title: Edmund Hillary

text:
Sir Edmund Percival Hillary (20 tháng 7 năm 1919 - 11 tháng 1 năm 2008) là một nhà thám hiểm và leo núi người New Zealand. Ngày 29 tháng 5 năm 1953, Hillary và nhà leo núi người Nepan, Tenzing Norgay đã trở thành hai người đầu tiên trèo lên đỉnh Everest và quay về an toàn.

Tiểu sử
Edmund Percival Hillary sinh ngày 20 tháng 7 năm 1919 tại thị trấn Tuakau (phía Nam Auckland), bố ông là Percival Augustus Hillary còn mẹ là bà Gertrude Clark. Hillary học cấp II tại trường sơ trung Auckland (Auckland Grammar School), ông thường phải đi mất 2 tiếng để tới trường và thường dùng thời gian đó để đọc sách. Khi đó Hillary bé hơn các bạn cùng tuổi và rất nhút nhát, vì vậy ông thường vùi đầu vào những quyển sách và ước mơ sau này được trở thành nhà thám hiểm. Ông bắt đầu nhận ra niềm yêu thích của mình với môn leo núi vào tuổi 16 khi tham gia một chuyến đi của trường tới núi Ruapehu, Hillary nhận ra rằng mình khỏe và chịu đựng tốt hơn nhiều người khác. Năm 1939, ông hoàn thành chuyến leo núi lớn đầu tiên khi lên đến đỉnh núi Olivier của dãy núi Southern Alps.

Cùng với người anh Rex, Hillary làm nghề nuôi ong, nghề này tạo điều kiện cho ông tiến hành những chuyến leo núi vào mùa Đông của phương Nam, khi công việc nuôi ong phải tạm nghỉ.

Khi được 19 tuổi, Hillary trở thành giảng viên chính thức của trường Radiant Living, ông làm việc ở đây cho đến năm 1943. Trong cuốn sách View from the Summit (dịch nghĩa: Nhìn từ đỉnh núi) của mình, Hillary viết: "Tôi học được nhiều điều ở trường Radiant Living - Tôi đã biết cách diễn thuyết một cách tự tin và thậm chí còn bắt đầu suy nghĩ một cách thoải mái về những đề tài quan trọng. Nhưng cuối cùng thì lòng nhiệt tình của tôi như lẽ thường cũng giảm dần. Tôi muốn thoát ra khỏi cuộc sống bình thường này, nên cuối cùng đành bất đắc dĩ rời khỏi trường."

Năm 1943 Hillary tham gia Không quân hoàng gia New Zealand (RNZAF) và trở thành phi công lái thủy phi cơ Catalina. Năm 1945 ông được điều tới Fiji và quần đảo Solomon, tại đây ông bị bỏng nặng sau một tai nạn trên thuyền và được hồi hương về New Zealand.

Chinh phục đỉnh Everest
Hillary là một người được điểm A ở lớp. bắt đầu tham gia chinh phục đỉnh Everest năm 1951 khi tham gia đoàn khảo sát của Anh do Eric Shipton lãnh đạo.

Trong giai đoạn này, con đường lên đỉnh núi từ phía Tây Tạng bị đóng cửa còn Nepal chỉ cho phép mỗi năm một đoàn thám hiểm lên đỉnh núi theo con đường của họ. Một đoàn leo núi của Thụy Sĩ (có sự tham gia của Tenzing) đã cố gắng chinh phục đỉnh núi năm 1952 nhưng phải quay trở lại khi chỉ còn cách đỉnh Everest 260 mét vì điều kiện thời tiết. Năm 1953, những người Anh được phép tiến hành chuyến thám hiểm. Trong chuyến leo núi ở dãy Alps năm 1952, Hillary và người bạn George Lowe đã được mời tham gia chuyến thám hiểm năm 1953, ngay lập tức ông nhận lời.

Đầu tiên, Shipton được chọn là người lãnh đạo cuộc leo núi nhưng sau đó bị thay thế bởi John Hunt. Hillary định rời khỏi đoàn nhưng đã được cả Hunt và Shipton thuyết phục ở lại. Ông dự định sẽ leo cùng người bạn Lowe, tuy vậy Hunt đã chọn hai đội khác với ý Hillary, một đội là Tom Bourdillon và Charles Evans, còn đội kia là Hillary and Tenzing. Như nhiều chuyến leo núi khác, cuộc thám hiểm này là một cố gắng của tập thể. Lowe giám sát việc chuẩn bị để leo ngọn Lhotse còn Hillary phụ trách con đường leo qua thác băng Khumbu đầy nguy hiểm.

Trại chuẩn bị ở chân núi của cuộc thám hiểm được dựng tháng 3 năm 1953 tại South Col ở độ cao 7.900 mét. Ngày 26 tháng 5, đội thứ nhất của Bourdillon và Evans thực hiện chuyến leo núi, họ đã đến được đỉnh Nam chỉ cách đỉnh Everest 100 mét nhưng sau đó phải quay lại do hệ thống dưỡng khí của Evans bị hỏng. Hunt quyết định nhóm của Hillary và Tenzing sẽ lên đỉnh núi.

Hillary và Tenzing bị tuyết và gió giữ chân ở South Col suốt 2 ngày. Ngày 28 tháng 5 họ được nhóm 3 người của Lowe, Alfred Gregory và Ang Nyima tiếp viện và hai người dựng được lều ở độ cao 8.500 mét sau khi nhóm tiếp viện đã quay xuống núi. Buổi sáng hôm sau, Hillary phát hiện ra đôi giày leo núi của ông đã bị đóng băng ở ngoài lều và ông phải mất 2 giờ để làm ấm đôi giày. Sau đó Hillary và Tenzing cố gắng leo lên đỉnh núi lần cuối, họ mang theo 30 kg dụng cụ. Khó khăn cuối cùng của con đường leo lên đỉnh núi là một vách đá cao 12 mét (sau đó được đặt tên là "Hillary Step"), Hillary tìm ra cách leo lên khi ông nhìn thấy một khe nứt giữa vách đá và băng tuyết và Tenzing đi theo ông . Sau vách đá này thì con đường trở nên đơn giản hơn và họ lên đến đỉnh Everest vào lúc 11 giờ 30 phút sáng. Theo như Hillary kể lại, "Chỉ cần bổ thêm vài nhát rìu phá băng, và chúng tôi đã đứng trên đỉnh".

Hillary và Tenzing chỉ đứng trên đỉnh Everest chừng 15 phút, hai người thử tìm những vết tích cuộc leo núi trước đó của George Mallory, Hillary chụp cho Tenzing một bức hình, Tenzing để lại vài thanh sô-cô-la trên tuyết như một lễ vật, còn Hillary để lại một cây thánh giá ông được cho trước đó.

Sau khi chinh phục đỉnh núi, hai người phải tiếp tục cẩn thận với con đường quay về, họ nhận ra rằng tuyết trôi đã che phủ dấu vết của chuyến leo lên và làm nhiệm vụ trở nên phức tạp. Người đầu tiên họ gặp trên đường quay về là Lowe, ông này đã leo lên để gặp họ với một bình súp nóng.

Tin tức về sự thành công của chuyến thám hiểm được truyền đi vào đúng ngày lên ngôi của nữ hoàng Anh Elizabeth II. Hillary và Tenzing đã rất ngạc nhiên trước sự ca ngợi của quốc tế dành cho họ khi hai người quay về Kathmandu.

Các chuyến thám hiểm sau Everest
Hillary đã trèo lên 10 đỉnh núi khác của dãy Himalaya trong các cuộc thám hiểm năm 1956, 1960-61 và 1963-65. Ông đặt chân tới cực Nam của Trái đất ngày 4 tháng 1 năm 1958 trong chuyến thám hiểm xuyên Nam Cực của Khối thịnh vượng chung. Hillary cũng đã tham gia một cuộc thám hiểm bằng thuyền máy từ cửa sông Hằng tới nguồn của nó năm 1977. Năm 1985, Hillary và Neil Armstrong đã cùng nhau bay vượt qua Bắc Băng Dương trên một chiếc máy bay hai động cơ nhỏ và hạ cánh xuống Bắc Cực. Như vậy, ông đã trở thành người đầu tiên đặt chân đến hai cực của địa cầu và đỉnh Everest. Cùng năm này, Edmund Hillary được cử làm cao ủy (đại sứ) của New Zealand tại Ấn Độ, Nepal và Bangladesh, ông làm việc ở New Delhi bốn năm rưỡi.

Năm 1979, ông đã dự định trở thành hướng dẫn viên cho chuyến bay tham quan Nam Cực xấu số Air New Zealand Flight 901 nhưng rồi phải từ bỏ vì bận việc khác. Người thay thế Hillary là bạn thân của ông Peter Mulgrew, sau đó đã phải bỏ mạng vì tai nạn của chiếc máy bay này tại đỉnh Erebus.

Vinh danh
Hillary là người New Zealand duy nhất có chân dung trên tiền giấy của nước này khi còn sống. Nhiều đường phố, trường học và tổ chức ở New Zealand và nước ngoài được đặt theo tên của ông như trường Sir Edmund Hillary Collegiate ở Otara hay Ủy ban Hillary (Hilarry Commission) (nay là SPARC).

Để kỉ niệm lần thứ 50 chuyến chinh phục đỉnh thành công đỉnh Everest, chính phủ Nepal đã trao tặng Edmund Hillary danh hiệu công dân danh dự của nước này trong một buổi lễ long trọng tổ chức tại Kathmandu. Ông là người nước ngoài đầu tiên có vinh dự này ở Nepal.

Hoạt động từ thiện
Edmund Hillary đã dành rất nhiều thời gian để giúp đỡ những người Sherpa ở Nepal thông qua quỹ Himalayan Trust do ông thành lập. Ông cũng là Chủ tịch danh dự của quỹ American Himalayan Foundation, một tổ chức phi lợi nhuận của Hoa Kỳ chuyên giúp đỡ nâng cao sinh thái và điều kiện sống ở vùng núi Himalaya.

Mới đây Hillary đã bày tỏ sự khinh bỉ của mình với thái độ của một số người leo núi, đặc biệt ông chỉ trích công khai việc Mark Inglis, một người New Zealand và 40 người leo núi khác đã để nhà leo núi người Anh David Sharp chết vào tháng 5 năm 2006. Ông phát biểu rằng: "Tôi nghĩ là thái độ chung của những người leo lên đỉnh Everest ngày càng tệ hại. Mọi người chỉ muốn leo lên đỉnh núi, thật kinh khủng khi bạn nhìn thấy một người đàn ông gặp phải những rắc rối về độ cao, bị mắc dưới tảng đá mà chỉ ngả mũ chào rồi thản nhiên đi qua".

Chú thích

Liên kết ngoài

 Trang web của quỹ Himalayan Trust UK
 Trang web của quỹ American Himalayan Foundation
 Hillary đặt chân đến Nam Cực
 Phỏng vấn Hillary trên tạp chí TIME

Người New Zealand
Nhà thám hiểm New Zealand
Sinh năm 1919
Mất năm 2008


title: Death Magnetic

text:
Death Magnetic là album phòng thu thứ 9 của ban nhạc heavy metal đến từ Mỹ Metallica, phát hành ngày 12 tháng 9 năm 2008 bởi Warner Bros. Records. Đây là album đầu tiên của nhóm có sự góp mặt của tay Bass Robert Trujillo, và nhà sản xuất Rick Rubin. Đây cũng là album phòng thu đầu tiên của Metallica hợp tác với Warner Bros. Records.
Album này sau khi phát hành đã leo lên vị trí số 1 tại bảng xếp hạng Billboard 200 của Mỹ với 490.000 bản được tiêu thụ ngay tuần đầu tiên. Với thành tích này Metallica là ban nhạc đầu tiên có tới 5 album liên tiếp đều đứng đầu bảng bảng xếp hạng danh tiếng này.

Danh sách bài hát

Giải thưởng

Đề cử Grammy
Death Magnetic đã được đề cử cho bốn giải Grammy năm 2009 bao gồm:
 Album nhạc rock xuất sắc nhất
 Trình diễn metal xuất sắc nhất ("My Apocalypse")
 Trình diễn nhạc đệm rock xuất sắc nhất ("Suicide & Redemption")
 Trình bày đĩa hát đẹp nhất
Và đã chiến thấng tại 2 hạng mục là Trình diễn metal xuất sắc nhất và Trình bày đĩa hát đẹp nhất.

Xếp hạng

Album

Đĩa đơn

Không phải đĩa đơn

Chú thích

Album của Metallica
Album năm 2008
Album sản xuất bởi Rick Rubin
Album của Warner Bros. Records


title: Bulbophyllum goebelianum

text:
Bulbophyllum goebelianum là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

G|goebelianum]]

G


title: Biển Celtic

text:
Biển Celtic (tiếng Ireland: An Mhuir Cheilteach; tiếng Wales: Y Môr Celtaidd; tiếng Cornwall An Mor Keltek; tiếng Breton: Ar Mor Keltiek) là một vùng biển thuộc Đại Tây Dương ngoài khơi bờ biển phía nam của Ireland. Biển này giáp với eo biển Saint George, eo biển Bristol, eo biển Manche cũng như những vùng liền kề thuộc Wales, Cornwall, Devon và Bretagne. Biển này có tên là biển Celtic do vị trí địa lý nằm gần vùng của các dân tộc người Celt; cái tên này lần đầu được sử dụng bởi Ernest William Lyons Holt năm 1921. Phần phía bắc của biển trước đó được coi là một phần của eo biển Saint George và phần phía nam thì không có tên gọi phổ biến.

Tham khảo

Biển Pháp
Biên giới Vương quốc Liên hiệp Anh-Cộng hòa Ireland
Thủy vực Ireland
Thủy vực Wales
Thủy vực Anh
Địa mạo Cornwall
Biển Cộng hòa Ireland


title: Apicia

text:
Apicia là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Geometridae


title: Congénies

text:
Congénies  là một xã trong tỉnh Vaunage in the Gard thuộc vùng Occitanie, phía nam nước Pháp. Xã Congénies nằm ở khu vực có độ cao trung bình 75 mét trên mực nước biển. Xã này nằm giữa Nîmes, Montpellier, Cevennes và Camargue.

Tham khảo

 INSEE commune file

Eglise Notre Dame XIèmme-XVIIème; "cloche Nogaret" 1759

Liên kết ngoài

 http://congenies.canalblog.com
Van Etten Book: Congénies et sa vie quaker
Congénies quaker's house
 Congénies trên trang mạng Viện địa lý quốc gia.
 Thông tin điều tra dân số Congénies từ l'Insee

Xã của Gard


title: Hersfeld-Rotenburg

text:
Hersfeld-Rotenburg là một huyện (Kreis) ở phía đông của Hesse, Đức. Các huyện giáp ranh là: Werra-Meißner, Wartburgkreis, Fulda (huyện), Vogelsberg (huyện), Schwalm-Eder.

Lịch sử
Năm 1821, các huyện được lập ở Hesse, gồm có huyện Hersfeld và Rotenburg. Năm 1972, hai huyện được sáp nhập.

Địa lý
Huyện có cảnh quan Waldhessen, các núi ở đây gồm Knüllgebirge, Stölzinger Gebirge, Richelsdorfer Gebirge và Kuppenrhön, một phần núi Rhön.

Huy hiệu

Thị xã và đô thị

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Official website
 Touristic website

Huyện của bang Hessen
Kassel (vùng)
Hersfeld-Rotenburg


title: Bulbophyllum spathulatum

text:
Bulbophyllum spathulatum là một loài phong lan thuộc chi Bulbophyllum.

Chú thích

Tham khảo

The Bulbophyllum-Checklist
The internet Orchid species Photo Encyclopedia

spathulatum]]

S


title: Psychomyia intorachit

text:
Psychomyia intorachit là một loài Trichoptera trong họ Psychomyiidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Chú thích

Tham khảo

Động vật khu vực sinh thái Indomalaya
Psychomyia


title: Ver-lès-Chartres

text:
Ver-lès-Chartres  là một xã thuộc tỉnh Eure-et-Loir trong vùng Centre-Val de Loire ở bắc trung bộ nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 135 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Verleschartres


title: Zera

text:
Zera là một chi bướm ngày thuộc họ Bướm nâu.

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database


title: Jarjapupeta

text:
Jarjapupeta là một thị trấn thống kê (census town) của quận Vizianagaram thuộc bang Andhra Pradesh, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Jarjapupeta có dân số 5534 người. Phái nam chiếm 51% tổng số dân và phái nữ chiếm 49%. Jarjapupeta có tỷ lệ 57% biết đọc biết viết, thấp hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 67%, và tỷ lệ cho phái nữ là 46%. Tại Jarjapupeta, 11% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Andhra Pradesh


title: Rollinia fendleri

text:
Rollinia fendleri là một loài thực vật thuộc họ Annonaceae. Đây là loài đặc hữu của Venezuela.

Chú thích

Tham khảo

 World Conservation Monitoring Centre 1998. Rollinia fendleri. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Venezuela
fendleri
Thực vật đặc hữu Venezuela


title: Dommartin-la-Chaussée

text:
Dommartin-la-Chaussée  là một xã của tỉnh Meurthe-et-Moselle, thuộc vùng Grand Est, đông bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 240 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Dommartinlachaussee


title: Ypsolopha undulatella

text:
Ypsolopha undulatella là một loài bướm đêm thuộc họ Ypsolophidae. Loài này có ở Hoa Kỳ, bao gồm Arizona, Utah và Colorado.

Sải cánh dài khoảng 20–24 mm.

Chú thích

Tham khảo

Ypsolopha


title: Antocha mitosanensis

text:
Antocha mitosanensis là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Antocha
Limoniidae ở vùng Palearctic


title: Phan Thanh (định hướng)

text:
Phan Thanh có thể là:

Nhân vật
 Nhà báo Phan Thanh (1908-1939), một chính khách Việt Nam đầu thế kỷ 20.

Địa danh tại Việt Nam
 Xã Phan Thanh, huyện Bắc Bình, tỉnh Bình Thuận
 Xã Phan Thanh, huyện Bảo Lạc, tỉnh Cao Bằng
 Xã Phan Thanh, huyện Nguyên Bình, tỉnh Cao Bằng
 Xã Phan Thanh, huyện Lục Yên, tỉnh Yên Bái


title: Meillonnas

text:
Meillonnas là một xã ở tỉnh Ain, vùng Auvergne-Rhône-Alpes thuộc miền đông nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Ain

Tham khảo

Xã của Ain


title: Palikir

text:
Palikir () là thủ đô của Liên bang Micronesia từ năm 1989, sau khi thay thế Kolonia. Thủ đô này tọa lạc trên đảo Pohnpei.

Khí hậu
Palikir có khí hậu xích đạo theo phân loại khí hậu Köppen. Gió mậu dịch và lốc xoáy là những hiện tượng thời tiết phổ biến ở khu vực. Như nhiều vùng khác có khí hậu xích đạo, Palikir có biên độ nhiệt rất thấp, thường ở mức 27 °C (81 °F) trong suốt cả năm. Lượng mưa trung bình hàng năm của thành phố là 5.202 mm (204,8 in). Đây là thành phố thủ đô ẩm ướt nhất trên thế giới.

Nhân khẩu
Các sắc tộc phổ biến nhất trong thành phố là Chuuk, Kosrae, Pohnpei và Yap. Trong khi đó, tiếng Anh là ngôn ngữ chính thức và phổ biến nhất. 96% dân số theo đạo Thiên chúa (Công giáo La Mã chiếm 50%).

Người nổi tiếng

 Bailey Olter, chính khách
 Emelihter Kihleng, nhà thơ

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Palikir in American Heritage Dictionary
 Micronesia facts on NationalGeographic.com

Pohnpei
Thủ đô châu Đại Dương
Liên bang Micronesia


title: Dolichopeza geometrica

text:
Dolichopeza geometrica là một loài ruồi trong họ Ruồi hạc (Tipulidae). Chúng phân bố ở miền Australasia.

Tham khảo

Dolichopeza


title: Torcy-le-Grand, Aube

text:
Torcy-le-Grand là một xã ở tỉnh Aube, thuộc vùng Grand Est ở phía bắc miền trung nước Pháp.

Dân số

Xem thêm
 Xã của tỉnh Aube

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Torcy-le-Grand sur le site de l'Institut géographique national
 Torcy-le-Grand sur le site de l'Insee
 Torcy-le-Grand sur le site du Quid
 Les communes les plus proches de Torcy-le-Grand
 Torcy-le-Grand sur Mapquest
 Torcy-le-Grand sur Viamichelin

Torcy-le-Grand


title: Meaux

text:
Meaux là một xã trong vùng đô thị Paris, thuộc tỉnh Seine-et-Marne, vùng hành chính Île-de-France của nước Pháp, có dân số là 49.800 người (thời điểm 2005).

Những người con của thành phố
 Philippe de Vitry (1291-1361), nhà soạn nhạc, nhà thơ
 Guillaume Briçonnet (1470-1534), giám mục của Meaux
 Jacques Lefèvre d'Étaples
 Guillaume Farel (1489-1565)
 Henri Moissan (1852-1907) lớn lên tại Meaux, nhận Giải thưởng Nobel về hóa học năm 1906
 Véronique Genest, (sinh 1957), diễn viên
 Eric Leblacher (sinh 1978), vận động viên đua xe đạp

Tham khảo

Liên kết ngoài

Official website
Pictures of Meaux Cathedral: ,  ,
1999 Land Use, from IAURIF (Institute for Urban Planning and Development of the Paris-Île-de-France région
French Ministry of Culture list for Meaux
Map of Meaux on Michelin

Other "Meaux"
 Meaux la Montagne, Rhône departement (France)
 Meaux, Louisiana (USA)

Thư mục
 Patrice CROISY: Bibliographie de Meaux (Meaux, 2006). This database includes over 4 000 articles and books on Meaux and neighbourhood. Some of them are in English.

Xã của Seine-et-Marne
Quận lỵ của Pháp


title: (35145) 1993 AM

text:
(35145) 1993 AM là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi Seiji Ueda và Hiroshi Kaneda ở Kushiro, Hokkaidō, Nhật Bản, ngày 13 tháng 1 năm 1993.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 35001–36000

Tham khảo

Thiên thể phát hiện năm 1993
Được phát hiện bởi Hiroshi Kaneda
Được phát hiện bởi Seiji Ueda
Tiểu hành tinh vành đai chính


title: Hội đồng Tối cao Khảo cổ học

text:
Hội đồng Tối cao Khảo cổ học (tiếng Anh: Supreme Council of Antiquities, viết tắt là SCA) là một cơ quan trực thuộc Bộ Văn hóa Ai Cập có chức năng bảo tồn, bảo vệ và soạn thảo quy chế về cổ vật và công tác khảo cổ học ở Ai Cập.

Từ 1971-1994, cơ quan này trước có tên là Tổ chức Khảo cổ Ai Cập. Trước đó nữa lại có tên là Cục Khảo cổ hoặc Cơ quan Khảo cổ, có lịch sử từ giữa thế kỷ 19.

Chủ tịch Hội đồng từ năm 2002 đến này là tiến sĩ Zahi Hawass.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Supreme Council of Antiquities : Official website of the SCA, providing news and a description of the Council's work (site does not exist—link is to Egyptian Museum Centennial Anniversary conference)
The Plateau: Official website of Dr Zahi Hawass
About the Supreme Council of Antiquities

Chính phủ Ai Cập
Ai Cập học
Viện khảo cổ học
Văn hóa Ả Rập
Ai Cập năm 1859


title: Senodonia emodi

text:
Senodonia emodi là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1863.

Chú thích

Tham khảo

Senodonia


title: Thương Châu, Thương Lạc

text:
Thương Châu (chữ Hán phồn thể:商州區, âm Hán Việt: Thương Châu khu) là một quận thuộc địa cấp thị Thương Lạc ở tỉnh Thiểm Tây, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Quận Thương Châu có diện tích 2672 km2, dân số năm 2002 là 540.000 người. Huyện này được chia ra các đơn vị hành chính gồm trấn: Thành Quan, Dạ Thôn, Kim Lăng Tự, Đại Kinh, Hắc Long Khẩu, Dương Tà và 54 hương

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang web chính quyền Thương Châu

Đơn vị cấp huyện Thiểm Tây
Thương Lạc


title: Nậm Hàng

text:
Nậm Hàng là một xã thuộc huyện Nậm Nhùn, tỉnh Lai Châu, Việt Nam.

Địa lý
Địa giới hành chính xã Nậm Hàng:
Phía đông giáp các xã Pú Đao và Nậm Pì
Phía tây giáp xã Mường Mô
Phía nam giáp thị trấn Nậm Nhùn và các xã Nậm Manh, Nậm Chà
Phía bắc giáp xã Hua Bum.

Xã Nậm Hàng có diện tích 149,19 km², dân số năm 2012 là 4.193 người, mật độ dân số đạt 28 người/km².

Lịch sử
Trước đây, Nậm Hàng là một xã thuộc huyện Mường Lay, tỉnh Lai Châu cũ (nay là huyện Mường Chà, tỉnh Điện Biên).

Ngày 26 tháng 11 năm 2003, Quốc hội ban hành Nghị quyết số 22/2003/QH11 chia tỉnh Lai Châu cũ thành hai tỉnh Lai Châu và Điện Biên. Theo đó, phần lớn huyện Mường Lay thuộc tỉnh Điện Biên (đến năm 2005 được đổi tên thành huyện Mường Chà), riêng xã Nậm Hàng cùng với xã Pú Đao thuộc địa giới hành chính tỉnh Lai Châu mới.

Ngày 2 tháng 1 năm 2004, Chính phủ ban hành Nghị định số 01/2004/NĐ-CP. Theo đó, sáp nhập xã Nậm Hàng huyện Mường Tè.

Ngày 8 tháng 4 năm 2008, Chính phủ ban hành Nghị định số 41/2008/NĐ-CP. Theo đó, thành lập xã Nậm Manh trên cơ sở điều chỉnh 16.470,30 ha diện tích tự nhiên và 2.032 người của xã Nậm Hàng.

Sau khi điều chỉnh địa giới hành chính, xã Nậm Hàng còn lại 17.028,20 ha diện tích tự nhiên và 3.628 người.

Ngày 14 tháng 10 năm 2011, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 97/NQ-CP. Theo đó, thành lập thị trấn Nậm Nhùn trên cơ sở điều chỉnh 2.109,12 ha diện tích tự nhiên, 3.444 người của xã Nậm Hàng và 886,09 ha diện tích tự nhiên của xã Nậm Manh.

Sau khi điều chỉnh địa giới hành chính, xã Nậm Hàng còn lại 14.919,08 ha diện tích tự nhiên và 4.193 người.

Ngày 2 tháng 11 năm 2012, xã Nậm Hàng chuyển sang trực thuộc huyện Nậm Nhùn mới thành lập.

Chú thích

Tham khảo


title: Imsweiler

text:
Imsweiler là một đô thị thuộc thuộc huyện Donnersberg, Đức. Đô thị Imsweiler có diện tích 9,9 km², dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2006 là 593 người.

Tham khảo

Xã của bang Rheinland-Pfalz
Xã và đô thị ở huyện Donnersberg


title: One Step Closer (bài hát của Linkin Park)

text:
"One Step Closer" là đĩa đơn đầu tay của ban nhạc rock người Mỹ Linkin Park. Nó được phát hành làm đĩa đơn đầu tiên và bài hát thứ hai trong album đầu tay của họ, Hybrid Theory. Bài hát đã được góp mặt trong các trò chơi điện tử âm nhạc năm 2008 là Rock Band 2 và Guitar Hero On Tour: Decades, cũng như làm nhạc nền cho bộ phim Dracula 2000 năm 2000 ở phần danh đề cuối phim.

Một phiên bản phối lại của bài hát mang tên "1Stp Klosr" đã xuất hiện trong album remix của Linkin Park, Reanimation. Bản phối lại có sự tham gia của Jonathan Davis, ca sĩ chính của ban nhạc nu metal người Mỹ Korn.

Bài hát này đã được mashup với một bài hát khác của ban nhạc lấy từ album Hybrid Theory, "Points of Authority", cũng như được hợp tác với bài hát 99 Problems (lấy từ "The Black Album" của Jay-Z) trong đĩa EP Collision Course.

Video âm nhạc

Joe Hahn của Linkin Park và đạo diễn Gregory Dark đã nghĩ ra ý tưởng cho video. Phiên bản gốc của video được cho là cảnh quay trực tiếp của ban nhạc với người hâm mộ (tương tự như video âm nhạc của họ cho "Faint").

Video được ghi hình ở Los Angeles dưới lòng đất 63 feet (19,20 mét) trong một đường xe điện ngầm bỏ hoang của LA, nằm kế sát một bệnh viện bỏ hoang.

"One Step Closer" là video ca nhạc duy nhất của Linkin Park được quay bằng camera SD, có thể xem ở chất lượng 480p và chỉ có ở Mỹ trên kênh YouTube của Warner Bros. Records.

Tính đến tháng 11 năm 2020, bài hát đã có hơn 113 triệu lượt xem trên YouTube.

Nhân sự
Linkin Park

 Chester Bennington - giọng ca chính
 Mike Shinoda - đàn organ, hát, sampler
 Brad Delson - guitar
 Joe Hahn - bàn xoay, sample, lập trình
 Rob Bourdon - trống

Nhân sự bổ sung

 Scott Koziol - guitar bass

Danh sách bài hát

Xếp hạng

Xếp hạng hàng tuần

Bảng xếp hạng cuối năm

Chứng nhận

Tham khảo

Đĩa đơn của Warner Bros. Records
Video âm nhạc do Gregory Dark đạo diễn
Bài hát của Linkin Park
Bài hát năm 2000
Sử dụng Certification Table Entry cho United States
Sử dụng Certification Table Entry cho United Kingdom
Bài hát sáng tác bởi Chester Bennington
Đĩa đơn đầu tay năm 2000


title: Narros de Matalayegua

text:
Narros de Matalayegua là một đô thị ở tỉnh Salamanca, phía tây Tây Ban Nha, cộng đồng tự trị Castile-Leon. Đô thị này có cự ly 42 kilômét so với thành phố tỉnh lỵ Salamanca và có dân số 279 người.

Địa lý
Đô thị này có diện tích 74,07 km².
Đô thị này nằm ở khu vực có độ cao 990 mét trên mực nước biển.
Mã số bưu chính là 37455.

Tham khảo

Đô thị ở Salamanca


title: Sphecodes dyozankeanus

text:
Sphecodes dyozankeanus là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Tsuneki mô tả khoa học năm 1983.

Chú thích

Tham khảo

Sphecodes
Động vật được mô tả năm 1983


title: Raphia (bướm đêm)

text:
Raphia là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Đây là chi duy nhất thuộc phân họ Raphiinae.

Loài
 Raphia abrupta Grote, 1864
 Raphia aethiops
 Raphia approximata
 Raphia cinderella  J. B. Smith, 1903
 Raphia corax
 Raphia elbea J. B. Smith, 1908
 Raphia frater Grote, 1864 (đồng nghĩa: Raphia coloradensis Putnam-Cramer, 1886)
 Raphia hybris Hübner, 1813
 Raphia illarioni
 Raphia obsoleta
 Raphia pallula H. Edwards, 1886
 Raphia peusteria
 Raphia piazzi Hill, 1927

Chú thích

Tham khảo

 Natural History Museum Lepidoptera genus database
 Raphia at funet.fi

Liên kết ngoài

Noctuidae


title: Cidnopus crassipes

text:
Cidnopus crassipes là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Schwarz miêu tả khoa học năm 1900.

Chú thích

Tham khảo

Cidnopus


title: 25658 Bokor

text:
25658 Bokor (tên chỉ định: 2000 AE88) là một tiểu hành tinh vành đai chính. Nó được phát hiện bởi dự án Nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất Lincoln ở Socorro, New Mexico, ngày 5 tháng 1 năm 2000. Nó được đặt theo tên Jacqueline B Bokor, an American high school student whose environmental management team project won first place ở the 2009 Giải thưởng Khoa học và Kỹ thuật Intel.

Xem thêm
Danh sách các tiểu hành tinh: 25001–26000

Tham khảo

Liên kết ngoài

Thiên thể phát hiện năm 2000


title: Bulbine francescae

text:
Bulbine francescae là một loài thực vật thuộc họ Asphodelaceae. Đây là loài đặc hữu của Namibia. Môi trường sống tự nhiên của chúng là vùng nhiều đá.

Tham khảo

 Loots, S. & Craven, P. 2004. Bulbine francescae . 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Namibia
Bulbine


title: Avaray

text:
Avaray là một xã của tỉnh Loir-et-Cher, thuộc vùng Centre-Val de Loire, miền trung nước Pháp.

Tham khảo

Xã của Loir-et-Cher


title: Dendropsophus pseudomeridianus

text:
Dendropsophus pseudomeridianus là một loài ếch thuộc họ Nhái bén.
Đây là loài đặc hữu của Brasil.
Môi trường sống tự nhiên của chúng là xavan ẩm, đồng cỏ nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới vùng ngập nước hoặc lụt theo mùa, đầm nước ngọt, đầm nước ngọt có nước theo mùa, đất canh tác, vùng đồng cỏ, các đồn điền, vườn nông thôn, rừng thoái hóa nghiêm trọng, ao, và kênh, mương.

Tham khảo

 Gonçalves da Cruz, C.A. & Potsch de Carvalho-e-Silva, S. 2004. Dendropsophus pseudomeridianus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 7 năm 2007.

Dendropsophus
Động vật lưỡng cư Brasil
Động vật đặc hữu Brasil


title: Acanthoscelides barrocolorado

text:
Acanthoscelides barrocolorado là một loài bọ cánh cứng trong họ Bruchidae. Loài này được Johnson miêu tả khoa học năm 1983.

Chú thích

Tham khảo

B


title: Ceromitia bipartita

text:
Ceromitia bipartita là một loài bướm đêm thuộc họ Adelidae. Loài này có ở Nam Phi.

Chú thích

Tham khảo

Ceromitia
Động vật đặc hữu Nam Phi


title: Dương Trí Trạch

text:
Dương Trí Trạch (chữ Hán: 楊致澤, 1586-1662) là quan nhà Lê trung hưng trong lịch sử Việt Nam.

Sự nghiệp
Dương Trí Trạch người làng Bát Trạc, huyện Thiên Lộc, Hà Tĩnh, Việt Nam. Năm 1619, Dương Trí Trạch đỗ đồng tiến sĩ lúc 34 tuổi.

Năm 1630 ông phụng mệnh đi sứ nhà Minh, khi trở về được thăng làm Bồi tụng.

Năm 1644, ông làm đốc thị cùng Tây quận công Trịnh Tạc đi đánh họ Mạc ở Cao Bằng, bắt được dư Đảng nhà Mạc.

Năm 1653 ông được thăng làm Thượng thư bộ Lễ, kiêm thị độc Viện hàn lâm, tước Dực vận tán trị công thần, Bạt quận công.

Từ khi nhà Lê trung hưng đã tổ chức 25 khoa thi nhưng chưa có bia đề tên. Dương Trí Trạch đã thực hiện việc khắc tên các tiến sĩ 25 khoa này vào bia đá. Khi làm xong việc, ông được vào phủ chúa làm Tham tụng, sau đó thăng làm Thượng thư bộ Hộ, thêm chức Thiếu bảo.

Năm 1661 vì tuổi cao sức yếu, ông xin về hưu. Năm sau (1662), ông mất, thọ 77 tuổi, được truy tặng là Thái tể.

Nhận định
Sử gia Phan Huy Chú nhận định về ông như sau:
Ông ở triều 40 năm,… tính thẳng thắn giữ luật phép của triều đình, không có ai thỉnh thác được; bàn việc gì tuy hơi nghiêm khắc nhưng theo lẽ công bằng đều giữ ngay thẳng, bấy giờ ai cũng khen là danh thần.

Xem thêm
 Trịnh Tạc
 Lê Thần Tông
 Đặng Thế Khoa

Tham khảo
 Phan Huy Chú (2008), Lịch triều hiến chương loại chí, tập 1, Nhà xuất bản Giáo dục

Chú thích

Liên kết ngoài
 Tuổi Tuất với Danh nhân Việt Nam

Nhà ngoại giao Việt Nam thời Lê trung hưng
Quan lại nhà Lê trung hưng
Người Hà Tĩnh
Sinh năm 1586
Mất năm 1662
Tể tướng Việt Nam
Tiến sĩ nhà Hậu Lê
Công tước nhà Lê trung hưng


title: Niévroz

text:
Niévroz là một xã ở tỉnh Ain, vùng Auvergne-Rhône-Alpes thuộc miền đông nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Ain

Tham khảo

Nievroz


title: Montdidier, Somme

text:
Montdidier là một xã ở tỉnh Somme, vùng Hauts-de-France, Pháp.
Thị trấn có diện tích 12,58 km2, dân số năm 2004 là 6029 người. Khu vực này có độ cao trung bình 97 m trên mực nước biển.
Thị trấn này tọa lạc trên đường D935, khoảng 20 dặm Anh về phía đông bắc của Amiens, trong khu vực ‘Santerre’.

Dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Municipal website
 A history of Montdidier
 Website of Hervé Grosjean
 Old postcards of Montdidier
 Tourist Office website
 Montdidier trên trang mạng của INSEE
 Montdidier trên trang mạng của Quid

Xã của Somme


title: Chalepotatus antennalis

text:
Chalepotatus antennalis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Weise miêu tả khoa học năm 1913.

Chú thích

Tham khảo

Chalepotatus


title: Kansk

text:
Kansk () là một thành phố Nga bên tả ngạn sông Kan. Thành phố này thuộc chủ thể Krasnoyarsk Krai. Thành phố có dân số 103.000 người (theo điều tra dân số năm 2002). Đây là thành phố lớn thứ 158 của Nga theo dân số năm 2002. Dân số qua các thời kỳ:
Thành phố là nơi có Căn cứ không quân Kansk và có tuyến đường sắt xuyên Xibia chạy qua.

Được thành lập năm 1628 (năm 1636, nó đã được chuyển đến vị trí hiện tại của nó) làm một pháo đài Nga, nó là một trung tâm của lưu vực than non Kansk-Achinsk, đầu những năm 1980 đã được phát triển thành một trong những khu vực mỏ than đá lớn nhất của Liên Xô. Nó cũng có bông, gỗ, thủy phân và các ngành công nghiệp thực phẩm.

Tham khảo

Thành phố của Nga
Vùng Krasnoyarsk


title: Chlorissa

text:
Chlorissa là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Các loài
 Chlorissa albistrigulata Warren, 1897
 Chlorissa amphitritaria (Oberthür, 1879)
 Chlorissa anadema (Prout, 1930)
 Chlorissa aquamarina (Hampson, 1895)
 Chlorissa arkitensis Viidalepp, 1988
 Chlorissa asphaleia Wiltshire, 1966
 Chlorissa cloraria (Hübner, [1813])
 Chlorissa discessa Walker, 1861
 Chlorissa etruscaria (Zeller, 1849)
 Chlorissa faustinata (Millière, 1868)
 Chlorissa gelida (Butler, 1889)
 Chlorissa gigantaria (Staudinger, 1892)
 Chlorissa macrotyro Inoue, 1954
 Chlorissa obliterata (Walker, 1863)
 Chlorissa pretiosaria (Staudinger, 1877)
 Chlorissa rubrifrons (Warren, 1894)
 Chlorissa sachalinensis Matsumura
 Chlorissa stibolepida Butler, 1879
 Chlorissa talvei Viidalepp, 1988
 Chlorissa vermiculata Warren, 1897
 Chlorissa viridata – Small Grass Emerald (Linnaeus, 1758)

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

 Chlorissa at funet.fi
 Natural History Museum Lepidoptera genus database

Hemitheini


title: Gravedona

text:
Gravedona là một đô thị ở tỉnh Como trong vùng Lombardia, có cự ly khoảng  về phía bắc của Milano và khoảng  về phía đông bắc của Como. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 2.669 người và diện tích là 6,2 km².. Đô thị này có một bến cảng nhỏ và nhìn ra hồ Como.

Đô thị Gravedona có các frazioni (các đơn vị trực thuộc, chủ yếu là các làng) Negrana, San Carlo, Segna, Trevisa, và Traversa.

Gravedona giáp các đô thị: Colico, Consiglio di Rumo, Domaso, Dosso del Liro, Peglio.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Como
Thành phố và thị trấn ở Lombardia

en:Gravedona
lmo:Gravedona
nl:Gravedona


title: Novi di Modena

text:
Novi di Modena là một đô thị ở tỉnh Modena thuộc vùng Emilia-Romagna, có vị trí cách khoảng 60 km về phía tây bắc của Bologna và khoảng 25 km về phía bắc của Modena. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 10.845 người và diện tích 51,8 km².

Đô thị Novi di Modena có các frazioni (đơn đơn vị cấp dưới, chủ yếu là các làng) Sant'Antonio in Mercadello and Rovereto sul Secchia.

Novi di Modena giáp các đô thị: Carpi, Cavezzo, Concordia sulla Secchia, Moglia, Rolo, San Possidonio.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 www.comune.novi.mo.it

Đô thị tỉnh Modena


title: Dicranomyia eulaliae

text:
Dicranomyia eulaliae là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở miền Cổ bắc.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Dicranomyia
Limoniidae ở vùng Palearctic


title: Marnaves

text:
Marnaves  là một xã trong tỉnh Tarn thuộc vùng Occitanie ở miền nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 152 mét trên mực nước biển.

Sông Cérou chảy qua thị trấn.

Tham khảo
INSEE

Xã của Tarn


title: Caloptilia violacella

text:
Caloptilia violacella là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Hoa Kỳ (bao gồm Illinois, Missouri, Florida, Georgia, Kentucky, Maine, Maryland, New York và Texas).

Sải cánh dài khoảng 10 mm.

Ấu trùng ăn Cajanus cajan, Desmodium species (bao gồm Desmodium rotundifolium) và Meibomia dillenii. Chúng ăn lá nơi chúng làm tổ.

Chú thích

Tham khảo

Liên kết ngoài
Caloptilia at microleps.org
mothphotographersgroup
Bug Guide

Caloptilia


title: Troschelia berniciensis

text:
Troschelia berniciensis là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Buccinidae.

Miêu tả

Phân bố

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Troschelia


title: Sainte-Croix-sur-Orne

text:
Sainte-Croix-sur-Orne là một xã trong tỉnh Orne, vùng Normandie tây bắc nước Pháp. Xã Sainte-Croix-sur-Orne nằm ở khu vực có độ cao trung bình 173 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintecroixsurorne


title: Popian

text:
Popian là một xã thuộc tỉnh Hérault trong vùng Occitanie phía nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 50 mét trên mực nước biển. Dân số thời điểm năm 1999 là 340 người.

Tham khảo

Xã của Hérault


title: Anthurium oxyphyllum

text:
Anthurium oxyphyllum là một loài thực vật]] thuộc họ Araceae. Đây là loài đặc hữu của Ecuador. Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và vùng núi ẩm nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo

 Benavides, G. & Pitman, N. 2003. Anthurium oxyphyllum. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Ecuador
O|O
Thực vật dễ tổn thương


title: Tân Sơn

text:
Tân Sơn là một huyện miền núi nằm ở phía tây nam tỉnh Phú Thọ, Việt Nam.

Đây là huyện có điều kiện khó khăn nhất của tỉnh Phú Thọ. Theo quyết định số 275/QĐ-TTg thì huyện Tân Sơn cùng 6 huyện khác trên cả nước được xét thoát nghèo giai đoạn 2018-2020.

Địa lý
Huyện Tân Sơn nằm ở phía tây nam tỉnh Phú Thọ và là huyện cực tây của tỉnh (điểm cực nằm tại xã Thu Cúc), có vị trí địa lý:
Phía đông giáp huyện Thanh Sơn
Phía bắc giáp huyện Yên Lập và huyện Văn Chấn, tỉnh Yên Bái
Phía tây giáp huyện Phù Yên, tỉnh Sơn La
Phía nam giáp huyện Đà Bắc, tỉnh Hòa Bình.

Tân Sơn đồng thời là huyện có diện tích lớn nhất tỉnh Phú Thọ và xã Thu Cúc cũng là xã có diện tích lớn nhất trong số các xã của Phú Thọ (thậm chí còn lớn hơn cả thị xã Phú Thọ).

Huyện có 68.858 ha diện tích tự nhiên và 75.897 nhân khẩu, trong đó 83% là đồng bào các dân tộc: Mường, Dao, H'Mông, Thái, La Chí, Tày, Nùng...

Trên địa bàn huyện có Vườn quốc gia Xuân Sơn, trải rộng chủ yếu trên xã Xuân Sơn. Đây là một trong các khu rừng đặc dụng của Việt Nam, với thảm thực vật phong phú, các hang động kỳ thú.

Huyện Tân Sơn có hai con đèo lớn là đèo Khế nằm trên quốc lộ 32 là ranh giới của tỉnh Phú Thọ với tỉnh Yên Bái. Đèo Cón hay đèo dốc Cón nằm trên Quốc lộ 32B nơi ranh giới giữa tỉnh Phú Thọ với tỉnh Sơn La. Cả hai con đèo này đều thuộc xã Thu Cúc.

Hành chính
Huyện Tân Sơn có 17 đơn vị hành chính cấp xã trực thuộc, bao gồm 17 xã: Đồng Sơn, Kiệt Sơn, Kim Thượng, Lai Đồng, Long Cốc, Minh Đài, Mỹ Thuận, Tam Thanh, Tân Phú (huyện lỵ), Tân Sơn, Thạch Kiệt, Thu Cúc, Thu Ngạc, Văn Luông, Vinh Tiền, Xuân Đài, Xuân Sơn.

Lịch sử
Huyện Tân Sơn được thành lập theo nghị định số 61/2007/NĐ-CP ngày 9 tháng 4 năm 2007 của Chính phủ Việt Nam do tách ra 17 xã từ huyện Thanh Sơn, huyện lỵ đặt tại xã Tân Phú.

Đặc sản
Huyện Tân Sơn có nhiều món ăn cổ truyền được coi là đặc sản nơi đây như Thịt chua, Cá thính...

Tham khảo

Liên kết ngoài


title: Gnash

text:
Dự án Gnash được lập ra để xây dựng một phần mềm tự do và trình cắm bổ sung trình duyệt cho định dạng tệp Adobe Flash và thay thế phần mềm tư hữu Adobe Flash Player. Chương trình được phát triển từ dự án GPLFlash.

Gnash được thông báo lần đầu tiên bởi John Gilmore. Đứng đầu nhóm phát triển hiện tại là Rob Savoye.

Xem thêm

 Flash for Linux
 MTASC
 Thư viện Ming
 Qflash
 Swfdec
 swfmill

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Primary Gnash website
 Gnash at GNU Project
 Gnash's Savannah Page
 FSF/GNU Press Release: FSF announces GNU Gnash - Flash Movie Player
 An interview with Gnash project leader about the future of the product

Phần mềm đồ họa 2D tự do
Phần mềm tự do viết bằng C++
Trình thông dịch
Phần mềm phát đa phương tiện tự do
Dự án GNU
Adobe Flash
Dự án phần mềm tự do cường đô cao
Phần mềm năm 2005
Phần mềm dự án GNU


title: Caryedon dialii

text:
Caryedon dialii là một loài bọ cánh cứng trong họ Bruchidae. Loài này được Decelle miêu tả khoa học năm 1973.

Chú thích

Tham khảo

Caryedon


title: Tây Lâm, Y Xuân

text:
Tây Lâm (chữ Hán giản thể: 西林区âm Hán Việt: Tây Lâm khu) là một quận thuộc địa cấp thị Y Xuân, tỉnh Hắc Long Giang, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Quận này có diện tích 457 km², dân số 50.000 người. Mã số bưu chính của Tây Lâm là 153025. Quận Tây Lâm được chia thành các đơn vị hành chính gồm 3 nhai đạo: Tây Lâm, Tân Hưng, Đài Thanh.

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện Hắc Long Giang
Y Xuân


title: 704 Interamnia

text:
704 Interamnia ( , từ tiếng Latin Interamnium) là một tiểu hành tinh rất lớn ở vành đai chính, ước tính có đường kính là 350 km. Khoảng cách trung bình của nó tới Mặt Trời là 3.067 (ĐVTV).

Tiểu hành tinh này do Vincenzo Cerulli phát hiện ngày 2.10.1910 ở Osservatorio Astronomico di Collurania-Teramo ở thành phố Teramo (Ý), và được đặt tên là Interamnia, tên tiếng Latinh của thành phố Teramo, nơi Cerulli làm việc. Dường như đây là tiểu hành tinh đồ sộ thứ 5 - sau các tiểu hành tinh Ceres, 4 Vesta, 2 Pallas và 10 Hygiea - với khối lượng ước tính bằng 1,2% khối lượng của toàn vành đai tiểu hành tinh.

Các đặc tính

Mặc dù là tiểu hành tinh lớn thứ 5, Interamnia là một thiên thể ít được nghiên cứu. Nó có thể là tiểu hành tinh kiểu F lớn nhất, nhưng chỉ có ít chi tiết về thành phần cấu tạo bên trong hoặc hình dạng của nó, và chưa có một phân tích đường cong ánh sáng nào để xác định tọa độ hoàng đạo của các cực của nó (và do đó độ nghiêng trục quay). Tỷ trọng vẻ bề ngoài cao của nó gợi ra giả thuyết nó là một thiên thể cực rắn chắc toàn bộ, không xốp hoặc có dấu vết của nước. Điều này cũng gợi ra giả thuyết chắc chắn là Interamnia đủ lớn để hoàn toàn chịu đựng mọi sự va chạm xảy ra ở vành đai tiểu hành tinh từ khi Thái Dương hệ được hình thành.

Bề mặt rất tối của nó và khoảng cách Mặt Trời tương đối lớn của nó có nghĩa là Interamnia có thể không được nhìn thấy bằng ống nhòm 2 mắt (binoculars) 10x50. Ở phần lớn xung đối, cấp sao biểu kiến của nó là khoảng +11,0, ít hơn độ sáng tối thiểu của các tiểu hành tinh Vesta, Ceres hay Pallas. Ngay cả ở xung đối củng điểm quỹ đạo thì cấp sao biểu kiến cũng chỉ là +9,9, thấp hơn Vesta.

Quỹ đạo của nó hơi lệch tâm hơn của tiểu hành tinh Hygiea (15% đối với 12%) nhưng khác với quỹ đạo của Hygiea về độ nghiêng quỹ đạo rất lớn hơn và thời gian hơi ngắn hơn. Một khác biệt khác là củng điểm quỹ đạo của Interamnia nằm ở phía đối diện với các củng điểm quỹ đạo của "4 tiểu hành tinh lớn", nên Interamnia ở củng điểm quỹ đạo thì thực sự gần Mặt Trời hơn Ceres và Pallas ở cùng một kinh độ. Không chắc nó có thể va chạm với tiểu hành tinh Pallas vì giao điểm của chúng ở cách nhau quá xa, trong khi mặc dù các giao điểm của nó nằm ở phía đối diện với các giao điểm của Ceres, nó thường cách xa Ceres khi cả hai băng qua cùng mặt bằng quỹ đạo và một việc va chạm lại cũng không chắc có thể xảy ra.

Kích thước
Các quan sát thuận lợi của việc che khuất một ngôi sao có cấp sao biểu kiến với độ sáng 6,6 vào ngày 23.3.2003, cho 35 dây cung chỉ cho biết một ellipsoid bằng 350×304 km.

Khối lượng
Năm 2001, Michalak ước tính Interamnia có khối lượng là 6,9 kg. Mặc dù ước tính của Michalak phụ thuộc vào các khối lượng của 19 Fortuna, 29 Amphitrite và 16 Psyche, như vậy khối lượng đạt được này khoác vẻ một mô hình động lực không đầy đủ. Năm 2007, Baer và Chesley ước tính Interamnia có khối lượng (7.12±0.84) kg. Mặc dù một ước tính gần đây hơn của Baer gợi ý nó có khối lượng chỉ bằng 3,70 kg. Điều này cho thấy nó ít đồ sộ hơn tiểu hành tinh 511 Davida.

Tham khảo

Liên kết ngoài
Orbital simulation from JPL (Java) / Ephemeris
Animation of Asteroid Interamnia taken ngày April 1 & 2, 2003
Occultation of GSC 23450183 bởi (704) Interamnia ngày 1996 December 17 (dia: 329 km; rotation period of 8.70 +/- 0.06 giờ)
Interamnia Occultations Observed before 2003
Occultation  of HIP36189 bởi (704) Interamnia ngày 2003 March 23 (dia: 350.4×303.7 km) recorded bởi Isao Ootsuki (graze) và Hideo Takashima và Fujio Ohbain Nhật Bản, analysis bởi Tsutomu Hayamizu

Tiểu hành tinh vành đai chính
Tiểu hành tinh kiểu F (Tholen)
Thiên thể phát hiện năm 1910
Khoa học năm 1910
Ứng cử viên hành tinh lùn


title: Symbiezidium

text:
Symbiezidium là một chi thực vật thuộc họ Lejeuneaceae.

Danh sách loài
Chi này có các loài sau (tuy nhiên danh sách này có thể chưa đủ):

 Symbiezidium barbiflorum
 Symbiezidium kroneanum
 Symbiezidium madagascariensis, Steph.
 Symbiezidium setosum
 Symbiezidium transversale
 Symbiezidium viridissimum

Chú thích

Tham khảo

Lejeuneaceae


title: Ecnomus spia

text:
Ecnomus spia là một loài Trichoptera trong họ Ecnomidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Tham khảo

Ecnomus


title: Orsara di Puglia

text:
Orsara di Puglia là một đô thị ở tỉnh Foggia, Puglia, phía nam Italia. Đô thị này có diện tích 82 km2, dân số 3268 người.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang mạng chính thức

Đô thị tỉnh Foggia


title: Scrobigera

text:
Scrobigera là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Loài
 Scrobigera albomarginata Moore, 1872
 Scrobigera amatrix Westwood, 1848
 Scrobigera claggi Clench, 1953
 Scrobigera hesperioides Walker, 1862
 Scrobigera niveifasciata Rothschild, 1896
 Scrobigera proxima Walker, 1854
 Scrobigera semperi Felder, 1874
 Scrobigera taeniata Rothschild & Jordan, 1903
 Scrobigera umbrosa Clench, 1953
 Scrobigera vacillans Walker, [1865]
 Scrobigera vulcania Butler, 1875

Chú thích

Tham khảo

 Natural History Museum Lepidoptera genus database
 Scrobigera at funet.fi

Agaristinae


title: Phratora bispinula

text:
Phratora bispinula là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Wang miêu tả khoa học năm 1992.

Chú thích

Tham khảo

Phratora


title: Sở Tương Cương

text:
Tương Cương (chữ Hán: 襄彊, ? – 209 TCN) là vua chư hầu nước Sở cuối thời nhà Tần trong lịch sử Trung Quốc.

Thân thế
Tương Cương vốn là dòng dõi vua nước Sở thời Chiến Quốc. Năm 223 TCN, nước Sở bị Tần Thủy Hoàng tiêu diệt.

Tiểu sử
Tháng bảy âm lịch năm 209 TCN, 900 người lính thú ở nước Sở cũ theo Trần Thắng khởi nghĩa ở làng Đại Trạch chống lại sự cai trị của nhà Tần.

Sau khi đánh chiếm làng Đại Trạch, Trần Thắng đánh lấy đất Kỳ và chia quân làm 2 đường: tự mình đánh phía tây, sai tướng Cát Anh tiến về phía đông.

Cát Anh đánh chiếm được 5 huyện rồi tiến đến Đông Thành, tìm được Tương Cương bèn lập làm Sở Vương để có danh nghĩa chống Tần.

Tuy nhiên chưa bao lâu sau, có tin Trần Thắng đánh chiếm được đất Trần cũng tự lập làm Trương Sở vương.

Cát Anh không muốn chống lại Trần Thắng bèn giết chết ông và quay về kinh đô Trương Sở báo với Trần Thắng. Tương Cương làm vua không có thực quyền, ở ngôi không được bao lâu, không rõ bao nhiêu tuổi.

Xem thêm
Trần Thắng
Cát Anh

Tham khảo

Sử ký Tư Mã Thiên, thiên:
Trần Thiệp thế gia

Người nhà Tần
Vua nước Sở
Mất năm 209 TCN
Vua Trung Quốc bị giết


title: Bourneville

text:
Bourneville là một xã thuộc tỉnh Eure trong vùng Normandie miền bắc nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Eure

Tham khảo

Xã của Eure


title: Le Mée, Eure-et-Loir

text:
Le Mée  là một xã thuộc tỉnh Eure-et-Loir trong vùng Centre-Val de Loire ở bắc trung bộ nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 128 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Mee


title: Eudonia octophora

text:
Eudonia octophora là một loài bướm đêm thuộc họ Crambidae. Nó được tìm thấy ở New Zealand.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Eudonia


title: Natri thiocyanat

text:
Natri thiocyanat là hợp chất hoá học có công thức NaSCN. Muối chảy rữa không màu này là một trong những nguồn cung cấp chính của ion thioxyanat. Vì thế nó dùng làm chất ban đầu cho việc tổng hợp các hoá chất y dược và các hoá chất đặc biệt khác. Muối thioxyanat được điều chế từ phản ứng giữa xyanua và nguyên tử lưu huỳnh:

NaCN + S → NaSCN

Natri thioxyanat kết tinh dạng trực thoi. Mỗi trung tâm Na+ được bao quanh bởi 3 nguyên tử lưu huỳnh và 3 nguyên tử nitơ từ ion thioxyanat. Nó thường dùng trong phòng thí nghiệm để kiểm tra sự có mặt của ion Fe3+.

Ứng dụng trong tổng hợp hoá học
Natri thiocyanat tham gia biến đổi ankyl halide thành các ankylthioxyanat. Các hợp chất liên quan là amonium thioxyanat và kali thioxyanat, đều tan được trong nước. Bạc thioxyanat cũng có thể dùng được; kết tủa bạc halide giúp làm đơn giản việc gia công. Xử lý isopropyl bromide với natri thioxyanat trong dung dịch cồn nóng cho ra isopropyl thioxyanat. Cộng proton vào natri thioxyanat thu được axit isothioxyanic, S=C=NH (pKa = -1.28). Dạng này được tạo ra đúng vị trí từ natri thioxyanat; nó thêm vào gốc amin sẽ thu được dẫn xuất thiourê.

Chú thích

Hợp chất natri
Muối thiocyanat


title: Celina vitticollis

text:
Celina vitticollis là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Guignot miêu tả khoa học năm 1953.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Celina


title: Prosipho tuberculatus

text:
Prosipho tuberculatus là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Buccinidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Prosipho


title: Thuyền buồm Trung Quốc

text:
Thuyền buồm Trung Quốc (tiếng Trung: 中国帆船) hay Thuyền mành là một loại thuyền đã có mặt trên đất nước Trung Hoa từ thời kỳ cổ đại và vẫn sử dụng đến ngày nay. Chiếc thuyền đã được phát triển dưới thời nhà Hán (206 TCN-220) và đã được sử dụng như tàu biển vào đầu thế kỷ thứ 2. Chúng đã phát triển trong các Triều đại sau đó, và đã được sử dụng cho những chuyến đi biển đến khắp các vùng đất châu Á. Chúng đã được tìm thấy, và với số lượng ít hơn trên toàn Nhật Bản, Đông Nam Á và Ấn Độ, nhưng chủ yếu ở Trung Quốc và có lẽ nổi tiếng nhất là ở Hồng Kông. Ngày nay nó chỉ phục vụ vào mục đích giải trí.

Tham khảo

Liên kết ngoài

 World of Boats (EISCA) Collection ~ Keying II Hong Kong Junk
 China Seas Voyaging Society
 The Free China, homepage of one of the last remaining 20th century junks, with video.
 The Junk and Advanced Cruising Rig Association, The JRA

Thuyền buồm
Trung Quốc
Phương tiện giao thông đường thủy
Phát minh của Trung Quốc
Loại tàu


title: Moncontour, Vienne

text:
Moncontour là một xã, tọa lạc ở tỉnh Vienne trong vùng Nouvelle-Aquitaine, Pháp. Xã này có diện tích 41,06 kilômét vuông, dân số năm 2006 là 1009 người. Xã nằm ở khu vực có độ cao trung bình 70 m trên mực nước biển.

Biến động dân số

Liên kết ngoài

  Mairie de Moncontour et communes associées
  Moncontour trên trang mạng của INSEE

Tham khảo

Xã của Vienne


title: Berbezit

text:
Berbezit là một xã thuộc tỉnh Haute-Loire nam trung bộ nước Pháp. Xã  nằm ở khu vực có độ cao từ 712-1163 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Haute-Loire


title: Comelico Superiore

text:
Comelico Superiore là một đô thị ở tỉnh Belluno trong vùng Veneto, có vị trí cách khoảng 130 km về phía bắc của Venice và khoảng 60 km về phía đông bắc của Belluno, on the border with Austria. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 2.420 và diện tích 95,9 km².

Comelico Superiore giáp các đô thị: Auronzo di Cadore, Danta di Cadore, Kartitsch (Austria), San Nicolò di Comelico, Sexten-Sesto.

Biến động dân số

Tham khảo

Đô thị tỉnh Belluno
Thành phố và thị trấn ở Veneto


title: Locate Varesino

text:
Locate Varesino là một đô thị ở tỉnh Como trong vùng Lombardia, có cự ly khoảng  về phía tây bắc của Milano và khoảng  về phía tây nam của Como. Tại thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2004, đô thị này có dân số 4.036 người và diện tích là 5,8 km².

Locate Varesino giáp các đô thị: Cairate, Carbonate, Fagnano Olona, Gorla Maggiore, Tradate.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 www.comune.locatevaresino.co.it/

Đô thị tỉnh Como
Thành phố và thị trấn ở Lombardia


title: Côn trùng có cánh

text:
Phân lớp Côn trùng có cánh (danh pháp khoa học: Pterygota) là một phân lớp trong lớp côn trùng và bao gồm các loài côn trùng có cánh. Nó cũng bao gồm các bộ côn trùng không cánh thứ cấp (nghĩa là, nhóm các côn trùng với tổ tiên của chúng là có cánh nhưng đã mất cánh đi do tiến hóa sau này).

Nhóm côn trùng có cánh bao gồm gần như toàn bộ lớp côn trùng. Các bộ sáu chân khác không được đưa vào đây có bộ Hàm nguyên thủy (Archaeognatha hay Microcoryphia, tức các côn trùng có quai hàm nguyên thủy) và bộ Đuôi tơ hay bộ Anh vĩ (Thysanura) (bọ bạc và bọ dài đuôi), cũng như bộ Một đuôi (Monura) đã tuyệt chủng. Ngoài ra còn ba bộ mà hiện nay không được coi là côn trùng nữa: bộ Đuôi nguyên thủy hay bộ Nguyên vĩ (Protura), bộ Đuôi bật (Collembola) và bộ Hai đuôi (Diplura).

Phân loại
 Bộ Archodonata - tuyệt chủng
 Bộ Diaphanopteroidea - tuyệt chủng
 Bộ Embioptera: Bộ Cánh lợp (bọ chân dệt)
 Bộ Ephemeroptera: bộ Cánh phù du (côn trùng phù du)
 Bộ Grylloblattodea
 Bộ Mantophasmatodea
 Bộ Megasecoptera - tuyệt chủng
 Bộ Odonata: Bộ Chuồn chuồn (chuồn chuồn ngô và chuồn chuồn kim)
 Bộ Palaeodictyoptera - tuyệt chủng
 Cận lớp Neoptera: Cận lớp Côn trùng cánh mới
 Bộ Blattodea: Bộ Gián (các loài gián)
 Bộ Caloneurodea - tuyệt chủng
 Bộ Dermaptera: Bộ Cánh da (các loài sâu tai)
 Bộ Isoptera: Bộ Cánh bằng (các loài mối)
 Bộ Mantodea: Bộ Bọ ngựa (các loài bọ ngựa)
 Bộ Orthoptera: Bộ Cánh thẳng (các loài châu chấu, cào cào, muỗm, dế mèn, dế dũi v.v)
 Bộ Phasmatodea: Bộ Bọ que (bọ que)
 Bộ Plecoptera: Bộ Cánh úp
 Bộ Titanoptera - tuyệt chủng
 Bộ Zoraptera: Bộ Rận đất (rận đất)
 Liên bộ Exopterygota: Liên bộ Cánh ngoài
 Bộ Hemiptera: Bộ Cánh nửa (rệp thật sự)
 Bộ Phthiraptera (rận, chấy)
 Bộ Psocoptera: (rệp sáp, mọt)
 Bộ Thysanoptera: Bộ Cánh viền (bọ trĩ)
 Liên bộ Endopterygota: Liên bộ Cánh trong
 Bộ Coleoptera (bọ cánh cứng)
 Bộ Diptera: Bộ Hai cánh (ruồi, nhặng v.v)
 Bộ Hymenoptera: Bộ Cánh màng (kiến, ong, v.v.)
 Bộ Lepidoptera: Bộ Cánh vẩy (bướm ngày, bướm đêm, nhậy)
 Bộ Mecoptera: Bộ Cánh dài
 Bộ Megaloptera: Bộ Cánh rộng
 Bộ Miomoptera - tuyệt chủng
 Bộ Neuroptera: Bộ Cánh gân hay bộ Cánh lưới
 Bộ Protodiptera: Bộ Hai cánh nguyên thủy (tuyệt chủng)
 Bộ Raphidioptera
 Bộ Siphonaptera: Bộ Cánh ống (bọ chét)
 Bộ Strepsiptera: Bộ Cánh vuốt hay cánh xoắn
 Bộ Trichoptera: Bộ Cánh lông

Chú thích

Tham khảo


title: Hydropsyche occulta

text:
Hydropsyche occulta là một loài Trichoptera trong họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở miền Australasia.

Tham khảo

Hydropsyche


title: Ville-en-Blaisois

text:
Ville-en-Blaisois là một xã thuộc tỉnh Haute-Marne trong vùng Grand Est đông bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 188 mét trên mực nước biển.
Sông Blaise chảy qua thị trấn.

Tham khảo

Villeenblaisois


title: Nomada obliquella

text:
Nomada obliquella là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Fowler mô tả khoa học năm 1902.

Chú thích

Tham khảo

Nomada
Động vật được mô tả năm 1902


title: Henneberg, Schmalkalden-Meiningen

text:
Henneberg là một đô thị tại district Schmalkalden-Meiningen, trong Thüringen, nước Đức. Đô thị này có diện tích 13,21 km², dân số thời điểm 31 tháng 12 năm 2006 là 670 người.

Tham khảo


title: Atisô

text:
Atisô (bắt nguồn từ từ tiếng Pháp artichaut /aʁtiʃo/) (tên khoa học: Cynara scolymus), còn được viết là a-ti-sô, a ti sô, cũng còn được gọi là ác-ti-sô, là loại cây lá gai lâu năm có nguồn gốc từ miền Nam châu Âu (quanh Địa Trung Hải) đã được người Cổ Hy Lạp và Cổ La Mã trồng để lấy hoa làm rau ăn. Atisô có thể cao lên tới 1,5 đến 2 mét, lá cây dài từ 50–80 cm.

Những cây atisô được trồng đầu tiên ở quanh Naples vào giữa thế kỷ 15. Nó được Catherine de Medici giới thiệu tới nước Pháp trong thế kỷ 16, sau đó, người Hà Lan mang nó đến Anh. Atisô tiếp tục được mang tới Mỹ trong thế kỷ 19 bởi những người đến nhập cư: bang Louisiana bởi người Pháp và bang California bởi người Tây Ban Nha. Ngày nay, atisô được trồng chủ yếu ở Pháp, Ý và Tây Ban Nha, Mỹ và các nước Mỹ Latinh. Atisô du thực vào Việt Nam đầu thế kỷ 20, được trồng ở Sa Pa, Tam Đảo, nhiều nhất là ở Đà Lạt.

Hiện nay, người ta trồng atisô không những chỉ dùng lá bắc và đế hoa để ăn mà còn dùng làm thuốc. Hoạt chất chính của atisô là cynarine (Acide 1- 3 dicaféin quinic). Ngoài ra còn có inulin, inulinaza, tanin, các muối hữu cơ của các kim loại Kali, Calci, Magiê, Natri... Atisô có tác dụng hạ cholesterol và urê trong máu, tạo mật, tăng tiết mật, lợi tiểu, thường được làm thuốc thông mật, thông tiểu tiện, chữa các chứng bệnh về gan, thận. Tuy chất cynarine đã tổng hợp được nhưng người ta vẫn dùng chế phẩm từ cao lá atisô tươi. Trên thế giới, biệt dược Chophytol của hãng Rosa (Pháp) là thông dụng hơn cả.

Từ nguyên
Từ "artichoke" trong tiếng Anh được mượn từ tiếng Ý vào thế kỷ 16. Tiếng Ý này cũng được mượn từ tiếng Tây Ban Nha hoặc tiếng Ả Rập. Có nhiều hình thức tiếng Ả Rập như "al-kharshūfa" và "khurshūfa". Các hình thức này xuất phát từ tiếng Ả Rập cổ điển có nghĩa là "vảy". Nhiều ngôn ngữ khác cũng mượn từ tiếng Ả Rập để đặt tên cây atisô, ví dụ như tiếng Hebrew ở Israel. Tên gốc tiếng Hebrew trước khi có sự ảnh hưởng của tiếng Ả Rập là "קינרס" (kinars), xuất hiện trong Mishna.

Mặc dù các thuật ngữ châu Âu cho cây atisô được mượn từ tiếng Ả Rập, nhưng chúng lại ảnh hưởng đến tiếng Ả Rập theo cách riêng. Ví dụ, trong tiếng Ả Rập hiện đại ở vùng Địa Trung Hải, thuật ngữ cho cây atisô là "أرضي شوكي" (ʔarḍī shawkī). Trong tiếng Anh, từ "artichoke" có nghĩa đen là "đất gai", và nó được tạo ra bằng cách kết hợp âm từ tiếng Ả Rập với ý nghĩa tương ứng. Các thuật ngữ tiếng Anh và các ngôn ngữ châu Âu khác cũng được hình thành thông qua việc phiên âm từ tiếng Ả Rập và kết hợp với ý nghĩa tương ứng..

Trong trường hợp của tiếng Ả Rập Levantine "ʔarḍī shawkī", tên gọi cho cây atisô thường thay đổi do từ ngữ huyền thoại và kết hợp âm-ý nghĩa. Ví dụ, tiếng Ý "articiocco" được điều chỉnh để tương ứng với "arci-" (cung, trụ cột) và "ciocco" (cái chùm gỗ). Tiếng Pháp cũng có các hình thức như "artichaud" (ấm) và "artihault" (cao), xuất phát từ tiếng Ả Rập, có thể thông qua tiếng Tây Ban Nha. Trên tiếng Anh, có các hình thức như "hartichoak", liên quan đến "heart" (trái tim) và "choke" (nghẹt), có thể ám chỉ phần trung tâm của cây atisô không ăn được gây nghẹn hoặc khả năng cây atisô tràn lan và nghẹt các cây khác trong vườn.

Mô tả

Loại cây này có thể phát triển đến chiều cao từ , và có lá màu bạc mờ hoặc xanh lục. Những lá này có nếp gấp sâu và có chiều dài từ . Hoa của cây này phát triển thành một đầu lớn từ một mầm ăn được, có đường kính khoảng , với nhiều vảy tam giác. Các cánh hoa riêng lẻ có màu tím. Phần ăn được của mầm chủ yếu bao gồm các phần dưới thịt của các lá bao và phần đáy, được gọi là "trái tim". Phần trung tâm nằm giữa các lá bao, được gọi là "chóp" hoặc "râu", không phù hợp để ăn trong các hoa già, lớn hơn.

Các thành phần hóa học
Atisô chứa các chất hoạt tính sinh học apigenin và luteolin.

Đầu hoa của cây atisô được cho là có khả năng chống oxy hóa tổng hợp cao, đây là một trong những giá trị quan trọng nhất của loại rau này trong danh sách các loại rau quả. Một thành phần hóa học quan trọng có trong cây atisô là cynarine. Cynarine chủ yếu được tìm thấy trong phần thịt lá của atisô, tuy nhiên, lá và thân cây khô của atisô cũng chứa cynarine.

Lịch sử sử dụng sớm
Atisô là một biến thể thuần hóa của cây cardoon hoang dại (Cynara cardunculus), có nguồn gốc từ khu vực Địa Trung Hải. Trước đây có tranh cãi về việc atisô có phải là một loại thực phẩm của người Hy Lạp và người La Mã cổ đại, hay loại cây này đã được phát triển sau đó, trong khi các nguồn cổ điển lại nhắc đến cây cardoon hoang dại. Cardoon được đề cập là một loại cây vườn vào thế kỷ thứ tám trước Công nguyên bởi Homer và Hesiod. Pliny the Elder đề cập đến việc trồng 'carduus' ở Carthage và Cordoba. Ở Bắc Phi, nơi nó vẫn được tìm thấy ở trạng thái hoang dã, hạt atisô, có thể là đã được trồng, được tìm thấy trong quá trình khai quật di chỉ Mons Claudianus thuộc thời kỳ La Mã ở Ai Cập.

Loại cây atisô đã được trồng ở Sicilia từ thời kỳ cổ điển của người Hy Lạp, và người Hy Lạp gọi chúng là "kaktos". Trong thời kỳ này, người Hy Lạp đã ăn lá và đầu hoa của cây, và đã cải tiến chúng từ hình dạng ban đầu hoang dã. Người La Mã gọi loại rau này là "carduus" (và sau đó có tên là "cardoon"). Sự cải tiến tiếp theo của cây atisô trong việc trồng cây có thể đã diễn ra trong thời kỳ Trung Cổ ở Tây Ban Nha Hồi giáo và khu vực Maghreb, mặc dù không có bằng chứng chính xác về điều này. Vào thế kỷ 12, cây atisô đã được đề cập trong sách hướng dẫn chung về nông nghiệp của Ibn al-'Awwam tại Seville (mặc dù nó không xuất hiện trong các tác phẩm quan trọng về nông nghiệp ở vùng Andalusian Arabic trước đó), và cũng được đề cập ở Đức bởi Hildegard von Bingen.

Trong cuốn sách "Les Paysans de Languedoc", Le Roy Ladurie đã ghi lại quá trình lan rộng trồng cây atiso ở Ý và miền nam nước Pháp vào cuối thế kỷ 15 và đầu thế kỷ 16. Trong thời kỳ này, atiso xuất hiện như một loại cây mới với một cái tên mới, cho thấy sự xuất hiện của một loại cây trồng được cải tiến.

Vào năm 1530, người Hà Lan đã mang atiso vào Anh, nơi chúng được trồng trong vườn của vua Henry VIII tại Newhall. Từ thế kỷ 17 trở đi, atiso trở nên "thịnh hành" trong các triều đình châu Âu. Trái atiso được coi là một nguyên liệu xa xỉ trong ẩm thực của các triều đình mới, như được ghi lại bởi những nhà văn như François Pierre La Varenne, tác giả của Le Cuisinier François (1651). Trong thời kỳ này, cũng có quan niệm rằng atiso có tính chất kích thích tình dục. Sau đó, atiso đã được đưa vào Hoa Kỳ vào thế kỷ 19, bởi người nhập cư Pháp vào Louisiana và người nhập cư Tây Ban Nha vào California.

Các loại

Các giống truyền thống (sinh sản bằng phần trên của cây)
 Màu xanh, to: 'Vert de Laon' (Pháp), 'Camus de Bretagne', 'Castel' (Pháp), 'Green Globe' (Mỹ, Nam Phi)
 Màu xanh, kích thước trung bình: 'Verde Palermo' (Sicily, Ý), 'Blanca de Tudela' (Tây Ban Nha), 'Argentina', 'Española' (Chile), 'Blanc d'Oran' (Algeria), 'Sakiz', 'Bayrampasha' (Thổ Nhĩ Kỳ)
 Màu tím, to: 'Romanesco', 'C3' (Italy)
 Màu tím, kích thước trung bình: 'Violet de Provence' (Pháp), 'Brindisino', 'Catanese', 'Niscemese' (Sicily), 'Violet d'Algerie' (Algeria), 'Baladi' (Ai Cập), 'Ñato' (Argentina), 'Violetta di Chioggia' (Ý)
 Có gai: 'Spinoso Sardo e Ingauno' (Sardinia, Ý), 'Criolla' (Peru).
 Màu trắng, ở một số nơi trên thế giới.

Các giống cây trồng bằng hạt giống
 Cho công nghiệp: 'Madrigal', 'Lorca', 'A-106', 'Imperial Star'
 Màu xanh: 'Symphony', 'Harmony'
 Màu tím: 'Concerto', 'Opal', 'Tempo'

Bộ Gen
Bộ gen toàn cầu của cây atisô đã được giải trình tự. Bộ gen này bao gồm 725 gen trên tổng số 1.084 Mb (Megabase) và mã hóa cho khoảng 27.000 gen. Việc hiểu cấu trúc bộ gen là một bước quan trọng để nắm bắt các đặc điểm của cây atisô trên toàn cầu. Nó có thể giúp xác định các gen quan trọng về mặt kinh tế từ các loài liên quan.

Sản lượng nông nghiệp

Atisô được trồng chủ yếu ở châu Mỹ và các quốc gia ven Địa Trung Hải. Châu Âu có Ý, Tây Ban Nha và Pháp là những nhà sản xuất chính, còn châu Mỹ có Argentina, Peru và Hoa Kỳ. Ở Hoa Kỳ, California là nguồn cung atisô chính với gần 100% sản lượng, trong đó khoảng 80% được trồng ở Hạt Monterey. Castroville tự xưng là "Trung tâm Atisô của Thế giới" và tổ chức Lễ hội Atisô Castroville hàng năm. Gần đây, atisô cũng được trồng ở Nam Phi, tại một thị trấn nhỏ tên Parys, nằm dọc theo sông Vaal.

Năm 2020, trên toàn thế giới đã sản xuất khoảng 1,5 triệu tấn atisô.

Atisô có thể được trồng từ hạt hoặc thông qua các phương pháp sinh dưỡng như chia cành, giâm rễ hoặc vi nhân giống. Một số loại atisô đặc biệt có thể được trồng từ hạt giống như cây hàng năm, cho phép thu hoạch hạn chế vào cuối mùa đầu tiên, ngay cả ở những vùng khí hậu lạnh. Điều này giúp người làm vườn ở vùng phía bắc có thể trồng atisô mà không cần xử lý hoặc bảo vệ cây qua mùa đông. Giống cây "Ngôi sao Hoàng gia" đã được nhân giống để cho thu hoạch trong năm đầu tiên mà không cần các biện pháp đặc biệt. Giống cây "Ngôi sao phương Bắc" mới hơn được cho là có khả năng chịu đựng lạnh hơn và có thể sinh sống ở nhiệt độ dưới 0 độ C.

Văn hóa trồng atisô thương mại giới hạn ở khu vực ấm áp với độ cứng USDA 7 trở lên. Để trồng atisô, cần có đất tốt, tưới nước và cung cấp dinh dưỡng đều đặn, đồng thời phải bảo vệ cây khỏi sương giá vào mùa đông. Mút rễ có thể được trồng hàng năm, cho phép thu hoạch atisô sau vài năm, vì mỗi cây chỉ sống được vài năm. Mùa cao điểm để thu hoạch atisô là mùa xuân, nhưng chúng có thể tiếp tục thu hoạch trong mùa hè, với một đợt thu hoạch khác vào giữa mùa thu. Khi thu hoạch, atisô được cắt khỏi cây để chừa lại một hoặc hai inch thân. Atisô có thể được bảo quản tốt và thường giữ tươi trong khoảng hai tuần hoặc lâu hơn trong điều kiện bán lẻ thông thường.

Ngoài ứng dụng trong ẩm thực, atisô cũng là một loại cây hấp dẫn toàn cầu nhờ hoa tươi sáng. Đôi khi, atisô được trồng cho viền thân thảo, tạo ra tán lá đậm màu và đầu hoa lớn màu tím.

Công dụng

Dinh dưỡng
Atisô đã nấu không muối chứa 82% nước, 12% carbohydrate, 3% protein và 3% chất béo. Trong một khẩu phần tham khảo 100 gram, atisô đã nấu cung cấp 74 calo, là nguồn giàu (20% hoặc hơn nhu cầu hàng ngày, DV) của axit folic, và là nguồn vừa (10-19% DV) của vitamin K (16% DV), magiê, natri và phosphor (10-12% DV).

Thức ăn
Cách chế biến atisô hình cầu lớn thường bắt đầu bằng việc loại bỏ hầu hết phần thân cây, chỉ còn lại khoảng 5–10 mm (3⁄16 - 3⁄8 inch). Để tránh gai góc làm cản trở thưởng thức, ta có thể cắt bỏ một phần vảy trên mỗi chiếc vảy, tương đương khoảng một phần tư. Để nấu, atisô có thể được ninh nhỏ lửa trong khoảng 15-30 phút hoặc hấp trong 30-40 phút (thời gian này có thể ít hơn đối với những quả nhỏ hơn). Atisô nấu chín, không được gia vị, sẽ mang đến hương vị tinh tế và nhẹ nhàng.

Ở Ý, tim atisô được ngâm trong dầu và thường được sử dụng làm một thành phần quan trọng trong bánh pizza "bốn mùa", biểu trưng cho mùa xuân. Một công thức nổi tiếng ở Roma là atisô kiểu Do Thái, trong đó tim atisô được chiên giòn toàn bộ.

Ở Tây Ban Nha, những trái atisô trẻ hơn, nhỏ hơn và mềm mại hơn được sử dụng. Chúng có thể được rắc dầu ô liu và để trong than nóng trên lò nướng than, chiên trong dầu ô liu với tỏi, hoặc kết hợp với gạo trong một món paella hoặc chiên và kết hợp với trứng trong một món tortilla (frittata).

Một món ăn thường được nhắc đến là anginares alla Polita của Hy Lạp ("atisô kiểu thành phố", tham khảo đến thành phố Constantinople), một món hầm đậm đà được làm từ trái atisô, khoai tây và cà rốt, và được gia vị với hành, chanh và thì là. Đảo Tinos, cũng như các làng Iria và Kantia ở Peloponnese, vẫn rất tổ chức các sự kiện để tôn vinh sản xuất atisô địa phương, bao gồm một ngày của atisô hoặc một lễ hội atisô.

Cách khác để sử dụng atisô là loại bỏ hoàn toàn các lá, chỉ giữ lại phần trung tâm. Lá được hấp để làm mềm phần thịt bên dưới, có thể sử dụng cho các món ăn kèm hoặc món chấm. Phần trên của lá được loại bỏ. Phần trung tâm thường được nhồi và chiên hoặc nướng với nước sốt mặn. Thay vì sử dụng atisô tươi, bạn cũng có thể sử dụng atisô đóng hộp hoặc đông lạnh để tiết kiệm thời gian, mặc dù thường thì atisô tươi có hương vị đậm đà hơn được ưa chuộng hơn. Món atisô chiên giòn thường được ăn ở các vùng ven biển California.

Trên khắp Bắc Phi, Trung Đông, Thổ Nhĩ Kỳ và Armenia, món tim atisô nhồi bông thường sử dụng nhân là thịt cừu xay, phản ánh hương vị ẩm thực địa phương của từng quốc gia. Ví dụ, ở Li-băng, nhân điển hình sẽ gồm thịt cừu, hành tây, cà chua, quả thông, nho khô, rau mùi tây, thì là, bạc hà, hạt tiêu đen và hạt tiêu. Thổ Nhĩ Kỳ có một loại chay phổ biến chỉ sử dụng hành tây, cà rốt, đậu xanh và muối. Atisô thường được chế biến với nước sốt trắng hoặc các loại nước sốt khác.

Nước giải khát

Trà thảo mộc

Atisô cũng có thể được sử dụng để làm trà thảo mộc. Trà atisô là một loại đồ uống phổ biến ở Việt Nam với các tác dụng chữa bệnh của nó. Ở Đà Lạt, Việt Nam, có sản xuất trà atisô như một sản phẩm thương mại. Romania cũng có một loại trà thảo dược được làm từ atisô, có tên là Ceai de Anghinare. Ở Mexico, phần hoa của atisô được sử dụng để pha trà thảo mộc. Đồ uống này có một vị hơi đắng và mùi gỗ.

Rượu khai vị
Atisô là thành phần quan trọng trong rượu khai vị Cynar của Ý, sản xuất bởi Tập đoàn Campari, với nồng độ cồn 16,5% theo thể tích Nó có thể được thưởng thức lạnh hoặc được sử dụng trong các cocktail, thường pha với nước cam, đặc biệt phổ biến ở Thụy Sĩ. Ngoài ra, nó cũng được sử dụng để tạo ra một loại cocktail có tên là 'Cin Cyn', một phiên bản ít đắng hơn của cocktail Negroni, bằng cách thay thế Cynar thay vì Campari.

Bệnh tật
Cây atisô có thể bị ảnh hưởng bởi các loại nấm gây bệnh như  Verticillium dahliae và Rhizoctonia solani. Một nghiên cứu của Guerrero và đồng nghiệp vào năm 2019 đã thành công trong áp dụng quá trình năng lượng mặt trời hóa đất trong các hệ thống cây trồng khác nhau để ngăn chặn sự phát triển của V. dahliae và R. solani.

Phân bố tại Việt Nam
Atisô là cây thuốc nguồn gốc Địa Trung Hải, được người Pháp di thực vào trồng ở Việt Nam từ hàng trăm năm nay ở các vùng có khí hậu ôn đới như Đà Lạt (Lâm Đồng), Quản Bạ (Hà Giang), Sapa (Lào Cai), Tam Đảo (Vĩnh Phúc). Đến nay atisô được phát triển trồng ở nhiều nơi, kể cả vùng đồng bằng như Hải Dương cây vẫn phát triển tốt.

Chú thích

Liên kết ngoài

S
Rau ăn hoa
Cây thuốc
Từ gốc Pháp
Cây thuốc châu Á
Cây thuốc châu Âu
Cây thuốc châu Phi
Thực vật Địa Trung Hải
Thực vật được mô tả năm 1753
Biểu tượng California
Nhóm loài do Carl Linnaeus đặt tên


title: Laccophilus pseustes

text:
Laccophilus pseustes là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được Guignot miêu tả khoa học năm 1955.

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Laccophilus


title: Vị đắng tình yêu

text:
Vị đắng tình yêu là một bộ phim điện ảnh tâm lý tình cảm Việt Nam năm 1990 sản xuất bởi Hãng phim Giải Phóng do Lê Xuân Hoàng làm đạo diễn. Nội dung phim xoay quanh mối tình ngang trái giữa một chàng sinh viên Y trẻ và nữ nghệ sĩ piano bị phát hiện có mảnh đạn nằm trong đầu, có sự tham gia diễn xuất của Lê Công Tuấn Anh, Lê Hồng Thủy Tiên và Lê Tuấn Anh.

Với kịch bản chắp bút bởi Lê Hoàng và Việt Linh, Lê Công Tuấn Anh đã được mời vào vai chính của bộ phim viết riêng dành cho anh. Vai nữ chính được giao cho Lê Hồng Thủy Tiên, dù khi ấy cô đang là sinh viên và chưa qua đào tạo bài bản về diễn xuất. Phần nhạc phim do nhạc sĩ Phú Quang đảm nhận phụ trách.

Công chiếu lần đầu vào năm 1990, Vị đắng tình yêu đã nhanh chóng tạo nên "cơn sốt" phòng vé khắp cả nước và trở thành bộ phim có doanh thu cao nhất thập niên 1990, đồng thời được đánh giá là một tác phẩm "kinh điển" của điện ảnh Việt Nam. Bộ phim cũng nhận về những đánh giá tích cực từ giới chuyên môn và đem lại cho đoàn phim nhiều giải thưởng nghệ thuật danh giá.

Vị đắng tình yêu được coi là dấu mốc cho sự ra đời của trào lưu phim mì ăn liền tại Việt Nam đầu thập niên 1990. Vai diễn của Lê Công Tuấn Anh đã trở thành "bước ngoặt" trong sự nghiệp của anh khi anh trở thành "hiện tượng đặc biệt trong làng phim ảnh nước nhà" và sau này được liệt kê vào trong số những vai diễn để đời của nam diễn viên. Sau thành công trên, diễn viên Thủy Tiên cũng có được sự ưu ái đặc biệt từ các hãng phim và tiếp tục đóng vai chính trong ba bộ phim khác.

Bối cảnh
Cuối thập niên 1980 đầu 1990, điện ảnh Việt Nam rơi vào khủng hoảng nghiêm trọng, số lượng những bộ phim điện ảnh được sản xuất rất ít và không hấp dẫn được khán giả. Tuy nhiên, dòng phim thương mại khi đó lại phát triển vô cùng mạnh mẽ. Tên gọi "phim mì ăn liền" đã được dùng để mô tả dòng phim này giai đoạn thập niên 1990.

Sau khi được nhận vào đoàn kịch nói Kim Cương, Lê Công Tuấn Anh chỉ chủ yếu đảm nhận các vai quần chúng, vai phụ trong những vở kịch của đoàn. Nhờ vai diễn trong hai vở kịch gây tiếng vang khi đó là Nhân danh công lý và Lôi vũ, Lê Công Tuấn Anh đã được các nhà làm phim chú ý. Sau khi rời khỏi đoàn, Lê Công Tuấn Anh sớm có vai diễn nhỏ đầu tay trong bộ phim điện ảnh năm 1989 Tìm vàng của đạo diễn Lê Xuân Hoàng. Sau đó Lê Công cũng đảm nhận một vai nhỏ trong bộ phim Phạm Công – Cúc Hoa ra mắt vào cùng năm, nhưng thời điểm này anh vẫn chưa gây được sự chú ý. Vì cho rằng bản thân không hợp với điện ảnh, sau khi đóng được vài bộ phim, nam diễn viên đã xin trở lại đoàn kịch.

Nội dung
Lấy bối cảnh Sài Gòn những năm sau 1975, chuyện phim xoay quanh Lê Quang, một sinh viên trường Y, tình cờ làm quen với nữ sinh viên nhạc viện Anh Phương trong một lần can thiệp để cứu Phương khỏi sự quấy rối của đám lưu manh. Trong khi Quang là một mọt sách "chính hiệu", được bạn bè đặt biệt danh là "Đông-ki-sốt" (theo tên gọi nhân vật Don Quijote), thì Phương lại là nghệ sĩ piano ngày ngày đắm mình vào tiếng đàn và tình yêu âm nhạc. Quang sống trong ký túc xá với năm người bạn cùng lớp, lập thành nhóm bạn thân "6 người vì một người, 1 người vì 6 người". Chính nhóm bạn này cũng hết lòng ủng hộ tình yêu hai người, giúp đỡ Quang đến được với Phương.

Một ngày nọ, Phương bị phát hiện có một mảnh đạn nằm trong đầu do ảnh hưởng bom đạn từ thời chiến tranh, khiến cô không được phép chơi nhạc và phải từ bỏ niềm đam mê của mình; khi biết tin, Phương sống trong đau khổ, chết dần chết mòn như một con bệnh. Quang đã làm tất cả để giúp Phương lấy lại niềm vui, thậm chí tạo ra một cuộc phẫu thuật "giả" để đánh lừa Phương và người thân cô rằng đã lấy được mảnh đạn ra khỏi đầu và qua đó đưa Phương trở lại cuộc sống bình thường, trở lại với tình yêu âm nhạc. Nhưng cũng vì thế mà anh đã mất Phương vào tay tình địch của Quang là thầy giáo dạy nhạc của Phương, Duy Bình. Bình dùng quyền thế gia đình để đưa Quang vào bộ đội trước khi Phương ra viện. Quang ra mặt trận chiến tranh, còn Phương ở nhà bặt tin người yêu, buộc phải lấy Bình và sinh một con gái. Hơn 10 năm sau, Phương trở thành một nghệ sĩ piano nổi tiếng, còn Quang giờ đã là bác sĩ phẫu thuật giỏi nghề. Quang vẫn giữ mối tình si, ngày ngày đứng trước cửa sổ nghe Phương đàn. Nhưng rồi mảnh đạn lại khiến Phương tái phát bệnh trở lại và chính Quang đã đưa Phương vào bệnh viện. Lần này, đích thân anh và thầy giáo của mình sẽ mổ để cứu Phương. Cảnh phim kết thúc khi Quang chào bố con Bình để bước vào phòng mổ.

Diễn viên

Sản xuất
Bộ phim do Hãng phim Giải phóng sản xuất. Đạo diễn của phim là Lê Xuân Hoàng. Đây được coi là tác phẩm cuối cùng trong sự nghiệp của ông bởi sau thời điểm bộ phim đóng máy, đạo diễn Xuân Hoàng đã bất ngờ chết vì bị điện giật tại nhà vào năm 1990, trước thời gian công chiếu phim. Kịch bản phim được viết bởi Lê Hoàng và Việt Linh; đây cũng là kịch bản đầu tay do Lê Hoàng viết, với tên ban đầu là Hạnh phúc hãy chờ đến sáng.

Lê Công Tuấn Anh, lúc này 23 tuổi, đã bất ngờ nhận được lời mời đóng vai bác sĩ Quang "Đông-ki-sốt" trong bộ phim, vai diễn này cũng được viết riêng dành cho anh. Lần này, Lê Công đã xin phép rời đoàn kịch một lần nữa để thực hiện bộ phim. Vai nữ chính của phim được giao cho Lê Hồng Thủy Tiên, dù khi ấy cô đang là sinh viên và chưa được đào tạo bài bản về diễn xuất. Thủy Tiên được chọn vào vai này vì nhan sắc "hồng mọng và ngọt ngào làm mềm lòng bất cứ người đàn ông nào". Phần nhạc phim do nhạc sĩ Phú Quang phụ trách đảm nhận.

Công chiếu và đón nhận
Bộ phim công chiếu lần đầu vào năm 1990. Sau khi ra mắt, Vị đắng tình yêu đã nhanh chóng tạo nên "cơn sốt" phòng vé khắp cả nước với doanh thu hơn 500 triệu đồng, trở thành tác phẩm có doanh thu cao nhất tại Việt Nam thập niên 1990, đồng thời cũng được đánh giá là một bộ phim "kinh điển" của điện ảnh Việt Nam. Tuy thuộc dòng phim mì ăn liền, tuy nhiên Vị đắng tình yêu vẫn nhận về những đánh giá tích cực từ giới chuyên môn và đem về cho đoàn phim nhiều giải thưởng nghệ thuật danh giá, thành công cả về mặt doanh thu lẫn nghệ thuật.

Sau thành công của bộ phim, Lê Công Tuấn Anh đã trở thành "thần tượng" của giới trẻ và là đối tượng săn đón của nhiều hãng phim nhà nước lẫn tư nhân ở Thành phố Hồ Chí Minh. Vai diễn của Lê Công được coi là "bước ngoặt" trong sự nghiệp của anh khi trở thành "hiện tượng đặc biệt trong làng phim ảnh nước nhà"; là bệ phóng biến Lê Công Tuấn Anh từ một diễn viên nghiệp dư trở thành diễn viên hạng A và vai diễn trong bộ phim là một trong những vai diễn để đời của anh. Biệt danh cho nhân vật Quang "Đông-ki-sốt" nhanh chóng trở thành câu cửa miệng của giới trẻ lúc bấy giờ khi nói về một anh chàng khù khờ nhưng mang trong mình trái tim yêu say đắm. Diễn viên Thủy Tiên nhờ vai diễn trong phim cũng được công chúng biết đến, đồng thời nhận được sự ưu ái đặc biệt của các hãng phim và tiếp tục đóng vai chính trong ba bộ phim khác.

Bài viết trên báo VnExpress đã chỉ ra những lý do cho sự thành công của phim, bao gồm nội dung kịch bản cùng diễn xuất và diễn biến tâm lý của hai nhân vật chính trong phim, đồng thời dành lời khen ngợi bộ phim khi "khiến người xem phải thực sự suy nghĩ về những lựa chọn giữa tình yêu và sự hy sinh, giữa niềm tin và tuyệt vọng của tuổi trẻ" thay vì cách "làm phim dễ dãi, lối kể chuyện đơn điệu với những kết thúc có hậu". Bài báo cũng cho biết Vị đắng tình yêu và những tác phẩm cùng thể loại khác đã "thoả mãn "cơn đói" văn hoá – giải trí của người Việt Nam". Trong cuốn 101 bộ phim Việt Nam hay nhất, nhà phê bình điện ảnh Lê Hồng Lâm cho điểm bộ phim 8 đến 8,4 trên thang điểm 10, nhận xét kịch bản phim "không quá mới mẻ và mang dáng dấp của một bộ phim lãng mạn dễ rơi vào khuôn sáo", nhưng ghi nhận tác phẩm "vẫn vượt lên sự tầm thường đó" nhờ việc biên kịch đã xây dựng tính cách nhân vật mới mẻ với những lời thoại sắc sảo, duyên dáng. Cuốn sách Hành trình nghiên cứu điện ảnh Việt Nam thì nhận định rằng bộ phim "ít nhiều đều có động chạm đến chiến tranh theo những cách khác nhau". Sách Điện ảnh và bản sắc văn hóa dân tộc xuất bản năm 1998 cũng đánh giá phim có một mô típ "bước qua lời nguyền" và nhân vật Quang là "đậm đà bản sắc dân tộc". Tuy vậy, viết trong sách Văn hóa văn nghệ trong đổi mới, tác giả Nguyễn Trọng Nghĩa lại điểm ra những khiếm khuyết của phim khi "chạy theo đường mòn" và "ít thuyết phục khán giả".

Di sản
Vị đắng tình yêu được coi là dấu mốc cho sự ra đời của trào lưu phim mì ăn liền tại Việt Nam đầu thập niên 1990. Báo Dân trí đã khẳng định sức sống của phim "đo bằng cuộc sống [...] song hành cùng cuộc sống" khi cho biết bộ phim về sau này vẫn được nhiều người tìm xem.  Một phần phim thứ hai đã được sản xuất và phát hành sau đó vào năm 1991, hợp tác giữa Đài Loan và Việt Nam, do Lê Hoàng làm đạo diễn và Lê Công Tuấn Anh tham gia diễn xuất.

Phim đã được chiếu lại trong một buổi chiếu tổ chức bởi Trung tâm phát triển tài năng Điện ảnh, Hội Điện ảnh Việt Nam vào ngày 11 tháng 5 năm 2019, đi kèm với đó là buổi trò chuyện về chủ đề dòng phim mì ăn liền. Trước đó Vị đắng tình yêu cũng được chiếu trực tuyến trên trang Media của trang web điện tử báo Tuổi Trẻ vào ngày 25 tháng 3 năm 2008. Ngày 7 tháng 3 năm 2012, tác phẩm cùng với bộ phim Anh chỉ có mình em, đều do Lê Công Tuấn Anh diễn chính, đã được lên sóng trên kênh K+PC vì "[việc phát phim trên sóng truyền hình tốt] hơn việc để phim "chết" trong kho lưu trữ".

Tác giả Hoàng Hường trong một bài viết đăng trên báo VietNamNet cho rằng Vị đắng tình yêu là phim đầu tiên nổi bật và thành công trong dòng phim mì ăn liền của Việt Nam, khởi đầu cho các phim theo phong cách Hàn Quốc với những cuộc tình tay ba, tay tư. Bài viết trên báo VnMedia cũng nhìn nhận bộ phim đã tạo nên "một bước ngoặt mới" về doanh thu, giải thưởng và giúp tìm ra hàng loạt các diễn viên tài năng tại thời điểm, coi Vị đắng tình yêu là tác phẩm tiêu biểu trong số các bộ phim mì ăn liền thập niên 90. Nhà biên kịch Trịnh Thanh Nhã, trong một buổi hội thảo quốc tế chủ đề "Điện ảnh Việt Nam thời kỳ đổi mới" tổ chức vào ngày 26 tháng 11 năm 2012 tại Hà Nội, đã nhận định bộ phim là tác phẩm điện ảnh đầu tiên đáp ứng cả hai mặt nhu cầu của người xem thành thị khi "vừa có tính nhẹ nhàng vừa có sức thu hút của loại hình giải trí".

Giải thưởng và đề cử

Chú thích

Ghi chú

Tham khảo

Nguồn

Liên kết ngoài

Phim năm 1990
Phim Việt Nam
Phim tâm lý Việt Nam
Phim lãng mạn Việt Nam
Phim do Lê Hoàng đạo diễn
Phim của Hãng phim Giải Phóng
Phim giành giải Bông sen vàng
Phim lấy bối cảnh ở Việt Nam
Phim lấy bối cảnh ở Sài Gòn
Phim quay tại Việt Nam
Phim Việt Nam thập niên 1990


title: Giải FFCC cho phim tài liệu hay nhất

text:
Giải FFCC cho phim tài liệu hay nhất là một trong các giải của FFCC dành cho phim tài liệu được bầu chọn là hay nhất. Giải này được lập từ năm 1997.

Các phim đoạt giải

Thập niên 1990

Thập niên 2000

Tham khảo

Giải FFCC


title: Conoderus scutellatus

text:
Conoderus scutellatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1859.

Chú thích

Tham khảo

Conoderus


title: Trygonoptera imitata

text:
Trygonoptera imitata là một loài cá đuối trong họ Urolophidae, đặc hữu của các vùng nước ven biển ngoài khôi đông nam Úc, trừ Tasmania.

Tham khảo

Trygonoptera
Cá Úc
Động vật được mô tả năm 2008


title: Péchabou

text:
Péchabou là một xã thuộc tỉnh Haute-Garonne trong vùng Occitanie ở tây nam nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Haute-Garonne

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Haute-Garonne


title: Đầu Phần

text:
Đầu Phần () là một thành phố của huyện Miêu Lật, tỉnh Đài Loan, Trung Hoa Dân Quốc (Đài Loan). Trấn có cả đồng bằng và đồi núi, thuộc lưu vực của sông Trung Cảng. Trấn nằm gần công viên khoa học Trúc Nam. Tổng diện tích của trấn là 53,3200 km², dân số vào tháng 8 năm 2011 là 97.973 người thuộc 30.143 hộ gia đình, mật độ cư trú đạt 1837,5 người/km².

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang thông tin chính thức

Miêu Lật


title: Phan Khắc Sửu

text:
Phan Khắc Sửu (1905 – 1970) là một chính trị gia Việt Nam, từng giữ chức Bộ trưởng trong chính phủ Quốc gia Việt Nam thời Quốc trưởng Bảo Đại, Quốc trưởng Việt Nam Cộng hòa giai đoạn (1964 – 1965).

Tiểu sử
Phan Khắc Sửu sinh ngày 9 tháng 1 năm 1905, xuất thân từ gia đình điền chủ ở làng Mỹ Thuận, tổng An Trường, quận Cái Vồn, tỉnh Cần Thơ (ngày nay là phường Cái Vồn, thị xã Bình Minh, tỉnh Vĩnh Long) và nhập môn làm tín đồ đạo Cao Đài thuộc chi phái Tiên Thiên trong khi ở tù Côn Đảo, về sau được ban đạo hiệu là Huỳnh Đức.

Năm 1924, ông sang du học ở Tunis rồi sang Paris, Pháp nơi ông đậu bằng kỹ sư canh nông.

Hoạt động chính trị trước năm 1945
Sau khi về nước, ông làm Chính sự vụ Sở nghiên cứu kinh tế và kỹ thuật ở Nam Kỳ từ năm 1930. Tuy nhiên, ngay trong năm đó, ông tham gia ủng hộ Phong trào Sinh viên chống lại chính sách thuộc địa của chính quyền thực dân Pháp và đề xướng Phong trào Cách mạng Thống nhất dân An Nam. Năm 1940, ông tham gia và hoạt động tích cực trong tổ chức Việt Nam Nhân dân Cách mệnh Đảng, một tổ chức chính trị hoạt động đòi độc lập cho Việt Nam. Vì vậy, ông bị chính quyền thuộc địa của Toàn quyền Đông Dương Jean Decoux bắt tuyên án 8 năm lao động khổ sai và giam ở Côn Đảo.

Từ Cách mạng tháng Tám đến Quốc gia Việt Nam
Sau khi Nhật đảo chính Pháp ngày 9 tháng 3 năm 1945, ông được trả tự do trở về đất liền. Ông cùng với bác sĩ Phạm Ngọc Thạch thành lập Việt Nam Quốc gia Độc lập Đảng tại Sài Gòn, một tổ chức chính trị chống Pháp dưới sự hậu thuẫn của Nhật. Ông cũng tham gia tờ báo Dân Quý làm cơ quan phát ngôn của đảng.

Khi Pháp tái chiếm Nam Bộ, ông bày tỏ thái độ bất hợp tác với cả hai chính quyền Pháp lẫn Việt Minh. Năm 1948, ông gia nhập vào Việt Nam Dân chủ Xã hội Đảng, một đảng chính trị với thành phần chủ yếu là tín đồ Hòa Hảo, chủ trương ủng hộ giải pháp Bảo Đại.
Với hậu thuẫn này, khi chính phủ Bảo Đại được thành lập năm 1949, ông được cử làm Bộ trưởng Canh nông và Cứu tế xã hội nhưng chỉ một thời gian ngắn ông xin từ chức.

Đầu năm 1954, Thủ tướng Nguyễn Phúc Bửu Lộc mời ông làm Bộ trưởng một lần nữa, ông cũng từ chối, chỉ nhận tham gia Hội nghị toàn quốc trong Tiểu ban nghiên cứu vấn đề độc lập của Việt Nam.

Đệ Nhất Cộng hòa
Khi Ngô Đình Diệm về nước nắm quyền Thủ tướng, ông được mời giữ chức Tổng trưởng Canh nông và Cải cách Điền địa. Tuy nhiên, không lâu sau, ông nhận thấy được sự thiếu thực tâm và những mầm mống độc tài của Ngô Đình Diệm nên đã từ chức sau khi nhậm chức không bao lâu.

Tích cực trong việc vận động thống nhất các chi phái Cao Đài trong Cơ quan Cao Đài Quy Nhứt tại Tam Giáo Điện chi Minh Tân, tháng 8 năm 1955, ông được cơ bút chi phái Tiên Thiên giáng phong làm Thượng Đầu Sư.

Ông đã nhiều lần gửi thư đưa yêu sách, khuyến cáo Tổng thống Diệm thay đổi chính sách; nên bị chính quyền đương thời xem ông thuộc "thành phần chống đối".

Tháng 2 năm 1959, ông đắc cử dân biểu (đơn vị bầu cử Sài Gòn) rồi gia nhập Mặt trận Đại đoàn kết Quốc dân cùng với Nguyễn Tường Tam đối lập với chính phủ. Ngày 26 tháng 4 năm 1960, ông cùng 17 nhân sĩ ký tên vào bản tuyên cáo, về sau nổi tiếng với tên gọi "Tuyên cáo Caravelle", chỉ trích các sai lầm của chính quyền và yêu cầu Tổng thống phải cải tổ. Việc làm này càng làm ông trở thành cái gai trong mắt chính quyền. Nhân cuộc đảo chính ngày 11 tháng 11 năm 1960 thất bại, ông bị chính quyền quy tội ủng hộ đảo chính và bắt giam. Đêm 11 tháng 7 năm 1963, ông bị tòa án quân sự đặc biệt Sài Gòn kết án 8 năm cấm cố cùng với Phan Quang Đán, Vũ Hồng Khanh, Bùi Lương... Lúc tự biện hộ trước tòa, ông đã nói: "Nếu tôi có tội, thì tôi chỉ có mỗi một tội, là tội đuổi Pháp ra khỏi Sài Gòn, tội vì Dân tộc mà thôi!".

Ngày 31 tháng 7 năm 1963, ông bị đày ra Côn Đảo thụ án. Tuy nhiên, chỉ sau đó 3 tháng, một cuộc đảo chính khác nổ ra, lật đổ Ngô Đình Diệm, ông được đón về Sài Gòn.

Quốc trưởng Việt Nam Cộng hòa
Sau cuộc khủng hoảng "Tam đầu chế", ngày 8 tháng 9 năm 1964, ông được Ủy ban Lãnh đạo Lâm thời (Tam đầu chế) mời vào Thượng Hội đồng Quốc gia. Ngày 27 tháng 9, Thượng Hội đồng bầu Phan Khắc Sửu làm Chủ tịch. Ông đã chủ tọa Thượng Hội đồng soạn thảo Ước pháp ngày 20 tháng 10 năm 1964 để thay thế cho Hiến chương lâm thời ngày 4 tháng 11 năm 1963, vốn đặt quyền lực vào tay quân đội, về danh nghĩa trao chủ quyền quốc gia lại cho đại diện dân cử đảm nhiệm. Ngày 24 tháng 10, ông được Thượng Hội đồng đề cử vào ngôi vị Quốc trưởng.

Sau khi nhậm chức Quốc trưởng, ngày 4 tháng 11 năm 1964, ông đã bổ nhiệm Trần Văn Hương làm thủ tướng, tức là vị thủ tướng dân sự đầu tiên kể từ khi nền Đệ Nhất Cộng hòa của tổng thống Ngô Đình Diệm bị phe quân đội lật đổ. Tuy nhiên, chính phủ Trần Văn Hương nhanh chóng bị tê liệt bởi sự phản đối của nhiều giới cũng như thiếu hợp tác của Hội đồng Quân nhân.

Khủng hoảng kéo dài trong 2 tháng, ngày 18 tháng 12 năm 1964, tướng Nguyễn Khánh cầm đầu các tướng trẻ thành lập Hội đồng Quân lực và sau đó 2 ngày thì ra lệnh giải thể Thượng Hội đồng. Tuy nhiên, ông vẫn được lưu nhiệm Quốc trưởng. Đến ngày 27 tháng 1 năm 1965, Thủ tướng Hương cũng bị buộc phải giải nhiệm, giao quyền Thủ tướng lại cho Phó thủ tướng Nguyễn Xuân Oánh.

Ngày 16 tháng 2 năm 1965, tướng Nguyễn Khánh, với danh nghĩa Chủ tịch Hội đồng Quân lực, đã ký quyết định tuyển nhiệm ông Phan Khắc Sửu làm Quốc trưởng và bổ nhiệm ông Phan Huy Quát làm Thủ tướng thành lập chính phủ mới. Chưa đến 10 ngày sau, ngày 25 tháng 2 năm 1965, tướng Nguyễn Khánh bị các tướng trẻ truất phế, phải nhận chức đại sứ lưu động ở nước ngoài. Chưa đầy 4 tháng sau, ngày 5 tháng 6 năm 1965, chính phủ dân sự của Thủ tướng Phan Huy Quát bị Hội đồng Quân lực giải tán. Các tướng trẻ thành lập một Hội đồng lãnh đạo quốc gia và cử Trung tướng Nguyễn Văn Thiệu là Chủ tịch, giữ vai trò Quốc trưởng. Ngày 14 tháng 6 năm 1965, Phan Khắc Sửu chính thức rời ngôi vị Quốc trưởng.

Nổi tiếng thanh liêm, ở cương vị Quốc Trưởng ông chỉ ăn cơm chính quyền chu cấp còn tiền lương chuyển sang quỹ trợ cấp xã hội cho đồng bào. Đặc biệt, bà Sửu là một tín hữu Cao Đài với đạo danh Huỳnh Điệp, không ngồi vị trí mệnh phụ phu nhân mà chỉ tự mua bán vải ở chợ Vườn Chuối quận 3 để trang trải cuộc sống chăm sóc con cháu.

Hoạt động vào thời Đệ Nhị Cộng hòa
Năm 1966, ông trở lại hoạt động chính trị, một lần nữa đắc cử dân biểu và được bầu làm Chủ tịch Quốc hội. Trong cuộc bầu cử tổng thống ngày 4 tháng 9 năm 1967, liên danh 2 tướng Nguyễn Văn Thiệu - Nguyễn Cao Kỳ dù chỉ giành được 34,8% số phiếu bầu nhưng vẫn dẫn đầu để đắc cử. Quốc hội Việt Nam Cộng hòa đã nhóm họp và bỏ phiếu lại với 58 phiếu thuận và 43 phiếu chống. Sau vụ này, ông đã từ chức để phản đối chính quyền quân sự mang danh dân chủ nhưng cũng không thể đảo ngược được tình thế. Quá ngán ngẩm, ông rút khỏi chính trường.

Năm 1968, ông cùng với một số nhân sĩ như Nguyễn Thành Vinh, Trần Sinh Cát Bình... thành lập Phong trào Tân Dân Việt Nam.

Ông qua đời ngày 24 tháng 5 năm 1970. Tang lễ của ông được tổ chức theo nghi thức Quốc trưởng Việt Nam Cộng hòa, có tổng thống Nguyễn Văn Thiệu và nội các đến phúng và tặng "Đệ Nhất Bảo quốc Huân chương".

Chú thích

Liên kết ngoài

Người Vĩnh Long
Việt Nam Quốc gia Độc lập Đảng
Nguyên thủ Việt Nam Cộng hòa
Bộ trưởng Quốc gia Việt Nam
Chính khách Việt Nam Cộng hòa
Nhóm Caravelle
Tín đồ đạo Cao Đài
Bảo quốc Huân chương
Nhân vật trong chiến tranh Việt Nam


title: Tiên Nhai Nghĩa Phạm

text:
Tiên Nhai Nghĩa Phạm (zh. 仙崖義梵, ja. sengai gibon), 1751-1837, là một vị Thiền sư Nhật Bản, thuộc tông Lâm Tế (ja. rinzai-shū), hệ phái Diệu Tâm tự (ja. myōshin-ji). Sư nối pháp Thiền sư Nguyệt Thuyền Thiền Huệ (zh. 月船禪慧, ja. gessen zenne, 1702-1781).

Sư xuất gia năm 11 tuổi và Hành cước năm lên 19. Sau khi yết kiến Nguyệt Thuyền, Sư lưu lại tu học nơi đây và được Nguyệt Thuyền ấn khả. Sau đó Sư lại cất bước du phương, nhận lời trụ trì chùa Thánh Phúc (ja. shōfuku-ji), Thiền viện đầu tiên tại Nhật - được Thiền sư Minh Am Vinh Tây khai sáng năm 1195 - và trở thành vị trụ trì thứ 123 của thiền viện này.

Sư nổi danh vì phương pháp giáo hoá nghiêm khắc nhưng vô cùng hiệu nghiệm, những đặc tính được phản ánh lại trong những tác phẩm nghệ thuật thiền như Mặc tích và những bức tranh mực tàu của Sư—hiện rất được ưa chuộng trong giới hâm mộ Thiền trên khắp hoàn cầu.

Tham khảo

Fo Guang Ta-tz'u-tien 佛光大辭典. Fo Guang Ta-tz'u-tien pien-hsiu wei-yuan-hui 佛光大辭典編修委員會. Taipei: Fo-Guang ch'u-pan-she, 1988. (Phật Quang Đại Từ điển. Phật Quang Đại Từ điển biên tu uỷ viên hội. Đài Bắc: Phật Quang xuất bản xã, 1988.)
Dumoulin, Heinrich:
Geschichte des Zen-Buddhismus I. Indien und China, Bern & München 1985.
Geschichte des Zen-Buddhismus II. Japan, Bern & München 1986.

Đại sư Phật giáo
Lâm Tế tông
Thiền sư Nhật Bản


title: Chất oxy hóa

text:
Một chất oxy hóa (hay tác nhân oxy hóa) là:
Một hợp chất hóa học có khả năng chuyển giao các nguyên tử oxy hoặc
Một chất thu các điện tử trong một phản ứng oxy hóa khử.

Định nghĩa trên là để áp dụng cho những gì mà phần lớn mọi người hay được đọc về nó. Nó cũng là nghĩa mà phần lớn các nhà hóa học hữu cơ hay sử dụng. Trong cả hai trường hợp, chất oxy hóa bị khử trong phản ứng hóa học.
-VD:1 cục đá bị nước mưa làm mòn do trong nước mưa có 1 lượng axit nhất định.
Hiểu một cách đơn giản thì:
Chất oxy hóa bị khử.
Chất khử bị oxy hóa.
Tất cả các nguyên tử trong phân tử đều có thể gán cho một số oxy hóa. Giá trị này bị thay đổi khi có một chất oxy hóa tác dụng lên chất nền.
Phản ứng oxy hóa khử diễn ra khi các điện tử được trao đổi.

Để ghi nhớ chỉ cần hiểu rằng: Quá trình oxy hóa là mất điện tử, quá trình khử là thu điện tử.

Ví dụ về phản ứng oxy hóa khử
Phản ứng tạo ra sắt (III) oxide:
4Fe + 3O2 → 2Fe2O3

Trong phương trình trên, sắt (Fe) có số oxy hóa ban đầu bằng 0 và bằng 3+ sau phản ứng. Đối với oxy (O) thì số oxy hóa của nó ban đầu là 0 và giảm xuống 2-. Các thay đổi này có thể xem xét như là hai nửa của phản ứng diễn ra đồng thời:

Quá trình oxy hóa: Fe0 → Fe3+ + 3e−
Quá trình khử: O2 + 4e−  → 2 O2−

Sắt (Fe) bị mất điện tử nên gọi là bị oxy hóa, do đó số oxy hóa của nó tăng lên và nó là chất khử do nó cấp các điện tử cho oxy (O). Oxy (O) bị khử do nhận điện tử từ săt (Fe),do đó số oxy hóa  của nó giảm và nó là được gọi là chất oxy hóa.

Các nghĩa khác
Do quá trình oxy hóa là phổ biến (các chất nổ khi nổ hay nhiên liệu khi cháy, ăn mòn điện hóa), nên thuật ngữ chất oxy hóa có nhiều nghĩa đôi khi không trùng nhau.

Theo một định nghĩa, chất oxy hóa nhận các điện tử từ chất khử. Trong ngữ cảnh này, chất oxy hóa được gọi là tác nhân nhận điện tử. Một chất oxy hóa kinh điển là ion ferroxenium [Fe(C5H5)2]+ nhận điện tử để tạo ra Fe(C5H5)2. Sự quan tâm lớn của các nhà hóa học là các chi tiết của sự kiện chuyển giao điện tử, nó có thể miêu tả như là phạm vi bên trong hay phạm vi bên ngoài.

Trong cách sử dụng thông thường khác, một chất oxy hóa chuyển giao các nguyên tử oxy cho chất nền. Trong ngữ cảnh này, chất oxy hóa có thể gọi là thuốc thử oxy hóa hay tác nhân chuyển giao oxy-nguyên tử. Ví dụ [MnO4]− permanganat,  [CrO4]2− cromat, OsO4 tetroxid osmi, ClO4 perchlorat. Lưu ý rằng các chất này đều là các dạng oxid, và trên thực tế là các polyoxid. Trong một số trường hợp, các oxid này cũng có thể đóng vai trò của tác nhân nhận điện tử, như trong minh họa về sự chuyển hóa của  [MnO4]− thành [MnO4]2−, manganat.

Một định nghĩa theo ngữ cảnh của hàng hóa có nguy hiểm cháy về các chất oxy hóa là các chất, trong khi chúng có thể không nhất thiết phải dễ bắt lửa, có thể sinh ra oxy - là nguyên nhân hay góp phần vào sự cháy của các vật liệu khác. (Australian Dangerous Goods Code, ấn bản lần thứ 6). Theo định nghĩa này thì một số vật liệu được phân loại như là chất oxy hóa theo hóa phân tích lại không được phân loại như là chất oxy hóa theo ngữ cảnh của hàng hóa có nguy hiểm cháy. Một ví dụ là dicromat kali đã không vượt qua được thử nghiệm của hàng hóa có nguy hiểm cháy như là một chất oxy hóa.

Mối liên hệ với gốc tự do

Chất oxy hóa cũng là một cách gọi khác của gốc tự do. Có thể chúng được chia làm hai bài riêng với mục tiêu nhấn mạnh, để cập đến các hướng khác nhau:
 Chất oxy hóa nói về các phản ứng oxy hóa khử hóa học nói chung xảy ra trong môi trường
 Gốc tự do nói về các phản ứng oxy hóa xảy ra trong cơ thể gây ra các loại bệnh và nhiều tác hại trên cơ thể

Một số chất oxy hóa
Superoxide, hydro peroxide (H2O2) và hydroxyl
Hypoclorit và các hypohalit khác
Iod và các halogen khác
Clorit, clorat, perchlorat và các hợp chất tương tự của các halogen khác
Các muối penmanganat
Nitrat xeri (IV) amoni và các hợp chất khác tương tự của xeri(IV).
Các hợp chất crom hóa trị 6 như các acid cromic và dicromic cùng trioxid crom, Clorocromat pyridinium (PCC) và các hợp chất cromat/dicromat.
Các hợp chất peroxid
Thuốc thử Tollen
Sulfoxid
Acid persulfuric
Ôzôn
Tetroxid osmi (OsO4)
Acid nitric
Oxide đinitơ (N2O)

Xem thêm
Chất khử
oxy hóa chất hữu cơ

Tham khảo

Phản ứng hóa học
Thuộc tính hóa học
Điện hóa


title: Thanh Long, Tần Hoàng Đảo

text:
Huyện tự trị dân tộc Mãn Thanh Long (chữ Hán giản thể: 青龙满族自治县) là một huyện tự trị thuộc địa cấp thị Tần Hoàng Đảo, tỉnh Hà Bắc, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Huyện này có diện tích 3309 km², dân số năm 2001 là 504.300 người. Đây là huyện nông lâm nghiệp, diện tích rừng 1500 km², diện tích trồng cây ăn quả chiếm 27000 ha. Mã số bưu chính là. Huyện lỵ đóng tại trấn Thanh Long. Huyện này giáp các đơn vị cấp huyện: phía Bắc giáp Lăng Nguyên, Kiến Xương, phía Tây giáp Khoan Thành, Thiên Tây, phía Nam giáp Thiên An, Lô Long, phía Đông giáp Tuy Trung

Tham khảo

Đơn vị cấp huyện Hà Bắc
Tần Hoàng Đảo


title: Peperomia millei

text:
Peperomia millei là một loài thực vật thuộc họ Piperaceae. Đây là loài đặc hữu của Ecuador.

Chú thích

Tham khảo
 Santiana, J. & Pitman, N. 2004. Peperomia millei. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.
 Wikipedia 2009. wikipedia  Truy cập 5 tháng 7 năm 2009

Thực vật Ecuador
millei
Thực vật dễ tổn thương


title: Stereoma seenoi

text:
Stereoma seenoi là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Moldenke miêu tả khoa học năm 1981.

Chú thích

Tham khảo

Stereoma


title: Bordón

text:
Bordón là một đô thị trong tỉnh Teruel, Aragon, Tây Ban Nha. Theo điều tra dân số 2004 (INE), đô thị này có dân số là 139 người.

Tham khảo

Đô thị ở Teruel


title: Fulvarba

text:
Fulvarba là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Acontiinae


title: Dicathais

text:
Dicathais là một chi ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Muricidae, họ ốc gai.

Các loài
Các loài thuộc chi Dicathais bao gồm:

 Dicathais orbita (Gmelin, 1791)

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Động vật được mô tả năm 1791
Muricidae
Động vật Tây Úc
Động vật chân bụng Úc
Động vật chân bụng New Zealand


title: Lasioglossum pleurospeculum

text:
Lasioglossum pleurospeculum là một loài Hymenoptera trong họ Halictidae. Loài này được Herrmann mô tả khoa học năm 2001.

Chú thích

Tham khảo

Lasioglossum
Động vật được mô tả năm 2001


title: Melanotus sulcatulus

text:
Melanotus sulcatulus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Platia & Schimmel miêu tả khoa học năm 2001.

Chú thích

Tham khảo

Melanotus


title: Trachusa corona

text:
Trachusa corona là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Wu mô tả khoa học năm 2004.

Chú thích

Tham khảo

Trachusa
Động vật được mô tả năm 2004


title: Ễnh ương Smith

text:
Ễnh ương Smith (danh pháp hai phần: Glyphoglossus smithi) là một loài ễnh ương trong họ Microhylidae. Chúng được tìm thấy ở Malaysia, có thể cả Brunei, và có thể cả Indonesia.

Môi trường sống tự nhiên của chúng là các khu rừng ẩm ướt đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới và đầm nước ngọt có nước theo mùa. Loài này đang bị đe dọa do mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo

 Inger R., Iskandar D., Das I., Stuebing R., Lakim M., Yambun P. & Mumpuni, 2004. Calluella smithi. 2006 IUCN Red List of Threatened Species. Truy cập 23 tháng 7 năm 2007.

S
Động vật được mô tả năm 1916
Động vật lưỡng cư Malaysia
Động vật đặc hữu Malaysia


title: Belberaud

text:
Belberaud  là một xã thuộc tỉnh Haute-Garonne trong vùng Occitanie ở tây nam nước Pháp. Xã nằm ở khu vực có độ cao trung bình 181 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Haute-Garonne


title: Nonarthra luzonica

text:
Nonarthra luzonica là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Medvedev miêu tả khoa học năm 1993.

Chú thích

Tham khảo

Nonarthra


title: Miraval-Cabardes

text:
Miraval-Cabardès là một xã của Pháp, nằm ở tỉnh Aude trong vùng Occitanie.

Người dân địa phương trong tiếng Pháp gọi là Miravalais.

Xã này thuộc vùng đô thị Carcassonne.

Hành chính

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Miraval-Cabardes trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia

Miraval-Cabardès


title: Pseudopanurgus pectiphilus

text:
Pseudopanurgus pectiphilus là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Cockerell mô tả khoa học năm 1913.

Chú thích

Tham khảo

Pseudopanurgus
Động vật được mô tả năm 1913


title: Dompierre-les-Tilleuls

text:
Dompierre-les-Tilleuls là một xã trong vùng hành chính Franche-Comté, thuộc tỉnh Doubs, quận Pontarlier, tổng Levier. Tọa độ địa lý của xã là 46° 52' vĩ độ bắc, 06° 11' kinh độ đông. Dompierre-les-Tilleuls nằm trên độ cao trung bình là 840 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 804 mét và điểm cao nhất là 887 mét. Xã có diện tích 12.94 km², dân số vào thời điểm 2006 là 259 người; mật độ dân số là 20 người/km².

Thông tin nhân khẩu

Địa điểm tham quan
Nhà thờ Saint-Pierre et Saint-Paul xuất phát nguyên thủy từ thế kỉ thứ 12. Nhà thờ Notre-Dame de la Délivrance được xây trong năm 1825.

Xem thêm
Xã của tỉnh Doubs

Tham khảo

INSEE
IGN

Xã của Doubs


title: Anthidium andinum

text:
Anthidium andinum là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Jörgensen mô tả khoa học năm 1912.

Chú thích

Tham khảo

Anthidium
Động vật được mô tả năm 1912


title: Lempdes-sur-Allagnon

text:
Lempdes-sur-Allagnon là một xã thuộc tỉnh Haute-Loire trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes ở nam trung bộ nước Pháp. Khu vực này có độ cao từ 425-546 mét trên mực nước biển. Theo điều tra dân số năm 2006 của INSEE có dân số 1318 người.

Tham khảo

Lempdessurallagnon


title: La Guerche-sur-l'Aubois

text:
La Guerche-sur-l’Aubois là một xã thuộc tỉnh Cher trong vùng Centre-Val de Loire miền trung Pháp.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Cher

Liên kết ngoài
 Official commune website
 La Guerche on the ‘Stations vertes’ website
La Guerche-sur-l’Aubois on the Quid website

Ghi chú

Guerchesurlaubois


title: Colletes brumalis

text:
Colletes brumalis là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Noskiewicz mô tả khoa học năm 1936.

Chú thích

Tham khảo

Colletes
Động vật được mô tả năm 1936


title: Mandailles-Saint-Julien

text:
Mandailles-Saint-Julien là một xã ở tỉnh Cantal, thuộc vùng Auvergne-Rhône-Alpes ở miền trung nước Pháp.

Dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
Mandailles-Saint-Julien sur le site de l'Institut géographique national
Plan de Mandailles-Saint-Julien
 Conseil régional d'Auvergne
 Conseil général du CANTAL
 Communauté d'agglomération du Bassin d'Aurillac (CABA)
 "Cantal Passion" Site d'information sur le Cantal
 Site d'information sur le Grand site du Puy Mary
 Géoportail, cartographie et photographie par satellite

Mandailles-Saint-Julien


title: Lärz

text:
Lärz là một đô thị tại huyện Mecklenburgische Seenplatte (trước thuộc huyện Müritz), bang Mecklenburg-Vorpommern, miền bắc nước Đức.

Tham khảo

Xã của bang Mecklenburg-Vorpommern
Xã và đô thị ở huyện Mecklenburgische Seenplatte


title: Laccophilus hyalinus

text:
Laccophilus hyalinus là một loài bọ cánh cứng trong họ Bọ nước. Loài này được De Geer miêu tả khoa học năm 1774.

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo

Bọ nước
Laccophilus
Động vật được mô tả năm 1774


title: Aulhat-Saint-Privat

text:
Aulhat-Saint-Privat là một xã ở tỉnh Puy-de-Dôme trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes miền trung nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 430 mét trên mực nước biển.

Tham khảo
INSEE

Aulhatsaintprivat


title: 3028 Zhangguoxi

text:
3028 Zhangguoxi (1978 TA2) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 9 tháng 10 năm 1978 bởi Đài thiên văn Tử Kim Sơn ở Nanking.

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 3028 Zhangguoxi

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1978


title: Gonocytisus

text:
Gonocytisus là một chi thực vật có hoa thuộc họ Fabaceae. Nó thuộc phân họ Faboideae.

Chú thích

Tham khảo

Genisteae


title: Talides

text:
Talides là một chi bướm ngày thuộc họ Bướm nâu.

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Calpodini