title: Aegista inexpectata

text:
Aegista inexpectata là một loài ốc đất liền hô hấp trên cạn, là động vật thân mềm chân bụng có phổi sống trên cạn thuộc họ Bradybaenidae. Nó là loài đặc hữu của Nhật Bản.

Chú thích

Tham khảo

 Mollusc Specialist Group 1996. Aegista inexpectata. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy nhập 6 tháng 8 năm 2007.

Aegista
Động vật được mô tả năm 1977


title: Dipseudopsis colini

text:
Dipseudopsis colini là một loài Trichoptera trong họ Dipseudopsidae. Chúng phân bố ở vùng nhiệt đới châu Phi.

Tham khảo

Trichoptera ở vùng nhiệt đới châu Phi
Dipseudopsis


title: 19310 Osawa

text:
19310 Osawa (1996 VF1) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 4 tháng 11 năm 1996 bởi I. Sato và H. Fukushima ở Mitaka Station of the National Astronomical Observatory of Japan.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 19310 Osawa

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1996


title: Wienhausen

text:
Wienhausen là một đô thị ở huyện huyện Celle, trong bang Niedersachsen, nước Đức. Đô thị Wienhausen có diện tích 40,48 km².

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Celle


title: Quỳnh Nhai

text:
Quỳnh Nhai là một huyện miền núi nằm ở phía bắc tỉnh Sơn La, Việt Nam.

Địa lý
Huyện Quỳnh Nhai nằm ở phía bắc của tỉnh Sơn La, có dòng sông Đà chảy qua và phần lớn hồ thủy điện Sơn La nằm trên địa bàn huyện. Trung tâm huyện cách thành phố Sơn La 60 km về phía bắc. Huyện có địa giới hành chính:
Phía đông giáp huyện Mường La và huyện Than Uyên, tỉnh Lai Châu
Phía tây giáp huyện Tủa Chùa và huyện Tuần Giáo thuộc tỉnh Điện Biên
Phía nam giáp huyện Thuận Châu
Phía bắc giáp huyện Sìn Hồ và huyện Tân Uyên thuộc tỉnh Lai Châu.

Huyện có diện tích 1.049,07 km², dân số năm 2011 là 58.493 người.

Lịch sử
Quỳnh Nhai (chữ Hán: 瓊崖) là một trong mười châu thành lập thời Lê Thánh Tông thuộc phủ Yên Tây (安西) của thừa tuyên Hưng Hóa. Năm 1851 châu Quỳnh Nhai tách ra để thuộc phủ Điện Biên, tỉnh Hưng Hóa.

Từ năm 1948 tới năm 1953, Quỳnh Nhai thuộc Liên khu Việt Bắc.

Từ năm 1953 tới năm 1955, Quỳnh Nhai thuộc khu Tây Bắc.

Từ năm 1955 tới năm 1962, Quỳnh Nhai thuộc khu tự trị Thái Mèo.

Từ năm 1962 tới năm 1975, Quỳnh Nhai thuộc khu tự trị Tây Bắc (đổi tên từ khu tự trị Thái Mèo).

Sau khi khu tự trị Tây Bắc giải thể, Quỳnh Nhai là huyện thuộc tỉnh Sơn La, bao gồm 6 xã: Cà Nàng, Chiềng Ơn, Mường Chiên, Mường Giôn, Pắc Ma và Pha Khinh.

Ngày 22 tháng 2 năm 1975, chia xã Mường Giôn thành 2 xã: Mường Giôn và Chiềng Khay.

Ngày 2 tháng 12 năm 2003, Chính phủ CHXHCN Việt Nam ban hành Nghị định số 148/2003/NĐ-CP, chuyển 25.911 ha diện tích tự nhiên và 26.659 người của 6 xã: Mường Giàng, Chiềng Bằng, Mường Sại, Liệp Muội, Nặm Ét và Chiềng Khoang của huyện Thuận Châu về huyện Quỳnh Nhai.

Quỳnh Nhai là một trong 3 huyện của tỉnh Sơn La phải di chuyển dân ra khỏi vùng hồ thủy điện Sơn La và đã xây dựng 10 khu tái định cư với 65 bản cho các hộ tái định cư.

Năm 2009, chuyển huyện lỵ từ xã Mường Chiên đến xã Mường Giàng trên trục đấu nối quốc lộ 279 với tỉnh lộ 107 (Sơn La) và cách huyện lỵ cũ (nay thuộc phần lòng hồ thủy điện) khoảng 30 km về phía hạ lưu sông Đà.

Ngày 21 tháng 2 năm 2011, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 10/NQ-CP. Theo đó:
Giải thể xã Liệp Muội (do nằm trong lòng hồ thủy điện Sơn La), điều chỉnh 872,25 ha diện tích tự nhiên và 919 người của xã Liệp Muội về xã Chiềng Bằng quản lý; điều chỉnh 1.212,75 ha diện tích tự nhiên và 1.238 người còn lại về xã Nậm Ét quản lý
Điều chỉnh 613,8 ha diện tích tự nhiên và 1.494 người của xã Mường Sại về xã Chiềng Bằng quản lý
Điều chỉnh 957,4 ha diện tích tự nhiên và 375 người của xã Chiềng Ơn về xã Mường Giàng quản lý
Thành lập xã Pá Ma Pha Khinh trên cơ sở sáp nhập toàn bộ 4.948 ha diện tích tự nhiên và 1.629 nhân khẩu xã Pha Khinh, 5.544 ha diện tích tự nhiên và 1.453 nhân khẩu của xã Pắc Ma.

Huyện Quỳnh Nhai có 11 xã như hiện nay.

Hành chính
Huyện Quỳnh Nhai gồm 11 xã: Cà Nàng, Chiềng Bằng, Chiềng Khay, Chiềng Khoang, Chiềng Ơn, Mường Chiên, Mường Giàng (huyện lỵ), Mường Giôn, Mường Sại, Nặm Ét và Pá Ma Pha Khinh.

Giao thông
Quốc lộ 279 đi qua địa bàn huyện theo hướng tây nam - đông bắc đi huyện Than Uyên (Lai Châu).
Ngoài ra còn có đường tỉnh lộ 107 từ trung tâm huyện đi về phía nam.

Kinh tế - xã hội
Quỳnh Nhai là một huyện vùng núi thuộc tỉnh Sơn La, cách xa trung tâm tỉnh, đường sá đi lại khó khăn. Dân cư sống tạp trung thành từng xóm, bản chủ yếu là người dân tộc Thái. Dân cư chủ yếu sống bằng nghề trồng lúa nước, khai thác lâm sản, đánh bắt cá ven sông Đà.

Chú thích


title: Người Ukraina

text:
Người Ukraina (, ) là một dân tộc Đông Slav bản địa tại Ukraina. Bản ngữ của người Ukraina là tiếng Ukraina. Đa số người Ukraina là tín đồ Chính thống giáo Đông phương, một số người Ukraina theo Công giáo.

Dưới thời Thịnh vượng chung Ba Lan–Litva, Đế quốc Áo rồi Áo-Hung, cư dân Đông Slav sống tại lãnh thổ nay là Ukraina được gọi là người Ruthenia, ám chỉ đến lãnh thổ Ruthenia; người Ukraina sống dưới quyền Đế quốc Nga được gọi là người Tiểu Nga, đặt theo lãnh thổ Tiểu Nga. Tên dân tộc Ukraina là một thuật ngữ có liên hệ với Quốc gia hetman Cossack, được sử dụng sau phong trào phục hưng dân tộc Ukraina. Di sản Cossack thường xuyên được nhấn mạnh, chẳng hạn như trong quốc ca Ukraina.

Các công dân của Ukraina cũng được gọi là người Ukraina bất kể nguồn gốc dân tộc của họ.

Tên dân tộc

Tên dân tộc người Ukraina chỉ được sử dụng rộng rãi trong thế kỷ 20 sau khi lãnh thổ Ukraina giành được địa vị quốc gia riêng biệt vào năm 1917. Từ thế kỷ 14 đến thế kỷ 16, phần phía tây của lãnh thổ nay là Nga thuộc châu Âu, cùng với lãnh thổ miền bắc Ukraina và Belarus (Tây Rus) phần lớn được gọi là Rus, kế tục truyền thống của Kiev Rus'. Người dân trên các lãnh thổ này thường được gọi là Rus hoặc Rusyn (gọi là Ruthenia tại Tây Âu và Trung Âu).

Tiếng Ukraina giống như tiếng Nga và Belarus hiện đại đều bắt nguồn từ tiếng Đông Slav Cổ. Tại Tây Âu và Trung Âu thì ngôn ngữ này được gọi là "tiếng Ruthenia". Trong thế kỷ 16 và 17, khi Sich Zaporozhia được thành lập, tên gọi Ukraina và người Ukraina bắt đầu được sử dụng tại Sloboda Ukraina. Sau khi Sich Zaporozhia suy tàn và Đế quốc Nga thiết lập quyền bá chủ tại Ukraina tả ngạn, người Nga gọi người Ukraina một cách rộng rãi hơn bằng tên gọi "người Tiểu Nga" (Malorossy), đa số giới tinh hoa Ukraina tán thành danh tính Tiểu Nga và tiếp nhận tiếng Nga (do tiếng Ukraina bị đặt ngoài vòng pháp luật trong hầu hết bối cảnh). Ngoại danh này (ngày nay được cho là một sự áp đặt nhục nhã của đế quốc) không được phổ biến rộng rãi trong tầng lớp nông dân vốn chiếm đa số trong dân cư. Các nông dân Ukraina vẫn gọi quốc gia của họ là "Ukraina" (một tên gọi có liên hệ với Sich Zaporozhia, với Quốc gia hetman và với cuộc đấu tranh chống lại người Ba Lan, người Nga, người Thổ Nhĩ Kỳ và người Tatar Krym) và gọi bản thân cùng ngôn ngữ của họ là người Ruthenia/tiếng Ruthenia.

Cuốn sách Eneyida (Aeneid) của Ivan Kotliarevsky được xuất bản vào năm 1798 đã giúp thiết lập ngôn ngữ Ukraina hiện đại, cùng với sự hồi sinh sau đó của truyền thống và văn hóa dân tộc, tên dân tộc Ukraina và khái niệm về ngôn ngữ Ukraina trở nên nổi bật hơn vào đầu thế kỷ 19 và dần dần thay thế các từ "Rusyn" và "Ruthenia". Ở những khu vực nằm ngoài quyền kiểm soát của nhà nước Nga/Liên Xô cho đến giữa thế kỷ 20 (Tây Ukraina), người Ukraina được gọi bằng những cái tên đã có từ trước của họ. Tên gọi người Ukraina ban đầu được sử dụng phổ biến tại miền Trung Ukraina và không có chỗ đứng vững chắc tại Galicia và Bukovina cho đến cuối thế kỷ 19, tại Ngoại Karpat cho đến thập niên 1930, và tại vùng Prešov cho đến cuối thập niên 1940.

Tên gọi hiện đại Ukraintsi (người Ukraina) bắt nguồn từ Ukraina, một tên gọi được ghi lại lần đầu vào năm 1187. Một số thuyết khoa học cố gắng giải thích từ nguyên của thuật ngữ này. Theo thuyết truyền thống, nó bắt nguồn từ gốc Slav nguyên thủy *kraj-, có hai nghĩa, một nghĩa là quê hương như trong "nash rodnoi kraj" (quê hương chúng ta), và nghĩa khác là "rìa, ranh giới", và ban đầu có nghĩa là "ngoại vi", "miền biên giới" hay "khu vực biên giới". Theo thuyết khác thì thuật ngữ ukraina cần được phân biệt với thuật ngữ okraina: trong khi thuật ngữ sau có nghĩa là "miền biên giới", thuật ngữ trước mang nghĩa "mảnh đất bị cắt" nên mang hàm nghĩa "đất của chúng tôi", "đất được giao cho chúng tôi".

Trong ba thế kỷ qua, dân cư Ukraina trải qua các thời kỳ Ba Lan hoá và Nga hóa, nhưng họ vẫn bảo tồn một nền văn hóa chung và ý thức về bản sắc chung.

Phân bổ địa lý

Hầu hết người dân tộc Ukraina sinh sống tại Ukraina, tại quốc gia này họ chiếm khoảng 3/4 dân số. Cộng đồng người Ukraina đông nhất bên ngoài Ukraina là tại Nga với khoảng 1,9 triệu công dân Nga nhận là thuộc dân tộc Ukraina, trong khi hàng triệu công dân Nga khác (chủ yếu tại miền Nam Nga) có một phần tổ tiên là người Ukraina. Chẳng hạn như cư dân vùng Kuban bị dao động giữa ba danh tính: Ukraina, Nga (một danh tính được chế độ Xô viết ủng hộ) và "Cossack". Khoảng 800.000 người có tổ tiên Ukraina sống tại Viễn Đông Nga trong một khu vực từng được gọi là "Ukraina Xanh".

Trong một cuộc thăm dò quốc gia năm 2011 tại Ukraina, 49% người Ukraina cho biết họ có người thân sống tại Nga.

Theo một số giả định trước đây, ước tính có gần 2,4 triệu người có nguồn gốc Ukraina sống tại Bắc Mỹ (1.359.655 tại Canada và 1.028.492 tại Hoa Kỳ). Một lượng lớn người gốc Ukraina sống tại Brazil (600.000), Kazakhstan (338.022), Moldova (325.235), Argentina (305.000), (Đức) (272.000), Ý (234.354), Belarus (225.734), Uzbekistan (124.602), Cộng hoà Séc (110.245), Tây Ban Nha (90.530–100.000) và Romania (51.703–200.000). Ngoài ra còn có các cộng đồng người Ukraina đông đảo tại các quốc gia như Latvia, Bồ Đào Nha, Pháp, Úc, Paraguay, Anh, Israel, Slovakia, Kyrgyzstan, Áo, Uruguay và Nam Tư cũ. Nói chung, cộng đồng người Ukraina có mặt ở hơn 120 quốc gia trên thế giới.

Số người Ukraina tại Ba Lan lên khoảng 51.000 người vào năm 2011 (theo điều tra dân số Ba Lan). Kể từ năm 2014, người Ukraina gia tăng mạnh việc nhập cư sang Ba Lan. Dữ liệu cho thấy lượng công nhân nhập cư Ukraina tại Ba Lan ở mức 1,2 – 1,3 triệu vào năm 2016.

Trong những thập niên cuối của thế kỷ 19, nhiều người Ukraina bị chế độ chuyên quyền Sa hoàng Nga buộc phải chuyển đến các khu vực thuộc Nga tại châu Á, trong khi nhiều người Slav dưới quyền cai trị của Áo-Hung đã di cư đến Tân Thế giới để tìm kiếm việc làm và cơ hội kinh tế tốt hơn. Ngày nay, các cộng đồng dân tộc thiểu số Ukraina quy mô lớn cư trú tại Nga, Canada, Hoa Kỳ, Brazil, Kazakhstan, Ý và Argentina. Theo một số nguồn tin, khoảng 20 triệu người bên ngoài Ukraina được xác định là có nguồn gốc dân tộc Ukraina, tuy nhiên dữ liệu chính thức của các quốc gia tương ứng đưa ra cộng lại không quá 10 triệu. Người Ukraina có một trong những cộng đồng tha hương lớn nhất trên thế giới.

Nguồn gốc

Người Đông Slav xuất hiện từ người Slav sơ khởi trong các cuộc di cư của người Slav vào thế kỷ 6 và 7. Nhà nước Kiev Rus' thống nhất người Đông Slav vào thế kỷ 9 đến 13. Các bộ lạc Đông Slav được cho là "người Ukraina nguyên thủy" bao gồm người Volyn, người Drevlya, người Poliania, và người Severia và ít quan trọng hơn là người Ulich, người Tivertsi, và người Croat Trắng. Sử gia người Goth Jordanes và các tác gia Byzantine thế kỷ 6 kể tên hai nhóm người sống tại phần đông-nam của châu Âu: Sclavin (Tây Slav) và Antes. Người Poliania được xác định là nhóm người sáng lập thành phố Kyiv và đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành nhà nước Kiev Rus'. Vào đầu thế kỷ thứ 9, người Varangia sử dụng các tuyến đường thủy của Đông Âu để tấn công quân sự và cho mậu dịch, đặc biệt là tuyến đường mậu dịch từ người Varangia đến người Hy Lạp. Cho đến thế kỷ 11, những người Varangia này còn có vai trò là những đội quân đánh thuê chủ chốt cho một số vương công tại Kyiv thời trung cổ, cũng như cho một số hoàng đế Byzantine, trong khi những người khác chiếm giữ các vị trí hành chính quan trọng trong xã hội Kiev Rus', và cuối cùng bị Slav hoá. Một số tên gọi tiếng Ukraina còn cho thấy dấu vết nguồn gốc Norse do ảnh hưởng từ thời kỳ này, ngoài ra còn có các dấu vết văn hóa khác.

Các nhóm Đông Slav riêng biệt bắt đầu xuất hiện sự khác biệt vào cuối thời kỳ trung cổ, và dải phương ngữ liên tục Đông Slav được phát triển trong Thịnh vượng chung Ba Lan–Litva, khi tiếng Ruthenia nổi lên thành một tiêu chuẩn văn viết. Sự phát triển tích cực về khái niệm dân tộc Ukraina và ngôn ngữ Ukraina bắt đầu từ phong trào phục hưng dân tộc Ukraina vào đầu thế kỷ 19, khi người Ruthenia (Руські) đổi tên theo tên khu vực. Trong thời kỳ Xô viết (1917–1991), sử học chính thức nhấn mạnh "sự thống nhất văn hóa của 'người Ukraina nguyên thủy' và 'người Nga nguyên thủy' trong thế kỷ thứ năm và thế kỷ thứ sáu".

Di truyền học

Người Ukraina, giống như hầu hết người châu Âu, phần lớn có nguồn gốc từ ba dòng dõi riêng biệt: Những người săn bắn-hái lượm thời đại đồ đá giữa, xuất thân từ các quần thể gắn liền với nền văn hóa đồ đá cũ Epigravettia; các nông dân châu Âu sơ khởi thời đại đồ đá mới di cư từ Anatolia trong Cách mạng đồ đá mới 9.000 năm trước; và các mục dân thảo nguyên Yamnaya bành trướng sang châu Âu từ thảo nguyên Pontic–Caspia của Ukraina và miền Nam Nga trong bối cảnh các cuộc di cư Ấn-Âu 5.000 năm trước.

Trong một cuộc khảo sát 97 bộ gen về tính đa dạng trong trình tự bộ gen đầy đủ của những người tự nhận là dân tộc Ukraina đến từ Ukraina, một nghiên cứu đã xác định được hơn 13 triệu biến thể di truyền, chiếm khoảng 1/4 tổng số đa dạng di truyền được phát hiện tại châu Âu. Trong số này, gần 500.000 biến thể trước đây không được ghi nhận và có thể là độc nhất đối với nhóm dân cư này. Các đột biến có liên quan về mặt y tế phổ biến trong bộ gen của Ukraina khác biệt đáng kể so với các trình tự bộ gen khác của châu Âu, đặc biệt là từ Tây Âu và Nga. Bộ gen của người Ukraina tạo thành một cụm duy nhất nằm giữa một bên là miền Bắc, và một bên là dân cư Tây Âu.

Có sự trùng lặp đáng kể với dân cư Trung Âu cũng như với người dân từ Balkan. Ngoài khoảng cách địa lý gần gũi giữa các quần thể này, điều này cũng có thể phản ánh sự đại diện không đầy đủ của mẫu từ các quần thể xung quanh.

Nguồn gen Ukraina bao gồm các nhóm đơn bội Y sau đây, theo thứ tự từ phổ biến nhất:

 R1a (43%)
 I2a (23%)
 R1b (8%)
 E1b1b (7%)
 I1 (5%)
 N1 (5%)
 J2 (4%)
 G (3%)
 T (1%)

Hầu như tất cả người Ukraina R1a đều mang R1a-Z282; R1a-Z282 chỉ được tìm thấy đáng kể ở Đông Âu. Tỉnh Chernivtsi là khu vực duy nhất tại Ukraina nơi nhóm đơn bội I2a xuất hiện thường xuyên hơn R1a, thậm chí ít thường xuyên hơn nhiều so với ở tỉnh Ivano-Frankivsk. So với các láng giềng phía bắc và phía đông, người Ukraina có tỷ lệ tương tự nhóm đơn bội R1a-Z280 (43%) trong dân cư của họ—so với người Belarus, người Nga, và người Litva và (lần lượt là 55%, 46% và 42%). Các nhóm dân cư ở Đông Âu chưa bao giờ là người Slav cũng vậy. Người Ukraina ở tỉnh Chernivtsi (gần biên giới Romania) có tỷ lệ I2a cao hơn so với R1a, điều đặc trưng của khu vực Balkan, nhưng tỷ lệ nhỏ hơn so với người Nga thuộc dòng dõi N1c1 được tìm thấy trong các nhóm người Finn, Balt và Siberia, và cũng ít R1b hơn người Tây Slav. Về mặt phân bố nhóm đơn bội, kiểu gen của người Ukraina gần giống nhất với kiểu của người Belarus. Sự hiện diện của dòng dõi N1c được giải thích là do sự đóng góp của các bộ lạc Finn đã đồng hoá.

Dân tộc liên quan

Trong Ukraina và các khu vực lân cận, có một số phân nhóm dân tộc riêng biệt khác, đặc biệt là ở miền tây Ukraina: những nơi như Zakarpattia và Halychyna. Trong số đó được biết đến nhiều nhất là người Hutsul, người Volyn, người Boyko và người Lemko (còn được gọi là Karpat-Rusyn – bắt nguồn từ  người Ruthenia Karpat), mỗi phân nhóm có khu vực định cư, phương ngữ, trang phục, loại hình nhân chủng học và truyền thống dân gian cụ thể.

Lịch sử

Lịch sử sơ khởi

Ukraina có một lịch sử đầy biến động, một phần là bởi vị trí địa lý của nước này. Vào thế kỷ thứ 9, người Varangia từ Scandinavia chinh phục các bộ lạc Slav nguyên thủy trên lãnh thổ Ukraina, Belarus và miền tây nước Nga ngày nay và đặt nền móng cho nhà nước Kiev Rus'. Tổ tiên của dân tộc Ukraina như người Poliania có vai trò quan trọng trong quá trình phát triển và văn minh hóa nhà nước Kiev Rus'. Cuộc chiến giữa các vương công Rus', bắt đầu sau khi Yaroslav Thông thái qua đời khiến cho nhà nước bị phân chia về chính trị thành một số thân vương quốc. Tranh chấp giữa các vương công khiến Kiev Rus' dễ bị bên ngoài tấn công, và cuối cùng cuộc xâm lược của quân Mông Cổ vào năm 1236 và 1240 đã phá hủy nhà nước. Một quốc gia quan trọng khác trong lịch sử Ukraina là Vương quốc Ruthenia (1199–1349).

Nhà nước quan trọng thứ ba đối với người Ukraina là Quốc gia hetman Cossack. Người Cossack của Zaporizhzhia kể từ cuối thế kỷ 15 đã kiểm soát phần hạ lưu của sông Dnepr, nằm giữa Nga, Ba Lan và người Tatar Krym, với thủ đô Sich Zaporozhia được củng cố phòng thủ. Hetman Bohdan Khmelnytsky là một trong những nhân vật chính trị nổi tiếng nhất và đồng thời gây tranh cãi nhất trong lịch sử thời kỳ cận đại của Ukraina. Ông là một nhà lãnh đạo quân sự tài năng, thành tựu lớn nhất của ông trong quá trình cách mạng dân tộc là việc thành lập Quốc gia hetman Cossack của Quân đoàn Zaporozhia (1648–1782). Thời kỳ Hủy diệt vào cuối thế kỷ 17 trong lịch sử Ukraina có đặc trưng là chế độ nhà nước Ukrain tan rã và sự suy tàn nói chung. Trong thời kỳ Hủy diệt, Ukraina bị chia cắt dọc theo sông Dnepr thành Ukraina tả ngạn và Ukraina hữu ngạn, và hai nửa này trở nên thù địch với nhau. Các nhà lãnh đạo Ukraina trong thời kỳ này được đánh giá phần lớn là những kẻ cơ hội và có ít tầm nhìn, họ không thể tập hợp được sự ủng hộ rộng rãi của quần chúng cho các chính sách của họ. Có khoảng 4 triệu người Ukraina vào cuối thế kỷ 17.

Vào giai đoạn cuối của Chiến tranh thế giới thứ nhất, một cuộc đấu tranh mạnh mẽ vì một nhà nước Ukraina độc lập được phát triển trên các lãnh thổ miền trung Ukraina, cho đến năm 1917 thì vùng này vẫn là một phần của Đế quốc Nga. Chính phủ Ukraina mới thành lập được gọi là Rada Trung ương, đứng đầu là Mykhailo Hrushevsky. Chính phủ ban hành bốn phổ cập, trong đó phổ cập thứ tư vào ngày 22 tháng 1 năm 1918 đã tuyên bố độc lập và chủ quyền của Cộng hòa Nhân dân Ukraina (UNR) vào ngày 25 tháng 1 năm 1918. Phiên họp của Rada Trung ương ngày 29 tháng 4 năm 1918 phê chuẩn Hiến pháp của Cộng hòa Nhân dân Ukraina và bầu Hrushevsky làm tổng thống.

Thời Liên Xô

Trong thập niên 1920, theo chính sách Ukraina hóa do nhà lãnh đạo cộng sản dân tộc Mykola Skrypnyk theo đuổi, giới lãnh đạo Liên Xô khuyến khích sự phục hưng về văn hóa và ngôn ngữ dân tộc Ukraina. Ukraina hóa là một phần trong chính sách Korenizatsiia (nghĩa đen là bản địa hóa) trên toàn Liên Xô.

Trong thời gian 1932–1933, hàng triệu người Ukraina bị chế độ Xô viết bỏ đói, dẫn đến nạn đói lớn được gọi là Holodomor. Chế độ Xô viết giữ im lặng về Holodomor và không cung cấp viện trợ nào cho các nạn nhân hoặc những người sống sót. Nhưng tin tức và thông tin về những gì đang diễn ra đã đến được phương Tây và gây ra phản ứng của công chúng ở Tây Ukraina do Ba Lan cai trị và trong cộng đồng người Ukraina tha hương. Kể từ thập niên 1990, nhà nước Ukraina độc lập, đặc biệt là dưới thời Tổng thống Viktor Yushchenko, các phương tiện truyền thông đại chúng và các tổ chức học thuật Ukraina, nhiều chính phủ nước ngoài, hầu hết các học giả Ukraina và nhiều học giả nước ngoài đã nhìn nhận và viết về Holodomor là tội ác diệt chủng và đưa ra các tuyên bố và ấn phẩm chính thức liên quan đến vấn đề đó. Các ước tính học thuật hiện đại về thiệt hại trực tiếp về nhân mạng do nạn đói nằm trong khoảng 2,6 triệu (3–3,5 triệu) và 12 triệu mặc dù các con số cao hơn nhiều thường được công bố trên các phương tiện truyền thông và được trích dẫn trong các cuộc tranh luận chính trị. Tính đến tháng 3 năm 2008, quốc hội Ukraina và chính phủ của một số quốc gia, bao gồm cả Hoa Kỳ, đã công nhận Holodomor là một hành động diệt chủng.

Sau Cuộc xâm chiếm Ba Lan vào tháng 9 năm 1939, quân đội Đức và Liên Xô phân chia lãnh thổ Ba Lan. Do đó, Đông Galicia và Volyn cùng dân cư Ukraina tại đó trở thành một phần của Ukraina Xô viết. Khi quân đội Đức xâm chiếm Liên Xô vào ngày 22 tháng 6 năm 1941, những khu vực đó tạm thời trở thành một phần của Reichskommissariat Ukraina do Đức Quốc xã kiểm soát. Tổng cộng, số người dân tộc Ukraina chiến đấu trong hàng ngũ Quân đội Liên Xô ước tính từ 4,5 triệu đến 7 triệu. Lực lượng du kích ủng hộ Liên Xô tại Ukraina ước tính là 47.800 người từ khi bắt đầu chiếm đóng và lên đến 500.000 người vào thời kỳ đỉnh cao trong năm 1944, với khoảng 50% là người dân tộc Ukraina. Trong số ước tính 8,6 triệu tổn thất nhân mạng của quân đội Liên Xô, có 1,4 triệu người thuộc dân tộc Ukraina.

Bản đồ lịch sử Ukraina
Nhà nước Ukraina đã chiếm giữ một số vùng lãnh thổ kể từ khi thành lập ban đầu. Tuy nhiên, hầu hết các lãnh thổ này đều nằm ở Đông Âu, như được mô tả trong các bản đồ trong thư viện bên dưới, đôi khi cũng đã mở rộng sang Âu-Á và Đông Nam Âu. Đôi khi nhà nước Ukraina cũng biến mất rõ ràng, vì lãnh thổ của họ trong một số trường hợp bị các nước láng giềng hùng mạnh hơn sáp nhập.

Bản sắc dân tộc

Thời kỳ bước ngoặt trong quá trình phát triển ý thức dân tộc Ukraina hiện đại là cuộc đấu tranh giành độc lập trong quá trình thành lập Cộng hòa Nhân dân Ukraina từ năm 1917 đến năm 1921. Chế độ Joseph Stalin bắt đầu một nỗ lực có phối hợp nhằm đảo ngược sự phát triển của ý thức dân tộc Ukraina vào cuối thập niên 1920, và tiếp tục với những gián đoạn nhỏ cho đến thời điểm gần đây. Nạn đói 1932–33 do con người tạo ra, việc trục xuất những người được gọi là kulak, sự hủy diệt về mặt thể chất của tầng lớp trí thức có ý thức dân tộc, và khủng bố nói chung được sử dụng để tiêu diệt và khuất phục dân tộc Ukraina. Ngay cả sau khi
Joseph Stalin mất, khái niệm về một dân tộc Xô Viết đa sắc tộc nhưng Nga hóa đã chính thức được đề cao, theo đó các dân tộc không phải Nga sẽ bị xếp xuống vị thế hạng hai. Mặc dù vậy, nhiều người Ukraina vẫn đóng những vai trò nổi bật tại Liên Xô, bao gồm cả những nhân vật của công chúng như Semen Tymoshenko.

Tuy nhiên, việc thành lập một nước Ukraina có chủ quyền và độc lập vào năm 1991 chỉ ra sự thất bại của chính sách "hợp nhất các dân tộc" và sức mạnh bền bỉ của ý thức dân tộc Ukraina. Ngày nay, một trong những hậu quả của những hành động này là chứng sợ Ukraina.

Chủ nghĩa song văn hóa đặc biệt hiện diện ở miền đông nam Ukraina, nơi có cộng đồng thiểu số người Nga đông đảo. Quá trình thuộc địa hóa trong lịch sử của Ukraina là một nguyên nhân tạo ra sự nhầm lẫn về bản sắc dân tộc cho đến ngày nay. Nhiều công dân Ukraina đã tiếp nhận bản sắc dân tộc Ukraina trong vài chục năm qua. Theo khái niệm dân tộc thống trị ở Đông Âu, người Ukraina là những người có ngôn ngữ mẹ đẻ là tiếng Ukraina (một tiêu chí khách quan) cho dù họ có ý thức dân tộc hay không, và tất cả những người tự nhận mình là người Ukraina (tiêu chí chủ quan) dù họ có nói hay không tiếng Ukraina.

Những nỗ lực nhằm giới thiệu một khái niệm chính trị-lãnh thổ về dân tộc Ukraina theo mô hình Tây Âu (do triết gia chính trị Vyacheslav Lypynsky trình bày) đã không thành công cho đến những năm 1990. Lòng trung thành với lãnh thổ cũng được thể hiện bởi các dân tộc thiểu số có lịch sử sống tại Ukraina. Tuyên bố chính thức về chủ quyền của Ukraina ngày 16 tháng 7 năm 1990 tuyên bố rằng "công dân nước Cộng hòa thuộc mọi dân tộc tạo thành người dân Ukraina."

Văn hóa

Do vị trí địa lý của Ukraina, văn hóa của họ chủ yếu thể hiện ảnh hưởng của Đông Âu cũng như ở một mức độ nào đó là từ Trung Âu (chủ yếu ở khu vực phía Tây). Qua nhiều năm, văn hoá Ukraina bị ảnh hưởng từ những nguồn như các phong trào thời Đế quốc Byzantine và thời Phục hưng.  Ngày nay, nước này có phần bị chia rẽ về mặt văn hóa, các khu vực phía tây chịu ảnh hưởng Trung Âu mạnh mẽ hơn và các khu vực phía đông thể hiện ảnh hưởng đáng kể của Nga. Một văn hóa Kitô giáo mạnh mẽ chiếm ưu thế trong nhiều thế kỷ, nhưng Ukraina cũng là trung tâm xung đột giữa các phạm vi ảnh hưởng của Công giáo, Chính thống giáo và Hồi giáo.

Ngôn ngữ

Tiếng Ukraina (, ukraі́nska móva) là một ngôn ngữ của phân nhóm Đông Slav của nhóm ngôn ngữ Slav. Đây là ngôn ngữ nhà nước chính thức duy nhất của Ukraina. Tiếng Ukraina dạng viết sử dụng bảng chữ cái Ukraina, một trong các bảng chữ cái dựa trên bảng chữ cái Kirin.

Ngôn ngữ Ukraina có nguồn gốc từ tiếng Slav Đông Cổ của nhà nước Kiev Rus' thời trung cổ. Trong giai đoạn đầu, nó được gọi là tiếng Ruthenia trong tiếng Latin. Tiếng Ukraina, cùng với tất cả các ngôn ngữ Đông Slav khác, là hậu duệ trực hệ của ngôn ngữ thông tục được sử dụng tại Kiev Rus' (thế kỷ 10–13).

Mặc dù Hãn quốc Kim Trướng bố trí quan chức tại các khu vực quan trọng của Kiev Rus', thực hiện cưỡng bức tái định cư và thậm chí đổi tên các trung tâm đô thị cho phù hợp với ngôn ngữ của họ, nhưng người Mông Cổ không cố gắng tiêu diệt xã hội và văn hóa Kiev Rus'. Sau khi người Mông Cổ phá hủy Kiev Rus' vào thế kỷ 13, hoạt động văn học tại Ukraina suy giảm. Một cuộc hồi sinh bắt đầu vào cuối thế kỷ 18 ở miền đông Ukraina với các giai đoạn văn học và học thuật chồng chéo, vào thời điểm mà nỗi nhớ về quá khứ Cossack và sự oán giận vì mất quyền tự chủ vẫn còn đọng lại.

Ngôn ngữ này vẫn tồn tại bất chấp nhiều thời kỳ bị cấm và/hoặc bị ngăn cản trong suốt nhiều thế kỷ, nó vẫn luôn duy trì được một cơ sở đủ lớn trong người dân Ukraina, có các bài hát dân gian, nhạc sĩ lưu động và các tác giả nổi tiếng.

Một bộ phận lớn công dân Ukraina nói tiếng Nga. Theo điều tra dân số Ukraina năm 2001, 67,5% người Ukraina (công dân Ukraina) và 85,2% người dân tộc Ukraina nhận tiếng Ukraina là tiếng mẹ đẻ của họ và 14,8% nhận tiếng Nga là tiếng mẹ đẻ của họ. Cuộc điều tra dân số này không bao gồm người Ukraina sống ở các nước khác.

Tôn giáo

Ukraina là nơi sinh sống của các bộ lạc ngoại giáo cho đến khi nghi thức Byzantine Cơ đốc giáo được du nhập vào thiên niên kỷ thứ nhất. Các nhà văn sau này, những người tìm cách đặt Cơ đốc giáo Kiev ngang hàng với Cơ đốc giáo Byzantine, đã tưởng tượng rằng đích thân Sứ đồ Anrê đã đến thăm địa điểm nơi thành phố Kyiv được xây dựng sau này.

Tuy nhiên, chỉ đến thế kỷ thứ 10, quốc gia Kiev Rus' mới bị ảnh hưởng bởi Đế quốc Byzantine;  cuộc cải đạo đầu tiên được biết đến là khi Công chúa Thánh Olga đến Constantinople vào năm 945 hoặc 957. Vài năm sau, cháu trai của bà là Thân vương Vladimir đã rửa tội cho người dân của ông ở sông Dnepr. Sự kiện này bắt đầu một lịch sử lâu dài Chính thống giáo Đông phương thống trị ở Ruthenia (Ukraina).

Người Ukraina phần lớn theo Chính thống giáo Đông phương và họ là nhóm ngôn ngữ-dân tộc lớn thứ hai trong Chính thống giáo Đông phương trên thế giới. Người Ukraina có Giáo hội Chính thống giáo Ukraina tự quyết của riêng họ do Giám mục đô thành Epiphanius đứng đầu, đây là giáo hội phổ biến nhất và ở các khu vực nhỏ của Ukraina còn có Giáo hội Chính thống giáo Ukraina thuộc thẩm quyền của Tòa thượng phụ Moskva.  Do Nga xâm chiếm Ukraina nên bản sắc tôn giáo của người Ukraina chịu ảnh hưởng.

Ở khu vực miền Tây được gọi là Halychyna, Giáo hội Công giáo Hy Lạp Ukraina, một trong các Giáo hội Công giáo nghi thức Đông phương, có số lượng thành viên đông đảo. Kể từ khi Liên Xô sụp đổ đã có sự phát triển của các nhà thờ Tin lành và Rodnovery, một tôn giáo ngoại giáo Slav đương đại.

Một cuộc khảo sát năm 2020 do Trung tâm Razumkov thực hiện cho thấy phần lớn người dân Ukraina theo đạo Cơ đốc (81,9%). Trong số những người theo đạo Cơ đốc này, 75,4% theo Chính thống giáo Đông phương (34% theo Giáo hội Chính thống giáo Ukraina và 13,8% theo Tòa Thượng phụ Moskva, và 27,6% chỉ trả lời là theo Chính thống giáo), 8,2% là người Công giáo Hy Lạp, 7,1% người chỉ trả lời là theo Cơ đốc giáo, 1,9% là người theo đạo Tin lành và 0,4% là người Công giáo Latinh. Tính đến năm 2016, 16,3% dân số không theo tôn giáo nào và 1,7% theo các tôn giáo khác. Theo cuộc khảo sát tương tự, 70% dân số Ukraina tuyên bố là tín đồ, nhưng không thuộc bất kỳ nhà thờ nào. 8,8% không tự nhận mình theo bất kỳ giáo phái nào và 5,6% khác tự nhận mình là người không tín ngưỡng.

Âm nhạc

Âm nhạc Ukraina kết hợp nhiều ảnh hưởng văn hóa từ bên ngoài. Nó cũng có những điểm độc đáo Slav và Cơ đốc bản địa rất mạnh mẽ, có các yếu tố được sử dụng bởi các dân tộc láng giềng.

Văn học truyền khẩu dân gian, thơ ca và các bài hát (chẳng hạn như duma) của Ukraina là một trong những đặc điểm văn hóa dân tộc đặc biệt nhất của người Ukraina. Âm nhạc tôn giáo tồn tại ở Ukraina trước khi Cơ đốc giáo chính thức được tiếp nhận, dưới hình thức bài hát đơn giản "obychnyi spiv" hay "musica practica". Âm nhạc truyền thống Ukraina dễ dàng được nhận ra bởi giai điệu có phần u sầu. Nó lần đầu tiên được biết đến bên ngoài Ukraina vào thế kỷ 15 khi các nhạc sĩ từ Ukraina biểu diễn trước triều đình Ba Lan (sau này là ở Nga).

Một số lượng lớn các nhạc sĩ nổi tiếng trên thế giới đã được đào tạo hoặc sinh ra tại Ukraina, trong số đó có những cái tên nổi tiếng như Dmitry Bortniansky, Sergei Prokofiev, Myroslav Skoryk. Ukraina cũng có khi được thừa nhận là trung tâm âm nhạc của Đế quốc Nga trước đây, là nơi có học viện âm nhạc chuyên nghiệp đầu tiên của đế quốc được mở cửa vào giữa thế kỷ 18 và sản sinh ra nhiều nhạc sĩ và nhà soạn nhạc ban đầu.

Vũ đạo

Vũ đạo Ukraina đề cập đến vũ đạo dân gian truyền thống của các dân tộc Ukraina. Ngày nay, vũ đạo Ukraina chủ yếu được thể hiện bởi những gì các nhà dân tộc học, các nhà nghiên cứu dân gian và các nhà sử học khiêu vũ gọi là "Các vũ đạo sân khấu-dân gian Ukraina", là sự thể hiện cách điệu của các điệu múa truyền thống và các chuyển động đặc trưng của chúng, được biên đạo cho các buổi biểu diễn vũ đạo hòa nhạc. Loại hình nghệ thuật cách điệu này đã thấm vào văn hóa Ukraina đến mức rất ít hình thức vũ đạo truyền thống thuần túy của Ukraina nào còn tồn tại cho đến ngày nay.

Vũ đạo Ukraina thường được mô tả là tràn đầy năng lượng, nhịp độ nhanh và mang tính giải trí, cùng với những quả trứng Phục sinh truyền thống (pysanky), nó là một ví dụ điển hình về văn hóa Ukraina được công nhận và đánh giá cao trên toàn thế giới.

Biểu tượng

Quốc kỳ Ukraina có hình chữ nhật với hai màu xanh lam và vàng. Các khoảng màu có cùng hình thức và kích thước bằng nhau. Màu sắc của lá cờ tượng trưng cho bầu trời xanh trên những cánh đồng lúa mì vàng. Quốc kỳ được thiết kế cho hội nghị của Hội đồng Ruthenia Tối cao họp tại Lviv vào tháng 10 năm 1848. Màu sắc của nó dựa trên quốc huy của Vương quốc Ruthenia.

Quốc huy Ukraina có cùng màu sắc trên quốc kỳ Ukraina: khiên màu xanh với cây đinh ba màu vàng—biểu tượng của các bộ lạc Đông Slav cổ đại từng sống tại Ukraina, sau này được những người cai trị Ruthenia và Kiev Rus' tiếp nhận.

Xem thêm

 Nhân khẩu Ukraina
 Danh sách những người cai trị Ukraina
 Danh sách người Ukraina
 Di chuyển dân cư Liên Xô
 Phương ngữ tiếng Ukraina

Tham khảo

Ghi chú

Nguồn

Đọc thêm

 Vasyl Balushok, "How Rusyns Became Ukrainians", Zerkalo Nedeli (the Mirror Weekly), July 2005. Available in Russian and in Ukrainian.
 Vasyl Balushok, "When was the Ukrainian nation born?", Zerkalo Nedeli (the Mirror Weekly), 23 April – 6 May 2005. Available in Russian and in Ukrainian.
 Dmytro Kyianskyi, "We are more "Russian" then they are: history without myths and sensationalism", Zerkalo Nedeli (the Mirror Weekly), 27 January – 2 February 2001. Available in Russian and in Ukrainian.
 Oleg Chirkov, "External migration – the main reason for the presence of a non-Ukrainian ethnic population in contemporary Ukraine". Zerkalo Nedeli (the Mirror Weekly), 26 January – 1 February 2002. Available in Russian and in Ukrainian.
 Halyna Lozko, "Ukrainian ethnology. Ethnographic division of Ukraine" Available in Ukrainian .

Liên kết ngoài

 Ukrainian World Congress.
 Ukrainian diaspora in Canada and the U.S.
 Ukrainians at Encyclopedia of Ukraine
 Races of Europe 1942–1943
 Hammond's Racial map of Europe, 1919 "National Alumni" 1920, vol.7
 Peoples of Europe / Die Voelker Europas 1914
 Ethno-Linguistic Map of Europe Before 1914
 Linguistic Divisions of Europe in 1914
 Illuminating Ukrainian Anthropology: Typical Physical Traits of Ukrainians (in English) June, 2023

Người Ukraina
Đông Slav
Nhóm sắc tộc ở Azerbaijan
Nhóm sắc tộc ở Krym
Nhóm sắc tộc ở Kazakhstan
Nhóm sắc tộc ở Kyrgyzstan
Nhóm sắc tộc ở Ba Lan
Nhóm sắc tộc ở Nga
Nhóm sắc tộc ở Ukraina
Nghiên cứu Ukraina
Nhóm sắc tộc phân chia bởi biên giới quốc tế


title: Trắng

text:
Màu trắng (white) là màu có độ sáng cao nhưng giá trị màu sắc bằng 0. (Chính xác hơn thì nó chứa toàn bộ các màu của quang phổ và đôi khi được miêu tả như màu tiêu sắc — màu đen thì là sự vắng mặt của các màu). Cảm giác về ánh sáng trắng có thể được tạo ra bằng cách phối trộn (thông qua một quy trình gọi là "phối trộn bổ sung") của các màu gốc của quang phổ với các cường độ thích hợp: màu đỏ, màu xanh lá cây, màu xanh lam, nhưng cần phải lưu ý rằng việc chiếu sáng thông qua kỹ thuật này có sự khác biệt đáng kể với những nguồn sáng trắng (hãy xem dưới đây).

Ánh sáng trắng
Ánh sáng trắng là hỗn hợp của tất cả ánh sáng đơn sắc, trong đó có bảy màu cơ bản: đỏ, cam, vàng, lục, lam, chàm, tím. Ánh sáng trắng là một trường hợp của ánh sáng phức tạp hay ánh sáng đa sắc. Trước khi các công trình của Newton được chấp nhận, phần lớn các nhà khoa học tin rằng màu trắng là màu nền tảng của ánh sáng; và các màu khác chỉ được tạo thành bằng cách bổ sung thêm một cái gì đó vào ánh sáng. Newton đã chứng minh rằng màu trắng được tạo thành bởi tổ hợp của các màu khác.
Newton đã chiếu một chùm tia sáng Mặt Trời qua một lăng trụ kính rồi chiếu lên tường. Những gì thu được từ thí nghiệm của Newton cho thấy ánh sáng trắng không hề "nguyên chất", mà nó là tổng hợp của một dải quang phổ 7 màu cơ bản: đỏ, da cam, vàng, xanh lá cây, xanh nước biển, chàm, tím. Thí nghiệm này thể hiện hiện tượng tán sắc ánh sáng. Để thử lại xem có phải thủy tinh đã làm thay đổi ánh sáng trắng chiếu vào nó không, Newton đã làm thí nghiêm sau: Tách một chùm có màu xác định thu được trong thí nghiêm trên rồi cho chùm này đi qua lăng kính một lần nữa. Kết quả thí nghiệm cho thấy màu sắc của chùm tia sáng này không đổi.

Trong khoa học về ánh sáng, tồn tại một tập hợp liên tục của các màu ánh sáng mà có thể gọi là "màu trắng". Một tập hợp của các màu có thể xứng đáng với miêu tả này là các màu phát xạ trong quá trình gọi là nóng sáng, bởi vật đen tại các nhiệt độ cao tương đối khác nhau. Ví dụ, màu của vật đen ở nhiệt độ 2.848 K phù hợp với những nguồn sáng phát ra bởi các thiết bị chiếu sáng trong nhà như đèn dây tóc. Người ta nói rằng "nhiệt độ màu của những đèn như vậy là 2.848 K". Ánh sáng trắng sử dụng để chiếu sáng trong nhà hát có nhiệt độ màu khoảng 3.200 K. Ánh sáng ban ngày có nhiệt độ màu danh nghĩa là 5.400 K (được gọi là màu trắng cân bằng nhiệt) nhưng nó có thể dao động từ đỏ tới hơi xanh (25.000 K). Không phải mọi bức xạ của vật đen có thể cho là ánh sáng trắng: bức xạ nền của vũ trụ là một ví dụ rõ ràng, chỉ có nhiệt độ vài kelvin và nó là hoàn toàn không nhìn thấy.

Các màu trắng tiêu chuẩn
Các màu trắng tiêu chuẩn thông thường được định nghĩa với dẫn chiếu đến biểu đồ màu sắc của Ủy ban quốc tế về chiếu xạ (CIE). Các màu này nằm trong chuỗi D của các chiếu xạ tiêu chuẩn. Chiếu xạ D65, nguyên gốc tương ứng với màu của nhiệt độ 6.500 K, nó được chọn để thể hiện ánh sáng tiêu chuẩn ban ngày.

Vẽ, nhuộm, sơn
Trong vẽ, nhuộm hay sơn cảm giác về màu trắng có thể được tạo ra theo một trong hai cách sau: phản xạ ánh sáng bao quanh một nền trắng hay sử dụng các chất màu tạo cảm giác màu trắng để vẽ, sơn, nhuộm.

Màu trắng khi trộn với màu đen sẽ cho màu xám. Đối với các sinh viên theo học ngành nghệ thuật đồ họa, việc sử dụng màu trắng có thể nảy sinh các vấn đề nào đó, do đó luôn luôn có ít nhất một học trình về việc sử dụng màu trắng trong nghệ thuật.

Máy tính
Các màn hình máy tính thông thường có chức năng quản lý nhiệt độ màu, cho phép người sử dụng lựa chọn nhiệt độ màu (thông thường thông qua một tập hợp nhỏ các giá trị cố định trước) của ánh sáng phát xạ khi máy tính cung cấp các tín hiệu điện tử phù hợp với "màu trắng". Tọa độ RGB của màu trắng là (255, 255, 255).

Tọa độ màu
 Số Hex = #FFFFFF
 RGB (r, g, b) = (255, 255, 255)
 CMYK (c, m, y, k) = (0, 0, 0, 0)
 HSV (h, s, v) = (0, 0, 100)

Sử dụng, biểu tượng
 Thuật ngữ da trắng để chỉ những người có nguồn gốc Kavkaz, chủ yếu là người phương Tây như châu Âu, Tây Á v.v với nước da sáng. Trên thực tế, nước da của những người này dao động trong khoảng từ hồng đến nâu nhạt.
 Ở Trung Quốc, Việt Nam, Ấn Độ màu trắng có thể bị coi là màu của chết chóc, tang lễ hay ma quỷ. Tuy vậy, dưới ảnh hưởng của các văn hóa Tây phương, nó lại là màu trang phục của cô dâu trong đám cưới hay chỉ sự trinh bạch, trong sáng, ngây thơ.
 Quân trắng là thuật ngữ để chỉ một bên trong các môn cờ chơi trên bảng như cờ vua, cờ vây.
 Cờ trắng là dấu hiệu quốc tế của sự đầu hàng hoặc ngừng bắn, điều đó có nghĩa nó là xu hướng của hòa bình, thông thường trong thời gian chiến tranh.
 Trong hầu hết các môn bi-a, bi chủ (bi cái) thường có màu trắng.

Xem thêm
 Danh sách màu

Tham khảo

Màu sắc


title: Monolepta albomaculata

text:
Monolepta albomaculata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Maulik miêu tả khoa học năm 1936.

Chú thích

Tham khảo

Monolepta


title: Micropterix rablensis

text:
Micropterix rablensis là một loài bướm đêm thuộc họ Micropterigidae. Nó được Zeller miêu tả năm 1868. It is probably restricted to Carinthia in Áo và to the adjacent areas của Styria in Austria và Ý và potentially của Slovenia.

Con trưởng thành bay at outskirts of forest with tall herbaceous vegetation và bushes, congregating on Aruncus dioicus.

Chiều dài cánh trước khoảng 3–3.4 mm đối với con đực và 3.25–3.8 mm đối với con cái.

Chú thích

Tham khảo

Micropterix
Động vật châu Âu
Côn trùng châu Âu


title: Manobia bicostata

text:
Manobia bicostata là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Medvedev miêu tả khoa học năm 1993.

Chú thích

Tham khảo

Manobia


title: Anais, Charente

text:
Anais  là một xã của tỉnh Charente, thuộc vùng Nouvelle-Aquitaine, tây nam nước Pháp.

Xem thêm

Xã của tỉnh Charente

Tham khảo

Xã của Charente


title: Vân Canh (xã)

text:
Vân Canh là một xã thuộc huyện Hoài Đức, thành phố Hà Nội, Việt Nam.

Địa lý
Xã Vân Canh nằm ở phía Đông huyện Hoài Đức. Xã có vị trí, ranh giới:

Phía Bắc giáp phường Phương Canh, quận Nam Từ Liêm và xã Di Trạch
Phía Tây giáp xã Lại Yên
Phía Nam giáp phường Tây Mỗ, quận Nam Từ Liêm và xã An Khánh
Phía Đông giáp phường Xuân Phương, quận Nam Từ Liêm.

Hành chính
Xã Vân Canh được chia thành các thôn gồm: thôn Kim Hoàng, thôn An Trai và thôn Hậu Ái.

Lịch sử
Xã Vân Canh đã được hình thành lâu đời, ít nhất là từ thời Lý và tên xã Vân Canh xuất hiện thời Lê sơ. Gồm 3 làng: Kim Hoàng (do 2 làng Kim Bảng và Hoàng Bảng gộp vào), An Trai và Hậu Ái (Nhân Ái).

Tổng Hương Canh xưa có hai xã là Hương Canh và Vân Canh, gồm tất cả bảy làng Canh. Đây là một vùng đất cổ, các làng Canh đều được gọi theo Nôm là kẻ Canh, cư dân đến sống ở đây ít nhất cũng từ đầu công nguyên. Theo bản Ngọc Phả do Đông các đại học sỹ Nguyễn Bính soạn, từ đời Vua Hùng thứ XVIII, ông Phan Tây Nhạc đã từ Châu Ái (Thanh Hóa) ra vùng Canh cư ngụ. Sau ông có theo Tản Viên Sơn Thánh đi đánh quân Thục, nên được Vua Hùng gả cháu gái và cho phong ấp ở vùng Canh. Đây là một vùng quê cổ kính, văn hiến, đã được ghi nhận qua câu phương ngôn nổi tiếng: Mỗ, La, Canh, Cót tứ danh hương…

Bảy làng Canh gồm: Ngọc Mạch, Hòe Thị, Thị Cấm, Hậu Ái, An Trai, Kim Bảng và Hoàng Bảng. Hai làng Kim Bảng và Hoàng Bảng đến cuối thế kỷ XVI đã nhập thành một làng Kim Hoàng và dựng ngôi đình lớn. Tấm biển Lưỡng bảng hội đình hiện còn lưu giữ ở đình Kim Hoàng.

Theo các nhà nghiên cứu lịch sử, Hán Nôm thì xã Vân Canh nói chung là một vùng đất cổ, cách ngày nay khoảng 2000 năm.

Theo quan niệm phong thủy, mạch khí từ Tam Đảo, Tây Hồ dồn về tụ lại ở Đồng Trầm. Năm 894, Cao Biền – thứ sử Giao Châu nổi tiếng là một nhà phong thủy đi ngang qua để lại mấy câu:

"Tây Hồ thoát mạch

Lạc tại Vân Canh

Mạch trầm thủy để

Thế xuất khoa danh"

Quả đúng theo lời trên, trong suốt chiều dài lịch sử khoa cử xã Vân Canh có 15 vị tiến sĩ nho học đỗ khoa thi tiến sĩ và tương đương. Theo Từ Liêm huyện đăng khoa lục, số người đỗ Hương cống thời Lê là 44 người, đỗ Hương cống thời Nguyễn là 3 người, đỗ Cử nhân thời Nguyễn là 15 người. Số người đỗ sinh đồ thời Lê là 3 người, đỗ sinh đồ thời Nguyễn là 5 người, đỗ tú tài thời Nguyễn là 26 người.

Theo các tài liệu lịch sử, làng Hậu Ái có 9 người đỗ tiến sĩ, 21 hương cống, cử nhân, 15 sinh đồ, tú tài. Người đầu tiên đỗ đại khoa là Đỗ Kính Tu, đỗ Thái học sinh dưới triều Lý Anh Tông (1138 - 1175) cùng với Tô Hiến Thành, phụ chính cho vua, được ban quốc tính. Năm 1182, ông được cử làm "Đế Sư" của vua Lý Cao Tông. Năm 1210, Lý Cao Tông ốm nặng, cho gọi Đỗ Kính Tu vào nhận mệnh ký thác lập hoàng tử Sảm lên ngôi vua tức Lý Huệ Tông.

Nguyễn Bá Đôn, người thôn Hậu Ái đỗ cát sĩ khoa Tân Hợi (1851) đã làm đôi câu đối thờ ông ở đình làng:

"Thánh địa đốc sinh hiền văn võ tài du vi quốc bảo.

Đăng sơn nan vãn nhật anh hùng phá giang lưu"

Tức là:  "Nơi thánh địa ắt sinh ra người hiền. Mưu tài văn võ là của quí cho đất nước"

Sau Đỗ Kính Tu là Nguyễn Hành, đỗ Đệ tam giáp đồng Tiến sĩ năm 1532, làm đến Lại bộ tả thị lang. Con ông là Nguyễn Lương cũng đỗ Đệ tam giáp đồng Tiến sĩ năm 1550.

Về dòng họ Lê ở Hậu Ái, vốn là dòng dõi Lê Lợi từ đất Lam Sơn (Thanh Hóa) ra lập nghiệp có nhiều người khoa bảng. Từ đường của họ Lê còn có câu đối:

"Tự tiền Lê Chí Quốc triều, khoa hoạn thiên liên lưu thế phả.

Thủy cố lý cập Thanh Hoa, bản chi phái dẫn du gia khương":

Tức là: " Từ tiền Lê tới Quốc triều, khoa hoạn truyền đời lưu vào gia phả. Vốn từ đất Thanh Hóa, con cháu ngày càng phát đạt."

Người đầu tiên của dòng họ Lê, đỗ đạt cao là Lê Củ Phương, đỗ Hoàng giáp năm 1541, làm đến Hiến sát sứ. Cháu tằng tôn của ông là Lê Đức Vọng đỗ Đệ tam giáp đồng tiến sỹ năm 1637 làm đến Thừa chính sứ. Ngoài ra, các con của Lê Củ Phương là Lê Địch Văn và Lê Địch Giáo đỗ cát sỹ (1) và 2 con của cụ Lê Đức Vọng là Lê Đức Minh đỗ Hương cống (Cống sĩ) và Lê Đức Nghiệp đỗ khoa Hoành từ (2);

Ở làng Kim Hoàng người đỗ Tiến sĩ đầu tiên là cụ Trần Hiền (Hoè Hiên tiên sinh) sinh năm 1684. Ông đậu tiến sĩ khoa Quí Sửu 1733 dưới đời Lê Thuần Tông, sung chức hàn lâm viện thị giảng.

Con Trần Hiền là Trần Huân, hiệu là Yên Lý tiên sinh đậu Cử nhân khoa Ất Dậu (1745) đời Lê được bổ nhiệm làm chi phủ Lâm Thao.

Trần Bá Lãm, con trưởng của Trần Huân, là học trò của tiến sĩ Nguyễn Quí Hiển. Ông đậu giải Nguyên khoa thi hương, năm Cảnh Hưng thứ 40 (1779) lúc tròn 22 tuổi. Năm Cảnh Hưng thư 44, ông phụng mệnh làm phúc khảo trường thi Nghệ An khoa Quí Mão (1783). Năm Nhâm Ngọ (1786), khi hoàng tự tôn của vua Lê Hiển Tông là Lê Duy Kỳ lên nắm chính sự, ông sung chức thị nội văn chức. Năm 1787 Lê Duy Kỳ chính thức lên ngôi, đặt niên hiệu Chiêu Thống. Để thu phục nhân tâm và theo đề nghị của Nguyễn Hữu Chỉnh, cho mở chế khoa để thu phục người tài. Số người vào điện thi có tới trên 200, chỉ có hai người được lấy đỗ. Trần Bá Lãm ở vị trí đậu đệ nhất giáp. Do sinh vào thời thác loạn nên ông chẳng được yên để yến vũ tu văn, bước hoạn đồ của ông chịu nhiều thăng trầm trôi nổi, phải trải qua ba triều đại và năm đời vua. Ông được giữ chức cấp sư trung rồi thăng hàn lâm viện hiệu uý, rồi được bổ giữ chức Hải Dương đốc đồng tham hiệp nhung vụ, được phong tước Canh nhạc bá dưới thời Lê Chiêu Thống.

Con Trần Bá Lãm là Trần Bá Kiên đậu giải nguyên khoa Đinh Mão (1807) sung chức phó sứ như thanh cầu phong, nhưng vì chánh sứ không đi được, ông thay quyền đó là năm Minh Mạng nguyên niên.

Ở Kim Hoàng còn có dòng họ Lý Trần (gốc họ Đặng) có cụ Đặng Trần Diễm là thầy dạy cho 3 người con đều đỗ tiến sĩ, được nhận sắc phong của Vua "Giáo tử đăng khoa". Các con của ông là:

Lý Trần Quán, cháu ngoại của tiến sĩ Trần Hiền, gọi tiến sĩ Trần Bá Lãm là cậu ruột. Đậu cử nhân năm 19 tuổi, năm 32 tuổi đỗ tiến sĩ đệ tam giáp đồng tiến sĩ. Lý Trần Quán đã từng đảm nhiệm các chức vụ: hiến sát sứ Hải Dương, đốc đồng tỉnh Cao Bằng, hiệp trấn tỉnh Sơn Tây, sau cùng là đông các đại học sĩ Quốc tử Giám tu nghiệp. Ông đã tự chôn sống mình để trả giá cho sự sai lầm là quá tin học trò, đến nỗi trao chúa vào tay quân phản bội, đó là tháng 7 năm 1786, lúc đó ông đang ở làng Hạ Lôi (Yên Lãng). Sau này, khi vua Lê Chiêu Thống lên ngôi, năm Đinh Mùi (1787) đã truy tặng Lý Trần Quán làm Đại vương, phong phúc thần và ban cho đôi câu đối: "Khảng khái cần vương dị; Thung dung tựu nghĩa nan".

Lý Trần Dự đỗ tiến sĩ năm 25 tuổi. Theo những người họ tộc Lý Trần ở Kim Hoàng, ông còn người em trai là Lý Trần Thản cũng đậu tiến sĩ, nhưng Lý Trần Thản theo về quê mẹ Hải Dương từ bé, nên khi thành danh, tính vào khoa mục ở Hải Dương.

Ngoài các vị đại khoa, làng Kim Hoàng còn 31 người đỗ Hương cống. Trong đó có ông Trần Ánh, cùng 3 con là Trần Hiếu, Trần Diễn, Trần Trí, đều đỗ Hương cống; và Tiến sĩ Trần Bá Lãm có con trai là Trần Tùng và con Trần Tùng là Trần Đĩnh đều đỗ Hương cống.

Chú thích:

(1) Cát sỹ là học vị sau khi thi đỗ khoa Bác học Hoành từ.

(2) Khoa Hoành từ để chọn nhân tài có văn hay học rộng.

Nghệ thuật
Vân Canh còn là quê hương của dòng Tranh Kim Hoàng cùng với dòng tranh điệp Đông Hồ, dòng tranh Hàng Trống được xem là ba dòng tranh dân gian lâu đời ở Việt Nam. Tranh của làng Kim Hoàng có đủ loại tranh thờ cúng, tranh chúc tụng như một số dòng tranh khác cùng thời (Đông Hồ, Hàng Trống) nhưng tranh Kim Hoàng lại biết kết hợp nhiều ưu điểm của hai dòng tranh đó. Tranh Kim Hoàng có nét khắc thanh mảnh, tỉ mỉ hơn tranh Đông Hồ; màu sắc lại tươi như tranh Hàng Trống. Vì thế nó tạo cho dòng tranh này những giá trị riêng. Nghề làm tranh thịnh nhất trong thế ký 19. Đến trận lụt vỡ đê Liên Mạc năm 1913 tràn vào đình đã cuốn trôi bản khắc cộng với kinh tế khó khăn nên dòng tranh Kim Hoàng dần bị thất truyền.

Những năm gần đây bà Nguyễn Thị Thu Hòa - Giám đốc bảo làng gốm sứ Hà Nội bằng sự đam mê và nhiệt huyết của mình đã cố gắng khôi phục lại dòng tranh độc đáo của làng Kim Hoàng. Dự án đã đạt được những thành công bước đầu khi công chúng đã biết đến dòng tranh và sắm các bức tranh về trang trí trong gia đình và ra thế giới.

Đô thị hóa
Từ khoảng năm 2007-2008 trước khi sáp nhập vào Hà Nội UBND tỉnh Hà Tây đã ra quyết định thu hồi đất ruộng đồng trên địa bàn xã để quy hoạch thực hiện 3 dự án khu đô thị mới ở 3 thôn

 Khu đô thị mới Vân Canh tại thôn Hậu Ái
 Khu đô thi Vườn Cam tại thôn Kim Hoàng
 Khu đô thị Đại học Vân Canh - An Lạc Green Symphony

Sau khi trở thành xã thuộc thủ đô Hà Nội 1/8/2008, tuyến đường liên tỉnh 422B đã được sửa chữa và nâng cấp trở nên rộng rãi và đẹp đẽ như hiện nay.

Các công trình trong xã cũng được tu sửa và xây mới như nhà văn hóa 3 thôn, nhà văn hóa xã, Đài tưởng niệm liệt sĩ và UBND xã Vân Canh.

Trên địa bàn xã có 3 tuyến xe buýt ngang qua tỉnh lộ 422B số 97 đi từ BX Hoài Đức đến Công viên Nghĩa Đô - Cầu Giấy.Tuyến 57 từ Nam thăng long đi kcn Phú nghĩa . Tuyến 50 Long biên - khu đô thị Vân Canh.

Năm 2017 Nhà nước thu hồi đất hoa màu trên địa bàn xã để thực hiện dự án Đường vành đai 3,5 nối Đại lộ Thăng Long với quốc lộ 32.

Trong năm 2018-2019 công an huyện và xã cũng thực hiện việc cắm biển đường, ngõ, ngách và làm số nhà trên địa bàn xã khiến hoạt động sản xuất, kinh doanh trở nên dễ dàng hơn.

Chú thích

Liên kết ngoài
 Xã Vân Canh


title: Mớp

text:
Sữa lá bàng, hay còn gọi là mớp, mò cua nước (danh pháp khoa học: Alstonia spatulata; tiếng Anh thường gọi là Hard Milkwood hoặc Siamese Balsa) là một loài thực vật thuộc họ Apocynaceae. Loài này có ở Campuchia, Indonesia, Lào, Malaysia, Papua New Guinea, Philippines, Singapore, Thái Lan, và Việt Nam.

Tham khảo

 Sidiyasa, K. 1998. Taxonomy, Phylogeny, và Wood anatomy of Alstonia (Apocynaceae). Blumea Suppl. 11.

Liên kết ngoài
 Original description of A. spatulata by C.L. Blume

S
Cây Papua New Guinea


title: Helicopsyche oenodoce

text:
Helicopsyche oenodoce là một loài Trichoptera trong họ Helicopsychidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Helicopsyche


title: Zestusa

text:
Zestusa là một chi bướm ngày thuộc họ Bướm nâu.

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Họ Bướm nhảy


title: Chuen Chom (huyện)

text:
Chuen Chom () là một huyện (amphoe) in the north của tỉnh Maha Sarakham, đông bắc Thái Lan.

Địa lý
Các huyện giáp ranh (từ phía nam theo chiều kim đồng hồ) là Chiang Yuen của tỉnh Maha Sarakham, Sam Sung và Kranuan của tỉnh Khon Kaen, Huai Mek và Yang Talat của tỉnh Kalasin.

Lịch sử
Tiểu huyện (King Amphoe) được tách ra from huyện Chiang Yuen ngày 1 tháng 7 năm 1997.

Theo quyết định của chính phủ Thái Lan ngày 15 tháng 5 năm 2007, tất cả 81 tiểu huyện đều được nâng thành huyện. Với việc đăng công báo hoàng gia ngày 24 tháng 8, việc nâng cấp thành chính thức..

Hành chính
Huyện này được chia thành 4 phó huyện (tambon), các đơn vị này lại được chia ra thành 47 làng (muban). Không có khu vực đô thị (thesaban), 4 Tổ chức hành chính tambon.

Tham khảo

Liên kết ngoài
amphoe.com

Chun Chom


title: Markea epifita

text:
Markea epifita là một loài thực vật thuộc họ Solanaceae. Đây là loài đặc hữu của Ecuador.

Chú thích

Tham khảo
 Montúfar, R. & Pitman, N. 2004. Markea epifita. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 22 tháng 8 năm 2007.

Markea
Thực vật đặc hữu Ecuador
Thực vật dễ tổn thương


title: Trần Khát Chân

text:
Trần Khát Chân (chữ Hán: 陳渴真; 1370–1399) là một tướng lĩnh Đại Việt cuối thời Trần. Ông nổi bật với việc chỉ huy quân đội Việt chống lại các đợt tấn công của Chiêm Thành, đánh bại vua Chiêm là Chế Bồng Nga trong trận Hải Triều năm 1390. Năm 1399, ông liên kết với một số tôn thất, tướng lĩnh mưu sát Bình chương Hồ Quý Ly, người nắm đại quyền trong triều đình vua Trần Thuận Tông. Âm mưu thất bại, Trần Khát Chân bị xử tử cùng gần 400 người khác.

Tiểu sử

Thuở nhỏ
Trần Khát Chân sinh ngày Tân Sửu, tháng Chạp, năm Thiệu Khánh thứ nhất (1370), người làng Hà Lãng, phủ Vĩnh Ninh, nay là xã Hà Lương, huyện Vĩnh Lộc, tỉnh Thanh Hóa. Ông là người thuộc dòng dõi Bảo Nghĩa vương Trần Bình Trọng, cha ông là Trần Vi Nhân làm nghề thầy thuốc, mẹ ông là Đặng Thị Thục.

Năm 1388, Trần Khát Chân đỗ Thái học sinh.

Chống quân Chiêm Thành
Tháng 11 năm Kỷ Tỵ (1389), quân Chiêm Thành đánh chiếm Thanh Hóa, đánh vào hương Cổ Vô, vua Trần Thuận Tông sai Hồ Quý Ly đem quân chống giữ. Theo chính sử:
“Giặc [tức Chiêm Thành] đắp ngăn dòng sông ở thượng lưu, quan quân [tức quân nhà Trần] đóng nhiều cọc để đối địch. Ngày 20 giặc mai phục quân và voi, giả bỏ trại mà về.
Quý Ly chọn những quân tinh khỏe gọi là quân cảm tử, đuổi theo để đánh. Quân thủy nhổ cọc ra đánh. Giặc bèn phá đập chắn nước, cho voi xông ra. Tướng coi quân Hữu Thánh dực là Nguyễn Chí bị giặc bắt; còn các quân tướng khác 70 người đều chết. Quý Ly để tỳ tướng là Phạm Khả Vĩnh ở lại cầm cự với giặc, còn mình thì trốn về. Nguyễn Đa Phương tạm coi quân Thánh dực.”

Hồ Quý Ly chạy trốn về đến kinh đô, xin thêm thuyền ra tiếp ứng, nhưng Thượng hoàng Trần Nghệ Tông không đồng ý. Quý Ly vì thế xin từ chức cầm quân và không đi đánh nữa. Còn Nguyễn Đa Phương và Phạm Khả Vĩnh, thấy thế giặc mạnh, lại không có lực lượng hỗ trợ cũng bèn trốn đi.

Quân Chiêm thừa thắng tiến ra Bắc, đóng quân trên sông Hoàng Giang (thuộc Hà Nam ngày nay). Kinh thành Thăng Long rơi vào tình trạng hỗn loạn, mọi người lo sợ bỏ đi lánh nạn.

Thượng hoàng liền sai Trần Khát Chân, một đô tướng trẻ tuổi, một võ quan cấp thấp đem quân Long Tiệp đi đánh giặc. Khát Chân vâng mệnh, khảng khái rỏ nước mắt lạy tạ ra đi. Đại quân tiến đến sông Hoàng thì gặp giặc.

Xem xét địa thế không có lợi cho việc bày trận chiến đấu, Khát Chân liền lui quân về giữ sông Hải Triều (tức sông Luộc, khúc sông chảy qua huyện Phù Cừ, tỉnh Hưng Yên và huyện Hưng Hà, tỉnh Thái Bình). Lúc ấy, Trần Nguyên Diệu, em của Phế đế Trần Hiển đem bè lũ đầu đảng chạy theo quân Chiêm do muốn báo thù Nghệ Tông và Hồ Quý Ly đã giết anh mình.

Tháng giêng năm Canh Ngọ (1390), Chế Bồng Nga cùng với Nguyên Diệu đem hơn 100 chiến thuyền đến xem tình hình của quan quân nhà Trần (đại quân theo sau tiếp ứng).

Ngày 23 tháng 1 năm Canh Ngọ (1390), ông cho phục binh ở ngã ba sông Hải Triều và sông Nhị Hà. Trong các quan quân của Bồng Nga có Ba Lậu Kê, một tiểu thần bị Bồng Nga trách phạt sợ phải chết, đã chạy trốn sang quân nhà Trần và chỉ vào thuyền sơn lục (màu xanh) bảo rằng đó là thuyền của Quốc vương. Khát Chân biết được liền cho các súng bắn vào và giết chết Bồng Nga, quân giặc chạy tan tác. Nguyên Diệu liền cắt lấy đầu của Bồng Nga chạy về với quân nhà Trần, nhưng bị hai tướng là Phạm Nhữ Lặc và Dương Ngang giết. Khát Chân sai quan giám là Lê Khắc Khiêm bỏ thủ cấp của Bồng Nga vào hòm chở về báo tin thắng trận tại bến Bình Than, nơi Thượng hoàng đang đóng quân. Bấy giờ đồng hồ đã điểm canh ba, thượng hoàng đang ngủ, bị kinh động thức dậy tưởng là giặc đánh đến nơi. Đến khi nghe tin báo thắng trận nói rằng đã lấy được thủ cấp của Bồng Nga thì mừng rỡ, liền cho triệu các quần thần đến xem. Các quan mặc triều phục hô "vạn tuế”. Lúc đó Thượng hoàng vui mừng nói: “Ta với Bồng Nga cầm cự với nhau đã lâu ngày nay mới được thấy mặt, khác gì Hán Cao Tổ thấy đầu Hạng Vũ. Thiên hạ yên rồi”.

Để thưởng công cho Trần Khát Chân, vua Thuận Tông phong cho ông làm Long Tiệp bổng thần nội vệ Thượng tướng quân, gia phong tước Vũ tiết quan nội hầu và được cấp hai tổng Đông Thành và Nguyễn Xá làm thái ấp; sau lại ban thêm xã Kẻ Mơ (nay là Hoàng Mai) cho ông và người em là Trần Nguyên Hạng.

Mưu sát Hồ Quý Ly
Năm 1394 Thượng hoàng Nghệ Tông mất. Năm 1398, Hồ Quý Ly bắt vua Thuận Tông nhường ngôi cho con trai là Thái tử An mới có 3 tuổi, rồi sau đó sai người giết chết Thuận Tông (1399). Kể từ năm 1397, Hồ Quý Ly bắt đầu cho xây dựng kinh đô mới ở Thanh Hóa (ngày nay vẫn còn thường gọi là thành Tây Đô hoặc thành nhà Hồ). Thành có 4 cửa mở ra bốn hướng, và cửa Nam là chính môn. Cửa này có con đường lát đá dẫn thẳng tới ngọn núi Đốn Sơn (tức núi Đún, ở xã Cao Mật, huyện Vĩnh Lộc, tỉnh Thanh Hóa). Con đường này dài tới ba nghìn thước và theo như nhân dân địa phương kể thì do Trần Khát Chân đắp nên.

Những việc làm của Hồ Quý Ly đã làm cho một số quan lại trung thành với họ Trần càng thêm bất mãn. Họ cấu kết với nhau tìm cách mưu sát Hồ Quý Ly. Trong số đó có Trần Khát Chân và Trần Nguyên Hãng.

Mùa hạ năm 1399, Hồ Quý Ly tổ chức hội thề trên đỉnh núi Đốn Sơn. Quý Ly ngồi trên lầu nhà Khát Chân để xem. Phạm Thu Tổ và thích khách Phạm Ngưu Tất cầm gươm định tiến lên lầu, nhưng không rõ thế nào mà Khát Chân lại trừng mắt ra hiệu ngăn lại, rồi thôi. Quý Ly chột dạ đứng dậy đi xuống lầu có vệ sĩ hộ vệ.

Ngưu Tất liền vứt gươm xuống đất nói: “Chết uổng cả lũ thôi”. Việc đó bị lộ, bọn tôn thất Trụ quốc (Trần) Nhật Đôn, Tướng quân Trần Khát Chân, Phạm Khả Vĩnh, Hành khiển Hà Đức Lân, Lương Nguyên Bưu, Phạm Ông Thiện, Phạm Ngưu Tất và các thân đảng cộng hơn 370 người đều bị giết cả; tịch thu gia sản, con gái bắt làm tì, con trai từ một tuổi trở lên hoặc chôn sống, hoặc dìm nước. Lùng bắt dư đảng đến mấy năm không thôi.

Về cái chết của Trần Khát Chân, Đại Việt Sử ký Toàn thư chép:
“Người đời truyền rằng Khát Chân khi sắp bị chém, lên núi Đốn Sơn gào thét ba tiếng. Chết qua ba ngày sắc mặt vẫn như sống, ruồi nhặng không dám bậu vào. Sau đó gặp đại hạn đảo vũ thì ứng ngay”.

Sử thần Ngô Sĩ Liên nhận xét: "Quý Ly đến đây gây nhiều tội ác. Trần (Nguyên) Hãng giao hoan với văn võ bá quan từ trước rồi, nếu biết thừa cơ quyết đoán, vạch tội Ly, hiệp với Khả Vĩnh mà giết thì danh chính ngôn thuận, mà làm được việc. Đáng tiếc chỉ vì do dự mà đến nỗi phải bại vong".

Các lực lượng chống đối bị trừ bỏ, năm sau Hồ Quý Ly cướp ngôi nhà Trần (1400).

Tôn vinh
Về sau, các triều đại đều có sắc phong cho Trần Khát Chân và Trần Nguyên Hãng làm Thượng đẳng phúc thần. Làng Hà Lương nơi ông bị hành hình và 29 làng xã khác vùng Cao Mật, Bình Bút, Nam Cai (Thanh Hóa) cùng các làng vùng Kẻ Mơ (Thăng Long) sau đó đều lập đền thờ ông.

Hiện nay còn đền thờ ông ở làng Phương Nhai và vùng Kẻ Mơ (sau này đến đời Hậu Lê, Kẻ Mơ được chia thành 2 xã là Hoàng Mai và Tương Mai. Xã Tương Mai nay là phường Tương Mai, quận Hoàng Mai, Hà Nội. Tại đây, có đình Tương Mai là nơi thờ cúng ông). Tên ông được đặt cho một phố nối giữa phố Đại Cồ Việt và phố Lò Đúc tại Hà Nội, và cho một trường Trung học Phổ thông tại huyện Vĩnh Lộc quê hương ông.

Người dân ở địa phương nơi đây không dùng từ chân mà thay bằng từ "cẳng" để tránh phạm tới tên của ông. Đền thờ Trần Khát Chân cũng được nhân dân xây dựng tại quê nhà, ngay tại khu di tích thành nhà Hồ. Đền Tiên Dương, xã Yên Thành, huyện Yên Mô, tỉnh Ninh Bình cũng là nơi thờ Trần Khát Chân. Ở quận 1, thành phố Hồ Chí Minh có một con đường mang tên ông nhưng lại viết là Trần Khắc Chân.

Xem thêm
Nhà Trần
Chiêm Thành
Chế Bồng Nga

Chú thích

Người Thanh Hóa
Võ tướng nhà Trần
Hoàng tộc nhà Trần
Thái học sinh nhà Trần
Hầu tước nhà Trần


title: 123

text:
Năm 123 là một năm trong lịch Julius.

Sự kiện

Sinh

Mất

Tham khảo

Năm 123


title: Tuberculobasis yanomami

text:
Tuberculobasis yanomami là một loài chuồn chuồn kim trong họ Coenagrionidae.

Tuberculobasis yanomami được De Marmels miêu tả khoa học năm 1992.

Chú thích

Tham khảo

Tuberculobasis


title: Ambonnay

text:
Ambonnay  là một xã thuộc tỉnh Marne trong vùng Grand Est đông nam nước Pháp. Xã nằm ở khu vực có độ cao trung bình 99 mét trên mực nước biển.

Classification of Champagne vineyards

Tham khảo

Xã của Marne


title: Espère

text:
Espère là một xã thuộc tỉnh Lot trong vùng Occitanie phía tây nam nước Pháp.

Xem thêm
Commune của tỉnh Lot

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Lot


title: Nephrotoma cinereifrons

text:
Nephrotoma cinereifrons là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Nephrotoma


title: Oecetis arcada

text:
Oecetis arcada là một loài Trichoptera trong họ Leptoceridae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Chú thích

Tham khảo

Oecetis


title: Xã của tỉnh Yvelines

text:
Đây là danh sách 262 xã của tỉnh Yvelines ở Pháp.

(CAM) Communauté d'agglomération de Mantes en Yvelines, created in 2000.
(CAS) Communauté d'agglomération de Saint-Quentin-en-Yvelines, created in 2004.

Tham khảo


title: Antonov An-28

text:
Antonov An-28 (tên ký hiệu của NATO: "Cash") là một máy bay vận tải hạng nhẹ hai động cơ, được phát triển từ loại Antonov An-14M. Nó đã chiến thắng trong cuộc cạnh tranh với Beriev Be-30 để trở thành loại máy bay chở khách tầm ngắn của Aeroflot. Nó bay lần đầu vào năm 1969.

Tổng cộng 191 chiếc đã được chế tạo và 68 chiếc vẫn đang hoạt động hàng không cho tới tháng 8 năm 2006.

Sau một loạt các mẫu thử nghiệm do Antonov chế tạo, An-28 đã được cấp phép chế tạo tại Ba Lan bởi PZL-Mielec-Mielec. Năm 1993, PZL-Mielec đã phát triển biến thể cải tiến của riêng họ, chiếc PZL M-28 Skytruck.

Phát triển
An-28 tương tự với An-14 về nhiều chi tiết, gồm cấu trúc cánh và bánh lái đuôi mỏng nhưng có thân được mở rộng hơn và có động cơ phản lực cánh quạt, thay cho động cơ cánh quạt piston của An-14. An-28 bay lần đầu tiên với tư cách như một chiếc An-14 cải tiến vào năm 1969. Mô hình tiền sản xuất tiếp theo không được bay thử nghiệm cho đến năm 1975. Trong cấu hình vận chuyển hành khách, nó chỉ có thể chở được 15 người, ngoài phi hành đoàn 2 người..

Công việc sản xuất được chuyển giao cho PZL-Mielec năm 1978. Chiếc máy bay đầu tiên do Ba Lan chế tạo mãi tới năm 1984 mới cất cánh. An-28 cuối cùng cũng nhận được chứng nhận kiểu dáng của Liên Xô năm 1986.

Các phiên bản
 An-14A: Tên gọi ban đầu của Antonov cho một máy bay An-14 mở rộng có hai động cơ phản lực cánh quạt.
 An-14M: Nguyên mẫu.
 An-28: Máy bay vận tải thông dụng tầm ngắn hai động cơ.
 An-28RM Bryza 1RM: Máy bay tải thương, tìm kiếm cứu nạn và nghiên cứu.
 An-28TD Bryza 1TD: Phiên bản vận tải.

Các quốc gia sử dụng

Dân sự
68 chiếc Antonov An-28 hiện nay vẫn đang hoạt động trong các công ty hàng không dân dụng bao gồm:
 Avluga-Trans (11)

 Kyrgyzstan Airlines (5)

 Tepavia Trans (4)

 Vostok Airlines (5)

 Blue Wing Airlines (5)

 Tajik Air (8)
 21 hãng khác cũng sử dụng một số lượng nhỏ loại máy bay này.

Quân sự

 Không quân Dijbouti (1)

 Quân đội Peru(2)

 Không quân Nhân dân Việt Nam - 6 chiếc

Không còn sử dụng

 Aeroflot.

Thông số kỹ thuật An-28)
Airliners.net

Đặc điểm riêng
Phi đoàn: 1-2
Sức chứa: 18 hành khách
Chiều dài: 12.98 m (42.57 ft)
Sải cánh: 22.00 m (72.18 ft)
Chiều cao: 4.6 m (15.08 ft)
Diện tích cánh: 39.7 m² (427 ft²)
Trọng lượng rỗng: 3.900 kg (8.600 lb)
Trọng lượng cất cánh: 5.800 kg (13.000 lb)
Trọng lượng cất cánh tối đa: 6.100 kg (13.450 kg)
Động cơ: 2× động cơ phản lực cánh quạt Glushenkov TVD-10B hoặc Pratt & Whitney Canada PT6A-6

Hiệu suất bay
Vận tốc cực đại: 355 km/h (190 knots, 220 mph)
Tầm bay: 510 km (270 nm, 320 mi)
Trần bay: 6.000 m (19.700 ft)
Vận tốc lên cao: 12.0 m/s (2.360 ft/min)
Lực nâng của cánh: 146 kg/m² (29.9 lb/ft²)
Lực đẩy/trọng lượng: 250 W/kg (0.15 hp/lb)

Tham khảo

Nội dung liên quan

Máy bay có cùng sự phát triển
 Antonov An-14
 Antonov An-38
 PZL M-28 Skytruck

Máy bay có tính năng tương đương
 De Havilland Canada DHC-6 Twin Otter
 Dornier 228
 GAF Nomad
 Harbin Y-12
 IAI Arava
 LET L-410 Turbolet
 Shorts SC.7 Skyvan

Trình tự thiết kế
An-22 -
An-24 -
An-26 -
An-28 -
An-30 -
An-32 -
An-38

Danh sách
 Danh sách máy bay chở khách
 Danh sách máy bay dân sự Liên bang Xô viết và CIS

An-028
Antonov An-028
Antonov An-028
Máy bay dân sự
Máy bay chở khách
Máy bay vận tải
Máy bay hai động cơ cánh quạt
Máy bay cánh trên


title: Cyprichromis microlepidotus

text:
Cyprichromis microlepidotus là một loài cá thuộc họ Cichlidae. Nó được tìm thấy ở Burundi, Cộng hòa Dân chủ Congo, and Tanzania. Môi trường sống tự nhiên của chúng là hồ nước ngọt.

Chú thích

Tham khảo

 Bigirimana, C. 2005. Cyprichromis microlepidotus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 4 tháng 8 năm 2007.

Cyprichromis
Động vật đặc hữu Tanzania


title: Agapetus dolichopterus

text:
Agapetus dolichopterus là một loài Trichoptera trong họ Glossosomatidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Trichoptera miền Cổ bắc
Agapetus


title: Rhabdomastix laeta

text:
Rhabdomastix laeta là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Rhabdomastix
Limoniidae ở vùng Palearctic


title: 2997 Cabrera

text:
2997 Cabrera là một tiểu hành tinh vành đai chính với cận điểm quỹ đạo là 2.0537252 AU. Nó có độ lệch tâm quỹ đạo là 0.1969663 và chu kỳ quỹ đạo là 1493.83 ngày (4.09 năm).

Cabrera có vận tốc quỹ đạo trung bình là 18.62466418 km/s và độ nghiêng quỹ đạo là 7.19247 °.

Nó được phát hiện ngày 17 tháng 6 năm 1974 bởi Felix Aguilar Note.

Tham khảo

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1974


title: Bretagne (thiết giáp hạm Pháp)

text:
Bretagne là một thiết giáp hạm của Hải quân Pháp, và là chiếc dẫn đầu của lớp thiết giáp hạm Bretagne. Nó được đặt tên theo khu vực hành chính Bretagne của nước Pháp, và đã phục vụ tại Địa Trung Hải trong cả Chiến tranh thế giới thứ nhất lẫn thứ hai. Nó bị tàu chiến Hải quân Hoàng gia Anh đánh chìm tại cảng Mers-el-Kébir vào tháng 7 năm 1940.

Thiết kế và chế tạo
Bretagne được chế tạo tại Xưởng vũ khí Brest, được đặt lườn vào ngày 1 tháng 7 năm 1912 và hạ thủy vào ngày 21 tháng 4 năm 1913. Nó được hoàn tất vào tháng 9 năm 1915. Giống như các tàu chị em, Bretagne được trang bị dàn pháo chính kiểu hải pháo 340 mm/45 Modèle 1912 mới, nguyên của lớp thiết giáp hạm Normandie bị hủy bỏ, gồm mười khẩu bố trí trên những tháp pháo đôi: hai phía trước và hai phía sau trên trục giữa bắn thượng tầng, và một tháp pháo giữa tàu có thể bắn qua cả hai phía mạn tàu.

Thoạt tiên được vận hành bằng động cơ turbine đốt than, Bretagne được cải biến sang đốt dầu một phần từ năm 1921 đến 1925, rồi được tái cấu trúc từ năm 1932 đến năm 1934. Trong khi các nồi hơi mới cung cấp công suất lên đến 43.000 mã lực, nó chỉ giúp tăng tốc độ tối đa thêm đôi chút đến 21 knot.

Lịch sử hoạt động

Phục vụ tại Địa Trung Hải trong cả hai cuộc thế chiến, Bretagne đi đến Mers-el-Kebir sau khi Pháp thua trận năm 1940. Người Anh lo ngại việc hạm đội mạnh đáng kể của Pháp rơi vào tay Đức Quốc xã, nên đã cho tách ra một lực lượng, bao gồm các thiết giáp hạm HMS Valiant và HMS Resolution cùng tàu chiến-tuần dương HMS Hood, đi đến cảng Mers-el-Kebir. Sau khi tối hậu thư từ phía Anh buộc phải gia nhập lực lượng Đồng Minh, hay đầu hàng tại một cảng Anh hay một nước trung lập bị từ chối, lực lượng Anh nổ súng vào ngày 3 tháng 7 năm 1940. Bretagne bị nổ tung và chìm ngay loạt đạn pháo đầu tiên bắn trúng, khiến 977 thành viên thủy thủ đoàn thiệt mạng.

Được trục vớt vào năm 1952, Bretagne được tháo dỡ sau đó.

Tham khảo

Thư mục
 Anthony Preston, An Illustrated History of the Navies of World War II (Bison Books Ltd., London, 1976)  ISBN 0-600-36569-7
 French battleship Bretagne: Ships of Brawling Battleships Steel  (HTML) Accessed 11 August 2007.

Liên kết ngoài
 Profile drawing of the battleship Bretagne (HTML)

Lớp thiết giáp hạm Bretagne
Thiết giáp hạm của Hải quân Pháp
Thiết giáp hạm trong Thế Chiến I
Thiết giáp hạm trong Thế Chiến II
Xác tàu đắm tại Địa Trung Hải
Sự kiện hàng hải 1940
Xác tàu đắm Algérie


title: Đầu lâu

text:
Đầu lâu là cách gọi mang tính phúng dụ để chỉ sọ người, thường gắn với sự chết chóc.

Con người thường có thể nhận ra các mảnh sọ người bị vùi lấp chỉ lộ ra một phần ngay cả khi các xương khác có thể trông hoàn toàn giống như các mảnh đá vỡ. Bộ não con người có một khu vực đặc biệt để nhận ra khuôn mặt và nó nhạy cảm tới mức có thể nhận ra khuôn mặt người trong một số biểu tượng đồ họa, như biểu tượng khuôn mặt cười (Smiley), hay các chuỗi ký tự nhìn ngang trông giống như các sắc thái biểu cảm của khuôn mặt; não người không thể tách bạch hình ảnh của sọ người ra khỏi khuôn mặt người rất thân thuộc. Do điều này, sự chết chóc thường được gắn với biểu tượng đầu lâu.

Ngoài ra, sọ người với các hốc mắt to thể hiện một cấp độ kéo dài nhi tính (neoteny), điều này thường tạo ra sự lôi cuốn thị giác cao hơn so với các xương khác trong bộ xương người, và có thể gây ra sự mê hoặc ngay cả khi chúng gây ra sự khó chịu. Các cộng đồng người từ xưa tới nay nói chung thường gắn sọ người với sự chết chóc hay những điều ma quái. Tuy nhiên, đối với một số cộng đồng cổ đại thì người ta lại tin rằng nó có mối liên tưởng ngược lại, trong đó các cổ vật như các đầu lâu thủy tinh bằng thạch anh hay đá thủy tinh của một số nền văn minh Trung Mỹ tiền Columbus lại thể hiện "sự sống": chúng là sự vinh danh con người bằng xương bằng thịt và là hiện thân của ý thức.

Xem thêm
 Biểu tượng chết chóc
 Đầu lâu xương chéo
 Thần chết

Ghi chú

Biểu tượng phúng dụ
Chết
Chủ nghĩa tượng trưng


title: Khối lượng Sao Mộc

text:
Khối lượng Sao Mộc (MJ hoặc MJUP), là đơn vị khối lượng dùng trong thiên văn học, nó bằng chính khối lượng của Sao Mộc (bằng 1,8986x1027 kg hay 317,83 khối lượng Trái Đất; 1 đơn vị khối lượng Trái Đất bằng 0,00315 khối lượng Sao Mộc). Khối lượng Sao Mộc được sử dụng để miêu tả khối lượng các hành tinh khí khổng lồ, như các hành tinh vòng ngoài và hành tinh ngoài Hệ Mặt Trời. Nó cũng thường được sử dụng để miêu tả khối lượng của lùn nâu.

Các hành tinh ngoại hệ có khối lượng lớn thường được miêu tả khối lượng theo khối lượng Sao Mộc để có thể thuận tiện so sánh. Một hành tinh tương tự như Sao Mộc quay quanh ngôi sao giống Mặt Trời ở khoảng cách 1 AU gây ra sự đu đưa có biên độ 28 m/s đối với ngôi sao, và có thể xác định được sự dịch chuyển này bằng công nghệ hiện nay.

Một hành tinh có khối lượng Sao Mộc có thể không có cùng kích thước với nó. Ví dụ, hành tinh có thành phần gần giống Trái Đất với khối lượng bằng khối lượng Sao Mộc sẽ có bán kính vào khoảng 5 hay 6 lần bán kính Trái Đất. Ngoài ra, các hành tinh kiểu Mộc Tinh nóng (như COROT-1b) có quỹ đạo gần với ngôi sao lại có bán kính lớn hơn bán kính của Sao Mộc. Bán kính của các sao lùn nâu cũng bằng khoảng bán kính của Mộc Tinh (hay bằng một phần mười của Mặt Trời).

Về mặt lý thuyết, khối lượng tối thiểu để một ngôi sao vẫn thực hiện được phản ứng tổng hợp hydro tại lõi, được ước tính bằng khoảng 75 lần khối lượng Sao Mộc 75, mặc dù sự tổng hợp deuterium có thể xảy ra tại những thiên thể có khối lượng chỉ bằng 13 lần Mộc Tinh.

Trong hệ Mặt Trời, khối lượng của các hành tinh vòng ngoài so với khối lượng của Sao Mộc là:
 Sao Mộc – 1,000
 Sao Thổ – 0,299
 Sao Thiên Vương – 0,046
 Sao Hải Vương – 0,054

Khối lượng Sao Mộc đổi ra các đơn vị khối lượng khác:
 25.839 khối lượng Mặt Trăng (ML)
 317,83 khối lượng Trái Đất (M⊕)
 0,0009546 khối lượng Mặt Trời (M⊙)

Tham khảo

Đơn vị đo khối lượng
Khoa học hành tinh
Đơn vị đo trong thiên văn học
Thuật ngữ thiên văn học
Sao Mộc


title: Eclose

text:
Eclose là một xã thuộc tỉnh Isère, vùng Rhône-Alpes đông nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao từ 478-640 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Isère


title: Truyện kể cuộc viễn chinh Igor

text:
Truyện kể cuộc viễn chinh Igor. Igor, con trai Svyatoslavich, cháu nội Olgov (; tiếng Nga cổ: Слово о плъку Игоревѣ, Игоря сына Святъславля, внука Ольгова) là một sử thi của tác giả khuyết danh bằng tiếng Nga cổ.

Lịch sử
Nội dung chính của tác phẩm nói về cuộc hành binh thất bại năm 1185 của công tước Novgorod - Seversky Igor chống lại người Cuman (tiếng Nga: Polovts). Đại đa số các nhà nghiên cứu cho rằng "Câu chuyện..." ra đời vào cuối thế kỷ XII, không lâu sau khi sự kiện trên kết thúc. Tính xác thực của "Câu chuyện..." lúc đầu có nhiều tranh cãi nhưng hiện nay được giới khoa học công nhận là xác thực.

"Truyện" được A.I.Musin-Pushkin tìm thấy trong thành phần tập tài liệu viết tay tại tu viện Spassky ở Yaroslav năm 1795. Trong quá trình chuẩn bị in bản thảo, người ta đã làm một bảng tổng kết và sao lại dành cho nữ hoàng Ekaterina II. "Câu chuyện..." lần đầu tiên được Nikolai Mikhailovich Karamzin in ở tạp chí "Spectateur du Nord" của Đức năm 1798. Còn ở Nga lần đầu được in vào năm 1800. Người ta cũng đã thực hiện các bản dịch sang tiếng Nga hiện đại. Tuy nhiên trong bản sao dành cho Ekaterina II và trong ấn phẩm đầu tiên, được thực hiện với sự tham gia của A. F. Malinovsky và N.N. Bantysh-Kamensky đã có một số sai sót. Bản thảo duy nhất thì bị cháy trong đám cháy tại Moskva năm 1812; nhưng đó cũng không phải bản gốc mà là bản chép lại của thế kỷ XVI, vốn đã có những sai lệch đáng kể. Chính vì vậy mà trong Câu chuyện... có nhiều chỗ đến giờ vẫn chưa giải thích được, còn những nghi ngờ đối với một số chi tiết mà các nhà nghiên cứu vẫn đang tìm câu trả lời.

Ảnh hưởng

Hiện tại có hàng trăm bản dịch Truyện kể cuộc viễn chinh Igor ra tiếng Nga hiện đại và các ngôn ngữ trên thế giới. Trong số rất nhiều những người dịch Truyện kể cuộc viễn chinh Igor ra tiếng Nga hiện đại có sự tham gia của các nhà thơ lớn như: Vasily Andreyevich Zhukovsky, Apollon Nikolayevich Maykov, Konstantin Dmitrievich Balmont, Nikolay Alexeyevich Zabolotsky, Yevgeny Aleksandrovich Yevtushenko. Bản dịch tiếng Anh của Vladimir Vladimirovich Nabokov, bản tiếng Pháp của Philippe Soupault, bản tiếng Đức của Rainer Maria Rilke, bản tiếng Ukraina của Ivan Franko, bản tiếng Ba Lan của Julian Tuwim... Các ngôn ngữ châu Á, ngoài ngôn ngữ của các nước cộng hòa Liên Xô cũ thì hầu như mới chỉ có bản tiếng Ả Rập, tiếng Mông Cổ và tiếng Hán. Tiếng Việt có bản dịch thơ của Thúy Toàn từ năm 1985, bản văn xuôi của Nguyễn Viết Thắng và bản dịch thơ của Hồ Thượng Tuy.

Xem thêm
 Bylina
 Người Cuman
 Trận chiến sông Stugna
 Chiến tranh Nga-Cuman
 Kim Trướng hãn quốc

Tham khảo

Đọc thêm
Magnus, Leonard Arthur. The Tale of the Armament of Igor. Oxford University Press, 1915. The first English translation.
Mann, Robert. Lances Sing: A Study of the Old Russian Igor Tale. Slavica: Columbus, 1989.
Mann, Robert. The Igor Tales and Their Folkloric Background. Jupiter, FL: The Birchbark Press of Karacharovo, 2005.
Mann, Robert. The Silent Debate Over the Igor Tale. Oral Tradition 30.1:53-94, 2016. Link to article
 Pesn' o polku Igoreve: Novye otkrytiia. Moscow: Iazyki Slavianskoi Kul'tury, 2009.

Liên kết ngoài
The original edition of 1800
Roman Jacobson's edition
Vladimir Nabokov's edition
1800 edition, plus 4 more contemporary Russian language translations
Old East Slavic text and various Russian and Ukrainian translations and interpretations
Leonard Magnus English translation of 1915, parallel English/Russian
Katherine Owen, "The Lay of Igor’s Campaign and the Works It Has Inspired", Analysis of artistic adaptations
The House of Count Aleksei Musin-Pushkin (1744-1818) in St. Petersburg. Here was stored the Tale of Igor's Campaign
 Слово о полку Игореве in the original Russian Daningrad

Vương triều Ryurik
Kyiv Rus'
Sử thi Nga
Sách thế kỷ 12


title: Chùa Ông Bắc

text:
Chùa Ông Bắc, tên chữ là Quảng Đông tỉnh hội quán (chữ Hán: 廣東省會館), là một ngôi chùa của người Hoa Quảng Đông ở thành phố Long Xuyên, và là hội quán người Hoa đầu tiên ở An Giang (Việt Nam).

Chùa đã được công nhận là di tích lịch sử - văn hóa cấp quốc gia ngày 15 tháng 6 năm 1987.

Vị trí, lịch sử
Chùa Ông Bắc tọa lạc trên đường Phạm Hồng Thái (mặt chính hướng ra sông Long Xuyên, cách cầu Duy Tân khoảng 10 m); nay thuộc phường Mỹ Long, thành phố Long Xuyên.

Chùa được xây dựng ở thế kỷ 19, khi vùng đất này còn mang tên Đông Xuyên; sau đó thuộc thôn Mỹ Phước, huyện Tây Xuyên, phủ Tuy Biên, tỉnh An Giang thời nhà Nguyễn.

Theo những người cao tuổi và căn cứ vào bia ký kể lai lịch chùa, thì ban đầu chùa khá đơn sơ do những người Hoa gốc Quảng Đông (Trung Quốc) đến lập nghiệp rồi xây dựng để làm nơi hội họp, sinh hoạt.

Như hai câu đối tại cổng chính đã thể hiện rõ ý nghĩa này:
Tác khách tận đồng hương bạt thiệp châu nhai đôn nghĩa khí,
Cư dân hàm lạc nghiệp kinh dinh đồng trụ dụ tài nguyên.

Tạm dịch:
Làm khách xứ người cùng một gốc quê hương lặn lội đến sườn núi đỏ bạt ngàn, càng hun đúc nghĩa khí,
Đến ở vùng đất này đều an cư lạc nghiệp, tài nguyên phong phú, làm ăn giàu có.

Đến năm Giáp Ngọ (1887), ông Quảng Thành Lợi và Hòa Mậu Xương là hai người Hoa giàu có trong vùng, đứng ra vận động đồng hương và người dân tín ngưỡng, đóng góp tiền của, khởi công sửa chữa lần thứ hai.

Kiến trúc

Qua 4 năm xây dựng, đến năm Mậu Tuất (1891), chùa được hoàn thành và trở thành một công trình kiến trúc nghệ thuật đẹp và đáng tiêu biểu của thành phố Long Xuyên.

Chùa có diện tích 400 m², kiến trúc theo chữ Quốc (国). Trên cửa có khắc nổi hàng chữ Hán: Quảng Đông tỉnh Hội Quán. Nối với tiền sảnh và cung thờ Bắc Đế là hai đường đi song song có mái che. Bên trong có nhà thủy tạ, Đông Lang và Tây Lang.

Mái nóc chùa lợp ngói đại ống tráng men xanh, trên cạnh nóc chạm khắc hình bát tiên, voi, rồng, phượng, cá... cùng những bức phù điêu, hoa văn cổ, đẹp mang sắc thái nghệ thuật nhà Nguyễn pha lẫn kiến trúc nghệ thuật Trung Quốc.

Cột gỗ tròn bằng cây căm xe, tường gạch hồ vôi ô dước, nền lát gạch hoa, khung bao cửa chính ra vào được xây dựng bằng những tảng đá xanh được chạm khắc tinh xảo.

Nội thất chùa có cấu trúc cảnh phong thủy, thoáng mát, trên đỉnh cao tứ giác có nhiều bức chạm trổ đẹp, hình tam cấp tượng trưng cho ba cõi: Thiên, địa, nhân. Nhìn chung, chùa đã thể hiện toàn cảnh một mô hình thu nhỏ của các ngôi nhà quan lại phong kiến Trung Hoa.

Di vật

Trong chùa có 3 khánh, một tủ thờ sơn son thiếp vàng, một chuông đồng, đỉnh đồng... Bên hông chùa còn ba bia đá ghi bằng chữ Hán kể lại lịch sử xây dựng chùa.

Vị thần được thờ chính tại chính điện là Bắc Đế (cao khoảng 0,7m), bên trái thờ Thiên Hậu, bên phải thờ Quan Công. Ngoài ra Phật Thích Ca, Địa Tạng bồ tát, Ngọc hoàng Thượng đế... cũng được tôn thờ tại đây. Tất cả tập họp thành một bản sắc văn hóa của người Hoa, đã hòa nhập lâu đời vào nền văn hóa Việt Nam.

Hàng năm, vào những ngày 3 tháng 3 âm lịch (cúng vía Bắc Đế), 22 tháng 3 âm lịch (cúng vía Thiên Hậu) và 21 tháng 6 âm lịch (cúng vía Quan Công), trong bang hội và nhân dân quanh vùng đến dự lễ rất đông.

Chú thích

Tham khảo
Nhiều người soạn, Kỷ lục An Giang 2009, Nhà xuất bản Thông Tấn, 2010.
Tư liệu do chùa Ông Bắc cung cấp.

Chùa tại An Giang
Long Xuyên


title: Sassangy

text:
Sassangy là một xã ở tỉnh Saône-et-Loire trong vùng Bourgogne-Franche-Comté nước Pháp.

Thông tin nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 1999, xã này có dân số 144 người.Dân số năm 2004 ước khoảng 149 người.

Xem thêm
Xã của tỉnh Saône-et-Loire

Tham khảo

INSEE
IGN

Xã của Saône-et-Loire


title: Hyposmocoma intermixta

text:
Hyposmocoma intermixta là một loài bướm đêm thuộc họ Cosmopterigidae. Nó là loài đặc hữu của Molokai.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Insects of Hawaii. Volume 9, Microlepidoptera

Hyposmocoma
Loài đặc hữu của Hawaii


title: Giồng Trôm

text:
Giồng Trôm là một huyện thuộc tỉnh Bến Tre, Việt Nam.

Địa lý
Huyện Giồng Trôm nằm khoảng giữa cù lao Bảo, có vị trí giáp hầu hết các huyện và thành phố trong tỉnh (trừ huyện Chợ Lách):
Phía đông giáp huyện Ba Tri
Phía tây giáp thành phố Bến Tre và huyện Châu Thành
Phía nam giáp các huyện Mỏ Cày Bắc, Mỏ Cày Nam và Thạnh Phú, có ranh giới chung sông Hàm Luông
Phía bắc giáp huyện Bình Đại, có ranh giới là sông Ba Lai.

Thị trấn Giồng Trôm là huyện lỵ huyện Giồng Trôm, nằm trên tỉnh lộ 885 từ thành phố Bến Tre đi Ba Tri. Dân số hiện tại khoảng 168.744 người. Mật độ: 542 người/km².

Lịch sử
Vùng đất thuộc địa bàn huyện Giồng Trôm ngày nay trước năm 1945 thuộc huyện Ba Tri và huyện Châu Thành.

Sau tháng 8 năm 1945, chính quyền cách mạng đã tách một số xã của huyện Ba Tri và một số xã của huyện Châu Thành, lập một huyện mới lấy tên là huyện Tán Kế, lỵ sở đặt tại Giồng Trôm. Lỵ sở Giồng Trôm lúc ấy là một thị tứ nằm ở đoạn giữa tỉnh lộ 26 (nay là tỉnh lộ 885).

Tháng 6 năm 1956, chính quyền Việt Nam Cộng hòa đổi tên tỉnh Bến Tre thành tỉnh Kiến Hòa và lập quận Giồng Trôm, gồm 2 tổng: Bảo Lộc với 9 xã và Bảo Thạnh với 9 xã.

Sau năm 1965, các tổng mặc nhiên bị giải thể.

Ngày 26 tháng 5 năm 1966, tách xã Nhơn Thạnh nhập vào quận Trúc Giang cùng tỉnh.

Ngày 2 tháng 8 năm 1967, tách xã An Ngãi Tây nhập vào quận Ba Tri cùng tỉnh.

Sau ngày 30 tháng 4 năm 1975, Giồng Trôm trở thành huyện của tỉnh Bến Tre, gồm thị trấn Giồng Trôm và 21 xã: Bình Hòa, Bình Thành, Châu Bình, Châu Hòa, Hiệp Hưng, Hưng Phong, Long Mỹ, Lương Hòa, Lương Phú, Lương Qưới, Mỹ Thạnh, Nhơn Thạnh, Phong Mỹ, Phong Nẫm, Phú Nhuận, Phước Long, Sơn Phú, Tân Hào, Tân Thanh, Thạnh Phú Đông, Thuận Điền.

Từ năm 1976 đến nay
Ngày 3 tháng 4 năm 1979, chia xã Hiệp Hưng thành 2 xã: Hưng Nhượng và Hưng Lễ.

Ngày 14 tháng 3 năm 1984, chia xã Tân Hào thành 2 xã: Tân Hào và Tân Lợi Thạnh.

Ngày 15 tháng 3 năm 1984, sáp nhập 2 xã: Nhơn Thạnh và Phú Nhuận vào thị xã Bến Tre.

Ngày 1 tháng 2 năm 2020, sáp nhập xã Phong Mỹ vào xã Phong Nẫm. Huyện Giồng Trôm có 1 thị trấn và 20 xã như hiện nay.

Hành chính
Huyện Giồng Trôm có 21 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc, bao gồm thị trấn Giồng Trôm (huyện lỵ) và 20 xã: Bình Hòa, Bình Thành, Châu Bình, Châu Hòa, Hưng Lễ, Hưng Nhượng, Hưng Phong, Long Mỹ, Lương Hòa, Lương Phú, Lương Quới, Mỹ Thạnh, Phong Nẫm, Phước Long, Sơn Phú, Tân Hào, Tân Lợi Thạnh, Tân Thanh, Thạnh Phú Đông, Thuận Điền.

Kinh tế - xã hội

Làng nghề truyền thống
Đến đây, bạn sẽ bắt gặp một số làng nghề truyền thống của huyện Giồng Trôm. Ắt hẳn bạn đã nghe nhắc đến Bánh Tráng Mỹ Lồng - Bánh Phồng Sơn Đốc, Mỹ Lồng ở đây là một tên gọi khác của xã Mỹ Thạnh thuộc huyện Giồng Trôm - nơi đây được biết đến một phần nhờ vào nghề tráng bánh. Sơn Đốc là tên gọi khác của xã Hưng Nhượng từ xưa, và nay được đặt tên cho chợ của xã Hưng Nhượng. Theo sách sử ghi lại, chợ Sơn Đốc là nơi mà quân Tây Sơn đã từng đóng quân lúc truy đuổi nhà Nguyễn Ánh.

Y tế
Bệnh viện đa khoa huyện và hệ thống trạm y tế được đầu tư xây mới đáp ứng được yêu cầu chăm sóc sức khỏe của người dân.

Giáo dục
Hệ thống trường, cơ sở y tế được nâng cấp, sửa chữa và xây mới khang trang đáp ứng yêu cầu dạy, học và khám chữa bệnh. Huyện có 4 trường trung học phổ thông: Phan Văn Trị, Nguyễn Ngọc Thăng, Nguyễn Thị Định và Nguyễn Trãi.

Văn hóa - du lịch
Hiện nay trên địa bàn huyện có:

4 di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia:
Mộ và đền thờ Lãnh Binh Nguyễn Ngọc Thăng: tọa lạc tại ấp Căn Cứ, xã Mỹ Thạnh.
Các chứng tích về cuộc thảm sát 286 người dân vô tội do thực dân Pháp tiến hành năm 1947: tọa lạc ấp Cầu Hòa, xã Phong Nẫm.
Di tích kiến trúc nghệ thuật Đình Bình Hòa: tọa lạc ấp 5, thị trấn Giồng Trôm.
Ngôi nhà Ông Nguyễn Văn Trác (nơi ở và làm việc của đồng chí Lê Duẩn tháng 11/1955 – 3/1956): tọa lạc ấp Cái Da, xã Hưng Lễ.

5 di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh:
Trường Trung học Tư thục Bình Hòa: tọa lạc ấp 5, thị trấn Giồng Trôm (trường nơi đào tạo nhân tài của tỉnh).
Đền thờ Trung tướng Đồng Văn Cống: tọa lạc ấp Tân Thị, xã Tân Hào.
Đền thờ nhà thơ Phan Văn Trị: tọa lạc ấp 1, xã Thạnh Phú Đông.
Đền thờ cụ Tán Kế – Lê Quang Quan: tọa lạc tại xã Châu Hòa.
Đền thờ tộc Trương Tấn: toạ lặc tại ấp 3, xã Hưng Nhượng, là gia tộc của danh nhân Trương Tấn Bửu

Danh nhân
Nhà thơ Phan Văn Trị (1830 - 1910), tại thôn Hưng Thạnh, huyện Bảo An, phủ Hoằng An, trấn Vĩnh Thanh (nay là xã Thạnh Phú Đông)

Trung tướng Đồng Văn Cống (1918 - 2005), xã Tân Hào, Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân, Nguyên Tư lệnh Quân khu 7, 8, 9.

Thiếu tướng Nguyễn Thị Định (1920 - 1992), xã Lương Hoà, là nữ tướng đầu tiên của Quân đội NDVN, Nguyên Bí thư Tỉnh uỷ Bến Tre, Nguyên Phó Chủ tịch Hội đồng nhà nước (tương đương Phó Chủ tịch nước), Nguyên Chủ tịch Hội liên hiệp phụ nữ Việt Nam. Bác Hồ từng nói: "Phó Tổng tư lệnh Quân giải phóng miền Nam là cô Nguyễn Thị Định, cả thế giới chỉ nước ta có vị tướng quân gái như vậy. Thật vẻ vang cho cả miền Nam, cho cả dân tộc ta"

Trương Vĩnh Trọng (1942 - 2021), xã Bình Hoà, Ủy viên Bộ Chính trị khoá X, Phó Thủ tướng Chính phủ (2006 - 2011), Trưởng Ban Nội chính Trung ương (2001 - 2007)

Trung tướng Võ Viết Thanh, sinh năm 1943, tại xã Lương Phú, Nguyên Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh, Nguyên Thứ trưởng Bộ Nội vụ (Bộ Công an hiện nay)

Đại tướng Lê Văn Dũng, sinh năm 1945 tại xã Phong Nẫm, Bí thư Trung ương Đảng (2001 - 2011), Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị Quân đội NDVN (2001 - 2011), Tổng Tham mưu Trưởng Quân đội NDVN (1998 - 2001)

Nguyễn Thị Kim Ngân, sinh năm 1954 tại xã Châu Hoà, Ủy viên Bộ Chính trị khoá XI (từ năm 2013), XII, Chủ tịch Quốc hội (2016 - 2021), Bộ trưởng Bộ Lao động Thương Binh và Xã hội (2007 - 2011). Bà là nữ Chủ tịch Quốc hội đầu tiên của Việt Nam.

Võ Thành Hạo, sinh năm 1959 tại xã Tân Lợi Thạnh, Nguyên Bí thư Tỉnh uỷ Bến Tre (2015 - 2019)

Trung tướng Huỳnh Chiến Thắng, sinh năm 1965 tại xã Tân Thanh, Phó Tổng tham mưu Trưởng Quân đội NDVN, Nguyên Chính uỷ Quân khu 9, Ủy viên Trung ương Đảng khoá XII, XIII

Phan Văn Mãi, sinh năm 1973 tại xã Thạnh Phú Đông, Ủy viên Trung ương Đảng khoá XII (dự khuyết), XIII, Bí thư Tỉnh uỷ Bến Tre, Chủ tịch HĐND tỉnh Bến Tre (từ năm 2019), Bí thư Thường trực Trung ương Đoàn (2011 - 2014)

Chú thích

Tham khảo


title: Albairate

text:
Albairate là một đô thị ởtỉnh Milano ở vùng Lombardia, khoảng 20 km về phía tây nam của Milano. Đến thời điểm 31 tháng 12 năm 2004, dân số đô thị này là 4.360 người, diện tích là 15,0 km².

Albairate giáp các đô thị:: Corbetta, Cisliano, Cassinetta di Lugagnano, Gaggiano, Abbiategrassovà Vermezzo.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 www.comune.albairate.mi.it/

Đô thị Thành phố đô thị Milano
Thành phố và thị trấn ở Lombardia


title: Bombus wurflenii

text:
Bombus wurflenii là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Radoszkowski mô tả khoa học năm 1860.

Chú thích

Tham khảo

W
Động vật được mô tả năm 1860
Động vật cánh màng châu Âu


title: Clévilliers

text:
Clévilliers  là một xã thuộc tỉnh Eure-et-Loir trong vùng Centre-Val de Loire ở bắc trung bộ nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 199 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Eure-et-Loir


title: Conus babaensis

text:
Conus babaensis là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae, họ ốc cối.

Giống như tất cả các loài thuộc chi Conus, chúng là loài săn mồi và có nọc độc. Chúng có khả năng "đốt" con người, do vậy khi cầm chúng phải hết sức cẩn thận.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

 The Conus Biodiversity website

B


title: Hemicrepidius dilaticollis

text:
Hemicrepidius dilaticollis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Motschulsky miêu tả khoa học năm 1859.

Chú thích

Tham khảo

Hemicrepidius


title: Manaus

text:
Manaus là một thành phố Brasil, thủ phủ của Bang Amazonas và trung tâm tài chính chủ yếu, doanh nghiệp và phát triển kinh tế của miền Bắc Brasil. Nó là một thị trấn lịch sử và bến cảng, nằm ở trung tâm của khu rừng nhiệt đới lớn nhất thế giới. Nó nằm ở hợp lưu của những người da Negro và Solimões. Đây là một trong những thành phố nổi tiếng nhất Brasil trên toàn thế giới, chủ yếu là đối với tiềm năng của họ cho du lịch và du lịch sinh thái, mà làm cho các điểm đến du lịch thành phố lớn thứ mười ở Brasil. Manaus thuộc trung và vi trùng tên Amazonense Trung tâm.Điều đáng chú ý đối với di sản văn hóa và kiến trúc của nó, với rất nhiều ngôi đền, cung điện, bảo tàng, nhà hát, thư viện và các trường đại học. Nó nằm ở cực bắc của đất nước, km 3490 của thủ đô quốc gia, Brasília.

Manaus có diện tích 11.401 ki-lô-mét vuông, dân số năm 2014 là 2,020,301 triệu người.

Thành phố Manaus là một trong những cảng chính phục vụ cho việc phát triển khu vực lưu vực sông Amazon. Thành phố này xuất khẩu các sản phẩm như cao su, gỗ. Các sản phẩm và ngành nghề chính gồm: lọc hóa dầu, xà phòng, hóa chất, thực phẩm chế biến, du lịch. Thành phố này được người Bồ Đào Nha lập năm 1669 và đã là một thành phố bùng nổ phát triển ngành cao su từ năm 1890 đến năm 1920.

Tham khảo

Thành phố cảng Brasil
Khởi đầu năm 1669
Khu dân cư ở Amazonas (bang Brasil)
Khu dân cư ở Amazon
Khu dân cư trên sông Rio Negro (Amazon)

Đô thị bang Amazonas, Brasil


title: 1447 Utra

text:
1447 Utra (1938 BB) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 26 tháng 1 năm 1938 bởi Y. Vaisala ở Turku.

Tiểu hành tinh được đặt tên theo nơi sinh của Y. Vaisala.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 1447 Utra

001447
Được phát hiện bởi Yrjö Väisälä
19380126
Tiểu hành tinh được đặt tên
001447


title: Semih Şentürk

text:
Semih Şentürk (sinh ngày 29 tháng 4 năm 1983, tại İzmir, Thổ Nhĩ Kỳ) là cựu cầu thủ bóng đá người Thổ Nhĩ Kỳ thi đấu ở vị trí tiền đạo.

Sự nghiệp

Câu lạc bộ
Semih bắt đầu sự nghiệp bóng đá từ Fenerbahçe PAF, đội trẻ của Fenerbahçe từ năm 1996 cho đến năm 1999. Sau 3 năm gắn bó với Fenerbahçe PAF, anh ghi được 63 bàn sau 56 trận. Với thành tích trên, anh được đôn lên đội hình chính của Fenerbahçe ở năm 1999.

Mùa giải 2001-2002, anh được đem cho câu lạc bộ İzmirspor mượn để có thêm kinh nghiệm thi đấu. Tại đây anh có 6 bàn trong 20 trận rồi lại trở về Fenerbahçe, cùng câu lạc bộ này đoạt hai danh hiệu Turkcell Super League trong các năm 204 và 2005. Mùa giải 2005-2006, anh ghi được 8 bàn và đa phần là khi được vào sân từ băng ghế dự bị. Sau mùa giải 2006-2007 với sự ra đi của Ümit Özat và Tuncay Şanli, Semih trở thành đội phó của Fenerbahçe. Mùa giải 2007-2008, anh trở thành vua phá lưới giải Turkish Premier League với 17 bàn thắng và có thêm hai bàn thắng nữa ở UEFA Champions League 2007-2008, nơi Fenerbahçe đã lọt vào đến tứ kết và thua Chelsea FC.

Đội tuyển quốc gia
Nhờ thành tích ghi bàn xuất sắc cho Fenerbahçe, Semih được gọi vào Đội tuyển bóng đá quốc gia Thổ Nhĩ Kỳ cho 2 trận đấu quyết định tại vòng loại Euro 2008 gặp Na Uy và Bosnia-Herzegovina. Bàn thắng đầu tiên của anh cho đội tuyển là bàn thắng trong trận thắng 2-0 của Thổ Nhĩ Kỳ trước Phần Lan vào ngày 29 tháng 5 năm 2008. Semih có tên trong 23 cầu thủ của huấn luyện viên Fatih Terim dự Giải vô địch bóng đá châu Âu 2008.

Euro 2008 là giải đấu lớn đầu tiên Semih tham gia. Ngày 11 tháng 6, trong trận gặp chủ nhà Thụy Sĩ, anh vào sân thay người ở phút 46 khi Thổ Nhĩ Kỳ đang bị dẫn trước 1-0 và đến phút 57, anh đánh đầu ghi bàn san bằng tỉ số 1-1. Chung cuộc Thổ Nhĩ Kỳ thắng 2-1.

Ngày 20 tháng 6, Semih trở thành người hùng của đất nước Thổ Nhĩ Kỳ khi ghi bàn gỡ hòa 1-1 ở phút 120+2 trong trận tứ kết gặp Croatia đưa trận đấu đến các loạt sút luân lưu. Trong loạt sút này, anh cũng đã thực hiện thành công lượt sút thứ 2. Chung cuộc Thổ Nhĩ Kỳ thắng Croatia 3-1 trong loạt sút luân lưu và vào bán kết Euro 2008 gặp đội tuyển Đức.

Trong trận bán kết với Đức vào ngày 25 tháng 6, anh thắp lên hi vọng cho người Thổ khi gỡ hòa 2-2 ở phút thứ 86 từ đường chuyền của Sabri Sarıoğlu. Với bàn thắng này, anh cũng trở thành cầu thủ Thổ Nhĩ Kỳ ghi nhiều bàn thắng nhất tại Euro 2008 với 3 bàn thắng. Khi trận đấu tưởng chừng sẽ diễn ra 30 phút hiệp phụ thì hậu vệ Philipp Lahm của Đức đã ghi bàn ấn định tỉ số 3-2 của trận đấu ở phút 90 chấm dứt cuộc phiêu lưu của Thổ Nhĩ Kỳ và Semih.

Thống kê sự nghiệp

Câu lạc bộ

Quốc tế

Bàn thắng quốc tế

Danh hiệu

Fenerbahçe
Süper Lig (5): 2000-01, 2003-04, 2004-05, 2006-07, 2010-11.
Türkiye Kupası (2): 2011-12, 2012-13.
Süper Kupa (2): 2007, 2009.

Cá nhân
Vua phá lưới Giải vô địch bóng đá Thổ Nhĩ Kỳ mùa giải 2007-08 với 17 bàn thắng.

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thông tin về Semih trên fenerbahce.org
Thông tin về Semih trên TFF.org
Bàn thắng của Semih trong trận Croatia-Thổ Nhĩ Kỳ

Sinh năm 1983
Cầu thủ bóng đá Thổ Nhĩ Kỳ
Cầu thủ bóng đá Fenerbahçe
Cầu thủ bóng đá İzmirspor
Cầu thủ bóng đá Antalyaspor
Nhân vật còn sống
Tiền đạo bóng đá


title: Nephrotoma brevipennis

text:
Nephrotoma brevipennis là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Tham khảo

Nephrotoma


title: Lype recta

text:
Lype recta là một loài Trichoptera hóa thạch trong họ Psychomyiidae.

Tham khảo

Hóa thạch Bộ Cánh lông
Lype


title: Quận Greene, Arkansas

text:
Quận Greene là một quận thuộc tiểu bang Arkansas, Hoa Kỳ.
Quận này được đặt tên theo. Theo điều tra dân số của Cục điều tra dân số Hoa Kỳ năm 2000, quận có dân số 37.331 người. Quận lỵ đóng ở Paragould, nằm trên đỉnh Crowley's Ridge

Địa lý
Theo Cục điều tra dân số Hoa Kỳ, quận có diện tích 1501 km2, trong đó có 6 km2 là diện tích mặt nước.

Các xa lộ chính

Quận giáp ranh

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Quận của Arkansas

Vùng thống kê kết hợp Jonesboro-Paragould
Lãnh thổ Arkansas 1833
Khu dân cư thành lập năm 1833


title: Patellapis tshibindica

text:
Patellapis tshibindica là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1939.

Chú thích

Tham khảo

Patellapis
Động vật được mô tả năm 1939


title: Đắk Wil

text:
Đắk Wil là một xã thuộc huyện Cư Jút, tỉnh Đắk Nông, Việt Nam.

Địa lý
Xã Đắk Wil nằm ở phía tây bắc huyện Cư Jút, có vị trí địa lý:
Phía đông giáp xã Ea Pô
Phía tây giáp Campuchia
Phía nam giáp xã Đắk D'rông và huyện Đắk Mil
Phía bắc giáp tỉnh Đắk Lắk.

Xã Đắk Wil có diện tích 420,32 km², dân số năm 2019 là 9.234 người, mật độ dân số đạt 22 người/km².

Hành chính
Xã Đắk Wil được chia thành 13 thôn: 1, 2, 5, 6, 7, 8, 9, 18, Đoàn Kết, Đồi Mây, Hà Thông, Thái Học, Trung Tâm và 2 buôn: Knã, Trum.

Lịch sử
Xã Đắk Wil được thành lập vào ngày 15 tháng 8 năm 2001 trên cơ sở 42.140 ha diện tích tự nhiên và 5.159 người của xã Ea Pô.

Ngày 30 tháng 9 năm 2019, Hội đồng Nhân dân tỉnh Đắk Nông ban hành Nghị quyết 24/NQ-HĐND về việc:
Sáp nhập thôn 4 vào thôn 5
Sáp nhập một phần thôn 2 vào Buôn Knã
Sáp nhập thôn 3 vào phần còn lại thôn 2.

Chú thích

Tham khảo

Xã, phường, thị trấn biên giới Việt Nam - Campuchia


title: Babenhausen, Unterallgäu

text:
Babenhausen là một đô thị ở huyện Unterallgäu bang Bayern, Đức.

Tham khảo


title: Monterroso

text:
Monterroso là một đô thị thuộc tỉnh Lugo trong vùng Galicia, phía bắc Tây Ban Nha. Đô thị này có diện tích là ki-lô-mét vuông, dân số năm 2009 là người với mật độ người/km². Đô thị này có cự ly km so với Tarragona.

Tham khảo

Đô thị ở Lugo


title: Liroetis belousovi

text:
Liroetis belousovi là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Lopatin miêu tả khoa học năm 2004.

Chú thích

Tham khảo

Liroetis


title: Gastrallus immarginatus

text:
Gastrallus immarginatus là một loài bọ cánh cứng thuộc chi Gastrallus trong họ Ptinidae.

Chú thích

Tham khảo

Gastrallus


title: Chanuman (huyện)

text:
Chanuman () là huyện (‘‘amphoe’’) cực đông bắc của tỉnh Amnat Charoen, đông bắc Thái Lan.

Lịch sử
Mueang Chanuman Monthon được lập năm 1910 bởi Phra Prachon Chaturong. Lúc đó mường này thuộc Monthon Ubon Ratchathani. Sau đó thành phố này khủng hoảng kinh tế và dân di cư đến nơi khác. Hoàng thân Sapphasitthiprasong đã hạ cấp mường này thành tiểu huyện (King Amphoe) thuộc Khemarat. Tiểu huyện này đã được nâng cấp thành huyện 1958. Năm 1993 đây là một trong những huyện tạo nên tỉnh mới Amnat Charoen.

Địa lý
Các huyện giáp ranh (từ phía đông nam theo chiều kim đồng hồ) là Khemarat của tỉnh Ubon Ratchathani, Pathum Ratchawongsa, Senangkhanikhom của tỉnh Amnat Charoen, Loeng Nok Tha của tỉnh Yasothon và Don Tan của tỉnh Mukdahan. Về phía đông bên kia sông Mekong là tỉnh của Lào Salavan.

Nguồn nước quan trọng của vùng này là sông Mekong.

Hành chính
Huyện này được chia thành 5 phó huyện (tambon), các đơn vị này lại được chia thành 59 làng (muban). Chanuman là một thị trấn (thesaban tambon) nằm trên một phần của tambon Chanuman. Ngoài ra có 5 tổ chức hành chính tambon (TAO).

Tham khảo

Liên kết ngoài
 amphoe.com (tiếng Thái)

Chanuman