title: Đường Tuyên Tông

text:
Đường Tuyên Tông (chữ Hán: 唐宣宗, 27 tháng 7, năm 810 - 7 tháng 9, năm 859), tên thật Lý Thầm (李忱) là vị Hoàng đế thứ 17 hay 19 của triều đại nhà Đường trong lịch sử Trung Quốc. Ông trị vì từ năm 846 đến năm 859, tổng 13 năm.

Trong thời Đường Tuyên Tông, triều đình Đại Đường xuất hiện một thời đại hưng thịnh ngắn ngủi cuối thời Đường được gọi là Đại Trung tạm trị (大中暫治). Trong sử sách, Tuyên Tông cũng được đánh giá là một vị Hoàng đế có lòng trung hưng của nhà Đường, được so sánh với Đường Thái Tông Lý Thế Dân, gọi là Tiểu Thái Tông (小太宗).

Thân thế
Đường Tuyên Tông bổn danh Lý Di (李怡), là hoàng tử thứ 13 trong số 20 người con trai của Đường Hiến Tông Lý Thuần. Mẹ của ông là Trịnh thị, vốn là vợ lẽ của Tiết độ sứ Lý Kĩ, người bị triều Đường đánh bại và giết chết năm 807. Sau thất bại của Lý Kĩ, cả gia quyến bị bắt sung vào cung làm nô tì, trong đó Trịnh thị được bố trí phục vụ cho Quách Quý phi - chính thất của Hiến Tông, sau đó tình cờ bà được gặp Hiến Tông rồi được sủng hạnh. Ngày 27 tháng 7 năm 810 (nhằm ngày 22 tháng 6 năm Nguyên Hòa thứ 5), Trịnh thị hạ sinh hoàng tử Lý Di ở điện Đại Minh

Năm Trường Khánh nguyên niên thời hoàng huynh Đường Mục Tông Lý Hằng, có chiếu phong vương cho các hoàng tử và hoàng đệ, trong đó Lý Di được phong tước vị Quang vương (光王). Lý Di trong những năm thiếu thời thường tỏ ra nhút nhát và ít nói, người trong cung cho là kém thông minh. Năm được hơn 10 tuổi thì bị bệnh nặng, nguy đến tính mạng, bỗng thấy có hào quang chiếu khắp người, sau đó thì khỏi. Ông thường đối xử với mọi người như là thần liêu của mình, ai cũng cho ông là người có bệnh tâm thần. Mục Tông biết được chuyện, bảo:"Người này là anh vật của nhà ta, không phải là tâm thần bất ổn đâu".

Rồi ban cho ngọc như ý, ngự mã và vàng bạc. Thường mộng thấy rồng bay lên trời, có lúc đem chuyện này nói với mẹ Trịnh thị. Bà bảo:"Những điều này tuyệt đối không được cho người khác hay, nếu không sẽ mang họa".

Trải qua các thời Đường Kính Tông và Đường Văn Tông, triều đình đa sự, Quang vương cố gắng trốn tránh không tham gia vào việc gì, và cũng nói rất hạn chế. Văn Tông thường đến nơi ở của ông tại Thập lục trạch, tìm cách dụ ông nói chuyện, xem như đó là trò vui, Văn Tông cũng gọi ông là Quang thúc. Sau khi Đường Vũ Tông, một người vô lễ và không biết tôn ti lên ngôi, càng tỏ ra xem thường và thiếu tôn trọng đối với Quang vương.

Cuối năm 845, Đường Vũ Tông lâm bệnh nặng và sang năm 846 thì không còn có thể nói được nữa. Bấy giờ, hoạn quan khuynh đảo triều đình, muốn nhân lúc này mà lập người ngu dốt lên ngôi để dễ bề thao túng, cuối cùng quyết định chọn Lý Di. Ngày 19 tháng 4 (Tân Dậu tháng 2 ÂL), hoạn quan giả chiếu chỉ của Vũ Tông, viết:"Hoàng tử nhỏ tuổi, chưa đủ hiền đức để trị quốc. Quang vương Di có thể lập làm Hoàng thái thúc, đổi tên là Thầm, đảm đương quân quốc chánh sự".

Thái thúc được đón từ Thập lục trạch vào cung, đổi tên là Lý Thầm (李忱). Khi được bách quan tiếp kiến, thì như trở thành con người khác, tỏ ra thông minh nhân trí hơn người, quyết đoán chính vụ nhanh gọn, người người nể phục. Ngày 22 tháng 4 (Giáp Tí), Vũ Tông băng hà. Lấy tể tướng Lý Đức Dụ nhiếp trùng tể. Ngày 25 tháng 4 (Đinh Mão), Thái thúc tức vị, sử xưng là Đường Tuyên Tông.

Đại Đường hoàng đế

Thời kì đầu (846 - 850)

Nhà Đường thời Tuyên Tông tiếp tục buôn bán với Thanh Hải trấn (Cheonghaejin) thuộc Tân La (đời vua Tân La Văn Thánh Vương) do Đại sứ Trương Bảo Cao đứng đầu. Thanh Hải trấn khi đó là trung tâm trao đổi mua bán hàng hóa lớn giữa nhà Đường (đời vua Đường Tuyên Tông), Tân La (đời vua Tân La Văn Thánh Vương) và Nhật Bản (đời Thiên hoàng Ninmyō). Nhờ Thanh Hải trấn của Tân La mà kinh tế nhà Đường có khởi sắc. Nhưng đến tháng 11 năm 846, Đại sứ Trương Bảo Cao bị Yeom Jang ám sát. Quân triều đình Tân La tấn công Thanh Hải trấn thất bại nên phong cho Yeom Jang làm Đại sứ Thanh Hải trấn để tiếp tục giao thương với nhà Đường (đời vua Đường Tuyên Tông) và Nhật Bản (đời Thiên hoàng Ninmyō). Nhiều tướng lĩnh và thương nhân, dân chúng ở Thanh Hải di cư sang nhà Đường sinh sống. Năm 850, Yeom Jang trao lại chức Đại sứ Thanh Hải trấn cho thuộc hạ cũ của Trương Bảo Cao. Cuối năm 850, thương nhân nhà Đường (đời vua Đường Tuyên Tông) không còn đến Thanh Hải trấn (Cheonghaejin) buôn bán nữa.

Vua Bột Hải Trang Tông của vương quốc Bột Hải cũng tiến hành các hoạt động thương mại với nhà Đường.

Tuyên Tông ngay từ đầu đã có hiềm khích với tể tướng Lý Đức Dụ chuyên quyền trong suốt thời Vũ Tông, nên muốn loại trừ. Sang tháng 4 ÂL năm đó, tang Vũ Tông đã hết, Tuyên Tông có thể thân chính. Ông tôn mẹ là Trịnh thị là hoàng thái hậu. Công việc đầu tiên của Tuyên Tông là bãi chức tể tướng của Lý Đức Dụ, sung làm Tiết độ sứ Kinh Nam, đồng thời bãi chức tướng của Trịnh Túc, Lý Hồi là các tể tướng thuộc phe đảng của Lý Đức Dụ. Trong những năm tiếp theo, Lý Đức Dụ liên tục bị giáng chức và bị lưu đày các vùng xa xôi. Ngưu Lý đảng tranh từ thời Đường Hiến Tông từ đó chấm dứt. Lý Đức Dụ về sau qua đời trong uất hận tại (851).

Đánh chết đạo sĩ Triệu Quy Chân - người từng luyện đan trường sinh cho Vũ Tông cùng bè đảng. Tháng 5 ÂL, Tuyên Tông hạ chiếu khôi phục lại Phật giáo vốn bị Vũ Tông đàn áp khi trước, chấm dứt pháp nạn Hội Xương. Lấy Hàn lâm học sĩ, Binh bộ thị lang Bạch Mẫn Trung cùng Binh bộ thị lang Lư Thương làm tể tướng mới.

Mùa xuân năm 847, cải nguyên là Đại Trung năm thứ nhất. Trong năm này, ông lại phong thêm hai tể tướng mới là Thôi Nguyên Thức và Vi Tông. Đầu năm 848, Tuyên Tông theo đề nghị của quần thần, xưng tôn hiệu là Thánh Kính Văn Tư Hòa Vũ Quang Hiếu hoàng đế, đại xá thiên hạ. Cùng năm này, Thái hoàng thái hậu Quách thị băng ở Hưng Khánh cung. Tuyên Tông vốn nghi ngờ thái hậu là người chủ mưu trong cái chết của Đường Hiến Tông để đưa con mình là Đường Mục Tông lên ngôi, vả lại Quách thái hậu trước kia có hiềm khích với Trịnh thái hậu, do đó Tuyên Tông đối xử tệ bạc với Quách thái hậu, khiến Quách thái hậu không vui lòng. Một hôm, Quách thái hậu lên Cần Chính lâu, muốn tự vẫn, Tuyên Tông thấy vậy cực kì tức giận. Tối hôm đó thì Quách thái hậu băng hà, do vậy có lời đồn cái chết này là do Tuyên Tông bí mật sai người hạ độc. Tuyên Tông cũng không muốn cho hợp táng Quách thái hậu với Hiến Tông mà định để Trịnh thái hậu hợp táng sau khi bà qua đời, tuy nhiên cuối cùng ông cũng phải chấp nhận táng Quách thái hậu ở Cảnh Lăng cùng với Hiến Tông, tôn thụy là Ý An hoàng hậu. Cuối năm này, tể tướng Vi Tông bị biếm làm thái tử tân khách.

Bấy giờ ở biên giới phía tây nhà Đường, bộ tộc Thổ Phiên ngày càng suy yếu. Nắm được tình hình này, Tuyên Tông chuẩn bị kế hoạch thu phục các vùng đất bị Thổ Phiên chiếm lấy sau loạn An Sử. Vào giữa năm 847, Thổ Phiên nhân triều đình bận việc tang của Vũ Tông nên liên kết với Đảng Hạng và Hồi Cốt xâm lấn Hà Tây, Tuyên Tông sai Tiết độ sứ Hà Đông là Vương Tể dẫn quân chống trả, có thêm sự giúp đỡ của tộc Sa Đà, kết quả quân Đường giành được chiến thắng.

Cuối năm 847, tướng Đường là Trương Trọng Vũ ở Lư Long đã có một chiến thắng lớn trước bộ tộc Khố Mạc Hề (Kumo Xi). Vào thời điểm đó, anh trai và là người kế vị của Ô Giới Khả hãn là Át Niêm Khả hãn của Duy Ngô Nhĩ (hậu duệ của Hãn quốc Hậu Đột Quyết) đã phụ thuộc vào thủ lĩnh Khố Mạc Hề là Thạch Xả Lãng (石捨朗) để được hỗ trợ, và sau chiến thắng của Trương Trọng Vũ trước Thạch Xả Lãng, Át Niêm Khả hãn không thể làm như vậy nữa, và buộc phải chạy trốn xa hơn đến nơi ở của người Thất Vi (bộ tộc thuộc Mông Cổ). Sau đại bại vào năm 847 đó, bộ tộc Khố Mạc Hề (Kumo Xi) không thể phục hồi lại như trước được nữa. Năm 848, dường như để cố gắng xoa dịu nhà Đường, Át Niêm Khả hãn đã cử một sứ giả đến để tỏ lòng kính trọng với Tuyên Tông. Tuy nhiên, khi sứ giả đang quay trở lại nơi ở của Át Niêm Khả hãn, đi qua U Châu, Trương Trọng Vũ đã ra lệnh cho anh ta giết Át Niêm Khả hãn khi anh ta quay trở lại trụ sở của Át Niêm Khả hãn. Khi Át Niêm Khả hãn nghe thấy điều này, anh ta đã bỏ trốn, để lại người của mình với người Thất Vi.

Tiếp đó trong các năm 848 đến 851, quân Đường liên tiếp mở các cuộc tấn công vào đất Thổ Phiên. Đầu năm 849, Tiết độ sứ Phượng Tường là Thôi Củng phá được quân Thổ, thu phục lại đất Thanh Thủy thuộc Tần châu. Sau đó Thổ Phiên sai Cung La Cấp Tàng đem 20.000 quân xâm phạm vào biên giới phía tây; Tuyên Tông sai Thác Bạt Hoài Quang chống trả, đại phá Thổ Phiên ở Nam Cốc, cuộc Cấp Tàng đầu hàng.

Sang năm 849, Tán phổ Luân Khủng Nhiệt của Thổ Phiên sai Tăng Mãn La Lận Chân đem quân đến Bạch Thổ Lĩnh chuẩn bị tấn công Thượng Tì Tì. Tì Tì sai tướng là Thượng Đạc La Tháp Tàng đem quân chống lại nhưng gặp bất lợi. Tì Tì để Thác Bạt Hoài Quang trấn giữ Thiện châu rồi đem 3000 người trong bộ lạc đến vùng Cam châu. Quân Thổ Phiên nghe Tì Tì đã bỏ Thiện châu bèn đuổi theo truy bắt, đến Qua châu biết Hoài Quang ở Thiện châu, bèn chia quân cướp bóc khắp nơi ở Hà Tây, giết chết đinh tráng, bắt phụ nữ và người già đem về. Mùa xuân năm 850, Nhiếp Sa châu thứ sử của Thổ Phiên là Trương Nghĩa Triều đến đầu hàng và dâng Sa châu triều đình. Lúc đó ở Thổ Phiên, Luân Khủng Nhiệt tàn bạo hà khắc nên mất lòng người. Thác Bạt Hoài Quang lần lượt dụ được nhiều tướng sĩ và dân Thổ Phiên bỏ sang hàng Đường. Khủng Nhiệt lo sợ, bèn xin vào triều yết kiến Tuyên Tông và bàn việc nghị hòa, nhưng lại lấy thái độ ngang ngược và còn muốn được phong làm Tiết độ sứ một trấn trong lãnh thổ nhà Đường là Hà Vị. Không được chấp thuận, Khủng Nhiệt về nước tập hợp lực lượng cũ muốn tiếp tục quấy phá biên cương nhưng lại gặp phải thiên tai dịch bệnh nên thế lực tiếp tục suy yếu hơn.

Thời kì cuối (851 - 859)

Tuyên Tông được xem là một vị vua cần mẫn và siêng năng trong việc triều chính. Ông muốn theo tấm gương của tổ tiên là Đường Thái Tông Lý Thế Dân để xây dựng nên một nền thịnh thế mới. Ông quan tâm đến việc kiểm tra năng lực của quan lại, nhất là thứ sử có các châu và luôn có phương pháp thưởng phạt rất công minh. Ngoài ra Tuyên Tông còn chủ trương tiết kiệm để tích lũy tiền bạc cho quốc khố, ví dụ như ông tổ chức lễ thành hôn cho con gái mình là Công chúa Vạn Thọ (với Trịnh Hạo) một cách tiết kiệm. Trong suốt triều Tuyên Tông, các thành viên trong hoàng tộc đều chấp hành nghiêm chỉnh pháp chế của triều đình Trong những năm này, sử sách ghi chép rất ít về những sự việc xảy ra trong ngoài triều đình, có lẽ vì nhiều nguồn tài liệu của các sử gia thời kì này đã bị thất lạc nhiều sau đời Ngũ Đại.

Năm 849, tể tướng Ngụy Phù hoăng, có chiếu phong cho Hộ bộ thượng thư Thôi Quỳ lên giữ chức Đồng bình chương sự. Cuối năm này, đại thần Lệnh Hồ Đào cùng Ngụy Mô cũng được đảm nhiệm chức tướng. Khi đó Tuyên Tông tuổi tác đã cao mà chưa lập thái tử, Ngụy Mô dâng sớ xin về việc này nhưng Tuyên Tông vẫn chưa quyết định. Sang đầu năm 852, Thôi Quy bị bãi chức tướng, chuyển sang làm Tiết độ sứ Tuyên Vũ, còn đại thần Bùi Hưu được phong lên làm đồng bình chương sự.

Năm 854, Tuyên Tông hạ chiếu xá tội cho các đại thần Vương Nhai, Thư Nguyên Dư, Giả Tốc bị các hoạn quan vu khống là có tham dự vào sự biến Cam Lộ do Lý Huấn và Trịnh Chú phát động dưới thời Đường Văn Tông (835). Lúc này hoạn quan vẫn nắm rất nhiều quyền lực trong triều, đến cả Tuyên Tông là vua mà cũng không thể khống chế nổi. Ông bàn việc này với đại thần Vi Áo, Áo cho rằng Tuyên Tông nghiêm minh khiến cho hoạn quan phải khiếp sợ chứ không như những vị hoàng đế trước đó, nhưng Tuyên Tông lại bảo mình vẫn còn rất lo ngại bọn hoạn quan. Ông bàn với tể tướng Lệnh Hồ Đào việc tận tru hoạn quan, nhưng Lệnh Hồ Đào cho rằng nếu đại khai sát giới sẽ liên lụy tới người vô tội, và khuyên ông chỉ nên tìm cách hạn chế dần số hoạn quan trong cung. Hoạn quan biết việc này rất oán hận, từ đó hoạn giả, triều sĩ như nước với lửa, không dung nhau.

Tuyên Tông vẫn tỏ ra nghiêm minh trong việc thực thi pháp chế. Ông không thiên vị cho những người thân cận với mình mà khi họ phạm lỗi ông vẫn trừng trị đúng tội, ngoài ra ông cũng tỏ ra nghiêm khắc, vì thế Lệnh Hồ Đào mặc dù làm tướng hơn 10 năm vẫn tỏ ra sợ sệt trước hoàng đế.

Năm 855, tể tướng Bùi Hưu lại cực lực xin lập thái tử, nhưng Tuyên Tông bảo nếu lập tự rồi thì mình sẽ phải làm người an nhàn, nên không muốn làm. Đến tháng 6 ÂL năm đó, Bùi Hưu lại bị biếm làm Tiết độ sứ Tuyên Vũ. Vào năm 857, tể tướng Ngụy Mô do can gián thẳng thắn mà làm mất lòng Lệnh Hồ Đào, do đó bị biếm làm Tiết độ sứ Tây Xuyên. Và sang năm 858, tể tướng Thôi Thận Do bị giáng chức làm Tiết độ sứ Đông Xuyên. Thay vào chức tể tướng là Tiêu Nghiệp cùng Hạ Hầu Tư.

Năm 857, vua Bột Hải Trang Tông của vương quốc Bột Hải qua đời, kì đệ là Đại Kiền Hoảng lên kế vị. Vua Đại Kiền Hoảng cử một số đoàn sứ thần sang nhà Đường để thông báo việc mình kế vị và bang giao.

Năm 858, Vương Thức được bổ nhiệm là An Nam đô hộ, kinh lược sứ ở An Nam đô hộ phủ. Khi đó, An Nam đô hộ phủ phải chịu các cuộc tiến công liên tiếp của Nam Chiếu (lúc đó mang quốc hiệu Đại Mông, đời vua Mông Khuyến Phong Hữu), do khi trước An Nam đô hộ Lý Trác (李涿) chính tham bạo cường nên người dân An Nam bản địa ủng hộ quân Nam Chiếu xâm nhập. Sau khi Vương Thức đến An Nam, ông này cho dựng cây làm hàng rào ở các thành, do vậy có thể chống trả được các cuộc xâm nhập của Nam Chiếu vào tháng 5 cùng năm 858.

Vương Thức cũng phải đối phó với các thuộc hạ nổi loạn. An Nam đô hiệu La Hành Cung (羅行恭) đã tập hợp 2.000 tinh binh quân dưới quyền chỉ huy của mình, trong khi quân do đô hộ chỉ huy yếu kém hơn và chỉ có số lượng vài trăm, do đó La Hành Cung kháng lại các mệnh lệnh của đô hộ. Sau khi Vương Thức đến, ông phạt đánh gậy La Hành Cung và cách chức đuổi ra vùng biên ải. Cũng trong năm đó, một nhóm binh lính do sợ rằng sẽ bị quân Đường từ Dung Quản tiến công nên đã bao vây quân phủ của Vương Thức, yêu cầu ông rời khỏi An Nam đô hộ phủ trở về phương Bắc, mục đích là để họ có thể phòng thủ thành trước một cuộc tiến công của Dung Quản. Vương Thức từ chối và quở trách, các binh lính này chạy trốn song sau đó bị Vương Thức bắt được và hành quyết. Vương Thức tiếp tục sử dụng các thủ đoạn khác nhau nhằm gây chia rẽ trong gia tộc tù trưởng họ Đỗ - thế lực từ lâu đã chống đối sự cai trị của các An Nam đô hộ của nhà Đường, khiến tù trưởng Đỗ Thủ Trừng (杜守澄) chết trên đường chạy trốn. Theo tường thuật, trong 6 năm liên tiếp trước khi Vương Thức đến, An Nam đô hộ phủ không cống nạp hay nộp thuế cho triều đình nhà Đường, cũng không khao thưởng tướng sĩ, và Vương Thức đã phục hồi lại những việc này sau khi ông bình định khu vực. Do vậy, các vương quốc Hoàn Vương và Chân Lạp láng giềng lại tiếp tục mối quan hệ triều cống của họ với Đại Đường.

Năm 859, vua Nam Chiếu là Mông Thế Long công hãm Bá Châu của nhà Đường (nay là Tuân Nghĩa, Quý Châu).

Cái chết
Những năm cuối đời, Tuyên Tông cũng không khác gì một số vị hoàng đế tiền nhiệm, tin theo chuyện thần tiên ma quỷ và mong được trường sinh bất tử. Năm 858, ông đã cho triệu đạo sĩ Hiên Viên Tập từ núi Phù La về kinh để giúp mình luyện đan. Con trai trưởng của Tuyên Tông là Vận vương Lý Ôn không được yêu quý, phải ở trong Thập lục trạch. Hoàng tử thứ tư là Quỳ vương Lý Tư thì chiếm trọn sự sủng ái của Tuyên Tông, hoàng đế do đó muốn để ngôi thái tử cho Quỳ vương, nhưng còn phân vân vì thân phận trưởng thứ khác biệt nên chưa quyết. Đến năm 859, do lạm dụng đan dược của bọn đạo sĩ Ngu Tử Chi và Vương Nhạc nên Tuyên Tông trở nên nóng nảy thất thường rồi bị nổi ung nhọt ở lưng. Tháng 8 ÂL bệnh trở nặng, tể tướng và triều thần muốn vào gặp nhưng không được. Biết khó qua khỏi, Tuyên Tông phó thác Quỳ vương cho các đại thần Xa mật sứ Vương Quy Trường, Mã Công Nho, Tuyên Huy nam viện sự Vương Cư Phương... Ba người này bất hòa với hoạn quan Vương Mậu Huyền, người giữ chức Hữu quân Trung úy và cai quản đội quân Thần Sách. Tả trung úy Thần Sách quân Vương Tông Thật bị ba người lập mưu biếm chức đến Hoài Nam làm giám quân.

Ngày 7 tháng 9, Tả quân phó sứ Nguyên Thật khuyên Tông Thật nên đến yết kiến Tuyên Tông trước khi rời đi, nhưng khi Tông Thật chưa vào điện thì Tuyên Tông đã băng rồi. Tông Thật nhân đó lật ngược lại thế cờ, giả chiếu chỉ rồi sai Tề Nguyên Giản đón Vận vương vào cung. Ngày Nhâm Thìn (9 tháng 9), Vận vương Lý Ôn được lập làm Hoàng thái tử, đổi tên là Lý Thôi. Vương Quy Trường, Mã Công Nho, Vương Cư Phương bị gán tội rồi bị giết. Ngày Quý Tị (10 tháng 9), tuyên di chiếu cho Lệnh Hồ Đào nhiếp trùng tể. Ngày Bính Thân (13 tháng 9), Lý Thôi tức vị, sử xưng là Đường Ý Tông.

Ông được truy tôn miếu hiệu là Tuyên Tông (宣宗), thụy hiệu là Thánh Vũ Hiếu Văn Hiếu hoàng đế (聖武獻文孝皇帝). Năm 872, ông được dâng thụy hiệu đầy đủ là Nguyên Thánh Chí Minh Thành Vũ Hiến Văn Duệ Trí Chương Nhân Thần Thông Ý Đạo Đại Hiếu hoàng đế (元聖至明成武獻文睿智章仁神聰懿道大孝皇帝), an táng tại Trinh lăng (贞陵).

Đánh giá

Triều đại của Tuyên Tông có thể nói là những năm thái bình cuối cùng của triều đại nhà Đường, để rồi sau đó đất nước tiếp tục lún sâu trong loạn lạc rồi chia cắt. Trong những năm ấy và đến tận khi nhà Đường diệt vong, nhân sĩ thiên hạ nhiều người tưởng nhớ đến ông, xưng tụng ông là Tiểu Thái Tông, có ý so sánh với Đường Thái Tông Lý Thế Dân trước đó. Các sử gia biên soạn Đường thư lấy làm tiếc vì triều chính thời Tuyên Tông rất trong sáng nhưng nguồn tài liệu viết về thời kỳ này bị thất lạc nhiều sau đời Hậu Tấn, nên chỉ có thể đưa vào sử sách số lượng thông tin không đáng kể. Tuy nhiên, sử gia Âu Dương Tu trong Tân Đường thư ngoài việc khen ngợi cũng nêu ra một số khuyết điểm của Tuyên Tông là hơi hà khắc và thiếu sự khoan dung.

Dưới triều đại Tuyên Tông, người Trung Quốc bắt đầu biết đến và sử dụng pháo hoa.

Gia đình
 Cha: Đường Hiến Tông Lý Thuần.
 Mẹ: Hiếu Minh hoàng hậu Trịnh thị (孝明皇后鄭氏, ? - 865), người Đan Dương, Nhuận Châu, từng là thiếp của Tiết độ sứ Trấn Hải là Lý Kĩ (李錡).
 Hậu phi:
 Nguyên Chiêu hoàng hậu Triều thị (元昭皇后晁氏), không rõ xuất thân quê quán. Khi còn trẻ nhập Quang vương phủ, muôn phần sủng ái, Tuyên Tông đăng cơ sơ phong Mỹ nhân. Mất vào những năm Đại Trung. Sinh Đường Ý Tông Lý Thôi, Vạn Thọ công chúa và Quảng Đức công chúa.
 Ngô chiêu nghi (吴昭仪).
 Trương tiệp dư (张婕妤).
 Liễu tiệp dư (柳婕妤).
 Lương mỹ nhân (梁美人).
 La tài nhân (罗才人).
 Sử tài nhân (史才人).
 Tiền thị (钱氏), phong Trường Thành quận phu nhân (长城郡夫人).
 Tào thị (曹氏), phong Vũ Uy quận phu nhân (武威郡夫人).
 Cừu thị (仇氏) (828 - 851), phong Nam An quận phu nhân (南安郡夫人), sinh lần đầu một công chúa, năm Đại Trung thứ 5 (851) sinh một hoàng tử, nhưng chết ngay khi sinh, hưởng dương 24 tuổi, được truy tặng làm Tài nhân (才人)..

 Hoàng tử:
 Vận vương → Đường Ý Tông Lý Thôi, mẹ là Nguyên Chiêu hoàng hậu Triều thị.
 Ung vương → Tĩnh Hoài Thái tử Lý Mỹ [靖怀太子李渼; 836 - 852], qua đời truy phong hoàng thái tử.
 Nhã vương Lý Kính [雅王李泾; 839 - ?].
 Quỳ vương Lý Tư [夔王李滋; 844 - 863], mẹ là Ngô chiêu nghi.
 Khánh vương Lý Nghi [庆王李沂; 844 - 860], mẹ là Sử tài nhân.
 Bộc vương Lý Trạch [濮王李泽; ? - 876].
 Ngạc vương Lý Nhuận [鄂王李潤; ? - 876].
 Hoài vương Lý Hiệp [怀王李洽].
 Chiêu vương Lý Nhuế [昭王李汭], mẹ là Liễu tiệp dư.
 Khang vương Lý Vấn [康王李汶; 851 - 866], mẹ là Cừu tài nhân.
 Vệ vương Lý Quán [卫王李灌; ? - 860].
 Quảng vương Lý Ung [广王李澭; 854 - 877].

 Hoàng nữ:
 Vạn Thọ công chúa [萬壽公主], mẹ Nguyên Chiêu hoàng hậu, lấy Trịnh Hạo (郑颢). Năm 848, em trai của Trịnh Hạo ốm nặng, Tuyên Tông rất quan tâm, phái người thân tín đi thăm. Người này vào phủ mới thấy công chúa Vạn Thọ mặc kệ nhà chồng có chuyện buồn, vẫn cười cười nói nói, mở tiệc xem diễn tuồng linh đình. Đường Tuyên Tông cực kỳ tức giận, mắng to: "Ta còn trách các bậc sĩ phu không muốn kết thông gia với hoàng tộc, hóa ra tất cả đều có lý do!".
 Vĩnh Phúc công chúa [永福公主].
 Tề Quốc Cung Hoài công chúa [齊國恭懷公主], ban đầu phong làm Tây Hoa công chúa (西華公主), lấy Diêu Hoành (严祁).
 Quảng Đức công chúa [廣德公主; ? - 880], mẹ Nguyên Chiêu hoàng hậu, lấy Vu Tông (于琮).
 Hòa Nghĩa công chúa [和義公主], Tân Đường thư viết là Nghĩa Hòa công chúa (義和公主).
 Nhiêu An công chúa [饒安公主].
 Thịnh Đường công chúa [盛唐公主].
 Bình Nguyên công chúa [平原公主; 834 - 863].
 Đường Dương công chúa [唐陽公主].
 Hứa Xương Trang Túc công chúa [許昌莊肅公主], lấy Liễu Trắc (柳陟), mất khoảng niên hiệu Trung Hòa.
 Phong Dương công chúa [豐陽公主].

Xem thêm
Đường Vũ Tông
Đường Ý Tông
Đại Trung tạm trị

Chú thích

Tài liệu tham khảo
Toàn Đường văn quyển chính: Thái Tông
Cựu Đường thư, quyển 20, Tuyên Tông bản kỉ
Tân Đường thư, quyển 8, Mục Tông, Kính Tông, Văn Tông, Vũ Tông, Tuyên Tông
Tư trị thông giám, các quyển 241, 248, 249

Sinh năm 810
Mất năm 859
Hoàng đế nhà Đường
Người nhà Đường


title: Dolichopeza albitarsis

text:
Dolichopeza albitarsis là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Dolichopeza


title: Priopus quatei

text:
Priopus quatei là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Platia & Schimmel miêu tả khoa học năm 1995.

Chú thích

Tham khảo

Priopus


title: Merindad de Montija

text:
Merindad de Montija là một đô thị trong tỉnh Burgos, Castile và León, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 868 người.

Tham khảo

Đô thị ở Burgos


title: Alçay-Alçabéhéty-Sunharette

text:
Alçay-Alçabéhéty-Sunharette () là một xã thuộc tỉnh Pyrénées-Atlantiques trong vùng Aquitaine ở tây nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 344 mét trên mực nước biển.

Xã nằm trong tỉnh cũ Soule.

Tham khảo
INSEE

Liên kết ngoài

 ALTZAI-ALTZABEHETI-ZUNHARRETA in the Bernardo Estornés Lasa - Auñamendi Encyclopedia (Euskomedia Fundazioa)

Xã của Pyrénées-Atlantiques


title: Helicopsyche kingstona

text:
Helicopsyche kingstona là một loài Trichoptera trong họ Helicopsychidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Helicopsyche


title: Varennes-Changy

text:
Varennes-Changy là một xã trong tỉnh Loiret, vùng Centre-Val de Loire bắc trung bộ nước Pháp.

Xem thêm
Commune của tỉnh Loiret

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Loiret


title: Meliturgula wilmattae

text:
Meliturgula wilmattae là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1932.

Chú thích

Tham khảo

Meliturgula
Động vật được mô tả năm 1932


title: Les Préaux

text:
Les Préaux  là một xã thuộc tỉnh Eure trong vùng Normandie miền bắc nước Pháp.

Tham khảo

Preaux


title: Zafrona diversa

text:
Zafrona diversa là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Columbellidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Zafrona


title: Pheidole elongicephala

text:
Pheidole elongicephala được Eguchi, K. phát hiện và mô tả vào năm 2008.

Chú thích

Tham khảo

Pheidole


title: Caino

text:
Caino là một đô thị trong tỉnh tỉnh Brescia thuộc vùng Lombardia, Ý. Đô thị này có diện tích 17 km², dân số 1613 người. Các đô thị giáp ranh gồm: Agnosine, Lumezzane, Nave, Serle, Vallio Terme

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Brescia
Thành phố và thị trấn ở Lombardia


title: Allancastria caucasica

text:
Allancastria caucasica là một loài bướm ngày thuộc họ Bướm phượng, phân bố từ biển Đen và miền nam Nga đến Gruzia và đông bắc Thổ Nhĩ Kỳ.

Hình ảnh

Tham khảo

Carbonell, F., 1996. Contribution à la connaissance du genre Allancastria Bryk (1934): Morphologie, biologie et écologie d’Allancastria cretica (Rebel, 1904) (Lepidoptera: Papilionidae). Linneana Belgica 15: 303-308.

Liên kết ngoài
European Butterflies và Moths
TOL
Rusinsects

Allancastria
Động vật được mô tả năm 1864


title: Xenoda vittata

text:
Xenoda vittata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Medvedev miêu tả khoa học năm 2004.

Chú thích

Tham khảo

Xenoda


title: Sint Anthonis

text:
Sint Anthonis () là một đô thị và thị xã ở phía nam Hà Lan.

Các trung tâm dân cư

Landhorst, Ledeacker, Oploo, Rijkevoort, De Walsert, Sint Anthonis, Stevensbeek, Wanroij và Westerbeek.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang mạng chính thức

Đô thị Noord-Brabant


title: Xylocopa ghilianii

text:
Xylocopa ghilianii là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Gribodo mô tả khoa học năm 1891.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ong bầu
Động vật được mô tả năm 1891


title: Ruwenzoria

text:
Ruwenzoria là một chi bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae.
Chi này được miêu tả khoa học năm 1919 bởi Laboissiere.

Các loài
Các loài trong chi này gồm:
 Ruwenzoria soror Weise, 1927
 Ruwenzoria viridis (Laboissiere, 1919)

Chú thích

Tham khảo

Luperini


title: Roquefort-les-Pins

text:
Roquefort-Les-Pins là một xã ở tỉnh Alpes-Maritimes, vùng Provence-Alpes-Côte d’Azur ở đông nam nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Alpes-Maritimes

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Official Website

Roquefortlespins


title: Quận Putnam, West Virginia

text:
Quận Putnam là một quận thuộc tiểu bang West Virginia, Hoa Kỳ. Theo điều tra dân số năm 2000 của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có dân số người . Quận lỵ đóng ở

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có tổng diện tích km2, trong đó có km2 là diện tích mặt nước.

Xa lộ

Quận giáp ranh

Thông tin nhân khẩu

Theo điều tra dân số  năm 2000, quận đã có dân số 51.589 người, 20.028 hộ gia đình, và 15.281 gia đình sống trong quận hạt. Mật độ dân số là 149 người trên một dặm vuông (58/kmТВ). Có 21.621 đơn vị nhà ở với mật độ trung bình là 62 trên một dặm vuông (24/kmТВ). Cơ cấu dân tộc của cư dân sinh sống ở quận này bao gồm 97,97% người da trắng, 0,56% da đen hay Mỹ gốc Phi, 0,16% người Mỹ bản xứ, 0,58% châu Á, Thái Bình Dương 0,02%, 0,13% từ các chủng tộc khác, và 0,59% từ hai hoặc nhiều chủng tộc. 0,51% dân số gốc Tây Ban Nha hay châu Mỹ La Tinh đã được chủng tộc nào.

Có 20.028 hộ, trong đó 35,40% có trẻ em dưới 18 tuổi sống chung với họ, 64,20% là đôi vợ chồng sống với nhau, 8,90% có một chủ hộ nữ và không có chồng, và 23,70% là không lập gia đình. 20,60% hộ gia đình đã được tạo ra từ các cá nhân và 7,90% có người sống một mình 65 tuổi hoặc cao tuổi hơn. Cỡ hộ trung bình là 2,56 và cỡ gia đình trung bình là 2,96.

Sự phân bố tuổi là 25,00% dưới độ tuổi 18,% 7,60 18-24, 30,40% 25-44, 25,50% từ 45 đến 64, và 11,60% từ 65 tuổi trở lên. Độ tuổi trung bình là 38 năm. Đối với mỗi 100 nữ có 96,70 nam giới. Đối với mỗi 100 nữ 18 tuổi trở lên, đã có 93,50 nam giới.

Thu nhập trung bình cho một hộ gia đình trong đã đạt mức USD 41.892, và thu nhập trung bình cho một gia đình là USD 48.674. Phái nam có thu nhập trung bình USD 40.782 so với 23.532 USD của phái nữ. Thu nhập bình quân đầu người là 20.471 USD. Có 7,10% gia đình và 9,30% dân số sống dưới mức nghèo khổ, bao gồm 11,30% những người dưới 18 tuổi và 7,60% của những người 65 tuổi hoặc hơn.

Tham khảo

Quận của West Virginia


title: Dugaria

text:
Pericyma là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Noctuidae

en:Dugaria


title: Molophilus stenopterus

text:
Molophilus stenopterus là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Molophilus
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Athous kerkyranus

text:
Athous kerkyranus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Reitter miêu tả khoa học năm 1905.

Chú thích

Tham khảo

Athous


title: Thông Huyễn Tịch Linh

text:
Thông Huyễn Tịch Linh (zh. 通幻寂靈, ja. tsūgen jakurei) 1322-1391, là một vị Thiền sư Nhật Bản, thuộc tông Tào Động, một trong năm vị đại đệ tử của Thiền sư Nga Sơn Thiều Thạc (zh. 峨山韶碩, ja. gasan jōseki, 1275-1365). Trong năm vị đại đệ tử này thì Sư là thượng thủ. Lúc còn nhỏ Sư đã đọc kinh và năm lên 17, Sư xuất gia cầu đạo. Ban đầu, Sư đến học với Thiền sư Minh Phong Tố Triết (1277-1350) tại chùa Đại Thừa (ja. daijō-ji). Nơi đây, Sư tu tập không kể ngày đêm và vì vậy được tăng chúng cũng như dân dã xung quanh tôn kính. Sau hơn mười năm tu tập với Minh Phong, Sư chuyển sang Tổng Trì tự (ja. sōji-ji) tu học với Thiền sư Nga Sơn và ngay tại đây, Sư triệt ngộ và được Nga Sơn ấn khả.

Song song với bạn đồng học Thái Nguyên Tông Chân (zh. 太源宗真, ja. taigen sōshin, ?-1370), Sư rất thành công trong việc truyền bá dòng thiền Tào Động. Sư khai sáng và trụ trì nhiều thiền viện lớn và nhiều thiền sinh đến tham học dưới sự hướng dẫn của Sư—khắt khe nhưng nhiệt tình. Trong số các vị đệ tử thì Liễu Am Huệ Minh (zh. 了菴慧明, ja. ryōan emyō) trội hơn hết. Liễu Am lần lượt trụ trì Tổng Trì tự, Vĩnh Trác tự (ja. yōtaku-ji) và sau khai sáng Tối Thừa tự (ja. saijō-ji) tại Sagami.

Tham khảo

Fo Guang Ta-tz'u-tien 佛光大辭典. Fo Guang Ta-tz'u-tien pien-hsiu wei-yuan-hui 佛光大辭典編修委員會. Taipei: Fo-Guang ch'u-pan-she, 1988. (Phật Quang Đại Từ điển. Phật Quang Đại Từ điển biên tu uỷ viên hội. Đài Bắc: Phật Quang xuất bản xã, 1988.)
Dumoulin, Heinrich:
Geschichte des Zen-Buddhismus I. Indien und China, Bern & München 1985.
Geschichte des Zen-Buddhismus II. Japan, Bern & München 1986.

Tào Động tông
Đại sư Phật giáo
Thiền sư Nhật Bản


title: Prétot-Sainte-Suzanne

text:
Prétot-Sainte-Suzanne là một xã thuộc tỉnh Manche trong vùng Normandie tây bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 36 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Pretotsaintesuzanne


title: Stemonoporus acuminatus

text:
Stemonoporus acuminatus là một loài thực vật thuộc họ Dipterocarpaceae. Đây là loài đặc hữu của Sri Lanka.

Tham khảo

 Ashton, P. 1998. Stemonoporus acuminatus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Sri Lanka
Stemonoporus


title: Genzano di Roma

text:
Genzano di Roma là một đô thị trong tỉnh Roma, vùng Lazio, Ý. Đô thị này có diện tích km2, dân số thời điểm năm 2009 là người. Genzano di Roma có cự ly km về phía so với thủ đô Roma.

Tham khảo

Đô thị tỉnh Roma
Đô thị Thành phố trung tâm Thủ đô Roma


title: Ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam Thương Tín

text:
Ngân hàng Thương mại Cổ phần Việt Nam Thương Tín (tên gọi tắt là: Vietbank) là một ngân hàng thương mại cổ phần được thành lập từ năm 2007. Quý III/2022 được Ngân hàng nhà nước (NHNN) chấp thuận tăng vốn điều lệ tối đa thêm 1.003 tỷ đồng lên 5.780 tỷ đồng

Quá trình hình thành và phát triển
 Ngày 02/2/2007, Ngân hàng TMCP Việt Nam Thương Tín (VIETBANK) chính thức được thành lập tại số 35 Trần Hưng Đạo, thành phố Sóc Trăng, tỉnh Sóc Trăng.
 Ngày 18/2/2009, khai trương chi nhánh TP Hồ Chí Minh tại số 02 Thi Sách, phường Bến Nghé, quận 1.
 Ngày 26/2/2009, khai trương chi nhánh Hà Nội - chi nhánh đầu tiên của VIETBANK tại khu vực miền Bắc.
 Ngày 12/3/2009, khai trương chi nhánh Cần Thơ - chi nhánh thứ hai của VIETBANK tại khu vực miền Tây.
 Ngày 7/4/2009, khai trương chi nhánh Hải Phòng.
 Ngày 15/4/2009, khai trương chi nhánh Đà Nẵng - chi nhánh đầu tiên của VIETBANK tại khu vực miền Trung.
 Ngày 4/6/2010, khai trương Chi nhánh Khánh Hòa.
 Ngày 8/6/2010, khai trương Chi nhánh Bà Rịa – Vũng Tàu - chi nhánh đầu tiên của VIETBANK tại khu vực Đông Nam Bộ.
 Ngày 29/9/2010, khai trương Chi nhánh Long An.
 Ngày 8/11/2010, khai trương chi nhánh Nghệ An.

Tính đến hết quý III năm 2011, VIETBANK đã có 91 điểm giao dịch tại khắp các vùng kinh tế trọng điểm trên toàn quốc.

Ban lãnh đạo (hiện nay)
Chủ tịch HĐQT: Dương Nhất Nguyên

Tổng Giám đốc: Nguyễn Hữu Trung

Giải thưởng
Ngân hàng lõi tốt nhất Việt Nam 2021

Tham khảo

 Trang chủ Ngân hàng TMCP Việt Nam Thương Tín (VIETBANK)

Ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam
Công ty thành lập năm 2007
Khởi đầu năm 2005 ở Việt Nam


title: Colostethus infraguttatus

text:
Colostethus infraguttatus là một loài ếch thuộc họ Dendrobatidae.
Loài này có ở Ecuador và có thể cả Peru.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng khô nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, và sông ngòi.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 Cisneros-Heredia, D., Almandáriz, A., Yánez-Muñoz, M., Coloma, L.A. & Ron, S. 2004. Colostethus infraguttatus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 7 năm 2007.

Colostethus
Động vật lưỡng cư Ecuador


title: Drasteria kabylaria

text:
Drasteria kabylaria là một loài bướm đêm thuộc họ Erebidae. Nó được tìm thấy ở miền tây và khu vực miền trung of the Sahara, tới bán đảo Arabian, Jordan, Sinai, phía nam đến Oman.

Có hai lứa trưởng thành một năm. Con trưởng thành bay vào từ tháng 3 đến tháng 5 và tháng 10 đến tháng 11.

Ấu trùng có thể ăn các loài Tamarix.

Liên kết ngoài
Species info
Image

Chú thích

Drasteria
Động vật Mauritanie
Bướm đêm Trung Đông
Động vật không xương sống bán đảo Ả Rập


title: Chimarra wushikangensis

text:
Chimarra wushikangensis là một loài Trichoptera trong họ Philopotamidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Chimarra


title: Amerila

text:
Amerila là một chi bướm đêm thuộc phân họ Arctiinae, họ Erebidae. Một số loài thuộc chi này có cơ chế tự vệ đặc biệt khu chúng trưởng thành, khi bị quấy rầy, chúng phóng ra chất lỏng màu vàng từ các tuyến bên con mắt đồng thời tạo âm thanh đuổi kẻ tấn công.

Các loài
 Amerila affinis Rothschild, 1910
 Amerila albivitrea Hampson, 1901
 Amerila aldabrensis Fryer, 1912
 Amerila androfusca Pinhey, 1952
 Amerila arthusbertrand Guérin-Méneville, 1830
 Amerila astreus Drury, 1773
 Amerila atrivena Hampson, 1907
 Amerila bauri Möschler, 1884
 Amerila bipartita Rothschild, 1910
 Amerila brunnea Hampson, 1901
 Amerila bubo Walker, 1855
 Amerila carneola Hampson, 1916
 Amerila castanea Hampson, 1911
 Amerila crokeri MacLeay, 1826
 Amerila femina Berio, 1935
 Amerila fennia Druce, 1887
 Amerila fuscivena Hampson, 1916
 Amerila howardi Pinhey, 1955
 Amerila leucoptera Hampson, 1901
 Amerila lineolata Kiriakoff, 1954
 Amerila lupia Druce, 1887
 Amerila luteibarba Hampson, 1901
 Amerila madagascariensis Boisduval, 1847
 Amerila magnifica Rothschild, 1910
 Amerila metasarca Hampson, 1911
 Amerila nigrivenosa Grünberg, 1910
 Amerila nigroapicalis Aurivillius, 1900
 Amerila nigropunctata Bethune-Baker, 1908
 Amerila niveivitrea Bartel, 1903
 Amerila omissa Rothschild, 1910
 Amerila pannosa Grünberg, 1908
 Amerila phaedra Weymer, 1892
 Amerila roseibarba Druce, 1901
 Amerila roseomarginata Rothschild, 1910
 Amerila rothi Rothschild, 1910
 Amerila rufifemur Walker, 1855
 Amerila serica Meyrick, 1886
 Amerila simillima Rothschild, 1917
 Amerila syntomina Butler, 1878
 Amerila thermochroa Hampson, 1916
 Amerila timolis Rothschild, 1914
 Amerila uniformis Berio, 1935
 Amerila vidua Cramer, 1780
 Amerila vitrea Plötz, 1880

Hình ảnh

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera generic names catalog


title: Ecnomus tamiok

text:
Ecnomus tamiok là một loài Trichoptera trong họ Ecnomidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Tham khảo

Ecnomus


title: Centris ferruginea

text:
Centris ferruginea là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Lepeletier mô tả khoa học năm 1841.

Chú thích

Tham khảo

Centris
Động vật được mô tả năm 1841


title: Silly-Tillard

text:
Silly-Tillard là một xã thuộc tỉnh Oise trong vùng Hauts-de-France phía bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 95 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

INSEE

Sillytillard


title: Saint-Germain-de-Lusignan

text:
Saint-Germain-de-Lusignan is một xã ở tỉnh tổng Jonzac in the Charente-Maritime department in the Nouvelle-Aquitaine region in southwestern Pháp.

The river Seugne flows northwestward through the commune.

Dân số

Xã của tỉnh Charente-Maritime

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintgermaindelusignan


title: Xenophrys spinata

text:
Xenophrys spinata (tên tiếng Anh: Spiny-fingered Horned Toad) là một loài lưỡng cư thuộc họ Megophryidae.
Đây là loài đặc hữu của Trung Quốc.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, và sông ngòi.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Tham khảo

 Lau, M.W.N. & Ermi, Z. 2004. Xenophrys spinata. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

]]

Xenophrys
Động vật lưỡng cư Trung Quốc
Động vật đặc hữu Trung Quốc


title: (40231) 1998 TS6

text:
{{DISPLAYTITLE:(40231) 1998 TS6}}

(40231) 1998 TS6 là một tiểu hành tinh nằm ở rìa trong của vành đai chính. Nó được phát hiện qua chương trình tiểu hành tinh Beijing Schmidt CCD ở trạm Xinglong ở tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc ngày 14 tháng 10 năm 1998.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 40001–41000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1998
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Mitchell

text:
Mitchell  có thể đề cập đến:
Margaret Mitchel
Quận Mitchell, Texas
Quận Mitchell, Bắc Carolina
Quận Mitchell, Georgia

Xem thêm

Công ty có trụ sở tại thành phố New York


title: Vriesea muelleri

text:
Vriesea muelleri là một loài thuộc chi Vriesea. Đây là loài đặc hữu của Brasil.

Chú thích

Tham khảo

BROMELIACEAE DA MATA ATLÂNTICA BRASILEIRA  truy cập 22 tháng 10 năm 2009

Thực vật Brasil
muelleri


title: 2305 King

text:
2305 King (1980 RJ1) là một tiểu hành tinh vành đai chính.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 2305 King

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1980


title: Đường Kính Tông

text:
Đường Kính Tông (chữ Hán: 唐敬宗, 22 tháng 7, năm 809 - 9 tháng 1, năm 827), tên thật Lý Đam (李湛), là vị Hoàng đế thứ 13 hay 15 của nhà Đường trong lịch sử Trung Quốc. Ông trị vì từ năm 824 đến năm 826, tổng 2 năm.

Trong khoảng thời gian Kính Tông trị vì, nạn hoạn quan tham chính và phiên trấn cát cứ ngày càng phát triển, quyền lực triều đình chủ yếu nằm trong tay đội quân Thần Sách do các hoạn quan cai quản, còn Kính Tông thì tỏ ra xa xỉ và không quan tâm đến việc nước. Về sau, ông bị hoạn quan Lưu Khắc Minh giết chết.

Thân thế và cuộc sống ban đầu
Đường Kính Tông Lý Đam chào đời ở biệt điện phía Đông ngày ngày 7 tháng 6 ÂL năm Nguyên Hòa thứ 4 (tức 22 tháng 7 năm 809), dưới thời ông nội là Đường Hiến Tông Lý Thuần. Lúc đó cha của ông, Đường Mục Tông Lý Hằng được bố trí ở Đông Cung mặc dù chưa chính thức có danh vị Hoàng thái tử.

Năm 820, Đường Hiến Tông băng hà, Thái tử Lý Hằng kế vị, tức là Đường Mục Tông. Năm 821, Lý Đam và các huynh đệ khác đều được Mục Tông phong Vương, trong đó ông được phong tước vị Cảnh vương (景王).

Đầu năm 823, Đường Mục Tông chơi đá cầu với hoạn quan trong cung, thì bị một thái giám làm cho ngã ngựa, từ đó thành bệnh không thể ra ngoài. Nhiều đại thần xin vào yết kiến cũng không được. Có đại thần Bùi Độ ba lần dâng sớ xin lập Thái tử, Mục Tông bèn cho triệu vào cung. Sau đó, Mục Tông thiết triều ở điện Tử Thần mặc dù sức khỏe vẫn yếu, và sau đó theo thỉnh cầu của Lý Phùng Cát và Bùi Độ, Mục Tông lập Cảnh vương Lý Đam làm Thái tử.

Về sau, bệnh tình của Mục Tông dần thuyên giảm, nhưng sau đó bệnh cũ tái phát. Đến ngày 25 tháng 2, Mục Tông lệnh Lý Đam giám quốc, đồng thời muốn mời Hoàng thái hậu Quách thị lâm triều xưng chế, nhưng Thái hậu nương nương dẫn việc Tắc Thiên Đại Thánh Hoàng hậu ngày trước mà từ chối. Cùng hôm đó, Mục Tông băng hà. Ngày Bính Tí (29 tháng 2), Lý Đam đăng cơ ở Thái Cực đông tự, trở thành Đường Kính Tông. Năm đó ông được 16 tuổi.

Làm Hoàng đế

Chính sự suy bại
Ngày Kỉ Hợi (11 tháng 3), Kính Tông tôn tổ mẫu của mình là Hoàng thái hậu Quách thị làm Thái hoàng Thái hậu nương nương, sau đó đến ngày Ất Tị (17 tháng 3), ông tôn mẹ ruột Vương thị làm Hoàng thái hậu.. Ngay khi vừa lên ngôi, Kính Tông đã thực hiện một số việc làm cho thấy sự xa xỉ. Từ ngày 2 tháng 3 đến 4 tháng 3, Kính Tông ban rất nhiều phục sắc và vàng bạc cho các hoạn quan. Ông cũng hay chơi đá cầu với các hoạn quan và thường xuyên đắm chìm trong các buổi yến tiệc, tấu nhạc, đá cầu...rồi lại tiếp tục ban thưởng rất nhiều vàng bạc cho lũ hoạn quan mặc kệ ngân khố cạn kiệt.

Thời Mục Tông tại vị, đại thần Lý Thân đã bị Tể tướng Lý Phùng Cát và Tử Ngu ganh ghét đố kị. Hai người liên kết với nhau hãm hại Lý Thân, lại kích động nhiều sĩ đại phu về phe mình. Đến khi Kính Tông kế vị, Lý Phùng Cát sai Vương Thủ Trừng tố cáo Lý Thân và Đỗ Nguyên Đĩnh nhiều lần gièm pha với Mục Tông về ông hòng cải lập Thâm vương làm Hoàng thái tử. Kính Tông còn nhỏ chưa phân biệt được phải trái, nên ra lệnh biếm Lý Thân làm Tư mã Đoan châu. Sau đó, Phùng Cát còn hãm hại nhiều đại thần khác như Hàn Lâm Học sĩ Bàng Nghiêm và Tưởng Phòng, đuổi khỏi triều đình. Sau đó, Kính Tông nhận ra rằng Lý Thân và Đỗ Nguyên Đĩnh không những không có ý hãm hại mà trước kia còn giúp mình được làm Thái tử, nên định triệu về, nhưng sau đó lại có lời gièm pha về Lý Thân, nên Kính Tông không triệu về nữa. Trong thời gian này, Lý Phùng Cát nằm quyền lớn trong triều, bổ dụng nhiều tay chân thân tín vào các chức vụ quan trọng.

Ba tháng sau khi Kính Tông lên ngôi, triều đình xảy ra một vụ chính biến. Tháng 5 năm 824, thầy bói Tô Huyền Minh cùng cung nhân Trương Thiều thân thiện với nhau. Tô Huyền Minh thuyết phục Trương Thiều rằng Kim thượng ở ngoài cung chơi bời luôn, nên nhân đó mà khởi đại sự. Sau đó, Trương Thiều cùng Huyền Minh liên kết với hơn mấy trăm kẻ vô lại, nhân một hôm Kính Tông đang mải chơi, đã nhân đêm tối tấn công vào cung trung. Kính Tông đang ở Thanh Tư điện chơi đá cầu, nghe được tin có biến, vô cùng hoảng sợ, bèn bỏ trốn đến trụ sở Thần Sách tả quân, được Trung úy Hà Trung nghênh đón vào. Sau đó, quân Thần Sách cử Đại tướng Khang Nghệ Toàn dẫn quân diệt tặc. Kính Tông lo sợ cho hai vị Thái hậu, cũng sai đón vào Thần Sách quân tránh nạn. Lúc đó, Trương Thiều cùng Tô Huyền Minh lên ngự trên ngai trong cung Thanh Tư và cùng ăn, nhưng ngay lúc đó, Khang Nghệ Toàn đã dẫn binh đánh tới, Trương Thiều và Tô Huyền Minh cùng bè đảng đều bị sát hại, một số tên còn lẩn lút cũng nhanh chóng bị bắt vào hôm sau. Sau đó, Kính Tông về cung và cho xử tội những kẻ âm mưu làm loạn, đồng thời ban thưởng cho quân sĩ. Khang Nghệ Toàn được phong Phu Phường Tiết độ sứ.

Cũng năm đó, Kính Tông phong cho Bùi Độ làm Đồng bình Chương sự, Độ trở thành Tể tướng trong triều. Tháng 9, Thứ sử Long châu Úy Trì Duệ vẩm rằng núi Ngưu Tâm có khí thần có thể phù trợ cho xã tắc Đại Đường và thỉnh cầu cho tu bổ cấu trúc của núi. Kính Tông nghe theo, dùng hơn vạn thanh niên đi lao dịch để xây dựng các đền thời và khai thông núi, làm dân tình khốn khổ. Tháng 11, Hàn Lâm Học sĩ Vi Xử Hậu dâng thư bảo Mục Tông Hoàng đế trước kia vì ham mê tửu sắc mà tổn thọ, khuyên Kính Tông còn trẻ đứng quá ham vui, Kính Tông bề ngoài khen ngợi, nhưng dường như ông vẫn tiếp tục ham chơi như trước, lại ngày một thân cận cùng lũ hoạn quan, bỏ bê triều chính, trong một tháng lên triều không quá ba lần. Hoạn quan Vương Thủ Trừng được trọng dụng, nhiều lần nhận hối lộ của các đại thần để đưa họ lên chức vị cao. Triều Đường bắt đầu suy kể từ đó. Tể tướng Ngưu Tăng Nhụ chán nản về Kính Tông, đã từ quan, tự xin ra làm việc ở châu xa, sau được bổ làm Tiết độ sứ Vũ Xương.

Năm 825, Kính Tông đổi niên hiệu là Bảo Lịch. Tháng 4 cùng năm, ông xưng tôn hiệu Văn Vũ Đại Thánh Quảng Hiếu Hoàng đế, xá thiên hạ.

Từ năm 825 đến năm 826, vua Bột Hải Tuyên Vương của vương quốc Bột Hải phái con trưởng là thế tử Đại Tân Đức làm sứ giả sang nhà Đường (đời vua Đường Kính Tông) triều cống 2 lần vào các năm 825 và 826.

Trong khi đó tình hình các phiên trấn cũng có sự xáo trộn. Tháng 8 năm 825, Tiết độ sứ Chiêu Nghĩa Lưu Ngộ hoăng. Con là Lưu Tương cùng Đại tướng Lưu Vũ Đức và thân binh đưa di biểu của Ngộ lên triều, trong biểu thỉnh cầu cho Lưu Tương làm Chiêu Nghĩa Lưu Hậu. Trong triều xảy ra sự tranh cãi khi Tư mã Giả Trực khuyên can Kính Tông không nên để phiên trấn thực hiện cha truyền con nối, mà đất Chiêu Nghĩa nên trở về với triều đình, nhưng Lý Phùng Cát và Vương Thủ Trừng yêu cầu Kính Tông chấp nhận, cuối cùng ông nghe theo lời bọn chúng, cho Lưu Tương kế nhiệm ở Chiêu Nghĩa. Cũng năm đó, Lý Phùng Cát lại đuổi một số đại thần như Lý Giáng Hảo và Vũ Chiêu, những người gièm pha mình trước mặt Kính Tông.

Trước đó, khi Thôi Phát, Huyện lệnh Hồ Quận bắt giữ một số người gây loạn trật tự, ẩu đả với dân lành hóa ra lại là hoạn quan trong cung; Kính Tông bèn tống vào ngục và không cho thả ra mặc dù có đại xá. Thôi Phát bị đánh tới suýt chết trong ngục. Sau đó, Trương Trọng Phương khuyên can Kính Tông và Lý Phùng Cát cũng dâng sớ nói mẹ Thôi Phát đã 80 tuổi đang bị bệnh nặng, nên thả Thôi Phát ra để về phụng dưỡng lão mẫu. Kính Tông bằng lòng.

Cuối năm 825, Kính Tông thực hiện chuyến du ngoạn đến Li Sơn Ôn Thang, nhiều đại thần dẫn việc Chu U vương, Tần Thủy Hoàng, Đường Huyền Tông và Đường Mục Tông đều từng đến Li Sơn mà gặp nhiều điều bất hạnh, khuyên can Kính Tông nhưng ông không nghe, vẫn đến Li Sơn, thậm chí còn bảo là sẽ đến xem chỗ đó có đem lại tai họa cho mình không để kiểm chứng lời nói đó.

Sau đó Kính Tông lại muốn đến Lạc Dương, nơi đã bị tàn phá nặng nề sau loạn An Sử, sau đó lại ra lệnh tu bổ các hành cung ở đây, nhiều đại thần can ngăn hết lời vẫn không được. Mãi đến năm 826, khi Bùi Độ dâng sớ với lời lẽ khẩn thiết, Kính Tông mới bỏ ý định này. Cùng năm đó, ông lập Quách Tài nhân - người sinh ra Hoàng trưởng tử là Tấn vương Lý Phổ, làm Quý phi. Quách quý phi là phi tần được sủng ái nhất của Kính Tông Hoàng đế. Cũng năm 826, Lý Toàn Lược ở trấn Hoành Hải, có người con là Lý Đồng Tiệp thỉnh cầu được làm Lưu Hậu ở Hoành Hải, được chấp nhận. Từ năm đó, Kính Tông cũng bắt đầu tin vào những điều thần tiên, ma quỷ của đạo giáo. Mùa thu năm đó, Tiết độ sứ Ngụy Bác Sử Hiến Thành cầu xin cho tướng bị trục xuất là Lý Đồng Tiệp vào triều làm quan, Kính Tông chuẩn y. Năm 826, Bùi Độ cũng được phong làm Tể tướng trong triều.

Ở An Nam đô hộ phủ của nhà Đường, Dương Thanh vào trong người Man Lạo làm loạn, cướp phá phủ thành từ năm 822 đến năm 826, An Nam đô hộ Lý Nguyên Hỷ đánh không được, dụ không đến. Do đấy người Man Hoàng Động dẫn Hoàn Vương vào cướp.

Sau khi dẹp xong hải tặc ở bờ biển tây nam Tân La (đời vua Tân La Hưng Đức Vương) năm 826, cộng với việc đang sở hữu một hạm đội tư nhân đáng gờm có trụ sở tại Thanh Hải trấn (Cheonghaejin) thuộc Tân La, Trương Bảo Cao đã gửi thư về kinh đô Kim Thành (Khánh Châu - Gyeongju) thỉnh cầu vua Tân La Hưng Đức Vương thành lập một đơn vị đồn trú hàng hải vĩnh viễn để bảo vệ các hoạt động buôn bán của người Tân La ở trên biển Hoàng Hải. Sau đó Trương Bảo Cao ở đảo Thanh Hải mở cứ điểm buôn bán, thiết lập mạng lưới mậu dịch giữa nhà Đường (đời vua Đường Kính Tông), Tân La (đời vua Tân La Hưng Đức Vương) và Nhật Bản (đời Thiên hoàng Junna).

Cái chết
Đường Kính Tông hoang dâm vô độ, thích chơi bời, giỏi đá cầu, thích đánh vật với các lực sĩ, thường triệu nhiều người khỏe mạnh vào cung chơi đánh vật. Lúc cao hứng thì ban thưởng rất hậu cho những kẻ cùng đánh vật với mình, nhưng lúc nổi nóng thì ra tay đánh đập. Các hoạn quan cũng bị Kính Tông đánh rất nhiều nên sinh ra oán hận. Ngày 9 tháng 1 năm 827, tức tháng 12 ÂL năm Bảo Lịch thứ hai, sau khi Kính Tông trở về từ cuộc săn bắn, lại cùng các hoạn quan Lưu Khắc Minh, Điền Vụ Trừng, Hứa Văn Đoan đá cầu trong cung, sau đó cùng họ uống rượu với khoảng 28 người khác. Sau một lúc ngủ say, Kính Tông thức dậy vào nhà xí, bỗng ngọn nến của ông bị tắt, bọn hoạn quan (vốn oán hận Kính Tông) đã nhân cơ hội này, giết chết Kính Tông ngay trong cung. Ngày 10 tháng 1, Lưu Khắc Minh sau đó giả mạo ý chỉ của Kính Tông, triệu tập các đại thần lại định lập Giáng vương Lý Ngộ làm Hoàng đế, rồi tuyên di chiếu để Giáng vương gặp chư vị Tể tướng (mặc dù Giáng vương không phải Hoàng đế). Bọn Khắc Minh lại bố trí tay chân nắm giữ cung điện, mưu trừ các hoạn quan khác. Vương Thủ Trừng, Dương Thừa Hòa, Ngụy Tòng Gián nghe tin cung trung có biến động, bèn tập hợp quân mã diệt tặc, đưa Giang vương Lý Hàm vào cung. Lại lệnh cho Tả Hữu Thần Sách cùng Phi Long quân giết chết hết bọn loạn đảng Lưu Khắc Minh, khiến Giáng vương Lý Ngộ cũng chết trong loạn quân.

Ngày 10 tháng 1, có lệnh cho Bùi Độ làm Nhiếp trùng tể, bách quan yết kiến Giang vương Lý Hàm ở trong điện. Các hoạn quan và đạo sĩ mê hoặc Kính Tông đều bị đuổi đi. Ngày 13 tháng 1, Giang vương Lý Hàm đăng cơ, đổi tên là Lý Ngang, tức Đường Văn Tông.

Sau khi Đường Văn Tông đăng cơ, Đường Kính Tông được dâng thụy hiệu đầy đủ là Duệ Vũ Chiêu Mẫn Hiếu Hoàng đế (睿武昭湣孝皇), an táng tại Trang lăng (莊陵).

Gia đình
 Cha: Đường Mục Tông Lý Hằng.
 Mẹ: Cung Hi Hoàng hậu Vương thị (恭僖皇后王氏, ? - 845).

Hậu phi
 Quý phi Quách thị (貴妃郭氏).
 Vũ cơ Phi Loan (舞姬飞鸾), người nước Chiết Đông, nhập cung Bảo Lịch thứ 2 (826), ca vũ như chim loan.
 Vũ cơ Khinh Phượng (舞姬轻凤), người nước Chiết Đông, nhập cung Bảo Lịch thứ 2 (826), ca vũ như chim phượng.

Hoàng tử
 Tấn vương → Điệu Hoài Thái tử Lý Phổ [悼懷太子李普; 824 - 828], mẹ Quách Quý phi.
 Lương vương Lý Hưu Phục [梁王李休复].
 Tương vương Lý Chấp Trung [襄王李执中].
 Kỷ vương Lý Ngôn Dương [纪王李言扬].
 Trần vương Lý Thành Mĩ [陈王李成美], bị buộc tự sát năm 840.

Hoàng nữ
 Vĩnh Hưng Công chúa (永兴公主).
 Thiên Trường Công chúa (天长公主).
 Ninh Quốc Công chúa (宁国公主), mất khoảng niên hiệu Quảng Minh.

Chú thích

Hoàng đế nhà Đường
Sinh năm 809
Mất năm 827
Vua Trung Quốc bị giết


title: Paranthrene dukei

text:
Paranthrene dukei là một loài bướm đêm thuộc họ Sesiidae. Nó được biết đến ở Zimbabwe.

Chú thích

Tham khảo

Paranthrene


title: Anthurium rimbachii

text:
Anthurium rimbachii là một loài thực vật]] thuộc họ Araceae. Đây là loài đặc hữu của Ecuador. Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo

 Benavides, G. & Pitman, N. 2003. Anthurium rimbachii. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Ecuador
R
Thực vật dễ tổn thương


title: Champfromier

text:
Champfromier là một xã ở tỉnh Ain, vùng Auvergne-Rhône-Alpes thuộc miền đông nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Ain

Tham khảo

Xã của Ain


title: Rhyacophila yukii

text:
Rhyacophila yukii là một loài Trichoptera trong họ Rhyacophilidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Rhyacophila


title: (15306) 1992 WK2

text:
{{DISPLAYTITLE:(15306) 1992 WK2}}

(15306) 1992 WK2 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Seiji Ueda và Hiroshi Kaneda ở Kushiro, Hokkaidō, Nhật Bản, ngày 18 tháng 11 năm 1992.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 15001–16000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1992
Được phát hiện bởi Hiroshi Kaneda
Được phát hiện bởi Seiji Ueda
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Eupithecia inturbata

text:
Eupithecia inturbata là một loài bướm đêm thuộc họ Geometridae. Loài này được tìm thấy ở Trung Âu, Đảo Anh và miền nam Scandinavia.

Sải cánh dài 13–15 mm. The moths gặp ở tháng 7 đến tháng 8 tùy theo địa điểm.

Sâu bướm ăn loài Acer campestris.

Hình ảnh

Liên kết ngoài
Maple Pug on UKmoths

Tham khảo

I
Côn trùng châu Âu
Động vật được mô tả năm 1817


title: Dieunomia triangulifera

text:
Dieunomia triangulifera là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Vachal mô tả khoa học năm 1897.

Chú thích

Tham khảo

Dieunomia
Động vật được mô tả năm 1897


title: Trúc Khê

text:
Trúc Khê có thể là tên của:
Trúc Khê, tên thật Ngô Văn Triện (1901 – 1947) nhà văn và nhà báo nổi tiếng của Việt Nam
Huyện Trúc Khê ở tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc.


title: Sonyadora longicornis

text:
Sonyadora longicornis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Weise miêu tả khoa học năm 1921.

Chú thích

Tham khảo

Sonyadora


title: Melanotus asper

text:
Melanotus asper là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Platia & Schimmel miêu tả khoa học năm 2001.

Chú thích

Tham khảo

Melanotus


title: Urost

text:
Urost  là một xã thuộc tỉnh Pyrénées-Atlantiques trong vùng Nouvelle-Aquitaine miền tây nam nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Pyrénées-Atlantiques

Tham khảo
INSEE

Xã của Pyrénées-Atlantiques


title: Reyrieux (tổng)

text:
Tổng Reyrieux là một tổng của Pháp nằm ở tỉnh Ain trong vùng Rhône-Alpes.

Địa lý
Tổng này được tổ chức xung quanh Reyrieux ở quận Bourg-en-Bresse. Độ cao ở đây từ 163 m (Reyrieux) đến 321 m (Mionnay) với độ cao trung bình 266 m.

Hành chính

Số đơn vị
Tổng Reyrieux groupe 13 xã và có dân số 19 957 dân (theo điều tra dân số năm 1999, số lượng không tính trùng).

|-
| Ars-sur-Formans || align="right" | 1 102 || align="right" | 01480 || align="right" | 01021
|-
| Civrieux || align="right" | 1 079 || align="right" | 01390 || align="right" | 01105
|-
| Massieux || align="right" | 2 120 || align="right" | 01600 || align="right" | 01238
|-
| Mionnay || align="right" | 2 109 || align="right" | 01390 || align="right" | 01248
|-
| Misérieux || align="right" | 1 430 || align="right" | 01600 || align="right" | 01250
|-
| Parcieux || align="right" | 909 || align="right" | 01600 || align="right" | 01285
|-
| Rancé || align="right" | 498 || align="right" | 01390 || align="right" | 01318
|-
| Reyrieux || align="right" | 3 683 || align="right" | 01600 || align="right" | 01322
|-
| Saint-André-de-Corcy || align="right" | 3 101 || align="right" | 01390 || align="right" | 01333
|-
| Sainte-Euphémie || align="right" | 1 118 || align="right" | 01600 || align="right" | 01353
|-
| Saint-Jean-de-Thurigneux || align="right" | 554 || align="right" | 01390 || align="right" | 01362
|-
| Toussieux || align="right" | 727 || align="right" | 01600 || align="right" | 01423
|-
| Tramoyes || align="right" | 1 527 || align="right" | 01390 || align="right" | 01424
|}

Biến động dân số

Xem thêm
 Ain
 Quận của Ain
 Tổng của Ain
 Xã của Ain

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Tổng Reyrieux trên trang mạng của Insee
 plan du canton de Reyrieux sur Mapquest
 Localisation du canton de Reyrieux sur une carte de France

Reyrieux


title: Condove

text:
Condove là một đô thị ở tỉnh Torino trong vùng Piedmont, Italia. Đô thị này nằm ở vị trí cách khoảng 30 km về phía tây của Torino. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 4.500 người và diện tích là 71,3 km².

Condove giáp các đô thị: Usseglio, Viù, Lemie, Bruzolo, Rubiana, Caprie, San Didero, Borgone Susa, Vaie, Sant'Antonino di Susa, và Chiusa di San Michele.

Quá trình biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Torino
Thành phố và thị trấn ở Piemonte


title: Đỏ

text:
Màu đỏ (red) là màu sắc mà đa số người cảm nhận được khi nhìn vào hình bên.

Trong vật lý
Ánh sáng có màu đỏ là ánh sáng ít bị khúc xạ nhất nên khi mặt trời lặn hay mọc đều có màu đỏ.

Trong quang phổ
Đỏ là màu của bức xạ điện từ có tần số thấp nhất (bước sóng dài nhất) có thể thấy rõ bởi mắt người (ánh sáng). Ánh sáng đơn sắc đỏ có bước sóng nằm trong khoảng 630-760 nm.

Các bức xạ điện từ có tần số thấp hơn được gọi là hồng ngoại.

Trong phối màu màn hình
Màu đỏ là màu gốc trong hệ RGB của phối màu phát xạ (phối màu bổ sung), là màu bù cho màu xanh lơ trong hệ CMY của phối màu hấp thụ.

Trong phối màu in ấn
Màu đỏ đã từng được cho là màu gốc trong phối màu hấp thụ và đôi khi vẫn được miêu tả như vậy trong các văn bản không khoa học. Tuy nhiên, màu xanh lơ, hồng sẫm và vàng hiện nay được biết như là rất gần với màu gốc hấp thụ phát hiện được bởi mắt người và chúng được sử dụng trong công nghệ in ấn hiện đại.

Trong nhiếp ảnh
Kính lọc đỏ sử dụng trong nhiếp ảnh đen trắng tăng độ tương phản trong phần lớn các cảnh. Ví dụ, trong tổ hợp với kính phân cực, nó có thể làm cho bầu trời trở thành đen. Các loại phim dựa theo các hiệu ứng của phim hồng ngoại (chẳng hạn như SFX 200 của Ilford) làm được như vậy do nó nhạy với màu đỏ hơn các màu khác.

Trong sinh vật
Máu đủ oxy có màu đỏ do sự tồn tại của hêmôglôbin. Ánh sáng đỏ là ánh sáng được hấp thụ nhiều nhất bởi nước biển, vì thế rất nhiều loại cá và động vật không xương sống ở biển có màu đỏ tươi (đối với người) là đen trong môi trường sống của chúng.

Sử dụng, biểu tượng, biểu diễn thông thường
  Màu đỏ  là màu ấm áp, vì thế được sử dụng để chỉ các khu vực ấm áp trên bản đồ thời tiết hoặc cho các cảnh báo liên quan tới nhiệt.
 Màu đỏ gây sự chú ý của con người vì thế thông thường màu này được sử dụng để chỉ sự nguy hiểm hay khẩn cấp.
 Màu đỏ là màu của nhiệt và cháy. Các vòi nước có dẫn nước nóng thông thường được dán nhãn hoặc đánh dấu bằng màu đỏ. Đỏ là màu phổ biến của các hộp chữa cháy, các thiết bị phòng cháy chữa cháy và nghề chữa cháy.
 Màu đỏ biểu thị dấu hiệu "dừng", ví dụ, các biển hiệu dừng, đèn giao thông, đèn phanh hay đèn chớp của các xe buýt trường học.
 Chữ thập đỏ hay Trăng lưỡi liềm đỏ biểu thị các nhân viên, thiết bị, phương tiện trong ngành y tế hay các công ước Genève.
 Màu đỏ chỉ thị sự cực kỳ nguy hiểm trong thang độ mã màu các nước phương Tây, chẳng hạn như các bảng hiệu rủi ro cháy rừng hay hệ thống tư vấn an ninh quốc gia của Mỹ.
 Trong bóng đá, thẻ đỏ được rút ra để đuổi cầu thủ ra khỏi sân vì những hành động phi thể thao nặng hoặc khi cầu thủ bị thẻ vàng thứ hai.
 Trong môn đua ô tô, cờ đỏ báo hiệu cho mọi xe ngay lập tức dừng lại. Vạch đỏ báo hiệu vận tốc cực đại mà động cơ và các bộ phận khác của ô tô được thiết kế để chạy an toàn.
 Lối thoát khẩn cấp trong máy bay chở khách được chỉ dẫn bằng biển hiệu và đèn đỏ.
 "Đường đỏ" là sự miêu tả của khu vực cấm (như trên bản đồ), ở Mỹ nó thể hiện việc cấm vào hay phải tăng phí dịch vụ, trong một số hoàn cảnh việc này là phi pháp.
 Màu đỏ là màu của cả tình yêu lãng mạn và thể xác, vì thế màu đỏ là màu của trái tim Valentine và của "khu đèn đỏ". Nó cũng biểu hiện sự giận dữ, chẳng hạn như trong câu đỏ mặt tía tai, hay sự ngượng ngùng như trong câu xấu hổ đỏ mặt.
 Là màu của máu, màu đỏ liên quan với thần chiến tranh, trong thần thoại Hy Lạp là Mars, cũng như hành tinh đỏ Hỏa Tinh (ở phương Tây tên gọi của hành tinh này là tên của vị thần chiến tranh). Ở phương Tây, thuật ngữ "máu đỏ" miêu tả những người táo bạo, tráng kiện hay nam tính; nó đôi khi được sử dụng như sự tương phản với lạnh hay "máu xanh" yếu đuối mặc dù các thuật ngữ này không có liên quan gì trong gốc gác của chúng.
 Khởi đầu từ cuộc cách mạng 1848, màu đỏ "xã hội chủ nghĩa" đã được sử dụng như là màu của các cuộc cách mạng châu Âu, thông thường trong dạng cờ đỏ. Nó cũng được sử dụng bởi "những người áo đỏ" (camicie rosse) của Garibaldi trong Risorgimento ở Ý và được sử dụng tiếp theo bởi các chính trị gia cánh tả hay các nhóm cấp tiến nói chung, trong khi màu trắng của những người ủng hộ Bourbon trở thành liên kết với các đảng bảo thủ trước Đại chiến thế giới lần 1.
Màu đỏ vẫn được cho là màu của các đảng Cánh tả, với một số ngoại lệ đáng kể (xem "đảng phái chính trị" dưới đây)
 Trong biểu tượng của Trung Quốc, màu đỏ là màu của may mắn, hạnh phúc và nó được sử dụng để trang trí và là màu quần áo trong đám cưới. Tiền trong xã hội Trung Quốc thông thường được chứa đựng trong các túi đỏ (hong bao). Mao Trạch Đông đôi khi được nói tới như là "mặt trời đỏ".
 Trái lại, màu đỏ là màu tang tại Vatican khi Đức Giáo hoàng chết.
 Trong tài chính-kế toán, mực đỏ được sử dụng để biểu thị số nợ - cũng như lỗ trong bảng cân đối tài chính (vì thế có thuật ngữ "trong màu đỏ" thông thường để chỉ sự thua lỗ tài chính).
 Tại các thị trường chứng khoán Bắc Mỹ, màu đỏ được sử dụng để chỉ sự giảm giá chứng khoán. Tại các thị trường chứng khoán Đông Á thì ngược lại.
 Trong bản đồ đảng phái chính trị, màu đỏ thông thường để chỉ các đảng sau:
 Úc: Lao động
 Canada: Tự do
 Đức: Sozialdemokratische Partei Deutschlands (đảng dân chủ xã hội Đức) và Partei des Demokratischen Sozialismus (đảng xã hội dân chủ)
 Hà Lan: Partij van de Arbeid (đảng xã hội)
 Anh: Lao động
 Mỹ: Cộng hòa, vì thế các bang bỏ phiếu cho đảng cộng hòa được nói đến như là các bang đỏ ngược lại với các bang xanh bỏ phiếu cho đảng Dân chủ.
 Màu đỏ là một màu của Giáng Sinh, cùng với màu xanh lá cây, trắng hoặc cả hai.
 Màu đỏ cùng với màu vàng hoặc da cam được cho là kích thích tiêu hóa, vì thế nó được sử dụng trên bảng hiệu của các nhà hàng ăn uống.
 Trong lịch sử Nhật Bản màu đỏ là màu cờ quân sự được sử dụng bởi phe cánh của Heike (hay Taira) và của phe cánh Genji (hay Minamoto), là hai phe phái tranh giành quyền lực vào cuối thời đại Heian (平安時代), cuối thế kỷ XII.
 Đỏ là phần cuối của bộ phim trong phim Bộ ba ba màu gồm ba phần của Krzysztof Kieślowski.
 Màu đỏ là màu yêu sách của các nhóm găngxtơ Bloods và Norteño.
 Đỏ là từ chỉ loại cá giống Myripristis trong ngôn ngữ Tobi (được sử dụng trên đảo Palau).
 Album Đỏ là album của nhóm nhạc rock King Crimson.
 Đỏ là màu của quả bóng thấp điểm nhất (1) trong môn snooker.
Màu đỏ là màu của bi số 3 (bi trơn) và bi số 11 (bi sọc) trong pool.
Màu đỏ có bước sóng dài nhất, dễ xuyên qua các hạt nhỏ như bụi nên được dùng làm tín hiệu cảnh báo, đèn đỏ (giao thông),...

Ngoài ra: Bước sóng còn có chiết suất nhỏ nhất.

Các biến thể
 Đỏ tươi - là một sắc thái của màu đỏ có xu hướng nghiêng về màu da cam và không có dấu vết của màu xanh da trời
 Đỏ son - một sắc thái của màu đỏ có xu hướng nghiêng về màu da cam với mức độ lớn hơn một chút so với đỏ tươi, có được ở thần sa, hoặc màu đỏ của sulphua thủy ngân (HgS) nhân tạo được sử dụng như một chất màu. (Trong y học cổ truyền Trung Quốc có sử dụng một lượng rất nhỏ thần sa để giải nhiệt).
 Hồng - màu đỏ rất nhạt, giống như màu của hoa cẩm chướng (Dianthus).
 Hạt dẻ - màu đỏ đậm, có ánh nâu.
 Đỏ Venetia (hay màu Đỏ Ấn Độ) - là một sắc thái của màu đỏ ánh nâu thu được từ sulphat sắt.
 Đỏ yên chi - màu đỏ thẫm, ánh xanh thông thường là màu của thuốc nhuộm chế từ bọ yên chi.
 Đỏ hoa hồng - là một dãy các màu đỏ nghiêng về phía xanh.
 Damask đặc biệt để chỉ màu của hoa hồng Damask.
 Đỏ thắm - một sắc thái của màu đỏ, không có dấu vết màu vàng, nghiêng về phía đỏ-tím.
 Anh đào - một màu đỏ thẫm ánh xanh da trời khác.
 "Đỏ cứu hỏa" - là màu đỏ gắt thông thường sơn trên các xe cứu hỏa.
 "Đỏ hỗn độn" là màu của nước sơn móng trong mỹ phẩm.
 Lòng đào là một chuỗi màu đỏ nghiêng về phía vàng và nói chung có xu hướng của sắc nhạt.

Xem thêm
 Danh sách màu

Tham khảo

Màu sắc
Quang phổ
Cầu vồng


title: Idiotropiscis australe

text:
The southern little pipehorse (Idiotropiscis australe) là một loài cá in the Syngnathidae family. It is đặc hữu to Australia. Its natural habitats are open seas, shallow seas, subtidal aquatic beds, and coral reefs. It is threatened by habitat loss.

Nguồn
 Kendrick, A.J. & Morgan, S. 2006. Idiotropiscis australe. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Downloaded on ngày 4 tháng 8 năm 2007.

Tham khảo

Idiotropiscis
Cá Úc
Động vật được mô tả năm 1921


title: Hagelstadt

text:
Hagelstadt là một đô thị ở huyện Regensburg bang Bayern thuộc nước Đức.

Tham khảo


title: Crassispira fuscobrevis

text:
Crassispira fuscobrevis là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Turridae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Crassispira


title: Oh Mother

text:
"Oh Mother" là đĩa đơn thứ tư và cũng là đĩa đơn cuối cùng của Christina Aguilera ở châu Âu trích từ album thứ ba Back to Basics. Bài hát được viết bởi chính cô cùng Derryck Thornton, Mark Rankin, Liz Thornton, Kara DioGuardi và phát hành vào cuối năm 2007 dưới dạng đĩa đơn hai mặt cùng với "Slow Down Baby".

Nhạc lý
"Oh Mother" là một bản pop mang âm hưởng ballad viết ở nốt C♯ minor trên nền nhạc R&B với giai điệu chầm chậm vừa phải. Đây là một bài hát sử dụng nhạc cụ đa dạng với guitar, keyboard, piano và đàn dây. "Oh Mother" có dựa trên khuôn mẫu bài hát "Vois Sur Ton Chemin" do Bruno Coulaist viết cho nhạc phim The Chorus năm 2004. Nhìn chung, bài hát có nhạc lý gần giống với "Hurt" nhưng so ra dễ thể hiện vì có tông thấp hơn.

Nội dung bài hát đề cập đến mối quan hệ đau buồn, đỗ vỡ của cha mẹ Aguilera. Quá khứ tuổi thơ luôn làm Aguilera ám ảnh và từ đó sáng tác ra nhiều bài hát hay về đề tài này. "Oh Mother" và "I'm OK" (một track trong album thứ hai Stripped) là những ví dụ.

Phát hành
"Oh Mother" được phát hành vào tháng 11 tại Đức và cuối tháng 12 tại Anh. Bài hát đạt thành công vừa phải khi chỉ đạt vị trí #18 tại Đức, nằm trong Top 10 tại Thụy Sĩ airplay và Top 50 một số bảng xếp hạng airplay nhỏ khác tại châu Âu.

"Oh Mother" không được phát hành tại Mỹ nhưng có phát hành lại dưới dạng đĩa đơn hai mặt tại Úc, New Zealand và một số nước châu Á cùng với "Slow Down Baby".

Video clip

Cũng như "Slow Down Baby", "Oh Mother" là đĩa đơn thứ hai mà Aguilera không thực hiện video clip. Bởi trong thời gian phát hành bài hát, Aguilera đã đến giai đoạn cận kề ngày sinh nở nên việc di chuyển là cấm tuyệt. Nhưng thay vào đó, Aguilera đã sử dụng video mà mình đã diễn live trong tour diễn vòng quanh thế giới Back to Basics Tour để "chữa cháy". Video phát sóng lần đầu tiên trên kênh VIVA tại Đức và lần lượt đến các nước châu Âu khác.

Trong live video, Aguilera xuất hiện trong bộ trang phục đỏ sậm mang đậm chất cổ điển ngồi hát trên một chiếc bàn, tay cầm chân chiếc ghế lật úp trên mặt bàn, chân đặt lên chiếc ghế ở sát mép bàn. Aguilera ngồi hát trước một màn hình rộng dùng để phát các video phụ kèm theo các màn trình diễn. Trong video phụ gồm hai phân cảnh: một đoạn diễn tả cảnh người chồng ngược đãi vợ, đoạn kia là hình ảnh một người mẹ hiền từ làm chỗ dựa cho đứa con gái của mình.

Bảng xếp hạng

Tham khảo

Bài hát của Christina Aguilera
Đĩa đơn năm 2007
Pop ballad
Bài hát năm 2006
Bài hát viết bởi Kara DioGuardi


title: 6092 Johnmason

text:
6092 Johnmason (1990 MN) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 27 tháng 6 năm 1990 bởi E. F. Helin ở Đài thiên văn Palomar.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 6092 Johnmason

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1990


title: Bulbophyllum globulus

text:
Bulbophyllum globulus là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

G|globulus]]

G


title: Hexatoma pachyrrhina

text:
Hexatoma pachyrrhina là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Hexatoma
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Lamerdingen

text:
Lamerdingen là một đô thị ở Ostallgäu bang Bayern thuộc nước Đức.

Tham khảo


title: Tigani

text:
Tigani là một bán đảo trong một danh lam thắng cảnh ở Mani trong Nam Hy Lạp.Tên của tiếng hy lạp là "frying pan". Tigani nằm quanh biển ngoài trừ thung lũng trong đất liền nói với vùng đất chính. Sự sụp đổ thành của thời kì trung cổ có thể tìm thấy ở đây,vị trí của nó và bức tường rất cứng làm cho thành đó rất khó mà thất thủ.

Megali Maina?
Nhiều nhà sử học tin rằng Tigani là vị trí của thành Megali Maina ((còn gọi là Grande Magne))bởi vì Tigani có nhiều manh mối diễn tả về Megali Maina trong lịch sử.Nó nói là thành được xây trong thể kỷ 13 bởi  Frankish crusaders ai đến Mani và Peloponnese sau đó lấy đi Constantinopolis.

Tigani được thay tên thành Pythagorio trong năm 1955 trong vinh dự của Pythagoras.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Where is the castle of the Grand Magne?
 Exploring mysterious Tigani (in German)

Bán đảo của hy lạp
Mani


title: Lombard, Jura

text:
Lombard là một xã của tỉnh Jura, thuộc vùng Bourgogne-Franche-Comté, miền đông nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Jura

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Jura


title: Blanzac, Haute-Vienne

text:
Blanzac () là một xã của tỉnh Haute-Vienne, thuộc vùng Nouvelle-Aquitaine, miền trung nước Pháp.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Haute-Vienne

Tham khảo

 INSEE
 IGN

Xã của Haute-Vienne


title: Megapenthes makiharai

text:
Megapenthes makiharai là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Ôhira in Makihara & Ôhira miêu tả khoa học năm 2005.

Chú thích

Tham khảo

Megapenthes


title: (7294) 1992 LM

text:
(7294) 1992 LM là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Gregory J. Leonard ở Đài thiên văn Palomar ở Quận San Diego, California, ngày 3 tháng 6 năm 1992.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 7001–8000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1992
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Galfingue

text:
Galfingue  là một xã thuộc tỉnh Haut-Rhin trong vùng Grand Est, đồng bắc Pháp. Xã này có diện tích 5,36 km², dân số năm 1999 là 777 người. Khu vực này có độ cao trung bình 290 mét trên mực nước biển.

Xem thêm
Xã của tỉnh Haut-Rhin

Tham khảo
INSEE

Xã của Haut-Rhin


title: Dontreix

text:
Dontreix là một xã thuộc tỉnh Creuse trong vùng Nouvelle-Aquitaine miền trung nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Creuse

Tham khảo

Liên kết ngoài
Dontreix on the Quid website

Xã của Creuse


title: Pantanodon stuhlmanni

text:
The eastcoast lampeye (Pantanodon stuhlmanni) là một loài cá in the Poeciliidae family. Nó được tìm thấy ở Kenya và Tanzania.

Nguồn

Chú thích

Tham khảo

Pantanodon


title: Kỷ Paleogen

text:
Kỷ Paleogen (hay kỷ Palaeogen) còn gọi là kỷ Cổ Cận, là một đơn vị cấp kỷ trong niên đại địa chất, bắt đầu khoảng 65,5 ± 0,3 triệu năm trước (Ma) và kết thúc vào khoảng 23,03 ± 0,05 Ma. Nó là một phần của đại Tân Sinh. Trước đây nó được gọi là phân kỷ đệ Tam sớm/hạ, nhưng hiện nay không còn được sử dụng một cách chính thức nữa "Whatever happened to the Tertiary and Quaternary?". Kéo dài khoảng 42 triệu năm, kỷ Paleogen là đáng chú ý nhất trong vai trò của khoảng thời gian mà động vật có vú đã tiến hóa từ các dạng nhỏ, đơn giản thành các động vật đa dạng liền ngay sau sự kiện tuyệt chủng hàng loạt đánh dấu sự kết thúc của kỷ Creta. Một số động vật có vú đã tiến hóa thành các dạng lớn hơn để thống trị mặt đất, trong khi các loài khác trở thành có khả năng sinh sống trong lòng đại dương, các môi trường đất đặc biệt và thậm chí là cả trên không. Chim cũng tiến hóa đáng kể trong kỷ này, biến đổi về cơ bản gần giống như ngày nay. Trong kỷ này, phần lớn các nhánh khác của sự sống trên Trái Đất về cơ bản là ít thay đổi hơn so với chim và động vật có vú. Một số hoạt động chuyển động lục địa cũng diễn ra. Khí hậu về tổng thể là mát hơn trong toàn kỷ Paleogen và các biển nội địa đã rút ra khỏi Bắc Mỹ vào đầu kỷ này.

Kỷ này bao gồm các thế là Paleocen, Eocen và Oligocen. Sự kết thúc của thế Paleocen (55,5/54,8 Ma) được đánh dấu bằng một trong những thời kỳ đáng kể nhất của sự thay đổi toàn cầu trong đại Tân Sinh. Đó là sự thay đổi đột ngột toàn cầu, được gọi là sự tối đa nhiệt thế Paleocen-thế Eocen, đã làm gia tăng lưu thông nước trong lòng đại dương và không khí trong khí quyển dẫn tới sự tuyệt chủng hàng loạt các loài trùng lỗ sống dưới đáy biển sâu và trên đất liền là sự tốc độ thay thế lớn ở động vật có vú. Kỷ Paleogen tiếp ngay sau kỷ Creta và kết thúc khi thế Miocen của kỷ Neogen bắt đầu. Thuật ngữ 'hệ thống Paleogen' (chính thức) và 'hệ thống Hạ đệ Tam' (không chính thức) được áp dụng cho các loại đá trầm tích trong 'kỷ Paleogen'. Thuật ngữ có vẻ gây nhầm lẫn này dường như là do các cố gắng để xử lý các đơn vị phân chia tương đối nhỏ của thời gian có thể trong quá khứ địa chất tương đối gần đây, khi mà có nhiều thông tin còn được lưu giữ. Bằng cách phân chia kỷ đệ Tam ra thành 2 kỷ thay vì 5 thế, thì các kỷ có thể so sánh được một cách gần gũi hơn với độ dài của các kỷ trong các đại Trung Sinh và Cổ Sinh.

Các đơn vị phân chia của kỷ Paleogen từ cổ nhất đến trẻ nhất như sau:
 Thế Paleocen
 Giai đoạn tương ứng với tầng Đan Mạch: Từ 65,5 ± 0,3 đến 61,7 ± 0,2 Ma
 Giai đoạn tương ứng với tầng Seland: Từ 61,7 ± 0,2 Ma đến 58,7 ± 0,2 Ma
 Giai đoạn tương ứng với tầng Thanet: Từ 58,7 ± 0,2 Ma đến 55,8 ± 0,2 Ma
 Thế Eocen
 Giai đoạn tương ứng với tầng Ypres: Từ 55,8 ± 0,2 Ma đến 48,6 ± 0,2 Ma
 Giai đoạn tương ứng với tầng Lutetia: Từ 48,6 ± 0,2 Ma đến 40,4 ± 0,2 Ma
 Giai đoạn tương ứng với tầng Barton: Từ 40,4 ± 0,2 Ma đến 37,2 ± 0,2 Ma
 Giai đoạn tương ứng với tầng Priabona: Từ 37,2 ± 0,1 Ma đến 33,9 ± 0,1 Ma
 Thế Oligocen
 Giai đoạn tương ứng với tầng Rupel: Từ 33,9 ± 0,1 Ma đến 28,4 ± 0,1 Ma
 Giai đoạn tương ứng với tầng Chatte: Từ 28,4 ± 0,1 Ma đến 23,03 ± 0,05 Ma

Tham khảo

Kỷ Paleogen
Niên đại địa chất
Kỷ Đệ Tam


title: Cryptalaus funereus

text:
Cryptalaus funereus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1865.

Chú thích

Tham khảo

Cryptalaus


title: Aubers

text:
Aubers là một xã của tỉnh Nord, thuộc vùng Hauts-de-France, miền bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Nord

Tham khảo

 INSEE commune file

Xã của Nord


title: Achyrolimonia coeiana

text:
Achyrolimonia coeiana là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Achyrolimonia
Limoniidae ở vùng Palearctic


title: Hương An (định hướng)

text:
Hương An có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Phường Hương An, thành phố Huế, tỉnh Thừa Thiên Huế
 Thị trấn Hương An, huyện Quế Sơn, tỉnh Quảng Nam


title: Nojals-et-Clotte

text:
Nojals-et-Clotte là một xã của Pháp, nằm ở tỉnh Dordogne trong vùng Aquitaine của Pháp.

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Nojals-et-Clotte trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia

Nojals-et-Clotte


title: Randi Zuckerberg

text:
Randi Jayne Zuckerberg (sinh ngày 28 tháng 2 năm 1982) là giám đốc tiếp thị (marketing director) của Facebook đồng thời là chị gái của người đồng sáng lập và CEO của Facebook - Mark Zuckerberg.

Nằm trong 50 "Người chơi năng lượng số" (Digital Power Players) của Hollywood Reporter vào năm 2010, Zuckerberg đã tổ chức và trở thành phóng viên của ABC News trong Bữa tiệc Dân chủ của Facebook và Cuộc thảo luận của Chủ tịch Đảng Cộng hoà năm 2008 cũng như Ngày mở đầu tình bằng hữu CNN/Facebook (CNN/Facebook Inauguration Day Partnership) vào năm 2009 và Nhật ký Facebook của Comcast.

Cô đã nói với tờ Wall Street Journal rằng nhóm phóng viên Facebook của cô đã được thiết đãi ở DNC như "những ngôi sao nhạc rock". Buổi tối ngày 2 tháng 11 năm 2010, Zuckerberg đã làm việc tại "đại sảnh thành phố" (town hall) được tổ chức bởi ABC News như là một phần của việc theo dõi tin tức về cuộc tổng tuyển cử Hoa Kỳ. Sự kiện kéo dài bảy giở đồng hồ này đã được truyền hình qua mạng thông qua website của ABC và Facebook.

Cô là tác giả của Spark Your Career in Advertising (Làm lấp lánh sự nghiệp của bạn bằng quảng cáo).

Tham khảo

Liên kết ngoài
Randi Zuckerberg trên Facebook

Facebook
Cựu sinh viên Đại học Harvard
Người nổi tiếng trên Internet Mỹ
Doanh nhân Mỹ thế kỷ 21
Doanh nhân từ New York


title: Hydromanicus chattrakan

text:
Hydromanicus chattrakan là một loài Trichoptera trong họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Hydromanicus


title: Quận Grant, Kentucky

text:
Quận Grant là một quận thuộc tiểu bang Kentucky, Hoa Kỳ.
Quận này được đặt tên theo John Grant. Theo điều tra dân số của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2010, quận có dân số 24.662 người. Quận lỵ đóng ở Williamstown.

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có diện tích 680 km2, trong đó có 7,3 km2 là diện tích mặt nước.

Các xa lộ chính

Quận giáp ranh

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của Kentucky

Khu dân cư thành lập năm 1820
Kentucky 1820


title: Agrypnus tripartitus

text:
Agrypnus tripartitus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1874.

Chú thích

Tham khảo

Agrypnus


title: Anthidium ternarium

text:
Anthidium ternarium là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1911.

Chú thích

Tham khảo

Anthidium
Động vật được mô tả năm 1911


title: Trichomimastra jejuna

text:
Trichomimastra jejuna là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Weise miêu tả khoa học năm 1889.

Chú thích

Tham khảo

Trichomimastra


title: Người đàn bà và con chó nhỏ (phim)

text:
Người đàn bà và con chó nhỏ (tiếng Nga: Дама с собачкой) là một bộ phim tâm lý, có phần lãng mạn của đạo diễn Iosif Kheyfits, ra mắt lần đầu năm 1960.

Truyện phim dựa theo truyện ngắn cùng tên của nhà văn Anton Chekhov.

Nội dung

Jjbvkgo

Diễn viên
 Iya Savvina... Anna Sergeyevna
 Aleksey Batalov... Dimitry Gurov
 Nina Alisova... Bà Gurova
 Panteleymon Krymov... von Didenitz
 Yury Medvedev
 Vladimir Erenberg
 Yakov Gudkin
 D.Zebrov... Frolov
 Maria Safonova... Natasha
 G.Barysheva
 Zinayda Dorogova
 Kirill Gun
 Mikhail Ivanov
 G.Kurovsky
 Svetlana Mazovetskaya
 Aleksandr Orlov
 Pavel Pervushin
 T.Rozanov
 Lev Stepanov
 Yury Svirin

Ê-kíp
 Thiết kế sản xuất: Isaak Kaplan, Berta Manevich
 Âm thanh: Arnold Shargorodsky

Vinh danh

Xem thêm

 Thông tin trên trang NasheKino
 Thông tin trên trang Kino-Teatr

Phim do Iosif Kheyfits đạo diễn
Phim của Lenfilm
Phim Liên Xô
Phim dựa theo tác phẩm của Anton Chekhov
Phim dựa theo tác phẩm của nhà văn
Phim tâm lý
Phim lãng mạn
Phim năm 1959
Phim trắng đen
Phim năm 1960
Phim tiếng Nga


title: Andolsheim

text:
Andolsheim là một xã thuộc tỉnh Haut-Rhin trong vùng Grand Est, đồng bắc Pháp. Xã này có diện tích 11,6 km², dân số năm 1999 là 2907 người. Khu vực này có độ cao trung bình 189 mét trên mực nước biển.

Xem thêm
Xã của tỉnh Haut-Rhin

Tham khảo
 INSEE commune file

Xã của Haut-Rhin


title: Mowad

text:
Mowad là một thành phố và là nơi đặt hội đồng đô thị (municipal council) của quận Nagpur thuộc bang Maharashtra, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Mowad có dân số 8732 người. Phái nam chiếm 51% tổng số dân và phái nữ chiếm 49%. Mowad có tỷ lệ 74% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 79%, và tỷ lệ cho phái nữ là 68%. Tại Mowad, 12% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Maharashtra


title: Castellazzo Novarese

text:
Castellazzo Novarese là một đô thị ở tỉnh Novara ở vùng Piedmont của Ý, tọa lạc cách 80 km về phía đông bắc của Torino và khoảng 12 km về phía tây bắc của Novara. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 288 người và diện tích là 10,8 km².

Castellazzo Novarese giáp các đô thị: Briona, Casaleggio Novara, Mandello Vitta, và Sillavengo.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Novara
Thành phố và thị trấn ở Piemonte


title: Không (định hướng)

text:
Trong tiếng Việt chữ không có nghĩa phủ định hoặc trống rỗng; nó có thể chỉ các khái niệm sau:
 Số đầu tiên của tập hợp số tự nhiên và ký hiệu là 0.
 Không (đại số Bool): trạng thái logic phủ định.
 Không (bài hát), bài hát của nhạc sĩ Nguyễn Ánh 9.
 Từ ngữ dùng để ám chỉ bầu trời hoặc không gian (trên không, không lưu, không ảnh,...)
 Khái niệm về tính Không của vạn vật trong Phật học.
Trong từ ghép chân không: một không gian không có vật chất, ngay cả không có không khí.

Xem thêm
0


title: Apsilochorema nilgri

text:
Apsilochorema nilgri là một loài Trichoptera trong họ Hydrobiosidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Chú thích

Apsilochorema


title: Tetranesodon conorhynchus

text:
Tetranesodon conorhynchus là một loài cá trong họ Ariidae, và là thành viên duy nhất của chi Tetranesodon. Chúng là loài đặc hữu của vùng West Papua, Indonesia.

Chú thích

Tham khảo

C
C
Động vật được mô tả năm 1913


title: Polysoma lithochrysa

text:
Polysoma lithochrysa là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Nam Phi, Uganda và Zimbabwe.

Chú thích

Tham khảo

Polysoma
Động vật Zimbabwe


title: Vandières, Marne

text:
Vandières là một xã thuộc tỉnh Marne trong vùng Grand Est đông nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 120 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Marne


title: Razavi Khorasan

text:
Tỉnh Razavi Khorasan (tiếng Ba Tư: استان خراسان رضوی, Ostān-e Khorāsān-e Razavi) là một tỉnh nằm ở đông bắc Iran. Mashhad là trung tâm và là tỉnh lỵ của tỉnh.

Các thành phố, thị trấn khác gồm có Ghouchan, Dargaz, Chenaran, Sarakhs, Fariman, Torbat-e Heydarieh, Torbat-e Jam, Taybad, Khaf, Roshtkhar, Kashmar, Bardaskan, Nishapur, Sabzevar, Gonabad, Kalat, Khalil Abad và Mahvalat.

Razavi Khorasan là một trong ba tỉnh được tạo ra sau khi chia tỉnh Khorasan trong năm 2004.

Phía bắc giáp tỉnh Ahal của Turkmenistan, phía nam giáp tỉnh Nam Khorasan, phía đông giáp tỉnh Herat của Afghanistan, phía tây giáp các tỉnh Bắc Khorasan và Semnan.

Tham khảo

Tỉnh của Iran
Tỉnh Razavi Khorasan


title: Alvaradoa

text:
Alvaradoa là một chi thực vật thuộc họ Picramniaceae.

Chi này có các loài sau (tuy nhiên danh sách này có thể chưa đủ):
 Alvaradoa jamaicensis, Benth.
 Alvaradoa amorphoides Liebm.

Tham khảo

Picramniaceae


title: Lasioglossum bicingulatum

text:
Lasioglossum bicingulatum là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Smith mô tả khoa học năm 1853.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1853


title: Hitachiōta, Ibaraki

text:
là một thành phố thuộc tỉnh Ibaraki, Nhật Bản.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thành phố tỉnh Ibaraki


title: Dicranomyia circassica

text:
Dicranomyia circassica là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Dicranomyia
Limoniidae ở vùng Palearctic


title: Cheema

text:
Cheema là một thị xã và là một nagar panchayat của quận Sangrur thuộc bang Punjab, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Cheema có dân số 9347 người. Phái nam chiếm 53% tổng số dân và phái nữ chiếm 47%. Cheema có tỷ lệ 45% biết đọc biết viết, thấp hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 48%, và tỷ lệ cho phái nữ là 41%. Tại Cheema, 14% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Punjab


title: Saint-Laurent-du-Mont

text:
Saint-Laurent-du-Mont là một xã ở tỉnh Calvados, thuộc vùng Normandie ở tây bắc nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Calvados

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Saint-Laurent-du-Mont sur le site de l'Institut géographique national

Xã của Calvados


title: Le Grand-Bornand

text:
Le Grand-Bornand là một xã trong tỉnh Haute-Savoie thuộc vùng Rhône-Alpes in south-eastern France.

The commune là một ski resort and owes its name to the river which runs through it. The inhabitants of Le Grand-Bornand are called Bornandins.

Geography
Located on the western slope of the Aravis mountain range not far from Mount Blanc, Annecy Lake and Switzerland, Le Grand-Bornand is a summer and winter resort which developed around an old village. Le Grand-Bornand is in a wide part of the valley which has allowed it to develop - the village of Petit-Bornand, located downstream, is in a narrower part of the valley. The commune of Le Grand-Bornand is made-up of three areas: the Bouchet valley, the Chinaillon valley and the village of Le Grand-Bornand located at the junction of the two valleys. The valley of Bouchet is located upstream of the village along the course of the river Borne.

Nearby
Nearby villages include Manigod, Thônes, La Clusaz, Saint-Jean-de-Sixt and the larger Chamonix và Annecy.

History
 1569: Church fire
 1715: Opening of a school
 1755: End of the dispute with neighbouring village La Clusaz on the delimitation between the territories of the two villages
 ngày 11 tháng 3 năm 1817: Violent earthquake causes property damage
 ngày 28 tháng 10 năm 1923: Creation of a ski club, the "société des skieurs bornandins".
 ngày 24 tháng 8 năm 1944: 76 troops from the Vichy government's militia, condemned to death on 23 August by a court martial of the French Forces of the Interior and after a parody of a trial, are publicly shot close to the Peseretaz wood. 44 were buried in a cemetery created on the spot in the Bouchet valley. Several were younger than 18 and at least one had never been part of the militia.
 ngày 14 tháng 7 năm 1987: A brutal and unforeseeable flood of the Borne river, following a violent storm over the mountain, submerges the valley and devastates in particular the campsite of Le Grand-Bornand. There 21 fatalities and two missing persons. The commune and the State were forced to compensate the families of the victims as the campsite had been located on the river floodplain.
 ngày 11 tháng 4 năm 2003: property developer, Xavier Flactif, and his family are killed in their country cottage in Chinaillon by a neighbour.
 ngày 22 tháng 7 năm 2004: The village is the finish for a stage of the 2004 Tour de France. Lance Armstrong wins after a stage of  from Bourg d'Oisans
 ngày 22 tháng 2 năm 2006: Roddy Darragon wins a silver medal in a ski sprint at the 2006 Winter Olympics in Turin and the following day, Sylvie Becaert takes the bronze medal in the biathlon.

Twinning
Since 1997, Le Grand Bornand kết nghĩa với Quiberon.

Place names
Researcher toponymist and Ph.D. graduate of the Sorbonne, Jérémie Delorme, has listed, photographed and described, about 3 000 place names in the commune. 90% come from Latin, 8% come from Gaulish, 1% from Germanic and 1% from pre-Latin languages. A third of the names refer to former occupants. Names ending in "ière" are pre 16th-century and names ending in "lhon" are pre 5th-century.

Administration

List of mayors
Jean Bastard Rosset - March 1971 to March 1977
Pierre Pochat Cottilloux - March 1983 to March 1989
Andre Perrillat Amédé - March 1989 to March 2008
Gérard Perrissin-Fabert - March 2008 to present

Presidential election 2007
Le Grand-Bornand voting in the 2nd round of the 2007 French presidential election
Nicolas Sarkozy: 84% Royal Ségolène: 17%

Places and monuments
 Church of the Virgin Mary of the Assumption: it has been confirmed this church dates from 1346. It was partially destroyed by a fire in 1569 and the bell-tower completely rebuilt in 1661. It was completely rebuilt in 1877. The bell-tower, finished in 1845, is remarkable for its Baroque outer shell.
 Chinaillon chapel
 Bouchet chapel
 Nant-Robert chapel
 Gramusset refuge
 Maroly virtual lake
 Militiamen cemetery

People
 Roddy Darragon: silver medalist in cross-country skiing individual sprint event in the 2006 Winter Olympics
 Sylvie Becaert: bronze medalist in the biathlon at the 2006 Winter Olympics and 2005 world champion
 Christophe Perrillat: French cross-country skiing team member at the 2006 Winter Olympics
 Steve Missillier: member of the 2007 French Alpine skiing team
 Sebastien Baker-Bidoz: former member of the French Alpine skiing team
 Tessa Worley: - member of the French Alpine skiing team

Economy
 Tourism: ski resort. Le Grand-Bornand holds the award "Station verte de vacances" (Green holiday resort).
 Winter sports: The station is highly rated for beginner skiers and family holidays. However, although there are a few good restaurants, there is minimal nightlife. Le Grand Bornand skiable domain has recently been linked to the skiable domain of La Clusaz
 Agriculture: Le Grand-Bornand is one of the birthplaces of reblochon, a cheese produced from abondancière, tarine and montbéliarde cows raised on Crau hay.
 Companies:
 Aravis Boissons has manufactured Forclaz lemonade since 1870 according to the same, original recipe (water + sugar + bubbles)

Facilities
 Village hall
 Social housing
 Swimming pool
 Mini golf
 Golf
 Tennis
 Trampoline

Outdoor activities
 Skiing
 Snowboarding
 Cross-country skiing
 Hiking
 Mountain-biking
 Excursions
 Dodes forest
 Mushroom collecting
 Via Ferrata

Events
 "To happiness of the kids", children's festival
 "To each their turn" (June 2007) Publicity in schools by the organisers of the Tour de France, to develop the image of "the outer loop" for future generations of consumers.
 July 15–16, 2007: Arrival of 7th stage of the Tour de France 2007 (Bourg-en-Bresse - Le Grand-Bornand) and departure of 8th stage of the Tour de France 2007, 165 kilometres between Le Grand-Bornand and Tignes.
 Alps Mountain festival (at the beginning of August)
 Ball of the conscripts, organized in May each year
 Week of the mountain, discovering local fauna and flora. One evening is organized by the mountain security and the Office of mountain Guides. In 2007 it is from 21–27 July.

Tour de France
Le Grand-Bornand has been the start town for three stages of the Tour de France, one each in 1995, 1999 và 2007. It was the finish of a stage in 2004, 2007, and one in 2009.

Finishes

Departures

Xem thêm
Xã của tỉnh Haute-Savoie

Tham khảo
INSEE
http://mrambaul.club.fr/villes_etapes/villes_l/le_grand_bornand.htm

Liên kết ngoài
Le Grand-Bornand on the Quid website
Location of Le Grand-Bornand on a chart of France and communes bordering
Le Grand-Bornand Ski Chalet
Le Grand-Bornand Chinaillon accommodation provider
Map of Le Grand-Bornand on Mapquest
Le Grand-Bornand official website
Le Grand-Bornand English website
ViaFerrata.org Le Grand Bornand Via Ferrata: Tour de Jalouvre

Savoie
Xã của Haute-Savoie


title: Dehlitz

text:
Dehlitz là một đô thị thuộc huyện Burgenland, bang Sachsen-Anhalt, Đức. Đô thị Dehlitz có diện tích 7,16 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 574 người.

Tham khảo