title: Hydroxide

text:
Trong hóa học, hydroxide là tên gọi phổ biến nhất cho anion nhị nguyên tử OH−, bao gồm một nguyên tử oxy kết hợp với một nguyên tử hydro, thông thường phát sinh ra từ sự điện li của một base. Nó là một trong những ion hai nguyên tử đơn giản nhất đã biết.

Các hợp chất vô cơ chứa nhóm hydroxyl được gọi chung là các hydroxide.

Như một base
Phần lớn các hợp chất chứa hydroxide đều thể hiện tính chất của một base.

Một base Arrhenius là một chất có thể sinh ra các ion hydroxide khi hòa tan trong dung dịch nước. Một ví dụ là amonia, NH3:
NH3 (khí) + H2O (lỏng) ⇌ NH4+ (dung dịch) + OH− (dung dịch)
Vì vậy, các ion hydroxide tham gia một cách mạnh mẽ trong các phản ứng trung hòa (giữa axit và base).

Các hợp chất chứa nhóm hydroxide được gọi chung là các base. Các base, nếu hòa tan trong dung môi phân cực, thì bị phân li thành cation và một hay nhiều ion hydroxide trong nước, làm cho dung dịch có tính kiềm. Các base tham gia phản ứng trung hòa với các axit. Tổng quát chung thì các phản ứng axit-base có thể đơn giản hóa như sau:
OH− (dung dịch) + H+ (dung dịch) → H2O (lỏng)
bằng cách bỏ qua các ion không thay đổi trong phản ứng.

Ngoài ra các phi kim cũng có hydroxide riêng, thường được viết dưới dạng 1 axit. VD:
Công thức hydroxide của Cl là HClO4
Công thức hydroxide của P là H3PO4.

Độ hòa tan
Phần lớn các hợp chất hydroxide vô cơ đều không hòa tan trong nước, ngoại trừ các hợp chất với các cation từ nhóm I, NH4+, Ba2+, Sr2+, Ca2+ (ít) hay Tl+.

Sử dụng
Các hydroxide và các ion hydroxide là tương đối phổ biến. Nhiều hóa chất có ích cũng như quá trình hóa học có sự tham gia của các hydroxide hay ion hydroxide. Natri hydroxide (xút ăn da) được sử dụng trong công nghiệp như là một base mạnh, kali hydroxide được sử dụng trong nông nghiệp, và các khoáng vật nguồn gốc từ sắt(III) hydroxide như goethit và limonit cũng đã từng được sử dụng như là quặng sắt nâu chất lượng thấp. Quặng boxit của nhôm chủ yếu chứa nhôm hydroxide (Al(OH)3).

Phối thể
Ion hydroxide là một dạng phối thể. Nó cung cấp một cặp đơn các điện tử, và có hành vi của một base Lewis. Một số ví dụ như các ion tetrahydroxoaluminat [Al(OH)4]− và tetrahydroxoaurat [Au(OH)4]−.

Xem thêm
Hydroni
Oxit
Hydroxyl

Tham khảo

Hydroxide
Base
Hóa chất nước
Anion


title: 4880 Tovstonogov

text:
4880 Tovstonogov (1975 TR4) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 14 tháng 10 năm 1975 bởi L. I. Chernykh ở Nauchnyj.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 4880 Tovstonogov

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1975


title: Bộ ba và Snezhinka

text:
Bộ ba và Snezhinka (tiếng Nga: Трое и Снежинка) là một bộ phim phiêu lưu, có phần khôi hài do Pavel Bardin và Mger Mkrtchyan đạo diễn, ra mắt lần đầu năm 2007.

Nội dung

Ê-kíp

Vinh danh
 Đề cử diễn viên hài xuất sắc nhất (Ivan Urgant) - Kinonagrad «MTV-Россия» (2008)

Xem thêm

 Thông tin trên Website Điện ảnh Nga
 Thông tin trên Website KinoPoisk
 Thông tin trên Website Kino-Teatr
 Thông tin trên Website KinoKadr
 Thông tin trên Website Otzyv
 Thông tin trên Website Stupka-B
 Thông tin trên Website OKino

Phim của Paradiz
Phim hài Nga
Phim lãng mạn
Phim năm 2007


title: Alphonse Daudet

text:
Alphonse Daudet (An-phông-xơ Đô-đê) (13 tháng 5 năm 1840 - 16 tháng 12 năm 1897) là một nhà văn Pháp và là tác giả của nhiều tập truyện ngắn nổi tiếng. Ông là cha của Léon Daudet và Lucien Daudet. Ông sinh ra ở Nîmes (thuộc miền Nam nước Pháp).

Tiểu sử
Gia đình đã rời quê lên Lyons khi xí nghiệp tơ vải của cha ông bị suy sụp và phải đóng cửa. Ông tiếp tục theo học cấp trung học tại đây nhờ một học bổng, nhưng cuối cùng phải bỏ học hẳn khi cuộc hôn nhân của bố mẹ đổ vỡ. Daudet theo cha đến Paris và được nhận vào làm ký giả cho tờ Figaro vào năm 12 tuổi.

Ông bắt đầu viết văn từ năm 14 tuổi, đến năm 18 tuổi Alphonse ra thi tập "Những Người Đàn Bà Đang Yêu" (Les Amoureuses, 1858) và được công chúng đón nhận. Độc giả Pháp đặc biệt yêu mến ông qua các tiểu thuyết "Thằng Nhóc Con" (Le Petit Chose), gần như là thiên hồi ký của thời niên thiếu đau khổ của chính mình mà đôi khi cũng được ví với nhân vật trong tác phẩm "David Copperfield" của đại văn hào Charles Dickens của Anh. Sau đó là tập thi tuyển "Những Lá Thư viết từ cối xay gió" (Lettres de Mon Moulin), bao gồm các bài thơ đề tặng cho Marie Rieu xuất bản năm 1866. Ông đạt đến danh vọng trong làng văn chương Pháp qua giải thưởng Văn chương Pháp với quyển "Fromont Cháu Trẻ và Cụ Riler" (1874). Đối với các phê bình gia thì trường thiên tiểu thuyết "Tartarin vùng Tarascon" (1872) gồm ba quyển là tác phẩm quan trọng và đặc sắc nhất của Alphonse Daudet.

Những năm sau đó, ông viết nhiều tiểu thuyết và cũng thành công không kém, qua các đề tài xã hội của một nước Pháp dân chủ thay thế cho chế độ quân chủ. Đó là các tác phẩm "Những Vị Vua Lưu Vong", và "Le Nabab", mô tả những nhà triệu phú mới của thế hệ.

Tác phẩm

 Les Amoureuses (Những người đàn bà đang yêu, 1858)
 Le Petit Chose (Thằng nhóc, 1868)
 Reset)Himiko
 Tartarin de Tarascon (Thiện xạ Tartarin, 1872)
 L'Arlésienne (1872)
 Contes du Lundi( (câu chuyện thứ hai)(1873)
 Les Femmes de Artistes (1874)(nữ nghệ sĩ)
 Robert Helmont (1874)
 Fromont jeune et Risler aîné (Fromont cháu trẻ và cụ Riler, 1874)
 Jack (1876)
 Le Nabab (1877)
 Les Rois en Exil (Các vị vua lưu vong, 1879)
 Numa Roumestan (1880)
 L'Evangéliste (1883) (Người bất tử)
 Sapho (1884)
 Tartarin sur les Alpes (Tartarin trên dãy Alpes, 1885)
 Le Belle Nivernaise (Nàng tiên cá, 1886)
 L'Immortel (1888)
 Port-Tarascon (1890)
 Rose and Ninette (1892)(Rose và Ninette)
 Le partie de billard (Trò chơi Bi-a)
 La dernière leçon (Buổi học cuối cùng, đoạn trích từ Contes du Lundi)
 ...

Tham khảo

Nhà văn Pháp
Sinh năm 1840
Mất năm 1897
Chôn cất tại nghĩa trang Père-Lachaise


title: Bulbophyllum pabstii

text:
Bulbophyllum pabstii là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

pabstii]]

P


title: 1354 Botha

text:
1354 Botha (1935 GK) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 3 tháng 4 năm 1935 bởi Jackson, C. ở Johannesburg (UO).

Liên kết ngoài

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Cyril V. Jackson
Thiên thể phát hiện năm 1935


title: Alcithoe colesae

text:
Alcithoe colesae là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Volutidae, họ ốc dừa.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Alcithoe


title: Thais marmorata

text:
Thais marmorata là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Muricidae, họ ốc gai.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Thais
Động vật được mô tả năm 1865


title: Langon, Gironde

text:
Langon là một xã trong tỉnh Gironde, thuộc vùng Nouvelle-Aquitaine của nước Pháp, có dân số là 6168 người (thời điểm 1999). Langon nằm cạnh sông Garonne về phía đông-nam của Bordeaux.

Tham khảo

Xã của Gironde


title: Monolepta basalis

text:
Monolepta basalis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Harold miêu tả khoa học năm 1880.

Chú thích

Tham khảo

Monolepta


title: Assis

text:
Assis là một đô thị ở bang São Paulo, Brasil. Thành phố này có dân số (năm 2007) là 92.965 người, diện tích là 462,705 km², mật độ dân số 207,3 người/km². Đô thị này nằm ở độ cao 546 m, cách thủ phủ bang São Paulo 440 km. Assis này nằm ở khu vực khí hậu cận nhiệt đới với nhiệt độ bình quân năm 21,5 °C. Theo điều tra năm 2000, Assis này có:
Tổng dân số 87.251 người, trong đó, dân số thành thị: 83.388, nông thôn: 3863 người.
Nam giới: 42.438, nữ giới: 44.813 người.
Mật độ dân số 31,22 người/km².
Tuổi thọ: 73,58 năm.
Tỷ lệ trẻ dưới 1 tuổi tử vong (trên 1 triệu): 11,75
Tỷ lệ biết đọc biết viết: 93,48% dân số.
 Chỉ số phát triển con người: 0,829
Tỷ lệ sinh (trẻ/bà mẹ): 2,12
Đô thị này giáp các đô thị: phía bắc: Lutécia, phía nam: Cândido Mota, Tarumã, phía đông: Platina, Echaporã, phía tây: Paraguaçu Paulista, Maracaí

Tham khảo

Đô thị bang São Paulo
Bang São Paulo


title: La Chapelle-Iger

text:
La Chapelle-Iger là một xã ở tỉnh Seine-et-Marne, thuộc vùng Île-de-France ở miền bắc nước Pháp.

Dân số
Người dân ở đây được gọi là Capalligérois.

Điều tra dân số năm 1999, xã này có dân số là 152 người.

Xem thêm
Xã của tỉnh Seine-et-Marne

Tham khảo

Liên kết ngoài
1999 Land Use, from IAURIF (Institute for Urban Planning and Development of the Paris-Île-de-France région
French Ministry of Culture list for La Chapelle-Iger
Map of La Chapelle-Iger on Michelin

Xã của Seine-et-Marne


title: Idiocera bipilata

text:
Idiocera bipilata là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Idiocera
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Phan Xuân Dũng

text:
Phan Xuân Dũng (sinh ngày 20 tháng 5 năm 1960, quê quán xã Đại Lộc, huyện Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh) là một tiến sĩ khoa học cơ khí chế tạo máy và chính trị gia người Việt Nam. Ông từng là đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa XIV nhiệm kì 2016-2021, thuộc đoàn đại biểu quốc hội tỉnh Ninh Thuận (đại biểu chuyên trách trung ương), Chủ tịch Nhóm Nghị sĩ hữu nghị Việt Nam - Nga; Phó Chủ tịch Tổng hội Cơ khí Việt Nam.. Ông từng là Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội, Ủy viên Ủy ban thường vụ Quốc hội, đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa XII tỉnh Thừa Thiên Huế (đại biểu chuyên trách trung ương), Chủ tịch nhóm Nghị sĩ Việt Nam-Hàn Quốc , 13 tỉnh Ninh Thuận (đại biểu chuyên trách trung ương).

Xuất thân
Phan Xuân Dũng sinh ngày 20 tháng 5 năm 1960, quê quán xã Đại Lộc, huyện Can Lộc, tỉnh Hà Tĩnh.

Giáo dục
Đại học, chuyên ngành Cơ khí chế tạo máy
Tiến sĩ khoa học (cơ khí chế tạo máy)
Cao cấp lí luận chính trị

Sự nghiệp
Ngày 1 tháng 7 năm 1989, gia nhập Đảng Cộng sản Việt Nam, chính thức ngày 1 tháng 7 năm 1990.

Trước năm 2006, từng giữ các chức vụ: Phó Vụ trưởng Ban Khoa giáo Trung ương; từ 2001: Bí thư Đảng ủy, Viện trưởng Viện Ứng dụng Công nghệ, Bộ Khoa học và Công nghệ.

Năm 2006-2010, Ủy viên Dự khuyết Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa X, Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa XII, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội. Tháng 5 năm 2010 tham gia làm Ủy viên Ban Chỉ đạo Nhà nước Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận . Tháng 1 năm 2011, tại Đại hội Đảng Cộng sản Việt Nam XI được bầu làm Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng. Tại cuộc bầu cử Quốc hội Việt Nam ngày 22 tháng 5 năm 2011, ông đã tái đắc cử đại biểu Quốc hội khóa XIII (Đại biểu chuyên trách: Trung ương).

Giải thưởng
Huy chương vì sự nghiệp Khoa học và Công nghệ.

Quan điểm
Dự án nhà máy điện hạt nhân

Dự án đường sắt cao tốc

Quản lý an toàn vệ sinh thực phẩm

Sáng kiến nhằm giảm số vụ khiếu kiện vượt cấp

Tác phẩm
Một số vấn đề xây dựng luật phát triển năng lượng nguyên tử ở nước ta, Phan Xuân Dũng, Cập nhật: 28/3/2008, Tạp chí Cộng sản Số 6 (150) năm 2008, Cập nhật: 28/3/2008.
Chuyển giao công nghệ ở Việt Nam - Thực trạng và giải pháp, Phan Xuân Dũng chủ biên, Hồ Mỹ Duệ, Nguyễn Đắc Hưng.- Hà Nội, Nhà xuất bản: Chính trị quốc gia, 2004; 295tr; 21 cm.
 Công nghệ tiên tiến và công nghệ cao với tiến trình công nghiệp hoá, hiện đại hoá ở Việt Nam. Phan Xuân Dũng (chủ biên). 271tr. Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia. Hà Nội
 Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về đánh giá nhiệm vụ khoa học và công nghệ ở Việt Nam. TSKH. Phan Xuân Dũng (Chủ biên) và TS. Hồ Thị Mỹ Duệ. Nhà xuất bản Chính trị quốc gia. Hà Nội, 2006.

Chú thích

Người Hà Tĩnh
Tiến sĩ Khoa học Việt Nam
Ủy viên Dự khuyết Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam
Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa XII
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa XII Thừa Thiên Huế
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa XIII
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa XIII Ninh Thuận
Ủy viên Ủy ban thường vụ Quốc hội Việt Nam khóa XIII
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa XIV
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa XIV Ninh Thuận
Ủy viên Ủy ban thường vụ Quốc hội Việt Nam khóa XIV
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa XIV là Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam
Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam khóa XII
Ứng cử viên Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa XIV do Trung ương giới thiệu
Đại biểu Quốc hội Việt Nam khóa XIV chuyên trách trung ương


title: Thompson

text:
Thompson  có thể đề cập đến:
Tiểu liên Thompson
Emma Thompson
Hugh Thompson

Xem thêm


title: Thu nhập bình quân đầu người

text:
Thu nhập bình quân đầu người của một nhóm người có thể nghĩa là tổng thu nhập cá nhân chia tổng dân số. Thường tính thu nhập trên đầu người dùng đơn vị tiền tệ hàng năm.

Thu nhập bình quân đầu người có nghĩa là thu nhập cá nhân bình quân đầu người, hay thu nhập hộ gia đình bình quân đầu người. Không nên
nhầm lẫn với GDP bình quân đầu người (Tổng sản phẩm quốc nội bình quân đầu người) hay Thu nhập quốc dân bình quân đầu người hay Tổng sản phẩm quốc dân bình quân đầu người (GNI bình quân đầu người hay GNP bình quân đầu người).

GDP bình quân đầu người hay GRDP bình quân đầu người (GDP cấp địa phương hay tổng địa bàn) không phản ánh mức sống của người dân mà Thu nhập bình quân đầu người mới phản ánh mức sống của người dân, nó không chỉ phụ thuộc vào GDP mà cả GNI/GNP, NDI, các mối quan hệ kinh tế, phân phối thu nhập...

Để thấy sự khác nhau giữa các chỉ số lấy ví dụ cụ thể Hàn Quốc năm 2021.

Năm 2021, Tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) của cả nước (giá hiện hành) lên tới 2.076 nghìn tỷ won, tăng 132 nghìn tỷ won (tăng 6,8%) so với 2020, không phù hợp với con số sơ bộ về GDP của Hàn Quốc (2.072 nghìn tỷ won vào năm 2021). Năm 2021, GRDP bình quân đầu người (theo giá hiện hành) cả nước đạt 40,12 triệu won, tăng 2,61 triệu won (7,0%) so với năm 2020. Năm 2021, GRDP bình quân đầu người (theo giá hiện hành) cả nước đạt 40,12 triệu won, tăng 2,61 triệu won (7,0%) so với năm 2020. Năm 2021, GRDP thực tế (theo giá năm 2015) trên toàn quốc cho thấy tăng 4,2% so với cùng kỳ năm ngoái. Năm 2021, tiêu dùng cuối cùng cả nước (theo giá năm 2015) tăng 4,3% so với năm 2020 do tăng trong tiêu dùng cá nhân và tiêu dùng chính phủ. Năm 2021, tổng hình thành vốn cố định trên toàn quốc tăng 2,6% so với năm 2020. năm 2021, Tổng thu nhập khu vực trên toàn quốc lên tới 2.099 nghìn tỷ won, trong đó tăng 138 nghìn tỷ won (7,0%) từ năm 2020. Thu nhập cá nhân bình quân đầu người trên toàn quốc là 22,22 triệu won (giá hiện hành).

Như vậy con số cụ thể như sau (giá hiện hành):

GDP là 2,076.3 nghìn tỷ won, GDP bình quân đầu người là 4,012 mười nghìn won

GRI tức GNI là 2,099.3 nghìn tỷ won, GNI bình quân đầu người là 4,057 mười nghìn won

Tổng thu nhập cá nhân là 1,149.8 nghìn tỷ won, Thu nhập bình quân đầu người là 2,222 mười nghìn won.

Chi tiêu riêng tư bình quân đầu người 1,844 mười nghìn won.

Con số cụ thể của khu vực Seoul:

GRDP (GDP): 471.7 nghìn tỷ won, GDP/người: 4,965 mười nghìn won  bằng 123,7% so với toàn quốc

GNI (GRI): 515.1 nghìn tỷ won, GNI/ người: 5,421 mười nghìn won bằng 133,6% so với toàn quốc

PI: 240.0 nghìn tỷ won, Thu nhập bình quân đầu người 2,526 mười nghìn won bằng 113,7% so với toàn quốc

Chi tiêu riêng tư bình quân đầu người 2,261 mười nghìn won, bằng 122,7% so với toàn quốc.

Thông thường thu nhập bình quân đầu người sẽ thấp hơn GDP bình quân đầu người của đơn vị hành chính tương ứng. Tuy nhiên cũng có trường hợp ngược lại, như huyện Hải Hậu, Nam Định, Việt Nam tổng sản phẩm bình quân đầu người đến năm 2020 đạt 52 triệu đồng; thu nhập bình quân đầu người đạt 70 triệu đồng.

Thu nhập hộ gia đình hàng năm trên đầu người của Hàn Quốc đạt 18.350,936 USD vào tháng 12 năm 2022, so với giá trị trước đó là 19.081,079 USD vào tháng 12 năm 2021. Trong khi đó của Việt Nam là 2.178,776 USD năm 2021, của Việt Nam năm 2019 là 2.235,955 USD (năm 1994 là 183,956 USD). Số liệu Việt Nam tăng liên tục kể từ 1994, nhưng giảm hai năm liên tiếp năm 2020 và 2021.

Thu nhập khả dụng của hộ gia đình bình quân đầu người theo PPP (sức mua tương đương) một số nước như  Hoa Kỳ 62.300 USD, Lúcxămbua	51.500 USD,  năm 2021 (OECD).

Nnăm 2022 , thu nhập khả dụng bình quân đầu người của cư dân trên toàn quốc Trung Quốc là 36.883 nhân dân tệ, tăng danh nghĩa 5,0% so với năm trước và tăng thực tế là 2,9% sau khi trừ đi các yếu tố giá cả . Xét về khu vực thành thị và nông thôn, thu nhập khả dụng bình quân đầu người của cư dân thành thị là 49.283 nhân dân tệ, mức tăng (sau đây là mức tăng trưởng danh nghĩa hàng năm trừ khi có quy định khác) là 3,9% và mức tăng thực tế là 1,9% sau khi trừ yếu tố giá ; thu nhập khả dụng bình quân đầu người của cư dân nông thôn là 20.133 nhân dân tệ, tăng 6,3 % , sau khi trừ yếu tố giá , tốc độ tăng trưởng thực tế là 4,2 % . Năm 2022 , chi tiêu tiêu dùng bình quân đầu người trên toàn quốc Trung Quốc của cư dân là 24.538 nhân dân tệ, tăng danh nghĩa 1,8% so với năm trước và giảm thực tế 0,2% sau khi trừ đi tác động của các yếu tố giá cả.

Việt Nam hiện có thống kê GDP và GNI bình quân đầu người cũng như Thu nhập bình quân đầu người. Thu nhập bình quân 1 người 1 tháng năm 2022 theo giá hiện hành đạt 4,67 triệu VN đồng, tăng 11,1 điểm % so với năm 2021 (năm 2020 và 2021 tăng trưởng âm - theo giá hiện hành, nếu xét theo giá so sánh có thể giảm sâu hơn ?). Không có số liệu theo giá so sánh. Hiện có số liệu Thu nhập bình quân đầu người của cả nước, cấp tỉnh - huyện và xã , tuy nhiên vẫn hay có nhầm lẫn với số liệu GDP bình quân đầu người. Việt Nam chưa có số liệu GNI (GRI) và GNI (GRI) bình quân đầu người của các cấp địa phương (năm 2020 có thống kê GRDP quy đổi từ GNI bình quân đầu người các tỉnh thành theo PPP để tính chỉ số HDI nên tính so sánh bị hạn chế, theo công bố cao nhất các địa phương là Bà Rịa Vũng Tàu 31.866,4 USD/ người/năm). Theo công bố năm 2022 Bình Dương là địa phương có thu nhập bình quân đầu người cao nhất cả nước, đạt 8,076 triệu đồng/người/tháng; Hà Nội đứng thứ hai với 6,423 triệu đồng/người/tháng; TP. HCM ở vị trí thứ ba với 6,392 triệu đồng/người/tháng. Theo sau là các tỉnh có thu nhập trên 5 triệu đồng/người/tháng là Đồng Nai (6,346 triệu đồng/người/tháng), Hải Phòng (5,897 triệu đồng/người/tháng), Đà Nẵng (5,807 triệu đồng/người/ tháng), Bắc Ninh (5,470 triệu đồng/người/tháng), Cần Thơ, Vĩnh Phúc, Nam Định. Thấp nhất là các tỉnh sau: Hà Giang 2,062 triệu đồng/người/tháng, Điện Biên 2,080 triệu đồng/người/tháng, Sơn La 2,141 triệu đồng/người/tháng. Tỉnh Bà Rịa Vũng Tàu xếp thứ nhất về GRDP bình quân đầu người nhưng xếp 13 về thu nhập bình quân đầu người, đạt 4,815 triệu đồng/người/tháng, xếp ngay trên là Hải Dương thứ 11 và Ninh Bình thứ 12.

Các số liệu như GDP, GDP bình quân đầu người, GNI và GNI bình quân đầu người hay Thu nhập bình quân đầu người chỉ là ước tính. Chỉ số lạm phát cũng chỉ mang tính tương đối. Dữ liệu dân số cũng là tương đối, và cách chia mỗi nước có thể khác nhau (đặc biệt liên quan dân cư trôi nổi). Số liệu sức mua tương đương cũng chỉ tương đối vì tính chất phức tạp của giá cả, và giỏ hàng mỗi tổ chức đưa vào so sánh là khác nhau... Số liệu GDP và GRDP địa phương ở mỗi nước có thể không ăn khớp, do tính hạn chế của công tác thống kê...

Xem thêm
 Sức mua tương đương (PPP)

Tham khảo

Tổng sản phẩm nội địa


title: Mân Giang

text:
Sông Mân  (, Hán-Việt: Mân Giang) là một con sông dài 735 km nằm ở trung tâm tỉnh Tứ Xuyên, Trung Quốc. Đây là một chi lưu chính của sông Trường Giang, đổ ra sông Trường Giang tại Nghi Tân.

Lịch sử
Nằm trên sông Mân là hệ thống thủy lợi lâu đời nhất được xây dựng bởi kỹ sư thủy lực Lý Băng, giúp mở rộng đáng kể sức mạnh của nhà Tần và gây ra sự bùng nổ dân số ở đồng bằng Thành Đô. Nó được xây dựng khoảng 2.300 năm trước. Học giả phương Tây đầu tiên nghiên cứu lịch sử của nó là Joseph Needham và công trình này được biết đến là công trình thủy lợi Đô Giang Yển.

Địa lý
Nó bắt đầu ở phía bắc trung tâm Tứ Xuyên, nơi lưu vực bị chặn bởi dãy núi Cung Lai ở phía tây và Mân Sơn ở phía đông. Con sông chảy qua Dãy núi Long Môn và đổ vào Bồn địa Tứ Xuyên gần Đô Giang Yển. Công trình thủy lợi Đô Giang Yển và đập thủy điện Tử Bình Phô nằm trên dòng sông này. Bên dòng sông còn có bức tượng Lạc Sơn Đại Phật nằm ở Lạc Sơn.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Dân
Dân


title: Grandsaigne

text:
Grandsaigne là một xã thuộc tỉnh Corrèze trong vùng Nouvelle-Aquitaine miền trung Pháp.

Tham khảo

Xã của Corrèze


title: Tàu vũ trụ Soyuz

text:
Soyuz ("Liên Hiệp") là một loại tàu vũ trụ của Nga dùng để đưa các nhà du hành vũ trụ lên không gian. Trải qua nhiều lần cải tiến, Soyuz đã trở thành loại tàu vũ trụ được sử dụng lâu nhất cho đến nay. Nó đã đưa phi hành gia lên các trạm không gian như Salyut (Chào mừng), Mir (Hoà Bình) và hiện nay là (Trạm Vũ trụ Quốc tế/ISS). Các tàu Soyuz được phóng lên từ sân bay vũ trụ Baikonur ở Kazakhstan trên một tên lửa đẩy Soyuz. Hiện tại luôn có ít nhất một tàu Soyuz trên trạm ISS đóng vai trò như một tàu thoát hiểm cho các nhà du hành vũ trụ trên trạm trong trường hợp xảy ra sự cố. Tàu Soyuz hạ cánh trên vùng thảo nguyên bằng phẳng của Kazakhstan. Tàu vận tải Progress (Tiến bộ) cũng của Nga có thiết kế dựa trên Soyuz.

Trong suốt hơn 100 lần phóng lên quỹ đạo của mình tính đến nay, ngoài 2 phi hành đoàn thiệt mạng trong 5 năm đầu tiên, không có thêm một thiệt hại về người nào nữa. Các tàu Soyuz đã và sẽ tiếp tục được cải tiến để nâng cao độ an toàn và tin cậy. Nó hứa hẹn sẽ còn được tiếp tục sử dụng trong khoảng thời gian dài nữa của thế kỷ này.

Lịch sử
Tại Liên Xô vào cuối thập niên 50, các thiết kế của tàu vũ trụ có người lái đều được thực hiện bởi các kỹ sư tại cục thiết kế của Sergei Korolev. Korolev đã thiết kế tàu Vostok (Phương Đông) giúp Liên Xô đưa được người đầu tiên vào vũ trụ. Các nghiên cứu về các chuyến bay tiếp theo của Vostok để đưa người bay xung quanh Mặt Trăng bắt đầu vào năm 1959 dưới sự chỉ đạo của Tikhonravov. Lúc đó người ta thấy những chuyến bay như vậy cần sử dụng các thiết bị phóng dựa trên loại tên lửa đạn đạo R-7 của Korolev. Do loại tên lửa này không thể mang hơn 6 tấn tải trọng lên quỹ đạo, một tàu vũ trụ để bay quanh Mặt Trăng như vậy phải được lắp ghép trên quỹ đạo của Trái Đất qua các lần phóng tên lửa R-7. Như vậy, cần hoàn thiện kỹ thuật tiếp cận, kết nối và tiếp nhiên liệu giữa các tầng tên lửa trên quỹ đạo. Trong những năm 1960 – 1961, các nghiên cứu này, được đặt tên là "L1", được mở rộng bao gồm việc tiếp cận, kết nối của một vài tầng, và việc sử dụng tay máy để lắp ráp các tầng này.

Cùng lúc đó một bộ phận khác trong cục thiết kế của Korolev đang nghiên cứu về cấu hình của một phương tiện trở về Trái Đất cho các chuyến bay tiếp theo của Vostok. Phụ trách vấn đề này là bộ phận 11, và các ý tưởng thì không thiếu. Năm 1959, thiết kế trưởng Tsybin cùng với Solovyev của bộ phận 9 đưa ra thiết kế tàu vũ trụ có cánh với tỷ số hypersonic lift-to-drag trên 1.0. Prugnikov của bộ phận 8 và Feoktistov của bộ phận 9 đề nghị sự phát triển một khoang đạn đạo gồm các dạng khác nhau của các "hình cầu bị chia đoạn". Korolev đã đề nghị viện khí động lực học/thủy động lực học trung ương liên bang (TsAGI) nghiên cứu mọi cấu hình khả thi. Trong một bức thư A I Makarevskiy gởi cho Korolev vào ngày 9 tháng 9 năm 1959, TsAGI đưa ra sơ đồ nghiên cứu của họ. Công việc được hứa hẹn sẽ hoàn thành vào cuối năm 1959. Để khai thác cơ sở dữ liệu này, Reshetin đã triển khai một nhóm đề án thực hiện việc nghiên cứu một cách thỏa hiệp giữa các cấu hình khác nhau vào đầu năm 1960. Nó được nâng lên thành một bộ phận đề án dưới sự lãnh đạo của Timchenko vào năm 1961.

Các nghiên cứu năm 1960 xem xét các dạng cấu hình khác nhau như khoang đạn đạo, phối hợp thêm cánh của các tàu bay thông thường, và các dạng lai tạo không có đuôi. Mỗi cấu hình này có một nghiên cứu hoàn thiện về mặt lý thuyết trên các mặt khí động lực hóDGGAWRGG

c, quỹ đạo bay, khối lượng, yêu cầu bảo vệ về nhiệt và những cái khác. Cuối năm 1960 người ta thấy rằng các thiết kế sử dụng cánh là quá nặng để có thể phóng bởi R-7 và trong một vài trường hợp gây ra khó khăn trong việc bảo vệ nhiệt khi trở về bầu khí quyển, những điều này nằm ngoài khả năng công nghệ lúc đó. Các nghiên cứu này thuộc loại phức tạp nhất từng được thực hiện, và Korolev đã nhận được sự hỗ trợ của các nhà khí động lực học tài năng nhất Liên Xô. Nổi bật là Likhushin tại NII-1, và những người bỏ đi khi Chelomei tiếp quản cục của họ, Myasishchyev tại TsAGI, và Tsybin tại TII-88. Năm 1962, hình dáng "đèn pha ôtô" được lựa chọn: phần đầu bán cầu nối với một hình nón cụt với góc nghiêng nhỏ (7 độ).

Bộ phận 11 đã hình thành ý tưởng hệ thống các module để giảm khối lượng khi trở về Trái Đất vào năm 1960. Thiết kế đề nghị của bộ phận 9 có 2 module giống như Apollo. Các nghiên cứu liên tục các năm 1961 – 1962 đưa tới kết luận là Soyuz nên gồm 4 phần. Từ trước tới sau gồm module sinh sống, module tiếp đất, module thiết bị - sự đẩy và một module phía sau có thể tách rời ra chứa các thiết bị điện tử phục vụ việc tiếp cận trong trên quỹ đạo của Trái Đất (nó sẽ được tách ra sau khi hoàn thành sự ghép nối cuối cùng trước khi chuyển sang quỹ đạo của Mặt Trăng. Tới thập niên 90, nhiều nhà chuyên môn của phương Tây vẫn xác định nhầm bộ phận có trong những mô hình ban đầu của Soyuz này là một thùng nhiên liệu).

Cấu hình này được lựa chọn sau những sự lo lắng đáng kể của các kỹ sư. Để kéo khoang tàu khỏi tên lửa trong trường hợp khẩn cấp, việc đặt khoang ở đầu của tàu là lý tưởng. Nhưng với khái niệm module sinh sống, cần có một cửa đi qua lớp bảo vệ nhiệt để nối 2 khu vực sinh hoạt với nhau. Các kỹ sư của Korolev không thể chấp nhận được ý tưởng xâm phạm sự nguyên vẹn của lớp bảo vệ vỏ tàu. Sau đó họ tham gia vào một cuộc chiến quyết liệt với các cục thiết kế khác khi các thiết kế của đối thủ - Soyuz VI của Kozlov và TKS của Chelomei cũng sử dụng các cửa này.

Đã có những ý kiến là thiết kế Soyuz của Korolev dựa trên thiết kế Apollo của General Electric. Tuy nhiên các nghiên cứu về niên đại của 2 đề án này chỉ ra là các công việc phát triển đầu tiên đã được thực hiện hầu như đồng thời. Độc lập với General Electric, Korolev đã đi đến mô hình tàu vũ trụ gồm nhiều phần và khái niệm khoang tàu. Tuy nhiên có nhiều thời gian để kết hợp các đặc điểm thiết kế của General Electric vào trong thiết kế của Soyuz trước khi nó được hoàn thành.

Ngày 7 tháng 5 năm 1963 Korolev đã ký vào bản đề án dự thảo cuối cùng của Soyuz. Về cơ bản nó gồm một tàu có người lái bay xung quanh Mặt Trăng Soyuz A (7K). Nó sẽ được đẩy xung quanh Mặt Trăng bởi một tầng tên lửa Soyuz B (9K), và tầng này được cung cấp nhiên liệu bởi tàu chứa nhiên liệu Soyuz V (11K). Tuy nhiên Korolev hiểu rằng nguồn tài trợ cho một dự án ở cấp độ này chỉ có thể kiếm được từ bộ quốc phòng. Do đó đề án dự thảo của ông đưa ra thêm 2 sự biến đổi của Soyuz 7K: tàu đánh chặn không gian Soyuz-P (Perekhvatchik – đánh chặn) và tàu điều khiển do thám Soyuz-R (Razvedki – tình báo). Soyuz-P sử dụng động cơ tên lửa Soyuz B để đẩy nó tới đánh chặn ở quỹ đạo có độ cao tới 6000 km.

Đề án phác thảo của Soyuz được trình lên hội đồng chuyên môn ngày 20 tháng 3 năm 1963. Tuy nhiên chỉ có các ứng dụng dò thám và đánh chặn của Soyuz được thông hiểu và ủng hộ bởi không quân VVS và binh chủng tên lửa RVSN. Korolev muốn tập trung vào các sứ mệnh không gian có người lái và tự cảm thấy không có thời gian làm việc với loại Soyuz quân sự. Vào năm 1963, OKB – 1 của ông đang làm việc với chiếc 3KV Voskhod chở 3 người, 3KD Voskhod-2 chở 2 người, thiết bị phóng rất lớn N1 11A52, các thiết bị phóng nhỏ hơn dựa vào nó 11A53 (N11) và 11A54 (N111) cùng một số lượng lớn các tàu vũ trụ không người lái. Do đó OKB – 1 được quyết định chỉ tập trung vào việc phát triển tàu 7K (Soyuz A), còn việc phát triển 9K (Soyuz B) và 11K (Soyuz V) được chuyển cho các cục thiết kế khác. Trong khi đó đề án quân sự Soyuz P và Soyuz R được ký hợp đồng phụ với Filial 3, một bộ phận con của OKB – 1 đặt tại Samara.

Tuy nhiên, trong khi Filial 3 nhận được ngân sách để phát triển phiên bản Soyuz quân sự thì Soyuz A của ông không nhận đủ sự hỗ trợ tài chính. Kế hoạch 7K-9K-11K cần tới 5 lần ghép nối tự động mới thành công. Điều này tỏ ra là bất khả thi vào thời điểm đó. Thay vào đó kế hoạch lên Mặt Trăng của Vladimir Nikolayevich Chelomei lại được ưu tiên hơn. Chelomei là một đối thủ tinh quái của Korolev. Tàu một người lái LK-1 của ông ta, dự định đi vào quỹ đạo của Mặt Trăng bởi một lần phóng duy nhất bằng tên lửa UR-500K của ông ta, được quan tâm nhiều hơn. Chelomei đưa ra đề án chi tiết LK-1 vào ngày 3 tháng 8 năm 1964, cùng trong ngày đó Liên Xô ban hành một nghị định lịch sử đề ra kế hoạch để đánh bại Mỹ trong cuộc đua lên cung trăng. Theo nghị định này Chelomei sẽ phát triển LK-1 để đưa người đi qua quỹ đạo Mặt Trăng trong khi Korolev phát triển N1-L3 để hạ cánh lên bề mặt Mặt Trăng. Điều này có nghĩa là kế hoạch 7K-9K-11K bị hủy bỏ.

Ngày 14 tháng 10 năm 1964, Khrushchev thôi nắm quyền lực và Chelomei cũng mất người đỡ đầu. Ngay sau đó, Korolev quay trở lại với đề án Soyuz A với phiên bản 7K-OK bay trên quỹ đạo Trái Đất, là nền tảng cho các thiết kế sau này của tàu Soyuz.

Chương trình Soyuz

Sever: Đây là tiền đề của Soyuz. Nó là thiết kế đầu tiên của OKB-1 về một tàu vũ trụ có người lái thay thế Vostok. Sever cũng có hình dạng kiểu "đèn pha ôtô" như khoang hạ cánh của Soyuz sau này nhưng nó lớn hơn 50%.
Soyuz A: Còn gọi là Soyuz 7K, nó ban đầu được thiết kế để gặp gỡ và kết nối trên các quỹ đạo gần Trái Đất và sau đó được lái đi vòng quanh Mặt Trăng. Một sứ mệnh như vậy bắt đầu với việc phóng một khối tên lửa Soyuz B (9K) lên quỹ đạo 225 km. Theo sau đó là từ một tới ba tàu tiếp nhiên liệu Soyuz V (11K) tùy theo sứ mệnh. Các tàu này sẽ tự động gặp gỡ và kết nối với 9K. Chúng sẽ vận chuyển tới 22 tấn nhiên liệu. Cuối cùng tàu Soyuz A (7K) mang theo các phi hành gia sẽ được phóng lên, kết nối với 9K và được đẩy theo một đường bay tới Mặt Trăng.
L3: Là một hệ thống gồm tàu LOK bay trên quỹ đạo của Mặt Trăng và tàu đổ bộ LK. Nó được chọn để tham gia với chương trình Apollo của Mỹ trong cuộc đua lên Mặt Trăng. Thiết kế của L3 được phát triển vào tháng 8 năm 1964 và được cho là có thể hoàn thành nhiệm vụ chỉ cần một lần phóng N1 duy nhất.
Soyuz 7K-OK: Là sự phát triển của phiên bản Soyuz 3 người lái trên quỹ đạo, 7K-OK được thông qua vào tháng 12 năm 1963. Nó là phiên bản Soyuz đầu tiên được đưa vào sử dụng để đưa người lên không trung. Nó đã thực hiện thành công việc gặp gỡ và ghép nối tự động cũng như trao đổi phi hành gia trên quỹ đạo. Nó là nền tảng của các tàu Soyuz chuyên chở cho các trạm Salyut và Almaz.
Soyuz 7K-L1: Cải tiến từ Soyuz 7K-OK, nó được thiết kế cho các sứ mệnh chở người bay quanh Mặt Trăng. Có một nguồn gốc phức tạp, nó được dùng để thay thế cho chiếc LK-1 của Chelomei. Tuy nhiên chiếc 7K-L1 chưa bao giờ thực sự chứng minh được khả năng đưa một phi hành gia vòng quanh Mặt Trăng và đưa anh ta trở về Trái Đất an toàn cho tới tháng 8 năm 1969, 1 tháng sau khi Neil Armstrong đặt những bước chân đầu tiên trên bề mặt Mặt Trăng. Tới lúc đó, mọi ý tưởng về một chuyến bay như vậy đều bị hủy bỏ do quá tầm thường và muộn màng.
Soyuz 7K-S: Xuất phát từ các thiết kế của loại Soyuz quân sự thuộc thập niên 60. Trong khi các dự án này đều bị hủy bỏ thì 7K-S vẫn tiếp tục phát triển như một phiên bản cải tiến của Soyuz dùng cho các sứ mệnh độc lập hay phục vụ trạm không gian. Thiết kế của 7K-S sau đó đã được cải tiến và phát triển thêm để biến thành loại Soyuz T và Soyuz TM.
Soyuz 7K-LOK: Là tàu vũ trụ bay trên quỹ đạo Mặt Trăng, nó là phiên bản lớn nhất của Soyuz từng được phát triển. 7K-LOK tương đương với tàu Apollo của Mỹ.
Soyuz 7KT-OK: Còn ký hiệu là 7K-OKS, đây là một sự cải tiến của Soyuz 7K-OK với một hệ thống kết nối có khối lượng nhỏ và một đường hầm để di chuyển phi hành gia. Hệ thống này bắt nguồn từ ý tưởng thiết kế Soyuz 7K-TK của Kozlov. Nó đã bay tất cả hai lần, do một sự cố nên sau đó được điều chỉnh lại thiết kế để tăng độ an toàn và trở thành Soyuz 7K-T.
Soyuz 7K-T: Đây là phiên bản cải tiến từ 7K-OKS với độ an toàn được cải thiện, với việc các phi hành gia được mặc bộ đồ bảo hộ vũ trụ (space suit). Nó được dùng làm tàu vận tải cho các trạm không gian. Nó đã thực hiện tới 31 chuyến bay trước khi được thay thế bởi Soyuz T.
Soyuz 7K-T/A9: Đây là phiên bản của 7K-T dùng cho Almaz. Nó có thêm một hệ thống điều khiển trạm Almaz từ xa và hệ thống dù được sửa đổi lại.
Soyuz 7K-TM: Đây là một biến đổi của Soyuz 7K-T để lắp ghép với Apollo trong chương trình thử nghiệm Apollo – Soyuz.
Tàu vận tải Progress/Tiến bộ: Progress có thiết kế cơ bản của Soyuz nhưng được sửa đổi lại để phù hợp với vai trò là tàu chở hàng không người lái, trong đó khoang tiếp đất thay bằng khoang chứa nhiên liệu.
Soyuz T: Thiết kế được hoàn thiện vào cuối thập niên 70, Soyuz T được ấp ủ trong một khoảng thời gian dài bắt đầu từ phức hợp quỹ đạo quân sự Soyuz VI năm 1967. Thiết kế của nó lần đầu tiên cho phép chở được 3 phi hành gia sử dụng quần áo vũ trụ trong chương trình Soyuz. Mô-đun thiết bị và động cơ.
Zarya: Được coi là "siêu Soyuz", nó có thể thay thế cho cả Soyuz và Progress. Về ý tưởng, đây là một tàu vũ trụ có thể được sử dụng lại phóng lên bởi thiết bị phóng Zenit. Việc thiết kế được bắt đầu vào 27 tháng 1 năm 1985 và đưa lên hội đồng công nghiệp – quốc phòng ngày 22 tháng 12 năm 1986. Tuy nhiên đề án bị hủy bỏ vào tháng giêng năm 1989 vì lý do tài chính.
Soyuz TM: Đây là sự hiện đại hóa của Soyuz T có nhiều sự cải tiến như bộ khung kim loại bền hơn và vật liệu bảo vệ nhiệt tốt hơn cùng với hệ thống gặp gỡ và kết nối mới Kurs.

Soyuz TMA: Phiên bản cải tiến của Soyuz TM. Nó có nhiều đổi mới để đáp ứng các yêu cầu của NASA chủ yếu là để tăng khả năng đáp ứng kích cỡ và khối lượng của phi hành gia.

Soyuz TMA-M: Phiên bản cải tiến của Soyuz TMA, bao gồm cải tiến hệ thống máy tính, hệ thống điều chỉnh nhiệt và hệ thống dẫn đường. Những điều chỉnh này giúp giảm lượng điện tiêu thụ và giảm khối lượng tàu vũ trụ. Một số thay đổi về vật liệu giúp việc chế tạo và lắp rắp tàu vũ trụ dễ dàng hơn.

Soyuz MS: Phiên bản cải tiến của Soyuz TMA-M. Hiệu suất các tấm pin mặt trời được tăng lên, hệ thống định vị được cải tiến có khả năng định vị bằng GPS và GLONASS, hệ thống gặp gỡ và kết nối Kurs-A được thay bằng Kurs-NA, sắp xếp lại các vị trí của động cơ điều chỉnh tư thế DPO, cải tiến hệ thống radio; thêm một "hộp đen" ghi lại thông tin về hoạt động của tàu vũ trụ và phi hành đoàn, và gia tăng khả năng kháng vi thiên thạch (micrometeroid).

Các phiên bản Soyuz đã được đưa vào sử dụng
Soyuz 7K-OK (1967 – 1970)
Được phóng thử nghiệm không người lái 3 lần từ năm 1965 trước khi lần đầu tiên đưa người lên quỹ đạo vào ngày 23 tháng 4 năm 1967. Sứ mệnh này đưa chiếc Soyuz 1 cùng phi hành gia Vladimir Komarov lên quỹ đạo, tuy nhiên nó đã kết thúc trong thảm họa khi sự cố trong quá trình hạ cánh khiến Komarov bị thiệt mạng. Sau đó nó được sửa lại thiết kế và cho bay thử nhiều lần trước khi tiếp tục đưa người vào vũ trụ. Nó đã thực hiện được thêm 7 sứ mệnh có người lái thành công (Soyuz 3 tới Soyuz 9, Soyuz 2 là sứ mệnh không người lái) trước khi được thay bởi 7KT-OK.
Soyuz 7KT-OK (1971)
Thực hiện 2 lần phóng có chở người Soyuz 10 và Soyuz 11 lên trạm Salyut tuy nhiên Soyuz 11 gặp một sự cố khi hạ cánh khiến 3 phi hành gia trên tàu chết do sụt áp trong khoang hạ cánh. Các thiết kế sau đó được thay đổi lại để trở thành Soyuz 7K-T an toàn hơn.
Soyuz 7K-T (1973 – 1981)
Thực hiện các chuyến bay chở người lên các trạm Salyut và Almaz (Soyuz 12 tới Soyuz 40 trừ Soyuz 16 và Soyuz 19).
Soyuz 7K-TM (1974 – 1975)
Là phiên bản sử dụng để ghép nối với tàu Apollo trong chương trình thử nghiệm Apollo – Soyuz. Nó đã thực hiện thành công 2 sứ mệnh có người lái: Soyuz 16 và Soyuz 19 (Apollo – Soyuz).

Soyuz T (1980 – 1986)

Chuyên chở người cho các trạm Salyut và Mir (Soyuz T-1 tới Soyuz T-15)

Soyuz TM (1986 – 2002)

Chuyên chở người cho các trạm Mir và ISS (Soyuz TM-1 tới Soyuz TM-34)
 Soyuz TMA (2002 – 2012)

Chuyên chở người cho trạm ISS (Soyuz TMA-1 tới Soyuz TMA-22)

Soyuz TMA-M (2012 - 2016)

Chuyên chở người đến trạm ISS (Soyuz TMA-01M đến Soyuz TMA-20M)

Soyuz MS (2016 - nay)

Chuyên chở người đến trạm ISS. Phiên bản mới nhất của tàu Soyuz và có thể là cuối cùng trước khi tàu Federatsiya được đưa vào hoạt động.

Cấu tạo
Thiết kế của Soyuz có thể khái quát theo một ý tưởng cơ bản là giảm thiểu tối đa khối lượng của con tàu trong mỗi nhiệm vụ. Điều này được thực hiện bằng việc giảm tối thiểu khối lượng của module tiếp đất. Có hai yếu tố thiết kế chủ yếu giúp đạt được điều này:
 Để mọi hệ thống không cần thiết cho việc hạ cánh bên ngoài phần tiếp đất, đặt chúng vào một khoang khác. Mỗi gam giảm được theo cách này giúp tiết kiệm thêm không dưới 2 gam khối lượng của cả con tàu, do nó không cần được bảo vệ bởi các lớp cách nhiệt, hỗ trợ bởi các dù hay hãm lại khi tiếp đất.
 Sử dụng một khoang tiếp đất có khả năng thể tích cao nhất có thể. Theo lý thuyết nó sẽ có hình cầu, tuy nhiên khi trở về bầu khí quyển từ khoảng cách của Mặt Trăng yêu cầu khoang này có thể nghiêng đi một chút nhằm tạo ra sự nâng giúp con tàu có thể bay. Điều này là cần thiết để giảm trọng lực tác dụng lên các phi hành gia xuống mức chấp nhận được. Điều này là không thể nếu khoang có hình cầu. Do đó, sau những nghiên cứu kỹ lưỡng, hình dạng tối ưu đã được chọn có dạng giống một đèn pha ôtô. Nó gồm một hình bán cầu ở khu vực phía trước được nối với một hình nón cụt có góc nghiêng nhỏ (7 độ).

Ý tưởng thiết kế này khiến không gian sinh sống trên tàu được chia ra 2 phần: module tiếp đất và module quỹ đạo. Kết quả của thiết kế này là đáng chú ý. Khoang tàu Apollo được thiết kế bởi NASA có khối lượng 5000 kg và tạo cho các phi hành gia một không gian sinh hoạt khoảng 6 m3. Một module phục vụ có chức năng cung cấp lực đẩy, điện, radio và các thiết bị khác làm thêm vào ít nhất khoảng 1800 kg khối lượng tổng cộng trong các sứ mệnh bay quanh Mặt Trăng. Tàu Soyuz với cùng sứ mệnh và cùng số phi hành gia lại cung cấp tới 9 m3 không gian sinh sống bên trong, một nút không khí và một module dịch vụ với khối lượng chỉ bằng một mình khoang Apollo. Ngoài ra, ý tưởng chia tàu ra thành các phần khác nhau giúp Soyuz có độ thích ứng cao. Với việc thay đổi lượng nhiên liệu trong module phục vụ và các loại thiết bị bên trong khoang quỹ đạo, con tàu có thể thực hiện nhiều loại nhiệm vụ khác nhau. Sự vượt trội trong ý tưởng thiết kế này giúp Soyuz dù ra đời từ rất lâu nhưng hiện vẫn đang được sử dụng thường xuyên trong các sứ mệnh không gian. Tàu Thần Châu của Trung Quốc có thiết kế dựa trên thiết kế của Soyuz. Cấu tạo chung của tàu Soyuz gồm có 3 phần chính:

Module quỹ đạo (Бытовой Отсек - Bytovoy Otsek/BO - Orbital Module)

Đây là một module hình cầu nằm ở phần đầu của tàu. Module này giúp tăng thêm sự tiện nghi cho các phi hành gia với việc tăng thêm diện tích sinh hoạt trên quỹ đạo. Ngoài ra nó cũng tăng sự an toàn cho phi hành đoàn khi phân cách họ ra khỏi phần ghép nối ở phía đầu khi tàu gặp gỡ và ghép nối vào trạm.

Nó gồm có một cơ cấu kết nối (docking mechanism), cửa khoang và ăngten tiếp cận ở đầu phía trước. Cơ cấu kết nối giúp tàu kết nối vào trạm, cửa khoang giúp phi hành gia di chuyển từ tàu vào trạm, còn ăngten kết nối được sử dụng bởi hệ thống kết nối tự động, một hệ thống hoạt động dựa vào radar, để lái tàu về phía trạm giúp thực hiện việc kết nối. Trên module này có một cửa sổ. Đầu đối diện của module này nối với module tiếp đất bằng một cửa điều áp. Trên khoang này còn một cửa thứ 3 để phục vụ cho các hoạt động đi bộ không gian. Khoang quỹ đạo cũng có thể hoạt động như một nút không khí từ đó các phi hành gia có thể thực hiện các chuyến đi ra ngoài không gian. Cửa thứ 3 này cũng là nơi các phi hành gia đi vào bên trong tàu trên bệ phóng trước khi tàu được phóng lên. Trên khoang này còn có một toalét.

Trong những sứ mệnh không yêu cầu việc gặp gỡ và ghép nối trong không gian, hệ thống gặp gỡ và nối kết ở phần đầu module này được thay thế bởi các thiết bị khác. Trước khi tàu trở về Trái Đất, module quỹ đạo tách khỏi module tiếp đất và bị đốt cháy hoàn toàn khi đi vào bầu khí quyển.

Module hạ cánh (Спускаемый Аппарат - Spuskayemy Apparat/SA - Descent Module)

Phần này nằm ở giữa của tàu. Đây là module mà các phi hành gia ở trong quá trình phóng lên, trở về khí quyển và tiếp đất.

Module này chứa mọi hệ thống điều khiển và hiển thị của tàu, cũng như các hệ thống hỗ trợ sự sống và các ắcquy sử dụng trong quá trình hạ cánh. Trên module có dù chính, dù dự phòng và tên lửa dùng để hạ cánh. Trên các ghế có các miếng lót dành riêng cho từng phi hành gia. Các miếng lót này được thiết kế vừa vặn với từng người để đảm bảo một tư thế thoải mái và tiện nghi khi module này hạ cánh xuống đất. Một kính tiềm vọng gắn trên module giúp các phi hành gia có thể nhín thấy mục tiêu kết nối trên trạm hay quan sát Trái Đất bên dưới. 8 vòi đẩy dùng hydrô peroxyt trên phần này của con tàu giúp điều khiển, định hướng cho toàn bộ con tàu suốt quá trình hạ cánh tới khi các dù được bung ra. Hydrô peroxyt có khuynh hướng bị thoái hóa theo thời gian nên nó được coi là một trong những yếu tố giới hạn thời gian trên vũ trụ của tàu Soyuz. Hệ thống hướng dẫn, hoa tiêu và điều khiển trên module này điều chỉnh con tàu trong suốt giai đoạn hạ cánh. Đây là phần duy nhất của con tàu trở về được Trái Đất.

Module thiết bị (Приборно-Агрегатный Отсек - Priborno-Agregatny Otsek/PAO - Instrument Service Module)

Module này nằm ở phần sau của tàu và được chia thành 3 gian: Gian trung gian, gian thiết bị và gian động cơ đẩy.
Gian trung gian là nơi nối giữa module này và module tiếp đất. Ở đây có các thùng oxy, các tên lửa điều khiển cũng như các thiết bị điện tử, liên lạc và điều khiển. Hệ thống dẫn hướng, hoa tiêu, điều khiển và máy tính chính của tàu Soyuz đặt ở gian thiết bị.
Gian thiết bị có hình cái trống chứa các thiết bị hàng không, liên lạc và điều khiển. Trên gian này có chứa các máy tính dẫn hướng, hoa tiêu và điều khiển bay chính cho toàn bộ tàu. Khí nitơ được lưu thông qua gian này để làm mát các thiết bị điện tử.
Gian động cơ đẩy chứa hệ thống kiểm soát nhiệt chính cùng với lá tản nhiệt của tàu. Trong gian này cũng chứa hệ thống động cơ đẩy, các ăcquy, các tấm thu năng lượng mặt trời cũng như cấu trúc để kết nối với tên lửa đẩy Soyuz. Trong gian này có hệ thống giúp thực hiện các thao tác trên quỹ đạo như tiếp cận và kết nối với trạm không gian hay hạ quỹ đạo để trở về Trái Đất. Chất nổ sử dụng là Nitơ tetroxyt và dimethylhidrazin không đối xứng. Hệ thống động cơ đẩy chính và hệ thống kiểm soát phản ứng nhỏ hơn dùng để thay đổi tư thế của tàu trong không gian sử dụng chung bình chất nổ. 2 tấm thu năng lượng mặt trời ở hai bên gian này được nối với các ăcquy có thể sạc lại.

Trước khi tàu trở về khí quyển, gian trung gian tách module thiết bị khỏi module tiếp đất, và cũng như module quỹ đạo, module thiết bị đốt cháy khi rơi vào bầu khí quyển.

Các hệ thống trên tàu Soyuz

Hệ thống kiểm soát nhiệt (SOTR/СОТР)
Viết tắt: SOTR (Система Обеспечения Теплового Режима - Sistema Obespecheniya Teplovogo Rezhima)

Giúp duy trì nhiệt độ ở mức bình thường (18 – 25oC) và độ ẩm 20 – 80% bên trong khu vực sinh hoạt và khoảng nhiệt độ 0 – 40oC cho các hệ thống và cấu trúc của tàu. Hệ thống gồm các yếu tố chủ động và thụ động, trong đó có lớp cách nhiệt EVI (Ekranno Vacuumnaya Izolyatsiya), hệ thống lưu thông khí, và các vòng chất lỏng làm mát bên trong và bên ngoài)

Để bảo vệ các hệ thống trên tàu khỏi sự thay đổi nhiệt độ rất mãnh liệt trong không gian, ngoại trừ các thành phần hoạt động như cảm biến, ăngten, cửa sổ, thiết bị kết nối, các vòi đẩy và các lá tản nhiệt, mọi phần bề mặt tiếp xúc với không gian của con tàu đều được bọc một lớp cách nhiệt màn chắn chân không nhiều lớp.

Hệ thống hỗ trợ sự sống (KSOZh/КСОЖ)
Viết tắt: KSOZh (Комплекс Средств Обеспечения Жизнидеятельности - Kompleks Sredstv Obespecheniya Zhiznideyatel'nosti)

Gồm các hệ thống giúp tạo ra và duy trì điều kiện sống trên tàu. Nó gồm sự cung cấp nước, thức ăn, toa lét và hệ thống hỗ trợ sự sống khẩn cấp.

Sau thảm họa của tàu Soyuz 11 năm 1971, các phi hành gia phải mang một loại áo du hành gọi là "Sokol" (Сокол - Chim ưng) khi ở trên tàu để đề phòng trường hợp vỏ tàu bị thủng. Áo này trên chính thức cũng được coi là một phần của hệ thống hỗ trợ sự sống.

Hệ thống cung cấp năng lượng (SEP/СЕП)
Viết tắt:SEP (Система Електропитания - Sistema Elektropitaniya)

Hệ thống này cun cấp nguồn điện 27V cho toàn bộ các hệ thống trên tàu. Hệ thống này lấy năng lượng từ mặt trời thông qua 2 tấm thu năng lượng mặt trời. Năng lượng này được nạp vào các ăcquy chính và ắc quy dự phòng. Một ắcquy ở module hạ cánh, một ắcquy ở module quỹ đạo (module cư trú) và các thiết bị tự động và giám sát.

Hệ thống thông tin và theo dõi
Hệ thống này gồm 5 thành phần chính:

Hệ thống liên lạc radio Rassvet (Рассвет - Bình minh): Cung cấp sự liên lạc bằng âm thanh giữa các phi hành gia và mặt đất. Liên lạc hai chiều giữa phi hành gia và trạm mặt đất được thực hiện thông qua băng tần có tần sồ rất cao (VHF - Very High Frequency).
Hệ thống đo đạc trên tàu SBI: Thực hiện tất cả các việc thu thập, xử lý, lưu trữ và truyền về tất cả các dữ liệu đo đạc cho phép giám sát tình trạng các hệ thống trên tàu cũng như sức khỏe của phi hành đoàn. Hệ thống này hoàn toàn tự động.
Hệ thống Kvant-V: Cung cấp đường truyền radio hai chiều và sự điều khiển tàu trong suốt giai đoạn hoạt động trên quỹ đạo.
Hệ thống vô tuyến Klyost-M: cho phép truyền hình ảnh về từ khoang hạ cánh, cung cấp các hình ảnh truyên hình của hoạt động gặp gỡ và lắp ráp cũng như cho phép hiển thị dữ liệu và truyền về các dữ liệu vô tuyến thông qua máy phát Kvant-V.
Theo dõi radio quỹ đạo RKO: Xác định đường bay của Soyuz và Progress khi chúng ở trạng thái bay tự động. RKO nhận tín hiệu hỏi và gửi tín hiệu đáp lại cho trạm mặt đất. Hệ thống này được điều khiển bởi hệ thống radio Kvant-V và phối hợp với các máy tính ở mặt đất để quyết định vận tốc và vị trí của tàu.

Hệ thống điều khiển phức hợp trên tàu (SUBK/СУБК)
Viết tắt: SUBK (Sistema Upravleniya Bortovym Kompleksom)

Hệ thống này gồm nhiều công tắc lôgic: Thiết bị tính giờ chương trình APVU, bảng điều khiển của phi hành gia, hệ thống tách các module và hệ thống dây cáp. Hệ thống thi hành các mệnh lệnh của từ bảng điều khiển của phi hành gia, từ trạm điều khiển mặt đất, từ APVU hoặc thậm chí từ một con tàu khác sử dụng sự điều khiển từ xa.

Hệ thống điều khiển sự đẩy và chuyển động
Hệ thống đẩy kết hợp KDU sử dụng các động cơ hiệu chỉnh quỹ đạo và các động cơ đẩy điều chỉnh tư thế DPO. Tất cả đều sử dụng chất nổ gồm hai thành phần: Nitơ tetroxyt (N2O4) là chất oxy hóa và dimêtilhidrazin không đối xứng (UDMH - H2NN(CH3)2) làm nhiên liệu. Các bộ phận chính gồm một hệ thống gây áp lực, hệ thống cung cấp chất nổ và đơn vị đẩy điều khiển quỹ đạo, ống đẩy điều khiển tư thế và tiếp cận DPU. Tàu Progress sử dụng một hệ thống tương tự nhưng không giống hệt.

Thời gian hoạt động của hệ thống là 180 ngày và được kiểm chứng để chứa chất nổ trong một năm.

Hệ thống điều khiển chuyển động Chaika-3 (SUD) sử dụng hệ thống điều khiển quán tính và phức hợp máy tính số trên tàu. Hệ thống có 2 vòng điều khiển: một vòng điều khiển tự động kỹ thuật số đóng vai trò hệ thống chính và một hệ thống điều khiển tương tự dự phòng.

Hệ thống quang học/ thị giác OVP được các phi hành gia sử dụng với chức năng điều khiển chuyển động. Hệ thống này gồm có:
VSK-4 (Vizir Spetsialniy Kosmicheskiy-4)
Hệ thống quan sát ban đêm (Visir Nochnogo Upravleniya po Kursu - VNUK-K)
Đèn lắp ghép
Máy ngắm của phi hành gia (Vizir Pilota-1 – VP-1)
Bộ tìm vùng radar (Lazerniy Dalnomer-1 – LPR-1)

Hệ thống gặp gỡ Kurs
Hệ thống Kurs (tiến trình) sử dụng một radar đáp ứng tích cực để đo đạc chuyển động tương đối giữa hai tàu vũ trụ trong quá trình tự động gặp gỡ và lắp ghép. Các tàu Soyuz và Progress được trang bị phần chủ động của hệ thống Kurs còn trạm không gian giữ phần thụ động.

Hệ thống ghép nối (SSVP)
Viết tắt: SSVP (Система стыковки и внутреннего перехода - Sistema Stykovki i Vnutrennego Perekhoda)

Lắp ghép là khả năng quan trọng hàng đầu của tàu Soyuz. Rất nhiều cơ chế lắp ghép đã được thử nghiệm trong khoảng năm 1967 – 1975 trước khi thiết kế "cây gậy và hình nón" được chấp nhận trở thành hệ thống lắp ghép cho Soyuz. Cơ chế này gồm một cái que trên tàu Soyuz và một hình nón tiếp nhận được cài đặt trên trạm.

Trong quá trình ghép nối, tàu Soyuz được đưa tới gần trạm (tự động hoặc bằng người lái) đủ để cái que trên Soyuz chạm vào hình nón tiếp nhận trên trạm. Khi Soyuz tiếp tục tiến lên, cái que này trượt thẳng tới trung tâm của hình nón và cuối cùng đi tới cái chốt ở trung tâm của hình nón. Các môtơ điện sau đó thu cái que này lại, kéo con tàu và trạm với nhau và tạo một đường hầm kín giữa tàu và trạm.

Ngoài ra các vòng đai xung xung quanh đường ngầm còn chứa các giao diện cho phép truyền điện năng, tín hiệu mệnh lệnh và điều khiển và không khí giữa tàu và trạm.

Cơ cấu này còn có một hệ thống kiểm tra lỗ rò trên mặt tiếp xúc (SKGS – Sistema Kontrolya Germetichnosti Styka) giúp kiểm tra áp suất ở mặt tiếp xúc và cân bắng áp suất giữa tàu với trạm, kiểm tra lỗ rò trên cửa chuyển tiếp và giải phóng áp suất khỏi bộ phận lắp ráp khi tàu tách khỏi trạm.

Hệ thống phát động hạ cánh (SIO-S)
Viết tắt: SIO-S (Sistema Ispolnitelnikh Organov Spuska)

Hệ thống này có nhiệm vụ giữ cho tàu được định hướng thích hợp trong suốt giai đoạn then chốt của chuyến bay, giai đoạn trở vào bầu khí quyển của Trái Đất.

Bộ dụng cụ trợ giúp hạ cánh (KSP)
Viết tắt: KSP (Kompleks Sredstv Prizemleniya)

Bộ dụng cụ này chứa tất cả các thiết bị giúp đảm bảo một sự hạ cánh an toàn trên mặt đất, mặt nước hay sau một cuộc phóng thất bại. các bộ phận chính của hệ thống này gồm một dù chính, dù phụ, động cơ giúp hạ cánh nhẹ nhàng và ghế ngồi hấp thu va chạm Kazbek.

Bộ dụng cụ di động hỗ trợ sống sót (NAZ/НАЗ)
Viết tắt: NAZ (Носимый Аварийный Запас - Nosimiy Avariyniy Zapas)

Bộ dụng cụ này chứa mọi thiết bị giúp các phi hành gia sống sót nếu sự hạ cánh diễn ra không theo kế hoạch khiến phi hành đoàn của tàu phải chờ đội cứu hộ đến trong một khoảng thời gian dài.

Hệ thống thoát hiểm khẩn cấp (SAS)

Viết tắt: SAS (Система Аварийного Спасения - Sistema Avariynogo Spaseniya)

Được thiết kế để mang các bộ phận sinh sống được của tàu Soyuz khỏi tên lửa trong trường hợp tình huống khẩn cấp xảy ra ngay trên bệ phóng hoặc trong quá trình đi lên quỹ đạo.

Xem thêm
Korolev
Tàu vũ trụ
Trạm không gian
Salyut
Almaz
Mir
Trạm không gian quốc tế
Chương trình không gian của Liên Xô
Chương trình lên Mặt Trăng của Liên Xô
Roskosmos
Cuộc đua lên Mặt Trăng
Tàu vận tải Progress
Soyuz TMA
Kliper
Tàu Apollo
Tên lửa đẩy Soyuz

Tham khảo

Russian Soyuz TMA Spacecraft – NASA website
Expedition 7 Press Kit – Shuttlepresskit
Soyuz manned spacecraft programme – Encyclopedia Astronautica
System of Soyuz – Russanspaceweb
Soyuz Project – Encyclopedia Astronautica
Orbital Module – Russanspaceweb
Instrument Module – Russanspaceweb

Tàu vũ trụ của trạm ISS
Tàu vũ trụ Soyuz


title: Fontrabiouse

text:
Fontrabiouse là một xã thuộc tỉnh Pyrénées-Orientales trong vùng Occitanie phía nam Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 1460 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
INSEE

Xã của Pyrénées-Orientales


title: Sông Moei

text:
Sông Moei (tiếng Thái: เมย) là một nhánh của sông Salween. Sông Moei bắt nguồn từ huyện Phop Phra, tỉnh Tak. Không giống như phần lớn các sông ở Thái Lan, nó chảy về hướng Bắc. Sông này tạo biên giới tự nhiên giữa Thái Lan và Myanmar. Các huyện dọc theo bờ sông Moei phía Thái Lan từ Nam lên Bắc là Mae Sot, Mae Ramat, Tha Song Yang và cuối cùng nó chảy vào sông Salween ở huyện Sop Moei của tỉnh Mae Hong Son. Sông dài 327 km.

Tham khảo

Tak
Mae Hong Son
Moei
Moei


title: Trichosetodes atisudhara

text:
Trichosetodes atisudhara là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Chú thích

Tham khảo

Động vật khu vực sinh thái Indomalaya
Trichosetodes


title: Osmia madeirensis

text:
Osmia madeirensis là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được van der Zanden mô tả khoa học năm 1991.

Chú thích

Tham khảo

Osmia
Động vật được mô tả năm 1991


title: Ban Cán sự Đảng Ngoài nước Đảng Cộng sản Việt Nam

text:
Ban Cán sự Đảng Ngoài nước nay là Đảng ủy Ngoài nước; là cơ quan phụ trách công tác Đảng đối với các tổ chức Đảng và đảng viên ở ngoài nước. Ban là cơ quan tham mưu của Ban Chấp hành Trung ương mà trực tiếp và thường xuyên là Bộ Chính trị, Ban Bí thư về chủ trương và giải pháp lớn đối với công tác đảng, công tác quần chúng ở ngoài nước; đồng thời là một cấp uỷ được Ban Bí thư uỷ nhiệm chỉ đạo và quản lý các tổ chức đảng, các đảng bộ và đảng viên ở ngoài nước. Ban Cán sự Đảng Ngoài nước thành lập vào ngày 31 tháng 3 năm 1961.

Ngày 26 tháng 11 năm 2019, Đảng bộ Ngoài nước hợp nhất với Đảng bộ Bộ Ngoại giao.

Cơ cấu tổ chức
Bí thư Đảng ủy Ngoài nước:
 Lê Hoài Trung, Ủy viên Trung ương Đảng khóa XII, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao.
Phó Bí thư thường trực Đảng uỷ Ngoài nước:

- Phạm Cao Phong, Nguyên Đại sứ Đặc mệnh toàn quyền Việt Nam tại Malaysia, Vụ trưởng Bộ Ngoại giao

Cơ quan trưc thuộc:
Văn phòng
Ban Tổ chức
Ban Tuyên giáo
Ban Công tác quần chúng
Cơ quan Uỷ ban Kiểm tra
Nguồn:

Kỷ luật
Ngày 17/01/2017, tại Trụ sở Trung ương Đảng, Ban Bí thư đã họp dưới sự chủ trì của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng để xem xét thi hành kỷ luật Ban Thường vụ Đảng uỷ Ngoài nước nhiệm kỳ 2010 - 2015.

Căn cứ Quy định số 263-QĐ/TW, ngày 08/10/2014 của Bộ Chính trị về xử lý kỷ luật tổ chức đảng vi phạm, Ban Bí thư quyết định kỷ luật bằng hình thức khiển trách đối với Ban Thường vụ Đảng uỷ Ngoài nước nhiệm kỳ 2010 - 2015

Nhân sự qua các thời kỳ
Đào Ngọc Dung - Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Đảng ủy Ngoài nước (2006 - 2010)
Lê Dân - Bí thư Đảng ủy Ngoài nước (2010 - 2015)
Lê Hoài Trung - Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Đảng ủy Ngoài nước (2015 - 2020)

Liên kết ngoài

Tham khảo

Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam


title: Polysastra irregularis

text:
Polysastra irregularis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Shute miêu tả khoa học năm 1983.

Chú thích

Tham khảo

Polysastra


title: 29986 Shunsuke

text:
29986 Shunsuke (1999 XW37) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 3 tháng 12 năm 1999 bởi Akimasa Nakamura ở Kuma Kogen.

Nó được đặt theo tên cầu thủ bóng đá Nhật Bản Nakamura Shunsuke.

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1999


title: 2374 Vladvysotskij

text:
2374 Vladvysotskij là một tiểu hành tinh vành đai chính với chu kỳ quỹ đạo là 1987.8442221 ngày (5.44 năm).

Nó được phát hiện ngày 22 tháng 8 năm 1974 bởi Lyudmila Zhuravleva.

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1974


title: Kona

text:
Kona là một tổng thuộc Mouhoun (tỉnh) ở phía tây Burkina Faso. Thủ phủ là thị xã Kona. Theo điều tra dân số năm 1996, tổng này có tổng dân số 18.033 người.

Các thị xã và làng xã
 Kona	(2 704 dân) (thủ phủ)
 Blé	(767 dân)
 Dafina	(1 590 dân)
 Dangouna	(1 158 dân)
 Goulo	(458 dân)
 Kouana	(1 488 dân)
 Lah	(3 239 dân)
 Nana	(1 057 dân)
 Pie	(1 690 dân)
 Sanfle	(564 dân)
 Soungoule	(320 dân)
 Tâ	(650 dân)
 Tena	(422 dân)
 Tona	(1 005 dân)
 Yankoro	(115 dân)
 Yoana	(568 dân)
 Zina	(238 dân)

Tham khảo

Tổng của Burkina Faso
Tỉnh Mouhoun


title: Molophilus oppositus

text:
Molophilus oppositus là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Molophilus
Limoniidae ở vùng Australasia


title: (136847) 1998 BC4

text:
{{DISPLAYTITLE:(136847) 1998 BC4}}

(136847) 1998 BC4 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Yoshisada Shimizu và Takeshi Urata ở Đài thiên văn Nachi-Katsuura ở Nachikatsuura, Wakayama, Nhật Bản, ngày 20 tháng 1 năm 1998.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 136001–137000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1998
Được phát hiện bởi Takeshi Urata
Được phát hiện bởi Yoshisada Shimizu
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Tipula flavolineata

text:
Tipula flavolineata là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng sinh thái Palearctic.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc
Động vật được mô tả năm 1804
Côn trùng hai cánh châu Âu


title: Sân bay Matsumoto

text:
Sân bay Matsumoto (松本空港) , cũng có tên là Sân bay Shinshu-Matsumoto, là một sân bay phục vụ Matsumoto, một thành phố ở tỉnh Nagano của Nhật Bản. Sân bay này có 1 đường cất hạ cánh dài 2000 m bề mặt nhựa đường.

Các hãng hàng không và các tuyến điểm
Hiện có các hãng hàng không sau đang hoạt động tại sân bay này:
Japan Airlines (Sapporo-Chitose)seasonal
Japan Air Commuter (Osaka-Itami, Fukuoka, Sapporo-Chitose)

Tham khảo

Liên kết ngoài

Shinshu Matsumoto Airport
Sân bay Shinshu Matsumoto  từ Nagano Prefecture
Sân bay Shinshu-Matsumoto từ Japan Airlines

Matsumoto
Matsumoto


title: Buôn Đôn

text:
Buôn Đôn là một huyện miền núi biên giới nằm ở phía tây tỉnh Đắk Lắk, Việt Nam.

Địa lý
Huyện Buôn Đôn nằm ở phía tây của tỉnh Đắk Lắk, cách thành phố Buôn Ma Thuột khoảng 30 km và có vị trí địa lý:
Phía đông giáp huyện Cư M'gar
Phía tây giáp Vương quốc Campuchia với đường biên giới dài khoảng 45 km
Phía nam giáp thành phố Buôn Ma Thuột và huyện Cư Jút, tỉnh Đắk Nông
Phía bắc giáp huyện Ea Súp.

Sông Sêrêpôk chảy cắt ngang huyện, theo hướng Đông Nam-Tây Bắc, sang đất Campuchia để góp nước vào sông Mê Kông. Trung tâm huyện Buôn Đôn nằm cách thành phố Buôn Ma Thuột 25 km về hướng Tây bắc theo con đường tỉnh lộ số 1. Địa danh Bản Đôn cách thị trấn Buôn Đôn 20 km về hướng Ea Súp.

Lịch sử
Huyện Buôn Đôn được thành lập vào ngày 7 tháng 10 năm 1995 trên cơ sở tách 6 xã: Cuôr Knia, Ea Bar, Ea Huar, Ea Nuôl, Ea Wer và Krông Na thuộc huyện Ea Súp.

Khi mới thành lập, huyện có 6 xã nói trên. Huyện lỵ đặt tại xã Ea Wer.

Ngày 15 tháng 8 năm 2001, thành lập xã Tân Hòa trên cơ sở 5.698 ha diện tích tự nhiên và 8.621 người của xã Cuôr Knia.

Ngày 26 tháng 11 năm 2003, Quốc hội ban hành Nghị quyết 22/2003/QH11 chia tỉnh Đắk Lắk thành hai tỉnh Đắk Lắk và Đắk Nông, huyện Buôn Đôn thuộc tỉnh Đắk Lăk, bao gồm 7 xã trực thuộc như hiện nay.

Buôn Đôn là tên huyện mới đặt khi thành lập huyện mới, còn Bản Đôn cũ theo tên gọi tiếng Lào ngày xưa (sắc dân Lào chiếm đa số ở đây khi còn sơ khai) có nghĩa là "Làng Đảo" nghĩa là một ngôi làng được xây dựng trên một ốc đảo của Sông Srepôk. Đây là một trong những điểm giao thương quan trọng của 3 nước Đông Dương ngày xưa. Khi ấy, người Lào trong lúc ngược dòng sông buôn bán, bắt gặp mảnh đất này đã bị quyến rũ và ở lại cùng người Ê Đê bản địa xây dựng lên ở đây một ngôi làng trù phú. Nơi đây vốn nổi tiếng với nghề săn bắt, thuần dưỡng voi rừng, với huyền thoại về Vua Voi Khun Ju Nốp, người đã bắt được và thuần dưỡng hơn 170 con voi rừng, trong đó có một con bạch tượng tặng vua Thái Lan và Khun Ju Nốp chính là danh hiệu vua Thái Lan ban cho ông.

Bản Đôn vốn một thời là thủ phủ của tỉnh Đắk Lắk. Sau này để tiện cho việc phát triển kinh tế xã hội và để chiếm giữ một vị trí an ninh quốc phòng chiến lược, người Pháp đã cho dời cơ quan hành chính về Buôn Ma Thuột, nơi có vị trí trung tâm của toàn Tây Nguyên.

Hành chính
Huyện Buôn Đôn có 7 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc, bao gồm 7 xã: Cuôr Knia, Ea Bar, Ea Huar, Ea Nuôl, Ea Wer (huyện lỵ), Krông Na, Tân Hòa và được chia thành 99 thôn, buôn.

Du lịch
Buôn Đôn là huyện giàu tiềm năng và cũng là huyện năng động nhất về kinh doanh du lịch trong tỉnh Đắk Lắk. Với địa danh Bản Đôn vốn từ lâu đã được nhiều người biết đến bởi truyền thống săn bắt và thuần dưỡng voi rừng, kết hợp với các vệ tinh khác như Buôn Đôn đang sở hữu rất nhiều bến nước đẹp và còn tương đối nguyên vẹn như Bến nước Buôn Niêng, Buôn Kó Đung. Trong huyện còn có vườn quốc gia Yok Đôn lớn nhất nước với diện tích trên 115.500ha nơi bảo tồn Voi châu Á và hệ sinh thái rừng khộp.

Các thắng cảnh, điểm du lịch hàng đầu tại Buôn Đôn

Ở Buôn Đôn có các điểm du lịch đáng chú ý như Khu bảo tồn lan rừng Trohbư - Buôn Đôn; Lâu đài Yến Buôn Đôn - Làng du lịch công đồng Đảo Yến - Buôn Đôn; thác Bảy nhánh; Vườn quốc gia Yok Đôn; Khu du lịch Cầu treo; hồ Đức Minh; nhà sàn cổ Bản Đôn; mộ vua voi.

Để khởi động chương trình và biến Bản Đôn trở thành một thị trấn du lịch, một trung tâm du lịch nổi tiếng của cả nước như Đà Lạt hoặc Sa Pa, Bà Nà...trong một tương lai gần, trong kế hoạch phát triển du lịch đến 2010 tỉnh Đắk Lắk đã quy hoạch xây dựng làng Văn hóa dân tộc Buôn Niêng để bảo tồn và giới thiệu bản sắc văn hoá người Êđê bản địa (cách Buôn Ma Thuột 10 km - trên đường tỉnh lộ đi Bản Đôn. Liên kết với khu này là hệ thống các bến nước du lịch tại các buôn làng liền kề, một sản phẩm du lịch rất ăn khách bởi nét đặc sắc và bản sắc dân tộc của nó. Ở Buôn Niêng, đáng chú ý còn có Vườn cảnh Trohbư, một vườn cảnh tư nhân, với quy hoạch độc đáo mang đậm "nét rừng" với một vườn lan tự nhiên; một bộ sưu tập cây gỗ và các kiểu rừng ở Đắk Lắk; những con đường đi dạo quanh co giữa rừng hay uốn lượn theo triền dốc, bờ hồ; những ngôi nhà nhỏ giữa rừng phục vụ nhu cầu nhà nghỉ gia đình cuối tuần. Ở đây du khách còn có thể quan sát tận mắt việc trồng và chế biến cà phê của người dân, sờ tận tay những cây cà phê thuộc đủ các loài đang được trồng ở Đắk Lắk và thưởng thức những phin cà phê được chế biến theo phương pháp thủ công. Tất cả những điều ấy đã biến Vườn cảnh Trohbư trở thành một trong những khu triển lãm về cà phê quan trọng nhất trong chương trình quảng bá hình ảnh "Thủ phủ Cà phê thế giới" của tỉnh Đắk Lắk.

Ảnh hưởng các công trình thủy điện
Công trình thủy điện Sêrêpốk 4 A ngăn dòng làm khúc sông Srêpôk chảy qua khu du lịch văn hóa, sinh thái Buôn Đôn, huyện Buôn Đôn cạn trơ đáy, trở thành dòng sông “chết”, ngọn thác Bảy Nhánh trên dòng sông Srêpôk nay cũng chỉ còn là bãi đá, gây ảnh hưởng đến sinh thái và các doanh thu du lịch.

Voi Bản Đôn

Nói đến Bản Đôn là phải nói đến voi, bởi nơi đây chính là quê hương của những người săn bắt voi và thuần dưỡng voi rừng Việt Nam. Tiếng tăm của họ đã một thời được truyền tụng khắp một vùng rộng lớn phía Nam châu Á. Ở Việt Nam duy nhất chỉ có ở đây voi trở thành phương tiện sinh sống và là con vật nuôi hiền lành trong gia đình và cũng nơi đây mới có ngày hội truyền thống đua voi hàng năm.

Đến Bản Đôn, du khách có thể được cưỡi voi ngắm rừng già, lội sông hoặc nghe các già làng kể chuyện săn bắt và thuần dưỡng voi rừng.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài
Voi Buôn Đôn làm du lịch VietNamNet
Chuyến đi của bạn Báo Tuổi Trẻ

Huyện biên giới Việt Nam với Campuchia


title: Puydarrieux

text:
Puydarrieux là một xã thuộc tỉnh Hautes-Pyrénées trong vùng Occitanie tây nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 310 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
INSEE

Xã của Hautes-Pyrénées


title: Seaborgi

text:
Seaborgi (phát âm như "xi-bo-ghi") là một nguyên tố hóa học với ký hiệu Sg và số nguyên tử 106. Seaborgi (Sg) là nguyên tố tổng hợp với đồng vị ổn định nhất là 271Sg có chu kỳ bán rã 1,9 phút. Các thí nghiệm hóa học đã xác nhận rằng Seaborgi (Sg) thuộc nhóm 6 và là một đồng đẳng nặng hơn của Wolfram (hay còn gọi là Tungsten, kí hiệu là W).

Phát hiện
Nguyên tố 106, hiện tại là Seaborgi, được tạo ra lần đầu tiên năm 1974 trong máy gia tốc siêu HILAC tại phòng thí nghiệm Lawrence Berkeley bởi sự hợp tác nghiên cứu của Lawrence Berkeley/Lawrence Livermore dẫn đầu là Albert Ghiorso và

E. Kenneth Hulet. Họ đã tạo ra hạt nhân mới 263106 bằng cách bắn phá hạt nhân 249Cf bởi các ion 18O. Hạt nhân này phân rã α với chu kỳ bán rã 0,9 ± 0,2 giây.

Đặt tên

Nhóm Berkeley/Livermore đề xuất tên gọi seaborgium (Sg) theo tên nhà hóa học Hoa Kỳ Glenn T. Seaborg, ông đã từng là thành viên của nhóm Mỹ trong việc phát hiện ra một số nguyên tố thuộc nhóm actini. Tên gọi do nhóm này chọn đã gây tranh cãi. IUPAC tạm thời thông qua tên gọi unnilhexium (ký hiệu Unh), theo hệ thống tên gọi của các nguyên tố. Năm 1994, hội đồng IUPAC đề nghị rằng nguyên tố 106 cần được đặt tên là rutherfordium và thông quan nguyên tắc rằng không có nguyên tố nào có thể được đặt theo tên người còn sống. Nguyên tắc này đã bị phản đối quyết liệt từ Hiệp hội hóa học Hoa Kỳ. Những người chỉ trích chỉ ra rằng đã có tiền lệ đặt tên nguyên tố einsteini trong khi Albert Einstein vẫn còn sống và một cuộc khảo sát chỉ ra rằng các nhà hóa học không quan tâm đến việc Seaborg vẫn còn sống. Năm 1997, theo một phần của thỏa hiệp liên quan đến các nguyên tố từ 104 đến 108, đặt tên seaborgium cho nguyên tố 106 được quốc tế chấp nhận.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 WebElements.com - Seaborgium
 Chemistry in its element podcast (MP3) from the Royal Society of Chemistry's Chemistry World: Seaborgium

Nguyên tố hóa học
Kim loại chuyển tiếp
Glenn T. Seaborg
Nguyên tố tổng hợp
Seaborgi


title: Mestolobes ochrias

text:
Mestolobes ochrias là một loài bướm đêm thuộc họ Crambidae. Nó là loài đặc hữu của Oahu và Hawaii.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Insects of Hawaii. Volume 8, Pyraloidea

Mestolobes
Loài đặc hữu của Hawaii


title: Mesnil-Lettre

text:
Mesnil-Lettre là một xã ở tỉnh Aube, thuộc vùng Grand Est ở phía bắc miền trung nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
 Xã của tỉnh Aube

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Mesnil-Lettre sur le site de l'Institut géographique national

Mesnil-Lettre


title: Chalautre-la-Grande

text:
Chalautre-la-Grande là một xã ở tỉnh Seine-et-Marne, thuộc vùng Île-de-France ở miền bắc nước Pháp.

Dân số
Người dân ở đây được gọi là Chalautriers.

Điều tra dân số năm 1999, xã này có dân số là 610 người.

Xem thêm
Xã của tỉnh Seine-et-Marne

Tham khảo

Liên kết ngoài
1999 Land Use, from IAURIF (Institute for Urban Planning and Development of the Paris-Île-de-France région
French Ministry of Culture list for Chalautre-la-Grande
Map of Chalautre-la-Grande on Michelin

Xã của Seine-et-Marne


title: Laevilitorina delli

text:
Laevilitorina delli là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Littorinidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Laevilitorina


title: Parlakhemundi

text:
Parlakhemundi là một thành phố và khu đô thị của quận Gajapati thuộc bang Orissa, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Parlakhemundi có dân số 42.991 người. Phái nam chiếm 51% tổng số dân và phái nữ chiếm 49%. Parlakhemundi có tỷ lệ 69% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 77%, và tỷ lệ cho phái nữ là 61%. Tại Parlakhemundi, 11% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Orissa


title: Megalognatha pilicollis

text:
Megalognatha pilicollis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Laboissiere miêu tả khoa học năm 1940.

Chú thích

Tham khảo

Megalognatha


title: Valavanur

text:
Valavanur là một thị xã panchayat của quận Viluppuram thuộc bang Tamil Nadu, Ấn Độ.

Địa lý
Valavanur có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 76 mét (249 feet).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Valavanur có dân số 14.037 người. Phái nam chiếm 50% tổng số dân và phái nữ chiếm 50%. Valavanur có tỷ lệ 74% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 80%, và tỷ lệ cho phái nữ là 67%. Tại Valavanur, 11% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Tamil Nadu


title: Villeneuve-d'Amont

text:
Villeneuve-d'Amont là một xã trong vùng hành chính Franche-Comté, thuộc tỉnh Doubs, quận Pontarlier, tổng Levier. Tọa độ địa lý của xã là 46° 56' vĩ độ bắc, 06° 01' kinh độ đông. Villeneuve-d'Amont nằm trên độ cao trung bình là 670 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 647 mét và điểm cao nhất là 727 mét. Xã có diện tích 14.27 km², dân số vào thời điểm 1999 là 260 người; mật độ dân số là 18 người/km².

Thông tin nhân khẩu

Địa điểm tham quan
Nhà thờ giáo khu Saint-Antoine được xây trong thế kỉ thứ 15, sau đó được tu bổ và cải tạo nhiều lần.

Xem thêm
Xã của tỉnh Doubs

Tham khảo

INSEE
IGN

Xã của Doubs


title: Okara, Pakistan

text:
Okara (Punjabi, ) là một thành phố thủ phủ quận Okara thuộc Punjab, Pakistan. Thành phố có dân số ước tính năm 2010 là 235.454 người. Đây là thành phố lớn thứ 29 quốc gia này. Tên gọi Okara lấy từ Okaan, tên một loài cây, thành phố nằm ở tây nam Lahore.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thành phố của Pakistan
Punjab (Pakistan)
Okara, Pakistan


title: 22777 McAliley

text:
22777 McAliley (1999 CU29) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 10 tháng 2 năm 1999 bởi Nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 22777 McAliley

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1999


title: Quận Mora, New Mexico

text:
Quận Mora là một quận thuộc tiểu bang New Mexico, Hoa Kỳ. Quận này có diện tích km², dân số theo điều tra năm  2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ là 5180 người . Quận lỵ đóng tại thành phố Mora.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có diện tích 5002 km2, trong đó có 6 km2 là diện tích mặt nước. Đỉnh cao nhất là đỉnh Truchas cao 13.102'.

Quận giáp ranh
 Quận Colfax, New Mexico - bắc
 Quận Harding, New Mexico - đông
 Quận San Miguel, New Mexico - nam
 Quận Santa Fe, New Mexico - tây
 Quận Rio Arriba, New Mexico - tây
 Quận Taos, New Mexico - tây bắc

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của New Mexico


title: (15067) 1999 AM9

text:
{{DISPLAYTITLE:(15067) 1999 AM9}}

(15067) 1999 AM9 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện qua chương trình tiểu hành tinh Beijing Schmidt CCD ở trạm Xinglong ở tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc ngày 10 tháng 1 năm 1999.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 15001–16000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1999
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Quadra

text:
Quadra là một đô thị ở bang São Paulo của Brasil. Đô thị này nằm ở vĩ độ 23º17'58" độ vĩ nam và kinh độ 48º03'17" độ vĩ tây, trên khu vực có độ cao 638 m. Dân số năm 2004 ước tính là 3.035 người.
Đô thị này có diện tích 205,033 km².

Thông tin nhân khẩu

Dữ liệu dân số theo điều tra dân số năm 2000

Tổng dân số: 2.651
Đô thị: 670
Nông thôn: 1.981
Nam giới: 1.389
Nữ giới: 1.262
Mật độ dân số (người/km²): 12,93

Tỷ lệ tử vong trẻ sơ sinh dưới 1 tuổi (trên một triệu người): 15,46

Tuổi thọ bình quân (tuổi): 71,44

Tỷ lệ sinh (số trẻ trên mỗi bà mẹ): 2,19

Tỷ lệ biết đọc biết viết: 90,76%

Chỉ số phát triển con người (HDI-M): 0,755
Chỉ số phát triển con người - Thu nhập: 0,664
Chỉ số phát triển con người - Tuổi thọ: 0,774
Chỉ số phát triển con người - Giáo dục: 0,827
(Nguồn: IPEADATA)

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang mạng của đô thị
 Quadra trên WikiMapia
 História de Quadra

Đô thị bang São Paulo


title: Elaeocarpus glandulifer

text:
Elaeocarpus glandulifer là một loài thực vật có hoa thuộc họ Elaeocarpaceae.
Nó chỉ được tìm thấy ở Sri Lanka, mainly in South-western areas.

Nguồn
 World Conservation Monitoring Centre 1998. Elaeocarpus glandulifer. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 19 tháng 7 năm 2007.

Tham khảo

G
Thực vật Sri Lanka


title: Trẩu

text:
Trẩu hay còn gọi là trẩu nhăn, trẩu cao, trẩu ba hạt, mộc du đồng (danh pháp hai phần: Vernicia montana) là một loài cây mộc bản địa ở Đông Nam Á và Hoa Nam.

Tập tính và hình dạng
Cây trẩu thường mọc ở vùng đất khô, ráo nước ở trong rừng thưa hoặc ven rừng rậm. Cây trung bình cao 10–15 m.

Lá trẩu to bản dài khoảng 15 cm, rộng 10 cm, có khi xòe thành ba dẻ, mặt trên có lông tơ rậm; mặt dưới ít hơn.

Hoa trẩu đơn tính, sắc trắng, ở giữa ngả màu hung đỏ tía. Hoa mọc thành chùm, khá thơm.

Trái trẩu hình trứng, hơi nhọn đằng chỏm, tròn đằng cuống, lớn khoảng 5 cm. Vỏ nhăn nheo, có lông tơ; mặt vỏ có những rãnh dọc ngang. Trái trẩu chia thành 3 múi; khi trẩu chín thì trái ngả sang màu vàng. Mỗi trái thường có ba hạt. Hạt trẩu hình bầu dục, sần sùi, dài khoảng 25 mm, rộng khoảng 20 mm.

Sử dụng
Trẩu được trồng như một cây công nghiệp để lấy gỗ và lấy hạt. Hạt trẩu có thể đem ép lấy dầu, tức dầu trẩu dùng trong việc chế biến sơn, keo.

Vỏ trẩu được dùng trong y học cổ truyền làm thuốc chữa nhức răng.

Chú thích

Tham khảo

Nguyen Van Duong. Medicinal Plants of Vietnam, Cambodia and Laos. Santa Monica, CA: Mekong, 1993.

Hình ảnh

Liên kết
Cây trẩu
Vernicia montana
trồng trẩu ở Phú Thọ
"Suối Giàng mùa hoa trẩu"

M


title: Australartona mirabilis

text:
Australartona mirabilis là một loài bướm đêm thuộc họ Zygaenidae. Nó được tìm thấy ở khu vực rừng núi ôn đới phía nam ở New South Wales và miền nam Queensland.

Chiều dài cánh trước là 8-8.5 mm. Chúng là loài bay yếu. Con trưởng thành bay vào ban ngày.

Ấu trùng có thể ăn Tettrarhena juncea. Cá thể trưởng thành hút mật hoa các loài Helichrysum.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Australian Faunal Directory
Zygaenid moths of Australia: a revision of the Australian Zygaenidae

Australartona
Procridinae


title: Eurycratides

text:
Eurycratides (, tức là "vị vua sáng suốt") là Quốc vương xứ Sparta thuộc Vương triều Agis, ông lên nối ngôi báu vào khoảng năm 615 trước Công Nguyên. Ông là vị vua thứ 13 của dòng họ ông, kế vị vua cha Anaxander. Tên của ông bắt nguồn từ tiếng Hy Lạp: "Ευρύ" - "eury", nghĩa là "sáng suốt". Ông trị quốc trong cuộc chiến tranh tàn khốc với xứ Tegea Eurycratides được đề cập trong bộ sử "Historiai" của nhà sử học Herodotos Vào năm 590 trước Công Nguyên, Eurycratides được kế tục bởi con trai của ông là vua Leon.

Tham khảo

Vua Sparta
Người Hy Lạp thế kỷ 7 TCN
Ngươi Hy Lạp thế kỷ 6 TCN
Mất năm 590 TCN
Năm sinh không rõ
Năm 590 TCN


title: Trentepohlia extensa

text:
Trentepohlia extensa là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Trentepohlia
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Platyptilia thiosoma

text:
Platyptilia thiosoma là một loài bướm đêm thuộc họ Pterophoridae. Nó được tìm thấy ở Kenya.

Chú thích

Tham khảo

Platyptilia


title: Leptotarsus mastersi

text:
Leptotarsus mastersi là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở miền Australasia.

Tham khảo

Leptotarsus


title: Neonomopleus koschwitzi

text:
Neonomopleus koschwitzi là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Platia miêu tả khoa học năm 2003.

Chú thích

Tham khảo

Neonomopleus


title: Apophylia basilana

text:
Apophylia basilana là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Pic mô tả khoa học năm 1945.

Chú thích

Tham khảo

Apophylia


title: Cheumatopsyche okinawana

text:
Cheumatopsyche okinawana là một loài Trichoptera trong họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Cheumatopsyche


title: 3965 Konopleva

text:
3965 Konopleva (1975 VA9) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 8 tháng 11 năm 1975 bởi N. Chernykh ở Nauchnyj.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser 3965 Konopleva

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1975


title: Clémencey

text:
Clémencey  là một xã ở tỉnh Côte-d’Or trong vùng Bourgogne-Franche-Comté, phía đông nước Pháp. Khu vực này có độ cao từ 330-579 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Côte-d'Or


title: Shannonomyia exilostyla

text:
Shannonomyia exilostyla là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Shannonomyia
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Jarasana

text:
Jarasana là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Erebidae


title: Valdisotto

text:
Valdisotto là một đô thị ở tỉnh Sondrio trong vùng Lombardia của Italia, có vị trí khoảng 140 km về phía đông bắc của Milano và khoảng 45 km về phía đông bắc của Sondrio. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 3.363 người và diện tích là 88,4 km².

Valdisotto giáp các đô thị: Bormio, Grosio, Sondalo, Valdidentro, Valfurva.

Quá trình biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Sondrio
Thành phố và thị trấn ở Lombardia


title: Menars

text:
Menars là một xã thuộc tỉnh Loir-et-Cher trong vùng Centre-Val de Loire miền trung nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Loir-et-Cher

Tham khảo

Xã của Loir-et-Cher


title: Perdaxius

text:
Perdaxius là một đô thị ở tỉnh Sud Sardegna trong vùng Sardinia, có cự ly khoảng 45 km về phía tây của Cagliari và khoảng 9 km về phía đông của Carbonia. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 1.466 người và diện tích là 29,5 km².

Perdaxius giáp các đô thị: Carbonia, Narcao, Tratalias, Villaperuccio.

Biến động dân số

Tham khảo

Thành phố và thị trấn ở Sardegna


title: 22442 Blaha

text:
22442 Blaha (1996 TM9) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 14 tháng 10 năm 1996 bởi J. Ticha và M. Tichy ở Klet.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 22442 Blaha

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Miloš Tichý
Thiên thể phát hiện năm 1996
Tiểu hành tinh được đặt tên


title: Acrocercops brachyglypta

text:
Acrocercops brachyglypta là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Java, Indonesia, cũng như Samoa và quần đảo Solomon. Nó được miêu tả bởi E. Meyrick năm 1931.

Chú thích

Tham khảo

Acrocercops


title: Verseilles-le-Haut

text:
Verseilles-le-Haut là một xã thuộc tỉnh Haute-Marne trong vùng Grand Est đông bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 440 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Verseilleslehaut


title: Brachypremna quasimodo

text:
Brachypremna quasimodo là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Brachypremna


title: Đại học Oulu

text:
Trường Đại học Oulu (tiếng Phần Lan: Oulun yliopisto) là một trong những đại học lớn nhất ở Phần Lan, nằm tại thành phố Oulu. Nó được thành lập vào ngày 08 tháng 7 năm 1958. Trường có khoảng 17.000 sinh viên và nhân viên 3.000. Nó được xếp hạng thứ nhì trong Bảng xếp hạng học thuật của trường Đại học Thế giới (biên soạn bởi Đại học Giao thông Thượng Hải) là trường đại học tốt nhất thứ hai ở Phần Lan cùng với trường Đại học Turku và giữa 303 và 401 trên toàn thế giới.

Lịch sử

 Hiệp hội các trường Cao đẳng 1919 Oulu
 Đạo luật 1958 Đại học Oulu
 1959 Các hoạt động bắt đầu. Khoa Triết học, Khoa Công nghệ và Trường Dạy Oulu
 Khoa Y học 1960
 1965 bắt đầu giảng dạy trong Nhân văn
 1972 Khoa Nhân văn
 Khoa Giáo dục 1974
 1985 Vị trí giáo sư Công nghệ Viễn thông thành lập tại Khoa Công nghệ
 1994 Công nghệ sinh học, Công nghệ thông tin và các vấn đề khu vực phía Bắc được định nghĩa là tập trung
 2000 Thành lập Khoa Kinh tế và Quản trị Kinh doanh
 2010 Đạo luật Đại học mới, lĩnh vực trọng tâm mới
 2011 Đại học Oulu Graduate School (từ 2011/01/08)

Giáo dục

Khuôn viên

Trường gồm bốn khuôn viên:
 Khuôn viên chính nằm ở Linnanmaa, cách trung tâm thành phố Oulu khoảng 5 km (3 dặm) về phía bắc. Nó bao gồm năm khoa, Infotech Oulu, Viện Thule, Viện Giellagas, Viện Martti
Ahtisaari, Trung tâm truyền thông không dây (CWC), Trung tâm nghiên cứu thép nâng cao (CASR), Trung tâm kính hiển vi và công nghệ nano, Bảo tàng và vườn thực vật, Bảo tàng động vật học, Bảo tàng địa chất và hai thư viện khoa học (Pegasus và Tellus).
 Khoa Y học có khuôn viên riêng và nằm trong tổng thể chung của bệnh viện khu vực tại Kotinkangas, cách trung tâm thành phố 2 km (1.2 dặm) về phía đông nam. Trung tâm nghiên cứu lâm sàng (CRC), Welltech Oulu và Thư viện Y học cũng được đặt tại đó.
 Khuôn viên thứ ba nằm ở Kajaani, cách Oulu 185 km (115 dặm) về phía đông nam.
 Khoa Kiến trúc nằm ở trung tâm thành phố Oulu.

Trường đại học có nhiều trạm nghiên cứu và các địa điểm chung, đáng chú ý nhất là:
 Khu liên hợp đại học Kajaani
 Đài quan sát thiên văn địa lý Sodankylä
 Trạm nghiên cứu sinh học Oulanka (Kuusamo)
 Trạm nghiên cứu Vịnh Bothnian trên đảo Ulkokrunni
 Viện Nam Oulu (Nivala), Trung tâm địa lý ngầm tại Pyhäsalmi
 Kokkola University Consortium Chydenius
 Bộ phận tại  Raahe

Các khoa

Trường đại học Oulu được chia thành sáu khoa (xếp hạng từ lớn nhất tới nhỏ nhất theo số lượng sinh viên theo học):

Khoa công nghệ

Khoa khoc học

Khoa khoa học nhân văn

Khoa Y học

Khoa giáo dục

Trường kinh doanh Oulu

Đời sống sinh viên

Hội sinh viên

Hội Sinh viên của Đại học Oulu (tiếng Phần Lan: Oulun yliopiston ylioppilaskunta; OYY) cung cấp các dịch vụ đáp ứng nhu cầu của sinh viên tại Đại học Oulu. Mọi sinh viên theo học chương trình cử nhân và thạc sĩ tại Đại học Oulu đều nằm trong Hội Sinh viên. Khi trả phí Hội Sinh viên, sinh viên sẽ nhận được thẻ sinh viên, thẻ này cho phép sinh viên nhận được các dịch vụ và ưu đãi riêng. Bằng cách này, sinh viên được chăm sóc y tế và nha khoa miễn phí hoặc với giá thấp hơn từ Dịch vụ sức khỏe học sinh Phần Lan (tiếng Phần Lan: Ylioppilaiden terveydenhoitosäätiöYTHS), giảm giá khi mua vé xe bus (Koskilinjat) và vé tàu (VR), giảm giá tại nhà ăn sinh viên (Uniresta),...

Tổ chức dành cho sinh viên
Có rất nhiều tổ chức dành cho sinh viên, đáp ứng mọi sở thích. Các tổ chức này chuẩn bị các sự kiện, buổi họp mặt, tiệc tùng, sự kiện thể thao và thường có phòng riêng trong khuôn viên trường mà tại đó sinh viên có thể uống cà phê, sử dụng máy tính, gặp gỡ bạn bè, chơi games hoặc xem TV. Mỗi tổ chức có đồng phục riêng với màu sắc khác nhau. Sinh viên thường mặc đồng phục khi tham gia các bữa tiệc và hoạt động ngoài trời để tạo cảm giác đoàn kết.

Nhà ở cho sinh viên
Quỹ nhà ở cho sinh viên khu vực Bắc Phần Lan (tiếng Phần Lan: Pohjois-Suomen opiskelija-asuntosäätiö, PSOAS) là nơi cung cấp nhà ở cho sinh viên hàng đầu tại Oulu. Tổ chức này đảm bảo sinh viên được thuê nhà với giá rẻ. Hiện tại PSOAS sở hữu hơn 4000 căn hộ cho sinh viên với nhiều loại hình như căn hộ gia đình, căn hộ chung và studio.

Tham khảo

Đại học ở Phần Lan


title: Ptochoecetis tenella

text:
Ptochoecetis tenella là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Chú thích

Tham khảo

Trichoptera ở vùng nhiệt đới châu Phi
T


title: Hechtel-Eksel

text:
Hechtel-Eksel là một đô thị ở tỉnh Limburg. Tại thời điểm ngày 1 tháng 1 năm 2006,  Hechtel-Eksel có tổng dân số 11.473người. Tổng diện tích là 76,70 km² với mật độ dân số 150 người trên mỗi km².

Tham khảo

Liên kết ngoài
Map of Hechtel-Eksel
Trang mạng chính thức - Chỉ bằng tiếng Hà Lan
Sanicole Airshow Trang mạng chính thức

Khu dân cư ở Limburg (Bỉ)


title: Puiseux, Ardennes

text:
Puiseux là một xã ở tỉnh Ardennes, thuộc vùng Grand Est ở phía bắc nước Pháp.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Ardennes

Tham khảo

Xã của Ardennes


title: Drée

text:
Drée  là một xã ở tỉnh Côte-d’Or trong vùng Bourgogne, phía đông nước Pháp. Xã Drée nằm ở khu vực có độ cao trung bình 460 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Côte-d'Or


title: Fraxinus hondurensis

text:
Fraxinus hondurensis là một loài Fraxinus, đặc hữu của Honduras.

Tham khảo

 Nelson, C. 1998. Fraxinus hondurensis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 8 năm 2007.

hondurensis
Thực vật Honduras


title: Thế Wenlock

text:
Trong niên đại địa chất, thế Wenlock (từ 428,2 ± 2,3 triệu năm trước (Ma) tới 422,9 ± 2,5 Ma) diễn ra trong kỷ Silur. Thế này diễn ra sau tầng/kỳ Telych của thế Llandovery.

Thế Wenlock được phân chia thành hai tầng là: tầng Sheinwood và tầng Homer.

Thế Wenlock có sự bảo tồn khá tốt các hóa thạch của ít nhất 600 loài động vật tay cuộn (Brachiopoda), cá không hàm thuộc lớp Osteostraci, san hô, bọ ba thùy, trai, động vật hình rêu (Bryozoa) và huệ biển (Crinozoa).

Khí hậu
Khí hậu trong thế Wenlock được cho là khô.

Tên gọi
Thế Wenlock được đặt tên theo vách núi Wenlock ở Shropshire, Anh cùng với Much Wenlock. Tên gọi 'Wenlock' có lẽ là sự sửa đổi sai lạc của tên gọi trong tiếng Wales của 'nhà thờ trắng' cho một thị trấn vì nó có một nhà thờ màu trắng, làm từ đá vôi thuộc kỷ Silur.

Xuất hiện lần đầu
Trong thế Wenlock, các thực vật có mạch cổ nhất đã biết thuộc chi Cooksonia đã xuất hiện. Sự phức tạp của các dạng thực vật thuộc đại lục Gondwana còn tương đối trẻ như Barragwanatha chỉ ra rằng thực vật có mạch có lẽ có lịch sử còn dài hơn, có thể là từ đầu kỷ Silur hay thậm chí là từ kỷ Ordovic.
Cyrtograptus centrifugus xuất hiện.

Xem thêm

Thế Llandovery
Thế Ludlow
Nhóm Wenlock

Tham khảo

Liên kết ngoài
The Wenlock Epoch of the Silurian Period

Kỷ Silur
Thế Wenlock


title: Hot (định hướng)

text:
Hot có thể là:

 Album Hot của Melanie Brown
 Hot (ban nhạc), một ban nhạc pop trong thập niên 1970 với bài hát "Angel In Your Arms"
 Bài hát "Hot" của Avril Lavigne

Ngoài ra HOT còn là viết tắt của:
 Ban nhạc H.O.T. (High-Five of Teenagers), một ban nhạc pop Hàn Quốc
 Hybrid Orientation Technique
 Euromissile HOT, một tên lửa chống tăng của Euromissile

Xem thêm
 Amphoe Hot, một quận của tỉnh Chiang Mai, Thái Lan
 Hot, một công ty cáp Israeli


title: Dysnomia

text:
Dysnomia có thể chỉ:
Dysnomia (vệ tinh)
Dysnomia (thần thoại), con gái của nữ thần Hy Lạp Eris.


title: Klein-Pöchlarn

text:
Klein-Pöchlarn là một thị xã thuộc huyện Melk trong bang Niederösterreich.

Tham khảo

Đô thị của Niederösterreich


title: Esconnets

text:
Esconnets là một xã thuộc tỉnh Hautes-Pyrénées trong vùng Occitanie tây nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 600 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
INSEE

Xã của Hautes-Pyrénées


title: Cung đàn xưa

text:
"Cung đàn xưa" là một trong những bản nhạc đầu tay (viết năm 1942), thuộc dòng nhạc tình trước 1945, của nhạc sĩ Văn Cao.

Cung đàn xưa chia làm 4 đoạn khúc rõ rệt, đoạn đầu giới thiệu cung đàn năm xưa, đoạn hai nói tới cung đàn và tiếng hát, tức cung thương và cung nam trong nhạc Đông phương, tức tiếng đàn và tiếng người, đoạn ba chuyển qua một nhịp điệu réo rắt diễn tả nét buồn trong cung đàn xưa, đoạn bốn nói đến người tình tuyệt thế giai nhân trong trí tưởng đầy mộng mị.

Các Album
 Tình khúc Văn Cao (Nhạc tiền chiến 4) (Mai Hương và Quỳnh Giao) (1995)
 Cung Đàn Xưa (Ánh Tuyết)
 Hát cho tuổi thơ 2 (Trần Thái Hòa)
 Những tình khúc vượt thời gian 10 (Cao Minh)

Chú thích

Nhạc Văn Cao
Ca khúc tiền chiến
Bài hát tiếng Việt


title: Thị trấn

text:
Thị trấn là một khu vực định cư của con người có mức độ đô thị hóa lớn hơn làng nhưng nhỏ hơn thị xã hoặc thành phố. Kích thước của thị trấn thay đổi khác nhau ở nhiều nơi trên thế giới, ví dụ như nhiều "thị trấn nhỏ" ở Hoa Kỳ có thể được xem là làng như ở vương quốc Anh, trong khi đó nhiều "thị trấn nhỏ" ở Anh có thể bằng "thành phố" của Hoa Kỳ.

Thị trấn theo quốc gia

Anh

Đức
Thị trấn (Kleinstadt) ở Đức được phân loại theo dân số theo định nghĩa 1887 từ 5.000 đến 20.000 dân. Trên 20.000 đến 100.000 được gọi là Mittelstadt, trên 100.000 là Großstadt. Dưới 5.000 được gọi là Landstadt.

Hoa Kỳ

Một số tiểu bang Hoa Kỳ có một cấp hành chính địa phương gọi là thị trấn (), ứng với các xã () tại các tiểu bang khác.

Nhật Bản

Thị trấn (; chō hay machi) là một đơn vị hành chính địa phương ở Nhật Bản. Về mặt địa lý nó nằm trong tỉnh.

Việt Nam

Thị trấn là một đơn vị hành chính cấp xã tại Việt Nam. Tất cả thị trấn tại Việt Nam đều trực thuộc các huyện.

Xem thêm
 Thị trấn thống kê

Tham khảo

Australian Bureau of Statistics: Australian Standard Geographical Classification (ASGC) 2005

Liên kết ngoài

Open-Site Regional — Contains information about towns in numerous countries.
Geopolis : research group, university of Paris-Diderot, France — Access to Geopolis Database

Dạng nơi tập trung dân cư


title: Castilleja del Campo

text:
Castilleja del Campo là một đô thị tỉnh Sevilla, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số năm 2006 của Viện thống kê quốc gia Tây Ban Nha, đô thị này có dân số651 người.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Castilleja del Campo - Sistema de Información Multiterritorial de Andalucía

Đô thị ở Sevilla


title: Giải vô địch bóng đá nữ châu Âu 1995

text:
Giải vô địch bóng đá nữ châu Âu 1995 là do UEFA tổ chức, diễn ra từ năm 1993 tới năm 1995 (tính cả vòng loại). Trận chung kết của giải diễn ra tại Đức.

 thắng  trong trận chung kết tại Kaiserslautern với tỉ số 3–2 để lần thứ ba lên ngôi vô địch (tính cả hai chức vô địch với danh nghĩa Tây Đức).

Thể thức
Tại vòng loại, 29 đội chi làm 8 bảng (3 hoặc 4 đội/bảng) và đội đầu mỗi bảng lọt vào tứ kết. Tại vòng tứ kết và bán kết các đội thi đấu theo thể thức hai lượt sân khách sân nhà, tìm ra hai đội bước vào trận chung kết. Trận chung kết chỉ đá 1 trận duy nhất trên sân nhà của 1 trong 2 đội.

Vòng loại

Danh sách cầu thủ

Bán kết

Lượt đi

Lượt về

Đức thắng với tổng tỉ số 6–2.

Thụy Điển thắng với tổng tỉ số 7–5.

Chung kết

Vô địch

Cầu thủ ghi bàn
3 bàn
  Lena Videkull

2 bàn

  Karen Farley
  Heidi Mohr
  Birgit Prinz

  Bettina Wiegmann
  Ann Kristin Aarønes

  Anneli Andelén
  Ulrika Kalte

1 bàn

  Patricia Brocker
  Linda Medalen

  Kristin Sandberg
  Anita Waage

  Malin Andersson
  Helen Johansson

Phản lưới nhà
  Louise Waller (trận gặp Đức)

Tham khảo

Liên kết ngoài
Kết quả tại trang Web chính thức của UEFA
Kết quả trên RSSSF

1995
Bóng đá nữ năm 1995
Giải đấu bóng đá nữ quốc tế tổ chức bởi Đức
Bóng đá nữ Đức 1994–95
Bóng đá châu Âu 1994–95
Âu
Bóng đá nữ Na Uy năm 1995
Bóng đá nữ Thụy Điển năm 1995
Bóng đá nữ Anh 1994–95


title: Ngô Thị Ngọc Dao

text:
Ngô Thị Ngọc Dao (chữ Hán: 吳氏玉瑤; 1421 - 26 tháng 2, 1496), còn gọi là Quang Thục thái hậu (光淑太后) hay Thái Tông Ngô hoàng hậu (太宗吳皇后), là một phi tần của Lê Thái Tông, mẹ đẻ của Lê Thánh Tông của triều đại nhà Hậu Lê.

Ngô Thái hậu là người đã hết lòng cùng con chăm lo sự nghiệp đế vương, là một trong những chỗ dựa tin cậy của Lê Thánh Tông. Đại Việt sử ký toàn thư ghi rõ rằng, chính bà là người đã không quản đường sá dặm dài, đón Lê Thánh Tông trở về từ cuộc tiến hành cuộc tấn công vào đất Chiêm Thành, cuối năm 1470, đầu năm 1471.

Thân thế
Quang Thục hoàng thái hậu Ngô Thị Ngọc Dao người làng Động Bàng, huyện Yên Định, phủ Thanh Hóa (nay là xã Định Hoà, huyện Yên Định, tỉnh Thanh Hóa). Có nguồn cho rằng quê bà ở làng Thịnh Mỹ (làng Mía), nay thuộc xã Thọ Diên, huyện Thọ Xuân, tỉnh Thanh Hóa.

Cụ cao tổ là Ngô Rô, một dòng họ lớn thời Trần, cụ bà là Đinh Thị Quỳnh, được ban tước Khôi Á Quận chúa, Đại hoàng bà cung Bảo Từ. Cụ tằng tổ là Ngô Tây, được tặng Kiến Tường hầu, cụ bà là Đinh Thị Ngọc Luân, tặng Kiến Tường quận phu nhân. Ông nội bà là Ngô Kinh, gia thần của Lê Khoáng và sau đó là Lê Lợi, mất trước khởi nghĩa Lam Sơn, sau được truy Thái phó, tước Hưng quốc công; cụ bà là Đinh Thị Mại được tặng Hưng Quốc phu nhân.

Cha bà là Ngô Từ, là gia thần của Lê Lợi, giữ vai trò cung cấp quân lương trong những ngày đầu khởi nghĩa Lam Sơn, khai quốc công thần nhà Hậu Lê. Sau được tặng Tuyên phủ sứ Thái từ Thiếu bảo Quan nội hầu, được tặng Chương Khánh công, gia tặng Ý Quốc công; mẹ bà là Đinh Thị Ngọc Kế, được tặng Ý Quốc thái phu nhân. Bà ngoại họ Trần, húy là Ngọc Huy, là hậu duệ của Chiêu Văn vương Trần Nhật Duật.

Bà từ nhỏ mồ côi mẹ, được bà ngoại nuôi. Có lần gặp một người lạ nói rằng: "Cô bé này sẽ đáng làm mẫu nghi thiên hạ". Nói xong người ấy biến mất. Đó là điềm tốt. Chị ruột của Hoàng thái hậu là Ngọc Xuân được vào hầu Lê Thái Tổ là nơi vinh hiển, tiếng thơm lây sang từ đó.

Tiểu sử
Năm Thiệu Bình thứ 3 (1436), Ngô thị được 14 tuổi, con nhà lương thiện được tuyển vào cung. Lời nói thành giáo huấn, nết na hợp khuôn phép. Đối bậc trên đúng lễ độ, tiếp kẻ dưới có ân tình, được Lê Thái Tông rất mến yêu. Năm Đại Bảo thứ nhất (1440), bà được phong Tiệp dư, ngự ở cung Khánh Phương. Tuy nhiên, theo văn bia mộ của bà, khi được sách phong làm Tiệp dư, theo lễ được phép ở hẳn tại cung Khánh Phương nhưng bà cho rằng cung này Lê chiêu nghi đang ở nên không nỡ chiếm lấy mà cố từ chối, khiến cho Thái Tông và cận thần rất nể phục.

Trước đây, Lê Thái Tông đã có 2 bà phi là Nguyên phi Lê Ngọc Dao, con gái của Đại tư đồ Lê Sát, và Huệ phi Lê Nhật Lệ, con gái của Tư khấu Lê Ngân. Khi Lê Sát và Lê Ngân bị xử chết năm 1437, hai người bị phế. Lê Ngọc Dao xuống làm dân thường còn Lê Nhật Lệ xuống làm Tu dung. Sau đó Thái Tông sủng ái bà Dương Thị Bí và sinh ra con trưởng là Lê Nghi Dân vào năm 1439.

Khoảng năm 1440, Thái Tông bắt đầu sủng ái Nguyễn Thần phi và lấy cớ Dương phi kiêu ngạo nên truất làm Chiêu nghi. Năm sau, một người con trai thứ hai là Lê Khắc Xương ra đời, nhưng mẹ là Bùi Quý nhân không được yêu mến. Cùng năm đó Nguyễn Thị Anh sinh được Lê Bang Cơ, liền truất Lê Nghi Dân, con của Dương chiêu nghi, khi ấy mới 2 tuổi, làm Lạng Sơn vương và lập Bang Cơ làm Thái tử kế nhiệm.

Năm Đại Bảo thứ 3 (1442), ngày 20 tháng 7 âm lịch, Ngô tiệp dư sinh hạ người con trai Lê Tư Thành. Ngô Tiệp dư mới sinh vài tháng thì Lê Thái Tông qua đời. Lê Nhân Tông lên ngôi, phong Tư Thành làm Bình Nguyên vương. Nguyễn Thần phi trở thành Hoàng thái hậu, vì Ngô Tiệp dư là mẹ của thân vương, nên đặc cách thăng Sung viên coi việc phụng thờ ở Thái miếu. Ngoài Lê Tư Thành, văn bia cho biết bà còn sinh ra Thao Quốc Trưởng công chúa, công chúa thứ năm của Lê Thái Tông. Trong bản dịch khác của văn bia dịch phong hiệu của công chúa là Diệu Quốc trưởng công chúa.

Năm Diên Ninh thứ 6 (1459), vào tháng 10 âm lịch, mùa đông, Lê Nghi Dân gây biến. Hoàng thái hậu và Nhân Tông Tuyên hoàng đế bị giết hại. Lê Tư Thành được cải phong làm Gia vương, Ngô sung viên vẫn sống bình yên cùng con trai trong cung.

Năm Quang Thuận thứ 1 (1460), các đại thần Nguyễn Xí, Đinh Liệt, Lê Lăng, Lê Niệm, Nguyễn Đức Trung làm binh biến giết chết Lê Nghi Dân và đưa Gia vương lên ngôi, tức Lê Thánh Tông. Lê Thánh Tông tôn mẹ làm Thánh mẫu Hoàng thái hậu, ở điện Thừa Hoa. Vua còn ra lệnh cho xây dựng Thuần Mậu đường ở xã Động Bàn để thờ tổ tiên bà. Bà thường về ở Đông Triều, ăn chay niệm phật thanh đạm, sáng suốt, khỏe mạnh sống lâu rất là vui vẻ, lấy kiệm cần mà răn dạy người đời, lấy nhân hậu mà nhắc nhủ vua.

Năm Hồng Đức thứ 4 (1473), khi nhà Vua về Lam Sơn đã ghé vào bái yết tổ tiên bên ngoại ở Thuần Mậu đường. Vua cất nhắc hai người cậu là Ngô Hễ và Ngô Lan làm chức Kiểm điểm.

Qua đời
Năm Hồng Đức thứ 27 (1496), bà cùng vua về Lam Kinh rồi mắc bệnh lỵ, Lê Thánh Tông và Thái tử Lê Tranh ngày đêm chầu chực bên giường bệnh, thuốc thang cơm nước tự nếm trước. Trong thì cúng tổ tiên, ngoài thì nghe dân chúng cầu khấn các thần không thiếu nơi nào. Khi Thái hậu không cử động được nữa, không mong cầu được, Thánh Tông tự đặt hiệu mà gọi rồi kêu khóc, Hoàng thái hậu vì thế cố mở miệng muốn nói mà không ra tiếng. Ngày 26 tháng 2, Thái hậu qua đời, thọ 75 tuổi. Lê Thánh Tông đau buồn, truy tôn bà làm Quang Thục hoàng thái hậu. Việc khâm liệm, phạm hàm đều do Hoàng đế tự làm, viết điếu văn, đặt quan tài ở điện để viếng, định tháng 10 rước về Sơn Lăng, nhưng Thánh Tông cũng băng hà nên chưa làm lễ an táng được.

Về sau, thụy hiệu của bà đầy đủ là Quang Thục Trinh Huệ Khiêm Tiết Hòa Xung Nhân Thánh hoàng thái hậu (光淑貞惠謙節和沖仁聖皇太后).

Chú thích

Tham khảo chính
Nguyễn Q. Thắng & Nguyễn Bá Thế, Từ điển nhân vật lịch sử Việt Nam, Nhà xuất bản KHXH, 1992.
Nguyễn Khắc Thuần & Lý Thị Mai, Lần giở trước đèn, Nhà xuất bản Thanh Niên, 2003.

Xem thêm
Chùa Dục Khánh, nơi ra đời của vua Lê Thánh Tông
Họ Ngô Việt Nam
VĂN BIA LĂNG KHÔN NGUYÊN CHÍ ĐỨC
Bia Sơn Lăng - Văn bia do Nguyễn Bảo, Tiến sĩ khoa Nhâm Thìn (1472), Hữu thị lang bộ Lễ và Nguyễn Xung Xác, Tiến sĩ khoa Kỷ Sửu (1469), tham chưởng Hàn lâm viện sự biên soạn năm Mậu Ngọ, niên hiệu Cảnh Thống năm đầu (1498)

Hoàng thái hậu Việt Nam
Phi tần nhà Lê sơ
Người Thanh Hóa


title: Bolusafra bituminosa

text:
Bolusafra bituminosa là một loài thực vật có hoa thuộc họ Fabaceae. Chúng là loài duy nhất trong chi Bolusafra.

Chú thích

Tham khảo

 http://www.eol.org/search?q=Bolusafra&search_image=
 USDA, ARS, National Genetic Resources Program. Germplasm Resources Information Network - (GRIN) [Data from 07-Oct-06].
http://plants.jstor.org/flora/floc003458
 AFPD, 2008. African Flowering Plants Database - Base de Donnees des Plantes a Fleurs D'Afrique.

Bolusafra


title: Pyrgophorus cisterninus

text:
Pyrgophorus cisterninus là một loài ốc nước ngọt rất nhỏ, động vật thân mềm chân bụng có mài trong họ Hydrobiidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Pyrgophorus


title: Austrochaperina novaebritanniae

text:
Austrochaperina novaebritanniae là một loài ếch trong họ Nhái bầu. Chúng là loài đặc hữu của Papua New Guinea.
Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng ẩm ướt đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và các khu rừng trước đây bị suy thoái nặng nề. Loài này đang bị đe dọa do mất môi trường sống.

Tham khảo

 Richards, S. & Allison, A. 2004. Austrochaperina novaebritanniae. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

Austrochaperina
Động vật lưỡng cư Papua New Guinea