title: Văn học Thổ Nhĩ Kỳ

text:
Văn học Thổ Nhĩ Kỳ ( hoặc ) bao gồm văn học truyền miệng và văn học viết bằng tiếng Thổ Nhĩ Kỳ, có thể là bằng tiếng Thổ Nhĩ Kỳ thời kỳ Ottoman hay là bằng các dạng tiếng Thổ ít phổ biến hơn ví dụ như tiếng Thổ được dùng ở Thổ Nhĩ Kỳ hiện nay. Tiếng Thổ thời kỳ Ottoman, vốn là nền tảng cho hầu hết các tuyển tập văn viết, chịu ảnh hưởng bởi ngôn ngữ Ba Tư và Ả Rập và sử dụng một biến thể của văn tự Ba Tư dựa trên bảng chữ cái Ả Rập.

Văn học Thổ Nhĩ Kỳ đã trải qua lịch sử gần 1500 năm. Văn bản xưa nhất viết bằng tiếng Thổ sử dụng văn tự Orkhon được tìm thấy tại thung lũng Orkhon ở miền trung Mông Cổ và có niên đại vào thế kỷ thứ 8. Sau thời gian này, vào giữa thế kỷ 9 và 11, các sử thi truyền miệng nở rộ trong các nhóm người du mục Thổ ở Trung Á, ví dụ như "Cuốn sách của Dede Korkut" của nhóm người Thổ Tây Nam (người Thổ Oghuz)- là tổ tiên của người Thổ Nhĩ Kỳ ngày nay, và các sử thi Manas của người Kyrgyz.

Sau chiến thắng của người Seljuk tại trận chiến Manzikert vào cuối thế kỷ 11, người Thổ Oghuz bắt đầu cư ngụ ở Anatolia, và văn học viết bắt đầu nở rộ với nhiều chủ đề, thể loại và phong các ảnh hưởng từ văn học Ả Rập và Ba Tư cùng với truyền thống văn học truyền miệng đã có từ trước Turks. Trong hơn 900 năm sau, cho đến ngay trước sự sụp đổ của đế chế Ottoman năm 1922, văn học truyền khẩu và văn học viết nhìn chung vẫn là hai bộ phận tách rời. Sau khi nước Cộng hòa Thổ Nhĩ Kỳ được thành lập năm 1923, hai bộ phận này lần đầu tiên được kết nối với nhau.

Hai truyền thống của văn chương Thổ Nhĩ Kỳ
Suốt lịch sử của mình, văn học Thổ Nhĩ Kỳ được chia tách thành hai dòng rõ rệt, không dòng nào ảnh hưởng đến dòng nào cho đến thế kỷ 19. Một là dòng văn học dân gian, còn dòng kia là văn học viết.

Trong hầu hết chặng đường lịch sử của văn học Thổ, điểm khác biệt đáng kể nhất giữa văn học dân gian và văn học viết là ở các loại hình ngôn từ được sử dụng. Văn học dân gian phần lớn là truyền khẩu và nằm ngoài ảnh hưởng của văn học Ba Tư và Ả Rập. Các thể thơ dân gian- là thể loại phổ biến nhất.

Tác phẩm hư cấu nổi tiếng: 1860-nay

1860	Şair Evlenmesi				Şinasi
1873 Vatan Yahut Silistre Namık Kemal
1900	Aşk-ı Memnu			Halit Ziya Uşaklıgil
1919	Memleket Hikayeleri				Refik Halit Karay
1922	Çalıkuşu			Reşat Nuri Güntekin
1930	Dokuzuncu Hariciye Koğuşu			Peyami Safa
1932 Yaban Yakup Kadri Karaosmanoğlu
1936	Sinekli Bakkal		Halide Edip Adıvar
1938	Üç İstanbul			Mithat Cemal Kuntay
1941	Fahim Bey ve Biz			Abdülhak Şinasi Hisar
1943	Yeni Dünya			Sabahattin Ali
1944	Aganta Burina Burinata			Halikarnas Balıkçısı
1949	Huzur			Ahmet Hamdi Tanpınar
1952	Dost			Vüs'at O. Bener
1954	Alemdağda Var Bir Yılan			Sait Faik Abasıyanık
1954	Bereketli Topraklar Üzerinde			Orhan Kemal
1955	İnce Memet			Yaşar Kemal
1956 Esir Şehrin İnsanları Kemal Tahir
1959	Yılanların Öcü			Fakir Baykurt
1959	Aylak Adam			Yusuf Atılgan
1960	Ortadirek			Yaşar Kemal
1962	Saatleri Ayarlama Enstitüsü			Ahmet Hamdi Tanpınar
1964	Küçük Ağa			Tarık Buğra
1966	Memleketimden İnsan Manzaraları			Nazım Hikmet
1971	Tutunamayanlar			Oğuz Atay
1973	Parasız Yatılı			Füruzan
1973	Anayurt Oteli			Yusuf Atılgan
1979	Bir Düğün Gecesi			Adalet Ağaoğlu
1982	Cevdet Bey ve Oğulları	Orhan Pamuk
1983	Sevgili Arsız Ölüm	Latife Tekin
1985	Gece		Bilge Karasu
1990	Kara Kitap			Orhan Pamuk
1995	Puslu Kıtalar Atlası			İhsan Oktay Anar
1998	Benim Adım Kırmızı			Orhan Pamuk
2002	Tol		Murat Uyurkulak
2005	Uykuların Doğusu		Hasan Ali Toptaş

Chú thích

 Andrews, Walter G. Ottoman Lyric Poetry: An Anthology. ISBN 0-292-70472-0.
 —. Poetry's Voice, Society's Song. ISBN 0-295-96153-8.
 Belge, Murat. Osmanlı'da Kurumlar ve Kültür. ISBN 975-8998-03-X.
 Bezirci, Asım; ed. Seçme Romanlar: Yazarları, Eserleri, Roman Özetleri, Eleştiriler, Kaynaklar. İstanbul: Evrensel Basım Yayın, 1997.
 Fuat, Mehmet; ed. (2002) "Nâzım Hikmet: Life Story". Tr. Nurgül Kıvılcım Yavuz. Truy cập ngày 1 tháng 3 năm 2006.
 Gökalp, G. Gonca. "Osmanlı Dönemi Türk Romanının Başlangıcında Beş Eser " in Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, pp. 185–202.
 Halman, Talât Sait; ed. tr. "Introduction". Just for the Hell of It: 111 Poems by Orhan Veli Kanık. Multilingual Yabancı Dil Yayınları, 1997.
 Holbrook, Victoria. "Originality and Ottoman Poetics: In the Wilderness of the New". Journal of the American Oriental Society, Vol. 112, No. 3. (Jul.–Sep. 1992), pp. 440–454.
 Karaalioğlu, Seyit Kemal. Türk Edebiyatı Tarihi. İstanbul: İnkilâp ve Aka Basımevi, 1980.
 —; ed. Ziya Paşa: Hayatı ve Şiirleri. İstanbul: İnkılâp ve Aka Basımevi, 1984.
 Lester, Toby. (1997) "New-Alphabet Disease?" . Truy cập ngày 6 tháng 3 năm 2006.
 Mansel, Philip. Constantinople: City of the World's Desire, 1453–1924. ISBN 0-14-026246-6.
 Moran, Berna. Türk Romanına Eleştirel Bir Bakış. Vol. 1. ISBN 975-470-054-0.
 Muhtar, İbrahim et al. (2003) "Genç Kalemler". Truy cập ngày 23 tháng 2 năm 2006.
 Pala, İskender. Divân Şiiri Antolojisi: Dîvânü'd-Devâvîn. ISBN 975-338-081-X.
 Paskin, Sylvia. (2005) "The cloak of love". Truy cập ngày 5 tháng 3 năm 2006.
 Selçuk Üniversitesi Uzaktan Eğitim Programı (SUZEP). "Türk Yazı Dilinin Tarihî Gelişimi" . Truy cập ngày 29 tháng 5 năm 2006.
 Şafak, Elif. (2005) "There Is No Clash of Civilizations". Truy cập ngày 24 tháng 2 năm 2006.
 Şentürk, Ahmet Atilla. Osmanlı Şiiri Antolojisi. ISBN 975-08-0163-6.
 Tanpınar, Ahmet Hamdi. 19'uncu Asır Türk Edebiyatı Tarihi. İstanbul: Çağlayan Kitabevi, 1988.
 Tietze, Andreas; ed. "Önsöz", Akabi Hikyayesi. pp. IX–XXI. İstanbul: Eren Yayıncılık ve Kitapçılık Ltd. Şti., 1991.
 Wolf-Gazo, Ernest. (1996) "John Dewey in Turkey: An Educational Mission" . Truy cập ngày 6 tháng 3 năm 2006.

Liên kết ngoài

Tiếng Anh

Ottoman Text Archive Project - University of Washington A diverse collection of selected Ottoman texts, tools for working with digitized texts, and various projects for the dissemination of Ottoman texts.
Contemporary Turkish Literature  An excellent and well-translated selection of contemporary Turkish literature hosted by Bog(aziçi University in Istanbul
Encyclopedia of Turkish Authors A very comprehensive encyclopedia from the Turkish Ministry of Culture and Tourism
Selected Literatures and Authors Page: Turkish Literature  A website with a number of Turkish literature-related links
The Online Bibliography of Ottoman-Turkish Literature A bi-lingual site presenting in English (see In Turkish section below) a user-submissable database of references to theses, books, articles, papers and research-projects
Turkish Cultural Foundation A website with a great deal of information on a number of Turkish authors and literary genres
Turkish Poetry in Translation A website with a good selection of both contemporary and somewhat older Turkish poems
Turkishpoetry.net Contemporary Turkish poetry web site

Tiếng Thổ Nhĩ Kỳ
ATON, the Uysal-Walker Archive of Turkish Oral Narrative A searchable archive of oral literature based at Texas Tech University containing links to numerous MP3 files.
Divan Edebiyat?  A website with many examples of Ottoman Divan poetry
Osmanlı Edebiyatı Çalışmaları Bibliyografyası Veritabanı A bi-lingual site presenting (in Turkish, see above) a user-submissable database of references to theses, books, articles, papers and research-projects

Văn hóa Thổ Nhĩ Kỳ


title: La Tour-en-Jarez

text:
La Tour-en-Jarez là một xã trong tỉnh Loire miền trung nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Loire

Tham khảo

Tourenjarez


title: Sainte-Anastasie-sur-Issole

text:
Sainte-Anastasie-sur-Issole là một xã thuộc tỉnh Var trong vùng Provence-Alpes-Côte d’Azur miền đông nam nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Var

Tham khảo
INSEE

Xã của Var


title: Heikertingerella polychroma

text:
Heikertingerella polychroma là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Savini miêu tả khoa học năm 1999.

Chú thích

Tham khảo

Heikertingerella


title: Platyptilia gonodactyla

text:
Platyptilia gonodactyla là một loài bướm đêm thuộc họ Pterophoroidea. Nó được tìm thấy ở miền Cổ bắc.

Sải cánh dài 22–28 mm. Bướm bay từ tháng 5 đến tháng 10 tùy theo địa điểm.

Ấu trùng ăn Coltsfoot và đôi khi cả Common Butterbur. Chúng ăn lá nơi chúng làm tổ.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Lepidoptera of Belgium
 http://www.microlepidoptera.nl/soorten/species.php?speciescode=420110&p=1
 Platyptilia gonodactyla at UKmoths

Platyptilia
Côn trùng châu Âu


title: Platyptilia longalis

text:
Platyptilia longalis là một loài bướm đêm thuộc họ Pterophoridae. Nó được tìm thấy ở Nam Phi.

Chú thích

Tham khảo

Platyptilia
Động vật đặc hữu Nam Phi


title: Reichertsheim

text:
Reichertsheim là một đô thị thuộc huyện Mühldorf bang Bayern nước Đức

Tham khảo


title: Asota chionea

text:
Asota chionea là một loài bướm đêm thuộc họ Erebidae. Nó được tìm thấy ở Zaire.

Liên kết ngoài
 Species info

Chú thích

Asota
Động vật Cộng hòa Congo


title: Brephidium exilis

text:
Brephidium exilis hay Brephidium exile) là một trong những bướm ngày nhỏ nhất thế giới và là loài bướm ngày nhỏ nhất ở Bắc Mỹ. Nó có sải cánh khoảng một nửa inch.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài
Butterflies and Moths Profile
Photo Gallery

Brephidium
Bướm Bắc Mỹ
Côn trùng México
Bướm Mỹ
Bướm México
Bướm Trung Mỹ
Côn trùng Hawaii


title: Văn miếu Diên Khánh

text:
Văn miếu Diên Khánh là một công trình văn miếu tại khóm Phú Lộc Tây, thị trấn Diên Khánh, huyện Diên Khánh, tỉnh Khánh Hòa. Được xây dựng theo truyền thống nho giáo, nhằm ghi nhận công lao của những người có tài, học giỏi, đã được đỗ đạt .

Xây dựng và Trùng tu

Năm 1803, vua Gia Long ra chỉ dụ lập Văn Miếu tại xã Phú Lộc, huyện Hoà Châu - thị trấn Bình Hoà, nay thuộc khóm Phú Lộc Tây - thị trấn Diên Khánh - tỉnh Khánh Hoà. Tuy nhiên, do lũ lụt, lở đất nên được duy chuyển đến vị trí khác và từ năm 1853 Văn Miếu mới được xây dựng với quy mô lớn và đến năm sau thì cơ bản hoàn thành.

Phía trước Văn Miếu có nhà bi đình, chính giữa có tòa tiền đường và chánh đường cao rộng, làm bằng gỗ xây tường gạch bao, các cột kèo được chạm trổ sơn son thếp vàng đẹp đẽ, uy nghiêm.

Khu Văn Miếu đã trải qua bốn lần tu bổ vào các năm 1892, 1904, 1941. Năm 1948, Văn miếu bị Việt Minh đốt trụi trong chiến dịch "Tiêu thổ Kháng chiến". Đến năm 1959 được phục dựng lại tại vị trí mới.

Hiện tại, Văn Miếu chỉ còn giữ được 2 tấm bia đá thời Tự Đức 11 (1858) giúp ta hiểu biết hơn về lịch sử, văn hoá, sinh hoạt của nhân dân Khánh Hoà và quá trình hoàn thiện khu Văn Miếu năm 1854. Ngoài ra còn có một Bài minh ở Bái Đường nói rõ hơn về sự đỗ đạt của các vị văn võ, khoa bảng, hào mục, chức sắc và các học sinh địa phương từ đầu triều Nguyễn đến thời Tự Đức.

Tham khảo

Liên kết ngoài

V
Diên Khánh


title: Nhà hát Chèo Hà Nam

text:
Nhà hát Chèo Hà Nam nguyên là đơn vị hoạt động nghệ thuật chèo chuyên nghiệp tồn tại từ năm 1958 đến năm 2018 thì sáp nhập vào Trung tâm Văn hóa Nghệ thuật tỉnh Hà Nam. So với các đơn vị chèo chuyên nghiệp khác của chiếng chèo Nam thì chèo Hà Nam có quy mô và bề dày thành tích nhỏ hơn vì bị gián đoạn gần 30 năm (1968-1997) bởi sáp nhập cùng các đoàn chèo Nam Định, Ninh Bình thành đoàn Chèo Nam Hà rồi đoàn Chèo Hà Nam Ninh. Ngày 4/12/2018, Nhà hát Chèo Hà Nam hợp nhất với Trung tâm Văn hóa tỉnh Hà Nam thành Trung tâm Văn hóa Nghệ thuật tỉnh Hà Nam.

Lịch sử hình thành
Nhà hát Chèo Hà Nam đóng tại đường Lý Thái Tổ - Phường Lê Hồng Phong - thành phố Phủ Lý - tỉnh Hà Nam được thành lập theo Quyết định số 1169/QĐ-UBND ngày 25 tháng 10 năm 2010 của UBND tỉnh Hà Nam trên cơ sở nâng cấp Đoàn nghệ thuật chèo Hà Nam. Đây là một nhà hát Chèo của chiếng Chèo xứ Sơn Nam.

Nghệ thuật Chèo ở Hà Nam
Vùng đất Hà Nam nằm cách trung tâm Hà Nội hơn 50 km, là cửa ngõ phía Nam của Thủ đô, phía Đông giáp Hưng Yên và Thái Bình, phía Nam giáp Nam Định và Ninh Bình, phía Tây giáp Hòa Bình. Hà Nam theo cách nói của cố giáo sư Trần Quốc Vượng là một địa phương nằm trong vùng “ tứ giác nước” đồng bằng châu thổ sông Hồng - một trong những cái nôi lớn nhất của nghệ thuật chèo Việt Nam.

Chiếu chèo làng Ngò ở Hà Nam nổi tiếng từ những năm kháng chiến chống Pháp. Ngày đó, làng đã có những gánh hát nổi tiếng với những tích chèo cổ Quan Âm Thị Kính, Lưu Bình - Dương Lễ… Từ bản sắc của làng, chèo làng Ngò sau khi phục hồi đã vươn xa thành những nhịp cầu văn hóa - tinh thần trong các sinh hoạt đại chúng như chương trình “Làng vui chơi làng ca hát” do Đài truyền hình Việt Nam tổ chức, Giao lưu văn nghệ Hà Nam - Lạng Sơn, Liên hoan Văn hóa - Văn nghệ truyền thống của huyện và các sự kiện: Đại lễ kỷ niệm 1000 năm Thăng Long - Hà Nội, 120 năm Ngày thành lập tỉnh Hà Nam, Đại hội Đảng các cấp tỉnh Hà Nam.

Hà Nam là tỉnh tiên phong trong việc lập hồ sơ đệ trình UNESCO công nhận nghệ thuật hát Chèo là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại Đây là chủ trương được cụ thể trong theo Quyết định này Quy hoạch phát triển văn hoá, thể dục thể thao tỉnh Hà Nam đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030.

Nhà hát Chèo Hà Nam
Tiền thân của nhà hát Chèo Hà Nam là Đoàn chèo Hà Nam được thành lập từ 1958. Mười năm sau, 1968 được sáp nhập với Đoàn chèo Nam Định thành Đoàn chèo Nam Hà, rồi Đoàn chèo Hà Nam Ninh. Tuy nhiên, hành trình đổi mới của Đoàn chèo Hà Nam được đánh dấu bằng sự kiện tỉnh Hà Nam Ninh tách thành hai tỉnh Nam Định và Hà Nam. Ba tháng sau, tức tháng 4 năm 1997, Đoàn chèo Hà Nam có quyết định tái thành lập. Khi đó toàn đoàn chỉ có 12 người trên đủ các lĩnh vực cải lương, ca múa, kịch nói, chèo, được tập hợp và với một cơ sở vật chất quá nghèo nàn… Nòng cốt của đoàn khi mới tái lập chỉ có ba người đã từng là diễn viên chèo: Lương Duyên, Huy Toàn, Tuyết Lan. Các diễn viên khác chỉ hoặc là biết diễn kịch, hoặc là hát mới, hoặc là biết ca cải lương và chưa từng biết hát chèo, diễn chèo.

Sau 5 năm, nghệ sĩ Huy Toàn lên trường Đại học sân khấu điện ảnh làm giảng viên, một số diễn viên trẻ sang đoàn chèo Tổng cục Hậu cần và đoàn chèo Ninh Bình.

Bên cạnh những vở diễn mang đề tài danh nhân truyền thống, lịch sử quê hương như: Bài thơ treo dải yếm đào, Tiếng trống bồ đề; Vua đi cày; Tỉnh rượu lúc tàn canh; Bùi Viên cư sĩ… còn phải kể đến các vở chèo truyền thống như: Lưu Bình Dương Lễ; Súy Vân; hoặc các vở đề tài dân gian, hiện đại: Dòng suối cội nguồn; Người nhà quê; Cõi thế đa đoan; Hoa đồng nội và Đợi đến mùa xuân… Với một phong cách biểu diễn giản dị, nhưng lãng mạn, hiện thực mà tinh tế, vở diễn của đoàn được khán giả chào đón nồng nhiệt. Chương trình ca hát dân gian của đoàn cũng đã được dàn dựng khá công phu do chính Trưởng đoàn chỉ đạo nghệ thuật NSUT Lương Duyên dàn dựng với các tiết mục hát dân ca thấm đẫm chất trữ tình, hát chầu văn; cả nhiều giá hát chầu - đặc sản của Hà Nam cũng đã được khai thác, đưa thành những tiết mục biểu diễn ngợi ca tình yêu, khát khao chung thủy, hướng tới các giá trị Chân, Thiện, Mỹ trong cuộc sống.

Những năm gần đây, đoàn đã có một trụ sở làm việc khá khang trang gồm 2 tầng, tầng 1 là trụ sở làm việc, tầng 2 là sàn tập của diễn viên, nhạc công đồng thời cũng là nơi biểu diễn chiếu chèo Hà Nam. Năm 2010, đội ngũ của đoàn cũng mới chỉ có 27 biên chế, 7 hợp đồng và một lớp học sinh trung cấp gồm 20 em.

Ngày 25 tháng 10 năm 2010 theo Quyết định số 1169/QĐ-UBND của UBND tỉnh Hà Nam, Nhà hát chèo Hà Nam được thành lập trên cơ sở nâng cấp Đoàn nghệ thuật chèo Hà Nam

Tác phẩm tiêu biểu
Giai đoạn trước 1997: thành tích của Chèo Hà Nam nằm trong thành tích chung của đoàn chèo Nam Hà và đoàn chèo Hà Nam Ninh
“Trần Quốc Toản ra quân” của Hoài Giao, tiết mục được chọn ghi thành phim nhựa đầu tiên (1970 - 1971);
“Lấn biển” của Đào Nguyên - Tào Mạt, tiết mục xuất sắc trong hội diễn sân khấu tại Nghệ An (1970);
“Những người nói thật”- huy chương vàng hội diễn sân khấu toàn quốc tại Thanh Hóa (1985);
“Anh lái đò sông Vị”- huy chương vàng hội diễn sân khấu chèo tại Thái Bình (1990);
“Chàng mãi võ và cô hàng quạt”- huy chương bạc hội diễn sân khấu toàn quốc tại Huế 1995 (Nghệ sĩ Lương Duyên đạt huy chương vàng và giải tài sắc),
“Vòng tay cuộc đời” - huy chương vàng hội diễn sân khấu duyên hải phía Bắc (1996). Những vở diễn được vinh danh đã khẳng định sự trở lại cội nguồn của nghệ thuật chèo, đánh dấu một thời đáng nhớ.
Giai đoạn sau 1997: 14 năm qua kể từ khi tái lập tỉnh đến nay Đoàn chèo Hà Nam đã dàn dựng được 17 vở diễn dài gồm chèo truyền thống và hiện đại, tham dự đều đặn Hội diễn sân khấu chuyên nghiệp toàn quốc hàng năm, được Hội nghệ sĩ sân khấu Việt Nam trao các giải thưởng xuất sắc:
“Bài thơ treo dải yếm đào” - giải B (1997),
Tỉnh rượu lúc tàn canh”- 1 huy chương vàng, 2 huy chương bạc cho các vai diễn (2000),
“Súy Vân” - 2 huy chương vàng, 2 giải xuất sắc, 2 huy chương bạc cho các vai diễn (2001),
“Trống giục sang canh”- giải C (2002), “Hoa đồng nội”- 3 huy chương vàng cho các vai diễn (2005),
“Thắm mãi lòng son” - giải C năm 2006, “Đợi đến mùa xuân”- 1 huy chương vàng, 3 huy chương bạc cho các vai diễn (2009).
" Đất thiêng nơi Mả Dấu" - HCB vở diễn năm 2019

Bên cạnh giải thưởng cho các vở diễn dài, đoàn còn vinh dự nhận nhiều giải thưởng khác: 1 giải Nhì, 1 giải Tài năng triển vọng tại Hội thi tài năng trẻ sân khấu chuyên nghiệp toàn quốc năm 2003, 2 giải C tại Liên hoan dân ca Việt Nam năm 2009…

Thành tích
Năm 2020, Tại Cuộc thi Tài năng trẻ diễn viên Chèo toàn quốc năm 2020 đã diễn ra tại Hà Nam, Chèo Hà Nam đã xuất sắc giành 1 huy chương vàng (Lê Thị Kim Cúc) và 3 huy chương bạc (Ngọc Thân, Thu Hà, Tuấn Dũng) và 2 giải triển vọng khác, xếp thứ năm các đoàn tham gia theo thành tích huy chương.
Năm 2019, Tại Liên hoan sân khấu chèo toàn quốc diễn ra tại Bắc Giang, chèo Hà Nam tham dự với 2 vở diễn là "Bà Chúa Kho và Đất thiêng nơi mả Dấu" và giành huy chương bạc cho vở diễn "Đất thiêng nơi mả dấu"; giành 2 huy chương vàng cá nhân (Mạnh Thắng, Bích Nhạn) và 4 huy chương bạc, xếp thứ 8/16 đơn vị tham gia theo thành tích huy chương.
Năm 2017, Cuộc thi Tài năng trẻ Diễn viên sân khấu Tuồng, Chèo chuyên nghiệp toàn quốc diễn ra ở Thanh Hóa, Chèo Hà Nam đồng xếp thứ 7 với 1 HCV của Dương Thị Dung.
Năm 2016. Cuộc thi Nghệ thuật Sân khấu Chèo chuyên nghiệp toàn quốc diễn ra tại Ninh Bình. Nhà hát Chèo Hà Nam tham dự cuộc thi vở Chèo " Thi Sơn huyền tích " và đã giành được 2 HCV (nghệ sĩ Hải Yến - nghệ sĩ Bích Nhạn) và 2 HCB (nghệ sĩ Việt Dũng, nghệ sĩ Mạnh Thắng)
Năm 2014, Tại "Cuộc thi tài năng trẻ diễn viên sân khấu Chèo chuyên nghiệp toàn quốc - 2014" diễn ra ở Ninh Bình, Nhà hát Chèo Hà Nam giành 02 HCB cho 02 diễn viên Nguyễn Hoài Thanh và Lê Thị Kim Cúc. Xếp hạng 5 chung cuộc theo thành tích huy chương.
Năm 2013, Tại cuộc thi Nghệ thuật Sân khấu chèo chuyên nghiệp toàn quốc 2013 diễn ra ở Hải Phòng Nhà hát Chèo Hà Nam không giành Huy chương vở diễn “Bài thơ treo giải yếm đào”. Giải cá nhân có 1 Huy chương vàng (Bích Ngọc) và 02 Huy chương bạc (Hải Yến, Mạnh Hùng). Cơ cấu giải thưởng cuộc thi có tổng 03 vở diễn đạt HCV và 06 vở diễn đạt HCB, 42 HCV cá nhân, 68 HCB cá nhân. Xếp thứ 17/17 đoàn tham dự theo thành tích huy chương.
Năm 2011, Tại Liên hoan Sân khấu Chèo về đề tài hiện đại – 2011 diễn ra ở Thái Bình, Chèo Hà Nam không giành Huy chương vở diễn. Giải cá nhân có 01 Huy chương vàng (NSƯT. Lương Duyên) và 02 Huy chương bạc (Duy Khoát, Văn Chương). Cơ cấu giải thưởng cuộc thi có tổng 03 vở diễn đạt HCV và 03 vở diễn đạt HCB, 27 HCV cá nhân, 50 HCB cá nhân. Xếp hạng 12/13 đoàn tham dự theo thành tích huy chương.
Năm 2009, Tại Hội diễn sân khấu Chèo chuyên nghiệp toàn quốc - 2009 diễn ra ở Quảng Ninh Nhà hát Chèo Hà Nam không giành Huy chương giải vở diễn (Cơ cấu giải hội diễn có 02 vở diễn đạt Huy chương vàng và 05 vở diễn đạt Huy chương bạc). Giải cá nhân có 01 Huy chương vàng (NSƯT Lương Duyên) và 03 Huy chương bạc (Mạnh Hùng, Quốc Khoát, Việt Dũng). Xếp thứ 14/17 đoàn tham dự theo thành tích huy chương.

Liên kết ngoài
Từ cô thợ may đến nghệ sĩ chèo
Lại vui chiếu chèo làng Ngò
Dù nghèo nhưng vẫn yêu chèo
Chiếu chèo Hà Nam trong hành trình đổi mới
Hát chèo – Nghệ sĩ ưu tú Lương Duyên và tốp nữ nhà hát chèo Hà Nam
Hát văn – Nghệ sĩ ưu tú Lương Duyên và tốp nữ nhà hát chèo Hà Nam
Dân ca Hà Nam – Tốp nam nữ diễn viên Nhà hát chèo Hà Nam

Chèo
C
Văn hóa Hà Nam
Sân khấu cổ truyền Việt Nam


title: 4786 Tatianina

text:
4786 Tatianina (1985 PE2) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 13 tháng 8 năm 1985 bởi N. S. Chernykh ở Nauchnyj.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 4786 Tatianina

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1985
Hệ tiểu hành tinh đôi


title: Phyllomedusa tarsius

text:
Phyllomedusa tarsius là một loài ếch trong họ Nhái bén.
Nó được tìm thấy ở Brasil, Colombia, Ecuador, Peru, Venezuela, có thể cả Bolivia, và có thể cả Guyana.
Các môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng ẩm ướt đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, đầm nước nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới, đầm nước ngọt có nước theo mùa, và các khu rừng trước đây bị suy thoái nặng nề. Loài này đang bị đe dọa do mất môi trường sống.

Hình ảnh

Tham khảo

 La Marca, E., Azevedo-Ramos, C., Coloma, L.A. & Ron, S. 2004. Phyllomedusa tarsius. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 7 năm 2007.

Phyllomedusa
Scaturiginichthys


title: Agladrillia

text:
Agladrillia là một chi ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Drilliidae.

Các loài
Các loài thuộc chi Agladrillia bao gồm:

 Agladrillia anadelgado Rolán et al., 2007
 Agladrillia badia McLean & Poorman, 1971
 Agladrillia benjamini (Bartsch, 1915)
 Agladrillia flucticulus McLean & Poorman, 1971
 Agladrillia fuegiensis (Smith E. A., 1888)
 Agladrillia gorgonensis McLean & Poorman, 1971
 Agladrillia macella (Melvill, 1923)
 Agladrillia piscorum Kilburn, 1988
 Agladrillia plicatella (Dall, 1908)
 Agladrillia pudica (Hinds, 1843)
 Agladrillia ukuminxa Kilburn, 1988

Chú thích

Tham khảo

Drilliidae


title: Sonyadora seabrai

text:
Sonyadora seabrai là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Bechyne & Bechyne miêu tả khoa học năm 1969.

Chú thích

Tham khảo

Sonyadora


title: Schwartziella ephamilla

text:
Pandalosia ephamilla là một loài ốc biển nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Zebinidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Zebinidae


title: Express Net Airlines

text:
Express Net Airlines (mã ICAO = XNA) là hãng hàng không vận chuyển hàng hóa của Hoa Kỳ, trụ sở ở Naples, Florida. Hãng đảm nhận việc vận chuyển hàng hóa ở Hoa Kỳ, Canada, México, Nam Mỹ và vùng Viễn Đông. Căn cứ chính của hãng ở Sân bay Naples.

Lịch sử

Hãng được Scott Kalitta thành lập và bắt đầu hoạt động từ năm 1972 dưới tên Transcontinental Airlines. Năm 1999 David Clark và Michael Goldberg mua hãng này. Hãng hiện có 270 nhân viên (tháng 3/2007).

Các nơi đến
 Hong Kong,
 Đài Bắc
 Tokyo

Đội máy bay
(Tháng 3/2007):
2 Airbus A300B4-200F
1 Boeing 727-100F
1 Boeing 727-200F

Đội máy bay ngưng hoạt động
(Tháng 8/2006:
5 Airbus A300B4-200F
2 Boeing 727-200
2 Boeing 727-200F

Tham khảo

Liên kết ngoài
Express.Net Airlines

Hãng hàng không Hoa Kỳ
Hãng hàng không vận tải


title: Veurne (huyện)

text:
Huyện Veurne (; ) là một trong tám huyện hành chính ở tỉnh Tây Flanders,  Bỉ. Huyện này vừa là huyện hành chính và huyện tư pháp. Tuy nhiên,  huyện tư pháp Veurne cũng bao gồm tất cả các đô thị ở huyện Diksmuide.

Các đô thị

Huyện hành chính

Huyện hành chính Veurne bao gồm các đô thị sau:
Alveringem
De Panne
Koksijde
Nieuwpoort
Veurne

Huyện tư pháp
The Huyện tư pháp Veurne bao gồm các đô thị của huyện hành chính Veurne và Diksmuide.
Alveringem (Veurne)
De Panne (Veurne)
Diksmuide (Diksmuide)
Houthulst (Diksmuide)
Koekelare (Diksmuide)
Koksijde (Veurne)
Kortemark (Diksmuide)
Lo-Reninge (Diksmuide)
Nieuwpoort (Veurne)
Veurne (Veurne)

Tham khảo

Veurne
Veurne


title: Luc-la-Primaube

text:
Luc-la-Primaube  là một xã ở tỉnh Aveyron, thuộc vùng Occitanie ở miền nam nước Pháp.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Aveyron

Tham khảo

Luclaprimaube


title: Verclause

text:
Verclause  là một xã thuộc tỉnh Drôme trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes đông nam nước Pháp. Xã Verclause nằm ở khu vực có độ cao trung bình 525 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

 INSEE commune file

Xã của Drôme


title: Sân bay Nîmes-Arles-Camargue

text:
Sân bay Nîmes-Arles-Camargue () , đôi khi gọi là Sân bay Garons, là một sân bay có cự ly 12 km về phía nam thành phố Nîmes ở làng Saint-Gilles. Sân bay này phục vụ vùng Provence, là sân bay chính của Camargue. Sân bay này có hãng Ryanair đang hoạt động, ngoài ra đây cũng là một căn cứ hải quân của không quân Pháp.

Hãng hàng không và tuyến vay
 Ryanair (Brussels Charleroi, Liverpool, London Luton)

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Aéroport de Nîmes
 Nîmes Airport
 Aéroport de Nîmes-Arles-Camargue  (CCI de Nîmes)
 Aéroport de Nîmes-Arles-Camargue  (Union des Aéroports Français)
 Personal site on the naval base

Sân bay Pháp
Gard
Nîmes


title: Setodes nephele

text:
Setodes nephele là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Chú thích

Tham khảo

Động vật khu vực sinh thái Indomalaya
Setodes


title: Centrolene puyoense

text:
Nymphargus puyoensis là một loài ếch thuộc họ Centrolenidae.
Đây là loài đặc hữu của Ecuador.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và sông ngòi.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Nguồn
 Coloma, L.A. & Ron, S. 2004. Centrolene puyoense. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 7 năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

Centrolene
Động vật lưỡng cư Ecuador
Nymphargus
Động vật đặc hữu Ecuador


title: Bộ Cẩm chướng

text:
Bộ Cẩm chướng (danh pháp khoa học: Caryophyllales) là một bộ thực vật có hoa. Theo cập nhật ngày 8 tháng 4 năm 2007 của hệ thống APG II thì bộ này chứa 33 họ với khoảng 692 chi và khoảng 11.155 loài. Hiện nay, Caryophyllales chứa 37 họ, 749 chi và 11.620 loài.

Caryophyllales chiếm khoảng 6,3% sự đa dạng của thực vật hai lá mầm (Magallön và ctv., 1999) và có thể đã xuất hiện từ thời kỳ của tầng Alba, 111-104 triệu năm trước (Ma) thuộc kỷ Phấn Trắng, mặc dù họ Rhabdodendraceae mãi tới khoảng 90-83 Ma (Wikström và ctv., 2001). Anderson và cộng tác viên (ctv) (2005: Rhabdodendraceae cũng được gộp vào) cho rằng các số liệu là 116-114 Ma cho nhóm phát sinh sớm của bộ Caryophyllales (nhóm thân cây) và 102-99 Ma cho nhóm phát sinh muộn (nhóm chỏm cây).

APG IV
Các họ Kewaceae, Macarthuriaceae, Microteaceae và Petiveriaceae được thêm vào theo hệ thống APG IV.

APG II và APG III
Theo định nghĩa của hệ thống APG II năm 2003 thì bộ này bao gồm nhiều loài thực vật được nhiều người biết rõ như xương rồng, cẩm chướng, rau bina, củ dền, củ cải đường, đại hoàng, gọng vó và bông giấy. Các chứng cứ phân tử và hóa sinh học gần đây đã giải quyết quan hệ giữa các nhánh được hỗ trợ tốt bổ sung trong phạm vi bộ Caryophyllales.
 Bộ Caryophyllales
 Họ Achatocarpaceae: Khoảng 10 loài trong 2 chi (Achatocarpus và Phaulothamnus) ở khu vực từ tây nam Hoa Kỳ tới cận nhiệt đới Nam Mỹ.
 Họ Aizoaceae – họ phiên hạnh, hoa đá
 Họ Amaranthaceae – họ rau dền, rau rệu
 Họ Ancistrocladaceae – họ Trung quân
 Họ Asteropeiaceae: Một chi Asteropeia, ở Madagascar
 Họ Barbeuiaceae: Họ mới so với APG, chỉ có một loài dây leo tại Madagascar với danh pháp Barbeuia madagascariensis.
 Họ Basellaceae – họ Mồng tơi
 Họ Cactaceae – họ Xương rồng
 Họ Caryophyllaceae – họ Cẩm chướng
 Họ Didiereaceae: - họ Xương rồng Madagascar, gồm 4 chi đặc hữu ở miền nam Madagascar.
 Họ Dioncophyllaceae: Ba loài sinh sống trong khu vực rừng mưa Tây Phi là Dioncophyllum thollonii, Habropetalum dawei và Triphyophyllum peltatum.
 Họ Droseraceae – họ Gọng vó
 Họ Drosophyllaceae - họ Gọng vó Iberia, một loài duy nhất với danh pháp Drosophyllum lusitanicum sinh sống tại khu vực bán đảo Iberia (Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha) cũng như ở Maroc.
 Họ Frankeniaceae: Khoảng trên 90 loài trong một chi (Frankenia).
 Họ Gisekiaceae: Họ mới so với APG.
 Họ Halophytaceae: Họ mới so với APG, chỉ có một loài cây thân thảo duy nhất với danh pháp Halophytum ameghinoi, sinh sống tại khu vực Patagonia (miền nam Nam Mỹ)
 Họ Limeaceae với 2 chi (Limeum, Macarthuria) và khoảng 23 loài. Họ này không được công nhận trong APG II mà các chi xếp trong họ Molluginaceae.
 Họ Lophiocarpaceae với 2 chi (Corbichonia, Lophiocarpus) và khoảng 6 loài. Họ này không được công nhận trong APG II mà các chi xếp tương ứng trong các họ Aizoaceae và Phytolaccaceae (đều cùng bộ này).
 Họ Molluginaceae – họ Cỏ bình cu, cỏ bụng cu hay họ Rau đắng đất
 Họ Montiaceae với khoảng 10 chi (Claytonia, Hectorella, Lewisia, Montia, Montiopsis, Phemeranthus v.v)
 Họ Nepenthaceae – họ Nắp ấm, sinh sống tại khu vực Cựu thế giới. Lưu ý còn một họ khác cũng gọi là họ Nắp ấm là họ Sarraceniaceae - họ Nắp ấm sinh sống tại khu vực Tân thế giới thuộc bộ Thạch nam (Ericales).
 Họ Nyctaginaceae – họ Hoa giấy (bông phấn)
 Họ Physenaceae: Họ đặc hữu Madagascar với khoảng 2 loài trong 1 chi Physena.
 Họ Phytolaccaceae – họ Thương lục
 Họ Plumbaginaceae – họ Bạch hoa đan (đuôi công)
 Họ Polygonaceae – họ Rau răm
 Họ Portulacaceae – họ Rau sam, theo APG III chỉ chứa 1 chi (Portulaca).
 Họ Rhabdodendraceae: Hai đến ba loài trong một chi Rhabdodendron, vùng nhiệt đới Nam Mỹ.
 Họ Sarcobataceae: Một đến hai loài trong chi Sarcobatus, trước đây coi thuộc về họ Rau muối (Chenopodiaceae). Bản thân họ Rau muối này hiện nay đa phần được coi là một phân họ trong họ Dền.
 Họ Simmondsiaceae: Một loài cây bụi (Simmondsia chinensis) ở Bắc Mỹ.
 Họ Stegnospermataceae: Khoảng ba loài trong một chi (Stegnosperma) ở Trung Mỹ và Caribe.
 Họ Talinaceae với 2 chi (Talinella, Talinum) và khoảng 22 loài
 Họ Tamaricaceae- Họ Thánh liễu (sanh liễu, dương liễu ??)
 Các chi không xếp vào họ nào (APG II): 3-8 chi với khoảng 32 loài, bao gồm Anacampseros, Avonia, Grahamia, Talinopsis. Hệ thống APG III xếp các chi Anacampseros, Grahamia và Talinopsis trong họ Anacampserotaceae.

Website của APG còn ghi nhận họ Microteaceae, chỉ bao gồm 1 chi Microtea (tách ra từ họ Phytolaccaceae) với 9 loài ở Trung và Nam Mỹ, dựa theo kết quả nghiên cứu của Schäferhoff Bastian; Müller Kai F.; Borsch Thomas công bố tháng 12 năm 2009, sau khi đã có hệ thống APG III.

APG

Hệ thống APG II có một số thay đổi nhỏ so với hệ thống APG năm 1998
 Bộ Caryophyllales
 Họ Achatocarpaceae
 Họ Aizoaceae
 Họ Amaranthaceae
 Họ Ancistrocladaceae
 Họ Asteropeiaceae
 Họ Basellaceae
 Họ Cactaceae
 Họ Caryophyllaceae
 Họ Didiereaceae
 Họ Dioncophyllaceae
 Họ Droseraceae
 Họ Drosophyllaceae
 Họ Frankeniaceae
 Họ Molluginaceae
 Họ Nepenthaceae
 Họ Nyctaginaceae
 Họ Physenaceae
 Họ Phytolaccaceae
 Họ Plumbaginaceae
 Họ Polygonaceae
 Họ Portulacaceae
 Họ Rhabdodendraceae
 Họ Sarcobataceae
 Họ Simmondsiaceae
 Họ Stegnospermataceae
 Họ Tamaricaceae

Cronquist

Hệ thống Cronquist năm 1981 cũng công nhận bộ này, với định nghĩa sau:
 Bộ Caryophyllales
 Họ Achatocarpaceae
 Họ Aizoaceae
 Họ Amaranthaceae
 Họ Basellaceae
 Họ Cactaceae
 Họ Caryophyllaceae
 Họ Chenopodiaceae
 Họ Didiereaceae
 Họ Nyctaginaceae
 Họ Phytolaccaceae
 Họ Portulacaceae
 Họ Molluginaceae

Khác biệt với các bộ mà APG công nhận là do khái niệm về "bộ". APG ưa thích các bộ và họ lớn vì thế bộ Caryophyllales theo nghĩa của APG có thể so sánh với phân lớp Caryophyllidae theo nghĩa của Cronquist.

Một phần của khác biệt nằm ở chỗ các họ nào được công nhận. Các chi, loài thực vật trong các họ Stegnospermataceae và Barbeuiaceae đã được gộp chung trong họ Phytolaccaceae trong hệ thống Cronquist. Họ Chenopodiaceae (cũng được Cronquist công nhận) được APG đưa vào trong họ Amaranthaceae.

Các bộ phận mới trong bộ này (theo nghĩa của APG) là các họ Asteropeiaceae và Physenaceae, mỗi họ chỉ có một chi, cùng hai chi lấy từ bộ Nepenthales của hệ thống Cronquist.

Cũ hơn
Các hệ thống cũ hơn, chẳng hạn hệ thống Wettstein trong phiên bản cuối cùng năm 1935 hay hệ thống Engler phiên bản năm 1964 cũng có bộ tương tự như bộ này dưới tên gọi Centrospermae.

Phát sinh chủng loài
Cây phát sinh chủng loài dưới đây ở bên trái lấy theo APG III (vị trí của 2 họ Gisekiaceae và Microteaceae là chưa rõ ràng, nhưng Microteaceae có quan hệ chị em với nhánh chứa ba họ Caryophyllaceae - Achatocarpaceae - Amaranthaceae và Gisekiaceae có quan hệ chị em với nhánh chứa 3 họ Sarcobataceae - Phytolaccaceae - Nyctaginaceae) còn ở bên phải là lấy theo Schäferhoff Bastian và ctv,. Cây phát sinh chủng loài bên phải cho thấy họ Phytolaccaceae là cận ngành, trong khi họ Molluginaceae là đa ngành.

Ghi chú

Liên kết ngoài


title: Andrena avulsa

text:
Andrena avulsa là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được LaBerge & Ribble mô tả khoa học năm 1972.

Chú thích

Tham khảo

A
Động vật được mô tả năm 1972


title: Minsheng Bank Building

text:
Misheng Bank Building (Có thể dịch là: Tòa nhà ngân hàng Minsheng) là một tòa nhà chọc trời ở Vũ Hán, Trung Quốc. Tòa nhà này có chiều cao 331 m với 68 tầng. Đến thời điểm năm 2007, tòa nhà đã đạt chiều cao 68 tầng. Đến thời điểm đầu năm 2008, đây là cao thứ 21 thế giới.

Tham khảo

Nhà chọc trời Vũ Hán


title: Narayangarh

text:
Narayangarh là một thị xã và là một nagar panchayat của quận Mandsaur thuộc bang Madhya Pradesh, Ấn Độ.

Địa lý
Narayangarh có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 434 mét (1423 feet).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Narayangarh có dân số 10.079 người. Phái nam chiếm 51% tổng số dân và phái nữ chiếm 49%. Narayangarh có tỷ lệ 69% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 80%, và tỷ lệ cho phái nữ là 58%. Tại Narayangarh, 13% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Madhya Pradesh
Mandsaur


title: Tuxtla Gutiérrez

text:
Tuxtla Gutiérrez là một đô thị thuộc bang Chiapas, México. Năm 2005, dân số của đô thị này là 503320 người.

Khí hậu
Theo phân loại Köppen, thành phố có khí hậu nhiệt đới xavan. Phần lớn lượng mưa chỉ rơi trong mùa hè.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 H. City Council of Tuxtla

Đô thị bang Chiapas
Khởi đầu năm 1486


title: Priopus angulatus

text:
Priopus angulatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1860.

Chú thích

Tham khảo

Priopus


title: 2783 Chernyshevskij

text:
2783 Chernyshevskij (1974 RA2) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 14 tháng 9 năm 1974 bởi Chernykh, N. ở Nauchnyj.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser 2783 Chernyshevskij

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Nikolai Chernykh
Thiên thể phát hiện năm 1974


title: Đầm Dạ Trạch

text:
Đầm Dạ Trạch là một địa danh lịch sử Việt Nam, thuộc xã Dạ Trạch, huyện Khoái Châu, tỉnh Hưng Yên. Nơi đây từng là căn cứ kháng chiến của Triệu Việt Vương Triệu Quang Phục chống là quân nhà Lương do Trần Bá Tiên thế kỷ thứ VI và cũng là căn cứ chống Pháp của nghĩa quân Bãi Sậy trong thế kỷ thứ XIX.

Giai thoại
Đầm Dạ Trạch là một đầm lầy tự nhiên, ngày xưa có diện tích rộng lớn, cỏ cây um tùm, bụi rậm che kín, ở giữa có nền đất cao có thể ở được, bốn mặt đều là bùn lầy. Đầm có nhiều tên gọi khác nhau như Nhất Dạ Trạch (cái đầm hình thành sau một đêm), Mạn Trù Châu (bãi Giăng Màn), Màn Trò, Màn Trù, Tự Nhiên Châu (bãi Tự Nhiên)... Theo sách Lĩnh Nam chích quái, sự hình thành đầm Dạ Trạch gắn liền với truyền thuyết Tiên Dung và Chử Đồng Tử. Dấu tích của truyền thuyết còn được ghi nhận với đền Hóa, vẫn còn tồn tại cho đến ngày nay.

Căn cứ Triệu Việt Vương
Tháng 6 năm 545, Lương Vũ Đế sai quân xâm lược nhà nước Vạn Xuân non trẻ. Lý Nam Đế mang quân ra đánh bị thua nặng, tướng Phạm Tu và Thái phó Triệu Túc tử trận. Lý Nam Đế phải lui dần về giữ động Khuất Lão. Vì sức khỏe suy yếu, ông giao lại binh quyền con Thái phó Triệu Túc là Tả tướng Triệu Việt Vương để mưu đồ phục quốc.

Triệu Quang Phục liệu thế không thể dùng sức thắng được địch quân Lương, bèn lui về giữ đầm Dạ Trạch. Bấy giờ, đầm phá rất rộng, cỏ cây um tùm, bụi rậm che kín, ở giữa có nền đất cao có thể ở được, bốn mặt bùn lầy, người ngựa khó đi, chỉ có thể dùng thuyền độc mộc nhỏ chống sào đi lướt trên cỏ nước mới có thể đến được. Nhưng nếu không quen biết đường lối thì lạc không biết là đâu, lỡ rơi xuống nước liền bị rắn độc cắn chết. Triệu Quang Phục thuộc rõ đường đi lối lại, đem hơn hai vạn người vào đóng ở nền đất trong đầm lầy. Ban ngày, ông ra lệnh tuyệt không để khói lửa và dấu người, ban đêm dùng thuyền độc mộc đem quân ra đánh doanh trại của quân Lương, giết và bắt sống rất nhiều, lấy được lương thực để làm kế cầm cự lâu dài. Tướng tiên phong của quân Lương là Trần Bá Tiên đuổi theo hút mà đánh, nhưng không thể tiến sâu vào trong đầm lầy được, nên đành rút quân. Người trong nước gọi ông là Dạ Trạch Vương.

Tháng 3 năm 548, nghe tin Lý Nam Đế mất trong động Khuất Lão, Triệu Quang Phục tự xưng là Triệu Việt Vương. Không lâu sau, nhà Lương có loạn Hầu Cảnh, Trần Bá Tiên rút quân về. Nhân đó, Triệu Việt vương tung quân ra đánh quân Lương tan vỡ chạy về Bắc, lấy lại được nước Vạn Xuân, đóng đô ở thành Long Biên.

Khởi nghĩa Bãi Sậy

Sau khi hạ thành Nam Định, quân Pháp cho một toán quân nhỏ uy hiếp thành Hưng Yên. Quan quân Nam triều kinh hoảng bỏ chạy, để quân Pháp dễ dàng chiếm được thành mà không phải nổ một phát súng. Đinh Gia Quế bấy giờ đang giữ một chức quan nhỏ, phẫn nộ, bỏ về quê ở xã Thọ Bình (nay thuộc xã Tân Dân, huyện Khoái Châu) chiêu mộ nghĩa quân đánh Pháp. Ông tự xưng là "Đổng Quân vụ" nên còn được gọi là Đổng Quế. Bấy giờ, đê Văn Giang nhiều bị vỡ, cả một vùng rộng lớn Khoái Châu, Văn Giang, một phần Yên Mỹ, một phần Mỹ Hào (trong đó có cả Dạ Trạch), nước ngập mênh mông, đồng ruộng phì nhiêu thành bãi lau sậy, có chỗ cao tới ba thước, nên có tên gọi là Bãi Sậy. Nghĩa quân dưới quyền của Đổng Quế lấy vùng Bãi Sậy làm căn cứ, các thủ lĩnh chỉ huy vẫn đóng rải rác khắp các làng trong vùng. Nghĩa quân cũng xây đồn Thọ Bình, nối đường hầm thông ra đền Hóa Dạ Trạch làm nơi họp bàn của các thủ lĩnh nghĩa quân.

Sau khi Đổng Quế qua đời, Nguyễn Thiện Thuật về tiếp quản chức thủ lĩnh tối cao của nghĩa quân Bãi Sậy. Nghĩa quân phát triển thêm căn cứ Trại Sơn, tiếp duy trì phong trào cho đến tận năm 1892.

Chú thích

Tham khảo
 Lịch sử hình thành Đền hóa Dạ Trạch
 ĐINH GIA QUẾ (1825 - 1885)

Khoái Châu


title: Nguyễn Tri Phương

text:
Nguyễn Tri Phương (1800-1873) là một đại danh thần Việt Nam thời nhà Nguyễn. Ông là vị Tổng chỉ huy quân đội triều đình Nguyễn chống lại quân Pháp xâm lược lần lượt ở các mặt trận Đà Nẵng (1858), Gia Định (1861) và Hà Nội (1873). Thành Hà Nội thất thủ, ông bị thương nặng và bị quân Pháp bắt giữ, lính Pháp đã đề nghị cứu chữa cho ông nhưng ông đã từ chối và cự tuyệt hợp tác với chúng cho đến khi qua đời.

Xuất thân và sự nghiệp
Nguyễn Tri Phương (chữ Hán: 阮知方) tên cũ là Nguyễn Văn Chương, tự Hàm Trinh, hiệu là Đường Xuyên, sinh ngày 21 tháng 7 năm Canh Thân (9 tháng 9 năm 1800), quê làng Đường Long (Chí Long), Điền Lộc, Phong Điền, Thừa Thiên Huế.

Ông xuất thân trong một gia đình làm ruộng và nghề thợ mộc. Nhà nghèo lại không xuất thân từ khoa bảng nhưng nhờ ý chí tự lập ông đã làm nên cơ nghiệp lớn.

Năm Quý Mùi (1823), vua Minh Mạng đề bạt ông hàm Điển bộ (Bí thư ở Nội điện), năm sau thăng Tu soạn, rồi Thừa chỉ ở Nội các, hai năm sau thăng Thị độc, Thị giảng học sĩ, năm 1831 thăng Hồng Lô tự khanh.

Năm 1832, ông được sung vào phái bộ sang Trung Quốc về việc thương mại. Năm 1835 ông nhận lệnh vua Minh Mạng vào Gia Định cùng Trương Minh Giảng bình định các vùng mới khai hoang. Việc thành công ông được thăng hàm Thị lang.

Năm 1837, ông bị triều thần dèm pha, nên bị giáng xuống làm thơ lại ở bộ Lại. Cuối năm, ông được khôi phục hàm Chủ sự, sung chức Lang trung. Năm sau ông thăng Thị lang bộ Lễ, năm 1839 thăng hàm Tham tri, làm việc ở Nội các.

Năm Canh Tý (1840), ông được bổ làm Tuần phủ Nam Ngãi (Quảng Nam và Quảng Ngãi), trông coi bố phòng cửa biển Đà Nẵng. Công việc hoàn thành tốt đẹp, ông được triệu về kinh thăng Tham tri bộ Công, được vua Thiệu Trị cử làm Tổng đốc Long Tường (Vĩnh Long và Định Tường). Tại đây, ông dẹp tan được các toán giặc cướp nước ngoài vào quấy phá.

Tháng 5 âm năm 1844, ông được cải bổ Tổng đốc An Hà (An Giang, Hà Tiên). Năm 1845, ông cùng với Doãn Uẩn đánh bại quân Xiêm La của tướng Bodin, bình định Cao Miên, ổn định hoàn toàn vùng biên giới Tây Nam thuộc miền Tây Nam bộ.

Ông được vua Thiệu Trị khen là người gan dạ: Gần đây có viên trung sứ từ quân thứ về nói: Nguyễn Tri Phương đối trận đánh nhau với giặc, đạn rơi xuống như mưa; tỳ tướng bẩm xin bỏ lọng đi để cho địch khỏi biết. Tri Phương quát lên, sai giương thêm 2 lọng nữa. Từ đấy, khí thế quân sĩ hăng hái gấp trăm lần, sẽ thu được thành công. Ví phỏng người nhút nhát đương vào việc ấy, liệu có khỏi mất tinh thần không ?".

Sau đó, ông được thăng chức Khâm sai quân thứ đại thần Trấn Tây hàm Tòng Hiệp Biện Đại học sĩ (tháng 9 âm/1845), rồi được thưởng danh hiệu "An Tây trí dũng tướng" (tháng 2 âm/1847).

Tháng 5 năm 1847, ông được triệu về kinh, thăng hàm Chánh Hiệp biện đại học sĩ, lãnh Thượng thư bộ Công đại thần Cơ mật viện, tước Tráng Liệt tử và được ban một Ngọc bài có khắc bốn chữ "Quân kỳ thạc phụ", được chép công trạng vào bia đá ở Võ miếu (Huế). Sau khi vua Thiệu Trị mất, ông được đình thần tôn làm Phụ chính Đại thần (theo di chiếu).

Năm Mậu Thân (1848), vua Tự Đức phong tước cho ông là Tráng Liệt bá. Cùng năm đó, cha ông qua đời. Ông xin về cư tang, nhưng vì đang làm Phụ chính nên chỉ được nghỉ một thời gian ngắn phải ra làm việc tại triều đình.

Năm Canh Tuất (1850), vua Tự Đức chuẩn phê cải tên ông là Nguyễn Tri Phương. Từ đó tên Nguyễn Tri Phương trở thành tên chính của ông. Sau đó ông được sung chức Khâm sai Tổng thống Quân vụ Đại thần các tỉnh Gia Định, Biên Hòa, Vĩnh Long, Định Tường, An Giang, Hà Tiên. Năm 1853, ông được thăng Điện hàm Đông các Đại học sĩ, rồi lãnh chức Kinh lược sứ Nam Kỳ. Trong thời gian này, ông có công lập được nhiều đồn điền, khai khẩn đất hoang, dân cư ở địa phương được an cư lập nghiệp.

Thống lĩnh quân sự chống Pháp

Năm Mậu Ngọ (1858), tàu chiến Pháp đến uy hiếp Đà Nẵng, vua Tự Đức cử ông làm Quân thứ Tổng thống đại thần trực tiếp chỉ huy quân đội chống lại. Với vũ khí tối tân, Pháp đã uy hiếp và phá hủy một số lớn đồn lũy của Việt Nam, ông bị triều đình giáng cấp nhưng vẫn lưu tại chức. Tuy nhiên, do công cuộc kế hoạch phòng thủ của Nguyễn Tri Phương chu đáo nên quân Pháp không thể tiến lên được.

Năm 1859, Pháp chuyển hướng đánh thành Gia Định, quân nhà Nguyễn không rõ thương vong nhưng tan rã gần hết. Thành bị hạ, Hộ đốc thành Gia Định là Võ Duy Ninh tự vẫn. Sau đó, Pháp đã cho phá hủy thành Gia Định. Năm 1860, Nguyễn Tri Phương được sung chức Gia Định quân thứ, Thống đốc quân vụ cùng Tham tán đại thần Phạm Thế Hiển trông coi việc quân sự ở miền Nam.

Nguyễn Tri Phương chủ trương huy động từ 15.000 đến 20.000 quân; nhưng không tập trung quân ở một nơi, mà chia thành ba đạo: một đạo chính đóng tại đồn Phú Thọ, chỗ quân thứ Gia Định hiện đóng; một đạo đóng ở phủ hạt Tân An; một đạo đóng ở tỉnh hạt Biên Hòa. Ông hạ lệnh phòng thủ các đường sông, ngòi lớn nhỏ, vừa đánh và giữ, dần dần đắp thêm đồn lũy tiến sát đến chỗ địch đóng quân. Trang bị cho quân đội cần từ 20 đến 30 cổ súng loại lớn, đường kính nòng từ 2 tấc 9 phân trở lên. Do không nắm vững tình hình quân sự và chính trị của Pháp, Nguyễn Tri Phương đã chủ trương xây dựng đại đồn Chí Hòa (về sau người Pháp gọi là Kỳ Hòa) để bao vây, bức rút quân Pháp. Tuy nhiên, sau vào ngày 25 tháng 2 năm 1861, quân Pháp đã tiến hành công phá đại đồn. Ông chỉ huy quân lính chống cự quyết liệt nhưng rồi bị thương, đại đồn thất thủ, Gia Định lại bị chiếm. Em ruột ông là Nguyễn Duy tử trận, ông bị cách chức xuống làm Tham tri, mãi đến năm sau lại được hàm Binh bộ Thượng thư, sung Đổng nhung quân vụ Biên Hòa, tập hợp lực lượng để chống sự bành trướng của quân đội Pháp.

Năm 1862, sau khi triều đình Huế ký Hòa ước Nhâm Tuất, mất 3 tỉnh miền Đông Nam Kỳ vào tay Pháp, ông được cử ra Bắc làm Tổng thống Hải An quân vụ, thăng chức Võ Hiển Đại học sĩ, tước Tráng Liệt Bá. Năm Nhâm Thân (1872), lại được điều về giữ chức Tuyên sát đổng sức đại thần, thay mặt triều đình xem xét việc quân sự ở Bắc Kỳ.

Đánh dẹp giặc cướp trên đất Bắc
Từ năm 1863, ông được cử ra Bắc Kỳ đánh dẹp quân Lê Duy Phụng.

Năm Tự Đức thứ 25 (1870), quân Cờ Đen Lưu Vĩnh Phúc vẫn đánh phá cướp bóc các tỉnh Thái Nguyên, Lạng Sơn, Cao Bằng, Trong 3 năm trường chúng vẫn uy hiếp các tỉnh này và quan quân liên tục thất bại.

Sau khi quan Tổng đốc Phạm Chi Hương bại trận và bị bắt, triều đình đã phái Võ Trọng Bình ra làm Tổng đốc Hà Ninh kiêm Khâm sai Quân thứ đại thần các tỉnh Tuyên-Thái-Lạng. Quan Khâm sai hội với quan Đề đốc Quảng Tây để cùng đánh quân Ngô Côn vì họ cứ quấy phá cả hai bên biên thùy. Vào giữa năm 1869, Ngô Côn đem quân đánh Bắc Ninh, quan Tiểu phủ Ông Ích Khiêm đánh thắng một trận lớn, phá tan quân giặc và Ngô Côn bị bắn chết.

Ngô Côn chết rồi thì đồng đảng chia làm 3 phe tiếp tục cướp phá các tỉnh mạn ngược ở miền Bắc: phe Cờ Đen của Lưu Vĩnh Phúc, phe Cờ Vàng của tướng Hoàng Sùng Anh, phe Cờ Trắng của Bàn Văn Nhị và Lương Văn Lợi.

Quan Trung quân Đoàn Thọ được gửi từ Kinh ra làm Tổng thống quân vụ Bắc Kỳ. Ông liền kéo quân lên Lạng Sơn. Bọn giặc Khách là Tô Tứ thình lình nổi lên nửa đêm vào chiếm thành giết chết Đoàn Thọ. Võ Trọng Bình may mắn chạy thoát được. Triều đình Huế lại sai Hoàng Kế Viêm ra làm Thống đốc quân vụ Lạng-Bình-Ninh-Thái cùng với Tán tương Tôn Thất Thuyết tìm cách dẹp giặc cho yên. Tiếp theo vua lại sai ông Lê Tuấn là Thượng thơ Hình bộ ra làm Khâm sai thị sự để giúp Hoàng Kế Viêm. Rồi Hoàng Kế Viêm giữ mạn Sơn Tây, Lê Tuấn trấn đóng ở Hải Dương. Tuy vậy tình hình vẫn lằng nhằng không giải quyết thanh thỏa được.

Vua Tự Đức quá lo lắng, lại phải vời Nguyễn Tri Phương cho làm chức Tam tuyên quân thứ Khâm mạng Đại thần, được phép tùy nghi lo việc đánh dẹp cho yên. Vua ban cho ông kỳ bài, ấn kiếm, cờ mao tiết, nhung y, v.v. Đến miền Bắc, ông và Hoàng Kế Viêm chủ trương chia để trị, thu phục quân Cờ Đen vì lực lượng này mạnh nhất và dùng nó để chế ngự các nhóm khác. Vua Tự Đức bằng lòng và ban cho Lưu Vĩnh Phúc chức Đề đốc với nhiệm vụ tuần phòng ở biên cảnh. Chính sách này tỏ ra có hiệu quả, quân Cờ Đen giúp sức đánh quân Cờ Vàng, Cờ Trắng và sau này tham gia đánh Pháp.

Năm Tự Đức thứ 24 (1871) vua xuống dụ chuẩn cho ông khôi phục nguyên hàm Thái tử Thái bảo Võ hiển điện Đại học sĩ Trí dõng tướng Tráng liệt bá, nhưng vẫn sung Tam tuyên quân thứ Khâm mạng Đại thần.

Chống giữ thành Hà Nội

Năm 1873, Soái phủ Nam Kỳ phái Francis Garnier đem quân ra Hà Nội, lấy cớ giúp thương nghị sự tranh cãi giữa tay lái buôn Jean Dupuis và chính quyền nhà Nguyễn ở Bắc Kỳ. Thoạt tiên Đô đốc Dupré định đưa ra hai ngàn quân, tuy nhiên việc phái một lực lượng quân sự lớn như vậy gây nghi ngờ từ phía triều đình Huế. Kết cục là đại úy Garnier thuyết phục đô đốc Dupré là chỉ cần vài chục binh sĩ tinh nhuệ là đủ. Trên giấy tờ, Garnier có lệnh điều tra tình hình tranh cãi giữa Dupuis và nhà đương cục, trục xuất Dupuis khỏi Bắc kỳ sau khi đã thu xếp bồi thường thiệt hại cho ông ta. Tiếp đó Garnier phải buộc nhà đương cục chấp thuận mở cửa thông thương tuyến đường thủy sông Hồng, đặt trạm thuế quan và dùng tiền thuế thu được để hoàn trả phí tổn cuộc viễn hành. Tuy nhiên thực tế là Garnier đã rất hoan hỉ viết thư cho anh trai "Tôi có toàn quyền hành động! Nước Pháp tiến lên!"

Garnier chuyển quân ra bắc thành hai đợt, đợt đầu 83 lính, đợt hai thêm 88 lính và hai pháo thuyền (kể cả số thủy thủ và thủy binh). Tới ngày 5 tháng 11 ông ta đã đến Hà Nội trên tàu hơi nước của Dupuis, do Dupuis đi đón dọc đường. Cộng với thuộc hạ của Dupuis, gồm có 10 người Âu, 30 người Á, 150 lính đánh thuê Vân Nam và một số lính Cờ vàng, Garnier chuẩn bị đánh chiếm thành Hà Nội sau khi nhận thấy các yêu sách của mình không đe dọa được Nguyễn Tri Phương.

Đêm ngày 19, rạng sáng ngày 20 tháng 11 năm 1873, Garnier đánh úp thành Hà Nội. Quân Pháp bất ngờ đánh chiếm vòng phòng thủ bên ngoài của hai cửa phía nam, và vượt qua cầu trước khi quân trú phòng kịp bắn xuống. Đồng thời, pháo từ các pháo thuyền cũng bắn lên, khiến cho binh lính phòng thủ, do không quen với đạn pháo, bỏ chạy tán loạn khỏi thành theo cửa tây. Cùng lúc đó, hỏa lực quân Pháp cũng bắn vỡ cửa nam, và chỉ trong một giờ, quân Pháp đã treo cờ tam tài lên vọng lâu thành Hà Nội. Hơn hai nghìn quân triều đình bị bắt làm tù binh, về phía quân Pháp, chỉ có một người lính đánh thuê Vân Nam của Dupuis bị giết do một viên sĩ quan Pháp bắn nhầm.

Con trai Nguyễn Tri Phương là Phò mã Nguyễn Lâm bị trúng đạn chết tại trận, Nguyễn Tri Phương cũng bị trọng thương. Ông được lính Pháp cứu chữa, nhưng ông khẳng khái từ chối và nói rằng: "Bây giờ nếu ta chỉ gắng lây lất mà sống, sao bằng thung dung chết về việc nghĩa" Sau đó, ông tuyệt thực gần một tháng và mất vào ngày 20 tháng 12 năm 1873 (1 tháng 11 Âm lịch), thọ 73 tuổi. Thi hài ông và Nguyễn Lâm được đưa về an táng tại quê nhà. Đích thân vua Tự Đức tự soạn bài văn tế cho ba vị công thần (Nguyễn Duy, Nguyễn Lâm, Nguyễn Tri Phương) và cho lập đền thờ Nguyễn Tri Phương tại quê nhà.

Nhận xét

Tấm gương quên mình vì nước của ông được nhân dân khâm phục, kính trọng, ông được thờ trong đền Trung Liệt (cùng với Hoàng Diệu) trên gò Đống Đa với câu đối:
Thử thành quách, thử giang sơn, bách chiến phong trần dư xích địaVi nhật tinh, vi hà nhạc, thập niên tâm sự vọng thanh thiênDịch:Kia thành quách, kia non sông, trăm trận phong trần còn thước đấtLà trời sao, là sông núi, mười năm tâm sự với trời xanhSách Việt Nam sử lược nhận xét về ông: "Ông Nguyễn tri Phương là người ở Thừa-thiên, do lại-điển xuất thân, làm quan từ đời vua Thánh-tổ, trải qua ba triều, mà nhà vẫn thanh-bạch, chỉ đem trí-lực mà lo việc nước, chứ không thiết của-cải. Nhưng chẳng may phải khi quốc bộ gian nan, ông phải đem thân hiến cho nước, thành ra cả nhà cha con, anh em đều mất vì việc nước. Thật là một nhà trung-liệt xưa nay ít có vậy."Khen thưởng
Năm Canh Tý (1840), Khâm sai quân thứ đại thần, hàm Tòng Hiệp Biện Đại học sĩ rồi được thưởng danh hiệu "An Tây trí dũng tướng".

Tháng 5 năm 1847, thăng hàm Chánh Hiệp biện đại học sĩ, tước Tráng Liệt tử và được ban một Ngọc bài có khắc bốn chữ "Quân kỳ thạc phụ", được chép công trạng vào bia đá ở Tòa Võ miếu Huế, trên bia Võ công An tây dựng khoảng năm 1847-1851, (tấm bia Võ công này ngày nay đã bị thất lạc).

Năm Canh Tuất (1850), vua Tự Đức ban tên Nguyễn Tri Phương, chức Khâm sai Tổng thống Quân vụ Đại thần kiêm Tổng đốc các tỉnh Gia Định, Biên Hòa, Vĩnh Long, Định Tường, An Giang, Hà Tiên.

Năm 1853, thăng Điện hàm Đông các Đại học sĩ. Năm 1862, thăng chức Võ Hiển Đại học sĩ, tước Tráng Liệt Bá. Hàm Thái tử Thái bảo Võ hiển điện Đại học sĩ Trí dõng tướng Tráng liệt bá (1871).

 Vinh danh
Khu lăng mộ (Nguyễn Tri Phương, Nguyễn Duy, Nguyễn Lâm) và Nhà thờ Nguyễn Tri Phương nay thuộc xã Phong Chương, huyện Phong Điền, Thừa Thiên Huế. Ngày 14 tháng 7 năm 1990, toàn thể khu đền mộ này được công nhận là di tích cấp quốc gia theo quyết định số 575-QĐ/VH của Bộ trưởng Bộ Văn hóa Thông tin Việt Nam. Ngày 21 tháng 3 năm 2010, tại xã Phong Chương đã diễn ra lễ khánh thành công trình phục hồi, tôn tạo khu di tích trên.

Ngoài đền thờ họ Nguyễn Tri ở Phong Điền, Thừa Thiên Huế, tại phường Bửu Hòa, thành phố Biên Hòa, tỉnh Đồng Nai cũng có một đền thờ Tam công mà trong đó Nguyễn Tri Phương được xem là thành hoàng của địa phương. Bên tả và hữu chánh điện thờ hai vị Tán lý quân vụ Nguyễn Duy (em ruột Nguyễn Tri Phương) và phò mã Nguyễn Lâm (con Nguyễn Tri Phương). Hằng năm tổ chức lễ Kỳ yên long trọng vào ngày 16, 17 tháng 10 âm lịch. Lễ kéo dài trong hai ngày với những nghi thức tiến thần, diễn hành lễ bộ, tống phong... Đền thờ Tam công đã được xếp hạng Di tích lịch sử cấp quốc gia vào năm 1992.

Ở Việt Nam cũng đang có nhiều con đường và trường học mang tên ông.

Thơ ca
Sinh thời, Nguyễn Tri Phương rất ít làm thơ, nhưng năm 1866, ông được vua Tự Đức cho vào Nam nhậm chức, ông có bài thơ tặng Kinh lược sứ Phan Thanh Giản:Ven ngàn góc bể dặm chơi vơi,Vui tỏ phân nhau một bước đời.Cá lại Long giang hai ngã nước,Nhạn về du hợp một phương trời.Nửa hồ cố cựu trông lai lảng,Cạn chén tư hương gió lộng khơi.Hãy kịp Tràng An mau trở lại,Thăm người viếng cảnh hỡi người ơi! Hậu duệ
Con trai, Phò mã Nguyễn Lâm hy sinh trong trận Pháp đánh thành Hà Nội lần thứ nhất, cùng ông.

Theo cụ Nguyễn Tri Tài, nguyên giáo sư Ban Việt - Hán, Đại học Văn khoa Sài Gòn, giảng viên  môn Hán cổ khoa Ngữ văn, Trường Đại học Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh, cháu 5 đời của Nguyễn Tri Phương (đứng hàng chánh bái), thì dòng họ Nguyễn Tri còn một nhánh ở Tiền Giang. Trưởng nhánh là Nguyễn Tri Túc, con thứ Nguyễn Tri Phương. Nguyễn Tri Túc nổi tiếng về tài thổi sáo và đánh đàn. Nguyễn Tri Túc có hai con là Nguyễn Tri Lạc giỏi về hát bội, đàn cò và Nguyễn Tri Khương là tác giả vở cải lương Giọt lệ chung tình.

Con Nguyễn Tri Lạc là nhạc sĩ Nguyễn Mỹ Ca. Em gái ông là mẹ của Giáo sư tiến sĩ âm nhạc Trần Văn Khê và nghệ sĩ quái kiệt Trần Văn Trạch (chắt ngoại).

Chú ruột của ông Nguyễn Tri Tài là Nguyễn Tri Kiệt, cháu nội Phò mã Nguyễn Lâm, con của Lễ bộ thượng thư Nguyễn Tri Kiểm cũng là nghệ sĩ đa tài, giỏi các loại đàn cò, tranh, nguyệt, làm đạo diễn và đóng vai kép hát bội, ca Huế, cải lương vào những năm 1940 tại xứ Huế.

 Chú giải

Chú thích

Tham khảo
 Quốc triều chánh biên toát yếu, Cao Xuân Dục, 1909
 Việt Nam Sử Lược, Trần Trọng Kim, 1919
 Throne and mandarins, Lloyd E. Eastman, Havard University Press, 1967
 Black Flags In Vietnam, Henry McAleavy, The MacMillan Company: New York, 1968

Henry McAleavy, Ngô Bắc dịch, Quân Cờ Đen, Lưu Vĩnh Phúc & Cuộc chiến tranh Trung - Pháp 1884-1885, Bản dịch chương 6, 14 và Phụ lục Black Flags In Vietnam.''

Liên kết ngoài

Minh họa tấn công thành Hà nội
Quân Pháp tấn công thành Kỳ Hòa

Người Thừa Thiên Huế
Quan lại nhà Nguyễn
Võ tướng nhà Nguyễn
Người họ Nguyễn tại Việt Nam


title: Hydropsyche kaznakovi

text:
Hydropsyche kaznakovi là một loài Trichoptera trong họ Hydropsychidae. Loài này có ở miền Ấn Độ - Mã Lai và miền Cổ bắc.

Tham khảo

Trichoptera miền Cổ bắc
Hydropsyche


title: Murtin-et-Bogny

text:
Murtin-et-Bogny  là một xã ở tỉnh Ardennes, thuộc vùng Grand Est ở phía bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Ardennes

Tham khảo

Murtinetbogny


title: Presnoy

text:
Presnoy là một xã trong tỉnh Loiret, vùng Centre-Val de Loire bắc trung bộ nước Pháp.

Xem thêm
Commune của tỉnh Loiret

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Loiret


title: Gerrardinaceae

text:
Gerrardina là một chi của 2 loài cây bụi bò lan sinh sống ở đông và nam châu Phi. Trước đây nó được xếp trong tông Homalieae của họ Mùng quân (Flacourtiaceae) với phần lớn các chi và loài hiện xếp trong họ Salicaceae s.l. (bộ Malpighiales). Vị trí của nó hiện nay là trong họ đơn chi có danh pháp Gerrardiaceae. Vị trí ở cấp bộ là có vấn đề, do chưa thể xác định rõ vị trí của nó trong mối quan hệ với các bộ như Brassicales, Huerteales, Malvales và Sapindales, nhưng hiện tại nó được APG III xếp trong bộ Huerteales.

Ghi chú

Thực vật châu Phi

Huerteales


title: Pseudapis siamensis

text:
Pseudapis siamensis là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1929.

Chú thích

Tham khảo

Pseudapis
Động vật được mô tả năm 1929


title: Sainte-Marie-en-Chanois

text:
Sainte-Marie-en-Chanois là một xã ở tỉnh Haute-Saône trong vùng Franche-Comté phía đông nước Pháp.

Xem thêm
Thị trấn của tỉnh Haute-Saône

Tham khảo
INSEE

Xã của Haute-Saône


title: Zalomes

text:
Zalomes là một chi bướm ngày thuộc họ Bướm nâu.

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Anthoptini


title: Glyphonyx sauteri

text:
Glyphonyx sauteri là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Miwa miêu tả khoa học năm 1931.

Chú thích

Tham khảo

Glyphonyx


title: Tenshōin

text:
Thiên Chương viện (chữ Hán: 天璋院; hepburn: Tenshōin; sinh ngày 5 tháng 2 năm 1836 — 20 tháng 11 năm 1883), cũng được biết đến với các tên gọi như Nguyên Đốc Tử (源篤子; Minamoto no Atsuko), Đốc Cơ (篤姫; Atsuhime - công chúa Atsu) hay Đốc Quân (篤君; Atsugimi), là chính thất thứ 3 của Tokugawa Iesada, vị shogun thứ 13 của Mạc phủ Tokugawa trong lịch sử Nhật Bản.

Bà được biết đến trong lịch sử Nhật Bản với vai trò quan trọng trong cuộc Minh Trị Duy tân, khi giúp thành Edo đầu hàng quân đội Thiên Hoàng một cách hoàn toàn hòa bình mà không gây ra đổ máu nào.

Tiểu sử
Thiên Chương viện tên hồi nhỏ là Nhất (一), âm Nhật Bản đọc là Katsu, thường gọi Okatsu, sinh vào ngày 19 tháng 12 năm Thiên Bảo thứ 6 (tức 5 tháng 2, năm 1835) tại Kagoshima. Cha của bà  thuộc nhánh  của gia tộc Shimazu làm chủ lãnh địa Satsuma.

Năm 1853, bà trở thành con nuôi của Shimazu Nariakira, tên bà đổi thành . Ngày 21 tháng 8, bà đi bằng đường bộ từ Kagoshima qua Kumamoto đến Edo, và không bao giờ trở về Kagoshima nữa.

Bà được cho là đã được gửi đến thành Edo với mục đích giúp đỡ Shimazu Nariakira về mặt chính trị. Vấn đề chọn người kế vị tiếp theo cho Chế độ Mạc Phủ có 2 lựa chọn là Tokugawa Yoshinobu, đứng đầu nhà Hitotsubashi-Tokugawa, và Tokugawa Yoshitomi, đứng đầu nhà Kii-Tokugawa, sau được biết đến là Tokugawa Iemochi. Để đảm bảo Yoshinobu trở thành người kế vị tiếp theo, bà được gả vào làm con dâu trong gia tộc Tokugawa.

Năm 1856, bà được được Konoe Tadahiro nhận nuôi, và cải danh thành . Tháng 11 năm ấy, bà kết hôn với Tokugawa Iesada, trở thành Ngự đài sở (Midai dokoro; 御台所) đứng đầu Đại áo.

Quả phụ
Năm 1858, cả Tokugawa Iesada và Shimazu Nariakira đều chết. Shogun thứ 14 được chọn là Tokugawa Iemochi. Sau cái chết của chồng, ngày 22 tháng 12 năm 1858, bà được ban Tòng Tam vị, cắt tóc và trở thành tín đồ Phật giáo, rồi lấy pháp hiệu Thiên Chương viện Điện Tòng Tam Vị Kính Thuận Trinh Tĩnh đại tỉ (天璋院殿從三位敬順貞靜大姊), thông gọi Thiên Chương viện (天璋院; Tenshōin). Trong Đại Áo, bà được tôn kính với danh vị Đại ngự đài sở .

Năm 1862, như một phần của chuyển biến Kōbu Gattai (Liên minh Triều đình và Mạc phủ), Tokugawa Iemochi kết hôn với Hòa Cung Thân Tử Nội thân vương, con gái của Nhân Hiếu Thiên hoàng, em gái của Hiếu Minh Thiên hoàng.

Năm 1866, Tokugawa Iemochi đột ngột từ trần. Đại thần Mạc Phủ thuyết phục Thiên Chương viện lập Tokugawa Yoshinobu trở thành tướng quân kế vị. Trong cuộc Minh Trị Duy tân, Thiên Chương viện và Tĩnh Khoan Viện cung đã giúp đạt được thoả thuận cho Sự đầu hàng hoà bình của thành Edo. Phần đời còn lại, bà bảo hộ cho Tokugawa Iesato, tướng quân thứ 16 gia tộc Tokugawa.

Năm 1867, Tokugawa Yoshinobu trả lại thực quyền cho Thiên hoàng, trở thành vị tướng quân cuối cùng của Mạc phủ Tokugawa. Một năm sau đó, với tư cách là người trong gia tộc Tokugawa, Thiên Chương viện bị triều đình Thiên hoàng Minh Trị tước bỏ Tòng Tam vị.

Sau Minh Trị Duy tân, bỏ ngoài tai lời đề nghị trở về quê hương Kagoshima, bà rời khỏi thành Edo, về sống hết phần đời còn lại ở dinh thự của gia tộc Tokugawa nhà chồng ở Sendagaya, Tokyo. Gia tộc Shimazu chính thức cắt đứt quan hệ với bà.

Năm 1883, tháng 11, bà bị xuất huyết não và hôn mê không tỉnh lại nữa. Ngày 20 tháng 11, Thiên Chương viện từ trần tại dinh thự Tokugawa ở tuổi 47. Bà được an táng tại Khoan Vĩnh tự (寛永寺; Kan'eiji) ở Ueno Tokyo, hợp táng cùng tướng quân Tokugawa Iesada.

Sau khi bà qua đời, triều đình khôi phục phẩm vị cho Thiên Chương viện, truy phong Tòng Tam vị (従三位; Jusanmi).

Văn hóa đại chúng
Bộ phim Taiga của NHK (2008) Atsuhime (50 tập) là hình tượng điện ảnh hoá của cuộc đời bà.

Tham khảo

Lịch sử Nhật Bản
Gia tộc Tokugawa
Ngự đài sở Tokugawa
Sinh năm 1836
Mất năm 1883


title: Zernograd

text:
Zernograd () là một thị xã ở tỉnh Rostov, Nga, cự ly  về phía đông nam Rostov-on-Don. Dân số: 28.840 (điều tra dân số Nga năm 2002); 26.097 người theo điều tra dân số Liên Xô năm 1989.

Khu vực này được thiết lập năm 1915 do việc xây dựng tuyến đường ray Rostov–Torgovaya. Năm 1933, khu vực này thành một khu định cư và được đổi tên thành Zernovoy (). Khu định cư này thành thị xã năm 1951 và được đổi tên thành Zernograd năm 1960.

Tham khảo

Đô thị tỉnh Rostov


title: Lannemezan

text:
Lannemezan là một xã thuộc tỉnh Hautes-Pyrénées trong vùng Occitanie tây nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 610 mét trên mực nước biển.
Sông Petite Baïse bắt nguồn ở xã này.

Lannemezan có cự ly khoảng 30 km về phía đông Tarbes, và khoảng 100 km về phía tây nam Toulouse.

Tham khảo
 INSEE commune file

Xã của Hautes-Pyrénées


title: Đội tuyển bóng đá quốc gia Cuba

text:
Đội tuyển bóng đá quốc gia Cuba () là đội tuyển cấp quốc gia của Cuba do Hiệp hội bóng đá Cuba quản lý.

Trận thi đấu quốc tế đầu tiên của đội tuyển Cuba là trận gặp đội tuyển Jamaica vào năm 1930. Thành tích tốt nhất của đội cho đến nay là lọt vào tứ kết của World Cup 1938 ở ngay lần đầu tham dự, vị trí thứ tư của CONCACAF 1971 và tấm huy chương bạc của đại hội Thể thao liên châu Mỹ 1979.

Danh hiệu
 Vô địch Cúp Caribe: 1
 Vô địch: 2012
 Á quân: 1996; 1999; 2005
 Hạng ba: 1995; 2007; 2010

Bóng đá nam tại Americas Games:
  1979
  1971; 1991

Thành tích tại các giải đấu

Giải vô địch thế giới

Cúp Vàng CONCACAF

Thế vận hội
 (Nội dung thi đấu dành cho cấp đội tuyển quốc gia cho đến kỳ Đại hội năm 1988)

Cầu thủ

Đội hình hiện tại
Đây là đội hình đã hoàn thành cúp Vàng CONCACAF 2023 vào tháng 6 năm 2023.
Cập nhật thống kê đến ngày 4 tháng 7 năm 2023 sau trận gặp .

Triệu tập gần đây

Tham khảo

Liên kết ngoài
Đội tuyển bóng đá quốc gia Cuba  trên trang chủ của FIFA

Cuba
Bóng đá Cuba
Bóng đá


title: Cneorane intermedia

text:
Cneorane intermedia là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Fairmaire miêu tả khoa học năm 1889.

Chú thích

Tham khảo

Cneorane


title: Austrazenia tusa

text:
Austrazenia tusa là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Nó được tìm thấy ở Úc.

Liên kết ngoài
Australian Faunal Directory

Chú thích

Austrazenia
Động vật được mô tả năm 1902


title: Paratetrapedia ochronota

text:
Paratetrapedia ochronota là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Moure mô tả khoa học năm 1993.

Chú thích

Tham khảo

Paratetrapedia
Động vật được mô tả năm 1993


Tượng đài hải dương quốc gia Papahānaumokuākea (tên tiếng Anh: Papahānaumokuākea Marine National Monument, ), còn được gọi theo tên cũ là Khu bảo tồn hải dương quốc gia quần đảo Tây bắc Hawaii (tiếng Anh: Northwestern Hawaiian Islands Marine National Monument), là một tượng đài quốc gia nằm ở quần đảo Tây Bắc Hawaii, thuộc tiểu bang Hawaii, Hoa Kỳ. Khu vực này có diện tích  bề mặt biển, bao gồm 10 hòn đảo và rạn san hô vòng. Được thành lập vào tháng 6 năm 2006 với diện tích ban đầu , nó được mở rộng vào tháng 8 năm 2016 với việc ranh giới mở rộng đến giới hạn vùng đặc quyền kinh tế khiến nó trở thành một trong những khu vực được bảo vệ lớn nhất thế giới. Khu vực này mang cả giá trị văn hóa và tự nhiên khi có mối quan hệ mật thiết giữa con người và thiên nhiên, nơi mà người ta tin rằng cuộc sống bắt đầu và cũng là nơi các linh hồn trở lại sau khi chết. Hai trong số các hòn đảo trong khu vực này là Nihoa và Makumanamana có những di vật khảo cổ liên quan đến khu định cư tiền châu Âu. Hầu hết tượng đài này bao gồm phần diện tích môi trường sống ngoài khơi và nước sâu với các tính năng đáng chú ý nhất là núi ngầm, bờ đất ngập nước, rạn san hô rộng lớn và đầm phá. Tượng đài này đã được UNESCO công nhận là Di sản thế giới vào tháng 7 năm 2010 tại kỳ họp thứ 34 của Ủy ban Di sản thế giới tại Brasilia.

Lịch sử

Quần đảo Tây Bắc Hawaii (NWHI) được bảo vệ lần đầu tiên vào ngày 3 tháng 2 năm 1909 khi tổng thống Theodore Roosevelt thành lập Khu bảo tồn chim Quần đảo Hawaii theo Sắc lệnh 1019, như một biện pháp với việc săn bắn quá mức các loài chim biển và nhận ra tầm quan trọng của khu vực quần đảo này là nơi làm tổ cho nhiều loài chim biển hoang dã. Tổng thống Franklin D. Roosevelt sau đó đã chuyển nó thành Khu bảo tồn Động vật hoang dã Quốc gia Quần đảo Hawaii vào năm 1940. Một loạt các biện pháp gia tăng bảo vệ sau đó dẫn đến việc thành lập Khu bảo tồn Động vật hoang dã Quốc gia Đảo san hô vòng Midway vào năm 1988, Khu bảo tồn hệ sinh thái Rạn san hô Quần đảo Tây Bắc Hawaii năm 2000.

Tổng thống Bill Clinton thành lập Khu bảo tồn sinh thái Rạn san hô Quần đảo Tây Bắc Hawaii vào ngày 4 tháng 12 năm 2000 theo Sắc lệnh 13178. Sắc lệnh hành pháp này đã khởi xướng một quy trình chỉ định vùng biển của Quần đảo là Khu bảo tồn biển quốc gia. Năm 2005, Thống đốc Hawaii Linda Lingle tuyên bố các phần của tượng đài là khu bảo tồn động vật biển tiểu bang.

Vào tháng 4 năm 2006, tổng thống George W. Bush và phu nhân đã xem buổi chiếu phim Voyage to Kure tại Nhà Trắng cùng đạo diện bộ phim Jean-Michel Cousteau. Các hành động làm tổn hại đến hệ động thực vật trong phim đã khiến vị tổng thống này nhanh chóng đã có những biện pháp bảo vệ khu vực. Vào ngày 15 tháng 6 năm 2006, tổng thống Bush đã ký Tuyên bố 8031 chỉ định vùng biển thuộc Quần đảo Tây Bắc Hawaii là một tượng đài quốc gia theo Đạo luật Cổ vật năm 1906. Đây là tượng đài thứ hai được tổng thống Bush chỉ định theo đạo luật này sau Tượng đài Quốc gia African Burial Ground tại Manhattan được thành lập vào tháng 2 năm 2006.

Vào ngày 27 tháng 2 năm 2007, tổng thống Bush đã đổi tên thành "Papahānaumokuākea", lấy cảm hứng từ nữ thần và Mẹ Trái Đất của người Hawaii cổ đại Papahānaumoku và chồng của bà, là người cha của bầu trời Wākea. Vào ngày 1 tháng 3, đệ nhất phu nhân Laura Bush đã đến thăm đảo san hô Midway và sau đó một ngày, một buổi lễ đổi tên diễn ra tại Cung điện Washington ở Honolulu. Tại buổi lễ, đệ nhất phu nhân Laura Bush và Bộ trưởng Nội vụ Dirk Kempthorne tuyên bố việc thay đổi tên và có những phát biểu nhằm giúp nâng cao nhận thức của công chúng về tượng đài. Tháng 10 năm 2007, Ủy ban Bảo vệ Môi trường Biển của Tổ chức Hàng hải Quốc tế đã chỉ định tượng đài quốc gia này là Khu vực biển đặc biệt nhạy cảm. Tháng 8 năm 2016, Tổng thống Barack Obama đã mở rộng diện tích của tượng đài khoảng bốn lần. Vào thời điểm sau khi mở rộng, nó là khu bảo tồn biển lớn nhất thế giới.

Mô tả

Đây là môi trường sống của 7.000 loài, một phần tư trong số đó là loài đặc hữu. Nhiều loài trong số đó là loài có nguy cơ tuyệt chủng trên toàn cầu như Đồi mồi, Đồi mồi dứa, Hải cẩu thầy tu Hawaii, Sẻ Laysan, Sẻ Nihoa, Chích cối xay Nihoa, Vịt Laysan, Hải âu Laysan, cùng các loài thực vật quý hiếm như Cọ quạt Nihoa và nhiều loài Động vật Chân khớp. Quần thể Tôm hùm từng bị khai thác rộng rãi trong những năm 1980 và 1990.

Cục Đánh bắt Cá biển Quốc gia Hoa Kỳ báo cáo rằng, nhiều quần thể loài vẫn chưa phục hồi hoàn toàn sau sự đánh bắt quy mô lớn ảnh hưởng đến hệ sinh thái Bắc Thái Bình Dương vào cuối những năm 1980 và đầu những năm 1990. Điều này đã khiến một số loài suy giảm nghiêm trọng, trong đó có cả Tôm hùm gai, Chim biển và Hải cầu thầy tu Hawaii. Hoạt động đánh bắt cá thương mại tại khu vực kết thúc vào năm 2011. Tượng đài sau đó được bảo vệ nghiêm ngặt ngoại trừ việc đánh bắt truyền thống của những người Hawaii bản địa và khai thác du lịch một cách hạn chế.

Đài tưởng niệm này có diện tích  của rạn san hô, đảo san hô vòng, và vùng biển ngoài khơi đến , lớn hơn diện tích của tất cả các vườn quốc gia của Hoa Kỳ cộng lại. Nó chứa 10% môi trường sống rạn san hô vùng nước nông của lãnh thổ Hoa Kỳ. Thậm chí nó còn lớn hơn diện tích của Công viên hải dương Rạn san hô Great Barrier của Úc, gần bằng kích thước của nước Đức và chỉ nhỏ hơn một chút so với bang Montana.

Hầu hết đài tượng niệm là một phần của tiểu bang Hawaii, ngoại trừ Rạn san hô Midway là một phần của Các tiểu đảo xa của Hoa Kỳ. Sân bay Henderson tại đảo san hô Midway cung cấp lối vào từ trên không.

Quản lý
Khu vực biển của tượng đài được quản lý bởi Cơ quan Quản lý Đại dương và Khí quyển Quốc gia (NOAA). Tượng đài bao gồm một số Khu bảo tồn Động vật hoang dã của tiểu bang Hawaii và Hoa Kỳ, khu dự trữ, khu bảo tồn quốc gia, đài tưởng niệm và di tích riêng biệt khác. Khu bảo tồn Động vật hoang dã Quốc gia Quần đảo Hawaii có diện tích  nằm trong tượng đài và được quản lý bởi Cục Cá và Động vật hoang dã Hoa Kỳ (FWS). Ngoài ra, tượng đài cũng bao gồm Khu dự trữ sinh thái Rạn san hô Quần đảo Tây Bắc Hawaii có diện tích  được thành lập vào năm 2000, Khu bảo tồn Động vật hoang dã Quốc gia Đảo san hô vòng Midway có diện tích , Đài tưởng niệm quốc gia Trận Midway, Khu bảo tồn chim biển của tiểu bang Hawaii tại và Khu bảo tồn hàng hải Quần đảo Tây Bắc Hawaii.

Hình ảnh

Xem thêm
 Bán đảo Valdés
 Quần đảo Galápagos
 Rạn san hô Great Barrier

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Papahanaumokuakea.gov: Official Papahānaumokuākea Marine National Monument Discovery Center website — homepage + links.
 Facebook.com: Papahānaumokuākea Marine National Monument
 USFWS: Flickr: FWS photo gallery — Papahānaumokuākea Marine National Monument images.
 USFWS: Hawaiian Islands National Wildlife Refuge
 USFWS: Midway Atoll National Wildlife Refuge
 NOAA/National Oceanic and Atmospheric Administration: Papahānaumokuākea Marine National Monument
 NOAA: Papahānaumokuākea Marine National Monument Condition Report
  PMNMIMS.org: Papahānaumokuākea Information Management System homepage — (PMNMIMS = Papahānaumokuākea Marine National Monument Information Management System.)
 Smithsonian Ocean Portal: Papahānaumokuākea MNM
 UNESCO: World Heritage Site profile for Papahānaumokuākea Marine National Monument

Papahānaumokuākea
Papahānaumokuākea
Papahānaumokuākea


title: Baron, Gironde

text:
Baron là một xã của tỉnh Gironde, thuộc vùng Nouvelle-Aquitaine, tây nam nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Gironde

Tham khảo

 INSEE commune file

Xã của Gironde


title: Neostatherotis

text:
Neostatherotis là một chi bướm đêm thuộc phân họ Olethreutinae, họ Tortricidae Tortricidae.

Các loài
Neostatherotis nipponica Oku, 1974

Xem thêm
Danh sách các chi của Tortricidae

Chú thích

Tham khảo

 tortricidae.com

Olethreutini


title: Cardiophorus elegans

text:
Cardiophorus elegans là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1878.

Chú thích

Tham khảo

Cardiophorus


title: Torre los Negros

text:
Torre los Negros là một đô thị trong tỉnh Teruel, Aragon, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 94 người.

Tham khảo

Đô thị ở Teruel


title: Ikeda, Osaka

text:
Ikeda (tiếng Nhật: 池田市, I-khe-đa) là một thành phố thuộc tỉnh Ōsaka, Nhật Bản.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thành phố phủ Ōsaka


title: Lasioglossum altissimum

text:
Lasioglossum altissimum là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Pauly mô tả khoa học năm 1986.

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1986


title: Ellipteroides balzapambae

text:
Ellipteroides balzapambae là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Ellipteroides
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Monolepta annelieseae

text:
Monolepta annelieseae là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Wagner miêu tả khoa học năm 2003.

Chú thích

Tham khảo

Monolepta


title: Littorina obtusata

text:
Littorina obtusata, tên tiếng Anh: flat periwinkle, là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Littorinidae.

Phân bố

Miêu tả
Chiều dài tối đa của vỏ ốc được ghi nhận là 13.5 mm.

Môi trường sống
Độ sâu tối thiểu được ghi nhận là 0 m. Độ sâu tối đa được ghi nhận là 110 m.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Littorina


title: Viện Khoa học và Công nghệ Quân sự (Việt Nam)

text:
Viện Khoa học và Công nghệ Quân sự (viết tắt AMST theo tên tiếng Anh của đơn vị là Academy of Military Science and Technology) là một viện nghiên cứu khoa học đa ngành trực thuộc Bộ Tổng tham mưu quân đội Việt Nam trên cơ sở tổ chức lại Viện Kỹ thuật Quân sự 1 (Viện Nghiên cứu Quân giới đổi tên năm 1960), Viện Kỹ thuật Quân sự 2 (tiếp nhận Viện Nghiên cứu Kỹ thuật Quân sự của Việt Nam Cộng hòa ở Sài Gòn năm 1975) và sáp nhập các viện nghiên cứu khác thuộc Bộ Tổng Tham mưu, các Tổng cục và binh chủng kỹ thuật. Viện Khoa học và Công nghệ quân sự có nhiệm vụ tổ chức nghiên cứu khoa học kỹ thuật, công nghệ, ứng dụng khoa học kỹ thuật, công nghệ tiên tiến phục vụ xây dựng quân đội, củng cố quốc phòng, góp phần vào sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.
 Ngày thành lập: ngày 12 tháng 10 năm 1960
 Trụ sở chính: số 17 phố Hoàng Sâm, Nghĩa Đô, Cầu Giấy, Hà Nội

Lịch sử
 Năm 1947, thành lập Nha nghiên cứu kỹ thuật thuộc Cục Quân giới, Bộ Tổng tư lệnh Quân đội quốc gia Việt Nam. Kỹ sư, thiếu tướng Trần Đại Nghĩa được bổ nhiệm làm Cục trưởng kiêm Giám đốc đầu tiên của Nha nghiên cứu kỹ thuật Quân giới. Đây là cơ quan nghiên cứu khoa học kỹ thuật và công nghệ quân sự đầu tiên của Việt Nam và là tổ chức tiền thân của Viện Khoa học và Công nghệ Quân sự, Viện Thiết kế Vũ khí, Viện Công nghệ Quốc phòng, Viện Thuốc phóng- Thuốc nổ và các Viện, Phân viện nghiên cứu của Quân đội Việt Nam.
 Năm 1950, Nha nghiên cứu kỹ thuật Quân giới đổi tên thành Viện Nghiên cứu Quân giới trực thuộc Tổng cục Cung cấp, Bộ Tổng tư lệnh Quân đội Quốc gia Việt Nam. Viện trưởng là Kỹ sư Nguyễn Trinh Tiếp, Viện phó là Kỹ sư Hoàng Đình Phu và Kỹ sư Phạm Đồng Điện.
 Năm 1960, Cục Nghiên cứu Kỹ thuật (Viện Kỹ thuật Quân sự), trực thuộc Tổng cục Hậu cần, Bộ Quốc phòng Việt Nam được thành lập trên cơ sở Viện Nghiên cứu Quân giới. Cục trưởng là Thiếu tướng Trần Sâm, phó chủ nhiệm Tổng cục Hậu cần kiêm nhiệm; Cục phó là Đại tá, kỹ sư Hoàng Đình Phu.
 Ngày 10 tháng 9 năm 1974, Thực hiện Nghị quyết của Quân ủy Trung ương (số 39/QUTW ngày 5 tháng 4), Hội đồng Chính phủ ra Nghị định (số 221/CP) thành lập Tổng cục Kỹ thuật thuộc Bộ Quốc phòng. Viện Kỹ thuật Quân sự trực thuộc Tổng cục Kỹ thuật, Bộ Quốc phòng Việt Nam.
 Năm 1987, Viện Kỹ thuật Quân sự chuyển sang trực thuộc Bộ Quốc phòng Việt Nam.
 Ngày 10 Tháng 9 năm 1999, Thủ tướng Chính phủ quyết định thành lập Trung tâm Khoa học kỹ thuật và Công nghệ quân sự trực thuộc Bộ Quốc phòng trên cơ sở sắp xếp và tổ chức lại Viện Kỹ thuật quân sự và các Viện Kỹ thuật khác của Bộ Quốc phòng. Thứ trưởng Bộ Quốc phòng, Trung tướng, phó giáo sư, Viện sĩ Trương Khánh Châu được kiêm nhiệm Giám đốc Trung tâm (1999-2002).
 Năm 2008, Trung tâm đổi tên thành Viện Khoa học và Công nghệ quân sự.
 Ngày 18/01/2023, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng ban hành Quyết định số 265/QĐ-BQP về việc điều chuyển nguyên trạng Viện Khoa học và Công nghệ quân sự từ trực thuộc Bộ Quốc phòng về trực thuộc Bộ Tổng Tham mưu Quân đội nhân dân Việt Nam.

Thành tựu khoa học kỹ thuật
 Nha Nghiên cứu Kỹ thuật Quân giới (sau đó là Viện nghiên cứu quân giới), dưới sự chỉ đạo của các kỹ sư vũ khí tài năng như: Trần Đại Nghĩa, Nguyễn Trinh Tiếp, Ngô Gia Khảm...đã nghiên cứu thiết kế và chế tạo ra: súng Bodoca, súng SKZ, đại bác DKZ, đạn bay... góp phần vào các chiến dịch chống Pháp thắng lợi của quân đội nhân dân Việt Nam.
 Viện Kỹ thuật Quân sự 1 Hà Nội đã tham gia nhiều nhiệm vụ và đề tài kỹ thuật góp phần vào thắng lợi của Quân đội nhân dân Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống Mỹ.
 Viện Thiết kế Vũ khí đã chủ trì nhiều đề tài cấp nhà nước và đề tài cấp bộ về thiết kế, chế tạo súng bộ binh như: súng trung đại liên PKMS, súng 12,7 mm, pháo tàu, pháo lựu chống xe tăng, súng SKZ, đại bác DKZ,...
 Tập thể Viện đã được phong tặng danh hiệu đơn vị anh hùng. Nhiều tập thể và cá nhân được trao tặng các giải thưởng Hồ Chí Minh, giải thưởng Nhà nước, giải thưởng VIFOTEX và được phong tặng danh hiệu anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân và giải thưởng tuổi trẻ sáng tạo .
 Các công trình được trao tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh đợt 1 năm 1996.
1.Phá thủy lôi từ tính và bom từ trường, đảm bảo giao thông 1967-1972 của Viện Kỹ thuật quân sự, Bộ Tư lệnh công binh, Bộ Tư lệnh Hải Quân, Viện Kỹ thuật Bộ Giao thông vận tải, các cục: Đường bộ, Đường sông, Đường biển, cảng Hải Phòng, Ty đảm bảo hàng hải, Tổ GKI Đại học Bách khoa Hà Nội.
2.Nghiên cứu chống nhiễu trong cuộc chiến tranh phá hoại của không quân Mỹ ở miền Bắc, 1968, 1969, 1970, 1972 của Bộ Tư lệnh phòng không, Viện Kỹ thuật quân sự.
3.Một số vũ khí đặc biệt trong chiến tranh chống Mỹ (A12, DKB nối tầng, các loại vũ khí phá chướng ngại FR, thủy lôi APS), 1960-1972 của Viện Kỹ thuật quân sự.

 Các công trình được trao tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh năm 2005.
 Cụm công trình nghiên cứu các giải pháp khoa học công nghệ xây dựng công trình phòng thủ bảo vệ Tổ quốc, giai đoạn 1956-1975. Tác giả: KS. Nguyễn Trọng Quyển, KS. Bùi Danh Chiêu, KS. Nguyễn Quán Hồng, KS. Lương Lâm, KS. Nguyễn Cao Đàm, TS. Chu Việt Cường, TS. Vũ Quý Khôi, KS. Nguyễn Bá Thiện, TS. Trần Xuân Nam, KS. Nguyễn Thanh Tâm, KS. Phạm Hoàng Vân, KS. Đào Văn Huệ, KS. Trịnh Minh Thanh, KS. Phan Lưu Long, KS. Nguyễn Cát, KS.Nguyễn Giáo, TS. Nguyễn Quang Hưng, TS. Nguyễn Hữu Phúc, GS.TS. Nguyễn Mạnh Kiểm.
 Mới đây,sơn hấp thụ sóng ra-đa,là loại vật liệu đặc biệt dùng để sơn phủ lên bề mặt các mục tiêu quân sự nhằm bảo vệ mục tiêu trước sự phát hiện, định vị của ra-đa đối phương dược các nhà khoa học thuộc Viện Hóa học-Vật liệu (Viện Khoa học và Công nghệ quân sự) vừa nghiên cứu chế tạo thành công loại sơn hấp thụ sóng ra-đa có ký hiệu PD/RAP-MEH sử dụng để sơn phủ các loại VKTBKT nhằm giảm thiểu thiết diện phản xạ hiệu dụng, nâng cao khả năng ngụy trang của VKTBKT đối với các thiết bị trinh sát, phát hiện và điều khiển sử dụng bức xạ sóng ra-đa trong dải băng X (từ 8 đến 12 GHz).
 Sơn PD/RAP-MEH được chế tạo từ loại vật liệu tổn hao tổ hợp điện từ tổng hợp trên cơ sở composit của polypyrol và bari ferit. Sơn có màu đen. Một số thông số kỹ thuật chủ yếu của sơn PD/RAP-MEH gồm: Độ nhớt quy ước: 65; thời gian khô bề mặt: 2 giờ, thời gian khô cấp 1: 8 giờ; hàm lượng chất rắn 73,2%; độ cứng: 0,23; độ bền uốn: 2mm. Khả năng hấp thụ sóng ra-đa trong khoảng 8 đến 12 GHz (ứng với độ dày màng sơn 1mm) lớn hơn 94%. Thời gian sống của sơn sau khi pha trộn từ 2,5 đến 3 giờ...

Thành tựu công nghệ quân sự
 Cụm công trình nghiên cứu công nghệ chế tạo vật liệu nổ của các nhà khoa học, kỹ thuật viên, các nhà máy Z113, Z115, Z121, Z131 (Tổng cục Công nghiệp Quốc phòng) và Viện Thuốc phóng-Thuốc nổ (do Đại tá TSKH Nguyễn Công Hoè làm Viện trưởng) thuộc Trung tâm Khoa học Kỹ thuật và Công nghệ Quân sự, Bộ Quốc phòng Việt Nam, đã được nhận Giải thưởng Nhà nước về Khoa học và Công nghệ năm 2005.
 Phát triển và đổi mới công nghệ mạ, nhúng kẽm bảo vệ, chống ăn mòn các kết cấu thép trong môi trường khí quyển Việt Nam được nhận Giải thưởng Nhà nước về Khoa học và Công nghệ năm 2005. (Tác giả: GS.TSKH. Nguyễn Đức Hùng, KS. Lê Quang Tuấn, ThS. Ngô Hoàng Giang, TS. Nguyễn Văn Quỳnh.)
 Nghiên cứu chế tạo thuốc hoả thuật chịu ẩm cao cho sản xuất vũ khí và công nghệ đánh giá nhanh chất lượng thuốc phóng bằng metyl tím được nhận Giải thưởng Nhà nước về Khoa học và Công nghệ năm 2005. (Tác giả: PGS. TS. Nguyễn Công Hoè, KS. Nguyễn Văn Chấn, ThS. Hoàng Phùng, TS. Phạm Quang Định, ThS. Trần Minh Công, ThS. Nguyễn Hướng Đoàn, KS. Lê Hồng Thái, KS. Lê Hoàn.).
 Nghiên cứu chế tạo các phương tiện phát khói ngụy trang dùng trong huấn luyện, sẵn sàng chiến đấu và tác chiến A2. (Tác giả: ThS. Lê Văn Bàn, CN. Nguyễn Đức Liêm, KS. Trần Văn Nghị, KS. Trần Đông Sơ, KS. Tống Duy Lục, TS. Nguyễn Văn Minh, KS. Bùi Tấn Phụ, TS. Lê Ngọc Định, KS. Vũ Văn Khay, CN. Trần Đức Tuần, KS. Lê Anh Sơn, KS. Phạm Văn Hoàn, KS. Vũ Tiến Diệm, KS. Nguyễn Văn Bình.)
 Cụm công trình khoa học Nghiên cứu thiết kế, chế tạo các hệ thống Scada đặc thù diện rộng do Đại tá, GS TSKH Cao Tiến Huỳnh chủ trì cũng với tập thể các nhà khoa học thuộc Viện TĐH KTQS đã được nhận giải thưởng Nhà nước về Khoa học và Công nghệ năm 2012 (Giải thưởng Hồ CHí Minh).

Đào tạo
 Các chuyên ngành đào tạo Tiến sĩ:
 Lý thuyết xác suất và Thống kê toán học;
 Cơ sở toán học cho tin học;
 Vật lý vô tuyến và điện tử;
 Quang học (Quang học và quang điện tử; Vật lý laser);
 Hoá hữu cơ (Hóa học các hợp chất cao phân tử; Hóa dầu; Hóa học các hợp chất thiên nhiên);
 Hoá lý thuyết và Hoá lý (Hóa học các hợp chất vô cơ; Hóa phân tích; Hấp phụ hoạt hóa; Các chất có hoạt tính sinh học; Chất độc quân sự);
 Kỹ thuật hoá học (Công nghệ điện hoá và bảo vệ kim loại; Vật liệu học; Kỹ thuật thuốc phóng thuốc nổ);
 Kỹ thuật môi trường (Kỹ thuật và công nghệ sinh-lý-hóa xử lý chất thải, giảm thiểu ô nhiễm; Khoa học quản lý và bảo vệ môi trường);
 Cơ kỹ thuật (Động lực học và độ bền máy; Khí động lực học; Tự động hoá thủy khí; Cơ học vũ khí-đạn);
 Kỹ thuật cơ khí và Cơ khí động lực (Kỹ thuật máy bay và thiết bị bay; Động cơ tên lửa; Công nghệ Chế tạo máy);
 Kỹ thuật điều khiển và tự động hoá (Lý thuyết điều khiển và điều khiển tối ưu; Điều khiển các thiết bị bay; Tự động hoá);
 Kỹ thuật Điện tử (Kỹ thuật điện tử; Hệ thống viễn thông);
 Kỹ thuật Radar dẫn đường (Kỹ thuật định vị và dẫn đường; Kỹ thuật Anten, siêu cao tần).

Lãnh đạo hiện nay

Giám đốc
 Thiếu tướng, Tiến sĩ Nguyễn Trung Kiên

Phó Giám đốc
 Đại tá, Thạc sĩ Dương Nhật Dân, Bí thư Đảng ủy Viện
 Đại tá, Tiến sĩ Phan Văn Chương
Đại tá, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Trang Minh
 Đại tá Lê Quang Trung

Tổ chức

Hội đồng Khoa học
Hội đồng Khoa học

Hội đồng Khoa học Đào tạo
 Chủ tịch Hội đồng Khoa học Đào tạo: Đại tá, PGS.TS Nguyễn Trang Minh
 Thư ký Hội đồng: Thượng tá TS Phùng Xuân Thịnh

Các phòng, ban chức năng
Văn phòng: Đại tá Nguyễn Văn Hồng; Đại tá Nguyễn Vịnh
Thanh tra: Đại tá Trịnh Hữu Tấn
Uỷ ban Kiểm tra: PCN Đại tá Vũ Quang Biển; UV chuyên trách Đại tá Lê Văn Quyết
Phòng Tham mưu - Kế hoạch: Đại tá PGS, TS Lê Đức Hạnh; Thượng tá TS Nguyễn Đức Thảo;
Phòng chính trị: Đại tá Khổng Trọng Khoa; Đại tá Nguyễn Tiến Dũng;
Phòng Đào tạo: Đại tá PGS.TS Bùi Ngọc Mỹ; Thượng tá TS Phùng Xuân Thịnh
Phòng Thông tin KHQS: Trung tá Ths Hoàng Trường Khánh
Phòng Kỹ thuật: Đại tá Vũ Văn Thung, Đại tá Lê Công Trình
Phòng Tài chính: Đại tá Nguyễn Ngọc Duẩn,
Phòng Hậu cần: Đại tá Lưu Việt Cường;
Tạp chí Nghiên cứu Khoa học và Công nghệ quân sự: Tổng biên tập: Thượng tá PGS.TS Nguyễn Mạnh Thắng

Các Viện, Trung tâm nghiên cứu
1. Viện Tên lửa: Phố Hoàng Sâm, Hà Nội
 Viện trưởng: Đại tá, TS Vũ Mạnh Tuấn.
 Chính trị viên: Đại tá, TS Nguyễn Đức Thành.
 Phó Viện trưởng: Đại tá, PGS.TS. Trần Ngọc Thanh.
 Phó Viện trưởng: Đại tá, TS. Đoàn Văn Thúy
2. Viện Radar: Phố Hoàng Sâm, Hà Nội
 Viện trưởng: Đại tá, TS Vũ Tuấn Anh;
 Chính trị viên: Đại tá, TS Lê Duy Hiệu
 Phó Viện trưởng: Đại tá TS Trần Minh Nghĩa
3. Viện Điện tử: Phố Hoàng Sâm, Hà Nội
 Viện trưởng: Đại tá, TS Vũ Lê Hà
 Chính trị viên: Đại tá, TS Lê Thanh Hải
Phó Viện trưởng: Đại tá, TS Trần Mạnh Thắng
4. Viện Công nghệ thông tin (MITI): Phố Hoàng Sâm, Hà Nội
 Viện trưởng: Đại tá, TS Đỗ Việt Bình;
 Chính trị viên: Đại tá Hoàng Đức Hiển
 Phó Viện trưởng: Đại tá, TS Nguyễn Đức Định
 Phó Viện trưởng: Đại tá, TS Đặng Thanh Quyền
 Phó Viện trưởng: Trung tá, ThS Huỳnh Huy Cường
5. Viện Tự động hóa kỹ thuật quân sự (CAPIT): 89B, phố Lý Nam Đế, Hà Nội
 Viện trưởng: Đại tá, TS Trần Ngọc Bình
 Chính trị viên: Đại tá, ThS Vương Đức Thấn
 Phó viện trưởng: Đại tá TS Lê Việt Hồng
Phó viện trưởng: Đại tá ThS Phạm Tiến Dũng
6. Viện Hóa học - Vật liệu: Phố Hoàng Sâm, Hà Nội
 Viện trưởng: Đại tá PGS.TS Ninh Đức Hà
 Chính trị viên: Đại tá Nguyễn Tiến Mạnh
 Phó Viện trưởng: Đại tá, TS. Võ Hoàng Phương
 Phó Viện trưởng: Đại tá, PGS.TS Nguyễn Mạnh Tường
7. Viện Vật lý Kỹ thuật: Phố Hoàng Sâm, Hà Nội

 Viện trưởng: Đại tá, TS Nguyễn Thu Cầm
 Phó Viện trưởng: Trung tá, ThS Nguyễn Ngọc Sơn

8. Viện Công nghệ mới
 Viện trưởng: Đại tá, PGS.TS Nguyễn Văn Hoàng;
 Phó Viện trưởng: Thượng tá Phạm Kiên Cường
9. Viện Vật lý - Y - Sinh học: Thành phố Hồ Chí Minh

 Viện trưởng: Đại tá, TS Nguyễn Nhật An
 Phó Viện trưởng: Thiếu tá Lê Hải Nam

10. Viện Nhiệt đới môi trường: 57A Trương Quốc Dung, P.10, Q.Phú Nhuận, TP.HCM
Viện trưởng: Thượng tá, PGS, TS. Lê Anh Kiên
Chính trị viên: Thượng tá, ThS Nguyễn Văn Sơn
Phó Viện trưởng: Trung tá, ThS Lê Văn Tâm
11. Trung tâm Công nghệ Cơ khí chính xác: Hoài Đức, Hà Nội

 Giám đốc: Thượng tá, TS Nguyễn Thanh Bình
 Phó Giám đốc: Đại tá, ThS Phạm Ngọc Nguyên;

12. Cơ quan đại diện tại Thành phố Hồ Chí Minh

 Trưởng CQĐD: Thượng tá Trần Ngọc Anh

Doanh nghiệp ứng dụng và chuyển giao công nghệ
13. Công ty CP Điện tử - Tin học - Hóa chất  (ELINCO)
 Chủ tịch Hội đồng quản trị: Đại tá Đỗ Quang Tảo
 Tổng Giám đốc: Đại tá Nguyễn Việt Hùng

14. Công ty Phát triển phần mềm và Hỗ trợ công nghệ (MISOFT) , trụ sở: 11 Phan Huy Chú - Quận Hoàn Kiếm - Hà Nội
 Giám đốc: Đại tá Vũ Quốc Thành

15. Tập đoàn Hà Đô : số 8 Láng Hạ, Quận Ba Đình, Hà Nội.
 Chủ tịch Hội đồng quản trị: Đại tá Nguyễn Trọng Thông
 Tổng Giám đốc: Thượng tá Nguyễn Đức Toàn

Các nhà khoa học, nhà quản lý khoa học tiêu biểu và công trình nghiên cứu
 Trần Đại Nghĩa: Thiếu tướng, Giáo sư, Viện sĩ, Giải thưởng Hồ Chí Minh, kỹ sư vũ khí, Giám đốc đầu tiên của Nha nghiên cứu Quân giới (1947-1951) (tiền thân của Viện Kỹ thuật Quân sự, Viện Vũ khí).
 Nguyễn Trinh Tiếp: nguyên Viện trưởng Viện nghiên cứu Quân giới (1951-1953), giải thưởng Hồ Chí Minh về khoa học và công nghệ.
 Phạm Đồng Điện: nguyên Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu Kỹ thuật Quân giới (1951-1956), Giáo sư, nguyên Hiệu trưởng trường Đại học Bách khoa Hà Nội.
 Trần Sâm: Thượng tướng, Viện trưởng đầu tiên của Viện Kỹ thuật Quân sự (1960-1963), nguyên Ủy viên Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa 4, Bộ trưởng Bộ Vật tư.
 Hoàng Đình Phu: Đại tá, nguyên Phó Viện trưởng Viện Khoa học Việt Nam, nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học và Kĩ thuật Nhà nước, nguyên Viện trưởng Viện Kỹ thuật Quân sự (1963-1976), chủ trì và tham gia các đề tài về chế tạo bozoka, SKZ, ĐKZ... thời chống Pháp, các đề tài về phá bom từ trường, thủy lôi và phối hợp với các cơ sở nghiên cứu khác thời chống Mỹ.
 Phan Thu: Trung tướng, nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng, Giáo sư, Giải thưởng Hồ Chí Minh, tham gia và chủ trì các đề tài chống nhiễu và phá bom từ trường thời kháng chiến chống Mỹ
 Trần Thức Vân: Thiếu tướng, Giáo sư, Tiến sĩ, Giải thưởng Hồ Chí Minh, các đề tài về chống nhiễu
 Trương Khánh Châu: Trung tướng, Phó Giáo sư, Viện sĩ Viện Hàn lâm Khoa học Hàng không Nga, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng, Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân, công trình chế tạo máy bay hạng nhẹ cho phi công tập nhảy dù.
 Nguyễn Văn Đệ: Đại tá, Kỹ sư, Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân, Đề tài cải tiến dàn Tên lửa thời chống Mỹ, Ủy viên Đoàn chủ tịch Ủy ban trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam lần thứ 3.
 Quách Đăng Triều: Giáo sư, TSKH, Viện trưởng Viện Hóa học Việt Nam, Viện Khoa học và Công nghệ Việt Nam, nguyên là nghiên cứu viên Viện Hóa học thuộc Viện Kỹ thuật Quân sự 1 ,
 Nguyễn Lãm: Đại tá, Giáo sư, Tiến sĩ, nguyên Giám đốc Trung tâm Toán - Máy tính.
 Vũ Công Lập: Đại tá, TSKH, nguyên Giám đốc Trung tâm Vật lý Y Sinh học, Phó Viện trưởng Viện KTQS II, Người sáng lập, phát triển Ngành Vật lý Y Sinh học ở Việt Nam (Ngày thành lập 07/10/1989.
 Nguyễn Quang A: Giáo sư, TSKH, Giám đốc Công ty 3C, nguyên Chủ tịch Hội Tin học Việt Nam, nguyên là nghiên cứu viên Trung tâm Toán - Máy tính thuộc Viện Kỹ thuật Quân sự 1
 Lê Mỹ Tú: Đại tá, Giáo sư.TSKH, nguyên Giám đốc Học viện Kỹ thuật Mật mã, nguyên là nghiên cứu viên Viện Kỹ thuật Quân sự 1 Hà Nội.
 Nguyễn Đức Hùng: Giáo sư, TSKH hoá học, nguyên Viện trưởng Viện hoá học quân sự, Phó Viện trưởng Viện Kỹ thuật Quân sự
 Cao Tiến Huỳnh: Giáo sư, TSKH Tự động hoá, nguyên Viện trưởng Viện Tự động hoá KTQS, giải thưởng Hồ Chí Minh.
 Đỗ Ngọc Khuê: Giáo sư, TSKH hoá học, nguyên Phó Viện trưởng Viện Công nghệ mới.
 Trần Hữu Phát: Giáo sư, TSKH vật lý, nguyên Viện trưởng Viện KH&KT Hạt nhân.
 Trần Bá Chữ: Giáo sư, TSKH vật lý, nguyên Phân viện trưởng Phân Viện Vật lý kỹ thuật
 Nguyễn Thiện Nhân: Giáo sư Kinh tế, Tiến sĩ Điều khiển học, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và đào tạo, Phó Thủ tướng, nguyên nghiên cứu viên phòng Mô hình hóa - mô phỏng, Bí thư Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh.
 Hoàng Kim Giao: Liệt sĩ (hy sinh ngày 29-12-1967 tại xã Nam Hưng, huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An), Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân, giải thưởng Hồ Chí Minh, nguyên nghiên cứu viên.
 Trần Việt Thanh: Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Việt Nam, nguyên trợ lý kỹ thuật B20-Viện Kỹ thuật Quân sự.
 Nguyễn Thanh Hòa: Thứ trưởng thường trực Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội Việt Nam, nguyên trợ lý kỹ thuật B20-Viện Kỹ thuật Quân sự.
 Cao Ngọc Xuyên: Phó Chánh Văn phòng Trung ương Đảng, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính Ngân sách Quốc hội khóa XII, nguyên trợ lý kế hoạch, Phòng Kế hoạch (B1) Viện Kỹ thuật Quân sự
 Nguyễn Mạnh Hùng, Phó Trưởng ban Đối ngoại Trung ương, nguyên Trưởng phòng nghiên cứu Trung tâm Toán máy tính (B19)Viện Kỹ thuật quân sự

Giám đốc, Viện trưởng qua các thời kỳ
 1948-1950: Trần Đại Nghĩa, Thiếu tướng (1948), Giáo sư, Viện sĩ
 1950-1953: Nguyễn Trinh Tiếp, Đại tá, Kỹ sư
 1960-1963: Trần Sâm, Thiếu tướng, Trung tướng, Thượng tướng
 1963-1981: Hoàng Đình Phu, Kỹ sư, Đại tá, nguyên Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học và Kỹ thuật nhà nước (nay là Bộ Khoa học và Công nghệ)
 1981-1987: Phan Thu, Trung tướng (1990), Phó giáo sư, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng
 1987-1997: Trần Thức Vân, Thiếu tướng, Giáo sư, Tiến sĩ
 1997-2000: Đào Tuấn, Thiếu tướng, Phó giáo sư, Tiến sĩ
 2000-2002: Trương Khánh Châu, Trung tướng, PGS.TS, nguyên Thứ trưởng Bộ Quốc phòng, nguyên Phó Tư lệnh Quân chủng Không quân
 2002-2007: Nguyễn Hoa Thịnh, Trung tướng (2000), GS.TSKH, nguyên Chủ nhiệm Tổng cục Kỹ thuật (1997-2001)
 2007-2010: Nguyễn Quang Bắc, Thiếu tướng, TSKH, nguyên Viện trưởng Viện Công nghệ thông tin quân đội
 2010-2015: Đoàn Nhật Tiến, Trung tướng (2014), Thạc sĩ, nguyên Phó Chủ nhiệm Tổng cục Kỹ thuật (2009-2010)
 2015-2020: Nguyễn Minh Tuấn, Thiếu tướng, PGS. TS., nguyên Phó Giám đốc(2011-2015)

Chính ủy qua các thời kỳ
Hoàng Tuyên, Thiếu tướng, nguyên Phó Viện trưởng Viện Vũ khí
 2010, Phạm Quang Định, Đại tá, nguyên Phó Viện trưởng Viện Thuốc phóng-Thuốc nổ, giải thưởng nhà nước
 2010-2016, Hoàng Bằng, Trung tướng (2014), nguyên Phó Chính ủy Tổng cục Kỹ thuật (2007-2010)

Phó Giám đốc qua các thời kỳ
 Đào Tuấn: (sinh 1946), Thiếu tướng (2004), PGS.TS
 Bùi Huy Hoàng: Thiếu tướng (2006), PGS.TS
 Bạch Nhật Hồng: Thiếu tướng (2007), PGS.TS
 Phạm Sơn Dương: Thiếu tướng (2009): con trai cố thủ tướng Phạm Văn Đồng
 Phùng Thế Quảng: Thiếu tướng, sau là Phó Tư lệnh Quân khu 7
 Nguyễn Thế Hiếu: Đại tá (2012), PGS.TS
 Nguyễn Vũ, Đại tá, PGS.TS, sau là Phó Cục trưởng Cục Khoa học quân sự BQP
 Phan Tương Lai: Đại tá (2006)
 Đặng Hồng Triển: Đại tá, TS. (nay là Thiếu tướng, Tổng Giám đốc Trung tâm Nhiệt đớt Việt-Nga)
 Thiều Quốc Hân: Đại tá (2010)
 Phan Văn Chương:TS.
 Nguyễn Trang Minh: Đại tá, PGS., TS.
 Lê Quang Trung: Đại tá,

Xem thêm
 Học viện Kỹ thuật Quân sự
 Viện Khoa học và Công nghệ Trung Sơn/Đài Loan
 Viện Công nghệ Massachusetts
 Viện Công nghệ Quốc phòng Việt Nam
 Viện Kỹ thuật Công trình đặc biệt
 Viện Kỹ thuật Cơ giới Quân sự (Việt Nam)
 Viện Công nghệ Quốc phòng Thái Lan

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Giải mã bí ẩn bom từ trường
 NGHIÊN CỨU KHOA HỌC GẮN VỚI THỰC TIỄN PHÁT TRIỂN QUÂN ĐỘI VÀ ĐẤT NƯỚC
 Quyết định thành lập Trung tâm Khoa học Kỹ thuật và Công nghệ Quân sự
 PHÁT TRIỂN KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ QUÂN SỰ, NÂNG CAO TIỀM LỰC QUỐC PHÒNg
 Phát triển khoa học - công nghệ, xây dựng bền vững các công trình trên biển, đảo
 Hội nghị khoa học "Cơ học và khí cụ bay có điều khiển"
 Quân đội trên mặt trận bảo vệ môi trường
 nghiên cứu thiết kế, chế tạo và ứng dụng thử nghiệm thiết bị kích thích từ xuyên sọ theramag m2000 trong điều trị trầm cảm
 Xây dựng Trung tâm Khoa học kỹ thuật công nghệ quân sự lên tầm cao hơn
 Khôi phục các hướng nghiên cứu phòng chống vũ khí NBC.
 Tôi tự hào về những nhà khoa học -chiến sĩ
 Trận địa lôi trên sông Lô
 Hợp tác khoa học công nghệ giữa Tạp chí Bưu chính Viễn thông với Trung tâm Khoa học Kỹ thuật và Công nghệ Quân sự
https://nhandan.com.vn/tin-tuc-su-kien/60-nam-ngay-truyen-thong-vien-khoa-hoc-va-cong-nghe-quan-su-619993/

Bộ Tổng tham mưu Quân đội nhân dân Việt Nam
Viện Khoa học và Công nghệ Quân sự
Khoa học và Công nghệ Quân sự
Q
Kỹ thuật quân sự
Người nhận giải thưởng Hồ Chí Minh


title: Tinh Đức

text:
Tinh Đức (chữ Hán giản thể: 旌德县, Hán Việt: Tinh Đức huyện) là một huyện thuộc địa cấp thị Tuyên Thành, tỉnh An Huy, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Huyện Tinh Đức có diện tích 905 km2, dân số 150.000 người, mã số bưu chính là 242600, huyện lỵ đóng ở trấn Tinh Dương. Về mặt hành chính, huyện này được chia thành 5 trấn, 5 hương.
Trấn: Tinh Dương, Thái Gia Kiều, Tam Khê, Miếu Đô, Bạch Địa.
Hương: Hưng Long, Tôn Thôn, Vân Nhạc, Bản Thư, Du Thôn.

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện An Huy
Tuyên Thành


title: Agapetus tasmanicus

text:
Agapetus tasmanicus là một loài Trichoptera trong họ Glossosomatidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Tham khảo

Agapetus


title: Atysa terminalis

text:
Atysa terminalis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Baly miêu tả khoa học năm 1864.

Chú thích

Tham khảo

Atysa


title: Prototheora serruligera

text:
Prototheora serruligera là một loài bướm đêm thuộc họ Prototheoridae. Loài này có ở Nam Phi.

Chú thích

Tham khảo

Hepialoidea