title: USS Astoria (CA-34)

text:
USS Astoria (CA-34) (trước đó là CL-34) là một tàu tuần dương hạng nặng của Hải quân Hoa Kỳ thuộc lớp New Orleans, là chiếc tàu chiến thứ hai được đặt tên theo thành phố Astoria thuộc tiểu bang Oregon. Astoria đã tham gia các trận biển Coral và Midway tại Mặt trận Thái Bình Dương vào giai đoạn đầu của Chiến tranh Thế giới thứ hai trước khi bị đánh chìm trong trận chiến đảo Savo vào tháng 8 năm 1942.

Thiết kế và chế tạo
Thoạt tiên, Astoria là chiếc dẫn đầu của lớp vì được đặt lườn trước, nhưng Astoria lại được nhận số ký hiệu lườn lớn hơn so với New Orleans vì được hạ thủy trễ hơn. Lớp tàu Astoria này được đổi tên thành lớp New Orleans sau khi Astoria bị đánh chìm trong Trận chiến đảo Savo vào năm 1942. Hơn nữa, ngay sau Chiến dịch Guadalcanal, những chiếc còn lại trong lớp trải qua một đợt đại tu lớn nhằm tinh giản cho nhẹ cấu trúc thượng tầng vốn bị làm nặng thêm do việc bổ sung các hệ thống điện tử và radar mới cùng thêm nhiều vũ khí phòng không do những tiến bộ kỹ thuật. Vì vậy những con tàu này có kiểu dáng hoàn toàn mới, đáng kể là ở khu vực cầu tàu, nên được biết đến dưới tên gọi lớp New Orleans.

Astoria được đặt lườn vào ngày 1 tháng 9 năm 1930 tại Xưởng hải quân Puget Sound, được xếp lại lớp như một tàu tuần dương hạng nặng với ký hiệu lườn CA-34 vào ngày 1 tháng 7 năm 1931. Nó được hạ thủy vào ngày 16 tháng 12 năm 1933, được đỡ đầu bởi Cô Leila C. McKay (hậu duệ của Alexander McKay, thành viên của đoàn thám hiểm John Jacob Astor đã sáng lập ra Astoria, Oregon); và được đưa ra hoạt động vào ngày 28 tháng 4 năm 1934 dưới quyền chỉ huy của Thuyền trưởng, Đại tá Hải quân Edmund S. Root.

Lịch sử hoạt động

Những năm giữa hai cuộc thế chiến
Trong mùa Hè năm 1934, Astoria thực hiện chuyến đi chạy thử máy kéo dài trong đó nó thực hiện cuộc hành trình khắp khu vực Thái Bình Dương. Ngoài quần đảo Hawaii, chiếc tàu tuần dương hạng nặng còn ghé thăm Samoa, Fiji, Sydney Australia, và Nouméa thuộc New Caledonia. Nó quay trở về San Francisco vào ngày 26 tháng 9 năm 1934.

Từ mùa Thu năm 1934 đến tháng 2 năm 1937, Astoria hoạt động như một đơn vị của Hải đội Tuần dương 7 thuộc Lực lượng Tuần Tiễu, đặt căn cứ tại San Pedro, California. Đến tháng 2 năm 1937, nó được chuyển sang Hải đội Tuần dương 6, cho dù nó vẫn phục vụ trong thành phần của Lực lượng Tuần tiễu từ San Pedro. Trong cả hai lượt bố trí, nó tiến hành các hoạt động cơ động thời bình thường xuyên, mà cao điểm là các cuộc tập trận vấn đề hạm đội hàng năm tập trung toàn bộ Hạm đội Hoa Kỳ trong một cuộc thao dợt lớn duy nhất.

Nhiệm vụ đặc biệt
Vào đầu năm 1939, cuộc tập trận Vấn đề Hạm đội XX đã tập trung hạm đội tại khu vực quần đảo Tây Ấn, và vào lúc nó kết thúc, Astoria vội vã khởi hành từ đảo Culebra vào ngày 3 tháng 3 năm 1939 để hướng đến vịnh Chesapeake. Sau khi được chất đầy tiếp liệu và tiếp nhiên liệu tại Norfolk, Virginia, chiếc tàu tuần dương hạng nặng tiếp tục đi đến Annapolis, Maryland, nơi nó nhận lên tàu di hài của nguyên Đại sứ Nhật Bản tại Hoa Kỳ Hiroshi Saito để đưa trở về Nhật Bản, một hành động đáp trả nhằm tỏ lòng biết ơn của Mỹ đối với người Nhật khi đã đưa di hài của vị Đại sứ Hoa Kỳ tại Nhật Bản Edgar A. Bancroft trên một trong những chiếc tàu chiến của họ vào năm 1926. Astoria khởi hành từ Annapolis vào ngày 18 tháng 3 năm 1939, tro cốt của Saito được hộ tống bởi Naokichi Kitazawa, Bí thư thứ hai Đại sứ quán Nhật Bản tại Washington.

Đi đến Khu vực kênh đào Panama không lâu sau đó, nơi nhiều sĩ quan cao cấp và một đoàn đại biểu kiều dân Nhật tại Panama đến viếng để tỏ lòng kính trọng Saito, Astoria lên đường hướng đến Hawaii vào ngày 24 tháng 3. Nó thả neo tại Honolulu vào ngày 4 tháng 4, đúng ngày mà bà Saito cùng hai người con gái đi đến trên chiếc tàu biển chở hành khách Tatsuta Maru. Hai ngày sau, chiếc tàu tuần dương hạng nặng rời Diamond Head hướng về phía Tây vượt Thái Bình Dương.

Được hộ tống bởi các tàu khu trục Hibiki, Sagiri và Akatsuki, Astoria di chuyển chậm vào cảng Yokohama vào ngày 17 tháng 4, cờ Hoa Kỳ treo rũ trên cột buồm chính và cờ Nhật treo phía đuôi tàu. Chiếc tàu chiến bắn 21 loạt pháo chào, và được đáp lễ bởi chiếc tàu tuần dương hạng nhẹ Kiso. Thủy thủ Hoa Kỳ tiến hành nghi thức chuyển bình đựng di hài lên bờ buổi chiều hôm đó, và lễ an táng chính thức được cử hành sáng hôm sau.

Sau lễ quốc tang, Nhật Bản chứng tỏ lòng hiếu khách rộng rãi của họ đối với chiếc tàu tuần dương viếng thăm và người của nó. Về phần mình, Đại tá Turner cũng đã làm hài lòng Đại sứ Mỹ tại Nhật Bản Joseph C. Grew nhờ vai trò ngoại giao của mình trong các sự kiện diễn ra. Tùy viên Hải quân tại Tokyo, Đại tá Harold M. Bemis, sau đó ghi nhận rằng việc lựa chọn Turner trong nhiệm vụ ngoại giao tế nhị này "là một điều đặc biệt may mắn...." Để bày tỏ lòng biết ơn và sự ngưỡng mộ đối với sự đồng cảm và lịch sự của người Mỹ, vợ và các con của ngài Hirosi Saito đã trao tặng một chiếc tháp cho con tàu. Chiếc tháp này  hiện được đặt tại phía trước sảnh Luce của Học viện Hải quân Hoa Kỳ.

Astoria lên đường đi đến Thượng Hải, Trung Quốc vào ngày 26 tháng 4, và đến nơi sáng ngày 29 tháng 4. Nó ở lại Thượng Hải cho đến ngày 1 tháng 5. Sau khi đón Đô đốc Harry E. Yarnell, Tổng tư lệnh Hạm đội Á Châu, lên tàu trong một chuyến viếng thăm xã giao, Astoria lên đường hướng đến Hong Kong trưa hôm đó. Tiếp theo sau cuộc viếng thăm Hong Kong, Astoria dừng một chặng ngắn tại Philippines trước khi tiếp tục đi đến Guam. Khi nó đi đến Guam vào sáng sớm ngày 21 tháng 5, chiếc tàu tuần dương hạng nặng nhận được lệnh đến trợ giúp những chiếc USS Penguin (AM-33) và USS Robert L. Barnes (AG-27) trong một nỗ lực thành công giúp làm nổi lại chiếc tàu vận tải chở binh lính U. S. Grant của Lục quân bị mắc cạn. Không lâu sau đó, Astoria tham gia cuộc tìm kiếm nhà văn và thám hiểm nổi tiếng Richard Halliburton và các bạn đồng hành, khi ông ta dự định vượt Thái Bình Dương từ San Francisco đến Hong Kong trên chiếc thuyền mành Trung Quốc Sea Dragon. Chiếc tàu tuần dương đã lùng sục hơn 420.000 km² (162.000 dặm vuông) trên biển Thái Bình Dương mà không thành công, trước khi nó chấm dứt cuộc tìm kiếm vào ngày 29 tháng 5.

Bố trí đến Trân Châu Cảng
Được bố trí vào lực lượng trú đóng tại Hawaii vào tháng 10 năm 1939, Astoria chuyển cảng nhà từ San Pedro đến Trân Châu Cảng. Trong mùa Xuân tiếp theo, nó tham gia Vấn đề Hạm đội XXI, cuộc tập trận lớn hàng năm cuối cùng vốn tập trung toàn thể hạm đội Hoa Kỳ được tiến hành trước khi Mỹ tham gia Chiến tranh Thế giới thứ hai. Cuộc cơ động lớn này được tổ chức tại vùng biển Hawaii, và thay vì quay trở lại bờ Tây sau khi kết thúc, phần lớn hạm đội đã gia nhập cùng với Astoria vào lực lượng tại Hawaii, lấy Trân Châu Cảng làm căn cứ hoạt động.

Vào ngày 2 tháng 4 năm 1941, Astoria rời Trân Châu Cảng đi đến bờ Tây. Nó về đến Long Beach, California vào ngày 8 tháng 4 năm và đi vào xưởng hải quân Mare Island vào ngày 13 tháng 4. Trong đợt tái trang bị này, nó được bổ sung pháo 28 mm (1,1 inch)/75 caliber phòng không bốn nòng và một bệ trên cột ăn-ten phía trước chuẩn bị cho việc trang bị một dàn radar dò tìm không trung. Rời ụ tàu ngày 11 tháng 7 năm 1941, chiếc tàu tuần dương hạng nặng lên đường đi Long Beach vào ngày 16 tháng 7. Sau đó chuyển đến San Pedro, Astoria khởi hành đi Trân Châu Cảng vào ngày 24 tháng 7 năm 1941.

Sau khi quay về Hawaii vào ngày 31 tháng 7, Astoria hoạt động trong khu vực giữa Oahu và Midway cho đến đầu tháng 9. Mùa Thu năm đó, sự ám ảnh của các tàu cướp tàu buôn Đức lảng vảng tại Thái Bình Dương đã khiến Hải quân Mỹ phải tổ chức hộ tống các đoàn tàu vận tải đi đến Guam và Philippines. Astoria đã hộ tống Henderson (AP-1) đi đến Manila và rồi đến Guam trước khi quay trở về Trân Châu Cảng vào ngày 29 tháng 10. Astoria tiếp tục các hoạt động tuần tra và huấn luyện, xen kẻ với việc bảo trì trong cảng, trong năm tuần lễ cuối cùng trước chiến tranh.

Mở màn Chiến tranh Thế giới thứ hai
Sau khi sự căng thẳng leo thang tại Thái Bình Dương làm tăng mối lo ngại về việc phòng thủ tại các căn cứ xa xôi của mình vào đầu tháng 12 năm 1941, Đô đốc Husband E. Kimmel, Tổng tư lệnh Hạm đội Thái Bình Dương, ra lệnh cho các lực lượng tăng cường, dưới dạng máy bay của Thủy quân Lục chiến, được chuyển đến đảo Wake và Midway. Astoria khởi hành vào ngày 5 tháng 12 trong thành phần hộ tống cho Lực lượng Đặc nhiệm 12 của Chuẩn Đô đốc John H. Newton, được xây dựng chung quanh chiếc tàu sân bay Lexington. Khi lực lượng đặc nhiệm đã ra khơi, liên đội không lực của Lexington cùng 18 máy bay SB2U-3 Vindicator của Phi đội Tuần tiễu Ném bom Thủy quân Lục chiến 231 (VMSB-231) được gửi đến Midway đã hạ cánh trên sàn đáp của chiếc tàu sân bay.

Khi Hải quân Nhật tấn công Trân Châu Cảng vào sáng ngày 7 tháng 12, Astoria đang ở cách khoảng 1.100 km (700 dặm) về phía Tây Hawaii và đang hướng đến Midway cùng Lực lượng Đặc nhiệm 12. Lúc 09 giờ 00 ngày hôm sau, tàu tuần dương hạng nặng Indianapolis, soái hạm của Phó Đô đốc Wilson Brown, Tư lệnh Lực lượng Tuần tiễu, gia nhập Lực lượng Đặc nhiệm 12, và Brown tiếp nhận quyền chỉ huy. Nhiệm vụ vận chuyển bị hủy bỏ, và Lực lượng Đặc nhiệm 12 trải qua những ngày tiếp theo truy lùng trong khu vực Tây Nam đảo Oahu với nhiệm vụ "đánh chặn và tiêu diệt mọi tàu bè đối phương chung quanh Trân Châu Cảng...."

Chiếc tàu tuần dương đi vào Trân Châu Cảng cùng với lực lượng của Lexington vào ngày 13 tháng 12, nhưng nó lại trở ra khơi vào ngày 16 tháng 12 để gặp gỡ và hộ tống một đoàn tàu vận tải bao gồm tàu chở dầu Neches (AO-6) và tàu chở thủy phi cơ Tangier (AV-8) nhằm mục đích giải vây cho đảo Wake. Tuy nhiên, khi hòn đảo này rơi vào tay quân Nhật ngày 23 tháng 12, lực lượng này được gọi quay trở về. Astoria tiếp tục ở lại ngoài biển cho đến xế trưa ngày 29 tháng 12, khi nó quay về Oahu. Đang khi thả neo tại Trân Châu Cảng, khoảng 40 thủy thủ của thiết giáp hạm California được cho chuyển sang Astoria. Họ nằm trong số người sống sót vào ngày 7 tháng 12, khi California bị đánh chìm trong cuộc tấn công.

Astoria lại rời Trân Châu Cảng vào sáng ngày 31 tháng 12 cùng với Lực lượng Đặc nhiệm 11, được hình thành chung quanh tàu sân bay Saratoga, và tiếp tục trực chiến ngoài biển trong mười ngày đầu của tháng 1 năm 1942. Vào ngày 11 tháng 1, tàu ngầm Nhật I-6 bắn ngư lôi trúng chiếc tàu sân bay, buộc nó phải quay trở về Trân Châu Cảng. Astoria cùng những chiếc cùng đi trong lực lượng đặc nhiệm đã hộ tống chiếc tàu sân bay bị hư hại vào cảng an toàn sáng ngày 13 tháng 1 năm 1942.

Sau khi được nghỉ ngơi một thời gian ngắn tại Trân Châu Cảng, Astoria quay trở ra biển vào ngày 19 tháng 1 cùng với Lực lượng Đặc nhiệm 11, lần này là với tàu sân bay Lexington, được hộ tống ởi các tàu tuần dương hạng nặng Chicago và Minneapolis cùng chín tàu khu trục, để tuần tra tại khu vực Đông Bắc tuyến dãy san hô Kingman-đảo Christmas. Vào xế trưa ngày 21 tháng 1, Lực lượng Đặc nhiệm 11 được lệnh gặp gỡ tàu chở dầu Neches để phối hợp tổ chức một cuộc không kích lên đảo Wake, rồi tiếp nối bằng một cuộc bắn phá bằng tàu nổi "nếu khả thi". Tuy nhiên, tin tức nhận được vào ngày 23 tháng 1 cho biết Neches đã là nạn nhân của một tàu ngầm Nhật, sau này được xác định là I-17. Không có được nhiên liệu quý giá của chiếc tàu chở dầu, Lực lượng Đặc nhiệm 11 không thể tiến hành cuộc tấn công theo kế hoạch. Được lệnh quay trở về Oahu, lực lượng đặc nhiệm về đến Trân Châu Cảng sáng ngày 24 tháng 1.

Tây Nam Thái Bình Dương cùng Lực lượng Đặc nhiệm 17
Ngày 16 tháng 2, Astoria trở ra khơi trong một chuyến đi trở nên kéo dài đến khu vực Tây Nam Thái Bình Dương cùng với Lực lượng Đặc nhiệm 17, được hình thành chung quanh tàu sân bay Yorktown, bao gồm tàu tuần dương hạng nặng Louisville, các tàu khu trục Sims, Anderson, Hammann và Walke cùng tàu chở dầu Guadelupe, tất cả đặt dưới quyền chỉ huy của Chuẩn Đô đốc Frank Jack Fletcher. Thoạt tiên, Lực lượng Đặc nhiệm 17 được lệnh hoạt động tại khu vực phụ cận đảo Canton. Tuy nhiên, sau khi quân Nhật phát hiện ra Lực lượng Đặc nhiệm 11 đang trên đường đi đến tấn công căn cứ tiền phương mới quan trọng của họ tại Rabaul, và tung ra một cuộc không kích kiên quyết nhắm vào lực lượng đặc nhiệm Lexington ngoài khơi Bougainville trong ngày 20 tháng 2, Phó Đô đốc Brown đã yêu cầu tăng viện thêm một tàu sân bay thứ hai củng cố cho lực lượng của ông cho một đợt công kích vào Rabaul. Vì vậy, Lực lượng Đặc nhiệm 17 được lệnh hỗ trợ cho Brown trong nỗ lực này, và Astoria di chuyển cùng với Yorktown để gặp gỡ Lực lượng Đặc nhiệm 11, diễn ra về phía Tây Nam quần đảo New Hebrides vào ngày 6 tháng 3.

Lực lượng phối hợp, dưới quyền chỉ huy của Đô đốc Brown, tiến về hướng Rabaul cho đến khi những tin tức về cuộc đổ bộ lực lượng Nhật Bản lên Lae và Salamaua thuộc New Guinea khiến buộc phải thay đổi kế hoạch. Cuối ngày 8 tháng 3, Brown và ban tham mưu của mình quyết định chuyển mục tiêu để tấn công hai bãi đổ bộ mới của đối phương bằng cách tung máy bay của mình ra từ vịnh Papua ở phía Nam, vượt suốt chiều rộng của đảo New Guinea bên trên dãy núi Owen Stanley, đến những mục tiêu trên bờ biển phía Bắc. Trong lúc đó, Astoria tham gia một lực lượng tàu nổi mà Brown cho tách ra để hoạt động tại vùng biển ngoài khơi đảo Rossel thuộc quần đảo Louisiade. Lực lượng này, còn bao gồm các tàu tuần dương hạng nặng Chicago, Louisville và HMAS Australia cùng các tàu khu trục Anderson, Hammann, Hughes và Sims dưới quyền chỉ huy của Chuẩn Đô đốc John G. Crace, được giao phó ba nhiệm vụ: bảo vệ sườn phải cho các tàu sân bay trong khi chúng hoạt động không quân từ vịnh Papua; bảo vệ cảng Moresby khỏi mọi cuộc tấn công của đối phương; và bảo vệ cho việc đổ bộ lực lượng Lục quân tại Nouméa.

Cuộc không kích xuống Lae và Salamaua, được thực hiện bởi 104 máy bay của Yorktown và Lexington vào ngày 10 tháng 3 năm 1942, đã gây những hư hại nặng cho lực lượng đổ bộ Nhật Bản vốn đã bị tiêu hao, đánh chìm các tàu vận tải Kongō Maru, Tenyō Maru và Yokohama Maru cùng tàu quét mìn Tama Maru số 2, cũng như làm hư hại tàu tuần dương hạng nhẹ Yūbari, tàu rải mìn Tsugaru, các tàu khu trục Asanagi và Yūnagi cùng tàu chở thủy phi cơ Kiyokawa Maru. Quan trọng hơn, cuộc tấn công đã làm trì hoãn thời gian biểu của quân Nhật để chinh phục quần đảo Solomon, buộc họ phải gửi những tàu sân bay đến bảo vệ cho các chiến dịch tiếp theo. Sự trì hoãn cũng cho Hải quân Hoa Kỳ có được thời gian bố trí lực lượng, cộng với việc tham chiến của các tàu sân bay Nhật, đã dẫn đến việc đối đầu tại biển Coral.

Trận chiến biển Coral
Astoria tái gia nhập Lực lượng Đặc nhiệm 17 vào ngày 14 tháng 3 và tuần tra tại vùng biển Coral cho đến hết tháng 3. Do ở liên tục ngoài biển kể từ ngày 16 tháng 2, dự trữ tiếp liệu của Astoria đã rất thấp, nên Chuẩn Đô đốc Fletcher cho tách nó ra để được nhận tiếp liệu từ tàu tiếp tế Bridge tại Nouméa cùng với Portland, Hughes và Walke. Đến nơi vào ngày 1 tháng 4, chiếc tàu tuần dương lại phải ra khơi ngay ngày hôm sau. Nó tiếp tục tuần tra tại vùng biển Coral trong hai tuần trước khi Lực lượng Đặc nhiệm 17 hướng đến Tongatapu, nơi nó cùng với lực lượng của Yorktown trải qua tuần lễ từ ngày 20 đến ngày 27 tháng 4.

Vào khoảng thời gian này, các báo cáo tình báo đã thuyết phục được Đô đốc Chester Nimitz rằng đối phương đang dự định chiếm cảng Moresby, trên bờ biển Đông Nam của New Guinea, và ông quyết tâm ngăn trở âm mưu này. Ông gửi Lực lượng Đặc nhiệm 11, được hình thành chung quanh tàu sân bay Lexington vừa được tân trang, và được dẫn đầu bởi một chỉ huy mới, Chuẩn Đô đốc Aubrey W. Fitch, để gia nhập Lực lượng Đặc nhiệm 17 của Fletcher. Astoria trở ra khơi cùng với Lực lượng Đặc nhiệm 17 vào ngày 27 tháng 4 để gặp gỡ Lực lượng Đặc nhiệm 11. Hai lực lượng gặp nhau tại phía Đông khu vực biển Coral sáng ngày 1 tháng 5.

Cuối buổi chiều ngày 3 tháng 5, Chuẩn Đô đốc Fletcher nhận được tin tức về việc lực lượng Nhật Bản chiếm đóng Tulagi tại quần đảo Solomon. Astoria đã hộ tống cho Yorktown vào ngày hôm sau khi chiếc tàu sân bay tung ra ba đợt không kích vào tàu bè đối phương ngoài khơi Tulagi. Đô đốc Fletcher thoạt tiên cân nhắc ý định gửi Astoria cùng Chester đến kết liễu những con tàu đối phương bị hư hại ngoài khơi Tulagi bằng hải pháo, nhưng sau đó lưỡng lự và quyết định giữ lực lượng của mình tập trung dành cho những hoạt động tiếp theo. Sau đó là hai ngày tạm lắng khi Lực lượng Đặc nhiệm 17 được tiếp nhiên liệu chuẩn bị cho trận chiến sắp xảy đến. Astoria hộ tống cho Yorktown vào ngày 7 tháng 5 khi máy bay của nó hợp cùng lực lượng của Lexington truy lùng và đánh chìm tàu sân bay Nhật Shōhō. Tuy nhiên, máy bay Nhật cũng tìm thấy và đánh chìm tàu chở dầu Neosho và tàu khu trục Sims hộ tống cho nó.

Các tàu sân bay của Fletcher lại tung máy bay ra vào sáng sớm ngày 8 tháng 5, trong khi Astoria và các tàu khác trong lực lượng hộ tống chuẩn bị sẵn sàng hỏa lực phòng không để đối phó sự trả đũa được dự đoán từ tàu sân bay Nhật Zuikaku và Shōkaku. Máy bay đối phương tìm thấy Lực lượng Đặc nhiệm 17 lúc 11 giờ 00 sáng hôm đó và nhanh chóng xông vào tấn công. Hầu như cùng lúc đó, máy bay của Yorktown và Lexington cũng bố trí cuộc tấn công vào lực lượng hạm đội đối phương. Phi công Nhật hầu như tập trung toàn bộ nỗ lực trên hai chiếc tàu sân bay Mỹ trong khi chúng đang tách xa nhau cùng với các tàu hộ tống phối thuộc, lên đến khoảng cách  lúc trận chiến kết thúc. Máy bay ném bom-ngư lôi mở đầu cuộc tấn công, trong khi máy bay bay ném ngư lôi và máy bay ném bom bổ nhào phối hợp tấn công vào giai đoạn sau, và đã đánh trúng Lexington.

Hoạt động tác chiến trong ngày 8 tháng 5, theo lời kể của Thuyền phó Astoria, Trung tá Hải quân Chauncey R. Crutcher, là "ngắn ngủi, kèm theo hỏa lực phòng không dày đặc để chống lại một đối phương rất kiên quyết...." Astoria trợ giúp vào việc dựng nên một hàng rào phòng thủ chung quanh Lexington vào lúc bắt đầu trận đánh, và sau khi lực lượng được chia tách, nó chuyển sang hoạt động phòng không cho Yorktown. Xạ thủ của nó báo cáo đã bắn rơi ít nhất bốn máy bay đối phương trong cuộc tấn công vốn "kết thúc một cách bất ngờ giống như lúc bắt đầu."

Vào khoảng 12 giờ 45 phút, mặc dù hư hại nặng nhưng tình trạng xem ra vẫn còn nổi được, Lexington chịu đựng những vụ nổ bên trong dữ dội làm rung chuyển cả con tàu. Các đám cháy lan tràn không thể kiểm soát, và động cơ của nó ngừng hoạt động lúc 16 giờ 30 phút. Chín mươi phút sau, Đại tá Hải quân Frederick C. Sherman thuyền trưởng ra lệnh bỏ tàu. Sau khi hoàn tất các hoạt động cứu vớt, và số phận của Lexington được kết thúc bởi ngư lôi của tàu khu trục Phelps, Lực lượng Đặc nhiệm 17 bắt đầu chậm chạp rút lui khỏi biển Coral, phải chịu thiệt hại nặng nhưng cũng gây một thất bại chiến lược cho phía Nhật Bản khi đã chặn đứng cuộc chiếm đóng cảng Moresby.

Astoria lên đường đi Nouméa cùng với Minneapolis, New Orleans, Anderson, Hammann, Morris và Russell. Lực lượng này đến nơi vào ngày 12 tháng 5, nhưng lại phải khởi hành ngay sáng hôm sau, hướng về Trân Châu Cảng ngang qua Tongatapu, và đến Oahu ngày 27 tháng 5.

Trận Midway
Astoria chỉ ở lại Trân Châu Cảng cho đến ngày 30 tháng 5, khi nó trở ra khơi cùng với Yorktown vừa được sửa chữa hối hả nhằm chuẩn bị một đòn tấn công lớn khác của hạm đội Nhật Bản, lần này nhắm vào Midway. Các chuyến bay trinh sát thực hiện từ hòn đảo đã phát hiện ra lực lượng đổ bộ chính của đối phương, bao gồm tàu vận tải, tàu quét mìn và hai tàu chở thủy phi cơ, vào sáng sớm ngày 3 tháng 6, nhưng lực lượng tàu sân bay đối phương đã tránh không bị phát hiện cho đến sáng ngày 4 tháng 6. Chiếc tàu tuần dương hạng nặng đã bảo vệ cho Yorktown khi chiếc tàu sân bay bắt đầu các đợt không kích lúc 08 giờ 40 phút. Trong khi máy bay cất cánh góp phần vào việc tiêu diệt lực lượng tàu sân bay Nhật Bản, Astoria và các tàu cùng đi chuẩn bị đối phó với đòn đáp trả không thể tránh khỏi của quân Nhật.

Đòn phản công chỉ đến vào lúc gần giữa trưa, khi các phi công chiến thắng của Yorktown bắt đầu quay trở về tàu. 18 máy bay ném bom bổ nhào Aichi D3A1 "Val" đã bay đến tấn công chiếc tàu sân bay. Máy bay tiêm kích F4F-4 Wildcat thuộc Phi đội Tiêm kích VF-3 đã bắn rơi 10 trong số những kẻ tấn công, nhưng tám chiếc còn lại đã tìm cách vượt qua được hàng rào tuần tra chiến đấu trên không. Astoria hợp sức với Portland và các tàu khu trục hộ tống bắn rơi thêm được hai chiếc, nhưng sáu chiếc đã tấn công nhắm vào Yorktown, và ba chiếc đã trúng đích. Một trong các quả bom đánh trúng ống khói con tàu, gây ra các đám cháy ngay cạnh phòng chỉ huy hạm đội của Chuẩn Đô đốc Fletcher và ban tham mưu của mình. Đến khoảng 13 giờ 10 phút, ông buộc phải chuyển cờ hiệu của mình sang Astoria.

Các đội kiểm soát hư hỏng của Yorktown đã làm việc cật lực, và đến 13 giờ 40 phút nó lại có thể di chuyển được bằng chính động lực của mình, cho dù chỉ với vận tốc . Vào lúc khoảng 14 giờ 30 phút, một đợt tấn công thứ hai, bao gồm 10 chiếc máy bay ném bom-ngư lôi Nakajima B5N2 "Kate" được hộ tống bởi sáu máy bay tiêm kích Zero, xông đến và băng qua hàng rào tuần tra chiến đấu trên không yếu kém. Astoria và các tàu hộ tống khác tìm cách ngăn chặn cuộc tấn công từ bốn phía khác nhau khi hướng mọi nòng súng nhắm vào chúng và tạo nên những cột nước trên đường bay của kẻ tấn công. Dù sao, bốn chiếc "Kate" thực hiện được cú tấn công và phóng các quả ngư lôi ở khoảng cách chỉ có . Yorktown né tránh được hai, nhưng hai quả khác lại đánh trúng con tàu. Đến 15 giờ 00, lệnh bỏ tàu được phát ra. Astoria thả các xuồng cứu sinh để trợ giúp vào việc cứu những người còn lại của Yorktown. Đêm hôm đó, chiếc tàu tuần dương rút lui về phía Đông cùng với phần còn lại của hạm đội để chờ trời sáng, để lại một chiếc tàu khu trục duy nhất, Hughes, bên cạnh chiếc tàu sân bay hư hỏng.

Ngày hôm sau, Yorktown vẫn còn nổi, nên bắt đầu có những nỗ lực để cứu con tàu. Mặc dù lực lượng Nhật Bản đã từ bỏ cuộc tấn công Midway và rút lui về hướng chính quốc, tàu ngầm I-168 vẫn được lệnh đánh chìm Yorktown. Sau 24 giờ tìm kiếm, tàu ngầm đối phương tìm thấy con mồi vào ngày 6 tháng 6 và đã tấn công bằng một loạt bốn quả ngư lôi. Một quả trượt hoàn toàn, hai quả sượt qua bên dưới tàu khu trục Hammann đang neo đậu cạnh chiếc tàu sân bay và phát nổ bên lườn của Yorktown, trong khi quả thứ tư đánh trúng Hammann ngay giữa tàu, khiến nó chìm chỉ trong vòng bốn phút. Chiếc tàu sân bay vẫn tiếp tục nổi cho đến sáng sớm ngày 7 tháng 6. Lúc gần bình minh, nó lật úp và chìm.

Astoria tiếp tục là soái hạm của Lực lượng Đặc nhiệm 17 khi hoạt động tại phía Bắc Midway cho đến ngày 8 tháng 6 khi Lực lượng Đặc nhiệm 11 đến nơi, và Chuẩn Đô đốc Fletcher chuyển cờ hiệu của mình sang chiếc tàu sân bay Saratoga. Ngày 11 tháng 6, hài lòng với việc đòn tấn công chủ lực của Nhật Bản đã bị đẩy lùi, Đô đốc Nimitz ra lệnh cho các lực lượng đặc nhiệm tàu sân bay của mình quay trở về Hawaii, và Astoria cùng với chúng về đến Trân Châu Cảng ngày 13 tháng 6. Trong đầu mùa Hè năm 1942, nó hoàn tất các sửa chữa và thay đổi tại xưởng Hải quân Trân Châu Cảng và tiến hành huấn luyện tại vùng biển Hawaii.

Trận chiến đảo Savo
Vào đầu tháng 8, Astoria được phân về Đội Đặc nhiệm 62.3 thuộc nhóm Hỗ trợ Hỏa lực L để bảo vệ cho các cuộc đổ bộ lên Guadalcanal và Tulagi. Sáng sớm ngày 7 tháng 8, chiếc tàu tuần dương hạng nặng đi vào vùng biển giữa Guadalcanal và đảo Florida về phía Nam quần đảo Solomon. Suốt ngày hôm đó, nó hỗ trợ cho lực lượng Thủy quân Lục chiến khi họ đổ bộ lên Guadalcanal và nhiều đảo nhỏ khác lân cận. Quân Nhật tung ra một cuộc không kích phản công trong các ngày 7-8 tháng 8, và Astoria đã giúp vào việc phòng thủ các tàu vận tải chống trả các cuộc tấn công.

Trong đêm 8-9 tháng 8, một lực lượng hải quân Nhật Bản bao gồm bảy tàu tuần dương và một tàu khu trục dưới quyền chỉ huy của Chuẩn Đô đốc Gunichi Mikawa đã lẻn đến đảo Savo và tấn công các tàu chiến Mỹ. Vào lúc đó, Astoria đang tuần tra về phía Đông đảo Savo trong đội hình hàng dọc phía sau Vincennes và Quincy. Lực lượng Nhật Bản vượt qua eo biển về phía Tây đảo Savo và trước tiên nổ súng vào lực lượng Chicago - HMAS Canberra vào khoảng 01 giờ 40 phút sáng ngày 9 tháng 8, bắn trúng cả hai chiếc tàu tuần dương bằng ngư lôi và đạn pháo. Sau đó, một cách tình cờ, họ tách ra thành hai nhóm và chuyển hướng chung lên phía Đông Bắc, vượt ngang cả hai bên Astoria và hai tàu cùng đi. Tàu tuần dương đối phương nổ súng vào lực lượng vào lúc khoảng 01 giờ 50 phút, và chiếc tàu tuần dương hạng nặng lập tức bắn trả. Nó ngừng bắn một lúc ngắn vì vị chỉ huy của nó tạm thời tưởng nhầm lực lượng Nhật Bản là tàu bạn, rồi lại tiếp tục bắn trả. Astoria không bị trúng phát nào trong bốn loạt đạn đầu tiên của Nhật, nhưng loạt thứ năm bắn trúng cấu trúc thượng tầng ở giữa tàu. Tiếp nối nhanh chóng, đạn pháo đối phương đã loại khỏi vòng chiến đấu tháp pháo số 1 và làm bùng phát một đám cháy nghiêm trọng trong hầm chứa máy bay khiến nó cháy sáng rực, trở thành một mục tiêu được chiếu sáng rõ ràng cho đối phương.

Từ thời điểm đó, những loạt đạn pháo Nhật Bản chính xác chết người dập nó không thương xót, và Astoria bắt đầu mất tốc độ. Bẻ lái sang phải để tránh đám cháy trên chiếc Quincy vào khoảng 02 giờ 01 phút, Astoria loạng choạng khi các quả đạn pháo đối phương bắn trúng phía sau cột ăn-ten và đuôi tàu. Không lâu sau đó, Quincy quay ngang mũi Astoria, cháy rực từ mũi đến đuôi tàu. Astoria bẻ hết lái sang mạn trái để tránh va chạm trong khi con tàu chị em đã tơi tả đi ngang sang mạn phải. Khi con tàu bẻ lái, đèn pha của tàu tuần dương Nhật Kinugasa đã chiếu sáng vào nó, và thủy thủ trên tàu truyền lệnh đến tháp pháo số 2 để bắn vào đèn pha đối phương. Khi tháp pháo trả lời bằng loạt đạn thứ 12 cũng là loạt cuối cùng, các quả đạn pháo trượt khỏi Kinugasa, nhưng trúng tháp pháo số 1 của tàu tuần dương Chōkai.

Astoria mất lái từ cầu tàu vào lúc khoảng 02 giờ 25 phút, phải chuyển sự điều khiển sang trạm trung tâm, và bắt đầu chạy zig-zag về hướng Nam. Trước khi nó đi được xa, chiếc tàu tuần dương hạng nặng bị mất điện toàn bộ. May mắn thay, phía Nhật Bản chọn đúng thời khắc đó để rút lui. Đến 03 giờ 00, gần 400 người, bao gồm khoảng 70 người bị thương, tập trung trên sàn tàu phía trước.

Bị bắn trúng ít nhất 65 phát đạn pháo, Astoria phải chiến đấu cho sự sống còn của chính mình. Một toán cứu hỏa chiến đấu chống lửa trên sàn pháo và lối đi bên mạn phải phía trước, trong khi những người bị thương được chuyển đến khoang của thuyền trưởng, nơi họ được bác sĩ và đội y tế chăm sóc. Tuy nhiên cuối cùng các sàn tàu bên dưới trở nên quá nóng, buộc phải chuyển những người bị thương ra sàn phía trước. Toán cứu hỏa dần mở đường lên phía trước, cô lập đám cháy ra phía sau bên mạn phải của sàn pháo, trong khi một máy bơm chạy xăng phun nước lên lối đi bên dưới.

Tàu khu trục USS Bagley tiến đến cạnh mũi chiếc Astoria bên mạn phải, và vào khoảng 04 giờ 45 đã đưa những người bị thương khỏi sàn tàu phía trước chiếc tàu tuần dương. Vào lúc đó, một ánh đèn chớp từ phía đuôi chiếc Astoria cho biết có người còn sống sót ở phần đó của con tàu. Ra hiệu cho biết là họ đã được nhìn thấy, Bagley tách ra và cứu vớt những người trên bè cứu sinh từ chiếc Vincennes cùng những người đã nhảy xuống nước để tránh đám cháy trên chiếc Astoria.

Khi trời sáng, Bagley quay trở lại và tiếp cận đuôi chiếc tàu tuần dương hạng nặng bên mạn phải. Vì dường như có thể cứu được con tàu, một toán cứu hộ bao gồm 325 người có khả năng đã quay trở lại Astoria. Đội cứu hỏa tiếp tục công việc dập lửa trong khi sĩ quan chỉ huy kiểm tra các khoang bên dưới. Một nhóm khác thu thập các xác chết để mai táng trên biển. Chiếc USS Hopkins tiến đến gần vào khoảng 07 giờ 00 để hỗ trợ các hoạt động cứu hộ. Sau khi nối được một sợi dây cáp, Hopkins bắt đầu tìm cách kéo chiếc Astoria vào vùng nước nông ngoài khơi Guadalcanal. Một máy bơm chạy xăng khác được chuyển đến từ Hopkins, tham gia vào việc chiến đấu chống lửa. Tàu khu trục USS Wilson có mặt không lâu sau đó, chạy song song với chiếc tàu tuần dương lúc khoảng 09 giờ 00 để phun nước lên đám cháy phía trước. Được giao nhiệm vụ mới vào lúc 10 giờ 00, Hopkins và Wilson phải rời đi, nhưng tin tức nhận được cho biết tàu khu trục USS Buchanan đang trên đường đến nơi để trợ giúp chữa cháy, và chiếc USS Alchiba (AK-23) được cử đến để kéo con tàu.

Tuy nhiên, cường độ đám cháy dưới các sàn tàu gia tăng đều đặn, bên trên có thể nghe các tiếng nổ. Độ nghiêng tăng dần, ban đầu là 10° và sau đó là 15°. Mọi nỗ lực bịt các lỗ hổng, lúc này bên dưới mực nước do độ nghiêng tăng dần, tỏ ra không hiệu quả, và con tàu ngày càng nghiêng. Buchanan đến nơi lúc 11 giờ 30 phút, nhưng không thể tiếp cận do độ nghiêng nặng. Nó ở cạnh mạn phải phía đuôi tàu trong khi toàn bộ nhân sự tập trung lên phía đuôi, và khi lối đi mạn trái ngập nước, thuyền trưởng William Greenman ra lệnh bỏ tàu.

Astoria nghiêng qua mạn trái, lật úp từ từ, và chìm phần đuôi xuống biển, biến mất hoàn toàn vào lúc 12 giờ 16 phút. Buchanan cho hạ xuống hai xuồng gắn động cơ, và mặc dù bị ngắt quãng bởi cuộc truy tìm tàu ngầm một cách vô vọng, đã quay trở lại và trợ giúp những người dưới nước. Đến được hiện trường ngay trước khi Astoria bị chìm, Alchiba đã vớt được 32 người. Không có người nào trong toán cứu hộ bị thiệt mạng.

Phần thưởng
Astoria được tặng thưởng ba Ngôi sao Chiến đấu do thành tích phục vụ trong Thế Chiến II.

Xem thêm

 Danh sách tàu chiến Hoa Kỳ bị mất trong Thế Chiến II

Tham khảo

Chú thích

Thư mục

 Bài này có các trích dẫn từ nguồn Dictionary of American Naval Fighting Ships thuộc phạm vi công cộng: http://www.history.navy.mil/danfs/a13/astoria-ii.htm

Liên kết ngoài
Navy photographs of Astoria (CA-34)

Lớp tàu tuần dương New Orleans
Tàu tuần dương của Hải quân Hoa Kỳ
Tàu tuần dương trong Thế Chiến II
Trận chiến biển Coral
Trận Midway
Chiến dịch Guadalcanal
Xác tàu đắm trong Thế Chiến II tại Thái Bình Dương


title: Langatte

text:
Langatte là một xã trong vùng Grand Est, thuộc tỉnh Moselle, quận Sarrebourg, tổng Sarrebourg. Tọa độ địa lý của xã là 48° 45' vĩ độ bắc, 06° 58' kinh độ đông. Langatte nằm trên độ cao trung bình là 260 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 256 mét và điểm cao nhất là 307 mét. Xã có diện tích 12,97 km², dân số vào thời điểm 1999 là 426 người; mật độ dân số là 32 người/km². Langatte nằm khoảng 7 km phía tây-bắc của Sarrebourg, thuộc Pháp từ năm 1661.

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Xã của Moselle


title: Upgant-Schott

text:
Upgant-Schott là một đô thị ở huyện huyện Aurich, trong bang Niedersachsen, nước Đức. Đô thị Upgant-Schott có diện tích 24,78 km².

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Aurich


title: Tipula friedrichi

text:
Tipula friedrichi là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở het Palearctisch en Oriëntaals gebied.

Chú thích

Tham khảo

biologie|2=2011|3=07|4=08}}

Chi Ruồi hạc


title: Google Code Playground

text:
Google Code Playground là một công cụ hỗ trợ lập trình và gỡ rối HTML và Javascript do Google phát triển.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang ứng dụng Google Code Playground

Google
Javascript
HTML


title: Quận Dodge, Nebraska

text:
Quận Dodge là một quận thuộc tiểu bang Nebraska, Hoa Kỳ.
Quận này được đặt tên theo. Theo điều tra dân số của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2000, quận có dân số người. Quận lỵ đóng ở.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có diện tích km2, trong đó có km2 là diện tích mặt nước.

Các xa lộ chính

Quận giáp ranh

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của Nebraska


title: Aeruginospora furfuracea

text:
Aeruginospora furfuracea là một loài nấm thuộc họ Tricholomataceae. Loài này được Egon Horak mô tả vào năm 1973, có ở New Zealand.

Tham khảo

Liên kết ngoài

F
Nấm New Zealand
Nấm được mô tả năm 1973


title: Hangviller

text:
Hangviller là một xã trong vùng Grand Est, thuộc tỉnh Moselle, quận Sarrebourg, tổng Phalsbourg. Tọa độ địa lý của xã là 48° 48' vĩ độ bắc, 07° 13' kinh độ đông. Hangviller nằm trên độ cao trung bình là 250 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 217 mét và điểm cao nhất là 302 mét. Xã có diện tích 4,52 km², dân số vào thời điểm 1999 là 286 người; mật độ dân số là 63 người/km². Xã nằm khoảng 16 km về phía đông bắc của Sarrebourg, thuộc Pháp từ năm 1661.

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Xã của Moselle


title: Rhododactyla

text:
Rhododactyla là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Erebidae


title: Andrena shteinbergi

text:
Andrena shteinbergi là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Osytshnjuk mô tả khoa học năm 1993.

Chú thích

Tham khảo

S
Động vật được mô tả năm 1993


title: Thera obeliscata

text:
Thera obeliscata là một loài bướm đêm thuộc họ Geometridae. Nó được tìm thấy ở khắp châu Âu.

Sải cánh dài 28–36 mm. Con trưởng thành bay từ tháng 4 đến tháng 10 tùy theo địa điểm.

Ấu trùng chủ yếu ăn Pine và Spruce.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Vlindernet
Lepidoptera of Belgium
Grey Pine Carpet at UKmoths

Thera
Côn trùng châu Âu
Động vật được mô tả năm 1787


title: Promecispa voeltzkowi

text:
Promecispa voeltzkowi là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Wesie miêu tả khoa học năm 1909.

Chú thích

Tham khảo

Promecispa


title: Tinh dịch

text:
Tinh dịch là chất dịch màu trắng đục chứa tinh trùng.
Tinh dịch được phóng ra từ cửa niệu đạo của dương vật thường vào lúc con đực đạt cực khoái khi giao phối. Đôi khi cũng được phóng ra khi không có hoạt động tình dục như mộng tinh hoặc thủ dâm.

Ở trạng thái bình thường, tinh dịch đậm đặc và có màu trắng hoặc màu vàng nhạt. Tinh dịch màu vàng nhạt là do trong thời gian dài không có xuất tinh, tinh dịch biến đổi về màu sắc và có sự kết dính.

Ngoài một phần nhỏ các chất nhờn từ niệu đạo, 10% dung dịch tinh dịch là từ ống dẫn tinh, 30% từ tuyến tiền liệt và 60% từ túi tinh (seminal vesicles). Dung dịch trong túi tinh đẩy tinh trùng và "rửa sạch" ống dẫn tinh trong giai đoạn xuất tinh.

Chức năng
Chức năng chính của tinh dịch chính là bảo vệ và nuôi dưỡng tinh trùng khỏe mạnh. Bởi vì trong tinh dịch có chứa các thành phần dưỡng chất như đường, protein, amino acid, kẽm, calci,…

Ngoài chức năng chính ra thì tinh dịch còn có những chức năng khác như:

– Chống trầm cảm tự nhiên: tiếp xúc tinh dịch có thể làm giảm các triệu chứng trầm cảm. Trong một số nghiên cứu chỉ ra rằng với những phụ nữ khi quan hệ tình dục không dùng bao thường có dấu hiệu trầm cảm ít hơn do âm đạo có thể hấp thu được một số thành phần tinh dịch.

– Giúp điều hòa giấc ngủ: bởi vì trong tinh dịch có chứa chất melatonin, một hợp chất giúp điều hòa giấc ngủ và thư giãn, vậy nên sau khi quan hệ tình dục phụ nữ sẽ dễ chìm vào giấc ngủ một cách tự nhiên và an toàn.

– Làm giảm ung thư tuyến tiền liệt ở nam giới: việc xuất tinh thường xuyên ở nam giới là một cách hữu hiệu để bảo vệ sức khỏe và giảm nguy cơ mắc bệnh ung thư tuyến tiền liệt.

Thành phần tinh dịch người

Đường:
– Fructose: Vị đường rất ngọt ngào này thường có trong trái cây và mật ong.

– Sorbitol: một chất có vị ngọt thường được sử dụng thay thế cho đường cho các bệnh nhân bị tiểu đường.

– Inositol: Có hợp chất tương tự như đường ngọt, có thể tăng cường sự tăng trưởng cho mái tóc khỏe mạnh và thường được coi là thực phẩm tốt cho não bộ.

Protein và amino acid:
Do tinh dịch người có chứa nhiều dưỡng chất nên các nhà nghiên cứu tin rằng nuốt tinh dịch có thể giúp chống lão hóa.

– Glutathione: đây là một chất chống oxy hóa quan trọng có thể liên kết loại trừ các độc tố như kim loại nặng, dung môi hoặc thuốc trừ sâu…

– Deoxyribonucleic acid (DNA): A xít này được sử dụng trong việc phát triển và hoạt động của tất cả các sinh vật sống.

– Creatine: đây là một sản phẩm chuyển hóa protein trong cơ, giúp cung cấp năng lượng cho các cơ của cơ thể.

Khoáng Chất:
– Phosphor: giúp cơ thể hấp thụ calci để cho xương chắc khoẻ.

– Kẽm: Kẽm là một khoáng chất quan trọng đối với nhu cầu cơ thể. Không có nó, một loạt các chức năng cơ thể sẽ bị ngưng trệ, điển hình là: mất cân bằng đường huyết, chuyển dưỡng chậm lại, làm giảm khả năng ngửi, nếm và sự phân chia tế bào và tổng hợp DNA sẽ bị tổn thương. Kẽm cũng giúp tăng cường hệ miễn dịch.

– Magnesium: giúp duy trì cơ bắp và chức năng thần kinh bình thường, giữ nhịp tim ổn định, hỗ trợ hệ thống miễn dịch khỏe mạnh, làm cho xương chắc khoẻ, giúp điều chỉnh lượng đường trong máu, cải thiện huyết áp bình thường, tham gia vào quá trình chuyển hóa năng lượng và tổng hợp protein.

– Calci: làm cho xương chắc khoẻ.

– Kali: là điều cần thiết cho sự phát triển cơ thể bình thường và thay thế các mô đã lỗi thời.

Vitamin:
Trong một lần xuất tinh ở Nam Giới (khoảng một muỗng cà phê tinh dịch), tinh dịch đã có thể chứa 150 mg protein, 11 mg carbohydrate, 6 mg chất béo, 3 mg cholesterol, 7% kali, đồng và kẽm…

– Vitamin C: là một loại vitamin thiết yếu cho cơ thể con người, có tác dụng như một chất chống oxy hóa, kiểm soát huyết áp. Vitamin C cũng khuyến khích sự tăng trưởng của các chuỗi protein trong collagen, và là thành phần chính trong tất cả các mô xơ của cơ thể.

– Vitamin B12: cải thiện năng lượng

– Choline: cải thiện trí nhớ cho bạn

Hormone:
– Testosterone: điều hành chức năng tình dục và tăng ham muốn tình dục

– Prostaglandin: tham gia vào một loạt các chức năng cơ thể như sự co giãn của cơ bắp và co thắt các mạch máu, kiểm soát huyết áp và điều chế các viêm nhiễm.

Một số chất khác:
Ngoài các chất có lợi cho cơ thể được tìm  thấy trong tinh dịch người ở Nam giới còn có: a xít lactic, urê, axit uric, nitơ…

Phương pháp lấy mẫu và xét nghiệm tinh dịch người

 Lấy tinh dịch: Không xuất tinh từ 3 - 5 ngày trước khi lấy mẫu thử. Dùng tay để thủ dâm - không dùng xà phòng hay bất cứ chất nhờn nào. Xuất tinh tất cả tinh dịch vào lọ đã được tẩy trùng. Chuyển đến phòng thử nghiệm càng sớm càng tốt (dưới 1 tiếng đồng hồ), ráng giữ keo trong nhiệt độ bình thường trong người - để sát cạnh vào da mình là tốt nhất (Không nên cho vào tủ lạnh).
 Xét nghiệm: Để có khả năng tạo thai, tinh dịch tối thiểu phải có:

Chú thích

Xem thêm
 Dương vật
 Kinh nguyệt
 Bệnh lây truyền qua đường tình dục

Hệ sinh dục nam
Dương vật

Dịch cơ thể
Sức khỏe nam giới


title: Maussac

text:
Maussac  là một xã thuộc tỉnh Corrèze trong vùng Nouvelle-Aquitaine miền trung Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Corrèze

Tham khảo

Xã của Corrèze


title: Bermering

text:
Bermering là một xã trong vùng Grand Est, thuộc tỉnh Moselle, quận Château-Salins, tổng Albestroff. Tọa độ địa lý của xã là 48° 55' vĩ độ bắc, 06° 42' kinh độ đông. Bermering nằm trên độ cao trung bình là 260 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 229 mét và điểm cao nhất là 282 mét. Xã có diện tích 5,73 km², dân số vào thời điểm 1999 là 223 người; mật độ dân số là 38 người/km². Xã nằm 10 km về phía tây của Albestroff.

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Xã của Moselle


title: Palermo

text:
Palermo (tiếng Sicilia: Palermu, tiếng La Tinh; Panormus, tiếng Hy Lạp: Πάνορμος, Panormos) là một thành phố lịch sử ở miền nam nước Ý, thủ phủ của vùng tự trị Sicilia và tỉnh Palermo. Thành phố này nổi tiếng với lịch sử, văn hóa, kiến trúc, ẩm thực giàu truyền thống, những đặc trưng đã gắn liền với thành phố trong hơn 2.700 năm tuổi. Palermo nằm ở phía tây bắc đảo Sicilia, giáp vịnh Palermo thuộc biển Tyrrhenus.

Thành phố được lập ra bởi những người Phoenicia, nhưng được đặt theo tên Hy Lạp cổ đại Panormus. Palermo trở thành một phần của Cộng hòa La Mã và sau đó là Đế quốc Byzantine, trong hơn một nghìn năm. Có một khoảng thời gian nó chịu sự thống trị của người Ả Rập. Sau khi người Norman tái chiếm vùng đất này, Palermo trở thành thủ đô của Vương quốc Sicilia mới từ 1130 tới 1816. Cuối cùng nó sáp nhập với Vương quốc Napoli để trở thành Vương quốc Song Sicilia trước khi nước Ý thống nhất năm 1860.

Dân số khu vực thành thị của Palermo ước tính khoảng 855.285 người, còn dân số vùng Đại đô thị là vùng có dân số đông thứ 5 ở Ý với khoảng 1.2 triệu người. Ngôn ngữ chính ở đây là tiếng Ý và phương ngữ Sicilia.

Tham khảo

Thành phố của Ý
Đô thị của Palermo
Palermo


title: Saro, Cantabria

text:
Saro, Cantabria tỉnh và cộng đồng tự trị Cantabria, phía bắc Tây Ban Nha. Đô thị Saro, Cantabria có diện tích là 17,82 ki-lô-mét vuông, dân số năm 2009 là 507 người với mật độ 28,65 người/km². Đô thị này có cự ly 30 km so với Santander.

Tham khảo

Đô thị ở Cantabria
Khu dân cư ở Cantabria


title: 7527 Marples

text:
7527 Marples (tên chỉ định: 1993 BJ) là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Takeshi Urata ở Đài thiên văn Nihondaira ở Shimizu, Shizuoka, Nhật Bản, ngày 20 tháng 1 năm 1993. Nó được đặt theo tên Peter Marples, một nhà thiên văn nghiệp dư người Úc.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 7001–8000

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser

Thiên thể phát hiện năm 1993
Được phát hiện bởi Takeshi Urata
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Thư viện Công cộng New York

text:
Thư viện Công cộng New York (tiếng Anh: The New York Public Library, viết tắt NYPL) là một trong ba hệ thống thư viện công cộng ở Thành phố New York, và là một trong những thư viện lớn nhất ở Hoa Kỳ. Hai hệ thống kia ở Thành phố New York thuộc về Brooklyn và Queens. Các thư mục trực tuyến của Thư viện được gọi CATNYP khi chỉ đến bốn thư viện nghiên cứu chính, và được gọi LEO khi chỉ đến hàng chục chi nhánh thư viện thuộc hàng xóm.

Trụ sở chính của Thư viện ở Đại lộ 5 là kiệt tác của Carrère và Hastings, một hãng kiến trúc thuộc trường phái Beaux-Arts. Nó được coi là một trong thư viện quan trọng nhất trên thế giới tại vì có (chẳng hạn) một cuốn Kinh Thánh Gutenberg và một cuốn Các nguyên lý toán học của triết học tự nhiên.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Thư viện Công cộng New York
 Các Thư viện Nghiên cứu NYPL
 Thư viện số NYPL
 Kho hình trực tuyến

Thư viện công cộng
Beaux-Arts
Danh mục Địa điểm Lịch sử Quốc gia
Manhattan
Gia tộc Astor
Năm 1911


title: Ancara

text:
Ancara là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Các loài
 Ancara anaemica Hampson, 1908
 Ancara conformis Warren, 1911
 Ancara consimilis Warren, 1913
 Ancara griseola (Bethune-Baker, 1906)
 Ancara kebea (Bethune-Baker, 1906)
 Ancara obliterans Walker, 1858
 Ancara plaesiosema Turner, 1943
 Ancara replicans Walker, 1858
 Ancara rubriviridis Warren, 1911

Tham khảo

 Ancara at funet.fi
 Natural History Museum Lepidoptera genus database

Acronictinae


title: Cotylolabium

text:
Cotylolabium là một chi thực vật có hoa trong họ, Orchidaceae.

Xem thêm
Danh sách các chi Phong lan

Tham khảo

Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (1999). Genera Orchidacearum 1. Oxford Univ. Press.
Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (2001). Genera Orchidacearum 2. Oxford Univ. Press.
Pridgeon, A.M., Cribb, P.J., Chase, M.A. & Rasmussen, F. eds. (2003). Genera Orchidacearum 3. Oxford Univ. Press
Berg Pana, H. 2005. Handbuch der Orchideen-Namen. Dictionary of Orchid Names. Dizionario dei nomi delle orchidee. Ulmer, Stuttgart

Danh sách các chi phong lan
Cranichideae
Loài được mô tả năm 1955


title: 17196 Mastrodemos

text:
17196 Mastrodemos (1999 XW234) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 3 tháng 12 năm 1999 bởi Đài thiên văn Lowell tại trạm Anderson Mesa. Tên của nó được đặtstero Nickolaos Mastrodemos, là thành viên của nhóm điều khiển ở phòng thí nghiệm Jet Propulsion.

Chú thích

017196
19991203
017196
Tiểu hành tinh được đặt tên


title: Gadesco-Pieve Delmona

text:
Gadesco-Pieve Delmona là một đô thị ở tỉnh Cremona, vùng Lombardia của Italia, có vị trí cách khoảng 80 km về phía đông nam của Milan và khoảng 6 km về phía đông bắc của Cremona. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 1.729 người và diện tích là 17,1 km².

Gadesco-Pieve Delmona giáp các đô thị: Cremona, Grontardo, Malagnino, Persico Dosimo, Vescovato.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Cremona
Thành phố và thị trấn ở Lombardia


title: Plateumaris discolor

text:
Plateumaris discolor là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Panzer miêu tả khoa học năm 1795.

Chú thích

Tham khảo

Plateumaris


title: Satsuma

text:
Satsuma hay cam ngọt Ôn Châu (Citrus unshiu) là một loại cây ăn quả đột biến thuộc chi Cam chanh có nguồn gốc từ Nhật Bản hoặc Trung Quốc và đã du nhập vào châu Âu.

Ở Nhật Bản, tên của nó là "cam ngọt" (mikan) hay "cam ngọt Ôn Châu" (unshū mikan, 温州蜜柑, Ôn Châu mật cam). Ở Trung Hoa, tên của loại cam này cũng là "Cam ngọt Ôn Châu" (Wēnzhōu Mìgān, 温州蜜柑, Ôn Châu mật cam). Loại quả này còn được gọi là "quýt không hạt" (无核桔, wúhé jú, vô hạch kết). Còn người Triều Tiên lại gọi loại quả này là "quýt" (橘, 귤, kyul).

Tên gọi
Cái tên "cam ngọt Ôn Châu" liên quan tới thành phố Ôn Châu thuộc tỉnh Chiết Giang, CHND Trung Hoa. Đây là địa phương nổi tiếng về ngành trồng các loại cam và chanh. Thật ra loại cam ngọt Ôn Châu cũng đã được trồng ở Nhật Bản từ thời cổ, và các giống cam ngọt Ôn Châu trồng hiện nay ở Trung Quốc đều có nguồn gốc từ Nhật Bản.Quýt clementine không phải là quả cùng thứ với satsuma.

Đặc điểm

Quả của loài cây này có vị ngọt và không có hạt, có kích thước to hơn quýt (Citrus reticulata) và nhỏ hơn cam. Một trong những đặc điểm của satsuma là vỏ quả rất mỏng, nhìn giống như da và có nhiều chấm nhỏ cùng với nhiều tuyến tinh dầu nằm xung quanh quả; điều này khiến quả rất dễ được bóc vỏ so với các loại quả khác thuộc chi Cam chanh. Thịt quả cũng rất dễ bị tổn thương trước những va đập mạnh - ví dụ như việc chuyên chở, mang vác không cẩn thận gây ra rơi rớt, va đập. Có điều là do có vỏ không kín khít với thịt quả nên những tổn thương ấy khó lộ ra ngoài và vì vậy khó có thể bị phát hiện bằng mắt thường. Vì vậy các nhà vườn thường ví satsuma là loại quả có chất lượng thất thường do lớp vỏ đã ngăn cản việc đánh giá chất lượng quả qua bề ngoài của nó.

Lịch sử
Nguồn gốc của loài cây ăn quả này là từ Nhật Bản. Tuy nhiên cũng có ý kiến cho rằng loại quả này có nguồn gốc từ Trung Quốc và được trồng cách đây 2400 năm. Các giống cam ngọt Ôn Châu ở Trung Quốc hiện nay đều có nguồn gốc từ Nhật Bản; cụ thể là vào năm 1916, một số giống cây này đã được du nhập vào tỉnh Ôn Châu. Các giống cam ngọt ấy cùng với những giống cây mới phát triển từ nó trở thành loại cây ăn quả chủ lực trong các vườn cây trái Ôn Châu. Trung tâm của nghề trồng cam ngọt Ôn Châu nằm ở trấn Wushan thuộc quận Âu Hải của Ôn Châu.

Du nhập vào phương Tây
Loại cây ăn quả này được du nhập từ châu Á vào Phó vương quốc Tân Tây Ban Nha bởi các giáo sĩ Dòng Tên. Những vườn cam đầu tiên được dòng Tên tạo nên ở xứ đạo Plaquemines, Louisiana hiện nay vẫn còn tồn tại.

Loại quả này trở nên phổ biến hơn ở Hoa Kỳ vào cuối thế kỷ thứ 19. Trong năm 1876 vợ của một nhân viên tòa đại sứ Hoa Kỳ ở Nhật Bản đã đem một lượng cam ngọt Ôn Châu từ tỉnh Satsuma, Kyūshū về Hoa Kỳ; vì vậy tên của loại quả này được gọi là "cam Satsuma" mặc dù nguồn gốc thật sự của nó không phải ở địa phương ấy. Các thành phố mang tên Satsuma ở Alabama, Florida, Texas và Louisiana được đặt theo tên của cam ngọt Ôn Châu. Từ năm 1920 trở đi hạt Jackson tại doi đất Florida bắt đầu mang danh hiệu "Thủ đô cam Satsuma của thế giới." Tuy nhiên nền công nghiệp thương mại đã bị suy sụp nghiêm trọng sau khi một đợt giá rét khủng khiếp quét sang Hoa Kỳ vào cuối thập niên 1930. Sau đó cam ngọt Ôn Châu đã được trồng tại những vùng có khí hậu lạnh hơn vì giống cây này chịu rét tốt (một cây cam trưởng thành có thể chịu được nhiệt độ âm 9,5 độ bách phân (15 độ F) trong vòng vài giờ) và nhiệt độ thấp cũng làm vị ngọt của quả trở nên đậm đà hơn. Độ chịu rét của nó chỉ thua cây kim quất mà thôi. Cam ngọt Ôn Châu có ít gai và điều này cũng làm một điểm khiến nó được các nhà vườn ưa thích. Nếu gieo trồng bằng hạt thì sau 8 năm cây sẽ bắt đầu cho quả; các nhà vườn cũng thường ghép cành cam ngọt Ôn châu vào các cây bố thuộc Chi cam chanh hoặc họ Cửu lý hương khác - trong đó chỉ hay cam ba lá là loại cây bố thông dụng nhất.

Xem thêm
 Clementine
 Quýt
 Tangerine

Chú thích

Liên kết ngoài

 The Satsuma Tangerine - University of Florida
 PLANTanswers - Texas Cooperative Extension

U
Cây thuốc
Trái cây có nguồn gốc Châu Á
Cây thuốc châu Á
Giống cây trồng


title: Morphosphaera montivaga

text:
Morphosphaera montivaga là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Maulik miêu tả khoa học năm 1936.

Chú thích

Tham khảo

Morphosphaera


title: Tiểu Bộ (kinh)

text:
Tiểu bộ kinh (zh. 小部經, pi. khuddaka-nikāya) là bộ thứ năm của năm Bộ kinh trong Kinh tạng (pi. sutta-piṭaka) văn hệ Pali. Kinh bao gồm 15 phần.

Kinh Tiểu tụng
Kinh Tiểu tụng (zh. 小頌, pi. khuddaka-pātha): bao gồm quy định về thực hành nghi lễ.
Gồm 9 kinh và kệ ngắn gọn do Đức Phật thuyết về Tam quy, Thập giới, Các điềm lành, Phật bảo, Lòng từ v.v. cho các đệ tử mới học đạo.

Kinh Pháp Cú
Kinh Pháp Cú (zh. 法句; pi. dhammapada): gồm 426 câu kệ trong 26 chương về các nguyên lý căn bản đạo Phật, được lưu truyền rộng trong các nước theo Thượng toạ bộ. Gồm 423 bài kệ do Đức Phật thuyết được sắp theo các chủ đề trong 26 phẩm, là tập kinh phổ biến nhất trong các nước theo đạo Phật Nam truyền vì tính cách cô đọng phần cốt tủy của giáo lý qua các bài kệ ngắn gọn làm nền tảng của nếp sống đạo, từ đó nhiều bộ kinh lớn được phát triển về sau.

Cảm hứng ngữ, Phật tự thuyết
Cảm hứng ngữ, Phật tự thuyết (zh. 自說, pi. udāna): gồm 80 bài giảng của đức Phật. Điểm đặc biệt ở đây là những lời tự nhiên Phật thốt ra dạy, không phải vì được người khác hỏi. Thế nên cũng gọi là Vô vấn tự thuyết. Gồm 80 chuyện gợi niềm cảm hứng để Đức Phật phát biểu những vấn đề hoan hỉ có tính cách giáo dục và khích lệ hội chúng, được chia làm 8 phẩm.

Kinh Phật thuyết như vậy
Kinh Phật thuyết như vậy (zh. 如是語, "Tôi nghe như vầy"; pi. itivuttaka) gồm các kinh dựa trên hỏi đáp với đức Phật. Gồm 112 kinh chia ra 4 chương theo lối văn xuôi pha lẫn thơ kệ. Tập này cũng trích dẫn những cảm hứng ngữ trang nghiêm của Đức Phật nhưng bắt đầu bằng câu "Đây là điều được Đức Thế Tôn thuyết và tôi nghe như vậy".

Kinh tập
Kinh tập (zh. 集部經, pi. sutta-nipāta): một trong những kinh điển cổ nhất, đặc biệt có giá trị văn chương cao. Gồm 71 kinh trong 5 chương viết theo thể kệ, miêu tả hoàn cảnh xã hội cổ Ấn Độ và bàn luận những lời dạy đầy tính cách triết học và đạo đức của Đức Phật, cùng lý tưởng trong nếp sống thanh tịnh của các Tỳ kheo.

Chuyện Thiên cung
Chuyện Thiên cung (zh. 天宮事, pi. vimāṇa-vatthu): kể lại 83 truyền thuyết nêu rõ, có một đời sống phạm hạnh sẽ được sinh vào cõi của chư Thiên (sa., pi. deva). Gồm 85 chuyện chia ra 7 chương, miêu tả mọi cảnh huy hoàng của các lâu đài Thiên giới ở đời sau dành cho những người sống theo chánh đạo và làm thiện sự ở đời này.

Chuyện Ngạ quỷ
Chuyện Ngạ quỷ (zh. 餓鬼事, pi. peṭa-vatthu): nói về sự tái sinh làm ngạ quỷ sau một cuộc đời nhiều ác nghiệp. Gồm 51 chuyện trong 4 chương miêu tả cảnh giới khổ đau của các loài quỷ do ác nghiệp của chúng tạo ra ở đời này. Cả hai tập chuyện Thiên cung và Ngạ quỷ này nhằm nói lên tương quan giữa Nghiệp và Quả, cùng khích lệ sự tu tập của giới tại gia.

Trưởng lão Tăng kệ
Trưởng lão Tăng kệ (zh. 長老僧偈, pi. thera-gāthā): ghi lại 107 bài kệ của các vị Thượng toạ (pi. thera). Gồm 1,360 bài thơ kệ do 264 vị Tỷ kheo cảm tác từ đời sống tu tập của chư vị.

Trưởng lão Ni kệ
Trưởng lão Ni kệ (zh. 長老尼偈, pi. therī-gāthā): gồm 73 bài kệ của các vị ni trưởng lão (pi. therī). Gồm 524 bài kệ do 73 Tỷ kheo ni cảm tác. Cả hai tập thi kệ Theragàthà và Therigàthà được đánh giá là những tác phẩm đẹp nhất trong văn học Ấn Độ vì tính cách mang nặng tình người hòa lẫn thiền vị của các đệ tử Phật. Đây là những khúc hoan ca phản ánh đời sống thanh tịnh của những người tầm cầu giải thoát giác ngộ, chân hạnh phúc.

Bổn sanh hay Chuyện tiền thân Đức Phật
Bổn sanh hay Chuyện tiền thân Đức Phật (zh. 本生經, pi. jātaka). Gồm 547 chuyện ngắn và dài theo thể văn xuôi xen lẽ thi kệ trong 22 chương, theo thứ tự các bài kệ tăng dần từ chương một với một bài kệ cho đến chương 22, chấm dứt với tiền thân Vessantara nổi tiếng qua cả ngàn bài kệ. Các chuyện tiền thân có mục đích tạo niềm tin vào đạo pháp trong mọi tầng lớp xã hội từ vua chúa, Bà la môn cho đến các giới bình dân cùng khổ. Đối với các học giả, các chuyện tiền thân có tầm quan trọng lịch sử vì chúng được xây dựng trong khung cảnh Ấn Độ cổ đại.

Nghĩa tích
Nghĩa tích (zh. 義釋, pi. niddesa): luận giải về Tập bộ kinh (pi. suttanipāta), phần thứ 5. Là một luận thư trình bày sự phân tích bình giải các vấn đề giáo lý của tập kinh Sutta Nipata. Sách này gồm hai phần: Đại nghĩa tích và Tiểu nghĩa tích.

Vô ngại giải đạo
Vô ngại giải đạo (zh. 無礙解道, pi. paṭisambhidā-magga): luận thuyết về vô ngại, theo phương pháp của A-tì-đạt-ma (pi. abhidhamma). Một luận thư trình bày các vấn đề phân tích giáo lý theo hình thức hỏi đáp như trong bộ A Tì Đàm. Hai tập kinh này được đánh giá là các tác phẩm tiền phong của văn học A Tì Đàm và được xem là do Tôn giả Sariputta (Xá Lợi Phất) thuyết giảng và bình luận 32 vấn đề giáo lý trong 3 phẩm.

Sự nghiệp anh hùng
Sự nghiệp anh hùng (zh. 譬喻, pi. apadāna): kể lại tiền kiếp các vị sư danh tiếng. Kể theo thể thơ kệ cuộc đời Đức Phật và các Thánh đệ tử của Ngài. Tập kinh gồm 4 phần: cuộc đời Đức Phật Gotama (Thích Ca), 41 vị Độc giác Phật, và 559 vị Tỷ kheo và Tỷ kheo ni đã trải qua những cuộc chiến đấu anh hùng cao thượng để đạt cứu cánh giải thoát giác ngộ.

Phật sử
Phật sử (zh. 佛種性, pi. buddhavaṃsa): truyện thơ kể đời sống 24 đức Phật có trước Phật Thích-ca. Tập kinh theo thể thơ kệ nói về sự tích 24 vị cổ Phật từ Đức Phật Dipankara (Nhiên Đăng) đến Đức Phật Kassapa (Ca Diếp) và phương cách các Đức Phật chuyển Pháp luân. Tất cả đều do Đức Phật Gotama kể lại từ khi Ngài còn là Bồ tát được Đức Phật Dipankara thọ ký cho đến khi Ngài diệt độ trong Niết bàn Vô dư y.

Sở hạnh tạng
Sở hạnh tạng (所行藏, pi. cariya-piṭaka): kể tiền kiếp đức Phật, trong đó nêu rõ trong các đời sống cũ, Ngài đã đạt mười Ba-la-mật-đa (pi. pāramitā). Gồm 35 chuyện tiền thân Đức Phật được kể theo lời thỉnh cầu của Tôn giả Sariputta, với mục đích nêu rõ ý chí tầm cầu giải thoát với nỗ lực cao độ và sự hy sinh vô thượng mà Bồ tát đã thực hiện qua mười công hạnh Ba la mật (viên mãn) của Ngài.

Chú thích
Nikàya: 1.Trường bộ kinh Dìgha-Nikàya). 2.Trung bộ kinh (Majhima-Nikàya). 3.Tương Ưng Bộ kinh (Samyutta-Nikàya). 4.Tăng chi bộ kinh(Angttara-Nikàya). 5.Tiểu bộ kinh (Khuddaka-Nikàya).

Tham khảo

Das Lexikon der Östlichen Weisheitslehren, Bern 1986.
Fo Guang Ta-tz'u-tien 佛光大辭典. Fo Guang Ta-tz'u-tien pien-hsiu wei-yuan-hui 佛光大辭典編修委員會. Taipei: Fo-kuang ch'u-pan-she, 1988. (Phật Quang Đại Từ điển. Phật Quang Đại Từ điển biên tu uỷ viên hội. Đài Bắc: Phật Quang xuất bản xã, 1988.)
Hirakawa, Akira: A History of Indian Buddhism. From Śākyamuni to Early Mahāyāna. Translated and Edited by Paul Groner. University of Hawaii Press, 1990.

Đọc kinh
 Kinh Tiểu Bộ tập 1 dạng epub
 Kinh Tiểu Bộ tập 2
 Kinh Tiểu Bộ tập 3
 Kinh Tiểu Bộ tập 4
 Kinh Tiểu Bộ tập 5

K


title: Ô Môn

text:
Ô Môn là một quận nội thành thuộc thành phố Cần Thơ, Việt Nam. Quận Ô Môn nằm liền kề trung tâm của thành phố. Hiện nay quận Ô Môn là quận có quy mô công nghiệp lớn thứ 2 thành phố sau quận Thốt Nốt. Quận có vị trí quan trọng, chiến lược trong phát triển kinh tế, năng lượng, y tế, giáo dục và đô thị mới của thành phố trong tương lai.

Trước năm 2004, Ô Môn vốn là một huyện thuộc tỉnh Cần Thơ cũ, với huyện lỵ là thị trấn Ô Môn. Địa bàn huyện Ô Môn khi đó rất rộng lớn, bao gồm toàn bộ quận Ô Môn, toàn bộ huyện Thới Lai và một phần các huyện Cờ Đỏ, Phong Điền hiện nay. Ngày 2 tháng 1 năm 2004, theo Nghị định số 05/2004/NĐ-CP, vùng đất huyện Ô Môn cũ được chia thành các đơn vị hành chính mới là quận Ô Môn và huyện Cờ Đỏ của thành phố Cần Thơ trực thuộc Trung ương. Đến cuối năm 2008, lại giải thể huyện Cờ Đỏ cũ để thành lập huyện Thới Lai và huyện Cờ Đỏ mới. Đặc biệt, địa bàn huyện Cờ Đỏ mới chỉ chiếm một phần diện tích của huyện Cờ Đỏ cũ trước đó, phần còn lại thuộc về huyện Thới Lai.

Như vậy, Ô Môn chính thức trở thành một quận thuộc thành phố Cần Thơ trực thuộc Trung ương từ năm 2004. Ngoài ra, thị trấn Ô Môn cũ được chuyển thành phường Châu Văn Liêm, sau đó lại tách đất phường Châu Văn Liêm để thành lập mới phường Thới Hòa. Hiện nay, trung tâm hành chính quận Ô Môn được đặt ở phường Châu Văn Liêm. Ô Môn là quận có diện tích lớn nhất Việt Nam. Hiện nay, trung tâm hành chính quận được đặt ở phường Châu Văn Liêm

Vị trí địa lý
Quận Ô Môn nằm ở phía bắc nội thành của thành phố Cần Thơ, nằm cách trung tâm thành phố khoảng 20 km theo Quốc lộ 91, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp huyện Lai Vung, tỉnh Đồng Tháp và huyện Bình Tân, tỉnh Vĩnh Long
Phía tây giáp huyện Thới Lai và huyện Cờ Đỏ
Phía nam giáp quận Bình Thủy và huyện Phong Điền
Phía bắc giáp quận Thốt Nốt.

Quận có diện tích 125,40 km², dân số năm 2019 là 128.677 người, mật độ dân số đạt 1.026 người/km².

Hành chính
Quận Ô Môn có 7 phường, bao gồm: Châu Văn Liêm, Long Hưng, Phước Thới, Thới An, Thới Hoà, Thới Long và Trường Lạc.

Lịch sử

Nguồn gốc địa danh
Ban đầu, địa danh Ô Môn chỉ là tên một làng thuộc tổng Thới Bảo, tỉnh Cần Thơ. Sau này, thực dân Pháp thành lập quận và đặt tên là quận Ô Môn do lấy theo tên gọi làng Ô Môn vốn là nơi đặt quận lỵ.

Thời phong kiến
Sau khi chiếm hết được các tỉnh Nam Kỳ vào năm 1867, thực dân Pháp dần xóa bỏ tên gọi tỉnh An Giang cùng hệ thống hành chính phủ huyện cũ thời nhà Nguyễn, đồng thời đặt ra các hạt Thanh tra.

Vào đầu triều Nguyễn, huyện Ô Môn được lập riêng cho người Khmer ở vùng đất dọc theo sông Hậu Giang. Năm 1813, huyện Ô Môn đổi tên thành huyện Vĩnh Định. Năm 1832, tỉnh An Giang được thành lập. Năm 1836, vùng đất quận Ô Môn, huyện Thới Lai và một phần các huyện Cờ Đỏ, Phong Điền ngày nay thuộc tổng Định Thới, huyện Vĩnh Định, phủ Tân Thành, tỉnh An Giang. Tổng Định Thới khi đó gồm 6 thôn: Bình Thủy, Phú Long, Tân Lộc Đông, Thới An, Thới An Đông, Thới Hưng.

Năm 1839, nhà Nguyễn lập mới huyện Phong Phú và đặt huyện này thuộc phủ Tuy Biên, tỉnh An Giang. Huyện Phong Phú từng là đất huyện Vĩnh Định và đất thổ huyện Ô Môn của Cao Miên, lỵ sở huyện đặt tại vùng đất ven sông Cần Thơ (còn gọi là Cầm Thi Giang). Lúc này, vùng đất Ô Môn, Thới Lai, Cờ Đỏ, Phong Điền ngày nay thuộc tổng Định Thới, huyện Phong Phú, phủ Tuy Biên, tỉnh An Giang.

Thời Pháp thuộc
Sau khi chiếm hết được các tỉnh Nam Kỳ vào năm 1867, thực dân Pháp dần xóa bỏ tên gọi tỉnh An Giang cùng hệ thống hành chính phủ huyện cũ thời nhà Nguyễn, đồng thời đặt ra các hạt Thanh tra. Tổng Định Thới lúc này lần lượt thuộc hạt Sa Đéc, hạt Trà Ôn và sau cùng là hạt Cần Thơ. Từ năm 1876, các thôn đổi thành làng, hạt thanh tra Cần Thơ đổi thành hạt tham biện Cần Thơ thuộc khu vực hành chánh Bassac (Hậu Giang) do thực dân Pháp đặt ra. Cũng về sau, tổng Định Thới được tách ra để thành lập mới tổng Thới Bảo.

Ngày 1 tháng 1 năm 1900, tất cả các đơn vị hành chính cấp tỉnh ở Đông Dương điều thống nhất gọi là "tỉnh", trong đó có tỉnh Cần Thơ. Các tổng Định Thới và Thới Bảo ban đầu trực thuộc tỉnh Cần Thơ.

Năm 1918, thực dân Pháp thành lập quận Ô Môn thuộc tỉnh Cần Thơ, với quận lỵ ban đầu đặt tại làng Ô Môn. Sau này, làng Ô Môn bị giải thể, sáp nhập vào làng Thới Thạnh nên quận lỵ Ô Môn về sau thuộc địa bàn làng Thới Thạnh.

Ban đầu, quận Ô Môn gồm 2 tổng với 18 làng trực thuộc như sau (theo thống kê năm 1917):
Tổng Định Thới gồm 10 làng: Bình Phước, Bình Xuân, Long Tuyền, Phú Luông, Tân Thới, Thới An, Thới An Đông, Thới Giai, Thới Hanh, Thới Hưng
Tổng Thới Bảo gồm 8 làng: Định Môn, Ô Môn, Thới Lai, Thới Thạnh, Thới Thạnh Hạ, Trường Lạc, Trường Long, Trường Thành

Sau này, thực dân Pháp tiến hành hợp nhất một số làng lại và lấy tên gọi mới cho các làng, bên cạnh đó cũng giải thể và sáp nhập một số làng vào các làng khác lân cận như: Phước Thới (hợp nhất Bình Phước và Thới Hanh), Giai Xuân (hợp nhất Thới Giai và Bình Xuân), Thới Long (hợp nhất Thới Hưng và Phú Luông), Thới Thạnh (hợp nhất Thới Thạnh, Thới Thạnh Hạ và Ô Môn). Cũng về sau, các làng Long Tuyền, Giai Xuân và Trường Long được giao về cho tổng Định An thuộc quận Châu Thành, tỉnh Cần Thơ quản lý.

Sau Cách mạng tháng Tám 1945, Ủy ban Kháng chiến Hành chánh Nam bộ chủ trương bỏ cấp tổng, bỏ đơn vị làng, thống nhất gọi là xã, đồng thời bỏ danh xưng quận, gọi thay thế bằng huyện. Chính quyền Việt Nam Cộng hòa đến năm 1956 cũng thống nhất dùng danh xưng là xã, tuy nhiên vẫn gọi là quận cho đến năm 1975. Huyện Ô Môn khi đó vẫn thuộc tỉnh Cần Thơ. Năm 1947, chính quyền Việt Minh chia huyện Ô Môn thành 2 huyện là Ô Môn A và Ô Môn B cùng thuộc tỉnh Cần Thơ, đến năm 1954 thì hợp nhất lại thành một huyện Ô Môn như trước.

Giai đoạn 1956-1976

Việt Nam Cộng hòa
Sau năm 1956, các làng gọi là xã. Ngày 22 tháng 10 năm 1956, chính quyền Việt Nam Cộng hòa đổi tên tỉnh Cần Thơ thành tỉnh Phong Dinh. Ban đầu, Ô Môn vẫn là tên quận thuộc tỉnh Phong Dinh. Đến ngày 16 tháng 10 năm 1958, quận Ô Môn đổi tên thành quận Phong Phú. Thời Việt Nam Cộng hòa, xã Trường Lạc cũng bị đổi tên thành xã Bình An; đồng thời tách đất xã Thới Long để lập mới xã Ngôn Thiện.

Ngày 2 tháng 7 năm 1962, một phần đất quận Phong Phú được tách ra để thành lập thêm quận Khắc Trung, quận lỵ đặt tại Cờ Đỏ. Đến ngày 20 tháng 4 năm 1964, quận Khắc Trung lại đổi tên thành quận Thuận Trung. Quận Thuận Trung lúc này cũng nhận thêm xã Thạnh Phú từ quận Thốt Nốt của tỉnh An Giang giao cho. Phân chia hành chánh các quận Phong Phú và Thuận Trung thuộc tỉnh Phong Dinh năm 1964:
Quận Phong Phú gồm 2 tổng, 9 xã:
Tổng Thới Bảo gồm 4 xã: Bình An, Định Môn, Thới Thạnh, Trường Thành;
Tổng Định Thới gồm 5 xã: Phước Thới, Tân Thới, Thới An, Thới An Đông, Thới Long;
Quận Thuận Trung gồm 1 tổng là Phong Thuần với 4 xã: Ngôn Thiện, Thạnh Phú, Thới Đông, Thới Lai;

Sau năm 1965, cấp tổng bị giải thể, các xã trực thuộc quận. Ngày 26 tháng 5 năm 1966, lại tách đất các xã Tân Thới và Trường Thành của quận Phong Phú để lập mới xã Cầu Nhiếm và giao xã này cho quận Phong Điền cùng tỉnh mới được thành lập.

Cho đến trước năm 1975, chính quyền Việt Nam Cộng hòa phân chia hành chánh các quận Phong Phú và Thuận Trung thuộc tỉnh Phong Dinh như sau:
Quận Phong Phú gồm 9 xã: Bình An, Định Môn, Thới Thạnh, Trường Thành, Phước Thới, Tân Thới, Thới An, Thới An Đông, Thới Long. Quận lỵ đặt tại xã Thới Thạnh (ngày nay thuộc khu vực phường Châu Văn Liêm, quận Ô Môn).
Quận Thuận Trung gồm 4 xã: Thới Lai, Thới Đông, Thạnh Phú, Ngôn Thiện. Quận lỵ đặt tại xã Thới Đông (ngày nay thuộc khu vực thị trấn Cờ Đỏ, huyện Cờ Đỏ).

Chính quyền Cách mạng
Sau năm 1956, chính quyền Mặt trận Dân tộc Giải phóng Miền Nam Việt Nam và sau này là Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa Miền Nam Việt Nam vẫn duy trì tên gọi huyện Ô Môn thuộc tỉnh Cần Thơ cho đến năm 1975.

Huyện Ô Môn ban đầu vẫn giữ lại các xã Thới An Đông và Trường Long, đồng thời vẫn duy trì tên gọi xã Trường Lạc như cũ. Về sau, các xã Thới An Đông và Trường Long cũng được giao về cho huyện Châu Thành cùng thuộc tỉnh Cần Thơ quản lý. Bên cạnh đó, tên gọi các xã mới như Ngôn Thiện, Cầu Nhiếm cũng không được phía chính quyền Cách mạng công nhận và sử dụng.

Năm 1965, Tỉnh ủy Cần Thơ quyết định tách xã Trường Thành thuộc huyện Ô Môn ra hai xã là xã Trường Thành và xã Trường Long, đồng thời giao xã Trường Long về cho huyện Châu Thành quản lý. Từ năm 1966, xã Trường Long thuộc huyện Châu Thành A. Đến năm 1973, tiếp tục tách xã Trường Long thành hai xã: Trường Long và Trường Long Tây. Trong đó, địa bàn xã Trường Long Tây thuộc huyện Châu Thành A trùng với địa bàn xã Lệ Tâm thuộc quận Thuận Nhơn, tỉnh Phong Dinh của chính quyền Việt Nam Cộng hòa.

Tháng 8 năm 1972, Thường vụ Khu ủy Khu 9 của phía chính quyền Cộng hòa Miền Nam Việt Nam quyết định tách 6 xã vùng ven thị xã Cần Thơ vốn thuộc huyện Ô Môn và huyện Châu Thành trước đó để sáp nhập vào địa bàn thành phố Cần Thơ trực thuộc Khu 9.

Sau ngày 30 tháng 4 năm 1975, chính quyền quân quản Cộng hòa miền Nam Việt Nam của tỉnh Cần Thơ ban đầu vẫn đặt huyện Ô Môn thuộc tỉnh Cần Thơ cho đến đầu năm 1976. Huyện lỵ là thị trấn Ô Môn, được thành lập do tách đất từ xã Thới Thạnh. Lúc này, chính quyền Cách mạng cũng bỏ danh xưng "quận" có từ thời Pháp thuộc và lấy danh xưng "huyện" (quận và phường dành cho các đơn vị hành chánh tương đương khi đã đô thị hóa). Đồng thời, chính quyền Cách mạng cũng điều chỉnh hành chánh một số xã của chính quyền Việt Nam Cộng hòa như sau:
Giải thể xã Ngôn Thiện, sáp nhập địa bàn vào xã Thới Long thuộc huyện Ô Môn;
Bàn giao xã Thạnh Phú về cho huyện Thốt Nốt quản lý trở lại như trước;
Giải thể xã Cầu Nhiếm, sáp nhập địa bàn vào hai xã Tân Thới và Trường Thành như cũ.

Giai đoạn 1976-2003
Theo Nghị định số 03/NĐ-76 ngày 24 tháng 2 năm 1976 và Quyết định số 17/QĐ-76 ngày 24 tháng 3 năm 1976, Chính phủ Việt Nam quyết định hợp nhất ba đơn vị hành chính cấp tỉnh ngang bằng nhau là tỉnh Sóc Trăng, tỉnh Cần Thơ và thành phố Cần Thơ để thành lập tỉnh mới:  tỉnh Hậu Giang. Lúc này, Ô Môn trở thành huyện của tỉnh Hậu Giang, ban đầu bao gồm thị trấn Ô Môn và 11 xã: Định Môn, Phước Thới, Tân Thới, Thới An, Thới Đông, Thới Lai, Thới Long, Thới Thạnh, Trường Lạc, Trường Thành, Trường Xuân.

Ngày 28 tháng 3 năm 1983, Hội động Bộ trưởng ban hành Quyết định số 21-HĐBT về việc phân vạch địa giới xã thuộc tỉnh Hậu Giang:
Thành lập xã Đông Hiệp gồm ấp Thới Hiệp của xã Thới Đông và một phần của ấp Thới Hữu thuộc xã Thới Lai đưa sang.
Chia xã Thới Đông thành 5 xã: Thới Đông, Thới Xuân, Thới Phước, Đông Bình và Đông Thuận.
Chia xã Thới Lai thành 5 xã: Thới Lai, Thới Hòa, Thới Khương Ninh, Thới Khương Bình và Thới Hữu.
Chia xã Trường Xuân thành 5 xã: Trường Xuân, Xuân Mai, Xuân Bình, Xuân Đại và Xuân Thắng.
Sáp nhập ấp Định Khánh A và một phần ấp Định Khánh B của xã Định Môn vào xã Trường Thành.
Chia xã Trường Thành thành 3 xã: Trường Thành, Trường Tân và Trường An.
Sáp nhập ấp Thới Hòa C của xã Thới Thạnh vào xã Thới Long.
Chia xã Thới Long thành 2 xã: Thới Long và Thới Hưng.
Sáp nhập ấp Định Phước của xã Định Môn vào xã Thới Thạnh.
Chia xã Thới Thạnh thành 2 xã: Thới Thạnh và Tân Thạnh.
Sáp nhập ấp Thới Phong của xã Thới An vào xã Phước Thới.
Chia xã Phước Thới thành 2 xã: Phước Thới và Phước An.

Ngày 16 tháng 9 năm 1989, huyện Ô Môn bao gồm thị trấn Ô Môn và 16 xã. Ngày 21 tháng 12 năm 1991, 4 xã: Đông Hiệp, Thới Xuân, Đông Bình và Xuân Bình bị giải thể.

Ngày 26 tháng 12 năm 1991, Quốc hội Việt Nam ban hành Nghị quyết chia tỉnh Hậu Giang thành tỉnh Cần Thơ và tỉnh Sóc Trăng, huyện Ô Môn lúc này thuộc tỉnh Cần Thơ, bao gồm thị trấn Ô Môn và 12 xã: Định Môn, Đông Thuận, Phước Thới, Tân Thới, Thới An, Thới Đông, Thới Lai, Thới Long, Thới Thạnh, Trường Lạc, Trường Thành, Trường Xuân.

Ngày 21 tháng 4 năm 1998, Chính phủ Việt Nam ban hành Nghị định số 21/1998/NĐ-CP, về việc về thành lập thị trấn Cờ Đỏ và các xã Đông Bình, Đông Hiệp thuộc huyện Ô Môn, tỉnh Cần Thơ. Cụ thể như sau:
Thành lập thị trấn Cờ Đỏ trên cơ sở điều chỉnh 438 ha diện tích tự nhiên và 7.914 nhân khẩu của xã Thới Đông; 320 ha diện tích tự nhiên và 1.894 nhân khẩu của xã Thạnh Phú (thuộc huyện Thốt Nốt).
Thành lập xã Đông Bình trên cơ sở điều chỉnh 2.770,56 ha diện tích tự nhiên và 6.720 nhân khẩu của xã Đông Thuận.
Thành lập xã Đông Hiệp trên cơ sở điều chỉnh 1.754 ha diện tích tự nhiên và 5.222 nhân khẩu của xã Thới Đông; 680 ha diện tích tự nhiên và 1.337 nhân khẩu của xã Thới Long; 914,9 ha diện tích tự nhiên và 3.054 nhân khẩu của xã Thới Lai.

Ngày 4 tháng 8 năm 2000, Chính phủ Việt Nam ban hành Nghị định số 28/2000/NĐ-CP về việc thành lập thị trấn thuộc các huyện Thốt Nốt, Ô Môn và Phụng Hiệp, tỉnh Cần Thơ. Theo đó, thành lập thị trấn Thới Lai trên cơ sở 946,51 ha diện tích tự nhiên và 10.183 nhân khẩu của xã Thới Lai.

Ngày 19 tháng 4 năm 2002, Chính phủ Việt Nam ban hành Nghị định số 47/2002/NĐ-CP về việc thành lập xã thuộc các huyện Ô Môn, Phụng Hiệp và Thốt Nốt, tỉnh Cần Thơ. Theo đó, thành lập xã Trường Xuân A trên cơ sở 3.679,07 ha diện tích tự nhiên và 13.094 nhân khẩu của xã Trường Xuân.

Ngày 12 tháng 5 năm 2003, Chính phủ Việt Nam ban hành Nghị định số 48/2003/NĐ-CP về việc thành lập xã, phường, thị trấn thuộc các huyện Châu Thành A, Ô Môn, Phụng Hiệp và thị xã Vị Thanh, tỉnh Cần Thơ. Theo đó, thành lập xã Xuân Thắng trên cơ sở 1.207,7 ha diện tích tự nhiên và 7.645 nhân khẩu của xã Thới Lai.

Từ năm 2004 đến nay

Ngày 26 tháng 11 năm 2003, Quốc hội Việt Nam thông qua Nghị quyết số 22/2003/QH11, về việc chia và điều chỉnh địa giới hành chính một số tỉnh. Theo đó, chia tỉnh Cần Thơ thành thành phố Cần Thơ trực thuộc trung ương và tỉnh Hậu Giang, huyện Ô Môn và sau đó là quận Ô Môn thuộc thành phố Cần Thơ, bao gồm 3 thị trấn: Ô Môn, Cờ Đỏ, Thới Lai và 16 xã: Định Môn, Đông Bình, Đông Hiệp, Đông Thuận, Phước Thới, Tân Thới, Thới An, Thới Đông, Thới Lai, Thới Long, Thới Thạnh, Trường Lạc, Trường Thành, Trường Xuân, Trường Xuân A, Xuân Thắng.

Ngày 02 tháng 1 năm 2004, Chính phủ Việt Nam ban hành Nghị định số 05/2004/NĐ-CP, về việc thành lập các quận Ninh Kiều, Bình Thủy, Cái Răng, Ô Môn, các huyện Phong Điền, Cờ Đỏ, Vĩnh Thạnh, Thốt Nốt và các xã, phường, thị trấn thuộc thành phố Cần Thơ trực thuộc Trung ương.

Theo đó, thành lập quận Ô Môn trên cơ sở toàn bộ diện tích, dân số của thị trấn Ô Môn và các xã Thới An, Phước Thới, Trường Lạc, 3.585,49 ha diện tích tự nhiên và 35.376 người của xã Thới Long thuộc huyện Ô Môn trước đó. Lần lượt thành lập các phường của quận Ô Môn như sau:
Thành lập phường Châu Văn Liêm trên cơ sở toàn bộ 1.658,42 ha diện tích tự nhiên và 30.485 nhân khẩu của thị trấn Ô Môn.
Thành lập phường Thới An trên cơ sở toàn bộ 2.430,62 ha diện tích tự nhiên và 26.474 nhân khẩu của xã Thới An.
Thành lập phường Phước Thới trên cơ sở toàn bộ 2.682,57 ha diện tích tự nhiên và 20.193 nhân khẩu của xã Phước Thới.
Thành lập phường Trường Lạc trên cơ sở toàn bộ 2.200,16 ha diện tích tự nhiên và 15.803 nhân khẩu của xã Trường Lạc.
Thành lập phường Thới Long trên cơ sở 3.585,49 ha diện tích tự nhiên và 35.376 nhân khẩu của xã Thới Long.

Quận Ô Môn sau khi được thành lập có 12.557,26 ha diện tích tự nhiên và 128.331 nhân khẩu với 5 đơn vị hành chính trực thuộc, bao gồm các phường: Châu Văn Liêm, Thới An, Phước Thới, Trường Lạc và Thới Long.

Ngày 16 tháng 1 năm 2007, Chính phủ Việt Nam ban hành Nghị định số 11/2007/NĐ-CP, về việc điều chỉnh địa giới hành chính xã, phường; thành lập phường, thị trấn thuộc các quận Ninh Kiều, Ô Môn và các huyện Phong Điền, Vĩnh Thạnh, thành phố Cần Thơ. Theo đó, thành lập phường Thới Hoà trên cơ sở điều chỉnh 702,84 ha diện tích tự nhiên và 7.766 người của phường Châu Văn Liêm.

Sau khi điều chỉnh, quận Ô Môn có 12.557,26 ha diện tích tự nhiên và 127.889 người, có 6 đơn vị hành chính trực thuộc, bao gồm các phường: Châu Văn Liêm, Thới Hoà, Phước Thới, Trường Lạc, Thới An và Thới Long.

Ngày 06 tháng 11 năm 2007, Chính phủ Việt Nam ban hành Nghị định số 162/2007/NĐ-CP, về việc điều chỉnh địa giới hành chính xã, phường; thành lập xã, phường thuộc quận Bình Thủy, quận Ô Môn, huyện Thốt Nốt và huyện Vĩnh Thạnh, thành phố Cần Thơ. Theo đó, thành lập phường Long Hưng trên cơ sở điều chỉnh 1.713,91 ha diện tích tự nhiên và 14.029 người của phường Thới Long.

Sau khi điều chỉnh, quận Ô Môn có 12.540,86 ha diện tích tự nhiên và 131.124 người với 7 đơn vị hành chính phường trực thuộc, bao gồm các phường: Thới Long, Long Hưng, Thới Hoà, Thới An, Châu Văn Liêm, Phước Thới và Trường Lạc.

Kinh tế - xã hội

Danh sách KCN, Nhà máy trên địa bàn quận Ô Môn

 Khu công nghiệp Trà Nóc II
 Khu công nghệ cao thành phố Cần Thơ
 Vườn ươm Công Nghệ Công Nghiệp Việt Nam - Hàn Quốc
 Nhà máy điện Ô Môn I
 Nhà máy nhiệt điện Ô Môn II
 Nhà máy nhiệt điện Ô Môn III.
 Nhà máy nhiệt điện Ô Môn IV

Hiện các Khu công nghiệp, khu công nghệ cao, Nhà máy này giữ vai động lực phát triển và nhằm cung cấp và đào tạo nguồn nhân lực lao động trên địa bàn thành phố. Ngoài ra KCN Trà Nóc 2 nằm trên địa bàn quận hiện nay đang dẫn đầu  thành phố về thu hút đầu tư, với 55 dự án đầu tư, tổng số vốn đăng kí lên đến 530 triệu USD. Trong KCN Trà Nóc 2 hiện nay có các doanh nghiệp lớn như Nhà máy sản xuất ô tô Cần Thơ, chi nhánh Công ty Pepsico, công ty thủy sản Cổ Chiên, v.v

Trong 9 tháng năm 2020.Kinh tế của quận Ô Môn tiếp tục phát triển, tổng giá trị sản xuất được 19.609 tỉ đồng, đạt 77% kế hoạch. Quận đã huy động nhiều nguồn lực đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng, đến nay đã giải ngân được 112 tỉ đồng vốn xây dựng cơ bản, đạt 70,5% kế hoạch. Tổng thu ngân sách được 116 tỉ đồng, đạt 63,6% kế hoạch. Cơ sở hạ tầng, vật chất của ngành Giáo dục và Đào tạo, Y tế được quan tâm đầu tư; công tác phòng chống dịch bệnh được thực hiện chủ động, có hiệu quả...

Xã hội
Một số trường Cao đẳng, trường học và bệnh viện trên địa bàn quận Ô Môn:
Bệnh viện Lao và bệnh Phổi Thành phố Cần Thơ
Bệnh viện Tâm thần Thành phố Cần Thơ
Bệnh viện Đa khoa quận Ô Môn
Trung tâm Y tế quận Ô Môn
Trung tâm Y tế dự phòng quận Ô Môn
Cao đẳng Cơ điện và Nông nghiệp Nam Bộ
Học Viện Phật Giáo Nam Tông Khmer

Một số trường học các cấp từ mầm non, tiểu học, THCS và THPT trên địa bàn quận như:
Trường mầm non Sao Mai
Trường Tiểu Học Nguyễn Việt Hồng
Trường Tiểu Học Nguyễn Huệ
Trường Tiểu Học Nguyễn Bỉnh Khiêm
Trường THCS Châu Văn Liêm
Trường THCS Lê Lợi
Trường THCS Nguyễn Trãi
Trường THCS Ngô Quyền
Trường THPT Lưu Hữu Phước
Trường THPT Lương Định Của
Trường THPT Thới Long
Trường Phổ Thông Dân Tộc Nội Trú
Trung tâm GDTX-KTTHHN Quận Ô Môn.

Hạ tầng
Các dự án hạ tầng đã và đang triển khai và nằm trong kế hoạch đầu tư trên địa bàn quận

Hạ tầng đô thị

• Khu đô thị Thành Đô 34.482m² (P.Châu Văn Liêm) đã hình thành.

• Khu dân cư Phước Thới 28.505,5m² (P.Phước Thới) đã hình thành.

• Khu tái định cư Ô Môn khu 1 quy mô 4,69ha. Đã hình thành.

• Khu tái định cư sau trường nội trú 3,45ha tại phường Châu Văn Liêm, đã hình thành.

• Khu đô thị và tái định cư số 14 quy mô 232ha, danh mục đầu tư của thành phố.

• Khu thể dục thể thao thành phố quy mô 500ha tại phường Trường Lạc, kêu gọi đầu tư.

• Khu tái định cư số 3 quy mô 50ha tại phường Châu Văn Liêm, danh mục đầu tư của thành phố.

• Khu tái định cư số 4 quy mô 20ha< danh mục đầu tư của thành phố.

• Khu đô thị mới Trường Lạc quy mô 32ha tạo phường Trường Lạc. Kêu gọi đầu tư.

• Khu tái định cư Bình Thủy - Ô Môn quy mô 215ha trong đó có 1 phần tại phường Trường Lạc.

• Khu thương mại dịch vụ du lịch vui chơi giải trí quy mô 47ha.

• Khu đô thị Ô Môn 1 phường Phước Thới, diện tích 158,57ha. (P.Phước Thới).

• Khu đô thị mới Ô Môn 2, vị trí quy hoạch tại phường Phước Thới, diện tích 69,55ha

• Khu thiết chế công đoàn 3,1ha (P.Phước Thới) chuẩn bị đầu tư.

• Khu nhà ở Bình Hoà A quy mô 9,8ha (P.Phước Thới), chuẩn bị đầu tư.

• Khu đô thị mới Châu Văn Liêm quy mô 21,56ha.

• Khu đô thị mới Nam QL91 ( phường Châu Văn Liêm ) diện tích 41,75ha.

Hạ tầng xã hội phát triển kinh tế

• KCN cao thành phố Cần Thơ quy mô 150ha tại phường Phước Thới.

• Cảng Ô Môn phục vụ cho vùng nhiệt điện Ô Môn tại phường Phước Thới.

• Các nhà máy nhiệt điện Ô Môn I, II, II & IV, khí lô B và bổ sung nhà máy nhiệt điện Ô Môn V tại các phường Phước Thới và Thới An.

Hạ tầng y tế & giáo dục

• Bổ sung quy hoạch khu làng đại học thành phố từ quận Bình Thủy và ranh quận Ô Môn ( phường Trường Lạc ).

• Quy hoạch mới 12 tuyến bệnh viện chính cơ sở 2 và 1 số tuyến bệnh viện được di dời ra khỏi quận Ninh Kiều và xây mới về quận Ô Môn gồm:

1. Bệnh viện Tim Mạch thành phố Cần Thơ cơ sở 2 quy mô 200 giường.

2. Bệnh viện Mắt thành phố Cần Thơ cơ sở 2 quy mô 150 giường.

3. Bệnh viện Nhi Đồng thành phố Cần Thơ cơ sở 2.

4. Bệnh viện Đa khoa thành phố Cần Thơ cơ sở 2.

5. Bệnh viện Lão khoa - nội tiết thành phố Cần Thơ quy mô 100 giường cơ sở 2.

6. Bệnh viện Nhiệt đới thành phố Cần Thơ quy mô 100 giường.

7. Bệnh viện Ung Bướu Cần Thơ cơ sở 2 quy mô 700 giường.

8. Bệnh viện Tai Mũi Họng thành phố Cần Thơ cơ sở chính, quy mô 150 giường.

9. Bệnh viện Da liễu thành phố quy mô 300 giường.

10. Bệnh viện Răng Hàm Mặt thành phố quy mô 100 giường.

11. Bệnh viện chuyên khoa nội tiết cơ sở 2 quy mô 50 giường.

12. Bệnh viện Phục hồi chức năng thành phố cơ sở 2 quy mô 30 giường.

Hạ tầng giao thông

Sẽ hình thành 1 số trục mới và mở rộng các trục giao thông để hình thành mạng lưới hạ tầng giao thông đô thị và liên vùng của quận.

• Đường QL91B lộ giới 80m, chiều dài 15km.

• Đường liên vùng Ô Môn - Giồng Riềng quy mô 4 làn xe, chiều dài 25,5km.

• Đường tỉnh 920 ( Ô Môn - Thốt Nốt ) quy mô lộ giới 42m, dài 10,5km.

• Đường tỉnh 920D trục chính đô thị ( Ô Môn - Thốt Nốt ) quy mô lộ giới 42m, dài 12,6km.

• Đường tỉnh 923 ( Ô Môn - Phong Điền ) quy mô 4 làn xe, dài 22,3km.

• Đường vành đai phía Tây đi qua quận với chiều dài 19,2km quy mô bề rộng 6 làn xe.

• Đường vành đai phía Tây ( Ô Môn - Thốt Nốt ) bề rộng 4 làn xe, chiều dài 9km.

• Đường tỉnh ĐT917B nối Phước Thới với nút giao cao tốc, xã Trường Xuân B huyện Thới Lai quy mô bề rộng 50m

• Đường tỉnh 917C giao với đường tỉnh 920 và giao với ĐT923 TT Phong Điền quy mô bề rộng lộ giới 80m.

• ĐT920B điểm đầu giao với QL91 phường Thới Hoà và điểm cuối giao với Trần Kiết Tường phường Thới An quy mô lộ giới 42m.

• ĐT920C giao với Ql91, phường Phước Thới và điểm cuối giao với đường tỉnh 920 hiện hữu lộ giới 42m.

• DT920D giao với đường QL91 và Đặng Thanh Sử điểm cuối giao với đường dẫn cầu Tân Lộc phường Thới Thuận quy mô lộ giới 42m.

• ĐT922 giao với QL91 phường Châu Văn Liêm và điểm cuối tại thị trấn Thới Lai quy mô lộ giới 42m.

• ĐT922B giao với QL91 phường Long Hưng và điểm cuối giáp ranh tỉnh Kiên Giang, xã Đông Bình huyện Thới Lai quy mô 2 - 4 làn.

Người nổi tiếng
Lưu Hữu Phước
Trần Kiết Tường

Công sở
Các cơ quan của Thành Phố Cần Thơ hiện đang nằm trên địa bàn quận Ô Môn:
 Trường quân sự Thành phố Cần Thơ
 Đội quản lí thị trường số 2-TP.Cần Thơ
 Trung tâm bảo trợ xã hội Thành phố Cần Thơ
Trung tâm huấn luyện thể dục thể thao Quốc gia-TP.Cần Thơ

Giao Thông

Các Tuyến Đường Chính
Quốc lộ 91 đi qua các phường (Phước Thới, Châu Văn Liêm, Thới Hoà, Long Hưng)
Quốc lộ 91B đi qua phường Phước Thới
Đường tỉnh 920 đi qua phường Phước Thới, giai đoạn 2 đi các phường (Thới An, Thới Long).
Đường tỉnh 922 cũ đi qua phường Châu Văn Liêm
Đường tỉnh 922 mới đi qua các phường Châu Văn Liêm, Trường Lạc.
Đường tỉnh 923 đi qua phường Trường Lạc.
ĐT920B ( Thới An, Thới Hoà).
Đường vành đai phía Tây đi qua các phường (Châu Văn Liêm, Trường Lạc)
Đường Ô Môn-Giồng Riềng đi qua các phường (Thới Hoà, Thới An).
 Tuyến tránh Ô Môn ( tránh sạt lở ) đi qua phường Thới Hoà.

Đường phố

3 tháng 2
26 tháng 3
30 tháng 4
Bến Bạch Đằng
Bến Hoa Viên
Cách Mạng Tháng Tám
Châu Văn Liêm
Đắc Nhẫn
Đặng Thanh Sử
Đinh Tiên Hoàng
Hồ Văn Tửu
Huỳnh Thị Giang
Kim Đồng
Lê Lợi
Lê Quý Đôn
Lê Văn Tám
Lộ Vòng Cung
Lưu Hữu Phước
Lý Thường Kiệt
Ngô Quyền
Nguyễn Du
Nguyễn Trãi
Nguyễn Trung Trực
Phan Đình Phùng
Quyết Thắng
Thái Thị Hạnh
Tôn Đức Thắng
Trần Hưng Đạo
Trần Kiết Tường
Trần Ngọc Hoằng
Trần Nguyên Hãn
Trần Quốc Toản
Trưng Nữ Vương
Trương Văn Diễn
Tắc Ông Thục
Võ Thị Sáu

Các tuyến đường được nâng cấp và mở mới trên địa bàn quận

• Đường tỉnh 922 đi qua phường Trường Lạc kết nối quận Bình Thủy và các huyện Thới Lai, Cờ Đỏ (đã thông tuyến).

• Mở rộng ĐT923 đã và đang giải phóng mặt bằng và thi công mở rộng.

• Mở rộng tuyến Thái Thị Hạnh quy mô 20m bề rộng có vỉa hè, dải phân cách đi qua 2 phường Thới Long, Long Hưng sẽ hoàn thành vào cuối năm 2023.

• Nâng cấp tuyến Trần Ngọc Hoằng và các tuyến đường nội ô quận.

• Triển khai xây dựng tuyến vành đai phía Tây quy mô 6 làn xe đi qua các phường (Trường Lạc, Châu Văn Liêm).

• Đầu tư mới tuyến đường liên vùng Ô Môn - Giồng Riềng giai đoạn 1 quy mô 12m đi qua các phường Thới Hoà và Thới An kết nối QL54 với QL91.

Di tích

 Chùa Pôthi Somrôn là một ngôi chùa Khmer cổ tọa lạc bên sông Ô Môn, thuộc phường Châu Văn Liêm, quận Ô Môn. Chùa đã được công nhận là di tích lịch sử văn hóa cấp thành phố năm 2006.
 Đình Thới An được xây dựng từ đầu thế kỷ 19, hiện tọa lạc tại khu vực Thới Trinh A, phường Thới An, quận Ô Môn. Ngôi đình đã được vua Tự Đức sắc phong Thành hoàng Bổn cảnh vào năm 1852, và đã được công nhận là di tích lịch sử cấp thành phố vào năm 2004.
 Linh Sơn Cổ Miếu được xây dựng vào năm 1890, hiện tọa lạc tại phường Thới Long, quận Ô Môn. Ngôi miếu do một nhóm người Việt gốc Hoa xây dựng, và đã được công nhận là di tích lịch sử cấp thành phố vào năm 2008.

Chú thích

Xem thêm


title: Phá giá tiền tệ

text:
Phá giá tiền tệ là việc giảm giá trị của đồng nội tệ so với các loại ngoại tệ  so với mức mà chính phủ đã cam kết duy trì trong chế độ tỷ giá hối đoái cố định. Việc phá giá VND nghĩa là giảm giá trị của nó so với các ngoại tệ khác như USD, EUR...

Tác động của việc phá giá tiền tệ

Trong ngắn hạn
Khi giá cả và tiền lương tương đối cứng nhắc thì ngay lập tức việc phá giá tiền tệ sẽ làm cho tỷ giá hối đoái thực tế thay đổi theo, nâng cao sức cạnh tranh của quốc gia và có xu hướng làm tăng xuất khẩu ròng vì hàng xuất khẩu rẻ đi một cách tương đối trên thị trường quốc tế còn hàng nhập khẩu đắt lên tương đối tại thị trường nội địa. Tuy vậy có những yếu tố làm cho xu hướng này không phát huy tức thì: các hợp đồng đã thoả thuận trên cơ sở tỷ giá cũ, người mua cần có thời gian để điều chỉnh hành vi trước mức giá mới và quan trọng hơn là việc dồn các nguồn lực vào và tổ chức sản xuất không thể tiến hành nhanh chóng được. Như vậy trong ngắn hạn thì số lượng hàng xuất khẩu không tăng mạnh và số lượng hàng nhập khẩu không giảm mạnh. Nếu giá hàng xuất khẩu ở trong nước cứng nhắc thì kim ngạch xuất khẩu chỉ tăng không nhiều đồng thời giá hàng nhập khẩu tính theo nội tệ sẽ tăng lên do tỷ giá đã thay đổi dẫn đến cán cân thanh toán vãng lai có thể xấu đi.

Trong trung hạn
GDP hay chính là tổng cầu gồm các thành tố chi cho tiêu dùng của dân cư, chi cho đầu tư, chi cho mua hàng của chính phủ và xuất khẩu ròng. Việc phá giá làm tăng cầu về xuất khẩu ròng và tổng cung sẽ điều chỉnh như sau:
Nếu nền kinh tế đang ở dưới mức sản lượng tiềm năng thì các nguồn lực nhàn rỗi sẽ được huy động và làm tăng tổng cung.
Nếu nền kinh tế đã ở mức sản lượng tiềm năng thì các nguồn lực không thể huy động thêm nhiều và do đó tổng cung cũng chỉ tăng lên rất ít dẫn đến việc tăng tổng cầu kéo theo giá cả, tiền lương tăng theo và triệt tiêu lợi thế cạnh tranh của việc phá giá. Vì thế trong trường hợp này, muốn duy trì lợi thế cạnh tranh và đạt mục tiêu tăng xuất ròng thì chính phủ phải sử dụng chính sách tài khóa thắt chặt (tăng thuế hoặc giảm mua hàng của chính phủ) để tổng cầu không tăng nhằm ngăn chặn sự tăng lên của giá cả trong nước.

Trong dài hạn
Nếu như trong trung hạn, phá giá tiền tệ kèm theo chính sách tài khóa thắt chặt có thể triệt tiêu được áp lực tăng giá trong nước thì trong dài hạn các yếu tố từ phía cung sẽ tạo ra áp lực tăng giá. Hàng nhập khẩu trở nên đắt tương đối và các doanh nghiệp sử dụng đầu vào nhập khẩu sẽ có chi phí sản xuất tăng lên dẫn đến phải tăng giá; người dân tiêu dùng hàng nhập khẩu với giá cao hơn sẽ yêu cầu tăng lương và gây áp lực làm cho tiền lương tăng. Cuối cùng việc tăng giá cả và tiền lương trong nước vẫn triệt tiêu lợi thế cạnh tranh do phá giá. Các nghiên cứu thực nghiệm cho thấy lợi thế cạnh tranh do phá giá bị triệt tiêu trong vòng từ 4 đến 5 năm.

Tại sao chính phủ phá giá tiền tệ
Chính phủ sử dụng biện pháp phá giá tiền tệ để có thể nâng cao năng lực cạnh tranh một cách nhanh chóng và hiệu quả hơn so với cơ chế để nền kinh tế tự điều chỉnh theo hướng suy thoái (vì khả năng cạnh tranh kém nên cầu xuất khẩu ròng giảm dẫn đến tổng cầu giảm) đi kèm với mức lạm phát thấp kéo dài cho đến khi năng lực cạnh tranh tăng lên (do tiền lương, giá cả giảm xuống đến mức có khả năng cạnh tranh). Chính phủ các nước thường sử dụng chính sách phá giá tiền tệ khi có một cú sốc mạnh và kéo dài đối với cán cân thương mại.
Trong trường hợp cầu về nội tệ giảm thì chính phủ sẽ phải dùng ngoại tệ dữ trữ để mua nội tệ vào nhằm duy trì tỷ giá hối đoái và đến khi ngoại tệ dự trữ cạn kiệt thì không còn cách nào khác, chính phủ phải phá giá tiền tệ.

Xem thêm
Tỷ giá hối đoái
Chế độ tỷ giá hối đoái
Đường cong J

Tham khảo

Kinh tế học - David Begg, Stanley Fischer, Rudiger Dornbusch, Nhà xuất bản Thống kê 2007.

Kinh tế học vĩ mô quốc tế
Tài chính quốc tế

cs:Devalvace
da:Devaluering
de:Geldentwertung
en:Devaluation
es:Devaluación
fr:Dévaluation
it:Svalutazione
lb:Ofwäertung
lt:Devalvacija
nl:Devaluatie
no:Devaluering
pl:Dewaluacja
ru:Девальвация
sk:Devalvácia
sr:Девалуација
fi:Devalvaatio
sv:Devalvering
tr:Devalüasyon
uk:Девальвація


title: Nội chiến Phần Lan

text:
Nội chiến Phần Lan là một phần của tình trạng hỗn loạn quốc gia và xã hội ảnh hưởng bởi Chiến tranh thế giới thứ nhất (1914–1918) tại châu Âu. Cuộc chiến xảy ra tại Phần Lan từ ngày 27 tháng 1 đến 15 tháng 5 năm 1918 giữa lực lượng của Đảng Dân Chủ Xã Hội Phần Lan lãnh đạo chính phủ Cộng Hòa Công nhân Xã hội Chủ nghĩa Phần Lan, được gọi là "phe Đỏ" (punaiset) và một bên là những người theo phe bảo thủ không thuộc xã hội chủ nghĩa, thuộc thượng viện Phần Lan, thường được gọi là "phe Trắng". Phe Đỏ được nhận sự ủng hộ của Bolshevik Nga trong khi phe Trắng nhận được hỗ trợ của Đế quốc Đức.

Thất bại trong Chiến tranh thế giới thứ nhất cũng như Cách mạng tháng Hai và Cách mạng tháng Mười đã dẫn đến sự sụp đổ của Đế quốc Nga và sự nó đã có những tác động phản ứng mạnh mẽ lên xã hội Phần Lan trong năm 1917. Những người thuộc phe dân chủ xã hội cánh tả và những người bảo thủ cánh hữu tranh giành quyền lãnh đạo Phần Lan mà sau đó chuyển từ cánh tả sang cánh hữu năm 1917. Cả hai nhóm liên kết với những lực lượng chính trị tương ứng tại Nga và Đức, càng làm lún sâu thêm chia rẽ đất nước. Khi mà không có lực lượng quân đội và cảnh sát nào được chấp thuận để duy trì trật tự sau tháng 3 năm 1917, phe cánh tả và cánh hữu tự xây dựng lực lượng an ninh của riêng mình, dẫn đến sự nổi lên của hai lực lượng quân sự độc lập, Cảnh vệ Trắng và Cảnh vệ Đỏ. Bầu không khí về nỗi lo sự xung đột chính trị tăng dần với người dân Phần Lan.

Cuộc chiến nổ ra vào tháng 1 năm 1918 do những hành động của cả hai phía trong việc gia tăng quân sự và leo thang chính trị. Phe trắng dành thắng lợi trong cuộc chiến tiếp theo. Do hậu quả của cuộc khủng hoảng 1917-1918 và cuộc nội chiến, Phần Lan dần thoát khỏi vòng kiểm soát của Nga và rơi vào tầm ảnh hưởng của Đế quốc Đức. Những người thuộc phe bảo thủ (phe trắng) cố gắng dựng lên một nước Phần Lan quân chủ lập hiến dưới sự lãnh đạo của Hoàng đế Đức, nhưng sau thất bại của Đức trong Chiến tranh thế giới thứ nhất, Phần Lan trở thành một nước độc lập theo thể chế cộng hòa.

Cuộc nội chiến hiện vẫn là sự kiện gây tranh cãi nhất trong lịch sử Phần Lan hiện đại. Đã có khoảng 37.000 người chết trong cuộc chiến bao gồm những nạn nhân ở chiến trường cũng như trong những chiến dịch khủng bố chính trị cùng một lượng lớn người chết trong các trại tù. Tình trạng xáo trộn bất ổn đã phá hoại nền kinh tế, chia rẽ bộ máy chính trị và đất nước Phần Lan trong nhiều năm. Đất nước dần được thống nhất qua những thỏa hiệp của các nhóm hòa giải chính trị từ cả cánh tả và hữu.

Chú thích

Lịch sử Phần Lan
Cách mạng Nga
Quan hệ Phần Lan-Nga


title: Riềng bông tròn

text:
Riềng bông tròn (danh pháp hai phần: Alpinia strobiliformis) là cây thân thảo thuộc họ Gừng.

Cây mọc ven sườn núi ẩm và dưới tán rừng thưa, có thể cao đến 1,2 m, ra hoa tháng 5 đến tháng 10.

Cây có mặt ở Trung Quốc, Việt Nam (khu vực Tam Đảo).

Chú thích

Tham khảo

S
Thực vật Việt Nam


title: Ngọc Sơn (núi)

text:
Ngọc Sơn () là ngọn núi cao nhất tại Đài Loan và là ngọn núi cao thứ tư tại các hòn đảo trên Trái Đất. Trong mùa đông, đỉnh núi Ngọc Sơn thường được bao phủ bởi một lớp tuyết mỏng và khi quan sát giống như một viên ngọc chói sáng, và đây cũng chính là nguồn gốc của tên gọi. Ngọc Sơn cùng với các ngọn núi xung quanh thuộc về dãy núi Ngọc Sơn và là một phần của Công viên quốc gia Ngọc Sơn tại Đài Loan. Công viên quốc gia Ngọc Sơn là công viên quốc gia lớn nhất, cao nhất và khó tiếp cận nhất trong cả nước. Khu vực này bao gồm vùng đất hoang dã có quy mô lớn nhất còn lại tại Đài Loan và được chú ý bởi các cánh rừng nguyên sinh và sự đa dạng động thực vật, trong đó có nhiều loài đặc hữu.

Ngọc Sơn là đỉnh núi cao nhất dãy núi cùng tên với cao độ  trên mực nước biển. Ngọn núi từng nằm dưới đại dương và được nâng lên tới độ cao hiện nay do Mảng lục địa Âu-Á trượt dưới Mảng lục địa Biển Philippines.

Khu vực đại dương ở phía đông bờ biển Đài Loan có độ sâu lớn; và thực tế, sườn núi còn dốc xuống Thái Bình Dương và đạt đến một độ sâu hơn 4.000 mét (13.100 ft) ở khoảng cách khoảng 50 km (30 mi) tính từ bờ biển. Từ quan điểm này, Ngọc Sơn thậm chí còn cao đến 8.000 mét (26.200 ft) tính từ dốc từ gần đáy đại dương.

Địa lý và địa chất
Hòn đảo Đài Loan nằm ở nơi giao nhau giữa hai phiến lục địa là Mảng Âu Á và Mảng Biển Philippines. Vào cuối Đại Cổ sinh (khoảng 250 triệu năm trước), đất đai trên đảo vẫn còn những trầm tích dưới đáy biển như bùn và cát. Khi hai mảng lục địa va vào nhau, đất bị vênh, uốn cong, và tạo ra cảnh quan là 165 ngọn núi cao hơn 3.000 m (9.800 ft) trên mực nước biển trên một hòn đảo nhỏ chỉ có diện tích đứng thứ 38 trên thế giới.

Với tầm nhìn toàn cảnh, núi chồng lên núi với những thung lũng sâu, công viên quốc gia Ngọc Sơn đã trở thành một trong số những địa danh du lịch nổi tiếng nhất tại Đài Loan. Các quang cảnh, buổi bình minh và hoàng hôn, đặc điểm địa chất và ngắm nhìn mây mù, được gọi là Vân Hải tức biển mây (云海, yúnhǎi) tại các thung lũng là những điểm lôi cuốn du khách. Hiển nhiên, ngọn núi Ngọc Sơn là điểm trọng tâm của công viên. Ngoài ra Ngọc Sơn còn thu hút những người Đài Loan ưa leo núi, các nhà chinh phục đỉnh núi quốc tế thường kết hợp khám phá Ngọc Sơn cùng với Núi Kinabalu và Núi Phú Sĩ trong bộ ba hành trình tại châu Á.

Ngọc Sơn có 5 đỉnh núi nổi tiếng là:
 Đỉnh chính Ngọc Sơn (玉山主峰),
 Đỉnh Ngọc Sơn Đông (玉山東峰),
 Đỉnh Ngọc Sơn Bắc (玉山北峰),
 Đỉnh Ngọc Sơn Nam (玉山南峰),
 Đỉnh Ngọc Sơn Tây (玉山西峰),

Các đỉnh đông, tây, nam và bắc tập trung quanh đỉnh chính. Đỉnh Đông cao  và được coi là một trong 10 đỉnh núi cao nhất Đài Loan (十峻, thập tuấn). Đỉnh Nam là một đỉnh đá phiến sét đen nhọn và sắc cạnh. Đỉnh Tây là đỉnh có thể tiếp cận tương đối thuận lợi của Ngọc Sơn và được bao phủ bởi rừng cây rậm rạp. Đỉnh Bắc là một phần của một sườn núi dài giống như như bướu của con lạc đà. Đỉnh Bắc cũng là nơi xây dựng công trình cố định cao nhất tại Đài Loan, trạm thời tiết Ngọc Sơn, nơi du khách thường xuyên được chào đón.

Hình ảnh
</center>

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang chính thức của vườn quốc gia
 玉山國家公園 - 世界新七大自然奇观請投玉山一票－投票說明
 世界新七大自然奇观投票頁 - 玉山
 2009年05月29日蘋果日報 - 新世界7大奇景票選 玉山蟬聯13周冠軍
 台灣百岳經緯度

Núi Đài Loan
Du lịch Đài Loan
Nam Đầu
Núi cao nhất quốc gia


title: Lê Mao

text:
Lê Mao, hay còn gọi Lê Viết Mao (1903-1931), bí danh là Cát, là nhà cách mạng Việt Nam, một trong những người lãnh đạo phong trào Xô Viết Nghệ Tĩnh. Ông là Bí thư Xứ ủy Trung Kỳ và Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam.

Lê Mao sinh năm 1903 trong một gia đình nghèo tại Đệ Thập, nay thuộc phường Bến Thủy, thành phố Vinh, tỉnh Nghệ An. Ông là con trai trong dòng họ Lê Viết ở làng Yên Dũng Hạ, cùng quê với Lê Viết Thuật. Cha ông là một công nhân làm việc tại Nhà máy Diêm Bến Thủy.

Cha mất khi mới 12 tuổi, Lê Mao phải bỏ học, sau đó trở thành một công nhân tại nhà máy diêm vào năm lên 14. Ông sớm tham gia hoạt động cách mạng, từ năm 1925, trở thành hội viên Hội Phục Việt, phụ trách tiểu tổ của hội ở làng Yên Dũng Hạ và nhà máy. Ông cũng tham gia thích cực phong trào đòi ân xá Phan Bội Châu và để tang Phan Châu Trinh. Đến năm 1927, ông đã có quan hệ với tổ chức Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên. Năm 1929, ông liên hệ được với Đông Dương Cộng sản Đảng mới thành lập, thông qua Nguyễn Phong Sắc được phái về Vinh - Bến Thủy hoạt động. Năm 1930, ông tham gia Đảng Cộng sản Việt Nam, được chỉ định làm Bí thư chi bộ nhà máy diêm Bến Thủy, sau đó được bầu làm Bí thư Tỉnh bộ Vinh - Bến Thủy.

Trong phong trào Xô Viết Nghệ Tĩnh, khởi đầu từ cuộc biểu tình của giới công-nông vào ngày 1 tháng 5 năm 1930, Lê Mao là một trong số những người lãnh đạo cuộc biểu tình này cũng như cuộc bãi công của công nhân Vinh - Bến Thủy sau đó. Tháng 10 năm 1930, ông cùng với Trần Phú tham dự Hội nghị Trung ương Đảng lần thứ nhất tại Hồng Kông và được bầu làm Ủy viên dự khuyết Ban Chấp hành Trung ương. Tháng 3 năm 1931, ông cùng Nguyễn Phong Sắc dự Hội nghị Trung ương Đảng lần thứ hai tại Sài Gòn, trở thành Ủy viên chính thức Ban Chấp hành. Trở về, ông cùng Nguyễn Phong Sắc triệu tập Hội nghị Xứ ủy Trung Kỳ. Tiếp đó, ông được Trung ương phân công làm Bí thư Xứ ủy Trung Kỳ, chỉ tạo trực tiếp phong trào đấu tranh của công nông Nghệ Tĩnh nhân Ngày Quốc tế Lao động năm 1931.

Ngày 2 tháng 5 năm 1931, trên đường công tác, Lê Mao bị quân lính bắt được và bị bắn chết tại cầu cảng Bến Thủy. Ông mất khi mới 28 tuổi. Ông được coi là một trong những cán bộ xuất sắc hoạt động trong phong trào công nhân Vinh - Bến Thủy những năm 1930-1931.

Tưởng niệm
Tên ông được đặt cho phường Lê Mao, thành phố Vinh, Nghệ An, cũng như một con đường và một ngôi trường cấp 1-2 ở thành phố này.

Tham khảo

Người Nghệ An
Người Vinh
Xô Viết Nghệ Tĩnh
Nhà cách mạng Việt Nam
Bí thư Xứ ủy Trung Kỳ


title: Ghatampur

text:
Ghatampur là một thành phố và là nơi đặt ban đô thị (municipal board) của quận Kanpur Nagar thuộc bang Uttar Pradesh, Ấn Độ.

Địa lý
Ghatampur có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 122 mét (400 feet).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Ghatampur có dân số 35.496 người. Phái nam chiếm 53% tổng số dân và phái nữ chiếm 47%. Ghatampur có tỷ lệ 60% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 65%, và tỷ lệ cho phái nữ là 55%. Tại Ghatampur, 16% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Uttar Pradesh


title: Montigny-en-Cambrésis

text:
Montigny-en-Cambrésis là một xã ở trong tỉnh Nord ở miền bắc nước Pháp. Xã này có diện tích 5,87 km², dân số năm 1999 là 600 người. Xã nằm ở khu vực có độ cao từ 111-150 mét trên mực nước biển.

Xem thêm
Xã của tỉnh Nord

Tham khảo

 INSEE commune file

Montignyencambresis


title: Fribourg

text:
Fribourg (tiếng Pháp), ( hay , thường gọi là Fribourg) là thủ phủ của bang Fribourg và huyện Sarine. Thành phố này nằm ở cả hai bên sông Saane/Sarine, trên cao nguyên Thụy Sĩ. Đây là một trung tâm hành chính, kinh tế, giáo dục quan trọng ở biên giới giữa vùng nói tiếng Pháp và tiếng Đức của Thụy Sĩ. Phố cổ của thành phố này nằm ở trên một khu vực đồi đá trên Thung lũng sông Sarine. Thành phố này nằm ở độ cao 581 m trên mực nước biển, có cự ly 28 km về phía tây nam của thủ đô Bern.

Dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Official site
 Cathedral of Saint Nicholas - from Marks Travel Notes
 Villa St. Jean International School
 Photo gallery

Đô thị của bang Fribourg
Thành phố của Thụy Sĩ
Khởi đầu năm 1157
Khởi đầu thập niên 1150 ở Đế quốc La Mã Thần thánh


title: 29643 Plücker

text:
29643 Plücker là một tiểu hành tinh vành đai chính với chu kỳ quỹ đạo là 1223.0146489 ngày (3.35 năm).

Nó được phát hiện ngày 15 tháng 11 năm 1998.

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1998


title: Herrera de Alcántara

text:
Herrera de Alcántara là một đô thị trong tỉnh Cáceres, Extremadura, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2006 (INE), đô thị này có dân số là 293 người.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị ở Cáceres


title: Ootheca minuta

text:
Ootheca minuta là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Laboissiere miêu tả khoa học năm 1937.

Chú thích

Tham khảo

Ootheca


title: 584

text:
Năm 584 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 584


title: Momaea eximia

text:
Momaea eximia là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Blackburn miêu tả khoa học năm 1896.

Chú thích

Tham khảo

Momaea


title: (35296) 1996 VY1

text:
{{DISPLAYTITLE:(35296) 1996 VY1}}

(35296) 1996 VY1 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện qua chương trình tiểu hành tinh Beijing Schmidt CCD ở trạm Xinglong ở tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc ngày 1 tháng 11 năm 1996.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 35001–36000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1996
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Thaumastoptera intermixta

text:
Thaumastoptera intermixta là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Thaumastoptera
Limoniidae ở vùng Palearctic


title: Mülchi

text:
Mülchi là một đô thị trong huyện Bern-Mittelland, bang Bern, Thụy Sĩ. Đô thị này có diện tích 3,8 km2, dân số thời điểm tháng 12 năm 2009 là 233 người.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Cựu đô thị của bang Bern


title: Sân bay Sendai

text:
là một sân bay cấp hai tọa lạc tại Natori, Miyagi, Nhật Bản.

Tuyến sân bay Sendai, sẽ nối sân bay đến ga Sendai, đang được xây dựng và sẽ đưa vào sử dụng ngày 18/3/2007. Hiện nay có nhà ga xe lửa gần nhất là nhà ga Tatekoshi.

Các hãng hàng không và các điểm đến

Nhà ga quốc nội
 All Nippon Airways (Sapporo-Chitose, Hakodate, Komatsu, Nagoya-Centrair, Osaka-Itami, Hiroshima, Fukuoka, Okinawa)
 Japan Airlines (Sapporo-Chitose, Nagoya-Centrair, Okayama, Takamatsu, Fukuoka)
 JAL Express (Osaka-Itami, Sapporo-Chitose)
Ibex Airlines (Tokyo-Narita)
Air Central (Tokyo-Narita)

Nhà ga quốc tế
 Air China (Bắc Kinh, Đại Liên, Thượng Hải-Pudong)
 Asiana Airlines (Seoul-Incheon)
 Continental Airlines
 Continental Airlines operated by Continental Micronesia (Guam)
 China Southern Airlines (Trường Xuân)
 EVA Air (Đài Bắc-Đài Loan Taoyuan)

Tham khảo

Liên kết ngoài
  Airport website

Sendai
Lực lượng Phòng vệ Mặt đất Nhật Bản
Sendai
Khởi đầu năm 1940 ở Nhật Bản
Sân bay Nhật Bản


title: Ceroleptus

text:
Ceroleptus là một chi bọ cánh cứng trong họ
Elateridae.
Chi này được miêu tả khoa học năm 1927 bởi Fleutiaux.

Các loài
Các loài trong chi này gồm:
 Ceroleptus brevicollis (Candèze, 1878)
 Ceroleptus nivea (Fleutiaux, 1918)
 Ceroleptus sulcata (Fleutiaux, 1903)

Chú thích

Tham khảo

Oxynopterini


title: Sassia ponderi

text:
Sassia ponderi là một loài ốc biển săn mồi, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Ranellidae, họ ốc tù và.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Sassia (Cymatiidae)
Động vật được mô tả năm 1987


title: Desselbrunn

text:
Desselbrunn là một đô thị thuộc huyện Vöcklabruck thuộc bang Oberösterreich, Áo. Đô thị  có diện tích 17 km², dân số thời điểm năm 2006 là 1528 người.

Tham khảo


title: Melocactus paucispinus

text:
Melocactus paucispinus là một loài thực vật thuộc họ Cactaceae. Đây là loài đặc hữu của Brasil. Môi trường sống tự nhiên của chúng là xavan khô. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 Taylor, N.P. 2002. Melocactus paucispinus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 8 năm 2007.

Liên kết ngoài

Thực vật Brasil
paucispinus
Loài ít quan tâm


title: Quintanabureba

text:
Quintanabureba là một đô thị trong tỉnh Burgos, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 39 người.

Tham khảo

Đô thị ở Burgos


title: Andrena camellia

text:
Andrena camellia là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Wu mô tả khoa học năm 1977.

Chú thích

Tham khảo

C
Động vật được mô tả năm 1977


title: Sinan (huyện)

text:
Sinan (Sinan-gun, âm Hán Việt: Tân An quận) là một huyện của tỉnh Jeolla Nam, Hàn Quốc. Huyện này có diện tích 653,13 km², dân số năm 2001 là 53.150 người.
Huyện này gồm 111 đảo có dân sinh sống và 719 đảo không có cư dân. Số lượng đảo ở huyện này chiếm 25% tổng số đảo tại Hàn Quốc. Các đảo lớn trong số này gồm Anjwado (45,2㎢), Aphaedo (44,3㎢), Bigeumdo (43,1㎢), Dochodo (40,3㎢), Imjado (43,2㎢), Amtaedo (38,7㎢), Jeungdo (37,2㎢), Jangsando (24,3㎢), Haeuido (16,1㎢), và Heuksando (19,7㎢).

Đảo
 Anjwado (안좌도 安佐島:45.2㎢)
 Aphaedo (압해도 押海島:44.3㎢)
 Bigeumdo (비금도 飛禽島:43.1㎢)
 Dochodo (도초도 都草島:40.3㎢)
 Imjado (임자도 荏子島:43.2㎢)
 Amtaedo (암태도 岩泰島:38.7㎢)
 Jeungdo (증도 曾島:37.2㎢)
 Jangsando (장산도 長山島:24.3㎢)
 Haeuido (하의도 荷衣島:16.1㎢)
 Heuksando (흑산도 黑山島:19.7㎢)
 Hongdo (홍도 紅島 6.47㎢)

Thành phố kết nghĩa
 Gangnam-gu, Hàn Quốc
  Mapo-gu, Hàn Quốc
  Nowon-gu, Hàn Quốc
  Ongjin, Hàn Quốc
  Gyeongsan, Hàn Quốc
  Dawa, Trung Quốc

Xem thêm
 Jeolla

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang mạng chính quyền huyện

Huyện Jeolla Nam
Sinan (huyện)


title: Trifurcula rosmarinella

text:
Trifurcula rosmarinella là một loài bướm đêm thuộc họ Nepticulidae. Nó được tìm thấy ở the Mediterranean Region, from bán đảo Iberia to Cộng hòa Síp.

Ấu trùng ăn Rosmarinus officinalis. The mine the leaves of their host plant.

Tham khảo

Liên kết ngoài
bladmineerders.nl
Fauna Europaea

Trifurcula
Côn trùng châu Âu