Trương Duệ mang tàn quân chạy về Thành Đô. Trương Phi chuyển qua hướng tây để hợp binh với Lưu Bị và Triệu Vân đánh Lạc Thành rồi tấn công vào Thành Đô.

Lưu Chương đầu hàng. Lưu Bị chiếm được Tây Xuyên, bổ nhiệm Trương Phi làm Thái thú Ba Tây.

Đánh bại Trương Cáp
Năm 215, Tào Tháo đánh bại Trương Lỗ, chiếm cứ Hán Trung rồi để lại Hạ Hầu Uyên và Trương Cáp trấn giữ. Trương Cáp mang quân xuống phía nam tiến vào Ba Tây để bắt dân mang về. Trương Phi mang quân ra kháng cự. Hai bên gặp nhau ở Đãng Cừ, Mông Đầu, cầm cự 50 ngày không phân thắng bại. Trương Phi tự mình mang hơn 1 vạn quân ra đường khác chặn đánh Trương Cáp. Trương Cáp gặp đường núi khó di chuyển nên bị Trương Phi đánh bại, phải bỏ ngựa dẫn tàn quân men theo đường nhỏ dốc đứng trốn thoát về Nam Trịnh.
Tam Quốc diễn nghĩa mô tả trận này Trương Phi sai người tung tin ông say rượu trong trướng, để hình người nộm để dụ Trương Cáp vào cướp trại rồi đổ phục binh đánh bại Trương Cáp

Trương Phi thắng trận, cho dựng một tấm bia trên sườn núi Đãng Cừ, tự tay viết văn bia, lời lẽ rất hùng tráng:
"Tướng quân nhà Hán là Phi, suất lãnh một vạn tinh binh đại phá đầu sỏ của giặc là Trương Cáp ở Đãng Cừ, dừng ngựa dựng bia"

Giao chiến với Tào Hồng

Tháng 11 năm 217, Lưu Bị sai Trương Phi và Mã Siêu đóng đồn ở Cố Sơn. Tào Tháo nghe tin bèn sai Tào Hồng và Tào Hưu ra đối địch.

Quân Tào tấn công Ngô Lan ở Hạ Bi. Trương Phi phao tin quân Thục muốn vây bọc đánh chặn đường về của quân Tào. Tào Hưu khuyên Tào Hồng cứ tập trung đánh Ngô Lan, Hồng nghe theo. Ngô Lan bị Tào Hồng đánh bại, phó tướng Lôi Đồng và Nhâm Quỳ tử trận. Trương Phi muốn mang quân tới chi viện, nhưng quân Tào Hồng đóng tại Vũ Đô rất đông khiến quân Thục không tiến lên được.

Tháng 3 năm 218, quân Trương Phi không thể phá được phòng tuyến của quân Nguỵ, buộc phải rút khỏi chiến dịch. Ngô Lan bỏ trốn vào chỗ bộ lạc người Chi và bị họ giết chết.

Năm 219, Lưu Bị chiếm được Hán Trung, tự xưng là Hán Trung vương, bổ nhiệm Trương Phi là Hữu tướng quân.

Bị ám sát
Cùng năm 219, Quan Vũ bị liên minh Ngô-Ngụy giáp binh đánh bại và bị giết.

Năm 221, Lưu Bị lên ngôi hoàng đế, Trương Phi được phong làm Xa kị tướng quân kiêm Tư Lệ hiệu úy, Tây Hương hầu. Lưu Bị khởi binh đi đánh Đông Ngô báo thù cho Quan Vũ, sai Trương Phi cầm quân bản bộ xuất phát từ Lãng Trung đến Giang Châu hội binh với Lưu Bị.

Quan Vũ khéo đối xử với sĩ tốt mà kiêu ngạo với đại sỹ phu, còn Trương Phi yêu kính người quân tử mà không thương xót kẻ tiểu nhân. Lưu Bị thường khuyên bảo Trương Phi rằng: “Khanh dùng hình phạt quá mức, lại hay đánh đập người dưới, xử phạt xong mà vẫn giữ bên mình, ấy là chuốc lấy tai vạ vậy.” Phi vẫn không chịu sửa đổi. Khi đang chuẩn bị tấn công Đông Ngô, Trương Phi bị bộ hạ dưới trướng mình là Trương Đạt và Phạm Cương sát hại, cắt lấy thủ cấp, xuôi theo sông trốn sang Ngô xin hàng Tôn Quyền. Lưu Bị nghe tin có biểu từ doanh trại Trương Phi báo về thì than: "Ôi! Phi hỏng mất rồi."
Tam Quốc diễn nghĩa kể rằng Trương Phi bắt quân mình phải gấp rút may đủ áo giáp trắng để tang Quan Vũ trong thời gian ngắn và đánh đập hai tướng Trương Đạt và Phạm Cương khi họ kêu khó hoàn thành nhiệm vụ.

Lưu Bị truy tặng thụy hiệu cho Trương Phi là Hoàn hầu. Cho nên sau này Trương Phi còn được gọi là Trương Hoàn hầu.

Gia đình

Vợ
Vợ của Trương Phi là Hạ Hầu thị, cháu gọi Hạ Hầu Uyên bằng bác, em họ của Hạ Hầu Bá. Cha mẹ Hạ Hầu thị mất sớm, được Hạ Hầu Uyên nuôi dưỡng và coi như con gái. Năm Kiến An thứ 5 (200), khi khoảng 13-14 tuổi, Hạ Hầu thị ra ngoài kiếm củi thì bị quân của Trương Phi bắt cóc, cưỡng ép làm vợ. Họ có hai con trai và hai con gái. Hai con gái của Phi và Hạ Hầu thị sau này trở thành hoàng hậu của Lưu Thiện, gọi là Kính Ai Hoàng hậu và Trương Hoàng hậu.

Ngụy lược chép: Năm Kiến An thứ năm, thời người em họ của Bá được 13, 14 tuổi, ở bản quận, đi ra ngoài kiếm củi, bị Trương Phi bắt được. Phi biết người ấy là con gái nhà lương thiện, bèn lấy làm vợ, sinh được một người con gái, làm Hoàng hậu của Lưu Thiện. Cho nên lúc Uyên mới mất, vợ của Phi xin an táng cho Uyên. Lúc Bá vào Thục, Thiện cùng tương kiến, vui vẻ bảo rằng: “Phụ thân của khanh bị hại trong lúc hành quân thôi, không phải là tự tay tiền nhân của ta đâm chết đâu.” Rồi trỏ vào đứa con nhỏ của mình bảo Bá rằng: “Đây là cháu ngoại của họ Hạ Hầu đấy.” Bá được ban tước rất hậu.

Hạ Hầu thị xuất hiện trong tiểu thuyết Người tình nhỏ của Trương Phi của tác giả Tất Trân. Trong tác phẩm này, bà có tên là Hạ Hầu Hồng.

Con cái
 Trương Bào, mất sớm. Tiểu thuyết Tam Quốc diễn nghĩa hư cấu chuyện nhân vật Trương Bào là một viên tướng trẻ có tài, từng theo Lưu Bị đánh Đông Ngô, sau lại cùng Gia Cát Lượng bình định Nam Trung, đánh Tào Ngụy. Chỉ tiếc anh hùng thường đoản mệnh, Trương Bào chết trận trong lần Bắc phạt thứ hai khi tuổi đời còn trẻ, chưa lập được công trạng vẻ vang.
 Trương Thiệu, kế tự, từng làm quan tới chức Trung Thượng thư Bộc xạ, cũng có thể coi là đại thần có vai vế trong triều, nhưng vẫn thua xa so với sự nghiệp và danh tiếng lẫy lừng của phụ thân.
 Kính Ai hoàng hậu Trương thị (?-237). Lấy thái tử Lưu Thiện vào năm Chương Vũ thứ 1 (221), tới năm Kiến Hưng thứ 1 (223) được lập làm Kính Ai hoàng hậu của Thục Hán. Mất năm Kiến Hưng thứ 15 (237).
 Trương hoàng hậu, vợ Lưu Thiện. Điểm đặc biệt của bà đó là tính cách khác xa so với cha mình, đa mưu túc trí và luôn luôn bình tĩnh trước mọi việc. Nhập cung làm quý nhân sau khi Kính Ai hoàng hậu mất. Tháng 1 năm Diên Hi thứ 1 (238) được lập làm hoàng hậu. Sau khi Thục Hán diệt vong năm 263, bà theo Lưu Thiện tới Lạc Dương.

Cháu
 Trương Tuân, con trai Trương Bào, làm quan tới thượng thư. Từng theo Gia Cát Chiêm tới phòng thủ tại Miên Trúc, cùng Đặng Ngải giao chiến và chết tại trận.

Nhận định
Trần Thọ, tác giả sách Tam Quốc chí có đánh giá chung về Quan Vũ và Trương Phi được đời sau ghi nhận là công bằng:
Quan Vũ, Trương Phi sức địch vạn người, hổ thần một thời. Vũ báo ơn Tào công, Phi vì nghĩa thả Nghiêm Nhan, có phong độ quốc sĩ. Nhưng Vũ cương và tự phụ, Phi bạo mà nóng, lấy sở đoản chuốc lấy thất bại, là lẽ thường vậy.

Trong Tam quốc chí chủ giải của Bùi Tùng Chi ghi rằng: "Xưa, Phi hùng tráng uy mãnh, chẳng kém gì Quan Vũ, mưu thần nước Nguỵ là Trình Dục khen Vũ và Phi là vạn người khó địch. Vũ khéo đối xử với sĩ tốt mà kiêu ngạo với đại sỹ phu, Phi yêu kính người quân tử mà không thương xót kẻ tiểu nhân."

Tuy tính tình nóng nảy nhưng Trương Phi là dũng tướng biết dùng mưu kế. Những lần Trương Phi đơn độc chống quân Tào ở cầu Trường Bản, dùng mưu lấy ải Ngõa Khẩu, thu phục Nghiêm Nhan đã chứng minh điều này. Lịch sử cũng ghi rằng Trương Phi là nhà thư pháp và hoạ sĩ nổi tiếng, là một vị tướng văn võ song toàn.

Trong dân gian, Trương Phi rất được ca ngợi. Ông vừa có võ nghệ cao cường lại có cả tấm lòng tận trung với Lưu Bị. Trương Phi đi theo phò tá Lưu Bị từ những ngày đầu dựng nghiệp, suốt 30 năm khổ chiến, trải qua bao hiểm nguy mà ông vẫn một lòng tận trung với Lưu Bị. Chiến tích một mình đứng chặn hàng vạn quân Tào trên cầu Trường Bản của ông đã trở thành biểu tượng khí phách hiên ngang, xả thân vì nước của một võ tướng. Đời sau có thơ khen rằng:
Trường Bản cầu này chiến ý sanh,
Ngang mâu, chững ngựa, mắt long lanh.
Bên tai một tiếng vang như sấm,
Khiếp vía quân Tào vội rút nhanh.

Ông cùng với Lưu Bị, Quan Vũ thường được phối thờ cùng nhau, 3 người được coi là biểu tượng của đạo nghĩa vua tôi thân thiết như người một nhà. Dựa trên sự gắn bó keo sơn, một lòng tin tưởng lẫn nhau giữa Lưu Bị - Quan Vũ - Trương Phi, dân gian đã sáng tạo ra điển tích "Tam anh kết nghĩa vườn đào" (Lưu Bị là anh cả, Quan Vũ là anh thứ, Trương Phi là em út), về sau được La Quán Trung đưa vào tiểu thuyết Tam Quốc Diễn nghĩa, trở thành câu chuyện mẫu mực về tấm lòng huynh đệ kết nghĩa keo sơn gắn bó.

Vì tình nghĩa vua tôi gắn bó cũng như tài năng, sự trung thành của bản thân, Trương Phi rất được Lưu Bị trọng dụng. Ông được phong làm Hữu tướng quân (chức vụ cao thứ 2 trong quân đội nhà Thục Hán, chỉ sau Quan Vũ). Hai vị hoàng hậu của Lưu Thiện (con trai nối ngôi Lưu Bị) cũng đều là con gái của Trương Phi, đủ thấy sự ưu ái, tin cậy của hoàng gia nhà Thục Hán với gia đình Truơng Phi lớn đến mức nào.

Dân gian đã có những câu thơ thể hiện tinh thần ca ngợi Trương Phi như sau:
Ai nhân từ bằng ông Lưu Bị
Ai gian hùng như Ngụy Tào Man
Quan công Hầu một tấm trung can
Lòa ngọn đuốc rỡ ràng gương nhật nguyệt
Trương Dực Đức oanh oanh liệt liệt
Tính bình sanh chân thật trực tình

Người cháu nội của Trương Phi là Trương Tuân cũng là võ tướng, là thuộc cấp của đại tướng Khương Duy và đã tử trận tại Miên Trúc khi chiến đấu bảo vệ nhà Thục Hán. Ông cháu Trương Phi thật xứng đáng với lời khen "trung nghĩa truyền gia", đều là tấm gương nghĩa sĩ tận trung báo quốc vậy.

Trong nghệ thuật

Hình ảnh Trương Phi trong dân gian có ảnh hưởng khá sâu đậm, là một trong những danh tướng được dân chúng truyền tụng và yêu mến.

Tam Quốc diễn nghĩa
Trong tiểu thuyết Tam Quốc diễn nghĩa của La Quán Trung, Trương Phi được mô tả "cao tám thước, đầu báo, mắt tròn, râu hùm, hàm én". Trương Phi đã cùng với Lưu Bị và Quan Vũ kết bái làm huynh đệ trong vườn đào. Ông là em út trong ba người. Ông được Chiêu liệt hoàng đế tức Lưu Bị phong làm một trong ngũ hổ đại tướng.

Ông là một người rất khẳng khái, bộc trực và rất nóng nảy. Ông đã đóng góp rất nhiều cho sự ra đời của nước Thục. Ông nổi tiếng với võ nghệ siêu phàm cùng với sự dũng cảm coi thường cái chết. Trong truyện miêu tả, ông sử dụng vũ khí là bát xà mâu dài 1 trượng 8, cưỡi tuấn mã "Ô vân đạp tuyết" (Ngựa đen chân trắng). Ông thật sự là nỗi khiếp đảm của quân thù. Như trận đánh cầu Trường Bản, ông đã quát mấy tiếng khiến Tào Tháo hoảng sợ mà lui quân. Khi ấy ông chỉ có vài mươi kị sĩ còn Tào Tháo có trăm vạn hùng binh. Trong trận ấy, viên quan theo hầu Tào Tháo là Hạ Hầu Kiệt đã hoảng sợ đến mức vỡ mật mà chết.

Ngoài ra, ông là một trong 2 tướng đã từng đơn độc giao chiến với Lã Bố mà chưa bị thua chạy hoặc bị giết (người còn lại là Hứa Chử). Trong trận Hổ Lao, để cứu Công Tôn Toản, ông đã đấu với Lã Bố hơn 50 hiệp bất phân thắng bại trước khi Quan Vũ và Lưu Bị ra trợ chiến. Tổng cộng ông đã đấu với Lã Bố 2 trận, tất cả gần 150 hiệp và đều bất phân thắng bại (trong khi Hứa Chử chỉ giao chiến với Lã Bố được 20 hiệp bất phân thắng bại trước khi Tào Tháo sai 5 tướng khác ra trợ chiến). Khi Lưu Bị đánh Ích Châu của Lưu Chương, do Lưu Chương cắt đất cầu cứu, Trương Lỗ liền cử Mã Siêu đến ứng cứu, Trương Phi đã cùng Mã Siêu giao chiến suốt ngày, đến tối thắp đuốc đánh tiếp vẫn bất phân thắng bại.

Không chỉ có võ dũng, Trương Phi còn nhiều lần biết dùng kế phá địch mà tiêu biểu như dùng kế bắt Nghiêm Nhan thu phục cho Thục Hán một danh tướng hay mẹo cột cành cây vào đuôi ngựa quét cho đất cát tung mù làm quân Tào nghi ngờ có phục binh tại cầu Trường Bản, giả say phá Trương Cáp.

Nhưng chính vì tính nóng nảy của mình mà ông đã chuốc họa sát thân. Do nôn nóng báo thù cho anh trai Quan Vũ bị quân Đông Ngô hại nên ông thường đánh đập quân sĩ. Trong đó có hai tên hạ quan dưới trướng là Trương Đạt và Phạm Cương, họ âm thầm sát hại ông vì lo sợ bị ông chém đầu vì không hoàn thành quân lệnh ông giao là phải lo quân trang cờ xí màu trắng cho toàn quân của ông mặc để tang anh là Quan Vũ trong cuộc tấn công báo thù quân Đông Ngô. Đêm đó ông say rượu ngủ và bị đâm chết.

Tam Quốc diễn nghĩa nói rằng Trương Phi mất khi 55 tuổi, tức là ông kém Lưu Bị 4 tuổi và kém Quan Vũ 3 tuổi.

Chuyển thể
Nhân vật Trương Phi được nhiều diễn viên đóng trong các phim điện ảnh và truyền hình từ cốt truyện Tam Quốc.
Phim truyền hình Tam quốc diễn nghĩa phát sóng năm 1994: Lý Tĩnh Phi (Li Jingfei).
Đại chiến Xích Bích, phim năm 2008: Tang Kim Sinh (臧金生, Zang Jinsheng) thủ vai.
Tam Quốc (phim truyền hình 2010): Khang Khải (Kang Kai, 康凱).
Võ thần Triệu Tử Long (2016): Chu Lai Thành (朱来成, Zhu Laicheng).

Thủy Hử
Trong tiểu thuyết Thủy Hử của nhà văn Thi Nại Am, có 4 nhân vật được xây dựa trên hình tượng, hoặc gợi nhớ tới Trương Phi.
Sách Siêu có hiệu là Cấp Tiên phong (Tiên phong nóng nảy), là người tính tình nóng nảy, tiếng to như sấm, dung mạo cũng mang nét giống với Trương Phi.
Lý Quỳ có hiệu là Hắc toàn phong (Gió lốc đen), là người lỗ mãng nhưng thẳng thắn và trung nghĩa, có dung mạo rất giống Trương Phi. Lý Quỳ rất hiếu sát và không phân biệt lý lẽ, sẵn sàng giết bất cứ ai bằng đôi rìu của mình.
Tần Minh có hiệu là Tích lịch hỏa (Lửa sấm sét), là người tính tình nóng nảy, tiếng to như sấm, dung mạo cũng mang nét giống với Trương Phi.
Lâm Xung có hiệu là Báo tử đầu (Báo đầu đàn), rất giỏi đánh thương và sử dụng binh khí xà mâu như Trương Phi.

Dynasty Warriors
Trương Phi là một nhân vật trong dòng game Dynasty Warriors, tức "Chân Tam quốc vô song". Ông là một trong những nhân vật chính của trò chơi, có mặt trong tất cả chín phiên bản.

Hoả Phụng Liêu Nguyên
Một tác phẩm truyện tranh của họa sĩ Trần Mưu là Hoả Phụng Liêu Nguyên cũng nói tới Trương Phi. Trong tác phẩm này, Trương Phi ngoài là một đại tướng giỏi còn là một hoạ gia nổi tiếng. Tác giả Trần Mưu sáng tạo khá nhiều về ngoại hình của Trương Phi, không phải một người cường tráng với bộ mặt đen, râu quai nón như truyền thống, mà là một người cao thấp vừa tầm, có 2 ngoại hình khác nhau: hoặc ông buộc tóc hai chùm, mặt vẽ hoa văn đen trắng khi là hổ tướng xuất trận; hoặc ông bịt mặt, vai đeo giấy vẽ khi là hoạ gia.

Xem thêm
Lưu Bị
Quan Vũ
Gia Cát Lượng
Triệu Vân
Mã Siêu
Tôn Thượng Hương

Tham khảo
 Lê Đông Phương, Vương Tử Kim (2007), Kể chuyện Tần Hán, Nhà xuất bản Đà Nẵng
 Lê Đông Phương (2007), Kể chuyện Tam Quốc, Nhà xuất bản Đà Nẵng
 Trịnh Phúc Điền, Khả Vĩnh Quyết, Dương Hiệu Xuân (2006), Tướng soái cổ đại Trung Hoa, tập 1, Nhà xuất bản Thanh niên.
 Dịch Trung Thiên (2010), Phẩm Tam Quốc, Nhà xuất bản Công an nhân dân.

Chú thích

Liên kết ngoài

Người Hà Bắc
Năm sinh thiếu
Mất năm 221
Nhân vật được tiểu thuyết hóa
Nhân vật quân sự Thục Hán
Nhân vật Tam quốc diễn nghĩa
Năm sinh không rõ
Sinh thế kỷ 2
Người họ Trương tại Trung Quốc


title: Tân Hòa Thành

text:
Tân Hòa Thành là một xã thuộc huyện Tân Phước, tỉnh Tiền Giang, Việt Nam.

Địa lý
Xã Tân Hoà Thành có vị trí địa lý:
Phía đông giáp tỉnh Long An
Phía tây giáp xã Tân Lập 2
Phía nam giáp các xã Tân Lý Đông, Tân Lập 1
Phía bắc giáp các xã Phú Mỹ, Hưng Thạnh.

Xã Tân Hoà Thành có 19,52 km², dân số năm 2019 là 11.123 người.

Lịch sử
Nghị định 68-CP ngày 11 tháng 7 năm 1994 về việc thành lập xã Hưng Thạnh thuộc huyện Tân Phước thuộc tỉnh Tiền Giang.

Chú thích

Tham khảo


title: Weissenbach an der Triesting

text:
Weissenbach an der Triesting là một thị trấn ở huyện Baden trong bang Niederösterreich ở nước Áo. Đô thị này có diện tích 15,93 km², dân số năm 2001 là 1684 người.

Tham khảo

Đô thị của Niederösterreich


title: Bellheim

text:
Bellheim là một xã thuộc huyện Germersheim trong bang Rheinland-Pfalz. Bellheim tọa lạc về phía tây sông Rhine, cự ly khoảng 13 km về phía đông của Landau và 15 km về phía tây nam thành phố Karlsruhe.

Bellheim là thủ phủ của Verbandsgemeinde ("xã tập thể") Bellheim.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang mạng chính quyền Bellheim
Bia Bellheimer

Xã của bang Rheinland-Pfalz
Xã và đô thị ở huyện Germersheim


title: Vergt-de-Biron

text:
Vergt-de-Biron là một xã, nằm ở tỉnh Dordogne vùng Aquitaine của Pháp. Xã này có diện tích 16,17 km², dân số năm 2004 là 189 người. Xã nằm ở khu vực có độ cao trung bình 190 m trên mực nước biển.

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Vergt-de-Biron trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia
 Vergt-de-Biron trên trang mạng của Insee
 Vergt-de-Biron trên trang mạng của Quid
 Vị trí của Vergt-de-Biron trên bản đồ nước Pháp và các xã giáp ranh
 Plan de Vergt-de-Biron sur Mapquest

Vergt-de-Biron


title: Aphthona wollastoni

text:
Aphthona wollastoni là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Har. Lindberg miêu tả khoa học năm 1950.

Chú thích

Tham khảo

Aphthona


title: Pollex spastica

text:
Pollex spastica là một loài bướm đêm thuộc họ Erebidae. Nó được tìm thấy ở Panay ở Philippines.

Sải cánh dài khoảng 9 mm.

Tham khảo

  2007: Revision of the Micronoctuidae (Lepidoptera: Noctuoidea). Part 1, Taxonomy of the Pollexinae. Zootaxa, 1567: 1-116. Abstract & excerpt

Pollex (Erebidae)


title: 450 Brigitta

text:
450 Brigitta là một tiểu hành tinh ở vành đai chính. Nó được Max Wolf và A. Schwassmann phát hiện ngày 10.10.1899 ở Heidelberg. Không biết rõ nguồn gốc tên của nó.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Orbital simulation from JPL (Java) / Ephemeris

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1899
Được phát hiện bởi Max Wolf


title: 1/3

text:
1/3 có thể đề cập đến:

 Một phần ba
1 tháng 3
3 tháng 1
Đứng thứ ba
1st Battalion 3rd Marines


title: Mezzettia

text:
Mezzettia là một chi thực vật thuộc họ Annonaceae.

Phân bố
Quần đảo Andaman, Borneo và Malaysia bán đảo.

Các loài
Chi này có 4 loài như sau:
 Mezzettia havilandii (Boerl.) Ridl., 1913
 Mezzettia macrocarpa Heyden & Kessler, 1990
 Mezzettia parviflora Becc., 1871 (đồng nghĩa: Mezzettia herveyana Oliv., 1887)
 Mezzettia umbellata Becc., 1871

Chú thích

Tham khảo


title: Aplosonyx apicalis

text:
Aplosonyx apicalis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Weise miêu tả khoa học năm 1922.

Chú thích

Tham khảo

Aplosonyx


title: Nguyên dương (định hướng)

text:
Nguyên dương hay Nguyên Dương có thể chỉ:
 Các số nguyên dương, tập con của vành số nguyên Z.
 Nguyên Dương, một huyện thuộc châu tự trị người Di, người Cáp-ni Hồng Hà, tỉnh Vân Nam, Trung Quốc.
 Nguyên Dương, huyện thuộc địa cấp thị Tân Hương, tỉnh Hà Nam, Trung Quốc.


title: Annonville

text:
Annonville  là một xã thuộc tỉnh Haute-Marne trong vùng Grand Est đông bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 285 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Haute-Marne


title: Tinodes tegenungan

text:
Tinodes tegenungan là một loài Trichoptera trong họ Psychomyiidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Chú thích

Tham khảo

Động vật khu vực sinh thái Indomalaya
Tinodes


title: Viện Hàn lâm Khoa học Brasil

text:
{{Infobox organization
|name = Viện Hàn lâm Khoa học Brasil Academia Brasileira de Ciências
|image = Símbolo ABC.jpg
|size = 200px
|alt =
|caption =
|map =
|msize =
|malt =
|mcaption =
|abbreviation = ABC
|motto =
|formation = 3/05/1916
|extinction =
|type = Viện hàn lâm quốc gia
|status =
|purpose =
|headquarters = Rio de Janeiro, Brasil
|location =
|region_served =
|membership =
|language = Tiếng Bồ Đào Nha, Anh
|leader_title = Chủ tịch
|leader_name = Luiz Davidovich
|main_organ =
|parent_organization = Chính phủ
|affiliations =
|num_staff =
|num_volunteers =
|budget =
|website = ABC Official website
|remarks =
}}Viện Hàn lâm Khoa học Brasil' (tiếng Bồ Đào Nha: Academia Brasileira de Ciências viết tắt ABC'') là viện hàn lâm quốc gia của Brasil. Viện có nhiệm vụ nghiên cứu và phát triển các ngành khoa học ở Brasil.

Lịch sử
Viện được thành lập ngày 3/05/1916 bởi 27 nhà khoa học Brasil, với tên ban đầu là "Hội Khoa học Brasil", trụ sở đặt ở thành phố Rio de Janeiro. Năm 1921, viện đổi tên thành "Viện hàn lâm Khoa học Brasil" như hiện nay.

Ban đầu, Hội chỉ có 3 ban ngành: Toán học, Vật lý học, Hóa học và Sinh học. Mục tiêu chính của Hội là khuyến khích các hội viên tiếp tục công việc nghiên cứu khoa học và phổ biến khoa học cơ bản để thúc đẩy sự phát triển công nghệ Brasil.

Charles Henry Morize là chủ tịch đầu tiên của Hội. Năm 1928 Arthur Alexandre Moses lên làm chủ tịch Viện hàn lâm. Ông đã cho xuất bản lại "Tập san của Viện hàn lâm Khoa học Brasil".

Năm 1959 chính phủ cấp tiền cho Viện mua toàn bộ tòa nhà trụ sở của Viện hiện nay. Từ cuối thập niên 1960 tới đầu thập niên 1980, Viện do hai nhà khoa học nổi tiếng Aristides Pacheco Leão và Maurício Matos Peixoto thay nhau lãnh đạo.

Trong thập niên 1970, Viện đã nhận được trợ cấp tài chính quan trọng của chính phủ liên bang, giúp viện có phương tiện mở rộng những hoạt động, tham gia các chương trình khoa học quan trọng của quốc gia và quốc tế.

Tổ chức
Hiện nay, Viện có 10 ban ngành chuyên môn:

Toán học
Vật lý học
Hóa học
Khoa học Trái đất
Sinh học
Y học
Khoa học Sức khỏe (Health Science)
Khoa học Nông nghiệp
Khoa học kỹ thuật (Engineering Sciences) và
Khoa học Nhân văn.

Các chủ tịch Viện Hàn lâm khoa học Brasil

 Henrique Morize (1916-1926)
 Juliano Moreira (1926-1929)
 Miguel Osório de Almeida (1929-1931)
 Eusébio Paulo de Oliveira (1931-1933)
 Arthur Alexandre Moses (1933-1935/1941-1943/1947-1949/1951-1965)
 Álvaro Alberto da Mota e Silva (1935-1937/1949-1951)
 Adalberto Menezes de Oliveira (1937-1939)
 Inácio Manuel Azevedo do Amaral (1939-1941)
 Cândido Firmino de Melo Leitão (1943-1945)
 Mario Paulo de Brito (1945-1947)
 Carlos Chagas Filho (1965-1967)
 Aristides Azevedo Pacheco Leão (1967-1981)
 Maurício Matos Peixoto (1981-1991)
 Oscar Sala (1991-1993)
 Eduardo Moacyr Krieger (1993-2007)
 Jacob Palis Jr. (2007-2013)

Một số viện sĩ nổi tiếng

Alain Meunier
Amir Ordacgi Caldeira
Aziz Nacib Ab'Saber
Carl Djerassi
Carlos Henrique de Brito Cruz
Charles D. Michener
Chen Ning Yang
Chintamani Nagesa Ramachandra Rao
Claude Cohen-Tannoudji
Constantino Tsallis
Crodowaldo Pavan
D. Allan Bromley
David Goldstein
David Henry Peter Maybury-Lewis
Edmundo de Souza e Silva
Eduardo Moacyr Krieger
Eduardo Oswaldo Cruz
Ernst Wolfgang Hamburger
Harold Max Rosenberg
Henry Taube
Jayme Tiomno
Jean-Christophe Yoccoz
Jens Martin Knudsen
John Campbell Brown
José Goldemberg
José Leite Lopes
Luiz Pinguelli Rosa
Marco Antonio Zago
Marcos Moshinsky
Maurício Rocha e Silva
Mayana Zatz
Mildred S. Dresselhaus
Nicole Marthe Le Douarin
Norman Ernest Borlaug
Nuno Alvares Pereira
Oscar Sala
Oswaldo Frota-Pessoa
Peter H. Raven
Pierre Gilles de Gennes
Ricardo Renzo Brentani
Richard Darwin Keynes
Richard Williams
Sérgio Henrique Ferreira
Simon Schwartzman
Stanley Kirschner
Warwick Estevam Kerr
William Sefton Fyfe

Tham khảo

Liên kết ngoài

Trang chủ của Viện Hàn lâm Khoa học Brasil
List of publications

Thành viên của Hội đồng Khoa học Quốc tế
Tổ chức có trụ sở tại Brasil
Khởi đầu năm 1916
Brasil
Khoa học và công nghệ Brasil


title: Pseudopanurgus globiceps

text:
Pseudopanurgus globiceps là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Timberlake mô tả khoa học năm 1975.

Chú thích

Tham khảo

Pseudopanurgus
Động vật được mô tả năm 1975


title: Bình Châu, Xuyên Mộc

text:
Bình Châu là một xã thuộc huyện Xuyên Mộc, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu, Việt Nam.

Địa lý

Xã Bình Châu nằm ở phía đông huyện Xuyên Mộc, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp tỉnh Bình Thuận và biển Đông
Phía tây giáp các xã Hòa Hội và Bưng Riềng
Phía nam giáp biển Đông
Phía bắc giáp xã Hòa Hiệp.

Trên địa bàn xã có quốc lộ 55 đi qua.

Xã có diện tích 90,62 km², dân số năm 1999 là 15.344 người, mật độ dân số đạt 169 người/km².

Hành chính
Xã Bình Châu được chia thành 13 ấp: Bến Lội, Bình Hòa, Bình An, Bình Minh, Bình Trung, Bình Thắng, Bình Tiến, Khu 1, Láng Găng, Thanh Bình 1, Thanh Bình 2, Thanh Bình 3 và Thèo Nèo.

Lịch sử
Xã Bình Châu được hình thành từ thời Pháp thuộc, khi đó có tên là làng Cù Mi thuộc tổng Nhơn Xương, tỉnh Bà Rịa.
Đến thời Việt Nam Cộng hòa, làng Cù Mi được đổi thành xã Bình Châu thuộc quận Xuyên Mộc, tỉnh Phước Tuy.
Sau năm 1975, xã Bình Châu thuộc huyện Xuyên Mộc như hiện nay.

Du lịch
Trên địa bàn xã Bình Châu có khu du lịch sinh thái suối nước khoáng nóng Bình Châu. Đây là suối nước nóng nằm lộ thiên giữa khu rừng nguyên sinh Bình Châu - Phước Bửu. Suối nước nóng Bình Châu do người Pháp phát hiện năm 1905, gọi là suối khoáng nóng Cù Mi (tên làng của đồng bào dân tộc Châuro). Năm 1928, trên tạp chí "Nghiên cứu Đông Dương" (BSEI) bác sĩ người Pháp Albert Sallet đã giới thiệu về Mạch Cù Mi.

Chú thích

Xem thêm


title: La Tour, Haute-Savoie

text:
La Tour là một xã trong tỉnh Haute-Savoie thuộc vùng Auvergne-Rhône-Alpes đông nam Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Haute-Savoie

Tham khảo
INSEE

Xã của Haute-Savoie


title: Cardiophorus aetnensis

text:
Cardiophorus aetnensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Platia & Baviera miêu tả khoa học năm 2005.

Chú thích

Tham khảo

Cardiophorus


title: Anthidium rubrozonatum

text:
Anthidium rubrozonatum là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Pasteels mô tả khoa học năm 1984.

Chú thích

Tham khảo

Anthidium
Động vật được mô tả năm 1984


Hành chính Việt Nam thời Tiền Lý và Triệu Việt Vương phản ánh bộ máy chính quyền trung ương và địa phương thời kỳ này trong lịch sử Việt Nam, kéo dài từ năm 541 và kết thúc năm 602, cùng sự tồn tại của nước Vạn Xuân.

Chính quyền trung ương
Sau khi đánh đuổi quân Lương về nước và đánh tan quân Lâm Ấp xâm lấn ở phía nam, Lý Bí lên ngôi hoàng đế, lập ra nhà Tiền Lý. Sử sách ghi chép rất sơ lược về bộ máy triều đình của Lý Nam Đế. Các bộ chính sử như Đại Việt sử ký toàn thư và Khâm định Việt sử Thông giám cương mục ghi chép việc này vào năm 544 như sau:

Lý Bí tự xưng là Nam Việt Đế, đặt niên hiệu Thiên Đức, lập trăm quan, dựng quốc hiệu là Vạn Xuân, dựng điện Vạn Thọ làm nơi triều hội, lấy Triệu Túc làm Thái phó, Tinh Thiều đứng đầu tướng văn, Phạm Tu đứng đầu tướng võ.

Ngoài những vị tướng cao cấp trong triều đình được sử sách nhắc tới, còn một số nhân vật khác như Lý Thiên Bảo – anh Lý Nam Đế, Lý Phật Tử - cháu Lý Nam Đế và Tả tướng quân Triệu Quang Phục – con thái phó Triệu Túc. Không rõ bộ máy trăm quan trong triều đình nhà Tiền Lý ra sao.

Lý Nam Đế cho xây thành ở cửa sông Tô Lịch làm kinh đô. Nhưng sử sách vẫn ghi kinh đô đóng tại thành Long Biên.

Triệu Việt Vương sau một thời gian đóng đô ở Long Biên đổi sang đóng đô tại Vũ Ninh.

Cùng thời gian, Lý Thiên Bảo và Lý Phật tử cát cứ tại Dã Năng. Năm 571, Lý Phật tử đánh bại Triệu Việt Vương làm vua cả nước. Không rõ bộ máy của Triệu Việt Vương, Đào Lang Vương. Trong chính quyền Hậu Lý Phật tử có một số tướng lĩnh như Lý Đại Quyền, Lý Phổ Đỉnh, nhưng cũng không rõ tổ chức ra sao.

Chính quyền địa phương

Nhà Tiền Lý cơ bản kế thừa các sơ sở hành chính của nhà Lương, không có sự xáo trộn, sắp đặt mới. Các đơn vị hành chính thời Tiền Lý gồm có:
 Quận Giao Chỉ (gồm khu vực huyện Gia Bình tình Bắc Binh, vùng Hải Dương, ở giữa sông Thái Bình và sông Hồng, miền Thái Nguyên, Lạng Sơn, Cao Bằng, thêm Khâm châu, tỉnh Quảng Tây, Trung Quốc), gồm các huyện: Long Biên, Câu Lậu, Vọng Hải, Luy Lâu, Tây Vu, Vũ Ninh, Chu Diên, Khúc Dương, An Định, Nam Định
 Quận Tống Bình được xác định là phía nam sông Hồng và sông Đuống, gồm trung tâm Hà Nội và các huyện Hoài Đức, Thường Tín (Hà Nội), Thuận Thành (Bắc Ninh), Khoái Châu (Hưng Yên), gồm các huyện: Quốc Xương, Nghĩa Hoài, Tuy Ninh
 Quận Vũ Bình được xác định vị trí gồm phía nam Vĩnh Phúc ở tả ngạn sông Hồng, gồm các quận, huyện Đông Anh, Hà Đông, Thạch Thất, Ứng Hòa, Chương Mỹ, Mỹ Đức, Thanh Oai (Hà Nội), các huyện Kim Bảng, Duy Tiên tỉnh Hà Nam, các huyện Kỳ Sơn, Lương Sơn tỉnh Hòa Bình, gồm các huyện Vũ Hưng, Căn Ninh, Vũ Định, Phong Khê, Bình Đại, Nam Di.
 Quận Tân Xương được xác định vị trí ở vùng tương đương hiện nay bao gồm: huyện Mê Linh (Hà Nội), phía bắc thị xã Sơn Tây (Hà Nội), tỉnh Vĩnh Phúc, tỉnh Phú Thọ và tỉnh Yên Bái; đương thời gồm các huyện: Phạm Tín, Gia Hưng, Ngô Định, Phong Sơn, Lâm Tây, Tây Đạo, Tân Đạo, Tân Hóa. Năm 546, Lý Nam Đế đã rút vào quận này để tổ chức lại lực lượng phản công Trần Bá Tiên.
 Quận Ninh Hải gồm 3 huyện An Bình, Hải Bình, Ngọc Sơn ( vẫn chưa rõ, có thể nằm ở Khâm Châu Trung Quốc hiện nay).
 Hoàng châu tương đương vùng bờ biển Bắc Bộ thuộc vịnh Hạ Long
 Ái châu (tức quận Cửu Chân cũ) gồm các huyện: Tư Phố, Di Phong, Trạm Ngô, Kiến Sơ, Thường Lạc, Cao An, Phù Lạc, Tùng Nguyên, Quân An, Vũ Ninh, Cát Lung.
 Đức châu tương đương tỉnh Nghệ An, gồm các huyện Cửu Đức, Hàm Hoan, Nam Lăng, Phố Dương, Tây An, Phù Linh, Khúc Tư, Đô Hào, Tống Thái, Tống Xương, Hy Bình
 Lợi châu tương đương với huyện Hương Sơn tỉnh Hà Tĩnh, không rõ gồm những huyện nào
 Minh châu được xác định vị trí tương đương huyện Thạch Hà, tỉnh Hà Tĩnh, không rõ gồm những huyện nào.

Xem thêm
 Bắc thuộc lần 2
 Hành chính Việt Nam thời Bắc thuộc lần 3
 Hành chính Việt Nam thời Bắc thuộc lần 2
 Nhà Tiền Lý

Tham khảo
 Đại Việt sử ký toàn thư
 Khâm định Việt sử Thông giám Cương mục
 Phan Huy Lê, Trần Quốc Vượng, Hà Văn Tấn, Lương Ninh (1991), Lịch sử Việt Nam, tập 1, Nhà xuất bản Đại học và giáo dục chuyên nghiệp
 Đào Duy Anh (2005), Đất nước Việt Nam qua các đời, Nhà xuất bản Văn hóa thông tin
 Viện Sử học (2001), Lịch sử Việt Nam, tập 1, Nhà xuất bản Khoa học xã hội

Chú thích

Lịch sử Việt Nam thời Tiền Lý


title: Lâu đài Malbork

text:
Lâu đài Malbork (tiếng Ba Lan: Zamek w Malborku, tiếng Đức: Ordensburg Marienburg) là một lâu đài cổ được xây dựng bởi dòng họ của những hiệp sĩ Teuton vào thế kỷ 12-13 (từ năm 1274). Lâu đài là điển hình của một pháo đài thời trung cổ, và cũng là toà lâu đài được xây hoàn toàn bằng gạch theo phong cách kiến trúc Gothic lớn nhất thế giới với diện tích lên đến 143.591 m². Lâu đài này nguyên là một pháo đài, xây dựng theo đặt hàng của người Đức. Thời gian đó, công trình này được đặt tên là Marienburg (Lâu đài của Mary hay Lâu đài của Maria), thị trấn xung quanh lâu đài cũng được gọi là Marienburg.

Lâu đài nằm ở vùng biên giới của Châu Âu trung cổ, lâu đài là nơi khắc ghi truyền thuyết về tình huynh đệ thiêng liêng của những chiến binh xưa, truyền thuyết về lòng trung thành và nỗi khiếp sợ. Các hiệp sĩ German hiện thân của lòng tin và lòng quả cảm đã làm tròn bổn phận đối với một trong những vương quốc vĩ đại nhất của thời trung cổ ở châu Âu. Từ những năm 1945, lâu đài này thuộc về Ba Lan và có tên gọi chính thức là Malbork. Malbork được UNESCO ghi nhận là di sản văn hoá thế giới vào tháng 12 năm 1997. Đến nay Malbork vẫn hầu như giữ nguyên dáng vẻ hùng vĩ và tráng lệ của mình.

Hình ảnh

Chú thích

Đọc thêm

Liên kết ngoài

 Malbork Castle Museum
 "Malbork", Castles of Poland
 The Malbork Castle Virtual Tour

Lịch sử Phổ
Malbork
Malbork


title: Acrocercops diatonica

text:
Acrocercops diatonica là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Karnataka, Ấn Độ, cũng như Tây Malaysia, Papua New Guinea, và Thái Lan. Nó được miêu tả bởi Edward Meyrick năm 1916. Ấu trùng ăn các loài Theobroma cacao và Mangifera.

Chú thích

Tham khảo

Acrocercops


title: B

text:
B, b (gọi là bê hoặc bờ) là chữ thứ hai trong phần nhiều chữ cái dựa trên Latinh và là chữ thứ tư trong bảng chữ cái tiếng Việt.

Bảng chữ cái Etruscan không sử dụng chữ B bởi vì ngôn ngữ đó không có âm bật kêu. Tuy thế người Etruscan vẫn hiểu chữ bêta của tiếng Hy Lạp. Chữ B có trong tiếng Latinh có thể vì ảnh hưởng của tiếng Hy Lạp. Tiếng Xê-mit có chữ bêt, cũng phát âm là /b/, với nghĩa đầu tiên là "nhà."

 Trong bảng mã ASCII dùng ở máy tính, chữ B hoa có giá trị 66 và chữ b thường có giá trị 98.
 Trong âm nhạc B đồng nghĩa với nốt Si. Tuy nhiên trong một số quốc gia nốt Si được viết là H
 B là một trong 4 nhóm máu chính.
 B cũng là tên của nhiều loại vitamin: B1, B2, B6, B12.
 Trong hệ đo lường quốc tế, B là ký hiệu cho bel.
 Trong hoá học, B là ký hiệu cho nguyên tố bo (Boron Z = 5).
 Trong thiên văn học, B là tên của loại sao thứ hai.
 Trong vật lý, b là ký hiệu cho hạt quark dưới (bottom).
 Trong mô hình màu RGB, B đại diện cho màu xanh lam (blue).
 Trong tin học:
 b là viết tắt của bit, và B là viết tắt của byte.
 B là tên của hai ngôn ngữ lập trình, xem: ngôn ngữ lập trình B và ngôn ngữ kỹ thuật B (specification language).
 <b> là một thẻ HTML để làm cho ký tự biểu hiện dưới dạng đậm (bold).
 Trong toán học:
 B thông thường được sử dụng như là biểu diễn cho giá trị số 11 trong các hệ đếm cơ số lớn hơn 11. Xem thêm hệ thập lục phân.
 B có thể dùng để biểu diễn hình cầu.
 B có thể là hằng số Brun, xấp xỉ bằng 1,902160583104.
 Trong hệ thống chứng chỉ ngoại ngữ, tin học, lý luận chính trị của Việt Nam, thì chứng chỉ B là mức thứ hai sau chứng chỉ A, dành cho những người qua được kỳ thi ở trên mức cơ bản.
 Trong tiêu chuẩn quốc tế về kích thước giấy, B là một tập hợp các loại giấy có tỷ lệ chiều dài/chiều cao là ma, 1000 x 1414 mm v.v
 Trong môn cờ vua, B là ký hiệu để ghi quân Tượng (Bishop).
 Theo mã số xe quốc tế, B được dùng cho Bỉ (Belgique).
 B được gọi là Bravo trong bảng chữ cái âm học NATO.
 Trong bảng chữ cái Hy Lạp, B tương đương với Β và b tương đương với β.
 Trong bảng chữ cái Cyrill, B tương đương với Б và b tương đương với б.

Cách phát âm
Trong Latinh, B được đọc là "bi".

Trong tiếng Việt, B được đọc là "bê" hoặc "bờ".

Tham khảo

Ký tự Latinh


title: Melanotus similis

text:
Melanotus similis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Kirby miêu tả khoa học năm 1837.

Chú thích

Tham khảo

Melanotus


title: Montberaud

text:
Montberaud là một xã thuộc tỉnh Haute-Garonne trong vùng Occitanie tây nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 400 mét trên mực nước biển..

Tham khảo

Xã của Haute-Garonne


title: Solariella anarensis

text:
Solariella anarensis là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Solariellidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Solariella


title: Blaru

text:
Blaru là một xã thuộc tỉnh Yvelines, trong vùng Île-de-France, Pháp, cự ly khoảng 23 km về phía tây của Mantes-la-Jolie.
Các xã giáp ranh là: Vernon về phía bắc, Port-Villez và Jeufosse về phía đông, về phía tây là Douains và Chaignes, Chaufour-lès-Bonnières và La Villeneuve-en-Chevrie về phía nam.

Thông tin nhân khẩu

Hành chính

Tham khảo

Xã của Yvelines


title: Ferdinand I của Thánh chế La Mã

text:
Ferdinand I () (sinh ngày 10 tháng 3 năm 1503 tại Alcála de Henares (gần Madrid), Vương quốc Castilla – 25 tháng 7, 1564 tại Praha, Bohemia nay là Tiệp Khắc) là một quốc vương thuộc dòng họ Habsburg ở Trung Âu. Ông là con trai của Felipe I của Castila và Juana I của Castilla.

Ông thừa kế các lãnh thổ Habsburg ở Áo từ anh trai Karl V của Thánh chế La Mã (cũng là vua Tây Ban Nha). Từ năm 1521-1564 ông là Đại vương công của Áo. Sau cái chết của người em vợ là vua Lajos II của Hungary, Ferdinand trở thành vua Bohemia và Hungary-Croatia (1526-1564). Khi từ ngôi năm 1556, Karl truyền ngôi Hoàng đế La Mã Thần thánh cho Ferdinand, trong khi Karl truyền Đế quốc Tây Ban Nha, Naples, Sicilia, Milan, Hà Lan và Franche-Comté cho con là Felipe II.

Khẩu hiệu của vị hoàng đế này là Fiat justitia et pereat mundus, có nghĩa là "Hãy để công lý được thực hiện, mặc dù thế giới bị diệt vong"

Cuộc đời
Ferdinand sinh ra tại Alcalá de Henares, Tây Ban Nha, là con trai thứ hai của Nữ vương Juana I của Castilla từ Nhà Trastámara (bản thân là con gái của Nữ vương Isabel I của Castilla và Ferrando II của Aragón) và Đại vương công Áo Philipp của Nhà Habsburg, người thừa kế của Maximilian I. Ferdinand đã chia sẻ phong tục, văn hóa, tên tuổi và thậm chí là sinh nhật của ông với ông ngoại Fernando II của Aragon. Ông sinh ra, lớn lên và giáo dục ở Tây Ban Nha, và không học tiếng Đức khi còn trẻ.

Vào mùa hè năm 1518, Ferdinand được gửi đến Flanders sau khi anh trai Karl đến Tây Ban Nha với tư cách là vua Carlos I mới được bổ nhiệm vào mùa thu trước. Ferdinand trở lại chỉ huy hạm đội của anh trai mình nhưng trên đường gặp bão và mất bốn ngày ở Kinsale, Ireland trước khi đến đích. Với cái chết của ông nội Maximilian I và sự kế vị của anh trai 19 tuổi hiện tại của ông, Karl V, với danh hiệu Hoàng đế La Mã thần thánh vào năm 1519, Ferdinand được giao cho chính phủ của vùng đất cha truyền con nối Áo, gần như là nước Áo ngày nay và Slovenia. Ông là Đại vương công Áo từ năm 1521 đến 1564. Mặc dù ông ủng hộ anh trai mình, Ferdinand cũng tìm cách củng cố công quốc của chính mình. Bằng cách áp dụng ngôn ngữ và văn hóa Đức vào cuối đời, ông cũng trở nên thân thiết với các hoàng tử lãnh thổ Đức.

Sau cái chết của anh rể Louis II, Ferdinand trị vì là Vua của Bohemia và Hungary (1526-1564). Ferdinand cũng từng là phó tướng của anh trai mình trong Đế chế La Mã thần thánh trong nhiều lần vắng mặt của anh trai, và năm 1531 được bầu làm Vua của người La Mã, biến ông trở thành người thừa kế của Karl trong đế chế. Karl thoái vị năm 1556 và Ferdinand chấp nhận danh hiệu "Hoàng đế được bầu", thông qua tuyển cử của Nghị viện Đế chế diễn ra vào năm 1558, trong khi vùng đất Tây Ban Nha, Napoli, Sicilia, Milano, Hà Lan và Franche-Comté về tay Philipp, con trai của Karl.

Con cái
Vào ngày 26 tháng 5 năm 1521 tại Linz, Áo, Ferdinand kết hôn với Anna của Bohemia và Hungary (1503-1547), con gái của Vladislav II của Bohemia và Anne de Foix. Họ có mười lăm người con, trừ hai người thì tất cả đã đến tuổi trưởng thành:

Tổ tiên

Xem thêm
Leonor của Áo và Castilla

Carlos I của Tây Ban Nha

Isabel của Áo và Castilla

María của Áo và Castilla

Catalina của Áo và Castilla

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Phả hệ

Vua Đức
Quốc vương Bohemia
Quốc vương Hungary
Chống đạo Tin Lành
Sinh năm 1503
Mất năm 1564
Vương tộc Habsburg
Đại vương công Áo
Hiệp sĩ Lông cừu vàng Áo


title: Edwin G. Krebs

text:
Edwin Gerhard Krebs (6.6.1918 – 21.12.2009) là nhà hóa sinh người Mỹ đã đoạt Giải Nobel Sinh lý và Y khoa năm 1992 chung với Edmond H. Fischer cho việc mô tả cách thức mà phosphorylation thuận nghịch hoạt động như một công tắc để kích hoạt các protein và điều tiết nhiều quá trình khác nhau của tế bào

Cuộc đời & Sự nghiệp
Krebs sinh tại Lansing, Iowa, con thứ ba của William Carl Krebs, và Louise Helen (Stegeman) Krebs. Năm Krebs lên 6 tuổi thì gia đình di chuyển về Greenville, Illinois cho tới khi người cha đột ngột qua đời năm 1933. Bà mẹ quyết định đưa gia đình về sinh sống ở Urbana, Illinois, nơi người anh của Krebs đang theo học ở Đại học Illinois tại Urbana-Champaign.

Krebs học trường Urbana High School, rồi vào học ở Đại học Illinois tại Urbana-Champaign năm 1936. Trong năm học thứ tư, Krebs đã quyết định sẽ học cao hơn về hóa hữu cơ hoặc y học. Do được một học bổng để học ở Trường Y học Đại học Washington tại St. Louis nên ông đã chọn ngành y khoa.

Trường Y học này dành cho Krebs cơ hội để được đào tạo thành một thầy thuốc cũng như để có được kinh nghiệm trong nghiên cứu y học. Sau khi tốt nghiệp năm 1943, ông làm bác sĩ nội trú tại Bệnh viện Barnes ở St Louis trong 18 tháng rồi sau đó đi làm nghĩa vụ quân sự như một sĩ quan quân y trong Hải quân Hoa Kỳ. Krebs giải ngũ năm 1946 và không thể trở lại làm việc ngay ở bệnh viện, nên ông được khuyên nên nghiên cứu khoa học cơ bản thay thế. Ông đã chọn nghiên cứu môn Hóa sinh và làm nghiên cứu sinh sau tiến sĩ dưới sự hướng dẫn của Carl và Gerty Cori, nghiên cứu về tác động qua lại của protamine với phosphorylase của cơ thỏ. Sau khi hoàn tất 2 năm nghiên cứu, ông quyết định tiếp tục làm nhà hóa sinh.

Năm 1948 Krebs nhận lời làm giáo sư phụ tá môn hóa sinh ở Đại học Washington tại Seattle. Khi Edmond H. Fischer thuyên chuyển về Phân khoa này năm 1953, hai người đã quyết định nghiên cứu khoa enzyme học của phosphorylase. Trong quá trình nghiên cứu, họ đã có thể quan sát được cơ chế trong đó sự chuyển đổi qua lại của 2 dạng phosphorylase diễn ra: đó là phosphorylation các protein thuận nghịch.

Giải thích đơn giản là việc phosphorylation protein thuận nghịch làm việc như thế này: một protein kinase chuyển một nhóm phosphate từ adenosine triphosphate (ATP) sang một protein. Hình dạng và chức năng của protein này bị thay đổi cho phép nó tham gia vào một số quá trình sinh học. Khi protein đã hoàn thành vai trò của nó thì một protein phosphatase sẽ loại bỏ phosphate và protein sẽ trở lại trạng thái ban đầu của nó. Chu kỳ này diễn ra để kiểm soát một số lượng rất lớn các quá trình trao đổi chất.

Do công trình khám phá then chốt của việc phosphorylation protein thuận nghịch này mà Fischer và Krebs được trao giải Nobel Sinh lý và Y khoa năm 1992.

Sự quan tâm của Krebs về giảng dạy và quản trị đã khiến ông rời khỏi trường đại học Washington để trở thành chủ tịch sáng lập của Phân khoa Hóa sinh ở Đại học California tại Davis.. Năm 1977 ông trở lại Đại học Washington làm Khoa trưởng Phân khoa Dược lý học.

Đời tư
Ông lập gia đình với Virginia "Deedy" Krebs. Họ có ba người con: Sally Herman, Robert Krebs và Martha Abrego. Krebs từ trần ngày 21.12.2009 tại Seattle, Washington.

Giải thưởng
Giải Passano (1988)
Giải Albert Lasker cho nghiên cứu Y học cơ bản (1989)
Giải Louisa Gross Horwitz (1989)
Giải Welch Hóa học (1991)
Giải Nobel Sinh lý và Y khoa (1992) chung với Edmond H. Fischer

Tác phẩm

Tham khảo & Chú thích

Đọc thêm

Liên kết ngoài
 Nobelprize.org, Giải Nobel Sinh lý và Y khoa 1992
Hughes, R. 1998. After the Prize
Krebs, E.G. Autobiography
 The Official Site of Louisa Gross Horwitz Prize
 University of Washington Columns Magazine Obituary

Sinh năm 1918
Mất năm 2009
Nhà hóa sinh Hoa Kỳ
Người đoạt giải Nobel Sinh lý và Y khoa
Người Hoa Kỳ đoạt giải Nobel


title: Kinokunia yoshidai

text:
Kinokunia yoshidai là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Kishii miêu tả khoa học năm 1998.

Chú thích

Tham khảo

Kinokunia


title: (14813) 1981 QW2

text:
{{DISPLAYTITLE:(14813) 1981 QW2}}

(14813) 1981 QW2 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Henri Debehogne ở Đài thiên văn La Silla ở Chile ngày 23 tháng 8 năm 1981.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 14001–15000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1981
Được phát hiện bởi Henri Debehogne
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Bighorn Airways

text:
Bighorn Airways (mã ICAO = BHR) là hãng hàng không của Hoa Kỳ, trụ sở ở Sheridan, Wyoming. Căn cứ chính của hãng ở Sân bay Sheridan.

Lịch sử

Bighorn Airways được thành lập và bắt đầu hoạt động từ năm 1947. Hãng có các chuyến bay chở khách thuê bao, vận chuyển hàng hóa kể cả cho UPS. Bighorn Airways do Robert Eisele và Christopher Eisele làm chủ.

Đội máy bay
(Tháng 3/2007):

 4 CASA C-212-200 Aviocar
 4 Dornier 228-202

Các máy bay ngưng hoạt động (Tháng 11/2006):
 3 Cessna 340
 1 Cessna 414
 1 Bell Jet Ranger
 1 Cessna 172
 1 Cessna 180
 1 Cessna 210
 1 Cessna Conquest I
 2 Grumman Air Tractor 301
 1 Hiller 12E
 1 Piper SuperCub PA18-150
 1 Piper PA-31-350

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Bighorn Airways

Hãng hàng không Hoa Kỳ


title: Lophiotoma notata

text:
Lophiotoma notata là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Turridae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Lophiotoma


title: Austroglanis sclateri

text:
Austroglanis sclateri là một loài cá thuộc họ Bagridae. Nó là loài đặc hữu của Nam Phi.

Chú thích

Tham khảo

Austroglanis
Động vật được mô tả năm 1901


title: Perrinia cecileae

text:
Perrinia cecileae là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Chilodontidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Perrinia


title: Miermaigne

text:
Miermaigne  là một xã thuộc tỉnh Eure-et-Loir trong vùng Centre-Val de Loire ở bắc trung bộ nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 250 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Eure-et-Loir


title: Sân bay quốc tế Ramón Villeda Morales

text:
Sân bay quốc tế Ramón Villeda Morales hay Sân bay quốc tế La Mesa  là một sân bay cách thành phố San Pedro Sula 11 km, Honduras. Sân bay này phục vụ khoảng 600.000 lượt khách năm 2007. Sân bay này được đặt tên theo Ramón Villeda Morales, tổng thống Honduras từ năm 1957 đến năm 1963.

Các hãng hàng không và các tuyến điểm

Aero Caribbean (La Habana) [thuê bao]
Aerolineas Sosa (La Ceiba, Roatán, Tegucigalpa, Utila, Guanaja)
Aeroméxico
Aeroméxico Connect (Thành phố Mexico)
American Airlines (Miami)
Atlantic Airlines de Honduras (Thành phố Belize City, Managua,Guanaja, La Ceiba, Roatan, Tegucigalpa, Utila)
Continental Airlines (Houston-Intercontinental, Newark)
Copa Airlines (Thành phố Panama, San José (CR))
Delta Air Lines (Atlanta)
TACA (La Ceiba, Miami, New York-JFK, New Orleans [charter], Tegucigalpa, San José (CR), San Salvador, Guatemala City)
Islena Airlines (La Ceiba, Tegucigalpa, Thành phố Guatemala)
Maya Island Air (Thành phố Belize)
Spirit Airlines (Fort Lauderdale)

Các hãng vận tải hàng hóa
Amerijet International (Fort Lauderdale, San Salvador)
Arrow Air (Miami)
DHL De Guatemala (Thành phố Guatemala)
UPS (Miami)

Tham khảo

Liên kết ngoài

Sân bay Honduras


title: Peperomia tuberculata

text:
Peperomia tuberculata là một loài thực vật thuộc họ Piperaceae. Đây là loài đặc hữu của Ecuador.

Chú thích

Tham khảo
 Santiana, J. & Pitman, N. 2004. Peperomia tuberculata. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Ecuador
tuberculata


title: Gapyeong

text:
Quận Gapyeong (Hán-Việt: Gia Bình) là một quận ở đạo (tỉnh) Gyeonggi, Hàn Quốc. Quận này có diện tích 843,26 km², dân số năm 2003 là 55.415 người.  Đây là nơi diễn ra trận Kapyong, một trận lớn trong chiến tranh Triều Tiên.

Nhành phía bắc của sông Han chảy qua huyện này.

Đơn vị kết nghĩa

  Kota Kinabalu, Malaysia
 Gangnam-gu, Hàn Quốc
 Cedar City, Utah, Hoa Kỳ

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang mạng chính quyền quận
 Open Directory category
 Cheongshim Graduate School of Theology

Gyeonggi
Huyện Hàn Quốc


title: Saraiu

text:
Saraiu là một xã ở hạt Constanţa, România.

Xã này có 3 làng:
 Saraiu (tên lịch sử: )
 Dulgheru
 Stejaru (tên lịch sử: Carapelit, )

Tham khảo

Xã của hạt Constanța


title: Synuchus

text:
Synuchus là một chi bọ cánh cứng thuộc họ Carabidae đặc hữu của miền Cổ bắc (bao gồm châu Âu) và Cận Đông.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài
Synuchus at Fauna Europaea

Họ Bọ chân chạy


title: Cuse-et-Adrisans

text:
Cuse-et-Adrisans là một xã của tỉnh Doubs, thuộc vùng Bourgogne-Franche-Comté, miền đông nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Doubs

Tham khảo

INSEE
IGN

Xã của Doubs


title: Paciano

text:
Paciano là một đô thị ở Tỉnh Perugia trong vùng Umbria, có khoảng cách khoảng 30 km về phía tây nam của Perugia. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 974 người và diện tích là 16,8 km².

Paciano giáp các đô thị: Castiglione del Lago, Città della Pieve, Panicale, Piegaro.

Quá trình thay đổi dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 www.comune.paciano.pg.it/

Đô thị tỉnh Perugia
Thành phố và thị trấn ở Umbria


title: Hylaeus secretus

text:
Hylaeus secretus là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Nurse mô tả khoa học năm 1903.

Chú thích

Tham khảo

S
Động vật được mô tả năm 1903


title: 2994 Flynn

text:
2994 Flynn (1975 PA) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 14 tháng 8 năm 1975 ở Đài thiên văn Perth, Perth, Western Australia.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 2994 Flynn

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1975


title: Tepuibasis neblinae

text:
Tepuibasis neblinae là một loài chuồn chuồn kim trong họ Coenagrionidae.

Tepuibasis neblinae được De Marmels miêu tả khoa học năm 1989.

Chú thích

Tham khảo

Tepuibasis


title: Bufo dapsilis

text:
Bufo dapsilis là một loài cóc thuộc họ Bufonidae.
Loài này có ở Brasil, Colombia, Ecuador, và Peru.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, sông ngòi, đầm nước ngọt, và đầm nước ngọt có nước theo mùa.

Tham khảo

 Azevedo-Ramos, C., Hoogmoed, M., Coloma, L.A., Ron, S., Castro, F., Rueda, J.V., Cisneros-Heredia, D., Monteza, J.I. & Angulo, A. 2004. Bufo dapsilis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 7 năm 2007.

D
Động vật lưỡng cư Brasil
Động vật lưỡng cư Colombia
Động vật lưỡng cư Ecuador
Động vật lưỡng cư Peru
Rhinella


title: Sariegos

text:
Sariegos là một đô thị trong tỉnh León, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 3.451 người.

Tham khảo

Đô thị ở León


title: Halictus paraminutus

text:
Halictus paraminutus là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Friese mô tả khoa học năm 1921.

Chú thích

Tham khảo

Halictus
Động vật được mô tả năm 1921


title: Ung Kỷ

text:
Ung Kỷ (chữ Hán: 雍己, trị vì: 1649 TCN-1638 TCN), tên thật Tử Điền (子佃) hoặc Tử Trụ (子伷), là vua thứ tám nhà Thương trong lịch sử Trung Quốc.

Thân thế
Ung Kỷ là con thứ của Thái Canh (太庚) – vua thứ sáu nhà Thương và là em của Tiểu Giáp (太庚) – vua thứ bảy nhà Thương. Khoảng năm 1650 TCN, Tiểu Giáp qua đời, Ung Kỷ lên nối ngôi.

Trị vì
Trong thời gian Ung Kỷ ở ngôi, chính trị nhà Thương sút kém, có chư hầu không đến triều cống.

Khoảng năm 1638 TCN, Ung Kỷ qua đời. Ông ở ngôi tất cả 12 năm. Em ông là Thái Mậu (太戊) lên nối ngôi .

Giáp cốt văn khai quật tại Ân Khư ghi ông là vua thứ tám của nhà Thương kế nghiệp Thái Mậu, được đặt tên sau khi chết là Lữ Kỷ (吕己) và được nối ngôi bởi cháu là Trọng Đinh (中丁) .

Xem thêm
 Thái Canh
 Tiểu Giáp
 Thái Mậu

Tham khảo
Sử ký Tư Mã Thiên - Những điều chưa biết, Bùi Hạnh Cẩn và Việt Anh dịch (2007), Nhà xuất bản Văn hóa thông tin, thiên:
Ân bản kỷ
 Trình Doãn Thắng, Ngô Trâu Cương, Thái Thành (1998), Cố sự Quỳnh Lâm, Nhà xuất bản Thanh Hoá

Chú thích

Vua nhà Thương
Năm mất không rõ
Năm sinh không rõ


title: 5950 Leukippos

text:
5950 Leukippos (1986 PS4) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 9 tháng 8 năm 1986 bởi Elst và Ivanova ở Rozhen.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 5950 Leukippos

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1986


title: Messier 35

text:
Messier 35 (còn gọi là M 35, hay NGC 2168) là cụm sao phân tán trong chòm sao Song Tử. Philippe Loys de Chéseaux phát hiện ra nó vào năm 1745 và John Bevis cũng độc lập phát hiện ra trước năm 1750. Cụm sao phân bố trên vùng bầu trời với kích cỡ bằng Trăng tròn. Nó nằm cách Trái Đất 850 parsec (2.800 năm ánh sáng).

Khối lượng của M35 đã được tính toán bằng kĩ thuật thống kê trên cơ sở vận tốc chuyển động riêng của các sao bên trong nó. Khối lượng của vùng trung tâm kích thước 3,75 parsec vào khoảng 1.600 đến 3.200 khối lượng Mặt Trời (độ tin cậy 95%), phù hợp với khối lượng thực của các sao bên trong bán kính này.

Xem thêm
 NGC 2158
 Đại Danh lục Mới
 Thiên thể Messier
 Danh sách thiên hà

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Messier 35, SEDS Messier pages

Messier 035
Messier 035
035
Messier 035
Nhánh Lạp Hộ
Cụm sao mở


title: Thành Quan, Lan Châu

text:
Thành Quan (tiếng Trung phồn thể: 城關區, Hán-Việt: Thành Quan khu) là một quận thuộc địa cấp thị Lan Châu (蘭州) của tỉnh Cam Túc, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Quận này có 936.000 người gồm các dân tộc Hồi, Tạng, Mông Cổ, Duy Ngô Nhĩ. Quận này có các đơn vị hành chính trực thuộc gồm 24 nhai đạo biện sự xứ, 129 ủy ban hành khu cư, 39 ủy ban thôn.

Phân chia hành chính
Nhai đạo: Lâm Hạ lộ, Trương Dịch lộ, Bạch Ngân lộ, Phục Long Bình, Tửu Tuyền lộ, Quảng Vũ môn, Đông Cương tây lộ, Cao Lan lộ, Vị Nguyên lộ, Nhạn Nam, Nhạn Bắc, Diêm Tràng lộ, Thảo Tràng nhai, Tĩnh Viễn lộ, Đoàn Kết tân thôn, Thiết Lộ đông thôn, Thiết Lộ tây thôn, Ngũ Tuyền, Hỏa xa trạm, Củng Tinh đôn, Gia Dục quan lộ, Tiêu Gia loan, Đông Cương, Thanh Bạch thạch.

Tham khảo

Lan Châu
Đơn vị cấp huyện Cam Túc


title: Brachystegia angustistipulata

text:
Brachystegia angustistipulata là một loài rau đậu thuộc họ Fabaceae.
Loài này có ở Cộng hòa Dân chủ Congo và Tanzania.

Tham khảo

 Ndjele, M.B. 1998. Brachystegia angustistipulata. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 19 tháng 7 năm 2007.

angustistipulata
Thực vật Cộng hòa Dân chủ Congo
Thực vật Tanzania


title: Xylocopa punctigena

text:
Xylocopa punctigena là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Maa mô tả khoa học năm 1938.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ong bầu
Động vật được mô tả năm 1938


title: Écrosnes

text:
Écrosnes là một xã thuộc tỉnh Eure-et-Loir trong vùng Centre-Val de Loire ở bắc trung bộ nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 150 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Eure-et-Loir


title: Cambs

text:
Cambs là một đô thị tại Ludwigslust-Parchim (trước thuộc huyện Parchim), bang Mecklenburg-Vorpommern, miền bắc nước Đức.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Ludwigslust-Parchim


title: Osornophryne talipes

text:
Osornophryne talipes (tên tiếng Anh là Cannatella's Plump Toad) là một loài cóc trong họ Bufonidae.
Nó được tìm thấy ở Colombia và Ecuador.
Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và vùng cây bụi nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới vùng đất cao. Loài này đang bị đe dọa do mất nơi sống.

Hình ảnh

Nguồn
 Coloma, L.A., Ron, S., Grant, T., Cisneros-Heredia, D. & Almandáriz, A. 2004. Osornophryne talipes. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 7 năm 2007.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Osornophryne
Động vật lưỡng cư Ecuador
Động vật lưỡng cư Colombia
Động vật lưỡng cư Andes


title: Quận Wibaux, Montana

text:
Quận Wibaux là một quận thuộc tiểu bang Montana, Hoa Kỳ. Quận lỵ đóng ở , Montana. Quận được đặt tên theo. Dân số theo điều tra năm 2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ là 1068 người Wibaux.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận này có diện tích 2305 km2, trong đó có 3 km2 là diện tích mặt nước.

Các quận giáp ranh

Thông tin nhân khẩu
Theo điều tra dân số  năm 2000, quận này đã có dân số 1.068 người, 421 hộ gia đình, và 287 gia đình sống trong quận hạt. Mật độ dân số ít hơn 1 người trên một dặm vuông (1/km ²). Có 587 đơn vị nhà ở mật độ trung bình dưới 1/sq mi (1/km ²). Thành phần chủng tộc của cư dân sinh sống trong quận gồm 98,03% người da trắng, 0,19% da đen hay Mỹ gốc Phi, 0,47% người Mỹ bản xứ, 0,19% ở châu Á, 0,28% từ các chủng tộc khác, và 0,84% từ hai hoặc nhiều chủng tộc. 0,37% dân số là người Hispanic hay Latino thuộc một chủng tộc nào. 32,4% là người gốc Đức, Na Uy 18,7%, 13,3% người Ba Lan, tiếng Anh 6,7% và 6,4% gốc Ailen theo điều tra dân số năm 2000.

Có 421 hộ, trong đó 29,20% có trẻ em dưới 18 tuổi sống chung với họ, 58,20% là đôi vợ chồng sống với nhau, 5,90% có một chủ hộ nữ không có mặt chồng, và 31,80% là không lập gia đình. 29,00% hộ gia đình đã được tạo ra từ các cá nhân và 15,90% có người sống một mình65 tuổi hoặc cao hơn. Cỡ hộ trung bình là 2,45 và cỡ gia đình trung bình là 3.02.

Trong quận cơ cấu độ tuổi dân cư được trải ra với 25,80% dưới độ tuổi 18, 5,80% 18-24, 22,50% 25-44, 24,30% từ 45 đến 64, và 21,50% từ 65 tuổi trở lên người. Độ tuổi trung bình là 42 năm. Đối với mỗi 100 nữ có 92,40 nam giới. Đối với mỗi 100 nữ 18 tuổi trở lên, đã có 92,20 nam giới.

Thu nhập trung bình cho một hộ gia đình trong quận đạt mức USD 28.224, và thu nhập trung bình cho một gia đình là USD 34.265. Phái nam có thu nhập trung bình USD 22.750 so với 18.667 USD đối với phái nữ. Thu nhập bình quân đầu người là 16.121 USD. Có 8,60% gia đình và 15,30% dân số sống dưới mức nghèo khổ, bao gồm 18,70% những người dưới 18 tuổi và 12,60% của những người 65 tuổi hoặc cao hơn.

Tham khảo

Quận của Montana


title: Andrena cypricola

text:
Andrena cypricola là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Mavromoustakis mô tả khoa học năm 1952.

Chú thích

Tham khảo

C
Động vật được mô tả năm 1952


title: Apericallia

text:
Apericallia là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Geometridae
Ennominae


title: Acrolepia aiea

text:
Acrolepia aiea là một loài bướm đêm thuộc họ Acrolepiidae. Nó là loài đặc hữu của Kauai.

Ấu trùng ăn Nothocestrum latifolium. Chúng ăn lá nơi chúng làm tổ.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Insects of Hawaii. Volume 9, Microlepidoptera

Acrolepia
Loài đặc hữu của Hawaii


title: Mammelzen

text:
Mammelzen là một đô thị thuộc huyện Altenkirchen, trong bang Rheinland-Pfalz, phía tây nước Đức. Đô thị Mammelzen có diện tích 4,12 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 1079 người.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Altenkirchen


title: Rissoina seguenziana

text:
Phosinella seguenziana là một loài ốc biển nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Rissoidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Rissoina


title: Antraigues-sur-Volane (tổng)

text:
Tổng Antraigues-sur-Volane là một tổng của Pháp nằm ở tỉnh Ardèche trong vùng Rhône-Alpes.

Địa lý
Tổng này được tổ chức xung quanh Antraigues-sur-Volane ở quận Privas. Độ cao biến thiên từ 278 m (Asperjoc) đến 1 445 m (Lachamp-Raphaël) với độ cao trung bình là 743 m.

Hành chính

Các đơn vị hành chính
Tổng Antraigues-sur-Volane bao gồm 11 xã với dân số 2 600 người (điều tra năm 1999, dân số không tính trùng).

|-
| Aizac || align="right" | 169 || align="right" | 07530 || align="right" | 07003
|-
| Antraigues-sur-Volane || align="right" | 498 || align="right" | 07530 || align="right" | 07011
|-
| Asperjoc || align="right" | 361 || align="right" | 07600 || align="right" | 07016
|-
| Genestelle || align="right" | 269 || align="right" | 07530 || align="right" | 07093
|-
| Juvinas || align="right" | 149 || align="right" | 07600 || align="right" | 07111
|-
| Labastide-sur-Bésorgues || align="right" | 176 || align="right" | 07600 || align="right" | 07112
|-
| Lachamp-Raphaël || align="right" | 117 || align="right" | 07530 || align="right" | 07120
|-
| Laviolle || align="right" | 130 || align="right" | 07530 || align="right" | 07139
|-
| Mézilhac || align="right" | 108 || align="right" | 07530 || align="right" | 07158
|-
| Saint-Andéol-de-Vals || align="right" | 437 || align="right" | 07600 || align="right" | 07210
|-
| Saint-Joseph-des-Bancs || align="right" | 186 || align="right" | 07530 || align="right" | 07251
|}

Thông tin nhân khẩu

Xem thêm
 Ardèche
Quận của Ardèche
 Tổng của Ardèche
Xã của Ardèche
Danh sách tổng ủy viên hội đồng của Ardèche

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Tổng Antraigues-sur-Volane trên trang mạng của Insee
 plan du canton d'Antraigues-sur-Volane sur Mapquest
 Vị trí của tổng Antraigues-sur-Volane trên bản đồ Pháp

Antraigues-sur-Volane


title: Phó vương quốc Río de la Plata

text:
Phó vương quốc Río de la Plata (tiếng Tây Ban Nha:Virreinato del Río de la Plata) là đơn vị hành chánh phó vương quốc thành lập sau chót và có thời gian tồn tại ngắn nhất của Đế quốc Tây Ban Nha ở Châu Mỹ. Nguyên thủy khi đặt nền cai trị ở Tân Thế giới, triều đình Madrid lập Phó vương quốc Nueva España ở Trung Mỹ (1521, thủ phủ là Thành phố México); sau đặt thêm Phó vương quốc Perú (1542, thủ phủ là Lima), Phó vương quốc Nueva Granada (1717, lỵ sở ở Bogotá), và cuối cùng là Phó vương quốc Río de la Plata.

Xứ này được thành lập năm 1776 tách phần đất nam phần của Phó vương quốc Peru, chủ yếu là lưu vực Río de la Plata, tương ứng với lãnh thổ ngày nay của các nước Argentina, Bolivia, Paraguay và Uruguay. Buenos Aires bên hữu ngạn sông Río de la Plata được chọn làm thủ phủ để giữ phần biên cương; bên tả ngạn lúc bấy giờ có đồn lũy của quân Bồ Đào Nha xứ Brasil. Việc lập hành dinh ở Buenos Aires cũng thúc đẩy thương mại thêm phát triển cùng củng cố chủ quyền của triều đình Madrid ở miền cực nam đang bị Anh Quốc và Bồ Đào Nha dòm ngó. Khi phong trào độc lập nở rộ chống Madrid vào đầu thế kỷ 19, quân triều đình không sao dẹp được, rút cuộc thể chế thuộc địa bị giải thể năm 1824.

Danh sách Phó vương:
 Pedro Antonio de Cevallos: 1776 - 1778
 Juan José de Salcedo: 1778 - 1784
 Nicolás del Campo: 1784 - 1789
 Nicolás de Arredondo: 1789 - 1795
 Pedro de Melo: 1795 - 1797
 Antonio Olaguer Feliú: 1797 - 1799
 Gabriel de Avilés: 1799 - 1801
 Joaquín del Rozas: 1801 - 1804
 Rafael de Sobremonte: 1804 - 1807
 Santiago de Liniers: 1807 - 1809
 Baltasar de Cisneros: 1809 - 1810, bị nhân dân lật đổ để lập "Cộng hòa thứ nhất": Saavedra - Matheu: 1810 - 1811
 Francisco Javier de Elío: 1811 - 1812

Chú thích

Thư mục

Lynch, John. Spanish Colonial Administration, 1782-1810: The Intendant System in the Viceroyalty of the Río de la Plata. London, University of London, Athlone Press, 1958.

Tham khảo

Cựu quốc gia quân chủ Nam Mỹ
Cựu quốc gia Nam Mỹ
Lịch sử Nam Mỹ

Quốc gia và vùng lãnh thổ nói tiếng Tây Ban Nha
Phó vương quốc của Đế quốc Tây Ban Nha
Río de la Plata
Phó vương quốc Peru
Bolivia thuộc địa
Argentina thuộc địa
Paraguay thuộc địa
Thực dân Tây Ban Nha tại châu Mỹ
Cựu thuộc địa Tây Ban Nha
Cựu thuộc địa ở Nam Mỹ
Uruguay thuộc địa


title: Conoderus albinus

text:
Conoderus albinus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1859.

Chú thích

Tham khảo

Conoderus


title: Plebeia emerina

text:
Plebeia emerina là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Friese mô tả khoa học năm 1900.

Chú thích

Tham khảo

Plebeia
Động vật được mô tả năm 1900


title: Chiến dịch Wisla–Oder

text:
Chiến dịch Wisla–Oder là chiến dịch tấn công chiến lược lớn của Quân đội Xô Viết trong Chiến tranh Xô-Đức, chiến dịch này diễn ra trong thời gian từ 12 tháng 1 đến 3 tháng 2 năm 1945 trong khu vực đồng bằng châu thổ hai con sông Wisla và sông Oder tại Ba Lan. Đây là chiến dịch thắng lợi rất to lớn của Quân đội Xô Viết đã đánh tan cụm tập đoàn quân A của quân đội Đức Quốc xã là cụm quân phòng thủ trên hướng Warszawa–Berlin, giải phóng hầu hết Ba Lan, bắc Tiệp Khắc và đặc biệt quan trọng là đã đưa Quân đội Xô Viết vào sát thủ đô Đức: Hồng quân đã đứng chắc chân tại sông Oder chỉ cách Berlin dưới 100 km. Từ các bàn đạp này Hồng quân sẽ tiến hành chiến dịch Berlin kế tiếp chiếm thủ đô Đức chấm dứt chiến tranh thế giới thứ hai tại chiến trường châu Âu.

Hoàn cảnh chiến trường Xô–Đức đến tháng 1 năm 1945
Mặt trận Xô-Đức vào lúc diễn ra Chiến dịch Vistula–Oder năm 1945
Sau chiến dịch Bagration tình hình chính trị, kinh tế, quân sự, của Đế chế thứ Ba xấu đi một cách thảm hại. Các đồng minh của Đức đều tan rã, chỉ còn lại Hungary cũng đang trong những ngày hấp hối cuối cùng và đang tìm cách "đi đêm" với kẻ thù. Các cơ sở kinh tế, quốc phòng bị không lực đồng minh Anh–Mỹ hủy diệt rất nặng nề, nguyên liệu, nhiên liệu cạn kiệt, sản xuất quốc phòng sụt giảm thê thảm. Quân đội Đức đã thiếu vũ khí, nhiên liệu lại không thể duy trì nổi quân số nhiều triệu quân với mức độ thương vong quá lớn: tổng động viên đến mức ráo riết nhất cũng không bù được cho số tổn thất lại với chất lượng quân lính kém xa. Đức đã phải huy động người già, thiếu niên từ các tổ chức bán vũ trang như đoàn thanh niên Hitler, Volkssturm vào quân đội với trình độ huấn luyện và tinh thần chiến đấu kém xa trước đây. Sức mạnh của Đế chế thứ Ba đã cạn kiệt: cả kinh tế, chính trị và quân sự đều đang sụp đổ.

Tuy nhiên sau chiến dịch Bagration tại mặt trận phía Đông hướng Warszawa–Berlin chiến sự im ắng đến hơn 4 tháng, từ đầu tháng 9 đến hết tháng 12 năm 1944 quân đội Xô Viết tích cực chuẩn bị nhưng chưa tấn công, cả hai bên không có hành động quân sự tích cực nào. Thời gian tạm nghỉ đã cho phép quân Đức chắp vá những lỗ hổng phòng ngự trên hướng Warszawa–Berlin và điều quân dự bị tấn công tuyệt vọng tại mặt trận phía tây chống liên quân Anh–Mỹ tại chiến dịch Ardennes và điều quân xuống phía nam phản công tại các trận đánh lớn tại vùng hồ Balaton Hungary để phòng thủ Budapest.

Trong thời gian này tại hướng Warszawa–Berlin quân đội Xô Viết đã thi hành một khối lượng công việc khổng lồ để đảm bảo hậu cần cho những chiến dịch tấn công to lớn và liên tục sắp tới để mau chóng đánh bại Đức Quốc xã. Các phương diện quân Xô Viết được cung cấp số đạn dược đủ để tiến hành 4 đến 5 chiến dịch thông thường cho phép Hồng quân tấn công liên tục trên diện rộng cho đến hết chiến tranh.

Binh lực và kế hoạch

Quân đội Liên Xô

Binh lực
Phương diện quân Byelorussia 1 (Tư lệnh: nguyên soái G. K. Zhukov, tham mưu trưởng:, ủy viên Hội đồng quân sự: thượng tướng N. A. Bulganin)
Tập đoàn quân 47 (
Tập đoàn quân Ba Lan 1 (thiếu tướng S. G. Poplavskiy)
Tập đoàn quân xung kích 3 (
Tập đoàn quân 61 (
Tập đoàn quân xe tăng cận vệ số 1 (
Tập đoàn quân xe tăng cận vệ số 2 (
Tập đoàn quân xung kích 5 (đóng tại đầu cầu Magnusew) (
Tập đoàn quân cận vệ 8 (đóng ở đầu cầu Magnusew) (thượng tướng V. I. Chuikov)
Tập đoàn quân 69 (đóng ở đầu cầu Puławy) (
Tập đoàn quân 33 (đóng ở đầu cầu Puławy) (
 Phương diện quân Ukraina 1 (Tư lệnh: nguyên soái I. Konev,)
 Tập đoàn quân 21 (
 Tập đoàn quân 6 (
 Tập đoàn quân cận vệ 3 (
 Tập đoàn quân 13 (
 Tập đoàn quân xe tăng 4 (
 Tập đoàn quân xe tăng cận vệ 3 (
 Tập đoàn quân 52 (
 Tập đoàn quân cận vệ 5 (
 Tập đoàn quân 59 (
 Tập đoàn quân 60 (

Kế hoạch
Tổng tư lệnh tối cao Stalin của Liên Xô để tưởng thưởng công lao của nguyên soái Xô Viết Georgy Konstantinovich Zhukov đã đặc biệt ưu ái vị nguyên soái này khi quyết định để Zhukov sẽ nhận được vinh dự đánh chiếm Berlin thủ đô nước Đức: Stalin điều nguyên soái Konstantin Konstantinovich Rokossovsky từ phương diện quân Byelorussia 1 – lực lượng sẽ phát triển về hướng Berlin – sang chỉ huy phương diện quân Byelorussia 2 để tấn công chiến dịch Đông Pomerania và chiến dịch Đông Phổ. Phương diện quân Belorussia 1 được trao cho nguyên soái G.K. Zhukov. Stalin còn chi tiết vạch tuyến ngăn cách tấn công của phương diện quân Zhukov với phương diện quân Ukraina 1 của nguyên soái I.S. Konev sao cho Berlin nằm trọn trong khu vực tiến quân của nguyên soái Zhukov. Những tế nhị trong quyết định này của tổng tư lệnh tối cao Xô Viết sau này được ba vị nguyên soái Liên Xô đề cập nhiều trong các hồi ký của mình sau chiến tranh.

Tổng hành dinh Xô Viết dự kiến bắt đầu chiến dịch vào ngày 20 tháng 1 năm 1945, nhưng theo thư của thủ tướng Anh Winston Churchill cho Tổng tư lệnh tối cao Liên Xô Stalin đề nghị quân đội Xô Viết tấn công sớm chia sẻ gánh nặng với quân đội đồng minh đang khó khăn trong chiến dịch Ardennes nên Stalin đã chỉ thị hai nguyên soái Zhukov và Konev tấn công sớm vào ngày 12 tháng 1 năm 1945.

Đây sẽ được coi là chiến dịch quân sự quy mô rất lớn vì nó sẽ đánh tan các lực lượng Đức trên hướng phòng thủ Warszawa–Berlin, giải phóng gần hết Ba Lan và đặt sự tồn tại của Đế chế III chỉ còn tính từng tuần.

Tấn công chiến dịch Wisla–Oder là hai phương diện quân chủ đạo của Liên Xô:

 Tại cánh bắc, Phương diện quân Byelorussia 1 tư lệnh nguyên soái G.K. Zhukov gồm: tập đoàn quân xe tăng cận vệ số 1 và số 2; các quân đoàn xe tăng độc lập số 9 và 11; tập đoàn quân không quân số 16; các tập đoàn quân xung kích số 47, 61, 3 và số 5; tập đoàn quân cận vệ số 8; các tập đoàn quân số 69 và 33; tập đoàn quân Ba Lan số 1 và 2; 2 quân đoàn kỵ binh cận vệ số 2 và 7;
 Cánh nam Phương diện quân Ukraina 1 của nguyên soái I.S. Konev: tập đoàn quân xe tăng cận vệ số 3; tập đoàn quân xe tăng số 4; quân đoàn xe tăng độc lập số 31; tập đoàn quân không quân số 2; tập đoàn quân cận vệ số 3 và 5; các tập đoàn quân số 6, 13, 52, 60, 21, 59; quân đoàn cơ giới cận vệ số 7; quân đoàn kỵ binh số 1.

Tổng cộng hai phương diện quân Zhukov và Konev có 2,2 triệu quân; 33,500 đại bác và súng cối; 7.000 xe tăng và pháo tự hành; 5.000 máy bay chiến đấu với ưu thế về quân số và vũ khí gấp 4 đến 5 lần đối phương.

Quân đội Đức Quốc Xã

Binh lực
 Cụm Tập đoàn quân A (Chỉ huy: Đại tướng Josef Harpe, đến ngày 20 thì chuyển giao cho Thống chế Ferdinand Schorner)
 Tập đoàn quân 9 (Đại tướng Smilo Freiherr von Lüttwitz, đến ngày 20 thì chuyển giao cho tướng Theodor Busse)
 Quân đoàn xe tăng 56 (Thượng tướng Johannes Block)
 Quân đoàn xe tăng 46 (Thượng tướng Walter Fries)
 Quân đoàn 8 (Thượng tướng Walter Hartmann)
 Tập đoàn quân xe tăng 4 (Đại tướng Fritz-Hubert Gräser)
 Quân đoàn 42 (Thượng tướngl Hermann Recknagel)
 Quân đoàn xe tăng 24 (Thượng tướng Walther Nehring)
 Quân đoàn xe tăng 48 (Thượng tướng Maximilian Reichsfreiherr von Edelsheim)
 Tập đoàn quân 17 (Đại tướng Friedrich Schulz)
 Quân đoàn 59 (Thượng tướng Edgar Rohricht)
 Quân đoàn 11 (Thượng tướng Rudolf von Bünau)
 Quân đoàn SS 11 (Thượng tướng SS Matthias Kleinheisterkamp)

Kế hoạch
Lực lượng Đức phòng thủ tại hướng này là cụm tập đoàn quân A của Đức – tư lệnh đại tướng Josef Harpe (từ 20 tháng 1 năm 1945 là đại tướng Ferdinand Schörner) đó là các đơn vị: tập đoàn quân xe tăng số 4, tập đoàn quân dã chiến số 9 và 17. Khu vực phòng thủ của Đức được gia cố rất chắc chắn có 7 dải phòng ngự với chiều sâu từ 300 đến 500 km, ngoài ra các thành phố trong khu vực này đều đã được biến thành pháo đài trung tâm phòng ngự rất chắc chắn. Các sông trên hướng Warszawa–Berlin hầu hết đều chạy theo hướng nam – bắc và đã được quân Đức tận dụng biến thành các tuyến phòng thủ liên hoàn rắn chắc.

Tổng cộng Cụm Tập đoàn quân A có 450,000 quân; 1,150 xe tăng; 5,000 đại bác và súng cối; 630 máy bay với quân số và vũ khí bị áp đảo bởi quân Liên Xô xấp xỉ 4 hoặc 5:1.

Cuộc tấn công

Diễn biến
Ngày 12 tháng 1 năm 1945, phương diện quân Ukraina 1 của I.S. Konev từ bàn đạp Sandomir trên sông Wisla kết hợp với cánh trái của phương diện quân Belorussia 1 phát triển tấn công về phía tây và đây là chiến dịch Sandomir–Silesia phát triển tấn công theo hướng chung nhắm đến Breslau (Wroclaw).

Ngày 14 tháng 1 Phương diện quân Belorussia 1 kết hợp với cánh trái của phương diện quân Belorussia 2 tấn công từ 2 bàn đạp Pulava (Pulawy) và Magnushev(Gmina Magnuszew) đây là chiến dịch Warszawa–Poznan hướng tấn công nhắm vào phía Poznan.

Cho đến ngày 17 tháng 1, hai phương diện quân Xô Viết của Konev và Zhukov đã đè bẹp phòng thủ của các lực lượng chính của cụm tập đoàn quân A của Đức trên diện rộng gần 500 km và đột phá sâu 100–160 km. Quân đội Xô Viết đã giải phóng Warszawa, Radom, Chenstokhov (???), Radomsko, và hơn 2.400 thành phố và điểm dân cư của Ba Lan. Các lực lượng Đức được huy động từ Đức sang đã không thể vá lại lỗ thủng phòng ngự. Quân đội Xô Viết tấn công ào ạt với tốc độ trung bình 30–40 km một ngày đêm. Ngày 19 tháng 1, các đơn vị tiên phong của phương diện quân Konev là tập đoàn quân xe tăng cận vệ số 3, tập đoàn quân cận vệ số 5 và tập đoàn quân 52 trong khi truy đuổi quân Đức đã tiến sâu vào đất Đức và cánh trái Konev đã giải phóng thành phố Krakov (Krakow). Từ ngày 20 đến 25 tháng 1, phương diện quân Zhukov đã đập tan tuyến phòng thủ sông Varta và tuyến Poznan, bao vây và tiêu diệt khối quân Poznan gồm 6 vạn quân Đức.

Từ ngày 22 tháng 1 đến 3 tháng 2 quân đội Xô Viết đã hoàn thành các mục tiêu của chiến dịch đã tiến đến sông Oder vượt sông và lập các bàn đạp trên bờ tây tại các khu vực Shteinau (???), Breslau, Oppelna (???) và Kiustrin (???). Cùng thời gian này phương diện quân Ukraina 4 bên trái của phương diện quân Konev giải phóng toàn bộ miền nam Ba Lan và miền Bắc Tiệp Khắc đến thượng nguồn con sông Wisla.

Sau cuộc tấn công
Vì hình thế của mặt trận đến lúc này tại hướng Berlin đã tạo thành một mũi nhọn ăn sâu về phía lãnh thổ Đức và tại hai sườn bắc và nam của Hồng quân là các khối quân Đức còn rất mạnh tại Pomerania, Đông Phổ và Silesia rất có thể sẽ phản công mạnh vào sườn hai phương diện quân Zhukov và Konev nên Bộ chỉ huy tối cao Xô Viết vào ngày 3 tháng 2 năm 1945 đã chủ động chấm dứt chiến dịch và ngay sau đó chuyển trọng tâm tấn công tiếp theo sang nhiệm vụ đánh tiêu diệt các khối quân Đức tại Pomerania, Đông Phổ và Silesia, đó là các chiến dịch Đông Pomerania, chiến dịch Đông Phổ, chiến dịch hạ Silesia và chiến dịch thượng Silesia diến ra từ tháng 2 đến tháng 4 năm 1945.

Sau chiến tranh giữa hai nguyên soái Xô Viết Georgy Konstantinovich Zhukov nguyên tư lệnh phương diện quân Belorussia 1 và nguyên soái Vasily Ivanovich Chuikov nguyên tư lệnh tập đoàn quân cận vệ số 8 thuộc phương diện quân này đã diễn ra tranh luận về tính hợp lý dừng chiến dịch hay nên phát triển tấn công tiếp chiếm Berlin trong hành tiến khi thủ đô Đức còn chưa kịp bố phòng vững chắc: nguyên soái Chuikov cho rằng nếu thêm vài nỗ lực tấn công tiếp thì Berlin đã thất thủ trong tháng 2 năm 1945. Trong khi đó Zhukov cho rằng cần thiết phải dừng lại để trước hết phải thủ tiêu các khối quân lớn của đối phương hai bên sườn mũi nhọn Hồng quân hướng đến Berlin.

Sau các chiến dịch trong tháng 2 đến tháng 4 năm 1945 này quân đội Đức về cơ bản đã trắng tay.

Kết quả
Chiến dịch Wisla–Oder cũng là một thắng lợi rất to lớn của quân đội Xô Viết vào giai đoạn cuối của chiến tranh, đã tiêu diệt hoàn toàn 35 sư đoàn Đức, và đánh thiệt hại nặng 25 sư đoàn khác, bắt sống 14 vạn tù binh và một lượng lớn khí giới của quân Đức. Đã giải phóng đại bộ phận Ba Lan, đã tạo điều kiện rất thuận lợi cho quân đội đồng minh trên mặt trận phía tây và là tiền đề để tiến hành các chiến dịch Pomerania và Silesia tiếp theo. Đặc biệt chiến dịch này đã đưa Hồng quân vào trung tâm nước Đức chỉ còn cách thủ đô Berlin của Hitler chỉ khoảng 70 km đường chim bay từ các bàn đạp này Hồng quân sẽ tiến hành chiến dịch Berlin chiếm thủ đô Đức bắt Đế chế III đầu hàng.

Chú thích

Liên kết ngoài
Bản đồ chiến dịch WWisla-Oder
Phim tài liệu của Star Media về "Chiến dịch Wisla-Oder"

Xung đột năm 1945
Chiến trường châu Âu (Thế chiến thứ hai)
Mặt trận phía Đông (Thế chiến thứ hai)
Chiến dịch quân sự trong Thế chiến thứ hai


title: Đường kính (định hướng)

text:
Đường kính có hai nghĩa:
Trong toán học, đường kính là khoảng cách lớn nhất giữa hai điểm trên đường tròn.
Trong đời thường, đường kính là đường ăn, ở dạng tinh thể.


title: Braunsapis aurantipes

text:
Braunsapis aurantipes là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Reyes mô tả khoa học năm 1991.

Chú thích

Tham khảo

Braunsapis
Động vật được mô tả năm 1991


title: Chrysolampra hirta

text:
Chrysolampra hirta là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Tan miêu tả khoa học năm 1982.

Chú thích

Tham khảo

Chrysolampra