title: Kamose

text:
Kamose là vị pharaon cuối cùng của Vương triều thứ 17 của Ai Cập cổ đại thuộc thành Thebes (Ai Cập) vào thời kì chiến tranh với người Hyksos, lúc đó là Vương triều thứ 15 ở vùng Hạ Ai Cập.

Kamose có thể là con của pharaoh Seqenenre Tao và nữ hoàng Ahhotep I. Nếu như vậy thì ông là anh em ruột với pharaoh Ahmose I. Vợ ông được cho là hoàng hậu Ahhotep II và con gái của 2 người là Ahmose-Sitkamose. Sitkamose lấy Ahmose I, người được xem là chú/bác ruột hay anh em họ của công chúa. Bà cũng nhận danh hiệu "Người vợ hoàng gia vĩ đại", sau Chính thất hoàng hậu Ahmose-Nefertari.

Ông lên ngôi (trị vì: khoảng 1554-1549 TCN) sau khi vua cha ngã xuống trong trận chiến với người Hyksos. Cũng như vua cha, Kamose chiến thắng nhiều trận nhưng bị quân Hyksos giết tại trận. Sau khi ông mất, em trai ông, Ahmose I, đã giành được độc lập cho Ai Cập thoát khỏi tay người Hyksos.

Các chiến dịch

Phát động chiến tranh
Kamose là vị vua cuối cùng trong số các vị vua Ai Cập bản địa ở Thebes. Ban đầu, các vị vua vương triều thứ 17 ở Thebes đã chung sống hòa bình với vương quốc Hyksos ở phía bắc đến cho tới trước vương triều của Seqenenre Tao. Họ đã kiểm soát miền Thượng Ai Cập cho đến Elephantine và cai trị miền Trung Ai Cập xa về phía bắc tới Cusae. Kamose đã theo đuổi việc đã mở rộng quyền lực của mình về phía bắc và với toàn bộ Hạ Ai Cập. Điều này dường như đã gặp nhiều phản đối từ các vị triều thần. Văn thư của Kamose Tấm bảng Carnarvon đã thuật lại sự mối nghi ngại từ hội đồng của nhà vua đối với triển vọng về một cuộc chiến tranh chống lại người Hyksos:

Tuy nhiên, điều này có thể là sự tuyên truyền nhằm để tạo nên danh tiếng cho ông khi mà vị vua tiền nhiệm, Seqenenre Tao, đã tiến hành chiến tranh với người Hyksos và đã tử trận. Kamose đã tìm cách khôi phục lại vương quyền của Hạ và Thượng Ai Cập bằng vũ lực mà ông nghĩ là xứng đáng thuộc về ông Nhà Vua do đó phản ứng với hội đồng của mình.:

Không có bằng chứng nào hỗ trợ cho khẳng định của Pierre Montet rằng động thái chống lại người Hyksos của Kamose vốn được các tư tế của Amun ủng hộ như là một cuộc tấn công chống lại việc thờ cúng thần Seth ở phía bắc (tức là động cơ tôn giáo cho cuộc chiến tranh giải phóng). Tấm bảng Carnarvon ghi rằng Kamose tiến về phía bắc để tấn công người Hyksos theo lệnh của Amun, nhưng đây đơn giản chỉ là sự cường điệu vốn phổ biến trong hầu như tất cả các chữ khắc hoàng của lịch sử Ai Cập. Kamose nêu lý do cho một cuộc tấn công vào người Hyksos của mình là niềm tự hào dân tộc. Ông cũng có thể chỉ đơn thuần là tiếp tục các chính sách tiến công quân sự từ vị vua tiền triều, Seqenenre, người dường như đã ngã xuống trong trận chiến chống lại người Hyksos.

Chiến dịch phía Bắc
Vào năm thứ ba dưới vương triều Kamose, ông bắt tay vào chiến dịch quân sự chống lại người Hyksos bằng việc gương buồm theo sông Nile về phía bắc từ Thebes. Đầu tiên, ông tiến đến Nefrusy, ở phía bắc của Cusae và được canh giữ bởi một đơn vị đồn trú Ai Cập trung thành với người Hyksos. Một toán quân Medjay dã tấn công vị trí đồn trú này và chiếm đóng nó. Khi Kamose tiến quân về phía bắc, ông có thể dễ dàng chiếm được các ngôi làng nhỏ và quét sạch các đơn vị đồn trú nhỏ của người Hyksos, nhưng nếu một thành phố chống cự, ông có thể chia cắt nó ra khỏi phần còn lại của vương quốc Hyksos chỉ đơn giản bằng cách bỏ qua nó để tiếp tục tiến về phía bắc. Đây là chiến thuật có thể cho phép ông tiến quân rất nhanh chóng trên sông Nile. Một tấm bia đá thứ hai cũng được tìm thấy ở Thebes, tiếp tục lời tường thuật của Kamose với một cuộc tấn công vào Avaris. Bởi vì nó không đề cập đến Memphis, một thành phố lớn khác ở phía bắc, nên từ lâu đã có nghi ngờ rằng Kamose chưa bao giờ tấn công Avaris, nhưng thay vào đó nó lại ghi lại những gì ông dự định làm. Kim Ryholt gần đây đã lập luận rằng Kamose có lẽ chưa bao giờ tiến xa hơn Anpu hoặc châu (Nome) Cynopolis tại miền trung Ai Cập (quanh khu vực Faiyum và thành phố Saka) và chưa bao giờ tiến tới vùng đồng bằng châu thổ sông Nile hoặc vùng Hạ Ai Cập.

Theo tấm bia thứ hai, sau khi tiến quân về phía bắc Nefrusy, binh lính của Kamose bắt được một sứ giả mang một bức thư từ vua Awoserre Apopi của người Hyksos tại Avaris gửi cho đồng minh của ông ta, vua của Kush, yêu cầu hỗ trợ khẩn cấp chống lại Kamose. Kamose ngay lập tức ra lệnh cho một đội quân của mình đánh chiếm và tàn phá ốc đảo Bahariya ở sa mạc phía tây, vốn có vai trò kiểm soát các tuyến đường sa mạc bắc-nam. Kamose ra lệnh làm điều này để nhằm bảo vệ hậu phương của ông. Kamose sau đó gương buồm về phía nam quay về Thebes, và tổ chức một buổi lễ mừng chiến thắng sau những thành công quân sự chống lại người Hyksos và mở rộng biện giới vương quốc của mình về phía bắc từ Cusae vượt qua Hermopolis tới Sako, hình thành nên biên giới mới giữa vương triều thứ mười bảy của Thebes và vương triều thứ mười lăm của người Hyksos.

Ryholt lưu ý rằng Kamose không bao giờ tuyên bố trong tấm bia thứ hai của mình bất cứ điều gì về việc tấn công bản thân Avaris, mà chỉ có "bất cứ điều gì thuộc Avaris (nkt HWT-w'rt) ví dụ: chiến lợi phẩm [chiến tranh] mà quân đội của ông đã đoạt được" như dòng 7-8 và 15 trên tấm bia đá của Kamose- chỉ nhắc đến Avaris duy nhất một lần-chứng minh:

Dòng 7-8: Ta đã bố trí một đội tàu bảo vệ dũng cảm để tuần tra tới tận vùng rìa của sa mạc và với phần còn lại (của hạm đội) phía sau, nó như thể một con diều hâu đang đi săn trên lãnh thổ của Avaris.

Dòng 15: Ta đã không bỏ qua bất cứ điều gì thuộc về Avaris, bởi vì chúng (các khu vực mà Kamose đã cướp bóc)đã trống rỗng.

Bia đá thứ hai của Kamose nổi tiếng với việc kể lại rằng một sứ giả Hyksos đã bị bắt sống cùng với một lá thư từ vua Apophis- kêu gọi sự trợ giúp từ vị vua của Kush nhằm chống lại Kamose- khi đang băng qua những con đường sa mạc phía tây tới Nubia. Bằng chứng cuối cùng về những hoạt động quân sự của nhà vua chỉ ảnh hưởng đến châu Cynopolite, và không phải là tới chính thành phố Avaris, bởi vì sự thực là khi Kamose trao trả lại bức thư cho Apophis, ông đã đưa nó tới Atfih nằm cách khoảng một trăm dặm về phía nam của Avaris. Do đó, Atfih, đã trở thành biên giới mới hoặc là một vùng đất không người nằm giữa vương quốc Hyksos đang dần thu hẹp và vương triều thứ mười bảy của Kamose đang dần lớn mạnh. Hơn nữa, Kamose kể lại trong tấm bia thứ hai của ông rằng ý định của ông về việc trả lại bức thư của vị sứ giả Hyksos là nhằm thông báo cho Apophis về chiến thắng của vua Thebes ở "vùng đất Cynopolis từng là sở hữu của hắn."  Thông tin này cũng chứng thực rằng Kamose đã giới hạn các hoạt động quân sự của mình tới châu này của Ai Cập và không bao giờ tiếm đến thành phố Avaris vào năm thứ ba của ông.

Chiến dịch Nubia đầu tiên
Kamose được biết là đã tiến hành chiến dịch chống lại người Kush trước năm thứ ba của ông bởi vì vị vua Hyksos đã kêu gọi vị vua đồng minh người Kush của ông ta tấn công đối thủ Thebes và trả thù cho những tổn thất mà Kamose đã giáng xuống đối với cả hai vương quốc của họ. Không chắc rằng liệu Kamose có đủ nguồn lực, đồng thời đánh bại cả người Kush ở phía nam và sau đó, giáng một đòn nghiêm trọng đối với người Hyksos ở phía bắc chỉ trong một năm trên phòng tuyến mà kéo dài hơn vài trăm km.

Độ dài vương triều
Năm thứ ba của ông là niên đại duy nhất được chứng thực cho Kamose và từng được coi là thời điểm báo hiệu sự kết thúc vương triều của ông. Tuy nhiên, dường như chắc chắn rằng Kamose đã trị vì thêm một hoặc hai năm sau niên đại này bởi vì ông đã khởi xướng một chiến dịch thứ hai ở Nubia. Bằng chứng đó là Kamose đã bắt đầu chiến dịch đầu tiên chống lại người Kush vốn được khẳng định bởi nội dung bức thư của Apophis, trong đó vị vua Hyksos cầu viện vị vua người Kush và được thuật trên tấm bia đá thứ hai vào năm thứ ba của Kamose:

Hai dòng chữ khắc trên đá riêng biệt tìm thấy ở Arminna và Toshka, nằm sâu trong lãnh thổ Nubia, đã cho thấy hai prenomen tên của Kamose và Ahmose nằm cạnh nhau và được khắc vào cùng một thời điểm có thể do cùng một người tạo nên - theo dữ liệu chữ khắc cổ xưa. Trong cả hai dòng chữ khắc "tên của Ahmose theo sau ngay bên dưới tên của Kamose và cả hai vị vua đều sử dụng tính ngữ di-ˁnḫ', được thường được sử dụng duy nhất cho vị vua đang cai trị. Điều này chỉ ra rằng cả Kamose và Ahmose đã đều đang cai trị khi những dòng chữ này được khắc nên và do đó họ đã cùng nhau trị vị. Vì tên của Kamose đã được ghi đầu tiên, nên có lẽ ông là vị vua cai trị chính. Tuy nhiên, lại không có đề cập hoặc nhắc đến việc Ahmose làm vua xuất hiện trong tấm bia đá năm thứ ba của Kamose vốn gián tiếp nhắc đến chiến dịch đầu tiên của Kamose chống lại người Nubia; điều này chỉ có thể có nghĩa là Kamose đã tấn phong Ahmose làm đồng cai trị với mình vào một thời điểm sau năm thứ ba của ông trước khi tiến hành một chiến dịch quân sự thứ hai nhằm vào Nubia Như vậy, chiến dịch Nubia lần thứ hai của Kamose chắc chắn phải xảy ra trong năm thứ 4 hoặc 5 của ông. Mục tiêu của chiến dịch Nubia lần thứ hai của Kamose có thể là vào các pháo đài tại Buhen mà người Nubia đã chiếm lại từ tay của Kamose bởi vì một tấm bia đá mang dấu triện của nhà vua đã cố tình bị xóa và có dấu hiệu về sự phá hủy của lửa gây ra đối với bản thân pháo đài này.

Ryholt đã ước tính vương triều của Kamose dài hơn 5 năm một chút có niên đại từ năm 1554 TCN đến năm 1549 TCN và có một giai đoạn đồng trị vì khoảng một năm giữa Ahmose và Kamose. Donald Redford ghi chú rằng Kamose đã được an táng rất khiêm tốn, trong một chiếc quan tài gỗ không được mạ vàng và thiếu ngay cả một uraeus hoàng gia. Điều này có thể ngụ ý rằng nhà vua đã qua đời trước khi ông có đủ thời gian để hoàn tất các đồ mai táng của mình có lẽ vì ông có chiến tranh với người Kush và Hyksos.

Xác ướp
Xác ướp của Kamose đã được đề cập trong cuộn giấy Papyrus Abbott, trong đó đã ghi lại một cuộc điều tra những vụ cướp mộ diễn ra dưới vương triều của Ramesses IX, khoảng 400 năm sau thời Ahmose. Trong khi ngôi mộ của ông được nhắc đến là vãn đang "trong tình trạng tốt", rõ ràng là xác ướp của ông đã được chuyển đi vào một thời điểm sau đó, vì nó đã được phát hiện vào năm 1857 tại Dra 'Abu el-Naga', dường như đã bị cố tình giấu trong một đống mảnh vỡ. Cỗ quan tài được sơn màu và trát vữa của ông đã được phát hiện bởi hai nhà Ai Cập học Auguste Mariette và Heinrich Brugsch, họ lưu ý rằng xác ướp của nó đã trong tình trạng rất xấu. Chôn cùng với xác ướp là một con dao găm bằng vàng và bạc, bùa hộ mệnh, một đồ trang sức bọ hung, gương đồng, và một bùa che ngực có đồ hình (cartouche) có tên của người kế vị và em trai của ông, Ahmose.

Chú thích

Tiểu sử
Gardiner, Sir Alan. Egypt of the pharaon s. Oxford: University Press, 1964, 1961.
Montet, Pierre. Eternal Egypt, translated from the French by Doreen Weightman. London, 1964
Pritchard, James B. (Editor). Ancient Near Eastern Texts Relating to the Old Testament (3rd edition). Princeton, 1969.
Redford, Donald B. History and Chronology of the Eighteenth Dynasty of Egypt: Seven Studies. Toronto, 1967.
Ryholt, Kim SB, The Political Situation in Egypt during the Second Intermediate Period (Carsten Niebuhr Institute Publications, Copenhagen, (Museum Tusculanum Press:1997) ISBN 87-7289-421-0
Simpson, William Kelly (Editor). The Literature of Ancient Egypt: An Anthology of Stories, Instructions, Stelae, Autobiographies, and Poetry (3rd edition). New Haven, 2003, pp. 345–50 (translation of the Kamose texts).

Pharaon Vương triều thứ Mười bảy của Ai Cập
Năm sinh không rõ
Pharaon


title: Calamagrostis brevipaleata

text:
Calamagrostis brevipaleata là một loài cỏ thuộc họ Poaceae.
Loài này chỉ có ở Ecuador.

Chú thích

Tham khảo

 Laegaard, S. & Pitman, N. 2004. Calamagrostis brevipaleata. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 7 năm 2007.

Chi Hòa mây
Thực vật Ecuador


title: La Jard

text:
La Jard là một xã trong tỉnh Charente-Maritime trong vùng Nouvelle-Aquitaine tây nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 40 mét trên mực nước biển.

Geography
The river Seugne forms most of the commune's northeastern border.

Tham khảo

 INSEE commune file

Jard


title: Perdita crassihirta

text:
Perdita crassihirta là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Timberlake mô tả khoa học năm 1968.

Chú thích

Tham khảo

Perdita
Động vật được mô tả năm 1968


title: (7969) 1997 RP3

text:
{{DISPLAYTITLE:(7969) 1997 RP3}}

(7969) 1997 RP3 là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Yoshisada Shimizu và Takeshi Urata ở Đài thiên văn Nachi-Katsuura ở Nachikatsuura, Wakayama, Nhật Bản, ngày 5 tháng 9 năm 1997.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 7001–8000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1997
Được phát hiện bởi Takeshi Urata
Được phát hiện bởi Yoshisada Shimizu
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Cháy bỏng dưới ánh mặt trời 3

text:
Cháy bỏng dưới ánh mặt trời 3: Chiến lũy (tiếng Nga: Утомлённые солнцем 3: Цитадель) là phần tiếp theo của bộ phim Cháy bỏng dưới ánh mặt trời 2.

Nội dung

Diễn viên
 Nikita Mikhalkov... Sư trưởng Sergey Petrovich Kotov
 Oleg Menshikov... Mitya
 Mikhail Yefremov
 Dmitry Dyuzhev
 Vladimir Ilyin... Kirik
 Nadezhda Mikhalkova... Nadya
 Andrey Panin
 Viktoriya Tolstoganova... Marusia
 Angelina Mirimskaya
 Tagir Rakhimov

Ê-kíp

Xem thêm

 Thông tin trên Website KinoPoisk
 Thông tin trên Website KinoKadr

Phim do Nikita Mikhalkov đạo diễn
Rustam Ibragimbekov
Phim của Studio TriTe
Phim của Canal+
Phim Nga
Phim Pháp
Phim Đức
Phim Séc
Phim về Chiến tranh Vệ quốc
Phim chiến tranh Nga
Phim chiến tranh Pháp
Phim tâm lý Nga
Phim tâm lý Pháp
Phim tâm lý Đức
Phim hành động Nga
Phim hành động Pháp
Phim hành động Đức
Phim tuyên truyền Nga
Phim tuyên truyền Pháp
Phim tuyên truyền Đức
Phim tuyên truyền Séc
Phim năm 2011


title: 272

text:
Năm 272 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 272


title: Hippotion commatum

text:
Hippotion commatum là một loài bướm đêm thuộc họ Sphingidae, chi Hippotion.

Tham khảo

 Pinhey, E (1962): Hawk Moths of Central và Southern Africa. Longmans Southern Africa, Cape Town.

Hippotion


title: Acanthopteroctetidae

text:
Acanthoctesia là một cận bộ côn trùng trong bộ Cánh vẩy, chứa duy nhất 1 liên họ, và 1 họ Acanthopteroctetoidea Acanthopteroctetidae. Chúng hiện được xem là nhóm thứ 5 theo nhánh sự kiện hiện đang tồn tại trong bộ Cánh vẩy (Kristensen and Skalski, 1999: 10). Chúng cũng đại diện giống cơ bản nhất trong nhóm cánh vảy Coelolepida (Wiegmann et al., 2002) (cùng với Lophocoronoidea và nhóm "Myoglossata").

Tham khảo

 Davis, D. R. (1978). A revision of the North American moths of the superfamily Eriocranioidea with the proposal of a new family, Acanthopteroctetidae (Lepidoptera). Smithsonian Contributions to Zoology, 251: 1-131.
 Kristensen, N.P. (1999). The homoneurous Glossata. Ch. 5, các trang 51–64 năm Kristensen, N.P. (Ed.). Lepidoptera, Moths and Butterflies. Volume 1: Evolution, Systematics, and Biogeography. Handbuch der Zoologie. Eine Naturgeschichte der Stämme des Tierreiches / Handbook of Zoology. A Natural History of the phyla of the Animal Kingdom. Band / Volume IV Arthropoda: Insecta Teilband / Part 35: 491 pp. Walter de Gruyter, Berlin, New York.
 Nielsen, E. S. and Kristensen, N. P. (1996). The Australian moth family Lophocoronidae and the basal phylogeny of the Lepidoptera Glossata. Invertebrate Taxonomy, 10: 1199-1302.Abstract
 Kristensen, N. P. and Skalski, A.W. (1999). Phylogeny and paleontology. Pages 7–25 in: Lepidoptera: Moths and Butterflies. 1. Evolution, Systematics, and Biogeography. Handbook of Zoology Vol. IV, Part 35. N. P. Kristensen, ed. De Gruyter, Berlin and New York.
 Minet, J. (2002). Proposal of an infraordinal name for the Acanthopteroctetidae (Lepidoptera). Bulletin de la Société entomologique de France, 107 (3) 222. [Infraorder Acanthoctesia].
 Sinev, S.Y. (1988). Systematic position of the Catapterigidae (Lepidoptera) and the problem of the naturalness of the group Heteroneura. Entomologicheskoe Obozrenie, 67: 602-614. In Russian [see Entomological Review (1990) 69: 1-14 for a translation].
 Wiegmann, B.M., Regier, J.C. and Mitter, C. (2002). Combined molecular and morphological evidence on the phylogeny of the earliest lepidopteran lineages. Zoologica Scripta, 31 (1): 67-81. doi:10.1046/j.0300-3256.2001.00091.x
 Zagulajev, A.K.; Sinev S.Y. (1988). Catapterigidae fam. n. - a new family of lower Lepidoptera (Lepidoptera, Dacnonypha). Entomologicheskoe Obozrenie, 68: 35-43. In Russian [see Entomological Review (1989) 68: 35-43 for a translation].
 Zagulajev, A.K. (1992). New and little known Microlepidoptera (Lepidoptera: Incurvariidae, Tineidae, Psychidae, Alucitidae) of the fauna of the USSR. Entomologicheskoe Obozrenie, 71: 105-120. [In Russian].

Đọc thêm
 Firefly Encyclopedia of Insects and Spiders, edited by Christopher O'Toole, ISBN 1-55297-612-2, 2002

Liên kết ngoài
 Tree of Life
 Fauna Europaea
 pdf Review of Acanthopteroctetes
 California Moth Specimens Database

Bướm đêm
Họ côn trùng


title: Gonomyia otiosa

text:
Gonomyia otiosa là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Gonomyia
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Helicopsyche alicae

text:
Helicopsyche alicae là một loài Trichoptera trong họ Helicopsychidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Tham khảo

Helicopsyche


title: André Michel Lwoff

text:
André Michel Lwoff (8 tháng 5 năm 1902 – 30 tháng 9 năm 1994) là một nhà vi sinh học người Pháp.

Học vấn, thời thơ ấu và sự nghiệp
Ông sinh ra tại Ainay-le-Château, Allier, ở Auvergne, Pháp. Ông tham gia Viện Pasteur ở Paris năm 19 tuổi. Năm 1932, ông hoàn tất luận văn thạc sĩ với sự giúp đỡ rất lớn từ Quỹ Rockefeller, sau đó ông chuyển tới Viện nghiên cứu Y khoa Kaiser Wilhelm từ lúc Heidelberg làm chủ tịch cho đến khi Otto Meyerhof thay thế, tại đây ông làm các cuộc nghiên cứu về sự phát triển của trùng roi. Một nhà Rockefeller khác cũng bảo trợ cho ông đến Cambridge năm 1937. Năm 1938, ông được bổ nhiệm làm trưởng khoa tại Viện Pasteur, nơi ông đã có những nghiên cứu mang tính đột phá về bacteriophage, microbiota và poliovirus.

Giải thưởng và vinh danh
Ông được trao vô số giải thưởng từ Viện hàn lâm khoa học Pháp, như Gran Prix Charles-Leopold Mayer, Huy chương Leeuwenhoek thuộc Viện Hàn lâm Nghệ thuật và Khoa học Thụy Điển năm 1960 và huy chương Keilin của Hiệp hội Sinh Hóa học Anh Quốc năm 1964. Sau đó, ông được nhận Giải Nobel Y khoa cao quý năm 1965 cho những phát hiện về cơ chế hoạt động của một số virus (mà ông đặt tên là provirus) được dùng để lây nhiễm vi khuẩn.

Tham khảo

Sinh năm 1902
Mất năm 1994
Người Allier
Người Pháp gốc Do Thái
Nhà vi sinh học Pháp
Nhà virus học Pháp
Phage workers
Người đoạt giải Nobel Sinh lý và Y khoa
Người Pháp đoạt giải Nobel
Nhà khoa học Do Thái
Viện sĩ Viện Hàn lâm Khoa học Pháp


title: Ampedus lubricus

text:
Ampedus lubricus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Buysson miêu tả khoa học năm 1891.

Chú thích

Tham khảo

Ampedus


title: Poggiomarino

text:
Poggiomarino là một đô thị ở tỉnh Napoli ở vùng Campania, cách khoảng 25 km east of Napoli. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 20.,516 người và diện tích là 13,3 km².

Đô thị Poggiomarino bao gồm frazioni (đơn vị cấp dưới, chủ yếu là thôn làng) Flocco and Fornillo.

Poggiomarino giáp các đô thị: Boscoreale, Palma Campania, San Giuseppe Vesuviano, Scafati, Striano, Terzigno.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 www.comune.poggiomarino.na.it/

Comune của tỉnh Napoli
Thành phố và thị trấn ở Campania


title: Saint-Martin-des-Champs, Finistère

text:
Saint-Martin-des-Champs () là một xã của tỉnh Finistère, thuộc vùng Bretagne, miền tây bắc Pháp.

Dân số
Người dân ở Saint-Martin-des-Champs được gọi là Saint-Martinois.

Xem thêm
 Xã của tỉnh Finistère

Tham khảo

 Mayors of Finistère Association  ;
 INSEE ;
 IGN

Liên kết ngoài
 Official website
 French Ministry of Culture list for Saint-Martin-des-Champs

Xã của Finistère


title: Cervasca

text:
Cervasca là một đô thị tại tỉnh Cuneo trong vùng Piedmont của Italia, vị trí cách khoảng 80 km về phía nam của Torino và khoảng 7 km về phía tây của Cuneo. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 4.360 người và diện tích 18,3 km².

Cervasca giáp các đô thị: Bernezzo, Caraglio, Cuneo, Roccasparvera và Vignolo.

Lịch sử thay đổi dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Cuneo
Thành phố và thị trấn ở Piemonte


title: Gibberula martinae

text:
Gibberula martinae là một loài ốc biển rất nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Cystiscidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Gibberula


title: Coleophora thurneri

text:
Coleophora thurneri là một loài bướm đêm thuộc họ Coleophoridae. Nó được tìm thấy ở miền nam Pháp, Ý và Croatia.

Ấu trùng ăn Artemisia alba. Chúng tạo ra một kén tơ mỏng và hình ống dài 10–11 mm với góc miệng khoảng 45°. Larvae can be được tìm thấy ở giữa tháng 5.

Chú thích

Tham khảo

Coleophora
Côn trùng châu Âu


title: Tào Xung

text:
Tào Xung (chữ Hán: 曹冲; bính âm: Cáo Chōng; 195-208) tự là Thương Thư, là người con trai của thừa tướng Tào Tháo thời nhà Hán, ông là con của Tào Tháo với người vợ thứ tư là Hoàn phu nhân, Tào Xung chết khi còn rất trẻ (vào năm Kiến an thứ 13), ông là một trong những người con được Tào Tháo yêu quý. Ông được cho là có tính thông minh và được công nhận là một người đặc biệt tài năng và thông minh từ khi còn rất nhỏ. Khi cậu bé lên 6 tuổi, trí thông minh của cậu được mọi người cho là đã tương đương với một người lớn và nổi tiếng với giai thoại cân voi (曹冲称象).

Tào Xung cân voi
Vào thời Tam Quốc, Tôn Quyền, người cai trị Đông Ngô vì muốn lấy lòng nước Ngụy đã gửi cho Tào Tháo một con voi làm quà. Vào thời ấy, ở phương Bắc, voi là loài vật hiếm cho nên khi con voi được gửi tới Kinh đô Hứa Xương, Tào Tháo dẫn văn võ bá quan cùng con trai Tào Xung tới xem con thú.

Tào Tháo chưa từng trông thấy con voi bao giờ nên coi đó là kỳ lạ. Con voi rất cao và to, chân của nó dày như chiếc cột nhà và người ta có thể đi dưới bụng của nó. Ông ta hiếu kỳ và muốn biết voi nặng bao nhiêu nên bảo với quần thần tìm cách đo trọng lượng của voi. Điều này khiến mọi người bối rối vì khó có thể tìm được một cái cân to để cân voi. Tào Xung lúc này mới 6 tuổi đã đề nghị được cân voi. Tào Tháo chấp thuận.

Tất cả văn võ bá quan đi theo Tào Tháo ra bờ sông, nơi một chiếc thuyền lớn neo đậu ở đó. Tào Xung yêu cầu lính gác dẫn con voi lên trên thuyền. Khi chiếc thuyền đã thăng bằng, cậu bé vạch một vạch đánh dấu mức nước lên thân chiếc thuyền. Rồi cậu hạ lệnh đưa con voi ra khỏi chiếc thuyền. Lúc đó thuyền lại nổi lên như khi chưa có voi xuống. Sau đó cậu yêu cầu lính gác khuân những khối đá với nhiều kích cỡ lên trên thuyền, và chúng khiến chiếc thuyền chìm thêm xuống mặt nước. Khi mực nước đã đến mức được đánh dấu trên thân thuyền, cậu ra lệnh cho lính gác ngừng khuân đá. Sau đó sai lính lần lượt cân số gạch đá này.

Đến lúc này thì mọi người hiểu ra và khâm phục Tào Xung, Tào Tháo thì cảm thấy vô cùng hãnh diện vì người con thông minh của mình.

Tuy chính sử đã ghi chép tình tiết này rõ ràng nhưng một người là Hà Trác (người thời Thanh) nghi ngờ rằng việc này không chắc đã có thật:

Mất
Theo sách "Tam Quốc chí - Ngụy chí - Bỉnh Nguyên chí" ghi chép, năm Kiến An thứ 13, Tào Xung chết bệnh, Tào Tháo đau khổ vô cùng, nhất là về việc chưa cưới vợ cho con khi còn sống. Con gái Tư không Bỉnh Nguyên cũng mới chết yểu cách đó không lâu, Tào Tháo bèn đề nghị hai nhà làm thông gia, cho hai trẻ hợp táng, kết nghĩa vợ chồng dưới âm phủ. Bỉnh Nguyên không đồng ý. Một thời gian sau, nghe nói nhà họ Chân cũng có con gái chết yểu, Tào Tháo đến xin, hai bên chọn ngày lành tháng tốt tổ chức đám cưới như thật, sau đó là đám tang hợp táng.

Gia đình
 Cha: Tào Tháo
 Mẹ: Hoàn phu nhân
 Anh em: Tào Phi, Tào Chương, Tào Thực, Tào Hùng, Tào Ngang, Tào An Dân...

Trong văn hóa, nghệ thuật
Trong bộ phim Tam Quốc Diễn Nghĩa (năm 2010), cái chết của Tào Xung được các nhà làm phim mô tả là có nhiều uẩn khúc và nằm trong cuộc tranh đấu quyền lực giữa các con của Tào Tháo. Trong bộ phim này, Tào Xung bị độc mà chết và nghi án dành cho người anh Tào Phi, người sau này kế vị Tào Tháo.

Tham khảo
 Những câu chuyện Trung Hoa xưa: Trí tuệ, phần: Tào Xung cân voi, Trình Ngọc Hoa, biên dịch: Kim Sơn, Nhà xuất bản Trẻ, năm 2003, trang 99-102
 Tam Quốc chí, Trần Thọ, Bùi Tùng Chi ghi chú, phần: Vũ Văn thế Vương Công truyện
 Tam Quốc Diễn nghĩa, La Quán Trung

Chú thích

Tào Tháo
Sinh năm 196
Mất năm 208
Nhân vật Tam quốc diễn nghĩa
Nhân vật được tiểu thuyết hóa
Video


title: Curaçao

text:
Lãnh thổ Curaçao (phiên âm: Cưraxao; ; ; tiếng Papiamento: Kòrsou, Pais Kòrsou) là một hòn đảo tự trị nằm vào phía nam của biển Caribe, gần bờ biển Venezuela. Đây là một quốc gia cấu thành thuộc chủ quyền của Vương quốc Hà Lan. Thủ đô đồng thời thành phố lớn nhất là Willemstad.

Trước khi giải thể quần đảo Antilles Hà Lan vào ngày 10 tháng 10 năm 2010, Curaçao được quản lý với tên "Lãnh thổ đảo Curaçao"  (, Papiamento:Teritorio Insular di Kòrsou), một trong năm lãnh thổ đảo của Antilles thuộc Hà Lan cũ.

Curaçao trước đây là một phần của Thuộc địa Curaçao và Vùng phụ thuộc từ 1815 đến 1954 và sau đó là Antilles thuộc Hà Lan từ 1954 đến 2010, với tên gọi Lãnh thổ Curaçao (tiếng Hà Lan: Eilandgebied Curaçao, Papiamento: Teritorio Insular di Kòrsou), và hiện nay chính thức được gọi là Quốc gia Curaçao. Nó bao gồm đảo chính Curaçao và các đảo nhỏ hơn nằm xung quanh, không có người ở Klein Curaçao ("Little Curaçao"). Curaçao có dân số 158.665 (ước tính tháng 1 năm 2019), với diện tích 444 km2 (171 dặm vuông Anh); thủ đô của nó là Willemstad.

Từ nguyên
Vào thế kỷ 16 và 17, các thủy thủ trong những chuyến đi dài sẽ bị bệnh scorbut do thiếu vitamin C. Theo một số tài khoản, các thủy thủ người Bồ Đào Nha bị ốm đã bị bỏ lại tại hòn đảo hiện được gọi là Curaçao. Khi tàu của họ trở về, họ đã hồi phục, có khả năng chữa khỏi bệnh scorbut, có lẽ sau khi ăn trái cây có vitamin C. Từ đó, người Bồ Đào Nha gọi đây là Ilha da Curação (Đảo chữa bệnh). Một cách giải thích khác là nó bắt nguồn từ tiếng Bồ Đào Nha có nghĩa là trái tim (coração), coi hòn đảo là một trung tâm thương mại. Chữ o không nhấn trong tiếng Bồ Đào Nha lục địa thường được phát âm là [u], vì vậy từ tiếng Bồ Đào Nha có nghĩa là trái tim, coração, thực sự được phát âm là [Kurɐsãw]. Các thương nhân Tây Ban Nha lấy tên đảo là Curaçao, và người Hà Lan cũng làm theo.

Lời giải thích được chấp nhận nhiều nhất là Curaçao là tên mà người dân bản địa trên đảo tự nhận mình, đây là từ đồng nghĩa của họ. Các ghi chép ban đầu của Tây Ban Nha ủng hộ lý thuyết này, khi họ gọi người bản địa là Indios Curaçaos.

Từ năm 1525, hòn đảo đã xuất hiện trên các bản đồ Tây Ban Nha với các tên Curaçote, Curasaote, Curasaore và thậm chí là Curacaute. Đến thế kỷ 17, nó xuất hiện trên hầu hết các bản đồ bằng tiếng Bồ Đào Nha như Curaçao hoặc Curazao.  Trên bản đồ được tạo bởi Hieronymus Cock vào năm 1562 tại Antwerp, hòn đảo được gọi là Qúracao.

Lịch sử

Các cư dân đầu tiên

Cư dân ban đầu của Curaçao là người Arawak. Tổ tiên của họ đã di cư đến hòn đảo từ lục địa Nam Mỹ, có khả năng hàng trăm năm trước khi người châu Âu đến. Họ được cho là đã di cư từ lưu vực sông Amazon.

Những người châu Âu đầu tiên được ghi nhận khi nhìn thấy hòn đảo này là thành viên của một đoàn thám hiểm Tây Ban Nha dưới sự lãnh đạo của Alonso de Ojeda năm 1499. Người Tây Ban Nha làm nô lệ cho hầu hết người Arawak là lực lượng lao động của họ. Đôi khi, họ buộc phải di dời những người sống sót đến các thuộc địa khác, nơi cần có công nhân. Năm 1634, sau khi Hà Lan giành được độc lập từ Tây Ban Nha do Chiến tranh Tám mươi năm, thực dân Hà Lan bắt đầu chiếm đảo. Các cường quốc châu Âu đang cố gắng thiết lập các căn cứ ở vùng biển Caribbe.

Công ty Tây Ấn Hà Lan đã thành lập thủ đô Willemstad trên bờ của một vịnh nhỏ gọi là Schottegat. Curaçao đã bị người di dân bỏ qua, vì nó không có mỏ vàng. Bến cảng tự nhiên Willemstad đã chứng tỏ là một điểm lý tưởng cho thương mại. Thương mại và vận tải biển và cướp biển trở thành hoạt động kinh tế quan trọng nhất của Curaçao. Ngoài ra, vào năm 1662, Công ty Tây Ấn Hà Lan đã biến Curaçao thành một trung tâm buôn bán nô lệ Đại Tây Dương, thường đưa nô lệ đến đây để bán ở những nơi khác trong vùng biển Caribbe và trên lục địa Nam Mỹ.

Người Do Thái Sephardic có tổ tiên từ Bán đảo Iberia định cư ở đây với người Hà Lan và sau đó là người Hà Lan Brazil; họ đã có một ảnh hưởng đáng kể đến văn hóa và kinh tế của hòn đảo.

Trong Chiến tranh Pháp-Hà Lan, Bá tước Jean II đã lên kế hoạch tấn công Curaçao. Hạm đội của ông - 12 men of war, ba fireship, hai tàu vận tải, một con tàu bệnh viện và 12 privateers - gặp thảm họa, mất bảy men of war và hai tàu khác khi họ tấn công các rạn san hô ngoài khơi quần đảo Las Aves. Họ đã phạm một lỗi điều hướng nghiêm trọng, lao tàu vào các rạn đá vào ngày 11 tháng 5 năm 1678, một tuần sau khi ra khơi từ Saint Kitts. Curaçao đã đánh dấu các sự kiện này bằng một ngày lễ tạ ơn, được tổ chức trong nhiều thập kỷ vào thế kỷ 18, để kỷ niệm sự thoát nạn của hòn đảo khỏi bị Pháp xâm chiếm.

Mặc dù một số đồn điền được thành lập trên đảo bởi người Hà Lan, ngành công nghiệp sinh lãi đầu tiên được thành lập trên Curaçao là khai thác muối. Khoáng sản là một xuất khẩu béo bở vào thời điểm đó và là một yếu tố chính cho hòn đảo là một phần của thương mại quốc tế.

Sự xuất hiện của Willemstad

Nhiều dân di cư Hà Lan trở nên giàu có từ việc buôn bán nô lệ, và thành phố đã xây dựng các tòa nhà thuộc địa ấn tượng. Kiến trúc Curaçao pha trộn phong cách thuộc địa của Hà Lan và Tây Ban Nha. Một loạt các tòa nhà lịch sử trong và xung quanh Willemstad đã dẫn đến việc thủ đô được chỉ định là Di sản Thế giới của UNESCO. Các ngôi nhà đất (khu trồng trọt cũ) và kas di pal'i maishi (nhà ở nô lệ cũ) nằm rải rác khắp đảo. Một số đã được khôi phục và có thể được tham quan.

Năm 1795, một cuộc nổi dậy nô lệ lớn đã diễn ra dưới thời các nhà lãnh đạo Tula Rigaud, Louis Mercier, Bastian Karpata và Pedro Wakao. Có tới 4000 nô lệ ở phía tây bắc của đảo nổi dậy. Hơn 1.000 nô lệ đã tham gia vào các cuộc đấu súng kéo dài. Sau một tháng, các chủ nô đã đàn áp thành công cuộc nổi dậy.

Sự gần gũi địa lý giữa Curaçao và Nam Mỹ dẫn đến sự tương tác với các nền văn hóa của các khu vực ven biển hơn một thế kỷ sau khi Hà Lan độc lập khỏi Tây Ban Nha. Sự tương đồng về kiến trúc có thể được nhìn thấy giữa các phần của thế kỷ 19 của Willemstad và thành phố Coro của Venezuela gần đó ở bang Falcón. Sau này cũng đã được chỉ định là Di sản Thế giới của UNESCO. Hà Lan đã thiết lập mối quan hệ kinh tế với Viceroyalty ở New Granada, bao gồm các quốc gia ngày nay là Colombia và Venezuela. Vào thế kỷ 19, những người Curaçao như Manuel Piar và Luis Brión đã tham gia vào các cuộc chiến giành độc lập của Venezuela và Colombia. Những người tị nạn chính trị từ lục địa (như Simon Bolivar) tập hợp lại ở Curaçao. Trẻ em từ các gia đình Venezuela giàu có được giáo dục trên đảo.

Trong thế kỷ 18 và 19, hòn đảo đã đổi chủ qua lại giữa người Anh, người Pháp và người Hà Lan nhiều lần. Đầu thế kỷ 19, người Bồ Đào Nha và Lebanon di cư đến Curaçao, bị thu hút bởi các cơ hội kinh doanh. Sự cai trị ổn định của Hà Lan trở lại vào năm 1815 khi kết thúc các cuộc chiến tranh của Napoléon, khi hòn đảo được sáp nhập vào thuộc địa của Curaçao and Dependencies.

Người Hà Lan bãi bỏ chế độ nô lệ vào năm 1863, mang lại sự thay đổi trong nền kinh tế với sự chuyển đổi sang lao động tiền lương. Một số cư dân của Curaçao di cư đến các đảo khác, chẳng hạn như Cuba, để làm việc trong các đồn điền mía. Những người nô lệ trước đây không có nơi nào để đi và vẫn làm việc cho chủ đồn điền trong hệ thống cho nông dân thuê đất. Đây là một trật tự được lập ra trong đó cựu nô lệ thuê đất từ chủ cũ của mình. Đổi lại, người thuê hứa sẽ trao phần lớn thu hoạch của mình cho chủ cũ. Hệ thống này tồn tại đến đầu thế kỷ 20.

Trong lịch sử, tiếng Hà Lan không được sử dụng rộng rãi trên đảo ngoài chính quyền thuộc địa; việc sử dụng ngôn ngữ này tăng lên vào cuối thế kỷ 19 và đầu thế kỷ 20. Học sinh ở Curaçao, Aruba và Bonaire chủ yếu được dạy bằng tiếng Tây Ban Nha cho đến cuối thế kỷ 19, khi người Anh lấy Curaçao, Aruba và Bonaire. Dạy học tiếng Tây Ban Nha được khôi phục khi sự cai trị của Hà Lan được nối lại vào năm 1815. Ngoài ra, những nỗ lực đã được thực hiện để giới thiệu giáo dục phổ biến song ngữ bằng tiếng Hà Lan và Papiamentu vào cuối thế kỷ 19.

Khi dầu được phát hiện tại thị trấn Mene Grande của Maracaibo vào năm 1914, vận may của hòn đảo đã bị thay đổi đáng kể. Trong những năm đầu tiên, cả Shell và Exxon đều có những nhượng bộ về khoan dầu tại Venezuela, nơi đảm bảo nguồn cung dầu thô liên tục cho các nhà máy lọc dầu ở Aruba và Curaçao. Sản xuất dầu thô ở Venezuela là không tốn kém. Các công ty tích hợp Shell và Exxon kiểm soát toàn bộ ngành công nghiệp từ bơm, vận chuyển và tinh chế để tiếp thị sản phẩm cuối cùng. Các nhà máy lọc dầu trên Aruba và Curaçao hoạt động trên thị trường toàn cầu và có lãi một phần nhờ vào chênh lệch giữa chi phí sản xuất dầu thô và doanh thu thực hiện trên các sản phẩm. Điều này cung cấp một mạng lưới an toàn cho các tổn thất phát sinh do không hiệu quả hoặc chi phí vận hành quá mức tại các nhà máy lọc dầu.

Một trong những sự kiện nổi tiếng nhất xảy ra ở Curaçao trong thế kỷ 20 là cuộc nổi dậy Curaçao năm 1969. Các cuộc bạo loạn đã gây ra thiệt hại cho Willemstad và dẫn đến sự từ chức của Thủ tướng cũng như uy tín xã hội đối với ngôn ngữ địa phương Papiamento.

1970 đến nay

Curaçao đã trải qua một cuộc suy thoái kinh tế vào đầu những năm 1980. Nhà máy lọc dầu của Shell trên Curaçao hoạt động với những khoản lỗ đáng kể từ năm 1975 đến 1979, và một lần nữa từ 1982 đến 1985. Thua lỗ dai dẳng, sản xuất thừa trên toàn cầu, cạnh tranh gay gắt hơn và kỳ vọng thị trường thấp đe dọa đến tương lai của nhà máy lọc dầu Shell ở Curaçao. Năm 1985, sau khi có mặt 70 năm, Royal Dutch Shell đã quyết định chấm dứt hoạt động tại Curaçao. Thông báo của Shell đến vào thời điểm quan trọng; nền kinh tế mong manh của Curaçao đã bị đình trệ một thời gian. Một số nỗ lực tạo doanh thu còn bị ảnh hưởng nhiều hơn trong giai đoạn này: du lịch từ Venezuela sụp đổ sau khi đồng bolivar mất giá, ngành vận tải xuống cấp với những ảnh hưởng xấu đến lợi nhuận của Công ty Hàng không Antillean và Công ty Dock khô Curaçao. Ngành công nghiệp nước ngoài (dịch vụ tài chính) cũng trải qua một cuộc suy thoái vì luật thuế mới ở Hoa Kỳ.

Vào giữa những năm 1980, Shell đã bán nhà máy lọc dầu với số lượng tượng trưng của một bang hội Antillean cho một tập đoàn chính quyền địa phương. Nhà máy lọc lão hóa là chủ đề của các vụ kiện trong những năm gần đây, họ cho rằng lượng khí thải của nó, bao gồm cả lưu huỳnh điôxit và các hạt vật chất, vượt xa các tiêu chuẩn an toàn. Liên minh chính phủ hiện đang cho thuê nhà máy lọc dầu của công ty dầu mỏ nhà nước Venezuela PDVSA.

Do sự suy thoái kinh tế vào cuối những năm 1990 và đầu những năm 2000, lượng người di cư đến Hà Lan rất cao.

Vào ngày 1 tháng 7 năm 2007, đảo Curaçao dự định trở thành một quốc gia thuộc Vương quốc Hà Lan. Vào ngày 28 tháng 11 năm 2006, việc này đã bị trì hoãn khi hội đồng đảo phủ quyết bản ghi nhớ làm rõ về quy trình này. Một hội đồng đảo mới đã phê chuẩn thỏa thuận này vào ngày 9 tháng 7 năm 2007  Vào ngày 15 tháng 12 năm 2008, Curaçao đã được lên kế hoạch để trở thành một quốc gia riêng biệt trong Vương quốc Hà Lan (như là Argentina và Antilles của Hà Lan). Một cuộc trưng cầu dân ý không ràng buộc về kế hoạch này đã diễn ra tại Curaçao vào ngày 15 tháng 5 năm 2009, trong đó 52% cử tri ủng hộ các kế hoạch này.

Kể từ khi giải thể Antilles của Hà Lan
Việc giải thể Antilles của Hà Lan có hiệu lực vào ngày 10 tháng 10 năm 2010  Curaçao trở thành một quốc gia thuộc Vương quốc Hà Lan, với Vương quốc Hà Lan giữ trách nhiệm đối với chính sách quốc phòng và đối ngoại của Curaçao. Vương quốc Hà Lan giám sát tài chính của hòn đảo theo một thỏa thuận xóa nợ được thỏa thuận giữa hai bên. Thủ tướng đầu tiên của Curaçao là Gerrit Schotte. Ông đã được Stanley Betrian, ad interim kế nhiệm vào năm 2012. Sau cuộc bầu cử năm 2012, Daniel Hodge trở thành thủ tướng thứ ba, vào ngày 31 tháng 12 năm 2012. Ông lãnh đạo một nội các dân chủ cho đến ngày 7 tháng 6 năm 2013, khi một nội các mới dưới sự lãnh đạo của Ivar Asjes đã tuyên thệ thay thế.

Mặc dù Curaçao là lãnh thổ tự trị, Hà Lan đã can thiệp khi cần thiết để đảm bảo rằng cuộc bầu cử quốc hội được tổ chức và hỗ trợ hoàn thiện ngân sách chính xác. Vào tháng 7 năm 2017, Thủ tướng Eugene Rhuggenaath tuyên bố rằng ông muốn hòn đảo này chịu trách nhiệm hoàn toàn, nhưng yêu cầu sự hợp tác và hỗ trợ nhiều hơn từ Hà Lan với những gợi ý về cách tiếp cận sáng tạo hơn để giúp Curaçao thành công, tăng mức sống. Chính phủ Hà Lan nhắc nhở Curaçao rằng họ đã hỗ trợ cho các cuộc đàm phán Nhà máy lọc dầu với Trung Quốc "trong nhiều trường hợp".

Địa lý

Curaçao, cũng như phần còn lại của các đảo ABC và cả Trinidad và Tobago, nằm trên thềm lục địa Nam Mỹ. Điểm cao nhất của Curaçao là Sint Christoffelberg  . Các bờ biển vịnh, vịnh nhỏ và suối nước nóng cung cấp một nguồn khoáng chất tự nhiên, nhiệt hoặc nước biển tại chỗ được sử dụng trong thủy trị liệu, làm cho hòn đảo này trở thành một trong nhiều khu vực trị liệu bằng cách tắm trong khu vực.

Curaçao là đảo lớn nhất và đông người nhất trong nhóm đảo ABC (Aruba, Bonaire, và Curaçao) của Tiểu Antilles, nói riêng Antille Ngược gió. Nó chiếm  đất. Vào đầu năm 2009, dân số là 141.766 người.

Ngày 10 tháng 10 năm 2010, Antille thuộc Hà Lan được giải tán, và Curaçao trở thành một quốc gia cấu thành của Vương quốc Hà Lan. Trước đó, Curaçao được gọi là Lãnh thổ Đảo Curaçao (tiếng Hà Lan: Eilandgebied Curaçao; Papiamento: Teritorio Insular di Kòrsou), bao gồm đảo lớn cũng như đảo nhỏ Klein Curaçao ("Curaçao nhỏ") không có người ở, và là một trong năm lãnh thổ đảo thuộc cựu Antille thuộc Hà Lan.

Khí hậu

Xem thêm
 Antille thuộc Hà Lan
 Vương quốc Hà Lan

Tham khảo

Sách tham khảo
Habitantenan di Kòrsou, sinku siglo di pena i gloria: 1499–1999. Römer-Kenepa, NC, Gibbes, FE, Skriwanek, MA., 1999. Curaçao: Fundashon Curaçao 500.
Social movements, violence, and change: the May Movement in Curaçao. WA Anderson, RR Dynes, 1975. Columbus: Ohio State University Press.
Stemmen uit het Verleden. Van Buurt, G., Joubert, S., 1994, Curaçao.
Het Patroon van de Oude Curaçaose Samenleving. Hoetink, H., 1987. Amsterdam: Emmering.
Dede pikiña ku su bisiña: Papiamentu-Nederlands en de onverwerkt verleden tijd. van Putte, Florimon., 1999. Zutphen: de Walburg Pers
Curaçao general information

Gobiernu.cw Official website of the government of Curaçao
Curaçao Tourism Board
Directory and information guide for Curaçao
First Millenium Development Goals and Report. Curacao and Sint Maarten. 2011

Quốc gia và vùng lãnh thổ nói tiếng Anh
Quốc gia và vùng lãnh thổ nói tiếng Hà Lan
Đảo của Antille thuộc Hà Lan
Quốc gia Caribe của Vương quốc Hà Lan
Curaçao
Số liên kết bản mẫu Interlanguage link


title: Meißen (huyện)

text:
Meißen là một huyện (Kreis) ở Bang tự do Sachsen, Đức. Các đơn vị giáp ranh (từ phía bắc theo chiều kim đồng hồ) là: bang Brandenburg, huyện Bautzen, quận Dresden, các huyện Sächsische Schweiz-Osterzgebirge, Mittelsachsen và Nordsachsen.

Địa lý
Sông chính chảy qua huyện này là Elbe, cũng chảy qua thành phố Meißen.

Các thị xã và đô thị
{|
! align=left width=33%|Thị xã
! align=left width=33%|Đô thị
|- valign=top
||
Coswig
Gröditz
Großenhain
Lommatzsch
Meißen
Nossen
Radebeul
Radeburg
Riesa
Strehla
||
Diera-Zehren
Ebersbach
Glaubitz
Hirschstein
Käbschütztal
Ketzerbachtal
Klipphausen
Lampertswalde
Leuben-Schleinitz
Moritzburg
Nauwalde
Niederau
Nünchritz
||
Priestewitz
Röderaue
Schönfeld
Stauchitz
Tauscha
Thiendorf
Triebischtal
Weinböhla
Weißig am Raschütz
Wildenhain
Wülknitz
Zabeltitz
Zeithain
|}

Tham khảo

Liên kết ngoài
Trang mạng chính thức (tiếng Đức)
InTrang mạng chính thức (tiếng Đức)

Huyện của bang Sachsen


title: Chuyện tử tế

text:
Chuyện tử tế (tiếng Anh: The Story of Kindness hay How to Behave) là một bộ phim tài liệu Việt Nam, sản xuất bởi Xưởng phim Tài liệu và Khoa học Trung ương do Trần Văn Thủy làm đạo diễn. Tác phẩm hoàn thành năm 1985 nhưng cho tới 1987 mới được ra mắt.

Với nội dung đi sâu vào thân phận của những người nghèo khổ và xã hội dưới thời bao cấp, bộ phim sau khi làm xong đã phải "giấu" khỏi sự phát hiện bởi chính quyền. Chỉ đến hậu Đổi Mới, phim mới có cơ hội phát hành cùng Hà Nội trong mắt ai nhờ lời gợi mở của Tổng bí thư Nguyễn Văn Linh. Tuy vậy, Chuyện tử tế vẫn vấp phải những hạn chế khi chiếu rộng rãi đến công chúng và từng bị cấm không cho đem ra nước ngoài. Đạo diễn Trần Văn Thủy đã tìm mọi cách để phim xuất hiện ở Liên hoan phim tài liệu quốc tế Leipzig rồi đoạt giải Bồ câu bạc tại đây. Sau sự kiện này, hơn 12 đài truyền hình quốc tế đã mua bản quyền chiếu phim, đem về số tiền lớn cho nhà nước Việt Nam. Bộ phim còn xuất hiện tại nhiều liên hoan phim khác nhau trên thế giới.

Cho đến hàng thập kỷ sau khi ra đời, Chuyện tử tế vẫn được công nhận là bộ phim tài liệu tiêu biểu của điện ảnh Việt Nam, được đánh giá cao bởi các học giả chuyên môn. Phim đã trở thành nguồn cảm hứng cho nhiều tác phẩm hậu chiến và giúp Trần Văn Thủy nhận Giải thưởng Bùi Xuân Phái – Vì tình yêu Hà Nội vào năm 2022.

Nội dung

Chuyện tử tế mở đầu bằng hình ảnh đạo diễn Trần Văn Thủy cùng những đồng nghiệp thắp hương trước ngôi mộ của nhà quay phim Đồng Xuân Thuyết nhân ngày giỗ đầu của anh. Trước khi qua đời vì căn bệnh ung thư, Đồng Xuân Thuyết đã đề nghị các bạn thực hiện một bộ phim tài liệu thực sự có ý nghĩa về tình thương yêu của loài người hoặc xuất phát từ nỗi đau nhân thế. Thuyết cũng đọc cho họ nghe một đoạn trích về tâm hồn con người trong cuốn tiểu thuyết Liên Xô Quy luật của muôn đời.

Tiếp đó, bộ phim đi sâu vào câu hỏi: "Thế nào là sự tử tế?". Đạo diễn tìm câu trả lời thông qua nhiều thân phận, hoàn cảnh sống khác nhau: từ người thành phố bình thường tới những lao động lam lũ nơi thôn quê, thậm chí cả người bệnh phong bị xã hội xa lánh. Qua hành trình tìm lời giải đáp ấy, Trần Văn Thủy đã bộc lộ sự trăn trở trước cuộc sống khó khăn, thiếu đi sự tử tế giữa người với người. Bộ phim chứa đựng vô vàn cảnh đời của những cá thể ở đáy xã hội, trong đó nổi bật là một cậu bé chăn vịt vì lỡ để vịt phá ruộng hợp tác xã mà phải mang lý lịch xấu suốt đời; một giáo viên dạy Toán giỏi bỏ nghề đi bán rau kiếm sống; hay những cựu chiến binh từng chiến đấu dũng cảm lại làm xích lô hoặc sửa xe đạp để mưu sinh trong thời bình. Chuyện tử tế khép lại bằng hình ảnh đám tang Đồng Xuân Thuyết cùng những lời tâm sự của anh về mong muốn được tiếp tục sống để chứng kiến bộ phim hoàn thành.

Sản xuất

Năm 1982, đạo diễn Trần Văn Thủy cho ra đời phim tài liệu "mượn chuyện xưa để nói chuyện nay" Hà Nội trong mắt ai. Nội dung phản ánh chân thực cuộc sống thời bao cấp và những suy nghĩ sâu sắc của Trần Văn Thủy về xã hội đã khiến bộ phim bị cấm chiếu ngay khi được đem ra kiểm duyệt. Tác phẩm cũng khiến đạo diễn gặp nhiều trở ngại trong cuộc sống và công việc suốt thời gian dài; nhiều bạn bè đồng nghiệp còn tưởng ông sắp bị bắt giam. Bất chấp những khó khăn vướng phải, Trần Văn Thủy vẫn âm thầm làm bộ phim tài liệu tiếp theo của mình với tựa đề Chuyện tử tế.

Chuyện tử tế được ông khởi quay từ năm 1984 và hoàn thành vào 1985 khi vẫn đang trong chế độ bao cấp. Đạo diễn phải thực hiện bộ phim này ở điều kiện hết sức thiếu thốn và khó khăn, bị gia đình phản đối. Với thời lượng dài 43 phút ở định dạng phim 35mm, Chuyện tử tế là một tác phẩm không có kịch bản, hoàn toàn chỉ là các ý tưởng được xâu chuỗi lại trong quá trình đi thực tế. Trước đó, để được cơ quan duyệt đi làm phim, đạo diễn Hồ Trí Phổ phải tạm viết kịch bản mang tên Đi từ nỗi đau con người, nói về mối quan hệ thầy thuốc và bệnh nhân mặc dù ý tưởng và chủ đề của Chuyện tử tế vẫn còn mơ hồ. Trần Văn Thủy đã giao vai trò quay chính cho nhà quay phim Lê Văn Long – đồng nghiệp của ông tại Xưởng phim Tài liệu và Khoa học Trung ương.

Khác với tác phẩm trước, lần này phim tập trung hơn vào thân phận của lớp người nghèo đói trong xã hội. Theo Trần Văn Thủy, ông làm Chuyện tử tế vì nghĩ con người phải biết sống tử tế với nhau, nhất là trong hoàn cảnh có rất nhiều người "bất hạnh trên sự vô lý". Nhân vật xuất hiện tại đoạn đầu và cuối bộ phim, Đồng Xuân Thuyết, đã giúp đỡ rất tích cực cho đoàn phim mặc dù bị mắc ung thư giai đoạn cuối. Thậm chí trên giường bệnh anh còn thảo luận với Trần Văn Thủy về những góc quay cần thiết để thực hiện cảnh đám ma của chính mình. Tuy nhiên, việc chọn Đồng Xuân Thuyết để đưa vào phim lại vấp phải phản đối do anh không phải người có công trạng đặc biệt. Dẫu vậy, Trần Văn Thủy cho rằng đây cũng là thân phận con người nên vẫn bấm máy ghi. Trong số những câu chuyện của bộ phim, đoàn phim đã theo chân một nữ bệnh nhân, bị hủi được chữa khỏi, suốt một tháng, cũng như ghi hình các nữ tu Kitô giáo trong trại phong – vốn là đối tượng thuộc công giáo bị chính quyền Việt Nam nhắm tới gắt gao vào thời điểm ấy.

Người đọc lời bình cho bộ phim là Trần Đức, nghệ sĩ hoạt động bên truyền hình. Trong quá trình làm hậu kỳ phim, đạo diễn Trần Văn Thủy đã bị ốm. Ông nhập viện chữa trị tại Bệnh viện Bạch Mai. Tại đây, nhân có dịp chứng kiến điều kiện ăn ở, chữa trị của các bệnh nhân, Trần Văn Thủy đã cho ra đời lời bình kết phim khi đang nằm trên giường bệnh. Sau khi hoàn thành, đạo diễn quyết định chọn cái tên Chuyện tử tế với suy nghĩ tác phẩm có khả năng cao bị cấm chiếu, và cái tên hơi "quái" của bộ phim sẽ khiến cơ quan duyệt phim phải cấm "chuyện tử tế".

Cũng như Hà Nội trong mắt ai, Chuyện tử tế lúc mới làm xong không thể đến với công chúng, còn bị "giấu đi" và trì hoãn ngày nộp sản phẩm để tránh lãnh đạo hãng nghiệm thu phát hiện. Vào ngày 25 tháng 9 năm 1987, khi Việt Nam đã bước sang giai đoạn Đổi Mới, Bộ Chính trị chính thức ra chỉ thị thông qua Văn phòng Trung ương Đảng, yêu cầu Ban Tư tưởng Văn hóa Trung ương và Bộ Văn hóa – Thông tin phải cho công chiếu Hà Nội trong mắt ai rộng rãi trên toàn quốc. Đến tháng 10 năm 1987, trong một cuộc gặp giữa tân Tổng bí thư Nguyễn Văn Linh với Trần Văn Thủy liên quan đến Hà Nội trong mắt ai, ông đã đề nghị đạo diễn làm ngay phần tiếp theo của phim, rồi nhắc lại một lần nữa trước toàn thể các nghệ sĩ khác. Dựa vào lời yêu cầu của Nguyễn Văn Linh, Trần Văn Thủy cho ghi chữ "Tập 2" dưới phần tiêu đề dẫn nhập để phim có thể ra mắt một cách thuận lợi mà không phải chịu bất cứ sự kiểm duyệt nào, dù thực tế hai tác phẩm không liên quan gì đến nhau. Cuối cùng, cả Hà Nội trong mắt ai và Chuyện tử tế đã được gộp thành một và đem đi chiếu tại các rạp cũng như ở các cơ quan, câu lạc bộ khắp cả nước.

Công chiếu
Từ trước khi phát hành chính thức, nhiều nơi đã tổ chức chiếu phim kín tới người xem; người dân phải mua vé "chui" để coi. Thời điểm công chiếu rộng rãi, hầu hết rạp phát hành Chuyện tử tế và Hà Nội trong mắt ai tại Hà Nội luôn trong tình trạng kín chỗ. Đây được ghi nhận là những sự kiện chưa từng có đối với thể loại phim tài liệu sản xuất bởi nhà nước, vốn nhận về ít sự quan tâm và thường chỉ chiếu kèm phim truyện hoặc chiếu miễn phí.

Trái ngược với sự công nhận từ chính quyền đối với Hà Nội trong mắt ai, Chuyện tử tế lại bị dùng quyền lực để hạn chế rồi đến giữa năm 1988 thì dần yên ắng. Thời gian này, một bài báo viết về bộ phim của phóng viên Matthias Weile thuộc hãng thông tấn ADN đã xuất hiện khắp mặt báo Đông Đức rồi lan sang các nước khác. Nhờ sự kiện trên, hầu hết đoàn đại biểu quốc tế tại Liên hoan phim Việt Nam lần thứ 8 đã biết đến sự tồn tại của bộ phim và thông tin phim tại liên hoan, dù tác phẩm không được phép chiếu. Nhiều nhân vật điện ảnh và các đoàn đại biểu quốc tế, trong số đó có đạo diễn nổi tiếng người Cuba , cùng lên tiếng yêu cầu được xem phim, bất chấp câu trả lời mập mờ và thái độ lờ đi của ban tổ chức liên hoan. Dưới sức ép của các đại biểu, một buổi chiếu phim Chuyện tử tế đã diễn ra nhưng chỉ dành cho những đoàn đại biểu ngoại quốc và không được phát cho công chúng. Dù bộ phim có được sự cổ vũ nhiệt thành từ khán giả cùng các nhà làm phim quốc tế, Chuyện tử tế đã bị chính quyền "ỉm đi", ngăn cản đem ra chiếu ở nước ngoài.

Năm 1988, Cộng hoà Dân chủ Đức mời tác giả Trần Văn Thuỷ cùng bộ phim Chuyện tử tế đến tham dự  1988. Thư mời được gửi trước 6 tháng để đề phòng những cản trở do thủ tục hành chính rắc rối thời bấy giờ gây ra. Ngay lập tức, nội bộ các nhà lãnh đạo văn nghệ đã nảy ra những tranh cãi dữ dội về việc nên chiếu phim hay không chiếu, sửa hay không sửa. Rất nhiều ý kiến ủng hộ việc đem phim dự thi. Cuối cùng, Cục Điện ảnh đã ra một chỉ thị "chỉ Việt Nam mới có": cho tác giả Trần Văn Thuỷ và một đồng nghiệp đi cùng, nhưng nhất quyết không cho mang phim đi.

Tuy bị cấm đem theo phim, Trần Văn Thuỷ vẫn quyết tâm tìm mọi cách để đưa Chuyện tử tế ra nước ngoài, kể cả nhận thức rằng bản thân sẽ vào tù nếu bị phát hiện và phim không đoạt giải. Bằng mối quan hệ riêng, ông đã có được bản phim mới nguyên rồi bí mật liên hệ với người của liên hoan phim đem đi chiếu ở Leipzig. Bộ phim đã thành công giành một trong hai giải Bồ câu bạc của liên hoan phim, nhưng chỉ ngay sau buổi công chiếu tại , Trần Văn Thủy phải lập tức trốn sang Pháp để không bị bắt. Vì lẽ đó, trong lễ trao giải ông đã không có mặt để lên nhận giải mà thay vào đó là em vợ của ông. Sự kiện Chuyện tử tế giành giải thưởng lớn đã được hàng loạt các cơ quan truyền thông quốc tế đưa tin như The New York Times, Le Figaro, ,... Trong đó, tờ  của Pháp ngày 1 tháng 3 năm 1989 dành hẳn một trang báo để nói về bộ phim. Dù vậy, không báo chí nào trong nước khi ấy đưa tin về thành tích này, ngoại trừ tờ Tuổi Trẻ đăng lên một cách trang trọng. Theo Trần Văn Thủy, nếu Chuyện tử tế không giành giải thì có lẽ ông đã không dám quay trở về Việt Nam.

Sau khi biết được thành công bất ngờ của Chuyện tử tế trên trường quốc tế, hàng loạt buổi hội họp ở các cấp chính quyền Việt Nam đã bàn thảo đối sách với bộ phim. Sau cùng, Liên hiệp Điện ảnh Việt Nam quyết định gửi văn bản ủy quyền cho Hội người Việt tại Pháp để đem phim đi bán bản quyền. Hơn 12 đài truyền hình quốc tế từ châu Á đến châu Mỹ như , NHK,... đã mua bản quyền chiếu phim. Trong số đố, đài truyền hình Anh  trả 25.000 USD tiền bản quyền để đem phim lên sóng truyền hình; đài  của Pháp cũng bỏ ra 70.000 Franc mua bản quyền truyền hình phim. Tuy nhiên, số tiền này Trần Văn Thủy không được hưởng một đồng nào mà tất cả đều gửi về Liên hiệp Điện ảnh Việt Nam.

Bên cạnh truyền hình, phim cũng từng chiếu trong vô số sự kiện điện ảnh khác nhau trên thế giới, đáng kể gồm  lần thứ nhất (Nhật Bản, 1991),  (Pháp) và  (Pháp). Ở Mỹ, phim được phát hành dưới định dạng DVD và công chiếu hơn 100 lần tại các buổi hội thảo, liên hoan phim cùng trường đại học lớn.

Tiếp nhận

Công chúng
Thời điểm mới ra mắt, bộ phim đã được công chúng đón nhận nồng nhiệt. Phim tạo được tiếng vang lớn tại Việt Nam và gây nên một "cơn địa chấn" trong làn sóng Đổi Mới. Điều này là nhờ những lời bình trong phim đốp chát trực diện vào thân phận của người nghèo khổ cùng mâu thuẫn còn tồn tại trong xã hội với chính quyền đương thời, khác lối ẩn dụ nhẹ nhàng như Hà Nội trong mắt ai.

Chỉ riêng buổi chiếu phim trong khuôn khổ Liên hoan phim Leipzig tại rạp Capitol, Đức diễn ra tối ngày 27 tháng 11 năm 1988, hàng trăm khán giả đã đến để xem Chuyện tử tế; một số phải đứng vì hết chỗ ngồi. Trong khi chiếu phim, khán giả vỗ tay tới ba lần. Lúc buổi chiếu kết thúc, mọi người vỗ tay tiếp một hồi lâu. Đài phát thanh quốc gia Đông Đức cũng dành hẳn một phần giới thiệu và tán thưởng bộ phim. Tuy nhiên, những lời khen chê của người xem Việt Nam với tác phẩm lại phân tán nhiều hơn so với Hà Nội trong mắt ai. Trong đó, số ý kiến phản đối không ít. Viết cho tạp chí Nghệ thuật điện ảnh, nhà văn Ngô Thảo cho rằng việc tại đôi chỗ "suy ngẫm của tác giả còn ở tình trạng bất cập với chân lý" là lý do khiến bộ phim gây ra tranh cãi. Những người xem thuộc thế hệ lớn tuổi cho là phim còn "quá tham các sự kiện thời sự, [...] lồng chúng lại với nhau không khéo léo", "lời bình hơi nhiều và có vẻ đao to búa lớn". Thế hệ người trẻ cũng phê bình "cách dẫn dắt câu chuyện [của Chuyện tử tế] còn gượng gạo", dù ghi nhận tính "dữ dội, bạo liệt" của bộ phim và bày tỏ sự yêu thích với Hà Nội trong mắt ai nhiều hơn là Chuyện tử tế.

Ở góc độ báo chí, cây bút Ngô Sơn từ báo Hànộimới bên cạnh dành lời đánh giá cao tinh thần và một số trường đoạn cụ thể, nhìn nhận Chuyện tử tế như một sự "cởi trói" cho những nhà lao động nghệ thuật khi dám "nhìn thẳng vào sự thật, nói rõ sự thật", đã nêu ra những khiếm khuyết trong phim, bao gồm các hình ảnh so sánh "khập khiễng", "quá đáng"; "đưa hình ảnh đám ma, đám mộ vào phim hơi nhiều" và việc phim thiếu một sự quán xuyến chặt chẽ, logic bởi cách xâu chuỗi tình tiết trong phim "kỳ".

Giới phê bình chuyên môn

Bộ phim đã thu hút phản ứng tích cực từ các nhà nghiên cứu, phê bình chuyên môn. Đối với Doraiswamy và Padgaonkar (2011), khi so sánh Hà Nội trong mắt ai với Chuyện tử tế, họ đã bày tỏ sự ưa thích hơn với tác phẩm thứ hai vì nó "ít gây tranh cãi hơn, [...]  mãnh liệt hơn và có giọng điệu triết học hơn". Cây bút Bradley (2009) nhận xét phim sử dụng các thủ pháp đối lập khác nhau, từ việc phỏng vấn các cựu chiến binh có nhiều thành tích trong hai cuộc chiến tranh Việt Nam bị nhà nước phớt lờ, phải làm công việc nặng nhọc đến nói về sự tận tâm của các nữ tu trong trại phong và những thân phận nghèo khổ trái ngược với quan chức nhà nước, qua đó định hình nên "một bức chân dung đáng nguyền rủa của xã hội Việt Nam thời kỳ đầu cải cách kinh tế thị trường".

Bộ đôi tác giả Freeman và Đình Hữu (1991) đã bình luận Chuyện tử tế là một bộ phim "phức tạp với nhiều ý nghĩa sâu sắc", vừa thể hiện những nề nếp truyền thống vừa phơi bày sự mâu thuẫn trong lý tưởng và thực tiễn xã hội Việt Nam khi đó; nêu rõ rằng đây "xứng đáng là một tác phẩm đại chúng và có thể là chủ đề của tranh cãi và bàn luận trong nhiều năm tới". Giáo sư Hồ Tài Huệ Tâm của Đại học Harvard cũng đồng quan điểm, nhận định phim "cung cấp một cái nhìn hấp dẫn về xã hội miền Bắc Việt Nam khi bắt đầu đổi mới kinh tế và xã hội [...] tuy mới chỉ được trình bày ở dạng phôi thai trong Chuyện tử tế, đã trở thành những vấn đề gay gắt và cấp bách ở Việt Nam hiện nay". Trong khi đó, các học giả Michael Ronov và Dean Wilson (2012) viết một bài phân tích có tựa đề "Tran Van Thuy's Story of Kindness: Spirituality and Political Discourse", chỉ ra điểm độc đáo về bộ phim khi dám "công khai chỉ trích chính phủ và bày ra những nội dung về phương diện tinh thần" – vốn là điều không thể thấy trong các bộ phim tài liệu khác được sản xuất trước đó, cũng như mang đường nét của tác phẩm nghệ thuật cá nhân "táo bạo [...] khiến Trần Văn Thủy trở thành một nghệ sĩ trong mắt khán giả nước ngoài".

Năm 2008, đạo diễn Vũ Hà viết cho Báo điện tử VOV đã đánh giá Chuyện tử tế có giá trị nghệ thuật cao, mang tính đột phá trong thể loại phim tài liệu Việt Nam và chứng tỏ sự dũng cảm của những nhà làm phim trong việc phản ánh hiện thực xã hội và suy nghĩ người dân. Theo Văn Bảy tờ Thể thao & Văn hóa, phim cũng trở thành bước tiên phong cho kiểu cách làm phim không kịch bản – là tinh thần chung của các bộ phim tài liệu quốc tế. Trong một bài viết của tạp chí Văn hóa Nghệ thuật đăng vào tháng 8 năm 2013, nhà nghiên cứu Đào Mai Trang nhìn nhận bộ phim có "sức hấp dẫn lớn nhất" nhờ vào thái độ sống của Trần Văn Thủy được thể hiện xuyên suốt nội dung phim, với lời bình luận "có lúc như xát muối vào lòng người xem", dù vẫn chỉ ra một số khuyết điểm như còn "lời bình nhiều, hình ảnh không hẳn kỹ lưỡng và lộ nhiều dấu hiệu sắp đặt". Tác giả nhận xét cách truyền cảm hứng này đã thành công trong việc chạm đến cảm xúc người xem, "nói với họ những điều mà đôi khi, lòng họ cùng thấy nhưng miệng không thể mở".

Giải thưởng

Di sản
Chuyện tử tế đã trở thành tác phẩm kinh điển của phim tài liệu Việt Nam, được nhiều người coi là bộ phim thành công và nổi tiếng nhất của đạo diễn Trần Văn Thủy. Phim đồng thời được xem như một đại diện tiêu biểu cho quá trình cởi mở hóa ("glasnost") của giới cầm quyền trong giai đoạn Đổi Mới và được liệt kê vào một trong mười tác phẩm Việt Nam nổi tiếng nhất lấy chủ đề về thời bao cấp. Cuốn phim đã được báo chí quốc tế ví như "Quả bom đến từ Việt Nam nổ tung ở thành phố Leipzig" và được đạo diễn người Mỹ  đề cử vào danh sách mười phim hay nhất mọi thời đại lập ra bởi Viện phim Anh. Chuyện tử tế còn trở thành chủ đề của các nghiên cứu từ học giả quốc tế về Việt Nam đương thời. Nhiều người đã trích dẫn lời bình trong phim để nói về vấn đề đạo đức trong xã hội Việt Nam. Các văn sĩ, nghệ sĩ sau này cũng áp dụng phong cách khai thác và tiếp cận của Trần Văn Thủy vào những tác phẩm đề tài hậu chiến của mình, có thể kể tới nhà văn Nguyễn Ngọc Tư và Lê Thiếu Nhơn.

Sau sự thành công của Chuyện tử tế, tên tuổi Trần Văn Thủy đã được công chúng thế giới biết đến và ông được các đài truyền hình nước ngoài đặt hàng làm phim. Đạo diễn cũng từng được mời phỏng vấn bởi những người trong và ngoài nước bởi tác phẩm này. Các đồng nghiệp Đức của đạo diễn cùng báo chí tiếng Đức đã nhắc đến bộ phim nhiều lần; có người còn ghi nhận phim trong việc góp phần vào sự kiện sụp đổ bức tường Berlin vào năm 1989 – chỉ 10 tháng sau khi Chuyện tử tế được trao giải tại Leipzig. Cho đến tận 30 năm sau công chiếu, bộ phim vẫn được cho là giữ nguyên tính thời sự. Nhiều nơi trên Việt Nam đã tổ chức các buổi chiếu lại và thảo luận về phim, điều rất hiếm khi xảy ra với một tác phẩm điện ảnh. Có ý kiến thì nhận định Chuyện tử tế là "bộ phim đi trước thời đại với những triết lý đơn giản của cuộc sống".

Vào ngày 25 tháng 10 năm 2008, Chuyện tử tế đã được trình chiếu tại , liên hoan phim hàng đầu của Áo trong chương trình vinh danh những nhân vật đặc biệt và lịch sử điện ảnh có tên "Lessons and lesions: Vietnam". Theo các nhà tổ chức, bộ phim được chọn vì nó nổi tiếng và rất hợp với thời cuộc. Việc tìm kiếm bản phim để chiếu ở Viên khá khó khăn vì cuốn phim nhựa gốc lưu trữ tại Việt Nam bị hỏng; họ đã  phải sử dụng bản DVD chất lượng tốt của bộ phim do một đạo diễn người Mỹ sưu tầm. Năm 2009, Chuyện tử tế chiếu tại Hà Nội bên cạnh loạt phim tiêu biểu của các cựu học viên người Việt Nam thuộc Đại học Điện ảnh Quốc gia Liên bang Nga (VGIK) nhân kỷ niệm 90 năm trường thành lập. Bộ phim cũng được xếp làm tác phẩm khai mạc Liên hoan phim tài liệu ngắn 2013 của Viện Goethe ở Hà Nội.

Ngày 6 tháng 10 năm 2022, Trần Văn Thủy đã đoạt giải thưởng Lớn Giải thưởng Bùi Xuân Phái – Vì tình yêu Hà Nội lần thứ 15 nhờ các tác phẩm tài liệu của ông về Hà Nội, mà tiêu biểu là Chuyện tử tế và Hà Nội trong mắt ai. Cùng năm này, hai cuốn phim lưu trữ tại Viện phim Việt Nam đã được phát sóng trên kênh Truyền hình Quốc hội đúng dịp kỷ niệm 68 năm ngày Tiếp quản Thủ đô, mở đầu cho chương trình chiếu phim giữa Truyền hình Quốc hội và Viện phim Việt Nam. Chuyện tử tế cùng với những tác phẩm khác của Trần Văn Thủy từng nằm trong hồ sơ xét tặng Giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học, nghệ thuật cho đạo diễn Trần Văn Thủy ở lĩnh vực điện ảnh. Tuy vậy, không tác phẩm nào được chấp thuận trong đợt xét duyệt năm 2021 đã tạo ra nhiều ý kiến trái chiều từ dư luận.

Phim đã đóng vai trò là nguồn cảm hứng cho sự ra đời của chương trình Việc tử tế, do Đài Truyền hình Việt Nam sản xuất từ năm 2014.

Chú thích

Ghi chú

Tham khảo

Nguồn

Tiếng Việt

Ngoại ngữ

Liên kết ngoài
 Chuyện tử tế trên MUBI

 Trần Văn Thủy nói về Chuyện tử tế  trên Vimeo
 Phóng sự về bộ phim Chuyện tử tế, thực hiện bởi Đài Truyền hình Việt Nam

Phim tài liệu Việt Nam
Phim do Trần Văn Thủy đạo diễn
Phim năm 1985
Thời bao cấp


title: Chimarra massana

text:
Chimarra massana là một loài Trichoptera trong họ Philopotamidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Tham khảo

Chimarra


title: Val-des-Marais

text:
Val-des-Marais  là một xã thuộc tỉnh Marne trong vùng Grand Est đông nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 150 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Valdesmarais


title: Sympistis nenum

text:
Sympistis nenum là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Nó được tìm thấy ở Utah.

Chú thích

Sympistis


title: Diadasina parahybensis

text:
Diadasina parahybensis là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1912.

Chú thích

Tham khảo

Diadasina
Động vật được mô tả năm 1912


title: Duretia bruchi

text:
Duretia bruchi là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Schwarz miêu tả khoa học năm 1904.

Chú thích

Tham khảo

Duretia


title: Rio Grande

text:
Sông Rio Grande (được biết đến ở México là Río Bravo del Norte, hoặc đơn giản là Río Bravo) là một dòng sông chảy từ phía tây nam bang Colorado của Hoa Kỳ đến Vịnh Mexico. Một phần của dòng sông tạo thành biên giới Mexico-Hoa Kỳ. Chiều dài của sông biến đổi theo diễn biến dòng chảy. Theo các Ủy ban ranh giới và nước quốc tế, tổng chiều dài của sông là 3.051 km (1.896 dặm) vào năm 1980. Tùy thuộc vào cách đo, Rio Grande là hệ thống sông dài nhất thứ tư hoặc thứ năm ở Bắc Mỹ. Sông Rio Grande tạo ra một biên giới tự nhiên giữa các tiểu bang Texas của Hoa Kỳ và các bang Chihuahua, Coahuila, Nuevo León, và Tamaulipas của México. Một đoạn rất ngắn của dòng sông là ranh giới giữa các tiểu bang Texas và New Mexico của Hoa Kỳ. Việc sử dụng nước quá nhiều của các thành phố lớn và diện tích tưới tiêu rộng lớn dọc theo con sông đã gây ra một số tác động tiêu cực đến dòng chảy của sông, ngày nay có ít hơn một phần năm lượng nước lịch sử của sông có thể đi ra đến biển. Gần cửa sông, Rio Grande Valley là một vùng nông nghiệp quan trọng.
Rio Grande có một lưu vực rộng 472.000 km² (182.200 dặm vuông). Nhiều bồn địa hoang mạc nằm trong hoặc liền kề lưu vực sông Rio Grande, và chúng đôi khi được xem như thuộc về lưu vực sông, nâng kích thước của lưu vực vào khoảng 870.000 km² (336.000 dặm vuông).

Tên gọi
Tên gọi  là bằng tiếng Tây Ban Nha có nghĩa là "Sông lớn" và tên gọi  có nghĩa là "Con sông vĩ đại của phía Bắc". Trong tiếng Anh, Rio Grande is được phát âm bằng một trong hai cách là  hay . Bởi vì "río" có nghĩa là "sông" trong tiếng Tây Ban Nha, việc sử dụng cụm từ "Rio Grande River" trong tiếng Anh là không cần thiết.

Tại México, tên của sông là Río Bravo hay , "" có nghĩa là "hung dữ" hay "dũng cảm". Một thành phố ven bờ sông bên phía Mexico đã sử dụng tên gọi này cho thành phố, (Río Bravo, Tamaulipas).

Chú thích

Nguồn
 Paul Horgan, Great River: The Rio Grande in North American History. Volume 1, Indians and Spain. Vol. 2, Mexico and the United States. 2 Vols. in 1, 1038 pages - Wesleyan University Press 1991, 4th Reprint, ISBN 0-8195-6251-3

Liên kết ngoài

 Border Stories: the only hand pulled ferry on the Rio Grande (video)
 1854 map of Rio Grande entrance (hosted by the Portal to Texas History).
 Rio Grande Cam - in Mission Texas. Mexico is on the left and the US is on the right.

Sông quốc tế Bắc Mỹ
Sông của Hoa Kỳ
Sông của Colorado
Sông New Mexico
Sông Texas
Sông di sản Mỹ
Sông biên giới
Lưu vực vịnh Mexico
Sông Chihuahua (bang)
Sông Coahuila
Sông Tamaulipas
Địa lý Laredo, Texas
Cao nguyên México
Biên giới Hoa Kỳ-México
Biên giới New Mexico
Biên giới Texas
Tây Nam Hoa Kỳ
Sông México


title: 11898 Dedeyn

text:
11898 Dedeyn (1991 GM9) là một tiểu hành tinh nằm phía ngoài của vành đai chính được phát hiện ngày 10 tháng 4 năm 1991 bởi E. W. Elst ở Đài thiên văn Nam Âu.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 11898 Dedeyn

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Eric Walter Elst
Thiên thể phát hiện năm 1991


title: Họ Đớp ruồi

text:
Họ Đớp ruồi (danh pháp khoa học: Muscicapidae) là một họ lớn chứa các loài chim thuộc Bộ Sẻ (Passeriformes) ở Cựu thế giới. Họ này gồm các loại chim nhỏ sống trên cây, ăn sâu bọ, làm tổ trong các hốc cây. Các loài phổ biến ở Việt Nam có đớp ruồi (các chi Muscicapa, Ficedula). Nhiều loài trong số này, như tên gọi chung của họ đã hàm ý, săn bắt con mồi khi đang bay.

Phân loại trong bài này lấy theo Handbook of Birds of the World trong việc đưa vào trong họ này các loài chim nhỏ trông tương tự như sẻ bụi sống dưới đất, trước đây được phân loại trong họ Hoét (Turdidae). Các nghiên cứu hóa sinh học gần đây đặt một số chi hoét truyền thống như Monticola, Myiophonus, Brachypteryx, Alethe vào họ này (họ Muscicapidae). Ngược lại, các chi dạng sẻ bụi ở châu Á như Grandala và Cochoa lại được chuyển sang họ Hoét.

Việc phân chia họ Đớp ruồi thành 2 phân họ có thể chỉ là nhân tạo. Một vài chi trong phân họ này lại có thể gần gũi hơn với các thành viên của phân họ kia và ngược lại. Do mối quan hệ chính xác giữa các thành viên trong họ là chưa rõ ràng nên cấu trúc phân loại nội bộ của họ có thể cần phải có những sửa đổi lớn.

Biểu hiện chung bề ngoài của các loài chim này thay đổi nhiều, nhưng phần lớn trong chúng có giọng hót yếu và tiếng kêu khàn khàn. Tổ của phần lớn các loài là các vật hình chén được xây dựng cầu kỳ trên cây hay hàng rào.

Phân loại
Họ này trước đây gộp ít loài hơn. Vào thời gian phát hành ấn bản lần 3 của  Howard and Moore Complete Checklist of the Birds of the World năm 2003, các chi Myophonus, Alethe, Brachypteryx và Monticola đang được xếp trong họ Turdidae. Các nghiên cứu phát sinh chủng loài phân tử sau đó đã chứng minh rằng các loài trong 4 chi này có quan hệ họ hàng gần với các loài trong Muscicapidae hơn. Kết quả là 4 chi này hiện tại được chuyển sang họ Muscicapidae . Ngược lại, chi Cochoa trước đây xếp trong họ Muscicapidae đã được chỉ ra là thuộc họ Turdidae.

Hai nghiên cứu phát sinh chủng loài phân tử quy mô rộng các loài trong họ Muscicapidae công bố năm 2010 chỉ ra rằng các chi Fraseria, Melaenornis và Muscicapa là không đơn ngành. Các tác giả đã không thể đề xuất sửa đổi các chi này do không phải toàn bộ các loài đều được lấy mẫu và không phải nút nào trong cây phát sinh của họ cũng được hỗ trợ mạnh. Nghiên cứu công bố năm 2016 bao gồm 37 trong tổng số 42 loài của tông Muscicapini,đã xác nhận là các chi này không đơn ngành và đề xuất sắp xếp sửa đổi các loài trong một vài chi mới hoặc được phục hồi tên gọi.

Danh sách
Các chi được Hiệp hội Điểu học Quốc tế (IOU) liệt kê với các đề xuất của George Sangster và ctv năm 2010:
 Phân họ Muscicapinae (Fleming, 1822): Chứa các loài đớp ruồi điển hình, bao gồm:
 Alethe: 2 loài alethe, chuyển từ phân họ Turdinae của Sibley và Monroe sang. Có thể là một phần của tông Copsychini.
 Tông Copsychini (Sundevall, 1872)
 Tychaedon: 6 loài, tách ra từ Cercotrichas.
 Cercotrichas: 5 loài, chuyển từ tông Saxicolini (cũ).
 Copsychus: 4 loài chích chòe, chuyển từ tông Saxicolini (cũ).
 Trichixos: 1 loài, chích choè đuôi hung (Trichixos pyrropygus), chuyển từ tông Saxicolini (cũ).
 Saxicoloides: 1 loài, chích chòe Ấn Độ/oanh Ấn Độ (Saxicoloides fulicatus), chuyển từ tông Saxicolini (cũ).
 Kittacincla: 5 loài, tách ra từ Copsychus.
 Tông Muscicapini (Flemming, 1822)
 Muscicapa: 15 loài đớp ruồi.
 Bradornis: 6 loài đớp ruồi. Đôi khi coi là thuộc Melaenornis.
 Agricola: 2 loài, tách ra từ Melaenornis.
 Fraseria (gồm cả Myioparus): 8 loài đớp ruồi. Đôi khi coi là thuộc Melaenornis.
 Melaenornis (gồm cả Empidornis, Namibornis, Dioptrornis, Bradornis, Sigelus): 10 loài đớp ruồi.
 Phân họ Niltavinae (Sangster, Alström, Forsmark & Olsson, 2010): Nhóm Đớp ruồi lam. Lei et al. (2007) coi đớp ruồi lam là một phần của phân họ Muscicapinae (như Sibley và Monroe đã làm), nhưng Voelker và Spellman thấy sự mâu thuẫn.
 Sholicola: 3 loài, tách ra từ Myiomela.
 "Cyornis": 1 loài "Cyornis" concretus
 Niltava: 6 loài đớp ruồi.
 Cyanoptila: 2 loài đớp ruồi.
 Eumyias: 6 loài đớp ruồi.
 Anthipes: 2 loài đớp ruồi (trước đây đôi khi coi là một phần của Ficedula, nhưng có quan hệ họ hàng gần với Niltava và Cyornis hơn), theo Outlaw và Voelker (2006).
 Cyornis: 27 loài đớp ruồi lam.
 Phân họ Erithacinae (G.R. Gray, 1846): Nhóm oanh rừng châu Phi
 Xenocopsychus: 1 loài, sẻ hang Angola (Xenocopsychus ansorgei).
 Dessonornis: 4 loài (tách ra từ Cossypha).
 Erithacus: 1 loài, oanh châu Âu (Erithacus rubecula).
 Pogonocichla: 1 loài, oanh sao trắng (Pogonocichla stellata).
 Oreocossypha: 1 loài, oanh-sẻ núi (Oreocossypha isabellae).
 Cossyphicula: 1 loài, oanh-sẻ bụng trắng (Cossyphicula roberti) - có thể thuộc về Cossypha.
 Swynnertonia: 1 loài, oanh Swynnerton (Swynnertonia swynnertoni).
 Chamaetylas (đồng nghĩa: Pseudalethe): 4 loài, tách ra từ chi Alethe trong Turdinae của Sibley và Monroe.
 Cossypha: 8 loài oanh-sẻ đá
 Stiphrornis: 5 loài oanh rừng
 Cichladusa: 3 loài hoét cọ.
 Sheppardia: 10 loài akalat
 Phân họ Saxicolinae (Vigors, 1825): Bao gồm sẻ bụi và đồng minh.
 Heinrichia: 1 loài (Heinrichia calligyna)
 Leonardina: 1 loài (Leonardina woodi)
 Vauriella: 4 loài.
 Brachypteryx (gồm cả Heteroxenicus): 4 loài hoét đuôi cụt, cánh ngắn (theo Voelker và Spellman (2004). Trước đây thuộc họ Turdidae.
 Larvivora: 6 loài oanh phương Đông, tách ra từ chi Erithacus (đôi khi coi là thuộc chi Luscinia), có quan hệ gần với Tarsiger hơn là với Luscinia nghĩa hẹp (theo Seki (2006).
 Irania: 1 loài, cổ đỏ họng trắng (Irania gutturalis).
 Hodgsonius: 1 loài, hoét đuôi dài (Hodgsonius phoenicuroides).
 Cyanecula: 1 loài (Cyanecula svecica, đồng nghĩa: Luscinia svecica).
 Luscinia: 2 loài oanh.
 Calliope: 5 loài
 Myiomela: 2 loài oanh, tách ra từ Cinclidium. Hai loài khác trước đây xếp trong chi này được chuyển sang chi Sholicola và tách thành 3 loài.
 Tarsiger: 6 loài oanh đuôi nhọn, oanh bụi rậm.
 Enicurus: 8 loài chích chòe nước.
 Cinclidium: 1 loài, oanh ngực lam (Cinclidium frontale)
 Myophonus: 9 loài hoét xanh (theo Voelker và Spellman (2004)). Trước đây thuộc họ Turdidae.
 Ficedula (gồm cả đớp ruồi lam lùn (Muscicapella hodgsoni), nay là Ficedula hodgsoni): Khoảng 34 loài đớp ruồi vàng.
 Phoenicurus: 14 loài đuôi đỏ thật sự, tạo thành nhánh hỗ trợ tốt với 2 chi Chaimarrornis + Rhyacornis. Ba chi này hiện nay được hợp nhất (theo Pan et al. (2007)).
 Monticola: 14 loài hoét đá (bao gồm cả Pseudocossyphus), chuyển từ Turdidae (Wink et al., 2002; Outlaw et al. 2007
 Saxicola: 15 loài sẻ bụi và sẻ đá. Theo Wink et al. (2002), Illera et al. (2008), Woog et al. (2008), Zink et al. (2009).
 Campicoloides: 1 loài, sẻ sọc da bò (Campicoloides bifasciatus), tách ra từ Saxicola do có quan hệ gần với Oenanthe hơn là với phần còn lại của Saxicola (theo Illera et al. (2008)).
 Emarginata: 3 loài, chia tách từ Cercomela.
 Pinarochroa: 1 loài (Pinarochroa sordida)., tách ra từ Cercomela.
 Thamnolaea: 2 loài sẻ vách đá.
 Myrmecocichla: 8 loài sẻ bụi, gần với Monticola (theo Outlaw et al. 2007).
 Oenanthe: 29 loài phao câu trắng (5 loài chuyển từ Cercomela).
 Phân họ không xác định (Incertae sedis):
 Pinarornis: 1 loài, sẻ Boulder (Pinarornis plumosus).
 Humblotia: 1 loài, đớp ruồi Đại Comoro (Humblotia flavirostris).

Chuyển đi
 Culicicapa: 2 loài đớp ruồi xám. Thuộc về họ mới đề xuất là Stenostiridae.
 Horizorhinus. Nay thuộc họ Sylviidae, chỉ gồm 1 loài là đớp ruồi Dohrn (Horizorhinus dohrni, nhưng tốt nhất nên gộp trong chi Sylvia).

Ghi chú

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Video về đớp ruồi Cựu thế giới trên Internet Bird Collection

Đớp ruồi, họ


title: 1104

text:
Năm 1104 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 1104


title: Euphorbia neobosseri

text:
Euphorbia neobosseri là một loài thực vật thuộc họ Euphorbiaceae. Đây là loài đặc hữu của Madagascar. Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng khô nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và vùng cây bụi khô khu vực nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 Haevermans, T. 2004. Euphorbia neobosseri. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Madagascar
N


title: Khu Hammersmith và Fulham của Luân Đôn

text:
Khu Hammersmith và Fulham của Luân Đôn (tiếng Anh: London Borough of Hammersmith and Fulham) là một khu tự quản Luân Đôn thuộc Tây Luân Đôn, tạo thành một phần của vùng Nội Luân Đôn.

Khu tự quản được thành lập vào năm 1965 thông qua việc sáp nhập Khu tự quản Thủ đô Hammersmith và Khu tự quản Thủ đô Fulham. Nó được biết đến với tên gọi 'Khu Hammersmith của Luân Đôn' cho đến khi hội đồng khu tự quản thay đổi tên gọi vào ngày 1 tháng 1 năm 1979.

In 1908, Thế vận hội được đăng cai ở khu tự quản tại Thành phố White, nhưng nơi đây tốn hàng nhiều thập kỉ để tái phát triển. Năm 1960, BBC khai trương Trung tâm Truyền hình BBC, và năm 2008, Westfield Luân Đôn, sự phát triển mạnh mẽ nổi lên theo các tuyến đường giao thông mới và một trung tâm mua sắm mọc lên, cuối cùng đã hoàn thành công cuộc tái phát triển khu tự quản sau 100 năm.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 Trang chủ Khu Hammersmith và Fulham của Luân Đôn

Hammersmith và Fulham


title: Thanh Sơn

text:
Thanh Sơn là một huyện miền núi thuộc tỉnh Phú Thọ, Việt Nam.

Địa lý
Huyện Thanh Sơn nằm ở phía nam của tỉnh Phú Thọ, cách thành phố Việt Trì khoảng 50 km về phía nam, cách trung tâm thủ đô Hà Nội khoảng 87 km, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp huyện Thanh Thủy
Phía tây giáp huyện Tân Sơn và huyện Yên Lập
Phía nam giáp thành phố Hòa Bình và huyện Đà Bắc thuộc tỉnh Hòa Bình
Phía bắc giáp huyện Tam Nông.

Huyện Thanh Sơn có diện tích tự nhiên là 62.063 ha và dân số năm 2013 là 120.229 người.

Lịch sử
Huyện Thanh Sơn vào thời Lý Trần là đất đạo Lâm Tây.

Thời thuộc Minh là huyện Lung.

Năm Quang Thuận thứ 10 (1469), vua Lê Thánh Tông cho định lại bản đồ toàn quốc, đổi gọi là huyện Thanh Nguyên (清源) thuộc phủ Gia Hưng.

Tới thời Mạc Phúc Nguyên (1547-1561) do kiêng huý chữ Nguyên nên đổi làm huyện Thanh Xuyên (清川).

Đời Lê Trung Hưng, do kiêng tên tước của Thanh vương (清王) Trịnh Tráng (1623-1657) đổi viết thành 青川 (vẫn đọc là Thanh Xuyên, từ "thanh" này nghĩa là màu xanh, khác với "thanh" trên đây có nghĩa là trong, sạch).

Năm Minh Mạng thứ 14 (1833) tách huyện Thanh Xuyên làm 2 huyện Thanh Sơn và Thanh Thủy. Sau đổi thành châu.

Thời kỳ 1903-1968 thuộc tỉnh Phú Thọ, 1968-1996 thuộc tỉnh Vĩnh Phú.

Ngày 31 tháng 8 năm 1965, Bộ Nội vụ ban hành Quyết định số 311-NV thành lập thị trấn Nông trường Phú Sơn thuộc huyện Thanh Sơn.

Sau năm 1975, huyện Thanh Sơn có thị trấn nông trường Phú Sơn và 39 xã: Cự Đồng, Cự Thắng, Địch Quả, Đông Cửu, Đồng Sơn, Giáp Lai, Hương Cần, Khả Cửu, Kiệt Sơn, Kim Thượng, Lai Đồng, Long Cốc, Lương Nha, Minh Đài, Mỹ Thuận, Sơn Hùng, Tam Thanh, Tân Lập, Tân Minh, Tân Phú, Tân Sơn, Tất Thắng, Thạch Khoán, Thạch Kiệt, Thắng Sơn, Thu Cúc, Thu Ngạc, Thục Luyện, Thượng Cửu, Tinh Nhuệ, Văn Luông, Văn Miếu, Vinh Tiền, Võ Miếu, Xuân Đài, Xuân Sơn, Yên Lãng, Yên Lương, Yên Sơn.

Năm 1987, giải thể thị trấn nông trường Phú Sơn.

Năm 1996, huyện Thanh Sơn thuộc tỉnh Phú Thọ vừa được tái lập.

Ngày 28 tháng 5 năm 1997, thành lập thị trấn Thanh Sơn - thị trấn huyện lỵ huyện Thanh Sơn trên cơ sở 290 ha diện tích tự nhiên và 9.894 nhân khẩu của xã Sơn Hùng; 125 ha diện tích tự nhiên và 2.686 nhân khẩu xã Thục Luyện. Sau khi điều chỉnh địa giới hành chính, thị trấn Thanh Sơn có 415 ha diện tích tự nhiên và dân số 12.580 người.

Cuối năm 2006, huyện Thanh Sơn có 1 thị trấn Thanh Sơn và 39 xã: Cự Đồng, Cự Thắng, Địch Quả, Đông Cửu, Đồng Sơn, Giáp Lai, Hương Cần, Khả Cửu, Kiệt Sơn, Kim Thượng, Lai Đồng, Long Cốc, Lương Nha, Minh Đài, Mỹ Thuận, Sơn Hùng, Tam Thanh, Tân Lập, Tân Minh, Tân Phú, Tân Sơn, Tất Thắng, Thạch Khoán, Thạch Kiệt, Thắng Sơn, Thu Cúc, Thu Ngạc, Thục Luyện, Thượng Cửu, Tinh Nhuệ, Văn Luông, Văn Miếu, Vinh Tiền, Võ Miếu, Xuân Đài, Xuân Sơn, Yên Lãng, Yên Lương, Yên Sơn.

Ngày 9 tháng 4 năm 2007, huyện Thanh Sơn cũ được chia thành 2 huyện Thanh Sơn (mới) và Tân Sơn.

Huyện Thanh Sơn có 1 thị trấn và 22 xã, giữ ổn định cho đến nay.

Hành chính
Huyện Thanh Sơn có 23 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc, bao gồm thị trấn Thanh Sơn (huyện lỵ) và 22 xã: Cự Đồng, Cự Thắng, Địch Quả, Đông Cửu, Giáp Lai, Hương Cần, Khả Cửu, Lương Nha, Sơn Hùng, Tân Lập, Tân Minh, Tất Thắng, Thạch Khoán, Thắng Sơn, Thục Luyện, Thượng Cửu, Tinh Nhuệ, Văn Miếu, Võ Miếu, Yên Lãng, Yên Lương, Yên Sơn.

Đặc sản
Thanh Sơn nổi tiếng với đặc sản thịt chua, rêu đá, cơm lam và cá gỏi người Mường.

Chú thích

Xem thêm


title: Yên Trị (định hướng)

text:
Yên Trị có thể là một trong số các địa danh Việt Nam sau đây:

 Xã Yên Trị, huyện Yên Thủy, tỉnh Hòa Bình.
 Xã Yên Trị, huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định.


title: Melissoptila otomita

text:
Melissoptila otomita là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Cresson mô tả khoa học năm 1878.

Chú thích

Tham khảo

Melissoptila
Động vật được mô tả năm 1878


title: Pola (bướm nhảy)

text:
Pola là một chi bướm ngày thuộc họ Bướm nâu.

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Họ Bướm nhảy


title: Satsuma (thiết giáp hạm Nhật)

text:
Satsuma () là một thiết giáp hạm thuộc thế hệ bán-dreadnought của Hải quân Đế quốc Nhật Bản, được thiết kế và chế tạo ngay tại Nhật Bản bởi xưởng hải quân Yokosuka. Tên của nó được đặt theo tỉnh Satsuma cũ, ngày nay là một phần của tỉnh Kagoshima. Một số sử gia hải quân xem chiếc thiết giáp hạm Aki là con tàu chị em với nó, cho dù Aki khác biệt đáng kể về động lực và kiểu dáng.

Thiết kế và chế tạo
Việc cung cấp tài chính để chế tạo Satsuma được chấp thuận như một phần của ngân sách khẩn cấp năm 1904 dành cho cuộc Chiến tranh Nga-Nhật, và nó là chiếc thiết giáp hạm đầu tiên của Nhật Bản được thiết kế và chế tạo ngay tại Nhật Bản, cho dù thiết kế về căn bản dựa trên một phiên bản cải tiến của lớp thiết giáp hạm Lord Nelson Hải quân Hoàng gia Anh, và nhiều linh kiện có nguồn gốc từ Anh Quốc

Satsuma là con tàu đầu tiên trên thế giới được thiết kế và đặt lườn như một thiết giáp hạm toàn súng lớn, nhưng việc thiếu hụt hải pháo đã khiến cho thiết giáp hạm Anh Quốc HMS Dreadnought trở thành chiếc đầu tiên được hoàn tất. Nó cũng là chiếc tàu chiến lớn nhất thế giới vào lúc nó được hạ thủy dưới sự chứng kiến của Nhật hoàng Meiji

Cuộc chiến tranh Nga-Nhật (1904– 1905) và trận hải chiến Tsushima (1905) đã cho thấy các khẩu pháo lớn với cỡ nòng đồng nhất là cách tốt nhất để đối phó lại tàu chiến đối phương ở khoảng cách đủ xa để tránh nguy cơ ngư lôi, và để phối hợp hỏa lực với các loạt bắn đồng nhất.

Được đặt lườn trước chiếc Dreadnought và được dự định trang bị hải pháo cỡ nòng 305 mm (12 inch), nó có thể đã được hoàn tất như là chiếc thiết giáp hạm toàn súng lớn đầu tiên trên thế giới. Tuy nhiên do không có đủ hải pháo kiểu Armstrong 1904 cỡ 12 inch, loại pháo 253 mm (10 inch) đã được sử dụng thay thế ngoại trừ bốn khẩu. Điều này đã khiến cho tất cả các thiết giáp hạm toàn súng lớn sau này được gọi là kiểu "dreadnought" mà không phải là kiểu "satsuma".

Cả chiếc Satsuma lẫn chiếc thiết giáp hạm toàn súng lớn USS South Carolina (BB-26) năm 1908 đều không có được kỹ thuật hàng hải tiên tiến của Anh Quốc, đó là việc thay đổi động lực từ kiểu động cơ hơi nước ba buồng bành trướng đặt dọc sang kiểu turbine hơi nước.

Lịch sử hoạt động
Sau khi được đưa vào hoạt động tại Yokosuka vào ngày 25 tháng 3 năm 1906, Satsuma được phân về Hạm đội 1. Satsuma từng tham gia Chiến tranh Thế giới thứ nhất, và được giao nhiệm vụ tuần tra các con đường vận chuyển hàng hải phía Nam Nhật Bản, tại biển Nam Trung Quốc và Hoàng Hải, hỗ trợ cho việc chiếm đóng quần đảo Caroline vốn là thuộc địa của Đức. Nó cũng tham gia trận Tsingtao.

Sau chiến tranh, Satsuma được sử dụng như một tàu chiến hỗ trợ, bảo vệ cho cuộc đổ bộ quân đội Nhật vào miền Viễn Đông nước Nga trong sự kiện Nhật can thiệp Siberi.

Theo những thỏa thuận của Hiệp ước Hải quân Washington năm 1922, Satsuma bị tháo dỡ và sử dụng như một mục tiêu tác xạ. Nó bị đánh chìm tại vị trí 56 km (30 hải lý) Đông Bắc Miyakejima bởi hải pháo của những chiếc thiết giáp hạm Kongō và Hyūga vào ngày 7 tháng 9 năm 1924.

Những hình ảnh

Xem thêm

Tham khảo

Chú thích

Thư mục

Liên kết ngoài
Materials of the Imperial Japanese Navy
New York Times article on launch

Thiết giáp hạm
Tàu chiến trong Thế chiến thứ nhất
Thiết giáp hạm của Hải quân Đế quốc Nhật Bản


title: Lomopneus kasyi

text:
Lomopneus kasyi là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Platia & Gudenzi miêu tả khoa học năm 2000.

Chú thích

Tham khảo

Lomopneus


title: Gaiola

text:
Gaiola là một đô thị tại tỉnh Cuneo trong vùng Piedmont của Italia, vị trí cách khoảng 80 km về phía tây nam của Torino và khoảng 13 km về phía tây nam của Cuneo. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 477 người và diện tích 5,0 km².

Gaiola giáp các đô thị: Borgo San Dalmazzo, Moiola, Rittana, Roccasparvera và Valloriate.

Lịch sử thay đổi dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Cuneo
Thành phố và thị trấn ở Piemonte


title: Dicladispa gracilicornis

text:
Dicladispa gracilicornis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Weise miêu tả khoa học năm 1905.

Chú thích

Tham khảo

Dicladispa


title: Lại Sơn

text:
Lại Sơn là một xã thuộc huyện Kiên Hải, tỉnh Kiên Giang, Việt Nam.

Địa lý
Đảo Hòn Sơn cách thành phố Rạch Giá khoảng 65 km về phía Tây, rộng 11,7 km², gồm 7 đỉnh núi. Đỉnh lớn nhất là Ma Thiên Lãnh, cao 450 mét. Đảo được cấu thành từ đá hoa cương, có nhều suối nước ngọt dồi dào quanh năm. Trên đảo có 4 khu dân cư: Bãi Thiên Tuế, Bãi Nhà (trung tâm hành chính của xã), Bãi Bắc, Bãi Giếng.

Xã Lại Sơn có diện tích 10,87 km², dân số năm 2020 là 6.283 người, mật độ dân số đạt 578 người/km².

Hành chính
Xã Lại Sơn được chia thành 4 ấp: Bãi Bắc, Bãi Nhà A, Bãi Nhà B, Thiên Tuế.

Lịch sử

Tên gọi
Tên gọi chính của đảo là Lại Sơn, ngoài ra đảo còn được gọi là Hòn Rái, Hòn Sơn hay Hòn Sơn Rái.

Theo truyền thuyết, Hòn Rái có tên do trên đảo xưa có nhiều cây dầu rái, loại cây cho nhựa để xảm thuyền và quét lên vỏ thuyền chống nước biển ăn mòn. Có nguồn còn cho rằng, đảo mang tên này do xưa kia có nhiều rái cá sinh sống.

Kinh tế
Cư dân trên đảo sinh sống lâu đời bằng nghề khai thác thủy sản, sản xuất nước mắm, dịch vụ mua bán và chế biến hải sản. Nghề sản xuất nước mắm ở đảo rất nổi tiếng, với tên gọi chung là "nước mắm hòn". Đảo có khoảng 1.600 hộ sinh sống chủ yếu bằng nghề đánh cá, đóng tàu và làm nước mắm.

Du lịch

Thắng cảnh
Đảo Lại Sơn có bãi biển đẹp, cảnh quan thích hợp cho việc phát triển du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng.
Đền thờ Nguyễn Trung Trực
Lăng ông Nam Hải
Bãi Nhà
miếu Ba Cố Chủ
Đỉnh Ma Thiên Lãnh
Bãi Bàng (bãi tắm đẹp nhất đảo Lại Sơn)
Bãi Cây dừa nằm (Có cây dừa nghiêng ra mé biển).

Chú thích

Tham khảo
Hòn Tre
Hòn Nghệ
Quần đảo Nam Du

Đảo Việt Nam
Xã, phường, thị trấn hải đảo Việt Nam
Vịnh Thái Lan


title: Xung lượng

text:
Trong cơ học cổ điển, xung lượng (kí hiệu J hay Imp) là một tích phân của lực, F, với ẩn thời gian, t. Vì lực là một đại lượng vector, xung lực cũng là một đại lượng vector. Đơn vị SI của xung lực là newton giây (N·s).

Từ đó suy ra:

Tham khảo


title: Tiên đề

text:
Tiên đề, định đề là một phát biểu được coi là đúng, để làm tiền đề hoặc điểm xuất phát cho các suy luận và lập luận tiếp theo. Các từ gốc tiếng Latin của nó xuất phát từ tiếng Hy Lạp axíōma () 'điều đó được cho là xứng đáng hoặc phù hợp' hoặc 'tự coi mình là hiển nhiên.'

Thuật ngữ này có sự khác biệt nhỏ về định nghĩa khi được sử dụng trong bối cảnh của các lĩnh vực nghiên cứu khác nhau. Như được định nghĩa trong triết học cổ điển, tiên đề là một tuyên bố hiển nhiên hoặc có cơ sở rõ ràng, đến mức nó được chấp nhận mà không cần tranh cãi hay thắc mắc. Như được sử dụng trong lôgic học hiện đại, tiên đề là tiền đề hoặc điểm khởi đầu cho suy luận.

Khi được sử dụng trong toán học, thuật ngữ tiên đề được sử dụng theo hai nghĩa liên quan nhưng có thể phân biệt được: "tiên đề lôgic" và "tiên đề phi lôgic". Tiên đề logic thường là những phát biểu được coi là đúng trong hệ thống logic mà chúng xác định và thường được thể hiện dưới dạng ký hiệu (ví dụ, (A và B) suy ra A), trong khi tiên đề phi logic (ví dụ: ) thực sự là những khẳng định cơ bản về các yếu tố thuộc miền của một lý thuyết toán học cụ thể (chẳng hạn như số học).

Khi được sử dụng theo nghĩa sau, "tiên đề" và "định đề" có thể được sử dụng thay thế cho nhau. Trong hầu hết các trường hợp, tiên đề phi lôgic chỉ đơn giản là một biểu thức lôgic hình thức được sử dụng trong phép suy diễn để xây dựng lý thuyết toán học và có thể có hoặc không hiển nhiên về bản chất (ví dụ, tiên đề song song trong hình học Euclid). Tiên đề hóa một hệ thống tri thức là chứng tỏ rằng các tuyên bố của nó có thể được rút ra từ một tập hợp các câu nhỏ, dễ hiểu (các tiên đề), và có thể có nhiều cách để tiên đề hóa một miền toán học nhất định.

Bất kỳ tiên đề nào cũng là một phát biểu đóng vai trò là điểm khởi đầu mà từ đó các phát biểu khác được suy ra một cách logic. Liệu nó có ý nghĩa hay không (và nếu đúng thì nó có nghĩa gì) để một tiên đề là "đúng" là một chủ đề tranh luận trong triết học toán học.

Phát triển trong lịch sử

Hy Lạp cổ đại
Phương pháp suy diễn logic theo đó kết luận sau (kiến thức mới) từ cơ sở (kiến thức cũ) thông qua việc áp dụng các lý luận hợp lý (tam đoạn luận, các quy tắc suy luận) được người Hy Lạp cổ đại phát triển, và điều này đã trở thành nguyên tắc cốt lõi của toán học hiện đại. Không có gì có thể được suy luận nếu không có gì được giả định. Do đó, tiên đề và định đề là những giả định cơ bản làm nền tảng cho một khối kiến thức suy diễn nhất định. Chúng được chấp nhận mà không cần chứng minh. Tất cả các khẳng định khác (định lý, trong trường hợp toán học) phải được chứng minh với sự hỗ trợ của các giả thiết cơ bản này. Tuy nhiên, cách giải thích kiến thức toán học đã thay đổi từ thời cổ đại sang hiện đại, và do đó các thuật ngữ tiên đề và định đề có một ý nghĩa hơi khác đối với nhà toán học ngày nay, so với những ý nghĩa của nó đối với Aristotle và Euclid.

Người Hy Lạp cổ đại coi hình học chỉ là một trong một số ngành khoa học, và coi các định lý của hình học ngang hàng với các sự kiện khoa học. Do đó, họ đã phát triển và sử dụng phương pháp suy luận logic như một phương tiện tránh sai sót, cũng như để cấu trúc và truyền đạt kiến thức. Phân tích hậu nghiệm của Aristotle là một sự trình bày rõ ràng của quan điểm cổ điển.

Sự cần thiết của tiên đề
Tiên đề là điều kiện cần thiết để xây dựng bất cứ một lý thuyết nào. Bất cứ một khẳng định (hay đề xuất) nào đưa ra đều cần được giải thích hay xác minh bằng một khẳng định khác. Và vì nếu một khẳng định được giải thích hay xác minh bằng chính nó thì khẳng định đó sẽ không có giá trị, nên cần có một số vô hạn các khẳng định để giải thích bất kì một khẳng định nào. Vì thế cần phải có một (hay một số) khẳng định được công nhận là đúng để làm chỗ bắt đầu và đưa quá trình suy diễn từ vô hạn về hữu hạn.
Tương tự như vậy, bất cứ sự suy luận hay giao tiếp nào của con người cũng cần có điểm xuất phát chung. Tiên đề thuộc vào nhóm những yếu tố đầu tiên này. Một số yếu tố khác là: định nghĩa, quan hệ, v.v.

Lưu ý:
Euclid nhận thấy sự cần thiết này khi xây dựng hình học của mình, do đó ông đưa ra hệ thống tiên đề đầu tiên trong lịch sử: hệ tiên đề Euclid. Trong bộ "Cơ bản" của mình, ông nêu ra 23 định nghĩa, 5 tiên đề và 5 định đề. Sau này người ta thống nhất chung một tên gọi là tiên đề.
Tiên đề cũng được sử dụng trong các ngành khoa học khác như: vật lý, hoá học, ngôn ngữ học, v.v.

Tiên đề trong toán học

 Hệ tiên đề Euclide
 Nổi tiếng nhất là định đề V của tiên đề Euclid. Nội dung của định đề này là: Nếu hai đường thẳng tạo với một đường thẳng thứ ba hai góc trong cùng phía có tổng nhỏ hơn 180o thì chúng sẽ cắt nhau về phía đó.
Hệ tiên đề Hilbert
 Hệ tiên đề số học
 Lý thuyết tập hợp Frankael-Zermelo
 Tiên đề chọn

Tiên đề trong vật lý

Tiên đề Bohr

Các tiên đề Bohr là các tiên đề của mô hình Bohr, được sử dụng để giải thích các hiện tượng vật lý, ví dụ như công thức Rydberg về các vạch quang phổ của nguyên tử hydro.
Mô hình Bohr giữ nguyên mô hình hành tinh nguyên tử của Rutherford, nhưng bổ sung thêm hai tiên đề:
 Tiên đề về trạng thái dừng.
 Tiên đề về sự bức xạ và hấp thụ năng lượng.

Tiên đề Einstein

Trong thuyết tương đối hẹp, Einstein đưa ra hai tiên đề:
 Nguyên lý tương đối.
 Tiên đề tốc độ ánh sáng không đổi.
Trong thuyết tương đối rộng, ông đưa ra:
 Nguyên lý tương đương giữa gia tốc và trường hấp dẫn.

Xem thêm
 Định nghĩa

Tham khảo

Thư mục

 Mendelson, Elliot (1987). Introduction to mathematical logic. Belmont, California: Wadsworth & Brooks. ISBN 0-534-06624-0
 Wilson, John Cook (1889). On an Evolutionist Theory of Axioms. Oxford: Clarendon Press

Liên kết ngoài

 Physical Axioms tại Nature
 Khi cái tiên đề đã sai tại Tia sáng

Hệ tiên đề
Thuật ngữ toán học
Khái niệm logic


title: Saint-Maixent-sur-Vie

text:
Saint-Maixent-sur-Vie là một xã ở tỉnh Vendée trong vùng Pays de la Loire, Pháp. Xã này có diện tích 10,71 km², dân số năm 2006 là 735 người. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình15 mét trên mực nước biển.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Site officiel du Pôle Touristique International Vendée Côte de Lumière
 Saint-Maixent-sur-Vie trên trang mạng Viện địa lý quốc gia

Saint-Maixent-sur-Vie


title: Pseudocatharylla

text:
Pseudocatharylla là một chi bướm đêm thuộc họ Crambidae.

Chú thích

Tham khảo

 Natural History Museum Lepidoptera genus database

Calamotrophini


title: Licigena

text:
Licigena là một chi bướm đêm thuộc phân họ Olethreutinae, họ Tortricidae Tortricidae.

Các loài
Licigena sertula Diakonoff, 1982

Xem thêm
Danh sách các chi của Tortricidae

Chú thích

Tham khảo

 tortricidae.com

Grapholitini


title: Echinogurges tuberculatus

text:
Echinogurges tuberculatus là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Calliotropidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Echinogurges


title: Wilhering

text:
Wilhering là một đô thị ở district Linz-Land bang Oberösterreich, nước Áo. Đô thị này có diện tích 30 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2005 là 5467 người.

Tham khảo


title: Stefan Edberg

text:
Stefan Bengt Edberg (sinh ngày 19 tháng 2 năm 1966) là cựu tay vợt số 1 thế giới người Thụy Điển. Là người khởi tạo ra lối đánh giao bóng và lên lưới trong môn quần vợt, anh vô địch 6 giải đơn Grand Slam đơn và 3 giải đôi nam Grand Slam

Sự nghiệp
Edberg bắt đầu chơi quần vợt từ lúc rất trẻ. Anh vô địch 4 Grand Slam trẻ trong năm 1983 để trở thành tay vợt đầu tiên giành được danh hiệu "Junior Grand Slam". Cũng trong năm đó, Edberg chuyển sang thi đấu chuyên nghiệp và thắng giải đôi tại Basel.

Năm 1984, Edberg giành danh hiệu lớn đầu tiên tại in Milan. Edberg cũng giành chức vô địch tại Thế vận hội Mùa hè 1984 khi môn này được đưa ra trình diễn tại đại hội, anh cùng Anders Järryd vào đến chung kết đôi giải Mỹ Mở rộng. Edberg và Järryd cũng vào đến chung kết giải Pháp Mở rộng năm 1986 và trở thành đôi vợt số 1 thế giới trong năm đó.

Edberg lần đầu tiên vô địch giải Grand Slam với 2 giải Úc Mở rộng. Edberg cũng thắng giải đôi Úc Mở rộng và Mỹ Mở rộng năm 1987 (cùng với Anders Järryd).

Giải Grand Slam duy nhất còn thiếu là igiải Pháp Mở rộng. Anh vào đến chung kết năm 1989 nhưng để thua 5 set với đối thủ 17 tuổi Michael Chang, người sau đó trở thành tay vợt trẻ nhất trong lịch sử đoạt được 1 giải Grand Slam.

Lối chơi của Edberg rất phù hợp mặt sân có bề mặt cứng. Trong 6 danh hiệu Grand Slam, 4 danh hiệu trên mặt sân cỏ tại giải Úc Mở rộng (1985, 1987) và Wimbledon (1988, 1990) and 2 giải mặt sân cứng tại Mỹ Mở rộng (1991, 1992).

Thành tích

Grand Slam

Vô địch đơn(6)

Á quân đơn(5)

Vô địch đôi(3)

Á quân đôi(3)

Masters Series

Vô địch(4)

Á quân(5)

Vô địch đôi (1)

Á quân đôi (1)

Tham khảo

Nam vận động viên quần vợt Thụy Điển
Vô địch Tennis Grand Slam đơn nam
Vô địch Mỹ Mở rộng
Vô địch Wimbledon
Vô địch Úc Mở rộng
Vận động viên quần vợt Thế vận hội của Thụy Điển
Vô địch Mỹ Mở rộng trẻ
Vô địch Wimbledon trẻ
Vô địch Roland-Garros trẻ
Vô địch Úc Mở rộng trẻ