title: Teenage Dream

text:
{{Thông tin album nhạc
| Name = Teenage Dream
| Type = phòng thu
| Artist = Katy Perry
| Cover = Teenage Dream.jpg
| Border = có
| Released =
| Recorded = 13 tháng 10 năm 2009 – 30 tháng 4 năm 2010
| Length =
| Label = Capitol
| Producer = Ammo, Benny Blanco, Dr. Luke (đồng sản xuất), Max Martin (đồng sản xuất), Tricky Stewart, Stargate, Sandy Vee, Greg Wells
| Last album = MTV Unplugged(2009)
| This album = Teenage Dream(2010)
| Next album = Teenage Dream: The Complete Confection(2012)
| Misc =
{{Extra chronology
| artist = Thứ tự album phòng thu của Katy Perry
| type = studio
| prev_title = One of the Boys
| prev_year  = 2008
| title      = Teenage Dream
| year       = 2010
| next_title = Prism
| next_year  = 2013
}}
}}Teenage Dream (tạm dịch: Giấc mơ niên thiếu) là album phòng thu thứ ba của nữ ca sĩ người Mỹ Katy Perry, phát hành vào ngày 24 tháng 8 năm 2010 bởi hãng đĩa Capital Record. Phần âm nhạc trong Teenage Dream được lấy cảm hứng từ nhiều thể loại âm nhạc như Pop, Rock cùng với những thể loại khác như Disco và Nhạc điện tử. Ngoài ra còn có các chất liệu đa dạng khác như funk, house, gothic rock, Hi-NRG và Hip-hop. Phần lời bài hát trong album này phần lớn xoay quanh những thăng trầm của những chuyện tình thời niên thiếu, tiệc tùng, niềm tin vào bản thân và sự trưởng thành cá nhân. Ngoài việc đồng sáng tác tất cả các bài hát trong album, Perry hợp tác với rất nhiều các nhà sản xuất và nhạc sĩ, trong đó có những cái tên như Dr.Luke, Max Martin, Benny Blanco, Tricky Stewart, Stargate, Ryan Tedder, Greg Kurstin, Ester Dean và The Dream.

Ngay từ khi phát hành, album nhận được nhiều nhận xét trái chiều từ các nhà phê bình âm nhạc; với nhiều lời khen ngợi việc sản xuất và chủ đề của album, trong khi một số lại đưa ra lời phê bình đến lời bài hát trong album. Tại Hoa Kỳ, Teenage Dream có cú nhảy vọt lên ngôi đầu bảng xếp hạng Billboard 200, với 192.000 đĩa tiêu thụ trong tuần đầu tiên. Sau đó, album cũng được chứng nhận đĩa bạch kim ba lần bởi RIAA khi bán được hơn 2,7 triệu đĩa tại Hoa Kỳ. Tính đến nay, album đã bán được xấp xỉ 9 triệu bản trên toàn thế giới và lọt vào top 40 trong bảng tổng sắp cuối năm của Billboard 200 trong ba năm liên tiếp. Teenage Dream cùng với những đĩa đơn trích từ album nhận được nhiều đề cử và giải thưởng, trong đó có đề cử "Album của năm", "Album giọng Pop xuất sắc nhất" và "Thu âm của năm" tại Giải Grammy lần thứ 53 và lần thứ 54, cũng như giành được giải thưởng "Album của năm" tại lễ trao giải Giải Juno năm 2011.

Album cho phát hành các đĩa đơn đạt quán quân như "California Gurls", "Teenage Dream", "Firework", "E.T." và "Last Friday Night (T.G.I.F.)". "The One That Got Away", đĩa đơn thứ sáu của album, đạt đến vị trí thứ 3 tại Billboard Hot 100. Teenage Dream là album thứ hai trong lịch sử có năm đĩa đơn đạt ngôi đầu bảng trong cùng một album, sau Bad (1987) của Michael Jackson, giúp Katy Perry trở thành nghệ sĩ nữ đầu tiên đạt kỉ lục trên và là album thứ 3 trong lịch sử có 7 đĩa đơn lọt vào top 5. Cùng với 2 đĩa đơn trích từ sản phẩm tái bản năm 2012, album thiết lập một kỷ lục mới trong thời đại kỹ thuật số cho các đĩa đơn đa Bạch kim từ một album, phá vỡ kỷ lục trước đó của Fergie với The Dutchess (2006) cùng 5 bài hát đạt Bạch kim.

Bối cảnh sản xuất và thu âm

Trước khi bắt tay thực hiện Teenage Dream, Perry chia sẻ với tờ Rolling Stone về kế hoạch sản xuất sắp tới của mình. Cô muốn "nhất định phải giữ nguyên chất pop" trong album nhằm giúp khán giả không bị nhàm chán. Perry bắt đầu thực hiện album từ ngày 13 tháng 10 năm 2009, cô tuyên bố rằng mình "đang trải qua nhiều giai đoạn trong việc thực hiện album, may thay Greg Wells đã giúp đỡ hoàn thiện nó". Album này là thành quả của nhiều sự kết hợp với những nghệ sĩ khác như Wells, Guy Sigsworth, Dr. Luke, Max Martin, Ryan Tedder, Rivers Cuomo, Thaddis "Kuk" Harrell, Greg Kurstin, Benny Blanco, Darkchild, Cathy Dennis, Ester Dean, The-Dream và Tricky Stewart, người tiết lộ trên tạp chí Rap-Up tháng 12 năm 2009 rằng album lần này mang hơi hướng pop và rock, giống như sản phẩm trước đây của Katy - One of the Boys, mặc dù anh gọi nó là "một thành phần khác biệt".. Đối với thành phần trực quan, Perry ví album "đi từ Shirley Temple, Betty Boop đến hơn một Betty Paige[...], một bức tranh nghệ thuật châm biếm vui nhộn của Lichtenstein: vẫn sáng nhưng màu sắc đậm hơn, chứa nhiều hoa vân anh kim loại hơn hoặc tím hơn màu hồng kẹo cao su."

Vào ngày 27 tháng 3 năm 2010, tại giải thưởng Kids' Choice Awards năm 2010, Perry tiết lộ với Jose Ordonez đây chính là "một bản thu đậm chất mùa hè". Cô cũng khẳng định sản phẩm lấy cảm hứng từ ban nhạc ABBA và The Cardigans. Theo Perry, cô đưa cho nhà sản xuất Dr. Ricardo những bản mixtape của hai nhóm để quyết định nội dung của album. Cô nói thêm, "Trong thời gian đi lưu diễn, khi càng yêu những ca khúc còn lại khác trong album, tôi cảm thấy mình lỡ mất những thứ khiến mọi người nhún nhảy theo."
Trong buổi chụp ảnh cho tạp chí Rolling Stone tháng 4 năm 2010, Perry tiết lộ thêm về những gì cô muốn truyền tải trong đĩa đơn đầu của album, "California Gurls". Được cho là lời đáp trả cho sự kết hợp của Jay-Z và Alicia Keys trong "Empire State of Mind", cô khẳng định "ai cũng có một bài hát về New York nhưng còn LA thì sao? Còn California thì sao?", cô cũng cho biết thêm rằng ca khúc cũng bắt nguồn cảm hứng từ Prince. Ca khúc cũng được kết hợp cùng rapper người California Snoop Dogg. USA Today có những phản hồi tích cực đến ca khúc này, gọi nó là "ly rượu mừng sôi nổi gửi đến mùa hè vui nhộn". Perry cũng tuyên bố rằng làm việc với Max Martin và Dr. Luke là một "nỗ lực hợp tác tuyệt vời".

Cô hoàn thành việc thu âm vào ngày 30 tháng 4 năm 2010. Phần ảnh bìa của album được vẽ bởi Will Cotton và được công bố lần đầu vào ngày 21 tháng 7 năm 2010 qua một webstream trực tiếp với Colton tại phòng thu Art Studio. Ngày 23 tháng 7 năm 2010, danh sách bài hát chính thức của album được đăng tải lên webstie chính thức của Perry. Cô thu âm Teenage Dream tại nhiều phòng thu âm như Playback Recording Studio, Roc the Mic Studios, Conway Recording Studios, Rocket Carousel Studio, Studio at the Palms, Triangle Sound Studios, Silent Sound Studios, The Boom Boom Boom, Henson Recording Studios, Capitol Studios, Nightbird Recording Studios, và Eightysevenfourteen Studios.

Sáng tác
Tháng 6, 2010, Perry khẳng định một trong những phần của album lần này "hơi đường mật nhưng nếu bạn nghe toàn bộ album, tôi nghĩ đây chính là một bữa ăn ngon miệng. Tôi không muốn chỉ có những bài hát chơi trong hộp đêm thôi. Mọi người đều sống một cuộc sống thật, đều làm việc và có nhiều mối quan hệ. Có đôi chút thực tế và triển vọng hơn ở đĩa thu âm này."
Phần âm nhạc từ Teenage Dream mang hơi hướng từ rock và pop, trong kh kết hợp phần lớn những thể loại âm nhạc chưa từng nghe từ những sản phẩm trước từ cô như disco và nhạc điện tử. Về mặt âm nhạc, Teenage Dream là một hướng đi khác của Perry sau One of the Boys (2008), mang hơi hướng pop rock và soft rock chủ đạo. Album chủ yếu mang phạm vi lớn của nhạc rock, bao gồm disco-rock, glam metal, indie rock, pop rock, hard rock, electronic rock, rock, và goth rock.

Đĩa đơn đầu của album, "California Gurls" tiếp tục sử dụng "đoạn âm retro" từ "Teenage Dream", được viết như lời đáp trả cho "Empire State of Mind" của Jay-Z và Alicia Keys và gợi nhớ về lối sống ở bãi biển California. Ca khúc sử dụng thể loại disco, funk-pop và nhạc điện tử, trong khi lại được lấy cảm hứng từ loại nhạc New Wave và electropop. Được viết nhằm tưởng nhớ đến The Beach Boys, bài hát được so sánh với "September Gurls" bởi Big Star, cũng như nhóm Flanger.
Đĩa đơn thứ hai "Teenage Dream", nói về thời niên thiếu của Perry. Bài hát có giai điệu power pop và synthpop cùng với "phần giai điệu dạo đầu đặc trưng", và có nhiều ảnh hưởng từ disco và pop rock. Ca khúc bị so sánh với nhiều nghệ sĩ disco khác, bao gồm cả Madonna và The Cardigans. Đĩa đơn thứ ba, "Firework", nói về sức mạnh của bản thân. Ca khúc được viết theo dòng nhạc disco-rock được chơi làm nhạc nền, cùng với bản phối với tiếng đàn vĩ cầm và nhạc house. Ca khúc được so sánh với những nghệ sĩ như Coldplay và Leona Lewis. Theo lời Perry, ca khúc được lấy cảm hứng từ cuốn tiểu thuyết của Jack Kerouac, On The Road và trong nhiều dịp cô có nói đây là ca khúc cô yêu thích nhất trong album.

Đĩa đơn thứ tư, "E.T." nói về việc "yêu một kẻ khác người". Bản phối lại của ca khúc có phần xuất hiện của Kanye West. Ca khúc theo dòng nhạc điện tử và Hip hop ballad. Đĩa đơn thứ năm, "Last Friday Night (T.G.I.F.)" gợi nhớ về một trải nghiệm thật của Perry khi cô tiệc tùng ở Santa Barbara, khi cô đi dạo ở công viên, nhảy nhót trên bàn và tiệc tùng ở trong một hộp đêm. Ca khúc mang hơi hướng disco, indie rock và dance-pop. Đĩa đơn thứ sáu từ Teenage Dream, "The One That Got Away" là một bản rock và ballad teen-pop. Perry khẳng định cô viết bản nhạc này là "về lúc bạn hứa với ai đó sẽ ở bên họ mãi mãi, nhưng lại kết thúc mọi chuyện và không giữ được lời hứa đó. Đó là một câu chuyện cay đắng. Tôi hi vọng, những thính giả sẽ hiểu được bài hát này và không bao giờ phải nói họ đã có ‘một nửa’ đã ra đi."

Phát hành và đồ họa

"Teenage Dream" được phát hành ngày 24 tháng 8 năm 2010 tại Hoa Kỳ dưới dạng tải nhạc số trên iTunes và dưới dạng đĩa album bởi Capital Records. Trên toàn thế giới, album được phát hành ngày 30 tháng 8 năm 2010 và được phân bổ bởi EMI. Bản đặc biệt được phát hành ngày 27 tháng 8 năm 2010 tại Mỹ và bao gồm 2 CD với 12 bản gốc và hai bản bổ sung từ năm 2009 mà Perry góp mặt trong vai trò ca sĩ khách mời – "Starstrukk" của 3OH!3 và "If We Ever Meet Again" của Timbaland. Bản bổ sung cũng bao gồm bản phối lại của "California Gurls" và "Teenage Dream". Bìa của hai đĩa đơn đầu do Emma Summerton làm nhiếp ảnh gia vào tháng 4 năm 2010. Bìa đĩa chính thức, tấm ảnh mà Perry nằm khoả thân trên đám mây kẹo bông được vẽ trên tấm vải căng bởi Will Cotton và được phát hành vào 21 tháng 7 thông qua trang web trực tiếp.

Tại Bắc Mỹ, album được phát hành theo nhiều gói khác nhau. Bản không kiểm duyệt của album được phát hành dưới dạng 6 mặt, với phần ảnh bìa không có chữ, cùng với biển Parental Advisory. Đây cũng là hình thức của phần album dưới dạng mua đĩa kĩ thuật số. Phần booklet có chứa bìa trước của album, mà không có bất cứ nhãn đĩa hay chữ nào. Phần ảnh bìa có chữ thường được chứa trong các bản phát hành ngoài Bắc Mĩ. Một số album có giới hạn đã được ướp hương như mùi của kẹo bông. Phần bìa đĩa cũng được sử dụng trong EA Games trong bản có giới hạn của "The Sims 3: Showtime". Nó đã được phát hành vào ngày 6 tháng 3 năm 2012.

Quảng bá

 Trình diễn trực tiếp
Ngày 14 tháng 6 năm 2010, một bữa tiệc nghe nhạc với chủ đề bãi biển cùng album Teenage Dream được tổ chức tại New York, nhiều ca khúc đã được phát tại đó, bao gồm: "Teenage Dream", "Firework", "Last Friday Night", "Circle The Drain", "Pearl", "The One That Got Away", "Peacock", và "Not Like the Movies". Trước khi album được phát hành, ba đĩa đơn quảng bá được phát hành độc quyền trên cửa hàng của iTunes như là một hoạt động đếm ngược trước khi phát hành Teenage Dream. "Not Like the Movies" được phát hành dưới dạng kĩ thuật số ngày 3 tháng 8 năm 2010, và mở đầu tại vị trí thứ 53 tại Billboard Hot 100. "Circle the Drain" được phát hành dưới dạng đĩa đơn quảng bá kĩ thuật số ngày 10 tháng 8 năm 2010, và mở đầu tại vị trí thứ 58. "E.T." là ca khúc thứ ba, được phát hành trong tuần lễ tiếp theo vào ngày 17 tháng 8 năm 2010 và đạt vị trí thứ 42 tại Billboard Hot 100. "Peacock" đạt vị trí thứ 64 tại Canada, thứ 52 tại Cộng Hoà Séc, và vị trí đầu bảng tại Billboard Hot Dance Club Songs Mỹ. Nó đã bán hơn 500.000 bản tại Mỹ và đạt chứng nhận đĩa Vàng vào ngày 9 tháng 7 năm 2012. Bản phối lại theo nhạc dance được phát hành ngày 26 tháng 3 năm 2012.

Việc quảng bá cho album bắt đầu với màn trình diễn trực tiếp đĩa đơn đầu của album, "California Gulrs" vào ngày 20 tháng 5 năm 2010 tại một cuộc giới thiệu ở New York, tại MTV Movie Awards tháng 6 năm 2010, tại Germany’s Next Top Model năm 2010, Le Grand Journal, MuchMusic Video Awards năm 2010 và trong chương trình The Graham Norton Show. Ngày 5 tháng 9 năm 2010, Perry trình diễn "Teenage Dream", "Last Friday Night (T.G.I.F.)", "Firework" và "Not Like the Movies" trong một chương trình tại Berlin. Nữ ca sĩ trình diễn trực tiếp "Teenage Dream" lần đầu tiên vào tháng 7 năm 2010 tại MTV World Stage Live in Malaysia và trình diễn mở màn tại Teen Choice Awards năm 2010. Vào tháng 8, Perry trình diễn "California Gurls" và "Peacock" tại The Morning Show và The Today Show. Cùng trong tháng đó, "Firework" được trình diễn lần đầu tại Late Show with David Letterman. Cô sau đó cũng trình diễn tại lễ trao giải Grammy lần thứ 53 vào ngày 13 tháng 2 năm 2011. Cô trình bày "The One That Got Away" tại The X Factor Anh vào ngày 16 tháng 10 năm 2011.

 Lưu diễn
Trong khi quảng bá cho album, Perry chia sẻ cô muốn chuyến lưu diễn sắp tới phải thực sự ấn tượng về mặt hình ảnh. Trên tài khoản Twitter, cô viết, "Tôi hi vọng nó sẽ thu hút tất cả giác quan của các bạn". Tháng 1 năm 2011, Perry chính thức công bố chuyến lưu diễn mang tên California Dreams Tour thông qua trang web chính thức của mình và phương tiện truyền thông. Perry cho biết cô sẽ tương tác với người hâm mộ trong chuyến lưu diễn nhiều hơn trên các trang mạng xã hội như Facebook và Twitter.

Chuyến lưu diễn bắt đầu ngày 20 tháng 2 năm 2011 tại Lisbon, Bồ Đào Nha và kết thúc ngày 22 tháng 1 năm 2012 tại Pasay, Philippines sau khi đi qua Châu Âu, châu Đại dương, Châu Á và Châu Mỹ. Chuyến lưu diễn đạt vị trí thứ 16 trong danh sách 25 chuyến lưu diễn có doanh thu cao nhất năm 2011 của Pollstar khi đem về 59,5 triệu đô tiền vé. Tại giải People’s Choice Awards lần thứ 38, Perry giành chiến thắng ở hạng mục "Nghệ sĩ lưu diễn được yêu thích nhất". Ngày 24 tháng 11 năm 2011, Perry thông báo bộ phim tư liệu về chuyến lưu diễn sẽ được phát hành dưới định dạng DVD.

Đĩa đơn

"California Gurls" là đĩa đơn đầu tiên được trích từ album, có sự góp mặt của rapper Snoop Dogg. Đĩa đơn ra mắt tại các đài phát thanh vào ngày 7 tháng 5 năm 2010 và dưới dạng kĩ thuật số 4 ngày sau đó. Bài hát nhận được nhiều ý kiến tích cực từ phía các nhà phê bình, khi lưu ý đây là ca khúc yêu thích của họ trong album. Bài hát đạt thành công thương mại trên khắp thế giới, đạt vị trí đầu bảng tại Billboard Hot 100 Hoa Kỳ trong 6 tuần liên tiếp. Ca khúc cũng đạt vị trí đầu bảng tại New Zealand, Anh, Úc, Canada, Ireland và Scotland. Đây là ca khúc có lượng đĩa kĩ thuật số bán chạy nhất năm 2010.

"Teenage Dream" được chọn là đĩa đơn thứ hai từ album. Ca khúc đến tay các nhà đài Mỹ vào ngày 22 tháng 7 năm 2010. Ca khúc nhận được nhiều phản ứng tích cực từ phía các nhà phê bình, với Jocelyn Vena từ MTV cho rằng ca khúc "tiếp nối được những gì mà California Gurls để lại", diễn tả ca khúc có "tiết tấu mạnh mẽ". Ca khúc đạt thành công trên các bảng xếp hạng giống như đĩa đơn đầu, đạt vị trí quán quân tại Billboard Hot 100 trong 2 tuần liên tiếp và đạt vị trí số một tại Ireland, New Zealand, Scotland, Slovakia và nhiều bảng xếp hạng nhỏ khác tại Mỹ.

"Firework" được chọn phát hành dưới dạng đĩa đơn thứ ba vào ngày 18 tháng 10 năm 2010 thông qua các đài phát thanh và sau đó là dưới dạng kĩ thuật số ngày 2 tháng 11 năm 2010 tại Anh. Ca khúc nhận được nhiều phản ứng tích cực từ phía các nhà phê bình. Video âm nhạc của ca khúc là một phần của hợp đồng quảng bá khắp Châu Âu của nhà viễn thông Deutsche Telekom. Đây là công ty tham gia chủ trì một loạt những hoạt động và cuộc thi từ những người hâm mộ tại châu Âu tham gia trong video.Day TWO of music video! Not gonna stop shooting till the sun comes up cause we are a LIGHT in a dark place – 4 hours ago – retrieved from katyperry.com. ngày 30 tháng 9 năm 2010. Ca khúc tiếp tục đạt thành công về mặt thương mai, đạt vị trí đầu bảng tại Mỹ trong suốt 4 tuần liên tiếp. Ca khúc cũng dẫn đầu các bảng xếp hạng tại Brazil, Canada, New Zealand và các bảng xếp hạng phụ tại Mỹ.

"E.T." được phát hành vào ngày 16 tháng 2 năm 2011. Với phiên bản đĩa đơn, ca khúc được phối lại cho hợp với phần góp mặt của Kanye West. Video ca nhạc của bài hát được Floria Sigismondi đạo diễn và được ghi hình vào tháng 2 năm 2011 với sự xuất hiện của cả Perry và West. Video sau đó được ra mắt ngày 31 tháng 3 năm 2011. Ca khúc tiếp tục đẫn đầu các bảng xếp hạng tại Mỹ, Canada, Đức, Phần Lan và New Zealand.

"Last Friday Night (T.G.I.F.)" được phát hành ngày 6 tháng 6 năm 2011 tại Top 40/Mainstream, Mỹ dưới dạng đĩa đơn thứ 5 trích từ album. Ca khúc nhận được nhiều nhận xét trái chiều từ phía các nhà phê bình. Ca khúc tiếp tục là một sản phẩm thành công về mặt thương mai, khi đạt vị trí dẫn đầu tại Canada, Cộng hoà Séc, Slovakia và Billboard Hot 100 Mỹ trong hai tuần liên tiếp. Video ca nhạc được phát hành rộng khắp thế giới vào ngày 14 tháng 6 năm 2011. Video có sự góp mặt của Darren Criss, Rebecca Black, Kevin McHale, Kenny G, Hanson, Corey Feldman và Debbie Gibson. Phiên bản phối lại của ca khúc được phát hành vào ngày 8 tháng 8 năm 2011 cùng với nữ rapper người Mỹ, Missy Elliott. Ngày 17 tháng 8 năm 2011, với thành công của Last Friday Night, Perry lập nên kỉ lục mới khi là nghệ sĩ thứ hai và là nữ nghệ sĩ đầu tiên trong lịch sử có được 5 đĩa đơn đầu bảng tại Billboard Hot 100 trong cùng một album. Ca khúc cũng trở thành đĩa đơn thứ 4 đạt vị trí đầu bảng tại Canada.

"The One That Got Away" được phát hành làm đĩa đơn thứ sáu và là đĩa đơn cuối cùng từ Teenage Dream. Ca khúc được phát hành vào ngày 4 tháng 10 năm 2011 tại đài phát thanh Mainstream, Mỹ. Ca khúc nhận được nhiều phản ứng tích cực từ phía chuyên môn, những người ca ngợi giai điệu đứng đắn từ Perry. Một đoạn giới thiệu của video ca nhạc cũng được phát hành vào đầu tháng 11 và trọn video được phát hành ngày 11 tháng 11 năm 2011 trên The Ellen DeGeneres Show. Vào ngày 24 tháng 11, đĩa đơn bước vào top 10 Billboard Hot 100, đưa Teenage Dream trở thành một trong 7 album có sáu đĩa đơn trở lên đạt đến top 10 trong lịch sử âm nhạc Mỹ. Ngày 14 tháng 12, đây là một trong hai album có 6 ca khúc đạt vào top 4, mà sau đó đã lên đến vị trí thứ 3. "Hummingbird Heartbeat" được phát hành làm đĩa đơn quảng bá đầu tiên và duy nhất tại Úc vào ngày 12 tháng 9 năm 2012.

Đánh giá chuyên mônTeenage Dream nhận được nhiều ý kiến trái chiều từ phía chuyên môn. Theo điểm trung bình được cập nhật tại Metacritic, Teenage Dream nhận 52 trên 100 điểm, dựa trên 19 đánh giá. Teenage Dream thể hiện tốt hơn album trước của cô, One of the Boys với số điểm nhỏ hơn, 47 trên 100. Stephen Thomas Erlewine của AllMusic chỉ trích album này, mô tả nó là một sản phẩm "thông tục một cách đáng thất vọng" và "mệt mỏi". Mikeal Wook của Spin cho một đánh giá trái chiều, nhận thấy album "sẽ không làm quý phụ huynh phải thất vọng khi tìm ra lý do để lo lắng cho con mình". Rob Sheffield từ tạp chí Rolling Stone diễn tả album "chú trọng vào nhịp điệu những năm 80 [với] phần giai điệu nhẹ nhàng, nhấn sâu vào giai điệu disco kiểu Daft Punk". Greg Kot của Chicago Tribune cho nhận xét tiêu cực khi chỉ trích phần sản xuất, gọi nó là một album "giống kiểu Frankenstein", đồng thời nhận thấy giọng hát "như người máy" của Perry đã đánh mất đi "sự tao nhã hay bất cứ sắc thái nào". Matthew Cole của Slant Magazine gọi nó là một "sản phẩm quá tay [đã] phá hỏng hình tượng của cô ấy" và khẳng định Perry "tìm được cách để hạ thấp đẳng cấp của mình".

Dù vậy, Los Angeles Times lại phong tặng album 3 sao, viết rằng "trong Teenage Dream, những ca khúc cứ luân phiên nhau giữa chủ đề khoái lạc trong các buổi tiệc tùng và phần còn lại là những bản khuyến khích cảm xúc của người nghe. Nói cách khác, mục tiêu nhận được cuối cùng chính là tình yêu tuyệt vời, những buổi đi chơi vui vẻ và một đôi Daisy Dukes hoàn hảo". Leah Greenblatt, từ Entertainment Weekly khẳng định "bên dưới những bộ trang phục trái cây và những trò đùa vớ vẩn thì Perry hoàn toàn nghiêm túc trong việc sản xuất những đĩa đơn ăn khách, việc đó khiến Dream gần như không có sự gắn kết như một album, nhưng dần dần đạt đến ngưỡng mục đích mà cô muốn".

Giải thưởng

Dù nhận được những ý kiến trái chiều, album này vẫn thắng giải "Album quốc tế của năm" tại giải Juno Awards năm 2011. Teenage Dream và những đĩa đơn của nó giúp Perry nhận được 7 đề cử Giải Grammy, bao gồm hạng mục "Album của Năm" và "Thu âm của Năm".

Danh sách xuất sắc nhất
 #4 – Danh sách "50 ca khúc xuất sắc nhất năm 2010" của tạp chí Rolling Stone cho "Teenage Dream".
 #4 – Danh sách "25 ca khúc quốc tế của năm" của tạp chí Rolling Stone Brasils cho "California Gurls".
 #25 – Danh sách "25 album quốc tế của năm" của tạp chí Rolling Stone Brasils cho Teenage Dream.

Diễn biến thương mại
Sau khi phát hành, Teenage Dream mở đầu tại vị trí đầu bảng tại Billboard 200 Mỹ với tổng cộng 192.000 bản được bán ra trong tuần lễ đầu tiên, được chứng nhận hai lần đĩa Bạch kim bởi Hiệp hội Công nghiệp ghi âm Hoa Kỳ (RIAA) và tiêu thụ 3,000,000 tại Hoa Kỳ tính đến tháng 8 năm 2015. Trong tuần lễ ngày 21 tháng 7 năm 2012, album nhảy vọt từ vị trí thứ 21 đến vị trí Á quân trên bảng xếp hạng (tăng đến 417 phần trăm) với 80.000 đĩa được tiêu thụ, trở thành đĩa có lượng đĩa bán ra nhiều nhất kể từ Giáng sinh năm 2010 sau khi giảm còn 99 đồng trên Amazon. Trong tuần lễ cuối tháng 9 năm 2013, album hoàn thành 150 tuần xuất hiện trên bảng xếp hạng kể từ lần mở đầu ngày 11 tháng 9 năm 2010. Đến tháng 10 năm 2013, album bán ra 2.782.000 bản tại Hoa Kỳ. Album cũng đã mở đầu tại vị trí đầu bảng trên Canadian Albums Chart, khi tung ra 26.000 bản, và được chứng nhận đĩa bạch kim bởi Hiệp hội Công nghiệp ghi âm Canada (CRIA).

Tại Úc, Teenage Dream mở đầu ở vị trí đầu bảng trong hai tuần liên tiếp. Album cũng được chứng nhận ba lần đĩa Bạch kim bởi Hiệp hội Công nghiệp ghi âm Úc (ARIA), cho 210.000 bản được tiêu thụ. Tại New Zealand, Teenage Dream mở đầu tại vị trí thứ hai và đạt vị trí quán quân sau 4 tuần xuất hiện. Nó được chứng nhận đĩa Vàng bởi Hiệp hội Công nghiệp ghi âm New Zealand (RIANZ) Tính đến ngày 19 tháng 6 năm 2012, Teenage Dream là album bán chạy thứ 12 trong lịch sử âm nhạc tại đó, giúp Perry là nữ nghệ sĩ thứ 5 có tên trong danh sách (đứng sau Adele, Norah Jones, Shania Twain và Bic Runga). Tại Anh Quốc, Teenage Dream đạt vị trí dẫn đầu tại UK Albums Chart, bán hơn 54.176 bản. Nó được chứng nhận hai lần đĩa Bạch kim cho hơn 600.000 đĩa được tung ra. Tính đến tháng 4 năm 2012, album bán 1.005.728 bản tại thị trường Anh. Tại Pháp, Teenage Dream mở đầu tại vị trí thứ 14 tại French Albums Chart và sau đó đạt vị trí thứ ba. Tại Mexico, album mở đầu và đạt vị trí thứ 11. Album được chứng nhận đĩa Vàng tại đó. Tại Tây Ban Nha, Teenage Dream mở đầu tại vị trí thứ 4 trên Spanish Albums Chart và ở xuất hiện trong bảng xếp hạng trong 27 tuần. Tại Brazil, album xếp thứ tư trên CD – TOP 20 Semanal ABPD. Teenage Dream tính đến nay đã bán hơn 6 triệu bản trên toàn thế giới.

Di sảnTeenage Dream san bằng hoặc phá vỡ hàng loạt những kỉ lục trong suốt thời gian phát hành của mình. Perry trở thành nghệ sĩ thứ hai trong bảng xếp hạng Billboard Hot 100, nơi có lịch sử hơn 53 năm hình thành, có 5 đĩa đơn đạt vị trí quán quân trong cùng một album, phá vỡ kỉ lục của Michael Jackson với Bad (1987). Perry cũng là nghệ sĩ nữ đầu tiên nhận được kỉ lục này. Album là một trong những album duy nhất khi có 8 đĩa đơn lọt vào top 3 tại Billboard Hot 100 (san bằng với Rhythm Nation 1814 của Janet Jackson và Faith của George Michael) và là album duy nhất có 9 ca khúc đứng đầu bảng xếp hạng Billboard Hot Dance Club Songs, phá vỡ kỉ lục trước đây của I Am… Sasha Fierce của Beyoncé và The Power of Music của Kristine W, với 6 ca khúc.Billboard.com: 24 tháng 12 năm 2011/hot-100 Hot 100 Week of ngày 24 tháng 12 năm 2011 . Perry có lặp lại thành công này ở Anh, khi phá vỡ kỉ lục của Official Charts Company cho số lượng đĩa đơn đạt top 10 có được trong một album phòng thu của một nghệ sĩ nữ.

Tám ca khúc trích từ Teenage Dream dẫn đầu bảng xếp hạng Adult Top 40 và Mainstream Top 40, nhiều hơn bất cứ album nào khác. Thêm nữa, với 7 ca khúc đầu bảng, từ "Waking Up in Vegas", Perry phá vỡ kỉ lục cho số đĩa đơn đạt quán quân tại Mainstream Top 40 của Lady Gaga với 6 đĩa đơn. Các đĩa đơn cũng cho Perry xuất hiện trong top 10 của Hot 100 suốt 69 tuần, một kỉ lục chưa từng có, cùng với 71 tuần tại bảng xếp hạng Airplay. Perry cũng có nhiều đĩa đơn đầu bảng nhất (bốn đĩa đơn) trích từ một album tại Canadian Hot 100. Cộng lại, các bài hát trong album đã tiêu thụ hơn 35 triệu bản khắp thế giới. Cùng với đó, 5 đĩa đơn đầu tiên trích từ album đứng đầu bảng xếp hạng tại Mỹ và đứng trong top 10 của hơn 20 quốc gia. Cả năm đĩa đơn từ album cũng dẫn đầu các bảng xếp hạng Kĩ thuật số và Đài phát thanh, giúp cô trở thành nghệ sĩ đầu tiên có 5 đĩa đơn đầu bảng tại bảng xếp hạng Đài phát thanh. Perry trở thành nghệ sĩ đầu tiên có 52 tuần liên tiếp trong top 10 của Billboard Hot 100 và sau đó nâng lên thành 69 tuần, với 5 đĩa đơn đầu tiên từ album, phá vỡ kỉ lục trước đây của Ace of Base cùng 48 tuần với 3 đĩa đơn.

Trên Mainstream Top 40, album giữ kỉ lục duy nhất trên lịch sử bảng xếp hạng khi có 4 ca khúc trong cùng một album đạt vào top 5 "Lượt nghe nhiều nhất tuần"; 1. "Last Friday Night (T.G.I.F.)" (12,468), 2. "E.T." (12,361), 3. "California Gurls" (12,159), and 5. "Firework" (11,857). Perry có tổng cộng 28 tuần đứng đầu bảng với các đĩa đơn từ Teenage Dream. Các đĩa đơn từ Teenage Dream có nhiều tuần tại Billboard Hot 100 hơn bất cứ album nào khác, với 225 tuần liên tiếp tại Billboard Hot 100, phá vỡ kỉ lục trước của Michael Jackson với các đĩa đơn từ Thriller'' với 130 tuần trên bảng xếp hạng.

Danh sách bài hát

Đội ngũ thực hiện
Nguồn:

Ammo – sáng tác, drums, keyboards, lên chương trình, nhà sản xuất
Benny Blanco – sáng tác, drums, keyboards, lên chương trình, nhà sản xuất
Dr. Luke – sáng tác, drums, keyboards, lên chương trình, nhà sản xuất
Mikkel S. Eriksen – sáng tác, xây dựng, trang bị dàn nhạc
Nicolas Essig – cố vấn xây dựng
Fabien Waltmann – tổng hợp, lên chương trình
Josh Freese – drums
Charles Malone – guitar, cố vấn xây dựng
Max Martin – sáng tác, drums, keyboards, lên chương trình, nhà sản xuất
Bonnie McKee – sáng tác (một phần của Epic Records)
Julio Miranda – guitar
Monte Neuble – keyboards, sáng tác
Tucker Bodine – cố vấn xây dựng
Randy Urbanski – xây dựng
Luis Navarro – cố vấn xây dựng
Nick Chahwala – âm thanh
Chris "Tek" O'Ryan – xây dựng, xây dựng guitar
Brent Paschke – guitar
L. Leon Pendarvis – cải biên, chỉ đạo
Katy Perry – sáng tác, hát chính
Lenny Pickett – saxophone
Daniel Silvestri – bass, guitar
Snoop Dogg – sáng tác, hát chính
Stargate – nhà sản xuất
Rob Stevenson – A&R
Tricky Stewart – sáng tác, keyboards, nhà sản xuất, drum
Greg Wells – tổng hợp, piano, sáng tác, drums, lên chương trình, nhà sản xuất
Kanye West – đồng sản xuất, hát chính
Will Cotton – nhiếp ảnh gia

Bảng xếp hạng

Xếp hạng tuần

Xếp hạng cuối năm

Chứng nhận

Lịch sử phát hành

Chú thích

Liên kết ngoài
  của Katy Perry

Album của Katy Perry
Album năm 2010
Album sản xuất bởi Benny Blanco
Album sản xuất bởi Dr. Luke
Album sản xuất bởi Max Martin
Album sản xuất bởi Stargate
Album sản xuất bởi Tricky Stewart
Album sản xuất bởi Kuk Harrell
Album của Capitol Records
Album sản xuất bởi Greg Wells
Album sản xuất bởi Jon Brion


title: Hoa hậu Hoàn vũ 2009

text:
Hoa hậu Hoàn vũ 2009 là cuộc thi Hoa hậu Hoàn vũ lần thứ 58 được tổ chức tại Phòng khiêu vũ Trung tâm, Khu nghỉ dưỡng Đảo Thiên đường Atlantis, Nassau, Bahamas. Đây là lần đầu tiên quốc đảo Bahamas được chọn để đăng cai cuộc thi Hoa hậu Hoàn vũ. Đêm chung kết của cuộc thi diễn ra vào ngày 23 tháng 8 năm 2009. Tại đêm chung kết, Hoa hậu Hoàn vũ 2008 Dayana Mendoza đã trao vương miện cho người kế nhiệm – Hoa hậu Venezuela 2008. Đây là chiến thắng lặp lại đầu tiên của một quốc gia trong lịch sử cuộc thi Hoa hậu Hoàn vũ.

Kết quả

Thứ hạng
{| class="wikitable sortable" border="5" cellpadding="3" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #FFFFFF; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;"
|-
! Kết quả
! Thí sinh
|-
| Hoa hậu Hoàn vũ 2009
|
 – Stefanía Fernández
|-
| Á hậu 1
|
 – Ada de la Cruz|-
| Á hậu 2|
  – Marigona Dragusha
|-
| Á hậu 3| – Rachael Finch
|-
| Á hậu 4| – Mayra Matos
|-
| Top 10|  – Iveta Lutovská – Chloé Mortaud – Tatum Keshwar – Whitney Toyloy – Kristen Dalton
|-
| Top 15| – Hasna Xhukiçi – Zeynep Sever – Sarah Ćosić- Ingibjörg Egilsdóttir – Renate Cerljen
|}

Điểm số chung cuộc

     Hoa hậu hoàn vũ
     Á hậu 1
     Á hậu 2
     Á hậu 3
     Á hậu 4

     Top 10
     Top 15
(#)  Xếp hạng trong mỗi vòng thi

 Thứ tự công bố

Top 15

Top 10

Top 5

Các giải thưởng đặc biệt

 Trang phục dân tộc đẹp nhất

 Các giải thưởng khác

Giám khảo

 Sơ khảo
Các giám khảo cho vòng sơ khảo bao gồm:
 Mark Wylie – Người đồng hành của chương trình Talent Executive
 Adriana Ching – Luật sư và là một cựu nhà phát triển bất động sản
 Todd Winston – Cựu nhà kinh doanh của ngành du lịch và Phó Chủ tịch Truyền thông của Sales
 Rosalina Lydster – Nhà thiết kế thời trang nổi tiếng
 Tiza Tjokroadisumarto – Giám đốc Hoạt động Thị trường của Michael Kors
 Corinne Nicolas – Chủ tịch của Tập đoàn Quản lý Người mẫu Trump
 David Friedman – Nhà sản xuất điều hành Last Call với Carson Daly
 Steven Schillaci – Nhà sản xuất tài năng cho nhiều chương trình truyền hình nổi tiếng bao gồm American Idol
 Mario Mosley – Biên đạo múa Hollywood của Dance Your Ass Off trên kênh Oxygen
 Sarah Markantonis – Đại sứ của Bahamas tại Tổ chức Quốc tế Kerzner

 Chung kết
Những giám khảo sau đã đánh giá trong đêm chung kết:
 Dean Cain – Diễn viên và nhà sản xuất điện ảnh
 Tamara Tunie – Nữ diễn viên của "Law & Order: Special Victims Unit"
 Colin Cowie – Tác giả, nhân viên Truyền hình và Nhà thiết kế
 Valeria Mazza – Siêu mẫu quốc tế
 Matthew Rolston – Nhiếp ảnh gia
 Richard LeFrak – Chủ tịch và Giám đốc điều hành Tổ chức LeFrak
 Andre Leon Talley – Nhà văn và biên tập nổi tiếng
 Heather Kerzner – Nhà từ thiện và Đại sứ của Tổ chức Khu nghỉ dưỡng Quốc tế Kerzner
 Farouk Shami – Người sáng lập và Chủ tịch của Hãng chăm sóc tóc nổi tiếng CHI Hair Care
 Keisha Whitaker – Nhà thiết kế thời trang và người sáng lập dòng sản phẩm son môi Couture Kissable
 Gerry DeVeaux – Nhà sản xuất, nhạc sĩ kiêm nhà soạn kịch nổi tiếng
 George J. Maloof, Jr. – Vận động viên thể thao chuyên nghiệp

Nhạc nền
 Phần mở đầu: "I Gotta Feeling" của Black Eyed Peas và "Fire Burning" của Sean Kingston
 Phần thi chụp hình: ''Body Language" của Heidi Montag (hát trực tiếp)
 Phần thi áo tắm: "Right Round" và "Jump" của Flo Rida (hát trực tiếp)
 Phần thi trang phục dạ hội: "When Love Takes Over" của David Guetta trình diễn bởi Kelly Rowland

Thí sinh tham gia
Cuộc thi có tổng cộng 84 thí sinh tham gia:

 Danh xưng: trong cuộc thi lần này, Vương quốc Liên hiệp Anh và Bắc Ireland trở lại danh xưng tiếng Anh là Great Britain thay vì UK (đã được dùng trong cuộc thi năm trước).

 Thông tin về các cuộc thi quốc gia
 Trở lại

Lần cuối tham gia vào năm 1998:Lần cuối tham gia vào năm 2006:Lần cuối tham gia vào năm 2007:
     Chỉ định
  – Elham Wagdy được chỉ định làm đại diện cho Ai Cập. Cô là Á hậu 1 trong cuộc thi Hoa hậu Ai Cập năm 2005. Cô cũng đại diện cho Ai Cập tại Hoa hậu Trái Đất 2005, Hoa hậu Quốc tế 2006 và Hoa hậu Liên lục địa 2007.
  – Vì khủng hoảng chính trị ở Honduras,cuộc thi đã không thể diễn ra, do đó Bélgica Suárez được chọn là đại diện chính thức của đất nước Trung Mỹ này.
  – Do trong năm 2009, cuộc thi Hoa hậu Hoàn vũ Việt Nam bị hoãn lại (theo luật, mỗi năm, Việt Nam chỉ tổ chức một cuộc thi hoa hậu cấp quốc gia) nên Á hậu 1 Hoa hậu Hoàn vũ Việt Nam 2008 Võ Hoàng Yến được chọn làm đại diện cho Việt Nam tham dự cuộc thi sau khi Hoa hậu Du lịch Việt Nam 2008 Phan Thị Ngọc Diễm từ chối tham gia.

 Thay thế
  – Angenie Simon đã thay Ashanta Macauly tham gia cuộc thi vì tình trạng sức khỏe của Ashanta không được ổn định.
  – Begüm Kızıltuğ đáng lẽ sẽ tham gia tuy nhiên Senem Kuyucuoğlu đã thay thế.

Bỏ cuộc
Trong thời gian diễn ra cuộc thi – Jewel Selver rút khỏi cuộc thi 24 giờ trước buổi chung kết khi bác sĩ kết luận rằng cô bị mất nước.

Trước cuộc thi – Không cuộc thi nào được tổ chức. – Không cuộc thi nào được tổ chức. – Olga Nikitina không tham gia cuộc thi do thiếu tài trợ từ quốc gia. – Faith Landers không tham gia Hoa hậu Hoàn vũ 2009 mặc dù đã được thông báo rằng cô sẽ tham gia. – Peter Elias, chủ sở hữu nhượng quyền tổ chức Hoa hậu Hoàn vũ ở Trinidad và Tobago đã xác nhận rằng quốc gia Caribbean sẽ không gửi một đại diện đến Hoa hậu Hoàn vũ 2009 do thiếu tài trợ. Chính phủ Trinidad và Tobago đã được Peter Elias thông báo trong năm 2008 rằng rất khó cho ông để tìm tài trợ và rằng ông sẽ không còn khả năng tài trợ cho các cô gái. Chính phủ quốc đảo này đã tuyên bố rằng cuộc thi này không phải là đầu tư của Chính phủ.

Thông tin cuộc thi
Trước khi Bahamas chính thức được chọn là địa điểm đăng cai, đã có nhiều quốc gia muốn ngỏ ý tổ chức cuộc thi như Croatia, Úc và Dubai, UAE nhưng vì các lý do khác nhau đã rút lại kế hoạch hoặc bị từ chối. Croatia là nước đầu tiên đánh tiếng đăng cai nhưng rút lại vì lý do tài chính, Úc không được chấp nhận và Dubai cũng không được đồng thuận do lo ngại thí sinh của Israel có thể gặp khó khăn do quan hệ giữa nước này với các nước Ả Rập. Bahamas trước đó từng tổ chức cuộc thi Hoa hậu Tuổi Teen Mỹ 2008.

 Các chương trình trong cuộc thi

 Vòng sơ khảo
Đây là lần đầu tiên Vòng sơ khảo cuộc thi Hoa hậu Hoàn vũ được chiếu trực tuyến tới toàn thế giới thông qua Ustream và trang web Hoa hậu Hoàn vũ.

Tại vòng sơ khảo, tất cả thí sinh tham gia hai phần thi áo tắm và trang phục dạ hội. Đây là một phần của việc chọn ra 15 thí sinh lọt vào vòng chung kết và kết quả sẽ được công bố trong suốt chương trình truyền hình trực tiếp chung kết gần hai giờ của cuộc thi Hoa hậu Hoàn vũ 2009 trên NBC và Telemundo vào chủ nhật ngày 23 tháng 8.

Vòng sơ khảo được dẫn chương trình bởi Hoa hậu Hoàn vũ 2008, Dayana Mendoza và Ed Fields, phóng viên nổi tiếng của đài phát thanh địa phương Bahamas. Ca sĩ Anthoney Wright đến từ Luân Đôn trình diễn ca khúc "Wud if I Cud" trong suốt cuộc thi sơ khảo.

 Đêm chung kết
Đây là lần đầu tiên Donald Trump giới thiệu chương trình truyền hình trực tiếp Hoa hậu Hoàn vũ.

84 thí sinh đã được giới thiệu qua phần Trang phục quốc gia bao gồm cả thí sinh Turks và Caicos - Jewel Selver. Top 15 được công bố, sau đó là Dayana Mendoza chia sẻ kinh nghiệm của cô trong tư cách là Hoa hậu Hoàn vũ 2008. Top 15 đã tham gia cuộc thi Áo tắm và tiếp đó Top 10 thí sinh xuất sắc đã trình diễn trang phục dạ hội. Khán giả xem truyền hình có thể thấy điểm số trung bình của mỗi thí sinh từ ban giám khảo. Trước khi công bố Top 5 chung cuộc, có hai giải thưởng đặc biệt - Hoa hậu Thân thiện và Hoa hậu Ảnh đã được trao. Cả hai đều được trao cho các thí sinh đến từ châu Á - Wang Jingyao của Trung Quốc và Chutima Durongdej của Thái Lan. Dayana Mendoza tiết lộ rằng vương miện Hoa hậu Hoàn vũ mới thể hiện "Hòa bình". Top 5 thí sinh lọt vào vòng ứng xử trả lời câu hỏi. 4 Á hậu được công bố đầu tiên, sau cùng là Hoa hậu Hoàn vũ mới 2009 - Stefanía Fernández.

Chương trình truyền hình trực tiếp được Billy Bush, diễn viên Hollywood và người mẫu nổi tiếng Claudia Jordan dẫn chương trình. Lần đầu tiên, khách mời đặc biệt - Heidi Montag đã trình diễn ca khúc "Body Language" của mình trong suốt phần thi chụp ảnh của Top 15. Flo Rida đã trình diễn trong cuộc thi Áo tắm của Top 15, và David Guetta cùng Kelly Rowland đã biểu diễn trong phần thi trang phục dạ hội của Top 10.

Cuộc thi cũng có ý nghĩa lịch sử khi sử dụng Skype lần đầu tiên cho câu hỏi ứng xử. Mayra Matos đại diện cho Puerto Rico đã được hỏi bởi Hoa hậu Hoàn vũ 2007 Riyo Mori từ Nhật Bản qua Skype.

Khi Hoa hậu Hoàn vũ 2008 Dayana Mendoza trao vương miện cho Hoa hậu Hoàn vũ 2009 Stefania Fernandez, vương miện bị rơi xuống sàn, nhưng may mắn không bị vỡ.

Không thí sinh nào đến từ châu Á lọt vào Top 15 đã gây một luồng ý kiến từ khán giả.

Thông tin thí sinh – Clair Cooper từng đại diện cho Anh tham gia Hoa hậu Trái Đất 2007 tại Philippines và Việt Nam nhưng không đạt giải. – Emiri Miyasaka đã từng đoạt ngôi vị Á hậu 2 Hoa hậu Quốc tế Nhật Bản 2008.''' – Võ Hoàng Yến là người chiến thắng cuộc thi Siêu mẫu Việt Nam 2008.

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Trang chủ cuộc thi Hoa hậu Hoàn vũ

2009
Năm 2009
Bahamas 2009
Nassau, Bahamas


title: Megachile carbonaria

text:
Megachile carbonaria là một loài Hymenoptera trong họ Megachilidae. Loài này được Smith mô tả khoa học năm 1853.

Chú thích

Tham khảo

C
Động vật được mô tả năm 1853


title: Phyllonorycter juncei

text:
Phyllonorycter juncei là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở quần đảo Canaria và Madeira.

Ấu trùng ăn Genista tenera, Teline maderensis, Teline stenopetala và Spartium junceum. Chúng ăn lá nơi chúng làm tổ.

Phụ loài
Phyllonorycter juncei juncei (Canary Islands)
Phyllonorycter juncei madeirae Deschka, 1976 (Madeira)

Chú thích

Phyllonorycter


title: Granulifusus dondani

text:
Granulifusus dondani là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Fasciolariidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Granulifusus


title: Neobrotica colombiensis

text:
Neobrotica colombiensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Blake miêu tả khoa học năm 1966.

Chú thích

Tham khảo

Neobrotica


title: Dicronychus adanensis

text:
Dicronychus adanensis là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Pic mô tả khoa học năm 1908.

Chú thích

Tham khảo

Dicronychus


title: Couptrain

text:
Couptrain  là một xã thuộc tỉnh Mayenne trong vùng Pays de la Loire tây bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 165 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Mayenne


title: Hibiscus scottii

text:
Hibiscus scottii là một loài thực vật có hoa thuộc họ Malvaceae.

Loài này chỉ có ở Yemen. Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng khô nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới.

Chú thích

Tham khảo
 Miller, A. 2004. Hibiscus scottii. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 19 tháng 7 năm 2007.

Liên kết ngoài

S
Thực vật Yemen
Thực vật dễ tổn thương


title: Tarnès

text:
Tarnès  là một xã thuộc tỉnh Gironde trong vùng Aquitaine tây nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 40 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Gironde


title: Nans-les-Pins

text:
Nans-les-Pins là một xã thuộc tỉnh Var trong vùng Provence-Alpes-Côte d’Azur miền đông nam nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Var

Tham khảo

INSEE

Xã của Var


title: Rom, Ludwigslust-Parchim

text:
Rom là một đô thị tại Ludwigslust-Parchim (trước thuộc huyện Parchim), bang Mecklenburg-Vorpommern, miền bắc nước Đức.

Tham khảo

Xã và đô thị ở huyện Ludwigslust-Parchim


title: Diabrotica fuscula

text:
Diabrotica fuscula là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Bowditch miêu tả khoa học năm 1911.

Chú thích

Tham khảo

Diabrotica


title: Hạt beta

text:
Hạt beta là tên gọi chung của điện tử (e−, β−) và positron (e+, β+) phát ra trong quá trình phân rã beta của hạt nhân và của neutron ở trạng thái tự do.

Tia beta lệch về phía cực dương của tụ điện gồm các hạt electron.

β+ phân rã (bức xạ positron)

Hạt nhân nguyên tử không ổn định mà thừa proton có thể xảy ra β+ phân rã, còn gọi là phân rã positron, hiện tượng mà một proton được chuyển đổi thành một neutron, a positron, và một neutrino electron:

 →  +  +

Beta-cộng phân rã có thể xảy ra trong hạt nhân khi giá trị tuyệt đối của năng lượng liên kết của hạt nhân con lớn hơn của hạt nhân mẹ, nghĩa là hạt nhân con ở trạng thái năng lượng thấp hơn.

Xem thêm
Hạt alpha
Tia gamma

Tham khảo

Liên kết ngoài

Phóng xạ
Bức xạ


title: Xenochalepus humerosus

text:
Xenochalepus humerosus là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Uhmann miêu tả khoa học năm 1955.

Chú thích

Tham khảo

Xenochalepus


title: Tabebuia dubia

text:
Tabebuia dubia là một loài thực vật thuộc họ Bignoniaceae. Đây là loài đặc hữu của Cuba. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 Areces-Mallea, A.E. 1998. Tabebuia dubia. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Cuba
Tabebuia
Thực vật dễ tổn thương


title: Lõi trong (Trái Đất)

text:
Lõi trong hay nhân trong của Trái Đất là phần trong cùng nhất của Trái Đất, như được các nghiên cứu địa chấn phát hiện, là một quả cầu chủ yếu ở dạng rắn có bán kính khoảng 1.220 km (758 dặm Anh), chỉ bằng 70% bán kính của Mặt Trăng. Nó được cho là chứa hợp kim sắt-nickel, và nhiệt độ của nó tương đương nhiệt độ bề mặt của Mặt Trời.

Khám phá
Sự tồn tại của lõi trong có thể phân biệt với lõi ngoài ở dạng lỏng được nhà địa chấn học Inge Lehmann phát hiện vào năm 1936, sử dụng các ghi nhận sóng địa chấn phát sinh động đất vì chúng phản xạ một phần từ ranh giới của nó và có thể được nhận biết bằng các máy ghi địa chấn nhạy trên bề mặt Trái Đất.

Lõi ngoài được cho là ở dạng lỏng vì nó không có khả năng truyền sóng cắt đàn hồi; chỉ có sóng nén được quan sát là truyền qua nó. Sự hóa rắn của lõi trong là rất khó chứng minh vì sóng cắt đàn hồi truyền qua nó là rất yếu và khó phát hiện. Dziewonski và Gilbert chứng minh sự tồn tại của giả thuyết này bằng cách sử dụng các mô hình rung động thông thường của Trái Đất là nguyên nhân gây các trận động đất lớn. Các tuyên bố gần đây về các ghi nhận sóng cắt được lõi trong truyền ban đầu gây tranh cãi, nhưng gần đây đã đạt được sự chấp nhận.

Thành phần
Dựa trên sự phổ biến của các nguyên tố hóa học trong hệ Mặt Trời, các tính chất vật lý của chúng và các ràng buộc hóa học khác liên quan tới phần còn lại của thể tích Trái Đất, lõi trong được người ta cho rằng có cấu tạo chủ yếu là hợp kim sắt-nickel, với một lượng rất nhỏ các nguyên tố khác. Do nó nhẹ hơn sắt nguyên chất, Francis Birch phán đoán rằng lõi ngoài chứa khoảng 10% hỗn hợp các nguyên tố nhẹ hơn, mặc dù các nguyên tố này được xem là ít phổ biến hơn trong lõi trong rắn.

Nhiệt độ

Nhiệt độ của lõi trong có thể được ước tính thông qua các ràng buộc thực nghiệm và lý thuyết về nhiệt độ nóng chảy của sắt không nguyên chất trong điều kiện áp suất tại ranh giới của lõi trong (khoảng 330.1 GPa), đưa ra kết quả khoảng 5.700 K. Khoảng áp suất của lõi trong Trái Đất vào khoảng từ 330 đến 360 GPa (tương đương 3.000.000 atm), và sắt chỉ có thể ở dạng rắn trong điều kiện nhiện độ cao như thế vì nhiệt độ nóng chảy của nó tăng mạnh ở những áp suất cao như thế này.

Lịch sử

J. A. Jacobs  là người đầu tiên đề xuất rằng lõi trong đông cứng lại và phát sinh ra từ lõi ngoài ở dạng lỏng do sự nguội dần đi ở phần bên trong Trái Đất (khoảng 100 độ C/1 tỷ năm). Trước khi có sự hình thành lõi trong, toàn bộ lõi đều ở dạng nóng chảy, và tuổi của lõi trong nằm trong khoảng 2-4 tỷ năm. Do nó trẻ hơn tuổi Trái Đất (khoảng 4,5 tỷ năm), lõi trong không thể mang đặc điểm nguyên thủy thừa hưởng từ sự hình thành hệ Mặt Trời.

Động lực
Chúng ta có rất ít hiểu biết về các quá trình phát triển lõi trong của Trái Đất. Bởi vì nó nguội đi rất chậm, một số người cho rằng lõi trong có thể rất đồng nhất và cân đối. Thậm chí người ta còn cho rằng lõi trong của Trái Đất có thể là một tinh thể sắt đơn lẻ, tuy nhiên, ý tưởng này rất kỳ quặc so với mức độ lộn xộn đã được quan sát bên trong lõi trong. Các nhà địa chấn học phát hiện rằng lõi trong thật sự khá hỗn độn và một số cấu tạo lớn cho phép các sóng địa chấn truyền qua một cách nhanh chóng theo nhiều hướng so với các phần khác của Trái Đất. Bề mặt của lõi trong thể hiện sự thay đổi các tính chất nhanh chóng trong khoảng cách nhỏ nhất là 1 km. Điều này làm các nhà khoa học bối rối, khi mà sự biến thiên nhiệt độ theo chiều ngang (bên) dọc theo ranh giới của lõi trong thì cực kỳ nhỏ (kết luận này được xác định một cách chắc chắn từ việc quan sát từ trường). Các phát hiện gần đây cho rằng lõi trong ở dạng rắn và chính nó cũng được cấu tạo bởi các lớp cách biệt nhau bởi một đới chuyển tiếp dày khoảng 250 đến 400 km. Nếu lõi trong lớn lên từ các lắng đọng đông cứng nhỏ rơi vào từ bề mặt của nó, thì một số chất lỏng cũng có thể bị giữ trong không gian rỗng và một số trong các chất lỏng còn lại có thể vẫn tồn tại bền bỉ ở cấp độ nhỏ trong hầu hết các phần bên trong của nó.

Do lõi trong không được liên kết một cách chặt chẽ với quyển manti rắn của Trái Đất, có thể rằng nó quay hơi nhanh hơn hoặc chậm hơn các phần khác của Trái Đất đã được ấp ủ trong một thời gian dài. Trong thập niên 1990, các nhà địa chấn học đã đưa ra nhiều tuyên bố khác nhau về việc nhận dạng kiểu quay cao cấp này khi quan sát các thay đổi về đặc điểm của sóng địa chấn truyền qua lõi trong trong vài thập kỷ, sử dụng tính chất các sóng truyền qua nhanh hơn theo nhiều hướng như đã đề cập ở trên. Theo ước tính, sự quay cao cấp này tăng thêm khoảng 1 độ trong một năm, mặc dù có kết luận rằng nó quay chậm hơn so với các phần khác của Trái Đất có cùng khối lượng.

Sự lớn lên của lõi trong được nghĩ là có vai trò quan trọng trong việc tạo ra từ trường Trái Đất bởi hoạt động dynamo trong lõi ngoài lỏng. Điều này xuất hiện một cách phổ biến bởi vì nó không thể hòa tan cùng một lượng các nguyên tố nhẹ như lõi ngoài, vì vậy sự nguội lạnh ở ranh giới lõi trong tạo ra một chất lỏng còn lại chứa các nguyên tố nhẹ hơn chất lỏng nằm trên. Điều này gây ra bởi lực đẩy nổi, và giúp điều khiển dòng đối lưu của lõi ngoài. Sự tồn tại của lõi trong cũng làm thay đổi các chuyển động cơ học của chất lỏng ở lõi ngoài khi nó lớn lên, và có thể giúp cố định từ trường khi nó được xem là có ứng xử mạnh hơn để không tạo thành dòng chảy như lõi ngoài (lõi ngoài được cho là có dòng chảy rối).

Người ta cũng tiếp tục suy đoán rằng lõi trong có thể thể hiện sự đa dang về kiểu mẫu biến dạng bên trong. Điều này có thể cần thiết để giải thích tại sao các sóng địa chấn đi qua một cách nhanh chóng theo nhiều hướng hơn các phần khác. Do dòng đối lưu nhiệt xuất hiện riêng lẻ chưa chắc là có thực, bất kỳ chuyển động đối lưu theo phương thức đẩy nổi sẽ phải được điều khiển bởi sự thay đổi về thành phần hay sự phổ biến của chất lỏng bên trong nó. S. Yoshida và đồng sự đã đề xuất một cơ chế mới theo đó sự biến dạng của lõi trong có thể bị gây ra bởi tốc độ nguội lạnh ở xích đạo cao hơn ở các cực, và S. Karato đã cho rằng các thay đổi về từ trường có thể cũng làm biến dạng lõi trong một cách từ từ theo thời gian.

Tham khảo

Xem thêm
Cấu trúc Trái Đất
Tuần hành vào lõi Trái Đất
Địa động lực

Liên kết ngoài

Cấu trúc Trái Đất


title: Amfreville, Manche

text:
Amfreville là một xã thuộc tỉnh Manche trong vùng Normandie tây bắc nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 14 mét trên mực nước biển.

Tham khảo

Xã của Manche


title: Melanotus barbatus

text:
Melanotus barbatus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Gurjeva miêu tả khoa học năm 1990.

Chú thích

Tham khảo

Melanotus


title: Ingrandes, Vienne

text:
Ingrandes là một xã, tọa lạc ở tỉnh Vienne trong vùng Nouvelle-Aquitaine, Pháp. Xã này có diện tích 35,03 km², dân số năm 2006 là 1795 người. Xã nằm ở khu vực có độ cao trung bình 51 m trên mực nước biển.

Biến động dân số

Liên kết ngoài
 Ingrandes Trên trang mạng của Viện địa lý quốc gia

Tham khảo

Ingrandes


title: Colophon westwoodi

text:
Colophon westwoodi là một loài bọ cánh cứng thuộc họ Lucanidae. Nó là loài đặc hữu của Nam Phi.

Nguồn
 Bellamy, C.L. & Endrody-Younga, S. 1996. Colophon westwoodi. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 9 tháng 8 năm 2007.

Chú thích

Tham khảo

Colophon
Côn trùng Nam Phi


title: Guarea convergens

text:
Guarea convergens là một loài thực vật thuộc họ Meliaceae. Đây là loài đặc hữu của Brasil. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống.

Chú thích

Tham khảo
 Pires O'Brien, J. 1998. Guarea convergens. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 21 tháng 8 năm 2007.

Thực vật Brasil
Guarea
Thực vật dễ tổn thương


title: Tông Sắn

text:
Tông Sắn (danh pháp khoa học: Manihoteae) là một tông của phân họ Crotonoideae thuộc họ Euphorbiaceae.

Phân loài
Tông Sắn bao gồm 2 chi: Cnidoscolus và Manihot

Xem thêm
Phân loại họ Đại kích

Hình ảnh

Chú thích

Tham khảo


title: Acanthoscelides equivocada

text:
Acanthoscelides equivocada là một loài bọ cánh cứng trong họ Bruchidae. Loài này được Johnson miêu tả khoa học năm 1990.

Chú thích

Tham khảo

E


title: Perdita annectens

text:
Perdita annectens là một loài Hymenoptera trong họ Andrenidae. Loài này được Timberlake mô tả khoa học năm 1968.

Chú thích

Tham khảo

Perdita
Động vật được mô tả năm 1968


title: Phymorhynchus speciosus

text:
Phymorhynchus speciosus là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Phymorhynchus
Động vật được mô tả năm 1971


title: Saint-Julien-du-Pinet

text:
Saint-Julien-du-Pinet là một xã thuộc tỉnh Haute-Loire trong vùng Auvergne-Rhône-Alpes ở nam trung bộ nước Pháp. Khu vực này có độ cao từ 637-1186 mét trên mực nước biển. Theo điều tra dân số năm 2006 của INSEE có dân số 422 người.

Tham khảo
 INSEE commune file

Saintjuliendupinet


title: Orimarga elongata

text:
Orimarga elongata là một loài ruồi trong họ Limoniidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Liên kết ngoài

Tham khảo

Orimarga
Limoniidae ở vùng Neotropic


title: Hylaeus fumata

text:
Hylaeus fumata là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Strand mô tả khoa học năm 1912.

Chú thích

Tham khảo

F
Động vật được mô tả năm 1912


title: Boutigny

text:
Boutigny là một xã ở tỉnh Seine-et-Marne, thuộc vùng Île-de-France ở miền bắc nước Pháp.

Dân số
Người dân ở đây được gọi là Boutignaciens.

Điều tra dân số năm 1999, xã này có dân số là 803 người.

Xem thêm
Xã của tỉnh Seine-et-Marne

Tham khảo

Liên kết ngoài
1999 Land Use, from IAURIF (Institute for Urban Planning and Development of the Paris-Île-de-France région
French Ministry of Culture list for Boutigny
Map of Boutigny on Michelin

Xã của Seine-et-Marne


title: Eopenthes deceptor

text:
Eopenthes deceptor là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Sharp miêu tả khoa học năm 1908.

Chú thích

Tham khảo

Eopenthes


title: Neobruchidius zacatlan

text:
Neobruchidius zacatlan là một loài bọ cánh cứng trong họ Bruchidae. Loài này được Johnson miêu tả khoa học năm 1990.

Chú thích

Tham khảo

Neobruchidius


title: Exomilus anxia

text:
Exomilus anxia là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Conidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Exomilus


title: Dialectica ehretiae

text:
Dialectica ehretiae là một loài bướm đêm thuộc họ Gracillariidae. Nó được tìm thấy ở Nam Phi và Ethiopia.

Ấu trùng ăn Ehretia cymosa var. abyssinica và Ehretia rigida. Chúng ăn lá nơi chúng làm tổ.

Chú thích

Tham khảo

Dialectica
Côn trùng Ethiopia


title: Hydromanicus canaliculatus

text:
Hydromanicus canaliculatus là một loài Trichoptera thuộc họ Hydropsychidae. Chúng phân bố ở miền Ấn Độ - Mã Lai.

Tham khảo

Hydromanicus


title: Cataclysta

text:
Cataclysta là một chi bướm đêm thuộc họ Crambidae. Chi này bao gồm loài Cataclysta lemnata.

Hình ảnh

Tham khảo

Liên kết ngoài
Chi Cataclysta

Acentropinae


title: Indiana (định hướng)

text:
Indiana có thể chỉ:
Indiana, một bang của Hoa Kỳ.
Lãnh thổ Indiana, một lãnh thổ cũ của Hoa Kỳ từ năm 1803-1813 bao gồm bang Indiana và các khu vực xung quanh.
Indiana, Pennsylvania, một quận của Quận Indiana, Pennsylvania, Mỹ.
Xã Indiana, Pennsylvania, một thị trấn ở quận Allegheny, Pennsylvania, Mỹ.
Quận Indiana, Pennsylvania
Indiana, São Paulo, ở Brasil
Indiana Jones (loạt phim), một series phim hành động phiêu lưu của Mỹ
Indiana Jones, nhân vật chính của loạt phim


title: Crisilla vidali

text:
Crisilla vidali là một loài ốc biển nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Rissoidae.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Crisilla


title: Vệ hài cánh vàng

text:
Vệ hài cánh vàng (Paphiopedilum gratrixianum) là một loài lan thuộc Chi Lan hài, Họ Lan. Loài này sinh sống ở Lào và Việt Nam.

Đặc điểm sinh học

Phân bổ
Việt Nam: Tam Đảo (Vĩnh Phúc)
Thế giới: Lào

Chú thích

Tham khảo

Braem, G. & Chiron, G. Paphiopedilum, Tropicalia, France, 2003.
Cribb, P. The Genus Paphiopedilum, Second Edition, Natural History Publications (Borneo) Sdn. Bhd., 1998.
Lan hài lục Paphiopedilum gratrixianum trên SVRVN

G


title: Colletes restingensis

text:
Colletes restingensis là một loài Hymenoptera trong họ Colletidae. Loài này được Noskiewicz mô tả khoa học năm 1936.

Chú thích

Tham khảo

Colletes
Động vật được mô tả năm 1936


title: Curcumin

text:
Curcumin là thành phần chính của curcuminoit – một chất trong củ nghệ thuộc họ Gừng (Zingiberaceae) được sử dụng như một gia vị phổ biến ở Ấn Độ. Có hai loại curcuminoit khác là desmethoxycurcumin và bis-desmethoxycurcumin. Các curcuminoit là các polyphenol và là chất tạo màu vàng cho củ nghệ. Curcumin có thể tồn tại ít nhất ở 2 dạng tautome là keto và enol. Cấu trúc dạng enol ổn định hơn về mặt năng lượng ở pha rắn và dạng dung dịch.

Curcumin có thể sử dụng để định lượng bo trong cái gọi là phương pháp curcumin. Nó phản ứng với axít boric tạo ra hợp chất màu đỏ, gọi là rosocyanin.

Curcumin có màu sáng đậm và được dùng để tạo màu cho thực phẩm như một chất phụ gia, được biết tới với tên gọi E100.

Cấu trúc hóa học

Curcumin kết hợp chặt chẽ vài nhóm chức. Các hệ thống vòng thơm, là các polyphenol được nối bởi 2 nhóm cacbonyl α,β-chưa bão hòa. Hai nhóm cacbonyl tạo thành diketon. Diketon tạo thành các enol ổn định hay dễ dàng khử proton và tạo thành các enolat, trong khi cacbonyl α,β-chưa bão hòa là tác nhân nhận Michael tốt và có phản ứng cộng ái lực hạt nhân. Cấu trúc của curcumin được xác định lần đầu tiên vào năm 1910 (Kazimierz Kostanecki, J. Miłobędzka and Wiktor Lampe).

Sử dụng trong y học
Củ nghệ bắt đầu được sử dụng trong y học Ayurveda tại Ấn Độ từ khoảng năm 1900 TCN để chữa trị một loạt các loại bệnh tật. Nghiên cứu của các nhà khoa học vào cuối thế kỷ XX đã xác định curcumin đóng vai trò quan trọng trong các hoạt tính sinh học của củ nghệ. Dựa trên những nghiên cứu trong ống nghiệm (in vitro) và trên động vật, các nhà khoa học đưa ra giả thuyết khả năng chữa bệnh hoặc ngăn ngừa bệnh của curcumin. Hiện tại, các tác động này chưa được xác nhận trên người. Tuy nhiên, cho tới năm 2008, rất nhiều thử nghiệm lâm sàng ở người đang được thử nghiệm để nghiên cứu về tác dụng của curcumin trong việc điều trị các bệnh như: viêm tủy, ung thư tụy, hội chứng loạn sản tủy, ung thư ruột kết, bệnh vẩy nến, bệnh Alzheimer.

Theo nghiên cứu cũng cho thấy curcumin có tính chất chống ung thư, chống oxy hóa, chống viêm khớp, chống thoái hóa, chống thiếu máu cục bộ và kháng viêm. Khả năng kháng viêm có thể là do sự ngăn chặn tổng hợp sinh học của eicosanoit

Curcumin làm vô hiệu hóa tế bào ung thư và ngăn chặn hình thành các tế bào ung thư mới. Curcumin giúp cơ thể phòng ngừa và chống ung thư. Curcumin là một chất có triển vọng lớn trong điều trị viêm gan B, C và nhiễm HIV.

Rất nhiều bằng chứng cho thấy curcumin phát triển chức năng tinh thần, một điều tra trên 1010 người châu Á ăn bột cari vàng ở độ tuổi 60-93 cho thấy những người ăn ít nhất 1 lần mỗi ngày trong 6 tháng cho kết quả MMSE cao hơn so với những người không ăn. Theo quan điểm của các nhà khoa học, và một con số rất lớn các nghiên cứu cho thấy curcumin có tác dụng tốt cho não, các notron, giảm stress, trầm cảm, trạng thái lo âu.

Tác dụng chống ung thư
Khả năng chống ung thư do Curcumin làm vô hiệu hóa tế bào ung thư và ngăn chặn hình thành các tế bào ung thư mới mà không làm ảnh hưởng đến các tế bào lành tính bên cạnh. Curcumin can thiệp vào hoạt động sao chép của NF-κB là liên kết các bệnh viêm như ung thư.
Một nghiên cứu về tác dụng của Curcumin đối với ung thư năm 2009 cho thấy Curcumin điều chỉnh sự phát triển của các tế bào u, bướu thông qua quá trình phân chia thường xuyên của tế báo

0,2% curcumin thêm vào khẩu phần ăn của chuột trước khi thêm chất gây ung thư sẽ làm giảm rõ rệt chất gây ung thư này ở kết tràng

Sinh khả dụng của curcumin
Một phần rất nhỏ curcumin được hấp thụ sau khi ăn. Curcumin không bền vững trong ruột và một lượng rất nhỏ đi qua đường tiêu hóa và nhanh chóng bị thoái hóa hoặc liên hợp thành glucuronidation.

Nghiên cứu của Shoba G., Joy D., Joseph T. và các cộng sự tại khoa Dược, đại học Y St. John, Bangalore, Ấn Độ đã cho thấy, hoạt chất piperine chiết xuất từ hạt tiêu đen có tác dụng tăng hấp thu và giảm đào thải của Curcumin trong máu lên rõ rệt. Một nghiên cứu của nhóm này được đăng tải trên tạp chí Pubmed của Thư viện y khoa quốc gia và Viện Sức khỏe quốc gia Hoa Kỳ tháng 5 năm 1998 đã chứng minh được sinh khả dụng của curcumin trên cơ thể người khi được kết hợp với piperine từ hạt tiêu theo tỷ lệ 1% đã tăng lên tới 2000% so với không dùng piperine.

Tác dụng này của piperine lên Curcumin đã được sử dụng để tạo ra dạng Super Curcumin – 1% khối lượng piperine trong Curcumin, với mức độ hấp thụ vượt trội của Curcumin khi đưa vào cơ thể.

Một vài tính chất có lợi của curmin như có khả năng ngăn ngừa ung thư kết tràng có thể không cần sự hấp thụ của cơ thể. Hòa tan Curcumin trong nước nóng hoặc dầu ấm sẽ có khả năng làm giảm độ sinh khả dụng của curcumin. Tuy vậy, nấu ăn có sử dụng curcumin và dầu, mỡ có thể làm tăng sự hấp thụ của curcumin

Rủi ro và tác dụng phụ

Theo Kawanishi et al. (2005), curcumin cũng giống như các chất chống oxy hóa khác, là con dao hai lưỡi. Các nghiên cứu lâm sàng trên người với 2-12g curcumin cho thấy các tác dụng phụ như buồn nôn, tiêu chảy, rối loạn chuyển hóa sắt và chặn protein hepcidin, có khả năng gây ra thiếu sắt ở các bệnh nhân mẫn cảm.

Ghi chú

Thuốc nhuộm tự nhiên
Chất tạo màu thực phẩm
Polyphenol
Hóa thực vật
Tác nhân kháng viêm nhiễm
Chất chống oxy hóa
Nhuộm tự nhiên


title: Gymnopilus foedatus

text:
Gymnopilus foedatus là một loài nấm thuộc họ Cortinariaceae.

Xem thêm

Danh sách các loài Gymnopilus

Tham khảo

Liên kết ngoài
Gymnopilus foedatus at Index Fungorum

foedatus


title: Yepcalphis

text:
Yepcalphis là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae.

Loài
 Yepcalphis dilectissima (Walker, 1858)

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database
Yepcalphis at funet

Hadeninae


title: Orthosia incerta

text:
Orthosia incerta là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuoidea. Nó được tìm thấy ở châu Âu.

Sải cánh dài 35–40 mm. Con trưởng thành bay làm một đợt from the end of Februari to giữa tháng 5 .

Ấu trùng ăn various trees và shrubs, mainly oak.

Hình ảnh

Ghi chú
The flight season refers to Bỉ và The Netherlands. This may vary in other parts of the range.

Liên kết ngoài
 Vlindernet
 http://www.waarneming.nl/soort.php?id=1833
 Lepidoptera of Belgium
 Clouded Drab on UKmoths

Chú thích

Orthosia (chi bướm)
Côn trùng châu Âu
Động vật được mô tả năm 1766


title: Chuyến bay 815 của Vietnam Airlines

text:
Chuyến bay số 815 của Vietnam Airlines là một chuyến bay của Vietnam Airlines bay theo lịch trình bay từ TP Hồ Chí Minh đến Sân bay quốc tế Phnôm Pênh của Campuchia. Đây là máy bay Tupolev Tu-134 (sản xuất năm 1984) đã bị rơi lúc đang hạ cánh, cách đầu đường băng 800 m, làm 65 người trong số 66 (gồm cả phi hành đoàn và hành khách) trên máy bay thiệt mạng. Chiếc máy bay đã bị phá hủy hoàn toàn.
Việc phát hiện các mảnh vỡ, bao gồm hộp đen, đã bị cản trở vì sự cướp bóc của dân chúng địa phương nên chính phủ đã phải tuyên truyền trao thưởng cho người trả lại hộp đen cho đội điều tra sẽ có ngay 200 USD.

Máy bay
Chiếc máy bay được sản xuất vào ngày 5/10/1984, số đăng bạ VN-A120, số sêri 66360.

Diễn biến
Chiếc Tupolev đang tiến gần đến đường băng sân bay Pochentong từ độ cao 2.000 mét trong trời mưa to. Vào thời điểm này, trạm điều khiển yêu cầu phi công cố gắng hạ cánh từ phía tây bởi vì gió. Tổ lái sau đó mất liên lạc với trạm điều khiển. Ba phút sau, chiếc máy bay va chạm với cây cối ở tầm thấp làm hư cánh trái. Chiếc máy bay trượt dài 180 mét vào một ruộng lúa khô nước trước khi nổ tung. Sau vụ việc, lỗi phi công được xác định là nguyên nhân của vụ tai nạn; phi công tiếp tục hạ độ cao từ 2.000 mét xuống 30 mét cho dù không nhìn thấy đường băng, mặc kệ lời yêu cầu quay lại của người phụ lái và kỹ sư chuyến bay. Khi máy bay đâm vào cây, người phi công cuối cùng mới nhận ra rằng đường băng không nằm trong tầm nhìn và cố gắng hủy bỏ hạ cánh; người kỹ sư dùng toàn lực động cơ nhưng chiếc máy bay không thể điều khiển và xoay trái; động cơ bên phải ngừng hoạt động nên không thể nào nhấc máy bay lên được. Hậu quả làm thiệt mạng 65 trong tổng số 66 hành khách và phi hành đoàn. Chiếc máy bay bị phá hủy hoàn toàn.

Nguyên nhân tai nạn
Lỗi của phi công đã được xác định là nguyên nhân gây ra vụ rơi máy bay này. Cơ trưởng chuyến bay này đã hạ thấp độ cao để hạ cánh từ 2000 mét xuống 30 mét dù đường băng chưa nằm trong tầm mắt, phi công cũng đã bỏ qua yêu cầu của lái phụ và cơ giới trên không đề nghị quay trở lại. Khi máy bay đâm vào cây, viên phi công cuối cùng đã nhận ra đường băng đã không ở trong tầm nhìn và cố gắng để hủy hạ cánh và bay lên; viên kĩ sư đã tăng mức đẩy động cơ lên công suất tối đa, nhưng máy bay bị mất kiểm soát và liệng qua bên trái; động cơ sau đó phải ngừng lại, làm cho máy bay không thể để nâng lên được.

Nạn nhân

Tham khảo

Tai nạn và sự cố hàng không năm 1997
Phnôm Pênh
Vietnam Airlines


title: Quận của tỉnh Haute-Saône

text:
2 '''quận của tỉnh Haute-Saône gồm:
 Quận Lure, (quận lỵ: Lure) với 13 tổng và 194 xã. Dân số của quận này là 107.462 người năm 1990, 106.461 người năm 1999, tăng trưởng dân số là 0.93%.
 Quận Vesoul, (tỉnh lỵ của tỉnh Haute-Saône: Vesoul) với 19 tổng và 351 xã. Dân số của quận này là 122.188 người năm 1990, và 123.271 người năm 1999, tăng trưởng dân số là 0.89%.

Tham khảo

Haute-Saône


title: Tetrernia

text:
Tetrernia là một chi bướm đêm thuộc họ Crambidae.

Species
Tetrernia terminitis Meyrick, 1890
Tetrernia tetrommata Hampson, 1906

Chú thích

Tham khảo

 Natural History Museum Lepidoptera genus database

Acentropinae


title: Tectorea

text:
Tectorea là một chi bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Hiện tại nó được coi là đồng nghĩa của Athetis.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Acronictinae


title: Oliver Smithies

text:
Oliver Smithies (23 tháng 6 năm 1925 – 10 tháng 1 năm 2017) là một nhà di truyền học người Mỹ sinh ra ở Anh. Ông đã phát hiện ra điện di gel vào năm 1955. Oliver Smithies được trao Giải Nobel Sinh lý học và Y khoa năm 2007, cùng với Mario R. Capecchi và Sir Martin Evans vì họ đã đồng thời "đã khám phá ra kỹ thuật định hướng gene gây biến đổi gene ở chuột bằng cách sử dụng các tế bào nguồn tạo phôi (ES cells)", họ đã phát hiện ra kỹ thuật tái tổ hợp tương đồng của DNA biến đổi gen với gen DNA, một phương pháp đáng tin cậy hơn rất nhiều thay đổi hệ gen của động vật so với trước đây được sử dụng, và kỹ thuật đằng sau định hướng gen và các con chuột bị gây mê.

Smithies sinh ra ở Halifax, West Yorkshire, Anh. Ông nói rằng tình yêu của ông về khoa học đến từ một niềm đam mê đầu với radio và kính thiên văn.

Ông học Sinh lý học và có bằng cử nhân hạng nhất năm 1946 và sau đó nhận được bằng cử nhân thứ hai về hóa học. Ông cũng nhận bằng thạc sĩ năm 1951 và một tiến sĩ hóa sinh học năm 1951 tại Balliol College, Oxford. Học bổng cho học Oxford, Smithies đã bỏ trường y khoa để nghiên cứu hóa học.

Chú thích

Nhà di truyền học Mỹ
Người đoạt giải Nobel Sinh lý và Y khoa
Người Hoa Kỳ đoạt giải Nobel
Người Vương quốc Liên hiệp Anh đoạt giải Nobel
Người Anh đoạt giải Nobel


title: Herrngiersdorf

text:
Herrngiersdorf là một đô thị thuộc huyện Kelheim, bang Bayern, Đức.

Tham khảo


title: Sphaerolobium

text:
Sphaerolobium là một chi thực vật có hoa trong họ Fabaceae. Đây là chi đặc hữu của Australia, phân bố khắp các bang trừ Northern Territory.
Chi này gồm các loài:

Sphaerolobium acanthos - Grampians Globe-pea
Sphaerolobium alatum Benth.
Sphaerolobium benetectum R.Butcher
Sphaerolobium calcicola R.Butcher
Sphaerolobium daviesioides Turcz.
Sphaerolobium fornicatum Benth.
Sphaerolobium gracile Benth.
Sphaerolobium grandiflorum Benth.
Sphaerolobium hygrophilum R.Butcher
Sphaerolobium linophyllum Benth.
Sphaerolobium macranthum Meisn.
Sphaerolobium medium R.Br.
Sphaerolobium minus Labill. - Eastern Globe-pea
Sphaerolobium nudiflorum (Meisn.) Benth.
Sphaerolobium pubescens R.Butcher
Sphaerolobium pulchellum Meisn.
Sphaerolobium racemulosum Benth.
Sphaerolobium rostratum R.Butcher
Sphaerolobium scabriusculum Meisn.
Sphaerolobium vimineum Sm. - Leafless Globe-pea

Chú thích

Liên kết ngoài

Sphaerolobium
Mirbelieae


title: Melitoma bifax

text:
Melitoma bifax là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Vachal mô tả khoa học năm 1909.

Chú thích

Tham khảo

Melitoma
Động vật được mô tả năm 1909


title: Olette

text:
Olette () là một xã ở tỉnh Pyrénées-Orientales trong vùng Occitanie, phía nam nước Pháp. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 630 mét trên mực nước biển.

Thông tin nhân khẩu

Tham khảo
 INSEE commune file

Xã của Pyrénées-Orientales


title: Purushottamnagar

text:
Purushottamnagar là một thị trấn thống kê (census town) của quận Nandurbar thuộc bang Maharashtra, Ấn Độ.

Nhân khẩu
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ, Purushottamnagar có dân số 3594 người. Phái nam chiếm 53% tổng số dân và phái nữ chiếm 47%. Purushottamnagar có tỷ lệ 78% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 83%, và tỷ lệ cho phái nữ là 71%. Tại Purushottamnagar, 10% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.

Tham khảo

Thành phố thuộc bang Maharashtra


title: La Faute-sur-Mer

text:
La Faute-sur-Mer là một xã ở tỉnh Vendée trong vùng Pays de la Loire, Pháp. Xã này có diện tích 6,94 kilômét vuông, dân số năm 2006 là 1008 người. Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 2 mét trên mực nước biển.

Biến động dân số

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Site officiel de la Faute sur Mer
 La Faute-sur-Mer trên trang mạng Viện địa lý quốc gia
 Site sur la Faute sur Mer
 Autre site sur la Faute sur Mer

Faute-sur-Mer


title: Semiotus sanguinolentus

text:
Semiotus sanguinolentus là một loài bọ cánh cứng trong họ Elateridae. Loài này được Candèze miêu tả khoa học năm 1900.

Chú thích

Tham khảo

Semiotus


title: Chuẩn giao tiếp dữ liệu ATA

text:
ATA (AT Attachment) là một chuẩn giao tiếp kết nối giữa máy tính và các ổ đĩa cứng, ổ đĩa quang trong máy tính.

Các tổ chức liên quan
ATA được một nhóm gọi là Technical Committee T13 chịu trách nhiệm về tất cả các liên quan đến giao tiếp ATA nối tiếp cũng như ATA song song. T13 là một nhóm trong Uỷ ban quốc tế về tiêu chuẩn công nghệ thông tin (tạm dịch của International Committee on Information Technology Standards, viết tắt: INCITS) được hoạt động dựa theo các quy tắc, tiêu chuẩn theo ANSI. Một nhóm thứ hai gọi là Serial ATA International Organization chịu trách nhiệm tiêu chuẩn hoá tất cả các giao diện ATA nối tiếp.

Các phiên bản ATA
Các phiên bản ATA các phiên bản liệt kê dưới đây
 ATA-1
 ATA-2 (còn gọi là Fast-ATA, Fast-ATA-2, hoặc EIDE)
 ATA-3
 ATA-4 (Ultra-ATA/33)
 ATA-5 (Ultra-ATA/66)
 ATA-6 (Ultra-ATA/100)
 ATA-7 (Ultra-ATA/133 hoặc Serial ATA)
 ATA-8 (Ultra-ATA/133 hoặc Serial ATA)
Mỗi một chuẩn ATA phiên bản mới hơn lại có thể tương thích ngược với phiên bản cũ hơn nó nếu cùng một thể loại cổng cắm (song song/nối tiếp)

Thông số và đặc tính các phiên bản

ATA-1
ATA-1 (AT Attachment Interface for Disk Drives) là bản chính của ATA đầu tiên. Nó là một giao diện truyền thống giữa hệ thống (máy tính) với ổ đĩa thông qua bus ISA.
ATA-1 gồm các đặc tính sau:
 Số chân: 40/44 khi truyền từ hệ thống đến ổ đĩa
 Lựa chọn thiết đặt cho ổ đĩa chính, ổ đĩa phụ và lựa chọn tự động bởi cáp (master, slave và cable select).
 Chế độ truy cập bộ nhớ trực tiếp DMA.
 Hỗ trợ cylinder, head, sector (CHS) và địa chỉ khối (tạm dịch: logical block address) (LBA). Hỗ trợ điều khiển tham số lên đến 267.386.880 sector, hoặc 136,9 GB
Mặc dù ATA-1 được sử dụng năm 1986, nhưng đến năm 1988 chúng mới được chuẩn hoá thành một chuẩn chính thức bởi Common Access Method (CAM). ATA-1 chính thức được loại bỏ như một tiêu chuẩn về giao tiếp trong máy tính ngày nay vào ngày 06 tháng 8 năm 1999.

ATA-2
ATA-2 (AT Attachment Interface with Extensions-2) xuất hiện lần đầu tiên năm 1993 như một sự nâng cấp từ phiên bản ATA tiêu chuẩn. Nó mang đến một sự thay đổi lớn, không chỉ định nghĩa giao tiếp đến duy chỉ với các ổ đĩa cứng mà còn mở rộng ra các ổ đĩa khác. Những đặc tính của ATA-2 với cơ bản bao gồm ATA-1 và thêm các tính chất sau:
 Các kiểu truyền dữ liệu PIO và DMA nhanh hơn.
 Hỗ trợ quản lý điện năng.
 Hỗ trợ ổ đĩa di động
 Hỗ trợ PCMCIA (PC
 Đồng nhất các lệnh điều khiển và thêm nhiều thông tin hơn.

Tham khảo
 Scott Mueller; Upgrading and Repairing Pcs, 17th Edition.

Xem thêm
 Ổ đĩa cứng

Tham khảo


title: 20585 Wentworth

text:
20585 Wentworth (1999 RG160) là một tiểu hành tinh vành đai chính được phát hiện ngày 9 tháng 9 năm 1999 bởi Nhóm nghiên cứu tiểu hành tinh gần Trái Đất phòng thí nghiệm Lincoln ở Socorro.

Tham khảo

Liên kết ngoài
JPL Small-Body Database Browser ngày 20585 Wentworth

Tiểu hành tinh vành đai chính
Thiên thể phát hiện năm 1999


title: Người Cơ Ho

text:
Người Cơ Ho, còn gọi là Kaho, Kơ Ho, Koho, K'Ho theo chính tả tiếng Cơ Ho, là một dân tộc trong số 54 dân tộc tại Việt Nam , cư trú tại khu vực Cao nguyên Di Linh, tỉnh Lâm Đồng. Người K'Ho nói tiếng Cơ Ho, ngôn ngữ thuộc ngữ chi Bahnar thuộc Ngữ hệ Nam Á.

Dân số và địa bàn cư trú
Theo tổng điều tra dân số ngày 1 tháng 4 năm 1989, dân tộc Cơ Ho có trên 82.917 người, đến 1 tháng 4 năm 1999 có 128.723 người. Địa bàn cư trú chủ yếu của dân tộc này là tỉnh Lâm Đồng, bao gồm nhiều nhóm địa phương như Cơ Ho Srê, Cơ Ho Chil (Cil), Cơ Ho Nộp, Cơ Ho Lạch (Lạt), Cơ Ho T'ring (T'Rin) và Cơ Ho Cờ Dòn (K'Don).

Theo Tổng điều tra dân số và nhà ở năm 2019, người Cơ Ho ở Việt Nam có dân số 200.800 người, cư trú tại 46 trên tổng số 63 tỉnh, thành phố. Người Cơ Ho cư trú tập trung tại các tỉnh:

Lâm Đồng (175.531 người, chiếm 12,3% dân số toàn tỉnh và 87,7% tổng số người Cơ Ho tại Việt Nam),

Bình Thuận (13.531 người),

Khánh Hòa (5.724 người),

Ninh Thuận (3.333 người),

Đồng Nai (982 người),

Thành phố Hồ Chí Minh (681 người).

Các nhánh người K'Ho

Người Cơ Ho chia ra thành mấy nhóm, phân biệt bởi địa bàn cư trú và sinh hoạt cũng như ngôn ngữ.
Cơ Ho Srê là nhóm có dân số đông nhất trong các dân tộc Cơ Ho. Srê nghĩa là ruộng nước, người K'Ho Srê sống chủ yếu bằng canh tác lúa nước tại cao nguyên Di Linh. Nhóm k'Ho sre ở xã Gung Ré Di linh bao gồm Jrài(thôn Hàng làng), rơ yằm(thôn Klong Trao). K'Ho sre ở xã Bảo Thuận bao gồm kơlạ, Drồng, Tali. K'Ho sre ở thị trấn Di Linh bao gồm Drềng, kaminh. K'Ho sre ở xã Liên Đầm bao gồm số 5, vohbla. K'Ho sre ở xã Tân Nghĩa bao gồm kơ Brạ, ơDồng...
Nhóm Cơ Ho Chil (ngày 1 tháng 4 năm 1989) có khoảng 18.000 người. Trước đây, họ cư trú rải rác trên vùng núi cao thuộc thượng lưu sông Krông Knô (Bắc và Tây-Bắc cao nguyên Lang Biang). Nhưng do sống du canh, du cư, nên từ lâu, họ đã di chuyển xuống phía Nam (vùng Bắc và Đông-Bắc thành phố Đà Lạt) kế cận với địa bàn cư trú của nhóm Cơ Ho Lạt, người Chu Ru và Raglai. Hiện nay, họ cư trú trên địa bàn các huyện Đức Trọng, Lâm Hà, Lạc Dương, Đơn Dương và vùng phụ cận thành phố Đà Lạt...
Nhóm Cơ Ho Lạt cư trú tập trung ở Xã Lát và một số vùng thung lũng xung quanh thành phố Đà Lạt. Do có điều kiện tiếp xúc, giao lưu lâu dài với người Kinh, nên đời sống kinh tế nhóm này có những tiến bộ nhất định so với các nhóm Cơ Ho Dòn, Nộp, Chil...
Nhóm Cơ Ho Nộp cư trú phía Nam Di Linh, ven đường số từ Di Linh đi Phan Thiết. Do quá trình giao lưu văn hóa xã hội lâu đời với các dân tộc anh em ở Bình Thuận, nhất là người Chăm, nên người Cơ Ho Nộp còn lưu giữ một số yếu tố văn hóa của các dân tộc đó như tục ăn trầu, và trồng trầu, cau xung quanh địa điểm cư trú của mình.
Nhóm Cơ Ho Dòn hay K'Don cư trú ở miền núi phía Đông-Nam Di Linh, gọi là vùng Gia Bắc, kế cận với địa bàn cư trú của người Cơ Ho Nộp, tập trung đông nhất tại xã Đinh Trang Hòa, huyện Di Linh.
Nhóm Cơ Ho T'rin cư trú tập trung ở xã Giang Ly, Sơn Thái ở Khánh Hòa. Người T’Rin chỉ có hai họ để phân biệt, con trai mang họ Hà và con gái mang họ Cà. Trang phục của người T’Rin là kết hợp trang phục giữa người K’Ho và người Chăm.
Ngoài ra còn người Mạ tại khu vực Đồng Nai Thượng có văn hóa, ngôn ngữ tương tự người K'Ho nhưng do có ý thức dân tộc riêng nên họ được công nhận là một trong 54 dân tộc.

Kinh tế

Kinh tế của người Cơ Ho là chủ yếu là sản xuất nông nghiệp, ngoài ra còn có lâm thổ sản và một số nghề thủ công như rèn, đan lát, dệt.

Sản xuất nông nghiệp
Trồng trọt: tùy theo đặc điểm địa lý và xã hội của mỗi nhóm mà ngành trồng trọt ở mỗi nhóm có những nét khác nhau. Riêng đối với người Srê, phương thức canh tác chủ đạo là trồng lúa trên ruộng nước ở các thung lũng (Srê nghĩa là ruộng nước) còn những nhóm người Cơ Ho khác do cư trú ở vùng núi cao, nên phát rừng làm rẫy (mìr) để trồng ngô, lúa rẫy, sắn. Họ thường phát rẫy như sau: trước tiên, đàn bà, trẻ em dùng chà gạc (yoas) chặt những cây nhỏ và dây leo nhưng không cần chặt đứt hẳn, tiếp đó, đàn ông dùng rìu (sùng) đốn những cây lớn dần từ dưới lên đỉnh dốc, những cây này ngã sẽ kéo theo cây nhỏ và dây leo. Sau khi phơi nắng độ hơn một tháng, người ta châm lửa đốt rồi dọn rẫy để gieo hạt khi mùa mưa bắt đầu (khoảng tháng tư). Những nhóm làm rẫy thường sống du cư, khi đất canh tác bạc màu lại chuyển đến nơi khác. Ngoài những cây lương thực chủ yếu, người Cơ Ho còn trồng lẫn các loại rau (bầu, bí, mướp, đậu...). Họ cũng làm vườn, trồng cây ăn quả như mít, bơ, chuối, đu đủ...
Chăn nuôi: gia súc, gia cầm như trâu, bò, lợn (heo), dê, gà, vịt... theo phương thức thả rông. Trâu, bò chỉ dùng làm sức kéo ở những vùng làm ruộng nước, còn lại chủ yếu để hiến tế trong các nghi lễ.
Các nghề khác: săn bắt thú rừng, đánh cá, hái lượm lâm thổ sản vẫn rất phổ biến. Các nghề thủ công phổ biến nhất là đan lát và rèn, riêng người Chil còn có thêm nghề dệt, ngoài ra một số nơi có nghề gốm (làm theo phương thức không có bàn xoay).
Công cụ sản xuất truyền thống: rìu (sùng); chà gạc (woát hay yoas - dùng để chặt cây, là một đoạn tre già uốn cong một đầu để tra lưỡi sắt), gậy chọc lỗ tra hạt (chrmul), riêng nhóm Chil ngoài gậy chọc lỗ tra hạt còn có thêm p'hal (dùng khi vừa chọc lỗ vừa tra hạt, có cán bằng gỗ, lưỡi sắt dài khoảng 28 cm, rộng 3–4 cm). Công cụ canh tác lúa nước của người Srê có cuốc(cau); cày (ngal) làm bằng gỗ, trước đây lưỡi cũng bằng gỗ nhưng gần đây thay bằng sắt; bừa (Sơkam) răng gỗ và Kơr (dùng để trang đất cho bằng phẳng). Cày, bừa và kơr đều do 2 trâu kéo.

Xã hội
Đơn vị tổ chức xã hội thường thấy của người Cơ Ho là Bon, tương đương với buôn, làng ở các dân tộc khác. Đó vừa là một đơn vị tổ chức xã hội, vừa là một đơn vị kinh tế tự cấp, tự túc của dân tộc Cơ Ho.

Bòn là làng truyền thống theo kiểu một công xã nông thôn mang đậm dấu ấn của thị tộc mẫu hệ dựa trên cơ sở cư trú trong những căn nhà dài, kế cận nhau theo nhóm dòng họ. Đứng đầu bòn là già làng (cau cra dờng_ người già nhất). Về quyền lợi kinh tế, già làng cũng giống như mọi thành viên khác của làng nhưng về mặt tinh thần, người này lại có uy tín gần như tuyệt đối so với các thành viên khác trong làng. Già làng là hiện thân của truyền thống và là một yếu tố tinh thần đưa đến sự thống nhất của cộng đồng (bon) trong xã hội truyền thống của người Cơ Ho. Trong xã hội truyền thống thì chủ làng, cùng với chủ rừng (Sơmbri), thầy cúng và các gia trưởng hợp thành tầng lớp trên của người Cơ Ho. Sự khác biệt giữa các tầng lớp trong xã hội truyền thống chủ yếu dựa vào sự khác biệt chút ít về những tư liệu sinh hoạt như chiêng, ché, nồi đồng, chứ không phải là các tư liệu sản xuất chủ yếu trong sản xuất nông nghiệp. Chưa có sự bóc lột sức lao động của những thành viên khác trong cộng đồng làng, cộng đồng dân tộc... Tuy nhiên trong xã hội đó, đã xuất hiện sự phân tầng xã hội: kẻ giàu, người nghèo, "con ở hoặc "tôi tớ trong gia đình. Ở những vùng tập trung dân cư với mật độ cao, hình thành một tổ chức liên minh giữa những bòn với nhau trên cơ sở tự nguyện, gọi là M'đrông.

Trong xã hội truyền thống của người Cơ Ho đã tồn tại hai hình thức gia đình theo chế độ mẫu hệ: gia đình lớn và gia đình nhỏ. Người phụ nữ đúng vai trò chủ động trong hôn nhân, sau hôn lễ, người đàn ông về nhà vợ ở (nếu gặp trường hợp gia đình hiếm muộn thì người phụ nữ vẫn có thể ở nhà chồng), con cái tính dòng họ theo mẹ, con gái là người thừa kế. Tập tục cổ truyền của người Cơ Ho tuyệt đối cấm kỵ việc kết hôn giữa những người có cùng một dòng họ, nhất là ở cùng một địa phương. Con chú, con bác, con dì, không được lấy nhau. Trái lại, con cô, con cậu từ hai phía có thể có quan hệ hôn nhân với nhau theo luật tục. Sau khi vợ chết, người chồng có thể kết hôn với người em gái của vợ. Và ngược lại, nếu chồng chết, người vợ góa có thể kết hôn với người em trai của chồng nếu đôi bên ưng thuận. Hôn nhân của người Cơ Ho dựa trên cơ sở sự ưng thuận giữa hai bên trai gái, cha mẹ không quyết định. Theo xu thế phát triển quá trình giải thể các gia đình lớn chuyển dần sang gia đình nhỏ đang diễn ra mạnh mẽ, đặc biệt là ở những vùng kinh tế phát triển hơn hoặc ở gần đường giao thông lớn, các thị trấn hay đô thị. Độ tuổi kết hôn của người Cơ Ho thường là 16 - 17 tuổi đối với nữ và 18 - 20 tuổi đối với nam, bình quân một phụ nữ sinh 5 - sáu con nên tỷ lệ sinh cao.

Tuy nhiên theo sự phát triển của xã hội, đã xuất hiện các gia đình mà đàn ông K'Ho lấy vợ là người Kinh hay người của dân tộc sống theo phụ hệ, thì quyền trong gia đinh nghiêng về người chồng.

Văn hoá

Sinh hoạt

Ẩm thực: Người Cơ Ho thường ăn ba bữa, theo tập quán ăn bốc(tùy theo ở 1 số nơi vẫn ăn bằng thìa muỗng_sơ ío và đũa_duơh, lương thực chính là gạo ăn với thực phẩm như cá, thịt, rau. Trước kia, họ nấu ăn bằng ống nứa, sau này mới dùng các dụng cụ nấu ăn bằng đất nung, đồng, gang. Các món ăn thường chế biến khô để thuận tiện cho ăn bốc. Thực phẩm kho hoặc luộc, canh được chế biến từ rau trộn với tấm và cho thêm ớt, muối. Thức uống là nước suối, dụng cụ trữ nước uống là những quả bầu khô hoặc ghè. Người Cơ Ho hút các loại cây thuốc phơi khô cuốn lại, rượu cần (tơrnờm) làm từ gạo, ngô, sắn...với men chế biến từ cây rừng rất được ưa chuộng trong các bữa tiệc, lễ hội...
Trang phục: trang phục của đàn ông là khố bằng vải bản rộng, dài khoảng 1,5 – 2 m, có hoa văn theo dải dọc. Phụ nữ dùng váy bằng một tấm vải quấn quanh người rồi giắt cạp. Vay nền đen, có diềm hoa văn trắng. Nếu thời tiết lạnh, họ khoác thêm chăn (ùi) ra ngoài. Phụ nữ dùng vòng cổ, vòng tay, cườm và khuyên căng tai làm đồ trang sức.
Nhà ở: người Cơ Ho ở nhà sàn dài bằng gỗ, hai mái uốn cong, lợp bằng cỏ tranh, có liếp nghiêng ra phía ngoài và cũng lợp tranh để chống lạnh. Trước cửa ra vào là cầu thang lên xuống, vách đối diện với cửa để ché, giỏ đựng đồ đạc và bàn thờ. Mọi sinh hoạt chủ yếu (ăn uống, nghỉ ngơi, tiếp khách) đều diễn ra quanh bếp lửa trong nhà.

Tín ngưỡng

Người Cơ Ho tin rằng mọi mặt của đời sống đều do các thế lực siêu nhiên quyết định. Tín ngưỡng về siêu nhiên trong quan niệm của người Cơ Ho có tính chất đa thần...Thần linh (yàng) là thế lực phù hộ cho con người vị và ma quỷ (chạ) lại gây tai họa. Vị thần tối cao là Yang Nđu, rồi có thần Mặt Trời, Mặt Trăng, thần Núi (Yang Cơ P’Nom), thần Nước (Yàng Dạ), thần Rừng (Yàng Brê), thần Đất( Yàng ụ), thần Mưa (Yàng Mìu), thần Lúa (Yàng Kòi)...Họ cúng tế trong những dịp thực hiện hoặc xảy ra những sự kiện quan trọng (hiếu hỷ, những giai đoạn trong sản xuất, ốm đau bệnh tật...). Liên quan đến trồng lúa, người Cơ Ho thực hiện các lễ nghi ở từng công đoạn như gieo lúa, khi lúa trổ bông, đạp lúa và cho lúa vào kho. Trong các nghi lễ cúng tế, tuỳ tầm quan trọng của buổi lễ họ dùng trâu, lợn, dê, hoặc gà để tế sống cùng với rượu. Bàn thờ (nao) thường đặt ở chỗ trang trọng và tôn nghiêm nhất trong nhà. Bàn thờ ngày trước làm bằng ván gỗ có chạm trổ nhưng nay hầu như không còn nữa, giờ đây người ta nhận ra chỗ thờ cúng nhờ những nhánh cây, bông lúa vắt trên mái đối diện với cửa ra vào.

Đến nay các lễ nghi phong tục cổ truyền của người Cơ Ho vẫn còn được bảo lưu. Bên cạnh đó, mấy chục năm lại đây một bộ phận khá lớn người Cơ Ho đã theo đức tin Kitô giáo được du nhập từ bên ngoài, bao gồm cả Công giáo Rôma và Tin lành. Kinh thánh và các tài liệu truyền giáo khác được dịch ra tiếng Cơ Ho và các nhà truyền giáo đã sử dụng ngôn ngữ đó trong việc truyền giảng đạo.

Ăn: Người Cơ-ho xưa ăn cơm nấu bằng nồi đất, ăn ngày 3 bữa với canh rau rừng và các loại gia vị như tiêu, ớt...Đồ uống là nước suối đựng trong vỏ trái bầu. Rượu cần được dùng trong các dịp lễ tiệc, hội hè.

Ở: Nhà ở của người Cơ-ho xưa là nhà sàn dài, mái lợp tranh, phía trước cửa nhà có cầu thang lên xuống. Nhiều nhà quây quần lại thành làng.

Phương tiện vận chuyển xưa: Chiếc gùi đeo qua hai vai là phương tiện vận chuyển hàng ngày.

Hôn nhân: Phụ nữ chủ động trong hôn nhân. Sau hôn lễ, người đàn ông về ở nhà vợ, con mang họ của mẹ.

Tang ma: Có tục chia của cho người chết và làm lễ bỏ mả .

Văn học, nghệ thuật

Chữ viết: Vào đầu thế kỷ 20, chữ Cơ Ho được xây dựng bằng hệ thống chữ Latin nhưng mặc dù đã được cải tiến nhiều lần, được dùng để dạy trong một số trường học, nhưng loại chữ này chưa phổ cập.
Văn học nghệ thuật: Vốn văn học nghệ thuật dân gian Cơ Ho khá phong phú. Thơ ca đậm chất trữ tình và giàu nhạc tính. Một số vũ khúc cổ truyền thường được diễn trong các lễ hội. Các nhạc cụ truyền thống như bộ cồng chiêng gồm 6 chiếc, kèn ống bầu (Kơmbuat), đàn ống tre (Kơrla), trống (Sơgơr)... có khả năng hòa âm với lời ca hoặc độc tấu. Gần đây, ông Nguyễn Huy Trọng, một linh mục ở giáo xứ Kala, huyện Di Linh, tỉnh Lâm Đồng đã sưu tập được khoảng 400 truyện cổ tích, nhiều câu thơ (tam pla) và 30 trường ca, sử thi của người Cơ Ho trong đó có trường ca Gơ Plom Kòn Yồi dài hơn 6.000 câu. Những kết quả sưu tập này bước đầu đã được gửi cho cơ quan chuyên môn..

Lễ hội
Hàng năm, người Cơ Ho tổ chức ăn Tết khi mùa màng đã thu hoạch xong (theo thời vụ hiện nay thường vào tháng 12 dương lịch). Tết này có ý nghĩa đón lúa về nhà (Nhô Lir Bông hay Nhô Lirvong). Theo tập quán, các gia đình thay phiên nhau mỗi năm hiến một con trâu để cả bon tổ chức lễ đâm trâu (nho sa rơ pu) trong dịp này. Lễ tổ chức ngoài trời trước nhà chủ có vật hiến tế, nhà già làng hay trên mảnh đất rộng, bằng phẳng, cao ráo trong làng, với cây nêu trang trí sặc sỡ. Mọi người nhảy múa theo tiếng cồng chiêng. Thịt trâu được chia cho từng gia đình, còn máu trâu bôi vào trán những người dự lễ như một sự cầu phúc. Lễ tết kéo dài 7 - 10 ngày, trong các ngày Tết, dân làng đến chung vui với từng gia đình. Trong từng gia đình, người ta cũng tổ chức hiến tế gà, bôi máu lên vựa thóc, sàn kho, cửa ra vào, cửa sổ. Sau Tết, người ta mới được ăn lúa mới và thực hiện các công việc lớn như làm nhà, chuyển làng...

Các nhân vật

Tham khảo

 Nguyễn Văn Huy, Bức tranh văn hóa các dân tộc Việt Nam (tái bản lần thứ tư - 2005), Nhà xuất bản Giáo dục.
 Người Cơ Ho trên trang web của Đảng Cộng sản Việt Nam.

Xem thêm

 Danh sách ngôn ngữ
 Danh sách các nước theo ngôn ngữ nói

Liên kết ngoài
Lễ Tết của một số dân tộc trên trang web của khoa Việt Nam học, Đại học Sư phạm Hà Nội.

Cờ Ho


title: Vùng Bago

text:
Bago là một vùng hành chính ở Hạ Miến của Myanmar, rộng 39.404 km² và có 5.014.000 dân, được chia thành ba thành phố là Bago, Pyay, và Taungoo cùng một nhóm huyện là Thayawady. Thủ phủ vùng là thành phố Bago.

Kinh tế Bago dựa nhiều vào khai thác và buôn bán gỗ. Huyện Taungoo ở phía Bắc có nhiều dãy núi là nơi cung cấp gỗ tếc và nhiều loại gỗ cứng khác. Dầu mỏ là tài nguyên quan trọng ở đây nhưng chưa được khai thác nhiều. Canh tác lúa nước chiếm hai phần ba diện tích đất nông nghiệp của vùng. Các nông sản chính là gạo, ngô, mía, lạc, vừng, hướng dương, đậu, bông, cao su, thuốc lá, chuối, v.v... công nghiệp kém phát triển.

Các điểm tham quan đáng chú ý gồm chùa Kyaik Pun.

==Tham khảo==

Bago
Bago


title: Xylocopa ocularis

text:
Xylocopa ocularis là một loài Hymenoptera trong họ Apidae. Loài này được Pérez mô tả khoa học năm 1901.

Chú thích

Tham khảo

Chi Ong bầu
Động vật được mô tả năm 1901


title: Poirieria oliverai

text:
Poirieria oliverai là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển thuộc họ Muricidae, họ ốc gai.

Miêu tả

Phân bố

Chú thích

Tham khảo

Poirieria


title: Parastrophia

text:
Parastrophia là một chi ốc biển nhỏ, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Caecidae.

Các loài
Các loài trong chi Parastrophia gồm có:

 Parastrophia asturiana de Folin, 1870

Chú thích

Tham khảo

Caecidae


title: Danh sách tiểu hành tinh: 23401–23500

text:
|-
| 23401 Brodskaya ||  || 25 tháng 7 năm 1968 || Cerro El Roble || G. A. Plyugin, Yu. A. Belyaev
|-
| 23402 Turchina ||  || 8 tháng 10 năm 1969 || Nauchnij || L. I. Chernykh
|-
| 23403 Boudewijnbuch || 1971 FB || 24 tháng 3 năm 1971 || Palomar || T. Gehrels
|-
| 23404 Bomans || 1972 RG || 15 tháng 9 năm 1972 || Palomar || T. Gehrels
|-
| 23405 Nisyros ||  || 19 tháng 9 năm 1973 || Palomar || C. J. van Houten, I. van Houten-Groeneveld, T. Gehrels
|-
| 23406 Kozlov ||  || 23 tháng 8 năm 1977 || Nauchnij || N. S. Chernykh
|-
| 23407 - ||  || 9 tháng 9 năm 1977 || Palomar || C. M. Olmstead
|-
| 23408 Beijingaoyun ||  || 12 tháng 10 năm 1977 || Nanking || Purple Mountain Observatory
|-
| 23409 Derzhavin ||  || 31 tháng 8 năm 1978 || Nauchnij || N. S. Chernykh
|-
| 23410 Vikuznetsov ||  || 31 tháng 8 năm 1978 || Nauchnij || N. S. Chernykh
|-
| 23411 - ||  || 16 tháng 9 năm 1978 || Nauchnij || L. V. Zhuravleva
|-
| 23412 - ||  || 27 tháng 10 năm 1978 || Palomar || C. M. Olmstead
|-
| 23413 - ||  || 7 tháng 11 năm 1978 || Palomar || E. F. Helin, S. J. Bus
|-
| 23414 - ||  || 25 tháng 6 năm 1979 || Siding Spring || E. F. Helin, S. J. Bus
|-
| 23415 - ||  || 25 tháng 6 năm 1979 || Siding Spring || E. F. Helin, S. J. Bus
|-
| 23416 - ||  || 25 tháng 6 năm 1979 || Siding Spring || E. F. Helin, S. J. Bus
|-
| 23417 - ||  || 25 tháng 6 năm 1979 || Siding Spring || E. F. Helin, S. J. Bus
|-
| 23418 - ||  || 22 tháng 8 năm 1979 || La Silla || C.-I. Lagerkvist
|-
| 23419 - ||  || 16 tháng 3 năm 1980 || La Silla || C.-I. Lagerkvist
|-
| 23420 - || 1981 DO || 28 tháng 2 năm 1981 || Siding Spring || S. J. Bus
|-
| 23421 - || 1981 DR || 28 tháng 2 năm 1981 || Siding Spring || S. J. Bus
|-
| 23422 - ||  || 28 tháng 2 năm 1981 || Siding Spring || S. J. Bus
|-
| 23423 - ||  || 2 tháng 3 năm 1981 || Siding Spring || S. J. Bus
|-
| 23424 - ||  || 1 tháng 3 năm 1981 || Siding Spring || S. J. Bus
|-
| 23425 - ||  || 1 tháng 3 năm 1981 || Siding Spring || S. J. Bus
|-
| 23426 - ||  || 1 tháng 3 năm 1981 || Siding Spring || S. J. Bus
|-
| 23427 - ||  || 1 tháng 3 năm 1981 || Siding Spring || S. J. Bus
|-
| 23428 - ||  || 2 tháng 3 năm 1981 || Siding Spring || S. J. Bus
|-
| 23429 - ||  || 2 tháng 3 năm 1981 || Siding Spring || S. J. Bus
|-
| 23430 - ||  || 1 tháng 3 năm 1981 || Siding Spring || S. J. Bus
|-
| 23431 - ||  || 7 tháng 3 năm 1981 || Siding Spring || S. J. Bus
|-
| 23432 - ||  || 2 tháng 3 năm 1981 || Siding Spring || S. J. Bus
|-
| 23433 - ||  || 24 tháng 10 năm 1981 || Palomar || S. J. Bus
|-
| 23434 - ||  || 24 tháng 10 năm 1981 || Palomar || S. J. Bus
|-
| 23435 - ||  || 25 tháng 10 năm 1981 || Palomar || S. J. Bus
|-
| 23436 Alekfursenko ||  || 21 tháng 10 năm 1982 || Nauchnij || L. V. Zhuravleva
|-
| 23437 - ||  || 27 tháng 9 năm 1984 || Kleť || A. Mrkos
|-
| 23438 - ||  || 21 tháng 9 năm 1984 || La Silla || H. Debehogne
|-
| 23439 - || 1986 PP || 1 tháng 8 năm 1986 || Palomar || E. F. Helin
|-
| 23440 ||  || 27 tháng 8 năm 1986 || La Silla || H. Debehogne
|-
| 23441 ||  || 27 tháng 8 năm 1986 || La Silla || H. Debehogne
|-
| 23442 ||  || 28 tháng 8 năm 1986 || La Silla || H. Debehogne
|-
| 23443 - ||  || 4 tháng 10 năm 1986 || Anderson Mesa || E. Bowell
|-
| 23444 Kukučín ||  || 5 tháng 10 năm 1986 || Piwnice || M. Antal
|-
| 23445 - ||  || 21 tháng 8 năm 1987 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 23446 - ||  || 19 tháng 9 năm 1987 || Smolyan || E. W. Elst
|-
| 23447 || 1987 VG || 15 tháng 11 năm 1987 || Kushiro || S. Ueda, H. Kaneda
|-
| 23448 - || 1988 BG || 18 tháng 1 năm 1988 || Kushiro || M. Matsuyama, K. Watanabe
|-
| 23449 ||  || 28 tháng 1 năm 1988 || Siding Spring || R. H. McNaught
|-
| 23450 - ||  || 13 tháng 2 năm 1988 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 23451 - ||  || 15 tháng 2 năm 1988 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 23452 Drew || 1988 QF || 18 tháng 8 năm 1988 || Palomar || C. S. Shoemaker, E. M. Shoemaker
|-
| 23453 || 1988 QR || 19 tháng 8 năm 1988 || Siding Spring || R. H. McNaught
|-
| 23454 - ||  || 1 tháng 12 năm 1988 || Đài thiên văn Brorfelde || P. Jensen
|-
| 23455 Fumi ||  || 5 tháng 12 năm 1988 || Kiso || T. Nakamura
|-
| 23456 - || 1989 DB || 26 tháng 2 năm 1989 || Toyota || K. Suzuki, T. Furuta
|-
| 23457 Beiderbecke ||  || 5 tháng 4 năm 1989 || La Silla || M. Geffert
|-
| 23458 - ||  || 6 tháng 9 năm 1989 || Palomar || E. F. Helin
|-
| 23459 - ||  || 16 tháng 9 năm 1989 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 23460 ||  || 16 tháng 9 năm 1989 || La Silla || H. Debehogne
|-
| 23461 - ||  || 7 tháng 10 năm 1989 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 23462 - ||  || 7 tháng 10 năm 1989 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 23463 - ||  || 2 tháng 10 năm 1989 || Cerro Tololo || S. J. Bus
|-
| 23464 ||  || 3 tháng 10 năm 1989 || La Silla || H. Debehogne
|-
| 23465 - ||  || 24 tháng 10 năm 1989 || Kitami || M. Yanai, K. Watanabe
|-
| 23466 ||  || 28 tháng 2 năm 1990 || La Silla || H. Debehogne
|-
| 23467 - ||  || 20 tháng 8 năm 1990 || Palomar || E. F. Helin
|-
| 23468 - ||  || 20 tháng 9 năm 1990 || Geisei || T. Seki
|-
| 23469 Neilpeart ||  || 22 tháng 9 năm 1990 || Palomar || B. Roman
|-
| 23470 - ||  || 22 tháng 9 năm 1990 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 23471 - ||  || 15 tháng 10 năm 1990 || Kitami || K. Endate, K. Watanabe
|-
| 23472 Rolfriekher ||  || 10 tháng 10 năm 1990 || Tautenburg Observatory || F. Börngen, L. D. Schmadel
|-
| 23473 Voss ||  || 11 tháng 10 năm 1990 || Tautenburg Observatory || F. Börngen, L. D. Schmadel
|-
| 23474 ||  || 20 tháng 10 năm 1990 || Siding Spring || R. H. McNaught
|-
| 23475 - ||  || 13 tháng 11 năm 1990 || Kitami || K. Endate, K. Watanabe
|-
| 23476 - ||  || 15 tháng 11 năm 1990 || Ojima || T. Niijima, T. Urata
|-
| 23477 - ||  || 18 tháng 11 năm 1990 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 23478 - || 1991 BZ || 21 tháng 1 năm 1991 || Geisei || T. Seki
|-
| 23479 - || 1991 CG || 5 tháng 2 năm 1991 || Yorii || M. Arai, H. Mori
|-
| 23480 || 1991 EL || 10 tháng 3 năm 1991 || Siding Spring || R. H. McNaught
|-
| 23481 - ||  || 8 tháng 4 năm 1991 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 23482 - || 1991 LV || 14 tháng 6 năm 1991 || Palomar || E. F. Helin
|-
| 23483 - ||  || 6 tháng 6 năm 1991 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 23484 ||  || 12 tháng 7 năm 1991 || Palomar || H. E. Holt
|-
| 23485 ||  || 12 tháng 7 năm 1991 || La Silla || H. Debehogne
|-
| 23486 - ||  || 2 tháng 8 năm 1991 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 23487 - ||  || 3 tháng 8 năm 1991 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 23488 ||  || 7 tháng 8 năm 1991 || Palomar || H. E. Holt
|-
| 23489 ||  || 7 tháng 8 năm 1991 || Palomar || H. E. Holt
|-
| 23490 Monikohl ||  || 12 tháng 9 năm 1991 || Tautenburg Observatory || F. Börngen, L. D. Schmadel
|-
| 23491 ||  || 13 tháng 9 năm 1991 || Palomar || H. E. Holt
|-
| 23492 ||  || 14 tháng 9 năm 1991 || Palomar || H. E. Holt
|-
| 23493 || 1991 SO || 30 tháng 9 năm 1991 || Siding Spring || R. H. McNaught
|-
| 23494 ||  || 16 tháng 9 năm 1991 || Palomar || H. E. Holt
|-
| 23495 - ||  || 29 tháng 10 năm 1991 || Kitami || A. Takahashi, K. Watanabe
|-
| 23496 - ||  || 3 tháng 11 năm 1991 || Palomar || E. F. Helin
|-
| 23497 ||  || 5 tháng 11 năm 1991 || Dynic || A. Sugie
|-
| 23498 - ||  || 6 tháng 11 năm 1991 || La Silla || E. W. Elst
|-
| 23499 ||  || 11 tháng 11 năm 1991 || Kushiro || S. Ueda, H. Kaneda
|-
| 23500 - ||  || 9 tháng 1 năm 1992 || Kitt Peak || Spacewatch
|-

Tham khảo


title: Asteropeia mcphersonii

text:
Asteropeia mcphersonii là một loài thực vật thuộc họ Asteropeiaceae. Đây là một loài cây bụi đến cây lớn cao đến 25 mét. Lá có hình ovan dài khoảng gấp 2 lần bề rộng của nó và có cấu tạo leathery texture. Đây là loài đặc hữu của Madagascar, phân bố ở các rừng có độ cao trung bình, tạo thành dãi hẹp kéo dài từ Ambatovy đến Zahamena RNI. Môi trường sống tự nhiên của chúng là rừng ẩm vùng đất thấp nhiệt đới hoặc cận nhiệt đới. Chúng hiện đang bị đe dọa vì mất môi trường sống, với số cá thể trưởng thành ước tính khoảng 1000-2.500.

Tham khảo

 IUCN Red List of Threatened Species. Truy cập 23 tháng 7 năm 2008.
 Randriantafika, F.M. 2004. Asteropeia mcphersonii. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập 20 tháng 8 năm 2007.
 Asteropeia mcphersonii năm the Madagascar Catalogue at eFloras.org. Truy cập 23 tháng 7 năm 2008.

Thực vật Madagascar
Asteropeia
Thực vật dễ tổn thương


title: Corn, Lot

text:
Corn, Lot là một xã thuộc tỉnh Lot trong vùng Occitanie phía tây nam nước Pháp.

Xem thêm
Commune của tỉnh Lot

Tham khảo
INSEE
IGN

Xã của Lot


title: Préchac, Gironde

text:
Préchac là một xã thuộc tỉnh Gironde trong vùng Nouvelle-Aquitaine tây nam nước Pháp.

Xem thêm
Xã của tỉnh Gironde

Tham khảo

Xã của Gironde


title: Canoptila williami

text:
Canoptila williami là một loài Trichoptera trong họ Glossosomatidae. Chúng phân bố ở vùng Tân nhiệt đới.

Tham khảo

Trichoptera vùng Tân nhiệt đới
Canoptila


title: Pityeja

text:
Pityeja là một chi bướm đêm thuộc họ Geometridae.

Chú thích

Tham khảo

Natural History Museum Lepidoptera genus database

Ourapterygini


title: Diabrotica contigua

text:
Diabrotica contigua là một loài bọ cánh cứng trong họ Chrysomelidae. Loài này được Baly miêu tả khoa học năm 1889.

Chú thích

Tham khảo

C


title: Catocala invasa

text:
Catocala invasa là một loài bướm đêm thuộc họ Erebidae. Nó được tìm thấy ở Trung Quốc.

Chú thích

Catocala


title: Coullemelle

text:
Coullemelle là một xã ở tỉnh Somme, vùng Hauts-de-France, Pháp.

Địa lý
Thị trấn này tọa lạc trên đường D109 và đường D188, khoảng 19 dặm Anh về phía nam của Amiens.

Dân số

Xem thêm
Xã của tỉnh Somme

Tham khảo

Liên kết ngoài
 Coullemelle trên trang mạng của INSEE
 Coullemelle trên trang mạng của Quid

Xã của Somme


title: BMP-1

text:
BMP-1 (Boyevaya Mashina Pekhoty-1) là xe chiến đấu bộ binh lội nước bọc thép do Liên Xô thiết kế và chế tạo từ thập niên 1960 và tham chiến lần đầu trong Chiến tranh Yom Kippur. Đây là xe chiến đấu bộ binh đầu tiên trên thế giới.

Xe được thiết kế để giúp binh sĩ núp bên trong lớp thép dày và bắn đối phương qua 9 lỗ châu mai trên thân xe. Tháp xe được trang bị một súng chính 73 mm nòng trơn, 1 súng máy 7,62mm đồng trục và 1 bệ phóng tên lửa chống tăng AT-3 Sagger ngay phía trên súng chính. Xe chạy bằng động cơ diesel 6 silander và bánh xích. Kíp xe gồm 3 người (xa trưởng, lái xe và xạ thủ). Xe có thể mang tới 8 chiến sĩ bộ binh với vũ khí cá nhân (thường là AK và PKM) bên trong.

Phương Tây đã rất ngạc nhiên khi Liên Xô tổ chức diễu binh có sự tham gia của mẫu thiết kế BMP đầu tiên của mình là BMP-1 vào năm 1967. Phần mũi được thiết kế dốc và bọc giáp khá dày theo tiêu chuẩn của xe thiết giáp thời bấy giờ, đủ sức bảo vệ xe trước súng máy hạng nặng 12,7mm tiêu chuẩn NATO với góc bắn trực diện là 60°, trong khi pháo nòng trơn và ATGM có thể dễ dàng tiêu diệt các APC (xe thiết giáp chở quân) của NATO như M113 và thậm chí cả xe tăng chiến đấu chủ lực như M48 Patton.

Bên cạnh những ưu điểm thì BMP-1 cũng có nhược điểm. BMP-1 chỉ có thể giữ vận tốc tối đa của nó (70 km/h) trong một thời gian ngắn bởi vì kết cấu truyền động và việc rung xóc không cho phép. Nó cũng không thể bắn pháo 73mm lẫn súng máy đồng trục một cách chính xác khi đang hành tiến qua địa hình ghồ ghề. Chiếc xe cũng phải dừng khi muốn nạp đạn cho AT-3 hay khoá mục tiêu cho nó. Do được gắn trên bệ phóng ở ngoài xe, tên lửa AT-3 không dễ dàng để nạp khi xe chạy và người lính cũng không thể nạp đạn cho nó khi đang trong điều kiện môi trường nhiễm phóng xạ hoặc chất hóa học.

Các phiên bản
Chiếc BMP đã trở thành nền tảng để sản xuất ra các mẫu xe khác nhau tùy mục đích. Mỗi phiên bản lấy năm nó ra đời làm tên. Nhiều chiếc BMP hiện nay sử dụng những loại vũ khí hiện đại hơn, như ATGM AT-3C Sagger hay AT-4 Spigot, AT-5 Spandrel.

• BMP Model 1966 – Mẫu BMP nguyên thủy (hay còn gọi là BMP-A)

• BMP-1 (BMP M1976) – Phiên bản phổ biến nhất của BMP-1, xuất hiện năm 1970

• BMP-1K (BMP M1974) - Mẫu xe chỉ huy, khác BMP-1 ở chỗ có thêm hệ thống radio và anten

• BMP-1P (BMP M1981) – BMP-1 có hệ thống AT-4 Spigot thay vì AT-3 Sagger. Phiên bản này có một tháp pháo hai người với 1 pháo tự động 30mm. Hệ thống AT-4 Spigot hay AT-5 Spandrel sẽ được gắn trên đỉnh tháp pháo (còn AT-3 là gắn phía trên nòng pháo). So với mẫu BMP-1 thì nó có ít hơn một khe bắn mỗi bên hông nhưng lại có thêm một khe bắn súng máy bên trái hông xe. Xích xe BMP M1981 cũng được chỉnh sửa.

• BMP-1PK – Phiên bản xe chỉ huy của BMP-1P

• BMP KShM (BMP 1978) – Gắn các loại anten to hơn và nhiều radio hơn mẫu M1978. Tháp pháo không có vũ khí và xe được dùng làm xe chỉ huy cấp trung, sư đoàn.

• PRP-3 (BMP-SON – Còn có tên là BMP M1975) – Sử dụng trong các đơn vị pháo binh.

Nâng cấp BMP-1
Một số gói nâng cấp dành cho BMP-1:

Gói 1:
Cài đặt súng phóng lựu liên thanh AGS-17. Thay thế AT-3 Malyutka với tên lửa 9M14M bằng loại AT-4 Konkurs với tên lửa 9M113M (tăng khả năng xuyên giáp lên 1,6 lần). Thay thế xích và bánh xích của loại BMP-2 nhằm nâng cao gấp đôi tuổi thọ hoạt động. Thay động cơ cũ 300 mã lực bằng động cơ mới 360 mã lực. Giá thành của gói này ở mức vừa phải, khoảng 600.000 USD/xe.

Gói 2:
Lắp tháp pháo chiến đấu của BMP-2 vào BMP-1. Lắp xích và bánh xích của loại BMP-2 nhằm nâng cao gấp đôi tuổi thọ hoạt động. Lắp thêm chắn bùn của BMP-2 vào BMP-1. Giá thành của gói này ở mức thấp, khoảng 200 - 300 ngàn USD/xe.

Gói 3:
Gói hiện đại hóa toàn phần. Lắp module chiến đấu "Kliver" gồm tên lửa AT-14 Kornet, pháo tự động 30mm 2A72, súng máy 7,62mm với hệ thống điều khiển hỏa lực, kính nhìn đêm hiện đại, bổ sung thêm các tấm giáp cho xe, lắp động cơ mới. Giá thành của gói này khá cao, khoảng 800 - 900 ngàn USD/xe.

Các quốc gia sản xuất và sử dụng

Tham khảo

Xe chiến đấu bộ binh
Xe lội nước
Vũ khí Liên Xô


title: Stigmatochromis woodi

text:
Stigmatochromis woodi là một loài cá thuộc họ Cichlidae. Nó được tìm thấy ở Malawi, Mozambique, and Tanzania. Môi trường sống tự nhiên của chúng là hồ nước ngọt.

Chú thích

Tham khảo

 Kasembe, J. 2005. Stigmatochromis woodi. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Truy cập ngày 5 tháng 8 năm 2007.

Stigmatochromis