title: Nhỏ là đẹp

text:
Nhỏ là đẹp: Kinh tế học đặt con người làm trọng tâm  () là tập hợp các bài viết của nhà kinh tế học người Anh E. F. Schumacher. Cụm từ "Nhỏ là đẹp" được bắt nguồn từ cụm từ được dùng bởi thầy của ông, nhà kinh tế Leopold Kohr. Nó thường được sử dụng để cổ vũ cái nhỏ, những công nghệ thích hợp để tăng thêm sức mạnh cho con người, tương phản với các cụm từ như "Lớn hơn là tốt hơn".

Được xuất bản lần đầu vào năm 1973, "Nhỏ là đẹp" đưa những phê bình của Schumacher về kinh tế học phương Tây đến với độc giả trong suốt cuộc khủng hoảng năng lượng năm 1973 và sự xuất hiện của toàn cầu hóa. The Times Literary Supplement đã xếp Nhỏ là đẹp là một trong số 100 cuốn sách có ảnh hưởng nhất kể từ sau Thế chiến II. Lần biên tập sau kèm theo nhiều bình luận được xuất bản năm 1999.

Tác giả
Schumacher là một nhà kinh tế học nổi tiếng làm việc cùng John Maynard Keynes và John Kenneth Galbraith. Trong vòng 20 năm, ông là Trưởng ban cố vấn kinh tế của Ủy ban Than đá Quốc gia ở Vương Quốc Anh, chống lại trường phái Kinh tế học tân cổ điển bằng cách khẳng định rằng chính sự quan tâm duy nhất đến sản phẩm đầu ra và bản thân công nghệ đã hủy hoại loài người. Ông cho rằng môi trường làm việc của con người cần phải lương thiện và có ý nghĩa, sau đó mới tính đến hiệu quả và tự nhiên (các nguồn tài nguyên của thế giới) là vô giá.

Schumacher đề xuất ra ý tưởng "mô hình nhỏ bên trong mô hình lớn": một dạng đặc trưng của mô hình phân cấp. Với các tổ chức công việc lớn, theo Schumacher, nó cần hoạt động giống như các nhóm có liên quan bên trong các tổ chức nhỏ. Công việc của Schumacher trùng hợp với sự phát triển của Sinh thái học liên quan tới sự khai sinh của chủ nghĩa môi trường và ông trở thành một vị anh hùng đối với nhiều hoạt động môi trường.

Nội dung
Cuốn sách được chia làm 4 phần "Thế giới hiện đại," "Các nguồn tài nguyên," "Thế giới thứ Ba", và " Tổ chức và quyền sở hữu."

Trong chương đầu tiên, " Vấn đề của sản xuất", Schumacher lập luận rằng nền kinh tế hiện đại là không bền vững. Các nguồn tài nguyên thiên nhiên (như năng lượng hóa thạch), được sử dụng như những nguồn thu nhập có thể chi tiêu được trong khi trên thực tế chúng nên được coi như vốn (kinh tế học), vì chúng không thể tái tạo lại được và như thế vấn đề này thực sự là sự phá hủy. Ông còn lập luận thêm rằng khả năng chống trả của tự nhiên đối với sự ô nhiễm là có hạn. Ông kết luận lại rằng các nỗ lực của chính phủ cần phải tập trung vào phát triển bền vững, bởi những cải thiện nhỏ, chẳng hạn chuyển giao công nghệ cho các nước Thế giới thứ Ba, sẽ không giải quyết được vấn đề tiềm ẩn của một nền kinh tế không bền vững.

Triết lý của Schumacher về tính đủ, xét trên cả khía cạnh nhu cầu của con người, sự giới hạn của tài nguyên và các công nghệ hợp lý. Nó phát triển dựa trên các nghiên cứu về kinh tế học dựa trên làng xã mà sau này ông gọi là kinh tế học Phật giáo, chủ đề trong chương thứ tư của cuốn sách của ông.

Ông đã chỉ ra những sai lầm trong lối suy nghĩ quy ước của kinh tế học truyền thống về tỉ lệ thích hợp của các hoạt động, ở đó luôn cho rằng "phát triển là tốt" và "lớn hơn là tốt hơn" và nghi ngờ tính thích hợp của sản xuất lớn trong các nước đang phát triển. Schumacher là một trong các nhà kinh tế đầu tiên nghi ngờ việc sử dụng GNP để đo độ sung túc của con người, nhấn mạnh rằng "mục đích cần phải đạt được là thu lại hạnh phúc tối đa bằng cách tiêu thụ ít nhất."

Trích dẫn
 Con người là nhỏ, do đó nhỏ là đẹp.
 Rõ ràng rằng một nhà kinh tế học Phật giáo phải rất khác những nhà kinh tế học của chủ nghĩa vật chất hiện đại, bởi chính Bụt đã nhận ra sự văn minh không phải nằm ở chỗ cứ nhân mãi lên những ước muốn tham vọng mà nằm ở chỗ thanh lọc nhân cách con người.
 Một nhà kinh tế Phật giáo sẽ coi cách tiếp cận này là rất vô lý: Vì tiêu thụ chỉ là một phương tiện cho hạnh phúc, mục đích cần phải đạt được là thu được hạnh phúc tối đa với tiêu thụ ít nhất.. Càng ít công sức bỏ ra thì sẽ càng có nhiều thời gian và sức lực còn lại để sáng tạo nghệ thuật. Kinh tế học hiện đại, trái lại coi tiêu thụ là mục tiêu cuối cùng và duy nhất cho tất cả mọi hoạt động kinh tế.
 Sự khôn ngoan đòi hỏi một sự định hướng mới về khoa học và công nghệ hướng đến cái hữu cơ, cao thượng, phi bạo lực, trang nhã và đẹp đẽ.

Xem thêm
 A Guide for the Perplexed

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Multiple translations of the essay Buddhist Economics from the E. F. Schumacher Society
 Small Is Beautiful: An Introduction to E. F. Schumacher by Noah Enelow
 "Sustainability / Enoughness" from Project Worldview
 Fifty Possible Ways to Challenge Over-Commercialism
 Beyond Simplicity: Tough Issues For A New Era by Albert J. Fritsch, SJ, PhD

Sách năm 1973
Sống đơn giản


title: Acrocercops unipuncta

text:
Acrocercops unipuncta là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở quần đảo Rennell.

Chú thích

Tham khảo

Acrocercops


title: 6271 Farmer

text:
6271 Farmer (1991 NF) là một tiểu hành tinh vành đai chính bên trong được phát hiện ngày 9 tháng 7 năm 1991 bởi Helin, E. F. ở Palomar.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 6271 Farmer

006271
Được phát hiện bởi Eleanor F. Helin
Tiểu hành tinh được đặt tên
006271
19910709


title: Foix-Rural (tổng)

text:
Tổng Foix-Rural là một tổng của Pháp nằm ở tỉnh Ariège trong vùng Occitanie.

Hành chính

Các đơn vị hành chính
Tổng Foix-Rural bao gồm 24 xã với dân số 9 693 người (điều tra năm 1999, dân số không tính trùng).

|-
| Arabaux || align="right" | 54 || align="right" | 09000 || align="right" | 09013
|-
| Baulou || align="right" | 146 || align="right" | 09000 || align="right" | 09044
|-
| Bénac || align="right" | 152 || align="right" | 09000 || align="right" | 09049
|-
| Le Bosc || align="right" | 136 || align="right" | 09000 || align="right" | 09063
|-
| Brassac || align="right" | 584 || align="right" | 09000 || align="right" | 09066
|-
| Burret || align="right" | 22 || align="right" | 09000 || align="right" | 09068
|-
| Celles || align="right" | 134 || align="right" | 09000 || align="right" | 09093
|-
| Cos || align="right" | 258 || align="right" | 09000 || align="right" | 09099
|-
| Ferrières-sur-Ariège || align="right" | 705 || align="right" | 09000 || align="right" | 09121
|-
| Freychenet || align="right" | 83 || align="right" | 09300 || align="right" | 09126
|-
| Ganac || align="right" | 653 || align="right" | 09000 || align="right" | 09130
|-
| L'Herm || align="right" | 177 || align="right" | 09000 || align="right" | 09138
|-
| Loubières || align="right" | 201 || align="right" | 09000 || align="right" | 09174
|-
| Montgaillard || align="right" | 1 320 || align="right" | 09330 || align="right" | 09207
|-
| Montoulieu || align="right" | 305 || align="right" | 09000 || align="right" | 09210
|-
| Pradières || align="right" | 107 || align="right" | 09000 || align="right" | 09234
|-
| Prayols || align="right" | 305 || align="right" | 09000 || align="right" | 09236
|-
| Saint-Jean-de-Verges || align="right" | 841 || align="right" | 09000 || align="right" | 09264
|-
| Saint-Martin-de-Caralp || align="right" | 288 || align="right" | 09000 || align="right" | 09269
|-
| Saint-Paul-de-Jarrat || align="right" | 1 224 || align="right" | 09000 || align="right" | 09272
|-
| Saint-Pierre-de-Rivière || align="right" | 564 || align="right" | 09000 || align="right" | 09273
|-
| Serres-sur-Arget || align="right" | 701 || align="right" | 09000 || align="right" | 09293
|-
| Soula || align="right" | 159 || align="right" | 09000 || align="right" | 09300
|-
| Vernajoul || align="right" | 574 || align="right" | 09000 || align="right" | 09329
|}

Thông tin nhân khẩu

Xem thêm
 Ariège
Quận của Ariège
 Tổng của Ariège
Xã của Ariège
Danh sách tổng ủy viên hội đồng của Ariège

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Tổng Foix-Rural trên trang mạng của Insee
 plan du canton de Foix-Rural sur Mapquest
 Vị trí của tổng Foix-Rural trên bản đồ Pháp

Foix-Rural


title: Hệ thống vệ tinh định vị toàn cầu

text:
Hệ thống vệ tinh định vị toàn cầu (tiếng Anh: Global Navigation Satellite System - GNSS) là tên dùng chung cho các hệ thống định vị toàn cầu sử dụng vệ tinh như GPS (Hoa Kỳ), Hệ thống định vị Galileo (Liên minh châu Âu) và GLONASS (Liên bang Nga) và Hệ thống định vị Bắc Đẩu (Trung Quốc) và NavIC (tên hoạt động của IRNSS) (Ấn Độ).

Tham khảo

Thiết bị máy bay
Trắc địa
Phát minh của Hoa Kỳ
Định hướng
Hàng không điện tử học
Liên lạc hàng hải


title: Clanculus pini

text:
Clanculus pini là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Trochidae, họ ốc đụn.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Clanculus


title: Xanthesma megacephala

text:
Xanthesma megacephala là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Exley mô tả khoa học năm 1974.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Xanthesma
Động vật được mô tả năm 1974


title: Alpha-amylase

text:
α-Amylase hay α-amylaza là một enzyme loại protein thủy phân liên kết alpha của các polysaccharide chứa liên kết alpha như tinh bột và glycogen, tạo ra glucose và maltose. Đây là dạng chủ yếu của amylase được tìm thấy ở người và các động vật có vú khác. Nó cũng có mặt trong các loại hạt giống sử dụng tinh bột như một loại năng lượng dự trữ, và trong chất tiết của nhiều loại nấm.

Trong sinh lý của con người
Mặc dù tìm thấy nhiều trong các mô, amylase chủ yếu có trong dịch tụy và nước bọt, trong đó có dạng riêng của α-amylase người. Chúng có sự khác nhau về sự tập trung đẳng điện, và cũng có thể được tách ra trong thử nghiệm bằng cách sử dụng các kháng thể đơn dòng đặc biệt. Ở con người, tất cả các đồng dạng amylase liên kết với nhiễm sắc thể 1p21 (xem AMY1A).

Amylase nước bọt (ptyalin)
Amylase được tìm thấy trong nước bọt và phân giải tinh bột thành Kẹo mạch nha và dextrin. Dạng này của amylase cũng được gọi là "ptyalin / taɪəlɪn /. Nó phân giải các phân tử tinh bột lớn không hòa tan thành tinh bột hòa tan (amylodextrin, erythrodextrin, achrodextrin), tạo ra các đoạn tinh bột nhỏ hơn và cuối cùng là maltose. Ptyalin hoạt động trên các mối liên kết α (1,4) glycosidic thẳng, nhưng hợp chất thủy phân đòi hỏi một loại enzym hoạt động trên các sản phẩm phân nhánh. Amylase nước bọt bị bất hoạt trong dạ dày bởi acid dạ dày. Trong dịch vị có pH 3,3, ptyalin bị bất hoạt hoàn toàn trong vòng 20 phút ở 37 °C. Ngược lại, 50% amylase hoạt động vẫn còn sau khi 150 phút tiếp xúc với dịch dạ dày ở pH 4,3 Cả tinh bột, chất nền cho ptyalin, và sản phẩm (chuỗi ngắn của glucose) có thể bảo vệ nó một phần chống lại sự bất hoạt của axit dạ dày. Ptyalin cho vào pH ở pH 3.0 sẽ bất hoạt hoàn toàn trong 120 phút, tuy nhiên, bổ sung tinh bột ở mức 0,1% sẽ có 10% các enzym còn hoạt động, và bổ sung tương tự tinh bột đến nồng độ 1,0% sẽ có khoảng 40% enzym hoạt động lại ở 120 phút.

Điều kiện tối ưu cho ptyalin
Tối ưu pH - 5,6-6,9.
Nhiệt độ cơ thể người: 37 °C
Sự hiện diện của một số anion và hoạt hóa:
Chloride và bromide - hiệu quả nhất
Iodide - ít hiệu quả hơn
Sulfate và phosphate kém hiệu quả nhất.

Biến thể di truyền ptyalin của con người
Gen amylase nước bọt đã trải qua sao chép trong quá trình tiến hóa, và các nghiên cứu lai tạo DNA cho thấy nhiều cá nhân có nhiều đoạn lặp đi lặp lại song song của gen. Số lượng các bản sao của gen tương quan với mức độ amylase nước bọt, được đo bằng các xét nghiệm thấm protein bằng cách sử dụng các kháng thể kháng amylase của con người Số lượng bản sao gen có liên quan đến tiếp xúc với tiến hóa rõ ràng để các chế độ ăn có tinh bột cao. Ví dụ, một người Nhật Bản có 14 bản sao của gen amylase (một gen tương ứng với 10 bản, và một alen thứ hai với bốn bản) và chế độ ăn uống Nhật Bản có truyền thống chứa một lượng lớn tinh bột gạo. Ngược lại, một người Biaka mang sáu bản (ba bản trên mỗi alen), người Biaka ở rừng nhiệt đới săn bắn hái lượm có truyền thống tiêu thụ một chế độ ăn ít-tinh bột. Perry và các đồng nghiệp cho rằng tăng số lượng bản sao của gen amylase nước bọt có thể có sự phân giải tăng cường trùng với một sự thay đổi một chế độ ăn giàu tinh bột trong quá trình tiến hóa của con người.

Amylase tuyến tụy
α-amylase tụy phân cắt ngẫu nhiên các liên kết α (1-4) glycosidic của amylose tạo ra dextrin, maltose, hoặc maltotriose. Nó thông qua một cơ chế chuyển đôi với giữ cấu hình anomeric.

Trong bệnh lý
Các thử nghiệm đối với amylase được thực hiện dễ dàng hơn đối với lipase, làm cho các kiểm tra chủ yếu được sử dụng để phát hiện và theo dõi viêm tụy. Các phòng thí nghiệm thường sẽ đo amylase tụy hoặc amylase tổng số. Nếu chỉ đo amylase tụy có tăng sẽ không thể phân biệt với quai bị hoặc chấn thương tuyến nước bọt khác.

Tuy nhiên, bởi vì nó có số lượng nhỏ,nên thời gian là rất quan trọng khi lấy mẫu máu để đo chất này. Lấy máu nên được thực hiện ngay sau một cơn đau viêm tụy, nếu không nó sẽ được đào thải nhanh chóng qua thận.

Alpha-amylase nước bọt đã được sử dụng như là một biomarker cho căng thẳng mà không cần lấy máu.

Trong xét nghiệm
Nồng độ trong huyết tương tăng lên ở con người được tìm thấy trong:
Chấn thương tuyến nước bọt (bao gồm cả đặt nội khí quản gây mê)
Quai bị - do tình trạng viêm các tuyến nước bọt
Viêm tụy - bởi vì tổn hại đến các tế bào sản xuất amylase
Suy thận do bài tiết giảm
Tổng số amylasetăng trên giới hạn trên 10 lần của giới hạn trên bình thường (ULN) là gợi ý của viêm tụy. Năm đến mười lần ULN có thể chỉ ra các bệnh về ruột hay tá tràng hoặc suy thận, và độ cao thấp hơn thường được tìm thấy trong bệnh tuyến nước bọt.

Gen
nước bọt - AMY1A, AMY1B, AMY1C
tuyến tụy - AMY2A, AMY2B.

Trong ngũ cốc
Alpha-amylase hoạt động trong hạt được đo bằng nhiều cách, ví dụ, các chỉ Số Hagberg Perten, một thử nghiệm để đánh giá những thiệt hại của các hạt nảy mầm, hoặc các phương pháp Phadebas.

Sử dụng trong công nghiệp
Alpha-amylase được sử dụng trong sản xuất ethanol để phá vỡ tinh bột trong hạt thành đường lên men.

Bước đầu tiên trong việc sản xuất xi-rô ngô giàu fructose là trộn lẫn bột ngô với alpha-amylase, tạo ra chuỗi đường ngắn hơn được gọi là oligosaccharides.

Một alpha-amylase được gọi là "Termamyl", có nguồn gốc từ vi khuẩn Bacillus licheniformis, cũng được sử dụng trong một số chất tẩy rửa, đặc biệt là nước rửa chén và de-starching chất tẩy rửa.

Ức chế chất đệm
Đã có báo cáo rằng phân tử tris bị ức chế bởi alpha-amylase từ một số vi khuẩn, và do đó, chúng không nên được sử dụng trong chất đệm tris.

Xác định
Một số phương pháp có thể xác định đối với hoạt động của alpha-amylase, và các ngành công nghiệp khác nhau có xu hướng dựa vào các phương pháp khác nhau. kiểm tra bằng Iod tinh bột là một sự phát triển của các phương pháp kiểm tra bằng Iod, được dựa trên thay đổi màu sắc, như alpha amylase làm thoái hóa tinh bột và thường được sử dụng trong nhiều ứng dụng. Một kiểm tra tương tự như thử nghiệm trong công nghiệp sản xuất Amylase Phadebas, được sử dụng như là một bài kiểm tra về chất lượng và số lượng trong nhiều ngành công nghiệp khác như chất tẩy rửa, thực phẩm khác nhau, ngũ cốc, mạch nha, và sinh học pháp y.

Xem thêm
Enzym tiêu hóa

Chú thích

Liên kết ngoài
 The alpha-Amylase Protein

Enzyme


title: Mestolobes quadrifasciata

text:
Mestolobes quadrifasciata là một loài bướm đêm thuộc họ Crambidae. Nó là loài đặc hữu của Oahu.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Insects of Hawaii. Volume 8, Pyraloidea

Mestolobes
Loài đặc hữu của Hawaii


title: Brugmansia aurea

text:
Brugmansia aurea là một loài thực vật thuộc họ Solanaceae. Đây là loài đặc hữu của Ecuador. Kể từ tháng 3 năm 2014, nó đã được IUCN liệt kê như là tuyệt chủng trong tự nhiên, trước đó IUCN đặt loài này vào nhóm loài dễ bị tổn thương.
Loài cây này được mua bán và trồng làm cây trồng trong vườn, được mô tả như một cây bụi cận nhiệt đới lớn có khả năng phát triển đến 20 feet chiều cao. Nó có hoa lớn màu vàng hoặc trắng phát ra một hương thơm vào ban đêm.
Tất cả các bộ phận của cây đều độc hại.
Hầu như tất cả các bộ tộc trong khu vực Ecuador đã sử dụng nó như một loại thuốc đắp.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

 World Conservation Monitoring Centre 1998. Brugmansia aurea. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 8 năm 2007.

Brugmansia
Thực vật đặc hữu Ecuador
Thực vật dễ tổn thương
Thực vật vườn Nam Mỹ


title: Encheloclarias tapeinopterus

text:
Encheloclarias tapeinopterus là một loài cá thuộc họ Clariidae. Nó là loài đặc hữu của Indonesia.

Nguồn
 Kottelat, M. 1996. Encheloclarias tapeinopterus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 4 tháng 8 năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

Encheloclarias
Cá Indonesia
Cá nước ngọt Indonesia


title: Urolophus flavomosaicus

text:
Urolophus flavomosaicus là một loài cá đuối ít được biết đến thuộc họ Urolophidae, phân bố ngoài khơi tây bắc và đông nam Úc. Nó sống ở ngoài thềm lục địa ở độ sâu .

Tham khảo

Urolophus
Cá Úc


title: Agrypnus truncatus

text:
Agrypnus truncatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Herbst miêu tả khoa học năm 1806.

Chú thích

Tham khảo

Agrypnus


title: Bost, Allier

text:
Bost là một xã ở tỉnh Allier thuộc miền trung nước Pháp.

Tham khảo

Xã của Allier


title: Pseudopostega bidorsalis

text:
Pseudopostega bidorsalis là một loài bướm đêm thuộc họ Opostegidae. Nó được miêu tả bởi Donald R. Davis và Jonas R. Stonis, 2007. Nó được tìm thấy ở miền bắc Costa Rica.

Chiều dài cánh trước là 2.5–3 mm. Con trưởng thành bay từ tháng 8 đến tháng 10 và tháng 1.

Chú thích

Tham khảo

Pseudopostega


title: Smicridea aries

text:
Smicridea aries là một loài Trichoptera thuộc họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Smicridea


title: Austrolimnophila acutergata

text:
Austrolimnophila acutergata là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Austrolimnophila
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Lohne, Vechta

text:
Lohne là một thị xã ở the huyện Vechta, trong bang Niedersachsen, nước Đức. Đô thị Lohne, Vechta có diện tích 90,78 km². Đô thị này có cự ly khoảng 8 km về phía tây nam của Vechta. Đô thị này nổi tiếng với ngành công nghiệp nhựa
Tại đây có nhà máy điện gió có 4 tua bin.

Các khu vực dân cư

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Official site

Thành phố của bang Niedersachsen
Xã và đô thị ở huyện Vechta


title: Volvarina joubini

text:
Volvarina joubini là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Marginellidae, họ ốc mép.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Volvarina


title: Lanelater modestus

text:
Lanelater modestus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Schwarz miêu tả khoa học năm 1902.

Chú thích

Tham khảo

Lanelater


title: Saint-Michel-Labadié

text:
Saint-Michel-Labadié là một xã thuộc tỉnh Tarn trong vùng Occitanie in miền nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 485 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
 INSEE

Xã của Tarn


title: Oldboy

text:
Oldboy (Hangul: 올드보이) là một bộ phim Neo-noir, hành động giật gân của điện ảnh Hàn Quốc ra mắt năm 2003, được đạo diễn và biên kịch bởi Park Chan-wook. Phim có sự tham gia diễn xuất của nam diễn viên Choi Min-sik trong vai chính. Cốt truyện của Oldboy được lấy cảm hứng từ bộ truyện tranh cùng tên của hai tác giả Garon Tsuchiya và Nobuaki Minegishi.

Đây là tác phẩm thứ hai của đạo diễn Park trong bộ ba phim lấy đề tài báo thù của ông, mở đầu với Sympathy for Mr. Vengeance (2002) và kết thúc với Sympathy for Lady Vengeance (2005).

Ngay từ khi ra mắt, phim gây chú ý lớn tại không chỉ Hàn Quốc mà còn cả các nước phương Tây và cho tới nay được cộng đồng phim quốc tế xem như một trong những bộ phim châu Á hay nhất mọi thời đại. Oldboy về nhì tại Liên hoan phim Cannes 2004, nhận được giải Grand Prix từ ban giám khảo và được cá nhân chủ khảo Quentin Tarantino đánh giá rất cao. Tác phẩm cũng nhận được nhiều lời khen ngợi dành cho các phân cảnh hành động, nhất là các trường đoạn chiến đấu được quay liền mạch.

Chuyện phim bắt đầu vào năm 1988, một người đàn ông có tên Oh Dae-su bị đưa vào đồn tạm giam vì uống say và gây gổ với người khác. Sau khi được một người bạn bảo lãnh, Dae-su đã biến mất mà không hề để lại dấu vết nào.

Khi tỉnh dậy, Dae-su phát hiện mình bị nhốt trong một căn phòng rẻ tiền, thứ duy nhất kết nối ông với thế giới bên ngoài chỉ là một chiếc TV cũ kĩ. Và từ đó, ông nghe tin vợ mình bị sát hại, đối tượng tình nghi lớn nhất lại là chính ông, đứa con gái duy nhất thì được nhận làm con nuôi tại Thụy Điển. Nỗi đau và căm thù lên đến cực hạn mà chẳng thể làm gì, ông chỉ có thể luyện tập võ nghệ thông qua chiếc TV. Cứ như vậy, Dae-su bị bắt giam suốt 15 năm mà không hề có một lời giải thích.

15 năm sau, cũng bất ngờ và chẳng hề báo trước như đêm ông bị bắt, Dae-su được thả ra. Ông nhận được cuộc gọi từ kẻ bắt cóc và thách thức ông trả thù. Từ đây, Dae-su dấn thân vào hành trình tìm ra kẻ đã hủy hoại cuộc đời mình mà không biết rằng một cái bẫy kinh hoàng đang chờ ông ở phía trước.

Nội dung

Năm 1988, một người doanh nhân tên Oh Dae-su bị bắt giữ tạm thời tại Sở Cảnh sát Seoul vì gây mất trật tự khi say xỉn. Sau khi ông được bảo lãnh ra bởi một người bạn thì bị bắt cóc và giam trong một căn phòng bí ẩn suốt 15 năm mà không rõ lý do. Trong lúc bị giam cầm, ông biết tin vợ mình bị sát hại mà bằng chứng thu thập tại hiện trường vụ án lại khiến ông trở thành kẻ tình nghi số một vào lúc đó và con gái ông thì được nhận nuôi bởi một cặp vợ chồng người Thụy Điển. Vì muốn trả thù cho gia đình, Dae-su đã luyện tập võ nghệ thông qua chiếc TV, sự kết nối duy nhất của ông với thế giới bên ngoài. Sau 15 năm ngục tù, ông được thả ra và vô tình gặp một cô gái trẻ tên Mi-do làm đầu bếp trong quán sushi.

Mi-do hỗ trợ Dae-su tìm kẻ đã giam cầm ông. Cuối cùng, ông biết được kẻ đó là một người đàn ông giàu có tên Lee Woo-jin. Woo-jin ra điều kiện với Dae-su rằng nếu Dae-su tìm được nguyên nhân tại sao mình bị giam cầm trong 5 ngày thì Woo-jin sẽ tự tử, còn nếu không thành thì Mi-do sẽ phải chết. Trong quá trình tìm hiểu, Dae-su và Mi-do nảy sinh tình cảm và cả hai đã ái ân với nhau. Dae-su sau đó biết được mình và Woo-jin từng học cùng trường Công giáo Evergreen và dẫn đến bí ẩn xoay quanh cái chết của Lee Soo-ah, chị gái của Woo-jin. Năm xưa Dae-su đã chứng kiến Woo-jin loạn luân với Soo-ah, sau đó ông kể lại với người bạn thân, dẫn đến việc có thêm nhiều sinh viên khác cũng biết chuyện. Tin đồn lan rộng và Soo-ah đã tự tử trong nỗi ô nhục, từ đó Woo-jin đau khổ tìm cách trả thù cho chị gái.

Dae-su đến tìm Woo-jin. Woo-jin thuật lại quá trình cho người thôi miên Dae-su và Mi-do để cả hai yêu nhau. Việc giam Dae-su trong khoảng thời gian 15 năm là đủ lâu để khiến ông quên đi con gái mình. Woo-jin cho Dae-su xem một album ảnh trong đó chỉ ra rằng Mi-do chính là con gái ruột của Dae-su. Điều này khiến Dae-su phát điên, cầu xin Woo-jin đừng nói cho Mi-do biết và đau khổ đến mức cắt đi lưỡi của mình. Woo-jin chấp nhận lời xin lỗi của Dae-su và bỏ mặc Dae-su trong nỗi dằn vặt. Bước vào thang máy, Woo-jin hồi tưởng lại khoảnh khắc Soo-ah tự tử và tự rút súng bắn vào đầu mình.

Một thời gian sau, Dae-su liên lạc với chuyên gia thôi miên của Woo-jin để nhờ cô giúp ông quên đi sự thật đau thương và tình cờ được Mi-do tìm thấy. Phim kết thúc với vẻ mặt hạnh phúc nhưng đau khổ của Dae-su, khiến người xem băn khoăn liệu sự thôi miên đã thực sự giúp ông quên đi sự thật tăm tối hay chưa.

Diễn viên

Chú thích

Liên kết ngoài

 Review at koreanfilm.org

Phim năm 2003
Phim Hàn Quốc
Phim tiếng Triều Tiên
Phim lấy bối cảnh năm 1988
Phim lấy bối cảnh năm 2003
Phim về loạn luân
Phim về bắt cóc
Phim về tự sát


title: Nguyễn Văn Tuyên (võ tướng)

text:
Nguyễn Văn Tuyên () hay Phan Văn Tuyên (潘文諠, 1763-1831) là một võ tướng nhà Nguyễn, được phong tước Tuyên Trung hầu.

Ông là người có nhiều công lao, song nổi bật nhất là việc giúp Thoại Ngọc Hầu chỉ huy quân dân đào kênh Vĩnh Tế (Châu Đốc, An Giang), khiến việc mở mang, khai phá nhiều vùng đất phía Tây Nam Việt Nam được thêm thuận lợi.

Thân thế
Nguyễn Văn Tuyên thường được gọi là Tuyên Trung Hầu, là người gốc họ Phan, nguyên quán ở làng Kiêm Toàn, huyện Phú Xuân  thuộc Thừa Thiên Huế.

Ông là con trai của ông Phan Văn Hậu và bà Võ Thị Đức. Sau có công, ông được ban quốc tính (họ nhà vua), cho nên sử ghi là Nguyễn Văn Tuyên, tước Tuyên Trung hầu.. Ông là tướng nhà Nguyễn, trải qua hai triều Gia Long và Minh Mạng.

Do quê hương của ông liên tiếp đắm chìm trong các cuộc giao tranh giữa Trịnh-Nguyễn, rồi giữa Tây Sơn với chúa Nguyễn, nên gia đình ông phải lánh vào Gia Định, Sa Đéc, rồi cuối cùng định cư ở thôn Mỹ An, phủ Tân Thành, huyện Vĩnh An, tỉnh An Giang (nay thuộc huyện Lấp Vò, tỉnh Đồng Tháp), vì thế sách Đại Nam nhất thống chí liệt truyện ghi tên ông vào mục "An Giang nhân vật" (Quyển 17, tờ 14b).

Sự nghiệp
Năm Mậu Thân (1788), Nguyễn Văn Tuyên theo phò chúa Nguyễn Phúc Ánh khi 25 tuổi. Ông giỏi võ và có tài điều binh. Sau nhiều năm xông pha trận mạc, ông lần lượt giữ nhiều chức vụ như: Thần sách quân hổ oai vệ úy, Chấn võ quân nhất bảo vệ úy, Khâm sai Chưởng cơ (1802), Thống chế (1816).

Mùa đông năm Kỷ Mão (1819), hợp sức với Thoại Ngọc Hầu phụ trách việc đào kênh Vĩnh Tế.

Năm 1822, ông được giao làm trấn thủ Biên Hòa rồi trấn thủ Định Tường kiêm Khâm sai thuộc nội chưởng cơ. Sau đó được bổ nhiệm làm trấn thủ Vĩnh Thanh

Khoảng năm 1824 đến năm 1828, ông được cử cai quản biền binh Gia Định thành, và khi Tả quân Lê Văn Duyệt có việc về kinh đô Huế, ông được cử quyền nhiếp chính Tổng trấn Gia Định Thành.

Năm 1829, sau khi Thoại Ngọc Hầu lâm trọng bệnh và mất. Năm sau, Nguyễn Văn Tuyên được cử thay thế, sắc phong nguyên chức là "Thống chế cai quản biền binh, Bảo Hộ Cao Miên quốc ấn, kiêm án thủ Châu Đốc đồn kiêm quản Hà Tiên trấn biên vụ", nên còn có tên là Bảo Hộ Tuyên.

Giữ chức được hơn một năm, vào ngày 28 tháng 5 năm Tân Mão (1831), ông lâm trọng bệnh rồi mất tại Châu Đốc, thọ 68 tuổi, được đưa về an táng tại thôn Mỹ An, để lại một vợ và bốn con.

Do phần mộ ông nằm gần đoạn sông bị sạt lỡ, nên ngày 15 tháng 5 năm 1971 dòng tộc ông đã cải táng ông về xã Mỹ An Hưng A (thuộc huyện Lấp Vò, tỉnh Đồng Tháp), và xây dựng một khu lăng mộ mới rất khang trang.

Đến nay gia phả, sắc phong, chiếu chỉ, công văn có dấu triện các vua Nguyễn, được gia đình giữ gìn khá nguyên vẹn. Mỗi năm vào ngày giỗ 27-28 tháng 5 âm lịch, nhiều dân chúng gần xa tìm đến đền và lăng mộ để lễ bái.

Ảnh khu lăng mộ mới

Chú thích

Liên kết ngoài
Tuyên Trung Hầu

Người An Giang
Người Đồng Tháp
Quan lại nhà Nguyễn
Võ tướng nhà Nguyễn


title: Zandt

text:
Zandt là một đô thị ở huyện Cham bang Bayern nước Đức. Đô thị Zandt có diện tích 21,61 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 1867 người.

Tham khảo


title: Megachile permunda

text:
Megachile permunda là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1912.

Chú thích

Tham khảo

P
Động vật được mô tả năm 1912


title: 71 (số)

text:
71 (bảy mươi mốt) là một số tự nhiên ngay sau 70 và ngay trước 72.

Tham khảo

Số nguyên tố


title: Naarda ineffectalis

text:
Naarda ineffectalis là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Chú thích

Tham khảo

Naarda


title: Conus sukhadwalai

text:
Conus sukhadwalai là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae, họ ốc cối.

Giống như tất cả các loài thuộc chi Conus, chúng là loài săn mồi và có nọc độc. Chúng có khả năng "đốt" con người, do vậy khi cầm chúng phải hết sức cẩn thận.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

 The Conus Biodiversity website

S
Động vật được mô tả năm 1983


title: Le Molay-Littry

text:
Le Molay-Littry là một xã ở tỉnh Calvados, thuộc vùng Normandie ở tây bắc nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Calvados

Tham khảo

Liên kết ngoài
 http://ville-molay-littry.fr/
 Le Molay-Littry sur le site de l'Institut géographique national

Molay-Littry,Le


title: Trana

text:
Trana là một đô thị ở tỉnh Torino trong vùng Piedmont, có vị trí cách khoảng 25 km về phía tây của Torino, nước Ý. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 3.559 người và diện tích là 16,4 km².

Trana giáp các đô thị: Avigliana, Giaveno, Reano, Sangano, Piossasco, và Cumiana.

Địa điểm nổi bật
 Giardino Botanico Rea

Quá trình biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Torino
Thành phố và thị trấn ở Piemonte


title: Anaspasis fasciolata

text:
Anaspasis fasciolata là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1882.

Chú thích

Tham khảo

Anaspasis


title: Hồ Finger

text:
Hồ Finger là một chuỗi của các hồ ở phần phía tây-trung tâm của Thượng New York ở Hoa Kỳ và là một địa điểm du lịch phổ biến. Các hồ là tuyến tính trong hình dạng, mỗi hồ nước theo định hướng trên một trục Bắc-Nam. Hai hồ dài nhất, hồ Cayuga và hồ Seneca nằm trong số các sâu nhất ở Hoa Kỳ, cả hai có chiều dài gần 40 dặm Anh (64 km) từ đầu đến cuối, và không bao giờ hơn 3,5 dặm (5,6 km). Cayuga là hồ dài nhất (38,1 km, 61 km) và Seneca là hồ lớn nhất về tổng diện tích. Seneca là hồ sâu nhất (618 feet, 188 m), tiếp theo Cayuga (435 feet, 133 m), với đáy của họ thấp hơn mực nước biển. Các hồ lớn nhất giống như những hồ khác về hình dạng, mà chung nhắc nhở các nhà hoạch định đầu bản đồ của các ngón tay của bàn tay. Oneida hồ thường không được coi là một trong những hồ ngón tay, nhưng nó đôi khi được gọi là "ngón tay cái".

Tham khảo

Thompson, John H., ed. Geography of New York State (Syracuse: Syracuse University Press, 1977)
Engeln, O. D., von. ''The Finger Lakes Region: Its Origin and Nature (Ithaca: Cornell University Press, 1961, 1988)
Finger Lakes Tourism Statistics

Vùng của New York


title: Alurnus horni

text:
Alurnus horni là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Uhmann miêu tả khoa học năm 1935.

Chú thích

Tham khảo

Alurnus


title: Cuộc nổi dậy Lê Văn Khôi

text:
Cuộc nổi dậy của Lê Văn Khôi, hay còn được gọi là: cuộc binh biến của Lê Văn Khôi, khởi nghĩa của Lê Văn Khôi, sự biến thành Phiên An, là một cuộc nổi dậy chống lại triều đình xảy ra vào thời vua Minh Mạng. Sự kiện này diễn ra từ năm 1833 đến năm 1835 ở các tỉnh miền Nam Việt Nam, lãnh đạo của cuộc nổi dậy này là Lê Văn Khôi, con nuôi của Lê Văn Duyệt.

Nguyên nhân

Vua Minh Mạng và tả quân Lê Văn Duyệt vốn có nhiều hiềm khích và tư thù. Minh Mạng tuy ghét nhưng không dám làm gì Lê Văn Duyệt vì công lao và uy quyền quá lớn của ông với triều đình.

Năm 1832, ngay sau khi Lê Văn Duyệt mất, vua Minh Mạng bèn tìm cách giành lại quyền lực của mình ở thành Gia Định. Vua bãi bỏ chế độ tổng trấn, tất cả đổi là tỉnh, trực thuộc vào triều đình Huế, cắt đặt quan lại vào thay. Trong những quan lại ấy có Nguyễn Văn Quế làm tổng đốc, Bạch Xuân Nguyên làm bố chính, Nguyễn Chương Đạt làm án sát.

Theo sách Việt Nam sử lược của Trần Trọng Kim, thì: vốn là người tham lam, tàn ác; nên khi đến làm bố chính ở Phiên An, Bạch Xuân Nguyên nói rằng phụng mật chỉ truy xét việc riêng của Lê Văn Duyệt, rồi đòi hỏi chứng cớ, trị tội bọn tôi tớ của ông Duyệt ngày trước.

Trước khi đi, Bạch Xuân Nguyên đã được Minh Mạng bí mật dặn dò về việc dựng nên một bản án chống lại Lê Văn Duyệt. Ngay khi tới nơi, Bạch Xuân Nguyên làm một báo cáo dày nhiều tập trong đó lên danh sách, tìm bằng chứng, rồi buộc Lê Văn Duyệt nhiều tội trong đó có các tội tham nhũng, lạm dụng quyền lực, đơn cử như việc Lê Văn Duyệt mở rộng thành Bát Quái, đóng thêm tàu được xem là một bằng chứng xác đáng về tội ác chống triều đình của Lê Văn Duyệt, nhưng vì ông đã chết nên cho người đánh mộ 100 roi Đồng thời nhiều thuộc hạ của Lê Văn Duyệt cũng bị bắt, và 16 người nhà của Lê Văn Duyệt bị giết chết.

Những hành động này đã thúc đẩy các thuộc hạ của Lê Văn Duyệt, trong đó có con nuôi ông là Lê Văn Khôi, lo sợ cho số phận của mình, nên họ dấy binh nổi dậy dưới sự lãnh đạo của Lê Văn Khôi.

Diễn biến

Nổi dậy
Nguyên trước Lê Văn Khôi có tên là Nguyễn Hữu Khôi, người ở Cao Bằng, do khởi binh làm loạn, bị quân triều đình đuổi đánh, mới chạy vào Thanh Hóa, gặp Lê Văn Duyệt làm kinh lược ở đấy, bèn xin ra thú. Lê Văn Duyệt tin dùng cho làm con nuôi, đổi tên họ là Lê Văn Khôi, rồi đem về Gia Định cất nhắc cho làm đến chức phó vệ úy. Theo Quốc triều chính biên toát yếu, khi nổi dậy, Lê Văn Khôi giữ chức Tả quân Minh nghĩa Vệ úy.

Khi Bạch Xuân Nguyên tuyên bố phụng mật chỉ trị tội các thủ hạ của Lê Văn Duyệt, Lê Văn Khôi bị bắt giam. Ông bèn mưu với mấy người cùng cánh khởi binh chống triều đình.

Lê Văn Khôi ngầm liên hệ được với binh lính bên ngoài, vào đêm 18 tháng 5 năm Quý Tỵ (tức 5 tháng 7 năm 1833), ông cùng 27 lính hồi lương đồng mưu đột nhập dinh giết cả nhà Bạch Xuân Nguyên và thuộc hạ Nguyễn Trương Hiệu, người trực tiếp lo vụ án Lê Văn Duyệt, cùng thủ hạ. Lúc đó ở Gia Định lại có những người có tội ở Bắc Kỳ đem đày vào, hoặc cho làm ăn với dân sự, hoặc bắt làm lính gọi là hồi lương; những lính ấy đều theo Lê Văn Khôi nổi dậy.

Quân Lê Văn Khôi chiếm được Thành Bát Quái. Họ tổ chức một lễ thắp đuốc tại mộ Lê Văn Duyệt và tại đây, Lê Văn Khôi tuyên bố bất phục triều đình, ủng hộ An Hòa, con trai của Nguyễn Phúc Cảnh (hoàng tử Cảnh). Tối cùng ngày, quân nổi dậy giết vị quan tổng đốc An-Biên mới nhận chức của triều đình là Nguyễn Văn Quế, người chịu trách nhiệm việc xây dựng lại quyền lực của triều đình trung ương ở vùng Gia Định, khi ông đang mang quân đến cứu Bạch Xuân Nguyên. Án sát Phiên An là Nguyễn Chương Đạt sợ hãi mở cửa thành, đang đêm chạy trốn. Nhân đó, quân nổi dậy phá ngục thả lính hồi lương để gia tăng lực lượng.

Sách Đại Nam chính biên liệt truyện của nhà Nguyễn chép sự việc này hơi khác. Theo đó, khi Lê Văn Khôi cùng 60 người đến đánh Bạch Xuân Nguyên và Nguyễn Văn Quế. Xuân Nguyên thấy động lẻn trốn thoát, còn Quế cùng vài thủ hạ chống cự bị giết chết. Sau đó Lê Văn Khôi đuổi theo bắt được Bạch Xuân Nguyên, mang về nhà Lê Văn Duyệt để tế Duyệt. Sau đó Lê Văn Khôi mới giết nốt Xuân Nguyên. Thành Gia Định thất thủ vào tay quân nổi dậy.

Quân triều đình thuộc các tỉnh còn lại trong Nam Kỳ Lục tỉnh chậm trễ ứng cứu khi thành Gia Định thất thủ. Theo Doãn Uẩn, án sát Vĩnh Long mới nhậm chức, thì đến ngày 27 tháng 5 năm Quý tỵ (14/7/1833), tổng đốc Long Tường là Lê Phúc Bảo mới dẫn quân cứu viện từ bản doanh là thành Vĩnh Long tiến đánh Gia Định, nhưng đến tỉnh Định Tường thì đóng quân lại không tiến. Tổng đốc An Hà Lê Đại Cương trước đó từ An Giang thân cầm đại binh đi cứu viện, khi đến Định Tường cũng dừng quân không tiến.

Tới tháng 7 năm đó, cả Văn Quế và Xuân Nguyên đều bị triều đình truy đoạt chức tổng đốc An Biên và Bố chính Phiên An.

Đánh chiếm 6 tỉnh
Nhiều quan lại do triều đình bổ nhiệm đều bị giết chết và hoặc chạy khỏi thành Gia Định. Cuộc nổi dậy bất ngờ này đã không được triều đình dự phòng trước. Quân nổi dậy nhanh chóng tràn đi các tỉnh đồng bằng Nam Bộ và đánh chiếm. Trong vòng 3 ngày lục tỉnh Nam Kỳ đã nằm trong tay lực lượng nổi dậy. Lê Văn Khôi làm chủ thành Phiên An, nhiều tướng văn võ của triều đình đầu hàng. Ông đúc ấn tự xưng là đại nguyên soái, phong cho Thái Công Triều, Lê Đắc Lực làm trung quân; các tướng người Bắc Kỳ là Nguyễn Văn Đà, Nguyễn Văn Thông làm tiền quân; Dương Văn Nhã, Hoàng Nghĩa Thơ làm Tả quân; Võ Vĩnh Tiền, Võ Vĩnh Tải làm Hữu quân; Võ Vĩnh Lộc, Nguyễn Văn Bột làm hậu quân; Lưu Tín, Trần Văn Tha làm thủy quân; Nguyễn Văn Tâm, Nguyễn Văn Chân, Quách Ngọc Chấn làm Tượng quân.

Trong tháng 6 âm lịch năm đó, quân nổi dậy đánh chiếm Biên Hòa. Các quan lại nhà Nguyễn như Thự tuần phủ Biên Hòa Võ Quýnh, án sát Lê Văn Trác, lãnh binh Hồ Kim Truyền đều bỏ chạy.

Vài ngày sau, Võ Quýnh khôi phục lại được Biên Hòa. Minh Mạng lệnh cho tổng đốc Long Tường là Lê Phúc Bảo, tổng đốc An Hà là Lê Đại Cương đốc quân cùng đến Phiên An đánh Lê Văn Khôi. Nhưng khi quân triều đình chưa kịp điều thì quân nổi dậy dưới sự chỉ huy của Thái Công Triều lại đánh chiếm Định Tường, khiến cho Phúc Bảo, Đại Cương đều bị cách chức làm lính cùng với tuần phủ Định Tường là Tô Chấn và Án sát Ngô Bá Toán.

Tại tỉnh Định Tường, quân nhà Nguyễn của tổng đốc Phúc Bảo gặp quân nổi dậy Dương Văn Nhã dẫn 10 thuyền và mấy trăm quân đánh tới. Bảo sai Phó quản cơ Lê Tiêu dẫn thổ binh Lạc Hóa đánh nhau với quân nổi dậy ở Tra Giang (giáp giới 2 tỉnh Gia Định-Định Tường). Tiêu tử trận quân binh vỡ. Lê Thúc Bảo bèn trong đêm tối, tự bỏ mấy ngàn binh thuyền, chèo chiếc thuyền con chạy về Vĩnh Long (ngày 10 tháng 6 âm lịch về tới nơi). Lê Đại Cương đến Định Tường thấy vậy cũng lập tức lui binh, tự nói rằng về giữ địa hạt. Tuần phủ Định Tường Tô Trân bất đắc dĩ cũng đi Vĩnh Long, để trống tỉnh thành, quân nổi dậy thừa cơ tiến đóng Định Tường.

Lê Văn Khôi còn nhiều người trong gia đình ở ngoài Bắc, bị triều đình bắt giữ ở Cao Bằng.

Thái Công Triều mang quân từ Định Tường đến đánh chiếm Vĩnh Long, An Giang, Hà Tiên. Ngày 14 tháng 6 âm lịch (tức 30/7/1833), quân nổi dậy theo Tiền Giang vượt Vĩnh Long tiến đánh Lê Đại Cương ở xứ Cái Tàu. Doãn Uẩn và phó lãnh binh An Giang là Võ Văn Vĩ đem quân cứu viện Lê Đại Cương. Quân nhà Nguyễn thua tan tác, Võ Văn Vĩ tử trận, Đại Cương chạy trốn về đất Chế Lăng (vùng đất Cao Miên đương thời nằm trong lòng Nam Kỳ), Doãn Uẩn lui về Vĩnh Long. Sau đó cùng ngày, quân nổi dậy với hơn bốn mươi chiến thuyền tiến đánh Vĩnh Long. Quân binh nhà Nguyễn trong thành chống giữ không nổi. Tổng đốc, bố chính bỏ thành chạy trốn, thành Vĩnh Long thất thủ. Một hai ngày sau thành Châu Đốc và thành Hà Tiên cũng chung số phận với Vĩnh Long. Quân nổi dậy chia nhau đi giữ các huyện và đặt quan chức cai trị tại đó. Tháng 7 năm 1833, quân nổi dậy tấn công Biên Hòa nhưng bị đánh lui. Sau đó, Lê Văn Khôi tiếp tục mở cuộc tấn công lần nữa và chiếm được thành, giết tướng nhà Nguyễn là Tôn Thất Gia. Cùng lúc, anh vợ Lê Văn Khôi là Nông Văn Vân làm tri châu Bảo Lạc thuộc Tuyên Quang cũng nổi dậy, tự xưng là Thiết chế thượng tướng quân.

Thất thế
Vua Minh Mạng liền cử Tống Phúc Lương, Nguyễn Xuân, Phan Văn Thúy, Trương Minh Giảng và Trần Văn Năng đem thủy bộ binh tượng vào đánh Khôi.

Ngay trong tháng 8 năm 1833, quân triều đình đã phản công và bắt đầu lấy lại các tỉnh Nam Bộ. Tướng Ngô Bá Toán chuộc tội, lấy lại được Định Tường, được phong chức Bố Chính Sứ.

Ngày 17 tháng 7 âm lịch (31/8/1833), Án sát Vĩnh Long là Doãn Uẩn chiếm lại được thành Vĩnh Long. Sau đó Án sát An Giang là Bùi Văn Lý cũng chiếm lại An Giang và Hà Tiên. Trương Minh Giảng và Hoàng Đăng Thuận lấy lại được Biên Hòa.

Địa chủ, phú hào các nơi dao động, không dám ủng hộ Lê Văn Khôi nữa. Tiếp đó, một tướng giỏi của ông là Thái Công Triều cũng đầu hàng triều đình, khiến lực lượng nổi dậy suy yếu nhanh chóng.. Triều mang quân về đánh Khôi ở Gia Định.

Cầu viện Xiêm La và thất bại

Lê Văn Khôi yếu thế, bèn nhờ giáo sĩ phương Tây đi sang cầu viện Xiêm La. Xiêm La nhân muốn lấn chiếm Đại Nam bèn nhận lời giúp, dẫn đến Chiến tranh Việt – Xiêm (1833–1834).

Lê Văn Khôi còn mời một vị giáo sĩ người Pháp tên Joseph Marchand (Cố đạo có tên tiếng Việt là Du) - Linh mục Hội thừa sai Paris đến và ở trong thành. Việc mời vị giáo sĩ này và việc ủng hộ con của hoàng tử Cảnh (đã cải đạo sang Cơ đốc giáo trước đó) là An Hòa là nhằm có được sự ủng hộ của những người Công giáo địa phương. Lê Văn Khôi còn kêu gọi những người theo Công giáo vào thành và sống dưới sự bảo trợ của ông. Những giáo sĩ người Việt giữ vai trò lãnh đạo lực lượng Công giáo địa phương đánh lại quân triều đình và liên lạc với bên ngoài khi thành bị vây khốn.

Năm 1834, quân triều đình đánh bại quân Xiêm, chiếm lại toàn bộ các tỉnh miền nam và chuyển sang vây quân nổi dậy trong thành Bát Quái. Lê Văn Khôi bị bệnh mất ở trong thành Phiên An khi thành đang bị vây ngặt. Con trai ông là Lê Văn Cù mới 8 tuổi được cử lên thay.

Dù Lê Văn Khôi đã chết, quân nổi dậy vẫn giữ được thành trước quân triều đình cho tới tháng 9 năm 1835. Lúc bấy giờ, hiện trạng rất nguy ngập: Thành bị bao vây, dịch tả hoành hành, súng đạn hư hỏng vơi cạn dần, lương thực tuy nhiều nhưng bị ẩm mốc, tinh thần và sức lực quân dân đều suy kiệt và ly tán...

Vào giờ Thìn ngày 16 tháng 7 năm Ất Mùi (tức 8 tháng 9 năm 1835), quân nhà Nguyễn chia đường tấn công vào thành Phiên An. Tả tướng quân Nguyễn Xuân đốc suất đánh góc tiền hữu, thự Hữu tướng quân Phạm Hữu Tâm đốc suất đánh góc tả hậu, Tham tán Hồ Văn Khuê và Tổng đốc Nguyễn Văn Trọng đánh góc hữu hậu, Tham tán Trần Văn Trí và Khâm phái Nguyễn Tri Phương đánh góc tả tiền, Tham tán Nguyễn Công Hoan đánh góc hữu tiền, Lãnh binh Mai Công Ngôn đánh góc tả hậu, Lãnh binh Lê Sách đánh góc hậu hữu, Lãnh binh Trần Hữu Thăng đốc suất đánh góc tiền tả. Còn pháo đài giữa thành thì do các quản vệ chia nhau đốc chiến. Ai nấy trông theo cờ hiệu, nhất tề đánh phá. Hai đạo tiền tả, tả tiền lên thành trước nhất; thứ đến hữu tiền, tiền hữu; rồi đến tả hậu, hữu hậu, hậu tả, hậu hữu và các trung đài. Quân giặc đem nhau chống cự. Quan quân thúc trống, reo hò, xông vào, ra sức đánh dữ, bắt hoặc chém được toàn bộ 1832 người thuộc nghịch đảng còn cố thủ trong thành, gồm:
(Nguỵ) Tiền quân điều khiển Nguyễn Văn Chắm cùng một vợ lẽ
Tả quân Lê Bá Minh
Thống lãnh Tả quân Đỗ Quang Huấn
Lễ bộ, Binh bộ Thái khanh Đỗ Văn Dự và vợ lẽ, hai con gái
Công bộ Thái khanh Lưu Tín cùng vợ lẽ, một con trai
Hộ bộ Thái khanh Nguyễn Văn Sơn
Lại bộ Thái khanh Lê Tư Dĩnh
Tham tán Nguyễn Đức Tú, Nguyễn Trinh Cán, Lê Văn Thế và Nguyễn Bá Trung
Phó tướng Nguyễn Văn Quách, Nguyễn Văn Hiếu, Đoàn Văn Thu, Khuất Đình Khách, Nguyễn Văn Đàm, Nguyễn Văn Thông, Trần Văn Tuyết và Phạm Tiến Triệu, nguỵ Thống đồn là lũ Nguyễn Chu Cơ, Nguyễn Văn Hoà, Nguyễn Văn Bảo, Tạ Quang Biểu, Đào Văn Mao, Bùi Văn Ngữ, Nguyễn Văn Mãn, Đoàn Văn Nghĩa, Quách Văn Thành, Đặng Văn Cường, Nguyễn Văn Lực, Nguyễn Văn Định, Trần Văn Ngũ, Trần Văn Diệp và Nguyễn Văn Nhữ
Tham quân là Trương Hữu Quân, Lê Tiến Đồ
Tán lý Nguyễn Văn Bá và Trần Văn Đức.

Trong số những người bị bắt còn có một đạo trưởng đạo Thiên Chúa là Cố Du (tên thật là Joseph Marchand, sử nhà Nguyễn ghi là Phú Hoài Nhân), Phó giáo Nguyễn Văn Phước với một vợ cả, bốn vợ lẽ; gia quyến của Lê Văn Khôi gồm một con trai là Lê Văn Viên và bốn con gái... tổng cộng 1278 người. Số bị giết tại trận gồm Trung quân Nguyễn Văn Quế, Hữu quân Nguyễn Văn Hàm, Hậu quân Nguyễn Văn Từ, Phó tướng Phạm Văn Hòa cùng ba con trai của Khôi gồm Tiết độ Lê Văn Câu, Tiểu Câu và Bế... tổng cộng 554 người. Về quân triều đình thiệt hại nhân mạng 60 người, bị thương 400 người. Tù phạm và những kẻ đã ra thú bị thương hơn 70 người, chết trận hơn 20 người. Lại sai đem cờ đỏ viết 5 chữ "Thu phục Phiên An thành" chạy trạm về kinh, vừa 4 ngày 11 giờ thì tới Kinh.trước sai đem cờ đỏ báo tin thắng trận (Cờ viết 5 chữ "Thu phục Phiên An thành" vừa 4 ngày 11 giờ thì đến Kinh.

Vua Minh Mạng ngự ở lầu Vô Hạn Ý, sai truyền tin thắng trận ra cho cả kinh thành đều biết. Quân dân, già, trẻ dọc đường mừng vui, reo hò như sấm, tưởng đến vỡ chợ. Vua bèn làm một bài thơ để tưởng nhớ. Xuống dụ thưởng tiền cho Tướng quân, Tham tán, đến các tướng biền binh dõng có thứ bậc khác nhau. (Tướng quân 80 quan; Tham tán 60 quan; Lãnh binh 30 quan; Quản vệ 20 quan; Quản cơ, phó quản cơ, quyền sung quản cơ 10 quan; các đội, chánh đội trưởng suất đội và ngoại uỷ suất cơ 5 quan; chánh đội trưởng, đội trưởng và quyền sai, thí sai suất đội 3 quan; chánh đội trưởng, đội trưởng không cầm quân và ngoại uỷ suất đội 2 quan; binh dõng đều 1 quan). Lại cho rằng các trạm chạy đưa rất nhanh chóng, bèn thưởng cho những lính trạm làm việc chuyển đệ chính đều 4 quan, lính trạm chuyển đệ phụ 2 quan, các trạm đều 1 tháng tiền lương.

Các tướng nhà Nguyễn đem thủ cấp những người khởi nghĩa chết trận bêu trên sào cao 3 ngày rồi ném cả đầu lẫn xác xuống biển, những người bị bắt đều giam lại để đợi lệnh. Vua dụ cho đem 6 người đầu sỏ là Nguyễn Văn Chắm cùng Lê Bá Minh, Đỗ Văn Dự, Lưu Tín, Phú Hoài Nhân, Lê Văn Viên đều tống vào cũi sắt, phái giải đến Kinh. Dọc đường các tỉnh cũng đều theo địa phận hạt mình thay phiên hộ tống, cốt sao đưa đến cửa cung khuyết mà còn sống để trừng trị hết phép. Những đầu mục giặc, đưa về bộ xét, rồi sẽ gộp với vợ cả, vợ lẽ, con trai, con gái của Lê Văn Khôi đều lăng trì xử tử mà quăng xác xuống sông. Lại trích lấy một số đầu mục giặc, giao cho Biên Hoà, Vĩnh Long, Định Tường, An Giang, Hà Tiên và Trấn Tây mỗi nơi 1 tên cũng lăng trì xử tử, bêu đầu 3 ngày rồi quăng xuống sông. Còn những đồ đảng khác, không kể trai, gái, già trẻ chẳng cần tra rõ quê quán, đều điệu ra ngoài đồng, chém đầu, rồi đào một cái hố lớn ở cách thành vài dặm về mặt sau, vứt thây xác xuống đó mà lấp đất, chất đá đắp thành gò to trên dựng bia khắc chữ "nghịch tặc biền tru xứ" (chỗ bọn giặc chụm đầu bị giết) để tỏ rõ phép nước. Cái gò đó sau này gọi là Mả Ngụy hay Mả Biền Tru, nay thuộc khu vực Quận 3, Thành phố Hồ Chí Minh.

Lại sai điều tra chỗ chôn của Lê Văn Khôi, đào lấy hài cốt, tán nát ra chia giao 6 tỉnh bỏ vào hố xí, còn thịt thì thái cho chó ăn. Rồi đóng hòm đựng đầu lâu đưa về Kinh, bêu khắp các chợ để răn những kẻ loạn tặc. Còn bọn Lộc, Ưng, Tiền, cũng đào thây lên bỏ vào hố xí. Chuẩn cho phái viên Nguyễn Tri Phương ở lại quân thứ cùng Đoàn Văn Phú và Tôn Thất Lương xếp đặt công việc trong thành Gia Định. Sau đó dụ các tỉnh Biên Hoà, Vĩnh Long, Định Tường cho biền binh một nửa về nghỉ, một nửa ở lại quân thứ.

Minh Mạng lại cho rằng Thành Phiên An kiểu mẫu quá cao, rộng, mới dẫn tới quân Lê Văn Khôi có thể cố thủ ở đó 3 năm, bèn thuê dân chúng trong hạt, san phẳng những chỗ núi đất, luỹ đất ở ngoài thành; còn thân thành và trong thành không sửa chữa nữa. Rồi thuê 3000 dân trong hạt, và dân 2 tỉnh Vĩnh Long, Định Tường mỗi tỉnh 1000 người, dỡ gạch, đá, san hào, luỹ.

Sau chiến tranh

Sáu người bị kết tội "chủ mưu" bị đóng cũi giải về Huế và nhận lãnh án lăng trì, trong đó có con trai của Lê Văn Khôi mới 8 tuổi, một linh mục người Pháp là Marchand, một người Hoa là Mạch Tấn Giai

Theo GS. Nguyễn Phan Quang thì các "tội nhân" đó là: Nguyễn Văn Cù (con Khôi), giáo sĩ Joseph Marchand (Cố Du), Mạch Tấn Giai (gốc người Triều Châu), Nguyễn Văn Hoành, Nguyễn Văn Trắm, Nguyễn Văn Bột..

Sau khi dẹp xong cuộc nổi dậy, triều thần Phan Bá Đạt dâng sớ xin kể tội Lê Văn Duyệt, vua Minh Mạng đồng ý và nhóm nội các là Hà Quyền, Nguyễn Tri Phương và Hoàng Quýnh ra án nghị Lê Văn Duyệt có bảy tội phải chém, hai tội phải thắt cổ, một tội phải sung quân, nhưng vì ông đã chết nên chỉ cho người tước sắc phong, phá và xiềng xích mồ mả. Mãi cho tới đời vua Thiệu Trị án mới được dỡ bỏ.

Cuộc nổi dậy này đã khiến vua Minh Mạng phá hủy tòa thành kiên cố cũ là Thành Bát Quái và cho xây tòa thành nhỏ hơn, ít kiên cố hơn là Thành Gia Định (hay Phượng Thành, Phụng Thành).

 Xem thêm Lăng Ông Bà Chiểu

Nhận xét

Và hiện nay các sử gia vẫn còn tranh cãi về nguyên nhân chính của cuộc khởi nghĩa này là do việc triều đình làm nhục Lê Văn Duyệt hay tình trạng quan chức địa phương mất quyền lực...

Xem thêm
Cuộc nổi dậy Lê Duy Lương
Cuộc nổi dậy Ba Nhàn, Tiền Bột
Cuộc nổi dậy Nông Văn Vân

Chú thích

Thư mục tham khảo
 Nguyễn Phan Quang (1981), Tìm hiểu mối quan hệ giữa hai cuộc khởi nghĩa Lê Văn Khôi và Nông Văn Vân (1833-1835) – Study on the relations between two uprisings of Le Van Khoi and of Nong Van Van (1833-1835). Nghiên cứu Lịch sử, Số 1(196), tr 69-76.

 .

L
Lịch sử Sài Gòn – Thành phố Hồ Chí Minh
Xung đột 1833
Chiến tranh liên quan tới Việt Nam
Nhà Nguyễn
Lịch sử quân sự Việt Nam
Khởi nghĩa nông dân
Khởi nghĩa Việt Nam
Xung đột năm 1833
Xung đột năm 1834
Xung đột năm 1835
Chiến tranh liên quan tới Thái Lan


title: Austrolimnophila caparaoensis

text:
Austrolimnophila caparaoensis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Austrolimnophila
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Salies-de-Béarn

text:
Salies-de-Béarn () là một xã thuộc tỉnh Pyrénées-Atlantiques trong vùng Nouvelle-Aquitaine miền tây nam nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Pyrénées-Atlantiques

Tham khảo
 INSEE commune file

Xã của Pyrénées-Atlantiques


title: Martinvast

text:
Martinvast  là một xã thuộc tỉnh Manche trong vùng Normandie tây bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 58 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Manche


title: Sphaerophrida ovata

text:
Sphaerophrida ovata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Medvedev miêu tả khoa học năm 1996.

Chú thích

Tham khảo

Sphaerophrida


title: Iberochondrostoma lusitanicum

text:
Iberochondrostoma lusitanicum là một loài cá vây tia thuộc họ Cyprinidae. Nó là một trong số các loài được xếp vào chi mới được đề nghị gần đây Iberochondrostoma. Loài này chỉ có ở Bồ Đào Nha.

Môi trường sống tự nhiên của chúng là sông ngòi và sông có nước theo mùa.

Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo

 Crivelli, A.J. 2005. Chondrostoma lusitanicus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 19 tháng 7 năm 2007.

L
L
Động vật được mô tả năm 1890
Iberochondrostoma
Động vật đặc hữu Bồ Đào Nha


title: 22872 Williamweber

text:
22872 Williamweber (1999 RM194) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 7 tháng 9 năm 1999 bởi Nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 22872 Williamweber

Thiên thể phát hiện năm 1999
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Kemnath

text:
Kemnath là một thị xã ở huyện Tirschenreuth, bang Bayern, Đức. Đô thị này tọa lạc near Fichtelgebirge, 24 km về phía đông nam của Bayreuth.

Tham khảo


title: Longitarsus flavicornis

text:
Longitarsus flavicornis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Stephens miêu tả khoa học năm 1831.

Chú thích

Tham khảo

Longitarsus


title: Cardiophorus hissaricus

text:
Cardiophorus hissaricus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Dolin & Latifi miêu tả khoa học năm 1989.

Chú thích

Tham khảo

Cardiophorus


title: Chùa Payathonzu

text:
Chùa Payathonzu (tiếng Myanma: ဘုရား၃စု; có nghĩa "nhóm ba chùa") là một ngôi chùa tọa lạc ở làng Minnanthu (Đông Nam của Bagan) ở Myanma. Quần thể này độc đáo vì có ba ngôi chùa được nối lại với nhau thông qua những lối hẹp. Bên trong của chùa có các bức tranh tường mà người ta tin là theo phong cách Mahayana và Tantric. Tuy nhiên, ngôi chùa này đã không được hoàn chỉnh. Ngôi chùa này gần đây đã được trùng tu với việc hoàn thiện 3 stupa trên nóc có màu sắc sáng hơn.

Tham khảo

Payathonzu
Bagan


title: Hội đồng Điều dưỡng Thế giới

text:
Hội đồng điều dưỡng thế giới (, viết tắt là ICN) là một tổ chức điều dưỡng quốc tế bao gồm hơn 130 hiệp hội điều dưỡng hộ sinh quốc gia, đại diện cho hơn 13 triệu người làm công tác điều dưỡng, hộ sinh trên toàn thế giới. Hội đồng điều dưỡng thế giới được thành lập vào năm 1899, đây được xem là một hội nghề nghiệp được thành lập sớm nhất và hiện nay có số thành viên đông đảo nhất trong lĩnh vực y tế. Trụ sở đóng tại Geneva, Thụy Sĩ.

Tôn chỉ của tổ chức này là kết nối tất cả các hội điều dưỡng của các nước trên toàn thế giới nhằm tăng cường vị thế của người điều dưỡng và thúc đẩy sự phát triển của nghề điều dưỡng trên toàn thế giới, đồng thời thúc đẩy công việc chăm sóc sức khỏe của các nước thành viên và trên toàn thế giới.

Các thành viên của hội đồng chỉ cho phép mỗi nước có một tổ chức thành viên đại diện cho người điều dưỡng ở nước đó.

Lịch sử hình thành
Hội đồng điều dưỡng thế giới được thành lập vào năm 1899, ban đầu gồm các nước thành viên sau đây: Vương quốc Anh, Hoa Kỳ, và Liên bang Đức.

Các chủ tịch
 1915 - 1922: Hennie Tscherning (Đan Mạch)
 1922 - Sophie Mannerheim (Phần Lan)
 1937 - 1947 Effie Taylor (Hoa Kỳ)
 1947 - Gerda Hojer (Thụy Điển)
 - 1997 Mo-Im Kim (Hàn Quốc)
 1997 - Kirsten Stallknecht (Đan Mạch)
 2013 đến nay - Judith Shamian (Canada)

Xem thêm

 Danh sách các tổ chức điều dưỡng
 Hội Điều dưỡng Việt Nam hoidieuduong.org.vn

Tham khảo

Liên kết ngoài

Hội điều dưỡng
Điều dưỡng


title: Diplommatina crassilabris

text:
Diplommatina crassilabris là một loài land snails với một nắp, terrestrial gastropoda molluscas thuộc họ Diplommatinidae.

Nó là loài đặc hữu của Palau.

Chú thích

Diplommatina
Động vật Palau
Động vật đặc hữu Palau
Động vật được mô tả năm 1889


title: Gynoxys cuicochensis

text:
Gynoxys cuicochensis là một loài thực vật có hoa thuộc họ Asteraceae.
Loài này chỉ có ở Ecuador.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.
Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 Montúfar, R. & Pitman, N. 2003. Gynoxys cuicochensis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 7 năm 2007.

cuicochensis
Thực vật Ecuador


title: 6799 Citfiftythree

text:
6799 Citfiftythree (1993 KM) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 17 tháng 5 năm 1993 bởi E. F. Helin ở Palomar.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 6799 Citfiftythree

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Eleanor F. Helin
Thiên thể phát hiện năm 1993


title: Colón (tỉnh Honduras)

text:
Colón là một trong 18 tỉnh into của Honduras. Tỉnh được lập năm 1881. Tỉnh lỵ là Trujillo, các thành phố chính khác là Tocoa. Tỉnh Colón có nhiều bãi biển và vườn quốc gia rừng mưa nhiệt đới. Pháo đài Santa Barbara được người Tây Ban Nha xây vào thời thuộc địa.

Tỉnh này có diện tích 8.875 km² dân số năm 2005 ước khoảng 266.755 người.

Các đô thị

 Balfate
 Bonito Oriental
 Iriona
 Limón
 Sabá
 Santa Fé
 Santa Rosa de Aguán
 Sonaguera
 Tocoa
 Trujillo

Tham khảo

Tỉnh của Honduras


title: Alt Bukow

text:
Alt Bukow là một đô thị thuộc huyện Rostock (trước thuộc huyện Bad Doberan), bang Mecklenburg-Vorpommern, Đức. Đô thị này có diện tích 15,13 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 543 người.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Rostock


title: 466

text:
Năm 466 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 466


title: 4300 Marg Edmondson

text:
4300 Marg Edmondson (1955 SG1) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 18 tháng 9 năm 1955 bởi Đại học Indiana ở Brooklyn.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 4300 Marg Edmondson

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1955


title: Anoplischius nigrinus

text:
Anoplischius nigrinus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1859.

Chú thích

Tham khảo

Anoplischius


title: USS Detroit (CL-8)

text:
USS Detroit (CL-8) là một tàu tuần dương hạng nhẹ thuộc lớp Omaha của Hải quân Hoa Kỳ được đưa ra phục vụ ngay sau Chiến tranh Thế giới thứ nhất. Nó là chiếc tàu chiến thứ tư của Hải quân Mỹ được đặt cái tên này, theo tên thành phố Detroit thuộc tiểu bang Michigan. Con tàu đã tiếp tục phục vụ trong Chiến tranh Thế giới thứ hai, đã có mặt tại Trân Châu Cảng khi Nhật Bản tấn công căn cứ hải quân này vào ngày 7 tháng 12 năm 1941, đã tiếp tục hoạt động cho đến hết chiến tranh tại Mặt trận Thái Bình Dương, và cũng đã có mặt trong vịnh Tokyo vào ngày 2 tháng 9 năm 1945 khi Nhật Bản đầu hàng. Nó được cho xuất biên chế và tháo dỡ vào năm 1946. Detroit được tặng thưởng sáu Ngôi sao Chiến trận do thành tích phục vụ trong Thế Chiến II.

Thiết kế và chế tạo
Detroit được đặt lườn vào ngày 10 tháng 10 năm 1920 bởi hãng đóng tàu Bethlehem Shipbuilding Corporation tại Quincy, Massachusetts. Nó được hạ thủy vào ngày 29 tháng 6 năm 1922, được đỡ đầu bởi cô M. Couzens, con gái Thị trưởng thành phố Detroit James J. Couzens, và được cho nhập biên chế vào ngày 31 tháng 7 năm 1923 dưới quyền chỉ huy của hạm trưởng, Đại tá Hải quân J. Halligan, Jr.

Lịch sử hoạt động

Giữa hai cuộc thế chiến
Sau chuyến đi chạy thử máy đến Địa Trung Hải, Detroit gia nhập Hạm đội Tuần tiễu để thực tập và cơ động dọc theo bờ Đông Hoa Kỳ và tại Địa Trung Hải. Trong tháng 9 và tháng 10 năm 1924, nó hoạt động tuần tiễu cứu hộ phục vụ cho chuyến bay thử nghiệm vòng quanh thế giới của Lục quân, rồi hoạt động như là soái hạm của Tư lệnh Hải đội Tuần dương nhẹ cho đến ngày 23 tháng 11. Sau khi được đại tu tại Boston, nó lên đường vào ngày 2 tháng 2 năm 1925 đi sang khu vực bờ Tây Hoa Kỳ thực hành cơ động hạm đội dọc theo bờ biển và tại vùng biển Hawaii; nó cùng với Hạm đội Tuần tiễu quay trở về Boston vào ngày 10 tháng 7.

Hoạt động như là soái hạm của Tư lệnh Hải đội Tuần dương nhẹ 3 từ tháng 7 năm 1925 đến tháng 3 năm 1926 và từ tháng 7 đến tháng 12 năm 1926, Detroit tiếp tục tham gia các cuộc cơ động và tập trận Vấn đề Hạm đội dọc theo bờ Đông và tại vùng biển Caribbe. Từ tháng 3 đến tháng 4 năm 1927, nó tuần tra ngoài khơi bờ biển Nicaragua để bảo vệ những quyền lợi của Hoa Kỳ trong những vụ xáo trộn chính trị tại đây.

Detroit lên đường từ Boston vào ngày 16 tháng 6 như là soái hạm của Tư lệnh Lực lượng Hải quân Hoa Kỳ tại Châu Âu. Nó thực hiện những cuộc viếng thăm hữu nghị đến nhiều cảng tại châu Âu, Bắc Phi và Trung Đông, được viếng thăm chính thức bởi vua các nước Na Uy, Đan Mạch và Tây Ban Nha cũng như Tổng thống Nhà nước Ái Nhĩ Lan Tự do. Nó cũng đã đưa Ngoại trưởng Frank B. Kellogg trong chuyến đi giữa Ireland và Pháp cho các cuộc hội đàm vốn đã đưa đến việc ký kết Hiệp ước Hòa bình Kellogg-Briand một năm sau đó.

Chiếc tàu tuần dương quay trở về Norfolk, Virginia vào ngày 12 tháng 9 năm 1928, để hoạt động cùng với Hạm đội Tuần tiễu, phục vụ như là soái hạm của Tư lệnh Hải đội Tuần dương nhẹ từ ngày 6 tháng 7 năm 1929 đến ngày 29 tháng 9 năm 1930. Vào tháng 1 năm 1931, nó lên đường cho một cuộc tập trận hạm đội phối hợp ngoài khơi Balboa, rồi trở thành soái hạm của Tư lệnh Hải đội Khu trục thuộc Lực lượng Chiến trận vào ngày 19 tháng 3 năm 1931, đặt căn cứ tại San Diego, California. Vào năm 1931, Đại tá Nathan Post nhận quyền chỉ huy con tàu. Các hoạt động của Detroit bao gồm thực hành dọc theo bờ Tây Hoa Kỳ và cơ động đến các vùng biển Alaska và Hawaii. Ngoại trừ một cuộc tập trận Vấn đề Hạm đội được tổ chức tại Đại Tây Dương vào năm 1934, nó ở lại khu vực Thái Bình Dương cùng với Lực lượng Chiến trận, hoạt động từ căn cứ của nó tại San Diego.

Chiến tranh Thế giới thứ hai
Vào năm 1941, Detroit chuyển cảng nhà đến Trân Châu Cảng. Nó đang neo đậu tại căn cứ cùng với tàu tuần dương chị em Raleigh và thiết giáp hạm Utah khi Nhật Bản bất ngờ tấn công vào ngày 7 tháng 12. Hai chiếc tàu kia đã gánh chịu toàn bộ áp lực tấn công của sáu chiếc máy bay ném ngư lôi, và cho dù phải chịu đựng nhiều đợt càn quét bắn phá, Detroit đã có thể lên đường an toàn và dựng một hàng hỏa lực phòng không vốn đã bắn trúng nhiều máy bay. Nó được lệnh lên đường ngay lập tức để điều tra tình hình về phía Tây đảo Oahu cho mọi dấu hiệu của một cuộc đổ bộ của quân Nhật, rồi sau đó tham gia vào việc tìm kiếm lực lượng Nhật đang rút lui.

Quay trở về Trân Châu Cảng vào ngày 10 tháng 12, Detroit đảm trách nhiệm vụ hộ tống vận tải cho việc đi lại giữa cảng nhà và bờ Tây Hoa Kỳ. Trong một lần như vậy, nó đã tiếp nhận  vàng và  bạc từ tàu ngầm Trout, vốn đã cho di tản chúng khỏi Corregidor, và bàn giao lại cho Ngân khố Hoa Kỳ tại San Francisco. vào tháng 9 năm 1942, Detroit hộ tống hai đoàn tàu vận tải đi đến Pago Pago, Samoa, và đã cứu vớt đội bay của một thủy phi cơ PBY Catalina bị bắn rơi trong một chuyến đi như vậy.

Detroit lên đường từ San Francisco vào ngày 10 tháng 11 năm 1942 để đi đến Kodiak, Alaska đảm nhiệm vai trò soái hạm cho Tư lệnh Đội đặc nhiệm 8.6, và đã tuần tra tại khu vực giữa các đảo Adak và Attu ngăn ngừa đối phương xâm nhập sâu thêm vào quần đảo Aleut. Vào ngày 12 tháng 1 năm 1943, nó hỗ trợ cho cuộc đổ bộ không bị kháng cự lên Amchitka để thiết lập một căn cứ nhằm cắt đứt đường giao thông của quân Nhật, và sau khi được sửa chữa tại Xưởng hải quân Puget Sound, Bremerton trong tháng 2 và tháng 3, chiếc tàu tuần dương quay trở lại nhiệm vụ tuần tra ngăn chặn các đoàn tàu tăng cường của quân Nhật tìm cách đến được các cứ điểm trên đảo Kiska và Attu. Trong tháng 4, nó bắn phá vịnh Holtz và cảng Chicago tại Attu, rồi quay trở lại vào tháng tiếp theo trong nỗ lực phối hợp tấn công và chiếm đóng hòn đảo này. Sang tháng 8, dưới quyền chỉ huy của Đại tá H. G. Sickel, chiếc tàu tuần dương tham gia bắn phá Kiska, rồi hỗ trợ cho cuộc đổ bộ vào ngày 15 tháng 8, vốn cho thấy lực lượng Nhật Bản trú đóng trên đảo đã được cho bí mật triệt thoái trước đó.

Detroit ở lại vùng biển Alaska cho đến năm 1944 hoạt động hỗ trợ cho các căn cứ phía Tây quần đảo Aleut. Trong tháng 6, nó hoạt động cùng với Lực lượng Đặc nhiệm 94 trong việc bắn phá các căn cứ trên bờ thuộc quần đảo Kurile. Nó khởi hành từ Adak vào ngày 25 tháng 6, và sau khi được sửa chữa tại Bremerton, đã đi đến Balboa, Panama vào ngày 9 tháng 8 để phục vụ như là soái hạm tạm thời của Lực lượng Đông Nam Thái Bình Dương. Nó tiến hành tuần tra dọc theo bờ biển phía Tây của Nam Mỹ cho đến tháng 12.

Rời San Francisco vào ngày 16 tháng 1 năm 1945, Detroit đi đến Ulithi vào ngày 4 tháng 2 để phục vụ cùng Đệ Ngũ hạm đội. Nó hoạt động như là soái hạm của đội tiếp tế phục vụ lực lượng đặc nhiệm tàu sân bay nhanh cho đến khi chiến tranh kết thúc, và đã tiến vào vịnh Tokyo ngày 1 tháng 9. Detroit là một trong số hai tàu chiến, chiếc kia là thiết giáp hạm West Virginia, đã hiện diện tại Trân Châu Cảng vào ngày 7 tháng 12 năm 1941 cũng như tại vịnh Tokyo ngày 2 tháng 9 năm 1945 vào lúc Nhật Bản ký kết văn kiện đầu hàng. Detroit tiếp tục chỉ đạo việc tiếp liệu cho hải quân của lực lượng chiếm đóng, cũng như trong việc hồi hương binh lính Nhật từ các căn cứ suốt Thái Bình Dương trở về chính quốc. Nó rời vịnh Tokyo vào ngày 15 tháng 10 quay trở về Hoa Kỳ cùng với quân nhân đã phục vụ trên tàu được hồi hương, như một phần của Chiến dịch Magic Carpet.

Detroit được cho ngừng hoạt động tại Philadelphia vào ngày 11 tháng 1 năm 1946, và bị bán để tháo dỡ vào ngày 27 tháng 2 cùng năm đó.

Phần thưởng
Detroit được tặng thưởng sáu Ngôi sao Chiến trận do thành tích phục vụ trong Thế Chiến II.

Tham khảo

Chú thích

Thư mục

Lớp tàu tuần dương Omaha
Tàu tuần dương của Hải quân Hoa Kỳ
Tàu tuần dương trong Thế Chiến II
Tấn công Trân Châu Cảng


title: Aprilia, Latina

text:
Aprilia là một đô thị và cộng đồng (comune) ở tỉnh Latina trong vùng Lazio miền bắc nước Ý.
Đô thị Aprilia có diện tích 177,7 ki lô mét vuông, dân số thời điểm năm 31 tháng 5 năm 2005 là 63.265 người.
Đô thị Aprilia có các đơn vị dân cư (frazioni) sau: Agip, Bellavista, Buon Riposo, Caffarelli, Campo del Fico, Campo di Carne, Campoleone, Campoverde, Carano - Garibaldi, Carroceto, Casalazzara, Fossignano, Gattone, Genio Civile, Giannottola, Guardapasso, Isole, La Cogna, Montarelli, Pantanelle, Pian di Frasso, Rosatelli, Spaccasassi, Torre Bruna, Toscanini, Torre del Padiglione, Tufello, Vallelata, Valli.

Tham khảo

Đô thị tỉnh Latina


title: Glossosoma spinatum

text:
Glossosoma spinatum là một loài Trichoptera trong họ Glossosomatidae. Chúng phân bố ở miền Tân bắc.

Tham khảo

Trichoptera miền Tân bắc
Glossosoma


title: Hydropsyche albicephala

text:
Hydropsyche albicephala là một loài Trichoptera trong họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Trichoptera miền Cổ bắc
Hydropsyche


title: Hoplitis bicallosa

text:
Hoplitis bicallosa là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Morawitz mô tả khoa học năm 1876.

Chú thích

Tham khảo

Hoplitis
Động vật được mô tả năm 1876


title: Brachyphora nigrovittata

text:
Brachyphora nigrovittata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Jacoby miêu tả khoa học năm 1890.

Chú thích

Tham khảo

Brachyphora


title: Badepalle

text:
Badepalle là một thị trấn thống kê (census town) của quận Mahbubnagar thuộc bang Andhra Pradesh, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Badepalle có dân số 29.822 người. Phái nam chiếm 51% tổng số dân và phái nữ chiếm 49%. Badepalle có tỷ lệ 67% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 75%, và tỷ lệ cho phái nữ là 58%. Tại Badepalle, 13% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thị trấn thuộc huyện Mahbubnagar


title: Andrena kintschouensis

text:
Andrena kintschouensis là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Hedicke mô tả khoa học năm 1940.

Chú thích

Tham khảo

K
Động vật được mô tả năm 1940


title: Lân hoa gié

text:
Lân hoa gié (danh pháp hai phần: Piper umbellatum) là loài thực vật có hoa thuộc chi Hồ tiêu.

Cây này có thể cao đến 1 m, lá mọc đối, hình tim. Hoa mọc thành cụm tại nách lá, màu trắng. Quả chứa nhiều thịt.

Lân hoa gié có nguồn gốc từ Malaysia, được phân bố từ miền nam Mexico đến Nam Mỹ, bao gồm cả quần đảo Antilles. Nó cũng được tìm thấy ở châu Phi và châu Á nhưng hiếm gặp hơn. Ở quần đảo Galapagos nó được coi là loài xâm thực. Cây này thường được tìm thấy tại các khu vực ẩm ướt và bóng mát.

Tại Việt Nam, loài này gặp ở tỉnh Gia Lai.

Tên đồng nghĩa

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Piper umbellatum en Malezas de México

U


title: Estrée-Wamin

text:
Estrée-Wamin là một xã của tỉnh Pas-de-Calais, thuộc vùng Hauts-de-France, miền bắc nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Pas-de-Calais

Tham khảo
INSEE
IGN

Liên kết ngoài
 Estrée-Wamin on the Quid website

Estreewamin


title: Leioproctus helmsi

text:
Leioproctus helmsi là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1929.

Chú thích

Tham khảo

Leioproctus
Động vật được mô tả năm 1929


title: Lasionycta luteola

text:
Lasionycta luteola là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Loài này có ở miền bắc Washington và tây nam Alberta northward tới tây nam Yukon.
Chúng được tìm thấy ở lãnh nguyên núi cao. Con trưởng thành đa số sinh sống về đêm nhưng cũng bay ban ngày và ăn mật hoa cây Silene acaulis.

Sải cánh dài khoảng 27 mm. Con trưởng thành bay từ giữa tháng 7 tới giữa tháng 8.

Liên kết ngoài
A Revision of Lasionycta Aurivillius (Lepidoptera, Noctuidae) for Bắc Mỹ và notes on Eurasian species, with descriptions of 17 new species, 6 new subspecies, a new genus, và two new species of Tricholita Grote
Images

Chú thích

Lasionycta


title: Oncocephala angusticollis

text:
Oncocephala angusticollis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Gestro miêu tả khoa học năm 1906.

Chú thích

Tham khảo

Oncocephala


title: Salesópolis

text:
Salesópolis là một đô thị tại bang São Paulo, Brasil. Đô thị này có diện tích 426 km², dân số năm 2004 là 15.281 người, mật độ dân số 35,87 người/km². Đây là một đô thị thành phần của vùng đô thị São Paulo. Đô thị này cách thủ phủ bang São Paulo 94 km, nằm ở độ cao 850 m. Khí hậu ở đây bán nhiệt đới. Theo thống kê năm 2000, đô thị này có chỉ số phát triển con người 0,748, tỷ lệ biết đọc biết viết là 86,14%.
Sông Tietê chảy qua phía bắc đô thị này còn phía nam là núi rừng.

Thông tin nhân khẩu

Dữ liệu dân số theo điều tra dân số năm 2000

Tổng dân số: 14.357
Urbana: 8.741
Rural: 5.616
Homens: 7.263
Mulheres: 7.094
Mật độ dân số (người/km²): 33,72

Tỷ lệ tử vong trẻ sơ sinh dưới 1 tuổi (trên một triệu người): 21,42

Tuổi thọ bình quân (tuổi): 68,50

Tỷ lệ sinh (số trẻ trên mỗi bà mẹ): 2,41

Tỷ lệ biết đọc biết viết: 86,14%

Chỉ số phát triển con người (HDI-M): 0,748
Chỉ số phát triển con người - Thu nhập: 0,698
Chỉ số phát triển con người - Tuổi thọ: 0,725
Chỉ số phát triển con người - Giáo dục: 0,822
(Nguồn: IPEADATA)

Các đô thị giáp ranh
Đô thị này giáp các đô thị sau:

Sông ngòi
 Sông Tietê
 Sông Paraitinga
 Sông Claro

Các xa lộ
 SP-77
 SP-88

Tham khảo

Liên kết ngoài
  Trang mạng chính thức
  citybrazil.com.br

Đô thị bang São Paulo
Vùng đô thị São Paulo


title: Guiclan

text:
Guiclan () là một xã của tỉnh Finistère, thuộc vùng Bretagne, miền tây bắc Pháp.

Dân số
Người dân ở Guiclan được gọi là Guiclanais.

Xem thêm
Xã của tỉnh Finistère

Tham khảo

Mayors of Finistère Association  ;
INSEE ;
IGN

Liên kết ngoài
Official website
French Ministry of Culture list for Guiclan

Xã của Finistère


title: Chiến tranh Việt–Chiêm (1044)

text:
Chiến tranh Việt-Chiêm 1044 là tên gọi của cuộc chiến do nhà Lý phát động năm 1044 nhằm tấn công nước Chiêm Thành ở phương Nam với lý do người Chiêm bỏ nộp cống cho nhà Lý trong suốt 16 năm.

Hoàn cảnh lịch sử
Vua Lý Thái Tông nhà Lý lên ngôi, Chiêm Thành chịu xưng thần nộp cống, rồi Chiêm bị nội loạn, con cháu vua Chiêm giành nhau địa vị nên biên giới của Đại Cồ Việt yên trong một thời gian. Nhưng sau ít lâu, họ bỏ nộp cống luôn 16 năm.

Diễn biến
Ngày Quý Mão vua thân chinh đánh Chiêm Thành, dùng Khai Hoàng làm chức lưu thử. Ngày Giáp Thìn, quân Lý xuất phát từ kinh đô, ngày Ất Tỵ đóng quân tại cửa biển Đại Ác. Lúc đó sóng yên, có lợi cho đại quân đi từ Đại An (tức Đại Ác) qua Ma Cô.

Trong ngày ấy nhờ có gió vượt qua được 2 bãi cát dài, quân Lý đi thẳng đến cửa biển Tư Dung. Vua Chiêm Thành đã dàn trận trước ở sông Ngũ Hồ để đợi quan quân nhà Lý. Lý Thái Tông bèn xuống chiếu cho quân sĩ bỏ thuyền, lên đất liền. Vua lại cho một phần binh lính dựng cờ, đánh trống như sắp muốn đánh nhau với người Chiêm. Quân Chiêm Thành thấy binh lính oai nghiêm, lại quá nhiều mới sợ mà thua sớm. Vua cho quân đuổi theo chém được ba đầu của người Chiêm. Tướng Chiêm là Quách Gia Di chém chúa Sạ Đẩu để dâng quân Lý. Quân Lý giết 3 vạn quân Chiêm, bắt sống 5.000 người, bắt được 30 con voi. Lý Thái Tông thấy cảnh máu đầy gươm giáo, xác chất đầy đồng, lấy làm thương xót mới hạ lệnh rằng: "Kẻ nào giết bậy người Chiêm Thành thì sẽ giết không tha".

Vua Thái Tông kéo quân vào thành Phật Thệ, bắt cung nữ của Sạ Đẩu, kén lấy người nào giỏi hát và biết múa điệu khúc Tây thiên cùng vô số cung nhân, nhạc nữ đem về nước. Quân về đến Lý Nhân, triệu vợ của Sạ Đẩu là Mỵ Ê lên hầu vua. Mỵ Ê từ chối, lấy chăn quấn mình rồi nhảy xuống nước mà chết. Vua khen là người tiết hạnh, phong cho làm Hiệp chính Hựu thiện phu nhân.

Tháng 8, Lý Thái Tông rút quân về, tháng 9 thì về đến kinh đô Thăng Long. Lý Thái Tông đem tin thắng trận cáo Thái miếu, ban tiệc rượu thưởng công.

Chiêm Thành lại hàng, nhưng sự hàng phục của họ không lâu, bởi họ là một dân tộc có óc quật cường rất mạnh và chí phục thù rất bền bỉ. Sau cuộc Nam chinh này của nhà Lý, người Chiêm muốn trả đũa quân Việt nên đã xin thần phục nhà Tống, mong nhờ họ giúp đỡ. Vua Thánh Tông nối nghiệp vua cha lại phải đem quân Nam chinh.

Xem thêm
 Lý Thái Tông
 Chiến tranh Việt-Chiêm 1069

Ghi chú

Chú thích

Tham khảo

Quân sự Việt Nam thời Lý
Lịch sử Chăm Pa
Năm 1044
Việt Nam năm 1044
C


title: Bài thơ Đông – Tây

text:
Bài thơ Đông – Tây (tiếng Anh: The ballad of East and West) (tên bản dịch tiếng Việt của Nguyễn Viết Thắng) – là một bài thơ của nhà thơ Anh, Rudyard Kipling (giải Nobel Văn học năm 1907). Bài thơ này in lần đầu ở tạp chí MacMillan’s Magazine, tháng 12-1889, sau đó in trong tập thơ Barrack – Room Ballads, 1892. Bài thơ Đông – Tây thường được chọn vào các tuyển tập thơ và được đưa vào các chương trình giảng dạy ở trường phổ thông cũng như Đại học của rất nhiều nước trên thế giới.

Tóm lược nội dung

Câu chuyện trong bài thơ dựa trên thực tế ở vùng biên giới tây-bắc Ấn Độ thuộc Anh (khi đó còn bao gồm cả Pakistan và Bangladesh). Ấn Độ là một trong những nền văn văn minh đầu tiên của loài người. Ở đây có một sự va chạm và tiếp xúc giữa hai nền văn hoá Đông – Tây. Đây cũng là một vấn đề lớn của thế giới hiện đại. Cho đến bây giờ chưa có ai có thể nói chính xác rằng Đông – Tây đã hội nhập đến mức nào, đã gặp gỡ đến đâu nhưng hễ có vấn đề gì là người ta lại thích trích dẫn Kipling: "Đông là Đông, Tây là Tây, Đông và Tây không bao giờ gặp gỡ". Tuy nhiên khi trích dẫn câu đầu của bài thơ, người ta thường không để ý đến câu 3 và câu 4 của khổ thơ đầu nên thường là chưa hiểu hết (hoặc cố ý không hiểu hết) tư tưởng của Kipling. Phần tiếp theo của bài thơ là câu chuyện kể về cuộc đụng độ giữa một thủ lĩnh người bản xứ với con trai một đại tá thực dân. Cuộc đụng độ đã kết thúc bằng sự hoà giải và kết nghĩa anh em giữa "hai người đàn ông lực lưỡng". Và bài thơ kết thúc với việc lặp lại khổ thơ đầu...

Bài thơ này đã được dịch ra tiếng Việt, in trong cuốn Các nhà thơ giải Nobel, Nhà xuất bản Lao động, Hà Nội, 2007.

Nội dung bài thơ
Bài thơ Đông - Tây

Ô, Đông là Đông, Tây là Tây, Đông và Tây không bao giờ gặp gỡ
Cho đến một khi Đất và Trời chưa về ngày phán xử
Nhưng sẽ chẳng có Đông và Tây, không quê hương, bộ tộc, giống nòi
Khi hai người đàn ông lực lưỡng từ đường biên mặt đối mặt không thôi.

Kamal cùng với hai mươi người chạy ra vùng đường biên nổi loạn
Trộm con ngựa cái của ngài đại tá - con ngựa của ngài là niềm kiêu hãnh.
Kamal bắt con ngựa từ trong chuồng giữa buổi hoàng hôn
Quay những móng sắt dưới chân, nhảy lên ngựa phóng ra đường.
Khi đó con trai ngài đại tá kêu lên – chàng là đội trưởng:
"Chẳng lẽ mọi người không có ai biết ở đâu tên kẻ trộm?"
Thì Mohammed Khan, con trai của Ressaldar nói rằng:
"Nếu có ai biết con đường trong sương thì biết nơi hắn dừng chân.
Hắn phóng về Abazai  buổi hoàng hôn rồi về Bonair đó
Phải đi qua Fort Bukloh, đường khác không hề có.
Và nếu ông đi qua Fort Bukloh thì ngựa phóng còn nhanh hơn cả chim bay
Chúa phù hộ cho ông thì đuổi kịp nó ở khe núi Jagai.
Nhưng nếu như nó đã đi qua khe núi Jagai thì hãy quay về ngay lập tức
Ở đó nguy hiểm vô cùng, người của Kamal đông nghịt.
Bên phải là vách đá, bên trái cũng là vách đá và những bụi gai
Nghe sột soạt tiếng vũ khí nhưng chẳng nhìn thấy người".
Thế là vội vàng lấy con ngựa ô của mình – con trai ngài đại tá
Như cái miệng của chuông, địa ngục trong tim và cái đầu như giá treo cổ.
Con trai ngài đại tá phóng về Fort và người ta gọi chàng dừng chân
Nhưng ai đuổi theo kẻ trộm, người ấy nghỉ không cần.
Chàng phóng về Fort Bukloh, như chim bay, ngựa lướt
Một khi chưa thấy con ngựa của cha ở hẻm núi Jagai lòng chưa yên được
Một khi chưa thấy con ngựa của cha và Kamal cưỡi trên lưng
Và khi nhìn thấy tròng mắt của nó chàng rút súng, bật khoá nòng
Chàng bắn một phát, bắn hai phát, và đạn réo lên trong bụi
"Bắn như lính xem nào, ta xem mày đi ra sao" – Kamal nói.
Từ hẻm núi Jagai một bầy quỷ bụi bay ra
Con ngựa ô bay như hươu nhưng ngựa cái như con sa-moa
Con ngựa ô cắn vào cái hàm thiếc và ngựa ô thở dốc
Nhưng ngựa cái lướt nhẹ nhàng như cô gái khoe đôi tất
Bên phải là vách đá, bên trái cũng lại là vách đá và những bụi gai
Ba lần rút súng lên khoá nòng nhưng chẳng nhìn thấy ai người
Mảnh trăng non bị xua khỏi bầu trời và bình minh đánh vào móng guốc
Ngựa ô như con bò bị thương, còn ngựa cái như con đama nhẹ nhàng bay lướt
Ngựa ô vấp vào đống đá bên đường và rơi tõm xuống sông
Kamal dừng ngựa của mình, quay lại kéo người cưỡi ngựa lên
Và lấy khẩu súng từ tay chàng trai - đây không phải là lúc tranh đấu
"Tao quá tốt với mày – Kamal kêu lên – mày đuổi theo tao chậm quá.
Ở đây hai mươi dặm không tìm ra vách đá và chẳng có bụi cây nào
Nhưng nếu quỳ gối đầu hàng thì người của ta chẳng giết mày đâu.
Nếu tay ta nâng dây cương lên rồi đột nhiên ta hạ
Thì bầy chó rừng sẽ tiệc tùng đêm nay rất vui vẻ
Và nếu ta cúi đầu trên ngực rồi ta lại ngẩng cao đầu
Thì bầy diều hâu sẽ ăn no, không nhấc nổi cánh bay đi đâu"
Con trai ngài đại tá trả lời nhẹ nhàng: "Sẽ làm mồi cho chim và thú
Nhưng ngươi hãy tính xem, cái giá cho bữa tiệc kia ngươi phải trả
Nếu cả một nghìn tay kiếm sẽ đến đây để lấy xương ta về
Thì không chừng kẻ ăn trộm ngựa sẽ phải trả nhiều hơn kia.
Ngựa của họ sẽ giẫm nát mùa màng, họ sẽ thu hết thóc
Họ đốt hết những mái nhà tranh, sẽ giết cho không còn gia súc
Hãy nghĩ xem, với ngươi chẳng đáng gì, nhưng anh em sẽ không còn lại gì đâu
Chó và chim cũng một loài – cứ gọi chó với diều hâu
Nhưng nếu cái giá quá cao, anh em, mùa màng, gia súc
Thì trả lại con ngựa cái cho ta, đường quay lại ta tìm được".
Kamal nắm bàn tay chàng trai và bốn mắt nhìn vào
"Đừng nói gì về chó, khi chó sói và chó sói gặp nhau
Dù đồ ăn thú vật cho ta, nếu ta làm cho mày điều ác
Ta không ngăn, nếu mày thích đùa cợt cùng cái chết".
Con trai ngài đại tá trả lời: "Ta giữ danh dự của ta
Tặng con ngựa cái cho mày để đi cùng với ngựa ô".
Con ngựa cái chạy đến bên người chủ, chúi mũi vào trong ngực
"Ta là hai thằng đàn ông lực lưỡng- Kamal nói – mà nó yêu người trẻ nhất
Thì cứ để nó mang đi món quà tên trộm – dây cương có ngọc lam
Đôi bàn xỏ chân bằng bạc và cả chắn ngựa, yên cương".
Con trai ngài đại tá rút súng và trao cho Kamal khẩu súng:
"Ông lấy một của kẻ thù – còn cái này là trao cho ông người bạn".
Kamal nói chân thành: "Máu trả bằng máu, quà sẽ trả bằng quà
Bố anh phái con trai đuổi theo ta, bây giờ ta gửi con trai của mình về với ông ta".
Nói rồi Kamal huýt gió gọi con trai của mình từ vách núi đá
Và cậu con trai chạy như con nai rừng, có mặt ngay tại chỗ
"Bây giờ, đây là người chủ của con – anh ta là lính Hoàng gia
Con sẽ là tấm lá chắn chở che, là cánh tay trái của anh ta
Cho đến một ngày cha còn hoặc là cái chết kia chưa đến
Thì cuộc đời của con hãy gắn bó với người đội trưởng
Và con sẽ ăn cơm của Nữ hoàng, kẻ thù của Người là kẻ thù của con.
Và sẽ dẹp ổ loạn của cha để giữ gìn yên ổn đường biên
Và con sẽ là người lính trung thành, vinh quang con có được
Có thể người ta thăng chức tước cho con, còn cho cha roi vọt".
Họ cùng nhìn vào mắt nhau và cảm thấy run run
Rồi họ mang muối với bánh mì để cùng hẹn ước, thề nguyền
Họ thề với nhau kết nghĩa anh em rồi cùng khắc lên trên vạt đất
Họ khắc trên cán gươm tên Chúa Trời của những điều kì diệu nhất.
Rồi con trai ngài đại tá cưỡi ngựa cái, con trai Kamal cưỡi ngựa ô
Cùng phóng về nơi trước đây đến chỉ một người – Fort Bukloh.
Và khi đến gần trại lính thì họ gặp một rừng lửa gươm sáng chói
Ai cũng muốn con dao của mình nhuốm đầy máu người dân miền núi.
"Dừng lại – con trai ngài đại tá kêu lên – dừng lại, bỏ vũ khí xuống ngay!
Đêm qua ta đuổi theo thằng kẻ trộm đường biên và ta dẫn về một chiến hữu đêm này!"

Ô, Đông là Đông, Tây là Tây, Đông và Tây không bao giờ gặp gỡ
Cho đến một khi Đất và Trời chưa về ngày phán xử
Nhưng sẽ chẳng có Đông và Tây, không quê hương, bộ tộc, giống nòi
Khi hai người đàn ông lực lưỡng từ đường biên mặt đối mặt không thôi.

The ballad of East and West

Oh, East is East, and West is West, and never the twain shall meet,
Till Earth and Sky stand presently at God's great Judgment Seat;
But there is neither East nor West, Border, nor Breed, nor Birth,
When two strong men stand face to face, tho' they come from the ends of the earth!

Kamal is out with twenty men to raise the Border side,
And he has lifted the Colonel's mare that is the Colonel's pride:
He has lifted her out of the stable-door between the dawn and the day,
And turned the calkins upon her feet, and ridden her far away.
Then up and spoke the Colonel's son that led a troop of the Guides:
'Is there never a man of all my men can say where Kamal hides?'
Then up and spoke Mahommed Khan, the son of the Ressaldar,
'If ye know the track of the morning-mist, ye know where his pickets are.
'At dusk he harries the Abazai--at dawn he is into Bonair,
'But he must go by Fort Bukloh to his own place to fare,
'So if ye gallop to Fort Bukloh as fast as a bird can fly,
'By the favour of God ye may cut him off ere he win to the Tongue of Jagai,
'But if he be passed the Tongue of Jagai, right swiftly turn ye then,
'For the length and the breadth of that grisly plain is sown with Kamal's men.
There is rock to the left, and rock to the right, and low lean thorn between,
'And ye may hear a breech-bolt snick where never a man is seen.'
The Colonel's son has taken a horse, and a raw rough dun was he,
With the mouth of a bell and the heart of Hell, and the head of the gallows-tree.
The Colonel's son to the Fort has won, they bid him stay to eat--
Who rides at the tail of a Border thief, he sits not long at his meat.
He's up and away from Fort Bukloh as fast as he can fly,
Till he was aware of his father's mare in the gut of the Tongue of Jagai,
Till he was aware of his father's mare with Kamal upon her back,
And when he could spy the white of her eye, he made the pistol crack.
He has fired once, he has fired twice, but the whistling ball went wide.
'Ye shoot like a soldier,' Kamal said. 'Show now if ye can ride.'
It's up and over the Tongue of Jagai, as blown dust-devils go,
The dun he fled like a stag of ten, but the mare like a barren doe.
The dun he leaned against the bit and slugged his head above,
But the red mare played with the snaffle-bars, as a maiden plays with a glove.
There was rock to the left and rock to the right, and low lean thorn between,
And thrice he heard a breech-bolt snick tho' never a man was seen.
They have ridden the low moon out of the sky, their hoofs dmm up the dawn,
The dun he went like a wounded bull, but the mare like a new-roused fawn.
The dun he fell at a water-course--in a woful heap fell he,
And Kamal has turned the red mare back, and pulled the rider free.
He has knocked the pistol out of his hand--small room was there to strive,
Twas only by favour of mine,' quoth he, 'ye rode so long alive:
'There was not a rock for twenty mile, there was not a clump of tree,
'But covered a man of my own men with his rifle cocked on his knee.
'If I had raised my bridle-hand, as I have held it low,
'The little jackals that flee so fast, were feasting all in a row:
'If I had bowed my head on my breast, as I have held it high,
'The kite that whistles above us now were gorged till she could not fly.'
Lightly answered the Colonel's son:--'Do good to bird and beast,
'But count who come for the broken meats before thou makest a feast.
'If there should follow a thousand swords to carry my bones away,
'Belike the price of a jackal's meal were more than a thief could pay.
'They will feed their horse on the standing crop, their men on the garnered grain,
'The thatch of the byres will serve their fires when all the cattle are slain.
'But if thou thinkest the price be fair,--thy brethren wait to sup,
'The hound is kin to the jackal-spawn,--howl, dog, and call them up!
'And if thou thinkest the price be high, in steer and gear and stack,
'Give me my father's mare again, and I'll fight my own way back!'
Kamal has gripped him by the hand and set him upon his feet.
'No talk shall be of dogs,' said he, 'when wolf and grey wolf meet.
'May I eat dirt if thou hast hurt of me in deed or breath;
'What dam of lances brought thee forth to jest at the dawn with Death?'
Lightly answered the Colonel's son: 'I hold by the blood of my clan:
'Take up the mare for my father's gift--by God, she has carried a man!'
The red mare ran to the Colonel's son, and nuzzled against his breast,
'We be two strong men,' said Kamal then, 'but she loveth the younger best.
'So she shall go with a lifter's dower, my turquoise-studded rein,
'My broidered saddle and saddle-cloth, and silver stirrups twain.'
The Colonel's son a pistol drew and held it muzzle-end,
'Ye have taken the one from a foe,' said he; 'will ye take the mate from a friend?'
'A gift for a gift,' said Kamal straight; 'a limb for the risk of a limb.
'Thy father has sent his son to me, I'll send my son to him!'
With that he whistled his only son, that dropped from a mountain-crest--
He trod the ling like a buck in spring, and he looked like a lance in rest.
'Now here is thy master,' Kamal said, 'who leads a troop of the Guides,
'And thou must ride at his left side as shield on shoulder rides.
'Till Death or I cut loose the tie, at camp and board and bed,
'Thy life is his--thy fate it is to guard him with thy head.
'So thou must eat the White Queen's meat, and all her foes are thine,
'And thou must harry thy father's hold for the peace of the Border-line,
'And thou must make a trooper tough and hack thy way to power--
'Belike they will raise thee to Ressaldar when I am hanged in Peshawur.'
They have looked each other between the eyes, and there they found no fault,
They have taken the Oath of the Brother-in-Blood on leavened bread and salt:
They have taken the Oath of the Brother-in-Blood on fire and fresh-cut sod,
On the hilt and the haft of the Khyber knife, and the Wondrous Names of God.
The Colonel's son he rides the mare and Kamal's boy the dun,
And two have come back to Fort Bukloh where there went forth but one.
And when they drew to the Quarter-Guard, full twenty swords flew clear--
There was not a man but carried his feud with the blood of the mountaineer.
'Ha' done! ha' done!' said the Colonel's son. 'Put up the steel at your sides!
Last night ye had struck at a Border thief--tonight 'tis a man of the Guides!'
 Oh, East is East, and West is West, and never the two shall meet,Till Earth and Sky stand presently at God's great Judgment Seat;But there is neither East nor West, Border, nor Breed, nor Birth,When two strong men standface to face, tho' they come from the ends of the earth.''

Chú thích

Liên kết ngoài

Thơ Anh
Nhà thơ Anh
Thơ Rudyard Kipling