title: Burkina Faso

text:
Burkina Faso (phiên âm Tiếng Việt: Buốc-ki-na Pha-xô) (Tiếng Fula:𞤄𞤵𞤪𞤳𞤭𞤲𞤢 𞤊𞤢𞤧𞤮) là một quốc gia nằm ở Tây Phi và có biên giới với Mali, Niger, Bénin, Togo, Ghana và Bờ Biển Ngà. Trước đây, nước này gọi là nước Cộng hòa Thượng Volta, sau đó tháng 4 năm 1984, tổng thống Thomas Sankara đổi tên gọi để có nghĩa "Đất nước của những người ngay thẳng" trong tiếng Moré và Dioula, ngôn ngữ dân tộc chính của nước này.

Burkina Faso giành độc lập từ Pháp năm 1960, ngay sau đó là những bất ổn về chính trị trong thời gian từ thập niên 1970 đến 1980. Cuộc bầu cử đa đảng phái đầu tiên của nước này được tổ chức vào những năm 1990.

Lịch sử

Thời kỳ nguyên thủy

Giống như tất cả các xứ phía tây của châu Phi, Burkina Faso có dân cư từ khá sớm. Từ khoảng năm 12.000 đến 5000 TCN, ở phía bắc của đất nước đã có những người đi săn và người hái lượm; những công cụ của họ (nạo, đục và tên) đã được phát hiện vào năm 1973. Những người làm nông nghiệp đã đến cư trú ở đất nước này vào khoảng 3600 đến 2600 TCN, họ để lại những kiến trúc gây ấn tượng cho cả thời nay. Việc sử dụng đồ sắt, đồ gốm và đồ đá mài nhẵn phát triển vào thời kỳ giữa 1500 và 1000 TCN. Đời sống tinh thần cũng phát triển trong thời kỳ này, thể thể hiện qua các di chỉ được tìm thấy trong các nơi chôn cất người chết.

Những di tích Dogon được tìm thấy trong trung tâm phía bắc, phía bắc và vùng tây bắc. Vào giữa thế kỷ XV và thế kỷ XVI TCN, những chủ nhân của chúng đã rời bỏ vùng này và chuyển tới vùng vách đá đứng ở Bandiagara. Người ta đã phát hiện các bức tường cao tại các địa phương ở phía tây nam của Burkina Faso (cũng như tại Côte d'Ivoire). Nhưng hiện vẫn chưa biết chủ nhân của chúng là ai.

Burkina Faso là một vùng kinh tế rất quan trọng của đế quốc Songhai vào thế kỷ XV và thế kỷ XVI.

Từ thuộc địa tới độc lập

Sau một thập niên của sự giằng xé và cạnh tranh giữa Anh và Pháp, thông qua hiệp ước quy định đội quân viễn chinh dưới quân đội và những người tiên phong dân sự, vào năm 1896, Thực dân Pháp đánh thắng Vương quốc Ouagadougou, và bắt buộc họ phải trở thành một nước bảo hộ thuộc Pháp. Vào khoảng năm 1898, lãnh thổ tương đương Burkina Faso hôm nay đã được lấy lại, mặc dù điều khiển nhiều phần vẫn còn không ổn định. Pháp và Anh thỏa thuận ngầm ngày 14 tháng 6 năm 1898, chấm dứt sự tranh giành giữa hai quyền thuộc địa và cơ bản không để lại dấu vết đường biên giới giữa họ. Dựa trên Pháp đã đứng ngoài cuộc chiến tranh giành lại những cộng đồng địa phương và các thế lực chính trị tiếp tục cho đến chừng 5 năm. Vào năm 1904 đế quốc thuộc địa Tây Phi thuộc Pháp với phạm vi lớn được tổ chức lại, bây giờ phần lớn được bình định lãnh thổ của lòng chảo sông Volta được hợp nhất vào Thượng Senegal-Niger (Haut-Sénégal et Niger). Thuộc địa vốn có của nó có thủ phủ là Bamako, là thủ đô của nước Mali ngày nay.

Những quân dịch từ lãnh thổ tham gia mặt trận châu Âu của chiến tranh thế giới thứ nhất trong các tiểu đoàn bộ binh Senegal (Tirailleurs sénégalais). Giữa năm 1915 và 1916 các vùng phía phía tây nơi mà bây giờ là Burkina Faso và Biên giới phía đông của Mali trở thành phạm vi hoạt động của một trong những lực lượng vũ trang quan trọng chống lại chính phủ thuộc địa (được biết đến như cuộc chiến tranh Volta-Bani). Chính phủ Pháp cuối cùng phải đàn áp phong trào, nhưng chỉ khi sau việc bị thất bại vì được huy động lực lượng quân viễn chinh lớn nhất của nó lịch sử thuộc địa bước sang trang. Lực lượng vũ trang đối lập cũng phá hoại phía bắc xứ Sahel, trong khi người Tuareg và nhóm liên minh vùng Dori chấm dứt sự ngừng bắn của họ với chính phủ. Đồng thời cuộc chiến tranh thế giới thứ nhất kết thúc vào ngày 01 tháng 3 năm 1919, sợ hãi sự tái diễn đều đặn của nổi dậy bằng vũ trang và các cân nhắc kinh tế dẫn đến chính phủ thuộc địa phân ra lãnh thổ hiện thời là Burkina Faso từ Thượng Sénégal et Niger nhằm tăng cường quản lý nó. Thuộc địa mới được đặt tên là Thượng Volta và François Charles Alexis Édouard Hesling trở thành thống đốc đầu tiên của nó. Hesling bắt đầu thực hiện một chương trình đầy tham vọng và đã xúc tiến trồng bông xuất khẩu. Chính sách bông, dựa vào sự bắt buộc, thất bại và thu nhập đình trệ. Thuộc địa đã bị phá bỏ vào ngày 5 tháng 9 năm 1932, và lãnh thổ của nó đã được chia cắt giữa Côte d’Ivoire, Mali và Niger, sự chia cắt nhiều nhất là dân số và các thành phố của Ouagadougou và Bobo-Dioulasso trải dài tới Côte d'Ivoire.

Quyết định đã đảo ngược trong thời điểm quần chúng chống đối mạnh thuộc địa, mãi cho đến kết thúc chiến tranh thế giới thứ hai và ngày 4 tháng 9 năm 1947, Thượng Volta đã được tái lập lại ranh giới của nó có từ năm 1932. Vào ngày 11 tháng 12 năm 1958, nó được trao quy chể tự trị trở thành một nước cộng hòa và là thành viên cộng đồng Pháp-Phi (La Communauté Franco-Africaine). Năm 1960 đã đạt được độc lập đầy đủ. Năm 1966 sự kiện quân đội đầu tiên được lập; chế độ dân sự trở lại năm 1978. Đã có những tác động khác thường, theo chủ trương của Saye Zerbo vào năm 1980, với chiều hướng đã bị lật đổ năm 1982. Một sự táo bạo chống lại giới thiệu năm 1983, mà mang lại thuyết phục người thủ lĩnh Thomas Sankara lên lãnh đạo. Vào năm 1984 chính phủ cách mạng đã thay đổi tên nước là "Burkina Faso" và đặt lại quốc kỳ, quốc ca. Tổng thống hiện thời là Blaise Compaoré, người đã nắm quyền lực từ năm 1987 sau cuộc đảo chính giết chết Thomas Sankara.

Chính trị

Hiến pháp ngày 2 tháng 6 năm 1991 thiết lập một chế độ bán tổng thống (có cả tổng thống và thủ tướng) và một nghị viện. Tổng thống có quyền giải tán nghị viện. Tổng thống được bầu chọn và có nhiệm kì 7 năm. Tuy nhiên vào năm 2000, một hiến pháp quy định giảm nhiệm kì của tổng thống từ 7 năm xuống 5 năm. Đáng lẽ đã có một sửa đổi hiến pháp nữa vào năm 2005 nhằm ngăn tổng thống đương nhiệm Blaise Compaoré tái ứng cử thêm một nhiệm kỳ nữa. Tuy nhiên, vì không gặp phải thách thức nào từ những ứng viên là những lãnh tụ đảng khác, vào tháng 10 năm 2005 hội đồng hiến pháp quyết định rằng bởi vì Compaoré đương nhiệm từ năm 2000, nên hiến pháp sửa đổi sẽ không có hiệu lực với ông khi kết thúc nhiệm kỳ tổng thống lần hai. Nó đã dọn đường cho ông này tái cử vào năm 2005. Vào ngày 13 tháng 11 năm 2005, Compaoré tái cử dễ dàng do các phe đối lập thiếu đoàn kết.

Nghị viện được chia làm hai viện: Thượng viện và Hạ viện. Có một tòa án hiến pháp bao gồm 10 thành viên, và một hội đồng kinh tế và xã hội có vai trò là tư vấn thuần túy.

Đối ngoại
Burkina Faso thực hiện đường lối không liên kết, quan hệ hữu nghị với tất cả các nước nhưng ưu tiên láng giềng khu vực và đẩy mạnh quan hệ với các nước phương Tây nhất là Pháp để tranh thủ đầu tư vốn và kỹ thuật.

Năm 1996, sau khi Burkina Faso lập quan hệ ngoại giao với Đài Loan, Trung Quốc đã cắt đứt quan hệ ngoại giao với nước này. Với vai trò là trung gian tích cực giải quyết xung đột nội bộ, sắc tộc tại một số nước Tây Phi (Togo, Niger), vị thế của Burkina Faso ngày càng được các nước trong khu vực và quốc tế coi trọng.

Burkina Faso là thành viên của Liên Hợp Quốc, Phong trào không liên kết, AU, WTO, Francophonie, ECOWAS và từng là thành viên không thường trực Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc (khoá 2008-2009).

Hành chính

Burkina Faso được chia thành 13 vùng, 45 tỉnh, và 301 huyện. Các vùng gồm:

 Boucle du Mouhoun
 Cascades
 Centre
 Centre-Est
 Centre-Nord
 Centre-Ouest
 Centre-Sud
 Est
 Hauts-Bassins
 Nord
 Plateau-Central
 Sahel
 Sud-Ouest

Điều kiện tự nhiên

Địa lý

Burkina Faso tạo được hai kiểu địa lý chính:

 Phần lớn của đất nước được bao bọc bởi một bán bình nguyên với địa hình phong cảnh hữu tình gợn sóng, tại vài vùng có một ít ngọn đồi cô lập, những vết tích cuối cùng của một vùng đất sơ khai.
 phía tây nam thuộc những dạng mẫu thôn quê với dãy núi cát, nơi này đỉnh núi cao nhất là Ténakourou (749 m, 2.450 ft) tọa lạc. Dãy núi có những dốc đá dựng đứng 150 m (490 ft).

Độ cao trung bình của Burkina Faso là 400 m (1.300 ft), không có sự chênh lệch nhiều lắm giữa nơi có địa hình cao nhất và thấp nhất. Bởi vậy Burkina Faso là một nước tương đối bằng phẳng, với một vài địa phương là ngoại lệ.

Thủy văn
Tên đầu tiên của Burkina Faso là Thượng Volta, theo tên ba dòng sông được chảy qua đất nước: Mouhoun (trước đây gọi là Volta đen), Nakambé (Volta trắng) và Nazinon (Volta đỏ). Mouhoun là một trong hai dòng sông duy nhất của đất nước này có nước chảy quanh năm, dòng sông còn lại là Komoé.

Những phụ lưu sông Niger (Béli, Gorouol, Goudébo và Dargol) là những dòng chảy theo mùa, và chỉ chảy khoảng từ 4 đến 6 tháng trong một năm những có thể gây ra những nạn lụt lớn. Những hồ lớn ở nước này là Tingrela, Bam, Dem, Oursi, Béli, Yomboli và Markoye.

Thiếu nước thường là một vấn đề, đặc biệt là phía bắc đất nước.

Khí hậu

Burkina Faso có khí hậu xích đạo điển hình với hai mùa rõ rệt. Mùa mưa có lượng mưa đo được từ 600 and 900 mm. Còn vào mùa khô, gió harmattan từ sa mạc Sahara thổi tới mang theo hơi nóng. Mùa mưa có thể kéo dài xấp xỉ khoảng bốn tháng, tháng năm hay tháng sáu tới tháng chín. Mùa mưa ở miền Bắc ngắn hơn.

Có thể chia làm ba khu vực khí hậu lớn:

Khu vực Sahel
Vùng Sahel ở miền bắc có các đặc trưng: tiếp nhận ít hơn 24 inch (600 mm) mưa mỗi năm và nhiệt độ cao từ 5-47 °C (40-115 °F). Khí hậu nhiệt đới tương đối khô ráo. Khu vực này mở rộng bên ngoài Burkina Faso, từ mỏm châu Phi đến Đại Tây Dương. Biên giới phía bắc của vùng Sahel giáp sa mạc Sahara, và vùng đất phì nhiêu của Sudan tới phía nam.

Khu vực Sudan-Sahel
Vị trí được xác định là giữa 11°3’ và 13°5’ độ vĩ bắc, vùng Sudan-Sahel là một vùng trung chuyển xét cả về mưa và nhiệt độ.

Khu vực Sudan-Guinée
Xa hơn nữa về phía nam, khu vực Sudan-Guinée nhận được 900 mm lượng mưa mỗi năm và có nhiệt độ bình quân thấp hơn.

Tài nguyên thiên nhiên
Burkina Faso có nhiều tài nguyên thiên nhiên, bao gồm: mangan, phosphat, đá bọt, muối và một ít lượng vàng tự nhiên.

Kinh tế

Burkina Faso là một trong những quốc gia nghèo nhất thế giới. Thu nhập (GDP) bình quân đầu người của nước này chỉ có 1.200 USD, là nước nghèo thứ 27 thế giới. Nông nghiệp chiếm 32% sản lượng nội địa và tạo việc làm cho 80% dân chúng. Chủ yếu là chăn nuôi gia súc, nhưng ở miền nam và tây nam, người ta cũng trồng cây lúa miến, cây kê ngọc trai, ngô, cây lạc, lúa và bông.

Thiếu việc làm đã thúc đẩy di cư. Có tới ba triệu người từ Burkina Faso sang sống ở Côte d'Ivoire. Theo Ngân hàng Trung ương Tây Phi, những người di cư mỗi năm gửi 10 tỉ Euro về Burkina Faso. Kể từ sự việc Ghana trục xuất người nhập cư năm 1967, việc di cư đã liên tục gây ra những sự căng thẳng ở những nước đến. Cuộc khủng hoảng gần đây nhất là vào năm 2003 ở Côte d'Ivoire dẫn tới sự hồi hương của 300.000 người di trú.

Một bộ phận lớn hoạt động kinh tế của Burkina Faso được tài trợ bằng viện trợ quốc tế.

Đơn vị tiền tệ hiện tại của Burkina Faso là đồng franc CFA Tây Phi.

Ngành khai mỏ khai gồm đồng, sắt, mangan và trên hết là vàng.

Burkina Faso cũng là chủ nhà của hội chợ hàng thủ công mỹ nghệ Ouagadougou, được biết đến nhiều hơn với tên tiếng Pháp là SIAO (Le Salon International de L Artisanat de Ouagadougou), một trong những hội chợ hàng thủ công quan trọng nhất châu Phi.

Hiện nay, Burkina Faso đang đẩy mạnh chính sách mở cửa, tập trung vốn, kỹ thuật vào việc phát triển nông nghiệp để tiến tới tự túc được lương thực. Ngoài việc đẩy mạnh hợp tác ở khu vực Tây Phi và ngoài các bạn hàng truyền thống như Pháp, Trung Quốc, Ấn Độ, Singapore và Thái Lan, Burkina Faso đang tìm cách mở rộng quan hệ với các tổ chức tài chính tiền tệ quốc tế và các nước khác trong đó có Việt Nam.

Dân số

Người Burkina Faso có tuổi thọ dự tính lúc sinh là 50. Độ tuổi trung vị của dân cư là 17.

Tốc độ tăng trưởng dân số: 3% (2006).

Dân cư tập trung chủ yếu phía nam và trung tâm đất nước, đôi khi có mật độ hơn 48 người/km². Mật độ dân cư cao là căn nguyên hàng năm của việc hàng trăm nghìn dân di cư lao động mùa vụ.

Xấp xỉ 50% dân số là người Hồi giáo; ước chừng 30% theo Cơ đốc giáo và những người theo tôn giáo truyền thống châu Phi được khoảng 20%. Nhiều tín đồ Cơ đốc giáo kết hợp những nét truyền thống vào trong tôn giáo của họ.

Văn hóa
Hai yếu tố chính của văn hóa Burkina Faso là mặt nạ và khiêu vũ. Những mặt nạ được dùng trong nghi lễ hy sinh tới những vị thần và tinh thần hồn nhiên và vui vẻ trong làng, thể hiện sự ao ước của nông dân bởi lời nguyện cầu nơi chốn thiêng liêng.
Nhà hát quần chúng trong thủ đô Ouagadougou, là một trung tâm văn hóa xã hội của đất nước. Ouagadougou là một trong những trục bánh xe của châu Phi, hoạt động kéo theo vào rạp chiếu phim. Mỗi năm gọi FESPACO là chủ nhân liên hoan phim châu Phi Pan. Liên hoan phim và truyền hình châu Phi của Ouagadougou là một mối quan tâm lớn của thế giới. Văn hóa nghệ thuật thì được trình bày xa hơn ở tại Laongo, những nghệ sĩ từ toàn bộ thế giới được mời đến một vùng có đá hoa cương được bày và điêu khác trên tảng đá Idrissa Ouedraogo. Có lẽ giám đốc ở châu Phi thành công về thương mại nhất từ Burkina Faso.

Giáo dục
Giáo dục ở Burkina Faso được chia thành tiểu học, trung học và đại học. Tuy nhiên, muốn đến trường phải đóng học phí. Học phí trung học trị giá xấp xỉ 65 USD (33.000 franc CFA Tây Phi) một năm, cao hơn nhiều thu nhập bình quân của các gia đình ở quốc gia này. Học sinh nam nhận được nhiều ưu tiên hơn trong trường học; như thế, giáo dục dành cho trẻ em gái và tỉ lệ biết chữ chung thấp hơn nhiều. Nhiều kỳ thi quốc gia được tổ chức hằng năm. Các tổ chức giáo dục đại học bao gồm Đại học Ouagadougou và Đại học Bách khoa Bobo-Dioulasso.

Có một trường quốc tế ở Ouagadougou (ISO), là một trường tư của Mỹ đặt trong thủ đô Ouagadougou.

Theo báo cáo của Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc, Burkina Faso là một trong số các quốc gia mù chữ nhất thế giới, với chỉ 12,8% dân số biết đọc biết viết.

Tham khảo

Thư mục

Đọc thêm

 Engberg-Perderson, Lars, Endangering Development: Politics, Projects, and Environment in Burkina Faso (Praeger Publishers, 2003).
 Englebert, Pierre, Burkina Faso: Unsteady Statehood in West Africa (Perseus, 1999).
 Howorth, Chris, Rebuilding the Local Landscape: Environmental Management in Burkina Faso (Ashgate, 1999).
 McFarland, Daniel Miles and Rupley, Lawrence A, Historical Dictionary of Burkina Faso (Scarecrow Press, 1998).
 Manson, Katrina and Knight, James, Burkina Faso (Bradt Travel Guides, 2011).
 Roy, Christopher D and Wheelock, Thomas G B, Land of the Flying Masks: Art and Culture in Burkina Faso: The Thomas G.B. Wheelock Collection (Prestel Publishing, 2007).
 Sankara, Thomas, Thomas Sankara Speaks: The Burkina Faso Revolution 1983–1987 (Pathfinder Press, 2007).
 Sankara, Thomas, We are the Heirs of the World's Revolutions: Speeches from the Burkina Faso Revolution 1983–1987 (Pathfinder Press, 2007).

Liên kết ngoài

 Premier Ministère, trang web chính thức.
 Burkina Faso. The World Factbook. Cơ quan Tình báo Trung ương Hoa Kỳ.
 LeFaso.net, một trang thông tin mới
 Burkina Faso từ UCB Libraries GovPubs.

 Burkina Faso profile trên BBC News.

Cộng hòa
Tây Phi thuộc Pháp
Quốc gia châu Phi
Quốc gia nội lục
Quốc gia thành viên của Liên Hợp Quốc
Cộng đồng Kinh tế Tây Phi
Quốc gia và vùng lãnh thổ nói tiếng Pháp
Nước kém phát triển
Quốc gia thành viên Tổ chức Hợp tác Hồi giáo
Quốc gia thành viên Cộng đồng Pháp ngữ
Quốc gia thành viên Liên minh châu Phi
Quốc gia Tây Phi


title: Phyllonorycter arizonella

text:
Phyllonorycter arizonella là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Hoa Kỳ (Arizona).

Ấu trùng ăn Arbutus arizonica. Chúng ăn lá nơi chúng làm tổ.

Chú thích

Tham khảo

Phyllonorycter


title: Hackney Central

text:
Hackney Central là quận trung tâm của Khu Hackney tại Luân Đôn, Anh. Nó nằm cách  về phía đông bắc Charing Cross. Hackney Central một thời có tên là "Làng Hackney".

Những làn sóng nhập cư từ nước ngoài và trong Liên hiệp Anh đưa Hackney thành khu vực có tính văn hóa mạnh với nhiều thuận lợi và thử thách mà điều này đem lại.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Hackney, Luân Đôn
Quận của Khu Hackney của Luân Đôn

Khu vực của Luân Đôn


title: Nipponaphera semipellucida

text:
Nipponaphera semipellucida là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Cancellariidae.

Chú thích

Tham khảo

Nipponaphera


title: Hổ Siberia

text:
Hổ Siberia, hổ Amur, hổ Triều Tiên, hổ Ussuri hay hổ Mãn Châu hoang dã; biệt danh: "Chúa tể rừng Taiga", là một phân loài hổ sinh sống chủ yếu ở vùng núi Sikhote-Alin ở phía tây nam tỉnh Primorsky Krai của vùng Viễn Đông Nga. Trong quá khứ, loài hổ này từng phân bố khắp bán đảo Triều Tiên, Đông Bắc Trung Quốc, Viễn Đông của Nga và phía Đông Mông Cổ. Đây là phân loài hổ có kích thước lớn nhất so với các phân loài hổ khác, và cũng là loài săn mồi họ mèo lớn nhất hiện nay.

Vào năm 2005, chỉ còn khoảng 331-393 cá thể hổ Siberia trưởng thành và chưa trưởng thành ở khu vực này, với cá thể trưởng thành là khoảng 250 con. Quần thể đã ổn định trong hơn một thập kỷ nhờ các nỗ lực bảo tồn chuyên sâu, nhưng một phần cuộc điều tra được tiến hành sau năm 2005 cho thấy số lượng hổ ở Nga đang giảm. Một cuộc điều tra ban đầu được tổ chức vào năm 2015 cho thấy quần thể hổ Siberia đã tăng lên 480-540 cá thể ở vùng Viễn Đông, trong đó bao gồm 100 con hổ con. Điều này được theo dõi bởi một điều tra chi tiết hơn cho thấy có tổng cộng 562 cá thể hổ Siberia hoang dã ở Nga.

Kết quả nghiên cứu sinh vật học so sánh DNA ty thể từ loài hổ Ba Tư đã tuyệt chủng và một phân loài hổ hiện đại cho thấy tổ tiên chung của loài hổ Siberia và Ba Tư đã xâm chiếm Trung Á từ Trung Quốc ở phía đông, qua hành lang Cam Túc − con đường tơ lụa và sau đó đi qua Siberia về phía đông để thiết lập quần thể hổ Amur ở vùng Viễn Đông của Nga. Các quần thể hổ Ba Tư và Siberia là những loài hổ chủ yếu sống ở vùng cực bắc ở lục địa châu Á.

Phát sinh loài

Một số báo cáo đã được công bố từ những năm 1990 về cấu trúc di truyền học của hổ Siberia và mối quan hệ của nó với các phân loài khác. Một trong những kết quả quan trọng nhất là phát hiện ra sự biến đổi di truyền thấp trong quần thể hoang dã, đặc biệt là khi nói đến các dòng DNA của mẹ hoặc DNA ty thể. Dường như một haplotype đơn mtDNA gần như hoàn toàn thống trị dòng dõi mẹ của những con hổ hoang dã Siberia. Mặt khác, những con hổ bị giam cầm dường như cho thấy sự đa dạng mtDNA cao hơn. Điều này có thể gợi ý rằng các phân loài đã trải qua một quá trình cổ chai di truyền rất gần đây do áp lực của con người gây ra, với những người sáng lập quần thể nuôi nhốt đã bị bắt khi khả năng biến đổi gen cao hơn trong tự nhiên.

Vào đầu thế kỷ 21, các nhà nghiên cứu từ Đại học Oxford, Viện Ung thư Quốc gia Hoa Kỳ và Đại học Hebrew Jerusalem đã thu thập các mẫu mô từ 20 trên 23 mẫu hổ Ba Tư được lưu giữ trong các bảo tàng trên khắp lục địa Á-Âu. Họ đã giải trình tự ít nhất một đoạn gồm năm gen ti thể và tìm thấy một lượng biến đổi thấp của DNA ti thể trong hổ Caspian so với các phân loài hổ khác. Họ đã đánh giá lại các mối quan hệ phát sinh loài của phân loài hổ và quan sát thấy sự tương đồng đáng chú ý giữa hổ Caspian và Siberia chỉ ra rằng hổ Siberia là họ hàng gần nhất về mặt di truyền của hổ Caspian, nó ngụ ý mạnh mẽ về tổ tiên chung gần đây. Dựa trên phân tích về phát sinh chủng loại học, họ cho rằng tổ tiên của hổ Ba Tư và Siberia đã xâm chiếm Trung Á cách đây chưa đầy 10.000 năm qua khu vực Con đường tơ lụa ở tỉnh Cam Túc, Trung Quốc ở phía đông, và sau đó đi qua phía đông để thành lập quần thể hổ Siberia ở Viễn Đông Nga. Các sự kiện của Cách mạng công nghiệp có thể là yếu tố quan trọng trong sự cô lập đối ứng của hổ Ba Tư và Siberia khỏi những gì có khả năng là một quần thể tiếp giáp duy nhất.

Các mẫu của 95 con hổ Amur hoang dã đã được thu thập trong phạm vi bản địa của chúng để điều tra các câu hỏi liên quan đến cấu trúc di truyền quần thể và lịch sử nhân khẩu học. Ngoài ra, các cá thể mục tiêu từ quần thể ex situ Bắc Mỹ đã được lấy mẫu để đánh giá biểu hiện di truyền được tìm thấy trong điều kiện nuôi nhốt. Các phân tích cấu trúc di truyền và cấu trúc Bayes đã xác định rõ hai quần thể được ngăn cách bởi một hành lang phát triển ở Nga. Mặc dù đã suy giảm tài liệu từ thế kỷ 20, nhưng các nhà nghiên cứu đã không tìm thấy bằng chứng về sự tắc nghẽn quần thể gần đây, mặc dù các dấu hiệu di truyền của một sự giới hạn lịch sử đã được phát hiện. Sự chênh lệch về tín hiệu này có thể là do một số lý do, bao gồm cả sự thay đổi lịch sử trong biến thể di truyền quần thể liên quan đến sự xuất hiện của thế Holocen và dòng gen tiềm năng từ một quần thể Trung Quốc hiện đã tuyệt chủng. Phạm vi và sự phân bố của biến thể di truyền ở các quần thể nuôi nhốt và hoang dã là tương tự nhau, tuy nhiên các biến thể gen vẫn tồn tại ở khu vực đã bị mất tại chỗ. Nhìn chung, kết quả của họ cho thấy sự cần thiết phải bảo đảm kết nối sinh thái giữa hai quần thể Nga để giảm thiểu mất đa dạng di truyền và tính nhạy cảm chung đối với các sự kiện ngẫu nhiên, và hỗ trợ một nghiên cứu trước đây cho thấy rằng quần thể nuôi nhốt có thể là ổ chứa các biến thể gen bị mất tại chỗ.

Năm 2013, toàn bộ bộ gen của hổ Siberia đã được giải trình tự và xuất bản.

Những quần thể hổ ở lục địa châu Á rơi vào hai nhánh: nhánh phía bắc bao gồm quần thể hổ Siberia và Ba Tư, và các nhánh phía nam bao gồm tất cả các quần thể hổ lục địa còn lại.

Một nghiên cứu được công bố vào năm 2018 dựa trên 32 mẫu hổ sử dụng trình tự toàn bộ bộ gen để phân tích. Kết quả hỗ trợ sáu nhánh hổ đơn ngành và chỉ ra rằng tổ tiên chung gần đây nhất đã sống cách đây khoảng 110.000 năm.

Đặc điểm

Kích thước

Hổ Siberia được coi là phân loài hổ lớn nhất. Trong các nguồn thống kê lịch sử cụ thể đề cập đến kích thước cơ thể và trọng lượng của hổ Siberia; một con hổ đực hoang dã bị giết ở Mãn Châu trong khu vực sông Sungari vào năm 1943 được báo cáo là dài đến 3,5 m (140 in) "trên các đường cong", tương đương với 330 cm (130 in) "giữa các chốt" với chiều dài đuôi khoảng 1 m (39 in). Nó nặng khoảng 300 kg (660 lb). Trọng lượng chưa được xác định giữa 318 và 384 kg (701 và 847 lb) và thậm chí 408 kg (899 lb) đã được nêu trong các nguồn không rõ ràng. Một bằng chứng chưa được xác nhận đề cập đến một con hổ đực ở dãy núi Sikhote-Alin vào năm 1950 được báo cáo nặng 384 kg (847 lb) với chiều dài ước tính 3,48 m (11,4 ft). Một con hổ Siberia bị giam cầm tên là "Jaipur" được cho là đạt trọng lượng cơ thể lên đến 465 kg (1.025 lb).

Trong những năm 1980, phạm vi trọng lượng điển hình của hổ Siberia hoang dã được chỉ định là 180–306 kg (397–675 lb) đối với con đực và 100–167 kg (220-368 lb) đối với con cái. Các cá thể đặc biệt lớn thường bị nhắm mục tiêu và săn bắn bởi các thợ săn.

Năm 2005, một nhóm các nhà động vật học Nga, Mỹ và Ấn Độ đã công bố một phân tích dữ liệu lịch sử và đương đại về trọng lượng cơ thể của những con hổ hoang dã và bị giam giữ, cả đực lẫn cái trên tất cả các phân loài. Dữ liệu được sử dụng bao gồm trọng lượng của hổ đã lớn hơn 35 tháng và được đo lại bằng sự hiện diện của các chuyên gia. So sánh của họ với dữ liệu lịch sử chỉ ra rằng đến nửa đầu thế kỷ 20, cả hổ đực và cái Siberia đều nặng hơn những thống kê trong những năm 1970s. Con hổ Siberia hoang dã lịch sử trung bình nặng 215,3 kg (475 lb) và con cái cái 137,5 kg (303 lb); Hổ đực Siberia hoang dã đương đại nặng trung bình 176,4 kg (389 lb) với giới hạn tiệm cận là 222,3 kg (490 lb); một con cái hoang dã nặng trung bình 117,9 kg (260 lb). Loài hổ Siberia lịch sử và hổ Bengal là loài hổ lớn nhất, trong khi hổ Siberia hiện đại thì có phần nhẹ hơn loài hổ Bengal. Việc giảm trọng lượng cơ thể của hổ Siberia ngày nay có thể được giải thích bằng nguyên nhân đồng thời, cụ thể là sự săn bằn tràn lan, săn bắt bất hợp pháp và các cá thể thường bị bệnh hoặc bị thương và thậm chí bị bắt trong tình huống xung đột với con người.

Các phép đo kích thước chiều dài loài hổ này được thực hiện bởi các nhà khoa học của Dự án Hổ Siberia ở dãy núi Sikhote-Alin là từ 1,78 đến 2,08 m (70 đến 82 in) từ đầu đến thân đo bằng đường thẳng, trung bình 1,95 m (77 in) đối với con đực; và đối với con cái là từ 1,67 đến 1,82 m (66 đến 72 in) với chiều dài trung bình 1,74 m (69 in). Chiều dài đuôi trung bình đo được là 99 cm (39 in) ở đực và 91 cm (36 in) ở cái. Con đực dài nhất đo được là 3,9 m (122 in) với chiều dài tổng cộng gồm đuôi dài 101 cm (40 in) và chu vi ngực là 127 cm (50 in). Con cái lớn nhất dài 2,7 m (110 in), bao gồm đuôi dài 88 cm (35 inch) và chu vi ngực 108 cm (43 inch). Một con đực bị bắt bởi các thành viên của Dự án Hổ Siberia nặng 206 kg (454 lb), và con đực có dây đeo lớn nhất nặng 212 kg (467 lb).

Hộp sọ
Hộp sọ của hổ Siberia được đặc trưng bởi kích thước lớn của nó, và tương tự như của một con sư tử. Nó khác với các đặc điểm cấu trúc của hàm dưới và chiều dài tương đối của các mũi. Vùng da mặt rất chắc chắn và rất rộng trong khu vực của răng nanh. Hộp sọ nổi bật, đặc biệt là đỉnh sagittal và xương chẩm là rất cao và khỏe ở con đực, và thường lớn hơn nhiều so với những gì thường được quan sát thấy trong các hộp sọ lớn nhất của hổ Bengal. Sự thay đổi kích thước trong hộp sọ của hổ Siberia dao động từ 331 đến 383 mm (13,0 đến 15,1 in) trong chín cá thể đo được. Một hộp sọ của con cái luôn luôn nhỏ hơn và không bao giờ được chắc khỏe như của con hổ đực. Chiều cao của đỉnh sagittal ở phần giữa của nó đạt đến 27 mm (1,1 in), và ở phần sau của nó lên đến 46 mm (1,8 in).

Hộp sọ con cái dao động từ 279,7 đến 310,2 mm (11,01 đến 12,21 in). Hộp sọ của loài hổ đực Ba Tư từ Turkestan có chiều dài tối đa 297,0 đến 365,8 mm (11,69 đến 14,40 in), trong khi đó những con cái được đo 195,7 đến 255,5 mm (7,70 đến 10,06 in). Một con hổ bị giết trên sông Sumbar ở Kopet-Dag vào tháng 1 năm 1954 có chiều dài hộp sọ lớn nhất là 385 mm (15,2 in), cao hơn nhiều so với số lượng tối đa cho biết và cao hơn một chút so với hầu hết loài hổ Siberia. Tuy nhiên, chiều dài của nó chỉ là 305 mm (12.0 in), nhỏ hơn so với hổ Siberia, với chiều dài cực đại ghi lại là 342 mm (13.5 in). Hộp sọ lớn nhất của một con hổ Siberia từ phía đông bắc Trung Quốc có chiều dài 406 mm (16,0 in), dài khoảng 20–30 mm (0,79–1,18 in) so với chiều dài sọ tối đa của hổ từ vùng Amur và miền bắc Ấn Độ.

Bộ lông

Hổ Siberia có bộ lông rậm và dày hơn so với các phân loài hổ khác, nhờ đó mà chúng có thể chịu được cái lạnh khắc nghiệt vào mùa đông. Màu lông của hổ Siberia thường rất nhợt nhạt, đặc biệt là trong mùa đông. Tuy nhiên, các biến thể trong quần thể có thể là đáng kể. Biến thể cá nhân cũng được tìm thấy dưới dạng, chiều dài và một phần bằng màu sắc, các sọc tối, được mô tả là màu nâu đậm thay vì màu đen.

Bộ lông của hổ Siberia có độ dày vừa phải, thô và thưa thớt so với những loài họ mèo khác sống ở Liên bang Xô viết cũ. So với quần thể cực tây hiện nay đã tuyệt chủng, bộ lông mùa đông của hổ Siberia tương phản mạnh với các phân loài hổ khác. Nhìn chung, lớp quần thể phía tây sáng hơn và đồng đều hơn so với quần thể Viễn Đông. Bộ lông vào mùa hè thường thô, trong khi vào mùa đông lại dày đặc hơn, dài hơn, rậm hơn. Lông mùa đông thường xuất hiện khá xù xì trên cơ thể, và dài hơn một cách rõ rệt trên đầu, hầu như bao phủ tai. Ngoài ra, hai phân loài hổ Siberia và Ba Tư có bộ lông dày nhất trong số các loài hổ, do chúng xuất hiện ở các vùng lạnh hơn của châu Âu và châu Á.

Ria và bờm ở phía sau đầu và cổ cũng rất dài. Màu nền của bộ lông mùa đông thường ít sáng và gỉ hơn so với lúc mùa hè. Do chiều dài lớn hơn của bộ lông mùa đông, các sọc xuất hiện rộng hơn với các đường nét ít được xác định. Lông của chúng mùa hè ở lưng dài 15–17 mm (0,59–0,67 in), dài 30–50 mm (1,2–2.0 in) dọc theo đầu cổ, 25–35 mm (0,98–1,38 in) trên bụng, và 14–16 mm (0,55–0,63 in) trên đuôi. Lông bờm mùa đông ở phía sau là 40–50 mm (1.6–2.0 in), 70–110 mm (2.8–4.3 in) trên đầu cổ, 70–95 mm (2.8–3.7 in) trên cổ họng, 60 –100 mm (2,4–3,9 in) trên ngực và 65–105 mm (2,6–4,1 in) trên bụng. Ở ria là 90–115 mm (3,5–4,5 in).

Phân bố và môi trường sống

Loài hổ Siberia từng sinh sống ở bán đảo Triều Tiên, Mãn Châu và các vùng khác của Đông Bắc Trung Quốc, phần phía đông của Siberia và vùng Viễn Đông của Nga, có lẽ còn từng phân bố ở xa phía tây Mông Cổ và khu vực hồ Baikal, nơi loài hổ Ba Tư đã từng sinh sống. Phạm vi địa lý của hổ Siberia ở vùng Viễn Đông Nga trải dài từ nam đến bắc với gần 1.000 km (620 mi) chiều dài của Primorsky Krai và vào phía nam Khabarovsk Krai ở phía đông và phía nam của sông Amur. Nó cũng xuất hiện trong phạm vi Đại Hưng An, nơi có thể đi vào lãnh thổ Nga từ Trung Quốc tại một số nơi ở phía tây nam Primorye. Ở cả hai khu vực, địa hình thường có độ cao từ 500 đến 800 m (1.600 đến 2.600 ft) so với mực nước biển, chỉ với một vài đỉnh núi đạt 1.000 m (3.300 ft) trở lên. Khu vực này đại diện cho một khu vực sáp nhập của hai vùng sinh thái: khu phức hợp rừng lá rộng và hỗn hợp ôn đới Đông Á và khu phức hợp rừng taiga, kết quả là một loại kiểu rừng thay đổi theo độ cao, địa hình và lịch sử. Các sinh cảnh chính mà hổ Siberia sinh sống là rừng có cây lá rộng thông Triều Tiên với cấu trúc phức tạp.

Khu phức hợp động vật của khu vực này được thể hiện bằng sự pha trộn giữa các dạng sinh vật thuộc châu Á và vùng phương Bắc. Khu phức hợp các loài động vật móng guốc, vốn là những con mồi chính của hổ Siberia, được đại diện bởi bảy loài, với nai Mãn Châu, hoẵng Siberia, và lợn rừng là phổ biến nhất trên khắp dãy núi Sikhote-Alin nhưng hiếm ở các khu rừng vân sam trên cao. Hươu sao bị hạn chế ở nửa phía nam của dãy núi Sikhote-Alin. Hươu xạ Siberia và nai sừng tấm có liên quan đến rừng lá kim và gần các giới hạn phân bố phía nam của chúng ở vùng núi trung tâm Sikhote-Alin.

Số lượng hổ Amur hoang dã ở Trung Quốc được ước tính vào khoảng 18-22 cá thể. Vào năm 2005, đã có 331-393 loài hổ Amur ở vùng Viễn Đông của Nga, bao gồm một quần thể trưởng thành khoảng 250 con, ít hơn 100 con có khả năng đã trưởng thành, hơn 20 con có khả năng dưới 3 tuổi. Hơn 90% quần thể xuất hiện ở vùng núi Sikhote Alin. Một số lượng hổ không rõ tồn tại trong khu vực quanh núi Trường Bạch, nằm trên biên giới giữa Trung Quốc và Bắc Triều Tiên, dựa trên các dấu vết và tầm nhìn.

Vào tháng 8 năm 2012, một con hổ Siberia với bốn con non đã được ghi nhận lần đầu tiên ở phía đông bắc Khu bảo tồn thiên nhiên quốc gia Hồn Xuân của Trung Quốc nằm ở vùng lân cận biên giới quốc tế với Nga và Bắc Triều Tiên. Các cuộc điều tra bằng bẫy ảnh được thực hiện trong mùa xuân năm 2013 và 2014 đã tiết lộ có từ 27 đến 34 con hổ sống dọc biên giới Trung Quốc và Nga. Vào tháng 4 năm 2014, các nhân viên của Tổ chức Quốc tế về Bảo tồn Thiên nhiên đã quay video một con hổ cái với đàn con ở nội địa Trung Quốc. Vào tháng 12 năm 2015, loài hổ đã được phát hiện ở tỉnh Cát Lâm ở đông bắc Trung Quốc, một dấu hiệu cho việc mở rộng phạm vi hổ Siberia ở nội địa Trung Quốc. Người ta ước tính rằng 27 con hổ đang sống ở tỉnh Cát Lâm.

Tập tính

Loài hổ Siberia được biết là có thể di chuyển lên tới 1.000 km (620 mi), một khoảng cách đánh dấu giới hạn di chuyển trên lãnh thổ không bị gián đoạn về mặt sinh thái.

Vào năm 1992 và 1993, tổng mật độ quần thể tối đa của quần thể hổ Sikhote-Alin được ước tính là 0,62 cá thể trong 100 km2 (39 dặm vuông). Số lượng cá thể trưởng thành tối đa ước tính vào năm 1993 đạt 0,3 cá thể trong 100 km2 (39 dặm vuông), với tỷ lệ giới tính trung bình 2,4 con cái trên một con đực. Các giá trị mật độ này thấp hơn nhiều so với những gì đã được báo cáo cho các phân loài khác tại thời điểm đó.

Năm 2004, người ta đã phát hiện ra những thay đổi mạnh mẽ về cơ cấu lãnh thổ, mật độ và sản lượng sinh sản trong khu vực cốt lõi của Dự án Hổ Siberote-Alin Zapondnik, cho thấy rằng khi hổ được bảo vệ tốt khỏi tỷ lệ tử vong do con người gây ra trong thời gian dài, mật độ của con cái trưởng thành có thể tăng đáng kể. Khi nhiều con cái trưởng thành hơn sống sót, những con hổ mẹ đã chia sẻ lãnh thổ của chúng với những con hổ cái non của chúng sau khi con cái non trưởng thành. Đến năm 2007, mật độ của hổ được ước tính là 0,8 ± 0,4 con trong phạm vi 100 km2 (39 dặm vuông) ở phía nam Sikhote-Alin Zapondnik và 0,6 ± 0,3 hổ trong 100 km2 (39 dặm vuông) ở phần trung tâm của khu vực được bảo vệ.

Hổ Siberia chia sẻ môi trường sống với báo Amur, nhưng ở dãy núi Trường Bạch chúng đã được ghi nhận sinh sống thường xuyên hơn ở độ cao thấp hơn báo.

Sinh sản và lối sống

Hổ Siberia giao phối bất cứ lúc nào trong năm. Một con cái báo hiệu khả năng giao phối với đối tác của mình bằng cách để lại nước tiểu và vết cào trên cây. Nó sẽ dành 5 hoặc 6 ngày với con đực, trong thời gian đó con cái sẽ giao phối trong ba ngày. Thời gian mang thai kéo dài từ 3 đến 3½ tháng. Hổ cái thường đẻ 1 lứa khoảng hai đến bốn con nhưng có thể đến sáu con. Những con non được sinh ra chưa mở mắt sẽ luôn được hổ mẹ che chở và được chỉ để lại một mình khi nó rời khỏi đàn con để tìm kiếm thức ăn. Hổ con được chia đều giữa các giới tính khi sinh. Tuy nhiên, theo tuổi trưởng thành thường có từ hai đến bốn con cái đối với mỗi con đực. Đàn con cái vẫn sống với mẹ của chúng lâu hơn, và sau đó chúng thiết lập lãnh thổ gần với phạm vi ban đầu. Mặt khác, những con đực sẽ rời mẹ và sống tự lập, khiến chúng dễ bị tổn thương hơn với những kẻ săn trộm và những con hổ khác.

Tuy nhiên, máy ảnh của Hiệp hội bảo tồn động vật hoang dã đã từng bẫy được một bức ảnh hai con hổ Siberia đực và cái với ba con nhỏ.

Ở 35 tháng tuổi, hổ sẽ bước vào tuổi thiếu niên. Con đực đạt đến tuổi trưởng thành ở tuổi từ 48 đến 60 tháng. Tuổi thọ trung bình của hổ Siberia dao động từ 16-18 năm. Các cá thể hoang dã có khuynh hướng sống từ 10–15 năm, trong khi các cá thể nuôi nhốt có thể sống đến 25 năm.

Chế độ ăn uống

Các con mồi của hổ Siberia bao gồm nai Mãn Châu, hươu xạ Siberia, sơn dương đuôi dài, nai sừng tấm, hoẵng Siberia, hươu sao Mãn Châu, heo rừng, thậm chí đôi khi là những con gấu ngựa và gấu nâu Ussuri có kích thước nhỏ. Loài hổ Siberia cũng săn những loài động vật nhỏ hơn như thỏ rừng, thỏ, ochotona và cá hồi làm thức ăn.

Từ tháng 1 năm 1992 đến tháng 11 năm 1994, 11 con hổ đã được bắt để đeo thiết bị theo dõi và được theo dõi trong hơn 15 tháng ở các sườn phía đông của dãy núi Sikhote-Alin. Kết quả của nghiên cứu này chỉ ra rằng sự phân bố của chúng gắn liền với sự phân bố của loài nai Mãn Châu, trong khi sự phân bố của lợn rừng không ảnh hưởng đến sự phân bố của hổ. Mặc dù chúng săn cả hai loài hoẵng Siberia và hươu sao, sự chồng chéo của những con thú móng guốc này đối với hổ khá thấp. Sự phân bố của loài nai sừng tấm được kết hợp không cao đối với sự phân bố của loài hổ. Sự phân bố môi trường sống ưa thích của các con mồi chính là một yếu tố dự báo chính xác về sự phân bố của loài hổ này.

Kết quả của một nghiên cứu ba năm về loài hổ Siberia cho thấy khoảng thời gian trung bình giữa săn mồi và tiêu thụ thức ăn ước tính thay đổi theo mùa: trong giai đoạn 2009-2012, ba con hổ trưởng thành đi săn mồi mỗi 7.4 ngày trong mùa hè và lượng tiêu thụ trung bình hàng ngày là 7.89 kg thịt (17,4 lb); vào mùa đông, chúng giết chết nhiều con mồi lớn hơn, săn mồi trong mỗi 5,7 ngày và lượng tiêu thụ trung bình hàng ngày là 10,3 kg thịt (23 lb).

Khi số lượng con mồi dồi dào ở mọi kích cỡ, hổ Siberia thích nhắm mục tiêu là những con mồi nhỏ hơn chúng.

Va chạm với các thiên địch khác

Gấu
Sau khi giảm quần thể động vật móng guốc từ năm 1944 đến năm 1959, hơn 32 trường hợp loài hổ Amur đã tấn công cả gấu nâu và gấu ngựa được ghi nhận ở vùng Viễn Đông của Nga, và lông gấu được tìm thấy trong một vài mẫu phân hổ. Hổ tấn công gấu ngựa ít hơn gấu nâu do ít có sự tương đồng về môi trường sinh sống. Trong cùng một khoảng thời gian, bốn trường hợp gấu nâu giết chết hổ cái và những con hổ còn trẻ đã được báo cáo, cả trong các tranh chấp về con mồi và tự vệ. Hổ có thể giải quyết những con gấu lớn hơn bản thân chúng, sử dụng chiến thuật phục kích và nhảy lên gấu từ một vị trí trên cao, giữ cằm con gầu bằng một chân và cổ họng với cái chân kia, và sau đó giết nó bằng một cú cắn chí mạng vào cột sống. Hổ chủ yếu ăn các chất béo của gấu, chẳng hạn như lưng, giăm bông và háng.

Hổ Amur chủ yếu săn những con gấu còn trẻ và gấu nâu chưa trưởng thành. Các báo cáo về gấu Ussuri cái trưởng thành có kích thước nhỏ bị giết và ăn thịt bởi hổ đực lớn cũng rất phổ biến. Hiện tượng hổ săn gấu nâu đã không còn được phát hiện trong một nghiên cứu tiến hành từ năm 1993 đến năm 2002. Gấu nâu Ussuri, cùng với loài gấu ngựa nhỏ hơn chiếm 2,1% chế độ ăn hàng năm của loài hổ Siberia, trong đó 1,4% là gấu nâu. Một số con hổ được báo cáo đã bắt chước tiếng kêu của gấu ngựa để dụ chúng vào bẫy mai phục của hổ.

Ảnh hưởng của sự hiện diện của hổ đối với hành vi gấu nâu dường như thay đổi. Vào mùa đông 1970–1973, Yudakov và Nikolaev ghi nhận hai trường hợp gấu không hề sợ hổ và một trường hợp khác chứng minh gấu nâu đã thay đổi thái độ khi đi qua những con hổ. Các nhà nghiên cứu khác đã quan sát những con gấu theo dõi những con hổ để nhặt lượm con mồi mà hổ săn và có khả năng săn hổ. Mặc dù những nguy cơ bị hổ ăn thịt, một số gấu nâu thực sự được hưởng lợi từ sự hiện diện của hổ bằng cách chiếm đoạt con mồi của hổ vì gấu ít khi tự săn thành công. Gấu nâu thường thích tranh đấu với hổ cái có kích thước nhỏ hơn nhiều. Trong nghiên cứu từ xa trong khu vực bảo vệ Sikhote-Alin, 44 cuộc đối đầu trực tiếp giữa gấu và hổ đã được quan sát thấy, trong đó gấu nói chung đã bị giết trong 22 trường hợp, và hổ trong 12 trường hợp. Có những báo cáo về gấu nâu đặc biệt nhắm vào loài báo Amur và loài hổ Amur để tóm tắt con mồi của chúng. Trong khu bảo tồn Sikhote-Alin, 35% các vụ con mồi của hổ bị đánh cắp bởi gấu, với hổ khi ấy đã hốt hoảng bỏ chạy nhưng cũng có trường hợp chúng lao vào đánh nhau với gấu để giành lại miếng ăn. Một số nghiên cứu cho thấy rằng gấu thường xuyên theo dõi những con hổ để chiếm đoạt những con mồi vừa săn được của chúng, với những hậu quả gây thương vong cho hổ. Một báo cáo từ năm 1973 mô tả 12 trường hợp gấu nâu đã biết giết chết hổ, kể cả những con đực trưởng thành; trong tất cả các trường hợp, những con hổ sau đó đã bị những con gấu ăn.

Sói
Hổ làm giảm số lượng sói xám, hoặc đến mức tuyệt chủng cục bộ hoặc với số lượng thấp đi để làm cho chúng trở thành một thành phần không đáng kể về mặt chức năng của hệ sinh thái. Những con sói có khả năng thoát khỏi sự áp đảo của loài hổ chỉ khi áp lực của con người làm giảm số lượng hổ. Ở những nơi chó sói và hổ chia sẻ phạm vi, hai loài thường có nhiều tương đồng về chế độ ăn uống, dẫn đến cạnh tranh khốc liệt. Tương tác sói và hổ cũng được ghi chép ở Sikhote-Alin, nơi cho đến đầu thế kỷ 20, rất ít con sói đã được nhìn thấy. Số lượng sói có thể tăng lên trong khu vực sau khi hổ được loại bỏ phần lớn trong thời kỳ thuộc địa của Nga vào cuối thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20. Điều này được chứng thực bởi những cư dân bản địa của khu vực tuyên bố rằng họ không thấy những con sói sinh sống ở Sikhote-Alin cho đến những năm 1930, khi số lượng hổ giảm xuống. Ngày nay, những con sói được coi là khan hiếm trong môi trường sống của loài hổ, được tìm thấy trong các đàn phân tán, và thường sống đơn độc hoặc trong các nhóm nhỏ. Các bằng chứng đầu tiên về tương tác giữa hai loài chỉ ra rằng hổ thỉnh thoảng xua đuổi sói nếu nhận thấy sói muốn cướp con mồi của hổ, trong khi những con sói sẽ chờ hổ ăn xong và để lại phần thừa. Hổ không được biết là loài hay săn sói, thực tế có bốn trường họp hổ giết sói mà không ăn chúng. Tuy nhiên, những con hổ mới tách khỏi gia đình được cho là có thể săn sói như một con mồi.

Linh miêu
Hổ Siberia cũng cạnh tranh với linh miêu Á-Âu và thỉnh thoảng có thể giết và ăn chúng. Lí do là vì người ta từng thấy linh miêu trong dạ dày của hổ Siberia ở Nga. Vào tháng 3 năm 2014, một con linh miêu chết đã được phát hiện trong Khu bảo tồn thiên nhiên Bastak bởi các nhân viên của Hiệp hội bảo tồn động vật hoang dã và có bằng chứng về khả năng nó bị săn lùng và ăn thịt từ một con hổ Siberia. Linh miêu dường như bị phục kích, rượt đuổi, và bị giết bởi con hổ nhưng chỉ ăn một phần, cho thấy rằng con hổ có thể chỉ có ý định loại bỏ một đối thủ cạnh tranh nguồn thức ăn hơn là rượt nó như một con mồi. Sự kiện này đánh dấu một trong những trường hợp đầu tiên được ghi nhận về hiện tượng ăn thịt linh miêu của một con hổ.

Tấn công con người

Hổ Siberia rất hiếm khi trở thành một loài động vật ăn thịt người. Nhiều trường hợp tấn công vào con người được ghi nhận vào thế kỷ 19, thường xảy ra ở Trung Á trừ Turkmenistan, Kazakhstan và Viễn Đông. Loài hổ này hiếm khi được coi là mối nguy hiểm trừ khi bị kích động, mặc dù ở vùng hạ lưu của Syr-Darya, một con hổ được báo cáo đã giết chết một người phụ nữ lấy củi và một sĩ quan quân đội không có vũ khí trong tháng Sáu trong khi đi qua bụi cây sậy. Các cuộc tấn công vào các mục tử được ghi lại ở các vùng thấp hơn của Ili. Ở Viễn Đông, vào giữa và nửa sau thế kỷ 19, các cuộc tấn công con người của hổ Siberia đã được ghi lại. Năm 1867 trên sông Tsymukha, hổ đã giết chết 21 người đàn ông và làm bị thương 6 người khác. Tại tỉnh Cát Lâm của Trung Quốc, hổ tấn công đã tấn công thợ rừng và huấn luyện viên, và thỉnh thoảng vào cabin và giết cả người lớn và trẻ em.

Theo Cục Cảnh sát đế quốc Nhật Bản ở Triều Tiên vào nửa đầu thế kỷ 20, một con hổ trung bình chỉ giết chết một người, trong khi báo hoa mai giết chết ba người, lợn rừng là bốn và sói là 48 vào năm 1928. Chỉ có sáu trường hợp được ghi nhận ở Nga vào thế kỷ 20 về các cuộc tấn công không được chứng minh dẫn đến hành vi ăn thịt người của hổ. Tuy nhiên, các cuộc tấn công được chứng minh là phổ biến hơn thường là kết quả của những nỗ lực bất thành trong việc bắt giữ chúng. Chỉ có sáu trường hợp được ghi nhận ở Nga trong thế kỷ 20 về những cuộc tấn công khi chưa bị khiêu khích của hổ dẫn đến hành vi ăn thịt người của chúng. Tuy nhiên, các vụ tấn công do hổ bị kích động thường phổ biến hơn, thường là kết quả của những nỗ lực thất bại của con người lúc tìm cách bắt giữ chúng.

Vào tháng 12 năm 1997, một con hổ Amur bị thương đã tấn công, giết chết và ăn thịt hai người. Cả hai cuộc tấn công xảy ra ở thung lũng sông Bikin. Lực lượng đặc nhiệm chống săn trộm đã yêu cầu bộ kiểm lâm điều tra cả hai cái chết, theo dõi và giết chết luôn con hổ vừa gây án.

Vào tháng 1 năm 2002, một người đàn ông bị tấn công bởi một con hổ Siberia trên một con đường núi xa xôi gần Hồn Xuân ở tỉnh Cát Lâm, Trung Quốc, gần biên giới với Nga và Bắc Triều Tiên. Ông bị gãy xương ghép nhưng đã may mắn sống sót. Khi ông đang được chăm sóc y tế, câu chuyện của ông đã làm dấy lên sự nghi ngờ khi hổ Siberia hiếm khi tấn công con người. Một cuộc điều tra ở hiện trường vụ việc đã tiết lộ rằng thịt nai sống của người đàn ông bị con hổ bỏ qua. Các quan chức nghi ngờ người đàn ông là kẻ săn trộm đã gây ra vụ tấn công. Sáng hôm sau, những lần nhìn thấy hổ được báo cáo bởi người dân địa phương dọc theo cùng một con đường, và một đài truyền hình địa phương đã đến để ghi lại sự việc. Cả nhóm tìm thấy dấu chân con hổ và máu trong tuyết ở hiện trường và đi theo vệt máu với khoảng 2.500 mét, hy vọng có thể nhìn thấy con vật. Ngay sau đó, con hổ đã được nhìn thấy đang chậm chạp đi phía trước họ. Khi cả nhóm cố gắng tiến lại gần hơn để có một cái nhìn tốt hơn bằng camera, con hổ đột nhiên quay lại và tấn công, khiến bốn người phải chạy trốn trong hoảng loạn. Khoảng một giờ sau đó, con hổ tấn công và giết chết một phụ nữ 26 tuổi trên cùng một con đường rồi chôn xác người đó xuống đất. Các nhà chức trách đã đào lại thi thể người phụ nữ đó với sự giúp đỡ của một chiếc xe ủi đất. Lúc đó, con hổ đã được tìm thấy nằm cách xa 20 mét, đang trong tình trạng rất yếu và hầu như không còn sống. Nó đã được gây mê thành công để kiểm tra sức khỏe, cho thấy con hổ bị mất máu và bị thương nặng bởi một cái bẫy săn trộm bị dính quanh cổ, với dây thép cắt sâu xuống đốt sống, cắt đứt cả khí quản và thực quản. Mặc dù được tiến hành phẫu thuật bởi một nhóm bác sĩ thú y, con hổ đã chết vì bị nhiễm trùng vết thương. Cuộc điều tra tiếp theo của vụ tấn công đầu tiên cho thấy nạn nhân đầu tiên là một kẻ săn trộm đặt nhiều cái bẫy trên đường và bắt được cả con hổ và một con nai. Người đàn ông sau đó bị buộc tội săn trộm và xâm hại các loài động vật đang bị đe dọa. Ông ta đã ở tù hai năm. Sau khi được thả ra khỏi tù, ông ta đã bị bắt phải dọn dẹp khu rừng, nơi còn những cái bẫy cũ.

Trong một sự cố tại Sở thú San Francisco vào tháng 12 năm 2007, một con hổ Siberia đã xổng chuồng và giết chết một khách tham quan, và làm bị thương hai người khác. Con vật bị cảnh sát bắn chết. Vườn thú đã bị chỉ trích vì chỉ duy trì một hàng rào chỉ cao 3,8 m xung quanh chuồng hổ, trong khi tiêu chuẩn quốc tế là 4,9 m. Vườn thú sau đó dựng lên một hàng rào cao hơn và được bao quanh bởi một hàng rào điện. Một trong những nạn nhân bị thương tích thú nhận là đã chế nhạo làm kích động con vật.

Những người quản lý vườn thú ở tỉnh An Huy và các thành phố Thượng Hải và Thâm Quyến đã bị hổ tấn công và thiệt mạng trong năm 2010.

Vào tháng 1 năm 2011, một con hổ Siberia tấn công và giết chết một tài xế xe buýt du lịch tại 1 công viên động vật hoang dã ở tỉnh Hắc Long Giang. Các quản lí của công viên nói rằng tài xế xe buýt vi phạm các nguyên tắc an toàn vì đã rời khỏi xe để kiểm tra tình trạng xe buýt mà quên mất rằng những con hổ được tự do đi lại trong khu vực này.

Vào tháng 9 năm 2013, một con hổ Siberia đã tấn công một người quản lý vườn thú đến chết tại một vườn thú ở miền tây nước Đức sau khi người này quên khóa cửa lồng trong thời gian cho nó ăn.

Các đe dọa
Là một trong 10 loài đang có nguy cơ bị tuyệt chủng cao nhất trên thế giới do mất môi trường sống và nạn săn bắt trái phép, với số lượng hiện nay chỉ còn khoảng 400 cá thể. Trong số 400 con hổ Siberia hoang dã ước tính còn sống, thì chỉ có khoảng 10 đến 17 con sống ở phía đông bắc Trung Quốc thuộc Mãn Châu, còn lại sống ở khu vực Siberia của Nga.

Kết quả phân tích di truyền của 95 mẫu hổ hoang dã Siberia từ Nga cho thấy tính đa dạng di truyền thấp, chỉ có 27-35 cá thể đóng góp vào gen của chúng. Làm trầm trọng thêm vấn đề là hơn 90% cá thể sống ở vùng núi Sikhote Alin. Những con hổ hiếm khi di chuyển qua hành lang phát triển, điều này ngăn cách quần thể phụ này với quần thể nhỏ hơn nhiều ở phía tây nam tỉnh Primorye.

Mùa đông năm 2006-2007 được đánh dấu bằng nạn săn trộm ở mức độ nghiêm trọng. Nạn săn trộm hổ và các con mồi hoang dã của chúng được coi là đang thúc đẩy sự suy giảm, mặc dù mật độ tuyết dày đặc vào mùa đông năm 2009 có thể làm sai lệch dữ liệu. Ở phía bắc Trung Quốc, trong khu bảo tồn thiên nhiên quốc gia Huang Huang He, những kẻ săn trộm đã thiết lập các bẫy quan trọng nhất, nhưng không có đủ nhân viên để tuần tra khu vực rộng 75 km2 (29 dặm vuông) này trong suốt cả năm. Trong Khu bảo tồn thiên nhiên quốc gia Hồn Xuân, việc săn trộm các loài động vật móng guốc cản trở sự phục hồi của quần thể hổ.

Do mùa đông kéo dài và nhiệt độ xuống thấp nên loài hổ này bị cạn nguồn thức ăn. Điều này buộc chúng phải tìm đến gần các khu vực dân cư để kiếm ăn và đây chính là một trong những nguyên nhân chúng dễ bị mắc bẫy của những tay thợ săn trộm. Hiện nay các chính sách bảo vệ loài hổ này được đưa ra, nếu ai vi phạm sẽ bị phạt rất nặng nhưng những tay săn trộm vẫn ngang nhiên săn bắn trái phép. Mỗi năm, trung bình có hơn 30 con hổ bị sát hại để lấy lông, da, xương, răng và nhiều bộ phận khác.

Trong quá khứ
Sau khi Liên Xô tan rã, nạn phá rừng bất hợp pháp và hối lộ các kiểm lâm viên của vườn quốc gia đã tạo điều kiện cho nạn săn trộm hổ Siberia. Các thợ săn địa phương đã tiếp cận với một thị trường Trung Quốc béo bở trước đây và điều này một lần nữa khiến quần thể hổ trong khu vực có nguy cơ bị tuyệt chủng. Trong khi sự cải thiện trong nền kinh tế địa phương đã dẫn đến nguồn lực lớn hơn được đầu tư vào các nỗ lực bảo tồn, sự gia tăng hoạt động kinh tế đã dẫn đến tốc độ phát triển và phá rừng gia tăng. Trở ngại chính trong việc bảo tồn hổ là lãnh thổ khổng lồ mà mỗi cá thể hổ cần để tồn tại; cần tới 450 km (280 mi) cho một con cái và hơn thế nữa cho một con đực chỉ sống đơn độc.

Hổ Siberia đã từng phổ biến ở bán đảo Triều Tiên. Chúng đã bị xóa sổ trong thời kỳ Triều Tiên thuộc Nhật từ năm 1910 đến năm 1945.

Bảo tồn

Hổ được đưa vào Phụ lục I của CITES, cấm buôn bán quốc tế. Tất cả các bang và các nước có thị trường tiêu dùng đều bị cấm buôn bán nội địa. Tại Hội nghị lần thứ 14 của các Bên tham gia CITES năm 2007, các biện pháp thực thi mạnh mẽ hơn đã được kêu gọi, cũng như chấm dứt việc nuôi hổ.

Năm 1992, Dự án Hổ Siberia được thành lập với mục đích cung cấp một bức tranh toàn diện về sinh thái của loài hổ Amur và vai trò của hổ ở vùng Viễn Đông của Nga thông qua các nghiên cứu khoa học. Bằng cách bắt và đeo cho hổ dây đeo vô tuyến, người ta sẽ theo dõi được cấu trúc xã hội, lãnh thổ, thói quen ăn uống, sinh sản, và mối quan hệ của chúng với các cư dân khác của hệ sinh thái, bao gồm cả con người. Những bộ sưu tập dữ liệu này hy vọng sẽ góp phần giảm thiểu các mối đe dọa săn trộm do săn bắn truyền thống. Dự án Hổ Siberia đã có hiệu quả trong việc tăng cường năng lực địa phương để giải quyết xung đột con hổ với Đội phản ứng Hổ, một phần của hệ thống kiểm tra bảo tồn hổ của chính phủ Nga, phản ứng với tất cả các xung đột của loài hổ; bằng cách tiếp tục nâng cao cơ sở dữ liệu lớn về sinh thái và bảo tồn hổ với mục tiêu tạo ra một kế hoạch bảo tồn hổ Siberia toàn diện; và đào tạo thế hệ tiếp theo của các nhà sinh vật học bảo tồn của Nga.

Vào tháng 8 năm 2010, Trung Quốc và Nga đã đồng ý tăng cường bảo tồn và hợp tác trong các khu bảo tồn ở khu vực xuyên biên giới cho loài hổ Amur. Trung Quốc đã thực hiện một loạt các chiến dịch nâng cao nhận thức cộng đồng bao gồm lễ kỷ niệm Ngày hổ toàn cầu đầu tiên vào tháng 7 năm 2010 và diễn đàn quốc tế về bảo tồn hổ và văn hóa hổ và lễ hội văn hóa hổ Amur Trung Quốc 2010 vào tháng 8 năm 2010.

Vào tháng 12 năm 2010, Hiệp hội bảo tồn động vật hoang dã (WCS Nga) và Quỹ Phoenix đã khởi xướng một dự án hợp tác với học viện động vật học London (ZSL) để cải thiện việc bảo vệ hổ và các con mồi của chúng trong bốn khu vực được bảo vệ chính, đó là Khu bảo tồn thiên nhiên Lavovsky, Khu bảo tồn Thiên nhiên Sikhote Alin, Công viên Quốc gia Zov Tigra và Khu bảo tồn Kedrovaya Pad - Leopardovii. Dự án bao gồm các thành phần sau.

Giám sát các tuyến tuần tra và các kết quả thực thi pháp luật với hệ thống giám sát tuần tra MIST dựa trên kỹ thuật GIS
Hỗ trợ cho các đội tuần tra (nhiên liệu, phụ tùng thay thế, bảo trì xe cộ và trang phục kiểm lâm)
Tiền thưởng cho các đội tuần tra hoạt động tốt

Kết quả dự án đầu tiên cho thấy thành công. Các nỗ lực tuần tra (được đo bằng tổng thời gian dành cho tuần tra và khoảng cách tuần tra chân) trong hai khu vực được bảo vệ nơi dự án bắt đầu (Kedrovaya Pad - Leopardovii và Lazovsky) đã tăng lên đáng kể. Điều này được thiết lập bằng cách so sánh dữ liệu tuần tra quý 1 năm 2011 với quý 1 năm 2012. Kết quả thực thi pháp luật tuần tra (vũ khí bị tịch thu, trích dẫn săn trộm và các vi phạm khác cũng như tiền phạt) cũng tăng lên đáng kể. (Nó được thiết lập để so sánh kết quả của hai khu bảo tồn trong năm 2011 với các năm trước).

Tái du nhập

Sau khi hổ Ba Tư tuyệt chủng, khu vực Trung Á và Tây Nam Á không còn hổ hoang dã. Lấy cảm hứng từ những phát hiện rằng hổ Amur là họ hàng gần nhất của hổ Ba Tư, đã có cuộc thảo luận về việc hổ Amur có thể là một phân loài thích hợp để đưa vào nơi an toàn ở Trung Á hay không. Đồng bằng Amu-Darya được đề xuất là một địa điểm tiềm năng cho một dự án như vậy. Một nghiên cứu khả thi đã được bắt đầu để điều tra xem khu vực đó có phù hợp không và nếu một sáng kiến như vậy sẽ nhận được hỗ trợ từ những người ra quyết định liên quan. Một quần thể hổ có thể sống với khoảng 100 động vật sẽ cần ít nhất 5000 km2 (1930 dặm vuông) các vùng có môi trường sống tiếp giáp với quần thể con mồi phong phú. Môi trường sống như vậy hiện không có sẵn ở đồng bằng và do đó không thể được cung cấp trong thời gian ngắn. Do đó, khu vực đề xuất là không phù hợp cho việc tái du nhập, ít nhất là ở giai đoạn phát triển này.

Một địa điểm giới thiệu thứ hai có thể có ở Kazakhstan là đồng bằng sông Ili ở rìa phía nam của hồ Balkhash. Đồng bằng nằm giữa sa mạc Saryesik-Atyrau và sa mạc Taukum và tạo thành một vùng đất ngập nước rộng khoảng 8000 km2. Cho đến năm 1948, vùng đồng bằng là nơi ẩn náu của loài hổ Ba Tư đã tuyệt chủng. Giới thiệu lại hổ Siberia đến đồng bằng đã được đề xuất. Những đàn lợn rừng lớn, vốn là cơ sở con mồi chính của hổ Turan, vẫn có thể được tìm thấy ở các đầm lầy của đồng bằng. Việc giới thiệu lại hươu Đại Hạ, từng là một con mồi quan trọng đang được xem xét. Do đó đồng bằng Ili được coi là một địa điểm phù hợp để tái du nhập.

Năm 2010, Nga đã trao đổi hai con hổ Amur bị giam cầm cho những con báo Ba Tư với chính phủ Iran, vì các nhóm bảo tồn của cả hai nước đã đồng ý đưa những con vật này vào tự nhiên trong vòng 5 năm tới. Vấn đề này đang gây tranh cãi vì chỉ 30% các bản phát hành như vậy đã thành công. Ngoài ra, như được đề cập bởi Bahram Kiabi, Giáo sư Sinh thái học tại Đại học Shahid Beheshti, hổ Siberia không giống hệt về mặt di truyền với hổ Ba Tư, nhưng tương tự. Một sự khác biệt khác về môi trường sống giữa 2 phân loài hổ Siberia và Ba Tư là yếu tố khí hậu, với môi trường sống của hổ Ba Tư có nhiệt độ cao hơn so với họ hàng của chúng ở Siberia và chuyên gia môi trường Kambiz Bahram Soltani cảnh báo rằng việc đưa các loài kỳ lạ vào môi trường sống mới có thể gây ra thiệt hại không thể đảo ngược và không thể biết được. Vào tháng 12 năm 2010, một trong những con hổ được trao đổi đã chết trong vườn thú Eram ở Tehran. Tuy nhiên, dự án có những người bảo vệ và Iran đã giới thiệu thành công lừa hoang Ba Tư và hươu Maral.

Giới thiệu lại trong tương lai được lên kế hoạch như một phần của dự án xây dựng lại tại công viên Pleistocene trong lưu vực sông Kolyma ở phía bắc Yakutia, Nga, với điều kiện quần thể động vật ăn cỏ đã đạt đến quy mô bảo đảm cho việc giới thiệu các loài săn mồi lớn.

Trong điều kiện nuôi nhốt

Những con mèo lớn, đặc biệt và mạnh mẽ là một kiểu triển lãm nổi tiếng của các vườn thú. Hổ Siberia được nhân giống dưới sự bảo trợ của Kế hoạch sinh tồn của loài (SSP), trong một dự án dựa trên 83 con hổ bị bắt trong tự nhiên. Theo hầu hết các chuyên gia, số lượng này đủ lớn để ổn định và khỏe mạnh về mặt di truyền. Ngày nay, khoảng 160 con hổ Siberia tham gia vào SSP, khiến nó trở thành phân loài hổ được nhân giống rộng rãi nhất trong chương trình. Được phát triển vào năm 1982, Kế hoạch sinh tồn của loài hổ Siberia là chương trình dài nhất cho một phân loài hổ. Nó đã rất may mắn và hiệu quả, và chương trình nhân giống cho hổ Siberia thực sự đã được sử dụng như một ví dụ điển hình khi các chương trình mới được thiết kế để cứu các loài động vật khác khỏi nguy cơ tuyệt chủng.

Quần thể hổ Siberia trong khuôn khổ Chương trình Loài có nguy cơ tuyệt chủng ở châu Âu có khoảng 230 cá thể, bao gồm cả những cá thể đầu tiên bị bắt ngoài tự nhiên.

Trong những năm gần đây, việc nuôi nhốt hổ ở Trung Quốc đã tăng tốc đến mức số lượng nuôi nhốt của một số phân loài hổ vượt quá 4.000 cá thể. Ba nghìn mẫu vật được báo cáo bởi 10 cơ sở nuôi nhốt "quan trọng", với phần còn lại nằm rải rác trong số 200 cơ sở còn lại. Điều này khiến Trung Quốc trở thành nơi có số lượng hổ nuôi nhốt lớn thứ hai trên thế giới, sau Mỹ, vào năm 2005, ước tính có khoảng 4.692 con hổ bị giam cầm. Trong một cuộc điều tra dân số do Liên đoàn bảo tồn Feline có trụ sở tại Hoa Kỳ thực hiện, 2.884 con hổ đã được ghi nhận là cư trú tại 468 cơ sở nuôi nhốt của Mỹ.

Năm 1986, chính phủ Trung Quốc đã thành lập cơ sở chăn nuôi hổ Siberia lớn nhất thế giới, đó là Công viên rừng Hổ Đông Bắc Hắc Long Giang ở Cáp Nhĩ Tân (tiếng Trung: 黑龙江 东北), và có nghĩa là xây dựng một nhóm gen hổ Siberia để đảm bảo sự đa dạng di truyền của những con hổ này. Lưu Dân, Kỹ sư trưởng của Công viên Rừng Hổ Đông Bắc Hắc Long Giang, đã đưa ra một biện pháp sao cho Công viên và quần thể hổ hiện có sẽ được chia thành hai phần, một phần là loài bảo vệ để quản lý di truyền và phần còn lại dùng để làm cảnh. Người ta phát hiện ra rằng khi Công viên rừng Hổ Đông Bắc Hắc Long Giang được thành lập, nó chỉ có tám con hổ, nhưng theo tỷ lệ sinh sản của hổ tại công viên, số lượng hổ Siberia hoang dã trên toàn thế giới sẽ vượt qua 1.000 vào cuối năm 2010.

Trong văn hóa

Người Tungusic gần như coi hổ là một vị thần và thường gọi nó là "Ông" hay "Ông già". Người Udege và Nanai gọi nó là "Amba". Người Mãn Châu coi hổ Siberia là "Hu Lin", tức nhà vua. Vì con hổ có một dấu trên trán của nó trông giống như một chữ Hán là 'Vua' (tiếng Trung Quốc: 王; bính âm: Wáng), hoặc một nhân vật tương tự có nghĩa là "Hoàng đế vĩ đại", nó được mọi người tôn kính, bất kể là người Udege hay người Trung Quốc. Đơn vị tinh nhuệ nhất của Quân đội Hoàng gia Trung Quốc trong thời nhà Thanh được gọi là "Hu Shen Ying", nghĩa đen là "Tiểu đoàn Thần hổ".

Hổ Siberia là động vật biểu tượng quốc gia của Hàn Quốc. Hodori, linh vật của Thế vận hội Mùa hè 1988 ở Seoul, Hàn Quốc, cũng là một con hổ Siberia. Hổ cũng được sử dụng như một khoản phí trong huy hiệu và là động vật quốc gia của Triều Tiên.

Vitaly, một trong những nhân vật phụ trong bộ phim hoạt hình của DreamWorks Animation là Madagascar 3: Thần tượng châu Âu là một con hổ Siberia nói bằng giọng Nga, do Bryan Cranston lồng tiếng.

Xem thêm
Báo Amur
Hổ Ba Tư
Quy tắc Bergmann

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

 Đấu trường sinh tử' ở Trung Quốc
 Đàn hổ săn bí ngô Halloween
 'Ông ba mươi' giành ăn trên tuyết trắng

Liên kết ngoài

Hổ
Động vật có vú Nga
Động vật có vú Trung Quốc
Phân loài thuộc lớp Thú
Môi trường Đông Bắc Á
Động vật được mô tả năm 1884
Viễn Đông Nga
Hệ động vật Siberia


title: Triaenodes melacus

text:
Triaenodes melacus là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Chú thích

Tham khảo

Trichoptera miền Tân bắc
Triaenodes


title: Need Your Love

text:
NEED YOUR LOVE là album nguyên bản thứ sáu của ban nhạc Do As Infinity được phát hành vào năm 2005 bởi Nagao Dai và Kameda Seiji. Một số bài hát đã được chọn: Rakuen được chọn làm bài hát kết thúc movie 4 của InuYasha, For the Future và Be Free được phát trên tivi còn Yokata no Yume được chọn là bài hát mở đầu cho phim Zoids Genesis. Album gồm tất cả năm phiên bản: CD, CD+DVD, CD+DVD T-Shirt Van thiết kế, CD+DVD Ryo thiết kế và Super Audio CD. Album tiêu thụ được 137000 bản.

Danh sách
 "For the Future" (Cho tương lai)
 "Blue" (Màu xanh da trời)
 "Be Free" (Tự do)

 "Ever..." (Mãi mãi)
 "One Flesh"
 "Robot"

 "Ultimate G.V"
 "Need Your Love" (Cần tình yêu của anh)

Phần phụ:  Bản acoustic.

Danh sách trong DVD phụ
 "Be Free" (Tự do)
 "Robot"

Xếp hạng

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Need Your Love  tại Avex Network
 Need Your Love tại Oricon

Album của Do As Infinity
Album năm 2005


title: Hutthurm

text:
Hutthurm là một đô thị ở huyện Passau bang Bayern thuộc nước Đức.

Tham khảo


title: Lê Thị Hoa (định hướng)

text:
Lê Thị Hoa có thể là:
Nữ tướng Lê Thị Hoa thời Hai Bà Trưng.
Lê Thị Hoa (hoa hậu), Hoa hậu thế giới người Việt tại Đức năm 2007.


title: Quốc sử di biên

text:
Quốc sử di biên (chữ Hán: 國史遺編), tên đầy đủ là Dưỡng Hạo Hiên đỉnh tập Quốc sử di biên (養浩軒鼎輯國史遺編), là một quyển sử tư nhân, viết theo lối Hán văn cổ, ghi chép và bổ sung những sự kiện mà quốc sử của triều Nguyễn (Việt Nam) còn bỏ sót hoặc đề cập chưa chính xác. Sách do Thám hoa Phan Thúc Trực biên soạn bằng chữ Hán, chép theo lối biên niên, thực hiện khoảng năm Tự Đức thứ 4 đến thứ 5 (1851-1852).

Thời gian thực hiện và các bản lưu của bộ sách
Một học giả người Đài Loan là Giáo sư Trần Kinh Hòa (陳荆和, 1917-1995), chuyên nghiên cứu lịch sử Việt Nam và Hoa kiều, cho rằng, sách này được Phan Thúc Trực viết trong thời gian phụng lệnh Tự Đức đi thu thập văn thư Bắc Kỳ năm (1851). Tác giả Nguyễn Quang Thắng, trong quyển "Từ điển nhân vật lịch sử Việt Nam" thì cho rằng, sách được viết vào thời Thiệu Trị (1840-1847).

Theo học giả Trần Kinh Hòa, Quốc sử di biên còn một bản sao lưu giữ tại Viện Viễn Đông học ở Pháp, tựa đề là Dưỡng Hạo Hiên Đỉnh tập Quốc sử di biên - 養浩軒鼎輯國史遺編, bản này bị sứt mẻ và mất mát nhiều chỗ, không còn nguyên vẹn; năm 1960, Phòng nghiên cứu Đông Nam Á - Sở nghiên cứu Tân Á - Đại học Trung văn Hồng Kông từng mang đi hiệu đính và phát hành.

Viện Nghiên cứu Hán Nôm (Hà Nội) cũng có lưu trữ bản chép tay sách Quốc sử di biên, ký hiệu A.1045/1-2 (ở tờ bìa có ghi dòng chữ Dưỡng Hạo Hiên đỉnh tập Quốc sử di biên. Dưỡng Hạo Hiên được nhiều người cho là hiệu của Phan Thúc Trực). Đây vốn là sách của thư viện Viễn Đông Bác cổ Pháp sao chép lại đầu thế kỷ, không phải là nguyên cảo của tác giả, nhưng không rõ là đã sao chép từ nguồn nào.

Theo soạn giả Nguyễn Quang Thắng, hiện nay, ở Việt Nam chỉ còn bản vi ảnh trước đây tàng trữ tại Phủ Quốc vụ Khanh Đặc trách văn hoá Sài Gòn, ký hiệu A.1045, nay được lưu trữ tại Thư viện Khoa học Xã hội thành phố Hồ Chí Minh với ký hiệu Vv 1481 (Bản dịch Phủ QVK ĐTVH Sài Gòn, 1973).

Trên thực tế, có thể còn có các bản lưu giữ như:
 Một bản sao (không còn nguyên vẹn) lưu giữ tại Viện Viễn Đông học ở Pháp, có tựa đề là Dưỡng Hạo Hiên Đỉnh tập.
 Một bản in Quốc sử di biên do Ngô Tuấn Thăng ở Đại học Trung văn Hồng Kông in năm 1965 tại Hồng Kông (nay thuộc Trung Quốc). Bản này là bản đã được đánh máy lại bằng tiếng Trung Quốc, có nhiều sai sót, đặc biệt là những tên Nôm. Sau đó, Hồng Liên Lê Xuân Giáo đã dịch tập Thượng của bản in này và đã được Phủ Quốc vụ Khanh Đặc trách văn hoá Sài Gòn cho ấn hành năm 1973. Năm 2004, Nguyễn Tô Lan dựa vào bản A.1045/1-2 của Viện Nghiên cứu Hán Nôm dịch và giới thiệu tập Hạ.
 Một bản in do Đỗ Mộng Khương dịch, Hoa Bằng hiệu đính, Viện Sử học (Việt Nam) biên tập, nhà xuất bản Văn hóa Thông tin ấn hành năm 2009. Tuy nhiên, do bản dịch này dựa vào bản in tại Hồng Kông nên có nhiều chỗ khác biệt so với bản chép tay A.1045/1-2 của Viện Nghiên cứu Hán Nôm (Hà Nội).

Để có được một văn bản hoàn chỉnh hơn, năm 2006, Phòng Nghiên cứu văn bản Lịch sử-Địa lý thuộc Viện nghiên cứu Hán Nôm (Hà Nội) đã tổ chức việc khảo đính và biên dịch ra tiếng Việt bộ sách Quốc sử di biên. Công việc ban đầu do Tiến sĩ Đinh Khắc Thuân chủ trì, sau chuyển cho Tiến sĩ Nguyễn Thị Oanh đảm nhiệm. Tập Thượng là bản hiệu đính dựa trên bản dịch của Hồng Liên Lê Xuân Giáo, phần hiệu đính ban đầu do Nguyễn Thị Hường thực hiện, sau đó Nguyễn Thị Oanh có sửa chữa lại câu chữ cho phù hợp với văn phong hiện đại. Tập Trung được phân chia dịch thuật cho Nguyễn Thị Oanh, Nguyễn Thị Hường, Nguyễn Tô Lan. Tập Hạ sử dụng bản dịch của Nguyễn Tô Lan đã công bố trước đó. Toàn bộ bản dịch được Tiến sĩ Nguyễn Thị Oanh hiệu đính. Bản dịch này (gồm chung 3 tập là Thượng, Trung, Hạ) sau đó đã được nhà xuất bản Khoa học Xã hội (Hà Nội) ấn hành năm 2010.

Cấu trúc bộ sách
Quốc sử di biên ghi chép theo lối biên niên các sự kiện xảy ra trong giai đoạn 1802-1847, tức là trải qua ba đời vua là Gia Long, Minh Mạng và Thiệu Trị. Nội dung sách đề cập đến nhiều phương diện như: chiếu dụ, pháp lệnh, kiến chế, ngoại giao, xã hội, tập tục... Ngoài ra, rải rác trong bộ sách, tác giả còn ghi chú nhiều chỗ liên quan đến các sự thật lịch sử, lại có thêm phần Tham bổ ngoại truyện, một số chiếu dụ, bi ký và thơ...

Theo bản dịch ra tiếng Việt năm 2010, thì Quốc sử di biên gồm có 3 tập là Thượng, Trung, Hạ, lấy tên chung là Quốc triều Đại Nam ký hoặc Đại Nam ký, có nội dung đại để như sau:
 Tập Thượng (tr. 57 - tr. 231): Ghi chép sơ lược về gia phả dòng họ Nguyễn, danh tính, chức vị của các đời chúa Nguyễn từ Thế tổ Nguyễn Bặc đến Nguyễn Phúc Luân (tức thân phụ vua Gia Long), phụ lục về vua Gia Long. Phần chính là ghi chép những việc hệ trọng hằng năm dưới triều vua Gia Long.
 Tập Trung (tr. 231 - tr. 497): Kể lại các việc hệ trọng hằng năm dưới triều vua Minh Mạng, có kèm theo chiếu dụ và bi ký của hai triều Gia Long, Minh Mạng, mục lục Minh Mạng chính yếu và các tác phẩm thơ văn đương thời.
 Tập Hạ (tr. 497 - tr. 548): Chủ yếu kể lại các việc trọng đại hằng năm dưới thời Thiệu Trị, có kèm theo thể chế khoa cử, danh sách những người trúng tuyển trong thời này và tên gọi các cung điện ở Huế, các chiếu lệnh...

Giá trị bộ sách
Quốc sử di biên ghi chép các sự kiện xảy ra trong giai đoạn 1802-1847, trải qua các đời Gia Long, Minh Mạng, Thiệu Trị; đề cập đến nhiều phương diện như: chiếu dụ, pháp lệnh, kiến chế, ngoại giao, xã hội, tập tục... Ngoài ra, sách còn chép khá tường tận về các nhân vật nổi tiếng trong lịch sử Việt Nam như Tuệ Tĩnh, Hà Tông Quyền... Có nhiều chuyện nằm bên ngoài quốc sử triều đình là quyển Đại Nam thực lục, nên rất có giá trị nghiên cứu lịch sử. Hơn nữa, bản thân tác giả từng phục vụ trong nội các triều đình, từng giữ chức Thị giảng ở Viện Tập hiền và Kinh diên khởi cư trú nên rất am hiểu về các sự việc trong nội bộ triều Nguyễn, do đó, càng làm tăng thêm mức độ tin cậy của quyển sách này. Trong Quốc sử di biên, Phan Thúc Trực ghi chú nhiều chỗ, liên quan đến các sự thật lịch sử, lại có thêm phần Tham bổ ngoại truyện, dẫn người đọc đến một tác phẩm khác của ông là Trần Lê ngoại truyện.

Theo học giả Trần Kinh Hòa, thì Quốc sử di biên là một bộ sử tư nhân, được tác giả ghi chép khá kỹ càng, với tinh thần thẳng thắng, không né tránh sự thật, cung cấp cho người đọc một cách nhìn đa chiều về các sự kiện và nhân vật mà nó đăng tải... Bởi tác giả của nó không chịu áp lực của nhà cầm quyền đương thời như là các sử quan biên soạn bộ Thực lục hay Liệt truyện. Ông cho rằng đây là một bộ "tín sử" có giá trị đặc biệt "thiết tưởng không có quyển sách nào hơn được" đối với những người muốn nghiên cứu sử ký về triều Nguyễn.

Quốc sử di biên cung cấp nhiều thông tin quan trọng, giúp các nhà nghiên cứu sử sau này làm sáng tỏ được nhiều vấn đề thú vị:

Về quốc hiệu Đại Nam
Chẳng hạn như sách chép về việc nước ta vào đời Minh Mạng (1820 - 1840) quốc hiệu là Việt Nam, đến năm (1838) được đổi là Đại Nam (hay Đại Việt Nam) như sau: "Năm Mậu Tuất (1838; Minh Mạng thứ 19) ngày 2 tháng 3 đổi tên nước là Đại Nam. Lời chiếu viết rằng: Đức Triệu tổ dựng nên cơ nghiệp ở phía Nam, kíp đến Đức Thế tổ lấy được cả đất Việt Thường, nhân dân ngày càng đông, lãnh thổ thêm rộng, nhập lại thành bản đồ. Nay đổi tên nước là Đại Nam kể từ năm Minh Mạng thứ 20 hoặc gọi là nước Đại Việt Nam cũng được". Sau đó, sách Minh Mạng chính yếu của Nguyễn Trọng Hợp (quyển I, tờ 44a-44b) có in kèm Đạo dụ ban hành quốc hiệu Đại Nam vào năm Minh Mạng thứ 19 (1838).

Nghi vấn Ngọc Hân
Xưa nay, khi nhắc về Công chúa Ngọc Hân, người ta vẫn thường nhắc nhiều đến câu ca dao:

Số đâu có số lạ đờiCon vua mà lấy hai đời chồng vuaTương truyền câu ca dao trên lan truyền trong dân gian tại vùng Thuận Hóa cho đến những năm đầu thế kỷ XX. Thậm chí một số học giả cũng cho câu ca dao này ám chỉ công chúa Ngọc Hân và bà đã lần lượt có hai đời chồng, cả hai đều là những bậc "anh hùng" của Việt Nam, nhưng lại là hai kẻ thù không đội trời chung là Nguyễn Huệ - Quang Trung và Nguyễn Ánh - Gia Long.

Sự thật lịch sử này đã được nghiên cứu và xác minh lại căn cứ trên Quốc sử di biên là trên thực tế, Lê Ngọc Hân chưa bao giờ lấy vua Gia Long. Phan Thúc Trực đã chép như sau:

Người có 2 đời chồng vua thực ra là em gái bà là Lê Thị Ngọc Bình (có tài liệu chép là Lê Ngọc Bình), từng là vợ vua Cảnh Thịnh, sau khi nhà Tây Sơn sụp đổ, vì có nhan sắc đã được vua Gia Long lấy làm vợ, phong lên đến Đệ tam cung (hàng phi) và đã có với Gia Long hai người con trai.

Hạn chế
Tuy nhiên, rải rác trong Quốc sử di biên vẫn còn có nhiều sự kiện chép chưa chính xác, chép nhầm hoặc thiếu... Rất có thể là do Phan Thúc Trực mất đột ngột (1852) nên chưa kịp rà soát lại.

Xem thêm
Phan Thúc Trực

Chú thích

Sách tham khảo
Phan Thúc Trực, Quốc sử di biên'' (bản tiếng Việt do TS. Nguyễn Thị Oanh chủ trì việc biên dịch). Nhà xuất bản Khoa học Xã hội, Hà Nội, 2010.

Sách lịch sử Việt Nam
Nhà Nguyễn


title: Sân bay quốc tế Coimbatore

text:
Sân bay Coimbatore  là một sân bay tại Peelamedu, thuộc thành phố Coimbatore. Trước đây sân bay mang tên Sân bay Peelamedu hay Sân bay dân dụng Coimbatore. Sân bay này nằm cách trung tâm thành phố 13 km. Sân Coimbatore có đường băng rải nhựa đường dài 2.585 m.

Sân bay Coimbatore được xây vào thập niên 1940 làm sân bay dân dụng. Hãng Indian Airlines đã hoạt động ở đây với các máy bay Fokker F27, Douglas DC-3 và Avro 748. Ban đầu, sân bay kết nối chủ yếu với các sân bay quốc tế Chennai và Mumbai, về sau được bổ sung thêm Cochin và Bangalore. Đầu thập niên 1980, sân bay phải đóng cửa để nâng cấp và các hãng hàng không phải sử dụng tạm thời Sân bay Sulur. Năm 1987, sân bay hoạt động trở lại. Năm 1995, hãng Indian Airlines bắt đầu các chuyến bay quốc tế tại sân bay này, nối Peelamedu với thành phố Sharjah. Năm 2007, sân bay Coimbatore mở rộng các chuyến bay đến các điểm như Colombo và Singapore.

Hiện tại sân bay này có một nhà ga, một nhà ga khác đang được xây.

Các hãng hàng không và các tuyến điểm

Nội địa

 Deccan (Bangalore, Chennai, Hyderabad, Mumbai)
 Indian Airlines (Chennai, Cochin, Kozhikode, Mumbai, Delhi)
 Jet Airways (Bangalore, Chennai, Mumbai)
 Jet Lite (Bangalore, Mumbai, Delhi)
 Kingfisher Airlines (Chennai)
 Paramount Airways (Chennai)
 SpiceJet (Ahmedabad, Chennai, Hyderabad, Mumbai, Delhi)

Quốc tế
 Air Arabia (Sharjah)
 Indian Airlines (Sharjah)
 SilkAir (Singapore)
 SriLankan Airlines (Colombo)

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Coimbatore Peelamedu Airport world-airport-codes
 A 1950 Timetable of Air India International for Coimbatore
 CJB Weather Info

Sân bay Ấn Độ
Tamil Nadu
Coimbatore


title: Giáo hoàng Alexanđê IV

text:
Alexanđê IV (Latinh: Alexander IV) là vị giáo hoàng thứ 181 của giáo hội công giáo.

Theo niên giám tòa thánh năm 1806 thì ông đắc cử Giáo hoàng năm 1254 và ở ngôi Giáo hoàng trong 5 năm 5 tháng 14 ngày. Niên giám tòa thánh năm 2003 xác định ông đắc cử Giáo hoàng ngày 12 tháng 12 năm 1254, ngày khai mạc chức vụ mục tử đoàn chiên chúa là ngày 20 tháng 12 và ngày kết thúc triều đại của ngài là ngày 25 tháng 5 năm 1261.

Giáo hoàng Alexander IV sinh tại Anagni Ý với tên là Rinaldo vào khoảng năm 1185. Ông là cháu của Giáo hoàng Grêgôriô IX. Ông đã được Grêgôriô IX phong làm hồng y năm 1227 rồi sau đó là Hồng y Giám mục Ostia năm 1231. Khi Innocenr IV qua đời, ông được bầu làm Giáo hoàng tại Napôli, ngày 12 tháng 12 năm 1254. Ông được miêu tả là một con người cương quyết, niềm nở và tốt lành, nhưng không đặc biệt xuất sắc.

Ông kế vị Innocent IV với tư cách là người trông coi Conradin, hậu duệ cuối cùng của dòng họ Hohenstaufen; ông hứa bảo vệ ông này. Nhưng ngay sau đó, ông đã lập mưu chống lại ông này và chống đối cả chú ông là Manfred. Ông đe dọa tuyệt thông và cấm chỉ Manfred, vua mới của Apulia và Sicilia nhưng vô ích. Ông cũng không thành công trong việc lôi kéo các vua nước Anh và Nauy vào cuộc thập tự chinh chống triều đại Hohenstaufen.

Rôma lại trở thành một nơi không an toàn đối với Giáo hoàng, vì vậy ngài trốn đến Viterbo. Ông qua đời ở đây năm 1261. Alexander IV phong thánh cho Thánh Claire và ra sắc lệnh nhìn nhận năm dấu thánh trên người Thánh Phanxicô là thật. Đặc biệt, ông chiến đấu chống lại phong trào "Flagellants" (tự hành xác bằng roi), phong trào này đang lan rộng ở Perugia.

Là một người viết nhiều về khoa Luật. Ông ngăn cấm những vụ xét xử sơ sài về vấn đề lạc giáo và loại bỏ "hình phạt đánh đòn". Những dòng hành khất lần lượt ra đời trong thế kỷ XIII: dòng Cứu chuộc (1222); dòng Cát minh (1226); dòng Tôi tớ Đức Mẹ (1233). Giáo hoàng Alexander IV đã quy tụ tất cả các ẩn tu sĩ thành một dòng tu, mang tên dòng ẩn sĩ thánh Âu tinh (1256), gọi tắt là dòng Âu tinh.

Triều Giáo hoàng của ông được đánh dấu bởi những cố gắng thống nhất giữa các giáo hội chính thống và Công giáo, thiết lập Tòa thẩm tra tại Pháp, những ân huệ được ban cho các dòng hành khất và cho những người mưu toan tổ chức các cuộc thập tự chinh chống quân Tartares.

Chú thích

Tham khảo

 265 Đức Giáo hoàng, Thiên Hựu Nguyễn Thành Thống, Nhà xuất bản Văn hóa Thông tin, xuất bản tháng 5 năm 2009.
 Các vị Giáo hoàng của giáo hội toàn cầu, hội đồng Giám mục Việt Nam
 Tóm lược tiểu sử các Đức Giáo hoàng, Đà Nẵng 2003,Jos. TVT chuyển ngữ từ Tiếng Anh.
 Lịch sử đạo Thiên Chúa, Jean – Baptiste Duroselle và Jean – Marie Mayeur. Bộ sách giới thiệu những kiến thức thời đại: Que sais-je? Tôi biết gì? Người dịch: Trần Chí Đạo, Nhà xuất bản Thế giới tháng 4/2004.
 Cuộc lữ hành đức tin, lịch sử Giáo hội Công giáo, Lm Phanxicô X. Đào Trung Hiệu OP Hiệu đính tháng 9/2006, Đa Minh Việt Nam, Tỉnh dòng Nữ vương các thánh tử đạo.
 Lịch sử Giáo hội Công giáo, Linh mục O.P Bùi Đức Sinh – giáo sư sử học, Tập I và II, Nhà xuất bản Chân Lý, Giấy phép số: 2386 BTT/PHNT Sài Gòn ngày 28 tháng 7 năm 1972.

A
Mất năm 1261
Sinh thế kỷ 12
Giáo hoàng người Ý


title: Meisenheim

text:
Meisenheim là một đô thị thuộc huyện Bad Kreuznach, trong bang Rheinland-Pfalz, phía tây nước Đức. Đô thị Meisenheim có diện tích 10,34 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 2912 người. Đô thị này nằm bên sông Glan, cự ly khoảng 25 km về phía tây nam của Bad Kreuznach.

Meisenheim là thủ phủ của Verbandsgemeinde ("đô thị tập thể") Meisenheim.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Bad Kreuznach


title: Idiocera bidens

text:
Idiocera bidens là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Idiocera
Limoniidae ở vùng Palearctic


title: 7631 Vokrouhlický

text:
7631 Vokrouhlický là một tiểu hành tinh vành đai chính với chu kỳ quỹ đạo là 1333.5527769 ngày (3.65 năm).

Nó được phát hiện ngày 20 tháng 11 năm 1981.

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1981


title: Hymenogaster

text:
Hymenogaster là một chi nấm trong họ Hymenogastraceae. Chi này phân bố rộng rãi đặc biệt trong các vùng ôn hòa, và có 100 loài.

Các loài
Danh sách các loài.
Hymenogaster arenarius
Hymenogaster citrinus
Hymenogaster griseus
Hymenogaster hessei
Hymenogaster luteus
Hymenogaster muticus
Hymenogaster nanus
Hymenogaster olivaceus
Hymenogaster rehsteineri
Hymenogaster sulcatus
Hymenogaster tener
Hymenogaster thwaitesii
Hymenogaster vulgaris

Tham khảo

Liên kết ngoài

Hymenogastraceae


title: Diego Abad de Santillán

text:
Diego Abad de Santillán (1897–1983), sinh Sinesio Vaudilio García Fernández, là một tác giả, nhà kinh tế học và là người đứng hàng đầu trong chủ nghĩa vô chính phủ tại Tây Ban Nha và phong trào Người theo chủ nghĩa vô chính phủ Argentina.

Những năm đầu tiên

Sinh ra tại Reyero, một làng miền núi ở tỉnh León ở Tây Bắc Tây Ban Nha, sinh ngày 20 tháng 5 năm 1897, Santillán di cư ở tuổi lên tám với cha mẹ của mình để sang Argentina. Từ lúc lên mười tuổi, ông được theo học trường ban đêm, trong khi làm việc trong ngày với một loạt các công việc, đặc biệt trên đường sắt. Ông trở lại Tây Ban Nha năm 1912, ông học tập để dành bằng tú tài của mình tại León, trước khi vào Đại học Madrid vào năm 1915 để đọc triết học và văn học. Sau cuộc tổng bãi công vào năm 1917 ông bị cầm tù ở Madrid, nơi ông bắt đầu có liên hệ với phong trào của người theo chủ nghĩa vô chính phủ trong con người của Tomás Herreros - và sau đó, sau khi được giải thoát dưới lệnh ân xá vào năm 1918, ông trở về Argentina, làm việc như một nhà hoạt động cho các anarcho-syndicalist Federación Obrera Regional Argentina(diễn đàn), và chỉnh sửa cho tờ báo hàng tuần La Protesta.

Tuyên truyền tích cực ở Đức, Mexico và Argentina

Năm 1922 Santillán đại diện cho các diễn đàn lúc hình thành của các anarcho-syndicalist International Workingmen’s Association (IWMA) ở Berlin; trong khi đó ông bắt đầu học Y, và đã biết đến Elise Kater, người đã trở thành vợ của ông. Việc đầu tiên của nhiều công trình về lịch sử và lý thuyết về chủ nghĩa vô chính phủ đã được công bố tại thời điểm này -Ricardo Flores Magón: Tông Đồ của Cách mạng xã hội Mexico và Chủ nghĩa vô chính phủ trong Phong trào lao động cả hai xuất hiện vào năm 1925.

Năm 1926 Santillán bị gián đoạn nghiên cứu của mình để đi tới México, nơi ông đến với sự hỗ trợ của Confederación General de Trabajadores (CGT). Trở về Argentina, ông tiếp tục công việc của mình cho La Protesta, cũng như cho một tạp chí mới La Antorcha, và hoàn thành The Movement Anarchist in Argentina: From Its Beginnings to 1910 (1930). Vào cuối những năm 1920 Santillán là một đối thủ ác liệt của người theo chủ nghĩa vô chính phủ Severino Di Giovanni, mà người biện hộ của tuyên truyền của các chứng thư đã dẫn đến một số người qua đời.

Trong khi đó vào năm 1930, ông bị lên án tử hình vì nổi loạn, Santillán thoát khỏi Uruguay. Từ đó ông đã đi sang Tây Ban Nha vào thời kỳ tuyên ngôn của nước Cộng hoà vào năm 1931, trước khi trở về Argentina trong bí mật để tiếp tục các hoạt động quân sự của mình và viết, bao gồm The Bankruptcy of the Capitalist Economic and Political System(1932), The Ideology of FORA and Trajectory of the Revolutionary Labour Movement in Argentina(1933) và Social Reconstruction: Foundations for a New Economic Structure in Argentina (1933). Tuy nhiên, vào cuối năm 1933, ông đã một lần nữa quay trở lại về Tây Ban Nha, giải quyết ở dưới Barcelona.

 Cách mạng Tây Ban Nha

Năm sau, Santillán bắt đầu làm việc cho các Federación Anarquista Ibérica (FAI), năm 1935, trở thành thư ký ủy ban bán đảo của nó, và là biên tập viên của Solidaridad Obrera và Tierra y Libertad; ông cũng thành lập ba tạp chí mới trong giai đoạn này: Tiempos Nuevos,Butlletí de la Conselleria d'Economia và Timon. Sau cuộc cách mạng trong tháng 7 năm 1936, ông đại diện cho FAI trên Comité de Milícies Antifeixistes de Catalunya, mà phối hợp các dân quân khác nhau trong Catalonia - và đó được hình thành, trong những năm đầu của cuộc nội chiến de facto của chính phủ Catalonia. Người theo chủ nghĩa vô chính phủ lý thuyết kinh tế dường như đã hết trong tâm trí của mình trong thời gian này, như được hiển thị bởi sự xuất hiện của The Economic Organism of the Revolution(1936), xuất bản trong tên của người theo chủ nghĩa vô chính phủ Confederación Nacional del Trabajo (CNT); này sau đó đã được phát hành lại dưới tiêu đề After the Revolution: Economic Reconstruction in Spain Today(1937).

 Quay trở lại Argentina

Từ thời điểm này trên, Santillán sống khá hơn mờ đi, thành lập thêm một số tạp chí, và tiếp tục công việc học của mình, trong đó có sự hợp tác rộng rãi trên Gran Enciclopedia Argentina, và quan trọng phân tích của phong trào lao động và Peronism: Why We Lost the War: A Contribution to the History of the Spanish Tragedy (1940) – sau đó làm thành một bộ phim do con trai ông, Francisco Galindo –  The Crisis of Capitalism and the Mission of the Proletariat (1946), khu vực Argentina trong The Labour Movement: Anarchism and Socialism Vol. III (1965), Contributions to a History of the Spanish Labour Movement (1962-1971), From Alfonso XII to Franco: Notes on the Modern Political History of Spain (1974) và Strategy and Tactics: Yesterday, Today and Tomorrow (1976).

Hơn nữa chưa được công bố công trình, Ideas y suggestiones para una nueva estrategía revolutionaria, (Ideas and Suggestions for a New Revolutionary Strategy) và Delincuencia política, (Political Criminality), cùng với phần còn lại của tài liệu lưu trữ rộng lớn của ông, được lưu giữ tại Amsterdam tại Viện quốc tế Xã hội Lịch sử.

 Những năm cuối đời

Vào năm 1977, ở tuổi 80, Santillán trở về post-Franco Tây Ban Nha, giải quyết một lần nữa tại Barcelona, và sản xuất một cuốn hồi ký cuối cùng, Memorias 1897-1936 (1977). Ông mất ở Barcelona vào ngày 18 tháng 10 năm 1983.

 Văn học

Các công trình của Santillán bao gồm:
 Ricardo Flores Magón: el apóstol de la revolución social mexicana, (Ricardo Flores Magón: Apostle of the Mexican Social Revolution), Mexico City: Grupo Cultural "Ricardo Flores Magon", 1925
 El anarquismo en el movimiento obrero, (Anarchism in the Labour Movement), (with Emilio López Arango), Barcelona: Ed. Cosmos, 1925
 El movimiento anarquista en la Argentina: desde sus comienzos hasta el año 1910, (The Anarchist Movement in Argentina: From Its Beginnings to 1910), Buenos Aires: Ed. Argonauta, 1930
 La bancarrota del sistema económico y político del capitalismo, (The Bankruptcy of the Capitalist Economic and Political System), 1932
  La F.O.R.A.: ideología y trayectoria del movimiento obrero revolucionario en la Argentina, The Ideology of FORA and Trajectory of the Revolutionary Labour Movement in Argentina, Buenos Aires: Nervio, 1933
 Reconstrucción social: bases para una nueva edificación económica argentina, (Social Reconstruction: Foundations for a New Economic Structure in Argentina), (with Juan Lazarte), 1933
 Las Cargas tributarias: apuntes sobre las finanzas estatales contemporáneas, (The Charges Paid: Points on Contemporary State Finances), Barcelona: Mundial, 1934
 Vida de Malatesta , Barcelona: Guilda de Amigos del Libro, 1936.  Translation from the Italian of Luigi Fabbri's biography of Errico Malatesta.
 El organismo económico de la revolución, (The Economic Organism of the Revolution), Barcelona: CNT publication, 1936 - this was reissued the following year as:
 After the Revolution: Economic Reconstruction in Spain Today , New York: Greenberg, 1937
 A Return to Principle , Barcelona: Timón, No. 2, tháng 8 năm 1938
 La revolución y la guerra de España, (The Revolution and the War in Spain), Havana, 1938
 Bibliografía anarquista argentina, Barcelona: Timón, 1938
  Por qué perdimos la guerra: una contribución a la historia de la tragedia española, Buenos Aires: Imán, 1940
 Why We Lost the War: A Contribution to the History of the Spanish Tragedy  (an excerpt from the above in English)
 La crisis del capitalismo y la misión del proletariado, (The Crisis of Capitalism and the Mission of the Proletariat), 1946
 Contribución a la historia del movimiento obrero español, (Contributions to a History of the Spanish Labour Movement), 3 vols., Puebla: Cajica, 1962-1971
 De Alfonso XII a Franco: apuntes de historia política de la España moderna, (From Alfonso XII to Franco: Notes on the Modern Political History of Spain), Buenos Aires: TEA, 1974
 Estrategia y táctica: ayer, hoy y mañana, (Strategy and Tactics: Yesterday, Today and Tomorrow), Madrid: Ed. Jucar, 1976
 Memorias 1897-1936'', Barcelona: Planeta, 1977

Chú thích

Sinh năm 1897
Mất năm 1983


title: Jammu

text:
Jammu là một thành phố và là nơi đặt ủy ban đô thị (municipal committee) của quận Jammu thuộc bang Jammu và Kashmir, Ấn Độ.

Địa lý
Jammu có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 327 mét (1072 feet).

Khí hậu

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Jammu có dân số 378.431 người. Phái nam chiếm 54% tổng số dân và phái nữ chiếm 46%. Jammu có tỷ lệ 79% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 82%, và tỷ lệ cho phái nữ là 74%. Tại Jammu, 10% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Jammu và Kashmir
Vùng phân chia
Jammu và Kashmir


title: Sông Mã (huyện)

text:
Sông Mã là một huyện miền núi nằm ở phía tây nam của tỉnh Sơn La, Việt Nam.

Địa lý
Huyện Sông Mã nằm ở phía tây nam tỉnh Sơn La, có vị trí địa lý:
Phía bắc giáp huyện Thuận Châu
Phía nam giáp huyện Sốp Cộp và giáp Lào
Phía đông giáp huyện Mai Sơn
Phía tây giáp huyện Điện Biên Đông, tỉnh Điện Biên.

Huyện Sông Mã có diện tích tự nhiên 164.220 ha, dân số năm 2019 là 154.224 người. Mật độ dân số đạt 94 người/km², gồm 6 dân tộc: Thái, Kinh, Mông, Xinh Mun, Khơ Mú, Kháng.

Huyện Sông Mã có địa bàn kéo dài dọc sông Mã, địa hình khá phức tạp, bị chia cắt mạnh bởi các dãy núi cao chạy theo hướng tây bắc - đông nam xen kẽ với các thung lũng và hệ thống sông, suối. Hệ thống núi dọc biên giới Việt - Lào của huyện có độ cao từ 306 - 1819m so với mực nước biển. Điểm thấp nhất là cánh đồng Nà Co Nghe, bản Trại Phong, xã Chiềng Cang và điểm cao nhất là đỉnh núi bản Huổi Hưa, xã Mường Cai, độ dốc chung toàn huyện từ 250 - 300m. Phần lớn là địa hình cao và dốc gây khó khăn cho việc phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng cơ sở hạ tầng; các khu vực bằng và thung lũng chiếm tỉ lệ nhỏ phân bố rải rác tạo ra tiểu vùng khí hậu phù hợp với nhiều loại cây trồng, con giống khác nhau.

Diện tích đất thuận lợi cho sản xuất nông nghiệp là 22.545ha chiếm 13,82% tổng diện tích tự nhiên, trong đó đất để canh tác ruộng nước 1.700 ha chiếm 0,9% diện tích đất nông nghiệp, còn lại hầu hết là đất dốc. Đất có rừng có 55.814ha chiếm 34%, đất chưa sử dụng 93.364 ha chiếm 57,23% tổng diện tích đất tự nhiên.

Hành chính
Huyện Sông Mã có 19 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc, bao gồm thị trấn Sông Mã (huyện lỵ) và 18 xã: Bó Sinh, Chiềng Cang, Chiềng En, Chiềng Khoong, Chiềng Khương, Chiềng Phung, Chiềng Sơ, Đứa Mòn, Huổi Một, Mường Cai, Mường Hung, Mường Lầm, Mường Sai, Nà Nghịu, Nậm Mằn, Nậm Ty, Pú Bẩu, Yên Hưng.

Lịch sử

Thời Pháp thuộc (1884-1945)
Dưới thời Pháp thuộc (trước cách mạng tháng 8/1945) chưa có huyện Sông Mã, lúc đó ba vùng đất của Sông Mã thuộc ba châu khác nhau. Vùng Sốp Cộp là một tổng thuộc Mường Thanh (Điện Biên), vùng Mường Lầm thuộc Mường Muổi (Thuận Châu), vùng Mường Hung thuộc Mường Mụa (Mai Sơn).

Sau cách mạng tháng 8 năm 1945
Ngày 7 tháng 3 năm 1953, Khu ủy Tây Bắc quyết định tách ba vùng: Sốp Cộp (thuộc Điện Biên), Mường Lầm (thuộc Thuận Châu) và Mường Hung (thuộc Mai Sơn) gộp lại thành lập châu mới là châu Sông Mã, thuộc tỉnh Sơn La. Từ 1953 đến giữa năm 1962 gọi là châu Sông Mã và từ giữa năm 1962 đến nay gọi là huyện Sông Mã.

Khi thành lập, huyện Sông Mã gồm 24 xã: Chiềng Ban, Chiềng Cang, Chiềng Đen, Chiềng En, Chiềng Khoong, Chiềng Khương, Chiềng Phung, Chiềng Sơ, Dồm Cang, Đứa Mòn, Huổi Một, Mường Cai, Mường Hung, Mường Lầm, Mường Lạn, Mường Lèo, Mường Và, Nà Nghịu, Nậm Mằn, Pắc Ma, Pú Bẩu, Púng Bánh, Sốp Cộp và Yên Hưng.

Tháng 3 năm 1953, châu Sông Mã chuyển trung tâm từ bản Lấu Ngày (xã Mường Lầm) về khu cánh kiến (nay thuộc xã Nà Nghịu) và đến đầu năm 1976 châu Sông Mã chuyển trung tâm từ khu cánh kiến về địa điểm mới (Thị trấn hiện nay).

Ngày 26 tháng 10 năm 1961, Hội đồng Chính phủ ban hành Quyết định số 173-CP. Theo đó, giải thể xã Mường Cai, địa bàn sáp nhập vào các xã Mường Và, Chiềng Khoong và Mường Lạn.

Từ năm 1976 đến nay
Ngày 13 tháng 4 năm 1977, thành lập thị trấn Sông Mã (thị trấn huyện lỵ huyện Sông Mã) trên cơ sở tách một phần diện tích và dân số của xã Nà Nghịu.

Ngày 25 tháng 7 năm 1978, đổi tên xã Chiềng Ban thành xã Nậm Lạnh, đổi tên xã Chiềng Đen thành xã Nậm Ty và đổi tên xã Pắc Ma thành xã Bó Sinh.

Ngày 16 tháng 1 năm 1979, tái lập xã Mường Cai trên cơ sở tách một số bản thuộc các xã Sốp Cộp, Chiềng Khoong, Mường Và và Mường Lạn.

Ngày 13 tháng 3 năm 1979, chuyển xã Mường Sai thuộc huyện Mai Sơn về huyện Sông Mã quản lý.

Ngày 11 tháng 1 năm 1986, chia xã Púng Bánh thành 2 xã: Púng Bánh và Sam Kha.

Cuối năm 2002, huyện Sông Mã có 27 đơn vị hành chính, bao gồm thị trấn Sông Mã và 26 xã: Bó Sinh, Chiềng Cang, Chiềng En, Chiềng Khoong, Chiềng Khương, Chiềng Phung, Chiềng Sơ, Dồm Cang, Đứa Mòn, Huổi Một, Mường Cai, Mường Hung, Mường Lầm, Mường Lạn, Mường Lèo, Mường Sai, Mường Và, Nà Nghịu, Nậm Lạnh, Nậm Mằn, Nậm Ty, Pú Bẩu, Púng Bánh, Sam Kha, Sốp Cộp, Yên Hưng.

Ngày 2 tháng 12 năm 2003, tách 8 xã: Sốp Cộp, Mường Lạn, Dồm Cang, Sam Kha, Mường Và, Mường Lèo, Púng Bánh và Nậm Lạnh để thành lập huyện Sốp Cộp.

Huyện Sông Mã còn lại 1 thị trấn và 18 xã như hiện nay.

Kinh tế
Trong những năm gần đây, kinh tế của huyện Sông Mã luôn tăng trưởng khá. Cơ cấu kinh tế chuyển dịch tích cực. Các thành phần kinh tế đều có bước phát triển khá. Kết cấu hạ tầng có nhiều tiến bộ, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội. Giá trị tổng sản phẩm huyện Sông Mã năm sau cao hơn năm trước. Sản xuất nông nghiệp - lâm nghiệp và kinh tế nông thôn liên tục phát triển khá theo hướng sản xuất hàng hóa. Diện tích cây ăn quả được duy trì và phát triển.

Chăn nuôi phát triển khá toàn diện và đa dạng. Nhiều mô hình kinh tế trang trại, chăn nuôi tập trung, bán công nghiệp có hiệu quả đang hình thành và nhân rộng; các dự án khoanh nuôi và bảo vệ vốn rừng, tái tạo môi sinh, môi trường được quan tâm thực hiện.

Thế mạnh kinh tế của huyện Sông Mã chủ yếu là một số cây ăn quả, cây lương thực như nhãn, ngô, một số vật nuôi như: trâu, bò, dê, ba ba gai, cá lăng và một số dịch vụ.

Những ngành phát triển mạnh tại huyện Sông Mã thời điểm này chủ yếu là nông - lâm nghiệp, công nghiệp - xây dựng và chế biến sản phẩm nông nghiệp như: Nhãn, ngô.

Dân số
Huyện Sông Mã có dân số năm 2020 là 156.785 người, trong đó dân số nam 79.580 người, chiếm 50,76%; dân số nữ 77.205 người, chiếm 49,24%; dân số khu vực thành thị 7.121 người, chiếm 4,54%; dân số khu vực nông thôn 149.664 người, chiếm 95,46% tổng dân số; tỷ lệ tăng dân số tự nhiên 1,32%.

Du lịch
Huyện Sông Mã có 2 di tích lịch sử được công nhận xếp hạng Di tích Lịch sử - Văn hoá cấp tỉnh:
Di tích Cây đa Mường Hung được công nhận xếp hạng Di tích Lịch sử - Văn hoá cấp tỉnh theo Quyết định số 1214/QĐ-UBND ngày 28/4/2006 của UBND tỉnh Sơn La về việc xếp hạng Di tích Lịch sử - Văn hoá cấp tỉnh.
Di tích Đền thờ Hai Bà Trưng (bản Nam Tiến, xã Chiềng Khương) được công nhận xếp hạng Di tích Lịch sử - Văn hoá cấp tỉnh theo Quyết định số 2636/QĐ-UBND ngày 11/11/2011 của UBND tỉnh Sơn La về việc xếp hạng Di tích Lịch sử - Văn hoá và danh lam thắng cảnh cấp tỉnh.

Huyện Sông Mã có dòng sông Mã, núi Mường Hung, có bài hát "Tình ca Tây Bắc", nơi đây có nhiều suối nước nóng, nhiều hang động đẹp, có thể xây dựng thành các điểm du lịch, đặc biệt là quần thể động Ten Ư (Chiềng Sơ) gồm 36 hang động đẹp.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Huyện biên giới Việt Nam với Lào