title: Bắc Cực Quang (tiểu thuyết)

text:
Bắc Cực Quang (tiếng Anh: Northern Lights) là tập truyện đầu tiên trong bộ ba tiểu thuyết giả tưởng His Dark Material (tạm dịch "Vật chất Tối của Chúa") của tác giả người Anh Philip Pullman. Truyện được xuất bản lần đầu vào năm 1995 ở Anh. Nó cũng được phát hành ở Mỹ dưới tên The Golden Compass. His Dark Materials, cũng giống như Chúa tể của những chiếc nhẫn, Biên niên sử Narnia và Harry Potter, là một trong những bộ truyện giả tưởng Anh ngữ dành cho trẻ em đã được đánh giá cao của thời đại. Hai tập sau của truyện lần lượt là Kỳ Ảo Đao (The Subtle Knife) và Hổ Phách Kính (The Amber Spyglass). Truyện Bắc Cực Quang đã được hãng phim Hollywood New Line Cinema chuyển thể thành phim "The Golden Compass", đã khởi chiếu vào ngày 5 tháng 12 năm 2007 tại Anh (7 tháng 12 tại Mỹ và 26 tháng 12 tại Úc). Phim sẽ là sản phẩm có kinh phí cao nhất của hãng này kể từ phim Chúa tể của những chiếc nhẫn.

Cốt truyện
Truyện miêu tả một vũ trụ giả tưởng, nơi mà có phù thủy bay, chiến binh gấu Bắc cực, linh hồn của con người trong dạng thú và một chế độ tăng lữ độc tài. Nhân vật chính của truyện là một bé gái mồ côi 11 tuổi tên Lyra Belacqua. Cô bé được nuôi nấng bởi một khoa học gia, Ngài Asriel. Ngài Asriel bị giáo hội bỏ tù vì nghiên cứu Bụi, một vật chất tối được cho là ẩn chứa đầy tội lỗi. Người bạn thân của Lyra là Roger bị bắt cóc bởi tổ chức Những Kẻ Nuốt Chửng (The Gobblers) và cô bé quyết định lên đường giải cứu bạn mình. Một người phụ nữ quyền lực tên Marisa Coulter đã đề nghị giúp Lyra. Trước khi đi, hiệu trưởng trường Jordan tặng cho cô bé Chân La Bàn (Alethiometer), một dụng cụ thần kỳ chỉ đến sự thật. Tuy nhiên, khi Lyra phát hiện ra bà Coulter là người xấu, cô bé chạy trốn, thoát khỏi sự truy đuổi và được một nhóm người Gypsy cưu mang. Họ tiết lộ Ngài Asriel và bà Coulter chính là cha mẹ ruột của cô bé. Lyra cùng họ vượt biển tiến về Bắc Cực, theo chỉ dẫn của Chân La Bàn. Trên đường, họ bị tấn công và Lyra bị bắt về Bolvangar, nơi giam giữ những đứa trẻ bị bắt cóc. Lyra dùng chiếc Chân La Bàn và trí thông minh của mình vượt ngục cùng những đứa trẻ khác. Chúng được phi hành gia Lee Scoresby, nữ hoàng ma thuật Serafina Pekkala và chiến binh gấu Iorek Byrnison cứu thoát. Sau đó, Lyra đi cứu Lord Asriel. Ông vừa thành công trong việc khám phá ra nguyên lý của Bụi và cầu nối với một vũ trụ song song. Truyện kết thúc khi linh thú của Roger bị té xuống vực, làm cậu bé chết theo. Lyra và Lord Asriel bước qua thế giới mới.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang mạng chính thức bộ truyện His Dark Materials
Trang mạng của người hâm mộ bộ truyện His Dark Materials
Trang mạng chính thức phim The Golden Compass

Tiểu thuyết kỳ ảo
Tiểu thuyết năm 1995
Tiểu thuyết Vương quốc Liên hiệp Anh được chuyển thể thành phim
Tiểu thuyết Vương quốc Liên hiệp Anh thế kỷ 20
Tác phẩm văn học với các sự vật được nhân hoá
Tiểu thuyết về tôn giáo

de:His Dark Materials#Der Goldene Kompass (erstes Buch)


title: Peperomia thomeana

text:
Peperomia thomeana là một loài thực vật thuộc họ Piperaceae. Loài này có ở Cameroon, Guinea Xích Đạo, và São Tomé và Príncipe. Môi trường sống tự nhiên của chúng là subtropical hoặc tropical dry forests. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 Cheek, M. & Cable, S. 2000. Peperomia thomeana. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

thomeana


title: Helicopsyche kakadu

text:
Helicopsyche kakadu là một loài Trichoptera trong họ Helicopsychidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Tham khảo

Helicopsyche


title: Gouzens

text:
Gouzens  là một xã thuộc tỉnh Haute-Garonne trong vùng Occitanie tây nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 276 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Haute-Garonne


title: Thoigné

text:
Thoigné là một xã trong tỉnh Sarthe ở tây bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao từ 71-143 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
INSEE

Xã của Sarthe


title: Opostega diplardis

text:
Opostega diplardis là một loài bướm đêm thuộc họ Opostegidae. Nó được Edward Meyrick miêu tả năm 1912. Nó được tìm thấy ở Transvaal in Nam Phi.

Con trưởng thành bay vào tháng 1.

Chú thích

Tham khảo

Opostega


title: Kanahiiphaga similis

text:
Kanahiiphaga similis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Laboissiere miêu tả khoa học năm 1936.

Chú thích

Tham khảo

Kanahiiphaga


title: Công nữ Ngọc Vạn

text:
Công nữ Ngọc Vạn (公女玉萬), tương truyền, có họ tên đầy đủ là Nguyễn Phúc Ngọc Vạn (阮福玉萬) hoặc Nguyễn Phúc Thị Ngọc Vạn, gọi tắt là Ngọc Vạn, sinh khoảng năm 1605, mất sau năm 1658, là con gái thứ hai của chúa Sãi Nguyễn Phúc Nguyên (ở ngôi: 1613-1635). Nhiều tài liệu trước đây thường ghi tước vị của bà là công chúa, nhưng thực sự là công nữ, vì bà chỉ là con của chúa Nguyễn.

Năm Canh Thân (1620), bà được gả cho vua Chân Lạp là Chey Chetta II. Nhờ có cuộc hôn nhân này mà tình giao hảo giữa hai nước được tốt đẹp, để chúa Nguyễn có thể dồn lực lại hòng đối phó với chúa Trịnh ở Đàng Ngoài, đồng thời cũng tạo thêm cơ hội cho người Việt mở rộng lãnh thổ về phía Nam.

Cuộc đời

Thân thế
Ngọc Vạn là con gái thứ hai của chúa Nguyễn Phúc Nguyên và Hiếu Văn Hoàng hậu Mạc Thị Giai. Mạc Thị Giai vốn là con gái của Mạc Kính Điển, cháu gái của Mạc Thái tông Mạc Đăng Doanh.

Ngọc Vạn có nhiều anh trai và chị em gái ruột, trong đó có Nguyễn Phúc Lan (sau là chúa Thượng), Ngọc Liên, Ngọc Khoa.

Cha bà là chúa Sãi Nguyễn Phúc Nguyên lên ngôi chúa năm 1613, và để củng cố vị thế của mình, vị chúa này đã tìm cách giao hảo với các nước phương Nam khi đó là Chiêm Thành và Chân Lạp.

Khoảng thời gian đó, triều đình Xiêm La gần như trực tiếp thống trị Chân Lạp. Vì vậy, khi lên ngôi vua, Chey Chetta II (ở ngôi: 1618-1628), liền cho xây dựng kinh đô mới ở Oudong (Vũng Long hay Long Úc) và cầu thân với chúa Nguyễn để chống lại sự khống chế của Xiêm La.

Làm vương hậu Chân Lạp
Năm 1620, theo lời cầu hôn của vua Chey Chetta II, chúa Sãi thuận gả Ngọc Vạn cho ông, và bà trở thành Hoàng hậu nước Chân Lạp với tước hiệu Brhat Mae Samdach Brhat Bhagavati Amara Deva Thida.

Vừa đẹp người, lại đẹp nết, nên bà được vua Chey Chettha II rất yêu quý. Nhờ vậy, mà nhà vua đã cho một số người Việt đi theo bà giữ những chức vụ quan trọng trong triều đình Chân Lạp, cũng như cho nhiều người Việt lập hãng xưởng và buôn bán ở gần kinh đô.

Lợi dụng mối quan hệ này, năm 1623, chúa Sãi còn cử một sứ bộ, đem theo thư cùng nhiều tặng phẩm, tới Oudong để tỏ tình thân hữu và bảo đảm sự ủng hộ của triều đình Huế. Trong quốc thư, chúa Nguyễn cũng đã yêu cầu vua Chey Chettha II cho lập một đồn thuế ở Prei Kor (tức vùng Sài Gòn) và lập một dinh điền ở Mô Xoài (gần Bà Rịa ngày nay - đây là dinh điền chính thức đầu tiên trên đất Chân Lạp). Nhờ sự vận động của Ngọc Vạn, nên cả hai việc trên đều được vua Chey Chetta II chấp thuận.

Vai trò của Hoàng hậu Somdach (tức Ngọc Vạn), đã có nhiều tác giả đề cập đến, như:
G. Maspéro:
Vị vua mới lên ngôi là Chey Thettha II cho xây một cung điện tại Oudong, ở đây ông làm lễ thành hôn với một công chúa con vua An Nam. Bà này rất xinh đẹp, về sau có ảnh hưởng lớn đến vua. Nhờ bà mà một phái đoàn An Nam đã xin và được vua Chey Thettha II cho lập thương điếm ở miền nam Cao Miên, nơi này nay gọi là Sài Gòn (trích trong cuốn "L’ Empire Khmer").
Moura:
Tháng 3 năm 1618, Prea Chey Chessda được phong vương với tước hiệu Somdach Prea Chey Chessda Thiréach Réaméa Thupphdey Barommonpit. Lúc đó vua An Nam gả một người con gái cho vua Cao Miên. Công chúa này rất đẹp, được nhà vua yêu mến và lập làm hoàng hậu tước hiệu Somdach Prea Preaccac Vodey Prea Voreac Khsattey (trích trong cuốn "Royaume du Cambodge").
Henri Russier:
Chúa Nguyễn lúc bấy giờ rất vui mừng thấy Cao Miên muốn giao hảo bèn gả công chúa cho vua Cao Miên. Công chúa xinh đẹp và được vua Miên yêu quý vô cùng...Năm 1623, sứ bộ Việt từ Huế đến Oudong yết kiến vua Cao Miên, dâng ngọc ngà châu báu, xin người Việt được khai khẩn và lập nghiệp tại miền Nam...Hoàng hậu xin chồng chấp thuận và vua Chey Chetta đã đồng ý (trích trong cuốn "Histoire sommaire du Royaume de Cambodge").
A. Dauphin Meunier:
Năm 1623, Chey Chettha, người đã cưới công chúa Việt Nam, được triều đình Huế giúp đỡ để chống lại quân Xiêm... Một sứ bộ Việt Nam đã tới bảo đảm với Chey Chetta về sự ủng hộ của triều đình Huế. Sứ bộ xin phép cho dân Việt Nam tới lập nghiệp Việt Nam tới lập nghiệp ở các tỉnh phía Đông Nam Vương Quốc. Vua Cao Miên cho phép lập một phòng thu thuế tại Prey Kôr để tài trợ việc định cư (trích trong cuốn "Le Cambodge").
Nguyễn Văn Quế:
Chey Chettha II dời đô từ Lovéa Em đếu Oudong năm 1620 và cưới công chúa Việt Nam được phong làm hoàng hậu và rất được yêu quý nhớ đức hạnh và vẻ đẹp mỹ miều. Vì đã giúp đỡ cho vua Cao Miên chống lại những cuộc xâm lăng của Xiêm nên chúa Sãi mới xin vua Cao Miên cho phép những người Việt di cư vào Nam được khai khẩn đất đai, trồng trọt, buôn bán và trả thuế ở Sài Gòn, Biên Hòa và Bà Rịa. Vua Cao Miên chấp thuận đề nghị của nhạc phụ. (trích trong cuốn "Histoire des Pays de L’union Indochinoise").
Phan Khoang:
Từ thế kỷ 17 đã có nhiều người Việt Nam đến hai xứ Đồng Nai và Mỗi Xuy của Chân Lạp (tức Biên Hòa, Bà Rịa ngày nay), để vỡ đất làm ruộng. Vua Chân Lạp Chey Chetta II muốn tìm một đối lực để chống lại lân bang Xiêm La nguy hiểm kia, đã xin cưới một công nữ con chúa Nguyễn làm hoàng hậu, trông mong sự ủng hộ của triều đình Thuận Hóa và chúa Hy Tông (chúa Sãi) có mưu đồ xa xôi, năm 1620, đã gả cho vua Chân Lạp một công nữ. Cuộc hôn nhân này có ảnh hưởng lớn lao đến vận mạng Chân Lạp sau này. Bà hoàng hậu đem nhiều người Việt đến, có người được giữ chức hệ trọng trong triều, bà lại lập một xưởng thợ và nhiều nhà buôn gần kinh đô.Đến năm 1623, một sứ bộ của chúa Nguyễn đến Oudong yêu cầu được lập cơ sở ở Prey Kôr tức Sài Gòn ngày nay và được ở đấy một sở thu thuế hàng hóa. Vua Chey Chetta chấp thuận và triều đình Thuận Hóa khuyến khích người Việt di cư đến đấy làm ăn rồi lấy cớ để giúp chính quyền Miên gìn giữa trật tự, còn phải một tướng lãnh đến đóng ở Prey Kôr nữa. Khi Chey Chatta mất, vùng đất từ Prey Kôr trở ra Bắc đến biên giới Chiêm Thành (tức là Sài Gòn, Bà Rịa, Biên Hòa ngày nay), đã có nhiều người Việt đến ở và khai thác đất đai (trích trong cuốn "Việt sử xứ Đàng Trong", phần "Chúa Nguyễn gây ảnh hưởng trên đất Chân Lạp").

Đổi lại, chúa Sãi hai lần giúp con rể (Chey Chetta II) đẩy lui quân Xiêm sang xâm lược. Giáo sĩ người Ý tên Christopho Borri ở Quy Nhơn đã nhìn thấy viện binh từ Đàng Trong tiến sang Cao Miên, nên đã ghi lại trong cuốn Hồi ký của mình (xuất bản năm 1631) như sau:Chúa Nguyễn luôn luyện tập binh sĩ và gởi quân đội giúp vua Cao Miên, tức chàng rể chồng của con chúa. Chúa viện trợ cho vua Cao Miên thuyền bè, binh lính để chống lại vua Xiêm...Loạn lạc ở Chân Lạp
Năm 1628, vua Chey Chetta II từ trần, triều đình Chân Lạp liên tục xảy ra các cuộc tranh chấp ngôi giữa những hoàng thân. Nhiều nhà vua bị anh em họ, rể, cháu...giết chết một cách thê thảm.

 Con cái
Theo Biên Hòa sử lược toàn biên (Quyển 2) thì Ngọc Vạn sống với vua Chey Chetta II, đã sinh được một trai là Chan Ponhéa Sô và một gái tên là Neang Nhéa Ksattrey. Tuy nhiên, so sánh độ tuổi của Chan Ponhéa Sô thì người này không thể là con của Ngọc Vạn.

Theo Christopher Buyers thì cuộc hôn nhân của Chey Chettha II và hoàng hậu Ngọc Vạn như sau:

Ngọc Vạn sinh khoảng năm 1605 (mất khoảng năm 1658), được gả cho Chey Chettha II vào năm 1620 và được phong hoàng hậu, hiệu là (Brhat Mae Samdach Bhagavati Brhat) Sri Vararajini Kshatriyi. Nhũ danh của Ngọc Vạn là Anak Anga Cuv [Cheou] hoặc Nguyễn Phúc Thị Ngọc Vạn. Họ có với nhau các con là:
 Công chúa (Brhat Pada Amachas) Nea Puspavathi Kshatriyi [Anga Nha]. Được hứa gả cho anh trai cùng cha khác mẹ là Chan Ponhéa Sô (Thommo Reachea II) nhưng lại bị gả (làm thiếp) cho chú ruột là Outey vào năm 1626. Ngoại tình với Chan Ponhéa Sô và cả hai bị Outey giết vào năm 1631.
 Công chúa (Brhat Anga) Devi Panya. Được gả cho Padumaraja I (Ang Non - con trai của Outey, tức em họ của Devi Panya). Bị Ramathipadi I (anh trai cùng cha khác mẹ với Devi Panya) sát hại năm 1642 cùng với chồng, cha chồng. Bà và Padumaraja I có một người con trai là Padumaraja II (sau làm vua hiệu là Chey Chettha III).

 Sự tranh chấp quyền lực ở Chân Lạp
Sau khi Chey Chetta II mất, nội bộ Chân Lạp liền xảy ra việc tranh quyền giữa chú là Prea Outey (em ruột của Chey Chetta II) người giữ chức Giám quốc (ab joréach hoặc Udayaraja) và người cháu là vua Chan Ponhéa Sô (ở ngôi: 1628-1630) (con của Chey Chetta II).

Trước đây, lúc vua Chei Chetta II còn sống đã định cưới Công chúa Ang Vodey cho Hoàng tử Chan Ponhéa Sô. Nhưng chẳng may, khi nhà vua vừa mất thì Préa Outey, tức là chú ruột của Chan Ponhéa Sô, lại cưới nàng Công chúa này trong khi Hoàng tử còn đang tu (theo truyền thống) trong chùa.

Sau khi rời tu viện, Chan Ponhéa Sô lên ngôi và trong một buổi tiếp tân, nhà vua trẻ gặp lại nàng Ang Vodey xinh đẹp. Sau đó, cả hai đã mượn cớ đi săn bắn để gặp gỡ, nhưng không ngờ Préa Outey biết được liền đuổi theo và giết chết cả hai vào năm 1630. Chan Ponhéa Sô làm vua mới được hai năm.

Người con thứ hai của Chey Chetta II lên ngôi với vương hiệu là Ponhea Nu (ở ngôi: 1630–1640). Năm 1640, Ponhea Nu đột ngột băng hà, Phụ chính Préah Outey liền đưa con mình lên ngôi, tức quốc vương Ang Non I. Nhưng Ang Non I cũng chỉ làm vua được hai năm (ở ngôi: 1640-1642) thì bị người con thứ ba của Chey Chetta II là Chau Ponhea Chan (Nặc Ông Chân - mẹ ông là người Lào) dựa vào một số người Chăm và người Mã Lai, giết chết cả chú Préah Outey và em họ Ang Non I để giành lại ngôi vua.

Nặc Ong Chân lên ngôi (ở ngôi: 1642-1659), cưới một Công chúa người Mã Lai theo đạo Hồi (Islam) làm Hoàng hậu và nhà vua cũng bỏ quốc giáo (Phật giáo Tiểu thừa) để theo đạo của vợ. Điều này cùng với việc cho nhóm người thiểu số Mã Lai và Chăm được nhiều ưu đãi, đã gây bất bình trong giới hoàng tộc và dân chúng Chân Lạp (dân tộc Khmer). Nặc Ông Chân còn xưng là Ramathipadi I, sau đó đổi thành Sultan Ibrahim.

Năm 1658, con của Préah Outey là Ang Sur (So) và Ang Tan dấy binh chống lại Nặc Ông Chân nhưng thất bại... Nghe lời khuyên của Thái hậu Ngọc Vạn, Ang So và Ang Tan cầu cứu chúa Nguyễn. Chúa Hiền Nguyễn Phúc Tần liền sai Phó tướng dinh Trấn Biên (Phú Yên) là Nguyễn Phước Yến dẫn 3000 quân đến thành Hưng Phước (bấy giờ là Mỗi Xuy, tức Bà Rịa), phá được thành rồi tiến vào bắt Nặc Ông Chân bỏ vào cũi đem về giam ở Quảng Bình.

Năm sau (1659), Nặc Ông Chân chết chúa Nguyễn phong cho Ang So làm vua Chân Lạp, hiệu là Barom Reachea VIII (ở ngôi: 1660-1672). Từ đó, lưu dân Việt đến Gia Định, Mỗi Xuy (Bà Rịa), Biên Hòa ngày càng đông để khai khẩn đất đai...

Năm 1672, vua Barom Reachea VIII bị một người vừa là rể vừa là cháu là Chey Chetta III giết chết, em là Ang Tan (Nặc Ông Tân) chạy sang cầu cứu chúa Nguyễn. Nhưng ngay sau đó Chey Chetta III cũng bị người của Nặc Ông Chân sát hại.

Ang Chei (Nặc Ông Đài, ở ngôi: 1673-1674) con trai đầu của vua Barom Reachea VIII lên ngôi. Ông Đài cho đắp thành lũy ở địa đầu Mỗi Xuy, nhờ Xiêm cứu viện để chống lại chúa Nguyễn.

Bị quân Xiêm đánh đuổi, Ang Tan cùng cháu là Ang Nan (Nặc Ông Nộn) chạy sang Sài Gòn kêu cứu chúa Nguyễn. Năm 1674, Chúa Hiền Nguyễn Phúc Tần sai Cai cơ Nguyễn Dương Lâm và Tham mưu Nguyễn Đình Phái chia quân làm hai cánh cùng tiến lên Chân Lạp. Nặc Ông Đài bỏ thành Nam Vang chạy vào rừng, để rồi bị thuộc hạ đâm chết.

Sau khi Nặc Ông Đài mất, người em là Nặc Ông Thu (Ang Sor) ra hàng. Để giải quyết tình trạng "nồi da xáo thịt" dai dẳng này, chúa Nguyễn cho Nặc Ông Thu làm Chính vương, đóng đô ở Phnom pênh (Nam Vang), cho Nặc Ông Nộn làm Đệ nhị vương, đóng đô ở khu vực gò Cây Mai (thuộc Sài Côn, nay thuộc Thành phố Hồ Chí Minh)...Tuy nhiên, hai phe vẫn không từ bỏ ý định loại trừ nhau.

Sau hơn 50 năm luôn phải tìm cách tồn tại trong chốn vàng son nhưng đẫm máu ấy, theo lời kể, thì Thái hậu Ngọc Vạn đã theo Nặc Ông Nộn về Sài Côn, rồi lui về sống ở Bà Rịa. Nơi đây, bà cho lập chùa Gia Lào (núi Chứa Chan, Đồng Nai), rồi ẩn tu cho đến hết đời.

Khẳng định Ngọc Vạn chính là vợ vua Chey Chetta II
Trước đây, vị công nữ được gả cho Chey Chetta II vẫn còn là một vấn đề chưa thống nhất. Vì ở mục Công chúa trong Đại Nam Liệt Truyện Tiền Biên chỉ ghi như thế này: Chúa Sãi có bốn người con gái là: 1/ Công chúa Ngọc Liên, lấy Trấn biên doanh trấn thủ phó tướng Nguyễn Phúc Vĩnh. Phúc Vĩnh là con trưởng Mạc Cảnh Huống. 2/ Công chúa Ngọc Vạn, không có truyện. 3/ Công chúa Ngọc Khoa, không có truyện. 4/ Công chúa Ngọc Đĩnh lấy phó tướng Nguyễu Cửu Kiều. Năm Giáp Tỵ (1684, Lê Chính Hòa năm thứ 5), mùa đông, Ngọc Đĩnh Mất.
Tương tự, trong quyển Généalogie des Nguyễn avant Gia Long (Phổ hệ nhà Nguyễn trước Gia Long) của Tôn Thất Hân và Bùi Thanh Vân (Bulletin des Amis de vieux Huế, 1920) cũng chỉ ghi là: Ngọc Khoa con gái thứ của Sãi vương, không để lại dấu tích. Ngọc Vạn con gái thứ của Sãi vương, không có dấu tích gì về Ngọc Vạn.Bàn về việc "không có truyện" trên, trong cuốn Việt sử xứ Đàng Trong của GS. Phan Khoang có đoạn:Việc này, sử ta đều không chép, có lẽ các sử thần nhà Nguyễn cho là việc không đẹp, nên giấu đi chăng? Nhưng nếu họ quan điểm như vậy thì không đúng. Hôn nhân chính trị, nhiều nước đã dùng, còn ở nước ta thì chính sách đã đem lại ích lợi quan trọng. Đời nhà Lý thường đem công chúa gả cho các tù trưởng các bộ lạc thượng du Bắc Việt, các bộ lạc ấy là những giống dân rất khó kiếm chế. Nhờ đó mà các vùng ấy được yên ổn, dân thượng không xuống cướp phá dân ta, triều đình thu được thuế má, cống phẩm; đất đai ấy, nhân dân ấy lại là một rào dậu kiên cố ở biên giới Hoa-Việt để bảo vệ cho miền Trung Châu và kinh đô Thăng Long. Đến đời Trần, chính đôi má hồng của ả Huyền Trân đã cho chúng ta hai châu Ô, Lý để làm bàn đạp mà tiến vào Bình Thuận.Sử ta không chép, nhưng theo các sách sử Cao Miên do các nhà học giả Pháp biên soạn, mà họ lấy sử liệu Cao Miên để biên soạn thì quả Chey Chetta II năm 1620 có cưới một công nữ con chúa Nguyễn. Giáo sĩ Borri, ở Đàng Trong trong thời gian ấy cũng có nói đến cuộc hôn nhân này. Xem "Đại Nam liệt truyện Tiền biên" (mục Công Chúa), thấy chúa Hi Tông (tức chúa Sãi) có bốn con gái, hai nàng Ngọc Liên, Ngọc Đãng thì có chép rõ sự tích chồng con, còn hai nàng Ngọc Vạn, Ngọc Khoa thì chép là "khuyết truyện", nghĩa là không có tiểu truyện, tức là không biết chồng con như thế nào. Vậy người gả cho vua Chey Chetta II phải là Ngọc Vạn hoặc Ngọc Khoa.Mãi đến khi Nguyễn Phúc tộc Thế phả được xuất bản tại Huế (1995), thì tiểu sử hai công nữ Ngọc Vạn và Ngọc Khoa mới được công bố rõ ràng:
Năm Canh Thân (1620), Nguyễn Phúc Ngọc Vạn (con gái thứ hai của chúa Sãi) được gả cho vua Chân Lạp là Chey Chetta II. Về sau nể tình bà, vua Chân Lạp cho người Việt lập một dinh điền tại Mô Xoài (Bà Rịa ngày nay).
Năm Tân Mùi (1631), Nguyễn Phúc Ngọc Khoa (con gái thứ ba của chúa Sãi) được gả cho vua Chiêm Thành là PôRôMê. Nhờ có cuộc hôn phối nầy mà tình giao hảo giữa hai nước Việt-Chiêm được tốt đẹp.

Người Việt ghi nhận công lao
Theo Nguyễn Lệ Hậu, thì: việc giữ gìn biên cương và mở mang bờ cõi luôn là ước vọng lớn lao của hầu hết các đấng quân vương, và trong suốt thời gian trị vì của mình các bậc đế vương đã không ngừng khai thác bằng hầu hết những khả năng và biện pháp vốn có. Ở đây, vấn đề hôn nhân nhằm mục đích chính trị đã đóng một vai trò không nhỏ trong việc mở mang bờ cõi, nhất là trong công cuộc Nam tiến. Trong đó các cành vàng lá ngọc đã đóng một vai trò nhất định, nước mắt má hồng đã tô thắm cho từng dãi đất biên cương.
Nhận xét riêng về vai trò của Ngọc Vạn, TS. Trần Thuận viết:Cuộc hôn nhân này mặc dầu không được sử nhà Nguyễn ghi chép vì một lý do nào đó. Song, xét đến cùng thì đây là một cuộc hôn nhân mang màu sắc chính trị có tầm quan trọng đặc biệt đối với lịch sử dân tộc Việt Nam, nó đáp ứng nhu cầu cho cả hai phía. Chân Lạp cần có sự "bảo hộ" của chúa Nguyễn để tránh khỏi sự tấn công tiêu diệt của vương quốc Xiêm. Chúa Nguyễn cần có chỗ đứng ở phía Nam, đẩy mạnh sự khai phá của lưu dân Việt trên mảnh đất khô cằn và thấp trũng mà từ lâu người Chân Lạp vẫn bỏ hoang, đồng thời tạo nên sự ổn định mặt phía Nam để rảnh tay lo đương đầu với thế lực Trịnh ở phía Bắc...Ngọc Vạn, rõ ràng là một chiếc cầu nối trong quan hệ Việt–Miên ở thế kỷ 17...Trong lịch sử dân tộc Việt Nam, từng có những người phụ nữ làm nên đại cuộc như Hai Bà Trưng, Bà Triệu,...góp phần giành giữ nền độc lập cho Tổ quốc, và cũng từng có những người phụ nữ lặng lẽ hy sinh để cha anh làm nên nghiệp lớn như Huyền Trân, Ngọc Vạn, Ngọc Khoa...Chính họ là những con người làm nên lịch sử. Đáng kính thay!

Cảm phục Ngọc Vạn và Ngọc Khoa, thi sĩ Trần Tuấn Khải (1895-1983), đã có thơ rằng:

Chú thích

Tham khảo
Trần Trọng Kim, Việt Nam sử lược. Nhà xuất bản Tân Việt, Sài Gòn, 1968.
Phạm Văn Sơn, Việt sử tân biên (quyển 3), Sài Gòn, 1959.
Lương Văn Lựu, Biên Hòa sử lược toàn biên (quyển 2). Tác giả tự xuất bản, Sài Gòn, 1973.
Nguyễn Phan Quang- Trương Hữu Quýnh- Nguyễn cảnh Minh, Lịch sử Việt Nam (1427-1858). Nhà xuất bản Giáo dục, 1977.
Phan Quang, Việt sử xứ Đàng Trong. Nhà xuất bản. Văn học, 2001
Phạm Việt Trung-Nguyễn Xuân Kỳ-Đỗ Văn Nhung, Lịch sử Campuchia. Nhà xuất bản Đại học và Trung học chuyên nghiệp, 1981.
Nhóm Nhân Văn Trẻ, Hỏi đáp lịch sử Việt Nam (tập 3). Nhà xuất bản Trẻ, 2007.
TS. Trần Thuận, Công nữ Ngọc Vạn với Quốc vương Chân Lạp .
Nguyễn Lệ Hậu, Nước mắt biên cương và phận má hồng  .
Moura, Jean, Le royaume du Cambodge, 1883.

Vạn
Người Đàng Trong


title: Austrochaperina pluvialis

text:
Austrochaperina pluvialis là một loài ếch trong họ Nhái bầu. Chúng là loài đặc hữu của Úc.
Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng ẩm ướt đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và các khu rừng vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới. Loài này đang bị đe dọa do mất môi trường sống.

Tham khảo

 Hero, J.-M. & Retallick, R. 2004. Austrochaperina pluvialis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

Liên kết ngoài

Austrochaperina
Động vật lưỡng cư Queensland


title: SC Freiburg

text:
Câu lạc bộ thể thao Freiburg, được biết đơn giản với cái tên SC Freiburg, là một câu lạc bộ bóng đá Đức, có trụ sở ở Freiburg ở quận Breisgau ở Baden-Württemberg. Volker Finke là huấn luyện viên của đội bóng từ năm 1991 đến 2007, và là huấn luyện viên có thời gian phục vụ lâu nhất ở Đức.

Danh hiệu

Giải vô địch quốc gia
 Vô địch giải hạng hai nước Đức: 1993, 2003, 2009
 Vô địch giải nghiệp dư: 1965, 1968, 1978

Cúp
 Vô địch South Baden Cup: 1975, 1978

Giải đấu quốc tế
 Vô địch Ciudad de Cartagena Trophy: 1995

Đội dự bị
 Vô địch Oberliga Baden-Württemberg: 2008
 Vô địch Verbandsliga Südbaden: 1998
 Vô địch Cúp Nam Baden: 2001

Trẻ
 Vô địch giải U19 Đức: 2008
 Vô địch giải U19 Bắc/Tây Bắc Đức: 2006, 2009

Cầu thủ

Đội hình hiện tại

Ra đi theo dạng cho mượn

Đội hình II
Tính đến 22 tháng 5 năm 2009

Huấn luyện viên:  Marcus Sorg

Các huấn luyện viên trong quá khứ và hiện tại
 Robin Dutt (June 2007 to present)
 Volker Finke (ngày 1 tháng 7 năm 1991 to ngày 20 tháng 5 năm 2007)
 Eckhard Krautzun (ngày 1 tháng 7 năm 1990 to ngày 30 tháng 6 năm 1991)
 Bernd Hoss (ngày 1 tháng 12 năm 1989 to ngày 30 tháng 6 năm 1990)
 Uwe Ehret (ngày 27 tháng 8 năm 1989 to ngày 26 tháng 11 năm 1989) (second time)
 Lorenz-Günther Köstner (ngày 1 tháng 7 năm 1989 to ngày 26 tháng 8 năm 1989)
 Uwe Ehret (ngày 9 tháng 4 năm 1989 to ngày 30 tháng 6 năm 1989)
 Fritz Fuchs (ngày 1 tháng 1 năm 1989 to ngày 8 tháng 4 năm 1989) (lần thứ 2)
 Jörg Berger (ngày 1 tháng 7 năm 1986 to ngày 17 tháng 12 năm 1988)
 Horst Zick (ngày 23 tháng 3 năm 1986 to ngày 30 tháng 6 năm 1986) (lần thứ 2)
 Jupp Becker (ngày 25 tháng 1 năm 1986 to ngày 22 tháng 3 năm 1986)
 Anton Rudinski (ngày 1 tháng 7 năm 1984 to ngày 1 tháng 1 năm 1986)
 Fritz Fuchs (ngày 1 tháng 7 năm 1983 to ngày 30 tháng 6 năm 1984)
 Werner Olk (ngày 1 tháng 7 năm 1982 to ngày 30 tháng 6 năm 1983)
 Lutz Hangartner (ngày 1 tháng 7 năm 1981 to ngày 30 tháng 6 năm 1982)
 Horst Zick (ngày 25 tháng 1 năm 1981 to ngày 30 tháng 6 năm 1981)
 Jupp Becker (ngày 1 tháng 7 năm 1980 to ngày 24 tháng 1 năm 1981)
 Norbert Wagner (ngày 1 tháng 7 năm 1979 to ngày 24 tháng 1 năm 1980)
 Heinz Baas (ngày 30 tháng 9 năm 1978 to ngày 30 tháng 6 năm 1979
 Manfred Brief (ngày 1 tháng 7 năm 1972 to ngày 30 tháng 9 năm 1978)
 Edgar Heilbrunner (1969 to 1972)
 Hans Diehl (1964 to 1969)
 Hanns Faber (1963 to 1964)
 Hans Roggow (1960 to 1963)
 Kurt Mannschott (1956 to 1958)
 Willi Hornung (1953 to 1955)
 Andreas Munkert (1950 to 1953) (lần thứ 2)
 Arthur Mattes (1949 to 1950)
 Andreas Munkert (1946 to 1949)

Đội nữ

Đội hình hiện tại

Những mùa giải gần đây

SC Freiburg

SC Freiburg II

Xem thêm
 Official website
 Abseits Guide to German Soccer

Tham khảo

Câu lạc bộ bóng đá Đức


title: Colletes omanus

text:
Colletes omanus là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Kuhlmann mô tả khoa học năm 2003.

Chú thích

Tham khảo

Colletes
Động vật được mô tả năm 2003


title: Centris americana

text:
Centris americana là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Klug mô tả khoa học năm 1810.

Chú thích

Tham khảo

Centris
Động vật được mô tả năm 1810


title: Galeruca spectabilis

text:
Galeruca spectabilis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Faldermann miêu tả khoa học năm 1837.

Chú thích

Tham khảo

Galeruca


title: Nempont-Saint-Firmin

text:
Nempont-Saint-Firmin là một xã trong tỉnh Pas-de-Calais, vùng Hauts-de-France, Pháp.

Địa lý
Nempont-Saint-Firmin ở thung lũng sông Authie, giáp với tỉnh Somme, khoảng 8 mile (13 km) về phía nam Montreuil-sur-Mer, trên tuyến N1.

Dân số

Địa điểm nổi bật
 The 18th century church of St.Firmin.

Xem thêm
Xã của tỉnh Pas-de-Calais

Tham khảo
INSEE
IGN

Liên kết ngoài
 Nempont-Saint-Firmin on the Quid website

Nempontsaintfirmin


title: Copelatus assimilis

text:
Copelatus assimilis là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Régimbart miêu tả khoa học năm 1895.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Copelatus


title: Les Moutiers-en-Retz

text:
Les Moutiers-en-Retz là một xã thuộc tỉnh Loire-Atlantique, trong vùng Pays de la Loire ở phía tây nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao từ 0-39 mét trên mực nước biển. Theo điều tra dân số năm 2006 của INSEE, xã có dân số 1138 người.

Tham khảo

Xã của Loire-Atlantique


title: Leimbach, Wartburg

text:
Leimbach là một đô thị trong huyện Wartburg ở bang Thüringen, Đức. Đô thị này có diện tích 8,63 km².

Tham khảo


title: Eric Hobsbawm

text:
Eric John Ernest Hobsbawm (9 tháng 6 năm 1917 – 1 tháng 10 năm 2012) là sử gia nổi tiếng người Anh gốc Do Thái, nhiều ảnh hưởng trên thế giới, và cũng là nhà Mác-xít kiên định, từng dẫn dắt hệ phái Mác-xít châu Âu (eurocommunism)

Sinh ra trong gia đình cả bố mẹ đều là người Do Thái, ở Alexandria, Ai Cập, bị thư lại ghi nhầm khai sinh từ Hobsbaum thành Hobsbawm, lớn lên ở Viên và Berlin, nhờ từ nhỏ giao tiếp bằng tiếng Anh trong nhà mà năm 14 tuổi Hobsbawm đã có thể tự sống bằng nghề gia sư cho gia đình người Anh sau khi bố và mẹ chết, rồi được dì nhận nuôi và mang sang Luân Đôn năm 1933. Từ Trường trung học (gymnasium) mang tên Prinz-Heinrich ở Berlin, Hobsbawm chuyển sang trường trung học Marylebone ở Luân Đôn, rồi King's College ở Cambridge cho đến ngày nhận bằng tiến sĩ về xã hội Fabian. Giáo sư Hobsbawm hiện đang là hiệu trưởng Đại học Birkbeck, Luân Đôn, ông cũng từng là đảng viên Đảng cộng sản Anh (giải thể năm 1991).

Nói được nhiều thứ tiếng: Anh, Đức, Pháp, Tây Ban Nha, Ý, đọc tiếng Hà Lan, Bồ Đào Nha và Catalan, Hobsbawm có cơ sở nghiên cứu rất rộng, đặc biệt là lịch sử văn hóa và lối tiếp cận từ góc nhìn của thường dân đối với lịch sử và ảnh hưởng của lịch sử. Phương pháp luận của Hobsbawm cũng chính là phép duy vật lịch sử mà Karl Marx từng xây dựng. Một trong số những công trình nghiên cứu của Hobsbawm đề cập đến quốc gia dân tộc, mà theo ông được xây dựng nhờ vào "Truyền thống tân tạo" (invented tradition)

Sự kiện Liên Xô đem quân vào Hungary năm 1956 khiến hiệp hội sử gia Mác-xít ở Anh tan rã, nhiều thành viên cũng đồng thời rút tên ra khỏi Đảng cộng sản Anh, nhưng Eric Hobsbawm vẫn ở lại trong đảng và tiếp tục bảo vệ quyết định của Liên Xô, mặc dù cho rằng nên sớm rút quân. Hobsbawm liên tục là cây bút lý luận quan trọng cho tờ Marxism Today cho đến ngày đình bản năm 1991. Bên cạnh Stuart Hall, Anthony Giddens và Jurgen Habemas, ông được xếp vào nhóm các nhà lý luận Mác-xít nhiều ảnh hưởng nhất hiện nay. Cùng với Benedict Anderson và Ernest Gellner, ông được xếp vào nhóm lý thuyết gia cơ sở cho các nghiên cứu về dân tộc mang tính quốc gia trên thế giới

Tác phẩm
 Labour's Turning Point: Extracts from Contemporary Sources (1948)
 Primitive Rebels: Studies in Archaic Forms of Social Movement in the 19th and 20th centuries (1959)
 The Jazz Scene (1959)
 The Age of Revolution: Europe 1789–1848 (1962)
 Labouring Men: studies in the history of labour (1964)
 Pre-Capitalist Economic Formations (1965)
 Industry and Empire: From 1750 to the Present Day (1968)
 Bandits (1969)
 Captain Swing (1969)
 Revolutionaries: Contemporary Essays (1973)
 The Age of Capital: 1848–1875 (1975
 Italian Road to Socialism: An Interview by Eric Hobsbawm with Giorgio Napolitano (1977)
 The History of Marxism: Marxism in Marx's day, Vol I (1982)
 The Invention of Tradition (1983)
 Worlds of Labour: Further Studies in the History of Labour (1984)
 The Age of Empire: 1875–1914 (Thời đại của đế chế: 1875–1914, 1987)
 Politics for a Rational Left: Political Writing, 1977–1988 (1989)
 Echoes of the Marseillaise: Two Centuries Look Back on the French Revolution (1990)
 Nations and Nationalism Since 1780: Programme, Myth, Reality (1991)
 The Age of Extremes: The Short Twentieth Century, 1914–1991 (1994)
 Art and Power: Europe Under the Dictators exhibition catalogue (1995)
 On History (19970
 1968 Magnum Throughout the World (1998)
 Behind the Times: Decline and Fall of the Twentieth-Century Avant-Gardes (1998)
 Uncommon People: Resistance, Rebellion and Jazz (1998)
 Karl Marx and Friedrich Engels, The Communist Manifesto: A Modern Edition (1998)
 The New Century: In Conversation with Antonio Polito (2000)
 Interesting Times: A Twentieth-Century life (2002)
 Globalisation, Democracy and Terrorism (2007)
 How to Change the World: Tales of Marx and Marxism (2011)
 Fractured Times: Culture and Society in the 20th Century (2013)
 Viva la Revolucion: Hobsbawm on Latin America (2016)

Tham khảo

Hobsbawm giới thiệu hồi ký
 Nhận xét của Hobsbawm về cuộc cách mạng Việt Nam
 Hobsbawm, Ernest 1994 The Age of Extremes: the short Twentieth Century, 1914-1991 ISBN 0-679-73005-2
 Hobsbawm, Ernest 1990 Nations and Nationalism since 1780: programme, myth, reality (Cambridge Univ. Press) ISBN 0-521-43961-2
Nhận xét của Hobsbawm về quyền lực của Hoa Kỳ

Liên kết ngoài
Giới thiệu Eric Hobsbawm trong dự án nghiên cứu hệ tư tưởng dân tộc
Hobsbawm giới thiệu hồi ký ở UCLA
 Tiểu sử trên mạng
 Giới thiệu của các báo

Sinh năm 1917
Nhà sử học Anh
Người Berlin
Người Viên
Nhà sử học Vương quốc Liên hiệp Anh
Mất năm 2012
Người Luân Đôn
Chết vì bệnh bạch cầu
Người từ Alexandria
Nhà văn nhạc Jazz


title: Elachista excelsicola

text:
Elachista excelsicola là một loài bướm đêm thuộc họ Elachistidae. Nó được tìm thấy ở Áo, Ba Lan, Fennoscandia và miền bắc Nga. Nó cũng được tìm thấy ở Bắc Mỹ.

Sải cánh dài 8–12 mm.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Lepidoptera of Sweden
Fauna Europaea
mothphotographersgroup

Elachista


title: Cuội kết

text:
Cuội kết (Tiếng Anh: Conglomerate) là một loại đá trầm tích gồm ba thành phần chính là: hạt cuội (pebble) được mài tròn có kích thước từ 2mm đến vài trăm mm, hạt vụn lấp đầy (clast) và xi măng gắn kết.

Cuội kết khác với dăm kết (breccias) ở chỗ nó chứa các hạt có độ mài tròn cao, trong khi dăm kết cấu thành bởi những mảnh sắc cạnh hơn.

Tham khảo

Đá
Thạch luận
Đá trầm tích


title: Castrillo de la Valduerna

text:
Castrillo de la Valduerna là một đô thị trong tỉnh León, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 198 người.

Tham khảo

Đô thị ở León


title: 2x2

text:
2x2 (tiếng Nga: дважды два, chuyển tự dvazhdi dva) là một kênh truyền hình phát sóng tại Liên Xô, và nay là Nga.

Lịch sử hình thành và phát triển

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Неофициальный сайт поклонников телеканала 2x2
 politika.su: Факты о телеканале «2x2»
 Заставки каналов «2x2» и МТК 1994 года на YouTube (Видео предоставлено http://antennamoscow.narod.ru)

Hãng truyền hình Liên Xô
Hãng truyền hình Nga


title: Bufo arabicus

text:
Bufo arabicus (tên tiếng Anh: Arabian Toad) là một loài cóc trong họ Bufonidae.
Nó được tìm thấy ở Oman, Ả Rập Xê Út, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất, và Yemen.
Các môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng đất có cây bụi nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, sông, sông có nước theo mùa, suối nước ngọt, vườn nông thôn, các vùng đô thị, ao, và đất có tưới tiêu.

Chỉ có chín loài lưỡng cư có ở bán đảo Ả Rập.

Ghi chú

Tham khảo
 Papenfuss, T., Gardner, A., Stöck, M., Anderson, S. & Kuzmin, S. 2004. Bufo arabicus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 7 năm 2007.

Liên kết ngoài

A
Động vật được mô tả năm 1827


title: Dự án Bách Cốc

text:
Dự án Bách Cốc là một chương trình nghiên cứu khoa học lớn do các nhà khoa học Nhật Bản trực tiếp triển khai từ năm 1994 với sự hợp tác của Trung tâm Nghiên cứu Việt Nam & Giao lưu Văn hóa nhằm nghiên cứu một cách đầy đủ nhất bức tranh về đời sống kinh tế, văn hoá, chính trị, xã hội... của làng Bách Cốc, một ngôi làng cổ nhỏ bé nằm ở vùng châu thổ sông Hồng, để từ đó có thể đưa ra một cái nhìn minh xác nhất về cấu trúc mô hình làng, đơn vị hành chính nhỏ nhất nhưng lại có vai trò quan trọng nhất trong đời sống xã hội của người Việt. Dự án kéo dài suốt 14 năm (từ 1994 đến 2008), thu hút 176 nhà khoa học từ 17 trường đại học của Nhật Bản cùng nhiều nhà khoa học và các cơ quan nghiên cứu của nước ta. Năm 2003, GS. Yumio Sakurai, tác giả của chương trình được Trường Đại học Quốc gia Hà Nội trao bằng tiến sĩ khoa học danh dự về chương trình nghiên cứu Bách Cốc.
Trong quá trình khảo sát, nghiên cứu, các nhà khoa học đã phát hiện nhiều tài liệu, dấu vết của các giai đoạn lịch sử từ thời Hùng Vương đến các Triều đại phong kiến Việt Nam. Hệ thống các di vật phong phú, các loại hình di sản văn hoá độc đáo như: Lăng mộ, bia chân dung, văn bia, trống đồng, đồ đá, đạo sắc phong.

Sáng 20-2-2007 (tức mồng 4 tết Đinh Hợi), tại Nhà văn hoá huyện Vụ Bản, Phòng Văn thể Vụ Bản phối hợp với Bảo tàng tỉnh đã tổ chức Triển lãm "Làng Việt cổ Bách Cốc" trưng bày giới thiệu một số hình ảnh và hiện vật tiêu biểu về kết quả nghiên cứu của dự án, gồm các nội dung: Bách Cốc - một làng giàu truyền thống văn hoá; Bách Cốc - dưới góc nhìn khảo cổ học; Mối quan hệ Bách Cốc với các làng, xã của huyện Vụ Bản; Một số kết quả nghiên cứu Bách Cốc. Triển lãm có ý nghĩa khoa học nhằm giới thiệu với nhân dân địa phương và đông đảo khách thập phương những nét văn hoá truyền thống tiêu biểu của làng cổ Bách Cốc, vùng đất Thiên Bản; có ý nghĩa giáo dục và phát huy có hiệu quả các di sản văn hoá quê hương và dân tộc.

Theo Lịch sử họ Bùi ở Bách Cốc, tương truyền rằng: Cách đây 600 năm, có 12 gia đình có nguồn gốc từ Bạch Hạc tỉnh Vĩnh Phú cùng lánh nạn ngoại xâm Phương Bắc, đã dừng chân tụ tập tại mảnh đất ven biển châu thổ Sông Hồng, khai phá đất hoang lấy việc cấy trồng và chài lưới làm kế sinh nhai.Với ước vọng có nhiều chủng loại lương thực cung cấp cho con cháu no đủ, nên đặt tên cho mảnh đất đó là Bách Cốc (Trăm loại lương thực).

Làng Bách Cốc xưa kia nay thuộc xã Thành Lợi - huyện Vụ Bản - tỉnh Nam Định. 12 gia đình đó sau hình thành 12 dòng họ.

Xem thêm
Rural Credit and Community Relationships in a Northern Vietnamese Village

Tham khảo

Văn hóa Việt Nam


title: 10139 Ronsard

text:
10139 Ronsard (1993 ST4) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 19 tháng 9 năm 1993 bởi E. W. Elst ở Caussols. Nó được đặt theo tên của nhà thơ Pháp Pierre de Ronsard

Tham khảo

Liên kết ngoài
 JPL Small-Body Database Browser ngày 10139 Ronsard

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1993


title: Xanthesma scutellaris

text:
Xanthesma scutellaris là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Michener mô tả khoa học năm 1965.

Chú thích

Tham khảo

Xanthesma
Động vật được mô tả năm 1965


title: Đồng tính, song tính và hoán tính trong thần thoại

text:
Nhiều thần thoại và chuyện kể tôn giáo bao gồm những chuyện về tình cảm lãng mạn hoặc tình dục giữa những nhân vật đồng giới hoặc hành động siêu phàm đặc trưng làm thay đổi giới tính của nhân vật. Những thần thoại này được giải thích là một dạng biểu hiện đồng tính, song tính và hoán tính và những khái niệm hiện đại về giới tính và tình dục được dùng trong trường hợp này. Nhiều thần thoại quy cho thượng đế hoặc một lực lượng siêu nhiên đã dẫn đến đồng tính luyến ái và thay đổi giới tính ở con người. Điều này xuất hiện trong những thần thoại mà thượng đế dạy con người về thói quen tình dục đồng giới hoặc các câu chuyện kể về nguyên nhân của hoán tính và đồng tính.

Chủ đề đồng tính, song tính và hoán tính trong thần thoại phương Tây đã được biết từ lâu và là chủ đề của các nghiên cứu lớn. Áp dụng nghiên cứu giới và lý thuyết đồng tính vào thần thoại ở vùng khác thì ít phát triển hơn, nhưng đã phát triển từ cuối thế kỷ 20. Những thần thoại thường có đồng tính, song tính luyến ái và hoán tính như một biểu tượng của những trải nghiệm thiêng liêng và thần thánh. Devdutt Pattanaik viết rằng thần thoại đã "ghi nhận sự biểu hiện tập thể của một dân tộc mà họ không ý thức được" và rằng nó thể hiện niềm tin sâu xa về những biến thể tình dục có thể khác lạ với những đạo đức xã hội bị kìm nén.

Thần thoại châu Âu

Hy Lạp-La Mã

Hy Lạp-La Mã có đặc trưng tình yêu đồng giới nam trong nhiều thần thoại. Những thần thoại này được mô tả là có ảnh hưởng quan trọng đến văn học đồng tính, song tính và hoán tính phương Tây với những thần thoại thường xuyên được viết lại và các mối quan hệ và nhân vật giữ vai trò biểu tượng. Đồng tính nữ ít thấy trong các thần thoại này. Những lệ thường đồng tính của người Hy Lạp bao gồm những biểu hiện đẹp đẽ và hiến dâng mình cho tình yêu.

 Achilles và Patroclus
 Achilles và Troilus
 Agamemnon và Argynnus
 Agathaidas và Phalanthus
 Ameinias và Narcissus
 Apollo và Hyacinth
 Apollo và Hymenaios
 Chrysippus và Laius
 Daphnis và Pan

 Dionysus và Ampelos
 Dionysus và Prosymnus
 Euryalus và Nisus
 Heracles và Abderus
 Heracles và Hylas
 Heracles và Iolaus
 Ianthe và Iphis

 Poseidon và Pelops
 Polyeidos và Glaucus
 Orpheus và the Thracians
 Orpheus và Kalais
 Silvanus và Cyparissus
 Zeus và Ganymede
Thần bảo trợ của lưỡng tính và người chuyển giới là Dionysus hay còn gọi là thần rượu Nho, một vị thần thai nghén trong đùi của cha mình Zeus, sau khi mẹ chàng qua đời vì bị sét đánh bởi Zeus. Những vị thần khác đôi khi được coi là thần của tình yêu đồng tính giữa nam giới, chẳng hạn là nữ thần tình yêu Aphrodite và các vị thần trong đoàn tùy tùng của mình, chẳng hạn như các Erotes: Eros, Himeros và Pothos cũng là một phần của một bộ ba của vị thần đó đã đóng vai trò trong quan hệ cùng giới, cùng với Heracles và Hermes, vị thần ban cho phẩm chất của sắc đẹp (và sự trung thành), sức mạnh và khả năng hùng biện, tương ứng, vào những người yêu thích nam giới.

Châu Á

Trung Hoa

Thần thoại Trung Hoa được mô tả là "phong phú về đồng tính luyến ái". Những truyện thần thoại và dân gian Trung Hoa phản ảnh quan niệm Trung Hoa cổ xưa về đồng tính hơn là quan niệm hiện đại. Những thần thoại này bị ảnh hưởng mạnh bởi niềm tin tôn giáo đặc biệt là Đạo giáo và Khổng giáo và sau đó là Phật giáo.

Trước Đạo giáo và Khổng giáo, trong truyền thống Trung Hoa, Tát Mãn giáo (shamanistic) đóng vai trò chủ đạo với phần lớn các vu (shaman) là nữ. Tình yêu đồng giới nam được cho là bắt nguồn từ thần thoại phía Nam nên đồng tính đôi khi còn được gọi là "gió phương Nam". Từ giai đoạn này, nhiều vị thần được gán với đồng tính, song tính và hoán tính bao gồm Chou Wang, Lam Thái Hòa, Shan Gu, Hạ Vũ và Cổn (Gun).

Truyện về Thỏ nhi thần (Hồ Thiên Bảo) cũng liên quan đến đồng tính ái.

Mặc dù vậy, một số trường học đã coi hành vi vi phạm đồng tính luyến ái tình dục thông qua lịch sử.

Xem thêm
 Danh sách người Do Thái đồng tính luyến ái

Chú thích

LGBT
Thần thoại
Văn hóa LGBT
LGBT và tôn giáo
Lịch sử LGBT


title: Rhacophorus poecilonotus

text:
Rhacophorus poecilonotus là một loài ếch trong họ Rhacophoridae. Chúng là loài đặc hữu của Indonesia.

Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và sông. Loài này đang bị đe dọa do mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo

 Iskandar, D. & Mumpuni 2004. Rhacophorus poecilonotus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

Động vật lưỡng cư Indonesia
P


title: Tetrapedia helvola

text:
Tetrapedia helvola là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Moure mô tả khoa học năm 1999.

Chú thích

Tham khảo

Tetrapedia
Động vật được mô tả năm 1999


title: Smicridea atrobasis

text:
Smicridea atrobasis là một loài Trichoptera thuộc họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Smicridea


title: Jules A. Hoffmann

text:
Jules A. Hoffmann (sinh ngày 2 tháng 8 năm 1941 tại Echternach, Luxembourg) là một nhà sinh học Pháp gốc Luxembourg. Ông là một giám đốc nghiên cứu và là thành viên của Hội đồng quản trị của Trung tâm Quốc gia Nghiên cứu khoa học (CNRS) tại Strasbourg, Pháp. Trong năm 2007, ông trở thành Chủ tịch của Viện Hàn lâm Khoa học Pháp.

Cùng với Bruce A. Beutler, Hoffmann đã nhận được một nửa giải Nobel Y học năm 2011 cho "khám phá của họ liên quan đến sự hoạt hóa miễn dịch bẩm sinh" (một nửa khác đã đi cho Ralph M. Steinman cho "khám phá của ông của tế bào đuôi gai và vai trò trong miễn dịch thích nghi ").
Hoffmann nhận tốt nghiệp đại học ngành sinh học và hóa học, và sau đó hoàn thành bằng tiến sĩ của mình trong sinh học tại Đại học Strasbourg vào năm 1969. Ông đã nghiên cứu sinh sau tiến sĩ của ông Philipps-Universität ở Marburg an der Lahn, Đức năm 1973-1974.

Tham khảo

Sinh năm 1941
Nhà sinh học Pháp
Nhà sinh học Luxembourg
Người đoạt giải Nobel Sinh lý và Y khoa
Người Pháp đoạt giải Nobel
Nhân vật còn sống


title: Hylaeus pallidicornis

text:
Hylaeus pallidicornis là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Morawitz mô tả khoa học năm 1876.

Chú thích

Tham khảo

P
Động vật được mô tả năm 1876


title: Cardiophorus panamapolis

text:
Cardiophorus panamapolis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Douglas miêu tả khoa học năm 2003.

Chú thích

Tham khảo

Cardiophorus


title: Fukuchiyama, Kyoto

text:
là một thành phố thuộc phủ Kyōto, Nhật Bản.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thành phố phủ Kyōto

tl:Pukutsiyama, Kyoto
uk:Явата (Кіото)


title: Ranco

text:
Ranco là một đô thị ở tỉnh Varese trong vùng Lombardia, có cự ly khoảng 60 km về phía tây bắc của Milan and about 20 km về phía tây của Varese. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 1.188 người và diện tích là 6,3 km².

Đô thị Ranco có các frazione (đơn vị trực thuộc) Uponne.

Ranco giáp các đô thị: Angera, Ispra, Lesa, Meina.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Varese
Thành phố và thị trấn ở Lombardia


title: Swiss International Air Lines

text:
Swiss International Air Lines AG (thường gọi là: Swiss; tạm
dịch: Hãng hàng không Quốc tế Thụy Sĩ) là hãng hàng không lớn nhất của Thụy Sĩ khai thác đường bay từ châu Âu tới bắc Mỹ, Nam Mỹ, châu Âu và châu Á. Trạm trung truyển chính của hãng là Sân bay Zürich (ZRH). Swiss là một công ty con của hãng hàng không Đức Lufthansa. Tổng hành dinh của hãng được đặt tại sân bay Basel-Mulhouse-Freiburg gần Basel, Thụy Sĩ. Mã IATA của hãng là LX được lấy lại từ hãng hàng không Crossair. Mã ICAO của hãng là SWR được lấy lại từ hãng hàng không Swissair.

Vào ngày 18/11/2020, có thông báo cho rằng Dieter Vranckx sẽ đảm nhận vị trí Giám đốc điều hành kể từ ngày 1/1/2021. Vranckx có 20 năm kinh nghiệm trong Tập đoàn Lufthansa và hiện là Giám đốc điều hành của Tập đoàn Lufthansa thành viên Brussels Airlines, vị trí mà ông đã đảm nhiệm kể từ đó đầu năm 2020.

Lịch sử hình thành

Khởi đầu
Hẵng được thành lập lại vào năm 2002 sau sự phá sản của hãng hàng không quốc gia trước đây của Thụy Sĩ Swissair. Hãng hàng không mới đã lỗ khoảng 1.6 tỉ $ từ khi thành lập cho tới năm 2005. Chủ nợ chính của hẵng là Credit Suisse và UBS đã bán tài sản của Swissair cho Crossair, một đối tác của Swissair. Cả Swissair và Crossair đều thuộc một công ty mẹ là SAirGroup. Crossair sau đó đã đổi tên thành Swiss và hãng hàng không quốc gia mới chính thức ra đời vào ngày 31-03-2002. Ban đầu, hãng được sở hữu bởi hội đầu tư (61.3%), Liên bang Thụy Sĩ (20.3%), các bang và địa phương (12.2%) và các thành phần khác (6.2%). Swiss cũng sở hữu các công ty con như Swiss Sun (100%) và Crossair Europe (99.9%) với khoảng 7383 nhân viên.

Swiss International Air Lines, hay "Swiss", được thành lập từ những gì còn lại của Crossair. Crossair có 40% thu nhập từ hẵng Swissair. Năm đầu tiên với toàn thua lỗ, chính phủ Thụy Sĩ đã chi một khoản tương đương $1.5 tỉ để sử dụng trong vòng 2 năm.

Theo Marcel Biedermann, Tổng giám đốc thị trường quốc tế của Swiss, có 3 khả năng dành cho Swiss: hoạt động độc lập như một hãng hàng không nhỏ, tụt xuống thứ hạng không được biết đến hoặc tham gia vào một liên minh hàng không. Và khả năng thứ 3 đã được lựa chọn. Swiss đã đàm phán với Air France-KLM, British Airways, và Lufthansa. Tuy nhiên lúc này, Swiss đang lâm vào một tình trạng nợ nần với một tương lai không mấy sáng sủa và đó dường như không phải là một sự đầu tư hấp dẫn. Sau khi sáp nhập với KLM, Air France trả lời rằng họ quá bận rộn để suy nghĩ đến việc sáp nhập của Swiss. Lufthansa muốn mua lại hãng nhưng người dân Thụy Sĩ thì không muốn như vậy. British Airways đã mở cửa và các thành viên khác trong liên minh Oneworld nghĩ rằng Sân bay Zürich sẽ trở thành điểm trung chuyển ngoài sân bay London Heathrow

Sau gần 1 năm tranh luận, Swiss cuối cùng cũng được chấp thuận vào Oneworld, sau khi bị ngăn cản bởi British Airways, đối thủ của Swiss trong nhiều đường bay dài. Ngày 3-06-2004, Swiss quyết định không tham gia Oneworld bởi họ không muốn hợp nhất chương trình khách hàng thường xuyên của mình vào với chương trình của British Airways Executive Club.

Phục hồi

Hãng đã dần dần giảm được thua lỗ, và đã có lãi $220 triệu vào năm 2006, sang năm 2007, lãi thực của năm là $570 triệu. Tháng 3-2008, Biedermann bắt đầu chương trình cải tổ, và theo như ông nói " Đây là lúc để sắp xếp lại căn nhà của chúng tôi theo đúng trật tự của nó". Vào lúc này thì sự hỗ trợ từ bên ngoài là rất cần thiết và  hãng đã xem Lufthansa như một đối thủ cạnh tranh. Cho dù mạng lưới của Swiss lúc này nhỏ hơn, nhưng hẵng đã vận chuyển được số lượng hành khách bằng với năm 2002.

Ngày 22-03-2005, Lufthansa Group xác nhận kế hoạch mua lại Swiss, bắt đầu bằng việc góp vốn 11% vào việc thành lập một công ty nắm giữ cổ phần của Swiss với tên gọi Air Trust. Việc mua lại này được hoàn thành vào ngày 1-07-2007 và Swiss đã sáp nhập với Lufthansa từ năm 2005. Swiss tham gia liên minh Star Alliance vào ngày 1-04-2006 và hẵng cũng trở thành thành viên của chương trình khách hàng thường xuyên Miles&More của Lufthansa

Swiss cũng thành lập một công ty con với tên gọi Swiss European Air Lines. Hẵng này có giấy phép hoạt động độc lập. Swiss cũng sở hữu hai công ty độc lập khác là Swiss AviationTraining và Swiss WorldCargo.

Năm 2008 Swiss International Air Lines nắm giữ Edelweiss Air

Năm 2007, Swiss đã đặt hàng 9 máy bay Airbus A330-300 nhằm thay thế đội bay hiện tại gồm 9 máy bay Airbus A330-200. Dòng máy bay A333 thân thiện hơn với môi trường và có 3 hạng ghế ngồi. Chiếc đầu tiên được giao vào tháng 4-2009 và được dùng để khai thác tuyến Zurich - New York. Mùa xuân năm 2010, Swiss sử dụng máy bay A330-300 vào khai thác đường bay Geneva - New York cũng như một số đường bay từ Zurich đi Delhi, Mumbai, Dubai và Muscat. Tháng 4-2010, sẽ khai thác trên đường bay từ Zurich đi Nairobi, Dar es Salaam, Yaounde và Douala.

Tiếp quản bởi Lufthansa
Sau khi Lufthansa Group tiếp quản, đội bay trong khu vực đã được đổi từ Embraer ERJs và Saabs của Crossair thành Avro RJs, do một công ty con thuộc sở hữu hoàn toàn của Swiss Global Air Lines thực hiện. Phần còn lại của đội bay đã được hợp lý hóa và hiện chủ yếu bao gồm máy bay Airbus, ngoài Boeing 777.

Swiss cũng đàm phán lại các hợp đồng cung cấp của họ, bao gồm xử lý mặt bằng, bảo trì, dịch vụ ăn uống và lao động. Các cổ đông Thụy Sĩ đã nhận được một lựa chọn dựa trên hiệu suất cho cổ phiếu của họ. Khoản thanh toán được thực hiện vào năm 2008, và số tiền phụ thuộc vào mức độ tốt của cổ phiếu Lufthansa so với cổ phiếu của các đối thủ cạnh tranh. Lufthansa tiếp tục duy trì Swiss như một thương hiệu riêng biệt.

Năm 2010, Swiss và Lufthansa bị nêu tên trong cuộc điều tra của Ủy ban châu Âu về việc ép giá nhưng không bị phạt do hành động như một người tố giác.

Vào ngày 18/8/2011, Swiss giới thiệu một biểu tượng công ty mới giống với biểu tượng của Swissair không còn tồn tại.

Về công ty

Trụ sở chính

Swiss International Air Lines có trụ sở hoạt động tại EuroAirport Basel-Mulhouse-Freiburg gần Basel, Thụy Sĩ. Sân bay Pháp-Thụy Sĩ nằm trên lãnh thổ Pháp và có quyền truy cập miễn phí hải quan vào Thụy Sĩ.

Trụ sở chính của Swiss International Air Lines trước đây là trụ sở chính của Crossair. Năm 2002, biển hiệu "Crossair" trên tòa nhà được thay thế bằng biển "Swiss International Air Lines".

Swiss cũng có văn phòng điều hành tại Sân bay Zürich ở Kloten và Sân bay quốc tế Geneva.

Các công ty con
 Edelweiss Air
 Swiss AviationSoftware
 Swiss Aviation Training
 Swiss World Cargo
SWISStours

Điểm đến

Thỏa thuận chia sẻ chỗ

SWISS có thỏa thuận chia sẻ chỗ với những hẵng hàng không sau, bao gồm cả các hãng thuộc liên minh Star Alliance.

 Air Canada
 Air China
 Air France
 Air India
 Air Malta
 All Nippon Airways
 Austrian Airlines
 Avianca
 Brussels Airlines
 Cathay Pacific
 Croatia Airlines
 Edelweiss Air
 EgyptAir
 El Al
 Eurowings
 LOT Polish Airlines
 Lufthansa
 Scandinavian Airlines
 Singapore Airlines
 South African Airways
 TAP Air Portugal
 Thai Airways
 United Airlines

Thỏa thuận liên tuyến

 Aerolíneas Argentinas
 Aeroméxico
 Air Austral
 Air Dolomiti
 Air Mauritius
 Alitalia
 American Airlines
 Bangkok Airways
 British Airways
 China Airlines
 China Eastern Airlines
 China Southern Airlines
 Comair
 Condor Flugdienst
 Delta Air Lines
 Emirates
 Finnair
 Gol Transportes Aéreos
 Gulf Air
 Helvetic Airways
 Iberia Airlines
 Icelandair
 Japan Airlines
 Jetstar Airways
 Kenya Airways
 KLM
 Korean Air
 LATAM Chile
 Luxair
 Malaysia Airlines
 Mandarin Airlines
 Middle East Airlines
 Oman Air
 Pakistan International Airlines
 Precision Air
 Qantas
 Qatar Airways
 Rossiya Airlines
 Saudia
 Shanghai Airlines
 SunExpress
 SriLankan Airlines
 Turkish Airlines
 Vietnam Airlines
 Virgin Atlantic

Đội bay

Tính đến tháng 5/2021:

Tuổi thọ trung bình của máy bay của Swiss International Air Lines là 9.6 năm (30-09-2009). Các máy bay này được đặt tên lại theo tên của các thành phố Thụy Sĩ sau 2 năm. Tên sẽ được đặt dựa theo đặc điểm của máy bay đó và nội thất trong khoang máy bay sẽ cho thấy hình quốc huy của thành phố đó. Chiếc máy bay được đặt tên gần đây nhất là một máy bay Airbus A320 với tên là Berne.

Sáu chiếc Airbus A340 đã được thêm vào đội bay, một trong số đó đã từng được sử dụng bởi Air Canada. Ngoài ra, 3 chiếc máy bay cũ A340s cũng của Air Canada và 2 chiếc của Austrian Airlines cũng được thêm vào đội bay nhằm tăng tần suất bay trên các đường bay hiện tại cũng như để mở thêm các đường bay mới vào mùa hè 2008.

Hai chiếc Airbus A330 cũng được thêm vào đội bay. Chiếc đầu tiên được nhận vào tháng 11-2006 nhằm thay thế cho chiếc Airbus A300-600 được thuê từ Hapag-Lloyd, chiếc thứ 2 cũng được giao vào tháng 12-2006.

Một chiếc MD-11 đã từng được sử dụng bởi Swiss có một ký tự tiếng Hoa (瑞) ở đuôi máy bay thay cho hình chữ thập thường thấy, xuất phát từ chữ Ruìshì (瑞士), có nghĩa là Thụy Sĩ.

Tham khảo

Hãng hàng không Thụy Sĩ
Star Alliance
Lufthansa


title: Cây phát sinh hệ thống

text:
Cây phát sinh hệ thống (chữ Anh: Phylogenetic tree), hoặc gọi là cây hệ thống, cây tiến hoá, là một loại biểu đồ hình cây trình bày quan hệ huyết thống giữa các cá thể khác loài hoặc cùng loài khác sắc tộc, là phương pháp miêu tả mối quan hệ tương quan giữa các sinh vật khác nhau trong Thông tin học sinh vật. Thông qua Phân loại học hệ thống, công tác phân loại, phân tích có thể giúp con người hiểu rõ quá trình lịch sử tiến hoá của tất cả sinh vật. Lĩnh vực học thuật phân tích quan hệ huyết thống cá thể gọi là Phát sinh học hệ thống, được ứng dụng cho nghiên cứu nhiều lĩnh vực, ví dụ như Phân loại học chi tự, Dịch tễ học và Sinh thái học. Tất cả sự sống trên Trái Đất đều là một bộ phận của Cây phát sinh hệ thống, chứng tỏ có tổ tiên chung.

Trong biểu đồ hình cây, mỗi một nút đại diện tổ tiên chung gần nhất của mỗi phân nhánh, và chiều dài đoạn thẳng giữa các nút tương ứng với khoảng cách tiến hoá (chẳng hạn như thời gian tiến hoá ước tính).

Tóm tắt
nhỏ|Cây hệ thống của Ernst Haeckel.
Các nhà sinh học luôn mơ ước xây dựng một gốc cây sự sống. Nó có thể miêu tả quy luật tiến hoá sinh vật và quan hệ huyết thống giữa các loài trong quá trình phát triển lịch sử Trái Đất, bằng cách sử dụng quan hệ tiến hoá huyết thống, chiều dài khoảng cách tiến hoá và mức độ tương đồng sinh học mà tiến hành phân loại sinh học. Đây chính là Cây phát sinh hệ thống.

Theo lí luận của Darwin, tất cả sinh vật cùng chung một tổ tiên, nói cách khác tất cả hình thức sự sống trên Trái Đất, bất luận là động vật, thực vật, nấm, sinh vật nguyên sinh, hay là sinh vật nhân sơ, đều có một nguồn gốc chung. Bất kì thực thể sinh vật gì, bao gồm gen, cá thể, quần thể, loài (cấp bậc cơ bản) và cấp bậc trên loài, nguồn gốc và lịch sử tiến hoá của nó được gọi là phát sinh hệ thống, Phát sinh học hệ thống là bộ môn nghiên cứu quy luật tiến hoá sinh vật và quan hệ huyết thống giữa các loài trong quá trình phát triển lịch sử Trái Đất.

Làm thế nào miêu tả và đánh giá chiều dài và quan hệ tiến hoá huyết thống giữa các loài ? Kết cấu Cây phát sinh hệ thống đã cung cấp gợi mở và đáp án cho chúng ta. Rễ, cành, nhánh và lá là bộ phận hợp thành cơ bản của một cây. Vì vậy, trong quá trình tiến hoá sinh vật gốc thời gian và điểm xuất phát tổ tiên chính là rễ cấu thành Cây phát sinh hệ thống, chiều dài và khoảng cách thời gian chính là cành, và các yếu tố tiến hoá như đột biến, hoán vị, trùng lặp,... chính là nhánh.

Phương tiện cấu thành Cây phát sinh hệ thống bao gồm so sánh và nghiên cứu hình thái học hoá thạch và đặc điểm giải phẫu học; so sánh hình thái học, giải phẫu học và sinh lí học của sinh vật hiện còn sống; sinh vật, đặc biệt là nghiên cứu phát sinh cá thể của sinh vật còn sống; phân tích DNA, ví dụ như phương pháp giải trình tự và phát sinh học hệ thống phân tử; ứng dụng số liệu phân tử để tái xây dựng quan hệ phát sinh hệ thống. Thông qua những số liệu này, con người đã có thể thiết lập Cây phát sinh hệ thống cho sinh vật. Căn cứ vào hình thức biểu diễn cụ thể của Cây phát sinh hệ thống, có thể chia làm hai loại: cây hệ thống loài và cây hệ thống gen.

Nhà sinh học tiến hoá có hứng thú nhiều hơn đối với thời gian phân hoá của loài hoặc quần thể và thời gian phân kì sau mỗi lần phân hoá, cho nên cây hệ thống loài là cây phát sinh hệ thống căn cứ vào một loạt sự kiện như thời gian phân hoá và thời gian phân kì mà tạo thành. Bất kì loài sinh vật gì, nếu muốn biết chính xác cây hệ thống loài (hoặc quần thể) là vô cùng khó khăn, nhưng chúng ta có thể thông qua xét nghiệm mối quan hệ tiến hoá của một số gen chứa trong sinh vật đó để suy đoán cây hệ thống loài (hoặc quần thể).

Cây hệ thống gen là cây phát sinh hệ thống dựa vào sự khác biệt của một gen đồng nguyên mà tạo thành. Cây hệ thống gen không hoàn toàn ngang bằng với cây hệ thống loài, sự khác biệt giữa hai loại cây là rất lớn. Thời gian phân hoá của cá thể khác loài phải sớm hơn thời gian phân hoá loài, nếu chỉ dùng gen đẳng vị để kiến tạo cây hệ thống loài, vậy thì rất nhiều nhân chủng sẽ xếp vào cùng với khỉ đột.

Căn cứ vào nút rễ, cây phát sinh hệ thống còn có thể chia làm cây mọc rễ và cây không rễ. Cây mọc rễ là cây có sẵn hướng, bao gồm một nút đặc thù gọi là rễ, dùng để biểu thị tổ tiên chung, từ điểm đó thông qua đường thẳng duy nhất có thể sản sinh nút khác. Cây không rễ không thể xác định rễ cây, không có nút chỉ định tổ tiên, chỉ có thể nhìn ra tính tương quan của mỗi nút, cho nên không có cách nào để phán đoán phân nhánh nào thuộc phân nhánh già, phân nhánh nào thuộc phân nhánh trẻ. Ngoài ra, cây không rễ là cây không có hướng, trong đó đoạn thẳng đều có khả năng hai hướng tiến hoá.

Chú thích

Xem thêm

 Schuh, R. T. and A. V. Z. Brower. 2009. Biological Systematics: principles and applications (2nd edn.)
 Manuel Lima, The Book of Trees: Visualizing Branches of Knowledge, 2014, Princeton Architectural Press, New York.
 MEGA, a free software to draw phylogenetic trees.
 Gontier, N. 2011. "Depicting the Tree of Life: the Philosophical and Historical Roots of Evolutionary Tree Diagrams."  Evolution, Education, Outreach 4: 515–538.

Liên kết ngoài

Hình ảnh

 Human Y-Chromosome 2002 Phylogenetic Tree
 iTOL: Interactive Tree Of Life
 Phylogenetic Tree of Artificial Organisms Evolved on Computers
 Miyamoto and Goodman's Phylogram of Eutherian Mammals

Tổng quát

 An overview of different methods of tree visualization is available at
 OneZoom: Tree of Life – all living species as intuitive and zoomable fractal explorer (responsive design)
 Discover Life An interactive tree based on the U.S. National Science Foundation's Assembling the Tree of Life Project
 PhyloCode
 A Multiple Alignment of 139 Myosin Sequences and a Phylogenetic Tree
 Tree of Life Web Project
 Phylogenetic inferring on the T-REX server
 NCBI's Taxonomy Database
 ETE: A Python Environment for Tree Exploration This is a programming library to analyze, manipulate and visualize phylogenetic trees. Ref.
 A daily-updated tree of (sequenced) life

Hoàn toàn không có nguồn tham khảo
Tiến hóa sinh học
Cây (cấu trúc)
Phát sinh loài


title: Apophylia lindae

text:
Apophylia lindae là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Bezdek miêu tả khoa học năm 2006.

Chú thích

Tham khảo

Apophylia


title: Đại học Vongchavalitkul

text:
Đại học Vongchavalitkul (VU) là một trường đại học tư thục ở tỉnh Nakhon Ratchasima, Thái Lan. Trường cao đẳng Vongchavalitkul, tiền thân Đại học Vongchavalitkul ngày nay được thành lập năm 1984 và được nâng cấp thành địa học năm 1994. Trường hiện có 26 chương trình đào tạo đại học, 3 chương trình cao học và hai chương trình tiến sĩ.

Xem thêm
 Danh sách các trường đại học Thái Lan

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Official website

Trường đại học và cao đẳng Thái Lan
Tỉnh Nakhon Ratchasima
Đại học tư nhân tại Thái Lan


title: Ceratina papuana

text:
Ceratina papuana là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được van der Vecht mô tả khoa học năm 1952.

Chú thích

Tham khảo

Ceratina
Động vật được mô tả năm 1952


title: Augochlora decorata

text:
Augochlora decorata là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Smith mô tả khoa học năm 1853.

Chú thích

Tham khảo

Augochlora
Động vật được mô tả năm 1853


title: Palaeomicra

text:
Palaeomicra là một chi bướm đêm nguyên thủy, nhỏ, màu kim loại thuộc bộ Lepidoptera, trong họ Micropterigidae. Chi này trước đây thuộc phân chi Sabatinca.

Các loài đặc trưng
Palaeomicra chrysargyra Meyrick, 1885

Chú thích

Tham khảo

Micropterigidae


title: Miconia hexamera

text:
Miconia hexamera là một loài thực vật có hoa trong họ Mua. Loài này được Wurdack mô tả khoa học đầu tiên năm 1967.

Chú thích

Liên kết ngoài

H
Thực vật được mô tả năm 1967
Thực vật Ecuador
Thực vật dễ tổn thương


title: Cuyo, Palawan

text:
Cuyo là một đô thị hạng 4 ở tỉnh Palawan, Philippines. Theo điều tra dân số năm 2000, đô thị này có dân số 18.257 người trong 3.609 hộ.

Trong thời kỳ thực dân Tây Ban Nha chiếm đóng Philippines, Cuyo đã trở thành thủ phủ của Palawan từ năm 1873 đến năm 1903.

Đô thị này có Sân bay Cuyo.

Barangay
Cuyo được chia thành 17 barangay.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Mã địa lý chuẩn Philipin

Đô thị của Palawan
Islands of Palawan
Sulu Sea


title: Galeruca abbreviata

text:
Galeruca abbreviata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Joannis miêu tả khoa học năm 1865.

Chú thích

Tham khảo

Galeruca


title: Mô hình Bohr

text:
Trong vật lý nguyên tử, Mô hình nguyên tử của Bohr mô tả nguyên tử gồm một hạt nhân nhỏ, mang điện tích dương có các electron di chuyển xung quanh trên các quỹ đạo tròn - tương tự cấu trúc của hệ Mặt Trời nhưng lực hấp dẫn được thay bằng lực tĩnh điện. Đây là mô hình cải tiến của mô hình mứt mận (Plum pudding model, 1904) và mô hình Rutherford (1911). Nhiều tài liệu còn gọi mô hình Bohr là mô hình Rutherford-Bohr.

Mô hình này được đề xuất bởi Niels Bohr năm 1913. Mô hình này đã giải thích rất thành công công thức Rydberg về các vạch quang phổ của nguyên tử hydro.

Nguồn gốc
Đầu thế kỉ 20, những thí nghiệm của Ernest Rutherford đã cho thấy rằng nguyên tử gồm có một đám mây electron khuếch tán mang điện tích âm bao xung quanh một nhân nguyên tử dày đặc mang điện tích dương. Với dữ liệu của thí nghiệm này, Rutherford đã xây dựng nên mô hình hành tinh nguyên tử dựa theo mô hình các hành tinh quay chung quanh Mặt Trời vào năm 1911.

Năm 1913, Bo đã vận dụng thuyết lượng tử ánh sáng vào hệ thống nguyên tử và đề ra một mẫu nguyên tử mới mang tên mình. Mẫu này về cơ bản vẫn giữ mô hình hành tinh nguyên đức minh 10 a5 tử của Rutherford nhưng bổ sung thêm 2 tiên đề sau:

- Tiên đề về các trạng thái dừng: Nguyên tử chỉ tồn tại trong một số trạng thái có năng lượng xác định, gọi là các trạng thái dừng. Khi ở trạng thái dừng thì các nguyên từ không bức xạ. Trong các trạng thái dừng của nguyên tử, electron chỉ chuyển động quanh hạt nhân trên các quỹ đạo dừng có bán kính hoàn toàn xác định với

- Tiên đề về hấp thụ và bức xạ năng lượng: Khi nguyên tử chuyển từ trạng thái dừng có năng lượng cao sang trạng thái dừng có năng lượng thấp hơn thì nó sẽ phát ra một photon có năng lượng bằng hiệu năng lượng của hai trạng thái dừng và ngược lại, nếu nguyên tử đang ở trạng thái dừng có năng lượng thấp muốn lên trạng thái dừng có năng lượng cao hơn phải hấp thụ một photon có năng lượng đúng bằng hiệu năng lượng của hai trạng thái dừng.

Phát biểu quan trọng
Bohr phát biểu: "Các electron chuyển động quanh hạt nhân theo những quỹ đạo tròn, nhưng chỉ trên những quỹ đạo được phép."

Có thể hiểu: "Các electron trong một nguyên tử không những không thể mất năng lượng một cách liên tục mà còn phải thực hiện các bước nhảy lượng tử.

Trạng thái kích thích & Trạng thái cơ bản trong mô hình Bohr

 Trong mô hình Bohr các nguyên tử Hydro, mức năng lượng thấp nhất của electron tương ứng với những quỹ đạo n=1, được gọi là trạng thái cơ bản.
 Khi nguyên tử nhận năng lượng, electron nhảy lên quỹ đạo có năng lượng cao hơn, được gọi là trạng thái kích thích.
 Nguyên tử kém bền khi ở trạng thái kích thích nên nó sẽ giải phóng năng lượng và quay về trạng thái cơ bản (có thể thông qua nhiều bước nhảy)

Tham khảo

ha hô
Nguyên tử
Khoa học năm 1913
Khái niệm vật lý
Vật lý nguyên tử


title: Săn

text:
Săn là hành động giết hay bẫy bất kỳ loài động vật nào, hoặc là đuổi theo để làm thế. Con người thường hay săn các loài động vật hoang dã nhằm bổ sung thực phẩm, tiêu khiển hay trao đổi. Theo cách sử dụng ngày nay thì săn bắt hợp pháp khác với săn trộm, là việc bẫy, bắt hay giết các loài động vật trái phép. Những loài động vật bị săn thường được xem là thú săn, gồm các loài động vật có vú và các loài chim.

Săn cũng có thể là một hình thức kiểm soát động vật gây hại. Những lời biện hộ cho việc săn khẳng định rằng nó có thể là một yếu tố cần thiết trong việc kiểm soát động vật hoang dã thời hiện đại, ví dụ như giúp duy trì số lượng các động vật khỏe mạnh trong một không gian  sinh thái môi trường, khi mà những động vật săn mồi giảm đi. Tuy nhiên, săn cũng gây nguy hiểm và làm tuyệt chủng nhiều loài động vật.

Việc bắt rồi thả, hay bắt làm thực phẩm đối với các loài cá được gọi là ngư nghiệp, và thường không được xếp vào các hình thức săn.

Việc theo dấu và giành được một mục tiêu khó tìm một cách khéo léo đã làm cho từ "săn" trở thành một tiếng lóng, chẳng hạn như "săn kho báu", "săn món hời"…

Lịch sử

Thời kỳ đồ đá cũ

Đi săn có một lịch sử lâu đời và có lẽ trước cả sự trỗi dậy của loài homo sapiens. Trong khi mà tổ tiên họ người sớm nhất của chúng ta có lẽ vẫn còn thuộc loài ăn quả hay ăn tạp, thì có bằng chứng cho thấy rằng chủng loài homo trước đó, có khả năng là australopithecine, săn những động vật lớn hơn để tồn tại. Những bằng chứng ở phía tây Kenya cho rằng việc đi săn có lẽ đã diễn ra khoảng hai triệu năm trước.

Hơn nữa, bằng chứng tồn tại cho thấy rằng việc đi săn có lẽ là một trong những nhân tố dẫn đến sự tuyệt chủng của các loài động vật lớn thế Holocen và được thay thế bởi các động vật ăn cỏ nhỏ hơn. Sự tuyệt chủng của động vật lớn ở Bắc Mỹ trùng với sự kiện Younger Dryas, làm cho việc đi săn có khả năng không phải là nhân tố quan trọng của sự tuyệt chủng các loài như người ta đã từng nghĩ trước đó. Tuy nhiên, ở những nơi khác, chẳng hạn như ở Úc, con người được cho là đóng một vai trò rất quan trọng trong sự tuyệt chủng các loài động vật lớn ở Úc do sự chiếm giữ không gian sống cho mình.

Họ hàng gần nhất với con người còn tồn tại là hai loài tinh tinh: tinh tinh thông thường (Pan troglodytes) và bonobo (Pan paniscus). Tinh tinh thông thường là loài ăn tạp và có thói quen săn mồi theo đàn, thường là do con đực đầu đàn chỉ huy. Tinh tinh bonobo cũng được cho là có tham gia săn theo đàn, nhưng chủ yếu vẫn là loài ăn quả.

Trong khi việc loài người đã sớm là thợ săn là không còn nghi ngờ gì nữa, sự quan trọng của điều này là sự nổi bật của chủng loài homo từ chủng loài Australopithecine, bao gồm sự chế tạo các công cụ bằng đá và sau đó là sử dụng lửa. Với sự hình thành ngôn ngữ, văn hóa, và tôn giáo, đi săn đã trở thành chủ đề của các câu truyện và thần thoại, cũng như các nghi lễ chẳng hạn như múa và hiến tế động vật.

Đi săn là một yếu tố quan trọng trong xã hội săn bắt và hái lượm trước khi có sự thuần hóa gia súc và sự khởi đầu của nông nghiệp, bắt đầu khoảng 11000 năm trước. Cho đến thời kỳ đồ đá giữa, các chiến thuật đi săn đã trở nên đa dạng hóa hơn với sự phát triển của cung vào 18000 năm trước và sự thuần hóa loài chó vào khoảng 15000 năm trước. Có bằng chứng hóa thạch cho thấy việc sử dụng giáo để đi săn ở châu Á vào khoảng xấp xỉ 16200 năm trước.

Nhiều loài động vật đã bị săn xuyên suốt lịch sử. Người ta cho rằng ở Bắc Mỹ và lục địa Á Âu, tuần lộc có lẽ là chủng loài quan trọng duy nhất trong cả nền văn hóa nhân loại về việc săn bắt, dù rằng sự quan trọng của những chủng loài khác nhau tùy thuộc và vị trí địa lý.

Kiểu sống săn bắt và hái lượm vẫn còn tồn tại khá phổ biến ở một vài nơi tại Tân Thế giới, Châu Phi hạ Sahara, Xibia, cũng như ở toàn bộ Úc, cho đến thời đại khám phá của người châu Âu. Hiện tai vẫn còn những xã hội kiểu bộ lạc, nhưng đang giảm đi nhanh chóng. Những người mà vẫn còn duy trì tập quán săn bắt và hái lượm cho đến gần đây bao gồm người dân bản địa ở Amazon, một số ở Trung và Nam Phi (người San), một số ở New Guinea (người Fayu), người Mlabri ở Thái Lan và Lào, người Vedda ở Sri Lanka, và rất nhiều bộ lạc chưa được biết đến. Ở Châu Phi, những người vẫn còn săn bắt và hái lượm cả ngày còn lại là người Hadza ở Tanzania.

Sự phê phán
Nhà khảo cổ học Louis Binford phê phán ý tưởng cho rằng những sinh vật họ người và những con người đầu tiên đều là thợ săn. Dựa trên nền tảng của phân tích phần xương còn lại của những động vật bị ăn thịt, ông kết luận rằng những sinh vật họ người và những con người đầu tiên hầu hết đều là những động vật ăn xác thối chứ không phải thợ săn, và ý tưởng này khá phổ biến trong giới khảo cổ học và nghiên cứu nhân loại thời cổ. Robert Blumenschine đề xuất ý tưởng "đương đầu và cướp xác", là thách thức và đuổi các loài thú săn mồi khác đi sau khi chúng giết con mồi, mà ông cho rằng có thể là phương pháp chính nhằm lấy được nguồn thịt giàu protein bởi những con người đầu tiên.

Tính cổ xưa
Kể cả khi sư thuần hóa động vật trở nên tương đối phổ biến và sau khi nông nghiệp đã phát triển, việc đi săn vẫn là một nguồn cung cấp thực phẩm quan trọng cho con người. Ngoài thịt ra, việc đi săn còn cung cấp các vật liệu, chẳng hạn như xương để làm vật dụng, gân để làm thừng chão,lông, lông vũ, da để làm quần áo. Những vũ khí đi săn sớm nhất của con người bao gồm đá, giáo, dụng cụ ném giáo, và cung tên. Việc đi săn vẫn là điều sống còn ở những nơi có khí hậu khô hạn, đặc biệt là những nơi không thích hợp cho chăn nuôi hay trồng trọt. Ví dụ như người Inuit ở vùng Bắc Cực hay bẫy và săn động vật để làm quần áo và lấy da của động vật có vú ngoài biển để làm thuyền kayak, quần áo và giày dép.

Trên những hình chạm khắc cổ đại, đặc biệt là từ nền văn minh Lưỡng Hà, những vị vua thường được mô tả là những thợ săn các động vật lớn chẳng hạn như sư tử và thường là đang đi săn trên những cỗ xe ngựa chiến. Tầm quan trọng về mặt văn hóa và tâm lý của việc đi săn ở những xã hội thời cổ thường được đại diện bởi những vị thần, chẳng hạn như thần có sừng Cernunnos và những nữ thần mặt trăng trên các cổ vật, Artemis trong thần thoại Hy Lạp và Diana trong thần thoại La Mã.

Với sự thuần hóa các loài chó, chim săn mồi và chồn sương, những hình thức hỗ trợ đi săn bằng động vật đã phát triển, bao gồm sử dụng chó để đánh hơi, quan sát; sử dụng chim ưng; chồn sương. Trong khi những hình thức này thường đi kèm với săn bắt thời Trung Cổ, nhiều giống chó đã được chọn để thực hiện những việc quan trọng trong lúc đi săn.

Chăn nuôi và nông nghiệp

Kể cả khi nông nghiệp và công việc chăn nuôi đã trở nên phổ biến hơn, việc đi săn vẫn thường tồn tại như một phần của văn hóa loài người ở nơi mà điều kiện xã hội và môi trường cho phép. Những xã hội săn bắt và hái lượm vẫn duy trì, kể cả khi hạn chế ở những nơi khô hạn. Và bên trong hệ thống nông nghiệp, săn bắt là nhằm giết những động vật mà hay săn các động vật thuần hóa hay hoang dã khác, hoặc là cố gắng tuyệt diệt những động vật mà con người cho là cạnh tranh các nguồn tài nguyên chẳng hạn như nước và cỏ cho gia súc.
Khi việc săn bắt chuyển từ mục đích tồn tại sang một hoạt động xã hội thi có hai xu hướng nảy sinh
	Sự phát triển của vai trò các thợ săn chuyên nghiệp, với phương pháp huấn luyện và trang thiết bị đặc biệt
	Đưa săn bắt trở thành một môn "thể thao" cho tầng lớp thượng lưu của xã hội

Nghĩa của chữ "game" trong tiếng Anh thời Trung cổ đã "tiến hóa" để chỉ một con vật bị săn. Khi thú săn trở nên xa xỉ hơn mức cần thiết, các phương pháp truy đuổi theo kiểu cách cũng trở thành một sự xa xỉ. Săn bắt kiểu nguy hiểm, chẳng hạn như sư tử hay heo rừng, thường được áp dụng trên lưng ngựa hay trên một cỗ xe, cũng có cùng chức năng với các giải đấu hay các môn thể thao dành cho nam giới. Săn bắt được xếp hạng là một kiểu giải trí danh giá, có phần nào cạnh tranh để giúp giới quý tộc tập luyện kỹ năng chiến đấu trong thời bình.

Tại hầu hết các nơi ở châu Âu thời Trung cổ, tầng lớp thượng lưu có những đặc quyền được săn bắt trong các khu vực của một lãnh thổ phong kiến. Thú săn ở những khu vực này được sử dụng làm nguồn thực phẩm và lông, thường được chia đều cho các thợ săn chuyên nghiệp, nhưng cũng được trông chờ làm một hình thức giải trí cho giới quý tộc. Sự quan trọng của quan điểm độc quyền thú săn có thể được thấy trong các giai thoại về Robin Hood, mà ở đó những người ngoài vòng pháp luật thường bị buộc tội chính là "săn nai của nhà vua". Trái lại, những người định cư ở những thuộc địa Anglophone thì tôn vinh sự săn bắt một cách dân chủ.

Việc sử dụng loài chó
Dù rằng nhiều loài động vật đã được sử dụng nhằm hỗ trợ thợ săn, chẳng hạn như chồn sương, không có loài nào quan trọng bằng loài chó. Sự thuần hóa của chúng đã dẫn đến mối quan hê cộng sinh mà sự độc lập của chó từ con người là được chiều theo. Dù loài chó có thể sống độc lập khỏi con người, và trong nhiều trường hợp, khi mà cơn đói không phải là nhân tố chính buộc chúng phải tuân theo sự kiểm soát của con người để có được chỗ ở, thức ăn và sự chăm sóc.

Ngày nay chó được dùng để tìm, truy đuổi, nhặt mồi và đôi khi giết thú săn. Chó đi săn giúp con người bám theo và giết những thú săn khó hay nguy hiểm.
Việc săn bắt động vật có vú hoang dã với chó ở Anh và Wales đã bị cấm theo đạo luật săn bắt 2004. Động vật có vú hoang dã bao gồm cáo, thỏ đồng, hươu nai và chồn nâu. Tuy nhiên vẫn có một số ngoại lệ của đạo luật này cho phép đi săn với chó.

Những truyền thống văn hóa

New Zealand
New Zealand có một truyền thống văn hóa về săn bắt khá mạnh mẽ. Những hòn đảo tạo nên New Zealand ban đầu không có bất kỳ động vật có vú nào trừ loài dơi. Tuy nhiên, khi những người châu Âu đến, các loại thú săn được đưa vào New Zealand nhằm làm nguồn tài nguyên săn bắn. Các loại hươu, lợn, dê, thỏ đồng, linh dương, dê núi đều thích nghi tốt với địa hình ở New Zealand, và vì không có các loại thú săn mồi khác, nên số lượng chúng tăng đáng kể. Các cơ quan chính quyền xem những loài động vật này là có hại do ảnh hưởng của chúng lên môi trường tự nhiên và năng suất nông nghiệp, nhưng các thợ săn thì xem chúng như một nguồn lợi.

Shikar (Tiểu lục địa Ấn Độ)

Trong suốt thời phong kiến và thuộc địa ở Ấn Độ thuộc Anh, săn bắt được xem là một môn thể thao vương giả ở các tiểu vương quốc, khi mà nhiều maharaja và nawab, cũng như các sĩ quan người Anh đều duy trì một nhóm shikaris (thợ săn thú lớn), thường là những thợ săn bản địa chuyên nghiệp. Họ thường được dẫn dắt bởi một bậc thầy săn bắt, là người có danh hiệu là mir-shikar. Họ thường tuyển người từ các bộ lạc tầng lớp thấp vì đó là những người có kiến thức truyền thống về môi trường và kỹ thuật săn bắt. Với những thú săn lớn, chẳng hạn như hổ Bengal, người ta thường cưỡi voi khi đi săn.
Chuẩn mực xã hội theo vùng thường trái ngược với việc săn bắt, trong khi mà ở một số vùng, chẳng hạn như ở Bishnoi, người ta thường nhấn mạnh đặc biệt việc bảo tồn các loài động vật đặc thù, như tuần lộc chẳng hạn. Đạo luật bảo vệ động vật hoang dã năm 1972 ở Ấn Độ cấm việc giết tất các động vật hoang dã. Tuy nhiên, Trưởng giám sát thì có thể được phép nếu chứng minh được là loài động vật đó nằm trong nhóm gây nguy hiểm cho con người, hoặc là nó bị thương tật hay mắc bệnh và không thể phục hồi được nữa. Trong trường hợp này, bất kỳ động vật nào bị giết hay bị thương đều là tài sản của chính quyền.

Safari
Safari, theo tiếng Swahili có nghĩa là "một hành trình dài", đặc biệt là ở châu Phi thì nó được định nghĩa là một chuyến đi bộ.

Safari theo nghĩa về săn bắt được phổ biến bởi nhà văn người Mỹ Ernest Hemingway và tổng thống Theodore Roosevelt. Một chuyến safari có thể là một chuyến đi săn và ngày hay kể cả vài tuần, cắm trại ở trong rừng cây bụi hay rừng rậm, trong khi đang truy tìm thú săn lớn. Ngày nay, safari thường được sử dụng để mô tả những chuyến du lịch qua các công viên quốc gia ở châu Phi để ngắm cảnh hay săn bắt.

Thợ săn thường là những du khác, đồng hành cùng những thợ săn chuyên nghiệp có giấy hành nghề, hướng dẫn viên địa phương, phu khuân vác ở những nơi có địa hình hiểm trở. Một dạng safari khác được gọi là safari một mình, khi mà việc lấy giấy phép, dò tìm, chuẩn bị mọi thức đều tự thợ săn thực hiện.

Nước Anh

Săn cáo trên lưng ngựa cùng với chó săn là kiểu săn bắt gắn liền chặt chẽ với nước Anh; thật sự, "săn bắt" không chuyên môn thường là săn cáo. Ban đầu, đây chỉ là một hình thức kiểm soát động vật gây hại nhằm bảo vệ gia súc. Sau đó nó đã trở thành một hoạt động xã hội phổ biến của tầng lớp thượng lưu giàu có mới ở thời Victoria và là một hoạt động truyền thống ở vùng nông thôn.Tương tự với các hình thức săn cáo, cũng có các hình thức săn thỏ đồng. Nhiều loại chó săn chó thể được sử dụng nhằm hỗ trợ người đi săn. Chúng có thể đánh hơi, theo dấu con mồi, truy đuổi…Vài loài chó săn cáo cũng có thể được sử dụng để săn hươu, nai, hay Chồn nâu châu Mỹ. Săn hươu bằng súng trướng có thể không cần chó săn mà chỉ ẩn nấp.

Những hình thức săn bắt này đã gây tranh cãi ở Anh. Những người bảo vệ động vật tin rằng săn bắt chỉ gây đau đớn không cần thiết tới các loài cáo, ngựa và chó săn. Những người đồng tình thì lại nói rằng đó là văn hóa và còn có thể quan trọng về kinh tế. Việc sử dụng chó để truy đuổi động vật có vú hoang dã trở nên trái phép vào tháng 2 năm 2005 theo Luật săn bắn 2004; vẫn có một số ngoại lệ khi đi săn với chó săn, nhưng cấm tất cả khi săn thỏ đồng.

Sử dụng súng
Với các loài chim, đặc biệt là gà lôi, người ta thường dùng súng săn cho mục đích thể thao ở Anh; Hiệp hội săn bắn và bảo tồn ở Anh nói rằng mỗi năm hơn một triệu người tham gia săn bắn, bao gồm săn thú, bắn mục tiêu di động và bắn bia.

Sử dụng súng đi săn ở Anh thì khác với việc săn bắt truyền thống, ít phải tìm kiếm thú săn, vì mỗi năm có khoảng 35 triệu con chim được thả ra nhằm phục vụ săn bắn, một số từ các nông trại. Sử dụng súng có thể khá công phu khi phải đặt đúng vị trí và cần người hỗ trợ để giúp nạp đạn cho súng săn.

Hoa Kỳ

Việc săn bắt ở Bắc Mỹ đã xuất hiện trước Hoa Kỳ hàng ngàn năm và là một phần quan trọng của nhiều nền văn hóa của thổ dân châu Mỹ tại Hoa Kỳ thời kỳ tiền Colombo. Ngày nay họ vẫn còn một số quyền săn bắt và được miễn một số luật như một phần của hiệp ước Indian, mặt khác vẫn phải tuân thủ luật liên bang. Ví dụ như những luật về lông vũ của đại bàng và những ngoại lệ trong luật bảo vệ động vật có vú ngoài biển. Điều này được xem là đặc biệt quan trọng với những cộng đồng người Alaska bản địa.

Săn bắt thường được quy định bởi luật liên bang; những quy định bổ sung được áp đặt theo luật bảo vệ môi trường ở Hoa Kỳ với trường hợp các loài chim di trú và những loài nguy cấp. Những quy định thường thay đổi lớn giữa các bang và ảnh hưởng đến những khu vực, thời điểm, kỹ thuật và phương pháp mà theo đó những loài thú săn nào có thể được săn. Một số bang phân biệt rõ giữa những loài nguy cấp và không nguy cấp (thường là các loài gây hại nên không có quy định về săn bắt đối với chúng). Những người săn các loài nguy cấp thường được yêu cầu phải có giấy phép ở tất các bang, khi mà việc chứng nhận rằng đã hoàn tất khóa học về an toàn khi săn bắt đôi khi là được yêu cầu.

Thông thường, thú săn được chia làm vài loại vì mục đích pháp lý, như sau:
Thú săn lớn: hươu đuôi trắng, hươu đuôi đen, nai sừng tấm châu Âu, nai sừng xám, gấu, cừu sừng lớn, linh dương sừng nhánh, lợn rừng, lợn lòi Pecari, bò rừng bison.
Thú săn nhỏ: Thỏ, thỏ đồng, sóc, chồn Opossum, gấu mèo, nhím, chồn hôi, Bassariscus astutus, Bonasa umbellus.
Động vật có da lông: Hải ly, cáo đỏ, chồn nâu, chồn thông, chuột xạ hương, rái cá, linh miêu đuôi cộc.
Động vật săn mồi: Báo sư tử, báo đốm, sói xám, sói đồng cỏ.
Các loài chim trên cạn: Scolopax, Alectoris chukar, gà lôi, chim cút, bồ câu.
Thủy cầm: Vịt, mòng két, mergus, ngỗng, thiên nga.

Săn bắt thú săn lớn thường yêu cầu phải có các tấm thẻ kèm theo cho mỗi động vật săn được. Thẻ phải được mua cùng với giấy phép đi săn, và số thẻ phát cho mỗi cá nhân thường bị giới hạn. Trong trường hợp mà có nhiều thợ săn hơn lượng thú săn ở một loài nào đó, thẻ thường được chia theo kiểu xổ số. Thẻ cũng có thể bị hạn chế ở một khu vực đặc biệt, hay nơi bảo tồn đời sống hoang dã. Săn bắt các loài thủy cầm di trú thường yêu cầu giấy phép săn vịt (duck stamp) từ Cục Hoang dã và Cá Hoa Kỳ kèm theo giấy phép săn bắt phù hợp ở bang đó.

Săn bắt các động vật khác ngoài thú săn lớn thường bị hạn chế bởi mẻ săn (bag limit) và giới hạn sở hữu (possession limit). Mẻ săn là số lượng tối đa của một loài động vật đặc biệt mà một cá nhân được phép săn trong một ngày. Giới hạn sở hữu là số lượng tối đa của một loài động vật đặc biệt mà một cá nhân có thể sở hữu tại bất kỳ lúc nào.

Bắn súng
Sử dụng súng khi đi săn thường được quy định theo loại thú săn, khu vực, thời điểm. Những quy định trong việc săn bắt thú săn lớn thường ghi rõ cỡ nòng và động năng nòng súng tối thiểu khi sử dụng súng. Súng trường thường bị cấm vì lý do an toàn ở những khu vực với mật độ dân số cao hay độ nổi địa hình bị giới hạn. Những quy định cũng có thể giới hạn hoặc cấm sử dụng đạn chì bởi vì các lý do liên quan đến môi trường. Những mùa săn đặc biệt dành cho cung tên hay súng kiểu nạp đạn ngoài nòng thường được tổ chức nhằm giới hạn sự cạnh trnh của những thợ săn mà sử dụng các vũ khí hiệu quả hơn.

Săn bắt ở Hoa Kỳ thường không liên quan đến tầng lớp hay văn hóa; một cuộc thăm dò ý kiến năm 2006 cho thấy 78% người Mỹ ủng hộ việc săn bắt hợp pháp, dù rằng chỉ có tương đối ít người thật sự đi săn. Vào đầu thế kỷ 21, chỉ có 6% người Mỹ là đi săn. Những người miền Nam ở các bang dọc theo các vùng ven biển phía Đông săn bắt với tỷ lệ khoảng 5%, hơi thấp hơn sơ với tỷ lệ trung bình cả nước. Và khi mà săn bắt vẫn còn phổ biến hơn ở các vùng miền Nam khác, với tỷ lệ 9%, thì vẫn không qua được so với các bang ở vùng đồng bằng, với tỷ lệ là 12% ở miền Trung Tây. Còn đối với những vùng khác thì tỷ lệ này thấp hơn trung bình cả nước. Nói chung, vào thời điểm từ năm 1996 – 2006, số thợ săn trên 16 tuổi giảm xuống khoảng 10%, có thể là do một số nhân tố bao gồm mất môi trường sống và sự thay đổi thói quen giải trí.

Các loại súng dùng để đi săn
Tại Hoa Kỳ, trước khi đi săn bạn cần phải đến các cơ quan chức năng để xin giấy phép sử dụng súng săn. Hiện tại có rất nhiều loại súng săn có thể sở hữu. Tuy nhiên phổ thông nhất vẫn là ba loại súng cơ bản sau:
- CO2: Loại này sử dụng khí co2 được nén trong một bình gắn vào súng để làm lực đẩy viên đạn. Khi sử dụng súng này bạn có thể bắn liên tục khoảng 50 lần cho một bình khí nén 12 gram.
- Spring: Loại súng này sử dụng một lò xo trong nòng súng để làm lực đẩy viên đạn. Ưu điểm loại này không cần phải nạp khí, tuy nhiên sau mỗi lần bắn, bạn cần phải nạp lại lò xo.
- Pump: Một khẩu súng pump hoạt động hay shotgun là một trong đó nắm tay có thể được bơm trở lại và ra để đẩy một vòng dành đạn dược và buồng một tươi. Nó là nhanh hơn nhiều so với một bolt-action và hơi nhanh hơn so với một đòn bẩy hành động, vì nó không đòi hỏi các tay cò để được gỡ bỏ từ kích hoạt khi tải lại.

Quy định
Quy định trong săn bắt ở Hoa Kỳ bắt đầu từ thế kỷ 19. Một số thợ săn hiện đại tự xem họ là những người ủng hộ bảo vệ môi trường và tham gia thể thao theo kiểu của Theodore Roosevelt và câu lạc bộ Boone và Crokett. Những câu lạc bộ săn bắt địa phương và các tổ chức trong nước cung cấp cho thợ săn những kiến thức cần thiết và giúp bảo vệ tương lai của môn thể thao này bằng cách mua đất cho việc đi săn về sau. Một số nhóm đại diện cho những sở thích săn bắt đặc biệt, chẳng hạn nhu Duck Unlimited, Pheasants Forever, hay tổ chức Delta Waterfowl. Nhiều nhóm thợ săn cũng tham gia vào những hoạt động hành lang cho chính quyền liên bang và các bang.

Mỗi năm, gần 200 triệu $ từ tiền thuế của các thợ săn được đưa đến các cơ quan nhằm hỗ trợ các chương trình bảo tồn đời sống hoang dã, mua các khoảng đất, mở các lớp dạy kiến thức và an toàn. Kể từ năm 2934, việc bán giấy phép săn vịt (yêu cầu đối với những thợ săn trên 16 tuổi khi săn bắn các loài thủy cầm di trú) đã thu được trên 700 triệu $, giúp mua được hơn 5200000 mẫu (8100 dặm vuông; 21000 km vuông) đất nhằm hỗ trợ môi trường sống cho các loài thủy cầm, và nhiều loài động vật hoang dã khác. Các bang cũng thu tiền từ việc bán giấy phép săn bắt để hỗ trợ việc bảo tồn những loài thú săn theo chỉ định của pháp luật. Nhiệm vụ chính của nhân viên lâm nghiệp của bang và liên bang là thực thi pháp luật và quy định có liên quan đến săn bắt.

Săn bắt các loài gây hại
Săn bắt các loài gây hại là hình thức giết có chọn lọc những loài động vật được xem là có hại, không phải thú săn. Dù rằng không phải là hình thức kiểm soát động vật gây hại luôn luôn hiệu quả, nó vẫn có tác dụng theo kiểu chọn lọc và còn tạo sự giải trí cũng như ít bị quy định bởi pháp luật hơn. Các động vật gây hại thường chịu trách nhiệm cho những thiệt hại trên các vụ mùa, gia súc, đất đai, cơ sở hạ tầng, và thú nuôi. Một số loài, chẳng hạn như thỏ hay sóc hoang, có thể được săn lấy lông và thịt. Loài nào được xem là gây hại sẽ tùy vào tình trạng và khu vực. Chúng thường bao gồm nhiều loài gặm nhấm, sói đồng cỏ, quạ, cáo, mèo hoang, lợn hoang. Một số loài từng bị xem là động vật gây hại giờ lại được bảo vệ, chẳng hạn như sói. Ở bang Louisiana, một loài gặm nhấm ngoại là chuột hải ly đã trở nên rất nguy hiểm đối với hệ sinh thái địa phương nên chính quyền đã khởi động chương trình nhằm kiểm soát số lượng của chúng.

Truy đuổi công bằng

Những nguyên tắc của việc truy đuổi một cách công bằng đã là một phần của truyền thống săn bắt ở Mỹ trong hàng trăm năm. Vai trò của người thợ săn - ủng hộ bảo tồn, phổ biến bởi tổng thống Theodore Roosevelt, và được duy trì bởi câu lạc bộ Boone và Crokett, là khởi đầu của sự phát triển truyền thống truy đuổi một cách công bằng kiểu hiện đại.

Khi săn bắt qua internet được giới thiệu vào năm 2005, cho phép người tham gia săn bắt bằng súng điều khiển tự động qua internet, thì nó đã bị phê phán kịch liệt bởi những thợ săn vì đã vi phạm những nguyên tắc của truy đuổi công bằng. Theo một đại diện của Hiệp hội súng trường Hoa Kỳ giải thích: Hiệp hội luôn duy trì sự truy đuổi công bằng, trên khu vực với súng hay cung, và đó là một yếu tố quan trọng của truyền thống săn bắt. Nếu chỉ ngồi trước máy tính, nhấp vào chuột, thì chẳng phải là săn bắt gì cả."

Một câu lạc bộ săn bắt tuyên bố rằng truy đuổi công bằng sẽ không liên quan đến việc bắt động vật trong những tình trạng sau:
 Mắc kẹt trong bẫy, tuyết sâu hay nước, hay trong băng.
 Từ những phương tiện hay thuyền hiện đại.
 Bằng cách nhá đèn hay chiếu sáng khu vực.
 Sử dụng thuốc mê hay thuốc độc.
 Nấp ở trong khu đất có hàng rào an toàn dễ trốn thoát.
 Sử dụng bất kỳ phương tiện hay thuyền hiện đại nào nhằm lùa động vật, bao gồm việc sử dụng máy bay để đáp dọc theo hay liên lạc trực tiếp với thợ săn trên mặt đất.
	Sử dụng các thiết bị điện tử nhằm thu hút, xác định vị trí hay truy đuổi thú săn, hoặc hướng dẫn cho thợ săn, hay sử dụng cung hoặc tên có thiết bị điện tử gắn kèm.

Trại chăn nuôi
Linh dương đen Ấn Độ, linh dương bò lam, hươu đốm, hươu hoang và hươu đầm lầy giờ đây có thể được tìm thấy tại các trại chăn nuôi dành cho săn bắt ở Texas, nơi mà chúng sẽ được đưa vào môn thể thao này. Những thợ săn có thể trả hơn 4000$ để săn hươu đầm lầy.

Nước Nga
Săn bắt của hoàng gia nước Nga phát triển từ những truyền thống của những người cai trị trước đó là Đại thân vương và Sa hoàng – bị ảnh hưởng bởi truyền thống săn bắt của hoàng gia châu Âu. Những cuộc đi săn này được tổ chức chủ yếu ở Peterhof, Tsarskoye Selo và Gatchina.

Nước Úc
Săn bắt ở Úc phát triển từ việc săn bắt và diệt trừ nhiều loại động vật mà được xem như là vật gây hại. Các loài động vật bản địa ít khi bị săn so với các loài ngoại nhập như lạc đà và hươu nai.

Nước Nhật
Số lượng thợ săn có giấp phép ở Nhật, bao gồm những người sử dụng bẫy lưới và súng, đang giảm dần, trong khi độ tuổi trung bình của họ lại tăng lên. Vào năm 2010, có khoảng 190000 thợ săn có đăng ký, 65% trong số đó là 60 tuổi hoặc già hơn.

Kiểm soát động vật hoang dã
Săn bắt được cho là cung cấp cho những người quản lý tài nguyên một công cụ quan trọng  trong việc kiểm soát số lượng mà có thể vượt quá diện tích môi trường sống và đe dọa sự cân bằng của các loài khác, hoặc là, trong một số trường hợp, gây ảnh hưởng đến sức khỏe và sự an toàn của con người. Tuy nhiên trong hầu hết mọi trường hợp, diện tích môi trường sống được quyết định bởi môi trường sống và lượng thức ăn, và săn bắt nhằm "kiểm soát số lượng" chẳng có tác dụng gì cả. Trong một số trường hợp, nó có thể làm tăng số lượng thú săn mồi chẳng hạn như sói đồng cỏ bằng cách bỏ đi các biên giới lãnh thổ mà lẽ ra sẽ được xây dựng, kết quả là các loài ở khu vực "láng giềng" đi vào khu vực này vượt trội hẳn, do đó tăng số lượng một cách không tự nhiên. Những người biện hộ cho sắn bắt quả quyết rằng săn bắt giảm sự cạnh tranh thức ăn và chỗ ở giữa các loài và tỉ lệ chết. Một số người bảo vệ môi trường lại nói rằng việc đưa (lại) các loài thú săn mồi vào cũng sẽ có kết quả tương tự với tác dụng tốt hơn, và không có ảnh hưởng tiêu cực, như là việc đưa một lượng lớn chì vào môi trường và chuỗi thức ăn.

Ở Hoa Kỳ, những người kiểm soát động vật hoang dã cũng thường góp phần vào việc điều chỉnh và cấp phép cho săn bắt bằng cách quy định số lượng, kiểu và điều kiện mà loài thú săn nào có thể bị săn.

Những trung tâm quản lý đôi khi phụ thuộc vào việc săn bắt nhằm kiểm soát mật độ các loài đặc biệt, như trường hợp của loài hươu ở Bắc Mỹ. Những cuộc đi săn này đôi khi có thể được thực hiện bởi những xạ thủ chuyên nghiệp, dù rằng cũng có những thợ săn nghiệp dư. Ở nhiều thành phố tại Hoa Kỳ, người ta thuê những thợ săn chuyên nghiệp và nghiệp dư mỗi năm để giảm số lượng động vật chẳng hạn như hươu nai, loài mà đang trở nên nguy hiểm ở những khu vực bị hạn chế, chẳng hạn như các công viên lân cận và không gian mở ở đô thị.

Một phần quan trọng trong việc kiểm soát mật độ động vật có liên quan đến kiểm soát số lượng và đôi khi là kích cỡ hay độ tuổi của thú săn để đảm bảo được sự duy trì mật độ. Những biện pháp thường được sử dụng là giới hạn mẻ săn (bag limit) và kết thúc mùa săn, dù vậy việc áp dụng giới hạn trang bị như tổ chức các mùa săn chỉ dành cho cung thủ đang trở nên phổ biến nhằm giảm tỉ lệ săn bắt thành công của thợ săn.

Giới hạn mẻ săn

Giới hạn mẻ săn là những điều khoản pháp luật nhằm kiểm soát số lượng trong một loài hoặc nhiều loài có thể bị giết, dù rằng thường có những loài mà giới hạn mẻ săn không được áp dụng cho. Cũng có một số quyền hạn mà giới hạn mẻ săn không được áp dụng hoặc chỉ áp dụng trong một số trường hợp. Cụm từ này (bag limit) là từ phong tục của những người hay săn các loài thú săn nhỏ, khi họ mang các giỏ nhỏ để chứa thú săn, tương tự như giỏ đựng cá.

Ở nơi mà giới hạn mẻ săn được áp dụng, thì có thể tính hàng ngày hoặc theo mùa; ví dụ, với vịt thì giới hạn là sáu con / thợ săn mỗi ngày. Với những thú săn lớn như nai sừng tấm châu Âu, thì giới hạn theo mùa là một con mỗi thợ săn. Giới hạn mẻ săn cũng có thể quy định kích cỡ, giới tính, hay độ tuổi của động vật mà thợ săn có thể giết. Trong nhiều trường hợp, giới hạn mẻ săn được thiết lập với ý định cân bằng lượng thú săn giữa các thợ săn hơn là để bảo vệ động vật.

Mùa không săn và mùa săn
Mùa không săn là khoảng thời gian mà việc săn bắt một loài động vật nào đó là trái phép. Thường thì những mùa không săn được thiết lập nhằm bảo vệ một loài khi chúng dễ bị tổn thương nhất hoặc khi chúng đang trong mùa sinh sản. Ngược lại, khoảng thời gian mà không phải là mùa không săn thì được gọi là mùa săn.

Pháp luật
Săn bắt trái phép và săn các loài động vật trái với luật bảo tồn động vật hoang dã địa phương và quốc tế được gọi là săn trộm. Cấm đi săn là một trong những chiến lược nhằm ngăn cản nạn săn trộm. Vi phạm những luật lệ hay quy định về việc săn trộm thường bị phạt. Hình phạt có thẻ bao gồm tịch thu dụng cụ, phạt tiền hoặc phạt tù. Ở Costa Rica, mọi hình thức thể thao săn bắt đều là trái phép kể từ ngày 10/12/2012
.

Các phương pháp săn bắt

Theo lịch sử, những kỹ thuật săn bắt để tồn tại hay chỉ để giải trí có thể khác nhau hoàn toàn, với những quy định về săn bắt thường đưa ra những ý kiến như ở đâu, khi nào, và làm thế nào một cuộc đi săn được thực hiện. Những kỹ thuật có thể biến đổi đa dạng tùy vào những quy định của chính quyền, đạo đức cá nhân của thợ săn, truyền thống địa phương, dụng cụ săn bắt, và loài động vật nào được phép săn. Thường thì thợ săn sẽ kết hợp nhiều kỹ thuật. Pháp luật có thể cấm thợ săn thể thao sử dụng những phương pháp mà hay được dùng khi săn trộm và kiểm soát động vật hoang dã.

	Baitting  là phương pháp sử dụng mồi nhử, mùi hương hay thức ăn
	Battue là phương pháp đe dọa động vật (bằng gậy) để lùa chúng vào chỗ mai phục
	Beagling là phương pháp sử dụng chó săn thỏ khi săn thỏ, đôi khi cũng để săn cáo
	Beating là phương pháp xua thú săn ra và / hay lùa vào vị trí nào đó
	Blind hunting hay stand hunting là phương pháp chờ động vật trong khi ẩn náu hay ở vị trí trên cao
	Calling là phương pháp sử dụng âm thanh thu hút hay xua đuổi động vật
	Camouflage là phương pháp ẩn giấu tầm nhìn hay mùi hương để hòa mình vào môi trường
	Các loài chó cũng có thể được sử dụng để săn đuổi hay giúp xua, lùa, theo dấu, chỉ điểm, truy đuổi hoặc nhặt con mồi
	Driving là phương pháp lùa động vật về một hướng nào đó, thường là về phía thợ săn khác chờ sẵn
	Flushing là phương pháp xua động vật ra khỏi nơi chúng ẩn nấp
	Glassing là phương pháp định vị con mồi bằng thị giác, chẳng hạn như dùng ống nhòm
	Glue là phương pháp thụ động, dùng một các bừa bãi, để bẫy các loài chim.
	Internet hunting là phương pháp săn bắt qua internet, sử dụng webcam và súng điều khiển từ xa.
	Netting là phương pháp sử dụng lưới, bao gồm các loại lưới chủ động sử dụng súng và tên lửa

	Persistence hunting là phương pháp theo dấu và truy đuổi con mồi đến cùng.
	Scouting là phương pháp thường được dùng trước khi đi săn và sẽ đảm bảo con mồi mong muốn ở vị trí chọn sẵn. Tìm kiếm dấu hiệu của động vật như dấu vết… và sử dụng máy quay phim là những cách thức thường được sử dụng.
	Solunar theory cho rằng động vật di chuyển dựa theo vị trí của mặt trăng so với cơ thể của chúng và nó được cho là đã được sử dụng rất lâu trước đó bởi những thợ săn, để biết được thời điểm đi săn tốt nhất.
	Spotlightning hay shinning là phương pháp sử dụng ánh sáng nhân tạo để tìm hay làm mù động vật trước khi giết chúng.
	Stalking hay still hunting là phương pháp tìm kiếm động vật một cách lặng lẽ hoặc chỉ truy đuổi một con thú duy nhất.
	Tracking là phương pháp đọc những dấu vết để lại khi truy đuổi động vật.
	Trapping là phương pháp sử dụng các loại bẫy như bẫy lưới, bẫy sập hay bẫy rơi.

Đọc thêm

 Dickson D. Bruce, Jr., Mississippi Quarterly (Spring 1977).
 Kenneth S. Greenberg, Honor and Slavery: Lies, Duels, Noses, Masks, Dressing as a Woman, Gifts, Strangers, Humanitarianism, Death, Slave Rebellions, the Pro-Slavery Argument, Baseball, Hunting, and Gambling in the Old South (1996).
 Steven Hahn, Radical History Review (1982).
 Charles H. Hudson, Jr., in Indians, Animals, and the Fur Trade, ed., Shephard Krech III (1981).
 Stuart A. Marks, Southern Hunting in Black and White: Nature, History, and Ritual in a Carolina Community (1991).
 Ted Ownby, Subduing Satan: Religion, Recreation, and Manhood in the Rural South, 1865–1920 (1990).
 Wiley C. Prewitt, "The Best of All Breathing: Hunting and Environmental Change in Mississippi, 1900–1980" M.A. thesis, (1991).
 Nicolas W. Proctor, Bathed in Blood: Hunting and Mastery in the Old South (2002).
 Jacob F. Rivers III, Cultural Values in the Southern Sporting Narrative (2002).
 Salem, D.J., and A.N. Rowan, eds. 2003. The State of the Animals II: 2003. Washington, D.C.: Humane Society Press. (ISBN 0-ngày 94 tháng 7 năm 8942)
 Timothy Silver, A New Face on the Countryside: Indians, Colonists, and Slaves in South Atlantic Forests, 1500–1800 (1990).
 Richard C. Stedman and Thomas A. Heberlein, Rural Sociology (2001).
 Nancy L. Struna, People of Prowess: Sport, Leisure, and Labor in Early Anglo-America (1996).
 Marek Zukow-Karczewski, Polowania w dawnej Polsce (Hunting in the old Poland), "AURA" (A Monthly for the protection and shaping of human environment) 12 (1990).

Tham khảo

Kỹ năng sinh tồn
Môn thể thao thú vật


title: Copelatus tibialis

text:
Copelatus tibialis là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Sharp miêu tả khoa học năm 1882.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Copelatus


title: Anumeta

text:
Anumeta là một chi bướm đêm thuộc họ Erebidae.

Các loài
 Anumeta arax Fibiger, 1995
 Anumeta arabiae Wiltshire, 1961
 Anumeta arenosa Brandt, 1939
 Anumeta asiatica Wiltshire, 1961
 Anumeta atrosignata Walker, 1858
 Anumeta azelikoula Dumont, 1920
 Anumeta cashmiriensis (Hampson, 1894)
 Anumeta cestina (Staudinger, 1884)
 Anumeta cestis (Ménétriés, 1848)
 Anumeta ciliaria (Ménétriés, 1849)
 Anumeta comosa Dumont, 1920
 Anumeta dentistrigata (Staudinger, 1877)
 Anumeta eberti Wiltshire, 1961
 Anumeta fractistrigata (Alphéraky, 1882)
 Anumeta fricta (Christoph, 1893)
 Anumeta henkei (Staudinger, 1877)
 Anumeta hilgerti (Rothschild, 1909)
 Anumeta major Rothschild, 1913
 Anumeta palpangularis (Püngeler, 1901)
 Anumeta quatuor Berio, 1934
 Anumeta sabulosa Rothschild, 1913
 Anumeta spatzi Rothschild, 1915
 Anumeta spilota (Erschoff, 1874)
 Anumeta straminea (Bang-Haas, 1906)
 Anumeta surcoufi Dumont, 1920

Tham khảo

 Anumeta at funet.fi
 Natural History Museum Lepidoptera genus database

Erebidae


title: Hormographiella

text:
Hormographiella là một chi nấm thuộc họ Psathyrellaceae. Chi này chứa 3 loài.

Tham khảo

Psathyrellaceae


title: Indotipula tetracantha

text:
Indotipula tetracantha là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Indotipula


title: Antocha multispina

text:
Antocha multispina là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Antocha
Limoniidae ở vùng Afrotropic


title: Marlothiella gummifera

text:
Marlothiella gummifera là một loài thực vật có hoa thuộc họ Apiaceae.
Đây là loài đặc hữu của Namibia.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng nhiều đá và sa mạc lạnh.

Tham khảo

 Craven, P. 2004. Marlothiella gummifera. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 7 năm 2007.

Marlothiella
Thực vật Namibia


title: Proegmena pallidipennis

text:
Proegmena pallidipennis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Weise miêu tả khoa học năm 1889.

Chú thích

Tham khảo

Proegmena


title: Dicladispa haafi

text:
Dicladispa haafi là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Uhmann miêu tả khoa học năm 1961.

Chú thích

Tham khảo

Dicladispa