title: Trần Thánh Tông

text:
Trần Thánh Tông (chữ Hán: 陳聖宗 12 tháng 10 năm 1240 – 3 tháng 7 năm 1290), tên húy Trần Hoảng (陳晃) là vị Hoàng đế thứ hai của nhà Trần nước Đại Việt, trị vì từ ngày 30 tháng 3 năm 1258 đến ngày 8 tháng 11 năm 1278. Sau đó ông làm Thái thượng hoàng từ cuối năm 1278 cho đến khi qua đời năm 1290. Ông thường được sử sách mô tả là một Hoàng đế tài giỏi, giữ vững được cơ nghiệp của triều đại và nền độc lập của quốc gia.

Trần Hoảng là đích trưởng tử của Trần Thái Tông, đã góp phần chỉ huy quân đội đẩy lùi cuộc xâm lược của người Mông Cổ năm 1258. Không lâu sau kháng chiến thắng lợi, Hoàng đế Thái Tông nhường ngôi cho Thái tử Hoảng, tức Hoàng đế Thánh Tông. Trong thời kỳ cầm quyền của mình, Trần Thánh Tông đã ban hành nhiều chính sách nhằm hoàn thiện nền hành chính, giáo dục, kinh tế, bảo trợ Phật giáo, trọng dụng quan viên, tướng lĩnh có tài và duy trì sự hòa hợp, kỷ cương trong triều đình. Về đối ngoại, Trần Thánh Tông phải đương đầu với tham vọng bành trướng của đế quốc Nguyên-Mông c ường thịnh ở phương Bắc. Ông đã thực thi một chính sách ngoại giao mềm mỏng, cống nạp Nhà Nguyên 3 năm 1 lần, nhưng cự tuyệt mọi yêu sách của vua Nguyên đòi ông cống người, cống voi, đích thân sang chầu, gửi quân giúp tỉnh Vân Nam, nộp sổ sách dân số... Ngoài ra ông tích cực chỉnh đốn quân đội, tổ chức tuần tra biên giới để đề phòng sự xâm lược của người Nguyên.

Sau khi Thượng hoàng Thái Tông mất, tháng 11 năm 1278, Trần Thánh Tông nhường ngôi cho Thái tử Trần Khâm, tức Hoàng đế Trần Nhân Tông, và được tôn làm Quang Nghiêu Từ Hiếu Thái Thượng Hoàng Đế (光尧慈孝太上皇帝). Trước bối cảnh người Nguyên đã tiêu diệt Nam Tống và chuẩn bị chinh phạt Đại Việt, hai vua Trần ra sức đoàn kết lòng dân, kén tướng rèn quân và xây dựng quan hệ tích cực với Chiêm Thành ở phía Nam. Cùng Hoàng đế Nhân Tông và Quốc công Tiết chế Hưng Đạo vương, Thượng hoàng Thánh Tông đã lãnh đạo quân dân Đại Việt kháng chiến đánh bại hai cuộc xâm lược của Nguyên-Mông năm 1285 và 1287. Ông cũng là một nhà văn hóa, nhà Thiền học, từng tu tập ở chùa Tư Phúc (Thăng Long), thường hay sáng tác thơ ca hoặc những bài kệ về thiền, một số tác phẩm như Di hậu lục ("Chép để lại cho đời sau"), Thiền tông liễu ngộ ("Bài ca giác ngộ Thiền tông"), Trần Thánh Tông thi tập ("Tập thơ Trần Thánh Tông")... nhưng hầu hết đều đã thất lạc, chỉ còn lưu lại 6 bài thơ chép rải rác trong Việt âm thi tập và Đại Việt sử ký toàn thư.

Thân thế
Trần Thánh Tông tên thật là Trần Hoảng (陳晃), sử Trung Quốc ghi nhận tên Trần Uy Hoảng (陳威晃), Trần Quang Bính (陳光昺) hay Trần Nhật Huyên (陳日烜), sinh ngày 25 tháng 9 âm lịch năm Canh Tý, niên hiệu Thiên Ứng Chính Bình thứ 9 thời Trần Thái Tông (tức ngày 12 tháng 10 năm 1240), tại Thăng Long, Đại Việt (nay là Hà Nội, Việt Nam). Ông là con thứ hai, nhưng mà là đích trưởng tử của Trần Thái Tông – vị vua đầu tiên của Hoàng triều Trần. Mẹ ông là Thuận Thiên Hoàng hậu Lý Oanh, nguyên là con gái Lý Huệ Tông (vua áp chót của triều Lý). Theo bộ Đại Việt sử ký toàn thư (do sử quan Ngô Sĩ Liên biên soạn năm 1479 thời vua Lê Thánh Tông nhà Hậu Lê), trước khi Hoàng hậu Thuận Thiên mang thai Trần Hoảng, Thái Tông nằm mơ thấy Thượng đế trao tặng bà một thanh gươm báu.

Ngay khi chào đời, Trần Hoảng đã được sách phong làm Đông cung Thái tử. Sách An Nam chí lược (do quan nhà Nguyên (Trung Quốc) gốc Việt là Lê Tắc soạn năm 1307) có mô tả ngoại hình của ông: "dáng người hòa nhã, khôi ngô, có nhã lượng". Còn quyển Thánh đăng ngữ lực (một tác phẩm khuyết danh về sự nghiệp tu Phật của 5 vua đầu thời Trần, được viết vào khoảng thế kỷ XIV) diễn tả về ông rằng: "Thánh Tông... bản chất hiền tài, toát ra ngoài sáng ngời, xử sự dứt khoát", không chỉ làu thông kinh sử Nho gia mà còn hiểu sâu giáo pháp nhà Phật. Ông có nhiều em trai, nổi bật nhất là Chiêu Minh Đại vương Trần Quang Khải (Tể tướng đầu triều qua 3 đời vua Thánh Tông, Nhân Tông, Anh Tông), Chiêu Văn vương Trần Nhật Duật (một tướng lĩnh, nhà ngoại giao lớn, làm Tể tướng thời Anh Tông, Minh Tông, Hiến Tông) và Chiêu Quốc vương Trần Ích Tắc (một người học rộng, nhưng sau phản lại Thánh Tông trong chiến tranh với Nguyên-Mông).

Năm 1258, Hoàng thái tử Trần Hoảng tham gia cuộc kháng chiến chống Nguyên Mông lần thứ nhất. Thoạt tiên quân Mông Cổ chiếm được kinh sư, nhà vua, thái tử cùng hoàng gia được Linh Từ Quốc mẫu Trần Thị Dung giúp đỡ đã sơ tán an toàn về sông Thiên Mạc (nay thuộc huyện Khoái Châu, tỉnh Hưng Yên). Quân Mông Cổ ở Thăng Long gặp nhiều khó khăn do thiếu lương thực trầm trọng. Mông Cổ phải chia quân đi cướp bóc ở vùng ngoại vi và phụ cận, nhưng bị dân chúng chặn đánh quyết liệt. Trong khi đó quân đội Đại Việt đã hồi sức. Ngày 28 tháng 1, vua Thái Tông và Thái tử Hoảng ngự lâu thuyền chỉ huy cuộc phản kích vào Đông Bộ Đầu, đánh tan quân Mông Cổ, lấy lại Thăng Long. Quân Mông Cổ chạy dài về Vân Nam, dọc đường còn bị thổ quan Hà Bổng chặn đánh. Cuộc kháng chiến kết thúc, vua Thái Tông định công phong thưởng các tướng, Thái tử Hoảng xin trị tội Tiểu hiệu Hoàng Cự Đà, người có biểu hiện bất trung trong cuộc rút lui về sông Thiên Mạc, nhưng nhà vua tha chết, chỉ giáng chức.

Trị vì
Ngày 24 tháng Hai niên hiệu Nguyên Phong thứ 8 (tức ngày 30 tháng 3 năm 1258 dương lịch), Trần Thái Tông nhường ngôi cho thái tử Hoảng rồi lui về Bắc cung làm Thái thượng hoàng, tạo cơ hội cho Trần Hoàng làm quen chính sự, đồng thời tránh xung đột tranh ngôi giữa các hoàng tử. Sử quan Nhà Lê Ngô Sĩ Liên nhận xét:

Thái tử lên ngôi Hoàng đế, xưng làm Nhân Hoàng (仁皇) và được bầy tôi tặng tôn hiệu Hiến Thiên Thể Đạo Đại Minh Quang Hiếu Hoàng Đế (憲天體道大明光孝皇帝). Sử sách gọi ông là Trần Thánh Tông (陳聖宗). Tháng 8 âm lịch năm 1258, Hoàng đế lập con gái thứ năm của cố An Sinh vương Trần Liễu (anh Trần Thái Tông) làm Thiên Cảm Phu nhân, ít lâu sau phong bà làm Thiên Cảm Hoàng hậu.

Trong 21 năm trị quốc, Trần Thánh Tông dùng niên hiệu Thiệu Long (紹隆) từ năm 1258 đến 1273 và Bảo Phù (寶符) từ năm 1273 đến 1278. Ông đã ban hành nhiều chính sách về hành chính, kinh tế, giáo dục, quốc phòng, ngoại giao nhằm củng cố thực lực của Đại Việt. Ông còn nổi tiếng là một Hoàng đế đức độ, hòa ái đối với mọi người từ trong ra ngoài. Sách Đại Việt Sử ký Toàn thư kể ông thường nói với các tôn thất rằng phải hòa thuận, có phúc cùng hưởng có nạn cùng chia và nên truyền dạy sự hòa thuận này cho con cháu đời sau. Sau mỗi buổi thiết triều, Hoàng đế cho phép các vương hầu, tôn thất vào nội cung ăn uống nô đùa mà không phân tôn ti trật tự. Các hoàng thân trong nội điện thường ăn chung một cỗ và cùng ngủ chung một giường, một chăn với nhau, chỉ lúc nào có việc công, hay buổi chầu, thì mới phân thứ tự theo lẽ phép.

Đối nội
Về hành chính, tháng 2 âm lịch năm 1262, vua Thánh Tông thăng cấp hương Tức Mặc (đất phát tích của Hoàng triều) thành phủ Thiên Trường. Ông cho lập các cung Trùng Quang, Trùng Hoa và chùa Phổ Minh ở hướng tây cung Trùng Quang. Trùng Quang cung được chọn làm tẩm điện của Thượng hoàng, còn cung Trùng Hoa là nơi Hoàng đế trú khi về thăm Thượng hoàng. Vua Thánh Tông còn đặt ra chức quan lưu thủ cai quản phủ Thiên Trường. Tháng 3 âm lịch năm 1265, Trần Thánh Tông đổi tên Ty Bình bạc (cơ quan quản lý hành chính ở kinh đô Thăng Long) thành Đại An phủ sứ. Nhà vua tuyển chọn quan Đại An phủ sứ theo một quy trình nghiêm ngặt, được Đại Việt Sử ký Toàn thư thuật lại như sau: "Theo chế độ trước, An phủ sứ qua trị nhậm các lộ, đủ lệ khảo duyệt thì vào làm An phủ sứ phủ Thiên Trường, lại đủ lệ khảo duyệt nữa thì bổ làm việc ở Thẩm hình viện, rồi mới được làm An phủ sứ Kinh sư".

Tháng 3 âm lịch năm 1267, Trần Thánh Tông ban hành hệ thống "kim chi ngọc diệp" quy định việc phong ấm cho con cháu vương hầu, công chúa: theo đó, cháu 3 đời của vương hầu, công chúa sẽ được nhận tước hầu hoặc quận vương, cháu 4 đời tước minh tự, cháu 5 đời tước thượng phẩm, chi tiết tước phong tùy thuộc vào hạng trong "ngũ phục", tức 5 hạng tang phục dựa trên quan hệ huyết thống. Tháng 4 âm lịch năm 1267, vua Thánh Tông lập ra các chức Hàn lâm viện Học sĩ (chức quan giám sát việc biên soạn các văn bản chiếu lệnh, sắc dụ của vua) và Trung thư sảnh Trung thư lệnh (cố vấn cho Hoàng đế về triều chính). Ông chọn hai văn thần Nho học là Đặng Kế làm Hàn lâm viện Học sĩ, Đỗ Quốc Tá làm Trung thư sảnh Trung thư lệnh. Theo sĩ phu đời Nguyễn Phan Huy Chú trong bộ Lịch triều hiến chương loại chí, buổi đầu thời Trần, triều đình chỉ dùng các hoạn quan như Phạm Ứng Mộng, Lê Tông Giáo... làm chức hành khiển, chứ không hề dùng Nho sĩ. Cho nên việc vua Thánh Tông dùng Đỗ Quốc Tá là dấu hiệu giới Nho gia bắt đầu có ảnh hưởng mạnh vào bộ máy nhà nước. Cũng trong năm 1267, Trần Thánh Tông chia cơ quan Hành khiển làm hai ty (đều đặt tại kinh sư), gồm Hành khiển tả hữu ty trong cung Thánh Từ (cung riêng của Thượng hoàng) và Hành khiển ty trong cung Quan Triều (nơi ở riêng của Hoàng đế). Cả hai ty được gọi chung là Nội mật viện. Tháng 11 âm lịch năm 1273, vua Thánh Tông lại đặt chức Nhập nội phán đại tông chính phủ đại tông chính (chuyên lo việc tôn thất), giao cho Nhân Túc vương Toản nắm chức này. Cuối năm 1274, nhà vua đặt thêm các chức Trừ cung giáo thụ (chức quan dạy học cho Thái tử) và Nhập thị học sĩ.

Trần Thánh Tông còn chú trọng đến giáo dục và khoa cử. Đại Việt Sử ký Toàn thư ghi nhận rằng vào tháng 10 âm lịch năm 1272, nhà vua đã "xuống chiếu tìm người tài giỏi, đạo đức, thông hiểu kinh sách làm Tư nghiệp Quốc tử giám" (tức Hiệu trưởng trường Quốc tử giám). Ngoài ra, Trần Thánh Tông khuyến khích em là Chiêu Quốc vương Ích Tắc (một người nổi tiếng học giỏi, biết nhiều) mở trường dạy học văn sĩ. Theo sử cũ, trường này đã đào tạo được nhiều nhân tài cho đất nước, tiêu biểu là Mạc Đĩnh Chi – Trạng nguyên khoa thi năm 1304 đời Trần Anh Tông. Vua Thánh Tông đã hai lần mở khoa thi thái học sinh để chọn người tài giúp nước. Khoa thi thứ nhất (tháng 3 âm lịch năm 1266) lấy được 51 người trúng tuyển, gồm Trần Cố đậu Kinh Trạng nguyên (người ở các vùng từ Ninh Bình trở ra), Bạch Liêu đậu Trại Trạng nguyên (Trạng nguyên ở hai châu Hoan, Ái), một người họ Nghiêm không rõ tên đậu Bảng nhãn, Hạ Nghi đậu Thám hoa lang và 47 Thái học sinh. Đến khoa thi thứ hai (tháng 3 âm lịch năm 1275), các chức danh Kinh và Trại Trạng nguyên đã được hợp lại làm một. Kỳ thi này lấy được 3 người đỗ Tam khôi (Trạng nguyên Đào Tiêu, Thám hoa lang Quách Nhẫn, những bộ sử hiện có không nêu được tên Bảng nhãn) và 27 Thái học sinh xuất thân từ nhiều tầng lớp khác nhau. Thánh Tông cũng tổ chức thi Lại Viên vào năm 1261 với hai môn toán và viết để tuyển dụng thư Lại, bổ dụng làm duyện lại ở Nội lệnh sử. Riêng hai Ty Thái y và Thái chúc thì thi tuyển theo chuyên môn và tùy theo chuyên môn để bổ dụng. Trần Thánh Tông còn cho Hàn lâm viện Học sĩ kiêm Quốc sử viện Giám tu Lê Văn Hưu tiếp tục biên soạn sách Đại Việt sử ký. Lê Văn Hưu đã làm được bộ sử sách gồm 30 quyển, chép từ đời Triệu Vũ vương đến Lý Chiêu Hoàng. Việc biên tập bộ sử này được khởi đầu từ đời vua Thái Tông, đến năm Nhâm Thân (1272) đời Thánh Tông mới xong.

Về kinh tế, Trần Thánh Tông tiếp tục chủ trương trọng nông. Tháng 10 âm lịch năm 1266, ông cho phép vương hầu, cung phi, phò mã họp các dân nghèo để khẩn hoang, nhằm mở rộng diện tích canh tác. Kể từ đây, vương hầu bắt đầu sở hữu điền trang. Nhà vua cũng quan tâm đến việc nâng cao thực lực quốc phòng của Đại Việt. Đại Việt Sử ký Toàn thư thuật lại rằng đầu năm 1261, Thánh Tông vừa lên ngôi đã ra lệnh "chọn đinh tráng các lộ làm lính, còn thì sung làm sắc dịch các sảnh, viện, cục và đội tuyển phong các phủ, lộ, huyện". Đến tháng 3 âm lịch năm 1262, ông xuống chiếu dụ quan quân chế tạo khí giới và đúc chiến thuyền; đồng thời, ông tổ chức tập trận cho lục quân và thủy quân tại chín bãi phù sa dọc theo sông Bạch Hạc (nay thuộc Việt Trì, Phú Thọ). Sau đó, tháng 8 âm lịch năm 1267, Trần Thánh Tông chia quân đội làm nhiều "quân", mỗi quân được hợp thành từ 30 "đô" (một đô gồm 80 lính). Ông còn chọn những tướng lĩnh tài ba như Lê Phụ Trần làm Thủy quân Đại tướng quân (1259) và người em trai là Chiêu Minh Đại vương Trần Quang Khải làm Thái úy (1262), rồi Tướng quốc Thái úy (1271). Ngoài ra, vào tháng 9 âm lịch năm 1262, nhà vua truyền lệnh xem xét tình trạng của tù nhân. Phần lớn tội phạm đều được ân xá, riêng những người đã đầu hàng quân Mông Cổ trong cuộc chiến tranh năm 1258 thì bị trừng trị thẳng tay. Mùa xuân năm 1277, người Man, Lào nổi dậy ở động Nẫm Bà La (phủ Bố Chính – nay là Quảng Bình). Vua Thánh Tông cùng Thái úy Trần Quang Khải thân chinh đánh dẹp, bắt sống được 1000 từ binh về kinh sư.

Đối ngoại

Quan hệ với Nam Tống và Chiêm Thành
Các năm 1258 và 1261, vua Trần Thánh Tông sai sứ sang cống nạp và báo việc lên ngôi cho Nam Tống. Năm 1262, nhà vua được Tống Lý Tông phong làm An Nam quốc vương. Theo Tống sử, Lý Tông bản kỷ ghi chép thì toàn bộ tước hiệu của Trần Thánh Tông được nhà Tống phong là: Tĩnh Hải quân Tiết độ quan sát xử trí sứ, Kiểm hiệu Thái úy kiêm Ngự sử đại phu, Thượng trụ quốc, An Nam Quốc vương hiệu Trung thuận hóa công thần. Sau đó Thượng hoàng Trần Thái Tông, Hoàng đế Trần Thánh Tông vẫn giao hảo với Nam Tống dù Tống triều đã suy yếu trước sự uy hiếp của Mông Cổ. Chính vì vậy, năm 1268 sứ giả Trương Đình Trân của Mông Cổ đã đe dọa hai vua là sau khi lật đổ nhà Tống thì sẽ tiêu diệt nước Đại Việt nếu không thuần phục. Vua Trần Thánh Tông tức giận và ra lệnh giảm lỏng Trương Đình Trân.

Để giữ tình bang giao với Đại Việt, khi vua Thánh Tông sai sứ mang đồ cống sang, vua quan nhà Tống cũng tặng lại các sản vật của Trung Quốc như chè, đồ sứ, tơ lụa; không những gửi đáp lễ vua Trần mà còn biếu tặng cả sứ giả. Việc duy trì quan hệ với Nam Tống ngoài ý nghĩa giao hảo nước lớn còn nhằm mục đích nắm tình hình phương bắc. Sau này, khi Nam Tống bị Nhà Nguyên đánh bại, phải rút vào nơi hiểm yếu, họ mới ngừng giao hảo với Đại Việt. Khi nhà Tống mất, nhiều quan lại, binh sĩ, đạo sĩ Tống không thần phục người Mông đã sang xin nương nhờ Đại Việt. Trong số họ có những người như Trần Trọng Vy, Tăng Uyên Tử, Triệu Trung... đã được vua Thánh Tông và các thân vương đối đãi trọng hậu. Sử sách còn ghi, tháng 10 âm lịch năm 1274, nhiều thương gia người Tống từ Giang Nam vượt biển sang Đại Việt và đem theo gia quyến lẫn nhiều của cải. Vua Thánh Tông cho họ lập nghiệp ở phường Nhai Tuân (Thăng Long); tại đây họ đã mở chợ bán các mặt hàng như vải lụa và thuốc men.

Ở phía nam, quan hệ Đại Việt – Chiêm Thành cũng diễn biến tích cực dưới thời vua Trần Thánh Tông. Khi Nhà Trần mới thành lập, Chiêm Thành từng đưa quân sang quấy nhiễu biên giới, nhưng sau khi bị Trần Thái Tông đánh bại năm 1252, họ đã chính thức thần phục Đại Việt. Đại Việt sử ký toàn thư ghi nhận trong những năm Thánh Tông làm vua, Chiêm Thành đã 6 lần cử sứ sang dâng cống vật (1262, 1265, 1266, 1267, 1269, 1270). Khi Trần Thánh Tông đã nhường ngôi cho Trần Nhân Tông và lên làm Thái thượng hoàng vào năm 1278, xu hướng quan hệ tốt đẹp này được duy trì sau đó.

Quan hệ với Nguyên Mông
Người Mông Cổ tuy đã thất bại trong cuộc chiến năm 1258 nhưng vẫn chưa bỏ mộng thôn tính Đại Việt. Tuy nhiên Mông Cổ đang phải dồn sức chinh phục Nam Tống và đánh dẹp một cuộc nổi dậy ở phía Bắc, nên họ tạm thời giữ hòa bình với Đại Việt. Ba năm sau khi Trần Thánh Tông lên ngôi (1260), vua Mông Cổ là Hốt Tất Liệt sai Lễ bộ lang trung Mạnh Giáp, Lễ bộ viên ngoại lang Lý Văn Tuấn mang chiếu chỉ sang Đại Việt, cho phép người nước Nam được duy trì mọi phong tục và lễ nghi truyền thống của mình, không cần phải thay đổi. Hốt Tất Liệt còn tuyên bố: "Ta đã răn các tướng ở biên cương không được tự ý dấy binh, xâm phạm biên cảnh của ngươi, làm rối loạn cho nhân dân ngươi. Quan liêu sĩ thứ nước ngươi hãy yên ổn làm ăn như cũ". Sau này, các vua Trần thường trích dẫn tờ chiếu này để bác bỏ các lý lẽ của người Mông khi họ đòi Đại Việt phải thay đổi nghi thức tiếp sứ (1271), cho Thoát Hoan mượn đường đánh Chiêm Thành (1284)...

Năm 1261, Trần Thánh Tông được vua Mông Cổ phong làm An Nam Quốc vương. Đến năm 1262, Mông Cổ yêu cầu ông phải cống nạp 3 năm 1 lần, mỗi lần đều phải cống nho sĩ, thầy thuốc, thầy bói và thợ thuyền mỗi hạng ba người, cùng với các sản vật như là sừng tê, ngà voi, đồi mồi, châu báu… Trong suốt thời gian trị vì của mình, Trần Thánh Tông duy trì đều đặn việc cống sản vật nhưng chỉ để lấy lệ. Vì thế năm 1275, Hốt Tất Liệt có gửi chiếu thư trách vua Trần rằng các đồ cống đều không dùng được và không bao giờ chịu cống người. Cũng trong năm 1262, vua Mông Cổ sai Nur-ud Din (Nạp Thích Đinh) sang làm Darughachi (Đạt-lỗ-hoa-xích), đi lại giám trị các châu quận Đại Việt. Mục đích của Mông Cổ là can thiệp chính trị, tìm hiểu nhân vật, tài sản Đại Việt để liệu đường mà đánh chiếm. Hai vua Trần Thái Tông, Trần Thánh Tông bề ngoài chịu thần phục, nhưng bên trong dốc sức mở rộng và huấn luyện quân đội. Năm 1263, hai vua cử Thống quốc Thái sư Trần Thủ Độ đi tuần biên giới Lạng Sơn. Hai vua cũng tạo nhiều khó khăn, cản trợ cho công việc của Nur-ud Din. Một trong những biện pháp đó là cấm dân cư tiếp xúc với các thương gia người Hồi, vốn thực chất là nội gián của Nur-ud Din trà trộn vào xã hội Đại Việt. Chiếu thư của vua Mông Cổ gửi Trần Thánh Tông năm 1267 có đoạn: "Nay nghe Nur-ud Din ở bên ấy, có nhiều sự thường bị chống báng cấm đoán, không cho được hội đàm, quả như thế thì có phải lễ nghĩa thân mật trong một nhà đâu! Nghĩa vua tôi cũng như tình phụ tử, có lẽ gì tôi mà phản vua, con mà phản lại cha sao? Nếu trẫm không nói ra, thì đãi khanh không có sự thành thật, khanh nên nghĩ lại cho chín chắn để tròn sự giao hảo trước sau như một".

Tháng 4 năm 1263, Nur-ud Din (Nạp Thích Đinh) trở về phương Bắc. Đến năm 1266, Trần Thái Tông, Trần Thánh Tông cử Dương An Dưỡng, Võ Hoàn đi cống nạp sản vật cho Mông Cổ. Thông qua sứ bộ này, hai vua cũng thuyết phục Mông Cổ cho Nur-ud Din tiếp tục làm Darughachi ở Đại Việt. Điều này cho thấy Thánh Tông đã làm Nur-ud Din không còn tác dụng trong việc ép Đại Việt thần phục người Mông Cổ. Mông Cổ sợ Nur-ud-Din "thông tình" với Nhà Trần, nên không chấp nhận. Năm 1267, Hốt Tất Liệt vin vào "thánh chế" của Thành Cát Tư Hãn, xuống chiếu đòi hai vua Trần phải làm sáu việc bao gồm đích thân tới chầu, báo dân số, nộp thuế, gửi tôn thất làm con tin, chi viện quân và tiếp tục chịu sự kiểm soát của các Darughachi. Cả sáu điều này Trần Thánh Tông đều không thực hiện, trừ những lúc phải miễn cưỡng chấp nhận Darughachi do Mông Cổ sai tới. Ông viện cớ: "có kẻ thù là nước Chiêm Thành quấy rối nên không thể trợ binh [cho Mông Cổ]" dù rằng Chiêm Thành đang thần phục và thường triều cống Đại Việt.

Cuối năm 1268, Hốt Tất Liệt sai Qurung Qaya (Hốt Lung Hải Nha) sang làm Darugachi, cùng phó sứ Trương Đình Trân (người Hán) trách Trần Thánh Tông cống nạp trễ nải, lại bắt ông cống nạp voi và thương gia người Hồi (thực ra là tình báo của Mông Cổ ở Đại Việt). Vào Thăng Long, Trương Đình Trân yêu cầu Trần Thánh Tông lạy trước chiếu thư của Hốt Tất Liệt và đối đãi với Đình Trân như một vương tước ngang hàng, song vua Trần thẳng thừng bác bỏ: "Thánh thiên tử thương tôi nhưng sứ giả đến nhiều người vô lễ. Ông là quan triều liệt, còn tôi là vua, mà cùng ngang lễ với nhau, tự cổ chí kim có điều đó không?". Theo Nguyên sử, Thánh Tông còn sai thị vệ rút gươm bao vây Trương Đình Trân, rồi giam lỏng vào một nơi và cấm sử dụng nước giếng của kinh thành, chỉ cho uống nước đục của sông. Trương Đình Trân đành phải nhượng bộ. Với các yêu sách của hai sứ Mông Cổ, vua Thánh Tông cũng khước từ, viện cớ rằng "nhà buôn Hồi Hột tên là Y Ôn đã chết từ lâu; một người khác là Bà Bà, khi tìm cũng đã ốm chết" và "...loại thú này thân mình rất lớn, đi lại chậm chạp, không như ngựa của thượng quốc. Xin đợi sắc chỉ, đến lần cống sau sẽ tiến dâng."

Năm 1271, Hốt Tất Liệt lập ra Nhà Nguyên ở Trung Quốc. Hoàng đế Nhà Nguyên sai sứ đưa chiếu thư dụ Trần Thánh Tông đến chầu, nhưng ông viện cớ bệnh mà thoái thác. Trung thư sảnh Nhà Nguyên cũng gửi công văn trách Thánh Tông vì không đối đãi các sứ Nguyên như một quan chức ngang hàng với mình, và không chịu quỳ khi nghe chiếu của vua Nguyên. Thánh Tông khước từ với lý do "bản quốc vâng mệnh thiên triều đã phong cho tước vương, lẽ nào không phải là người mang vương tước? Vậy mà sứ giả phụng mệnh thiên triều cũng xưng là người mang tước vương, cùng ngang lễ với bản quốc, e rằng như thế là nhục đến triều đình. Huống hồ nước tôi vâng theo chiếu chỉ trước đây, cho được giữ nguyên tục cũ, nên hễ nhận chiếu lệnh thì phụng mệnh đặt yên tại chính điện rồi lui về nhà riêng. Đó vốn là điển lễ cũ của bản quốc". Đến năm 1273, các sứ Nguyên đi Đại Việt về vẫn báo Hốt Tất Liệt rằng Trần Thánh Tông khi nhận chiếu vua Nguyên thì "chỉ đứng chắp tay chứ không lạy, tiếp kiến sứ giả hoặc yến tiệc thì đều ngồi trên sứ giả". Cùng năm 1271, Hốt Tất Liệt lại đòi Trần Thánh Tông cống voi, nho sĩ, lang y, thợ giỏi. Ông viết thư đáp: "Về lời dụ mới rồi nói việc tìm voi, do sợ trái chiếu chỉ trước, nên loanh quanh chưa dám nói thẳng. Thực ra, duyên do là vì quản tượng không nỡ xa nhà, nên khó sai họ khởi hành", và tiếp tục phớt lờ việc cống người giỏi.

Năm 1272, vua Nguyên cho Uriyang đi sứ, lấy cớ tìm cột đồng trụ của Mã Viện trồng ngày trước, nhưng vua Thánh Tông sai quan sang nói rằng: cột ấy lâu ngày mất đi rồi, không biết đâu mà tìm nữa. Uriyang bèn thôi không hỏi nữa. Năm 1275, Hốt Tất Liệt lại ra chiếu dụ vua Trần sang chầu, làm 6 điều theo "thánh chế" của Mông Cổ. Thánh Tông không chịu, liền sai sứ sang nói với vua Nguyên rằng: "...Darugachi chỉ nên đặt ở các vùng man di ngoài biên giới, còn tôi đã được phong vương, làm phên giậu một phương mà còn đặt Darugachi để giám sát, há không bị các nước chư hầu cười cho hay sao. Sợ giám sát mà nộp công sao bằng trong lòng vui phục mà nộp công!.. Tất cả quan lại thiên triều sai đến, xin đổi làm dẫn tiến sứ để tránh được cái tệ Darugachi...". Hốt Tất Liệt không cho, và bắt đầu chuẩn bị các biện pháp đánh chiếm Đại Việt. Các quan biên giới của Nguyên được lệnh do thám địa thế Đại Việt. Trần Thánh Tông cũng thăm dò tình hình phương Bắc, thông qua việc cử Lê Khắc Phục, Lê Văn Túy đi sứ; sai Đào Thế Long sang Long Châu giả vờ mua thuốc; và cho thủy quân lộ Đông Hải đi tuần dọc theo biên giới. Sau khi Nhà Nguyên diệt Nam Tống (1279), Đại Việt càng đứng trước nguy cơ bị xâm lăng từ đế quốc khổng lồ này.

Thái thượng hoàng
Năm 1277, Thái Thượng hoàng Trần Thái Tông băng hà. Mùa đông ngày 22 tháng Mười âm lịch năm sau (tức 8 tháng 11 năm 1278), Trần Thánh Tông nhường ngôi cho con trai là Thái tử Trần Khâm – tức Vua Trần Nhân Tông – và lên làm Thái thượng hoàng, với tôn hiệu là Quang Nghiêu Từ Hiếu Thái Thượng Hoàng Đế (光尧慈孝太上皇帝). Thể theo phép tắc triều kết nối Thượng hoàng tiếp tục cùng Hoàng đế điều hành chính sự. Trong bối cảnh Nguyên-Mông đang từng bước chuẩn bị tấn công Đại Việt, hai vua Trần đã đề ra các biện pháp khuyến khích phát triển nông nghiệp, thương mại, đồng thời đảm bảo sự ổn định và đoàn kết trong nước. Khi thủ lĩnh người dân tộc Trịnh Giác Mật nổi dậy ở Đà Giang vào đầu năm 1280, hai vua ra lệnh cho Chiêu Văn vương Trần Nhật Duật đi thuyết phục quân nổi dậy quy hàng. Nhật Duật nhờ giỏi ngoại giao và am hiểu phong tục dân bản địa nên đã thu phục được Giác Mật mà "không tốn một mũi tên"..

Từ năm 1278 đến 1281, Nhà Nguyên đã ba lần sai Lễ bộ thượng thư Sài Thung dụ Trần Nhân Tông đến chầu, nhưng vua Trần cự tuyệt. Năm 1282, Thượng hoàng cử chú họ là Trần Di Ái thay mặt vua sang Nguyên. Không thỏa mãn, Nhà Nguyên cử một số quan lại sang giám sát các địa phương của Đại Việt, nhưng đều bị hai vua Trần trục xuất. Khoảng năm 1281–1282, Hốt Tất Liệt lập Trần Di Ái làm An Nam Quốc vương và sai Sài Thung đem 1 nghìn quân hộ tống Di Ái về nước. Hai vua Trần đã sai quân chặn ở biên giới, đánh tan đội quân hộ tống của Nhà Nguyên và bắt được Di Ái, nhưng vẫn nghênh đón Sài Thung về Thăng Long. Thất bại trong việc đưa Di Ái về Đại Việt đã khiến Sài Thung giận dữ đến mức khi "vua [Trần Nhân Tông] sai Quang Khải đến sứ quán khoản tiếp. Xuân [cách gọi khác của Sài Thung] nằm khểnh không ra, Quang Khải vào hẳn trong phòng, hắn cũng không dậy tiếp." Hưng Đạo vương Trần Quốc Tuấn phải giả làm tu sĩ Phật giáo người Hán đến bắt chuyện, Sài Thung mới chịu tiếp.

Sau vụ Trần Di Ái, quan hệ hai bên căng thẳng và đến cuối năm 1282, vua Nguyên một mặt cử nguyên soái Toa Đô từ Quảng Châu đánh Chiêm Thành, mặt khác sai Trấn Nam vương Thoát Hoan tập trung 50 vạn quân chuẩn bị "mượn đường đánh Chiêm" (trên thực tế là tiến công Đại Việt). Hai vua Trần lập tức bắt tay vào việc chuẩn bị tổ chức kháng chiến. Tháng 10 âm lịch năm 1282, Thánh Tông và Nhân Tông phong Hưng Đạo vương làm Quốc công Tiết chế – tức tổng chỉ huy toàn bộ quân đội Đại Việt. Hai tháng sau, Thượng hoàng mời các bô lão trong cả nước về điện Diên Hồng (Thăng Long) để bàn kế đánh Nguyên. Đại Việt Sử ký Toàn thư thuật lại rằng, khi được Thượng hoàng hỏi có nên chống lại người Nguyên hay không, các bô lão đã "cùng nói như từ một miệng: 'Đánh!'". Tháng 12 năm 1282, khi Toa Đô tấn công Chiêm Thành, hai vua Trần đã gửi 2 vạn quân cùng 500 chiến thuyền sang trợ chiến cho người Chiêm.

Chiến tranh Nguyên Mông-Đại Việt (1285)

Ngày 27 tháng 1 năm 1285, Thoát Hoan xua quân tràn sang Đại Việt. Quân phòng thủ biên giới của Nhà Trần bị đánh bại trong các trận đánh ải Vĩnh Châu, Nội Bàng, Thiết Lược và Chi Lăng. Hưng Đạo vương lui về giữ bến Vạn Kiếp (nay thuộc thị xã Chí Linh, tỉnh Hải Dương). Đến ngày 11 tháng 2 năm 1285, Thoát Hoan sai Ô Mã Nhi đem binh thuyền đánh phá Vạn Kiếp. Quân Đại Việt chống cự quyết liệt, nhưng sau đó rút lui để tránh thế địch mạnh, thực hiện nghi binh khiến địch mệt mỏi rồi mới phản kích. Đến ngày 14 tháng 1, Ô Mã Nhi bao vây 10 vạn quân của hai vua Trần tại Bình Than. Một trận thủy chiến lớn diễn ra và quân Nguyên đã không cản được quân Đại Việt triệt thoái. Hai vua và Hưng Đạo vương rút đại quân từ Vạn Kiếp, Phả Lại, Bình Than về đóng trên sông Hồng gần Thăng Long. Tại đây, hai vua cho tập trung thủy quân và xây dựng chiến lũy trên bờ nam để cầm chân quân Nguyên, tạo thời giờ cho việc sơ tán quân dân khỏi kinh thành theo kế vườn không nhà trống. Ngày 17 tháng 2, quân hai bên lại giao chiến lớn trên bờ sông Hồng. Người Nguyên thắng thế, nhưng quân dân Đại Việt đã kịp thời di tản khỏi Thăng Long. Hai vua dẫn đại quân triệt thoái theo đường sông Hồng về hướng phủ Thiên Trường (Nam Định). Thoát Hoan chiếm Thăng Long, rồi chia quân làm 2 đường thủy bộ ráo riết truy kích. Hai vua và Hưng Đạo vương đã tổ chức một số trận đánh chặn tại bãi Đà Mạc và ải Hải Thị, nhưng thất bại. Sau trận Hải Thị, hai vua lui hẳn về đóng tại Thiên Trường (Nam Định) và Trường Yên (Ninh Bình).

Tháng 3 năm 1285, cánh quân Nguyên của Toa Đô từ Chiêm Thành đánh thốc vào mạn nam Đại Việt. Hai vua và Hưng Đạo vương sai Trần Quang Khải đón đánh Toa Đô ở Nghệ An. Quân Nguyên nhanh chóng lấy được Nghệ An và Thanh Hóa, đẩy đại quân của hai vua Trần vào thế bị ép từ 2 mặt Bắc-Nam. Hưng Đạo vương đưa Thánh Tông, Nhân Tông chạy về vùng bờ biển ở Quảng Ninh, Hải Phòng ngày nay. Trong hành trình rút lui, hai vua bị quân Nguyên đuổi gấp. Khi thấy quân Toa Đô đã rời Thanh Hóa tiến lên đóng ở Trường Yên (Ninh Bình), ngày 7 tháng 4 năm 1285 Thánh Tông và vua con lại vượt biển vào Thanh Hóa, thoát khỏi thế bị đối phương kìm kẹp. Toa Đô đã đưa quân vào Thanh Hóa truy lùng vua Trần, nhưng không thể tìm ra. Trong thời gian này, nhiều tôn thất Đại Việt như Trần Ích Tắc, Trần Kiện, Trần Tú Viên, Trần Văn Lộng phản lại hai vua, đầu hàng người Nguyên. Tuy nhiên, quân Nguyên cũng gặp nhiều khó khăn do thiếu hụt lương thực, không hợp khí hậu và liên tục bị dân binh Đại Việt đánh phá sau lưng.

Tại Thanh Hóa, hai vua Trần đã cho chỉnh đốn, tổ chức lại lực lượng. Tháng 3 – 4 âm lịch năm 1285, hai vua và Trần Quốc Tuấn chia đại quân thành nhiều mũi tổng phản công ra Bắc. Nhiều người Tống lưu vong đã tham chiến trong cánh quân của Trần Nhật Duật. Để binh lính không nhầm lẫn giữa quân Tống của Nhật Duật với quân Nguyên, Thánh Tông đã sai người căn dặn rằng: "Đó là quân Thát của Chiêu Văn đấy, phải nhận kỹ chúng". Dưới sự thống lĩnh của Trần Quốc Tuấn, Trần Nhật Duật, Trần Quang Khải, Nguyễn Khoái và nhiều tướng khác, quân Đại Việt đã liên tiếp đánh tan quân Nguyên ở đồn A Lỗ (nơi gần điểm hợp lưu của sông Luộc với sông Hồng), cửa Hàm Tử (nay thuộc Khoái Châu, Hưng Yên), Chương Dương Độ (nay thuộc Thường Tín, Hà Nội) và giải phóng Thăng Long trong hai tháng 5 và 6. Quyển 209 của Nguyên sử có nhận định người Giao tuy thắng quân Nguyên-Mông nhưng chết và bị thương cũng nhiều. Quân Mông Cổ thất bại một phần vì do địa lý không thuận lợi cho việc dùng ngựa.

Ngày 7 tháng 6, Thánh Tông và Nhân Tông thân chinh ra Trường Yên, đánh tan một đơn vị quân Toa Đô. Quân Nguyên chết hại "nhiều không kể xiết". Sau chiến thắng Trường Yên, ngày 24 tháng 6, hai vua tấn công quân chủ lực của Toa Đô tại Tây Kết (Khoái Châu). Quân hai vua thắng to, chém chết nguyên soái Toa Đô, bắt được hơn 5 vạn quân Nguyên, tịch thu một lượng lớn khí giới. Tổng quản quân Nguyên là Trương Hiển đầu hàng. Đến nửa đêm, Ô Mã Nhi trốn qua cửa sông Thanh Hóa, hai vua thúc quân truy kích nhưng không bắt được, Ô Mã Nhi dùng thuyền vượt biển thoát thân. Cùng lúc đó, Hưng Đạo vương và anh là Hưng Ninh vương thực hiện nhiều cuộc tấn công lớn trên hướng bắc sông Hồng và quét sạch cánh quân Thoát Hoan khỏi Đại Việt.

Chiến tranh Nguyên Mông-Đại Việt (1288)

Cuối năm 1286, vua Nguyên huy động 30 vạn quân và 500 thuyền chiến xâm lược Đại Việt lần thứ ba. Ngay sau khi nhận tin này, hai vua Trần và Hưng Đạo vương đã đôn đốc vương hầu chiêu mộ, huấn luyện binh sĩ, đồng thời chế tạo binh khí và tàu thuyền để chuẩn bị kháng chiến. Tháng 12 năm 1287, quân thủy bộ Nhà Nguyên chia làm 3 đạo tiến vào Đại Việt. Quân Đại Việt chỉ đánh có tính kìm chân rồi chủ động lui khỏi biên giới. Thoát Hoan lại tung 2 vạn quân tấn công và chiếm Vạn Kiếp làm căn cứ, sau đó tiến về Thăng Long. Hưng Đạo vương giao cho Phó đô tướng quân Trần Khánh Dư trấn giữ đường biển. Khánh Dư không ngăn được thủy quân của Ô Mã Nhi đi qua; Thượng hoàng sai trung sứ bắt Khánh Dư về kinh. Nhưng Khánh Dư thuyết phục được trung sứ cho khất vài ngày để lập công chuộc tội.

Ngày 2 tháng 2 năm 1288, quân Nguyên mở màn đánh phá Thăng Long. Quân Đại Việt bỏ thành rút lui.. Cũng ngày này, thủy quân Việt do Trần Khánh Dư chỉ huy đã tập kích và tiêu diệt đoàn thuyền lương của Trương Văn Hổ tại Vân Đồn (Quảng Ninh). Thánh Tông tha tội trước của Khánh Dư và nhận định: "Chỗ trông cậy của quân Nguyên là lương thảo khí giới, nay đã bị ta bắt được, sợ nó chưa biết" và ông sai thả tù binh về trại, để họ đưa tin dữ cho Thoát Hoan. Các đoàn thuyền lương khác của quân Nguyên cũng không vào được Đại Việt vì bị bão biển, hoặc vì đi lạc tới Chiêm Thành. Sau khi Thăng Long thất thủ, Thoát Hoan lệnh cho Ô Mã Nhi truy đuổi Thánh Tông và Nhân Tông. Nhưng hai vua đã lui xuống hạ lưu sông Hồng rồi theo cửa Giao Thủy đi ra biển vòng lên Tháp Sơn (Đồ Sơn). Ô Mã Nhi lui quân về Thăng Long. Không tin rằng đoàn thuyền lương của Văn Hổ đã bị tiêu diệt, Thoát Hoan sai Ô Mã Nhi dẫn thủy quân đi tìm Văn Hổ. Lúc này hai vua và Hưng Đạo vương đã tập trung quân thủy bộ ở Tháp Sơn. Khi quân Ô Mã Nhi qua đây, quân Đại Việt tổ chức tập kích ở cửa Văn Úc (ngày 10 tháng 2 năm 1288), và trên biển gần Tháp Sơn, gây nhiều tổn thất cho quân Nguyên. Ô Mã Nhi bèn dẫn quân trở lại Vạn Kiếp.

Ở Thăng Long mà không có lương thực, Thoát Hoan lúng túng. Không những thế, quân Đại Việt đã phản công mạnh mẽ và kiểm soát vùng Hải Dương và Hải Phòng đẩy Thoát Hoan vào nguy cơ bị cắt đường về Vạn Kiếp. Tình huống này buộc Thoát Hoan rút quân khỏi Thăng Long quay về Vạn Kiếp. Hai vua Trần ban đầu sai Hưng Ninh vương đến giả vờ hẹn ngày đầu hàng để địch mất cảnh giác, sau đó mở các cuộc đột kích đêm vào Vạn Kiếp. Cuối tháng 3 năm 1288, Thoát Hoan quyết định lui quân khỏi Đại Việt; Ô Mã Nhi được lệnh dẫn một cánh quân thủy rút về trước. Ngày 9 tháng 4, cánh quân này tiến đến sông Bạch Đằng và lọt vào trận địa mai phục của đại quân Đại Việt. Dưới sự chỉ huy trực tiếp của Thánh Tông, Nhân Tông và Hưng Đạo vương, quân Đại Việt đã tiêu diệt toàn bộ cánh quân thủy của địch. Nội Minh tự Đỗ Hành bắt các tướng Ô Mã Nhi và Tích Lệ Cơ nộp cho Thánh Tông. Đại Việt Sử ký Toàn thư mô tả Thượng hoàng đã sai người đưa hai tướng Nguyên lên thuyền ngự, rồi "cùng ngồi nói chuyện với chúng và uống rượu vui vẻ".

Một ngày trước trận Bạch Đằng, đại quân Nguyên của Thoát Hoan bắt đầu rút từ Vạn Kiếp lên biên giới. Hữu thừa Nguyên là Trình Bằng Phi chọn những binh sĩ thiện chiến yểm hộ cho Thoát Hoan chạy về nước. Quân Nguyên về tới ải Nội Bàng (thị trấn Chũ và xã Bình Nội của Bắc Giang ngày nay) thì bị quân Đại Việt phục kích dữ dội, vạn hộ Nguyên là Trương Quân phải đem 3000 quân liều chết chiến đấu mới thoát khỏi cửa ải. Qua được Nội Bàng, Thoát Hoan lại nhận tin trinh sát rằng phía trước có 30 vạn quân Đại Việt trải dọc suốt 100 dặm mai phục, đành đổi hướng đi qua Đơn Kỷ (khoảng huyện Đình Lập tỉnh Lạng Sơn ngày nay) về Lộc Châu. Tuy nhiên qua đường này, quân Nguyên vẫn bị quân Đại Việt tập kích. Quân Đại Việt từ trên cao bắn tên độc, giết các tướng Trương Ngọc và Abaci. Theo Nguyên sử, quân Nguyên lúc đó đã "thiếu ăn lại mệt vì chiến đấu, tướng tá nhìn nhau thất sắc" nhưng vẫn phải "cố xông vào mà đánh" và "buộc vết thương lại mà đánh". Đến ngày 19 tháng 4 năm 1288, quân Nguyên đã bị quét sạch hoàn toàn khỏi Đại Việt. Trước khi mất năm 1300, Hưng Đạo Đại vương Trần Quốc Tuấn khi được Hoàng đế Trần Anh Tông thăm hỏi, ông đã hồi tưởng lại tinh thần "vua tôi đồng tâm, anh em hòa mục, cả nước góp sức" của thời đại Trần Thánh Tông, Trần Nhân Tông khiến Đại Việt chống chọi được sự bao vây bốn mặt của Toa Đô, Ô Mã Nhi và "giặc phải bị bắt".

Những năm cuối

Tháng 4 âm lịch năm 1289, Thượng hoàng Trần Thánh Tông, Hoàng đế Trần Nhân Tông xét công lao các tướng lĩnh trong chiến tranh Nguyên Mông-Đại Việt. Hưng Đạo vương Quốc Tuấn được thăng lên Đại vương, Hưng Vũ vương Quốc Nghiễn được phong Khai quốc công, Hưng Nhượng vương Quốc Tảng nhận chức Tiết độ sứ; Nguyễn Khoái được phong tước Liệt hầu và được cấp hẳn một hương làm thực ấp. Hai vua cũng phong quan tước cho các tù trưởng người dân tộc có công như Lương Uất và Hà Tất Năng. Sau cuộc phong thưởng này, khi có người tỏ ra chưa thỏa mãn, Thượng hoàng đã khuyên bảo rằng phần thưởng là để khuyến khích thiên hạ. Nếu sau này giặc Mông xâm lược lần nữa thì sẽ phong thưởng tiếp cho những người lập công.

Khi quân Nguyên tháo chạy, bỏ lại một tráp công văn. Quân Đại Việt bắt được và phát hiện nhiều giấy tờ của vương hầu, quan lại tư thông với quân Nguyên. Đình thần muốn mang đối chiếu để trị tội, nhưng Thượng hoàng Thánh Tông làm theo gương Hán Quang Vũ Đế, cho rằng trị tội kẻ tiểu nhân cũng vô ích nên sai người đốt hết đi. Tuy nhiên, những người thật sự đã đầu hàng Nhà Nguyên đều bị nghiêm trị. Quan lại thì bị xử tử, tịch thu tài sản hoặc bắt đi đày, còn quân dân thì được tha chết nhưng phải chịu các loại hình phạt khổ sai như "chở gỗ đá, xây cung điện để chuộc tội", hoặc phải làm lính hầu, nô tỳ cho vương hầu và tể tướng. Hai vua cũng bắt các vương hầu, tôn thất đã theo quân Nguyên phải bỏ họ Trần, đổi sang họ Mai. Trần Kiện tuy đã bị tướng Nguyễn Địa Lô bắn chết (1285) nhưng vẫn bị các văn kiện thời đó chép là Mai Kiện. Trần Ích Tắc cũng bị loại khỏi tôn thất, nhưng hai vua coi là "chỗ tình thân cốt nhục" nên "không nỡ đổi họ xóa tên, chỉ gọi là Ả Trần, có ý chê hắn hèn nhát như đàn bà vậy".

Theo Thánh đăng ngữ lục, Thượng hoàng về cuối đời đã đi tu tại chùa Tư Phúc, dưới sự hướng dẫn của Quốc sư Trúc Lâm Đại Đăng. Ông lấy đạo hiệu Vô Nhị Thượng Nhân (無二上人). Thượng hoàng đã dành nhiều thời gian cho việc viết sách và đàm đạo với các nhà Thiền học. Một trong những thiền sư được Thượng hoàng kính trọng là Tuệ Trung Thượng Sĩ, tức Hưng Ninh vương Trần Quốc Tung – anh Hưng Đạo vương Trần Quốc Tuấn. Sách Tuệ Trung Thượng Sĩ ngữ lục do Trần Nhân Tông biên soạn đã kể Thượng hoàng gọi Tuệ Trung Thượng Sĩ là "đạo huynh" và thuật lại một cuộc đàm đạo giữa hai người. Thái hậu Nguyên Thánh Thiên Cảm qua đời năm 1287, nhà vua làm lễ cầu siêu cho thân mẫu ngài. Nhân dịp này, Thượng Sĩ viết một bài kệ ngắn để cầu siêu.

Ngày 25 tháng 5 năm Trùng Hưng thứ 6 (tức 3 tháng 7 năm 1290), Thượng hoàng Thánh Tông qua đời tại cung Nhân Thọ, hưởng dương 50 tuổi. Thánh đăng ngữ lục có chép một số chi tiết về những ngày cuối cùng trong cuộc đời Trần Thánh Tông. Vua Nhân Tông an táng Thượng hoàng ở Dụ Lăng – phủ Long Hưng (nay là Tiến Đức, Hưng Hà, Thái Bình). Triều đình dâng ông miếu hiệu là Thánh Tông (聖宗) và thụy hiệu là Huyền Công Thịnh Đức Nhân Minh Văn Vũ Tuyên Hiếu Hoàng đế (玄功盛德仁明文武宣孝皇帝). Ngày nay ở trung tâm thành phố Hà Nội có phố mang tên Trần Thánh Tông.

Tác phẩm
Tác phẩm thơ, văn của Trần Thánh Tông bao gồm:
Di hậu lục (Chép để lại cho đời sau).
Cơ cầu lục (Chép việc nối dõi nghiệp nhà).
Thiền tông liễu ngộ (Bài ca giác ngộ Thiền tông).
Phóng ngưu (Thả trâu).
Chỉ giá minh (Bài minh về sự cung kính).
Trần Thánh Tông thi tập (Tập thơ Trần Thánh Tông).

Và một số thư từ ngoại giao, nhưng tất cả đều đã thất lạc, chỉ còn lại 6 bài thơ được chép trong Việt âm thi tập (5 bài) và Đại Việt sử ký toàn thư (1 bài). Theo đánh giá trong cuốn Thơ văn Lý Trần (tập 2, quyển thượng) do Nguyễn Huệ Chi, Trần Thị Băng Thanh, Đỗ Văn Hỷ và Trần Tú Châu biên soạn, thơ của Trần Thánh Tông "giàu chất trữ tình, kết hợp nhuần nhị giữa tinh thần tự hào về đất nước, về dân tộc của người chiến thắng, với tình yêu cuộc sống yên vui, thanh bình và phong độ ung dung, phóng khoáng của một người biết tự tin, lạc quan."

Theo Đại Việt Sử ký Toàn thư, năm 1289, Trần Thánh Tông sáng tác bài thơ Dạo chơi hành cung Thiên Trường (Hạnh hành cung Thiên Trường), nói lên cảm hứng sau hai lần đánh bại quân Nguyên (1285 và 1287-1288). Trong sách Nam Ông mộng lục (in lần đầu tiên tại Trung Quốc năm 1442), viên quan Nhà Minh gốc Việt là Hồ Nguyên Trừng đánh giá bài thơ có cấu tứ thanh cao và điệp tự âm vang. Sách Thơ văn Lý Trần cũng ghi lại một bài của ông tên Chân tâm chi dụng (真心之用) mang màu sắc Phật giáo Thiền tông. Ngoài ra còn có bài Cảm xúc khi đọc Đại tuệ ngữ lục (讀大慧語錄有感 Độc Đại tuệ ngữ lục hữu cảm) bày tỏ kinh nghiệm tu tập và chứng đạo.

Gia đình
 Cha: Trần Thái Tông Trần Cảnh.
 Mẹ: Hiến Từ Thuận Thiên Hoàng hậu Lý Oánh (李莹) , con gái của Lý Huệ Tông và Linh Từ Quốc mẫu.
 Hậu phi:
 Nguyên Thánh Thiên Cảm Hoàng hậu Trần Thiều (陳韶; ? – 1287), con gái thứ năm của An Sinh vương Trần Liễu.
 Cung phi Vũ Ngọc Lan.
 Cung phi Trần Thị Khương.
 Hậu duệ:
 Hoàng thái tử Trần Khâm tức Trần Nhân Tông, mẹ là Thiên Cảm hoàng hậu.
 Tá Thiên đại vương Trần Đức Việp, là một trong những nhân vật cao cấp trong triều đình Đại Việt thời Trần Nhân Tông, Trần Anh Tông. Năm 1302, ông được cháu là Trần Anh Tông phong làm Thống chính Thái sư, cùng làm Tể tướng với Nhập nội bình chương Trần Quốc Chẩn và Thái úy Quốc công Trần Nhật Duật. Ông mất ngày 1 tháng 1 âm lịch năm 1306 ở tuổi 42.
 Thiên Thụy Công chúa (天瑞公主 ? – 16 tháng 12 năm 1308) là con đầu lòng, chị gái Trần Nhân Tông, mất cùng ngày với Nhân Tông (3 tháng 11 âm lịch, 1308). Lấy Hưng Vũ vương Trần Quốc Nghiễn, con trai Hưng Đạo Đại vương Trần Quốc Tuấn. Có thuyết cho rằng công chúa là con của bà phi Ngọc Lan.
 Bảo Châu Công chúa, con gái thứ tư, lấy Vũ Túc vương Đạo, con của Chiêu Minh Đại vương Trần Quang Khải. Việc này được chép trong Văn bia thờ Công chúa Phụng Dương (Phụng Dương Công chúa thần đạo bi minh tính tự) do Thiếu bảo Lê Củng Viên soạn năm 1293.
 Chiêu Hoa Công chúa, được biết đến qua các tư liệu thần phả và giai thoại, không có trong các bộ chính sử hiện có (Đại Việt Sử ký Toàn thư, Việt sử tiêu án, Khâm định Việt sử Thông giám Cương mục...). Lấy An Đức hầu Cao Toàn.
 Chiêu Chinh Công chúa, cũng như Chiêu Hoa Công chúa, bà không có tên trong chính sử. Bà tên húy là Trần Thị Hinh, mẹ là Cung phi Trần Thị Khương.

Nhận định
Sử thần Ngô Sĩ Liên trong Đại Việt Sử ký Toàn thư khen ngợi Trần Thánh Tông có công trong việc đánh bại quân Mông Cổ. Đại Việt Sử ký Toàn thư còn dẫn ra một câu chuyện cho thấy sự hòa ái của hoàng thất Nhà Trần thời Trần Thánh Tông: Tĩnh Quốc Đại vương Trần Quốc Khang, trên danh nghĩa là con trưởng của Trần Thái Tông, nhưng thực ra là con trai của An Sinh Đại vương Trần Liễu cùng Hiển Từ Thuận Thiên Hoàng hậu. So với những người con còn lại của Thái Tông, tuy là con trưởng nhưng Quốc Khang học vấn tầm thường, nên không được vua em Thánh Tông cho giữ những chức vụ lớn trong triều đình. Tuy nhiên nhà vua vẫn giữ quan hệ tốt đẹp với anh mình.

Thái Tông khen Quốc Khang, rồi ban áo cho Khang. Trong hoàng gia, cha con, anh em hòa thuận không xảy ra xích mích. Vào tháng 9 âm lịch năm 1269, Thánh Tông phong Quốc Khang làm Vọng Giang phiêu kỵ Đô thượng tướng quân. Sau này, mùa xuân năm 1270 (niên hiệu Thiệu Long năm thứ 13), Quốc Khang xây vương phủ hoành tráng tại Diễn Châu, nhà vua bèn cho người đến xem. Hoảng sợ, Quốc Khang đành phải dựng tượng Phật tại nơi này – sau trở thành chùa Thông.

Sử thần Lê Tung triều Lê Tương Dực viết Đại Việt thông giám tổng luận (1514) ca ngợi Trần Thánh Tông là vị vua nhân hậu, coi trọng hiền tài và phát triển Nho học; tuy nhiên, đứng trên góc độ Tân Nho giáo, Lê Tung phê phán ông tôn sùng đạo Phật. Trong bộ Việt sử tiêu án (1775) do sĩ phu Ngô Thì Sĩ (đời Lê-Trịnh) soạn thảo cũng ghi lại một số đánh giá của sử thần. Họ đánh giá ngài là vị vua hòa thuận với quan thần lẫn anh em, học cao, thuận theo ý trời, bất khuất trước giặc ngoại xâm và người hùng.

Xem thêm
Nhà Trần
Trần Thái Tông
Trần Nhân Tông
Công chúa An Tư
Nguyễn Thế Lộc
Đỗ Khắc Chung

Chú giải

Tham khảo

Đọc thêm

 Phạm Văn Sơn, Việt sử toàn thư (bản điện tử)

Thánh Tông
Thái thượng hoàng nhà Trần
Người Hà Nội
Nhà thơ Việt Nam thời Trần
Sinh năm 1240
Mất năm 1290
Nhà thơ Việt Nam
Sinh tại Hà Nội
Người tham gia lực lượng kháng chiến của Đại Việt chống quân Nguyên–Mông xâm lược


title: Danh sách bộ phim Haiti nổi tiếng

text:
Dưới đây là danh sách các bộ phim Haiti nổi tiếng:

A
 La Peur D'aimer By Reginal Lubin
 Anita (1982)
 Alelouya by Richard J. Arens (2005)
 VENGEANCE SEXUELLE (2009)
by (BELUS Roosvelt)

B
 Breaking Leaves (1998)
 Barikad by Richard Senecal(2003)
 Blooming Hope: Harvesting Smiles in Port-de-Paix (2010)
 Double jeu by Vladimir Thelisma (2001)

C
 Café au lait, bien sucré (2005)
 Canne amère (1983)
 Chère Catherine (1997)
 Couloir de L'amitié by Vladimir Thelisma (2010)
 ChomeCo by Richard J. Arens (2007)
 Cousines by Richard Senecal(2006)
 Coup de foudre (Frantz Saint Louis) 2007

D
 Des hommes et dieux (2002)
 Desounen: Dialogue with Death (1994)
 Destin Tragique by Vladimir Thelisma (2006)
 Dolores (2006) Herold Israel
 Fam se rat by Wilfort stimable

E
 E Pluribus Unum (2001)
 Et moi je suis belle (1962)
 Évangile du cochon créole, L' (2004)

F
 Fabiola by Armelle Jacotin (2006)

H
 Haiti - Le silence des chiens (1994)
 Haiti, le chemin de la liberté (1973)
 Haitian Corner (1988)
 Haitian Slave Children (2001)
 Haïti: la fin des chimères?... (2004)
 L'Homme sur les quais (1993)
 Haiti Cherie: Wind Of Hope By Richard J. Arens(2010)
 [HAITI;Triumph Sorrow & the Struggle of a People (Jonas Nosile) (Vieux-Bourgeois Picture) (ABC TV)

I
 I Love You Anne by Richard Senecal(2005)
 I Love You Anne 2 by Richard Senecal

K
 Krik? Krak! Tales of a Nightmare (1988)

L
 Lovdatnet (2009) by Herold Israel and Peter Ronald Berlus
 Les Couleurs de la Dignite by Vladimir Thelisma (2006)
 Life in a Haitian Valley Film Study (1934)
 Lumumba (2000)
La Peur D'aimer By Reginal Lubin
 Laura de Valentin C Lustra
 La Vie de Job de Valentin C Lustra
 La pluie d'espoir by jack roche (2007)
 L'Amour Et L'Amitié by TUTU Desmonthene (2005)
 L'Imposteur Impromptu by Zagallo Prince, featuring Stardeak Durand and Marie Yves-Elda Calixte (2011)

M
 Ma femme et le voisin by Riquet Michel(2004)
 Miracle de la foi, Le (2005)
 My name is... by Richard J. Arens(2007)
 Miami en action

N
 Natalie by Samuel Vincent (2007)

P
 Player 1/2 by Herold Israel 2006
 Pluie d'espoir (2005)
 President a-t-il le sida, Le (2006)
 Profit & Nothing But! (2001)

R
 Rebelle, La (2005) la rebelle
 Rezistans (1997)
 Ronde des vodu, La (1987)
 Royal Bonbon (2002)

S
 San Papye by Hans Patrick Domercant
 Santo contra la magia negra (1973)
 Show Kola by Richard J. Arens (2008)
 Souvenance (1991)
Sonson

T
 The Son Of The Evil by TUTU Desmonthene (2007)
 Temptation by Samuel Vincent (2005)

W
 White Darkness, The (2002)
 Where The Justice At by Tony Delerme (2009)

V
 Voccation

X
Xtreme Blue (2008) Herold Israel & Peter Ronald Berlus

Z
 Zatrap (1980)

Xem thêm

 IMDb
 Haitian hollywood entertainments and production
 Motion Picture Association of Haiti  Haitian Filmmakers are not alone.


title: Lecteria legata

text:
Lecteria legata là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Lecteria
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Lạy Nữ Vương

text:
Kinh Lạy Nữ Vương (hay Kính chào Đức Nữ vương, tiếng Latinh: Salve Regina) là một trong những kinh nguyện Maria của Giáo hội Công giáo Rôma. Kinh này thường được đọc cuối cùng trong chuỗi Kinh Mân Côi. Kinh đã được sáng tác vào thời Trung Cổ, có lẽ bởi một tu sĩ người Đức tên là Hermann thành Reichenau bằng tiếng Latinh. Vào thế kỷ 18, Kinh Lạy Nữ Vương đã trở thành trọng tâm của cuốn sách Thánh Mẫu học Cổ điển Công giáo của Thánh Alphonsus Liguori - một vị Tiến sĩ Hội thánh.

Văn bản

Bản Latinh
Salve, Regina, Mater misericordiae,

vita, dulcedo, et spes nostra, salve.

ad te clamamus

exsules filii Evae,

ad te suspiramus, gementes et flentes

in hac lacrimarum valle.

Eia, ergo, advocata nostra, illos tuos

misericordes oculos ad nos converte;

et Jesum, benedictum fructum ventris tui,

nobis post hoc exsilium ostende.

O clemens, O pia, O dulcis Virgo Maria.

Bản tiếng Việt phổ thông
Lạy Nữ Vương Mẹ nhân lành

làm cho chúng con được sống, được vui, được cậy.

Thân lạy Mẹ,

chúng con, con cháu Evà

ở chốn khách đầy, kêu đến cùng Bà;

Chúng con ở nơi khóc lóc than thở kêu khấn Bà thương.

Hỡi ôi! Bà là Chủ bầu chúng con, xin ghé mắt thương xem chúng con.

Đến sau khỏi đày, xin cho chúng con được thấy Đức Chúa Giêsu,

Con lòng Bà gồm phúc lạ.

Ôi khoan thay, nhân thay, dịu thay, Thánh Maria trọn đời đồng trinh. Amen.

Bản tiếng Việt, Kinh phụng vụ – kinh tối
Kính chào Đức Nữ vương,
Bà là Mẹ xót thương,
Ngọt ngào cho cuộc sống,
Kính chào lẽ Cậy trông.

Này con cháu E-và,
Thân phận người lưu lạc,
Chúng con ngửa trông Bà,
Kêu Bà mà khóc lóc,
Than thở với rên la
Trong lũng đầy nước mắt.

Bà là Nữ Trạng sư,
Nguyện đưa mắt nhân từ
Phía đoàn con ngoái lại,
Và sau đời khổ ải,
Xin Bà khứng tỏ ra,
Cho đoàn con được thấy
Quả phúc bởi lòng Bà:
Đức Giê-su khả ái.

Ôi lượng cả khoan hồng,
Ôi tấm lòng xót thương,
Ôi dịu hiền nhân hậu,
Trinh nữ Ma-ri-a.

Chú thích

L
Kinh nguyện Kitô giáo
Thánh ca
Tôn kính Đức Maria


title: Sulcobruchus longipennis

text:
Sulcobruchus longipennis là một loài bọ cánh cứng trong họ Bruchidae. Loài này được Pic miêu tả khoa học năm 1902.

Chú thích

Tham khảo

Sulcobruchus


title: Clohars-Fouesnant

text:
Clohars-Fouesnant () là một xã của tỉnh Finistère, thuộc vùng Bretagne, miền tây bắc Pháp.

Dân số
Người dân ở Clohars-Fouesnant được gọi là Cloharsiens.

Xem thêm
Xã của tỉnh Finistère

Tham khảo

Mayors of Finistère Association  ;
INSEE ;
IGN

Liên kết ngoài
Official website
French Ministry of Culture list for Clohars-Fouesnant

Xã của Finistère


title: Agapetus quordus

text:
Agapetus quordus là một loài Trichoptera trong họ Glossosomatidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Agapetus


title: Xylotrupes

text:
Xylotrupes là một chi bọ cánh cứng, với hơn 25 loài và phân loài phân bố trên toàn thế giới, nhưng đặc biệt là ở châu Á.

Các loài

 Xylotrupes australicus J. Thomson, 1859 - Úc
 Xylotrupes baumeisteri Schaufuss, 1885 - Sulawesi , tình trạng không rõ ràng
 Xylotrupes beckeri Schaufuss, 1885 - Tây Malaysia , Sumatra
 Xylotrupes carinulus Rowland, 2011 - New Guinea , Cơ quan quản lý quần đảo Aru
 Xylotrupes clinias Schaufuss, 1885 - Sulawesi , Quần đảo Maluku
 Xylotrupes damarensis Rowland, 2006 - Quần đảo Tanimbar
 Xylotrupes faber Silvestre, 2002 - Java
 Xylotrupes falcatus Minck, 1920 - Indonesia
 Xylotrupes florensis Lansberge, 1879 - các đảo nhỏ hơn đảo Sunda (= Endebius florensis ), Flores , Timor và Wetar
 Xylotrupes gideon ( Linnaeus , 1767) - phổ biến
 Xylotrupes gilleti - Đảo Tanimbar
 Xylotrupes inarmatus Sternberg, 1906 - Java
 Xylotrupes introduce Li, 2016 - các đảo Sunda nhỏ hơn
 Xylotrupes lorquini Schaufuss, 1885 - Sulawesi
 Xylotrupes lumawigi Silvestre, 2002 - Philippines
 Xylotrupes macleayi Montrouzier, 1855 - New Guinea & Vanuatu
 Xylotrupes meridionalis Prell, 1914 - Sri Lanka
 Xylotrupes mindanaoensis Schultze, 1920 - có lẽ nên được đặt trong chi Allomyrina
 Xylotrupes mniszechi J. Thomson, 1859 - Himalaya
 Xylotrupes oudomxayicus Li, 2016 - Lào
 Xylotrupes pachycera Rowland, 2006 - Borneo
 Xylotrupes pauliani Silvestre, 1997 - Sumatra và Tây Malaysia, Pahang
 Xylotrupes philippinensis Endrödi, 1957 - Philippines & Lanyu, Đài Loan.
 Xylotrupes pubescens Waterhouse, 1841 - Philippines
 Xylotrupes reductus Walker, 1859 - Sri Lanka
 Xylotrupes rindaae Fujii, 2011 - Indonesia
 Xylotrupes siamensis Minck, 1920 - Đông Nam Á
 Xylotrupes socrates Schaufuss, 1864 - Việt Nam, Thái Lan
 Xylotrupes solidipes Walker, 1859 - có lẽ nên được đặt trong chi Dipelicus ( Pentodontini )
 Xylotrupes striatopunctatus Silvestre, 2003 - Quần đảo Maluku
 Xylotrupes sumatrensis Minck, 1920 - Sumatra và Tây Malaysia
 Xylotrupes tadoana Rowland, 2006 - Flores
 Xylotrupes taprobanus Prell, 1914 - Ấn Độ, Sri Lanka
 Xylotrupes telemachos Rowland, 2003 - Quần đảo Maluku
 Xylotrupes ulysses (Guérin-Méneville, 1830) - Quần đảo Bismarck, Úc
 Xylotrupes wiltrudae Silvestre, 1997 - Borneo

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Dynastini


title: Pilaria coorgensis

text:
Pilaria coorgensis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Pilaria
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Ōmihachiman, Shiga

text:
là một thành phố thuộc tỉnh Shiga, Nhật Bản.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Trang web chính thức

Thành phố tỉnh Shiga


title: Hướng đạo cho nam

text:
Hướng đạo cho nam: Sách chỉ nam hướng dẫn về tư cách công dân tốt (Scouting for Boys: A Handbook for Instruction in Good Citizenship) là sách đầu tiên về phong trào hướng đạo được xuất bản năm 1908 (Hướng đạo Việt Nam gọi sách này là "Hướng đạo cho Trẻ em"). Sách được Robert Baden-Powell, sáng lập viên của Hướng đạo viết và minh họa dựa vào những kinh nghiệm lúc nhỏ của ông, những kinh nghiệm của ông cùng với Đội Thiếu sinh quân Mafeking lúc có cuộc Bao vây Mafeking trong Đệ nhị Chiến tranh Boer, và kỳ cắm trại thử nghiệm của ông trên Đảo Brownsea, Anh Quốc. Đây là cuốn sách đứng hạng tư bán chạy nhất của thế kỷ 20.

Lịch sử
Sách Hướng đạo cho nam (1908) là sách Baden-Powell viết lại dựa trên các sách quân sự trước kia của ông như Thám thính và Trinh sát (Reconnaissance and Scouting (1884)) và Trợ giúp Trinh sát (Aids to Scouting (1899)). Các sách lúc đầu này là các sách hướng dẫn quân sự được Quân đội Anh dùng để đào tạo các trinh sát viên quân sự của mình. Tại Mafeking, Baden-Powell thu nhận và huấn luyện các bé trai tuổi từ 12-15 để làm công việc đưa thư, truyền tin tức và sau đó thì đảm trách công việc tải thương để giúp binh sĩ rảnh tay hơn cho các cuộc chiến đấu thực sự. Ngay khi ông trở về Anh sau Đệ nhị Chiến tranh Boer, Baden-Powell nhận thấy rằng một số trường học của Anh đã dùng các sách của ông để dạy nam sinh các bài học về quan sát và suy luận. Ông quyết định viết lại các sách xuất bản của ông thành một cuốn sách dành cho nam. Trong số những người bạn ủng hộ ý tưởng này của Baden-Powell có Ngài William Alexander Smith, sáng lập viên của Lữ đoàn nam, và Cyril Arthur Pearson, người làm chủ vài tờ báo và cơ sở in ấn. Năm 1906 và 1907 Baden-Powell dành nhiều thời gian của mình để viết Hướng đạo cho nam và mở rộng ý tưởng của mình cho Kế hoạch Xây dựng Nam Hướng đạo. Các ý tưởng của ông đã được thử nghiệm trong một cuộc cắm trại trên Đảo Brownsea vào mùa hè năm 1907 có sự giúp sức của Percy Everett, biên tập viên văn chương của nhà xuất bản Cyril Arthur Pearson.

Hướng đạo cho nam đầu tiên được xuất bản trong 6 kỳ dạng bán nguyện san, khoảng 70 trang mỗi kỳ, từ tháng giêng đến tháng 3 năm 1908. Được cơ sở in ấn Horace Cox của Pearson phát hành. Sáu kỳ phát hành là một thành công và như dự định nó được in ra trong dạng sách vào ngày 1 tháng 5 năm 1908. Hướng đạo cho nam đã được dịch ra nhiều thứ tiếng. Năm 1948, cuốn sách vẫn còn được bán 50.000 bản trong năm. Chỉ trong năm 1967, nhà xuất bản nhận thấy có sự giảm sút nhưng trong hai thập niên cuối cùng của thế kỷ 20, thậm chí phong trào Hướng đạo, đã nhìn thấy cuốn sách như là một vật gì quý hiếm. Nó là cuốn sách đứng thứ 4 bán chạy nhất trong thế kỷ 20.

Nội dung
Tất cả các phần của sáu kỳ dạng bán nguyện san năm 1908 có tựa đề Hướng đạo cho nam bằng chữ in hoa lớn. Với giá bán 4 xu, các trẻ em lúc đó dễ dàng mua được - nhiều trong số đó đã đi làm vì tuổi nghỉ học là 14 tuổi. Quyền tác giả là của: B-P (Trung tướng Baden Powell C.B.)

Đa số chương bắt đầu với những lời hướng dẫn dành cho người giảng dạy. Tất cả các chương có truyện kể cho lửa trại, hấp dẫn đối với trẻ nam, trong đó có các đoạn nói về trò chơi và các hoạt động, và chúng kết thúc với sự giới thiệu các sách tham khảo thêm.

Phần I. Kỹ thuật Hướng đạo
Kỳ đầu tiên từ trang 3 đến trang 70, nói về chi tiết căn bản hướng đạo.

Phần II. Dò tìm, Kỹ thuật Rừng
Phần hai bao gồm trang 71 đến trang 142. Bao gồm chương II nói về dò tìm và chương III về kỹ thuật rừng, mỗi chương có ba truyện kể cho lửa trại.

Phần III. Đời sống trại, Tham gia các hoạt động
Phần ba từ trang 143 đến trang 206. Bao gồm chương IV về Đời sống trại và chương V về Tham gia các hoạt động.

Phần IV. Bền bỉ và Tinh thần thượng võ
Phần bốn từ trang 207 đến trang 270. Bao gồm chương VI Tính bền bỉ dành cho Hướng đạo sinh, hay Cách để trở nên mạnh khoẻ, và chương VII Tinh thần thượng võ của các hiệp sĩ.

Phần V. Cứu cấp, và tinh thần yêu nước
Phần năm từ trang 271 đến trang 334. Bao gồm chương VIII Cứu cấp, hay cách đối phó với tai nạn, và chương IX Tinh thần yêu nước, hay bổn phận của chúng ta là các công dân.

Phần VI. Ghi chú dành cho hướng dẫn viên, Trò chơi Hướng đạo, thực hành và phô diễn
Phần sáu từ trang 335 đến trang 398. Bao gồm Ghi chú dành cho hướng dẫn viên và Các trò chơi Hướng đạo, thực hành, và phô diễn

Tình trạng bản quyền
Sách đã thuộc phạm vi công cộng từ năm 2011, 70 năm sau khi tác giả qua đời vào ngày 8 tháng 1 năm 1941. Hiện nay Hội Hướng đạo Anh Quốc giữ bản quyền đối với sách "Scouting for Boys", sách chỉ có thể được tái bản sau khi được phép của tổng hành dinh Hội Hướng đạo này (ngoài các bản quyền ngoại lệ tại các quốc gia đặc biệt, thí dụ sử dụng hợp lệ).

Các kỳ xuất bản

Xem thêm
 Sách chỉ nam dành cho Nam Hướng đạo
 Baden-Powell (sách)

Tham khảo

Liên kết ngoài
Scouting for Boys
Ian Hislop's Scouting for Boys

Sách dùng trong Hướng đạo
Sách năm 1908
Thời kỳ Edward
Hướng đạo


title: Trentepohlia msingiensis

text:
Trentepohlia msingiensis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Trentepohlia
Limoniidae ở vùng Afrotropic


title: Roccabernarda

text:
Roccabernarda là một thành phố và cộng đồng (comune) thủ phủ tỉnh Crotone trong vùng Calabriao miền bắc nước Ý.
Đô thị Roccabernarda có diện tích ki lô mét vuông, dân số thời điểm năm 31 tháng 5 năm 2005 là người.
Đô thị Roccabernarda có các đơn vị dân cư (frazioni) sau:
Các đô thị giáp ranh:

Tham khảo

Đô thị tỉnh Crotone


title: Achhnera

text:
Achhnera là một thành phố và là một ban đô thị (municipal board) trong quận Agra trong bang Uttar Pradesh của Ấn Độ.

Địa lý
Achhnera có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 167 mét (547 foot).

Cơ cấu dân số
Theo điều tra dân số Ấn Độ năm 2001, Achhnera có dân số 19.974 người. Nam giới chiếm 53% dân số, nữ giới chiếm 47% dân số. Achhnera có tỷ lệ biết chữ bình quân 56%, thấp hơn mức trung bình 59,5% của toàn quốc; với 63% đàn ông và 37% phụ nữ biết chữ. 16% dân số có độ tuổi dưới 6.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Uttar Pradesh


title: Synodontis macrops

text:
Synodontis macrops là một loài cá thuộc họ Mochokidae. Nó là loài đặc hữu của Uganda. Môi trường sống tự nhiên của nó là các con sông.

Nguồn
 Twongo, T.K. 2005. Synodontis macrops. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 5 tháng 8 năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

Động vật được mô tả năm 1963
M
Cá nước ngọt châu Phi
Động vật đặc hữu Uganda


title: Paphiopedilum rothschildianum

text:
Paphiopedilum rothschildianum là một loài lan hài được miêu tả năm 1888. Hoa nở cao điểm từ tháng 4 đến tháng 5.

Phân bố
Paphiopedilum rothschildianum phân bố ở rừng mưa quanh núi Kinabalu ở bắc Borneo, ở độ cao từ 500 đến 1200 mét trên mực nước biển.

Hình ảnh

Chú thích

Braem, G. J., Charles O. Baker, Margaret L. Baker. The Genus Paphiopedilum: Natural History and Cultivation, Vol. 1. Kissimmee, Florida: Botanical Publishers, Inc., 1998.

rothschildianum


title: (5267) 1966 CF

text:
(5267) 1966 CF là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện ở Đài thiên văn Purple Mountain ở Nanjing, China, ngày 13 tháng 2 năm 1966.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 5001–6000

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser

Thiên thể phát hiện năm 1966
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Norrland

text:
Norrland (Northland) là một trong ba vùng đất của Thụy Điển (landsdelar), vùng phía bắc, bao gồm chín tỉnh. Thuật ngữ Norrland không được sử dụng cho bất kỳ mục đích hành chính, nhưng nó được phổ biến trong ngôn ngữ hàng ngày, ví dụ như dự báo thời tiết.

Địa lý
Norrland bao gồm các tỉnh lịch sử (landskap) Gästrikland, Medelpad, Ångermanland, Hälsingland, Jämtland, Härjedalen, Västerbotten, Norrbotten và Lappland, khoảng 59% tổng diện tích của Thụy Điển. Trong lịch sử, Jämtland và Härjedalen thuộc về Na Uy cho đến 1645, và do đó không phải là một phần của Norrland lịch sử.

Ngoại trừ các khu vực ven biển, khu vực dân cư thưa thớt. 12% dân số của Thụy Điển sống trong Norrland. Không giống như Svealand nhiều hơn nữa đông dân cư và Götaland, được biết đến nhiều hơn cho các thành phố lớn (Stockholm, Gothenburg, Malmö vv) với địa danh du lịch hấp dẫn, Norrland được biết đến với bản chất của nó: rừng rộng, sông lớn và hoang dã bị ảnh hưởng. Nhiều người sống ở các vùng nông thôn làng nhỏ, và ở các thành phố dọc theo bờ biển. Trong thời gian cuối của thiên niên kỷ, đã có một sự gia tăng đáng chú ý của dân số trong Norrland, chủ yếu là từ những người di chuyển từ các thành phố lớn.

Trong cuộc cách mạng công nghiệp ở Thụy Điển vào giữa thế kỷ 19, Norrland trở thành nguồn cung cho ngành công nghiệp gỗ quan trọng và bột giấy. Tất cả các con sông lớn của Norrland nhưng bốn đã được khai thác quyền lực nước. Các dòng sông trong Norrland tài khoản cho số lượng lớn của quyền lực hydroelectical tại Thụy Điển - trong nhiều quốc gia, một nguồn năng lượng hạn chế, nhưng tài khoản ở Thụy Điển điện hydroelectrical khoảng 40% tổng sản lượng điện của Thụy Điển.

Tham khảo

Vùng lịch sử Thụy Điển


title: Bulbophyllum heterorhopalon

text:
Bulbophyllum heterorhopalon là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

heterorhopalon]]

H


title: Metrioidea weisei

text:
Metrioidea weisei là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Bowditch miêu tả khoa học năm 1925.

Chú thích

Tham khảo

Metrioidea


title: Pasites braunsi

text:
Pasites braunsi là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Bischoff mô tả khoa học năm 1923.

Chú thích

Tham khảo

Pasites
Động vật được mô tả năm 1923


title: Calomicrus suisapanus

text:
Calomicrus suisapanus là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Gressitt & Kimoto miêu tả khoa học năm 1963.

Chú thích

Tham khảo

Calomicrus


title: Leptocerus chyamavadata

text:
Leptocerus chyamavadata là một loài Trichoptera thuộc họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Chú thích

Leptocerus


title: Lepanthes lucifer

text:
Lepanthes lucifer là một loài lan đặc hữu của Ecuador.

Chú thích

Tham khảo

L


title: Patellapis reticulosa

text:
Patellapis reticulosa là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Dalla Torre mô tả khoa học năm 1896.

Chú thích

Tham khảo

Patellapis
Động vật được mô tả năm 1896


title: Đồng hồ báo thức (chương trình truyền hình)

text:
Đồng hồ báo thức (tiếng Nga: Будильник) là một chương trình tạp kỹ dành cho trẻ em nổi tiếng của Đài phát thanh - truyền hình Liên Xô, phát sóng trong những năm 1965 - 1989.

Hình thành và phát triển

Dẫn chương trình
 Nadezhda Rumyantseva (постоянная ведущая с 19... года)
 Светлана Жильцова (ведущая в 60-70-е годы)
 Angelina Vovk (ведущая в 80-е годы)
 Спартак Мишулин (в образе Карлсона)
 Юрий Волынцев и Елена Шанина (в образе Капитана Врунгеля и Юнги)
 Aleksandr Abdulov (сюжет «Сундучок со сказками»)
 Vitaly Solomin và Irina Muravyova (миниатюры из жизни школьников)
 Юрий Богатырёв, Авангард Леонтьев, Наталья Назарова (стихи А.Барто)
 Евгений Леонов
 Сергей Мартинсон
 Леонид Броневой (стихи С.Маршака, программа "Мы играем в Маршака")
 Сергей Проханов
 Oleg Popov
 Георгий Тусузов
 Нина Корниенко
 Евгений Петросян
 Сергей Павлов

Xem thêm
 Коллекция «Будильников» на портале СССР ТВ
 Музей радио и телевидения
 Заставка программы с 1965 по 1984 гг.
 Заставка программы с 1984 по 1989 гг., музыка Ю. Чернавского, анимация А. Татарского

Chương trình truyền hình Liên Xô
Chương trình truyền hình thiếu nhi Liên Xô
Truyền hình thiếu nhi


title: Paleosepharia haemorrhoidalis

text:
Paleosepharia haemorrhoidalis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Medvedev miêu tả khoa học năm 2001.

Chú thích

Tham khảo

Paleosepharia


title: Labeaume

text:
Labeaume  là một xã ở tỉnh Ardèche, vùng Auvergne-Rhône-Alpes ở đông nam nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Ardèche

Tham khảo

Xã của Ardèche


title: Millerit

text:
Millerit là khoáng vật niken sulfide, NiS. Nó có màu đồng thau và dạng tinh thể hình kim, thường tạo thành khối xòe ra và hỗn hợp có dạng như lông thú. Nó có thể được phân biệt với pentlandit bởi dạng thường tinh thể, màu đục hơn, và sự thiếu kết hợp với pyrit hoặc pyrrhotit.

Cộng sinh
Millerit là một khoáng vật biến chất phổ biến thay thế cho pentlandit bên trong đá siêu mafic serpentinit. Nó thường được hình thành bằng cách bỏ đi lưu huỳnh từ pentlandit hoặc khoáng vật niken sulfat trong quá trình biến chất hoặc quá trình biến chất trao đổi.

Millerit thường được hình thành từ đá tịch tụ olivin nghèo lưu huỳnh bởi sự cấu tạo hạt nhân. Millerit được cho rằng tạo thành từ lưu huỳnh và niken tồn tại trong olivin nguyên thủy ở lượng rất nhỏ, và được tách ra khỏi olivine trong quá trình biến chất. Olivine nóng chảy có thể có tới 4000 ppm Ni và 2500 ppm S bên trong cấu trúc tinh thể như là sự thay thế cho các  kim loại chuyển tiếp với các ion tương tự về bán kính (Fe2+ and Mn2+).

Cấu trúc Millerit
Trong quá trình biến chất, lưu huỳnh và niken bên trong mạng tinh thể olivine được khôi phục lại tạo thành khoáng vật sulfide biến chất, cơ bản là millerit, trong quá trình serpentinit hóa và thay đổi đá tan carbonat. Khi đá olivin biến chất được hình thành, xu hướng cho khoáng vật là thu nhận lưu huỳnh, và đối với lưu huỳnh là bị loại bỏ thông qua sự bay hơi từ serpentinit, làm giảm tính khó bắt giữ lưu huỳnh.

Tầm quan trọng về kinh tế
Millerit, khi được tìm thấy với nồng độ đủ, là một quặng niken rất quan trọng, bởi vì với khối lượng như một khoáng vật sulfide, nó chứa phần trăm niken cao hơn pentlandit. Điều đó có nghĩa là, với mỗi phần trăm của millerit, quặng chứa lượng niken nhiều hơn phần trăn tương ứng của pentlandit.

Millerit tạo thành một quặng quan trọng cấu thành thân quặng của Silver Swan, Wannaway, Cliffs, Honeymoon Well, Yakabindie và Mt Keith (MKD5). Nó cũng là khoáng vật phụ liên kết với mỏ niken laterit ở New Caledonia.

Tồn tại
Millerit được tìm thấy như khoáng vật thay thế cho pentlandit bên trong mỏ niken Silver Swan, Tây Úc, và xuyên suốt nhiều thân quặng siêu mafic serpentinit của Yilgarn Craton, Tây Úc.

Cũng có thể thường thấy tinh thể có hình kim tỏa ra trong các lỗ hổng của đá vôi giàu sulfide và dolomit trong các hốc tinh. Nó cũng có thể được tìm thấy trong các thiên thạch chứa niken sắt.

Millerit được phát hiện bởi Wilhelm Haidinger vào năm 1845 trong các mỏ than ở xứ Wales. Nó được đặt tên theo nhà khoáng vật học người Anh William Hallowes Miller. Khoáng vật khá hiếm ở dạng mẫu vật, và nguồn phổ biến nhất của khoáng vật là ở khu vực Halls Gap ở  hạt Lincoln, Kentucky ở Mỹ.

Tranh ảnh

Xem thêm
Danh sách khoáng vật

Tham khảo

Liên kết ngoài
Mineral galleries
Wisconsin minerals
University of Kentucky, Kentucky Geological Survey, Sulfide Minerals

Khoáng vật Niken
Khoáng vật sulfide
Khoáng vật hệ ba phương
Hợp chất nickel


title: Merobruchus lineaticollis

text:
Merobruchus lineaticollis là một loài bọ cánh cứng trong họ Bruchidae. Loài này được Sharp miêu tả khoa học năm 1885.

Chú thích

Tham khảo

Merobruchus


title: Bulbophyllum ochraceum

text:
Bulbophyllum ochraceum là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

Liên kết ngoài

ochraceum]]

O


title: Abelater nigrolineatus

text:
Abelater nigrolineatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Kishii miêu tả khoa học năm 1991.

Chú thích

Tham khảo

Abelater


title: 7779 Susanring

text:
7779 Susanring (1993 KL) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 19 tháng 5 năm 1993 bởi J. B. Child ở Palomar.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 7779 Susanring

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1993


title: Agathotoma subtilis

text:
Agathotoma subtilis là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae, họ ốc cối.

Chú thích

Tham khảo

subtilis
Động vật được mô tả năm 1881


title: Tasiocera basispinosa

text:
Tasiocera basispinosa là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Tasiocera
Limoniidae ở vùng Afrotropic


title: Torellia delicata

text:
Torellia delicata là một loài ốc biển nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Capulidae.

Phân bố

Miêu tả
Độ dài vỏ lớn nhất ghi nhận được là 17 mm.

Môi trường sống
Độ sâu nhỏ nhất ghi nhận được là 156 m. Độ sâu lớn nhất ghi nhận được là 2100 m.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Torellia


title: Bussy-le-Repos, Yonne

text:
Bussy-le-Repos là một xã của Pháp,tọa lạc ở tỉnh Yonne trong vùng Bourgogne của Pháp. Diện tích của Bussy-le-Repos là 23,79 km2, dân số năm 1999 là 313 người.

Thông tin nhân khẩu

Công trình nổi bật
Nhà thờ Saint-Pierre (thế kỷ 18-19)

Xem thêm
 Xã của Yonne

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Bussy-le-Repos trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia

Xã của Yonne


title: Command & Conquer: The First Decade

text:
Command & Conquer: The First Decade là một biên soạn của loạt Command & Conquer xuất bản từ 1995 đến 2003, tất cả đều được gói thành một DVD và cập nhật để chạy tối ưu trên Windows XP. Nó đã được phát hành vào ngày 7 tháng 2 năm 2006 và được bán như là trò chơi giá bán lẻ. Nó cũng đi kèm với DVD cho thấy cái nhìn đằng sau hậu trường về sự thành công của thương hiệu, bao gồm các cuộc phỏng vấn với nhà sản xuất, khái niệm nghệ thuật cũ, cũng như dựng phim một trong những video của fan hâm mộ thắng cuộc thi mang tên "Are You The Biggest C&C Fan?" được tổ chức trước khi phát hành của gói biên soạn.

Các nội dung khác trong gói biên soạn bao gồm một poster A3 C&C chất lượng cao làm cho cả hai bên với một trong số đó đã được xác nhận là một hình ảnh thử nghiệm cho Command & Conquer 3: Tiberium Wars, cũng như 65 trang hướng dẫn chỉ bao gồm việc mô tả đơn vị và các phím nóng cho mỗi trò chơi trong gói.

Các trò chơi và bản mở rộng bên trong
 Command & Conquer–tháng 8 năm 1995
 Command & Conquer–The Covert Operations–tháng 4 năm 1996
 Command & Conquer: Red Alert–tháng 10 năm 1996
 Command & Conquer: Red Alert–Counterstrike– tháng 3 năm 1997
 Command & Conquer: Red Alert–The Aftermath–tháng 9 năm 1997
 Command & Conquer: Tiberian Sun–tháng 8 năm 1999
 Command & Conquer: Tiberian Sun–Firestorm–tháng 2 năm 2000
 Command & Conquer: Red Alert 2–tháng 10 năm 2000
 Command & Conquer: Red Alert 2–Yuri's Revenge–tháng 10 năm 2001
 Command & Conquer: Renegade–tháng 2 năm 2002
 Command & Conquer: Generals–tháng 2 năm 2003
 Command & Conquer: Generals – Zero Hour–tháng 9 năm 2003

Command & Conquer: Sole Survivor đã không nằm trong The First Decade

DVD trò chơi

Nội dung trò chơi mới
Đĩa DVD đầu tiên cung cấp các trò chơi với hầu hết các bản vá lỗi áp dụng gần đây nhất (trừ Command & Conquer: Red Alert đã không được đưa ra với phiên bản mới nhất do các bản vá mới nhất là một phiên bản beta), tất cả đều được đóng gói vào một cài đặt. Nhiều người hâm mộ đã rất thất vọng rằng các chương trình cài đặt ban đầu cho các trò chơi, được biết đến là rất nhập vai và đồ họa đẹp đã không có mặt. Chúng đã được thay thế bằng một cài đặt InstallShield tiêu chuẩn duy nhất. Bộ cài đặt sẽ không cho phép người chơi lựa chọn và chọn những gì để cài đặt và những gì không phải cài đặt, nhưng giả định rằng tất cả các trò chơi được lựa chọn, với tổng số 7 key riêng biệt cần phải được nhập vào. The First Decade menu (game DVD).jpg

Gói biên soạn cũng có chương trình của riêng mình, với sự cho phép lựa chọn giữa các trò chơi được cài đặt. Phần mềm cài đặt thứ 3 đã được thực hiện để tạo ra các phím tắt cho từng trò chơi riêng biệt ref></ref>. >

Chơi mạng trên Internet
Nhiều người hâm mộ đã thất vọng bởi thực tế là chế độ nhiều người chơi trên Internet đã không làm việc trong hai trò chơi đầu tiên khi bản phát hành của The First Decade đã không có chương trình "Westwood Chat" mà họ dựa vào đã không được cập nhật. Có một nhãn dán trên hộp ghi điều này, nhưng nó đã không được thực hiện rõ ràng trong việc phát hành công khai trước và kết quả là một số người dùng mua các trình biên dịch tin rằng các trò chơi, bao gồm tất cả các khả năng trực tuyến, đã được cập nhật. Trong khi một giải pháp chính thức đã không được giới thiệu, một bản vá thứ ba thường được sử dụng để cung cấp cho người chơi hai Tiberian Dawn và Red Alert game Internet, nhưng nó không phải là đặc biệt đáng tin cậy. Bản vá không chính thức 1,03 cung cấp ổn định sửa chữa nhiều hơn cho vấn đề này.

Lỗi và bản vá
Rất nhiều lỗi đã được báo cáo có mặt trong The First Decade, bao gồm một số điều không ảnh hưởng đến các phiên bản ban đầu của trò chơi. EA phản ứng bằng cách phát hành các bản vá lỗi: 1,01 và 1,02;; và khả năng của bản thứ ba đã được đề xuất bởi các C & C Community Manager, Apoc. Không có miếng vá thứ ba chính thức được phát hành, nhưng một miếng vá không chính thức 1,03 được tạo ra bởi NathanCNC và trình bày trên website của EA là CommandAndConquer.com. Hiện nay phiên bản mới nhất của bản vá 1,03 chính thức có tại CNCSector.net và CNCNZ.com.

Các bản vá lỗi chính thức chủ yếu là cố định lỗi với các phần mềm của The First Decade, trong khi các bản vá lỗi không chính thức cố định cho trò chơi Command & Conquer và Red Alert. Nó cũng loại bỏ các tập tin video không cần thiết (giải phóng một gigabyte không gian), bản tải về gói bản đồ tích hợp của Westwood, định tuyến và mạng LAN chơi cho tất cả các trò chơi (trừ Renegade và General đã có đầy đủ chức năng trực tuyến), và bao gồm hướng dẫn sử dụng PDF cho mỗi trận đấu. Apoc tuyên bố "bản vá này là PHẢI-CÓ cho bất kỳ người sở hữu C&C: The First Decade Owner! [ sic ]".

Mặc dù công ty công bố bản vá không chính thức 1,03 trên một trang web mà họ sở hữu, EA chỉ cung cấp hỗ trợ cho các bản vá lỗi chính thức của họ và đã tuyên bố họ sẽ không hỗ trợ các bản vá không chính thức . Tuy nhiên, không có vấn đề nào đã được báo cáo và rất nhiều các bản sửa lỗi này đã được sử dụng bởi các bên thứ ba bổ sung trước đó mà không báo trước .

Bonus DVD

Bao gồm trong các gói biên dịch là một đĩa DVD video bao gồm các mục video sau đây:
The First Decade
Louis Castle Interview
10 Years of Command & Conquer(TM)
The Future
The Community
A Tribute to Command & Conquer(TM)
Bonus Features:
The First Decade Trailer
Concept Artwork
The First Decade Credits

Poster
Cũng bao gồm trong gói biên soạn là một poster hai mặt cỡ A3, hiển thị độ phân giải cao của Command & Conquer 3: Tiberium Wars với một bên là một phiên bản nâng cấp mới của GDI Ion Cannon và các render khác là hình ảnh của xe tăng mới của GDI là Predator.

Hướng dẫn thiết lập
Các hướng dẫn trong việc thiết lập tiếc không chứa bất kỳ cốt truyện của các thông tin về dòng game Command & Conquer. Thay vào đó, trong 70 trang tập sách chỉ mô tả các đơn vị và công trình cho mỗi trò chơi, cũng như các trang tiêu chuẩn như cảnh báo cho bệnh động kinh và phần bắt buộc 'ghi chú'. Chỉ có Command & Conquer đã sử dụng hướng dẫn ban đầu mà nó cung cấp là ở dạng PDF trong thư mục cài đặt của nó. Tuy nhiên, miếng vá không chính thức 1,03 đã cài đặt tập tin PDF cho mỗi trò chơi bổ sung.

Chú thích

Liên kết ngoài
Official Command & Conquer: The First Decade website
EA Store
CnC Techcenter  C&C & Red Alert community
Unofficial 1.03 Patch Released!

Trò chơi điện tử năm 2006
Trò chơi của Electronic Arts
Trò chơi chiến lược thời gian thực
Bộ sưu tập trò chơi điện tử
Trò chơi trên Windows
Command & Conquer


title: Astrid Carolina Herrera

text:
Astrid Carolina Herrera Irrazábal sinh ra tại Caracas, Venezuela ngày 23 tháng 06 năm 1963. Cô là một diễn viên và biểu tượng của sex tại Nam Mỹ. Cô chiến thắng trong cuộc thi Hoa hậu Thế giới 1984 đại diện cho Venezuela và trở thành người phụ nữ thứ 3 từ đất nước này chiến thắng tại cuộc thi Hoa hậu Thế giới. Astrid Carolina Herrera đã giành được nhiều giải thưởng điện ảnh tại México và Venezuela

Các phim đã tham gia
"Arroz con leche"(2007)....Abril
Sabor a ti (2004).... Raiza Alarcón
Engañada (2003)
La Mujer de Judas.... Altagracia del Toro
Secreto de amor(2001)....Yesenia
Amantes de Luna Llena (2000).... La Perla
"El Manantial" (1996)
"Morena Clara" (1995).... Clara Rosa Guzmán
"Divina obsesión" (1992)
"Las Dos Dianas" (1992).... Jimena
"La Loba herida" (1992).... Álvaro, Isabel and gipsy Lucero
"Emperatriz" (1990).... Endrina/Eugenia
"Abigail" (1988).... Amanda
"Alma mía" (1988).... Alma Rosa
"Mi amada Beatriz" (1987).... Estefanía
"La Pasion de Teresa" (1987)....Teresa

Tham khảo

Hoa hậu Thế giới
Sinh năm 1963
Nhân vật còn sống


title: Latirus rosadoi

text:
Latirus rosadoi là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Fasciolariidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Latirus


title: Urasawa Naoki

text:
{{Thông tin tác giả truyện tranh
| image = Naoki Urasawa - Japan Expo 13- 2012-0706- P1410040.jpg
|name= Urasawa Naoki
|imagesize=
|caption=Urasawa Naoki tại Japan Expo 2012, Paris
|birthdate=
|location=Tokyo, Nhật Bản
|nationality= Nhật Bản
|area= Seinen manga
|alias=
|notable works=Master KeatonMonsterPluto20th Century Boys
|awards=  Tác giả manga mới xuất sắc nhất của Shogakukan (1982) Giải manga Shogakukan (1990, 2001, 2003) Giải manga Kodansha (2001)Giải thưởng văn hóa Tezuka Osamu (1999, 2005)Giải xuất sắc của Liên hoan Nghệ thuật Truyền thông Nhật Bản (1997, 2002)Loạt truyện hay nhất của Liên hoan truyện tranh quốc tế Angoulême (2004)
|birth_name=Urasawa Naoki|birth_place=Fuchū, Tokyo, Nhật Bản|native_name=浦沢 直樹|native_name_lang=ja}}
 là một mangaka và nhạc sĩ người Nhật Bản. Urasawa được biết tới nhiều nhất như là tác giả của nhiều bộ manga trinh thám-ly kì nổi tiếng như Master Keaton, Monster, Pluto và 20th Century Boys. Các tác phẩm của Urasawa Naoki đã từng giành được ba Giải manga Shogakukan, hai Giải thưởng văn hóa Tezuka Osamu và một Giải manga Kodansha. Năm 2008, nhà văn từng giành Giải Pulitzer Junot Diaz trong bài viết ca ngợi loạt truyện Monster đã đánh giá Urasawa là một "quốc bảo" của Nhật Bản.

 Đầu đời
Urasawa coi Tezuka Osamu là một trong những anh hùng của mình, ông đặc biệt thích manga Phượng hoàng. Các chương "Người máy vĩ đại nhất trái đất" ("The Greatest Robot on Earth") và "Mặt trời nhân tạo" ("The Artificial Sun") trong bộ Astro Boy của Tezuka là những trải nghiệm đầu tiên của ông với manga khi mới bốn hoặc năm tuổi. Trong khoảng cùng tuổi đó, ông bắt đầu vẽ manga, và lúc 8 tuổi đã tạo ra câu chuyện hoàn chỉnh đầu tiên của mình. Ngay từ khi còn trẻ, Urasawa đã nhìn thấy khoảng cách giữa tác phẩm của mình và của một "họa sĩ manga thực thụ." Ông nói rằng bản thân đã có khả năng xác định manga đã bị "thương mại hóa", được thực hiện chỉ vì tiền, điều mà ông không muốn làm. Vì vậy, ông chưa bao giờ nghĩ đến việc trở thành một họa sĩ truyện tranh chuyên nghiệp, và tốt nghiệp Đại học Meisei với bằng kinh tế.

 Sự nghiệp
Urasawa Naoki sinh năm 1960 tại Tokyo, Nhật Bản. ông tốt nghiệp Đại học Meisei trước khi bắt đầu sự nghiệp sáng tác manga năm 1981 với tác phẩm đầu tay Return. Năm 1982 Urasawa được trao giải Tác giả manga mới xuất sắc nhất. Từ năm 1986 đến năm 1993, ông sáng tác loạt manga Yawara! đăng trên tạp chí Big Comic Spirits. Đây là một tác phẩm mang đề tài thể thao nói về một cô gái trẻ yêu thích judo, bộ manga 29 quyển này đã giành Giải manga Shogakukan cho thể loại chung năm 1990. Cũng trong thời gian này, Urasawa còn minh họa cho loạt manga Pineapple ARMY gồm 10 tập cho nhà xuất bản Shogakukan. Năm 1988, Urasawa Naoki bắt đầu sáng tác bộ manga Master Keaton, một trong những tác phẩm nổi tiếng nhất của ông. Loạt manga nói về một điều tra viên người Anh gốc Nhật tài năng với mơ ước khai quật được nền văn minh bị lãng quên ở châu Âu.

Trong thời gian cuối thập niên 1980 và đầu thập niên 1990, Urasawa còn sáng tác hai bộ manga khác là NASA và Happy!. Năm 1994 ngay sau khi hoàn thành Master Keaton, Urasawa Naoki bắt tay vào tác phẩm nổi tiếng nhất của ông, Monster. Kết thúc năm 2001 trên tạp chí Big Comic và sau đó được in thành 18 tập manga, tác phẩm với đề tài trinh thám ly kì pha chút kinh dị này đã được trao Giải manga Shogakukan hạng mục chung năm 2001 và Giải thưởng văn hóa Tezuka Osamu năm 1999. Năm 1999, Urasawa cho ra đời loạt manga 20th Century Boys, một thành công lớn khác của ông. Năm 2003, bộ manga này đã được trao Giải manga Shogakukan, một năm trước đó bộ truyện đã giành được một vinh dự hiếm có đó là Giải manga Kodansha vốn rất ít khi trao cho các tác phẩm xuất bản bởi Shogakukan, vốn là đối thủ cạnh tranh chính của Kodansha trên thị trường manga. 20th Century Boys còn được trao Giải xuất sắc tại Liên hoan Nghệ thuật Truyền thông Nhật Bản năm 2002 và giải Loạt truyện tranh xuất sắc nhất của Liên hoan truyện tranh quốc tế Angoulême năm 2004 tổ chức tại Pháp.

Dự án manga mới nhất của Urasawa là PLUTO, một loạt manga lấy cốt truyện từ tác phẩm nổi tiếng của Tezuka Osamu, Astro Boy''. Bộ truyện đã được trao Giải xuất sắc tại Liên hoan Nghệ thuật Truyền thông Nhật Bản 2005 và Giải thưởng văn hóa Tezuka Osamu cùng năm.

Tham khảo

Sinh năm 1960
Nhân vật còn sống
Họa sĩ manga


title: Tháp Tử Vong

text:
Tháp Tử vong (Tower of Death) còn được biết đến với cái tên khác là Tử vong du hí 2 hoặc Trò chơi tử vong 2 (Game of Death 2), công chiếu 21 tháng 3 năm 1981, đây là phần tiếp theo của bộ phim Trò Chơi Tử Vong và được sản xuất sau khi Lý Tiểu Long qua đời.

Phim sử dụng nguồn phim dự trữ từ các phim cũ của Lý, phần lớn là từ phim Long tranh Hổ đấu. Ngoài ra, một số cảnh trong phim có sử dụng diễn viên đóng thế Lý Tiểu Long.

Truyện phim
Billy Lo trở lại để khám phá ra sự thật sau cái chết của bạn anh - Chin Ku (do Wong Ching Lei thủ vai). Mặc dù được biết Chin Ku chết do bệnh, tuy nhiên có nhiều nghi vấn về sự thật cái chết này và bộc lộ rõ hơn khi xảy ra vụ cướp quan tài của Chin Ku khi chuẩn bị an táng ngoài nghĩa trang. Billy Lo đã bị sát hại khi cố gắng đuổi theo bọn cướp. Khi hay tin về cái chết của anh mình, Bobby Lo (Tong Lung)- em trai của Billy - đã tạm biệt sư phụ và quyết định điều tra manh mối.

Chẳng bao lâu Bobby đã đến Lâu đài Tử thần, nơi mà anh có được một tình bạn không mong muốn với võ sư Lewis (Roy Horan) độc ác và rất tàn nhẫn, cũng là chủ nhân của tòa lâu đài. Sau đó, Lewis cũng bị giết hại một cách tàn bạo và Bobby phải một mình đối mặt với hiểm nguy trong Tháp Tử vong. Anh đã gặp Chin Ku, người bạn cũ của Billy, cũng chính là người đã sát hại anh trai mình để giữ bí mật cho một tổ chức buôn lậu nha phiến do y cầm đầu. Trong lần đọ sức này với Bobby, Chin Ku đã thất bại và gục ngã vào chính chiếc quan tài mà y đã chuẩn bị sẵn cho các vị khách không mời mà đến Tháp Tử vong.

Diễn viên
 Lý Tiểu Long trong vai Lý Chấn Cường (李振強)/Billy Lo (bản lồng tiếng Anh)
 Kim Tai-chung trong vai Lý Chấn Quốc (李振國)/Bobby Lo (bản lồng tiếng Anh) (đóng thế cho Lý Tiểu Long) (credit cuối phim là Tang Lung/Đường Long)
 Hwang Jeong-ri trong vai Chin Ku (credit cuối phim là Huong Cheng Li/Huỳnh Chánh Lợi)
 Roy Horan trong vai Lewis (credit cuối phim là Roy Haron)
 Roy Chiao trong vai cha trưởng tu viện
 Miranda Austin trong vai Angel
 Nguyên Bưu  trong vai thầy tu

Tham khảo

Phim năm 1981
Phim Hồng Kông
Phim tiếng Quảng Đông
Phim võ thuật
Phim võ thuật Hồng Kông
Tử vong du hý
Lý Tiểu Long


title: Daphnella aulacoessa

text:
Daphnella aulacoessa là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

aulacoessa


title: Amblycerus dytiscinus

text:
Amblycerus dytiscinus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bruchidae. Loài này được Sharp miêu tả khoa học năm 1885.

Chú thích

Tham khảo

Amblycerus


title: Lanneray

text:
Lanneray  là một xã thuộc tỉnh Eure-et-Loir trong vùng Centre-Val de Loire ở bắc trung bộ nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 145 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Eure-et-Loir


title: Temnocinclis euripes

text:
Temnocinclis euripes la 2mo65t loài ốc biển trong họ Sutilizonidae. Chúng là đại diện duy nhất trong chi đơn loài Temnocinclis. This mollusc, a species of slit-limpet that measures up to four millimeters long, lives at hydrothermal vents.

Chú thích

Tham khảo

 Geiger D.L. (2012) Monograph of the little slit shells. Volume 1. Introduction, Scissurellidae. pp. 1-728. Volume 2. Anatomidae, Larocheidae, Depressizonidae, Sutilizonidae, Temnocinclidae. pp. 729–1291. Santa Barbara Museum of Natural History Monographs Number 7

Temnocinclis
Động vật được mô tả năm 1989


title: Dražan Jerković

text:
Dražan Jerković (6 tháng 8 năm 1936 tại Šibenik - 9 tháng 12 năm 2008 tại Zagreb) là một cầu thủ bóng đá Croatia, chơi ở vị trí tiền đạo. Ông cũng còn là một huấn luyện viên bóng đá.

Ở tầm mức câu lạc bộ, ông chơi cho Dinamo Zagreb (1954–65) và FC Gantoise (1965). Những chấn thương nghiêm trọng đã buộc ông phải giải nghệ sớm khi đang ở đỉnh cao của sự nghiệp. Với Dinamo Jerković có được danh hiệu vô địch quốc gia năm 1958 và Cúp quốc gia các năm 1960 và 1965. Trong 315 trận đá cho Dinamo ông đã ghi được 300 bàn thắng.

Ở cấp độ đội tuyển, Jerković thi đấu cho Nam Tư từ 1960 đến 1964, ghi được 11 bàn thắng trong 21 lần khoác áo đội tuyển. Ông thi đấu ở hai giải đấu lớn là Euro 1960 và World Cup 1962. Jerković cũng có tên trong đội tuyển Nam Tư tham dự World Cup 1958 nhưng không được ra sân.

Tại Euro 1960 ông ghi được 2 bàn vào lưới Pháp ở bán kết, góp phần giúp Nam Tư thắng 5-4. Tại chung kết, Nam Tư chỉ chịu thua Liên Xô sau hai hiệp phụ, nhận giải nhì.

Tại World Cup 1962 Jerković ghi được 4 bàn thắng và chia sẻ danh hiệu Vua phá lưới với 5 cầu thủ khác. Nam Tư xếp thứ tư ở giải này.

Jerković còn thi đấu 1 trận quốc tế duy nhất cho Croatia trước khi đội tuyển Croatia sáp nhập vào đội tuyển Nam Tư ở trận gặp Indonesia năm 1956. Ông cũng là huấn luyện viên đầu tiên của đội tuyển Croatia sau khi tách khỏi Nam Tư từ 1990 đến 1992.

Tham khảo

 Nogometni leksikon (2004, tiếng Croatia)

Cầu thủ bóng đá Nam Tư
Cầu thủ bóng đá Croatia
Cầu thủ bóng đá Dinamo Zagreb
Huấn luyện viên bóng đá Croatia
Vua phá lưới World Cup
Cầu thủ đội tuyển bóng đá quốc gia Croatia
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 1962
Cầu thủ Giải vô địch bóng đá thế giới 1958


title: Haux, Pyrénées-Atlantiques

text:
Haux, Pyrénées-Atlantiques là một commune tỉnh Pyrénées-Atlantiques, thuộc vùng Nouvelle-Aquitaine, tây nam nước Pháp.

Xem thêm
Commune của tỉnh Pyrénées-Atlantiques

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Pyrénées-Atlantiques


title: Ptah

text:
Plah (Pteh, Peteh) là vị thần sáng tạo trong tôn giáo Ai Cập cổ đại. Ông là một trong bộ ba vị thần được tôn sùng tại kinh đô Memphis cùng với vợ là Sekhmet (hoặc Bastet) và con trai Nefertem.

Thần thoại
Ptah được xem vị thần tối cao và đã tạo ra tất cả các vị thần, kể cả tám vị thần Ogdoad thuở sơ khai (Amun, Amunet, Nu, Naunet, Heh, Hauhet, Kuk, và Kauket) và 9 vị thần của Heliopolis. Theo Thần học Memphite, ông đã tạo ra thế giới bằng năng lực ngôn từ của mình. Ông được tôn kính với danh hiệu "Người đặt các thần vào vị trí của họ và cho mọi thứ hơi thở của sự sống".

Được cho là người sáng tạo ra các nghệ thuật, thần Ptah đã vẽ kiểu và xây dựng các tòa nhà thế tục, cũng như trông coi việc xây cất các đền đài, ông cũng đã đúc ra các thần và vua từ kim loại. Ông cũng là vị thần bảo trợ của những thợ thủ công và kiến trúc sư, những người làm công việc liên quan đến nghệ thuật và sự sáng tạo: họa sĩ, nhà điêu khắc và thợ mộc.

Ông cũng là một vị thần của sự tái sinh, được cho là người thực hiện nghi lễ "Mở miệng người chết" (mặc dù Anubis và Wepwawet mới là người làm công việc này).

Theo thần thoại, Ptah đã cứu thành phố Pelusium khỏi quân xâm lược Assyrian. Ông đã cho những loài gặm nhấm và sâu bọ phá hủy toàn bộ vũ khí của quân giặc, khiến chúng rơi vào tình thế hoảng loạn. Theo cánh cổng đá Shabaka ghi lại, Ptah đã giải quyết cuộc chiến giữa Horus và Set bằng cách cho Horus cai trị Hạ Ai Cập, trong khi Set cai trị Thượng Ai Cập.

Biểu tượng
Thần Ptah thường được thể hiện đang quấn một tấm khăn vải lanh bó sát người và đội một chiếc mũ trùm đầu, tay cầm cây vương trượng quyền lực. Tuy nhiên, đôi khi ông được thề hiện qua một hình ảnh méo mó đáng sợ, dưới lốt này người ta cho là ông đang bảo vệ cho nhân loại khỏi các điều xấu.

Khi quyền lực của Memphis suy giảm, thần Ptah thường đi đôi với các thần khác. Vào thời Trung vương quốc, ông được cho là liên kết với Seker (thần chết của Memphite) và Osiris (vua của âm phủ), trở thành Ptah-Sokar-Osiris, biểu tượng của ánh mặt trời dưới địa ngục.

Vợ ông là nữ thần sư tử cái Sekhmet và nữ thần mèo Bastet. Ông cũng là cha của Nefertum và Maahes. Đối diện đền thờ ông là đền thời bò mộng Apis mà người ta cho là một hiện thân của thần này.

Hình ảnh

Tham khảo

Nam thần Ai Cập
Nam thần âm phủ


title: Tổ hợp afin

text:
Trong toán học, tổ hợp afin của các vectơ x1,..., xn là một tổ hợp tuyến tính được định nghĩa như sau:

trong đó tổng các hệ số bằng 1, tức là:

.

Ở đây, giả sử các vector nằm trong một không gian vectơ cho trước V trên một trường K và các hệ số là số vô hướng thuộc K.

Khái niệm này quan trọng, chẳng hạn trong hình học Euclide.

Một tổ hợp afin của các điểm bất động của một phép biến đổi afin cũng là một điểm bất động, vì vậy các điểm bất động này tạo ra một không gian con afin (trong không gian 3 chiều: một đường thẳng hay một mặt phẳng, và trong các trường hợp tầm thường, là một điểm hay cả không gian).

Gợi ý

Giả sử các điểm trong không gian tương ứng với các vectơ. Hình dung tình huống sau: người A biết một điểm cụ thể là điểm gốc của không gian, trong khi đó người B lại cho rằng điểm khác - ta gọi nó là p - là điểm gốc. Hai người thực hiện phép cộng a và b. Theo phép cộng vectơ thông thường, B sẽ vẽ một mũi tên từ p đến a và một mũi tên khác từ p đến b, rồi vẽ tiếp một hình bình hành để tìm một điểm mà B nghĩ rằng đó là a + b. Nhưng thực ra, đối với A thì đó là điểm hình thành từ phép tính p + (a − p) + (b − p). Tương tự, nếu A và B cứ thử làm nhiều tổ hợp tuyến tính khác nhau của
a và b, hoặc tổ hợp tuyến tính của một số hữu hạn vector như vậy, A và B nhìn chung sẽ có thu được những kết quả khác nhau. Thế nhưng - chúng ta có một lưu ý:

 Nếu tổ hợp tuyến tính giữa a và b là một tổ hợp affine, nghĩa là tổng các hệ số bằng 1, khi đó A và B luôn có cùng một kết quả.

Vấn đề ở chỗ là: A đang làm việc trên "cấu trúc tuyến tính", nhưng cả A và B đều đang làm việc trên "cấu trúc afin" - tức là, trên giá trị của các tổ hợp afin.

Một điều cần lưu ý nữa là: chỉ có tổng các hệ số bằng 1 thì mới có kết quả nói trên.

Xem thêm

Không gian afin,
Hình học afin,
Phép biến đổi afin,
Bao afin

Tham khảo

Hình học afin


title: Pierrefitte-sur-Seine

text:
Pierrefitte-sur-Seine là một xã trong vùng đô thị Paris, thuộc tỉnh Seine-Saint-Denis, vùng hành chính Île-de-France của nước Pháp, có dân số là 25.789 người (thời điểm 1999).

Các thành phố kết nghĩa
  Rüdersdorf bei Berlin, Đức
  Braintree, Vương quốc Anh

Tham khảo

Liên kết ngoài

Official web portal of the town of Pierrefitte-sur-Seine

Xã của Seine-Saint-Denis


title: Danh sách tiểu hành tinh: 26601–26700

text:
|-
| 26601 - ||  || 26 tháng 3 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 26602 - ||  || 28 tháng 3 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 26603 - ||  || 29 tháng 3 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 26604 - ||  || 27 tháng 3 năm 2000 || Anderson Mesa || LONEOS
|-
| 26605 - ||  || 27 tháng 3 năm 2000 || Anderson Mesa || LONEOS
|-
| 26606 - ||  || 28 tháng 3 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 26607 - ||  || 29 tháng 3 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 26608 - ||  || 29 tháng 3 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 26609 - ||  || 29 tháng 3 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 26610 - ||  || 29 tháng 3 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 26611 Madzlandon ||  || 29 tháng 3 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 26612 - ||  || 30 tháng 3 năm 2000 || Catalina || CSS
|-
| 26613 - ||  || 3 tháng 4 năm 2000 || Reedy Creek || J. Broughton
|-
| 26614 - ||  || 5 tháng 4 năm 2000 || Fountain Hills || C. W. Juels
|-
| 26615 - ||  || 4 tháng 4 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 26616 - ||  || 4 tháng 4 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 26617 - ||  || 5 tháng 4 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 26618 Yixinli ||  || 5 tháng 4 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 26619 - ||  || 5 tháng 4 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 26620 Yihuali ||  || 5 tháng 4 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 26621 - ||  || 5 tháng 4 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 26622 Maxwimberley ||  || 5 tháng 4 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 26623 - ||  || 8 tháng 4 năm 2000 || Farpoint || Farpoint
|-
| 26624 - ||  || 4 tháng 4 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 26625 - ||  || 5 tháng 4 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 26626 - ||  || 6 tháng 4 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 26627 - ||  || 7 tháng 4 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 26628 - ||  || 7 tháng 4 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 26629 Zahller ||  || 12 tháng 4 năm 2000 || USNO Flagstaff || C. B. Luginbuhl
|-
| 26630 - ||  || 12 tháng 4 năm 2000 || Haleakala || NEAT
|-
| 26631 - ||  || 12 tháng 4 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 26632 - ||  || 28 tháng 4 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 26633 - ||  || 29 tháng 4 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 26634 Balasubramanian ||  || 29 tháng 4 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 26635 - ||  || 29 tháng 4 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 26636 - ||  || 24 tháng 4 năm 2000 || Anderson Mesa || LONEOS
|-
| 26637 - ||  || 29 tháng 4 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 26638 - ||  || 28 tháng 4 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 26639 Murgaš ||  || 5 tháng 5 năm 2000 || Ondřejov || P. Kušnirák
|-
| 26640 Bahýľ ||  || 9 tháng 5 năm 2000 || Ondřejov || P. Kušnirák
|-
| 26641 - ||  || 7 tháng 5 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 26642 Schlenoff ||  || 6 tháng 5 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 26643 - ||  || 7 tháng 5 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 26644 - ||  || 7 tháng 5 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 26645 - ||  || 6 tháng 5 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 26646 - ||  || 31 tháng 5 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 26647 - || 2000 LT || 2 tháng 6 năm 2000 || Reedy Creek || J. Broughton
|-
| 26648 - ||  || 5 tháng 6 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 26649 - ||  || 30 tháng 6 năm 2000 || Haleakala || NEAT
|-
| 26650 - ||  || 31 tháng 7 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 26651 - ||  || 30 tháng 7 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 26652 - ||  || 20 tháng 8 năm 2000 || Anderson Mesa || LONEOS
|-
| 26653 Amymeyer ||  || 4 tháng 9 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 26654 - ||  || 5 tháng 9 năm 2000 || Anderson Mesa || LONEOS
|-
| 26655 - ||  || 24 tháng 9 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 26656 Samarenae ||  || 27 tháng 9 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 26657 - ||  || 27 tháng 9 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 26658 - ||  || 24 tháng 10 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 26659 Skirda ||  || 1 tháng 11 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 26660 Samahalpern ||  || 1 tháng 11 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 26661 Kempelen ||  || 27 tháng 11 năm 2000 || Ondřejov || P. Kušnirák
|-
| 26662 - ||  || 29 tháng 11 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 26663 - ||  || 15 tháng 12 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 26664 Jongwon ||  || 20 tháng 12 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 26665 Sidjena ||  || 30 tháng 12 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 26666 Justinto ||  || 30 tháng 12 năm 2000 || Socorro || LINEAR
|-
| 26667 Sherwinwu ||  || 3 tháng 1 năm 2001 || Socorro || LINEAR
|-
| 26668 Tonyho ||  || 19 tháng 1 năm 2001 || Socorro || LINEAR
|-
| 26669 - ||  || 19 tháng 1 năm 2001 || Socorro || LINEAR
|-
| 26670 - ||  || 30 tháng 1 năm 2001 || Socorro || LINEAR
|-
| 26671 Williamlopes ||  || 19 tháng 2 năm 2001 || Socorro || LINEAR
|-
| 26672 Ericabrooke ||  || 19 tháng 2 năm 2001 || Socorro || LINEAR
|-
| 26673 - ||  || 20 tháng 2 năm 2001 || Haleakala || NEAT
|-
| 26674 - ||  || 17 tháng 2 năm 2001 || Socorro || LINEAR
|-
| 26675 - || 2001 EZ || 1 tháng 3 năm 2001 || Socorro || LINEAR
|-
| 26676 - ||  || 2 tháng 3 năm 2001 || Haleakala || NEAT
|-
| 26677 - ||  || 15 tháng 3 năm 2001 || Socorro || LINEAR
|-
| 26678 - ||  || 15 tháng 3 năm 2001 || Anderson Mesa || LONEOS
|-
| 26679 Thomassilver ||  || 18 tháng 3 năm 2001 || Socorro || LINEAR
|-
| 26680 Wangchristi ||  || 18 tháng 3 năm 2001 || Socorro || LINEAR
|-
| 26681 Niezgay ||  || 18 tháng 3 năm 2001 || Socorro || LINEAR
|-
| 26682 Evanfletcher ||  || 19 tháng 3 năm 2001 || Socorro || LINEAR
|-
| 26683 - ||  || 21 tháng 3 năm 2001 || Anderson Mesa || LONEOS
|-
| 26684 - ||  || 18 tháng 3 năm 2001 || Socorro || LINEAR
|-
| 26685 Khojandi ||  || 18 tháng 3 năm 2001 || Socorro || LINEAR
|-
| 26686 Ellenprice ||  || 18 tháng 3 năm 2001 || Socorro || LINEAR
|-
| 26687 - ||  || 18 tháng 3 năm 2001 || Socorro || LINEAR
|-
| 26688 Wangenevieve ||  || 19 tháng 3 năm 2001 || Socorro || LINEAR
|-
| 26689 Smorrison ||  || 23 tháng 3 năm 2001 || Socorro || LINEAR
|-
| 26690 - ||  || 19 tháng 3 năm 2001 || Socorro || LINEAR
|-
| 26691 Lareegardner ||  || 19 tháng 3 năm 2001 || Socorro || LINEAR
|-
| 26692 - ||  || 21 tháng 3 năm 2001 || Socorro || LINEAR
|-
| 26693 - ||  || 21 tháng 3 năm 2001 || Anderson Mesa || LONEOS
|-
| 26694 Wenxili ||  || 16 tháng 3 năm 2001 || Socorro || LINEAR
|-
| 26695 - ||  || 18 tháng 3 năm 2001 || Socorro || LINEAR
|-
| 26696 Gechenzhang ||  || 18 tháng 3 năm 2001 || Socorro || LINEAR
|-
| 26697 - ||  || 29 tháng 3 năm 2001 || Socorro || LINEAR
|-
| 26698 - ||  || 31 tháng 3 năm 2001 || Anderson Mesa || LONEOS
|-
| 26699 Masoncole ||  || 30 tháng 3 năm 2001 || Socorro || LINEAR
|-
| 26700 - ||  || 20 tháng 3 năm 2001 || Haleakala || NEAT
|-

Tham khảo


title: Heygendorf

text:
Heygendorf là một đô thị ở huyện Kyffhäuser, ở bang Thüringen, Đức. Đô thị này có diện tích 9,35 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 679 người.

Tham khảo