title: Trần Nghệ Tông

text:
Trần Nghệ Tông (chữ Hán: 陳藝宗) (20 tháng 12 năm 1321 – 6 tháng 1 năm 1395), tên húy là Cung Định Vương Trần Phủ (陳暊) hoặc Trần Thúc Minh (陳叔明), xưng hiệu Nghệ Hoàng (藝皇), tôn hiệu Thể khiên kiến cực thuần hiếu hoàng đế (體天建極純孝皇帝), là vị hoàng đế thứ 9 của nhà Trần nước Đại Việt. Ông giữ ngôi 2 năm (1370–1372), ở ngôi Thái thượng hoàng hơn 20 năm (1372–1394). Do trọng dụng ngoại thích Hồ Quý Ly, ông đã tạo cho Quý Ly cơ hội phát triển thế lực tiến đến giành ngôi nhà Trần sau khi ông qua đời.

Thân thế
Trần Nghệ Tông có tên thật là Trần Phủ (陳暊) hoặc Trần Thúc Minh (陳叔明), sinh tháng 12, mùa đông năm Tân Dậu (1321), là con trai thứ ba của Trần Minh Tông, mẹ là Minh Từ Quý phi Lê Thị, là em gái cùng mẹ với Đôn Từ Quý phi và là cô ruột của Lê Quý Ly. Ông là em của Trần Hiến Tông và là anh của Trần Dụ Tông, Trần Duệ Tông.

Năm 1329, vua Trần Minh Tông nhường ngôi cho Thái tử Trần Vượng, tức vua Trần Hiến Tông. Hiến Tông tôn vua cha làm Thái thượng hoàng. Sử chép năm 1332, Hoàng tử Phủ 11 tuổi theo hầu Thượng hoàng tại cung Trùng Quang, phủ Thiên Trường. Hôm ấy trời mưa rất to, Trần Phủ chế tác một bài thơ:
"An đắc tráng sĩ lực cái thế,
Khả ngự đại ốc chi đồi phong."
Dịch nghĩa là:
"Sao được tráng sĩ sức hơn đời,
"Chống đỡ nhà to khi gió mạnh."

Nghe xong, Thượng hoàng ban thưởng Phủ 10 lạng vàng.

Năm 1338, vua Hiến Tông phong Trần Phủ chức Phiêu kỵ Thượng tướng quân (驃騎上將軍), trấn thủ trấn Tuyên Quang.

Năm 1341, Trần Hiến Tông mất. Thượng hoàng lập con thứ 10 là Trần Hạo lên thay tức vua Trần Dụ Tông. Năm 1353, Dụ Tông phong anh là Trần Phủ làm Hữu Tướng quốc (右相國).

Năm 1367, vua Trần Dụ Tông phong Trần Phủ chức Tả Tướng quốc (左相國), gia phong làm Cung Định Đại vương (恭定大王). Trong sách Nam Ông mộng lục ra đời năm 1442, quan nhà Minh gốc Việt là Hồ Nguyên Trừng có khen ngợi đức độ của Cung Định vương trong thời gian phò tá vua cha Trần Minh Tông cùng các anh, em là Trần Hiến Tông, Trần Dụ Tông. Trong sách này Hồ Nguyên Trừng đứng từ góc nhìn của Trung Quốc nên gọi Minh Tông là "Minh Vương", Dụ Tông là "Dụ Vương":
"Cung Định Vương trung tín thành thực, thờ vua thờ cha, chu đáo đến từng chân tơ sợi tóc, không ai chê trách. Giao tiếp không thân không sơ; chính sự không chê không khen. Minh Vương qua đời, để tang ba năm, mắt không ráo lệ, trừ phục, quần áo không màu mè, ăn uống không cầu ngon; quả muỗm cá heo là trân vị phương Nam, từ đấy tuyệt nhiên không tới miệng. Thờ Dụ Vương hơn mười năm."

Khôi phục nhà Trần
Năm 1369, vua em Trần Dụ Tông mất ở tuổi 33. Khi ấy vua nhà Minh (Trung Quốc) là Chu Nguyên Chương sai Ngưu Lượng (牛諒 – Niu Liang) và Trương Dĩ Ninh (張以寧 – Zhang Yi-ning) đến Đại Việt để trao ấn bạc mạ vàng có khắc hình lạc đà. Đoàn sứ nhà Minh tới Đại Việt khoảng tháng 11 năm 1369 thì hay tin Dụ Tông đã chết nên hoãn việc phong vương. Trương Dĩ Ninh sau đó bị bệnh mất, còn Ngưu Lượng thì khi trở về Trung Quốc, Hữu Tướng quốc Cung Định Đại vương Trần Phủ có ngâm bài thơ tiễn khách như sau:
An Nam Tể tướng bất năng thi,
 Không bá trà âu tống khách quỳ.
Viên tản sơn thanh, Lô thủy bích,
Tùy phong trực nhập ngũ vân phi.
Dịch nghĩa:
An Nam Tể tướng chẳng thơ hay,
Chỉ có bình trà tiễn khách đây.
Viên tản non xanh, Lô nước biếc,
Xin bay theo gió tới năm mây.
Nghe vậy, sứ Minh xét đoán Cung Định Đại vương có số làm vua, sau quả nhiên như vậy.

Dụ Tông chết, không có con nối, các quan bàn nhau rằng: "Cung Định vương Phủ là người rất hiền, nhưng anh không lẽ lại kế tự em". Cuối cùng mẹ ruột Dụ Tông là Hiến Từ Hoàng thái hậu đứng ra chọn người kế vị; bà chọn con trai người con lớn của bà là Cung Túc vương Trần Nguyên Dục, tên là Trần Nhật Lễ. Theo sử sách, Nhật Lễ vốn không phải là tông thất nhà Trần mà mẹ Lễ là đào hát, vợ của kép hát Dương Khương. Thị đã mang thai Lễ trước khi làm thiếp của Cung Túc vương.

Ngày 15 tháng 6 năm ấy, Trần Nhật Lễ lên ngôi, đặt niên hiệu là Đại Định (大定), phong Cung Định Đại vương Trần Phủ làm Thái sư.

Tháng 11 năm ấy, sau 5 tháng lên ngôi, Trần Nhật Lễ giết Hiến Từ Thái hoàng thái hậu trong cung vì lộ ra việc Nhật Lễ là con của kép hát, khiến Thái hoàng thái hậu thất vọng; Nhật Lễ sợ Thái hoàng thái hậu ra chỉ phế truất mình nên quyết định giết Thái hậu trong cung. Sau đấy, Nhật Lễ chỉ rong chơi hưởng thụ, muốn đổi lại họ là họ Dương. Người tông thất và các quan đều thất vọng, bất bình, tìm mọi cách để lật đổ ngôi vua.

Đêm ngày 20 tháng 9 năm 1370, các tông thất là cha con Thái tể Trần Nguyên Trác, Trần Nguyên Tiết và hai người con của Thiên Ninh Công chúa đem người tông thất vào thành định giết Nhật Lễ. Nhật Lễ trèo qua tường, nấp dưới cầu mới. Mọi người lùng không thấy, giải tán ra về. Khi trời sắp sáng, Nhật Lễ vào cung, chia người đi bắt Nguyên Trác cùng 17 người chủ mưu và đều bị hại.

Tháng 10 âm lịch năm 1370, Thái sư Trần Phủ vì có con gái làm Hoàng hậu của Nhật Lễ, sợ vạ lây đến mình nên tránh ra trấn Đà Giang (tức Gia Hưng), ngầm hẹn với các em là Cung Tuyên vương Kính, Chương Túc quốc thượng hầu Trần Nguyên Đán, Thiên Ninh Trưởng công chúa hội ở sông Đại Lại, phủ Thanh Hóa để dấy quân. Cung Tuyên vương giúp ông đảm nhận việc sắm sửa mọi vũ khí, trang bị quân đội.

Khi ấy, Nhật Lễ chuyên dùng Thiếu úy Trần Ngô Lang mà không biết Ngô Lang đồng mưu với Cung Định Đại vương. Mỗi khi sai quân tướng đi đánh bắt, Ngô Lang đều bí mật bảo họ theo Cung Định Đại vương đừng về nữa. Rất nhiều lần sai các quân Nam, Bắc đi đánh, đều không một ai trở về. Do đó quân của Trần Phủ, Trần Kính mạnh thêm.

Trước kia, Cung Định Đại vương Phủ vốn không muốn tranh giành, nên chẳng hề suy nghĩ đến chuyện lên ngôi đại thống, khiến Thiên Ninh Công chúa phải khuyên ông: "Thiên hạ là thiên hạ của tổ tông mình, sao lại vứt bỏ nước cho kẻ khác ? Anh phải đi đi, em sẽ đem bọn gia nô dẹp nó cho!" Ông bèn ngâm một bài thơ ban cho Cung Tuyên vương Kính trước khi ông phải lên đường. Bài thơ có nội dung như sau:
Vị cực sàm thâm tiện khứ quan,
Trắc thân độ lĩnh nhập sơn man.
Thất lăng hồi thủ thiên hàng lệ,
Vạn lý môn tâm lưỡng mấn ban.
Khử Võ đồ tồn Đường xã tắc,
An Lưu phục đổ Hán y quan.
Minh Tông sự nghiệp quân tu ký,
Khôi phục Thần Kinh chỉ nhất hoàn.
Đại Việt Sử ký Toàn thư dịch là:
Ngôi cả gièm nhiều mới bỏ quan,
Né thân, vượt núi, tới sơn man.
Bảy lăng ngoảnh lại châu tuôn chảy,
Muôn dặm đau lòng, tóc bạc lan.
Diệt Vũ, giữ gìn Đường xã tắc,
Phò Lưu lại thấy Hán y quan.
Minh Tông sự nghiệp em nên nhớ,
Thu phục thần kinh sắp khải hoàn.
Người đương thời đánh giá bài thơ này như một câu sấm.

Vào tháng 11 cùng năm, tất cả anh em Cung Định Đại vương Phủ, Cung Tuyên vương Kính cùng với Thiên Ninh Công chúa dẫn quân về Kinh thành. Vào ngày 13 tháng 11, Cung Định Đại vương tới phủ Kiến Hưng, trước còn gọi là phủ Hiển Khánh, và đánh vào Hoàng cung. Dương Nhật Lễ bị phế bỏ, giáng xuống làm Hôn Đức công (昏德公).

Quốc chủ Đại Việt
Vào ngày 15 tháng 12 năm 1370, Cung Định vương lên ngôi đại thống khi đã 50 tuổi, sử gọi là Trần Nghệ Tông. Ông đặt niên hiệu mới là Thiệu Khánh (紹慶), đại xá thiên hạ. Nghệ Tông còn xưng làm Nghĩa Hoàng (義皇).

Trọng dụng ngoại thích
Dương Nhật Lễ bị phế, lại lừa giết Trần Ngô Lang, vì vậy Trần Nghệ Tông xuống lệnh cho quan quân đánh chết Nhật Lễ cùng với người con của y tên là Liễu. Sau đó, xác họ được đem đi chôn ở núi Đại Mông.

Sau khi lên ngôi, thấy chính sự thời Dụ Tông suy sụp, Nghệ Tông muốn khôi phục nề nếp công việc đều theo lệ cũ đời Minh Tông. Ông nói:
"Triều trước dựng nước, có luật pháp, chế độ riêng, không theo qui chế của nhà Tống, là vì Nam Bắc, nước nào làm chủ nước đó, không phải bắt chước nhau. Khoảng năm Đại Trị, bọn học trò mặt trắng được dùng, không hiểu ý nghĩa sâu xa của việc lập pháp, đem phép cũ của tổ tông đổi theo tục phương Bắc cả, như về y phục, âm nhạc... thật không kể xiết."

Nghệ Tông đã cử Nguyễn Nhiên làm Hành khiển, rồi lại còn thăng cho làm Tả tham ty chính sự vì Nguyễn Nhiên có công can gián ông trong lúc làm chính biến. Nguyễn Nhiên vốn là người thiếu hiểu biết về chữ nghĩa, do đó khi khai phê giấy tờ thì Nghệ Tông thường ra lệnh cho người vẽ lại các nét chữ để Nguyễn Nhiên xem. Theo lời nhận định của sử thần Ngô Sĩ Liên trong Đại Việt Sử Ký Toàn thư:

Năm 1371, Nghệ Tông lấy người họ ngoại là Lê Quý Ly (tức Hồ Quý Ly) làm Khu mật viện đại sứ. Quý Ly vốn có hai bà cô đều là phi tần của Minh Tông Hoàng đế, là Minh Từ Quý phi mẹ của Nghệ Tông và Đôn Từ Quý phi sinh ra Duệ Tông, vì vậy Nghệ Tông từ khi mới lên ngôi rất tín nhiệm Quý Ly. Sau đó Nghệ Tông lại đem em gái mới góa chồng là Huy Ninh Công chúa gả cho Quý Ly.

Noi gương đời trước của nhà Trần, thường giữ chế độ Hoàng đế và Thái thượng hoàng cùng trị nước, Nghệ Tông Hoàng đế cũng quyết định chuẩn bị nhường ngôi, và người được chọn là em trai ông, Cung Tuyên vương Trần Kính. Tháng 4 năm Tân Hợi (1371), Nghệ Tông lập Cung Tuyên vương làm Hoàng thái đệ, chính thức giữ ngôi vị Trữ quân.

Năm Thiệu Khánh thứ 3 (1372), ngày 9 tháng 11 âm lịch (tức ngày 4 tháng 12 dương lịch), Nghệ Tông Hoàng đế nhường ngôi cho Hoàng thái đệ và lên làm Thái thượng hoàng. Hoàng thái đệ lên ngôi tức là Trần Duệ Tông, theo thông lệ thì Nghệ Tông Thái thượng hoàng vẫn nắm giữ đại quyền. Nghệ Tông tại vị Thái thượng hoàng với tôn hiệu Quang Hóa Anh Triết Thái thượng hoàng đế (光華英哲太上皇帝).

Đây là trường hợp độc nhất vô nhị trong lịch sử Việt Nam, khi quan hệ giữa Hoàng đế và Thái thượng hoàng chỉ là quan hệ anh em, trong khi theo lẽ thường Thái thượng hoàng là cha của Hoàng đế.

Họa Chiêm Thành

Từ thời Nghệ Tông còn tại vị, Chiêm Thành đã mang quân cướp phá theo lời cầu cứu của mẹ Dương Nhật Lễ. Nghệ Tông không chống nổi, phải bỏ chạy về Đông Ngàn. Quân Chiêm chiếm được kinh thành Thăng Long, đốt phá Hoàng cung, đã thế còn bắt bớ phụ nữ, sau đó mới thu quân về nước.

Sau khi nhường ngôi cho Duệ Tông, Thượng hoàng Nghệ Tông phó thác việc đánh Chiêm cho tân đế. Năm 1376, Duệ Tông hăng hái đi đánh Chiêm, nhưng vì chủ quan, bị mắc mưu chúa Chiêm là Chế Bồng Nga nên bị tử trận ở thành Đồ Bàn. Một hoàng thân là Ngự Câu vương Trần Húc đã ra đầu hàng Chiêm Thành.

Nghệ Tông lập con của Duệ Tông là Trần Hiện lên ngôi, tức là Trần Phế đế, còn gọi là Xương Phù đế (昌符帝). Phế đế ít tuổi nên mọi việc vẫn do Thượng hoàng Nghệ Tông quyết định.

Ngày 5 tháng 5 năm 1378, người Chiêm đưa Trần Húc đã đầu hàng đến cướp phủ Nghệ An. Tháng 6 âm lịch, quân Chiêm đánh vào sông Đại Hoàng. Hành khiển Đỗ Tử Bình được sai đi chống giữ, bị thua trận, quân Chiêm liền đánh vào kinh sư, bắt người cướp của rồi rút về. Kho tàng bị quân Chiêm cướp sạch.

Thượng hoàng Nghệ Tông theo kế của Đỗ Tử Bình, bắt chước phép đánh thuế dung của nhà Đường, thuế má lại nặng thêm. Hồi đầu đời nhà Trần, dẫu có thuế đinh nhưng chỉ người có ruộng mới phải đóng. Đến đây, không cứ có ruộng hay không, đều phải đóng cả, chỉ binh lính mới được miễn.

Tháng 2 năm 1380, người Chiêm xúi giục người Tân Bình, Thuận Hóa ra cướp Nghệ An, Diễn Châu, cướp của bắt người. Tháng 3 âm lịch, Chiêm Thành lại cướp Thanh Hóa. Thượng hoàng Nghệ Tông sai Lê Quý Ly chỉ huy quân thủy, Đỗ Tử Bình chỉ huy quân bộ đi chống giữ. Tới tháng 5 âm lịch, quân Chiêm không đánh được phải rút lui.

Tháng 6 năm 1383, chúa Chiêm Thành là Chế Bồng Nga dẫn quân đánh Đại Việt. Kinh sư kinh động. Thượng hoàng sai Lê Mật Ôn đem quân đi chống giữ. Mật Ôn bị giặc bắt sống. Thượng hoàng Nghệ Tông chạy qua sông Đông Ngàn để lánh giặc. Khi ấy có người học trò là Nguyễn Mộng Hoa để cả áo mũ lội xuống nước kéo thuyền ngự lại, xin Nghệ Tông ở lại đánh giặc, nhưng ông không nghe. Quân Chiêm lại cướp phá một trận nữa.

Tháng 10 năm 1389, Chế Bồng Nga lại đánh lên Thanh Hóa. Nghệ Tông lại sai Quý Ly đi chống cự, bị quân Chiêm đánh thua to. Quý Ly để tỳ tướng Phạm Khả Vĩnh và Nguyễn Đa Phương ở lại cầm cự với giặc, còn mình thì trốn về. Ngoài mặt trận nguy cấp, Nghệ Tông sai Thượng tướng quân Trần Khát Chân ra cứu.

Năm 1390, Trần Khát Chân nhờ hàng tướng Chiêm là Ba Lậu Kê chỉ cho chỗ thuyền của Chế Bồng Nga, tập trung hỏa pháo mà bắn. Chế Bồng Nga trúng đạn chết. Họa Chiêm Thành xâm lấn mới tạm chấm dứt. Quân Đại Việt thừa thắng liền cắt lấy đầu Chế Bồng Nga. Khi nhận được thủ cấp của chúa Chiêm, Thượng hoàng Nghệ Tông ví von mình như Lưu Bang lúc nhận được thủ cấp của Hạng Vũ.

Đối ngoại với nhà Minh
Khi Chu Nguyên Chương mới lên ngôi, lập ra nhà Minh, Trần Dụ Tông là vị vua đầu tiên sai sứ sang cầu phong. Nhật Lễ sau đó cũng được nhà Minh thừa nhận. Tháng 3 năm 1372, sứ nhà Trần là Nguyễn Nhữ Lâm (阮汝霖) tới triều đình nhà Minh xin cầu phong. Tuy nhiên, nhà Minh cho rằng Thúc Minh (tức Nghệ Tông) cướp ngôi Nhật Lễ nên không đồng ý nhận phong. Sang năm 1373 nhà Minh mới đồng ý nhận phong với điều kiện Nghệ Tông tiếp tục dùng ấn triện của Nhật Lễ. Tới khi Nghệ Tông qua đời, nhà Minh vẫn có thái độ không hài lòng với việc ông đoạt ngôi Nhật Lễ.

Dung túng quyền thần

Đỗ Tử Bình
Đỗ Tử Bình là gian thần gây ra cái chết của Duệ Tông hoàng đế. Khi trước Chế Bồng Nga đã dâng vàng xin tạ tội nhà Trần, Bình giấu đi làm của riêng, lại tâu bậy rằng chúa Chiêm kiêu ngạo khiến Duệ Tông phải thân chinh. Khi Duệ Tông bị hãm ở thành Đồ Bàn, Bình đi hậu quân không đến cứu ứng, Lê Quý Ly cũng bỏ chạy luôn.

Duệ Tông tử trận, Thượng hoàng Nghệ Tông không hề trách cứ Quý Ly, chỉ sai mang xe tù nhốt Tử Bình mang về, đồ làm lính. Tuy nhiên chỉ 1 năm sau lại phục chức cho Bình làm Hành khiển, sai cùng Quý Ly đi chống Chiêm.

Rồi sau đó Bình còn được cất nhắc làm Nhập nội Hành khiển Tả Tham tri chính sự, lĩnh chức Kinh lược sứ Lạng Giang. Năm 1382, Bình chết, lại được truy tặng là Thiếu bảo và được tòng tự ở Văn Miếu.

Lê Quý Ly
Lê Quý Ly nhiều lần chống Chiêm bại trận vẫn được trọng dụng. Xương Phù đế thấy quyền bính của Quý Ly ngày một lớn, mưu trừ bỏ Quý Ly. Quý Ly bèn gièm với Nghệ Tông rằng không nên bỏ con mà lập cháu. Vì vậy, năm 1388, Thượng hoàng Nghệ Tông phế truất và giết Xương Phù đế, lập con nhỏ của mình là Trần Ngung lên ngôi, tức là Trần Thuận Tông.

Một người con lớn của Nghệ Tông là Trang Định vương Trần Ngạc làm chức Thái úy cũng cùng các tướng dưới quyền mưu trừ Quý Ly nhưng bị lộ và bị Thượng hoàng Nghệ Tông sai Nguyễn Nhân Liệt đến hỏi tội. Quý Ly đút lót nói Nhân Liệt đánh chết Trang Định vương và về tâu với Thượng hoàng Trang Định vương làm phản. Thượng hoàng giận mà truất làm Mẫn vương. Về sau, Thượng hoàng tỉnh ngộ, truy hỏi ai đã đánh chết Mẫn vương, Nhân Liệt sợ quá thắt cổ chết.

Tháng 10, năm 1389, Chiêm Thành vào cướp Thanh Hóa. Lê Quý Ly đi đánh chống giữ. Giặc đắp ngăn thượng lưu sông, quan quân đóng cọc dày đặc để chống cự. Ngày 20, giặc phục sẵn quân và voi, rồi giả vờ bỏ doanh trại rút về. Quý Ly lựa lấy quân tinh nhuệ, dũng cảm, làm quân cảm tử, truy kích giặc. Thủy quân mở hàng cọc xông ra đánh, giặc liền phá đập chắn nước, tung voi trận xông ra. Lúc ấy, quân tinh nhuệ dũng cảm đã đi xa rồi, quân thủy khó tiến ngược dòng, tiến lên rất khó khăn, vì thế bị thua. Tướng chỉ huy quân Hữu Thánh Dực là Nguyễn Chí bị giặc bắt sống, 70 tướng còn lại đều bị chết trận.

Lê Quý Ly thấy vậy, giao quân cho tỳ tướng là Phạm Khả Vĩnh, Nguyễn Đa Phương ở lại cầm cự với giặc, còn mình thì trốn về. Quý Ly về đến triều đình, xin phái thêm thuyền chiến Châu Kiều nhưng Thượng hoàng không cho, Quý Ly do vậy xin thôi nắm quyền cầm quân, không đi đánh nữa. Sau trận đó Nguyễn Đa Phương trở về, công khai chê Lê Quý Ly là bất tài. Quý Ly căm tức, nói với Thượng hoàng rằng trận thua này là do nghe lời Đa Phương. Nghệ Tông bèn cách chức Phương. Quý Ly lại bảo Thượng hoàng nên giết Phương vì sợ Phương đi hàng giặc. Thượng hoàng bèn ép Phương tự vẫn.

Tháng 2, năm 1392, tôn thất Trần Nhật Chương mưu giết Quý Ly, nhưng Thượng hoàng cho là Nhật Chương có lòng khác, bèn giết Nhật Chương. Quyền hành của Quý Ly quá lớn, nhiều người lo lắng cho cơ nghiệp nhà Trần. Tháng 4 cùng năm, Bùi Mộng Hoa dâng thư lên Thượng hoàng Nghệ Tông, đại ý nói:
Thần nghe trẻ con có câu hát rằng: "Thâm hiểm thay Thái sư họ Lê". Xem thế, Lê Quý Ly nhất định có ý dòm ngó ngôi báu.
Thượng hoàng xem tờ tâu rồi, lại đưa cho Quý Ly xem. Sau này Quý Ly chuyên chính, Mộng Hoa phải ẩn lánh không ra nữa.

Năm 1394, mùa xuân, Thượng hoàng tuổi cao sức yếu, biết Lê Quý Ly có ý lấy ngôi nhà Trần, nên sai thợ vẽ tranh những đại thần nêu tấm gương phò quân vương lúc còn nhỏ mà không mang lòng dạ cướp ngôi của đời trước, như Chu Công giúp Chu Thành Vương, Hoắc Quang giúp Hán Chiêu Đế, Gia Cát Lượng giúp Thục Hán Hậu chúa, Tô Hiến Thành giúp Lý Cao Tông, gọi là tranh Tứ phụ, ban cho Lê Quý Ly, để giúp Thuận Tông Hoàng đế cũng nên như thế. Quý Ly dập đầu nhận lấy.

Tới khi Thượng hoàng bệnh nặng, lại theo lối Lưu Bị thử lòng Gia Cát Lượng, nói với Quý Ly rằng:
"Bình chương là họ thân thích nhà vua, mọi việc nước nhà đều trao cho khanh cả. Nay thế nước suy yếu, trẫm thì già nua. Sau khi trẫm chết, quan gia nếu giúp được thì giúp, nếu hèn kém ngu muội thì khanh cứ tự nhận lấy ngôi vua".
Quý Ly cũng làm hệt như Gia Cát Lượng, rập đầu khóc lóc từ tạ, chỉ trời vạch đất thề rằng:
"Nếu thần không biết dốc lòng trung, hết sức giúp Quan gia để truyền đến con cháu về sau thì trời sẽ ghét bỏ thần".

Mộng thấy Duệ Tông
Theo Đại Việt sử ký toàn thư, tháng 3 năm 1394, Thượng hoàng chiêm bao thấy Trần Duệ Tông đem quân đến và đọc bài thơ như sau:
Trung gian duy hữu xích chủy hầu,
Ân cần tiếm thượng bạch kê lâu.
Khẩu vương dĩ định hưng vong sự,
Bất tại tiền đầu tại hậu đầu.
Dịch là:
Ở giữa chỉ có loài mỏ đỏ,
Lăm le lấn lên lầu gà trắng.
Khẩu vương đã định việc hưng vong,
Không ở trước mà ở về sau.
Thượng hoàng tự mình chiết tự đoán là: "xích chủy" (miệng đỏ) ám chỉ Quý Ly; "bạch kê" (gà trắng) là Nghệ Tông vì ông tuổi Tân Dậu (1321); "khẩu vương" thì chữ khẩu (口) và chữ vương (王) ghép lại là chữ "quốc" (囯); việc nước còn hay mất sau sẽ thấy. Nghệ Tông tự đoán biết ngày sau mình qua đời nhà Trần sẽ mất nước.

Qua đời
Ngày 15 tháng 12 âm lịch (tức ngày 6 tháng 1 dương lịch) năm Ất Hợi (1394 âm lịch/1395 dương lịch), vua - Thái thượng hoàng Trần Nghệ Tông qua Đời tại tẩm điện, thọ 73 tuổi, được táng vào Nguyên lăng ở Yên Sinh. Ông được dâng miếu hiệu là Nghệ Tông (藝宗), thụy hiệu là Quang Nhiên Anh Triết Hoàng Đế (光堯英哲皇帝). Nghệ Tông Hoàng đế tại vị trong gần 2 năm, làm Thái thượng hoàng trong gần 25 năm.

Sáu năm sau, Lê Quý Ly giết Trần Thuận Tông và phế Trần Thiếu Đế, cướp ngôi nhà Trần, lập ra nhà Hồ.

Tác phẩm
Trần Nghệ Tông hay thơ từ nhỏ. Sáng tác của ông có:
Hoàng huấn (Giáo huấn của hoàng gia): gồm 14 chương để dạy Cung Tuyên vương Trần Kính (Duệ Tông Hoàng đế) khi được lập làm Hoàng thái đệ.
Đế châm (Bài châm của người làm Hoàng đế): gồm 150 câu ban cho Duệ Tông Hoàng đế khi mới lên ngôi.
Bảo Hòa điện dư bút (Viết lúc rãnh rỗi ở điện Bảo Hòa): viết năm Quý Hợi (1388), sai Trạng nguyên Đào Sư Tích đề tựa, để dạy Trần Phế Đế.
Trần Nghệ Tông thi tập.

Tuy nhiên cả bốn tác phẩm trên đều đã mất, hiện chỉ còn 5 bài thơ chép trong Việt âm thi tập. Nhìn chung, thơ ông trong sáng, gợi cảm; tứ thơ tha thiết nhưng đượm buồn, phản ánh tình cảm đối với anh em bè bạn, với cơ nghiệp tổ tiên để lại, đồng thời cũng phản ánh tâm trạng bất lực trước thời cuộc.

Nhận định
Trong sách Đại Việt Sử ký Toàn thư, Ngô Sĩ Liên nhận định về Trần Nghệ Tông như sau:

Sách "Đại Việt Sử ký Toàn thư" cũng có lời bàn về vua Trần Nghệ Tông:

Trần Trọng Kim phê phán Nghệ Tông trong Việt Nam sử lược:

Nghệ Tông vốn tin tưởng và gửi gắm cơ nghiệp vào Duệ Tông mạnh mẽ, vậy mà khi Duệ Tông chết, những kẻ có trách nhiệm trực tiếp, trong đó có Quy Ly, lại không hề hấn gì. Đáng ngạc nhiên hơn, chính Quý Ly bất tài chống giặc lại được thay thế vai trò rường cột của Duệ Tông trong triều. Nghệ Tông từng thương Duệ Tông đến mức khi em chết bèn lập cháu lên thay; nhưng sau chỉ vì lời xúi bẩy của Quý Ly mà giết cả cháu; hẳn khi đó trong lòng Nghệ Tông không còn tưởng nhớ em trai của mình nữa.

Những Hoàng đế vì ham sắc đẹp, yêu thương phi tần mà phế bỏ hoặc giết con lớn trong lịch sử không hiếm và hành động đó không có gì khó hiểu. Lê Quý Ly có thể gièm pha để giết tướng Nguyễn Đa Phương vì đố kỵ ganh ghét cũng không có gì là khó hiểu. Nhưng khi Nghệ Tông tin theo lời một đại thần họ ngoại mà giết tông thất, giết cháu ruột rồi giết cả con ruột thì lòng tin đã đến mức u mê.

Nhiều việc làm của Nghệ Tông không khác gì dọn đường cho Quý Ly cướp ngôi con cháu mình. Trần Nghệ Tông, vị quân chủ vừa có công khôi phục nhà Trần từ tay Dương Nhật Lễ trên danh nghĩa, lại vừa có tội làm mất nhà Trần trên thực tế.

Gia đình
 Hậu phi:
Huệ Ý Phu nhân (惠懿夫人 ?-1370), truy phong là Thục Đức Hoàng hậu (淑德皇后).
 Hậu duệ:
 Trang Định vương Trần Ngạc (莊定王陳𩖃 ? - 1392, bị giáng làm Mẫn vương và bị Hồ Quý Ly sai Nguyễn Nhân Liệt giết. Sau khi Hồ Quý Ly lên ngôi, giáng Ngạc làm Liệt hiệu phán hầu. Con là Trùng Quang Đế nhà Hậu Trần.
 Trần Ngỗi (陳頠), tức Giản Định đế (簡定帝).
 Trần Ngung (陳顒), tức Thuận Tông Nguyên Quân Hoàng đế (順宗元君皇帝).
 Thiên Huy Công chúa Trần Thục Mỹ, hoàng hậu của Trần Phế Đế. Tháng 10 năm 1393, do thông dâm với phủ quân ty Trần Nguyên Uyên, Trần Nghệ Tông tức giận lại gả cho Thái bảo Trần Nguyên Hãng (con Cung Tín vương Trần Thiên Trạch, em trai (hoặc anh trai) của Trần Nguyên Uyên).
 Một con gái nữa là hoàng hậu của Trần Nhật Lễ.
 Quan phục hầu Đại vương Trần Húc, đi theo Duệ Tông nam chinh năm 1377 nhưng đầu hàng Chiêm Thành, tháng 9 âm lịch năm 1381 bị Phế Đế giết

Xem thêm
Nhà Trần
Trần Duệ Tông
Dương Nhật Lễ
Trần Khát Chân
Trần Phế Đế
Trần Thuận Tông
Hồ Quý Ly

Chú thích

Tham khảo

Đại Việt Sử ký Toàn thư
Khâm định Việt sử Thông giám Cương mục
Trần Xuân Sinh (2006), Thuyết Trần, Nhà xuất bản Hải Phòng
Trần Trọng Kim, Việt Nam sử lược, bản điện tử

Nghệ Tông
Thái thượng hoàng nhà Trần
Người Hà Nội
Nhà thơ Việt Nam thời Trần
Sinh năm 1321
Mất năm 1394
Vua Việt Nam


title: Agrypnus impressus

text:
Agrypnus impressus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1878.

Chú thích

Tham khảo

Agrypnus


title: Tipula venerabilis

text:
Tipula venerabilis là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng Indomalaya.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Quần đảo Solor

text:
Quần đảo Solor () là một nhóm các đảo trong nhóm lớn hơn gọi là quần đảo Nusa Tenggara (quần đảo Sunda Nhỏ) trong lãnh thổ của Indonesia, với giới hạn về phía tây là đảo Flores và về phía đông là eo biển Alor, chia tách nó với quần đảo Alor. Về phía bắc là nhánh phía tây của biển Banda, trong khi về phía nam, vượt qua biển Savu là tới đảo Timor. Các đảo lớn nhất trong quần đảo này, theo chiều từ tây sang đông có: Solor, Adonara và Lembata (tên cũ Lomblen), và còn nhiều đảo nhỏ khác.

Về mặt hành chính, quần đảo Solor thuộc tỉnh Đông Nusa Tenggara.

Ngoài ngôn ngữ chính thức là tiếng Indonesia, dân cư trong khu vực quần đảo Solor còn nói tiếng Lamaholot như là một ngôn ngữ chung (lingua franca). Tại đây có nhiều ngôn ngữ địa phương, chẳng hạn như tiếng Adonara, được sử dụng cục bộ trên các đảo Adonara và Solor.

Tham khảo

Solor


title: Antonov An-26

text:
Antonov An-26 (tên ký hiệu của NATO: "Curl") là một máy bay vận tải hạng nhẹ hai động cơ phản lực cánh quạt tuốc bin, được phát triển từ Antonov An-24, với những sửa đổi đặc biệt để sử dụng trong quân sự. Lần đầu tiên xuất hiện vào năm 1969 tại Triển lãm hàng không Paris, nó được sửa đổi phần thân phía sau với một thang chất hàng hóa lớn. An-26 cũng được sản xuất tại Trung Quốc mà không có giấy phép bởi hãng Xian Aircraft Factory, phiên bản của Trung Quốc có tên là Y-14, tuy nhiên tên gọi này sau đó thay đổi chuyển cho seri Y-7 và các loại máy bay khác.

Các phiên bản
 An-26 "Curl-A": Máy bay vận tải chiến thuật hai động cơ.
 Vào năm 1981, An-26B được đưa vào sử dụng. Đặc điểm chính của phiên bản này là trang bị bộ trục lăn có thể chuyển động gấp vào thành cabin khi không được sử dụng. Nó cũng được trang bị với hai động cơ phản lực cánh quạt ZMDB Progress (Ivchyenko) Al-24VT để tăng thêm công suất.
 An-26BRL: Phiên bản nghiên cứu băng.
 An-26L: Phiên bản định kích cỡ sân bay.
 An-26M: Phiên bản tải thương.
 An-26P: Phiên bản trang bị vũ khí.
 An-26RTR "Curl-B": Máy bay tác chiến điện tử, thu thập tình báo trên không.
 An-26ST: Máy bay thực hiện nhiệm vụ đặc biệt cho Không quân Đông Đức.
 Y-7H: Phiên bản vận tải quân sự. Phiên bản sản phẩm của Trung Quốc.
 Y-7-500: Phiên bản vận chuyển hàng hóa dân sự. Phiên bản sản phẩm của Trung Quốc.

Các quốc gia sử dụng

Quân sự

Nguồn: Aerospace Source Book 2007

 Không quân Afghan - (1975 đến nay) 2 còn hoạt động; có hơn 20+ được cung cấp

 Không quân Angola - 12

 Không quân Bangladesh - ngừng hoạt động

 Không quân Belarus - 6

 Không quân Bénin

 Không quân Bulgaria - 3

 Không quân Chad - 1

 23 Xian Y-7; 4 Xian Y-7-100; Bao gồm mọi loại máy bay Y-7
 Không quân Quân giải phóng Nhân dân
 Hải quân Quân giải phóng Nhân dân

 Không quân Congo - 1

 Không quân Cuba - 17

 Không quân Czech - 4

 Không quân Cộng hòa Dân chủ Congo - 1
 Đông Đức
 Không quân Đông Đức

 Không quân Ethiopia - 1

 Luftwaffe - ngừng sử dụng

 Không quân Guinea-Bissau - ngừng sử dụng

 Không quân Hungary - 4

 Không quân Iraq - ngừng sử dụng

 Không quân Kazakh - 1

 Không quân Bắc Triều Tiên

 Không quân Quân Giải phóng Nhân dân Lào - 3

 Không quân Libya - 10

 Không quân Litva - 3; 2 chiếc sẽ hoạt động đến năm 2009.

 Không quân Madagascar - 4

 Không quân Mali - 1

 Bộ Tư lệnh Lực lượng Phòng không Mông Cổ - 1

 Không quân Mozambique - 5

 Không quân Nicaragua - 2

 Không quân Niger - 1

 Không quân Pakistan - ngừng hoạt động

 Không quân Ban Lan - 5 trong tổng số 12

 Không quân Romania - 4;

 Không quân Nga - 9 An-26; 21 An-26B

 Không quân Serbia - 6

 Không quân Slovakia - 1

 Không quân Xô viết

 Không quân Syria - 5

 Không quân Tanzanian

 Không quân Hoa Kỳ - Phi đội Hoạt động Đặc biệt số 6

 Hàng không Hải quân Ukraina - 1

 Không quân Uzbek - 13

 Không quân Nhân dân Việt Nam -48

 Không quân Yemen - 5

 Bộ Tư lệnh Phòng không và Không quân Zambia - 4

Dân sự
Vào tháng 8 năm 2006, tổng cộng có 267 chiếc Antonov An-26 tiếp tục hoạt động trong các công ty hàng không. Những công ty sử dụng chính bao gồm: Lao Airlines (6), Syrian Arab Airlines (6), Aerocom (5), ARP 410 Airlines (5), Air Urga (10), Exin (9), RAF-Avia (5), Turkmenistan Airlines (5), Iraero (7), Scorpion Air (6), Yakutia Airlines (5) và Aerogaviota (18). 106 công ty hàng không khác cũng sử dụng một số lượng nhỏ loại máy bay này.

Các tai nạn đáng chú ý
 Tai nạn máy bay Balad 2007
 Tai nạn tại Kinshasa, cộng hòa dân chủ Congo năm 2007. Ngày 4 tháng 10 năm 2007 một chiếc An-26 của hãng Africa One đã gặp tai nạn tại Kinshasa gần Kimbaseke sau khi cất cánh. 25 người trong số 27 người trên máy bay thiệt mạng, và con số thiệt mạng tiếp tục tăng do máy bay đâm vào một khu nhà ổ chuột.
 Ngày 8 tháng 4 năm 2008, một chiếc AN-26 quân sự của Việt Nam đã rơi xuống một cánh đồng lúa tại xã Tả Thanh Oai, Thanh Trì, Hà Nội khiến toàn bộ phi hành đoàn 5 người thiệt mạng. Nguyên nhân có thể do máy bay đã bị chết động cơ khi đang bay.

Thông số kỹ thuật (An-26)

Đặc điểm riêng
 Phi đoàn: 4 (2 phi công, 1 phi công trực radar/kỹ sư, 1 người dẫn đường)
 Sức chứa: 40 hành khách
 Trọng tải: 5.500 kg (12.000 lb)
 Chiều dài: 23.8 m (78 ft 1 in)
 Sải cánh: 29.2 m (95 ft 9½ in)
 Chiều cao: 8.32 m (27 ft 3½ in)
 Diện tích cánh: 74.98 m² (ft²)
 Trọng lượng rỗng: 15.020 kg (33.110 lb)
 Trọng lượng cất cánh: 19.520 kg (43.010 lb)
 Trọng lượng cất cánh tối đa: 24.000 kg (53.000 lb)
 Động cơ: 2× động cơ phản lực cánh quạt Progress AI-24VT 2075 kW và 1× động cơ phản lực RU-19-300 8.8 kW

Hiệu suất bay
 Vận tốc cực đại: 540 km/h (336 mph)
 Vận tốc hành trình: 440 km/h (240 knots, 275 mph)
 Tầm bay:
 Nhiên liệu tối đa: 2.550 km
 Tải tối đa: 900 đến 1100 km
 Trần bay: 7500 m (17.000 ft)
 Vận tốc lên cao: 8.0 m/s (1575 ft/min)
 Lực nâng của cánh: n/a
 Lực đẩy/trọng lượng: n/a

Tham khảo

 COMMERCIAL AIRCRAFT and AIRLINE MARKINGS by Christopher Chant

Liên kết ngoài

 http://www.airliners.net/search/photo.search?aircraft_genericsearch=Antonov%20An-26&distinct_entry=true
 http://www.antonov.com/about/an-26.xml
 http://www.aeronautics.ru/an26a.jpg
 http://rus.air.ru/airplanes/images/An-26pict.htm

Xem thêm

Máy bay có cùng sự phát triển
 Antonov An-24
 Antonov An-30

Máy bay có tính năng tương đương
 Alenia G.222
 An-24

Trình tự thiết kế
An-14 - An-22 - An-24 - An-26 - An-28 - An-30 - An-32

AN-026
Antonov AN-026
Antonov AN-026
Antonov AN-026
Máy bay chở hàng
Máy bay vận tải
Máy bay trinh sát
Máy bay huấn luyện
Máy bay tác chiến điện tử
Tình báo tín hiệu
Máy bay hai động cơ cánh quạt
Máy bay cánh trên
Máy bay động cơ tuốc bin cánh quạt
Thủy Phi Cơ


title: Jeriquara

text:
Jeriquara là một đô thị ở bang São Paulo của Brasil.
Đô thị này nằm ở vĩ độ 20º18'40" độ vĩ nam và kinh độ 47º35'21" độ vĩ tây, trên khu vực có độ cao 860 m. Dân số năm 2004 ước tính là 3.296 người.
Đô thị này có diện tích 141,0 km².

Thông tin nhân khẩu

Dữ liệu dân số theo điều tra dân số năm 2000

Tổng dân số: 3.280
Dân số thành thị: 2.510
Dân số nông thôn: 770
 Nam giới: 1.742
 Nữ giới: 1.538
Mật độ dân số (người/km²): 23,26

Tỷ lệ tử vong trẻ sơ sinh dưới 1 tuổi (trên một triệu người): 17,51

Tuổi thọ bình quân (tuổi): 70,36

Tỷ lệ sinh (số trẻ trên mỗi bà mẹ): 3,40

Tỷ lệ biết đọc biết viết: 85,83%

Chỉ số phát triển con người (HDI-M): 0,748
 Chỉ số phát triển con người - Thu nhập: 0,665
 Chỉ số phát triển con người - Tuổi thọ: 0,756
 Chỉ số phát triển con người - Giáo dục: 0,824
(Nguồn: IPEADATA)

Liên kết ngoài
 Trang mạng của đô thị
 Jeriquara trên WikiMapia

Tham khảo

Đô thị bang São Paulo


title: Conus micropunctatus

text:
Conus micropunctatus là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae, họ ốc cối.

Giống như tất cả các loài thuộc chi Conus, chúng là loài săn mồi và có nọc độc. Chúng có khả năng "đốt" con người, do vậy khi cầm chúng phải hết sức cẩn thận.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

 The Conus Biodiversity website

M
Động vật được mô tả năm 2000


title: Vernierfontaine

text:
Vernierfontaine là một xã của tỉnh Doubs, thuộc vùng Bourgogne-Franche-Comté, miền đông nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Doubs

Tham khảo

INSEE
IGN

Xã của Doubs


title: Hylaeus xanthostoma

text:
Hylaeus xanthostoma là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Alfken mô tả khoa học năm 1914.

Chú thích

Tham khảo

X
Động vật được mô tả năm 1914


title: Taphinellina akkoae

text:
Taphinellina akkoae là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Chujo miêu tả khoa học năm 1954.

Chú thích

Tham khảo

Taphinellina


title: USS Tuscaloosa

text:
Hai tàu chiến của Hải quân Hoa Kỳ từng được đặt tên USS Tuscaloosa, theo tên thành phố Tuscaloosa, Alabama:

 USS Tuscaloosa (CA-37) là một tàu tuần dương hạng nặng lớp New Orleans đưa ra hoạt động năm 1934, phục vụ suốt Thế Chiến II và ngừng hoạt động năm 1946
 USS Tuscaloosa (LST-1187) là một tàu đổ bộ tăng lớp Newport phục vụ từ năm 1970 đến năm 1994

Tên gọi tàu chiến Hải quân Hoa Kỳ


title: Tinodes tichtrya

text:
Tinodes tichtrya là một loài Trichoptera trong họ Psychomyiidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Chú thích

Tham khảo

Tinodes


title: Limonia bagobo

text:
Limonia bagobo là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Limonia (Limoniidae)
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Cintré

text:
Cintré (, Gallo: Ceintraé) là một xã của tỉnh Ille-et-Vilaine, thuộc vùng Bretagne, miền tây bắc nước Pháp.

Dân số
Người dân ở Cintré được gọi là Cintréens.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Ille-et-Vilaine

Tham khảo

 Mayors of Ille-et-Vilaine Association  ;
 INSEE ;
 IGN

Liên kết ngoài
 Official website
 French Ministry of Culture list for Cintré

Xã của Ille-et-Vilaine


title: Vách đá Moher

text:
Vách đá Moher (tiếng Ailen: Aillte an Mhothair, còn được gọi là các vách đá của mohair) nằm trong các giáo xứ của Liscannor ở rìa phía nam-tây của khu vực Burren gần Doolin, ở hạt Clare, Cộng hòa Ireland.

Các vách đá cao 120 mét (390 ft) trên Đại Tây Dương tại Hag's Head (tiếng Ailen: Ceann na Cailleach), và đạt độ cao tối đa của 214 mét (702 ft) ở phía bắc của O'Brien's Tower, cách đó tám km 2. Cảnh quan từ các vách đá thu hút gần một triệu du khách mỗi năm. Vào ngày trời trong, quần đảo Aran có thể nhìn thấy trong vịnh Galway, như là các thung lũng, đồi núi của Connemara và Loop Head ở phía nam.

Liên quan: Là nơi Westlife quay MV cho hit đình đám trong sự nghiệp của họ My Love

Tham khảo

Địa lý Ireland
Địa lý hạt Clare
Vách đá Ireland
Khu bảo tồn hạt Clare
Điểm tham quan ở hạt Clare
Khu vực chim quan trọng Cộng hòa Ireland


title: Saint-Gilles, Saône-et-Loire

text:
Saint-Gilles là một xã ở tỉnh Saône-et-Loire trong vùng Bourgogne-Franche-Comté nước Pháp.

Thông tin nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 1999, xã này có dân số 299.

Xem thêm
Xã của tỉnh Saône-et-Loire

Tham khảo

INSEE
IGN

Xã của Saône-et-Loire


title: Limnophila madida

text:
Limnophila madida là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Limnophila (chi ruồi)
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Amara acuticauda

text:
Amara acuticauda là một loài bọ cánh cứng trong chi Amara thuộc họ Carabidae. Nó là loài bản địa của một số vùng của châu Á.

Chú thích

Tham khảo

acuticauda
Bọ cánh cứng châu Á


title: Thiên Xứng (định hướng)

text:
Thiên Xứng có thể là
 Chòm sao Thiên Xứng (chòm sao)
 Một cung trong Hoàng Đạo Thiên Xứng (chiêm tinh)


title: Cardiorhinus granulosus

text:
Cardiorhinus granulosus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Solier miêu tả khoa học năm 1851.

Chú thích

Tham khảo

Cardiorhinus


title: Thuộc tính Markov

text:
Trong lý thuyết xác suất, một quá trình mang tính ngẫu nhiên có thuộc tính Markov nếu phân bố xác suất có điều kiện của các trạng thái tương lai của quá trình, khi biết trạng thái hiện tại, phụ thuộc chỉ vào trạng thái hiện tại đó, ví dụ. nó là độc lập điều kiện với các trạng thái trong quá khứ (trong đường đi của quá trình) khi biết trạng thái hiện tại.  Một quá trình với thuộc tính Markov thường được gọi là quá trình Markov, và có thể được miêu tả là Markovian.

Về mặt toán, nếu X(t), t > 0, là một quá trình ngẫu nhiên, thuộc tính Markov khẳng định rằng

Các quá trình Markov thường được gọi là đồng nhất hay thuần nhất (theo thời gian) nếu

và ngược lại gọi là không đồng nhất (thời gian).

Các quá trình Markov đồng nhất, thường đơn giản hơn các quá trình không đồng nhất, tạo thành lớp quan trọng nhất của các quá trình Markov.

Trong một số trường hợp, một cách rõ ràng các quá trình không phải Markovian có thể vẫn có các dạng biểu diễn Markov, được tạo thành bằng cách mở rộng khái niệm của trạng thái 'hiện tại' và 'tương lai'. Cho X là một quá trình không phải Markovian. Thì chúng ta định ra một quá trình Y, mà mỗi trạng thái của Y biểu diễn một khoảng thời gian của các trạng thái của X, ví dụ: về mặt toán

Nếu Y có thuộc tính Markov, thì nó là một biểu diễn Markovian của X. Trong trường hợp này, X còn được gọi là một quá trình Markov bậc 2. Các  quá trình Markov bậc cao được định nghĩa một cách giống nhau.

Một ví dụ của một quá trình không phải Markovian với dạng biểu diễn Markov là moving average time series.

Các quá trình Markov nổi tiếng nhất là các xích Markov, nhưng có nhiều quá trình khác, bao gồm chuyển động Brown, là Markovian.

Xem thêm

 Ví dụ về xích Markov
 Không có trí nhớ (Memorylessness)
 Semi-Markov process
 Andrey Markov
 Quá trình Markov

Tham khảo

Quá trình ngẫu nhiên
Mô hình Markov


title: 4513 Louvre

text:
4513 Louvre (1971 QW1) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 30 tháng 8 năm 1971 bởi T. M. Smirnova ở Nauchnyj.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 4513 Louvre

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1971
Được phát hiện bởi Tamara Mikhaylovna Smirnova


title: Butch Otter

text:
Butch Otter (sinh 3 tháng 5 năm 1942) là thống đốc thứ 32 của tiểu bang Idaho kể từ tháng 1 năm 2007 và là một thành viên của Đảng Cộng hòa. Otter trước đây đại diện của khu vực bầu cử nghị viện bang số 01.
Otter là phó thống đốc lâu nhất của bang Idaho, đương chức từ năm 1987-2001. Ông là người Idaho đầu tiên vừa đắc cử Hạ nghị sĩ Hoa Kỳ và thống đốc bang kể từ khi lập bang này. Ông là người Công giáo thứ ba làm thống đốc bang Idaho và là người đầu tiên giành chiến thắng cuộc bầu cử kể từ James H. Hawley vào năm 1910.

Tham khảo

Thống đốc Idaho
Sinh năm 1942
Nhân vật còn sống
Doanh nhân Mỹ thế kỷ 20
Lãnh đạo doanh nghiệp Mỹ
Chính khách Mỹ thế kỷ 21


title: Rhyacophila sutchanica

text:
Rhyacophila sutchanica là một loài Trichoptera trong họ Rhyacophilidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Rhyacophila


title: Gerterode

text:
Gerterode là một đô thị thuộc huyện Eichsfeld nước Đức. Đô thị này có diện tích 6,32 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2006 là 415 người.

Tham khảo


title: Bethonvilliers, Territorio di Belfort

text:
Bethonvilliers là một làng và xã tại tỉnh Territoire de Belfort, vùng Franche-Comté.

Thông tin nhân khẩu
Theo điều tra nhân khẩu năm 1999, xã này có dân số 217.The estimation for 2004 was 247.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Territoire de Belfort

Tham khảo

 INSEE
 IGN

Xã của Territoire de Belfort


title: Gennep

text:
Gennep () là một đô thị và thành phố ở đông nam Hà Lan.

Các trung tâm dân cư
Aaldonk, Dam, De Looi, Diekendaal, Gennep, Heijen, Hekkens, Milsbeek, Ottersum, Smele, Ven-Zelderheide và Zelder.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Trang mạng chính thức
nudism  - weekly nudist evening

Đô thị Limburg Hà Lan


title: PBAir

text:
PBAir là một hãng hàng không đóng tại Bangkok, Thái Lan. Hãng này cung cấp các chuyến bay theo lịch trình nội địa và quốc tế. Cơ sở hoạt động chính tại Sân bay quốc tế Bangkok, Bangkok.

Dữ liệu Mã

Mã IATA Code: 9Q
Mã ICAO Code: PBA
Callsign: PEEBEE AIR

Lịch sử

Haãg hàng không này được thành lập năm 1990 bởi TS. Piya BhiromBhakdi, chủ tịch của Boonrawd Brewery, hãng bia lớn nhất Thái Lan. Ban đầu hãng này chỉ cung cấp dịch vụ cho nhân viên của hãng bia này. Năm 1995 hãng đã nhận được giấy phép thực hiện các chuyến bay thuê bao và hãng đã bắt đầu hoạt động năm 1997. Tháng 2 năm 1999 hãng đã bắt đầu các chuyến bay theo lịch trình, liên minh với Thai Airways International và Air Andaman.

Các điểm đến

PB Air cung cấp dịch vụ trên các tuyến sau:
Các điểm đến theo lịch trình nội địa: Bangkok, Buriram, Lampang, Mae Hong Son, Nakhon Phanom, Nakhon Si Thammarat, Nan, Roi Et, Sakon Nakhon.
Điểm đến quốc tế: Đà Nẵng (Việt Nam) Seoul (Hàn Quốc) (thuê bao).

Đội tàu bay
Đến thời điểm tháng 3 năm 2007, đội tàu bay của PBAir bao gồm:
2 Embraer ERJ 145LR

Các máy bay đã vận hành

1 Dornier 328
3 Fokker F28
1 Boeing 767-300

Liên kết ngoài
PB Air

Tham khảo

Hãng hàng không Thái Lan


title: Hohe Wand

text:
Hohe Wand là một đô thị thuộc huyện Wiener Neustadt-Land trong bang Niederösterreich, Áo.

Tham khảo

Đô thị của Niederösterreich


title: Bernolsheim

text:
Bernolsheim là một xã thuộc tỉnh Bas-Rhin trong vùng Grand Est đông bắc Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Bas-Rhin

Tham khảo
 INSEE commune file

Xã của Bas-Rhin


title: Avaria (chi bướm)

text:
Avaria là một chi bướm đêm thuộc phân họ Tortricinae của họ Tortricidae.

Các loài
Avaria constanti (Rebel, in Rebel & Rogenhofer, 1894)
Avaria hyerana (Millire, 1858)

Xem thêm
Danh sách các chi của Tortricidae

Chú thích

Tham khảo

 tortricidae.com

Archipini


title: Schönbeck

text:
Schönbeck là một đô thị ở huyện Mecklenburgische Seenplatte (trước thuộc huyện Mecklenburg-Strelitz), bang Mecklenburg-Vorpommern, Đức. Đô thị này có diện tích 24,33 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 là 465 người.

Tham khảo

Xã của bang Mecklenburg-Vorpommern
Xã và đô thị ở huyện Mecklenburgische Seenplatte


title: Bergen

text:
Bergen là thành phố cảng ở tây nam Na Uy. Thành phố này có diện tích 445  km², dân số cuối năm 2007 là 247.746 người. Đây là thủ phủ của hạt Hordaland. Đây là thành phố lớn thứ 2 tại Na Uy, sau thủ đô Oslo. Bergen là một trung tâm tàu biển, ngư nghiệp, văn hóa. Các ngành chế tạo gồm: thép, tàu biển, ngư cụ, chế biến thực phẩm, thiết bị điện.
Bergen nằm trong một thung lũng gần 7 ngọn núi, là thành phố có nhiều tòa nhà cổ như: Nhà thờ Saint Mary (thế kỷ 12t), pháo đài Bergenhus, tòa nhà Håkonl (xây năm 1261; xây lại từ thập niên 1940). Đại học Bergen (1948), nhạc viện (1905) nằm ở Bergen.
Tên ban đầu là Björgvin, thành phố này đã được thành lập bởi vua Olaf III năm 1070 và đã nhanh chóng phát triển và trở thành một trung tâm thương mại. Đây là thủ đô của Na Uy từ thế kỷ 12 đến thế kỷ 13. Từ giữa thế kỷ 14 đến năm 1560, thành phố này thuộc kiểm soát của Liên minh Hanseatic, một liên đoàn thương mại của các thành phố châu Âu. Thành phố này đã bị nhiều cơn hỏa hoạn vào năm 1702, 1855, và 1916, và đã bị thiệt hại nặng trong thế chiến II khi nó bị quân Đức chiếm đóng.

Khí hậu

Tham khảo

Thư mục

 .

  (fulltext)

Liên kết ngoài

Thành phố của Na Uy

Cố đô
Khu dân cư thời đại Viking
Đô thị Hordaland
Thành phố ven biển Na Uy
Thành phố cảng Na Uy
Cố đô Na Uy
Thành phố cảng biển Bắc


title: Bruchus rubrimanus

text:
Bruchus rubrimanus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bruchidae. Loài này được Motschulsky miêu tả khoa học năm 1874.

Chú thích

Tham khảo

Bruchus


title: Nassarius alabasteroides

text:
Nassarius alabasteroides là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Nassariidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Nassarius
Động vật được mô tả năm 2009


title: Sân bay quốc tế Mariscal Sucre

text:
Sân bay quốc tế Mariscal Sucre  là một sân bay ở Quito, Ecuador, được đặt tên theo Antonio José de Sucre, một anh hùng độc lập Ecuador và Mỹ Latin. Sân bay này bắt đầu hoạt động năm 1960, và hiện phục vụ khoảng 3,9 triệu lượt khách và 125.000 tấn hàng hóa mỗi năm. Đây là một trong những sân bay nằm ở cao độ cao nhất thế giới, 2800 m trên mực nước biển.

Do vị trí ở giữa thành phố bao bọc quanh là núi, sân bay này không thể mở rộng hơn nữa và gây ra một số tan nạ, đã có sáu tai nạn và nhiều sự cố đã xảy ra trong những năm gần đây. Một sân bay mới đang được xây ở giáo khu Tababela, cách thành phố 18 km về phía đông, dự kiến hoạt động năm 2010.

Các hãng hàng không và các tuyến điểm

Nội địa

 Aerogal (Cuenca, Guayaquil, Manta, San Cristóbal, Santa Cruz/Baltra)
 Icaro (Coca, Cuenca, Esmeraldas, Guayaquil, Manta)
 TAME (Coca, Cuenca, Esmeraldas, Galápagos, Guayaquil, Lago Agrio, Loja, Macas, Machala, Manta, Portoviejo, San Cristóbal, Tulcán)
 VIP (Coca, Guayaquil, Nueva Loja, Salinas)

Quốc tế

 Aerogal (Bogotá, Cartagena [theo mùa], Medellín, Willemstad [seasonal])
 American Airlines (Miami)
 Avianca (Bogotá)
 Copa Airlines (Thành phố Panama)
 Delta Air Lines (Atlanta)
 Iberia (Barcelona-El Prat, Madrid-Barajas)
 KLM (Amsterdam, Bonaire)
 LAN Airlines (Buenos Aires-Ezeiza, Santiago de Chile)
 LAN Ecuador (Buenos Aires-Ezeiza, Madrid-Barajas, Miami, New York-JFK, Santiago de Chile)
 LAN Peru (Lima, Medellín)
 Santa Barbara Airlines (Caracas)
 Lacsa (San José (CR))
 TACA Peru (Lima)
 TAME (Manaus, Panama City [seasonal], San Andrés [theo mùa])

Các hãng vận tải hàng hóa
 AeroSucre (Bogotá)
 Arrow Air (Miami)
 Florida West International Airways (Miami)
 Cielos Airlines (Lima)
 Southern Air (Miami)
 Atlas Air (New York)
 Líneas Aéreas Suramericanas (Bogotá)
 Martinair (Miami, Mexico DF, San Jose, Amsterdam)
 TAMPA Cargo (Bogotá, Medellín, Miami)
 UPS (Miami)

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang mạng của sân bay Mariscal Sucre
 thông tin về sân bay mới
 A-Z World Airports Online

Sân bay Ecuador


title: Thiết Tây, Thẩm Dương

text:
Thiết Tây (tiếng Trung: 铁西区, Hán Việt: Thiết Tây khu) Là một quận của thành phố Thẩm Dương (沈阳市), tỉnh Liêu Ninh, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Quận này có diện tích 39 km2, dân số 800.000 người, mã số bưu chính 110021. Quận lỵ đóng tại số 1 đường Kiến Thiết Trung. Quận Thiết Tây có 20 nhai đạo, các đơn vị này lại được chia ra 196 ủy ban khu cư.

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện Liêu Ninh
Thẩm Dương


title: Leucophlebia pinratanai

text:
Leucophlebia pinratanai là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae. Nó được tìm thấy ở Thái Lan.

Chú thích

Tham khảo

Leucophlebia


title: Saint-Vincent, Tarn-et-Garonne

text:
Saint-Vincent (also: Saint-Vincent-d'Autejac) là một làng và xã ở tỉnh Tarn-et-Garonne trong vùng Tarn-et-Garonne, Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Tarn-et-Garonne

Tham khảo

Xã của Tarn-et-Garonne


title: Chi Hòe

text:
Chi Hòe (danh pháp khoa học: Styphnolobium) là một chi nhỏ chứa 3-4 loài cây thân gỗ nhỏ và cây bụi trong phân họ Đậu (Faboideae) của họ Đậu (Fabaceae), trước đây được phân loại trong chi Sophora theo định nghĩa rộng. Các loài trong chi Styphnolobium khác với chi Sophora (nghĩa hẹp) ở chỗ chúng không có khả năng tạo ra mối quan hệ cộng sinh với vi khuẩn nốt rễ (vi khuẩn cố định đạm) trên rễ của chúng. Chúng khác với chi có quan hệ họ hàng gần là Calia (đậu Mescal) ở chỗ chúng có lá sớm rụng và hoa mọc ra từ nách lá chứ không phải ở đầu cành. Lá của các loài trong chi Hòe là dạng lá kép hình lông chim lẻ, với 9-21 lá chét, và hoa mọc thành chùm rủ xuống, tương tự như ở dương hòe.

Các loài
Styphnolobium affine (Torr. & A. Gray) Walp., đậu Coral (đồng nghĩa Sophora affinis) có nguồn gốc miền nam Hoa Kỳ tại Texas, Oklahoma, Arkansas và Louisiana. Nó là cây bụi lớn hay cây gỗ nhỏ, cao tới 5–7 m, với hoa màu trắng hay tím nhạt.
Styphnolobium japonicum (L.) Schott, hòe (đồng nghĩa Sophora japonica), có nguồn gốc Đông Á (chủ yếu là Trung Quốc; cho dù tên khoa học có liên quan tới Nhật Bản, nhưng nó là loài cây được đưa vào đây), là cây cảnh phổ biến tại châu Âu và Bắc Mỹ, được trồng vì có hoa trắng, nở vào cuối mùa hè khi phần lớn các loài khác đã kết thúc thời kỳ ra hoa. Nó là cây thân gỗ có tán lá rộng, cao tới 10–20 m.
Styphnolobium monteviridis có nguồn gốc Trung Mỹ.

Sử dụng
Cây hòe được sử dụng rộng rãi trong nghệ thuật bonsai. Cây hòe tội lỗi là cây hòe lịch sử tại Công viên Cảnh Sơn, Bắc Kinh, nơi vị hoàng đế cuối cùng của nhà Minh là Minh Sùng Trinh đã tự treo cổ năm 1644.

S. japonicum (tiếng Trung: 槐; bính âm: huái: hòe) là một trong 50 vị thuốc cơ bản được sử dụng trong y học cổ truyền Trung Hoa.

Một vài hình ảnh về cây Hòe

Chú thích

Tham khảo
The relationship of Sophora sect. Edwardsia (Fabaceae) to Sophora tomentosa, the type species of the genus Sophora, observed from DNA sequence data and morphological characters. Bot. J. Linn. Soc. 146: 439-446 (2004). Tóm tắt trực tuyến.

Liên kết ngoài
Sophora japonica

Cây thuốc

simple:Styphnolobium japonicum


title: Basaluzzo

text:
Basaluzzo là một đô thị ở tỉnh Alessandria trong vùng Piedmont của Italia, có vị trí cách khoảng 90 km về phía đông nam của Torino và khoảng 20 km về phía đông nam của Alessandria. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 1.935 người và diện tích là 15,2 km².

Đô thị Basaluzzo có các frazione (đơn vị cấp dưới) S. Antonio.

Basaluzzo giáp các đô thị: Bosco Marengo, Capriata d'Orba, Francavilla Bisio, Fresonara, Novi Ligure, Pasturana, và Predosa.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Alessandria
Thành phố và thị trấn ở Piemonte


title: Thury-en-Valois

text:
Thury-en-Valois là một xã thuộc tỉnh Oise trong vùng Hauts-de-France phía bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 140 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

INSEE

Thuryenvalois


title: 5269 Paustovskij

text:
5269 Paustovskij (1978 SL6) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 28 tháng 9 năm 1978 bởi N. S. Chernykh ở Đài vật lý thiên văn Crimean. Tênd after Konstantin Paustovsky, russian writer.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 5269 Paustovskij

Thiên thể phát hiện năm 1978
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Tikhvin

text:
Tikhvin (tiếng Nga: Тихвин) là một thành phố Nga, hai bên bờ sông Tikhvinka ở phía đông tỉnh, 200 km về phía đông Saint Petersburg. Thành phố này thuộc chủ thể Leningrad Oblast. Thành phố có dân số 63.338 người (theo điều tra dân số năm 2002). Đây là thành phố lớn thứ 254 của Nga theo dân số năm 2002. Dân số qua các thời kỳ:

Tham khảo

Thành phố của Nga
Tỉnh Leningrad
Tikhvin


title: Neubaufahrzeug

text:
Neubaufahrzeug là tên một dự án tăng hạng nặng do Adolf Hitler khởi xướng khi ông nắm quyền vào năm 1933 và giao cho Rheinmentall sản xuất. Nặng, to và quá cồng kềnh-Neubaufahrzeug chỉ được dùng để thử nghiệm trong chiến tranh Na Uy (năm 1940) và trên các bãi tập quân sự. Trong suốt thời gian thế chiến II, chỉ có năm chiếc được sản xuất.

Phát triển
Sự ra đời của dự án Neubaufahrzeug chủ yếu là do chỉ thị của Hitler về việc phát triển một dòng tăng có tính năng đột phá.Nó được bắt đầu vào năm 1933 khi Reichswehr giao cho Rheinmentall và Krupp bản hợp đồng sản xuất.Grosstractor là mã số bí mật của dự án này.Vì khi đó Đức còn đang phải chịu sự gò bó của hoà ước Versailles nên dự theo như danh nghĩa thì đây là một dự án chế tạo xe kéo nông nghiệp.

Neubaufahrzeug gồm hai bản thiết kế khác nhau.Theo bản thiết kế thứ nhất thì Neubaufahrzeug được trang bị pháo 75 mm KwK L/24 và súng máy 37 mm KwK L/45.Bản thiết kế thứ hai không có gì thay đổi về vũ khí nhưng vị trí pháo chính và súng phụ thay đổi.Ngoài ra, bản thiết kế thứ hai còn được trang bị một loại pháo mới do Krupp làm.Giống panzer-1, pháo chính của Krupp hơi ngắn và được lắp chung vào một ngăn, súng phụ được đặt ra ngoài.

Vào năm 1934, Rheinmentall thiết kế và cho xuất xưởng hai mẫu.Ba mẫu còn lại được sản xuất vào năm 1935-1936.

Lịch sử hoạt động

Mặc dù Neubaufahrzeug chưa một lần được đưa vào sản xuất rộng rãi nhưng nó là một trong phương tiện truyền thông rất hiệu quả của Đức Quốc xã.

Neubaufahrzeug được đưa đến Na Uy-khi chiến dịch xâm lược nước này của Đức Quốc xã đã thành công.Neubaufahrzeug chính là biểu tượng sức mạnh cho quân đội Đức Quốc xã.Trong khoảng từ năm 1940-1941, Neubaufahrzeug bắt đầu thực hiện hành trình quảng bá quân đội cho Wehrmacht trong khắp các nước thuộc địa ở châu Âu.

Hiện tại không một chiếc Neubaufahrzeug còn sót lại, nhưng theo một số tài liệu của Đồng Minh thì số Neubaufahrzeug(khoảng hai chiếc) sau thế chiến được cất giữ tại một kho bảo quản đâu đó ở Mỹ.Năm 1944, chúng được cử tham gia chiến dịch phản công Ardennes, trong trận này cả năm chiếc đều bị bắn nát bởi lực lượng thiết giáp Anh.

Chú thích

Tham khảo
 Chamberlain, Peter & Doyle, Hillary: Encyclopedia of German Tanks of World War Two: The Complete Illustrated Directory of German Battle Tanks, Armoured Cars, Self-propelled guns and Semi-tracked Vehicles 1939-1945, Silverdale Books, 2004 ISBN 1-84509-012-8

Liên kết ngoài
Achtung Panzer - Neubaufahrzeug  accessed ngày 9 tháng 4 năm 2005.
OnWar.com Neubaufahrzeug  accessed ngày 9 tháng 4 năm 2005.

Xe tăng hạng nặng Đức
Xe tăng Đức giai đoạn Chiến tranh thế giới thứ hai
Xe tăng thử nghiệm
Xe tăng hạng trung Đức


title: Xanthopenthes fuscus

text:
Xanthopenthes fuscus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Fleutiaux miêu tả khoa học năm 1928.

Chú thích

Tham khảo

Xanthopenthes


title: Uroplata reducta

text:
Uroplata reducta là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Monrós & Viana miêu tả khoa học năm 1947.

Chú thích

Tham khảo

Uroplata


title: Melanotrichia samaconius

text:
Melanotrichia samaconius là một loài Trichoptera thuộc họ Xiphocentronidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Melanotrichia


title: Memphis (Ai Cập)

text:
Memphis (; ) từng là kinh đô của Aneb-Hetch - vùng đầu tiên của Hạ Ai Cập - từ khi thành lập cho đến khoảng năm 2200 trước Công nguyên.

Tên của thành phố trong tiếng Ai Cập cổ là Ineb Hedj ("Bạch Thành"). "Memphis" (Μέμφις) là tên tiếng Hy Lạp đã được biến đổi từ tên của kim tự tháp của Pepi I, Men-nefer, sau đó trở thành Menfe trong tiếng Copt. Các thành phố và thị xã Mit Rahina, Dahshur, Saqqara, Abusir, Abu Ghurab và Zawyet El Aryan ngày nay nằm trong ranh giới hành chính của thành phố Memphis lịch sử (tọa độ ).

Memphis cũng được biết đến trong thời Ai Cập Cổ đại là Ankh Tawy ("Cái mà nối hai vùng đất"), do đó nhấn mạnh vị trí quan trọng của thành phố giữa Thượng Ai Cập và Hạ Ai Cập.

Địa lý

Phế tích của Memphis cách Cairo 19 km về phía nam, bên bờ tây của sông Nil.

Theo Herodotus, thành phố này được thành lập khoảng năm 3100 trước Công nguyên bởi ông vua huyền thoại Menes, người thống nhất hai vương quốc của Ai Cập và khai sinh Ai Cập; với khoảng 30.000 dân, đây là khu định cư lớn nhất thế giới từ khi thành lập đến năm 2250 trước Công nguyên và từ 1557 đến 1400 trước Công nguyên.

Trong Kinh Thánh Memphis được gọi là Moph hay Noph.

Xem thêm
 Danh sách di sản thế giới tại châu Phi

Chú thích

Liên kết ngoài

 On the Memphis Theology
 Memphis site (Windows Live Local)

Di sản thế giới tại Ai Cập
Ai Cập học
Vương triều thứ Tư của Ai Cập


title: Chrysolampra thailandica

text:
Chrysolampra thailandica là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Medvedev miêu tả khoa học năm 2006.

Chú thích

Tham khảo

Chrysolampra


title: Dicronychus luciae

text:
Dicronychus luciae là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Laibner miêu tả khoa học năm 1985.

Chú thích

Tham khảo

Dicronychus


title: Pedostibes everetti

text:
Pedostibes everetti là một loài cóc thuộc họ Bufonidae.
Đây là loài đặc hữu của Malaysia.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và sông ngòi.

Chú thích

Tham khảo

 Inger, R., Das, I., Stuebing, R., Lakim, M. & Yambun, P. 2004. Pedostibes everetti. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 7 năm 2007.

Pedostibes


title: 1896

text:
Theo lịch Gregory, năm 1896 (số La Mã: MDCCCXCVI) là năm bắt đầu từ ngày thứ Tư.

Sự kiện
4 tháng 1: Utah trở thành bang thứ 45 của Hoa Kỳ.
5 tháng 3: Antoine Henri Becquerel khám phá tia phóng xạ.
5 tháng 4: Thế Vận Hội đầu tiên của thời hiện đại tại Athena.
15 tháng 4: Thế Vận Hội tại Athena kết thúc.
10 tháng 4: Spyridon Louis đoạt huy chương Thế Vận Hội đầu tiên của thời hiện đại.
23 tháng 10: Vua Thành Thái ra chỉ dụ thành lập trường Quốc Học Huế.

Sinh

Tháng 1
4 tháng 1: André Masson, họa sĩ Pháp (mất 1987)
11 tháng 1: Heinrich Stuhlfauth, cầu thủ bóng đá Đức (mất 1966)
12 tháng 1: David Wechsler, nhà tâm lý học Mỹ (mất 1981)
14 tháng 1: John Dos Passos, nhà văn Mỹ (mất 1970)
14 tháng 1: Kurt Guggenheim, nhà văn Thụy Sĩ (mất 1983)
15 tháng 1: Jacobo Ficher, nhà soạn nhạc Argentina (mất 1978)
18 tháng 1: Ville Ritola, vận động viên điền kinh Phần Lan, huy chương Thế Vận Hội (mất 1982)
20 tháng 1: George Burns, diễn viên Mỹ (mất 1996)
22 tháng 1: Norman Thomas Gilroy, tổng giám mục của Sydney, Hồng y Giáo chủ (mất 1977)
24 tháng 1: Hermann Zorn, nhà hóa học Đức (mất 1983)

Tháng 2
4 tháng 2: Friedrich Glauser, nhà văn thể loại hình sự Thụy Sĩ (mất 1938)
4 tháng 2: Friedrich Hund, nhà vật lý học Đức (mất 1997)
7 tháng 2: Thomas Holenstein, chính trị gia Thụy Sĩ (mất 1962)
11 tháng 2: Miroslav Cikán, đạo diễn phim Séc (mất 1962)
18 tháng 2: André Breton, thi sĩ Pháp, nhà văn (mất 1966)
20 tháng 2: Henri de Lubac, nhà thần học Pháp, thầy tu dòng Tên (mất 1991)
24 tháng 2: Richard Thorpe, đạo diễn phim Mỹ (mất 1991)
25 tháng 2: Ida Noddack-Tacke, nữ hóa học gia Đức (mất 1978)
28 tháng 2: Philip Showalter Hench, bác sĩ Mỹ (mất 1965)
29 tháng 2: Morarji Desai, chính trị gia Ấn Độ, lãnh đạo chính phủ (mất 1995)
29 tháng 2: William A. Wellman, đạo diễn phim Mỹ (mất 1975)

Tháng 3
2 tháng 3: Clair Bee, huấn luyện viên bóng rổ Mỹ (mất 1983)
6 tháng 3: August Werner, cầu thủ bóng đá đội tuyển quốc gia Đức (mất 1968)
17 tháng 3: Josef Sudek, nhiếp ảnh gia Séc (mất 1976)
21 tháng 3: Friedrich Waismann, nhà toán học Áo, triết gia (mất 1959)
22 tháng 3: Albert Schnettler, nhà kinh tế học Đức (mất 1967)
22 tháng 3: Pierre Jeanneret, kiến trúc sư Thụy Sĩ (mất 1967)
24 tháng 3: Franz Blücher, chính trị gia Đức, bộ trưởng liên bang (mất 1959)
27 tháng 3: Arthur Piechler, nhà soạn nhạc Đức, nghệ sĩ đàn ống (mất 1974)
29 tháng 3: Wilhelm Ackermann, nhà toán học Đức (mất 1962)

Tháng 4
1 tháng 4: Wilhelm Sauter, họa sĩ Đức (mất 1945)
2 tháng 4: Franciszek Raszeja, nhà y học Ba Lan (mất 1942)
4 tháng 4: Robert Emmet Sherwood, nhà soạn kịch Mỹ, tác giả kịch bản (mất 1955)
5 tháng 4: Robert Tillmanns, chính trị gia Đức (mất 1955)
6 tháng 4: Leopold Mayer, nhà kinh tế học Áo (mất 1971)
11 tháng 4: Wieland Herzfelde, nhà xuất bản Đức, tác giả, nhà xuất bản (mất 1988)
14 tháng 4: P. C. Ettighoffer, nhà văn Đức (mất 1975)
16 tháng 4: Tristan Tzara, nhà văn Pháp (mất 1963)
19 tháng 4: Esteban Canal, kiện tướng cờ vua Peru (mất 1981)
21 tháng 4: Attila Hörbiger, diễn viên Áo (mất 1987)
27 tháng 4: Wallace Hume Carothers, nhà hóa học Mỹ (mất 1937)
29 tháng 4: Walter Mehring, nhà văn Đức (mất 1981)
30 tháng 4: Hans List, doanh nhân Áo (mất 1996)

Tháng 5
1 tháng 5: Heinrich Danioth, họa sĩ Thụy Sĩ (mất 1953)
1 tháng 5: Mark W. Clark, tướng Mỹ (mất 1984)
2 tháng 5: Arpad Vajda, người đánh cờ Hungary (mất 1967)
7 tháng 5: Kathleen McKane Godfree, nữ vận động viên quần vợt Anh (mất 1992)
11 tháng 5: Josip Štolcer-Slavenski, nhà soạn nhạc Croatia (mất 1955)
15 tháng 5: Regina Ullmann, nữ thi sĩ Thụy Sĩ (mất 1961)
19 tháng 5: Jorge Alessandri, chính trị gia Chile (mất 1986)
30 tháng 5: Howard Hawks, đạo diễn phim Mỹ (mất 1977)

Tháng 6
4 tháng 6: Stringer Davis, diễn viên Anh (mất 1973)
7 tháng 6: Otto Heinrich Schindewolf, nhà cổ sinh vật học Đức (mất 1971)
7 tháng 6: Robert S. Mulliken, nhà vật lý học Mỹ, nhà hóa học (mất 1986)
9 tháng 6: Richard Friedenthal, nhà văn Đức (mất 1979)
15 tháng 6: Hồ Tùng Mậu, nhà hoạt động chính trị người Việt Nam (mất 1951)
16 tháng 6: Karl Rüdiger, chính trị gia Đức (mất 1951)
20 tháng 6: Wilfrid Pelletier, người điều khiển dàn nhạc Canada, nghệ sĩ dương cầm (mất 1982)

Tháng 7
3 tháng 7: Rudolf Heberle, nhà xã hội học Đức (mất 1991)
16 tháng 7: Trygve Lie, chính trị gia Na Uy, tổng thư ký Liên Hợp Quốc (mất 1968)
18 tháng 7: Patrick Aloysius O'Boyle, tổng giám mục Washington, Hồng y Giáo chủ (mất 1987)
19 tháng 7: A. J. Cronin, bác sĩ Scotland, nhà văn (mất 1981)
21 tháng 7: Jean Rivier, nhà soạn nhạc Pháp (mất 1987)
23 tháng 7: Adrienne Gessner, nữ diễn viên Áo (mất 1987)
24 tháng 7: Hermann Kasack, nhà văn Đức, thi sĩ (mất 1966)
24 tháng 7: Willy Odenthal, chính trị gia Đức (mất 1962)
28 tháng 7: Barbara La Marr, nữ diễn viên Mỹ (mất 1926)

Tháng 8
9 tháng 8: Erich Hückel, nhà hóa học Đức, nhà vật lý học (mất 1980)
10 tháng 8: Milena Jesenská, nhà văn nữ Séc (mất 1944)
10 tháng 8: Walter Lang, đạo diễn phim Mỹ (mất 1972)
11 tháng 8: Enid Blyton, nhà văn nữ Anh (mất 1968)
23 tháng 8: Christian Schiefer, nhiếp ảnh gia Thụy Sĩ (mất 1998)
23 tháng 8: Hubert von Meyerinck, diễn viên Đức (mất 1971)
25 tháng 8: Friedrich von Kessel, chính trị gia Đức (mất 1975)
27 tháng 8: Zygmunt Berling, tướng Ba Lan, chính trị gia (mất 1980)
28 tháng 8: Liam O'Flaherty, nhà văn Ireland (mất 1984)

Tháng 9
3 tháng 9: Alfons Beil, linh mục Đức, tác giả (mất 1997)
3 tháng 9: Max Dungert, họa sĩ Đức, nghệ sĩ tạo hình (mất 1945)
4 tháng 9: Antonin Artaud, nghệ nhân Pháp (mất 1948)
4 tháng 9: Rodolphe Rubattel, chính trị gia Thụy Sĩ (mất 1961)
5 tháng 9: Heimito von Doderer, nhà văn Áo (mất 1966)
6 tháng 9: Karl A. Wittfogel, nhà xã hội học Đức, triết gia (mất 1988)
12 tháng 9: Elsa Triolet, nhà văn nữ Pháp (mất 1970)
24 tháng 9: F. Scott Fitzgerald, nhà văn Mỹ (mất 1940)
25 tháng 9: Alessandro Pertini, chính trị gia Ý (mất 1990)
27 tháng 9: Sam Ervin, chính trị gia Mỹ (mất 1985)
29 tháng 9: David Knowles, nhà sử học Anh (mất 1974)

Tháng 10
3 tháng 10: Julien Duvivier, đạo diễn phim Pháp (mất 1967)
8 tháng 10: Dorothee Günther, nữ nghệ sĩ múa Đức (mất 1979)
8 tháng 10: Richard Suchenwirth, nhà sử học Áo, chính trị gia (mất 1965)
10 tháng 10: Lester Germer, nhà vật lý học Mỹ (mất 1971)
12 tháng 10: Eugenio Montale, nhà văn Ý (mất 1981)
16 tháng 10: Ernst Waldinger, nhà thơ trữ tình Đức, nhà văn tiểu luận (mất 1970)
19 tháng 10: Nat Holman, cầu thủ bóng rổ Mỹ  (mất 1995)
25 tháng 10: Clara Asscher-Pinkhof, nhà nữ sư phạm Hà Lan, nhà văn nữ (mất 1984)
28 tháng 10: Howard Hanson, nghệ sĩ dương cầm Mỹ, nhà soạn nhạc (mất 1981)
30 tháng 10: Ruth Gordon, nữ diễn viên Mỹ (mất 1985)
30 tháng 10: Kostas Karyotakis, thi sĩ Hy Lạp (mất 1928)
31 tháng 10: Ethel Waters, nữ diễn viên Mỹ, nữ ca sĩ (mất 1977)

Tháng 11
16 tháng 11: Friederike Mulert, nữ chính trị gia Đức (mất 1991)
17 tháng 11: Friedrich Middelhauve, chính trị gia Đức, nhà xuất bản (mất 1966)
18 tháng 11: César Pérez Sentenat, nghệ sĩ dương cầm Cuba, nhà soạn nhạc (mất 1973)
19 tháng 11: Adolf Wohlbrück, diễn viên Áo (mất 1967)
19 tháng 11: Petko Stajnow, nhà soạn nhạc Bulgaria (mất 1977)
23 tháng 11: Klement Gottwald, chính trị gia Séc (mất 1953)
25 tháng 11: Virgil Thomson, nhà soạn nhạc Mỹ (mất 1989)
29 tháng 11: Yakima Canutt, diễn viên Mỹ (mất 1986)
30 tháng 11: Luise Rehling, nữ chính trị gia Đức (mất 1964)

Tháng 12
1 tháng 12: Georgy Konstantinovich Zhukov, tướng Liên Xô (mất 1974)
3 tháng 12: Bolesław Szabelski, nhà soạn nhạc Ba Lan (mất 1979)
5 tháng 12: Carl Ferdinand Cori, nhà hóa sinh Mỹ, nhận Giải thưởng Nobel (mất 1984)
9 tháng 12: Goodwin Knight, thống đốc thứ 31 của California (mất 1970)
20 tháng 12: Frederick Browning, tướng Anh (mất 1965)
21 tháng 12: Leroy Robertson, nhà soạn nhạc Mỹ (mất 1971)
23 tháng 12: Giuseppe Tomasi di Lampedusa, nhà văn Ý (mất 1957)
27 tháng 12: Carl Zuckmayer, nhà văn Đức (mất 1977)
27 tháng 12: Louis Bromfield, nhà văn Mỹ (mất 1956)
27 tháng 12: Maurice Dewaele, tay đua xe đạp Bỉ (mất 1952)
28 tháng 12: Roger Sessions, nhà soạn nhạc Mỹ (mất 1985)
28 tháng 12: Wilhelm Brese, chính trị gia Đức (mất 1994)
29 tháng 12: David Alfaro Siqueiros, họa sĩ Mexico, nghệ sĩ tạo hình (mất 1974)
29 tháng 12: Oswald Kabasta, người điều khiển dàn nhạc Áo (mất 1946)
31 tháng 12: Carl Ludwig Siegel, nhà toán học Đức (mất 1981)

Mất
8 tháng 1: Paul Verlaine, nhà thơ trữ tình Pháp (sinh 1844)
27 tháng 1: Simeon Bavier, chính trị gia Thụy Sĩ (sinh 1825)
30 tháng 1: Ernst Kapp, nhà sư phạm Đức, nhà địa lý, triết gia (sinh 1808)
12 tháng 2: Ambroise Thomas, nhà soạn nhạc Pháp (sinh 1811)
9 tháng 3: Otto Fridolin Fritzsche, nhà thần học Đức (sinh 1812)
5 tháng 4: John Rogers Thomas, nhà soạn nhạc Mỹ (sinh 1830)
12 tháng 4: Carl Humann, kĩ sư Đức, kiến trúc sư, nhà khảo cổ học (sinh 1839)
16 tháng 4 – Nguyễn Phúc Miên Tằng, tước phong Hải Quốc công, hoàng tử con vua Minh Mạng (s. 1828).
28 tháng 4: Heinrich von Treitschke, nhà sử học Đức (sinh 1834)
18 tháng 5: Daniel Pollen, thủ tướng New Zealand (sinh 1813)
20 tháng 5: Clara Schumann, nghệ sĩ dương cầm Đức, nhà soạn nhạc (sinh 1819)
20 tháng 6: Alcibiade Béique, nghệ sĩ đàn ống Canada (sinh 1856)
23 tháng 6: Hubert Ferdinand Kufferath, nhà soạn nhạc Đức (sinh 1818)
1 tháng 7: Harriet Beecher Stowe, nữ văn sĩ Mỹ (sinh 1811)
13 tháng 7: Friedrich August Kekulé von Stradonitz, nhà hóa học Đức, nhà khoa học gia tự nhiên (sinh 1829)
16 tháng 7: Selmar Bagge, nhà soạn nhạc Đức (sinh 1823)
16 tháng 7: Edmond de Goncourt, nhà văn Pháp (sinh 1822)
20 tháng 7: Friedrich Simony, nhà địa lý (sinh 1813)
8 tháng 8: Friedrich Helbig, luật gia Đức, nhà văn (sinh 1832)
13 tháng 8: John Everett Millais, họa sĩ Anh (sinh 1829)
13 tháng 8: Ludwig Seidel, nhà toán học Đức, nhà thiên văn học (sinh 1821)
17 tháng 8: Johann Heinrich Peter Beising, nhà thần học Đức (sinh 1805)
18 tháng 8: Richard Avenarius, triết gia Đức (sinh 1843)
16 tháng 9: Carlos Gomes, nhà soạn nhạc Brasil (sinh 1836)
18 tháng 9: Armand Hippolyte Louis Fizeau, nhà vật lý học Pháp (sinh 1819)
20 tháng 9: Johan Gottfried Conradi, nhà soạn nhạc Na Uy (sinh 1820)
23 tháng 9: Ivar Aasen, thi sĩ Na Uy (sinh 1813)
24 tháng 8: Johann Jakob Egli, nhà địa lý Thụy Sĩ (sinh 1825)
30 tháng 9: Moritz Wilhelm Drobisch, nhà toán học Đức, triết gia (sinh 1802)
11 tháng 10: Anton Bruckner, nhà soạn nhạc Áo (sinh 1824)
18 tháng 10: Antonio Meucci, nhà phát minh Mỹ (sinh 1808)
20 tháng 10: François Félix Tisserand, nhà thiên văn học Pháp (sinh 1845)
26 tháng 11: Benjamin Apthorp Gould, nhà thiên văn học Mỹ (sinh 1824)
28 tháng 11: Paul Emanuel Spieker, kiến trúc sư Đức (sinh 1826)
10 tháng 12: Alfred Nobel, nhà phát minh Thụy Điển, nhà tư bản công nghiệp (sinh 1833)
20 tháng 12: Johann Anton Wilhelm von Carstenn, thương gia Đức, doanh nhân (sinh 1822)
26 tháng 12: Emil Du Bois-Reymond, nhà sinh lý học Đức, nhà toán học (sinh 1818)

Tham khảo


title: Dornod (tỉnh)

text:
Dornod (, có nghĩa là "Đông") là tỉnh cực đông trong số  21 tỉnh của Mông Cổ. Có tỉnh lỵ là Choibalsan. Phía bắc giáp vùng Zabaykalsky của Nga, phía nam giáp tỉnh Sükhbaatar, phía đông giáp khu tự trị Nội Mông của Trung Quốc và phía tây giáp tỉnh Khentii.

Dân cư
Giống như cả nước, phân nhóm người Mông Cổ Khalka là nhóm cư dân chính tại tỉnh Dornod, tuy nhiên phân nhóm Mông Cổ Buryat chiếm đến 22,8% tổng dân số (17.196 vào năm 2000) tập trung tại các sum ở vùng đông bắc như Dashbalbar, Tsagaan-Ovoo, Bayan-Uul, Bayandun và tỉnh lị Choibalsan. Ngoài ra cũng có một số phân nhóm Mông Cổ khác như: Barga (tại các sum Gurvanzagal và Hölönbuir), Uzemchin (tại các sum Sergelen, Bayantümen, Bulgan, Chuluunhoroot và thành phố Choibalsan), Hamnigan tại (Bayan-Uul vàTsagaan-Ovoo.

Lịch sử
Tỉnh Dornod được thành lập khi Mông Cổ tiến hành tái cấu trúc hành chính vào năm 1941 với tên gọi Choibalsan, theo tên của lãnh tụ cộng sản Mông Cổ Khorloogiin Choibalsan. Tỉnh lị trước đây gọi là Bayan Tümen, cũng được đổi tên thành Choibalsan. Năm 1963, tỉnh được đổi sang tên hiện tại là Dornod.

Giao thông
Sân bay Choibalsan (COQ/ZMCD) có một đường băng được lát nhựa, và có các chuyến bay định kỳ đến thủ đô Ulan Bator.

Hành chính

* - Trung tâm sum là tỉnh lị Choibalsan()

Tham khảo

Tỉnh của Mông Cổ
Dornod


title: Kinh Chiên Thiên Chúa

text:
Kinh Chiên Thiên Chúa (Tên khác: Lạy Chiên Thiên Chúa (tiếng Latinh: Agnus Dei) được hát hoặc đọc trong thánh lễ khi chủ tế bẻ bánh và bỏ vào chén rượu. Trong khi làm nghi thức này, có thể lặp lại kinh này bao nhiêu lần cũng được, miễn là luôn luôn phải kết thúc bằng câu: "Xin ban bình an cho chúng con".

Cử chỉ của Chúa Kitô bẻ bánh trong bữa Tiệc Ly cuối cùng, điều này đặt tên cho toàn thể Hành Động Thánh Thể trong thời các tông đồ, có nghĩa là nhiều người tìn hữu làm nên một thân thể (2Cr 10:17) bằng cách Rước Lễ từ một bánh sự Sống là Chúa Kitô, Người đã chết và sống lại vì phần rỗi thế giới. Việc bẻ bánh bắt đầu sau dấu bình an và được thực hiện với vẻ cung kính cách riêng, dầu không nên kéo dài một cách không cần thiết, cũng không nên cho nó một tầm quan trọng không đáng...

Kinh Chiên Thiên Chúa là một luật buộc, do ca đoàn hay ca viên xướng được cộng đoàn hát theo; hay ít nhất phải được đọc to tiếng. Sự cầu xin này đồng hành với việc bẻ bánh nên vì lẽ này mà có thể hát đi hát lại khi cần thiết cho tới lúc kết thúc, lời hát kết với cụm từ 'dona nobis pacem'(xin ban bình an cho chúng con)".

Phiên bản Tiếng Việt
Lạy Chiên Thiên Chúa, Đấng xóa tội trần gian: xin thương xót chúng con.
Lạy Chiên Thiên Chúa, Đấng xóa tội trần gian: xin thương xót chúng con.
Lạy Chiên Thiên Chúa, Đấng xóa tội trần gian: xin ban bình an cho chúng con.

Phiên bản Tiếng Latin
Agnus Dei, qui tollis peccata mundi,miserere nobis.
Agnus Dei, qui tollis peccata mundi,miserere nobis.
Agnus Dei, qui tollis peccata mundi,dona nobis pacem.

Tham khảo

Kinh nguyện Công giáo
Cấu trúc của Thánh Lễ
Phụng vụ Công giáo
Thuật ngữ Kitô giáo


title: Molezon

text:
Molezon là một xã ở tỉnh Lozère trong vùng Occitanie, phía nam nước Pháp. Khu vực này có độ cao trung bình 450 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

 INSEE commune file

Xã của Lozère


title: Sphecodes nitidissimus

text:
Sphecodes nitidissimus là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1910.

Chú thích

Tham khảo

Sphecodes
Động vật được mô tả năm 1910


title: Grattersdorf

text:
Grattersdorf là một đô thị ở bang Bayern. Đô thị này thuộc huyện Deggendorf. Grattersdorf có diện tích 25,98 km2.

Tham khảo


title: Eupachytoma rugosa

text:
Eupachytoma rugosa là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Laboissiere miêu tả khoa học năm 1922.

Chú thích

Tham khảo

Eupachytoma


title: Mikoyan MiG-110

text:
Mikoyan-Gurevich MiG-110 (tiếng Nga: МиГ-110) là một máy bay chở khách/hàng hóa, nó bắt đầu được phát triển vào năm 1995 nhưng chưa bao giờ bay. Nó có 2 động cơ tua bin phản lực cánh quạt, nó có thể chuyên chở 24 - 48 hành khách hoặc 3.5 tấn hàng. Nga và Áo đang hợp tác để sản xuất loại máy bay này, khi hoàn thành nó có giá thành rẻ hơn khoảng 30% - 50% so với các loại máy bay cùng tính năng.

Các phiên bản trong kế hoạch
MiG-110N - phiên bản chở khách.
MiG-110NP - phiên bản bán quân sự, có phạm vi hoạt động lớn, radar kiểm soát 360°, một máy scan bằng hồng ngoại và hệ thống FLIR.
MiG-110M - phiên bản kết hợp chở khách và hàng hóa bay trong mọi thời tiết và có khả năng cất cánh hạ cánh trên đường băng ngắn (STOL).
MiG-110A - phiên bản hợp tác và sản xuất tại Áo. Các bộ phận được sản xuất ở Nga, và việc hoàn thành máy bay thực hiện ở Áo

Các nước sử dụng
  Nga
  Áo

Đặc điểm kỹ thuật (MiG-110M, như trong thiết kế)

Thông số kỹ thuật
Phi đoàn: 2
Sức chứa: 24 - 48 hành khách
Hàng hóa: 5.500 kg (12.000 lb)
Chiều dài: 18.9 m (62 ft 0 in)
Sải cánh: 25.0 m (82 ft 0 in)
Chiều cao: 5.4 m (18 ft)
Diện tích cánh: m² (ft²)
Trọng lượng rỗng: kg (lb)
Trọng lượng cất cánh: kg (lb)
Trọng lượng cất cánh tối đa: 18.000 kg (40.000 lb)
Kích thước khoang chứa hàng hóa: 7.4 x 2.2 (max. 2.76) x 2.2 m
Động cơ: 2× động cơ phản lực cánh quạt Pratt & Whitney Canada PW-127C, công suất 1.846 kW (2.475 hp) mỗi chiếc

Hiệu suất bay
Vận tốc cực đại: 500 km/h
Phạm vi hoạt động: 3.710 km (2.000 nm, 2.310 mi)
Trần bay: m (ft)
Vận tốc lên cao: m/s (ft/min)
Lực nâng của cánh: kg/m² (lb/ft²)
Công suất/trọng lượng: W/kg (hp/lb)

Danh sách máy bay thử nghiệm của Liên Xô- Nga
MiG-8 - MiG I-250 - MiG I-270 - MiG-110 - MiG AT - MiG dự án 1.44/1.42 - MiG dự án LFE - MiG-105

Tham khảo

Máy bay Mikoyan
Máy bay chở khách Nga 1990–1999
Máy bay vận tải quân sự Nga 1990–1999
Dự án máy bay Nga
Máy bay quân sự
Máy bay vận tải
Máy bay chở khách
Máy bay cánh trên
Dự án máy bay hủy bỏ của Nga
Máy bay hai động cơ cánh quạt


title: Étreval

text:
Étreval là một xã của tỉnh Meurthe-et-Moselle, thuộc vùng Lorraine, đông bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 272 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Meurthe-et-Moselle


title: Giấy in báo

text:
Giấy in báo là giấy không tráng có tỷ trọng sợi gỗ (không bao gồm sợi tre nứa) thu được từ phương pháp chế biến cơ học hoặc cơ-hóa học ≥ 65% tổng trọng lượng sợi, không hồ hoặc hồ rất mỏng, có độ ráp bề mặt Parker Print Surt (IMPa) trên 2.5 micromet, trọng lượng riêng ≥ 40g/m² nhưng ≤ 65g/m², phục vụ mục đích in báo. Giấy in báo có thể ở dạng tờ rời hoặc cuộn.

Các khái niệm
Bột giấy từ gỗ, sản xuất bằng phương pháp cơ học: gỗ được tán, nghiền, xát, nạo qua máy mài, được phun nước và đưa thẳng vào sản xuất giấy. Đặc điểm chung là sợi tương đối ngắn, nên độ bền không cao.
SGW: Bột từ máy tách xơ
PGW: Bột từ máy tách xơ dưới áp lực
RMP: Bột từ máy tinh chế
TMP: Bột từ máy tinh chế sau khi xử lý nhiệt gỗ bằng hơi nước dưới áp suất cao
Bột giấy từ gỗ, sản xuất bằng phương pháp cơ - hóa học:

Xem thêm
Máy in offset

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 5900:2001 về giấy in báo do Bộ trưởng Bộ Khoa học Công nghệ và Môi trường ban hành

B
Báo chí

cy:Papur newyddion


title: 21651 Mission Valley

text:
21651 Mission Valley (1999 OF1) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 19 tháng 7 năm 1999 bởi G. Bell ở Farpoint Observatory.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 21651 Mission Valley

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1999


title: Batrachedra plagiocentra

text:
Batrachedra plagiocentra là một loài bướm đêm thuộc họ Blastobasidae. Nó được tìm thấy ở Úc.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Australian Faunal Directory

Batrachedra


title: Parornix innotata

text:
Parornix innotata là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Hoa Kỳ (Georgia, Maine và Maryland).

Chú thích

Tham khảo

Parornix


title: Palencia (tỉnh)

text:
Palencia là một tỉnh phía bắc Tây Ban Nha, phía bắc của cộng đồng tự trị Castile và León. Tỉnh này giáp các tỉnh León, Cantabria, Burgos, và Valladolid.

Tỉnh có dân số 176.125 người (năm 2002), trong đó 45% sống ở tỉnh lỵ Palencia. Có 191 đô thị ở tỉnh này.

Tham khảo


title: Mueang Samut Sakhon (huyện)

text:
Mueang Samut Sakhon () là huyện thủ phủ (Amphoe Mueang) của Tỉnh Samut Sakhon, miền trung Thái Lan.

Lịch sử
Mueang Tha Chin lần đầu xuất hiện trong luật của Ayutthaya. Vua Mahachakkraphat đã hạ lệnh lập Mueang Sakhon Buri. Vua Mongkut (Rama IV) đã đổi tên thành phố thành Samut Sakhon. Năm 1897, Mueang Samut Sakhon đã được chuyển thành huyện Mueang Samut Sakhon.

Địa lý
Các huyện giáp ranh (từ phía tây theo chiều kim đồng hồ) là: Mueang Samut Songkhram của tỉnh Samut Songkhram, Ban Phaeo và Krathum Baen của tỉnh Samut Sakhon, và Bang Bon và Bang Khun Thian của Bangkok. Phía nam là vịnh Bangkok.

Hành chính
Huyện này được chia thành 18 phó huyện (tambon), các đơn vị này lại được chia ra thành 115 làng (muban). Samut Sakhon là thành phố (thesaban nakhon). Bang Pla là một thị trấn (thesaban tambon). Các khu vực phi đô thị được quản lý bởi 15 Tổ chức hành chính tambon.

Tham khảo

Mueang Samut Sakhon


title: Völkermarkt (huyện)

text:
{| border="0" cellpadding="2" cellspacing="1" align="right" style="margin-left:1em; background:#e3e3e3;"
! colspan="2" bgcolor="#EFEFEF" | Key Facts
|----- bgcolor="#FFFFFF"
| bang: || Carinthia
|----- bgcolor="#FFFFFF"
| Thành phố của huyện: || Völkermarkt
|----- bgcolor="#FFFFFF"
| Diện tích: || 907,49 km²
|----- bgcolor="#FFFFFF"
| Dân số:
| 43.575 (15 May 2001)
|----- bgcolor="#FFFFFF"
| Mật độ dân số: || 48 người trên một km²
|----- bgcolor="#FFFFFF"
| Mã biển số xe:|| VK
|-----
! colspan="2" bgcolor="#EFEFEF" | Bản đồ
|----- bgcolor="#FFFFFF"
| colspan="2" align="center" |
|}
Huyện Völkermarkt là một huyện hành chính ở Áon State của Carinthia.

 Các đô thị
Völkermarkt được chia thành 13 đô thị, 2 trong số đó là thị xã và 3 trong số đó là phố thị (market town).

 Thị xã
 Bleiburg (Slov.: Pliberk) (4.083)
 Aich, Bleiburg, Dobrowa, Draurain, Ebersdorf, Einersdorf, Grablach, Kömmel, Kömmelgupf, Loibach, Lokowitzen, Moos, Replach, Rinkenberg, Rinkolach, Ruttach, Schattenberg, Schilterndorf, St. Georgen, St. Margarethen, Weißenstein, Wiederndorf, Woroujach
 Völkermarkt (Slov.: Velikovec) (11.373)
 Admont, Aich, Arlsdorf, Attendorf, Bach, Berg ob Attendorf, Berg ob St. Martin, Bergstein, Bischofberg, Bösenort, Dobrowa, Drauhofen, Dullach I, Dullach II, Dürrenmoos, Frankenberg, Führholz, Gänsdorf, Gattersdorf, Gletschach, Greuth, Gurtschitschach, Hafendorf, Haimburg, Höhenbergen, Hungerrain, Kaltenbrunn, Klein St. Veit, Korb, Kremschitz, Krenobitsch, Kulm, Ladratschen, Lassein, Lasseinerbucht, Lippendorf, Mittertrixen, Neudenstein, Niederdorf, Niedertrixen, Niedertrixen, Obersielach, Obertrixen, Oschenitzen, Penk, Pörtschach, Rakollach, Rammersdorf, Rammersdorf, Ratschitschach, Reifnitz, Reisdorf, Ruhstatt, Ruppgegend, Salchendorf, Skoflitzen, St. Agnes, St. Georgen am Weinberg, St. Jakob, St. Lorenzen, St. Margarethen ob Töllerberg, St. Martin, St. Michael ob der Gurk, St. Peter am Wallersberg, St. Stefan, Steinkogel, Tainach, Tainacherfeld, Terpetzen, Töllerberg, Unarach, Unterbergen, Unterlinden, Völkermarkt, Waisenberg, Wandelitzen, Watzelsdorf, Weinberg, Wernzach, Winklern, Wurzen

 Các phố thị
 Eberndorf (Slov.: Dobrla vas) (6.016)
 Buchbrunn, Buchhalm, Duell, Eberndorf, Edling, Gablern, Gösselsdorf, Graben, Hart, Hof, Homitzberg, Humtschach, Köcking, Kohldorf, Kühnsdorf, Loibegg, Mittlern, Mökriach, Oberburg, Pribelsdorf, Pudab, Seebach, St. Marxen, Unterbergen, Wasserhofen
 Eisenkappel-Vellach (Slov.: Železna Kapla-Bela) (2.710)
 Bad Eisenkappel, Blasnitzen, Ebriach, Koprein Petzen, Koprein Sonnseite, Leppen, Lobnig, Rechberg, Remschenig, Trögern, Unterort, Vellach, Weißenbach, Zauchen
 Griffen (Slov.: Grebinj) (3.677)
 Altenmarkt, Enzelsdorf, Erlach, Gariusch, Gletschach, Griffen, Griffnergemeinde, Großenegg, Grutschen, Haberberg, Haberberg, Kaunz, Kleindörfl, Klosterberg, Langegg, Lichtenwald, Limberg, Lind, Obere Gemeinde, Poppendorf, Pustritz, Rakounig, Rausch, Salzenberg, Schloßberg, St. Jakob, St. Kollmann, St. Leonhard an der Saualpe, Stift Griffen, Tschrietes, Untergrafenbach, Untergreutschach, Unterrain, Wallersberg, Wölfnitz, Wriesen

 Các đô thị
 Diex (Slovene: Djekše) (863)
 Bösenort (Slovene: Hudi kraj), Diex, Grafenbach (Slovene: Kneža), Großenegg (Slovene: Tolsti Vrh), Haimburgerberg (Slovene: Vovbrske Gore), Michaelerberg (Slovene: Šmihelska Gora), Obergreutschach (slow.: Zgornje Krčanje)
 Feistritz ob Bleiburg (Slov.: Bistrica pri Pliberku) (2.128)
 Dolintschitschach, Feistritz ob Bleiburg, Gonowetz, Gonowetz, Hinterlibitsch, Hof, Lettenstätten, Penk, Pirkdorf, Rischberg, Ruttach-Schmelz, St. Michael ob Bleiburg, Tscherberg, Unterlibitsch, Unterort, Winkel
 Gallizien (Slov.: Galicija) (1.825)
 Abriach, Abtei, Dolintschach, Drabunaschach, Enzelsdorf, Feld, Freibach, Gallizien, Glantschach, Goritschach, Krejanzach, Linsendorf, Möchling, Moos, Pirk, Pölzling, Robesch, Unterkrain, Vellach, Wildenstein
 Globasnitz (Slov.: Globasnica) (1.645)
 Globasnitz, Jaunstein, Kleindorf, Podrain, Slovenjach, St. Stefan, Traundorf, Tschepitschach, Unterbergen, Wackendorf
 Neuhaus (Slov.: Suha) (1.236)
 Bach-Potoce, Berg ob Leifling, Graditschach, Hart, Heiligenstadt, Illmitzen, Kogelnigberg, Leifling, Motschula, Neuhaus, Oberdorf, Pudlach, Schwabegg, Unterdorf, Wesnitzen, Wesnitzen
 Ruden (Slov.: Ruda) (1.600)
 Dobrowa, Eis, Grutschen, Kanaren, Kleindiex, Kraßnitz, Lippitzbach, Obermitterdorf, Ruden, St. Jakob, St. Martin, St. Nikolai, St. Radegund, Untermitterdorf, Unternberg, Unterrain, Weißeneggerberg, Wunderstätten
 Sankt Kanzian am Klopeiner See (Slovene: Škocijan) (4.297)
 Brenndorf, Duell, Grabelsdorf, Horzach I, Horzach II, Kleindorf I, Kleindorf II, Klopein, Lanzendorf, Lauchenholz, Littermoos, Mökriach, Nageltschach, Oberburg, Obersammelsdorf, Oberseidendorf, Peratschitzen, Piskertschach, Saager, Schreckendorf, Seelach, Seidendorf, Sertschach, Srejach, St. Kanzian am Klopeiner See, St. Lorenzen, St. Marxen, St. Primus, St. Veit im Jauntal, Stein im Jauntal, Steinerberg, Unterburg, Unternarrach, Untersammelsdorf, Vesielach, Wasserhofen, Weitendorf
 Sittersdorf (Slov.: Žitara vas) (2.122)
 Altendorf, Blasnitzenberg, Dullach, Goritschach, Hart, Homelitschach, Jerischach, Kleinzapfen, Kristendorf, Miklauzhof, Müllnern, Obernarrach, Pfannsdorf, Pogerschitzen, Polena, Proboj, Rain, Rückersdorf, Sagerberg, Sielach, Sittersdorf, Sonnegg, Tichoja, Weinberg, Wigasnitz, Winkel, Wrießnitz

(Dân số theo điều tra dân số năm 2001'')

Tham khảo

Volkermarkt
Volkermarkt (district)


title: Temse

text:
Temse là một đô thị trong vùng Flanders, một trong ba vùng của Bỉ,  và trong tỉnh Oost-Vlaanderen. Đô thị này bao gồm các thị xã Elversele, Steendorp, Temse và Tielrode. Tại thời điểm ngày 1 tháng 1 năm 2006, Temse có tổng dân số 26.287 người. Tổng diện tích là 39,92 km² với mật độ dân số là 659 người trên mỗi km².

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang mạng chính thức  - Chỉ bằng tiếng Hà Lan

Đô thị của Oost-Vlaanderen


title: Villers-lès-Luxeuil

text:
Villers-lès-Luxeuil là một xã ở tỉnh Haute-Saône trong vùng Franche-Comté phía đông Pháp. Xã có diện tích 9,1 km², dân số năm 2006 là 362 người. Khu vực này có độ cao từ 253-395 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
INSEE

Xã của Haute-Saône


title: AS Nancy

text:
Association Sportive Nancy-Lorraine (, hay còn gọi là AS Nancy-Lorraine, AS Nancy, ASNL,Nancy, là một đội bóng được thành lập năm 1919 tại Nancy. Hiện tại, đội bóng đang thi đấu tại Championnat National 2, lần đầu tiên trong lịch sử đội bóng, từ mùa giải 2023-24.

Cầu thủ

Đội hình hiện tại

Cho mượn

Đội dự bị
Tính đến 1 tháng 2 năm 2022.

Các cựu cầu thủ nổi tiếng
Dưới đây là các cựu cầu thủ nổi tiếng từng đại diện cho Nancy tại Ligue 1 và các giải quốc tế từ năm 1967. Để có tên trong danh sách này, một cầu thủ phải ra sân ít nhất 100 trận chính thức cho đội bóng.

Đối với danh sách đầy đủ các cầu thủ đã và đang thi đấu cho Nancy, xem :Thể loại:Cầu thủ bóng đá AS Nancy Lorraine

 Éric Bertrand
 Frédéric Biancalani
 Stéphane Capiaux
 Bernard Caron
 Albert Cartier
 Didier Casini
 Jean-Claude Cloët
 Carlos Curbelo
 Gaston Curbelo
 Paul Fischer
 Roger Formica
 Charles Gasperini
 Franck Gava
 Bruno Germain
 Massadio Haïdara
 Vincent Hognon
 Philippe Jeannol
 Cédric Lécluse
 Éric Martin
 Sylvain Matrisciano
 Laurent Moracchini
 Youssef Moustaid
 Jean-Michel Moutier
 Pierre Neubert
 Benjamin Nicaise
 Jean Palka
 Jacky Perdrieau
 Didier Philippe
 Michel Platini
 Sébastien Puygrenier
 Éric Rabésandratana
 Jean-Pierre Raczynski
 Olivier Rambo
 Olivier Rouyer
 Paco Rubio
 Tony Vairelles
 André Luiz
 Djamel Bakar
 Tomi Ozkan
 Mustapha Hadji
 Youssef Hadji
 Monsef Zerka
 Ryszard Tarasiewicz
 Tony Cascarino
 Issiar Dia
 Pape Diakhaté
 Oleksandr Zavarov
 Pablo Correa
 Rubén Umpiérrez

Các huấn luyện viên

Danh hiệu

Ligue 2
Champions (4): 1975, 1990, 1998, 2005
Coupe de France
Champions (1): 1978
Coupe de la Ligue
Champions (1): 2006
Coupe Gambardella
Runners-Up (1): 1974

Tham khảo

Chú thích

Liên kết ngoài
 Official website

Nancy
Câu lạc bộ Ligue 2
Câu lạc bộ Championnat National 2
AS Nancy Lorraine
Thể thao Nancy, Pháp
Câu lạc bộ bóng đá thành lập năm 1967
Khởi đầu năm 1967 ở Pháp
Câu lạc bộ bóng đá Grand Est
Câu lạc bộ Ligue 1


title: Darija Jurak

text:
Darija Jurak (sinh ngày 5 tháng 4 năm 1984) là 1 vận động viên tennis chuyên nghiệp người Croatia. Vị trí cao nhất của cô trong bảng xếp hạng WTA nội dung đôi là 76, được thiết lập vào ngày 21 tháng 6 năm 2010. Vị trí cao nhất của cô nội dung đơn là 188 vào ngày 5 tháng 4 năm 2004.

Danh hiệu ITF đơn nữ (8)
 2007 – $10k Viên, Áo
 2006 – $10k Roma-Parioli, Ý
 2006 – $10k Roma, Ý
 2005 – $10k Bad Saulgau, Đức
 2005 – $25k Bari, Ý
 2003 – $25k Fontanafredda, Ý
 2003 – $10k Zadar, Croatia
 2003 – $10k Dubrovnik, Croatia

Á quân ITF đơn nữ (7)
 2009 – $10k Versmold, Đức
 2009 – $10k Wiesbaden, Đức
 2006 – $25k Capriolo, Ý
 2003 – $25k Martina Franca, Ý
 2003 – $10k Biograd, Croatia
 2003 – $10k Cavtat, Croatia
 2002 – $10k Cavtat, Croatia

Liên kết khác

Tham khảo

Vận động viên Zagreb


title: Polypogon tentacularia

text:
Polypogon tentacularia là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Nó được tìm thấy ở châu Âu.

Sải cánh dài ca. 30 mm. Con trưởng thành bay từ tháng 6 đến tháng 7 tùy theo địa điểm.

Ấu trùng ăn Taraxacum officinale, Goldenrod và Hawkweed.

Hình ảnh

Liên kết ngoài
Lepidoptera of Belgium

Chú thích

Động vật được mô tả năm 1758
Polypogon (chi bướm)
Côn trùng châu Âu


title: Argyresthia conjugella

text:
Argyresthia conjugella (tên tiếng Anh: Apple Fruit Moth) là một loài bướm đêm thuộc họ Yponomeutidae. Nó được tìm thấy ở Bắc Mỹ, châu Âu, Xibia, Trung Á và Nhật Bản.

Sải cánh dài 10–14 mm. Con trưởng thành bay từ tháng 5 đến tháng 7 tùy theo địa điểm.

Ấu trùng ăn các loài Sorbus aucuparia và Malus.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài
UKmoths

Argyresthia


title: Echinolittorina leucosticta

text:
Echinolittorina leucosticta là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Littorinidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Echinolittorina


title: Cung Lai

text:
Cung Lai (chữ Hán giản thể: 邛崃市, Hán Việt: Cung Lai thị) là một thành phố cấp huyện thuộc thành phố Thành Đô, Cộng hoà Nhân dân Trung Hoa. Thành phố này nằm cách trung tâm Thành Đô 75 km, có diện tích 1377 km2, dân số 650.000 người. Chính quyền thành phố đóng tại trấn Lâm Cung. Cung Lai có hơn 2300 lịch sử, là một trong 4 đại cổ thành của Ba Thục.

Hành chính
Thành phố Cung Lai có các đơn vị hành chính gồm 18 trấn, 6 hương
 Trấn: Lâm Cung, Dương An, Mưu Lễ, Tang Viên, Bình Nhạc, Giáp Quan, Hoả Tỉnh, Thủy Khẩu, Cố Dịch, Nhiễm Nghĩa, Hồi Long, Cao Canh, Tiền Tiến, Cao Hà, Lâm Tể, Ngoạ Long, Thieen Đài San, Bảo Lâm.
 Hương: Trà Viên, Đạo Tá, Du Trá, Nam Bảo, Đại Đồng, Khổng Minh.

Tham khảo

Thành Đô
Đơn vị cấp huyện Tứ Xuyên


title: 13032 Tarn

text:
13032 Tarn (tên chỉ định: 1989 TU3) là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Eric Walter Elst ở Đài thiên văn La Silla ở Chile ngày 7 tháng 10 năm 1989. Nó được đặt theo tên Tarn, a river of southern France.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 13001–14000

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thiên thể phát hiện năm 1989
Được phát hiện bởi Eric Walter Elst


title: Limnophila dravidica

text:
Limnophila dravidica là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Limnophila (chi ruồi)
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Cao Thượng (định hướng)

text:
Cao Thượng có thể là:

 Thị trấn Cao Thượng, huyện Tân Yên, tỉnh Bắc Giang
 Xã Cao Thượng, huyện Ba Bể, tỉnh Bắc Kạn
 Xã cũ Cao Thượng thuộc huyện Tân Yên, tỉnh Bắc Giang; nay là một phần thị trấn Cao Thượng.


title: Perdita gillaspyi

text:
Perdita gillaspyi là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Timberlake mô tả khoa học năm 1980.

Chú thích

Tham khảo

Perdita
Động vật được mô tả năm 1980


title: Polyptychoides ruaha

text:
Polyptychoides ruaha là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae. Nó được tìm thấy ở Tanzania.

Chú thích

Tham khảo

Polyptychoides


title: Giải bóng đá Cúp Quốc gia 2005

text:
Giải bóng đá Cúp Quốc gia 2005, tên gọi chính thức là Giải bóng đá Cúp Quốc gia Vilube 2005 vì lý do tài trợ, là mùa giải thứ 13 của Giải bóng đá Cúp Quốc gia do Liên đoàn bóng đá Việt Nam (VFF) tổ chức. Diễn ra từ ngày 22 tháng 1 đến 21 tháng 8 năm 2005, giải đấu có tất cả 24 câu lạc bộ đến từ 2 giải chuyên nghiệp và hạng Nhất tham dự.

Gạch Đồng Tâm Long An đã đi vào lịch sử bóng đá Việt Nam khi đoạt cả hai chức vô địch vô địch quốc gia và cúp quốc gia năm 2005.

Thể thức thi đấu
Khác với giải đấu trước, giải lần này không có vòng chung kết giữa 8 đội mạnh nhất, thay vào đó các đội được bốc thăm thi đấu theo thể thức đấu loại trực tiếp một lượt trận cho đến hết giải. Nếu sau 90 phút thi đấu chính thức có tỉ số hòa, sẽ tiến hành đá luân lưu để xác định đội thắng (trừ trận chung kết đá tiếp hai hiệp phụ, trước khi tiến hành sút luân lưu nếu vẫn hòa). Hai đội thua ở bán kết được coi là đồng giải ba.

Vòng 1
11 đội hạng Nhất và 5 đội V-League có thứ hạng thấp ở mùa giải trước và mới lên hạng (Hải Phòng, Đà Nẵng, Delta Đồng Tháp, Hòa Phát Hà Nội và Thép Miền Nam Cảng Sài Gòn) sẽ thi đấu từ vòng này. Do đoạt danh hiệu Á quân Cúp Quốc gia 2004, Thể Công đã được đặc cách vào vòng 2.

Vòng 2

Vòng tứ kết

Vòng bán kết

Trận chung kết

Giải thưởng

Chú thích

Xem thêm
Giải bóng đá vô địch quốc gia 2005
Giải bóng đá hạng nhất quốc gia Việt Nam 2005
Giải bóng đá hạng Nhì Quốc gia 2005
Giải bóng đá hạng Ba Quốc gia 2005
Siêu cúp bóng đá Việt Nam 2005

Cúp bóng đá Việt Nam
Bóng đá, cúp


title: (9003) 1981 UW21

text:
{{DISPLAYTITLE:(9003) 1981 UW21}}

(9003) 1981 UW21 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Schelte J. Bus ở Đài thiên văn Palomar ở Quận San Diego, California, ngày 24 tháng 10 năm 1981.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 9001–10000

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser

Thiên thể phát hiện năm 1981
Được phát hiện bởi Schelte J. Bus
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Calyptocephala gerstaeckeri

text:
Calyptocephala gerstaeckeri là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Boheman miêu tả khoa học năm 1850.

Chú thích

Tham khảo

Calyptocephala


title: Hjortstamia

text:
Hjortstamia là một chi nấm thuộc họ Phanerochaetaceae.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Index Fungorum

Phanerochaetaceae


title: Conus alainallaryi

text:
Conus alainallaryi là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae, họ ốc cối.

Giống như tất cả các loài thuộc chi Conus, chúng là loài săn mồi và có nọc độc. Chúng có khả năng "đốt" con người, do vậy khi cầm chúng phải hết sức cẩn thận.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

 The Conus Biodiversity website

alainallaryi


title: Hamadryas amphinome

text:
Hamadryas amphinome là một loài cracker butterfly thuộc họ Nymphalidae. Nó được tìm thấy ở México phía nam đến Amazon Basin and in Guianas, Peru và Bolivia.

Ấu trùng ăn Dalechampia scandens.

Phụ loài
Hamadryas amphinome amphinome (Colombia, Bolivia, Brazil)
Hamadryas amphinome fumosa (Colombia)
Hamadryas amphinome mazai (Mexico)
Hamadryas amphinome mexicana (Mexico to Colombia)

Hình ảnh

Tham khảo

Động vật được mô tả năm 1767
Hamadryas (Nymphalidae)
Động vật Brasil


title: Marhof

text:
Marhof là một đô thị thuộc huyện Deutschlandsberg thuộc bang Steiermark, nước Áo. Đô thị  có diện tích 30,8 km², dân số thời điểm năm 2005 là 1042 người.

Tham khảo


title: Agaronia testacea

text:
Agaronia testacea là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Olividae, ốc ôliu.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài

Agaronia


title: Vaureilles

text:
Vaureilles  là một xã ở tỉnh Aveyron, thuộc vùng Occitanie ở miền nam nước Pháp.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Aveyron

Tham khảo

Xã của Aveyron


title: Thượng Hàng

text:
Thượng Hàng (chữ Hán giản thể:上杭县) là một huyện thuộc địa cấp thị Long Nham, tỉnh Phúc Kiến, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Huyện này có diện tích 2848 ki-lô-mét vuông, dân số 483.118 người. Toàn huyện có 121.690 hộ. Mã số bưu chính là 364200. Chính quyền huyện đóng ở trấn Lâm Giang. Về mặt hành chính, huyện này được chia thành 9 trấn, 11 hương và 2 hương dân tộc. Tổng cộng có 335 thôn hành chính.
Trấn: Lâm Giang, Lâm Thành, Lan Khê, Cổ Điền, Nam Dương, Tài Khê, Trung Đô, Nhẫm Điền, Bạch Sa.
Hương: Hồ Dương, Cựu Huyện, Thông Hiền, Trà Địa, Phán Cảng, Hạ Đô, Thái Bạt, Khê Khẩu, Giao Dương, Bộ Vân, San Hô.
Hương dân tộc Dư Quan Trang, hương dân tộc Dư Lư Phong.

Tham khảo

Long Nham
Đơn vị cấp huyện Phúc Kiến
Đảng Cộng sản Trung Quốc


title: Braunau am Inn

text:
Braunau am Inn là một thành phố ở vùng Innviertel Oberösterreich (Oberösterreich), bang tây bắc nước Áo. Đô thị này có diện tích 24,8 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2005 là 17.333 người. Thành phố này có cự ly khoảng 90 km về phía tây Linz và khoảng 60 km về phía bắc Salzburg, tại biên giới với bang Bavaria, Đức. Thành phố này có nhiều cầu bắc qua sông Inn với Simbach am Inn. Đây là nơi sinh của Adolf Hitler. Ông sinh ngày 20 tháng 4 năm 1889 nhưng gia đình đã dời đến Linz năm 1894.

Đô thị này đã thuộc Bayern cho đến năm 1779 sau đó được nhượng cho vua Áo theo Hiệp định Teschen về việc chấm dứt cuộc Chiến tranh Kế vị Bayern.

Chú thích

Liên kết ngoài

 Trang mạng chính thức của Braunau

Đô thị của Oberösterreich


title: Thành Long (định hướng)

text:
Thành Long có thể là:

Nhân danh
 Thành Long (成龍; sinh 1954), hay Jackie Chan, một diễn viên Hồng Kông nổi tiếng

Địa danh
 Xã Thành Long, huyện Châu Thành, tỉnh Tây Ninh.
 Xã Thành Long, huyện Hàm Yên, tỉnh Tuyên Quang.
 Xã Thành Long, huyện Thạch Thành, tỉnh Thanh Hóa.


title: Centromacronema nigrifrons

text:
Centromacronema nigrifrons là một loài Trichoptera thuộc họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Centromacronema


title: Feltia subterranea

text:
Feltia subterranea, trước đây là Agrotis subterranea) là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Nó được tìm thấy ở Bắc Mỹ, từ Massachusetts và New York đến California và phần phía nam của Hoa Kỳ và Mexico. Nó cũng có mặt ở Trung Mỹ và Nam Mỹ ở đó nó đã được ghi nhận ở Honduras, Costa Rica, Cuba, Panama, Venezuela, Colombia, đông nam Brasil, Uruguay, Chile, Antilles.

Sải cánh dài 38–44 mm. Ấu trùng ăn gồm một loạt cây khác nhau, bao gồm hơn 61 cây chủ có tầm quan trọng về kinh tế.

Chú thích

Tham khảo

Feltia


title: Quê hương (giao hưởng)

text:
Quê hương là bản giao hưởng đầu tiên của Việt Nam, do nhạc sĩ Hoàng Việt sáng tác. Được sáng tác trong thời gian Hoàng Việt đi du học tại Bulgaria, tác phẩm bao gồm 4 chương, với nội dung nói về cuộc chiến đấu của nhân dân Việt Nam chống quân xâm lược và thống nhất đất nước.

Hoàn cảnh sáng tác
Hoàng Việt sinh tại Chợ Lớn, từng tham gia chiến tranh Đông Dương ở Nam Bộ, sau đó tập kết ra Bắc, học tại Trường Âm nhạc Việt Nam. Năm 1958, ông được cử sang học tại Nhạc viện Quốc gia Bulgaria ở Sofia. Bản giao hưởng Quê hương là Tác phẩm tốt nghiệp của ông, cũng là tác phẩm nhạc giao hưởng đầu tiên của Việt Nam. Bản giao hưởng này cũng là tác phẩm lớn đầu tiên và cuối cùng của Hoàng Việt. Ông mặc định đây là “Giao hưởng số 1” với lời đề tặng “Kính dâng Nam Bộ trong cuộc chiến đấu anh dũng chống ngoại xâm”.

Biểu diễn
Trong năm 1964, Quê hương đã được biểu diễn ba lần tại thủ đô Bulgaria: lần thứ nhất trong dịp Hoàng Việt thi tốt nghiệp với Dàn nhạc Nhạc viện Sofia và hai lần nữa để phục vụ công chúng với Dàn nhạc Giao hưởng Bulgaria. Dàn nhạc Giao hưởng Bulgaria cũng đã thu thanh giao hưởng Quê hương để phát trên đài phát thanh Quốc gia. Tại Việt Nam, khi Hoàng Việt trở về Hà Nội, bản giao hưởng này cũng đã được Nhà hát giao hưởng hợp xướng nhạc vũ kịch Việt Nam và hai ca sĩ Quốc Hương, Vũ Dậu dàn dựng, công diễn cùng bản giao hưởng số 5 của nhạc sĩ người Nga P.I.Tchaikovsky vào ba đêm 26, 27, 28 tháng 3 năm 1965 tại Nhà hát Lớn Hà Nội dưới sự huy của nhạc trưởng, nghệ sĩ công huân người Triều Tiên Lee Hyeong Eun.

Nội dung
Bản giao hưởng gồm 4 chương, với nhiều hình tượng âm nhạc khác nhau nhưng đều hướng tới một nội dung chung là nói lên cuộc chiến tranh Việt Nam. Bản nhạc được viết ở cung Đô trưởng.

Trong bản giao hưởng đầu tiên này, Hoàng Việt đã đặt ra một vấn đề thuộc tính bút pháp rất quan trọng, đó là làm thế nào để tác phẩm với loại ngôn ngữ mang “tính nhân loại” này có thể cảm nhận được và gần gũi với người nghe Việt Nam trong giai đoạn đầu tiên tiếp cận với nhạc giao hưởng, đồng thời không được làm giảm đi “tính giao hưởng” cũng như bản sắc dân tộc, nhất là tính “thống nhất” giữa các mặt “đối lập” trong tác phẩm.

Chương I - Moderato
Chương thứ nhất mô tả những ngày tháng Tám năm 1945 cướp chính quyền và cuộc chiến tranh Việt Nam. Mở đầu vào chương này, tác giả đã sử dụng âm vang kêu gọi từ bài "Hội nghị Diên Hồng" của Lưu Hữu Phước trên nền dàn nhạc dây với tiếng trống thúc giục, đồng thời xen kẽ vào đó những tiết điệu ngắn gọn từ nét nhạc "Nam Bộ kháng chiến" của Tạ Thanh Sơn. Sau đó, cả dàn nhạc cùng đồng nhất vang lên bài "Lên đàng" của Lưu Hữu Phước, đây là chủ đề âm nhạc mang tính chủ đạo được xuất hiện nhiều lần với các dạng khác nhau trong suốt quá trình phát triển của toàn bộ chương này. Nếu vào phần mở đầu của bản giao hưởng, tiết điệu ngắn gọn từ bài "Nam Bộ kháng chiến" đã vang lên lúc ẩn lúc hiện.

Ca Lê Thuần miêu tả "tất cả mọi diễn biến, mọi xung đột giữa nhân dân và kẻ thù được Hoàng Việt mô tả một cách đầy đủ trong phần phát triển của chương I". Nét nhạc "Nam Bộ kháng chiến" và "Lên đàng" luôn luôn được xen kẽ với chủ đề thể hiện quân địch bằng những "bước đi nặng nề và thô bạo". Về cuối chương I, tiếng kèn đồng vang lên một cách trang nghiêm, hùng vĩ làm nền cho khúc nhạc dạo đầu bài "Chiến thắng Điện Biên" của Đỗ Nhuận và đi xen kẽ vào đó là âm điệu bài "Nam Bộ kháng chiến". Với tất cả sự kết hợp tinh tế đó, tác giả đã kết thúc chương thứ nhất "một cách huy hoàng, tràn ngập không khí vui mừng thắng lợi."

Chương II - Andantino Pastorale
Chương thứ hai: Quê hương trong những năm kháng chiến, đất nước được giải phóng và sau hòa bình. Với nhịp điệu chậm rãi và trên nền hòa âm mang màu sắc dân gian xuất hiện nét nhạc "duyên dáng, trữ tình" của bài "Lên đàng". Nhịp điệu bỗng nhiên có sự thay đổi bằng tiết tấu nhảy múa sôi động và giai điệu bài Kỵ binh Việt Nam. Trong quá trình phát triển âm nhạc ở chương II, chủ đề bài "Lên ngàn" được thay đổi bằng nhiều dạng khác nhau và càng về cuối chương, âm nhạc càng được mở rộng ra bằng những hành động tương phản khác nhau.

Có lúc người nghe cảm nhận được âm điệu giống như bài "Cây trúc xinh" (dân ca Bắc Bộ) nhưng tiếp theo đó lại là nét nhạc bài Mùa lúa chín và cũng như vậy giai điệu bài Quê tôi giải phóng của Văn Chung được vang lên đi tiếp sau là bài Lên ngàn. Giáo sư, nhạc sĩ Ca Lê Thuần nhận xét Hoàng Việt đã khéo léo kết hợp các chủ đề "Lên ngàn", "Quê tôi giải phóng" và "Mùa lúa chín" với nhau trong một tổng thể phức điệu chặt chẽ, có logic. Chương II được kết thúc bằng nét nhạc bài "Lên ngàn" với tiết tấu thu gọn.

Chương III - Allegro
Chương thứ ba: Mô tả cuộc chiến tranh Việt Nam. Mở đầu chương này là một nét nhạc "hung ác, thô bạo với nhịp điệu xáo động, khô khan." Đối lập với nét nhạc trên, Hoàng Việt đã sử dụng bài Giải phóng miền Nam (Huỳnh Minh Siêng) làm chủ đề âm nhạc chủ đạo tượng trưng cho ý chí "quyết tâm đánh thắng quân Mỹ của nhân dân Việt Nam". Kế tiếp đó người nghe còn cảm nhận được màu sắc đặc biệt của âm nhạc Tây Nguyên qua bài "Đợi chờ duyên dáng". Các nét nhạc "Giải phóng miền Nam" và "Đợi chờ" luôn luôn nối tiếp, đi xen kẽ với chủ đề nhạc đã xuất hiện ở đầu chương càng làm cho phần phát triển của chương III này mang nhiều tính chất "xung đột căng thẳng, tràn đầy kịch tính, gợi lên hình ảnh một cuộc chiến đấu hết sức gay go và ác liệt." Vào cuối, tác giả đã kết thúc chương nhạc bằng cách cho xuất hiện chủ đề bài "Lên đàng" đã sử dụng ở chương I với tính chất "trang nghiêm, hùng dũng" cùng với bài chủ đề bài "Giải phóng miền Nam". Đồng thời tiếp sau đó cả hai chủ đề này cùng đi kết hợp nhau trên nền nét nhạc chủ đề.

Chương IV - Largo espressivo
Chương thứ tư: Chương kết thúc có hợp xướng. Chương nhạc có tính chất vui tươi, huy hoàng, rộn rã và cũng có lúc như lắng dịu, được cho là "ca ngợi cuộc sống tự do thanh bình trên mảnh đất quê hương."

Nhận định
Giao hưởng được đánh giá là một trong những bản nhạc đỉnh cao của Hoàng Việt. Thông qua tác phẩm, ông được xem là một trong những nhạc sĩ đầu tiên mở đường cho thể loại âm nhạc bác học này ở Việt Nam. Điểm nổi bật của bản Giao hưởng Quê Hương là tác phẩm đã đánh dấu được sự ra đời một thể loại lớn của nhạc bác học – hàn lâm Việt Nam và được thế giới thời bấy giờ chú ý. Trước đó, Việt Nam cũng đã có tác phẩm giao hưởng nhưng là giao hưởng thơ 1 chương hay Tổ khúc giao hưởng ngắn gọn. Giám đốc Nhạc viện Sofia đã nhận xét về bản giao hưởng: "Bản giao hưởng của Hoàng Việt không phải là một tác phẩm tốt nghiệp mà thật sự là một tác phẩm lớn của Việt Nam... Đó là một tác phẩm thành công rực rỡ".

Tham khảo

Thư mục

Giao hưởng
Tác phẩm khí nhạc Việt Nam
Nhạc Hoàng Việt
Nhạc khúc Đô trưởng
Giao hưởng của Việt Nam