title: Tenali

text:
Tenali là một thành phố và khu đô thị của huyện Guntur thuộc bang Andhra Pradesh, Ấn Độ.

Địa lý
Tenali có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 11 mét (36 feet).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Tenali có dân số 149.839 người. Phái nam chiếm 50% tổng số dân và phái nữ chiếm 50%. Tenali có tỷ lệ 67% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 72%, và tỷ lệ cho phái nữ là 61%. Tại Tenali, 10% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Andhra Pradesh


title: Dừa cạn (màu)

text:
Màu dừa cạn (periwinkle) là màu chưa bão hòa trong nhóm màu xanh lam - tím. Tên gọi của nó có xuất xứ từ cây dừa cạn hay sim thân thảo (họ Apocynaceae  giống Vinca minor) có hoa có màu giống như vậy.

Tọa độ màu
 Số Hex =  #C3CDE6
 RGB   (r, g, b)      = (195, 205, 230)
 CMYK  (c, m, y, k)   = (15, 11, 0, 10)
 HSV (h, s, v) =  (223, 15, 90)

Xem thêm
Danh sách màu

Tham khảo

Màu sắc


title: Belloy-sur-Somme

text:
Belloy-sur-Somme là một xã ở tỉnh Somme, vùng Hauts-de-France, Pháp.

Địa lý
Thị trấn này tọa lạc bên bờ sông Somme và bên tuyến đường N235, khoảng 10 dặm Anh về phía tây bắc của Amiens.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Somme
:fr:Un siècle (1851-1954) d'exode rural dans la Somme

Tham khảo

Liên kết ngoài
(Tất cả đều bằng tiếng Pháp)
 Belloy-sur-Somme trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia
 Belloy-sur-Somme sur le site de l'Insee
 Belloy-sur-Somme sur le site du Quid
 Localisation de Belloy-sur-Somme sur une carte de France et communes limitrophes
 Plan de Belloy-sur-Somme sur Mapquest

Xã của Somme


title: Le Tourne

text:
Le Tourne là một xã trong tỉnh Gironde, thuộc vùng Nouvelle-Aquitaine của nước Pháp, có dân số là 695 người (thời điểm 1999). Xã nằm trong vùng đô thị của thành phố Bordeaux. Trong khi Le Tourne trong năm 1962 còn có trên 622 dân cư thì năm 1999 đã có 695 người dân. Le Tourne là một nơi trồng nho, thuộc vùng trồng nho Premières Côtes de Bordeaux và Cadillac.

Tham khảo

Xã của Gironde


title: Platylesches dolomitica

text:
Platylesches dolomitica là một loài bướm ngày thuộc họ Hesperiidae. Nó được tìm thấy tù các đỉnh núi dolomite gần Steelpoort ở Mpumalanga, Horn’s Nek gần Pretoria và Carletonville ở Gauteng.

Sải cánh dài 32–35 mm đối với con đực và 33–37 mm đối với con cái. Con trưởng thành bay từ tháng 8 đến tháng 9. Có một lứa một năm.

Ấu trùng có thể ăn Parinari capensis.

Chú thích

Tham khảo

Platylesches


title: Tấn Ngạc hầu

text:
Tấn Ngạc hầu (chữ Hán: 晉鄂侯, cai trị: 723 TCN – 718 TCN), tên thật Cơ Khích (姬郄), là vị vua thứ 14 của nước Tấn - chư hầu nhà Chu trong lịch sử Trung Quốc.

Tấn Ngạc hầu là con Tấn Hiếu hầu – vua thứ 13 nước Tấn. Năm 724 TCN, quý tộc chi thứ là Trang bá Thiện mang quân tấn công kinh đô nước Tấn là đất Dực, giết chết Tấn Hiếu hầu để tranh ngôi.

Khúc Ốc Trang Bá ở đất Dực ít lâu lại bị người nước Tấn đánh đuổi về Khúc Ốc và lập con Hiếu hầu là Cơ Khích làm vua, tức là Tấn Ngạc hầu.

Tấn Ngạc hầu không đủ khả năng dẹp lực lượng của chi thứ ở Khúc Ốc vốn luôn đe dọa ngôi vua của chi trưởng.

Năm 718 TCN, Tấn Ngạc hầu qua đời. Ông ở ngôi tất cả sáu năm. Trang bá Thiện lại nhân cơ hội đó mang quân tấn công đất Dực để tranh ngôi.

Xem thêm
 Khúc Ốc Trang Bá
 Tấn Hiếu hầu
 Khúc Ốc Hoàn Thúc

Tham khảo
 Sử ký Tư Mã Thiên, thiên:
 Tấn thế gia
 Phương Thi Danh (2001), Niên biểu lịch sử Trung Quốc, Nhà xuất bản Thế giới

Chú thích

Vua nước Tấn


title: Ếch rừng Rattray

text:
Ếch rừng Rattray, tên khoa học Anhydrophryne rattrayi, là một loài ếch thuộc họ Pyxicephalidae. Chúng là loài đặc hữu của Nam Phi. Chúng đang bị đe dọa có nguy cơ tuyệt chủng do mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo

 Minter, L., Channing, A. & Harrison, J. 2004. Anhydrophryne rattrayi. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.
 Wager, VA. "Frogs of South Africa: Their Fascinating Life Stories." Delta Books, 1986.
 Hewitt, 1919: Anhydrophryne rattrayi, a remarkable new frog from Cape Colony. Record of the Albany Museum, Grahamstown, , .

A
Động vật lưỡng cư Nam Phi
Động vật được mô tả năm 1919
Động vật đặc hữu Nam Phi


title: Tipula franzressli

text:
Tipula franzressli là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở vùng sinh thái Palearctic.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ruồi hạc


title: Torrefeta i Florejacs

text:
Torrefeta i Florejacs là một đô thị trong tỉnh Lérida, cộng đồng tự trị Catalonia Tây Ban Nha. Đô thị Torrefeta i Florejacs có diện tích là 88,9 ki-lô-mét vuông, dân số năm 2009 là 617 người với mật độ 6,94 người/km². Đô thị Torrefeta i Florejacs có cự ly km so với tỉnh lỵ Lérida.

Tham khảo

Đô thị ở Lérida


title: Sesamia

text:
Sesamia là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Loài
 Sesamia albicolor Janse, 1939
 Sesamia albivena Hampson, 1902
 Sesamia arfaki Bethune-baker, 1910
 Sesamia atlantica Boursin, 1944
 Sesamia bombiformis Wallengren, 1860
 Sesamia botanephaga Tams & Bowden, 1953
 Sesamia calamistis Hampson, 1910
 Sesamia celebensis Roepke, 1938
 Sesamia confusa (Sugi, 1982)
 Sesamia coniota Hampson, 1902
 Sesamia cretica Lederer, 1857
 Sesamia epunctifera Hampson, 1902
 Sesamia excelsa Laporte, 1976
 Sesamia fuscifrontia Hampson, 1914
 Sesamia geyri (Strand, 1915)
 Sesamia griselda Warren, 1913
 Sesamia grisescens Warren, 1911
 Sesamia hemiparacta Wileman & West, 1929
 Sesamia ilonae Hacker, 2002
 Sesamia incerta (Walker, 1856)
 Sesamia inferens (Walker, 1856)
 Sesamia jansei Tams & Bowden, 1953
 Sesamia madagascariensis Saalmüller, 1891
 Sesamia melianoides Rothshild, 1915
 Sesamia mesosticha Fletcher, 1961
 Sesamia monodi Rungs, 1963
 Sesamia nigritarsis Hampson, 1914
 Sesamia nigropunctata (Wileman, 1912)
 Sesamia nonagrioides (Lefèbvre, 1827)
 Sesamia oriaula Tams & Bowden, 1953
 Sesamia pallida (Butler, 1883)
 Sesamia penniseti Tams & Bowden, 1953
 Sesamia plagiographa Fletcher, 1961
 Sesamia poebora Tams & Bowden, 1953
 Sesamia poephaga Tams & Bowden, 1953
 Sesamia pseudoturpis Kononenko & Ahn, 1998
 Sesamia punctilinea (Wileman, 1912)
 Sesamia punctivena (Wileman, 1814)
 Sesamia roseoflammatra Pinhey, 1956
 Sesamia royi Laporte, 1973
 Sesamia rubritincta Hampson, 1902
 Sesamia rufescens Hampson, 1910
 Sesamia rungsi Boursin, 1957
 Sesamia sabulosa Hampson, 1910
 Sesamia sciagrapha Fletcher, 1961
 Sesamia steniptera Hampson, 1914
 Sesamia stictica Berio, 1976
 Sesamia submarginalis (Hampson, 1891)
 Sesamia sylvata Janse, 1939
 Sesamia taenioleuca (Wallengren, 1863)
 Sesamia tosta Snellen, 1872
 Sesamia turpis (Butler, 1879)
 Sesamia uniformis (Dudgeon, 1905)
 Sesamia vanharteni Hacker & Fibiger, 2002
 Sesamia viettei Rungs, 1954
 Sesamia wiltshirei Rungs, 1963

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

 Natural History Museum Lepidoptera genus database
 Sesamia at funet.fi

Liên kết ngoài

Hadeninae


title: Lauthiers

text:
Lauthiers là một xã, tọa lạc ở tỉnh Vienne trong vùng Nouvelle-Aquitaine, Pháp. Xã này có diện tích 8,16 km², dân số năm 2006 là 90 người. Xã nằm ở khu vực có độ cao trung bình 142 m trên mực nước biển.

Biến động dân số

Liên kết ngoài
 Lauthiers Trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia

Tham khảo

Lauthiers


title: Les Alleuds, Deux-Sèvres

text:
Les Alleuds  là một xã ở tỉnh Deux-Sèvres trong vùng Nouvelle-Aquitaine phía tây nướcPháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 144 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
INSEE

Xã của Deux-Sèvres


title: Vườn Bách Thảo

text:
Vườn Bách Thảo là loại công viên trong đó cây cối được chọn lựa với nhiều thể loại phong phú nhằm giới thiệu tính đa dạng của các loài thực vật. Một số vườn bách thảo nổi tiếng là:
 Vườn bách thảo Hà Nội
 Vườn bách thảo Singapore...


title: Allogamus ligonifer

text:
Allogamus ligonifer là một loài Trichoptera trong họ Limnephilidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Trichoptera miền Cổ bắc
Allogamus


title: Bulbophyllum lichenoides

text:
Bulbophyllum lichenoides là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

lichenoides]]

L


title: Nhà Đinh

text:
Đối với các định nghĩa khác, xem Đinh (định hướng).

Nhà Đinh (chữ Nôm: 茹丁, chữ Hán: 丁朝, Hán Việt: Đinh triều) là triều đại quân chủ phong kiến trong lịch sử Việt Nam bắt đầu năm 968, sau khi Đinh Tiên Hoàng dẹp xong loạn 12 sứ quân thống nhất đất nước và kết thúc năm 980 khi con của Đinh Tiên Hoàng là Đinh Phế Đế nhường ngôi cho Lê Hoàn.

Nhà Đinh là triều đại mở đầu chế độ phong kiến tập quyền và thời kỳ tự chủ với một chế độ đứng đầu bởi một Hoàng đế của nước Việt Nam. Vương triều nhà Đinh đã mở nền chính thống cho thời đại phong kiến độc lập cho nên trong các bộ chính sử kể từ Đại Việt sử ký toàn thư thế kỷ XV, Đại Việt sử ký tiền biên thế kỷ XVIII đến Khâm định Việt sử thông giám cương mục thế kỷ XIX thì triều đại này đều được các tác giả lấy làm mốc mở đầu phần Bản kỷ hoặc Chính biên. Tiếp đến, việc xưng đế hiệu Đại Thắng Minh Hoàng đế của Đinh Tiên Hoàng mang ý thức lớn về sự tự tôn của nước Việt, có hàm ý so sánh với các Hoàng đế Trung Hoa.

Lịch sử

Thống nhất giang sơn

Năm 944, Ngô Quyền (vua tự xưng là Ngô Vương) mất, anh/em vợ là Dương Tam Kha cướp ngôi của nhà Ngô, xưng Dương Bình Vương. Các nơi không chịu thuần phục, nhiều thủ lĩnh nổi lên cát cứ các vùng thường đem quân đánh lẫn nhau.

Con trưởng của Ngô Quyền là Ngô Xương Ngập bỏ trốn. Dương Tam Kha nhận Ngô Xương Văn - con thứ của Ngô Quyền - làm con nuôi. Năm 950, Ngô Xương Văn lật đổ Dương Tam Kha, trở thành Nam Tấn Vương. Ngô Xương Ngập được đưa về, cũng làm vua, là Thiên Sách Vương. Đó là thời Hậu Ngô Vương.

Năm 954, Ngô Xương Ngập chết. Đến năm 965, Ngô Xương Văn chết, con Ngô Xương Ngập là Ngô Xương Xí nối nghiệp. Nhưng vì thế lực suy yếu nên lui về giữ đất Bình Kiều. Quý tộc nhà Ngô, các tướng nhà Ngô cùng các thủ lĩnh địa phương đều nổi dậy chiếm cứ một vùng. Bắt đầu từ đó hình thành thế cục mà sử sách gọi là loạn 12 sứ quân.

Trong số các lực lượng nổi dậy chống triều đình, nổi lên Đinh Bộ Lĩnh (Đinh Hoàn). Ông là người Hoa Lư, châu Đại Hoàng. Có cha là Đinh Công Trứ - nha tướng của Dương Đình Nghệ, giữ chức Thứ sử Hoan Châu(Nghệ An, Hà Tĩnh ngày nay).

Thời kỳ đó, Đinh Bộ Lĩnh đã cùng những người thân thiết tổ chức lực lượng, rèn vũ khí, xây dựng căn cứ ở Hoa Lư. Sau vì bất đồng với người chú, Đinh Bộ Lĩnh cùng con trai Đinh Liễn sang đầu quân trong đạo binh của Sứ quân Trần Minh Công (Trần Lãm) ở Bố Hải Khẩu. Sau khi Trần Minh Công chết, Đinh Bộ Lĩnh thay quyền, chiêu mộ binh lính, chiêu dụ được sứ quân Phạm Bạch Hổ cùng nhiều sứ quân khác chống nhà Ngô và tiến đánh các sứ quân còn lại.

Trong hơn 3 năm,  nhờ tài năng của mình, Đinh Bộ Lĩnh được nhân dân nhiều địa phương giúp sức, ủng hộ, đánh đâu thắng đấy, được tôn là Vạn Thắng vương. Các sứ quân lần lượt bị đánh bại hoặc xin hàng. Tình trạng cát cứ chấm dứt. Cuối năm 967, đất nước trở lại bình yên, thống nhất.

Đinh Tiên Hoàng

Năm 968, Đinh Bộ Lĩnh lên ngôi Hoàng đế, tự xưng là Đại Thắng Minh Hoàng đế, tức là Đinh Tiên Hoàng, đặt quốc hiệu là Đại Cồ Việt, đóng đô ở Hoa Lư.

Đinh Bộ Lĩnh có ba con trai: Đinh Liễn, Đinh Toàn (Đinh Tuệ) và Đinh Hạng Lang. Đinh Liễn là con cả, đã cùng Đinh Bộ Lĩnh đánh dẹp 12 sứ quân. Năm 978, Đinh Bộ Lĩnh lập con út là Hạng Lang làm thái tử. Đinh Liễn quá tức giận nên giết chết Hạng Lang vào mùa xuân năm 979.

Cuối năm 979, Đinh Tiên Hoàng và Đinh Liễn bị sát hại trong cung. Sử ghi thủ phạm là nội nhân Đỗ Thích, nhưng các nhà nghiên cứu gần đây đặt ra giả thiết khác, cho rằng chủ mưu là Lê Hoàn (sau này làm vua và gọi là Lê Đại Hành) và Dương hậu.

Đinh Phế Đế

Năm 979 Đinh Toàn, con trai còn lại của Đinh Bộ Lĩnh lên ngôi, là Đinh Phế Đế.

Đinh Toàn khi đó mới 6 tuổi. Quyền lực thực tế nằm trong tay Thập đạo tướng quân Lê Hoàn, là nhiếp chính. Các đại thần Đinh Điền, Nguyễn Bặc, Phạm Hạp thấy vậy, lại nghi Lê Hoàn tư thông cùng Thái hậu Dương Vân Nga nên cử binh đến đánh. Lê Hoàn dẹp tan, Đinh Điền, Nguyễn Bặc, Phạm Hạp đều bị giết chết. Phò mã Ngô Nhật Khánh bỏ trốn vào nam sang Chăm Pa, sau đó cùng vua Chăm Pa với hơn nghìn chiến thuyền định đến đánh kinh đô Hoa Lư nhưng bị bão chết.

Năm 980, nhà Tống rục rịch điều quân sang đánh Đại Cồ Việt, Thái hậu Dương Vân Nga cùng triều thần tôn Lê Hoàn lên làm vua, tức vua Lê Đại Hành. Nhà Đinh kết thúc, truyền được đến đời thứ hai, trị vì 12 năm (968-980).

Lê Hoàn sau khi lên ngôi lập ra nhà Tiền Lê đã đánh thắng quân Tống (tháng 4 năm 981). Đinh Toàn trở thành Vệ Vương có mặt trong triều đình Tiền Lê 20 năm. Năm 1001, trong lần cùng vua Lê Đại Hành đi dẹp loạn Cử Long thuộc vùng Cầm Thủy Thanh Hóa, Đinh Toàn bị trúng tên chết.

Nội trị

Bộ máy chính quyền
Năm 971, Đinh Tiên Hoàng bắt đầu quy định cấp bậc văn võ trong triều đình. Trong triều có sự tham gia của các nhà sư vì những đóng góp của họ trong quá trình dẹp loạn 12 sứ quân. Vua Đinh phong cho các quan văn võ:
 Nguyễn Bặc làm Định quốc công
 Đinh Điền làm Ngoại giáp
 Lưu Cơ làm Đô hộ phủ sĩ sư (chức vụ coi việc hình án)
 Lê Hoàn làm Thập đạo tướng quân
 Tăng thống Ngô Chân Lưu được ban hiệu là Khuông Việt đại sư
 Trương Ma Ni làm Tăng lục
 Đạo sĩ Đặng Huyền Quang được trao chức Sùng chân uy nghi.

Năm 975 vua Đinh ban quy định áo mũ cho các quan văn võ. Bộ máy chính quyền nhà Đinh vẫn được xem là còn đơn sơ.

Quân đội
Theo sử sách, quân đội nhà Đinh có mười đạo: mỗi đạo có 10 quân, 1 quân 10 lữ, 1 lữ 10 tốt, 1 tốt 10 ngũ, 1 ngũ 10 người. Như vậy tổng số theo lý thuyết là 1 triệu người.

Tuy nhiên, trong các nhà nghiên cứu có nhiều ý kiến cho rằng con số đó không có thực. Chữ Thập, theo Lê Văn Siêu, chỉ mang tính khái quát toàn thể về cách tổ chức kiểu "ngụ binh ư nông" như nhà Lý sau này, thời bình cho làm ruộng, chỉ huy động khi cần; còn Trần Trọng Kim ước đoán quân đội nhà Đinh nhiều nhất chỉ có đến 10 vạn người.

Pháp luật
Do ảnh hưởng nhiều năm từ thời loạn lạc, có nhiều người quen thói lúc loạn, không chịu tuân theo luật lệ. Do đó vua Tiên Hoàng dùng pháp luật nghiêm ngặt để trừng trị.

Đại Việt sử ký toàn thư ghi về việc này:
Vua [Đinh Tiên Hoàng] muốn dùng uy chế ngự thiên hạ, bèn đặt vạc lớn ở sân triều, nuôi hổ dữ trong cũi, hạ lệnh rằng: "Kẻ nào trái phép phải chịu tội bỏ vạc dầu, cho hổ ăn". Mọi người đều sợ phục, không ai dám phạm.

Trần Trọng Kim cho rằng "hình uy nghiêm như thế, thì cũng quá lắm, nhưng nhờ có những hình luật ấy thì dân trong nước mới dần dần được yên".

Đối ngoại
Nhà Tống đang trên đường thống nhất Trung Quốc sau hơn 50 năm loạn lạc. Quân Tống do Phan Mỹ chỉ huy đã áp sát nước Nam Hán ở cạnh nước Đại Cồ Việt. Năm 970 Đinh Tiên Hoàng sai sứ sang giao hảo với Tống Thái Tổ. Việc ngoại giao với phương Bắc từ đó được duy trì khá đều đặn và hòa bình.

Sang năm 972, Tiên Hoàng lại sai con cả Đinh Liễn đi sứ sang Biện Kinh. Năm 973, Đinh Liễn trở về, nhà Tống lại sai sứ sang phong cho Tiên Hoàng làm Giao Chỉ quận vương, Đinh Liễn làm Kiểm hiệu thái sư Tỉnh Hải quân Tiết độ sứ An Nam đô hộ.

Đầu năm 975, Tiên Hoàng lại sai Trịnh Tú đem vàng, lụa, sừng tê, ngà voi sang triều cống nhà Tống. Ngay mùa thu năm đó, nhà Tống sai Hồng lô tự khanh Cao Bảo Tự cùng Vương Ngạn Phù sang gia phong cho Nam Việt Vương Liễn làm Khai phủ nghi đồng tam ty, Kiểm hiệu thái sư, Giao Chỉ quận vương. Từ đó về sau, Đinh Liễn được giao làm chủ việc ngoại giao với nhà Tống.

Đến năm 976, vua Đinh sai em Trần Lãm là Phò mã Trần Nguyên Thái sang nhà Tống đáp lễ. Năm sau (977), ông lại sai sứ sang mừng vua Tống mới là Tống Thái Tông lên ngôi. Đó cũng là lần ngoại giao cuối cùng giữa nhà Đinh và nhà Tống mà sử sách đề cập.

Nhận định
Thời kỳ phục quốc của Việt Nam thế kỷ 10, từ họ Khúc chỉ xưng làm Tiết độ sứ, tới Ngô Quyền xưng Vương và tới vua Đinh xưng làm Hoàng đế. Sau một số vị vua xưng Đế từ trước và giữa thời Bắc thuộc bao gồm Triệu Vũ Đế, Triệu Văn Đế (nếu công nhận tính chính thống của nhà Triệu), Lý Nam Đế, Mai Hắc Đế rồi bị thất bại trước họa ngoại xâm, đến thời nhà Đinh, người cầm quyền Việt Nam mới thực sự vươn tới đỉnh cao ngôi vị và danh hiệu, khẳng định vị thế vững chắc của một quốc gia độc lập. Trong hoạt động ngoại giao, nhà Đinh được nhà Tống thừa nhận và coi trọng.

Việc vua Đinh khôn khéo kết hợp dùng võ công và biện pháp chiêu hàng các sứ quân để sớm chấm dứt loạn 12 sứ quân (968) là rất kịp thời, vì không lâu sau đó nhà Tống duỗi tới Quảng Châu, diệt nước Nam Hán (971), áp sát biên giới Đại Cồ Việt. Nếu không có sự xuất hiện của Đinh Bộ Lĩnh để thống nhất quốc gia bị chia sẻ tan nát, Việt Nam khó thoát khỏi họa xâm lăng từ phương Bắc tái diễn khi nhà Tống hoàn thành việc thống nhất phương nam.

Kế tục nhà Ngô, nhà Đinh tiếp tục xây dựng bộ máy cai trị trên lãnh thổ, dù chưa được hoàn bị như nhà Lý sau này nhưng bước đầu đã đi vào nền nếp.

Tổng cộng nhà Đinh có hai đời nhưng thực chất chỉ có 1 đời vua Tiên Hoàng.

Di tích thời nhà Đinh

Di tích về thời Đinh là các di tích có lịch sử hình thành từ thời Đinh hoặc có sau thời đại nhà Đinh, thờ các nhân vật lịch sử thời Đinh. Hiện ở Việt Nam có khoảng trên 500 di tích về thời Đinh.

Ninh Bình là vùng đất có kinh đô Hoa Lư, ở đây có nhiều di tích liên quan đến triều đại nhà Đinh, đặc biệt nằm ở các huyện Hoa Lư, Nho Quan và Gia Viễn như: cố đô Hoa Lư với sông Sào Khê, động Thiên Tôn, động Hoa Lư,... Đặc biệt, quần thể danh thắng Tràng An với rất nhiều di tích thời Đinh đã được UNESCO công nhận là di sản thế giới năm 2014.

Chú thích

Tham khảo
Đại Việt Sử ký Toàn thư.
Nguyễn Danh Phiệt (1990), Nhà Đinh dẹp loạn và dựng nước, Nhà Xuất bản Khoa học xã hội.
 Lê Văn Siêu (2004), Việt Nam văn minh sử cương, Nhà Xuất bản Thanh niên.

Liên kết ngoài
Nhà Đinh 12 năm (968-980), quốc hiệu Đại Cồ Việt, kinh đô Hoa Lư
Chép về Nhà Đinh trên Đại Việt Sử Lược
Sử thời Nhà Đinh
Giai đoạn độc lập - Nhà Đinh

Khởi đầu năm 968
Chấm dứt năm 980
Triều đại Việt Nam


title: Mittakpheap (quận)

text:
Mittakpheap hay Krong Preah Sihanouk là một quận củ của tỉnh Sihanoukville, Campuchia. Theo thống kê năm 1998, quận có 67.440 người.

Ngoài Thành phố Sihanoukville và Cảng tự trị Sihanoukville, các đảo Koh Puos, Koh Preab, Koh Doung, Koh Kaong Kang, Koh Tres, Koh Koun, Koh Tuich, Koh Rong, và Koh Rong Sanloem thuộc quyền quản lý của Krong Preah Sihanouk.

Tham khảo

Huyện Campuchia
Tỉnh Sihanoukville

km:ខណ្ឌព្រៃនប់


title: Ampedus phelpsi

text:
Ampedus phelpsi là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Horn miêu tả khoa học năm 1874.

Chú thích

Tham khảo

Ampedus


title: Pronstorf

text:
Pronstorf là một đô thị ở huyện Segeberg ở bang Schleswig-Holstein,Đức. Đô thị Pronstorf có diện tích 36,31 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 1717 người.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Segeberg


title: Dicranomyia nakula

text:
Dicranomyia nakula là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Dicranomyia
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Allopachria balkei

text:
Allopachria balkei là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Wewalka miêu tả khoa học năm 2000.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Allopachria


title: Ivan Sergeyevich Turgenev

text:
Ivan Sergeyevich Turgenev (tiếng Nga: Иван Сергеевич Тургенев, phiên âm tiếng Việt: Tuốc-ghê-nhép) (9 tháng 11 năm 1818 - 3 tháng 9 năm 1883) là một nhà văn và nhà soạn kịch nổi tiếng của Nga thế kỉ 19. Tiểu thuyết Cha và con (Отцы и Дети) của ông được coi là một trong những tác phẩm lớn nhất thế kỉ 19.

Tiểu sử
Ivan Turgenev sinh ngày 9 tháng 11 (lịch cũ ngày 28 tháng 10) năm 1818 trong một gia đình quý tộc ở Oryol thuộc Đế quốc Nga. Cha ông, Sergei Nikolaevich Turgenev, là một đại tá kỵ binh trong quân đội Nga Hoàng, ông mất năm Ivan 16 tuổi, mẹ của Turgenev là bà Varvara Petrovna Lutovinova, một phụ nữ có học, thông minh, chăm lo đến việc học hành của con cái nhưng đối xử tàn nhẫn, khắc nghiệt với nông nô. Hình ảnh bà mẹ khó tính ấy đã khắc sâu trong tâm khảm ông và được ông thể hiện trong nhiều tác phẩm sau này.

Bước vào đại học, Turgenev học năm đầu tiên tại Đại học Moskva sau đó chuyển đến Đại học Sankt-Peterburg để học văn học Nga và ngữ văn. Thời gian này ông bắt đầu làm thơ hoặc văn và những câu chuyện như người ăn xin... Đến năm 1938 Ivan được gửi tới Đại học Berlin để học triết học (đặc biệt là triết học Hegel) và lịch sử. Ở đây ba năm, ông có dịp làm quen với nhiều nhà văn, nhà triết học trẻ tuổi  nổi tiếng như Stankevic, Bakunin...

Năm 1841, nhà văn trở về nước. Năm 1842 bảo vệ luận án tiến sĩ ở Petersburg. Ước mơ trở thành một giáo sư triết học những không được hành nghề vì có nhiều tư tưởng tiến bộ.

Từ 1847, ông ra nước ngoài cho đến cuối đời. Tháng 11 năm 1850, mẹ mất, ông trở về để tang. Nhờ đó mà ông được thừa kế một gia sản lớn, có điều kiện đi du lịch và sáng tác. Ông là một người yêu Tổ quốc, có tư tưởng tự do chủ nghĩa nhưng sợ bão táp cách mạng, sợ đổ máu, nhưng vẫn ôm khát vọng giải phóng nhân dân Nga khỏi chế độ chuyên chế. Trong Thư gửi Gogol ông từ bỏ ý định trở thành nhà triết học mà say mê văn học.

Turgenev chưa từng cưới vợ tuy rằng ông có con với một trong số những nông nô của gia đình. Ông là người ít lời, thận trọng và nói chuyện nhẹ nhàng. Bạn văn thân thiết của Ivan là Gustave Flaubert, trong khi quan hệ của ông với những nhà văn lớn của Nga cùng thời như Lev Tolstoy và Fyodor Dostoevsky lại khá căng thẳng vì sự đối kháng về quan điểm, Turgenev là người có tư tưởng thân phương Tây trong khi Tolstoy và Dostoevsky lại là hai người thân Xla-vơ.

Thời gian cuối đời Turgenev không sống ở Nga mà ông thường qua lại giữa Baden-Baden, một thành phố nhỏ ở Đức, và Paris. Ivan Turgenev qua đời tại Bougival ở gần Paris ngày 4 tháng 9 năm 1883 do ung thư cột sống. Ngày 1 tháng 10 năm 1883 thi hài ông được đưa từ Paris về nước và an táng tại nghĩa trang Voncovo, St.Peterburg ngày 9 tháng 10 năm 1883. Sau khi mất bộ não của nhà văn đã được đem cân thử và nó nặng tới 2021 gram. Hành tinh 3323 Turgenev đã được đặt theo tên của ông.

Sự nghiệp
Ivan Turgenev tập sáng tác văn học từ khá sớm. Năm 1846, ông viết truyện ký đầu tiên nhưng tên tuổi của ông chỉ thực sự được biết đến sau tập 25 truyện ngắn Bút ký người đi săn (Записки охотника) được sáng tác trong khoảng thời gian từ 1847 đến 1852. Được sáng tác trong những cuộc đi săn của nhà văn ở điền trang Spasskoye, tập sách nói về thiên nhiên nước Nga và cuộc sống, phẩm chất của những người nông nô bằng phong cách viết theo chủ nghĩa hiện thực của Turgenev và phản ánh tư tưởng chống chế độ nông nô của ông.

Năm 1852, sau bài điếu văn viếng lễ tang Gogol, ông bị bắt giam gần một tháng và đưa về quản thúc ở trang trại hơn một năm. Tại đây ông viết Mumu (1954), tố cáo chế độ nông nô. Năm 1854 nhà văn bắt đầu chuyển sang sống ở nước ngoài và cho ra đời những cuốn tiểu thuyết đề cập đến số phận trí thức quý tộc như: Rudin (Рудин) (1856), Tổ quý tộc (Дворянское гнездо) (Dvarjanskoje Gnezdo, 1859). Năm 1860 và 1862 Turgenev cho xuất bản hai tác tiểu thuyết xuất sắc nhất của ông, đều viết về cuộc sống Nga trước ngày chế độ nông nô sụp đổ. Đêm trước (Накануне) (Nakanune, 1860), tác phẩm đầu tiên thể hiện hình ảnh người trí thức bình dân, dân chủ trong văn học Nga. Điều này thể hiện rõ nhất trong Cha và con (Отцы и дети). Bên cạnh tiểu thuyết, Turgenev còn sáng tác kịch và truyện ngắn, tác phẩm lớn cuối cùng của ông là Thơ văn xuôi (Stikhotverenja v Proze, 1878 - 1882) gồm các bài ký ngắn, trữ tình.

Ivan Turgenev được coi là một trong những nhà văn lớn nhất nước Nga thế kỉ 19, các tác phẩm của ông thường được so sánh với các tác phẩm của hai nhà văn lớn cùng thời là Lev Tolstoy và Fyodor Dostoevsky.

Tác phẩm

Tham khảo
Some works of Ivan Turgenev in the original Russian Daningrad

Xem thêm
 Tiểu sử Ivan Turgenev
 Ghi chép về Ivan Turgenev (Erik Lindgren)

Sinh năm 1818
Mất năm 1883


title: Rancé

text:
Rancé  là một xã ở tỉnh Ain, vùng Auvergne-Rhône-Alpes thuộc miền đông nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Ain

Tham khảo

Rance


title: Microtropis sarawakensis

text:
Microtropis sarawakensis là một loài thực vật thuộc họ Celastraceae. Đây là loài đặc hữu của Malaysia.

Chú thích

Tham khảo
 World Conservation Monitoring Centre 1998. Microtropis sarawakensis. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Malaysia
Microtropis
Thực vật dễ tổn thương


title: Montecchio

text:
Montecchio là một đô thị ở tỉnh Terni trong vùng Umbria của Ý, có cự ly khoảng 50 km về phía nam của Perugia và khoảng 30 km về phía tây bắc của Terni.

Montecchio giáp các đô thị: Avigliano Umbro, Baschi, Civitella d'Agliano, Guardea, Orvieto, Todi.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Terni
Thành phố và thị trấn ở Umbria


title: La Panouse

text:
La Panouse là một xã ở tỉnh Lozère trong vùng Occitanie, phía nam nước Pháp. Khu vực này có độ cao trung bình 1260 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Lozère


title: Murello

text:
Murello là một đô thị tại tỉnh Cuneo trong vùng Piedmont của Italia, vị trí cách khoảng 35 km về phía nam của Torino và khoảng 40 km về phía bắc của Cuneo. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 904 người và diện tích 17,2 km².

Murello giáp các đô thị: Cavallerleone, Moretta, Polonghera, Racconigi, Ruffia và Villanova Solaro.

Lịch sử thay đổi dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Cuneo
Thành phố và thị trấn ở Piemonte


title: Acheilognathus longibarbatus

text:
Acheilognathus longibarbatus là loài cá nước ngọt thuộc họ Cá chép. Đây là loài đặc hữu của Lào và miền bắc Việt Nam. Loài này dài tối đa 9,2 cm.

Chú thích

Tham khảo

Acheilognathus
Cá Việt Nam


title: Lasioglossum pseudopectorale

text:
Lasioglossum pseudopectorale là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1896.

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 1896


title: Helius haemorrhoidalis

text:
Helius haemorrhoidalis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Helius
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Tettau

text:
Tettau là một đô thị thuộc huyện Kronach trong bang Bayern của nước Đức.

Tham khảo


title: Kobrow

text:
Kobrow là một đô thị tại Ludwigslust-Parchim (trước thuộc huyện Parchim), bang Mecklenburg-Vorpommern, miền bắc nước Đức.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Ludwigslust-Parchim


title: Phường 2 (định hướng)

text:
Phường 2 là tên gọi một số đơn vị hành chính cấp xã của Việt Nam tại:

Thành phố Hồ Chí Minh
 Phường 2, Quận 3.
 Phường 2, Quận 4.
 Phường 2, Quận 5.
 Phường 2, Quận 6.
 Phường 2, Quận 8.
 Phường 2, Quận 10.
 Phường 2, Quận 11.
 Phường 2, quận Bình Thạnh.
 Phường 2, quận Phú Nhuận.
 Phường 2, quận Tân Bình.

Thị xã và thành phố thuộc tỉnh
Phường 2, thành phố Vũng Tàu, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu.
Phường 2, thành phố Bạc Liêu, tỉnh Bạc Liêu.
Phường 2, thành phố Cà Mau, tỉnh Cà Mau.
Phường 2, thành phố Cao Lãnh, tỉnh Đồng Tháp.
Phường 2, thành phố Sa Đéc, tỉnh Đồng Tháp.
Phường 2, thành phố Bảo Lộc, tỉnh Lâm Đồng.
Phường 2, thành phố Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng.
Phường 2, thành phố Tân An, tỉnh Long An.
Phường 2, thành phố Tuy Hòa, tỉnh Phú Yên.
Phường 2, thành phố Đông Hà, tỉnh Quảng Trị.
Phường 2, thành phố Sóc Trăng, tỉnh Sóc Trăng.
Phường 2, thành phố Tây Ninh, tỉnh Tây Ninh.
Phường 2, thành phố Mỹ Tho, tỉnh Tiền Giang.
Phường 2, thành phố Trà Vinh, tỉnh Trà Vinh.
Phường 2, thành phố Vĩnh Long, Vĩnh Long.
Phường 2, thị xã Vĩnh Châu, tỉnh Sóc Trăng.
Phường 2, thị xã Cai Lậy, tỉnh Tiền Giang.
Phường 2, thị xã Gò Công, tỉnh Tiền Giang.
Phường 2, thị xã Quảng Trị, tỉnh Quảng Trị.
Phường 2 cũ thuộc thành phố  Bến Tre, tỉnh Bến Tre; nay là một phần phường An Hội.


title: Luzancy

text:
Luzancy là một xã ở tỉnh Seine-et-Marne, thuộc vùng Île-de-France ở miền bắc nước Pháp.

Dân số
Người dân ở đây được gọi là Luzancéens.

Điều tra dân số năm 1999, xã này có dân số là .

Xem thêm
Xã của tỉnh Seine-et-Marne

Tham khảo

Liên kết ngoài
1999 Land Use, from IAURIF (Institute for Urban Planning and Development of the Paris-Île-de-France région
French Ministry of Culture list for Luzancy
Map of Luzancy on Michelin

Xã của Seine-et-Marne


title: Hồng xiêm

text:
Hồng xiêm (danh pháp hai phần: Manilkara zapota), hay người miền Nam  gọi là lồng mứt, xa pô chê, saboche, sapoche (gọi tắt là sabo, sapo, xa pô) (từ tiếng Pháp sapotier), là một loài cây thân gỗ, sống lâu năm và thường xanh có nguồn gốc ở miền Nam Mexico, Trung Mỹ và Caribbe.

Đặc điểm
Hồng xiêm có thể cao từ 2–10 m. Nó là loại cây có khả năng chống gió tốt và vỏ cây rất nhiều nhựa màu trắng, giống như gôm. Lá của chúng có màu xanh lục và bóng mặt. Lá mọc cách tập trung đầu cành, hình elip hay ôvan, dài 7–15 cm, với mép trơn. Hoa màu trắng, không dễ thấy, có hình dáng tương tự như quả chuông và có 6 tràng hoa hình thùy.

Quả là loại quả mọng, hình cầu hoặc hình quả trứng hoặc hình thon dài, đường kính 4–8 cm và chứa từ 2–10 hạt. Vỏ có màu nâu-vàng nhạt. Bên trong là lớp cùi thịt có màu nâu ánh đỏ với kết cấu hạt mịn hơi giống với ruột quả lê. Hạt của nó có màu đen.

Quả của nó chỉ nên ăn khi đã chín vì khi còn xanh nó chứa nhiều nhựa dính như latex. Để biết chắc chắn là nó đã chín người ta hay nắn vỏ xem còn cứng hay đã mềm vì màu vỏ gần như không thay đổi từ lúc mới tạo quả đến khi chín, một cách khác là người ta cạo thử một ít lớp vỏ nâu vàng, sẽ lộ ra lớp da, quả xanh, lớp da này có màu xanh lá cây, xanh đậm, khi quả già, lớp vỏ dần chuyển sang xanh lá mạ. Hương vị của nó tương tự như mùi đường đen.

Cây hồng xiêm ra quả hai lần trong năm, tuy nhiên hoa có thể ra cả năm, ngoại trừ những vùng có nhiệt độ về mùa đông xuống thấp dưới 15–17 °C. Nó được đưa từ México vào Philippines trong thời gian người Tây Ban Nha chiếm đóng quốc gia này. Tại Việt Nam, nó là loài cây đưa vào từ Thái Lan, mà Thái Lan được biết đến với cái tên là nước Xiêm, ngoài ra do hình dáng giống như quả hồng (chi Diospyros) nên mới có tên gọi hồng xiêm.

Ban đầu, hồng xiêm được đặt tên khoa học là Achras zapota, nhưng hiện nay tên gọi này được coi là đồng nghĩa của danh pháp Manilkara zapota. Tại Ấn Độ, nó được gọi là Chikoo hay Sapota, tại Philipin là tsiko, tại Indonesia là sawu, tại Malaysia là chikoo, tại Sri Lanka là sapodilla hay rata-mi, tại Thái Lan và Campuchia là lamoot, tại Venezuela là níspero.tại Tây Ấn là naseberry còn trong tiếng Anh là sapodilla.Trong tiếng Trung gọi là 人心果 (bính âm: Rén xīn guǒ, nhân tâm quả).

Sử dụng
Hồng xiêm được trồng để lấy quả ăn. Nhựa mủ, một dạng latex lấy từ vỏ cây cũng được dùng để làm chất cơ sở cho các loại kẹo cao su. Khi chín, quả có mùi thơm và dễ chịu.

Một giống hồng xiêm ở miền bắc Việt Nam là: hồng xiêm Xuân Đỉnh, có nguồn gốc từ xã Xuân Đỉnh, huyện Từ Liêm, Hà Nội; hồng xiêm Thanh Hà, huyện Thanh Hà, tỉnh Hải Dương.

Một số hình ảnh về cây hồng xiêm

Thư viện ảnh

Liên kết ngoài
 CRFG Publications: Sapodilla
 Sapodilla

Chú thích

Z
Quả
Trái cây Việt Nam
Trái cây Mexico
Cây cối Guyana
Thực vật được mô tả năm 1953
Thực vật Puerto Rico
Trái cây nhiệt đới
Thực vật Guatemala
Thực vật México
Cây trồng bắt nguồn từ México
Cây trồng bắt nguồn từ châu Mỹ
Thực vật được mô tả năm 1753


title: Bijni

text:
Bijni là một thị xã và là nơi đặt ủy ban khu vực thị xã (town area committee) của quận Bongaigaon thuộc bang Assam, Ấn Độ.

Địa lý
Bijni có vị trí  Nó có độ cao trung bình là 53 mét (173 foot).

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Bijni có dân số 12.607 người. Phái nam chiếm 52% tổng số dân và phái nữ chiếm 48%. Bijni có tỷ lệ 79% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 84%, và tỷ lệ cho phái nữ là 73%. Tại Bijni, 11% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Assam
Bongaigaon


title: Barcellona Pozzo di Gotto

text:
Barcellona Pozzo di Gotto là một đô thị và cộng đồng (comune) ở tỉnh Messina ở bờ biển bắc của vùng Sicilia nước Ý, 40 km so với Messina. Đô thị Barcellona Pozzo di Gotto có diện tích 58,89 ki lô mét vuông, dân số thời điểm năm 31 tháng 12 năm 2009 là 41.549 người.

Tham khảo

Đô thị tỉnh Messina
Đô thị Thành phố trung tâm Messina


title: Phương pháp tổ chức thực hiện công việc

text:
Phương pháp tổ chức thực hiện công việc, gọi chính xác là các phương pháp tổ chức thực hiện công việc (trong quản lý dự án), trong dự án xã hội gọi là phương pháp tổ chức sự kiện, trong sản xuất gọi là các phương pháp tổ chức sản xuất (dự án sản xuất), trong sản xuất xây dựng hay dự án thầu khoán xây dựng gọi là các phương pháp tổ chức thi công (tức là các phương pháp tổ chức thực thi công việc tại công trường).

Các phương pháp tổ chức thực hiện công việc là các phương pháp bố trí sắp xếp việc thực hiện các công việc trong một dự án (chính trị xã hội, dịch vụ, sản xuất nông nghiệp, đầu tư xây dựng) hay một nhà máy sản xuất công nghiệp, theo thời gian và không gian thực hiện và bằng những nguồn tài nguyên đầu vào, nhằm đạt mục đích của dự án (đối với sản xuất là ra được sản phẩm đem lại lợi nhuận,...).

Các phương pháp tổ chức thực hiện công việc thực chất các phương pháp được áp dụng vào hai khâu của quá trình quản lý là: lập kế hoạch và điều chỉnh kế hoạch (không bao gồm khâu theo theo dõi kiểm tra kế hoạch), nhưng là những phương pháp tác động đồng bộ vào hai loại kế hoạch là kế hoạch thời gian (tức tiến độ) và kế hoạch nguồn lực trong quản lý dự án và quản lý sản xuất.

Lịch sử
Việc tổ chức thực hiện các công việc trong xã hội loài người, trước khi có các bản kế hoạch trên giấy đầu tiên (bản kế hoạch thời gian hay còn gọi là tiến độ trên giấy được Frederick Winslow Taylor và Henry Laurence Gantt đưa ra vào đầu thế kỷ 20), đều được ra lệnh trực tiếp bằng miệng. Khi nghiên cứu việc xây dựng kim tự tháp và các lăng mộ cổ của người Ai Cập, người ta không tìm thấy bất kỳ một bản tiến độ nào. Và người ta giả thiết rằng việc lập kế hoạch nằm sẵn ở trong đầu người giám sát xây dựng kim tự tháp và việc cải thiện kế hoạch tiến độ xây dựng kim tự tháp được Pharaoh thực hiện bằng cách ra lệnh cho quân đội tìm bắt và điều khiển những người nô lệ làm mọi công việc theo đúng tiến độ.

Tuy vậy, phương thức tổ chức thực hiện công việc theo trình tự thời gian (kế hoạch thời gian) ngay từ khi con người biết lao động đã xuất hiện 2 phương thức sơ khai là: phương pháp bố trí thực hiện công việc tuần tự và bố trí thực hiện công việc song song. Đây có thể coi là 2 phương pháp tổ chức nguyên thủy sơ khai nhất trong các phương pháp tổ chức thực hiện công việc. Phương pháp tổ chức thực hiện tuần tự, đây là một trong 2 phương pháp tổ chức thực hiện công việc cổ xưa nhất, xuất hiện ngay khi có sự phân công lao động trong xã hội loài người. Trong nông nghiệp, điều kiện sản xuất phụ thuộc nhiều vào các yếu tố tự nhiên thường làm cho công việc phải được bố trí sắp xếp tuần tự theo thời vụ: cày bừa (làm đất) → gieo trồng → chăm sóc → thụ phấn → thu hoạch. Phương pháp tổ chức thực hiện song song, đây là một trong 2 phương pháp tổ chức thực hiện công việc cổ xưa nhất, xuất hiện ngay khi có sự phân công lao động trong xã hội loài người: săn bắn và hái lượm. Nhưng cả hai phương pháp sơ khai này, đều mới chỉ là các phương pháp tổ chức kế hoạch tiến độ thuần túy, tức là bố trí sắp xếp các công việc trên trục thời gian, mà không xem xét tới kế hoạch nguồn lực để thực hiện. Do đó, chúng chưa phải là những phương pháp tổ chức thực hiện công việc hoàn chỉnh. Lý thuyết quản lý và quản lý dự án hiện coi 2 phương pháp tổ chức sơ khai này chỉ là các mối quan hệ giữa các công việc về mặt thời gian. Điều này được thể hiện rõ nhất trong tiến độ thể hiện bằng phương pháp sơ đồ mạng theo quan hệ. Phương pháp tổ chức tuần tự chính là 2 dạng mối quan hệ công việc: mối quan hệ Kết thúc-Bắt đầu (Finish to Start (FS), tức là tuần tự thuận) và mối quan hệ Bắt đầu-Kết thúc (Start to Finish (SF), tức là tuần tự ngược). Phương pháp tổ chức song song chính là 2 dạng mối quan hệ công việc: mối quan hệ Bắt đầu-Bắt đầu (Start to Start (SS), tức là song song cùng xuất phát) và mối quan hệ Bắt đầu-Kết thúc (Finish to Finish (FF), tức là song song cùng về đích).

Các phương pháp tổ chức thực hiện công việc

Phương pháp tổ chức theo tổ đội lao động chuyên nghiệp (giả dây chuyền)

Phương pháp tổ chức theo tổ đội lao động chuyên nghiệp là phương thức tổ chức việc thực hiện công việc trong một dự án có nhiều gói công việc tương tự nhau, trong mỗi gói công việc đó đều gồm có các công tác chuyên môn giống nhau. Các công tác chuyên môn này được tổ chức thực hiện bởi các tổ đội chuyên nghiệp có chuyên môn chuyên sâu tương ứng với từng loại công tác. Những tổ đội chuyên nghiệp này phải bắt buộc có biên chế ổn định (tính định biên), không được thay đổi trong quá trình thực hiện công việc chuyên môn từ phân đoạn công việc trọn gói này sang phân đoạn công việc trọn gói khác. Tuy nhiên, quá trình thực hiện mỗi công tác chuyên môn tuần tự từ phân đoạn này sang phân đoạn khác có thể là gián đoạn về thời gian hoặc liên tục về thời gian.

Nếu liên tục về thời gian, thì quá trình thực hiện công việc chuyên môn của mỗi tổ đội chuyên nghiệp biên chế cố định sẽ hợp thành một dây chuyên đơn vị chuyên môn, khi đó phương pháp tổ chức theo tổ đội chuyên nghiệp trở thành phương pháp tổ chức thực hiện công việc theo dây chuyền.

Phương pháp tổ chức theo tổ đội chuyên nghiệp thường được áp dụng trong các dự án xây dựng, có nhiều gói công việc chứa các công việc chuyên môn giống nhau. Gói công việc, hay công việc trọn gói, hoặc công việc khoán gọn, là cách phân chia công việc theo phạm vi (tức là theo quy mô, hay là theo chiều ngang). Trong dự án xây dựng, gói công việc có thể là các cấp: toàn bộ dự án, một hạng mục công trình (phần ngầm, phần kết cấu thô, phần hoàn thiện,...), một tầng công trình (bao gồm cả phần kết cấu thô, phần hoàn thiện, phần dịch vụ kỹ thuật,...), một phân đoạn thi công (bao gồm cả phần kết cấu thô, phần hoàn thiện, phần dịch vụ kỹ thuật,...). Trong mỗi gói công việc đều có một số các công tác chuyên môn giống nhau, ví dụ như: trên mỗi phân đoạn của một tầng, gói công việc phần kết cấu thô đều bao gồm các công tác: lắp cốt thép cột, lắp cốp pha cột, đổ bê tông cột, tháo cốp pha cột, lắp cốp pha dầm sàn, lắp cốt thép dầm sàn, đổ bê tông dầm sàn.

Tính cố định biên chế của tổ đội chuyên nghiệp (tính định biên) ở Phương pháp tổ chức theo tổ đội chuyên nghiệp, làm cho thời lượng thực hiện của các công tác chuyên môn trên từng phân đoạn bị cố định (tỷ lệ nghịch với biên chế tổ đổi) ngay từ khi bắt đầu lập kế hoạch tiến độ mà không thay đổi được.

Phương pháp tổ chức thực hiện công việc theo dây chuyền (dây chuyền thật)

Phương pháp tổ chức thực hiện công việc theo dây chuyền là trường hợp đặc biệt của Phương pháp tổ chức theo tổ đội lao động chuyên nghiệp khi mà các công việc chuyên môn dành riêng cho mỗi tổ đội lao động chuyên nghiệp (với biên chế cố định) có thể sắp xếp thành một chuỗi dây chuyền liên tục về thời gian, gọi là dây chuyền đơn vị (chuyên môn), lần lượt tuần tự thực hiện trên các sản phẩm (hoặc phân đoạn công việc trọn gói) cùng loại. Mỗi một sản phẩm trong một dây chuyền sản xuất công nghiệp có thể coi là một công việc trọn gói, nó cũng phải trải qua nhiều công đoạn sản xuất khác nhau mà mỗi công đoạn là một chuyên môn riêng do một tổ đội chuyên nghiệp có biên chế cố định thực hiện. Phương pháp tổ chức theo dây chuyền được áp dụng trong sản xuất công nghiệp và trong thi công xây dựng, nơi mà mỗi công việc chuyên môn được lặp đi lặp lại và liên tục theo thời gian, trên số lượng sản phẩm rất lớn (xây dựng theo dây chuyền) hay thậm chí là vô hạn (sản xuất theo dây chuyền).

Phương pháp tổ chức thực hiện công việc theo dây chuyền là một phương pháp tổ chức chú trọng tới tính kết nối theo chiều dọc (theo chuyên môn), khác biệt rõ rệt với tổ chức theo sơ đồ mạng, chú trọng nhiều tới kết nối công việc theo chiều ngang thành các công việc trọn gói, mà không xem xét tới tính chuyên môn (công việc chuyên môn).

Tính cố định biên chế của tổ đội chuyên nghiệp (tính định biên), đặc tính cũng có ở phương pháp tổ chức thực hiện công việc bao trùm của nó là phương pháp tổ chức theo tổ đội chuyên nghiệp, làm cho thời lượng thực hiện của các công tác chuyên môn trên từng phân đoạn bị cố định (tỷ lệ nghịch với biên chế tổ đổi) ngay từ khi bắt đầu lập kế hoạch tiến độ mà không thay đổi được. Ngoài ra, ở Phương pháp tổ chức thực hiện công việc theo dây chuyền, các công tác chuyên môn trên mỗi phân đoạn còn bị cố định thời điểm bắt đầu hay kết thúc trên trục thời gian bởi mối liên hệ theo chiều dọc với các công tác cùng chuyên môn trên phân đoạn được thực hiện trước nó. Nếu thay đổi các thời điểm này của các công tác chuyên môn trên mỗi phân đoạn thì tính liên tục của dây chuyền đơn vị chuyên môn sẽ bị phá vỡ, tức là cũng phá vỡ dây chuyền.

Phương pháp tổ chức thực hiện công việc theo dây chuyền hoàn toàn có thể biểu diễn dưới dạng sơ đồ mạng. Nhưng do bị cố định cứng như vậy (về thời điểm bắt đầu, thời lượng thực hiện, thời điểm kết thúc), việc chuyển phương pháp này sang dạng thể hiện sơ đồ mạng không đem lại nhiều ý nghĩa về mặt tổ chức dây chuyền, vì dù có thể tìm ra được đường găng thì các công tác găng và không găng đều không thể điều chỉnh được trên trục thời gian (do bị ghim cố định lại bởi tính dây chuyền). Các công tác không găng có dự trữ, nhưng các dự trữ đó là không thể dùng để điều chỉnh việc tổ chức thực hiện công việc, nếu điều chỉnh chúng sẽ làm phá vỡ dây chuyền và khi đó phương pháp tổ chức thực hiện công việc theo dây chuyền bị phá vỡ biến thành phương pháp tổ chức theo tổ đội chuyên nghiệp.

Phương pháp tổ chức thực hiện công việc trọn gói (không dây chuyền)

Phương pháp tổ chức thực hiện công việc theo công việc tron gói (tổ chức thực hiện theo dự án) không quan tâm tới tính chuyên môn của các công tác (không có các công việc chuyên môn), mặc dù trong từng gói công việc đều có các công tác chuyên môn đặc thù.
Phương pháp này chỉ quan tâm tới các thời điểm bắt đầu và kết thúc của các gói công việc cũng như thời lượng thực hiện các gói công việc đó.

Trong mỗi gói công việc các công tác chuyên môn của cùng một dây chuyền công nghệ được sắp xếp liên quan với nhau bằng những mối quan hệ theo chiều ngang (tức là mối quan hệ theo logic công nghệ). Các mối quan hệ theo logic công nghệ giữa các công tác trong mỗi một công việc trọn gói đều có thể là một trong bốn loại mối quan hệ sau:
Tuần tự thuận (FS+C) với C là độ trễ,
Tuần tự nghịch (SF+C) với C là độ trễ, (tuy nhiên loại mối quan hệ này hầu như không gặp trong các mối quan hệ theo logic công nghệ),
Song song cùng xuất phát (SS+C) với C là độ trễ,
Song song cùng về đích (FF+C) với C là độ trễ.
Trong phương pháp tổ chức thực hiện công việc theo công việc trọn gói không tồn tại các mối quan hệ công việc theo chiều dọc, là các mối quan hệ giữa các công tác có cùng chung chuyên môn nằm trong các công việc trọn gói khác nhau. Có nghĩa là, trong 2 công việc trọn gói có thể có những cặp công tác có cùng chung chuyên môn (mỗi công tác trong cặp công tác chuyên môn đó nằm ở trên một công việc trọn gói riêng biệt), tuy nhiên 2 công tác cùng chung chuyên môn trong cặp đó không được thực hiện bởi cùng một tổ đội công nhân chuyên nghiệp, mà lại được thực hiện bởi 2 tổ đội công nhân chuyên nghiệp khác nhau (với biên chế tổ đội nói chung là khác nhau).

Ở phương pháp tổ chức thực hiện công việc theo công việc trọn gói, do không cần quan tâm tới công việc chuyên môn, tức là không để ý đến tính định biên của các biên chế tổ đội công nhân chuyên nghiệp, nên có thể thay đổi linh hoạt được thời lượng thực hiện của từng công tác trong các công việc trọn gói bằng cách tăng giảm tùy ý biên chế tổ đội chuyên môn.

Trong phương pháp tổ chức thực hiện công việc theo công việc trọn gói, giữa các công việc trọn gói phải tồn tại các mối quan hệ liên kết các thời điểm bắt đầu và kết thúc của các công việc trọn gói với nhau (tức là các mối quan hệ dạng điều kiện biên hay có thể là mối quan hệ khai mở không gian công tác). Những mối quan hệ này liên kết các công tác đầu hay cuối của các gói công việc lại với nhau. Nhưng phần lớn các công tác đầu và cuối của các gói công việc, thường là không cùng chuyên môn, nên các mối quan hệ điều kiện biên này là các mối liên kết chéo giữa các công tác không cùng chuyên môn và cũng không cùng trong một gói công việc. Trong tổ chức thi công xây dựng cũng tồn tại các mối quan hệ điều kiện biên liên kết chéo tương tự, chúng có thể tạo nên các khoảng gián đoạn thời gian giữa các đợt thi công, các tầng nhà,… là những gián đoạn được gọi là gián đoạn chuyển đợt hay gián đoạn chuyển tầng (điều kiện mở không gian công tác).

Tuy nhiên, điều cốt lõi của phương pháp tổ chức thực hiện công việc theo công việc trọn gói là dù các thời điểm bắt đầu và kết thúc của từng công tác, cùng với thời lượng thực hiện của mỗi công tác trong gói công việc, cũng như của mỗi gói công việc, có thay đổi linh hoạt thì vẫn luôn luôn tồn tại đường găng trong toàn bộ mạng công việc của dự án. Đồng thời trong dự án có thể có những công tác có một lượng thời gian dự trữ cho việc thực hiện chúng.

Phương pháp Đường găng hay phương pháp tổ chức thực hiện công việc theo sơ đồ mạng về bản chất là phương pháp tổ chức thực hiện công việc theo các công việc trọn gói hay chính là tổ chức theo dự án (có thể là đơn lẻ hay duy nhất). Trong gói công việc trọn gói, các công việc vẫn được phân theo chuyên môn, nhưng đơn lẻ và có thể là duy nhất không thể hợp thành dây chuyền, do những lao động chuyên nghiệp tương ứng làm. Tuy nhiên, các công việc chuyên môn trong gói công việc được thực hiện với một biên chế lao động không cố định, có thể thay đổi biên chế lao động từ đó thời lượng thực hiện các công việc chuyên môn này cũng thay đổi theo. Phương pháp Đường găng không chú trọng tới tính định biên của các tổ đội chuyên nghiệp, mà chú trọng tới tính găng (tức là tính căng thẳng, khẩn trương của các công việc chuyên môn khác nhau trong gói công việc dự án). Phương pháp Đường găng được áp dụng cho mọi loại dự án (là những nỗ lực thực hiện công việc một cách hữu hạn theo một dạng đơn đặt hàng nào đó (ví dụ như: hợp đồng,...), chứ không phải là sản xuất hàng hóa hàng loạt theo kiểu công nghiệp), bao gồm cả dự án xây dựng.

Khác với 2 phương pháp tổ chức thực hiện công việc trên, trong Phương pháp Đường găng tức là phương pháp tổ chức thực hiện công việc trọn gói, cả thời lượng thực hiện của các công tác lẫn các thời điểm bắt đầu và kết thúc của mỗi công tác có thể được thay đổi linh hoạt.

Thời lượng thực hiện của các công tác trên mỗi phân đoạn có thể thay đổi, khi thay đổi (thêm bớt) biên chế tổ đội lao động chuyên nghiêp. Phương pháp Đường găng cho phép một loại công tác chuyên môn được thực hiện với khối lượng công tác như nhau trên 2 phân đoạn công việc khoán gọn (trọn gói), có thể được thực hiện với số lượng biên chế lao động chuyên nghiệp khác nhau, và do đó thời lượng thực hiện công tác chuyên môn đó trên mỗi phân đoạn là khác nhau. Điều này là không thể ở phương pháp tổ chức theo tổ đội chuyên nghiệp, và đặc biệt là không thể có ở phương pháp tổ chức thực hiện công việc theo dây chuyền.

Trong phương pháp Đường găng, thời điểm bắt đầu và kết thúc của mỗi công tác chỉ bị ghim cố định trên trục thời gian, khi mà công tác đó là những công tác găng (chúng nằm trên đường găng), còn nếu chúng không nằm trên đường găng thì thời điểm bắt đầu và kết thúc của chúng có thể thay đổi trôi nổi trong khoảng thời gian dự trữ toàn phần.

Nhưng ngay cả các công tác găng cũng có thể thay đổi thành các công tác không găng và ngược lại công tác không găng có thể thành công tác găng, đồng thời với việc thay đổi đường găng, nếu như ta thay đổi thời lượng thực hiện công tác của các công tác găng này (thay đổi bằng cách tăng giảm biên chế tổ đội chuyên nghiệp). Do vậy, thời điểm bắt đầu và kết thúc của các công việc găng cũng chỉ là cố định một cách tương đối trong phương pháp Đường găng.

Chú thích

Tham khảo
Cuốn Total Construction Project Management, George J.Ritz, nhà xuất bản McGraw-Hill.
Cuốn Tổ chức xây dựng 1: Lập kế hoạch, tổ chức và chỉ đạo thi công, Nguyễn Đình Thám và Nguyễn Ngọc Thanh, nhà xuất bản Khoa học và Kỹ thuật.

Quản lý dự án
Sản xuất
Quản lý tiến độ dự án
Quản lý nguồn lực dự án


title: Elimia troostiana

text:
Elimia troostiana là một loài ốc nước ngọt có vảy, là động vật thân mềm chân bụng (Gastropoda) thủy sinh thuộc họ Pleuroceridae. Đây là loài đặc hữu của Hoa Kỳ.

Chú thích

Tham khảo

 Bogan A.E. 1996. Elimia troostiana. 2013 IUCN Red List of Threatened Species. Tra cứu 04 tháng 11 năm 2013.

T
Động vật Mỹ


title: Yun Chi-ho

text:
Yun Chi-Ho (Hangul: 윤치호, âm Hán Việt: Doãn Trí Hạo, Hanja: 尹致昊, sinh ngày 26 tháng 12 năm 1864 – mất ngày 9 tháng 12 năm 1945), tên hiệu là Jwaong (Hangul: 좌옹, 佐翁, âm Hán Việt: Tá Ông), là một mục sư giám lý và đồng thời là một chính trị gia. Ông là một trong những nhà lãnh đạo tiêu biểu của phong trào đấu tranh giành độc lập của nhân dân Triều Tiên nhằm chống lại, thoát khỏi khỏi sự thống trị của Đế quốc Nhật Bản. Ông là bác của Yun Bo-seon, Tổng thống thứ hai của Đại Hàn Dân Quốc. Ông qua đời vào ngày 9 tháng 12 năm 1945 tại Kaesong.

Tác phẩm
 Nhật ký của Yun Chi-ho
 Pocket Book of English Language Grammar (hangul:영어문법첩경): it's The first English language grammar and collection of English Dictionary's of Korea.
 Chanmiga (Các bộ sưu tập thánh ca Cơ Đốc giáo)
 Hài hước sách

Xem thêm
 Yun Bo-seon
 Kim Gu
 Kim Kyusik
 Lý Thừa Vãn

Tham khảo

 Bishop, Donald M. "A Korean at Oxford." The Emory Magazine, Vol. 52, No. 3, 1976.
 Chung, Henry. (1921). The Case of Korea; a Collection of Evidence on the Japanese Domination of Korea, and on the Development of the Korea Independence Movement. London: G. Allen & Unwin. OCLC 13718826
 Garrison, Webb. "Indomitable Baron Yun: An Emory Immortal," Emory University Quarterly, December 1952.
 Loftus, Mary J.   "A Search for Truth; Yun Chi-Ho's Legacy is Rediscovered by his Great-granddaughter,"  Emory Magazine,  Vol 80, No. 1, Spring 2004).
 Wells, Kenneth M. (1991). New God, New nation: Protestants and Self-Reconstruction Nationalism in Korea, 1896-1937. Honolulu: University of Hawaii Press. 10-ISABN 0824813383/13-ISBN 978-0-8248-1338-3; OCLC 216760168

Liên kết ngoài

 윤치호
 Emory University, Manuscript, Archives, and Rare Book Library (MARBL):   Yun Ch'i-ho papers, 1883-1943
 The collected letters of Yun Tchi Ho
 Hepyung Yun's Family Site
 http://www.munhwa.com/news/view.html?no=2001022101011830074004

Nhà hoạt động nhân quyền
Chính khách Triều Tiên
Nhà báo Triều Tiên
Người Chungcheong Nam
Nhà tư tưởng Triều Tiên
Nhà cách mạng Triều Tiên
Tín hữu Kitô giáo Triều Tiên
Sinh năm 1865
Nhà nhân đạo
Tín hữu Tin Lành Hàn Quốc


title: Vườn quốc gia Mitchell-Alice Rivers

text:
Errk Oykangand (tên cũ là Mitchell-Alice Rivers cho đến năm 2009) là một vườn quốc gia ở Queensland, Australia, 1748 km về phía tây bắc Brisbane. Diện tích vườn quốc gia rộng 382 km2 trên bán đảo Cape York ở Queensland, Australia. Nó là một vườn quốc gia bảo tồn các thổ dân được quản lý cùng với Quản lý Vườn Quốc gia Queensland dưới tình trạng của Cape York Peninsula của thổ dân Đất đai.

Vườn quốc gia nằm ở khu vực Viễn Bắc Queensland tại hợp lưu của Mitchell và sông Alice. Nó nằm khoảng 335 km về phía tây Cooktown và 270 km về phía đông bắc của Normanton. Truy cập vào công viên là chỉ có sẵn với xe 4x4 từ Kowanyama-Pompuraaw Road, trong khi Sông Mitchell phải được gạch chéo ở Shelfo Crossing, một tấm rộng của gạch. Trong mùa mưa giữa tháng mười một và tháng bảy công viên là không thể tiếp cận. Có một số di tích văn hóa của thổ dân trong công viên đã không thể đến được.
Giữa hai con sông nằm cảnh quan xavan, mặt đất là cứng và nứt trong mùa khô, thường được trở thành một hồ nước lớn trong những tháng ẩm ướt hơn.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Mitchell and Alice Rivers National Park, Mitchell River via Kowanyama - Australian Heritage Database
 About Errk Oykangand National Park The State of Queensland Department of National Parks, Sport and Racing.


title: Colaspoides basilana

text:
Colaspoides basilana là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Medvedev miêu tả khoa học năm 2006.

Chú thích

Tham khảo

Colaspoides


title: Güira de Melena

text:
Güira de Melena là một đô thị và thành phố ở tỉnh La Habana tây trung bộ Cuba. Thành phố này nằm ở bờ biển phía nam đảo Cuba, giáp vịnh Batabanó. Thời gian thành lập là 1779.

Thông tin nhân khẩu
Năm 2004, đô thị Güira de Melena có dân số 37,838. Diện tích là , với mật độ dân số là .

Đô thị này được chia thành các phường (barrio) Gabriel, Norte Pueblo, Sibanacán, Sur Pueblo, Tumbadero và Turibacoa.

Xem thêm
Đô thị Cuba
Danh sách thành phố Cuba

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Article from El Habanero newspaper

Thành phố của Cuba
Đô thị tỉnh La Habana


title: Les Bordes, Yonne

text:
Les Bordes là một xã của Pháp,tọa lạc ở tỉnh Yonne trong vùng Bourgogne của Pháp. Les Bordes có diện tích 18,68 km2, dân số năm 1999 là 430 người. Les Bordes nằm ở độ cao từ 103–234 m trên mực nước biển.

Thông tin nhân khẩu

Xem thêm
 Xã của Yonne
 Dixmont

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Les Bordes trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia

Bordes, les


title: Molas

text:
Molas là một xã thuộc tỉnh Haute-Garonne trong vùng Occitanie tây nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 198 mét trên mực nước biển.

Sông Gesse chảy theo hứong đông bắc qua phía đông của xã.

Tham khảo

Xã của Haute-Garonne


title: Lipotriches fumipennis

text:
Lipotriches fumipennis là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Pauly mô tả khoa học năm 2001.

Chú thích

Tham khảo

Lipotriches
Động vật được mô tả năm 2001


title: Paragetocera dilatipennis

text:
Paragetocera dilatipennis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Zhang & Yang miêu tả khoa học năm 2004.

Chú thích

Tham khảo

Paragetocera


title: Phong trào Thơ mới (Việt Nam)

text:
Đầu thập niên 1930, văn hóa Việt Nam diễn ra cuộc vận động đổi mới thơ ca mạnh mẽ với sự xuất hiện làn sóng thơ mới với cá tính sáng tác độc đáo. Cuộc vận động đề xướng sử dụng các thể loại thơ mới, không tuân theo lối vần luật, niêm luật của các thể loại thơ cổ. Cuộc canh tân này đi vào lịch sử văn học tên gọi Phong trào Thơ Mới.

Lịch sử
Ở Việt Nam, vào thời Pháp thuộc, giới trí thức trẻ nhanh chóng nhận ra vần luật, niêm luật của cổ thi đã quá gò bó trong việc thể hiện tiếng thơ của con người. Năm 1917, trên báo Nam Phong (số 5), Phạm Quỳnh, nổi tiếng là người bảo thủ, cũng phải thú nhận sự gò bó của các luật thơ cũ:
"Người ta nói tiếng thơ là tiếng kêu của con tim. Người Tàu định luật nghiêm cho người làm thơ thực là muốn chữa lại, sửa lại tiếng kêu ấy cho nó hay hơn nhưng cũng nhân đó mà làm mất đi cái giọng tự nhiên vậy."

Sau đó, Phan Khôi cũng viết nhiều bài báo chỉ trích những trói buộc của thơ văn cũ và đòi hỏi cởi trói cho sáng tác thơ ca.

Trong khoảng 1924-1925, cuốn tiểu thuyết của Hoàng Ngọc Phách kể về mối tình Đạm Thủy-Tố Tâm đã gây sóng gió trong giới học sinh và thanh niên thành thị, dù tình yêu ấy chưa vượt qua được rào cản của đại gia đình phong kiến. Tiếp theo đó, năm 1928, Nguyễn Văn Vĩnh cũng đã phá vỡ vần điệu niêm luật, số câu, số chữ của "thơ cũ" khi dịch bài La cigale et la fourmi (Con ve và con kiến) của La Fontaine sang tiếng Việt. Năm 1929, Trịnh Đình Rư tiếp tục viết trên báo Phụ nữ tân văn (số 26):
"Cái nghề thơ Đường luật khó đến như thế, khó cho đến đỗi kẻ muốn làm thơ, mỗi khi có nhiều tư tưởng mới lạ muốn phát ra lời, song vì khó tìm chữ đối, khó chọn vần gieo, nên ý tưởng dầu hay cũng đành bỏ bớt. Cái phạm vi của thơ Đường luật thật là hẹp hòi, cái qui củ của thơ Đường luật thật là tẩn mẩn. Ta nếu còn ưa chuộng mà theo lối thơ này mãi, thì nghề thơ văn của ta chắc không có bao giờ mong phát đạt được vậy."

Ngày 10 tháng 3 năm 1932, bài thơ Tình già của Phan Khôi ra mắt bạn đọc trên báo Phụ nữ tân văn số 122 cùng với bài giới thiệu mang tên Một lối thơ mới trình chánh giữa làng thơ đã có tiếng vang mạnh mẽ, được xem là bài thơ mở đầu cho phong trào Thơ mới. Ngay sau đó, cuộc tranh luận giữa lối thơ mới và thơ cũ diễn ra vô cùng gay gắt. Mãi đến năm 1941, cuộc tranh chấp mới chấm dứt do sự thắng thế của lối thơ mới, khép lại mấy trăm năm thống lĩnh của thơ Đường. Một thời kỳ vàng son mới của văn học Việt Nam đã diễn ra với tên gọi quen thuộc là phong trào Thơ mới.

Khuynh hướng chung
Khuynh hướng chung của thời kỳ Thơ mới những năm 1932-1945 là khuynh hướng lãng mạn, là lý tưởng thẩm mỹ cái "tôi" của tác giả, thẩm mỹ hóa cái cuộc sống rối ren, tơi bời của xã hội nửa thực dân, nửa phong kiến và là tâm trạng buồn sầu, ưu uất, lạc lõng giữa vòng đời.

Tính khuynh hướng của nghệ thuật lãng mạn rất đa dạng, có khi lãng mạn, mộng mơ, ai ca, thần bí, anh hùng, triết học, cũng có khi lãng mạn anh hùng, lãng mạn công dân hay lãng mạn xã hội,... Nhưng nét bao trùm chủ nghĩa lãng mạn là mộng mơ. Các nhà thơ muốn thoát khỏi những điều kiện ngột ngạt của xã hội bảo hộ thời thơ mới bằng cách tưởng tượng, trốn vào trong cái thế giới vô cùng lý tưởng ấy. Đối với chủ nghĩa lãng mạn, chỉ có cái gì khác thường, khác người, khác đời, và sự đối lập giữa mộng và thực là đáng kể. Trong hoàn cảnh mất nước, sống giữa cái xã hội hủ lậu, ngột ngạt ấy thì sự đối lập là dễ hiểu.

Trong văn học thời kỳ này, thơ cũng như văn xuôi, cá nhân tự khẳng định, tự biểu hiện ra niềm vui, mơ ước, khát vọng. Cảm hứng sáng tác gắn liền với ý thức cá nhân; thơ mới là thơ của cái "tôi", một cái "tôi" chưa bao giờ được biết đến trong thơ cổ điển. Cái "tôi" bấy giờ không làm việc "tải đạo" nữa mà vượt lên những công thức ước lệ, khuôn khổ định

Buồn, cô đơn là tâm trạng của một cá thể thi nhân nhưng lại là nét chung của các nhà thơ trong trường phái này. Đây không phải là một hiện tượng lạ mà do những nguyên nhân khách quan chung. Họ không biết phải làm gì, phải đi theo hướng nào giữa cái xã hội tan tác ấy. Họ cũng không chấp nhận được cuộc sống tầm thường, tẻ nhạt như mọi người xung quanh. Do đó, họ cảm thấy lạc lõng, bơ vơ giữa xã hội.

Trong thơ mới có nhiều rạo rực, âu lo, có nhiều khát vọng một cách vội vã, căng thẳng, chính cái mới này đã quyết định sự ra đời của thơ mới.

Theo quan điểm của những người theo Chủ nghĩa Marx trên Từ điển văn học:

{{cquote|Nhân vật trữ tình của "thơ mới" là cái "tôi" tiểu tư sản... Cuộc khủng bố trắng hết sức man rợ của đế quốc đối với bạo động Yên Bái và cao trào Xô viết Nghệ - Tĩnh đã gây nên một tâm trạng hoang mang cực độ trong các từng lớp tiểu tư sản... Do bản chất yếu đuối, người trí thức tiểu tư sản không dám đi theo con đường đấu tranh cách mạng mà bị lôi cuốn theo con đường cải lương, cá nhân chủ nghĩa do giai cấp tư sản đề xướng. Lảng tránh chính trị, họ tìm đến và nắm lấy văn thơ, vì văn, thơ – nhất là thơ - là nơi cái "tôi" có thể thể hiện đầy đủ những khát vọng, những giấc mơ thoát ly của nó, như vậy "thơ mới" ra đời do sự thôi thúc của hai nhu cầu khẩn thiết của lớp thanh niên tiểu tư sản bấy giờ: nhu cầu khẳng định cái "tôi" và nhu cầu thoát ly của cái "tôi" ấy.}}

Những tác phẩm đầu tiên
Những tác phẩm ra đời đầu tiên được chính nhóm Tự lực văn đoàn chê là "đọc lên nó lủng củng, trục trặc, lại có vẻ ngơ ngẩn" và giáo sư Hoàng Như Mai cho rằng "bây giờ không ai kể nó ra nữa, không phải vì bội bạc mà vì nó dở"Một đoạn trong bài "Tình già" của Phan Khôi viết:...Ôi đôi ta tình thương nhau thì vẫn nặng, mà lấy nhau hẳn đà không đặng.Để đến nỗi tình trước phụ sau, chi cho bằng sớm liệu mà buông nhau...Một đoạn trong bài "Trên đường đời" của Lưu Trọng Lư viết:Lần bước tiếng gieo thầm, bóng ai kia lủi thủi.Lẳng lặng với sương đeo im lìm cùng gió thổiKhông tiếng không tăm không thưa không hỏi...Một đoạn trong bài "Hai cô thiếu nữ" của Nguyễn Thị Manh Manh:Hai cô thiếu nữ đi ra đồng(Một cô ở chợ, một cô ở đồng)Hai cô thiếu nữ đi ra đồngMột mảnh lụa hồng, một vóc vải đenHai cô rủ nhau đi xuống đầm(Cô đi chân không, cô đi dép đầm)Hai cô rủ nhau đi xuống đầmBóng lụa hồng tách bóng vải thâm...Tác giả, tác phẩm tiêu biểu cho phong trào thơ mới
Thơ
Thế Lữ: Nhớ rừng, Cây đàn muôn điệu...
Xuân Diệu: Vội vàng, Nguyệt cầm, Lời kỹ nữ...
Huy Cận: Ngậm ngùi, Tràng giang...
Lưu Trọng Lư: Tiếng thu,...
Hàn Mặc Tử: Đây thôn Vĩ Dạ, Mùa xuân chín...
Nam Trân: Đẹp và Thơ - Cô gái Kim Luông...
Chế Lan Viên: Thu...
Phạm Huy Thông: Tiếng địch sông ÔVũ Đình Liên: Ông đồ...
Nguyễn Nhược Pháp: Chùa Hương...
Tế Hanh: Quê Hương...
Nguyễn Bính: Mưa xuân...
Đoàn Phú Tứ: Màu thời gian...
Thâm Tâm: Tống biệt hành...
Vũ Hoàng Chương: Say đi em...
T.T.Kh.: Hai sắc hoa Ti-gôn...
Tản Đà: Muốn làm thằng cuội...
Phê bình
Hoài Thanh: Thi nhân Việt Nam''

Ghi chú

Liên kết ngoài
 Những vụ án văn học thế hệ 1932

Tiền chiến
Văn học Việt Nam thời Pháp thuộc
Phong trào văn học Việt Nam
Phong trào văn hóa Việt Nam
Phong trào cải cách văn học
Lịch sử văn học Việt Nam


title: Kokia drynarioides

text:
Kokia drynarioides là một loài thực vật có hoa thuộc họ Malvaceae, là loài đặc hữu của Hawaii. Nó sống trong các rừng khô ở độ cao .

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài

 United States Botanic Garden Website

drynarioides
Thực vật đặc hữu Hawaii
Thực vật được mô tả năm 1912


title: 18777 Hobson

text:
18777 Hobson (1999 JA41) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 10 tháng 5 năm 1999 bởi Nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 18777 Hobson

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1999


title: Heleophryne hewitti

text:
Heleophryne hewitti (tên tiếng Anh: Hewitt's Ghost Frog) là một loài ếch thuộc họ Heleophrynidae.
Đây là loài đặc hữu của Nam Phi.

Môi trường sống tự nhiên của chúng là thảm cây bụi kiểu Địa Trung Hải, vùng đồng cỏ ôn đới, và sông ngòi.
Đây là một loài bị đe dọa. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 Minter, L., Channing, A. & Harrison, J. 2004. Heleophryne hewitti. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

Heleophryne
Động vật lưỡng cư Nam Phi
Động vật đặc hữu Nam Phi


title: Puimisson

text:
Puimisson là một commune thuộc tỉnh Hérault trong vùng Occitanie ở phía nam nước Pháp.

Xem thêm
Commune của tỉnh Hérault

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Hérault


title: Lascuarre

text:
Lascuarre là một đô thị trong tỉnh Huesca, Aragon, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 146 người.

Tham khảo

Đô thị ở Huesca


title: Tetraloniella incana

text:
Tetraloniella incana là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được LaBerge mô tả khoa học năm 2001.

Chú thích

Tham khảo

Tetraloniella
Động vật được mô tả năm 2001


title: Kunheim

text:
Kunheim là một xã ở tỉnh Haut-Rhin trong vùng Grand Est ở đông bắc Pháp. Xã này có diện tích 11,75 km², dân số năm 1999 là 1800 người. Khu vực này có độ cao 187 mét trên mực nước biển.

Xem thêm
Thị trấn của tỉnh Haut-Rhin

Tham khảo
INSEE

Xã của Haut-Rhin


title: Leioproctus semilautus

text:
Leioproctus semilautus là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1905.

Chú thích

Tham khảo

Leioproctus
Động vật được mô tả năm 1905


title: Corocosma memorabilis

text:
Corocosma memorabilis là một loài bướm đêm thuộc họ Oecophoridae. Nó là loài đặc hữu của New Zealand.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Original description

Corocosma


title: 4355 Memphis

text:
4355 Memphis (3524 P-L) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 17 tháng 10 năm 1960 bởi Cornelis Johannes van Houten, Ingrid van Houten-Groeneveld và Tom Gehrels ở Đài thiên văn Palomar.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser 4355 Memphis

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1960


title: Tactusa flavoniger

text:
Tactusa flavoniger là một loài bướm đêm thuộc họ Erebidae. Nó được tìm thấy ở Lào.

Sải cánh dài khoảng 14 mm.

Tham khảo

  2010: Revision of the Micronoctuidae (Lepidoptera: Noctuoidea) Part 3, Taxonomy of the Tactusinae. Zootaxa, 2583: 1–119. Preview

Tactusa


title: Atlides

text:
Atlides là một chi bướm ngày thuộc họ Lycaenidae.

Hình ảnh

Tham khảo

Eumaeini


title: Glenidion atrox

text:
Glenidion atrox là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Bechyne miêu tả khoa học năm 1997.

Chú thích

Tham khảo

Glenidion


title: Wat Sing (huyện)

text:
Wat Sing () là một huyện (‘‘amphoe’’) ở phía bắc của tỉnh Chainat, miền trung Thái Lan.

Địa lý
Các huyện giáp ranh (từ đông bắc theo chiều kim đồng hồ) là Manorom, Mueang Chainat, Hankha và Nong Mamong của tỉnh Chainat, Nong Khayang và Mueang Uthai Thani của tỉnh Uthai Thani.

Hành chính
Huyện này được chia thành 7 phó huyện (tambon), các đơn vị này lại được chia thành 47 làng (muban). Wat Sing là một thị trấn (thesaban tambon) which nằm trên lãnh thổ toàn bộ  ‘‘tambon’’  Wat Sing. Ngoài ra có 6 tổ chức hành chính tambon (TAO).

Các con số mất là các tambo nay thuộc huyện Nong Mamong.

Tham khảo

Wat Sing


title: 6630 Skepticus

text:
6630 Skepticus (1982 VA1) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 15 tháng 11 năm 1982 bởi E. Bowell ở trạm Anderson Mesa thuộc Đài thiên văn Lowell.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 JPL Small-Body Database Browser ngày 6630 Skepticus

Thiên thể phát hiện năm 1982
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Amplirhagada questroana

text:
Amplirhagada questroana là một loài air-breathing land snail, a terrestrial pulmonate gastropoda Mollusca trong họ Camaenidae. Đây là loài đặc hữu của Úc.

Tham khảo

 Slack-Smith, S. 1996. Amplirhagada questroana. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 6 tháng 8 năm 2007.

Amplirhagada
Động vật chân bụng Úc


title: Palpoxena hirtipennis

text:
Palpoxena hirtipennis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Jacoby miêu tả khoa học năm 1887.

Chú thích

Tham khảo

Palpoxena


title: Rạn san hô Great Barrier

text:
Rạn san hô Great Barrier ("Đại Bảo Tiều" hoặc "Bờ Đá Lớn") là hệ thống rạn san hô lớn nhất thế giới, bao gồm hơn 2.900 rạn san hô riêng rẽ và 900 hòn đảo trải dài trên , với tổng diện tích . Nó nằm trên khu vực Biển San Hô, ngoài khơi bờ biển Queensland, đông bắc Úc. Rạn san hô Great Barrier có thể được nhìn thấy từ ngoài vũ trụ và là cấu trúc đơn lớn nhất thế giới được tạo ra bởi các sinh vật sống. Cấu trúc rạn san hô này được hình thành bởi hàng tỷ sinh vật nhỏ, được gọi là những polyp san hô. Nó là môi trường sống của rất nhiều các loài động thực vật và đã được UNESCO công nhận là Di sản thế giới vào năm 1981. CNN đã gọi nó là một trong bảy kỳ quan thiên nhiên của thế giới. Tổ chức Tín Quốc Queensland coi nó là biểu tượng của bang Queensland.

Phần lớn Rạn san hô này được bảo vệ bởi Công viên biển Rạn san hô Great Barrier nhằm hạn chế tác động của con người đến hệ sinh thái nơi này như câu cá và du lịch. Những áp lực môi trường khác đối với rạn san hô và hệ sinh thái của nó bao gồm dòng chảy, biến đổi khí hậu và hiện tượng tẩy trắng san hô hàng loạt, nạo vét bùn và bùng phát theo chu kỳ loài Sao biển gai. Theo một nghiên cứu được công bố vào tháng 10 năm 2012 bởi Viện Hàn lâm Khoa học Quốc gia Hoa Kỳ, rạn san hô đã mất hơn một nửa lớp san hô kể từ năm 1985.

Rạn san hô này từ lâu đã được những người thổ dân châu Úc và các đảo Eo biển Torres biết đến và khai thác, là một phần quan trọng trong văn hóa tâm linh của các nhóm người địa phương. Nó là một điểm đến rất phổ biến cho khách du lịch, đặc biệt là ở Quần đảo Whitsunday và khu vực Cairns. Du lịch là một hoạt động kinh tế quan trọng đối với khu vực, tạo doanh thu 3 tỷ Đô la Úc mỗi năm. Vào tháng 11 năm 2014, Google đã ra mắt Google Underwater Street View dưới dạng 3D của Rạn san hô Great Barrier.

Một báo cáo tháng 3 năm 2016 công bố rằng, hiện tượng tẩy trắng san hô đã lan rộng hơn so với dự tính trước đây, ảnh hưởng nghiêm trọng đến các phần phía bắc của rạn san hô do nhiệt độ đại dương nóng lên. Vào tháng 10 năm 2016, tạp chí Outside xuất bản bài nói về việc rạn san hô đã chết,, tuy nhiên nó đã bị chỉ trích là quá sớm và khiến cản trở những nỗ lực giúp phục hồi rạn san hô. Vào tháng 3 năm 2017, tạp chí Nature đã xuất bản một bài báo cho thấy một khu vực rộng lớn dài 800 km (500 dặm) ở phía bắc của rạn san hô đã chết trong năm 2016 do nhiệt độ nước tăng cao, một sự kiện mà các tác giả đưa ra những tác động của biến đổi khí hậu toàn cầu. Tỷ lệ san hô con được sinh ra ở Great Barrier giảm mạnh vào năm 2018 và các nhà khoa học đang mô tả đây là giai đoạn đầu của "sự kiện chọn lọc tự nhiên khổng lồ". Nhiều san hô trưởng thành và sinh sản đã chết trong các sự kiện tẩy trắng năm 2016-17 dẫn đến tỷ lệ sinh mới san hô thấp.

Địa chất và địa lý
.
Rạn san hô là một đặc điểm khác biệt so với Dãy núi Great Dividing. Nó phát triển từ Eo biển Torres (giữa Bramble Cay và bờ biển phía nam Papua New Guinea) ở phía bắc cho đến một lối đi không tên giữa Đảo Lady Elliot (đảo cực nam của rạn san hô) và Đảo Fraser ở phía nam. Đảo Lady Elliot nằm cách  về phía đông nam Bramble Cay theo đường chim bay.

Lý thuyết về Kiến tạo mảng đã chỉ ra rằng, Úc đã dịch chuyển về phía bắc với tốc độ  mỗi năm, bắt đầu vào Đại Tân sinh. Đông Úc đã trải qua thời kỳ kiến tạo nâng lên, dịch chuyển đường phân thủy ở Queensland  vào trong đất liền. Cũng trong thời gian này, Queensland đã trải qua các vụ phun trào núi lửa tạo thành những dòng chảy bazan. Một số trong đó tạo thành các đảo núi lửa. Sau khi biển San Hô hình thành, các rạn san hô bắt đầu phát triển trong khu vực này nhưng đến khoảng 25 triệu năm trước, phía bắc Queensland vẫn ở vùng nước ôn đới phía nam của vùng nhiệt đới, quá mát mẻ để hỗ trợ sự phát triển của san hô. Lịch sử phát triển của Great Barrier rất phức tạp. Sau khi Queensland trôi dạt vào vùng biển nhiệt đới, nó bị ảnh hưởng phần lớn bởi sự phát triển và suy giảm của rạn san hô khi mực nước biển thay đổi.

Các rạn san hô có thể tăng đường kính từ  mỗi năm và phát triển theo chiều dọc từ  mỗi năm. Tuy nhiên, chúng chỉ phát triển ở độ sâu trên  do nhu cầu ánh sáng mặt trời và không thể phát triển trên mực nước biển. Khi Queensland trôi dạt đến vùng biển nhiệt đới cách đây 24 triệu năm trước, một số loài san hô đã phát triển. Nhưng rồi sa lắng trầm tích nhanh chóng phát triển cùng với sự xói mòn của Great Dividing tạo ra những đồng bằng châu thổ, đá trầm tích và trầm tích mặt biển, những điều kiện không phù hợp cho sự phát triển của san hô. Khoảng 10 triệu năm trước, mực nước biển hạ xuống đáng kể càng cho phép sa lắng. 400.000 năm trước đây, vào thời kỳ gian băng với mực nước biển dâng cao và nhiệt độ nước biển tăng thêm .

Vùng đất hình thành nên mặt nền cho rạn san hô Great Barrier hiện nay là một đồng bằng ven biển được hình thành từ các trầm tích bị xói mòn của dãy núi Great Dividing một số ngọn đồi lớn (hầu hết là tàn tích của các rạn san hô cổ hoặc số ít núi lửa.

Từ 20.000 cho đến 6.000 năm trước, mực nước biển tăng đều đặn. Khi mực nước biển tăng, các san hô có thể mọc cao hơn trên những ngọn đồi của miền đồng bằng ven biển. Khoảng 13.000 năm trước, mực nước biển thấp hơn ngày nay khoảng 60m, và các san hô đã bắt đầu mọc quanh các ngọn đồi của miền đồng bằng ven biển - sau đó là các hòn đảo lục địa. Khi mực nước biển tăng cao hơn, hầu hết các hòn đảo lục địa bị nhấn chìm. Các san hô lớn nhanh quá các ngọn đồi để hình thành ra các đảo san hô (cays) và đá ngầm san hô. Mực nước biển trên rạn san hô Great Barrier đã không tăng đáng kể trong 6.000 năm qua. Các kết quả nghiên cứu do trung tâm nghiên cứu đá ngầm Úc tài trợ đã dự đoán tuổi của cấu trúc đá ngầm san hô hiện tại vào khoảng 6.000-8.000 năm.

Ở vùng phía bắc của rạn san hô Great Barrier, các đá ngầm dải và đá ngầm châu thổ đã hình thành tại đây - những cấu trúc đá ngầm này không được tìm thấy trong toàn bộ phần còn lại của hệ thống rạn san hô Great Barrier. San hô lâu đời nhất là một loài san hô của Porites, có tên gọi là san hô tảng lăn, chỉ khoảng 1.000 năm tuổi (nó mọc dài khoảng 1 cm/1năm).

Phần còn lại của một rạn san hô cổ đại tương tự với rạn san hô Great Barrier có thể được tìm thấy ở vùng Kimberley (nằm ở bắc Tây Úc). Khu vực di sản thế giới rạn san hô Great Barrier được chia thành 70 khu sinh học, trong đó có 30 khu vực sinh học rạn san hô. Ở phía bắc của Great Barrier là các dải hẹp san hô và trầm tích san hô, và chúng không được thấy trong phần còn lại của rạn san hô. Không có bất kỳ đảo san hô vòng nào ở Great Barrier và các rạn san hô bên bờ biển đại lục là rất hiếm. Rạn san hô viền bờ phân bố rộng rãi nhưng phổ biến nhất ở phía nam, liền với các đảo cao như là Quần đảo Whitsunday. Khu vực này cũng là nơi tìm thấy các đầm phá san hô, kéo dài xa hơn về phía bắc đến Vịnh Công chúa Charlotte. Các rạn san hô hình lưỡi liềm là phổ biến nhất nằm ở khu vực trung tâm Great Barrier, ví dụ như là khu vực xung quanh đảo Lizard, và chúng cũng được thấy xa hơn về phía bắc của Công viên biển Rạn san hô Great Barrier và rạn san hô Swain (từ 20-22 độ Nam). Rạn san hô phẳng được tìm thấy ở phía bắc và nam, gần Bán đảo Cape York, vịnh Công chúa Charlotte và thành phố Cairns. Hầu hết các hòn đảo trong rạn san hô Great Barrier được tìm thấy trên các rạn san hô phẳng này. Lỗ Wonky có thể tác động cục bộ trong rạn san hô, cung cấp nguồn nước ngọt, đôi khi giàu chất dinh dưỡng là nguyên nhân gây ra hiện tượng phú dưỡng.

Sinh vật

Đây là một khu vực đa dạng về sinh học phi thường, là nơi hỗ trợ môi trường sống cho rất nhiều loài dễ bị thương tổn và bị đe dọa, một số trong đó là những loài đặc hữu của rạn san hô.

Có tổng cộng 30 loài trong Bộ Cá voi đã được ghi nhận tại rạn san hô Great Barrier bao gồm Cá voi Minke, Cá heo lưng bướu Thái Bình Dương và Cá voi lưng gù. Đây cũng là nơi có một số lượng lớn loài Cá cúi sinh sống. Hơn 1.500 loài cá sống tại rạn san hô như Cá hề, Cá hồng đỏ hai đốm, Cá hè mõm dài, một số loài Cá hồng và Cá mú chấm. Có tổng cộng 17 loài rắn biển sống tại khu vực nước ấm của rạn san hô ở độ sâu tới , và phố biến ở khu vực phía nam hơn. Đây là nơi sinh sản quan trọng của 6 loài rùa biển gồm Đồi mồi dứa, Rùa da, Đồi mồi, Rùa Quản Đồng, Rùa lưng phẳng và Vích. Đặc biệt, Đồi mồi dứa tại đây có hai quần thể khác biệt về mặt di truyền, một ở phía bắc rạn san hô và một ở phía nam. Có 15 loài Cỏ biển là nguồn thức ăn các loài rùa và cá cúi, đồng thời nó cung cấp môi trường sống có nhiều loài cá. Các chi cỏ biển phổ biến nhất là Halophila và Halodule.

Trong các khu rừng ngập mặn và đầm lầy muối bên bờ biển gần rạn san hô là môi trường sống của Cá sấu nước mặn. Chúng có phạm vi sinh sống rộng nhưng mật độ thấp. Có khoảng 125 loài Cá mập, Cá đuối ó, Cá đuối Skate và Cá mập ma sống trên các rạn san hô. Gần 5.000 động vật thân mềm đã được ghi nhận tại Great Barrier trong đó có cả loài Sò tai tượng khổng lồ, sên biển và ốc nón. Có 49 loài Cá chìa vôi, 9 loài Cá ngựa và ít nhất 7 loài ếch sống trên các đảo.

Các rạn san hô và đảo là môi trường kiếm ăn, làm tổ cho 215 loài chim (22 loài chim biển và 32 loài chim lội), bao gồm cả Đại bàng bụng trắng, Nhàn hồng. Khu vực làm tổ tập trung hầu hết ở phía bắc và phía nam rạn san hô với 1,4-1,7 triệu chim bố mẹ.

Các hòn đảo của rạn san hô là nơi hỗ trợ cho 2.195 loài thực vật, trong số đó có 3 loài đặc hữu. Các hòn đảo phía bắc với 300 loài thực vật chủ yếu là các cây thân gỗ trong khi 200 loài ở các đảo phía nam có hầu hết là cây thân thảo. Đa dạng nhất là tại Quần đảo Whitsunday với 1.141 loài.

Ít nhất 330 loài Hải tiêu trên hệ thống rạn san hô với đường kính với đường kính từ . Từ 300-500 loài Động vật hình rêu sống trên rạn san hô. Great Barrier là nơi có 400 loài san hô bao gồm San hô cứng và San hô mềm. Ngoài ra là 500 loài Rong biển trong đó có 30 loài thuộc chi Halimeda.

Những mối đe dọa môi trường

Biến đổi khí hậu, ô nhiễm, sao biển gai, và đánh bắt cá là những mối đe dọa chính đối với rạn san hô này. Các mối đe dọa khác gồm các tai nạn tàu bè, sự cố tràn dầu, và lốc xoáy nhiệt đới. Bệnh ăn mòn khung xương của san hô gây ra bởi sinh vật đơn bào Halofolliculina corallasia làm ảnh hưởng đến 31 loài san hô. Theo một nghiên cứu năm 2012 của Viện Hàm lâm Khoa học Quốc gia Hoa Kỳ, kể từ năm 1985, rạn san hô Great Barrier đã mất đi hơn một nửa phân nửa số loài với 2/3 trong số này xảy ra từ năm 1998 do các yếu tố nêu trên.

Biến đổi khí hậu
Cơ quan quản lý Công viên biển Rạn san hô Great Barrier coi đây là mối đe dọa lớn nhất đối với Rạn san hô Great Barrier. Hiện tượng nóng lên của các đại dương khiến tăng quá trình tẩy trắng san hô. Các sự kiện tẩy trắng san hô hàng loạt do nhiệt độ đại dương tăng cao xảy ra vào mùa hè năm 1998, 2002, 2006 và nó được dự kiến là sẽ trở thành hiện tượng thường niên. Khi quá trình nóng lên toàn cầu tiếp tục, san hô sẽ không thể thích nghi kịp với nhiệt độ đại dương ngày càng tăng. Tẩy trắng san hô dẫn đến tăng tính nhạy cảm với bệnh tật, gây ra các tác động sinh thái bất lợi cho các loài cộng đồng rạn san hô.

Vào tháng 7 năm 2017, UNESCO đã công bố một dự thảo bày tỏ mối quan ngại nghiêm trọng về tác động của việc tẩy trắng san hô tại Great Barrier. Quyết định dự thảo cũng cảnh báo Úc rằng, họ sẽ không đáp ứng các mục tiêu của rạn san hô trong báo cáo 2050 nếu không có hành động đáng kể để cải thiện chất lượng nguồn nước.

Biến đổi khí hậu có ý nghĩa đối với các dạng sống khác của rạn san hô. Một số khu vực của rạn san hô từng là nhiệt độ ưa thích của một số loài cá nhưng nhiệt độ tăng khiến chúng tìm kiếm môi trường sống mới, do đó làm tăng tỷ lệ chết của nhiều con non của các loài chim biển săn mồi phụ thuộc vào nguồn cá đó. Biến đổi khí hậu cũng sẽ ảnh hưởng đến số lượng và môi trường sống của nhiều loài rùa biển.

Hiện tượng tẩy trắng ở các cộng đồng san hô đáy ở độ sâu trên  trong rạn san hô Great Barrier không được ghi nhận nhiều như tại các khu vực nước nông, nhưng nghiên cứu gần đây đã chỉ ra rằng chúng cũng đang phải đối mặt với nhiệt độ đại dương tăng lên. Năm loài san hô lớn sống ở tầng đáy của Great Barrier được tìm thấy là bị tẩy trắng bởi nhiệt độ cao, khẳng định rằng san hô đáy cũng đã bị ảnh hưởng bởi nhiệt độ.

Ô nhiễm
Mối đe dọa quan trọng khác mà Great Barrier đang phải đối mặt là ô nhiễm biển và ô nhiễm nguồn nước. Các con sông ở phía đông bắc Úc gây ô nhiễm cho rạn san hô trong các đợt lũ lụt nhiệt đới. Hơn 90% quá trình ô nhiễm này gây ra bởi các dòng chảy từ trang trại. 80% diện tích đất liền kế bên rạn san hô được sử dụng để canh tác, bao gồm trồng mía thâm canh và chăn thả bò thịt. Các biện pháp canh tác làm hỏng rạn san hô do quá mức khiến trầm tích nông nghiệp tăng, chất dinh dưỡng và hóa chất từ phân bón, thuốc diệt cỏ và thuốc trừ sâu gây nguy hại lớn cho san hô và đa dạng sinh học của các rạn san hô. Trầm tích chứa hàm lượng đồng cao và nhiều kim loại nặng khác có nguồn gốc từ mỏ đồng lộ thiên Ok Tedi ở Papua New Guinea là một nguy cơ ô nhiễm tiềm tàng đối với các khu vực rạn san hô Great Barrier và khu vực phía bắcEo biển Torres. Kết quả là khoảng 67% san hô đã chết ở khu vực phía bắc là nơi bị ảnh hưởng nặng nề nhất, theo báo cáo của Trung tâm nghiên cứu về rạn san hô ARC cho biết.

Xem thêm
 Bán đảo Valdés
 Quần đảo Galápagos
 Vườn quốc gia Komodo

Tham khảo

Đọc thêm

Liên kết ngoài

 World heritage listing for Great Barrier Reef
 Great Barrier Reef Marine Park Authority
 CRC Reef Research Centre

 Battle for the Reef – Four Corners – ABC.au
 Great Barrier Reef scientists confirm largest die-off of corals recorded. The Guardian. ngày 28 tháng 11 năm 2016.

Di sản thế giới tại Úc
Rạn san hô
Kỳ quan thiên nhiên
Bài cơ bản dài trung bình
Vùng sinh thái biển
Tỉnh địa lý tự nhiên


title: Limonia tessellatipennis

text:
Limonia tessellatipennis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Limonia (Limoniidae)
Limoniidae ở vùng Palearctic


title: Clypeosectus

text:
Clypeosectus là một chi ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biểns trong họ Lepetodrilidae.

Các loài
Các loài trong chi Clypeosectus gồm có:

 Clypeosectus curvus McLean, 1989
 Clypeosectus delectus McLean, 1989

Chú thích

Tham khảo

Lepetodrilidae


title: Styringomyia susilae

text:
Styringomyia susilae là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

<references>

Liên kết ngoài

Styringomyia
Limoniidae ở vùng Indomalaya


title: Isotes perspicua

text:
Isotes perspicua là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Baly miêu tả khoa học năm 1889.

Chú thích

Tham khảo

Isotes


title: Leioproctus waterhousei

text:
Leioproctus waterhousei là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1905.

Chú thích

Tham khảo

Leioproctus
Động vật được mô tả năm 1905


title: Paracardiophorus coreanus

text:
Paracardiophorus coreanus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Kishii miêu tả khoa học năm 1977.

Chú thích

Tham khảo

Paracardiophorus


title: Saint-Étienne-au-Temple

text:
Saint-Étienne-au-Temple  là một xã thuộc tỉnh Marne trong vùng Grand Est đông nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 130 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintetienneautemple


title: 17253 Vonsecker

text:
17253 Vonsecker là một tiểu hành tinh vành đai chính với chu kỳ quỹ đạo là 1313.9927711 ngày (3.60 năm).

Nó được phát hiện ngày 12 tháng 4 năm 2000.

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 2000


title: Phyllocnistis argothea

text:
Phyllocnistis argothea là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae, known from Bihar, Ấn Độ. Ấu trùng ăn Drypetes roxburghii.

Chú thích

Tham khảo

Phyllocnistis
Động vật đặc hữu Ấn Độ


title: 5651 Traversa

text:
5651 Traversa (1991 CA2) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 14 tháng 2 năm 1991 bởi E. W. Elst ở Đài thiên văn Haute-Provence.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 5651 Traversa

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1991


title: Trường Kế toán BYU

text:
Học viện kế toán-kiểm toán BYU (BYU school of accountancy, SOA) là một phân nhánh của học viện quản trị kinh doanh Marriott, một phân viện của Đại học Brigham Young. Chương trình cử nhân và cao học của SOA được ghi nhận là một trong những chương trình kế toán-kiểm toán tốt nhất thế giới. Hằng năm, SOA tuyển sinh cho chương trình rất hạn chế và khắt khe. Chỉ những sinh viên sáng giá nhất BYU mới được nhận vào chương trình đó.

Học viện được thành lập vào năm 1976 với tên Istitute of Professional Accountance. Vào những năm 1990, các giáo sư của phân viện Quản trị thông tin (Infomation Management Department) gia nhập SOA. Họ cùng với nhau đã xây dựng nền móng quan trọng cho một trong những chương trình kế toán kiểm toán hàng đầu thế giới. Tuy nhiên vào cuối năm 2005, học viện Quản trị kinh doanh Marriott tuyên bố sự chia tách của hai phân nhánh Kế toán-kiểm toán (school of accountancy) và Hệ thống thông tin (Infomation System Department). Phân nhánh hệ thống thông tin trên cũng được ghi nhận là một nơi đào tạo hệ thống thông tin rất tốt.

Các trình độ đào tạo
SOA đào tạo sinh viên BYU ở ba trình độ: Tiền kinh doanh (Pre-Management Core), Đại học (Undergrad), Cao học (Master of Accounting).

Tiền kinh doanh
Kế toán-kiểm toán là một môn học rất quan trọng của Kinh doanh. Người ta còn coi kế toán là "ngôn ngữ của kinh doanh" (the language of business). Do vậy, ở hầu hết các trung tâm giáo dục, sinh viên luôn bị yêu cầu phải học một vài khóa học kế toán cơ bản trước khi bắt đầu các khóa học kinh doanh khác. Theo một cách hiểu khác, các khóa học kế toán cơ bản luôn được xem như những khóa các học giả thiệu về kinh doanh.

Ở BYU, có 2 khóa học kế toán cơ bản do SOA đào tạo nắm giữ vai trò trên. Đó là ACC 200: Kế toán cơ bản 1 (Principle of Accounting) và ACC 210: Kế toán cơ bản 2 (Principle of Accounting 2). Hiểu được tầm quan trọng của hai khóa học trên, học viện Marriott rất cẩn trọng trong việc chọn giáo viên cho hai khóa học. Acc 200 do giáo sư Norman Nemrow dạy, còn Acc 210 do tiến sĩ J.K. Stice phụ trách. Ở khóa Acc 200, sinh việc được giới thiệu những nguyên tắc, kiến thức cơ bản nhất của kế toán và kinh doanh. Không chỉ có kinh doanh, hơn một nửa các ngành học khác của BYU yêu cầu sinh viên phải học Acc 200 để có một kiến thức nhất định về thế giới kinh doanh, nơi mà ai trong số chúng ta cũng tiếp xúc hàng ngày. Ở khóa Acc 210, sinh viên được cung cấp những kiến thức cao hơn về kế toán và kinh doanh. Tất cả các sinh viên theo đuổi các ngành học khác nhau của học viện kinh doanh Marriott (bao gồm kế toàn-kiểm toán, tài chính, marketing, hệ thống thông tin, kinh doanh quốc tế...) đều phải học Acc 210. Acc 210 được đánh giá là một trong những khóa họa khó nhất ở BYU. Ngoài ra, kết quả của sinh viên ở Acc 210 cũng là một tiêu chí quan trọng để xét tuyển sinh cho chuyên ngành Kế toán-kiểm toán.

Ở hai khóa học này, SOA có sự cách tân trong việc dạy-học.

Tham khảo


title: 4460 Bihoro

text:
4460 Bihoro (1990 DS) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 28 tháng 2 năm 1990 bởi Kin Endate và Kazuro Watanabe ở Kitami.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 4460 Bihoro

Tiểu hành tinh vành đai chính
Được phát hiện bởi Kazuro Watanabe
Được phát hiện bởi Kin Endate
Thiên thể phát hiện năm 1990


title: Ariadnaria

text:
Ariadnaria là một chi ốc biển nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Capulidae.

Các loài
Các loài trong chi Ariadnaria gồm có:

 Ariadnaria alexandrae Egorov & Alexeyev, 1998

Chú thích

Tham khảo

Capulidae


title: Clos-Fontaine

text:
Clos-Fontaine là một xã ở tỉnh Seine-et-Marne, thuộc vùng Île-de-France ở miền bắc nước Pháp.

Dân số
Người dân ở đây được gọi là Clos-Fontainois.

Điều tra dân số năm 1999, xã này có dân số là 272.

Xem thêm
Xã của tỉnh Seine-et-Marne

Tham khảo

Liên kết ngoài
1999 Land Use, from IAURIF (Institute for Urban Planning and Development of the Paris-Île-de-France région
Map of Clos-Fontaine on Michelin

Xã của Seine-et-Marne


title: Thủy Phong Tỉnh

text:
Quẻ Thủy Phong Tỉnh, đồ hình:||:|: còn gọi là quẻ Tỉnh (井 jing3), là quẻ thứ 48 trong Kinh Dịch.

Nội quái là ☴ (:|| 巽 xun4) Tốn hay Gió (風).
Ngoại quái là ☵ (:|: 坎 kan3) Khảm hay Nước (水).

Giải nghĩa: Tịnh dã. Trầm lặng. Ở chỗ nào cứ ở yên chỗ đó, xuống sâu, vực thẳm có nước, dưới sâu, cái giếng. Càn Khôn sát phối chi tượng: Trời Đất phối hợp lại.

en:List of hexagrams of the I Ching#Hexagram 48


title: Richard Arkwright

text:
Sir Richard Arkwright (23 tháng 12 năm 1732 – 3 tháng 8 năm 1792) là một nhà phát minh người Anh và là một doanh nhân hàng đầu trong thời kỳ đầu của cuộc Cách mạng Công nghiệp. Ông được ghi nhận là động lực đằng sau sự phát triển của khung kéo sợi, được gọi là khung hơi nước sau khi nó được điều chỉnh để sử dụng sức nước; và ông đã được cấp bằng sáng chế cho động cơ chải thô quay để chuyển đổi bông thô thành 'vòng bông' trước khi kéo sợi. Ông là người đầu tiên phát triển các nhà máy có cả hoạt động chải thô và kéo sợi được cơ giới hóa.

Thành tựu của Arkwright là kết hợp sức mạnh, máy móc, lao động bán lành nghề và nguyên liệu bông thô mới để tạo ra sợi sản xuất hàng loạt. Kỹ năng tổ chức của ông đã mang lại cho ông danh hiệu "cha đẻ của hệ thống nhà máy công nghiệp hiện đại", đáng chú ý là nhờ các phương pháp được phát triển trong nhà máy của ông ở Cromford, Derbyshire (hiện được bảo tồn như một phần của Di sản Thế giới Nhà máy Thung lũng Derwent).

Tiểu sử
Richard Arkwright sinh ra ở Preston, Lancashire, Anh vào ngày 23 tháng 12 năm 1732, là con út trong số bảy người con còn sống. Cha của ông, Thomas, là một thợ may và một thị dân của Hiệp hội Preston. Cha mẹ của Richard, Sarah và Thomas, không đủ khả năng để gửi ông đến trường và thay vào đó, họ đã sắp xếp để ông được dạy đọc và viết bởi người chị họ Ellen. Ông học nghề với Mr Nicholson, một thợ cắt tóc ở thị trấn Kirkham gần đó, và bắt đầu cuộc đời làm việc của mình với nghề thợ cắt tóc và làm tóc giả, thành lập một cửa hàng tại Churchgate ở Bolton vào đầu những năm 1760. Chính tại đây, ông đã phát minh ra một loại thuốc nhuộm không thấm nước để sử dụng cho những bộ tóc giả thời thượng thời bấy giờ, thu nhập từ đó sau này đã tài trợ cho máy móc bông nguyên mẫu của ông.

Arkwright kết hôn với người vợ đầu tiên, Patience Holt, vào năm 1755. Họ có một con trai, Richard Arkwright Junior, sinh cùng năm. Patience qua đời vào năm 1756, và sau đó vào năm 1761, Arkwright, 29 tuổi, kết hôn với Margaret Biggins. Họ có ba người con, trong đó chỉ có Susannah sống sót đến tuổi trưởng thành. Vào một thời điểm sau cái chết của người vợ đầu tiên, Arkwright bắt đầu quan tâm đến việc phát triển máy chải thô và kéo sợi để thay thế lao động thủ công trong việc chuyển đổi bông thô thành sợi để dệt.

Dệt sợi
Ông bắt đầu công việc của mình với vai trò là thợ học nghề, chỉ sau khi vợ ông chết ông mới bắt đầu trở thành một người kinh doanh

Năm 1768, ông cùng làm việc với một người thợ chế tạo đồng hồ ở Warrington tên là John Kay để chế tạo một khung kéo sợi.

Bản thân Kay đã từng là cộng sự, trợ giúp cho một người thợ làm sợi tên là Thomas Highs, và đây là chứng cớ quan trọng ủng hộ cho việc khẳng định người phát minh ra khung dệt là Highs, chứ không phải là Arkwright. Tuy nhiên, Highs không thể có bằng sáng chế và phát triển ý tưởng sáng chế vì thiếu kinh phí tài chính.

Highs cũng được coi là có ý tưởng phát minh ra một máy kéo sợi Jenny một vài năm trước khi James Hargreaves chế tạo ra chiếc máy kéo sợi.

Đời sau
Hung hăng và tự lập, Arkwright là một người khó làm việc cùng. Ông đã mua lại tất cả các đối tác của mình và tiếp tục xây dựng các nhà máy tại Manchester, Matlock Bath, New Lanark (hợp tác với David Dale) và những nơi khác. Không giống như nhiều doanh nhân thời bấy giờ là những người không theo chủ nghĩa tuân thủ, ông là thành viên của Giáo hội Anh.

Arkwright từng là Cảnh sát trưởng cấp cao của Derbyshire và được phong tước hiệp sĩ năm 1786.

Ông cũng xây dựng Lâu đài Willersley, hiện là tòa nhà được xếp hạng cấp II*, vào năm 1791; sau trận hỏa hoạn năm 1792, nó được xây dựng lại và cho con trai ông là Richard Arkwright Junior chiếm giữ bắt đầu từ năm 1796. Arkwright qua đời tại Rock House, Cromford, vào ngày 3 tháng 8 năm 1792, ở tuổi 59, để lại tài sản trị giá 500.000 bảng Anh. Ông được chôn cất tại Nhà thờ St Giles, Matlock. Hài cốt của ông sau đó được chuyển đến nhà nguyện của gia đình gần lâu đài, nay là Nhà thờ St Mary, Cromford.

Đời sống cá nhân
Arkwright cưới người vợ đầu tên Patience Holt vào năm 1755. Họ có một con trai sinh cùng năm này. Thời gian sau đó, Patience chết vì nguyên nhân không rõ ràng. Năm 1761 ông đã cưới Margaret Biggins. Họ có ba người con nhưng chỉ Susanna sống sót và khôn lớn.

Khi mất, ông là một người rất giàu. Ước tính tài sản cá nhân của ông có giá trị nửa triệu bảng, tương đương hơn 200 triệu bảng ngày nay.

Chú thích

Liên kết ngoài
Essay  from http://www.cottontown.org on Arkwright and the Water Frame.
Essay  from http://www.cottontimes.co.uk/
Revolutionary Players website
Derwent Valley Mills World Heritage Site
 The New Student's Reference Work/Arkwright, Sir Richard

Sinh năm 1732
Mất năm 1792
Thương gia Anh
Nhà phát minh Anh
Người của Cách mạng công nghiệp


title: Friedland, Göttingen

text:
Friedland là một đô thị thuộc huyện Göttingen, trong bang Niedersachsen, Đức. Đô thị này có diện tích 75,68 km². Đô thị này nằm bên sông Leine, cự ly khoảng 13 km về phía nam của Göttingen.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Göttingen