title: K1 88

text:
K-1 88, K1A1 hay K1 là dòng xe tăng chiến đấu chủ lực nội địa của quân đội Hàn Quốc, ra mắt lần đầu tiên vào năm 1987 và được đánh giá là một trong những loại xe tăng hiện đại thời bấy giờ.

Hoàn cảnh ra đời
Trong những năm 1970, quân đội Hàn Quốc bị thiếu hụt xe tăng chiến đấu chủ lực nghiêm trọng. M-48A3 của Mỹ viện trợ cho Hàn Quốc được sử dụng như một giải pháp tình thế thay cho loại M-4 Sherman đã quá lạc hậu và hệ thống xe tăng chủ lực mới của Hàn Quốc được ra đời với lực lượng nòng cốt là M-47 và M-48 Patton. Trong khi đó tại miền Bắc, với sự giúp đỡ của Liên Xô, Bắc Triều Tiên đã nhanh chóng thiết kế và đưa vào sản xuất hàng loạt mẫu xe tăng Thiên Mã Hổ (một phiên bản được sản xuất và nâng cấp theo mẫu T-62 của Liên Xô). Những xe tăng M48A3 của Quân đội Hàn Quốc tỏ ra thua kém rất nhiều so với các xe tăng T-62 của quân đội Bắc Triều Tiên và điều đó đã trở thành mối đe dọa lớn đối với cho Hàn Quốc. Vì thế, chính phủ Hàn Quốc đã quyết định thiết kế và sản xuất một loại xe tăng chủ lực mới có đủ sức chống chọi với xe tăng của Bắc Triều Tiên.

Ban đầu, một kế hoạch thiết kế dựa trên cơ sở xe tăng M-60A1 Patton đã được vạch ra nhưng sau đó kế hoạch này đã bị hủy bỏ, vì ngay cả khi kế hoạch đó được hoàn thành thì nó cũng không đủ sức đương đầu với lực lượng xe tăng hiện đại của Bắc Triều Tiên. Trong khi việc nghiên cứu loại tăng mới vẫn được tiếp tục thì song song đó một số kế hoạch cho việc nâng cấp M-48A3 và M-48A5 cũng đã được đề ra và quân đội Hàn Quốc cũng đạt được thỏa thuận với Đức trong việc chuyển giao công nghệ sản xuất xe tăng Leopard 1. Kết quả của loạt chương trình này là M-48A3K và M-48A5K (nâng cấp theo công nghệ xe tăng Leopard 1 của Đức) đã ra đời.

Tổng thống Park Chung-hee đã cho thành lập một số nhóm và cơ quan chuyên môn để quản lý và xúc tiến kế hoạch sản xuất xe tăng chủ lực chiến đấu mới của Hàn Quốc. Tuy nhiên, do không có kinh nghiệm trong việc thiết kế, phát triển và sản xuất xe tăng nên công việc nghiên cứu đã diễn ra chậm hơn dự tính. Rất nhiều mẫu xe tăng của nước ngoài đã được xem xét và đánh giá, với điều kiện đã đạt được về mặt công nghệ và dây chuyền sản xuất hiện đại, kế hoạch sản xuất loại xe tăng mới đã được thực hiện. Mẫu thiết kế đầu tiên dựa trên XM-1 (một phiên bản thử nghiệm của M1 Abrams) do tập đoàn Chrysler (nay là General Dynamics Land Systems) phát triển để đáp ứng những nhu cầu đặc biệt của Lục quân Hàn Quốc. Do được thiết kế dựa trên XM-1 nên XK-1 được xem là hoàn toàn tương tự như nó. Tuy nhiên, khi kiểm tra thử nghiệm, rất nhiều sự khác biệt đã được tìm thấy. Những sự khác nhau như trọng lượng (55 tấn của XM-1 so với 51 tấn của XK-1), chiều cao (2,37 m so với 2,25 m), động cơ (Honeywell AGT1500C 1500 mã lực cho XM-1 so với Teledyne Continental AVCR-1790 1200 mã lực của XK-1), mặc dù sau này động cơ của XK-1 đã được thay thế bằng MTU MB Ka-501 đi kèm với hộp số tự động Renk, hệ thống dẫn truyền tự động truyền (Allison DDA X-1100-3B cho XM1 so với zF Friedrichshafen LSG 3000 cho XK1) và một số linh kiện khác được sử dụng trong xe XK-1 vẫn giữ lại khẩu pháo nòng rãnh M68E1 105mm của XM-1, cũng như hệ thống kiểm soát hỏa lực, hệ thống chữa cháy của hãng Hughes và thiết bị đo laser YAG. Với việc trang bị hệ thống camera quan sát hồng ngoại cho phép lái xe và pháo thủ có thể làm việc thuận lợi khi tác chiến trong đêm. Xe tăng XK-1 cũng có hệ thống giảm chấn thủy lực có thể điều chỉnh cho phép tăng tính năng việt dã trên mọi địa hình. Trong kết cấu của hai mẫu thử nghiệm ROKIT, rất nhiều chi tiết và tổ hợp của các xe tăng Mỹ và Đức đã được sử dụng. Điều đó làm cho việc tiết kiệm thời gian và chi phí cho việc thiết kế giáp bảo vệ mới cho xe tăng tăng lên đáng kể.

Trong thời gian ngắn một cách kỷ lục, vào năm 1984, mẫu đầu tiên mang ký hiệu là XK-1 được chế tạo xong tại Mỹ vào năm 1983, các mẫu thử nghiệm đã được tiến hành chạy thử và cùng trong năm đó và được sản xuất với số lượng lớn do hãng Hyundai Rotem của Hàn Quốc đảm nhận. Những xe sản xuất loạt đầu tiên được hoàn thành vào năm 1985. Những chiếc xe đã không được công bố rộng rãi trước dân chúng vì mục đích bảo mật cho đến tận năm 1987. Chỉ 3 năm sau khi được sản xuất, thông tin đầu tiên về loại xe tăng này mới được công bố, các nhà báo trong và ngoài nước đã được mời tham dự cuộc họp báo công khai các thông tin liên quan đến xe tăng K-1. Trong khoảng thời gian đó, 210 xe tăng đã được sản xuất trong seri đầu tiên vào năm 1992. Sau đó, 325 chiếc Type 88 tiếp theo được sản xuất theo kế hoạch và loại xe tăng này còn được đặt hàng thêm 298 chiếc nữa.

Sau khi khoảng 450 chiếc được xuất xưởng thì một cuộc nâng cấp quy mô lớn đã được tiến hành, K-1 được cải tiến, sửa chữa và thay đổi một số linh kiện kỹ thuật bao gồm trang bị hệ thống định vị toàn cầu GPS, lắp đặt kính tiềm vọng, kính hồng ngoại và thiết bị đo laser tại các vị trí của trưởng xe và pháo thủ, thiết bị phòng vệ bằng laser cho phép phá hủy các thiết bị quang học của xe tăng đối phương. Hiện nay, thành phần giáp bảo vệ của K-1 vẫn chưa được tiết lộ, theo một số chuyên gia thì K-1 được trang bị giáp bảo vệ Composite. Hệ thống chữa cháy tự động không được lắp đặt trên xe, do đó trong trường hợp hỏa hoạn, các thành viên tổ lái phải khởi động kích hoạt hệ thống. Xe cũng được lắp đặt máy hòa không khí để tổ lái có thể làm việc trong mọi thời tiết. K-1 không được trang bị hệ thống lọc không khí nên tổ lái cần mặc đồ chống chất độc hóa học khi tham gia tác chiến trong điều kiện chiến tranh hóa học. Hệ thống nạp đạn bằng tay. Góc nâng và hạ súng của K-1 là +20 đến -9,7 độ. Cũng như các loại xe tăng hiện đại khác, K-1 được trang bị 10 ống phóng lựu đạn khói ngụy trang ở hai bên sườn tháp pháo. Những chiếc tăng K-1 được đưa biên chế của ROKA và ROKMC vào năm 1987, nhưng nó đã được tổng thống Chun Doo-hwan gắn cho số hiệu 88 nhằm tôn vinh Thế vận hội Mùa hè diễn ra tại Seoul năm 1988. Xe tăng chiến đấu chủ lực K-1 tương tự như xe tăng M1 thu nhỏ. Có khoảng 480 chiếc K-1 88 đang hoạt động.

Tính năng kỹ thuật

Sơ đồ cấu tạo của Type 88 theo kiểu truyền thống: buồng tác chiến bố trí trung tâm xe tăng, động cơ và hệ thống động lực - phía sau, phòng lái - phía trước. Xe tăng K1 88 trang bị pháo rãnh xoắn 105mm M68A1 (sản xuất theo giấy phép do Anh cung cấp), có hệ thống cân bằng pháo - tăng theo hai hướng và hệ thống hút khói cho nòng pháo. Trang bị hỗ trợ có 2 súng 7,62mm và 1 súng 12,7mm. Hệ thống điều khiển hỏa lực có máy tính toán đường đạn kỹ thuật số, có sự hộ trợ của hệ thống cảm ứng tính toán và áp dụng sự hiệu chỉnh tốc độ và hướng gió, theo dõi nhiệt độ không khí, độ uốn cong của nòng pháo trong điều kiện bị nung nóng không đều và các thiết bị khác.

210 xe tăng đầu tiên có kính ngắm cho pháo thủ của hãng "Hiuoz" ("Хьюоз"), đã được lắp trên M1A1, sau đó được trang bị kinh ngắm tiềm vọng của hãng "Tecsas instrument" với kính quan sát ban ngày bằng mắt thường và ban đêm bằng hồng ngoại với tầm hiệu quả 2.000 mét. Nơi vị trí trưởng xe trang bị kính ngắm toàn cảnh của Pháp, ổn định hai phương dọc – ngang. Với kết cấu này, khả năng tác xạ có thể thực hiện bởi pháo thủ và cả chỉ huy xe. Phần lớn các chi tiết và tổ hợp của xe tăng được sản xuất tại Hàn Quốc theo giấy phép của các công ty Mỹ, Đức, Pháp và Canada.

Những phiên bản Type 88 đầu tiên của seri thử nghiệm được lắp động cơ Mỹ Teledain Continental Avcr 1790, và đồng thời hộp số truyền động "Renk" (Đức). Tuy nhiên, do Mỹ cấm xuất khẩu động cơ loại này nên Hàn Quốc phải trang bị cho toàn bộ seri xe tăng bằng động cơ diezen đa nhiên liệu của hãng MTU mạnh 1200 sức ngựa và đã được thiết kế dành cho lựu pháo tự hành PzH 155SF của Tây Đức. Bộ phận truyền động của xe tăng có 6 trục nâng mỗi bên hệ thống treo hỗn hợp (1, 2 và 6 - hệ thống treo thủy khí động, còn 3, 4 và 5 - hệ thống treo xoắn) và 3 trục đỡ. Sự thay đổi bán kính xoay được thực hiện bởi cơ cấu truyền động thủy lực. Ngoài dòng xe tăng Type 88, còn có các loại xe hỗ trợ như xe cứu kéo, sửa chữa bọc thép, xe làm cầu. Chất lượng chiến đấu của Type 88 được đánh giá tích cực. Sự sử dụng tổ hợp giáp "Chobham", hình dạng thấp của xe tăng, phần trước có cấu tạo không quá lớn làm tăng khả năng bảo vệ cho Type 88.

Phản ứng của Bắc Triều Tiên
Các kỹ sư quốc phòng Bắc Triều Tiên đã nhận thấy sự vượt trội của xe tăng K1 88 so với Thiên Mã Hổ. Xe tăng K1 88 của Hàn Quốc có tính năng tương tự M1 Abrams, trong khi loại tăng mới nhất của miền Bắc lúc bấy giờ, Thiên Mã Hổ thực ra chỉ là phiên bản làm lại của T-62, kiểu xe tăng còn lạc hậu hơn hẳn so với T-72. Do yêu cầu bức thiết phải hiện đại hóa lực lượng tăng thiết giáp, hoặc ít ra là rút ngắn khoảng cách đến đối phương miền Nam, CHDCND Triều Tiên đã tiến hành nâng cấp Thiên Mã Hổ và chế tạo một mẫu xe tăng mới mạnh hơn, mẫu P'okpoong Ho. Nhưng bất chấp mọi nỗ lực, các loại tăng của miền Bắc vẫn không thể vượt qua được đối thủ K1 88 và phiên bản K1A1 cùng với loại thủy tăng mới K2 Báo đen của Hàn Quốc.

Xuất khẩu
Cơ quan Phát triển Quốc phòng (ADD) của Hàn Quốc đã từng đưa K1 88 và người anh em của nó là K1A1 giới thiệu cho nhiều đối tác nước ngoài nhưng tình hình không mấy khả quan. Khách hàng đầu tiên là Malaysia, ban đầu nước này đặt hàng Hàn Quốc sản xuất phiên bản K1M trang bị lực lượng bộ binh, nhưng sau đó lại hủy bỏ hợp đồng và chuyển sang mua PT-91M của Ba Lan. Khách hàng quen thuộc khác là Thổ Nhĩ Kỳ lại chủ yếu dành sự quan tâm đối với phiên bản K2 Báo Đen hơn là K1A1.

Thất bại gần đây nhất là tại Thái Lan, K1A1 đã chịu thua T-84 Oplot của Ukraine trong cuộc đua dành hợp đồng trang bị 200 xe tăng chiến đấu chủ lực nhằm thay thế vị trí của các xe tăng M-41A3 cũ trong biên chế 4 tiểu đoàn thiết giáp của quân đội Thái Lan. Ban đầu, K-1A1 của Hàn Quốc cùng T-90S của Nga và Leopard-2A4 của Đức đã tham gia đấu thầu và K1A1 đã thể hiện vô cung xuất sắc. Tuy nhiên, cuối cùng Thái Lan đã chọn T-84 Oplot vì có giá thành rẻ hơn so với các đối thủ. Để sở hữu 200 BMT T-84, Thái Lan chỉ phải chi ra 7 tỷ bạt (232 triệu USD). Tuy đã được chính phủ Thái Lan thông qua, nhưng quyết định mua MBT Oplot vấp phải một số phản đối của giới quân sự nước này. Theo đại diện của phía quân đội, sản phẩm MBT K-1 của Hàn Quốc có nhiều ưu thế hơn so với T-84 Oplot. Đặc biệt là ở đặc điểm K-1 sử dụng thiết bị nạp đạn bán tự động đáng tin cậy trên chiến trường hơn so với việc sử dụng thiết bị nạp đạn hoàn toàn tự động trên xe T-84.

Các phiên bản
 K-1 88 nguyên mẫu.
 K1A1: Phiên bản xe tăng nâng cấp từ K-1 88. Một cố cải tiến của xe như: pháo chính KM68 được thay thế bằng pháo nòng trơn KM256 120 mm (được Hàn Quốc chế tạo theo kiểu M256 của Mỹ, thực chất cũng là một phiên bản chế tạo lại kiểu pháo Rheinmetall L44 của Đức), nâng cấp hệ thống điều khiển hoả lực, hệ thống cân bằng pháo tăng, hệ thống cảnh báo laser, vỏ cách nhiệt của nòng pháo, tháp pháo, giáp bao vệ và hệ thống ổn định pháo. Xe được trang bị pháo 120 mm để chống tăng, hoặc sử dụng để cản bước tiến của đối phương, và trung liên 7.62 mm M60E2-1 được lắp đồng trục. Vị trí của trưởng xe được trang bị đại liên 12.7 mm K6 HMG bên phải cửa sập và người nạp đạn được trang bị trung liên 7.62 mm M=60D bên trái cửa sập. Xe có chỉ số giáp cao, và cần nhiều lần bắn mới hạ được. Xe rất hiệu quả trong việc càn quét quân địch bởi khả năng bảo vệ tổ lái cao.
 K1 AVLB: Phiên bản xe bắc cầu được thiết kế trên cơ sở khung gầm của K-1 88 với sự trợ giúp của tập đoàn quốc phòng Vikers của Anh (hiện nay là BAE Systems). K1 AVLB được đưa vào phục vụ trong quân đội Hàn Quốc vào năm 1993. Xe được trang bị hệ thống bắc cầu kiểu cái kéo rải về phía trước bên trên khung gầm. Chiếc cầu rất rộng và khỏe để có thể nâng đỡ mọi loại phương tiện chiến đấu hạng nặng đỡ được việc mất thời gian chờ đợi các kỹ sư làm đường. Thời gian thiết kế xe kéo dài từ năm 1988 đến năm 1992.
 K1 ARV: Phiên bản xe cứu kéo bọc thép hạng nặng có trang bị vũ khí gây sát thương cao (đại liên 12.7 mm K6 HMG) và có thể được trang bị các thiết bị quét mìn khác nhau. K1 ARV mang các thiết bị đặc chủng sau: Tời kéo, thiết bị lắp cáp và thanh kéo để lai dắt các xe bọc thép bị hư hỏng; cáp kéo và thiết bị nâng kéo cho các xe không thể lai dắt, cần cẩu, máy hàn và bộ công cụ, dụng cụ bảo dưỡng và sửa chữa tăng; khoang chứa vật tư phụ tùng dùng cho việc sửa chữa, thay thế; lưỡi ủi để san gạt, giải phóng mặt bằng. Xe có khả năng cứu kéo các phương tiện bọc thép bị hư hỏng; lai dắt các phương tiện bọc thép còn lái hoặc mất lái trên mọi địa hình khô ráo hay ngập nước, đảm nhiệm việc sửa chữa, phục hồi (hàn, cắt, nâng) phương tiện khi tiến hành thay thế hay lắp đặt linh kiện, khí tài chiến đấu; tự tháp lắp, thay thế động cơ cho chính xe cứu kéo; vận chuyển hàng hóa treo móc trên tay cẩu trong khu kỹ thuật; tiến hành san ủi đất giải phóng mặt bằng khi xây dựng khu trạm kỹ thuật và chuẩn bị phương tiện đưa vào sửa chữa, vận chuyển vật tư, phụ tùng và động cơ dự phòng thay thế cho các xe chiến đấu bộ binh bọc thép. Xe do Hàn Quốc hợp tác MaK (nay là Rheinmetall) chế tạo và đã có 200 đơn đặt hàng, hầu hết trong số này đã được đáp ứng. Thời gian thiết kế xe kéo dài từ năm 1988 đến năm 1992. K1 ARV được đưa vào phục vụ trong quân đội Hàn Quốc vào năm 1993.
 K1M: Phiên bản xe tăng chiến đấu chủ lực (MBT) được Hàn Quốc nghiên cứu và chế tạo theo đơn đặt hàng của quân đội Malaysia. Phiên bản K1M kém hơn rất nhiều so với người anh em K1A1, K1M không có hệ thống cảnh báo bằng laser và hệ khống điều hòa không khí. Khối lượng của xe khoảng 49,7 tấn và có cơ số đạn là 41 viên. Hàn Quốc dự định sẽ chuyển giao cho Malaysia khoảng 210 xe tăng K1M, nhưng sau đó Quân đội Malaysia đã từ chối với lý do số xe đó không đủ và quân đội nước này đã mua xe tăng PT-91M của Ba Lan để thay thế.

Quốc gia sử dụng
 Quân đội Hàn Quốc
 Lục quân
 K1
 K1A1
 Thủy quân lục chiến
 K1

Xem thêm
 K2 Báo Đen

Tham khảo

 K1A1 Main Battle Tank Details
 "2-6-1-M" K1A1 Tank Overview  at Rotem Website (Best viewed in Internet Explorer).
 Type 88 K1 Main Battle Tank at GlobalSecurity.org
 K1A1 Main Battle Tank at GlobalSecurity.org
 Photos at GlobalSecurity.org

Nội dung liên quan

Xe tăng có cùng sự phát triển
 Xe tăng Lion of Babylon
 T-64
 T-80
 T-84
 M-84
 T-90
 PT-91 Twardy
 M-84AB1
 M-95 Degman
 Tank-Ex/MBT-EX

AFV có thể so sánh được
 Xe tăng Chieftain
 Leopard 1
 M60 Patton

Xe tăng Hàn Quốc
Xe tăng thời Chiến tranh Lạnh
Xe tăng chiến đấu chủ lực


title: 438

text:
Năm 438 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 438


title: Blaye-les-Mines

text:
Blaye-les-Mines là một xã trong tỉnh Tarn thuộc vùng Occitanie ở miền nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 339 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
INSEE

Xã của Tarn


title: Định lý mã hóa trên kênh nhiễu

text:
Trong Lý thuyết thông tin, Định lý mã hóa trên kênh nhiễu (tiếng Anh: noisy-channel coding theorem) đề xuất rằng, cho dù một kênh truyền thông có bị ô nhiễm bởi nhiễu âm bao nhiêu đi chăng nữa, chúng ta cũng vẫn có thể truyền thông (thông tin) dữ liệu số (digital data) không lỗi (error-free) tới một tỷ lệ tối đa nhất định qua một kênh truyền. Kết quả đáng ngạc nhiên này, đôi khi được gọi là định lý nền tảng của lý thuyết thông tin (fundamental theorem of information theory), hay chỉ đơn giản là Định lý Shannon, được giới thiệu lần đầu tiên bởi Claude Shannon vào năm 1948.

Giới hạn Shannon hoặc Dung lượng Shannon của một kênh truyền thông là tỷ lệ tối đa trên lý thuyết về lượng thông tin một kênh truyền thông có thể truyền tải, đối với một độ nhiễu nhất định.

Đại cương

Định lý được Claude Shannon chứng minh vào năm 1948, diễn tả hiệu quả tối đa mà các phương pháp sửa lỗi (error-correcting methods) có thể đạt được, ngược lại mức độ nhiễu ô nhiễm và mức độ thoái hóa của dữ liệu (data corruption). Lý thuyết không diễn tả cách "làm thế nào để kiến tạo" một phương pháp sửa lỗi, song nó chỉ nói cho chúng ta biết mức độ hiệu quả có thể đạt được đối với một phương pháp "khả dĩ tốt nhất" nào đó mà thôi. Định lý Shannon có nhiều ứng dụng trên phạm vi rộng lớn, cả trong các ứng dụng truyền thông lẫn các ứng dụng về lưu trữ dữ liệu (data storage applications). Định lý này là nền tảng quan trọng đối với ngành Lý thuyết thông tin hiện đại.

Định lý Shannon chỉ ra rằng đối với một kênh nhiễu có một dung lượng thông tin C và một tỷ lệ truyền thông tin R nào đấy, thì nếu

 (tỷ lệ truyền thông < dung lượng cho phép)

sẽ có tồn tại một kỹ thuật mã hóa cho phép xác suất lỗi bên máy thu được tùy tiện giảm nhỏ đi. Điều này có nghĩa là trên lý thuyết, người ta có thể truyền tải thông tin không bị lỗi tới một tỷ lệ giới hạn cao nhất bằng dung lượng cho phép C.

Ngược lại, điều đối lập với quan điểm trên cũng quan trọng. Nếu

 (tỷ lệ truyền thông > dung lượng cho phép)

thì xác suất lỗi nhỏ tùy tiện trên không thể đạt được. Như vậy, thông tin không thể truyền tải một cách đảm bảo trên một kênh với tỷ lệ lớn hơn dung lượng của kênh truyền. Định lý không nói đến một trường hợp hiếm thấy, là trường hợp khi tỷ lệ và dung lượng bằng nhau.

Những phương thức đơn giản như "kế hoạch gửi thông điệp 3 lần và dùng hai cái tốt nhất trong ba cái được bầu, nếu các bản sao khác nhau" là những phương pháp sửa lỗi vô hiệu quả (inefficient), không thể nào đảm bảo chắc chắn rằng một khối dữ liệu được truyền thông là không có lỗi. Những kỹ thuật tân tiến như Mã Reed-Solomon, và gần đây, mã Turbo (Turbo code) đã đạt được gần đến giới hạn giả thuyết của Shannon, với cái giá phải trả là sự phức tạp lớn trong tính toán (at a cost of high computational complexity). Với mã Turbo và với công suất tính toán của các bộ xử lý tín hiệu số (digital signal processors) hiện nay, người ta có thể đạt được  đơn vị decibel của giới hạn Shannon.

Mệnh đề toán học

Định lý (Shannon, 1948):

1. Với mỗi kênh truyền thông không nhớ rời rạc (discrete memoryless channel), dung lượng của kênh truyền (channel capacity):

có tính chất sau. Đối với mỗi ε > 0 và R < C, và một số N có độ lớn vừa đủ, sẽ tồn tại một mã có chiều dài  N và một tỷ lệ ≥ R, cùng một thuật toán giải mã (decoding algorithm), mà trong đó xác suất tối đa của sai số khối ≤ ε. (block error)

2. Nếu giá trị xác suất của sai số bit (a probability of bit error) pb là một giá trị có thể chấp nhận được, thì những tỷ lệ bao gồm cho đến R(pb) là những tỷ lệ có thể đạt được, trong đó:

và  là Hàm entrôpi nhị phân

3. Đối với mỗi giá trị pb, những tỷ lệ lớn hơn R(pb) là những tỷ lệ không thể đạt được.

(MacKay (2003), p. 162; cf Gallager (1968), ch.5; Cover and Thomas (1991), p. 198; Shannon (1948) thm. 11)

Lược điểm phần chứng minh

Tương tự như một vài kết quả lớn trong lý thuyết thông tin, phần chứng minh của định lý mã hóa kênh nhiễu cho chúng ta một kết quả có thể đạt được, cũng như một kết quả đồng bộ ngược lại. Cả hai phần tử đều có nhiệm vụ để giới hạn, trong trường hợp này, một chuỗi các tỷ lệ khả dĩ, cho phép việc truyền thông qua một kênh nhiễu có thể thi hành được, và kết quả đồng bộ ngược lại ở đây dùng để thể hiện rằng những giới hạn này là những giới hạn rất sát (tight bounds).

Những lược điểm dưới đây chỉ là một phần của nhiều phong cách hiện dùng để nghiên cứu các văn bản về lý thuyết thông tin.

Kết quả có thể đạt được đối với các kênh truyền thông không nhớ rời rạc

Phần chứng minh cụ thể này về kết quả có thể đạt được (achievability) phỏng theo phong cách của các chứng minh sử dụng tính chất phân hoạch đều tiệm cận (Asymptotic equipartition property - viết tắt là AEP). Một phong cách khác nữa cũng tồn tại, được thấy trong các văn bản về lý thuyết thông tin (information theory), sử dụng Tích sai số (Error Exponents).

Cả hai phong cách chứng minh đều sử dụng một đối số mã hóa ngẫu nhiên (random coding argument), trong đó bảng mã (codebook) dùng trên toàn thể kênh truyền, được kiến tạo một cách tùy tiện (randomly constructed) - việc làm này hòng nhằm mục đích giảm ước tính phức tạp trong tính toán, trong khi vẫn chứng minh được sự tồn tại của một mã thỏa mãn yêu cầu về một xác suất sai số nhỏ đối với bất cứ một tỷ lệ dữ liệu nào đó có giá trị thấp, dưới dung lượng của kênh truyền.

Với một đối số có liên quan EAP, đối với một kênh truyền cho trước, chiều dài n của chuỗi ký tự các ký hiệu nguồn (strings of source symbols) , và chiều dài n chuỗi ký tự của xuất liệu mà kênh truyền cho ra , chúng ta có thể định nghĩa một nhóm tiêu biểu chung (jointly typical set) bởi những bước sau đây:

Chúng ta có thể nói rằng hai chuỗi tuần tự (sequences)  và  là tiêu biểu chung (jointly typical) nếu chúng nằm trong nhóm tiêu biểu chung đã định nghĩa ở trên.

Những bước tiến hành
Theo phong cách của đối số mã hóa ngẫu nhiên, chúng ta tùy tiện tạo nên  các mã tự (codewords) với chiều dài n sử dụng một phân bố xác suất Q (probability distribution Q).
Máy thu và máy nhận đều được cho biết mã số này là gì. Chúng ta cũng có thể cho rằng cả hai bên đều biết ma trận chuyển tiếp (transition matrix)  mà kênh truyền thông sử dụng.
Một thông điệp W được lựa chọn theo sự phân phối đồng dạng trên nhóm mã tự (uniform distribution on the set of codewords). Có nghĩa là: .
Thông điệp W được truyền gửi qua kênh truyền.
Máy nhận tiếp thu một chuỗi tín hiệu theo công thức
Bằng cách truyền gửi những mã tự (codewords) qua kênh truyền thông, chúng ta nhận được  chuỗi xuất liệu, và giải mã thành một chuỗi dữ liệu nguồn (source sequence) nào đó nếu chỉ có tồn tại chính xác 1 mã tự là tiêu biểu chung với Y. Nếu không tồn tại các mã tự tiêu biểu chung (jointly typical codewords), hoặc nếu có hơn một cái thì một sai số (error) - hay lỗi - xảy ra và phải được thông báo (declared). Sai số còn có thể xảy ra nếu một mã tự đã giải không đồng bộ với mã tự gốc (a decoded codeword doesn't match the original codeword). Điều này được gọi là giải mã nhóm tiêu biểu (typical set decoding).

xác suất sai số (probability of error) của kế hoạch này được chia ra làm hai phần:

Thứ nhất, sai số có thể xảy ra nếu với một chuỗi Y nhận được, chúng ta không tìm thấy các chuỗi X tiêu biểu chung cho nó (jointly typical X sequences).
Thứ nhì, sai số có thể xảy ra nếu một chuỗi X không đúng (incorrect X sequence) là tiêu biểu chung với một chuỗi Y nhận được (is jointly typical with a received Y sequence).

Do việc kiến tạo mã mang tính ngẫu nhiên (không định trước), chúng ta có thể cho rằng xác suất sai số trung bình (average probability of error), tính trung bình trên toàn bộ các mã, là một giá trị không phụ thuộc vào chỉ số được gửi (index sent). Vì thế, chúng ta có thể cho rằng W = 1, mà không sợ mất chính xác vì tính tổng quát của kết luận (without loss of generality).
Từ AEP chung (joint AEP), chúng ta biết rằng, xác suất của việc giá trị X tiêu biểu chung không tồn tại sẽ giảm xuống về giá trị 0 trong khi n tăng lên. Chúng ta có thể giới hạn xác suất sai số (error probability) này bằng .
Đồng thời, từ AEP chung (joint AEP), chúng ta biết xác suất của một  nào đấy và , kết quả từ việc W = 1 là tiêu biểu chung, có giá trị .

Định nghĩa:

theo sự kiện một thông điệp i là tiêu biểu chung với chuỗi tín hiệu nhận được khi thông điệp 1 được truyền gửi.

Chúng ta có thể quan xát và thấy rằng khi n đạt đến vô cực (infinity), và nếu kênh truyền thông có  thì xác suất sai số sẽ tiến về giá trị 0.

Cuối cùng, nếu giả thiết có một bảng mã trung bình (average codebook) nào đấy biểu hiện nó là một bảng mã "tốt", thì chúng ta biết rằng sẽ có tồn tại một bảng mã mà công suất (performance) của nó sẽ khá hơn bảng mã trung bình kia, do đó thỏa mãn yêu cầu của chúng ta về một xác suất sai số nhỏ tùy tiện (arbitrarily low error probability), trong việc truyền thông qua kênh nhiễu (noisy channel).

Nghịch lý của các kênh truyền thông không nhớ rời rạc

Giả sử chúng ta có một mã bao gồm  từ mã (codewords). Tạm cho W là chỉ số (index) đồng dạng được rút ra từ nhóm này. Cho  là từ mã và  là từ mã thu nhận được.

 sử dụng các đồng nhất thức (identities) với sự kết hợp của entrôpi và các thông tin chung
 vì X là một hàm của W
 bằng cách sử dụng Bất đẳng thức Fano
 do thực tế dung lượng là thông tin chung được tối đa hóa (maximized mutual information).

Kết quả của những bước này là . Trong khi chiều dài n của khối tiến về vô cực, chúng ta tìm được  và các giá trị này vượt ra ngoài hàng số 0 nếu R (tỷ lệ) lớn hơn C (dung lượng) - chúng ta chỉ có thể tìm được những tỷ lệ sai số thấp tùy tiện nếu R nhỏ hơn C mà thôi.

Định lý mã hóa kênh truyền đối với những kênh truyền không nhớ bất tĩnh tại
(Channel coding theorem for non-stationary memoryless channels)

Chúng ta tạm cho rằng kênh truyền là không nhớ, song các xác suất chuyển tiếp của nó thay đổi theo thời gian với một phong thái được biết trước tại máy phát và máy thu.

Dung lượng của kênh truyền tiếp đó được xác định bởi

Giá trị tối đa (MAXimum) đạt được do những sự phân bổ về dung lượng đạt được đối với mỗi kênh truyền. Có nghĩa là:

trong đó  là dung lượng của kênh truyền thứ i.

Lược điểm phần chứng minh

Các bước chứng minh cũng tương tự như các bước trong định lý mã hóa kênh truyền. Khả năng đạt được kết quả phát sinh từ quá trình mã hóa tùy tiện (random coding) với mỗi ký hiệu được chọn lựa một cách tùy tiện từ sự phân bổ về dung lượng đạt được đối với một kênh truyền. Các đối số điển hình (Typicality arguments) dùng định nghĩa của các nhóm điển hình (definition of typical sets) đối với các nguồn bất tĩnh tại (non-stationary sources) được định nghĩa trong tính chất phân hoạch đều tiệm cận (Asymptotic Equipartition Property).

Tính chất kỹ thuật (technicality) của lim inf có tác động đến quá trình khi  không đồng quy (converge).

Tham chiếu

C. E. Shannon, The Mathematical Theory of Information. Urbana, IL:University of Illinois Press, 1949 (reprinted 1998).
 David J. C. MacKay. Information Theory, Inference, and Learning Algorithms Cambridge: Cambridge University Press, 2003. ISBN 0521642981
 Thomas Cover, Joy Thomas, Elements of Information Theory. New York, NY:John Wiley & Sons, Inc., 1991. ISBN 0471062596

Xem thêm
 Tích sai số (Error exponent)
 Tính chất phân hoạch đều tiệm cận (Asymptotic equipartition property - viết tắt là AEP)
 Định lý Shannon-Hartley (Shannon-Hartley theorem)
 Mã Turbo (Turbo code)
 Bất đẳng thức Fano (Fano's Inequality)

Tham khảo

Liên kết ngoài
 On Shannon and Shannon's law
 On-line textbook: Information Theory, Inference, and Learning Algorithms, của David MacKay - một bản giới thiệu thú vị và toàn diện về lý thuyết Shannon, bao gồm 2 chứng minh về định lý mã hóa kênh nhiễu. Bài viết này còn bàn luận về những phương pháp tân tiến (state-of-the-art), như mã kiểm tra chẵn lẻ mật độ thấp (low-density parity-check codes), và Mã Turbo.

Lý thuyết thông tin
Mã hóa trên kênh nhiễu
Claude Shannon
Lý thuyết mã hóa


title: Udea metasema

text:
Udea metasema là một loài bướm đêm thuộc họ Crambidae. Nó là loài đặc hữu của Maui và Hawaii.

Ấu trùng ăn Phyllostegia glabra.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Insects of Hawaii. Volume 8, Pyraloidea

Udea
Loài đặc hữu của Hawaii


title: Oedicentra

text:
Oedicentra là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Geometridae


title: Linh Sơn (định hướng)

text:
Linh Sơn có thể chỉ:

Địa danh

Việt Nam
 Xã Linh Sơn, thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên
 Chùa Linh Sơn.

Trung Quốc
 Huyện Linh Sơn (灵山县) thuộc địa cấp thị Khâm Châu, Quảng Tây, Trung Quốc.

Khác
 Một tên gọi khác của núi Linh Thứu (, ), thánh địa Phật giáo.
 Tiểu thuyết Linh Sơn của nhà văn Cao Hành Kiện


title: Chauvirey-le-Vieil

text:
Chauvirey-le-Vieil là một xã thuộc tỉnh Haute-Saône trong vùng Bourgogne-Franche-Comté phía đông nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Haute-Saône

Tham khảo
INSEE

Xã của Haute-Saône


title: Amegilla farinosa

text:
Amegilla farinosa là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Klug mô tả khoa học năm 1845.

Chú thích

Tham khảo

Amegilla
Động vật được mô tả năm 1845


title: Judy Ladinsky

text:
Judith Ladinsky (hay Judy Ladinsky) (1938-2012) là giáo sư đã về hưu của Khoa Y tế dự phòng, trường International Health - UW Medical School, Đại học Wisconsin-Madison. Bà từng là Giám đốc của Văn phòng Nội vụ Y tế Quốc tế tại Trường Y Khoa của University of Wisconsin - Madison, và là Giám đốc Ủy ban hợp tác khoa học với Việt Nam và Lào của Mỹ. Bà đã dạy các khóa học về chăm sóc sức khỏe ban đầu và cung cấp chăm sóc sức khỏe nông thôn ở Việt Nam, Lào, Campuchia và Thái Lan, và tổ chức của Sở Y tế và Sức khỏe quốc tế. Bà đã tiến hành nghiên cứu sâu rộng trên một loạt các chủ đề chăm sóc sức khỏe tại Việt Nam, gần đây nhất là bệnh tiểu đường, sốt rét và viêm não Nhật Bản.

Judy Ladinsky được mọi người tôn vinh là "Madame Vietnam", "Đại sứ Mỹ đầu tiên ở Việt Nam". Năm 2011, tại trung tâm nghiên cứu Đông Nam Á thuộc đại học Wisconsin-Madinson, Mạng lưới Hòa bình và công lý tiểu bang Wisconsin trao giải Người xây dựng hòa bình của năm (Peacemaker of the Year) để vinh danh bà vì sự đóng góp lâu dài cho sự nghiệp chăm sóc sức khỏe ở Việt Nam.

Judith Ladinsky qua đời lúc 12h05 ngày 12/1/2012 tại Bệnh viện Đại học Wisconsin-Madison sau một cơn đột quỵ  Trước đó, bà sống 9 tháng tại Trung tâm dưỡng lão Pine View Living.

Tiểu sử
Judy Ladinsky sinh ngày 19.6.1938 tại Los Angeles. Bố của Judy mất khi cô 2 tuổi. Mẹ của cô tái hôn và khi cô 14 tuổi, cả gia đình rời tới thành phố New York city. Cô theo học tại University of Michigan tại Ann Arbor và cô gặp chồng tương lai của mình, Jack Ladinsky, vào cuối những năm 1950s, khi cả hai người đều tham gia vào một phong trào vì nhân quyền. Lúc đó Judy còn học đại học trong khi Jack đang làm tiến sĩ về xã hội học.

Họ cưới nhau sau đó. Jack khi tốt nghiệp tiến sĩ đã khởi sự tại Đại học Wisconsin-Madison. Gia đình Ladinsky tích cực tham gia vào phong trào chống chiến tranh Việt Nam. Họ có hai con, một gái Morissa, bác sĩ nhi khoa tại Cincinnati, OH và một con trai Mark, nhà vi trùng học ở Pasadena, CA.

Đóng góp cho Việt Nam
Judy Ladinsky lần đầu tiên đến Việt Nam trong sự hỗn loạn sau chiến tranh năm 1978, thời điểm khi Hoa Kỳ không có quan hệ ngoại giao với Việt Nam. Cô đã ngay lập tức phát triển một niềm đam mê cho đất nước và con người. Năm 1980, cô trở thành Chủ tịch Ủy ban Y tế của Ủy ban Hoa Kỳ về hợp tác khoa học với Việt Nam. Năm 1984, cô đã trở thành Chủ tịch của tổ chức này, một vị trí cô giữ cho đến khi cô mất. Trong thời gian này, Judy đã thực hiện hơn 112 chuyến đi đến Việt Nam, cô phát hàng tấn vật tư y tế, sách và tạp chí đến các học viên y tế và các chuyên gia trên khắp Việt Nam. Cô hỗ trợ phòng thí nghiệm đào tạo, phát triển của kỹ thuật viên và bác sĩ phẫu thuật khoa học, giảng dạy trong một phạm vi rộng các ngành cùng với công tác y tế thôn bản của mình.

GS Judy Ladinsky là người có rất nhiều đóng góp tích cực cho Việt Nam trong lĩnh vực y tế, giáo dục và khoa học. Bà là một trong những người Mỹ đầu tiên sang Việt Nam từ thập niên 1980, rất lâu trước khi hai nước bình thường hóa quan hệ, và đã giúp đỡ tìm học bổng sau đại học cho hàng trăm giảng viên người Việt từ rất sớm.

Bà đã được trao tặng 5 huy chương của Chủ tịch nước Việt Nam, Bộ Giáo dục Đào tạo, Bộ Y tế, Bộ Khoa học Công nghệ và Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam.

Trong cuốn "Vietnamerica: the war comes home", Judy Ladinsky được mô tả là một trong những người đầu tiên sau chiến tranh Vietnam War làm cầu nối giữa Việt Nam và Mỹ. "Cho tới nay, những người Mỹ gốc Việt tị nạn nghĩ rằng có hai cách để rời Việt Nam, một là ODP hai là Chương trình Judy Ladinsky" và cách thứ hai hiệu quả hơn".

Một câu chuyện nổi tiếng đăng lên Chicago Tribune cho thấy nhiệt tình nhân đạo của bà đã có từ những năm 1985.

Thể theo nguyện vọng của bà, bà hiện được đưa về yên nghỉ tại nghĩa trang Công Viên Vĩnh Hằng, Sơn Tây, cách trung tâm Hà Nội 61 km, đi theo quốc lộ 32.

Đọc thêm
 Chi tiết bằng tiếng Anh về cuộc đời và sự nghiệp đóng góp cho Việt Nam của Judy Ladinsky trên báo Mỹ

Chú thích
<references \>

Bà Judith Ladinsky hiện yên nghỉ tại Công Viên Vĩnh Hằng của TP Hà Nội cách trung tâm Hà Nội 40 km. Bia mộ có khắc ảnh, cây thánh giá và quyển sách với dòng chữ "Nơi đây yên nghỉ GS.TS. Judith Ladinsky, chủ tịch UB Mỹ hợp tác với VN" và ngày sinh, ngày mất. Trên mộ không có chỗ thắp hương, và không có bát hương, ai đến thăm thì thắp nến, và nhổ cỏ, vì ít người chăm sóc nên hơi nhiều cỏ dại (tại thời điểm này 20/feb/2013).

Tham khảo

Người Mỹ


title: Saint-Symphorien-des-Bois

text:
Saint-Symphorien-des-Bois là một xã ở tỉnh Saône-et-Loire trong vùng Bourgogne-Franche-Comté nước Pháp.

Thông tin nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 1999, xã này có dân số 409 người.Dân số năm 2004 ước khoảng 411 người.

Xem thêm
Xã của tỉnh Saône-et-Loire

Tham khảo

INSEE
IGN

Xã của Saône-et-Loire


title: Nainpur

text:
Nainpur là một thành phố và khu đô thị của quận Mandla thuộc bang Madhya Pradesh, Ấn Độ.

Địa lý
Nainpur có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 447 mét (1466 foot).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Nainpur có dân số 21.769 người. Phái nam chiếm 51% tổng số dân và phái nữ chiếm 49%. Nainpur có tỷ lệ 75% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 81%, và tỷ lệ cho phái nữ là 68%. Tại Nainpur, 12% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Madhya Pradesh
Mandla


title: Laccophilus beroni

text:
Laccophilus beroni là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Rocchi miêu tả khoa học năm 1986.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Laccophilus


title: Savona

text:
Savona là một thành phố và cộng đồng (comune) tỉnh lỵ tỉnh Savona trong vùng Liguria nước Ý.
Đô thị Savona có diện tích ki lô mét vuông, dân số thời điểm năm 31 tháng 5 năm 2005 là 61.735 người.
Đô thị này có các đơn vị dân cư (frazioni) sau:
Các đô thị giáp ranh:

Tham khảo

Đô thị tỉnh Savona


title: (192290) 1989 QT

text:
(192290) 1989 QT là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Robert H. McNaught ở Đài thiên văn Siding Spring ở Coonabarabran, New South Wales, Australia, ngày 26 tháng 8 năm 1989.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 192001–193000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1989
Được phát hiện bởi Robert H. McNaught
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Cymbiola scottjordani

text:
Cymbiola scottjordani là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Volutidae, họ ốc dừa.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Cymbiola
Động vật được mô tả năm 2005


title: Tây Sahara

text:
Tây Sahara ( , , tiếng Tây Ban Nha và tiếng Pháp: ) là một vùng lãnh thổ tranh chấp thuộc vùng Maghreb của Bắc Phi, ven Đại Tây Dương và giáp với Ma Rốc, Algérie và Mauritanie. Diện tích của Tây Sahara là 266 nghìn km². Dân số ước lượng vào năm 2007 là 382,617 người, dân cư chủ yếu là nhóm người thuộc dân tộc Arập và Berber. Tôn giáo chủ yếu và của đa phần dân số là Hồi giáo và một số tôn giáo khác. Đất đai phần lớn lãnh thổ là địa hình sa mạc, thuộc phía tây của hoang mạc Sahara, mật độ dân cư khá thưa thớt. Thành phố lớn nhất là El Aaiún, chiếm một nửa dân số trong toàn vùng này.

Tây Sahara nằm trong Danh sách những lãnh thổ không tự chủ của Liên Hợp Quốc từ những năm 1960 khi nó còn là thuộc địa của Tây Ban Nha. Hiện tại đây là vùng đất tranh chấp giữa Vương quốc Ma Rốc, vốn kiểm soát phần lớn Tây Sahara và tuyên bố chủ quyền trên toàn lãnh thổ này; và Mặt trận Politsario, hiện thời kiểm soát 20% lãnh thổ, đòi giành độc lập dưới tên nhà nước Cộng hoà Dân chủ Ả Rập Sahrawi. Maroc gọi vùng đất này là Các tỉnh phía Nam hay Sahara thuộc Maroc.

Lịch sử
Lịch sử vùng Tây Sahara ít được biết cho đến khi có những mối quan hệ buôn bán giữa vùng này với châu Âu vào thế kỉ 4 TCN. Trong thời cổ đại, người Berber đến sinh sống sau đó là người Ả Rập. Các nhà hàng hải Bồ Đào Nha đến Cape Bojador (bờ biển phía Bắc Tây Sahara hiện nay) năm 1434.

Tỉnh người Tây Ban Nha
Vào năm 1884, Tây Ban Nha được thưởng một vùng đất ven biển là vùng đất Tây Sahara ngày nay tại Hội nghị Berlin, và bắt đầu thành lập các địa điểm thương mại và đưa quân đội vào. Biên giới của khu vực không được xác định rõ ràng cho đến khi có bản hiệp ước giữa Tây Ban Nha và Pháp vào đầu thế kỷ 20. Sahara thuộc Tây Ban Nha khi đó tạo thành từ lãnh thổ Río de Oro và Saguia el-Hamra thuộc Tây Ban Nha vào năm 1924. Nó không phải, và cũng có chính quyền riêng biệt, với khu vực được biết đến với tên Maroc thuộc Tây Ban Nha.
Do đó, Tây Ban Nha đã cho thấy họ không thể mở rộng quyền điều hành lên những khu vực sâu trong đất liền cho tới năm 1934. Khi tiến gần đến độc lập vào năm 1956, Ma Rốc đã tuyên bố Tây Sahara thuộc Tây Ban Nha là một phần của lãnh thổ trước thuộc địa của họ, và vào năm 1957, Quân đội Giải phóng của Maroc gần như đã đánh đuổi được người Tây Ban Nha ra khỏi đất nước trong Chiến tranh Ifni. Người Tây Ban Nha chỉ có thể tái lập được quyền thống trị với sự hỗ trợ của Pháp vào năm 1958, và bắt tay vào một chiến thuật cứng rắn để trả thù hướng về vùng nông thôn, dùng vũ lực buộc định cư nhiều người du cư trước đây của Sahara thuộc Tây Ban Nha và tăng cường đô thị hóa, trong khi nhiều người khác bị buộc đi đày đến Ma Rốc. Trong cùng năm đó, Tây Ban Nha trả tỉnh Tarfaya và Tantan cho Ma Rốc.

Vào thập niên 1960, Ma Rốc tiếp tục tuyên bố chủ quyền ở Tây Sahara thuộc Tây Ban Nha và thành công trong việc liệt vùng đất này vào danh sách các vùng lãnh thổ cần phải phá bỏ chế độ thuộc địa. Vào năm 1969, Tây Ban Nha trả cho Ma Rốc cùng Ifni, điều này sẽ duy trì sự quản lý của Tây Ban Nha đối với Tây Sahara thuộc Tây Ban Nha.

Vào năm 1967, sự thuộc địa hóa của Tây Ban Nha lại bị thách thức lần nữa bởi một phong trào phản kháng ôn hòa, Harakat Tahrir, yêu cầu kết thúc sự chiếm đóng. Sau sự đàn áp bạo lực vào năm 1970, Zemla Intifada chủ nghĩa quốc gia Sahrawi quay trở về nguồn gốc quân sự của nó, với việc thành lập Mặt trận Polisari vào năm 1970. Các du kích của Mặt trận phát triển nhanh chóng, và Tây Ban Nha đã mất đi sự kiểm soát hiệu quả ở vùng nông thôn vào đầu năm 1975. Một nỗ lực phá hoại sức mạnh của Polisario bằng cách tạo ra đối thủ chính trị hiện đại với nó, Partido de Unión Nacional Saharaui (PUNS), đã có ít thành công.

Tây Ban Nha tiếp tục kết nạp những thủ lĩnh bộ lạc bằng cách lập nên Djema'a, một cơ quan chính trị dựa rất thấp lên sự lãnh đạo của bộ lạc Sahrawi.

Yêu cầu độc lập
Tuy nhiên, ngay trước cái chết của độc tài người Tây Ban Nha Francisco Franco vào mùa đông năm 1975, Tây Ban Nha phải đương đầu với một chiến dịch đòi lãnh thổ mạnh mẽ của Ma Rốc, và sự mở rộng ít hơn của Mauritanie, nổi lên tột cùng trong Diễu hành Xanh. Tây Ban Nha khi đó đã rút quân đội và người định cư của mình ra khỏi lãnh thổ, sau khi đàm phán vào năm 1975, một thỏa thuận tay ba với Maroc và Mauritania, từ đó cả hai nước sẽ cùng điều hành khu vực này. Mauritania sau đó rút lại lời tuyên bố sau khi đánh nhau thất bại với Polisario. Maroc liên hệ đến cuộc chiến với Mặt trận Polisario do Algérie chống lưng, mặc dù một lệnh ngừng bắn đã được đưa ra vào năm 1991, và lãnh thổ vẫn nằm trong sự tranh chấp.

Tây Sahara ngày nay
Liên Hợp Quốc xem Tây Sahara thuộc Tây Ban Nha cũ là một lãnh thổ phi thực dân, với Tây Ban Nha là quyền lực điều hành hình thức. Những nỗ lực hòa bình của Liên Hợp Quốc đã nhắm tới tổ chức một cuộc trưng cầu ý dân về sự dộc lập trong dân cư Sahrawi, nhưng điều này vẫn chưa diễn ra. Liên minh châu Phi và trong lịch sử đã có ít nhất 41 chính phủ nhìn nhận lãnh thổ có chủ quyền, mặc dù bị chiếm đóng, là quốc gia dưới tên Cộng hòa Dân chủ Ả Rập Sahrawi (SADR), với một chính phủ lưu vong do Mặt trận Polisario hỗ trợ.

Địa lý
Tây Sahara là vùng lãnh thổ phía Tây của Bắc Phi, Bắc giáp Maroc, Đông giáp Algérie, Đông Nam giáp Mauritanie, Tây giáp Đại Tây Dương.
Địa hình đồng bằng với sa mạc cát và sa mạc đá, có một số núi thấp ở phía đông bắc và phía nam. Khí hậu nhiệt đới khô hạn. Hải lưu lạnh ngoài khơi gây ra sương mù dày ở ven biển. Sông chính: Xaghia en Hamra (Saguia - el - Hamra). Hầu như không có đất canh tác (trừ vài ốc đảo), không có rừng, đồng cỏ 19%, các đất khác 81%. Khoáng sản chính: phosphat và sắt.

Kinh tế
Tây Sahara là vùng đất nghèo tài nguyên và thiếu các nguồn nước. Kinh tế chăn nuôi du mục và đánh cá ven biển. Khoảng 50% lao động làm nông nghiệp. Công nghiệp: khai khoáng (phosphat), tiểu công nghiệp và thủ công nghiệp. GDP đầu người khoảng một vài trăm USD. Sản phẩm nông nghiệp chính: chà là và rau tại các ốc đảo. Chăn nuôi lạc đà, dê, cừu. Đánh cá và làm muối ven biển Đại Tây Dương. Năng lượng: điện 79 triệu kW.h. Giao thông: đường bộ 6,1 nghìn km (22% rải nhựa). Xuất nhập khẩu do Marôc kiểm soát. Xuất khẩu phosphat (62% tổng giá trị xuất khẩu), gia súc. Nhập khẩu: lương thực, hàng tiêu dùng, xăng dầu. Đơn vị tiền tệ: dùng tiền Marôc (đia ham) trong giao dịch ngoại thương. tỷ giá hối đoái: 1 USD = 8,1 đia ham.

Dân số
Dân số 586 nghìn (2017). Dân tộc: Ả Rập và Becbe (Berber). Ngôn ngữ chính thức: tiếng Ả Rập. Tôn giáo: đạo Hồi.

Tham khảo

 Tony Hodges (1983), Western Sahara: The Roots of a Desert War, Lawrence Hill Books (ISBN 0-88208-152-7)
 Anthony G. Pazzanita and Tony Hodges (1994), Historical Dictionary of Western Sahara, Scarecrow Press (ISBN 0-8108-2661-5)
 Toby Shelley (2004), Endgame in the Western Sahara: What Future for Africa's Last Colony?, Zed Books (ISBN 1-84277-341-0)
 Erik Jensen (2005), Western Sahara: Anatomy of a Stalemate, International Peace Studies (ISBN 1-58826-305-3)

Cựu thuộc địa Tây Ban Nha
Tranh chấp lãnh thổ của Maroc
Quốc gia và vùng lãnh thổ nói tiếng Ả Rập
Vùng lãnh thổ tranh chấp tại châu Phi
Quốc gia Sahara
Quốc gia Maghreb
Các quốc gia không được công nhận tại Châu Phi


title: Garcinia epunctata

text:
Garcinia epunctata là một tall tropical rainforest cây gỗ thuộc họ Clusiaceae.
The tree is known for growing on inselbergs có ở moist tropical forests của Tây Phi, bao gồm Upper Guinean forests, Lower Guinean forests, và Congolian forests phía nam through Angola, both coastal and inland forests.

Chú thích

Tham khảo

Chú thích

Tham khảo
 Hawthorne, W. 1998. Garcinia epunctata. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 7 năm 2007.

E
Thực vật Ghana
Cây gỗ châu Phi
Thực vật dễ tổn thương


title: Vạn Hoa

text:
Vạn Hoa (), là một quận lâu đời nhất của thành phố Đài Bắc, Trung Hoa Dân Quốc (Đài Loan). Quận có các công trình mang tính lịch sử như chùa Mãnh Giá Long Sơn, ngôi chua cổ nhất của Đài Bắc và kịch trường Hồng Lâu, nhà hát lớn nhất của Đài Bắc. Tuy nhiên, hiện quận đang phải đối mặt với tình trang xuống cấp của cơ sở hạ tầng.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Văn phòng quận Vạn Hoa


title: (14444) 1992 TG1

text:
{{DISPLAYTITLE:(14444) 1992 TG1}}

(14444) 1992 TG1 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Atsushi Sugie ở Dynic Astronomical Observatory Nhật Bản, ngày 2 tháng 10 năm 1992.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 14001–15000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1992
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Ptychobela

text:
Ptychobela là một chi ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Turridae.

Các loài
Các loài thuộc chi Ptychobela bao gồm:

 Ptychobela baynhami (Smith E. A., 1891)
 Ptychobela dancei Kilburn & Dekker, 2008
 Ptychobela griffithii (Gray, 1834)
 Ptychobela lavinia (Dall, 1919)
 Ptychobela opisthochetos Kilburn, 1989
 Ptychobela salebra Li & Li, 2007
 Ptychobela sumatrense (Petit de la Saussaye, 1852)
 Ptychobela suturalis (Gray, 1838)

Chú thích

Tham khảo

Turridae


title: Helena, Montana

text:
Helena là thủ phủ của tiểu bang Montana thuộc Hoa Kỳ. Theo số liệu năm 2000, dân số của thành phố là 25.780 người, còn nếu tính cả những vùng phụ cận là 67.636 người. Thành phố Helena là thành phố quan trọng nhất tại hạt Lewis và Clark của tiểu bang Montana.

Tham khảo

Thành phố của Montana


title: Dipodium roseum

text:
Dipodium roseum là một loài lan được tìm thấy ở đông và đông nam Úc.

Hình ảnh

Tham khảo

roseum


title: Valpoi

text:
Valpoi là một thành phố và là nơi đặt hội đồng đô thị (municipal council) của quận North Goa thuộc bang Goa, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Valpoi có dân số 7913 người. Phái nam chiếm 51% tổng số dân và phái nữ chiếm 49%. Valpoi có tỷ lệ 78% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 83%, và tỷ lệ cho phái nữ là 72%. Tại Valpoi, 12% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Goa


title: Aubignas

text:
Aubignas là một xã ở tỉnh Ardèche, vùng Auvergne-Rhône-Alpes ở đông nam nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Ardèche

Tham khảo

Xã của Ardèche


title: Hettenleidelheim

text:
Hettenleidelheim là một đô thị thuộc huyện Bad Dürkheim, trong bang Rheinland-Pfalz, phía tây nước Đức. Đô thị Hettenleidelheim có diện tích 5,08 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 3090 người. Đô thị này tọa lạc ở Palatinate forest, cự ly khoảng 10 km về phía tây bắc của Bad Dürkheim.

Hettenleidelheim là thủ phủ của Verbandsgemeinde ("đô thị tập thể") Hettenleidelheim.

Tham khảo

Xã của bang Rheinland-Pfalz
Xã và đô thị ở huyện Bad Dürkheim


title: Craspedostethus walterrossii

text:
Craspedostethus walterrossii là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Riese miêu tả khoa học năm 1994.

Chú thích

Tham khảo

Craspedostethus


title: Coleophora pustulosa

text:
Coleophora pustulosa là một loài bướm đêm thuộc họ Coleophoridae. Nó được tìm thấy ở Siberia và Mông Cổ.

Chiều dài cánh trước khoảng 6 mm. Con trưởng thành bay vào tháng 7 and tháng 8.

Chú thích

Tham khảo

Coleophora


title: Giáo hoàng Alexanđê VI

text:
Alexanđê VI (1 tháng 1 năm 1431 – 18 tháng 8 năm 1503) (Tiếng Latinh: Alexander VI, tiếng Tây Ban Nha: Alejandro VI, tiếng Catalan: Alexandre VI) là vị giáo hoàng thứ 214 của giáo hội Công giáo. Ông tên thật là Roderic Llançol, sau này là Roderic de Borja i Borja (Tiếng Ý: Rodrigo Borgi).

Theo niên giám tòa thánh năm 1806 thì ông đắc cử Giáo hoàng năm 1492 và ở ngôi Giáo hoàng trong 11 năm 8 tháng. Niên giám tòa thánh năm 2003 xác định ông đắc cử Giáo hoàng ngày 11 tháng 8 năm 1492, ngày khai mạc chức vụ '''Mục tử đoàn chiên chúa''' là ngày 26 tháng 8 và ngày kết thúc triều đại của ông là ngày 18 tháng 8 năm 1503.

Trước khi trở thành giáo hoàng
Roderic Llançol sinh tại Jativa, Tây Ban Nha ngày 1 tháng 1 năm 1431. Ông là Giáo hoàng người Tây Ban Nha cuối cùng cho đến nay. Xuất thân trong một gia đình quý tộc ở Valentia, ông là cháu và là con nuôi của Giáo hoàng Calixtô III (Alphonse de Borgia).

Năm 1456, ở tuổi 25 ông được bổ nhiệm làm hồng y. Năm 1468, ông thụ phong linh mục.

Giáo hoàng

Bầu cử
Năm 1492 Hồng y Rodrigue Borgia được bầu làm Giáo hoàng lúc 62 tuổi bởi hơn 2/3 các giám chức hội họp trong cơ mật viện. Có thể ông đã mua một số phiếu bầu mặc dù không có một bằng chứng cụ thể nào.

Ông đã không lấy lại tên của vị Giáo hoàng Pisa là Alexanđê V, ngày nay vị này được xem như một phản Giáo hoàng.

Đời sống tư

Alexander nổi tiếng là người có lắm tài, có năng lực lãnh đạo, tác phong đạo mạo nhưng lại là người lắm dục vọng cho tới cuối đời. Người ta cho rằng, dưới triều ông nhiều lễ lạt vui chơi được tổ chức ngay tại giáo triều.

Năm 1470, Giáo hoàng Alexander VI đã có một mối tình lâu dài với Vannozza dei Cattanei trước khi ông trở thành Giáo hoàng, là người mà ông đã có bốn đứa con ngoài giá thú, là Cesare, Juan, Lucrezia, và Gioffre.

Cesarane (hay Cesarano) là con cả, sống phóng đãng, lắm tham vọng, nhưng có tài ngoại giao, được ông đặt làm hồng y hồi 17 tuổi và đảm nhận nhiều trọng trách ngoại giao. Cesarano kết duyên với một công chúa nước Pháp và cai trị xứ România (1501).

Giáo hoàng Alexander lúc nào cũng hỗ trợ cho Cesarano thực hiện ý định của mình là chinh phạt các thành phố Italia và chủ trì các công đồng. Dân chúng Rôma và những nhà ái quốc ghét cay ghét đắng Alexander và gia đình của ông về thói gia đình trị, đục khoét của công, xa xỉ, ngạo mạn và dâm đãng.

Con thứ hai, sinh năm 1476 là Juan được đặt làm quận công xứ Benevento thuộc nước Tòa thánh, nhưng được mấy ngày thì bị ám sát chết, hình như bởi em ruột là Gioffre.

Người con thứ ba là Lucrezia (1480 - 1519), nổi tiếng có nhan sắc, yêu chuộng và che chở văn nghệ, nhưng bị cha và anh sử dụng như một con bài trong những mưu đồ chính trị của họ, bị mang tiếng là dâm đãng, loạn luân. Tuy nhiên, không có bằng chứng lịch sử nào cho các tin đồn này ngoài các cáo buộc do những người đối nghịch dựng nên. Ban đầu, bà kết duyên với Giovanni Sforza, nhưng hôn nhân được tuyên bố không thành vì Sforza "bất lực". Lucrecia lấy người chồng thứ hai là Alfonso con vua nước Napoli, nhưng người này bị giết, hình như cũng bởi Cesarano, anh vợ Alfonso. Lucrecia kết duyên với người thứ ba là Alfonso Esta, ông hoàng xứ Ferrara, từ đó nàng sống xứng đáng là người vợ có tinh thần Công giáo dòng Phanxico tại thế. Bà cùng người anh, đã là những nhân vật chính cho nhiều truyện tiểu thuyết, phim.Người con thứ tư là Geoffroy (sinh 1481) lấy công chúa nước Napoli và được cai trị công quốc Squillacia.

Một người tình sau nữa của Alexander là Giulia Farnese, em gái của Alessandro Farnese, người mà sau này đã trở thành giáo hoàng Phaolô III. Alexander đã có hai người con với Giulia Farnese.

Như vậy Alexander là cha của tất cả ít nhất 7 đứa trẻ và có thể đến 10 đứa trẻ bất hợp pháp. Trước đó Giáo hoàng Callistus III chú ông chỉ có một con trai sau cũng là hồng y.

Alexander VI thật sự là một nhân vật có đời sống tội lỗi. Lịch sử Giáo hội đã phải than trách điều này. Nhưng người ta, nhất là kẻ thù ông (như Giovanni Burchard chẳng hạn) đã thiêu dệt quá nhiều đến độ tiểu thuyết hóa cuộc đời của ông, nhằm bôi nhọ gia đình Borgia (Tây Ban Nha) đang nắm quyền ở Rôma. Chưa nói đến những người khác muốn lợi dụng đời sống cá nhân của Alexander VI để bôi nhọ Công giáo..

Đời tư của Giáo hoàng Alexander VI đã phản bội "lời nguyện độc thân" (vœu de célibat) cũng như "lời nguyện trinh bạch" (vœu de chasteté) của một linh mục. Ông sống như một nhà chính trị mưu mô, trao đổi, mua bán quyền lực, tìm cách làm giàu và gây quyền thế cho con cái, kể cả bằng cách gả con gái đến 3, 4 lần, nhưng mặt khác, ông cũng là người mang lại phần nào trật tự ở Rôma và thuở ông mới lên ngôi đã được sự ủng hộ của dân chúng và của giáo hội, và cha con ông cũng là những người che chở và nâng đỡ văn nghệ sĩ.

Vụ linh mục Girolamo Savonarola

Nhiều nhà giảng thuyết có tâm huyết với Giáo hoàng lên tiếng than trách rồi đi đến chỉ trích. Trong số này, nổi tiếng hơn cả là cha Girolamo Savonarola, bề trên tu viện thánh Đa Minh ở Florencia.

Năm 1497, một phe các giám chức mà Della Rovere, Giáo hoàng Giuliô II tương lai đứng đầu đã dự định làm cho vị Giáo hoàng này bị truất phế. Họ tố cáo ông về tội mạn thánh và biến chất và Alexander VI đã đương đầu lại. Chính sách gia đình trị và những mưu mô của Alexander vẫn tiếp tục mặc cho những lời cảnh cáo của Savonarola.

Savonarola, được gọi đến Roma và bị cấm giảng, nhưng ông vẫn cứ giảng. Ngày 13 tháng 5 năm 1497, một văn bản Tòa Thánh tuyên bố Savonarola bị dứt phép thông công. Nhưng Savonarola đã tuyên bố bản án bất công và vô hiệu lực. Từ tháng 2 năm 1498, Savonarola công khai tố cáo Alexander VI về hai tội "mạn thánh và rối đạo" đồng thời kêu gọi truất phế bằng một đại công đồng. Savonarola bị truy tố ra tòa và ngày 23 tháng 5 năm 1498 bị cách chức và đưa lên giàn hỏa thiêu.

Phân chia lãnh thổ truyền giáo
Khi còn là Hồng y, Giáo hoàng Alexander VI đã đạt được nhiều kết quả trong sứ mạng ngoại giao. Suốt thời gian làm Giáo hoàng, ông đấu tranh bảo vệ nước tòa thánh khỏi chế độ phong kiến. Trong thế kỷ XV, qua các tông chiếu về thánh chiến (1430 - 1452), Tòa thánh đã nhượng cho vua Bồ Đào Nha quyền phán quyết đời cũng như đạo tại những vùng họ chiếm của Hồi giáo hay khám phá được.Năm 1492, Cristoforo Colombo khám phá ra miền Châu Mỹ tạo nên sự căng thẳng giữa hai nước tại bán đảo Ibérique. Giáo hoàng Alexandrer VI đứng ra làm trọng tài: ông phân chia thế giới mới thành hai phần theo kiểu Solomon – bằng cách vẽ một đường trên bản đồ – Năm 1493, ông chia những phần lãnh thổ khám phá được về phía Tây cho Tây Ban Nha và phía Đông cho người Bồ Đào Nha.

Ông ủy thác cho hai vị vua trách nhiệm tổ chức Giáo hội tại các miền liên hệ như chia địa phận, cắt cử Giám mục... Cách nào đó, các ông trở thành thủ lĩnh của những Giáo hội mới lập. Giáo hội dễ dàng phê chuẩn việc bổ nhiệm các vua, không can thiệp trực tiếp. Toàn bộ sự ủy nhiệm này tạo nên quyền bảo trợ (Padroado - Patronato).

Năm 1493, ông cử Giám mục B. Buil dòng Benedictus cùng 12 thừa sai sang giảng đạo tại Mỹ châu. Năm 1503, thể theo lời xin của vua Manuel I (1495 - 1521) thuộc vùng đất Malabar, Giáo hoàng Alexander VI đã cho thiết lập một giáo phận và cử linh mục E.Nufiez dòng Đa minh làm Giám mục tiên khởi.

Năm 1495, ông hình thành cùng với Milan, Venezia, hoàng đế Maximilian I và các vua Công giáo Tây Ban Nha liên minh Venezia. Liên minh này sẽ thắng trận Fornone và buộc Charles VIII phải trở về Pháp. Sau đó, Giáo hoàng lại xích lại gần với nước Pháp.

Năm thánh 1500
Alexander VI là người đã cử hành Năm Thánh thứ 8 (1500). Vào ngày 24 tháng 12 năm 1499, ông đã long trọng khai mạc Năm Thánh bằng nghi thức mở Cửa Thánh ở Đền thờ Thánh Phêrô bằng cách dùng một chiếc búa đập vào bức tường được xây lên che Cửa Thánh.

Như thế truyền thống mở Cửa Thánh ở Đền Thánh Gioan Latêranô biến thành mở Cửa Thánh Đền Phêrô. Ông cũng muốn mở Cửa Thánh 4 Đền thờ chính ở Rôma (Thánh Phêrô, Thánh Phaolô, Gioan Latêranô, Đức Bà Cả). Kể từ lúc đó trở đi, việc đi qua Cửa Thánh các Đền thờ này trở thành một trong những biến cố quan trọng nhất của Năm Thánh. Việc mở Cửa Thánh nói lên chính Chúa Giêsu là Cửa thật và duy nhất qua đó con người mới có sự sống sung mãn.

Qua đời
Giáo hoàng Alexanđê VI đột ngột qua đời ngày 18 tháng 8 năm 1503, sau một buổi chiều lễ. Ông chết do uống nhầm rượu mà chính ông sai bỏ thuốc độc, nhằm hạ thủ một số hồng y chống đối.

Giáo hoàng Piô III lên thay, trở thành vị Giáo hoàng thứ 215 trong lịch sử giáo hội Công giáo Rôma.

Tác phẩm
Câu chuyện về gia đình Giáo hoàng Alexander VI đã là cơ sở của rất nhiều tác phẩm trong đó tiêu biểu là:
 Đế vương (tiếng Pháp là "le Prince", tiếng Việt là "ông hoàng", nhưng theo nghĩa rộng là "nhà cầm quyền") của Machiavelli. Ông này là người Ý (1469-1527, tiếng Pháp gọi là Machiavel). Tương truyền Cesare Borgia (1475-1507) con trai của Alexander VI là nhân vật gợi hứng cho Machiavelli viết cuốn sách "ông Hoàng" là được hậu thế coi là người mánh lới, hiểm độc và tàn nhẫn khi cần thiết, kể cả thủ đoạn đầu độc, ám sát, gian dâm, vũ lực, nhưng cũng là một nhà chính trị rất khôn khéo, biết dùng đủ mánh khóe để tăng cường quyền lực của gia đình mình, và để cai trị.
 Gia đình giáo hoàng, của Mario Puzo. Đây là cuốn tiểu thuyết cuối cùng của Mario trước khi ông từ giã cõi đời. Đúng như lời Mario nhận xét: "... nước Ý thời Phục hưng... những Giáo hoàng chính là những ông trùm đầu tiên, và Giáo hoàng Alexander VI là ông trùm vĩ đại nhất...".
Trong trò chơi điện tử Assassin's Creed II, Giáo hoàng Alexander VI được miêu tả là một tên gian ác, là nhân vật phản diện chính.

Chú thích

Tham khảo
 265 Đức Giáo hoàng, Thiên Hựu Nguyễn Thành Thống, Nhà xuất bản Văn hóa Thông tin, xuất bản tháng 5 năm 2009.
 Các vị Giáo hoàng của giáo hội toàn cầu, hội đồng Giám mục Việt Nam
 Tóm lược tiểu sử các Đức Giáo hoàng, Đà Nẵng 2003,Jos. TVT chuyển ngữ từ Tiếng Anh.
 Cuộc lữ hành đức tin, lịch sử Giáo hội Công giáo, Lm Phanxicô X. Đào Trung Hiệu OP Hiệu đính tháng 9/2006, Đa Minh Việt Nam, Tỉnh dòng Nữ vương các thánh tử đạo.
 Lịch sử Giáo hội Công giáo, Linh mục O.P Bùi Đức Sinh – giáo sư sử học, Tập I và II, Nhà xuất bản Chân Lý, Giấy phép số: 2386 BTT/PHNT Sài Gòn ngày 28 tháng 7 năm 1972.

Sinh năm 1431
Mất năm 1503
A


title: Kaba (lớp tàu khu trục)

text:
Lớp tàu khu trục Kaba (tiếng Nhật: 樺型駆逐艦 - Kabagata kuchikukan) là một lớp bao gồm mười tàu khu trục hạng nhì của Hải quân Đế quốc Nhật Bản được chế tạo vào giai đoạn đầu của cuộc Chiến tranh Thế giới thứ nhất. Mỗi chiếc được đặt tên theo các loại cây. Chúng đã phục vụ tại Ấn Độ Dương và Địa Trung Hải trong Chiến tranh Thế giới thứ nhất, đều sống sót qua cuộc chiến này và tiếp tục phục vụ trước khi được cho nghỉ hưu vào năm 1932.

Bối cảnh
Vào lúc nổ ra cuộc Chiến tranh Thế giới thứ nhất, Hải quân Đế quốc Nhật Bản chỉ có tổng cộng hai chiếc tàu khu trục hiện đại Sakura và Tachibana thuộc lớp Sakura có thể bố trí để hoạt động ở nước ngoài. Rõ ràng là lực lượng này không cho phép Nhật Bản đáp ứng đầy đủ những nghĩa vụ đòi hỏi trong thỏa thuận Liên minh Anh-Nhật, nên Chính phủ Nhật Bản thông qua một Ngân sách Phát triển Hải quân Khẩn cấp trong năm tài chính 1914 cho phép đóng thêm mười tàu khu trục mới. Vì sự cần thiết của tiến độ chế tạo, đơn đặt hàng được đưa ra cho cả các xưởng đóng tàu của chính phủ lẫn của tư nhân, tương tự như trường hợp chế tạo lớp Kamikaze trong giai đoạn của cuộc Chiến tranh Nga-Nhật.

Có thêm mười hai chiếc khác được chế tạo tại cùng các xưởng tàu này theo một đơn đặt hàng của Hải quân Pháp, khi lớp này được gọi là lớp Tribal hay lớp Arabe; và chúng được đặt tên: Algérien, Annamite, Arabe, Bambara, Hova, Kabyle, Marocain, Sakalave, Sénégalais, Somali, Tonkinois và Touareg. Chúng là những tàu khu trục tiên tiến nhất do Pháp sở hữu trong Thế Chiến I.

Thiết kế
Mười chiếc trong lớp Kaba được chế tạo đồng thời tại tám xưởng đóng tàu trên khắp nước Nhật; và vì không có thời gian để thiết kế một kiểu tàu mới, bản vẽ của lớp Sakura trước đó được phân phối đến các xưởng tàu, với chỉ thị rằng hệ thống động lực của chúng sẽ là loại động cơ hơi nước ba buồng bành trướng đặt dọc đốt than thông thường, chứ không phải là động cơ turbine hơi nước.

Vũ khí được trang bị tương tự như của lớp Sakura, với một khẩu hải pháo QF 119 mm (4,7 inch) Mk I – IV bố trí trên sàn tàu phía trước cầu tàu, và bốn khẩu hải pháo QF 12 pounder (76 mm/3 inch), một khẩu mỗi bên mạn tàu và hai khẩu phía đuôi tàu, cùng với hai cặp ống phóng ngư lôi 533 mm.

Lịch sử hoạt động
Xét đến tiến độ chế tạo và trong thực tế có đến tám xưởng đóng tàu khác nhau tham gia vào việc chế tạo, quả là một kỳ tích của ngành đóng tàu Nhật Bản khi tất cả mười con tàu được đóng đều đồng nhất về kiểu dáng và khả năng, và đã thể hiện sự tin cậy khi được bố trí hoạt động ở nước ngoài, trong các hoạt động tác chiến tại Ấn Độ Dương và tại Địa Trung Hải trong Chiến tranh Thế giới thứ nhất. Việc bố trí này được bắt đầu với việc Chuẩn Đô đốc Kozo Sato đi đến Malta vào giữa tháng 4 năm 1917 cùng với soái hạm của mình là tàu tuần dương Akashi và tám tàu khu trục thuộc lớp Kaba. Trên danh nghĩa Hạm đội Nhật Bản là độc lập, nhưng thực hiện các hoạt động dưới sự chỉ đạo của Bộ chỉ huy Hải quân Hoàng gia Anh tại Malta, chủ yếu là các nhiệm vụ hộ tống cho các đoàn tàu vận tải và vận chuyển binh lính, cũng như các hoạt động chống tàu ngầm. Sakaki bị hư hại bởi tàu ngầm U-boat Áo-Hung U-27 vào ngày 11 tháng 6 năm 1917 ngoài khơi đảo Crete với tổn thất 68 trong tổng số 92 thành viên thủy thủ đoàn. Nó được trục vớt và được sửa chữa sau đó.

Cả mười con tàu đều sống sót qua cuộc chiến, và được cho nghỉ hưu vào ngày 1 tháng 4 năm 1932.

Những chiếc trong lớp

Xem thêm

Tham khảo

Chú thích

Thư mục

Liên kết ngoài

 French Arabe class

Lớp tàu khu trục
Lớp tàu khu trục Kaba


title: Tipula incana

text:
Tipula incana là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng sinh thái Palearctic.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Thượng Cao

text:
Thượng Cao (chữ Hán giản thể:上高县, âm Hán Việt: Thượng Cao huyện) là một huyện thuộc địa cấp thị Nghi Xuân, tỉnh Giang Tây, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Huyện này có diện tích 1350 ki-lô-mét vuông, dân số 337.000 người. Mã số bưu chính của huyện Thượng Cao là 336400, mã vùng điện thoại là 0795. Chính quyền huyện đóng ở nhai đạo Ngao Dương.

Hành chính
Huyện Thượng Cao được chia ra làm 15 đơn vị hành chính cấp hương, gồm 1 nhai đạo, 9 trấn và 5 hương. Ngoài ra huyện này còn quản lí 2 đơn vị tương đương cấp hương khác
Nhai đạo: Ngao Dương (敖阳街道)
Trấn: Điền Tâm (田心镇), Từ Gia Độ (徐家渡镇), Cẩm Giang (锦江镇), Tứ Khê (泗溪镇), Hàn Đường (翰堂镇), Nam Cảng (南港镇), Ngao Sơn (敖山镇), Tân Giới Phụ (新界埠镇), Mông Sơn (蒙山镇)
Hương: Lư Châu (芦洲乡), Tháp Hạ (塔下乡), Trấn Độ (镇渡乡), Dã Thị (野市乡), Mặc Sơn (墨山乡)
Đơn vị ngang cấp hương khác
Khu công nghiệp huyện Thượng Cao (上高县工业园区)
Lâm trường Thượng Cam Sơn (上甘山林场)

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện Giang Tây
Nghi Xuân, Giang Tây


title: Rinópolis

text:
Rinópolis là một đô thị ở bang São Paulo của Brasil. Đô thị này nằm ở vĩ độ 21º43'33" độ vĩ nam và kinh độ 50º43'20" độ vĩ tây, trên khu vực có độ cao 425 m. Dân số năm 2004 ước tính là 9.786 người.
Đô thị này có diện tích 359,57 km².

Thông tin nhân khẩu

Dữ liệu dân số theo điều tra dân số năm 2000

Tổng dân số: 10.255
Urbana: 7.948
Rural: 2.307
Homens: 5.271
Mulheres: 4.984
Mật độ dân số (người/km²): 28,61

Tỷ lệ tử vong trẻ sơ sinh dưới 1 tuổi (trên một triệu người): 17,09

Tuổi thọ bình quân (tuổi): 70,58

Tỷ lệ sinh (số trẻ trên mỗi bà mẹ): 2,14

Tỷ lệ biết đọc biết viết: 85,53%

Chỉ số phát triển con người (HDI-M): 0,757
Chỉ số phát triển con người - Thu nhập: 0,680
Chỉ số phát triển con người - Tuổi thọ: 0,760
Chỉ số phát triển con người - Giáo dục: 0,832
(Nguồn: IPEADATA)

Sông ngòi

 Sông Aguapeí

Các xa lộ

 SP-425

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang mạng của đô thị

Đô thị bang São Paulo


title: Lobnya

text:
Lobnya (tiếng Nga: Лобня) là một thành phố Nga. Thành phố này thuộc chủ thể Moskva Oblast. Dân số:    30.000 (1970).

Người nổi tiếng

 Mikhail Mishustin (s. 1966), Thủ tướng Nga

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Official website of Lobnya
 Unofficial website of Lobnya

Thành phố của Nga
Tỉnh Moskva


title: Cellariella inexpectata

text:
Cellariella inexpectata là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Pesenko & Pauly mô tả khoa học năm 2005.

Chú thích

Tham khảo

Cellariella
Động vật được mô tả năm 2005


title: Trương Thị Ánh

text:
Trương Thị Ánh (sinh ngày 13 tháng 3 năm 1959) tại Đồng Nai. Bà từng Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa XII, XIII, Thành ủy viên, Phó Chủ tịch Hội đồng nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh, là người kế nhiệm cho ông Huỳnh Thành Lập nhận nhiệm vụ khác của Quốc hội; nguyên là Chủ tịch Hội Phụ nữ Thành phố Hồ Chí Minh.

Tiểu sử
Trương Thị Ánh, sinh ngày 13 tháng 3 năm 1959. Quê quán: xã Tân Định, huyện Vĩnh Cửu, tỉnh Đồng Nai. Hiện cư ngụ tại số 162 đường Cô Giang, phường Cô Giang, quận 1, Thành phố Hồ Chí Minh.

Từ tháng 4 năm 1975 đến năm 1977: Bà là Bí thư Chi đoàn lớp, Bí thư liên Chi đoàn Khối lớp Trường Hưng Đạo;
Từ năm 1977 đến năm 1981: Bà là Thường trực, Phó Bí thư, Bí thư Đoàn phường 21, quận 1, TP. HCM. Bà được kết nạp vào Đảng Cộng sản Việt Nam ngày 03 tháng 02 năm 1981;
Từ năm 1982 đến năm 1989: Bà là Phó Bí thư Quận đoàn 1. Năm 1987 Bà được cử đi học tại Trường Đảng Nguyễn Ái Quốc II;
Từ năm 1990 đến tháng 7 năm 2005: Bà công tác tại Quận 1, giữ các chức vụ: Bí thư Quận đoàn 1, Ủy viên Ban Thường vụ Thành đoàn, Ủy viên Ban Thường vụ Quận ủy 1 (tháng 3/1996); Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Đảng Quận ủy 1 (tháng 10/1996), Phó Bí thư Quận ủy kiêm Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Đảng Quận ủy 1 (tháng 11/1997); Phó Bí thư Quận ủy, Quyền Chủ tịch, Chủ tịch ủy ban nhân dân quận 1 (tháng 4/1998). Năm 2001 Bà được bầu vào Ban Chấp hành Đảng bộ thành phố;
Từ tháng 8 năm 2005 đến tháng 7 năm 2010: Bà là Ủy viên Đoàn Chủ tịch Liên hiệp Hội Phụ nữ Việt Nam, Thành ủy viên, Bí thư Đảng Đoàn, Chủ tịch Hội Liên Hiệp Phụ nữ thành phố Hồ Chí Minh;
Từ tháng 8 năm 2010 đến nay: Bà là Thành ủy viên, Phó Bí thư Đảng Đoàn, Phó Chủ tịch Hội đồng nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh;
Bà là Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa XII.
Bà được Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Hồ Chí Minh giới thiệu ra ứng cử Đại biểu Quốc hội khóa XIII nhiệm kì 2011-2016, đơn vị bầu cử số 2: Quận 7, huyện Nhà Bè, huyện Cần Giờ, sau đó trúng cử.
Kể từ ngày 1 tháng 4 năm 2019, Trương Thị Ánh nghỉ hưu hưởng chế độ bảo hiểm xã hội.
Ngày 8 tháng 4 năm 2019, Trương Thị Ánh được Hội đồng nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh khóa 9 kì họp thứ 13 (bất thường) miễn nhiệm chức danh Phó Chủ tịch Hội đồng nhân dân TPHCM.

Phong tặng
Huân chương Lao động hạng III
Bằng khen Thủ tướng
Bằng khen của Trung ương Hội
Huy chương Vì thế hệ trẻ
Huy chương Vì sự nghiệp giải phóng Phụ nữ
Huy hiệu thành phố Hồ Chí Minh
Danh hiệu Chiến sĩ thi đua cơ sở và thành phố nhiều năm liền

Chú thích

Tham khảo

Người Đồng Nai
Huân chương Lao động
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa XIII
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa XII
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa XII Thành phố Hồ Chí Minh
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa XIII Thành phố Hồ Chí Minh
Phó Chủ tịch Hội đồng nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh


title: Paridea subviridis

text:
Paridea subviridis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Laboissiere miêu tả khoa học năm 1930.

Chú thích

Tham khảo

Paridea


title: Batophila dogueti

text:
Batophila dogueti là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Doberl miêu tả khoa học năm 1994.

Chú thích

Tham khảo

Batophila


title: Hoplitis caularis

text:
Hoplitis caularis là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Morawitz mô tả khoa học năm 1875.

Chú thích

Tham khảo

Hoplitis
Động vật được mô tả năm 1875


title: Desbruyeresia melanioides

text:
Desbruyeresia melanioides là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Provannidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Desbruyeresia


title: 3395 Jitka

text:
3395 Jitka (1985 UN) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 20 tháng 10 năm 1985 bởi A. Mrkos ở Klet.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 3395 Jitka

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1985


title: Chu kỳ Milankovitch

text:
Chu kỳ Milankovitch là tên gọi cho hiệu ứng tổ hợp của các thay đổi trong chuyển động của Trái Đất lên khí hậu của nó. Khái niệm này được nghiên cứu và đặt tên theo nhà địa vật lý và thiên văn người Serbia, Milutin Milanković. Vào những năm 1920, ông đã giả thuyết rằng độ lệch tâm, độ nghiêng trục và tuế sai của quỹ đạo Trái Đất biến đổi theo một số mô hình, tạo ra các chu kỳ 100.000 năm của thời kỳ băng hà trong sự đóng băng thuộc kỷ Đệ tứ thuộc vài triệu năm gần đây. Trục tự quay của Trái Đất hoàn thành một chu kỳ tuế sai trong khoảng 26.000 năm. Cùng thời gian đó, quỹ đạo elíp cũng tự quay (chậm hơn), dẫn đến chu kỳ 22.000 năm của các điểm phân. Ngoài ra độ nghiêng của trục Trái Đất tương đối so với Mặt Trời cũng dao động trong khoảng 21,5° đến 24,5° và hoàn thành một chu kỳ sau 41.000 năm. Hiện nay, trục Trái Đất nghiêng khoảng 23,5° so với đường trực giao của mặt phẳng quỹ đạo.

Học thuyết Milankovitch về thay đổi khí hậu không hoàn hảo: về chi tiết cụ thể thì các thay đổi lớn nhất là nằm ở thang thời gian 100.000 năm nhưng ảnh hưởng là tương đối nhỏ ở thang thời gian này - xem thời kỳ băng hà để có thêm thông tin. Các hiện tượng khác (từ hiệu ứng của CO2 hay từ động lực học các lớp băng) được viện dẫn để giải thích sai khác này.

Các học thuyết tương tự của Milankovitch được Joseph Adhemar, James Croll và một số nhà khoa học khác đưa ra, nhưng sự kiểm chứng rất khó khăn vì sự thiếu vắng các chứng cứ thời gian tin cậy được hay sự nghi ngờ là các thời kỳ nào là quan trọng một cách chính xác. Người ta vẫn chưa thể nghiên cứu được các biến đổi trong lòng đại dương và bài báo quan trọng của Hayes, Imbrie và Shackleton "Các biến đổi trong quỹ đạo Trái Đất: người hướng dẫn của thời kỳ băng hà" trong tạp chí "Science" năm 1976, đã làm cho học thuyết đạt đến trạng thái hiện tại của nó.

Các chuyển động của Trái Đất
Do Trái Đất tự quay xung quanh trục của nó và quay quanh Mặt Trời trên quỹ đạo, một vài biến thiên chu kỳ đã diễn ra. Mặc dù các đường cong có một lượng lớn các thành phần có dạng hình sin, nhưng rất ít thành phần là chủ yếu. Milankovitch nghiên cứu các thay đổi trong độ lệch tâm, độ nghiêng và tuế sai trong các chuyển động của Trái Đất. Các thay đổi như vậy trong chuyển động và định hướng làm thay đổi lượng và khu vực nhận bức xạ từ Mặt Trời. Milankovitch nhấn mạnh nghiên cứu các thay đổi được ghi nhận tại 65° B vì một lượng lớn lục địa ở vĩ độ đó. Các khối đất đai có phản ứng với các thay đổi nhiệt độ nhanh hơn nhiều so với các đại dương, bởi vì đất có nhiệt dung thể tích thấp hơn nước, và nước ở bề mặt và ở dưới sâu có sự pha trộn.

Hình dạng quỹ đạo

Độ lệch tâm hay hình dạng của quỹ đạo của Trái Đất, dao động từ gần như tròn (độ lệch tâm nhỏ nhất, khoảng 0,000055) tới hình elip vừa phải (độ lệch tâm lớn nhất, khoảng 0,0679). Trung bình nhân hay trung bình logarit của độ lệch tâm là 0,0019. Thành phần chủ yếu của các biến đổi này diễn ra với chu kỳ 413.000 năm (độ biến thiên của độ lệch tâm là ±0,012). Các thành phần khác dao động trong khoảng 95.000 và 136.000 năm và chúng có liên hệ lỏng lẻo trong chu kỳ 100.000 năm (các biến thiên từ -0,03 tới +0,02). Độ lệch tâm hiện tại là 0,017 và đang có chiều hướng giảm.

Độ lệch tâm biến thiên chủ yếu là do tác động hấp dẫn từ Sao Mộc và Sao Thổ. Tuy nhiên bán trục lớn của hình elip quỹ đạo vẫn giữ không đổi; theo thuyết nhiễu loạn tính toán tiến hóa của quỹ đạo, bán trục lớn là bất biến. Chu kỳ quỹ đạo (thời gian của một năm thiên văn) cũng là bất biến, bởi vì theo định luật Kepler thứ ba, nó hoàn toàn được xác định bởi bán trục lớn. Do bán trục lớn không đổi nên khi quỹ đạo Trái Đất lệch tâm nhiều hơn, bán trục bé sẽ ngắn đi. Điều này làm tăng mức độ của các thay đổi theo mùa.

Hiện tại, chênh lệch của điểm gần Mặt Trời nhất (điểm cận nhật) và điểm xa nhất (điểm viễn nhật) chỉ là 3,4% (). Chênh lệch này có nghĩa là khoảng 6,8% trong chênh lệch của bức xạ Mặt Trời tới Trái Đất. Điểm cận nhật hiện tại diễn ra khoảng ngày 3 tháng 1, trong khi điểm viễn nhật vào khoảng ngày 4 tháng 7. Khi quỹ đạo là elíp nhiều hơn, lượng bức xạ Mặt Trời ở điểm cận nhật sẽ có thể lớn hơn tới 23% so với điểm viễn nhật. Tuy nhiên, độ lệch tâm quỹ đạo Trái Đất là luôn rất nhỏ nên biến thiên bức xạ trên quỹ đạo là một nhân tố rất nhỏ trong biến thiên khí hậu theo mùa, so với độ nghiêng trục quay và thậm chí với sự dễ dàng tăng nhiệt của các khối lục địa lớn hơn ở bán cầu Bắc.

Các mùa thiên văn là các góc phần tư của quỹ đạo Trái Đất, được đánh dấu bởi hai điểm phân và hai điểm chí. Định luật Kepler thứ hai khẳng định rằng một khoảng cách của một thiên thể trên quỹ đạo quét qua các diện tích bằng nhau trong những khoảng thời gian bằng nhau; do đó tốc độ quỹ đạo là lớn nhất quanh điểm cận nhật và nhỏ nhất quanh điểm viễn nhật. Trái Đất tốn ít thời gian hơn khi nó đi quanh điểm cận nhật so với điểm viễn nhật. Điều này có nghĩa là độ dài của các mùa là khác nhau. Hiện nay, điểm cận nhật xảy ra quanh ngày 3 tháng 1, nên vận tốc quỹ đạo của Trái Đất làm ngắn thời gian của các mùa đông và mùa thu ở Bắc Bán cầu. Mùa hè ở Bắc Bán cầu dài hơn khoảng 4,66 ngày so với mùa đông, và mùa xuân dài hơn 2,9 ngày so với mùa thu. Độ lệch tâm quỹ đạo lớn hơn làm tăng biến thiên vận tốc quỹ đạo của Trái Đất. Tuy nhiên, hiện nay quỹ đạo của Trái Đất đang trở nên ít lệch tâm hơn (gần tròn hơn); điều này dẫn đến độ dài các mùa trong tương lai gần đều nhau hơn.

Độ nghiêng trục tự quay

Góc nghiêng của trục tự quay của Trái Đất so với mặt phẳng quỹ đạo có dao động, với sự thay đổi nhỏ khoảng 2,4° trong chu kỳ khoảng 41.000 năm. Hiện tại độ nghiêng của trục tự quay của Trái Đất là khoảng 23,5° so với mặt phẳng quỹ đạo, nằm gần giữa khoảng biến thiên. Độ nghiêng trục đã đạt tới cực đại gần đây nhất vào năm 8700 TCN và bây giờ đang trong pha giảm của chu kỳ, và sẽ đạt tới cực tiểu vào khoảng năm 11,800 SCN. Độ nghiêng trục quay tăng dẫn đến biên độ của chu kỳ bức xạ theo mùa tăng. Tuy nhiên, các tác động này là không đều trên toàn bề mặt Trái Đất. Tại các vĩ độ cao hơn, độ nghiêng tăng sẽ làm tăng tổng bức xạ Mặt Trời hàng năm, và tại gần xích đạo, điều này sẽ giảm.

Khi độ nghiêng của trục đạt tới 24,5°, các mùa đông trở nên lạnh hơn và mùa hè trở nên nóng hơn so với khi độ nghiêng chỉ là 22,1°. Khi độ nghiêng giảm như hiện tại thì dẫn đến mùa đông ấm hơn và mùa hè mát hơn, và khí hậu có xu hướng mát hơn. Bởi phần lớn băng tuyết của hành tinh nằm ở các vĩ độ cao, độ nghiêng giảm sẽ thúc đẩy sự kết thúc của một thời kỳ gian băng và bắt đầu một thời kỳ băng hà do hai lý do: 1) bức xạ vào mùa hè thấp hơn trên toàn cầu, và 2) bức xạ tại các vĩ độ cao giảm xuống (khiến cho băng tuyết tại mùa đông trước đó tan ít hơn).

Tiến động của trục tự quay

Tuế sai của các điểm phân hay tiến động trục quay là sự thay đổi trong định hướng của trục tự quay của Trái Đất tương đối so với nền sao cố định, với chu kỳ 25 771,5 năm. Một hệ quả trực tiếp của chuyển động này là trong tương lai Polaris sẽ không còn là sao Bắc cực. Chuyển động tuế sai được gây ra chủ yếu bởi các lực thủy triều tác dụng bởi Mặt Trời và Mặt Trăng lên Trái Đất tự quay, cả hai thiên thể có đóng góp khoảng cùng bậc độ lớn vào hiệu ứng này. Khi trục tự quay được định hướng để nó hướng tới Mặt Trời ở điểm cận nhật, một bán cầu sẽ có sự chênh lệch về bức xạ lớn hơn giữa các mùa trong khi bán cầu kia sẽ có các mùa ôn hòa hơn. Hiện nay, Trái Đất đang định hướng nghiêng sao cho thời điểm cận nhật xảy ra vào mùa hè ở Nam Bán cầu. Điều này có nghĩa là do trục quay nghiêng khiến cho Nam Bán cầu hướng về phía Mặt Trời, và khoảng cách gần hơn của Trái Đất; bức xạ Mặt Trời sẽ đạt cực đại vào mùa hè ở Nam Bán cầu, và cực tiểu vào mùa đông tại điểm viễn nhật. Do đó trục quay nghiêng và khoảng cách có tác động tăng cường, khiến cho biến thiên bức xạ theo mùa tại Nam Bán cầu chênh lệch lớn hơn. Trong khi đó tại Bắc Bán cầu, hai nhân tố này lại có tác động đối lập: phía bắc nghiêng về Mặt Trời khi Trái Đất ở khoảng cách xa nhất so với Mặt Trời, dẫn đến biến thiên bức xạ chênh lệch ít hơn.

13 000 năm sau hiện nay, tuế sai dẫn đến phía bắc sẽ nghiêng về Mặt Trời khi Trái Đất ở điểm cận nhật. Khi đó, ngược lại với hiện nay, hướng nghiêng trục và độ lệch tâm quỹ đạo (khoảng cách) sẽ đóng góp tăng cường vào sự tăng bức xạ Mặt Trời cực đại trong mùa hè tại Bắc Bán cầu. Tuế sai trục dẫn đến biến thiên bức xạ chênh lệch lớn hơn ở Bắc Bán cầu và chênh lệch thấp hơn ở Nam Bán cầu. Khi trục tuế sai sao cho các điểm phân mùa xuân và mùa thu xảy ra tại các điểm cận viễn, hướng nghiêng của trục và độ lệch tâm quỹ đạo không có tác động tăng cường hay đối lập nhau, hai bán cầu sẽ có sự tương phản tương tự giữa các mùa.

Tiến động của cận điểm quỹ đạo

nhỏ|Các hành tinh quay quanh Mặt Trời theo quỹ đạo elip mà bản thân quỹ đạo cũng quay rất chậm theo thời gian (tiến động cận điểm). Độ lệch tâm và tốc độ của tiến động đã được phóng đại để dễ quan sát.|trái
nhỏ|Ảnh hưởng của tiến động đối với các mùa ở Bắc Bán cầu.|260x260px
Bản thân quỹ đạo elip quay tiến động trong không gian một cách không đều, hoàn thành một chu kỳ sau mỗi 112 000 năm tương đối với các sao cố định. Điểm cận nhật quay tiến động trong mặt phẳng hoàng đạo và khiến cho định hướng quỹ đạo Trái Đất so với hoàng đạo thay đổi. Hiện tượng này xảy ra chủ yếu là do tương tác từ các hành tinh lớn Sao Mộc và Sao Thổ. Những đóng góp nhỏ hơn đến từ hình dạng cầu dẹt của Mặt Trời và các hiệu ứng tương đối rộng, đã được biết đến nhiều với quỹ đạo của Sao Thủy.

Tiến động cận điểm kết hợp với chu kỳ 25 771,5 năm của tiến động hay tuế sai trục (xem trên) thay đổi vị trí trong năm mà Trái Đất tới điểm cận nhật. Tiến động cận điểm rút ngắn chu kỳ này đến trung bình 23 000 năm (biến thiên giữa 20 800 và 29 000 năm).

Các mùa sẽ dần xảy ra sớm hơn trong năm khi định hướng quỹ đạo của Trái Đất thay đổi. Tác động của tiến động tới các mùa đến từ chuyển động không đều của Trái Đất trên quỹ đạo (xem ở trên). Mùa đông, chẳng hạn, sẽ xảy ra tại một thời điểm sớm hơn trên quỹ đạo. Khi hai củng điểm của Trái Đất (các khoảng cách cực trị tới Mặt Trời) trùng với các điểm phân, độ dài tổng cộng của mùa xuân và mùa hạ sẽ bằng của mùa thu và mùa xuân. Khi chúng trùng với các điểm chí, chênh lệch trong độ dài của những mùa này sẽ là lớn nhất.

Độ nghiêng quỹ đạo

Quỹ đạo Trái Đất sẽ nghiêng lên trên hay xuống dưới tương đối so với quỹ đạo hiện tại. Milankovitch đã không nghiên cứu chuyển động trong không gian ba chiều này. Biến thiên trong độ nghiêng quỹ đạo còn được gọi là "tuế sai của hoàng đạo" hay "tiến động hành tinh".

Các nhà nghiên cứu gần đây nhận ra chuyển động này và chuyển động tương đối của quỹ đạo Trái Đất so với các quỹ đạo của các hành tinh khác. Mặt phẳng bất biến là mặt phẳng tượng trưng cho xung lượng góc của hệ Mặt Trời, là xấp xỉ với mặt phẳng quỹ đạo của Mộc Tinh. Hiện tại độ nghiêng của quỹ đạo Trái Đất so với mặt phẳng bất biến là 1,57°. Chu kỳ của độ nghiêng đo được là khoảng 70.000 năm so với quỹ đạo Trái Đất, nhưng so với mặt phẳng bất biến (độc lập với quỹ đạo Trái Đất) nó có chu kỳ 100.000 năm. Chu kỳ này rất giống với chu kỳ 100.000 năm của độ lệch tâm quỹ đạo. Cả hai chu kỳ gần như phù hợp với mô hình 100.000 năm của thời kỳ băng hà.

Người ta cho rằng đĩa bụi và mảnh vỡ vũ trụ nằm trong mặt phẳng bất biến và nó có ảnh hưởng theo một số cách thức nào đó lên khí hậu Trái Đất. Hiện tại Trái Đất chuyển động ngang qua mặt phẳng này trong khoảng từ ngày 9 tháng 1 đến 9 tháng 7, khi người ta phát hiện bằng rađa sự gia tăng của các sao băng và các đám mây thuộc tầng giữa của khí quyển có liên quan đến hiện tượng sao băng.

Các vấn đề
Có một số khó khăn trong việc hòa nhập lý thuyết với các dữ liệu quan trắc.

Vấn đề 100 kỷ

Vấn đề 100.000 năm là các biến thiên của độ lệch tâm có ảnh hưởng nhỏ hơn đáng kể tới tác động của Mặt Trời so với tuế sai hay độ xiên và vì thế có lẽ là nó tạo ra các hiệu ứng yếu nhất. Tuy nhiên, các quan sát chỉ ra rằng trong vòng 1 triệu năm gần đây thì các thay đổi lớn nhất của khí hậu là có chu kỳ 100.000 năm. Ngoài ra, mặc dù chu kỳ 100.000 năm là tương đối lớn, một số người vẫn bác bỏ do họ cho rằng độ lớn của các ghi chép về khí hậu chưa đủ lớn để có thể thiết lập quan hệ đáng chú ý xét về mặt thống kê giữa khí hậu và độ lệch tâm.

Vấn đề 400 kỷ
Vấn đề 400.000 năm là các biến thiên của độ lệch tâm có chu kỳ 400.000 năm. Chu kỳ tương tự như vậy đã không được phát hiện trong thay đổi khí hậu. Nếu các biến thiên 100 kỷ là có hiệu ứng mạnh như vậy thì các biến thiên chu kỳ 400 kỷ cũng sẽ phải được phát hiện. Điều này còn được biết đến như là vấn đề giai đoạn 11, sau khi giai đoạn giữa các thời kỳ băng hà trong trạng thái đồng vị đại dương 11 là điều không chờ đợi nếu chu kỳ 400.000 năm có tác động lên khí hậu.

Vấn đề giai đoạn 5
Vấn đề giai đoạn 5 chỉ tới khoảng thời gian của giai đoạn cuối trong khoảng thời gian giữa hai thời kỳ băng hà (trong giai đoạn đồng vị đại dương 5) mà dường như xuất hiện 10 nghìn năm trước khi tác động của Mặt Trời được giả thuyết hóa là sinh ra nó. Vấn đề này còn được nhắc tới như là vấn đề nhân quả, bởi vì hệ quả xảy ra trước nguyên nhân.

Hiệu ứng trội hơn nguyên nhân

Các hiệu ứng của các biến thiên này chủ yếu được coi là do các biến thiên trong cường độ chiếu xạ mặt trời lên các phần khác nhau của địa cầu. Các quan sát chỉ ra rằng thay đổi của khí hậu là mạnh hơn nhiều so với các biến đổi được tính toán. Một số các đặc trưng bên trong của hệ thống khí hậu được coi là nhạy cảm với các thay đổi của sự chiếu sáng, sinh ra sự khuếch đại các phản ứng có hiệu ứng dương và triệt tiêu các phản ứng có hiệu ứng âm.

Vấn đề không chia đỉnh
Vấn đề không chia đỉnh chỉ tới một thực tế là độ lệch tâm có các biến thiên chia tách được theo hai chu kỳ 95 và 125 kỷ. Các dữ liệu đủ lớn và chính xác về thay đổi khí hậu cần phải có khả năng tách bạch ra theo cả hai chu kỳ, nhưng cho tới nay mọi ghi chép về khí hậu chỉ ra duy nhất 1 chu kỳ đơn theo 100 kỷ. Nó là điểm gây tranh cãi là chất lượng của các dữ liệu hiện có đã đủ đảm bảo để chia tách cả hai chu kỳ hay chưa.

Vấn đề chuyển tiếp
Vấn đề chuyển tiếp chỉ tới sự thay đổi trong tần số của các biến thiên khí hậu 1 triệu năm trước. Từ 1-3 triệu năm trước, khí hậu có mô hình chủ đạo phù hợp với chu kỳ 41 kỷ của độ xiên. Sau 1 triệu năm trước, nó thay đổi thành chu kỳ 100 kỷ phù hợp với độ lệch tâm. Không có lý do nào được đưa ra cho sự thay đổi này.

Các trạng thái hiện tại

Lượng bức xạ mặt trời ở bắc bán cầu tại vĩ độ 65° bắc được coi như là có liên quan tới sự diễn ra của thời kỳ băng hà. Các tính toán thiên văn chỉ ra rằng bức xạ mùa hè ở 65° bắc phải tăng dần lên trong 25.000 năm tiếp theo và không có bức xạ mùa hè nào ở 65° bắc giảm đủ mạnh để sinh ra thời kỳ băng hà trong vòng 50.000 - 100.000 năm tiếp theo.

Hiện tại mùa hè ở nam bán cầu diễn ra khi Trái Đất nằm gần điểm cận nhật và mùa đông diễn ra khi Trái Đất nằm gần điểm viễn nhật. Vì thế sự chênh lệch giữa các mùa ở nam bán cầu ở một mức độ nào đó là rõ ràng hơn so với bắc bán cầu. Độ lệch tâm tương đối nhỏ của quỹ đạo hiện tại sinh ra khoảng 6,8% chênh lệch trong lượng bức xạ từ mặt trời trong mùa hè của hai bán cầu.

Tương lai

Các biến thiên quỹ đạo là dự đoán trước được, do vậy nếu có một mô hình chỉ ra được mối liên hệ giữa các biến thiên quỹ đạo và khí hậu, thì ta có thể cho chạy mô hình này để "dự báo" khí hậu trong tương lai. Có hai điểm cần lưu ý: thứ nhất, các hiệu ứng nhân tạo (như sự ấm toàn cầu) có thể sinh ra những ảnh hưởng lớn, ít nhất là ngắn hạn; và thứ hai là cơ chế mà sự thay đổi trong quỹ đạo ảnh hưởng tới khí hậu vẫn chưa được hiểu rõ, vẫn chưa có một mô hình đủ phù hợp chứng minh mối liên quan giữa khí hậu và các thay đổi quỹ đạo này.

Nghiên cứu năm 1980 của Imbrie thông thường được trích dẫn và Imbrie đã xác định rằng "Bỏ qua các nguồn nhân tạo và các nguồn có thể khác của các biến thiên có ảnh hưởng ở tần số cao hơn một chu kỳ 19.000 năm, mô hình này dự báo rằng sự nguội dài hạn có xu hướng bắt đầu diễn ra cách đây khoảng 6.000 năm trước và sẽ còn tiếp tục trong vòng 23.000 năm tiếp theo."

Những công trình gần đây của Berger và Loutre cho rằng khí hậu ấm hiện tại có thể kéo dài trong 50.000 năm nữa.

Tham khảo

Bằng tiếng Anh:
Richard A Muller, Gordon J MacDonald (1997). "Glacial Cycles and Astronomical Forcing". Science 277 (1997/07/11): Trang 215-218.
Origin of the 100 kyr Glacial Cycle: eccentricity or orbital inclination?. Richard A Muller. Truy cập on 2 tháng 3 năm 2005.
Carl Wunsch (2004). "Quantitative estimate of the Milankovitch-forced contribution to observed Quaternary climate change". Quaternary Science Reviews 23: 1001-1012. DOI: 10.1016/j.quascirev.2004.02.014
J Imbrie, J Z Imbrie (1980). "Modeling the Climatic Response to Orbital Variations". Science 207 (29/02/1980): 943-953.
Berger A, Loutre MF (2002). "Climate: An exceptionally long interglacial ahead?". Science 297: 1287-1288.

Liên kết ngoài
Bằng tiếng Anh:
 Milankovitch Cycles and Glaciation
The Milankovitch band
Some history of the adoption of the Milankovitch hypothesis (and an alternative)
 More detail on orbital obliquity also matching climate patterns
 Graph of variation in insolation . Note 20.000 year, 100.000 year, and 400.000 year cycles are clearly visible.
Milutin Milankovitch  On the Shoulders of Giants. Truy cập on March 2 2005

Băng quyển học
Lịch sử khí hậu
Cơ học thiên thể
Khoa học Trái Đất
Thuật ngữ thiên văn học
Kỷ băng hà
Hiện tượng định kỳ


title: Dannavan Morrison

text:
Dannavan Morrison (sinh ngày 12 tháng 6 năm 1960) là 1 cựu vận động viên cricket người Bahamas. Morrison là 1 right-handed batsman.

Morrison chơi trận đầu tiên cho Bahamas tại giải 2006 ICC Americas Championship Division 2 với đội PanamaBelize.

Morrison chơi trận Twenty20 duy nhất cho Bahamas với đội Cayman Islands ở vòng 1 giải 2006 Stanford 20/20.

Morrison đã tham dự giải 2010 ICC World Cricket League Division Five và 2010 ICC Americas Championship Division 2. Morrison chơi trận cuối cùng với đội Vanuatu.

Tham khảo

Liên kết khác
Dannavan Morrison at Cricinfo
Dannavan Morrison at CricketArchive

Sinh năm 1960
Nhân vật còn sống


title: Mil Mi-14

text:
Mil Mi-14 (Tên hiệu NATO Haze) là một máy bay trực thăng chống tàu ngầm của Xô viết, được phát triển từ loại Mi-8.

Mil Mi-14 được thiết kế với các phiên bản chống tàu ngầm, dò mìn, dò tìm và cứu hộ. Các đặc điểm của nó gồm hai động cơ tuốc bin trục Klimov TV3-117MT, vỏ kiểu xuồng tương tự loại Sea King, cánh sườn ở thân sau, và bánh đáp ba có thể thu vào. Mil Mi-14 được giới thiệu lần đầu tháng 9 năm 1969 và đi vào sử dụng năm 1975.

Các dạng khác

V-14
Mẫu thử của Mi-14.

Mi-14PL (NATO Haze-A)
Trực thăng chống tàu ngầm. 1 chiếc Mi-14PL được sử dụng để mang tên lửa không đối diện Kh-23 (NATO: AS-7 Kerry) để thử nghiệm nhưng không được đưa vào sử dụng.
Mi-14PLM
Phiên bản chống tàu ngầm cải tiến.
Mi-14PŁ/R
2 chiếc Mi-14PŁ do Ba Lan hoán cải (tên định danh của Ba Lan cho Mi-14PL).
Mi-14BT (NATO Haze-B)
Phiên bản quét mìn.
Mi-14PS (NATO Haze-C)
Phiên bản tìm kiếm và cứu hộ.
Mi-14PX
Phiên bản huấn luyện tìm kiếm và cứu hộ cho Hải quân Ba Lan.
Mi-14PZh
Phiên bản sử dụng trên mặt nước của Mi-14BT. Chi phí hoán cải khoảng 1 triệu USD..
Mi-14PZh Eliminator III
Mi-14BT cải tiến thành phiên bản chữa cháy.
Mi-14GP
Mi-14PL hoán cải thành trực thăng chở khách 24–26 chỗ.
Mi-14P
Trực thăng dân sự 24 chỗ.

Quốc gia sử dụng

Tính đến năm 1991, khoảng 230 chiếc đã được sản xuất, trong đó xuất khẩu tới các đồng mình của Liên Xô gồm Bulgaria, Cuba, Cộng hòa Dân chủ Đức, Libya, Ba Lan, và Syria.

Đang sử dụng

Hải quân Bulgaria

Không quân Cuba

Không quân Gruzia

Không quân Libya

Hải quân Ba Lan

Không quân Hải quân Nga

Hải quân Syria

Không quân Hải quân Ukraina

Không quân Nhân dân Việt Nam

Từng sử dụng

Hải quân Đông Đức

Hải quân Đức

Không quân Hải quân Liên Xô

Hải quân Nam Tư

Tính năng kỹ chiến thuật (Mi-14PL)

Xem thêm

Tham khảo

Ghi chú

Chú thích

Tài liệu

 Gunston, Bill. The Osprey Encyclopedia of Russian Aircraft 1875–1995. London: Osprey, 1995. ISBN 1-85532-405-9.
 Mladenov, Alexander. "Cutting through the Haze". Air International, March 2001, pp. 184–188. ISSN 0306-5634.
 Mladenov, Alexander. "Cutting through the Haze: Part 2". Air International, April 2001, pp. 244–247. ISSN 0306-5634.

Liên kết ngoài

 Walkaround Mi-14PL (Kiev)
 Walkaround Mi-14BT (Kiev)
 Mil Mi-14 page at Aviation.ru website
 Robert Wasilewski Mil Mi-14 page
 Mil Mi-14 for Microsoft Flight Simulator
 Mi-14 Photo Gallery

Máy bay chống tàu ngầm Liên Xô 1960–1969
Máy bay quân sự Liên Xô thập niên 1960
Máy bay chở khách Liên Xô 1960–1969
Trực thăng Liên Xô 1960–1969
Trực thăng thủy bộ
Máy bay chiến đấu
Máy bay quân sự
Trực thăng quân sự
Máy bay trực thăng
Máy bay chống tàu ngầm
Máy bay thông dụng
Máy bay chở khách
Máy bay hai động cơ
Máy bay động cơ turboshaft
Máy bay cánh quạt
Máy bay trực thăng Mil


title: Betton-Bettonet

text:
Betton-Bettonet là một xã thuộc tỉnh Savoie trong vùng Rhône-Alpes ở đông nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao từ 287-571 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
INSEE

Xã của Savoie


title: Medrano

text:
Medrano tỉnh và cộng đồng tự trị La Rioja, phía bắc Tây Ban Nha. Đô thị này có diện tích là 7,46 ki-lô-mét vuông, dân số năm 2009 là 302 người với mật độ 40,48 người/km². Đô thị này có cự ly 17 km so với Logroño.

Tham khảo

Đô thị ở La Rioja


title: Natsume Yūjin-chō

text:
là một bộ manga của mangaka Midorikawa Yuki, xuất bản tại Nhật Bản bởi Hakusensha. Nhà xuất bản Trẻ mua bản quyền và phát hành manga bằng tiếng Việt tại Việt Nam với nhan đề Natsume's Book of Friends.

TV series anime Natsume Yūjinchō được dựa theo loạt drama CDs được sản xuất bởi Brain's Base được phát sóng trên TV Tokyo trong hai mùa giữa 2008 và 2009.

Nội Dung
Natsume Yuujinchou là câu chuyện kể về Natsume Takashi. Natsume bị mất cha mẹ từ nhỏ và được nuôi dưỡng bởi họ hàng nhưng vì cậu có khả năng đặc biệt là có thể nhìn thấy yêu quái "Yokai" nên cậu thường hay phải chuyển nhà, bị họ hàng xa lánh, bị người khác sợ hãi và đồng thời cậu cũng thu hút nhiều yêu ma quanh mình.

Natsume Reiko, bà của Natsume cũng nhìn thấy được yêu quái. Người có thể điều khiển yokai thông qua "Hữu nhân sổ". Ở đây cậu cũng gặp được Natori, một thầy trừ yêu, người rất tốt với cậu và luôn muốn cậu làm "đồng minh" của mình. Cùng những người bạn khác trong số họ cũng có những người biết về yêu quái. Trong lúc đó, cậu lúc nào cũng được bảo vệ bởi một yêu quái hùng mạnh Madara, dưới hình dạng một con mèo may mắn của Nhật. Mục đích của Madara là có được "Hữu nhân sổ" với điều kiện là khi Natsume chết... Và dần dần cậu nhận ra con người của bà mình qua những lần trả tên cho các yêu quái mà Reiko đã thắng được chúng. Và cái chết bí ẩn của bà mình...

"Con người hay yêu quái, trong tận thâm tân cả hai đều giống nhau. Rằng nỗi cô đơn luôn khiến ta sợ hãi"

Nhân vật

Cậu có khả năng nhìn thấy ayakashi/youkai, chính vì điều này mà cậu thường bị đồn là người kỳ lạ và đã phải chuyển qua nhiều họ hàng cho đến khi gặp một gia đình tốt bụng. Cậu có sở hữu "Hữu Nhân Sổ" thừa kế từ người bà đã mất, Reiko. Natsume là người có trái tim nhân hậu nên cậu dễ mắc vào những rắc rối. Hiện tại cậu đang ở với người dì và cậu cùng với sự bảo vệ bởi Nyanko-sensei.

Hay còn có cái tên khác là Nyanko-sensei. Luôn giấu trong hình dạng của một con mèo thần tài khá mập ú. Là một trong những yokai hùng mạnh. Ông có nhiệm vụ bảo vệ Natsume cho tới khi cậu chết để đoạt lấy "Hữu Nhân Sổ". Ông khá là phàm ăn và thích uống rượu sake.

Bà của Natsume, hầu hết chỉ xuất hiện trong những hồi ức xưa kia của người nào đó, giống như cậu là có thể thấy yokai/ayakashi. Khi bà còn trẻ, bà cũng bị mọi người coi là kỳ lạ nên bà chỉ chơi với các yokai, dẫn đến yokai nào cũng biết đến bà. Không như Natsume hay ủ rũ, bà rất năng động và khó hiểu.

Nhân vật phụ

Anh là bạn thân của Natsume, một người có cơ thể khá yếu, người cũng có thể nhìn thấy yokai dù chỉ có thể thấy bóng hoặc cảm nhận được chút ít. Anh cũng biết Natsume có thể thấy yokai nên anh cố giúp cậu nhiều nhất có thể cho dù mình có yếu ớt đi chăng nữa.

Cô là học sinh mới đến trường hiếm khi nói chuyện vì một lời nguyền mà yokai đã đặt lên cô sau đó được Natsume giúp cô giải nguyền. Cô là một onmyouji (âm dương sư) - cô không thể nhìn thấy youkai nếu không vẽ một vòng tròn ma thuật. Cô cũng là bạn thân với Natsume và Tanuma, giống Tanuma là muốn giúp Natsume bằng mọi cách.

Lớp trưởng mà lớp Natsume đang học, cô tin rằng Natsume có thể thấy yokai, mặc dù anh liên tục phủ nhận điều đó.

Anh là một diễn viên nổi tiếng kiêm nhà trừ tà và có vết bớt hình con thằn lằn di chuyển khắp cơ thể. Anh có thể điều khiển búp bê giấy (Shikigami) và có ba yokai dưới trướng. Anh khá quan tâm đến sức khỏe của Natsume vì cậu có xu hướng thích liều lĩnh khi liên quan đến yokai.
  và
Bạn cùng lớp của Natsume. Kitamoto là một người có ý thức và tốt bụng trong khi Nishimura vui tính và dễ gần, có chút biến thái. Mặc dù ban đầu cậu từ chối làm bạn với hai người vì sợ bí mật của mình bị phát hiện nhưng sau cùng anh vẫn chơi chung với họ. Nishimura có tình cảm với Taki nhưng lại nghĩ rằng cô và Natsume đang hẹn hò.
  và
Một cặp vợ chồng trung niên không con và là cha mẹ nuôi hiện tại của Natsume. Chú Shigeru là em họ thứ hai của người cha đã mất của Natsume và khi còn là cậu bé ông đã từng gặp Reiko một lần mà không nhận ra. Cả dì Touko và chú Shigeru đều coi cậu là một phần của gia đình, không nghi ngờ cậu hay xa lánh như những họ hàng khác đã nuôi nấng cậu. Dù vậy cậu vẫn che giấu đi khả năng này của mình vì không muốn làm phiền hai người.

Seiji Matoba (的場 静司, Matoba Seiji)

Lồng tiếng bởi: Junichi Suwabe

Người đứng đầu gia tộc Matoba. Là một anh chàng lạnh lùng, Seiji là một nhà trừ tà không ngại hy sinh những yokai vô tội để đạt được mục đích của mình. Mặc dù anh ta muốn yêu quái mạnh hơn để bảo vệ con người, anh ta sẽ không ngần ngại làm tổn thương bất cứ ai cản đường. Người ta thường thấy anh ta được trang bị cung tên, thứ mà anh sử dụng để trừ yêu quái. Có một vết sẹo trên mắt phải của anh được che bởi một miếng băng bịt mắt với một câu thần chú trên đó. Sau cuộc chạm trán đầu tiên với Natsume, anh rất quan tâm đến cậu ta, và thậm chí sau đó còn đề nghị cậu ta gia nhập gia tộc Matoba.

Các Youkai
Hinoe  (ヒ ノ エ)

 Lồng tiếng bởi: Akemi Okamura
 Một yokai mạnh mẽ có hình dạng một người phụ nữ. Cô yêu Reiko Natsume đến điên cuồng. Là người hiểu biết về yokai, cô thường đóng vai trò là cung cấp thông tin mọi thứ về yokai cho Takashi Natsume. Hinoe thích trêu chọc Natsume và Madara.

Misuzu (三 篠)

 Lồng tiếng bởi: Takaya Kuroda
 Một yokai mặt ngựa to lớn mạnh mẽ. Ông thừa nhận rằng Natsume Takashi là người xứng đáng nắm giữ "Hữu Nhân Sổ" và tự đề nghị mình làm vệ sĩ của Natsume thay cho Madara "vô dụng".

Kogitsune (子狐)

 Lồng tiếng bởi: Akiko Yajima
 Một yêu quái cáo mồ côi có hình dạng là một cậu bé với đôi tai và đuôi cáo. Cậu trở thành bạn với Natsume sau khi được giải cứu khỏi bọn yêu quái bắt nạt.

Các thể loại

Manga

Anime

Drama CD

Tham khảo

Liên kết ngoài
Official Hakusensha manga website
Official anime website
First season TV Tokyo website
Second season TV Tokyo website

Shōjo manga
Manga năm 2005
Manga dài tập
Aniplex
Anime và manga siêu nhiên
Chương trình sắp phát sóng
Manga Hakusensha
Anime và manga Iyashikei
Anime và manga huyền bí


title: Octhispa lateralis

text:
Octhispa lateralis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Pic mô tả khoa học năm 1929.

Chú thích

Tham khảo

Octhispa


title: Ophiusa kenricki

text:
Ophiusa kenricki là một loài bướm đêm thuộc họ Erebidae. Nó được tìm thấy ở New Guinea.

Chú thích

Tham khảo

Ophiusa
Động vật được mô tả năm 1906


title: Sideroxylon durifolium

text:
Sideroxylon durifolium là một loài thực vật thuộc họ Sapotaceae. Đây là loài đặc hữu của Belize.

Chú thích

Tham khảo

 World Conservation Monitoring Centre 1998. Sideroxylon durifolium. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Belize
Sideroxylon
Thực vật dễ tổn thương


title: Mpumalanga

text:
Mpumalanga (đổi tên từ Đông Transvaal, ngày 24 tháng 8 năm 1995), là một tỉnh của Nam Phi. Tên gọi này có nghĩa là phía đông hoặc là "nơi mặt trời mọc" trong tiếng Swazi, tiếng Xhosa, và tiếng Zulu. Mpumalanga nằm ở miền đông Nam Phi, phía bắc của KwaZulu-Natal và giáp các quốc gia Eswatini (giáp tất cả các vùng của Eswatini) và Mozambique (giáp tỉnh Gaza. Tỉnh chiếm 6,5% diện tích đất của Nam Phi. Ở phía bắc giáp Limpopo, phía tây giáp Gauteng, về phía tây nam giáp Free State còn phía nam giáp KwaZulu-Natal. Thủ phủ tỉnh đóng ở Mbombela, tên cũ trước đây là Nelspruit. Trước năm 1994, Mpumalanga là một phần của tỉnh Transvaal.

Các đô thị
Tỉnh Mpumalanga được chia thành 3 huyện, các huyện được chia thành 17 đô thị:

Tham khảo

Tỉnh của Nam Phi


title: Novy-Chevrières

text:
Novy-Chevrières  là một xã ở tỉnh Ardennes, thuộc vùng Grand Est ở phía bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Ardennes

Tham khảo

Novychevrieres


title: Caloptilia peltophanes

text:
Caloptilia peltophanes là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Queensland.

Chú thích

Tham khảo

Caloptilia


title: Vengampudur

text:
Vengampudur là một thị xã panchayat của quận Erode thuộc bang Tamil Nadu, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Vengampudur có dân số 7634 người. Phái nam chiếm 50% tổng số dân và phái nữ chiếm 50%. Vengampudur có tỷ lệ 66% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 77%, và tỷ lệ cho phái nữ là 56%. Tại Vengampudur, 8% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Tamil Nadu


title: Mycena inclinata

text:
Mycena inclinata là một loài nấm trong họ Mycenaceae. Loài nấm này có mũ nấm màu nâu đỏ hình chuông lên đường kính đến 4,5 cm. Thân mỏng cao đến 9 cm (3,5 in), phần đầu mũ nấm màu trắng hoặc màu vàng-nâu nhưng dần ngã sang màu nâu đỏ ở gốc khi trưởng thành. Loài nấm này mọc ở châu Âu, Bắc Phi, Châu Á, Úc và Bắc Mỹ, nơi nó phát triển thành các nhóm nhỏ trên gốc các cây đổ, đặc biệt là gỗ sồi. Hai thứ của loài này đã được nhà nấm học người Anh E.J.H. Corner mô tả. Các loài nấm bề ngoài tương tự M. inclinata có thể bị nhầm lẫn gồm M. galericulata và M. maculata.

Phân loại
Được mô tả lần đầu dưới tên Agaricus inclinatus bởi nhà nấm học người Thụy Điển Elias Magnus Fries năm 1838,, M. inclinata được chuyển thành tên như hiện nay vào năm 1872 bởi Lucien Quélet. Mycena galericulata var. calopus (được đặt tên bởi Karsten năm 1879), và Agaricus galericulatus var. calopus (được đặt tên bởi Fries vào năm 1873), là các tên đồng nghĩa.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

I
Nấm châu Á
Nấm châu Âu
Nấm Bắc Mỹ
Nấm không ăn được
Nấm phát quang
Nấm được mô tả năm 1872
I
Nấm New Zealand


title: Hyposmocoma alliterata

text:
Hyposmocoma alliterata là một loài bướm đêm thuộc họ Cosmopterigidae. Nó là loài đặc hữu của Oahu, Molokai, Maui và Hawaii. This species is thought đến range from the lowlands đến the highlands, ở đó nó is most abundant.

The larvae feed amongst lichens on trees trunks of Acacia koa, Aleurites moluccana, Boehmeria, Manihot glaziovii, Prosopis và Sophora. Its larvae are at times common on the trunks of living trees.

Hình ảnh

Liên kết ngoài
Insects of Hawaii. Volume 9, Microlepidoptera

Động vật được mô tả năm 1907
Hyposmocoma
Loài đặc hữu của Hawaii


title: Pleurotomella marshalli

text:
Pleurotomella marshalli là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Pleurotomella
Động vật được mô tả năm 1906


title: Gastropila fumosa

text:
Gastropila fumosa là một loài nấm thuộc họ Agaricaceae. Loài được mô tả loài đầu tiên có tên là Calvatia fumosa bởi nhà thần học người Mỹ Sanford Myron Zeller năm 1947, sau đó chuyển qua tên là Gastropila năm 1976. Một số tác giả đặt nó thay thế trong chi Handkea, mô tả bởi Hanns Kreisel năm 1989.

Miêu tả
Quả thể từ quả cầu bằng to quả bóng golf đến kích thước kích thước bóng chày, vòng hình bầu dục, rộng 3-8 cm, dày, lúc đầu, mịn màng và trắng, sớm trở thành màu xám đến nâu. Bào tử chắc chắn và đầu tiên có màu trắng, sau đó màu nâu vàng hoặc ô liu, và sau đó tối và bột. Loài này có mùi khó chịu. Không rõ loài nấm này ăn được hay không.

Phân bố và môi trường sống
Loài này sống đơn độc, theo nhóm, hoặc trong các cụm nhỏ trên đất trong rừng vân sam, cây linh sam trong Rocky Mountains và về phía tây trong mùa hè và mùa thu.

Tham khảo

Gastropila
Nấm Bắc Mỹ
Nấm được mô tả năm 1976


title: Valderrebollo

text:
Valderrebollo là một đô thị trong tỉnh Guadalajara, Castile-La Mancha, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 42 người.

Tham khảo

Đô thị ở Guadalajara


title: Peyrusse-Grande

text:
Peyrusse-Grande  là một xã thuộc tỉnh Gers trong vùng Occitanie tây nam nước Pháp. Xã này có độ cao trung bình 245 mét trên mực nước biển.

Sông Auzoue tạo thành một phần ranh giới phía đông.

Sông Douze tạo thành phần lớn ranh giới phía tây thị trấn.

Tham khảo

Peyrussegrande


title: Mesoplia guatemalensis

text:
Mesoplia guatemalensis là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1912.

Chú thích

Tham khảo

Mesoplia
Động vật được mô tả năm 1912


title: Rhipidia microsticta

text:
Rhipidia microsticta là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Rhipidia
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Wasselonne

text:
Wasselonne () là một xã thuộc tỉnh Bas-Rhin trong vùng Grand Est đông bắc Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Bas-Rhin

Tham khảo
 INSEE commune file

Xã của Bas-Rhin