title: Bo mạch đồ họa

text:
Bảng mạch đồ họa, Bộ chuyển đổi đồ hoạ (graphics adapter), thẻ đồ họa (graphics card), thẻ màn hình, card màn hình là một bảng mạch mở rộng (expansion card) dùng để xuất hình ảnh hiển thị ra màn hình máy tính. Bộ phận trọng tâm của card đồ họa là bộ xử lý đồ họa (GPU). Không nên nhầm lẫn GPU với bảng mạch đồ họa.

Thành phần cơ bản

Bộ xử lý đồ họa (GPU)

Bộ xử lý đồ họa ("Graphic Processing Unit", viết tắt là GPU) là thành phần rất quan trọng quyết định đến sức mạnh đồ họa, nó có ý nghĩa như CPU trong máy tính.
Hiện nay các bo mạch đồ họa rời thường sử dụng GPU của hai hãng sản xuất:
 nVIDIA
 AMD

Tản nhiệt
Do phải xử lý một khối lượng công việc lớn khi chơi game hoặc thực hiện các tác vụ liên quan nên bộ xử lý đồ họa thường toả một lượng nhiệt lớn, cũng như CPU trong máy tính, các bo mạch đồ họa cũng cần tản nhiệt cho GPU.
Cách thức tản nhiệt với các GPU thường là:
 Sử dụng tấm, phiến tản nhiệt (không dùng quạt) để tản nhiệt tự nhiên. Hình thức này trước kia chỉ phù hợp với các GPU có xung nhịp thấp. Hiện nay đã có những hãng (như Asus) rất thành công trong việc tạo những phiến tản nhiệt tĩnh (tản nhiệt silent) cho bảng mạch đồ họa trung, cao cấp, tận dụng được quạt của CPU và thùng máy tản nhiệt qua những ống đồng và các phiến dẫn nhiệt.
 Sử dụng tấm, phiến tản nhiệt kết hợp dùng quạt.
 Tản nhiệt bằng chất lỏng: Rất hiếm gặp hình thức này ở các bảng mạch đồ họa khi xuất xưởng. Thông thường hình thức này do người dùng thay thế cách tản nhiệt nguyên bản của bảng mạch đồ họa để ép xung.
Do bộ nhớ đồ họa cũng phát sinh nhiệt nên trong các cách tản nhiệt trên, tấm tản nhiệt thường bao trùm và tản nhiệt luôn cho bộ nhớ đồ họa tuy rằng một số bảng mạch đã không tản nhiệt cho bộ nhớ đồ họa hoặc thiết kế các phiến tản nhiệt riêng.

Bộ nhớ đồ họa
Để xử lý các tác vụ đồ họa và lưu trữ kết quả tính toán tạm thời, bảng mạch đồ họa có các bộ nhớ riêng hoặc các phần bộ nhớ dành riêng cho chúng từ bộ nhớ chung của hệ thống, trong các trường hợp khác bộ nhớ cho xử lý đồ họa được cấp phát với dung lượng thay đổi từ bộ nhớ hệ thống.
Dung lượng của bộ nhớ đồ họa một phần quyết định đến: độ phân giải tối đa, độ sâu màu và tần số làm tươi mà bo mạch đồ họa có thể xuất ra màn hình máy tính. Do vậy dung lượng bộ nhớ đồ họa là một thông số cần quan tâm khi lựa chọn một bo mạch đồ họa. Dung lượng bộ nhớ đồ họa có thể có số lượng thấp (1 đến 32 Mb) trong các bo mạch đồ họa trước đây, 64 đến 128 Mb trong thời gian hai đến ba năm trước đây và đến nay đã thông dụng ở 256 Mb với mức độ cao hơn cho các bo mạch đồ họa cao cấp (512 đến 1Gb và thậm chí còn nhiều hơn nữa).
Tuy nhiên, dung lượng không phải là một yếu tố quyết định tất cả, khi mà việc tăng dung lượng bộ nhớ đã không trở thành hữu ích cho bảng mạch đồ họa, các nhà thiết kế đã chuyển hướng sử dụng các bộ nhớ có tốc độ cao hơn, do đó đến nay đã có rất nhiều chuẩn bộ nhớ đồ họa đã từng được sử dụng: FPM DRAM, VRAM, WRAM, EDO DRAM, SDRAM, MDRAM, SGRAM, DDR SDRAM, DDR-II SDRAM, và gần đây là GDDR-3 SDRAM, GDDR-4 SDRAM.
Có một điều rằng bảng mạch đồ họa khác nhau lại sử dụng các tốc độ đồ họa thay đổi tuỳ thuộc vào bảng mạch đó dùng GPU nào. Chúng không được sử dụng ở tốc độ tối đa theo như thiết kế. Một số hãng sản xuất có thể thiết kế và thiết đặt sẵn (trong Video Bios - xem phần sau) để bảng mạch đồ họa làm việc với tốc độ bộ nhớ cao hơn so với mặc định (overclock).

Bus kết nối

Bảng mạch đồ họa thường sử dụng các đường truyền dữ liệu theo các chuẩn nhất định (bus) để truyền dữ liệu giữa bo mạch đồ họa với hệ thống máy tính, các bus có thể là PCI Express (hiện nay) hoặc AGP (trước kia), hoặc các bus cổ hơn nữa trong thời gian trước đây (ISA 8 bit, ISA 16 bit, VESA LocalBus, PCI, v.v). Đặc điểm của các bus được giới thiệu sơ lược như sau:
 PCI Express: Còn gọi tắt là PCIe. Xuất hiện vào năm 2004, nó sử dụng kiểu kết nối nối tiếp (serial) thay vì song song giống các bus trước đó.
 AGP: Là một bus chuyên dụng dành cho card đồ họa. Được giới thiệu vào năm 1997.

RAMDAC
RAMDAC (random-access-memory digital-to-analog Converter): Có chức năng chuyển đổi các tín hiệu số sang tín hiệu tương tự để hiển thị trên màn hình máy tính cũ sử dụng công nghệ CRT. Tốc độ của RAMDAC có thể cao hơn tốc độ làm việc của bộ xử lý đồ họa.

Tốc độ RAMDAC trong thời điểm năm 2007 thường vào khoảng 300-500 Mhz. RAMDAC có thể là một bộ phận tách rời hoặc tích hợp sẵn vào các bộ xử lý đồ họa nếu là bo mạch rời.

Video BIOS
Cũng giống như tính năng của BIOS ở bảng mạch chủ, video bios chứa toàn bộ thông tin thiết lập về phần cứng của bảng mạch đồ họa. Video Bios còn giúp cho bảng mạch đồ họa hoạt động ngay khi máy tính bắt đầu khởi động trong quá trình POST - trước khi trình điều khiển của hệ điều hành được nạp.
Video bios của bảng mạch đồ họa ở dạng một ROM, có thể được hàn định vị trực tiếp vào bảng mạch đồ họa, có thể ở dạng gắn trên đế cắm (đối với các bo mạch đồ họa trước đây).
Nhiều overclocker hoặc hacker thường thay đổi Video Bios của bo mạch đồ họa để ép xung chúng (overclock).

Các kiểu kết nối
giữa|nhỏ|Video In Video Out (VIVO) cho S-Video, Digital Visual Interface (DVI) cho HDTV, và DE-15 cho VGA
Kết nối đầu ra/vào của bảng mạch đồ họa đến các màn hình máy tính hoặc các thiết bị ngoại vi khác có thể gồm các loại sau đây:

Video Graphics Array (VGA) (DE-15)
nhỏ|Video Graphics Array (DE-15)
VGA là tiêu chuẩn tương tự (analog) được đưa vào sử dụng từ cuối thập niên 1980, được thiết kế dành cho màn hình CRT. Nó có một số vấn đề về nhiễu và hình ảnh không rõ nét. Ngày nay tiêu chuẩn này còn được sử dụng cho tín hiệu HD (1080p và cao hơn). Mặc dù băng thông của VGA đủ cao để hỗ trợ độ phân giải cao hơn, chất lượng hình ảnh sẽ bị giảm đi theo độ dài và chất lượng dây. Điều này còn phụ thuộc vào mắt của mỗi người và màn hình hiển thị.

Digital Visual Interface (DVI)
nhỏ|Digital Visual Interface (DVI-I)
DVI là kiểu kết nối tín hiệu kỹ thuật số, dành cho các màn hình phẳng (LCD, Plasma, HDTV) và máy chiếu. Đôi khi cũng bắt gặp DVI được sử dụng trong các màn hình CRT cao cấp. Nó tránh được nhiễu điện và xuất ra hình ảnh rõ nét hơn.

High-Definition Multimedia Interface (HDMI)
nhỏ|High-Definition Multimedia Interface
HDMI là giao diện âm thanh/hình ảnh cho phép truyền dữ liệu video chưa nén và dữ liệu âm thanh đã nén/chưa nén từ một thiết bị tuân thủ HDMI (thiết bị nguồn) tới một thiết bị âm thanh số, màn hình máy tính, máy chiếu hay TV số. HDMI là một giải pháp kỹ thuật số thay thế cho các tiêu chuẩn tương tự.
nhỏ|DisplayPort

DisplayPort
DisplayPort là một giao diện kỹ thuật số do Video Electronics Standards Association (VESA) phát triển. Giao diện này được sử dụng chủ yếu cho việc kết nối một nguồn video tới một thiết bị hiển thị, ví dụ như màn hình máy tính, mặc dù nó cũng có thể truyền tải âm thanh, USB hay một số hình thức dữ liệu khác. Tiêu chuẩn VESA được miễn phí tiền bản quyền. VESA thiết kế DisplayPort để thay thế cả VGA, DVI lẫn LVDS. Có thể sử dụng các thiết bị với DisplayPort của với các màn hình VGA hay DVI thông qua các adapter. Mặc dù các tính năng và khả năng hiển thị của DisplayPort tốt hơn HDMI, nó chỉ có mục đích bổ sung, không thay thế.

Một số giao diện khác
 S-Video: Kiểu kết nối đầu ra tín hiệu tương tự dành cho các thiết bị video dân dụng: Ti vi, đầu phát video (băng từ, VCD, DVD), máy quay, máy chiếu...
 Video in: Đường kết nối dành riêng cho ngõ vào video ở một số bo mạch đồ họa có tính năng mở rộng "VIVO" (Video-In-Video-Out), với tính năng này bo mạch đồ họa có một phần tính năng của một bo mạch kỹ xảo.

Các API đồ họa 3D
Sự xuất hiện của nhiều bộ xử lý đồ họa với các công nghệ khác nhau không thống nhất theo chuẩn nhất định khiến cho các nhà phát triển phần mềm và trò chơi trên máy tính gặp khó khăn về vấn đề tương thích.

Để thuận tiện cho các nhà viết phần mềm đồ họa và trò chơi trên máy tính cần thống nhất các hàm API sử dụng chung mà các bảng mạch đồ họa cần phải tương thích với chúng.

 DirectX: được hãng Microsoft phát triển vào những năm 1996 nhằm hướng các nhà lập trình sử dụng chúng để lập trình các game cho hệ điều hành Windows 95 (hệ điều hành mang tính cách mạng trong thời bấy giờ, bắt đầu cách ly việc các phần mềm can thiệp trực tiếp vào phần cứng) thay cho thói quen lập trình trên nền DOS mà họ dễ dàng can thiệp vào phần cứng.
 Sự phát triển các phiên bản DirectX từ đó đến phiên bản DirectX 9c mang tính kế thừa, nhưng đến phiên bản gần đây nhất - DirectX 10 (chỉ sử dụng trong Windows Vista và các hệ điều hành khác nếu có của Microsoft sau này) có một sự thay đổi lớn được xem như viết trên một nền tảng mới hoàn toàn.
 Đến cuối năm 2007, chỉ có một số bảng mạch đồ họa hỗ trợ DirectX 10 khi sử dụng các bộ xử lý đầu họa(có ký hiệu)đầu 8XXX (8800, 8600...) của nVIDIA và 2XXX (2900, 2600...) của ATI (Các bo mạch đồ họa sử dụng các GPU cũ hỗ trợ đến DirectX 9c vẫn có thể làm việc với Windows Vista)
 OpenGL được Silicon Graphics phát triển những năm 1990. (Xem thêm OpenGL)

Cung cấp nguồn trực tiếp từ nguồn máy tính
Các bảng mạch đồ họa (rời) trước đây thường lấy điện trực tiếp từ bảng mạch chủ nhưng với nhu cầu xử lý ngày càng cao, ngày nay các bộ xử lý đồ họa cần tiêu tốn một lượng điện năng lớn (có thể trên 150 W) mà các mạch dẫn trên mạch in của bảng mạch chủ sẽ không thể đáp ứng nổi các dòng điện lớn như vậy.
Để cung cấp các công suất lớn cho bộ xử lý đồ họa, các bảng mạch đồ họa sử dụng cách thức cung cấp điện trực tiếp từ nguồn máy tính thông qua các đầu cắm thiết kế riêng. Đầu cắm thông dụng cung cấp điện cho bo mạch đồ họa hiện nay thường là 6 hoặc 8 chân.

Đa màn hình

Cùng một bảng mạch đồ họa có thể cho phép xuất ra nhiều màn hình đồng thời mà không nhất thiết chúng có hình ảnh giống hệt nhau. Với các vi xử lý đồ họa mạnh mẽ hiện nay có thể cho phép một bảng mạch đồ họa xuất ra hai màn hình để mở rộng desktop trong hệ điều hành. Trong trường hợp hệ thống có nhiều bảng mạch đồ họa cũng có thể mở rộng ra nhiều màn hình đồng thời (giả sử có hai bảng mạch đồ họa, mỗi chiếc xuất ra hai màn hình thì tổng số sẽ có thể có 4 màn hình cùng hiển thị).

Hai (hoặc nhiều hơn) màn hình có thể giúp người sử dụng mở đồng thời nhiều ứng dụng mà vẫn quan sát được các tiến trình đang diễn ra, nhiều cửa sổ để tham chiếm, duyệt web...một số trò chơi cũng cho phép xuất ra nhiều màn hình cùng lúc để hiển thị các góc nhìn khác nhau.

Đồ họa kép
Không dừng lại ở các bộ xử lý đồ họa cao cấp, bộ nhớ đồ họa dung lượng lớn với tốc độ làm việc cao, các hãng sản xuất đã thiết kế các kiểu sử dụng nhiều bo mạch đồ họa trên cùng một máy tính.
Trong các thời gian trước đây, người ta cũng có thể sử dụng đồng thời nhiều bảng mạch đồ họa nhưng chỉ dừng lại ở công dụng phát ra nhiều màn hình đồng thời. Công nghệ đồ họa kép hiện nay cho phép nhiều bộ xử lý đồ họa cùng xử lý một vấn đề đồ họa do đó chất lượng và tốc độ xử lý tăng mạnh hơn (có thể hình dung nhiều bộ xử lý đồ họa tương tự việc bộ xử lý đa nhân hoặc nhiều bộ xử lý trên cùng một bo mạch chủ).
Hai hãng sản xuất chip đồ họa ATI và nVIDIA đã có các chuẩn riêng như sau

Công nghệ Crossfire của AMD
Crossfire có thể là: Hai bộ xử lý đồ họa cùng có mặt trên một bảng mạch đồ họa hoặc hai bảng mạch đồ họa (trở lên) cùng có mặt trên một bảng mạch chủ.
Nếu thuộc loại hai bảng mạch đồ họa (trở lên) cắm vào bảng mạch chủ thì yêu cầu bảng mạch chủ phải có hai khe cắm kiểu PCI Express X16 (chúng có thể không đồng thời hỗ trợ X16) và bảng mạch chủ phải hỗ trợ.
Hai bảng mạch đồ họa ở đây phải liên kết với nhau, có thể qua dây kết nối đầu ra (dây cắm thiết kế riêng gồm 3 đầu, hai đầu cắm vào hai bo mạch đồ họa, đầu còn lại cắm vào màn hình máy tính), có thể sử dụng cầu nối giữa hai bảng mạch đồ họa hoặc có thể sử dụng bằng phần mềm thiết đặt trình điều khiển.

Công nghệ SLI của nVIDIA
Gần tương tự như công nghệ Crossfire của ATI, nhưng công nghệ SLI của nVIDIA yêu cầu khắt khe hơn về bảng mạch chủ: Các bảng mạch chủ hỗ trợ công nghệ này phải sử dụng các chipset của chính hãng nVIDIA. Còn có thể sử dụng theo yêu cầu từ 2 card đồ họa giống nhau để đồng bộ (Dòng 8 với 8, dòng 9 với 9 ...)

Xem thêm
 NVIDIA GPU
 ATI GPU

Tham khảo

Nguồn

 Mueller, Scott (2005) Upgrading and Repairing PCs. 16th edition. Que Publishing.

Liên kết ngoài

Card đồ họa
Bo mạch đồ họa
Phần cứng đồ họa
Phát minh của Hoa Kỳ


title: Horsfieldia urceolata

text:
Horsfieldia urceolata là một loài thực vật thuộc họ Myristicaceae. Đây là loài đặc hữu của Papua New Guinea.

Chú thích

Tham khảo
 World Conservation Monitoring Centre 1998. Horsfieldia urceolata. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Papua New Guinea
urceolata
Thực vật dễ tổn thương


title: Morata de Jiloca

text:
Morata de Jiloca là một đô thị ở tỉnh Zaragoza, Aragon, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 của Viện thống kê Tây Ban Nha (INE), đô thị này có dân số là 307 người. Diện tích đô thị này là 22 ki-lô-mét vuông. Đô thị này nằm ở độ cao 619 m trên mực nước biển.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị ở Zaragoza


title: Người Thái (Thái Lan)

text:
Người Thái, hay trước kia tên do bên ngoài gọi là người Xiêm, một dân tộc phân nhóm của nhóm sắc tộc Thái, là dân tộc chiếm đa số sống tại lãnh thổ Thái Lan và một số thiểu số ở Lào, Việt Nam, Myanmar, Ấn Độ, khu vực miền nam Trung Quốc...

Ngôn ngữ chính thức là tiếng Thái trung hay tiếng Xiêm. Tuy nhiên các nhóm địa phương ở Thái Lan vẫn có ngôn ngữ riêng của mình và các ngôn ngữ này có quan hệ gần gũi với ngôn ngữ chính thức. Tất cả chúng đều được phân loại vào ngữ hệ Tai-Kadai. Phần lớn người Thái theo Phật giáo Thượng tọa bộ. Người Thái phân làm bốn nhóm: Thái Trung tâm, Thái Nam (Tai), Thái Đông Bắc (Isản), Thái Bắc (Làn Nà). Ngoài ra, người Thái (và các sắc tộc Tai khác) cũng là anh em họ hàng của người Kinh (Việt) vì ADN có cả 2 dân tộc rất giống nhau trong khảo sát gần đây.

Lịch sử
Đã có nhiều giả thuyết đề xuất nguồn gốc của nhóm sắc tộc Thái-Kadai — mà trong đó Thái là một phân nhóm — bao gồm mối quan hệ giữa tập đoàn người Thái với vương quốc Nam Chiếu, nhưng bị bác bỏ và thiếu căn cứ. Các nghiên cứu ngôn ngữ cho thấy rằng nguồn gốc của người Tai nằm quanh tỉnh Quảng Tây, nơi mà người Tráng vẫn chiếm đa số. Cũng có các giả thuyết khác rằng người Tai đã sáng lập nên vương quốc Nam Việt, vương quốc đã cai trị phần lớn phía nam Trung Quốc và phía bắc Việt Nam trong một thế kỷ . Nhà Tần lập nên tỉnh Quảng Đông năm 214 TCN, bắt đầu những làn sóng di cư từ bắc vào nam của người Hán. Với áp lực chính trị và văn hoá từ phía Bắc, một số dân tộc Tai di cư dần về phía nam, nơi họ gặp gỡ được những nền văn hóa Ấn Độ cổ điển từ người Môn và người Khmer. Theo các bằng chứng ngôn ngữ và lịch sử, cuộc di cư về phía tây nam của các dân tộc nói ngôn ngữ Tai diễn ra vào thế kỷ thứ VIII cho đến thế kỷ thứ X.

Bắt đầu từ thế kỷ thứ X trở đi, người Tai từ phía bắc dần dần định cư tại thung lũng sông Chao Phraya, vùng đất thuộc dòng văn hóa Dvaravati, họ tiếp thu văn hóa của người Môn và người Khmer, ngoài ra cũng giao thiệp với Đế quốc Khmer. Những người Tai đã định cư đến vùng đất thuộc Thái Lan ngày nay theo Phật giáo Thượng tọa Bộ. Thái ngày nay là sự pha trộn giữa văn hóa Khmer, Ấn và Môn.

Những lãnh thổ chủ quyền đầu tiên của người Thái bao gồm vương quốc Sukhothai và Suphan Buri. Vương quốc Lavo, nơi từng là trung tâm của nền văn hóa Khmer tại thung lũng Chao Praya, cũng là nơi tập trung của người Thái. Đôi khi một số lãnh thổ của người Thái cũng chịu dưới sự kiểm soát của Angkor cai trị bởi một số vị quân chủ người Khmer (bao gồm Suryavarman II và Jayavarman VII), tuy nhiên, hầu như những lãnh thổ này hầu như độc lập trên thực tế.

Vương quốc Ayutthaya — được đặt tên theo thành phố Ayodhya của Ấn Độ —, thành bang kiến lập bởi Ramathibodi I, nổi lên như trung tâm của sự phát triển của người Thái năm 1350. Ayutthaya tiếp tục những cuộc chinh phạt về phía đông nhằm vào đế quốc Khmer đã suy yếu thực sự từ sau năm 1431 với sự thất bại của Angkor.

Các dân tộc khác sống dưới sự cai trị của người Thái — mà phần lớn là Môn, Khmer và Lào cũng như những người nhập cư từ Trung Quốc, Ấn Độ hoặc các tín đồ Hồi Giáo — bị áp bức bóc lột bởi người Thái, nhưng đồng thời họ cũng gây ảnh hưởng và tác động đến văn hóa, triết học, kinh tế và chính trị của cộng đồng người Thái. Trong một bài viết mang tên Jek pon Lao (เจ้กปนลาว—Hoa lai tạo với Lào) của mình, Sujit Wongthet, người thừa nhận mình là một người Hoa lai Lào (Jek pon Lao), nói rằng người Thái ngày nay thực tế là người Hoa lai Lào. Ông nhấn mạnh rằng người Thái không còn là một sắc tộc được xác định rõ ràng mà đã là một sắc tộc bao gồm nhiều sắc tộc và nền văn hóa khác nhau. Nhóm lớn nhất và có ảnh hưởng nhất là người Thái gốc Hoa.  Cũng trong bài viết khác vị thế của những ngôn ngữ không phải tiếng Thái tại Thái Lan - the positions of non-Thai languages in Thailand (2007) của Theraphan Luangthongkum, một nhà ngôn ngữ học người Thái gốc Hoa, có nói rằng 40% người Thái là hậu duệ của di dân người Hoa từ Trung Quốc.

Cho dù những cuộc chiến lác đác và lẻ tẻ vẫn thường xuyên xảy ra giữa người Thái và Miến Điện và các nước láng giềng khác, chiến tranh giữa Trung Quốc với Miến Điện cùng với sự can thiệp của châu Âu vào các nước Đông Nam Á khác cho phép người Thái phát triển đất nước của họ theo một đường lối độc lập bằng cách giao thương với châu Âu cũng như đóng vai trò lớn chống lại nhau để duy trì sự độc lập. Vương triều Chakri dưới sự cai trị của Rama I luôn luôn khiến cho người Miến Điện không thể xâm lược, trong khi Rama II và Rama III thì lại giúp định hình xã hội Thái bấy giờ, nhưng cũng dẫn đến những thất bại của người Thái khi các đế quốc thực dân châu Âu đương thời luôn lấy những vùng đất và quốc gia láng giềng của Xiêm làm mục tiêu và cản trở người Thái tuyên bố chủ quyền đối với Campuchia, đất nước bị tranh chấp ách thống trị giữa Xiêm, Việt Nam và Miến Điện.

Địa lý và nhân khẩu học
Đại đa số bộ phận người Thái phân bố tại Thái Lan, tuy nhiên một số khác cũng phân bố tại một số nước cùng khu vực. Có khoảng 51–57 triệu người Thái sinh sống tại Thái Lan.

Văn hóa và xã hội

Tôn giáo

Người Thái chủ yếu theo Phật giáo Thượng tọa bộ (Phật giáo Nguyên thủy). Hơn 90% tổng số người dân Thái Lan nhận họ là tín đồ Phật giáo. Ngoài ra, Cơ Đốc giáo và các tôn giáo khác như Ấn Độ giáo và Hồi giáo cũng là những tôn giáo phổ biến tại Thái Lan.

Xem thêm
 Thái Lan
 Văn hóa Thái Lan

Ghi chú

Tham khảo

Liên kết ngoài

Nhóm sắc tộc ở Thái Lan
Các sắc tộc Thái


title: Chionopora

text:
Chionopora là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

 Natural History Museum Lepidoptera genus database

Geometridae
Larentiinae


title: Taylors College

text:
Taylors College được thành lập ở Melbourne vào năm 1920, Úc. Trường đào tạo chương trình PTTH (Lớp 10 - Lớp 12), chương trình Cao đẳng và Chương trình Dự bị đại học vào các trường đại học danh tiếng tại Úc và New Zealand. Trường có 4 chi nhánh ở Melbourne, Sydney, Perth và Auckland. Trường thuộc tổ chức giáo dục Study Group: tổ chức giáo dục hàng đầu thế giới.

Lịch sử

George Taylor và Staff (GT & S) thành lập trường vào năm 1920. Taylors College là một trong 13 trường giảng dạy chương trình đào tạo đưa học sinh PTTH đậu vào Đại học Melbourne và chỉ trong vòng vài năm, trường đã thành công nhất về đầu ra của các sinh viên. Trong khi các Trường PTTH khác đã phải đóng cửa, PS GT & S ngày càng phát triển và ngày càng nhận nhiều học sinh đến từ nhiều quốc gia khác nhau.

George Taylor & Staff - nay đã đổi tên thành Taylors College - Học sinh quốc tế đầu tiên đến từ Trung Quốc vào năm 1925.

Trong 50 năm qua, từ năm 1920 - 1970, có hơn 320,000 học sinh Taylors College tốt nghiệp đậu vào các trường Cao đẳng và Đại học với nhiều cơ hội việc làm tốt.

Giá trị

Có 5 lý do tạo nên giá trị hiệu quả và triết lý của Taylors College:

1. Sự tin cậy - bạn có thể tin tưởng vào các Chuyên gia giáo dục, các Giáo viên của trường
2. Sự chuẩn bị - chuẩn bị nền tảng vững chắc cho bạn bước vào Đại học
3. Sự quan tâm - mang đến sự quan tâm và chăm sóc tốt nhất cho học sinh khi họ cần
4. Tính cộng đồng - sự kết nối mang tính cộng đồng
5. Sự thành công - đảm bảo cho du học sinh có được sự thành công và đạt mục tiêu trong học tập và cuộc sống

Chương trình

Dự bị Đại học Monash (MUFY)
Khóa Dự bị đại học tương đương với Lớp 12, đảm bảo một vị trí vững chắc vào Đại học Đại học Monash nếu học sinh đạt được những yêu cầu cần thiết.

Dự bị Đại học Sydney (USFP)
Khóa Dự bị đại học Sydney được thiết kế cho các học sinh có nền tảng học lực tốt và họ có thể học thành công tại Đại học Sydney hoặc các Trường đại học khác.

Dự bị Đại học Tây Úc (UWAFP)
Khóa Dự bị đại học Tây Úc được thiết kế cho các học sinh đậu vào trường Đại học Tây Úc.

Dự bị Đại học Auckland (TAFY)
Khóa Dự bị đại học Auckland được thiết kế cho học sinh đậu vào các trường Đại học Auckland, Đại học kỹ thuật Auckland và Đại học Massey.
Học sinh cũng có thể đăng ký đậu vào các trường Đại học New Zealand, Úc, Anh quốc hoặc Mỹ.

Chương trình PTTH (Lớp 10-12)

Taylors College đào tạo chương trình PTTH 3 năm của Úc PTTH (Lớp 10, Lớp 11 và Lớp 12) tại Melbourne và Sydney. Riêng tại trụ sở Perth chỉ có khóa lớp 11.

Chương trình PTTH tại Taylors College được thiết kế để học sinh có thể đảm bảo cả yêu cầu về trình độ Ngôn ngữ và học thuật cho các kỳ thi của bang:

-  Chứng chỉ tốt nghiệp PTTH Victorian (Victoria)
-  Bằng tốt nghiệp (New South Wales)
-  Bằng tốt nghiệp (Tây Úc)

Giáo trình học và mỗi kỳ thi được quản lý bởi các Bang.

Chương trình Dự bị Tiếng Anh của Taylors (Taylors English Language Preparation - TELP)
Chương trình Tiếng Anh - thời lượng 12 tuần - đảm bảo học sinh có thể sử dụng Tiếng Anh tự tin và chính xác
.

TELP chú trọng đào tạo các kỹ năng:

- Ngôn ngữ chung
- Văn phong viết học thuật
- Ghi chú bài giảng
- Viết luận văn
- Nghe chuyên sâu
- Đọc hiểu

Hoàn tất khóa TELP, học sinh không phải thi IELTS đầu vào chương trình PTTH và Dự bị Đại học.

Học bổng tại Taylors College

Hàng năm Taylors College đều có các học bổng dành cho du học sinh có trình độ nổi trội từ các nước, bao gồm Việt Nam.

Trụ sở ở Úc và New Zealand

Trụ sở Sydney
Taylors College Sydney nằm ở đường Bourke, Waterloo. Đây là tòa nhà 5 tầng hiện đại nằm gần trung tâm thành phố Sydney.

Trụ sở Melbourne
Taylors College Melbourne nằm ở đường Lonsdale, cách trung tâm thành phố Melbourne khoảng 100m.
Xung quanh trường có các dịch vụ xe điện, tàu lửa, xe buýt, giúp việc đi lại các vùng trong thành phố Melbourne thuận lợi và dễ dàng.

Trụ sở Perth

Taylors College Perth nằm ở ngay trong khuôn viên trường đại học Tây Úc, vùng Claremont.
Trụ sở rất gần các bến xe lửa, tàu hỏa, xe buýt, dễ dàng đi vào các vùng trong thành phố Perth.

Trụ sở Auckland
Taylors College Auckland nằm ở đường Karangahape ngay trung tâm thành phố Auckland.

Từ trụ sở trường có thể đi bộ tới các trường đại học đối tác, đại học Auckland và đại học kỹ thuật Auckland. Trường cũng rất gần các khu thu viện công cộng, phòng triển lãm tranh, các khu mua sắm, nhà hàng và tuyến giao thông công cộng.

Xem thêm
 Đại học Monash
 Đại học Sydney
 Đại học Tây Úc
 Đại học Auckland
 Đại học kỹ thuật Auckland
 Đại học Massey
 International Study Group
 Group of Eight Universities (Australia)

Tham khảo
1. MUFY

2. USFP

3. UWAWFP

4. TAFY

5. Chương trình Phổ thông Trung học

6. Tiếng Anh Dự bị - TELP

7. Học bổng tại Taylors

Link đến các website khác
 Website Taylors College tiếng Việt
 Website Study Group
 Thông tin về chương trình MUFY - hợp tác giữa Đại học Monash và Taylors College
 Nhận định về Taylors College
 Giới thiệu về Taylors College trên newzealandeducated.com
 Giới thiệu về Taylos College Course trên studyinaustralia.gov.au
 Giới thiệu về Taylors College trên studylink.com
 Website CSU Study Centres tiếng Việt

Chú thích


title: Trigonoscuta yorbalindae

text:
Trigonoscuta yorbalindae là một loài bọ thuộc họ Curculionidae. Nó là loài đặc hữu của Hoa Kỳ. Loài này đã bị tuyệt chủng,

Chú thích

Tham khảo

 World Conservation Monitoring Centre 1996. Trigonoscuta yorbalindae. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 10 tháng 8 năm 2007.

Y
Động vật được mô tả năm 1975


title: Molophilus subiratus

text:
Molophilus subiratus là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Molophilus
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Oliva maya

text:
Oliva maya là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Olividae, họ ốc gạo hoa.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Oliva


title: Flatschach

text:
Flatschach là một đô thị thuộc huyện Knittelfeld trong bang Steiermark, nước Áo. Đô thị  có diện tích 7,43 km², dân số cuối năm 2005 là người.

Tham khảo


title: La Vergenne

text:
La Vergenne là một xã ở tỉnh Haute-Saône trong vùng Franche-Comté phía đông Pháp. Xã có diện tích 2,95 kilômét vuông, dân số năm 2006 là 111 người. Khu vực này có độ cao từ 277-322 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
INSEE

Xã của Haute-Saône


title: Triêm Ích

text:
Triêm Ích (tiếng Trung: 沾益区), Hán Việt: Triêm Ích khu là một quận thuộc địa cấp thị Khúc Tĩnh, tỉnh Vân Nam, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Triêm Ích có sân bay Triêm Ích trong thời kỳ chiến tranh chống Nhật Bản có Phi Hổ đội của Hoa Kỳ đồn trú. Sân bay này hiện để hoang. Quận này là nơi bắt nguồn của Châu Giang.

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện Vân Nam


title: Agrypnus subsulcatus

text:
Agrypnus subsulcatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1891.

Chú thích

Tham khảo

Agrypnus


title: Montfort-le-Gesnois

text:
Montfort-le-Gesnois là một xã trong tỉnh Sarthe trong vùng Pays-de-la-Loire ở tây bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao từ 54-113 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
INSEE

Xã của Sarthe


title: Trino

text:
Trino là một đô thị ở tỉnh Vercelli trong vùng Piedmont thuộc Ý, có cự ly khoảng 50 km về phía đông bắc của Torino và khoảng 15 km về phía tây nam của Vercelli, tại chân đồi Montferrat.

Trino giáp các đô thị: Bianzè, Camino, Costanzana, Fontanetto Po, Livorno Ferraris, Morano sul Po, Palazzolo Vercellese, Ronsecco, và Tricerro.

Trino là nơi có Nhà máy điện hạt nhân Enrico Fermi.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Vercelli
Thành phố và thị trấn ở Piemonte


title: Ctenicera subnivosus

text:
Ctenicera subnivosus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Vats & Chauhan miêu tả khoa học năm 1992.

Chú thích

Tham khảo

Ctenicera


title: Gujranwala

text:
Gujranwala (tiếng Punjab, ) Gujranwala là một thành phố thuộc Punjab, Pakistan. Thành phố có dân số ước tính năm 2010 là 1.569.090 người. Gujranwala nằm ở khu vực có độ cao 226 mét trên mực nước biển.. Tiếng Punjab là ngôn ngữ phổ biến cùng tiếng Urdu và tiếng Anh.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thành phố của Pakistan
Punjab (Pakistan)
Gujranwala


title: Lichtenegg

text:
Lichtenegg là một đô thị thuộc huyện Wiener Neustadt-Land trong bang Niederösterreich, Áo.

Tham khảo


title: Piper skutchii

text:
Piper skutchii là một loài thực vật thuộc họ Piperaceae. Đây là loài đặc hữu của Ecuador.

Chú thích

Tham khảo
 Santiana, J. & Pitman, N. 2004. Piper skutchii. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Ecuador
S


title: Einsatzgruppen

text:
Einsatzgruppen (trực dịch là "Đội biệt kích") là một đơn vị đặc nhiệm hay tổ hoạt động đặc biệt bán quân sự do Heinrich Himmler lập ra và nằm dưới quyền của SS (một lực lượng quân sự quan trọng của Đảng Quốc xã Đức). Trong thời gian xâm lược Ba Lan năm 1939, "Tổ hoạt động đặc biệt" của SS và cảnh sát được triển khai để tiêu diệt những kẻ chống đối, bắt giữ và giết thường dân, theo địa vị của họ trong xã hội, những người có khả năng xúi giục lôi kéo mọi người chống lại Đức.

Einsatzgruppen có nhiệm vụ hỗ trợ cho quân đội bằng cách áp dụng các biện pháp như tàn sát người Do Thái, dân Di Gan, người cộng sản, và bất cứ ai tỏ ra nguy hiểm cho nền an ninh. Trong thực tế, nạn nhân của họ đa phần là dân thường người Do Thái. Đến tháng 12 năm 1941, bốn đội Einsatzgruppen báo cáo số người họ sát hại lần lượt là 125.000, 45.000, 75.000, và 55.000 – tổng cộng là 300.000 – thường thì họ nhắm bắn hoặc ném lựu đạn vào hố tập thể bên ngoài các thị trấn.

Từ năm 1940 đến 1943, Einsatzgruppen đã sát hại trên 1 triệu người, đa số là người Do Thái. Đức Quốc xã thu hồi lại hết tất cả những gì được cho là có giá trị trước khi sát hại những người Do Thái ngay cả quần áo, bởi vì thế trước khi bị sát hại,tất cả các nạn nhân đều không mặc gì. Einsatzgruppen yêu cầu họ quỳ xuống và bắt đầu bắn. Xác của những nạn nhân đều sẽ được chôn chung vào một hố rất lớn.

Tham khảo

SS
Holocaust
Tội ác chiến tranh


title: Quả bóng vàng FIFA

text:
Quả bóng vàng FIFA (FIFA Ballon d'Or) là giải thưởng hợp nhất hai giải thưởng Cầu thủ xuất sắc nhất năm của FIFA và Quả bóng vàng châu Âu, dành cho cầu thủ chơi xuất sắc nhất trong năm.

Kể từ năm 2016, giải thưởng hợp nhất này lại chia ra làm đôi, quay trở về hai giải tách biệt là Quả bóng vàng và Cầu thủ xuất sắc nhất năm của FIFA

Hình ảnh

Nam

Xếp hạng theo cầu thủ

Xếp hạng theo quốc gia
Bảng xếp hạng cầu thủ thắng giải theo quốc tịch gốc (không phải quốc tịch của câu lạc bộ).

Xếp hạng theo câu lạc bộ

2010

Giải thưởng đầu tiên được trao cho cầu thủ xuất sắc nhất năm 2010, tổ chức vào ngày 10 tháng 1 năm 2011 tại Zürich, Thụy Sĩ. 3 cầu thủ lọt vào danh sách đề cử gồm: Lionel Messi, Andrés Iniesta, Xavi Hernandez.

Mặc dù có màn trình diễn gây thất vọng tại World Cup 2010 nhưng nhờ những đóng góp cho Barcelona, Messi đã là chủ nhân đầu tiên của Quả bóng vàng FIFA.

2011

2012

2013

Lễ trao giải Quả bóng vàng FIFA 2013 được tổ chức tại nhà hát Kongresshaus ở thành phố Zurich, Thụy Sĩ ngày 13 tháng 1 năm 2014. Buổi lễ kéo dài trong thời gian 90 phút với sự tham dự của 1100 khách mời và 2 người dẫn chương trình là cựu danh thủ Hà Lan Ruud Gullit và siêu mẫu Fernanda Lima của Brasil

Cuối cùng, sau khi tổng hợp phiếu bầu đến từ 184 huấn luyện viên đội tuyển quốc gia, 184 đội trưởng đội tuyển quốc gia và 173 nhà báo đại diện cho các quốc gia thì Cristiano Ronaldo (CR7) đã chiến thắng với 1365 điểm vượt qua Lionel Messi và Franck Ribéry với số điểm lần lượt là 1205 và 1127.

Nữ

Chú thích

Liên kết ngoài

Chi tiết kết quả bầu chọn Quả bóng vàng FIFA 2013 ở nội dung cầu thủ nam , FIFA.com

Danh hiệu FIFA


title: Gonystylus decipiens

text:
Gonystylus decipiens là một loài thực vật thuộc họ Thymelaeaceae. Đây là loài đặc hữu của Malaysia.

Chú thích

Tham khảo

 World Conservation Monitoring Centre 1998. Gonystylus decipiens. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Malaysia
d
Thực vật dễ tổn thương


title: Quách Văn Kế

text:
Quách Văn Kế (1897-1976) là một võ sư Việt Nam, người sáng lập môn phái Lam Sơn Võ Đạo.

Quách Văn Quế quê ở Hà Nội. Ông từng học võ với các võ sư Hàn Bái, Ba Cát, Bảy Mùa. Trong chiến tranh Việt-Pháp, ông từng dạy võ cho Thanh niên Tiền phong và bộ đội Việt Minh. Năm 1949, ông mở võ đường Lam Sơn và từng đảm trách chức vụ Chủ tịch Tổng cuộc Quyền thuật Việt Nam ở Sài Gòn năm 1960. Võ thuật của ông được con trai của ông là Quách Văn Phước và những học trò của ông tiếp tục truyền dạy với tên gọi "Lam Sơn võ đạo". Ông qua đời tại Dĩ An (Bình Dương).

Tham khảo

Võ sư Việt Nam
Người Hà Nội


title: Deromecus girardai

text:
Deromecus girardai là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Arias miêu tả khoa học năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

Deromecus


title: Aptopus pichinchae

text:
Aptopus pichinchae là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1889.

Chú thích

Tham khảo

Aptopus


title: Andrena camissoniae

text:
Andrena camissoniae là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Linsley & MacSwain mô tả khoa học năm 1968.

Chú thích

Tham khảo

C
Động vật được mô tả năm 1968


title: Uroplata angulosa

text:
Uroplata angulosa là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Olivier miêu tả khoa học năm 1792.

Chú thích

Tham khảo

Uroplata


title: Epigomphus clavatus

text:
Epigomphus clavatus là một loài chuồn chuồn ngô thuộc họ Gomphidae. Nó là loài đặc hữu của Guatemala. Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và sông ngòi. Nó bị đe dọa do mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 Paulson, D. & von Ellenrieder, N. 2005. Epigomphus clavatus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 9 tháng 8 năm 2007.

Động vật đặc hữu Guatemala
Epigomphus


title: Choir, Mông Cổ

text:
Choir () là một thành phố tại Mông Cổ. Đây là thủ phủ của tỉnh Govisümber ở khu vực trung-đông của đất nước. Choir cũng là trung tâm hành chính của sum Sümber thuộc tỉnh Govisümber.

Dân số
Năm 2002 dân số của Choir là 7.588 người (9.207 nếu tính cả dân số nông thôn của sum Sümber), so với 4.500 dân năm 1979. Đến cuối năm 2006, dân số thành phố được ước tính là 7.998 người.

Địa lý
Choir nằm ở Vùng lõm Choir, một dải đất thấp dài 150 km và rộng từ 10 đến 20 km, sâu hơn khoảng 500 m so với các vùng đất xung quanh. Thành phố nằm trên độ cao 1269 m so với mực nước biển.

Khí hậu
Choir có khí hậu bán khô hạn (phân loại khí hậu Köppen BSk) với mùa hè ấm áp và mùa đông lạnh giá khắc nghiệt. Mưa chủ yếu rơi vào mùa hè. Mùa đông rất khô.

Giao thương
Thành phố nằm trên Đường sắt Xuyên Mông Cổ, cách Ulan Bator 250 km về phía đông nam. Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) đang dự định tài trợ để trải nhựa tuyến đường 430-km từ Choir đến biên giới Trung Quốc, đoạn cuối của tuyền đường bắc-nam dọc chiều dài Mông Cổ.

Lịch sử
Choir từng là một căn cứ quân sự trong thời kỳ Xô viết. Năm 1989, các đơn vị tên lửa phòng không Xô viết đã rời khỏi Choir. Đường băng dài nhất Mông Cổ, hiện bị bỏ hoang, nằm cách Choir 25 km về hướng bắc, là một di tích của thời kỳ này. Năm 1992, khu vực quân sự được chuyển giao cho chính quyền tỉnh Govisümber quản lý theo Hiến pháp 1992.
Gần nhà ga xe lửa là tượng kỷ niệm nhà du hành vũ trụ đầu tiên của Mông Cổ, Jügderdemidiin Gürragchaa.

Kinh tế
Choir được tuyên bố là một khu vực kinh tế tự do. Cùng với Darkhan và Erdenet, nơi đây là một trong ba thành phố tự trị tại Mông Cổ.
Choir có một nhà tù với 460 phạm nhân.

Chú thích

Liên kết ngoài

Tỉnh lị Mông Cổ
Govisümber


title: Acromyrmex hispidus

text:
Acromyrmex hispidus là một loài kiến ăn lá Tân Thế giới, trong họ Myrmicinae thuộc chi Acromyrmex. Loài này thuộc một trong hai chi kiến nấm thuộc tông Attini.

Phụ loài
Acromyrmex hispidus fallax
Acromyrmex hispidus formosus

Xem thêm
List of leafcutter ants

Chú thích

Tham khảo

Acromyrmex


title: Aillon-le-Vieux

text:
Aillon-le-Vieux là một xã thuộc tỉnh Savoie trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes ở đông nam nước Pháp.

Xem thêm
Commune của tỉnh Savoie

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Savoie


title: Lý Hóa Long (nhà Thanh)

text:
Lý Hóa Long (chữ Hán: 李化龍; ?-1789) là một võ tướng của triều đình nhà Thanh trong lịch sử Trung Quốc. Vào năm 1788, ông được cử sang Đại Việt (Việt Nam hiện nay) dưới quyền chỉ huy của Tổng đốc Lưỡng Quảng Tôn Sĩ Nghị tham chiến với Tây Sơn và tử trận tại đây vào năm Kỷ Dậu 1789.

Cuộc đời binh nghiệp
Lý Hóa Long là người Tề Đông, nay là huyện Cao Thanh, địa cấp thị Truy Bác, tỉnh Sơn Tây, Trung Quốc.

Lý Hóa Long là người có võ công cao cường, từng thi đậu Tiến sĩ võ khoa do triều đình Nhà Thanh tổ chức nên được bổ làm Lam linh thị vệ (Thị vệ có đội mũ lông chim xanh), làm Đô ti Đồng Nhân Hiệp (銅仁協), tỉnh Quý Châu. Trong cuộc đời binh nghiệp của mình, ông đã tham gia chiến đấu tại Miến Điện, Tây Tạng, Đài Loan và Việt Nam. Ông từng đảm nhiệm các vị trí chỉ huy pháo binh, bộ binh và kỵ binh lập được nhiều chiến công cho triều đình.

Trong cuộc chiến với Miến Điện: Ông theo đại học sĩ Phó Hằng qua đánh Miến Điện, đóng quân ở Lão Quan Đồn (老官屯), trong một trận đánh, ông đã chi huy quân Thanh dùng đại pháo tấn công và giết được nhiều quân đối phương lập được công lớn.

Trong cuộc chiến tại Tây Tạng: Năm 1772 (năm Càn Long thứ 37), ông theo Ôn Phúc (溫福) đánh Kim Xuyên, chiếm được các trại Cố Bốc Tế (固卜濟), Mã Nhĩ Địch Khắc (瑪爾迪克). Sau đó trong các trận đánh Lộ Đính Tông (路頂宗), Minh Quách Tông (明郭宗) Lý Hoá Long lần nào cũng lập nhiều công lao. Tháng 3 năm 1773 (năm Càn Long thứ 38), Lý Hoá Long chỉ huy pháo binh quân Thanh đánh Tích Lãnh (昔嶺). Trong chiến dịch bình Tiểu Kim Xuyên, Lý Hoá Long chỉ huy đánh A Cát Nhĩ Bố Lý (阿噶爾 布里), Biệt Tư Mãn (別斯滿), tiếp đó, ông theo đô thống Hải Lan Sát đánh lên sống núi Đâu Ô (兜烏), liên tiếp chiếm được các trại Lộ Đính Tông, Minh Quách Tông, lấy được Mỹ Nặc (美諾).

Trong chiến dịch đánh Đại Kim Xuyên, ông theo Hải Lan Sát đánh Lạt Mục Lạt Mục, trong trận này, ông bị thương vì súng bắn đá nên được ban cho áo giáp bằng bông. Trước sau tiến đánh chiếm được Tốn Khắc Nhĩ Tông, Cách Lỗ Cổ (格魯古), Quần Ni (群尼), Mộc Tư Công Cát Khắc (木思工噶克), trúng đạn bị thương nên được ban cho mũ lông công. Sau khi bình Kim Xuyên, Lý Hóa Long được thăng lên Tả dực Tổng binh tỉnh Quảng Đông. Tổng cộng trong cuộc chiến tại Tây Tạng, ông từng bị thương đến hai lần nhưng vẫn một lòng báo quốc.

Trong cuộc chiến với Đài Loan: Lý Hoá Long chỉ huy binh Quảng Đông tới cửa biển Lộc Tử (鹿仔), theo lệnh Tổng binh Phổ Cát Bảo (普吉保) và đóng quân lại đây. Khi Lâm Sảng Văn tấn công Chư La (諸羅), Lý Hoá Long bí mật sai du kích Mục Đằng Ngạch (穆騰額) dẫn binh từ rạch Phan Tử (番仔) sang khe Đại Đỗ (大肚) làm nghi binh, còn mình đích thân dẫn binh bí mật di chuyển qua Bùi Khởi Ngao (裴起鰲) từ núi Bát Quái đánh xuống, trong trận chiến này, tuy bị đối phương vây chặt nhưng Lý Hóa Long chiến đấu hết sức dũng cảm khiến đối thủ phải rút lui.

Năm 1788 (Càn Long thứ 53), Lý Hóa Long được điều động sang Việt Nam với chức vụ là Tổng binh chỉ huy quân Quảng Đông và làm phụ tá cho Trương Triều Long đánh quân Tây Sơn. Ông đã lập nhiều công lao trên đường tiến quân vào Thăng Long. Đầu năm 1789, khi quân Tây Sơn phản công, Lý Hóa Long được giao nhiệm vụ theo bảo vệ Tôn Sĩ Nghị rút chạy, nhưng đã tử trận do rơi xuống sông Hồng chết đuối khi cầu phao bị đứt

Quá trình tham chiến tại Đại Việt

Trận vượt sông Thị Cầu
Cuối năm 1788, vua Càn Long ra lệnh cho Tổng đốc Lưỡng Quảng Tôn Sĩ Nghị chỉ huy quân Thanh kéo vào Đại Việt để trấn áp quân Tây Sơn theo yêu cầu của vua Lê Chiêu Thống. Ngày 28 tháng 11 năm 1788, với lực lượng đông đảo và trang bị tốt, quân Thanh nhanh chóng tiến vào Đại Việt theo các hướng khác nhau. Lý Hóa Long làm phó tướng cho Trương Triều Long chỉ huy đạo quân Quảng Đông, đây là đạo quân chủ lực gồm các đơn vị bộ binh huy động được từ tỉnh Quảng Đông kéo vào Việt Nam theo hướng cửa ngõ biên giới tỉnh Tuyên Quang. Sau khi tiến quân đến sông Thị Cầu, Trương Triều Long cho để lại 500 quân chặn giữ cửa sông, đem 1500 quân tiến lên trước, sai các thổ dân dẫn đường, Tôn Sĩ Nghị lại sợ quân đi quá ít nên sai tổng binh Lý Hóa Long đem thêm 500 quân đi tiếp ứng. Quân Thanh vượt sông Thị Cầu và đánh lui cánh quân Tây Sơn do Nội hầu Phan Văn Lân chỉ huy án ngữ ở đây để nhanh chóng tiến về Thăng Long để hội quân với các đạo khác. Trong trận này, Lý Hóa Long đã lập được công lớn, góp phần vào chiến thắng của quân Thanh. Theo báo cáo của quân Thanh, trận này quân Tây Sơn bị chết 423 người và bị tịch thu 314 khẩu đại pháo (Tôn Sĩ Nghi phao tin là hơn 1000 người chết, hơn 500 bị bắt).

Chiếm Thăng Long
Sau khi chiếm được kinh thành Thăng Long, quân Thanh tạm dừng tiến công và đóng trú quân tại khu vực này. Quân Thanh bố trí lực lượng của mình thành năm cụm cứ điểm lớn gồm:
 Cụm thứ nhất là đạo quân chủ lực do Tôn Sĩ Nghị trực tiếp chỉ huy, đóng trại ở Bồ Đề, đại bản doanh đóng ở cung Tây Long của thành Thăng Long.
 Cụm thứ hai do Đề đốc Hứa Thế Hanh là phó tướng, đóng ở Hà Hồi và Ngọc Hồi.
 Cụm thứ ba là quân Điền Châu và Triều Châu do Tri phủ Sầm Nghi Đống chỉ huy đóng ở Khương Thượng, Đống Đa (Hà Nội).
 Cụm thứ tư là cánh quân Vân Quý do Đề đốc Ô Đại Kinh chỉ huy đóng ở Sơn Tây, (Hà Tây, Hà Nội).
 Cụm thứ năm là quân Khâm Châu theo đường biển tiến vào đóng ở Hải Dương.
Lý Hóa Long được bố trí ở cụm quân thứ hai đồn trú tại Ngọc Hồi. Trong các cụm quân này, ngoài cụm quân chủ lực do Tôn Sĩ Nghị chỉ huy, thì cánh quân do Hứa Thế Hanh chỉ huy là đáng lưu ý nhất. Với quân số khoảng ba đến bốn vạn, đây là một bộ phận quan trọng trong đạo quân chủ lực của Tôn Sĩ Nghị gồm nhiều đội kỵ binh người Mãn của Đạo kỵ binh Lưỡng Quãng, những đội hỏa pháo, hai đội bộ binh chính quy của Tổng binh Thượng Duy Thăng và Tổng binh Trương Triều Long. Quân lính được trang bị vũ khí tốt bao gồm các loại vũ khí lạnh như gươm, đao, kiếm, thương, giáo, mộc, cung tên còn được trang bị các loại hỏa khí như địa lôi, súng tay, đại bác và hỏa hổ. Đạo quân chủ lực này gồm số quân lính Quảng Đông và Quảng Tây dưới sự chỉ huy của Tổng binh Thượng Duy Thăng và Phó tướng Khánh Thành đốc suất quân lính Quảng Tây. Tổng binh Trương Triều Long và Tổng binh Lý Hóa Long đốc suất binh lính Quảng Đông.

Trong trận Ngọc Hồi
Quân Tây Sơn bỏ Thăng Long, lui về giữ Tam Điệp (Ninh Bình - Thanh Hóa), sau đó thừa lúc quân Thanh đang trễ nhác, an nghỉ ăn chơi, Vua Quang Trung đích thân dẫn đầu mười vạn quân chia là năm đạo cùng bốn vị đô đốc chỉ huy thần tốc tiến ra Bắc. Sau khi quân Tây Sơn tấn công mãnh liệt và chiếm được Ngọc Hồi trước đó là Hà Hồi, Lý Hóa Long theo Trương Triều Long bỏ đồn rút về tuyến sau theo hướng Quỳnh Đô - Văn Điển. Dọc đường rút chạy bị quân Tây Sơn do Đô Đốc Bảo phục kích tại Đầm Mực, Tổng binh Trương Triều Long bị trúng lao chết, Lý Hóa Long chạy thoát về đến doanh trại chính. Sau đó, Lý Hóa Long được Tôn Sĩ Nghị giao nhiệm vụ chỉ huy một đạo quân đóng ở phía Nam sông Hồng đề bảo vệ mé nam của kinh thành Thăng Long và cũng là bảo vệ đường rút lui của quân Thanh.

Trong trận Thăng Long
Quân Tây Sơn do Đô đốc Long chỉ huy tiếp tục tấn công bất ngờ vào kinh thành Thăng Long và nhanh chóng tái chiếm kinh thành, Tôn Sĩ Nghị "sợ mất mật", "ngựa không kịp đóng yên, người không kịp mặc giáp, dẫn bọn lính kỵ mã của mình chuồn trước qua cầu phao, rồi nhắm hướng bắc mà chạy" việc này đã đặt quân Thanh mà trực tiếp là đạo binh do Lý Hóa Long chỉ huy vào trạng thái "rắn mất đầu", như ong vỡ tổ, mất sự chỉ huy, dẫn đến rối loạn hành động vô tổ chức và tán loạn. Tình hình hỗn loạn đến mức tổng binh Lý Hóa Long dẫn tùy tùng chạy qua cầu phao để theo Tôn Sĩ Nghị nhưng đến giữa cầu phao lại xô xát và đẩy quân lính xuống sông. Đồng thời Tôn Sĩ Nghị tàn nhẫn ra lệnh cho Khánh Thành chặt đứt cầu phao để tránh sự tuy đuổi khiến cho ông cùng số quân này cả người lẫn ngựa rơi xuống sông Nhĩ Hà (sông Hồng) và bị chết đuối. Hoàng Lê nhất thống chí chép lại như sau: "Quân sĩ các doanh trại nghe tin đều hoảng loạn, tan tác bỏ chạy, tranh nhau qua cầu, sang sông, xô đẩy nhau rơi xuống sông chết rất nhiều". Lý Hóa Long chết đuối tại đây.

Cái chết
Cái chết của ông tại sông Hồng có nhiều ghi chép và các ý kiến khác nhau. Có ý kiến cho rằng khi qua sông bằng cầu phao, ông do tranh giành, xô xát với quân lính nên bị quân lính đẩy xuống sông. Căn cứ theo ghi chép của Hoàng Lê nhất thống chí thì ông bị chết đuối cùng binh lính khi Tôn Sĩ Nghị ra lệnh chặt cầu phao. Theo sử sách của Trung Quốc thì khi vượt cầu phao qua sông, ông không may bị trượt chân ngã xuống sông và bị chết đuối. Có ý kiến còn cho rằng, khi vượt cầu phao qua sông, bị quân Tây Sơn truy đuổi nên hoảng loạn và rơi xuống sông và chết đuối.

Mặc dù không chết trong các cuộc giao chiến nhưng suy cho cùng cái chết của ông vẫn là chết trận, ngã xuống ở sa trường, có thể được xem như vinh dự của một võ tướng thân chinh bách chiến. Cái chết của ông một phần do sự hèn nhát và tàn nhẫn của Tôn Sĩ Nghị. Sau khi chạy về Trung Quốc, Tôn Sĩ Nghị tâu với vua Càn Long về diễn biến và kết quả của trận chiến, trong đó có giải thích về cái chết của Lý Hóa Long như sau: "Thần (Tôn Sĩ Nghị) phá vòng vây, tiến thẳng tới cầu nổi, ra lệnh Tổng binh Lý Hóa Long qua sông để chiếm lấy bờ phía bắc. Lý Hóa Long đi đến giữa cầu chẳng may trượt chân rơi xuống nước". Sau khi cứu xét công trạng, Lý Hoá Long được phong làm Kỵ Đô Uý.

Xem thêm
 Tôn Sĩ Nghị
 Trận Ngọc Hồi - Đống Đa

Tham khảo
 Hoàng Lê Nhất Thống Chí, Ngô gia văn phái, Nhà xuất bản Văn học, Hà Nội, năm 1984
 20 trận đánh trong lịch sử dân tộc, Viện lịch sử Quân sự Việt Nam, Nhà xuất bản Quân đội Nhân dân, năm 2003
 Phép giành chiến thắng theo Tôn Tử binh pháp, Lam Giang Nguyễn Quang Trứ, Nhà xuất bản Thanh niên, Bến Tre, năm 2001
Võ trạng nguyên, bài viết của Nguyễn Duy Chính

Chú thích

Võ tướng nhà Thanh
Người Sơn Tây (Trung Quốc)
Mất năm 1789
Tử trận ở Việt Nam


title: Synanthedon flavipectus

text:
Synanthedon flavipectus là một loài bướm đêm thuộc họ Sesiidae. Nó được biết đến ở Ghana.

Chú thích

Tham khảo

Synanthedon
Côn trùng Tây Phi


title: Megachile subparallela

text:
Megachile subparallela là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Mitchell mô tả khoa học năm 1944.

Chú thích

Tham khảo

S
Động vật được mô tả năm 1944


title: La Ville-aux-Clercs

text:
La Ville-aux-Clercs là một xã thuộc tỉnh Loir-et-Cher trong vùng Centre-Val de Loire miền trung nước Pháp.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Loir-et-Cher

Tham khảo

Villeauxclercs


title: Quan hệ Ba Lan – Hoa Kỳ

text:
Quan hệ Hoa Kỳ - Ba Lan chính thức bắt đầu năm 1919. Từ năm 1989, các mối quan hệ Hoa Kỳ - Ba Lan rất tốt và Balan là một trong số các đồng minh châu Âu thân cận của Hoa Kỳ. Tuy nhiên, bất chấp mối quan hệ thâm sâu, người Ba Lan cảm thấy không tin tưởng được Hoa Kỳ cũng lên tới 20%, mặc dù Ba Lan là quốc gia có cái nhìn thân Hoa Kỳ nhất ở Đông Âu (60%) và thuộc hàng lớn nhất trên thế giới.

Trước thế kỷ 20
Mặc dù cuộc chia cắt Ba Lan đã xóa sổ nhà nước Ba Lan khỏi bản đồ năm 1795 nhằm ngăn cản việc thiết lập quan hệ ngoại giao chính thức giữa Ba Lan và tân nhà nước Hoa Kỳ, Ba Lan, đã ban hành hiến pháp lâu đời thứ hai nhất của thế giới năm 1791 luôn xem Hoa Kỳ là một sự ảnh hưởng tích cực, và ngay cả vào thế kỷ 18, các nhân vật Ba Lan quan trọng như Tadeusz Kościuszko và Kazimierz Pułaski trở thành chặt chẽ với việc định hình của lịch sử Hoa Kỳ. Nhiều người Ba Lan di cư đến Hoa Kỳ trong thế kỷ 19, tạo thành một cộng đồng lớn người Mỹ gốc Ba Lan.

Cuộc nổi dậy Tháng 11 năm 1831
Trong khoảng thời gian vào tháng 11 năm 1831, ở Ba Lan do Nga chiếm đóng đã xảy ra một cuộc nổi dậy lịch sử, được nhớ tới là cuộc nổi dậy tháng 11 bởi những người Ba Lan đòi độc lập khỏi đế quốc Nga đã được báo chí Hoa Kỳ in ấn lại rõ nét. Bản thân người Ba Lan ở Hoa Kỳ vốn khá ít ỏi, nhưng do sự ủng hộ của người Ba Lan với Cách mạng Mỹ, nhiều người thể hiện sự cảm thông, đặc biệt do hình tượng của hai người anh hùng của Hoa Kỳ độc lập xuất thân từ Ba Lan, Tadeusz Kosciuszko và Kazimierz Pulaski. Sau khi bị đàn áp, nhiều tờ báo ở Hoa Kỳ tỏ ra cảm thông và xem hành động trấn áp của Nga "vô nhân đạo" và "tàn bạo" trước những người Ba Lan "anh hùng". Tuy vậy, do Nga cũng đang là đồng minh của Hoa Kỳ bởi Nga cũng ủng hộ cách mạng Mỹ trước đây, Ngoại trưởng Hoa Kỳ Edward Livingston và đại sứ Hoa Kỳ ở Nga James Buchanan đã làm lặng im vấn đề này để tìm kiếm liên minh với Đế quốc Nga.

Thời kỳ Nội chiến
Abraham Lincoln, tổng thống thứ 16 của Hoa Kỳ, lo sợ Nga có thể can thiệp ủng hộ phe Liên minh miền Nam Hoa Kỳ trong Nội chiến Hoa Kỳ nếu can thiệp vào vấn đề nổi dậy ở vùng lãnh thổ Ba Lan thuộc Nga bấy giờ, đã tìm cách lánh mình khỏi cuộc xung đột. Nga hoàng Aleksandr II của Nga cũng không can thiệp vào cuộc xung đột Hoa Kỳ, nhưng nó đã phần nào làm phong trào độc lập Ba Lan rơi vào khó khăn và quên lãng.

Cộng hòa Ba Lan (1919-1939)
Vào tháng 4 năm 1919, Ba Lan tái độc lập khỏi tay Nga, Áo và Đức. Hoa Kỳ đã sớm công nhận Ba Lan độc lập, song lại không thực sự có mối quan hệ sâu đậm. Do Ba Lan đã từng phải hứng chịu sự phớt lờ của Hoa Kỳ khi Nga cai trị Ba Lan, người Ba Lan đã không tin tưởng Hoa Kỳ mặc dù mối quan hệ khá gần gũi và thân thiện.

Thế chiến II
Ba Lan đóng vai trò như là quốc gia đã ủng hộ phe Đồng Minh và đóng góp số lính lớn thứ 4 trong toàn cuộc chiến, nằm dưới chỉ đạo của Chính phủ lưu vong Ba Lan ở Luân Đôn. Tuy nhiên cộng tác với Chính phủ Hoa Kỳ khá hạn chế và có quá ít sự cộng tác giữa hai bên dù là đồng minh thời điểm đó.

Truyền thông Hoa Kỳ, đặc biệt là Hollywood, đã hoàn toàn phớt lờ Ba Lan trong suốt cuộc chiến và kể cả sau này. Nhiều phim kể về tội ác phát xít Đức ở Pháp, Áo, Hà Lan, Bỉ cũng như các cuộc kháng chiến chống Đức bởi Anh và đồng minh, nhưng Ba Lan gần như bị bịt kín. Sử gia Biskupski cho rằng Ba Lan bị lãng quên do Liên Xô đã tìm cách ngăn cản, cũng như việc Liên Xô là đồng minh trong Thế chiến II. Hoa Kỳ đã gần như từ bỏ Ba Lan suốt cả cuộc chiến.

Thời cộng sản Ba Lan
Sau khi Ba Lan rơi vào tay cộng sản, Hoa Kỳ đã sớm công nhận tân quốc gia mới, nhưng Đại sứ Hoa Kỳ thời hậu chiến, Arthur Bliss Lane, vốn đồng cảm mạnh mẽ với người Ba Lan, đã viết cuốn Tôi thấy Ba Lan bị phản bội để giải thích vì sao các nước phương Tây bỏ rơi Ba Lan vào tay Nga Xô viết. Cảm nhận của Arthur khá giống với tâm lý người Ba Lan, khi họ nhìn Nga/Liên Xô là cuộc gia cai trị bạo tàn, và Hoa Kỳ là đồng minh.

Sau khi Gomulka lên quyền lực, hai bên đã nỗ lực hàn gắn quan hệ. Tuy nhiên chính sách thân Liên Xô và ảnh hưởng cộng sản khiến quan hệ giữa hai nước đi xuống. Thế nhưng, khi Edward Gierek nắm quyền năm 1972, hai bên tái tìm cách thiết lập ngoại giao. Gierek trở thành lãnh đạo Ba Lan đầu tiên thăm Hoa Kỳ, vào 1974.

Sự ra đời của phong trào Công đoàn Đoàn kết vào năm 1980 đã làm gia tăng hy vọng, song nó bị cản trở bởi chính sách đàn áp của chính phủ Cộng sản Ba Lan. Sự việc này khiến mối quan hệ đi xuống trầm trọng, cho tới khi Mikhail Sergeyevich Gorbachyov tiến hành cải cách vào năm 1985, thì bắt đầu mới chứng kiến sự nồng ấm trở lại. Tuy vậy, chỉ khi nhà nước Cộng sản tan rã vào năm 1991, hai nước mới thực sự bước lên con đường ngoại giao mới.

Cộng hòa Ba Lan
Sau khi trở thành nước Cộng hòa lần thứ 3, Ba Lan và Hoa Kỳ đã luôn có quan hệ mật thiết vào nồng ấm. Mọi chính phủ hậu Cộng sản 1989 đều ủng hộ Hoa Kỳ ở mọi khía cạnh. Ba Lan gia nhập NATO vào năm 1999 và hai nước đã là đồng minh từ đó tới nay, đặc biệt là về vấn đề Nga bành trướng và Chiến tranh chống khủng bố. Cả bốn Tổng thống Hoa Kỳ gần đây nhất, Bill Clinton, George W. Bush, Barack Obama và Donald Trump, đều đã ghé thăm Ba Lan.

Các vấn đề tế nhị

Tham khảo

Liên kết ngoài
http://countrystudies.us/poland/92.htm

Đọc thêm
 Michalski, Artur;, Quan hệ của Ba Lan với Hoa Kỳ, Niêm giám của Chính sách Đối ngoại Ba Lan (01/2005),

Ba Lan
Hoa Kỳ
Quan hệ Ba Lan-Hoa Kỳ


title: Molophilus gurara

text:
Molophilus gurara là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Molophilus
Limoniidae ở vùng Australasia


title: FLAME

text:
FLAME là một nhóm nhạc nổi tiếng Nhật Bản trực thuộc công ty Pony Canyon/ Flight Master. Họ chính thức ra mắt vào ngày 03/10/2001 với đĩa đơn đầu tay " mune no kodou".

Quá trình thành lập
Các thành viên của FLAME gặp nhau trong cuộc thi "JUNON SUPERBOYS" lần thứ 13, đây là cuộc thi được tổ chức hàng năm bởi tạp chí JUNON . Cuộc thi được tổ chức vào tháng 11.2000, với 14.537 thí sinh tham gia, những người có tài năng và ngoại hình tốt, được bình chọn bởi tất cả các cô gái trong cả nước. Izaki Yusuke, người chiến thắng trong cuộc thi đã có sự lựa chọn là trở thành 1 nghệ sĩ solo hay vào 1 nhóm nhạc. Tất nhiên anh ấy đã quyết định tham gia vào nhóm. Nhóm nhạc gồm có Yusuke, người anh em sinh đôi Hisato, và Kyohei_ người nhận được giải đặc biệt từ ban giám khảo.Yu vào nhóm khi mà ban giám khảo nhất quyết phải có anh ấy trong đội hình. Và như vậy, nhóm đã được thành lập.

Tên nhóm, FLAME được quyết định bởi CX(presrnTiger), cùng với một cái tên khác "Future". "FLAME" đã được chọn với ý nghĩa hot, chói sáng & bùng cháy, giống như ngọn lửa vậy. Logo của FLAME được thiết kế bởi Yusuke, và được anh giải thích:" 4 ngọn lửa nhỏ tạo nên 1 ngọn lửa lớn, với ý nếu như thiếu bất cứ ngọn lửa nào thì sẽ không còn FLAME". Mỗi ngọn lửa nhỏ tượng trưng cho 1 thành viên của FLAME.

Chuyến lưu diễn nước ngoài của họ là ở New York- USA và Đài Loan. Họ đã đến NYC để quay PV đầu tiên và đạt kết quả rất tốt. FLAME tới Đài Loan từ 21-23/2002 để quảng cáo cho album Boy's quest.

Tất cả các thành viên trong FLAME đều có kinh nghiệm đóng phim và kịch, tham gia riêng từng thành viên hoặc từng đôi như: "Seventeen", "Boutaoshi" (đóng cùng nhóm Lead), "Devilman", "Deep Love~HOST", & mới đây là "Star light".

Năm 2004 đem đến 1 cú shock lớn cho các fans của FLAME. Vào 03/11/2004, Kyohei Kaneko chính thức rời khỏi FLAME.Kyohei rời nhóm do đã hết hạn hợp đồng & vì lý do cá nhân. Anh ấy hiện nay đang tiếp tục sự nghiệp solo của mình, và lấy cái tên "KYOHEI KANEKO". Thành viên mới của FLAME là Seigo Noguchi tham gia nhóm cũng vào ngày đó. Nhóm ra mắt lần đầu vào buổi kết thúc cuộc thi JUNON SUPERBOYS lần thứ 17 chủ nhật, 18/12/2004. FLAME phiên bản mới debut bằng một concert riêng vào ngày 24/12/2004, và phát hành single mới vào 16/02/2005 với tựa đề "Shake you down".

Yusuke & Seigo có hợp đồng kéo dài 3 tháng trong 1 show trên radio là "WI-CHOO!!@FLAME", a variation of "with you", phát sóng từ tháng 1 và kết thúc vào 24/03. Hisato và Yu thỉnh thoảng xuất hiện trong suốt tuần, còn Yusuke & Seigo thì thường xuyên hơn. Hisato & Yu vẫn gắn bó với radio show "FLAME no Radio SOLDIER@Bay-FM" vào chủ nhật hàng tuần.

Một vài tháng sau khi ra single "Shake you down", các hoạt động của FLAME tiến triển một cách chậm chạp, với 1 chuyến lưu diễn mới và 1 fanclub được thành lập vào mùa thu năm đó. Cuối năm 2006 FLAME phát hành thêm một single mới vào ngày 16/11/2006 mang tên "Hanashita ku wa nai" với sự pha trộn giữa phong cách pop và rock, như một thử nghiệm mới.

FLAME đã có rất nhiều thay đổi, những thông tin mới đây cũng đã giải thích được sự im lặng trong nhiều tháng qua với sự nghiệp âm nhạc của họ. Người quản lý chính của FLAME đã từ chức, các chàng trai phải chấp nhận việc thay đổi cách làm việc dưới sự quản lý mới. Nhưng họ vẫn tiếp tục sự nghiệp và tỏa sáng..

Trong năm 2007 FLAME bắt đầu có những hoạt động tích cực hơn khi tổ chức Fanclub event, Party Live ở Shibuya, Osaka, Rave Party Live biểu diễn trên bãi biển Yumigahama. FLAME còn kết hợp với Lead tổ chức rất thành công BIGUP Live trong tháng 9 và sắp tới là Giáng Sinh và Năm mới.

Thành viên
Yusuke Izaki

Tên bằng kanji: 伊崎右典
Ngày sinh: 17.05.1984

Hisato Izaki

Tên bằng kanji: 伊崎央登
Ngày sinh: 17.05.1984

 Yu Kitamura

Tên bằng kanji: 北村悠
Ngày sinh: 09.08.1985

Seigo Noguchi

Tên bằng kanji: 征吾野口
Ngày sinh: 19.10.1984

Phát hành
Singles

Albums

VHS / DVD
 BOYS' BOX (18/12/2002)
 BOYS' STEP (19/3/2003)
 BOYS' BOX 2 ~Daitsuseki~ (3/9/2003)

Drama & Movie
 Roppongi Yajuukai Drama (Yusuke) [7/8/2001]
 BOUTAOSHI! Movie (Kyohei) [20/8/2003]
 17 sai Movie (Yusuke) [2002]
 LION SENSEI Drama (Yu) [10-12/2003]
 DEVILMAN Movie (Yusuke & Hisato) [2004]
 Deep Love ~Host~ Drama (Yu) [7/1-5/2005]
 Star Light Drama (Yu & Seigo) [10-12/2005]
 CHANKO Movie (Yu) [2005-2006]
 Nozokiya Drama (Yusuke) [2/4/2007]
 CROW ZERO Movie (Yusuke & Hisato) [27/10/2007]

Others
 World needs love - Earth Harmony (w-inds., FLAME, Folder 5)   [7/8/2002]
 buddies - w-inds., FLAME, Lead (Remix Album)  [19/3/2003]

Photobook:
 FLAME THE FIRST [8/11/2002]
 Lead + FLAME Kyohei "SCHOOL BOYS" in Boutaoshi! [14/3/2003]
 Yu's White [19/12/2003]
 Kyohei's Grey [6/2/2004]
 Hisato's Black [2/4/2004]
 Yusuke's Blue [30/4/2004]
 Hisato & Yusuke Photobook Making of Devil Man [17/9/2004]
 Devil Man Official Perfect Bible [30/9/2004]
 AQUA [10/8/2007]

Tham khảo

Liên kết ngoài
Tiếng Nhật:
FLAME Official Website
FLAME Official Blog
FLAME vision-blog

Tiếng Việt:
box of FLAME in Vietnam

Tiếng Anh:
FLAME English Fansite

Tiếng Thái:
FLAME Thai Fansite

Ban nhạc Nhật Bản


title: Silesis inconspicuus

text:
Silesis inconspicuus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Platia & Schimmel miêu tả khoa học năm 1996.

Chú thích

Tham khảo

Silesis


title: Agabus africanus

text:
Agabus africanus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Pederzani & Schizzerotto miêu tả khoa học năm 1998.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Agabus


title: Lasioglossum argopilatum

text:
Lasioglossum argopilatum là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Walker mô tả khoa học năm 1995.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1995


title: Isotes ilicina

text:
Isotes ilicina là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Bechyne miêu tả khoa học năm 1956.

Chú thích

Tham khảo

Isotes


title: Prasyptera angusta

text:
Prasyptera angusta là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Weise miêu tả khoa học năm 1922.

Chú thích

Tham khảo

Prasyptera


title: Galeruca fuliginosa

text:
Galeruca fuliginosa là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Joannis miêu tả khoa học năm 1866.

Chú thích

Tham khảo

Galeruca


title: Cheilotrichia appressa

text:
Cheilotrichia appressa là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Cheilotrichia
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Piazza dei Miracoli

text:
Piazza dei Miracoli (; , có nghĩa là Quảng trường Mầu nhiệm) tên chính thức được gọi là Piazza del Duomo () là một khu vực có tường bao rộng 8,87 hecta nằm ở Pisa, Toscana, Ý. Đây là một trung tâm quan trọng của nghệ thuật thời Trung Cổ ở châu Âu và là một trong những khu phức hợp kiến trúc bảo quản tốt nhất trên thế giới. Nó được Giáo hội Công giáo coi là một nơi linh thiêng, quảng trường bị chi phối bởi bốn công trình tôn giáo lớn là Nhà rửa tội, Tháp nghiêng, Nhà thờ chính tòa và Nghĩa trang kỷ niệm Pisa. Một phần quảng trường được lát đá và một phần là bãi cỏ, Piazza dei Miracoli cũng là nơi có Ospedale Nuovo di Santo Spirito (Bệnh viện mới của Chúa Thánh thần), nhà bảo tàng Sinopias () và Bảo tàng Nhà thờ ()

Piazza dei Miracoli là tên được đặt ra bởi nhà văn nổi tiếng Gabriele d'Annunzio, trong cuốn tiểu thuyết của ông Forse che sì forse che no (1910) đã mô tả quảng trường "Prato dei Miracoli" hoặc "Đồng cỏ màu nhiệm". Quảng trường đôi khi được gọi là Campo dei Miracoli (Cánh đồng Màu nhiệm). Năm 1987, toàn bộ khu phức hợp quảng trường này đã được UNESCO công nhận là Di sản thế giới

Tài liệu tham khảo

Liên kết ngoài

Official website
Photo gallery
Field of Miracles
Interactive High resolution 360° Panoramic Photo of Piazza dei Miracoli Virtual Tour by Hans von Weissenfluh
Piazza dei Miracoli digital media archive (creative commons-licensed photos, laser scans, panoramas), data from a University of Ferrara/CyArk research partnership.

Pisa
Kiến trúc Ý
Di sản thế giới tại Ý
Kiến trúc vòm


title: Pyongsong

text:
P'yŏngsŏng (Hán Việt: Bình Thành) là một thành phố thuộc tỉnh Pyongan Nam ở Bắc Triều Tiên. Thành phố nằm cách 32 km về phía đông bắc của thủ đô Bình Nhưỡng, và được thành lập từ tháng 12 năm 1969. Dân số của thành phố vào năm 2008 là 284.386 người, trong đó dân số đô thị là 236.583 người.

Ga Pyongsong nằm trên tuyến đường sắt Pyongra.

Pyongsong được chia thành 20 phường (dong, động) và 14 xã (ri, lý)

 Pyeongseongdong, Yeogjeondong, Guwoldong, Bodeogdong, Samhwadong, Songlyeongdong, Sangchadong, Hachadong, Munhwadong, Olidong, Dumudong, Eundeogdong, Deogseongdong, Ogjeondong, Yangjidong, Julyedong, Jungdeogdong, Bonghagdong, Hagsudong, Laengcheondong.
 Wolpoli, Samlyongli, Hutanli, Cheong-ogli, Hadanli, Eojungli, Lyulhwali, Jasanli, Jamoli, Unheungli, Gocheonli, Baegsongli, Hwapoli, Hutanli.

Xem thêm
Danh sách thành phố Bắc Triều Tiên

Tham khảo

Thành phố ở Pyongan Nam


title: Afrolimnophila joana

text:
Afrolimnophila joana là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Afrolimnophila
Limoniidae ở vùng Afrotropic
Động vật được mô tả năm 1956


title: Đômen từ

text:
Đômen từ (xuất phát từ thuật ngữ tiếng Anh: magnetic domain) là những vùng trong chất sắt từ mà trong đó các mômen từ hoàn toàn song song với nhau tạo nên từ độ tự phát của vật liệu sắt từ. Thuật ngữ "đômen từ" được những người dạy vật lý ở bậc phổ thông và những người không làm công tác nghiên cứu vật lý ở Việt Nam dịch là "miền từ hóa", tuy nhiên những người làm nghiên cứu vật lý (đặc biệt là những người trong lĩnh vực từ học) không chấp nhận tên gọi này mà chỉ gọi là "đômen từ".

Nguồn gốc của đômen từ
Khái niệm về đômen từ lần đầu tiên được nhà vật lý học người Pháp Pierre-Ernest Weiss đưa ra năm 1906 để giải thích các tính chất đặc biệt của các vật liệu sắt từ, và mô hình được sử dụng để lý giải là mô hình trường phân tử (Lý thuyết trường phân tử). Sau đó, hình ảnh về các đômen từ được quan sát và các lý thuyết sau đó đã lý giải chính xác sự tạo thành của đômen từ. Sự hình thành của các đômen từ là do tương tác trao đổi dẫn đến việc các mômen từ sắp xếp song song với nhau. Có nghĩa là trong mỗi đômen, các mômen từ sắp xếp theo 1 chiều nhất định tạo nên từ độ tự phát của sắt từ. Lý thuyết về đômen từ tiếp tục được hoàn thiện bởi Van Vleck (năm 1945) và Stoner (năm 1948), Néel (năm 1948)...

Tuy nhiên, không phải sự sắp xếp song song này tồn tại trên toàn vật sắt từ mà mỗi vật tùy theo kích thước, hình dạng mà có thể bị chia thành nhiều đômen khác nhau tạo nên cấu trúc đômen của vật (trong các đômen khác nhau chiều của các mômen từ sẽ khác nhau). Cấu trúc đômen hình thành chi phối tính chất từ vi mô của vật liệu. Ở trạng thái khử từ, chiều của mômen từ trong các đômen sắp xếp sao cho thỏa mãn các điều kiện: triệt tiêu từ độ và cực tiểu hóa năng lượng tổng cộng trong vật sắt từ. Khi có từ trường ngoài, cấu trúc đômen bị thay đổi (sự lớn lên của các đômen từ có chiều cùng chiều với từ trường, sự quay mômen từ trong các đômen có chiều khác...) dẫn đến sự thay đổi về tính chất từ. Sự biến đổi khác nhau về đômen từ trong quá trình từ hóa tạo nên các cơ chế từ hóa và các tính chất từ khác nhau của mỗi loại vật liệu sắt từ.

Trong các tính toán về từ học, cấu trúc đômen được xác định bằng việc cực tiểu hóa năng lượng vi từ, với năm số hạng của năng lượng vi từ:
Năng lượng trao đổi
Năng lượng dị hướng
Năng lượng tĩnh từ
Năng lượng Zeeman
Năng lượng từ giảo
Để chính xác hóa việc xác định cấu trúc đômen, các tính toán về năng vi từ còn được kết hợp với việc giải phương trình Landau-Lifshitz-Gilbert.

Vách đômen
  Vách đômen (domain wall) là vùng chuyển tiếp ngăn cách giữa 2 đômen từ liền kề nhau. Giữa hai đômen từ, mômen từ không thể đột ngột biến đổi về chiều vì sẽ dẫn đến trạng thái kém bền do đó hình thành nên vùng chuyển tiếp là các vách đômen. Trong các vách đômen, mômen từ biến đổi về chiều dần dần từ chiều của đômen này tới đômen kia. Tùy theo sự định hướng mà sẽ có thể có 2 kiểu vách đômen từ chính:
 Vách Bloch: Là cấu hình vách tồn tại trong các vật liệu khối hoặc màng dày, có các mômen từ trong vách phân bố trong không gian 3 chiều.
 Vách Néel: Là loại vách đômen hình thành trong các màng mỏng từ (khi kích thước một chiều bị hạn chế), các mômen từ sắp xếp trong một mặt phẳng.

Các nghiên cứu về vách đômen đang là một chủ đề thu hút nhiều nghiên cứu bởi triển vọng ứng dụng trong các linh kiện spintronic điều khiển bằng vách đômen. Trong các linh kiện này, thông tin được mã hóa nhờ sự vận chuyển của các vách đômen trong các cấu trúc nano từ tính (các dây nano, các chấm nano...), có khả năng tạo ra các cổng logic, các bộ nhớ, máy phát chất lượng cao.

Kỹ thuật quan sát đômen và vách đômen
 Kỹ thuật sử dụng ánh sáng khả kiến: có thể là phương pháp cổ điển nhũ tương ảnh (phương pháp Bitter) hoặc phương pháp sử dụng hiệu ứng quanh từ Kerr. Hạn chế của nhóm kỹ thuật này là độ phân giải không cao, bị giới hạn bởi hiện tượng nhiễu xạ ánh sáng nên cho độ phân giải cỡ vài trăm nanomet.
 Kỹ thuật sử dụng kính hiển vi quét đầu dò: là các kỹ thuật sử dụng kính hiển vi lực từ, kính hiển vi quét chui hầm có phân tích phân cực (SP-STM)... Các kỹ thuật này cho độ phân giải tốt (tốt nhất là SP-STM), nhưng hạn chế bởi tốc độ ghi ảnh rất thấp.
 Kỹ thuật sử dụng chùm điện tử: là các kỹ thuật trong các kính hiển vi điện tử có thể là kính hiển vi Lorentz, kính hiển vi điện tử quét có phân tích phân cực, toàn ảnh điện tử. Các kỹ thuật này có ưu điểm ở độ phân giải cao, tốc độ tốt, nhưng chỉ sử dụng cho mẫu mỏng.
 Kỹ thuật sử dụng chùm bức xạ kết hợp: sử dụng một bức xạ kết hợp (thường là tia X) có phân cực từ kích thích mẫu phát xạ ra các photon, điện tử thứ cấp từ đó tạo ra ảnh cấu trúc từ. Ưu điểm là nhanh, độ phân giải khá tốt, nhưng hay bị nhiễu và đòi hỏi nguồn bức xạ kết hợp.
 Các kỹ thuật khác...

Xem thêm
Sắt từ
Kính hiển vi điện tử truyền qua
Từ độ
Đơn đômen

Tham khảo

 J N Chapman, "The investigation of magnetic domain structures in thin foils by electron microscopy", J. Phys. D: Appl. Phys. 17 (1984) 623-647.

Từ học
Vật lý chất rắn


title: 16892 Vaissière

text:
16892 Vaissière là một tiểu hành tinh vành đai chính với chu kỳ quỹ đạo là 2006.4714277 ngày (5.49 năm).

Nó được phát hiện ngày 17 tháng 2 năm 1998.

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1998


title: Chelostoma carinulum

text:
Chelostoma carinulum là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Pérez mô tả khoa học năm 1895.

Chú thích

Tham khảo

Chelostoma
Động vật được mô tả năm 1895


title: Megacerus alabani

text:
Megacerus alabani là một loài bọ cánh cứng trong họ Bruchidae. Loài này được Teran & Kingsolver miêu tả khoa học năm 1977.

Chú thích

Tham khảo

Megacerus


title: Dicranomyia wundurra

text:
Dicranomyia wundurra là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Dicranomyia
Limoniidae ở vùng Australasia


title: Vailly, Aube

text:
Vailly là một xã ở tỉnh Aube, thuộc vùng Grand Est ở phía bắc miền trung nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
 Xã của tỉnh Aube

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Vailly sur le site de l'Institut géographique national
 Vailly sur le site de l'Insee
 Vailly sur le site du Quid
 Localisation de Vailly sur une carte de France et communes limitrophes
 Plan de Vailly sur Mapquest

Vailly


title: Ellenhausen

text:
Ellenhausen là một đô thị thuộc một ‘‘Verbandsgemeinde’’ - ở huyện Westerwald trong bang Rheinland-Pfalz, Đức. Đô thị Ellenhausen có diện tích 1,9 km².
Ellenhausen có cự ly 3 km về phía tây nam của Selters (Westerwald).

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Ellenhausen

Xã và đô thị ở huyện Westerwald


title: Simnia sculptura

text:
Simnia sculptura là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Ovulidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Simnia


title: 299

text:
Năm 299 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 299


title: Stiwoll

text:
Stiwoll là một đô thị thuộc huyện Graz-Umgebung bang Steiermark, nước Áo. Đô thị  có diện tích 12,96 km², dân số thời điểm cuối năm 2008 là 707 người.

Tham khảo


title: (6967) 1991 VJ3

text:
{{DISPLAYTITLE:(6967) 1991 VJ3}}

(6967) 1991 VJ3 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Kenzo Suzuki và Takeshi Urata ở Toyota, Aichi, Nhật Bản, ngày 11 tháng 11 năm 1991.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 6001–7000

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser

Thiên thể phát hiện năm 1991
Được phát hiện bởi Kenzo Suzuki
Được phát hiện bởi Takeshi Urata
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Thẻ thông minh

text:
Thẻ thông minh, thẻ gắn chip, hay thẻ tích hợp vi mạch (tiếng Anh: integrated circuit card, viết tắt ICC) là loại thẻ bỏ túi thường có kích thước của thẻ tín dụng, bên trong chứa một mạch tích hợp có khả năng lưu trữ và xử lý thông tin. Nó có thể đóng vai trò như thẻ căn cước, thực hiện việc xác thực thông tin, lưu trữ dữ liệu hay dùng trong các ứng dụng thẻ. Có hai loại thẻ thông minh chính. Các thẻ nhớ (memory card) chỉ chứa các thành phần bộ nhớ bất biến (non-volatile memory), và có thể có một số chức năng bảo mật cụ thể. Thẻ vi xử lý chứa bộ nhớ khả biến (volatile memory) và các thành phần vi xử lý. Thẻ làm bằng nhựa, thường là PVC, đôi khi ABS. Thẻ có thể chứa một ảnh 3 chiều (hologram) để tránh các vụ lừa đảo.

Tổng quan
Thẻ thông minh cũng có một số đặc trưng như sau:
 Thông thường có kích thước cỡ một thẻ tín dụng. Chuẩn ID-1 của ISO/IEC 7810 quy định là 85,60 × 53,98 mm. Một kích thước khác cũng khá thông dụng là ID-000 tức cỡ 25 x 15 mm. Cả hai kích thước này đều có bề dày là 0,76 mm.
 Chứa một hệ thống an ninh có các tính chất nhằm chống giả mạo (chẳng hạn, một vi xử lý chuyên dụng dùng cho bảo mật, một hệ thống an ninh quản lý file, các dấu hiệu có thể kiểm tra bằng mắt người) và có khả năng cung cấp các dịch vụ an ninh (chẳng hạn, bảo mật thông tin trong bộ nhớ).
 Tài nguyên trên thẻ được quản lý bởi một hệ thống quản trị trung tâm mà cho phép trao đổi thông tin và cấu hình cài đặt với thẻ thông qua hệ thống an ninh nói trên
 Dữ liệu trên thẻ được truyền đến hệ thống quản trị trung tâm nhờ vào các thiết bị đọc thẻ, chẳng hạn máy đọc vé, ATM v.v.

Những thuận lợi
Thẻ thông minh cho phép thực hiện các giao dịch kinh doanh một cách hiệu quả theo một cách chuẩn mực, linh hoạt và an ninh mà trong đó con người ít phải can thiệp vào.

Thẻ thông minh giúp chúng ta thực hiện việc kiểm tra và xác nhận chặt chẽ mà không phải dùng thêm các công cụ khác như mật khẩu…Chính vì thế, có thể thực hiện hệ thống dùng cho việc đăng nhập sử dụng máy tính, máy tính xách tay, dữ liệu bảo mật hoặc các môi trường kế hoạch sử dụng tài nguyên của công ty như SAP, v.v..với thẻ thông minh là phương tiện kiểm tra và xác nhận duy nhất.

Lịch sử
Thẻ gắn chip tự động đầu tiên được phát minh vào năm 1968 bởi khoa học gia tên lửa người Đức Helmut Gröttrup và đồng nghiệp của ông là Jürgen Dethloff; bằng sáng chế này cuối cùng cũng được công nhận vào năm 1982. Lần đầu tiên dùng thẻ loại này với số lượng lớn là ở Pháp, dùng trong việc thanh toán điện thoại công cộng dùng thẻ hoặc xu ở Pháp, bắt đầu vào năm 1983.'Télécarte).

Roland Moreno đăng ký bằng sáng chế về thẻ nhớ vào năm 1974.Năm 1977, Michel Ugon thuộc công ty Honeywell Bull phát minh ra thẻ thông minh vi xử lý đầu tiên. Năm 1978, Bull đăng ký bằng sáng chế về SPOM (Bộ vi tính một chip tự lập trình được -Self Programmable One-chip Microcomputer) mà đưa ra được một kiến trúc cần thiết để tự động lập trình lên một chip trên thẻ. Ba năm sau, chi đầu tiên dùng cho thẻ mang tên "CP8" được Motorola sản xuất dựa trên bằng sáng chế này. Vào thời đó, Bull đã có 1200 bằng sáng chế liên quan đến thẻ thông minh. Năm 2001, Bull bán bộ phận CP8 của họ và tất cả các bằng sáng chế liên quan cho Schlumberger. Schlumberger ghép bộ phận về thẻ thông minh của họ với CP8 và đặt tên là Axalto. Đến năm 2006, Axalto và Gemplus, là hai nhà máy sản xuất thẻ thông minh lớn nhất thế giới vào thời điểm đó, kết hợp lại với nhau và lấy tên là Gemalto.

Việc tích hợp chip vào trong tất cả các thẻ tài khoản của Pháp (Carte Bleue) hoàn tất vào năm 1992. Khi thanh toán ở Pháp bằng Carte Bleue, người ta nhét thẻ vào trong một trạm đầu cuối của ngân hàng, rồi nhập tiếp PIN trước khi quá trình thanh toán được chấp nhận. Chỉ có rất ít quy trình thanh toán được chấp nhận mà không phải khai báo PIN (chẳng hạn như việc thanh toán lệ phí cầu đường với số tiền nhỏ).

Các hệ thống thanh toán điện tử dựa trên thẻ thông minh (mà trong các hệ thống này, số dư tài khoản được lưu trữ ngay trên chip của thẻ, không cần phải lưu trên một tài khoản bên ngoài tại ngân hàng, điều này cho phép các trạm đầu cuối quyết định luôn việc chấp nhận thanh toán từ thẻ hay không mà không cần phải nối mạng về trung tâm ở ngân hàng) đã được thử nghiệm ở châu Âu từ giữa những năm 1990, đặc biệt là ở Đức (Geldkarte), Úc (Quick), Bỉ (Proton), Pháp (Moneo), Hà Lan (Chipknip and Chipper), Thụy Sĩ ("Cash"), Na Uy ("Mondex"), Thụy Điển ("Cash"), Phần Lan ("Avant"), Anh ("Mondex"), Đan Mạch ("Danmønt") and Bồ Đào Nha ("Porta-moedas Multibanco").

Sự bùng nổ dùng thẻ thông minh bắt đầu trong thập niên 90, khi có sự xuất hiện của SIM dùng trong thiết bị điện thoại di động GSM ở châu Âu. Cùng với việc mạng di động mở rộng khắp châu Âu, thẻ thông minh ngày càng trở nên thông dụng.

Vào năm 1993, các đại gia trong ngành thanh toán quốc tế như MasterCard, Visa, và Europay thỏa thuận cùng hợp tác để xây dựng nên chuẩn kỹ thuật cho việc dùng thẻ thông minh trong các thẻ thanh toán ở cả hai loại thẻ tài khoản và thẻ tín dụng. Phiên bản đầu tiên của hệ thống EMV này được công bố vào năm 1994. Đến năm 1998, một phiên bản khác tin cậy hơn ra đời. EMVco, công ty mà chịu trách nhiệm bảo trì lâu dài hệ thống này, đã nâng cấp chuẩn kỹ thuật vào năm 2000 và một lần nữa gần đây nhất là năm 2004. Mục tiêu của công ty EMV là phải đảm bảo với các tổ chức tài chánh và các đại lý rằng các chuẩn kỹ thuật dù phát triển nhưng vẫn phải giữ được tương thích với phiên bản 1998.

Ngoại trừ một số nước như Mỹ, nhìn chung trên toàn thế giới đã có những bước phát triển đáng kể trong việc xây dựng các thiết bị tại các điểm bán tuân thủ theo EMV cũng như việc phát hành các thẻ tín dụng và thẻ tài khoản thỏa mãn các yêu cầu kỹ thuật của EMV. Lấy ví dụ, một hiệp hội thanh toán toàn quốc của một nước nào đó, liên kết với MasterCard International, Visa International, American Express và JCB, phát triển các dự án triển khai chi tiết nhằm đảm bảo thỏa mãn việc sử dụng cho nhiều loại tài khoản khác nhau.

Thẻ thông minh với giao tiếp không cần tiếp xúc đã trở nên ngày càng phổ biến trong các ứng dụng thanh toán và mua vé, chẳng hạn trong bài toán bán vé vận tải công cộng. Hiện nay, Visa và MasterCard đã đồng ý thực hiện một phiên bản tại Mỹ (2004 – 2006).

Nhìn toàn cảnh thế giới, các hệ thống thu phí giao thông dùng thẻ thông minh không tiếp xúc hiện đang được triển khai nhiều. Nhiều chuẩn khác nhau xuất hiện ở nhiều địa phương khác nhau và thường không tương thích với nhau, mặc dầu hiện nay thẻ theo chuẩn MIFARE của Philips đang có một thị phần đáng kể ở cả Mỹ và châu Âu.

Thẻ thông minh hiện đang bắt đầu được dùng trong các dự án làm thẻ chứng minh nhân dân cũng như các loại giấp phép ở các mức vùng, toàn quốc hay toàn cầu. Các dự án làm thẻ công dân, giấy phép lái xe, thẻ bệnh nhân trên cơ sở thẻ thông minh ngày càng nhiều. Lấy ví dụ, ở Malaysia, dự án thẻ chứng minh nhân dân trong nước, mang tên MyKad, là một loại thẻ bắt buộc mọi người dân phải làm. Thẻ chứng minh này có 8 ứng dụng khác nhau và cung cấp đến 18 triệu người dùng. Thẻ thông minh không tiếp xúc hiện đang được tích hợp vào giấy thông hành sinh trắc ICAO để tăng cường tính an ninh trong phạm vi quốc tế.

 Thẻ thông minh có tiếp xúc

Loại thẻ thông minh có tiếp xúc có một diện tích tiếp xúc, bao gồm một số tiếp điểm mạ vàng, và có diện tích khoảng 1 cm vuông. Khi được đưa vào máy đọc, con chip trên thẻ sẽ giao tiếp với các tiếp điểm điện tử và cho phép máy đọc thông tin từ chip và viết thông tin lên nó.

Các chuẩn ISO/IEC 7816 và ISO/IEC 7810 quy định:
 hình dạng và kích thước vật lý
 vị trí và hình dạng của các tiếp điểm điện tử
 các đặc tính điện
 các giao thức thông tin, bao gồm định dạng của các lệnh gởi đến thẻ và các đáp ứng từ thẻ.
 độ tin cậy của thẻ
 chức năng

Thẻ không có pin; năng lượng làm việc sẽ được cấp từ máy đọc thẻ.

 Mô tả các đặc tính điện

VCC: Đầu vào cung cấp nguồn

RST: Hoặc là tín hiệu reset cung cấp từ máy đọc hoặc dùng tổ hợp với mạch điều khiển reset bên trong (tùy theo loại thẻ).

CLK: Tín hiệu xung đồng hồ hay định thì (tùy chọn theo loại thẻ).

GND: Đất.

VPP: Đầu vào điện áp lập trình (dùng hay không cũng tùy loại thẻ).

I/O: Dữ liệu ra hay vào của chip nằm bên trong thẻ.

LƯU Ý – Việc dùng hai điểm tiếp xúc còn lại sẽ được xác định dựa vào chuẩn ứng dụng thích hợp.

 Máy đọc thẻ

Máy đọc thẻ thông minh có tiếp xúc đóng vai trò trung gian liên kết giữa thẻ thông minh với một máy chủ, chẳng hạn, đó là một máy vi tính, một đầu cuối ở một điểm bán, hay một điện thoại di động.

Ví các chip trên thẻ thông minh dùng trong giao dịch tài chính cũng giống như các chip dùng trên SIM của điện thoại di động, chỉ khác cách lập trình và cách ghép vào miếng PVC có hình dạng khác nhau. Mặt khác, hiện nhu cầu dùng thẻ thông minh làm SIM là rất lớn cho nên các nhà sản xuất chip hiện đang tập trung vào việc sản xuất chip các chuẩn của điện thoại di động GSM/G3. Vì thế, mặc dầu EMV cho phép chip trên thẻ có thể gây tiêu hao một dòng khoảng 50mA từ máy đọc, hiện nay các chip đều chỉ tiêu hao chưa tới 6mA theo chuẩn của công nghiệp điện thoại. Điều này cho phép các máy đọc thẻ dùng trong giao dịch tài chính ngày càng nhỏ hơn và rẻ hơn, và tiến đến có thể trang bị cho mọi máy PC ở nhà một máy đọc thẻ cũng như phần mềm để bạn có thể mua sắm trên internet một cách dễ dàng và an ninh hơn.

 Thẻ thông minh không tiếp xúc

Một loại thẻ thứ hai là thẻ thông minh không tiếp xúc'', đây là loại thẻ mà chip trên nó liên lạc với máy đọc thẻ thông qua công nghệ cảm ứng RFID (với tốc độ dữ liệu từ 106 đến 848 kbit/s). Những thẻ này chỉ cần đặt gần một anten để thực hiện quá trình truyền và nhận dữ liệu. Chúng thường được dùng trong các tình huống truyền nhận dữ liệu thật nhanh hay khi người chủ thẻ cần rảnh tay, chẳng hạn ở các hệ thống giao thông công cộng mà có thể sử dụng không cần rút thẻ ra khỏi ví.

Chuẩn thông tin cho thẻ thông minh không tiếp xúc là ISO/IEC 14443, phát hành năm 2001. Nó quy định hai kiểu thẻ không tiếp xúc ("A" and "B"), cho phép liên lạc với khoảng cách lên đến 10 cm. Cũng có một vài chuẩn khác như ISO 14443 kiểu C, D, E và F mà đã bị loại bỏ bởi International Organization for Standardization. Một chuẩn khác của thẻ thông minh là ISO 15693, cho phép thông tin ở khoảng cách lên đến 50 cm.

Một số ví dụ của việc dùng thẻ thông minh không tiếp xúc là thẻ Octopus của Hồng Kong, và thẻ Suica của Japan Rail; mà đã xuất hiện trước khi có chuẩn ISO/IEC 14443. Các hình sau cho thấy một số thẻ thông minh dùng trong giao thông công cộng và ứng dụng thanh toán điện tử.

Một công nghệ không tiếp xúc có liên quan là RFID (radio frequency identification – xác nhận dựa vào tần số vô tuyến). Trong một số trường hợp cụ thể, nó có thể dùng trong những ứng dụng tương tự như thẻ thông minh không tiếp xúc, chẳng hạn dùng để thu phí cầu đường điện tử. Các thiết bị RFID thông thường không có chứa bộ nhớ ghi được hay có bộ vi xử lý như thẻ thông minh.

Có loại thẻ gồm cả hai loại giao tiếp mà cho phép truy xuất bằng cách tiếp xúc và không tiếp xúc trên cùng một thẻ. Ví dụ như thẻ giao thông nhiều ứng dụng của Porto, gọi là Andante, mà dùng một chip cho cả tiếp xúc và không tiếp xúc.

Giống như thẻ thông minh có tiếp xúc, thẻ không tiếp xúc không có pin. Bên trong thẻ có một cuộn cảm mà có khả năng dò một số tín hiệu vô tuyến, chỉnh lưu tín hiệu, và rồi dùng nó để cung cấp năng lượng cho chip trên thẻ.

Các giao thức thông tin

Các ứng dụng

An ninh cho máy tính
Trình duyệt web Mozilla Firefox có thể dùng thẻ thông minh để lưu trữ chứng nhận dùng cho việc duyệt web một cách an ninh..

Một vài hệ thống mã hóa đĩa, chẳng hạn như FreeOTFE, có thể dùng thẻ thông minh để giữ các khóa mã một cách an ninh, và cũng để thêm một lớp nữa cho việc mã hóa các phần quan trọng nhất của đĩa cần bảo mật..

Thẻ thông minh cũng được dùng cho việc xác nhận và cho phép truy cập đến các máy tính mà không cần phải sử dụng thêm một phương tiện nào khác như mật khẩu,…

Tài chính
Các ứng dụng của thẻ thông minh trong lĩnh vực tài chính bao gồm: thẻ tín dụng hay thẻ ATM, thẻ đổ xăng, SIM cho điện thoại di động, thẻ truyền hình cho các kênh phải trả tiền, các thẻ dùng cho điện thoại công cộng hoặc giao thông công cộng.

Thẻ thông minh cũng có thể dùng như ví điện tử. Chip trên thẻ thông minh có thể được nạp sẵn một số tiền mà có thể dùng tiêu xài tại các trạm đỗ xe và các máy bán hàng tự động. Một số ví dụ như Proton, Geldkarte, Chipknip và Mon€o. Thẻ Geldkarte của Đức cũng có thêm tính năng kiểm tra tuổi của người mua để cho phép mua thuốc lá tại các máy bán hàng tự động hay không.

Dùng cho thẻ chứng minh hoặc các thẻ tương tự
Một ứng dụng đang ngày càng phát triển rất nhanh đó là dùng trong các thẻ chứng minh nhân dân kỹ thuật số. Trong ứng dụng này, thẻ thông minh được dùng như một bằng chứng để xác minh. Một ví dụ thường gặp nhất là sử dụng thẻ thông minh cung với một PKI. Thẻ thông minh sẽ lưu trữ một chứng nhận số đã mã hóa từ PKI cùng với các thông tin liên quan và cần thiết về người chủ thẻ. Các hệ thống hiện có như thẻ ra vào dùng chung (CAC) của Bộ quốc phòng Mỹ, và hệ thống chứng minh nhân dân tại nhiều nước áp dụng cho toàn thể công dân của họ. Khi dùng chung với các đặc trưng sinh trắc học, thẻ thông minh có độ tin cậy và an ninh tăng gấp hai đến ba lần.

Hệ thống giấy phép lái xe dùng thẻ thông minh đầu tiên trên thế giới được giới thiệu vào năm 1995 tại Mendoza, một tỉnh của Argentina. Mendoza là nơi có tỉ lệ tai nạn giao thông cao, số người vi phạm giao thông nhiều và tỉ lệ đóng phạt lại thấp. Giấy phép lái xe dùng thẻ thông minh sẽ lưu trữ và cập nhật thông tin vi phạm và số tiền phạt chưa đóng của tài xế. Nó cũng lưu thông tin cá nhân, loại và số giấy phép cũng như hình chụp của người chủ thẻ. Ngoài ra các thông tin cần thiết cho cấp cứu như nhóm máu, dị ứng, và sinh trắc học (dấu tay) cũng được lưu vào trong chip nếu người chủ thẻ yêu cầu. Chính phủ Argentina cho biết hệ thống mới này đã giúp họ thu hồi hơn 10 triệu USD tiền phạt trên một

Trường hợp Ấn Độ, năm 1999 Gujarat là tiểu bang đầu tiên đưa vào sử dụng smart card license system . Hiện nay, chính phủ Gujarat đã phát hành 5 triệu giấy phép lái xe dùng thẻ thông minh đến công dân của họ. Về cơ bản, đây là loại thẻ nhựa theo chuẩn ISO/IEC 7810 có khả năng lưu trữ và kiểm tra thông tin về chủ thẻ.

Thẻ thông minh đã và đang được quảng cáo như một phương tiện phù hợp cho các nhiệm vụ xác minh cá nhân, bởi chúng được thiết kế và chế tạo nhằm tránh giả mạo. Chip được nhúng trên thẻ thông minh thường được cài thêm một số thuật toán bảo mật. Thông tin về giải thuật bên trong chỉ có thể biết được nếu biết chính xác thời gian và dòng điện tiêu thụ của việc mã hóa và giải mã. Một số nghiên cứu cũng đã đưa ra tính khả thi của việc tấn công lấy cắp thông tin trên thẻ và cũng đã đưa ra nhiều biện pháp đối phó.

Bắt đầu từ năm 2009 toàn bộ dân số của Tây Ban Nha và Bỉ sẽ có thẻ chứng minh nhân dân số. Các thẻ này có hai chức năng: xác minh và chữ ký điện tử. Chữ ký này được công nhận hợp pháp. Ngày càng có nhiều quốc gia sử dụng thẻ chứng minh nhân dân số như là bằng chứng hợp pháp cho nhiều dịch vụ khác nhau. Có thể xem thêm thông tin trên  and

Các ứng dụng khác
Thẻ thông minh được dùng rộng rãi để bảo vệ các kênh truyền hình số có thu phí. Về tổng quan, xem mã hóa truyền hình, và để có một ví dụ đặc biệt nhằm hiểu thẻ thông minh làm việc như thế nào trong trường hợp này nên xem VideoGuard

Một số nhược điểm
Một nhược điểm của thẻ thông minh là khả năng hư hỏng. Thẻ nhựa mà chip đặt trên nó là khá dẻo, dễ uốn, và do đó chip càng lớn thì càng dễ bị gãy. Thẻ thông minh thường được bỏ trong ví, đây là một môi trường khá khắc nghiệt đối với chip điện tử. Tuy nhiên, đối với một số hệ thống ngân hàng lớn, chi phí quản lý bảo hành thẻ có thể chấp nhận được so với chi phí giảm giả mạo và lừa đảo.
Dùng thẻ thông minh cho giao thông công cộng cũng có một chút rủi ro về quyền tự do cá nhân, bởi vì với hệ thống như vậy thì người quản lý giao thông có thể dò theo hành trình của cá nhân. Ở Phần Lan, bộ phận Bảo vệ Dữ Liệu Ombudsman cấm người quản lý giao thông của YTV thu thập các thông tin như vậy, mặc dầu trong hợp đồng với YTV người chủ thẻ có quyền yêu cầu YTV cung cấp cho họ lịch trình đi mà YTV đã tính tiền cho họ. Những thông tin về lịch trình từng được dùng trong việc truy tìm thủ phạm trong vụ đánh bom Myyrmanni.

Thẻ thông minh dùng để xác nhận khách hàng là một trong những cách an ninh nhất, có thể dùng trong những ứng dụng như giao dịch ngân hàng qua internet, nhưng mức độ an ninh không thể đảm bảo 100%. Trong trường hợp giao dịch ngân hàng qua internet, nếu PC bị nhiễm bởi các phần mềm xấu, mô hình an ninh sẽ bị phá vỡ. Phần mềm xấu có thể viết đè lên thông tin (cả thông tin đầu vào từ bàn phím và thông tin đầu ra màn hình) giữa khách hàng và ngân hàng. Nó có thể sẽ sửa đổi giao dịch mà khách hàng không biết. Có những phần mềm xấu như vậy, chẳng hạn như Trojan. Silentbanker). Các ngân hàng như Fortis Dexia ở Bỉ dùng một thẻ thông minh chung với một máy đọc thẻ không nối mạng nhằm giải quyết vấn đề trên. Khách hàng nhập một thông tin đánh giá từ trang web của ngân hàng, PIN của họ, và tổng số tiền giao dịch vào một máy đọc thẻ, máy đọc thẻ sẽ trả lại một chữ ký 8 chữ số. Chữ ký này sẽ được khách hàng nhập bằng tay vào PC và được kiểm chứng bởi ngân hàng.

Bên cạnh việc chạy đua kỹ thuật cũng là sự thiếu hẳn một chuẩn thống nhất về chức năng và an ninh của thẻ thông minh. Để giải quyết vấn đề này, dự án ERIDANE đã được khởi động bởi The Berlin Group để phát triển một "khung chức năng và an ninh cho những thiết bị bán lẻ đầu cuối dùng thẻ thông minh".

Xem thêm
 Điều khiển ra vào
 Sinh trắc học
 Tiền điện tử
 Hộ chiếu điện tử
 thẻ tín dụng EMV
 mã hóa toàn đĩa
 Thẻ chứng minh nhân dân
 RFID
 SIM
 Thẻ điện thoại

Tham khảo

Sách

Liên kết ngoài

 Smart Card Alliance
 OpenSC (open source smart card framework)
 Open Source Smart Card Project
 Open Smart Card Development Platform
 Using Smartcards for Digital Signatures
 Malaysia MYKAD SDK
 Smartcard simulator

Ubiquitous computing
Chuẩn ISO

Giải pháp công nghệ ngân hàng
Thiết bị ngân hàng
Phát minh của Đức
Tiêu chuẩn ISO
Công nghệ ngân hàng


title: Asterophrys turpicola

text:
Asterophrys turpicola là một loài ếch trong họ Nhái bầu.
Nó được tìm thấy ở Tây Papua (Indonesia) và Papua New Guinea.
Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng ẩm ướt đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, vườn nông thôn, và các khu rừng trước đây bị suy thoái nặng nề.

Tham khảo

 Richards, S. & Günther, R. 2004. Asterophrys turpicola. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

Liên kết ngoài

Asterophrys
Động vật lưỡng cư New Guinea


title: Núi Thiên Thai

text:
Núi Thiên Thai có thể là:
 Núi Thiên Thai (Bắc Ninh) ở huyện Gia Bình, tỉnh Bắc Ninh, Việt Nam.
 Núi Thiên Thai (Chiết Giang) ở huyện Thiên Thai, địa cấp thị Thai Châu, tỉnh Chiết Giang, Trung Quốc.
 Núi Thiên Thai (Thiểm Tây) ở địa cấp thị Bảo Kê, tỉnh Thiểm Tây, Trung Quốc.
 Núi Thiên Thai (Tứ Xuyên) ở huyện cấp thị Cung Lai, địa cấp thị Thành Đô, tỉnh Tứ Xuyên, Trung Quốc.
 Núi Thiên Thai (Quý Châu) ở huyện Bình Bá, địa cấp thị An Thuận, tỉnh Quý Châu, Trung Quốc.
 Núi Thiên Thai (Bành Hồ) ở huyện Bành Hồ, Đài Loan.

Xem thêm
Thiên Thai (định hướng)
Thiên Thai


title: Elathous impressifrons

text:
Elathous impressifrons là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Hampe miêu tả khoa học năm 1866.

Chú thích

Tham khảo

Elathous


title: Lasioglossum olgae

text:
Lasioglossum olgae là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Rayment mô tả khoa học năm 1935.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1935


title: Oliva bulbosa

text:
Oliva bulbosa, tên tiếng Anh: swollen olive, là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Olividae, họ ốc gạo hoa.

Miêu tả

Phân bố

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Oliva


title: Pyrinia

text:
Pyrinia là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Loài
Pyrinia elfina (Warren, 1894) Brasil
Pyrinia fulvata Warren, 1894
Pyrinia gallaria (Walker, 1860) Rio de Janeiro, Brasil
Pyrinia icosiata Walker, 1860 Tefé & Amazonas, Brasil
Pyrinia incensata Walker, 1863 Pará, Brasil
Pyrinia mimicaria (Walker, [1863]) Pará, Brasil
Pyrinia resignata (Guenée, 1857) Brasil
Pyrinia rutilaria Hübner, 1818 Suriname
Pyrinia sabasia Schaus, 1927 São Paulo, Brasil
Pyrinia signifera Warren, 1894 Rio de Janeiro, Brasil

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Geometridae


title: Brietzig

text:
Brietzig là một đô thị ở huyện Vorpommern-Greifswald (trước thuộc huyện Uecker-Randow), bang Mecklenburg-Vorpommern, Đức. Đô thị này có diện tích 10,47 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 219 người.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Vorpommern-Greifswald


title: 8060 Anius

text:
8060 Anius (1973 SD1) là một thiên thể Troia của Sao Mộc được phát hiện ngày 19 tháng 9 năm 1973 bởi Cornelis Johannes van Houten, Ingrid van Houten-Groeneveld và Tom Gehrels ở Đài thiên văn Palomar.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 8060 Anius

Thiên thể Troia của Sao Mộc
Được phát hiện bởi Cornelis Johannes van Houten
Được phát hiện bởi Ingrid van Houten-Groeneveld
Được phát hiện bởi Tom Gehrels
Thiên thể phát hiện năm 1973


title: Cà đác

text:
Cà đác hay còn được biết đến với tên gọi Voọc mũi hếch Bắc Bộ (danh pháp hai phần: Rhinopithecus avunculus) là một loài khỉ Cựu thế giới đặc hữu của vùng Bắc Bộ Việt Nam. Loài này có bộ lông màu trắng và nâu đen, mũi và môi có màu hồng cùng một vùng chuyển màu xanh đặc biệt quanh mắt. Chúng sinh sống trong những thửa rừng ở Tuyên Quang, Cao Bằng, Yên Bái, Quảng Ninh, Hà Giang khoảng cao độ . Cà đác được phát hiện vào cuối thập niên 1860 khi giáo sĩ Armand David gửi cá thể đầu tiên sang Châu Âu nhưng mãi đến năm 1912 mới được miêu tả sinh học lần đầu tiên, sau đó được phát hiện lại vào năm 1990 nhưng vẫn cực kỳ quý hiếm. Đến năm 2008, dưới 250 cá thể cá đác được cho là tồn tại và loài này trở thành đối tượng được bảo tồn đặc biệt. Chúng bị đe dọa vì mất môi trường sống và săn bắt trộm, được Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế xếp vào hàng mục "loài cực kỳ nguy cấp" và cũng được liệt kê trong Sách đỏ Việt Nam.

Miêu tả

Mặt cà đác có phần mũi hếch ngược và đôi môi to màu hồng; quanh mắt, mũi và mõm là một khoảng da ngả màu xanh. Lông ở phần lưng màu nâu đen nhưng phía ngực và bụng lại có màu trắng kem cùng một mảng lông màu cam xung quanh cổ, đặc biệt là ở con đực. Chúng không có mào lông trên đỉnh đầu. Chiều dài cơ thể của loài từ  cộng thêm chiều dài đuôi từ . Cà đác cái và cà đác đực có cân nặng trung bình lần lượt khoảng  và . Những cá thể đang trưởng thành có phần lông màu xám thay cho màu đen và cũng không có vùng lông cam quanh cổ.

Cà đác là loài ăn đêm với thức ăn bao gồm đa dạng các loại lá, quả, hoa và hạt. Chúng sinh sống hoàn toàn trên cây, di chuyển thành những đàn nhỏ.

Bảo tồn
Với độ cao từ , phân bố môi trường sống của loài cà đác hiện bị giới hạn trong những mảng rừng thường xanh nhiệt đới đi liền với những đồi núi đá vôi karst hiểm trở. Năm quần thể riêng biệt của loài đã được tìm thấy kể năm 1990. Mặc dù được xem là loài biểu trưng và nhận được nhiều hành động bảo tồn, số lượng cá thể cà đác vẫn có xu hướng giảm và liên tục nằm trong danh sách "25 loài linh trưởng nguy cấp nhất trên thế giới" kể từ năm 2000.

Mất môi trường sống và săn bắt trộm là những nguyên nhân chính yếu dẫn đến sự tụt giảm số lượng của các loài linh trưởng, bao gồm cả cà đác. Một nghiên cứu vào năm 1993 tại khu bảo tồn thiên nhiên Na Hang ghi nhận 72 cá thể cà đác (ước tính 80 cá thể) sau đó vào năm 2005 tại cùng địa điểm chỉ còn 17 cá thể được ghi nhận (trong ước tính 22 cá thể). Dữ liệu thứ cấp và sơ cấp chỉ ra nguyên nhân của hiện tượng này là do hoạt động săn bắt.

Loài cà đác rất hiếm khi được nhìn thấy và đã từng bị xem là tuyệt chủng cho thập niên 90 của thể kỉ 20 khi một quần thể nhỏ loài này được tìm thấy tại huyện Na Hang, tỉnh Tuyên Quang. Hai khu bảo tồn thiên nhiên Nà Hang và Chạm Chu hiện là hai khu vực chính có cà đác sinh sống, riêng khu bảo tồn Na Hang được thành lập với mục đích bảo vệ sinh thái cho loài linh trưởng này. Năm 2002, thêm một đàn cà đác được phát hiện ở khu bảo tồn thiên nhiên Du Già, tỉnh Hà Giang. Sau đó vào tháng 4 năm 2008, Tổ chức Động thực vật Quốc tế cũng phát hiện thêm nhóm cà đác nữa ở vùng Tây Bắc, nâng tổng số lượng cá thể cà đác lên 250 trên toàn thế giới.

Chú thích

Xem thêm
100 loài bị đe dọa nhất trên thế giới
25 loài linh trưởng nguy cấp nhất trên thế giới
Hệ động vật Việt Nam

Tham khảo

 Đào Văn Tiến. "Tài nguyên thú rừng Việt Nam". Văn hóa Việt Nam tổng hợp 1989-1995. Hà Nội: Ban Văn hóa Văn nghệ Trung ương, 76-8.

Liên kết ngoài
 Thông tin voọc mũi hếch trên trang SVRVN

Rhinopithecus
Sách đỏ Việt Nam
Động vật đặc hữu Việt Nam
Động vật được mô tả năm 1912
Động vật có vú Việt Nam


title: Smicridea ulva

text:
Smicridea ulva là một loài Trichoptera thuộc họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Smicridea


title: Trifurcula montana

text:
Trifurcula montana là một loài bướm đêm thuộc họ Nepticulidae. Nó được tìm thấy ở Tây Ban Nha và Sardinia.

Sải cánh dài 5.6-7.2 mm đối với con đực và 5.8-7.8 đối với con cái.

Adults have been collected at light từ tháng 4 đến tháng 7 ở các vùng núi Tây Ban Nha và Sardinia, tại độ cao từ 600-2000 mét trên mực nước biển, luôn gần cây Thymus vulgaris, có khả năng là cây chủ.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Seven New Species Of The Subgenus Glaucolepis Braun From Nam Âu (Lepidoptera: Nepticulidae, Trifurcula)

Trifurcula
Côn trùng châu Âu


title: Dercetina taeniata

text:
Dercetina taeniata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Weise miêu tả khoa học năm 1924.

Chú thích

Tham khảo

Dercetina


title: Trọng lượng

text:
''Phân biệt với khối lượng
Trong khoa học và kỹ thuật, trọng lượng của một vật thường được xem là lực mà lực hấp dẫn tác động lên vật thể đó. Nó được ký hiệu bằng chữ P.

Trọng lượng và trọng lực
Đối với một vật nằm yên trên bề mặt Trái Đất, trong hệ quy chiếu gắn với bề mặt Trái Đất, vật không có gia tốc chuyển động, nên theo định luật 2 Newton, tổng cộng các lực tác động vào vật bằng không.

Trong công thức trên:  là phản lực do mặt đất tác dụng lên vật,  là trọng lực (lực hấp dẫn do trọng trường của Trái Đất tác dụng lên vật), và  là tổng các lực quán tính trong hệ quy chiếu phi quán tính gắn với mặt đất, trong đó quan trọng nhất là lực quán tính ly tâm gây ra bởi chuyển động quay quanh trục của Trái Đất.

Trọng lượng biểu kiến của vật nói trên (thường được gọi là trọng lượng) là lực do vật tác động lên mặt đất, theo định luật 3 Newton, có độ lớn bằng và chiều ngược với phản lực mặt đất:

Do đó:

Nói chung, các lực quán tính, bao gồm lực ly tâm, có giá trị rất nhỏ so với trọng lực, nên:

Nếu không có bề mặt giữ vật đứng yên, vật thể sẽ rơi tự do và ở trạng thái phi trọng lượng, tức là trọng lượng biểu kiến bằng 0. Những người ở trạng thái rơi tự do không cảm thấy sức nặng của cơ thể, do trọng lượng biểu kiến bằng 0, dù trọng lực tác động lên họ không đổi.

Lực hấp dẫn tác động lên mọi phần tử trong vật thể. Còn phản lực chỉ tác động vào nơi tiếp xúc với bề mặt cản. Phản lực này làm biến dạng nhỏ cơ thể, gây ra cảm giác về sức nặng.

Trọng lượng biểu kiến
Trọng lượng biểu kiến, thường gọi tắt là trọng lượng, là sức nặng của vật được thể hiện qua giá trị đo của cân lò xo hay lực kế lò xo. Nó đặc trưng cho lực nén của vật lên mặt sàn hay lực căng do vật gây ra lên lò xo của lực kế khi treo vật vào. Chính trọng lượng biểu kiến (chứ không phải trọng lực) là yếu tố tạo ra cảm giác về sự nặng nhẹ của cơ thể. Thực chất, cảm giác nặng nhẹ là cảm nhận của chúng ta về phản lực do mặt sàn tác dụng lên cơ thể mình chứ không phải cảm nhận về lực hút của Trái Đất. Khi không có sàn đỡ, ví dụ như khi rơi từ trên cao xuống, chúng ta không cảm thấy trọng lượng biểu kiến và ở trạng thái gọi là phi trọng lượng.

Bài toán thang máy trong cơ học cổ điển

Đây là một ứng dụng của định luật 2 Newton cho chuyển động của người dưới tác dụng của trọng lực và phản lực sàn thang máy, khi bỏ qua lực ly tâm trong hệ quy chiếu gắn với mặt đất.
Lực tổng cộng = khối lượng × gia tốc
Phản lực sàn + trọng lực = khối lượng × gia tốc
Phản lực sàn = - trọng lực + khối lượng × gia tốc
Phản lực sàn = khối lượng × (gia tốc - gia tốc trọng trường)
Theo định luật 3 Newton:
Trọng lượng biểu kiến = - phản lực sàn
Trọng lượng biểu kiến = khối lượng × (gia tốc trọng trường - gia tốc)
Trong công thức trên, độ lớn các đại lượng được tính theo phương hướng xuống dưới.

Nếu thang máy chuyển động đều hay đứng yên thì gia tốc bằng 0. Khi đó có phản lực, và do đó trọng lượng biểu kiến của người, sẽ bằng giá trị trọng lực.

Nếu thang máy có gia tốc khi đi lên (giá trị âm khi tính theo phương hướng xuống dưới), người trong thang máy cảm thấy "nặng" hơn; trọng lượng biểu kiến tăng do phản lực sàn thang máy tăng. Nếu thang máy có gia tốc đi xuống (giá trị dương khi tính theo phương hướng xuống dưới), người trong thang máy cảm thấy "nhẹ hơn".

Khi thang máy rơi tự do, gia tốc đi xuống bằng gia tốc trọng trường do đó người mất trọng lượng biểu kiến. Khi thang máy đi xuống với gia tốc lớn hơn gia tốc trọng trường, thang sẽ đẩy người xuống phía dưới và người sẽ thấy trọng lượng biểu kiến nghịch hướng so với ban đầu

Công thức và dụng cụ tính trọng lượng
Tính trọng lượng theo khối lượng (công thức liên hệ giữa trọng lượng và khối lượng): P = m.g

Trong đó: P là trọng lượng, đơn vị là N (niutơn, Newton (đơn vị))

m là khối lượng, đơn vị là kg(kilogram)
g: gia tốc trọng trường; đối với hệ quy chiếu Trái Đất g = 9.81 m/s^2
P: trọng lượng kg.m/s^2 = N
Dụng cụ dùng để đo độ lớn (cường độ) của lực hoặc trọng lượng là lực kế.

Chú thích

Liên kết ngoài
Bài toán thang máy ở trang Hyperphysics

Cơ học
Lực hấp dẫn
Sinh lý học
Thương mại
Khối lượng


title: 20355 Saraclark

text:
20355 Saraclark (1998 HD146) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 21 tháng 4 năm 1998 bởi Nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 20355 Saraclark

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1998


title: Torano Nuovo

text:
Torano Nuovo là một đô thị và thị xã của Ý. Đô thị này thuộc tỉnh Teramo trong vùng Abruzzo. Torano Nuovo có diện tích 10 km2, dân số theo ước tính năm 2005 của Viện thống kê quốc gia Ý là 1664 người.
Các đơn vị dân cư: Petrella, Valle Santa Maria, Villa Bizzarri.
Đô thị Torano Nuovo giáp với các đô thị: Ancarano, Controguerra, Nereto, Sant'Egidio alla Vibrata, Sant'Omero.

Tham khảo

Đô thị tỉnh Teramo


title: Lasioglossum lebedevi

text:
Lasioglossum lebedevi là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Ebmer mô tả khoa học năm 1972.

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1972


title: Danh sách thành phố Bulgaria

text:
Đây là danh sách các thành phố ở Bulgaria. Tên thủ phủ mỗi vùng được in đậm.

Theo dân số

Theo thứ tự ABC

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Bulgarian cities at City Population website

 Map of Bulgarian towns at BGMaps.com
 Maps of Bulgarian towns at Domino.bg

Bungaria
Thành phố

Bulgaria


title: Gungwiller

text:
Gungwiller là một xã thuộc tỉnh Bas-Rhin trong vùng Grand Est đông bắc Pháp.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Bas-Rhin

Tham khảo
 INSEE commune file

Xã của Bas-Rhin


title: Villecey-sur-Mad

text:
Villecey-sur-Mad  là một xã của tỉnh Meurthe-et-Moselle, thuộc vùng Grand Est, đông bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 195 mét trên mực nước biển.
Thị trấn nằm ở hữu ngạn sông Rupt de Mad, sông tạo thành phần lớn ranh giới phía tây bắc.

Tham khảo

Villeceysurmad